open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కుందేళ్ళ మేత యాజమాన్య పద్ధతులు

**కుందేళ్ళు** అన్ని రకాల తృణధాన్యాలను ఇష్టపడతాయి, చిక్కుళ్ళు, పచ్చిరొట్ట రకాలైన డెస్మంతస్, పశువులకు వేసే పచ్చిగడ్డి, అగాతి, వంటింటి వ్యర్థపదార్థలైన కారెట్, క్యాబేజీ ఆకులు, ఇతర కాయగూరల వ్యర్థాలను కూడా కుందేళ్ళు ఇష్టపడతాయి.

**కుందేళ్ళ మేతలో ఉండవలసిన పోషకాలు**

**కుందేళ్ళ మేతలో యాజమాన్యం గుర్తుంచుకోవలసిన విషయాలు**
* కుందేళ్ళ పళ్ళు నిరంతరంగా పెరుగుతూ ఉంటాయి. అందుచే చిక్కని ఆహారంతో మాత్రమే కుందేళ్ళ పెంపకం అసాధ్యం.
* కుందేళ్ళకు మేత కచ్చితంగా సమయం ప్రకారం పెట్టాలి. కుందేళ్ళకు ఆహారం ఆలస్యమైతే అవి బెంబేలుపడి, నీరసించి బరువు తగ్గిపోతాయి.
* ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వలన కుందేళ్ళు పగటిపూట ఆహారం తీసుకోవు. కాని అవి రాత్రిపూట చురుకుగా ఉంటాయి. అందుచే రాత్రి పూట కుందేళ్ళకు పచ్చిరొట్ట ఆహారంగా పెడితే వ్యర్ధం చేయకుండా తింటాయి. అందువలన ఉదయం పూట చిక్కని ఆహారం ఇవ్వాలి.
* పౌష్టికాహారాన్ని చిన్న గుళికల రూపంలో ఇవ్వాలి. ఇలా చిన్న గుళికల రూపంలో ఇవ్వడం వీలుకానట్లయితే పౌష్టికాహారానికి నీటిని కలిపి చిన్న ఉండల రూపంలో ఇవ్వాలి.
* ఒక కిలో బరువున్న కుందేలుకుః రోజుకు 40 గ్రాముల పౌష్టికాహారం, 40 గ్రాముల పచ్చిరొట్ట ఇవ్వాలి.
* కుందేళ్ళకు ఎల్లప్పుడూ తాజాగా ఉండే పచ్చిరొట్టను మేతగా ఇవ్వాలి. పచ్చిరొట్టను బోనులో నేల మీద వేయకూడదు. బోనులో ప్రక్క భాగాల లోపలకు ఉంచవచ్చు.
* కుందేళ్ళకు రోజంతా శుభ్రమైన, నీటిని ఇవ్వాలి.

**పౌష్టకాహారం మిశ్రమము యొక్క పాళ్ళు**

## వనరులు


వర్గం:జంతు సంరక్షణా పద్ధతులు
వర్గం:జంతువుల పెంపకం
కుందేళ్ళలో వ్యాధులు

కుందేళ్ళ పెంపకంలో సరైన జాగ్రత్తలు తీసుకోని యెడక చాలా రకాల వ్యాధులు ప్రబలి అవి మరణించే ప్రమాదం వుండి.

## పాస్ట్యురెల్లోసిస్

స్వచ్ఛమైన గాలిరాని, పరిశుభ్రతలేని పౌష్టికాహార లోపాలు ఈ రకమైన వ్యాధులు రావడానికి కారణం. ఈ వ్యాధి తల్లి కుందేలు నుంచి పిల్లలకు సోకుతాయి.

**రోగలక్షణాలు**
నిరంతరం తుమ్మడం, దగ్గుట వలన కుందేళ్ళు ముందు కాళ్ళతో ముక్కును రుద్దుకుంటాయి. శ్వాస తీసుకొన్నప్పుడు గలగలమని శబ్దం వస్తుంది. అదే కాకుండా జ్వరం, అతివిరేచనములు కూడా ఉంటాయి. ఈ వ్యాధిని కలుగజేసే సూక్ష్మక్రిములు శరీరంపై పొక్కులులాగ రావడానికి కారణమయి, మెడ వంకరపోవడం కూడా జరుగుతుంది.

**చికిత్స**
పాస్ట్యురెల్లోసిస్ వ్యాధి చికిత్స అంత ప్రభావితం చూపదు. చికిత్స ద్వారా ఈ వ్యాధి నుంచి కోలుకున్నా ఈ వ్యాధికి గరైన కుందేళ్ళద్వారా ఆరోగ్యవంతమైన కుందేళ్ళకు ఈ వ్యాధి సోకుతుంది. ఆందువల్ల ఈవ్యాధికి గురైన కుందేళ్ళను ఫారం నుండి బయటకు వేరుచేయడమొక్కటే మార్గము.

## ప్రేగులకు సంబంధిత రోగం (ఎంటిరైటిస్)
వివిధ రకాలైన సూక్ష్మజీవుల ద్వారా కుందేళ్ళకు ప్రేగులకు సంబంధించిన వ్యాధులకు గురౌతాయి. మేతలో ఒకసారిగా మార్పు, మేతలో ఎక్కువ మోతాదులో కార్బోహైడ్రేట్లు, క్షీణించిన రోగనిరోధక శక్తి, మేతలో, త్రాగునీటిలో పరిశుభ్రత పాటించకపోవడం వంటి కారణాలు, రోగకారక సూక్ష్మజీవులద్వారా ముందుగానే ఈవ్యాధికి కుందేళ్ళు గురౌతాయి. అతిసారము, ఉదరం వ్యాకోచించడం, బొచ్చు తగ్గిపోవడం, శరీరంలో నీరులేకపోవడం, ఈ వ్యాధి లక్షణాలు. శరీరంలో నీటిని, అతిసారము వల్ల కోల్పోవడం ద్వారా చురుకుదనం కోల్పోతాయి.

## మెడ వాల్చు రోగము
పాస్ట్యురెల్లోసిస్ ప్రభావము వలన కుందేళ్ళు ఈ మెడ వాల్చు రోగమునకు గురౌతాయి. ఇది మధ్య చెవి, మెదడు మీద ప్రభావమును చూపుతుంది. ఈ వ్యాధి మధ్యచెవి పొరపై ప్రభావము చూపుటవలన కుందేలు చెవి నుండి చీము కారుతుంది. దీని వలన కుందేలు తలను ఒక వైపుకు వాల్చివేస్తుంది. తక్షణ పూర్తి పాస్ట్యురెల్లోసిస్ చికిత్స ద్వారా కుందేళ్ళలో మెడ వాల్చు రోగమును అదుపు చేయవచ్చు.

## స్తనముల వాపు రోగము (మాన్ టైటిస్)
పాలిచ్చే తల్లి కుందేళ్ళు ఈ రోగమునకు గురౌతాయి. ఈ వ్యాధికి గురైన కుందేళ్ళ పొదుగు ఎర్రగా, స్పర్శకు నొప్పిగా ఉంటాయి. సరిపోయే వ్యాధినిరోధక మందులనివ్వడం ద్వారా కుందేళ్ళలో ఈ వ్యాధిని అదుపుచేయవచ్చు.

## ఫంగస్ వలన అంటువ్యాధులు
డెర్మటోఫైసిస్ అనే ఫంగస్ ద్వారా కుందేళ్ళలో చర్మవ్యాధులు కలుగుతాయి. దీని వలన ముక్కు, చెవుల చుట్టూ ఉన్న వెండ్రుకలు ఊడిపోతాయి. దురద వలన కుందేళ్ళు వ్యాధి సోకిన ప్రాంతాలను బాగా రుద్దడం వలన ఆ ప్రాంతాలలో పుండ్లు పడతాయి. తర్వాత రెండవ దశ సూక్ష్మ క్రిముల వలన ఈ ప్రదేశాలలో చీము తయారౌతుంది.

**చికిత్స**
వ్యాధి సోకిన ప్రాంతాలలో గ్రిసోఫల్విన్ లేక బెన్జైల్ బెన్జోయేట్ మలామును పూయాలి. కిలో గ్రాము మేతలో 0.75 గ్రాముల గ్రిసోఫల్విన్ ను కలిపి రెండు వారాలకు వరకు ఇవ్వడం ద్వారా ఈ వ్యాధిని అదుపుచేయవచ్చు.

## కుందేళ్ళు వ్యాధిగ్రస్తం కాకుండా పాటించవలసిన పరిశుభ్రతా ప్రమాణాలు
* కుందేళ్ళ ఫారం మంచి గాలి, వెలుతురు ఉన్న ఎతైన ప్రదేశంలో ఉండాలి.
* బోనులు చాలా శుభ్రంగా ఉంచాలి.
* కుందేలు షెడ్ చుట్టూ చెట్లను పెంచాలి.
* సంవత్సరానికి రెండు సార్లు సున్నం వేయాలి.
* వారానికి రెండు సార్లు బోను అడుగున సున్నపు నీటిని చల్లాలి .
* వేసవి కాలంలో వేడి గాల్పుల వలన కుందేళ్ళ మరణాలు అరికట్టడానికి నీటిని కుందేళ్ళపై చల్లుతూ ఉండాలి.
* ప్రత్యేకంగా తల్లికుందేళ్ళకు, పిల్లకుందేళ్ళకు త్రాగడానికి నీటిని ఇచ్చేటప్పుడు నీటిని మరిగించి, చల్లార్చి ఇవ్వాలి.
* వ్యాధికారకాలైన సూక్ష్మక్రిములను అరికట్టడానికి కుందేళ్ళకు లీటరు నీటిలో 0.5 గ్రాముల టెట్రాసైక్లిన్ ను కలిపి నెలకి మూడుసార్లు ఇవ్వాలి.
* 
## వనరులు


వర్గం:పశు వైద్యం
వర్గం:జంతువుల పెంపకం
మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కథా రచయితలు

thumb|సురవరం ప్రతాపరెడ్డి
ఆంధ్రదేశంలోని ప్రతీ జిల్లాలో కథకులు ఉద్భవించారు. తెలుగు కథకు అత్యంత ఆదరణగల జిల్లాలో మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ఒకటి. **మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కథా రచయితలు** చాలా మందే ఉన్నారు.

## కథ ప్రాశస్త్యం
మానవ సమాజ చరిత్రలో కథ ప్రక్రియకు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది. రాతి యుగపు మనిషి సంజ్ఞలతో అభివృద్ధికి బాటలు వేస్తే అనంతర కాలంలో మనిషికి సంఘజీవనం ప్రాణావసరమయ్యింది. ఆ సమయంలోనే భాష ఆవిర్భవించింది. మనిషి నుండి మనిషికి సమాచారం చేరవేయడానికి చిన్న చిన్న పదాలతోకూడిన కథలు ఊపిరి పోసుకున్నాయి. దేశాలవారీగా ప్రాంతాలవారీగా భాష రూపాంతరం చెందుతూ ప్రాంతీయ జీవన స్థితిగతుల నేపథ్యంలో అప్పటి ఆలోచనాపరులు మౌఖిక కథల ప్రచారప్రయాణం ప్రారంభించారు. తదనంతర కాలంలో భాష లిపిరూపం సంతరించుకోవడంతో కథాప్రయాణం వేగం పుంజుకుంది. నాటి రాజుల కాలం నుంచి ఈ ప్రాంతంలో కథ ప్రచారంలో ఉన్నప్పటికి ముద్రణా రంగం అందుబాటులోకి వచ్చిన తరువాత సామాన్య ప్రజానీకానికి సైతం చేరువ అయ్యింది. మన జీవితంలో కథ ఒక భాగమయ్యింది.

## మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో తెలుగు కథా ప్రక్రియ
ఆంధ్రదేశంలోని ప్రతీ జిల్లాలో లాగానే మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో కూడా తెలుగు కథకులు ఉద్భవించారు. ఈ జిల్లాలో జన్మించిన కథకుడు పి.వెంకట రామారావు తెలంగాణ పల్లెవాసుల జీవిత సన్నివేశాలను చిత్రిస్తూ ‘కొత్తనాగలి’ మొదలైన కథలు రాశాడు. అలాగే రామారెడ్డి రాసిన ‘సర్కారుశిస్తు’ కథలో వానల్లేక భూమిశిస్తు కట్టలేని రైతన్నలపై గ్రామాధికారుల జులుం కథా వస్తువైంది. మహబూబ్‌నగర్ నుంచి వచ్చి హైదరాబాద్‌లో స్థిరనివాస మేర్పరచుకున్న ఆచార్య కసిరెడ్డి వెంకటరెడ్డి ‘కస్తూరి’ కలం పేరుతో వందలాది కథలు వెలువడ్డాయి. అందులోని కొన్ని కథలు ‘నూరు కథలు’ సంపుటిగా వెలువడ్డాయి. భారతీయ సంస్కృతికి అద్దం పట్టాయతని కథలు. గాథాసప్తశతి కథల్ని తెలుగులో కనువదించగా ‘ఆంధ్రప్రదేశ్’ పత్రికలో అచ్చయినాయి. ఈ రచయిత కథ ‘కాలం కరిచింది’ సర్వజనామోదమైంది. ఇంతవరకు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం ఎంతో మంది కథకులు ఈ జిల్లాలో లబ్ధప్రతిష్ఠులుగా పేరుపొందారు. వర్తమాన కాలంలో ఎంతో మంది కథారచయితలుగా రాణిస్తున్నారు.

## మహబూబ్ నగర్ జిల్లా తెలుగు కథా రచయితల జాబితా
ఈ క్రింది జాబితాలో మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాకథకుల వివరాలుక్రోఢీకరించబడ్డాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* అనంతపురం జిల్లా తెలుగు కథారచయితలు
* కర్నూలు జిల్లా కథా రచయితలు
* చిత్తూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* తూర్పు గోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* పశ్చిమగోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* కరీంనగర్ జిల్లా కథా రచయితలు
* మెదక్ జిల్లా కథా రచయితలు
* వరంగల్ జిల్లా కథా రచయితలు
* అదిలాబాద్ జిల్లా కథా రచయితలు
* నల్గొండ జిల్లా కథా రచయితలు
* కడప జిల్లా కథా రచయితలు
* కృష్ణా జిల్లా కథా రచయితలు
* ప్రకాశం జిల్లా కథా రచయితలు
* నెల్లూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* గుంటూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* ఖమ్మం జిల్లా కథా రచయితలు
* జాతీయ తెలుగుకథా రచయితలు

## మూలాల జాబితా


వర్గం:తెలుగు కథలు
వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కథా రచయితలు
వర్గం:పాలమూరు జిల్లా కథా రచయితలు
వర్గం:జాబితాలు
కుందేళ్ళ పోషణలో పద్ధతులు

thumb|కుందేళ్ళ పోషణ
మన పెరడులో తక్కువ పెట్టుబడితో నిర్మించిన చిన్న గూడు (పాక) లో కుందేళ్ళను పెంచవచ్చు. వేసవి కాలం, వర్షాకాలం లాంటి వాతావరణ పరిస్థితుల నుండి, కుక్కలు, పిల్లుల నుండి రక్షించుటకు గూడులను నిర్మించుట అవసరం.

## కుందేళ్ళ పెంపకము రెండు విధానాలలో ఇంటి దగ్గర పెంచుకోవచ్చును

### ఎక్కువ (డీప్) కుందేళ్ళ పెంపక విధానము
ఈ పద్ధతి, తక్కువ సంఖ్యలో కుందేళ్ళను పెంచడానికి అనుగుణమైనది. కుందేళ్ళు నేలను రంధ్రాలు చేయకుండా అరికట్టడానికి గాను నేలను కాంక్రీటుతో గచ్చు చేయించాలి. వ్యర్థపదార్థాలయిన చెక్క నలి ధాన్యపు ఊక, ఎండుగడ్డితో నేలపై నాలుగు నుండి ఆరు అంగుళాల మందంగా నింపాలి. ఈ కుందేళ్ళ పెంపక (లిట్టర్) విధానము, ముప్ఫై కంటే ఎక్కువ కుందేళ్ళ పోషణకు సరియైనదికాదు.మగ కుందేళ్ళను విడిగా ఉంచాలి.ఎక్కువ పరిమాణంలో కుందేళ్ళ పెంపకం ఈ రకమైన విధానములో పెంచకూడదు. ఈ పెంపక (లిట్టర్) విధానములో కుందేళ్ళు సులభంగా వ్యాధులకు గురి అవుతాయి. కుందేలు పిల్లల పెంపకం నిర్వాహణ కూడా ఈ పెంపక (లిట్టర్) విధానములో కష్టం.

### బోను విధానము
**కుందేళ్ళను పెంచడానికి అవసరమైన నేల**
* పెద్ద మగ కుందేలు – 4 చదరపు అడుగులు
* ఆడ కుందేలు – 5 చదరపు అడుగులు
* పిల్ల కుందేళ్ళు – 1.5 చదరపు అడుగులు

**పెద్ద కుందేలు బోను**
* పొడవు - 1.5 అడుగులు 
* వెడల్పు - 1.5 అడుగులు 
* ఎత్తు -1.5 అడుగులు 
పైన చెప్పిన కొలతలుగల బోను ఒక పెద్ద కుందేలుకు గాని లేక రెండు పెరుగుచున్న కుందేళ్ళకు గాని సరిపోతుంది.

**పెరుగుచున్న కుందేలు బోను**
* పొడవు – 3 అడుగులు
* వెడల్పు- 1.5 అడుగులు
* ఎత్తు – 1.5 అడుగులు
పైన చెప్పిన కొలతలుగల బోను 4-5 కుందేళ్ళు మూడు నెలల వయస్సు వరకు సరిపోతుంది.

**పిల్ల కుందేళ్ళను సాకడానికి బోనులు**
పెరుగుతున్న కుందేళ్ళను సాకడానికి ఉంచే బోనులే, పిల్ల కుందేళ్ళను సాకడానికి పనికి వస్తాయి.
కాని బోను అడుగుభాగాన, చుట్టూ ఉన్న అన్ని ప్రక్కలు 1.5 X 1.5 అంగుళాల కొలతలు గల వెల్డింగుతో చేసిన వలకన్ను (మెష్) తో తయారుచేసి ఉండాలి. దీని వల్ల కుందేలు పిల్లలు బోను బయటికి రాకుండా అరికట్టబడతాయి.

### గూడు పెట్టె
కుందేలు పిల్లలను సాకే కాలంలో సురక్షితమైన ప్రశాంత వాతావరణం కల్పించడం కోసం ఈ గూడు పెట్టెలు చాలా అవసరం. ఈ గూడు పెట్టెలు జింకు పూతఉన్న ఇనుముతో గాని, చెక్కతో గాని తయారుచేయాలి. ఈ గూడు పెట్టెల పరిమాణం, బోనులో పట్టే విధంగా ఉండాలి.

**గూడు పెట్టె కొలతలు**
* పొడవు – 22 అంగుళాలు
* వెడల్పు-12 అంగుళాలు
* ఎత్తు – 12 అంగుళాలు
గూడు పెట్టెలు పై భాగము తెరచి ఉండేలా రూపొందించాలి. గూడు పెట్టె అడుగు భాగము 1.5 X 1.5 అంగుళాల కొలతలు గల వెల్డింగుతో చేసిన వలకన్ను (మెష్) తో తయారుచేసి ఉండాలి. పదిహేను సెంటీమీటర్ల వ్యాసము కలిగిన గుండ్రని రంధ్రాన్ని గూడు పెట్టె పొడవుగా నున్నభాగంవైపు అడుగు భాగం నుండి 10 సెంటీమీటర్ల ఎత్తులో చేయాలి. ఆడ కుందేలు బోనులో నుండి గూడు పెట్టెలోనికి వెళ్ళుటకు ఈ రంధ్రం సహాయకారిగా ఉంటుంది. గూడు పెట్టె అడుగు భాగం నుండి 10 సెంటీమీటర్ల ఎత్తులో రంధ్రాన్ని రూపొందించడం ద్వారా కుందేలు పిల్లలు గూడు పెట్టెలోనుండి బయటకు రావడాన్ని నివారిస్తుంది.

**పెరడులో కుందేళ్ళ పెంపకం కొరకు బోనులు**
పెరడులో కుందేళ్ళ పెంపకం కొరకు నిర్మించే బోనులు నేల నుండి 3 నుండి 4 అడుగుల ఎత్తులో ఏర్పాటుచేయాలి. ఈ బోనుల అడుగుభాగము నీళ్ళు, తెమ్మ చారని పదార్థంతో తయారుచేయాలి.

**ఆహారపు, నీళ్ళ తొట్టెలు**
కుందేళ్ళ ఆహారపు, నీళ్ళ తొట్టెలు సాధారణంగా జింకు పూతఉన్న ఇనుముతో తయారు చేయబడి ఉంటాయి. ఆహారపు తొట్టెలు ‘J ‘ (జె) ఆకారంలో బోనులకు బయటి వైపున బిగింపబడి ఉండాలి. ఆహారానికి, నీటికి అయ్యే పెట్టుబడి ఖర్చు తగ్గించడానికి వీటిని కప్పులలో కూడా పెట్టవచ్చు.

## వనరులు


వర్గం:పోషణ
వర్గం:జంతువుల నివాసాలు
వర్గం:జంతు సంరక్షణా పద్ధతులు
వర్గం:జంతువుల పెంపకం
అగర్తల

**అగర్తల, ** త్రిపుర రాష్ట్ర రాజధాని. ఈశాన్య భారతదేశంలో గౌహతి తరువాత రెండవ అతిపెద్ద నగరం. ఈ నగరాన్ని అగర్తాల మునిసిపల్ కార్పోరేషన్ నిర్వహిస్తోంది. ఇది బంగ్లాదేశ్ రాజధాని ఢాకాకు తూర్పున 90 కిలోమీటర్ల (55 మైళ్ళు) బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉన్న హౌరా నది ఒడ్డున ఉంది. ముంబై, చెన్నైలలో తరువాత అగర్తాలా నగరం భారతదేశపు మూడవ అంతర్జాతీయ ఇంటర్నెట్ గేట్వే నిలుస్తోంది.

## పద వివరణ
అగర్తాలా అనే రెండు పదాలలో కూడినది. 'అగర్' అంటే అక్విలేరియా జాతికి చెందిన విలువైన పెర్ఫ్యూమ్, ధూపం చెట్టు అని, 'తలా' అనే ప్రత్యయం కింద అని అర్థం.

## విస్తీర్ణం, జనాభా
ఈ నగరం 76.5 కి.మీ2 (29.5 చ. మై) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇది సముద్రమట్టం నుండి 12.80 మీ (41.99 అ.) ఎత్తులో ఉంది. 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఈ నగరంలో 4,38,408 జనాభా ఉన్నారు.

## సంస్కృతి
ఇతర భారతీయ రాష్ట్రాల మాదిరిగా, అగర్తాలాలో కూడా అన్ని మతాల ప్రజలు ఉన్నారు. హిందూమతం ఎక్కువగా ఉండడంవల్ల ఈ నగరమంతటా అనేక దేవాలయాలు ఉన్నాయి. క్రైస్తవ మతం కూడా ఉంది. క్రిస్మస్ పండుగ సందర్భంగా ఇక్కడ రద్దీగా ఉంటుంది. అగర్తాలాలో ఖార్చి, గారియా పూజ వంటి గిరిజన పండుగలు కూడా జరుగుతాయి.

## ప్రముఖ వ్యక్తులు
* **[[చంద్రశేఖర్‌ ఘోష్‌]]** (జ. 1960 ) బంధన్‌ బ్యాంక్‌ వ్యవస్థాపకుడు.

## విద్యాసంస్థలు

* ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, అగర్తలా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:రాజధానులు
గొర్రెల పెంపకం

thumb|భారతదేశంలోని గ్రామీణ ప్రాంతంలో గొర్రెల పంపకం చేస్తున్న దృశ్య చిత్రం
ఆరుబయట ఎక్కడైనా గొర్రెల పెంపకాన్ని చేపట్ట వచ్చు లేదా దొడ్డిలో షెడ్డు వేసి గొర్రెలను పెంచవచ్చును. మెట్ట సేద్యంలో గొర్రెల పెంపకం ముఖ్యమైనది. కొద్దిపాటి పెట్టుబడితో సన్నకారు, చిన్నకారు రైతులు భూమి లేని వ్యవసాయ కులిలకు గొర్రెల పెంపకం లాభసాటి ఉపాధిగా వుంటుంది.**వాటి పెంపక వివరాలకు** సమీపంలో ఉండే వ్యవసాయ శాఖ కార్యాలయం లేదా పశువుల ఆసుపత్రిని సంప్రదించవచ్చు.

## భారత దేశ మేకల జాతులు
* జామ్నపరీ (ఇతవా జిల్లా, ఉత్తర ప్రదేశ్ )
* చేతల్ ( పంజాబ్ )
* బార్ బరీ ( ఆగ్రా, మధుర ప్రాంతాలు, ఉ. ప్ర )
* మలబారీ ( కేరళ )
* సుర్తీ (గుజరాత్)
* కశ్మీర్ ( జమ్మూ కాశ్మీరు)
* బెంగాల్ మేక ( పశ్చిమ బెంగాల్ )

## లాభాలు
* గొర్రెల పెంపకంలో పెద్దగా ¸ తీసుకోవలసిన ఆతీ జాగ్రత్తలేమీ లేవు. పైగా పర్యావరణానికి గొర్రెలు తేలికగా అలవాటు పడి పోతాయి.
* రోజు రోజుకు మాంసం ధ ర పెరుగుతూంటుంది.
* ఉన్ని, మాంసం లభిస్తాయి.
* ప్రతిసారి గొర్రె ఒక్కింటికి 1-2 గొర్రె పిల్లల్ని ఈనుతుంది .
* గొర్రె ఒక్కింటికి 20-30 కి. గ్రా. మాంసం లభిస్తుంది .
* మంద కడి తే నేల సారవంతమౌతుంది .

## గొర్రెల రకాలు
* స్థానిక గొర్రెలు : ప్రాంతాన్నిబట్టి రకరకాలు ఉన్నాయి.
* విదేశీ సీమ రకాలు : మెరినో - ఉన్ని కోరకు
* రాంబౌల్లెట్ - ఉన్ని, మాంసం
* సౌత్ డాన్ - మాంసం
* చేవియేట్ - మాంసం

## ఆర్థికం
* ప్రారంభ ఖర్చు - ఎనిమిది మాసాల గొర్రె పిల్ల రూ. 1000/- నుండి రూ. 1200/- ఉంటుంది.
* 6-7 ఏళ్ళ వయసు వచ్చి పెద్దవైపోయిన గొర్రె రూ. 800-1000/- లకు అమ్మచ్చు.
* 1 1/2 సంవత్సరాల వయసున్న పొట్టేలును అమ్మితే రూ. 1500- 2000/- వస్తుంది .
* మంచి జాతి గొర్రె దొరుకు ప్రదేశాలు.
* గొర్రెల షెడ్లు తయారిలోను.
* గొర్రెల మేత, విషయంలోనూ.
* ఆరోగ్యమైన గొర్రెలను పెంచడం.

## వనరులు


వర్గం:పశుపోషణ
గోబీ మంచురియా

గోబీ మంచురియాతయారు చేయు విధానము
thumb|right|కాలి ప్లవర్
## కావలసిన పదార్థాలు
* కాలీఫ్లవర్ - 1,
* మైదా - 3/4 కప్పు,
* అల్లం వెల్లుల్లి పేస్ట్ - 1 1/2 స్పూన్స్,
* కార్న్‌ఫ్లోర్ - ఒక స్పూన్,
* ఆలుగడ్డ - 1,
* ఉల్లిగడ్డ -1,
* అజినామొటో - పావు టీ స్పూన్,
* పచ్చిమిరపకాయలు - 2,
* టమాటా సాస్ - 2 స్పూన్స్,
* సోయాసాస్ - 2 స్పూన్స్,
* కొత్తిమీర - అర కట్ట,
* నూనె, ఉప్పు - తగినంత

## తయారు చేసే విధానం

* గోబీని కడిగి చిన్న ముక్కలుగా కట్ చేయాలి.
* ఒక గిన్నెలో మైదా, కార్న్‌ఫ్లోర్, ఉప్పు, నీళ్లు పోసి కలిపి పేస్ట్‌లా చేయాలి. ఇందులో కొద్దిగా అల్లం వెల్లుల్లి పేస్ట్ వేసి కలపాలి.
* కడాయిలో నూనె పోసి స్టవ్ మీద పెట్టి  కలిపి పెట్టుకున్న మిశ్రమంలో గోబీ ముక్కలను ఒక్కొక్కటిగా ముంచి నూనెలో బంగారు రంగు వచ్చే వరకు వేయించి పక్కన పెట్టాలి.
* ఇప్పుడు మరో కడాయిలో కొద్దిగా నూనె పోసి స్టవ్ మీద పెట్టి అల్లం, వెల్లుల్లి పేస్ట్, ఉల్లిగడ్డ, పచ్చిమిరపకాయలు వేసి బాగా వేగనివ్వాలి. ఇందులో అజినామొటో, సోయాసాస్, టమాటా సాస్ వేసి కలపాలి.
* ఐదు నిమిషాల తర్వాత వేయించుకున్న గోబీని ఇందులో వేసి మరికాసేపు కలియబెట్టాలి. చివరగా కొత్తిమీర వేసి దించేయాలి. 
* గార్నిష్ చేసిన గోబీ మంచురియా చాల రుచి కరంగా తయారవుతుంది.

## వనరులు
http://telugutaruni.weebly.com/15/category/0399cf60b9/1.html

వర్గం:వంటలు
ఈము పక్షుల అవయవ లక్షణాలు

thumbnail|ఈము పక్షి
ఈము పక్షికి, పొడుగు మెడ, చిన్న నున్నని తల, మూడు వేళ్ళు , శరీరంమంతా నిండి ఉన్న ఈకలతో ఉంటుంది. తొలిదశలో (0 – 3 నెలల వయసు వరకూ), పక్షుల శరీరం మీద పోడవైన చారలు ఉండి, క్రమంగా అవి 4 – 12 మాసాల వయసు వచ్చేసరికి దోధుమ రంగు తదలగకగ మారతాయి. బాగా ఎదిగిన పక్షులు, నున్నని నీలం రంగు మెడ, శరీరమంతటా రంగు రంగుల చుక్కలున్న ఈకలు కలిగి ఉంటాయి. పూర్తిగా ఎదిగిన పక్షి, సుమారు 6 అడుగుల ఎత్తు, 45 - 60 కేజీల బరువు కలిగి ఉంటుంది. కాళ్ళ పొడవుగా ఉండి, పోలుసులు గల చర్మంతో కప్పబడి ఉండటం వలన, ఎటువంటి గట్టిదైన, ఎండిపోయిన భూములపైన కూడా అవి తట్టుకోగలవు. ఈము పక్షి యొక్క సహజమైన ఆహారం - పురుగుతహ, మొక్కల లేత ఆకులు , దానిమేత ఇది వివిధ రకాలైన కూరగాయలు, పళ్ళు, కేరట్లు, దోసకాయ, బొప్పాయి మొదలైన వాటిని తింటుంది. ఆడ, మగ పక్షులలో, ఆడపక్షి మగపక్షి కంటే పెద్దది. సంతానోత్పత్తి సమయంతద మగపక్షి చురుగ్గా ఉన్నాకూడ, ఆడ పక్షి, జంటలో ఎక్కువ అధికారికంగా ఉంటుంది. ఈము పక్షులు 30 సంవత్సరాల వయసు వరకూ బ్రతుకుతాయి. 16 సంవత్సరాల కంటే ఎక్కువగానే అవి, గుడ్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఈ పక్షులను గుంపుగా గాని, జంటగా గాని పెంచవచ్చు.
## ఇవి కూడా చూడండి
* ఈము పక్షి పిల్లల పెంపకం
* ఎదిగే ఈము పక్షి పెంపక నిర్వహణ
* సంతానోత్పత్తి దశలో ఉన్న ఈము పక్షుల పెంపక నిర్వహణ
* ఈము పక్షుల ఆహారం లేక మేత
* ఆరోగ్యపరమైన జాగ్రత్తలు , నిర్వహణ
* ఈము పక్షుల ఉత్పత్తులు
* ఈము పక్షుల పెంపకంలో ఆర్థిక లాభాలు
## వనరులు


వర్గం:పక్షులు
వర్గం:ఈము పక్షి
ఎదిగే ఈము పక్షి పెంపక నిర్వహణ

ఈము పక్షి పిల్లలు, పెరుగుతున్న కొద్దీ, వాటికి కావలసిన నీటి , ఆహార తొట్టెలు, పరిమాణంలో పెద్దది అవసరమౌతాయి. అలాగే స్థలం కూడా అధికంగా అవసరమౌతుంది. వాటి లింగ నిర్ధారణ చేసి, విడివిడిగా పెంచాలి. అవసరమైతే, కొట్టంలో తగినంత వరి ఊకను వేసి, అది ఎప్పుడూ మంచి స్థితిలో ఎండి పోయినా స్థితిలో ఉంచాలి. ఎదిగే పిల్లలకు యిచ్చే మేతలో, పక్షులు, 34 వారాల వయసు వచ్చే వరకూ గాని, లేక 25 కేజీల శరీర బరువు పెరిగేటంతవరకూ గాని ఆహారం అందించాలి. వాటి ఆహారంలో 10 % ఆకుకూరలు, ముఖ్యంగా వివిధ రకాలైన ఆకు మేతను ఉండేటట్లు చూడాలి. వీని వలన, అది పీచుపదార్థం కలిగిన ఆహారానికి అలవాటుపడతాయి. శుభ్రమైన నీరు ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉంచాలి. అవి కోరుకున్నంత ఆహారాన్ని అందించాలి. పెరుగుతున్నంత కాలం, పెంపకశాలలో, ఊకను పరచిన ప్రదేశం పొడిగా ఉండేస్థితికి కొనసాగించాలి. అవసరమైతే, తగినంత పరిమాణంలో వరి ఊకను కొట్టంలో వేయాలి. బయట ప్రాంగణం ఉన్నట్లైతే, 40 అడుగులు x 100 అడుగుల వైశాల్యం గల స్థలాన్ని 40 పక్షుల కోసం కేటాయించాలి. నేల సులభంగా ఎండి పోయేదీ, తేమ లేనిదీ అయి ఉండాలి. చిన్న పక్షులను, ప్రక్కల నుండి లాగి, శరీరాన్ని దగ్గరకు తెచ్చి గట్టిగా పట్టుకోవాలి. వీటిని ఈ విధంగా నియంత్రించాలి. కొంచెం పెద్దవి , పూర్తిగా పెద్దవైన పక్షులను, వాటి రెక్కలను, ప్రక్కల నుండి లాగి, కలిపి పట్టుకుని, మనిషి కాళ్ళ మధ్యకు సమీపంగా తీసుకుని రావాలి. పక్షికి తన్నుకోవడానికి ఆస్కారమివ్వకూడదు. పక్షి ప్రక్కలకి, ముందువైపుకి తన్నుకుంటుంది. అందువలన, జాగ్రత్తగా దగ్గరకు లాగడం, గట్టిగా పట్టుకోవడం చాలఅనసరం. లేకపోతే, పక్షికీ , మనిషికి కూడా హాని జరిగే అవకాశ ముంది.

## చేయదగినవి
* పక్షుల సముదాయాన్ని రోజుకి కనీసం ఒక్కసారైనా పర్యవేక్షించి, వాటి చురుకుదనం, ఆహారం , నీటి తొట్టెలను గమనించాలి.
* కాళ్ళ లోపాలు, ,, రెట్టలను గమనించాలి. జబ్బుతో ఉన్న వాటిని గుర్తించి, వాటిని విడిగా ఉంచాలి.
* అంతా - లోపల, అంతా - బయట పద్ధతులను పాటించాలి. పెద్ద పక్షుల సమీపంలో వీటిని ఉంచరాదు.

## చేయకూడనివి
* పదునైన వస్తువులు, గులక రాళ్ళు వంటి వాటిని పక్షుల సమీపంలో ఉంచరాదు. పక్షులు అల్లరి (కొంటిగా - mischievous) గా ఉంటాయి. అందువలన, వాటికి అందుబాటులో ఉన్న వేటినైనా అవి లాగేస్తూ ఉంటాయి.
* వేడిగా ఉన్న వాతావరణ పరిస్థితులలో, పక్షులను తాకడం గాని, పట్టుకోవడం గాని చేసి నియంత్రించడం, లేక రోగ నిరోధక టీకాలను యివ్వడం చేయరాదు.
* రోజు మొత్తం, చల్లటి శుభ్రమైన నీరును అందించాలి.
## ఇవి కూడా చూడండి
* ఈము
* ఈము పక్షి పిల్లల పెంపకం
* సంతానోత్పత్తి దశలో ఉన్న ఈము పక్షుల పెంపక నిర్వహణ
* ఈము పక్షుల ఆహారం లేక మేత
* ఆరోగ్యపరమైన జాగ్రత్తలు , నిర్వహణ
* ఈము పక్షుల ఉత్పత్తులు
* ఈము పక్షుల పెంపకంలో ఆర్థిక లాభాలు

## వనరులు


వర్గం:ఈము పక్షి
సంతానోత్పత్తి దశలో ఉన్న ఈము పక్షుల పెంపక నిర్వహణ

ఈము పక్షులు, 18 – 24 మాసాల వయసులో సంతానోత్పత్తి దశకు చేరుకుంటాయి. మగ, ఆడ పక్షుల నిష్పత్తి 1 : 1 గా ఉండేలా చూడాలి. కొట్టంలో జతకట్టించినట్లైతే, ఆ రెండు పక్షుల మైత్రి సంబంధాల ఆధారంగా చేయాలి. జతకట్టించే సమయంలో, ఒక జంటకు 2500 చ|| అడుగుల (100x25) వైశాల్యం గల ప్రదేశాన్ని కల్పించాలి. చెట్లు, పొదలను ఏర్పాటు చేసి, వాటి ఏకాంతానికి, ప్రణయానికి వీలు కలిగించాలి. ఈ జత కట్టించే కార్యక్రమానికి 3 – 4 వారాల ముందే, ఆ పరిస్థితికి తగిన ఆహారాన్ని సమకూర్చాలి. ఆ ఆహారంలో, విటమిన్లు, ఖనిజ లవణాలు వంటి బలవర్థకమైన పోషక పదార్థాలు ఉండి, పక్షులలో ఫలవంతమైన సంతానోత్పత్తి కలగడానికి దోహద పడుతుంది. సామాన్యంగా, ఒక పెద్ద పక్షి, ఒక రోజుకు 1 కేజీ ఆహారం తీసుకుంటుంది. కాని జతకట్టే (కాలం) దశతో, ఆహారం తీసుకోవడం చాల తగ్గిపోతుంది. అందువలన పోషకాలను పక్షులు పొందేటట్లు చూసుకోవాలి.

మొదటి గుడ్డును 2 ½ సంవత్సరాల వయసులో, ఎమూపక్షి పడుతుంది. అక్టోబరు నుండి ఫిబ్రవరి మధ్యకాలంలో గుడ్లు ఎక్కువగా పెట్టబడతాయి. ముఖ్యంగా, సంవత్సరంలో ఎక్కువ చలిగా ఉన్న రోజులలో, ఎక్కువగా పక్షులు గుడ్లు పెడతాయి. ఎమూపక్షి, సాయంత్రం 5.30 నుండి 7.00 పి.మ్ మధ్యకాలంలో గుడ్లు పెడుతుంది. రోజుకి రెండు సార్లు, గుడ్లను ఏరడం వలన అవి కొట్టంలో పాడవకుండా జాగ్రత్తపడవచ్చు. సాధారణంగా, ఒక ఆడ ఎమూ పక్షి, మొదటి సంవత్సరం ఆ వృత్తిలో 15 గుడ్లను పడ్తుంది. ఆ తరువాతి సంవత్సరాలలో, గుడ్ల ఉత్పత్తి అధికమై, సుమారు 30 – 40 గుడ్ల ఉత్పత్తి దాకా చేరుకుంటుంది. సగుటున, ఒక ఆడ పక్షి, సంవత్సరానికి 25 గుడ్ల పెడుతుంది. ఒక గుడ్డు బరువు సుమారు 475 - 650 గ్రాములు ఉంటుంది. సంవత్సరానికి, ఒక గుడ్డు సగుటు బరువు 560 గ్రాములు ఉంటుంది. గుడ్డు ఆకుపచ్చరంగులో ఉండి గరుకు పాలరాయిలో కనిపిస్తుంది. ఆ రంగు గాఢత క్రమేపీ లేత మధ్యస్తం మ

## ఈము గుడ్లు
జతకట్టే దశలో ఉన్న పక్షులకు యిచ్చేమేతలో తగిలంత కాల్షియం (2.7%) ఉండేటట్లు చూసుకోవాలి. ఇలా చేయడం వలన, గుడ్డు, కాల్షియంతో దృఢంగా ఉంటుంది. అధికంగా కాల్షియం, జత కట్టే పక్షికి యిచ్చినట్లైతే గుడ్ల ఉత్పత్తి పై చెడు ప్రభావం చూపుతుంది. మగ పక్షుల సంతానోత్పత్తి సామర్థ్యం పై కూడా దుష్ప్రభావం కలుగుతంది. అదనపు కాల్షియంను, ప్రకృతి సిద్ధమైన కాల్షియం కార్చొనేట్ గరుకు పొడిగా గాని, మెత్తటి పొడిగా గాని వేరే తొట్టి ఏర్పరచి, దాని ద్వారా అందించవచ్చు. తరచుగా, కొట్టం నుండి, గుడ్లను సేకరించాలి. ఒకవేళ గుడ్లు మలిన పడితే, వాటిని గరుకు యిసుక కాగితం (sand papers) తో శుభ్రం పరేచి మాదితో తుడవాలి. ఒక చల్లటి గదిలో 600 f ఉష్ణోగ్రతలో గుడ్లను భద్రపరచాలి. 10 రోజుల కంటే ఎక్కువగా గుడ్లను అందులో ఉంచరాదు, ఎందుకంచే వాటి పొదిగే సామర్థ్యానికి ఆటంకం కలుగుతుంది. గది ఉష్ణోగ్రతలో భద్రపరచిన గుడ్లు, మూడు, నాలుగు రోజుల కొకసారి పొదుగుటకు అమర్చాలి.
## వనరులు


వర్గం:జంతు సంరక్షణా పద్ధతులు
వర్గం:ఈము పక్షి
ఈము పక్షులు గుడ్లను పొదుగుట

thumb|ఈము  పక్షి
thumb|ఈము పక్షి గుడ్లు
thumb|thumbtime=00:02|left|శబ్దం చేస్తూ తిరుగుతున్నా ఈము పక్షులు
గది ఉష్ణోగ్రతకు అలవాటైన తరువాత, ఫలవంతమైన ఈము గుడ్లను పొదగడానికి ఏర్పాట్లు చేయాలి. ఒక ట్రేలో సమాంతరంగా గాని ఏటవాలుగా గాని, వరుసలుగా గుడ్లను పెట్టాలి. గుడ్లు పొదిగే స్థలాన్ని (incubator) పూర్తిగా శుభ్రపరిచి, శుద్ధిచేసి సిద్ధంగా ఉంచాలి. మెషీన్ (యంత్రాన్ని) మీట నొక్కి, పొదగడానికి కావలిసిన ఉష్ణోగ్రత సరిగా ఉండేటట్లు చూసుకోవాలి. అంటే డ్రై బల్బే (వేడి బల్బు) ఉష్ణోగ్రత సూమారు 96 - 970 f , వెట్ బల్బ్ (తేమ బల్బు) ఉష్ణోగ్రత సుమారు 78 - 800 f (సుమారు 30 - 40% RH ) లుగా ఉండాలి. గుడ్లను ఉంచిన ట్రేను జాగ్రత్తగా ఒక సెట్టర్ (పొదిగే ప్రాంతం) లో ఉంచాలి. ఒకేసారి, ఇన్ క్యూబేటర్ సరైన ఉష్ణగ్రతతో, తేమతో సిద్ధంగా ఉన్నట్లైతే, గుడ్లను పొదగడానికి ఏర్పాటు చేసుకున్న సమయాన్ని, అవసరమైతే దాని జాతి చరిత్రను తెలిపే చీటిని అందులో పెట్టాలి. ఇన్ క్యూబేటర్ లోని ప్రతి 100 క్యూబిక్ అడుగుల స్థలానికి, 20 గ్రాముల పొటాషియం పెర్మాంగవేట్ (Potassium permananganate) + 40 మిల్లీ లీటర్ల ఫార్మలిన్ (Formaline) ను ఉపయోగించి రోగక్రిములను నాశనం చేయాలి. ప్రతిగంటకు, ఒకసారి గుడ్లను తిప్పుతూ, 48వ రోజు వచ్చే దాకా అలా చేస్తూ ఉండాలి. 49వ రోజు తరువాత గుడ్లను అటూ, యిటూ తిప్పడం మానివేసి, కదలికల కోసం గమనిస్తూ ఉండాలి. 52వ రోజుకు పొదగబడే సమయం అయిపోతుంది. ఎమూ పక్షి పిల్లలు పొడిగా ఉండేటట్లు చూడాలి. గుడ్ల నుండి పిల్లలు బయటికి వచ్చినప్పుడు, కనీసం 24 గంటల నుండి 72 గంటల దాకా పొదగబడిన గది (hatcher compartment) లోనే ఉంచాలి. అందువలన వాటిలోని నూగు తగ్గి ఆరోగ్యంగా ఉండడానికి యిది అవసరం. సాధారణంగా, పొదగడంలో 70% కాని అంతకు మించి కాని ఫలితం ఉంటుంది. తక్కువగా పొదగబడడానికి చాల కారణాలు ఉంటాయి. సంతానోత్పత్తి దశలో, సక్రమమైన పోషకాహారం అంద చేయడం వలన, తరువాతి కాలంలో ఆరోగ్యకరమైన పిల్లలు పొందడానికి కారణమౌతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఈము పక్షి పిల్లల పెంపకం
* ఎదిగే ఈము పక్షి పెంపక నిర్వహణ
* సంతానోత్పత్తి దశలో ఉన్న ఈము పక్షుల పెంపక నిర్వహణ
* ఈము పక్షుల ఆహారం లేక మేత
* ఆరోగ్యపరమైన జాగ్రత్తలు , నిర్వహణ
* ఈము పక్షుల ఉత్పత్తులు
* ఈము పక్షుల పెంపకంలో ఆర్థిక లాభాలు

## వనరులు


వర్గం:ఈము పక్షి
ఈము పక్షుల సంరక్షణ

రేటైట్ జాతికి చెందిన ఈము పక్షులు సాధారణంగా, దృఢంగా ఉండి ఎక్కువ కాలం జీవిస్తాయి. (80 జీవితకాలం). మరణాలు ఆరోగ్య సమస్యలు ఎక్కువగా ఈము పక్షుల చిన్న పిల్లలలోనూ, ఎదుగుతున్న క్రమంలోనూ సంభవిస్తాయి. ఈ సమస్యలలో, చలితో బాధపడడం లేక తీవ్రమైన ఆకలి, పోషకాహార లేమి, ప్రేవులలో అడ్డంకి, కాళ్ళలో లోపాలు, జీర్ణక్రియకు సంబంధించిన వ్యాధులు, క్లోస్ట్రిడియల్ వ్యాధులు వంటివి వస్తాయి. వీటికి గల ముఖ్య కారణాలు, సక్రమమైన పోషకాహారం అంద చేయలేక పోవడం, ఒత్తిడి, నిర్వహణా లోపాలు, వంశ పారం పర్య (జెనిటిక్) లోపాలు. రైనిటిస్, (Rhinitis - జలుబు) కాండిడియాసిస్ (Candidiasis - చర్మవ్యాధులు), సాల్మోనెల్లా (salmonella), అస్పెర్గిలాసిస్ (aspergillosis), కొసిడియాసిస్ (coccidiosis), పేలు (lie), అస్కారిడ్ (ascarid infestations) వంటి యితర వ్యాధులు కూడా పోకుతాయి. ఐవర్ మెక్టిన్ ను (Ivermection) పక్షిపిల్ల లోపలి భోగాల్లోనూ, బైటి భాగాల్లోనూ పట్టే క్రిముల నుండి రక్షణ కల్పించవచ్చు.

ఈము పక్షలలో ఎంటిరిటిస్ (enteritis), వైరల్ ఈస్ట్రన్ ఈ క్వైన్ ఎన్సిఫిలోమైలిటిస్ (eastern equine encephalomyelitis) (EEE) (మెదడు వ్యాధులు) వంటి వ్యాధులు వచ్చినట్లు కనుగొన్నారు. భారతదేశంలో చాల తక్కువగా రాణి ఖేత జబ్బు వచ్చినట్లు చెప్పడం బడింది. కాని ధ్రువపడలేదు. అయినప్పటికీ, పక్షుల పిల్లలకు, ఒక వారం వయసులో (లసోటా - lasota) (R.D) రాణి ఖేత్ జబ్బు కొరశు 4 వారాల వయసులో (lasota booster) (లసోటా బూస్టర్ మోతారులో) టీ కాలను యిప్పించడం, 8, 15,, 40 వారాల వయసులో ముక్తేశ్వరే స్ట్రేయిన్ యివ్వడం వలన అధిక రోగ నిరోధక శక్తి కలుగుతుంది.
thumb|రెండు ఈము పక్షులు

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఈము
* ఈము పక్షి పిల్లల పెంపకం
* ఎదిగే ఈము పక్షి పెంపక నిర్వహణ
* సంతానోత్పత్తి దశలో ఉన్న ఈము పక్షుల పెంపక నిర్వహణ
* ఈము పక్షుల ఆహారం లేక మేత
* ఈము పక్షుల ఉత్పత్తులు
* ఈము పక్షుల పెంపకంలో ఆర్థిక లాభాలు

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:ఈము పక్షి
ఈము పక్షుల ఆహారం లేక మేత

ఈము పక్షుల తమ సక్రమమైన పెరుగుదలకు , సంచి సంతానోత్పత్తికి, సమతులాహారం అవసరం. ఈ ఆహార అవసరాల గురించి వ్రాసిన విషయాలమీద ఆధారపడి, ఒక పద్ధతి గల పోషకాహార అవసరాలు సూచింపబడ్డాయి.
(పట్టిక table-1) , పట్టిక (table-3) ఆహారాన్ని సాధారణంగా పక్షులకు పెట్టే పదార్థాల మిశ్రమ ఆహారం వలెనే (పట్టిక (table) -2) ఉంటుంది. ఆహారం, ఒక్కటే ఉత్పత్తి ఖర్చులో 60 - 70% ఉంటుంది. అందువలన, తక్కువ ఖర్చులో సరుకులను వాడినట్లైతే, ఆహారానికి సంబంధించిన లాభాలు మెరుగవుతాయి. వ్యాపారపరమైన ఎమూ పక్షుల పెంపక కేంద్రాలలో, సంతానోత్పత్తి దశలో ఉన్న ఎమూ జతకు సంవత్సరానికి పెట్టే ఆహారంలో తేడాలు 394 – 632 కేజీలు దాకా ఉంటాయి. సంవత్సర సగటు ఆహారం ఒక జత తీసుకునేది 527 కేజీలు. సంతానోత్పత్తి కాలం కానప్పుడు మేత (ఆహారం) ఖరీదు రు. 6.50 పై , సంతానోత్పత్తి కాలంలో ఆహారం ఖరీదు రు. 7.50 పై 
## ఈము పక్షి యొక్క వివిధ వయసులలో కావలసిన పోషక పదార్థాల సూచిక

;ఈము పక్షులకు కావలసిన మేత లేక ఆహారం (1 కే.జి/100 కేజీలు) (emu feeds (kg/100&nbsp;kg) )

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఈము పక్షి పిల్లల పెంపకం
* ఎదిగే ఈము పక్షి పెంపక నిర్వహణ
* సంతానోత్పత్తి దశలో ఉన్న ఈము పక్షుల పెంపక నిర్వహణ
* ఆరోగ్యపరమైన జాగ్రత్తలు , నిర్వహణ
* ఈము పక్షుల ఉత్పత్తులు
* ఈము పక్షుల పెంపకంలో ఆర్థిక లాభాలు

## వనరులు
 జనరల్ నాలడ్జ్

## మూలాలు

వర్గం:ఈము పక్షి
జిల్లా కలెక్టర్

కారెక్టర్

నేరుగా ఇక్కడికి దారితీస్తుంది అయోమయ నివృత్తి కొరకు చూడండి కలెక్టర్ (అయోమయ నివృత్తి)

**జిల్లా కలెక్టర్** సాధారణంగా **కలెక్టర్** గానే సూచించబడతాడు, ఇతను ఒక భారతీయ జిల్లా ముఖ్య పరిపాలకుడు, రెవెన్యూ అధికారి. కలెక్టర్ అలాగే జిల్లా మేజిస్ట్రేట్, డిప్యూటీ కమిషనర్,, కొన్ని జిల్లాల్లో డిప్యూటీ డెవలప్మెంట్ కమిషనర్ గాను సూచింపబడతాడు. జిల్లా కలెక్టర్ ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ సభ్యుడు,, కేంద్ర ప్రభుత్వంచే నియమింపబడతాడు.

## చరిత్ర
భారతదేశంలో జిల్లా పరిపాలన బ్రిటీష్ రాజ్ వారసత్వం. జిల్లా కలెక్టర్లు ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ సభ్యులు, జిల్లాలో సాధారణ పరిపాలన పర్యవేక్షిస్తారు. వారెన్ హేస్టింగ్స్ 1772 లో జిల్లా కలెక్టర్ కార్యాలయాన్ని పరిచయం చేసాడు. సర్ జార్జ్ కాంప్ బెల్, 1871-1874 నుండి బెంగాల్ లెఫ్ట్నెంట్ గవర్నర్ ఈ విధంగా ఉద్దేశించబడిందని వ్యాఖ్యానించాడు "ఇకపై జిల్లా పెద్దగా అనేక శాఖల సేవకులకు , అన్ని వ్యవహారాలకు తన సేవలనందిస్తాడు, కానీ నిజానికి ప్రతి జిల్లాలో అన్ని విభాగాల పై సాధారణ నియంత్రణ అధికారం (జనరల్ కంట్రోలింగ్ ఆధారిటీ)  జిల్లా కలెక్టరుకు ఉంటుంది."

## విధులు
జిల్లా పరిపాలనకు సంబంధించి వివిధ రకాలు విధులు నిర్వహించాలి.

* పోలీసు సూపరింటెండెంట్ సమన్వయంతో లా అండ్ ఆర్డర్, అంతర్గత భద్రత నిర్వహించటం
* లా అండ్ ఆర్డర్, వ్యవసాయ, కార్మిక, ఇతర పరిస్థితులతో కూడిన ముఖ్యమైన ఉత్సవాలు, పండుగలు.
* జాయింట్ కలెక్టర్ ద్వారా పరిపాలన నివేదికలను (మునిసిపల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ నివేదికలతో సహా) పంపుట.
* రెడ్‌క్రాస్, సోషల్ గిల్డ్ ఆఫ్ సర్వీస్ మొదలైన సామాజిక సేవా సంస్థలకు ప్రోత్సాహం
* సెన్సస్ కార్యకలాపాలు
* పిస్టల్స్, ఆటోమేటిక్ ఆయుధాలకు లైసెన్సులను జారీ చేయండి, పునరుద్ధరించడం.
* ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు పై పర్యవేక్షణ
* జాయింట్ కలెక్టర్ల ద్వారా భూ రెవెన్యూ, రుణాలు, ఎక్సైజ్, ఇతర బకాయిల సేకరణను సమీక్ష, పర్యవేక్షణ
* జాయింట్ కలెక్టర్ ద్వారా భూ సంస్కరణలను (జనరల్ పాలసీ) పర్యవేక్షణ
* జాయింట్ కలెక్టర్ ద్వారా ఆహార పదార్థాల సేకరణ, పౌర సరఫరా సమీక్ష, పర్యవేక్షణ.
* ప్రజాస్వామ్య వికేంద్రీకరణకు సంబంధించిన ప్రణాళిక, అభివృద్ధికి సంబంధించిన అన్ని పనులు
* జిల్లాలో చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్స్, మండల పరిషత్ గా అభివృద్ధి పనులు చేస్తున్న ప్రత్యేక అధికారులను నియంత్రణ, పర్యవేక్షణ
* నీటిపారుదల (మేజర్, మైనర్) పర్యవేక్షణ
* కాలానుగుణ పరిస్థితుల కారణంగా జిల్లా రెవెన్యూ అధికారి ద్వారా విస్తృతంగా నష్టం జరిగినప్పుడు ఉపశమనం కోసం ఆర్డర్.
* రోడ్ ట్రాన్స్పోర్ట్ అథారిటీ యొక్క చట్టబద్ధమైన ఛైర్మన్.
* ఏజెన్సీ ప్రాంతాలు పరిపాలన అభివృద్ధి
* జాయింట్ కలెక్టర్ ద్వారా రాష్ట్ర అభివృద్ధి రుణాలు మంజూరు.
* ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎక్సైజ్ చట్టం, 1968 అమలు

## సాధారణ ఎన్నికలు
* జిల్లా ఎన్నికల అధికారి విధులు
* ఎలక్టోరల్ రోల్స్ క్రమానుగతంగా సవరించడానికి ఆర్డర్
* ఎన్నికలను శాంతియుతంగా, న్యాయంగా నిర్వహించటం

## న్యాయపరమైన (మెజిస్టీరియల్)
వర్తించే చట్టాలు
* ఇండియన్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫ్ ఫారినర్ యాక్ట్. (సెంట్రల్ యాక్ట్ XVI OF 1939)
* ఇండియన్ పేలుడు చట్టం (1895 యొక్క సెంట్రల్ యాక్ట్ IV)
* ఇండియన్ ఆర్మ్స్ యాక్ట్ (1878 యొక్క సెంట్రల్ యాక్ట్ XI)
* ఆయుధ చట్టం, 1959 (1959 లో 54 వ నెంబరు)
* అధికారుల రహస్య చట్టం.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:భారత ప్రభుత్వ అధికారులు
టెంపుల్ రన్

**టెంపుల్ రన్** అనేది 2011 లో విడుదలైన ప్రసిద్ధ మొబైల్ ఆట. ఈ ఆటలో ఆటగాడిది ఒక అన్వేషకుడి పాత్ర. పాడుబడ్డ దేవాలయంలో ఓ విగ్రహాన్ని దొంగిలించి క్రూర మృగం తరుముతుండగా గోడ దారుల్లో విరామం లేకుండా పరిగెడుతూనే ఉండాలి. అమెరికాకి చెందిన ఇమాంగి స్టూడియోస్ దీన్ని రూపకల్పన చేసింది. ప్రధాన రూపకర్తలు భార్యా భర్తలు కీత్ షెఫర్డ్, నటాలియా లక్యానోవా, వారి బృందం. ఇది మొదట్లో ఆపిల్ ఐఫోన్ కోసం రూపొందించబడి తరువాత ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్లకు, విండోస్ ఫోన్లకు మార్చి రాయబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:మొబైల్ ఆటలు
కలెక్టర్ (అయోమయ నివృత్తి)

* జిల్లా కలెక్టర్ - భారతీయ జిల్లా యొక్క ముఖ్య పరిపాలకుడు, రెవెన్యూ అధికారి

## సినిమాలు
* కలెక్టర్ జానకి
* కలెక్టర్ గారు
* కలెక్టర్ విజయ
* కలెక్టర్ గారి అబ్బాయి
* కలెక్టర్ గారి అల్లుడు
* మా ఆవిడ కలెక్టర్
* కలెక్టర్ గారి భార్య
టెంపుల్

**టెంపుల్** (Temple) అనే ఆంగ్ల పదానికి దేవాలయం అని అర్ధం చెప్పుకోవచ్చును.

* టెంపుల్ ట్రీస్ శ్రీలంక ప్రధానమంత్రి అధికారిక నివాస భవనము.
* టెంపుల్ రన్ (Temple Run) ఒక మొబైల్ ఆట.
వెయ్యేళ్ళ తెలుగు వెలుగు (పుస్తకం)

**[[వెయ్యేళ్ళ తెలుగు వెలుగు]]** ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు, విశాఖపట్నం 2009లో ప్రచురించిన పుస్తకం. దీనిని ఆచార్య ఎలవర్తి విశ్వనాథ రెడ్డి ప్రధాన సంపాదకులు. దీనిని రచయిత డా. వై.ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. ఇది తెలుగు భాషకు సంబంధించిన 15 వ్యాసాల సంకలనం.

## వ్యాసాలు
# తెలుగులో పురాణేతిహాసాల ప్రాశస్త్యం - ఆచార్య పి. సుమతీ నరేంద్ర
# ప్రాచీన సాహిత్యంలో సందేశం - ఆచార్య ఎండ్లూరి సుధాకర్
# కావ్య, ప్రబంధ సాహిత్యం - ఔన్నత్యం - ఆచార్య అనుమాండ్ల భూమయ్య
# తెలుగు భాష ఆవిర్భావ వికాసాలు - ఆచార్య పర్వతనేని సుబ్బారావు
# తెలుగు భాషాభివృద్ధిలో పత్రికల పాత్ర - ఆచార్య ఎలవర్తి విశ్వనాథ రెడ్డి
# తెలుగు వ్యాకరణాలు - సమాలోచన - ఆచార్య సజ్జా మోహనరావు
# జానపద సాహిత్య సౌందర్యం - ఆచార్య మర్రెబోయిన జయదేవ్
# ఆంధ్ర నాటకము - ఆవిర్భావ వికాసములు - ఆచార్య కోలవెన్ను మలయవాసిని
# తెలుగు నవల - తీరుతెన్నులు - ఆచార్య గజ్జా యోహాన్‌బాబు
# తెలుగు కథానికా వికాసం - ఆచార్య రాచపాళెం చంద్రశేఖర్ రెడ్డి
# తెలుగులో హేతువాద సాహిత్యం - ఆచార్య కొండపల్లి సుదర్శనరాజు
# తెలుగు అనువాద సాహిత్యం - వికాసం - ఆచార్య లకంసాని చక్రధరరావు
# తెలుగు కవిత్యంపై మార్క్సిజం ప్రభావం - ఆచార్య ఎస్వీ సత్యనారాయణ
# తెలుగు సినిమా పాట తీరు - తెన్నులు - ఆచార్య పల్లికొండ ఆపదరావు
# ఆధునిక సాహిత్యం - వర్తమాన వాదాలు - ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్న

## మూలాలు
* వెయ్యేళ్ళ తెలుగు వెలుగు, ప్రధాన సంపాదకులు: ఆచార్య ఎలవర్తి విశ్వనాథ రెడ్డి, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, విశాఖపట్నం, 2009.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:2009 పుస్తకాలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణలు
కావ్య సమీక్షలు (పుస్తకం)

**కావ్య సమీక్షలు** ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ, విశాఖపట్నం వారు 1983లో ప్రచురించిన పుస్తకం. దీనికి ప్రధాన సంపాదకులు డా. ఎం.వి. సత్యనారాయణ.

## సమీక్షించబడిన కావ్యాలు
# తిక్కన - నిర్వచనోత్తర రామాయణము - డా. ఎం.వి. సత్యనారాయణ
# శ్రీనాథుడు - నృసింహ పురాణము - శ్రీ పి. విజయభూషణ శర్మ
# శ్రీనాధుడు - శృంగార నైషధము - శ్రీ రాంభట్ల లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి
# శ్రీనాథుడు - హరవిలాసము - శ్రీమతి టి. కనకమహాలక్ష్మి
# శ్రీనాథుడు - భీమఖండము - శ్రీ కాసారపు తాతారావు
# శ్రీనాథుడు - కాశీఖండము - డా. డి. లలిత కుమారి
# జక్కన - విక్రమార్క చరిత్రము - శ్రీ కనుమలూరు వెంకటశివయ్య
# అనంతామాత్యుడు - భోజరాజీయము - డా. బి. అరుణ కుమారి
# బమ్మెర పోతన - వీరభద్ర విజయము - కుమారి వట్టిపల్లి సీతామహాలక్ష్మి
# పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు - శృంగార శాకుంతలము - డా. ఎల్. చక్రధరరావు
# మొల్ల - మొల్ల రామాయణము - డా. కోలవెన్ను మలయవాసిని
# అల్లసాని పెద్దన - మనుచరిత్రము - డా. అత్తలూరి నరసింహారావు
# శ్రీకృష్ణదేవరాయలు - ఆముక్తమాల్యద - శ్రీ. కె.ఎ. కృష్ణమాచార్యులు
# నంది తిమ్మన - పారిజాతాపహరణము - శ్రీ చివుకుల రవిశర్మ
# ధూర్జటి - శ్రీకాళహస్తి మహాత్మ్యము -శ్రీ మోపిదీవి కృష్ణస్వామి
# మాదయగారి మల్లన - రాజశేఖర చరిత్రము - శ్రీ యెందుగుల జగన్నాథ నాయుడు
# అయ్యలరాజు రామభద్రుడు - రామాభ్యుదయము - శ్రీ వావిలాల సుబ్బారావు
# తెనాలి రామకృష్ణ కవి - ఉద్భటారాధ్య చరిత్ర - కుమారి నారపరాజు శ్రీవల్లి
# తెనాలి రామకృష్ణ కవి - పాండురంగ మహాత్మ్యము - డా. ఎక్కిరాల కృష్ణమాచార్య
# పింగళి సూరన - రాఘవ పాండవీయము - డా. జోస్యుల సూర్యప్రకాశరావు
# పింగళి సూరన - కళాపూర్ణోదయము - శ్రీ రామవరపు శరత్ బాబు
# పింగళి సూరన - ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నము - కుమారి కందాళ వెంకటరమణ
# రామరాజ భూషణుడు - వసుచరిత్రము - డా. వేదుల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి
# చింతలపూడి ఎల్లనార్యుడు - రాధామాధవము - డా. ఎలవర్తి విశ్వనాథ రెడ్డి
# చరిగొండ ధర్మన - చిత్రభారతము - కుమారి దశిగి అన్నపూర్ణ
# పొన్నికంటి తెలగనార్యుడు - యయాతి చరిత్రము - శ్రీ ఆధిభట్ల సూర్యనారాయణ
# రఘునాథ నాయకుడు వాల్మీకి చరిత్రము - శ్రీ వేదుల వేంకట కాశీ సూర్యనారాయణ
# విజయరాఘవ నాయకుడు - రఘునాథ నాయకాభ్యుదయము - శ్రీ ముచ్చు సీతారామయ్య
# కనుపర్తి అబ్బయామాత్యుడు - అనిరుద్ధ చరిత్రము - శ్రీ మల్లాప్రగడ శ్రీమన్నారాయణ మూర్తి
# కూచిమంచి తిమ్మకవి - అచ్చతెలుగు రామాయణము - శ్రీ పప్పు వేణుగోపాలరావు

## మూలాలు
* కావ్య సమీక్షలు, సంపాదకులు: డా. ఎం.వి. సత్యనారాయణ, ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ ప్రెస్, విశాఖపట్నం, 1983.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1983 పుస్తకాలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణలు
ఎగ్ బజ్జీ

ఎగ్ బజ్జీ భారతదేశంలో తయారుచేయు వంటకం. 
## లు
* కోడిగుడ్లు : 3
* సెనగపిండి : ఒకటిన్నర కప్పు
* బియ్యం పిండి : తగినంత
* ఉప్పు : రుచికి తగినంత
* మిరియాల పొడి : అర టీ స్పూన్,
* నూనె : వేయించడానికి తగినంత
* చాట్‌మసాలా : టీ స్పూన్‌

## తయారు చేయు విధానం
* ఒక పాత్రలో సెనగపిండి‌, బియ్యం పిండి,  ఉప్పు, మిరియాల పొడి, చాట్‌మసాలా వేసి దానికి తగినంత నీరు కలిపి బాగా కలపాలి.
* ఉడికించిన గుడ్డును మధ్యలో నిలువుగా కోసి ముక్కలు ఉంచుకోవాలి.
* సెనగపిండి మిశ్రమంలో గ్రుడ్డు ముక్కలను వేసి  మిశ్రమమంతా బాగా పట్టేలా తిప్పాలి.
* స్టౌపై బాణలి పెట్టి నూనె కాగనివ్వాలి.
* మిశ్రమాన్ని పట్టించిన ఆ గుడ్డును నూనెలో వేసి ఓట్స్‌ మిశ్రమం గోధుమ రంగులోకి మారేంత వరకు వేయించాలి.
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
కర్నాటి రఘురాములు గౌడు

**కర్నాటి రఘురాములు గౌడు** నాగర్ కర్నూల్ జిల్లాకు చెందిన శతక కవి.ఇతను జిల్లాలోని మిడ్జిల్ మండలంలోని గుండ్లగుంటపల్లి గ్రామంలో 1956లో జన్మించారు. వృత్తి రీత్యా ఉపాధ్యాయుడు. బోధించేది సాంఘికశాస్త్రం ఐనా, తెలుగు భాషన్నా, తెలుగు సాహిత్యమన్న మక్కువ. ఆ ఇష్టమే వీరిని కవిగా మలిచింది. జిల్లా కరువు పరిస్థితులు, వీరి గ్రామ సమీపాన కల ఉరుకొండ పేట అభయాంజనేయ స్వామి ప్రభావం కూడా వీరు కవిగా మారడానికి కారణమయ్యాయి. విద్యార్థి దశలోనే పద్యాలు రాయడం ప్రారంభించారు. తొలినాళ్ళలో సీస పద్యాలు రాశారు. పాలమూరు జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ కవి కపిలవాయి లింగమూర్తి సూచనలు, జిల్లాకే చెందిన మరో కవి రాకొండ శేఖర్ రెడ్డి ప్రోత్సాహం వీరిని కవిగా మరో మెట్టు పైకి ఎదిగించాయి. ఒక వైపు కవిగా రచనలు చేస్తూనే మరో వైపు భగవద్గీత ప్రచారం, భాగవత సేవ మొదలగు భక్తి ప్రచార కార్యక్రమాలలో కూడా పాల్గొన్నారు. భక్తకవిగా అనేక భక్తి శతకాలను రచించారు.

## విద్యాభ్యాసం
ఊర్కొండపేటలో ప్రాథమిక విద్య, కల్వకుర్తిలో ఉన్నత పాఠశాల విద్య పూర్తి చేశాడు. 1980లో ఉపాధ్యాయ శిక్షణను పూర్తిచేశాడు. దూర విద్యలో ఎం.ఏ., ను పూర్తి చేశాడు. 
## ఉద్యోగ జీవితం
రఘురాములు గౌడు సెక్యూరిటి గార్డుగా ఉద్యోగజీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. 1975 నుండి 1979 వరకు సెంట్రల్ ఇండస్ట్రియల్ సెక్యూరిటీ గార్డుగా పనిచేశాడు. ఉపాధ్యాయ శిక్షణలో సీటు వస్తే ఉద్యోగాన్ని వదిలి 1980లో శిక్షణలో చేరి పూర్తి చేశాడు. 1981 నుండి రెండు సంవత్సరాల పాటు జడ్చర్ల పట్టణంలోని ప్రయివేట్ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. 1982లో నిర్వహించబడిన ఉపాధ్యాయ ఎంపిక పరీక్షలో విజయం సాధించి ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయుడిగా, అప్పటి కల్వకుర్తి సమితిలోని సిరసనగండ్ల పాఠశాలలో చేరాడు. ప్రస్తుతం మార్చాల జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాలలో సాంఘిక శాస్త్ర ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేస్తున్నాడు.

## అవార్డులు
* 2003లో మిడ్జిల్ మండల ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడిగా అవార్డు.
* 2005లో మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడిగా అవార్డు.
* 2006లో గీతామిత్ర అవార్డు
* 2014లో నేషనల్ ఫౌండేషన్ ఫర్ టీచర్స్ వెల్ఫేర్ వారి రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడు అవార్డుకు ఎంపికయ్యారు.
## రచనలు
*ఉర్కొండ పేట ఆంజనేయస్వామి శతకం
*శ్రీరామ శతకం
*హనుమాన్ కందపద్య చాలీసా
*జీవాత్మ శతకం
*రఘురామ వరద శతకం
*గడభీర రామ శతకం
*రఘురామదాసు భజన కీర్తనలు
* హనుమంతుడి ఆదర్శం
* చదువుల శతకం (2014)

## మూలాలు

వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ఆధునిక కవులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవులు
వర్గం:1956 జననాలు
వర్గం:శతక కవులు
ఎర్రమంజిల్ ప్యాలెస్

**ఎర్రమంజిల్ ప్యాలెస్** ఒక రాజ ప్రాసాదం. భాగ్యనగరాన్ని పరిపాలించిన కుతుబ్‌షాహీ రాజుల కాలంలో ఇది నిర్మితమైంది. వారి అద్భుత కట్టడాల్లో ఇది ఒకటి. ఖైరతాబాద్, పంజాగుట్ట మార్గంలో ఉన్న దీన్నే ఒకప్పుడు ‘ఎపూరంమంజిల్’ అని కూడా పిలిచేవారు "ఇరం మంజిల్", ఎర్రమంజిల్ గా మారిందంటారు. "ఇరం" అంటే స్వర్గం . నవాబ్ సఫ్దర్ జంగ్ ముషీర్-ఉద్దౌలా ఫక్రూల్ ముల్క్ దీనిని నిర్మించిండు. 1870 నాటికి దీని నిర్మాణం పూర్తయింది. ఇండో-యురోపియన్ శైలిలో ఉన్న ఈ ప్యాలెస్‌ను నవాబులు విందులు, అంతర్గత కార్యక్రమాల కోసం వినియోగించేవారు. ఇందులో 150 గదులు, డ్రాయింగ్ రూమ్, ప్యాలెస్‌కు పక్కన గోల్ఫ్ కోర్స్, పోలో గ్రౌండ్, గుర్రపు శాల, పశువుల శాల ఉండేవి. ప్రస్తుతం దీన్ని అర్ అండ్ బీ చీఫ్ ఇంజనీర్ కార్యాలయంగా వినియోగిస్తున్నారు. హైదరాబాదు పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ (హుడా)చే వారసత్వ కట్టడంగా గుర్తించబడింది.

## పేరు
ఈ భవంతి ఎర్రగడ్డ అనే కొండపై నెలకొని ఉన్నది.  దీనికి నవాబ్ ఫాఖ్రుల్ ముల్క్ "ఇరం మంజిల్" (పర్షియన్ భాషలో 'స్వర్గ భవనం')  పాలెస్ గా నామకరణం చేసాడు. పర్షియన్ భాషలో స్వర్గం అని అర్థాన్నిచ్చే 'ఇరం' అనే పదం "ఎర్రం" గా ఉచ్ఛరింపబడుతుంది. ఇది తెలుగుపదమైన "ఎర్ర" తో సమానంగా ఉచ్ఛరింపబడుతుంది. అతడు ఆ భవనానికి ఎరుపు రంగు వేయించాడు. ఆ భవనం ఎర్రగడ్డ కొండపై ఎరుపు రంగులో దర్శనమిస్తుంది.  నవాబ్ యొక్క ఈ భవనం  రెండు ఇదే రకమైన ఉచ్ఛారణ గల పేర్లతో పిలువబడుతుంది: అవి పర్షియన్ ముస్లింల స్నేహానికి గుర్తుగా "ఇరం మంజిల్" అని, స్థానిక ప్రజల కోసం "ఎర్రం మంజిల్" అని పిలిచారు. తరువాత కాలంలొ ఈ భవనం "ఎర్ర మంజిల్" గ పిలువబడుతుంది.  

## చరిత్ర
ఈ భవనం ఇండో-యూరోపియన్  బరోక్ శైలి లోనిర్మిచబడినది. ఈ భవనంలో 150 గదులు లూయిస్ XVI ఫర్నిచర్తో అమర్చబడి ఉన్నాయి. తొమ్మిది రంధ్రాల గోల్ఫ్ కోర్సు, పోలో గ్రౌండ్, గుర్రపు శాల, పాడి పరిశ్రమ ఉన్నాయి. ఈ రాజభవనం గట్టి, అలంకారమైన పనులతో నిండి ఉంది. ఈ భవనం రాజ విందులకు, ఇతర గ్రాండ్ ఈవెంట్ల కు ఉపయోగించబడింది. తర్వాత, రాజప్రాసాదాన్ని రికార్డుల స్టోర్ గృహంగా ఉపయోగించుకోవాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది. కొన్నేళ్లుగా ఇది పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్టుమెంట్ చేతిలోకి బదిలీ చేయబడింది. ప్రస్తుతం ఈ భవనంలో ఇంజనీర్స్ ఇన్ చీఫ్, రోడ్స్ అండ్ బిల్డింగ్స్, ఇరిగేషన్ / కమాండ్ ఏరియా డెవెలప్మెంట్ డిపార్ట్మెంట్స్ యొక్క చీఫ్ ఇంజనీర్స్ కార్యాలయాలు ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
*The Hindu feature 
*A post on Google Earth Community
వర్గం:నిర్మాణాలు
జాతీయ న్యాయ పాఠశాలలు

జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయాలు లేదా జాతీయ న్యాయపాఠశాలలు భారతదేశంలో **బార్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా** అభీష్టం మేరకు న్యాయవిద్యపై వచ్చిన సంస్కరణల మూలంగా ఏర్పాటయిన విద్యా సంస్థలు. భారత ప్రభుత్వంచే ఏర్పాటు చేయబడిన ఈ విద్యాసంస్థలను బార్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా, కేంద్ర న్యాయవ్యవహారాల మంత్రిత్వశాఖ నియంత్రిస్తున్నాయి. మొదటి జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాయం బెంగళూరులోని నే*షనల్ లా స్కూల్ ఆఫ్ ఇండియా యూనివర్సిటీ* 1988లో ప్రారంభమయ్యింది. అప్పటి నుండి ప్రతి రాష్ట్రంలోను ఒక జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయాన్ని నెలకొల్పారు. ఈ విద్యాసంస్థలు ఉన్నత ప్రమాణాలతో నడుస్తున్నాయి.
## చారిత్రక నేపథ్యం
మనదేశంలో 20వ శతాబ్దపు చివరి దశకం వరకూ న్యాయవిద్యను సాంప్రదాయబద్ధమైన విశ్వవిద్యాలయాలలో ఇతర డిగ్రీ కోర్సులవలె నేర్పించేవారు. ఈ విశ్వవిద్యాలయాలు బార్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా సూచించిన పాఠ్యాంశాలను బోధించేవారు కానీ ఈ కోర్సులపై అజమాయిషీ యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమీషన్‌కు ఉండేది. దానితో బార్ కౌన్సిల్‌కు న్యాయవిద్యపై సంస్కరణలు తీసుకురావడానికి అవకాశం ఉండేది కాదు. 1984లో బార్ కౌన్సిల్ న్యాయవిద్యను నవీకరించడానికి "న్యాయ విద్యా కమిటీ"ని ఏర్పాటు చేసింది. ఆ కమిటీ సిఫారసుల్లో ముఖ్యమైనది న్యాయ సంబంధ విద్యకోసం ప్రత్యేక సంస్థలను ఏర్పాటు చేయటం. న్యాయవాద వృత్తి నైపుణ్యాన్ని పెంపొందించడం, వైద్య, ఇంజనీరింగు విద్యలవలే ఆకర్షణీయమైన విద్యగా న్యాయవిద్యను రూపొందించడం వంటివి ఆ కమిటీ సిఫారసు చేసింది.

## జాతీయ న్యాయపాఠశాలల నిర్మాణక్రమం
అంతవరకు ఉన్న న్యాయవిద్యకు భిన్నంగా స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన న్యాయపాఠశాలల ఏర్పాటుకు ప్రతిపాదనలు చేయబడ్డాయి. ఐదు సంవత్సరాల డిగ్రీ కోర్సు, న్యాయవిద్యతో పాటు బి.ఎ., బి.ఎస్.సి, బి.కామ్‌, బి.బి.ఎ. వంటి వాటిని కలిపి ఇంటిగ్రేటెడ్ డ్యూయల్ డిగ్రీ కోర్సు వంటివి ప్రవేశపెట్టారు. న్యాయకళాశాలలకు జాతీయ హోదా కల్పించారు. ఈ విద్యాసంస్థలలో భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి, హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు వంటి వారిని విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్లుగా, కొన్ని సందర్భాలలో ఉపకులపతులుగా సమాయత్త పరిచి ఈ విద్యాసంస్థల స్థాయిని పెంచారు.

## జాతీయ న్యాయపాఠశాలల జాబితా
#భారత జాతీయ న్యాయ విద్యాలయం, బెంగళూరు
#నల్సార్ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్
#జాతీయ న్యాయ సంస్ధ విశ్వవిద్యాలయం, భోపాల్
#పశ్చిమ బెంగాల్ న్యాయశాస్త్రాల జాతీయ విశ్వవిద్యాలయం, కోల్‌కాతా
#జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, జోధ్‌పూర్
#హిదయతుల్లా జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, రాయ్‌పూర్
#గుజరాత్ జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, గాంధీనగర్
#డా. రామ్ మనోహర్ లోహియా జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, లక్నో
#నేషనల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అడ్వాన్‌స్డ్ లీగల్ స్టడీస్, కొచ్చి
#రాజీవ్ గాంధీ జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం,  పాటియాలా
#చాణుక్య జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, పాట్నా
#జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, న్యూ ఢిల్లీ
#జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, ఒడిషా కటక్
#దామోదరం సంజీవయ్య జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, విశాఖపట్నం
#నేషనల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ స్టడీ అండ్ రీసెర్చ్ ఇన్ లా, రాంచీ
#జాతీయ న్యాయ పాఠశాల & జుడీషియల్ అకాడమీ, అస్సాం గౌహతి
#తమిళనాడు జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, తిరుచ్చి
#మహారాష్ట్ర జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, ముంబై
#మహారాష్ట్ర జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, నాగపూర్
#మహారాష్ట్ర జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, ఔరంగాబాద్
#హిమాచల్ ప్రదేశ్ జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, సిమ్లా
#ధర్మశాస్త్ర జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, మధ్యప్రదేశ్, జబల్‌పూర్
#డా.బి.ఆర్.అంబేద్కర్ జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం, హర్యానా, సోనిపట్

## వనరులు
http://te.pragatipedia.in/e-governance/online-legal-services/national-law-schools

వర్గం:భారతదేశ విద్యావ్యవస్థ
ఆవిడ

**ఆవిడ** అనే తెలుగు పదానికి that woman అని అర్ధం.

* మా ఆవిడ కలెక్టర్ 1996 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* ఏవండీ ఆవిడ వచ్చింది 1993 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* నేనూ మాఆవిడ 1981 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
ఆయన

* ఆయనే ఉంటే మంగలెందుకు అనేది తెలుగు భాషలో వాడే ఒక సామెత. 
* మా ఆయన బంగారం 1997 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* మీ ఆయన జాగ్రత్త 1998లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* మా ఆయన చంటి పిల్లాడు 2008లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
నమూనా

* వ్యాపార నమూనా 
* బోర్ నమూనా అణు భౌతిక శాస్త్రంలో నీల్స్ బోర్ చేత ప్రతిపాదించబడిన నమూనా.
* ఓ.ఎస్.ఐ నమూనా (OSI model) ఇది మొత్తం సమాచార వ్యవస్థని చిన్న చిన్న భాగాలుగా విభజిస్తుంది.
మానవ మనుగడలో రసాయనశాస్త్ర విజ్ఞానము (పుస్తకం)

**[[మానవ మనుగడలో రసాయనశాస్త్ర విజ్ఞానము]]** అనేది సామాన్య ప్రజానీకంలో శాస్త్రవిజ్ఞానాన్ని పెంపొందించే ఒక మంచి పుస్తకం. దీనిని ఆచార్య నేమాని కృష్ణమూర్తి, ఆచార్య నేమాని రుక్మిణి సంయుక్తంగా 2001 సంవత్సరంలో రచించి ముద్రించారు.

## విషయసూచిక
# అలంకరణ ద్రవ్యములు 
# పరిమళ ద్రవ్యాలు
# నవరత్నాలు
# సాగర సంపద
# సాధారణ మందులయందలి రసాయనములు-వానియందు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు
# చిన్న తరహా పరిశ్రమలయందు వాడు రసాయనములు
# విటమిన్లు - వాని ఉపయోగములు
# శబ్ద కాలుష్యము
# అద్దకపు రంగులు - వాని వాడకం
# చక్కెర - కిణ్వన ప్రక్రియ
# ఉప్పు - దానినుండి వచ్చు రసాయనములు
# గాజు, పింగాణి, సిరామికు పదార్థములు
# అద్దముల పరిశ్రమ
# ఒరిపిడి పదార్థములు
# కాంతినిచ్చే బాణాసంచా
# ప్రేలుడు పదార్థములు
# కృత్రిమ వస్త్రముల తయారి
# అంతరిక్ష నౌకలలో అతిశీతల రసాయనముల వినియోగము
# జిగురు పదార్థములు
# రబ్బరు - దాని ప్రయోజనములు
# పారిశ్రామిక విషపదార్థములు
# ప్లాస్టిక్సు
# ఉత్కృష్ట లోహములు
# ఆహార పదార్థములు - వానిలో కల్తీ
# పురుగు మందులు - వాని సురక్షిత వాడుక
# గృహోపకరణములగు ఇంధనములు - వాని అపాయముల నివారణ, రాకెట్ ఇంధనములు
# నిత్యజీవితమందలి లోహములు - పరిరక్షణ
# పోర్ట్‌లాండ్ సిమెంట్ - రకాలు
# ఫోటోగ్రఫీ - రసాయనములు
# చర్మ పరిశ్రమ
# నూనెలు, క్రొవ్వు పదార్థములు, మైనములు, సబ్బులు, డిటర్జెంట్లు
# వార్నీషు రంగులు
# కార్బన్ - రూపాంతరములు
# పట్టణాలు - పరిసర వాతావరణ కాలుష్యము
# విషాహారములు
# వ్యర్థ పదార్థములు - వాటి పునః ప్రయోజనములు
# అతిశీతల రసాయన పదార్థములు
# మూఢాచారములు - వానియందలి శాస్త్రీయ దృక్పథం
# కాగితపు పరిశ్రమ
# పెట్రో రసాయనములు

## మూలాలు
* మానవ మనుగడలో రసాయనశాస్త్ర విజ్ఞానము, ఆచార్య నేమాని కృష్ణమూర్తి, ఆచార్య నేమాని రుక్మిణి, విశాఖపట్నం, 2001.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:2001 పుస్తకాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణలు
కొటికెలపూడి వీరరాఘవయ్య

**కొటికెలపూడి వీరరాఘవయ్య** (1663-1712) మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని గద్వాల సంస్థానపు ప్రభువైన పెద సోమనాద్రి ఆస్థాన కవి. రాఘవయ్య గారి పూర్వీకులది వినుకొండ. వీరిది పండిత కుటుంబం. వీరి ముత్తాత పేరు సూరకవి. రాయలవారి సభలో సత్కారాలు పొందినవాడు. పెద సోమన ప్రాభవాన్ని తెలుసుకొని వీరరాఘవయ్య గద్వాల సంస్థానానికి వచ్చాడు. తన రచనలను వినిపించి ప్రభువుల మెప్పు పొందాడు. * [[నూతన]] [[తిక్కన సోమయాజి]] * అను బిరుదును పొందాడు. మహాభారతం, భీష్మపర్వంలో తిక్కన వదిలేసిన మూల శ్లోకాలను అనువాదం చేయమని సోమన ఆదేశిస్తే చేశాడు. కవిత్రయ భారతంలో ప్రక్షిప్తాలను ప్రవేశపెట్టాడు. గద్వాల సంస్థానంలో సాహిత్య పునర్నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని పూర్తిచేశాక గద్వాలలోనే ఉండిపొమ్మని ప్రభువు ఆదేశించాడు.* మా ఊరికి వెళ్ళి వస్తాను * అని చెప్పి వీరరాఘవయ్య వినుకొండకు వెళ్ళిపోయాడు. ఎంతకూ తిరిగిరాకపోతే సోమన కబురు పెట్టి తిరిగి పిలిపించాడు. ఉద్యోగపర్వం మొదలుకొని భారతాన్ని యథాశ్లోకానువాదం చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. కవి ఎనిమిది ఆశ్వాసాలుగా ఉద్యోగపర్వాన్ని అనువదించి పూడూరు కేశవస్వామికి అంకితమిచ్చాడు. ఈ ఉద్యోగపర్వాన్ని సా.శ.1899లో గద్వాల సంస్థానం వారు సాహిత్య విద్యాముకుర ముద్రాక్షరశాలలో అచ్చువేశారు. వీరు ఉద్యోగపర్వాన్నే కాకుండా నవీన ద్రోణపర్వాన్ని కూడా రచించారు.  వీరి ఉద్యోగపర్వం మీద కేతవరపు రామకోటిశాస్త్రి విపులమైన విమర్శనాత్మక వ్యాసాన్ని ప్రకటించారు.
## మూలాలు

వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ప్రాచీన కవులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవులు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:గద్వాల సంస్థాన ఆస్థాన కవులు
వర్గం:1663 జననాలు
వర్గం:1712 మరణాలు
ఆదిభట్ట నారాయణ దాస సారస్వత స్వాదము (పుస్తకం)

**ఆదిభట్ట నారాయణ దాస సారస్వత స్వాదము** ఒక విలక్షణమైన తెలుగు పుస్తకం. దీనిని యస్వీ. జోగారావు రచించగా 1992లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం వారు ముద్రించారు. దీనికి సంపాదకులు డాక్టర్ వేదుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి.
thumb
రచయిత దీనిని మదరాసు స్వధర్మస్వారాజ్య సంఘం వ్యవస్థాపకులు, మహా మనీషి బహుదా మహానుభావుడు ఆధ్యాత్మ విద్యాధరాగ్రేసరుడు కలియుగ బలి చక్రవర్తి కీ.శే కౌతా సూర్యనారాయణరావుగారి దౌహిత్రుడు సహృదయ సమ్రాట్టు అంతర్వాణి వరేణ్యుడు శ్రీ బి.వి.వి.యస్. మణి గారికి, వారి సతీమణి గారికి అంకితం చేశారు.

## విషయసూచిక
* హరిదాస జగద్గురువు
* హరికథ - యక్షగానము - దాసుగారు
* సంగీత చతురాస్యుడు
* పరిశిష్టము
* కచ్ఛపీశ్రుతులు
* శృంగార సర్వజ్ఞము
* మేలుబంతి
* యశశ్చంద్రికలు
* పూజాపుష్పములు
* శ్రీ నారాయణదాస జీవిత పంచాంగము
* నారాయణదాస గ్రంథావళి
* చతురవచస్వి : చారుమనస్వి

## మూలాలు
* ఆదిభట్ట నారాయణ దాస సారస్వత స్వాదము, 37వ కృతి, జాతీయాచార్య యస్వీ. జోగారావు, సంపాదకుడు: డా. వేదుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము, విశాఖపట్నం, 1992.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1992 పుస్తకాలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణలు
భారతదేశంలోని ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలు

**ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలు** ముఖ్యంగా తూర్పు దేశాల సిద్ధాంతాలను, చరిత్రను, జ్ఞానాన్నీ - మరీ ముఖ్యంగా భారతదేశానికి సంబంధించినవి - పరిశీలించి, భద్రపరిచి ముందు తరాలకు అందించేందుకు రూపొందినవి. గుళ్ళలో, మఠాలలో, కొన్ని కుటుంబాలలో తాళపత్రాల రూపంలో పరిమితమయిపోయిన కోట్లాది విజ్ఞాన భాండాగారాలను మూలంగా చేసుకుని ఈ సంస్థలు పని చేస్తున్నవి. ఆయా సంస్థల నుండి ఆ తాళపత్రాలను సంగ్రహించి భద్రపరుస్తున్నాయి. కొన్నిటిని పుస్తకాలుగా కూడా ప్రచురించాయి. ఈ పని చేసేందుకు అత్యాధునిక సాంకేతికతను వాడుతున్నారు. 
**ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలు** పూర్తి స్థాయిలో భారతీయతను అధ్యయనం చేసేందుకు ఉన్నాయి. భారతీయత అనేది భారతదేశ సంస్కృతిని అన్ని కోణాల్లో అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం.
గురుకులములు, నలందా, తక్షశిల లాంటి సంస్థానాలు కనుమరిగయిపోయాక చాలా వరకూ భారతీయ విజ్ఞానం నష్టపోయింది. అలా నష్టపోయిన జ్ఞానాన్ని తిరిగి తెప్పించి భద్రపరచడం 20వ శతాబ్దం నాటికి చాలా అవసరం అయింది. 
పాశ్చాత్య పందితులెందరో ఈ విషయమై 19, 20వ శతాబ్దాలలో చాలా కష్టపడి ఎంతో శ్రమకోర్చి పరిశోధనలు చేసారు. భారతీయులు కూడా ఇందులో చాలా వరకూ సహకరించి పాల్గొన్నారు. ఎందరో భారతీయ పండితులు కూడా ఈ శాస్త్రంలో పరిశోధనలు చేసారు. 
ఈ ప్రాచ్య పరిశోధన సంస్థల ముఖ్యమయిన పని ప్రాచ్య లిపులలో (ప్రాకృతం, నాగర లిపులు) ఉన్న తాళపత్రాలనూ, చేవ్రాతలనూ, తామ్రపత్రాలనూ సేకరించడం. ఈ పత్రాలలో మతం, ధర్మం, సాహిత్యం, వ్యాకరణం, కళలు, శాస్త్రాలు ఉన్నాయి. అలా సేకరించిన పత్రాలను సరిచేసి, వాటిని సవరింపులు చేసి ప్రచురించడం. ఇలా ప్రచురించేప్పుడు టీకా తాత్పర్యాలు కూడా ఇవ్వటం జరిగింది. అలా ప్రచురణ సాధ్యం కాని పత్రాలను చాలా జాగ్రత్తగా భద్రపరచారు.

## సంస్థల వివరాలు
* అడయారు గ్రంథాలయము, చెన్నై
* ఏశియాటిక్ సొసైటీ
* భండార్కర్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‍స్టిట్యూట్, పూణే
* గంగానాథ్ ఝా కేంద్రీయ సంస్కృత విద్యాపీఠ్, అలాహాబాద్
* కుప్పుస్వామి శాస్త్రి రీసెర్చ్ ఇన్‍స్టిట్యూట్, చెన్నై
* మద్రాస్ సాంస్క్రిట్ కాలేజ్, చెన్నై
* మిథిక్ సొసైటీ, బెంగుళూరు
* ఓరియంటల్ ఇన్‍స్టిట్యూట్, బరోడా
* ఓరియంటల్ మాన్యుస్క్రిప్ట్స్ లైబ్రెరీ, తిరువనంతపురం
* ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‍స్టిట్యూట్, మైసూరు
* ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‍స్టిట్యూట్, తిరుపతి
* సంస్కృత అకాడెమీ, చెన్నై
* సంస్కృత సాహిత్య పరిషత్, కోల్కతా
* సాంస్క్రిట్ కాలేజీ, కోల్కతా
* సరస్వతీ మహల్ లైబ్రెరీ, తంజావూరు
* విశ్వేశ్వరానంద్ విశ్వబంధు ఇన్‍స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సాంస్క్రిట్ అండ్ ఇండోలోజికల్ స్టడీస్, హోషియార్‍పుర్ 

వర్గం:భారతీయ ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలు