కుసుమ సరోవర్

**కుసుమ్ సరోవర్‌**ను హిందూ మతంలో ఒక పవిత్ర జలంతో కూడిన జలాశయంగా పరిగణిస్తారు, దాని నేపథ్యంలో చారిత్రాత్మక ఇసుక స్మారక చిహ్నం ఉంది. ఇది భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని మధుర జిల్లాలోని మానసి గంగా, రాధా కుండ్ మధ్య పవిత్ర గోవర్ధన కొండపై ఉంది. హిందూ దేవతలైన రాధ, కృష్ణుడు విహరించిన ప్రదేశాలకు సాక్ష్యంగా ఉన్న పవిత్ర ప్రదేశాలలో **కుసుమ సరోవర్** ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. కుసుమ సరోవర్ లో నారద కుండ్ ఉంది, ఇక్కడ భక్తి సూత్ర శ్లోకాలను నారదులు రాశారు, సమీపంలో ఉన్న శ్రీ శ్రీ రాధా బాణ బిహారీ ఆలయం ఉంది.

## రాధా కృష్ణ పురాణం
కుసుమ సరోవర్ రాధా కృష్ణుని యుగానికి చెందినది. పేరు సూచించినట్లుగా, కుసుమ్ సరోవర్ చుట్టూ వివిధ రకాల పువ్వులు, కదంబ్ చెట్లు ఉన్నాయి. రాధ తన స్నేహితుల కోసం పువ్వులు సేకరించాలనే సాకుతో ఇక్కడకు వస్తుందని, కానీ రహస్యంగా కృష్ణుడిని కలుసుకుని సరదాగా సంభాషించేదని చెబుతారు. పురాణాల ప్రకారం, ఒకసారి పువ్వులు సేకరించేటప్పుడు, రాధ దుస్తులు ముళ్లలో చిక్కుకున్నాయి, కృష్ణుడు తోటమాలిగా మారువేషంలో రాధారాణికి సహాయం చేయడానికి వచ్చి ముళ్ల నుండి ఆమె చిక్కుకున్న దుస్తులను తీశాడు. ఈ పురాతన ప్రదేశంలో కృష్ణుడు తన స్నేహితులతో కలిసి దాచిపెట్టేవాడని, రాధ కోసం దండలు తయారు చేయడానికి పువ్వులు సేకరించేవాడని కూడా నమ్ముతారు.

## ఆర్కిటెక్చర్
thumb|సూరజ్ మల్ రాజు సమాధి పైకప్పు, 1949

### కుసుమ్ సరోవర్ ఘాట్
కుసుమ సరోవర్ ఘాట్ 450 అడుగుల పొడవు, 60 అడుగుల లోతైన చెరువు. ఈ *ఘాట్లు* (స్నాన ఘట్టాలు) రాజస్థానీ నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. కుసుమ సరోవర్ కు నాలుగు వైపులా, జవహర్ సింగ్ రాజు నిర్మించిన చారిత్రక భవనానికి పైకి వెళ్ళే మెట్ల వరుస ఉంది. చెరువు చుట్టూ ఉన్న ఆర్కేడ్ గోడలు సుమారు 60 మీటర్ల లోతును కలిగి ఉన్నాయి. పచ్చని నీటితో నిండిన ఈ చెరువు అన్ని వైపులా వివిధ రకాల పువ్వులను కలిగి ఉన్న అడవులతో సరిహద్దులుగా ఉంది.
thumb|సమాధి

### స్మారక నిర్మాణం
జవహర్ సింగ్ రాజు తన తల్లిదండ్రుల జ్ఞాపకార్థం ఈ చారిత్రక స్మారక చిహ్నాన్ని నిర్మించాడు. ప్రధాన సమాధి సూరజ్ మల్ రాజుకు అంకితం చేయబడింది, ఇది 57 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో నిర్మించబడింది, ఇది స్మారక నిర్మాణం మధ్యలో ఉంది. ఈ సమాధి యొక్క రెండు వైపులా, పరిమాణంలో చిన్నవిగా ఉన్న మరో రెండు చారిత్రక నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. ఈ సమాధులను సూరజ్ మాల్ రాజు ఇద్దరు రాణులు-కిషోరి, హన్సియాకు అంకితం చేశారు. మొత్తం నిర్మాణానికి ఒక పెవిలియన్తో పాటు 460 అడుగుల పొడవైన టెర్రస్ మద్దతు ఇస్తుంది, ఇది నిర్మాణం యొక్క రెండు చివరలను రక్షించే కవర్గా పనిచేస్తుంది. సమాధి లోపల నిర్మాణం, చెక్కడం కుట్టిన రాతి శైలి ఉంది, సమాధుల పైకప్పు రాధా కృష్ణ యొక్క దైవిక కాలక్షేపాలను, మహారాజ్ సూరజ్ మాల్ యొక్క కోర్టు సంఘటనలను వర్ణించే అందమైన చిత్రాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. ఈ నిర్మాణంలో శ్రీకృష్ణుడు, రాధ యొక్క తామర పాదాల ప్రతిరూపం కూడా ఉంది.

## ప్రాముఖ్యత
బ్రజ్ ప్రాంతం ముఖ్యమైన పర్యాటక ఆకర్షణలలో కుసుమ సరోవర్ ఒకటి. సరోవర్ చుట్టూ ఉన్న అద్భుతమైన నిర్మాణాలను అన్వేషించడానికి దేశం నలుమూలల నుండి యాత్రికులు ఈ సరస్సును సందర్శిస్తారు (పాండు, కృష్ణుడి జీవితం, రాధతో ఆయన విహరించడాన్ని వర్ణించే అందమైన చిత్రాలు). రాధాకృష్ణ ఇక్కడ చాలా సమయం కాలక్షేపం చేసినట్లు నమ్ముతారు. వైష్ణవ సాధువు, కృష్ణుడి గొప్ప భక్తుడైన చైతన్య మహాప్రభు కూడా వృందావనంలో ఉన్న సమయంలో ఈ సరస్సును సందర్శించేవారు. చైతన్య మహాప్రభు కాలంలో, కుసుమ సరోవర్ ను సుమన్ సరోవర్ అని కూడా పిలిచేవారు. కుసుమ సరోవర్ చెరువులో ఎవరైనా మునిగితే కృష్ణుడి పట్ల స్వచ్ఛమైన ప్రేమను సాధిస్తారని చెబుతారు.

## సమయాలు
భారతదేశం అంతటా స్థానిక అధికారులు పరిశీలించిన సమయ మండలం (UTC+05:30).

ప్రతి రోజు-6:00 AM నుండి 6:00 PM వరకు.

## గ్యాలరీ

దస్త్రం:Kusum_Sarover_Perspetive.jpg|కుసుమ సరోవర్ దృశ్యం
దస్త్రం:Kusum_Sarovar_Mathura_DSC_2595.jpg|కుసుమ సరోవర్ పక్క దృశ్యం
దస్త్రం:Inside_of_kusum_Sarovar_Chhatris.jpg|స్మారక చత్రుల్లోని కళాకృతి
దస్త్రం:Pillars_of_kusum_Sarovar_Chhatris.jpg|స్మారక చత్రుల అంతర్గత భాగం
దస్త్రం:ਕੁਸੁਮ_ਸਰੋਵਰ.jpg|కుసుమ సరోవర్ ఘాట్
దస్త్రం:Kusum_Sarovar_Mathura_DSC_2124.jpg|స్మారక చత్రుల స్తంభాలు
దస్త్రం:Kusum_Sarovar.jpg|కుసుమ సరోవర్ ముందుభాగ దృశ్యం
దస్త్రం:Temple_of_Kishn_Soraba,_Gobardun_-View_across_the_Kusum_Sarovar_Tank_towards_Suraj_Mal's_Cenotaph,_Gobardhan-;_a_photo_by_William_Henry_Baker,_1860's.jpg|1860లలో తీసిన ఫోటో — కుసుమ సరోవర్ ట్యాంక్ దాటి సూరజ్ మల్ సమాధి దృశ్యం


## ఇవి కూడా చూడండి

* రాధా కుండ్
* గోవర్ధన్ హిల్
* రాధా కృష్ణ
* నిధివన్, బృందావన్
* బృందావనం
## మూలాలు

## మరింత చదవండి
* 
## బాహ్య లింకులు

వర్గం:భారతదేశంలోని సమాధులు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:రాధా కృష్ణ ఆలయాలు
వర్గం:మథురలో పర్యాటక ఆకర్షణలు