వారణాసిలో స్నానఘట్టాలు

[thumb|184x184px| [గంగా నది|గంగానదిపై అహల్య ఘాట్, వారణాసి]]
thumb|185x185px| చేత్ సింగ్ ఘాట్
thumb|183x183px| కేదార్ ఘాట్
**[[కాశీ|వారణాసిలోని]] [[ఘాట్|స్నానఘట్టాలు (ఘాట్)]]** గంగా నది ఒడ్డున ప్రజలు స్నానాలు చేసేందుకు వీలుగా కట్టించిన నదీతీర మెట్లు. నగరంలో 84 ఘాట్‌లు ఉన్నాయి. చాలా ఘాట్‌లు స్నానాలు, పూజా ఘాట్లు కాగా, మణికర్ణిక, హరిశ్చంద్ర అనే రెండు ఘాట్‌ల వద్ద ప్రత్యేకంగా దహన సంస్కారాలు చేస్తారు.

వారణాసిలోని చాలా ఘాట్‌లు 18వ శతాబ్దంలో మరాఠాలు పునర్నిర్మించారు. ప్రస్తుత ఘాట్‌ల పోషకులు మరాఠాలు, షిండేలు (సింధియాలు), హోల్కార్లు, భోంస్లేలు, పేష్వాలు, బెనారస్ మహారాజులు. అనేక ఘాట్‌లకు ఇతిహాసాలు, పురాణాలతో సంబంధం ఉంది. మరొ కొన్నిటికి ప్రైవేట్ చరిత్రలు, వినియోగదారులూ ఉంటారు. ఘాట్‌ల వెంట గంగానదిలో ఉదయం పూట పడవ ప్రయాణం సందర్శకులను ఆకర్షిస్తుంది.
## ఘాట్‌ల జాబితా
ఈ ఘాట్‌లను, అస్సి ఘాట్ నుండి ఆది కేశవ ఘాట్ వరకు వాటి స్థానం ప్రకారం ఇచ్చిన సంఖ్యల ఆరోహణ క్రమంలో, ఈ జాబితాలో చూడవచ్చు:

మొదటి భాగం: అస్సీ ఘాట్ నుండి దశాశ్వమేధ ఘాట్ వరకు (1–41)

రెండవ భాగం: ప్రయాగ నుండి ఆది కేశవ ఘాట్ వరకు (42–84)

## ప్రసిద్ధ ఘాట్‌లు
పురాణ మూలాల ప్రకారం, నదీతీరంలో ఐదు ముఖ్యమైన ఘాట్‌లు ఉన్నాయి. అవి పవిత్ర *కాశీ* నగరానికి గుర్తింపు తెచ్చాయి. అవి: అస్సి ఘాట్, దశాశ్వమేధ ఘాట్, మణికర్ణిక ఘాట్, పంచగంగ ఘాట్, రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఘాట్, ఆది కేశవ ఘాట్.

### అస్సీ ఘాట్
వర్తమాన కాలంలో ఎండిపోయిన *అసి* నది, ఒకప్పుడు గంగానదిలో కలిసే సంగమం వద్ద ఉండే ఘాట్, అస్సీ ఘాట్. నగరానికి ఒకప్పటి దక్షిణ సరిహద్దు ఇది. ఘాట్ వద్ద ఉన్న *అసిసంగమేశ్వరాలయం* ప్రస్తావన *స్కందమహాపురాణంలోని* *కాశీ ఖండంలో* ఉంది. విశాలమైన వీధులు ఉన్న అతి కొద్ది ఘాట్‌లలో ఇది ఒకటి. అందుచేత ఈ ఘాట్ చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. బనారస్ హిందూ యూనివర్శిటీకి దగ్గరగా ఉన్న ప్రధాన ఘాట్ కూడా ఇది. ఈ ప్రదేశంలో రెండు లింగాలను పూజిస్తారు. కొన్ని పురాణాలలో, దుర్గాదేవి ఇద్దరు అసురులైన శుంభ నిశుంబలను ఓడించిన ప్రదేశం అస్సీ ఘాట్ అని నమ్ముతారు.తులసీదాస్ *రామచరితమానస్* పూర్తి చేసిన ప్రదేశం కూడా అస్సీ ఘాటే. ప్రధానమంత్రి నరేంద్రమోడీ, 2015 సెప్టెంబరు 17 న తన పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఇక్కడ వాటర్ ATMని ప్రారంభించాడు.

### దశాశ్వమేధ ఘాట్

thumb|267x267px| వారణాసిలోని దశాశ్వమేధ ఘాట్ వద్ద గంగా హారతి
దశాశ్వమేధ ఘాట్ కాశీ విశ్వనాథాలయానికి సమీపంలో ఉంది. ఇది అత్యంత ప్రసిద్ధి గాంచిన ఘాట్. పురాణాల ప్రకారం, బ్రహ్మ ఇక్కడ పది అశ్వమేధ యాగాలు చేసాడు. ప్రతి సాయంత్రం ఈ ఘాట్ వద్ద శివుడు, గంగ, సూర్యుడు, అగ్నిలకీ, అలాగే విశ్వం మొత్తానికి హారతి ఇస్తారు.

### మణికర్ణికా ఘాట్

దహన సంస్కారాలు జరిగే ఘాట్‌లలో మణికర్ణిక ఒకటి. మణికర్ణికా ఘాట్‌కు సంబంధించి రెండు పురాణగాథలు ఉన్నాయి. ఒకదాని ప్రకారం, విష్ణువు తన చక్రాన్ని ఉపయోగించి ఒక గొయ్యి త్రవ్వి, అక్కడ తపస్సు చేస్తూ తన చెమటతో దాన్ని నింపాడు. విష్ణుమూర్తిని చూస్తున్న శివుని చెవిపోగు (మణికర్ణిక) ఒకటి ఆ గోతిలో పడింది. రెండవ పురాణం ప్రకారం, శివుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యటించకుండా ఉండటానికి పార్వతి తన చెవిపోగులను ఈ ప్రదేశంలో దాచి, గంగానది ఒడ్డున తన చెవిపోగులు పోయాయని చెప్పింది. మణికర్ణిక ఘాట్ వద్ద మానవ దేహం దహనమైనపుడు శివుడు ఆ ఆత్మను, నీకు చెవిపోగులు కనబడ్డాయా అని అడుగుతాడు.

### రాజ్ ఘాట్
కాశీ రైల్వే స్టేషన్‌కు సమీపంలో ఉన్న ఈ ఘాట్ వారణాసిలోని ప్రసిద్ధ ఘాట్‌లలో ఒకటి. ఇది రాజ్ ఘాట్ వంతెనకు ఆనుకుని ఉంది. ప్రసిద్ధ రవిదాస్ దేవాలయం ఈ ఘాట్ మీద ఉంది. ఇది పిండప్రదానాలకు, అస్థికల నిమజ్జనాలకూ ప్రసిద్ధి చెందింది. ఘాట్‌ను వివిధ రవాణా మార్గాల ద్వారా సులభంగా చేరుకోవచ్చు, పార్కింగ్ సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. కాశీలోని ఇరుకైన మార్గాల్లో నడవలేని వికలాంగులకు ఈ ఘాట్ వీలుగా ఉంటుంది. కార్లు, బైకులపై ఇక్కడికి సులభంగా చేరుకోవచ్చు.

### సింధియా ఘాట్
thumb|225x225px| వారణాసిలోని గంగానదిపై ఉన్న ఘాట్‌పై ఉదయాన్నే ధ్యానం
షిండే ఘాట్ అని కూడా పిలువబడే సింధియా ఘాట్ ఉత్తరాన మణికర్ణిక ఘాట్‌ను ఆనుకుని ఉంది. సుమారు 150 సంవత్సరాల క్రితం ఘాట్ నిర్మాణం జరిగినపుడు దాని బరువు ఎక్కువై ఇక్కడి శివాలయం నేలలో దిగబడి పోయి, నదిలో పాక్షికంగా మునిగిపోయింది. ఈ ఘాట్ పైన, అనేక గుడులు ఉన్నాయి. అగ్ని దేవుడు ఇక్కడ జన్మించాడని భావిస్తారు. భక్తులు పుత్రుని కోసం ఇక్కడి వీరేశ్వరుడిని పూజిస్తారు.

### మన-మందిర్ ఘాట్
మన-మందిర్ ఘాట్: జంతర్ మంతర్‌ నిర్మించిన జైపూర్ మహారాజా జై సింగ్ II 1770లో ఈ ఘాట్‌ను నిర్మించాడు. ఢిల్లీ, జైపూర్, ఉజ్జయిని, మథురలో ఉన్నట్లుగా ఇక్కడ కూడా అందమైన కిటికీలు ఉన్నాయి. ఘాట్ ఉత్తర భాగంలో చక్కటి రాతి బాల్కనీ ఉంది. భక్తులు ఇక్కడి సోమేశ్వర లింగానికి పూజలు చేస్తారు.

### లలితా ఘాట్
thumb| లలితా ఘాట్
లలితా ఘాట్ : నేపాల్ దివంగత రాజు వారణాసి ఉత్తర ప్రాంతంలో ఈ ఘాట్‌ను నిర్మించాడు. ఇది గంగా కేశవ దేవాలయం, విలక్షణమైన ఖాట్మండూ శైలిలో నిర్మించిన చెక్క ఆలయం, ఈ ఆలయంలో శివుని స్వరూపమైన పశుపతేశ్వరుని చిత్రం ఉంది. 

### జైన్ ఘాట్ లేదా బచ్రాజ్ ఘాట్
thumb| బచ్రాజ్ ఘాట్
జైన ఘాట్ లేదా బచ్రాజ్ ఘాట్ ఒక జైన ఘాట్. నది ఒడ్డున మూడు జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. జైన మహారాజులు ఈ ఘాట్‌ల యజమానులని భావిస్తారు. బచ్‌రాజ్ ఘాట్‌లో నది ఒడ్డున మూడు జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి చాలా పురాతనమైన తీర్థంకర సుపార్శ్వనాథ్ ఆలయం.

### తథాగత ఘాట్ లేదా బుద్ధ ఘాట్
తథాగత ఘాట్ వారణాసిలోని సరాయ్ మోహనలో ఉన్న ప్రసిద్ధ ఘాట్. సరాయ్ మోహన సారనాథ్ సమీపంలో ఉంది. తథాగత బుద్ధుడు తన ఐదుగురు శిష్యులకు మొదటి ఉపదేశం ఇచ్చిన ప్రదేశం, సారనాథ్. ఈ ఘాట్‌కి గౌతమ బుద్ధుని పేరు పెట్టారు. "తథాగత" అనే పదం గౌతమ బుద్ధునికి పర్యాయపదం కాబట్టి దీనిని బుద్ధ ఘాట్ అని కూడా అంటారు. బౌద్ధులు ఈ ఘాట్‌లను ఉపయోగించేవారని నమ్ముతారు. ఘాట్ ఆవరణలో తథాగత బుద్ధ (భగవాన్) విగ్రహం ఒకటి ఉంది.

### ఇతరత్రా

* మాన్-సరోవర్ ఘాట్‌ను అంబర్‌కు చెందిన మాన్ సింగ్ నిర్మించాడు.
* దర్భంగా ఘాట్‌ను దర్భంగా మహారాజు నిర్మించాడు
* తులసీదాస్ తులసీ ఘాట్ వద్ద రామచరితమానస్ రచించాడు.
* చైత్ సింగ్ ఘాట్‌లో ఒక అద్భుతమైన కోట లాంటి రాజభవనం ఉంది. దీనికి చైత్ సింగ్ పేరు పెట్టారు. ఈ ఘాట్ అసలు పేరు శివలా ఘాట్ అయినప్పటికీ బ్రిటిషు వారిపై అతని తిరుగుబాటు జ్ఞాపకార్థం దీనిని చైత్ సింగ్ ఘాట్ అని పిలుస్తారు.
* కొంకణి మాట్లాడే గౌడ సరస్వత బ్రాహ్మణుల ఆధ్యాత్మిక పాఠశాలైన శ్రీ కాశీ మఠం సంస్థాన్ ప్రధాన కార్యాలయం బ్రహ్మ ఘాట్‌లో ఉంది.
* బరోడా రాజు నిర్మించిన సంకట ఘాట్ వద్ద సంకట దేవి మందిర్ ఉన్నది

## ఘాట్‌లపై దహన సంస్కారాలు
[కుడి|thumb| [కాశీ|వారణాసిలోని మణికర్ణికా ఘాట్ వద్ద దహన సంస్కారాలు జరుగుతున్నాయి.]]
హిందూ సంప్రదాయంలో, దహన సంస్కారాలు అంతిమ మార్గానికి సంబంధించిన ఆచారాలలో ఒకటి. వారణాసి ఘాట్‌లు ఈ ఆచారానికి అనుకూలమైన ప్రదేశాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడతాయి. దహన సంస్కారాలు లేదా "చివరి కర్మలు" సమయంలో, పూజారులు *[[పూజ]]* చేస్తారు. పవిత్ర శ్లోకాలు మంత్రాలు పఠిస్తారు. మణికర్ణిక, హరిశ్చంద్ర ఘాట్‌లలో దహన సంస్కారాలు జరుగుతాయి. ఏటా, 25,000 నుండి 30,000 మంది (రోజుకు సగటున 80) మృతదేహాలను వివిధ వారణాసి ఘాట్‌లపై దహనం చేస్తారు.

## ఘాట్‌ల కాలుష్యం
వారణాసిలో దహన సంస్కారాలు నిర్వహించడం వల్ల గంగా నదికి పర్యావరణ కాలుష్యం కలగడం వివాదాస్పదంగా మారింది. 1980వ దశకంలో, వారణాసి ఘాట్‌ల వెంబడి దహన సంస్కారాల వలన కలిగే నీటి కాలుష్యాన్ని, ఇతర సమస్యలనూ పరిష్కరించడానికి భారత ప్రభుత్వం క్లీన్ గంగా కార్యక్రమానికి నిధులు సమకూర్చింది. చాలా సందర్భాలలో, దహన సంస్కారాలు వేరే చోట చేసి, బూడిదను ఈ ఘాట్‌ల సమీపంలో నదిలో వెదజల్లుతారు. నగర మునిసిపల్ వ్యర్థాలు, శుద్ధి చేయని మురుగునీరు వారణాసి ఘాట్‌లకు సమీపంలో ఉన్న గంగానది కాలుష్యానికి అతిపెద్ద మూలం.

## మూలాలు