అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడి (1561-1562)

**అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడి (1561–1562)** అహ్మద్‌నగర్ సుల్తానేట్,  విజయనగరం సామ్రాజ్యం మధ్య జరిగిన సైనిక పోరాటం. 1561లో విజయనగర, బీజాపూర్, బెరార్, బీదర్ మిత్రరాజ్యాల దళాలు అహ్మద్‌నగర్, గోల్కొండపై దాడి చేసి, కళ్యాణి ముట్టడిని విరమించుకుని అహ్మద్‌నగర్ వైపు వెనక్కి తగ్గేలా చేశాయి. సామ్రాజ్యవాదులు ఒక సంవత్సరం పాటు కోటను ముట్టడించారు, కానీ విజయం సాధించకపోవడంతో 1562లో ముట్టడిని విరమించుకున్నారు, ముట్టడిదారులు తమ రాజధానికి వెనుదిరిగారు. 

## ముందుమాట
1559లో శాంతి నెలకొన్న తర్వాత, 1562లో ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ చెలరేగాయి. అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడి సమయంలో గోల్కొండ సుల్తాన్ ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా మద్దతుకు కృతజ్ఞతతో హుస్సేన్ నిజాం షా, తన కృతజ్ఞతను వ్యక్తం చేయడానికి, సంభావ్య వివాహ పొత్తు గురించి చర్చించడానికి మౌలానా ఇనాయతుల్లా ను రాయబారిగా పంపాడు. ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా ఈ ప్రతిపాదనకు అంగీకరించాడు, ఇది మరుసటి సంవత్సరం కళ్యాణి సమీపంలో ఇద్దరు పాలకుల మధ్య సమావేశానికి దారితీసింది. ఈ సమావేశంలో, హుస్సేన్ నిజాం షా కుమార్తె బీబీ జమాల్ ఇబ్రహీం కుతుబ్ షాను వివాహం చేసుకున్నారు. ఒక నెల పండుగల తరువాత, ఇద్దరు రాజులు సంయుక్తంగా కళ్యాణికి ముట్టడి వేశారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, అలీ ఆదిల్ షా మరోసారి సహాయం కోసం విజయనగర పాలకుడు రామ రాయను సంప్రదించి, కిష్వార్ ఖాన్, అబూ తురాబ్లను రాయబారులను పంపాడు. అదే సమయంలో ఏర్పడుతున్న ఈ కూటమిలో చేరమని అలీ బరీద్ షాను ఆహ్వానించారు.

## ముట్టడి
రామరాయ మొదట తన సోదరుడు వెంకటాద్రిని జగదేవ రావు, బిన్-ఉల్-ముల్క్‌లతో కలిసి కుతుబ్ షా సుల్తానేట్ దక్షిణ ప్రాంతాలపై దాడి చేయడానికి 15,000 అశ్వికదళం, 30,000 పదాతిదళానికి నాయకత్వం వహించాడు. వారు కృష్ణా నది ఒడ్డున ఆదిల్ షాహి సైన్యంలో చేరిన తరువాత, అతను 50,000 అశ్వికదళం, గణనీయమైన సంఖ్యలో పదాతిదళంతో కూడిన ప్రధాన విజయనగరం సైన్యంతో కళ్యాణి వైపు ముందుకు సాగాడు. కొద్దికాలం తర్వాత, అలీ బరీద్, బుర్హాన్ ఇమాద్ షా సైన్యాలు కూడా అతనితో  అతని దళాలతో పొత్తు పెట్టుకున్నాయి.. వెంకటాద్రి పురోగతి, రామరాయ విధానం గురించి కుతుబ్ షా, హుస్సేన్ తెలుసుకున్నప్పుడు, వారు ఒకరినొకరు సంప్రదించి, కళ్యాణి ముట్టడిని విడిచిపెట్టి, తమ రాజధానులకు వెనుదిరిగారు.

కుతుబ్ షా కవాతు మిత్రరాజ్యాల దళాల మార్గానికి అనుగుణంగా సాగడంతో, హుస్సేన్ తన కుమారుడు మొదటి యువరాజు ముర్తజా నిజాం షాను 3,000 అశ్వికదళంతో పాటు అతనికి మద్దతుగా పంపాడు. అయితే, ఇబ్రహీం ఆదిల్ షాహి దళాలు ఇంకా వెంబడించాయి. ఆ తరువాత జరిగిన యుద్ధంలో, కుతుబ్ షా యొక్క అనేక మంది అధికారులు పట్టుబడ్డారు, కానీ అతను చాలా కష్టపడి తన రాజధానికి చేరుకోగలిగాడు. ఇంతలో, హుస్సేన్ కేవలం 1,000 మంది అశ్వికదళంతో అహ్మద్‌నగర్ వైపు వెనుదిరిగాడు. మరింత వెంబడించాల్సిన అవసరం లేదని గ్రహించిన మిత్రరాజ్యాల దళాలు తమ వెంబడించడాన్ని ఆపివేసి దశలవారీగా ముందుకు సాగాయి. వారు దగ్గరవుతుండగా, హుస్సేన్ తన కుటుంబాన్ని ఓవాసాకు తరలించి, తన రాజధానిని సరఫరాలతో నిల్వ చేసిన తరువాత, జున్నార్ కోటకు తిరిగి వెళ్ళాడు.

మిత్రరాజ్యాల దళాలు మరోసారి అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడించి, చుట్టుపక్కల గ్రామీణ ప్రాంతాలను ధ్వంసం చేయడానికి దళాలను పంపాయి.  ఈ దండయాత్రలో విజయనగరం చెందిన దళాలు తమ గుర్రాలను మసీదులలో కత్తితో పొడిచి, వాటి లోపల మతపరమైన ఆచారాలను నిర్వహించడం, స్థానిక ప్రజలతో దుర్వినియోగం చేయడం వంటి అనేక అపవిత్రమైన, హింసాత్మక చర్యలకు పాల్పడినట్లు నివేదించబడింది. ఈ చర్యలు అలీ ఆదిల్ షా తీవ్ర కోపం తెప్పించాయి, అతను తన అసమ్మతి ఉన్నప్పటికీ, వారిని ఆపలేకపోయాడు. వారు ముట్టడిని ఎత్తివేసి, బదులుగా హుస్సేన్ నిజాం షా జున్నార్ వెంబడించాలని అతను రామ రాయకు సూచించాడు. ప్రతిస్పందనగా, హుస్సేన్ సమీపంలోని పర్వతాలకు వెనుదిరిగి, కమాండర్లు హుస్సేన్ ఖాన్ దక్కనీ, అధమ్ ఖాన్, హుబ్షి, సబాజీ కోలి మిత్రరాజ్యాల దళాలను చుట్టుముట్టడానికి, వారి సరఫరాలను నిలిపివేయడానికి పంపాడు. వారి వ్యూహాలు ప్రభావవంతంగా నిరూపించబడ్డాయి, మిత్రపక్షాల పురోగతికి గణనీయంగా ఆటంకం కలిగించాయి.

బీజాపూర్ సైన్యం ఒక దళం, నిజాం షాహి దళాలు హుస్సేన్ రుస్తుం సంయుక్త దళాల మధ్య కొనార్ గ్రామంలో యుద్ధం జరిగింది. హుస్సేన్ రుస్తుమ్ ప్రారంభంలో ప్రయోజనం పొందినప్పటికీ, చివరికి తన 3,000 మంది మనుషులతో పాటు యుద్ధభూమిలో ప్రాణాలు కోల్పోయాడు. వర్షాకాలం సమీపిస్తున్న కొద్దీ, మిత్రరాజ్యాల దళాలు అహ్మద్నగర్ ముట్టడిని పునరుద్ధరించాయి. రామరాయ సైన్యం కోటకు దక్షిణాన సేన నది పక్కన శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. అయితే, సమీపంలోని కొండలలో భారీ వర్షాల కారణంగా రాత్రిపూట నది నాటకీయంగా పెరిగింది. ఈ ఆకస్మిక వరద ఫలితంగా 300 గుర్రాలు గణనీయమైన సంఖ్యలో రవాణా పశువులు చనిపోయాయి, అదే సమయంలో కనీసం 20 మంది ఉన్నత స్థాయి అధికారులు  25,000 మందికి పైగా సైనికులు, సిబ్బంది కొట్టుకుపోయారు. ఈ విపత్తు నేపథ్యంలో, రామరాయ ముట్టడిని ఎత్తివేయాలని నిర్ణయించుకుని, తిరోగమనానికి ఆదేశించాడు. దీనిని అనుసరించి, అలీ ఆదిల్ షా కూడా వెనక్కి వెళ్లి దక్షిణ దిశగా వెళ్ళాడు.

## తరువాతి పరిణామం
రామరాయ షోలాపూర్ గుండా వెళుతుండగా, నగరాన్ని నియంత్రించాలనే కోరికను వ్యక్తం చేశాడు. అయితే, రామరాయ తన కోసం దానిని ప్రకటించుకుని, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలపై తన అధికారాన్ని విస్తరించవచ్చని అతని మిత్రుడు అలీ ఆదిల్ షా ఆందోళన చెందాడు. ఫలితంగా, వారు కోట నుండి కొన్ని మైళ్ళ దూరంలో ఉన్నప్పుడు ప్రణాళికను విడిచిపెట్టాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

ఆ తర్వాత దళాలు హుట్గికి వెళ్లి, అక్కడ ఆరు నెలల పాటు శిబిరం ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి. ఈ సమయంలో, వారు తెలంగాణ కొన్ని ప్రాంతాలపై దాడులు చేసి, గోల్కొండ సుల్తానేట్ అంతటా అశాంతిని సృష్టించారు. రామరాయ తన మిత్రపక్షానికి చెందిన అనేక జిల్లాలను దోచుకున్నట్లు సమాచారం అందడంతో సమీపంలోని బీజాపూర్ ప్రాంతం కూడా విజయనగరం నుండి చొరబాట్లను ఎదుర్కొంది. ఇటీవలి సంఘర్షణలో విజయనగరం మద్దతుకు బదులుగా అలీ ఆదిల్ షా యాదగిరి, బాగల్కోట్‌ను ఇస్తామని అలీ ఆదిల్ షా ప్రతిపాదించిన తర్వాత రామరాయ దక్షిణానికి వెనక్కి తగ్గడానికి అంగీకరించాడు.

నలదుర్గ్ చేరుకున్న తరువాత, మిత్రరాజ్యాల దళాలు విస్తృతమైన రాతి కోటలను నిర్మించాయి. అలీ ఆదిల్ షా విడిపోయిన తరువాత రామరాయ వివిజయనగరం తిరిగి వచ్చాడు. ఇంతలో, అలీ ఆదిల్ షా నిజాం షా వ్యతిరేకంగా తన పోరాటాన్ని కొనసాగించాడు. హుస్సేన్ నిజాం షా షోలాపూర్‌కు విజయవంతంగా తిరిగి సరఫరా చేసి, ఆకలి ద్వారా దాని స్వాధీనాన్ని అడ్డుకునే వరకు వారి దళాల మధ్య ఘర్షణలు కొనసాగాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* వేదలై యుద్ధం
* పరమకుడి యుద్ధం
* అరవిడు రామ రాజా I
* అరవిడు తిమ్మ
* విజయనగర చక్రవర్తుల జాబితా
* అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడి (1558-1559)
* మత్స్య తీరంపై విఠల దండయాత్ర
* గోల్కొండపై విజయనగర దండయాత్ర
* సైఫ్ ఐన్-ఉల్-ముల్క్ తిరుగుబాటు

## మూలాలు

వర్గం:చరిత్ర
వర్గం:యుద్ధాలు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్యం
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్య యుద్ధాలు