పశ్చిమ గంగా రాజవంశపు మూలాలు

*పశ్చిమ గంగ వంశం*' సా.శ నాల్గవ శతాబ్దం నుండి పదవ శతాబ్దం చివరి వరకు దక్షిణ కర్ణాటకలోని పెద్ద భాగాలను పాలించింది. వీరి రాజధాని మొదట కోలారు (అప్పట్లో దీనిని 'కువలాల' అని పిలిచేవారు), తరువాత కర్ణాటక, మైసూరు జిల్లాలోని తలకాడుకు మార్చారు. నాల్గవ శతాబ్దానికి ముందు గంగ వంశ మూలాలు పురాణాలు, ఇతిహాసాలలో కలిసిపోయాయి. కన్నడలో 'చాముండరాయ పురాణం', ప్రాకృతంలో 'లోకవిభాగ' వంటి సమకాలీన రచనలు, మైసూరు, బెంగళూరు, కోలారు జిల్లాలు (ఆధునిక కర్ణాటక దక్షిణ ప్రాంతం), (ఆధునిక ఆంధ్రప్రదేశ్) అనంతపురం జిల్లాలలో జరిపిన తవ్వకాలలో లభించిన అనేక శాసనాల ద్వారా వీరి చరిత్రపై స్పష్టత వస్తుంది. పశ్చిమ గంగులు తమ సుదీర్ఘ పాలనలో ఈ ప్రాంత రాజకీయ, సాంస్కృతిక, సాహిత్య అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించారు, కొన్నిసార్లు స్వతంత్ర పాలకులుగా, ఇతర సమయాల్లో తమ పొరుగున ఉన్న పెద్ద రాజ్యాలైన బాదామి చాళుక్యులు, తరువాత మాన్యఖేటం రాష్ట్రకూటులకు సామంతులుగా వ్యవహరించారు. కన్నడ, సంస్కృతం భాషల్లో సాహిత్యానికి వారు ఇచ్చిన ప్రోత్సాహం, ప్రసిద్ధ గోమటేశ్వర ఏకశిలా విగ్రహంతో సహా వాస్తుశిల్పంలో వారి విజయాలు, దక్షిణ కర్ణాటకలోని హిందూ దేవాలయాలు, శ్రావణబెళగొళ, కంబదహళ్ళిలలోని జైన బసదులు ఈ ప్రాంతానికి వారు చేసిన గొప్ప కృషికి నిదర్శనం.

## మూలాలు
[right|thumb|కంబదహళ్ళి పంచకూట [బసది పైకప్పు శిల్పం]]
right|thumb|కంబదహళ్ళి పంచకూట బసది పైకప్పు శిల్పం
పశ్చిమ గంగ రాజవంశం స్థాపకుల (నాల్గవ శతాబ్దానికి ముందు) వంశం గురించి చరిత్రకారులు అనేక సిద్ధాంతాలను ప్రతిపాదించారు. వీరిలో వారు ఉత్తర భారతదేశం నుండి వలస వచ్చారని ఒక సిద్ధాంతం చెబుతుండగా, వారు దక్షిణ దక్కన్ ప్రాంతానికి చెందిన స్థానికులని మరొకటి చెబుతోంది. ఉత్తర మూలాల సిద్ధాంతం సాధారణంగా పౌరాణిక స్వభావం గలదిగా పరిగణించబడుతున్నప్పటికీ, ఎల్.కె. అయ్యర్, స్టెయిన్, అడిగా, రైస్, ఐ.కె. శర్మ, కామత్ వంటి చరిత్రకారులు ఈ వంశానికి చెందిన ప్రారంభ చిన్న నాయకులు (అధికారంలోకి రాకముందు) ఆధునిక కర్ణాటక దక్షిణ జిల్లాలు, ఆధునిక తమిళనాడు కొంగు నాడు ప్రాంతం, ఆధునిక ఆంధ్రప్రదేశ్ దక్షిణ జిల్లాల నుండి ఉద్భవించారా అనే దానిపై చర్చించారు.

వారి ప్రారంభ శాసనాలలో కొన్ని వారు 'కణ్వాయన' వంశం ('గోత్రం'), 'జాహ్నవేయ' కుటుంబం ('కులం') కు చెందినవారని పేర్కొన్నాయి. ఈ విషయం చరిత్రకారులు రైస్, జయస్వాల్‌లను వీరికి ఉత్తర మూలాలను ఆపాదిస్తూ (ఆధునిక బీహార్ రాష్ట్రంలోని) మగధకు చెందిన కణ్వ వంశంతో ముడిపెట్టేలా ప్రేరేపించింది. అయితే అడిగా ప్రకారం, సా.శ.పూ ఒకటవ శతాబ్దంలో ఉత్తరాన కణ్వ పాలన ముగింపునకు, సా.శ నాల్గవ శతాబ్దంలో దక్షిణాన గంగ వంశం ఆవిర్భావానికి మధ్య ఉన్న నాలుగు శతాబ్దాల వ్యత్యాసాన్ని ఈ సిద్ధాంతం వివరించడంలో విఫలమైంది. 

వారి వారసులు జారీ చేసిన కొన్ని పన్నెండవ శతాబ్దపు శాసనాలు వారి వంశాన్ని అయోధ్యకు చెందిన ఇక్ష్వాకు వంశపు రాజులతో తెలుపుతున్నాయి. ఇవి వారు దక్షిణానికి వలస రావడం, గంగా దేవిని ప్రసన్నం చేసుకోవడం (దీని నుండి ఈ రాజవంశం పేరు వచ్చిందని పేర్కొంటారు), పెరూర్ (ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కడపగా గుర్తించబడింది) వద్ద సింహనంది అనే జైన గురువుతో దడిగ, మాధవ అనే ఇద్దరు ప్రారంభ వలస యువరాజుల ఆధ్యాత్మిక సంబంధం గురించి పౌరాణిక కథనాలను కూడా అందిస్తాయి. ఈ యువరాజులు తరువాత పద్మావతీ దేవిని ప్రసన్నం చేసుకున్నారని, ఆమె వారికి పాలించడానికి ఒక రాజ్యాన్ని, సింహాసనాన్ని బహుమతిగా ఇచ్చిందని చెబుతారు. మరొక పౌరాణిక కథనం ప్రకారం, పద్మావతీ దేవి జైన గురువుకు ఒక కత్తిని ఇచ్చింది, దానిని ఉపయోగించి మాధవ ఒక రాతి స్తంభాన్ని కొట్టి దానిని రెండుగా విరగ్గొట్టాడు. అందుకే గురువు మాధవుడికి రాజుగా పట్టాభిషేకం చేశాడని చెబుతారు.

మూడవ శతాబ్దంలో శాతవాహనుల వారసులైన ఆంధ్ర ఇక్ష్వాకుల వారసులే వీరని చరిత్రకారుడు కృష్ణారావు ప్రతిపాదించాడు. దక్షిణ భారతదేశంలోకి సముద్రగుప్తుని దండయాత్రల తరువాత ఇక్ష్వాకుల పాలన బలహీనపడటంతో, వీరు పెరూర్‌లో కొత్త రాజ్యాన్ని స్థాపించి ఉండవచ్చు, తరువాత నాల్గవ శతాబ్దంలో ఆధునిక కర్ణాటకలోని కోలారుకు మారారు. అయితే అడిగా ఈ సిద్ధాంతాన్ని తిరస్కరించాడు, ప్రారంభ గంగ శాసనాలు ఇక్ష్వాకుల నుండి వారి సంతతికి సంబంధించిన అంశం, ఉత్తర భారతదేశం నుండి ఏదైనా వలస గురించి ప్రస్తావించలేదని ఎత్తిచూపాడు. జైన గురువు ప్రస్తావన ఎనిమిదవ శతాబ్దపు రికార్డుల నుండి మాత్రమే ప్రారంభమవుతుంది, అందువల్ల మొదటి నుండి వేద బ్రాహ్మణ మతానికి కరుడుగట్టిన మద్దతుదారులుగా ఉన్న బలమైన పశ్చిమ గంగుల నుండి రాజ ఆశ్రయం పొందడానికి జైనులు ఈ సిద్ధాంతాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చి ఉండవచ్చని అడిగా వాదించాడు. రాబర్ట్ సెవెల్, విశ్వనాథ్ గంగుల ప్రారంభ నివాసం తమిళనాడులోని కొంగు ప్రాంతమని పేర్కొన్నారు, ఇందుకు వారు పన్నెండవ శతాబ్దపు షిమోగా శాసనాన్ని పూర్తిగా అంగీకరించారు. వారు 'కొంగుదేశరాజక్కల్' అనే పదిహేడవ శతాబ్దపు చరిత్రతో తమ వాదనను మరింత సమర్థించారు. వారు పెరూర్‌ను (యువరాజులు జైన గురువును కలిసిన ప్రదేశం) తమిళనాడు, కోయంబత్తూరు జిల్లాలోని ఒక ప్రదేశంగా గుర్తించారు. కొన్ని తమిళ శాసనాలు వారిని 'కొంగణియరసలు' (కొంగు ప్రాంతపు రాజులు) అని పిలవడం ఇందుకు కారణం. అయితే వారి పాలన ప్రారంభంలోనే కొంగు ప్రాంతం వారి నియంత్రణలోకి వచ్చినందున ఈ బిరుదు వాడుకలోకి వచ్చి ఉండవచ్చని అడిగా ఎత్తిచూపాడు.

తొమ్మిదవ, పదవ శతాబ్దాలకు చెందిన అనేక గంగ శాసనాలు గంగులను 'కువలాలపురవరేశ్వర' (అంటే "కోలారు ప్రభువు"), 'నందగిరినాథ' (అంటే "నంది కొండల ప్రభువు") అని పిలుస్తాయని అడిగా, శర్మ ఎత్తిచూపారు, వారి రాజధాని తలకాడులోని కావేరీ నదీ లోయ ప్రాంతానికి పశ్చిమంగా మారినప్పటికీ ఇవి రెండు ఆధునిక ఆగ్నేయ కర్ణాటకలోని ప్రాంతాలే. ఎపిగ్రాఫిస్టులు ఆర్. నరసింహాచార్, కె.వి. రమేష్ ఆధునిక దక్షిణ కర్ణాటకలోని బెంగళూరు-కోలారు, మండ్య-మైసూరు, తుమకూరు-హాసన్ ప్రాంతాలలో జరిపిన క్షేత్రస్థాయి సర్వేలు, శాసన అధ్యయనాలు వీరు ఈ ప్రాంతాల నుండే ఉద్భవించారని చూపిస్తున్నాయి. పాత మైసూరు రాష్ట్రంలో (దక్షిణ కర్ణాటక) నేటికీ వ్యవసాయ సమూహంగా ఉన్న అతిపెద్ద వర్గం *గంగడికార వొక్కలిగలు* అని గమనించబడింది. పాలకులు గంగడికార నాయకులని బర్టన్ స్టెయిన్, ఐ.ఎం. ముత్తన్న, ఎల్.కె. అనంతకృష్ణ అయ్యర్ భావిస్తున్నారు. పొరుగున ఉన్న దక్షిణ ఆంధ్రప్రదేశ్ (కడప, అనంతపురం, చిత్తూరు ప్రాంతం) నుండి వారి మూలాన్ని నిరూపించడానికి ఎటువంటి ముఖ్యమైన కళాఖండాల డేటా లభించలేదు. అలాగే, గంగ రాజులను 'కొంగణిపట్టం' (కొంగణి కిరీటం) అని పిలిచే ప్రారంభ శాసన రికార్డులు ఆరవ శతాబ్దపు అవీనిత రాజు పాలనలోని సేరుగుండ శాసనంతో మాత్రమే ప్రారంభమవుతాయి, ఇది అవీనిత కొంగు ప్రాంతాన్ని జయించినట్లు సూచిస్తుంది. గంగులు ఆధునిక తమిళనాడు కొంగు ప్రాంతానికి చెందిన స్థానికులు కాదనడానికి ఇదే తగిన నిదర్శనం అని శర్మ పేర్కొన్నాడు. విదేశీ మూలాల సిద్ధాంతాలన్నీ వారు అధికారంలోకి వచ్చిన అనేక శతాబ్దాల తరువాత చెక్కబడిన శాసనాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయి, ఇవి ప్రారంభ గంగ రాగి పలకలతో ఏకీభవించనందున, పశ్చిమ గంగ రాజవంశం పూర్వీకులు, స్థాపకులు దక్షిణ కర్ణాటక ప్రాంతానికి చెందిన స్థానికులని చరిత్రకారులు అడిగా, షేక్ అలీ, ఆర్.ఎస్. పంచముఖి, లక్ష్మీనారాయణ రావు పేర్కొన్నారు. వారి సమకాలికులైన బనవాసి కదంబుల వలె, వారు కూడా దక్షిణ భారతదేశంలో సముద్రగుప్తుని దండయాత్రల వల్ల ఏర్పడిన గందరగోళాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని స్థాపించి ఉండవచ్చు.
వారి పాలన మొదటి దశలోని చాలా పశ్చిమ గంగ శాసనాలు వారి మొదటి రాజధాని కోలారు (దాని పొరుగు ప్రాంతాలు) నుండి వచ్చినవని, ఈ ప్రాంతమే వారి అసలు అధికార కేంద్రం, నివాసం అని అడిగా పేర్కొన్నాడు. హరివర్మ రాజు పాలనలోనే వారి పాలన పరువి ప్రాంతం (ఆంధ్రప్రదేశ్, అనంతపురం జిల్లా, హిందూపురం తాలూకా), 'కులుంగిజ్య రాజ్య' (బహుశా కర్ణాటక, తుమకూరు జిల్లా, కుణిగల్ తాలూకా కావచ్చు) వరకు విస్తరించింది. రాజ్యాన్ని తన సైనిక బలంతో విస్తరించిన కొంగణివర్మ రాజు ఈ రాజ్య మూలపురుషుడు అని శాసనాల ద్వారా తెలుస్తోంది.

వారి ప్రారంభ పాలనలో, గంగ శాఖలు బహుశా తలకాడు (మైసూరు జిల్లా), కైవార (కోలారు జిల్లా), పరువి (అనంతపురం జిల్లా) నుండి పనిచేసి ఉండవచ్చని సిద్ధాంతాలు కూడా ఉన్నాయి. బహుళ శాఖల సిద్ధాంతాన్ని ఇతర చరిత్రకారులు తిరస్కరించారు. ఏదేమైనా, హరివర్మ, అతని వారసుడు రెండవ మాధవవర్మ కాలం నుండి గంగులు తలకాడు నుండి స్థిరంగా స్థిరపడ్డారని స్పష్టమవుతోంది, మిగిలిన రెండు శాఖలు కనుమరుగయ్యాయి. దక్షిణ కర్ణాటక ప్రాంతం నుండి వారి ప్రారంభ పాలనలో, వారు కంచి పల్లవుల సామంతులని సూచించబడింది, అయినప్పటికీ మొదటి మాధవవర్మ రాజు ప్రారంభ శాసనాలలో దీనికి విరుద్ధమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి.

## ఇవి కూడా చదవండి

* పశ్చిమ గంగా సాహిత్యం
* పశ్చిమ గంగా రాజ్యంలో మతం
* పశ్చిమ గంగా సమాజం
* పశ్చిమ గంగా పరిపాలన

## గమనికలు

## మూలాలు
*
*
* Sarma, I.K. [1992] (1992). Temples of the Gangas of Karnataka. New Delhi: Archaeological Survey of India. 
* Ramesh, K.V. [1984] (1984). Chalukyas of Vatapi. Delhi: Agam Kala Prakashan. . . . 

వర్గం:పశ్చిమ గంగ వంశం