ఎన్. ఎస్. బెంద్రే

**నారాయన్ శ్రీధర్ బెంద్రే** (ఎన్.ఎస్. బెంద్రే) భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ చిత్రకారుడు, కళా గురువు. ఆయన 21 ఆగస్టు 1910న జన్మించి 19 ఫిబ్రవరి 1992న మరణించారు. ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ అభివృద్ధిలో ఆయన ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. 

## జీవితం-వృత్తి
నారాయన్ శ్రీధర్ బెంద్రే 21 ఆగస్టు 1910న మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఇండోర్ లో దేశస్థ రిగ్వేదీ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. మొదట అక్కడి స్టేట్ ఆర్ట్ స్కూల్ లో శిక్షణ పొందారు. తరువాత 1933లో బొంబాయి లోని కళాశాఖ నుండి గవర్నమెంట్ డిప్లొమా ఇన్ ఆర్ట్ పొందారు.

20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఇండోర్ స్కూల్‌లో ప్రాచుర్యంలో ఉన్న అర్థ-ఆధునిక (క్వాజీ-మోడర్నిస్ట్) ప్రకృతి దృశ్య చిత్రకళ ఆయన ప్రారంభ ఆసక్తులను ప్రభావితం చేసింది. ప్రయాణాలను ఎంతో ఇష్టపడే బెంద్రే తన కళా జీవితమంతా ప్రకృతి దృశ్యాలను చిత్రిస్తూ కొనసాగారు. వివిధ శైలులను ఉపయోగిస్తూ ల్యాండ్‌స్కేప్ చిత్రాలను సృష్టించారు.

1934లో బాంబే ఆర్ట్ సొసైటీ నుండి వెండి పతకం పొందడం ద్వారా ఆయనకు తొలి గుర్తింపు వచ్చింది. తరువాత 1941లో అదే సంస్థ నుండి బంగారు పతకం పొందడం ఆయనకు అత్యున్నత గౌరవంగా భావించబడింది.

1945లో కొంతకాలం ఆయన విశ్వభారతి యూనివర్శిటీ లోని శాంతినికేతన్ లో ఆర్టిస్ట్-ఇన్-రెసిడెన్స్‌గా గడిపారు. అక్కడ ఆయన ప్రముఖ కళాకారులు నందలాల్ బోస్, రామ్‌కింకర్ బైజ్, బెనోడ్ బిహారి ముఖర్జీ లను కలుసుకున్నారు. అలాగే Kolkata లో జమినిరాయ్ ను కూడా కలిశారు.

బెంద్రే ప్రారంభ చిత్రాలను అకాడెమిక్ మరియు ఇంప్రెషనిస్ట్ శైలులకు చెందినవిగా వర్గీకరించారు. ఆయిల్, గ్వాష్ (gouache) మాధ్యమాలలో ఆయన ప్రధానంగా ప్రకృతి దృశ్యాలు, వ్యక్తి చిత్రాలు (పోర్ట్రెట్లు) వేశారు.

1947లో ఆయన మళ్లీ బొంబాయికి తిరిగి వచ్చారు. అదే సంవత్సరం జూన్‌లో అమెరికాకు వెళ్లి 1948లో Windermere Gallery, New York లో తన సోలో ప్రదర్శన నిర్వహించారు. భారత్‌కు తిరిగి వస్తూ యూరప్‌లో కూడా ప్రయాణించి ఆధునిక కళాకారుల అసలు కళాకృతులను చూసి అనుభవాన్ని సంపాదించారు. 1948 మార్చిలో ఆయన భారత్‌కు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, కొత్తగా స్వతంత్ర దేశంగా మారిన భారతదేశం, కళారంగంలో సృజనాత్మక ఉత్సాహాన్ని తీసుకొచ్చిన Progressive Artists' Group ఆయనను ఆహ్వానించాయి.

1950లో బెంద్రే బరోడా కు వెళ్లి ఎం.ఎస్. యూనివర్శిటీ ఆఫ్ బరోడా లోని ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో పెయింటింగ్ విభాగానికి మొదటి రీడర్, విభాగాధిపతిగా నియమితులయ్యారు. 1966 వరకు అక్కడ పనిచేశారు. 1959లో అదే ఫ్యాకల్టీకి డీన్ అయ్యారు.

ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో కొత్త కళా కార్యక్రమాలకు ఆయన పునాది వేశారు. ఇక్కడే ఆయన తన అత్యంత ముఖ్యమైన కళా దశను ప్రారంభించారు. ఈ సమయంలో ఆయన క్యూబిజం, ఎక్స్‌ప్రెషనిజం, మరియు అబ్స్ట్రాక్ట్ కళా ధోరణులు పై ప్రయోగాలు చేశారు. ఈ కాలంలో ఆయన సృష్టించిన ముఖ్యమైన చిత్రాలలో Thorn (1955, National Award), Sunflowers, The Parrot and the Chameleon ఉన్నాయి. ఈ చిత్రాలు యూరోపియన్ ఆధునిక కళా ప్రభావాలను భారతీయ రూపకల్పన మరియు భావనలతో కలపడానికి ఆయన చేసిన ప్రయత్నాలను చూపిస్తాయి.

బెంద్రే భారతదేశంలోనే కాక అంతర్జాతీయంగా కూడా విస్తృతంగా ప్రయాణించారు. 1958లో పశ్చిమ ఆసియా, లండన్‌కు వెళ్లారు. 1962లో అమెరికా, జపాన్‌ను సందర్శించారు.

బొంబాయి నుండి బరోడాకు తీసుకువచ్చిన ఆధునిక కళా ఆలోచనలు 1956లో బరోడా గ్రూప్ అనే కళాకారుల సమూహం ఏర్పడటానికి దారితీశాయి. బెంద్రేతో పాటు ఆయన బరోడాలో బోధించిన తొలి తరం విద్యార్థులలో కొందరు కూడా ఈ సమూహంలో సభ్యులయ్యారు. ఈ సమూహం బొంబాయి, అహ్మదాబాద్, బరోడా నగరాల్లో తరచుగా ప్రదర్శనలు నిర్వహించి, కొత్త కళాశాలలో రూపొందుతున్న కళాకృతులకు విస్తృత ప్రచారం కల్పించింది.

## పురస్కారాలు-గౌరవాలు
బెంద్రే తన కళా జీవితంలో అనేక గౌరవాలు, పురస్కారాలను అందుకున్నారు.
* 1955లో ఆయన రూపొందించిన Thorn అనే కళాకృతికి లలిత కళా అకాడెమీ నుండి జాతీయ పురస్కారం లభించింది.
* 1969లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది.
* 1992లో ఆయనకు పద్మభూషన్ అనే ఉన్నత పౌర పురస్కారం అందించారు.
* 1974లో ఆయనకు లలిత కళా అకాడెమీ ఫెలోషిప్ లభించింది.
* 1984లో విశ్వభారతి యూనివర్శిటీ ఆయనకు అబాన్-గగన్ అవార్డు ను ప్రదానం చేసింది.
* 1986–87 సంవత్సరాలలో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆయనకు కాళిదాస్ సమ్మాన్ పురస్కారం అందించింది.
ఈ పురస్కారాలు భారతీయ ఆధునిక చిత్రకళలో ఆయన చేసిన విశేష సేవలకు గుర్తింపుగా ఇవ్వబడ్డాయి.

## బెంద్రే శిష్యులు
*బెంద్రే వద్ద కళాభ్యాసం చేసిన శిష్యులలో ముఖ్యులు:
*బాలకృష్ణ పటేల్
*ఘులాం రసూల్ సంతోష్ 
*గులామ్ మొహమ్మద్ షేఖ్
*హాకు షా 
*జయంత్ పరిఖ్
*జ్యోతి భట్ 
*కముద్‌బెన్ పటేల్
*నైనా దలాల్ 
*రణజిత్‌సింహ్ ప్రతాప్‌సింహ్ గాయకవాడ్ 
*రతన్ పరిమూ
*శాంతి దవే
*త్రిలోక్ కౌల్
ఈ కళాకారులు తరువాత భారతీయ ఆధునిక కళా ప్రపంచంలో ప్రముఖ స్థానాన్ని సంపాదించారు.

## మూలాలు

వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:కళాకారులు