కర్నాల కోట

కర్నాల కోట (ఫన్నెల్ హిల్ అని కూడా పిలుస్తారు) భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని రాయగడ్ జిల్లాలో, పన్వెల్ నగరం నుండి సుమారు 10 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ఒక కొండ కోట. ప్రస్తుతం ఇది కర్నాల పక్షి సంరక్షణ కేంద్రంలో ఉన్న ఒక రక్షిత ప్రదేశం. ఈ ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న ప్రధాన వాణిజ్య మార్గంలో, కొంకణ్ తీరాన్ని మహారాష్ట్ర లోపలి ప్రాంతాలకు (దక్కన్ పీఠభూమి) కలిపే బోర్ కనుమను విస్మరించినందున ఇది వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత కలిగిన ప్రదేశంగా ఉంది.

## చరిత్ర
ఈ కోట బహుశా 1400 కి ముందు దేవగిరి యాదవులు (1248-1318)  తుగ్లక్ పాలకులు (1318-1347) ఆధ్వర్యంలో నిర్మించబడింది, కర్నాలా ఆయా సామ్రాజ్యాల ఉత్తర కొంకణ్ జిల్లాలకు రాజధానిగా ఉండేది. తరువాత ఇది గుజరాత్ సుల్తానేట్ ఆధ్వర్యంలో వచ్చింది, కానీ 1540లో అహ్మద్‌నగర్ నిజాం షా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. గుజరాత్ సుల్తానులు దానిని తిరిగి గెలుచుకోవడానికి బస్సియెన్ (ఆధునిక వసాయి) వద్ద పోర్చుగీసు వారి కమాండింగ్ అధికారి అయిన డోమ్ ఫ్రాన్సిస్కో డి మెనెంజెస్ సహాయాన్ని కోరారు. అతను తన 500 మంది సైనికులను కర్నాల కోటకు పంపమని ఆదేశించాడు. వారు దానిని స్వాధీనం చేసుకోగలిగారు. ఈ కోట గుజరాత్ సుల్తానేట్ ఆధీనంలోనే ఉండిపోయింది, కానీ పోర్చుగీస్ సైనిక దళాలు కూడా ఉన్నాయి.

గుజరాత్ సుల్తానులు వాసాయికి పారిపోయి, కోటను పోర్చుగీసులకు అప్పగించారు. కర్నాలా కోల్పోవడం నిజాం షాను ఆగ్రహానికి గురి చేసింది, అతను కోటను మరియు చుట్టుపక్కల గ్రామీణ ప్రాంతాలను తిరిగి పొందడానికి 5,000 మంది సైనికులను పంపాడు. ఈ ప్రయత్నం విఫలమైంది, పోర్చుగీసు వారు కోటను పట్టుకోవడం కొనసాగించారు. అయితే, సాంగ్లీ & కర్నాలా కోటలకు వ్యూహాత్మకంగా పెద్దగా విలువ లేదని నిర్ణయించుకున్న పోర్చుగీసు వైస్రాయ్, వాటిని నిజాం షాకు సంవత్సరానికి రూ. 17,500 (లేదా 5,000 బంగారు పర్దోవాలు) చెల్లించే షరతుపై తిరిగి ఇవ్వడానికి అంగీకరించాడు.

ఛత్రపతి శివాజీ 1670లో మొఘలుల నుండి దానిని స్వాధీనం చేసుకుని, ముందుకు సాగుతున్నప్పుడు రొమ్ముల నిర్మాణాన్ని చేపట్టాడు. 1680లో ఆయన మరణించిన తరువాత దీనిని ఔరంగజేబు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. దీని తరువాత మొఘలులు కొంతకాలం దీనిని ఆక్రమించారు, ఆ తరువాత 1740లో పూణే పేష్వాల ఎదుగుదలతో అది వారికి వెళ్ళింది. ఒక కల్నల్ ప్రోథర్ కోటను గెలుచుకొని, 1818లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలనను స్థాపించే వరకు ఇది కిల్లర్ (గారిసన్ కమాండర్ అనంతరావు ఆధ్వర్యంలో కొనసాగింది.

## కోటకు ట్రెక్కింగ్
నేడు, కోట శిధిలాలు హైకింగ్, పర్యాటకానికి ప్రసిద్ధ గమ్యస్థానంగా ఉన్నాయి. ఈ కోటకు దారితీసే రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి - కర్నాల కోట మార్గం & ప్రకృతి మార్గం. క కర్నాల కోట మార్గం ట్రెక్ కొండ దిగువ నుండి 1 గంట/2.69 కిలోమీటర్ల ట్రెక్.  అటవీ శాఖ నిర్మించిన మార్గంలో 5 విశ్రాంతి స్థలాలు ఉన్నాయి. కోట ప్రవేశానికి సమీపంలో చివరి అధిరోహణ మెట్లు ఇనుప రెయిలింగ్‌లతో సురక్షితంగా ఉంటాయి. పొగ వాసన తేనెటీగలను చికాకు పెట్టడం వల్ల శిఖరం దిగువన ఆహారాన్ని వండడం మంచిది కాదు. దక్షిణాన ఉన్న రాతి నీటి తొట్టి నుండి నీరు త్రాగడానికి అనువైనది. అటవీ అతిథి గృహంలో ప్రథమ చికిత్స అందుబాటులో ఉంది. ప్రకృతి మార్గం కోటకు ఒక చిన్న (1.20 కిలోమీటర్లు) నిటారుగా ఉండే మార్గం.

వర్షాకాలంలో ట్రెక్కింగ్ నిజంగా సంతోషకరమైన అనుభవం. 

## ప్రధాన లక్షణాలు
కర్నాల కోటలో వాస్తవానికి రెండు కోటలు ఉన్నాయి, ఒకటి ఎత్తైన స్థాయిలో, మరొకటి తక్కువ స్థాయిలో. ఎత్తైన స్థాయి మధ్యలో 125 అడుగుల ఎత్తైన బసాల్ట్ స్తంభం ఉంది. దీనిని పాండు గోపురం అని కూడా పిలుస్తారు. కోట ఆక్రమణలో ఉన్నప్పుడు ఈ నిర్మాణాన్ని కాపలా గోపురంగా ​​ఉపయోగించారు, అయితే ఇప్పుడు ఇది శిథిలావస్థలో ఉంది. తేనెటీగల గూళ్లు ఉండటం వల్ల కూడా దీనిపైకి ఎక్కడం కష్టంగా ఉంది, ఇటీవలి కాలంలో కనీసం ఒక ప్రాణనష్టం జరిగింది. ఏడాది పొడవునా స్వచ్ఛమైన నీటిని అందించే నీటి తొట్టి ఉంది. పైనుంచి ప్రబల్‌గడ్ , మణిక్‌గడ్ , హాజీ మలాంగ్, చందేరి కోట , మాథేరాన్ , సాంక్షి కోట , ద్రోణగిరి కోట & రాజమాచి కోటలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

కోటలో ఒకటి మరాఠీలో, మరొకటి పర్షియన్‌లో రెండు శాసనాలు ఉన్నాయి. తేదీ లేని మరాఠీ శాసనం లోపలి వైపున ఉన్న కింది ద్వారంపై కనిపిస్తుంది. దానిలోని పదాలు చదవడానికి వీలులేకుండా ఉన్నాయి. పై ద్వారంపై ఉన్న పర్షియన్ రాత "సయ్యద్ నూరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్, హిజ్రీ, 1147 హిజ్రీ (1735 క్రీ.శ.)" అని ఉంది, ఇది బహుశా కోట మొఘలుల ఆక్రమణ కాలం నాటిది కావచ్చు. రాతిపై చెక్కిన ఈ శాసనాన్ని చాలా కాలం క్రితం కొందరు దుండగులు తొలగించారు.

### '''భవానీ ఆలయం'''
thumb|కర్నాలా కోట దిగువన భవానీ ఆలయం.
కోట అడుగు భాగంలో భవానీ దేవికి అంకితం చేయబడిన ఒక ఆలయం ఉంది. ఆ దేవి ఛత్రపతి శివాజీ చక్రవర్తికి ఒక ఖడ్గాన్ని ప్రసాదించిందని, దానిని ఉపయోగించి ఆయన హిందూ దేశ స్థాపన కోసం విశాలమైన భూభాగాన్ని జయించారని చెబుతారు

## కోట చిత్రాలు

Image:Karnala_fort 2.jpg|కోట లోపల శిధిలాలు
Image:Karnala_Fort.jpg|కర్నాల టవర్
Image:Karnala fort walls.jpg|కర్నాల కోట గోడలు
Image:KarnalaFort.jpg|సంధ్యా సమయంలో శిఖరం
Image:Karnala Fort 03.JPG| కర్నాల కోట విశాల దృశ్యం
Image:Karnala Fort 04.JPG|వర్షాకాలంలో కర్నాల కోట
Image:Karnala Fort 01.JPG| కర్నాల కోట అవశేషాలు
Image:Karnala Fort 06.JPG| కర్నాల టవర్ పక్క వీక్షణ
Image:Karnala Fort 05.JPG|కర్నాల కోట శిథిలాలలో పెరిగిన చెట్టు


## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర చరిత్ర
వర్గం:కోటలు