open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
గంగనపల్లి (కాకినాడ)

**గంగనపల్లి**, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, కాకినాడ గ్రామీణ మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇది ఆంధ్ర ప్రాంతానికి చెందినది. ఇది జిల్లా కేంద్రమైన కాకినాడ నుండి పశ్చిమాన 2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. కాకినాడ గ్రామీణ మండలం నుండి 2 కి.మీ. దూరంలో  ఉంది. గంగనపల్లి పిన్ కోడ్ 533005, 

కొవ్వాడ (1 కి.మీ.), సూర్యారావు పేట (1 కి.మీ.), చిడిగ (1 కి.మీ.), ఇంద్రపాలెం (1 కి.మీ.), ఇంద్రపాలెం (1 కి.మీ.) గంగనపల్లికి సమీపంలో ఉన్న గ్రామాలు. గంగనపల్లికి తూర్పున కాకినాడ మండలం, ఉత్తరాన సామర్లకోట మండలం, దక్షిణాన కరప మండలం, పశ్చిమాన పెదపూడి మండలం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. కాకినాడ, సామర్లకోట, పెద్దాపురం, పిఠాపురం గంగనపల్లికి సమీపంలో ఉన్న నగరాలు.

## విశేషాలు
* గంగనాపల్లి గ్రామానికి చెందిన  గంటా వెంకటరమణకు చెందిన జెర్సీ ఆవు, వరుసగా 45 నెలలపాటు, ఉదయం 3 లీటర్లు, సాయంత్రం 3 లీటర్లు పాలిస్తూ రికార్డుల కెక్కింది.
## ప్రముఖులు
*రావు గోపాలరావు : తెలుగు సినిమా నటుడు, రాజ్యసభ సభ్యుడు (1986-1992).

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:కాకినాడ గ్రామీణ మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
కొలరాడో

thumbnail|
**కొలరాడో** అమెరికా లోని రాష్ట్రాలలో ఒకటి. ఈ రాష్ట్రం రాకీ పర్వత ప్రాంతంలో ఉంది. డెన్వర్ నగరం కొలరాడో రాష్ట్ర రాజధాని. 1861 ఫిబ్రవరి 28 న కొలరాడో ప్రాంతం ఏర్పడగా, 1876 ఆగస్టు 1 న ఇది అమెరికాలో 38 వ రాష్ట్రంగా చేరింది. అమెరికా స్వాతంత్ర్య ప్రకటన చేసిన వంద సంవత్సరాల తరువాత ఇది అమెరికాలో చేరింది. అందుచేత దీన్ని సెంటెన్నియల్ రాష్ట్రం అని అంటారు. 

అత్యధిక విస్తీర్ణంగల రాష్ట్రాల్లో ఇది 8 వ స్థానం లోను, అత్యధిక జనాభా గల రాష్ట్రాల్లో 21 వ స్థానం లోనూ ఉంది. 2019 నాటికి రాష్ట్ర జనాభా 57,58,736. 2010 తరువాత జనాభా 14.5% పెరిగింది. 

కొలరాడో నది పేరు మీదుగా రాష్ట్రానికి ఈ పేరు వచ్చింది. పర్వతాల నుండి ఈ నదిలోకి కొట్టుకువచ్చే ఎర్రటి మట్టి కారణంగా ఈ నదికి స్పానిషు వలసదారులు రియో కొలరాడో (ఎర్రటి నది) అనే పేరు పెట్టారు.

కొలరాడోకు ఉత్తరాన వయోమింగ్, ఈశాన్యాన నెబ్రాస్కా, తూర్పున కాన్సాస్, ఆగ్నేయాన ఓక్లహోమా, దక్షిణాన న్యూ మెక్సికో, పశ్చిమాన యూటా, నైఋతి మూలన అరిజోనా ఉన్నాయి. పర్వతాలు, అడవులు, ఎత్తైన మైదానాలు, గండ్లు (కాన్యన్లు), పీఠభూములు, నదులు, ఎడారులతో కొలరాడో భౌగోళిక పరిస్థితులు వైవిధ్యంగా ఉంటాయి.

అదాయం పరంగా కొలరాడో అమెరికా రాష్ట్రాల్లో 8 వస్థానంలో ఉంది. తలసరి ఆదాయం పరంగా 11వ స్థానంలో ఉంది. రక్షణ పరిశ్రమలు, గనులు, వ్యవసాయం, పర్యాటకాలు ఆర్థిక వ్యవస్థ లోని ప్రధానాంగాలు. పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు, తగ్గుతున్న నీటి లభ్యత కారణంగా రాష్ట్రంలో వ్యవసాయం, అడవీ రంగం, పర్యాటకాలు తీవ్రంగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.

## భౌగోళిక స్వరూపం
కొలరాడో రాష్ట్రం దీర్ఘ చతురస్ర ఆకారంలో ఉంటుంది. భూ అక్షాంశాలు, రేఖాంశాలు వెంబడి సరిహద్దులు కలిగిన మూడు అమెరికా రాష్ట్రాలలోనూ ఇది ఒకటి. తత్తిమా రెండూ వ్యోమింగ్ మరియూ యూటా రాష్ట్రాలు. ఈ రాష్ట్ర సరిహద్దులు 37° అక్షాంశం నుండి 47° అక్షాంశం వరకు, 102° రేఖాంశం నుండి 109° రేఖాంశం వరకు విస్తరించి ఉంది.

## వాతావరణం
కొలరాడో వాతావరణం ప్రధానంగా ఛల్లగా పొడిగా ఉంటుంది. 

## మూలాలు

వర్గం:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు
వర్గం:కొలరాడో
కనెటికట్

thumbnail|అమెరికా పటంలో కనెటికట్ రాష్ట్రం
**కనెటికట్** అమెరికా లోని రాష్ట్రం. ఈ రాష్ట్రం ఈశాన్య అమెరికా లోని న్యూ ఇంగ్లండ్ ప్రాంతంలో ఉంది. 1614 లో డచ్ వారి ఆధీనంలో ఉన్నప్పటికీ 1636 వ సంవత్సరానికి కనెటికట్ బ్రిటిషువారి ఏలుబడి లోనికి వచ్చింది. అమెరికా స్వతంత్ర పోరాటంలో బ్రిటిషు వారిపై తిరుగుబాటు చేసిన పదమూడు కాలనీలలో కనెటికట్ కూడా ఒకటి. కనెటికట్ వాసులను నట్ మెగ్గర్లు అని కానీ, యాంకీలు అనిగానీ పిలుస్తారు. అమెరికా జనాభా లెక్కల ప్రకారం కనెటికట్ అమెరికాలోకెల్లా అత్యధిక తలసరి ఆదాయం ఉన్న రాష్ట్రం. దీని రాజధాని హార్ట్‌ఫోర్డ్. 

దీనికి తూర్పున రోడ్ ఐలండ్, ఉత్తరాన మస్సాచుసెట్స్, పశ్చిమాన న్యూయార్కు, దక్షిణాన లాంగ్ ఐలండ్ సౌండ్ ఉన్నాయి. రాష్ట్రాన్ని రెండుగా విభజిస్తూ ప్రవహించే కనెటికట్ నది పేరు మీదుగా రాష్ట్రానికి ఈ పేరు వచ్చింది.

విస్తీర్ణం పరంగా కనెటికట్, అమెరికా లోని మూడవ అతిచిన్న రాష్ట్రం. జనాభా పరంగా 29 వ అత్యధిక జనాభా కలిగిన రాష్ట్రం.  అత్యధిక జనసాంద్రత కలిగిన రాష్ట్రాల్లో నాలుగవది.  రాజ్యాంగ రాష్ట్రం అని, నట్ మెగ్ రాష్ట్రం అనీ, ప్రొవిజన్స్ రాష్ట్రం అనీ, స్థిరమైన అలవాట్లు గల రాష్ట్రం అనీ ఈ రాష్ట్రానికి పేర్లున్నాయి. అమెరికా కేంద్ర ప్రభుత్వ వ్యవస్థను రూపొందించడంలో కనెటికట్ పాత్ర ప్రముఖమైనది.

కనెటికట్‌లో తొలి వలసలను స్థాపించిన ఐరోపావాసులు డచ్చి వారు. రాష్ట్రంలోని సగం డచ్చి వారి వలస, న్యూ నెదర్లాండ్‌లో భాగంగా ఉండేది. 1630 ల్లో ఇంగ్లీషు వారు తమ తొలి వలసను స్థాపించారు. 

2019 జూలై 1 నాటికి కనెటికట్ జనాభా 35,65,287. 2010 నుండి ఇది 0.25% తగ్గింది.

రాష్ట్రం లోని పశ్చిమ, దక్షిణ ప్రాంతాల్లోని చాలాభాగం న్యూయార్కు నగరంతో ముడిపడి ఉంది. అత్యధికంగా సంపద పోగుపడీన ప్రదేశం. ఆస్తుల ధరలు చాలా ఎక్కువగా ఉండే ప్రాంతం. 2019 సంవత్సరానికి కనెటికట్ రాష్ట్ర స్థూల ఉత్పత్తి $289 బిలియన్లు. 2018 లో ఇది $277.9 బిలియన్లు ఉండేది. 2019 లో రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం $79,087. అమెరికాలోనే ఇది అత్యధికం. అయితే వివిధ వర్గాల ప్రజల ఆదాయంలో చాలా పెద్ద అంతరం ఉన్న రాష్ట్రం ఇది. ఆర్థిక సేవల రంగానికి ఈ రాష్ట్రం పేరుపొందింది. హార్ట్‌ఫోర్డ్ లో ఇన్స్యూరెన్సు కంపెనీలు, ఫెయిర్‌ఫీల్డ్ కౌంటీలో హెడ్జి ఫండ్లూ విస్తరించాయి.

## మూలాలు

వర్గం:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు
వర్గం:కనెటికట్
గుంటుపల్లి (ఇబ్రహీంపట్నం)

**గుంటుపల్లి**, ఎన్టీఆర్ జిల్లా, ఇబ్రహీంపట్నం మండలానికి చెందిన, జనగణన పట్టణం. ఇది మండల కేంద్రం.

## గణాంకాలు

2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 12011. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 6088, స్త్రీల సంఖ్య 5923, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 2783 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1026 హెక్టారులు.
## సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో ఎలప్రోలు, బత్తినపాడు, చిలుకూరు, ఇబ్రహింపట్నం, పైదురుపాడు గ్రామాలు ఉన్నాయి.

## రవాణా సౌకర్యాలు
గొల్లపూడి, ఇబ్రహీంపట్నం నుండి రోడ్దురవాఃణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 9 కి.మీ

## విద్యాసౌకర్యాలు
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల:-ఈ పాఠశాల వార్షికోత్సవం, 2015,మార్చి-2వ తేదీనాడు ఘనంగా నిర్వహించారు.

## మౌలిక సదుపాయాలు
### ప్రాధమిక వ్యవసాయ సహకార పరపతి సంఘం (P.A.C.S)
### విద్యుత్తు
ఈ గ్రామంలోని ఖాజీపేటలోని సామాజిక స్థలంలో, 1.25 కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో ఒక 33/11 కె.వి. విద్యుత్తు ఉపకేంద్రం నిర్మాణం పూర్తి అయింది.

### రాష్ట్ర ప్రభుత్వ కాల్ సెంటర్
గ్రామంలోని పంచాయతీ కార్యాలయం వద్ద ఉన్న భవనంలో ఏర్పాటు చేసిన ఈ కాల్‌సెంటర్‌ను, 2017 ఏప్రిల్ 21న ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు ప్రారంభించాడు. 46 ప్రభుత్వ శాఖలకు అనుబంధంగా ఏర్పాటుచేసిన ఈ కాల్‌సెంటర్‌లో, 500 మందికి పైగా ఉద్యోగులు విధులు నిర్వహిస్తున్నారు.

## గ్రామ పంచాయతీ
*ఇది ఒక మేజరు పంచాయతీ. ఖాజీపేట, సత్యనారాయణపురం, రామకృష్ణాపురం, తిరుమలశెట్టినగర్, జయప్రద నగర్ ఈ గ్రామ శివారులు.
*2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, దొప్పల రమణ సర్పంచిగా ఎన్నికైంది. ఉపసర్పంచిగా చెరుకూరి చిన్నవెంకయ్య ఎన్నికైనాడు

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
శ్రీ కాశీవిశ్వేశ్వరస్వామివారి ఆలయం.వేణు గోపాల స్వామి టెంపుల్, రామాలయం, చర్చి, మసీద్.

## ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:ఎన్టీఆర్ జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
ఉప్పల్ ఖల్సా

**ఉప్పల్ ఖల్సా** లేదా **ఉప్పల్**, తెలంగాణ రాష్ట్రం, మేడ్చల్ జిల్లా, ఉప్పల్ మండలంలోని గ్రామం,

దీనికి పురపాలక సంఘం హాదా ఉంది.ఉప్పల్ ఒక పురాతనమైన గ్రామం.

## గ్రామ జనాభా

2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 3,84,835 - పురుషులు 	1,95,649 - స్త్రీలు 	1,89,186.పిన్ కొడ్:500039.

## ప్రముఖ సంస్థలు

*హైదరాబాదు ప్రజా పాఠశాల, రామంతాపూర్
*లిటిల్ ఫ్లవర్ ఉన్నత పాఠశాల.
*రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం.
*పెద్ద ఉప్పల్ లో సా.శ.నాలుగువందల సంవత్సరాలనాటి రామాలయం ఉంది. ఇది అతి పురతానమైనది.
*జెన్పపక్త్ లాంటి బహుళ జాతి కార్యాలయము ఉంది.
*ఈ గ్రామం 2009 ఎన్నికలలో శాసనసభ నియోజకవర్గము అయింది.
*ఉప్పల్ లోని ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల, కూరగాయల విక్రయశాల పురాతనమైనవి.

## మండలంలోని పట్టణాలు
ఉప్పల్ కలాన్, ఉప్పల్ ఖల్సా, ఉప్పల్ బాగాయత్

## రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఉప్పల్ నుండి నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు సిటీ బస్సు సర్వీసులు నడుపబడుతున్నాయి. ఇక్కడ ఉప్పల్ మెట్రో స్టేషను కూడా ఉంది.

## ఫ్లైఓవర్ థీమ్ పార్క్
ఉప్పల్‌ జంక్షన్ లో రూ. 450 కోట్లతో ఏర్పాటచేసిన ఫ్లైఓవర్ థీమ్ పార్క్ ను 2022 మార్చి 11న తెలంగాణ రాష్ట్ర ఐటి, పురపాలక శాఖామంత్రి కేటీఆర్ ప్రారంభించాడు. ఈ ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమంలో కార్మిక శాఖామంత్రి చామకూర మల్లారెడ్డి, ఉప్పల్ ఎమ్మెల్యే బేతి సుభాశ్ రెడ్డి, హైదరాబాదు నగర మేయర్ గద్వాల విజయలక్ష్మి, డిప్యూటీ మేయర్ మోతే శ్రీలత శోభన్ రెడ్డి, ఇత ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.

## స్కైవాక్‌
అత్యంత రద్దీగా ఉండే ఉప్పల్‌ జంక్షన్‌లో పాదచారుల భద్రతకు శాశ్వత భరోసా కల్పిస్తూ హెచ్‌ఎండీఏ ఆధ్వర్యంలో 25 కోట్ల రూపాయలతో అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో స్కైవాక్‌ నిర్మించబడుతోంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
గుండ్లసింగారం (మణుగూరు)

**గుండ్లసింగారం**, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా, మణుగూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం.. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం అవిభక్త ఖమ్మం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. 

## ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
గురివిందపూడి (రాపూరు)

**గురివిందపూడి** భారతదేశంలోని  ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, రాపూరు మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన రాపూరు నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నెల్లూరు నుండి 67 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592012.

## తాగు నీరు
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.

## భూమి వినియోగం
గురివిందపూడిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 208 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 90 హెక్టార్లు

## మూలాలు

వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా వికీపీడియనులు
గొల్లగూడెం (తల్లాడ)

**గొల్లగూడెం**, ఖమ్మం జిల్లా, తల్లాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
చెన్నంపల్లె (బద్వేలు)

**చెన్నంపల్లె**, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, బద్వేలు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## మూలాలు
చెన్నముక్కపల్లె (రాయచోటి)

**చెన్నముక్కపల్లె**, అన్నమయ్య జిల్లా, రాయచోటి మండలం లోని చెందిన జనగణన పట్టణం. 

## గణాంకాలు
చెన్నముక్కపల్లె అన్నమయ్య జిల్లా, రాయచోటి మండలంలో ఉన్న ఒక జనాభా లెక్కల పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం చెన్నముక్కపల్లె పట్టణంలో మొత్తం 1,599 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. పట్టణ మొత్తం జనాభా 7,065 అందులో పురుషులు 3,669 మంది ఉండగా, స్త్రీలు 3,396 మంది ఉన్నారు. సగటు లింగ నిష్పత్తి 926. పట్టణ మొత్తం జనాభాలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 953, ఇది మొత్తం జనాభాలో 13%గా ఉంది. వారిలో 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 472 మంది మగ పిల్లలు ఉండగా, 481 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 1,019, ఇది సగటు లింగ నిష్పత్తి (926) కంటే ఎక్కువ.అక్షరాస్యత రేటు 66.5%. అక్షరాస్యత శాతం తక్కువగా ఉంది, ఇది అవిభాజ్య వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో 67.3%తో పోలిస్తే తక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 76.92%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 54.99%.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:అన్నమయ్య జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
చెర్లోపల్లె (పుత్తూరు)

**చెర్లోపల్లె**, తిరుపతి జిల్లా, పుత్తూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

### గ్రామ నామ వివరణ
చెర్లోపల్లి అనే గ్రామనామాలు స్థలార్థక సూచకమని పరిశోధకుడు చంద్రశేఖరరెడ్డి పేర్కొన్నారు.
## ప్రధాన పంటలు
ఈ గ్రామంలో వరి, వేరుశనగ చెరకు మామిడి, కూరగాయలు మొదలగునవి ప్రధాన పంటలు.
## ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం వ్యవసాయాధారిత పనులు ఇక్కడి ప్రధాన వృత్తులు.
## మూలాలు
చెర్లోపల్లి (తిరుపతి గ్రామీణ)

**చెర్లోపల్లె**, తిరుపతి జిల్లా, తిరుపతి గ్రామీణ మండలం లోని జనగణన పట్టణం.

## గ్రామనామం వివరణ
చెర్లోపల్లి అనే గ్రామనామాలు స్థలార్థక సూచకమని పరిశోధకుడు చంద్రశేఖరరెడ్డి పేర్కొన్నారు.
## జనాభా గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం చెర్లోపల్లి పట్టణ పరిధిలో మొత్తం 1,594 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. చెర్లోపల్లి మొత్తం జనాభా 6,143, అందులో పురుషులు 3,079 మంది ఉండగా, స్త్రీలు 3,064 మంది ఉన్నారు. సగటు లింగ నిష్పత్తి 995.పట్టణ జనాభా మొత్తంలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 666, ఇది మొత్తం జనాభాలో 11%గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 347 మంది మగ పిల్లలు, 319 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 919, ఇది సగటు లింగ నిష్పత్తి (995) కంటే తక్కువ. అక్షరాస్యత రేటు 77.7%. ఆ విధంగా అవిభాజ్య చిత్తూరు జిల్లా 71.5% అక్షరాస్యతతో పోలిస్తే చెర్లోపల్లిలో ఎక్కువ అక్షరాస్యత ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 85.91%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 69.62%.

2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం చెర్లోపల్లి పట్టణ పరిధిలో మొత్తం జనాభా 4,869. అందులో పురుషుల 2,468 మంది కాగా, స్త్రీలు 2,401 మంది ఉన్నారు - గృహాల సంఖ్య 1,130

## పరిపాలనా నిర్వహణ
చెర్లోపల్లి సెన్సస్ టౌన్ పరిధిలో మొత్తం 1,594 ఇళ్ళున్నాయి. వీటికి నీటి సరఫరా, మురుగునీటి పారుదల వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ అందిస్తుంది. సెన్సస్ టౌన్ పరిమితుల్లో రోడ్లు నిర్మించడానికి, నిర్వహణకు దాని అధికార పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్నులు విధించడానికి దానికి అధికారం ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:తిరుపతి జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
జోగిపేట్ (ఆందోళ్‌)

**జోగిపేట్**, తెలంగాణ రాష్ట్రం, సంగారెడ్డి జిల్లా, ఆందోల్ మండలం లోని గ్రామం.

## జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.

## గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనాభా గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 18,494 - పురుషుల సంఖ్య 9,165 - స్త్రీల సంఖ్య 9,329 - గృహాల సంఖ్య 3,762

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
తుమ్మలమెంట

**తుమ్మలమెంట**, నంద్యాల జిల్లా, కొలిమిగుండ్ల మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం.
## జనాభా గణాంకాలు
తుమ్మలమెంట, పూర్వ కర్నూలు జిల్లా, ప్రస్తుత నంద్యాల జిల్లా కొలిమిగుండ్ల మండలానికి చెందిన జనాభా లెక్కల పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం తుమ్మలమెంట పట్టణంలో మొత్తం 2,996 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. తుమ్మలమెంట మొత్తం జనాభా 12,373 అందులో 6,300 మంది పురుషులు కాగా, స్త్రీలు 6,073 మంది ఉన్నారు.సగటు లింగ నిష్పత్తి 964.పట్టణ జనాభా మొత్తంలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 1616, ఇది మొత్తం జనాభాలో 13%గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మద్య 870 మంది మగ పిల్లలు ఉండగా, ఆడ పిల్లలు 746 మంది ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 857, ఇది సగటు లింగ నిష్పత్తి (964) కంటే తక్కువ. అక్షరాస్యత రేటు 61.3%. ఆ విధంగా అవిభాజ్య కర్నూలు జిల్లా 60% అక్షరాస్యతతో పోలిస్తే తుమ్మలమెంటలో అధిక అక్షరాస్యత ఉంది.పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 69.54%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 52.96%.

## ప్రాథమిక సౌకర్యాలు
తుమ్మలమెంట సెన్సస్ టౌన్‌లో మొత్తం 2,996 ఇళ్ళు ఉన్నాయి. వీటికి మంచి నీటి సరఫరా, మురుగునీటి పారుదల వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ అందిస్తుంది. సెన్సస్ టౌన్ పరిమితుల్లో రోడ్లు నిర్మించడానికి, వాటి నిర్వహణకు దాని అధికార పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్నులు విధించడానికి కూడా దానికి అధికారం ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:నంద్యాల జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
తోటపల్లి (గరుగుబిల్లి)

**తోటపల్లి**,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా, గరుగుబిల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇక్కడ వున్న 
వేంకటేశ్వరాలయము, రామాలయాలు ఈ జిల్లాలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

## భౌగోళికం
ఇది మండల కేంద్రమైన గరుగుబిల్లి నుండి 14 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పార్వతీపురం నుండి 12 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది.  నాగావళిని, దాని పంట కాలువలను ఆధారంగా చేసుకుని అభివృద్ధి చెందిన పచ్చని పల్లె సీమ ఇది. పార్వతీపురము, సాలూరులను కలుపుతూ బ్రిటిష్ వారు నిర్మించిన వంతెనపైన వస్తు, వర్తకాలకు ఈ పల్లె ఆధారపడి ఉంది. ఇక్కడ ఉన్న వేంకటేశ్వరాలయము, రామాలయాలు ఈ జిల్లాలో బాగా ప్రసిద్ధి ఉన్నాయి. ఈ ఆలయాలకు వచ్చే భక్తుల రద్దీ పైననే ఈ పల్లె ప్రజల ఆదాయం ఎక్కువగా ఆధారపడి వుండేది. అయితే, నాగావళి పైనున్న వంతెన అవసాన దశకు చేరి మూతపడటము, తోటపల్లి బ్యారేజి వచ్చి ఈ పల్లె చుట్టు పక్కల నైసర్గిక స్వరూపము పూర్తిగా మారిపోవటం కారణంగా తోటపల్లి ప్రశస్తి తగ్గింది.

## జనగణన గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 518 ఇళ్లతో, 1877 జనాభాతో 461 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 917, ఆడవారి సంఖ్య 960.

## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి ఖడ్గవలసలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పార్వతీపురంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కోమటిపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ పార్వతీపురంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పిరిడిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం జియ్యమ్మవలసలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరంలోనూ ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం

ఇక్కడ  ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం ఒక పశు వైద్యశాల వుంది.

## రవాణా సౌకర్యాలు
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది.

## భూమి వినియోగం
తోటపల్లి (గరుగుబిల్లి)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 156 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 19 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 4 హెక్టార్లు
* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 1 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 1 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 280 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 32 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 248 హెక్టార్లు
** బావులు/బోరు బావులు: 245 హెక్టార్లు
** చెరువులు: 3 హెక్టార్లు

## ఇవికూడా చూడండి
* తోటపల్లి ఆనకట్ట

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
దేవాడ (పెదగంట్యాడ)

**దేవాడ**, విశాఖపట్నం జిల్లా, పెదగంట్యాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం. 
:
## మూలాలు
https://web.archive.org/web/20140714203038/http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=11

దెవాడ పంచయతి కేంద్రము
ఇక్కడి ప్రధాన పంట వరి
సొమనాథ్ ఎంపిపి (మండలం ప్రెసిదెంట్) ఈ ఊరు వారు

వర్గం:విశాఖపట్నంలోని ప్రాంతాలు
దొడ్డిపల్లె (చిత్తూరు)

**దొడ్డిపల్లె**, చిత్తూరు జిల్లా, చిత్తూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.  
 

## ప్రధాన పంటలు
ఈ ప్రాంతములో ప్రధాన పంటలు,  వరి, చెరకు, కొబ్బరి, వేరుశనగ, మామిడి మొదలగునవి.
## ప్రధాన వృత్తులు
ఈ గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు వ్యవసాయం, వ్వవసాయాథారిత మైన పనులు.
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
దోసపాడు (పెదపారుపూడి)

**దోసపాడు**, కృష్ణా జిల్లా, పెదపారుపూడి మండలానికి చెందిన గ్రామం. 
## గ్రామ భౌగోళికం
సముద్రమట్టానికి 11 మీ.ఎత్తు

### సమీప గ్రామాలు
గుడివాడ, పెడన, హనుమాన్ జంక్షన్, ఏలూరు

### సమీప మండలాలు
గుడివాడ, నందివాడ, ఉంగుటూరు, పామర్రు

## గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
### రైలు వసతి
గ్రామానికి రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.ఈ స్టేషన్ మీదుగా అన్ని దూర ప్రాంతాలకు ప్రయాణ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.
ఎడమ|thumb|దోసపాడు రైల్వే స్టేషన్ సైన్ బోర్డు దృశ్య చిత్రం
* విజయవాడ - గుడివాడ ప్యాసింజర్ రైలుబండి నంబరు:: 77213
* విజయవాడ - మచిలీపట్నం ప్యాసింజర్ రైలుబండి నంబరు:: 77215
* విజయవాడ - మచిలీపట్నం ప్యాసింజర్ రైలుబండి నంబరు:: 77206 (ఆదివారం తప్ప)
* గుంటూరు - నరసాపురం ప్యాసింజర్ రైలుబండి నంబరు:: 57381
* విజయవాడ - మచిలీపట్నం ప్యాసింజర్ రైలుబండి నంబరు:: 77212
* విజయవాడ - మచిలీపట్నం ప్యాసింజర్ రైలుబండి నంబరు:: 77207

వెంట్రప్రగడ, గుడివాడ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: 41 కి.మీ

## విద్యా సౌకర్యాలు
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల.

## మౌలిక వసతులు
### కళ్యాణమండపం
ఈ కల్యాణమండపం నిర్మాణానికి, కీ.శే. తలశిల రత్తయ్య, చంద్రమ్మల ఙాపకార్ధం, వారి మేనల్లుడు ఉప్పల వెంకటేశ్వరావు, ఆయన భార్య సీతామనోహరం, 15 లక్షల రూపాయలు విరాళంగా అందించారు. వీరి కుమారుడు శ్రీ ఉప్పల ప్రజోత్, ఈ మండపానికి కావలసిన 12 సెంట్ల భూమిని వితరణగా అందించారు. ఈ కళ్యాణమండపాన్ని, 2017,జూన్-18న ప్రారంభించారు. [4]

## గ్రామ పంచాయతీ
#2013-జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో శ్రీ సజ్జా శివప్రసాద్, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఉపసర్పంచిగా శ్రీ మాయా సత్యనారాయణ ఎన్నికైనారు. [1]
#ప్రస్తుత సర్పంచ్ అనారోగ్య కారణాల వలన రాజీనామా చేయడంతో, ఉప సర్పంచిగా ఉన్న శ్రీ మాయా సత్యనారాయణ, జిల్లా పంచాయతీ అధికారి ఉత్తర్వుల మేరకు, 2016,ఫిబ్రవరి-11న సర్పంచిగా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు. [2]

## దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
### శ్రీ అభయాంజనేయస్వామివారి ఆలయం
ఈ ఆలయంలో 2017,ఫిబ్రవరి-21వతేదీ మంగళవారంనాడు, స్వామివారి వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు వైభవంగా నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా సువర్చలా, ఆంజనేయస్వామివారల కళ్యాణం వైభవం నిర్వహించారు. 22వతేదీ బుధవారంనాడు భక్తులకు అన్నప్రసాద వితరణ నిర్వహించెదరు. [3]

## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, మినుము, పెసర

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
[1] ఈనాడు అమరావతి; 2015,జూన్-8; 38వపేజీ.
[2] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2016,ఫిబ్రవరి-12; 1వపేజీ. 
[3] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,ఫిబ్రవరి-22; 2వపేజీ. 
[4] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,జూన్-18&20; 2వపేజీ.

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
నక్కలపల్లి (ఖిలావరంగల్)

**నక్కలపల్లి**, తెలంగాణ రాష్ట్రం వరంగల్ జిల్లా, ఖిలా వరంగల్ మండలానికి చెందిన గ్రామం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు  ముందు ఈ గ్రామం పాత వరంగల్ జిల్లా లోని హన్మకొండ మండలంలో ఉండేది.  పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన వరంగల్ పట్టణ జిల్లాలో,  కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన ఖిలా వరంగల్ మండలం లోకి చేర్చారు.  ఆ తరువాత 2021  లో, వరంగల్ పట్టణ జిల్లా స్థానంలో హనుమకొండ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసినపుడు ఈ  గ్రామం, మండలంతో పాటు కొత్త జిల్లాలో భాగమైంది. 

## గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 	928 - పురుషుల సంఖ్య 	476 - స్త్రీల సంఖ్య 	452 - గృహాల సంఖ్య 	229 [1]

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
నరవ (పెందుర్తి)

**నరవ**, విశాఖపట్నం జిల్లా, పెందుర్తి మండలానికి చెందిన గ్రామం.
:
## మూలాలు

వర్గం:విశాఖపట్నంలోని  ప్రాంతాలు
వర్గం:పెందుర్తి మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
నాగిరెడ్డిపల్లె (నందలూరు)

**నాగిరెడ్డిపల్లె**, వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, నందలూరు మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం.

## గణాంకాలు
నాగిరెడ్డిపల్లె వైఎస్ఆర్ జిల్లా, నందలూరు మండలంలో ఉన్న ఒక జనాభా లెక్కల పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం నాగిరెడ్డిపల్లె పట్టణంలో మొత్తం 2,856 కుటుంబాలు ఉన్నాయి. నాగిరెడ్డిపల్లె మొత్తం జనాభా 12,318 అందులో పురుషులు 6,121 మంది ఉండగా, స్త్రీలు 6,197 మంది ఉన్నారు. సగటు లింగ నిష్పత్తి 1,012.

## విద్యా సౌకర్యాలు
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:అన్నమయ్య జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
నీలాద్రిపురం (తాడేపల్లిగూడెం)

**నీలాద్రిపురం**, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, తాడేపల్లిగూడెం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

:
## మూలాలు
నూతక్కి (తాడేపల్లి)

**నూతక్కి** ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని గుంటూరు జిల్లా తాడేపల్లి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

:
## మూలాలు

వర్గం:తాడేపల్లి మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
పందిపాడు (కల్లూరు)

**పందిపాడు**, కర్నూలు జిల్లా, కల్లూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
## మూలాలు
పసుపుల (కర్నూలు)

**పసుపుల**, కర్నూలు జిల్లా, కర్నూలు గ్రామీణ మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం..
## గ్రామప్రముఖులు
మాజీ శాసన సభ్యులు కందుల రాంరెడ్డి సొంత ఊరు. 

2024లో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనససభ ఎన్నికలలో కోడుమూరు నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచిన బొగ్గుల దస్తగిరి సొంత ఊరు. 

## విశేషాలు
ఈ ఊరిలో మట్టి రంగు పసుపుగా ఉంటుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నెలకొల్పిన రాయలసీమ విశ్వవిద్యాలయం ఈ గ్రామంలోనే ఉంది.
## మూలాలు

వర్గం:కర్నూలు జిల్లా రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
పాపంపేట (అనంతపురం మండలం)

**పాపంపేట**, అనంతపురం జిల్లా, అనంతపురం పట్టణ మండలం లోని జనగణన పట్టణం. ఈ పట్టణం అనంతపురం నగరపాలక సంస్థలో విలీనమైంది.ఇది అనంతపురం నగరపాలక సంస్థకు చెందిన మొదటి వార్డుకు చెందిన జనగణన పట్టణం.

## జనాభా గణాంకాలు
పాపంపేట, అనంతపురం జిల్లా, అనంతపురం మండలానికి చెందిన జనాభా లెక్కల పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం పాపంపేట నగరంలో మొత్తం 3,391 కుటుంబాలు ఉన్నాయి. పట్టణం లోని మొత్తం జనాభా 13,850. అందులో పురుషులు 7,002, స్త్రీలు 6,848, పాపంపేట సగటు లింగ నిష్పత్తి 978.

పట్టణ పరిధిలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 1489, ఇది మొత్తం జనాభాలో 11%. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 782 మంది మగ పిల్లలు, 707 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 904, ఇది సగటు లింగ నిష్పత్తి (978) కంటే తక్కువ.

అక్షరాస్యత శాతం మొత్తం 77.5%. అనంతపురం జిల్లా 63.6% అక్షరాస్యతతో పోలిస్తే పాపంపేట ఎక్కువ అక్షరాస్యతను కలిగి ఉంది. పాపంపేటలో పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 85.26% స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 69.6%.

## విద్యాలయాలు
*రెయిన్ బో పాఠశాల

## బ్యాంకులు
* ఆంధ్రా బ్యాంక్

## సమీప గ్రామాలు
*ఆత్మకూరు
*కక్కలపల్లి

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
పెరియవరం (వెంకటగిరి)

**పెరియవరం**, తిరుపతి జిల్లా, వెంకటగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామం.

## మూలాలు
పోతిరెడ్డిపల్లి (సంగారెడ్డి మండలం)

**పోతిరెడ్డిపల్లి**,తెలంగాణ రాష్ట్రం, సంగారెడ్డి జిల్లా, సంగారెడ్డి మండలంలోని గ్రామం. ఇది జనగణన పట్టణం.

## జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:సంగారెడ్డి జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
పోతురెడ్డిపల్లి (రాయిపర్తి)

**పోతురెడ్డిపల్లి**, వరంగల్ జిల్లా, రాయిపర్తి మండలానికి చెందిన గ్రామం 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
బొప్పాపురం (వెంకటగిరి)

**బొప్పాపురం**, తిరుపతి జిల్లా, వెంకటగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామం.

## గణాంకాలు
* 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం
*జనాభా 3092
*పురుషుల సంఖ్య 1543
*స్త్రీల సంఖ్య 1549
*నివాస గృహాలు 761
*ప్రాంతీయ భాష తెలుగు
## వెలుపలి లింకులు

## మూలాలు
బ్రాహ్మణపల్లె (పులివెందల)

**బ్రాహ్మణపల్లె**, వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, పులివెందుల మండలానికి చెందిన గ్రామం 

## గణాంకాలు
:
## మూలాలు
మంగంపేట (ఓబులవారిపల్లె)

**మంగంపేట**,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, ఓబులవారిపల్లె మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం.

## జనాభా గణాంకాలు
మంగంపేట వైఎస్ఆర్ జిల్లా, ఓబులవారిపల్లె మండలంలో ఉన్న ఒక జనాభా లెక్కల పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మంగంపేట పట్టణంలో మొత్తం 1,190 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. మంగంపేట మొత్తం జనాభా 5,175 అందులో పురుషులు 2,750, స్త్రీలు 2,425, మంగంపేట సగటు లింగ నిష్పత్తి 882.

## గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామం కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గంలో ఉంది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత నాణ్యవంతమైన ముగ్గురాయి నిక్షేపాలున్న గ్రామం ఇది. స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం అగ్రహారంగా ఉన్న ఈ ఊరు, 1954 లో ఖనిజాన్ని కనుగొన్న తరువాత పంచాయతీగా రూపొందింది. ఆ తరువాత కాలక్రమేణా పారిశ్రామికవాడగా అభివృద్ధి చెందుచున్నది. రోజుకు ఒకటిన్నర కోట్ల రూపాయల టర్నోవర్ ఉన్న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఖనిజాభివృద్ధి సంస్థ మంగంపేట పరిధిలోనే ఉంది.

## దేవాలయాలు
**శ్రీ రామాలయo:** ఈ గ్రామపరిధిలోని కొత్తమంగంపేటలోని ఆరవ వీధిలో నూతనంగా నిర్మించిన రామాలయాన్ని, 2013 సెప్టెంబరు 8న ప్రారంభించారు.

**శ్రీ ఆంజనేయస్వామి ఆలయం :** 2014, ఫిబ్రవరి 15 శనివారంనాడు, శ్రీ ఆంజనేయస్వామి ఆలయ పునః ప్రతిష్ఠ కార్యక్రమాలు వైభవంగా నిర్వహించారు. 16వ శతాబ్దంలో శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల కాలంలో, శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి దర్శనార్ధం, చిట్వేలి-మంగపేట దారిన వెళ్తుఇన్నప్పుడు, శ్రీ ఖడ్గతిక్కన ప్రతిష్ఠించినట్లు చెప్పబడుతున్న ఈ ఆలయం శిథిలావస్థకు చేరుకున్నది. తాజాగా గ్రామస్థులు పునరుద్ధరించి, "నీరుంపల్లి ఆంజనేయస్వామి"గా పునహ్ ప్రతిష్ఠ చేశారు. ఆఖరిరోజు మంగళవాయిద్యాలు, వేదమంత్రాలతో స్వామివారికి గణపతి పూజ, ఇతర ప్రత్యేకపూజలు జరిపారు. అనంతరం భక్తులందరికీ తీర్ధప్రసాదాలు అందజేశారు. 17 ఉదయం ధ్వజస్తంభం ఏర్పాటు, నాగప్రతిష్ఠ నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించారు. రాత్రికి సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు ఏర్పాటుచేశారు.

**శ్రీ కట్టా పుట్టలమ్మ అమ్మవారి దేవాలయం:** పురాతన కాలంనాటి ఈ దేవాలయం ఎంతో ప్రసిద్ధమైనది. ఇక్కడ వేల సంఖ్యలో వివాహాలు జరిగినవి. ప్రస్తుతం ఆలయం శిథిలావస్థలో ఉంది. ఆదరణ లేక ధూప, దీప, నైవేద్యాలు కరువైనవి. త్వరిత గతిన పునర్నిర్మాణం చేయవలసిన అవసరం ఉంది. ఈ ఆలయంలో 2014,జూన్-7 శనివారం నుండి అమ్మవారి జాతర ఉత్సవాలు ప్రారంభమైనవి. ఆదివారం ఉదయం నుండియే అమ్మవారికి ప్రత్యేకపూజలు, అభిషేకాలు నిర్వహించారు. పొంగళ్ళను నిర్వహించి భజన కార్యక్రమాలు చేపట్టినారు. దీనితో రెండురోజులు నిర్వహించిన జతర ముగించారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
మంగళం (తిరుపతి)

**మంగళం**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తిరుపతి జిల్లా, తిరుపతి పట్టణ మండలం లోని జనగణన పట్టణం. 
 

## గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం 19,318 జనాభా ఉంది, అందులో 9,573 మంది పురుషులు కాగా, 9,745 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.పట్టణ పరిధిలో మొత్తం 4,920 గృహాలు ఉన్నాయి. 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 2213, ఇది మంగళం (CT) మొత్తం జనాభాలో 11.46 %. స్త్రీ లింగ నిష్పత్తి రాష్ట్ర సగటు 993కి వ్యతిరేకంగా 1018గా ఉంది. అవిభాజ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సగటు 939తో పోలిస్తే మంగళం పట్టణ బాలల లింగ నిష్పత్తి దాదాపు 985గా ఉంది. అక్షరాస్యత రేటు రాష్ట్ర సగటు 67.02% కంటే 73.72 % ఎక్కువ. మంగళంలో పురుషుల అక్షరాస్యత దాదాపు 82.01% కాగా స్త్రీల అక్షరాస్యత 65.62%.

2001 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 	10,116 - అందులో పురుషుల 	5,023 - స్త్రీలు 	5,093 - గృహాల సంఖ్య 	2,471

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:తిరుపతి జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
మామిడిపాలెం (అడ్డతీగల)

**మామిడిపాలెం**, పోలవరం జిల్లా, అడ్డతీగల మండలానికి చెందిన గ్రామం.. 
## గణాంకాలు
;జనాభా (2011) - మొత్తం 	156 - పురుషుల సంఖ్య 	78 - స్త్రీల సంఖ్య 	78 - గృహాల సంఖ్య 	49
:
## మూలాలు
మామిళ్లపల్లె (చింతకొమ్మదిన్నె)

**మామిళ్లపల్లె**, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, చింతకొమ్మదిన్నె మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం. 

ఈ గ్రామ పంవాయతీ పరిధిలోని ముసల్ రెడ్డిపల్లె గ్రామంలో, గతంలో పసుపు, వేరుసెనగ పంటలు పండించెవారు. ఇప్పుడు జామ పంట పండించుచూ, అధిక దిగుబడులు సాధించి, లాభాలు పొందుచున్నారు. 

## మూలాలు
యెర్రబాలెం (సూళ్లూరుపేట)

**యెర్రబాలెం,** తిరుపతి జిల్లా, సూళ్ళూరు పేట మండలం లోని జనగణన పట్టణం.

## జనాభా గణాంకాలు
యర్రబాలెం తిరుపతి జిల్లా, సూళ్లూరుపేట మండలంలో ఉన్న ఒక జనాభా లెక్కల పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం యర్రబాలెం పట్టణంలో మొత్తం 2,064 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. యెర్రబాలెం పట్టణం లోని మొత్తం జనాభా 7,803, అందులో 3,903 మంది పురుషులు కాగా, 3,900 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. సగటు లింగ నిష్పత్తి 999. యర్రబాలెం పట్టణంలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 747, ఇది మొత్తం జనాభాలో 10%గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 392 మంది మగ పిల్లలు, 355 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. యర్రబాలెంలో బాలల లింగ నిష్పత్తి 906, ఇది సగటు లింగ నిష్పత్తి (999) కంటే తక్కువ. అక్షరాస్యత రేటు 81.9%. అవిభాజ్య శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా 68.9% అక్షరాస్యతతో పోలిస్తే యర్రబాలెం అధిక అక్షరాస్యతను కలిగి ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 87.3%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 76.61%

## మూలాలు



## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:తిరుపతి జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
కృష్ణ ప్రేమ (1943 సినిమా)

ఇదే పేరుతో 1961లో వచ్చిన మరొక సినిమా **[[కృష్ణ ప్రేమ]]**కృష్ణప్రేమ 1943లో. మార్చి 27 న విడుదలైన తెలుగు చలన చిత్రం. హెచ్.వి.బాబు దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఈ చిత్రంలో పి.భానుమతి,శాంతకుమారి,గాలి వెంకటేశ్వర్లు , అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి తదితరులు నటించిన ఈ చిత్రానికి, సంగీతం గాలి పెంచల నరసింహారావు  అందించారు .
## పాత్రలు-పాత్రధారులు

## సాంకేతిక వర్గం
దర్శకుడు: హెచ్.వి.బాబు 

సంగీతం: గాలి పెంచల నరసింహారావు 

నిర్మాణ సంస్థ: ఫేమస్ ఫిలింస్ 

ఫోటోగ్రఫి: జితేన్ బెనర్జీ _ పి ఎన్. సెల్వరాజ్  

సాహిత్యం: తాపీ ధర్మారావు, బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం 

చిత్రానువాదం, మాటలు: తాపీ ధర్మారావు 

నేపథ్య గానం: పి.భానుమతి, శాంతకుమారి,గాలి వెంకటేశ్వర్లు, టంగుటూరి సూర్యకుమారి, అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి 

విడుదల:1943: మార్చి 27.

## పాటలు
* జేజేలయ్యా జోహారు కృష్ణ - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* ఊగవే ఊగవే ఉయ్యాలా - భానుమతి
* నీ సరి - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* గోకుల విహారి - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* నీ మహిమ లెన్న తరమా - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* పాహిమాం - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* కేళీలోల - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* ధన్యులమైతిమి - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* రారాదా ఆటలాడి పోరాదా - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* గోపాలుడే వేణుగోపాలుడే - టంగుటూరి సూర్యకుమారి

## పాటలు
#ఆపదనే బాపితివా నా ఆపదనే చూపు మాత్రమున - ?
#ఇదే ఆనందము హహహ ఇదే ఆనందము - ?
#ఊదుమా కృష్ణ మోహన మురళి - పి. శాంతకుమారి
#ఊగవే ఊగవే ఉయ్యాలా ఓహోహో ఉయ్యాల - పి. భానుమతి
#కేళీలోల కృష్ణగోపాలా ఈలీలానందము పొంద - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
#గోకుల విహారి మురారి గోవర్దనధారి మురారి - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
#గోపాల రాధామనోహరా మురళీధరా (బిట్) - పి. శాంతకుమారి
#చిల్కపల్కుల దానా కుల్కుతు నాతోను - అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి, పి. భానుమతి బృందం
#జేజేలయ్యా గోపాలు కృష్ణ జేజేలయ్యా గోపాలు కొంచము తలపై - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
#తీరని మగవారు క్షీరాబ్ది చిలికారు కాబట్టే - పి. భానుమతి, అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి
#నవ్వులా పువ్వులా ఓ లతా ఇది నీ పువ్వులా వయసు తెచ్చిన - పి. భానుమతి
#నీ మహిమలెన్న తరమా నిఖిలలోక నాధా కృష్ణ - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
#నీసరి దేవతలేరి ఏరి నటనసూత్రధారి - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
#నేటితో నేటితో కైవసమైపోయే చరణదాసుగా - పి. శాంతకుమారి
#పాహిమాం దేవా పాహిపాహిమాం జగదేక రక్ష పాహిమాం - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
#రారాదా ఆటలాడి పోరాదా కృష్ణ ఒక పాటైన పాడకూడదా - టంగుటూరి సూర్యకుమారి
#సర్వసర్వంసహహా చక్రసానం స్వాహా సకల భువనైక - గాలి వెంకటేశ్వర్లు
## వనరులు
*ఘంటసాల.ఇన్ఫోలో కృష్ణప్రేమ సినిమా సమాచారం

## మూలాలు

వర్గం:భానుమతి నటించిన సినిమాలు
సంకల్పం (1957 సినిమా)

'సంకల్పం' తెలుగు చలన చిత్రం,1957  జూన్ 19  న విడుదల.నందమూరి తారక రామారావు, కుసుమ,రాజసులోచన, మున్నగు వారు నటించారు.సి వి.రంగనాథ్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రానికి సంగీతం సుసర్ల దక్షిణామూర్తి అందించారు.

## తారాగణం
నందమూరి తారక రామారావు 

కుసుమ 

రాజసులోచన 

గిరిజ 

రేలంగి వెంకట్రామయ్య 

తిక్కవరపు రమణారెడ్డి 

విజయలక్ష్మి 

రాజనాల  నాగేశ్వరరావు      

## సాంకేతిక వర్గం
దర్శకుడు: సి.వి.రంగనాథ దాస్ 

సంగీతం: సుసర్ల దక్షిణామూర్తి 

నిర్మాణ సంస్థ: సాధనా వారి 

సాహిత్యం: అనిశెట్టి సుబ్బారావు 

నేపథ్య గానం: పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు, రఘునాథ పాణిగ్రాహి, రావు బాలసరస్వతి దేవి, ఎం.ఎస్.రామారావు, జిక్కి 

విడుదల:19:06:1957.

## పాటలు
# ఆలికి మగడే వశమయ్యే అమోఘమైన మంత్రమిదే - పిఠాపురం
# ఈ వయసు సొగసు తళుకు బెళుకు కనులార - జిక్కి బృందం
# తప్పుడుపనులెప్పుడు మనకోద్దుర బాబు - పిఠాపురం, రఘునాథ్ పాణిగ్రాహి  బృందం
# నా ఆశలన్ని కలబోసి నిన్నే కన్నానురా పాప - ఆర్. బాలసరస్వతీ దేవి - రచన: అనిశెట్టి
# నావికా నడుపరా నావ నాలుగ రోజుల పయనము - ఎం.ఎస్. రామారావు
# వలపుల  తలపులు నీవయ - జిక్కి, పిఠాపురం బృందం
# వెన్నెల తెలికాంతులలో చల్లగాలి దారులలో - రఘునాథ్ పాణిగ్రాహి

వర్గం:ఎన్టీఆర్‌ సినిమాలు
వర్గం:రమణారెడ్డి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రేలంగి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రాజనాల నటించిన సినిమాలు
రాముడు (అయోమయ నివృత్తి)

**రాముడు** అనగా శ్రీరాముడు లేదా రామావతారము
*పరశురాముడు కూడా విష్ణుమూర్తి యొక్క అవతారము.
----
**రాముడు** పేరుతో కొన్ని తెలుగు సినిమాలు:
*దొంగ రాముడు -1988 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా 
*దొంగ రాముడు -1955 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా 
*రాముడు భీముడు, 1964లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*రాముడు భీముడు, 1988లో లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా 
*అందాల రాముడు- 1973లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా 
*అందాల రాముడు- 2006లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా 
*డ్రైవర్ రాముడు, 1979 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*శృంగార రాముడు, 1979 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*అడవి రాముడు -1977లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*భార్గవ రాముడు, 1987 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*బికారి రాముడు, 1961 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*సర్కస్ రాముడు, 1980 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*తారక రాముడు, 1997 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*అమెరికా రాముడు, 1980 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*ఛాలెంజ్ రాముడు, 1980 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*ఎదురులేని రాముడు, 1977 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*కలియుగ రాముడు, 1982 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*రౌడీ రాముడు, 1980 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*సరదా రాముడు, 1980 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*భలే రాముడు, 1956 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*కళ్యాణ రాముడు, 1979 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
*రాముడు కాదు కృష్ణుడు - 1983 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
రేగుంట (మెట్‌పల్లి)

**రేగుంట**, తెలంగాణ రాష్ట్రం, జగిత్యాల జిల్లా, మెట్‌పల్లి మండలంలోని గ్రామం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత కరీంనగర్ జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.

## జనాభా గణాంకాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం రేగుంట గ్రామంలో మొత్తం 716 కుటుంబాలు ఉన్నాయి. రేగుంట మొత్తం జనాభా 2,725, అందులో 1,335 మంది పురుషులు 1,390 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. సగటు లింగ నిష్పత్తి 1,041. గ్రామంలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 250, ఇది మొత్తం జనాభాలో 9%. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 128 మంది మగ పిల్లలు, 122 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 953, ఇది రేగుంట గ్రామంలోని సగటు లింగ నిష్పత్తి (1,041) కంటే తక్కువ. అక్షరాస్యత రేటు 53.1%. ఈ విధంగా పాత కరీంనగర్ జిల్లాలో 58.4% అక్షరాస్యతతో పోలిస్తే రేగుంట గ్రామం తక్కువ అక్షరాస్యతను కలిగి ఉంది. రేగుంట గ్రామంలో పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 62.39%,  స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 44.24%.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
విశ్వనాథపురం (చింతకొమ్మదిన్నె)

**విశ్వనాథపురం**, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, చింతకొమ్మదిన్నె మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం.

## మూలాలు
వెంకటంపల్లె (పులివెందల)

**వెంకటంపల్లె**, వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, పులివెందుల మండలానికి చెందిన గ్రామం 

## గణాంకాలు
:
## మూలాలు
శిలాతోరణం

thumb|right|శిలాతోరణం
**శిలాతోరణం** : దాదాపుగా 15 అడుగులు ఎత్తు, 25 అడుగుల వెడల్పు వున్న సహజ సిద్దమైన శిలాతోరణం (natural stone arch) ఈ శిలాతోరణం కొన్ని వందల కోట్ల సంవత్సరాలకు (డైనోసార్ ల కంటే పూర్వం) పూర్వం తీవ్రమైన నీటికోతలకు గురై ఏర్పడినదని భౌగోళిక శాస్త్రజ్ఞుల అభిప్రాయం. అంటే ఒకప్పుడు ఇంత ఎత్తు వరకూ నీటితో నిండి వుండేదన్నమ్మాట. అంటే భాగవతాది పురాణాలు చెప్పిన 'వటపత్రశాయి'కథ నిజమై వుండవచ్చు. ప్రపంచంలో వున్న మూడే మూడు సహజసిద్ద శిలాతోరణాలలో ఇది ఒకటి. ఇంకొక విచిత్రం ఏమిటంటే ఈ తోరణం మీద ఎవరూ చెక్కని సహజ సిద్దమైన శంఖం, చక్రం, స్వామివారి వర (ద)హస్తం, కటి హస్తం, పాదాలు, గరుడ పక్షి, నాగాభరణం ఉన్నాయి.

## దృశ్యమాలిక

Image:London arch.JPG|London Arch, formerly "London Bridge" in Victoria, Australia
Image:Utah_Rainbow_Arch.jpg|Rainbow Bridge was formed by a meandering watercourse. Utah (Navajo Nation), USA
Image:Delicate Arch LaSalle.jpg|Delicate Arch, Utah, USA
Image:TimnaArch.JPG|Arch in Timna valley Park, Negev Desert, Israel.
Image:Rainbow Cave Israel.JPG|Rainbow Cave arch in the Galilee, Israel.
Image:Natural_Arch_Kentucky.jpg|Natural Arch (sandstone) in Daniel Boone National Forest in Kentucky.
Image:Pravcicka_brana2.jpg|Pravčická brána in Bohemian Switzerland, Czech Republic.
Image:NaturalBridgeArchUT.jpg|Natural Bridge at Bryce Canyon National Park, Utah. Actually an arch.


## Home Media
Acquired Streaming and premiere from 26 September 2024.
పుల్లారెడ్డి నేతి మిఠాయిలు

[thumb |right|[హైదరాబాదులోని అబిడ్స్ నందలి పుల్లారెడ్డి స్వీట్స్ షాపు ]]
**పుల్లారెడ్డి నేతి మిఠాయిలు**, ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో హైదరాబాదు, కర్నూలు నగరాలలో ఉన్న ఒక మిఠాయి దుకాణాల సమూహం. ఇది వాణిజ్య సంస్థ అయినా గాని, రాష్ట్రంలో పొందిన ప్రాచుర్యం వల్ల విశిష్టమైన స్థానం సంపాదించుకొంది. ఉదాహరణకు సింహాద్రి సినిమాలో ఒక పాటలో "నీ అధరామృతం పుల్లారెడ్డీ, అర కేజీ అప్పుగ ఇస్తే కడతా వడ్డీ మీద వడ్డీ" అని వస్తుంది.

## వ్యవస్థాపకుడు

జి. పుల్లారెడ్డి, కర్నూలు జిల్లా గోకవరం గ్రామానికి చెందినవాడు. 1948లో కర్నూలులో మిఠాయిల దుకాణాన్ని ప్రాంభించాడు. నాణ్యతకు మంచి పేరు వచ్చి, వ్యాపారం అభివృద్ధి చెందిన తర్వాత హైదరాబాదు నగరంలో శాఖ ప్రారంభించాడు. పుల్లారెడ్డి అనేక విద్యా, సాంఘిక, స౦క్షెమ కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నాడు. అలా స్థాపించిన సంస్థలలో ఒకటి "జి. పుల్లారెడ్డి ఇంజినీరింగ్ కాలేజి", కర్నూలు. హైదరాబాదులో ఈయన భార్యపేరు మీదుగా స్థాపించిన నారాయణమ్మ ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కేవలం మహిళలకోసమే ప్రత్యేకించబడినది.

ఇతను 2007 మే 9న, తన 88వ యేట, మరణించాడు.

## మిఠాయి దుకాణాలు
పుల్లారెడ్డి మిఠాయి దుకాణాలలో కోవా, బూందీ లడ్డు ప్రసిద్ధమైనవి. హైదరాబాదు నగరంలో ఉన్న బ్రాంచీలు - బేగంపేట, చార్మినార్, పంజగుట్ట,అబిడ్స్, కూకట్‌పల్లి. విదేశాలలో ఉన్న ఆంధ్రులకు కూడా బహుమతిగా ఇక్కడినుండి మిఠాయిలు పంపే సదుపాయం ఉంది. 

## బయటి లింకులు
* G. Pulla Reddy Engineering College 

## మూలాలు
శివ పురాణం

***శివ పురాణం*** (అసలు సంస్కృత శీర్షిక: Śivapurāṇa (శివ పురాణం'), Śivamahāpurāṇa (శివ మహాపురాణం')) అనేది హిందూ మతంలోని సంస్కృత గ్రంథాల యొక్క అష్టాదశ పురాణాలలో ఒకటి. ఇది శైవ సాహిత్య సంకలనంలో భాగం. ఇది ప్రధానంగా హిందూ దేవుడు శివుడు, దేవత పార్వతి ల చుట్టూ తిరుగుతుంది, కానీ ఇది అందరు దేవతలను ప్రస్తావించి గౌరవిస్తుంది.

వాయవీయ సంహితలో చెప్పిన ప్రకారం ఇందులో 12 సంహితలు, లక్ష శ్లోకాలు ఉండేవట. కాని వేదవ్యాసుడు పురాణాలను పునర్విభజన చేసిన తరువాత ఇందులో 24,000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. వ్యాసుడు దీనిని తన శిష్యుడు రోమహర్షణునికి ఉపదేశించాడు.
right|250px|thumb|జగత్తు, భూతముల సృష్టి - ''1828 కాలానికి చెందిన శివపురాణం ముద్రణలోని చిత్రం''

## విభాగాలు

**శివ పురాణము**లో 26,000 శ్లోకాలు (మరొక లెక్క) ఉన్నాయి. శివ పురాణాన్ని ఏడు సంహితలుగా విభజించారు. 
:# విద్యేశ్వర సంహిత లో 25 అధ్యాయాలు ఉంటాయి
:#రుద్ర సంహిత లో 
::#సృష్టి ఖండము (20 అధ్యాయాలు)
::#సతీ ఖండము (43అధ్యాయాలు)
::#పార్వతీ ఖండము (55 అధ్యాయాలు) 
::#కుమార ఖండము (20 అధ్యాయాలు) 
::#యుద్ధ ఖండము (59 అధ్యాయాలు) 
:#శతరుద్ర సంహిత (42 అధ్యాయాలు)
:#కోటి రుద్ర సంహిత (43 అధ్యాయాలు)
:#ఉమా సంహిత  (51 అధ్యాయాలు)
:#కైలాస సంహిత  (23 అధ్యాయాలు)
:#వాయివీత సంహిత - ఇది రెండు భాగాలు గా విభజించబడింది 35, 41 అధ్యాయాలు

ప్రతి అధ్యాయములోను అనేక ఉపాఖ్యానాలు, పూజా విధానాలు చెప్పబడినవి. ఆన్ని పురాణములలోను (మత్స్య పురాణములో తప్ప) శివ పురాణము గురించి చెప్పబడింది.

## కొన్ని ముఖ్యాంశాలు

శివపురాణంలో ఉన్న కొన్ని ముఖ్య విషయాలు 
* సృష్టి ప్రశంస అజిత
* తరణోపాయము
* శివుడు చంద్రుని ధరించుట, ప్రకృతి మహత్వము
* శివునకు ప్రియమైన పుష్పాలు, మారేడు చెట్టు పుట్టుక
* శివుడు హనుమంతుడగుట, అర్జునుడు, కపిధ్వజము, అర్జునునకు, ఆంజనేయునకు వివాదము
* అంజనాదేవి చరిత్రము, వాలి, సుగ్రీవుల జన్మవృత్తాంతము
* నంది, భృంగుల జన్మ వృత్తాంతము
* పరశురామోపాఖ్యానము - కార్తవీర్యునకు జమదగ్ని విందు చేయుట, కార్తవీర్యార్జునుడు కామధేనువును కోరుట, జమదగ్ని, కార్తవీర్యుల మధ్య వివాదము, రేణుకాదేవి విలాపము, సహగమనము
* పరశురాముడు శివునివలన పాశుపతాస్త్రము పొందుట, పరశురామ కార్తవీర్యుల యుద్ధము, సుచంద్రుని యుద్ధము
* పరశురాముని జననము, పరశురాముడు తల్లిని చంపుట
* ముక్తి సాధనములు
* పిండోత్పత్తి విధానము
* బృహస్పత్యోపాఖ్యానము

## ఇవి కూడా చూడండి
*బ్రహ్మశ్రీ చాగంటి కోటేశ్వర రావు చెప్పిన శివ మహా పురాణ వివరణ శివపురాణం..

## మూలాలు, వనరులు

* **అష్టాదశ పురాణాలు** - (18 పురాణముల సారాంశం) - రచన: బ్రహ్మశ్రీ వాడ్రేవు శేషగిరిరావు - ప్రచురణ, సోమనాథ్ పబ్లిషర్స్, రాజమండ్రి (2007) 

## బయటి లింకులు
* శివపురాణం ఆంగ్లానువాదం
* శివపురాణం - సంస్కృతంలో (1-10) భాగాలు PDF ఫైళ్ళు

వర్గం:అష్టాదశ పురాణములు
వర్గం:పురాణాలు
పరగటిచర్ల

**పరగటిచర్ల **, గుంటూరు జిల్లా, రొంపిచర్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది నరసరావుపేట పట్టణానికి 9 కి.మీ దూరంలో ఉంది. గ్రామ జనాభా 2000. అక్షరాస్యత 35 శాతం.
వ్యవసాయం ఇక్కడి ప్రజల జీవనాదారం.ఈ గ్రామంలో ప్రదాన పంటలు వరి, ప్రత్తి, మిరప. దిగువ మధ్య తరగతి రైతు కుటుంబాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.ఈ గ్రామంలో ప్రజలు అందరు కలుపుగొలుగా ఉంటారు. ఈ గ్రామానికి తూర్పు దిక్కున ఒగేరు వాగు ఉంటుంది.ఈ గ్రామం 1800-1900 మధ్య కాలంలో పుట్టీ ఉండవచ్చని అంచనా.ప్రతి సంవత్సరం శ్రావణ మాసం మూడవ శుక్రవారం బ్రహ్మంగారి ఊరేగింపు జరుగుతుంది.ఈ ఊరెగింపుకు రాష్ట్రంలో ఎక్కడ లేని విదంగా బ్రహ్మంగారి గడని ఊరెగిస్తారు.ప్రతి వేసవి కాలంలో ఆంజనేయస్వామి తిరునాళ్ళు జరుగుతుంది.ఈ ఊరు చుట్టుప్రక్కల తూర్పునపాలపాడు, పడమర సంతగుడిపాడు, ఉత్తరాన గార్లపాడు, దక్షిణాన తుంగపాడు ఉన్నాయి. ఈ గ్రామానికి 20 కి.మి.దూరంలో కోటప్పకొండ అనేపుణ్యక్షేత్రం ఉంది. 
* ఈ క్షేత్రం మొదటి కొండపై ముసలి కోటయ్యగారిగుడి ఉంది. ప్రస్తుతం అది శిథిలావస్థలో ఉంది.
* రెండవ కొండ త్రికోటేశ్వరస్వామివారి దేవాలయం కలది. ఇక్కడ ఎర్రగా ఉండే కోతులు ఒక ప్రత్యేకత. గుడి పరిసరాలలో భక్తులు ఇచ్చే ప్రసాదాలను తీసుకొంటూ ఒక్కోసారి లాక్కుంటూ తిరుగుతూ ఉంటాయి. ఇక్కడ ఒక పెద్దపుట్ట, నవగ్రహముల దేవాలయము, ద్యాన మందిరము, దేవాలయపు వెనుక బాగమున రెస్ట్ రూమ్స్ ఉన్నాయి.
* మూడవ భాగమైన కొండ క్రింద బొచ్చుకోటయ్యగారి మందిరము, కళ్యాణ కట్ట, సిద్ధి వినాయక మందిరములు ఉన్నాయి.
శివరాత్రికి ఇక్కడ జరిగే ప్రభల సంభరం అత్యంత పేరు కలిగినది, విశేషమైనదీను. చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలనుండి చిన్నపిల్లల చేతులలో చిన్న చిన్న ప్రభలనుండి దాదాపు డెభై ఎనభై అడుగుల వరకూ ఎత్తు గలిగిన ప్రభలు కోటప్పకొండకు శివరాత్రి సంబరాలకు తీసుకొస్తారు. వీటిని ట్రాక్టర్లలో బండ్లలో డప్పులు, బ్యాండు, రికార్డింగ్ డ్యాన్సులతోనూ, పగటి వేషాల వంటి పలు కార్యక్రమములతోనూ తీసుకొస్తారు. ఒక్కొక్క ప్రభను ఒక్కొక్క రకంగా అలంకరించి కొండక్రింద పొలాల్లో ఉంచుతారు. ఇవి పెద్దవే వందల సంఖ్యలో ఉంటాయి. చిన్నవయితే లక్షల సంఖ్యలో కనుపిస్తూ, కొండ పైభాగమునుండి చూసేవారికి సముద్రంలో తెరచాపల్లా కనువిందు చేస్తూఉంటాయి.ఈ సంభరానికి పూర్వకాలంలో పరగటిచర్ల గ్రామం నుంచి కూడా ప్రభ కట్టుకొని వెల్లెవారని చరిత్ర చెబుతుంది.

## పరగటిచర్ల గ్రామం కు దారి
నరసరావుపేట పల్నాడు బస్ స్టాండు నుండి ప్రతి అరగంటకు ప్రైవెటు వాహనాలు (ఆటోలు) ఉన్నాయి. బైకు మీద రావలంటే యస్.యస్.యన్ కాలేజి ప్రక్క రోడ్డు నుంచి లేక రావిపాడు వఛ్ఛి రావఛ్ఛు.

పల్నాడు బస్ స్టాండు ------> యస్.యస్.యన్ కాలేజి ప్రక్క రొడ్డు -------> పాలపాడు -------> పరగటిచర్ల.
:                      (లేక)
పల్నాడు బస్ స్టాండు -------> రావిపాడు -----> పాలపాడు -------> పరగటిచర్ల.

వర్గం:రొంపిచర్ల (గుంటూరు జిల్లా) మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
కిగ్గా

**కిగ్గా, ** కర్ణాటక రాష్ట్రం, చిక్కమగళూరు జిల్లాలోని గ్రామం. ఇది, తుంగ నదికి ఉపనదైన నందిని ఒడ్డున శృంగేరికి 10 మైళ్ళ దూరములో ఉంది. కిగ్గా గ్రామానికి *మరుకలు* అనే పేరు కూడా ఉంది. ఈ గ్రామంలో అత్యంత ప్రశస్తి చెందిన ఋష్యశృంగ మహర్షి దేవాలయము ఉంది. ఈ ప్రదేశములోనే ఋష్యశృంగుడు మెరుపుతీగ వలె మారి దేహవిముక్తి పొందారు అని చెబుతారు. ఈ గ్రామానికి ఋష్యశృంగపుర అని కూడా పేరుంది. ఇక్కడ ఏడవ శతాబ్దపు శాసనాలు ఉన్న ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయం పేరు కిల్గలింగేశ్వర లేదా కిల్గదేవర ఆలయం. ఇక్కడ పూజలు జరిగేవని ఈ శాసనాలు చెబుతున్నాయి. ఇక్కడి శివలింగంపైన ఉండే రుద్రాక్ష ఒక కొమ్ము ఆకారంలో ఉంటుంది.

నరసింహ పర్వతం కిగ్గాలోని ఆకర్షణ. ఇది అగుంబే వద్దనున్న పర్వతాల్లో కెల్లా ఎత్తైనది. సిరిమానే జలపాతం కిగ్గాకు దగ్గర్లో ఉంది.

## బయటి లింకులు
*శృంగేరి శారదా మఠం వెబ్ సైటు నుండి

వర్గం:కర్ణాటక పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:కర్ణాటక గ్రామాలు
లోహిత్ ఫాంటు

thumb|200px|right|లోహిత్ తెలుగు ఫాంటు నమూనా

**లోహిత్ ఫాంటు** రెడ్ హ్యాట్ లినక్సులో వాడుతున్న భారతీయ భాషల  ఫాంటుల సమూహము. 2004లో రెడ్ హ్యాట్ సంస్థ ఐదు లిపులకు చెందిన ఖతులను స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు లైసెన్సుకు అనుగుణంగా జీపీఎల్ ద్వారా విడుదల చేసింది. 2011కి ఈ ఖతులను సిల్ ఓఎఫ్ఎల్ లైసెన్స్ ద్వారా విడుదల చేసింది.
 లోహిత్ అనే పదానికి ఎఱుపు అని సంస్కృతంలో అర్ధం ఉంది. ప్రస్తుతం 21 భారతీయ భాషలను ఈ ఖతి సమూహం ద్వారా రాయవచ్చు. ఈ ఖతులను ప్రస్తుతం ఫెడోరా ప్రాజెక్టు వారు నిర్వహిస్తున్నరు. ఏమయినా లోపాలు లేదా దిద్దుబాట్లకు వీరే తోడ్పాటు అందిస్తున్నారు. లోహిత్ ఖతులు యూనికోడ్ 6 కు అనుగుణంగా ఉన్నాయి.

లోహిత్ ఖతి అందుబాటులో ఉన్న భాషలు:
* అస్సామీ
* బెంగాలీ
* గుజరాతీ
* హిందీ
* కన్నడ
* కాశ్మీరీ
* కొంకణి
* మలయాళం 
* మరాఠీ
* నేపాలీ
* ఒరియా
* పంజాబీ
* సింధీ
* తమిళం
* తెలుగు

## సాంకేతిక సమాచారం
లోహిత్ తెలుగు ఖతిలో 556 గ్లిఫ్లు ఉన్నాయి. ఇది సాధారణ ఖతిగా అందుబాటులో ఉంది. బొద్దు వాలు అక్షరాలు విడిగా రూపొందించలేదు. ఇది ఫాంట్ఫోర్జ్ 1.0 సహాయంతో రూపొందించబడింది. ఇది ఒక ట్రూటైప్ ఖతి. 
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*లోహిత్ ఫాంటు ప్రాజెక్టు

వర్గం:తెలుగు ఖతులు
కాకాసుర వృత్తాంతము

**కాకాసుర వృత్తాంతము** రామాయణము అరణ్యకాండలొ జరిగినా వాల్మీకి మహర్షి సుందరకాండములో ప్రస్తుతిస్తారు. సీతమ్మ దర్శనం హనుమంతుడు పొందాక సీతమ్మను ఏదైన అభిజ్ఞానము చెప్పమని కొరుకొన్నప్పుడు ఒక అభిజ్ఞానముగా కాకాసుర వృత్తంతాన్ని చెబుతుంది.
## జరిగిన కథ
సీత రామచంద్రులు చిత్రకూట పర్వతం పై అరణ్యవాసము జరుపుతున్నప్పుడు జరిగిన విషయము. ఒకరోజు చిత్రకూట పర్వతానికి ప్రక్కన ఉన్న చిన్న చిన్న పర్వతాలమీద విహరిస్తు ఈశాన్య పర్వతము మీద ఉన్న కొలనులో రాముడు స్నానము చేసి తడి బట్టలతో రాముడు సీత వద్దకు వస్తాడు.అప్పుడు సీతమ్మ తల్లి అక్కడ మాంసపు ఒరుగులు (వడియాలు) ఎండపెట్టుకొంటు ఉంటుంది.ఆ సమయములొ ఒక కాకి అక్కడకు వచ్చిఆ మాంసపు వడియాలు తినడడం ప్రాంభిస్తుంది. అది చూసిన సీత ఆ కాకి మీద ఒక మట్టి బెడ్డ విసురుతుంది. అప్పుడు ఆ కాకి సీతమ్మ తల్లి వక్షస్థలము పై వ్రాలి ముక్కుతో సీతమ్మ వక్షస్థలము నుండి ఒక మాంసపు ముక్క కరచుకొంటుంది. దానితో సీతమ్మ చాలా బాధ పడుతున్న సమయములొ ఆమె పట్టు చీర సడలి వడ్డాణము కూడా వదులౌతుంది. చేతికందిన ఆ వడ్డాణాన్ని తీసి ఆ కాకిని కొట్ట బోతుంది.

అదిచూసి రాముడు సీత ఒక కాకిని  కొట్టడానికి మెలనూలు (వడ్డణం) తీసి దానిమీద విసురుతావేమిటి అని నవ్వుతాడు. ఆ తరువాత కాకి వెళ్ళిపోతుంది, కొంత సమయం పోయాక సీతమ్మ రాముడి ఒడిలొ నిద్ర పోతుంది, ఇంకొద్ది సమయము పోయాక సీతమ్మ తల్లి నిద్ర లేచి రాముడిని ఒడి పడుకొబెట్టుకొంటుంది. సీతమ్మ రాముడి ఒడిలొ నిద్ర పోతున్నంత సమయం కాకి రాదు, సీత ఒడిలో రాముడు నిద్రకు ఉపక్రమించిన వేంటనే వచ్చి అమ్మవారి వక్షస్థలము పై మళ్ళి వ్రాలి ముక్కురతో మాంసాన్ని గ్రుచ్చుకొని తింటుంది. దానితో సీతమ్మ వక్షస్థలము నుండి రక్తము కారుతుండగా ఆ రక్తపు తడి శ్రీ రాముడు నుదురు మీద పడుతుంది.

శ్రీరాముడు వేంటనే నిద్ర లేచి ఎవరురా ఐదు తలల పాముతో ఆట అడుతున్నారు అని ప్రక్కన ఉన్న దర్భను  తీసి బ్రహ్మాస్త్రాన్ని అబిమంత్రీంచి ఆ కాకి మీద వేస్తాడు. ఆ కాకి అక్కడనుండి అన్ని లోకాలకు పరుగు పెట్టుతుంది. ముల్లోలాలలో ఆ కాకిని  రక్షించేవారు కనపడరు.

 
చివరకు గతిలేకా ఆ కాకి వచ్చి రాముడిని వేడుకొంటుంది. అప్పుడు రాముడు సీత శాంతించడం చూసి బ్రహ్మాస్త్రానికి ఏదో ఒకటి సమర్పించవలెనని పలుకగా తన కుడీ నేత్రాన్ని ఇచ్చేయదం వల్ల ఆ కాకికి  చూపు పోతుంది.

## కాకాసురుడు
ఆ కాకి ఇంద్రుడి కుమారుడైన కాకాసురుడు. దేవతలు పంపిన కారణముగా భూలోకము నకు వెళ్ళి తన కళ్ళు రాముని బ్రహ్మాస్త్రానికి సమర్పించుకొంటాడు.
## అభిజ్ఞనములొ ని అంతర్థాము
ఆంధ్రకేసరి

**ఆంధ్రకేసరి** అనే విషయము పై పలు వ్యాసాలున్నాయి. అవి

*టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు - ఆంధ్రకేసరిగా ప్రసిద్ధుడు.
*ఆంధ్రకేసరి (సినిమా) - 1983లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా
అష్టమేఘాలు

thumb|164x164px|కుంభవృష్టి కురిపించే మేఘాలు
thumb|164x164px|ఇత్తడి రంగుగల మేఘాలు
thumb|163x163px|ఎర్రని మేఘాలు
అష్టమేఘాలు అనగా ఎనిమిది రకాల మేఘాలు. మేఘమాలికా శాస్త్రములో, మేఘాలను ఎనిమిది రకాలుగా నిర్ణయించినట్లు ఉంది.

## రకాలు
#పుష్కలావరక మేఘాలు: యెక్కువగానూ, మిక్కిలి వింతగాను వర్షిస్తాయి. కుంభవృష్టి (కుండలతో దిమ్మరించే విధముగా వాన కురవటం)ని కురిపించే మేఘాలివే. 
#మధుమేఘాలు: తేనె రంగు కలిగి ఉంటాయి. పదిహేను ఆమడల పొడవు వ్యాపించి నాలుగు తూముల వర్షం కురిపిస్తాయని చెబుతారు.
#వాయు మేఘాలు లేదా వాయుమండల మేఘాలు: ఈ మేఘాలు గోరోచనపు రంగులో ఉంటాయి. ఇత్తడి రంగుగా కనబడతాయి. ఇవి కనిపిస్తే వర్షం కురవదంటారు. దీనినే జానపదులు *పులిచారల మబ్బు* అంటారు. అవి పన్నెండు ఆమడల పొడవు వ్యాపించుననియూ, గాలి యొక్కువగా ప్రకోపించి, ప్రధానంగా ఉంటే స్వల్పవర్షం కురుస్తుందని చెబుత్తున్నారు.
#రాజమేఘాలు: నల్లని, తెల్లని మబ్బులలో రాగి వలెను, దాసాని పువ్వు వలెను మెరుపులు కనిపిస్తే, ఆ మబ్బులో రాజమేఘాలున్నాయని అనుకోవచ్చు. ఈ మేఘాలు ముఖ్యంగా వింధ్యకు ఉత్తర ప్రాంతాలలో గంగా తీర సీమలలో వర్షిస్తాయి.
#బ్రాహ్మణజాతి మేఘాలు: కమలముల వన్నె కలిగి ఉంటాయి. ఇవి గాలిపాటును బట్టి వర్షిస్తాయని చెబుతారు.
#క్షత్రియజాతి మేఘాలు: ఎర్రని రంగు కలిగి, గంభీరాకారముతో ఉంటాయి.
#శూద్ర జాతి మేఘాలు: నల్లని రంగు కలిగి ప్రశాంతముగా ఉంటాయి.
#నీలిమేఘాలు: ఇంద్ర నీలమును పోలిన రంగు కలిగి, నిప్పురంగు మెరుపులు ఈ మేఘముల నుండే కలుగుతాయని అంటారు. ఇవి వింధ్యా పర్వతాలకు దక్షిణ ప్రాంతములలో, గోదావరీ నది సముద్రములో కలిసే ప్రదేశములలో వర్షిస్తాయని ప్రతీతి.

## మూలాలు
*మిన్నేరు (జానపదగేయరత్నావళి) - నేదునూరి గంగాధరం పేజీ.343, 344 ప్రాచీన గ్రంధావళి, రాజమహేంద్రవరం (1968)
సుందరకాండ (అయోమయ నివృత్తి)

**సుందరకాండ** పేరుతో ఉన్న వ్యాసాలు:

* సుందర కాండ, రామాయణంలో ఐదవ కాండము
* సుందరకాండ (1992 సినిమా), వెంకటేష్ ముఖ్య నటుడిగా నిర్మించబడిన తెలుగు సినిమా
* సుందరకాండ (2008 సినిమా), - నరేష్, ఛార్మి నటించినది
* సుందరకాండ (ధారావాహిక)
అక్షకుమారుడు

**అక్షకుమారుడు** లంకాధిపతి అయిన రావనాసురుడి కుమారుడు.
## అశోక వనంలో హనుమ యుద్ధం
అశొకవనములొ సీత దర్శనము జరిగిన తర్వాత  రావణుడి  సైన్యాన్ని పరీక్షించడం కోసము అశొక వనాన్ని చిన్నభిన్న చేయిచుండగా రావణాసురుడు రాక్షస సైన్యము హనుమంతుడి మీదకు వస్తుంది. ముందు హనుమ జంబుమాలి ని, 7 మంది మంత్రి సుతులను యుద్ధములొ చంపాక రావణాసురుడు ఐదుగు సేనాగ్రనాయకులను పంపిస్తాడు. వారే విరూక్ష, యుపాక్ష, దుర్ధర, ప్రగస, బాసకర్ణులు. వారు ఐదుగు ఐదు దిక్కులనుంది అశోకవనములొ ఉన్న హనుమను చుట్టు ముట్టుతారు. వారి ఒకరైన దుర్ధరుడు కొన్ని హనుమ లలాటములోకి ఇనుప బాణాలు కొడతాడు. దానితో కోపించిన హనుమ ఒక్కసారిగా ఆకాశానికి ఎగిపోయి శరీరాన్ని పెంచి దుర్ధరుడు ఉన్న రథం పై పడతాడు. అలా హనుమ ఆ సేనాగ్రనాయకుడి పై పడటంతో సేనాగ్రనాయకుడి రథం మడిసి పోతుంది, దుర్ధరుడు శరీరం పచ్చడిగా అయిపోయి హనుమ ఉదరానికి అంటుకొంటుంది. ఆ తరువాత మిగతా సేనాగ్రనాయకును ఒక సాల వృక్ష్ము పెకిలించి సాలవృక్షాన్ని గిరగిర త్రిప్పి వారి మీదకు విసిరితే వారి శరీరము కొత నేలకు మరికొత శరీరము చెట్టుకు అంటుకొంటుంది.
## అక్ష కుమారుని యుద్ధము
జంబుమాలిని, 7 మంత్రులను, 5 సేనాగ్రనాయకులను హనుమ చంపడంతో రావణాసురుడు  క్రోధితుడై, ఈ వానరవీరుడిని పట్టుకోవడనికి ఎవరిని పంపాలి అని ఆలోచిస్తూ తన కుమారుడైన అక్షకుమారుడిని చూడడంతో అక్షకుమారుడు తండ్రికి నమస్కరిస్తాడు. వేంటనే తన రథంతో యుద్ధానికి బయలు దేరుతాడు. ఆవిధంగా బయలు దేరిన అక్షకుమారుడు ఒక ప్రజ్వలిస్తున్న అగ్ని గుండము వలె ఉంటాడు. హనుమ అక్ష కుమారుడిని చూసి ముచ్చట పడి వాడి యుద్ధాన్ని వీక్షించడానికి ఉపేక్షిస్తాడు. హనుమ ఉపేక్షణ చేయడం చూసి అక్షకుమారుడు క్రోధించి వానర వీరుడి పై మూడు బాణాలు కొడతాడు. హనుమ అఖ్సకుమారుడిని చూసి చిన్న పిల్లవాడని భావించి వాడి యుధ్దాన్ని ఇంకా వీక్షిస్తుంటాడు.ఆ విధం ఉపేక్షించడం చూసి అక్షకుమారుడు హనుమ పైకి శరవర్షం కురిపిస్తాడు. అది గాంచిన హనుమ సూక్ష్మరూపము ధరించి బాణాలు తగలకుండా ఇటు అటు తిరుగుతాడు. తనబాణాలు ఏవి హనుమను చేరక పోవడం చూసి అక్షకుమారుడు వేలాది బాణాలతో అకాశాన్ని కప్పేస్తాడు.అప్పుడు హనుమ తనలొ ఇక ఉపేక్షించి లాభం లేదు దేవతలు కుడా వీడి యుద్ధాన్ని చూసి సంతోషిస్తారు కాని అగ్ని హోత్రాన్ని ఇంటిలో ఉంచుకోవలేము కదా అని భావించి ఆకాశాంలొకి ఎగిరి శరీరాన్ని బాగా పెంచి అక్షకుమారుడి రథం పై పడతాడు. 

## మూలాలు

## యితర లింకులు

వర్గం:రాక్షసులు
వర్గం:రామాయణంలోని పాత్రలు