దివాలిబెన్ భిల్

**దివాలీబెన్ పంజాభాయ్ భిల్** (2 జూన్ 1943 - 19 మే 2016), **దివాలీబెన్ పంజాభాయ్ లాధియా** అని కూడా పిలుస్తారు , గుజరాత్‌కు చెందిన భారతీయ జానపద గాయని,  నేపథ్య గాయని . ఆమె ప్రతిభ ఆలస్యంగా బయటపడింది; ఆమె రేడియోలో,  గుజరాతీ చిత్రాలలో పాడింది,  1990లో పద్మశ్రీని అందుకుంది.

## జీవితచరిత్ర
దివాలిబెన్ భిల్ 1943 జూన్ 2న గుజరాత్లోని అమ్రేలి జిల్లా ధారి తాలూకాలోని దల్ఖానియా గ్రామంలో పంజాబాయ్, మోంగిబెన్ దంపతులకు గిరిజన కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమె అసలు ఇంటిపేరు లాధియా.  ఆమె తల్లి ప్రేరణతో, ఆమె చిన్న వయస్సులోనే సాంప్రదాయ గర్బా పాటలు పాడటం ప్రారంభించింది. ఆమె ప్రాథమిక పాఠశాల నుండి బయటకు వచ్చింది, కానీ స్వయంగా జానపద పాటలు నేర్చుకుంది.  ఆమె తండ్రికి జునాగఢ్ స్టేట్ రైల్వేలో ఉద్యోగం దొరికినప్పుడు ఆమె తొమ్మిదేళ్ల వయసులో జునాగఢ్‌కు వెళ్లింది . ఆమె తొమ్మిదేళ్ల వయసులో రాజ్‌కోట్‌లో వివాహం చేసుకుంది , కానీ అభిప్రాయభేదాల కారణంగా కేవలం రెండు రోజులకే ఆమె వివాహం చెల్లదని ప్రకటించబడింది ; ఆమె మళ్లీ వివాహం చేసుకోలేదు. ఇరవై ఏళ్ల వయసులో, ఆమెకు ఒక ఆసుపత్రిలో ఉద్యోగం వచ్చింది,  అక్కడ పదేళ్లపాటు పనిచేసింది. తరువాత, ఆమె జునాగఢ్ పబ్లిక్ హాస్పిటల్‌లోని నర్సుల క్వార్టర్స్‌లో గృహ సహాయకురాలిగా పనిచేసింది.  ఆమె జునాగఢ్ కు వెళ్లి తన సోదరుడితో కలిసి ఘంఘిరామ్ ప్రాంతంలో నివసించింది.

1964లో, గుజరాతీ జానపద గాయని హేము గాధవి ఆమె ప్రతిభను గుర్తించి, ఐదు రూపాయల చెల్లింపుతో ఆల్ ఇండియా రేడియో-రాజ్కోట్ కోసం ఆమె మొదటి రికార్డింగ్ను ఏర్పాటు చేసింది. సామాజిక కార్యకర్త అయిన రతుభాయ్ అదానీ ఆమెను ఢిల్లీ తీసుకువెళ్లారు, అక్కడ ఆమె జానపద సంగీత ఉత్సవంలో మొదటి బహుమతిని గెలుచుకుంది. ముంబైలో ఆమె రంగస్థల ప్రదర్శన సమయంలో సంగీతకారుడు కళ్యాణి ఆమె మాట విని, గుజరాతీ చిత్రాలలో నేపథ్య గాయనిగా పాడమని ఆమెను ఆహ్వానించారు. *జెసల్ టోరల్* (1971) ఆమె మొదటి చిత్రం,  ఆ చిత్రంలోని ఆమె పాట "పాప్ తరు ప్రకాష్ జడేజా.." బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఆమె ప్రదర్శనల కోసం భారతదేశం అంతటా,  విదేశాలకు ప్రయాణించింది.  ఆమె ప్రాణ్‌లాల్ వ్యాస్‌తో కలిసి అనేక రంగస్థల ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.  ఆమె గొండాల్ సమీపంలోని గోమ్తా గ్రామంలోని ప్రాథమిక పాఠశాలలో పనిచేసింది .

సుదీర్ఘ అనారోగ్యం తరువాత ఆమె సహజ కారణాలతో 2016 మే 19న మరణించింది.

## రచనలు
దివాలిబెన్ స్వయంగా నేర్చుకున్న గాయని, సంగీతంలో ఎటువంటి అధికారిక విద్యను పొందలేదు.

దీపావళిబెన్ పెద్ద సంఖ్యలో జానపద పాటలు, *గర్బాలు* , *భజనలు*,  గుజరాతీ సినిమా పాటలను పాడారు,  వాటి క్యాసెట్లను రికార్డ్ చేసి విడుదల చేశారు. * ఆమె ఆల్బమ్ మన్ కే మంజీరే* (2001) నుండి "ఐవా ఐవా" అనే జానపద పాటకు గుర్తింపు పొందింది . జానపద పాట సౌరాష్ట్ర ఖర్వా కమ్యూనిటీకి చెందినది . "మరే టోడ్లే బేథో మోర్", "సోనా వత్క్డి రే కేసర్ ఘోల్యా", "వగే చే రే", "రామ్ నా బన్ వాగ్య", "హరి నా బన్ వాగ్య రే", "హలో నే కతియావది రే", "కోకిలకంఠి", "హూన్ తో కగళీయన్ వర్సే, "హూన్ తో కగళీయన్ లకీ" ఆమె చెప్పుకోదగిన కొన్ని పాటలు. మేఘ్",  "చెలయా ఖమా ఖమరే" అనే గుజరాతీ సినిమా *హలో గామ్దే జైయే* .  ఆమె హేము గాధ్వి, లఖాభాయ్ గాధ్వి, ఇస్మాయిల్ వలేరా, వెల్జిభాయ్ గజ్జర్, కర్సన్ సగతియా, ప్రఫుల్ దవే , భిఖుదన్ గాధ్వి, ఉషా మంగేష్కర్ , దమయంతి బర్దాయి,  మురళీ మేఘాని వంటి అనేక మంది సంగీతకారులు,  గాయకులతో కలిసి పనిచేశారు.

## గుర్తింపు
ఆమె పర్యటన సందర్భంగా లండన్ గుజరాతీ సొసైటీ భిల్ను సత్కరించింది. 1990లో భారత ప్రభుత్వం నుండి నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నారు. గుజరాత్ ప్రభుత్వం ఆమెకు గుజరాత్ గౌరవ్ పురస్కార్ను ప్రదానం చేసింది. ఆమె 2011 కవి కాగ్ అవార్డు గ్రహీత.

## ఎంపిక చేసిన ఫిల్మోగ్రఫీ

* *జెసల్ టోరల్* (1971)
* *హోతల్ పదమణి* (1974)
* *భదర్ తారా వహేత పానీ* (1976)
* *గంగా సతి* (1979)
* *మనియారో* (1980)
* *రా నవ్‌ఘన్* 1976
* *సతి సావిత్రి*
* *లంకని లడి ఘోఘా నో వర్* (1978)
* *మాండవ్డ రోపావో మనరాజ్*
* *మచ్చు తారా వహేత పానీ*
* *గోరల్ గరసాని* (1982)
* *సోన్బా అనే రూప్బా*
* *ఆషాఢీ బిజ్*
* *సంపూర్ణ రామాయణం*
* *వీర్ అభల్ వాలో*
* *భగత్ పిపాజీ*
* *పితి నో రంగ్*
* *మైయర్ మా మందు నాథి లగ్తు*
* *శమల్షానో వివాహ్*
* *వాట్ వచన్ అనే వెర్*
* *మాలి మెథన్*
* *విరంగన నాతిబాయి*
* *దియార్ వటు*
* *సోన్‌బాయి ని చుండాడి*
* *సంత్ తులసీదాస్*
* *లాకో లోయాన్*

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 

వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:2016 మరణాలు
వర్గం:1943 జననాలు