గోదావరి జిల్లాల్లో సంక్రాంతి ఉత్సవాలు

తెలుగువారికి అన్ని పండగల కంటే సంక్రాంతి చాలా పెద్ద పండుగ. కొత్తగా పంటలు చేతికొచ్చిన సందర్భంగా ఆనందంతో రైతులు జరుపుకోవడం అనాది కాలం నుండి వస్తుంది కనుక దీన్ని *రైతుల పండుగ* అని అని పిలుస్తారు. పండగ మూడు రోజులు తెలుగు పల్లెలు చాలా ఆహ్లాదకరంగా ఉంటాయి. రకరకాల జానపద వినోద కళాకారులతో వీధులు పండగ వాతావరణం కనిపిస్తోంది.

ఈ పండగను మన తెలుగు రాష్ట్రాలలోనే కాకుండా తమిళనాడు, కర్ణాటక రాష్ట్రాలలో కూడా జరుపుకుంటారు. ముఖ్యంగా గోదావరి జిల్లాలుగా పిలిచే తూర్పు,పశ్చిమలో సంప్రదాయ రీతిలో ఉంటాయి. సంక్రాంతి సమయంలో గోదావరి ప్రాంతం కళకళలాడుతూ ఉంటుంది. ఏటా బంధుమిత్రుల రాకతో ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లోని పలు ప్రాంతాలు సందడిగా కనిపిస్తాయి. సంక్రాంతి పండుగను ముఖ్యంగా మూడు రోజులు పాటు భోగి, సంక్రాంతి, కనుమ పేరుతో జరుపుకుంటారు. గోదావరి జిల్లాలు సంక్రాంతి సంబరాలకు పేరు గాంచినవి. కొత్త అల్లుళ్ళు, బంధువులకు చక్కని మర్యాదలు చేసే సంప్రదాయం ఇక్కడ ఉంటుంది.గంగిరెద్దుల విన్యాసాలు, హరిదాసుల కోలాహలం సంప్రదాయ వస్త్రాలతో నృత్యాలతో పల్లెసీమల సందడిగా ఉంటాయి.

## గోదావరి జిల్లా ప్రత్యేకత

సంక్రాంతి పండుగకు గోదావరి జిల్లాలకు ప్రత్యేకత ఉంది. ఇక్కడ సంక్రాంతి పండుగ అంటే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది కోడిపందేలు. గోదావరి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కోడిపందేలు నిర్వహించడం ఎన్నో వేల సంవత్సరాలుగా ఆనవాయితీగా వస్తోంది. ఇవి చట్టవిరుద్ధమని తెలిసినా, ప్రభుత్వం హెచ్చరికలు జారీ చేసినా కోళ్ళ పందేలు మాత్రం ప్రతి ఏటా నిర్వహిస్తారు. పందేల పేరుతో కోట్లు చేతులు మారుతుంటాయి. సంక్రాంతి సంబరాల్లో కోడిపందేలు ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో అమలాపురం, కాకినాడ, రాజమహేంద్రవరంలో పెద్ద ఎత్తున కోడి పందాలు నిర్వహిస్తారు. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో భీమవరం, ఉండి, పాలకొల్లు, వీరవాసరం, నరసాపురం, తణుకు, ఆచంట మొదలైన ప్రాంతాల్లో పెద్దఎత్తున పందేలు నిర్వహిస్తారు. భీమవరం ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. తెలంగాణ, కర్ణాటక, తమిళనాడు వంటి రాష్ట్రాల నుంచి రాజకీయ, సినీ ప్రముఖులతోపాటు పారిశ్రామికవేత్తలు పెద్ద సంఖ్యలో తరలి వస్తుంటారు. పొరుగు రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చే అతిథుల్లో ఎక్కువ మంది భీమవరం, కోనసీమ వస్తుంటారు.

## '''కోడి క్రీడ'''
సంక్రాంతి సందర్భంగా ఈ కోడి క్రీడా విన్యాసాలు  పెద్ద ఎత్తున జరుగుతాయి.  2024 లో సుప్రీం కోర్ట్ ఇచ్చిన తీర్పు ప్రకారం అనాదిగా వస్తున్న సంప్రదాయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని కోడి క్రీడ  ( కోళ్ళ మధ్య పోరాటం )ని నిర్వహించు కోవచ్చు అన్న తీర్పుని అనుసరిస్తూ సంక్రాతి సంబరాల్లో భాగంగా  భీమవరం, అమలాపురం ప్రాంతాన్ని కోడిక్రీడ ల  హబ్‌గా అభివర్ణిస్తుంటారు. ఇది తమిళనాడులో జరిగే జల్లికట్టు సంప్రదాయం లాంటిది . అయితే చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో సాగే ఈ క్రీడల పైన పందేలు వేస్తుంటారు . ఈ కోడిపందేలు వందల కోట్ల రూపాయల్లో జరుగుతాయి. ఏటా సంక్రాంతి సమయంలో ఒక్క పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోనే 150 కోట్లు చేతులు మారుతుందని అంచనా.ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో కలిపి సుమారు 250 కోట్ల రూపాయల మొత్తంలో పందేలు సాగుతాయన్నది ఆయన అంచనా.పందేలు నిర్వహించే ప్రాంతాన్ని బరి అంటారు. ఈ బరులు గోదావరి జిల్లాల్లోనే సుమారుగా 400 వరకూ ఏర్పాటవుతాయి.గోదావరి జిల్లాల్లో  ఏటా సంక్రాంతి సందర్భంగా కోడిపందాల నిర్వహణే వృత్తిగా మార్చుకున్న వారు కూడా కొందరున్నారు. పందాలకు అనుగుణంగా కోళ్లను సిద్ధం చేయడం, వాటికి శిక్షణ, పందాల్లో కాళ్లకు కట్టే కత్తుల తయారీ లాంటి పనులనే ఉపాధిగా మార్చుకున్న కుటుంబాలు వందల్లో ఉన్నాయి. కోడిపందాల చట్టవిరుద్ధమని కోర్టులు చెపుతున్నాయి. పోలీసులు కూడా సంక్రాంతి ముందు వరకూ కోడిపందాల నిర్వహిస్తే చర్యలు తీసుకుంటామని ప్రచారం చేస్తారు. కానీ పండగ మూడు రోజులు యథేచ్ఛగా పందేలు జోరుగా జరుగుతాయి.

## ఇతర జాతరలు
### జగ్గన్నతోట ప్రభల తీర్థం

కోనసీమ ప్రాంతంలో కనుమ రోజున జరిగే అరుదైన వేడుక ప్రభల తీర్థం. కోనసీమలో 120 గామ్రాల్లో నిర్వహించే ఈ ప్రభల తీర్థానికి పలు గ్రామాల నుంచి ప్రభలను యువకులు ఆయా తీర్థ జరిగే ప్రదేశాలు తీసుకువచ్చి ఆనందంగా ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. కోనసీమ ప్రాంతంలోని ఎటువంటి గుడిగోపురం లేకుండా జరిగే ఏకాదశ రుద్రుల కలయిక అంబాజీపేట మండలం మొసలపల్లి పరిధిలో జరిగే జగ్గన్నతోట ప్రభల తీర్థం. ఈ ఉత్సవంలోకి మరో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా గంగలకుర్రు చెన్నమల్లేశ్వరస్వామి, గంగలకుర్రు అగ్రహారం వీరేశ్వరస్వామి ప్రభలు ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తాయి.భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రభల తీర్థం భారతీయ సంస్కృతికి ప్రతీక అని కొనియాడారు.ఈ ఉత్సవాన్ని ప్రజలు ఆనందోత్సాహాలతో జరుపుకోవాలని ఆకాంక్షించారు.

### మావుళ్ళమ్మ సంబరాలు

భీమవరం గ్రామ దేవత మావుళ్లమ్మ సంబరాలు కూడా సంక్రాంతి సమయంలో ఉత్సాహంగా జరుగుతాయి. నీరుల్లి కూరగాయల వర్తక సంఘం ఆధ్వర్యంలో మావుళ్లమ్మ ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఈ ఉత్సవాలలో  అనేక భజనలు, నాటకాలు, ఆర్కెస్ట్రాలు అనేక సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వంహించడమే కాక తెలుగు సినీ, నాటక రంగ ప్రముఖలను వారు అందించిన కళమ్మ తల్లి సేవలను గుర్తించి సన్మానాలు జరుపుతారు. ఈ ఉత్సవాలను తిలకించడానికి దేశంలోని నలుమూలలనుండి భక్తులు ఏటా లక్షల్లో వచ్చి అమ్మ వారి సేవలో తరిస్తారు.

### కొత్తపేట ప్రభలతీర్థం
కొత్తపేట ప్రభల తీర్థం అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతోంది. రెండురోజులపాటు ఈ వేడకలు ఇక్కడి ప్రజలు జరుపుతారు. 12 ప్రభలు కొత్తపేట పురవీధుల్లో ఊరేగించి అనంతరం స్థానిక హైస్కూల్‌ మైదానానికి ప్రభలు తీసుకొచ్చి అక్కడ పెద్ద ఎత్తున బాణసంచా పేలుస్తారు. ప్రభల తీర్థాన్ని తిలకించేందుకు ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి వేలాది జనాలు తరలి వస్తారు.

## ప్రయాణ సౌకర్యాలు
పల్లెలో ఉండే ప్రజలు జీవన ఉపాధి కోసం పట్నాలు వెళ్ళిపోతూ ఉంటారు. సంక్రాంతి పండుగకు సొంత వాళ్లకు తిరిగి వస్తారు. సంక్రాంతి సంబరాలకు వచ్చేవారికోసం డిసెంబర్ మధ్య నుంచే భీమవరం, అమలాపురం, కాకినాడ, రాజమహేంద్రవరం బస్సు రిజ్వేషన్లు, హోటళ్లకు రిజర్వేషన్లు మొదలవుతాయి. సంక్రాంతి సమయంలో సరదాగా గడపడానికి ఇతర ప్రాంతాల నుంచి ఇక్కడికి పెద్ద సంఖ్యలో వస్తూ ఉంటారు. ప్రయాణికుల రద్దీని దృష్టిలో పెట్టుకుని ఏపీఎస్ఆర్టీసీ, తెలంగాణ ఆర్టీసీ ప్రత్యేక బస్సులను నడుపుతోంది. అమలాపురం, భీమవరం, కాకినాడ, రాజమహేంద్రవరం, నరసాపురం ప్రాంతాలకు సంక్రాంతి సమయంలో ప్రత్యేక బస్సులు నడుస్తాయి. దక్షిణ మధ్య రైల్వే కూడా ప్రత్యేక రైళ్లు నడుపుతుంది.

## చిత్రమాలిక

File:అమలాపురంలో గంగిరెద్దులు.jpg|అమలాపురంలో గంగిరెద్దులు
File:అమలాపురం సంక్రాంతి సంబరాల్లో పాఠశాలలో ఒక బాలుడు హరిదాసు వేషం.jpg|అమలాపురం సంక్రాంతి సంబరాల్లో పాఠశాలలో ఒక బాలుడు  హరిదాసు వేషం
File:సంక్రాంతి రంగువల్లి.jpg|సంక్రాంతి రంగవల్లి
File:జగ్గన్నతోట ప్రభల తీర్థం IMG20200117121045-03.jpg|జగ్గన్నతోట ప్రభల తీర్థం
File:పందెం కోడి.jpg|గోదావరి జిల్లాల్లో కోడి పందానికి సిద్ధంగా ఉన్న పుంజు


## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఉత్సవాలు
వర్గం:జాతరలు
వర్గం:పండుగలు 
వర్గం:హిందువుల పండుగలు
వర్గం:సాంప్రదాయాలు