open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
మధు సేవ

కాళ్ళకూరి నారాయణరావు సుప్రసిద్ధ నాటక కర్త, సంఘ సంస్కర్త, ప్రథమాంధ్ర ప్రచురణ కర్త, జాతీయవాది, ఛాయా గ్రహణ వాద్యాదురంధరుడు, ‘మహాకవి’ బిరుదాంకితుడు. ఈయన తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని కాకినాడ మత్స్యపురి గ్రామంలో 1871, ఏప్రిల్ 28న జన్మించాడు. తండ్రి బంగారురాజు, తల్లి అన్నపూర్ణమ్మ. సంఘంలో వేలూడిన పలు దురాచారాలను ఎలుగెత్తి ఖండిచారు. వీరి రచించిన నాటకాలలో చింతామణి (1921), వర విక్రయం (1923), మధుసేవ (1926) బాగా ప్రసిద్ధిచెందినవి. వీటిని చాలా మంది నాటకాలుగా ప్రదర్శించారు. తెలుగు సినిమాలుగా కూడా నిర్మించబడి మంచి విజయం సాధించాయి. 

మధుసేవ అనే ఈ నాటకాన్ని మద్యపాన మహమ్మారిని పోద్రోలడానికి రచించారు. ఈ నాటకం రెండవ కూర్పును కాళ్లకూరి సదాశివరావు 1929 సంవత్సరంలో ప్రచురించారు.

## ఇందులోని పాత్రలు
# రఘునాధరావు - కథానాయకుడు
# విశ్వాసరావు - రఘునాధరావుగారి మేనేజరు
# శర్మ - రఘునాధరావుగారి దుష్టస్నేహితుడు
# నిర్మల - రఘునాధరావుగారి భార్య
# కస్తూరి - వేశ్య
# సిపాయి చిన్నయ్య - రఘునాధరావుగారి నౌకరు
# రంగడు - ఒక త్రాగుబోతు
# వెంకటేశము - కస్తూరి తమ్ముడు
# కాసిం సాహెబు - కస్తూరి రహస్యవిటుడు
# ఇనస్పెక్టరు
# మెజిస్ట్రేటు
# ప్రాసిక్యూటరు
# పంతులు - రఘునాధరావుగారి వకీలు
# నాయుడు - కస్తూరి, శర్మల బారిస్టరు

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో మధు సేవ పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1929 పుస్తకాలు
మధుర తంజావూరు నాయక రాజులనాటి ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర

మధుర, తంజావూరు నాయక రాజులు తమిళనాడులోని మధురై, తంజావూరు ప్రాంతాలను పరిపాలించిన సమకాలిక రాజులు. విజయనగర సామ్రాజ్య పతనం అనంతరం తెలుగు సాహిత్యాన్ని పోషించి, తెలుగు సాహిత్యంలో తమకంటూ స్థానం సంపాదించుకున్నవారు ఈ నాయక రాజులు. కానీ వస్తువు విషయంలో విలువలను విడిచిపెట్టి పచ్చి శృంగార వర్ణనలను చేశారన్న కారణంతో బ్రిటీష్-ఇండియా పాలన కాలం నాటి పలువురు సాహిత్యవేత్తలు ఈ యుగాన్ని క్షీణ యుగమని వ్యవహరించారు. ఈ అభిప్రాయం వలసవాద ప్రభావితులైన వారి ధోరణి వల్ల వ్యాపించిందని నేటి సాహిత్య విమర్శల్లో ఇప్పటి పండితులు అబిప్రాయపడుతున్నారు. ఏదేమైనా మధుర, తంజావూరు నాయక రాజుల యుగంలోని సాహిత్యం తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో చెదరని స్థానం కల్పించుకుంది. ఈ యుగానికి చెందిన ప్రముఖ కవుల్లో త్యాగరాజు, కంకంటి పాపరాజు, కనుపర్తి అబ్బయామాత్యుడు, కూచిమంచి తిమ్మకవి, కూచిమంచి జగ్గకవి, వక్కలంక వీరభద్రకని, అడిదము సూరకవి, ధరణిదేవుల రామయమంత్రి, దిట్టకవి నారాయణకవి, చిత్రకవి సింగనార్యుడు, కృష్ణదాసు, వేమనారాధ్యుల సంగమేశ్వరకవి, అయ్యలరాజు నారాయణకవి తదితరులు ఉన్నారు. త్యాగరాజు కీర్తనలు, ఉత్తర రామాయణము మొదలైనవి ఆనాటి ప్రముఖ కృతులు. 
thumb
తెలుగువారి చరిత్ర పరిశోధనలో సాలప్రాంశువుల్లో ఒకరైన నేలటూరి వెంకటరమణయ్య ఆ యుగంలోని తెలుగు వాఙ్మయ చరిత్రను రచించారు. ఈ గ్రంథాన్ని ఆంధ్రుల చరిత్రలో కొన్ని మరుగుపడిన అధ్యాయాలు వెలికితెచ్చి శతాబ్దాల కాలం చరిత్రలను సుసంపన్నం చేసిన మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మకు అంకితమిచ్చారు. దీనిని హైదరాబాదులో అ. పంపమ్మ ప్రచురించారు.

## విషయసూచిక
* దక్షిణాత్యాంధ్ర సాహిత్యము
** ప్రకరణము 1 : నాయక రాజ్యోత్పత్తి
** ప్రకరణము 2 : సారస్వత పీఠములు
** ప్రకరణము 3 : నాయకయుగాంధ్ర సాహిత్యము - గుణవిశేషములు
** ప్రకరణము 4 : కావ్యము
** ప్రకరణము 5 : యక్షగానము
** ప్రకరణము 6 : గీతము

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
తాటికొండ, గేయమాలిక

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించిన కిన్నెరసాని పాటలు అనే రచన అఖిలాంధ్రంలోని భావుకుల హృదయాలనూ కదిలించింది. ఆ పాటలు విని పరవశించిన అడ్లూరి అయోధ్యరామకవి తాటికొండ అని ఈ గ్రంథాన్ని రచించారు. ఆ విషయాన్ని స్వయంగా గ్రంథకర్త ముందుమాటలో చెప్పుకున్నారు. విశ్వనాథకు పరిచయమున్న కిన్నెరసాని వాగును గురించి ఆయన రాసినట్టే, అయోధ్యరామకవి తనకు చిన్నతనం నుంచీ తెలిసిన తాటిచెట్లున్న ప్రాంతాన్ని గురించీ ఈ రచన చేశారు. దీనికి ముందుమాట విశ్వనాథ రాయడం మరో విశేషం. ఈ పుస్తకాన్ని మాడపాటి హనుమంతరావుకు అతని షష్టి పూర్తి సందర్భంగా అంకితం చేసాడు.

దీని ఆరవ ప్రచురణ విజ్ఞాన గ్రంథమాల వారు 1945లో ముద్రించారు.

## ఇందులోని గేయాలు
* వనవాసము
* నగరాజు
* షోడశోపచారములు
* చదరంగము
* సీత దుఃఖము
* ఆంధ్ర జాతీయ గేయము
* వినతి
* వలదు
* లచ్చిమొర
* ఆగమనము
* నేను నా దేశం
* ప్రార్థన
* శేషము

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో తాటికొండ, గేయమాలిక పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1945 పుస్తకాలు
నవభారతం (పత్రిక)

thumb|హైదరాబాదు
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన కొత్తల్లో ప్రతి ఏటా దేశ పురోగతిని, సమస్యలను వివరిస్తూ వెలువడిన పత్రిక **నవభారతం**. ప్రతీ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవానికి ఈ పత్రిక వెలువడేది. దీనికి సంపాదకులు సీతంరాజు సుబ్రహ్మణ్యశర్మ.

భారత ప్రజా ప్రభుత్వపు తొలి సంవత్సర కార్యకలాపాలను సమీక్షిస్తూ "నవభారతం 1947-48" ను ప్రచురించారు. ఇది పాఠకాదరణ పొందింది. ప్రతీ సంవత్సరం భారత ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలను సమీక్షిస్తూ ఈ పత్రిక వెలువడేది.

ప్రభుత్వ విధానాలను గుడ్డిగా ఆమోదిచ్మడంగానీ, కష్ట నిష్టూరాలను గమనించకుండా నినాశాత్మకంగా విమర్శించడం కానీ వాంచనీయం కాదని, లభ్య పరిస్థితులలో వీలైనంత కార్యక్రమాన్నైనా ప్రభుత్వం సాధించగలిగించాలనే విషయాన్ని చూపెట్టడమే ఈ పత్రిక ఆశయం.

## 1948-49 సంచికలోని విషయాలు
* స్వాతంత్ర్యదినోత్సవం
* కాందిశీకులు
* సంస్థానాలు
* హైదరాబాద్
* కాశ్మీర్
* ఇండియా - పాకిస్థాన్ సంబంధాలు
* వైదేశిక వ్యవహారాలు
* బడ్జెట్
* రాష్ట్రాల బడ్జెట్లు
* ఆర్థిక వ్యవహారాలు - 1
* ఆర్థిక వ్యవహారాలు - 2
* ఆహార వ్యవహారాలు
* కార్మిక వ్యవహారాలు
* దేశరక్షణ
* రాజ్యాంగ పరిషత్తు
* భాషా రాష్ట్రాలు
* కాంగ్రెస్ రాజకీయాలు
* రాజకీయ పక్షాలు
* పర్యావలోకనం

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో నవభారతం 1948-49 పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పత్రికలు
పరమాణు గాథ

పరమాణువు, అణువు కంటే చిన్న కణము. అనగా ఇది చాలా చాలా చిన్నది అని అర్థం. ఇది అణువులు, బణువుల వంటిది, పరమాణువును నేరుగా కంటితో చూడటం చాలా కష్టం. ఇది శాస్త్రవేత్తలకు చాలా ఆసక్తికరమైనది, వీటి నుంచి ఉత్తమ అణువులను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు. పరమాణువుల గురించి విపులంగా, తేలికగా వివరించే గ్రంథమిది.

దీనిని కొమరవోలు వెంకటసుబ్బారావు రచించారు. దీనికి సర్ శొంఠి వెంకట రామమూర్తి గారు తొలిపలుకు అందించారు. ఇది 1950 సంవత్సరంలో ప్రచురించబడినది.

## అంకితం
రచయిత ఈ భౌతికశాస్త్ర గ్రంథాన్ని హిరోషిమా, నాగసాకి పట్టణాలలో ఆటంబాంబు సృష్టించిన విధ్వంసంలో మరణించిన వేలకొలది ప్రజలకు అంకితమిచ్చారు.

## విషయసూచిక
* మొదటి అధ్యాయము : ప్రాచ్యపాశ్చాత్య లక్ష్యభేదములు - సాంఖ్యమతము - వైశేషికమతము - పరమాణు నిర్వచనము - పరమాణు స్వరూప గుణ ధర్మములు - పరమాణువు వలన సృష్టికార్యము ఏరీతికా కలుగుతున్నది - పరమాణు నిత్యత్వము - శంకరాచార్యుల నిర్ణయములు.
* రెండవ అధ్యాయము : పాశ్చాత్యుల సిద్ధాంతములు - ప్రాచీనులగు గ్రీకుశాస్త్రజ్ఞఉల మతములు - డాల్టన్ పండితుని పరిశోధనలు - పరమాణు వాదము - విద్యుచ్చక్తికి పరమాణువునకు గల సంబంధము.
* మూడవ అధ్యాయము : విరాట్కణములు - ఋణపీలువు, ధనపీలువు, స్థిరపీలువు - పరమాణు భేదములు - నానావిధ కిరణములు - ఋణధ్రువకిరణములు, ధనధ్రువకిరణములు - ఎక్స్ కిరణములు - దిచ్చలన కిరణములు - ఆల్ఫా కిరణములు - బీటా కిరణములు - గామా కిరణములు - విశ్వమయూఖములు - రశ్మి విభాజనయోగము - కాంతికిని పరమాణువునకును గల సంబంధము.
* నాలుగవ అధ్యాయము : మహచ్ఛక్తి - చిచ్ఛక్తి - పరమాణు నిర్మాణము తెలిసికొనుటకై శాస్త్రజ్ఞఉలు జరిపిన ప్రయోగములు - పరమాణు పితామహుడు, రూథర్‌ఫర్డు.
* ఐదవ అధ్యాయము : కాంతి తరంగమయమా? - మాత్రామయమా? - శక్తిమయమా? - ప్లాంకు పండితుని ప్రమాణవాదము - భోరు పండితుని అణుస్వరూపము - డీబ్రోలీ పండితుని ద్రవ్య తరంగవాదము - డిరాకు పండితుని అభావవాదము - హెసెన్‌బర్గ్ పండితుని సందిగ్ధవాదము - బారన్ పండితుని సంభావ్యవాదము - చిచ్ఛక్తి యొక్క క్రియాప్రకారము.
* ఆరవ అధ్యాయము : అణుగర్భశక్తులు - వాన్ డల్ వాల్స్ శక్తులు -  మెసాను శక్తులు - ద్రవ్యములయందలి యవాంతర భేదములు - అణుశక్తి, అయస్కాంతశక్తి.
* ఏడవ అధ్యాయము : అణుగర్భచ్ఛేదనము - రూథర్‌ఫర్డు ప్రయోగము - కృత్రిమ చిచ్ఛేదన ద్రవ్యములు - వరుణగర్భవ్యాఘట్టనము - అణవాస్త్రము - అణవాస్త్రోత్పత్తిలోని కష్టనష్టములు - ఆస్ఫోటన పటిష్టతకు హేతువులు - పరమాణు బాంబు పంచకము.
* ఎనిమిదవ అధ్యాయము : పరిశ్రమల యభివృద్ధి కుపయోగించురూపములో పరమాణుశక్తి యుత్పత్తి - ప్రేలుడెట్లు నివారింపబడును - అనుక్రమ విక్రియా స్థూనిక - మనుష్య నిర్మితమైన క్రొత్తమూలద్రవ్యము - ప్లుటోనియము - పరమాణుశక్తి యొక్క భవిష్యత్తు - యురేనియములోని లోపములు - శాంతిసమయములో ప్రేలుడు వలన ప్రయోజనములు - శాస్త్రపరిశోధనలపైని పరమాణు విజ్ఞాన ప్రభావము - పరమాణు శక్త్యుత్పత్తికి నూతనమార్గములు.
* తొమ్మిదవ అధ్యాయము : విశ్వనిర్మాణ రహస్యములు - జడశక్తి, ప్రాణశక్తి - సాపేక్షవాదము - అద్వైతసిద్ధాంతము - ప్రపంచప్రళయము - పరమాణు బాంబు - మూడవ ప్రపంచయుద్ధము - సాంఘిక, రాజకీయ అంతర్జాతీయ పరిస్థితులపై పరమాణు విజ్ఞానము యొక్క ప్రభావము - ఉపసంహారము.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పరమాణు గాథ పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1950 పుస్తకాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
ఇంజనీరింగ్ విద్య

**ఇంజినీరింగ్ విద్య** అనగా బోధన జ్ఞానం యొక్క ఒక కార్యకలాపము, ఇంజనీరింగ్ యొక్క ప్రొఫెషనల్ ప్రాక్టీస్‌కి సంబంధించిన సూత్రాలు. ఇది ఒక ఇంజనీరు అయ్యేందుకు ఆరంభ విద్యను అందిస్తుంది, ఎటువంటి అధునాతన విద్యనైనా, విశేషాధ్యయనానైనా అనుసరిస్తుంది. ఇంజినీరింగ్ విద్య సాధారణంగా అదనపు పరీక్షలచే కూడి ఉంటుంది, ఒక వృత్తి నైపుణ్య ఇంజనీరింగ్ లైసెన్స్ కోసం అవసరాలు వంటి శిక్షణ పర్యవేక్షిస్తుంది. ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాలల్లోని సాంకేతిక విద్య తరచుగా విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలో ఇంజనీరింగ్ విద్యకు పునాదిగా సేవలందిస్తుంది.యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో ఇంజనీరింగ్ విద్య ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో STEM పథకం యొక్క భాగంగా ఉంది. సర్వీస్ లెర్నింగ్ ఇంజనీరింగ్ విద్యలో మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్, నిర్మాణ శాస్త్రం, కంప్యూటర్ సైన్స్, ఇంజనీరింగ్, ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్,, సంబంధిత విద్య యొక్క ఇతర రూపాల సహా ఇంజనీరింగ్ విద్యలోని క్రమశిక్షణా వనరుల యొక్క వివిధ రకాలలో కలిసింది.

## ఇంజనీరింగ్

ఇంజనీరింగ్ (Engineering) అనగా శాస్త్ర, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని నిజజీవితంలో అవసరమైన నిర్మాణాలను, వ్యవస్థలను, యంత్రాలను, వస్తువులను, పదార్థాలను తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే ఒక అధ్యయన శాస్త్రం. ఇంజనీరింగ్ అనే పదం ఆంగ్లంలో ఇంజన్ (Engine) నుంచి వచ్చింది. ఇంజనీరింగ్ కు సమానమైన తెలుగు పదం "అభియాంత్రికత". ఇంజన్ అంటే యంత్రం. ఇంజనీరింగ్ రంగంలో ప్రవేశం ఉన్న వ్యక్తిని ఇంజనీర్ (Engineer) (అభియాంత్రికుడు) అంటారు.

వర్గం:ఇంజనీరింగ్
వర్గం:ఇంజనీరింగ్ విద్య
ప్రభుత్వేతర సంస్థ

**ప్రభుత్వేతర సంస్థ** (Non-governmental organization) అనగా ఒక సంస్థ. ఇది ఒక ప్రభుత్వం ఒక భాగమో లేదా ఒక సంప్రదాయ లాభాపేక్ష వ్యాపారమో కాదు. ప్రభుత్వేతర సంస్థను ఆంగ్లంలో **నాన్-గవర్నమెంటల్ ఆర్గనైజేషన్** (NGO) అంటారు. సాధారణంగా ఇది సాధారణ పౌరులచే ఏర్పాటు చేయబడుతుంది, నాన్-గవర్నమెంటల్ ఆర్గనైజేషన్‌లు ప్రభుత్వాల, ఫౌండేషన్స్‌ల, వ్యాపారాల, లేదా ప్రైవేటు వ్యక్తులచే నిధులను సేకరించవచ్చు. కొన్ని సంస్థలు పూర్తిగా లాంఛనప్రాయ నిధులను నివారించేందుకు స్వయంసేవకులచే ప్రాథమికంగా నడపబడుతున్నాయి. ప్రభుత్వేతర ఆర్గనైజేషన్లు ఆర్గనైజేషన్ల అత్యంత వైవిధ్యభరితమైన సమూహాలుగా కార్యక్రమాల విస్తృత పరిధిలో నిమగ్నమై ఉన్నాయి. ప్రపంచంలోని వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో వేర్వేరు విధాలుగా ఉన్నాయి. కొన్ని ఉదార స్థితిని కలిగి ఉండవచ్చు, అయితే మరికొన్ని సామాజిక అవసరాల గుర్తింపు ఆధారంగా పన్ను మినహాయింపు కోసం నమోదయి ఉండవచ్చు. ఇతరత్రా రాజకీయ, మత లేదా ఇతర ఆసక్తి సమూహాలయ్యుండవచ్చు. యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో నడుస్తున్న ప్రభుత్వేతర సంస్థల సంఖ్య 1.5 మిలియన్లని అంచనా. రష్యా  2,77,000 ఎన్‌జిఓలను కలిగి ఉందని గణాంకాలు తెలుపుచున్నాయి.ఆరువందల భారతీయులకు ఒక ఎన్‌జిఓ చొప్పున భారతదేశం 2009లో 2 మిలియన్ల ఎన్‌జిఓలను కలిగి ఉన్నట్లు అంచనా, భారతదేశంలో వీటిద్వారా ఏర్పడిన ప్రాథమిక పాఠశాలలు, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు అనేకం ఉన్నాయి..

## ఇవి కూడా చూడండి

* అన్వితా కొల్లిపార స్థాపించిన కేర్ గుడ్ అనే ఎన్జిఓ

## మూలాలు

వర్గం:సంస్థలు
రత్నావళి

**రత్నావళి** అనే అందమైన రాజకుమారి, ఉదయుడనే గొప్ప రాజు మధ్య జరిగిన ఇతివృత్తంగా అజ్ఞాత సంస్కృత నాటక రచయిత రత్నావళి నాటకాన్ని రచించారు. దాని కర్తగా నాటి భారత చక్రవర్తి హర్షుని పేరు పెట్టారని పండితుల అభిప్రాయం. నాటకంలో నాల్గంకాలు ఉన్నాయి. సాహిత్యంలో హోలీ పండుగను నమోదు చేసిన తొలి సాహిత్యం రత్నావళి నాటికే. ఈ నాటికను మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి తెలుగులోకి అనువదించారు.
thumb
దీనిని శ్రీ చింతామణి ప్రెస్, రాజమండ్రి లో ముద్రించబడి, యస్.గున్నేశ్వరరావు బ్రదర్స్, రాజమహేంద్రవరము వారి ద్వారా 1947 సంవత్సరంలో ప్రచురించారు.

## కథాంశం
యౌగంధరాయలమంత్రి సింహళేశ్వర పుత్రియగు రత్నావళిని తన యేలిక వత్సరాజున కిచ్చి వివాహము చేయదలంచి రత్నావళిని తీసుకొని వచ్చుచుండ త్రోవలో నావ సముద్రములో మునిగిపోయినది. ఆమెకు ఒక పళక దొరకి ఆమె బ్రతికినది. కౌశంబీదేశ వర్తకుకొడకు సింహళద్వీపమునుండి తిరిగివచ్చును మార్గమున రత్నావళిని గుర్తించి ఆమెను యౌగంధరాయనికి ఇచ్చును. అతడామెను వాసవదత్త వద్ద్ న్యాసముగా ఉంచెను. అక్కడ రత్నావళి - వత్సరాజులు పరస్పరము చూచుకొని ప్రేమించుకొనిరి. ఇంద్రజాలము కారణముగా వాసవదత్త రత్నావళిని  తన చెల్లెలుగా గుర్తించి ఆమెను వత్సరాజున కర్పించుట ఇందలి ప్రధానమైన కథ.

## నాటికలోని పాత్రలు
; పురుషులు :
* వత్సరాజు - కౌశాంబీ నగరాధిపతి
* యౌగంధరాయణుడు - వత్సరాజు మంత్రి
* వసంతుకుడు - విదూషకుడు
* బాభ్రవ్యుడు - వత్సరాజు కంచుకి
* విజయవర్మ - రుమణ్వంతుని మేనల్లుడు
* వసుభూతి - సింహళేశ్వరుని మంత్రి
* ఇంద్రజాలికుడు - శంబర సిద్ధి
; స్త్రీలు :
* వాసవదత్త - వత్సరాజు దేవేరి
* సాగరిక - సింహళేశ్వరుని పుత్రిక, రత్నావళి
* కాంచనమాల - వాసవదత్త పుట్టింటి చేటిక, సఖి
* సుసంగత - వాసవదత్తవేటి, సాగరిక ప్రియసఖి
* మదనిక, చూతనిక, నిపుణిక - వాసవదత్త ఇతర చేటికలు
* వసుంధర - ప్రతిహారి

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో రత్నావళి పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1947 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు నాటికలు
వర్గం:తెలుగు అనువాద నాటకాలు
శ్రీమాధవాచార్య విద్యారణ్యస్వామి (నాటకం)

శ్రీమాధవాచార్య విద్యారణ్యస్వామి నాటకం మాచిరాజు దుర్గాశంకరామాత్యుడు తెలుగులోకి అనువదించిన గ్రంథం. శృంగేరీ పీఠాధిపతి విద్యారణ్యుల గురించిన ఈ నాటకం కేళ్కర్ మరాఠీలో రాయగా దానికి తెలుగు అనువాదమిది.
## రచన నేపథ్యం
మరాఠీ నాటకాన్ని తెలుగులోకి 1927లో దుర్గాశంకరామాత్యుడు రచించాడు.


File:Madhavacharya vidyaranya natakam details (1).tif|గ్రంథ వివరాలు
File:Madhavacharya vidyaranya natakam details (2).tif|గ్రంథ వివరాలు
File:Madhavacharya vidyaranya natakam details (3).tif|గ్రంథ వివరాలు
File:Madhavacharya vidyaranya natakam details (4).tif|గ్రంథ వివరాలు
File:Madhavacharya vidyaranya natakam details (5).tif|గ్రంథ వివరాలు



## ఇతివృత్తం
విద్యారణ్యుడు లేదా మాధవాచార్యుడు శృంగేరి శారదా మఠానికి 12వ పీఠాధిపతి. శంకరాచార్యుల తరువాత ఐదు శతాబ్ధాలకు (1380-1386) శారదా పీఠాన్ని అధిరోహించాడు. విజయనగర సామ్రాజ్య స్థాపనకు మూల ప్రేరకునిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ప్రజలలో అధ్యాత్మిక భావాలు పెంపొందించడానికి అవతరించిన మూర్తిగా విద్యారణ్యుడిని భావిస్తారు. ఈ నాటకం ఆయన జీవితాన్ని ఇతివృత్తంగా చేసుకుని రచించారు.
## బయటీ లింకులు
డిజిటల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియాలోని గ్రంథప్రతి

## మూలం

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:1927 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు అనువాద నాటకాలు
బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్

**బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్** బెంగళూరు, కొత్త డిల్లీ మధ్య నడిచే రాజధాని రైలు.
## నేపధ్యము
బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ బెంగళూరు, కొత్త డిల్లీ మధ్య నడిచే అత్యంత వేగంగా నడిచే రైళ్ళలో రెండవ వేగవంతమయిన రైలు.ఈ రైలు ప్రతి రోజు రాత్రి 08గంటలకు 22691 నెంబరుతో బయలుదేరి మూడవ రోజు ఉదయం 5గంటల 55నిమిషాలకు హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్ చేరుతుంది.తిరుగుప్రయాణంలో 22692 నెంబరుతో ప్రాయాణిస్తుంది.
## చరిత్ర
బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ ను నవంబర్ 1 1992 లో ఒక వారంతపు రైలుసర్వీసుగా ప్రారంభించారు.తరువాత దీనిని వారానికి రెండుమార్లు, తరువాత మూడుమార్లు, నాలుగుమార్లకు పొడిగించడం జరిగింది.జూలై 1 2017 నుండి బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ ను రోజువారి సర్వీసుగా మార్చడం జరిగింది.
## ప్రయాణ సమయం
బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ బెంగళూరు, కొత్త డిల్లీ మధ్య 2385కిలో మీటర్ల దూరాన్ని అధిగమింఛడానికి 33గంటల 55నిమిషాల సమయం తీసుకుంటుంది.
## సగటు వేగం
బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ బెంగళూరు, కొత్త డిల్లీ మధ్య 2385కిలో మీటర్ల దూరాన్ని 70కిలో మీటర్ల సగటు వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది.
## కోచ్ల అమరిక
బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ లో ఎ.సి మొదటి తరగతి భోగి ఒకటి, రెండవ తరగతి భోగీలు 5, మూడవ తరగతి ఎ.సి భోగీలు 11,1 పాంట్రీకార్,2జనరేటర్ల భోగీలు కలిగివుంటుంది.

## ట్రాక్షన్
బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ ప్రారంభంలో ఖాజీపేట లోకోషెడ్ అధారిత WDM-3A డీజిల్ ఇంజన్ ను సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను వరకు, అక్కడినుండి హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్ వరకు ఘజియాబాద్ లోకోషెడ్ అధారిత WAP-1 లేదా WAP-4 ఎలక్టిక్ లోకోమోటివ్ను ఉపయోగంచేవారు.2010 సంవత్సరం నుండి కృష్ణరాజపురం లోకోషెడ్ అధారత WDM-3A డీజిల్ ఇంజన్ ను, సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను వరకు ఉపయోగించేవారు.తరువాత 2013వ సంవత్సరం నుండి WDM-4 డీజిల్ ఇంజన్ ను, సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను వరకు ఉపయోగించేవారు.అక్కడినుండి హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్ వరకు తుగ్లకబాద్ లేదా లాల్ గుడా అధారిత WAP 7 ఎలక్టిక్ లోకోమోటివ్ను ఉపయోగంచేవారు.2017 జూన్ 30 న గుంతకల్లు -బెంగళూరు రైలుమార్గం పూర్తిస్థాయిలో విద్యుతీకరణ జరిగిన తరువాత ఘజియాబాద్ లేదా లాల్ గుడా లేదా తుగ్లకబాద్ అధారిత WAP 7 ఎలక్టిక్ లోకోమోటివ్ను ఉపయోగిస్తున్నారు.
## చిత్రమాలిక

File:22694 Banglore Rajdhani Express.jpg|Banglore Rajdhani Express trainboard
File:22694 Banglore Rajdhani Express 2.jpg|Banglore Rajdhani Express 3 tier coach
File:Greeting Poster on Banglore Rajdhani.jpg|Greeting Poster on Banglore Rajdhani

## బయటి లంకెలు

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళు
వర్గం:కర్ణాటక రైలు రవాణా
వర్గం:తెలంగాణ రైలు రవాణా
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రైలు రవాణా
వర్గం:మహారాష్ట్ర రైలు రవాణా
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ రైలు రవాణా
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ రైలు రవాణా
వర్గం:ఢిల్లీ రైలు రవాణా
మాళవికాగ్నిమిత్రము (కందుకూరి వీరేశలింగం)

మాళవికాగ్ని మిత్రము నాటకాన్ని సంస్కృతం నుంచి తెలుగులోకి కందుకూరి వీరేశలింగం అనువదించారు. మాళవికాగ్నిమిత్రము మహాకవి కాళిదాసు విరచిత సంస్కృత నాటకము. ఇది కాళిదాసు యొక్క మొట్టమొదటి నాటక రచన.
## రచన నేపథ్యం

File:Malavikagri mitramu (2).tif|మాళవికాగ్ని మిత్రం వివరాలు
File:Malavikagri mitramu (3).tif|మాళవికాగ్ని మిత్రం వివరాలు

## బయటి లింకులు
* డీఎల్‌ఐలోని గ్రంథప్రతి

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
ముంతాజ్ మహల్

**ముంతాజ్ మహల్ ** (1 సెప్టెంబరు 1593 &ndash; 17 జూన్ 1631) (పర్షియన్, ;  ; అర్థం "మహలుకే గర్వకారణం ") ఒక మొఘల్ రాణి, షాజహాన్ యొక్క పట్టపురాణి. ఆగ్రాలోని తాజ్ మహల్ ఈమె జ్ఞాపకార్థమే షాజహాన్ నిర్మించాడు.

ఈమె పేరు అర్జుమంద్ బేగం, ఆగ్రాలో పర్షియన్ శ్రీమంతుడైన ఐన అబ్దుల్ హసన్ ఆసఫ్ ఖాన్ కుమార్తె. నూర్జహాన్కు మొదట బంధుత్వముండేది ఆతరువాత కోడలయ్యింది. అర్జుమంద్ బాను తన 19వ యేట 10 మే 1612 న యువరాజు "ఖుర్రం"తో వివాహమయ్యింది. ఖుర్రం ఆతరువాత షాజహాన్ గా ఖ్యాతిపొండాడు. ఖుర్రానికి అర్జుమంద్ బేగానికి పెళ్ళి నిశ్చితార్థం 1607 లోనూ, పెళ్ళి 1612 లోనూ జరిగింది. ఈమె మధ్యప్రదేశ్ లోని బుర్హాన్ పూర్ లో మరణించింది.

 

## సూచికలు

మీరు చెప్పిన విషయలకు చరిత్రకు సంబంధం లేదు

## మూలాలు
* 
* 

## బయటి లింకులు

వర్గం:1593 జననాలు
వర్గం:1631 మరణాలు
వర్గం:మొఘల్ సామ్రాజ్యం
వర్గం:ఆగ్రా ప్రజలు
వర్గం:పర్షియన్ స్త్రీలు
వర్గం:తాజ్ మహల్
వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
శ్రీకృష్ణకవి చరిత్రము

ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర పండితులు, బహుగ్రంథకర్త, గ్రాంథికవాది శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి జీవిత చరిత్రమిది. కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి తన జీవితంలోని వివిధ సంఘటనలను చెప్పగా విని ఆకళించుకుని ప్రభుత్వోన్నతోద్యోగి, సాహిత్యాభిలాషి  అనంతపంతుల రామలింగస్వామి ఈ గ్రంథాన్ని రచించారు. కవి ఈ కృతిని ఆంధ్రభారతికి అంకితమిచ్చారు.

ఇది మొదట వజ్రాయుధపత్రికలో ప్రకటింపబడి  1933 సంవత్సరంలో పుస్తకరూపంలో వెలువడింది. దీనిని నెల్లూరు ప్రోగ్రెసివ్ యూనియన్‌వారు ప్రచురించారు. లలితాముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడింది.
## విషయ సంగ్రహము
ఈ పుస్తకంలో పదకొండు ప్రకరణాలలో రచయిత శాస్త్రిగారి జీవితాన్ని వర్ణించాడు. 
ప్రథమప్రకరణములో వంశాదికథనము, తల్లిదండ్రుల వృత్తాంతము ఉన్నాయి. ద్వితీయ ప్రకరణములో జన్మాదికము, విద్యాభ్యాసము అనే శీర్షికలున్నాయి. తృతీయ ప్రకరణములో ఉపనయనము - ప్రథమ వివాహము, సంతానము అనే అంశాలు వ్రాయబడ్డాయి. చతుర్థ ప్రకరణములో వర్తకము, వ్యవసాయము, ఋణబాధ, ఉద్యోగము అనే విభాగాలున్నాయి. పంచమ ప్రకరణములో తీర్థాటనము, ప్రభుదర్శనము మొదలైన విషయాలున్నాయి. షష్ఠ ప్రకరణములో మాయావులు, ఉర్లాము ఎస్టేటు, శ్రీకృష్ణ ప్రసాదము అనే విభాగాలున్నాయి. సప్తమ ప్రకరణములో ఉర్లాము మాహాత్మ్యము, ముక్త్యాల సంస్థానాశ్రయము, ధైర్యసాహసములు, మంత్రశాస్త్రము వంటి శీర్షికలున్నాయి. అష్టమ ప్రకరణములో చెడ్డకాలము, పాలకొల్లు సత్కారము, పెండ్యాలాభియోగము, మరియొక కేసు, వ్యాజ్యములు, నీలాపనింద, జటప్రోలు సంస్థానము, ముక్త్యాలరాజాగారి పునస్సమావేశము తదితర విషయాలున్నాయి. నవమప్రకరణములో కవిగండపెండేరము, జయపుర సంస్థానము, స్వభావగుణవిశేషములున్నాయి. దశమ ప్రకరణములో గ్రంథవిమర్శనము శీర్షిక క్రింద కవిగారి కొన్ని గ్రంథాల పరామర్శ ఉంది. చివరి ప్రకరణములో కవిగారి గ్రాంథిక భాషాభిమానము, పండిత వివాదము అనే రెండు విషయాలను రచయిత పేర్కొన్నాడు.
## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1933 పుస్తకాలు
వర్గం:జీవిత చరిత్రలు
హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషను

**హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషను ** భారతదేశ రాజధాని ఢిల్లీ లోని అత్యంత రద్దీగా ఉండు ఒక రైల్వే స్టేషను. భారతదేశంలోని దాదాపు అన్ని రాష్ట్రాల రాజధాని నగరాలకు ఇక్కడి నుండి రైల్వే అనుసంధానము ఉంది.
## నేపధ్యము
## ఇక్కడి నుండి ప్రారంభమయ్యే కొన్ని రైళ్ళ వివరాలు
*హజరత్ నిజాముద్దీన్ - హబీబ్‌గంజ్ (భోపాల్ ) (Shaan - E - Bhopal Express)
*హజరత్ నిజాముద్దీన్ - జబల్‌పూర్ (గోండ్వాన ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - జబల్‌పూర్ (మధ్యప్రదేశ్ సంపర్క్‌క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - జబల్‌పూర్ (మహాకోశల్ ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - ముంబై సెంట్రల్ (ఆగస్టు క్రాంతి రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్)
*బాంద్రా టెర్మినస్ హజరత్ నిజాముద్దీన్ గరీబ్ రధ్ ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - బెంగుళూరు (బెంగళూరు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్- యశ్వంతపుర్ (బెంగుళూరు) (కర్ణాటక సంపర్క్‌క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - త్రివేండ్రం సెంట్రల్ (త్రివేండ్రం రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - చెన్నై సెంట్రల్ చెన్నై రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - వాస్కో-డి-గామా, గోవా ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - సికింద్రాబాద్ (సికింద్రాబాద్ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - హైదరాబాద్ డెక్కన్, దక్షిణ్ ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - ఇండోర్ ఇండోర్ ఇంటర్ సిటీ ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - ఝాన్సీతాజ్ ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - మైసూర్ (స్వర్ణజయంతి ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - కోయంబత్తూరు (కొంగు ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్- మదురై (తమిళనాడు సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - కన్యాకుమారి తిరుక్కురల్ ఎక్స్‌ప్రెస్
* చండీగడ్ - హజరత్ నిజాముద్దీన్ - కొచ్చువేలి (కేరళా సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ వయా కొంకణ్ రైల్వే)
* చెన్నై సెంట్రల్ హజరత్ నిజాముద్దీన్ గరీబ్ రధ్ ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - మాణిక్‌పూర్ జంక్షన్ / ఖజురహో ఉత్తరప్రదేశ్ సంపర్క్ క్రాంతి ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - త్రివేండ్రం సెంట్రల్ స్వర్ణజయంతి ఎక్స్‌ప్రెస్ వీక్లీ సూపర్ ఫాస్ట్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - ఎర్నాకుళం దురంతో ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - ఎర్నాకులం మంగళ లక్ష్యద్వీప్ ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - ఎర్నాకుళం వీక్లీ సూపర్ ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ (వయా పాల్ఘాట్)
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - ఉదయ్‌పూర్ m:en:Mewar Express
* m:en:Kota Hazrat Nizamuddin Jan Shatabdi Express
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - Pune Duronto Express
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - విశాఖపట్నం సమత ఎక్స్‌ప్రెస్
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - విశాఖపట్నం m:en:Swarna Jayanti Express
* హజరత్ నిజాముద్దీన్ - అమృత్‌సర్ m:en:Chhattisgarh Express
* m:en:Bandra Terminus Hazrat Nizamuddin Yuva Express
* m:en:Maharashtra Sampark Kranti Express
* m:en:Chhattisgarh Sampark Kranti Superfast Express

## చిత్ర మాలిక

File:Hazrat Nizamuddin platformboard.JPG|హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషను లోని ఒక సూచిక బోర్డు
File:Platform 8 & 9 under construction at Hazrat Nizamuddin.jpg|హజరత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషనులో నిర్మాణములో ఉన్న ప్లాట్‌ఫాం నెంబర్లు 8, 9


వర్గం:భారతదేశపు రైల్వే స్టేషన్లు
మాలతి (నాటకం)

మాలతి నాటకాన్ని గుత్తిభాస్కర రామచంద్రరావు రచించాడు.  రామాయణ ఇతివృత్తాన్ని నేరుగా అనుసరించకున్నా రామాయణ పాత్రలు, విశేషాలు ధ్వనించేలా రాయడం విశేషం.

ఈ పుస్తకం కాకినాడ నందు సుజన రంజనీ ముద్రాక్షరశాల యందు పోతాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు చే 1909లో ముద్రించబడినది.

## విశేషాలు
ఈ పుస్తకం పీఠికను కొక్కొండ వెంకటరత్నం పంతులు రాసాడు పీఠికలో అతను ఈ నాటకం కల్పిత కథ అనీ, వ్యంగ ప్రధాన మగుటచేత ఆ వ్యంగ్యము శ్రీదద్రామాయణముగా స్పురించబడుతున్నట్లు తెలియజేసాడు. ఈ నాటికలో కథానాయకుడు కోసల దేశాధిపతి, చక్రవర్తి మనోభిరాముడు అయినందున రామాయణంలో రాముని పాత్రగా తోస్తున్నది.  కథానాయకి మాలతి వసుమతీ కుమార్తె అయినందున సీత యని స్పురించుచున్నది. వసుమతీ భర్త అయిన వసువర్మ జనకరాజుగా, మనోభిరాముని తల్లి ప్రభావతి రాముని తల్లి కౌసల్యగా, కథానాయకుని మేనమామ వీరసేనుడుఇ వానర సేనాపతి అయిన సుగ్రీవునిగా, భల్లూకభట్టు రామాయణంలోని జాంబవంతునిగా, గురువు కౌశికుడు విశ్వామిత్రునిగా భావింపబడుతుంది. మాలతి మేనమామ  కొడుకు భీమవర్మ  దొంగలరాజుగా దుష్టబుద్ధి కలిగి యుండి మాలతీ స్వయంవరమందు పరాజితుడైనాడు. అతను దుష్ట రావణునిగా, భీమవర్మ మారీచునిగా దూచును. వృషుడు విభీషణుడనియు, నర్మద త్రిజట యని పోలిక యున్నది.  

ఈ రూపకం శ్రీ మద్రామయణ కథయే ధ్వనిగా కలదగుటచే ఇందలి గ్రహించవలసిన అంశములు వేరుగా చెప్పవలసిన అవసరం లేదు.  

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* డీఎల్‌ఐలోని గ్రంథ ప్రతి

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:1909 పుస్తకాలు
మనమూ-మన దేహస్థితి

వైద్యశాస్త్రంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం మన శరీరాన్ని అవగాహన చేసుకోవడం. దాన్ని అవగాహన చేసుకున్న కొద్దీ ఎన్నో వ్యాధులకు మూలం, ఎన్నెన్నో వైద్యసమస్యలకు పరిష్కారం  దొరుకుతాయి. ఈ అవగాహన  కేవలం వైద్యులకే కాక సామాన్యులకు కూడా అవసరం. దానివల్ల వారు  ఎన్నో సమస్యలు తప్పించుకునే వీలు దక్కుతుంది. పాఠకులకు శరీరాన్ని అవగాహన కల్పించేందుకు వైద్య వృత్తిలో అనుభవం ఉన్న రచయిత ఈ గ్రంథమాల రచించారు. ఆంధ్రపత్రిక అధిపతులైన శివలెంక శంభుప్రసాద్ ప్రేరణతో ఈ గ్రంథమాలను తాను ప్రణాళిక చేసి రచించినట్టు రచయిత డాక్టర్ గాలి బాలసుందరరావు చెప్పారు.
thumb
ఈ గ్రంథమాలను మధురా పబ్లికేషన్స్, మద్రాసులో 1964-66 మధ్యకాలంలో ముద్రించబడ్డాయి.

## మొదటి భాగము : శరీర ధర్మకాండ
మనమూ-మన దేహస్థితి గ్రంథమాలలోని మొదటి భాగము శరీర ధర్మకాండ మొదటి ముద్రణ మే, 1964 లో జరిగింది.
### విషయసూచిక

# సజీవములు-నిర్జీవములు
# జీవకణము-దాని నిర్మాణము
# జీవకణ కార్యక్రమము
# జీవకణముల వృద్ధి-పునరుత్పత్తి
# మానవ శరీర విజ్ఞానము
# శరీరము-కోశ విభాగము
# అస్థి కోశము
# సంధి విజ్ఞానము
# నరకోశము
# శిరోనరములు-ఇంద్రియములు
# రక్త సంచార కోశము
# శ్వాసకోశము
# జీర్ణకోశము
# లివరు : పేంక్రియస్
# అనాళికా గ్రంథులు
# మెటబాలిజం : ఉష్ణశక్తి
# చర్మము
# మూత్రకోశము
# సంతానకోశము
# ప్రసవము

## రెండవ భాగము : రోగకాండ
మనమూ-మన దేహస్థితి గ్రంథమాలలోని రెండవ భాగము రోగకాండ మొదటి ముద్రణ 1965 లో జరిగింది. దీనిని మాతృసమానులైన తెన్నేటి శేషమ్మ గారికి అంకితమిచ్చారు.
### విషయసూచిక

# రోగకారక శక్తులు
# ఇన్‌ఫిల్ట్రేషన్-డీజెనరేషన్
# మెటబాలిజము: దాని వ్యవస్థా భంగములు
# పోర్ ఫైరిన్లు
# నెక్రోసిస్
# గేంగ్రీన్
# విటమినులు
# ఇన్‌ఫ్లమేషను
# రక్తప్లావన వ్యవస్థా భంగము
# శరీరద్రవ దుర్ వ్యవస్థ
# షాక్
# త్రాంబోసిస్
# ఎంబోలిజము
# అపాయములు
# శక్తిజనిత వ్యాధులు
# రసాయనిక వస్తువులు : ప్రమాదములు
# నియోప్లాజము

## మూడవ భాగము : ఔషధకాండ
మనమూ-మన దేహస్థితి గ్రంథమాలలోని మూడవ భాగము ఔషధకాండ మొదటి ముద్రణ జనవరి 1966 లో జరిగింది. దీనిని మహానటుడైన తన మిత్రుడు శ్రీ గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు గారికి అంకితమిచ్చారు.
### విషయసూచిక

# ఔషధకాండ - వివిధ శాఖలు
# ఔషధములు - పనిచేసే విధానములు
# శరీరములో ప్రవేశించిన ఔషధములు ఏమౌతవి ?
# ఔషధములు - ప్రభేదములు
# ఔషధ ప్రదానము
# ప్రిస్క్రిప్షన్ వ్యాసే విధము
# నరకోశము - ఔషధములు
# కేంద్రనరాశయము - మందీకరౌషధములు
# బాధా నివారకములు
# ప్రకంపనా నిరోధకములు
# ఉత్తేజకములు
# అభ్యాసకారకౌషధములు
# స్వచ్ఛంద నరాశయము - ఔషధ విజ్ఞానము
# పేరా-సింపతెటిక్ సిస్టం ఉత్తేజకములు
# గేంగ్లియాన్ నిరోధకౌషధములు
# మానసికౌషధములు

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో మనమూ-మన దేహస్థితి : శరీర ధర్మకాండ పుస్తక ప్రతి.
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలొ మనమూ-మన దేహస్థితి : రోగకాండ పుస్తక ప్రతి.
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో మనమూ-మన దేహస్థితి : ఔషధకాండ పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1964 పుస్తకాలు
వర్గం:1965 పుస్తకాలు
వర్గం:1966 పుస్తకాలు
గ్రహశకలం

**గ్రహశకలాలు** అనగా స్వల్ప గ్రహాలు, ప్రత్యేకించి అంతర్గత సౌర వ్యవస్థ లోనివి. పెద్దవి ప్లానిటోయిడ్స్ అని కూడా పిలవబడుతున్నవి. ఈ పదాలు చారిత్రకంగా ఒక గ్రహం డిస్కుగా చూపని సూర్యుని కక్ష్యలోని ఏ ఖగోళ వస్తువుకైనా వర్తించబడుతున్నాయి, చురుకైన తోకచుక్క లక్షణాలు గమనింపబడవు, కానీ బాహ్య సౌర వ్యవస్థలోను స్వల్ప గ్రహాలు కనుగొనబడ్డాయి, అయితే వాటి అస్థిర ఆధారిత ఉపరితలాలు తోకచుక్కలను తలపించేలా నిర్మితమయివుంటాయి, అందువలన తరచుగా సంప్రదాయ గ్రహశకలాలు నుండి అవి వేరు చేయబడ్డాయి. గ్రహశకలాలను ఆంగ్లంలో **ఆస్టరాయిడ్స్** అంటారు. ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 30న అంతర్జాతీయ గ్రహశకల దినోత్సవం జరుపుకుంటారు.

ఆస్టెరాయిడ్ అనగా సౌరవ్యవస్థలో సూర్యుని చుట్టూ ప్రయాణించే ఒక చిన్న వస్తువు. ఇది ఒక గ్రహం వంటిది, కానీ చాలా చిన్నది. పురాతన గ్రీకు భాషలో ఆస్టెరాయిడ్ అనే పేరు యొక్క అర్ధం "నక్షత్రం వంటిది" అని. గ్రహశకలాలు ఆకాశంలో చిన్న నక్షత్రాలుగా ఉండవచ్చు, కానీ అవి నిజంగా సూర్యుని చుట్టూ తరలుతుంటాయి, అయితే నక్షత్రాలూ కదులుతున్నట్టు కనిపిస్తాయి ఎందుకంటే భూమి తన చుట్టూ తాను తిరుగుతున్నందున. గ్రహాల వలె గ్రహశకలాలు వాటి నుండి సొంత కాంతిని తయారు చేయలేవు.

## ఆస్టెరాయిడ్ పట్టీ
* ప్రధాన వ్యాసం ఆస్టెరాయిడ్ పట్టీ
ఆస్టెరాయిడ్ పట్టీ (ఆంగ్లం : Asteroid Belt), సౌరమండలము (సౌరకుటుంబం) లో ఒక ప్రాంతం, ఈ ప్రాంతం, అంగారకుడు, బృహస్పతి గ్రహాల మధ్య నున్నది. ఈ ప్రాంతం, లెక్కకుమించిన అనాకార శరీరాలతో నింపబడి వుంటుంది, వీటిని ఆస్టెరాయిడ్లు లేదా సూక్ష్మ గ్రహాలు అంటారు.

## ఇవి కూడ చుడండి
46 హెస్టియా

## మూలాలు

వర్గం:గ్రహశకలాలు
మారుతున్న సమాజం - నా జ్ఞాపకాలు

[alt=Mamidipudi Venkata Rangayya.jpg|thumb|మారుతున్న సమాజం - నా జ్ఞాపకాలు రచయిత [మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]]
మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య ప్రముఖ రచయిత, విద్యావేత్త, ఆర్థిక, రాజనీతి శాస్త్ర పారంగతుడు. ఈయన విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాత కూడాను. బాల్యంలో తెలుగు, సంస్కృతం అభ్యసించిన తర్వాత ఆంగ్ల విద్య కోసం మద్రాసు లోని పచ్చయప్ప కళాశాలలో చేరారు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి 1907 లో బి.ఎ.పరీక్షలో మొదటి తరగతిలో మొదటివాడిగా ఉత్తీర్ణులయ్యారు. తర్వాత పచ్చయప్ప కళాశాలలో పనిచేస్తూ అదే విశ్వవిద్యాలయం నుండి చరిత్ర, ఆర్థిక, రాజకీయ శాస్త్రాలలో ఎం.ఏ. పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. చదువుతున్న కాలంలోనే స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు ప్రోత్సాహం మీద కాకినాడ లోని పిఠాపురం రాజావారి కళాశాలలో చరిత్రాధ్యాపకులుగా 1910లో చేరి 1914 వరకు నిర్వహించారు. తరువాత విజయనగరం మహారాజా కళాశాలలో ఆర్థిక, రాజకీయ శాస్త్రాలలో అధ్యాపకులుగా 1927 వరకు పనిచేశారు. ఆ కాలంలో యువరాజైన అలకనారాయణ గజపతికి విద్యాదానం చేశారు తర్వాత సంస్థానంలో దివానుగా నియమితులయ్యారు. వీరు సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము నిర్మాణంలో సంపాదక వర్గానికి అధ్యక్షులుగా 1958 లో మొదటి సంపుటాన్ని విడుదల చేశారు. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 1968 లో పద్మ భూషణ్ పురస్కారం ఇచ్చి గౌరవించింది. 93 ఏళ్ళు జీవించిన వేంకటరంగయ్య తన విస్తారమైన, వైవిధయభరితమైన, లోతైన జీవితానుభవాలను ఈ గ్రంథరూపంలో రచించారు.

## విషయసూచిక
* మా గ్రామం
* మా శాఖ
* మా కుటుంబం
* నేను - నా విద్య
* నా ఉద్యోగం - ప్రథమ దశ
* నా ఉద్యోగం - రెండవ దశ
* నా ఉద్యోగం - మూడవ దశ
* నిరుద్యోగదశ - మొదటి భాగం
* నా ఉద్యోగ జీవితంలో ఆఖరు దశ (1)
* నా ఉద్యోగ జీవితంలో ఆఖరు దశ (2)
* వార్ధక్యం - ప్రథమ దశ
* వార్ధక్యం - రెండవ దశ

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:ఆత్మకథలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1981 పుస్తకాలు
తెలంగాణ విమోచన దినోత్సవం

thumb|హైదరాబాద్ విమోచనకు ఏడాది నిండిన సందర్భంగా 1949 సెప్టెంబరులో ప్రచురించిన ఆంధ్రపత్రిక ప్రత్యేక సంచిక
నిజాం కబంధ హస్తాల నుండి హైదరాబాదు సంస్థానం విముక్తి పొందిన రోజును తెలంగాణ విమోచన లేదా విలీన దినంగా పాటిస్తారు.

## తెలంగాణ విమోచన దినోత్సవం వెనకున్న చరిత్ర

1947 ఆగస్టు 15న బ్రిటిష్ వారి పాలన అంతమై భారతదేశమంతటా స్వాతంత్ర్య సంబరాలు జరుపుకున్నారు. కానీ దేశం నడి బొడ్డున ఉన్న హైదరాబాద్ సంస్థాన ప్రజలకు ఆ అదృష్టం లేకుండా పోయింది. అప్పటి వరకూ బ్రిటిష్ వారికి సామంతుడిగా ఉన్న హైదరాబాద్ నవాబు మీర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్ తాను కూడా స్వతంత్రుడిని అయ్యానని ప్రకటించుకున్నాడు. హైదరాబాద్ అటు ఇండియాలో, ఇటు పాకిస్తాన్లో కలవదని స్వతంత్రంగా ఉంటుందని ప్రకటించాడు. కానీ సంస్థానంలోని ప్రజలు తాము భారతదేశంలో కలవాలని కోరుకున్నారు.
ఆనాటి హైదరాబాద్ సంస్థానంలోని తెలంగాణ, మరాఠ్వాడా, కర్ణాటక ప్రాంతాల్లో ఇంకా ప్యూడల్ పాలన కొనసాగుతోంది. ఒకవైపు దేశ్ముఖ్, జాగీర్దార్, దొరల వెట్టి చాకిరిలో గ్రామీణ ప్రజానీకం మగ్గిపోతుంటే, మరోవైపు నిజాం అండతో రజాకార్లు చెలరేగిపోయారు.. ప్రజల మాన, ప్రాణాలకు రక్షణ లేకుండా పోయింది. గ్రామాలపై పడి ప్రజలను దోచుకొని, హత్యాకాండను కొనసాగించారు. నిజాం ప్రోద్బలంతో రజాకార్ల నాయకుడు కాశీం రజ్వీ ఢిల్లీ ఎర్రకోటపై అసఫ్ జాహీ పతాకాన్ని ఎగురేస్తానని విర్ర వీగాడు..
ఇలాంటి పరిస్థితిలో నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా స్టేట్ కాంగ్రెస్, కమ్యూనిస్టు పార్టీ, ఆర్యసమాజ్ తమ తమ మార్గాల్లో పోరాటాన్ని చేపట్టాయి. ఈ సంస్థలన్నింటినీ నిషేధించాడు ఉస్మాన్ అలీఖాన్. భారత దేశ నడిబొడ్డున క్యాన్సర్ కణితిలా మారిన హైదరాబాద్ సంస్థానంపై చర్య తీసుకోక తప్పదని నాటి హోం మంత్రి సర్దార్ వల్లభాయి పటేల్ నిర్ణయించుకున్నారు. పరిస్థితిని ముందే ఊహించిన నిజాం నవాబు పాకిస్తాన్ సాయం కోసం వర్తమానం పంపడంతో పాటు, ఐక్యరాజ్య సమితిని ఆశ్రయించాడు. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో 1948 సెప్టెంబరు 13న భారత సైన్యం ఆపరేషన్ పోలో పేరిట హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని ముట్టడించింది. దీనికి పోలీస్ యాక్షన్ అనే పేరు పెట్టారు. ఆ తర్వాత సెప్టెంబరు 17న నిజాం నవాబు లొంగుబాటు ప్రకటన చేశారు. ఈ విధంగా హైదరాబాద్ వాసులకు స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది. హైదరాబాదు రాష్ట్రం ఏర్పడింది. అందుకే సెప్టెంబరు 17ను తెలంగాణ విమోచన దినోత్సవంగా పాటిస్తారు.

## వేడుకలు
రాచరిక వ్యవస్థ నుండి తెలంగాణ సమాజం ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థలోకి వచ్చి 75 సంవత్సరాలు పూర్తవుతున్న సందర్భంగా సెప్టెంబరు 17ను ‘తెలంగాణ జాతీయ సమైక్యతా దినం’గా పాటిస్తూ 2022 సెప్టెంబరు 16, 17, 18 తేదీలలో మూడురోజులపాటు తెలంగాణ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ‘తెలంగాణ జాతీయ సమైక్యతా వజ్రోత్సవాల’ ప్రారంభ వేడుకలనూ, 2023 సెప్టెంబరు 16, 17, 18 తేదీలలో ముగింపు వేడుకలనూ ఘనంగా నిర్వహించాలని తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.

## ఇవి చదవండి
తెలంగాణ విమోచనోద్యమం

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ
వర్గం:దినోత్సవాలు
మనశ్శరీరములపై పరిసరముల ప్రభావము

**మనశ్శరీరములపై పరిసరముల ప్రభావము** అనే తెలుగు పుస్తకాన్ని పారనంది జగన్నాధ స్వామి రచించారు.

చార్లెస్ రాబర్ట్ డార్విన్ భూమిపై జీవజాలము ఏ విధంగా పరిణామక్రం చెందాయి అనే విషయంపై పరిశోధనలు చేశాడు తత్ఫలితంగా పరిణామ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. ప్రకృతి లో జీవజాతులు వేటికవే ఏక కాలంలో రూపొందినట్లు ఎంతో కాలం నుండి నమ్ముతూ వస్తున్న ప్రజానీకానిని - అదంతా వాస్తవం కాదని ఒక మాతృక నుంచి సకల జీవరాశులు క్రమానుగతంగా పరిణామం చెందుతూ ఏర్పడతాయని, ఈ చర్య అనంతంగా కొనసాగుతూ ఉంటుందని వివరించినవాడు చార్లెస్ డార్విన్. వానరుని నుంచి నరవానరుడు, నరవానరుని నుంచి నరుడు పరిణామ పరంగా ఉద్భవించాడని తెలిపి సంచలనం రేపిన ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త చార్లెస్ డార్విన్. ఆయన సిద్ధాంతాన్ని ఆధారం చేసుకుని ప్రకృతి/పరిసరాలు మనస్సుపైనా, శరీరంపైనా చూపే ప్రభావాన్ని ఈ పుస్తకంలో రచయిత వివరించారు. ఆయన డార్విన్‌తో పాటు ఇతరులు ఏమన్నారో, ప్రాచీన భారతీయ సిద్ధాంతాలు ఏం చెప్తున్నాయో కూడా ఈ గ్రంథంలో రాశారు.

## విషయసూచిక
* ఉపోద్ఘాతము 
* పరిసరములు; డార్విన్ యొక్క విచారణ
* పరిసరములు; వాటి విభజన
* పరిసరములు; ప్రాణుల సంభవము
* పరిసరములు; ప్రాణుల సృష్టి
* పరిసరములు; ప్రాణుల లయము
* ప్రాణులు సరిపెట్టుకొనుట
* ఆహారము
* శీతోష్ణస్థితి; వేడిమి; చవి
* వెలుతురు; సూర్యరశ్మి
* నివాస స్థలము
* ఉపయోగానుపయోగములు
* మిగిలిన పరిసరములు
* పరిసరముల సామాన్య ప్రభావము
* పరిసర ప్రభావ సిద్ధాంతము
* సిద్ధాంతానుబంధ ప్రశ్నలు
* సంఘము
* వరణ సిద్ధాంత నిరూపణ
* పరిసరములు; మనోవృత్తులు

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలొ పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1918 పుస్తకాలు
మోహినీ రుక్మాంగద (నాటకం)

ధర్మవరము రామకృష్ణమాచార్యులు  (1853 - 1912) సుప్రసిద్ధ నటుడు, నాటక రచయిత, బహుభాషా పండితుడు. ఇతడు "ఆంధ్ర నాటక పితామహుడు"గా ప్రసిద్ధిగాంచాడు. ఇతడు సుమారు 30 కి పైగా స్వంత నాటకాలను రచించాడు. వాటిలో ప్రఖ్యాతి పొందినదీ నాటకం. ఇది డి.కె.కృష్ణమాచార్లు వారి సోదరుల వలన ప్రకటించబడినది. దీని రెండవ కూర్పు 1931 సంవత్సరంలో బళ్ళారిలో ముద్రింబడినది.

## కథా సంగ్రహం
### ప్రథమాంకము
* రంగం 1 : అజామిళుని చరిత్రము నారదుని వలన విని రుక్మాంగదుడు ఏకాదశీ వ్రతము పట్టుట.
* రంగం 2 : ఏకాదశీ వ్రతమును గురించిన ముఖ్య ప్రకటన.
* రంగం 3 : పిచ్ఛిల వలాహకులను నిరువును సత్రధర్మకర్తలు పంచాపకేశ శాస్త్రియను మధుర వైపుననుండి వచ్చిన యధికారిచే బలవంతపు ఏకాదశి చేయించుట.
### ద్వితీయాంకము
* రంగం 1 : యముడు విరామముగా వైద్యనాథుడను గంధర్వునితో చదరంగమాడుట. వారి సంభాషణము.
* రంగం 2 : నందనవనములో రంభాదులయిన యప్సరసల సంగీత వినోదము. ఆ సందర్భమున నైన విఘ్నములు.
* రంగం 3 : యమ బ్రహ్మల సంవాదము. విష్ణు సేనానియగు విష్వక్సేనుడు వచ్చి వైకుంఠమును వృద్ధిచేయుమని చెప్పుట. అప్సరసల మొర.
### తృతీయాంకము
* రంగం 1 : రుక్మాంగదుని భార్య సంధ్యావళి గర్భముతో నుండుట. ఇష్టకామేశ ప్రభావమున నాయమ జాడ్యము నివర్తించియుండినందున శివస్తుతి.
* రంగం 2 : అప్సరసల నిర్ధారణము.
* రంగం 3 : రుక్మాంగదు హరికథా కాలక్షేపము. మోహిని యకృత్రిమ మోహము.
### చతుర్థాంకము
* రంగం 1 : వింధ్యపర్వతములో నిష్టకామేశాలయము. మోహిని గానము రుక్మాంగదు మోహము. శివలింగము నుభయులు స్తుతించుట.
* రంగం 2 : రుక్మాంగదు భార్యల యాలోచన. వారి నిర్ధారణము. మోహినీ సంధ్యావళుల స్నేహము.
### పంచమాంకము
* రంగం 1 : రంభాదుల యాగ్రహము. మోహిని పశ్చాత్తాపము.
* రంగం 2 : రుక్మాంగదు నేకాదశీ నియమువలని దుఃఖము. మోహినీ కౄరకృత్యము. ధర్మాంగదుని మనోదార్ఢ్యము. శ్రీవిష్ణు నాగమనము. స్తపము.

## సినిమాలు
ఈ నాటకం ఆధారంగా రెండు తెలుగు సినిమాలు నిర్మించబడ్డాయి.
*మోహినీ రుక్మాంగద (1937 సినిమా) - 1937లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*మోహినీ రుక్మాంగద (1962 సినిమా) - 1962లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో మోహినీ రుక్మాంగద పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:1931 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
చంద్రగుప్త (నాటకం)

**చంద్రగుప్త** లేదా **మౌర్యాభ్యుదయము** అనే చారిత్రక నాటకాన్ని ముత్తరాజు సుబ్బరావు రచించారు. అతని మరణానంతరం కుమారుడు ముత్తరాజు సుబ్బరామరావు 1932 సంవత్సరంలో దీనిని ముద్రించారు. దీనికి ఉపోద్ఘాతాన్ని తూములూరు శివరామయ్య గారు రచించారు.

చంద్రగుప్తుడు మౌర్య సామ్రాజ్య స్థాపకుడు. తన తల్లి ముర పేరు మీదుగా మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. భారత దేశాన్ని మొత్తం ఒక రాజ్యంగా పరిపాలించడంలో సఫలీకృతుడైనాడు. చంద్ర గుప్తుడు మొట్ట మొదటిసారిగా భారతదేశమంతటినీ ఏకం చేసి నిజమైన చక్రవర్తి అనిపించుకున్నాడు. ఆయన గురువు చాణక్యుని సహకారంతో చంద్రగుప్తుడు ఈ విజయం సాధించారు. ఆ ఇతివృత్తాన్ని ముత్తరాజు సుబ్బరావు నాటకీకరించారు.

## నాటకంలోని పాత్రలు
; పురుషులు : 
# చంద్రగుప్తుడు (మౌర్యుడు, వృషలుడు) - మగధాధీశ్వరుడు, కథానాయకుడు.
# చాణక్యుడు (విష్ణుగుప్తుడు, కౌటిల్యుడు) - మగధాధీశ్వరుని గురువు.
# రాక్షసుడు - మగధాధీశ్వరుని మంత్రిపుంగవుడు.
# మైత్రేయుడు - మగధాధీశ్వరుని వయస్యుడు.
# చందనదాసు - మగధాధీశ్వరుని మంత్రి.
# శిఖరకుడు - మలయకేతుని సేనాని.
# శార్జ్గరవుడు - చాణక్య శిష్యుడు.
# చంద్రపాలుడు - కంచుకి ప్రతీహారి.
# సెల్యుకేశ్వరుడు - సిరియా దేశాధీశ్వరుడు.
# పాత్రకులుడు - సిరియా దేశాధీశ్వరుని సేనాని.
# మెగాస్థానీశ్వరుడు - సిరియా దేశాధీశ్వరుని మంత్రి.
# హిప్పడు - సిరియా దేశాధీశ్వరుని సైనికుడు.
# కైలన్ - సిరియా దేశాధీశ్వరుని సైనికుడు.
; స్త్రీలు :
# హేళిని - సిరియా దేశాధీశ్వరుని పుత్రిక, కథానాయిక
# రదనిక - హేళిని చెలికత్తె, హిందూకాంత.
# శోణోత్తర - చంద్రగుప్తుని దాసి.

## కథా సంగ్రహం
* 1.1 : చందనదాసుడు వ్యాపారార్ధము బాబిలను నగరమేగి యచ్చట శల్యూకేశ్వరుడు భారతభూమిపై దండయాత్ర వెడలనున్నాడని విని రదనికను భారతమాతృ సేవకు బురికొల్పుట.
* 1.2 : రదనిక హేళినికి మౌర్యునిపై వలపుగొలిపి తండ్రితోడ హిందూదేశమేగ బ్రోత్సాహ మొనర్చుట.
* 2.1 : రాక్షస చందనదాసులు సన్యసించిన చాణక్యుని మంత్రి పదము మరల స్వీకరింపుమని వేడుట.
* 2.2 : శార్జ్నరవుడు మైత్రేయు సాయంబున చాణక్యునకు అమాత్యోచిత వస్త్రంబుల దెచ్చియిచ్చుట.
* 2.3 : చంద్రగుప్తుడు యవన రాయబారుల రావించి ప్రత్యుత్తర మిచ్చుట.
* 3.1 : హేళిని మోహము, శిఖరకుని శల్యూకేశ్వరుడు ప్రశ్నించుట. రదనిక శిఖరకుని చంద్రగుప్తుని కడకు పంపుట.
* 3.2 : శిఖరకుడు చంద్రగుప్తునకు హేళిని మోహ వృత్తాంతము నివేదించుట.
* 3.3 : హేళిని రదనికకు తన మోహమును దెల్పుట. పాత్రకులుని మోహమును నిరసించుట. చంద్రగుప్తుడు వచ్చి హేళిని నోదార్చుట.
* 3.4 : పాత్రకులుడు శల్యుకేశ్వరునితో హేళిని మౌర్యుని బిలిపించినదని చెప్పుట.
* 3.5 : శల్యుకేశ్వరుడు హేళినిని పాత్రకులు బెండ్లాడుమని నిర్బంధించి ప్రయోజనము గానక చెరయందుంచుట.
* 4.1 : రదనిక హేళిని దుఃఖవార్త దెల్పి మౌర్యుచే నభయహస్తము పడసి పోవుట.
* 4.2 : చాణక్య రాక్షసులు సంధి విషయము నాలోచించుట. చందనదాసును బాత్రకులుని శిఖాంగుళీకయమునకై పంపుట.
* 4.3 : చందనదాసు వైద్యవేషమున బాత్రకులుని వంచించి శిఖాంగుళీయకము గొనుట.
* 4.4 : చంద్రగుప్తుడా శిఖాంగుళీయకము జూపి హేళినీ రదనికల దోడ్కొని వచ్చుట.
* 5.1 : చాణక్య చందనదాసులు శల్యుకేశ్వరుని సంధి కొడంబడ జేయుట.
* 5.2 : హేళినీ చంద్రగుప్తుల వివాహము.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:1932 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
చమత్కార మంజరి

**చమత్కార మంజరి** సింహాద్రి వెంకటాచార్యులు రచించిన కావ్యం. ఇతడు గోదావరి మండలానికి చెందిన శ్రీవైష్ణవ కులస్తుడని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. ఈ గ్రంథంలోని పద్యాలను అప్పకవికి పూర్వులైన లాక్షణికులు ఉపయోగించకపోవడం చేసి, ఈ గ్రంథకర్త దాదాపు 1630-40ల నడుమ గ్రంథ రచన చేసివుంటారని నిర్ణయించారు. కవి ఈ కావ్యాన్ని వైష్ణవ మతోద్ధారకుడైన శ్రీ రామానుజాచార్యులు వారికి అంకితమిచ్చెను. 

ఈ గ్రంథాన్ని కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు 1900 సంవత్సరంలో తమ చింతామణీ ముద్రణాశాల ద్వారా ప్రచురించగా, అనంతర కాలంలో ఈ ప్రతిని జానపాటి పట్టాభిరామశాస్త్రి ముద్రించారు.

దీని మొదటికూర్పు 1911 సంవత్సరం శ్రీభారతీవిలాస ముద్రాక్షరశాల, నర్సారావుపేట వారిచే ముద్రించబడి ప్రచురించబడింది.

## మొదటి పద్యం

శా. శ్రీరామాధిప భోగ్య వస్తుకల నా సిద్ధ ప్రదీపంబు సం
::సారాంబోనిధి గాఢ సేతు వురు మోక్షశ్రీ మృగాక్షీ నశీ
::కారాద్యౌషధ మాగమ క్షితిజ శాఖా చిత్రమై యొప్పు మా
::శ్రీమానుజ దివ్య శాసనము వర్ధిల్లుం దిగంతంబులన్


## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1911 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
చిత్రాభ్యుదయం

**[[చిత్రాభ్యుదయము]]** కాళ్లకూరి నారాయణరావు (1871 - 1927) రచించిన తెలుగు నాటకం.

చిత్రాంగి-సారంగధరుల గాథ చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. రాజరాజ నరేంద్రుని కుమారుడని పేర్కొనే సారంగధరునికీ చిత్రాంగికీ నడుమ జరిగిన కథ ఇది. రాజమండ్రిలో ఇప్పటికీ చిత్రాంగి మేడ, సారంగధరుని మేడ ఉన్న ప్రాంతాలుగా కొన్ని స్థలాలను చూపుతారంటే ఈ కథ ప్రాచుర్యం ఎంతటిదో తెలుస్తోంది. అటువంటి గాథను ఇతివృత్తంగా స్వీకరించి చింతామణి మొదలైన నాటకాల కర్త కాళ్ళకూరి నారాయణరావు ఈ నాటకం 
[alt=Kallakuri Narayanarao.JPG|thumb|చిత్రాభ్యుదయం రచయిత [కాళ్లకూరి నారాయణరావు]]
రచించారు. ఈ పుస్తకం రచయిత మరణానంతరం 1932 సంవత్సరంలో అతని సోదరుడు కాళ్లకూరి భోగరాజు గారి చేత ప్రచురింపబడింది.

## నాటకంలోని పాత్రలు
; పురుషులు :
* రాజరాజనరేంద్రుడు - కథానాయకుని తండ్రి.
* సారంగధరుడు - యువరాజు, కథానాయకుడు.
* గుణదేవుడు - రాజరాజనరేంద్రుని ముఖ్యమంత్రి.
* హరిశర్మ - రాజరాజనరేంద్రుని ద్వితీయమంత్రి.
* సుబుద్ధి - గుణదేవుని కుమారుడు, కథానాయకుని మంత్రి.
* విశారదుడు - చిత్రప్రదర్శకుడు.
* సువేగుడు - యుద్ధభటుడు.
* వామనుడు - రాజసేవకుడు.
* వైశ్వానరుడు - కథానాయకుని వేడుక చెలికాడు.
* న్యాయాధిపతి
* వామదేవుడు, విద్యాధరుడు - న్యాయవాదులు
* పాలకుడు - న్యాయస్థాన భటుడు.
* దండపాశికుడు - రాజకీయోద్యోగస్థుడు
* రోషణుడు, ఘోషణుడు - రాజభటులు
* దమనుడు - మీననాథుని శిష్యుడు.
* సూత్రధారుడు - అంతర్నాటకమును నడుపువాడు.
* మీననాథుడు - రాజగురువు, ఒక ముని.
; స్త్రీలు :
* చిత్రాంగి - కథానాయిక
* లలితాంగి, సుందరాంగి - కథానాయిక సఖులు.
* రత్నాంగి - కథానాయకుని తల్లి.
* పుష్పాంగి - రాజపరిచారిక.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:1932 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
సావిత్రీ చరిత్రము (హరికథ)

సావిత్రీ చరిత్రము 1923 అక్టోబరు 22న  హరికథా పితామహునిగా పేరుగాంచిన ఆదిభట్ట నారాయణ దాసు రచించిన హరికథ. ఈ పుస్తకానికి  ప్రకాశకులు కందుల గోవిందం. ఈ పుస్తకాన్ని బెజవాడ లోని వాణీ ముద్రాక్షరశాలయందు ముద్రించారు.

## కవి పరిచయం
ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు హరికథా కళాకారుడు, సంగీతం, సాహిత్యం, నృత్యాల మేళవింపుతో హరికథ ప్రక్రియని స్రుజించి "హరికథా పితామహ"  అనే భిరుదు పొందాడు. సంస్కృతాంధ్రాలలో అనేక రచనలు చేసిన రచయిత, కవి, బహుభాషా కోవిదుడు, తాత్వికుడు. తెలుగునాటనే కాక ఇతర రాష్ట్రాలలో కూడా హరికథా ప్రదర్శనలిచ్చి, ప్రజల మన్ననలను పొందిన కళాకారుడాయన. "శ్రీమత్", "అజ్జాడ" పదాలు కలిపి "శ్రీమదజ్జాడ నారాయణ దాసు" గురువునకు వందనములు చెప్పడం హరికథారంభంలో ఇప్పటికీ కళాకారులు పాటిస్తున్న సంప్రదాయం. ఇది ఆయన రచించిన అతి తక్కువ హరికథల్లో ఒకటి.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:హరికథలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1929 పుస్తకాలు
హితోక్తి రత్నాకరము

సంస్కృత సాహిత్యం ప్రపంచానికి అందించిన అపురూపమైన సారస్వత నిధుల్లో పంచతంత్రం ఒకటి. మనిషి జీవితాన్ని ఎలా ఎదుర్కోవాలి అనే విషయాన్ని జంతువుల నడుమ జరిగినట్లుగా వివిధ కథల ద్వారా చెప్తూ వివేకాన్ని, వినోదాన్ని ఏకకాలంలో అందించే కథల మాలిక అది. దాన్ని విష్ణుశర్మ రచించారు. ఆ పుస్తకం విస్తారం కావడంతో ముఖ్యమైన కథలను స్వీకరించి నారాయణ పండితుడు అనే కవి తన స్వంత కల్పితాలైన మరికొన్ని కథలు చేర్చి హితోపదేశం అనే గ్రంథరచన సంస్కృతంలో చేశారు. 

దానిని ఈ గ్రంథ రూపంలో రచయిత వేదుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి తెనిగించారు. ఇది 1931 లో ముద్రణ చేయబడింది. ఇందులో సుహృల్లాభము, సుహృద్భేదము అని రెండు భాగాలు కలవు.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1931 పుస్తకాలు
అడోబ్ ఫ్లాష్

**అడోబ్ ఫ్లాష్** అనగా వెక్టర్ గ్రాఫిక్స్, యానిమేషన్, గేమ్స్ సృష్టించడానికి, రిచ్ ఇంటర్నెట్ అప్లికేషన్స్ (RIAs) గా అడోబ్ ఫ్లాష్ ప్లేయర్ లో చూచేందుకు, ఆడేందుకు, నిర్వర్తించేందుకు ఉపయోగించే ఒక మల్టీమీడియా, సాఫ్టువేర్ వేదిక. గతంలో అడోబ్ ఫ్లాష్ మాక్రోమీడియాగా, షాక్వేవ్ ఫ్లాష్ గా పిలవబడింది. ఫ్లాష్ తరచుగా ప్రసార వీడియో లేదా ఆడియో ప్లేయర్లకు, ప్రకటన, ఇంటరాక్టివ్ మల్టీమీడియా కంటెంట్ వెబ్ పేజీలకు జోడిగా ఉపయోగిస్తారు, అయితే ఫ్లాష్ యొక్క ఉపయోగం వెబ్‌సైట్లలో నానాటికి తగ్గుచున్నది.

## చరిత్ర
ఫ్లాష్ స్మార్ట్‌స్కెచ్ అప్లికేషన్ తో ఉద్భవించి, జోనాథన్ గే ద్వారా అభివృద్ధి చెందింది. ఇది చార్లీ జాక్సన్ ద్వారా స్థాపించబడిన ఫ్యూచర్వేవ్ సాఫ్టువేరు ద్వారా బహిర్గతమయింది. స్మార్ట్‌స్కెచ్ పెన్పాయింట్ OSగా నడుస్తున్న పెన్ కంప్యూటర్ల కోసం ఉన్న ఒక డ్రాయింగ్ అప్లికేషన్. పెన్‌పాయింట్ విఫణిలో విఫలమయినప్పుడు, స్మార్ట్‌స్కెచ్ మైక్రోసాఫ్ట్ విండోస్, మ్యాక్ OSకు పోర్ట్ చేయబడింది.

వర్గం:అడోబ్ ఫ్లాష్
కపిలేంద్ర గజపతి

thumb|250x250px|ఒడిస్సాలోని భువనేశ్వర్ లో సా.శ 1442 లో కపిలేంద్ర దేవ్ చక్రవర్తి నిర్మించిన కపిలేశ్వర్ ఆలయ దృశ్యచిత్రం.

**కపిలేంద్రదేవ గజపతి** లేదా **కపిళేశ్వరదేవ** (సాశ. 1434-1466) కళింగ-ఉత్కళ (ప్రస్తుతపు ఒడిశా) ప్రాంతపు చక్రవర్తి. గజపతి వంశ స్థాపకుడు.

గజపతులకు పూర్వ సామ్రాజ్యమైన తూర్పు గాంగులు ఆఖరి రాజైన నాలుగవ భానుదేవుల కాలంలో మంత్రియైన కపిలేంద్రుడు తిరుగుబాటు చేసి బలహీనుడైన రాజును హతంచేసి సింహాసనాన్ని కైవసపరచుకొని తన స్వంత సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించుకున్నాడు.**కపిలేంద్ర రౌటరే** లేదా **శ్రీ శ్రీ కపిలేంద్ర దేవ** అను పేర్లతో వీరిని కీర్తించేవారు (ఇందులో రౌటరే అనగా దేవుని సేవకుడు అని అర్థం).

మహాభారత కాలంనాటి సూర్యవంశస్థునిగా పేరొంది నూఱున్నెనిమిది **శ్రీ**...కారాలతో **గజపతి గౌడేశ్వర నవకోటి కర్ణాటోత్కళ కలబర్గేశ్వర** అనే బిరుదు కలిగిన వారు.దీనర్థం గౌడ, కర్ణాట, ఉత్కళ, గోలుకొండ, కలబర్గ (గుల్బర్గా) వంటి రాజ్యాలకు చక్రవర్తియై తొమ్మిది కోట్లమందిని ఏలినవాడని అర్థం.

1466లో మరణించే ముందు, తన చిన్నకుమారుడైన పురుషోత్తమ దేవుని వారసునిగా ప్రకటించి మరణించాడు. తత్ఫలితంగా మరో కుమారుడు హమ్వీర దేవుడు తిరుగుబాటు చేశాడు. 1472లో హమ్వీరుడు పురుషోత్తముణ్ణి ఓడించి రాజయ్యాడు. కానీ 1476లో పురుషోత్తమ దేవుడు పోరాడి తిరిగి సింహాసనాన్ని చేజిక్కించుకున్నాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:1466 మరణాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:గజపతులు
వర్గం:ఒడిశా చరిత్ర
అధ్యాత్మ రామాయణం

వేదవ్యాసుడు బ్రహ్మాండ పురాణంలో 61 అధ్యాయం నుంచి రామకథను పార్వతీ, పరమేశ్వరుల సంవాదంగా రచించాడు. ఇదే **ఆధ్యాత్మ రామాయణం** (ఆంగ్లం: Adhyatma Ramayana, దేవనాగరి: अध्यात्म रामायण, literally "Spiritual Ramayana")గా ఖ్యాతి చెందింది. వాల్మీకీయములో కథ, కథనాలు ప్రధానం కాగా, ఆధ్యాత్మ రామయణంలో తత్వ వివేచన ప్రధానము. 

తులసీదాసు రచించిన రామచరితమానసానికి ఈ అధ్యాత్మ రామాయణం మూలంగా పేర్కొంటారు.

## విభాగాలు
అధ్యాత్మ రామాయణం ఏడు కాండాలుగా పేర్చబడినది:
1. Bal Kand - This chapter begins with the description of Brahmaswarup, the cosmic and celestial appearance of Lord Rama as an avatar of Vishnu, who descended to earth as a human being to remove rakshasas(demons) such as Ravana. It includes Rama’s childhood and the story of Ahilya's deliverance by Rama. 
2. Ayodhya Kand - Life in Ayodhya, including Rama's exile, the death of his father Dasarath, etc. 
3. Aranya Kand - The forest (Aranya) chapter, which includes the kidnapping of Sita by Ravana. 
4. Kishkindha Kand - the episode of Kishkindha. This chapter describes the killing of vaali, and the initiation of the active search for Sita. 
5. Sundar Kand - details Hanuman's arrival and activities in Lanka. 
6. Lanka Kand - corresponding to the Yuddha Kanda of the Valmiki Ramayana. It contains details of the battles between Rama's armies and Ravana, the killing of Ravana, and the coronation of Rama upon his return to Ayodhya from Lanka. 
7. Uttar Kand - Epilogue. It includes the banishment of Sita, the birth of Lava and Kusha - the sons of Rama and Sita - and Rama’s departure from the earth to Vaikuntha, the abode of Lord Vishnu. The fifth adhyaya (sub-chapter) of the Uttar Kanda describes a conversation between Lord Rama and his brother Lakshmana, often referred to as the Rama Gita (the song of Rama). It is essentially an Advaitic philosophical work.

## అనువాదాలు
* స్వామి తపస్యానంద, ఈ అధ్యాత్మ రామాయణాన్ని ఆంగ్లంలోకి అనువదించగా రామకృష్ణ మఠం, మద్రాసు వారు దీనిని 1985 లో ప్రచురించారు.
* బి.సూర్యనారాయణ శాస్త్రి, అధ్యాత్మ రామాయణ కన్నడ అనువదాన్ని రచించగా శ్రీ జయ చామరాజ గ్రంథమాల, మైసూరు 1948 లో ప్రచురించారు.
* అధ్యాత్మ రామాయణాన్ని మునిపల్లె శేషాద్రి సుబ్రహ్మణ్య కవి అనే వాగ్గేయకారుడు సంకీర్తనల రూపంలో రచించారు. తెలుగు సంకీర్తన వాౙ్మయంలో ఇవి చాలా ప్రధాన్యత కలిగినవి. ఇందులో 104 కీర్తనలు 58 వివిధ రాగాలలో రచించబడ్డాయి. ఈ కీర్తనలు 1920 లో కర్రా అచ్చయ్య అండ్ సన్స్, రాజమండ్రి వారు శ్రీ అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనలు గా ప్రకటించారు.
* పిశుపాటి నారాయణశాస్త్రి అధ్యాత్మ రామాణాన్ని ఆంధ్రాధ్యాత్మ రామాయణము గా అనువదించగా 1929లో ప్రచురించబడినది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* డా.గోలి ఆంజనేయులు గానం చేసిన అధ్యాత్మ రామాయణం ఆడియో మొదటి భాగం
* డా. గోలి ఆంజనేయులు గానం చేసిన అధ్యాత్మ రామాయణం ఆడియో రెండవ భాగం
* గూరుల్ బుక్స్ లో చందన్ లాల్ ధోడి రచించిన Concise Adhyatma Ramayana.

వర్గం:రామాయణం
వర్గం:పురాణాలు
శిలాదిత్య (నాటకం)

**శిలాదిత్య నాటకము** కోలాచలం శ్రీనివాసరావు (1854 - 1919) రచించిన తెలుగు చరిత్ర నాటకం.

ఇతడు బళ్ళారికి చెందిన సుప్రసిద్ధ నాటక రచయిత, న్యాయవాది. రామరాజు చరిత్రము ఆయన ప్రముఖ రచన. ఇది ఆయన రాసిన చారిత్రిక నాటకం. ఈ ప్రతి ఆయన మరణానంతరం 1924 సంవత్సరంలో ముద్రితమైంది.

దీని మొదటికూర్పు బళ్లారిలోని ఆంధ్రా ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడి, కె.శత్రుఘ్నరావు గారిచేత ప్రకటించబడినది.

## నాటకంలోని పాత్రలు
; పురుష పాత్రలు :
* వాచస్పతి శర్మ
* క్రోధవర్మ - మంత్రి
* సూర్యుడు
* చండశాసనుడు
* శ్యాముడు
* మదనుడు - మంత్రి కుమారుడు 
* లులాయుడు 
* అనంగవర్మ
* మహీషుడు
* అజిత్ వర్మ
* వృషభట్టు
* పరాజిత్ వర్మ
* అమాత్యుడు
* పార్థివుడు
* ఉపాధ్యాయులు
* సుమతి
* హరిరాజు
* వేదశర్మ
; స్త్రీ పాత్రలు :
* సుధగ - శర్మ కూతురు
* కళావతి
* నవమాలిక
* పుష్పవతి

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలొ పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:చారిత్రాత్మక నాటకాలు
వర్గం:1924 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
శ్రీకృష్ణదేవరాయ విజయ నాటకము

భారతదేశ చరిత్రలో ముఖ్యుడైన చక్రవర్తులలో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఒకరు. ఆయన జీవితాన్ని గురించి తెలుగులో ఎన్నెన్నో చాటువులు, చారిత్రిక కల్పనలు ఉన్నాయి. అటువంటి వాటిలో పారిజాతాపహరణం (ప్రబంధం) ఆయన చరిత్రమేనన్నది ఒకటి. దీనిని సుప్రసిద్ధ పండితులు, కవి, విమర్శకులు వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి ఇతివృత్తంగా తీసుకుని ఈ నాటకం రచించారు. ఈ పుస్తకాన్ని వారే స్వయంగా వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి అండ్ బ్రదర్స్, మద్రాసు ద్వారా 1950లో ప్రచురించారు.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1950 పుస్తకాలు
శ్రీ మహర్షి జీవిత కథామృతం

**శ్రీ మహర్షి జీవిత కథామృతము** బులుసు వేంకటేశ్వరులు రచించిన ప్రాచీన భారతవర్ష మహర్షుల జీవితచరిత్రలు పుస్తకం.

భారతీయ సంస్కృతిలోని సకలమైన ఊహలకు, ఆశలకు, ఆశయాలకు, తత్త్వాలకు మూలమైన మహాపురుషులు మహర్షులు. తపన జెందుతూ, ప్రకృతి నడకలోని సూత్రాలను అర్థం చేసుకుంటూ, భగవంతుని అపురూపమైన స్పర్శను అందుకుని దానిని మొత్తం మానవాళికి అందించిన మహానుభావులను మహర్షులని మన సంస్కృతి సంభావించింది. బట్ట కట్టుకోవడం, తిండి తినడం మొదలుకొని ఎలా జీవించాలి, ఎవరితో ఏం సంభాషించాలి మొదలైన ఎన్నెన్నో విషయాలను సాహిత్యం, సంప్రదాయం, విలువల ద్వారా అందజేసిన ఆ మహానుభావుల జీవితాలు తెలుసుకోవడం మనల్ని మనం పునరవలోకించుకోవడమే అవుతుంది ఈ గ్రంథం అలాంటి మహాపురుషుల జీవితాలను అందిస్తోంది.

## మొదటి భాగము
దీని మొదటికూర్పు 1945లో ముద్రించబడగా, రెండవది 1947 లోను, మూడవది 1952లో విడుదలైనది. ఇది 1953లో ముద్రించబడిన నాల్గవ కూర్పు.
## మూడవ భాగము
దీని మొదటికూర్పు 1953లో ముద్రించబడినది. ఇందులో పేర్కొన్న మహర్షుల జీవితాలు :
# అంగిరసుడు
# ఔర్వుడు
# కండుడు
# కణ్వుడు
# కర్దముడు
# గర్గుడు
# గౌరముఖుడు
# జాబాలి

## ఇది కూడా చూడండి
* మహర్షుల చరిత్రలు (మొదటి సంపుటము) - 1981 లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల ప్రచురణ.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో శ్రీమహర్షి జీవిత కథామృతము మొదటి భాగము పుస్తకం ప్రతి.
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో శ్రీమహర్షి జీవిత కథామృతము మూడవ భాగము పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1953 పుస్తకాలు