కహీనా

అల్-కహినా (అరబిక్: ది డివైనర్" అని కూడా పిలుస్తారు, దిహ్యా అని కూడా పిలుస్తారు, ఔరేస్ బెర్బెర్ రాణి, అప్పుడు నుమిడియా అని పిలువబడే ప్రాంతం మగ్రెబ్ ముస్లిం విజయానికి స్థానిక ప్రతిఘటనకు నాయకత్వం వహించిన మత, సైనిక నాయకురాలు, ముఖ్యంగా ఆమె మెస్కియానా యుద్ధంలో ఉమయ్యద్ దళాలను ఓడించింది.     తబర్కా యుద్ధంలో నిర్ణయాత్మకంగా ఓడిపోవడానికి ముందు. క్రీ.శ 7 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో జన్మించిన ఆమె ఆధునిక అల్జీరియాలో 7 వ శతాబ్దం చివరిలో మరణించింది. 7 వ శతాబ్దంలో అరబ్ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా బెర్బర్ ప్రతిఘటన చరిత్రలో ఆమె అత్యంత ప్రసిద్ధ వ్యక్తులలో ఒకరిగా పరిగణించబడుతుంది.

## మూలాలు, మతం
ఆమె వ్యక్తిగత పేరు ఈ వైవిధ్యాలలో ఒకటి: దయా, దేహియా, దిహ్యా, దహ్యా లేదా దమ్యా.  ఆమె శీర్షికను అరబిక్-భాషా వర్గాలు అల్-కహినా (పురోహితురాలు) అని ఉదహరించాయి. భవిష్యత్తును ముందే ఊహించగల సామర్థ్యం కారణంగా ఆమె ముస్లిం ప్రత్యర్థులు పెట్టిన మారుపేరు ఇది. 

ఆమె 7 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో జరావా జెనాటా తెగలో జన్మించింది.  ఐదు సంవత్సరాల పాటు ఆమె ఔరేస్ పర్వతాల నుండి గడామెస్ ఒయాసిస్ వరకు (క్రీ.శ 695–700) స్వతంత్ర బెర్బర్ రాజ్యాన్ని పాలించింది. కానీ మూసా బిన్ నుసైర్ నాయకత్వంలోని అరబ్బులు బలమైన సైన్యంతో తిరిగి వచ్చి ఆమెను ఓడించారు. ఆమె ఎల్ డ్జెమ్ రోమన్ యాంఫిథియేటర్ వద్ద పోరాడింది, కాని చివరికి ఔరెస్ లోని బీర్ అల్ కహినా అనే ఆమె పేరును కలిగి ఉన్న బావి సమీపంలో జరిగిన యుద్ధంలో మరణించింది. 

19 వ శతాబ్దం నుండి ఆమె యూదు మతానికి చెందినదని లేదా ఆమె తెగ జుడాయిజ్డ్ బెర్బెర్స్ అని పేర్కొన్నారు.  అల్-మాలికీ ప్రకారం, ఆమె ప్రయాణాలలో ఒక "విగ్రహం" ఉంది. మహమ్మద్ తల్బీ, గాబ్రియేల్ క్యాంప్స్ ఇద్దరూ ఈ విగ్రహాన్ని క్రీస్తు, కన్య లేదా రాణిని రక్షించే సెయింట్ క్రైస్తవ చిహ్నంగా అర్థం చేసుకున్నారు. ఈ చిహ్నం ఒక ప్రత్యేక బెర్బెర్ దేవతకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుందని, ఆమె సాంప్రదాయ బెర్బెర్ మతాన్ని అనుసరించిందని మహమ్మద్ హసిన్ ఫాంటార్ అభిప్రాయపడ్డారు. ఏదేమైనా, దిహ్యా క్రైస్తవుడు కావడం చాలా సంభావ్య పరికల్పనగా మిగిలిపోయింది. 

మధ్యయుగ చరిత్రకారుడు ఇబ్న్ ఖల్దూన్ నుండి జరావాలు యూదులుగా ఉన్నారనే ఆలోచన వచ్చింది, అతను వారిని ఏడు బెర్బెర్ తెగలలో ఒకటిగా పేర్కొన్నాడు. హిర్ష్ బర్గ్, టాల్బీలు ఇబ్న్ ఖల్దూన్ చివరి రోమన్, బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యాల రాకకు ముందు ఒక కాలాన్ని ప్రస్తావిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది,, కొంత కాలం తరువాత అదే పేరాగ్రాఫ్ లో రోమన్ కాలం నాటికి "తెగలు" క్రైస్తవీకరించబడ్డాయి. 1963లోనే, ఇజ్రాయిల్ చరిత్రకారుడు హెచ్.జెడ్.హిర్ష్బర్గ్, ఇబ్న్ ఖల్దూన్ పాఠాన్ని తిరిగి అనువదించడంలో, మొత్తం పత్రాన్ని కఠినంగా పునరావృతం చేయడంలో, ఈ వివరణను, సాధారణంగా పురాతన కాలం చివరిలో పెద్ద యూదు బెర్బెర్ తెగల ఉనికిని ప్రశ్నించాడు.  హెచ్.జెడ్.హిర్ష్బర్గ్ మాటల్లో చెప్పాలంటే, "యూదు మతంలోకి మారడం, జుడాయిజం సంఘటనలన్నింటిలో, ఆఫ్రికాలో బెర్బర్లు, సుడానీలతో సంబంధం ఉన్నవి తక్కువ ప్రామాణికమైనవి. వాటిపై ఏం రాసినా అది చాలా ప్రశ్నార్థకంగా ఉందన్నారు. 

ఆమె మరణించిన నాలుగు శతాబ్దాల తరువాత, ట్యునీషియాకు చెందిన హగియోగ్రాఫర్ అల్-మాలికీ ఆమె ఔరెస్ పర్వతాలలో నివసించినట్లు పేర్కొన్న మొదటి వ్యక్తిగా కనిపిస్తుంది. ఆమె మరణించిన ఏడు శతాబ్దాల తరువాత, యాత్రికుడు అట్-తిజానీ ఆమె లూవాటా తెగకు చెందినదని చెప్పబడింది.  తరువాతి చరిత్రకారుడు ఇబ్న్ ఖల్దూన్ తన వృత్తాంతాన్ని వ్రాయడానికి వచ్చినప్పుడు, అతను ఆమెను జరావా తెగలో ఉంచాడు.

వివిధ ముస్లిం వర్గాల ప్రకారం, అల్-కహినత్ తబత్ కుమార్తె, లేదా కొందరు మాటియా అని చెబుతారు.  ఈ ఆధారాలు గిరిజన వంశావళిపై ఆధారపడి ఉన్నాయి, ఇవి సాధారణంగా 9 వ శతాబ్దంలో రాజకీయ కారణాల వల్ల రూపొందించబడ్డాయి. 

ఇబ్న్ ఖల్దూన్ దిహ్యా గురించి అనేక ఇతిహాసాలను నమోదు చేశారు. వాటిలో అనేకం ఆమె పొడవాటి జుట్టు లేదా గొప్ప పరిమాణాన్ని సూచిస్తాయి, ఇవి రెండూ మాంత్రికుల పురాణ లక్షణాలు. ఆమెకు ప్రవచనం వరం కూడా ఉందని భావిస్తున్నారు, ఆమెకు ముగ్గురు కుమారులు ఉన్నారు, ఇది పురాణాలలో మంత్రగత్తెల లక్షణం. ఇద్దరు ఆమె సొంతవారు, ఒకరిని దత్తత తీసుకోవడం (ఆమె బంధించిన అరబ్ అధికారి) కూడా కథల్లో మాంత్రికుల లక్షణం. మరొక పురాణం ప్రకారం, ఆమె తన యవ్వనంలో, అతనిని వివాహం చేసుకోవడానికి అంగీకరించడం ద్వారా తన ప్రజలను నిరంకుశుడి నుండి విముక్తం చేసిందని, వారి వివాహ రాత్రి అతన్ని హత్య చేసిందని పేర్కొంది. ఆమె వ్యక్తిగత జీవితానికి సంబంధించి మరేమీ తెలియదు.

## సంఘర్షణలు, ఇతిహాసాలు
దిహ్యా 680 లలో బెర్బెర్ తెగలకు యుద్ధ నాయకుడిగా కుసైలా తరువాత ఉమయ్యద్ రాజవంశానికి చెందిన అరబ్ ఇస్లామిక్ సైన్యాలను వ్యతిరేకించారు. హసన్ ఇబ్న్ అల్-నుమాన్ ఈజిప్టు నుండి దండయాత్ర చేసి ప్రధాన బైజాంటైన్ నగరం కార్తేజ్, ఇతర నగరాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు (ఉత్తర ఆఫ్రికాలో ముస్లిం విజయం చూడండి). ఓడించడానికి మరొక శత్రువు కోసం అన్వేషిస్తూ, ఉత్తర ఆఫ్రికాలో అత్యంత శక్తివంతమైన చక్రవర్తి "బెర్బర్ల రాణి" (అరబిక్: మాలికత్ అల్-బార్బర్) దిహ్యా అని అతనికి చెప్పబడింది, తదనుగుణంగా నుమిడియాలోకి వెళ్ళారు. 698 లో అల్జీరియాలోని మెస్కియానా యుద్ధం (లేదా "ఒంటెల యుద్ధం") లో సైన్యాలు ప్రస్తుత ప్రావిన్స్ ఓమ్ ఎల్-బౌఘీలోని మెస్కియానా  సమీపంలో కలుసుకున్నాయి. 

దిహ్యా హసన్ ను ఎంత దారుణంగా ఓడించాడంటే అతను ఇఫ్రికియా నుంచి పారిపోయి సిరెనికా (లిబియా)లో నాలుగైదేళ్లపాటు తలదాచుకున్నారు. శత్రువు చాలా శక్తిమంతుడని, తిరిగి రాలేడని గ్రహించిన ఆమె కాలిపోయిన భూమి దండయాత్రను ప్రారంభించిందని, ఇది పర్వత, ఎడారి తెగలపై పెద్దగా ప్రభావం చూపలేదని, కానీ నిశ్చల ఒయాసిస్-నివాసుల కీలకమైన మద్దతును కోల్పోయిందని చెప్పారు. అరబ్ సైన్యాలను నిరుత్సాహపరచడానికి బదులుగా, ఆమె నిరాశాజనక నిర్ణయం ఓటమిని వేగవంతం చేసింది. 

కహినా కథ వివిధ సంస్కృతులచే చెప్పబడుతుంది,, ప్రతి కథ తరచుగా భిన్నమైన, లేదా విరుద్ధమైన దృక్పథాన్ని అందిస్తుంది. ఉదాహరణకు, స్త్రీవాద నమ్మకాలను ప్రోత్సహించడానికి కథను ఉపయోగిస్తారు.  అదనంగా, అరబ్బులు తమ స్వంత జాతీయవాదాన్ని ప్రోత్సహించాలని కూడా చెబుతారు. అరబ్బులకు, వారు కహీనాను ఒక మాంత్రికుడిలా భావించే కోణంలో ఈ కథను చెప్పారు, ఇవన్నీ ఆమెను అపఖ్యాతి పాలు చేసే ప్రయత్నంలో ఉన్నాయి.  వలసవాదాన్ని సానుకూల కోణంలో చిత్రించడానికి కహీనా కథను చెప్పారు.  ఇది అరబ్బుల నుండి బెర్బర్లను విముక్తం చేయడానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుందనే సందేశంతో ఈ కథ చెప్పబడింది. 

ఎడారి పక్షుల ప్రారంభ అధ్యయనాలలో ఆమెకు ఆసక్తి ఉందని దిహ్యా మరొక, అంతగా తెలియని కథనం  పేర్కొంది. ఈ అభిప్రాయం నమ్మదగినది కావచ్చు లేదా కాకపోవచ్చు, ఆమె మరణించిన ప్రదేశంలో, ఆధునిక అల్జీరియాలో కొన్ని ఆధారాలు  లభించాయి. ఒక పక్షి పెయింటింగ్ తో కూడిన ప్రారంభ పార్చ్ మెంట్ అనేక శకలాలు కనుగొనబడ్డాయి, అయినప్పటికీ శకలాలు ఆమెవి అని నిర్ధారించడానికి మార్గం లేదు. ఏదేమైనా, పెయింటింగ్ లిబియా పక్షి జాతికి చెందినది కాబట్టి, ఆమె లిబియాలో ఉన్నప్పుడు తన ఆసక్తిని ప్రారంభించి ఉండవచ్చు. 

## ఓటమి, మరణం
హసన్ చివరికి తిరిగి వచ్చి, దిహ్యా దత్తత తీసుకున్న పట్టుబడిన అధికారి ఖలీద్ బిన్ యాజిద్ అల్-ఖైసీతో కమ్యూనికేషన్ల సహాయంతో, తబర్కా యుద్ధంలో (అల్జీరియన్ సరిహద్దులకు సమీపంలో ఉన్న ప్రస్తుత ట్యునీషియాలోని ఒక ప్రాంతం) ఆమెను ఓడించారు, దీని గురించి కొంత అనిశ్చితి ఉంది.  కొన్ని కథనాల ప్రకారం, చేతిలో కత్తితో ఆక్రమణదారులతో పోరాడుతూ దిహ్యా మరణించాడు. ఇతర కథనాలు ఆమె శత్రువు చేతిలో తీసుకోకుండా విషం మింగి ఆత్మహత్య చేసుకుందని చెబుతున్నాయి. ఈ అంతిమ చర్య 690 లేదా 700 లలో జరిగింది, క్రీ.శ 703 అత్యంత సంభావ్య సంవత్సరంగా ఇవ్వబడింది.  ఆ సంవత్సరంలో, ఇబ్న్ ఖల్దూన్ ప్రకారం, ఆమె వయస్సు 127 సంవత్సరాలు. ఆమె చుట్టూ ఉన్న అనేక అపోహలలో ఇది మరొకటి. రెండు సందర్భాల్లోనూ ఆమె తల నరికి, ఆమె మరణానికి రుజువుగా ఆమె తలను డమాస్కస్ లోని ఉమయ్యద్ ఖలీఫా వద్దకు తిరిగి పంపారు.

అనేక మంది చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం, బాగే, ఖేంచ్లా మతం మార్చారు,, బెర్బెర్ సైన్యాన్ని ఐబేరియాకు నడిపించారు. అయితే, వారు తమ తల్లితో కలిసి మరణించారని చరిత్రకారుడు ఇబ్న్ అల్-అతీర్ చెప్పారు.

## వారసత్వం
దిహ్యాను మహిళలు ఒక చిహ్నంగా స్వీకరించారు, విదేశీ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా చిహ్నంగా, తరువాత పురుష ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా చిహ్నంగా ఉపయోగించబడింది. వాస్తవానికి, అప్పటికే అల్జీరియాలో ఫ్రెంచ్ వలసరాజ్యాల కాలంలో, కహినా ఫ్రెంచ్ వారితో పోరాడిన మిలిటెంట్ మహిళలకు ఆదర్శంగా నిలిచింది. 1851, 1857 నాటి కబిల్ తిరుగుబాటులో, ప్రధాన యోధులుగా పేరొందిన లల్లా ఫత్మా ఎన్సౌమర్, లల్లా ఖదీజా బెంట్ బెల్కాసెమ్ వంటి మహిళలు కహినాను ఆదర్శంగా తీసుకున్నారు.

అలాగే, 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, ఫ్రెంచ్, అల్జీరియాను దాని గతాన్ని రోమనైజ్ చేయడం ద్వారా ఫ్రెంచ్ చేయడానికి ఆత్రుతతో, తమకు, రోమన్లకు మధ్య పోలికలను గీసింది. బదులుగా అల్జీరియాను తూర్పుతో ముడిపెట్టాలని చూస్తున్న అల్జీరియన్ జాతీయవాదులు అదే పోలికలను గీశారు, కాని వారికి రోమ్, ఫ్రాన్స్ రెండూ వలస శక్తులు, గతంలో ఫినీషియన్ నాగరికత, వర్తమానంలో అరబిక్ నాగరికత క్షీణతకు కారణమయ్యాయి. ఈ రెండు భావజాలాలు కహీనా పురాణాలను ఒక స్థాపక పురాణంగా ఉపయోగించాయి. ఒక వైపు, అల్జీరియాను క్రిస్టియన్ గా ఉంచడానికి అరబ్బులు, ఇస్లాంతో పోరాడినది, మరోవైపు, ఆమె ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని సృష్టించడానికి ఆక్రమణదారులందరితో (బైజాంటైన్లు లేదా అరబ్బులు) పోరాడింది. 

ప్రస్తుత రోజుల్లో, బెర్బెర్ కార్యకర్తలు ఒక ప్రజలుగా తాము ఎలా బలంగా ఉన్నామో, ఇతర సమాజాలు ఎలా జయించబడతాయో లేదా తగ్గించబడవో చూపించడానికి కహినా చిత్రాన్ని నిరంతరం ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆమె ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న అభ్యుదయ ఆదర్శాలకు వారి మద్దతును ప్రదర్శించడానికి ఆమె ముఖం తరచుగా అల్జీరియా చుట్టూ గ్రాఫిటీ, శిల్పాలలో కనిపిస్తుంది. ఆమె నిజ స్వరూపం ఇంకా తెలియనప్పటికీ, కళాకారులు ఆమె ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న అభ్యుదయ ఉద్యమాన్ని బలపరిచే కొన్ని అంశాలతో ఆమెను చిత్రీకరించారు. అయితే, అన్ని ప్రభుత్వాలు కహీనా వెనుక ఉన్న ఆదర్శాలను అంగీకరించవు. బాఘైలోని ఒక కహినా విగ్రహాన్ని దైవదూషణ కారణంగా ప్రభుత్వం ఖండించింది. కహినా ఇస్లాంకు ప్రతిఘటనకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుందని, అందువల్ల దీనిని ఖండించాలని అరబ్ భాష రక్షణ అధ్యక్షుడు ఒత్మాన్ సాది అన్నారు. 

## మూలాలు
వర్గం:వీర వనితలు
వర్గం:మహారాణులు