open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
భాగమతి (హైదర్ మహల్)

**భాగమతి** సుల్తాన్ ముహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా రాణి, ఆమె గౌరవార్థం హైదరాబాద్‌కు పేరు పెట్టబడింది. ఆమెను భాగ్యవతి అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు.

పబ్లిక్ గార్డెన్స్‌లోని స్టేట్ మ్యూజియంలో 1750ల నాటి ఆమె చిత్రపటం ఉంది. 

## చరిత్ర
మహమద్ కులీ కుతుబ్‌షా భాగమతి అనే బంజారా స్త్రీని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటాడు. ఆ తరువాత ఆవిడ పేరు మీదనే భాగ్ నగర్ అని పేరు పెడతాడు. పెళ్ళయిన తరువాత భాగమతి ఇస్లాం మతం స్వీకరించి, హైదర్ మహల్ అని పేరు మార్చుకుంటుంది. దానిని అనుసరించి నగరం పేరు హైదరాబాదుగా రూపాంతరం చెందింది.

జనాదరణ పొందిన కథనం ఆధారంగా భాగమతి హిందూ కుటుంబం 'చిచ్లం' లో జన్మించింది; ఆమె స్థానిక నాచ్-గర్ల్. కుతుబ్ షా ఆమెను స్వారీ చేస్తున్నప్పుడు కలిశాడు, ఆమెను క్రమం తప్పకుండా కలవడానికి పురానపూల్ ని నిర్మించేంత వరకు ప్రేమలో పడ్డాడు. ఆ తరువాత వివాహం చేసుకున్నాడు. సుల్తాన్ ఆమె జన్మస్థలం చుట్టూ ఒక నగరాన్ని స్థాపించాడు, ఆమె గౌరవార్థం దానికి "భాగనగర్" లేదా "భాగ్యనగర్" అని పేరు పెట్టాడు. ఆమె ఇస్లాం మతంలోకి మారి హైదర్ మహల్ అనే బిరుదును స్వీకరించిన తర్వాత, ఈ నగరానికి హైదరాబాద్ అని పేరు పెట్టారు.

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాద్ ప్రజలు
వర్గం:కుతుబ్ షాహీ రాజవంశం
వర్గం:తెలుగు ప్రజలు
వర్గం:16వ శతాబ్దపు భారతీయ మహిళలు
వర్గం:16వ శతాబ్దపు భారతీయ ప్రజలు
రాజ్‌సమంద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**రాజ్‌సమంద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని 25 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం అజ్మీర్, పాలీ, నాగౌర్, రాజ్‌సమంద్ పరిధిలో 8 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పాటైంది. లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా 2002 జూలై 12న ఏర్పాటైన డీలిమిటేషన్ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా సిఫార్సుల ఆధారంగా ఈ నియోజకవర్గం 2008 ఫిబ్రవరి 19న నూతనంగా ఏర్పాటైంది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

* 2009: గోపాల్ సింగ్ షెకావత్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 2014: హరిఓం సింగ్ రాథోడ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019 - 2023: దియా కుమారి, భారతీయ జనతా పార్టీ 
*2024: మహిమా కుమారి మేవార్
### 2019 ఎన్నికల ఫలితాలు

|
 | చంద్ర ప్రకాష్ తన్వార్ 
 |అంబేడ్కరైట్ పార్టీ అఫ్ ఇండియా 
 | 12,887
 | 1.04
 | 
}}

## మూలాలు

వర్గం:రాజస్థాన్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ఝలావర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**ఝలావర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని 25 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఝలావర్, బరన్ పరిధిలో 8 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పాటైంది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

# కిషన్‌గంజ్
# బరన్-అత్రు
# ఛబ్రా
# ఖాన్‌పూర్
# మనోహర్ ఠాణా
# ఝల్రాపటన్
# పిరావా
# దాగ్

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

## మూలాలు

వర్గం:రాజస్థాన్ మాజీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:లోక్‌సభ మాజీ నియోజకవర్గాలు
సిక్కిం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**సిక్కిం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో, సిక్కిం రాష్ట్రంలోని ఏకైక లోక్‌సభ నియోజకవర్గం. ఈ నియోజకవర్గం 32 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పాటైంది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

## మూలాలు

వర్గం:సిక్కిం
వర్గం:ఈశాన్య రాష్ట్రాల లోని లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:సిక్కిం లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:ఒకే లోక్‌సభ నియోజకవర్గంతో ఉన్న రాష్టాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
రాజన్న సిరిపట్టు

**రాజన్న సిరిపట్టు** అనేది తెలంగాణ రాష్ట్రం, రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని సిరిసిల్లలో తయారుచేసిన పట్టుచీర. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపుపొందిన ఈ పట్టుచీరలను తెలంగాణ ప్రభుత్వ సహకారంతో 2022 సెప్టెంబరు 17న న్యూజిలాండ్‌ మంత్రి ప్రియాంక రాధాకృష్ణన్ ఆ దేశంలో ఆవిష్కరించింది.

## నేపథ్యం
2018లో బతుకమ్మ చీరల తయారీని చూసేందుకు తెలంగాణ రాష్ట్రానికి వచ్చిన బ్రాండ్ తెలంగాణ ఫౌండర్ సునీత విజయ్ సిరిసిల్లలోని నేతన్నలు, వారి నైపుణ్యం గురించి తెలుసుకున్నది. సిరిసిల్లకు చెందిన నేతన్న హరిప్రసాద్‌ తయారుచేసిన పట్టుచీరెలను అమెరికా, యుకె, న్యూజిలాండ్‌ తదితర దేశాల వారికి పరిచయం చేసింది. ఈ పట్టుచీరలకు ఓ బ్రాండ్ తీసుకురావాలన్న ఉద్దేశంతో ‘రాజన్న సిరిపట్టు’గా పేరు పెట్టబడింది. ప్రస్తుతం జిల్లాలో 40 మందికిపైగా నేత్నలు ఈ చీరలను తయారుచేస్తున్నారు.

## ప్రదర్శన
న్యూజిలాండ్‌ మంత్రి ప్రియాంక రాధాకృష్ణన్‌, 300 మంది ప్రవాస భారతీయుల సమక్షంలో ఏర్పాటుచేసిన సిరిసిల్ల నేతన్నల ఉత్పత్తుల ప్రదర్శనలో భాగంగా సిరిసిల్ల పట్టుచీరలతోపాటు ఫ్యాషన్ షో నిర్వహించబడింది. ఈ కార్యక్రమంలో మంత్రి ప్రియాంక రాధాకృష్ణన్ ఆ దేశంలో ఆవిష్కరించగా, వర్చువల్ గా ఏర్పాటుచేసిన మీటింగ్ లో తెలంగాణ రాష్ట్ర ఐటి, పురపాలక, చేనేత-జౌళిశాఖలమంత్రి కల్వకుంట్ల తారక రామారావు పాల్గొని శుభాకాంక్షలు అందించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* ప్రియాంక రాధాకృష్ణన్

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ హస్తకళలు
వర్గం:రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా
వర్గం:తెలంగాణ భౌగోళిక గుర్తింపులు
వర్గం:చీరలు
ధర్మపురి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**ధర్మపురి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో, తమిళనాడులోని 39 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ధర్మపురి, సేలం జిల్లాల పరిధిలో 6 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పాటైంది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
లక్ష్మీనగర్ కాలనీ (మెహదీపట్నం)

**లక్ష్మీనగర్ కాలనీ,** తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్‌లోని ఒక గేటెడ్ కమ్యూనిటీ. హైదరాబాద్ నుండి బెంగుళూరుకు వెళ్ళే రింగ్ రోడ్‌లో మెహదీపట్నం సమీపంలోని గుడిమల్కాపూర్ క్రాస్‌రోడ్‌కు దగ్గరలో ఉంది. ఈ కాలనీలో 30–40 ఇండిపెండెంట్ బంగ్లాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడికి పశ్చిమాన సరిహద్దులో పెద్ద భారతీయ సైనిక స్థావరం ఉంది.

## సమీప ప్రాంతాలు
ఇక్కడికి సమీపంలో వెంకటరావు నగర్, సప్తగిరి కాలనీ, ప్రకాష్ నగర్, సాయిబాబా నగర్ కాలనీ ఫేజ్-1, రామారావు నగర్ కాలనీ మొదలైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

## వాణిజ్య ప్రాంతం
మెహదీపట్నం, గుడిమల్కాపూర్‌కు సమీపంలో ఉన్నందున ఈ ప్రాంతంలో అనేక దుకాణాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడినుండి నానల్‌నగర్‌కు రోడ్డుమార్గం కూడా ఉంది.

## ప్రార్థనా మందిరాలు
* అయ్యప్పస్వామి దేవాలయం
* దుర్గ దేవాలయం
* షిర్డీ సాయిబాబా దేవాలయం
* యునాని మసీదు
* మస్జిద్-ఎ-గౌసియా

## విద్యాసంస్థలు
* శ్రీ చైతన్య మెడికల్ అకాడమీ
* సెయింట్ అల్ఫోనాస్ హైస్కూల్
* నేతాజీ ఉన్నత పాఠశాల

## రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఈ ప్రాంతం మీదుగా ఆల్విన్ కాలనీ, సికింద్రాబాద్, జగద్గిరిగుట్ట, ఇసిఐఎల్, లింగంపల్లి, భెల్, మెహదీపట్నం మొదలైన ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది.

## బ్యాడ్మింటన్‌ కోర్టు
లక్ష్మీనగర్‌లో ఏర్పాటుచేసిన బ్యాడ్మింటన్‌ కోర్టును 2022 ఫిబ్రవరి 20న జూబ్లీహిల్స్​‍ ఎమ్మెల్యే మాగంటి గోపినాథ్‌ ప్రారంభించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
గ్రూప్ (ఆవర్తన పట్టిక)

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Simple_Periodic_Table_Chart-blocks.svg/390px-Simple_Periodic_Table_Chart-blocks.svg.png|కుడి|thumb| మూలకాల యొక్క [ఆవర్తన పట్టిక|ఆవర్తన పట్టికలో, ప్రతి సంఖ్యా నిలువు వరుస *గ్రూపు* .]]
రసాయన శాస్త్రంలో, **గ్రూపు** (**కుటుంబం**  అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది రసాయన మూలకాల ఆవర్తన పట్టికలోని మూలకాల యొక్క నిలువు వరుస. ఆవర్తన పట్టికలో 18 సంఖ్యా గ్రూపులు ఉన్నాయి; f-బ్లాక్ నిలువు వరుసలకు (2, 3 గ్రూపుల మధ్య) సంఖ్యలు ఇవ్వలేదు. గ్రూపులోని మూలకాలు వాటి పరమాణువుల బయటి ఎలక్ట్రాన్ షెల్‌ల భౌతిక లేదా రసాయన లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి. ఎందుకంటే చాలా రసాయన లక్షణాలు బయటి ఎలక్ట్రాన్ యొక్క కక్ష్య స్థానంపై ఆధారపడి ఉంటాయి.

గ్రూపులకు సంఖ్యలివ్వడంలో మూడు వ్యవస్థలు ఉన్నాయి; ఉపయోగించిన వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఒకే సంఖ్యను వేర్వేరు గ్రూపులకు కేటాయించవచ్చు. "గ్రూప్ 1" నుండి "గ్రూప్ 18" వరకు ఉన్న ఆధునిక నంబరింగ్ వ్యవస్థను 1990 నుండి ఇంటర్నేషనల్ యూనియన్ ఆఫ్ ప్యూర్ అండ్ అప్లైడ్ కెమిస్ట్రీ (IUPAC) సిఫార్సు చేసింది. ఇది కెమికల్ అబ్‌స్ట్రాక్ట్ సర్వీస్ (CAS), IUPAC లు 1990కి ముందు ఉపయోగించిన రెండు పాత అననుకూల నామకరణ పథకాల స్థానంలో వచ్చింది. పద్దెనిమిది గ్రూపుల వ్యవస్థను సాధారణంగా కెమిస్ట్రీ కమ్యూనిటీ ఆమోదించింది. అయితే అనేక అంశాల సభ్యత్వం గురించి కొంత భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. భిన్నాభిప్రాయాలు ఎక్కువగా మూలకాలు సంఖ్య 1, 2 ( హైడ్రోజన్, హీలియం ), అలాగే అంతర్గత పరివర్తన లోహాలకు సంబంధించి ఉన్నాయి.

గ్రూపులను వాటి అగ్ర మూలకాన్ని ఉపయోగించి కూడా గుర్తించబడవచ్చు. నిర్దిష్ట పేరును కలిగి ఉండవచ్చు. ఉదాహరణకు, గ్రూపు 16ని "ఆక్సిజన్ గ్రూపు" అని, " చాల్కోజెన్లు " అనీ వర్ణించారు. దీనికి ఒక మినహాయింపు "ఐరన్ గ్రూప్ ", ఇది సాధారణంగా "గ్రూప్ 8 "ని సూచిస్తుంది, కానీ రసాయన శాస్త్రంలో ఐరన్, కోబాల్ట్, నికెల్ లేదా సారూప్య రసాయన లక్షణాలతో కూడిన కొన్ని ఇతర మూలకాలు అని కూడా అర్ధం రావచ్చు. ఖగోళ భౌతికశాస్త్రం, అణు భౌతిక శాస్త్రంలో ఇది సాధారణంగా ఇనుము, కోబాల్ట్, నికెల్, క్రోమియం, మాంగనీస్ లను సూచిస్తుంది .

## గ్రూపు పేర్లు

విస్తృత ఆమోదం పొందని కొన్ని ఇతర పేర్లు కూడా ప్రతిపాదించి, వాడినవి ఉన్నాయి

* సమూహం 12 ను "అస్థిర లోహాలు"; 
* సమూహం 13 ను "ఐకోసాజెన్స్"; 
* "క్రిస్టలోజెన్స్",  "అడమాంటోజెన్స్",  "మెరిలైడ్స్" గ్రూపు 14 ;
* సమూహం 18 ను "ఏరోజెన్లు". 

## మూలాలు
పీరియడ్ 1 మూలకం

పీరియడ్ **1 మూలకం** అనేది రసాయన మూలకాల ఆవర్తన పట్టికలోని మొదటి వరుస (లేదా పీరియడ్) లోని రసాయన మూలకాలలో ఒకటి. మూలకాల పరమాణు సంఖ్య పెరిగేకొద్దీ వాటి రసాయన ప్రవర్తనలో పునరావృతమయ్యే (ఆవర్తన) ధోరణులను వివరించడానికి ఆవర్తన పట్టికను అడ్డు వరుసలలో రూపొందించారు: రసాయన ప్రవర్తన పునరావృతం కావడం ప్రారంభించినప్పుడు కొత్త వరుస ప్రారంభమవుతుంది, అంటే ఒకే విధమైన ప్రవర్తన కలిగిన మూలకాలు ఒకే నిలువు వరుసలో వస్తాయి.

మొదటి పీరియడ్‌లో ఆవర్తన పట్టికలోని ఇతర వరుసల కంటే తక్కువ మూలకాలు ఉంటాయి. ఇందులో కేవలం రెండు మాత్రమే - హైడ్రోజన్, హీలియం ఉంటాయి. ఈ పరిస్థితిని అణు నిర్మాణం యొక్క ఆధునిక సిద్ధాంతాల ద్వారా వివరించవచ్చు. పరమాణు నిర్మాణం యొక్క క్వాంటం మెకానికల్ వివరణలో, ఈ పీరియడ్ 1s కక్ష్య యొక్క పూరకానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. పీరియడ్&nbsp;1 మూలకాలు డ్యూయెట్ నియమాన్ని పాటిస్తాయి - వాటి వేలెన్స్ షెల్‌ను పూర్తి చేయడానికి వాటికి రెండు ఎలక్ట్రాన్లు అవసరం.

హైడ్రోజన్, హీలియంలు విశ్వంలో అత్యంత పురాతనమైనవి, అత్యంత సమృద్ధిగా ఉన్న మూలకాలు.

## మూలకాలు

### హైడ్రోజన్
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Hydrogen_discharge_tube.jpg/150px-Hydrogen_discharge_tube.jpg|thumb|150x150px| హైడ్రోజన్ ఉత్సర్గ ట్యూబ్
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Deuterium_discharge_tube.jpg/150px-Deuterium_discharge_tube.jpg|thumb|150x150px| డ్యూటెరియం డిచ్ఛార్జ్ ట్యూబ్
హైడ్రోజన్ (H) పరమాణు సంఖ్య 1 కలిగిన రసాయన మూలకం. ప్రామాణిక ఉష్ణోగ్రత పీడనం వద్ద హైడ్రోజన్ H2 పరమాణు సూత్రంతో, రంగులేని, వాసన లేని, రుచిలేని, అత్యంత మండే డయాటోమిక్ వాయువు. 1.00794 amu పరమాణు ద్రవ్యరాశితోహైడ్రోజన్, అత్యంత తేలికైన మూలకం. 

హైడ్రోజన్ రసాయన మూలకాలలో అత్యంత సమృద్ధిగా లభించే మూలకం. విశ్వం యొక్క మూలక ద్రవ్యరాశిలో హైడ్రోజన్ దాదాపు 75% ఉంటుంది.  ప్రధాన శ్రేణిలోని నక్షత్రాల్లో ప్రధానంగా వాటి ప్లాస్మా స్థితిలో హైడ్రోజనే ఉంటాయి. మూలక హైడ్రోజన్ భూమిపై చాలా అరుదు. పారిశ్రామికంగా మీథేన్ వంటి హైడ్రోకార్బన్‌ల నుండి ఉత్పత్తి చేస్తారు. దీని తర్వాత చాలా మౌలిక హైడ్రోజన్ "క్యాప్టివ్‌గానే" (అక్కడే) ఉపయోగిస్తారు. హైడ్రోక్రాకింగ్, అమ్మోనియా ఉత్పత్తి, ఎక్కువగా ఎరువుల ఉత్పత్తిలో హైడ్రోజన్‌ను వాడతారు. విద్యుద్విశ్లేషణ ప్రక్రియను ఉపయోగించి నీటి నుండి హైడ్రోజన్‌ను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు, అయితే ఈ ప్రక్రియ సహజ వాయువు నుండి హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి కంటే వాణిజ్యపరంగా చాలా ఖరీదైనది. 

### హీలియం
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Helium_discharge_tube.jpg/150px-Helium_discharge_tube.jpg|thumb|150x150px| హీలియం డిచ్ఛార్జ్ ట్యూబ్
హీలియం (He) రంగులేని, వాసన లేని, రుచిలేని, విషరహిత, జడ మోనో అటామిక్ రసాయన మూలకం. ఇది ఆవర్తన పట్టికలోని ఉత్కృష్ట వాయువుల సిరీస్‌కు నాయకత్వం వహిస్తుంది. దీని పరమాణు సంఖ్య 2.  దాని మరిగే, ద్రవీభవన బిందువులు మూలకాలలో కెల్లా అతి తక్కువ. విపరీతమైన పరిస్థితులలో తప్ప ఇది వాయువుగా మాత్రమే ఉంటుంది. 

## మూలాలు

వర్గం:ఆవర్తన పట్టిక పీరియడ్లు
గ్రామీణ సంచార పశువైద్యశాల

**గ్రామీణ సంచార పశువైద్యశాల** అనేది తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని 100 నియోజకవర్గాల్లో గ్రామీణ ప్రాంతాలకు చెందిన పశువులకు వైద్యసేవల్ని అందించడానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఏర్పాటుచేసిన సంచార పశువైద్యశాల. దేశంలోనే సంచార పశువైద్యసేవల వాహనాలను ప్రారంభించిన మొట్టమొదటి రాష్ట్రంగా తెలంగాణ నిలిచింది. పశువులకు అత్యవసర వైద్యసేవలు అవసరమైనప్పుడు పశువులు, గొర్రెలు, మేకలు జబ్బులకు గురైనప్పుడు అడవి జంతువు బారినపడినప్పుడు ఈ గ్రామీణ సంచార పశు వైద్యశాల ద్వారా వాటికి తగిన చికిత్స అందించడుతుంది.

## ప్రారంభం
2017 సెప్టెంబరు 15న హైదరాబాద్‌లో జరిగిన కార్యక్రమంలో ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు చేతులమీదుగా గ్రామీణ సంచార పశు వైద్యశాలకు చెందిన 100 సంచార పశువైద్య వాహనాలు 100 గ్రామీణ శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో ఒకేసారి ప్రారంభించబడ్డాయి.

## వివరాలు
సంచార పశువైద్యశాల కోసం టోల్‌ఫ్రీ నెంబర్‌ 1962ను ఏర్పాటుచేశారు. ఈ నెంబర్‌కు ఫోన్‌ చేసిన అరగంటలో రైతు ఇంటి వద్దకు సంచార పశువైద్యశాల చేరేలా ఏర్పాట్లుచేశారు. ఈ సంచార పశువైద్యశాలలో వైద్యుడు, కంపోండర్‌, అటెండర్‌ వైద్యసేవలు అందించి అవసరమైన మందులను ఉచితంగా అందజేస్తారు. ఈ సంచార పశువైద్యశాల వాహనంలో మందులు, టీకాలు, ఆపరేషన్లకు అవసరమైన పరికరాలు ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంచుతారు. కృత్రిమ గర్భోత్పత్తి సేవలు, పెంపుడు జంతువులకు కూడా ఉచితసేవలు అందిస్తారు. సీజన్‌ల వారీగా పశువులు వ్యాధికి గురికాకుండా ఉండేందుకు టీకాలు కూడా ఇస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వ పథకాలు
స్వమిత్వ యోజన

**స్వమిత్వ స్కీమ్** (ఇంగ్లీష్: SVAMITVA - Survey of Villages Abadi and Mapping with Improvised Technology in Village Area) అనేది, గ్రామాలలో మెరుగైన సాంకేతికతతో కూడిన సర్వే, మ్యాపింగ్ కోసం ఏర్పాటు చేసిన పథకం. ఇది సామాజిక-ఆర్థిక సాధికారతను, స్వీయ సాధికారతను ప్రోత్సహించడానికి కేంద్ర-రంగ పథకంగా 2020 ఏప్రిల్ 24న భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రారంభించిన ఆస్తి సర్వే కార్యక్రమం. 2021 నుండి 2025 వరకు దేశవ్యాప్తంగా 6.62 లక్షల గ్రామాలను ఈ పథకంలో సర్వే చేయనున్నారు, ఆస్తి డేటాను సేకరించేందుకు డ్రోన్‌లతో సహా వివిధ సాంకేతికతను ఉపయోగించారు. పథకం ప్రారంభ దశ 2020-21లో మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, హర్యానా, ఉత్తర ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, మధ్యప్రదేశ్, పంజాబ్, రాజస్థాన్‌లోని ఎంపిక చేసిన గ్రామాలలో అమలు చేయబడింది.

ఆర్థిక లిక్విడిటీని పెంచుతూ కచ్చితమైన భూ రికార్డులను అందించడం ద్వారా ఆస్తి వివాదాలను తగ్గించడానికి ఈ పథకం ఉద్దేశించబడింది. ప్రణాళిక, ఆదాయ సేకరణను క్రమబద్ధీకరించడం, అలాగే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ఆస్తి హక్కుల గురించి నివాసితులకు తెలియజేయడం ఈ పథకం లక్ష్యం.
## మూలాలు


వర్గం:పథకాలు
వర్గం:ప్రభుత్వ పథకాలు
షోరనూర్-మంగళూరు రైలు మార్గం

**షోరనూర్-మంగళూరు** శాఖ దక్షిణ రైల్వే జోన్‌లోని పాలక్కాడ్ డివిజన్ పరిధిలో ఉన్న  రైలు మార్గం. ఇది విద్యుద్దీకరించబడిన బ్రాడ్ గేజ్ మార్గం. కేరళలోని షోర్నూర్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ వద్ద ప్రారంభమై కర్ణాటకలోని మంగళూరు సెంట్రల్ రైల్వే స్టేషన్ వద్ద ముగుస్తుంది. ఈ లైన్ తిరూర్, కోజికోడ్, వటకర, తలస్సేరి, కన్నూర్, పయ్యన్నూర్, కన్హంగాడ్, కాసర్గోడ్ వంటి ప్రధాన పట్టణాల గుండా వెళుతుంది. 

ఈ మార్గం వయనాడ్ జిల్లా మినహా కేరళలోని మలబార్ ప్రాంతంలోని జిల్లాలన్నిటి గుండా వెళ్తుంది. నేత్రావతి నదిని దాటి కర్ణాటకలోని దక్షిణ కన్నడ జిల్లాలో ముగుస్తుంది.

షోరనూర్-మంగళూరు సెక్షన్ వ్యూహాత్మక మార్గం. మలబార్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఇది జీవనాధారం. ఇది ఈ ప్రాంతాల్లోని ముఖ్యమైన నగరాలను అనుసంధానిస్తుంది. కేరళ నుండి తుళునాడు, కొంకణ్, ముంబైకి మార్గం.  

## మూలాలు
వింత శోభనం

**వింత శోభనం** 1989, మే 5న విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. అదే సంవత్సరం కన్నడ భాషలో వెలువడిన అనంతన అవాంతర అనే  శృంగార హాస్య చిత్రం దీనికి మూలం. కన్నడ హాస్యనటుడు, దర్శకుడు కాశీనాథ్ ఈ చిత్రంలో నటించి దర్శకత్వం వహించాడు. తెలుగులో వినోదా పిక్చర్స్ బ్యానర్‌పై పి.జనార్ధనరెడ్డి ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించాడు. 
## నటీనటులు
* కాశీనాథ్
* అంజలి సుధాకర్ 
* ప్రతిభ 
* ఎం.ఎన్.లక్ష్మీదేవి 
* దినేష్ 
* కవిత 
* శంఖనాద అరవింద్  
* రామచంద్ర
* సరోజా శ్రీశైలన్ 
* పుండలీక సేట్
* ఓమ్‌ గణేష్ 
* సిహికహి గీత
* ఉపేంద్ర
## సాంకేతికవర్గం
* స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: కాశీనాథ్
* మాటలు, పాటలు: రాజశ్రీ
* సంగీతం: హంసలేఖ
## పాటలు
# కమాన్ కమాన్ మన్మథుడా
# నీ చెంత ఉన్నా ఈ విరహమేల
# చలికాలం వచ్చె చూడు
# నవరాత్రిలోగా పెళ్ళి

## మూలాలు

వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
వర్గం:హంసలేఖ సంగీతం అందించిన సినిమాలు
టి.ఎస్.బాలయ్య

**టి.ఎస్.బాలయ్య** (తమిళం: திருநெல்வேலி சுப்ரமணியன். பாலையா; 1914 ఆగస్టు 23 – 1972 జూలై 22) ఒక భారతీయ నటుడు. తమిళ చిత్రాలలో సహాయక పాత్రలు పోషించడంలో అతను బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. టి.ఎస్.బాలయ్యకు సతీ లీలావతి (1936) చిత్రంలో దర్శకుడు ఎల్లిస్ ఆర్.దుంగన్ ద్వారా ఎం.జి.రామచంద్రన్, ఎన్.ఎస్.కృష్ణన్, ఎం.కె.రాధలతో కలిసి సినీ రంగానికి పరిచయమయ్యాడు. విలన్ గా, అలాగే క్యారెక్టర్ రోల్స్, కామిక్ రోల్స్ లో రాణించిన అతికొద్ది మంది నటుల్లో ఆయన ఒకరు.

## కెరీర్
చలనచిత్రాలలోకి అతని కెరీర్ 'మదురై ఒరిజినల్ బాయ్స్' నాటక సంస్థ నుండి ప్రారంభమైంది, ఇందులో అనేక మంది ప్రతిభావంతులైన యువకులు తమిళ చిత్రసీమలో చరిత్ర సృష్టించారు, ఎం.కె. రాధ, ఎం. జి. రామచంద్రన్, ఎన్. ఎస్. కృష్ణన్. 1936లో సతీ లీలావతి అనే తమిళ చిత్రం ద్వారా బాలయ్య తన చలనచిత్ర జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. బాలయ్య మాధురీ దేవి సరసన మోహినిలో మొదటి ప్రధాన పాత్రను పోషించాడు, అక్కడ అతను వి.ఎన్.జానకికి అన్నయ్యగా, ఎం.జి.ఆర్ కి సహాయక పాత్రలో నటించాడు. అతను 1954లో 40 ఏళ్ల వయసులో చాలా బరువు పెరిగాడు, అందుకే ఎక్కువ క్యారెక్టర్ రోల్స్ చేయడం ప్రారంభించాడు. అతని విలన్ పాత్రలలో, అంబికాపతి 1937, అంధమాన్ కైతి, మదురై వీరన్, తైక్కుపిన్ తారామ్, హలో మిస్టర్ జమీందార్, తిరువిలైయాడల్ విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందాయి. బాలయ్య కవలై ఇల్లాద మనితన్, కాదలిక్క నేరమిల్లై, బామ విజయం, థిల్లానా మోహనాంబాల్ వంటి సినిమాల్లో హాస్య పాత్రల్లో కూడా రాణించారు. నటుడు శివాజీ గణేశన్ ఒకసారి బాలయ్యతో పాటు ఎం. ఆర్. రాధ తను అమితంగా అభిమానించే నటులని పేర్కొన్నాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
నటి మనోచిత్ర అతని కుమార్తె, అతని కొడుకులలో ఒకరైన జూనియర్ బాలయ్య కూడా సినిమా నటుడే. మరో కుమారుడు సాయిబాబా MSV బృందంలో భాగమై కొన్ని పాటలు పాడాడు.

## జననం, మరణం
టి.ఎస్.బాలయ్య 1914 ఆగస్టు 23న ప్రస్తుతం తమిళనాడులోని తూత్తుకుడి జిల్లాలో ఉన్న సుందన్‌కోట్టైలో జన్మించాడు. ఆయన చెన్నైలోని టి. నగర్‌లో నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు. 57 సంవత్సరాల వయస్సులో ఆయన మరణించాడు.

## మూలాలు


వర్గం:1914 జననాలు
వర్గం:1972 మరణాలు
వర్గం:20వ శతాబ్దపు హాస్యనటులు
వర్గం:20 వ శతాబ్దపు భారతీయ నటులు
వర్గం:తమిళ హాస్యనటులు
వర్గం:తమిళ నటులు
వర్గం:తమిళనాడు రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారాల విజేతలు
ఉద్యమం (సినిమా)

**ఉద్యమం** వి.ఎస్.ఆర్ట్ క్రియేషన్స్ బ్యానర్‌పై 1990, నవంబర్ 30న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. కె.రంగారావు దర్శకత్వంలో వి.శ్రీనివాసరావు నిర్మించిన ఈ సినిమాలో భానుచందర్, యమున నటించారు.
## నటీనటులు
* భానుచందర్
* యమున
* కోట శ్రీనివాసరావు
* బాబు మోహన్
* రాజేష్
* విద్యాసాగర్
* మంజు
## సాంకేతికవర్గం
* కథ, స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: కట్టా రంగారావు
* పాటలు: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, నందిగామ
* సంగీతం: రాజ్-కోటి
* కళ: కొండపనేని రామలింగేశ్వరరావు
## పాటలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:భానుచందర్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:యమున నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బాబు మోహన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రాజ్ - కోటి సంగీతం అందించిన సినిమాలు
యమలవ్

**యమలవ్** 1995లో విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. కృష్ణచైతన్య పిక్చర్స్ బ్యానర్‌పై జి.రామచంద్రారెడ్డి, జి.రమేష్‌లు నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి 1994లో తమిళభాషలో వెలువడిన రసిగన్ సినిమా మూలం.
## నటీనటులు
*విజయ్
*సంఘవి 
*శ్రీవిద్య
*మనోరమ
*విజయకుమార్ 
*గౌండమణి
*విచిత్ర
*సెంథిల్
*విజయా రంగరాజ్
*ఎస్.ఎ.చంద్రశేఖర్

## సాంకేతికవర్గం
* స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: ఎస్.ఎ.చంద్రశేఖర్
* కథ: శోభా చంద్రశేఖర్
* మాటలు, పాటలు: వెన్నెలకంటి
* సంగీతం: దేవా

## పాటలు

## మూలాలు

వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
వర్గం:సంఘవి నటించిన సినిమాలు
ఎర్నాకుళం-కాయంకుళం తీర రైలు మార్గము

**ఎర్నాకులం-కాయంకుళం తీర రైలు మార్గము** భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రంలోని అలప్పుజా, ఎర్నాకులం జిల్లాల తీరప్రాంతాల వెంబడి నడిచే రైలు మార్గం. కోస్టల్ రైల్వే లైన్ ఎర్నాకులం జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ నుండి అలప్పుజ వైపు బ్రాంచ్ లైన్‌గా ప్రారంభమై, కాయంకుళం జంక్షన్ వద్ద కొట్టాయం (ఎర్నాకులం-కొట్టాయం-కాయంకుళం లైన్ ) ద్వారా ఈ మార్గంతో కలుస్తుంది. కేరళలో ఇంకా డబ్లింగు చేయని ఏకైక ప్రధాన ట్రాక్ ఇదే. సింగిల్ లైన్ కారణంగా ఈ మార్గంలో పెద్ద జాప్యాలు జరుగుతుంటాయి. తీర మార్గం మొత్తం దూరం  .

## చరిత్ర
అలప్పుజ మీదుగా ఎర్నాకులం-కాయంకుళం లైన్ కోసం ప్రాథమిక సర్వే 1975లో ప్రారంభమైంది. ఎర్నాకుళం జంక్షన్ నుండి అలప్పుజ వరకు రైల్వే లైన్ యొక్క ప్రాథమిక ప్రతిపాదిత అలైన్‌మెంటుకు వ్యవతిరేకంగా వివిధ వర్గాల నుండి నిరసనలు రావడంతో తరువాత దాన్ని మార్చారు. ఈ లైను 1977-78 చివరి బడ్జెట్‌లో ప్రస్తావించబడింది.  అంతిమంగా ఎర్నాకులం- కొంతురుటి - నెట్టోర్ - కుంబళం -అరూర్-చేర్తల-అలప్పుజా ల గుండా ఈ మార్గపు చివరి అలైన్‌మెంట్ ఆమోదం పొందింది. 1979 ఏప్రిల్ 15న రైలు మార్గ నిర్మాణం మొదలైంది. ఎర్నాకులం-అలప్పుజా రీచ్, అలప్పుజా-కాయంకుళం రీచ్‌గా రెండు రీచ్‌లుగా విభజించబడింది. 

### ఎర్నాకులం-అలప్పుజ సెక్షన్
ఎర్నాకులం జంక్షన్ - అలప్పుజ రైల్వే స్టేషన్ విభాగంలో మార్గ నిర్మాణం 1979లో ప్రారంభమైంది. అలెప్పీ-ఎర్నాకులం కొత్త BG రైల్వే లైన్ నిర్మాణాన్ని 1979-80 బడ్జెట్‌లో చేర్చారు.  రైల్వే లైన్ల ఏర్పాటు కోసం దాదాపు 140 హెక్టార్ల భూమిని సేకరించారు. ఈ మార్గంలో 11 కొత్త రైల్వే స్టేషన్లు, 6 ప్రధాన వంతెనలను నిర్మించారు. అరూర్ బ్రిడ్జి  పొడవుతో ఈ విభాగంలో అతి పొడవైన వంతెన. మొత్తం ఖర్చు వ్యయం 7 కోట్లు, రైల్వే లైన్ మొత్తం పొడవు  . 1989 అక్టోబరు 16న ఈ మార్గం రైల్వే ట్రాఫిక్‌కు తెరవబడింది.

### అలప్పుజ-కాయంకుళం విభాగం
కోస్టల్ రైల్వే డెవలప్‌మెంట్ రెండవ దశలో భాగంగా అలప్పుజ-కాయంకుళం సెక్షన్ నిర్మాణం మొదలైంది. అలప్పుజ - పున్నప్రా - అంబలప్పుజ - హరిపాడ్ - కాయంకుళం మీదుగా అలైన్‌మెంటు నడిచింది. రైల్వే లైన్ మొత్తం పొడవు . ఈ మార్గం 1992లో రైల్వే ట్రాఫిక్‌కు తెరవబడింది. ఈ విధంగా, ఎర్నాకులం జంక్షన్ - అలప్పుజా తీర రైల్వే లైన్ కాయంకుళం జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ - కొల్లం జంక్షన్ ప్రధాన రైలు మార్గానికి అనుసంధానించబడింది.

ఈ మార్గంలో 18 స్టేషన్లు ఉన్నాయి. అలప్పుజ, చేరాల, హరిపాడ్, అంబలప్పుళ లు వీటిలో ప్రధానమైనవి.

## విద్యుదీకరణ, ట్రాక్ డబ్లింగు
ఎర్నాకులం జంక్షన్ - అలప్పుజ - కాయంకుళం రైలు మార్గం పూర్తిగా విద్యుదీకరించబడింది. కాయంకుళం- హరిపాడ్ సెక్షనులో  మేర డబుల్ లైన్ పనులు పూర్తయ్యాయి. డబుల్ లైన్ ట్రాక్ 2012 జనవరిలో ప్రారంభించబడింది. హరిపాడు-అంబలపూజ కోసం ట్రాక్ డబ్లింగ్ పనులు కూడా మొదలయ్యాయి. ఆ విధంగా కాయంకుళం నుండి అంబలపుజ వరకు డబుల్ లైన్ ఏర్పడింది.  డబ్లింగు చేసిన లాంగ్ అరూర్ వంతెన 2019లో ప్రారంభమైంది.

## మూలాలు

వర్గం:దక్షిణ రైల్వే జోన్
వర్గం:దక్షిణ భారతదేశం రైలు మార్గములు
వర్గం:బ్రాడ్ గేజ్ రైలు మార్గములు
వర్గం:కేరళ రైలు రవాణా
నాగపూర్-సికందరాబాద్ రైలు మార్గం

**నాగ్‌పూర్-సికింద్రాబాద్ లైన్** నాగపూరు, సికింద్రాబాద్‌లను కలిపే రైలు మార్గం.  581 కి.మీ. ల ఈ మార్గంలో నాగ్‌పూర్ నుండి కాజీపేట వరకు ఢిల్లీ-చెన్నై లైన్‌లో భాగం. ఇది ఢిల్లీ-హైదరాబాద్ లైన్‌లో కూడా భాగమే. ఈ లైన్ సెంట్రల్ రైల్వే, దక్షిణ-మధ్య రైల్వే పరిధిలో ఉంది.

## చరిత్ర
1929లో కాజీపేట్-బల్లార్షా లింక్ పూర్తవడంతో, చెన్నై నుండి నేరుగా ఢిల్లీకి అనుసంధానం ఏర్పడింది. 

వాడి-సికింద్రాబాద్ లైన్ 1874లో హైదరాబాద్ నిజాం ఆర్థిక సహాయంతో నిర్మించబడింది. ఇది తరువాత నిజాం యొక్క గ్యారెంటీడ్ స్టేట్ రైల్వేలో భాగమైంది. 1889లో నిజాం గ్యారెంటీడ్ స్టేట్ రైల్వే ప్రధాన మార్గాన్ని విజయవాడ వరకు పొడిగించారు. 

1909 నాటికి, నిజాం గ్యారెంటీడ్ స్టేట్ రైల్వే "గ్రేట్ ఇండియన్ పెనిన్సులా రైల్వేకు చెందిన వాడి నుండి తూర్పుగా వరంగల్‌కు ఆపై ఆగ్నేయంగా మద్రాసు రైల్వే లోని ఈస్ట్ కోస్ట్ సెక్షన్‌లో బెజవాడ వైపు వెళుతుంది." 

## విద్యుద్దీకరణ
1987-88లో కాజీపేట-రామగుండం సెక్టార్, 1988-89లో రామగుండం-బల్హర్షా-నాగ్‌పూర్ సెక్టార్లను, 1991-93 లో కాజీపేట-సికింద్రాబాద్ సెక్టారును, 1994-95లో మజ్రీ-రాజ్‌పూర్ సెక్టారునూ విద్యుద్దీకరించారు. 

## ప్రయాణీకుల కదలిక
ఈ లైన్‌లోని నాగపూర్మ, సికిందరాబాదు స్టేషన్లు భారతీయ రైల్వేలోని అగ్ర వంద బుకింగ్ స్టేషన్‌లలో ఉన్నాయి. 

## షెడ్లు, వర్క్‌షాప్‌లు
అజ్నీలో ఎలక్ట్రిక్ లోకో షెడ్, డీజిల్ ట్రిప్ షెడ్ ఉన్నాయి. ఇది ప్రధానంగా 190 లోకోలతో కూడిన సరుకు రవాణా షెడ్డు. ఇందులో WAG-7, WAG-9, WAG-9I, WAP-7 లోకోలు ఉన్నాయి. కాజీపేట డీజిల్ లోకో షెడ్‌లో WDM-2, WDM-3A, WDG-3A, WDG-4 లోకోలు ఉన్నాయి. 2006లో ప్రారంభించబడిన కాజీపేట ఎలక్ట్రిక్ లోకో షెడ్‌లో 150+ WAG-7 లోకోలు ఉన్నాయి. మౌలా అలీలో డీజిల్ లోకోమోటివ్‌లు, EMUల కోసం ఒక షెడ్ ఉంది. ఇక్కడ  WDM-2, WDM-3A, WDG-3A, DHMUలు (3-కార్, 6-కార్లు కలిగినచవి), EMUలు ఉన్నాయి. హైదరాబాద్‌లో విద్యుత్ ట్రిప్ షెడ్ ఉంది. 

నాగ్‌పూర్‌లో కోచ్ నిర్వహణ వర్క్‌షాప్ ఉంది. అజ్నిలో గూడ్స్ వ్యాగన్ రిపేర్ సౌకర్యం ఉంది. రామగుండంలో వ్యాగన్ నిర్వహణ కోసం సాధారణ ఓవర్‌హాల్ డిపో, సికింద్రాబాద్, హైదరాబాద్, కాజీపేటలో కోచింగ్ మెయింటెనెన్స్ డిపోలు ఉన్నాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:సికింద్రాబాద్ రైల్వే డివిజను
ఖుర్దా రోడ్-విశాఖపట్నం రైలు మార్గం

**ఖుర్దా రోడ్-విశాఖపట్నం సెక్షన్** అనేది ఒడిషా లోని ఖుర్దా రోడ్, విశాఖపట్నంలను కలిపే రైలు మార్గం. ఇది హౌరా-చెన్నై ప్రధాన లైన్‌లో భాగం.

## భౌగోళికం
ఖుర్దా రోడ్-విశాఖపట్నం సెక్షన్ తూర్పు తీర మైదానాల గుండా వెళుతుంది. ఒడిశాలో మహానది నది డెల్టా నుండి చిలికా సరస్సు దాటి తర్వాత ఉత్తర సర్కార్ల వరకు ఉంటుంది. తీర మైదానాలు, తూర్పు కనుమలకు, బంగాళాఖాతానికీ మధ్య ఉన్నాయి. కొన్ని ప్రదేశాలలో తూర్పు కనుమలు సముద్రానికి దగ్గరగా ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతంలో సముద్రంలోకి ప్రవహించే అనేక నదులు ఉన్నాయి - రుషికుల్య, వంశధార, నాగావళి .   

### రేవు అభివృద్ధి
మేఘాద్రిగెడ్డ ముఖద్వారం వద్ద విశాఖపట్నం ఓడరేవును 1933లో ప్రారంభించారు. దీనిని మొదట బెంగాల్ నాగ్‌పూర్ రైల్వే అభివృద్ధి చేసింది. ఈ ఓడరేవులో ఇన్నర్ హార్బరు, ఔటర్ హార్బరు ఉన్నాయి. విశాఖపట్నం ఓడరేవు 2010-11లో 6.804 కోట్ల టన్నుల కార్గోను నిర్వహించింది. కాండ్లా తర్వాత భారతదేశంలో ఇది రెండవ అత్యధిక రవాణా.  

## చరిత్ర

### హౌరా-చెన్నై ప్రధాన లైన్
1893 - 1896 మధ్య కాలంలో కటక్, విజయవాడ మధ్య  రైలుమార్గాన్ని ఈస్ట్ కోస్ట్ స్టేట్ రైల్వే నిర్మించి ట్రాఫిక్‌కు తెరిచింది.   1899 జనవరిలో బెంగాల్ నాగ్‌పూర్ రైల్వే లైన్ కటక్ వరకు ప్రారంభమైంది.  1901 లో ఈస్ట్ కోస్ట్ స్టేట్ రైల్వే దక్షిణ భాగాన్ని (వాల్టేర్ నుండి విజయవాడ వరకు)  మద్రాసు రైల్వే స్వాధీనం చేసుకుంది. పూరి బ్రాంచ్ లైన్‌తో సహా కటక్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న  పొడవైన భాగాన్ని 1902లో బెంగాల్ నాగ్‌పూర్ రైల్వే స్వాధీనం చేసుకుంది.  

### శాఖా మార్గాలు
 విజయనగరం-పార్వతీపురం లైన్‌ను 1908-09లో ప్రారంభించారు. 1913లో సాలూరు వరకు పొడిగించారు. పార్వతీపురం-రాయ్‌పూర్ లైన్ 1931 లో  పూర్తయింది. 

1960లో, భారతీయ రైల్వే మూడు ప్రాజెక్టులను చేపట్టింది. అవి కొత్తవలస-కోరాపుట్-జీపూర్-కిరండౌల్ లైన్ (దండకారణ్య ప్రాజెక్ట్), టిట్లాగఢ్-బోలంగీర్-ఝర్సుగూడ ప్రాజెక్టు, రూర్కెలా-కిరిబురు ప్రాజెక్టు. మొత్తం మూడు ప్రాజెక్టులను కలిసి DBK ప్రాజెక్ట్ లేదా దండకారణ్య బోలంగీర్ కిరిబురు ప్రాజెక్టు అని అంటారు.  కొత్తవలస-కిరండోల్ లైన్‌ను 1966-67లో ప్రారంభించారు. 

పర్లాకిమిడి లైట్ రైల్వే 1900 - 1931 మధ్య నౌపడా-గుణపూర్ లైన్‌ను ప్రారంభించింది   2011లో ఈ లైన్ను బ్రాడ్ గేజ్‌గా మార్చారు. 

## విద్యుద్దీకరణ
1965లో హౌరా-చెన్నై మెయిల్ ఈ మార్గంలో డీజిల ఇంజనుతో నడిచింది.  సౌత్ ఈస్టర్న్ రైల్వేలో డీజిల్ ఇంజనుతో నడిచిన మొదటి రైలు.

ఖుర్దా-విశాఖపట్నం సెక్షన్ 2002 నాటికి విద్యుదీకరించబడింది. హౌరా-చెన్నై మార్గం 2005 లో  పూర్తిగా విద్యుదీకరించబడింది.

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:విశాఖపట్నం రైల్వే డివిజను
షోలాపూర్-గుంతకల్ రైలు మార్గం

**షోలాపూర్-గుంతకల్ సెక్షన్** (సోలాపూర్-గుంతకల్ లైన్ అని కూడా పిలుస్తారు) ముంబై-చెన్నై లైన్‌లో భాగం. ఇది మహారాష్ట్రలోని షోలాపూర్ నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంతకల్లు వరకు నడుస్తుంది.

## చరిత్ర
గ్రేట్ ఇండియన్ పెనిన్సులా రైల్వే, ముంబై-చెన్నై లైన్‌లోని పూణే-రాయచూర్ సెక్టార్‌ను దశలవారీగా ప్రారంభించింది: పూణే నుండి బార్షి రోడ్ వరకు 1859లో, బార్షి రోడ్ నుండి మోహోల్ వరకు 1860లో, మోహోల్ నుండి షోలాపూర్ వరకు 1860లో ప్రారంభమయ్యాయి. 1865లో షోలాపూర్ నుంచి దక్షిణం వైపునకు వెళ్లే లైను పనులు ప్రారంభించి 1871లో రాయచూరు వరకు విస్తరించారు. ఆ విధంగా ఈ లైన్ మద్రాసు రైల్వే లైన్‌ను కలుసుకుని నేరుగా ముంబై-చెన్నై లింక్‌ను ఏర్పాటు చేసింది.

మద్రాసు రైల్వే దాని ట్రంక్ మార్గాన్ని బేపూర్ / కడలుండి (కాలికట్ సమీపంలో) వరకు విస్తరించింది. అరక్కోణం నుండి వాయవ్య శాఖను 1861లో ప్రారంభించింది. బ్రాంచ్ లైన్ 1862లో రేణిగుంటకు,  1871లో రాయిచూరు చేరుకుని, ఇక్కడ ముంబై నుండి గ్రేట్ ఇండియన్ పెనిన్సులా రైల్వే లైన్‌ను కలుసుకుంది.

వాడి-సికింద్రాబాద్ మార్గాన్ని 1874లో నిజాం హామీ రాష్ట్ర రైల్వే నిర్మించింది. మీటర్ గేజ్ గడగ్-హోత్గి సెక్షన్ను 1884లో దక్షిణ మహారాఠా రైల్వే ప్రారంభించింది. 2008లో దీన్ని బ్రాడ్ గేజ్‌గా మార్చారు. విక్రాబాద్-బీదర్ బ్రాడ్ గేజ్ లైన్ను 1932 లో  ప్రారంభించారు.  పొడవైన రాయచూర్-గద్వాల రైల్వే ట్రాక్ 2013లో ప్రారంభమైంది. గద్వాల ధోన్-కాచిగూడ లైన్‌లో ఉంది.

 పొడవైన గుల్బర్గా-బీదర్ రైల్వే ట్రాక్ 2017  ప్రారంభమైంది.

## షెడ్లు
గుంతకల్ డీజిల్ లోకో షెడ్‌ను మీటర్-గేజ్ షెడ్‌గా ప్రారంభించారు. గుంతకల్, హుబ్లీ డివిజన్‌లలో గేజ్ మార్పిడి తర్వాత, 1995 లో దీన్ని బ్రాడ్-గేజ్ షెడ్‌గా మార్చారు. ఇక్కడ WDM-2, WDM-3A, WDM-3D, WDG-3A లోకోలు ఉన్నాయి. రాయిచూర్‌లో వ్యాగన్ నిర్వహణ కోసం సాధారణ ఓవర్‌హాల్ డిపో, గుంతకల్‌లో కోచి మెయింటెనెన్స్ డిపో ఉన్నాయి. గుంతకల్లులో కొత్త ఎలక్ట్రిక్ షెడ్ నిర్మాణ దశలో ఉంది. గుత్తిలో డీజిల్ కమ్ ఎలక్ట్రిక్ షెడ్ ఉంది. ఇక్కడ దాదాపు 30 హై-పవర్ ఫ్రైట్ 3-ఫేజ్ WAG-9 లోకోలు ఉన్నాయి.

## ప్రయాణీకుల కదలిక
ఈ మార్గంలో ఉన్న షోలాపూర్, భారతదేశంలో తొలి 100 టికెట్ బుకింగు స్టేషన్లలో ఒకటి.

## మూలాలు


వర్గం:గుంతకల్లు రైల్వే డివిజను
చెన్నై సెంట్రల్-బెంగుళూరు సిటీ రైలు మార్గము

**చెన్నై సెంట్రల్-బెంగళూరు సిటీ లైన్** (అధికారికంగా **పురట్చి తలైవర్ డాక్టర్. MG రామచంద్రన్ సెంట్రల్ రైల్వే స్టేషన్-క్రాంతివీర సంగొల్లి రాయన్న - బెంగళూరు స్టేషన్ లైన్**) దక్షిణ భారతదేశంలోని రెండు అతిపెద్ద నగరాలైన చెన్నై. బెంగుళూరులను కలిపే విద్యుదీకరించబడిన డబుల్ లైన్ రైలు మార్గం.

## చరిత్ర
1856లో దక్షిణ భారతదేశంలో మొట్టమొదటి రైలు సేవ, భారతదేశంలో మూడవది మద్రాసు రైల్వే ద్వారా రాయపురం / వేయసరపాడు నుండి వాలాజా రోడ్ (ఆర్కాట్) వరకు నిర్వహించబడింది. మద్రాసు రైల్వే 1861లో దాని ట్రంక్ మార్గాన్ని బేపూర్ / కడలుండి (కాలికట్ సమీపంలో) వరకు విస్తరించింది. మద్రాస్ రైల్వే 1864లో కొత్తగా నిర్మించిన బేపూర్ లైన్‌లో బెంగుళూరు కంటోన్మెంట్‌ను జోలార్‌పేటకు అనుసంధానించింది. అదే సంవత్సరం బెంగుళూరు మెయిల్ రన్ నడవడం మొదలైంది.  బెంగుళూరు నగరం 1882లో బెంగుళూరు కంటోన్మెంట్‌తో అనుసంధానించబడింది  బౌరింగ్‌పేట్ (తరువాత బంగారుపేట), కోలార్ మధ్య నారో-గేజ్ లైన్ 1913లో మైసూర్ స్టేట్ రైల్వే ద్వారా ప్రారంభించబడింది. నారో-గేజ్ యశ్వంతపూర్-యెలహంక-దేవనహళ్లి-చిక్కబల్లాపూర్-కోలార్ లైన్ 1915లో మొదలై 1918లో బెంగుళూరుకు అనుసంధానించబడింది  2013 నవంబరులో చిక్కబల్లాపూర్-కోలార్ సెక్షన్ను బ్రాడ్ గేజ్‌గా మార్చడం పూర్తవడంతో, బెంగళూరు-కోలార్ సెక్షన్ మొత్తం డైరెక్ట్ బ్రాడ్ గేజ్ రైళ్లకు సిద్ధమైంది.   బంగారుపేట-కోలార్ లైన్ గేజ్ మార్పిడి 1997లో పూర్తయింది. అప్పటి నుండి 2016 సెప్టెంబరు 11 వరకు రైల్‌బస్ నడిచింది. ఎనిమిది బోగీల డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ మల్టిపుల్ యూనిట్ (DEMU) మొదలవడంతో రైల్‌బస్ సర్వీసును ఆపేసారు.  

## షెడ్లు, వర్క్‌షాప్‌లు
అరక్కోణంలో ఇంతకుముందు స్టీమ్ లోకో షెడ్ ఉండేది. ఇప్పుడు 230+ లోకోలు ఉండే ఎలక్ట్రిక్ లోకో షెడ్ ఉంది. ఇందులో WAP-1 WAP-4 WAG-7, WAM-4, WAG-5 లోకోమోటివ్‌లు ఉన్నాయి. 

1983లో ప్రారంభించిన కృష్ణరాజపురం డీజిల్ లోకో షెడ్‌లో 125 ఇంజన్లు ఉంటాయి. వీటిలో: WDS-6, WDM-2, WDM-3A, WDP-4, WDG-3A, WDG-4 ఉన్నాయి. డీజిల్ ఎలక్ట్రిక్ లోకో షెడ్‌గా మార్చడంలో భాగంగా ఇటీవల, రోయపురం షెడ్ నుండి బదిలీ చేయబడిన 5 WAP-7 లోకోమోటివ్‌లు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి. 

జోలార్‌పేటైలో ఎలక్ట్రిక్/డీజిల్ ట్రిప్ షెడ్ ఉంది.  పెరంబూర్‌లోని క్యారేజ్, వ్యాగన్ వర్క్‌షాప్‌లు కోచ్‌లు, వ్యాగన్‌లను రిపేర్ చేస్తాయి. పెరంబూర్‌లోని లోకోమోటివ్ వర్క్‌షాప్‌లు దక్షిణాన ప్రధాన బ్రాడ్-గేజ్ స్టీమ్ లోకో రిపేర్ షాప్. ఇప్పుడు కూడా ఫెయిరీ క్వీన్ కు వార్షిక మరమ్మతులు చేస్తుంది. వర్క్‌షాప్ ఇప్పుడు ప్రధానంగా దక్షిణాది నుండి, బయటి నుండీ వచ్చే ఎలక్ట్రిక్ లోకోమోటివ్‌లకు మరమ్మత్తులు, నిర్వహణ పనులు చేస్తుంది. 

బేసిన్ బ్రిడ్జిలో క్యారేజ్ నిర్వహణ వసతులు ఉన్నాయి. అవడిలో బ్రాడ్-గేజ్ EMU నిర్వహణ, కార్ షెడ్ ఉన్నాయి. అరక్కోణంలో ఇంజనీరింగ్ వర్క్‌షాప్‌లు ఉన్నాయి. 
## మూలాలు

వర్గం:చెన్నై రైల్వే డివిజను
వర్గం:బెంగుళూరు రైల్వే డివిజను
వి.ఆర్. లలితాంబిక

**డా. వి. ఆర్. లలితాంబిక** (జననం 1962) ఒక భారతీయ ఇంజనీర్, శాస్త్రవేత్త, ఆమె భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) లో పనిచేస్తున్నారు. ఆమె అడ్వాన్స్‌డ్ లాంచర్ టెక్నాలజీస్‌లో నిపుణురాలు, 2022 నాటికి భారతీయ వ్యోమగాములను అంతరిక్షంలోకి పంపే గగన్‌యాన్ మిషన్‌కు నాయకత్వం వహిస్తోంది. 

## ప్రారంభ జీవితం
లలితాంబిక 1962లో కేరళలోని తిరువనంతపురంలో జన్మించింది. తుంబా రాకెట్ పరీక్షా కేంద్రానికి ఆమె ఇల్లు దగ్గరగా ఉండటం వల్ల ఆమె చిన్నప్పటి నుండి ఇస్రో పట్ల ఆకర్షితమైంది. ఆమె ఇంట్లోనే లెన్స్‌లు, మైక్రోస్కోప్‌లు మొదలైన గాడ్జెట్‌లను తయారు చేసే తన తాత కారణంగా ఆమెకు సైన్స్‌ పరిచయం  త్వరగా ప్రారంభమైంది. ఆమె తాత గణిత శాస్త్రవేత్త, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త. ఆమె తండ్రి  ఇంజనీరు. 

ఆమె త్రివేండ్రం లోని కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ నుండి బి.టెక్ లో  ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్, ఎం.టెక్ లో కంట్రోల్ ఇంజనీరింగ్  ను  చదివింది, తరువాత త్రివేండ్రం లోని కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ నుండిఅభ్యసించింది. ఆమె ఇస్రోలో చేరడానికి ముందు రెండు కళాశాలల్లో పనిచేసింది. ఆమె ఇస్రోలో పనిచేసేటప్పుడు పి.హెచ్.డి చేసింది. 

## కెరీర్
ఆమె అడ్వాన్స్ డ్ లాంచ్ వెహికల్ టెక్నాలజీ స్పెషలిస్ట్. ఆమె 1988లో తిరువనంతపురంలోని విక్రమ్ సారాభాయ్ అంతరిక్ష కేంద్రంలో  చేరారు.  ఆమె రాకెట్ నియంత్రణ, మార్గదర్శక వ్యవస్థలను రూపొందించిన బృందానికి నాయకత్వం వహించింది. ఆమె ఆగ్మెంటెడ్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (ఏఎస్ఎల్వీ), పోలార్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (పిఎస్‌ఎల్‌వి), జియో సింక్రోనస్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (జీఎస్ఎల్వీ), రీయూజబుల్ లాంచ్ వెహికల్ (ఆర్ఎల్వీ)తో సహా వివిధ ఇస్రో రాకెట్లతో కలిసి పనిచేశారు.  ఆమె 100కు పైగా అంతరిక్ష యాత్రల్లో భాగమైంది.

బెంగళూరులోని ఇస్రో ప్రధాన కార్యాలయానికి వెళ్లడానికి ముందు, ఆమె తిరువనంతపురంలోని విఎస్ఎస్సిలో డిప్యూటీ డైరెక్టర్ (నియంత్రణ, గైడెన్స్, సిమ్యులేషన్) గా పనిచేశారు. ఆమె 2022 నాటికి భారతీయ వ్యోమగాములను అంతరిక్షంలోకి పంపే ఉద్దేశ్యంతో ఉద్దేశించిన ఇండియన్ హ్యూమన్ స్పేస్ ఫ్లైట్ ప్రోగ్రామ్  డైరెక్టర్ గా గగన్ యాన్ మిషన్ కు  నాయకత్వం వహిస్తోంది. 

## అవార్డులు

* స్పస్ గోల్డ్ మెడల్ (2001)
* ఇస్రో ఇండివిడ్యువల్ మెరిట్ అవార్డు
* ఇస్రో పెర్ఫార్మెన్స్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డు (2013) 
* ఆస్ట్రోనాటికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా అవార్డు

## వ్యక్తిగత జీవితం
ఆమె భర్త ప్రదీప్ కుమార్ ఎ.బి. ప్రస్తుతం కేరళ రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి చైర్మన్ గా ఉన్నారు.

## మూలాలు


వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1962 జననాలు
వర్గం:భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ శాస్త్రవేత్తలు
కోయంబత్తూరు-షొరనూర్ రైలు మార్గం

**కోయంబత్తూరు-షోరనూర్ లైన్** తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని కోయంబత్తూర్, కేరళలోని షోరనూర్‌లను కలుపుతుంది. పొత్తనూర్ - కోయంబత్తూర్ - మెట్టుపాళయం, మెట్టుపాళయం నుండి ఉదగమండలం వరకు నీలగిరి మౌంటైన్ రైల్వే అనే బ్రాంచ్ లైన్ ఉంది. ఈ నెట్‌వర్కు, కేరళలోని రైల్వే నెట్‌వర్కును పాలక్కాడ్ గ్యాప్ ద్వారా తమిళనాడులోని నెట్‌వర్క్‌కు కలుపుతుంది.

## చరిత్ర
1856లో దక్షిణ భారతదేశంలో మొట్టమొదటి రైలు సేవ, భారతదేశంలో మూడవది మద్రాసు రైల్వే ద్వారా  రాయపురం నుండి వాలాజా రోడ్ వరకు మొదలైంది. మద్రాస్ రైల్వే 1861 లో దాని ట్రంక్ మార్గాన్ని కోజికోడ్ వరకు విస్తరించింది.  పోదనూరు-మెట్టుపాళయం లైను 1873లో ట్రాఫిక్‌కు తెరవబడింది. యునెస్కో హెరిటేజ్ ట్రాక్, నీలగిరి మౌంటైన్ రైల్వేను రెండు దశల్లో ప్రారంభించారు. మెట్టుపాళయం-కూనూర్ సెక్షన్ను 1899లో ప్రారంభించారు. 1908లో దీన్ని ఉదగమండలం (ఊటీ) వరకు విస్తరించారు  

## వేగ పరిమితి
కోయంబత్తూర్-షోరనూర్ లైన్ను "గ్రూప్ B" గా వర్గీకరించారు. ఇక్కడ వేగం 130 కిమీ/గం వరకు ఉంటుంది. ప్రస్తుతం అనుమతించిన గరిష్ట వేగం, పాలక్కాడ్ షోరనూర్ సెక్షనులో 110&nbsp;కిమీ/గం. 

ఈ లైన్‌లో ఉన్న కోయంబత్తూర్, పాలక్కాడ్ స్టేషన్లు భారతీయ రైల్వేల టాప్ వంద బుకింగ్ స్టేషన్‌లలో ఉన్నాయి.  ఇటీవలి వర్గీకరణ ప్రకారం కోయంబత్తూరును NSG-1గా వర్గీకరించారు.

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు రైలు రవాణా
వర్గం:కేరళ రైలు రవాణా
వర్గం:సేలం రైల్వే డివిజను
వర్గం:పాలక్కాడ్ రైల్వే డివిజను
వర్గం:కోయంబత్తూరు రైలు రవాణా
కొల్లం-సెంగొట్టాయ్ శాఖా రైలు మార్గం

**కొల్లాం-సెంగోట్టై రైల్వే లైన్** (గతంలో క్విలాన్-చెంకోట లైన్ అని పిలిచేవారు) దక్షిణ భారతదేశంలోని రైలు మార్గం. ఇది కేరళ రాష్ట్రంలోని కొల్లం జంక్షను నుండి సెంగొట్టై వరకు నడుస్తుంది. క్విలాన్-షెంకోట్టా రైలు మార్గం పూర్వపు ట్రావెన్‌కోర్ రాష్ట్రంలో మొదటి రైలు మార్గం. ఇది ఒక శతాబ్దానికి పైగా పాతది. కొల్లం-సెంగోట్టై సెక్షన్ 1904లో బ్రిటీష్ వారు ప్రారంభించిన కొల్లాం - చెన్నై మీటర్-గేజ్ రైలు మార్గంలో భాగం. లైన్ పూర్తిగా బ్రాడ్ గేజ్‌గా మార్చబడింది. 

కొల్లం-సెంగోట్టాయ్ మీటర్-గేజ్ మార్గ నిర్మాణాన్ని ట్రావెన్‌కోర్ మహారాజా ఉత్రం తిరునాల్ సంకల్పించాడు. దీనిని దక్షిణ భారత రైల్వే కంపెనీ, ట్రావెన్‌కోర్ రాష్ట్రం, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలు సంయుక్తంగా నిర్మించాయి. 1888లో సర్వే అనంతరం 1900లో పనులు ప్రారంభించి 1902 నాటికి పూర్తి చేశారు. ఈ మార్గంలో మొదటి గూడ్స్ రైలు 1902లో ప్రయాణించగా, మొదటి ప్యాసింజర్ రైలు 1904లో మొదలైంది. మొదటి మీటర్ గేజ్ సేవలను 1904 జూలై 1 న ట్రావెన్‌కోర్ మహారాజా మూలం తిరునాల్ 21 తుపాకుల వందనంతో కొల్లం నుండి మొదటి ప్యాసింజర్ రైలును జెండా ఊపి ప్రారంభించారు. బ్రిటీష్ వారు కొల్లం నుండి చెన్నైకి అటవీ ఉత్పత్తులు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, జీడిపప్పులను రవాణా చేయడానికి పశ్చిమ కనుమల దిగువ ప్రాంతంలో రైలు మార్గాన్ని నిర్మించారు.

## కాలక్రమం

* 1888 క్విలోన్-మద్రాస్ రైలు కోసం సర్వే ప్రారంభమైంది.
* 1899 - క్విలాన్-మద్రాస్ రైలు లింక్ కోసం సర్వే పూర్తయింది 
* 1900 - క్విలాన్ నగరాన్ని మద్రాసుతో అనుసంధానించడానికి కొల్లం-సెంగోట్టై మీటర్-గేజ్ రైలు మార్గానికి సంబంధించిన పనులు ప్రారంభమయ్యాయి.
* 1902 - కొల్లాం-సెంగోట్టై రైల్వే లైన్ పనులు పూర్తయ్యాయి
* 1904 - జూన్ 1న ట్రావెన్‌కోర్‌కు చెందిన హిజ్ హైనెస్ మూలం తిరునాళ్ రామవర్మ కొల్లాం రైల్వే స్టేషన్‌లో కొల్లాం-సెంగోట్టై రైలు మార్గంలో మొదటి ప్యాసింజర్ రైలు సర్వీసును జెండా ఊపి ప్రారంభించారు.
* 1998 - కొల్లం-సెంగోట్టై రైల్వే లైన్ గేజ్ మార్పిడి అధికారికంగా ప్రారంభమైంది
* 2007 - మే 1న, కొల్లం-పునలూర్ సెక్షన్‌లో రైలు సేవలను ఆపేసారు
* 2010 - మే 10న, కొల్లం-పునలూర్ బ్రాడ్-గేజ్ సెక్షన్ సేవలు మొదలయ్యాయి 
* 2018 - మార్చి 31న, ప్యాసింజర్ రైలు సేవల కోసం మొత్తం కొల్లం-సెంగోట్టై మార్గం తెరవబడింది.    ఈ మార్గంలో మొదటి ప్యాసింజర్ రైలు తాంబరం–కొల్లాం–తాంబరం ప్రత్యేక రైలు సర్వీసు. (  )

## బ్రాడ్ గేజ్ మార్పిడి
పునలూర్-సెంగోట్టై సెక్షన్ 325-కిమీ కొల్లాం-సెంగోట్టై- తెన్కాసి - తిరునెల్వేలి - తిరుచెందూర్ గేజ్ మార్పిడి ప్రాజెక్ట్‌లో భాగం. తెన్‌కాసి- విరుదునగర్ ట్రంక్ రూట్‌లో భాగం. సెంగోట్టై-తిరుచెందూర్ సెక్షన్ గేజ్ మార్పిడి పూర్తయింది.

### కొల్లం-పునలూర్ సెక్షన్
కొల్లం జంక్షన్- పునలూర్ మీటర్-గేజ్ రైలు మార్గం నుండి బ్రాడ్-గేజ్ మార్పిడి పనులకు 1998లో పునలూర్ వద్ద పునాది రాయి వేయబడింది. గేజ్ మార్పిడి పనిని సులభతరం చేసేందుకు, పునలూర్-కొల్లాం మీటర్-గేజ్ విభాగంలో సేవలు 2007 మే 1 న ఆపేసారు. గేజ్ మార్పిడి దాదాపు 11 సంవత్సరాలు పట్టింది. 2010 మే 10 న మొదలైంది. పునలూర్ నుండి కొల్లం, మదురై, గురువాయూర్, కన్యాకుమారి, పాలక్కాడ్ జంక్షన్‌లను కలిపే ప్యాసింజర్ రైలు సేవలు ప్రస్తుతం నడుస్తున్నాయి. 

### పునలూర్-సెంగోట్టై సెక్షన్
పునలూర్ -సెంగోట్టై సెక్షన్‌లో గేజ్ మార్పిడి పనిని సులభతరం చేయడానికి, సెక్షన్‌లో రైలు సేవలను 2010 సెప్టెంబరులో ఆపేసారు. 49.2-కిమీ పునలూర్-సెంగోట్టై సెక్షన్ గేజ్ మార్పిడి పనులు 2017 డిసెంబరులో పూర్తయ్యాయి. 2018 మార్చిలో రైళ్ళు తిరగడం మొదలైంది. 

## మూలాలు

వర్గం:మధురై రైల్వే డివిజను
జోలార్‌పేట-షొరనూర్ రైలు మార్గము

**జోలార్‌పేట-షోరనూర్ లైన్** చెన్నై సెంట్రల్-బెంగళూరు సిటీ లైన్‌లోని జోలార్‌పేటను, కేరళలోని షోరనూర్‌ను కలుపుతుంది. జోలార్‌పేట వద్ద అరక్కోణం, కాట్పాడి మీదుగా చెన్నై/తిరుపతి వైపు నుండి అనేక శాఖల లైన్లు వస్తాయి. అవి - జోలార్‌పేట-బంగారుపేట్-బెంగళూరు, సేలం-ఓమలూరు-మెట్టూర్ డ్యామ్/ధర్మపురి-హోసూర్-యశ్వంతపూర్, సేలం-నమక్కల్-కరూర్, సేలం-విరుద్ధాపురం-విరుద్ధాపురం ఈరోడ్-కరూర్, ఇరుగూర్/పోదనూరు-కోయంబత్తూరు-మెట్టుపాళయం, పాలక్కాడ్-దిండిగల్. షోరనూర్ నుండి, రైల్వే లైన్లు కేరళలోని కోజికోడ్, నిలంబూర్, త్రిస్సూర్ వైపున మరింత శాఖలుగా ఉన్నాయి. ఈ నెట్‌వర్క్ కేరళలోని రైల్వే నెట్‌వర్క్‌ను తమిళనాడు, కర్ణాటకలోని నెట్‌వర్క్‌లకు, ఆ తర్వాత ఇతర రాష్ట్రాలకూ అనుసంధానిస్తుంది.

## చరిత్ర
1856లో దక్షిణ భారతదేశంలో మొట్టమొదటి రైలు సేవ, భారతదేశంలో మూడవది మద్రాసు రైల్వే ద్వారా రాయపురం  వేయసరపాడు నుండి వాలాజా రోడ్ (ఆర్కాట్) వరకు నిర్వహించబడింది. మద్రాసు రైల్వే దాని ట్రంక్ మార్గాన్ని 1861లో బేపూర్ / కడలుండి (కాలికట్ సమీపంలో) వరకు విస్తరించింది 

మీటర్-గేజ్ పోడనూర్-మెట్టుపాళయం లైన్ను 1873లో తెరిచారు. యునెస్కో హెరిటేజ్ ట్రాక్, నీలగిరి మౌంటైన్ రైల్వేను రెండు దశల్లో ప్రారంభించారు. మెట్టుపాళయం-కూనూర్ సెక్షన్ను 1899లో ప్రారంభించారు. దీన్ని 1908 లో  ఉదగమండలం (ఊటీ) వరకు విస్తరించారు. పోదనూరు-మెట్టుపాళయం సెక్షన్ను 2000ల ప్రారంభంలో బ్రాడ్ గేజ్‌గా మార్చారు.

రెండు నారో గేజ్ కరువు-రక్షణ మార్గాలను ఇరవయ్యవ శతాబ్దం ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో తెరవడం జరిగింది.  పొడవున్న తిరుపత్తూరు-కృష్ణగిరి లైన్ 1905లోను,  -పొడవున్న మొరప్పూర్-ధర్మపురి లైన్ను 1906లోనూ ప్రారంభించారు. దీన్ని –  పొడవున హోసూర్ వరకు పొడిగించారు. హోసూర్-ధర్మపురి లైన్ను 1941లో నిలిపివేసారు. ఇతర రెండు లైన్లను 1945లో మూసివేసారు.  

అరక్కోణం-జోలార్‌పేట-సేలం-ఈరోడ్-పాలక్కాడ్-ఎర్నాకులం లైన్ను "గ్రూప్ B" లైన్‌గా వర్గీకరించబడినప్పటికీ, దీని వేగం 130 km/h వరకు ఉంటుంది. గరిష్టంగా అనుమతించిన వేగం 110&nbsp;కిమీ/గం 

ఈరోడ్ లోని డీజిల్ లోకో షెడ్డులో WDM-2, WDM-3A, WDM-3D, WDG-3A, WDG-4 లోకోలు ఉన్నాయి. ఈరోడ్ లోనే ఉన్న ఎలక్ట్రిక్ లోకో షెడ్డులో WAG-7, WAP-4, WAP-7 లోకోలున్నాయి. ఇది భారతీయ రైల్వేలలో అతిపెద్ద WAP-4 లోకో షెడ్డు. దేశంలోని ఎలక్ట్రిక్ రైళ్ల కోసం కొన్ని పొడవైన మార్గాలను నిర్వహిస్తుంది. 

జోలార్‌పేటలో ఎలక్ట్రిక్/డీజిల్ ట్రిప్ షెడ్ ఉంది.

## ప్రయాణీకుల కదలిక
ఈ లైన్‌లో ఉన్న సేలం, కోయంబత్తూర్, ఈరోడ్, పాలక్కాడ్‌లు భారతీయ రైల్వేలోని టాప్ వంద బుకింగ్ స్టేషన్‌లలో ఉన్నాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:బెంగుళూరు రైల్వే డివిజను
వర్గం:చెన్నై రైల్వే డివిజను
వర్గం:దక్షిణ భారతదేశం రైలు మార్గములు
వర్గం:నైరుతి రైల్వే జోన్
వర్గం:దక్షిణ రైల్వే జోన్
ఎన్. వలర్మతి

**ఎన్. వలర్మతి** (తమిళం: ந. வளர்மதி) భారతదేశపు మొట్టమొదటి స్వదేశీ అభివృద్ధి చెందిన రాడార్ ఇమేజింగ్ ఉపగ్రహమైన రీశాట్-1   ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్, భారతీయ శాస్త్రవేత్త. ఆమె 2015లో మాజీ రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలాం గౌరవార్థం తమిళనాడు ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం అవార్డు ను అందుకున్న మొదటి వ్యక్తి . 

## ప్రారంభ జీవితం
ఆమె తమిళనాడులోని అరియలూర్ లో జన్మించి నిర్మలా బాలికల హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్‌లో చదువుకుంది. కోయంబత్తూరులోని గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుంచి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఇంజినీరింగ్, అన్నా యూనివర్సిటీ నుంచి ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ కమ్యూనికేషన్స్ లో మాస్టర్స్ చేశారు. 

## కెరీర్
ఆమె 1984 నుండి ఇస్రోతో కలిసి పనిచేసింది, ఇన్ శాట్ 2ఎ, ఐఆర్ఎస్ ఐసి, ఐఆర్ఎస్ ఐడి, టెస్ తో సహా  మిషన్‌లలో పాల్గొంది.  ఆమె 2012లో విజయవంతంగా ప్రయోగించబడిన భారతదేశం  మొట్టమొదటి స్వదేశీ అభివృద్ధి చెందిన రాడార్ ఇమేజింగ్ శాటిలైట్  రీశాట్-1 కి  ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ అయ్యారు. 

## అవార్డులు

* డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం అవార్డు 

## మూలాలు

వర్గం:1959 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ శాస్త్రవేత్తలు
కార్డ్ లైన్ రైలు మార్గము

కార్డ్ లైన్ తమిళనాడులోని విల్లుపురం జంక్షన్, తిరుచిరాపల్లి జంక్షన్లను కలుపుతుంది. ఇది చెన్నై ఎగ్మోర్, తిరుచ్చిని కలిపే అతి చిన్న మార్గం. ఈ రైలు మార్గం ప్రధాన లైన్ కంటే 40&nbsp;కి.మీ. చిన్నది.

## చరిత్ర
1927 వరకు, విల్లుపురం జంక్షన్, తిరుచిరాపల్లి జంక్షన్లు కుంభకోణం, మైలదుత్తురై జంక్షన్ మీదుగా ప్రయాణించే మెయిన్ లైన్ ద్వారా మాత్రమే అనుసంధానించబడ్డాయి., ఇది  . అందువల్ల, చిన్న మార్గం అవసరం ఏర్పడింది. వృద్ధాచలం జంక్షను మీదుగా కొత్త రైలు మార్గం కోసం పనులు 1927 ఆగస్టు 22 న నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. ప్రారంభంలో, విల్లుపురం జంక్షన్, వృద్ధాచలం మధ్య మార్గాన్ని 1927 డిసెంబరు 1 న పూర్తి చేసి, శ్రీరంగం - గోల్డెన్ రాక్ మార్గాన్ని 1927 ఆగస్టు 22 న, బిక్షందర్‌కోయిల్ - శ్రీరంగం మార్గాన్ని 1927 డిసెంబరు 1 న ప్రారంభించారు. మొత్తం మార్గం 1929 ఫిబ్రవరి 1 నుండి కార్యకలాపాలను ప్రారంభించింది. ఈ లైన్ మద్రాస్ - కొలంబో ప్రయాణాన్ని నాలుగు గంటలపాటు తగ్గించింది.

## కార్యకలాపాలు

### ప్రయాణీకుల సేవలు
ఈ లైన్లో ట్రాఫిక్‌ భారీగా ఉంటుంది. గూడ్స్ రైళ్లతో పాటు, 30 ప్యాసింజర్ రైళ్ళు, 56 ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళు ప్రతిరోజు పాటు నడుస్తాయి.

దక్షిణ తమిళనాడుకు వెళ్లే అనేక రైళ్లు కార్డ్ లైన్ ద్వారా వెళుతున్నప్పటికీ, తిరుచ్చి విల్లుపురం మధ్య ఈ లైన్‌లో 'A' గ్రేడ్ స్టేషన్‌లు లేవు.

### సరుకు రవాణా సేవలు
ఈ లైన్‌లో అనేక పారిశ్రామిక సంస్థలు ఉన్నాయి. సెంట్రల్ వర్క్‌షాప్ (గోల్డెన్ రాక్), సిమెంట్, ట్రిచీ, పెరంబలూర్, అరియలూర్ ల వద్ద ఉన్న జిప్సం ఫ్యాక్టరీలు  విల్లుపురం వృద్ధాచలం వద్ద ఉన్న చక్కెర కర్మాగారాలు ఈ మార్గాన్ని వినియోగించుకుంటాయి

## మూలాలు

వర్గం:దక్షిణ రైల్వే జోన్
వర్గం:దక్షిణ భారతదేశం రైలు మార్గములు
ముత్తయ్య వనిత

**ముత్తయ్య వనిత** భారతీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ సిస్టమ్ ఇంజనీర్, భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థలో ఉపగ్రహాలపై ప్రాజెక్టులకు నాయకత్వం వహించారు. ఆమె ఇస్రో  చంద్రయాన్ -2 లూనార్ మిషన్ కు ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ గా ఉన్నారు. 

## ప్రారంభ జీవితం, విద్య
వనిత భారతదేశంలోని చెన్నైకి చెందినవారు, మొదట డిజైన్ ఇంజనీర్ గా శిక్షణ పొందింది. ఆమె తన పాఠశాల విద్యను బాయిలర్ ప్లాంట్ స్కూల్ తిరుచ్చిలో పూర్తి చేసింది.  ఆమె గిండీలోని కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ నుండి పట్టభద్రురాలైంది.  

## కెరీర్
వనిత మూడు దశాబ్దాలకు పైగా ఇస్రోలో పనిచేశారు.  హార్డ్ వేర్ టెస్టింగ్, డెవలప్ మెంట్ కు సంబంధించిన వివిధ రంగాలలో  జూనియర్ ఇంజనీర్ గా ఆమె ఇస్రోలో చేరింది. ఆమె ఇస్రో శాటిలైట్ సెంటర్  డిజిటల్ సిస్టమ్స్ గ్రూప్ లో టెలిమెట్రీ, టెలికామ్ మాండ్ విభాగాలకు నాయకత్వం వహించింది. కార్టోశాట్-1, ఓషన్ శాట్-2, మేఘా-ట్రోపిక్స్ సహా పలు ఉపగ్రహాలకు డిప్యూటీ ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్గా కూడా ఆమె వ్యవహరించారు. వనిత  2013లో విజయవంతమైన  మంగళ్ యాన్ మిషన్  లో కూడా  పాలుపంచుకుంది.

### చంద్రయాన్-2
వనిత  చంద్రయాన్ -2 లూనార్ మిషన్ కోసం  అసోసియేట్ డైరెక్టర్ నుండి ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ గా పదోన్నతి పొందారు. ఆమె ఇస్రోలో ఇంటర్ ప్లాంటరీ మిషన్ కు నాయకత్వం వహించిన తొలి మహిళ. ఈమె ఇస్రోలో మొదటి మహిళా ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్.  మునుపటి చంద్రయాన్-1 ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్, మైల్‌స్వామి అన్నాదురై ఆమెని ఒప్పించారు. ఆమెను డేటా హ్యాండ్లింగ్, టీమ్ మేనేజ్‌మెంట్, సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలు  ఈ స్థానానికి ఆదర్శవంతమైన వ్యక్తిగా చేసాయి.  వనిత   అన్ని వ్యవస్థల అభివృద్ధి, అమలుపై పూర్తి పర్యవేక్షణను నిర్ధారించడం, ప్రాజెక్ట్‌కు అధికార బిందువుగా వ్యవహరించడం వంటి బాధ్యతలు ఉన్నాయి.   చంద్రయాన్ -2 ప్రయోగం విజయవంతంగా 22 జూలై 2019న జరిగింది.

## అవార్డులు

* ఉత్తమ మహిళా శాస్త్రవేత్త- ఆస్ట్రోనామికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా(2006)

## మూలాలు

వర్గం:1964 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ శాస్త్రవేత్తలు
మైసూరు స్టేట్ రైల్వే

**మైసూర్ స్టేట్ రైల్వే (MSR)** మైసూర్ రాష్ట్రంలో పనిచేసే ఒక రైల్వే.  MSR 1951 ఏప్రిల్ 14 న దక్షిణ రైల్వేలో భాగమైంది.

## చరిత్ర
1879లో మద్రాసు రైల్వే కంపెనీ మద్రాసు రాయపురం నుండి బెంగళూరు నగరానికి రైలు మార్గాన్ని నిర్మించింది. ఆ మార్గాన్ని బెంగళూరు నుండి మైసూర్ వరకు పొడిగింపు కోసం మైసూర్ మహారాజా ప్రత్యేకంగా ఒక రైల్వే సంస్థను స్థాపించాడు.  ఈ సంస్థనే మైసూర్ స్టేట్ రైల్వేగా పిలిచారు. 1891లో మైసూర్-నంజన్‌గూడు సెక్షన్ను (25.51&nbsp;కి.మీ.) ట్రాఫిక్ కోసం తెరిచారు. బీరూర్-షిమోగా సెక్షన్ను (60.74&nbsp;కి.మీ.) 1899లోను, మరొక ముఖ్యమైన లైన్ యశ్వంత్పూర్-హిందూపూర్‌ను 1892-93 లోనూ తెరిచారు. 1911-12లో మైసూర్ ప్రభుత్వం రాష్ట్ర రైల్వే నిర్మాణ విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించింది. ఇది ఇంజనీర్ ఇన్ చీఫ్ అయిన Mr. EAS బెల్ నియంత్రణలో ఉంచబడింది. షిమోగా - తాళగుప్ప సెక్షనుకు 1930లో శంకుస్థాపన చేసారు. 1951లో, ఇది మద్రాసు అండ్ సదరన్ మహారాఠా రైల్వేతో కలిసి దక్షిణ రైల్వేగా ఏర్పడింది.

## రోలింగ్ స్టాక్
1936లో కంపెనీకి 39 లోకోమోటివ్‌లు, 216 కోచ్‌లు, 754 గూడ్స్ వ్యాగన్‌లు ఉండేవి. 

## మూలాలు

వర్గం:దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్
నీలంబూర్-షొరనూర్ రైలు మార్గం

1840లో, బ్రిటీష్ వారు స్థిరమైన కలప సరఫరా కోసం నిలంబూరులో టేకు తోటను పెంచారు.  1923లో, మద్రాసు-షోరనూర్-మంగుళూరు లైన్‌ను నిర్వహించే దక్షిణ భారత రైల్వే కంపెనీ, ఈ అడవుల నుండి మైదాన ప్రాంతాలకు, అక్కడి నుండి ఓడరేవులకూ కలపను సులభంగా రవాణా చేయడానికి నిలంబూరు నుండి షోరనూర్ వరకు రైలును నిర్మించడానికి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ ద్వారా ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. కంపెనీ దశలవారీగా లైన్‌ను పూర్తి చేసింది. షోరనూర్-అంగడిపురం సెక్షన్ను 1927 ఫిబ్రవరి 3 న, అంగడిప్పురం -వాణియంబలం విభాగాన్ని 1927 ఆగస్టు 3 న ప్రారంభించారు. షోరనూర్ నుండి నిలంబూర్ వరకు మొత్తం మార్గాన్ని 1927 అక్టోబర్ 26 న తెరిచారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, బ్రిటీష్ ఇండియా అంతటా ఉన్న అనేక రైల్వే లైన్లతో పాటు షోరనూర్ లైన్ను కూడా తొలగించి, బ్రిటీష్ యుద్ధ ప్రయత్నాలకు సహాయం చేయడానికి మధ్యప్రాచ్యానికి మళ్లించారు. ఈ లైన్ 1941లో నిలిచిపోయింది. స్వాతంత్ర్యం తరువాత, ప్రజల ఒత్తిడిపై, రైల్వే మార్గాన్ని భారతీయ రైల్వేలు దాని పూర్వపు దారి లోనే మళ్ళీ నిర్మించింది. షోర్నూర్ -అంగడిపురం లైన్ను 1953 లోను,  అంగడిపురం-నిలంబూర్ మార్గాన్ని 1954 లోనూ పునఃప్రారంభించారు.  టేకు తోట నేటికీ ప్రధాన పర్యాటక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates not on Wikidata
బిజన్ కుమార్ ముఖర్జియా

**బిజన్ కుమార్ ముఖర్జియా** (1891, ఆగస్టు 15 – 1956 ఫిబ్రవరి 22) భారతదేశ సుప్రీంకోర్టు నాలుగవ ప్రధాన న్యాయమూర్తి. 1954 డిసెంబరు 22 నుండి 1956 జనవరి 31 వరకు పనిచేశాడు.

## జననం, విద్య
బిజన్ కుమార్ ముఖర్జియా 1891, ఆగస్టు 15న రాఖల్ దాస్ ముఖర్జీ - శరత్ కుమారి దేవి దంపతులకు పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో జన్మించాడు. పశ్చిమ బెంగాల్ లోని హుగ్లీ బ్రాంచ్ గవర్నమెంట్ స్కూల్, హుగ్లీ మొహసిన్ కళాశాలలో తన విద్యను పూర్తిచేసి కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలోని సురేంద్రనాథ్ లా కాలేజీలో చేరాడు. ఎంఏ (చరిత్ర), బి.ఎల్. (గోల్డ్ మెడలిస్ట్), ఎంఎల్ (గోల్డ్ మెడలిస్ట్), డాక్టర్ ఆఫ్ లా లలో పట్టా సాధించాడు.
## వ్యక్తిగత జీవితం

లబన్యాలతా దేవితో వివాహం జరిగింది. వారికి ఒక కుమారుడు అమియా కుమార్ ముఖర్జీ (కలకత్తా హైకోర్టు న్యాయమూర్తి), మనవరాలు మీరా గంగూలీ ఒక ముని మనవడు అంజన్ గంగూలీ ఉన్నారు.

## న్యాయవృత్తి
1914లో జూనియర్ గవర్నమెంట్‌లో కలకత్తా బార్‌లో చేరారు. 1934లో కలకత్తా హైకోర్టు ప్లీడర్ గా, 1936లో కలకత్తా హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా, 1936 నవంబరు నుండి 1948 వరకు బెంగాల్ సరిహద్దు కమిషన్ సభ్యుడిగా, 1948 అక్టోబరు 14 నుండి 1954 డిసెంబరు 22 వరకు  ఫెడరల్ కోర్ట్/సుప్రీం కోర్టు న్యాయమూర్తిగా,1954 డిసెంబరు 22 నుండి 1956 జనవరి 31 వరకు భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేశాడు.

1954 జనవరిలో ఎం. పతంజలి శాస్త్రి పదవీ విరమణ సందర్భంగా, ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాల్సిందిగా నెహ్రూ కోరగా, తనకంటే మెహర్ చంద్ మహాజన్ సీనియర్ అని పేర్కొంటూ ముఖర్జీ తిరస్కరించాడు. మహాజన్ పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత మాత్రమే ముఖర్జీ పదవిని చేపట్టాడు.

## సభ్యత్వాలు, సంఘాలు
* కలకత్తా యూనివర్సిటీ ఫెలో
* బెంగాల్ సంస్కృత సంఘం అధ్యక్షుడు
* బెంగాల్‌లోని స్కౌట్స్ ఉద్యమంతో అనుబంధం
* దక్షిణ కలకత్తా బాలుర ఎస్సీ సంఘం జిల్లా కమీషనర్‌
* లిటరరీ అండ్ కల్చరల్ సొసైటీ, బిబుధ జననీ సవా, నబద్వీప్, గీతా సావా, సెయింట్ సాహిత్య పరిషత్తులతో అనుబంధం

## ప్రచురణలు
* *సమస్యలు & చట్టం*
* *హిందూ మతపరమైన, చారిటబుల్ ట్రస్ట్‌ల చట్టం*

## మరణం
బిజన్ కుమార్ ముఖర్జియా 1956 ఫిబ్రవరి 22న మరణించాడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* సుప్రీం కోర్ట్ ఆఫ్ ఇండియా వెబ్‌సైట్‌లో జీవిత చరిత్ర
* మరింత విస్తృతమైన బయో (పేజీ దిగువన అతని జ్ఞాపకార్థం అనుబంధంలో)

వర్గం:1891 జననాలు
వర్గం:1956 మరణాలు
వర్గం:భారతదేశ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
కరూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**కరూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో, తమిళనాడులోని 39 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం కరూర్, దిండిగల్, తిరుచిరాపల్లి, పుదుక్కొట్టై జిల్లాల పరిధిలో 6 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పాటైంది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ఉన్నత్ జీవన్ (పథకం)

ఎల్‌ఈడీ లైట్లు అందరికీ అందుబాటులో ఉండాలన్న లక్ష్యంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశ పెట్టిన పథకం ఉన్నత్ జీవన్. ఉన్నత్ జ్యోతి బై ఎఫ్ఫార్డెబుల్ ఎల్‌ఈడీ ఫర్ ఆల్ (UJALA) సమర్థవంతమైన LED లైటింగ్‌ను పంపిణీ చేసే ప్రాజెక్ట్, దీనిని 5 జనవరి 2015న భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రారంభించాడు. ఈ ప్రాజెక్ట్ ఎనర్జీ ఎఫిషియెన్సీ సర్వీసెస్ లిమిటెడ్ ద్వారా నాయకత్వం వహిస్తుంది. సబ్సిడీ లేని LED దీపాల పంపిణీ ప్రాజెక్టులలో, ఈ కార్యక్రమం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దదిగా పరిగణించబడుతుంది. మే 2017లో, వారు LED పంపిణీ ప్రాజెక్టును యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌కు విస్తరింపజేస్తున్నట్లు భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
## మూలాలు


వర్గం:ప్రభుత్వ పథకాలు
రెడ్ (2002 సినిమా)

*
*'రెడ్''' 2002, మార్చి 17న విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. అదే సంవత్సరం అదే పేరుతో విడుదలైన తమిళ సినిమా దీనికి మూలం.  
## నటీనటులు

## సాంకేతికవర్గం
* కథ, స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం:  రామ్‌ సత్య
* నిర్మాతలు: అడ్డాల వెంకట్రావు, ఉద్దంటి సాంబశివరావు, కె.రామసుందర్, ఈమని వెంకటరెడ్డి, ఎన్.సింగరావేలన్ 
* పాటలు: భువనచంద్ర, వెన్నెలకంటి
* సంగీతం: దేవా
* ఛాయాగ్రహణం: ఆర్.డి.రాజశేఖర్
* కూర్పు: శ్రీకర్ ప్రసాద్

## పాటలు

## మూలాలు

వర్గం:రఘువరన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రేవతి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
దివ్యా పిళ్లై

**దివ్యా పిళ్లై** (జననం 1988 నవంబరు 23) భారతీయ నటి. 2015 మలయాళ చలనచిత్రం అయల్ నజనల్లతో సినీరంగంలో ప్రవేశించింది,దాని తర్వాత 2016లో ఊజమ్ వచ్చింది. 

## కెరీర్
దివ్య మలయాళీ కుటుంబంలో 1988 నవంబరు 23న జన్మించింది. యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్(UAE)లోని దుబాయ్‌లో పుట్టి పెరిగిన ఆమె సినీ ప్రపంచంలోకి రాకముందు ఎయిర్‌లైన్స్ లో తన వృత్తిని ప్రారంభించింది.

ఆమె 2015లో నటుడు వినీత్ కుమార్ దర్శకత్వం వహించిన తొలి చిత్రంలో ఫహద్ ఫాసిల్‌కి జోడీగా రొమాంటిక్-కామెడీ అయల్ నజనల్లతో తన సినీ రంగ ప్రవేశం చేసింది. ఆమె రెండవ ప్రాజెక్ట్ జీతూ జోసెఫ్ దర్శకత్వంలో పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్ నటించిన ఊజమ్ (2016) అనే రివెంజ్ డ్రామా. ఈ చిత్రం బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించింది. 2019లో టెలివిజన్ సీరియల్ ఉప్పుం ములకుమ్‌లో జాన్సీగా అతిథి పాత్రలో నటించింది.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

## టెలివిజన్

## మూలాలు

వర్గం:1988 జననాలు
వర్గం:దుబాయ్ ప్రజలు
వర్గం:మలయాళ నటీమణులు
వర్గం:తమిళ నటీమణులు
వర్గం:మలయాళ టెలివిజన్ నటీమణులు
వర్గం:యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌లోని భారతీయ ప్రవాసులు
వర్గం:భారత చలనచిత్ర నటీమణులు
వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు