open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
విషయ వ్యక్తీకరణ

ఏదైనా విషయాన్ని, లేక భావాన్ని రాత పూర్వకంగా కాని దృశ్య శ్రవణ మాధ్యమాల ద్వారా ఆసక్తికరంగా, సమగ్రంగా తెలియచేసే పరిజ్ఞానమే **విషయ వ్యక్తీకరణ** (Documentation ).దీని ఉపయోగాలు
* విద్యను శిక్షణను అందించటం.
* వివిధ సామాజికాంశాలు అర్ధం చేసుకోవడం.
* పథకం స్థితిగతులు మూల్యాంకనం చేయడం
* వ్యూహరచనచేయడం.
విషయ వ్యక్తీకరణ సరిగా చేయటానికి కొన్ని మెళకువల గురించి తెలుసుకుందాం.

## ఎందుకు ఎవరికోసం, లాంటి ప్రశ్నలు
విషయ వ్యక్తీకరణ ఎందుకు, ఎవరి కోసం  లాంటి ప్రశ్నలు వేసికొంటే, స్పష్టత లభించి, ఆత్మ విశ్వాసం ఏర్పడుతుంది.

## కావలసిన నైపుణ్యాలు
*ఆలోచించడం
*మాట్లాడడం
*చదవటం
*పరిశీలించటం
*విశ్లేషించటం

## అలోచన సాధనాలు
### స్వేచ్ఛగా రాయటం
వ్యాకరణ విషయాలు పట్టించుకోకుండా మన ఆలోచనలను కాగితం పైన పెట్టటమే స్వేచ్ఛగా రాయటం (Free writing) అనే ప్రక్రియ.
ఇది సులభంగా చేయటానికి చిట్కాలు
*దీనికొక పుస్తకం కేటాయించండి.
*నిర్దిష్ట సమయం కేటాయించండి. సాధారణంగా 15 నిముషాలు.
*అలోచన, రాయటం నిరంతరాయంగా చేయండి.
*తప్పులు, అసంబద్ధ ఆలోచనలను పట్టించుకోకండి.
### ఆలోచనా పటం

ఎంపిక చేసిన విషయానికి సంబంధించిన అంశాలు వాటి మధ్య వుండే సంబంధాలు రేఖా బొమ్మ రూపంలో తయారు చేయడమే ఆలోచనా పటం. (Mind Map) ఇది వాడితే అంశాల సమగ్రత, ప్రాధాన్యత, వరుస క్రమము నిర్ణయించడం సులభం అవుతుంది.
ఒక కాగితం తీసుకోండి. వృత్తం గీయండి దానిలో ఎంపిక చేసిన విషయం రాసి. దానికి సంబంధించిన అంశం ఆలోచించండి. దానినుండి ఒక గీత గీచి, మరల ఒక వృత్తం గీచి దానిలో సంబంధించిన అంశం రాయండి. అలా ఆలోచనలు, గీతలు, వృత్తాలు, రాతలు చేస్తూ పోతే, ఆలోచనా పటం తయారవుతుంది.
తరువాత మార్పులు , చేర్పులు , తొలగింపులు చేస్తే విషయ వ్యక్తీకరణకి స్పష్టత ఏర్పడుతుంది. ఆ తరువాత, ఈ అంశాలను విపులీకరిస్తే మంచి వ్యాస రూపం లేక దృశ్య శ్రవణ మాధ్యమ రూపం తయారవుతుంది.
దీనిని ఒంటరిగా, లేక జట్టుగా చేయవచ్చు. జట్టుగా చేసేటప్పుడు క్రింది సూచనలు పాటించండి.
*అభిప్రాయాలను ఖండించకండి.
*అందరి అభిప్రాయాలను ప్రోత్సహించండి, ఆలోచనా పటంలో చేర్చండి.
*మంచి, చెడు నిర్ణయాలు చేయవద్దు.
*ఎవరు, ఏమిటి, ఎందుకు, ఎలా, ఎక్కడా, ఏది, ఎప్పుడు లాంటి ప్రశ్నలతో ఆలోచనల పరిధిని పెంచండి.

## విపులీకరణ, మెరుగు
దీనిలో ముఖ్యాంశాలు.
*చిత్తు ప్రతిని తయారు చేయుట
*దీనిపై ఒకరిద్దరి అభిప్రాయాలు తీసుకోండి.
*మెరుగు చేయండి.
*మన లక్ష్యమైన వ్యక్తులకు అందేటట్లు చేయండి.

## మరిన్ని సలహాలు
### భాష, వాక్య నిర్మాణం
*భాష సరళంగా అంటే అందరికి అర్ధమయ్యేలా వుండాలి.
*క్లిష్ట పదాలు, పారిభాషిక పదాలు వాడవలసివస్తే, మొదట వాటిని సరళభాషలో వివరించండి.
*చిన్న చిన్న వాక్యాలు వాడండి,
*అచ్చు తప్పులు లేకుండా సరి చేయండి.
*ఆసక్తికరంగా చేయటానికి సామెతలు, నుడికారాలు వాడండి.
### బొమ్మలు వాడటం
కొన్ని పేజీలలో చెప్పే విషయాన్ని ఒక్క బొమ్మ ద్వారా సులభంగా తెలియచెప్పవచ్చు. నిరక్ష్యరాస్యులు కూడా అర్ధం చేసుకోగలుగుతారు. బొమ్మ వ్యక్తుల హావభావాలను, స్థితిగతులను అద్దం పట్టేదిగా వుండాలి.

## ఇవీచూడండి
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రెస్ అకాడమీ
## వనరులు

## వెలుపలి లంకెలు
*

వర్గం: వికీపీడియా మార్గదర్శకాలు
వర్గం:సమాచార సాధనాలు
వర్గం:తెలుగు భాష
అరపేట

**అరపేట**, కరీంనగర్ జిల్లా, మెట్‌పల్లి (కరీంనగర్ జిల్లా మండలం) మండలానికి చెందిన గ్రామం
నయాగరా

* నయాగరా కవులు : కుందుర్తి ఆంజనేయులు, ఏల్చూరి సుబ్రహ్మణ్యం, బెల్లంకొండ రామదాసు
* నయాగరా నది, అమెరికాలోని నది.
* నయాగరా జలపాతం, అమెరికా ఖండంలో పెద్ద జలపాతం.
* నయాగరా (పుస్తకం), ఏల్చూరి సుబ్రహ్మణ్యం రచించిన అభ్యుదయ కవితా సంకలనం.
భాషా భాగాలు

వివిధ భాషలలో **భాషా భాగాలు** వేర్వేరు రకాలుగా విభజించబడ్డాయి.

## చరిత్ర
పదాల వర్గీకరణ చరిత్రలో చాలా పురాతన కాలం నుంచి గమనించవచ్చు. సంస్కృత వ్యాకరణ వేత్త "యాస్కుడు", క్రీ. పూ. 5 లేక 6 వ శతా నిరుక్తము అనే గ్రంధంలో పదాలను నాలుగు ముఖ్యమైన భాగాలుగా విభజించాడు. 
 
* నామ - 
* ఆఖ్యాత - క్రియ 
* ఉపసర్గ 
* నిపాత 
ఈ నాలుగు భాగాలను రెండు వర్గాలుగా విభజించాడు. (నామ, ఆఖ్యాత) మరియూ (ఉపసర్గ, నిపాత)

## ప్రస్తుత భాషాభాగాలు
తెలుగులో భాషా భాగాలు

* **[[నామవాచకం (తెలుగు వ్యాకరణం)|నామవాచకము]]లు** - మనుష్యుల పేర్లు, జంతువుల పేర్లు, ప్రదేశముల పేర్లు, వస్తువుల పేర్లు తెలియజేయు పదములు నామ వాచకములు. కృష్ణ, సీత, పాఠశాల.

* **[[సర్వనామము]]లు** - నామ వాచకములకు బదులుగా వాడబడునది - నువ్వు, మీరు,నేను,వాళ్ళు,వీరు

* **[[విశేషణము]]లు** - నామవాచకం యొక్క గుణములను తెలియజేయు పదములు విశేషణములు - నీలము, ఎరుపు, చేదు, పొడుగు.

* **[[క్రియ]]లు** - పనులన్నియు క్రియలు - చదువుట, తినుట, నడచుట.

* **[[అవ్యయములు]]** - లింగ, వచన, విభక్తులు లేని పదములు అవ్యయములు - భలే, అక్కడ,అయ్యో,అమ్మో.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు వ్యాకరణం
గుంటుపల్లి కల్పలత

thumb|గుంటుపల్లి కల్పలత
**గుంటుపల్లి కల్పలత** ప్రఖ్యాత ఛాతీ వైద్యురాలు. అమెరికన్‌ ఛాతీ వైద్యుల సంఘమునకు అధ్యక్షురాలు. హ్యూస్టన్ లోని బాయ్లర్‌ కాలేజ్‌ ఆఫ్‌ మెడిసిన్‌ లోఆచార్యురాలు. బీసీఎంలో శ్వాసకోశ సంబంధిత వ్యాధుల శాఖకు అధిపతి. పొగాకు వాడకానికి వ్యతిరేకంగా ఎంతో కృషి చేసి, సంబంధిత వ్యాధులను నివారించడానికి పాటుపడ్డారు. అమెరికాలో భారత సంతతి వైద్యుల సంఘానికి మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలిగా పనిచేశారు. హైదరాబాదు‌లోని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయములో వైద్యశాస్త్రములో ఎం.డీ పట్టా పొందారు. ఆ తరువాత ప్రత్యేక విద్య‌ చేయడానికి 1974లో అమెరికా వెళ్లారు. పొగాకు వాడకాన్ని నియంత్రించేందుకు పలు సాంఘిక సేవా కార్యక్రమాలను ఆమె నిర్వహించారు. పొగాకు వాడకానికి వ్యతిరేకంగా ఏడు భాషల్లో పుస్తకాలు వెలువరించడమే కాక, పిల్లల్లో పొగాకు పట్ల వ్యతిరేకత కలిగే ఎన్నో కార్టూన్లు రూపొందించారు. 'ఈవిల్స్ ఆఫ్‌ టుబాకో' పేరిట ఒక సీడీని, 12 నిమిషాల వీడియో డాక్యుమెంటరీని రూపొందించారు. వాటిని తెలుగు, హిందీ, ఉర్దూ, తమిళ, గుజరాతీ భాషల్లోకి అనువదించారు. భారతదేశ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో స్వచ్ఛంద వైద్య, విద్య సేవలు అందించే 'షేర్‌-యూఎస్‌ఏ' సంస్థను కూడా ఆమె స్థాపించారు.

## పురస్కారాలు

* 2007-పార్కర్‌ జే పామర్‌ కరేజ్‌ టు టీచ్‌' అవార్డు
* అమెరికన్‌ థొరాసిక్‌ సొసైటీ వరల్డ్‌ లాంగ్ హెల్త్' అవార్డు
## మూలాలు
*http://www.andhrajyothy.com/mainshow.asp?qry=/2009/oct/27main44

వర్గం:హైదరాబాదు వైద్యులు
కన్యక (పద్య కావ్యం)

**[[కన్యక]]** గురజాడ అప్పారావు రచించిన చిన్న పద్య కావ్యం. ఈ కథను తీసుకుని రాజులు వారు చూచిన సుందరులనెల్ల తమ కామానికి బలియిచ్చే క్రౌర్యాన్ని, వారికి సామాన్య వైశ్యులకూ వుండే అంతరువును బహు చాకచక్యంగా చిత్రించారు.
## ఇతివృత్తం
::తగటు బంగరు చీరె కట్టి
::కురుల పువ్వుల సరులు జుట్టి
::నుదుట కుంకుమ బొట్టు పెట్టి సొంపు పెంపారన్;

::తొగరు కాంతులు కనులు పరపగ
::మించు తళుకులు నగలు నెరపగ
::నడక లంచకు నడలు కరపగ కన్నె పతెంచెన్ రాజవీథిని.

ఒక అందమైన పడుచు ప్రాయపు వైశ్య కన్యక దేవాలయానికి పూజ కోసం వెళుతుంది.

::"పట్టవలెరా దీని బలిమిని
::కొట్టవలెరా మరుని రాజ్యం
::కట్టవలెరా గండపెండెం రసిక మండలిలో."

::నాల నడమను నట్టి వీథిని
::దుష్ట మంత్రులు తాను పెండెం
::గట్టి కన్నెను చుట్టి నరపతి పట్ట నుంకించెన్.

ఆ దేశపు రాజు ఆమె మీద కన్నువేశాడు. నడివీధిని దుష్టమంత్రుల సహాయంతో ఆమెను పట్టుకోదలచాడు.

::"ముట్టబోకుడు, దేవకార్యం
::తీర్చి వచ్చెద, నీవు పట్టం
::యేలు రాజువు, సెట్టి కూతర నెటకు పోనేర్తున్."

కాని కన్యక నన్ను ముట్టుకోవద్దు, దైవకార్యం తరువాత రాచకార్యం అన్నారు కదా, నేను ఎక్కడకి దాటిపోనని పలికింది.

::"పట్టమేలే రాజ ! బలిమిని
::పట్టవలెనా ? నీదు సొమ్మే
::కాద కన్నియ ? నీవు కోరుట కన్న మరి కలదా విశ్యజాతికి వన్నె ?"

::"యింటి దైవం వీరభద్రుడి
::దేవళానికి పోయి యిప్పుడె
::పళ్లెరం సాగించి వత్తును, పైని తమ చిత్తం !"

తరువాత వైశ్యులు రాజుతో "మీరు బలిమిని పట్టాలనుకుంటున్నారా లేకుంటే ఆమె మీది కాదా? ఇప్పుడు దేవాలయానికి వీరభద్ర పళ్ళెరం పట్టబోతున్నాం, తరువాత ధర్మసమ్మతమైతే వివాహమాడుదురు" అన్నారు.

::"మంచిదే, మరి నడువు, మేమును
::తోడ వత్తుము, దేవళంలో
::అగ్ని సాక్షిగ కన్యకను మే మందుకొన గలము."

"మేమూ దేవాలయానికొస్తాం, అక్కడ వివాహమాడతాం" అన్నాడు రాజు. అట్లే వెళ్ళారు.

::అన్నలారా తండ్రులారా
::ఆలకించం డొక్క విన్నప
::మాలు బిడ్డల కాసు కొనుటకు ఆశలే దొక్కొ కులము లోపల ?

::కలగవా యిక్కట్లు ? మేల్కొని,
::బుద్ధి బలమును బాహు బలమును
::పెంచి, దైవము నందు భారం వుంచి, రాజులలో

::"రాజులై మను డయ్య !" ఇట్లని 
::కన్య నరపతి కప్పుడెదురై 
::నాలు గడుడులు నడిచి ముందుకు పలికె నీ రీతిన్.

వైవాహికాగ్ని యెదుట భక్తిభావభరితమైన కన్యక తమ కులము సాములకు కాసువీసముతో తృప్తిబొందక బాహుబలమును, బుద్ధిబలమును సంపాదించి మీ యాలుబిడ్డలను కాపాడుకోండని ఉపదేశించింది.

::"పట్టమేలే రాజువైతే 
::పట్టు నన్నిపు" డనుచు కన్యక
::చుట్టి ముట్టిన మంట లోనికి మట్టి తా జనియన్ !

రాజును చూసి పట్టుకోవడానికి సమర్థుడవైతే పట్టుకొమ్మని ఒక్కమాటున అగ్నిగుండాన దూకింది.

## పూర్తి పాఠం
* ఇక్కడ :s:కన్యక పూర్తి పాఠం వికీసోర్సులో చూడండి.

## మూలాలు
* ముత్యాలసరముల విమర్శనము, వేములపల్లి సత్యనారాయణ చౌదరి, 150 వసంతాల వావిళ్ల వాజ్మయ వైజయంతి, పేజీలు: 422-28.
* గురజాడ రచనలు - కవితల సంపుటం, సంపాదకుడు: సెట్టి ఈశ్వరరావు, విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్, హైదరాబాదు, 2005.

వర్గం:గురజాడ అప్పారావు రచనలు
సిరామిక్

**సిరామిక్** అనగా ఇది ఒక ఈజిప్టు పదము కెరామోస్ నుండి వచ్చింది. కెరామోస్ అనగా "బాగా కాల్చిన బoక మన్నుమిశ్రమము(burnt stuff)". ఇది అలోహము, నిర్జీవ పదార్ధము.ఇది  కయోలినైట్ / కయోలినైట్ అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు  అనేది ఒక రకమైన తెలుపు, కాంపాక్ట్ బంకమట్టి , ఇది సహజ స్థితిలో కనిపిస్తుంది. దీని రసాయన కూర్పు సజల అల్యూమినో-సిలికేట్ (అల్ 2 O 3. 2SiO 2. 2H 2 O). సిరామిక్‌ను 'చైన మట్టి' అని కూడా అంటారు.  ప్రాచీన కాలంలో ఈ సిరామిక్ పాత్రలు నీరు, పాలు భద్ర పరుచుకొవడానికి ఉపయోగించే వారు. తరువాతి కాలంలో దాని యొక్క ధర్మాలు గమనించి వివిధరకములైన పనులకు ఉపయోగించారు. 'కారామిక్' అంటే - 'కుంభం యొక్క క్రాఫ్ట్'. మట్టి సామాను, కరగని పదార్థాలు, గాజు, సిమెంట్, ఎనామెల్, సున్నం పరిశ్రమలు అన్నీ సిరామిక్ ను ఉపయోగిస్తాయి. వీటిని ఇవి బట్టీలో అధిక ఉష్ణోగ్రత (సుమారు 1200 ℃ -1400 ℃) ద్వారా వేడి చేయటం ద్వారా వస్తువులను తయారుచేస్తారు. పారిశ్రామికంగా పింగాణి పలకలను  వక్రీభవన మెటల్ ఆక్సైడ్లు, సెమీ-మెటల్ ఆక్సైడ్లను గ్రౌండింగ్, మిక్సింగ్, నొక్కడం, గ్లేజింగ్.  సింటరింగ్ ద్వారా తయారు చేస్తారు. 

## సిరామిక్ ఉత్పత్తులు

సిరామిక్ ఉత్పత్తులు వివిధ రకాలైన పనులకు ఉపయోగించవచ్చు.

* కట్టడాలలో: ఇటుకలు, పెంకులు, టైల్సు, గొట్టాలు
* కొలిమిలలో: 
* సాంకేతిక వ్యవస్థలలో:
* పళ్ళు కట్టడంలో:
కొన్ని సిరామిక్ పదార్ధాలు ఎలక్ట్రానిక్ సిరామిక్స్ , విద్యుద్వాహక సిరామిక్స్ , వరిస్టర్ సిరామిక్స్ , గ్లాస్ సిరామిక్స్ . ఇవి  అయానిక్ బంధాలు, సమయోజనీయ బంధాలు, అయానిక్, సమయోజనీయ బంధాల మిశ్రమ బంధాలు.

సాంప్రదాయ సిరామిక్ పదార్థాలకు సాధారణ సిరామిక్ పదార్థం ముడి పదార్థాలు మట్టి , అల్యూమినా , చైన మట్టి, మొదలైనవి. సిరామిక్ పదార్థాలు సాధారణంగా ఎక్కువ కాఠిన్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి కాని తక్కువ ప్లాస్టిసిటీని కలిగి ఉంటాయి . చరిత్ర యొక్క పరిణామంలో, వివిధ దేశాలలో సిరామిక్స్ ఉత్పత్తి ఒక ముఖ్యమైన సాంకేతిక అభివృద్ధిగా మారింది. ఆహార పాత్రలు, అలంకరణల వాడకంతో పాటు , సైన్స్  టెక్నాలజీ అభివృద్ధిలో కూడా ఇది ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.

### తయారీ ప్రక్రియ
సిరామిక్ ముడి పదార్థాలు పెద్ద మొత్తంలో అసలు భూమి వనరుల బంకమట్టిని తీయడం ద్వారా తయారు చేస్తారు. బంకమట్టి యొక్క స్వభావాన్ని మర్మమైన , కఠినమైనదిగా వర్ణించవచ్చు: గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద నీటికి గురైనప్పుడు దానిని ప్లాస్టిసైజ్ చేయవచ్చుఈ  పదార్ధాన్ని 700 డిగ్రీల వరకు కాల్చినప్పుడు, దానిని నీటితో  నింప దగిన పాత్రగా మారుతుంది,  ఇది 1230 డిగ్రీల వరకు కాల్చినప్పుడు, ఇది పింగాణీగా మారుతుంది, ఇది పూర్తిగా శోషించబడని  నిరోధకతను కలిగి ఉంటుంది. అధిక ఉష్ణోగ్రత తుప్పు నిరోధకత మూలంగా నేటి సాంస్కృతిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో దాని ఉపయోగం యొక్క వశ్యత ఇప్పటికీ వివిధ సృజనాత్మక అనువర్తనాలను కలిగి ఉంది.

**భారతదేశంలో సెరామిక్స్** 

భారతదేశం లో , చైనీస్ మట్టి బాగా, విస్తారంగా కనిపించే యొక్క రాజమహల్ కొండలు బీహార్, పథరఁగట్ట  స్థలం సమీపంలో   ఢిల్లీ , త్రివేండ్రం లో కేరళ . రాజస్థాన్ , మధ్యప్రదేశ్ , బొంబాయి, గుజరాత్, చెన్నై, బెంగాల్, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో చాలా ప్రదేశాలలో (ముఖ్యంగా కొండలపై) , సిరామిక్ సమృద్ధిగా కనిపిస్తుంది. అస్సాం , పంజాబ్‌లలో కూడా సమృద్ధిగా సిరామిక్  ఉండే అవకాశం ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
కీరవాణి రాగం

**కీరవాణి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం ఇది 74 మేళకర్త రాగాల జాబితాలో 21 వ రాగం.   దీనిని ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో  "కిరణవళి" గా పిలుస్తారు. 

ఈ రాగం  పాశ్చాత్య సంగీతంలో కూడా గుర్తింపు పొందింది. దీనిని సమానమైన రాగం  పాశ్చాత్య సంగీతంలో హార్మోనిక్ మైనర్ స్కేల్. ఇది కర్ణాటక సంగీతం నుండి హిందూస్థానీ సంగీతంలోకి అరువు తెచ్చుకున్నట్లు చెబుతారు. 

## రాగ లక్షణాలు

ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**
:::: (S R2 G2 M1 P D1 N3 S)

అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: (S N3 D1 P M1 G2 R2 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *చతుశృతి రిషభం, సాధారణ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం,
శుద్ధ ధైవతం, కాకళి నిషాధం*. ఇది 57 మేళకర్త సింహేంద్ర మధ్యమ రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు కీరవాణి రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 

* కలిగి యుంటే - త్యాగరాజు  
* అంబావాణి నన్ను - ముత్తయ్య భాగవతార్ 
* వరములోసాగి - పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్  
* నా పుణ్యము గాదా ఈశా - ముత్తయ్య భాగవతార్ 
* నిజముగ రామా నీ పాదముల నిత్య నమ్మిన నన్ను బ్రోవుము - పూచి శ్రీనివాస అయ్యంగార్ 
* వరములోసాగి బ్రోచుతా నీ కరుదా జగదాధర - పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ 
* నీ చరణంబుజమును నెరనమ్మితి నీరజాక్షి - జి.ఎన్.బాలసుబ్రమణియం

## జన్య రాగాలు
కీరవాణి రాగానికి చాలా జన్య రాగాలు ఉన్నవి. వీనిలో కళ్యాణ వసంతం, సామప్రియ, వసంత మనోహరి ముఖ్యమైనవి.

## తెలుగు సినిమా పాటలు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
కనకాంగి రాగం

**కనకాంగి రాగము** (కనకాంగి  అంటే బంగారు శరీరం కలిగినది) కర్ణాటక సంగీతంలో మొదటి మేళకర్త రాగము. కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగంలో ఇది 1వ మేళకర్త రాగం. ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ పాఠశాలలో దీనిని కనకాంబరి అంటారు.

## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ : **స రిగా మ ప ధని స**
:::: (S R1 G1 M1 P D1 N1)
* అవరోహణ : **సని ధ ప మగా రి స**
:::: (S N1 D1 P M1 G1 R1)
ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం , శుద్ధ నిషాధం*. ఇది 37 మేళకర్త సాలగం రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు కనకాంగి రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**శ్రీగణనాథం భజామ్యహం* - త్యాగరాజ స్వామి వారు రచించిన ప్రసిద్ధిచెందిన కీర్తన.
* *సింధుభైరవి* సినిమాలోని *మోహం అనుడు హాలాహలమిదే* అన్న పాట.
* శ్రుతిలయలు సినిమాలోని "శ్రీగణనాథం" పాట.

## జన్య రాగాలు
కనకాంగి రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నాయి. వీనిలో మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారి లవంగి ఒకటి.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
రత్నాంగి రాగం

**రత్నాంగి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 2వ మేళకర్త రాగము. 

## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**
:::: (S R1 G1 M1 P D1 N2 S)
* అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: (S N2 D1 P M1 G1 R1 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఇది 38 మేళకర్త జలార్ణవం రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు రత్నాంగి రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
* రత్నాంగి రాగంలో పాడబడే కొన్ని కచేరీ గీతాలు. 
# **కళాసవర్ధిజం** - త్యాగరాజ  
# **తరుణం ఇదే** - కోటేశ్వర అయ్యర్  
# **శ్రీ గురుం చింతయామ్యహం** - డాక్టర్ మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ  
# **జననీ ఆశ్రిత** - హరికేశనల్లూరు ముత్తయ్య భాగవతార్  
# **వర్ణం - నిరతము** - జనక రాగ వర్ణ మంజరి నుండి నల్లన్ చక్రవర్తి మూర్తి

ఫేనాధ్యుతి రాగంలో నిచ్చితమై ఉన్న కృతి:**  
* **శ్రీ దక్షిణామూర్తిం** - ముత్తుస్వామి దీక్షితార్

## జన్య రాగాలు
రత్నాంగి రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి. వీనిలో రేవతి రాగం ఒకటి.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
గానమూర్తి రాగం

**గానమూర్తి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 3వ మేళకర్త రాగము. 
## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**

::::

* అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**

::::

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం, కాకలి నిషాధం*. ఇది 39 మేళకర్త ఝాలవరాళి రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.
## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు గానమూర్తి రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**గానమూర్తే శ్రీ కృష్ణే* - త్యాగరాజ స్వామి వారి కీర్తన కచేరీలలో ఎక్కువగా పాడబడుతుంది

* పాహి జగ్దీశ్వర - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ, ఆది తాళం
* బృహదీశ్వర రక్షతుమ, ఏక తాళం, - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు

## జన్య రాగాలు
గానమూర్తి రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి.

## గమనికలు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
మావటి

thumb|right|200px|ఏనుగును పనిచేయిస్తున్న మావటీ

**మావటి** అంటే ఏనుగును మచ్చిక చేసుకునే వారు. ఏనుగును మచ్చిక చేసుకునే వృత్తి వీరికి వంశ పారంపర్యంగా సంక్రమిస్తుంది. వీళ్ళకు చిన్నప్పుడే ఒక ఏనుగును అప్పగించి అది ముసలిదైపోయే దాకా దాన్నే అంటిపెట్టుకుని ఉంటారు. ఏనుగును నియంత్రణలో ఉంచడానికి వాడే పరికరాన్ని *[[అంకుశం]]* అంటారు. దీంతో దాని శరీరంపై పొడవడం ద్వారా తమ ఆధీనంలో ఉంచుకుంటారు.

సంస్కృతంలో వీళ్ళను రెగావాన్, యుక్తిమాన్, బల్వాన్ అని మూడు రకాలుగా వర్గీకరించారు. రెగావాన్ అంటే ప్రేమతో లొంగదీసుకునే వారు. యుక్తిమాన్ అంటే తెలివితో లొంగదీసుకునే వారు. బల్వాన్ అంటే శక్తితో లొంగ దీసుకునేవారు. 
## మూలాలు

వర్గం:వృత్తులు
వనస్పతి రాగము

**వనస్పతి రాగం** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  4వ మేళకర్త రాగము. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక  సంగీత పాఠశాలలో, ఈ రాగాన్ని భానుమతి రాగం అంటారు. 

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**
:::: (S R1 G1 M1 P D2 N2 S)

* అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: (S N2 D2 P M1 G1 R1 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఇది 40 మేళకర్త నవనీతం రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు గానమూర్తి రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**పరియాచకమా* - త్యాగరాజ స్వామి వారి కీర్తన 
**బృహదాంబ* - ముత్తుస్వామి దీక్షితార్

## జన్య రాగాలు
వనస్పతి రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి. వీనిలో రసాలి రాగం ఒకటి.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
తానరూపి రాగము

**తానరూపి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో 6వ మేళకర్త రాగము. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "తనుకీర్తి" అని పిలుస్తారు.  ఇందు చక్రంలో ఇది మొదటి రాగం. దీని ధారణానుకూలమైన పేరు "ఇందు-షా" 

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**
:::: (S R1 G1 M1 P D3 N3 S)

* అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: (S N3 D3 P M1 G1 R1 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, షట్చ్రుతి ధైవతం*, *కాకళి నిషాధం*. ఇది 42 మేళకర్త రఘుప్రియ రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు తానరూపి రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**చిదంబర నటరాజమూర్తిం* - ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ వారి కీర్తన 
**శ్రీ రామ సదా భజేహం* - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ 

## జన్య రాగాలు
తానరూపి రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి. 

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
విజయనగరం పూసపాటి వంశం

**[[పూసపాటి]] వంశ వృక్షం**
                        సూర్యవంశం
                        దేవవర్మ
                      మైలమ భీమ [సి-1330]
          అమలరాజు [1350] అక్కాంబ
                             !
మాధవరాజు          తమ్మిరాజు 1         అయ్యపరాజు             ఔబలరాజు           సింగరాజు
పెదమాదరాజు , చినమాదరాజు ,దేవరాజు అమలరాజు          తమ్మిరాజు 2 అన్నలదేవి [1396]               సింగరాజు
తిప్పరాజు        మాదరాజు             రాచిరాజు 1,సూర్యాంబ
                          [1415-1458]
               !
తిప్పరాజు                        తమ్మిరాజు 3                  కృష్ణరాజు
                           [1436-1500]
రాచిరాజు 2            తిప్పరాజు-గోపమాంబ                                 కృష్ణరాజు
[1459-1530]           [1460]
పెదకృష్ణభూపతి-తిమ్మాంబ                   రాచిరాజు 3                  తమ్మిరాజు 4
              [1492]            శ్రీకృష్నదేవరాయలి తోడల్లుడు [1493-1560]
  !
పెదజగన్నాధరాజు           చినజగన్నాధరాజు       కృష్ణమరాజు-ఎల్లమాంబ
    !        !    గోపాలకృష్ణరాజు-జగ్గమాంబ
కృష్నమరాజు           రామరాజు   భూపాలరాజు
[కుమిలికోట నిర్మాత]     !  కొండ్రాజు        తమ్మభూపాలుదు[1620-1670] శ్రీకృష్న విజయ ప్రబంధకర్త
జగన్నాధరాజు    అన్నమరాజు-వెంగమాంబ  !                     !
రామభద్రరాజు    కృష్నమరాజు-కేశమాంబ  !-------------!            భూపాలరాజు
బంగారుతల్లి                     !      కొండ్రాజు
 !    అన్నమరాజు  వెమ్కటపతిరాజు      !      [వెంకటాచల మహాత్మ్య కర్త]
 !        !      [1669-1720]  కృష్నమరాజు                  !
                       [రేగపూసపాటి వారి ఆద్యులు]   రేగులవలస               రఘునాధరాజు [1620-1652]
 !    !   ఉషాభ్యుదయకర్త                 శ్రీ కృ ష్న భూపాలరాజు-పాపమాంబ        అను మాధవ వర్మ [భోగాపురం గ్రహీత]
 !        !        !          భూపాలరాజు-నరసమాంబ                !
 !    !   సార్వభౌమ సీతారామరాజు               విజయరామరాజు [విష్ణుభక్తి సుధాకరాది గ్రంధకర్త]     !  
 !        !      [1717-1741]                     !
 !    !   ఆనందరాజు 2 [1732-1760]                   !
 !    !                సీతారామచంద్రరాజు[1669-1697]    పినకొండ్రాజు
 !    !                [పొట్నూరు కొట జుల్ఫికర్ గ్రహీత]   డెంకాడ పూసపాటి వారి ఆద్యుడు
 !    !
 !    ఆనందరాజు 1-సీతాంబ[1671-1717]
 !    [దత్తుడు నవరామాయణకర్త]
 !       !
 !    పెదవిజయరామరాజు-చంద్రాయమ్మ [1708-1757]
 !    
 !
దివాన్ సీతారమరాజు             వెంకటపతిరాజు [దత్తుడు]
         చినవిజయరామరాజు[1748-1794] సీతయ్యమ్మ
                  నారాయనగజపతి-అప్పలకొండయాంబ [1786-23-8-1845]
             ! 
             !
         విజయరామగజపతి-3    -అలక్ రాజేశ్వరి
                  [1826-1879]     [1832-1902]
             !
             !
నారాయణగజపతి                   ఆనందగజపతి-వనకుమారి                           అప్పలకొందయాంబ [రేవారాణి]
[1850-1863]                           [1849-1912] 
                            !
            విజయరామగజపతి-4-లలితకుమారి
                 [అలక్ రాజేశ్వరి సోదరుడి కుమారుడు విజయనగరం దత్తుడు 1883-1922] 
                           !
              !
అలక్ రాజేశ్వరిదేవి            అలక్ నారాయణ గజపతి-విద్యావతీ దేవి                           విజయానందగజపతి
                   [1902-1937]               [1905-1965] 
              !
              !
అప్పలకొందయాంబ              విజయరామగజపతి-5       జయశ్రీదేవి            విశ్వేశ్వర గజపతి 
          [2-5-1924 14-11-1995]

వర్గం:వంశవృక్షం
త్రిలింగ

thumb|right|త్రిలింగ పత్రిక ముఖచిత్రం.
**త్రిలింగ** లేదా **త్రిలిజ్గ** ఒక తెలుగు సారస్వత పత్రిక. దీనిని వావిళ్ల సంస్థ వారు 1914 సంవత్సరంలో ప్రారంభించారు. దీనికు అక్కిరాజు ఉమాకాంతం వారు ప్రారంభ సంపాదకులుగా పనిచేశారు. సుమారు 50 సంవత్సరాలకు పైగా ఈ పత్రిక దేదీప్యమానంగా వెలిగింది.

వ్యావహారిక భాషోద్యమాన్ని గురించి త్రిలింగ పత్రిక కార్టూన్లు ప్రచురించేది. తెలుగు పత్రికలలో ఈ వ్యాజ చిత్రాలు ప్రారంభించింది త్రిలింగ పత్రికే.

## పున:ప్రారంభం
ఈ పత్రిక 2010 సంవత్సరంలో వావిళ్ళ రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ నంస్ వారిద్వారానే తిరిగి హైదరాబాదులో ప్రారంభించబడినది. దీని పేరును మార్చలేదు. గానీ త్రిలింగ : సాహిత్య, సాంస్కృతిక త్రైమాసిన పత్రిక గా ఉంచారు.

వర్గం:తెలుగు పత్రికలు
వర్గం:1914 స్థాపితాలు

వర్గం:మూతబడి తిరిగి మొదలైన తెలుగు పత్రికలు
వర్గం:తెలుగు త్రైమాసిక పత్రికలు
వర్గం:20 వ శతాబ్దపు తెలుగు పత్రికలు
వర్గం:21 వ శతాబ్దపు తెలుగు పత్రికలు
ధేనుక రాగము

**ధేనుక రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో 9వ మేళకర్త రాగము. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో దీనిని "ధునిబిన్నషడ్జం" అని అంటారు. 

## రాగ లక్షణాలు
ఇది 2వ నేత్ర చక్రలో 3వ రాగం. దీని ధారణాపరమైన పేరు "నేత్ర-గో" 
ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**
:::: (S R1 G2 M1 P D1 N3 S)

అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: (S N3 D1 P M1 G2 R1 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం, కాకళి నిషాధం*. ఇది 45 మేళకర్త శుభపంతువరాళి రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## అసంపూర్ణ మేళకర్త రాగం
ధునిబిన్నషడ్జం రాగం వెంకటమఖిన్ స్వరపరచిన వాస్తవ జాబితాలో 9వ మేళ కర్త రాగం. ఈ రాగం నోట్స్  ధేనుక రాగానికి అమానంగా ఉంటాయి. 

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు ధేనుక రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**తెలియలేదు రామా* - త్యాగరాజ స్వామి వారి కీర్తన 
*రావయ్య రామా - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ

## జన్య రాగాలు
ధేనుక రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
నాటకప్రియ రాగము

**నాటకప్రియ రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 10వ మేళకర్త రాగము.

## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**
:::: (S R1 G2 M1 P D2 N2 S)

* అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: (S N2 D2 P M1 G2 R1 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, చతుశ్రుతి ధైవతం*, *కైకశి నిషాధం*. ఇది 46 మేళకర్త షడ్వితమర్దిని రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు నాటకప్రియ రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**ఇది సమయము* - మైసూరు వాసుదేవాచారి

## జన్య రాగాలు
నాటకప్రియ రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి. ఇందులో సింధుభైరవి రాగం ముఖ్యమైనది.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
కోకిలప్రియ రాగము

**కోకిలప్రియ రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది 72 మేళకర్త రాగాల జాబితాలో  11వ మేళకర్త రాగము. ఇది ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో 11వ రాగం. దీణిని "కోకిలరవం" అని పిలుస్తారు. 

## రాగ లక్షణాలు
ఇది రెండవ చక్ర నేత్రలో ఐదవ రాగం. దీని ధారణానుకూలమైన పేరు "నేత్ర-మ". దీణి ధారణానుకూలమైన స్వర వాక్యం  స రి గ మ ప ధ న. 
ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**
:::: (S R1 G2 M1 P D2 N3 S)

 అవరోహణ :**స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: (S N3 D2 P M1 G2 R1 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం,చతుశ్రుతి దైవతం,కాకలి నిషాదం *. ఇది 47 మేళకర్త సువర్ణాంగి రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు కోకిలప్రియ రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**దాశరధే దయాసారధే* - త్యాగరాజ స్వామి 
**వాదమేల రాధామనోహర*  - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ
**నీకే అభిమానము* - మైసూరు వాసుదేవాచారి

* కోదండరామమం అనిషం  - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు.

ముత్తుస్వామి దీక్షితులు కోకిలరవం రాగంలో "కోదండరామ" అనే స్వరాన్ని కూర్చాడు. 

## జన్య రాగాలు
కోకిలప్రియ రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి. 

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
రూపవతి రాగము

**రూపవతి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలోని  72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  12వ మేళకర్త రాగము.  ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్నాటక సంగీత పాఠశాశాలలో అదే పేరుతో ఉన్న రాగాలలో ఇది ఒకటి. 
## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స**
:::: 

* అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: 

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, షట్చ్రుతి ధైవతం*, *కాకళి నిషాధం*. ఇది 48 మేళకర్త దివ్యమణి రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.
## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు రూపవతి రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**నీ మొర బెట్టిన* - త్యాగరాజ స్వామి 
**శ్రీ కృష్ణ భజరే* - ముత్తుస్వామి దీక్షితార్
* పాలయమాం శ్రీ పర్వత నందిని : మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ

## జన్య రాగాలు
రూపవతి రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి.

## మూలాలు

## నోట్సు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
తంగిరాల

* తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావు, సుప్రసిద్ధ తెలుగు రచయిత.
* తంగిరాల సీతారామాంజనేయులు, శ్రీ భారతీ తీర్థ మహాస్వామి వారి పూర్వాశ్రమ నామం.
* తంగిరాల హనుమంతరావు
సేనావతి రాగం

**సేనావతి రాగం**  కర్ణాటక సంగీతంలో  ఒక రాగం. కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాలలో ఇది 7వ మేళకర్త రాగము. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని సేనాగ్రణి అని పిలుస్తారు.  

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ : స రి గ మ ప ధ ని స
:::: (S R1 G2 M1 P D1 N1 S)

* అవరోహణ : స ని ధ ప మ గ రి స
:::: (S N1 D1 P M1 G2 R1 S)

ఈ రాగం లోని స్వరాలు *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *శుద్ధ నిషాధం*. ఇది 43 మేళకర్త గవాంభోది రాగానికి శుద్ధ మధ్యమ సమానము.

## ఉదాహరణలు
చాలామంది వాగ్గేయకారులు సేనావతి రాగంలో కీర్తనల్ని రచించారు. 
**జ్ఞానాంబికే పాలయమాం* - ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ 
**జాలమేల రఘుపతే* - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ

## జన్య రాగాలు
సేనావతి రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నవి. 

## సంబంధిత రాగాలు
గ్రహ భేదం ఉపయోగించి మార్చినప్పుడు సేనావతి నోట్లు , 2 మేళకర్త రాగాలను  ఇస్తాయి, అవి లతాంగి, సూర్యకాంతం. సాపేక్ష నోట్ పౌనః పున్యాలను ఒకే విధంగా ఉంచడంలో తీసుకున్న చర్య గ్రాహ భేదం, షడ్జమం‌ను రాగం‌లోని తదుపరి నోట్‌కు మార్చడం. 

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
బ్రహ్మపురి

**బ్రహ్మపురి**, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, పామర్రు మండలంలోని గ్రామం. ఇది ఆంధ్రా ప్రాంతానికి చెందినది. ఇది జిల్లా హెడ్ క్వార్టర్స్ కాకినాడ నుండి దక్షిణం వైపు 32 కిమీ దూరంలో ఉంది.

పామర్రు నుండి 10 కి.మీ. తెలంగాన రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్ నుండి 462 కి.మీ దూరంలో ఉంది

బ్రహ్మపురి పిన్ కోడ్ 533263,  పోస్టల్ ప్రధాన కార్యాలయం దంగేరు.

కోలంక (2 కి.మీ.), భట్లపాలిక (2 కి.మీ.), గోవలంక (3 కి.మీ.), ఇంజరం (3 కి.మీ.), సెరిలంక (4 కి.మీ.) బ్రహ్మపురికి సమీప గ్రామాలు. బ్రహ్మపురి చుట్టూ తూర్పున యానాం మండలం, దక్షిణాన ముమ్మిడివరం మండలం, ఉత్తరాన కాజులూరు మండలం, పశ్చిమాన పామర్రు మండలం ఉన్నాయి.

యానాం, రామచంద్రపురం, అమలాపురం, కొత్తపేట బ్రహ్మపురికి సమీపంలోని నగరాలు.

ఇది గోదావరి గట్టున ఈ గ్రామం ఉంటుంది. గోదావరి గట్టు వెంబడి వెడితే ఈ గ్రామానికి వెళ్ళవచ్చు.

## ప్రసిద్ధ వ్యక్తులు
ఈ గ్రామంనుంచి వలస వెళ్ళిన  పోలిశెట్టి సత్తిరాజు  1939 లో తాపేశ్వరం కాజాను సృష్టించాడు. ఇది  ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వ్యాప్తంగా ఖ్యాతి పొందింది.

## మూలాలు

వర్గం:పామర్రు (తూ.గో జిల్లా) మండలంలోని గ్రామాలు
తమ్మా శ్రీనివాసరెడ్డి

**తమ్మా శ్రీనివాసరెడ్డి** ప్రపంచ స్థాయి అత్యున్నత గుర్తింపు రాయల్ ఫోటోగ్రాఫిక్ సొసైటీ (లండన్) ఫెలోషిప్ (FRPS) పొందిన భారతీయ ఫొటోగ్రాఫర్. 

**శ్రీనివాసరెడ్డి** 1968 మే 15న గుంటూరు జిల్లా తాడేపల్లిలో జన్మించాడు. ఇతను ఇండియా టుడేకు ఫొటో జర్నలిస్టుగా పనిచేశాడు. గత 32 సంవత్సరాలుగా అంతర్జాతీయ ఫోటోగ్రఫీ పోటీలలో పాల్గొని 183 బంగారు పతకాలు, 494 అవార్డులు, 890 ప్రశంసా పత్రాలతో పాటు ఈయన తీసిన 5847 ఛాయాచిత్రాలు ఎంపికై వివిధ అంతర్జాతీయ వేదికలపై ప్రదర్శింపబడ్డాయి. గడచిన 20 సంవత్సరాలుగా ప్రపంచస్థాయిలో తొలి పదిమందిలో ఒకరుగా తన స్థానాన్ని నిలబెట్టుకున్నాడు. 

కోవిడ్-19 మహమ్మారి బారినపడిన సామాన్యులను రక్షించడానికి భారతదేశంలో వివిధ ప్రభుత్వాలు, ఉద్యోగులు, స్వచ్ఛంద సేవకులు పడిన పాట్లను కళ్ళకు కట్టినట్లుగా శ్రీనివాసరెడ్డి చిత్రీకరించాడు. ఐసియు వార్డుల్లో, వీధులలో, స్మశానవాటికల్లో వివిధ మారుమూల ప్రదేశాల్లో ఆవిష్కృతమైన హృదయ విదారక సన్నివేశాలను, అక్కడ సేవలందిస్తున్న కోవిడ్ వారియర్సను ఆయన తన ఛాయాచిత్రాలలో ప్రపంచం ముందుంచాడు.

## ఫోటోగ్రఫీ రంగంలో కృషి
* పుస్తకాలు: ఫోటోగ్రఫీ గురించి అనేక పుస్తకాల ప్రచురణ
* వ్యవస్థాపక చైర్మన్, జనరల్ సెక్రెటరీ: ఫోటోగ్రఫీ అకాడెమీ ఆఫ్ ఇండియా
* చైర్మన్: IIPC డిజిటల్ ఫోటోగ్రఫీ, ఫోటోజర్నలిజం డివిజన్
* వ్యవస్థాపకుడు: ఫోటో ఇండియా స్టూడియో, విజయవాడ

## అవార్డులు, సత్కారాలు
* 2002 లో మండలి వెంకట కృష్ణారావు మెమోరియల్ ఫొటో జర్నలిస్ట్ అవార్డ్
* 2007 లో రామ్ నాథ్ గోయంకా మెమోరియల్ అవార్డు
* 2012 లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఫొటోజర్నలిజంలో జీవితసాఫల్య పురస్కారం 
* 2012 లో ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లలిత కళా అకాడెమి పురస్కారం
* 2013 లో ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం ప్రతిభా పురస్కారం
* 2015 లో అమెరికాలోని ప్రముఖ అంతర్జాతీయ ఫోటోగ్రఫీ సంస్థ అయిన ఇమేజ్ కొలీగ్ సొసైటీ ఒకే ఏడాది 7 అంతర్జాతీయ పురస్కారాలు సాధించినందులకు గాను గ్రాండ్ మాస్టర్ అవార్డు
* 2016 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం హంస/కళారత్న పురస్కారం
* 2016 లో డా. పిన్నమనేని- సీతాదేవి ఫౌండేషన్ నేషనల్ ఆవార్డ్ 
* 2017 లో గుజరాత్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లలిత కళా అకాడెమి పురస్కారం
* 2021 లో ప్రపంచ స్థాయి అత్యున్నత గుర్తింపు రాయల్ ఫోటోగ్రాఫిక్ సొసైటీ (లండన్) ఫెలోషిప్ (FRPS).

## మూలాలు

వర్గం:ఫోటోగ్రఫీ
వర్గం:పాత్రికేయులు
వర్గం:1968 జననాలు
వర్గం:భారతీయ ఫోటోగ్రాఫర్లు
రుక్సానా కౌసర్

**రుక్సానా కౌసర్** ఉగ్రవాదిని చంపిన మహిళ. కాశ్మీర్ తీవ్రవాదుల గుండెల్లో బుల్లెట్లు దింపిన మహిళ. జమ్మూకి 217 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న ఒక మారుమూల గ్రామం రుక్సానాది. కాశ్మీర్లో తీవ్రవాదుల దుశ్చర్యలు, కల్లోలం, రాత్రి వేళ ఇళ్లల్లోకి చొరబడటం, ఆకస్మిక దాడులకు తెగబడటం, అమ్మాయిల అపహరణలు, లైంగిక వేధింపులు నరకయాతనే. అలాంటి తీవ్రవాదులపై గొడ్డలితో విరుచుకుపడి, ఒకరిని చంపి... మిగిలిన వారిని పరుగులు తీయించింది రుక్సానా. అరుదైన సాహసం. ఆమె హతమార్చింది ఒక కమాండర్ స్థాయి తీవ్రవాది ని. రుక్సానా బాగా చదువుకున్న అమ్మాయి కాదు.తండ్రి వ్యవసాయదారుడు. వ్యవసాయ పనులు లేనప్పుడు రోజుకూలీగా పని చేసేవాడు. సరిహద్దు జిల్లా రాజౌరీ. ఎనిమిదేళ్ల క్రితం ఓసారి రుక్సానా కుటుంబం తీవ్రవాదుల దాడికి గురయింది. తండ్రి గాయాల పాలయ్యాడు. తల్లిదండ్రులను తీవ్రంగా కొట్టడం, వారు పడిపోవడం గమనించిన రుక్సానా తట్టుకోలేకపోయింది. తీవ్రవాదులను ధైర్యంగా ఎదుర్కొంది. 'నేను పెరిగిన వాతావరణం, ఆ క్షణంలో ఉన్న పరిస్థితి, టీవీల్లో తుపాకీ పేల్చడం చూసిన సందర్భాలు నాకు తెలియకుండానే స్పందించేలా చేశాయి. కళ్లు మూసి తెరిచేలోపు బుల్లెట్లు బయటికొచ్చాయి' అందామె.తీవ్రవాదులు తమ కుటుంబంపై ప్రతీకార దాడి చేస్తారని ఆందోళన చెందుతున్న రుక్సానా భవిష్యత్తు లక్ష్యం పోలీసు శాఖలో చేరడం. యువతకు తుపాకీ శిక్షణ ఇవ్వాలన్న వాదనకూ ఆమె మద్దతు పలుకుతుంది. ఆమె ధ్యేయం భారత సైన్యంలో చేరడం.రుక్సానా సాహసం దేశంలోని మహిళలకు ఎనలేని ప్రేరణనిచ్చింది. 'ప్రాణ, మానాలకు హాని ఎదురైనప్పుడు రుక్సానా తీరుని మేం అనుసరిస్తాం అంటున్నారు. (ఈనాడు8-10-2009).రుక్సానా కౌసర్‌ ఇంటిపై రాత్రి గ్రెనేడ్‌ దాడి జరిగింది. అయితే ఆ సమయంలో ఇంటిదగ్గర ఎవరూ లేకపోవడంతో ప్రాణనష్టం జరగలేదు. దగ్గరలోని కొండలపైనుంచి తీవ్రవాదులు రెండు గ్రెనేడ్లు విసరగా అవి గురితప్పి ఆమె ఇంటికి దూరంగా పడ్డాయి.(ఈనాడు1.11.2009)
## పారా మిలటరీలో ఉద్యోగం
లష్కరే తోయిబా తీవ్రవాదిని హతమార్చి వీరనారి గా పేరు సాధించిన రుక్సానా కౌసర్‌ను ప్రత్యేక పోలీసు అధికారిగా నియమించారు. ఆమెతో పాటు తీవ్రవాదుల దాడిలో గాయపడ్డ ఆమె సోదరుడు ఐజజ్‌, పినతండ్రి హుస్సేన్‌లను కూడా పోలీసు ఉద్యోగాల్లోకి తీసుకున్నారు.(ఈనాడు3.11.2009)
ఉగ్రవాది తలకు రూ.8.5 లక్షల వెలకట్టిన సర్కారు ఆ మొత్తాన్ని ఆమెకు అందజేయ లేదని అఖిలభారత ఉగ్రవాద వ్య తిరేక ఫ్రంట్‌ ఛైర్మన్‌ ఎంఎస్‌ బిట్టా తెలిపారు.
రుక్సానా పారా మిలటరీ లో శాశ్వత ఉద్యోగం ఇవ్వాలన్న తన వినతిని పునరుద్ఘాటించింది. 'ప్రత్యేక పోలీసు అధికారి ఉద్యో గం అక్కర్లేదు. కేంద్ర భద్రతా బలగాలైన సీఆర్‌పీఎఫ్‌, బీఎస్‌ఎఫ్‌ల లో శాశ్వత కొలువే నాకు సమ్మ తం' అని ఆమె స్పష్టం చేసింది. దేశంలో బాలలందరికీ ఆరునెలలసైనిక శిక్షణ ఇవ్వాలని, అప్పుడే వారు ఉగ్రవాదులను ఎదుర్కొనగ ల ధైర్య, స్థయిర్యాలు కలిగి ఉంటారని పేర్కొంది. (ఆంధ్రజ్యోతి8.11.2009)

వర్గం:సాహస మహిళలు
వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి అండ్ బ్రదర్స్

**వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి అండ్ బ్రదర్స్** అనేది తెలుగు, సంస్కృత పుస్తకాల ప్రచురణ సంస్థ. ఈ సంస్థను వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి గారు మద్రాసు పట్టణంలో స్థాపించారు. ప్రస్తుతం వీరి పుస్తకాలకు వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్ పంపిణీసంస్థగా వ్యవహరిస్తున్నది.

## ప్రచురణలు
### గ్రంథాలు
* దశకుమార చరితము
* బిల్హణీయము
* కావ్యాలంకార చూడామణి
* నన్నెచోడుని కవిత్వము - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి (1959)
* దక్షిణాత్యాంధ్ర సాహిత్యము

### నాటకాలు
* బొబ్బిలియుద్ధనాటకము - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి (ఐదవ కూర్పు - 1983)
* ప్రతాపరుద్రీయ నాటకము - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి
* సంగ్రహ ప్రతాపరుద్రీయ నాటకము - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి (1992)
* కుమ్మరి మొల్ల నాటకము
* విప్రనారాయణ నాటకము
* ఉషానాటకము
* రత్నావళి నాటకము
* వ్యామోహము సాంఘిక నాటకము - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి (1952)
* ఉత్తరరామచరిత నాటకము
* తానీషా (గోలుకొండ పతనము) నాటకము
* కాళహస్తి మహాత్మ్యము నాటకము

### ఇతరాలు
* వేదము వేంకటరాయశాస్త్రులవారి జీవితచరిత్ర సంగ్రహము - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి (1943)
* అనంతపద్మనాభ శతకము
* గాయత్రీ రామాయణ శతకము
* శ్రీనివాసప్రభు శతకము
* పద్యకథాలహరి
* కాళిదాసు మన నియోగుల మూలపురుషుడా
* తెలుగువారెవరు పరిశోధన వ్యాసము - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి (1977)
* అర్థానుస్వారతత్త్వము
* ఆంధ్రభాషాసర్వస్వార్హ నియమకతిపయములు
* ఉత్కళ శ్రీకోణార్కము
* ఉత్కళ గోపాళము
* ఉత్కళ జగన్నాధ
* ముత్యాలహారము
* భవభూతి (సురేశ్వరాచార్యులు
* గ్రామ్యభాషాప్రయోగ నిబంధనములు
* భారతాభఅరత రూపక మర్యాదలు
* గ్రామ్యదేశ నిరసనము
* విసంధి వివేకము
* తానాషా, అక్కన్న మాదన్నలు - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి (1949)
* అక్కన్న మాదన్నల చరిత్ర - వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి (1962)
* పురాణలీలాషట్కము

## బయటి లింకులు

## బాహ్య లంకెలు
*[ http://openlibrary.org/a/OL376309A/Vedam_Venkataraya_Sastri వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి రచనలు]

వర్గం:తెలుగు ప్రచురణ సంస్థలు
కామధేనువు

హిందూ పురాణాలలో, **కామధేనువు** (), (సంస్కృతం: कामधेनु) అతి పవిత్రమైన ధేనువు అనగా ఆవు. గోమాత సర్వదేవతలు కొలువై వుంటారు. అందుకే గోమాతను పూజిస్తే సకల దేవతలను పూజించినంత ఫలితం దక్కుతుంది. ప‌శువుల‌న్నింటికీ మూలం కామధేనువు అని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అమృతం కోసం దేవతలు, రాక్ష‌సులు ఆదిశేషువు తాడుగా మంధ‌ర పర్వ‌తాన్ని క‌ర్ర‌గా చేసుకుని క్షీర సాగ‌రాన్ని మ‌థిస్తారు. అయితే ఆ క్షీర సాగ‌ర మ‌థ‌నంలో **కామ‌ధేనువు** కూడా మ‌థ‌నం నుంచి ఉద్భ‌విస్తుంది. ఈ ఆవునే **సుర‌భి** అని కూడా పిలుస్తారు. లోకంలో ఉన్న పశుసంపదలన్నిటికీ ఈ కామధేనువే ఆధారం అని పురాణాలు చెప్తాయి. కామధేనువు ఇంద్రుడి వద్ద ఉంటుంది. మరికొన్ని పురాణగాథల్లో వశిష్ఠుడి ఇంటిలో, కొన్ని పురాణగాథల్లో గౌతమ ముని వద్ద ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. కామధేనువు వశిష్టుని తపస్సు కోసం కావలసినవన్నీ ప్రసాదించింది. కామధేనువు పుత్రిక **శబల** అనే గోవు, కామధేనువు పుత్రుడు నంది. ఏ పురాణంలో అయినా కామధేనువు మాత్రం, ఏది కోరినా దాన్ని తక్షణమే ప్రసాదించే మహిమ గలది.

## కొన్ని పురాణగాథల్లో

* కామధేనువు సుర‌భి ఆవు ఉద్భ‌వించ‌డం వెనుక ప‌లు ర‌కాల భిన్న‌మైన క‌థ‌నాలు ప్ర‌చారంలో ఉన్నాయి. అవేమిటంటే…
* రామాయణము ప్ర‌కార‌మైతే రుషి క‌శ్య‌పుడు, అత‌ని భార్య క్రోధ‌వ‌శ‌ల కుమార్తె సుర‌భి. ఆమెకు మ‌ళ్లీ ఇద్ద‌రు కూతుళ్లు జ‌న్మిస్తారు. వారు రోహిణి, గోదావ‌రి. ఈ క్ర‌మంలో సుర‌భి కోరిన కోర్కెలు తీర్చే కామ‌ధేనువుగా మారింద‌ని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
* ఇంద్రుడు వశిష్ట మహర్షి యొక్క యజ్ఞాలకు మెచ్చి పుత్రిక అయిన **శబల** అనే గోవుని ఇస్తాడు. ఇది కామధేనువు లాగే తన యజమానికి ఏది కోరితే అది ఇవ్వగలదు.
* దేవీభాగవతము చెబుతున్న దాని ప్ర‌కార‌మైతే శ్రీ‌కృష్ణుడే స్వ‌యంగా సుర‌భి ఆవును బృందావ‌నంలో సృష్టించాడ‌ట‌ ... గోపిక‌ల‌తో బృందావ‌నంలో నాట్య‌మాడుతుండ‌గా అక‌స్మాత్తుగా కృష్ణునికి తీవ్ర‌మైన దాహం వేస్తుంద‌ట‌. దీంతో శ్రీ‌కృష్ణుడు అప్ప‌టిక‌ప్పుడే సుర‌భిని సృష్టించి దాని పాల‌ను తాగుతాడ‌ట‌.
* అయితే మహాభారతం ప్ర‌కారం ... వశిష్ఠ మహర్షి తలపెట్టిన భూయాగం పట్ల దేవేంద్రుడు అసహనానికి లోనవుతాడు. ఆ ప్రాంతంలో కరవు కాటకాలను సృష్టిస్తాడు. ఆశ్రమంలోని శిష్యులంతా ఆకలితో బాధలు పడుతుంటారు.అరుంధతి బిడ్డల ఆకలి తీర్చే శక్తిని ప్రసాదించమని పార్వతి దేవి అమ్మవారిని కోరుతుంది. అమ్మవారు అరుంధతికి గోమాతను ఇస్తు కామధేనువు మహిమ ఆ తల్లి సెలవిస్తుంది. అరుంధతి ఆశ్రమంలోని అందరి ఆకలిని తీరుస్తుంది.
* హిందూ పత్రిక చిహ్నంలో కామధేనువు,  ఐరావతం ప్రముఖంగా కనిపిస్తాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
వర్గం:రామాయణంలోని పాత్రలు
వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:హిందూమత మూసలు
రాం నారాయణ్

**రామ్ నారాయణ్**  హిందూస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో ప్రాచుర్యం పొందిన భారతీయ సంగీతకారుడు. ఆయన్ను పండిట్ అనే బిరుదుతో పిలుస్తూంటారు. *[[సారంగి|సారంగిని]]* వాయిద్యంతో సోలో కచేరీలు చేసి, అంతర్జాతీయంగా పేరుతెచ్చుకున్న మొదటి *సారంగి* వాయిద్యకారుడు. 

రామ్ నారాయణ్ 1927 డిసెంబరు 25 న రాజస్థాన్‌లో ఉదయపూర్ సమీపంలోని అంబర్ గ్రామంలో జన్మించాడు.   అతని ముత్తాత తండ్రి, బాగాజీ బియావత్, గాయకుడు. అతను, నారాయణ్ ముత్తాత సాగద్ డాంజి బియావత్‌లు ఉదయపూర్ మహారాణా ఆస్థానంలో పాడారు.  నారాయణ్ తాత హర్ లాల్జీ బియావత్, తండ్రి నాథూజీ బియావత్ లు రైతులు, గాయకులు. నాథూజీ *దిల్రుబా వాయిద్యాన్ని వాయించేవాడు.* నారాయణ్ తల్లి సంగీత ప్రియురాలు.  నారాయణ్ మొదటి భాష రాజస్థానీ. హిందీ, ఆ తరువాత ఇంగ్లీష్ నేర్చుకున్నాడు.   సుమారు ఆరేళ్ల వయసులో, అతని వంశ చరిత్ర కారుడు *గంగా గురు వద్ద* ఒక చిన్న *సారంగిని* కనుగొన్నాడు. అతని తండ్రి అభివృద్ధి చేసిన ఫింగరింగ్ టెక్నిక్‌ను నేర్చుకున్నాడు.   నారాయణ్ తండ్రి అతనికి నేర్పించాడు గానీ, వేశ్యా సంగీతంతో సారంగికి ఉన్న అనుబంధం వలన ఈ వాయిద్యానికి తక్కువ సామాజిక హోదా ఉండేది. ఆ కారణాన కుమారుడు సారంగి నేర్చుకోవడం పట్ల ఆయన చింతించాడు.   ఒక సంవత్సరం తరువాత, బియావత్ తన కుమారుడికి బోధించమని జైపూర్‌కు చెందిన *సారంగి* వాయిద్యకారుడు మెహబూబ్ ఖాన్‌ను కోరాడు. కాని నారాయణ్ తన ఫింగరింగ్ టెక్నిక్‌ను మార్చుకోవలసి ఉంటుందని ఖాన్ చెప్పినప్పుడు అతడు మనసు మార్చుకున్నాడు.  ఇక పాఠశాల వదిలి *సారంగి* వాయించేందుకు అంకితం కమ్మని నారాయణ్‌ను తండ్రి ప్రోత్సహించాడు.  

లాహోర్ లోని ఆల్ ఇండియా రేడియో 1944 లో నారాయణ్‌ను ఇతర గాయకులతో పాటుగా నిలయ విద్వాంసుడిగా నియమించింది. అతను 1947 లో భారతదేశ విభజన తరువాత ఢిల్లీకి తరలి వెళ్ళాడు. కచేరీల్లో తోడు వాయిద్యకారుడి పాత్రతో అతడు విసుగు చెందాడు. దాన్ని దాటి ఎదగాలని భావించాడు. 1949 లో నారాయణ్ సినిమాల్లో పనిచేయడానికి ముంబై వెళ్ళాడు. 

నారాయణ్ 1956 లో కచేరీ సోలో ఆర్టిస్ట్ అయ్యాడు. అప్పటి నుండి భారతదేశంలోని ప్రధాన సంగీత ఉత్సవాల్లో ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. *[[సితార్]]* ప్లేయర్ రవిశంకర్ పాశ్చాత్య దేశాలలో విజయవంతంగా ప్రదర్శన ఇచ్చిన తరువాత, నారాయణ్ అతడి మార్గాన్ని అనుసరించాడు. అతను సోలో సంకలనాలను రికార్డ్ చేసారు. 1964 లో తన అన్నయ్య చతుర్ లాల్‌తో కలిసి అమెరికా, ఐరోపా లలో తన మొదటి అంతర్జాతీయ పర్యటనను చేసాడు. చతుర్ లాల్, రవిశంకర్ తో 1950ల్లో పర్యటించిన తబలా వాయిద్యకారుడు. నారాయణ్ భారతీయ, విదేశీ విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇచ్చాడు. భారతదేశం వెలుపల తరచూ 2000 ల వరకూ ప్రదర్శన లిచ్చాడు. 2005 లో ఆయనకు భారతదేశపు రెండవ అత్యున్నత పౌర గౌరవం పద్మ విభూషణ్ లభించింది. 

## మూలాలు

వర్గం:సంగీతకారులు
వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు
వర్గం:దేశ విభజన తరువాత పాకిస్తాన్ నుండి భారతదేశం తరలి వచ్చిన వ్యక్తులు
తపస్సు

**తపస్సు** లేదా **తపము** (Tapas) అనగా మనస్సును దైవం మీద లగ్నం చేసి ఆధ్యాత్మికంగా చేయు ధ్యానం. హిందూ పురాణాలలో ఎందరో ఋషులు తపస్సు చేసి దైవ సాక్షాత్కారాన్ని పొంది ధన్యులయ్యారు. ఇది యోగాభ్యాసంకి సన్నిహితంగా ఉంటుంది.

## కొన్ని ఉదాహరణలు
* భగీరధుడు దీర్ఘకాలం తపస్సు చేసి భూమి మీదకు గంగానదిని తెప్పించి పితృరుణం తీర్చుకున్నాడు.

వర్గం:ఆధ్యాత్మికం
పలుపులవీడు

ప్రకాశం జిల్లా గిద్దలూరు మండలం, ముండ్లపాడు పంచాయతీ బురుజుపల్లె గ్రామానికి కొద్ది దూరంలో అడవిప్రాంతం ఉంది. అక్కడ చరిత్రకు అందని కాలంలో నల్లమల అడవిలో **ఉలింద** చెట్టు క్రింద శివలింగం వుండేది. దానిని ఆటవికులు, సాధువులు వెళ్ళి పూజించేవారు.

## స్థలపురాణం
కాశీ పట్టణాన్ని బ్రుగువ రాజు పాలించేవాడు. ఆయనకు సంతానం లేక కాశీ విశ్వేశ్వరుని గురించి ధ్యానించి పూజించడంతో పురుష సంతానం కలిగింది. అతని ముఖముకు వికృతమైన మాంసపు కండలు వేలాడుతూ జన్మించాడు. ఆ కుమారున్ని చూసి రాజు మిక్కిలి చింతించి దిగులులో పరుండి నిద్రించు చుండగా ఒకనాటి రాత్రి కలలలో కాల భైరవుడు కనిపించి మీకుమారున్ని దక్షిణా పదమున పుణ్య తీర్ధములులలో స్నానమాడించిన ఆ మాంసపు కండలు ఊడి పోవునని తెలిపెను. దానితో రాజు శ్రీశైల క్షేత్రములు దర్శించి చివరకు పాపులవీడుకు వచ్చి ఆ శివలింగమును పూజించి ప్రక్కనే ఉన్న నీటి పడియలో కుమారున్ని స్నానం చేయించాడు. వెంటనే ఆ పిల్లవాని ముఖానికి వున్న మాంసపు ఖండలు వూడిపోయాయి. అందుచేత పలుపు ఆకారం నున్న మాంసపు ఖండములు ఊడిపోయిన చోటు కావున దానికి పలుపులవీడు అని నామకరణం చేసి ఆ శివలింగమునకు గుడి కట్టించి బ్రుగువ రాజు వెళ్ళెను. అప్పటి నుండి ఆ దేవాలయమునకు పలుపులవీడు బీరవీశ్వరుడు అని పిలిచెడివారు. 1214 సంవత్సరమున సరెయ్న ఆనంద నామ సంవతరమున మనుమ సిద్ధి మహారాజు సామంతుడైన రాయదేవ మహారాజు ఈ ఆలయాన్ని పునరుద్ధరింఛి ఆలయానికి కొద్దిపాటి భూవసతి కల్పించారు. ఈ విషయం తెలుపు శాసనం అచట ఉంది. సమీపంలోని కొత్తకోట గ్రామం ను పాలించిన ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి ఇచ్చట కోనేటిని త్రవ్వించారని జనులు అనుకుంటారు.

ఈ పురాతన శ్రీ భైరవేశ్వరుని ఆలయం (శివాలయం) వద్ద, గర్భగుడి ఆవరణలో, మండపం జీర్ణోద్ధరణ పనులు, రెండు నెలల నుండి నిర్వహించుచున్నారు. 

## మూలాలు

వర్గం:ప్రదేశాలు
వర్గం:దేవాలయాలు
ఇడియట్

**ఇడియట్ ** పూరీ జగన్నాథ్ దర్శకత్వంలో రవితేజ, రక్షిత, ప్రకాష్‌రాజ్‌ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన 2002 నాటి తెలుగు ప్రేమకథా చిత్రం. "ఓ చంటి గాడి ప్రేమకథ" అన్నది సినిమాకి ఉపశీర్షిక (ట్యాగ్ లైన్). సినిమా పోస్టర్లలోనూ, సినిమాలోని కొన్ని డైలాగుల్లోనూ ఇడియట్ అన్న పదానికి "ఐ డూ ఇష్క్ ఓన్లీ తుమ్ సే" (I Do Ishq Only Tumse) అన్న వాక్యంలోని మొదటి అక్షరాల కలయికగా చమత్కరించారు.
## కథ
చంటి హెడ్ కానిస్టేబుల్ వెంకటస్వామి కొడుకు. కాలేజీలో చదువుకుంటూ ఉంటాడు. అప్పుడప్పుడూ సాహసాలు చేస్తుంటాడు. ఏదైనా సరే మొహాన్నే చెప్పేయడం ఇతని నైజం. ఒకానొక ప్రమాదంలో ఇతను ఆసుపత్రిలో చేరితో ఒక అమ్మాయి ఇతనికి రక్తదానం చేస్తుంది. ఆ అమ్మాయి మళ్లీ కాలేజీలో చూసి వెంటనే తను ప్రేమిస్తున్నానని చెబుతాడు. తర్వాత ఆ అమ్మాయి నగరంలోకి కొత్తగా వచ్చిన పోలీసు కమీషనరు కూతురని తెలుస్తుంది. అయినా సరే ఆ అమ్మాయినే పెళ్ళి చేసుకోవాలని పట్టుపడతాడు.

## నిర్మాణం
### అభివృద్ధి
పూరీ తెలుగులో తీసినా బాచి సినిమా పెద్దగా ఆడలేదు. అదే సినిమా కన్నడ సూపర్ స్టార్ రాజ్ కుమార్ పెద్ద కొడుకు హీరోగా పెట్టి కన్నడంలో తీస్తే బాగా ఆడింది. అందుకని రాజ్ కుమార్ తన మూడో కొడుకుని హీరోగా ప్రవేశపెట్టడానికి పూరీ జగన్నాథ్ ను పిలిపించాడు. రాజ్ కుమార్ కుటుంబంలో అందరూ పూరీ చెప్పిన కథను విని మెచ్చుకున్నారు. అప్పటికే ఆ కథతో రవితేజ హీరోగా తెలుగులో సినిమా తీయాలనుకున్నాడు. కానీ రాజ్ కుమార్ కు ఈ కథ బాగా నచ్చి ముందుగా కన్నడంలోనే చేయమని కోరాడు. రవితేజ కూడా అందుకు ఎదురు చూస్తామన్నాడు. పూరీ దర్శకత్వంలో పునీత్ రాజ్ కుమార్ హీరోగా అప్పు అనే పేరుతో విడుదలై ఘన విజయం సాధించింది. తరువాత తెలుగులోకి *ఇడియట్* పేరుతో రీమేక్ చేశారు.

### నటీనటుల ఎంపిక
సినిమాలో కథనాయకునిగా మహేష్ బాబుని అనుకున్నారు దర్శకుడు పూరీ జగన్నాధ్. అయితే వివిధ కారణాల వల్ల ప్రాజెక్టులో మహేష్ పనిచేయలేదు. పవన్ కల్యాణ్ ని కూడా సంప్రదించారు. కానీ అది కూడా కుదర్లేదు. తర్వాత పూరీజగన్నాథ్ రవితేజని ఈ సినిమాలో కథానాయకుని పాత్రకు ఎంచుకున్నారు.

## నటవర్గం
* చంటిగా రవితేజ
* సుచిత్రగా రక్షిత
* సుచిత్ర తండ్రి, అసిస్టెంట్ పోలీస్ కమీషనర్ గా ప్రకాష్ రాజ్
* చంటి తండ్రి, హెడ్ కానిస్టేబుల్ వెంకటస్వామి కోట శ్రీనివాసరావు
* చంటి తల్లి రాజ్యలక్ష్మి గా సంగీత
* చంటి స్నేహితుడిగా శ్రీనివాస రెడ్డి
* పోలీసుగా జీవా
* పోలీసుగా గిరిబాబు
* కిరాయి రౌడీ గా నర్సింగ్ యాదవ్
* దొంగ పాత్రలో ఆలీ
* పోలీసు గా పృథ్వీరాజ్
* కళాశాల అధ్యాపకుడిగా ఎం. ఎస్. నారాయణ
* చంటి స్నేహితుడు సాయి గా సాయిరాం శంకర్
* డి. జి. పి గా కైకాల సత్యనారాయణ
* పోలీసు గా జూనియర్ రేలంగి

## సాంకేతికవర్గం .
## పాటల జాబితా

1: చూపుల్తో గుచ్చి గుచ్చి, రచన: కందికొండ , గానం.    శంకర్ మహదేవన్.

2: లే లేత , రచన: భాస్కర భట్ల, గానం.ఉదిత్ నారాయణ. కౌసల్య

3: సై సర సై, రచన: కందికొండ గానం. చక్రి

4: చెలియ చెలియ, రచన: పెద్దాడ మూర్తి , గానం.రవివర్మ

5: ఈరోజు , రచన; కందికొండ , గానం.కౌసల్య

6: జై వీరాంజనేయ , రచన: భాస్కర భట్ల , గానం.రఘు కుంచె

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు
వర్గం:పూరీ జగన్నాధ్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:చక్రి సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:ప్రకాష్ రాజ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రవితేజ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఆలీ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:గిరిబాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన సినిమాలు
2008 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్

2007లో బిసిసిఐ స్థాపించిన ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ అనే భారత క్రికెట్ సిరీస్ లో మొట్టమొదటిది **2008 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్.** 18 ఏప్రిల్ 2008న మొదలైన ఈ సీజన్ 1 జూన్ 2008న ముగిసింది. ఈ పోటీ డబుల్ రౌండ్ రాబిన్ గ్రూప్ స్టేజ్ తో మొదలైంది. ఇందులోని 8 టీంలు ఒక హోం మ్యాచ్, ప్రతీ టీంతో ఇంకో మ్యాచ్ ఆడాయి. ఈ మ్యాచ్ లలో గెలిచిన టీంలు రెండు సెమీ-ఫైనల్ మ్యాచ్ లూ, ఒక ఫైనల్ మ్యాచ్ ఆడాయి.

ఫైనల్ మ్యాచ్ లో చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ పై రాజస్తాన్ రాయల్స్ మూడు  వికెట్ల తేడాతో గెలిచి టైటిల్ ను సాధించింది. యూసఫ్ పఠాన్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ద మ్యాచ్ గానూ, షేన్ వాట్సన్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది టోర్నమెంట్ గానూ నిలిచారు. ఎక్కువ వికెట్లు తీసిన ఆటగాడుగా సొహెయిల్ తన్వీర్ పర్పుల్ క్యాప్ ను సొంతం చేసుకున్నారు. అత్యంత ఎక్కువ రన్లు చేసిన ఆటగాడుగా షౌన్ మార్ష్ ఆరెంజ్ క్యాప్ అందుకున్నారు. ఉత్తమ అండర్ 19 ఆటగాడుగా శ్రీవత్స్ గోస్వామి పురస్కారం గెలిచారు. చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ జట్టు క్రీడా స్ఫూర్తితో ఆడిన జట్టుగా ప్రత్యేక పురస్కారం అందుకోవడం విశేషం.

## ఆటగాళ్ళ వేలం
[thumb|150x150px|[మహేంద్ర సింగ్ ధోని|మహేంద్ర సింగ్ ధోనిని 1.5  మిలియన్ డాలర్లతో చెన్నై  సూపర్ కింగ్స్  కొంది.  ఈ టోర్నమెంట్ లో అతి ఖరీదైన ఆటగాడు ధోని.]]
సచిన్ టెండూల్కర్, సౌరవ్ గంగూలీ, రాహుల్ ద్రవిడ్, యువరాజ్  సింగ్, వీరేంద్ర సెహ్వాగ్ తదితరులు ప్రసిద్ధ క్రీడాకురులుగా  వర్గీకరించారు. వీరు తమ తమ స్వంత రాష్ట్రాలకు  చెందిన  జట్లలో   ఆడతారు కాబట్టీ,  వీరిని వేలం వేయలేదు. ముందుగానే  ప్రసిద్ధ క్రీడాకారులతో  తయారైన జట్లు కాకుండా ఉన్న మిగిలిన జట్లలోకి  ఒక అదనపు మార్క్యూ ఆటగాణ్ణి వేలంలో  తీసుకోవచ్చు  అని నిబంధన విధించారు.   20 ఫిబ్రవరి 2008న వేలం వేశారు. ఈ వేలంలో మహేంద్ర సింగ్ ధోనిని 1.5మిలియన్ డాలర్లతో చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ కొంది.  దీంతో ఆ టోర్నమెంట్ లో అతి ఖరీదైన ఆటగానిగా ధోని నిలవడం విశేషం.

## మూలాలు

వర్గం:ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్
యువ (సంవత్సరం)

యువ  తెలుగు సంవత్సరాలలో  తొమ్మిదవ సంవత్సరం. ఇది ప్రతీ 60 సంవత్సరాలకొకసారి పునరావృతం అవుతుంది. దీనికి ముందున్న సంవత్సరం భావ, తర్వాత సంవత్సరం దాత. యువ అనేది బలానికి ప్రతీక ఇంద్రుడు వర్షములు కురిపించుట వలన లోకమంతా సస్యశ్యామలముగా ఉంటుంది. ఈ సంవత్సరం చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి తో ప్రారంభమై ఫాల్గుణ బహుళ అమావాస్య తో పూర్తవుతుంది.

సా.శ.. 1875 - 1876, 1935-1936, 1995-1996లో వచ్చిన తెలుగు సంవత్సరానికి **యువ** అని పేరు.

1995 : యువ నామ సంవత్సరం 1 ఏప్రిల్ 1995 శనివారం ఉగాది నాడు చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి తో  ప్రారంభమై  20 మార్చి 1996 బుధవారం ధాత నామ సంవత్సరం ఉగాదికి ముందు గల ఫాల్గుణ బహుళ అమావాస్య వరకు ఉంది.

## తెలుగు సంవత్సరాలు
**తెలుగు సంవత్సరం** అనగా భారతదేశంలోని  ఆంధ్రప్రదేశ్ , తెలంగాణ , యానాం ప్రాంతాలలో  తెలుగు మాట్లాడే ప్రజల క్యాలెండర్ సంవత్సరం**.** ప్రభవ నుండి అక్షయ వరకు మొత్తం 60 సంవత్సరాలు.

ప్రతి యుగానికి ( యుగం ) 60 సంవత్సరాల చక్రం ఉంటుంది. ఉగాది సంవత్సరంలోని ప్రతి సంవత్సరం జ్యోతిషశాస్త్ర ప్రభావాలు,  సంవత్సరం పేరు ఆధారంగా పంచాంగంలో (ఖగోళ క్యాలెండర్) ఒక నిర్దిష్ట పేరు ఉంటుంది ; ఇది ఆ సంవత్సరం మొత్తం లక్షణాన్ని సూచిస్తుంది.  క్యాలెండర్‌లో 60 సంవత్సరాల పేర్లు ఉన్నాయి.  ప్రతి 60 సంవత్సరాలకు, ఒక నామ చక్రం పూర్తవుతుంది,  తదుపరి సర్వమానవ చక్రంలో పునరావృతమవుతుంది.

## వివిధ సంవత్సరాలలో "యువ"

## సంఘటనలు
శ్రీ శ్రీ శ్రీ వైంకుంఠ నారాయణులు యువ నామ సంవత్సరంలో జ్యేష్ఠ మాసం హస్త నక్షత్రమందు దశమీ తిథిలో శ్రీమన్నారాయణ అష్టాక్షరీ క్షేత్రం, కాకినాడ, తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో అవతరించిరి.

యువ‌వ‌ర్షే సిత‌ జ్యేష్ఠే హ‌స్తాభే ద‌శ‌మీ తిధౌ*
*శ్రీమ‌ద‌ష్టాక్ష‌రీ క్షేత్ర‌ జాతం నారాయ‌ణం భ‌జే*

## జననాలు
* సా.శ.. 1875 మార్గశిర అమావాస్య : బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు జననం.
* సా.శ.. 1936 ఫాల్గుణ బహుళ నవమి : కోవెల సుప్రసన్నాచార్య - సాహితీ విమర్శకుడు, కవి. 

## మరణాలు
* సా.శ.. 1935, శ్రావణ బహుళ విదియ: అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి ప్రముఖ ఆశుకవి, శతావధాని (జ. 1883)
* సా.శ.. 1936 : చైత్ర బహుళ దశమి : అల్లంరాజు రంగశాయి కవి - ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర కవులు.
* సా.శ.. 1996 : ఉత్తరాయణం హేమంత ఋతువు పుష్య మాసం కృష్ణ పక్ష త్రయోదశి : నందమూరి తారక రామారావు - తెలుగు నటుడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి.

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సంవత్సరాలు
దండకం

**దండకము** ఒక విధమైన సాహిత్య ప్రక్రియ. ఇది సామాన్యంగా దేవతల స్తోత్రంగా ప్రస్తుతి చేయబడుతుంది. దండకం ప్రక్రియ సంస్కృతం నుండి వచ్చింది. పాశుపతాస్త్రం కోసం అర్జునుడు చేసిన శివస్తోత్రంగా దండకాన్ని మొట్టమొదటిగా ఆదికవి నన్నయ్య అరణ్యపర్వంలో రచించారు. అన్నింటిలోకి ప్రసిద్ధిచెందినది ఆంజనేయ దండకం.

## ప్రముఖ దండకాలు
### ప్రాచీన దండకాలు
* మౌని దండకం - మల్లికార్జున పండితారాధ్యులు
* భోగినీ దండకం - బమ్మెర పోతన
* అష్టభాషా దండకం - తాళ్ళపాక చినతిరుమలాచార్యుడు
* త్రిస్థలీ దండకం - నంది తిమ్మన
* శృంగార దండకం - తాళ్ళపాక పెదతిరుమలయ్య
* కృష్ణ దండకం - టేకుమళ్ళ రంగశాయి
* రాజగోపాల దండకం - కావటూరి రాఘవయ్య
* రామ దండకం - కంచర్ల గోపన్న
* విద్యావతీ దండకం - గణపవరపు వెంకటకవి
* కృష్ణ దండకం - కూచిమంచి తిమ్మయ్య
* త్రిపురారి దండకం - నెల్లూరి వీరరాఘవయ్య
* నృసింహ దండకం - ఏనుగు లక్ష్మన్న
* భద్రాద్రిరామ దండకం - రాయజగపతి రాజు
* తిట్ల దండకం - పోలిపెద్ది వెంకటరాయకవి

### ఆధునిక దండకాలు
* హనుమ దండకం - శ్రీ కొండూరు రవి భూషణ్ శర్మ, శ్రీమతి ఇందు కిరణ్ కొండూరు
* నృసింహ దండకం - ముంగర అప్పన్న
* వేంకటేశదండకం - పైడిపాటి వేంకటాచలపతి
* తారావళీ దండకం - నైషధం కమలాపతి
* లక్ష్మీ దండకం - కామేశ్వర కవి
* పోలేశ్వరమ్మ దండకం - ముడుంబై కృష్ణమాచార్యులు
* హనుమద్దండకం - శిష్టు కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి
* దేశమ్మవారి దండకం - కోదండరామయ్య
* సౌదలీదేవి దండకం - మేడేపల్లి గోవిందయ్య
* పద్మావతీ దండకం - చంద్రకవి
* చంద్రాననా దండకం - నుదురుపాటి చిదానందం
* వీరభద్రవిజయ దండకం - శంఖుల చోడయ్య
* కాళహస్తీశ్వర దండకం - విశ్వనాథంగారి ధూర్జటి
* కనకదుర్గ దండకం - నరసింహం
* భాషీయ దండకం - గుడ్లూరి నరసింహశాస్త్రి
* నిమిషాంబ దండకం - కామర్పి నాగలింగయ్య
* రంగనాయక దండకం - ఉయ్యాలవాడ నారాయణ
* గండ నరసమ్మ దండకం - చేజర్ల నారాయణ
* ఈశ్వర దండకం - లక్కోజి నీలయ్య
* హనుమద్దండకం - పచ్చమెట్ట పాపయ్య
* పోలమ్మ దండకం - బొగడ మల్లన్న
* జాతీయపతాక వందనం - వడ్డూరి అచ్యుతరామ కవి

## మూలాలు
* దండకాలు, సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యం, ఆరుద్ర, మూడవ సంపుటి, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు, పేజీలు 516-30. 

వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
వర్గం:దండకాలు
మార్గశిర బహుళ అమావాస్య

**మార్గశిర బహుళ అమావాస్య** మార్గశిరమాసములో 30వ రోజు. 

## సంఘటనలు

* 2007

## జననాలు

* యువ నామ సంవత్సరం బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు

## మరణాలు

* తెలుగు సంవత్సరం పేరు : ప్రముఖ వ్యక్తి పేరు, వివరాలు లింకులతో సహా.

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

* 

## బయటి లింకులు

వర్గం:మార్గశిరమాసము
గడియారం (అయోమయ నివృత్తి)

గడియారం సమయం తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడే యంత్రము, నిత్యావసర వస్తువు.
----
**గడియారం** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు. ఈ గడియారం అన్న ఇంటిపేరు మధ్యయుగాల నాటి వృత్తిని ఆధారం చేసుకుని వచ్చింది. కాలమానాన్ని పరిగణించే వృత్తి చేసేవారి ఇంటిపేరు గడియారం అయింది.
* గడియారం రామకృష్ణ శర్మ
* గడియారం వేంకట శేషశాస్త్రి

## మూలాలు
శేషాచలం

**శేషాచలం** శ్రీవేంకటేశ్వరుని నిలయమైన సప్తగిరులు లో ఒకటి.
----
* కోలా శేషాచలం, సుప్రసిద్ధ రచయిత.
* ఎమ్. శేషాచలం అండ్ కో లేదా ఎమెస్కో తెలుగులో ప్రముఖ ప్రచురణ సంస్థ.