తోప్పూర్ సీతాపతి సదాశివన్

**తోప్పూర్ సీతాపతి సదాశివన్** (మే 22, 1913 – ఆగష్టు 18, 2001) భారతీయ వృక్ష వ్యాధి శాస్త్రవేత్త, విద్యావేత్త, మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలోని వృక్షశాస్త్రంలో ఉన్నత అధ్యయనాల కేంద్రం మాజీ డైరెక్టర్. ఆయన మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజియోలాజికల్ ప్లాంట్ పాథాలజీ వ్యవస్థాపకుడు, విజ్ఞాన శాస్త్ర విభాగంలో అత్యున్నత భారతీయ పురస్కారమైన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి గ్రహీత. ఆయన ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ, ఇండియన్ బొటానికల్ సొసైటీకి ఎన్నికైన ఫెలో, అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ లియోపోల్డినాకు ఎన్నికైన సభ్యుడు. ఆయన విజ్ఞాన శాస్త్రా రంగంలో చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 1974లో మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్‌ను ప్రదానం చేసింది. 

## జీవిత చరిత్ర
తొప్పూర్ సదాశివన్ 1913 మే 22న, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని మద్రాసు సమీపంలోని సైదాపేటలో కనకమ్మల్, డా. సీతాపతి దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన పాఠశాల విద్య పి. ఎస్. సీనియర్ సెకండరీ స్కూల్ జరిగింది, ఆ తర్వాత 1934లో చెన్నైలోని ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి వృక్షశాస్త్రంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. లక్నో వెళ్లి, లక్నో విశ్వవిద్యాలయం నుండి తన మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందాడు, ప్రసిద్ధ పాలియోబోటనిస్ట్ అయిన బీర్బల్ సాహ్ని ఆధ్వర్యంలో చదువుకున్నాడు, ఎస్. ఎన్. దాస్ గుప్తా ఆధ్వర్యంలో తన డాక్టరల్ పరిశోధనను ప్రారంభించాడు. అయినప్పటికీ, 1940లో పీహెచ్‌డీ  పొందడానికి ఎఫ్. సి. బౌడెన్,  ఎస్. డి. గారెట్ మార్గదర్శకత్వంలో లండన్ విశ్వవిద్యాలయం తన పరిశోధనను కొనసాగించి, 1941లో మైక్రోబయాలజిస్ట్‌గా తన వృత్తిని ప్రారంభించడానికి లయల్‌పూర్‌లోని పంజాబ్ అగ్రికల్చరల్ కాలేజీకి (ప్రస్తుత వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, ఫైసలాబాద్) తిరిగి రాకముందు రోథమ్స్టెడ్ ఎక్స్పెరిమెంట్ స్టేషన్ (ప్రస్తుత రోథమ్ స్టెడ్ రీసెర్చ్ హార్పెండెన్ ప్లాంట్ వైరాలజీ, మట్టి మైకాలజీపై కొంతకాలం పనిచేశారు. వెంటనే, అతను మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం విశ్వవిద్యాలయ వృక్షశాస్త్ర ప్రయోగశాలకు (యుబిఎల్) మారాడు, చివరికి 1944లో ఎం. ఓ. పి. అయ్యంగార్ తరువాత దాని డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.

యుబిఎల్ లో, సదాశివన్ పత్తి, పావురం, వరి వంటి నగదు పంటలను ప్రభావితం చేసే మట్టి వలన కలిగే వ్యాధులపై అధ్యయనాలు చేయడానికి ఒక పరిశోధనా బృందాన్ని ఏర్పాటు చేశారు, ఇది మట్టి ద్వారా కలిగే వ్యాధికారక కారకాలను బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడిందని నివేదించబడింది. అతను *పోటీ సాప్రోఫైటిక్ సామర్థ్యం*, *రైజోస్పియర్ ప్రభావం* వంటి అనేక భావనలను అభివృద్ధి చేశాడు. ఈ అధ్యయనాలను భారతీయ వర్గీకరణ శాస్త్రవేత్త సి. వి. సుబ్రమణియన్ తన హైఫోమైసెట్స్ వర్గీకరణలో ఉపయోగించారు. వారి పరిశోధన ఫలితాలను డాక్యుమెంట్ చేయడానికి అతని బృందం సమిష్టిగా 600 కి పైగా కథనాలను ప్రచురించింది. ఆయన దర్శకత్వంలో, యుబిఎల్ యూనివర్శిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్-గుర్తింపు పొందిన *సెంటర్ ఫర్ అడ్వాన్స్డ్ స్టడీ* మారింది, శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి గ్రహీత సి. వి. సుబ్రమణియన్తో సహా 52 మంది డాక్టోరల్ పరిశోధనా పండితులకు ఆయన మార్గదర్శకత్వం వహించారు, తరువాత ఆయన సెంటర్ ఫర్ అడ్వాన్సెడ్ స్టడీకి అధిపతిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ఆయన మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయంలో స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజియోలాజికల్ ప్లాంట్ పాథాలజీని కూడా స్థాపించాడు, మొక్కల ఆధారిత ప్రయోగశాలలపై కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ (CSIR) కి సలహాదారుగా పనిచేశాడు.

సదాశివన్ 1971 నుండి 1973 వరకు ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ (IAS) అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు, అకాడమీలో ఉపాధ్యక్షుడు (1965–70), కార్యదర్శి (1956–58), కౌన్సిల్ సభ్యుడు (1946–49 & 1956–76) వంటి ఇతర పదవులను కూడా నిర్వహించాడు. ఆయన ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ కౌన్సిల్‌లో వివిధ పర్యాయాలు (1958–59, 1962–64, 1971–73) సభ్యుడిగా, బీర్బల్ సాహ్ని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పాలియోబోటనీ పాలక మండలికి ఛైర్మన్‌గా ఉన్నాడు, అలాగే 1977 నుండి 1980 వరకు ఆ సంస్థలో బీర్బల్ సాహ్ని ప్రొఫెసర్‌గా కూడా పని చేశాడు. ఆయన ఇండియన్ బొటానికల్ సొసైటీ ప్రచురించిన జర్నల్‌కు సంపాదకుడిగా ఉన్నారు,  బెర్లిన్ నుండి ప్రచురించబడిన జర్నల్ ఆఫ్ ఫైటోపాథాలజీ (ఫైటోపాథాలజీ జైట్‌స్క్రిఫ్ట్) సంపాదకీయ మండలిలో సభ్యుడిగా పని చేశాడు. ఆయన 1958లో ఇండియన్ సైన్స్ కాంగ్రెస్ వృక్షశాస్త్ర విభాగానికి అధ్యక్షత వహించారు మరియు అంతర్జాతీయ బొటానికల్ కాంగ్రెస్ (1959,1964,1969,1975) ఉపాధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు. 1966లో లండన్‌లో జరిగిన మొదటి అంతర్జాతీయ మొక్కల వ్యాధి శాస్త్ర కాంగ్రెస్‌కు ఆయన అధ్యక్షత వహించాడు. ఆయన 1964 సంవత్సరానికి ఇండియన్ ఫైటోపాథలాజికల్ సొసైటీ అధ్యక్షుడిగా కూడా పనిచేశాడు.

సదాశివన్ రాధను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఈ దంపతులకు ముగ్గురు కుమార్తెలు ఉన్నారు. ఆయన 2001 ఆగస్టు 18న, 88 సంవత్సరాల వయస్సులో మైలాపూర్ ముండగకన్నియమ్మన్ కోయిల్ వీధి వెంబడి ఉన్న తన నివాసమైన *గోకులం* మరణించారు.

## అవార్డులు, గౌరవాలు
1945లో ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ (IAS) ఆయనను తన ఫెలోగా ఎన్నుకుంది, ఒక దశాబ్దం తరువాత ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ (INSA) కూడా ఆయనను అనుసరించింది. 1960లో, అతను అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ లియోపోల్డినా సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు, అదే సంవత్సరం అతను సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగంలో అత్యున్నత భారతీయ అవార్డు అయిన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి అందుకున్నాడు, తద్వారా అతను జీవశాస్త్ర విభాగంలో అవార్డు పొందిన మొదటి వ్యక్తి అయ్యాడు. అతను ఇండియన్ బొటానికల్ సొసైటీ, ఇండియన్ ఫైటోపథలాజికల్ సొసైటీకి ఎన్నికైన సభ్యుడిగా కూడా ఉన్నాడు, లండన్ విశ్వవిద్యాలయం 1955లో డాక్టర్ ఆఫ్ సైన్స్ (డిఎస్సి) డిగ్రీని ప్రదానం చేసింది. ఆయన 1962లో ఇండియన్ బొటానికల్ సొసైటీ బీర్బల్ సాహ్ని పతకాన్ని ఆ తర్వాత 1971లో బీర్బల్ సాహ్ని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పాలియోబోటనీ జూబ్లీ పతకాన్ని అందుకున్నాడు. ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ 1973లో ఆయనకు సుందర్ లాల్ హోరా పతకాన్ని, 1999లో ఆయన మరణానికి రెండు సంవత్సరాల ముందు బీర్బల్ సాహ్ని జన్మ శతాబ్ది పతకాన్ని ప్రదానం చేసింది. ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ ఆయన గౌరవార్థం *ప్రొఫెసర్ టి. ఎస్. సదాశివన్ ఎండోమెంట్ లెక్చర్* అనే వార్షిక ప్రసంగాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

## ట్రివియా
సదాశివన్ కొడైకెనాల్ తన ఆస్తిలో కొంత భాగాన్ని భారతీయ విద్యా భవన్‌కు ఒక పాఠశాలను స్థాపించడానికి విరాళంగా ఇచ్చినట్లు సమాచారం, అక్కడ ఆయన దాదాపు పదిహేను సంవత్సరాలు ఛైర్మన్‌గా పని చేశాడు. ఆయనకు ఫోటోగ్రఫీ పట్ల మక్కువ ఉందని తెలిసింది. ఆయన ఖాదీ ధరించి, మరణానికి ఒక నెల ముందు వరకు ఆరోగ్యం దెబ్బతినే వరకు తన దుస్తులను తానే ఉతుక్కునేవారు.

## మూలాలు

వర్గం:1913 జననాలు
వర్గం:2001 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు