open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ప్రమాణం

ఒక భౌతిక రాశిని దేనితో నయినా సరి పోల్చేందుకు వాడే, అదే భౌతిక రాశియొక్క "ప్రామాణిక నిర్దేశాన్ని" ఆ భౌతికరాశిని కొలవడానికి ఉపయోగించే **ప్రమాణం** (Unit) అంటారు. పొడవును కొలవడానికి వినియోగించే ప్రమాణం పేరు మీటర్. కాలాన్ని కొలవడానికి ఉపయోగించే ప్రమాణం పేరు సెకండ్.

## ప్రాథమిక, ఉత్పన్న ప్రమాణాలు

భౌతిక రాశులు రెండు విధాలు.

* ప్రాథమిక భౌతిక రాశులు (Fundamental physical quantities) - ఇతర భౌతిక రాశులపై ఆధారపడకుండా స్వేచ్ఛగా మనగలిగేవి. వీటిని ఆధార రాశులు అని కూడా అంటారు. ఉదాహరణకు పొడవు, ద్రవ్యరాశి, ఉష్ణోగ్రత, కాలం వంటివి. ఒకదానినుండి మరొకటి ఉత్పాదించడానికి వీలు లేకుండా వాటిని వేరు వేరు ప్రమాణాలుగా విడగొట్టడానికి వీలు లేని ప్రమాణాలు **ప్రాథమిక ప్రమాణాలు**
* ఉత్పన్న భౌతిక రాశులు (derived physical quantities) - ప్రాథమిక భౌతిక రాశూలనుండి ఉత్పాదించగలిగేవి. ఉదాహరణకు వైశాల్యం (పొడవు నుండి ఉత్పన్నం), వడి (పొడవు, కాలం నుండి ఉత్పన్నం). బలం, సాంద్రత వంటివి కూడా ఉత్పన్న భౌతిక రాశులే. ఉత్పన్న భౌతిక రాశుల ప్రమాణాలను **ఉత్పన్న ప్రమాణాలు** అంటారు.

## ప్రమాణాల వ్యవస్థలు

ప్రాథమిక రాశులు అయిన పొడవు, ద్రవ్యరాశి, కాలం కొలిచేందుకు మూడు ప్రమాణ వ్యవస్థలున్నాయి. అవి "F.P.S. వ్యవస్థ" (బ్రిటిష్ పద్ధతి), "C.G.S. వ్యవస్థ" (మెట్రిక్ పద్ధతి), "M.K.S. వ్యవస్థ". ఈ వ్యవస్థలలో ప్రాథమిక ప్రమాణాలు క్రింది పట్టికలో చూపబడినాయి.

వినియోగంలోని సౌకర్యం కోసం, సమాచార సౌలభ్యం కోసం, అయోమయానికి తావులేకుండా ఉండడానికి అంతర్జాతీయంగా ప్రమాణాలను నిర్దేశించడానికి Gerneral COnference on Weights and Measures (GCGPM) అనే సంస్థకు అధికారం ఇచ్చారు. ఈ సంస్థ 1971లో ఒక "ప్రామాణిక వ్యవస్థ"ను రూపొందించింది. దీనినే **అంతర్జాతీయ ప్రామాణిక వ్యవస్థ** అంటారు. ఫ్రెంచి భాషలో ఈ వ్యవస్థ పేరు Le Systeme International d' units. దానిని క్లుప్తంగా **SI వ్యవస్థ** అంటారు.

## ప్రాథమిక ప్రమాణాలు

SI వ్యవస్థలో మొత్తం ఏడు ప్రాథమిక భౌతిక రాశులను ప్రాథమిక (ఆధార) రాశులుగా తీసుకొన్నారు. అవి పొడవు, ద్రవ్యరాశి, కాలం, విద్యుత్ ప్రవాహం, ఉష్ణగతిక ఉష్ణోగ్రత, కాంతి తీవ్రత, పదార్ధరాశి. ఇవి కాకుండా మరో రెండు రాశులను "సంపూరక ప్రాథమిక రాశులు"గా తీసుకొన్నారు. అవి సమతల కోణం, ఘనకోణం.

## మరి కొన్ని విశేషాలు
ప్రపంచ ప్రమాణాల దినోత్సవం: ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబరు 14న నిర్వహించబడుతుంది.

## మూలాలు

## వనరులు
* ఇంటర్మీడియట్ భౌతిక శాస్త్రం - తెలుగు అకాడమి ప్రచురణ

## బయటి లింకులు

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:కొలత ప్రమాణాలు
లవణరాజు కల

**లవణరాజు కల**' గురజాడ అప్పారావు రచించిన పద్య కావ్యం. దీని ముఖ్య ఉద్దేశం అస్పృశ్యతా నివారణోద్యమం.

## ఇతివృత్తం
లవణుడు కొలువుదీరి గారడీ చూడడం, ఒక తెల్లని గుర్రము పుట్టడం, అతను దాని మీద ప్రయాణము చేయడం, అది అంతటా తిరిగి ఒక అడవిలో పడగా ఒక చెట్టుతీగవల్ల క్రింద వాలడమూ, ప్రయాణ బడలిక వల్ల నిదుర చెందడం, అపుడిలా కలగాంచడం. అదియొక సంధ్యా సమయము. ఆకలితో వున్న లవణరాజుకు మధురగీతం వినిపించింది. లవణుడా వంక కెళ్ళాడు. ఒక సుందరి కనిపించింది. ఆమెపై మనసుపడి ఆమె ప్రేమను కోరి ఆరగించాడు. ఆమెను వివాహమాడి ఆ మాలపల్లెలోనే ఉన్నాడు. ఇంతలో మామ మరణించాడు. మాలవాడను మడ్డితన మల్లుకుంది. లవణదంపతులు అడవిని బట్టారు. సతీపతులు ఇద్దరూ చితిలో దూకారు. తరువాత లవణుడు మేల్కొని తన స్వప్నసుందరికై విచారింపసాగాడు. ఇంతలో ఆ స్వప్నసుందరి వచ్చింది. అందర్నీ అద్భుతాశ్చర్యాలు అలుముకున్నాయి. లవణుడు ప్రియా పరిశ్వంగములో ఒళ్ళు మరిచాడు. దీనిని గురజాడ బహు నిపుణంగా అద్భుత సన్నివేశాలతో నడిపాడు.

## కొన్ని పద్యాలు
:మలిన వృత్తులు మాలవారని
:కులము వేర్చిన బలియు రొక దే
:శమున కొందరు వెలికి దోసిరి మలినమే, మాల

:కులము లేదట వొక్క వేటున
:పసరముల హింసించు వారికి,
:కులము కలదట నరుల వ్రేచెడి క్రూర కర్ములకున్

:మలిన దేహుల మాల లనుచును
:మలిన చిత్తుల కథిక కులముల
:నెల వొసంగిన వర్ణ ధర్మ మ ధర్మ ధర్మంబే.

అర్ధం: బలము కలిగినవాళ్ళు మలినవృత్తులని మాలలను విడగొట్టారని మలినత్వమే మాలకాని మనుష్యులు కాదని తెలియజేశాడు. జాతి ధర్మంగా పశువులు నరికిన వారికి కులము లేకుండుట, క్రౌర్యముతో మానవుల హింసించేవారికి కులము కలుగుట అన్యాయమని దేహమలినం కలిగినవాళ్ళను మాలలని, మలినహృదయులను అధిక కులముల వారనటం అన్యాయమని చక్కగా నిశ్చయము చేశారు.

## పూర్తి పాఠం
:s:లవణరాజు కల పూర్తి పాఠం వికీసోర్సులో చూడండి.

## మూలాలు
* 150 వసంతాల వావిళ్ల వాజ్మయ వైజయంతి.

వర్గం:గురజాడ అప్పారావు రచనలు
ఎలకా వేణుగోపాలరావు

**ఎలకా వేణుగోపాలరావు** ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన క్రికెట్ ఆటగాడు. ఇతను భారత జాతీయ క్రికెట్ జట్టుకి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. అలాగే రంజీలలో ఆంధ్ర క్రికెట్ జట్టుకు, ట్వెన్టీ ట్వెన్టీ పోటీలలో సన్ రైజర్స్ హైదరాబాద్ జట్టుతరపున ఆడాడు.

ఎలకా వేణుగోపాలరావు ఫిబ్రవరి 26, 1982లో విశాఖపట్నంలో జన్మించాడు. కుడి చేయివాటము ఇతని బ్యాటింగ్ శైలి, కుడి చేయి ఆప్ స్పిన్ బౌలింగ్ శైలి కలిగియున్నాడు. ఇతడు 1998–2007 మధ్యకాలములో ఆంధ్రప్రదేశ్ జట్టు తరపున ఆడాడు, తరువాత 2007–2008 మధ్యకాలమున మహారాష్ట్ర తరుపున ప్రస్తుతము రాజస్థాన్ జట్టు తరపున ఆడాడు. ఐ.పి.యల్లో 2008–2010 మధ్యకాలములో డెక్కన్ చార్జర్స్ తరపున, 2011-2013 మధ్యకాలములో ఢిల్లీ డేర్ డెవిల్స్ తరపున ఆడాడు. 2014 : ప్రస్తుతం సన్ రైజర్స్ హైదరాబాద్ జట్టులోని సభ్యుడు. భారత క్రికెట్టు జట్టు తరపున 18 వన్డేలు ఆడాడు. అత్యధికంగా 61 పరుగులు చేసాడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*క్రిక్ ఇన్ఫో లో వేణుగోపాలరావు వివరాలు
*వేణుగోపాలరావు తో ముఖాముఖి

వర్గం:1982 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా క్రీడాకారులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
డెక్కన్ చార్జర్స్

**డెక్కన్ చార్జర్స్ **ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ క్రికెట్ పోటీలలో 2009 నుండి 2012 వరకు హైదరాబాదు ప్రాతినిధ్యం వహించిన జట్టు. 2009 లో దక్షిణఫ్రికా జరిగిన ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ సీజన్-2 పోటీలలో ఇది విజేతగా నిలిచింది. 2010 లో జరిగిన ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ సీజన్-3 పోటిలలో చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ చేతిలో సెమీఫైనల్స్ లో ఓడిపోయి పోటీనుండి నిష్క్రమించింది. 2010 లో జరిగిన వేలంపాటలో ఈ జట్టుకు చెందిన అనేక మంది ఆటగాళ్ళను వేరే జట్లు కొనుగోలు చేశాయి.

2012లో దీని యజమానులు ఫ్రాంచైజీని అమ్మకానికి పెట్టారు. మునుపటి సీజన్లలో జట్టు లోని ఆటగాళ్లను పదేపదే నిషేధించడం వల్ల వాళ్ళు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. కానీ, వచ్చిన ఏకైక బిడ్‌ను వాళ్ళు తిరస్కరించారు. 2012 సెప్టెంబరు 14 న, కాంట్రాక్టు నిబంధనలను ఉల్లంఘించినందుకు గాను, IPL పాలక మండలి ఫ్రాంచైజీని రద్దు చేసింది. సన్ టీవీ నెట్‌వర్కు, హైదరాబాద్ ఫ్రాంచైజీ బిడ్‌ను గెలుచుకుంది. ఈ సంగతిని  బిసిసిఐ, 2012 అక్టోబరు 25 న ధ్రువీకరించింది. కొత్త జట్టుకు సన్‌ రైజర్స్ హైదరాబాద్ అని పేరు పెట్టారు.

2020 జూలైలో బాంబే హైకోర్టు నియమించిన ఆర్బిట్రేషన్ ట్రిబ్యునల్, బీసీసీఐ డెక్కన్ ఛార్జర్స్‌ ఫ్రాంచైజీని రద్దు చేయడం చట్టవిరుద్ధమని తీర్పునిచ్చింది. డెక్కన్ చార్జర్స్ హోల్డింగ్ లిమిటెడ్‌కి బిసిసిఐ 2012 నుండి నష్టపరిహారంగా 10% వడ్డీతో సహా ₹4,814.67 కోట్లు చెల్లించాలని కోర్టు చెప్పింది.

## జట్టు వివరాలు (2010)

## 2010 [[ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్]] సీజన్ 3

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*అధికారిక వెబ్సైటు

వర్గం:మూసేసిన ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ జట్లు
వేణుగోపాలరావు

* ఎలకా వేణుగోపాలరావు - ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన క్రికెట్ క్రీడాకారుడు
* తుమ్మల వేణుగోపాలరావు-విద్యా, సాహితీ, సామాజిక వేత్త, వామపక్ష భావజాలసానుభూతిపరుడు

వర్గం:పుంలింగ పేర్లు
విద్యా ఉద్యోగ అవకాశాలు (పత్రికల అనుబంధాలు)

చాలా సమాచార సాధనాలు విద్య ఉద్యోగ అవకాశాలపై ప్రత్యేక అనుబంధాలు, కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తాయి. 
## దినపత్రికలు
* ఈనాడు చదువు
* ఆంధ్రజ్యోతి ఎడ్యుకేషన్
* సాక్షి ఎడ్యుకేషన్ 
* ప్రజాశక్తి దీపిక  

## మూలాలు

వర్గం:విద్య
వర్గం:ఉపాధి
వర్గం:తెలుగు పత్రికలు
స్టూడెంట్ నంబర్ 1

**స్టూడెంట్ నెంబర్ 1** 2001 లో రాజమౌళి దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. దర్శకుడిగా రాజమౌళికిది తొలిచిత్రం. జైలునుండి వచ్చి చదివి లాయరవుతాడు హీరో. కొన్ని అనుకోని పరిస్థితులమూలంగా జైలు పాలైన హీరో లాయరైన తరువాత ఒక తప్పుడు కేసులో చిక్కుకున్న తన తండ్రిని ఎలా విడిపించడన్నదే ఈ చిత్ర కథాంశము. ఈ చిత్రాన్ని శిబిరాజ్, షెరిన్ ప్రధాన పాత్రల్లో తమిళంలో పునర్నిర్మించారు.

## తారాగణం
* ఆదిత్య గా జూనియర్ ఎన్.టి.ఆర్
* గజాలా
* మల్లాది రాఘవ
* బ్రహ్మానందం
* తనికెళ్ళ భరణి
* ఎల్బీ శ్రీరాం, 
* ఎమ్మెస్ నారాయణ
* రాజీవ్ కనకాల
* సుధ
* స్వాతి
* ప్రీతి నిగమ్

## కథ
ఆదిత్య (జూ. ఎన్టీఆర్) విశాఖపట్నంలో ఒక లా కాలేజీలో విద్యార్థిగా చేరతాడు. ఈ కాలేజీలో రౌడీ విద్యార్థులు ఎక్కువనే పేరు ఉంది. ఈ రౌడీ ముఠాకి సత్య (రాజీవ్ కనకాల) అనే విద్యార్థి నాయకుడు.
ఈ సినిమాలో ఆదిత్యని ఒక అనామక యువకుడు లా చూపిస్తారు, సినిమా మొదటి భాగం చాలా వరకు హీరో గతానికి ముడిపెడుతూ కథ చూపబడుతుంది. ఆదిత్య ఈ రౌడీ విద్యార్థులని తన దారికి తెచ్చుకుంటాడు. ఇక ఇంటర్వెల్ కి హీరో ఒక హత్య కేసు ఆరోపణలో విశాఖపట్నం కేంద్ర కారాగారంలో జీవిత ఖైదు వేయబడ్డ నేరస్థుడు అని తెలుస్తుంది. జైలు అధికారులు ప్రత్యేక అనుమతితో కాలేజీ తరగతులకు హాజరవుతుంటాడు.

ఆదిత్య హైదరాబాద్ లో తన తల్లిదండ్రులతో నివసిస్తుంటాడు. తన ఇంటర్మీడియట్ విద్య పూర్తిచేసుకున్నాక ఇంజనీరింగ్ చేయాలనుకున్నాడు, కానీ తన తండ్రికి తాను **లా** (న్యాయశాస్త్రం) చేయాలనుకుంటాడు, ఈ విషయం వీళిద్దరి మధ్య విభేదాలకు దరి తీస్తుంది, తరువాత గొడవకు కారణమవుతుంది. ఈ లోపు ఆదిత్య ఒక మహిళని మానభంగం నుండి కాపాడబోతూ, అనుకోకుండా ఒక గూండాని హత్య చేస్తాడు. దీంతో తన తండ్రి వాడిని ఇంట్లో నుండి వెళ్ళిపోమంటాడు. ఆదిత్య పోలీసులకు లొంగిపోతాడు. హీరో న్యాయ పట్టా సంపాదించుకుని, అతడి తండ్రి మెప్పు తిరిగి ఎలా పొందుతాడో అనేది మిగితా చిత్ర సారాంశం.

## సాంకేతిక నిపుణులు
* నిర్మాత, చిత్రానువాదం, దర్శకత్వ పర్యవేక్షణ - కె. రాఘవేంద్ర రావు, 
* దర్శకత్వం - ఎస్.ఎస్.రాజమౌళి,
* మాటలు - పృద్వీతేజ, విశ్వనాధ్
* పాటలు - చంద్రబోస్ (రచయిత)
* సంగీతం: ఎం. ఎం. కీరవాణి, 
* ఛాయాగ్రహణం: హరి అనుమోలు,
* కళ: రాజేష్.

## విదుదల
ఈ సినిమా రాష్త్రవ్యప్తంగా 40 ప్రింట్లతో విడుదలయింది.

## బాక్స్ఆఫీస్ సమాచారం
* స్టూడెంట్ నం. 1 సినిమా 2.75 కోట్లకు అమ్మకం అవ్వగా 12 కోట్ల రూపాయలు వసూలు చేసింది.
* జూనియర్ ఎన్.టి.ఆర్ తన కెరీర్ లో సాధించిన తోలి విజయం ఈ చిత్రం.
* ఈ సినిమా 73 కేంద్రాల్లో 50 రోజులకు ప్రదర్శింపబడింది.
* ఈ సినిమా 42 కేంద్రాల్లో 100 రోజులకు ప్రదర్శింపబడింది.
* ఈ సినిమాని అదే పేరుతో తమిళంలో రీమేక్ చేసారు.ఇందులో నటుడు సత్యరాజ్ తనయుడు శిబిరాజ్ హీరోగా నటించారు. *మాటే త లవ్ హేలరే* పేరుతో ఒరియాలో అనుభవ మొహంతి హీరోగా రీమేక్ చేసారు.
* ఈ సినిమాకి ₹2.75 కోట్ల రూపాయల ప్రీ-రిలీజ్ వ్యాపారం జరిగింది (US$410,000).
* ఈ సినిమాని 1.85 కోట్లతో నిర్మించగా, 12 కోట్ల రూపాయలు వసూలు చేసి నిర్మాతలకు మంచి లాభాలు తెచ్చి పెట్టింది.

## పాటలు
ఈ సినిమాలో పాటలన్ని ఎం.ఎం.కీరవాణి స్వరపరిచారు. ఈ సినిమా పాటల సి.డి ఆదిత్య మ్యూజిక్ ద్వారా మార్కెట్ లోకి వచ్చింది. పాటలు మంచి ప్రజాదరణ పొందింది.

## అవార్డులు
* ఈ చిత్రంలో శ్రావ్యంగా పాడిన ఎం. ఎం. కీరవాణికి ఉత్తమ నేపథ్య గాయకునిగా నంది పురస్కారం లభించింది.

## మూలాలు


వర్గం:ఆంగ్ల పదజాలము
వర్గం:ఎస్.ఎస్.రాజమౌళి దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:జూనియర్ ఎన్.టి.ఆర్ సినిమాలు
వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఎమ్.ఎమ్. కీరవాణి సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు
ముత్యాలపల్లి

## తెలంగాణ

*ముత్యాలపల్లి (భువనగిరి) - యాదాద్రి - భవనగిరి జిల్లా,భువనగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామం.

## ఆంధ్ర ప్రదేశ్

*ముత్యాలపల్లి (మొగల్తూరు) - పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా,మొగల్తూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
గ్రాండ్ మాస్టర్ (చదరంగం)

[thumb|250x250px|మే 10, 2008న న్యూఢిల్లీలోని [రాష్ట్రపతి భవనం|రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగిన సివిల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ -2 వేడుకలో రాష్ట్రపతి ప్రతిభా దేవిసింగ్ పాటిల్ చేతుల మీదుగా విశ్వనాథన్ ఆనంద్‌, గ్రాండ్ మాస్టర్ పద్మ విభూషణ్‌ను అందుకుంటున్న దృశ్యం]]
ప్రపంచ చదరంగ సంస్థ ఫిడె ద్వారా ఇచ్చే అత్యుత్తమ టైటిలు. ఎలో రేటింగు ని బట్టి ఈ టైటిల్ ని ఇస్తారు. ఎలో రేటింగు 2500 కన్న ఎక్కువగా ఉన్న వారిని గ్రాండ్ మాస్టర్ అంటారు. 2400 ల కన్నా ఎక్కువ ఎలొ రేటింగ్ ఉంటే ఇన్టర్నేషనల్ మాస్టర్ అని అంటారు. ఒక సారి గ్రాండ్ మాస్టర్ అయ్యాక వారి ఎలో రేటింగ్ పడిపోయినా వారు జీవిత కాలం గ్రాండ్ మాస్టర్ గానే ఉంటారు.

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 1972 నాటికి 88 గ్రాండ్ మాస్టర్లు ఉండగా, 2009 నాటికి ఆ సంఖ్య 1240 కి చేరుకుంది. 

ఇటలీలో వెర్గానీ కప్‌ టోర్నీలో భరత్‌ సుబ్రమణియం తన 9 రౌండ్లలో 7.5పాయింట్లను సాధించి గ్రాండ్‌స్లామ్‌కు కావాల్సిన 2500 ఎలో పాయింట్ల రేటింగ్‌ దాటాడు. దీంతో 73వ టీనేజర్‌గా చెన్నైకి చెందిన 14 ఏళ్ల భరత్‌ సుబ్రమణియం చెస్‌లో గ్రాండ్‌మాస్టర్‌ ఖ్యాతి గుర్తింపు పొందాడు. 

## భారతీయ గ్రాండ్ మాస్టర్లు

పురుషులు:
* విశ్వనాథన్ ఆనంద్ (ఎలో రేటింగ్: 2788)
* దొమ్మరాజు గుకేష్ (2758)
* లంకా రవి (IM 2404)
* శశి కిరణ్ (2661), 
* పెంటేల హరికృష్ణ - ఆంధ్రప్రదేశ్ (2673), 
* యస్ యస్ గంగూలి (2634), 
* పరిమార్జన్ నేగి (2615), 
* అభిజిత్ గుప్తా (2584), 
* సందీపన్ చందా (2611), 
* అభిజీత్ కుంతే (2515), 
* గోపాల్  (2598), 
* అరుణ్ ప్రసాద్ (2564), 
* పి. మగేష్ చంద్రన్ (2532), 
* దీపన్ చక్రవర్తి (2524), 
* యస్. కిదంబి (2516), 
* తేజస్ బక్రే (2465), 
* ప్రవీణ్ థిప్సే (2466) , 
* దివ్యేందు బారువా (2473), 
* రమేష్ (2482), 
* నీలోత్పల్ దాస్ (2471)

వీరితో పాటు 61 మంది భారతీయ ఇంటర్నేషనల్ మాస్టర్స్ ఉన్నారు
మహిళలు:
11 మంది:

* కోనేరు హంపి - ఆంధ్రప్రదేశ్(2595),
* దివ్యా దేశ్‌ముఖ్ - మహారాష్ట్ర (2456)
* ద్రోణవల్లి హారిక ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (2491),
* బొడ్డా ప్రత్యూష - ఆంధ్రప్రదేశ్ (2328) 
* యస్. విజయలక్ష్మి (IM-2464),
* నిషా మొహొతా (2334),
* తనియా సచ్ దేవ్, ఢిల్లీ, ( IM-2405),
* యస్. మీనాక్షి (2320),
* ఈషా కరవడే (IM-2391),
* సౌమ్యా స్వామినాథన్ (2297),
* స్వాతి ఘటే (2323),
* ఆర్తి రమేష్ (2199) ,
* మేరి ఆన్ గోమ్స్ (2396),
* కృతిక నదిగ్, కర్నాటక, (2273)

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* http://www.cpai.in/ 

వర్గం:చదరంగం
వర్గం:చదరంగం గ్రాండ్ మాస్టర్లు
మాధ్యమిక విద్య

**మాధ్యమిక విద్య** సమకాలీన విద్యావిధానంలో 14-18 సంవత్సరాల వయస్సుగల బాలబాలికాలు అభ్యసించే విద్య. ఈ విద్య అందరికీ తప్పనిసరి చేయబడింది. తెలుగు రాష్ట్రాలలో ఈ విద్యను పాఠశాల విద్యాశాఖ, ఇంటర్మీడియట్ విద్యా మండలి వారు నిర్వహిస్తారు. పాఠశాలల నిర్వహణ, విద్యా సదుపాయాలు మాత్రం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాలు, ఉదాహరణకు జిల్లా పరిషత్, మండల పరిషత్, మునిసిపల్ కార్పొరేషన్,, పురపాలక సంఘం, కలుగజేస్తాయి. జిల్లాలో విద్యాశాఖ, జిల్లా విద్యాశాఖాధికారి ఆధ్వర్యంలో విద్యావిధానమంతా అమలు పరచ బడుతుంది. ఏ మాధ్యమపాఠశాలయైనా, యే యాజమాన్య పాఠశాలయైనా విద్యాశాఖ ఆధ్వర్యంలోనే వస్తుంది. 
భారత ప్రభుత్వం మాధ్యమిక శిక్ష అభియాన్ ద్వారా ఈ విద్యని మెరుగుపరచటానికి కృషి చేస్తున్నది

## కంప్యూటర్ విద్య
right|thumb| ఐసిటి@స్కూల్స్ పుస్తకపు పై పేజిసమాచార, ప్రసార సాంకేతిక రంగం (Information and Communication Technology ICT) దేశ ప్రగతికి, సామాజిక మార్పుకి ఉత్ప్రేరకం కాబట్టి, అంధ్రప్రదేశ్ సమాచార సాంకేతిక విధానం (IT Policy) ముఖ్యోద్దేశము " సమాచార అందుబాటులో అసమానతలను తొలగించి, అన్ని ప్రభుత్వ స్థాయిలలో పౌరసేవలను మెరుగుపరచి,రాష్ట్రంలో  సమాచార సాంకేతిక పెట్టుబడులను ప్రోత్సహంచి,  సమాచార సాంకేతిక సాధనాలతో, మానవవనరుల అభివృద్ది చేయటం".

అందుకని కంప్యూటర్ విద్యని సెకండరీ పాఠశాల స్థాయిలో ముఖ్యమైనదిగా చేసి, దీనికోరకు పధకాలను ప్రవేశపెట్టారు. 
* 2000: క్లాస్ పధకం ( జిల్లాకి ఒక పాఠశాలను కంప్యూటరీకరించడం)
* 2002: ఐసిటి@ 1000 పాఠశాలలు
* 2008: ఐసిటి@ 5000 పాఠశాలలు (ఐదు సంవత్సరాలు బూట్ (BOOT) పద్ధతి)
* ఇవేగాక, వివిధ స్వచ్ఛంద సంస్థల సహాయంతో, కంప్యూటర్ సహాయంతో నేర్చుకోవడం పధకాలను అమలు చేస్తున్నది.
* 2009: మైక్రోసాఫ్ట్ ప్రాజెక్టు శిక్ష ద్వారా ఉపాధ్యాయులు, ఉపాధ్యాయులకు విద్య నేర్పెడివారికి కంప్యూటరు శిక్షణ ఇవ్వడం. 
వీటివలన, 2020 నాటికి, 21 శతాబ్దపు ఒత్తిళ్లు ఎదుర్కొనే అక్షరాస్యతే కాక, జ్ఞాన సమాజాన్ని నిర్మించే దిశగా పని జరుగుతున్నది.
దీనికొరకు రాష్ట్ర విద్యా పరిశోధన శిక్షణా సంస్థ  ముఖ్యమైన పాత్ర వహిస్తున్నది.
### విమర్శలు
బూట్ (BOOT) పద్ధతిలో ధనాన్ని సేవల అమ్మకందారులపై ఖర్చు పెడతారు. వీరు అరకొర జీతాలపై కంప్యూటరు ఉపాధ్యాయులను నియమిస్తారు. ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులకు బాధ్యత లేనందున, కాలపరిమితి తరువాత దీనిని కొనసాగించటం కష్టమవుతుంది. ఇలా జరిగిన కర్ణాటకలో ఫలితం సరిగా లేదని, దీనికి బదులు, ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులకు బాధ్యత ఇచ్చిన కేరళలో ఫలితాలు బాగున్నాయని, ఐటిఫర్ ఛేంజ్ స్వచ్ఛంద సంస్థ అధ్యయనంలో తెలిసింది.

## ఇవీ చూడండి
* తెలంగాణలో విద్య

## వనరులు


వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విద్య
సురపురము కేశవయ్య

సురపురం కేశవయ్య (1734-1819) తెలుగు కవి. అతను సుమారు  1700 కాలానికి చెందినవాడు. నిజాము రాష్ట్రం నివాసి. నిర్దోష్ట్య రామాయణమును రచించి ఆత్మకూరు సంస్థానం అధిపతి రాజా సోమభూపాలునికి అంకితమిచ్చాడు. ఆ గ్రంథములోని కొన్ని పద్యములు లభించినవి.

ఈయన అసలు పేరు నంచెరుమాళ్ల పురుషకారి కేశవయ్య. సురపురం సంస్థానంలో ఉండటం వల్ల సురపురం కేశవయ్య అనే పేరు వచ్చింది. ఆయన ఉత్తర రామాయణ కథనం తీసుకొని నిరోష్ఠ్యోత్తర రామాయణం (దాశరథి చరిత్ర)ను రాశాడు. దీనిని శ్రీకృష్ణునికి అంకితమిచ్చాడు.

## ఇవీ చూడండి
*ఆత్మకూరు సంస్థానం

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలంగాణ కవులు
రాపాక లక్ష్మీపతి

ఇతను సుమారు 1700 కాలానికి చెందినవాడు. తెలంగాణాలోని పరకాల గ్రామంలో జన్మించాడు. 

రాజన్న చౌదరి కాలంలో దోమకొండ సంస్థాన కేంద్రం బిక్కనవోలు నుండి రామిరెడ్డికి మారింది. రాజన్న చౌదరి కుమారుడు రాజేశ్వరరావు. తిరుగుబాటు చేసిన చెన్నూరు పాలకుణ్ణి అణచివేసి సుల్తాను మెప్పు పొందాడు. ఈతని ఆస్థానంలో రాపాక లక్ష్మీపతి కవి భద్రాయురభష్ట్ర్యదయము, శ్రీకృష్ణ విలాసమను కావ్యములు రచించాడు. 

## రచనలు
* శ్రీకృష్ణ విలాసము
* భద్రాయుగభ్యుదయం
* శంకర విజయము
* శ్రీమదుపాఖ్యానము
* నీలా వివాహము

## మూలాలు

## వనరులు
* తెలుగు సాహితీవేత్తల చరిత్ర - రచన: మువ్వల సుబ్బరామయ్య - ప్రచురణ: కృష్ణవేణి పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ (2008).

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలంగాణ కవులు
కాకుల శ్రీనివాసరావు

కాకుల నేస్తం **సుక్లా శ్రీను** (35) 'కాకుల శ్రీను'గా ముద్రపడ్డాడు. విశాఖపట్నం జబ్బర్‌పేట వాసులు కాకుల శ్రీను అని పిలుస్తారు. కాకులను ఆదరిస్తూ వాటికి ఆహారం పెట్టేవాడు. కాకులకు ఆహారం వేశాక హార్బర్ గోడమీద నుంచి చేపలు పడుతూ సముద్రంలో పడి గల్లంతయ్యాడు. మత్స్యకార కుటుంబానికి చెందిన శ్రీనివాస్ హార్బర్‌లో చేపలను గ్రేడింగ్ చేసే పని చేస్తుంటాడు. రోజూ ఉదయం, సాయంత్రం కాకులకు ఆహారాన్ని, చిరుతిళ్లను కొని మరీ వేస్తుంటాడు, ఇతన్ని చూస్తే చాలు కాకులు తలపై, చేతులపై, కాళ్లపై వాలిపోతాయి. ఆయనకు భార్య మహాలక్ష్మి, ఓ కుమార్తె భవానీ, కుమారుడు చాణుక్య ఉన్నారు. శ్రీనుకు చేపలవేటే ఆధారం. ప్రతి రోజు ఉదయం 6 గంటలకు ఫిషింగ్ హార్బర్ పదో నెంబరు జట్టీవద్దకు చేరుకోవడం ద్వారా అతని దినచర్య ఆరంభమవుతుంది. అతనిని చూసిన వెంటనే ఎక్కడెక్కడి కాకులు వచ్చేస్తాయి. వాటికి తన వెంట తెచ్చిన గింజలు, రొట్టెముక్కలు వేస్తుంటాడు. గత పదేళ్లుగా ఇది నిత్యకృత్యం. చుట్టుపక్కల చేప పిల్లలు ఉన్నా సరే పట్టించుకోకుండా కాకులన్నీ ఈయన వద్దకు చేరుకుని అతని పైకి ఎక్కి కూర్చొనేవి. వాటికి ఆహారం పెట్టిన తరువాతగాని గేలంతో చేపలు పట్టేవాడు కాదు. ఏదైనా కాకి తినకపోతే చేతితో పట్టుకొని తినిపించేవాడు.రూ.50 సంపాదిస్తే అందులో రూ.30 వరకు కాకుల కోసమే వెచ్చించేవాడు, శ్రీనుకు గతంలో మూర్చవ్యాధి ఉండేదట. శ్రీను పడిపోతున్న సమయంలో అక్కడే ఉన్న కాకులు గుంపులు గుంపులుగా పరిసర ప్రాంతమంతా చక్కెర్లు కొట్టాయని ప్రత్యక్ష సాక్షులు తెలిపారు. తనకు భార్యా పిల్లలకంటే కాకులే ప్రాణమని తెగేసి చెప్పేవాడట.(ఈనాడు18.10.2009)

## మూలాలు
*http://www.sakshi.com/main/SportsDetailsNormal.aspx?catid=340774&subcatid=21&Categoryid=3

వర్గం:జంతు సంక్షేమ కార్యకర్తలు
కూచిమంచి

**కూచిమంచి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* కూచిమంచి జగ్గకవి, 18వ శతాబ్దపు కవి. పిఠాపురానికి చెందినవాడు. కూచిమంచి తిమ్మకవి కి తమ్ముడు. చంద్రరేఖా విలాపం అనే బూతు ప్రబంధం రాశాడు. 
* కూచిమంచి తిమ్మకవి, 18వ శతాబ్దంలో పిఠాపురం కు చెందిన కవి. పుదుచ్చేరి లోని కామ గ్రంథమాల సంపాదకులు 
* కూచిమంచి సోమసుందరుడు, తెలుగు కవి.
* కూచిమంచి సుబ్బారావు, హిందీ తెలుగు పండితులు.
నాగానందము

**నాగానందం** (Nagananda = Joy of the Serpents) హర్షుడు 7వ శతాబ్దంలో రచించిన సంస్కృత నాటకము. 

ఈ నాటకం ఐదు అంకాలుగా రచించబడింది. దీనిలో జీమూతవాహనుడు నాగులను రక్షించడానికి ప్రాణ త్యాగానికి సిద్ధపడడము, గరుత్మంతుడు స్వర్గం నుండి అమృతాన్ని తెచ్చి వారిని రక్షించడం ప్రధానమైన ఇతివృత్తం. .

## పాత్రలు

* **జీమూతవాహనుడు** – కథానాయకుడు; విద్యాధర యువరాజు
* **జీమూతకేతు** – జీమూతవాహనుని తండ్రి
* **విదూషకుడు** – జీమూతవాహనుని మిత్రుడు
* **మిత్రవసు** – విశ్వవసుని కుమారుడు
* **శంఖచూడుడు** – గరుత్మంతుని ఆహారంగా పంపబడిన నాగు
* **గరుత్మంతుడు** – పక్షులకు రాజు, నాగులకు విరోధి
* **కంచుకిని** – Superintendent of the harem

* **మలయావతి** – కథానాయిక; విశ్వవసుని కుమార్తె 
* **దేవి** – జీమూతవాహనుని తల్లి
* **వృద్ధ** – శంఖచూడుని తల్లి
* **గౌరి** – దేవత
* **చతురిక** – మాయావతి పరిచారిక
* **మనోహారిక** – మాయావతి పరిచారిక
* **నవమాలిక** – మాయావతి పరిచారిక

## కథాసంగ్రహం
జీమూతకేతువు అనే రాజు చాలాకాలం రాజ్యం చేసి మంచివాడని, న్యాయమూర్తి అని కీర్తిగడించాడు. ఇతనికి జీమూతవాహనుడు అనే కుమారుడు కలిగాడు. ఇతడు జీవం ఉన్న అన్ని ప్రాణులను సమానంగా ప్రేమించేవాడు, తల్లిదండ్రుల మీద అమితమైన భక్తి కలిగి తండ్రి రాజ్యాన్ని పాలించమన్నా అతడు అంగీకరించలేదు. తన రాజ్యాన్ని మంత్రులకు అప్పగించి కోరినవన్నింటినీ చేకూర్చే కల్పవృక్షన్ని పేదలకు ఇచ్చివేశాడు.

ఒకనాడు పర్ణశాల కోసం మలయ పర్వతం అనే కొండమీదకి వెళ్ళాడు. అక్కడ గౌరీదేవిని కమ్మని వీణాగానంతో ప్రార్థిస్తున్న మలయవతిని చూచి, ప్రేమించి, వివాహం చేసుకున్నాడు. అలా పర్వతం మీద విహరిస్తుందగా అతనికి ఒక తెల్లని కొండలాగా కనిపిస్తున్న పాముల ఎముకలగుట్ట కనిపించి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. అన్ని పాములకు తానేమీ సహాయం చేయనందుకు బాధపడ్డాడు. అక్కడే విలపిస్తున్న ఒక తల్లిని చూశాడు. విషయం తెలుసుకోవడానికి వివరాలు అడుగగా ఈ రోజు గరుత్మంతునికి తన కొడుకు శంఖచూడుడు ఆహారంగా వెళుతున్నట్లు చెప్పింది. గరుత్మంతుడికి పాములంటే విరోధం ఉండేది. అతడు నాగలోకం మీదపడి పాముల్ని కనికరం లేకుండా తినేవాడు. అప్పుడు నాగరాజైన వాసుకి గరుత్మంతునికి ప్రతిరోజు ఒక పామును ఆహారంగా పంపుతానని ప్రార్థించి ఒప్పించాడు. ఈ రోజు నా కొడుకు వంతు అని వివరించింది.

అప్పుడు శంఖచూడునికి బదులుగా నేను గరుత్మంతునికి ఆహారంగా వెళతాను అని అవ్వకి మాటిచ్చి బలిపీఠమైన పెద్దబండ మీద జీమూతవాహనుడు పడుకొన్నాడు. గరుత్మంతుడు బండమీది జీమూతవాహనున్ని తినడం మొదలుపెట్టాడు. కొంతసేపటి తర్వాత ఏదో పొరపాటు జరిగినట్లుగా సందేహం కలిగి తినడం ఆపి తాను తింటున్నది జీమూతవాహనుని అని తెలిసి జరిగిన పొరపాటుకు తన్నుతాను తిట్టుకున్నాడు. శంఖచూడుడు చిన్నపిల్లవాడిలా ఏడుస్తూ అక్కడే కూర్చున్నాడు. జీమూతవాహనుని భార్య, తల్లిదండ్రులూ చేరి ఏడుస్తున్నారు. ఎలాగైనా వారి దు॰ఖాన్ని పోగొట్టాలని అప్పుడే తనకు మనశ్శాంతి కలుగుతుందని దేవలోకం వెళ్ళి అమృతం తీసుకొని వచ్చి జీమూతవాహనున్ని బ్రతికించాడు. అందరూ సంతోషించారు. అప్పుడు జీమూతవాహనుడు గరుత్మంతుని శక్తిసామర్ధ్యాలను పొగిడి, తనను బ్రతికించినట్లే చనిపోయిన పాములన్నింటినీ బ్రతికించి పుణ్యం కట్టుకోమని ప్రార్థించాడు. అందుకు గరుత్మంతుడు అంగీకరించి తాను తెచ్చిన అమృతంతో పాములన్నింటిని బ్రతికించాడు.

## అనువాదం
దీనిని వేదం వేంకటరాయ శాస్త్రి గారు 1891 సంవత్సరంలో తెలుగులోకి అనువదించారు.

## మూలాలు
* దయావీరులు, రచన: చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మ, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు, తిరుపతి, 1983.

## బయటి లింకులు
* *Nagananda* - Translated by Palmer Boyd (http://www.yorku.ca/inpar/nagananda_boyd.pdf)

వర్గం:సంస్కృత నాటకాలు
తెలుగు పుస్తకాలు

తెలుగు పుస్తకాలను జాలంలో చదువకోవచ్చు, దింపుకోవచ్చు, కొనుక్కోవచ్చు. కొన్ని ప్రముఖ పుస్తకాల జాలవనరులు
; ఉచిత అందుబాటు
*తెలుగు వికీసోర్స్ దీనిలో పుస్తకాలు యూనికోడ్ లో వుండి ఏ చిన్న స్మార్ట్ ఫోన్ లో నయినా సులభంగా చదువుకోటానికి వీలుగా వుంటాయి.
* ప్రాజెక్టు గుటెన్బెర్గ్  లో మహీధర రామమనోహర్ రావు  పుస్తకాలు 6
*
*సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రం వారి స్వేచ్ఛా విజ్ఞాన స్రవంతిలో చాలా తెలుగు పుస్తకాల పిడిఎఫ్లు. తెలుగు శీర్షికలు, కొద్ది సమాచారం బ్లాగుపోస్టుగా వున్నాయి
* అర్వింద్ గుప్త టాయ్స్.కామ్ లో  Combination అనే అంశాన్ని నొక్కి తెలుగు పుస్తకాలు చూడండి( శీర్షికలు ఆంగ్లంలో వున్నాయి)
* స్టోరీ వీవర్ లో బాలసాహిత్యం కొరకు  telugu అని వెతకండి, ఇవి యూనికోడ్ లో వుంటాయి.
*ఆంధ్రభారతి .కామ్ లో వివిధ పుస్తకాలు. యూనికోడ్ లో వుంటాయి.
;ధ్వనిరూప పుస్తకాలు
*  లిబ్రివాక్స్  జాలస్థలి లో  telugu అని వెతకండి    (రామానుజరావు సోమరాజు "విషవాహిని")  

## జాబితా
* ముఖ్యమైన తెలుగు పుస్తకాల జాబితా

## ఇతర పుస్తకాలు

* ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర, సంస్కృతి పుస్తకాలు

వర్గం:పుస్తకము
చెన్నపురీ విలాసము

**చెన్నపురీ విలాసము** ఒక పద్య కావ్యము. దీనిని తెనాలికి చెందిన మతుకుమల్లి నృసింహ కవి 1863 సంవత్సరంలో రచించెను. దీనిని 1920 సంవత్సరంలో బ్రహ్మశ్రీ మతుకుమల్లి రఘోత్తమరాయశాస్త్రి గారు ముద్రించగా; చివరగా 1941 లో వావిళ్ళ రామస్వామి శాస్త్రులుగారి వావిళ్ళ ముద్రణాలయంలో ముద్రించారు.

ఈ కవి చెన్నపురిని, గూడూరు, వల్లూరు జమిందారైన బొమ్మదేవర నాగభూపాలునితో కలిసి సందర్శించాడు. దీనిని ఆరు అధ్యాయాలుగా విభజించారు. ఈ పుస్తకంలో 232 అచ్చ తెలుగు పద్యాలు, ఒక్కొక్క దానిలో 4-5 పంక్తులు కలిగినవిగా నాటి చెన్నపురి అనగా నేటి చెన్నైలో నివసించే ప్రజలు, వేషభాషలు, అలవాట్లను విపులంగా వివరించాయి. ఇందులో పట్టణంలోని వింతలు, విశేషాలు, నగర ప్రణాళిక మొదలైన వాటిని వివరించారు.

## బయటి లింకులు

* చెన్నపురి విలాసము పూర్తి పుస్తకం ఇంటర్నెట్ ఆర్కీవులో 1920 ముద్రణ ప్రతి.
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీ లో వావిళ్లవారి 1941 ముద్రణ ప్రతి.
* Telugu poet's impressions of Chennai in 1863 in the Hindu. 

వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1941 పుస్తకాలు
వర్గం:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్
పాడిపంటలు (పత్రిక)

right|thumb| పాడిపంటలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ శాఖ ప్రచురించే తెలుగు మాసపత్రిక **పాడిపంటలు**. ఇది 1952 లో మొదలైంది. జూలై 1993 న 50 ఏళ్ల ప్రత్యేక సంచిక వెలువడింది. 2015 జనవరి నుండి సంచికలు వెబ్ లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పాడిపంటలు ప్రస్తుతపేరు. అయితే 2025 అక్టోబరు నాటి సంచికలో పత్రిక పేరును "*పాడిపంటలు*" గానే ప్రచురించారు.

రైతాంగానికి సలహాలు, సూచనలు ఇస్తూ ఎప్పటికప్పుడు వ్యవసాయరంగంలో వస్తున్న సాంకేతిక మార్పులు, అభివృద్ధి గురించి తెలియచేయటం, ప్రభుత్వ పథకాలు, రాయితీల సమాచారం ఇవ్వడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

వ్యవసాయ శాఖ కమీషనర్, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆధ్వర్యంలో ఈ పత్రిక వెలువడుతుంది. ప్రతి నెల సంచికలో ఆ నెలలో చేపట్టవలసిన వ్యవసాయ పనుల గురించి జిల్లా అనుబంధంలో వివరిస్తారు.

## బయటి లింకులు
*ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ శాఖ ఆంగ్ల జాలస్థలి
*ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ శాఖ తెలుగు జాలస్థలి

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు మాసపత్రికలు
వర్గం:వ్యవసాయం
వర్గం:వృత్తులకు సంబంధించిన తెలుగు పత్రికలు
శివ భారతము

**శివ భారతము** గడియారం వేంకట శేషశాస్త్రి గారు 1943లో రచించిన వీరరస ప్రధానమైన పద్య కావ్యము.నవీన ఆంధ్ర పంచకావ్యాలలో ఇది ఒకటిగా గుర్తించబడింది. రాణాప్రతాపసింహచరిత్ర, సౌందర నందము, ఆంధ్రపురాణము, బాపూజీ ఆత్మకథ అనేవి తక్కిన కావ్యాలు.

భారతావనిలో సనాతనధర్మ పునరుద్ధరణమునకై కంకణము కట్టుకొని హైందవ ధర్మ పతాకమును ప్రతిష్ఠించిన వీరుడైన ఛత్రపతి శివాజీ చరిత్రమే ఈ శివ భారతము. ఇది 2,500 పద్యములు, 8 ఆశ్వాసములు గల బృహత్కావ్యము. శివాజీ కథ వివిధ ధార్మిక, తాత్త్విక, రాజకీయ ఉపదేశములతో వివిధ పాత్రల, విభిన్న మానసిక ప్రవృత్తుల సంఘర్షణలతో కూడుకొనియుండును. 

శివభారతములో ప్రతి ఘట్టము రసవంతమైనవి. ఇందు లుకజీ-జీజియాల సంభాషణము, అభిప్రాయ భేదములు, పునహా పట్టణమున శివాజీ రాజ్యాంగ శిక్షణము, దాదోజీ చరమదశ - శివాజీ కృతజ్ఞత, రామదాసస్వామి సందర్శనము - ధర్మోపదేశము, భవానీ ప్రార్థనము, శివాజీ పాదుషాకు ఉత్తరము వ్రాయుట, షాజీ విడుదల, బాజీప్రభు మరణము, షాజీ మరణము, శివాజీ పాదుషా కొలువుకేగుట, తానాజీ ప్రతిజ్ఞ - నిర్యాణము, శివాజీ సంతాపము, భవాని కోవెలకేగి చేసిన విన్నపము మొదలైన ఘట్టములు ప్రముఖమైనవి.

## కావ్య నామం
భరతవంశ రాజుల చరిత్ర భారతమైనది. శివాజీ భరతవీరుడు. భరతవీరుల చరిత్ర కూడ భారతమని చెప్పవచ్చును. శివము అనగా భద్రము, క్షేమమని అర్థము. భారతమనగా భారతదేశము. భారతదేశ క్షేమమును వర్ణించిన కావ్యము శివ భారతము.

## కొన్ని ఉదాహరణలు
వీరు ఆంధ్ర కవులను స్తుతించిన పిమ్మట తిక్కన మహాకవి చేతి గంటమును ప్రత్యేకముగ ఇట్లు స్తుతించెను:

:చం. హరిహరనాథశాంతమధురాకృతి లోపలి చూపునన్, బురా
:చరిత తపఃఫలం బుభయసత్కవిమిత్రత వెల్గ, ధ్యాన త
:త్పరు డయి భారతాగమము పల్కెడు తిక్కన వాక్కు వెంట ద
:త్కరమున దాండవించు వరదాయిని లేఖిని నే భజించెదన్.

స్వతంత్ర రాజ్యస్థాపనకు త్వరపడుతున్న కుమారుడగు శివాజీని చూచి సహాజీ తొందరకూడదని ఇలా పలికెను:

:మ. అలతం జెందకు, తొందరంబడకు పుత్రా ! చీకటుల్ వోయె వె
:న్నెలరాదా ? కసుగాయ పండవలె గానీ బల్మి బండింతువా ?
:యిలకుం గంగనుదెచ్చు క్రచ్చెఱుగవా ? యీ యేటిలో నెన్ని ము
:న్కలతోనో నెఱయీతకాడగుట యన్నా ! యోపికన్ జూపుమీ.

గోహత్యకు పూనుకొనిన వారిని బాల శివాజీ ఇట్లు మందలించెను:

:మ. ఇదియే ధర్మపథంబు ? మానవులు కారే ? జాలిలేదయ్యెనే
:మది ! మీ కొండొక ముల్లు గ్రుచ్చుకొన "నమ్మా" యంచు వాపోదురే
:కద ! మీ బిడ్డల నెవ్వడైన జెనకంగా వాదుకుం బోదురే
:కద ! యే దిక్కునులేని జంతువనియేగా కత్తులన్ దూయుటల్.

తండ్రియగు షాజీని శత్రువులు బంధించిన విషయమును శివాజీ తల్లి జీజియాకు తెలిపిన విధానము:

:ఉ. ఉన్నది చేత శస్త్ర మదియున్ బదనైనది లోన బౌరుషం
:బున్నది మొక్కవోక యదియున్ బదనైనది వెంట మార్బలం
:బున్నది మున్ను దూక నదియున్ బదనైనది ప్రాణశక్తి నీ
:వన్నిటబోసి యొక్క తెరువాడుము తల్లి ! జయింతు సర్వమున్.

## మూలాలు
* గడియారము వారి శివభారతము, భూతపురి గోపాలకృష్ణ శర్మ, 150 వసంతాల వావిళ్ల వాజ్మయ వైజయంతి. పేజీలు 416-421.

వర్గం:పద్యకావ్యాలు
వేలంపాట

thumb|250px|An auctioneer and her assistants scan the crowd for bidders.
**వేలం** లేదా **వేలంపాట** (auction) ఇది ఒక రకమైన అమ్మకం. అమ్మే వ్యక్తి (లేదా సంస్థ) సదరు వస్తువు యొక్క ప్రారంభ విలువను నిర్ణయిస్తారు. ఇష్టమైన వ్యక్తి (లేదా సంస్థ) ఎంత విలువ ఇవ్వగలరో చెప్పవలసి ఉంటుంది. మరో వ్యక్తి అంతకన్నా ఎక్కువ ఇవ్వడానికి సిద్దమవ్వవచ్చు. నిర్ణీత సమయంలోపు అత్యధికంగా ఇవ్వడానికి సిద్దమయిన వారికి సదరు వస్తువుని అమ్ముతారు.

వేలంపాట అనగా వస్తువులను అమ్మేటప్పుడు అత్యధిక బిడ్ కు అమ్మడం, కొనుకోలు చేసేటప్పుడు తక్కువ బిడ్ కు కొనడం. వేలం రకాలు,  వేలంలో పాల్గొనేవారి ప్రవర్తనతో వ్యవహరించే ఆర్థిక సిద్ధాంతం  శాఖను వేలం సిద్ధాంతం అంటారు.

విభిన్న సందర్భాల్లో వాణిజ్యం కోసం వేలం, వర్తించబడుతుంది. ఈ సందర్భాలు పురాతన వస్తువులు, పెయింటింగ్‌లు, అరుదైన సేకరణలు, ఖరీదైన వైన్లు, వస్తువులు, పశువులు, రేడియో స్పెక్ట్రం, వాడిన కార్లు, ఉద్గార వ్యాపారం, మరెన్నో.

## ఇంటర్ నెట్ లో వేలంపాటలు
ప్రస్తుత కాలంలో కొన్ని ఇంటర్నెట్టు సైటులు కూడా వేలంపాటను నిర్వహిస్తున్నాయి.

ఇక్కడ వేలంపాటతో పాటు, కొనడం/అమ్మడాలు కూడా ఉంటాయి.

* ఈ బే
* ట్రేడ్ అస్
* ఈ-వేలం ఇండియా
ఈ-వేలం సమాచారం

## ఇవి కూడా చూడండి
* సంత

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాపారము
వర్గం:సమాజం
ఉపకార వేతనం

thumb|డిస్నీ నుండి ఉపకారవేతన చెక్ అందుకున్న విద్యార్థులు
సమాజంలో పేదవారికి, అసహాయులకు సహాయంగా ఇవ్వబడే డబ్బు లేక ఇతరత్రా సహాయమే  ఉపకార వేతనాలు. వీటిలో విద్యార్థి ఉపకార వేతనాలు ప్రధానం కాగా, ఇతరాలలో వయోవృద్ధులకు, వితంతువులకు, దివ్యాంగులకు  ఫించన్లు కూడా వున్నాయి.

## విద్యార్థి ఉపకార వేతనాలు
### ఆంధ్రప్రదేశ్
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో  వివిధ సంక్షేమ శాఖలు, వివిధ సంస్థల  తరపున విద్యార్థి ఉపకారవేతనాల ప్రక్రియ జన్మభూమి వెబ్ పోర్టల్ ద్వారా అమలుచేయబడుతున్నది.   2018  లో విడుదల చేసిన శ్వేతపత్రం ప్రకారం జన్మభూమి స్మార్ట్ పోర్టల్ ద్వారా   ప్రతిసంవత్సరం 8000 విద్యా సంస్థల్లోని  16 లక్షల మంది విద్యార్ధులకుస్కాలర్ షిప్పులను సకాలంలో అందించింది. రుసుము  చెల్లింపును  పేద విద్యార్ధులకు నెలవారీగా, కళాశాలలకు మూడు నెలలకోసారి పంపిణీ చేయబడింది; ఉపకార వేతనాలలో రకాలు
* ప్రీ మెట్రిక్
* పోస్ట్ మెట్రిక్
* ఆంధ్రప్రదేశ్ రెసిడెన్షియల్  పాఠశాలలు, వసతిగృహాలలో ప్రవేశాలు
* నైపుణ్యాలు మెరుగుపరచుకొనుట
* వైఎస్ఆర్ విద్యోన్నతి పథకం
* విదేశీ విద్య

## ఇవీ చూడండి
* పురస్కారాలు
## మూలాలు


వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విద్య
వర్గం:వేతనాలు
బి.బాలభాస్కర్

అమెరికా ఆర్థిక దౌత్యవేత్తగా తొలి తెలుగు వ్యక్తి. హైదరాబాద్‌లో ప్రాంతీయ పాసుపోర్టు అధికారిగా పనిచేశారు. ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖలో లాటిన్ అమెరికన్, కరేబియన్ తదితర 39 దేశాలకు డైరెక్టర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. ఆయన పలు దేశాల్లో భారతీయ ఉప కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. గతంలో బాలభాస్కర్ గల్ఫ్ దేశాల్లో పనిచేసిన కాలంలో అక్కడి తెలుగువారికి ఎన్నో విషయాల్లో అండగా నిలిచారు. వాణిజ్య సంబంధాలను మెరుగు పరచడంలో కీలకపాత్ర పోషించారు. 1997లో జెడ్డాలోని భారత రాయబార కార్యాలయ కమర్షియల్ కౌన్సిలర్‌గా వెళ్లినపుడు ఆ దేశంలో అమల్లో ఉన్న భారతీయ ఔషధాలపై నిషేధాన్ని ఎత్తివేయించటంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆ దేశంలోకి భారతీయ ఫార్మా కంపెనీలకు అనుమతి వచ్చేలా కృషి చేశారు. సౌదీలో ఉండే సుమారు 10 లక్షల మంది భారతీయుల సౌలభ్యం కోసం 'ఇండియా న్యూస్' అనే పత్రికను భారత రాయబార కార్యాలయంలో ప్రారంభించడమే గాకుండా దానికి మూడేళ్లు ఎడిటర్‌గా పనిచేశారు. వివిధ కారణాల వల్ల అక్కడి జైళ్లలో చిక్కుకున్న భారతీయులను స్వదేశానికి తీసుకురావటంలో అక్కడి న్యాయవ్యవస్థతో పోరాటం చేశారు. 2000 సంవత్సరం పాలస్తీనా రాయబారిగా పనిచేస్తున్న కాలంలో ఒకసారి ఇజ్రాయెల్ జరిపిన దాడుల్లో చిక్కుకున్నారు. అరాఫత్‌ తోపాటు ఒక రోజంతా బంకర్‌లో గడపాల్సి వచ్చింది. హైదరాబాద్‌లో పాస్‌పోర్టు అధికారిగా పనిచేసిన కాలంలో దరఖాస్తుదారుల సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు ప్రతివారం పారుపోర్టు అదాలత్ ప్రవేశపెట్టారు. నెల్లూరు జిల్లా కావలి ఆయన స్వస్థలం.

## మూలాలు
*https://web.archive.org/web/20091006025852/http://www.eenadu.net/district/districtshow1.asp?dis=hyderabad#22

వర్గం:నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు
దయావీరులు

**దయావీరులు** తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు 1983 సంవత్సరంలో ప్రచురించిన తెలుగు పుస్తకము. దీనిని చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మ రచించాడు.

నేటి తరంలో మానవీయ విలువల్ని పెంచి పోషించడానికి తిరుపతి తిరుమల దేవస్థానం ఈ గ్రంథాన్ని ప్రచురిందింది. ఈ చిన్న పుస్తకంలోని కథలు పరోపకార గుణాన్ని పెంపొందించుకోవడానికి అత్యంత ఉపయుక్తాలు అవుతాయి. 

చల్లా రాథాకృష్ణశర్మ రచిందిన దయావీరులు అనే ఈ చిన్న పుస్తకంలో - శ్రీరాముడు లంకను కడుతున్న వారధి నిర్మాణంలో     తనఒంతు సహకారాన్ని అందించిన ఉడుత భక్తి గురించి, స్వర్గమర్గాన తనతో పాటు నడిచివచ్చిన కుక్కను కూడా మార్గమధ్యంలో వదలి పెట్టిరావడానికి ఇచ్చగించని ధర్మరాజు భూతదయ గురించి, తన కుమారుని గరుడునికి ఆహారంగా పంపలేక విలపిస్తున్న నాగమాతను ఓదార్చి తాను ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధమయిన జీమూత వాహనుని గురించి, యువరాజు రథచక్రాలక్రింద పడి ప్రాణాలు వదలిన ఆవుదూడను చూచి తనకు న్యాయం చేయమని కోరిన గోమాతను ఓదార్చి, తన కుమారుడైన యువరాజుజు తన రథ చక్రాలతో త్రొక్కించడానికి వెనుకాడని మనునీతి చోళుని గురించి, తన దగ్గరకు వచ్చిన కుక్కకు నేతి గారెలు తినిపిస్తూ  ఆ ప్రాణిలో కూడా తన ఆరాధ్యదైవమైన పాండురంగని దర్శించిన నామదేవుని గురించి - ఐదు కథలు ఉన్నాయి. ఈ పుస్తకాని 1982లో ప్రథమ ముద్రణను తిరుపతి తిరుమల దేవస్థానం వారు చేసారు. 

## విషయసూచిక
* ఉడుతభక్తి
* ధర్మరాజు భూతదయ
* జీమూతవాహనుడు
* మనునీతి చోళుడు
* నామదేవుడు

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* http://ebooks.tirumala.org/download.php?id=421

* 

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1983 పుస్తకాలు
వర్గం:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల ప్రచురణలు
89

thumb|250x250px|89 సా.శ. సంవత్సరంలో రోమ్ దేశంలో వాడుకలో ఉన్న నాణాలు
**89** ** సంవత్సరం (**LXXXIX)** అనేది జూలియన్ క్యాలెండర్‌లో గురువారంతో ప్రారంభమయ్యే ఒక సాధారణ సంవత్సరం**. ఈ సంవత్సరానికి సా.శ. 89 అనే డినామినేషన్ ప్రారంభ మధ్యయుగ కాలం నుండి ఉపయోగించబడింది.ఐరోపాలో నామకరణ సంవత్సరాలకు అన్నో డొమిని క్యాలెండర్ శకం ప్రబలంగా ఉంది.

## సంఘటనలు

### ప్రాంతం వారీగా

#### యూరోప్

* జనవరి 1 &#x2013; లూసియస్ ఆంటోనియస్ సాటర్నినస్ డొమిటియన్ చక్రవర్తిపై తిరుగుబాటును ప్రేరేపించాడు (ఇది జనవరి 24 నాటికి అణచివేయబడుతుంది). 
* లెజియో XIII ''జెమినా'' కింగ్ డెసిబాలస్‌కు వ్యతిరేకంగా యుద్ధంలో సహాయపడటానికి డాసియాకు బదిలీ చేయబడ్డాడు.
* అక్విన్కం (పాత బుడాపెస్ట్, అబుడా ) స్థాపించబడింది (సుమారు తేదీ).

#### ఆసియా

* చైనీస్ హాన్ వంశం లోని *యాంగ్‌యూన్* యుగం మొదటి సంవత్సరం
* జూన్ - దక్షిణ జియాంగ్‌ను సహాయంతో డోయి జియాన్ (డి. 92) ఆధ్వర్యంలో హాన్ చైనీస్ సైన్యం ఉత్తర జియాంగ్‌నుపై ఇఖ్ బయాన్ యుద్ధంలో విజయం సాధించారు.

### విషయం వారీగా

#### మతం
* మతం మార్చుకున్న ఓ యూదు పండితుడిచే సిరియా లేదా ఫెనోసియాలో మాథ్యూ సువార్త ప్రచురితం.
*బైజాంటియం గ్రీకు బిషప్ పాలికార్పస్ I , 20 సంవత్సరాల పాలన తరువాత మరణించాడు. అతని తరువాత ప్లూటార్క్ వచ్చాడు .
## జననాలు
సిండే , కొరియా పాలకుడు గోగురయేవో జననం (d. 179 )
## మరణాలు
లూసియస్ ఆంటోనియస్ సాటర్నినస్ , రోమన్ రాజకీయవేత్త  జనరల్ పాలికార్పస్ I , బైజాంటియం గ్రీ
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
వర్గం:89
వర్గం:సంవత్సరాలు
వర్గం:సంఘటనలు
ముడి చమురు

భూమిలో **ముడి చమురు** నిక్షేపాలు భూమిమీద, నీటిలో జీవించే ఆల్గే (నాచు), ప్లాంక్‌టన్‌ (పూలు పూయని నీటి మొక్కలు) చనిపోవడం ద్వారా తయారవుతోంది. ఆల్గే, ప్లాంక్‌టన్‌ చనిపోయిన తరువాత ఇవి భూమి లోపలి పొరలలో కలిసిపోయి అక్కడ తీవ్రమైన ఉష్ణోగ్రత, ఒత్తిడికి గురవుతాయి. ఇలా కొన్ని లక్షల, కోట్ల సంవత్సరాల పాటు భూమి లోపలి పొరలలో జరిగే మార్పులకు లోనై హైడ్రోకార్బన్స్‌ (ముడి చమురు అణువులు) గా రూపాంతరం చెందుతాయి. హైడ్రోకార్బన్స్‌ అంటే.. ఉదజని, కర్బన సమ్మిళిత పదార్థం. ఇదే ముడి చమురుకు మూలం. మూడి చమురులో బ్యూటేన్ ‌, ప్రొపేన్‌ అనే పదార్థాలు ఉంటాయి. ఆల్గే, ప్లాంక్‌టన్‌ చనిపోవడం ద్వారా అవి భూమి లోపలి పొరలలో కలిసిపోయి అక్కడ తీవ్రమైన ఉష్ణోగ్రత, ఒత్తిడికి గురయి సహజసిద్ధంగా ఏర్పడే ముడి చమురు నిల్వలు పూర్తిగా అయిపోతే అప్పుడు మానవ జీవనమే స్తంభిస్తుంది. ఆ ప్రమాదం రాకమునుపే కృత్రిమంగా హైడ్రోకార్బన్స్‌ను సృష్టించేందుకు దశాబ్దాల తరబడి శాస్త్రవేత్తలు పలు ప్రయోగాలు చేస్తూనే ఉన్నారు. భూమి లోపలి పొరలలో దాదాపు 100 కిలోమీటర్ల లోతున మీథేన్‌ వాయువు (సహజ వాయువుకు ఇదే ప్రధానం) ను 1200 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్‌ ఉష్ణోగ్రతకు తీసుకెళ్లడం ద్వారా కృత్రిమంగా హైడ్రోకార్బన్స్‌ను సృష్టించవచ్చు. ఆ ఉష్ణోగ్రత వద్ద మీథేన్‌ వాయువు ఈథేన్‌, బ్యూటేన్‌, ప్రొపేన్‌, మాలిక్యులార్‌ హైడ్రోజన్‌, గ్రాఫైట్‌లుగా విడిపోతాయి. మళ్లీ ఈథేన్‌ను లేజర్‌ కిరణాల ద్వారా అదే ఉష్ణోగ్రతకు తీసుకెళ్లినప్పుడు అది మీథేన్‌గా మారుతుంది. బ్యూటేన్‌, ప్రొపేన్‌లు ముడి చమురుకు మూలమైన పదార్థాలు. భూమి ఉపరితలం నుంచి 70 నుంచి 150 కిలోమీటర్ల లోతున ఉండే ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఆల్గే, ఫ్లాంక్‌టన్‌లతో సంబంధం లేకుండానే హైడ్రోకార్బన్స్‌ తయారవుతాయి. ఇలా తయారైన హైడ్రోకార్బన్స్‌ను అక్కడి క్రస్ట్‌ పొరలలో పగుళ్లు మధ్యన ఉండే తీవ్రమైన ఒత్తిడి పైకి నెట్టివేస్తూ ఉంటుంది. ఈ చమురు నిక్షేపాలనే వెలికితీసి, శుద్ధి చేసుకుని, పెట్రోలు, డీజిలుగా మార్చుకుని ఉపయోగించుకుంటున్నాం. భూమి మధ్యలోని 'కోర్‌' పొరలకు, భూ ఉపరితలానికి కొన్ని కిలోమీటర్ల దిగువు నుంచి మొదలయ్యే 'క్రస్ట్‌' పొరలకు మధ్యన మరికొన్ని కిలోమీటర్ల పాటు విస్తరించి ఉండే 'మాంటెల్‌' పొరల నడుమ ఉండే పగుళ్లలో చమురు నిల్వలు ఉన్నాయి. భూమిలోని మాంటెల్‌ పొరలలో ఉద్భవించే హైడ్రోకార్బన్స్‌ అక్కడి పొరలలో ఉండే విపరీతమైన ఒత్తిడి కారణంగా క్రస్ట్‌ పొరలలోకి చేరి చమురు, సహజ వాయు నిక్షేపాలుగా రూపాంతరం చెందుతున్నాయి.

వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
కోలాచలం

**కోలాచలం** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.

## ప్రముఖులు
* కోలాచలం మల్లినాథసూరి, ప్రముఖ వ్యాఖ్యాత.
* కోలాచలం శ్రీనివాసరావు, సుప్రసిద్ధ నాటక రచయిత.
*కోలాచలం సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి

## పుస్తకాలు

*కోలాచలం శ్రీనివాసరావు (పుస్తకం)
*
అల్లసాని

## ఇంటి పేరు గల వ్యక్తులు
* అల్లసాని పెద్దన, ప్రముఖ తెలుగు కావ్య రచయిత.

## పుస్తకం

* అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి (పుస్తకం)

## జాతీయాలు

* అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి (జాతీయం)
ఉప్పలపాటి

thumb|136x136px|ఉప్పలపాటి కృష్ణంరాజు
**ఉప్పలపాటి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.

## ఇంటి పేరుతో గుర్తింపు పొందిన వ్యక్తులు
* ఉప్పలపాటి వెంకట కృష్ణంరాజు తెలుగు సినిమా కథానాయకుడు, రాజకీయ నాయకుడు. 
* ఉప్పలపాటి సూర్యనారాయణ రాజు, గోపీకృష్ణా కంబైన్స్ అధిపతి ప్రముఖ సినీ నటుడి కృష్ణంరాజు సోదరుడు. 
* ఉప్పలపాటి నారాయణరావు తెలుగు సినిమా దర్శకుడు.
* ఉప్పలపాటి ప్రభాస్ రాజు, తెలుగు సినిమా నటుడు.
*ఉప్పలపాటి సైదులు  : పౌరాణిక రంగస్థల కళాకారుడు. అతను సుమారు 8 వేలకు పైగా పౌరాణిక నాటక ప్రదర్శనలిచ్చాడు. నాటకాలలో శ్రీరాముడుగా, శ్రీకృష్ణ, హరిశ్చంద్ర, శ్రీనివాస, ఇంధ్ర, భవాని, బాలవర్ధి, కార్యవర్ధి, బిల్వ, అర్జున, నకుల, సహదేవ, వికర్ణ, మాతంగి తదితర పాత్రలు ధరించాడు.
*ఉప్పలపాటి వెంకటేశ్వర్లు  : సాంకేతిక శాస్త్ర పరిశోధకుడిగా ప్రవేశించి, అనతికాలంలోనే అపూర్వ విజయాలను సాధించి, గమ్య సాధనలో కార్యదీక్షతో అలుపెరుగని కృషి సల్పిన శాస్త్రవేత్త. ఆయన సాంకేతిక విద్యా జ్ఞానాన్ని జనసామాన్యంలోకి తెచ్చిన వ్యక్తి.
*ఉప్ప‌ల‌పాటి సుంద‌ర‌నాయుడు ప్ర‌ముఖ పారిశ్రామిక‌వేత్త‌, బాలాజీ హ్యాచ‌రీస్ వ్య‌వ‌స్థాప‌కుడు.

## మూలాలు

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
కొమ్మారెడ్డి

**కొమ్మారెడ్డి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.

## వ్యక్తులు
* కొమ్మారెడ్డి సావిత్రి, తెలుగు సినీ ప్రపంచం లో మహానటి.
* కొమ్మారెడ్డి సూర్యనారాయణ, రాజకీయ నాయకులు.
*కొమ్మారెడ్డి సురేందర్‌రెడ్డి
ఏనుగుల

**ఏనుగుల** అనగా ఏనుగులకు సంబంధించిన అని అర్ధం.
----

**ఏనుగుల** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య, ప్రముఖ తెలుగు రచయిత, యాత్రికుడు.
----
* ఏనుగులమహల్ గ్రామం తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో కొత్తపేట మండలంలో ఉంది.
క్యూసెక్కు

**క్యూసెక్కు** : ఇది ఒక ద్రవ కొలమానము. ఇది ప్రవాహరేటును కొలవడానికి వాడుతారు. ఒక సెకనుకు క్యూబిక్ ఫీటును క్యూసెక్కు అంటారు. దీనిని **ft<sup>3</sup>** గా సూచిస్తారు. దీనిని యునైటెడ్ స్టేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో ఉపయోగిస్తారు. ఒక అడుగు (  )పొడవుగా గల సమ ఘనం ఘనపరిమాణాన్ని క్యూసెక్కు అంటారు. దీని ఘనపరిమాణం  (about  of a క్యూబిక్ మీటర్లు).

, వద్ద ఒక ఘనపు అడుగు ఘనపరిమాణం గల నీటి బరువు  ఉంటుంది.

## ప్రమాణ మార్చిడి


## ఇవి కూడా చూడండి
* మూస:ద్రవ కొలమానాలు

## మూలాలు

వర్గం:కొలమానాలు
కనకాల

**కనకాల** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* దేవదాసు కనకాల, ప్రముఖ తెలుగు సినిమా నటుడు, దర్శకుడు.
* రాజీవ్ కనకాల, తెలుగు సినిమా నటుడు.
* సుమ కనకాల, తెలుగు దూరదర్శిని ఏంకర్.
* లక్ష్మీదేవి కనకాల, 
* శ్రీలక్ష్మి కనకాల, తెలుగు టెలివిజన్ నటి.
జెజ్జాల కృష్ణమోహన రావు

**జెజ్జాల కృష్ణమోహన రావు **(జననం. 29 జనవరి 1943, నెల్లూరు) ఛందశ్శాస్త్రంలో పరిశోధకుడు. న్యూజెర్సీ బ్రౌన్ పురస్కార గ్రహీత. 1943లో జన్మించారు. మద్రాసులో ఎస్ఎస్ఎల్సీ చదివారు. తిరుపతిలో ఉన్నత విద్యాభ్యాసం చేశారు. బెంగుళూర్ ఐఐఎస్సీలో పిహెచ్డీ పట్టా తీసుకున్నారు. 1980 దాకా మదురై కామరాజ్ విశ్వవిద్యాలయంలో రీడర్ గా పనిచేశారు. తర్వాత అమెరికాలో శాస్త్రజ్ఞునిగా పనిచేశారు. ఛందస్సు మీద విస్తారంగా వ్యాసాలు రాశారు. పాటలు, పద్యాలు కూడా రాశారు. సుభాషితాలను సంకలనం చేశారు.

## రచనలు

## బయటి లంకెలు

* నన్నెచోడుని క్రౌంచ పదము
* నన్నయ్య హంస గీతికలు
* కవిరాజ శిఖామణి

వర్గం:బ్రౌన్ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1943 జననాలు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా వ్యక్తులు
ఆదుర్తి

**ఆదుర్తి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
## వ్యక్తులు
* ఆదుర్తి సుబ్బారావు, ప్రముఖ తెలుగు సినిమా దర్శకులు, రచయిత, నిర్మాత.
ఇంద్ర ధనుస్సు (అయోమయ నివృత్తి)

ఆకాశంలో వచ్చే ప్రకృతి విశేషము ఇంద్రధనుస్సు లేదా హరివిల్లు. 

* ఇంద్రధనుస్సు (1988 సినిమా)

* ఇంద్రధనుస్సు (1978 సినిమా)
శ్రీ త్యాగరాజ ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాల

**శ్రీ త్యాగరాజ ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాల** హైదరాబాదులోని ప్రసిద్ధిచెందిన సంగీత, నృత్య కళాశాల.  ఇది రాంకోఠీ ప్రాంతంలో కలదు. మొదట్లో ఈ కళాశాల సాంకేతిక విద్యాశాఖ నియంత్రణలో పనిచేసేది. ప్రస్తుతం భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నియంత్రణలో ఉంది. ఇది పొట్టిశ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా ఉంది. 

ఇది 1952 సంవత్సరంలో స్థాపించబడినది.
## కోర్సులు
ఈ కళాశాలలో నాలుగు సంవత్సరాల సర్టిఫికెట్ కోర్సు, రెండు సంవత్సరాల డిప్లొమా కోర్సు ఈ క్రింది విభాగాలలో ప్రవేశ పెట్టారు.

* కర్ణాటక సంగీతం (గాత్రం)
* హిందుస్థానీ సంగీతం (గాత్రం)
* కూచిపూడి నృత్యం 
* భరతనాట్యం
* పేరిణి నృత్యం
* కథక్‌ నృత్యం
* వీణ
* వేణువు
* వయోలిన్
* తబలా
* మృదంగం
* సితార్‌
* డోలు 

సర్టిఫికెట్ కోర్సులో ప్రవేశానికి అభ్యర్థికి కనీసం 10 సంవత్సరాల వయసు నిండి ఉండాలి. డిప్లొమా కోర్సులో చేరడానికి ఆ విభాగంలో సర్టిఫికెట్ కోర్సు ఉత్తీర్ణుడై ఉండాలి.

## పూర్వ విద్యార్థులు
ఈ కళాశాలలో చదువుకొన్న కొందరు కళాకారులు.
* రాధా రెడ్డి, రాజా రెడ్డి
* సబిత - సినిమా నటి
* మాధవి
* అలేఖ్య పుంజాల
* ఊటుకూరు భూదేవి
* డి.శేషాచారి
* గంగాధర శాస్త్రి
* కోవెల శాంత
* మహావాది సరిత

## పూర్వ అధ్యాపకులు
ఈ కళాశాలలో పనిచేసిన కొందరు కళాకారులు.
* జి.ఎన్.దంతాలె (ప్రిన్సిపాల్)
* నూకల చినసత్యనారాయణ (ప్రిన్సిపాల్)
* శ్రీరంగం గోపాలరత్నం (ప్రిన్సిపాల్)
* ఆకెళ్ల మల్లికార్జునశర్మ
* నేదునూరి కృష్ణమూర్తి
* లలిత
* హరిప్రియ
* వాసా పద్మనాభం
* పుచ్చా శేషయ్య శాస్త్రి
* ఉమా రామారావు

## మూలాలు

వర్గం:విద్యాలయాలు
వర్గం:1952 స్థాపితాలు
వర్గం:ప్రభుత్వ సంస్థలు
వర్గం:నృత్యం
వర్గం:సంగీతం
వర్గం:కళాశాలలు
వర్గం:హైదరాబాదు విద్యాసంస్థలు
కృష్ణమోహనరావు

* కె. కృష్ణమోహనరావు, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు.
* జెజ్జాల కృష్ణమోహనరావు, తెలుగు ఛందస్సు పరిశోధకుడు.
పరమయోగి విలాసము

**పరమయోగి విలాసము** తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాధుడు రచించిన ద్విపద పద్య కావ్యం. ఇందులో పన్నిద్దరు ఆళ్వార్లు, ఆచార్యుల చరిత్ర సుమారు 7,000 ద్విపద పద్యాలు, ఎనిమిది ఆశ్వాసాలుగా ఉన్నాయి. ఆళ్వార్ల జీవితచరిత్రలపై తెలుగులో రచించిన మొట్టమొదటి కావ్యం దీని విశిష్టత.

## నేపథ్యం
ఒకనాడు చిన్నన్నకు రాత్రి నిద్రలో వేంకటేశ్వరుడు ఒకానొక శ్రీవైష్ణవాచార్యుని ఆకారంలో గోచరించాడు. తన చేతితో తాను ఆరగించిన ప్రసాదాన్ని ఈ మహాకవికి ఇచ్చాడు. "పన్నిద్దరాళ్వారుల పవిత్రగాథలను ద్రావిడ ప్రబంధాన్నుండి సేకరించి, తెలుగులో ద్విపద కావ్యంగా రచించి, లక్ష్మీసమేతుడవై, భక్తుల పరివారంతో కొలువుదీరియున్న నాకు అంకితం చేయవలసింది" అని సెలవిచ్చారు. స్వామివారి ఆదేశానుసారం ఈ అపూర్వమైన గ్రంథాన్ని చిన్నన్న రచించెను.

## బయటి లింకులు

* పరమయోగి విలాసము - తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాధుని ద్విపద కావ్యము - తి.తి.దే. ప్రచురణ - వి.విజయరాఘవాచార్య పరిష్కరించినది (1938) 
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పరమయోగి విలాసము (1928) పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
వర్గం:పద్యకావ్యాలు
వర్గం:ఆళ్వారులు
వాసుకి

అదే పేరు కలిగి ఉన్న ఇతర వ్యాసాల కొరకు, వాసుకి (అయోమయ నివృత్తి) చూడండి.
**వాసుకి** (ఆంగ్లం: Vasuki) నాగలోకానికి రాజు. ఇతడు హిందూ, బౌద్ధ పురాణాలలో పేర్కొనబడ్డాడు. ఇతని తలపై నాగమణి మెరుస్తుంటుంది. బెంగాళీలు పూజించే మనసాదేవి ఇతని సోదరి. అష్టనాగములు (పాములు)లో మిగిలిన పాములు అనంతుడు, తక్షకుడు, శంఖపాలుడు కుశికుడు, పద్ముడు, మహాపద్ముడు, కర్కోటకుడు. పరమశివుడి కంఠము నందు వాసుకి సర్పము అలంకృతమై ఉంటుంది. కశ్యపుడు, అతని మూడవ భార్య కద్రువ కు వాసుకి, తక్షకుడు, అనంతుడు, కర్కోటకుడు, కాళియుడు, పద్మ, మహాపాదుడు, శంఖుడు, పింగళుడు జన్మించారు. తల్లి కారణంగా నాగులకు ‘కద్రుజ’ అనే పేరు వచ్చింది.

భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు నాగులలో వాసుకి తానేనని పేర్కొన్నాడు.

## క్షీరసాగర మథనం
క్షీరసాగర మథనం కోసం మందరగిరిని త్రవ్వి తీసుకొని రాగా అది మహాభారమైనదై క్రింద పడబోతే శ్రీ మహా విష్ణువు గరుడారూఢుడై వచ్చి, మందరగిరిని క్షీర సాగరము లో వదిలాడు. వాసుకి ని ప్రార్థించి వాసుకి కి అమృతం లో భాగమిస్తామని చెప్పి, ఒప్పించి దాని రజ్జుగా చేసి పాలసముద్రాన్ని చిలకడం ప్రారంభించారు. ఆలా చిలకడం ప్రారంభించేటప్పుడు దేవతలు వాసుకి పడగ వైపు నడిచారు. దానితో రాక్షసులు కోపించి తోక వైపు నిలబడి చిలికే నీచులమా అని అనగా దేవతలు తోక పట్టుకొని చిలకడానికి అంగీకరించారు. ఆ విధంగా చిలుకుతుండగా ఆ మంధరగిరి క్రిందనిలిచే ఆధారము లేక క్షీరసాగరము లోనికి జారిపోతుండగా శ్రీ మహావిష్ణువు కూర్మావతారము ఎత్తి, ఆ పర్వతాన్ని తన వీపు మీద ఉంచుకొన్నాడు.
## సూర్యుని గణంలో
ప్రతి ఋతువులో సూర్యునికి తోడుగా అతని రథములో ఇద్దరు ఆదిత్యులు, ఇద్దరు ఋషులు, ఇద్దరు గంధర్వులు, ఇద్దరు అప్సరసలు, ఇద్దరు రాక్షసులు, ఇద్దరు నాగులు ప్రయాణం చేస్తారు. మధు మాసము(చైత్రమాసం)లో ధాతా, హేతీ, వాసుకీ, రథకృత్, పులస్త్య, కృతస్థలీ అనేవారితో పాటుగా తుంబురుడు సూర్యరథంలో తిరుగుతారు.

## మూలాలు

*Cobra Pearl or Nagamani
*Dictionary of Hindu Lore and Legend (ISBN 0-500-51088-1) by Anna L. Dallapiccola
*Indian Mythology, by ApamNapat
*Nagas
*Stories from the Ramayana
*Hachi Bushu - The Eight Legions, Buddhist Protectors

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
తార

thumb| Lakshmana Meets with Tara, Sugriva, and Hanuman in the Palace of Kishkinda
**తార** వానర రాజైన వాలి భార్య. కిష్కింధ కాండలో వాలిసుగ్రీవులతో తార పాత్ర చిత్రించబడినది. వీరి కుమారుడు అంగదుడు.

సుగ్రీవుడు కిష్కింధకు వెళ్ళి వాలిని రెండవసారి యుద్ధానికి కవ్వించాడు. కోపంతో బయలుదేరిన వాలిని తార వారింప ప్రయత్నించింది. అంతకు ముందే దెబ్బలు తిన్న సుగ్రీవుడు మళ్ళీ యుద్ధానికి రావడానికి రామలక్ష్మణుల అండయే కారణం కావచ్చు అని హితం పలికింది. కాని వాలి వినలేదు. తనకు ఇక్ష్వాకు రాకుమారులతో వైరం లేదు గనుక ఆ ధర్మపరులు తనకు హాని చేయరన్నాడు. కోపంతో బుసలు కొడుతూ యుద్ధానికి బయలుదేరాడు. అన్నదమ్ములు మళ్ళీ భీకరంగా పోరాడసాగారు. వాలికి ఇంద్రుడు ఇచ్చిన కాంచనమాలా వర ప్రభావం వలన ఎదురుగా పోరాడే వారి శక్తిలో సగం వాలికి సంక్రమిస్తుంది. కనుక క్రమంగా సుగ్రీవుని బలం క్షీణించసాగింది. ఆ సమయంలోనే రామచంద్రుడు కోదండాన్ని ఎక్కుపెట్టి వజ్రసమానమైన బాణాన్ని వాలి గుండెలపై కొట్టాడు. వాలి హాహాకారాలు చేస్తూ మూర్ఛపోయాడు.

తరువాత వాలి సుగ్రీవుని పిలచి తన మెడలోని కాంచనమాలను అతనికిచ్చాడు. అంగదుడిని స్వంత కొడుకులాగానే చూసుకోమన్నాడు. తార హితోక్తులను అమలు చేయమన్నాడు. రాఘవుల కార్యాలను అలక్ష్యం చేయవద్దన్నాడు. పిన తండ్రిని కూడా తండ్రిని లాగానే గౌరవించమని అంగదునికి చెప్పాడు. దేశ కాలాలు గుర్తించి ప్రభువు పట్ల విధేయుడై ఉండాలన్నాడు. ఎవరితోనూ అతి స్నేహమూ, తీవ్ర వైరమూ మంచివికావన్నాడు. అందరి వద్దా సెలవు తీసికొని, నోరు తెరచియే మరణించాడు.

తనను కూడా చంపి భర్త దగ్గరకు పంపమని తార రాముని ప్రాధేయపడింది. సుగ్రీవుడు పశ్చాత్తాపంతో కుమిలి పోయాడు. అందరినీ ఓదార్చి రాముడు వాలికి అంత్య క్రియలను జరపమన్నాడు. అనంతరం రాముని ఆనతిపై రాజుగా సుగ్రీవుడూ, యువరాజుగా అంగదుడూ అభిషిక్తులయ్యారు.

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
తార (అయోమయ నివృత్తి)

తార వానర రాజైన వాలి భార్య. కిష్కింధ కాండలో వాలిసుగ్రీవులతో తార పాత్ర చిత్రించబడినది. 

* చంద్రుడి భార్య తార. ఈ కథ తారాశశాంకం గా ప్రసిద్ధిచెందినది.

* తారాపురం, కర్నూలు, విజయనగరం జిల్లాలలోని గ్రామాల పేరు.

* నయన తార, ప్రముఖ సినిమా నటి.
* న్యూట్రాన్ తార, ఒక విధమైన నక్షత్రము.
అనిత ఓ అనిత

thumb|ప్రతీకాత్మక చిత్రం
**అనిత ఓ అనిత** అనే పాట ఆంధ్రప్రదేశ్లో ప్రముఖంగా వినిపిస్తోంది. ఇది ఒక ప్రైవేట్ పాట. కాని సినిమా పాట అంత విజయవంతం అయింది. ఈ పాట ఎవరు ఎప్పుడు వ్రాశారో తెలియదు. కాకపోతే నాగరాజు అనే వ్యక్తి రచించి, పాడారని అనేక ఛానల్లలో కార్యక్రమాల ప్రసారం జరిగింది. ఓ భగ్న ప్రేమికుడు తన ప్రియురాలిని ఊహించుకుని రాసిన పాటగా విశేష ప్రాచుర్యం పొందినది. యువత ఈ పాటను తమ మొబైల్ ఫోన్లలో డౌన్ లోడ్ చేసుకొనుటకు ఆసక్తి చూపిస్తున్నారు.
అనేక చిత్రాలలో విలన్, ముఖ్య పాత్రలు చేసిన చరణ్ రాజ్ పాటను, రాసిన నేపథ్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని అనితా ఓ అనితా యదార్థ ప్రేమ కథ అనే సినిమాను నిర్మించి, దర్శకత్వం కూడా వహించారు.

## సాహిత్యం
:నా ప్రాణమా నను వీడిపోకుమా
:నీ ప్రేమలో నను కరగనీకుమా
:పదే పదే నా మనసే నిన్నే కలవరిస్తోంది
:వద్దన్నా వినకుండా నిన్నే కోరుకుంటోంది
:"అనిత అనితా
 అనిత ఓ వనిత నా అందమైన అనిత దయలేదా కాస్తైనా నా పేదప్రేమ పైనా

## మూలాలు
* యూట్యూబ్ లో పాట వీడియో
* యూట్యూబ్ లో రచయిత ఇంటర్వ్యూ
* యూట్యూబ్ లో అనితా ఓ అనితా సినిమా ప్రెస్ మీట్
* జురాన్ సినిమా వెబ్ సైట్
* నాస్పందన బ్లాగ్

వర్గం:పాటలు
నందికోళ్ల గోపాలరావు

**నందికోళ్ల గోపాలరావు** (1880 - 1945) ఆంధ్రదేశపు జమిందారు, ప్రముఖ చిత్రకారుడు. వీరి రంగుల తైలవర్ణ చిత్రాలు మహారాజుల ప్రశంశలనందుకున్నాయి. వీరి స్వస్థలం కాకినాడ దగ్గరి ఇంజరం. వీరు బ్రిటిష్ వారి కాలంలో ఇంజరం మునసబుగా కూడా పనిచేశారు. వీరు ఇంజరం పరదేశమ్మ ఆలయానికి భూరి విరాళాలిచ్చారు.

## కళాఖండాలు
వీరు చిత్రించిన ముఖ్యమైన కళాఖండాలు:
* **మురళీకృష్ణ** (1927) : ఇందులో శ్రీకృష్ణుడు పశువులను, పక్షులను తన వేణుగానంతో ఎలా సమ్మోహనం చేసేది కళాత్మకంగా చిత్రించారు.
* **శ్రీమన్నారాయణుడు** (1928) : ఇందులో శ్రీమన్నారాయణుడు శ్రీదేవి, భూదేవితో నాలుగు చేతులలో శంఖం, చక్రం, కమలం, గద ధరించి శేషనాగుపై నిలుచున్నట్లుగా చిత్రించారు.
* **ఉత్తర అభిమన్యుడు** (1929) : ఇందులో ఉత్తర, అభిమన్యుడు ల ప్రేమను చిత్రించారు. ఉత్తర చీర కుచ్చెళ్ళులోని ప్రస్ఫుటంగా యుద్ధవీరుడైన అభిమన్యునిపై వాలినప్పుడు తెలుస్తుంది. 
* **విలాసిని** : ఇందులో ఒక యువతిని నగ్నంగా పుష్పంతో పోలుస్తూ చిత్రించారు. 
* **చిత్రాంగి** (1929) : ఇందులో భారత స్త్రీ చిత్రాంగి గోడపై కూర్చున్నట్లు అందంగా చిత్రించారు. ఆమె ధరించిన చీర రంగులు, చుట్టూ ప్రకృతిలోని రంగులు బాగా కలిశాయి.
* **రాధాకృష్ణ** (1927) : ఇందులో శ్రీకృష్ణుడు, రాధతో మధ్యన గోవును చిత్రించారు. 
* **ఉలూచి అర్జునుడు** : ఇందులో అర్జునుడు నదీతీరంలో విశ్రాంతి తీసుకుండగా నాగకన్య ఉలూచి తన్మయత్వంతో చూస్తున్నట్లు చిత్రించారు.
## చిత్రమాలిక
నందికోళ్ల గోపాలరావు చిత్రించిన వర్ణచిత్రాలు కొన్ని:

File:Chitrangi.jpg|చిత్రాంగి
File:Murali krishna by N.Gopala Rao Artist.jpg|మురళీకృష్ణ
File:Radha krishna.jpg|రాధాకృష్ణ
File:Sriman Narayana.jpg|శ్రీమన్నారాయణ
File:Uluchi Arujann.jpg|ఉలూచి అర్జునులు
File:Uthra Abimanya.jpg|ఉత్తర అభిమన్యులు


## మూలాలు

*The Greatest Artists in the World

## బయటి లింకులు
*Link to Sri Gopala Rao's Paintings

వర్గం:భారతీయ చిత్రకారులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:చిత్రలేఖనం
వర్గం:1880 జననాలు
వర్గం:1945 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో చిత్రకారులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా చిత్రకారులు