సఫ్దర్ జంగ్ విమానాశ్రయం

**సఫ్దర్‌జంగ్ విమానాశ్రయం**  న్యూ ఢిల్లీ నగరంలోని సఫ్దర్‌జంగ్ ప్రాంతంలో ఉన్న విమానాశ్రయం.. బ్రిటిష్ రాజ్ “విల్లింగ్డన్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్”గా స్థాపించబడింది. 1929లో ఎరోడ్రోమ్‌గా కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది. ముంబైలోని జుహూ ఎయిరోడ్రోమ్ తరువాత భారతదేశంలో రెండవ విమానాశ్రయంగా నిలిచింది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం  సమయంలో సౌత్ అట్లాంటిక్ ఎయిర్ ఫెర్రీ మార్గంలో భాగంగా విస్తృతంగా వినియోగించబడింది. 1947 ఇండో–పాకిస్తాన్ యుద్ధ సమయంలో కూడా ఉపయోగించారు. లుటియన్స్ ఢిల్లీ సరిహద్దులో ఉన్న ఈ విమానాశ్రయం ప్రస్తుతం న్యూ ఢిల్లీ నగరం మధ్యలో ఉంది.  జెట్ ఎయిర్క్రాఫ్ట్ వంటి కొత్త పెద్ద విమానాలకు మద్దతు ఇవ్వలేకపోవడంతో, 1960ల చివరి నాటికి కార్యకలాపాలు పూర్తిగా పాలమ్ విమానాశ్రయానికి మార్చబడే వరకు ఇది 1962 వరకు నగరం యొక్క ప్రధాన విమానాశ్రయంగా ఉండిపోయింది.

1928లో ఇక్కడ ఢిల్లీ ఫ్లయింగ్ క్లబ్ స్థాపించబడింది. ‘డెల్హీ’, ‘రోషనారా’ అనే పేర్లతో రెండు హావిల్లాండ్ మోత్ విమానాలు వినియోగించబడ్డాయి. 2001 వరకు విమానాశ్రయం గా  పనిచేసింది. 2002 జనవరిలో 9/11 అనంతరం  భద్రతా కారణాల వల్ల ప్రభుత్వం విమాన కార్యకలాపాలు నిలిపివేసింది. ప్రస్తుతం క్లబ్ విమాన సంరక్షణ కోర్సులు మాత్రమే నిర్వహిస్తుంది. ఇది ప్రధానంగా వీవీఐపీ హెలికాప్టర్ ప్రయాణాల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది. రాష్ట్రపతి, ప్రధాన మంత్రి ఇండిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి వెళ్లేటప్పుడు ఇక్కడి నుంచి హెలికాప్టర్ ప్రయాణిస్తారు.. 190 ఎకరాల ప్రాంగణంలో రాజీవ్ గాంధీ భవన్ ఉంది. ఇందులో పౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ , ఎయిర్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (ఏఏఐ)  ప్రధాన కార్యాలయం ఉన్నాయి. .

## చరిత్ర.
విల్లింగ్డన్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్ పేరు  వైస్రాయ్ , భారత గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ విల్లింగ్డాన్వైస్రాయ్ లార్డ్ విల్లింగ్డన్ గౌరవార్థం పెట్టబడింది. గురుచరణ్ సింగ్, రామ్ సింగ్ కబ్లీ, సర్ శోభా సింగ్  నిర్మాణంలో పాల్గొన్నారు. మొదట గడ్డి రన్‌వేలు, టెంట్లు మాత్రమే ఉండేవి.మొదటి ఎయిర్ మెయిల్ విమానం 1918 నవంబర్ 30న వచ్చింది.అదే సంవత్సరంలో లండన్–కైరో–ఢిల్లీ విమానం దిగింది. 1927లో మొదటి వాణిజ్య విమానం దిగిన తరువాత పూర్తి మౌలిక సదుపాయాలు ఏర్పడ్డాయి. 1928లో విల్లింగ్డన్ ఎయిర్‌పోర్ట్‌గా పేరు మార్చబడింది..

1941లో బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీఎయిర్‌బోర్న్ యూనిట్లను ఏర్పాటు చేసినప్పుడు విమానాశ్రయం  నైరుతి మూలలో ఎయిర్ ల్యాండింగ్ స్కూల్ ప్రారంభమైంది. భారతదేశపు తొలి పారా ట్రూపర్లు ఇక్కడ శిక్షణ పొందారు. ఇందులో మొదటి భారతీయ పారాట్రూపర్, లెఫ్టినెంట్ (తరువాత కల్నల్ ఏజీ రంజరాజ్, ఎంవీసీ, (ఇండియన్ మెడికల్ సర్వీస్), 152 (ఇండియన్ పారాచూట్ బెటాలియన్) రెజిమెంటల్ మెడికల్ ఆఫీసర్ ఉన్నారు

; యూనిట్లు

* ఎయిర్ హెడ్ క్వార్టర్స్ ఇండియా కమ్యూనికేషన్ స్క్వాడ్రన్ ఆర్ఏఎఫ్
* బేస్ ఎయిర్ ఫోర్సెస్, సౌత్ఈస్ట్ ఆసియా కమ్యూనికేషన్ స్క్వాడ్రన్ RAF
* ప్రధాన కార్యాలయం ఎయిర్ కమాండ్ సౌత్ఈస్ట్ ఆసియా (కమ్యూనికేషన్ స్క్వాడ్రన్ RAF) 

### స్వాతంత్య్రానంతరం
[thumb|200x200px|సఫ్దర్జంగ్ విమానాశ్రయం, [భారత విమానాశ్రయాల ప్రాధికార సంస్థ|ఎయిర్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా.]]
1947లో స్వాతంత్య్రం తరువాత, విల్లింగ్డన్కు సమీపంలోని సఫ్దర్జంగ్ సమాధి పేరు మీద సఫ్దర్ జంగ్ గా  పేరు మార్చారు, ఇది విమానాశ్రయానికి వెనుక వైపు ఉంటుంది. పశ్చిమ దిశగా  అప్పుడు నగరం శివార్లలో పాలమ్ విమానాశ్రయం వచ్చే దాకా , ఇది రెండు దశాబ్దాలకు పైగా ఢిల్లీ ప్రధాన విమానాశ్రయంగా కొనసాగింది.  రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో పాలమ్ ఆర్ఏఎఫ్ స్టేషన్ గా  ప్రారంభమైన పాలమ్ విమానాశ్రయం ఇప్పుడు చాలా విస్తరించబడింది. పాలం  ప్రాంతంలోసారి  కొత్త విమానాశ్రయం అభివృద్ధి చేయబడింది. ఇది ప్రస్తుతం. ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం అని పిలువబడుతొంది. సఫ్దర్ జంగ్ వద్ద  ట్రాఫిక్ పెరగడం వల్ల 1962లో ప్రయాణీకుల కార్యకలాపాలు మార్చబడ్డాయి. ఇది ఇప్పటికీ సాధారణ విమానయాన ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించబడుతోంది . చిన్న ప్రొపెల్లర్ విమానాలు విమానాశ్రయం నుండి టేకాఫ్, సమీప ఫ్లైఓవర్ కారణంగా విమానాలు జాగ్రత్తగా దిగాలి. విమానాలు దిగేటప్పుడు హెచ్చరించబడతాయి. ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం న్యూఢిల్లీకి సేవలు అందించే విమానాశ్రయం-నాలుగు రన్వేలు , అరవైకి పైగా దేశీయ , అంతర్జాతీయ విమానయాన సంస్థలతో చాలా పెద్ద విమానాశ్రయం.

2001లో 9/11 తరువాత గృహ మంత్రిత్వ శాఖ సఫ్దర్ జంగ్  విమానాశ్రయాన్ని  భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా,  అన్ని ప్రజా విమాన కార్యకలాపాలకు  మూసివేసింది . అత్యవసర వినియోగానికి మాత్రమే కేటాయించింది. 2002లో పబ్లిక్ ఫ్లయింగ్ నిలిపివేయబడింది. ఢిల్లీ ఫ్లయింగ్ క్లబ్ విమానాలు హిసార్ విమానాశ్రయానికి మార్చబడ్డాయి. ప్రస్తుతం వీవీఐపీ హెలికాప్టర్ ప్రయాణాలకు ఉపయోగిస్తారు. విదేశీ పర్యటనల సందర్భంగా ప్రధాన మంత్రి ఇక్కడే వీడ్కోలు స్వీకరిస్తారు. నెలకు 80–90 హెలికాప్టర్ కదలికలు నమోదవుతాయి. పంజాబ్, హర్యానా వంటి రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రుల చిన్న విమానాల కోసం కూడా ఈ ఎయిర్స్ట్రిప్ ఉపయోగించబడుతుంది, . అప్పుడప్పుడు ఎయిర్పోర్ట్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా, హెలికాప్టర్ సర్వీస్ కంపెనీ పవన్ హన్స్ ద్వారా కూడా వాడబడుతుంది. 

**2010 కామన్ వెల్త్ క్రీడలు** 

2010 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ సందర్భంగా పార్క్–అండ్–రైడ్ సౌకర్యంగా ఉపయోగించారు. 1,70,000 చ.మీ. విస్తీర్ణంలో పార్కింగ్ ఏర్పాటు చేశారు. 3,000 కార్లు, 6,000 ద్విచక్ర వాహనాలు, 450 బస్సులు నిలిపే సామర్థ్యం కలిగింది. ఎన్‌డిఎంసి రోడ్లు, జెర్సీ బారియర్‌లు నిర్మించింది. సమయంలో, జవహర్లాల్ నెహ్రూ స్టేడియానికి వెళ్లేవారికి వాహనాలను నిలుపుకోవటానికి దీనిని పార్క్-అండ్-రైడ్ సదుపాయంగా ఉపయోగించారు. ఏడాది పొడవునా సాగిన ప్రాజెక్టులో, ఎన్డిఎంసి ఈ ప్రాంతం  విస్తృతంగా పునరుద్ధరించబడింది, ఇందులో విమానాశ్రయ ప్రాంగణంలో కొత్త రహదారుల నిర్మాణం,  ప్రధాన టార్మాక్ ,  తాత్కాలిక పార్కింగ్ ప్రాంతం మధ్య జెర్సీ అడ్డంకులను ఏర్పాటు చేయడం వంటివి ఉన్నాయి.

**ప్రత్యేక సొరంగ మార్గం**

ప్రధాన మంత్రి నివాసం 7 లోక్ కల్యాణ్ మార్గ్ నుంచి సఫ్దర్‌జంగ్ విమానాశ్రయానికి 1.5 కి.మీ సొరంగ మార్గం నిర్మించబడింది. 2010లో ప్రారంభమై 2014 జూలైలో పూర్తయింది. నరేంద్ర మోదీ దీన్ని వినియోగించిన తొలి ప్రధాన మంత్రి.

ఈ విమానాశ్రయానికి సమీపంలో ఉన్న నివాస ప్రాంతాలు:  జోర్బాగ్, లక్ష్మీబాయి నగర్, విమానాశ్రయ అథారిటీ ఉద్యోగులు నివసించే ఐఎన్ఏ కాలనీ ,  సరోజిని నగర్.

## సౌకర్యాలు.
*రాజీవ్ గాంధీ భవన్*  లోపౌర విమానయాన మంత్రిత్వ శాఖ, ఎయిర్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియాప్రధాన కార్యాలయం ఉన్నాయి. .. ఇందిరా గాంధీ రాష్ట్రీయ ఉరాన్ అకాడమీ ఢిల్లీ అనుసంధాన కార్యాలయం విమానాశ్రయం యొక్క పరిపాలనా విభాగంలో ఉంది.

డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ ప్రధాన కార్యాలయం విమానాశ్రయానికి ఎదురుగా ఉంది. .

2023లో “ఉడాన్ భవన్” కార్యాలయ భవనం ప్రారంభమైంది. విమాన ప్రమాద విచారణ బ్యూరో ప్రధాన కార్యాలయం అక్కడే ఉంది.

గతంలో విమాన ప్రమాద విచారణ బ్యూరో  ప్రధాన కార్యాలయం విమానాశ్రయ ప్రాంగణంలో  వేరే చోట ఉండేది.

ప్రధాన మంత్రి నివాసం, 7 ఆర్సిఆర్ (ఇప్పుడు 7, లోక్ కల్యాణ్ మార్గ్) నుండి సఫాదర్జంగ్ విమానాశ్రయానికి ప్రత్యేక లింక్ ఉంది. సఫ్దర్జంగ్ విమానాశ్రయం వివిఐపిలు ఢిల్లీ నుండి బయటకు ప్రయాణించేటప్పుడు ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి,  విమాన మార్గంగా పనిచేస్తుంది.

## ప్రమాదాలు, సంఘటనలు

* 1970 డిసెంబర్ 5న జమైర్ సంస్థకు చెందిన డగ్లస్ డీసీ–3 విమానం టేకాఫ్ అనంతరం ఇంజిన్ వైఫల్యం కారణంగా కూలింది. 16 మందిలో 5 మంది మరణించారు. ఈ విమానం షెడ్యూల్ కాని ప్రయాణీకుల విమానాన్ని నడుపుతోంది. 
* 1980 జూన్ 23నసంజయ్ గాంధీ విమాన ప్రమాదంలో మరణించారు. ఢిల్లీ ఫ్లయింగ్ క్లబ్ కొత్త విమానం నడుపుతుండగా నియంత్రణ కోల్పోయి కూలింది. కెప్టెన్ సుభాష్ సక్సేనా కూడా మరణించారు.
* 1971–72లో టైగర్ మోత్ శిక్షణ విమానం కూలి ఇద్దరు శిక్షణ పైలట్లు మరణించారు.వారి పేర్లు  రాజిందర్ భాటియా, పవార్. 

## ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతి
హెర్జే రచించిన “*[[టిన్ టిన్|ది అడ్వెంచర్స్ ఆఫ్]] టిన్టిన్* కామిక్స్,  టిన్ టిన్  ఇన్ టిబెట్ లో  ఈ విమానాశ్రయం ప్రస్తావించబడింది. అందులో టింటిన్, స్నోయీ, కెప్టెన్ హ్యాడాక్ విల్లింగ్డన్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్ నుంచి ప్రయాణిస్తారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* సఫ్దర్జంగ్ ఎయిర్పోర్ట్ టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా పై గొడవలు.
* ఢిల్లీ ఫ్లయింగ్ క్లబ్, వెబ్సైట్

## గ్రంథము
* 

## బాహ్య మూలాలు

* Safdarjung Airport  13 October 2006 at the Wayback Machine at Airports Authority of India (సఫ్దర్జంగ్ విమానాశ్రయం ఆర్కైవ్ చేయబడింది 13 అక్టోబర్ 2006 at the వేబ్యాక్ మెషిన్ at ఎయిర్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (AAI) 

## మూలాలు
వర్గం:భారతదేశంలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata