బిల్ క్లింటన్

**విలియం జెఫెర్సన్** క్లింటను** (నె **3వ బ్లైతు**;** 1946 ఆగస్టు 19న జన్మించారు) ఒక అమెరికను రాజకీయవేత్త, న్యాయవాది  1993 నుండి 2001 వరకు 42వ యునైటెడు స్టేట్సు అధ్యక్షుడుగా ఉన్నారు. డెమోక్రటికు పార్టీ సభ్యుడైన ఆయన గతంలో 1977 నుండి 1979 వరకు అటార్నీ జనరల్ ఆఫ్ అర్కాన్సాసుగా, 1979 నుండి 1981 వరకు అర్కాన్సాసు గవర్నరుగా. 1983 నుండి 1992 వరకు ఆర్కాన్సాసు గవర్నరుగా పనిచేశారు. సెంట్రిస్టు "మూడవ మార్గం" రాజకీయ తత్వశాస్త్రాన్ని ప్రతిబింబించే విధానాలను కలిగి ఉన్న క్లింటను, న్యూ డెమోక్రాటుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

అర్కాన్సాసు‌లో పుట్టి పెరిగిన క్లింటను 1968లో జార్జి‌టౌను విశ్వవిద్యాలయం నుండి తరువాత యేల్ లా స్కూలు నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. అక్కడ ఆయన తన కాబోయే భార్య హిల్లరీ రోధమ్ను కలిశాడు. లా స్కూలు నుండి పట్టా పొందిన తర్వాత క్లింటను అర్కాన్సాసుకు తిరిగి వచ్చి రాష్ట్ర అటార్నీ జనరలు‌గా ఎన్నికలలో గెలిచాడు. ఆ తర్వాత రెండు వరుస పదవీకాలాలు అర్కాన్సాసు గవర్నరు‌గా ఎన్నికయ్యాడు. గవర్నరు‌గా ఆయన రాష్ట్ర విద్యా వ్యవస్థను సమూలంగా మార్చి నేషనలు గవర్నర్సు అసోసియేషనుకి చైర్మనుగా పనిచేశాడు. క్లింటను 1992 ఎన్నికలలో అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. ప్రస్తుత రిపబ్లికను అధ్యక్షుడు జార్జి హెచ్. డబ్ల్యు. బుష్‌ను ఓడించి. స్వతంత్ర వ్యాపారవేత్త రాస్ పెరోటును ఓడించారు. బేబీ బూమరు తరంలో జన్మించిన మొదటి అధ్యక్షుడు, రెండు పూర్తి పదవీకాలాలకు సేవలందించిన వారిలో చిన్నవాడిగా ఉన్నారు.

అమెరికను చరిత్రలో శాంతియుత ఆర్థిక విస్తరణలో క్లింటను రెండవ అతి పొడవైన కాలానికి అధ్యక్షత వహించారు. ఆయన నార్తు అమెరికను ఫ్రీ ట్రేడు అగ్రిమెంటు, హింసాత్మక నేర నియంత్రణ, చట్ట అమలు చట్టం మీద సంతకం చేశాడు కానీ జాతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్కరణ కోసం తన ప్రణాళికను ఆమోదించడంలో విఫలమయ్యాడు. 1990ల మధ్యకాలం నుండి ఆయన తన దేశీయ విధానంలో మరింత సంప్రదాయవాదంగా మారడంతో సైద్ధాంతిక పరిణామాన్ని ప్రారంభించాడు. వ్యక్తిగత బాధ్యత, పని అవకాశాల చట్టం, రాష్ట్ర పిల్లల ఆరోగ్య బీమా కార్యక్రమం, ఆర్థిక సడలింపు చర్యలకు మద్దతు ఇచ్చి సంతకం చేశాడు. ఆయన రూత్ బాడరు గిన్సుబర్గు, స్టీఫెను బ్రేయరులను యుఎస్ సుప్రీంకోర్టుకి నియమించాడు. విదేశాంగ విధానంలో, క్లింటను బోస్నియను, కొసావో యుద్ధంలలో యుఎస్ సైనిక జోక్యానికి ఆదేశించాడు. చివరికి డేటను శాంతి ఒప్పందం మీద సంతకం చేశాడు. తూర్పు ఐరోపాలో నాటో విస్తరణ కోసం కూడా అతను పిలుపునిచ్చాడు. అనేక మాజీ వార్సా ఒప్పందం సభ్యులు తన అధ్యక్ష పదవిలో నాటోలో చేరారు. మధ్యప్రాచ్యంలో క్లింటను విదేశాంగ విధానంలో ఆయన ఇరాకు లిబరేషను చట్టం మీద సంతకం చేశాడు ఇది సద్దాం హుస్సేన్కు వ్యతిరేకంగా ఉన్న సమూహాలకు సహాయం చేసింది. ఇజ్రాయెలు-పాలస్తీనా శాంతి ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి ఆయన ఓస్లో I ఒప్పందం, క్యాంపు డేవిడు సమ్మిటులలో కూడా పాల్గొన్నారు. ఉత్తర ఐర్లాండు శాంతి ప్రక్రియకు సహాయం చేశారు.

1996 ఎన్నికలలో క్లింటను తిరిగి ఎన్నికయ్యారు, రిపబ్లికను అభ్యర్థి బాబు డోలును ఓడించి రిఫార్ము పార్టీ నామినీ రాస్ పెరోటు‌ను తిరిగి ఎన్నికయ్యారు. తన రెండవ పదవీకాలంలో, క్లింటను శాశ్వత సాధారణ వాణిజ్యాన్ని ఉపయోగించుకున్నారు. క్లింటను–లెవిన్స్కీ కుంభకోణం ఆయన రెండవ పదవీకాల విజయాలను కప్పివేసింది. 1998 ప్రారంభంలో అతను వైట్ హౌస్ ఇంటర్ను మోనికా లెవిన్స్కీతో పద్దెనిమిది నెలల లైంగిక సంబంధంలో ఉన్నట్లు వెల్లడైంది. ఈ కుంభకోణం ఏడాది పొడవునా తీవ్రమైంది, డిసెంబరు‌లో క్లింటను‌ను హౌసు ఆఫ్ రిప్రజెంటేటివ్సు అభిశంసించినప్పుడు. ఆండ్రూ జాన్సను తర్వాత అభిశంసించబడిన మొదటి అమెరికా అధ్యక్షుడు అయ్యాడు. సభ ఆమోదించిన రెండు అభిశంసన కథనాలు అసత్య సాక్ష్యం, క్లింటను అధ్యక్ష పదవి అధికారాలను ఉపయోగించి న్యాయాన్ని అడ్డుకోవడం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. 1999 జనవరిలో క్లింటను అభిశంసన విచారణ సెనేటులో ప్రారంభమైంది. అక్కడ రెండు నెలల తర్వాత రెండు ఆరోపణల మీద ఆయన నిర్దోషిగా విడుదలయ్యారు. క్లింటను అధ్యక్ష పదవిలో చివరి మూడు సంవత్సరాలలో 1999 జనవరిలో క్లింటను మీద అభిశంసన విచారణ సెనేటులో ప్రారంభమైంది. రెండు నెలల తర్వాత రెండు ఆరోపణల మీద ఆయన నిర్దోషిగా విడుదలయ్యారు. క్లింటను అధ్యక్ష పదవిలో చివరి మూడు సంవత్సరాలలో, కాంగ్రెసు బడ్జెటు, ఆఫీసు బడ్జెటు మిగులును నివేదించింది - 1969 తర్వాత ఇదే మొదటి, ఏకైక మిగులు.

క్లింటను 2001లో ఏ అమెరికా అధ్యక్షుడి కంటే అత్యధిక ఆమోద రేటింగు‌తో పదవీ విరమణ చేశారు. యుఎస్ అధ్యక్షుల చారిత్రక ర్యాంకింగ్సులో ఆయన అధ్యక్ష పదవి మధ్య నుండి ఉన్నత శ్రేణిలో ఉంది. ఆయన వ్యక్తిగత ప్రవర్తన, దుష్ప్రవర్తన ఆరోపణలు ఆయనను గణనీయమైన పరిశీలనకు గురి చేశాయి. పదవిని విడిచిపెట్టినప్పటి నుండి, క్లింటను బహిరంగ ప్రసంగం, మానవతావాద పనిలో పాలుపంచుకున్నారు. హేఇవి/ఎయిడ్సు నివారణ, గ్లోబలు వార్మింగు వంటి అంతర్జాతీయ కారణాలను పరిష్కరించడానికి ఆయన క్లింటను ఫౌండేషనును సృష్టించారు. 2009లో హైతీకి ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రత్యేక రాయబారిగా నియమితులయ్యారు. 2010 హైతీ భూకంపం తర్వాత. క్లింటను జార్జి డబల్యూ. బుష్, బరాక్ ఒబామా లతో కలిసి క్లింటను బుష్ హైతీ ఫండును స్థాపించారు. ఆయన డెమోక్రటికు పార్టీ రాజకీయాల్లో చురుకుగా ఉన్నారు. తన భార్య 2008, 2016 అధ్యక్ష ప్రచారాల కోసం ప్రచారం చేస్తున్నారు.2024 డిసెంబరులో జిమ్మీ కార్టర్ జిమ్మీ కార్టరు మరణం, రాష్ట్ర అంత్యక్రియలు తర్వాత, ఆయన తొలి-కాలపు జీవించి ఉన్న మాజీ అమెరికా అధ్యక్షుడు మరియు 20వ శతాబ్దంలో పనిచేసిన ఏకైక అధ్యక్షుడు.

## ప్రారంభ జీవితం - కెరీర్

క్లింటను 1946 ఆగస్టు 19న హోపు, అర్కాన్సాసులోని జూలియా చెస్టరు హాస్పిటలు‌లో విలియం జెఫెర్సను బ్లైతు IIIగా జన్మించాడు. ఆయన విలియం జెఫెర్సను కుమారుడు బ్లైతు జూనియరు, ఒక ట్రావెలింగు సేల్సు‌మ్యాను, ఆయన పుట్టడానికి మూడు నెలల ముందు ఆటోమొబైలు ప్రమాదంలో మరణించాడు. వర్జీనియా డెల్ కాసిడీ (తరువాత వర్జీనియా కెల్లీ). ఆయన తల్లిదండ్రులు 1943 సెప్టెంబరు 4న వివాహం చేసుకున్నారు. కానీ ఈ యూనియను తరువాత ద్వి-వివాహంగా నిరూపించబడింది. ఎందుకంటే బ్లైతు అప్పటికే ఆయన నాల్గవ భార్యను వివాహం చేసుకున్నాడు. బిల్ జన్మించిన వెంటనే వర్జీనియా నర్సింగు చదువుకోవడానికి న్యూ ఓర్లీన్సుకి వెళ్లింది. ఆయనను హోపు‌లో తన తల్లిదండ్రులు ఎల్డ్రిడ్జు, ఎడితు కాసిడీతో వదిలివేసింది. ఆమె ఒక చిన్న కిరాణా దుకాణాన్ని నడిపింది. దక్షిణ యునైటెడు స్టేట్సు జాతిపరంగా వేరు చేయబడిన సమయంలో, క్లింటను తాతామామలు క్రెడిటు మీద అన్ని జాతుల ప్రజలకు వస్తువులను అమ్మారు. 1950లో బిల్ తల్లి నర్సింగు స్కూలు నుండి తిరిగి వచ్చి రోజరు క్లింటను సీనియరును వివాహం చేసుకుంది. ఆయన హాటు స్ప్రింగ్సు, అర్కాన్సాసులో ఆటోమొబైలు డీలర్షిపును తన సోదరుడు, ఎర్ల్ టి. రిక్సుతో కలిసి కలిగి ఉన్నాడు. కుటుంబం హాటు స్ప్రింగ్సుకు తరలివెళ్లింది 1950. ఆయన వెంటనే తన సవతి తండ్రి ఇంటిపేరును ఉపయోగించుకున్నప్పటికీ, క్లింటన్ 15 ఏళ్లు నిండే వరకు అది జరగలేదు ఆయన అధికారికంగా క్లింటను అనే ఇంటిపేరును తన పట్ల సంజ్ఞగా స్వీకరించాడు. క్లింటను తన సవతి తండ్రిని జూదగాడు, మద్యపాన బానిస అని అభివర్ణించాడు. ఆయన తన కుటుంబాన్ని క్రమం తప్పకుండా వేధించేవాడు. 14 ఏళ్ల బిల్ తన సవతి తండ్రిని "నిలబడి ఎదుర్కోవాలని" సవాలు చేసిన తర్వాతే శారీరక వేధింపులు ఆగిపోయాయి. అయితే మాటల యుద్ధం కొనసాగింది. తన పట్ల ఒక సంజ్ఞగా ఆయన అధికారికంగా క్లింటను అనే ఇంటిపేరును స్వీకరించాడు.14 ఏళ్ల బిల్ తన సవతి తండ్రిని "నిలబడి ఎదుర్కోవాలని" సవాలు చేసిన తర్వాతే శారీరక వేధింపులు ఆగిపోయాయి, అయితే మాటలతో కూడిన వేధింపులు కొనసాగాయి. రోజర్ సీనియరు మరణానికి ముందు ఆయన దుర్వినియోగ చర్యలకు బిల్ చివరికి క్షమించాడు.

హాట్ స్ప్రింగ్సు‌లో, క్లింటను సెయింటు జాన్సు కాథలికు ఎలిమెంటరీ స్కూలు, రాంబులు ఎలిమెంటరీ స్కూల్సె గ్రిగేటెడు, హాటు స్ప్రింగ్సు హై స్కూలులో చదువుకున్నాడు. అక్కడ ఆయన చురుకైన విద్యార్థి నాయకుడు, ఆసక్తిగల రీడరు సంగీతకారుడు. క్లింటను కోరసు‌లో ఉన్నాడు. టెనరు సాక్సోఫోను వాయించాడు. రాష్ట్ర బ్యాండు సాక్సోఫోను విభాగంలో మొదటి కుర్చీని గెలుచుకున్నాడు. ఉన్నత పాఠశాలలో ఉన్నప్పుడు, క్లింటను జాజ్ త్రయం, ది 3 కింగ్సు‌లో రెండు సంవత్సరాలు ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. ఆయన విజయవంతమైన ప్రొఫెషనలు పియానిస్టు అయ్యాడు.

1961లో క్లింటను ఫ్రీమాసన్రీతో అనుబంధంగా ఉన్న యువజన సంఘం ఆర్డరు ఆఫ్ డెమోలే హాటు స్ప్రింగ్సు చాప్టరు‌లో సభ్యుడయ్యాడు. కానీ ఆయన ఎప్పుడూ ఫ్రీమాసను కాలేదు. ఆయన క్లుప్తంగా తన జీవితాన్ని సంగీతానికి అంకితం చేయాలని భావించాడు. కానీ ఆయన సంగీత నైపుణ్యాలు ఉత్తమ సంగీతకారుల నైపుణ్యాలకు ఎప్పటికీ సరిపోలవని భావించాడు, కాబట్టి బదులుగా రాజకీయాలను అనుసరించాడు.

క్లింటను తన లాటిను తరగతిలో ఒక మాక్ ట్రయలు‌లో పురాతన రోమను సెనేటరు కాటిలైను రక్షణను వాదించడానికి సవాలును స్వీకరించినప్పుడు హాటు స్ప్రింగ్సు హైలో చట్టం మీద ఆసక్తిని ప్రారంభించాడు. తన "అభివృద్ధి చెందుతున్న వాక్చాతుర్యం, రాజకీయ నైపుణ్యాలను" ఉపయోగించుకున్న బలమైన రక్షణ తర్వాత, ఆయన లాటిను ఉపాధ్యాయురాలు ఎలిజబెతు బక్‌తో ఇలా అన్నాడు. "ఏదో ఒక రోజు తాను చట్టం చదువుతానని ఆయనకు అర్థమైంది".

క్లింటను తన జీవితంలో రెండు ప్రభావవంతమైన క్షణాలను గుర్తించాడు. రెండూ 1963లో జరిగాయి, ఇవి ప్రజా వ్యక్తిగా మారాలనే తన నిర్ణయానికి దోహదపడ్డాయి. ఒకటి బాయ్సు నేషను సెనేటరు‌గా అధ్యక్షుడు జాన్ ఎఫ్. కెన్నెడీని కలవడానికి వైట్ హౌస్కి ఆయన చేసిన సందర్శన. మరొకరు మార్టిను లూథరు కింగు జూనియరు 1963లో చేసిన "నాకు ఒక కల ఉంది" ప్రసంగాన్ని టీవీలో చూస్తున్నారు. అది ఆయన ఎంతగానో ఆకట్టుకుంది, తరువాత ఆయన దానిని గుర్తుంచుకున్నాడు.
## కళాశాల - న్యాయ పాఠశాల సంవత్సరాలు
### జార్జ్‌టౌన్ విశ్వవిద్యాలయం

స్కాలరు‌షిప్పు‌ల సహాయంతో క్లింటను వాషింగ్టను, డి.సి.లోని జార్జిటౌను విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూలు ఆఫ్ ఫారిను సర్వీసులో చేరారు. 1968లో విదేశీ సేవలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ పట్టా పొందారు. క్లింటన్ దరఖాస్తు చేసుకున్న ఏకైక విశ్వవిద్యాలయం జార్జ్‌టౌన్.

1964 - 1965ల క్లింటను తరగతి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికలలో గెలిచారు. 1964 నుండి 1967 వరకు ఆయన అర్కాన్సాసు సెనేటరు జె. కార్యాలయంలో ఇంటర్ను, తరువాత గుమస్తాగా పనిచేశాడు. విలియం ఫుల్‌బ్రైటు. కళాశాలలో ఉన్నప్పుడు. ఆయన సేవా సమాజానికి సోదరుడయ్యాడు ఆల్ఫా ఫై ఒమేగా, ఫై బీటా కప్పాకు ఎన్నికయ్యారు. ఆయన కప్పా కప్పా సై గౌరవ బ్యాండు సోదరభావంలో సభ్యుడు.
### ఆక్స్‌ఫర్డ్
1968లో జార్జ్‌టౌను నుండి పట్టభద్రుడైన తర్వాత, క్లింటను యూనివర్సిటీ కాలేజ్, ఆక్స్‌ఫర్డులో రోడ్సు స్కాలర్‌షిప్పు గెలుచుకున్నాడు. అక్కడ ఆయన మొదట తత్వశాస్త్రం, రాజకీయాలు మరియు ఆర్థిక శాస్త్రంలో బి.ఫిల్. చదివాడు, కానీ రాజకీయాల్లో బి.లిట్.కి, చివరికి రాజకీయాల్లో బి.ఫిల్.కి బదిలీ అయ్యాడు. క్లింటను డ్రాఫ్టు కారణంగా రెండవ సంవత్సరం తిరిగి వస్తాడని ఊహించలేదు. అందువలన ఆయన కార్యక్రమాలను మార్చుకున్నాడు; ఈ రకమైన కార్యాచరణ ఆయన బృందంలోని ఇతర రోడ్సు స్కాలర్‌లలో సాధారణం. యేల్ లా స్కూలులో చదువుకోవడానికి ఆయనకు అవకాశం లభించింది. కాబట్టి ఆయన యునైటెడు స్టేట్సుకు తిరిగి రావడానికి ముందుగానే వెళ్లిపోయాడు. ఆక్స్ఫర్డు నుండి డిగ్రీని పొందలేదు.

క్లింటను ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో ఉన్న సమయంలో తోటి అమెరికను రోడ్సు స్కాలరు ఫ్రాంకు అల్లెరు‌తో స్నేహం చేశాడు. 1969లో అల్లెరు వియత్నాం యుద్ధానికి మోహరింపును తప్పనిసరి చేస్తూ డ్రాఫ్టు లేఖను అందుకున్నాడు. 1971లో జరిగిన అల్లెరు ఆత్మహత్య క్లింటను మీద ప్రభావవంతమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. బ్రిటిషు రచయిత్రి, స్త్రీవాది సారా మైట్లాండు క్లింట గురించి ఇలా అన్నారు. "1969 వేసవి కాలంలో బిల్, ఫ్రాంకు అల్లెరు నన్ను వాల్టను స్ట్రీటు‌లోని ఒక పబ్‌కి తీసుకెళ్లి వియత్నాం యుద్ధం గురించి నాతో మాట్లాడిన విషయం నాకు గుర్తుంది. నాకు దాని గురించి ఏమీ తెలియదు, ఫ్రాంకు పౌరులను నాపలు చేయడం గురించి వివరించడం ప్రారంభించినప్పుడు నేను ఏడవడం ప్రారంభించాను. చెడుగా భావించడం సరిపోదని బిల్ చెప్పాడు. ఉదారవాద సున్నితత్వాలు అనే ఆలోచనను నేను మొదటిసారి ఎదుర్కొన్నాను సరిపోలేదు. మీరు అలాంటి వాటి గురించి ఏదైనా చేయాలి". క్లింటను ఆక్స్‌ఫర్డు యూనివర్సిటీ బాస్కెట్బాలు ‌క్లబ్బులో సభ్యుడు, ఆక్స్‌ఫర్డు యూనివర్సిటీ రగ్బీ యూనియను జట్టు తరపున కూడా ఆడాడు.

1994లో క్లింటను అధ్యక్షుడిగా ఉన్నప్పుడు. ఆయన ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరు ఆఫ్ సివిల్ లా డిగ్రీ, ఫెలోషిప్పు‌ను అందుకున్నారు, ప్రత్యేకంగా "ప్రపంచ శాంతి కోసం ధైర్యవంతుడు, అవిశ్రాంత ఛాంపియను"గా ఉండటం, "తన భార్యలో శక్తివంతమైన సహకారి" ఉండటం, "అంగీకరించబడిన బడ్జెటు‌ను నిరోధించే గ్రిడ్లాకు‌ను పరిష్కరించడంలో ఆయన సాధించిన విజయానికి సాధారణ ప్రశంసలు" గెలుచుకున్నందుకు.
### వియత్నాం యుద్ధ వ్యతిరేకత - ముసాయిదా వివాదం
వియత్నాం యుద్ధ సమయంలో క్లింటను 1968 - 1969లో ఇంగ్లాండ్‌లో ఉన్నప్పుడు విద్యా ముసాయిదా వాయిదాలను అందుకున్నాడు. ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో ఉన్నప్పుడు ఆయన వియత్నాం యుద్ధ నిరసనలులో పాల్గొన్నాడు. 1969 అక్టోబరులో వియత్నాంలో యుద్ధాన్ని ముగించడానికి తాత్కాలిక నిషేధం కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించాడు. ఆయన యుఎస్‌లో లా స్కూలు‌లో చేరాలని ప్లాను చేస్తున్నాడు. ఆయన తన వాయిదా. నేషనలు గార్డు, ఎయిర్ ఫోర్సు ఆఫీసరు క్యాండిడేటు స్కూలులలో పదవులు పొందడానికి క్లింటను విఫలయత్నం చేశాడు. ఆపై ఆయన యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అర్కాన్సాసులోని రిజర్వు ఆఫీసర్సు ట్రైనింగు కార్ప్సు (ఆర్‌ఒటిసి) ప్రోగ్రాం‌లో చేరడానికి ఏర్పాట్లు చేసుకున్నాడు.

అతను తరువాత ఆర్‌ఒటిసిలో చేరకూడదని నిర్ణయించుకున్నాడు, ఈ కార్యక్రమానికి బాధ్యత వహించే అధికారికి రాసిన లేఖలో తాను యుద్ధాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నానని, కానీ వియత్నాంలో సేవ చేయకుండా ఉండటానికి ఆర్‌ఒటిసి, నేషనలు గార్డు లేదా రిజర్వు సేవను ఉపయోగించడం గౌరవప్రదంగా లేదని చెప్పాడు. తాను యుద్ధాన్ని వ్యతిరేకించినందున తాను యూనిఫాంలో సేవ చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా పనిచేయనని, కానీ తనను తాను డ్రాఫ్టు‌కు లోబడి చేసుకుంటానని, "వ్యవస్థలో నా రాజకీయ సామర్థ్యాన్ని కొనసాగించడానికి" ఒక మార్గంగా మాత్రమే ఎంపిక చేయబడితే సేవ చేస్తానని అతను ఇంకా పేర్కొన్నాడు. క్లింటన్ డ్రాఫ్ట్ కోసం నమోదు చేసుకున్నాడు మరియు అధిక సంఖ్యలో (311) అందుకున్నాడు, అంటే ఎవరి పుట్టినరోజులు 1 నుండి 310 వరకు సంఖ్యలుగా డ్రా చేయబడ్డాయో వారు ఆయన కంటే ముందే డ్రాఫ్టు చేయబడ్డారు, దీని వలన ఆయన పిలవబడటం అసంభవం. (వాస్తవానికి, అత్యధికంగా డ్రాఫ్ట్ చేయబడిన సంఖ్య 195.) కల్నలు క్లింటను ఆర్‌ఒటిసి దరఖాస్తుతో సంబంధం ఉన్న ఆర్మీ అధికారి యూజీను హోమ్స్, 1992 అధ్యక్ష ఎన్నికల ప్రచారంలో నోటరైజు ప్రకటన విడుదల చేశారు. క్లింటను డ్రాఫ్టు‌ను నివారించడానికి పరిస్థితిని తారుమారు చేయడానికి ప్రయత్నించాడని తాను అనుమానిస్తున్నానని పేర్కొన్నారు.
### లా స్కూల్
ఆక్స్‌ఫర్డు తర్వాత, క్లింటను యేల్ లా స్కూలు‌లో చేరి 1973లో జ్యూరిసు డాక్టరు (జె.డి) డిగ్రీని పొందాడు. 1971లో ఆయన తన కాబోయే భార్య హిల్లరీ రోధాన్ని యేల్ లా లైబ్రరీలో కలిశాడు; ఆమె ఆయన కంటే ఒక సంవత్సరం ముందుంది. వారు డేటింగు ప్రారంభించారు. త్వరలోనే విడదీయరానివారు అయ్యారు. దాదాపు ఒక నెల తర్వాత క్లింటను కాలిఫోర్నియాలో తనతో కలిసి వెళ్లడానికి జార్జి మెక్‌గవర్ను ప్రచారం కోసం 1972 యునైటెడు స్టేట్సు అధ్యక్ష ఎన్నికల సమన్వయకర్తగా ఉండటానికి తన వేసవి ప్రణాళికలను వాయిదా వేసుకున్నారు. ఆ జంట లా స్కూలు‌కు తిరిగి వచ్చినప్పుడు న్యూ హెవెను‌లో కలిసి జీవించడంకొనసాగించారు.

క్లింటను చివరికి 1972లో రోధం‌తో కలిసి టెక్సాసు‌కు వెళ్లారు. అక్కడ మెక్‌గవర్ను ప్రయత్నానికి నాయకత్వం వహించే ఉద్యోగాన్ని చేపట్టారు. ఆయన లెమ్మను అవెన్యూలోని ప్రచార స్థానిక ప్రధాన కార్యాలయంలో డల్లాస్లో గణనీయమైన సమయం గడిపాడు. అక్కడ ఆయనకు కార్యాలయం ఉంది. క్లింటను భవిష్యత్తులో రెండు పర్యాయాలు పనిచేసే డల్లాసు మేయరు రాన్ కిర్కు, భవిష్యత్తు టెక్సాసు గవర్నరు ఆన్ రిచర్డ్సు,,ఆ తర్వాత తెలియని టెలివిజను దర్శకుడు. చిత్రనిర్మాత స్టీవెన్ స్పీల్‌బర్గ్ లతో ఆయన పనిచేసాడు.
## కాంగ్రెసు ప్రచారంలో విఫలమైన - అర్కాన్సాసు అటార్నీ జనరలు‌గా పదవీకాలం
యేల్ లా స్కూలు నుండి పట్టభద్రుడైన తర్వాత, క్లింటన్ అర్కాన్సాస్‌కు తిరిగి వచ్చి అర్కాన్సాసు విశ్వవిద్యాలయంలో లా ప్రొఫెసరు అయ్యాడు. 1974లో ఆయన ప్రతినిధుల సభకి పోటీ చేశాడు. ప్రస్తుత రిపబ్లికను జాన్ పాల్ హామర్‌స్చ్మిడ్టుకి వ్యతిరేకంగా సంప్రదాయవాద 3వ జిల్లాలో పోటీ చేసిన క్లింటన్ ప్రచారం వాటర్‌గేటు కుంభకోణం ఫలితంగా ఏర్పడిన రిపబ్లికను వ్యతిరేక, అధికార వ్యతిరేక మానసిక స్థితితో బలపడింది. 1972లో 77 శాతం ఓట్లు పొందిన హామర్‌స్చ్మిడ్టు, క్లింటను‌ను 52 శాతం నుండి 48 శాతం తేడాతో ఓడించాడు. 1976లో క్లింటను అర్కాన్సాసు అటార్నీ జనరలుకి పోటీ చేశాడు. డెమోక్రటికు ప్రైమరీలో రాష్ట్ర కార్యదర్శి, డిప్యూటీ అటార్నీ జనరలు‌ను ఓడించి, క్లింటను సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో ఎటువంటి వ్యతిరేకత లేకుండా ఎన్నికయ్యారు. ఎందుకంటే ఏ రిపబ్లికను కూడా ఈ పదవికి పోటీ చేయలేదు.
## అర్కాన్సాస్ గవర్నర్ (1979–1981, 1983–1992)

1978లో క్లింటను అర్కాన్సాసు గవర్నరు ప్రాథమిక ఎన్నికల్లోకి ప్రవేశించారు. కేవలం 31 సంవత్సరాల వయసులో ఆయన రాష్ట్ర చరిత్రలో అతి పిన్న వయస్కుడైన గవర్నరు అభ్యర్థులలో ఒకరు. 1978లో టెక్సాకనా నుండి వచ్చిన రైతు రిపబ్లికను అభ్యర్థి లిన్ లోవును ఓడించి క్లింటను అర్కాన్సాసు గవర్నరుగా ఎన్నికయ్యారు. పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించినప్పుడు క్లింటను వయసు కేవలం 32 సంవత్సరాలు. ఆ సమయంలో దేశంలో అతి పిన్న వయస్కుడైన గవర్నరు, అర్కాన్సాసు చరిత్రలో రెండవ అతి పిన్న వయస్కుడైన గవర్నరు. తన యవ్వన ప్రదర్శన కారణంగా, క్లింటను‌ను తరచుగా "బాయ్ గవర్నరు" అని పిలుస్తారు. ఆయన విద్యా సంస్కరణల మీద పనిచేశాడు, అర్కాన్సాసు రోడ్ల నిర్వహణకు దర్శకత్వం వహించాడు. భార్య హిల్లరీ పట్టణ ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్కరణ మీద విజయవంతమైన కమిటీకి నాయకత్వం వహించింది. అయితే ఆయన పదవీకాలంలో ప్రజాదరణ లేని మోటారు వాహన పన్ను, 1980లో ఫోర్టు చాఫీలో నిర్బంధించబడిన క్యూబను శరణార్థులు (మారియలు బోటు‌లిఫ్టు నుండి) తప్పించుకోవడం మీద పౌరుల కోపం ఉన్నాయి. క్లీవు‌ల్యాండు కౌంటీలోని కింగ్సుల్యాండుకి చెందిన మన్రో స్క్వార్జు‌లోసు, 1980 డెమోక్రటికు గవర్నరు ప్రైమరీలో క్లింటను‌కు వ్యతిరేకంగా 31 శాతం ఓట్లను పోల్ చేశాడు. స్క్వార్జు‌లోసు ఊహించని ఓటర్ల సంఖ్య ఆ సంవత్సరం సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో రిపబ్లికను ఛాలెంజరు ఫ్రాంకు డి. వైటు చేతిలో క్లింటను ఓటమిని ముందే సూచించిందని కొందరు సూచించారు. క్లింటను ఒకసారి జోకు చేసినట్లుగా ఆయన దేశ చరిత్రలో అతి పిన్న వయస్కుడైన మాజీ గవర్నరు.

1981 జనవరిలో పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత, క్లింటను స్నేహితుడు బ్రూసు లిండ్సే రైటు, లిండ్సే, జెన్నింగ్సు లిటిలు రాక్ లా ఫర్ములో చేరారు.లో 1982లో ఆయన రెండవసారి గవర్నరు‌గా ఎన్నికయ్యారు. పదేళ్లపాటు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. 1986 ఎన్నికలతో అమలులోకి వచ్చిన అర్కాన్సాసు తన గవర్నరు పదవీకాలాన్ని రెండు నుండి నాలుగు సంవత్సరాలకు మార్చింది. తన పదవీకాలంలో ఆయన అర్కాన్సాసు ఆర్థిక వ్యవస్థను మార్చడానికి మరియు రాష్ట్ర విద్యా వ్యవస్థను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడ్డాడు. సీనియరు సిటిజనుల కోసం ఆయన మందుల నుండి అమ్మకపు పన్నును తొలగించి గృహ ఆస్తి-పన్ను మినహాయింపును పెంచారు. సంక్షేమ సంస్కరణ, చిన్న ప్రభుత్వం, ఉదారవాదుల మద్దతు లేని ఇతర విధానాలను సమర్థించిన డెమోక్రాట్ల సమూహం అయిన న్యూ డెమోక్రాట్సులో ఆయన ప్రముఖ వ్యక్తి అయ్యారు. డెమోక్రటికు లీడర్షిపు ‌కౌన్సిలు (డిఎల్‌సి)గా అధికారికంగా నిర్వహించబడిన న్యూ డెమోక్రాట్లు, అధ్యక్షుడు రోనాల్డ్ రీగన్ 1984లో ఘన విజయం దృష్ట్యా, జాతీయ స్థాయిలో విజయం సాధించాలంటే డెమోక్రటికు పార్టీ మరింత మధ్యేవాద రాజకీయ వైఖరిని అవలంబించాల్సిన అవసరం ఉందని వాదించారు. రీగను 1985 స్టేటు ఆఫ్ ది యూనియను అడ్రసుకు డెమోక్రటికు స్పందనను క్లింటను అందించారు. 1986 నుండి 1987 వరకు నేషనలు గవర్నర్సు అసోసియేషనుకు అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. ఆయనను అర్కాన్సాసు‌కు ఆవల ఉన్న ప్రేక్షకుల ముందుకు తీసుకువచ్చారు.

1980ల ప్రారంభంలో క్లింటను అర్కాన్సాసు విద్యా వ్యవస్థ సంస్కరణలను తన గవర్నరు పరిపాలనలో అత్యంత ప్రాధాన్యతగా చేశారు. అర్కాన్సాసు విద్యా ప్రమాణాల కమిటీకి క్లింటను భార్య హిల్లరీ అధ్యక్షత వహించారు. ఆమె న్యాయవాది, లీగలు సర్వీసెసు కార్పొరేషను చైర్‌పర్సను కూడా. ఈ కమిటీ అర్కాన్సాసు విద్యా వ్యవస్థను మార్చివేసింది. ప్రతిపాదిత సంస్కరణలలో పాఠశాలలకు ఎక్కువ ఖర్చు (అమ్మకపు పన్ను పెరుగుదల ద్వారా మద్దతు ఇవ్వబడింది). ప్రతిభావంతులైన పిల్లలకు మెరుగైన అవకాశాలు, వృత్తి విద్య, ఉన్నత ఉపాధ్యాయుల జీతాలు, ఎక్కువ కోర్సు వైవిధ్యం, తప్పనిసరి ఉపాధ్యాయ సామర్థ్య పరీక్షలు ఉన్నాయి. క్లింటను ప్రత్యేక శాసనసభ సమావేశాన్ని పిలిచిన తర్వాత 1983 సెప్టెంబరులో ఈ సంస్కరణలు ఆమోదించబడ్డాయి—ఇది అర్కాన్సాసు చరిత్రలో అతి పొడవైనది. చాలా మంది దీనిని క్లింటను గవర్నరు పదవి గొప్ప విజయంగా భావించారు. ఆయన గవర్నరు పదవికి నలుగురు రిపబ్లికను అభ్యర్థులను ఓడించాడు: లోవు (1978), వైటు (1982 - 1986), జోన్సు‌బోరో వ్యాపారవేత్తలు వుడీ ఫ్రీమాను (1984), లిటిలు రాక్ (1990) షిషీల్డు నెల్సను.

1980లలో కూడా క్లింటను దంపతుల వ్యక్తిగత, వ్యాపార వ్యవహారాలలో వైటు‌వాటరు వివాదం దర్యాప్తుకు ఆధారం అయిన లావాదేవీలు ఉన్నాయి. ఇది తరువాత ఆయన అధ్యక్ష పరిపాలనను పట్టిపీడించింది. అనేక సంవత్సరాలుగా విస్తృత దర్యాప్తు తర్వాత, అర్కాన్సాసు‌లో క్లింటను దంపతుల మీద ఎటువంటి నేరారోపణలు నమోదు కాలేదు.

కొన్ని మూలాల ప్రకారం క్లింటను తన ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో మరణశిక్ష ప్రత్యర్థి, కానీ చివరికి ఆయన స్థానాలను మార్చుకున్నాడు. అయితే 1992 నాటికి డెమొక్రాట్లు "ఇక మీద అమాయకులను రక్షించడం పట్ల అపరాధ భావన కలిగి ఉండకూడదని" క్లింటను పట్టుబడుతున్నట్లు ఆయన భావించి ఉండవచ్చు. క్లింటను గవర్నరు‌గా చివరి పదవీకాలంలో అర్కాన్సాసు దాని మొదటి మరణశిక్షలను అమలు చేసింది. 1964 నుండి (మరణశిక్ష 1976లో తిరిగి అమలు చేయబడింది). గవర్నరు‌గా 1976లో అర్కాన్సాసు‌లో మరణశిక్షను పునరుద్ధరించినప్పటి నుండి మొదటి నాలుగు మరణశిక్షలను అమలు చేశారు. పర్యవేక్షించారు: ఒకటి ఎలక్ట్రికు చైరు ద్వారా, మూడు ప్రాణాంతక ఇంజెక్షను ద్వారా. మరణశిక్ష మీద తన వైఖరి మీద దృష్టిని ఆకర్షించడానికి రికీ రే రెక్టరు వివాదాస్పద ఉరిశిక్ష షెడ్యూలు ప్రకారం జరుగుతుందని స్వయంగా ధ్రువీకరించడానికి క్లింటను 1992లో ప్రచారం మధ్యలో అర్కాన్సాసు‌కు ఇంటికి వెళ్లారు.
### కుంభకోణాలు - ఆరోపణలు
1980లలో ఆయన గవర్నరు‌గా ఉన్న సమయంలో, అర్కాన్సాసు మెనా విమానాశ్రయం ద్వారా మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా ఉండేది. సిఐఎ ఏజెంటు బారీ సీలు విమానాశ్రయం ద్వారా మూడు నుండి ఐదు బిలియన్ డాలర్ల విలువైన కొకైన్ను దిగుమతి చేసుకున్నాడని ఆరోపించబడింది. ఈ ఆపరేషను ఇరాన్-కాంట్రా వ్యవహారంతో ముడిపడి ఉంది. క్లింటను ఈ ఆపరేష గురించి తెలుసుకున్నాడని ఆరోపించబడ్డాడు. అయినప్పటికీ ఆయనకు వ్యతిరేకంగా ఏమీ నిరూపించబడలేదు. జర్నలిస్టు సాం స్మితు ఆయనను వివిధ ప్రశ్నార్థక వ్యాపార లావాదేవీలతో ముడిపెట్టాడు. క్లింటను గవర్నరు‌గా కొకైను‌ను ఉపయోగించారని జెన్నిఫరు ఫ్లవర్సు కూడా ఆరోపించాడు. ఆయన సవతి సోదరుడు రోజరు‌కు 1985లో కొకైను‌ను కలిగి ఉండటం అక్రమంగా రవాణా చేయడం కోసం జైలు శిక్ష విధించబడింది. కానీ తరువాత ఆయన సోదరుడు క్షమించాడు. ఆయన జైలు శిక్ష అనుభవించిన తర్వాత వాక్యం. అర్కాన్సాసు‌లో ఆయన సమయంలో వైటు‌వాటరు వివాదం వంటి ఇతర కుంభకోణాలు కూడా జరిగాయి క్లింటను దంపతుల రియలు ఎస్టేటు లావాదేవీలను కలిగి ఉంది. బిల్ క్లింటను అర్కాన్సాసు‌లో తీవ్రమైన లైంగిక దుష్ప్రవర్తనకు పాల్పడ్డాడు, అర్కాన్సాసు స్టేటు పోలీసును మహిళలను చేరుకోవడానికి ఉపయోగించుకున్నారనే ఆరోపణలు కూడా ఉన్నాయి. (ట్రూపర్గేటు వ్యవహారం). 1987లో జరిగిన డాన్ హెన్రీ, కెవిను ఐవ్సు హత్య క్లింటను, అర్కాన్సాసు రాష్ట్ర అధికారులు నేరాన్ని కప్పిపుచ్చారని ఆరోపించిన వివిధ కుట్ర సిద్ధాంతాలు ప్రారంభమైంది.
### 1988 డెమోక్రటిక్ ప్రెసిడెంట్ ప్రైమరీలు

1987లో, క్లింటన్ అధ్యక్ష రేసులోకి ప్రవేశిస్తారని మీడియా ఊహించింది. క్లింటన్ అర్కాన్సాస్ గవర్నర్‌గా కొనసాగాలని నిర్ణయించుకున్నారు (గవర్నర్ పదవికి హిల్లరీ అభ్యర్థిత్వాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకున్న తర్వాత, మొదట్లో ప్రథమ మహిళ మద్దతు ఇచ్చింది—కానీ చివరికి వీటో చేసింది). నామినేషన్ కోసం, క్లింటన్ మసాచుసెట్సు గవర్నరు మైఖేలు డుకాకిసును ఆమోదించారు. 1988 డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షనులో ఆయన జాతీయ స్థాయిలో టెలివిజన్‌లో ప్రారంభ రాత్రి ప్రసంగం చేశారు. కానీ 33 నిమిషాల నిడివి, అంచనా వేసిన దానికంటే రెండింతలు నిడివి ఉన్న ఆయన ప్రసంగం చాలా పొడవుగా ఉందని విమర్శించారు. క్లింటను తనను తాను మితవాదిగా, డెమోక్రటికు పార్టీ న్యూ డెమోక్రటికు వింగ్ సభ్యుడిగా చూపించుకున్నారు. 1990 - 1991లో మితవాది డెమోక్రటికు లీడర్‌షిపు కౌన్సిలు‌కు నాయకత్వం వహించారు.
## అధ్యక్ష ఎన్నికల ప్రచారాలు
### 1992 అధ్యక్ష ఎన్నికల అభ్యర్థిత్వం

మొదటి ప్రాథమిక పోటీలో అయోవా కాకసులో క్లింటను అయోవా సెనేటరు టాం హార్కిను కంటే సుదూరంగా మూడవ స్థానంలో నిలిచారు. న్యూ హాంపుషైరు ప్రాథమిక ఎన్నికల ప్రచారం సందర్భంగా, క్లింటను జెన్నిఫరు ఫ్లవర్సుతో వివాహేతర సంబంధం పెట్టుకున్నట్లు నివేదికలు వెలువడ్డాయి. న్యూ హాంపుషైరు పోల్సు‌లో క్లింటను మాజీ మసాచుసెట్సు సెనేటరు పాల్ సోంగాసు కంటే చాలా వెనుకబడి ఉన్నారు. సూపరు బౌలు XXVI తర్వాత క్లింటను, ఆయన భార్య హిల్లరీ ఆరోపణలను తిరస్కరించడానికి *60 నిమిషాలు*లో పాల్గొన్నారు. వారి టెలివిజను ప్రదర్శన లెక్కించబడిన ప్రమాదం ఎదుర్కొన్నప్పటికీ క్లింటను అనేక మంది ప్రతినిధులను తిరిగి పొందారు. 1992లో జరిగిన న్యూ హాంపుషైరు ప్రైమరీలో జరిగిన యునైటెడు స్టేట్సు అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో ఆయన సోంగాసు తర్వాత రెండవ స్థానంలో నిలిచారు. కానీ ఎన్నికలలో దారుణంగా వెనుకబడి గెలుపులో ఒకే అంకెకు దగ్గరగా వచ్చిన తర్వాత మీడియా దీనిని విజయంగా భావించింది. రెండవ స్థానంలో నిలిచినందుకు వార్తా సంస్థలు ఆయనను "ది కంబ్యాకు కిడ్" అని ముద్ర వేశాయి.

సూపరు మంగళవారం జరిగిన ఫ్లోరిడా, టెక్సాసు దక్షిణ ప్రైమరీలలో అనేకంటిలో పెద్ద బహుమతులను గెలుచుకోవడం క్లింటను‌కు గణనీయమైన ప్రతినిధి ఆధిక్యాన్ని ఇచ్చింది. అయితే కాలిఫోర్నియా మాజీ గవర్నరు జెర్రీ బ్రౌను విజయాలు సాధిస్తున్నాడు. క్లింటను తన స్వస్థలమైన దక్షిణం వెలుపల ఇంకా ముఖ్యమైన పోటీని గెలవలేదు. దక్షిణాదిలో ప్రధాన రాష్ట్రం ఏదీ మిగిలి లేకపోవడంతో క్లింటను న్యూయార్కు‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు. అక్కడ చాలా మంది ప్రతినిధులు ఉన్నారు. ఆయన న్యూయార్కు నగరంలో అద్భుతమైన విజయాన్ని సాధించాడు. ప్రాంతీయ అభ్యర్థిగా తన ఇమేజు‌ను కోల్పోయాడు. ఏకాభిప్రాయ అభ్యర్థిగా రూపాంతరం చెందిన ఆయన డెమోక్రటికు పార్టీ నామినేషను‌ను పొందాడు. జెర్రీ బ్రౌను స్వస్థలమైన కాలిఫోర్నియాలో విజయంతో ముగించాడు.

ప్రచారం సందర్భంగా రాష్ట్ర వ్యవహారాల మీద ఉన్న ఆసక్తితో హిల్లరీ రోధం క్లింటను భాగస్వామిగా ఉన్న రాజకీయంగా శక్తివంతమైన రోజు లా ఫార్ముకు సంబంధించిన ప్రయోజనాత్మక ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. హిల్లరీ సంస్థ జీతం నిర్ణయించే ముందు రాష్ట్రంతో అన్ని లావాదేవీలు తగ్గించబడినందున ఈ ప్రశ్నలు చర్చనీయాంశంగా ఉన్నాయని క్లింటను వాదించారు. బిల్ క్లింటను హిల్లరీతో పాటు, ఓటర్లు "ఒకరి ధరకు" ఇద్దరు అధ్యక్షులను పొందుతారని ప్రకటించినప్పుడు మరింత ఆందోళన తలెత్తింది.

యుఎస్ అధ్యక్షుడి కోసం ప్రచారం చేస్తున్నప్పుడు క్లింటను ఇప్పటికీ అర్కాన్సాసు గవర్నరు‌గా ఉన్నాడు. ఉరిశిక్షకు గురైన రికీ రే రెక్టరును చూడటానికి ఆయన తన స్వస్థలానికి తిరిగి వచ్చాడు. ఒక పోలీసు అధికారిని, ఒక పౌరుడిని చంపిన తర్వాత, రెక్టరు తనను తాను తల మీద కాల్చుకున్నాడు. దీని ఫలితంగా ఆయన న్యాయవాదులు మాట్లాడుతూ ఆయన ఇప్పటికీ మాట్లాడగలిగే స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ మరణం ఆలోచనను అర్థం చేసుకోలేని స్థితిలో ఉన్నాడు అని చెప్పాడు. అర్కాన్సాసు రాష్ట్ర చట్టం, సమాఖ్య చట్టం రెండింటి ప్రకారం, తీవ్రంగా మానసిక బలహీనత ఉన్న ఖైదీని ఉరితీయకూడదు. తీవ్రమైన మానసిక బలహీనత ఆరోపణతో కోర్టులు విభేదిస్తూ ఉరిశిక్షను అనుమతించాయి. ఉరిశిక్ష కోసం క్లింటను అర్కాన్సాసు‌కు తిరిగి రావడం "నేరం మృదువైనది" అనే ఆరోపణలను ఎదుర్కోవడానికి సాధ్యమయ్యే రాజకీయ చర్యగా *ది న్యూయార్కు టైమ్సు* కోసం ఒక వ్యాసంలో రూపొందించబడింది.

గల్ఫు యుద్ధం సమయంలో బుష్ అమోద రేటింగు‌లు దాదాపు 80 శాతం ఉన్నాయి. ఆయనను అజేయుడిగా అభివర్ణించారు. సమాఖ్య లోటులను తగ్గించడానికి బుష్ డెమొక్రాట్లతో రాజీ పడినప్పుడు ఆయన తన పన్నులు పెంచనని వాగ్దానాన్ని తిరస్కరించాడు. ఇది ఆయన ఆమోద రేటింగు‌ను దెబ్బతీసింది. బుష్ తాను నిలబెట్టుకోలేని వాగ్దానం చేసినందుకు క్లింటను పదే పదే ఆయనను ఖండించారు. ఎన్నికల సమయానికి, ఆర్థిక వ్యవస్థ దిగజారింది. బుష్ ఆమోదం రేటింగు 40 శాతానికి కొద్దిగా పడిపోయింది. చివరగా సంప్రదాయవాదులు గతంలో కమ్యూనిజం వ్యతిరేకతతో ఐక్యమయ్యారు. కానీ కోల్డు వార్ ముగియడంతో పార్టీకి ఐక్యత సమస్య లేదు. పాటు బుకానను, పాట్ రాబర్టు‌సన్ రిపబ్లికను నేషనలు కన్వెన్షనులో క్రైస్తవ ఇతివృత్తాలను ప్రస్తావించినప్పుడు—బుష్ డెమొక్రాట్లను వారి వేదిక నుండి దేవుడిని తొలగించారని విమర్శించడంతో—చాలా మంది మితవాదులు దూరం చేయబడ్డారు. క్లింటను తర్వాత అర్కాన్సాసు గవర్నరు‌గా తన మితవాద, "న్యూ డెమొక్రాటు" రికార్డును ఎత్తి చూపారు, అయితే పార్టీ మరింత ఉదారవాద వైపు ఉన్న కొందరు అనుమానాస్పదంగా ఉన్నారు. మునుపటి ఎన్నికలలో రోనాల్డు రీగను, బుష్‌లకు మద్దతు ఇచ్చిన చాలా మంది డెమొక్రాట్లు తమ మద్దతును క్లింటను‌కు మార్చుకున్నారు. క్లింటను, ఆయన సహచరుడు అల్ గోరు, ప్రచారం చివరి వారాలలో దేశమంతా పర్యటించారు. మద్దతును కూడగట్టారు. "కొత్త ప్రారంభం" ప్రతిజ్ఞ చేశారు.

1992 మార్చి 26న అధ్యక్ష ఎన్నికల ప్రచారంలో డెమొక్రాటికు నిధుల సేకరణ సందర్భంగా, రాబర్టు రాఫ్స్కీ అప్పటి అర్కాన్సాసు గవర్నరు బిల్ క్లింటను‌ను ఎదుర్కొని ఎయిడ్సు గురించి ఏమి చేయబోతున్నారని అడిగాడు. దానికి క్లింటను "మీ బాధను నేను అనుభవిస్తున్నాను" అని సమాధానమిచ్చాడు. టెలివిజను‌లో ప్రసారం చేయబడిన ఈ సంభాషణ 1992 అధ్యక్ష ఎన్నికలలో ఎయిడ్సు సమస్యగా మారింది. ఏప్రిల్ 4న అప్పటి అభ్యర్థి క్లింటను యాక్టు అప్ సభ్యులతో ఇతర ప్రముఖ ఎయిడ్సు న్యాయవాదులతో తన ఎయిడ్సు ఎజెండా గురించి చర్చించడానికి సమావేశమయ్యారు. ఒక ప్రధాన ఎయిడ్సు విధాన ప్రసంగం చేయడానికి హెచ్‌ఐవి ఉన్న వ్యక్తులను డెమొక్రటికు నేషనలు కాంవెన్షనులో మాట్లాడేలా చేయడానికి ఎయిడ్సు యునైటెడు యాక్షను ఫైవు పాయింటు ప్లానును సంతకం చేయడానికి అంగీకరించారు.

క్లింటను 1992 అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో (370 ఎలక్టోరలు ఓట్లు) గెలిచారు. ప్రస్తుత రిపబ్లికను పార్టీ అభ్యర్థి జార్జి హెచ్. డబ్ల్యూ. బుష్ (168 ఎలక్టోరలు ఓట్లు), బిలియనీరు పాపులిస్టు రాస్ పెరోటు (సున్నా ఎలక్టోరల్ ఓట్లు) దేశీయ సమస్యల మీద దృష్టి సారించిన వేదిక మీద స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేశారు. బుష్ ప్రజా ఆమోదంలో గణనీయమైన క్షీణత క్లింటను విజయంలో ముఖ్యమైన భాగం. ఎన్నికల్లో క్లింటను విజయం పన్నెండు సంవత్సరాల వైటు హౌసు రిపబ్లికను పాలనను, గత ఇరవై నాలుగు సంవత్సరాలలో ఇరవై సంవత్సరాలను ముగించింది. ఈ ఎన్నిక డెమొక్రాట్లకు యునైటెడు స్టేట్సు కాంగ్రెసు మీద పూర్తి నియంత్రణను ఇచ్చింది. డెమొక్రాట్లు జిమ్మీ కార్టరు అధ్యక్ష పదవిలో 96వ యునైటెడు స్టేట్సు కాంగ్రెసును నిర్వహించినప్పటి నుండి ఒక పార్టీ కార్యనిర్వాహక శాసన శాఖలను నియంత్రించిన మొదటిసారి.

సేమౌరు మార్టిను లిప్‌సెటు ప్రకారం 1992 ఎన్నికలు అనేక ప్రత్యేక లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాయి. ఆర్థిక పరిస్థితులు వాస్తవానికి ఉన్నదానికంటే దారుణంగా ఉన్నాయని ఓటర్లు భావించారు. ఇది బుష్‌కు హాని కలిగించింది. ఒక అరుదైన సంఘటన బలమైన మూడవ పార్టీ అభ్యర్థి ఉండటం. లిబరల్సు 12 సంవత్సరాల సంప్రదాయవాద వైటు హౌసు‌కు వ్యతిరేకంగా ఎదురుదెబ్బ కొట్టారు. క్లింటను తన పార్టీని ఏకం చేయడం. అనేక వైవిధ్యభరితమైన సమూహాలను గెలవడం ప్రధాన అంశం.
### 1996 అధ్యక్ష అభ్యర్థిత్వం

1996 అధ్యక్ష ఎన్నికలు వరకు, క్లింటను తిరిగి ఎన్నికయ్యే అవకాశాలు ప్రారంభంలో తక్కువగా కనిపించాయి. వైటు‌వాటరు వివాదం కారణంగా సాధారణ ప్రజలలో ఆయనకు పెరుగుతున్న అపనమ్మకం కారణంగా 1994 ఎన్నికలలో జాతీయ డెమొక్రాట్ల పరాజయం. 1995 ప్రారంభంలో ఆయన ఆమోద రేటింగు 40 శాతం కంటే తక్కువగా వచ్చింది. దీని ఫలితంగా అనేక మంది ఉన్నత స్థాయి డెమొక్రాట్లు ఆయన పోటీ నుండి తప్పుకోవాలని సూచించారు. అయితే 1995 మధ్యలో ఆర్థిక వ్యవస్థ పుంజుకోవడం కాంగ్రెసు రిపబ్లికన్ల ప్రజాదరణ లేకపోవడం ఫలితంగా క్లింటను ప్రజాభిప్రాయం పైకి లేచింది 1996 ప్రారంభంలో జరిగిన పోల్సు ఆయన తన రిపబ్లికను ప్రత్యర్థి బాబ్ డోల కంటే 20 పాయింట్ల వరకు ఆధిక్యంలో ఉన్నాడని కనుగొన్నాయి.

1992 ఎన్నికల్లో బుష్ మాదిరిగా కాకుండా, క్లింటను పదవీకాలం సాధారణ ఎన్నికల్లో అతనికి ఎంతో ప్రయోజనం చేకూర్చింది. దేశం సరైన దిశలో వెళుతోందని చాలా మంది అమెరికన్లు భావించారు. డోలు‌తో పాటు క్లింటను మరోసారి సంస్కరణ పార్టీ నామినేటు చేసిన రాస్ పెరోటు‌ను ఎదుర్కొన్నాడు. కానీ ఆయన 1992లో కంటే చాలా తక్కువ మద్దతును పొందాడు. ఎన్నిక. ఎన్నికలకు ముందు నెలలో క్లింటను ఆమోదం రేటింగు 60 శాతం గరిష్ఠంగా ఉండటంతో పండితులు క్లింటను‌కు పెద్ద విజయం అంచనా వేశారు. 30 కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలలో ఓటర్లు ఆయన పట్ల అనుకూలంగా ఉన్నారని పోల్స్టర్లు కనుగొన్నారు.

ఎన్నికల రోజున క్లింటను 379 ఎలక్టోరలు ఓట్లు గెలుచుకున్నాడు. తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. డోలు‌ను ఓడించాడు. ఆయన 159 ఎలక్టోరలు ఓట్లను పొందాడు. క్లింటను 49.2 శాతం ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లను సాధించగా డోల్ 40.7 శాతం, పెరోటు 8.4 శాతం ఓట్లను సాధించారు. తన విజయంతో, ఫ్రాంక్లిను డి. రూజు‌వెల్టు తర్వాత వరుసగా రెండు అధ్యక్ష ఎన్నికలలో గెలిచిన మొదటి డెమొక్రాటు అయ్యాడు.

## ప్రెసిడెన్సీ (1993–2001)

క్లింటను "మూడవ మార్గం" మితవాద ఉదారవాదం దేశం ఆర్థిక ఆరోగ్యాన్ని నిర్మించింది. ప్రపంచీకరణ, అమెరికను వ్యతిరేక ఉగ్రవాద సంస్థల అభివృద్ధి మధ్య దేశాన్ని విదేశాలలో దృఢంగా నిలబెట్టింది.

తన అధ్యక్ష పదవి కాలంలో క్లింటను విస్తృత శ్రేణి చట్టాలు, కార్యక్రమాల కోసం వాదించాడు. వీటిలో ఎక్కువ భాగం చట్టంగా అమలు చేయబడ్డాయి లేదా కార్యనిర్వాహక శాఖ ద్వారా అమలు చేయబడ్డాయి. ఆయన విధానాలు ముఖ్యంగా నార్తు అమెరికను ఫ్రీ ట్రేడు అగ్రిమెంటు, సంక్షేమ సంస్కరణ, సెంట్రిస్టు, థర్డు వే పాలనా తత్వశాస్త్రానికి ఆపాదించబడ్డాయి. ఆర్థిక సంప్రదాయవాదం అనే ఆయన విధానం బడ్జెటు విషయాల మీద లోటులను తగ్గించడంలో సహాయపడింది. క్లింటను అమెరికను చరిత్రలో శాంతియుత ఆర్థిక విస్తరణకు అత్యంత పొడవైన కాలంలో అధ్యక్షత వహించారు.

కాంగ్రెస్షనలు బడ్జెటు ఆఫీసు 1998లో $69 బిలియన్లు, 1999లో $126 బిలియన్లు, 2000లో $236 బిలియన్ల బడ్జెటు మిగులును నివేదించింది. క్లింటన్ అధ్యక్ష పదవిలో చివరి మూడు సంవత్సరాలు. నమోదైన మిగులు సంవత్సరాలలో, స్థూల జాతీయ అప్పు ప్రతి సంవత్సరం పెరిగింది. ఆర్థిక సంవత్సరం చివరిలో (సెప్టెంబరు 30) మిగులు నమోదైన ప్రతి సంవత్సరానికి, యుఎస్ ట్రెజరీ 1997లో $5.413 ట్రిలియన్లు, 1998లో $5.526 ట్రిలియన్లు, 1999లో $5.656 ట్రిలియన్లు, 2000లో $5.674 ట్రిలియన్ల స్థూల అప్పును నివేదించింది.

 అదే కాలంలో ఆఫీస్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంటు అండ్ బడ్జెటు సంవత్సరాంతానికి (డిసెంబరు 31) 1997లో $5.369 ట్రిలియన్లు, 1998లో $5.478 ట్రిలియన్లు, 1999లో $5.606, 2000లో $5.629 ట్రిలియన్ల స్థూల రుణాన్ని నివేదించింది. తన అధ్యక్ష పదవి ముగింపులో క్లింటను కుటుంబం న్యూయార్కు నుండి యుఎస్ సెనేటరు‌గా ఎన్నిక కోసం తన భార్య నివాసం గురించి రాజకీయ ఆందోళనలను తగ్గించడానికి చప్పాక్వా, న్యూయార్కులోని 15 ఓల్డ్ హౌసు లేను‌కు వెళ్లింది.
### మొదటి విడత అధికారం (1993–1997)

ఆయన అధ్యక్ష పదవికి మారిన తర్వాత 1993 జనవరి 20న యునైటెడు స్టేట్సు 42వ అధ్యక్షుడిగా క్లింటను ప్రారంభించారు. ఆ సమయంలో క్లింటను శారీరకంగా అలసిపోయాడు. అనుభవం లేని సిబ్బంది ఉన్నారు. ఆయన వరుస తప్పులు చేయడంతో మొదటి కొన్ని వారాల్లో ఆయన అధిక స్థాయి ప్రజా మద్దతు పడిపోయింది. అటార్నీ జనరలు‌గా ఆయన మొదట ఎంపిక చేసిన వ్యక్తి బేబీ సిట్టర్ల మీద పన్నులు చెల్లించకపోవడంతో ఆమె పదవి నుంచి వైదొలగాల్సి వచ్చింది. రెండవ నియామకం పొందిన వ్యక్తి కూడా అదే కారణంతో వైదొలిగారు. సైనిక నాయకత్వం నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకత ఎదురవుతుందని తెలిసినప్పటికీ, సైనిక సేవలో స్వలింగ సంపర్కులను ప్రోత్సహిస్తానని క్లింటను పదే పదే హామీ ఇచ్చారు. ఆయన దానిని అమలుచేయడానికి అన్ని విధాలలో ప్రయత్నించాడు. అగ్ర జనరల్సు బహిరంగంగా వ్యతిరేకించారు. కాంగ్రెసు "అడగవద్దు, చెప్పవద్దు" అనే రాజీ స్థానానికి చేరాలని బలవంతం చేసింది. దీని ద్వారా స్వలింగ సంపర్కులు దానిని రహస్యంగా ఉంచినట్లయితే మాత్రమే సేవ చేయవచ్చు. ఆయన ప్రధానంగా ఉదారవాదులు కోరుకునే అంతర్గత-నగర కార్యక్రమాలకు సహాయం చేయడానికి $16-బిలియను ఉద్దీపన ప్యాకేజీని రూపొందించాడు, కానీ అది సెనేటు‌లో రిపబ్లికను ఫిలిబస్టరు చేతిలో ఓడిపోయింది. తన పదవీకాలంలో 100 రోజుల మార్కు‌లో ఆయన ప్రజాదరణ ఆ సమయంలో ఏ ఇతర అధ్యక్షుడి కంటే అత్యల్పమైనదిగా ఉంది.

ప్రజాభిప్రాయం ఒక ఉదారవాద కార్యక్రమానికి మద్దతు ఇచ్చింది. క్లింటను కుటుంబ, వైద్య సెలవు చట్టం 1993 మీద సంతకం చేశారు. దీని ప్రకారం పెద్ద యజమానులు ఉద్యోగుల గర్భం లేదా తీవ్రమైన వైద్య పరిస్థితి కోసం జీతం లేని సెలవు తీసుకోవడానికి అనుమతించాలి. ఈ చర్యకు ద్వైపాక్షిక మద్దతు ఉంది. ప్రజలలో ప్రజాదరణ పొందింది.

పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన రెండు రోజుల తర్వాత 1993 జనవరి 22—*రో వర్సెసు వాడే*లో అమెరికా సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయం 20వ వార్షికోత్సవం—రీగన్, బుష్ విధించిన దేశీయ, అంతర్జాతీయ కుటుంబ నియంత్రణ కార్యక్రమాల మీద క్లింటను ఆంక్షలను తిప్పికొట్టారు. గర్భస్రావాన్ని "సురక్షితంగా, చట్టబద్ధంగా, అరుదుగా" ఉంచాలని క్లింటను అన్నారు—ఈ నినాదాన్ని రాజకీయ శాస్త్రవేత్త సామ్యూల్ ఎల్. పాప్కిను సూచించారు. 1991 డిసెంబరులో ప్రచారం చేస్తున్నప్పుడు క్లింటను మొదట ఉపయోగించారు. ఎనిమిది సంవత్సరాల కాలంలో క్లింటను పరిపాలనలో గర్భస్రావ రేటు 18 శాతం తగ్గింది.

1993 ఫిబ్రవరి 15న క్లింటను దేశాన్ని ఉద్దేశించి తన మొదటి ప్రసంగం చేశారు. బడ్జెటు లోటును పూడ్చడానికి పన్నులు పెంచే తన ప్రణాళికను ప్రకటించారు. రెండు రోజుల తరువాత కాంగ్రెసు ఉమ్మడి సమావేశంలో జాతీయ స్థాయిలో ప్రసారం చేయబడిన ప్రసంగంలో క్లింటను తన ఆర్థిక ప్రణాళికను ఆవిష్కరించారు. ఈ ప్రణాళిక మధ్యతరగతి పన్నులను తగ్గించడం కంటే లోటును తగ్గించడంపై దృష్టి పెట్టింది. ఇది ఆయన ప్రచార ఎజెండాలో ఎక్కువగా ఉంది. క్లింటను సలహాదారులు తక్కువ సమాఖ్య బడ్జెటు లోటు బాండు వడ్డీ రేట్లను తగ్గిస్తుందనే సిద్ధాంతం ఆధారంగా క్లింటను మీద పన్నులు పెంచమని ఒత్తిడి తెచ్చారు .

51 రోజుల ముట్టడిని ముగించాలనే ఆశతో, టెక్సాసు‌లోని వాకో సమీపంలోని బ్రాంచి డేవిడియను కమ్యూనిటీ భవనాల మీద కన్నీటి వాయువును ప్రయోగించడానికి ఎఫ్‌బిఐ సాయుధ వాహనాలను ఉపయోగించేందుకు అధ్యక్షుడు క్లింటను అటార్నీ జనరలు జానెటు రెనో అధికారం ఇచ్చారు. 1993 ఏప్రిల్ 19న జరిగిన ఆపరేషను సమయంలో, భవనాలు మంటల్లో చిక్కుకున్నాయి. 24 మంది పిల్లలు సహా 75 మంది నివాసితులు మరణించారు. ఈ దాడిని మొదట బుష్ పరిపాలన ప్రణాళిక చేసింది; క్లింటను ఎటువంటి పాత్ర పోషించలేదు.

ఆగస్టులో క్లింటను 1993 నాటి ఓమ్నిబసు బడ్జెటు సయోధ్య చట్టం మీద సంతకం చేశారు. ఇది రిపబ్లికను ఓటు లేకుండా కాంగ్రెసు‌ను ఆమోదించింది. ఇది 15మిలియన్ల తక్కువ ఆదాయ కుటుంబాలకు పన్నులను తగ్గించింది. 90 శాతం చిన్న వ్యాపారాలకు పన్ను కోతలను అందుబాటులోకి తెచ్చింది. అత్యంత సంపన్నులైన 1.2 శాతం పన్ను చెల్లింపుదారుల మీద పన్నులు పెంచారు. అదనంగా ఖర్చు నియంత్రణలను అమలు చేయడం ద్వారా బడ్జెటు‌ను అనేక సంవత్సరాలుగా సమతుల్యం చేయాలని ఇది ఆదేశించింది.

1993 సెప్టెంబరు 22న క్లింటను కాంగ్రెసు‌లో ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్కరణ ప్రణాళిక గురించి ఒక ప్రధాన ప్రసంగం చేశారు; ఈ కార్యక్రమం జాతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రణాళిక ద్వారా సార్వత్రిక కవరేజీని సాధించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది క్లింటను శాసనసభ ఎజెండాలోని అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలలో ఒకటి. హిల్లరీ క్లింటను నేతృత్వంలోని టాస్కు ఫోర్సు ఫలితంగా వచ్చింది. ఈ ప్రణాళికకు రాజకీయ వర్గాలలో మంచి ఆదరణ లభించింది.కానీ చివరికి సంప్రదాయవాదులు అమెరికను మెడికలు అసోసియేషను ఆరోగ్య బీమా పరిశ్రమ నుండి బాగా వ్యవస్థీకృత లాబీ వ్యతిరేకత కారణంగా ఇది విఫలమైంది. అయితే క్లింటను జీవిత చరిత్ర రచయిత జాన్ ఎఫ్. హారిసు మాట్లాడుతూ వైటు హౌసు‌లో సమన్వయం లేకపోవడం వల్ల ఈ కార్యక్రమం విఫలమైందని అన్నారు. కాంగ్రెసు‌లో డెమొక్రాటికు మెజారిటీ ఉన్నప్పటికీ జార్జి జె. మిచెలు చేసిన రాజీ చట్టం 1994 ఆగస్టులో మెజారిటీ మద్దతును పొందడంలో విఫలమైనప్పుడు జాతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థను సృష్టించే ప్రయత్నం చివరికి ముగిసింది. బిల్లు వైఫల్యం క్లింటను పరిపాలన మొదటి ప్రధాన శాసనసభ ఓటమి.

1993 నవంబరు 30న క్లింటను బ్రాడీ బిల్లు మీద చట్టంగా సంతకం చేశారు. ఇది యునైటెడు స్టేట్సు‌లో తుపాకీలను కొనుగోలు చేసే వ్యక్తుల మీద సమాఖ్య నిక్సు సిస్టం 1998లో అమలు చేయబడే వరకు కొనుగోళ్ల మీద ఐదు రోజుల నిరీక్షణ వ్యవధిని కూడా చట్టం విధించింది. ఆయన తక్కువ ఆదాయ కార్మికులకు సబ్సిడీ ఎర్న్‌డ్ ఇన్కం టాక్సు క్రెడిటును కూడా విస్తరించాడు.

అదే సంవత్సరం డిసెంబరు‌లో అర్కాన్సాసు రాష్ట్ర సైనికులు లారీ ప్యాటర్సను, రోజర్ పెర్రీ చేసిన ఆరోపణలను మొదట డేవిడు బ్రాకు *ది అమెరికను స్పెక్టేటరులో నివేదించారు.* తరువాత "ట్రూపరు‌గేటు"గా పిలువబడే ఈ వ్యవహారంలో క్లింటను అర్కాన్సాసు గవర్నరు‌గా ఉన్నప్పుడు ఆయనతో లైంగిక సంబంధాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారని అధికారులు ఆరోపించారు. ఆ కథనంలో *పౌలా* అనే మహిళ గురించి ప్రస్తావించబడింది. ఇది పౌలా జోన్సు గురించి ప్రస్తావించబడింది. ఆ వ్యాసం రాజకీయంగా ప్రేరేపించబడిన "చెడు జర్నలిజం" అని "దళారులు దురాశపరులు కుయుక్తితో కూడిన ఉద్దేశ్యాలు కలిగి ఉన్నారని" చెబుతూ బ్రాకు తరువాత క్లింటను‌కు క్షమాపణలు చెప్పాడు.

ఆ నెలలో క్లింటను "ఆడకండి, చెప్పకండి" అని పిలువబడే రక్షణ శాఖ ఆదేశాన్ని అమలు చేశాడు. ఇది స్వలింగ సంపర్కులు, మహిళలు తమ లైంగిక ధోరణిని రహస్యంగా ఉంచుకుంటే సాయుధ సేవలలో పనిచేయడానికి అనుమతించింది. ఈ చట్టం ఒక వ్యక్తి లైంగిక ధోరణి గురించి విచారించకుండా సైన్యాన్ని నిషేధించింది. స్వలింగ సంపర్కులు సైన్యంలో బహిరంగంగా సేవ చేయడానికి క్లింటను చేసిన ప్రతిపాదనకు సెనేటర్లు జాన్ మెక్‌కెయిను (ఆర్-ఎజెడ్), సామ్ నన్, (డి-జిఎ) సహా ప్రముఖ కాంగ్రెసు రిపబ్లికన్లు, డెమొక్రాట్ల నుండి తీవ్ర వ్యతిరేకత ఎదురైన తర్వాత ఈ విధానాన్ని రాజీగా అభివృద్ధి చేశారు. డేవిడు మిక్సు‌నరు ప్రకారం రాజీకి క్లింటను మద్దతు ఉపాధ్యక్షుడు అల్ గోరు‌తో తీవ్ర వివాదానికి దారితీసింది. "అధ్యక్షుడు నిషేధాన్ని ఎత్తివేయాలి... అయినప్పటికీ ఆయన కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వు కాంగ్రెసు ద్వారా రద్దు చేయబడుతుందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు" అని ఆయన భావించారు. కొంతమంది స్వలింగ సంపర్కుల హక్కుల న్యాయవాదులు క్లింటను తగినంతగా ముందుకు సాగలేదని విమర్శించారు. ఓట్లు, సహకారాలను పొందడానికి తన ప్రచార వాగ్దానాన్ని చేశారని ఆరోపించారు. క్లింటను కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వు ద్వారా సైన్యాన్ని ఏకీకృతం చేయాలని వారి వైఖరి, అధ్యక్షుడు హ్యారీ ఎస్. ట్రూమాను సాయుధ దళాలను జాతిపరంగా వేరు చేయడానికి కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వును ఉపయోగించారని గుర్తించారు. క్లింటను తరపు న్యాయవాదులు, ఒక కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వు సెనేటు‌ను చట్టంలో స్వలింగ సంపర్కులను మినహాయించాలని ప్రేరేపించి ఉండవచ్చని భవిష్యత్తులో సైన్యాన్ని ఏకీకృతం చేయడం కష్టతరం చేస్తుందని వాదించారు. తరువాత 1999లో తన అధ్యక్ష పదవిలో క్లింటను ఈ విధానాన్ని అమలు చేసిన విధానాన్ని విమర్శించారు. ఇది "అసలు" కాదని ఏ గంభీరమైన వ్యక్తి చెప్పగలడని తాను భావించడం లేదని అన్నారు. ఈ విధానం వివాదాస్పదంగానే ఉండిపోయింది. చివరికి 2011లో ఇది రద్దు చేయబడింది, సాయుధ దళాల నుండి తొలగింపుకు కారణంగా బహిరంగ లైంగిక ధోరణిని తొలగించింది.

1994 జనవరి 1న క్లింటను ఉత్తర అమెరికా స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని చట్టంగా సంతకం చేశారు. తన మొదటి సంవత్సరం పదవిలో క్లింటను యుఎస్ సెనేటు ద్వారా ఒప్పందాన్ని ఆమోదించడాన్ని స్థిరంగా సమర్థించారు. క్లింటను, డెమోక్రటికు లీడరు‌షిపు కమిటీలోని ఆయన మిత్రులలో చాలామంది స్వేచ్ఛా వాణిజ్య చర్యలకు గట్టిగా మద్దతు ఇచ్చారు; అయితే పార్టీలో బలమైన భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. వ్యతిరేకత ప్రధానంగా వాణిజ్య వ్యతిరేక రిపబ్లికన్లు, రక్షణాత్మక డెమొక్రాట్లు, రాస్ పెరోటు మద్దతుదారుల నుండి వచ్చింది. ఈ బిల్లుకు అనుకూలంగా 234 ఓట్లు, వ్యతిరేకంగా 200 ఓట్లు వచ్చాయి (132 మంది రిపబ్లికన్లు, 102 మంది డెమొక్రాట్లు అనుకూలంగా; 156 మంది డెమొక్రాట్లు, 43 మంది రిపబ్లికన్లు, ఒక స్వతంత్రుడు వ్యతిరేకించారు). ఆ ఒప్పందాన్ని సెనేటు ఆమోదించి అధ్యక్షుడు సంతకం చేసి చట్టంగా మార్చారు.

1994 జూలై 29న క్లింటను పరిపాలన మొదటి అధికారిక వైటు హౌసు వెబ్‌సైటు, వైటు హౌసు గవర్నమెంటు ప్రారంభించింది. ఈ సైటు తర్వాత మరో మూడు వెర్షన్‌లు వచ్చాయి. తుది వెర్షను 2000 జూలై 21న ప్రారంభించబడింది. వైటు హౌసు వెబ్‌సైటు క్లింటను పరిపాలన వెబ్ ఆధారిత కమ్యూనికేషను వైపు విస్తృత ఉద్యమంలో భాగం. రాబర్టు లాంగ్లీ ప్రకారం "దాదాపు అన్ని ఫెడరలు ఏజెన్సీలు, యుఎస్ కోర్టు వ్యవస్థ, యుఎస్ మిలిటరీని ఇంటర్నెటు‌లోకి నెట్టడానికి క్లింటను, గోర్ బాధ్యత వహించారు, తద్వారా అమెరికా ప్రభుత్వం గతంలో కంటే ఎక్కువ మంది అమెరికన్ పౌరులకు తెరవబడింది. 1996 జూలై 17న క్లింటను ఎగ్జిక్యూటివు ఆర్డరు 13011—ఫెడరలు ఇన్ఫర్మేషను టెక్నాలజీని జారీ చేసింది. ఏజెన్సీ సమాచారాన్ని ప్రజలకు సులభంగా అందుబాటులో ఉంచడానికి అన్ని ఫెడరలు ఏజెన్సీల అధిపతులను సమాచార సాంకేతికతను పూర్తిగా ఉపయోగించుకోవాలని ఆదేశించింది."

ఆమ్నిబస్ నేర బిల్లు, క్లింటను 1994 సెప్టెంబరులో చట్టంగా సంతకం చేశారు. పెద్ద ఎత్తున మాదకద్రవ్య వ్యాపారాన్ని నడపడం వంటి మరణానికి దారితీయని నేరాలను చేర్చడానికి మరణశిక్షను విస్తరించడంతో సహా యుఎస్ నేరం, చట్ట అమలు చట్టంలో అనేక మార్పులు చేసింది. క్లింటను తిరిగి ఎన్నికల ప్రచారంలో మాట్లాడుతూ "నా 1994 నేర బిల్లు మాదకద్రవ్యాల నేరస్థులకు, సమాఖ్య చట్ట అమలు అధికారులను హతమార్చినవారికి, దాదాపు 60 అదనపు వర్గాల హింసాత్మక నేరస్థులకు మరణశిక్షను విస్తరించింది" అని అన్నారు. ఇది పదేళ్ల కాలానికి అసాల్టు వెపన్సు బ్యాను ఉపవిభాగాన్ని కూడా కలిగి ఉంది.

రెండు సంవత్సరాల డెమోక్రటికు పార్టీ నియంత్రణ తర్వాత డెమోక్రటిక్లు 1994లో మధ్యంతర ఎన్నికలులో నలభై సంవత్సరాలలో మొదటిసారిగా కాంగ్రెసు నియంత్రణను రిపబ్లికన్లు కోల్పోయారు.

1995 డిసెంబరు 6న జరిగిన వైటు హౌసు కాన్ఫరెన్సులో హెచ్‌ఐవి/ఎయిడ్సు మీద అధ్యక్షుడు బిల్ క్లింటను చేసిన ప్రసంగంలో ఎయిడ్సుకు నివారణ, మరింత ఇన్ఫెక్షను‌ను నివారించడానికి వ్యాక్సిను అభివృద్ధి చేయబడుతుందని అంచనా వేశారు. వేగవంతమైన ఔషధ-ఆమోద ప్రక్రియతో సహా అంటువ్యాధికి సంబంధించిన తన పరిపాలన విజయాలు, ప్రయత్నాల మీద అధ్యక్షుడు దృష్టి సారించారు. హోమోఫోబియా, హెచ్‌ఐవి ఉన్న వ్యక్తుల మీద వివక్షతను కూడా ఆయన ఖండించారు. క్లింటను మూడు కొత్త చొరవలను ప్రకటించారు: ఫెడరలు ప్రభుత్వం అంతటా ఎయిడ్సు పరిశోధనను సమన్వయం చేయడానికి ఒక ప్రత్యేక వర్కింగు గ్రూపును సృష్టించడం; హెచ్‌ఐవి నివారణను పదార్థ దుర్వినియోగ నివారణతో అనుసంధానించే కార్యాచరణ ప్రణాళికను అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రజారోగ్య నిపుణులను సమావేశపరచడం; యునైటెడు స్టేట్సు డిపార్టు‌మెంటు ఆఫ్ జస్టిసు ద్వారా హెచ్‌ఐవి, ఎయిడ్సు ఉన్నవారికి ఆరోగ్య సంరక్షణ సౌకర్యాలు సమానంగా అందుబాటులో ఉండేలా చూసుకోవడానికి ఒక కొత్త ప్రయత్నాన్ని ప్రారంభించింది. 1996 హెచ్‌ఐవి/ఎయిడ్సు మహమ్మారి ప్రారంభమైనప్పటి నుండి కొత్త హెచ్‌ఐవి/ఎయిడ్సు నిర్ధారణల సంఖ్య తగ్గిన మొదటి సంవత్సరంగా గుర్తించబడుతుంది. యుఎస్ సెంటర్సు ఫర్ డిసీజు కంట్రోలు అండ్ ప్రివెన్షను (సిడిసి) తరువాత కూడా మునుపటి సంవత్సరంతో పోలిస్తే 1997లో ఎయిడ్సు -సంబంధిత మరణాల సంఖ్యలో గణనీయమైన 47% తగ్గుదలని నివేదించింది. ఈ క్షీణతకు క్రెడిటు క్లింటను అడ్మినిస్ట్రేషను ఆరోగ్య, మానవ సేవల విభాగం అత్యంత చురుకైన యాంటీరెట్రోవైరలు థెరపీ (హెచ్‌ఎఎఆర్‌టి) ద్వారా ప్రోత్సహించబడిన కొత్త ఔషధ చికిత్స పెరుగుతున్న ప్రభావానికి ఇది ఇవ్వబడుతుంది.

1996 సెప్టెంబరు 21న క్లింటను డిఫెన్సు ఆఫ్ మ్యారేజి యాక్టు (డోమా) మీద చట్టంగా సంతకం చేశారు. ఇది సమాఖ్య ప్రయోజనాల కోసం వివాహాన్ని ఒక పురుషుడు. ఒక స్త్రీ, చట్టపరమైన యూనియను‌గా నిర్వచించింది; ఈ చట్టం వ్యక్తిగత రాష్ట్రాలు ఇతర రాష్ట్రాలలో జరిగే స్వలింగ వివాహాలను గుర్తించడానికి నిరాకరించడానికి అనుమతించింది. పాలు యండురా, వైటు హౌసు గే, లెస్బియను అనుసంధాన కార్యాలయం తరపున మాట్లాడుతూ, క్లింటను డోమా మీద సంతకం చేయడం "తిరిగి ఎన్నికల సమయంలో వారు తీసుకున్న రాజకీయ నిర్ణయం" అని అన్నారు. తన చర్యలను సమర్థించుకుంటూ, క్లింటను మాట్లాడుతూ, డోమా "స్వలింగ వివాహాన్ని నిషేధించే రాజ్యాంగ సవరణను రాష్ట్రాలకు పంపే ప్రయత్నాన్ని తిప్పికొట్టడానికి" ఉద్దేశించబడిందని, ఈ అవకాశాన్ని "చాలా ప్రతిచర్యాత్మక కాంగ్రెసు" సందర్భంలో ఎక్కువగా అభివర్ణించారని ఆయన అన్నారు. పరిపాలన ప్రతినిధి రిచర్డు సోకారైడ్సు మాట్లాడుతూ, "మనకు తెలిసిన ప్రత్యామ్నాయాలు చాలా దారుణంగా ఉండబోతున్నాయి. ముందుకు సాగి అధ్యక్షుడిని తిరిగి ఎన్నుకోవాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది." క్లింటను స్వయంగా మాట్లాడుతూ, డోమా అనేది "బుష్‌కు ప్రాథమిక ఓటును పొందడానికి రిపబ్లికన్లు బ్యాలెటు‌లో ఉంచినది. రిపబ్లికను కాంగ్రెసు దానిని ప్రదర్శించకుండా ఉండటానికి ఏదో ఒకటి చేయవలసి ఉందని నేను స్పష్టంగా భావిస్తున్నాను"; ఇతరులు మరింత విమర్శనాత్మకంగా ఉన్నారు. ప్రముఖ గే హక్కులు, గే వివాహ కార్యకర్త ఇవాను వోల్ఫ్సను ఈ వాదనలను "చారిత్రక పునర్విమర్శవాదం" అని పిలిచారు. అయినప్పటికీ, రీడర్సు డైజెస్టు పత్రికకు తాను దానితో ఏకీభవిస్తున్నానా లేదా అని ప్రశ్నించిన క్లుప్తమైన వ్రాతపూర్వక ప్రతిస్పందన తప్ప, క్లింటను 1996 మే వరకు గే వివాహం గురించి ఎటువంటి డాక్యుమెంటు ప్రస్తావన చేయలేదని గమనించబడింది. 2011 జూలై న వచ్చిన సంపాదకీయం *ది న్యూయార్కు టైమ్సు* ఇలా అభిప్రాయపడింది. "1996లో ఎన్నికల సంవత్సరం చీలిక సమస్యగా వివాహ రక్షణ చట్టం అమలులోకి వచ్చింది. అధ్యక్షుడు బిల్ క్లింటను తన చెత్త విధాన క్షణాలలో సంతకం చేశారు." చివరికి, *యునైటెడు స్టేట్సు వర్సెసు విండ్సరు*లో, 2013 జూన్ లో యుఎస్ సుప్రీం కోర్ట్ డోమాను కొట్టివేసింది.

డోమా ఉన్నప్పటికీ క్లింటను పరిపాలనా పదవులకు బహిరంగంగా స్వలింగ సంపర్కులను ఎంపిక చేసిన మొదటి అధ్యక్షుడు,, ఆయన సాధారణంగా స్వలింగ సంపర్కుల హక్కులను బహిరంగంగా సమర్థించిన మొదటి అధ్యక్షుడిగా ఘనత పొందాడు. తన అధ్యక్ష పదవిలో క్లింటను స్వలింగ సంపర్కుల హక్కుల తరపున రెండు వివాదాస్పద కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వులను జారీ చేశాడు. మొదటిది ఎల్‌జిబిటి సమాఖ్య ఉద్యోగులకు భద్రతా అనుమతుల మీద నిషేధాన్ని ఎత్తివేయడం లైంగిక ధోరణి ఆధారంగా వివక్షను నిషేధించే రెండవది ఫెడరలు సివిలియను వర్కుఫోర్సు. క్లింటను నాయకత్వంలో, హెచ్‌ఐవి/ఎయిడ్సు పరిశోధన, నివారణ, చికిత్స కోసం సమాఖ్య నిధులు రెట్టింపు కంటే ఎక్కువ అయ్యాయి. క్లింటను కూడా స్వలింగ సంపర్కుల కోసం, ప్రైవేటు రంగానికి ద్వేషపూరిత నేరాల చట్టాలను ఆమోదించాలని ఒత్తిడి చేశాడు. ఉపాధి వివక్షత రహిత చట్టం, ఇది ఆయన లాబీయింగు ద్వారా ఉత్సాహంగా 1996లో సెనేటు‌లో ఒక్క ఓటుతో ఆమోదించబడలేదు. ఈ సమస్యలకు మద్దతు ఇవ్వడం, ఆ సమయంలో గే హక్కుల ఉద్యమం రాజకీయంగా ప్రజాదరణ లేని స్వభావంతో జతచేయబడి, మానవ హక్కుల ప్రచారం ద్వారా క్లింటను ఎన్నిక, తిరిగి ఎన్నికకు ఉత్సాహభరితమైన మద్దతు లభించింది. 2009 క్లింటను జూలైలో గే వివాహానికి మద్దతు ఇచ్చారు. 2013లో డోమాను రద్దు చేయాలని సుప్రీంకోర్టును కోరారు. తరువాత ఆయన తన మునుపటి స్వలింగ సంపర్కుల అనుకూల వైఖరులు, డోమా మీద తన తిరోగమనానికి గ్లాడు చేత సత్కరించబడ్డాడు.

1996 యునైటెడు స్టేట్సు ప్రచార ఆర్థిక వివాదం అనేది క్లింటను పరిపాలనకు ముందు, ఆ సమయంలో యునైటెడు స్టేట్సు దేశీయ విధానాలను ప్రభావితం చేయడానికి చైనా చేసిన ప్రయత్నం అని ఆరోపించబడింది. పరిపాల నిధుల సేకరణ పద్ధతులను కలిగి ఉంది. ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ చైనీసు ప్రభుత్వం అన్ని ఆరోపణలను ఖండించింది.

అక్రమ వలసను అరికట్టడానికి 1996 చొరవలో భాగంగా, క్లింటను 1996 సెప్టెంబరు 30న అక్రమ వలస సంస్కరణ, అక్రమ వలస సంస్కరణ, వలస బాధ్యత చట్టం (ఐఐఆర్‌ఐఆర్‌ఎ) మీద సంతకం చేశారు. క్లింటను నియమించారు, యు.ఎస్. కమిషన్ ఆన్ ఇమ్మిగ్రేషను రిఫార్ము సంవత్సరానికి దాదాపు 8,00,000 మంది నుండి చట్టపరమైన వలసలను దాదాపు 5,50,000 మందికి తగ్గించాలని సిఫార్సు చేసింది.

1996 నవంబరులో క్లింటను ఫిలిప్పీన్సు‌లో జరిగిన హత్య నుండి తృటిలో తప్పించుకున్నారు ఇది అల్-ఖైదా అమర్చిన వంతెన బాంబు, ఒసామా బిన్ లాడెన్ చేత రూపొందించబడింది. క్లింటను అధ్యక్షుడిగా ఉన్నప్పుడు ఈ ప్రయత్నం అత్యంత రహస్యంగా ఉంచబడింది. ర్యూటర్లు ఎనిమిది మంది రిటైర్డు సీక్రెటు సర్వీసు ఏజెంట్లతో ఈ సంఘటన గురించి మాట్లాడినట్లు 2024 మార్చి నాటికి నివేదించినప్పుడుగా వర్గీకరించబడింది.
### రెండవ పదవీకాలం (1997–2001)

1997 జనవరిలో జరిగిన స్టేటు ఆఫ్ ది యూనియను ప్రసంగంలో క్లింటను ఐదు మిలియన్ల మంది పిల్లలకు ఆరోగ్య కవరేజీని అందించడానికి ఒక కొత్త చొరవను ప్రతిపాదించారు. డెమొక్రాటు అయిన సెనేటర్లు టెడ్ కెన్నెడీ రిపబ్లికను అయిన ఓరిను హాచు 1997లో హిల్లరీ రోధం క్లింటను, ఆమె సిబ్బందితో జతకట్టారు. క్లింటను అధ్యక్ష పదవి సంవత్సరాలలో అతిపెద్ద (విజయవంతమైన) ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్కరణ అయిన స్టేటు చిల్డ్రన్సు హెల్తు ఇన్సూరెన్సు ప్రోగ్రాం (ఎస్‌సిహెచ్‌ఐపి)ను రూపొందించడంలో చట్టాన్ని ఆమోదించడంలో విజయం సాధించారు. ఆ సంవత్సరం, హిల్లరీ క్లింటను కాంగ్రెసు ద్వారా అడాప్షను అండ్ సేఫు ఫ్యామిలీసు యాక్టును నిర్వహించింది. రెండు సంవత్సరాల తరువాత ఆమె ఫోస్టరు కేర్ ఇండిపెండెన్సు యాక్టును ఆమోదించడంలో సహాయం చేయడంలో విజయం సాధించింది. బిల్ క్లింటను రిపబ్లికను కాంగ్రెసు ద్వారా సమతుల్య బడ్జెటు చట్టం 1997 ఆమోదం కోసం చర్చలు జరిపారు.

1997 అక్టోబరులో క్లింటను తన వయస్సు, యవ్వనంలో సంగీతకారుడిగా గడిపిన సమయం కారణంగా వినికిడి లోపం కారణంగా తాను వినికిడి పరికరాలను తీసుకుంటున్నట్లు ప్రకటించాడు. 1999లో ఆయన గ్రాం–లీచ్–బ్లైలీ చట్టం అని కూడా పిలువబడే ఆర్థిక సేవల ఆధునికీకరణ చట్టం మీద సంతకం చేశాడు. ఇది 1933లో అమలులోకి వచ్చినప్పటి నుండి ఒక బ్యాంకు పూర్తి స్థాయి పెట్టుబడి, వాణిజ్య బ్యాంకు, బీమా సేవలను అందించకుండా నిషేధించిన గ్లాసు–స్టీగలు చట్టంలోని భాగాన్ని రద్దు చేసింది.
#### దర్యాప్తులు
1993 నవంబరులో డేవిడు హేలు—వైటు‌వాటరు వివాదంలో బిల్ క్లింటను మీద నేరారోపణలకు మూలం—ఆర్కాన్సాసు గవర్నరు క్లింటను, వైటు‌వాటరు భూ ఒప్పందంలో క్లింటను దంపతుల భాగస్వామి అయిన సుసాను మెక్‌డౌగలు‌కు చట్టవిరుద్ధంగా $3,00,000 రుణం అందించమని హేలు‌ను ఒత్తిడి చేశారని ఆరోపించారు. యు.ఎస్. సెక్యూరిటీసు అండ్ ఎక్స్ఛేంజు కమిషను దర్యాప్తు ఫలితంగా వైటు‌వాటరు ప్రాజెక్టు‌లో మెక్‌డౌగల్సు పాత్రకు దోషులుగా నిర్ధారించబడ్డారు. కానీ క్లింటను దంపతుల మీద ఎప్పుడూ అభియోగాలు మోపబడలేదు. క్లింటను ఈ వ్యవహారంలో తన, తన భార్య నిర్దోషిత్వాన్ని కొనసాగిస్తున్నాడు. రాబర్టు బి. ఫిస్కే, కెన్ స్టారు చేసిన దర్యాప్తులు క్లింటను దంపతులను విచారించడానికి తగినంత ఆధారాలు లేవని తేల్చాయి.

1996 జూన్ నాటి వైటు హౌసు ఎఫ్‌బిఐ ఫైల్సు వివాదం ఎఫ్‌బిఐ భద్రతా-క్లియరెన్సు పత్రాలను వైటు హౌసు అక్రమంగా యాక్సెసు చేయడం గురించి తలెత్తింది. వైటు హౌసు ఆఫీసు ఆఫ్ పర్సనలు సెక్యూరిటీ అధిపతి క్రెయిగు లివింగుస్టోను, సంబంధిత వ్యక్తుల అనుమతి అడగకుండానే ఎఫ్‌బిఐ నుండి నేపథ్య నివేదిక ఫైళ్లను సరిగ్గా అభ్యర్థించకుండా స్వీకరించాడు; వీరిలో చాలామంది మాజీ రిపబ్లికను పరిపాలనలలో ఉద్యోగులు. 2000 మార్చిలో స్వతంత్ర న్యాయవాది రాబర్టు రే ఎటువంటి నేరానికి సంబంధించిన విశ్వసనీయ ఆధారాలు లేవని నిర్ధారించారు. "ఫైళ్లను కోరడంలో ఏ సీనియరు వైటు హౌసు అధికారి ప్రమేయం ఉందని చెప్పడానికి గణనీయమైన, విశ్వసనీయమైన ఆధారాలు లేవు" అని రే నివేదిక పేర్కొంది.

#### అభిశంసన - నిర్దోషి విడుదల

హౌసు విచారణ తర్వాత 1998 డిసెంబరు 19న ప్రతినిధుల సభ క్లింటను‌ను అభిశంసన చేసింది. గ్రాండు జ్యూరీకి తప్పుడు సాక్ష్యం చెప్పినందుకు ఆయనను అభిశంసించడానికి హౌసు 228–206 ఓట్లతో ఓటు వేసింది. న్యాయాన్ని అడ్డుకున్నందుకు అతని మీద అభిశంసనకు 221–212 ఓటు వేశారు. క్లింటను అభిశంసనకు గురైన రెండవ అమెరికా అధ్యక్షుడు (మొదటి వ్యక్తి ఆండ్రూ జాన్సను). క్లింటను చట్టవిరుద్ధంగా అబద్ధం చెప్పారని, 22 ఏళ్ల వైటు హౌసు ( తరువాత డిపార్టు‌మెంటు ఆఫ్ డిఫెన్సు) ఉద్యోగి మోనికా లెవిన్స్కీతో తన సంబంధాన్ని కప్పిపుచ్చారని ఆరోపణల మీద అభిశంసన చర్యలు ఆధారపడి ఉన్నాయి. "అధ్యక్షుడు క్లింటను అభిశంసనకు కారణమయ్యే చర్యలకు పాల్పడ్డాడని గణనీయమైన, విశ్వసనీయ సమాచారం" అని పిలిచే స్టారు నివేదికను సభకు సమర్పించిన తర్వాత మధ్యంతర ఎన్నికలకు ముందు క్లింటను‌కు వ్యతిరేకంగా అభిశంసన విచారణలను హౌసు ప్రారంభించింది. అభిశంసన ప్రక్రియలను నిర్వహించడానికి, రిపబ్లికను నాయకత్వం 1998 1998 డిసెంబరులో లేం డక్ సెషనును ఏర్పాటు చేసింది.

హౌసు జ్యుడీషియరీ కమిటీ విచారణలు నేరుగా పార్టీ-లైన్ ఓటుతో ముగిసినప్పటికీ హౌసు ఫ్లోరు‌లో ఉల్లాసమైన చర్చ జరిగింది. హౌసు‌లో ఆమోదించబడిన రెండు అభియోగాలు (ఎక్కువగా రిపబ్లికను మద్దతుతో, కానీ కొన్ని డెమొక్రాటికు ఓట్లతో కూడా) అబద్ధ సాక్ష్యం, న్యాయాన్ని అడ్డుకోవడం మీద ఉన్నాయి. *జోన్సు వర్సెసు క్లింటను,* పౌలా జోన్సు లైంగిక వేధింపుల దావా సందర్భంగా తన ప్రమాణ స్వీకారంలో ఆయన చేసిన అబద్ధ సాక్ష్యాన్ని పరిశోధించడానికి సమావేశమైన గ్రాండు జ్యూరీ ముందు క్లింటను ఇచ్చిన సాక్ష్యం నుండి ఈ అబద్ధ సాక్ష్యం ఆరోపణ వచ్చింది. ఆ నివేదనకు ముందు తరువాత లెవిన్స్కీతో తన సంబంధాన్ని దాచడానికి ఆయన చేసిన చర్యల ఆధారంగా అడ్డంకి ఆరోపణ చేయబడింది.

తరువాత సెనెటు రెండు ఆరోపణల నుండి క్లింటను‌ను నిర్దోషిగా ప్రకటించారు. కాబట్టి విచారణ తదుపరి కాంగ్రెసు వరకు నిలిపివేయబడింది. క్లింటను తరపున వాషింగ్టను లా ఫర్ము క్లివిలియమ్సు & కోనోలీ ఆధిపత్యం వహించింది. 1999 ఫిబ్రవరి 12న సెనెటు ఇరవై ఒక్క రోజుల విచారణను ముగించింది. 55 మంది నిర్దోషులు/45 మంది నిర్దోషులు అని ఓటు వేయబడింది, 50 మంది నిర్దోషులు/50 మంది న్యాయాన్ని అడ్డుకున్న అభియోగం మీద దోషులు అని ఓటు వేయబడింది. రెండు ఓట్లు ఒక పదవిలో ఉన్న వ్యక్తిని దోషిగా నిర్ధారించి తొలగించడానికి రాజ్యాంగబద్ధంగా మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ అవసరం తక్కువగా ఉన్నాయి. తుది ఓటు సాధారణంగా పార్టీ శ్రేణులకు అనుగుణంగా జరిగింది డెమొక్రాట్లు ఎవరూ దోషులుగా ఓటు వేయలేదు. కొంతమంది రిపబ్లికన్లు మాత్రమే దోషులుగా ఉన్నారు ఓటు వేయలేదు.

2001 జనవరి 19న *జోన్సు* కేసులో న్యాయ నిర్వహణకు పక్షపాతం చూపే ప్రవర్తనకు కోర్టు చేసినట్లు అర్కాన్సాసు సంస్థకు క్లింటను అంగీకరించింది తర్వాత ఆయన లా లైసెన్సు ఐదు సంవత్సరాల పాటు నిలిపివేయబడింది. అక్టోబరు 1న లెవిన్స్కీ కుంభకోణం పరిణామాలను గమనించి వైఎస్ సుప్రీంకోర్టు క్లింటను‌ను హైకోర్టులో న్యాయవాది ప్రాక్టీసు చేయకుండా సస్పెండు చేసింది. కానీ నిర్ణయాన్ని అప్పీలు చేయడానికి బదులుగా ఆయన బార్ నుండి పూర్తిగా రాజీనామా 

#### క్షమాపణలు - పదవీ విరమణలు
క్లింటను జారీ చేయబడింది 2001 జనవరి 20న తన పదవిలో చివరి రోజున 141 క్షమాపణలు, 36 పదవీ విరమణలు. వివాదం మార్కు రిచు చుట్టూ చెలరేగింది. హిల్లరీ క్లింటను సోదరుడు హ్యూ రోధం, క్షమాభిక్షలకు సంబంధించి అధ్యక్షుడి నిర్ణయం తీసుకోవడాన్ని ప్రభావితం చేసినందుకు ప్రతిఫలంగా చెల్లింపులు స్వీకరించాడనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. రిచు క్షమాపణను దర్యాప్తు చేయడానికి ఫెడరలు ప్రాసిక్యూటరు మేరీ జో వైటు నియమించబడ్డారు. తరువాత ఆమె స్థానంలో అప్పటి రిపబ్లికను జేమ్సు కోమీ వచ్చారు. దర్యాప్తులో క్లింటను వైపు నుండి ఎటువంటి తప్పు జరగలేదని తేలింది. వైటు‌వాటరు స్కాండలులో నలుగురు నిందితులు, క్రిస్ వాడే, సుసాను మెక్‌డౌగలు, స్టీఫెను స్మితు, రాబర్టు డబల్యూ. పామరులకు క్లింటను క్షమాపణలు కూడా తెలిపారు. వీరందరికీ ఆయన అర్కాన్సాసు గవర్నరు‌గా ఉన్నప్పుడు క్లింటను‌తో సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఎఫ్‌బిఐకి అబద్ధం చెప్పినందుకు నేరాన్ని అంగీకరించిన మాజీ క్లింటను హెచ్‌యుడి కార్యదర్శి హెన్రీ సిస్నెరోసు కూడా క్లింటను క్షమాపణ పొందిన వారిలో ఉన్నారు.

#### ప్రచార ఆర్థిక వివాదాలు
1997 ఫిబ్రవరిలో క్లింటను అడ్మినిస్ట్రేషను విడుదల చేసిన పత్రాల ఆధారంగా 938 మంది వైట్ హౌస్‌లో బస చేశారని, వారిలో 821 మంది డెమోక్రటికు పార్టీకి విరాళాలు ఇచ్చారని, విరాళాల ఫలితంగా లింకను బెడ్రూం‌లో ఉండే అవకాశం పొందారని కనుగొనబడింది. కొంతమంది దాతలలో స్టీవెన్ స్పీల్‌బర్గ్, టామ్ హాంక్స్, జేన్ ఫోండా, జూడీ కాలిన్సు ఉన్నారు. ఈ విరాళాల ఫలితంగా అగ్రశ్రేణి దాతలు క్లింటను‌తో గోల్ఫు ఆటలు, మార్నింగు జాగింగు‌లను కూడా పొందారు. ట్రెంటు లాటు ఈ విషయాన్ని దర్యాప్తు చేయమని జానెటు రెనోను పిలిచారు. కానీ ఆమె నిరాకరించింది.

1996లో పీపుల్సు రిపబ్లికు ఆఫ్ చైనా మద్దతుతో క్లింటను పునఃఎన్నికల ప్రచారానికి, డెమోక్రటికు నేషనలు కమిటీకి అనేక మంది చైనా విదేశీయులు విరాళాలు అందించారని కనుగొనబడింది. వారిలో కొందరు క్లింటను రక్షణ నిధికి విరాళం ఇవ్వడానికి కూడా ప్రయత్నించారు. ఇది అమెరికన్లు కాని పౌరులు ప్రచార రచనలు చేయకుండా నిషేధించే యునైటెడు స్టేట్సు చట్టాన్ని ఉల్లంఘించింది. క్లింటను, అల్ గోరు, కూడా విదేశీ దాతలను కలిశారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఫ్రెడు థాంప్సను నేతృత్వంలో జరిగిన రిపబ్లికను దర్యాప్తులో క్లింటను‌ను చైనా ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా చేసుకున్నట్లు తేలింది. అయితే డెమోక్రటికు సెనేటర్లు జో లైబరు‌మాను, జాన్ గ్లెను మాట్లాడుతూ చైనా అధ్యక్ష ఎన్నికలను కాకుండా కాంగ్రెసు ఎన్నికలను మాత్రమే లక్ష్యంగా చేసుకుందని ఆధారాలు చూపిస్తున్నాయని అన్నారు.

### సైనిక - విదేశాంగ వ్యవహారాలు
#### సోమాలియా

బుష్ పరిపాలన సమయంలో మానవతా సంక్షోభం, అంతర్యుద్ధానికి ప్రతిస్పందనగా అమెరికను దళాలు మొదట సోమాలియాలోకి ప్రవేశించాయి. ప్రారంభంలో మానవతావాద ప్రయత్నాలకు సహాయం చేయడానికి పాల్గొన్నప్పటికీ, క్లింటను పరిపాలన మిషను‌లో నిర్దేశించిన లక్ష్యాలను మార్చింది. సోమాలి యుద్ధ ప్రభువులను తటస్థీకరించడానికి ప్రయత్నించే విధానాన్ని అనుసరించడం ప్రారంభించింది. 1993లో మొగడిషు యుద్ధం సమయంలో రెండు యుఎస్ హెలికాప్టర్లు వాటి టెయిలు రోటరుల మీద రాకెటు-ప్రొపెల్డు గ్రెనేడు దాడుల ద్వారా కూలిపోయాయి. సైనికులను శత్రు శ్రేణుల వెనుక బంధించారు. దీని ఫలితంగా 18 మంది అమెరికను సైనికులు మరణించారు. 73 మంది గాయపడ్డారు. ఒకరిని ఖైదీగా తీసుకున్నారు. టెలివిజను వార్తా కార్యక్రమాలు యుద్ధవీరుడు మొహమ్మదు ఐడిడు మద్దతుదారులు దళాల శవాలను అపవిత్రం చేస్తున్నట్లు చిత్రీకరించాయి. ఈ సంఘటన ఫలితంగా వచ్చిన ఎదురుదెబ్బ దేశంలో అమెరికను జోక్యానికి మద్దతు తగ్గడానికి దారితీసింది. క్లింటను పరిపాలనలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలో దళాలను మరింత జాగ్రత్తగా ఉపయోగిస్తూ జాగారూకతతో ఉంది. తరువాత తరువాత జరిగిన జాతీయ భద్రతా విధాన సమీక్షలో సోమాలియా నుండి అమెరికా దళాలను ఉపసంహరించుకున్నారు. తరువాత తక్కువ మంది సైనికులతో ఘర్షణలు ప్రారంభమయ్యాయి.

#### రువాండా

1994 ఏప్రిల్ లో రువాండాలో జాతి నిర్మూలన జరిగింది. "టుట్సీలను నిర్మూలించడానికి తుది పరిష్కారం" జరుగుతోందని క్లింటనుకు తెలుసునని నిఘా నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. పరిపాలన "జాతి నిర్మూలన" అనే పదాన్ని బహిరంగంగా ఉపయోగించటానికి చాలా కాలం ముందే. గత సంవత్సరం సోమాలియాలో జరిగిన సంఘటనలకు ప్రతీకారం తీర్చుకుంటారని భయపడి, క్లింటను జోక్యం చేసుకోకూడదని నిర్ణయించుకున్నాడు. క్లింటను జోక్యం చేసుకోవడంలో తన వైఫల్యాన్ని తన ప్రధాన విదేశాంగ విధాన వైఫల్యాలలో ఒకటిగా అభివర్ణించారు. "మనం హింసను అంతం చేయగలిగేవాళ్ళం కాదని నేను అనుకుంటున్నాను. కానీ మనం దానిని తగ్గించి ఉండేవాళ్ళం అని నేను అనుకుంటున్నాను. నేను చింతిస్తున్నాను."

#### బోస్నియా - హెర్జెగోవినా

1993 - 1994లో బోస్నియను యుద్ధం సమయంలో బోస్నియను సెర్బ్సుకు వ్యతిరేకంగా బలమైన సైనిక విధానాన్ని అవలంబించాలని క్లింటను పశ్చిమ యూరోపియను నాయకుల మీద ఒత్తిడి తెచ్చారు. ఈ వ్యూహం ఐక్యరాజ్యసమితి, నాటో మిత్రదేశాలు, కాంగ్రెసు రిపబ్లికన్ల నుండి తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొంది. దీనితో క్లింటను మరింత దౌత్యపరమైన విధానాన్ని అవలంబించారు. 1995లో యుఎన్ సురక్షిత మండలాల మీద దాడులను ఆపడానికి, బోస్నియను యుద్ధాన్ని ముగించే శాంతి ఒప్పందంలోకి ఒత్తిడి తీసుకురావడానికి యుఎస్, నాటో విమానాలు బోస్నియను సెర్బు లక్ష్యాల మీద బాంబు దాడి చేశాయి. 1995 చివరలో తదుపరి డేటను ఒప్పందాన్ని నిలబెట్టడానికి క్లింటను అమెరికా శాంతి పరిరక్షక దళాలను బోస్నియాకు పంపారు.

#### ఐరిష్ శాంతి చర్చలు

1992లో తన అధ్యక్ష పదవికి ముందు క్లింటను ఉత్తర ఐర్లాండుకు శాంతి దూతను పంపాలని ప్రతిపాదించాడు, కానీ బ్రిటిషు ప్రభుత్వంతో ఉద్రిక్తతలను నివారించడానికి దీనిని విరమించుకున్నారు. 1995 నవంబరులో ది ట్రబుల్సు సమయంలో జరిగిన కాల్పుల విరమణలో క్లింటను ఉత్తర ఐర్లాండ్‌ను సందర్శించిన మొదటి అధ్యక్షుడయ్యాడు బెల్‌ఫాస్టులోని రెండు విభజించబడిన కమ్యూనిటీలను పరిశీలించాడు. యూనియను‌వాద విమర్శలు ఉన్నప్పటికీ, క్లింటను తన సందర్శనను హింసాత్మక సంఘర్షణకు ముగింపు పలికేందుకు ఒక మార్గంగా ఉపయోగించుకున్నాడు. 1998లో గుడు ఫ్రైడే ఒప్పందానికి దారితీసిన శాంతి చర్చలలో కీలక పాత్ర పోషించాడు.

#### ఇరాన్
మధ్యప్రాచ్యంలో ఇరానియను ప్రభావాన్ని పరిమితం చేసే బుష్ పరిపాలన విధానాన్ని కొనసాగించడానికి క్లింటను ప్రయత్నించాడు, దీనిని ఆయన ద్వంద్వ నియంత్రణ వ్యూహంలో పేర్కొన్నాడు. 1994లో క్లింటను ఇరాన్‌ను "స్టేటు స్పాన్సరు ఆఫ్ టెర్రరిజం" "రోగు స్టేటు" అని ప్రకటించాడు. ఇది ఒక అమెరికను అధ్యక్షుడు ఆ పదాన్ని మొదటిసారిగా ఉపయోగించడాన్ని సూచిస్తుంది. తదుపరి కార్యనిర్వాహక ఉత్తర్వులు ఇరాన్ చమురు పరిశ్రమను భారీగా మంజూరు చేశాయి. యుఎస్ కంపెనీలు, ఇరాన్ ప్రభుత్వం మధ్య దాదాపు అన్ని వాణిజ్యాన్ని నిషేధించాయి. 1996 ఫిబ్రవరిలో క్లింటను పరిపాలన ఇరాన్‌కు యుఎస్$131.8 మిలియన్లు (2024 నాటికి 264.24 మిలియన్లు)కి సమానం) చెల్లించడానికి అంగీకరించింది. 1989లో యుఎస్ నావికాదళం ఇరాన్ ఎయిరు ఫ్లైటు 655ను కాల్చి చంపిన తర్వాత అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానంలో అమెరికాకు వ్యతిరేకంగా ఇరాన్ దాఖలు చేసిన కేసును నిలిపివేయడానికి ఈ ఒప్పందం జరిగింది. గైడెడు మిస్సైలు క్రూయిజరు.

#### ఇరాక్

క్లింటను 1998 స్టేట్ ఆఫ్ ది యూనియను అడ్రసులో ఇరాకీ నియంత సద్దాం హుస్సేన్ రసాయన, జీవ, అణ్వాయుధాల ఆయుధశాలను నిర్మిస్తున్నాడని కాంగ్రెసు‌ను హెచ్చరించాడు. అయితే ఆ వాదనకు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.

క్లింటను 1998 అక్టోబరు 31న ఇరాక్ లిబరేషను యాక్టు ఆఫ్ 1998 మీద సంతకం చేశాడు, ఇది ఇరాక్ ‌మీద "పాలన మార్పు" విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. అయితే అది అమెరికను సైనిక దళాల ప్రత్యక్ష జోక్యానికి అవకాశం ఇవ్వలేదని స్పష్టంగా పేర్కొంది. ఆ తరువాత పరిపాలన ఆపరేషను డెజర్టు ఫాక్సు అనే నాలుగు రోజుల బాంబు దాడిని ప్రారంభించింది. ఇది 1998 డిసెంబరు 16 నుండి 19, వరకు కొనసాగింది. ఈ ఆపరేషను ముగింపులో క్లింటను ఇలా ప్రకటించాడు. "సద్దాం అధికారంలో ఉన్నంత కాలం ఆయన తన ప్రజలకు ఆయన ప్రాంతానికి, ప్రపంచానికి ముప్పుగా ఉంటాడు. మన మిత్రదేశాలతో ఆయనను అరికట్టడానికి, ఆయనను సామూహిక విధ్వంసక ఆయుధాల కార్యక్రమాన్ని పరిమితం చేయడానికి ఒక వ్యూహాన్ని అనుసరించాలి అదే సమయంలో ఇరాక్ తన ప్రజలతో, పొరుగువారితో శాంతియుతంగా జీవించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ప్రభుత్వం ఉన్న రోజు కోసం కృషి చేయాలి." ఇరాక్ నో-ఫ్లై జోన్లలోని అమెరికను, బ్రిటిషు విమానాలు 1999లో 166 సార్లు, 2000లో 78 సార్లు శత్రు ఇరాకీ వైమానిక రక్షణ స్థావరాల మీద దాడి చేశాయి.

#### ఒసామా బిన్ లాడెన్

క్లింటను అధ్యక్ష పదవిలో ఒసామా బిన్ లాడెన్ పట్టుకోవడం అమెరికా ప్రభుత్వ లక్ష్యం ( 2011లో బిన్ లాడెను మరణించే వరకు కొనసాగింది). మన్సూరు ఇజాజు, సూడాను అధికారులు సూడాను ప్రభుత్వం బిన్ లాడెను‌ను అరెస్టు చేసి అప్పగించడానికి ముందుకొచ్చిందని యుఎస్ అధికారులు ప్రతి ఆఫరు‌ను తిరస్కరించారని చెప్పినప్పటికీ 9/11 కమిషను నివేదిక "సుడానీసు వాదనకు మద్దతు ఇచ్చే ఎటువంటి నమ్మకమైన ఆధారాలు మాకు దొరకలేదు" అని పేర్కొంది.

బిన్ లాడెను గురించి 1996 స్టేటు డిపార్టు‌మెంటు హెచ్చరికకు ప్రతిస్పందనగా, అల్-ఖైదా 1998 తూర్పు ఆఫ్రికాలోని యుఎస్ రాయబార కార్యాలయాల మీద బాంబు దాడులు (దీనిలో 12 మంది అమెరికన్లు సహా 224 మంది మరణించారు), క్లింటను బిన్ లాడెను‌ను పట్టుకోవడానికి లేదా చంపడానికి అనేక సైనిక కార్యకలాపాలను ఆదేశించాడు. అవన్నీ విఫలమయ్యాయి. 1998 ఆగస్టులో క్లింటను ఆఫ్ఘనిస్తాను, సూడాను‌లోని ఉగ్రవాద లక్ష్యాల మీద క్రూయిజు క్షిపణి దాడులను ఆదేశించాడు, బిన్ లాడెను రసాయన ఆయుధాలను తయారు చేయడంలో సహాయం చేస్తున్నట్లు అనుమానించబడిన సూడాను‌లోని అల్-షిఫా ఫార్మాస్యూటికలు ఫ్యాక్టరీ, ఆఫ్ఘనిస్తాను‌లోని బిన్ లాడెను ఉగ్రవాద శిక్షణా శిబిరాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు. ఈ దాడిలో ఫ్యాక్టరీ ధ్వంసమైంది ఫలితంగా ఒక ఉద్యోగి మరణించగా మరో 11 మంది గాయపడ్డారు. ఫ్యాక్టరీ ధ్వంసం తర్వాత సూడాను‌కు అవసరమైన మందులలో 50 శాతం ప్లాంటు అందించడం వల్ల సూడాను‌లో మందుల కొరత ఏర్పడింది. ప్లాంటు నాశనం కారణంగా మలేరియా చికిత్సకు ఉపయోగించే క్లోరోక్విను అనే మందు కొరత ఏర్పడింది. ఆ ప్లాంటు నాడీ వాయువును తయారు చేస్తున్నట్లు లేదా నిల్వ చేస్తున్నట్లు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవని యుఎస్ అధికారులు తరువాత అంగీకరించారు. ఈ దాడిలో క్రిస్టోఫరు హిచెన్సు, సేమౌరు హెర్షు, మాక్సు టేలరు,, ఇతరులు ఉన్నారు.

#### కొసోవో

ఫెడరలు రిపబ్లికు ఆఫ్ యుగోస్లేవియా ద్వారా కొసావో ప్రావిన్సు‌లో జాతి అల్బేనియను వేర్పాటువాదుల మీద క్రూరమైన అణిచివేత మధ్యలో క్లింటను 1999లో యుగోస్లేవియా మీద నాటో బాంబు దాడి అని పిలువబడే నాటో బాంబు దాడిలో యుఎస్ సాయుధ దళాలను ఉపయోగించుకోవడానికి అధికారం ఇచ్చారు. జోక్యం వెనుక పేర్కొన్న కారణం జాతి ప్రక్షాళనను ఆపడం ( క్లింటను పరిపాలన జాతి నిర్మూలన అని లేబులు చేసింది) యుగోస్లావు యాంటీ-గెరిల్లా మిలిటరీ యూనిట్లచే అల్బేనియన్ల. జనరలు వెస్లీ క్లార్కు నాటో సుప్రీం అలైడు కమాండరు, మిషను‌ను పర్యవేక్షించారు. యునైటెడు నేషన్సు సెక్యూరిటీ కౌన్సిలు రిజల్యూషను 1244తో బాంబు దాడి 1999 జూన్ 10న ముగిసింది. ఈ తీర్మానం కొసావోను యుఎన్ పరిపాలన కింద ఉంచింది. ఈ ప్రాంతానికి శాంతి పరిరక్షక దళాన్ని మోహరించడానికి అధికారం ఇచ్చింది. నాటో తన సైనికులందరూ యుద్ధంలో బయటపడినట్లు ప్రకటించింది. అపాచీ హెలికాప్టరు ప్రమాదంలో ఇద్దరు మరణించారు. ప్రముఖ పత్రికలలోని జర్నలిస్టులు క్లింటను పరిపాలన చేసిన మారణహోమ ప్రకటనలను తప్పుగా, చాలా అతిశయోక్తిగా విమర్శించారు. 1999 మార్చి 24న జరిగిన బాంబు దాడికి ముందు ఏడాది పొడవునా జరిగిన కొసావోలో జరిగిన సంఘర్షణలో మరణించిన పౌరుల సంఖ్య సుమారు 1,800 మంది అని అంచనాలు చూపించాయి. విమర్శకులు మారణహోమానికి సంబంధించిన ఆధారాలు చాలా తక్కువగా లేదా లేవని పేర్కొన్నారు. యుద్ధానంతర విచారణలో యూరోపు‌లోని భద్రత, సహకార సంస్థ "మార్చి 24న నాటో వైమానిక యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత బహిష్కరణల నమూనాలు, దోపిడీలు, హత్యలు, అత్యాచారం, కిడ్నాపు‌లు, దోపిడీలలో విస్తారమైన పెరుగుదల" గమనించింది. 2001లో యుఎన్ పర్యవేక్షణలో కొసావో సుప్రీం కోర్టు ఆ మారణహోమాన్ని తీర్పు ఇచ్చింది (ఇది ఒక ప్రజలను నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశం) జరగలేదు. కానీ అల్బేనియను జనాభా బలవంతంగా వెళ్ళిపోవాలనే ఉద్దేశంతో "హత్యలు, అత్యాచారాలు, దహనాలు, తీవ్రమైన దురాగతాలతో సహా ఒక క్రమబద్ధమైన ఉగ్రవాద ప్రచారం"గా గుర్తించబడింది. "జాతి నిర్మూలన" అనే పదాన్ని "జాతి నిర్మూలన"కు ప్రత్యామ్నాయంగా జాతిపరంగా ప్రేరేపించబడిన హత్యను మాత్రమే కాకుండా స్థానభ్రంశాన్ని కూడా సూచించడానికి ఉపయోగించారు. అయితే విమర్శకులు దీనికి చాలా తక్కువ తేడా ఉందని ఆరోపిస్తున్నారు. స్లోబోడాను మిలోసెవిచు, ఈ దారుణాల సమయంలో యుగోస్లేవియా అధ్యక్షుడు, హేగులోని మాజీ యుగోస్లేవియా కోసం అంతర్జాతీయ క్రిమినలు ట్రిబ్యునలు ముందు చివరికి విచారణకు తీసుకురాబడ్డాడు, మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా నేరాలు, యుద్ధంలో ఆయన పాత్రకు యుద్ధ నేరాలు వంటి ఆరోపణల మీద. విచారణ పూర్తి కాకముందే ఆయన 2006లో మరణించాడు.

#### చైనా
క్లింటను చైనాతో వాణిజ్యాన్ని పెంచడం, దిగుమతి సుంకాలను తగ్గించడం, దేశానికి అత్యంత అనుకూల దేశం హోదాను అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాడు. ఆయన పరిపాలన 1993లో చైనా దిగుమతులలో సుంకాల స్థాయిలను తగ్గించింది. మానవ హక్కుల సంస్కరణల మీద ఈ హోదా పొడిగింపుకు క్లింటను మొదట షరతు విధించారు. కానీ చివరికి స్వేచ్ఛా వలస, అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల పరంగా ఖైదీల చికిత్స, యుఎన్ తీర్మానాల ద్వారా పేర్కొన్న మానవ హక్కుల పరిశీలన వంటి నిర్దిష్ట రంగాలలో సంస్కరణలు లేనప్పటికీ హోదాను పొడిగించాలని నిర్ణయించారు.

1999 మేలో బెలు‌గ్రేడు‌లోని చైనా రాయబార కార్యాలయం మీద అమెరికను బాంబు దాడి ద్వారా సంబంధాలు క్లుప్తంగా దెబ్బతిన్నాయి. బాంబు దాడికి క్లింటను క్షమాపణలు చెప్పారు. ఇది ప్రమాదవశాత్తు జరిగిందని పేర్కొన్నారు.

2000 అక్టోబరు 10న క్లింటను యునైటెడు స్టేట్సు-చైనా సంబంధాల చట్టం 2000 మీద సంతకం చేశారు. ఇది చైనాకు శాశ్వత సాధారణ వాణిజ్య సంబంధాలు (పిఎన్‌టిఆర్) వాణిజ్య హోదాను మంజూరు చేసింది. స్వేచ్ఛా వాణిజ్యం క్రమంగా చైనాను ప్రజాస్వామ్య సంస్కరణలకు తెరుస్తుందని అధ్యక్షుడు నొక్కిచెప్పారు.

ఒప్పందాన్ని ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (డబల్యూటిఒ)లో చైనా చేరడాన్ని ఆమోదించమని కాంగ్రెసు‌ను ప్రోత్సహించడంలో క్లింటను చైనాతో మరింత వాణిజ్యం అమెరికా ఆర్థిక ప్రయోజనాలను ముందుకు తీసుకువెళుతుందని పేర్కొన్నారు "ఆర్థికంగా, ఈ ఒప్పందం వన్-వే స్ట్రీటు‌కు సమానం. ప్రపంచ జనాభాలో ఐదవ వంతు జనాభాతో, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మార్కెటు‌లుగా ఉన్న చైనా తన మార్కెట్టు‌లను అపూర్వమైన కొత్త మార్గాల్లో మన ఉత్పత్తులు, సేవలకు తెరవాలి" అని అన్నారు.

#### ఇజ్రాయెల్-పాలస్తీనా వివాదం

క్లింటను ఇజ్రాయెలు-పాలస్తీనా సంఘర్షణను ముగించడానికి ప్రయత్నించాడు. ఇజ్రాయెలు ప్రధాన మంత్రి యిట్జాకు రాబిను, పాలస్తీనా లిబరేషను ఆర్గనైజేషను (పిఎల్‌ఒ) ఛైర్మను యాసరు అరాఫతు మధ్య క్లింటను మధ్య జరిగిన రహస్య చర్చలు 1993 సెప్టెంబరులో చారిత్రాత్మక శాంతి ప్రకటనకు దారితీశాయి. దీనిని ఓస్లో ఒప్పందాలు అని పిలుస్తారు. ఇవి సెప్టెంబరు 13న వైటు హౌసు‌లో సంతకం చేయబడ్డాయి. ఈ ఒప్పందం 1994లో ఇజ్రాయెలు-జోర్డాను శాంతి ఒప్పందం 1998 అక్టోబరులో వై రివరు మెమోరాండానికి దారితీసింది. అయితే ఇది సంఘర్షణను అంతం చేయలేదు. జూలైలో 14 రోజులు కొనసాగిన 2000 క్యాంపు డేవిడు సమ్మిటు కోసం ఆయన ఇజ్రాయెలు ప్రధాన మంత్రి ఎహుదు బరాకు, పాలస్తీనా అథారిటీ చైర్మను యాసరు అరాఫతులను క్యాంపు డేవిడు వద్ద కలిపాడు. 2000 డిసెంబరులో బోలింగు ఎయిర్ ఫోర్సు బేసు వద్ద జరిగిన మరొక ప్రయత్నం తర్వాత అధ్యక్షుడు క్లింటను పారామితులు అందించారు. టాబా సమ్మిటు ముగిసిన తర్వాత, రెండవ ఇంటిఫాడా ప్రారంభంతో పరిస్థితి పూర్తిగా విచ్ఛిన్నమైంది.

### న్యాయ నియామకాలు

క్లింటను 1993లో సుప్రీంకోర్టు: రూత్ బాడరు గిన్సుబర్గుకు ఇద్దరు న్యాయమూర్తులను నియమించారు. 1994లో స్టీఫెను బ్రేయరు. ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు 2020ల వరకు సేవలందించారు, అధ్యక్షుడు క్లింటను‌కు శాశ్వత న్యాయ వారసత్వాన్ని మిగిల్చారు.

ఫెడరలు కోర్టులకు తెల్లజాతి పురుష న్యాయమూర్తుల కంటే ఎక్కువ మంది మహిళలు, మైనారిటీ న్యాయమూర్తులను నియమించిన చరిత్రలో మొదటి అధ్యక్షుడు క్లింటను. ఆయన ఎనిమిది సంవత్సరాల పదవీకాలంలో క్లింటను కోర్టు ఆఫ్ అప్పీల్సు నామినీలలో 11.6%, ఆయన జిల్లా కోర్టు నామినీలలో 17.4% నల్లజాతీయులు; ఆయన కోర్టు ఆఫ్ అప్పీల్సు నామినీలలో 32.8%, ఆయన జిల్లా కోర్టు నామినీలలో 28.5% మహిళలు.
## ప్రజల అభిప్రాయం

క్లింటను మొదటి పదవీకాలంలో, ఆయన ఉద్యోగ ఆమోదం రేటింగు 40లు, 50లలో హెచ్చుతగ్గులకు గురైంది. ఆయన రెండవ పదవీకాలంలో, ఆయన రేటింగు స్థిరంగా హై-50ల నుండి హై-60ల వరకు ఉంది. 1998 - 1999లో అఆయన అభిశంసన ప్రక్రియల తర్వాత క్లింటను రేటింగు దాని అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. సిబిఎస్ న్యూస్/*న్యూయార్కు టైమ్సు* పోల్ ప్రకారం, క్లింటను 68 శాతం ఆమోదం రేటింగు‌తో పదవీ విరమణ చేశారు. ఇది ఆధునిక యుగంలో నిష్క్రమించే అధ్యక్షులకు అత్యధిక రేటింగు‌లుగా రోనాల్డు రీగను, ఫ్రాంక్లిను డి. రూజు‌వెల్టు‌లతో సరిపోలింది. క్లింటను తన చివరి త్రైమాసిక పదవీకాలంలో సగటు గాలపు పోల్ ఆమోదం రేటింగు 61 శాతం, ఇది యాభై సంవత్సరాలలో ఏ అధ్యక్షుడికీ లభించని అత్యధిక తుది త్రైమాసిక రేటింగు. ప్రతివాదులు నలభై ఏడు శాతం మంది తమను తాము క్లింటను మద్దతుదారులుగా గుర్తించారు.

ఆయన పదవీ విరమణ చేస్తున్నప్పుడు, ఒక సిఎన్‌ఎన్/*యుఎస్‌ఎ ఈరోజు*/గాలపు పోలు‌లో 45 శాతం మంది అమెరికన్లు ఆయనను మిస్ అవుతున్నారని చెప్పారు; 55 శాతం మంది ఆయన "సహకరించడానికి విలువైనదేదైనా ఉంటుందని, ప్రజా జీవితంలో చురుకుగా ఉండాలని" భావించారు; 68 శాతం మంది ఆయన "ఆయన విజయాల" కంటే "వ్యక్తిగత కుంభకోణంలో పాల్గొనడం" ద్వారా ఎక్కువగా గుర్తుండిపోతాడని భావించారు; "బిల్ క్లింటను నిజాయితీపరడు, నమ్మదగినవాడు అని మీరు సాధారణంగా అనుకుంటున్నారా?" అనే ప్రశ్నకు 58 శాతం మంది "లేదు" అని సమాధానం ఇచ్చారు. అధ్యక్షుడిగా ఆయన "అత్యుత్తమ" లేదా "సగటు కంటే ఎక్కువ"గా గుర్తుంచుకుంటారని అదే శాతం మంది అన్నారు. 22 శాతం మంది ఆయన "సగటు కంటే తక్కువ" లేదా "పేద"గా గుర్తుంచుకుంటారని చెప్పారు. ఎబిసి న్యూసు క్లింటను మీద ప్రజల ఏకాభిప్రాయాన్ని ఇలా వర్ణించారు. "మీరు ఆయనను నమ్మలేరు. ఆయనలో బలహీనమైన నైతికత, నీతి ఉన్నాయి. ఆయన చాలా మంచి పని చేసారు." ఆయన మొదటి పదవీకాలంలో, దాదాపు 10 మంది అమెరికన్లలో 7 మంది మీడియా క్లింటను వ్యక్తిత్వ లోపాలను అన్యాయంగా కవరు చేసిందని నమ్మారని పోల్ తెలిపింది.

ఆయన పదవీవిరమణ చేసిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత ఒక గాలపు పోల్ ప్రకారం, 51 శాతం మంది ప్రతివాదులు క్లింటను అధ్యక్షుడిగా చేసిన మొత్తం పనిని తాము ఆమోదించినట్లు చెప్పారు. 2006 మేలో క్లింటను ఉద్యోగ పనితీరును ఆయన వారసుడు జార్జి డబల్యూ. బుష్‌తో పోల్చిన సిఎన్‌ఎన్ పోల్, క్లింటను ఆరు వేర్వేరు రంగాలలో బుష్ కంటే మెరుగ్గా రాణించారని అధిక శాతం మంది ప్రతివాదులు చెప్పారని కనుగొన్నారు. 2006 జూన్‌లో గాలపు నిర్వహించిన పోలు‌లో 61 శాతం మంది అమెరికన్లు క్లింటను అధ్యక్షుడిగా చేసిన పనిని తాము ఆమోదించామని చెప్పారని తేలింది. ఇది 2002 పోల్ కంటే 10 పాయింట్ల పెరుగుదల. 2007 - 2011లో జరిగిన గాలప్ పోల్సు‌లో క్లింటను‌ను 13 శాతం మంది అమెరికన్లు అమెరికా చరిత్రలో గొప్ప అధ్యక్షుడిగా పరిగణించారని తేలింది.

2010లో గాలపు సర్వేలో పాల్గొన్న వారిలో 69 శాతం మంది అధ్యక్షుడిగా క్లింటను చేసిన పనిని తాము ఆమోదించామని చెప్పారు. వీరిలో 47 శాతం మంది రిపబ్లికన్లు, 68 శాతం మంది స్వతంత్రులు ఉన్నారు. ఈ సమయంలో ఆయన అకస్మాత్తుగా ప్రజాదరణ పొందారని అమెరికన్లు అప్పటి ప్రస్తుత డెమొక్రాటికు అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామాతో పోల్చడం వల్లే జరిగిందని, ఆయనకు తక్కువ ఆమోదం రేటింగు‌లు ఉన్నాయని అన్నారు. 2014లో క్విన్నిపియాకు యూనివర్సిటీ పోలింగు ఇన్స్టిట్యూటు అమెరికను ఓటర్ల పోలు‌లో 18 శాతం మంది ప్రతివాదులు క్లింటను‌ను రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఉత్తమ అధ్యక్షుడిగా భావించారు. యుద్ధానంతర అధ్యక్షులలో జాన్ ఎఫ్. కెన్నెడీ, రోనాల్డు రీగను తర్వాత ఆయన మూడవ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన వ్యక్తిగా నిలిచారు. అదే పోల్‌లో కేవలం 3 శాతం మంది అమెరికను ఓటర్లు మాత్రమే క్లింటను‌ను రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత చెత్త అధ్యక్షుడిగా పరిగణించారని తేలింది.

*ది వాషింగ్టను పోస్టు* నిర్వహించిన 2015 పోల్ అమెరికను పొలిటికలు సైన్సు అసోసియేషను 162 మంది పండితులను అన్ని యుఎస్ అధ్యక్షులను గొప్పతనం క్రమంలో ర్యాంకు చేయమని కోరింది. వారి పరిశోధనల ప్రకారం, క్లింటను 70 శాతం రేటింగు‌తో మొత్తం ఎనిమిదవ స్థానంలో నిలిచారు.
## ప్రజాభిమానం

క్లింటను మొదటి బేబీ బూమరు అధ్యక్షుడు. రచయితలు మార్టిను వాకరు బాబు వుడు‌వార్డు క్లింటను ధ్వని కాటు-రెడీ డైలాగు, వ్యక్తిగత ఆకర్షణ, ప్రజా అవగాహన-ఆధారిత ప్రచారాన్ని వినూత్నంగా ఉపయోగించడం ఆయన అధిక ప్రజా ఆమోద రేటింగు‌లకు ప్రధాన కారణమని పేర్కొన్నారు. *ది ఆర్సెనియో హాల్ షో*లో క్లింటను సాక్సోఫోను వాయించినప్పుడు, కొంతమంది మతపరమైన సంప్రదాయవాదులు ఆయనను "ది ఎంటివి ప్రెసిడెంటు"గా అభివర్ణించారు. వ్యతిరేకులు కొన్నిసార్లు ఆయనను "స్లిక్ విల్లీ" అని పిలుస్తారు. ఈ ముద్దుపేరును మొదట 1980లో *పైన్ బ్లఫ్ కమర్షియలు* జర్నలిస్టు పాల్ గ్రీన్బర్గు ఆయనకు వర్తింపజేశారు; విన్త్రోపు రాక్‌ఫెల్లరు, డేల్ బంపర్సు, డేవిడు ప్రియరు వంటి మునుపటి అర్కాన్సాసు గవర్నర్ల ప్రగతిశీల విధానాలను క్లింటను వదిలివేస్తున్నారని గ్రీన్బర్గు విశ్వసించారు. "స్లిక్ విల్లీ" అనే వాదన ఆయన అధ్యక్ష పదవి కాలం అంతా కొనసాగుతుంది. ఆయన జానపద ప్రవర్తన ఆయనను 1992 అధ్యక్ష ఎన్నికల నుండి మారుపేరు బుబ్బాగా మార్చడానికి దారితీసింది. 2000 నుండి ఆయనను తరచుగా "ది బిగ్ డాగ్" లేదా "బిగ్" అని పిలుస్తారు. కుక్క". 2012 అధ్యక్ష ఎన్నికలు సమయంలో ఒబామా తరపున ప్రచారం చేయడంలో ఆయన ప్రముఖ పాత్ర 2012 డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షనులో ఆయన విస్తృతంగా ప్రచారం చేయబడిన ప్రసంగం, అక్కడ ఆయన ఒబామాను అధికారికంగా నామినేటు చేసి రిపబ్లికను నామినీ మిట్ రోమ్నీ, రిపబ్లికను విధానాలను వివరంగా విమర్శించారు. ఆయనకు "వివరణకర్త-ఇన్-చీఫ్" అనే మారుపేరును తెచ్చిపెట్టింది. 2000 నుండి ఆయనను తరచుగా "ది బిగ్ డాగ్" లేదా "బిగ్ డాగ్" అని పిలుస్తారు. 2012 అధ్యక్ష ఎన్నికలు సమయంలో ఒబామా తరపున ప్రచారం చేయడంలో ఆయన ప్రముఖ పాత్ర, 2012 డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షనులో ఆయన విస్తృతంగా ప్రచారం కొరకు చేసిన ప్రసంగం, అక్కడ ఆయన అధికారికంగా ఒబామాను నామినేటు చేసి రిపబ్లికను నామినీ మిట్ రోమ్నీ, రిపబ్లికను విధానాలను వివరంగా విమర్శించాడు, ఆయనకు ఇది "వివరణకర్త-ఇన్-చీఫ్" అనే మారుపేరును సంపాదించిపెట్టింది.

క్లింటను ఆఫ్రికను అమెరికను సమాజం నుండి బలమైన మద్దతు పొందారు. జాతి సంబంధాల మెరుగుదల తన అధ్యక్ష పదవిలో ప్రధాన ఇతివృత్తంగా ఉంటుందని పట్టుబట్టారు. 1998లో నోబెలు గ్రహీత టోనీ మోరిసను క్లింటను‌ను "మొదటి నల్లజాతి అధ్యక్షుడు" అని పిలిచాడు. "క్లింటను దాదాపు ప్రతి నల్లజాతి వ్యక్తిని ప్రదర్శిస్తాడు: ఒంటరి తల్లిదండ్రుల కుటుంబం, పేదరికంలో జన్మించినవారు, శ్రామిక వర్గం, సాక్సోఫోను వాయించేవారు, మెక్‌డొనాల్డ్సు--జంక్-ఫుడ్-ప్రియమైన అర్కాన్సాసు బాలుడు". క్లింటను లైంగిక జీవితాన్ని తన కెరీరు విజయాల కంటే ఎక్కువగా పరిశీలించారని మోరిసను గుర్తించింది. ఆమె దీనిని స్టీరియోటైపింగు, డబులు స్టాండర్డులతో పోల్చింది. ఆమె చెప్పింది. నల్లజాతీయులు సాధారణంగా భరించేవారు. చాలా మంది ఈ పోలికను అన్యాయంగా, క్లింటను, ఆఫ్రికను-అమెరికను సమాజానికి అవమానకరంగా భావించారు.
### లైంగిక వేధింపులు - దుష్ప్రవర్తన ఆరోపణలు

అనేక మంది మహిళలు క్లింటను మీద అత్యాచారం, వేధింపులు, లైంగిక వేధింపులతో సహా లైంగిక దుష్ప్రవర్తనకు పాల్పడ్డారని బహిరంగంగా ఆరోపించారు. అదనంగా కొంతమంది వ్యాఖ్యాతలు ఆ సమయంలో లెవిన్స్కీ ఆ సంబంధాన్ని ఏకాభిప్రాయంతో కూడిన సంబంధం అని పిలిచినప్పటికీ, మాజీ వైట్ హౌస్ ఇంటర్ను మోనికా లెవిన్స్కీతో క్లింటను లైంగిక సంబంధాన్ని దోపిడీ లేదా ఏకాభిప్రాయం లేనిదిగా అభివర్ణించారు. మీ టూ ఉద్యమం నేపథ్యంలో 2018లో ఈ ఆరోపణలు తిరిగి పరిశీలించబడ్డాయి. మరింత విశ్వసనీయతను పొందాయి. లెవిన్స్కీ వ్యవహారం తర్వాత క్లింటను రాజీనామా చేయవలసి ఉంటుందని ఇప్పుడు చాలా మంది వ్యాఖ్యాతలు, డెమోక్రటికు నాయకులు చెబుతున్నారు.

1994ల పౌలా జోన్సు క్లింటను మీద లైంగిక వేధింపుల దావాను ప్రారంభించారు. 1991లో తన పట్ల తాను అవాంఛనీయమైన చర్యలు తీసుకున్నానని క్లింటను ఆరోపించారు; క్లింటను ఆ ఆరోపణలను ఖండించారు. 1998 ఏప్రిల్ లో ఈ కేసుకు చట్టపరమైన అర్హత లేదని న్యాయమూర్తి సుసాను వెబ్బరు రైటు మొదట కొట్టివేశారు. జోన్సు వెబ్బరు రైటు తీర్పును అప్పీలు చేశారు. 1998 ఆగస్టులో మోనికా లెవిన్స్కీతో తనకు సంబంధం ఉందని క్లింటను అంగీకరించిన తర్వాత ఆమె దావా ఆకర్షణీయంగా మారింది. 1998లో పౌలా జోన్స్ తరపు న్యాయవాదులు క్లింటను అర్కాన్సాసు గవర్నరు‌గా ఉన్నప్పుడు లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడినట్లు ఆరోపిస్తూ కోర్టు పత్రాలను విడుదల చేశారు. ఈ కేసుకు క్లింటను ప్రధాన న్యాయవాది రాబర్టు ఎస్. బెన్నెటు, ఈ దాఖలును "అబద్ధాల మూట", "యునైటెడు స్టేట్సు అధ్యక్షుడిని దుమ్మెత్తి పోసే వ్యవస్థీకృత ప్రచారం" అని క్లింటను రాజకీయ శత్రువుల నుండి నిధులు సమకూర్చారు. 1998 అక్టోబరులో క్లింటను న్యాయవాదులు కేసును పరిష్కరించడానికి తాత్కాలికంగా $7,00,000 అందించారు. అదే జోన్సు న్యాయవాదులు కోరిన $8,00,000. క్లింటను తరువాత కోర్టు వెలుపల పరిష్కారానికి అంగీకరించి జోన్సు‌కు $8,50,000 చెల్లించారు. దావాను శాశ్వతంగా ముగించి తన జీవితాన్ని కొనసాగించడానికి మాత్రమే అధ్యక్షుడు ఈ సెటిల్మెంటు చేసుకున్నారని బెన్నెటు అన్నారు. వైట్ హౌసు‌లో జరిగిన జోన్సు వ్యాజ్యం కోసం డిపాజిటు సమయంలో, మోనికా లెవిన్స్కీతో క్లింటను లైంగిక సంబంధాలు కలిగి లేవని ఖండించారు—ఈ తిరస్కరణ అబద్ధ సాక్ష్యం అభియోగానికి ఆధారమైంది.

1998లో కాథ్లీను విల్లీ క్లింటను 1993లో ఒక హాలులో తనను తడప అని ఆరోపించింది. జోన్సు ఆరోపణకు సంబంధించిన ప్రమాణ స్వీకార సాక్ష్యానికి విరుద్ధంగా, విల్లీ ఎఫ్‌బిఐకి "తప్పుడు సమాచారం" ఇచ్చాడని ఒక స్వతంత్ర న్యాయవాది నిర్ధారించారు. 1998 మార్చి 1న విల్లీ స్నేహితురాలు జూలీ హియాటు స్టీలు ఒక అఫిడవిటు విడుదల చేసింది. ఓవలు ఆఫీసులో క్లింటను తనను లైంగికంగా వేధించాడనే శ్రీమతి విల్లీ కథనాన్ని ధ్రువీకరించడానికి మాజీ వైటు హౌసు సహాయకురాలు తనను అబద్ధం చెప్పమని అడిగినట్లు ఆరోపించింది. తప్పుడు ప్రకటనలు చేసి, న్యాయాన్ని అడ్డుకున్నందుకు స్టీలు ‌మీద కేసు పెట్టడానికి కెన్నెతు స్టారు చేసిన ప్రయత్నం తప్పు విచారణలో ముగిసింది. స్టీలు మాజీ స్వతంత్ర న్యాయవాది మీద ప్రాసిక్యూటోరియలు దుష్ప్రవర్తనకు సంబంధించి దర్యాప్తు కోరిన తర్వాత స్టారు తిరిగి విచారణ కోరడానికి నిరాకరించాడు.

1998లో కూడా జువానిటా బ్రాడ్‌డ్రికు 1978 వసంతకాలంలో క్లింటను తన మీద అత్యాచారం చేశాడని ఆరోపించింది. అయితే ఆమెకు కచ్చితమైన తేదీ గుర్తులేదని ఆమె చెప్పింది. తన ఆరోపణకు మద్దతుగా బ్రాడు‌డ్రికు 1978లో క్లింటను తన మీద అత్యాచారం చేసినట్లు బహుళ సాక్షులతో చెప్పిందని పేర్కొంది. ఈ సాక్షులు పత్రికలకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలలో కూడా దీనిని పేర్కొన్నారు. బ్రాడు‌డ్రికు ఇంతకుముందు "అవాంఛనీయ లైంగిక అభియోగాలను" తిరస్కరించినట్లు అఫిడవిటు దాఖలు చేశాడు. తరువాత ప్రమాణ స్వీకారంలో తిరస్కరణను పునరావృతం చేశాడు. 1998 ఎన్‌బిసి ఇంటర్వ్యూలో ఆమె ఆరోపించిన అత్యాచారాన్ని వివరించింది. బ్రాడు‌డ్రికు ఆమె గురించి సాక్ష్యం చెప్పకుండా ఉండటానికి మాత్రమే అత్యాచారం చేయడాన్ని (ప్రమాణం ప్రకారం) తిరస్కరించానని చెప్పింది బహిరంగంగా కఠిన పరీక్ష.

లెవిన్స్కీ కుంభకోణం 1998లో క్లింటను‌ను అభిశంసించిన తర్వాత ఆయన వారసత్వం మీద శాశ్వత ప్రభావాన్ని చూపింది. మీటూ ఉద్యమం (ఇది లైంగిక వేధింపులు ముఖ్యంగా కార్యాలయంలో విస్తృతంగా వ్యాపించడాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చింది) నేపథ్యంలో వివిధ వ్యాఖ్యాతలు, డెమొక్రాటికు రాజకీయ నాయకులు, అలాగే లెవిన్స్కీ కూడా, లెవిన్స్కీ వ్యవహారం ఏకాభిప్రాయంతో జరిగిందని వారి అభిప్రాయాన్ని తిరిగి పరిశీలించారు. బదులుగా దానిని అధికార దుర్వినియోగం లేదా వేధింపులుగా అభివర్ణించారు. మధ్య అధికార వ్యత్యాసం దృష్ట్యా అధ్యక్షుడు, 22 ఏళ్ల ఇంటర్ను. 2018లో క్లింటను‌ను అనేక ఇంటర్వ్యూలలో రాజీనామా చేయాలా వద్దా అని అడిగారు. రాజీనామా చేయకుండా సరైన నిర్ణయం తీసుకున్నానని ఆయన అన్నారు. 2018 కాంగ్రెసు ఎన్నికలు సమయంలో *ది న్యూయార్కు టైమ్సు* క్లింటను‌ను తమతో ప్రచారం చేయమని కోరుతూ డెమొక్రాటికు అభ్యర్థి లేకపోవడం లెవెన్స్కీ సవరించిన అవగాహనకు కారణమని ఆరోపించింది. కుంభకోణం. అయితే మాజీ డిఎన్‌సీ తాత్కాలిక చైర్ డోనా బ్రెజిలు గతంలో 2017 నవంబరులో క్లింటను‌ను 2018 మధ్యంతర ఎన్నికల సమయంలో ప్రచారం చేయాలని కోరారు. న్యూయార్కు యుఎస్ సెనేటరు కిర్స్టెను గిల్లిబ్రాండు ఇటీవల లెవిన్స్కీ కుంభకోణం మీద విమర్శలు చేసినప్పటికీ.
### ఆరోపించిన వ్యవహారాలు
క్లింటను గాయకులు జెన్నిఫరు ఫ్లవర్సు, మోనికా లెవిన్స్కీ లతో వివాహేతర సంబంధాలు కలిగి ఉన్నట్లు అంగీకరించారు. నటి ఎలిజబెతు గ్రేసెను, మిస్ అర్కాన్సాసు విజేత సాలీ పెర్డ్యూ,, డాలీ కైలు బ్రౌనింగు అందరూ క్లింటను అర్కాన్సాసు గవర్నరు‌గా ఉన్న సమయంలో వారితో తమకు సంబంధాలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. తరువాత బ్రౌనింగు బ్రూసు లిండ్సే, రాబర్టు ఎస్. బెన్నెటు, జేన్ మేయరు మీద దావా వేశారు. క్లింటను‌తో ఆమెకున్న సంబంధం ఆధారంగా ఒక పుస్తకాన్ని ప్రచురించడానికి వారు కుట్ర పన్నారని, ఆయన పరువు తీయడానికి ప్రయత్నించారని ఆరోపించారు. అయితే బ్రౌనింగు దావా కొట్టివేయబడింది.
## అధ్యక్ష పదవి తర్వాత (2001–ప్రస్తుతం)

### 2008 ప్రచారం వరకు కార్యకలాపాలు
2002లో ఇరాక్‌ ముందస్తు సైనిక చర్య అవాంఛనీయ పరిణామాలను కలిగిస్తుందని క్లింటను హెచ్చరించారు. తరువాత ఇరాక్ యుద్ధాన్ని ప్రారంభం నుండే వ్యతిరేకించానని పేర్కొన్నారు (కొంతమంది దీనిని వివాదం చేస్తున్నారు). 2005లో క్లింటను మాంట్రియలు‌లో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ మార్పు సమావేశంలో మాట్లాడుతూ ఉద్గార నియంత్రణ నిర్వహణ కోసం బుష్ పరిపాలనను విమర్శించారు.

లిటిలు రాక్, అర్కాన్సాసులోని విలియం జె. క్లింటను ప్రెసిడెన్షియలు సెంటరు, పార్కు 2004లో అంకితం చేయబడింది. క్లింటను 2004లో అత్యధికంగా అమ్ముడైన ఆత్మకథ ' మై లైఫు*ను విడుదల చేశారు. వైటు హౌసు హిస్టారికలు అసోసియేషను ద్వారా నియమించబడిన క్లింటను బిల్ హిల్లరీ క్లింటను, అధికారిక వైటు హౌసు పోర్ట్రెయిటు 2004 జూన్‌లో ఆవిష్కరించబడింది. దీనిని సిమ్మీ నాక్సు చిత్రించారు. 2007లో ఆయన *గివింగు: హౌ ఈచ్ ఆఫ్ అస్ కెన్ చేంజి ది వరల్డు*ను విడుదల చేశాడు. ఇది *న్యూయార్కు టైమ్సు* బెస్టు సెల్లరుగా కూడా మారింది. సానుకూల సమీక్షలను పొందింది.



2004 ఆసియా సునామీ తరువాత యుఎన్ ప్రధాన కార్యదర్శి [[కోఫీ అన్నన్]] క్లింటను‌ను సహాయక చర్యకు నాయకత్వం వహించడానికి నియమించారు. హరికేను కత్రినా తర్వాత క్లింటను తన మాజీ అధ్యక్షుడు జార్జ్ హెచ్.డబ్ల్యు. బుష్‌తో కలిసి 2005 జనవరిలో బుష్-క్లింటను సునామీ ఫండు‌ను, ఆ సంవత్సరం అక్టోబరు‌లో బుష్-క్లింటను కత్రినా ఫండు‌ను స్థాపించారు. సునామీ ప్రయత్నంలో భాగంగా ఈ ఇద్దరు మాజీ అధ్యక్షులు సూపరు బౌలు XXXIX ప్రీ-గేం షోలో కనిపించారు. ప్రభావిత ప్రాంతాలకు ప్రయాణించారు. 2007 ఏప్రిల్‌లో బోరిసు యెల్ట్సిను అంత్యక్రియలలో కూడా వారు కలిసి మాట్లాడారు.

తన దాతృత్వ ప్రపంచ దృష్టికోణం ఆధారంగా క్లింటను ప్రపంచ ప్రాముఖ్యత గల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి విలియం జె. క్లింటన్ ఫౌండేషనును సృష్టించాడు. ఈ ఫౌండేషను‌లో క్లింటను ఫౌండేషను హెచ్‌ఐవి, ఎయిడ్సు ఇనిషియేటివు (సిహెచ్‌ఎఐ) ఉంది. ఇది ఆ వ్యాధిని ఎదుర్కోవడానికి కృషి చేస్తుంది. ఆ లక్ష్యంతో ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వంతో కలిసి పనిచేసింది. 2005లో క్లింటను ఫౌండేషను ప్రారంభించిన క్లింటను గ్లోబలు ఇనిషియేటివు (సిజిఐ), ప్రపంచ [[ప్రజారోగ్యం]], పేదరిక నిర్మూలన, మతపరమైన, జాతి సంఘర్షణ వంటి ప్రపంచ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. 2005లో క్లింటను తన ఫౌండేషను ద్వారా తయారీదారులతో ఒక ఒప్పందాన్ని ప్రకటించాడు పాఠశాలలలో చక్కెర పానీయాల అమ్మకాలను ఆపండి. ఆ నగరాల మధ్య సహకారాన్ని మెరుగుపరచడానికి క్లింటను ఫౌండేషను 2006లో లార్జి సిటీసు క్లైమేటు లీడర్షిపు ‌గ్రూపుతో చేరింది. ఈ చొరవను ప్రోత్సహించడానికి ఆయన విదేశీ నాయకులతో సమావేశమయ్యారు. ఈ ఫౌండేషను ఆసియా, మధ్యప్రాచ్యంతో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ప్రభుత్వాల నుండి విరాళాలను అందుకుంది. 2008లో ఫౌండేషను డైరెక్టరు ఇందరు సింగు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో మలేరియా నిరోధక మందుల ధరను 30 శాతం తగ్గించడానికి ఒప్పందాలను ప్రకటించారు. క్లింటను కూడా ప్రత్యామ్నాయ శక్తి, కాలిఫోర్నియా ప్రతిపాదన 87కు అనుకూలంగా మాట్లాడారు. దీనిని ఓటింగుద్వారా తిరస్కరించారు.
===2008 అధ్యక్ష ఎన్నికలు===


2008 డెమోక్రటికు అధ్యక్ష ప్రాథమిక ఎన్నికల ప్రచారం సమయంలో క్లింటను తన భార్య హిల్లరీ తరపున తీవ్రంగా వాదించారు. ప్రసంగాలు, నిధుల సేకరణ ద్వారా ఆమె ప్రచారానికి $10 మిలియన్లను సేకరించగలిగారు. మాజీ అధ్యక్షుడిగా ఆయన చాలా చురుకుగా ఉన్నాడని క్లింటను ప్రత్యర్థి [[బరాక్ ఒబామా]] పట్ల చాలా ప్రతికూలంగా ఉన్నాడని స్వదేశంలో విదేశాలలో తన మద్దతుదారులను దూరం చేస్తున్నాడని కొందరు ఆందోళన చెందారు. ఒబామా గెలిచిన సౌతు కరోలినా ప్రైమరీలో ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యల తర్వాత చాలా మంది ఆయనను ప్రత్యేకంగా విమర్శించారు. తరువాత 2008 ప్రైమరీలలో బిల్, హిల్లరీ సిబ్బంది మధ్య ముఖ్యంగా పెన్సిల్వేనియాలో కొంత గొడవ జరిగింది. బిల్ వ్యాఖ్యలను పరిశీలిస్తే, ఒబామా ప్రైమరీ గెలిచిన తర్వాత హిల్లరీ మద్దతుదారులను ఒబామా వెనుక సమీకరించలేరని చాలామంది భావించారు. ఇటువంటి వ్యాఖ్యలు పార్టీ విడిపోయి. ఒబామా ఎన్నికకు హాని కలిగిస్తుందనే భయానికి దారితీశాయి. 2008 ఆగస్టు 27న డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షనులో ఒబామాను క్లింటను ఉత్సాహంగా ఆమోదించినప్పుడు భయాలు తొలగిపోయాయి. అధ్యక్షుడిగా తన అనుభవమంతా ఒబామా "నాయకత్వం వహించడానికి సిద్ధంగా" ఉన్నారని తనకు హామీ ఇస్తుందని క్లింటను అన్నారు. హిల్లరీ క్లింటను అధ్యక్ష ఎన్నికల ప్రచారం ముగిసిన తర్వాత, బిల్ క్లింటను తన ప్రచార రుణాన్ని తీర్చడానికి నిధులను సేకరించడం కొనసాగించాడు.

===2008 ఎన్నికల తర్వాత===
2009లో క్లింటను ఇద్దరు అమెరికను జర్నలిస్టుల తరపున ఉత్తర కొరియాకు ప్రయాణించారు. యూనా లీ, లారా లింగు [[చైనా]] నుండి అక్రమంగా దేశంలోకి ప్రవేశించినందుకు జైలు పాలయ్యారు. [[జిమ్మీ కార్టర్]] 1994లో కూడా ఇలాంటి పర్యటన చేశారు. క్లింటను ఉత్తర కొరియా నాయకుడు కిం జోంగ్-ఇల్‌ను కలిసిన తర్వాత కిమ్ క్షమాపణ జారీ చేశారు.

అప్పటి నుండి క్లింటను‌కు అనేక ఇతర దౌత్య కార్యకలాపాలను అప్పగించారు. 2009లో వరుసగా సంభవించిన తుఫానుల కారణంగా హైతీకి యునైటెడు నేషన్సు ప్రత్యేక రాయబారిగా ఆయన నియమితులయ్యారు. దీని ఫలితంగా $1 బిలియను నష్టం వాటిల్లింది. క్లింటను ఇంటరు-అమెరికను డెవలప్మెంటు బ్యాంకు‌తో ఒక సమావేశాన్ని నిర్వహించారు. అక్కడ "మరింత మెరుగ్గా నిర్మించడానికి" ప్రయత్నంలో కొత్త పారిశ్రామిక ఉద్యానవనం గురించి చర్చించారు. 2010 హైతీ భూకంపానికి ప్రతిస్పందనగా, హైతీ పునరుద్ధరణకు నిధులు సేకరించడానికి క్లింటను, జార్జి డబల్యూ. బుష్ ప్రయత్నాలను సమన్వయం చేస్తారని అమెరికా అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా ప్రకటించారు. హైతీలోకి నిధులు వెల్లువెత్తడం ప్రారంభమైంది. దీని ఫలితంగా భూకంపం ప్రభావితం కాని దేశంలోని ఒక ప్రాంతంలోని కారకోలు ఇండస్ట్రియలు పార్కు‌కు నిధులు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. హిల్లరీ క్లింటను దక్షిణ కొరియాలో ఉన్నప్పుడు. కనీస వేతనాన్ని పెంచే ప్రణాళికల గురించి కంపెనీ తీవ్ర ఆందోళనలు వ్యక్తం చేసినప్పటికీ ఆమె, చెరిలు మిల్సు హైతీలో పెట్టుబడి పెట్టడానికి పెద్ద దుస్తుల ఉప కాంట్రాక్టరు అయిన ఎస్‌ఎఇ -ఎని ఒప్పించడానికి పనిచేశారు. 2010 వేసవిలో దక్షిణ కొరియా కంపెనీ యుఎస్ స్టేటు డిపార్ట్మెంటులో ఒక ఒప్పందం మీద సంతకం చేసింది. కొత్త పారిశ్రామిక పార్కుకు కీలకమైన అద్దెదారు ఉంటారని నిర్ధారించింది. 2010లో క్లింటను ఐర్లాండు మొట్టమొదటి పర్యావరణ ఫౌండేషను ఎన్‌టిఆర్ ప్రారంభోత్సవానికి మద్దతు ప్రకటించి ముఖ్య ప్రసంగం చేశారు. 2012 డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షను‌లో, క్లింటను బరాక్ ఒబామాను నామినేటు చేస్తూ చేసిన ప్రసంగం విస్తృతంగా ప్రశంసలు పొందింది.

===2016 అధ్యక్ష ఎన్నికలు - తరువాత===


2016 అధ్యక్ష ఎన్నికల సమయంలో క్లింటను మళ్ళీ ఓటర్లను హిల్లరీకి మద్దతు ఇవ్వమని ప్రోత్సహించాడు. ప్రచార బాటలో ప్రసంగించాడు. వరుస ట్వీట్లలో అప్పటి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన డొనాల్డు ట్రంపు ప్రజలను ఓటు వేయమని ప్రోత్సహించే ఆయన సామర్థ్యాన్ని విమర్శించారు. క్లింటను న్యూయార్కు రాష్ట్రానికి ఎలక్టోరలు కాలేజీ సభ్యునిగా పనిచేశారు. ఆయన తన భార్య హిల్లరీ ఆమె పోటీ సహచరుడు టిమ్ కైన్‌తో కూడిన డెమోక్రటికు టిక్కెట్టు‌కు ఓటు వేశారు.

2017 సెప్టెంబరు 7న క్లింటను మాజీ అధ్యక్షులు జిమ్మీ కార్టరు, జార్జు హెచ్.డబల్యూ. బుష్, జార్జి డబల్యూ. బుష్, బరాక్ ఒబామాతో కలిసి హార్వే హరికేను, హరికేను బాధితులకు సహాయం చేయడానికి వన్ అమెరికా అప్పీలుతో కలిసి పనిచేశారు. ఈ పనిలో ఆయన గల్ఫు తీరం, [[టెక్సాస్]] కమ్యూనిటీలలో పయనించాడు.


2020 క్లింటను మళ్ళీ న్యూయార్కు నుండి యునైటెడు స్టేట్సు ఎలక్టోరలు కాలేజీ సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. [[జో బైడెన్]] కమలా హారిసుల విజయవంతమైన డెమొక్రాటికు టికెట్టు‌కు తన ఓటును వేశాడు.

2024లో బిడెను తిరిగి ఎన్నిక ప్రచారాన్ని ఆమోదించిన మొదటి ప్రజా వ్యక్తులలో క్లింటను ఒకరు. ఆయన వివిధ రాజకీయ నాయకులు. జాతీయ వ్యక్తులతో ఇంటర్వ్యూలు. నిధుల సేకరణలలో కనిపించారు. జూన్ 27న బిడెను‌ను విమర్శనాత్మకంగా దూషించిన తర్వాత మొదటి అధ్యక్ష చర్చను సమర్థించిన అత్యంత ప్రముఖ రాజకీయ నాయకులలో ఆయన ఒకరు. "చెడు చర్చ రాత్రులు జరుగుతాయి" అని ఆయన పేర్కొన్నారు. ప్రజలు, డెమోక్రటికు పార్టీ నుండి డిమాండు పెరుగుతున్నప్పటికీ ఆయనకు మద్దతును నొక్కి చెబుతూనే ఉన్నారు. డెమోక్రటికు మాంద్యం నుండి బయటపడటానికి బిడెను చర్చా పనితీరును క్లింటను క్షమించండి: 'చెడు చర్చ రాత్రులు జరుగుతాయి'  బిడెను తర్వాత ఆయన అభ్యర్థిత్వాన్ని ఉపసంహరించుకున్నారు. ఉపాధ్యక్షురాలు హారిస్ ఆయన స్థానంలో టిక్కెట్టును నియమించగా, బిల్ - హిల్లరీ క్లింటను ఇద్దరూ ఆమెను ఆమోదించారు. ప్రజా సేవలో బిడెను చేసిన కృషిని ప్రశంసించారు. తరువాత క్లింటను 2024 డిఎన్‌సిలో విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన ప్రసంగం చేశారు. అక్కడ ఉద్యోగ సృష్టిలో డెమోక్రటికు పార్టీ రికార్డును, ప్రాసిక్యూటరు, సెనేటరు, వైస్ ప్రెసిడెంటు‌గా హారిసు కెరీరు విజయాలను ఆయన నొక్కి చెప్పారు.

ఆ తర్వాత ఆయన వివిధ యుద్ధభూమి రాష్ట్రాలలో హారిసు తరపున స్టంపు చేశాడు. అక్కడ ఆయన చిన్న పట్టణాలలో, ప్రచార స్టాపు‌లలో మద్దతుదారులను కలిశాడు. మిచిగాను‌లో ఒక స్టాపు‌లో, క్లింటను ఇజ్రాయెలు అనుకూల వైఖరి కారణంగా హారిసు‌కు మద్దతు ఇవ్వడానికి వెనుకాడిన అరబ్, ముస్లిం అమెరికన్లను విమర్శించడం ద్వారా ఒక ప్రతిఘటనకు కారణమైంది. గాజాలో దాని యుద్ధం సమయంలో ఇజ్రాయెలు పౌరులను చంపడానికి "బలవంతం" చేయబడిందని పేర్కొంది. ఆయన వ్యాఖ్యలు ఇన్‌స్టిట్యూటు ఫర్ మిడిలు ఈస్టు అండరు‌స్టాండింగుని "బిల్ క్లింటను జాత్యహంకార, చారిత్రాత్మక వ్యాఖ్యలు పాలస్తీనియన్లను వారి భూమి నుండి జాతి ప్రక్షాళనను సమర్థించడానికి ఉద్దేశించినవి" అని చెప్పడానికి దారితీశాయి. హారిసు ప్రచారం ఆ రకమైన ద్వేషపూరిత చర్యలకు తనను తాను అటాచు చేసుకోవడంలో ఎటువంటి సహాయం చేయడం లేదు. వాక్చాతుర్యం". కొంతకాలం తర్వాత సిఎన్‌ఎన్‌కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఆయన తన వ్యాఖ్యలను విస్తరించారు. ఈ సమస్య రెండు వైపులా విజ్ఞప్తి చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నానని, ఓస్లో అకార్డ్సు‌లో అరాఫతు, రాబిను‌లతో తన పనిని హైలైటు చేశానని పేర్కొన్నారు. అయినప్పటికీ ఆయన ప్రతిస్పందనను ముస్లిం, అరబ్, పాలస్తీనియను-అమెరికన్లు తీవ్రంగా ఖండించారు.

సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో ట్రంప్ చేతిలో హారిసు ఓడిపోయిన తర్వాత, క్లింటను వ్యాఖ్యలను మేధావులు విమర్శకులను లేవనెత్తారు. వారు హారిస్ అరబ్-అమెరికను ఓటర్లలో మద్దతు కోల్పోవడానికి, మునుపటి డెమొక్రాటికు అభ్యర్థులతో పోలిస్తే ముస్లిం జనాభా కలిగిన డియరు‌బోర్ను, హాం ‌ట్రాంకు నగరాల్లో ఆమె పేలవంగా రాణించడానికి కారణమని పేర్కొన్నారు. విమర్శకులు ఆధునిక డెమోక్రటికు పార్టీకి ఆయన ఔచిత్యాన్ని కూడా ప్రశ్నించారు. మేధావులు ఆయన సెంట్రిస్టు విధానాలు, సమలేఖన అభ్యర్థుల ప్రచారం అని పేర్కొన్నారు ప్రగతిశీల, ప్రజాదరణ పొందిన మద్దతుదారుల మద్దతును కోల్పోయిన తర్వాత తనను తాను రీబ్రాండు చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించిన పార్టీతో తన అభిప్రాయాలతో ఇక మీద పనిచేయడం లేదు. ఎన్నికల తర్వాత ఆయన, హిల్లరీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన ట్రంపు, ఉపాధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన జెడివాన్సు లను అభినందిస్తూ ఒక ప్రకటన విడుదల చేశారు. అదే సమయంలో హారిసు, ఆమె సహచరుడు టిం వాల్జు "గర్వపడేలా సానుకూల, భవిష్యత్తును చూసే ప్రచారాన్ని" నిర్వహించారని పేర్కొన్నారు.

క్లింటను జ్ఞాపకాల రెండవ సంపుటి, *సిటిజెను: మై లైఫు ఆఫ్టర్ ది వైటు హౌసు* 2024 నవంబరులో ప్రచురించబడింది.

===సంపద===
క్లింటన్సు అధ్యక్షుడిగా ఉన్నప్పుడు చట్టపరమైన బిల్లుల రూపంలో అనేక మిలియన్ల డాలర్లు ఖర్చు చేశారు. వీటిని ఆయన పదవీవిరమణ చేసిన నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత చెల్లించారు. బిల్, హిల్లరీ క్లింటను‌లు పుస్తక ప్రచురణ ద్వారా ఒక్కొక్కరు మిలియన్ల డాలర్లు సంపాదించారు. 2016లో *ఫోర్బ్స్* నివేదిక ప్రకారం 2001 జనవరి నుండి 2015 డిసెంబరు వరకు 15సంవత్సరాలలో బిల్, హిల్లరీ క్లింటను సుమారు $240మిలియన్లు సంపాదించారు. (ఎక్కువగా చెల్లింపు ప్రసంగాలు, వ్యాపార సలహా, పుస్తక రచనల నుండి). 2016లో కూడా [[CNN]] 2001 నుండి 2015 వసంతకాలం వరకు క్లింటను దంపతులు $153మిలియన్లకు పైగా చెల్లింపు ప్రసంగాలు అందుకున్నట్లు నివేదించింది. 2015 మేలో *ది హిల్* బిల్, హిల్లరీ క్లింటను 2014 ప్రారంభం నుండి స్పీకింగు ఫీజులలో $25మిలియన్లకు పైగా సంపాదించారని అదే సమయంలో హిల్లరీ క్లింటను తన పుస్తకం *హార్డు ఛాయిసెసు* నుండి $5మిలియన్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సంపాదించారని నివేదించింది. 2014 జూలైలో *ది వాల్ స్ట్రీటు జర్నలు* నివేదిక ప్రకారం 2012 చివరి నాటికి క్లింటను దంపతుల సంపద $5మిలియన్ల నుండి $25.5మిలియన్ల వరకు ఉందని. 2012లో (వారు సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయాల్సిన చివరి సంవత్సరం) క్లింటను దంపతుల సంపద $16, $17మిలియన్ల మధ్య ఉందని. ఇది ఎక్కువగా మాజీ అధ్యక్షుడు సంపాదించిన స్పీకింగు ఫీజుల ద్వారా జరిగిందని నివేదించింది. క్లింటను 2001 - 2012 మధ్య చెల్లింపు ప్రసంగాల ద్వారా $104మిలియన్లకు పైగా సంపాదించారు. 2014 జూన్‌లో, ఎబిసి న్యూస్, *ది వాషింగ్టను పోస్టు* బిల్ క్లింటను ప్రభుత్వ కార్యాలయాన్ని విడిచిపెట్టినప్పటి నుండి చెల్లింపు ప్రసంగాలు చేస్తూ $100మిలియన్లకు పైగా సంపాదించారని నివేదించాయి. 2008లో *ది న్యూయార్కు టైమ్సు* క్లింటను దంపతుల ఆదాయపు పన్ను రిటర్ను‌లు  2000 జనవరి 1 నుండి 2007 డిసెంబరు 31 వరకు ఎనిమిది సంవత్సరాలలో వారు $109మిలియన్లు సంపాదించారని చూపించాయి. ఇందులో ఆయన ప్రసంగం, పుస్తక రచన ద్వారా దాదాపు $92మిలియన్లు ఉన్నాయి.
2001లో బిల్ క్లింటను పదవీ విరమణ చేసినప్పటి నుండి ప్రతి సంవత్సరం డజన్ల కొద్దీ చెల్లింపు ప్రసంగాలు చేశారు, ఎక్కువగా ఉత్తర అమెరికా, ఐరోపా‌లోని కార్పొరేషన్లు, దాతృత్వ సమూహాలకు; ఆయన తరచుగా ప్రసంగానికి $1,00,000 నుండి $3,00,000 వరకు సంపాదించాడు. క్రెమ్లిను‌తో సంబంధాలున్న రష్యను పెట్టుబడి బ్యాంకు క్లింటను చేసిన ప్రసంగానికి $5,00,000 చెల్లించింది [[మాస్కో]]. హిల్లరీ క్లింటను మాట్లాడుతూ, తాను, బిల్ వైటు హౌసు నుండి బయటకు వచ్చామని ముఖ్యంగా వైటు హౌసు‌లో వారు గడిపిన సంవత్సరాల్లో పెద్ద మొత్తంలో చట్టపరమైన రుసుములు విధించడం వల్ల ఆర్థికంగా "నష్టపోయామని", అప్పుల్లో కూరుకుపోయామని అన్నారు. "మేము అక్కడికి చేరుకున్నప్పుడు మా దగ్గర డబ్బు లేదు, మరియు చెల్సి విద్య కోసం తనఖాల కోసం, ఇళ్ల కోసం, వనరులను కలపడానికి మేము చాలా కష్టపడ్డాము" అని ఆమె జోడించింది. "బిల్ నిజంగా కష్టపడి పనిచేశాడు... మేము మా అప్పులన్నింటినీ చెల్లించాల్సి వచ్చింది... పన్నుల కారణంగా ఆయన రెట్టింపు డబ్బు సంపాదించాల్సి వచ్చింది; ఆపై అప్పులు చెల్లించి, మాకు ఇళ్ళు ఇప్పించి, కుటుంబ సభ్యులను జాగ్రత్తగా చూసుకోవాల్సి వచ్చింది" అని ఆమె జోడించింది.

=== జెఫ్రీ ఎప్స్టీన్‌తో సంబంధం ===


జెఫ్రీ ఎప్స్టీను న్యాయవాది గెరాల్డు బి. లెఫ్‌కోర్టు ప్రకారం, ఎప్స్టీను "క్లింటను గ్లోబలు ఇనిషియేటివును రూపొందించిన అసలు సమూహంలో భాగం". 2002లో క్లింటను ప్రతినిధి ఎప్స్టీను‌ను "అత్యంత విజయవంతమైన ఫైనాన్షియరు, నిబద్ధత కలిగిన దాత"గా అభివర్ణించారు. ఆయన "'అంతర్దృష్టి, దాతృత్వాన్ని' అందించాడు". క్లింటను అధ్యక్షుడిగా ఉన్నప్పుడు, 1993 - 1995 మధ్య ఎప్స్టీను కనీసం 17 సార్లు వైటు హౌసు‌ను సందర్శించారు; కొన్ని సందర్శనల కోసం క్లింటను వైటు హౌసు‌లో లేరని లాగు‌లు చూపిస్తున్నాయి. క్లింటను కార్యాలయం 2019లో ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. "కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం ఫ్లోరిడాలో జెఫ్రీ ఎప్స్టీను నేరాన్ని అంగీకరించిన భయంకరమైన నేరాల గురించి లేదా ఇటీవల న్యూయార్కు‌లో ఆయన మీద అభియోగాలు మోపబడిన వాటి గురించి క్లింటను‌కు ఏమీ తెలియదు. 2002 - 2003లో అధ్యక్షుడు క్లింటను జెఫ్రీ ఎప్స్టీను విమానంలో నాలుగు పర్యటనలు చేశారు: ఒకటి యూరపు‌కు, ఒకటి ఆసియాకు, రెండు ఆఫ్రికాకు, ఇందులో క్లింటను ఫౌండేషను పనికి సంబంధించి స్టాపు‌లు ఉన్నాయి. సిబ్బంది, ఫౌండేషను మద్దతుదారులు, ఆయన సీక్రెటు సర్వీసు వివరాలు ప్రతి పర్యటనలో ప్రతి దశలో ప్రయాణించారు. [...] ఆయన ఒక దశాబ్దానికి పైగా ఎప్‌స్టీను‌తో మాట్లాడలేదు."

1995లో *పామ్ బీచ్ పోస్టు* తన పామ్ బీచు ఇంట్లో 14 మంది ఆహ్వానించబడిన అతిథులకు రాన్ పెరెల్మాను నిర్వహించిన డెమోక్రటికు నేషనలు కమిటీ కోసం నిధుల సేకరణ విందుకు క్లింటను హాజరైనట్లు నివేదించింది. అతిథులలో ఎప్‌స్టీను, గాయకుడు [[జిమ్మీ బఫెట్]], నటుడు డాన్ జాన్సను, డియాండ్రా డగ్లసు (నటుడు మైఖేలు డగ్లసు భార్య), ఇతరులు ఉన్నారు. ప్రతి అతిథి $1,00,000 విరాళం ఇచ్చారు.

క్లింటను 2001 2001 జనవరి జనవరి మధ్య ఎప్‌స్టీను‌ ప్రైవేటు జెటు‌లో ఎప్‌స్టీను కరేబియను ద్వీపమైన లిటిలు సెయింటు జేమ్సు ఐలాండుకి వెళ్లారని ధ్రువీకరించని నివేదికలు ఆరోపించాయి 2003. తరువాత వర్జీనియా గియుఫ్రేగా పిలువబడే వర్జీనియా రాబర్ట్సు, ప్రిన్సు ఆండ్రూ మీద దావా వేశారు ఇది 2017లో పరిష్కరించబడింది. క్లింటను 2002లో
లిటిలు సెయింటు జేమ్సు‌కు ప్రయాణించారని చెప్పారు. యునైటెడు స్టేట్సు సీక్రెటు సర్వీసు సందర్శనల రికార్డుల కోసం సమాచార స్వేచ్ఛా చట్టం అభ్యర్థన క్లింటను లిటిలు సెయింటు జేమ్సు‌కు చేసి ఉండవచ్చు అలాంటి ఆధారాలు ఏవీ సమర్పించలేదు. ఎప్‌స్టీను విమాన రికార్డులు క్లింటను యుఎస్ వర్జిను దీవుల సమీపంలో ఎగురుతున్నట్లు నివేదించలేదు. 2019 జూలైలో క్లింటను ప్రతినిధి ఒక ప్రకటన విడుదల చేస్తూ క్లింటను ఎప్పుడూ ద్వీపాన్ని సందర్శించలేదని అన్నారు. 2022 నవంబరులో లారెడో, టెక్సాసులో జరిగిన ర్యాలీలో ఎప్‌స్టీను‌తో తన సంబంధాల గురించి ఒక జర్నలిస్టు అడిగినప్పుడు, క్లింటను "సాక్ష్యం స్పష్టంగా ఉందని నేను భావిస్తున్నాను" అని అన్నారు. ఆయన తన 2024 జ్ఞాపకాలలో *సిటిజెను*లో ఎప్స్టీను‌ను "విచిత్రంగా" కనుగొన్నానని కానీ ఆయన నేర కార్యకలాపాల గురించి తనకు తెలియదని, ఎప్‌స్టీను‌ను మొదటిసారి అరెస్టు చేసే సమయానికి ఆయన అతనితో సంబంధం లేకుండా ఉన్నాడని రాశాడు. 2005. తన సీక్రెటు సర్వీసు వివరాలు లేకుండా తాను ఎప్పుడూ ఎప్‌స్టీను‌ ద్వీపాన్ని సందర్శించలేదని లేదా ఎప్‌స్టీను విమానంలో ప్రయాణించలేదని కూడా ఆయన రాశాడు.
== వ్యక్తిగత జీవితం ==
10 సంవత్సరాల వయస్సులో ఆయన హాటు స్ప్రింగ్సు, అర్కాన్సాసులోని పార్కు ప్లేసు బాప్టిస్టు చర్చిలో బాప్టిజం పొందాడు. 1993లో ఆయన అధ్యక్షుడైనప్పుడు ఆయన తన భార్య మెథడిస్టుతో కలిసి వాషింగ్టను, డి.సి లోని ఫౌండ్రీ యునైటెడు మెథడిస్టు చర్చిలో సభ్యుడయ్యాడు.

1975 అక్టోబరు 11న ఫాయెట్విల్లే, అర్కాన్సాసులో ఆయన యేల్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుతున్నప్పుడు కలిసిన [[హిల్లరీ క్లింటన్|హిల్లరీ రోధమ్]]<nowiki/>ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి 1980 ఫిబ్రవరి 27న చెల్సియా క్లింటను అనే ఏకైక సంతానం కలిగింది. ఆయన చెల్సియా ముగ్గురు పిల్లలకు తల్లి తరపు తాత అయ్యాడు.
=== ఆరోగ్యం ===
2004 సెప్టెంబరూలో క్లింటను క్వాడ్రపులు బైపాసు సర్జరీ చేయించుకున్నారు. 2005 మార్చిలో ఆయన మళ్ళీ శస్త్రచికిత్స చేయించుకున్నాడు. ఈసారి పాక్షికంగా కుప్పకూలిన ఊపిరితిత్తులకు. 2010 ఫిబ్రవరి 11న ఛాతీ నొప్పితో బాధపడుతున్న తర్వాత ఆయనను మాన్‌హట్టను‌లోని న్యూయార్కు-ప్రెస్బిటేరియను/కొలంబియా హాస్పిటలుకి తరలించారు. ఆయన గుండెలో రెండు కరోనరీ స్టెంటులు అమర్చారు. ఈ ప్రక్రియ తర్వాత క్లింటను మొక్కల ఆధారిత సంపూర్ణ ఆహారాలు (వీగను) ఆహారాన్ని స్వీకరించారు, దీనిని వైద్యులు డీన్ ఓర్నిషు కాల్డు‌వెలు ఎస్సెల్స్టిను, సిఫార్సు చేశారు. ఫంక్షనలు మెడిసిను సూడోసైంటిఫికు నీతిని ప్రతిపాదించే మార్కు హైమను సూచన మేరకు ఆయన చేపలు, సన్నని జంతువుల మాంసాన్ని చేర్చాడు. ఫలితంగా ఆయన ఇక మీద మొక్కల ఆధారిత ఆహారంలో లేరు.

2021 అక్టోబరులో క్లింటను యూనివర్సిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, ఇర్విను మెడికలు సెంటరులో [[సెప్సిస్]] కోసం చికిత్స పొందారు. 2022 డిసెంబరులో క్లింటను కోవిడు-19కి పాజిటివు పరీక్షించారు. 2024 డిసెంబరులో వాషింగ్టను డి.సి.లోని మెడు‌స్టారు జార్జి‌టౌను యూనివర్సిటీ హాస్పిటలులో జ్వరం వచ్చిన తర్వాత క్లింటను ఆసుపత్రిలో చేరారు.

==ప్రశంసలు==

అనేక కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు క్లింటను గౌరవ డిగ్రీలను ప్రదానం చేశాయి. ఆయన ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లోని యూనివర్సిటీ కాలేజీలో గౌరవ సహచరుడు, ఆయన రోడ్సు స్కాలరుగా అక్కడ చదువుకున్నాడు. అయినప్పటికీ ఆయన అక్కడ తన చదువును పూర్తి చేయలేదు. పాఠశాలలకు క్లింటను పేరు పెట్టారు ఆయన విగ్రహాలు నిర్మించబడ్డాయి. 2001లో మెడలు ఫర్ డిస్టింగుష్డు పబ్లికు సర్వీసును ఆయనకు ప్రదానం చేశారు. క్లింటను ప్రెసిడెన్షియలు సెంటరు 2001లో అర్కాన్సాసు‌లోని లిటిలు రాక్‌లో ప్రారంభించబడింది.

[[కొసావో | కొసావో యుద్ధం]] సమయంలో ఆయన చేసిన సహాయానికి కృతజ్ఞతగా, కొసావో రిపబ్లికు, ప్రిస్టినా రాజధాని నగరంలోని ఒక ప్రధాన వీధిని బిల్ క్లింటను బౌలేవార్డుగా పేరు మార్చింది. క్లింటను విగ్రహాన్ని జోడించింది. 2011లో హైతీ అధ్యక్షుడు మిచెలు మార్టెల్లీ క్లింటను‌కు గ్రాండు క్రాసు ర్యాంకు‌లో నేషనలు ఆర్డరు ఆఫ్ ఆనరు అండు మెరిటును ప్రదానం చేశారు "హైతీలో ఆయన చేసిన వివిధ కార్యక్రమాలు ముఖ్యంగా 2010 జనవరి 12 భూకంపం తర్వాత దేశ పునర్నిర్మాణానికి ఆయన చేసిన కృషికి".

1992లో క్లింటను *టైమ్* "మ్యాన్ ఆఫ్ ది ఇయరు"గా ఎంపికయ్యారు, మళ్ళీ 1998లో కెన్ స్టారుతో పాటు. 1999 డిసెంబరులో అమెరికను ప్రజల మీద నిర్వహించిన పోల్ నుండి, గాలపు 20వ శతాబ్దపు అత్యంత ఆరాధించబడిన వ్యక్తుల జాబితాలో చేర్చబడిన పద్దెనిమిది మందిలో క్లింటను ఒకరు. 2001లో క్లింటను 
ఎన్‌ఎఎసిపి ప్రెసిడెంటు అవార్డు అందుకున్నారు. ఆయన జె. విలియం ఫుల్‌బ్రైటు ప్రైజు ఫర్ ఇంటర్నేషనలు అండరు‌స్టాండింగు‌తో కూడా సత్కరించబడ్డాడు. టిఇడి బహుమతి,, ఎల్జిబిటి కమ్యూనిటీకి న్యాయవాదిగా చేసిన కృషికి గౌరవ జిఎల్‌ఎఎడి మీడియా అవార్డు గ్రహీతగా పేరు పొందారు.

[[మిఖాయిల్ గోర్బచేవ్]], సోఫియా లోరెను లతో పాటు క్లింటను, *వోల్ఫు ట్రాక్సు పీటరు అండ్ ది వోల్ఫు* కోసం పిల్లల కోసం ఉత్తమ స్పోకెను వర్డ్ ఆల్బం కోసం 2003 గ్రామీ అవార్డు అందుకుంది. క్లింటను స్వయంగా చదివిన ఆయన ఆత్మకథ *మై లైఫు*, ఆడియోబుకు ఎడిషను, 2005 గ్రామీ అవార్డు, ఉత్తమమైనది కోసం గెలుచుకుంది. స్పోకెను వర్డు ఆల్బం, అలాగే ఆడియోబుకు ఆఫ్ ది ఇయరు‌గా ఆడీ అవార్డును గెలుచుకుంది. క్లింటను తన ఆడియోబుక్‌లకు మరో రెండు గ్రామీ నామినేషన్లను కలిగి ఉన్నారు: *గివింగు: హౌ ఈచ్ ఆఫ్ అస్ కెన్ చేంజ్ ది వరల్డు* 2007లో * బ్యాకు టు వర్కు'' 2012లో.

అధ్యక్షుడు ఒబామా 2013 నవంబరు 2న క్లింటను‌కు ప్రెసిడెన్షియలు మెడలు ఆఫ్ ఫ్రీడాన్ని ప్రదానం చేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల అధ్యక్షులు
వర్గం:అమెరికా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:1946 జననాలు
వర్గం:అమెరికా వ్యక్తులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు