కోచ్ రాజవంశం

**కోచ్ రాజవంశం** (1515–1949) ప్రస్తుత అస్సాం, బెంగాల్ ప్రాంతాలలోని తూర్పు భారత ఉపఖండపు భాగాలను పాలించింది. క్షీణిస్తున్న కామరూప రాజ్యం నుండి ఉద్భవించిన అప్పటి కమతా రాజ్యంలో బిశ్వ సింఘా అధికారాన్ని స్థాపించాడు. గతంలో అలావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా స్థాపించిన స్వల్పకాలిక పాలనను అంతం చేసిన ఆ ప్రాంతానికి చెందిన బరో-భూయాన్‌లను పడగొట్టి ఈ రాజవంశం అధికారంలోకి వచ్చింది.

బిశ్వ సింఘా ముగ్గురు కుమారుల వారసుల మధ్య ఈ రాజవంశం మూడు భాగాలుగా విడిపోయింది. రెండు విరుద్ధమైన శాఖలు - కోచ్ బీహార్, కోచ్ హాజో, మూడవ శాఖ ఖాస్‌పూర్. కోచ్ బీహార్ మొఘలులతో జతకట్టింది, కోచ్ హాజో శాఖ అహోం రాజ్యం కింద వివిధ ఉప-శాఖలుగా విడిపోయింది. బ్రిటిష్ పాలనలో కోచ్ బీహార్ ఒక సంస్థానంగా మారి, భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత దేశంలో విలీనం చేయబడింది. ఖాస్‌పూర్ (ఖాస్‌పూర్ రాజ్యం) వద్ద ఉన్న మూడవ శాఖ పూర్తిగా కచారి రాజ్యంలో విలీనమైంది. రైకత్ అనేది కోచ్ రాజవంశానికి చెందిన అనుబంధ శాఖ. ఇది బిశ్వ సింఘా సోదరుడు శిష్య సింఘా నుండి వచ్చినట్లు పేర్కొంది.
## పదావళి
కోచ్ అనే పేరు మాతృస్వామ్య జాతి సమూహాన్ని సూచిస్తుంది, బిశ్వ సింఘా తల్లి ఈ సమూహానికి చెందినది. రాజుతో పాటు రాజ్యం (కమతా రాజ్యం) లోని చాలా మంది జనాభా కోచ్ వర్గానికి చెందినవారే.

## చరిత్ర
### చారిత్రక నేపథ్యం

కామరూపకు చెందిన పాల వంశం పతనం తరువాత, 12వ శతాబ్దంలో ఆ రాజ్యం వివిధ డొమైన్‌లుగా విడిపోయింది. కామరూపనగర పాలకుడైన సంధ్య (ప్రస్తుత ఉత్తర గువాహటి) 13వ శతాబ్దం మధ్యలో తన రాజధానిని మరింత పశ్చిమాన ప్రస్తుత ఉత్తర బెంగాల్‌కు మార్చాడు. అతను పరిపాలించిన డొమైన్‌ను కమతా రాజ్యం అని పిలవడం ప్రారంభించారు. తూర్పు రాజ్యాలు, కమతా మధ్య ఉన్న బఫర్ ప్రాంతం బరో-భూయాన్ అధిపతుల డొమైన్‌గా ఉండేది. గౌర్‌కు చెందిన అలావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా 1498లో ఖేన్ రాజవంశానికి చెందిన కమతా రాజు నీలాంబర్‌ను తొలగించి, కమతాను ఆక్రమించి తన కుమారుడు దన్యాల్ హుస్సేన్‌ను ఇన్‌ఛార్జ్‌గా నియమించాడు. కొద్ది సంవత్సరాలలోనే బ్రహ్మపుత్ర లోయకు చెందిన ఒక హరూప్ నారాయణ్ నేతృత్వంలో బరో-భూయాన్‌లు దానియాల్‌ను ఓడించి, బంధించి, ఉరితీశారు, దీంతో ఆ ప్రాంతం భూయాన్ సమాఖ్య పాలనలోకి వెళ్లిపోయింది.

#### కోచ్ అధికారం ఆవిర్భావం
ఈ సందర్భంలోనే హజో అనే నాయకుడి ఆధ్వర్యంలో అనేక స్వతంత్ర కోచ్ తెగలు ఏకమయ్యాయి. హజో రంగపూర్, కామరూప్ ప్రాంతాలను ఆక్రమించాడు. దక్షిణ మైదానాల వైపు విస్తరిస్తున్న కోచ్‌లు, ఇతర గిరిజన సమూహాలతో పొత్తు పెట్టుకోగలిగారు. వివిధ కారణాలతో పాటు, పోడు వ్యవసాయం నుండి స్థిర వ్యవసాయానికి మారడం, గిరిజన వంశ-ఆధారిత సంబంధాలు విచ్ఛిన్నం కావడం వంటివి కోచ్ అధికారం వృద్ధికి దోహదపడిన అంశాలుగా పరిగణించబడతాయి.

ఈ పొత్తులలో భాగంగా హజో కుమార్తె హీరా, ప్రస్తుత కోక్రాఝర్ జిల్లాలోని చిక్నాగ్రామ్‌కు చెందిన మెక్ తెగ సభ్యుడు హరియా మండల్‌ను వివాహం చేసుకుంది. అయితే తరచుగా మతాంతర వివాహాలు జరుగుతుండటం వల్ల ఈ జాతి గుర్తింపులను గ్రహించడం కష్టం. హరియా, హీరాలకు జన్మించిన బిసు, తన తాత హజో రాజకీయ వారసత్వాన్ని పొందాడు. ఖుంటాఘాట్ ప్రాంతంలో (అస్సాంలోని ప్రస్తుత కోక్రాఝర్ జిల్లా) కోచ్‌ల తూర్పు శాఖ అధిపతిగా తనను తాను స్థాపించుకున్నాడు. బిసు అలావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా కమతా రాజ్యాన్ని ఆక్రమించడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ భూయాన్‌ల నాయకత్వంలో ఒక భూస్వామిగా పోరాడాడని, ఆ విధంగా వారి (భూయాన్‌ల) సైనిక ఎత్తుగడలను నేర్చుకున్నాడని భావిస్తారు.

 

### బిసు ఆధ్వర్యంలో అధికారం పటిష్టత
అతను మరింత శక్తివంతమైన బరో-భూయాన్‌లకు వ్యతిరేకంగా గిరిజన అధిపతులతో పొత్తు పెట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. 1509 ప్రాంతంలో తన దండయాత్రను ప్రారంభించాడు. వరుసగా ఔగురి, జార్గావ్, కర్ణాపూర్, ఫులాగురి, బిజ్ని, పాండునాథ్ (గువాహటిలోని పాండు) భూయాన్‌లను ఓడించాడు. ముఖ్యంగా కర్ణాపూర్ భూయాన్ అతనిని బాగా కష్టపెట్టాడు. ఒక వ్యూహం ద్వారా బిహు సమయంలో మాత్రమే అతన్ని ఓడించగలిగాడు.  
 
కొన్ని రికార్డులలో బిసు తన రాజధానిని చికానా నుండి హింగులాబాస్ (ప్రస్తుత సముక్తలా సమీపంలో) కి ఆ తర్వాత చివరగా ప్రస్తుత కూచ్ బెహార్ పట్టణానికి కొద్ది మైళ్ల ఆగ్నేయంగా ఉన్న కమతాపూర్ (ఇప్పుడు గోసానిమారి అని పిలుస్తారు) కి మార్చాడు. కానీ ఈ కదలికలు సంఘటనలు జరిగిన చాలా కాలం తర్వాత రికార్డు చేయబడినందున, ఈ కదలికలతో అనుబంధించబడిన తేదీలు, పాలకులు కచ్చితంగా ఉండకపోవచ్చు. ఈ కదలికలు బ్రహ్మపుత్ర లోయ దక్షిణ మైదానాల వైపు కోచ్ అధికారం క్రమక్రమంగా మారడాన్ని సూచిస్తాయి. చిన్న చిన్న పాలకులను లొంగదీసుకున్న తరువాత, 1515వ సంవత్సరంలో తూర్పున బర్నాడీ నది, పశ్చిమాన కరతోయ నది సరిహద్దులుగా ఉన్న కమతాకు తనను తాను రాజుగా ప్రకటించుకున్నాడు.

కమతాలోని కోచ్ రాజవంశం 15వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో ఈశాన్య భారతదేశంలో రాష్ట్రాలుగా అభివృద్ధి చెందిన అనేక గిరిజన నిర్మాణాలలో ఒకటి—అహోం, చుటియా, దిమాసా, త్రిపుర, మణిపూర్ మొదలైనవి.

### సంస్కృతీకరణ
తన పట్టాభిషేకం సమయంలో బిసు హిందూ మతాన్ని స్వీకరించి, బిశ్వ సింఘా అనే పేరును స్వీకరించాడు. అయినప్పటికీ, అతను తన తండ్రి జాతి గుర్తింపును విస్మరించి, తన తల్లి కోచ్ గుర్తింపును అట్టిపెట్టుకున్నాడు. తరువాత, బ్రాహ్మణ పండితులు అతని పాలనకు చట్టబద్ధత కల్పించడానికి శివుడు బిశ్వ సింఘా తండ్రి అనే పురాణాన్ని సృష్టించారు. అతనికి క్షత్రియ వర్ణ హోదాను ప్రదానం చేశారు. పట్టాభిషేకం సమయంలో సృష్టించబడిన పురాణం ప్రకారం, బిసు శివుని కుమారుడు. అతని తెగ కోచ్ లేదా మెక్ ప్రజలు క్షత్రియులు, వారు బ్రాహ్మణ ఋషి పరశురాముడు నాశనం చేస్తాడనే భయంతో పారిపోయి పశ్చిమ అస్సాం, ఉత్తర బెంగాల్‌లో ఆశ్రయం పొందారు. ఆ తర్వాత మ్లేచ్ఛులుగా మారువేషంలో తిరిగారు.

సమాజంలోని కింది వర్గాలలో ఈ హిందూీకరణ ప్రక్రియ చాలా నెమ్మదిగా సాగింది. గిరిజన మూలం కలిగిన రాజు బిశ్వ సింఘా రాజ్‌బన్షీ క్షత్రియ హోదాను ప్రకటించుకున్నాడు. దిగువ తరగతి కోచ్‌లు 18వ శతాబ్దం తర్వాత ఈ పేరును స్వీకరించారు.

### అత్యున్నత దశ
బిశ్వ సింఘా ఇద్దరు కుమారులు, నరనారాయణ్, శుక్లధ్వజ్ (చిలారాయ్), వరుసగా రాజు, సైన్యానికి కమాండర్-ఇన్-చీఫ్, రాజ్యాన్ని దాని అత్యున్నత దశకు తీసుకువెళ్లారు. నర నారాయణ్ పాలనలో, శంకర్‌దేవ్, అతని ఇద్దరు శిష్యులైన మాధవదేవ్, దామోదర్‌దేవ్‌లతో కలిసి కోచ్ బీహార్‌లో ఏకశరణ ధర్మాన్ని ప్రచారం చేశాడు. ఇది రాజ్యానికి సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనాన్ని తీసుకురావడానికి సహాయపడింది. ఈ కొత్త మత ఉద్యమం వ్యాప్తిని ప్రారంభంలో కోచ్-కమతా రాజ్యంలో నివసిస్తున్న కోచ్, మెచ్, కచారి ప్రజలు ప్రతిఘటించారు. దీని కోసం నర నారాయణ్ రాజ్యంలో నివసిస్తున్న ప్రజల విభిన్న మతపరమైన ఆచారాలను గుర్తించడానికి అధికారిక ఉత్తర్వును జారీ చేశాడు. అయితే 18వ శతాబ్దం నాటికి, కోచ్ జనాభాలోని సామాన్య ప్రజలు గణనీయమైన హిందూ సంస్కృతిని వంటబట్టించుకున్నారు.

తరువాత, నర నారాయణ్ చిలారాయ్ కుమారుడైన రఘుదేవ్‌ను దేశ తూర్పు భాగమైన కోచ్ హాజోకు గవర్నర్‌గా చేశాడు. నర నారాయణ్ మరణం తరువాత, రఘుదేవ్ స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్నాడు. కమతా రాజ్యం కోచ్ బీహార్, కోచ్ హాజోలుగా విడిపోవడం శాశ్వతమైంది.

## శాఖలు

### అవిభాజ్య కోచ్ రాజ్య పాలకులు
* బిశ్వ సింఘా (1515–1540)
* నర నారాయణ్ (1540–1586)

### కోచ్ బీహార్ పాలకులు

* లక్ష్మీ నారాయణ్
* బీర్ నారాయణ్
* ప్రాణ్ నారాయణ్
* బాసుదేవ్ నారాయణ్
* మహీంద్ర నారాయణ్
* రూప్ నారాయణ్
* ఉపేంద్ర నారాయణ్
* దేవేంద్ర నారాయణ్
* ధైర్జేంద్ర నారాయణ్
* రాజేంద్ర నారాయణ్
* ధరేంద్ర నారాయణ్
* హరేంద్ర నారాయణ్
* శివేంద్ర నారాయణ్
* నరేంద్ర నారాయణ్
* నృపేంద్ర నారాయణ్
* రాజేంద్ర నారాయణ్ II
* జితేంద్ర నారాయణ్ (గాయత్రీ దేవి తండ్రి)
* జగద్దీపేంద్ర నారాయణ్ (గాయత్రీ దేవి సోదరుడు)
* విరాజ్దేంద్ర నారాయణ్

### కోచ్ హాజో పాలకులు
* రఘుదేవ్ (చిలారాయ్ కుమారుడు, నర నారాయణ్ మేనల్లుడు)
* పరీక్షిత్ నారాయణ్

### దర్రాంగ్ పాలకులు
మొఘల్ బెంగాల్ సుబా, కోచ్ బీహార్‌కు చెందిన లక్ష్మీ నారాయణ్‌తో పొత్తు పెట్టుకుని, 1612లో కోచ్ హాజోకు చెందిన పరీక్షిత్ నారాయణ్‌పై దాడి చేసింది. పశ్చిమాన సంకోష్ నది, తూర్పున బర్నాడీ నది సరిహద్దులుగా ఉన్న కోచ్ హాజో, ఆ సంవత్సరం చివరి నాటికి ఆక్రమించబడింది. పరీక్షిత్ నారాయణ్ మొఘల్ చక్రవర్తితో మాట్లాడటం కోసం ఢిల్లీకి పంపబడ్డాడు. కానీ అతని సోదరుడు బలి నారాయణ్ తప్పించుకుని అహోం రాజ్యంలో ఆశ్రయం పొందాడు. బర్నాడీ నదికి తూర్పున, భరాలీ నది వరకు ఉన్న ప్రాంతం కొంతమంది బరో-భూయాన్ అధిపతుల నియంత్రణలో ఉండేది, అయితే వారిని త్వరలోనే మొఘలులు తొలగించారు. 1615లో మొఘలులు సయ్యద్ హకీమ్, సయ్యద్ అబా బకర్ ఆధ్వర్యంలో అహోంలపై దాడి చేశారు, కానీ బర్నాడీ నది వరకు వెనక్కి తరిమికొట్టబడ్డారు. అహోం రాజు ప్రతాప్ సింఘా, కొత్తగా స్వాధీనం చేసుకున్న బర్నాడీ, భరాలీ నదుల మధ్య ప్రాంతంలో బలి నారాయణ్‌ను సామంతుడిగా స్థాపించాడు, దానిని దర్రాంగ్ అని పిలిచాడు. బలి నారాయణ్ వారసులు 1826లో బ్రిటిష్ వారు ఆక్రమించే వరకు అహోం రాజ్యానికి సామంత రాజ్యంగా ఆ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించడం కొనసాగించారు.

* బలి నారాయణ్ (పరీక్షిత్ నారాయణ్ సోదరుడు)
* మహేంద్ర నారాయణ్
* చంద్ర నారాయణ్
* సూర్య నారాయణ్

### బెల్టోలా పాలకులు

* గజ్ నారాయణ్ దేవ్ (కోచ్ హాజో పాలకుడైన పరీక్షిత్ నారాయణ్ సోదరుడు, బలి నారాయణ్ సోదరుడు, దర్రాంగ్ మొదటి కోచ్ పాలకుడు).
* శివేంద్ర నారాయణ్ దేవ్ (గజ్ నారాయణ్ కుమారుడు)
* గంధర్వ నారాయణ్ దేవ్ (శివేంద్ర నారాయణ్ కుమారుడు)
* ఉత్తమ్ నారాయణ్ దేవ్ (గంధర్వ నారాయణ్ దేవ్ కుమారుడు)
* ధ్వజ నారాయణ్ దేవ్ (ఉత్తమ్ నారాయణ్ దేవ్ కుమారుడు)
* జయ్ నారాయణ్ దేవ్ (ధ్వజ నారాయణ్ దేవ్ కుమారుడు)
* లంబోదర్ నారాయణ్ దేవ్ (జయ్ నారాయణ్ దేవ్ కుమారుడు)
* లోక్‌పాల్ నారాయణ్ దేవ్ (లంబోదర్ నారాయణ్ దేవ్ కుమారుడు)
* అమృత్ నారాయణ్ దేవ్ (లోక్‌పాల్ నారాయణ్ దేవ్ కుమారుడు)
* చంద్ర నారాయణ్ దేవ్ (లోక్‌పాల్ నారాయణ్ దేవ్ కుమారుడు) (మరణం 1910)
* రాజేంద్ర నారాయణ్ దేవ్ (చంద్ర నారాయణ్ దేవ్ కుమారుడు) (మరణం 1937)
* లక్ష్మీప్రియ దేవి (రాజేంద్ర నారాయణ్ దేవ్ భార్య) (పాలన: 1937–1947, మరణం: 1991)

### బిజ్ని పాలకులు

బిజ్ని పాలకులు సంకోష్, మానస్ నదుల మధ్య ఉన్న ప్రాంతాన్ని పరిపాలించారు, ఈ ప్రాంతం కోచ్ బీహార్‌కు తూర్పుగా ఉంటుంది.
* చంద్ర నారాయణ్ (పరీక్షిత్ నారాయణ్ కుమారుడు)
* జాయ్ నారాయణ్
* శివ్ నారాయణ్
* బిజోయ్ నారాయణ్
* ముకుంద నారాయణ్
* హరిదేవ్ నారాయణ్
* బలిత్ నారాయణ్
* ఇంద్ర నారాయణ్
* అమృత్ నారాయణ్
* కుముద్ నారాయణ్
* జోగేంద్ర నారాయణ్
* భైరబేంద్ర నారాయణ్

### ఖాస్‌పూర్ పాలకులు
బరాక్ లోయను 1562లో చిలారాయ్ తన సైనిక యాత్ర సమయంలో త్విప్రా రాజ్యం నుండి పొందాడు. ఈ సమయంలో అతను ఈశాన్య భారతదేశంలోని ప్రధాన పాలకులలో ఎక్కువ మందిని లొంగదీసుకుని, బ్రహ్మపూర్ వద్ద సైనిక స్థావరంతో ఖాస్‌పూర్ రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఇది క్రమంగా ఖాస్‌పూర్ (బ్రహ్మపూర్ → కోచ్‌పూర్ → ఖాస్‌పూర్) గా పిలువబడింది. సైనిక స్థావరం స్థాపించిన రెండు సంవత్సరాల తర్వాత కమల్ నారాయణ్‌ను (చిలారాయ్, నరనారాయణ్‌ల సవతి సోదరుడు) దివాన్‌గా నియమించడంతో కోచ్ పాలన ప్రారంభమైంది. కమల్ నారాయణ్ ఖాస్‌పూర్ రాష్ట్రంలో వంశపారంపర్య పాత్రలు పోషించిన పద్దెనిమిది కోచ్ కుటుంబాల వంశాలను స్థాపించాడు. వారు ధేయాన్లు (దివాన్ తర్వాత) గా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఖాస్‌పూర్ పాలకుల స్వతంత్ర పాలన 1745లో కచారి రాజ్యంలో విలీనం కావడంతో ముగిసింది.
  
ఖాస్‌పూర్ కోచ్ రాజ్య పాలకులు:
* కమల్ నారాయణ్ (గోహైన్ కమల్, బిశ్వ సింఘా కుమారుడు, ఖాస్‌పూర్ గవర్నర్)
* ఉదిత నారాయణ్ (1590లో ఖాస్‌పూర్ స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించాడు)
* విజయ్ నారాయణ్
* ధీర్ నారాయణ్
* మహేంద్ర నారాయణ్
* రంజిత్ 
* నర సింఘా
* భీమ్ సింఘా (అతని ఏకైక సంతానం, కుమార్తె కాంచని, కచారి రాజ్యానికి చెందిన యువరాజును వివాహం చేసుకుంది, ఖాస్‌పూర్ కచారి రాజ్యంలో విలీనమైంది.)

## ఇవి కూడా చూడండి
* కోచ్ (కులం)
* రాజ్‌బొంగ్షీ ప్రజలు
* కూచ్ బెహార్ ప్యాలెస్

## గ్యాలరీ

File:Shri Sir Nripendra Narayan, Maharaja of Cooch Behar.jpg|కూచ్ బీహార్ మహారాజా శ్రీ సర్ నృపేంద్ర నారాయణ్.
File:H.H. Maharaja Shri Sir Jitendra Narayan Bhup Bahadur, Maharaja of Cooch-Behar, KCSI, 1913.jpg|మహారాజా శ్రీ సర్ జితేంద్ర నారాయణ్ భూప్ బహదూర్, కూచ్-బీహార్ మహారాజా, KCSI, 1913.


## గమనికలు

## మూలాలు

*
* 
*
* 
* 
* 
*
* 
* 
*
* 
*
*
*
*

వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు