చంద్ర రాజవంశం

**చంద్ర రాజవంశం** అనేది భారత ఉపఖండంలోని ఆగ్నేయ బెంగాల్ ప్రాంతం నుండి ఉద్భవించిన బౌద్ధ రాజవంశం, ఇది బెంగాల్‌లోని సమతట ప్రాంతంతో పాటు అరకాన్‌ను పాలించింది. తరువాత ఇది ఉత్తరాన ఉన్న పాల సామ్రాజ్యానికి పొరుగున ఉంది. చంద్ర రాజ్య పాలకులు బౌద్ధమత అనుచరులు. చోళ రాజవంశపు తిరుములై శాసనంలో చంద్ర రాజవంశ రాజులు *వంగదేశ* రాజులుగా గుర్తించబడ్డారు. ఈ రాజవంశం సా.శ 4వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో స్థాపించబడింది.
## చరిత్ర
సా.శ 370లో ద్వెన్ చంద్ర (లేదా మహాటైంగ్ చంద్ర) చేత చంద్ర రాజవంశం స్థాపించబడిందని ఆనందచంద్ర శాసనం (సా.శ 729) పేర్కొంది. అతను అన్నవేట రాజవంశం ముగిసిన తర్వాత సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. నీతి చంద్ర రాణి ధమ్మ శాసనాలు పాలియోగ్రాఫిక్ ఆధారాల ఆధారంగా సా.శ 6వ శతాబ్దం ప్రారంభానికి చెందినవిగా గుర్తించబడ్డాయి.

భారత ఉపఖండంలోని చివరి బౌద్ధ బలమైన కోటలలో చంద్ర రాజ్యం ఒకటి. ఈ రాజ్యం బౌద్ధమత తాంత్రిక పాఠశాలల కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఆగ్నేయాసియాకు మహాయాన బౌద్ధమత వ్యాప్తిలో ఇది కీలక పాత్ర పోషించింది.

శ్రీచంద్ర (సుమారు సా.శ 930–975) పాలనా కాలంలో, చంద్ర రాజ్య పరిపాలనా కేంద్రం వంగలోని బిక్రంపూర్‌లో స్థాపించబడింది. అతను కామరూపపై దండయాత్రలు చేశాడు. పూర్వపు బెంగాల్ ప్రాంతీయ రాజకీయాలు, సైనిక చరిత్రలో చంద్రులు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు.

రాజు గోవిందచంద్ర పాలనలో, చంద్రులు చివరికి వరేంద్ర పాల రాజవంశంచే ఆక్రమించబడ్డారు.

## సముద్ర సంబంధాలు
తీరప్రాంత రాజ్యానికి ప్రస్తుత మయన్మార్, థాయిలాండ్, ఇండోనేషియా, వియత్నాం దేశాలతో వాణిజ్య సంబంధాలు ఉండేవి. జావా తీరంలో 10వ శతాబ్దపు ఓడల శిథిలాలు ఆగ్నేయ బెంగాల్, ఆగ్నేయాసియాల మధ్య ఉన్న సముద్ర సంబంధాలకు సాక్ష్యంగా నిలుస్తున్నాయి. ఆగ్నేయ బెంగాల్‌లోని చంద్ర రాజ్యం నుండి జావా ప్రజలు కాంస్య శిల్పాలను దిగుమతి చేసుకుని ఉండవచ్చు. అరబ్ వ్యాపారులు కూడా ఈ రాజ్యంతో వ్యాపారం చేశారు.

రాజు ఆనందచంద్రుడు సింహళ రాజు శిలామేఘ (అగ్గబోధి IV) (727–766) కు పంపిన రాయబార బృందాన్ని ప్రస్తావించాడు.

## వైవాహిక సంబంధాలు
ఆనందచంద్ర రాజు (ఈ రాజవంశానికి చెందిన 22వ రాజు) శాసనం ప్రకారం, చంద్ర రాజవంశానికి *తామ్రలిప్త రాజకుటుంబంతో* (తమ్లుక్ రాజ కుటుంబం) వైవాహిక సంబంధాలు ఉన్నాయి. అరకాన్‌కు చెందిన బెంగాలీ రాజు ఆనందచంద్రుడు తామ్రలిప్తకు చెందిన దేండా యువరాణిని వివాహం చేసుకున్నాడు.

## పురావస్తు శాస్త్రం
చంద్ర రాజవంశ కాలం నాటి అనేక శాసనాలు ఉన్నాయి. బంగ్లాదేశ్‌లోని బిక్రంపూర్, మెయినామతి, మయన్మార్‌లోని రఖైన్ రాష్ట్రంలో ఉన్న వైతాలి ఈ రాజవంశంతో సంబంధం ఉన్న మూడు పురావస్తు ప్రదేశాలు.

## విద్య
శ్రీహట్టలోని చంద్రపూర్ విశ్వవిద్యాలయం నలంద, తక్షశిల, మహాస్థాన్‌గర్ లేదా ఓడంతపురి వంటి ఇతర మత సంస్థలంత పెద్దది. ఆక్స్‌ఫర్డ్, కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయాలు లేదా జగద్దాల విహార కంటే ముందే ఇది స్థాపించబడింది. దీనిని రాజు శ్రీచంద్రుడు నిర్మించాడు. దాని ఖచ్చితమైన స్థానం కనుగొనబడలేదు. భారతదేశంలో బౌద్ధ రాజులు స్థాపించిన ఇతర విశ్వవిద్యాలయాలు, విహారాలకు భిన్నంగా చంద్రపూర్ విశ్వవిద్యాలయం ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. మతపరంగా బౌద్ధుడైన చంద్రగోమిన్ వ్యాకరణం మినహా హిందూ శాస్త్రాలలోని దాదాపు అన్ని విషయాలు దీని పాఠ్యప్రణాళికలో చేర్చబడ్డాయి. అంతేకాకుండా, ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకున్న విద్యార్థులు హిందూ బ్రాహ్మణులు కూడా. తొమ్మిది మఠాలను ప్రధానంగా హిందూ బ్రాహ్మణులు పర్యవేక్షించేవారు. బౌద్ధ రాజు శ్రీచంద్రుడు చతుర్వేదాలను ప్రధానంగా బోధించే తొమ్మిది బ్రాహ్మణ మఠాలకు బుద్ధుని పేరిట పశ్చిమభాగ్‌లో భూములు మంజూరు చేయడం దీనికి కారణం కావచ్చు. కమలాకాంత గుప్తా ఈ మంజూరును "ఇతర బౌద్ధ రాజులలో ఒక విశిష్టమైనది" గా పేర్కొన్నారు, ఎందుకంటే ఇది బ్రాహ్మణుల పట్ల శ్రీచంద్రుని పక్షపాతాన్ని సూచిస్తుంది.

25 తరగతుల ప్రజలు, అతిథులు, విద్యార్థులకు భూమి పంపిణీ విశ్వవిద్యాలయాలలో సమర్థవంతమైన పరిపాలనను సూచిస్తుంది. జఫీర్ సేతు అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ పరిపాలనా ఏర్పాటు నేటి విశ్వవిద్యాలయ వ్యవస్థతో బాగా సరిపోలుతుంది.

## చంద్ర పాలకుల జాబితా

***గమనిక**- ఈ పాలకులకు చంద్ర రాజవంశంతో సంబంధం ఉండవచ్చు లేదా ఉండకపోవచ్చు.

## మూలాలు

## మరింత చదవడానికి
* 
వర్గం:బెంగాల్ రాజవంశాలు