శిశుపాల్‌ఘర్

శిశుపాల్‌గర్ లేదా శిశుపాలగడ ( ఒడియా: [sisupaːl̪ɔɡɔɽɔ] ⓘ ) భారతదేశంలోని ఒడిశాలోని ఖుర్దా జిల్లాలో శిథిలమైన కోటలను కలిగి ఉంది. క్రీస్తుపూర్వం 7 నుండి 6వ శతాబ్దాల మధ్య మొదట నివసించిన ఇది, భారతదేశంలో అతిపెద్ద, బాగా సంరక్షించబడిన ప్రారంభ చారిత్రక కోటలలో ఒకటి,  ఒకప్పుడు పురాతన కళింగ రాజధానిగా ఉండేది. 

## వివరణ
భారతదేశంలోని ఒడిశా రాష్ట్ర రాజధాని అయిన భువనేశ్వర్ సమీపంలో పురాతన నగరమైన శిశుపాల్‌ఘర్ అవశేషాలు కనుగొనబడ్డాయి.  శిశుపాల్‌ఘర్ జాతీయంగా రక్షిత స్మారక చిహ్నం. ప్రారంభ త్రవ్వకాల్లో కనుగొన్న నిర్మాణ నమూనా  కళాఖండాల ఆధారంగా, ఈ కోట నగరం క్రీస్తుపూర్వం 3 వ శతాబ్దం మరియు 4 వ శతాబ్దం మధ్య అభివృద్ధి చెందిందని బి. బి. లాల్ నిర్ధారించారు. కొత్త పరిశోధనల ఆధారంగా,ఎం.ఎల్. స్మిత్, ఆర్. మొహంతి 2001లో ఈ బలవర్థకమైన నగరం క్రీస్తుపూర్వం 5వ శతాబ్దం నుండి అభివృద్ధి చెందిందని, బహుశా 4వ శతాబ్దం తరువాత బాగా కొనసాగిందని పేర్కొన్నారు. ఆ విధంగా, ఈ రక్షణాత్మక స్థావరం మౌర్య సామ్రాజ్యానికి ముందు ఉద్భవించింది.

నగర జనాభా 20,000 నుండి 25,000 వరకు ఉండవచ్చు. పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు జియోఫిజికల్ సర్వే, క్రమబద్ధమైన ఉపరితల సేకరణలు, బలవర్థకమైన ప్రాంతం 4,8 కిమీ చుట్టుకొలతలో ఎంచుకున్న తవ్వకాలను ఉపయోగించారు. ఈ సంఖ్యను చేరుకోవడానికి వ్యక్తిగత ఇళ్ళు, పౌర, దేశీయ నిర్మాణాలను అధ్యయనం చేశారు. సాంప్రదాయ ఏథెన్స్ జనాభా 10,000 అని గుర్తుంచుకున్నప్పుడు జనాభా ప్రాముఖ్యత స్పష్టంగా ఉంటుంది. అయితే నగరంలో కొంత భాగం మాత్రమే తవ్వకాలు జరిపినందున నగర జనాభాపై వ్యాఖ్యానించడం చాలా తొందరగా ఉందని చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు.

## తవ్వకాలు
ఈ ప్రదేశంలో మొదటి తవ్వకాలు 1948లో బి. బి. లాల్ నిర్వహించారు. 2001లో ఒక అమెరికన్-ఇండియన్ బృందం పనిని చేపట్టింది. 2005లో భూమి చొచ్చుకుపోయే రాడార్ దక్షిణ కందకం సంభావ్య స్థానాన్ని వెల్లడించింది. కోట మధ్యలో (ఏరియా డి) 19 నిలువు వరుస స్తంభాల నిర్మాణం లేజర్ స్కానర్ ద్వారా త్రిమితీయంగా నమోదు చేయబడింది. ఇది చెదిరిపోతుంది అసంపూర్ణంగా ఉంటుంది. చతురస్రాకార ప్రణాళికలోని హిమనదీయాలలో ప్రతి ఒక్కటి రెండు ద్వారాలు కుట్టుతాయి. సమకాలీన జౌగడాలో వలె, ఈ ప్రణాళిక ఉత్తరాన 10° సవ్యదిశలో ఉంటుంది. 1, 125 మీ ×  మీ (3,691 అడుగులు ×  అడుగులు) (శిఖరం మీద కొలుస్తారు) శిశుపాల్‌ఘర్ జౌగడా కంటే ఉపరితలంలో పెద్దది. శిశుపాల్‌ఘర్ రక్షణలు భారతదేశంలో ఈ కాలంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందాయి. పురాతన స్థావరం బహుశా దట్టంగా ఉండకపోవచ్చు, కానీ కోట లోపల మేతకు స్థలం ఉండేది.

2005 నుండి 2009 వరకు ఎం.ఎల్. స్మిత్, ఆర్. మొహంతి త్రవ్వకాలు,  స్థావరంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలోని శిలాఫలకం లేదా సహజ నేలను చేరుకున్నాయి, ఇది క్రీస్తుపూర్వం 7 నుండి 6వ శతాబ్దాల మధ్య ఐదు వేర్వేరు ప్రదేశాలలో ప్రారంభ ఆక్రమణకు సంబంధించినవిగా గుర్తించబడ్డాయి, ఇవి నగరం లోపల 804-669 BCE మరియు వెలుపల 793-555 BCE నాటి తొలి C14, మరియు ఉత్తర ప్రాకారం 510-400 BCE నాటిది.

## అవశేషాల సంరక్షణ
లాల్ కాలంలో ఈ ప్రదేశం అరణ్యం. పురాతన పరివేష్టిత స్థావరంగా ఉన్న భూమిలో ఎక్కువ భాగం ఏదో ఒకవిధంగా రక్షిత స్మారక చిహ్నం నుండి ప్రైవేట్ ఆధీనంలోకి వెళ్ళింది. ఈ ప్రదేశం జాతీయంగా రక్షించబడినందున, ఇది ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా బెయిలీవిక్ పరిధిలో ఉంది. 2005లో ఇండో-జర్మన్ బృందం ఈ జాతీయ రక్షిత ప్రదేశంలో గణనీయమైన అక్రమ భవనాలను నమోదు చేసింది. 2002 నుండి, వార్షిక ఉపగ్రహ చిత్రాలు ముఖ్యంగా వాయువ్య త్రైమాసికంలో అక్రమ గృహ నిర్మాణాన్ని నమోదు చేస్తాయి, ఇది 2010 నుండి వేగాన్ని పెంచింది. ఆక్రమణలు లాట్స్ నుండి బయటపడటంతో ప్రారంభమవుతాయి. క్రమంగా నిర్మాణ సామగ్రి పేరుకుపోతుంది. పునాదులు వేసిన గోడలు వేయబడ్డాయి. అప్పుడు అధికారులు స్పందించే ముందు అకస్మాత్తుగా వీలైనంత త్వరగా ఇంటిని నిర్మిస్తారు. 2010 నుండి డెవలపర్లు దక్షిణ నగర గోడను నిర్మించడం ప్రారంభించారు మరియు అధికారులు దీనిని ఎదుర్కోవడానికి ఏమీ చేయలేదని తెలుస్తోంది.

ప్రసిద్ధ చరిత్రకారుడు కరుణ సాగర్ బెహెరా ఈ ప్రదేశం నుండి వెలికితీసిన పదార్థాల సంరక్షణపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు, "1940ల చివరలో మొదటి తవ్వకం సమయంలో ఈ ప్రదేశంలో దొరికిన కొన్ని బంగారు నాణేలు మరియు టెర్రకోట కుండలు తరువాత పోయాయి" అని పేర్కొన్నారు.

## ప్రస్తుత స్థితి
ప్రస్తుతం శిశుపాల్‌ఘర్ భువనేశ్వర్ దక్షిణ అంచులలో ఉన్న ఒక పొరుగు ప్రాంతం. పురావస్తు ప్రదేశంలో రెండు భాగాలు ఉన్నాయి, ఒకటి పశ్చిమ గోడకు ఉత్తర ద్వారం, మరొకటి షోలా ఖంబా (16 స్తంభాలు). పురాతన కోట 8 ద్వారాలలో ఈ ప్రవేశ ద్వారం మాత్రమే మిగిలి ఉంది. పూర్తిగా శిథిలావస్థలో ఉన్న ప్రవేశ ద్వారం ఒకప్పుడు గార్డు హౌస్లు, వాచ్ టవర్లతో పూర్తి చేసిన గొప్ప నిర్మాణంగా ఉండేది. షోలా ఖంబా స్తంభాల సముదాయాన్ని రాణి మహల్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది రాజ భవనంలో ఒక భాగంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. 2008లో జరిపిన తవ్వకంలో మరిన్ని స్తంభాలు బయటపడ్డాయి, కానీ అవి ఏర్పడిన నిర్మాణం స్వభావాన్ని నిర్ధారించలేము. ప్రస్తుతం రెండు పురావస్తు ప్రదేశాలు ఆక్రమణకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది, కొత్త నిర్మాణాలు చారిత్రక నిర్మాణాల నుండి కేవలం రెండు గజాల దూరంలో వస్తున్నాయి.

## గ్యాలరీ

File:A piece of bathtub like stone inside rampart of Sisupalgarh.JPG|శిశుపాల్‌గఢ్ స్థలంలో చెల్లాచెదురుగా ఉన్న రాళ్లు
File:Ancient remains at Sisupalgarh Rampart.JPG|శిశుపాల్‌గర్ సైట్‌లో ASI బోర్డులు
File:Ancient remains inside rampart of Sisupalgarh - 3.JPG|శిశుపాల్‌గఢ్ వాయువ్య ద్వారం శిథిలాలు
Ancient remains inside rampart of Sisupalgarh - 4.JPG|శిశుపాల్‌గఢ్ వాయువ్య ద్వారం శిథిలాలు
Ancient remains inside rampart of Sisupalgarh - 6.JPG|శిశుపాల్‌గఢ్ వాయువ్య ద్వారం శిథిలాలు
Ancient remains inside rampart of Sisupalgarh.JPG|శిశుపాల్‌గఢ్ వాయువ్య ద్వారం శిథిలాలు
Sisupalagada Bhubaneswar.jpg|శిశుపాల్‌గఢ్ వాయువ్య ద్వారం శిథిలాలు
File:Sishupalgarh 1.jpg|శిశుపాల్‌గఢ్ స్తంభాలు

## మూలాలు

వర్గం:ఒడిశా
వర్గం:ఒడిశా చరిత్ర