open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కూర్మా వెంకటరెడ్డి నాయుడు

**కూర్మా వెంకటరెడ్డి నాయుడు** గారు (1875 - 1942) ఒక ప్రముఖ భారతీయ న్యాయవాది, ప్రొఫెసర్, రాజకీయవేత్త ప్రజా సేవకులు. మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ యొక్క ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన వారు.

వీరు రాజమండ్రిలో ప్రఖ్యాత తెలగ సైనిక యోధుల కుటుంబీకులగు బాపనయ్య నాయుడు దంపతులకు జన్మించారు. వీరు యునైటెడ్ హైస్కూలులో చదివి మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. మద్రాసు క్రైస్తవ కళాశాలలో బి.ఎ.పరీక్షలో 1894లో కృతార్థులయ్యారు. రాజమండ్రి ప్రభుత్వ కళాశాలలో ఉపన్యాసకునిగాను, అమలాపురం బోర్డు హైస్కూలులో ఉపాధ్యాయునిగా కొంతకాలం పనిచేసి, వీరు 1900 సంవత్సరంలో బి.ఎల్. పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై రాజమండ్రిలో న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించారు. అచిరకాలంలోనే మంచి పేరుతెచ్చుకున్నారు. గోదావరి జిల్లా విభజన తర్వాత ఏలూరుకు నివాసాన్ని మార్చి అక్కడి న్యాయవాదులలో అగ్రశ్రేణికి అందుకున్నారు. కొంతకాలం రాజమండ్రి, ఏలూరు పురపాలక సంఘాలకు అధ్యక్షులుగా పనిచేశారు.

గ్రామ ప్రజల శ్రేయోభివృద్ధికి, వారి ఇబ్బందులను తొలగించడానికి, ప్రారంభ విద్యా వ్యాప్తికి మిక్కిలి కృషిచేశ్తూ స్థానిక సంస్థలలో తన పలుకుబడిని వినియోగించి ప్రజల ఆదరానికి పాత్రులయ్యారు.

వీరు 1929లో జెనీవాలో జరిగిన అంతర్జాతీయ మహాసభా సమావేశానికి భారత ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా వెళ్ళారు. దక్షిణాఫ్రికాలో భారత ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా నియమితులయ్యారు. తరువాత మద్రాసు ప్రభుత్వ లా మెంబరుగా నియమించబడ్డారు. ప్రభుత్వ కార్యనిర్వహక సభ్యులై శాసనసభకు నాయకులయ్యారు. మద్రాసు గవర్నరు ఎర్ స్కిన్ సెలవు పుచ్చుకున్నప్పుడు వీరు మద్రాసు గవర్నరు పదవిని అలంకరించారు.

1936లో ఎన్నికలకు తరువాత, కాంగ్రెస్ పరిపాలన నిరాకరించిన రోజులలో ఉమ్మడి మద్రాసు మధ్యంతర మంత్రి మండలిని ఏర్పరచి మూడు నెలలు ప్రధానిగా పరిపాలన నిర్వహించారు.

1940లో చిదంబరంలో అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయానికి ఉపాధ్యక్షులయ్యారు. సుప్రసిద్ధ నాటక విమర్శకులు, న్యాయవాది కూర్మా వేణుగోపాల స్వామి వీరి కుమారుడు.

## మూలాలు
* 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.
* ఆంగ్ల వికీలో వ్యాసం

వర్గం:1875 జననాలు
వర్గం:1942 మరణాలు
వర్గం:మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో శాసన సభ్యులుగా పనిచేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
ఖైదీ

ఖైదీ పేరుమీద వచ్చిన అనేక సినిమాలు

* ఖైదీ (సినిమా) - చిరంజీవి నటించినది
* ఖైదీ ఇన్‌స్పెక్టర్
* ఖైదీ కన్నయ్య
* ఖైదీ కాళిదాసు
* ఖైదీ కృష్ణుడు
* ఖైదీ నాగమ్మ
* ఖైదీ నెం: 77
* ఖైదీ నెం. 786
* ఖైదీ పెళ్ళి
వరాహగిరి

**వరాహగిరి** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* వరాహగిరి వేంకటగిరి, భారత రాష్ట్రపతి.
* వరాహగిరి వెంకట జోగయ్య,
* వరాహగిరి వెంకట భగీరథి, ప్రముఖ చిత్రకారులు.
వరాహగిరి వెంకట జోగయ్య

**వరాహగిరి వెంకట జోగయ్య** (1870 - 1939) ప్రముఖ న్యాయవాది. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, భారత రాష్ట్రపతి వి.వి.గిరి యొక్క తండ్రి.

వీరు గోదావరి జిల్లా చింతలపల్లి గ్రామంలో జన్మించారు. వీరి పెంపుడు తండ్రి నరసయ్య పంతులు మందస సంస్థానంలో కొంతకాలం దివానుగా పనిచేశారు. వీరు 1888 సంవత్సరంలో బరంపురం నేటివ్ కాలేజీలో ఎఫ్.ఏ. పరీక్ష పాసై, 1894లో ఫస్టు గ్రేడు ప్లీడరు పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. మద్రాసు లా కాలేజీలో చదివే రోజుల్లో ఈయన టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు యొక్క సహాధ్యాయి. 1896లో బి.ఏ. పట్టా పుచ్చుకున్నారు. చిరకాలంలోనే వకీలు వృత్తిలో మంచి అభివృద్ధి సాధించారు. బరంపురం న్యాయస్థానంలో ప్రముఖ న్యాయవాదిగా పేరుపొంది, బార్ అసోషియేషన్ ప్రెసిడెంటుగాను, పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటరుగాను కొంతకాలం ఉన్నారు. ప్రజాసేవ కార్యాలలో పాల్గొనడానికి వీరు పదవి అడ్డురావడంతో దానిని త్యజించారు. ఈయన బెంగాల్ - నాగపూర్ రైల్వే కార్మికుల సంఘపు కార్యక్రమాల్లో చురుకుగా పాల్గొనేవాడు.

వీరు చాలాకాలం మునిసిపాలిటీ, తాలూకా బోర్డులలోను సభ్యునిగా ఉన్నారు. 1907 నుండి 1917 వరకు అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీలలో సభ్యులుగా ఉన్నారు. 1920లలో చిత్తరంజన్ దాస్, మోతీలాల్ నెహ్రూ స్థాపించిన స్వరాజ్య పార్టీలో చేరి, 1927 నుండి 1930 వరకు కేంద్రప్రభుత్వ శాసనసభలో ప్రజా ప్రతినిధిగా ఉన్నారు.

బరంపురం ప్రాంతం అంతా ఉత్కళ రాష్ట్రంలో చేర్చబడిన తరువాత అక్కడ ఆంధ్రులు పడే దురవస్థలు గురించి పై అధికారులకు తెలుపడానికి శ్రమించారు. ఒడిషా సరిహద్దు నిర్ణయ కాలంలో వీరు ఆంధ్రులకు అన్యాయం జరగకుండా చూడటానికి మూడు సార్లు లండన్ వెళ్ళి ఆనాటి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి విషయాలు తెలియజేశారు. 1937 ఎన్నికలలో మద్రాసు శాసనసభకు విశాఖపట్టణం మండలపు ప్రజా ప్రతినిధిగా ఎన్నికై, 1937 నుండి 1937వరకు మద్రాసు శాసనమండలి సభ్యుడుగా ఉన్నాడు. 

ఈయనకు వి.వి.గిరితో పాటు లక్ష్మీబాయి అనే కూతురు ఉంది. ఈమె కూడా సహాయనిరాకరణోద్యమంలో పాల్గొన్నది.

వరాహగిరి వెంకట జోగయ్య, 1939, జనవరి 27న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1870 జననాలు
వర్గం:1939 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో శాసన సభ్యులుగా పనిచేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
శివలెంక శంభు ప్రసాద్

**శివలెంక శంభు ప్రసాద్** (1911 - 1972) ప్రముఖ పత్రికా సంపాదకులు.

వీరు కృష్ణా జిల్లా ఎలకుర్రులో జన్మించారు. వీరు జాతీయ కళాశాల, థియోసాఫికల్ హైస్కూలులో చదివి శాంతినికేతన్లో పట్టభద్రులయ్యారు. వీరు కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు గారి కుమార్తెను పెళ్ళాడి, అతని తర్వాత 1938 సంవత్సరంలో ఆంధ్ర పత్రిక, భారతి పత్రికలకు సంపాదకులుగా 34 సంవత్సరాలు అవిచ్ఛిన్నంగా నిర్వహించి వృద్ధి చేశారు. తెలుగు పత్రికా రంగంలో ఎన్నో క్రొత్త రీతులను ప్రవేశపెట్టారు. వీరు ప్రెస్ ట్రస్టు ఆఫ్ ఇండియా డైరెక్టరుగా కొంతకాలం వ్యవహరించారు. పడక కుర్చీ భావాలు శీర్షికతో వ్యంగ్య వ్యాసాలు, తెలుగు వెలుగులు శీర్షికతో ప్రముఖులైన ఆంధ్రుల పరిచయాలు వీరి రచనలలో ఉత్తమమైనవి.

వీరు కొంతకాలం రాజ్యసభ సభ్యులుగాను, కొంతకాలం ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి సభ్యులుగాను ఉన్నారు..

## మూలాలు

వర్గం:శాంతి నికేతన్ పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పాత్రికేయులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన శాసనమండలి సభ్యులు
వర్గం:విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
పోలేరమ్మ

శివుని ఆరాధించే వారు శైవులు , విష్ణువును ఆరాధించేవారిని వైష్ణవులు , ఆదిశక్తి ని త్రిమూర్తులకంటే శక్తిమంతురాలని ఎంచి ఆరాధించే వారిని శాక్తేయులు అంటారు.శక్తిని పార్వతీదేవిగా భావిస్తారు.గ్రామ సరిహద్ధులను కాపాడే దేవత పొలిమేరమ్మ.మసూచి,ఆటలమ్మ లాంటి కొన్ని రోగాలొస్తే అమ్మవారు పోసిందనటం అర్ధరహితం కాపాడే దేవతపై అపనిందమోపటమే అవుతుంది.సరస్వతి, లక్ష్మి, పార్వతిలు కలసిన పరమశక్తి పోలేరమ్మఅంటారు.పోలేరమ్మను తెలంగాణాలో పోచమ్మ అంటారు.మాతృస్వామిక వ్యవస్ధకు చెందిన గ్రామ దేవతలు దళిత దేవతలు.బహుజన సంస్కృతి పరిరక్షకులు.సమాజంలోని బడుగుకులాలవారు కూడా అగ్రకులాలతోపాటు సమానంగా సామాన్య, సాంస్కృతిక ఆచార వ్యవహారాల్లో ఉత్సాహంగా పాలుపంచుకోవటం ఈ గ్రామదేవతల జాతరల వల్ల సాధ్యమయ్యింది. వర్షాలు పడాలని పోలేరమ్మ తిరునాళ్లు, కొలుపులు చేస్తారు.పోలేరమ్మకు జంతు బలులు ఇస్తారు. మేకలు,పొట్టేళ్ళు, కోళ్ళను నరకడం ,పొంగళ్ళు పెట్టి అమ్మవారిని భక్తి శ్రద్ధలతో దర్శించుకోవడం జురుగుతుంది
## పోలేరమ్మ వ్రతం
thumb|బీరంగూడ ఆలయంలోని పోలేరమ్మ విగ్రహం
పార్వతి శివునితో కలియుగంలో స్త్రీలు మిక్కిలి పాపాత్ములుగా , సంతానలేమితో ఉంటారు కాబట్టి వారికి పుణ్యము నిచ్చే ఒక వ్రతమును చెప్పుమని కోరితే పోలేరమ్మ వ్రతము అని చెప్పాడట. బాధ్రపద బహుళ అమావాస్య నాడు పోలేరమ్మవ్రతము చేస్తారు.

## పోలేరమ్మ జాతర
పూర్వం కలరా వ్యాధి తీవ్ర స్థాయిలో విజృంభించి అధిక సంఖ్యలో జన నష్టం జరగడంతో శీతల యాగం జరిపించి గ్రామాల్లో అష్టదిగ్బంధన యంత్రాన్ని కట్టించి అత్యంత వైభవంగా గ్రామశక్తి పోలేరమ్మ జాతరను జరిపించారట. అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం ప్రకారం గ్రామ పెద్దకాపు చేతుల మీదగా పోలేరమ్మ జాతర జరిపించడం ఆచారంగా మారింది. జాతరలో ఏదైనా లోపం జరిగితే గ్రామంలో కీడు జరుగుతుంది అని నానుడి. మడిభిక్షం పెట్టండి ...పోతురాజుకు టెంకాయ కొట్టండి ... పగలక పోతే మానెత్తిన కొట్టండి' అంటు భిక్షాటన చేస్తారు.జాతర సందర్భంగా ప్రతి ఇంటికి వేపాకు తోరణాలు కట్టి అమ్మవారికి ఇష్ట నైవేద్యమైన అంబలిని ప్రసాదంగా పంచి పెడతారు. చిన్న, పెద్ద, పేద,  ధనిక తారతమ్యం లేకుండా మడిభిక్షాలు ఎత్తి అమ్మవారి జ్ఞాపకార్థం జాతరలో వాటిని వెచ్చిస్తారు.  అమ్మవారి పుట్టినిల్లుగా భావించే కుమ్మరులు అమ్మవారి ప్రతిమను తయారు చేస్తారు. ఎటువంటి అలంకరణ లేని ప్రతిమను ముందు అమ్మవారి అత్తవారి ఇంటికి తీసుకు వెళతారు. అక్కడ సాంగ్యాలతో అమ్మవారిని కుమ్మర్లు అలంకరిస్తారు. అమ్మవారి చెళ్ళెళ్లు గాలిగంగలు.  జాతర రోజులలో శుభకార్యాలు చేయడం ఆపివేస్తారు. ఆ రోజు గ్రామశక్తి పోలేరమ్మ పట్టణంలో సంచరిస్తుంటుందని, అందువలన శుభకార్యాలు చేపడితే అరిష్టం కలుగుతుందని మూఢనమ్మకం .  బ్రాహ్మణేతరులే పోలేరమ్మకు అనాదినుంచీ పూజారులు.    సారాయి తాగి బాధలన్నీమరచి చిందులువేసే భక్తులకు కులాలు గుర్తురావు. అంటరానితనం ఉండదు. సర్వమానవ సమానత్వంఈ జాతరల్లో వెల్లివిరుస్తుంది.  అదే పోలేరమ్మ గొప్పతనం.

## పోలేరమ్మ చద్ది (అంబలి)
బర్రె పాడి చల్లగా ఉంటే పోలేరమ్మకు పెరుగన్నంతో పెట్టిన చద్ది ని వీధిలోని పిల్లలందరినీ పొద్దున్నే పిలిచి పంచిపెడతారు.

## పోలేరమ్మ గుడులు
*మేదరమెట్ల
*కొండపాటూరు
*పెనుగంచిప్రోలు
*మూలగుంటపాడు
*బ్రహ్మంగారిమఠం
*వెంకటగిరి
*ఇంకొల్లు
*చెరుకుపల్లి పోలేరమ్మ
*జొన్నతాలి .
*జొన్నతాలి అగ్రహరం.
*చండ్రాజుపాలెం
*పేర్నమిట్ట
*తిమిడితపాడు
*భట్లమగుటూరు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
*http://telugupandagalu.blogspot.com/2009/09/poleramma-vrathamu.html#comment-form

వర్గం:హిందువుల పండుగలు
వర్గం:గ్రామ దేవతలు
సమయం

thumb|150px|right|గంటగ్లాస్ లో ఇసుక ప్రవాహం కాలం వెళ్లదిసిన సమయాన్ని ట్రాక్ చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. వర్తమానం గతం, భవిష్యత్తు ల మధ్య ఉన్నదని కూడా ఇది స్పష్టంగా సూచిస్తుంది.
**సమయము**ను తెలుగులో **కాలము** అని కూడా అంటారు. మరి మన పూర్వీకులు కాలమును ఈ క్రింది విదముగ లెక్క కట్టారు. భౌతిక ప్రామాణికం వ్యవధి లేదా ఈవెంట్స్ వేరు కొలవటం. సన్నివేశాలలో సంఘటనలను క్రమం చేయడానికి, గతాన్ని, భవిష్యత్తును మూడవ సంఘటనలను మరొకదానికి సంబంధించి గత లేదా భవిష్యత్తును స్థాపించడానికి సమయం అనుమతిస్తుంది . వ్యాపారం, పరిశ్రమ, క్రీడలు, విజ్ఞాన శాస్త్రం ప్రదర్శన కళలలోవివిధ రంగాలలో సమయాన్ని గుర్తించడానికి కొలవడానికి కొన్ని పద్ధతులు ఉన్నాయి. సమయం కేవలం మనసు భావన, స్థలం సంఖ్యతో మానవ సంఘటనల క్రమబద్ధీకరణ పోలికను అనుమతిస్తుంది . మరో మాటలో చెప్పాలంటే, సమయం విశ్వం గురించి మానవ నిర్మిత ఆలోచన కంటే మరేమీ కాదు, భౌతిక కదలిక విభజన అనేది మానవ నిర్మిత నియమం.

సూర్యుడు పరమాణవును ఆక్రమించిన కాలము ఒక పరమాణవు. సృష్టిలో అతి సూక్ష్మ పదార్థం కూడా పరమాణువు.

2 పరమాణవులు ఒక అణవు

3 అణవులు ఒక త్రపరేణువు

## కాలప్రమాణం
1 సహస్రాబ్ది = 10 శతాబ్దాలు = 100 దశాబ్ధం = 200 లస్ట్రమ్స్ = 250 క్వాడ్రెనియాలు = 333.33 ట్రైనియమ్స్ = 500 బియెనియాలు = 1,000 సంవత్సరాలు

1 శతాబ్దం = 10 దశాబ్దాలు = 20 కామములు = 25 క్వాడ్రెనియాలు = 33.33 ట్రియెనియాలు = 50 బియెనియాలు = 100 సంవత్సరాలు

1 దశాబ్దం = 2 లస్ట్రమ్స్ = 2.5 క్వాడ్రెనియమ్స్ = 3.33 ట్రైనియమ్స్ = 5 బియెనియమ్స్ = 10 సంవత్సరాలు

1 సంవత్సరం = 12 నెలలు = 52 వారాలు = 365 రోజులు (లీప్ సంవత్సరాల్లో 366 రోజులు)

1 నెల = 4 వారాలు = 2 ఫోర్ట్‌నైట్స్ = 28 నుండి 31 రోజులు

1 పక్షం = 2 వారాలు = 14 రోజులు

1 వారం = 7 రోజులు

1 రోజు = 24 గంటలు

1 గంట = 60 నిమిషాలు

1 నిమిషం = 60 సెకండ్లు

1 సెకండ్ = SI బేస్ యూనిట్ ఆఫ్ టైమ్

1 మిల్లీసెకండ్ = 1/1,000 సెకండ్లు

1 మైక్రోసెకండ్ = 1/1,000,000 సెకండ్లు

1 నానో సెకను = 1/1,000,000,000 సెకండ్లు

1 పికోసెకండ్ = 1/1,000,000,000,000,000 సెకను

1 ఫెమ్టో సెకండ్ = 1/1,000,000,000,000,000,000 సెకను

1 అట్టో సెకండ్ = 1/1,000,000,000,000,000,000,000 సెకను

1 ప్లాంక్ సమయం = అతి చిన్న కొలత సమయం

### సమయం gurinchi

కాలనిర్ణయం (చారిత్రక, భౌగోళిక, మొదలైనవి) కొన్ని సంఘటనలు జరిగే సంఘటనలను (సాపేక్షంగా స్వల్ప కాలాలు) లేదా ప్రక్రియలకు (ఇక కాలం) అనుమతిస్తుంది. కాలక్రమంలో విభాగాలలోని పాయింట్లు ప్రక్రియలలో చారిత్రక క్షణాలను గ్రాఫికల్‌గా సూచించవచ్చు.

సమయాన్ని కొలవడానికి రూపాలు సాధనాలు చాలా పురాతన కాలం నుండి ఉపయోగంలో ఉన్నాయి, అవన్నీ కదలిక కొలతపై ఆధారపడి ఉంటాయి, ఏదైనా ఒక వస్తువు భౌతిక మార్పు ద్వారా సమయాన్ని కొలవవచ్చు మానవులు మొదట నక్షత్రాల కదలికలను కొలవడం ప్రారంభించారు, ముఖ్యంగా సూర్యుని స్పష్టమైన కదలిక, ఇది స్పష్టమైన సౌర సమయానికి దారితీస్తుంది. ఖగోళశాస్త్రం అభివృద్ధి, క్రమంగా, సూర్య గడియారాలు, నీటి గడియారాలు లేదా గంట గ్లాసెస్ స్టాప్‌వాచ్‌లు వంటి వివిధ సాధనాలను సృష్టించింది. ఇప్పుడు ప్రపంచంలో దాదాపు అందరూ సార్వత్రిక సమయం (UT) అనేది భూమి భ్రమణం ఆధారంగా ఒక సమయ ప్రమాణంగా తీసుకున్నారు దీనిని లెక్కించటానికి పరమాణు గడియారమును ప్రపంచ సమయానికి మూలంగా తీసుకొంటున్నారు. 1972 నుండి, UTC ఇంటర్నేషనల్ అటామిక్ టైమ్ (TAI) నుండి సేకరించిన లీప్ సెకన్లను తీసివేయడం ద్వారా లెక్కించబడుతుంది, ఇది భూమి భ్రమణ ఉపరితలంపై (జియోయిడ్) సరైన సమయాన్ని గుర్తించే సమన్వయ సమయ ప్రామాణికం.

## ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు

## మూలాలు

వర్గం:కాలం
ఉత్కళ

**ఉత్కళ రాజ్యం** (ఒరియా-ଉତ୍କଳ;దేవనాగరి-उत्कळ) ప్రాచీన భారతదేశంలోని ఒక ప్రాంతం. ఈ ప్రాంతం ప్రస్తుతం ఒడిషా రాష్ట్రం యొక్క ఉత్తర, తూర్పు భాగాలలో ఉంది. దీని గురించి మహాభారతంలో ఉత్కళ, ఉత్పళ మొదలైన పేర్లతో ప్రస్తావించబడింది. ఉత్కళ రాజపుత్రులు కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో కౌరవుల వైపు పోరాటంలో పాల్గొన్నారు. భారత జాతీయ గీతములో "జన గణ మన... ద్రావిడ ఉత్కళ వంగ" అని ఈ ప్రాంతం చేర్చబడింది.

ప్రాచీన సంస్కృత సాహిత్యంలో ఉత్కళ అంటే ఉత్కృష్టమైన కళలు కలిగిన దేశం అని అభివర్ణించారు.

## పురాణాల్లో
మహాభారతంలో ద్రోణపర్వం, నాల్గవ అధ్యాయం, ఎనిమిదవ శ్లోకంలో ఉత్కళ రాజ్యాన్ని కర్ణుడు జయించినట్లుగా ప్రస్తావన ఉంది. కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో ఉత్కళ రాజ్యం కౌరవుల పక్షాన నిలిచి పాండవ వీరుడైన నకులుడి సైన్యంతో పోరాడింది. ఈ రాజ్యాన్నే ఉత్పల, ఒక్కల్, ఒక్కలి అనే పేర్లతో కూడా ప్రస్తావించారు. 

భాగవత పురాణంలో తూర్పు భారతదేశంలో ఉత్కళ, కళింగ అనే రాజవంశాలుండేవనీ వాటి ఆధారంగానే రెండు రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయని ఉంది. ప్రద్యుమ్నుడికి ముగ్గురు కొడుకులు; హరితస్వుడు లేదా బినితస్వుడు, గయుడు, ఉత్కళుడు. వీరు ముగ్గురికీ వారి వారి పేరు మీదుగా రాజ్యాలు సంక్రమించినాయి. ఇదే పురాణంలో వాలి కి అంగ, వంగ, కళింగ, సుహ్మ, పుండ్ర, ఓడ్ర అనే ఆరుగురు కుమారులున్నారనీ వారి పేరు మీదుగా రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయని ఉంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* మహా జనపదాలు

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశం
అఖండ భారత్

thumb|300x300px|భాగోళంలో అఖండ భారత్ స్థానం చూపే పటం
భారతదేశం, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, బర్మా, టిబెట్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, శ్రీలంక, నేపాల్, భూటాన్ లను కలిపి **అఖండ భారత్** అంటారు. అంటే బ్రిటిష్ పాలనకు ముందున్న భారతదేశం. బ్రిటీష్ వాళ్ళు విశాల దేశాన్ని పాలించి, కొన్ని దేశాలుగా చీల్చి స్వతంత్రం ఇచ్చి వెళ్ళిపోయారు. హిందూ మహాసభ, విశ్వహిందూ పరిషత్, రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్, బజరంగదళ్, దుర్గావాహిని, శివసేన, మహారాష్ట్ర నవనిర్మాణ సేన, హిందూ సేన, హిందూ జనజాగృతి సమితి వంటి హిందూ జాతీయవాద సంస్థలు నేటికీ అఖండ భారత్ సాధించాలని కృషిచేస్తున్నాయి. అష్టాదశ శక్తిపీఠాలలో ఒకటైన సరస్వతి పీఠం పాక్ ఆక్రమిత కాశ్మీరులో ముజఫరాబాదుకు 150 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నదని, అలాగే వేదాలు పుట్టిన సింధూ నదీ ప్రాంత పవిత్రభూమి కూడా పాకిస్థాన్ లోనే ఉందని చెబుతారు.

## చరిత్ర
భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సమయంలో, కనైయాలాల్ మానెక్లాల్ మున్షీ అఖండ హిందుస్థాన్ కోసం వాదించారు, ఈ ప్రతిపాదనను మహాత్మా గాంధీ అంగీకరించారు, "బ్రిటన్ విభజించి పాలించే విధానాన్ని అనుసరించడం ద్వారా తన సామ్రాజ్యాన్ని నిలుపుకోవాలని కోరుకున్నందున, హిందూ-ముస్లిం ఐక్యతను సాధించలేము. బ్రిటిష్ వారు అక్కడ ఉన్నంత కాలం. "అదనంగా, మజర్ అలీ ఖాన్ "ఖాన్ సోదరులు [అఖండ్ హిందుస్థాన్ కోసం పోరాడాలని నిశ్చయించుకున్నారు]  , ప్రావిన్స్ ఓటర్ల ముందు ఈ సమస్యపై పోరాడాలని లీగ్‌ను సవాలు చేశారు" అని రాశారు. 1944 అక్టోబరు 7న, ఢిల్లీలో, రాధా కుముద్ ముఖర్జీ అఖండ హిందుస్థాన్ నాయకుల సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు.

1937లో అహ్మదాబాద్‌లో జరిగిన హిందూ మహాసభ యొక్క 19వ వార్షిక సమావేశంలో భారతీయ సామజికవేత్త, హిందూ మహాసభ నాయకుడు వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్ "కాశ్మీర్ నుండి రామేశ్వరం వరకు, సింధ్ నుండి అస్సాం వరకు" "ఒకే  , అవిభాజ్యత" అని అఖండ భారత్ అనే భావనను ప్రతిపాదించారు. "భారత దేశానికి  , భారత రాజ్యానికి అవిభక్త విధేయత  , విధేయత కలిగిన పౌరులందరూ పరిపూర్ణ సమానత్వంతో పరిగణించబడతారు.  , కుల, మతం, ప్రాంతంతో సంబంధం లేకుండా ఉమ్మడిగా విధులు  , బాధ్యతలను సమానంగా పంచుకుంటారు  , ప్రాతినిధ్యం కూడా ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తి ఒక ఓటు ఆధారంగా లేదా ప్రత్యేక ఓటర్ల విషయంలో జనాభా నిష్పత్తిలో  , ప్రజా సేవలు మెరిట్ ద్వారా మాత్రమే జరుగుతాయి.

## వివాదాలు
పాకిస్తాన్‌ వ్యవ స్థాపకుడు జిన్నా, కాలానుగ తంగా భిన్నవ్యక్తిత్వాలను ప్రదర్శించారని ఆరెస్సెస్‌ మాజీ చీఫ్‌ కె.ఎస్‌ సుదర్శన్‌ అన్నారు. ఒక దశలో ఆయన లోక్‌మాన్య తిలక్‌తో కలసి అఖండ భారతావనికి కట్టుబడి పనిచేశారని సుదర్శన్‌ పేర్కొన్నారు. గాంధీ గనుక విభజన కూడదంటూ పట్టుబట్టి ఉంటే, విభజన జరిగి ఉండేదే కాదని’ అన్నారు. "ముస్లింలీగ్‌ నేత జిన్నా లౌకిక వాదేనా?" అన్న ప్రశ్నకు అవునని సుదర్శన్‌ సమాధాన మిచ్చారు. టర్కీలో ఖలీఫా పదవీభ్రష్ఠుడైతే దాంతో భారత్‌కు ఏం సంబంధమని కూడా జిన్నా ప్రశ్నించి నట్లు ఈ సందర్భంగా సుదర్శన్‌ గుర్తు చేశారు. జశ్వంత్‌సింగ్‌ బహిష్కరణపై వ్యాఖ్యానిస్తూ, ‘అది ఆ పార్టీ అంతర్గత వ్యవహారమని’ సుదర్శన్‌ వ్యాఖ్యా నించారు. పాకిస్తాన్‌ పర్యటన సందర్భంగా జిన్నాను ప్రశంసించిన అద్వానీ ఆ తరువాత ఆ వ్యాఖ్యలపై వివరణను ఇచ్చారన్నారు. దేశ విభజనకు జిన్నా బాధ్యుడు కారని, ఆయన అఖండ భారత్‌ను కోరుకున్నారని జశ్వంత్‌సింగ్‌ అన్నారు. దేశ విభజన అంశంపై పండిట్‌ జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ వంటి నాయకులను 'కించపరిచి, పాకిస్థాన్‌ వ్యవస్థాపకుడు మహమ్మద్‌ అలీ జిన్నాను కీర్తించవద్దని ప్రణబ్‌ముఖర్జీ కోరారు. దేశ విభజనలో హిందూ మహాసభ నాయకుడు, తర్వాత జనసంఘ్‌, బిజెపిల ఆవిర్బావానికి మూలకారకుడైన శ్యామ్‌ప్రసాద్‌ ముఖర్జీ, జిన్నాకు ఎలాంటి పాత్ర లేదని చెప్పడానికి జరుగుతున్న ప్రయత్నాలపై ఆయన ధ్వజమెత్తారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:చరిత్ర
శివ పంచాక్షరీ మంత్రం

thumb|ఓం నమః శివాయ, శివ విగ్రహం
**ఓం నమః శివాయ** లేదా **ఓం నమశ్శివాయ** **శివ పంచాక్షరీ మంత్రము** శైవంలో భక్తులు ధ్యానించే దివ్య మంత్రం. ఈ సృష్టిలో బ్రహ్మ, విష్ణు,అత్యంత శక్తివంతమైన దేవుడు మహా శివుడు ఆయనే శివ శంభు. ఓం నమః శివాయ అనే మంత్రం ఆ మహా శివుడికి చాలా ప్రత్యేకమైనది. ఈ మంత్ర స్మరణ యజుర్వేదం ప్రకారం ఈ మంత్రాన్ని శ్రీ రుద్ర చమకం పూజలో ప్రస్తావించారు. ఈ మంత్రం ప్రకృతికి సంబంధించిన భూమి, నీరు అగ్ని, గాలి, ఆకాశాన్ని సూచిస్తుంది.

## వ్యత్పత్తి
శివుడి ఐదు ముఖాలపు పంచ బ్రహ్మలుగా పండితులు చెబుతారు. వాటి పేర్లు  'సద్యో జాత, వామ దేవ, అఘెరా, తత్పురష, ఈశాన'. ఈ ఐదు ముఖాల్లోంచే 'న, మ, శి, వా, య' అనే పంచాక్షరి మంత్రం ఉద్భవించింది. ‘న, మ, శి, వా, య‘ అనే ఐదు ముఖాలకు చైతన్యం ఇచ్చేది సాక్షాత్తు పరమేశ్వరుడు. అందుకే ఈ దేవుడిని ప్రపంచ నాయకుడిగా కొలుస్తారు.

## విశేషం
శైవంలోని స్వార్ధంలేనితనం, శివునిలోని భోలాతనం కలగలిపిన నిరాడంబరత, నిస్వార్థం అవలంబించటంతో జీవి పరిపూర్ణ స్థితిలో భక్తిలో మామేకమై శరీరధర్మాల నుండి ఆ సర్వేశ్వరుని పాదాల చెంతచేరి ముక్తిని ప్రసాదించమని వేడుకోవటం ఈ మంత్రంలోని విశేషం.

వశిష్ట మహర్షి తన శిష్యబృందం చేత పలక మీద మొదటగా వ్రాయించేది ఈ శివ పంచాక్షరీ మంత్రమని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. పంచాక్షరి అనగా ఆదిశక్తి, ఆదిదేవుడు, ఓంకారం, బిందువు, శివశక్తిల కలయికయే నాథబిందు కళోపాసన.

## స్మరణ
ఓం నమ శివాయ మంత్రాన్ని ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు స్మరించకూడదు. ఈ మంత్రాన్ని జపించేందుకు కొన్ని నియమాలు కూడా ఉన్నాయి. తెల్లవారు జామునే స్నానం చేసి, నిటారుగా కూర్చోవాలి. కళ్లు మూసుకుని, జప మాల తీసుకుని ‘ఓం నమ: శివాయ‘ మంత్రాన్ని జపించడం మొదలుపెట్టాలి.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
సర్వేశ్వర శతకము

**సర్వేశ్వర శతకము** ఆంధ్ర సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధిచెందిన తెలుగు భక్తి శతకము. దీనిని నిరంతర శివసేవా నిరతుడూ, పండితకవీ, మహాజ్ఞానీ అయిన యథావాక్కుల అన్నమయ్య అనే శివకవిచే సా.శ. 1242 లో రచించినట్లు తెలుస్తున్నది. ఈ శైవ శతకం "సర్వేశ్వరా !" అనే మకుటంతో రచించబడింది. ఇందులో విభిన్న భావసమన్వితాలైన 139 పద్యాలు ఉన్నాయి.

ఈ మహాకవి ఈ కృతిని దూదికొండ అనే గ్రామంలో సోమేశ్వరుని అనుగ్రహంతో రచించినట్లు ఈ శతకంలో పేర్కొన్నాడు.

## శతక ప్రారంభం
నాటి గ్రంథ రచనా నియమములను అనుసరించి, ఇష్టదేవతా ప్రార్థన చేసిన పిమ్మట ఈ శతక రచన ఇలా ప్రారంభించెను:

శ్రీకంఠున్ బరమేశు నవ్యయు నిజ శ్రీపాద దివ్య ప్రభా

నీకోత్సారిత దేవతా నిటల దుర్నీత్యక్షరధ్వాంతు జి

త్ప్రాకామ్యాంగు నపాంగ మాత్రరచిత బ్రహ్మాండ సంఘాతు జం

ద్రాకల్పుం బ్రణుతింతు నిన్ను మది నాహ్లాదింతు సర్వేశ్వరా !

## కవి శివభక్తి
పరమేశ్వరుని మీదగల సద్భక్తి భక్తుని ఎలా రక్షిస్తూ ఉంటుందో కవి ఇలా వివరించాడు:

పెంపందల్లి యగున్ రుజాపటల దుప్పీడావిధి క్షోభ వా

రింపన్ వైద్యుడగుం గుమార్గ విధులం గ్రీడింపబోకుండ శి

క్షింపన్ బల్లిదుడైన తండ్రి యగుచున్ శ్రీమంతుగా నెంతయున్

సంపద్వృద్ధి యొసంగ దాతయగు నీ సద్భక్తి సర్వేశ్వరా !

శైవుడైన ప్రతి వ్యక్తినీ సాక్షాత్తు పరమేశ్వరునిగా భావించడమనేది శైవ సాంప్రదాయం. దీనిని అన్నమయ్య ఇలా తెలిపాడు:

ఎచ్చో నీ పదభక్తుండుండు మది నింపెక్కం ప్రయత్నంబుతో

నచ్చో నీ వనిశంబునుండుదు త్వదీయధ్యాన చిన్మూర్తులై

యచ్చో సన్మునులెల్ల నుండుదురు మంత్రాంగాక్షరా యుక్తులై

యచ్చోదీర్థము లెల్లనుండు నిది వేదార్థంబు సర్వేశ్వరా !

పరమేశ్వరుని తాండవ నృత్య వైశిష్ట్యాన్ని కవి ఈ విధంగా వర్ణించాడు:

కరఢక్కారవవాద్య మింపాదవ, గంగాతుంగ రంగత్తరం

గరవ ప్రస్ఫుట తాళసమ్మిళిత తత్కంజాత పుంజస్ఫుర

ద్వర పుష్పంధయ మందర ధ్వనులు, గీతంబొప్పు తౌర్యత్రికం

బిరవై యుండగ, నీదు తాండవమహం బేపారు సర్వేశ్వరా !

సంతోషం, విచారం, భయం, వ్యాధి, భావోద్వేగ సమయములందు తన మనసులో నివసించమని శివుని వేడుకొనే విధానము:

ఆనందంబును బొందునప్పుడును, సత్యాశ్చర్యకార్యార్థ భా

వానీకంబులు దోచునప్పుడును, రోగాపాయ దుఃఖాతుర

గ్లానింబొంది చరించునప్పుడును, సత్కార్యంబున న్నీవు నా

ధ్యానంబందు దయింపుమయ్య దివిజేంద్రస్తుత్య సర్వేశ్వరా !

పరమశివుని పంచముఖాల నుండి ఉత్పన్నమైన శివ పంచాక్షరీ మత్రం నుండి పంచభూతాల ద్వారా ఈ ప్రపంచమంతా ఆవిర్భవించినదన్న కవి:

భవదీయానన పంచకంబు వలనం బంచాక్షరీ మంత్రము

ద్భవమై, తత్పదవర్ణ పద్ధతుల శుంభత్పంచ భూతంబులు

ద్భవనంబై, యఖిలంబు బుట్టెను లసత్పంచాక్షరీ మంత్ర మీ

భువనాండంబుల దల్లియై సఫలతం బొందించు సర్వేశ్వరా !
 
## పరిసమాప్తి
ఈ సత్కృతిని కవి శ్రీ మల్లికేశ్వర స్వామికి అంకిత మొనర్చెను.

ధాత్రిన్ భక్తజనానురంజకముగా దత్త్వప్రకాశంబుగా

జిత్రార్థాంచిత శబ్దబంధురముగా, సేవ్యంబుగా సజ్జన

స్తోత్రానందముగా, శుభాన్వితముగా శోధించి సర్వేశ్వర

స్తోత్రం బన్నయ చెప్పె నిజ్జగములో శోభిల్ల సర్వేశ్వరా !

వర్గం:శతకాలు
మాడపాటి

**మాడపాటి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* మాడపాటి హనుమంతరావు, ఆంధ్ర పితామహునిగా పేరుగాంచిన కవి, రచయిత, బహుభాషావేత్త, సాంఘిక సంస్కర్త. 
* మాడపాటి రామచంద్రరావు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, బహుభాషా పండితులు, రచయిత.
యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్

**యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్** (- 1953 నవంబరు 24) రచయిత, భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మశ్రీ, పద్మ విభూషణ్ పురస్కారాలు పొందిన వ్యక్తి.

## జననం, విద్య
1953లో నవంబరు 24న కృష్ణా జిల్లా గుడివాడ దగ్గర వానపాములలో జన్మించిన **యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్** ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్, హిందీ విభాగములో ఆచార్యుడు. హిందీలో యం.ఎ. పట్టా పొంది, తెలుగు, హిందీ భాషలలో పి.హెచ్.డి. పట్టాలు సాధించాడు. నందిగామ కె.వి.ఆర్ కళాశాలలో అధ్యాపకునిగా, ఆంధ్ర లయోలాకళాశాలలో హిందీ విభాగపు అధ్యక్షునిగా పనిచేసిన పిదప ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్, హిందీ విభాగములో ఆచార్య పదవి పొందినాడు. ఆచార్యునిగా 29 మంది విద్యార్థులకు పి.హెచ్.డి. మార్గదర్శకము చేశాడు.

## రచనలు
హిందీ భాష, సాహిత్యములలో విశేష కృషి చేస్తున్నాడు. పలు తెలుగు గ్రంథాలు హిందీలోకి అనువాదము చేశాడు. తెలుగులో 32 పుస్తకాలు రచించాడు.

లక్ష్మీ ప్రసాద్ సాంస్కృతిక సాహితి రాయబారిగా యు.ఎస్.ఎ., మలేషియా, కెనడా, ధాయ్ లాండ్, సింగపూరు, ఇంగ్లాండ్, ప్రాన్స్, మారిషన్, రష్యా వంటి అనేక దేశాలు పర్యటించాడు. ప్రొపెసర్ ముదిగొండ శివప్రసాద్ రచించిన **పట్టాభి ** అనే ప్రముఖ చారిత్రిక నవలను ఈయనకు అంకితమిచ్చాడు.

లక్ష్మీప్రసాద్‌ ప్రతిష్ఠాత్మక **సాహిత్యఅకాడమీ అవార్డు-2009**కి ఎంపికయ్యాడు. ఆయన వ్రాసిన 'ద్రౌపది' తెలుగునవలకుగాను ఈ పురస్కారం వరించింది. లక్ష్మీప్రసాద్‌కు సాహిత్యఅకాడమీ అవార్డురావడం ఇది రెండోసారి. బిషన్‌ సహానీ వ్రాసిన 'తామస్‌' అనే హిందీపుస్తకాన్ని తెలుగులోకి అనువదించినందుకు 1992లో ఆయన సాహిత్యఅకాడమీ అనువాద అవార్డును పొందాడు. కాగా, ఈ సారి ద్రౌపది పాత్రలో స్త్రీ ఔన్నత్యాన్ని విలక్షణంగా ఆవిష్కరించినందుకు సాహిత్య అకాడమీ సృజనాత్మక అవార్డుకు ఆయన ఎంపికయ్యాడు. ఒకే రచయిత రెండుసార్లు ఈ గౌరవాన్ని అందుకోవడం ఇదే తొలిసారి.

సాహిత్యరంగానికి విశిష్టసేవలు అందించినందుకు ప్రతి సంవత్సరం ఇచ్చే, **గురజాడ విశిష్ట పురస్కారం** 2015 వ సంవత్సరానికి వీరికి బహుకరించనున్నారు. 2015,నవంబరు-30వ తేదీ సాయంత్రం 6 గంటలకు, విజయనగరంలోని ఆనంద గజపతి అడిటోరియంలో నిర్వహించే గురజాడ శతవర్ధంతి సందర్భంగా వీరికి ఈ పురస్కారం అందించారు. [1]

పార్లమెంటరీ అధికార భాషా సంఘ ఉపాధ్యక్షుడుగా, కేంద్రీయ హిందీ సమితి సభ్యుడుగా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ హిందీ అకాడమీ ఛైర్మన్‌గా, విశ్వహిందీ సదస్సు నిర్వాహకుడుగా పనిచేసారు. రాజ్యసభ సభ్యునిగా (1996-2002) కూడా సేవలందించాడు.

## పురస్కారాలు, పదవులు
* 2003లో పద్మశ్రీ పురస్కారం.
* 1992లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం.
* 2008లో తానా హ్యూమన్ ఎక్సలెన్సీ అవార్డు
* 2009లో జాతీయ హిందీ అకాడెమి - విశిష్ట హిందీ సేవా సమ్మాన్.
* 2009లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ బహుమతి - ద్రౌపది నవల.
* 2015లో గురజాడ విశిష్ట పురస్కారం.
* 2016 జనవరిలో పద్మభూషణ్ పురస్కారం.
*అధ్యక్షుడుగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ హిందీ అకాడమీ
* అధ్యక్షుడుగా లోక్ నాయక్ ఫౌండేషన్
*అధ్యక్షుడుగా ఏపీ అధికార భాషా సంఘం 
## మూలాలు

[1] ఈనాడు మెయిన్; 2015,నవంబరు-24; 11వపేజీ.

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:1953 జననాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:తెలుగువారిలో హిందీ రచయితలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన తెలుగు రచయితలు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అనువాద పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:హిందీ నుండి తెలుగు లోకి అనువాదాలు చేసినవారు
వనిత టీవీ

అన్ని టివీల్లోకి వనిత టివీ (Vanitha TV) విభిన్నమైనది. అక్టోబరు 9 2008న ఈ టివి ప్రారఒభమైనది. మొదటి ఏడాదిలోనే ఎన్నో విజయాలను సాధించింది. భారతదేశంలోని మొట్టమొదటి మహిళా-కేంద్రీకృత టీవీ ఛానెల్, ఇది తెలుగు భాషలో ప్రసారం అవుతుంది. అక్టోబర్ 9, 2008న ప్రారంభించబడిన ఈ ఛానెల్, మహిళల ఆరోగ్యం, జీవనశైలి, ఫ్యాషన్ మరియు సంక్షేమానికి సంబంధించిన కార్యక్రమాలను అందిస్తుంది. 

## విశేషాలు

* **యాజమాన్యం:** నరేంద్ర చౌదరి తుమ్మల, తుమ్మల రమాదేవి.
* **ప్రధాన కార్యాలయం:** హైదరాబాద్, తెలంగాణ.
* **నినాదం:** "The Vision of Women".

## కార్యక్రమాలు

* వనిత టీవీలో మహిళల ఆరోగ్యం, జీవనశైలి, మరియు సంక్షేమానికి సంబంధించిన కార్యక్రమాలు ప్రసారమవుతాయి.
* ఇన్‌ఫొటైన్‌మెంట్, ఫ్యాషన్, మరియు మహిళా సాధికారత వంటి అంశాలపై కూడా కార్యక్రమాలు ఉంటాయి.

## బయటి లింకులు
* Official website

వర్గం:తెలుగు టీవీ ఛానళ్ళు
మిద్దె రాములు

thumb|మిద్దె రాములు
**మిద్దె రాములు గౌడ్** (1942 - నవంబర్ 25, 2010) తెలంగాణ ఒగ్గుకళారూపానికి వన్నె తెచ్చిన ఒగ్గు కళాకారుడు.

## జననం
కరీంనగర్ జిల్లా లోని వేములవాడ మండలం హన్మాజిపేటలో 1942లో జన్మించాడు. 'మిద్దె రాములు' ఒగ్గు కథను విననివారు తెలంగాణ పల్లెలో ఇంచుమించుగా ఉండరు. గౌడ కులస్తుడైన రాములు పట్టుపట్టి మరీ నేర్చుకున్నాడు. ఈ కథా ప్రక్రియకు, చదువు అవసరం లేకపోవడం వల్లే ఈ కథ రాములుకు ఒంటపట్టింది. వేములవాడకు వెళ్లి హరికథలు, బుర్ర కథలు చూసేవాడు. ఎలాగైనా కథ నేర్చుకోవాలన్న ఉద్దేశంతో కాళ్ళకు గజ్జెల వలె తుమ్మకాయలు కట్టుకుని, తలుపులు మూసి ఆముదం దీపం పెట్టుకుని ఆ దీపపు నీడలో తన కదలికల్ని గమనించేవాడు. ఇదీ మిద్దె రాములు 'స్టైల్‌' అని ముద్ర పడేలా కృషి చేశాడు. యాభై ఏళ్ల నుంచి దాదాపు ముప్ఫై వేల ప్రదర్శనలిచ్చాడు. కరీంనగర్‌, మెదక్‌, నిజామాబాద్‌ జిల్లాల్లో రాములు శిష్య, ప్రశిష్యులు రెండు వేల మంది వరకున్నారు. శుభకార్యాలకే కాదు, అశుభకార్యాలకు కథలు చెప్తుంటారు రాములు. జనాభా నియంత్రణ, వయోజన విద్య, అక్షరాస్యత కార్యక్రమాల గురించి ప్రచారం చేయడానికి ప్రభుత్వం రాములు కథల్ని విరివిగా ఉపయోగించుకుంది. తెలంగాణ భాషలో గంటల కొద్ది ఎన్నయినా కథలు చెబుతాడు. పాటలు జోడించి కథను పండిస్తాడు. పురాణాల మీద పట్టుతో ఆశువుగా కథ అలా చెప్పేస్తాడు రాములు. తన ఒగ్గు కథ సరిగ్గా చెబితే నాలుగు రోజుల పాటు సాగుతుందంటాడు. ఆయన కథలో కొస మెరుపుగా బోనాల నృత్యం. నెత్తిన బోనం ఉంచుకుని కథ చెబుతూనే నేలను తలతో ముద్దాడతాడు. రాములు ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్‌లలో దాదాపు రెండు వందల ప్రదర్శినలిచ్చాడు. 1990లో మారిషన్‌లో జరిగిన మూడవ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల్లో ప్రదర్శన ఇచ్చి అప్పటి మారిషస్‌ ప్రధాని అనురుధ్‌ జగన్నాథ్‌, గవర్నర్‌ రంగస్వామి రంగడు ప్రశంసలు అందుకున్నాడు. జానపద కళా బ్రహ్మ' ఒగ్గు కథా చక్రవర్తి, కళాపురస్కార్‌ బిరుదులు పొందాడు.

## మరణం
నవంబర్ 20, 2010లో మరణిచాడు.

## మూలాలు

*http://www.ourtelangana.com/node/1733 

వర్గం:1942 జననాలు
వర్గం:2010 మరణాలు
వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా ఒగ్గు కథ కళాకారులు
నాయుడమ్మ

* యలవర్తి నాయుడమ్మ, ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి చెందిన రసాయన శాస్త్రవేత్త. చర్మ పరిశోధనలలో విశేష కృషి చేసిన మేధావి. 
* యార్లగడ్డ నాయుడమ్మ, సుప్రసిద్ధ వైద్యుడు.
విజయపురి

**విజయపురి** ప్రాచీనకాలంలో నాగార్జునకొండకు మరొక పేరు. ఇది శాతవాహన రాజుల రాజధాని నగరం.
* ఉత్తర విజయపురి - నల్గొండ జిల్లా, పెద్దవూర మండలానికి చెందిన గ్రామం.
* దక్షిణ విజయపురి - గుంటూరు జిల్లా, మాచెర్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం.
మన్నా డే

**మన్నా డే** (ఆంగ్లం: Manna Dey) ప్రముఖ నేపథ్య గాయకుడు. 1950 నుంచి 1970 వరకు హిందీ చలనచిత్ర రంగంలో దాదాపు 3,500 పాటలకు పైగా పాడారు. మన్నాడేగా ప్రసిద్ధుడైన **ప్రబోధ్ చంద్ర డే** 1919 మే 1న కోల్‌కతాలో జన్మించారు. 1942లో ముంబయి వచ్చిన ఆయన సచిన్ దేవ్ బర్మన్ వద్ద సహాయకుడిగా పనిచేశారు. తమన్నా (1942) సినిమాతో నేపథ్యగాయకుడిగా మారారు. అమర్‌ భూపాలి సినిమాతో గాయకుడిగా స్థిరపడ్డారు. అనంతరం షోలే, పడోసన్, మేరానామ్ జోకర్, బర్సాత్‌కీ ఏక్ రాత్, సఫర్, సాఖీ, జ్యోతి, అనిత, పతి పత్ని ఔర్ ఓ, వక్త్, ఉపకార్, బాబీ, ఆనంద్ తదితర అసంఖ్యాకమైన చిత్రాల్లో ఆయన హిట్ పాటలెన్నో పాడారు. మెలోడీ అంటే మన్నాడే అనే పేరు సంపాదించారు. ప్రత్యేకించి రాజ్‌ కపూర్ సినిమాల్లో ఆయన పాటలు లేకుండా ఉండేవి కాదు. బెంగాలీలోను పలు చిత్రాల్లో పాటలు పాడారు. ఆయనకు 1971 లో పద్మశ్రీ, 2005 లో పద్మభూషణ్‌ 2007 లో దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు లభించింది. ఆయన 2013 అక్టోబరు 24న మరణించారు.
## అవార్డులు

*1969 - జాతీయ ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుని అవార్డు ( మేరే హుజూర్‌ చిత్రానికి)
* 1971 - జాతీయ ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుని అవార్డు (బెంగాలీ చిత్రం.. నిషీ పద్మ)
* 1971 - భారత ప్రభుత్వం చేత పద్మశ్రీఅవార్డు
* 1985 - లతా మంగేష్కర్‌ అవార్డు
* 1988 - మైఖేల్‌ సాహిత్య పురస్కారం
* 2004 - కేరళ ప్రభుత్వం చేత జాతీయ ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుని అవార్డు
* 2005 - మహారాష్ర్ట ప్రభుత్వం చేత లైఫ్‌ టైం అచీవ్‌ మెంట్‌ అవార్డు
* 2005 - భారత ప్రభుత్వం చేత పద్మభూషణ్ అవార్డు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*Manna Dey official website
*Manna Dey interview at 90 in Anandabazar Patrika
*Manna Dey's interview by Chandan Mitra 
*[Manna Dey's interview by [Shekhar Gupta]] 
*"Ai Mere Pyare Watan"  *Little India* article 
*"Being  Manna Dey: The modest musical maestro" - IBNLive interview 

వర్గం:బాలీవుడ్
వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:భారతీయ పురుష గాయకులు
వర్గం:2013 మరణాలు
వర్గం:కళైమామణి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
అలయ్ బలయ్

thumb|ఈద్ పండగ వలెనే అలయ్ బలయ్ పర్వదినాన ముస్లిమ్లు ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుని అలయ్ బలయ్ చెప్పుకుంటారు
తెలంగాణలో పర్వ దినాల సందర్భంగా బంధు మిత్రులను కలుసుకునేందుకు ఏర్పాటు చేసే కార్యక్రమం అలయ్ బలయ్.ముఖ్యంగా దసరా సందర్భంగా నిర్వహిస్తారు పండుగనాడు సాధారణంగా అందరూ ఇంట్లో ఉంటారు.. తర్వాత రోజు బంధుమిత్రులను కలుసుకున్న సందర్భంగా పరస్పర ఆత్మీయాభిమానాలు చాటుకుంటూ కౌగిలించుకోవడం ద్వారా అలయ్ బలయ్ చెప్పుకుంటారు. తెలంగాణ సంస్కృతి, వారసత్వాన్ని అద్దం పట్టేలా ఈ ఉత్సవం జరుగుతుంది తెలంగాణ సంస్కృతీ సంప్రదాయాలకు ప్రతీక పేరుతో 29.9.2009 న అలయ్ బలయ్‌ అంటే స్నేహసమ్మేళనం బి.జె.పి.నేత బండారు దత్తాత్రేయ ఏర్పాటు చేశారు.ఈ సందడిలో ఏర్పాటు చేసిన వివిధ కళారూపాలను చూసి ముగ్ధుడైన అప్పటి గవర్నర్ ఎన్‌డీ తివారీ పాటలు పాడారు. ప్రజాకవి గోరటి వెంకన్న తెలంగాణ ప్రజల జీవన విధానాన్ని వివరిస్తూ పాటలు పాడారు. లయబద్ధంగా చిందేస్తూ అందర్నీ ఉర్రూతలూగించారు. తెలంగాణ జానపద కళారూపాలైన ఒగ్గుకథ లు, గోండు నృత్యం, పీర్లు, గొర్లకాపరులు, పోతరాజులు, సాధ్యశూరులు, బోణాలు, బంతిపూల బతుకమ్మ లు, గంగిరెద్దులు, సీతమ్మ జడకొప్పులు వంటి వాటితోపాటు, కోలాటాలు, భజనకీర్తనలు, సన్నాయి బాజాలు, జమిడిక మోతలు, బోనాలు, ఘటాలు, వంటివి విశేషంగా ఆకట్టుకుంటాయి.తెలంగాణా వంటకాలు సద్దఅప్పలు, జొన్నరొట్టెలు, మక్కగారెలు, మాలీదా, యాటవేపుడు, కోడిపులుసు, పొట్టురొయ్యలు, గుడాలు, బుడాలు, అటుకుల చుడువా వడ్దించారు.

## మూలాలు
*https://web.archive.org/web/20091004041700/http://www.eenadu.net/story.asp?qry1=7&reccount=26
*http://www.sakshi.com/main/SportsDetailsNormal.aspx?catid=327859&Categoryid=1&subcatid=33

వర్గం:సంస్కృతి
నక్కల కాలువ

**నక్కల కాలువ** మురుగుకాలువలలో అతి పెద్ద కాలువ. ఇది పెరవలి పరిసరప్రాంతాల నుండి మొదలై చివరలో దొడ్డిపట్ల పరిసరప్రాంతాలలో గోదావరిలో కలుస్తుంది. ఇది గోదావరి నదిలో కలిసే మధ్య దీనిలో మరికొన్ని మురుగు కాలువలు కలుస్తాయి. అటునుండి ఇది మరింతగా వ్యాపిస్తూ గోదావరిలో కలిసే దగ్గర అతి పెద్దగా మారుతుంది.
thumb|నక్క|440x440px

## ఇతర విశేషాలు
* దీని పరీవాహక ప్రాంతము తరచు వరదలకు గురికవడం వలన దీని ప్రక్కనచాలా దూరం వరకూ ఊళ్ళు ఉండేవి కావు. అందువలన దీ ప్రక్కల దట్టంగా చెట్లతో అడవిగా ఉందటంతో నక్కలు ఎక్కువగా సంచరించేవి. కాలక్రమాన దీనిని నక్కల కాలువగా వ్యవహరించారు.
*లక్ష్మీపురం దగ్గర స్లూయిస్ లాకులవల్ల నక్కల కాలువలోని నీరు గోదావరి నదిలోకి వెళ్ళక ఎదురుతన్ని వద్దిపర్రు రావిపాడు గ్రామాలు కొన్నిసార్లు ఎండాకాలంలో కూడా వరద పాలౌతాయి.

## కాలువ పరివాహక గ్రామాలు
# పెనుమర్రు
# పెనుమదం
# మినిమించిలిపాడు
#రావిపాడు
#వద్దిపర్రు
#గుమ్ములూరు

వర్గం:కాలువలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ కాలువలు
గొల్లాపిన్ని రామకృష్ణశాస్త్రి

**గొల్లాపిన్ని రామకృష్ణశాస్త్రి** (1922 - 2001) ప్రముఖ ఆయుర్వేద, జ్యోతిష పండితుడు.

ఈయన గొల్లాపిన్ని వారి వంశంలో జన్మించాడు. ఇతను గొల్లాపిన్ని సీతారామశాస్త్రి, సుబ్బమ్మ దంపతుల సంతానం. ఇతనిది పండిత వంశము కనుక కవిత్వము ఉగ్గుపాలతోనే అబ్బింది. ఆయుర్వేదంలో కూడా అనుభవం సంపాదించుకున్నాడు. అబ్కారీ డిపార్ట్‌మెంటులో కడపలో పనిచేశాడు.

## రచనలనుండి ఉదాహరణలు

సీ.  కాకతి క్ష్మాపతి కాంచుచున్నాడు హ
::::ర్షాశ్రు ముక్తామాల సంతరించి
::హరిహర బుక్కరాయలు కాంచుచున్నారు
::::తెలినవ్వు చలువ వెన్నెలల బరసి
::ఘనుడు విద్యారణ్యముని పలుకుచున్నాడు
::::సిరిలొల్క వైదికాశీస్సు గురుసి
::శ్రీకృష్ణరాయలు వాకొనుచున్నాడు
::::శక్రుతో నాంధ్ర ప్రశస్తియేమొ

గీ.  గురుని కెఱిగించు చుండె తిమ్మరుసుమంత్రి
::ఆంధ్రమంత్రుల సాహసౌదార్యములను
::గతచరిత్రకు నీకు దార్కాణవారె!
::వచ్చియున్నారు నీయుత్సవంబుఁజూడ.
(**మహాంధ్రోదయము** నుండి) 


## మూలాలు

## బాహ్యా లంకెలు

వర్గం:జ్యోతిష పండితులు
వర్గం:ఆయుర్వేద వైద్యులు
వర్గం:1922 జననాలు
వర్గం:2001 మరణాలు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా వైద్యులు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా కవులు
గొల్లాపిన్ని వాసుదేవశాస్త్రి

**గొల్లాపిన్ని వాసుదేవశాస్త్రి** సంస్కృతాంధ్ర పండితులు, అవధాని. వీరు గొల్లాపిన్ని వంశంలో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు గొల్లాపిన్ని సీతారామశాస్త్రి, సుబ్బమ్మ. వీరు ఆయుర్వేదం, జోతిష శాస్త్రాలను అధ్యయనం చేశారు. వీరు తిరుపతి శ్రీ వెంకటేశ్వర సంస్కృత కళాశాలలో తర్క, వ్యాకరణ, అలంకార శాస్త్రాలను నేర్చుకున్నారు.

వీరు అనంతపురం జిల్లాలోని ఉన్నత పాఠశాలలో తెలుగు పండితునిగా పనిచేశారు. వీరు ఆంధ్రసభ బళ్ళారి సాహిత్య శాఖకు సంయుక్త కార్యదర్శి గాను, హిందూపురం శ్రీకృష్ణదేవరాయ గ్రంథమాలకు అధ్యక్షులుగాను పనిచేశారు. *ఇండియన్ మెడిసన్* మొదలైన పత్రికలలో ఆయుర్వేద వైద్యం గురించి పలు వ్యాసాలు రాశారు.

వీరు *అమరుకము*, *మదనసుందరీ పరిణయము*, *ఆయుర్వేద సర్వస్వము*, *జ్యోతిషార్ణవము*, మొదలైన గ్రంథాలను రచించారు.

వర్గం:ఆయుర్వేద వైద్యులు
వర్గం:జ్యోతిష పండితులు
వర్గం:అవధానులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:సంస్కృత కవులు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా రచయితలు
కొప్పరపు

* కొప్పరపు సోదర కవులు
* కొప్పరపు సుబ్బారావు, తెలుగు కవి, నాటక రచయిత, తెలుగు సినిమా సంగీతదర్శకుడు.
* కొప్పరపు నారాయణ మూర్తి : తెలుగు కథా రచయిత

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
క్షత్రియ పుత్రుడు

**క్షత్రియ పుత్రుడు**(తమిళంలో తెవర్ మగన్) తమిళం నుండి తెలుగు భాషలోకి డబ్బింగ్ చేయబడిన 1992 సినిమా. దీనికి మూలం కమల్ హసన్ నిర్మించిన తేవర్ మగన్. మూలచిత్రానికి కమల్ హసన్ నిర్మాతగా, రచయితగా వ్యవహరించి నటించారు. సినిమాలో కమల్ హసన్, శివాజీ గణేశన్, రేవతి, గౌతమి, నీలిమా రాణి మొదలైన వారు నటించారు. దీనికి ఇళయరాజా సంగీతం సమకూర్చారు. తమిళమూలం అద్భుత విజయాన్ని సాధించి 175 రోజులు ప్రదర్శితం కాగా తెలుగు అనువాదంలో కూడా సినిమా విజయవంతమైంది. తమిళనాడు రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారాలలో ఉత్తమ నృత్య దర్శకుడుగా రఘురామ్ ఎన్నుకోబడ్డాడు.

65వ అకాడమీ అవార్డులకు గాను సినిమాను భారతదేశం నుంచి ఉత్తమ విదేశీ చిత్రంగా ఆస్కార్ అవార్డు కోసం అధికారిక ఎంట్రీగా పంపారు. 1994 సంవత్సరపు టొరంటొ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌లో చిత్రం ప్రదర్శితమైంది.

ఈ సినిమా 5 జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలను గెలుచుకుంది. వాటిలో ఉత్తమ తమిళ చిత్రం పురస్కారం, ఉత్తమ సహాయనటి పురస్కారం (రేవతి), ప్రత్యేక జ్యూరీ పురస్కారం (శివాజీ గణేశన్) ఉన్నాయి. ఈ సినిమా 1972నాటి అమెరికన్ చలనచిత్రం గాడ్ ఫాదర్ అడాప్టేషన్ అని కొందరు పేర్కొన్నారు. తెవర్ మగన్ సినిమా తెలుగులోకి క్షత్రియపుత్రుడుగా అనువాదం కాగా, తర్వాతి కాలంలో హిందీలోకి ప్రియదర్శన్ దర్శకత్వంలో విరాశత్(1997)గానూ, కన్నడలోకి ఎస్.మహేందర్ దర్శకత్వంలో తెండెగె తక్క మగ(2006)గానూ రీమేక్ అయ్యాయి.

## ఇతర విశేషాలు
ఈ సినిమాలో వచ్చే మురిసేపండుగపూటా అనే పాటకు ఇళయరాజా కేవలం ఘటము తో సంగీతాన్ని అందించారు. చిత్రీకరణలో కూడా కుందదరువు చూపటం ప్రత్యేకత.
## పాటలు
*1. గుణవతిగా
*2. మురిసే పండుగ
*3. నెత్తిన బొట్టు
*4. నింగి చెదిరిపోయె
*5. రంగారే రంగారే
*6. శాంభవీ గౌరీ రావే
*7. సన్నాజాజీ పాడాకా
## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమాలు
వర్గం:ఇళయరాజా సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:రేవతి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:గౌతమి నటించిన సినిమాలు
చల్లా కొండయ్య

**చల్లా కొండయ్య** (Challa Kondaiah) (జ. జూలై 4, 1918 - ?) ప్రముఖ న్యాయవాది, ప్రధాన న్యాయమూర్తి.

వీరు అనంతపురం జిల్లాలోని చల్లావారిపల్లె గ్రామంలో చల్లా వెంకట కొండయ్య, లక్ష్మమ్మ దంపతులకు 1918 సంవత్సరంలో జన్మించారు. వీరు తాడిపత్రిలో మెట్రిక్యులేషన్, అనంతపురం ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ కాలేజీలో డిగ్రీ, చెన్నై లా కళాశాలలో న్యాయశాస్త్రం చదివారు. చెన్నైలో విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే ఆంధ్ర విద్యార్థి విజ్ఞాన సమితికి ప్రధాన కార్యదర్శిగా కృషిచేశారు.

1944లో న్యాయవాదిగా నమోదుచేసుకొని కోకా సుబ్బారావు గారి వద్ద జూనియర్ గా చేరారు. 1948 నుండి సొంత ప్రాక్టీసు మొదలుపెట్టారు. చెన్నై, గుంటూరు, హైదరాబాదు పట్టణాలలో తమ వృత్తిని నిర్వహిస్తూ వచ్చారు. 1958లో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టులో భారత ప్రభుత్వ ఆదాయపన్ను శాఖలో స్టాండింగ్ కౌన్సిల్ గా ఎనిమిది సంవత్సరాలు తమ విధి నిర్వహించారు.

1967లో హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమించబడ్డారు. 1976లో మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టుకు బదిలీ చేయబడి, 1977లో తిరిగి ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టుకు వచ్చారు. వీరు మార్చి 1979 నుండి జూలై 1980 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఉన్నారు. వీరి కాలంలో అనేక విజయాలు సాధించారు: 
*హౌసింగ్ బార్డు జడ్జిమెంట్ ఆర్టికల్ 226 ని 151 ఐ.పి.సి.తో కొట్టేసి విజయం సాధించారు.
*భారత ఎమర్జన్సీ కాలంలో అక్రమ కేసులను కొట్టేయించారు.
*12 కోట్ల నిజాం నగల కేసు విషయంలో మార్గదర్శక సూత్రాలను సూచించారు.

* అర్బన్ లాండ్ సీలింగ్ ఛైర్మన్ గా ఆస్తుల పరిరక్షణకు న్యాయపరంగా సహాయం చేశారు.
* వీరు దేవాదాయ ధర్మాదాయ శాఖ కమిషన్ ఛైర్మన్ గా ఉండి దేవాలయాలలో వారసత్వం హక్కును తీసేయించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వీరి ఆధ్వర్యాన జస్టిస్ చల్లా కొండయ్య కమిషన్ను నియమించింది. దేవాలయాల ఆస్తుల నిర్వహణపై ప్రభుత్వానికి పలు నిర్మాణాత్మక సూచనలు చేశారు. దీని ఆధారంగా ప్రభుత్వం 1987 లో దేవాదాయ చట్టాన్ని చేసింది.
* తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఛైర్మన్ గా నిత్యాన్నదాన పథకాన్ని అమలుచేశారు.
* అనంతపురం జిల్లా కోర్టు కాంప్లెక్సులోని ఆడిటోరియాన్ని ఇతని పేరుమీద **జస్టిస్ చల్లా కొండయ్య ఆడిటోరియం** గా నామకరణం చేశారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
*20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.
* అంగ్ల వికీపీడియాలో వ్యాసం

వర్గం:1918 జననాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో న్యాయవాదులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు
వర్గం:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థాన పాలక మండలి సభ్యులు
నల్ల జీడి

**నల్ల జీడి** జీడి మామిడి (అనకార్డియేసి) కుటుంబానికి చెందిన మొక్క. ఇది భారతదేశానికి చెందినది. దీనిని చాకలివారు బట్టలమీద చెరిగిపోని గుర్తు పెట్టడానికి ఉపయోగిస్తారు.

## వ్యుత్పత్తి
దీనిని హిందీలో భల్లాటక్ (*bhallatak*; ) అని పిలుస్తారు. పాశ్చాత్యులు మార్కింగ్ నట్ ("marking nut") అనేవారు. దీనిని కన్నడంలో *ker beeja* అని, మరాఠీ లో *bibba* అని పిలుస్తారు.

## మూలాలు

## చదవండి

*Puri, H. S. (2003) RASAYAN: Ayurvedic Herbs for Longevity and Rejuvenation. Taylor & Francis, London. pages 74-79.
*Wealth of India, Raw Materials. Vol IX, Council of Scientific and Industrial Research, New Delhi, 1972
*Germplasm Resources Information Network taxonomy of plants

వర్గం:అనకార్డియేసి
వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
గొల్లాపిన్ని

* గొల్లాపిన్ని మల్లికార్జున శాస్త్రి
* గొల్లాపిన్ని రామకృష్ణశాస్త్రి, ఆయుర్వేద, జ్యోతిష్య శాస్త్ర పండితులు. 
* గొల్లాపిన్ని వాసుదేవశాస్త్రి, సంస్కృతాంధ్ర పండితులు, అవధాని.
గంగమాంబాపురం (రామచంద్రాపురం)

**గంగమాంబాపురం**, తిరుపతి జిల్లా, రామచంద్రాపురం మండలానికి చెందిన గ్రామం. 

ఇది తిరుపతి నుంచి 10 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ గ్రామం వ్యవసాయాధారితమై ఉంది. ఊరికి ఇరువైపుల ఎతైన కొండలు, పచ్చని పొలాలతో ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం కనబడుతుంది.ఈ ఊరికి ఉన్న ఏకైక గుడి రాములవారి గుడి.
## ప్రధాన పంటలు
ముఖ్యమైన పంటలు: వేరుశెనగ, వరి, కూరగాయలు, ఆకుకూరలు.
## గ్రామంలో సౌకర్యాలు
* తిరుపతి నుంచి ప్రతి 30 నిమిషాలకు ఈ గ్రామానికి బస్సు సౌకర్యం ఉంది.
## ఇతర విశేషాలు
* ఊరికి 1 కి.మీ దూరంలో **రాయల చెరువు** ఉంది. ఈ చెరువు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కాలంలో కట్టబడింది. ఇది చిత్తూరు జిల్లా లోనే అతి పెద్ద చెరువు అని ప్రతీతి. ఈ చెరువు రెండు కొండల మధ్యన అత్యంత సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో కట్టబడింది.ఇది చూడదగ్గ ప్రదేశము. ఈ చెరువు దగ్గర్లో శ్రీ ఆంజనేయస్వామి గుడి ఉంది. ఇది చాలా పురాతనమైనది. ప్రస్తుతం ఇక్కడ తి.తి.దే. ఆధ్వర్యంలో ఒక శతస్తంభ కళ్యాణమండపం కట్టబడింది.
## మూలాలు
సంగీత వాయిద్యం

right|thumb|250px|ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో వాడే కొన్ని సంగీత వాయిద్యాలు
**సంగీత వాయిద్యం, (**Musical Instrument) భారతీయ సంగీతంలో గాయకునికి సహాయకారిగా ఉపయోగించే పరికరం.

## సంగీత వాయిద్యాల వివిధ రకాలు
వాయిద్యాలు ముఖ్యముగా నాలుగు రకాలు
# **తంత్రీ వాయిద్యాలు** : తంత్రులు లేదా తీగ (String) లతో వాయించేవి (ఉదా: వీణ, తంబూరా, సంతూర్, వయోలీన్, సరోద్, సితార, సారంగి, కడ్డీవాయిద్యం మొదలైనవి)
# **సుషిర వాయిద్యాలు** : గాలితో (Wind) పనిచేసే వాయిద్యాలు లేదా గాలిని ఊది వాయించేవి (ఉదా: వేణువు, సన్నాయి, కొమ్ము, నాదస్వరం, షహనాయ్, శంఖువు, నరశింగ్ మొదలైనవి)
# **అవనద్ధ వాయిద్యాలు** : చర్మాన్ని ఉపయోగించి వాటిని కొట్టి వాయించేవి (ఉదా: మృదంగం, డోలు, ఢమరుకం, మద్దెల, తబలా, తప్పెట, దుందుభి, నగారా, డోలక్, పంచముఖ వాయిద్యం మొదలైనవి)
# ఘన వాయిద్యాలు : ఘనం అనగా గట్టిగా ఉండేవి. ఇవి తాళం ననుసరించు వాయిద్యాలు (ఉదా: తాళాలు, గంటలు, గజ్జెలు, ఘటం, చురుతలు, మోర్సింగ్, మంజిర మొదలైనవి)

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Attendees in Independence Day Celebrations at Golconda Fort (15.08.2015) 05.jpg|2015, ఆగస్టు 15న హైదరాబాదులోని గోల్కొండ కోటలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్వహించిన భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలలో కొమ్ము వాయిద్య కళాకారుడు
దస్త్రం:Dolu Artists Performance in Independence Day Celebrations at Golconda Fort (15.08.2015) 02.jpg|2015, ఆగస్టు 15న గోల్కొండ కోటలో భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలలో డోలు కళాకారులు
దస్త్రం:Kommukoya Artists Performance in Independence Day Celebrations at Golconda Fort (15.08.2015) 01.jpg|2015, ఆగస్టు 15న గోల్కొండ కోటలో భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలలో వివిధ వాయిద్యాలతో కొమ్ముకోయ కళాకారులు
దస్త్రం:Kommukoya Artists Performance in Independence Day Celebrations at Golconda Fort (15.08.2015) 02.jpg|2015, ఆగస్టు 15న గోల్కొండ కోటలో భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలలో వివిధ వాయిద్యాలతో కొమ్ముకోయ కళాకారులు
దస్త్రం:Trumpet Artists in Independence Day Celebrations at Golconda Fort (15.08.2015).jpg|2015, ఆగస్టు 15న గోల్కొండ కోటలో భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలలో ట్రంపెట్ (బాకా) కళాకారులు
దస్త్రం:Chiruthala Bajana performance in Janapada Jathara (2019) 06.jpg|ప్రపంచ జానపద దినోత్సవ వేడుకల్లో భాగంగా 2019 ఆగస్టు 31న హైదరాబాద్‌లోని రవీంద్ర భారతిలో తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నిర్వహించిన జానపద జాతర సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో చిరుతల భజన ప్రదర్శన
దస్త్రం:Dappu performance in Janapada Jathara (2019) 01.jpg|ప్రపంచ జానపద దినోత్సవ వేడుకల్లో భాగంగా 2019 ఆగస్టు 31న హైదరాబాద్‌లోని రవీంద్ర భారతిలో తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నిర్వహించిన జానపద జాతర సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో డప్పు కళాకారుల ప్రదర్శన
దస్త్రం:Kaddi Thantri at Ravindra Bharathi in Janapada Jathara (2019).jpg|2019 జానపద జాతర సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో కడ్డీతంత్రి కళాకారుల ప్రదర్శన
దస్త్రం:Pannendu Metla Katha at Ravindra Bharathi in Janapada Jathara (2019).jpg|2019 జానపద జాతర సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో 12 మెట్ల కిన్నెర కళాకారుల ప్రదర్శన


## ఇవి కూడా చూడండి
* సంగీత వాద్యపరికరాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
వర్గం:సంగీతం
క్విక్ గన్ మురుగన్

**క్విక్ గన్ మురుగన్ ** 2009లో విడుదలైన ఆంగ్ల చిత్రం. నట కిరీటి గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన తొలి ఆంగ్ల చిత్రం. ఇది తెలుగుతో బాటు ఇతర భారతీయ భాషలలో కూడా అనువాదమై విడుదలైనది.
## కథ
## తారాగణం
*గద్దె రాజేంద్ర ప్రసాద్ - మురుగన్
*రంభ - మ్యాంగో
*నాజర్ - రైస్ ప్లేట్ రెడ్డి
* సంధ్యా మృదుల్

## సాంకేతిక వర్గం
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:2009 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు
14 వ దలైలామా

thumb|1940 ల్లో 14 వ దలైలామా
**దలైలామా** (ఆంగ్లం Dalai Lama) పేరు చెబితే ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది బౌద్ధుల హృదయాలు పూజ్య భావంతో బరువెక్కుతాయి. దలైలామా బుద్ధుల మత గురువే కాదు ప్రవాస టిబెట్ ప్రభుత్వానికి అధినేత కూడా. అహింసాయుతంగా టిబెట్ స్వాతంత్ర్యం కోసం ఏభై ఏళ్ళుగా పోరాడుతున్నాడు. 1933 లో 13వ దలైలామా నిర్యాణం తరువాత ఈయన 1935 జూలై 6 తేదీన ఉత్తర టిబెట్ లోని థక్సర్ లో పుట్టాడు. ఈయన అసలు పేరు లామోస్ తొండప్. నాలుగేళ్ళకే బౌద్ధ సన్యాసిగా మారిన తొండప్ తరువాత 14 వ దలైలామాగా అవతరించాడు. చైనా టిబెట్ ని ఆక్రమించి, అక్కడ నుంచి దలైలామాని వెళ్ళగొట్టడంతో 1959 నుంచీ ఈయన భారతదేశంలో శరణార్ధిగా ఉంటున్నాడు. హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని ధర్మశాలకి తొమ్మిది కిలోమీటర్ల దూరంలోని ఎత్తైన కొండల మీద మెక్లోడ్ గంజ్ లో ఈయన భవనం ఉంది. ఆ ఆవరణలో ఉండే ఆలయంలో భక్తులకు దర్శనం ఇస్తుంటాడు. దలైలామాలంతా బుద్ధుని అంశ అయిన అవలోకేశ్వరుని పునర్జన్మలని బౌద్ధుల నమ్మకం. దలైలామా మరణిస్తే, మళ్ళీ ఇంకో చోట పుట్టి, మళ్ళీ దలైలామాగా పగ్గాలు చేపడతాడని బౌద్ధుల విశ్వాసం. మహాత్మా గాంధీ మార్గంలో టిబెట్ స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడుతున్న దలైలామాకి నోబుల్ శాంతి బహుమతి కూడా లభించింది.
## దలైలామాలు
సంఖ్య అసలు పేరు సంవత్సరం జన్మస్థలం
# జెడున్‌ ద్రుపా (1391 - 1474) షాబ్‌టాడ్‌ (ఉత్సాంగ్‌)
# జెడున్‌ గ్యాట్‌సో (1475 - 1542) తనాంగ్‌ సెగ్మీ (ఉత్సాంగ్‌)
# సోనం గ్యాట్‌సో (1543 - 1588) తొలుంగ్‌ (ఉత్సాంగ్‌)
# యాంటెన్‌ గ్యాట్‌సో (1589 - 1617) మంగోలియా 
# నగ్‌వాంగ్‌ లాబ్‌స్టాంగ్‌ గ్యాట్‌సో (1617 - 1682) చింగ్‌వార్‌టాక్‌ట్సే (ఉత్సాంగ్‌)
# సంగ్‌యాంగ్‌ గ్యాట్‌సో (1682 - 1706) మాన్‌ తవంగ్‌ 
# కెల్‌సాంగ్‌ గ్యాట్‌సో	(1708 - 1757) లిట్‌హాంగ్‌
# జాంపెల్‌ గ్యాట్‌సో (1758 - 1804) తోబ్‌గ్యాల్‌ (ఉత్సాంగ్‌)
# లాంగ్‌టాక్‌ గ్యాట్‌సో (1805 - 1815) డాన్‌ చోకోహార్‌
# సుల్ట్రీమ్‌ గ్యాట్‌సో (1816 - 1837) లిట్‌హాంగ్‌
# కేద్రుప్‌ గ్యాట్‌సో (1838 - 1856) గతర్‌
# టిన్‌లే గ్యాట్‌సో (1856 - 1875) లోహ్‌కా 
# తుప్టేన్‌ గ్యాట్‌సో (1876 - 1933) తాక్‌పోలాండున్‌
# లామోస్ తొండప్ (1935 - ) థక్సర్

## మూలాలు
* https://web.archive.org/web/20091124005922/http://www.suryaa.com/main/showSunday.asp?cat=1&subCat=11&ContentId=22688

వర్గం:బౌద్ధ మతము
వర్గం:1935 జననాలు
వర్గం:నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:టిబెట్
పంగులూరి రామన్ సుబ్బారావు

**పంగులూరి రామన్ సుబ్బారావు** ప్రఖ్యాత ఆంగ్ల దేశపు క్రికెట్ ఆటగాడు.ఇతని తండ్రి తీరాంధ్ర దేశంలోని, గుంటూరు జిల్లా బాపట్ల సమీపానఉన్న జమ్ములపాలెం గ్రామం నుండి 1913లో విద్యాభ్యాసంనకై ఐర్లాండ్ వెళ్ళి, పిమ్మట ఇంగ్లాండ్లో స్థిరపడిన వెంకట సుబ్బారావు, ఒక ఆంగ్ల వనితకు జనవరి 29, 1932న పంగులూరి రామన్ సుబ్బారావు జన్మించాడు.

కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం నందు న్యాయ శాస్త్రంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. తొలుత విశ్వవిద్యాలయం జట్టులో, పిదప సర్రీ, నార్థాంప్టన్ షైర్ కౌంటీల జట్లలో క్రికెట్ ఆడాడు. ఇంగ్లాండు దేశం క్రికెట్ జట్టులో 1958-1961 మధ్య 13 టెస్ట్ ఆటలు ఆడాడు. తొలి టెస్ట్ లోనే బాట్స్ మన్ గా శతకం సాధించాడు. 1961లో విస్డెన్ క్రికెటీర్ గా ఎంచబడ్డాడు. 1991 నుండి 2001 వరకు క్రికెట్ రెఫరీగా మంచి పేరు సంపాదించుకున్నాడు.  1987 నుండి 1990 వరకు టెస్ట్, కౌంటీ క్రికెట్ బోర్డ్ కు అధ్యక్షునిగా ఉన్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:తెలుగు మూలాలు గల విదేశీయులు
యతి (ఒక వింత జీవి)

హిమాలయ ప్రాంతంలో యతి అనే వింత జీవులు సంచరిస్తున్నాయని చాలా మంది చెబుతూ ఉంటారు. అయితే ఇది నిజమా లేక వట్టి పుకారేనా అన్నది నిర్ధారణ కాలేదు. మనిషి కోతి కలగలిసి నట్లుండే భీకర ఆకారంతో యతి ఉంటుందని హిమాలయాలలో నివసించె షెర్ఫాలు చెబుతూ ఉంటారు. అయితే పెద్దపెద్ద పాదముద్రలు మంచు మీద కనిపించడంతో యతి లేదన్న విషయం కొట్టి పడేయడానికి వీల్లేకుండా ఉంది. ఆడ యతులు మగ వాళ్ళని, మగ యతులు ఆడ వాళ్ళని ఎత్తుకెళ్ళి పోయి తమ కోర్కెలు తీర్చు కుంటాయని కూడా షెర్ఫాలు చెబుతుంటారు. హిమాలయాల్లోని మకాలూ పర్వతాన్ని అధిరోహించిన ఇటలీ పర్వతారోహకుడు మెస్నర్ తాను యతిని చూసానని చెప్పడంతో...యతులు ఉన్నాయేమోననిపిస్తోంది. డాన్ విలియమ్స్క్ష్ అనే మరో పర్వతారోహకుడు కూడా తాను హిమాలయాల్లొని అన్నపూర్ణా శిఖరాన్ని అధిరోహిస్తున్నపుడు
బైనాక్యులర్ లో యతిని చూసానని చెప్పాడు. అయితే టెన్సింగ్ నార్కేతో కలిసి తొలిసారి ఎవరెస్ట్ ని ఎక్కిన ఎడ్మండ్
హిల్లరీ మాత్రం యతి ఉన్నది అన్న మాటని కొట్టి పడేస్తున్నాడు. కనిపించిన పాదముద్రలు మనుష్యులవేనని
మంచు కరగటం వల్ల అవి వ్యాకోచించి ఉంటాయని అభిప్రాయపడ్డాడు. విస్తృతమైన పరిశోధనలు జరిగితే కానీ యతి
ఉన్నదా? లేదా అన్నది తేలటం కష్టం.

## ఇవి కూడా చూడండి

* శంభల - **శంభల** అనునది హిందూ పురాణాలలో పేర్కొనబడిన ఒక ఆధ్యాత్మిక నగరం. బౌద్ధ పురాణాలలో కూడా దీని గురించిన ప్రస్తావన ఉన్నది

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:వింత జీవులు
దసరా పద్యాలు

thumb|దుర్గాదేవి - దేవీ నవరాత్రులు (దసరా)
దేవీ నవరాత్రులను దసరా పండగలుగా పిలుస్తారు. పూర్వపు రోజుల్లో దసరా సెలవలప్పుడు ఉపాధ్యాయులు తమ తమ పాఠశాలలో చదువుకునే బాల బాలికలను వెంటబెట్టుకుని గ్రామం లోని ఇంటింటికీ వెళ్ళే వారు, గృహస్తులను ఆశీర్వదంచేవాళ్ళు..

పిల్లలు కొత్త బట్టలు వేసుకుని చేతుల్లో విల్లంబులు పట్టుకుని అయ్యవారి వెంట వెళ్ళే వారు. ఈ అంబులను గిలకలు అంటారు. వీటిని సంధించి వదిలితే, ఎదుటి వారి మీద పూలూ ఆకులు పడేవి. బడి పిల్లలు అలా ఊరంతా తిరుగుతూ పాటలు, పద్యాలు పాడేవారు. వీటినే దసరా పద్యాలు అంటారు. దసరా పద్యాలు చాలా సులభంగా, వీనులకు విందుగా ఉంటాయి. మచ్చుకు కొన్ని పద్యాలు చూడండి

## పద్యం 1

ఏ దయా మీ దయా మా మీద లేదు,

ఇంత నిర్లక్ష్యమా ఇది మీకు తగదు,

దసరాకు వస్తిమనీ విసవిసలు పడక

చేతిలో లేదనక అప్పివ్వరనక

పావలా.. .ఐతే ...పట్టేది లేదు,

అర్ధ రూపాయైతె అంటేది లేదు,

ముప్పావలా అయితే ముట్టేది లేదు,

అచ్చు రూపాయయితే పుచ్చుకుంటాము,

అయ్య వారికి చాలు ఐదు వరహాలు

పిల్ల వారికి చాలు పప్పు బెల్లాలు

జయీభవా...దిగ్విజయీభవా

## పద్యం 2

రాజాధిరాజ శ్రీ రాజ మహరాజ

రాజ తేజోనిధీ రాజ కందర్ప

రాజకంఠీరావా రాజ మార్తాండ

రాజ రత్నాకరా రాజకుల తిలక

రాజ విద్య్త్సభా రంజన మనోజ

రాజీవ ముఖ హంస లక్ష్మీ నివాస

సుజన మనోధీశ సూర్య ప్రకాశ

నిఖిల లోకేశ శ్రీ నిగమ సంకాశ

ప్రకటిత రిపు భంగ పరమాత్మ రంగ

వర శిరో మాణిక్య వాణి సద్వాక్య

పరహిత మది చిత్ర పావన చరిత్ర

ఉభయ విద్యా ధుర్య ఉద్యోగ ధుర్య

వివిధ సద్గుణ ధామ విభవాభిరామ

జయీభవా...దిగ్విజయీభవా

**ఛందస్సు: మత్తేభవిక్రీడితము**

ధర సింహాసనమై నభంబు గొడుగై తద్దేవతల్ భృత్యులై

పరమామ్నాయము లెల్ల వంది గణమై బ్రహ్మాండ మాకారమై

సిరి భార్యామణి యై విరించి కొడుకై శ్రీ గంగ సత్పుత్రి యై

వరసన్నీ ఘన రాజ సంబు నిజమై వర్ద్ధిల్లు నారాయణా

వర్గం:పద్యము
వర్గం:సాహిత్యం