పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని హిందూ దేవాలయాల జాబితా

పశ్చిమ బెంగాల్ లేదా బెంగాల్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు భారతదేశంలోని హిందూ దేవాలయం ప్రత్యేక రూపం. ఇవి ఎక్కువగా 17 నుండి 19వ శతాబ్దం వరకు ఉన్నాయి, ప్రస్తుత భారత రాష్ట్రమైన పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఉన్నాయి. కొన్ని-కానీ తరచుగా శిథిలమైన-భవనాలు నేటి బంగ్లాదేశ్ భూభాగంలో కూడా ఉన్నాయి. పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని ప్రధాన హిందూ దేవాలయాలు మదన్ మోహన్ ఆలయం, జల్పేష్ ఆలయం, తారాపీఠ ఆలయం, కిరితేశ్వరి ఆలయం, బిష్ణుపూర్ టెర్రకోట దేవాలయాలు, మాయాపూర్ చంద్రోదయ మందిర్, నబ కైలాష్ మందిర్, ఠాకూర్బారి మతువా ధామ్, తారకేశ్వర్ ఆలయం, హంగ్సేశ్వరి ఆలయం, బర్గభీమా ఆలయం, బేలూర్ మఠం, కాళిఘాట్ ఆలయం, దక్షిణేశ్వర్ కాళి ఆలయం.  

## పదార్థాలు
గంగా/హూగ్లీ, బ్రహ్మపుత్ర సారవంతమైన ఒండ్రు మైదానం బెంగాల్ చాలా భాగాలలో ఉంది, అలాగే అనేక ఉపనదులు ఉన్నాయి, వీటిలో అతిపెద్దది మేఘనా. సహజ రాతి నిక్షేపాలు దాదాపుగా తెలియవు, అందువల్ల 20వ శతాబ్దం వరకు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివాస గృహాలు ఉండేవి. శతాబ్దం దాదాపు ప్రత్యేకంగా-కొన్నిసార్లు మట్టి-ప్లాస్టర్ చేసిన శాఖలు, లేదా (చాలా అరుదుగా గాలి-ఎండిన బంకమట్టి ఇటుకలు, పైకప్పులు గడ్డి లేదా రెల్లతో తయారు చేయబడ్డాయి. 

చిన్న వయస్సులోనే, బంగాళాఖాతం కూడా బంకమట్టిని కాల్చడాన్ని అర్థం చేసుకుంది, తద్వారా 5వ/6వ శతాబ్దపు ఆలయ భవనాలు (లేదా కఠినమైన తేదీ గల డ్యూల్ దేవాలయాలు) ఇటుకలతో నిర్మించబడ్డాయి. 17వ శతాబ్దం నుండి 19వ శతాబ్దం వరకు ఉన్న దేవాలయాలలో, అలంకారమైన టెర్రకోట ఉపశమన పలకలను క్రమం తప్పకుండా ఉపయోగించేవారు. ఈ కాలంలో చాలా వరకు నగర గృహాలు ఇటుకలతో నిర్మించబడ్డాయి, తరువాత వాటిని పూయించారు.
## పవిత్రీకరణ
ప్రారంభ బౌద్ధ, జైన జాడలు బెంగాల్లో కూడా కనిపించినప్పటికీ, చాలా దేవాలయాలు హిందూ దేవతలైన శివుడు, విష్ణు , కాళి లేదా స్థానికంగా  ప్రాంతీయంగా గౌరవించబడే అంశాలకు అంకితం చేయబడ్డాయి, అందుకే అనేక దేవాలయాలకు వేర్వేరు పేర్లు ఉన్నాయి. కృష్ణుడు, అతని ప్రియమైన రాధ కూడా బెంగాల్ లో విస్తృత ప్రజాదరణ పొందారు.

## చరిత్ర
గుప్త దేవాలయాలు అని పిలవబడే సమూహానికి చెందిన బెంగాల్లోని అత్యంత పురాతన ఆలయం ఇటుకల ఆలయం (బల్గ్రామ్ మందిర్) (బంగ్లాదేశ్ దినాజ్పూర్ జిల్లా), ఇది వైష్ణవ శాఖకు ఆపాదించబడుతుంది-కాని శిధిలాల అవశేషాలు మాత్రమే సంరక్షించబడ్డాయి. అదే సమయంలో, రెండు-ఎక్కువగా నాశనం చేయబడ్డాయి-మహాస్తాన్ గోకుల్ (బొగ్రా జిల్లా, బంగ్లాదేశ్) దేవాలయాలు, ఇవి కనుగొనబడిన బొమ్మల అవశేషాల కారణంగా బౌద్ధమతానికి ఆపాదించబడ్డాయి. రెండు దేవాలయాలు సమానంగా *మందిరం* సెల్లా (గర్భగృహ) తో చదరపు అంతస్తు ప్రణాళికను కలిగి ఉన్నాయి, ఇది ఒక నిద్రాణమైన నిద్రాణమైన గతంలో కప్పబడిన హ్యాండ్లింగ్ (ప్రదక్షిణపథ) తో చుట్టబడి ఉంది. బహుశా 9వ శతాబ్దం నుండి 11వ శతాబ్దం వరకు, కానీ బహుశా చాలా కాలం తరువాత, పశ్చిమ బెంగాల్కు దక్షిణాన అనేక ఆలయ భవనాలు నిర్మించబడ్డాయి. హిందూ మతాన్ని 'అన్యమతం' ,  'విగ్రహారాధన' గా భావించే ఉత్తర భారతదేశంలో ఇస్లాం వచ్చిన తరువాత, అనేక పాత దేవాలయాలు నాశనం చేయబడ్డాయి కొత్త భవనాలు నిర్మించబడలేదు. అయితే 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మొఘల్ పాలకుడు జహంగీర్ వైఖరి, మొఘల్ సామ్రాజ్యం రాజకీయ, సైనిక బలహీనతలు, లాహోర్, ఆగ్రా లేదా ఔరంగాబాద్ కోర్టులకు చాలా దూరం, దోపిడీకి గురయ్యాయి-హిందూ ఆలయంలో ప్రాతినిధ్యం వహించే దేవాలయాల నిర్మాణంతో బలోపేతం చేయబడ్డాయి, ఇది పూర్తిగా ప్రత్యేకమైన నిర్మాణ రకం. ఇక్కడ, మల్ల రాజవంశం పురాతన రాజధాని బిష్ణుపూర్లోని దేవాలయాలు, అలాగే అంత్పూర్, కల్నా ఆలయ జిల్లాలు ముందంజలో పేర్కొనబడతాయి, కానీ బంగ్లాదేశ్లోని పుథియా ఆలయ సముదాయం కూడా ప్రత్యేక ప్రస్తావనకు అర్హమైనది.

## నిర్మాణం
16వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రారంభ దేవాలయాలు అరుదుగా సంరక్షించబడ్డాయి-అవి చదరపు లేఅవుట్తో సెల్లా (గర్భగుడి) మాత్రమే కలిగి ఉన్నాయి (పూథియా టెంపుల్ కాంప్లెక్స్ చూడండి).

బెంగాల్ రకం తరువాతి దేవాలయాల లక్షణాలలో చదరపు అంతస్తు ప్రణాళిక నిర్వహణ-కానీ ఇప్పుడు బలమైన అంతర్గత బాహ్య నిర్మాణంతో-మరియు వాటి వేలాడే మూలలతో వంపు పైకప్పు పైకప్పులు (బెంగాల్ పైకప్పులు) ఉన్నాయి. అన్ని దేవాలయాలు ఇప్పుడు రెండు నుండి దాదాపు ఐదు మీటర్ల ఎత్తైన వేదికలపై నిలబడి ఉన్నాయి (*జగతీలు*), ఇవి నిర్మాణం నుండి వర్షపునీటిని పొందుతాయి, అదే సమయంలో ఇతర భవనాలపై ప్రతీకాత్మకంగా వాస్తవంగా పెంచుతాయి. విజయవంతమైన వంపు పథకం ఆధారంగా రూపొందించిన నాలుగు (ఎక్కువగా మూడు-మార్గం ద్వారాలు) ద్వారాల వెనుక, చదరపు సెల్లా (*గర్భగృహ*) కూడా ఉంది, దీని చుట్టూ ఆలయ భవనంలో పూర్తిగా విలీనం చేయబడిన (*ప్రదక్షిణపథ*) ద్వారం ఉంది. పైకప్పును సాధారణంగా ఒకటి (*ఏక్-రత్న*) లేదా ఐదు (*పంచరత్న*) సాధారణంగా తంబౌర్ లాంటి టవర్లతో ఎత్తుతారు, ఇవి టవర్ లాంటి నిర్మాణాల (నాగర శైలిలోని ఉత్తర భారత దేవాలయాల *శిఖరాలు*) నుండి వాటి ఆకారంలో గణనీయంగా భిన్నంగా ఉంటాయి. 17 నుంచి... 19 వరకు. 19వ శతాబ్దంలో, తొమ్మిది నుండి పదమూడు గోపురాల ఆలయ భవనాలు నిర్మించబడ్డాయి, కానీ కొన్ని చదునైన పైకప్పులతో కూడా నిర్మించబడ్డాయి.

దీనికి విరుద్ధంగా, 1600 లో నిర్మించిన బిష్ణుపూర్ గోపురాలు లేని రాస్మంచ ఆలయం చాలా అసాధారణమైన నిర్మాణాన్ని అందిస్తుంది సాధారణ బెంగాల్ ఆలయానికి నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ ఆక్రమించిన భారీ చదరపు నిర్మాణం, పిరమిడ్ లాంటి నిర్మాణంతో అతిగా అంచనా వేయబడింది. మరోవైపు, ప్రతి వైపు పది ఆర్కేడ్లతో తెరిచిన బాహ్య పైకప్పులో బెంగాల్ రకం అనేక చిన్న, పేర్చబడిన పైకప్పులు ఉన్నాయి. 

బెంగాలు దేవాలయాలలో మండపాలు, జాలీలు లేదా బాల్కనీలు పూర్తిగా లేకపోవడం కూడా ఉంటుంది. అమలాకాలు, *కలశాలు* వంటి ఆభరణాలు కూడా చాలా అరుదు. *టోరానాలు* కూడా ఉన్నాయి, అయితే ఇవి చిన్న భవనాల రూపాన్ని కలిగి ఉంటాయి.


Chota Shiva Temple, Puthia.jpg|పుతియా (బంగ్లాదేశ్) – జగన్నాథ-ఆలయం (16. ఝ.)
పుతియా ( బంగ్లాదేశ్ )  – *జగన్నాథ -ఆలయం* (16. Jh.)
Shyam Ray Temple in Bishnupur.jpg|బిష్ణుపూర్ - శ్యామ్ రే-టెంపుల్  (1643)
Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG|బిష్ణుపూర్ - జోర్-బంగ్లా-దేవాలయం (1655)
Kalachand Temple (side view 2) Arnab Dutta 2011.JPG|బిష్ణుపూర్ - కాలాచంద్-ఆలయం (1656)
Radhashyam Temple - Bishnupur.jpg|బిష్ణుపూర్ - లాల్జీ-ఆలయం (1658)
Ananta Basudeba Temple1.JPG|బాన్స్‌బేరియా - అనంత బసుదేబా-ఆలయం (1679)
Radhashyam Temple entry gate, Bishnupur.JPG|బిష్ణుపూర్ - రాధ్యశ్యామ్-ఆలయం (ఉమ్ 1758)  
Antpur Radhagovindjiu Temple.jpg|అంత్పూర్ – రాధాగోవింద్జియు-ఆలయం (1786)
Siddheswari Kali Temple, Ambika-Kalna.jpg|[కల్నా - సిద్ధేశ్వరి కాళి ఆలయం (18. ఝ.)
Kalna Lalji Temple by Piyal Kundu.jpg|కల్న – లాల్జీ-ఆలయం (1739)
Shiva temple at Puthia 01.JPG|పుతియా – శివాలయం (19. ఝ.)
Hanseswari Mandir - South-west View - Bansberia Royal Estate - Hooghly - 2013-05-19 7513-7514.JPG|బాన్స్‌బేరియా – హంశేశ్వరి-ఆలయం (19. Jh.)
</gallery>
==నిర్మాణ ఆభరణాలు==
చాలా దేవాలయాల బయటి చర్మం పొలాలలో ఉపవిభజన చేయబడింది. ఇవి డెకోర్లోస్ లేదా వ్యక్తిగత సందర్భాల్లో, టెర్రకోట రిలీఫ్స్, ఇందులో దేవతలు. రాక్షసులు, కానీ రేఖాగణిత, కూరగాయల అలంకార మూలాంశాలు లేదా ఆస్థాన జీవితం యొక్క దృశ్యాలు, కానీ గ్రామీణ  రైతు జీవితాన్ని కూడా చూడవచ్చు. శ్యామ్రాయ్ ఆలయంలో వేణువు వాయించడం నృత్యకారులు కృష్ణ దేవుడు లేదా కూర్చున్న రోయింగ్ బోట్లు నిలబడి ఉన్న సంగీతకారులతో (విష్ణుపూర్లోని [జోర్ బంగ్లా ఆలయంలో వీణ వాయిద్యకారులు) ఒక (రెడ్స్-′) పడవలు వర్ణించడం ముఖ్యంగా గుర్తించదగినది, ఓడ యొక్క విల్లుపై సుదూర డ్రాగన్ నోరు ఉండటం గమనించదగ్గ విషయం.

Terracotta work on Shyamrai Temple Bishnupur 8.JPG|బిష్ణుపూర్ - టెర్రకోట- శ్యామరాయ్-ఆలయంలో రిలీఫ్ ( కృష్ణుడు, రాధ )
Terracotta work on Jor Bangla temple, Bishnupur 3.JPG|బిష్ణుపూర్ - జోర్-బంగ్లా-ఆలయంలో టెర్రకోట-ఉపశమనాలు
Jor Bangla Temple (Ramayana motifs) Arnab Dutta 2011.JPG|బిష్ణుపూర్ - జోర్-బంగ్లా-ఆలయంలో టెర్రకోట-ఉపశమనాలు
Antpur Radhagovindjiu Temple terracotta.jpg|అంత్పూర్ - రాధాగోవింద్జియు-టెంపెల్‌లోని టెర్రకోట-ఉపశమనాలు
Kalna Lalji Temple by Piyal Kundu 5.jpg|కల్నా - లాల్జీ-ఆలయంలో టెర్రకోట-మూర్తి
Ramayana scene in terrakotta.JPG|జియాగంజ్ అజిమ్‌గంజ్ - గణేశ్వర్-ఆలయంలో టెర్రకోట-ఉపశమనం

## డ్యూల్ ఆలయం
ఇటుకలతో నిర్మించిన డెయుల్ ఆలయం లేదా టవర్ టెంపుల్ స్వతంత్ర సంప్రదాయాలతో ఒక ఉప సమూహాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఈ సమూహం సెల్లా (*గర్భగృహ*) పైన దాదాపు నిలువు గోపురం, ఇతర భాగాలు పూర్తిగా లేకపోవడం (మండపాస) ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది. బాహ్యరేఖ అంశాలు కనీస స్థాయికి పరిమితం చేయబడ్డాయి. శిల్ప ఆభరణాలు పూర్తిగా లేవు. ఈ దేవాలయాల  ఊహాత్మక తేదీలు 8వ శతాబ్దం నుండి 18వ శతాబ్దం వరకు ఉంటాయి, ఇస్లామిస్ట్ కాలం (13వ శతాబ్దం) ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైనది. 16 వ శతాబ్దం వరకు.

View of stone temple, east of the village of Para, Manbhum district in 1872-73.jpg|పురూలియా జిల్లాలోని పారా రాతి ఆలయం
Panchanana Temple, Barakar, Burdwan District, Bengal - 1872.jpg|బర్ధమాన్ జిల్లా బరాకర్ గ్రామ సమీపంలోని పంచనన దేవాలయం
Deul (Temple of Ichai Ghosh).jpg|ఇచాయ్ ఘోష్ ఆలయం , బర్ధమాన్ జిల్లా
Siddheshwara Temple at Bahulara, Bankura.jpg|సిద్ధేశ్వర ఆలయం, బహులారా, బంకురా జిల్లా
Jatar Deul - WB.jpg|జాతర్ డ్యూల్ ఆలయం, దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా
Deul at Banda, Purulia WLM2016-0207.jpg|ఆలయం, బండా, పురూలియా జిల్లా
Kalna Pratapeswar Temple by Piyal Kundu5.jpg|ప్రతాపేశ్వర్-ఆలయం, కల్నా, బర్ధమాన్ జిల్లా


## కొత్త దేవాలయాలు
ప్రధానంగా ముస్లిం బంగ్లాదేశ్ లో, హిందూ దేవాలయం లేదు, ప్రధానంగా హిందూ పశ్చిమ బెంగాల్లో ఇటీవలి కాలం నుండి అనేక దేవాలయాలను నిర్మించారు, వీటిలో ప్లాస్టర్,  కలకత్తాలో పెయింట్ చేసిన పసుపు న్యూటర్మిగే దక్షిణేశ్వర్ కాళి ఆలయం, బాన్స్బెరియాలోని హంగ్సెశ్వరీ ఆలయం, కోల్కతాలోని ప్రసిద్ధ కాలిఘాట్ కాళి ఆలయం (19 వ శతాబ్దం), హౌరాలోని బేలూర్ మఠం ఆలయానికి ఆపాదించబడిన రామకృష్ణ శాఖ (1938) కలకత్తాలోని 2 రామ్మోహన్ రాయ్ రోడ్ (ప్రతిష్ఠ 1916), కలకత్తాలోని బిర్లా మందిర్ (ID2) వద్ద భాదురి మహాసయ భక్తులు ఆపాదించిన శ్రీ శ్రీ నాగేంద్ర మఠం ఆలయం.

## ఇవి కూడా చూడండి
* అనేకధంగావదేశ్వర ఆలయం
* కైలాసనాథర్ దేవాలయం, కాంచీపురం
* కల్లేశ్వర ఆలయం, అంబాలి
* కళ్యాణసుందరేశర్ దేవాలయం, నల్లూరు
* కంపహేశ్వరర్ ఆలయం, తిరుబువనం
* కైలాసనాథర్ ఆలయం, తింగళూరు
* కర్ణాటకలోని విజయనగర కాలం నాటి దేవాలయాల జాబితా
* యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని హిందూ దేవాలయాల జాబితా
* బిష్ణుపూర్ దేవాలయాలు
* మదన్ మోహన్ ఆలయం, బిష్ణుపూర్

## మూలాలు

వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:శివాలయాలు