జాతీయ రహదారి 66

**జాతీయ రహదారి 66** (**ఎన్‌హెచ్ 66)** 1,640 కి.మీ. పొడవైన 4 వరుసల భారత జాతీయ రహదారి. ఇది భారత పశ్చిమ తీరం వెంబడి పశ్చిమ కనుమలకు సమాంతరంగా ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో నడుస్తుంది. ఇది మహారాష్ట్ర, గోవా, కర్ణాటక, కేరళ, తమిళనాడు రాష్ట్రాల గుండా వెళ్తూ, ముంబైకి తూర్పున ఉన్న పన్వేల్ నగరాన్ని కన్యాకుమారికి కలుపుతుంది. గతంలో ఇది ఎన్‌హెచ్-17, ఎన్‌హెచ్-47లో భాగంగా ఉండేది.

కర్ణాటకలో ఈ జాతీయ రహదారిని అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు, గ్రేడ్ సెపరేటర్లతో కూడిన 60 మీటర్ల వెడల్పు గల జాతీయ రహదారిగా మార్చే ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ అభ్యర్థనను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించడంతో దీన్ని పెద్దయెత్తున ఉన్నతీకరిస్తున్నారు. గోవా సరిహద్దు (కార్వార్ సమీపంలో) నుండి కేరళ సరిహద్దు (తలపాడు సమీపంలో) వరకు పూర్తి పొడవును నాలుగు వరుసలుగా విస్తరిస్తున్నారు. భవిష్యత్తులో ఆరు వరుసలకు విస్తరించేందుకు వీలుగా స్థలం సేకరించారు. భూములు కోల్పోతున్న ప్రజలు, సన్నపాటి రోడ్డుతో సరిపెట్టుకొమ్మని నిరసనలు వెలిబుచ్చారు. కానీ కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఆ నిరసనలను పట్టించుకోలేదు.

కేరళలో 6 వరుసల జాతీయ రహదారి కోసం భూసేకరణ, టెండర్ ప్రక్రియ ముగిసింది. కొత్త బైపాస్‌ పనులు ఇప్పటికే ప్రారంభమయ్యాయి. అధిక జనాభా సాంద్రత, అధిక భూమి విలువ కారణంగా, కేరళలో జాతీయ రహదారి 45 మీటర్ల వెడల్పు, 6 వరుసలుగా ఉంటుంది. గోవాలో కూడా ఇదే విధమైన అమరిక ఉంటుంది. కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర విభాగాల్లో 60 మీటర్ల వెడల్పు ఉంటుంది. మహారాష్ట్ర భాగాన్ని నాలుగు వరుసలతో ఫ్లెక్సిబుల్ పేవ్‌మెంట్ (తారు) రోడ్డుగా మార్చనున్నారు.

## మార్గం వివరణ
ఇది పన్వెల్ వద్ద ఉన్న జాతీయ రహదారి 48 (పాత ఎన్‌హెచ్4) కూడలి వద్ద ప్రారంభమై కన్యాకుమారి వద్ద ముగుస్తుంది. ఎన్‌హెచ్-66 ప్రధానంగా భారతదేశపు పశ్చిమ తీరం గుండా ప్రయాణిస్తుంది. కొన్నిసార్లు అరేబియా సముద్ర తీరాన్ని తాకుతుంది. ఎన్‌హెచ్66 కర్ణాటకలోని మరవంతే, కేరళలోని తలస్సేరి, అలప్పుళ వద్ద అరేబియా సముద్రాన్ని తాకింది. ఇది మహారాష్ట్ర, గోవా, కర్ణాటక, కేరళ, తమిళనాడు రాష్ట్రాల గుండా వెళుతుంది. జాతీయ రహదారి 66 (గతంలో ఎన్‌హెచ్-17 సంఖ్య) వివిధ రాష్ట్రాలలోని క్రింది నగరాలు, పట్టణాలు, ప్రధాన గ్రామాలను కలుపుతుంది:

; మహారాష్ట్ర

**పన్వేల్**, పెన్, మంగావ్, మహద్, పొలాద్‌పూర్, ఖేడ్, చిప్లూన్, సంగమేశ్వర్, రత్నగిరి, లంజా, రాజాపూర్, కంకవ్లీ, కుడాల్, సావంత్‌వాడి

; గోవా

**[[పనాజీ]]**, మార్గోవ్ ,

; కర్ణాటక
; కార్వార్, అంకోలా, కుమటా, హొన్నావర్, మంకి, మురుడేశ్వర్, భత్కల్ , షిరూర్, బైందూరు, ఉప్పుంద, నవుందా **[[మంగళూరు|,]]** మరవంతే, హెమ్మడి, తాళ్లూరు, కుందాపుర, కోటేశ్వర్, కోట, సాలిగ్రామ, బ్రహ్మావర్, ఉడుపి, మంకల్, పాకల్, పాకళూరు తోకొట్టు, ఉల్లాల్, కోటేకర్, తాలపాడు

; కేరళ
; ఉప్పల, **[[కాసర్‌గోడ్|కాసరగోడ్]]**, కన్హంగాడ్, పయ్యన్నూరు పరియారం, తాలిపరంబ, ధర్మశాల , **[[కన్నూర్ (కేరళ)|కన్నూర్]]** , ధర్మడం , తలస్సేరి, మాహే, వటకర, పయ్యోలి, కోయిలాండి, **[[కోజికోడ్]]**, రామనట్టుకరా, తెన్హిపాలెం, వలత్తనిపురం, కొట్టక్కల్, కుత్తనిపురం వక్కడ్, వడనపల్లి, కొడంగల్లూర్, మూతకున్నం, నార్త్ పరవూర్, కూనమ్మావు , వరపుళా, చేరనల్లూరు , ఎడపల్లి, **[[కొచ్చి]]** , చేర్యాల, **[[ఆలప్పుళ|అలప్పుళా]]**, అంబలపుళా, హరిపాడ్, కాయంకుళం, కరునాగపల్లి , చవర, నిందకర, కొల్లాం , కాఠన్‌వరం క్కూట్టం **[[కొల్లాం|,]]** తిరువనంతపురం **[[తిరువనంతపురం|,]]** బలరామపురం, నెయ్యట్టింకర, పరస్సల

; తమిళనాడు
; మార్తాండమ్, నాగర్‌కోయిల్, **[[కన్యాకుమారి]]**

## ప్రధాన కూడళ్లు

## ప్రధాన పట్టణాలు

### మహారాష్ట్ర

### గోవా
కుడి|thumb| గోవాలో ఎన్‌హెచ్-66

### కర్ణాటక

#### [[ఉత్తర కన్నడ జిల్లా|ఉత్తర కన్నడ]] జిల్లా

#### [[ఉడిపి జిల్లా]]

#### దక్షిణ కన్నడ

### కేరళ

### పుదుచ్చేరి (కేంద్రపాలిత ప్రాంతం)
{| class="plainrowheaders wikitable"
|-
!scope=col|రాష్ట్రం
!scope=col|జిల్లా
!scope=col|స్థలం
!scope=col|కి.మీ.
!scope=col|మై
!scope=col|గమ్యస్థానాలు
!scope=col|గమనికలు
|-
|rowspan="4"|మహారాష్ట్ర
|rowspan="2"|రాయిగఢ్
|పన్వేల్
|km= 
| to న్యూ ఢిల్లీ
| ఉత్తర కొన.
|-
|వఢ్‌కల్
|km= 
|  అలీబాగ్ కు
|
|-
|rowspan="2"|రత్నగిరి
|చిప్లున్
|km= 
| బిజాపూర్ కు
|
|-
| హట్‌ఖంబ
|km= 
| to రత్నగిరి, షోలాపూర్
|
|-
|rowspan="3"|గోవా
|rowspan="1"|ఉత్తర గోవా
|పనాజి
|km= 
| to బెల్గాం
|
|-
|rowspan="2"|దక్షిణ గోవా
|కొర్తాలిమ్
|km= 
| వాస్కో డా గామా
| దబోలిం విమానాశ్రయం
|-
|వెర్నా
|km= 
| వాస్కో డా గామాకు
|దబోలిం విమానాశ్రయం
|-
|rowspan="4"|కర్ణాటక
|rowspan="2"|ఉత్తర కన్నడ
|అంకోలా
|km= 
| సంగ్రూర్ కు
|ఎన్‌హెచ్ 52 ముగింపు
|-
|హొన్నవార్
|km= 
| చిత్తూర్
|ఎన్‌హెచ్ 69 ముగింపు
|-
|rowspan="1"|ఉడిపి
|ఉడిపి
|km= 
| తీర్థహళ్ళి కి
|
|-
|rowspan="1"|దక్షిణ కన్నడ
|మంగళూరు
|km= 
| తుమకూరు కు
 షిమోగా కు
|ఎన్‌హెచ్ 73 ముగింపు
|-
|rowspan="8"|కేరళ
|rowspan="2"|కోజికోడ్
|మలపరంబ
|km= 
| కొళ్ళెగల్ కు
|
|-
|రామనట్టుకర
|km= 
| పాలక్కాడ్ కు
|
|-
|rowspan="3"|ఎర్నాకులం
|చేరనల్లూర్
|km= 
| to కలమస్సెరి, కొచ్చి
|
|-
|ఎడపల్లి
|km= 
| సేలం కు
|
|-
|కుండన్నూర్
|km= 
| తొండికి   to Cochin Port
|Terminus of NH 85
Southern Naval Command headquarters - INS Vendruruthy
|-
|rowspan="3"|Kollam
|Chavara
|km= 
| వండిపెరియూర్ కు
|
|-
|కొడవూర్
|km= 
| తేని/దిండిగల్
| 
|-
|కల్లుంతాళం
|km= 
| తిరుమంగళంకు
| 
|-
|rowspan="2"|తమిళనాడు
|rowspan="2"|కన్యాకుమారి
|నాగర్‌కోయిల్
|km= 
| to Kavalkinaru
|
|-
|Kanyakumari
|km= 
| 
| దక్షిణ కొన.

### తమిళనాడు

## టోల్ ప్లాజాలు

* సావిత్రి, మహారాష్ట్ర
* బెలెకేరి, కర్ణాటక
* గుండ్మి, కర్ణాటక
* హెజామడి, కర్ణాటక
* హోలెగడ్డే, కర్ణాటక
* షిరూర్, కర్ణాటక
* తాలపడి, కర్ణాటక
* తిరువంగడ్, కేరళ
* కుంబళం, కేరళ
* కొల్లం, కేరళ
* తిరువల్లం, కేరళ

## హైవేపై ప్రధాన నగరం/పట్టణం బైపాస్ రోడ్లు

* తిరువనంతపురం బైపాస్ - తిరువనంతపురం నగరం, కేరళ
* అట్టింగల్ బైపాస్ - తిరువనంతపురం జిల్లా, కేరళ - నిర్మాణంలో ఉంది
* కొల్లం బైపాస్ - కొల్లం నగరం, కేరళ
* అలప్పుజ బైపాస్ - అలప్పుజా పట్టణం, కేరళ
* కొచ్చి బైపాస్ - కొచ్చి నగరం, కేరళ
* కొడంగల్లూర్ బైపాస్ - కొడంగల్లూర్ పట్టణం, కేరళ
* వదనపల్లి బైపాస్ - త్రిసూర్ జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది
* పొన్నాని బైపాస్ - మలప్పురం జిల్లా
* వలంచేరి బైపాస్ - మలప్పురం జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది
* పుత్తనాతని బైపాస్ - మలప్పురం జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది 
* కొట్టక్కల్ బైపాస్ - మలప్పురం జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది
* కోజికోడ్ బైపాస్, కేరళ
* కోయిలండి బైపాస్ - కోజికోడ్ జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది
* వడకర బైపాస్ - కోజికోడ్ జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది
* తలస్సేరి - మహే బైపాస్ - కన్నూర్ జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది
* కన్నూర్ బైపాస్ - నిర్మాణంలో ఉంది
* తాలిపరంబ బైపాస్ - కన్నూర్ జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది
* పయ్యన్నూర్ బైపాస్ - కన్నూర్ జిల్లా - నిర్మాణంలో ఉంది
* సావంత్‌వాడి బైపాస్ - సావంత్‌వాడి - బండ సెక్షన్ - మహారాష్ట్ర

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారతదేశంలోని జాతీయ రహదారుల జాబితా (హైవే నంబర్ ద్వారా)
* జాతీయ రహదారుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్ట్
* జాతీయ రహదారి 75 (భారతదేశం)

## మూలాలు

* https://web.archive.org/web/20160816023351/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=NH%20in%20Kerala&pageId=301
వర్గం:తమిళనాడు లోని జాతీయ రహదారులు
వర్గం:కర్ణాటక లోని జాతీయ రహదారులు
వర్గం:మహారాష్ట్ర లోని జాతీయ రహదారులు
వర్గం:జాతీయ రహదారులు
వర్గం:గోవా లోని జాతీయ రహదారులు
వర్గం:కేరళ లోని జాతీయ రహదారులు