చిత్తూరు కోట

చిత్తోర్‌గఢ్ (అక్షరాలా చిత్తూరు కోట), దీనిని చిత్తోడ్ కోట అని కూడా పిలుస్తారు , ఇది భారతదేశంలోని అతిపెద్ద కోటలలో ఒకటి. ఇది యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం . ఈ కోట మేవార్ రాజధానిగా ఉండేది, ప్రస్తుత చిత్తోర్‌గఢ్ నగరంలో ఉంది. ఇది బేరాచ్ నది ప్రవహించే లోయ మైదానాలకు పైన, 180 మీటర్ల (590.6 అడుగులు) ఎత్తైన కొండపై 280 హెక్టార్ల (691.9 ఎకరాలు) విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది . ఈ కోటలో 65 చారిత్రక కట్టడాలు ఉన్నాయి, వాటిలో నాలుగు రాజభవనాలు, 19 పెద్ద దేవాలయాలు, 20 పెద్ద జలాశయాలు, 4 స్మారక చిహ్నాలు, కొన్ని విజయ స్తంభాలు ఉన్నాయి.

2013లో కంబోడియాలోని ఫ్నామ్ పెన్‌లో జరిగిన ప్రపంచ వారసత్వ కమిటీ 37వ సమావేశంలో చిత్తూరు కోటతో సహా రాజస్థాన్‌లోని ఆరు కొండ కోటల సమూహాన్ని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించారు. 

## భౌగోళికం
చిత్తోర్గఢ్, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని దక్షిణ భాగంలో, అజ్మీర్ నుండి 233 కి.మీ (144.8 మైళ్ళు) దూరంలో, బంగారు చతుర్భుజ రహదారి నెట్‌వర్క్‌లోని జాతీయ రహదారి 48 ఢిల్లీ, ముంబై  మధ్యలో ఉంది. చిత్తోర్గఢ్ జాతీయ రహదారులు నెంబరు 76, 79 కలిసే చోట ఉంది.

ఈ కోట 180 మీటర్ల (590.6 అడుగుల) ఎత్తైన కొండపై ఉంది. ఈ కొండ చుట్టుపక్కల ఉన్న మైదానాల కంటే అకస్మాత్తుగా పైకి లేస్తుంది, ఈ కోట 2.8 చదరపు కిలోమీటర్ల (1.1 చదరపు మైళ్ళ) విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. ఇది బేరాచ్ నది ( బనాస్ నది యొక్క ఉపనది ) ఎడమ ఒడ్డున ఉంది. 16వ శతాబ్దంలో ఫిరంగి దళాలను ప్రవేశపెట్టడంతో కోటను విడిచిపెట్టినప్పుడు, క్రీ.శ. 1568 తర్వాత మైదానాలలో అభివృద్ధి చేయబడిన చిత్తోర్‌గఢ్ ('దిగువ పట్టణం' అని పిలువబడే) అనే కొత్త పట్టణానికి ఇది అనుసంధానించబడింది. అందువల్ల రాజధానిని ఆరావళి పర్వత శ్రేణికి తూర్పున ఉన్న మరింత సురక్షితమైన ఉదయ్‌పూర్‌కు మార్చారు . మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్, మేవార్‌లోని 84 కోటలలో ఒకటైన ఈ కోటపై దాడి చేసి దోచుకున్నాడు, కానీ రాజధానిని ఆరావళి కొండలకు మార్చారు, అక్కడ భారీ ఫిరంగి దళాలు. అశ్విక దళాలు అంత ప్రభావవంతంగా లేవు. కొత్త పట్టణం నుండి 1 కి.మీ (0.6 మైళ్ళు) కంటే ఎక్కువ పొడవున్న వంకర కొండ రహదారి, కోట యొక్క రామ్ పోల్ అని పిలువబడే పశ్చిమ చివర ప్రధాన ద్వారం వరకు దారి తీస్తుంది. కోట లోపల, ఒక వృత్తాకార రహదారి కోట గోడల లోపల ఉన్న అన్ని ద్వారాలకు స్మారక చిహ్నాలకు ప్రవేశాన్ని అందిస్తుంది.

ఒకప్పుడు 84 నీటి వనరులను కలిగి ఉన్న ఈ కోటలో ఇప్పుడు 22 మాత్రమే ఉన్నాయి. ఈ నీటి వనరులు సహజ పరీవాహక ప్రాంతాలు  వర్షపాతం ద్వారా పోషించబడుతున్నాయి,  4 బిలియన్ లీటర్ల సంయుక్త నిల్వను కలిగి ఉన్నాయి, ఇవి 50,000 మంది సైన్యం నీటి అవసరాలను తీర్చగలవు. సరఫరా నాలుగు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగవచ్చు. ఈ నీటి వనరులు చెరువులు, బావులు  మెట్ల బావుల రూపంలో ఉన్నాయి.

## చరిత్ర

thumb|
చిత్తోర్గఢ్ (గఢ్ అంటే కోట అని అర్థం, మొదట దీనిని చిత్రకూట్ అని పిలిచేవారు. దీనిని మోరి పాలకుడు చిత్రాంగద మోరి నిర్మించాడు ఒక పురాణం ప్రకారం, కోట పేరు దాని నిర్మాత నుండి వచ్చింది. 9వ శతాబ్దానికి చెందిన అనేక చిన్న బౌద్ధ స్థూపాలు జైమల్ పట్టా సరస్సు అంచున కనుగొనబడ్డాయి.

గుహిలా పాలకుడు బప్పా రావల్ ఈ కోటను క్రీ. శ. 728 లేదా క్రీ. శ 734 లో స్వాధీనం చేసుకున్నాడని చెబుతారు. అతను కోటను వరకట్నము అందుకున్నట్లు ఒక కథనం పేర్కొంది.  పురాణం  ఇతర సంస్కరణల ప్రకారం, బప్పా రావల్ ఈ కోటను మోరిస్ నుండి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. చరిత్రకారుడు ఆర్. సి. మజుందార్ ప్రకారం, అరబ్బులు సుమారు క్రీ.శ. 725 ప్రాంతంలో వాయువ్య భారతదేశంపై దాడి చేసినప్పుడు మోరిస్ చిత్తూరులో పాలించారు. అరబ్బులు మోరీలను ఓడించారు,  బప్పా రావల్ తో కూడిన సమాఖ్య చేతిలో ఓడిపోయారు. ఆర్. వి. సోమాని మొదటి నాగభట I బప్పా రావల్ ఒక భాగమని సిద్ధాంతీకరించారు. కొంతమంది చరిత్రకారులు ఈ పురాణం  చారిత్రకతను అనుమానిస్తున్నారు, తరువాతి పాలకుడు అల్లాట పాలనకు ముందు గుహిలాలు చిత్తూరును నియంత్రించలేదని వాదిస్తున్నారు. చిత్తోర్ వద్ద కనుగొనబడిన మొట్టమొదటి గుహిలా శాసనం తేజసింహా పాలన (13 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం) నాటిది, ఇందులో "చిత్రకూట-*మహా-దుర్గా*" (చిత్తోర్ గొప్ప కోట) గురించి ప్రస్తావించబడింది.

అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ ఆదేశాల మేరకు, 1251 & 1258 మధ్య, బాల్బన్ పదేపదే చిత్తోర్ కోట, అలాగే రణతంబోర్, బూందీ కోటలపై దాడి చేయడానికి  ముట్టడి చేయడానికి సైన్యాలకు నాయకత్వం వహించాడు.

## గ్యాలరీ

File:Columns in the fortress of the fort.jpg|కోటలోని స్తంభాలు.
File:A part of fortress of Chittoor.jpg| కోటలోని ఒక భాగం.
File:Rana Kumbha Palace, Chittorgarh 37.jpg|కోట అవశేషాలు 1
File:Rajasthan Monument 30.JPG|కోట 2 మిగిలి ఉంది
File:PadminiPalace.png |పద్మిని ప్యాలెస్

File:Interiors of Padmini Palace.jpg|పద్మిని ప్యాలెస్ లోపలి భాగాలు
File:Rajasthan Monument 31.JPG|కోటలోని నిర్మాణాలు 1
File:Rajasthan Monument 28.JPG|కోటలోని నిర్మాణాలు 2
File:Rajasthan-Chittore_Garh_09.jpg|మీరా దేవాలయం
File:Jain_Kirti_Stambha.jpg|కీర్తి స్తంభం
Chittorgarh_fort_37.JPG|కీర్తిస్తంభంలోని జైన దేవాలయం