open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
జాతి

right|150px|The hierarchy of scientific classification
**జాతి** అనేది జీవుల శాస్త్రీయ వర్గీకరణ పద్ధతిలో ఒక వర్గం. జీవ శాస్త్రంలో ఒక ప్రాథమిక ప్రమాణం. ఒక జాతిలోని జనాభాలో అధిక సారూప్యం కనిపిస్తుంది. ఒక జనాభాకు చెందిన జీవులు అవయవ నిర్మాణంలో అత్యంత సారూప్యం ఉండి, వాటిలో అవి సంపర్కావకాశం కలిగి, ఫలవంతమయిన సంతానాన్ని పొందగలిగినప్పుడు, ఆ జనాభాను ఒక జాతిగా పేర్కొంటాము. వేరు వేరు జాతుల జనాభాలలో భిన్నత్వం ఉండి సంపర్కావకాశాలు ఉండవు.

## జాతి పేరు
*ఒక జాతి పేరు ఆ మొక్కలోని ఒక ముఖ్య లక్షణానికి సంబంధించిన విశేషక రూపమై (Adjective) ఉంటుంది. దీనిని ఎల్లప్పుడు చిన్న అక్షరము (Small letter) తో ప్రారంభిస్తారు. ఉదాహరణ :

*పాలియాల్తియా లాంగిఫోలియా (పొడవైన పత్రాలు)
*ఐపోమియా బిలోబా (రెండు తమ్మెలుగా చీలిన పత్రాలు)
*స్ట్రీగా ల్యూటియా (తెలుపు వర్ణము)

కొన్ని జాతుల పేర్లు వాటి నుండి లభించే పదార్థాలను తెలియజేస్తాయి. ఉదాహరణ :

*ఫెరూలా అసఫోటిడా (ఇంగువ)
*నికోటినా టబాక్యుమ్ (పొగాకు)

కొన్ని జాతుల పేర్లు ఆ మొక్కల జన్మస్థానాన్ని తెలియజేస్తాయి. ఉదాహరణ :

*అర్జెమోన్ మెక్సికానా (మెక్సికో)
*కాక్సినా ఇండికా (ఇండియా)
*మేజస్ జపానికస్ (జపాన్)

కొన్ని జాతుల పేర్లు శాస్త్రవేత్తల గౌరవసూచకంగా ఇవ్వబడ్డాయి. ఉదాహరణ :

*డిల్లినై - డిల్లాన్
*విల్డినోవై - విల్డినోవో
*ముల్లరియానా - ముల్లర్

## జీవులలో జాతుల సంఖ్య

* 287,655 మొక్కలు, వీటిలో:
** 15,000 నాచు మొక్కలు,
** 13,025 అడవి మొక్కలు,
** 980 నగ్న బీజాలు,
** 199,350 ద్విదళ బీజాలు,
** 59,300 ఏకదళ బీజాలు;
* 74,000-120,000 పుట్ట గొడుగులు; 
* 10,000 లైకెన్లు; 
* 1,250,000 జంతువులు, వీటిలో:
** 1,190,200 అకశేరుకాలు (వెన్నెముకలేని జీవులు) :
*** 950,000 కీటకాలు, 
*** 70,000 మొలస్కా,
*** 40,000 గుల్ల పెంకుగలజాతులు,
*** 130,200 ఇతరములు;
** 58,808 సకశేరుకాలు (వెన్నెముకగల జీవులు) :
*** 29,300 చేపలు, 
*** 5,743 ఉభయచరాలు, 
*** 8,240 సరీసృపాలు, 
*** 10,234 పక్షులు, 
*** 5,416 క్షీరదాలు.

## మూలాలు
* జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి

వివిధ అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రప్రభుత్వం కొన్ని అకాడమీలను స్థాపించింది. ప్రస్తుతం వీటి సంఖ్య ఎనిమిది. వాటిలో తెలుగు సాహిత్యం కోసం సాహిత్య అకాడమీ రూపొందినది.

కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ (నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ లెటర్స్)కి అనుబంధంగా 1957 వ సంవత్సరలో స్థాపించబడినది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ. దీని విధులు ఈ విధంగా ఉంటాయి.
* తెలుగు భాషా సాహిత్యాలను ప్రోత్సహించటం
* పరిశోధన కార్యక్రమాలను అభివృద్ధి పరచటం
* నిఘంటువులు, ఎన్ సైక్లోపిడియాలు, మూలం(రెఫరెన్స్) పుస్తకాలు మొదలగునవి ప్రచురించడం
* వ్యక్తులకు లేదా సాహితీ సంస్థలకు సహకారాన్ని అందించడం.
* తెలుగు రచయితల క్రియాత్మక, విమర్శనాత్మక కార్యకలాపాలకు బహుమతులివ్వడం
* ఆధునిక శాస్త్రీయ విధానంలో వివరణాత్మకమైన తెలుగు నిఘంటువును, వ్యాకరణ పదకోశాన్ని తయారు చేయడం
* సాధారణ ప్రజలలో ఉత్తమ సాహిత్య పఠనాన్ని మెరుగు పరచడం
* 
ఇలాంటి వాటితో సాహిత్య అకాడమీ పనిచేస్తుంది.

## కొన్ని ప్రచురణలు
[alt=Sri Suryarayandhra Nighantuvu.jpg|thumb|[శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు]]
*శ్రీ మహాభాగవతము-మొదటి సంపుటము
*తెలుగు వాక్యం- చేకూరి రామారావు , 1975, ప్రపంచ తెలుగుమహాసభ ప్రచురణ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ, హైద్రాబాదు
*ఆంధ్ర క్రియాస్వరూప మణిదీపిక, 1962
*శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు, 1939-1958
*బసవ పురాణము (పుస్తకం), 1969
*తిక్కన పదప్రయోగ కోశం, 1971, 1974, 1977
*పదబంధ పారిజాతము, 1959
*సకలనీతిసమ్మతము, 1979
*చంద్రికా పరిణయము, 1982
*తాలాంక నందినీ పరిణయము, 1980
*పారిజాతాపహరణము (నాగపూడి కుప్పుస్వామి గారి పరిమళోల్లాసము అను వ్యాఖ్యాన సహితము) (1978)

### సమాలోచనం
అకాడమి యొక్క 20వ వార్షికోత్సవం 1979లో జరిగిన సందర్భంగా ఆధునిక సాహిత్య ప్రక్రియలపై పలువురు విమర్శకులు ప్రసంగించారు. అనంతరకాలంలో ఆ ప్రసంగాలు వ్యాసాలుగా మలిచి **సమాలోచనం** పేరున ప్రచురించారు. దీనికి డా. జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యం సంపాదకత్వం వహించారు.

;వ్యాసాలు :
# నేటి సాహిత్యం - సామాజిక స్పృహ : ఆర్.ఎస్.సుదర్శనం
# నేటి సాహిత్య విమర్శ - ప్రమాణాల స్థాయి : డా. దివాకర్ల వేంకటావధాని
# పరిశోధన - పరమార్థ పరిశీలన : డా. కొత్తపల్లి వీరభద్రరావు
# సాహిత్యభాష - వ్యవహారభాష : డా. బూదరాజు రాధాకృష్ణ
# నేటి పద్యరచన - దాని భవితవ్యము : మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి
# వచన కవిత - ప్రయోగ వైవిధ్యం : ఆరుద్ర
# 20 ఏండ్ల తెలుగు కవిత్వంలో భావకవిత్వచ్ఛాయలు (1957-77) : డా. నాయని కృష్ణకుమారి
# నేటి తెలుగు కవితలో తిరుగుబాటు ధోరణులు : డా. కె.కె.రంగనాథాచార్యులు
# ప్రజా కవిత - పాట : ఎల్లోరా
# ఆధునిక కవిత - ఆదానం ప్రదానం : డా. ఇలపావులూరి పాండురంగారావు
# నవల - మహిళ : డా. జి. లలిత
# తెలుగు నవల - ప్రమాణాలూ, ప్రయోగాలూ : డా. అక్కిరాజు రమాపతిరావు
# నేటి కథ - వాస్తవికత - తెనుగుదనం : మధురాంతకం రాజారాం
# నాటక రచన - క్రొత్త ప్రయోగాలు : డా. పి.వి. రమణ
# సాహిత్య అకాడమీ బహుమానాలు పొందిన గ్రంథాలు - ఒక సమీక్ష : డా. జి. వి. సుబ్రహ్మణ్యం

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నాటక, నాట్య, సంగీత కళలకు తరుగుతున్న ఆదరణ దృష్ట్యా వాటి అభివృద్ధి కొరకు ఏర్పాటు చేసినదే **సంగీత నాటక అకాడమీ**. దీనిని 1957 లోనే సాహిత్య అకాడమీ తదనంతరం స్థాపించారు. రవీంద్ర భారతి ఈ అకాడమీకి చెందినదే.

నృత్య, సంగీత, నాటకోత్సవాలను నిర్వహించడం, ఆయా కళలలో శిక్షణాలయ్హాలను సాంస్కృతిక సంస్థలకు, నిస్సయాయ స్థితిలో గల వృద్ధ కళాకారులకు ఆర్థిక సహాయం చేయడం, మరుగున పడిఫోతున్న మన సాంప్రదాయ, జానపద కళారూపాల పునర్వికాసానికి కృషిచేయడం మున్నగు కార్యక్రమాలతో పాటు ఆయా రంగాలలో పరిశోధన చేయించి, గ్రంథాలు ప్రచురించే కార్యూక్రమాన్ని కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ చేపట్తింది. ఈ పథకం కింద సంస్కృతంలోని ప్రామాణిక సంగీత, నృత్య శాస్త్ర గ్రంథాలను అనువదించజేసి ప్రచురిస్తుంది. ఇంతవరకు "సంగీత రత్నాకరం" మొదటి భాగం, "వృత్త రత్నావళి" "భావ ప్రకాశనము" అనే గ్రంథాలను కూడా ప్రచురించింది.

## విధులు
* నాటకం, నాట్యం, సంగీతం, జానపద కళలు వంటి వాటిలో శిక్షణ
* ఈ కళలలో విశేష కృషి జరుపుతున్న వారికి తగిన ప్రోత్సాహం
* ఈ కళలను పరిశోధించుటకు, కళల యొక్క ప్రచురణలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం
* ఈ కళల ద్వారా ప్రజలమధ్య సత్సంబంధాలు ఏర్పరచడం

## కార్యక్రమాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అధ్వర్యంలో 1975 ఏప్రిల్ 12న రాక్షననాం ఉగాది నుండి వారం రోజుల పాటు ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు జరిగాయి. ఈ సభలను అప్పటి ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంకళరావు, విద్యాశాఖామంత్రి మండలి వెంకట కృష్ణంరావు గార్లు అధ్యక్ష, నిర్వాహాధ్యక్షులుగా ఒక సంఘం ఏర్పడింది. ఈ సంఘం ప్రపంచ మహాసభలకు నాందిగా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని పలు ప్రదేశాలలోనూ, ఢిల్లీలోను సంగీత, నాటక, నృత్య, జానపద కళోత్సవాలను నిర్వహించే బాధ్యతను, ఆయ రంగాలకు సంబంధించిన పుస్తకాలను ప్రచురించే బాధ్యతను సంగీత నాటక అకాడమీకి అప్పగించడం జరిగింది. అందులో భాగంగా విజయవాడలో నాటకోత్సవాన్ని, అనంతపురంలో వీధినాటకం సదస్సును, నిజామాబాదులో నృత్యోత్సవాన్ని, తిరుపతిలో సంగీతోత్సవాన్ని, ఢిల్లీలో ఆంధ్రప్రదేశ్ జానపద, నాటక కళోత్సవాన్ని ఈ అకాడమీ నిర్వహించింది. ఈ సందర్భంగా సంగీత, నృత్య, నాటక, చలన చిత్రాలకు సంబంధించిన గ్రంథాలను ప్రచురించింది. వాటిలో "మన వాగ్గేయకారులు తొలి సంకీర్తన కవులు" అనే గ్రంథం ఒకటి.

## ఇంకా చూడండి
* కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ
* కర్ణాటక సంగీత నృత్య అకాడమీ

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీలు
దద్ధ్యోదనం

thumb|దద్ధ్యోదనం
**దద్ధ్యోదనం** పెరుగు, అన్నంతో చేసే రుచికరమైన ఆహారం. దీనిని వాడుకలో **దద్ధోజనం** అనడం కూడా కద్దు.

## కావలసిన పదార్ధాలు
*బియ్యం - పావుకిలో
*పెరుగు - అరలీటరు
*పాలు - అరలీటరు
*పచ్చిమిరపకాయలు - తగినన్ని
*అల్లం - కొంచెం
*కొత్తిమిర - కట్ట
*కరివేపాకు - గుప్పెడు
*నెయ్యి - చిన్న గిన్నెడు
*పోపు సామానులు
*జీడిపప్పు
*పసుపు - చిటికెడు

## తయారుచేయు విధానం
* బియ్యం శుభ్రంగా బాగుచేసి, చక్కగా కడిగి, తరువాత 'అత్తెసరు' పెట్టాలి. అత్తెసరంటే గిన్నెలో బియ్యంపోసి తగినంత నీరు (అంటే వార్చకుండా అన్నం ఉడికేపాటి నీరు) పొయ్యాలి. 
* ఇలా ఉడికిన అన్నాన్ని ఒక కళాయి పళ్ళెంలోకి తిరగబోసుకుని తగినంత ఉప్పు, పసుపు వేసి బాగా కలపాలి. ఆ అన్నం బాగా చల్లారేటట్లు విడిగా ఆరనివ్వాలి.
* పాలు రెండు పొంగులు రానిచ్చి దించి, చల్లారనివ్వాలి. ఈ చల్లారిన పాలు పెరుగులో పోసెయ్యాలి.
* పచ్చి మిరపకాయలు, అల్లం సన్నగ తరిగి ముక్కలుచేసి ఉంచుకోవాలి.
* ఒక గిన్నెలో గాని, బూరెల మూకుడులో గాని నెయ్యివేసి, నెయ్యి మరిగాక జీడిపప్పు, రెండు ఎండు మిరపకాయలు, కాస్త మినప పప్పు వెయ్యాలి. ఈ రెండు కాస్త ఎర్రబడ్డాక, రెండు మెంతిగింజలు, కాసిని ఆవాలు, జీలకర్ర, ఇంగువ పొడుం వేసి చిటపటలాడాక, పచ్చిమిరప, అల్లం ముక్కలువేసి, కరివేపాకు దూసివేసి కాస్త వేగాక పోపుగిన్నెకిందికి దింపి ఆ పోపుని పాలు, పెరుగు పోసి బాగా కలపాలి. 
* పాలు, అన్నం బాగా చల్లారిన తరువాత బాగా చేతితో నాలుగువైపులా కలిసేటట్లు కలపండి.
* చివరికి కొత్తిమిర తుంచి వేయండి.

## చిట్కాలు
* అన్నం వేడిగా ఉండగా కలిపినా, వేడిపాలలో పెరుగు కలిపినా పెరుగు విరిగిపోతుంది.

వర్గం:వంటలు
వర్గం:పిండి వంటలు
అష్టభాషలు

thumb|సా.శ. 3-4 శతాబ్దానికి చెందిన సూర్యప్రజ్ఞాప్తిసూత్ర, జైన ప్రాకృత భాషలో వ్రాయబడింది
తెలుగు కవులు ప్రాకృత భాషలలో పాండిత్యము సంపాదించిన వెనుక, అష్టభాషలనునవి ప్రచారములోనికి వచ్చినవి. నన్నయ కాలమునగాని, తిక్కన కాలమునగాని ఉభయభాలనియేకాని, అష్టభాషలను వ్యవహాలము లేదు. సా.శ.14వ శతాబ్దము ప్రారంభమునుండి అష్టభాషా వ్యవహారము వచ్చింది. ఇదియే చారిత్రకముగా సమంజసముగా నున్నది. ఏలయనగా ఉభయభాషలనగా సంస్కృతము, తెలుగు అనునవి రెండు. వీనితో గూడ, ప్రాకృత్ర భాషాభేదము లాంటివి చేర్చి అష్టభాష లని లాక్షణికుల మతము. అప్పకవి వాటిని ఈ క్రింది విధంగా విభజించాడు:

# సంస్కృతము
# ప్రాకృతము
# శౌరసేని 
# మాగది
# పైశాచిక
# చూళిక
# అపభ్రంశము
# ఆంధ్రము

ప్రాచీనకవులలో భాస్కర రామాయణము రచయితలలో ఒకరు భాస్కర కవిపుత్రుడును అగు మల్లికార్జున భట్ట గద్యలో "శ్రీమ దష్టభాషా కవిమిత్ర కుల పవిత్ర భాస్కర సత్కవిపుత్ర మల్లికార్జున భట్ట ప్రణీతంబైన" అని వ్రాసియున్నాడు. అట్లే వెన్నెలకంటి అన్నయను తన షోడశ కుమార చరిత్రమున "అష్టభాషల మధు రాశు విస్తర చిత్ర కవితం " అని వ్రాసియున్నాడు.

సా.శ. 1656 సం.న అప్పకవి పైవిభాగము చెప్పియున్నను అంతకుముందీ ప్రాకృత భాషాభేధములలో భేదమున్నట్లు తెలియుచున్నది. సా.శ.1537లో తాళ్ళపాక అన్నమయ్య మనుమడు చినతిరుమలాచార్యుడు అష్టభాషా దండకము అనునొక దండకము ఎనిమిది భాషలలో రచించి యున్నాడు. అందున్న భాషలు:

# సంస్కృతము
# ప్రాకృతము
# శౌరసేని 
# మాగది
# పైశాచిక
# ప్రాచీ
# అవంతీ
# సార్వదేశీ భాష-లేక నాగరభాష

దక్షిణాంధ్ర వాజ్మయమున వెలసిన సాహిత్యములో ప్రాకృతభాషా ప్రసక్తి యున్నది. సా.శ.1614-1633 వరకు తంజావూరిని పాలించిన రఘునాధనాయకుని కాలమున-అష్టభాషలలో సమస్యాపురాణము జరిగినట్లు యజ్ఞనారాయణ దీక్షితుడు సాహిత్యరత్నాకరము 11వర్గ 34వశ్లోకములో చెప్పియున్నాడు.ఆయన ఇచ్చిన అష్టభాషలు అప్పకవి ఇచ్చినవాటితో సరిపోవుచున్నవి. రఘునాధనాయకుని కాలమున మధురవాణి ప్రాకృతభాషా కవయిత్రి అని తెలియుచున్నది.

## అప్పకవి ఇచ్చిన పలు అష్టభాషా ఉదాహరణములు

### పైభాషలు వ్యవహారమునున్న ప్రదేశములు

*ప్రాకృతము-మహారాష్ట్రదేశము
*శారసేని-శురసేన -మధురా ప్రాంతము
*మాగది- మగధ-బీహారు ప్రాంతము
*పైశాచి- పాండ్యకేకయ
*చూళిక- గాంధార, నేపాల, కుంతల
*అపభ్రంశము- ఆభీరదేశము

పైశాచిభాష పైదేశములందే కాక బాహ్లిక, సహ్య, సుదేష్ణ, భోట, హైవ, కన్నోజ దేశములందు వయాప్తిచెందినది. (అప్పకవీయము).

## మూలము
* 1966 భారతి మాస పత్రిక వ్యాసము అష్టభాషలు-శ్రీ నిడదవోలు వెంకటరావు

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
నవనాడులు

thumb|వివిధ రకాల నాడులు
నాడీమండలంలో గల నాడులు, వాటి అధిదేవతలు.

# ఇడనాడి (కుడిభాగం, శివుడు)
# పింగళనాడి (ఎడమభాగమ్, విష్ణువు)
# సుఘమ్ననాడి (మధ్యమస్థానం, బ్రహ్మ)
# గాంధారనాడి (కుడి నేత్రస్థానం, ఇంద్రుడు)
# హస్తినీనాడి (జిహ్వాస్థానం, వరుణుడు)
# పుషానాడి (కుడికర్ణము, దిగ్దేవత)
# జయస్వినీనాడి (ఎడమకర్ణము, పద్యోద్భవుడు)
# అలంబసనాడి (లింగస్థానము, వాయువు)
# కుహనాడి (గుదస్థానము, భూమి)

## దశనాడీ చక్రము
(నవనాడులు + శంఖిని = దశనాడులు)

## ఇవికూడా చూడండి
* కుండలిని

## బయటి లింకులు
* http://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:SakalathatvaDharpanamu.pdf/106
* బాసికము 

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
లలితకళల అకాడమీ

చిత్రలేఖనం, శిల్పం మొదలైన కళలను అభివృద్ధి పరచుటకై ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 1961లో దీనిని స్థాపించింది.
;లలితకళల అకాడమీ విదులు.
పేరొందిన శిల్పకారులను, చిత్రకారులను సత్కరించి వారిని ప్రోత్సహించడం, ఈ కళలకోసం పరిశోధన నిర్వహించడం, ఈ కళలపై అధ్యయనం చేసే వారికి వనరులు సమకూర్చడం వంటివి ఈ సంస్థ నిర్వహిస్తుంది. వివిధ లలిత కళాసంస్థల మధ్య సమన్వయం సాధించుట, శిథిలమౌతున్న అకాడమీలను పునరుద్దరించుట దీని యొక్క ఇతర బాధ్యతలు.

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీలు
అష్టాంగమార్గములు

గౌతమ బుద్ధుని భోదల సారము నుండి అష్టాంగ మార్గములను సూచించారు. అవి
thumb|250px|ధర్మ చక్రం లోని 8 ఆకులు అష్టాంగ మార్గానికి ప్రతీకలు

నాలుగు పరమ సత్యాలలో నాలుగవదైన దుఃఖ విమోచనా మార్గం అష్టాంగ మార్గం. ఆరంభ కాలపు బౌద్ధ గ్రంథాలలో (నాలుగు నికాయలలో) అష్టాంగ మార్గం సామాన్యులకు బోధించేవారు కారు. అష్టాంగ మార్గం మూడు విభాగాలుగా విభజింపబడింది. శీలము (భౌతికమైన చర్యలు), సమాధి (మనస్సును లగ్నం చేయుట, ధ్యానము), ప్రజ్ఞ (అన్నింటినీ తాత్విక దృష్టితో పరిశీలించడం)

**శీలము** - మాటల ద్వారా, చేతల ద్వారా చెడును కలుగనీయకుండడం. ఇందులో మూడు భాగాలున్నాయి:

# "సమ్యక్ వచనము" - నొప్పించకుండా, వక్రీకరించకుండా, సత్యంగా మాట్లాడడం
# "సమ్యక్ కర్మము" - హాని కలిగించే పనులు చేయకుండుట
# "సమ్యక్ జీవనము" - తనకు గాని, ఇతరులకు గాని, ప్రత్యక్షంగా కాని, పరోక్షంగా కాని కీడు కలుగకుండా జీవించడం

**సమాధి** - మనసును అదుపులోకి తెచ్చుకోవడం. ఇందులో మూడు భాగాలు ఉన్నాయి.


 "సమ్యక్ సాధన" - ప్రగతి కోసం మంచి ప్రయత్నం చేయుట
 "సమ్యక్ స్మృతి" - స్వచ్ఛమైన దృష్టితో విషయాలను స్పష్టంగా చూడగలగడం
 "సమ్యక్ సమాధి" - రాగ ద్వేషాలకు అతీతంగా మనసును స్థిరపరచుకొని సత్యాన్ని అన్వేషించడం


**ప్రజ్ఞ** - మనసును శుద్ధపరచే జ్ఞానము. ఇందులో రెండు అంగాలున్నాయి.


 "సమ్యక్ దృష్టి" - అనిపించేలాగా కాకుండా (భ్రమ పడకుండా) ఉన్నది ఉన్నట్లుగా చూడగలగడం
 "సమ్యక్ సంకల్పము" - ఆలోచించే విధానంలో మార్పు

## మూలాలు

* https://web.archive.org/web/20160621011747/http://www.maithri.com/links/articles/principleofbuddhism.htm
## ఇతర లింకులు
* నాలుగు పరమ సత్యాలు
వర్గం:బౌద్ధ మతము
వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
కూచింపూడి

**కూచింపూడి **, ఏలూరు జిల్లా, పెదవేగి మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్: 534 450.
right|thumb|తామర పూలతో నిండి వున్న చెరువు
ఈ వూరిలో కొబ్బరి, అరటి, టేకు, పామాయిల్ వంటి మెరక తోటల వ్యవసాయం అధికంగా జరుగుతుంది.

## మూలాలు
బాలల అకాడమీ

బాలల కోసం భారతదేశంలోనే మొట్టమొదటి సారిగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం బాలల అకాడమీ స్థాపించింది. పిల్లలకు సంబంధించిన సాహిత్యం, కళ, పఠనాంశాలను అభివృద్ధి పరచి బాలలకు అందుబాటులోకి తెచ్చేందుకు 1976, మార్చి నెలలో ఈ అకాడమీ స్థాపించబడింది. ఇది బాలల సాహిత్యాభివృద్ధికి చాలా కృషి చేసింది.

1976లో అప్పటి భారతరాష్ట్రపతి  ఫ్రకృద్ధీన్ ఆలీ అహమ్మద్ ప్రారంభోత్సవం చేసారు.  అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యాసాంస్కృతిక వ్యవహారాల శాఖామంత్రి  మండలి వెంకటకృష్ణారావు దానికి తొలి అధ్యక్షునిగా వ్యవహరించాడు. దీనికి కార్యదర్శిగా రేడియో అన్నయ్య న్యాయపతి రాఘవ రావు ఉన్నారు.

ఈ అకాడమీ మార్చి 1979 నుండి బాల చంద్రిక అనే బాలల బొమ్మల మాసపత్రికను ప్రచురిస్తున్నారు. ఇందులో బాలల వినోదానికి, విజ్ఞానానికి, వికాసానికి తోడ్పడే కథలు, వ్యాసాలు, గేయాలు ఉంటాయి.

## అకాడమీ కార్యకలాపాలు
* పిల్లలలోని సృజనాత్మక శక్తులను ప్రోత్సహించి వాటిని బయల్పరచడం.
*బాలలలో అంతర్గతంగా ఉన్న తెలివి తేటలను పదును పెట్టే పుస్తకాలను ప్రచురించడం.
*వారికి అంతర్జాతీయ సాంస్కృతిక సంబంధాలు నెలకొల్పడం.

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీలు
అంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ

తెలుగు సాహిత్యాన్ని తెలుగువారి సంస్కృతిని గురించిన పరిశోధనలను విస్తృతం చేసి విదేశాలలో, స్వదేశంలో ఉన్న తెలుగు భాషా ప్రియులతో సాంస్కృతిక సంబంధాలు నెలకొల్పే నిమిత్తం ఏర్పడినదే **అంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ** (ఆంగ్లం:International Telugu Institute). ఇది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంచే 1975, సెప్టెంబర్ 8 వ తేదీన ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇది హైదరాబాదులో జరిగిన మొదటి ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలో పాల్గొనిన సభ్యుల అంగీకారంతో ప్రవేశపెట్టిన తీర్మానం ఆధారంగా ప్రారంభింపబడింది. ఆ తరువాత ఇది 1985లో పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయములో ఒక విభాగంగా విలీనం అయినది., దీనికి "అంతర్జాతీయ తెలుగు కేంద్రం"గా పేరు మార్పు చేశారు. ఈ సంస్థలో మూడు విభాగములు ఉన్నాయి. అవి. (1) సమాజం, సంస్కృతి విభాగం (2) భాషలు, సాహిత్యం, అనువాదం విభాగం., (3) ప్రచురన విభాగం

## ముఖ్య లక్ష్యములు
* ప్రపంచ వ్యాప్తంగా, ఇతర రాష్ట్రములలో గల తెలుగు మాట్లాడే ప్రవాస భారతీయుల తెలుగు భాషాభిమానులు విద్య, సంస్కృతిని అభివృద్ధి చేయుటకు, తెలుగు బోధనాభ్యసన విధానాన్ని ప్రాచుర్యంలోనికి తేవటం
* తెలుగు భాష, సాహిత్యం, చరిత్ర, కళలు, సంస్కృతి, సంబంధిత రంగాలలో పరిశోధనలను నిర్వహించుట.
* తెలుగు ప్రజల జీవితం, సంస్కృతి పై ఏక విషయంపై రచనలు, పుస్తకములు, కావ్యములు, పరిశోధనా పత్రములకు సంబంధించిన పుస్తక ప్రదర్శనలు యేర్పాటు చేయుటకుబాధ్యత వహించుట.
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో గల విద్యావంతులకు పరిశోధనా తరగతులు, శిక్షణా కార్యక్రమములు నిర్వహించుట.

## ప్రచురణలు
ఈ సంస్థ జాతీయ భారతీయ భాషల సంస్థ, మైసూర్తో కలిసి భాషా పరిసరాల శిబిరములు నిర్వహించుచున్నారు. ఈ సంస్థ తెలుగు వాణి అనే మాస పత్రిక ఆంగ్లంలో, తెలుగులో ప్రచురించుచున్నారు. ఇది నాలుగు భాషలలో ప్రచురితమవుతున్నది. అవి (1) బర్మాలో తెలుగు వాణి (2) మార్షియస్ లో తెలుగు వాణి (3) పండుగలు పబ్బాలు (4) వెర్నచ్యులరైసేషన్ ఆఫ్ లిటెరసీ - తెలుగు ప్రయోగం

## ప్రసంగాలు
ఈ సంస్థ ప్రసిద్ధి చెందిన తెలుగు వ్యక్తుల జ్ఞాపకార్థం ఆవృత ప్రసంగాలను నిర్వహిస్తుంది.
* కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు జ్ఞాపకార్థం ప్రసంగం మద్రాసులో 1979 మే నెలలో జరిగింది.
* కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు జ్ఞాపకార్థం బొంబాయిలో 1979 డిసెంబరులో జరిగింది.
* రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు జ్ఞాపకార్థం కలకత్తాలో 1980 జూలైలో జరిగింది.
* సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జ్ఞాపకార్థం ఢిల్లీలో 1980 డెసెంబర్ లో జరిగింది.

## మూలాలు
*The International Telugu Institute by M.Ramappa published in 2nd World Telugu Conference 1982 Souvenir.

## బయటి లింకులు
* About International Telugu Centre at Telugu University

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్
వర్గం:తెలుగు భాషాసంస్థలు
వర్గం:తెలుగు భాష
ఆంధ్రప్రదేశ్ సైన్స్ అకాడమీ

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సైన్స్ అకాడమీ (ANDHRA PRADESH ACADEMY OF SCIENCES) ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో శాస్త్రీయ విజ్ఞానాన్ని పెంపొందించడం, దానిని ప్రజలకు అందుబాటులోకి తేవడం కోసం రాష్ట్రప్రభుత్వం సైన్స్ అకాడమీని 1963 సంవత్సరంలో స్థాపించింది. దీనిలో విశ్వవిద్యాలయ ఆచార్యులు, శాస్త్రవేత్తలు సభ్యులుగా ఉంటారు. వీరు తెలుగులో శాస్త్ర పరిశోధన గ్రంథ, పుస్తక ప్రచురణల అంశాలపై పనిచేస్తారు.

## లక్ష్యాలు
* శాస్త్రీయ విజ్ఞానాన్ని ప్రజలకు అందుబాటులోకి తేవడం
* ఉన్నత పాఠశాల స్థాయిలో సైన్స్ పాఠ్యపుస్తకాలను, పాఠ్యప్రణాలికలను ఆదునికంగా తయారు చేయడం
* వివిధ విశ్వవిద్యాలయాలలో, విద్యాలయ కేంద్రాలలో గోష్ఠులు, సెమినార్లు నిర్వహించడం
* సైన్స్ రంగంలో విశేష కృషి చేయు శాస్త్రవేత్తలను సత్కరించడం
* ఉపన్యాసాలు, సెమినార్లు, పర్యటనలు, విహారయాత్రలు, ప్రదర్శనలు, విజ్ఞాన శాస్త్రాల పుస్తకాల పంపిణీ ద్వారా ప్రజలలో శాస్త్రీయ జ్ఞానం యొక్క ప్రచారం.
* సైన్స్ మ్యూజియం స్థాపన.
* సైన్స్ పై పుస్తకాలు, పత్రికల ప్రచురణ.
* స్వచ్ఛంద విజ్ఞాన సంస్థలకు సహాయం చేయడానికి.

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీలు
ఉర్దూ అకాడమీ

**ఉర్దూ అకాడమి** 
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తెలుగుతో పాటు రెండవభాష అయిన ఉర్దూ భాష పరిరక్షణకు 1976లో ఉర్దూ అకాడమిని స్థాపించింది. ఇది ఒక స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిగల 'అటానమస్' సంస్థ. ఉర్దూ భాషాభివృద్ధి, పరిరక్షణ దీని బాధ్యతలు. తన కార్యకలాపాలను విస్తరింపజేసేందుకు విజయవాడ, కర్నూలు, నిజామాబాద్ లలో ప్రాంతీయ కేంద్రాలను నెలకొల్పింది. ప్రస్తుతం ఈ అకాడమికి రాష్ట్రప్రభుత్వం ఆర్థికసహాయం అందిస్తుంది. 
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ మైనారిటీల సంరక్షణ విభాగం దీనిని పర్యవేక్షిస్తుంది.

దీని కార్యక్రమాలు :

* ఒకటవ తరగతి నుండి ఐదవ తరగతి వరకు పాఠ్య పుస్తకాల ప్రచురణ విషయాలు పర్యవేక్షించడం
* ఉర్దూ కవిత, నాటకం, విమర్శ, పరిశోధన విషయాలపై పుస్తకాల ప్రచురణ.
* రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉర్దూ కంప్యూటరు కేంద్రాలను నడపడం.
* ఉర్దూభాష చదువుతున్న విద్యార్థులకు ఉపకారవేతనాలను అందించడం.
## చేయవలసిన పనులు
*తెలుగు అకాడమితో లేదా తెలుగు అధికారభాషా సంఘంతో కలిసి 1.తెలుగు-ఉర్దూ నిఘంటువు 2.ఉర్దూ-తెలుగు నిఘంటువు తయారు చెయ్యాలి. ఎందుకంటే మన రాష్ట్రంలో తెలుగు మొదటి అధికారభాష అయితే ఉర్దూ రెండవ అధికారభాష . పూర్తికాకుండా ఉన్న ఈ పని అకాడమి స్థాపనోద్దేశాలలో ఒకటి.
## పాదపీఠికలు
/ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఉర్దూ అకాడమి, హైదరాబాదు
 

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీలు
వర్గం:ఉర్దూ సంస్థలు
మల్లెపూవు (సినిమా)

మల్లెపూవు  1978లో విడుదలైన  తెలుగుచిత్రం. గురుదత్ హిందీ చిత్రం "ప్యాసా" (1957) ఆధారంగా తీయబడింది. ఒక గుర్తింపురాని కవి, విఫల ప్రేమ, అన్నదమ్ముల చీత్కారం, తన రచనల్ని ప్రేమించే వేశ్య, జీవించి ఉండగారాని గుర్తింపు కవి మరణం తర్వాత రావడం , ప్రజల అవకాశవాదం వీటన్నిటి సమాహారం ఈ చిత్రం. చిత్రం చక్కని పాటలతో తెలుగులో కూడా విజయవంతమయ్యింది కాని హిందీ చిత్రంలోని సమకాలీనత, నేటివిటి తెలుగుచిత్రంలో కనరాదు. ఆరుద్ర, వేటూరి చిత్రంలో కనిపించడం విశేషం.
## తారాగణం
* శోభన్ బాబు
* లక్ష్మి
* జయసుధ
* శ్రీధర్
* రావు గోపాలరావు
* గిరిబాబు
* కె.వి.చలం
* మాడా వెంకటేశ్వరరావు
* కె.విజయ
* సూర్యకళ
* విజయలక్ష్మి
* వీరభద్రరావు
* మోదుకూరి సత్యం
* పొట్టి ప్రసాద్
* మల్లికార్జునరావు
* అల్లు రామలింగయ్య (అతిథి)
* ఆరుద్ర (అతిథి)
* వేటూరి సుందరరామమూర్తి (అతిథి)
* నిర్మల (అతిథి)
* పండరీబాయి (అతిథి)
## సాంకేతికవర్గం

* ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రొడ్యూసర్: కె. ముఖర్జీ; 
* అసోసియేట్ డైరెక్టర్: ఎ. కోదండరామి రెడ్డి, డి. ప్రసాదరావు; 
* స్క్రీన్ ప్లే: వి.మధుసూధనరావు; 
* సంభాషణ: ఆచార్య ఆత్రేయ, వీటూరి
* గానం: పి. సుశీల, వాణీ జైరామ్, ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, చక్రవర్తి , కౌసల్య, వి. రామకృష్ణ దాస్
* ఆర్ట్ డైరెక్టర్: ఎస్. కృష్ణారావు; 
* డ్యాన్స్ డైరెక్టర్: N.A. తార (డ్యాన్స్ మాస్టర్), రాజు (డ్యాన్స్), శేషు
* సంగీతం: చక్రవర్తి

## పాటలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 
*  1938-1990 Telugu Movies Database

వర్గం:తెలుగు సంగీతభరితమైన సినిమాలు
వర్గం:శోభన్ బాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కె.వి.చలం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రావు గోపాలరావు నటించిన సినిమాలు
మల్లెపువ్వు (అయోమయ నివృత్తి)

* మల్లె చెట్టుకు పూచే సువాసనలీను మల్లెపువ్వు.
* మల్లెపూవు, 1978 తెలుగు సినిమా.
చామంతి (సినిమా)

**చామంతి** 1992, ఏప్రిల్,17 న విడుదలైన తెలుగు చలన చిత్రo. శ్రీ దత్తసాయి ఫిలింస్ పతాకంపై నిర్మించిన ఈ చిత్రంలో ప్రశాంత్, రోజా, పాలువాయి భానుమతి ముఖ్యపాత్రలు పోషించారు.ఈ చిత్రాన్ని దర్శకుడు ఆర్.కె.సెల్వమణి తెరకెక్కించగా,సంగీతం ఇళయరాజా సమకూర్చారు.

## కథ
## తారాగణం

* ప్రశాంత్ 
* రోజా 
* భానుమతి రామకృష్ణ 
* వాసవి 
* సత్యనారాయణ 
* రాజశేఖర్ 
* రాధారవి 
* నాజర్ 
* మన్సూర్ అలీఖాన్ 
* హేమలత 
* విజయన్ 
* రామనాధన్ 
* రవీంద్రనాథ్ 
* థమ్ 

## సాంకేతికవర్గం

* స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: ఆర్.కె.సెల్వమణి 
* సంగీతం: ఇళయరాజా
* కధ: వి.జాన్ అమృతరాజ్ 
* మాటలు: కొంపేల్ల సత్యం 
* గీత రచయుతలు: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, రాజశ్రీ, వెలిదేండ్ల శ్రీరామమూర్తి 
* నేపథ్య గానం: ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.భానుమతి, కె.ఎస్.చిత్ర,శ్రీనివాస్ 
* ఫోటోగ్రఫీ: రవియాదవ్ 
* అసోసియేట్ డైరెక్టర్: రవీంద్రబాబు 
* నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ దత్త సాయి ఫిలింస్ 
* విడుదల:1992.

## పాటలు

* కడలిలో ఒంటరిగా పోతున్నా ఆ చెలిమి కలిమి, రచన: రాజశ్రీ, గానం.ఎస్.పి . బాలసుబ్రహ్మణ్యం, వి.శ్రీనివాస్ 
* కడలే నీకు తల్లీదండ్రీ రావయ్యా అలలే నీకు బంధువులంటా, రచన: రాజశ్రీ, గానం.ఎస్ పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్.చిత్ర 
* చామంతి పువ్వే చిందులేసే చూడు సంబరాల, రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం.కె.ఎస్.చిత్ర, ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం 
* చక్కని చిక్కని చిలకా దరిచేరెను కాదా! ఓహో, రచన: రాజశ్రీ, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

*
చామంతి (అయోమయ నివృత్తి)

*చామంతి, ఒక అందమైన పువ్వు.
*చామంతి (సినిమా), 1992 తెలుగు సినిమా.
సచిన్

* సచిన్ టెండుల్కర్ - భారత క్రికెట్ ఆటగాడు, భారతరత్న పురస్కార గ్రహీత
* స‌చిన్ పైలట్ - భారత రాజకీయ నాయకుడు
* సచిన్ దేవ్ బర్మన్ - భారతీయ సంగీతజ్ఞుడు
* సచిన్ బన్సల్ - భారతీయ వ్యాపారవేత్త
ఏకాదశమంత్రములు

మంత్రములలో ఉత్తమ మంత్రములు - **ఏకాదశ మంత్రములు**.
# హ్రోం - హృదయాయనమః
# హ్రీం - శిరసేస్వాహా
# హ్రూం - శిఖాయైవ
# హ్రైం - కరబాయక్రో
# హ్రౌం - నేత్రత్రయాయివషట్
# హ్రః - అహ్రయబట్
# సద్యోజాత - తారకం
# అఘోర - కుండలాకృతి
# వామదేవ - దందకం
# తత్పురుష - అర్ధచంద్రకం
# ఈశాన్య - భిందువు

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
ఏకాదశపితరులు

పిత్రు సమానులైన వారిని పితరులు అంటారు. అటువంటి వారిలో పదనొక్కమంది

# ఉపాధ్యాయుడు లేదా గురువు
# తండ్రి
# అన్న
# ప్రభువు
# మేనమామ
# మామగారు
# అభయప్రదాత
# మాతామహుడు
# పితామహుడు
# బంధువు (ఆత్మ బంధువు లేదా దగ్గర్ వాడు) 
# తండ్రి సోదరుడు

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
ఉప్మా

**ఉప్మా** తక్కువ సమయంలో చేసుకోదగిన రుచికరమైన అల్పాహారము. ఈ ఉప్మాను బియ్యం రవ్వతో, అటుకులతో, సేమ్యాతో లేదా గోధుమ నూకతో చేసుకోవచ్చును. ఉప్పు, మావు ( రవ్వ) అను రెండు తమిళ పదాల నుంచి దీని పేరు ఉప్మావు అని వచ్చింది. దీనిని తెలుగులో ఉప్మా అని ఉప్పిండి అని కూడా పిలుస్తారు.

## కావలసిన పదార్ధాలు
*గోధుమ నూక - కప్పుడు
*నీరు - రెండు కప్పులు
*ఉప్పు - తగినంత
*పచ్చి మిరపకాయలు - తగినన్ని
*అల్లం
*కరివేపాకు
*పోపు సామానులు
## పుట్టు పూర్వోత్తరాలు
ఇంతకు పూర్వం మనవాళ్ళు ఉప్పిండి అనేమాట వాడేవాళ్ళు. ఉప్పుపిండి అన్నమాట. చక్కెర పిండిని ఉక్కెర అంటారు. బెల్లపు పిండిని ఆవిరికి ఉడకపెడితే దాన్ని పిట్టు అంటాము. పిండివంటి సన్నటి నూక (రవ్వ) తో తిరుగుబోతసామాను వగైరావేసి ఉడకబెట్టి చేసినదే ఉప్పిపిండి. ఇందులో తీపు ప్రధానం గాక ఉప్పు ప్రధానం. ఉప్పు పొంగలి, చక్కెర పొంగలి వేరే వెరేగా ఉన్నవి గదా! అట్లనే. అరవంలో ఉర్పు, ఉప్పు రెండు రూపాలలో వాడుకలో ఉన్నాయి. పిండిని వాళ్ళు మావు అంటారు. ఉప్పుపిండి వాడుక తప్పి కాల క్రమాన ఉప్పుమావు వాడుకలోకి పడింది. అదే ఉప్మావు. పల్లెటూరి వాళ్ళు ఉప్మావు అని మొదట్లో వాడేవారు. అదే ఇప్పుడు ఫ్యాషన్ గా ఇంగ్లీషు స్టయిలు సంతరించుకొని ఉప్మా అయి కూర్చొంది.
## తయారుచేయు విధానం
*బూరెల మూకుడు పొయ్యి మీద పెట్టి, నెయ్యివేసి, జీడిపప్పు దోరగా వేయించి తీసివేయాలి. ఆ నెయ్యిలోనే గోధుమనూక ఒక కప్పువేసి, వేయించిన తరువాత దానిని వేరు పళ్ళెంలోకి తీసుకోవాలి.
*బూరెల మూకుడు మళ్ళీ పొయ్యి మీద పెట్టి, పోపుకి తగిన నెయ్యివేసి మరిగాక ఆవాలు, మినప పప్పు వేసి, ఆవాలు చిటపటలాడాక జీలకర్రవేసి ఆ పైన తరిగి ఉంచుకున్న అల్లం, పచ్చి మిరపకాయ ముక్కలు, కరివేపాకు వేసి - పోపు కమ్మని వాసన వచ్చిన తరువాత రెండు కప్పుల నీరుపోసి, తగినంత ఉప్పువేయలి. 
*నీరు మరిగిన తరువాత వేయించిన గోధుమ నూకవేసి కలియబెట్టాలి. మూతపెట్టి అయిదు నిమిషాలు ఉంచాలి.
*రవ్వ మెత్తబడిన తర్వాత కిందకి దించి, వేయించిన జీడిపప్పు ఒక చెక్క నిమ్మకాయ రసం పిండి బాగా కలియబెట్టి వేరే పళ్ళెం లోకి దిమ్మరించుకోవాలి.
## ఉప్మాలో రకాలు

*టొమాటో ఉప్మా:
*సేమ్యా ఉప్మా:
*అటుకుల ఉప్మా:
*మజ్జిగ ఉప్మా:
*బొరుగుల ఉప్మా:
*సగ్గుబియ్యము ఉప్మా:
*పులుసు ఉప్మా:
*పెసరపప్పు ఉప్మా:
## చిట్కాలు
*ఉప్మాలో నెయ్యి ఎక్కువ వెయ్యకపోతే ముద్దలాగా అంటుకుంటుంది.
*ఉప్మా ఉండలు ఉండలుగా తయారుకాకుండా, నూకను నీటిలో వేసేముందు వేపుకోవాలి.
*ఉప్మాలో ఎవరికి ఇష్టమైన మసాలా దినుసులు వేపుకొని ఉడుకుతున్న నీటిలో వేసుకోవచ్చును
## చిత్రమాలిక


File:గోధుమరవ్వ ఉప్మా (2).jpg|గోధుమరవ్వ ఉప్మా
File:బొంబాయి రవ్వ ఉప్మా (2).jpg|బొంబాయి రవ్వ ఉప్మా
File:గోధుమ రవ్వ ఉప్మా (2).jpg|గోధుమ రవ్వ ఉప్మా
File:టమాట బాత్ (3).jpg|టమాట బాత్
File:టమాట బాత్.2.jpg|టమాట బాత్


## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

వర్గం:ఫలహారాలు
ద్వాదశ పుష్కరతీర్ధములు

పుష్కర తీర్థములు 12. వాటిని ద్వాదశ పుష్కర తీర్ధములు అని పిలుస్తారు.

## తీర్థములు
# గంగానదీ పుష్కరము : ఇది  ప్రతి పన్నెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరుపుకునే గంగా నది యొక్క ఒక పండుగ. బృహస్పతి మేషరాశిలో ప్రవేశించినప్పుడు గంగా పుష్కరం మొదలవుతుంది,
# నర్మదానదీ పుష్కరము : బృహస్పతి వృషభ రాశిలో నికి ప్రవేశించిన సమయం నుండి 12 రోజుల పాటు పుష్కరాన్ని జరుపుకుంటారు. పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో ఓంకారేశ్వర ఒకటి, నర్మదా నదిలో పవిత్ర స్నానం చేయడానికి ముఖ్యమైన ప్రదేశం.
# సరస్వతీనదీ పుష్కరము : మిథున రాశి (జెమిని) లోకి బృహస్పతి ప్రవేశించిన సమయం నుండి 12 రోజుల పాటు ఈ పుష్కరాన్ని జరుపుకుంటారు.
# యమునానదీ పుష్కరము
# గౌతమీనదీ పుష్కరము : ఈ పుణ్య నది యొక్క రాశి సింహరాశి. ప్రతి పన్నెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి యమునా నది పుష్కరాలు తరువాత గోదావరి పుష్కరాలు వస్తాయి. ఈ సమయంలో పుణ్యనగరి రాజమండ్రికి దేశ విదేశాల నుండి భక్త జనం పోటెత్తుతుంది. లక్షలాది భక్తులు గోదావరి నది స్నానం కోసం రాజమండ్రి వస్తారు. ఈ సమయం రాజమండ్రి నగరం ప్రతేక శోభతో విరాజిల్లుతుంది.
# కృష్ణానదీ పుష్కరము
# కావేరీనదీ పుష్కరము
# తామ్రవర్ణీనదీ పుష్కరము
# సిందునదీ పుష్కరము
# తుంగభద్రానదీ పుష్కరము
# తపతీనదీ పుష్కరము
# సరయూనదీ పుష్కరము

## మూలాలు

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు జాబితా

ఆర్ధిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి శక్తి వనరుల అభివృద్ధిపై ఆదారపడి ఉంటుంది. శక్తి వనరులలో విద్యుత్ ప్రధానపాత్ర పోషిస్తుంది. ప్రకృతి ప్రసాదించే వనరులలో బొగ్గు, పెట్రోలియం లాంటి నిక్షేపాలు కొంతకాలానికి తరగిపోయే అవకాశం ఉంది. కాని జలం ఎప్పటికీ తరగనిశక్తి వనరు.ఆనకట్టలు కట్టి జలాశయాలు ఏర్పరచి విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కొన్ని జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు ఉన్నాయి. అవి
* మాచ్ ఖండ్ జలవిద్యుత్ కేంద్రం
* తుంగభద్ర జలవిద్యుత్ కేంద్రం
*శ్రీశైలం జలవిద్యుత్ కేంద్రం
* నిజాంసాగర్ జలవిద్యుత్ కేంద్రం
* ఎగువసీలేరు జలవిద్యుత్ కేంద్రం
* దిగువసీలేరు జలవిద్యుత్ కేంద్రం
*నాగార్జునసాగర్ జలవిద్యుత్ కేంద్రం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు
వర్గం:జాబితాలు
మాచ్ ఖండ్ జలవిద్యుత్ కేంద్రం

మాచ్ ఖండ్ జలవిద్యుత్ కేంద్రం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో మొట్టమొదటిగా నిర్మించిన జలవిద్యుత్ కేంద్రం. మాచ్ ఖండ్ నదిపై ఏర్పడిన 260 మీటర్ల ఎత్తుగల డుడుమా జలపాతాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని ఈ జలవిద్యుత్ కేంద్రాన్ని నిర్మించడం జరిగింది. ఈ కేంద్రం 1955 నుండి విద్యుత్ ఉత్ప్తత్తి చేయడం ప్రారంభించింది. ఈ జల విద్యుత్ కేంద్రాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిషా ప్రభుత్వాలు 70-30 నిష్పత్తిలో ఖర్చును భరించి నిర్మించాయి. ఇక్కడ ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్ డెబ్భై శాతం ఆంధ్రప్రదేశ్ ముప్పై శాతం ఒడిషా ప్రభుత్వాలు వాడుకొంటాయి. ఇక్కడనుండి విద్యుత్ ప్రదానంగా శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, కృష్ణా, విశాఖపట్టణం, తూర్పుగోదావరి, పశ్చిమగోదావరి, గుంటూరు జిల్లాలకు సరఫరా అవుతుంది.

ఆంధ్రా - ఒడిశా రాష్ట్రాల ఉమ్మడి నిర్వహణలో ఉన్న మాచ్ ఖండ్ పవర్ ప్లాంట్​ను ఒడిశా జలవిద్యుత్ శాఖ సీఎండీ బిష్ణు పద సెట్టి సందర్శించారు. జల విద్యుత్ కేంద్రం పరిశీలించిన అనంతరం అధికారులతో సమీక్షా సమావేశం నిర్వహించారు. విద్యుత్ కేంద్రంలో అన్నీ పరిశీలించిన తరువాత సమావేశ మందిరంలో అధికారులతో బిష్ణు పద సెట్టి సమీక్షా సమావేశం నిర్వహించారు. అత్యంత పురాతన జలవిద్యుత్ కేంద్రం గురించి రేపటి తరం తెలుసుకోవడానికి ఒక **మ్యూజియం** ఏర్పాటు చేయాలని అన్నారు. ప్రాజెక్ట్ ఆధునికీకరణ నేపథ్యంలో లోయర్ మాచ్ ఖండ్, జోలపుట్ మినీ జలవిద్యుత్ కేంద్రాల నిర్మాణానికి అవకాశాలు గురించి ఇరు రాష్ట్రాల అధికారులతో చర్చలు జరుపుతామన్నారు. ప్రాజెక్ట్​లో పలు చోట్ల **పార్క్​లు** నిర్మించాలని అతను అన్నాడు.   

## చరిత్ర
హైడ్రో పవర్ ప్లాంట్ 120 మెగావాట్ల డిజైన్ సామర్థ్యం కలిగి ఉంది. ఇది 6 యూనిట్లు  (3 x 23 MW + 3 x 17 MW) ఆపరేషన్లతో నడుస్తుంది.ఈ ప్రాజెక్ట్ 1945 లో ఒరిస్సా, ఆంధ్రప్రదేశ్ మధ్య జాయింట్ వెంచర్ ప్రాజెక్టుగా స్థాపించబడింది. ఆ సమయంలో ఈ ప్రాజెక్టులో రూ .18 కోట్లు పెట్టుబడి పెట్టారు. ఒరిస్సా మొత్తం రూ .6 కోట్లు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రూ .12 కోట్లు పెట్టుబడి పెట్టింది. మొదటి యూనిట్ 1955 లో, చివరి యూనిట్ 1959 లో స్థాపించబడింది. ఈ ప్లాంటును ఆంధ్రప్రదేశ్ పవర్ జనరేషన్ కార్పొరేషన్, ఒరిస్సా హైడ్రోపవర్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ నిర్వహిస్తున్నాయి. అంతర్-రాష్ట్ర ఒప్పందం ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒరిస్సా రెండూ వరుసగా 70:30 నిష్పత్తిలో ఖర్చు శక్తిని పంచుకుంటాయి. 2008 లో రెండు రాష్ట్రాల మధ్య కుదిరిన ఒప్పందంలో,  రెండు రాష్ట్రాల మధ్య సమానంగా పంచుకోవాలని నిర్ణయించారు.  

## మూలాలు


## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ జలవిద్యుత్ కేంద్రాలు
కళ్ళద్దాలు

thumb|right|250px|ఆధునిక కళ్ళద్దాలు.

**కళ్ళద్దాలు** లేదా **కంటి అద్దాలు** (ఆంగ్లం: **Spectacles**) కంటి ముందు ధరించే అద్దాలు. ఇవి ఎక్కువగా దృష్ఠిదోషమున్న వ్యక్తులు ధరిస్తారు. కొంతమంది బయటి వాతావరణం, అతినీలలోహిత కిరణాల నుండి కళ్ళను రక్షించుకోడానికి కూడా వాడుతున్నారు.

కళ్ళద్దాల ఫ్రేములు ఎక్కువగా లోహాలతోగాని, కొమ్ముతోగాని, ప్లాస్టిక్ తోగాని తయారుచేస్తారు. అద్దాలు ముందుగా గాజుతో తయారుచేసేవారు. బరువు తక్కువగా ఉండి, పగిలి కంటికి ప్రమాదం కలిగించని కారణం చేత, ప్రస్తుతం ఇవి ప్లాస్టిక్తో చేస్తున్నారు. కొన్ని ప్లాస్టిక్ అద్దాలకు అతినీలలోహిత కిరణాలను ఆపగలిగే శక్తి ఎక్కువగా ఉంది. 
 
## రకాలు
### దృష్ఠిదోషం కోసం
ఈ కళ్ళద్దాలు కంటి యొక్క దృష్టిదోషాన్ని సవరిస్తాయి. దూరదృష్టి ఉన్నవారు పుటాకార కటకం, హ్రస్వదృష్టి ఉన్నవారు కుంభాకార కటకం ఉపయోగిస్తారు. అద్దాల శక్తిని డయాప్టర్ లలో కొలుస్తారు.

### రక్షణ కోసం
ఈ కళ్ళద్దాలు వెల్డింగ్ పనిచేసేవారు ధరిస్తారు. ఇవి వెల్డింగ్ కాంతికిరణాలు, ఎగిరే రేణువుల నుండి కళ్ళను రక్షిస్తాయి.

### ప్రత్యేకమైనవి
3 డి సినిమాలు చూడడం కోసం ఒక ప్రత్యేకమైన కళ్ళద్దాలు అవసరమౌతుంది.

### సూర్యకాంతి నుండి రక్షణ
సూర్యకాంతి నుండి రక్షణ కోసం చలువ కళ్ళద్దాలను వాడుతారు. అనేక రకాల బ్రాండ్ల కళ్ళద్దాలు లభిస్తున్నాయి. 

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Contactlenzen Confortissimo.JPG|లెన్సు
దస్త్రం:ColorContactLens.JPG|రంగుల లెన్సులు
దస్త్రం:Contact Grain.jpg|లెన్సు
దస్త్రం:Contact Lens Ayala.jpg|కాంటాక్ట్ లెన్సులు


## మూలాలు


## బయటి లింకులు
* Antique Spectacles , extensive history and pictures of spectacles.
* British Optical Association Museum, Spectacles Gallery

వర్గం:కటకాలు
వర్గం:వస్తువులు
వర్గం:ఇటలీ ఆవిష్కరణలు
ఆయుధాల జాబితా

thumb|ఒక చేతిలో గద ఇంకో చేతిలో సంజీవని పట్టుకున్న హనుమంతుడు
ఆయుధాలు చాలా రకాలుగా మానవుల చేత ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. వానిలో కొన్ని క్రింద పేర్కొనబడ్డాయి:

#బాణము
#ఖడ్గము
#తానురము (కోదండము, విల్లు)
#స్తౌమము
#చేరి
#సృగము
#శక్తి
#యష్టి
#ఖిండివాలము
#పరిఘము
#పరిస్వదము
#గద
#ప్రాసము
#ముద్గరము
#ముసలము
#శూలము
#పాశము
#చక్రము
#మునుండి
#దండము
#వజ్రము
#ఆశని
#హలము
#అరిష్టము
#క్రకచము
#కుంతము
#పరశువు (గొడ్డలి)
#శంకువు
#తోత్రము
#కుసూలము
#త్రిశూలము
#బల్లెము
#బరాటా

రాయ రఘునాథ రాజు కుమారుడైన విజయ రఘునాథ రాజు ఆనతి పై నల్ల పిచ్చయ్య కుమారుడు నవనప్ప రచించిన ఖడ్గ లక్షణ శిరోమణి అనే పేరు గల గ్రంథం లో 32 రకాల ఆయుధాలను పేర్కొనడం జరిగింది. ఆ 32 రకాల ఆయుధాల పేళ్ళు ఇలా ఉన్నాయి :

# అసి
# ముద్గరము
# ముసలము
# కోహణము
# కణియము
# కంపణి
# సిల్లు
# భల్లాతకము
# భింది
# వాలము
# కరవాలము
# కుంతము
# కోదండము
# కఠారి
# తోమరము
# పరశు
# త్రిశూలము
# వజ్రముష్టి
# గద
# ఆపుది
# అంగల
# అంతక
# వంగిణి
# చక్రము
# నబళము
# ఈటె
# ఇనుప కోల
# సెల కట్టి
# పట్టిసము
# ప్రకూర్మము
# నఖరము
# మయూరదండము
# నారసము

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
వర్గం:ఆయుధాలు
అప్సరసలు (జాబితా)

స్వర్గంలో దేవతలను నాట్యగానాలతో అలరించేందుకు నియనించబడీనవారు **అప్సరసలు**. అందంగా ఉన్నవారిని గురించి పొగడాలనుకుంటే ఎవరైనా అప్సరసలాగా ఉన్నావని అంటారు.పురాణాల ప్రకారం రాసిన గ్రంథాల ద్వారా అస్సరసలు అనే వారు దేవలోకంలో ఉన్నారని లేదా ఉండేవారని తెలుసుకుంటున్నాం.అసలు అప్సరసలు ఎంతమందో చాలామందికి తెలియకపోవచ్చు.అప్సరసలు  అనగానే గుర్తుకి వచ్చేది కేవలం ఒక నలుగురు పేర్లు మాత్రమే చెబుతారు.చాలామందికి తెలిసిన అప్సరసలు నాలుగు, ఐదు మాత్రమే.బ్రహ్మ పురాణం ప్రకారం 31 మంది అప్సరసలు ఉన్నారు. వీరిని  ఏకత్రింశతి అప్సరసలు అని అంటారు. 
అప్సరసశబ్దమునకున్న అనేక వ్యుత్పత్తులలో 'అద్భ్యః సరంతీతి అప్సరసః'-జలమునందు పుట్టినవారు అనునదొకటి.ఇది వారి పుట్టుకకు సంబంధించినది.జలముకాక మరి 13 జన్మస్థానములు బాణుని **కాదంబరి** లో అప్సరసల జన్మవృత్తాంతమును చెప్పబడెను. ఇది 1915లో వావిళ్ళ వారు అచ్చువేసిన కాదంబరి ప్రతిను అచ్చువెసినారు.పాండురంగ మహత్యమున తెనాలి రామకృష్ణుడు అప్సరసల జన్మస్థానములనిట్లు వివరించినాడు.


స్మర శశి-తటి దజ పవమా
న రవి సుధా సలిల మునిజన క్ష్మా రిష్టా
సుర మృత్యు జ్వలన జలగు
సురవేశ్యలు...

రామకృష్ణుని కంటే ముందు శ్రీనాధుడు అప్సరసల జన్మస్థానములనిట్లు చెప్పియున్నాడు.

జలజగర్భుని మానసంబు వేదంబులు
దక్షప్రజాపతి దర్పకుండు 
సౌదామినీ వల్లి చంద్రికాలోలంబు
సంతజిహ్వ జ్వాల సస్తకంబు
రవి మయూఖములు నీరవని దుగ్దాంభోది
మృత్యుదేవత నోరి మొరుగుబండ్లు
ముని కరిష్టాదేవికిని సంభవించిన 
దివ్య గంధర్వ జాతి ద్వయంబు
గారణంబులుగా బుట్టినారు పదియు
నాల్గుకోట్లప్సరసలు... శివరాత్రి మహత్యము

శ్రీనాధుడు ఈఅప్సరసల జన్మస్థానములను చెప్పుటలో కాదంబరిని పూర్తిగా అనుసరించలేదు.కాదంబరిలో చెప్పబడిన పవనమును శ్రీనాధుడు చెప్పలేదు.దాని స్థానమున దక్షప్రజాపతిని పేర్కొనినాడు.కాదంబరి పేర్కొనిన మృత్యువును శ్రీనాధుడు మృత్యుదేవత నోరి మెరుగుబండ్లుగా చిత్రించినాడు. అమృతమునకు బదులుగా శ్రీనాధుడు అమృతమునకు పుట్టినిల్లైన దుగ్దాంభోది అని చెప్పినాడు.

## అప్సరసలు పేర్లు జాబితా

#రంభ
#ఊర్వశి
#మేనక
#తిలోత్తమ
#ఘృతాచి
#సహజన్య
#నిమ్లోచ
#వామన
#మండోదరి
#సుభగ
#విశ్వాచి
#విపులానన
#భద్రాంగి
#చిత్రసేన
#ప్రమ్లోచ
#మనోహరి
#మనోమోహిని
#రామ
#చిత్రమధ్య
#శుభానన
#కేశి (సుకేశి)
#నీలకుంతల
#మన్మధోద్దపిని
#అలంబుష
#మిశ్రకేశి
#పుంజికస్థల
#క్రతుస్థల
#వలాంగి
#పరావతి
#మహారూప
#శశిరేఖ

## ఇవి కూడా చూడండి

* అప్సర - వివిధ సంస్కృతుల్లో అప్సరసలు

## మూలాలు

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
వర్గం:పురాణ పాత్రలు
వర్గం:హిందూ మతము సంబంధిత జాబితాలు
తెలుపు

thumb|right|తెల్లని హంసల జంట.
**తెలుపు** ఒక స్వచ్ఛమైన రంగు. ఇది అన్ని రంగుల సమ్మేళనం. స్వచ్ఛమైన తెల్లని పదార్ధాలు పంచదార, మంచు, ప్రత్తి, పాలు మొదలైనవి.

### కాంతి
న్యూటన్ కంటే ముందు చాలా మంది శాస్త్రవేత్తలు తెల్లని కాంతి ప్రాథమిక రంగు అనుకొనేవారు. న్యూటన్ తెల్లని కాంతిని ఒక ప్రిజమ్ ద్వారా తెల్లని కాంతిని ప్రసరింపజేసి సప్తవర్ణాలను విశ్లేషించాడు. ఒక్కొక్క రంగు కాంతి కిరణాలలో ఎటువంటి మార్పులేదు. ఈ ప్రయోగంతో తెల్లని వివిధ వర్ణాల మిశ్రమమని నిరూపించాడు.

### సంస్కృతి
thumb|తెల్లని అంబారీ ఏనుగు: 19శతాబ్దపు థాయి చిత్రకళ.
* భారతీయ సాంప్రదాయం ప్రకారం తెలుపు పవిత్రత, శాంతి, స్వచ్ఛతకు సంకేతం.
* భారతీయ వివాహంలో పెళ్ళికూతురు తెల్లని చీర కట్టుకొని, తెల్లని మల్లెపూలు జడలో తురుముకొని, తెల్లని పాలగ్లాసుతో మొదటి రాత్రి పెళ్ళికొడుకును చేరుతుంది.
* క్రిష్టియన్ వివాహంలో పెళ్ళికూతురు దుస్తులు కూడా స్వచ్ఛమైన తెలుపు రంగులో ఉంటాయి.

### పురాణాలలో
* ఇంద్రుని వాహనం ఐరావతం తెల్లని ఏనుగు.

### ఖగోళశాస్త్రంలో
[right|thumb|అమెరికా అధ్యక్షుని నివాసం. ([శ్వేత సౌధం)]]
* నక్షత్రాలలో A తరగతికి చెందినవి తెలుపు రంగులో ఉంటాయి.

### జీవ శాస్త్రము
* హంసలు స్వచ్ఛమైన తెలుపు
* ఒక విధమైన నెమలి తెలుపు.

### రాజకీయాలు
* తెల్ల భవనం: అమెరికా రాష్ట్రపతి నివాసం.
* శ్వేత పత్రం అనగా బాగా క్లిష్టమైన సమస్య మీద అవగాహన కోసం ప్రభుత్వం విడుదల చేయు పత్రం.
* తెల్లని రిబ్బను మహిళలపై అత్యాచారాలకు వ్యతిరేకంగా జరిపే పోరాటాలకు సంకేతం.
## ఇవి కూడా చూడండి
* రంగుల పట్టిక

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:రంగులు
కలము

**కలము** (ఆంగ్లం Pen) ఒక వ్రాత పరికరము. దీనితో సిరా (Ink) ను ఉపయోగించి కాగితం మీద వ్రాస్తారు. కలముతోని సిరా ఏ రంగుదైనా వాడవచ్చును, కాని ఎక్కువగా నీలం లేదా నలుపు రంగు ఉపయోగిస్తారు.
## రకాలు
* పక్షి ఈకలు:
* లోహపు పాళీ:
* లోహపు గుండు:
* ఫౌంటెన్ పెన్
* బాల్ పెన్

## గళం విప్పే కలం
మాట్లాడే పెన్నును ఆదర్శ్‌ ప్రైవేట్‌ లిమిటెడ్‌ కంపెనీ వారు రూపొందించారు. ఈ కలాన్ని 'మల్టీమీడియా ప్రింట్‌ రీడర్‌ (ఎంపీఆర్‌)' అంటారు. పుస్తకంలోని పేజీలపై ఈ పెన్నును ఉంచితే.. పకలం ఉచ్ఛరిస్తుంది. అంధులు, మానసిక వికలాంగులు, నిరక్షరాస్యులకు ఈ పెన్ను మంచి ఉపకరణం. కలం వెల రూ. 7 వేలు (ఈనాడు 31.1.2010)

## మూలాలు
* Fischer, Steven R., A History of Writing, London: Reaktion, 2001, 352 p., ISBN 1861891016
## బయటి లింకులు
* కలం చరిత్ర

వర్గం:గృహోపకరణాలు
వర్గం:అభ్యసన
వర్గం:పాఠశాల
వర్గం:కార్యాలయ సామాగ్రి
వర్గం:పెన్నులు
నంగివాండ్లపల్లి

**నంగివాండ్లపల్లి** అనంతపురం జిల్లా తలుపుల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన తలుపులకు 1.5 కిలోమీటర్ల దూరాన ఉంది.ఈ గ్రామం కుటుంబ విలువలుకు ప్రతీక. దీనికి సమీపంలో "ఓబులెశ్వర స్వామి" కొండలో ఓబులెశ్వర స్వామి (నరసింహ స్వామి) వెలసి ఉన్నాడు.ఈ గ్రామంలో ప్రతి ఏటా మలకల ఫౌర్నమి ఘణంగా జరుగును. జనాభా సుమారు 300.ఈ ఊరు ఆహ్లద వాతావరణం నడుమ, పచ్ఛని చెట్ల నడుమ వున్నది (జామ, మామిడి తోపుల చెంతన). ఈ వూరి ప్రజల జీవనాదారము వ్యవసాయము, పాలు విక్రయించడము. ఇక్కడ ప్రధానంగా వేరుశెనగ పంట. ఒకప్పుడు పట్టు పురుగుల పెంపకం ప్రతి ఒక్కరి ఇంట్లో ఉండేది. వర్షాభావం వల్ల అది మరుగున పడిపోయింది, ఈ గ్రామానికి 7 కి.మీ దూరాన "తిమ్మమ్మ మర్రిమాను" (తిమ్మమ్మ దేవాలయం) అను మర్రిమాను (లో అతి పెద్ద మర్రిమాను Guinness book of Record) సుమారు 7 ఎకరములు విస్తీర్ణమందు వెలసివుంది. ఈ గ్రామానికి సుమారు 70 కి.మీ. దూరాన పవిత్ర పుణ్య స్థలం "పుట్టపర్తి" వెలసివుంది. 
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తలుపుల మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
వెంకటేష్

* దగ్గుబాటి వెంకటేష్ - ప్రముఖ సినిమా నటుడు.
* వెంకటేష్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ - సురేష్ ప్రొడక్షన్స్
*జి.కె.వెంకటేష్ - ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు
*మార్తాండ్ కె. వెంకటేష్ - తెలుగు సినిమా ఎడిటర్
*మేకల వెంకటేష్ - రంగారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు
*అక్షయ్ వెంకటేష్ - భారతీయ గణితశాస్త్రజ్ఞుడు 
*విఠల్ వెంకటేష్ కామత్ - భారతీయ వ్యాపారస్తుడు, విద్యావేత్త
*నేతకాని వెంకటేష్ -  తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు
ధ్యాన్ చంద్

**ధ్యాన్ చంద్** (1905, ఆగస్టు 29&nbsp;– 1979, డిసెంబరు 3) ఒక సుప్రసిద్ధ భారతీయ హాకీ ఆటగాడు. హాకీ క్రీడలో ప్రపంచ అత్యుత్తమ క్రీడాకారుల్లో ఒకడు. గోల్స్ చేయడంలో మంచి ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. భారతదేశానికి హాకీలో స్వర్ణయుగంగా పరిగణించదగిన 1928, 1932, 1936 ఒలంపిక్ క్రీడల్లో వరుసగా బంగారు పతకాలు సాధించి పెట్టాడు. ఒకసారి తను గోల్  వేసిన తరువాత అది పడకపోతే తను  గోల్ వేసిన విధానం  చూసి గోల్పోస్ట్  కొలతలు  సరిచూడవలసిందిగా అంపైర్ ను కోరగా అది సరియైన గుర్తింపుగా అందరి మన్ననలు పొందారు. తద్వారా ఆయనకి ఆటమీద గల అభిమానం తెలియజేస్తుంది.

ధ్యాన్ చంద్ పేరు మీద భారత ప్రభుత్వం భారత అత్యున్నత క్రీడా అవార్డు "మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న" గా ప్రకటించింది.

## బాల్యం
ధ్యాన్ చంద్ 1905 ఆగస్టు 29 న అలహాబాదులో ఒక *బైస్ రాజపుత్ర* కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తల్లిదండ్రులు శారద సింగ్, సమేశ్వర్ దత్ సింగ్ బైస్. తండ్రి బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలో పనిచేసేవాడు. అక్కడ ఆయన ఆర్మీ తరఫున హాకీ ఆడేవాడు. ధ్యాన్ చంద్ కి మూల్ సింగ్, రూప్ సింగ్ అనే ఇద్దరు సోదరులు ఉండేవారు. రూప్ సింగ్ కూడా హాకీ క్రీడాకారుడే. తండ్రి ఉద్యోగరీత్యా పలు ప్రాంతాలకు బదిలీ అవుతూ ఉండటం వల్ల వీరి కుటుంబం అనేక ప్రాంతాలలో నివాసం ఉన్నారు. ధ్యాన్ చంద్ కేవలం ఆరు సంవత్సరాలు మాత్రమే బడిలో చదివాడు. చివరికి వీరి కుటుంబం ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఝాన్సీలో స్థిరపడింది.

ధ్యాన్ చంద్ ఆలీఘర్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయంలో చదివాడు. తర్వాత 1932 లో గ్వాలియర్ లోని విక్టోరియా కళాశాల నుంచి పట్టభద్రుడయ్యాడు. తండ్రి మిలిటరీ సేవకుగాను వారికి ఒక ఇంటిస్థలం లభించింది.
బాల్యంలో ఆటల వైపు అంతగా ఆసక్తి చూపేవాడు కాదుకానీ కుస్తీలో మాత్రం పాల్గొనేవాడు. ఈయన ఆర్మీలో చేరక ముందు వరకు పెద్దగా హాకీ ఆడింది లేదని చెప్పాడు. అప్పుడప్పుడు మాత్రం ఝాన్సీలో తన స్నేహితులతో కలిసి సరదాగా ఆటలు ఆడేవాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1905 జననాలు
వర్గం:1979 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ హాకీ క్రీడాకారులు
వర్గం:1928 సమ్మర్ ఒలంపిక్స్ లోని ఫీల్డ్ హాకీ ఆటగాళ్ళు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ క్రీడాకారులు
వర్గం:అలహాబాద్ వ్యక్తులు
వర్గం:భారత తపాలా బిళ్ళపై ఉన్న ప్రముఖులు

వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు
నవంబర్ 2007

నవంబర్ 5: భారత్, పాకిస్తాన్ ల మధ్య జరిగిన ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ ట్రోపి మొదటి ఒక రోజు పరిమిత ఓవరుల క్రికెట్ మ్యాచ్ ను భారత్ 5 వికెట్ల తేడాతో గెలుచుకుంది. మెదట బ్యాటింగ్ చేసిన పాకిస్తాన్ 50 ఒవరులలో 7 వికెట్లు కొల్పోయి 239 పరుగులు చేసింది. అందరికంటే ఎక్కువగా మహామ్మద్ యూసఫ్ 89 బంతులు ఆడి 83, నజీర్ 50 పరుగులు చేసారు. సచిన్ ఆప్రీది, మాలిక్ వికెట్ లను తీసుకొగా, హరభజన్, కార్తీక్ చాలా పొదుపుగా బంతులు వేశారు.

భారత్ 240 పరుగుల విజయ లక్ష్యాన్ని 47 ఒవరులలో 5 వికెట్ల్ కొల్పొయి సాధించింది. మ్యాన్ ఆప్ ద మ్యాచ్ ధొని 63 పరుగులు చేయగా, యువరాజ్ సింగ్ 59, గంభీర్ 44 పరుగులు చేసారు.

నవంబర్ 11: భారత్, పాకిస్తాన్ ల మధ్య జరిగిన ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ ట్రొపి మూడవ ఒక రోజు పరిమిత ఓవరుల క్రికెట్ మ్యచ్ లో భారత్ 46 పరుగుల తేడాతో విజయం సాధించింది.

నవంబర్ 15: భారత్, పాకిస్తాన్ ల మధ్య జరిగిన ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ ట్రొపి నాల్గవ ఒక రోజు పరిమిత ఓవర్ల క్రికెట్ మ్యచ్ లో భారత్ 6 వెకెట్ల తేడాతో విజయం సాధించి సీరిస్ కైవసం చేసుకుంది. మ్యాన్ ఆప్ ది మ్యాచ్ గా 97 పరుగులు చేసిన సచిన్ తెండుల్కర్ ఎంపైకయ్యారు. వన్డేలలో 200 వ వికెట్టును జహీర్ ఖాన్, 100 వ వికెట్టును గంగూలీ సాధించి ఈ మ్యాచ్ లో తమతమ మైలురాళ్ళను దాటినారు. కెప్టెన్ గా మహేంద్ర సింగ్ ధోనికి ఈది తొలి సీరీస్ విజయం.

నవంబర్ 26: భారత్, పాకిస్తాన్ ల మధ్య జరిగిన ఐదురోజుల క్రికెట్ మ్యాచ్ లో భారత్ ఒక రోజు మిగిలి ఉండగానే ఘన విజయం సాధించింది. మ్యాన్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్ గా అనిల్ కుంబ్లే ఎంపికయ్యాడు.

వర్గం:వర్తమాన ఘటనలు 2007
వర్గం:2007
విచిత్రవీర్యుడు

thumb|విచిత్ర వీర్యుడు వంశక్రమం
**విచిత్ర వీర్యుడు** భారతీయ మత గ్రంథాలలో ఒక రాజు. మహాభారతం ప్రకారం అతను శంతన మహారాజు, సత్యవతిలకు చిన్నకుమారునిగా జన్మించాడు. అతని కుమారులు దృతరాష్ట్రుడు, పాండురాజు . అతని మనుమలు కౌరవులు, పాండవులు. అతని భార్యలు అంబిక, అంబాలిక లు.

## అతని స్వల్ప పాలన
విచిత్రవీర్యునికి చిత్రాంగదుడు అనే అన్నయ్య ఉన్నాడు. వీరు శంతన మహారాజు రెండవ భార్య సత్యవతి కుమారులైనందున, శంతన మహారాజు మొదటి భార్య కుమారుడైన భీష్మునికి సోదరులవుతారు. శంతన మహారాజు మరణం తరువాత రాజ్యాన్ని పాలించడానికి భీష్ముడు చిత్రాంగదుడిని కురు రాజ్య సింహాసనంపై ఉంచాడు. అతను ఒక శక్తివంతమైన యోధుడు అయినప్పటికీ గంధర్వుల రాజుతో జరిగిన యుద్ధంలో మరణించాడు. ఆ తరువాత భీష్ముడు బాలునిగా ఉన్న విచిత్ర వీర్యునికి రాజ్య పట్టాభిషేకం చేసాడు.

యుక్త వయసుకు వచ్చిన తరువాత భీష్ముడు అతనికి కాశీ రాజు అందమైన కుమార్తెలైన అంబిక, అంబాలికలనిచ్చి వివాహం చేసాడు. విచిత్రవీర్యుడు తన భార్యలనెంతో ప్రేమించి, ఆరాధించేవాడు. కానీ ఏడు సంవత్సరాల తరువాత అతను అనారోగ్యంతో బాధపడ్డాడు. అతని స్నేహితులు, వైద్యులు ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ అతనికి నయం కాలేదు. అతని సోదరుడు చిత్రాంగదుని మాదిరిగా అతను సంతానం లేకుండా మరణించాడు. భరతవంశం వారసులను కోల్పోయిన తరుణంలో సత్యవతి భరతవంశ పునరుద్ధరణ కొరకు తన పుత్రుడైన వ్యాసుని మనన మంత్రం చే తన వద్దకు రప్పించింది. భరతవంశాన్ని నిలపమని వ్యాసునికి ఆదేశించింది. తల్లి ఆదేశాన్ననుసరించి వ్యాసుడు అంబికకు దృతరాష్ట్రుని, అంబాలికకు పాండురాజుని, దాశీకు విదురుని ప్రసాదించి తిరిగి తపోవనానికి వెళతాడు.
## సాహిత్యంలో
* *Vicitravirya* in: M.M.S. Shastri Chitrao, *Bharatavarshiya Prachin Charitrakosha* (Dictionary of Ancient Indian Biography, in Hindi), Pune 1964, p.841
* J.A.B. van Buitenen, *Mahabharata*, vol. 1, Chicago 1973
## మూలాలు

## బాహ్యలంకెలు
* Persons and Stories from Mahabharata

వర్గం:మహాభారతంలోని పాత్రలు
ఫాల్గుణ బహుళ త్రయోదశి

**ఫాల్గుణ బహుళ త్రయోదశి** అనగా ఫాల్గుణమాసములో కృష్ణ పక్షములో త్రయోదశి తిథి కలిగిన 28వ రోజు.

## సంఘటనలు

## జననాలు
* సా.శ.1894 విజయ : ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావు - ఒద్దిరాజు సోదరులలో చిన్నవాడు. (మ.1973)
* సా.శ.1928 ప్రభవ : ఉషశ్రీ - తెలుగు కవి.

## మరణాలు

* తెలుగు సంవత్సరం పేరు : ప్రముఖ వ్యక్తి పేరు, వివరాలు లింకులతో సహా.

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:ఫాల్గుణమాసము
వేణువు

thumb|పిల్లనగ్రోవి. మొరవపల్లిలో తీసిన చిత్రము|alt=
**వేణువు**, **మురళి** లేదా **పిల్లనగ్రోవి** ఒకరకమైన సంగీత వాయిద్యము. ఇంగ్లీషులో దీన్ని ఫ్లూట్ అంటారు. ఇది కర్ణాటక, హిందూస్థానీ సంగీతాలలో ఉపయోగించే వాద్యపరికరం. బాగా ఆరబెట్టిన వెదురుతో తయారు చేస్తారు. ఊదేందుకు పీకలాంటివి ఉండని వాద్యపరికరం ఇది. ఈ వెదురు గొట్టాన్ని ఒకవైపు తేరిచి మరొక వైపు మూసి ఉంచుతారు. పై బాగాన గాలి ఊదేందుకు రంధ్రం ఉంటుంది. ఈ రంధ్రంతో పాటు స్వరాల మార్పుకొరకు, వేళ్ళతో మూసి తెరిచేందుకు కొన్నిట్లో మూడు మరికొన్నిట్లో ఎనిమిది రంద్రాలు కలిగి ఉంటాయి.

## భారతీయ వేణువు
thumb|500px|center|పిల్లన గ్రోవి
[thumb|ఆలయ రథంపై వేణువుతో ఉన్న కృష్ణుడి శిల్పం. సుచీంద్రం, [తమిళనాడు.]]
భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో వెదురు వేణువు ఒక ముఖ్యమైన పరికరం. ఇది పాశ్చాత్య వేణువు కంటే భిన్నంగా, స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. శ్రీకృష్ణుడిని సాంప్రదాయకంగా వేణుగాన లోలుడని అంటారు. పాశ్చాత్య వేణువులతో పోలిస్తే భారతీయ వేణువులు చాలా సరళమైనవి. అవి వెదురుతో తయారవుతాయి. వాటిని ట్యూణు చేసేందుకు చెవులేమీ ఉండవు. 
భారతీయ వేణువులలో రెండు ప్రధాన రకాలు ప్రస్తుతం ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. మొదటిది, బాస్సురి. దీనిలో వేళ్ళ కోసం 6 రంధ్రాలు, ఒక ఊదే రంధ్రం ఉంటాయి. దీనిని ప్రధానంగా ఉత్తర భారతదేశంలోని హిందూస్థానీ సంగీతంలో ఉపయోగిస్తారు. రెండవది, వేణువు లేదా పిల్లనగ్రోవి. దీనికి ఎనిమిది వేళ్ళ రంధ్రాలుంటాయి. దక్షిణ భారతదేశంలోని కర్ణాటక సంగీతంలో ప్రధానంగా దీన్ని వాయిస్తారు. ప్రస్తుతం, క్రాస్-ఫింగరింగ్ టెక్నిక్‌తో ఎనిమిది రంధ్రాల వేణువు కర్ణాటక ఫ్లూటిస్టులలో చాలా సాధారణం. దీనికి ముందు, దక్షిణ భారత వేణువుకు ఏడు రంధ్రాలు మాత్రమే ఉండేవి. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పల్లడం శైలికి చెందిన శరభశాస్త్రి అభివృద్ధి చేసిన వేళ్ళ రంధ్రాల ప్రమాణంతో ఇవి ఉంటాయి 
వేణువు వెలువరించే శబ్ద నాణ్యత దానిని తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే వెదురుపై కొంతవరకు ఆధారపడి ఉంటుంది. దక్షిణ భారతదేశంలోని నాగర్‌కోయిల్ ప్రాంతంలో ఉత్తమ వెదురు పెరుగుతుంది.  
భారతీయ నాట్య శాస్త్ర శరణ చతుష్టాయ్ ఆధారంగా, అవినాష్ బాలకృష్ణ పట్వర్ధన్ 1998 లో భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో ప్రస్తుతం ఉన్న పది 'థాట్స్' కోసం కచ్చితంగా ట్యూన్ చేసిన వేణువులను ఉత్పత్తి చేసే పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశాడు. వేణువును తెలుగులో పిల్లనగ్రోవి అని కూడా అంటారు. గుజరాతీలో పావో అని అంటారు.  కొంతమంది ఒకేసారి రెండు వేణువులను (జోడియో పావో) వాయిస్తారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* జయప్రద రామమూర్తి
* జోగవజ్జుల దత్తాత్రేయులు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:భారతీయ వాద్యపరికరాలు
వర్గం:భారతీయ సంగీతం
ప్రభవ

ప్రభవ  తెలుగు సంవత్సరాలలో  మొదటి సంవత్సరం. ఇది ప్రతీ 60 సంవత్సరాలకొకసారి పునరావృతం అవుతుంది. దీనికి ముందున్న సంవత్సరం అక్షయ, తర్వాత సంవత్సరం విభవ. ప్రభవించునది అంటే పుట్టుక.యజ్ఞములు విరివిగా జరుగుతాయి. అని అర్థం. ఈ సంవత్సరం చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి తో ప్రారంభమై ఫాల్గుణ బహుళ అమావాస్య తో పూర్తవుతుంది. 

సా.శ. 1927-1928, 1987-1988లో వచ్చిన తెలుగు సంవత్సరానికి **ప్రభవ** అని పేరు. 

1987 : ప్రభవ నామ సంవత్సరం 30 మార్చి 1987 సోమవారం ఉగాది నాడు చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి తో  ప్రారంభమై  18 మార్చి 1988 శుక్రవారం విభవ నామ సంవత్సరం ఉగాదికి ముందు గల ఫాల్గుణ బహుళ అమావాస్య వరకు ఉంది.

## తెలుగు సంవత్సరాలు
**తెలుగు సంవత్సరం** అనగా భారతదేశంలోని  ఆంధ్రప్రదేశ్ , తెలంగాణ , యానాం ప్రాంతాలలో  తెలుగు మాట్లాడే ప్రజల క్యాలెండర్ సంవత్సరం**.** ప్రభవ నుండి అక్షయ వరకు మొత్తం 60 సంవత్సరాలు.

ప్రతి యుగానికి ( యుగం ) 60 సంవత్సరాల చక్రం ఉంటుంది. ఉగాది సంవత్సరంలోని ప్రతి సంవత్సరం జ్యోతిషశాస్త్ర ప్రభావాలు,  సంవత్సరం పేరు ఆధారంగా పంచాంగంలో (ఖగోళ క్యాలెండర్) ఒక నిర్దిష్ట పేరు ఉంటుంది ; ఇది ఆ సంవత్సరం మొత్తం లక్షణాన్ని సూచిస్తుంది.  క్యాలెండర్‌లో 60 సంవత్సరాల పేర్లు ఉన్నాయి.  ప్రతి 60 సంవత్సరాలకు, ఒక నామ చక్రం పూర్తవుతుంది,  తదుపరి సర్వమానవ చక్రంలో పునరావృతమవుతుంది. 

## వివిధ సంవత్సరాలలో ప్రభవ

right|thumb|100px|ఉషశ్రీ
right|thumb|100px|ఇంద్రగంటి హనుమచ్చాస్త్రి
## సంఘటనలు
* సా.శ.1927 - జయంతి (పత్రిక) ప్రచురణ ప్రారంభమైనది.

## జననాలు
* సా.శ. 1806 : పరవస్తు చిన్నయసూరి
* సా.శ.1927 జ్యేష్ఠ బహుళ త్రయోదశి : చింతలపాటి నరసింహదీక్షితశర్మ - అవధాని, ఆశుకవి, గ్రంథ రచయిత. 
* సా.శ.1928 ఫాల్గుణ బహుళ త్రయోదశి : ఉషశ్రీ, తెలుగు కవి.
* సా.శ.1987 శ్రావణ శుద్ధ ఏకాదశి : బులుసు అపర్ణ - మహిళా శతావధాని. 

## మరణాలు
* క్రీ. శ. 1927 : భాద్రపద బహుళ ద్వాదశి : ముడుంబ నృసింహాచార్యులు - ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర కవి.
* క్రీ. శ. 1987: కార్తీక బహుళ అష్టమి : ఇంద్రగంటి హనుమచ్ఛాస్త్రి - ప్రముఖ రచయిత.

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సంవత్సరాలు
అశ్వత్థామ

**అశ్వత్థామ** మహాభారతంలో ద్రోణుని కుమారుడు. ఇతని తల్లి కృపి. ఇతడు మరణము లేని చిరంజీవి. ద్రోణాచార్యునికి కడు ప్రియమైనవాడు. కురుక్షేత్ర సంగ్రామం చివరిలో కౌరవుల పక్షాన మిగిలిన ముగ్గురిలో ఒకడు. తన కుమారుడు మరణించాడన్న వదంతులకు కుంగిపోయిన ద్రోణుడు అస్త్ర సన్యాసం చేసి దృష్టద్యుమ్నుని చేతిలో మరణం పాలైనాడు. కక్షతో రగిలిపోయిన అశ్వథ్థామ చనిపోతున్న తండ్రి దగ్గర యుద్ధానంతరం ఎలాగైనా దృష్టద్యుమ్నుని చంపేటట్లు అనుమతి తీసుకున్నాడు.

ఇతడు సప్తచిరంజీవులలో ఒకడు.  సప్తచిరంజీవులు. వీరు.....  1. అశ్వత్థామ, 2. బలిచక్రవర్తి.  3. వ్వాసమహర్షి.  4.  హనుమంతుడు.  5. విభీషణుడు.  6. కృపాచార్యుడు.  7.  పరశురాముడు.

మహాభారత యుద్ధానంతరం తాను ఎలాగైనా పాండవులను చంపుతానని అశ్వత్థామ దుర్యోధనునకు మాట ఇచ్చాడు. యుద్ధం చివరి రోజున అశ్వత్థామ గుడ్లగూబపై కాకులు పగటి పూట ఎలా దాడి చేస్తాయో, అలాగే రాత్రిపూట గుడ్లగూబలు తిరిగి ఆ కాకులపై ఎలా తిరుగుబాటు చేస్తాయో నిశితంగా పరిశీలించి పాండవులను చంపడానికి ఒక పథకం రూపొందించాడు. అశ్వత్థామ కృతవర్మ, కృపాచార్యునితో కలిసి రాత్రి వేళలో దాడి చేయడానికి పాండవుల శిబిరానికి వెళ్ళాడు. కానీ అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు ఏర్పాటు చేసిన రక్కసి వారిని అడ్డగించింది. కానీ అప్పటికే కృష్ణుడు సాత్యకితో సహా పాండవులందర్నీ గంగానదీ తీరానికి తరలించాడు.

అశ్వత్థామ తన శరీరాన్ని సమర్పించడం ద్వారా శివుణ్ణి మెప్పించి ఆ రాత్రి అతన్ని చూసిన వారు చనిపోయేలా వరం పొందాడు. అర్ధరాత్రిలో పాండవులను చంపడానికి వారి శిబిరానికి వచ్చాడు. ద్రౌపదీ పుత్రులైన ఐదుమంది ఉపపాండవులను చంపివేస్తాడు. ఇది తెలుసుకున్న పాండవులు అశ్వత్థామను వెంబడిస్తారు. అర్జునుడు అశ్వత్థామతో యుద్ధానికి తలపడతాడు. అశ్వత్థామ బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తాడు. ప్రతిగా అర్జునుడు కూడా Pasupatsharam ప్రయోగిస్తాడు. ఆ రెండూ ఢీకొంటే ప్రళయం తప్పదని భావించిన ఋషులు ఇద్దరినీ బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ఉపసంహరించుకోమంటారు. అర్జునుడు విజయవంతంగా బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ఉపసంహరించుకోగా అశ్వత్థామ అలా చేయలేక పోతాడు. కానీ ఆ బ్రహ్మాస్త్రానికి ఏదో ఒక లక్ష్యాన్ని చూపించాలి కనుక పాండవుల మీద ద్వేషంతో రగిలిపోతున్న అశ్వత్థామ పాండవ స్త్రీల గర్భాల మీదకు దారి మళ్ళిస్తాడు. వారిలో అర్జునుని కోడలు ఉత్తర కూడా ఉంది. ఆమె కడుపులో ఉన్నది. పాండవుల తర్వాత సింహాసనాన్ని అధిష్టించాల్సిన పరీక్షిత్తు. బ్రహ్మాస్త్ర ఫలితంగా పరీక్షిత్తు తల్లి గర్భంలోనే మరణిస్తాడు. కానీ కృష్ణుడు తన యోగమాయతో మృత శిశువును తిరిగి బతికిస్తాడు. అశ్వత్థామను 3 వెల సంవత్సరాలపాటు కుష్టు వ్యాధి గ్రస్థుడివి కమ్మని కృష్ణుడు శపిస్తాడు.

వర్గం:మహాభారతం
వర్గం:పురాణ పాత్రలు
తాండ్ర పాపారాయుడు

**తాండ్ర పాపారాయుడు** రాజాం సంస్థానాధీశుడు. బొబ్బిలి వెలమ రాజు గోపాలకృష్ణ రంగారావు భార్య సుప్రసిద్ధ రాణీ మల్లమ్మ ఈయన సోదరి. విజయనగర రాజు పూసపాటి విజయరామరాజు ఫ్రెంచి జనరల్ బుస్సీతో  చేతులు కలిపి బొబ్బిలి సామ్రాజ్యాన్ని ఆక్రమించేందుకు వచ్చినపుడు బొబ్బిలి కోట విదేశీయుల పాలపడకూడదని యుద్దంచేసి ప్రాణాలొడ్డిన వీరుడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*బొబ్బిలి ప్యాలెసులో తాండ్రపాపారాయుని వర్ణచిత్రం

వర్గం:విజయనగరం జిల్లా సంస్థానాధీశులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా వీర పురుషులు
రంగవల్లి (సినిమా)

రంగవల్లి 1990 సెప్టెంబరు 28న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. అష్టాక్షరి క్రియేషన్స్ బ్యానర్ పై శ్రీమతి వెంకటలక్ష్మి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు సుదర్శక భట్టాచార్య దర్శకత్వం వహించాడు. ఆచార్య ఆత్రేయ సమర్పించిన ఈ సినిమాకు జి.ఆనంద్ సంగీతాన్నందించాడు. 

## తారాగణం

* వక్కంతం వంశీ - గుడి ముందు బిచ్చగాని పాత్ర

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: సుదర్శన్ భట్టాచార్య (జె.కె.భారవి)
* సంభాషణలు : సుదర్శన్ భట్టాచార్య 
* సంగీతం: జి.ఆనంద్ 
* సమర్పణ: ఆచార్య ఆత్రేయ 
* నిర్మాత: వెంకటలక్ష్మి 
* నిర్మాణ సంస్థ: అష్టాక్షరీ క్రియేషన్స్
* విడుదల:28:09:1990.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* https://telugucineblitz.blogspot.com/2015/08/rangavalli-1990.html