బంజారా తాండ

**బంజారా తాండ వ్యవస్థ**
బంజారా,లంబాడీ,సుగాలీ కమ్యూనిటీ ప్రజలు నివసించే ప్రాంతాన్ని తాండ, తాండా,తాండో,తండా,టాండో అని వివిధ పేర్లతో పిల్చుకుంటారు. తాండ బంజారా వ్యాపారుల సముదాయమని అర్థం.
తాండ లంబాడీ గిరిజనుల విలక్షణమైన సంస్కృతిని  పెంపొందించే సమాజ సమూహము.సహజ సృష్టిని సంరక్షించే ఒక స్వతంత్ర ఆదిమ వ్యవస్థ.తమ అవసరాలను తీర్చుకోవటం కోసం,తమ దైనిక జీవన వ్యవహారాలను చూసుకోవటం కోసం బంజారా జాతి జన సముహమునే తాండ/ లేదా తాండలు అంటారు.

## తాండలోని ముఖ్యులు
ప్రాచిన కాలం నుండి నేటి ఆధునిక కాలం వరకు లంబాడి గిరిజన  సాంప్రదాయాలు, ఆచారవ్యవహారాలు కట్టుబాట్లు పాటిస్తూ పరిపాలనా సౌలభ్యంగా చేసుకొని నేటికి కొనసాగుతున్న విధానమే తాండ పాలనా వ్యవస్థ.తాండలోని ముఖ్యులు లో నాయక్,
కార్భారి,డావ్. తాండ అధిపతిని నాయక్ (వీరుడు) అంటారు. అతని భార్య (వీరవనిత) నాయకణ్ సహచరులు తాండ రెండో స్థానంలో కర్భారి,అతని భార్యను కార్భాణీ, మూడో స్థానంలో డావ్,అతని భార్య డావణ్, నాల్గో స్థానంలో డావ్ గేర్యా,అతని భార్య డావ్ గేరణి,తాండలోని ఒక వ్యక్తికి ఎదో ఒక పండుగ సందర్భంగా ముందుండి నిర్వహించే గౌరవం ఇస్తారు అతనిని మాన్కరి అంటారు.తాండ లోని ఒక చదువు కున్న వ్యక్తికి పెళ్ళి లేదా ఇతర కార్యక్రమాలు ఉన్నపుడు లెక్కలు రాసి పంచులకు అప్పగించే బాధ్యత అప్పగిస్తారు. అతనిని హసాబి అంటారు.నసాబి అంటే తాండలో ఒక న్యాయ మూర్తిలా తాండ వాసులకు లేదా ఇతర తాండ వాళ్ళకు న్యాయబద్ధంగా  తీర్పు చెప్పే వ్యక్తిని నసాబి అంటారు.మొదలగు ప్రముఖులు తాండలో ఉంటారు.

## తాండాలో నాయక్ పాత్ర
తాండ పాలనకు మూల స్తంభంగా నాయక్ వ్యవహరిస్తారు.తాండలో స్థానిక స్వపరిపాలన లంబాడీ గిరిజన సమాజం యొక్క ప్రత్యేకత.ఇప్పటికీ కూడా చాలా పటిష్టంగా ఉంది.తాండ సంస్కృతిలో ప్రధానమైన వ్యక్తి తాండ నాయక్ ఇతనికి నాయకత్వం వంశపారంపర్యంగా వస్తుంది.కాని ఎన్నికలు ఉండవు. ఆరోగ్య కారణాల వల్ల తాండ నాయక్ చనిపోయినప్పుడు గ్రామస్తులు,
సమీప సోదర గ్రామాలు కలిసి అతని పెద్ద కొడుకు కు నాయక్ గా ఎన్నుకొని పాగడి తలపాగను ధరించే కార్యక్రమం నిర్వహించి వచ్చిన వారందరికీ మేక పోతు,మధ్యం తో విందు కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. 

తాండలో ఎవరి మధ్యనైనా తగాదా వస్తే నాయక్ అధ్వర్యంలో తాండ పెద్దలంతా కులపంచాయితి చేసి తగాదాలను విచారించి సాక్ష్యాలు చెప్పించుకొని తప్పు చేసిన వారిని శిక్ష విధిస్తారు.ఇక్కడ తాండ నాయక్ మాట చెల్లుబాటవుతుంది.ఇతర పని మీద  తాండ నాయక్ ఎటైనా వెళ్ళినప్పుడు  పంచాయితి గాని ఇతర ముఖ్య  కార్యక్రమాలు గాని వాయుద పడుతుంది. పండుగలు పబ్బాలు పెళ్ళి పేరంటాలు,విడాకులు అన్నీ  నాయకుని  ఆధ్వర్యంలో జరుగుతాయి.నాయక్ గ్రామ పంచుల ఆధ్వర్యంలో జరిగే కులపంచాయితి నే **నసాభ్** అంటారు.

## తాండ స్థాపన

ఆధునిక వాస్తుశిల్పిలు తాండలో ఉండే ఒక గొప్ప మనిషిని సమూహం వారు ఎన్నుకొని అతని సమిస్టి కృషితో తాండ స్థాపించబడింది.అయితే ఇంతకు ముందు ఈ బంజారా సమాజం వ్యాపారం కోసం దేశం నుండి దేశం తిరిగేవారు.బంజారా సమాజం యొక్క వాణిజ్యం భారతదేశం అంతటా మాత్రమే కాదు, యూరోపియన్ దేశాల్లో కూడా వ్యాపించి ఉండేది.అందువల్ల బంజారా సమాజాన్ని భారతదేశపు మొదటి వ్యాపారులుగా  పిలుస్తారు.ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద "ఇనుప కోట" లోహగడ్ కోటను నిర్మించిన గొప్ప యోధుడు బాబా లఖిషా బంజారా, అతని నీ ఆసియా ఖండంలోనే గొప్ప వ్యాపారిగా గురించడం జరిగింది.తాండ ఈ రోజు గ్రామం పేరుతో పిలువబడుతున్నప్పటికీ, వాస్తవానికి బంజారా సంస్కృతి లో తాండాను ఆ తాండా వ్యక్తి (నాయక్) పేరు పెట్టి పిలుస్తున్నారు.
ఉదా.శ్యాంనాయక్ తాండ,జేమ్లా తాండ,
రూపు తాండ,నందు నాయక్ తాండ, రాంజీ నాయక్ తాండ,ఉదా నాయక్ తాండ మొదలగునవి.బంజారాలు గోత్రాలు పేరుతో కూడా తాండ నామకరణం చేశారు.ఉదా భుక్యాతాండో,మూడ్ తాండో,వడ్త్యాతాండో
కోర్రా తాండో మొదలగు తాండ అంటే గోర్ బంజారాల నివాసపు కోట అని అర్థం.

## తాండ జీవనం
లంబాడీ తాండ అంటే సముదాయం లేదా గుంపు అని అర్థం.వీరికి ప్రత్యేకమైన జీవనశైలి,ఆచార వ్యవహారాలు తాండా రాజ్యం ఉంటుంది.బంజారా లంబాడీలు భౌగోళికంగా ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, రాయలసీమ  ప్రాంతాలలో ఏజెన్సీ, మైదాన ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నారు.అదే విధంగా వీరు గ్రామాలలో పట్టణాలలో కాకుండ అడవిలో,కొండలలో, గుట్టలలో, సభ్యసమాజానికి దూరంగా ప్రకృతి ఒడిలో ప్రత్యేక తాండలను ఏర్పాటు చేసుకొని జీవిస్తారు.వీరు నివసించే ప్రాంతాలను తాండో అంటారు. తాండలోని మగవారిని వారు తాండ్రో  అని, ఆడవారిని తాండ్రి అని సంబోధిస్తూ ఉంటారు. తాండలో మంచి చేడు సమస్యలను పరిష్కరించడానికి తాండలో నాయక్ వ్యవస్థ ఇప్పటికి కూడా ప్రతి తాండలో సజీవంగా ఉంది.వీరు బాధ్యత గా తమ యొక్క కర్తవ్యాన్ని సక్రమంగా నిర్వహిస్తూ తాండలో కలిసి మెలసి నిర్ణయాలు తీసుకుని ముందుకు పోతున్నారు.

లంబాడీ గిరిజనులు స్థిర నివాసం ఏర్పాటు చేసుకుని తాండలుగా ఏర్పడి వ్యవసాయాన్ని జీవనాధారంగా చేసుకుని నీటి వనరులు చూసుకొని  వర్షపు నీటిపైనే ఆధారపడి జొన్నలు సజ్జలు రాగులు పండించే వారు, నీటి సౌకర్యం కలిగిన భూముల్లో ‌మొక్కజొన్నలు, పండించే వారు.లంబాడీల ముఖ్య ఆహారం రొట్టెలు,కారం,
ఆకుకూరలు (భాజి,బాటి, కాందార్ ఖోడి) సంచార జీవన కాలం నుండి కాయగూరలు అందుబాటులో లేని కాలంలో అడవి, మైదాన ప్రాంతాలలో ‌విరివిగా లభించే ఆకుకూరలపై ఆధారపడేవారు.
అందుకే లంబాడీ గిరిజనుల నిత్య జీవితంలో అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు జొన్న రోట్టెలు, ఆకుకూరలు (భాజిన్ బాటి) ముఖ్య ఆహారం మైంది. ఇదే విధంగా లంబాడీలకు బయట సమాజంతో ఏర్పడిన సాన్నిహిత్యం వల్లవరి, గోధుమలు,పప్పుధాన్యాలు మొదలుకొని వాణిజ్య పంటలైన పత్తి, సోయా,జనపనార, పసుపు మొదలైన ఆహారపు వాణిజ్య పంటలు వారి జీవన విధానంలోకి ప్రవేశించాయి.భారతదేశమంతటా వీరి తాండ వ్యవస్థ ఇప్పటికి సజీవంగా ఉన్నాయి.

## తాండ గ్రామపంచాయితులు

తెలంగాణ ప్రభుత్వం మార్చి 2018 లో 100%  గిరిజన  జనాభా కలగిన లంబాడీ తాండలను తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి ఎన్నికల  సందర్భంగా ఇచ్చిన  హామీని నెరవేరుస్తు తాండలను గ్రామ పంచాయితీలో భాగంగా దాదాపు 500 జనాభా గల తాండలను గ్రామ పంచాయితీగా ఏర్పాటు చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం: భారతదేశం
వర్గం: తెలంగాణ
వర్గం: నివాస ప్రాంతాలు  
వర్గం: పాలనా విభాగాలు