సయ్యద్ అబ్దుల్ రహీమ్

**సయ్యద్ అబ్దుల్ రహీమ్** ( 1909 ఆగస్టు 17 &#x2013; 1963 జూన్ 11) తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన భారతీయ ఫుట్‌బాల్ కోచ్, ఆటగాడు. 1950 నుండి 1963లో మరణించే వరకు భారత జాతీయ జట్టు మేనేజర్ గా వ్యవహరించాడు. **రహీమ్ సాబ్** అని పిలువబడిన రహీమ్ ఆధునిక భారతీయ ఫుట్‌బాల్ రూపశిల్పిగా పరిగణించబడ్డాడు. వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయుడైన రహీమ్ కోచ్‌గా పనిచేసినంతకాలం భారతదేశంలో ఫుట్‌బాల్ "స్వర్ణయుగం"గా పరిగణించబడుతోంది. భారత ఫుట్‌బాల్ జట్టుకు నాయకత్వం వహించిన రహీమ్ ఆసియా క్రీడలలో బంగారు పతకాలు (1951-ఢిల్లీ, 1962-జకార్తా), సమ్మర్ ఒలింపిక్స్‌లో సెమీ-ఫైనల్స్ ( 1956-మెల్‌బోర్న్) సాధించడంలో కీలకపాత్ర పోషించాడు.

## జననం
రహీమ్ 1909, ఆగస్టు 17న తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్‌లో జన్మించారు.

## క్రీడారంగం
తొలిరోజుల్లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం ఫుట్‌బాల్ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. ఆ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేసాడు. కాలేజీలో ప్రస్తుత-పూర్వ విద్యార్థులతో రూపొందించబడిన "ఎలెవన్ హంటర్స్" జట్టు కోసం కూడా ఆడాడు.

ఉపాధ్యాయుడిగా తన వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించిన తరువాత, రహీమ్ ఆర్ట్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేయడానికి తన పూర్వ కళాశాలకు వచ్చాడు. కాచిగూడ మిడిల్ స్కూల్, ఉర్దూ షరీఫ్ స్కూల్, దారుల్-ఉల్-ఉలూమ్ హై స్కూల్, చాదర్‌ఘాట్ హైస్కూల్‌లలో ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. ఫిజికల్ ఎడ్యుకేషన్‌లో డిప్లొమా పూర్తిచేసి, టీచర్‌గా పనిచేసిన చివరి రెండు స్కూల్స్‌లో స్పోర్ట్స్ యాక్టివిటీస్ బాధ్యతలు తీసుకున్నాడు.

కొంతకాలం రహీమ్ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడిగా స్థానిక లీగ్‌లో అత్యుత్తమ జట్లలో ఒకటైన ఖమర్ క్లబ్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. మేనేజర్ అవ్వడానికిముందు డచ్ క్లబ్ కోసం కూడా ఆడాడు.

1943లో రహీమ్ హైదరాబాద్ ఫుట్‌బాల్ అసోసియేషన్ కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1943 నుండి 1963 వరకు హైదరాబాద్ సిటీ పోలీస్ (ఫుట్‌బాల్ క్లబ్) కోచ్ గా పనిచేశాడు. 1949లో సిలోన్‌లో పర్యటించిన టీమ్‌కి శిక్షణ ఇవ్వడంకోసం భారత కోచ్‌గా రహీమ్ మొదటిసారిగా నియమించబడ్డాడు. రెండు సంవత్సరాల తరువాత 1951లో భారత జట్టు మొదటి ఆసియా క్రీడల్లో స్వర్ణం సాధించింది.

రహీమ్ ఆధ్వర్యంలో భారత ఫుట్‌బాల్ జట్టు గొప్ప విజయాలను సాధించింది. 1951, 1962లలో ఆసియా ఆటలను గెలిచి కాకుండా 1956 మెల్బోర్న్ ఒలింపిక్స్ లో భారత ఫుట్ బాల్ జట్టు సెమీ ఫైనల్స్ కు కూడా చేరుకుంది.

1962లో జకార్తాలో జరిగిన ఆసియా క్రీడలలో 100,000 మంది ప్రేక్షకుల ముందు ఫైనల్స్‌లో దక్షిణ కొరియాను ఓడించి భారత్ స్వర్ణం సాధించడం రహీమ్ ఆధ్వర్యంలో చివరి విజయం.

## నిర్వాహక వృత్తి

### హైదరాబాద్ సిటీ పోలీస్
1950లో రహీమ్ హైదరాబాద్ సిటీ పోలీస్ క్లబ్‌లో కోచ్‌గా చేరాడు. నార్బర్ట్ ఆండ్రూ ఫ్రూవాల్ తర్వాత ఈ పదవికి ఎంపికయ్యాడు. 1950 నుండి 1963లో మరణించే వరకు జట్టును నిర్వహించాడు. 1950 నుండి 1955 వరకు పదవీకాలంలో హైదరాబాదీ క్లబ్ ఐదు వరుస రోవర్స్ కప్‌లను గెలుచుకుంది. తన జట్టును ఐదు డ్యూరాండ్ కప్ ఫైనల్స్‌కు తీసుకెళ్లాడు, వాటిలో మూడింటిని గెలుచుకున్నాడు. ఆ జట్టులోని అత్యుత్తమ ఆటగాళ్ళలో ఒకరైన ముహమ్మద్ నూర్, రహీమ్‌లో శిక్షణ పొందిన సంవత్సరాలను ఇలా గుర్తుచేసుకున్నాడు: "తరచుగా ప్రాక్టీస్‌లో మేము కేవలం ఒక ఫుట్‌బాల్‌ను మాత్రమే కలిగి ఉన్నాము, ఆ తర్వాత కేవలం ఒక కప్పు టీ మాత్రమే తీసుకుంటాము, కానీ మా హార్డ్ ప్రాక్టీస్, విజయం సాధించాలనే సంకల్పం, అద్భుతమైనది. దివంగత రహీమ్ సాహెబ్ నుండి కోచింగ్ మాకు విజయవంతమైన జట్టుగా మారేలా చేసింది".

### హైదరాబాద్
సీనియర్ నేషనల్ ఛాంపియన్‌షిప్‌గా పేరుగాంచిన సంతోష్ ట్రోఫీలో హైదరాబాద్ ఫుట్‌బాల్ జట్టును రహీమ్ నిర్వహించాడు. 1956-57, 1957-58లో వరుసగా రెండు టైటిల్స్ సాధించి, ఫైనల్స్‌లో అదే జట్టు బొంబాయిని ఓడించి జట్టుకు మార్గదర్శకత్వం వహించాడు. 1958-59 ఎడిషన్‌లో, మద్రాస్‌లో జరిగిన సంతోష్ ట్రోఫీ టైటిల్స్‌లో హైదరాబాద్ హ్యాట్రిక్ కి దగ్గరలో ఉంది, అయితే క్వార్టర్-ఫైనల్‌లో 5-2తో సర్వీసెస్‌కి పతనమైంది. హైదరాబాద్ సిటీ పోలీసు జట్టులోని చాలా మంది సభ్యులు, టోర్నమెంట్‌లో హైదరాబాద్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహించారు.

### భారతదేశం
1950లో భారత జాతీయ ఫుట్‌బాల్ జట్టుకు మేనేజర్ అయ్యాడు, అదే సంవత్సరం, బ్రెజిల్‌లో జరిగిన 1950 ఫిఫా ప్రపంచ కప్‌కు భారతదేశం వెళ్లలేదు. 1949లో సిలోన్‌లో పర్యటించిన జట్టుకు శిక్షణ ఇవ్వడం భారత కోచ్‌గా రహీమ్‌కు మొదటి బాధ్యత భారత ఫుట్‌బాల్ "స్వర్ణ యుగం" సమయంలో రహీమ్ భారత జట్టుకు గుర్తింపు తెచ్చాడు, ఆసియాలోని అత్యుత్తమ జట్లలో ఒకటిగా అవతరించడంలో కీలకపాత్ర పోషించాడు. 1951 మార్చిలో, న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ప్రారంభ 1951 ఆసియా క్రీడలలో, రహీమ్ భారతదేశానికి బంగారు పతకాన్ని సాధించడంలో సహాయం చేశాడు. షియో మేవాలాల్ టోర్నమెంట్‌ను టాప్ స్కోరర్‌గా ముగించడంతో వారు తమ మొదటి ట్రోఫీని పొందేందుకు, గోల్డ్ మెడల్ మ్యాచ్‌లో ఇరాన్‌ను 1-0తో ఓడించారు. 1954లో, ప్రముఖ బ్రిటిష్ మేనేజర్ బెర్ట్ ఫ్లాట్లీ 1954 కొలంబో కప్‌లో రహీమ్‌కి సహాయకుడిగా మారారు.

రహీమ్ హయాంలో భారత ఫుట్‌బాల్ జట్టు గొప్ప విజయాన్ని సాధించింది. 1951, 1962 లో ఆసియా క్రీడలను గెలవడమే కాకుండా, భారతదేశం 1956 మెల్‌బోర్న్ ఒలింపిక్స్‌లో సెమీ-ఫైనల్‌కు చేరుకుంది, ఇది ఇప్పటికీ ఫుట్‌బాల్‌లో భారతదేశం సాధించిన గొప్ప విజయంగా పరిగణించబడుతుంది. ఆ టోర్నమెంట్‌లో అతని కోచింగ్‌లో, నెవిల్లే డిసౌజా, సమర్ బెనర్జీ, పికె బెనర్జీ, జె. కృష్ణస్వామి వంటి ఆటగాళ్ళు ప్రపంచవ్యాప్తంగా కీర్తిని సాధించారు. రోమ్‌లో జరిగిన 1960 సమ్మర్ ఒలింపిక్స్‌లో, భారతదేశం తమ మొదటి గేమ్‌లో 2-1తో హంగేరి చేతిలో ఓడిపోయింది, 79వ నిమిషంలో బలరామ్ ఓదార్పు గోల్ చేశాడు. 1958 ఫిఫా ప్రపంచ కప్ సెమీ-ఫైనలిస్టులు ఫ్రాన్స్‌ను కొన్ని రోజుల తర్వాత భారతదేశం దాదాపుగా కలవరపెట్టింది, దీనిలో బలరామ్ గోల్ భారతదేశానికి ఆధిక్యాన్ని అందించింది, అయితే రామ్ బహదూర్ థాపా చేసిన పొరపాటు వల్ల భారతదేశానికి ప్రసిద్ధ విజయం అందలేదు.

రహీమ్ చివరి విజయం 1962లో జకార్తాలో జరిగిన ఆసియా క్రీడలలో 100,000 మంది ప్రేక్షకుల సమక్షంలో ఫైనల్స్‌లో దక్షిణ కొరియాను ఓడించి భారత్ స్వర్ణం గెలుచుకుంది. పీటర్ తంగరాజ్, నిఖిల్ నంది, కేస్టో పాల్,  చుని గోస్వామి , జర్నైల్ సింగ్, తులసీదాస్ బలరామ్, షేక్ అబ్దుల్ లతీఫ్, మరియప్ప కెంపయ్య, ధర్మలింగం కన్నన్, హుస్సేన్ అహ్మద్, మహమ్మద్ రహమతుల్లా, యూసుఫ్ ఖాన్, అరుణ్ ఘోష్, నిఖిల్ నంది, అమల్ దత్తా సహా తన పదవీ కాలంలో భారతీయ ప్రతిభను పెంచి పోషించినందుకు కూడా అతను ఘనత పొందాడు. రహీమ్ తర్వాత 1964లో ఇంగ్లీష్ కోచ్ హ్యారీ రైట్ నియమితుడయ్యాడు, అతను 1964 ఆసియా కప్‌లో రన్నరప్ స్థానానికి నాయకత్వం వహించాడు.

## వ్యూహాలు, శైలి
రహీమ్ సాబ్ భారతదేశ గొప్ప కోచ్‌గా పరిగణించబడ్డాడు. అతని పదవీకాలం భారత ఫుట్‌బాల్‌లో "స్వర్ణయుగం"గా పరిగణించబడుతుంది. రహీమ్ తన కెరీర్ ప్రారంభంలో ఉపాధ్యాయుడిగా, హైదరాబాద్ సిటీ పోలీస్ (ఫుట్‌బాల్ క్లబ్) కు కోచ్‌గా పనిచేశాడు. దాంతో అతడు కఠినమైన క్రమశిక్షణ కలవాడిగా, మంచి వ్యూహకర్తగా మారాడు. 1958 వరల్డ్ కప్‌లో బ్రెజిల్ ప్రాచుర్యం పొందకముందే రహీమ్ సాబ్ భారతీయ ఫుట్‌బాల్ జట్టులో క్లాసిక్ 4-2-4 నిర్మాణాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
రహీమ్ కుమారుడు, సయ్యద్ షాహిద్ హకీమ్ మాజీ ప్రొఫెషనల్ ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు. ఇతడు 1960 సమ్మర్ ఒలింపిక్స్ టోర్నమెంట్‌లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. హకీమ్ ఫిఫా అధికారిగా, ఐఏఎఫ్ స్క్వాడ్రన్ లీడర్‌గా, రిఫరీగా కూడా పనిచేశాడు. తరువాత తన తండ్రి వలె జాతీయ జట్టును నిర్వహించాడు. ధ్యాన్ చంద్ అవార్డును అందుకున్నాడు.

## సన్మానాలు

### నిర్వాహకుడు

#### '''హైదరాబాద్ సిటీ పోలీస్'''

* డురాండ్ కప్: 1950–51, 1954, 1957–58, 1961; రన్నరప్: 1952, 1956–57
* రోవర్స్ కప్: 1950, 1951, 1952, 1953, 1954, 1957, 1960, 1962
* డిసిఎం ట్రోఫీ: 1959

#### '''భారతదేశం'''

* ఆసియా క్రీడల బంగారు పతకం: 1951, 1962
* కొలంబో కప్: 1952, 1954
* మెర్డెకా కప్ రన్నరప్: 1959

#### '''హైదరాబాద్'''

* సంతోష్ ట్రోఫీ : 1956–57, 1957–58

#### '''వ్యక్తిగతం'''

* ఆల్ టైమ్ ఇండియన్ ఫుట్‌బాల్ XI *స్పోర్ట్స్‌కీడా* కోచ్

## మరణం
క్యాన్సర్ కారణంగా ఆరు నెలలపాటు మంచానికే పరిమితమైన రహీమ్ 1963, జూన్ 11న మరణించాడు.

## వారసత్వం
భారత మాజీ ఫుట్‌బాల్ ప్లేయర్ ఫార్చ్యూనాటో ఫ్రాంకో "రహీమ్ సాబ్" గురించి ఈ క్రింది విధంగా వ్యాఖ్యానించాడు;*అతనితో అతను భారత ఫుట్‌బాల్‌ను సమాధికి తీసుకెళ్లాడు*.రహీమ్ జ్ఞాపకార్థం, I-లీగ్ "ఉత్తమ కోచ్ అవార్డు" పేరును "సయ్యద్ అబ్దుల్ రహీమ్ అవార్డు"గా మార్చారు, ఇది ఆల్ ఇండియా ఫుట్‌బాల్ ఫెడరేషన్ ద్వారా ప్రతి సీజన్‌లో ఉత్తమ కోచ్‌కి ఇవ్వబడుతుంది.

## బయోపిక్
రహీమ్ జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా రూపొందిన మైదాన్ అనే సినిమా రంజాన్ పండుగ సందర్భంగా 2024 ఏప్రిల్ 10న విడుదలయింది. ఇందులో అజయ్ దేవగన్ మూడు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1909 జననాలు
వర్గం:1963 మరణాలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా క్రీడాకారులు
వర్గం:ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారులు