భరణి తిరునాల్ లక్ష్మీ బాయి

**మహారాణి భరణి తిరునాళ్ లక్ష్మీ బాయి** సి.ఐ (సుమారు 1848–1901) 1857 నుండి 1901లో ఆమె మరణించే వరకు ట్రావెంకోర్ సీనియర్ రాణి. ఈమె భర్త మలయాళ సాహిత్య పితామహుడు, ప్రసిద్ధ కవి, రచయిత శ్రీ కేరళ వర్మ వలియ కోయిల్ తంపురాన్.

## బాల్యం

లక్ష్మీ బాయి మావేలికర భరణి నాళ్ అమ్మ తంపురాన్ కుమార్తెగా సుమారు 1848లో జన్మించింది. తల్లి కుటుంబం కోలాతునాడు రాజకుటుంబానికి చెందిన శాఖ. ఇది ట్రావెంకోర్ రాజకుటుంబానికి ప్రత్యక్ష సంబంధం కలిగి ఉంది. 18వ శతాబ్దం చివరలో టిప్పు సుల్తాన్ మలబార్ ప్రాంతంపై దండెత్తినప్పుడు ఈ కుటుంబం ట్రావెంకోర్ స్థిరపడింది. కోలాతునాడు కుటుంబ సభ్యులలో కొందరు తిరిగి వెళ్ళినప్పటికీ, ముగ్గురు సోదరీమణులు ట్రావెంకోర్ ఉండిపోయారు. వీరు మావేలికర, ఎన్నక్కాడు, ప్రయికర రాజ గృహాలను స్థాపించారు.

1857లో అప్పటి ట్రావెంకోర్ రాణి, మహారాజు ఉత్రం తిరునాళ్ మేనకోడలు హెచ్.హెచ్ పూరాడం తిరునాళ్ లక్ష్మీ బాయి ఒక కుమారునికి (తరువాతి మహారాజు మూలం తిరునాళ్) జన్మనిచ్చిన వెంటనే మరణించింది. రాజకుటుంబం మాతృస్వామ్య వారసత్వమైన మరుమక్కతాయం పద్ధతిని అనుసరించేది. రాణి మరణం వంశ పారంపర్యానికి ముప్పు తెచ్చింది. గతంలో జరిగిన ఐదు సంఘటనల మాదిరిగానే, కోలాతునాడు కుటుంబం నుండి దత్తత తీసుకోవాలని నిర్ణయించారు. కుటుంబ సభ్యులు ట్రావెంకోర్ నివాసితులు కావడంతో వారి నుండే ఎంపిక జరిగింది. మావేలికర భరణి తిరునాళ్ అమ్మ తంపురాన్ ఇద్దరు పెద్ద కుమార్తెలు లక్ష్మీ బాయి (జ. 1848), ఆమె చెల్లెలు పార్వతి బాయి (జ. 1850)లను దత్తత తీసుకోవాలని మహారాజు నిర్ణయించాడు.

## దత్తత, వివాహం
1857 నవంబరులో పారామౌంట్ పవర్ అనుమతితో దత్తత స్వీకారం జరిగింది. బాలికలిద్దరూ రాజకుటుంబంలోకి దత్తత తీసుకోబడి, ట్రావెంకోర్ కుటుంబ స్త్రీల సంప్రదాయ స్థానమైన అట్టింగల్ సీనియర్, జూనియర్ రాణులుగా నియమితులయ్యారు. లక్ష్మీ బాయి హెచ్.హెచ్ రాణి భరణి తిరునాళ్ లక్ష్మీ బాయిగా మారింది. 1859లో ఎంపిక చేసిన కుటుంబాల నుండి ముగ్గురు అబ్బాయిలను ఆమెకు పరిచయం చేశారు. వారిలో ప్రసిద్ధ చిత్రకారుడు రాజా రవివర్మ కూడా ఉన్నారు. రాణి పరప్పనాడు రాజా సోదరుడు, చంగనస్సేరి వద్ద ట్రావెంకోర్ స్థిరపడిన కుటుంబానికి చెందిన కేరళ వర్మ వలియ కోయిల్ తంపురాన్ ఎంపిక చేసుకుంది. రాజా రవివర్మ తరువాత ఆమె చిన్న చెల్లెలు మావేలికర భగీరథి అమ్మ తంపురాన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు.

రాణి, కేరళ వర్మల దాంపత్యం అన్ని విధాలా ఆనందంగా సాగింది, కానీ వారికి సంతానం కలగలేదు. 1860లో ఉత్రం తిరునాళ్ మరణించడంతో, రాణి దత్తత మామ, మేనల్లుడు మహారాజు ఆయిల్యం తిరునాళ్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఆయిల్యం తిరునాళ్, అతని సోదరుడు విశాఖం తిరునాళ్ మొదట్లో కేరళ వర్మతో సన్నిహితంగా ఉండేవారు. అయితే 1870లలో విశాఖం తిరునాళ్, కేరళ వర్మ, దివాన్ టి. మాధవరావు ప్రమేయంతో ఒక అంతఃపుర కుట్ర జరిగింది. దీనివల్ల ఈ ముగ్గురూ మహారాజుకు దూరమయ్యారు. వాస్తవాలను గ్రహించిన పారామౌంట్ పవర్ అనుమతితో, 1875లో మహారాజు కేరళ వర్మను బంధించి ఉత్తర ట్రావెంకోర్ లోని అలప్పుజ వద్ద జైలులో ఉంచడంతో పరిస్థితి దిగజారింది. రెండేళ్ల తర్వాత అతన్ని హరిపాడు లోని తన కుటుంబ గృహంలో గృహ నిర్బంధంలో ఉంచారు.

## ఎడబాటు
తన భర్తను క్షమించమని రాణి చేసిన విజ్ఞప్తులను మహారాజు పట్టించుకోలేదు. అతని విడుదల నిరాకరించబడటంతో, ఆమె కూడా అతనితో వెళ్ళాలని ప్రతిపాదించింది. కానీ మహారాజు దీనికి అనుమతించలేదు. ఆమెను తన రాజభవనంలోనే నిర్బంధించాడు. అదే సమయంలో కేరళ వర్మను విడిచిపెట్టి కొత్త భర్తను స్వీకరించాలని అన్ని వర్గాల నుండి ఆమెపై ఒత్తిడి వచ్చింది. అయితే రాణి అటువంటి సలహాలను వినడానికి కూడా పూర్తిగా నిరాకరించింది. ఆమె వివాహాన్ని వదులుకునేలా చేయడానికి మహారాజు ఆమె భత్యాలను నిలిపివేశాడు. అయినప్పటికీ రాణి లొంగలేదు. తిరువనంతపురం లోని ప్రభావవంతమైన వ్యక్తుల నుండి రుణాలు తీసుకుని తన కనీస ఖర్చులను వెళ్లదీసింది. యువరాజు (కాబోయే విశాఖం తిరునాళ్) మద్దతు కూడా ఆమెకు ఊరటనిచ్చింది.

1880లో మహారాజు ఆయిల్యం తిరునాళ్ మరణించడంతో విశాఖం తిరునాళ్ అధికారంలోకి వచ్చాడు. అతను వెంటనే కేరళ వర్మ విడుదలకు ఆదేశించాడు. అలా ఐదేళ్ల తర్వాత రాణి తన భర్తతో తిరిగి కలిసింది. మహారాజు పట్ల కృతజ్ఞతతో కేరళ వర్మ *విశాఖవిజయ* రాశాడు. అతను తన భార్యతో ఎడబాటు ఇతివృత్తంగా *మయూర సందేశం* (నెమలి సందేశం) అనే ప్రసిద్ధ కావ్యరాజాన్ని కూడా రచించాడు.

అన్ని ఒత్తిళ్లు, కష్టాల మధ్య తన భర్తను విడిచిపెట్టడానికి నిరాకరించిన రాణి దృఢ సంకల్పం విక్టోరియా రాణి దృష్టికి చేరడంతో, 1881లో ఆమెను ఆర్డర్ ఆఫ్ ది క్రౌన్ ఆఫ్ ఇండియా లో చేర్చుకుంది. కేరళ వర్మ వలియ కోయిల్ తంపురాన్ తరువాత 1895లో ఆర్డర్ ఆఫ్ ది స్టార్ ఆఫ్ ఇండియా పురస్కారంతో సత్కరించబడ్డాడు. రాణి తన భర్తతో గడిపిన మిగిలిన సంవత్సరాలు ఆనందంగా సాగాయి. కానీ సంతానం లేకపోవడం, మేనల్లుళ్ల మరణాలు ఆమెను బాధించాయి. ఆమె సోదరి, జూనియర్ రాణి పార్వతి బాయికి నలుగురు కుమారులు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు. కుమార్తె పుట్టిన కొన్ని నెలలకే మరణించింది. నలుగురు కుమారులలో ఇద్దరు కూడా 1895 నాటికి మరణించారు. జూనియర్ రాణి కూడా 1893లో మరణించింది. రాణి లక్ష్మీ బాయి తర్వాత వంశాన్ని కొనసాగించడానికి స్త్రీ సభ్యులు లేకపోవడంతో రాజకుటుంబం మరోసారి వారసత్వ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది.

## వారసులు
పాలక వంశంలోకి దత్తత తీసుకోవడానికి బాలికలను కనాలని రాణి ఇప్పుడు తన చిన్న చెల్లెలు, చిత్రకారుడు రాజా రవివర్మ పిల్లలైన తన మేనకోడళ్ల వైపు చూసింది. ఈ ప్రయోజనం కోసం ఆమె 1894లో తన మేనకోడళ్లతో కలిసి సేతుసముద్రం యాత్రకు వెళ్లింది. 1895లో ఆమె పెద్ద మేనకోడలు ఆయిల్యం నాళ్ మహాప్రభ తంపురాన్ ఒక కుమార్తె సేతు లక్ష్మీ బాయికి జన్మనిచ్చింది. మరుసటి సంవత్సరం ఆమె చిన్న మేనకోడలు తిరువాదిర నాళ్ కొచ్చుకుంజి తంపురాన్, సేతు పార్వతి బాయికి జన్మనిచ్చింది. 1885లో విశాఖం తిరునాళ్ మరణానంతరం సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తన దత్తత సోదరుడు మహారాజు మూలం తిరునాళ్‌కు 1900లో రాణి అధికారికంగా విజ్ఞప్తి చేసింది. తదనుగుణంగా ఇద్దరు బాలికలను దత్తత తీసుకుని వరుసగా జూనియర్ రాణి, అట్టింగల్ మొదటి యువరాణిగా నియమించారు. రాణికి పిల్లలంటే చాలా ఇష్టం. పెద్ద అమ్మాయి 1924లో ట్రావెంకోర్ రీజెంట్ అయింది. చిన్న అమ్మాయి కుమారుడు చిత్తిర తిరునాళ్ బలరామ వర్మ ట్రావెంకోర్ చివరి మహారాజు అయ్యాడు.

## యాత్రికుని వర్ణన

పియరీ లోటి 1900లో ట్రావెంకోర్ సందర్శించినప్పుడు "మహారాణి" గురించి ఇలా వర్ణించాడు:

## మరణం
1900 అక్టోబరులో దివంగత జూనియర్ రాణి చిన్న కుమారుడు ప్రిన్స్ అశ్వతి తిరునాళ్ మార్తాండ వర్మ మరణించడం రాణికి తీవ్ర ఆవేదన కలిగించింది. 1901 జూన్ 6న దివంగత జూనియర్ రాణి ఏకైక కుమారుడు, వారసుడు ఇలయరాజా చతయం తిరునాళ్ రామ వర్మ కూడా మరణించాడు. అప్పటికే రాణి చాలా అనారోగ్యంతో బాధపడుతుండటంతో కనీసం దుఃఖించడానికి కూడా శక్తి లేదని ఆమె భర్త తన డైరీలో రాసుకున్నాడు. ఆమె తన మేనల్లుడు మరణించిన వారం రోజులకే 1901 జూన్ 15న మరణించింది. ఆ రాత్రి ఆమె భర్త తన డైరీలో ఇలా రాసుకున్నాడు,

## పూర్తి బిరుదు
*హెర్ హైనెస్ శ్రీ పద్మనాభ సేవిని వంచి ధర్మ వర్ధిని రాజ రాజేశ్వరి రాణి భరణి తిరునాళ్ లక్ష్మీ బాయి, అట్టింగల్ మూత తంపురాన్*, కంపానియన్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది క్రౌన్ ఆఫ్ ఇండియా.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కోలాతునాడు
* అట్టింగల్
* ట్రావెంకోర్ రాజకుటుంబం
* కేరళ వర్మ వలియ కోయిల్ తంపురాన్

## మూలాలు

* *Travancore State Manual Vol II* (1906) by వి. నాగం అయ్యా
* *Travancore State Manual Vol II* (1940) by TK Velu Pillai
* *Visakhavijaya: a study* by Ramakrishna Pillai
* *At the turn of the tide* by Dr. Lakshmi Raghunandan
* *India* by పియరీ లోటి

వర్గం:1901 మరణాలు