శాంతిదేవుడు

**శాంతిదేవ** (సంస్కృతం: శాంతిదేవ; ; ; ; ) 8వ శతాబ్దానికి చెందిన భారతీయ తత్వవేత్త, బౌద్ధ సన్యాసి (భిక్షువు), కవి, నలంద మహావిహారంలో పండితుడు. ఆయన నాగార్జునుని మాధ్యమక తత్వశాస్త్ర అనుచరుడు. అభయదత్త శ్రీ కూడా ఎనభై నాలుగు మంది మహాసిద్ధులలో శాంతిదేవుని ఒకరిగా పేర్కొన్నారు, ఆయనను **భుసుకు పా** (布苏固巴) అని కూడా పిలుస్తారు.

శాంతిదేవుని రెండు రచనలు *బోధిసత్వాచార్యావతార*, *శిక్షాసముచ్చయ* ఉనికిలో ఉన్నాయి, ఇవి రెండూ బోధిసత్వుని మార్గాన్ని అనుసరించాలనుకునే వారికి శిక్షణా మాన్యువల్స్‌గా ఉద్దేశించి వ్రాయబడ్డాయి. ముఖ్యంగా బోధిసత్వాచార్యావతార వ్రాయబడిన కాలంలో భారతీయ, టిబెటన్ వ్యాఖ్యానాలకు సంబంధించిన అంశంగా ఉంది, ఇటీవలి సంవత్సరాలలో 14వ దలైలామా వ్రాసిన వ్యాఖ్యానంతో సహా విద్యావేత్తలు, సామాన్య సాధకుల నుండి కూడా పెద్ద మొత్తంలో దృష్టిని ఆకర్షించింది.
## జీవిత చరిత్ర

టిబెటన్ చరిత్రకారులు బుటన్ రించెన్ డ్రబ్, తారానాథ్ రచించిన శాంతిదేవుని జీవితానికి సంబంధించిన రెండు మూలాలు ఉన్నాయి. ఇటీవలి పరిశోధనలు 14వ శతాబ్దపు నేపాలీ రాతప్రతిలో శాంతిదేవుని చిన్న సంస్కృత జీవిత చరిత్రను కూడా వెలుగులోకి తెచ్చాయి. 

ఒక మూలం ప్రకారం శాంతిదేవుడు సౌరాష్ట్ర ప్రాంతంలో (ఆధునిక గుజరాత్లో) కళ్యాణవర్మన్ రాజు కుమారుడిగా జన్మించాడు, శాంతివర్మన్ అనే పేరుతో పిలువబడ్డాడు. అయితే శాంతిదేవుని తొలి జీవిత చరిత్ర అయిన విభూతిచంద్రుని *బోధిచర్యావతారతాత్పర్యపంజిక విశేషద్యోతని* ప్రకారం ఆయన దక్షిణ భారతదేశంలోని శృంగార నగరంలో జన్మించాడని, ఆయన తండ్రి మంజుశ్రీవర్మన్ రాజు అని వివరిస్తుంది. విభూతిచంద్రుని ప్రకారం శాంతిదేవుడు తన తల్లి సలహా మేరకు ఇంటి నుండి పారిపోయి బెంగాల్, ఆపై మగధకు ప్రయాణించాడు. అతను మగధ రాజు ఆస్థానంలో పనిచేశాడు, అక్కడి నుండి బయలుదేరి నలంద చేరుకున్నాడు. నలందలో ఉన్న సమయంలో అతని సమాధి సాధన కారణంగా అతనికి భుసుకు అనే మారుపేరు ఇవ్వబడింది.

పెమా చోడ్రాన్ ప్రకారం తన బద్ధకం కారణంగా "శాంతిదేవుడు నలందలో అంతగా ఇష్టపడలేదు".

పురాణాల ప్రకారం శాంతిదేవుడు ఏ గ్రంథాలను పఠించలేడని బహిర్గతం చేయడం ద్వారా అతను స్వచ్ఛందంగా ఆశ్రమాన్ని విడిచిపెడతాడనే ఆశతో, పెద్ద సింహాసనంపై కూర్చుని మొత్తం విశ్వవిద్యాలయ సభ్యులకు ఉపన్యాసం ఇవ్వాలని అతని తోటి సన్యాసులు ప్రేరేపించారు. శాంతిదేవుడు సులభంగా సింహాసనాన్ని అధిరోహించి *బోధిసత్వాచార్యావతార*లోని (The Way of the Bodhisattva) 9.35 శ్లోకాన్ని పఠించాడు. ఈ సమయంలో బోధిసత్వ మంజుశ్రీ కనిపించి అకస్మాత్తుగా శాంతిదేవునితో కలిసి మాయమయ్యాడని పురాణం కొనసాగుతుంది. ఈ సంఘటన తర్వాత సన్యాసులు అతని గదిని పరిశోధించినప్పుడు వారు అతని మూడు రచనలైన సూత్రసముచ్చయ, శిక్షాసముచ్చయ, పూర్తయిన బోధిచర్యావతారాలను కనుగొన్నారు.

### మగధలో మత మార్పిడి కార్యకలాపాలు
బు టన్ శాంతిదేవుని జీవితం నుండి అతను 500 మంది మగధ పౌరులను బౌద్ధమతంలోకి ఎలా మార్చాడో వివరించే అనేక కథలను వివరిస్తాడు. అబౌద్ధులు ప్రకృతి వైపరీత్యాన్ని ఎదుర్కొని ఆకలితో బాధపడుతున్న సమయంలో శాంతిదేవుడు వారితో కలిసి జీవించాడని చెబుతారు. ఆ ప్రజలకు నాయకుడిగా నియమితుడైనందున శాంతిదేవుడు తన అతీంద్రియ శక్తులను ప్రదర్శించి ఒకే ఒక గిన్నె అన్నం 500 మందికి సరిపోయేలా చేశాడు. శాంతిదేవుడు వందలాది మంది యాచకులకు ఎలా ఆహారం పెట్టాడో వివరించే ఇలాంటి కథలు ఇతర మూలాల్లో కనిపిస్తాయి.

## రచనలు

### శిక్షాసముచ్చయ
*శిక్షాసముచ్చయ* ("శిక్షణా సంకలనం") 19 అధ్యాయాలలో ఉన్న రచన. ఇది *శిక్షాసముచ్చయ కారిక* అని పిలువబడే 27 చిన్న పద్యాలకు వ్యాఖ్యానంగా నిర్వహించబడింది. ఇది ప్రధానంగా సూత్రాల నుండి (వివిధ పొడవుల) కొటేషన్లను కలిగి ఉంటుంది, బుద్ధుని వచనంగా (బుద్ధవచన) పరిగణించబడే అధికారిక గ్రంథాలు-సాధారణంగా ఆ సూత్రాలు *సమాధిరాజ సూత్ర*తో సహా మహాయాన సంప్రదాయానికి సంబంధించినవి.

### బోధిచర్యావతార
శాంతిదేవుడు ముఖ్యంగా *బోధిసత్వాచార్యావతార* రచయితగా ప్రసిద్ధి చెందారు. దీనికి వివిధ ఆంగ్ల అనువాదాలు ఉన్నాయి, కొన్నిసార్లు ఇవి "బోధిసత్వుని జీవన విధానానికి మార్గదర్శి" లేదా "జ్ఞానోదయ మార్గంలో ప్రవేశించడం"గా వర్ణించబడ్డాయి. ఇది మొదటి ఆలోచన నుండి పూర్తి బుద్ధత్వం వరకు జ్ఞానోదయ ప్రక్రియను వివరించే ఒక పొడవైన కవిత, దీనిని నేటికీ మహాయాన, వజ్రయాన బౌద్ధులు అధ్యయనం చేస్తున్నారు.

1994లో 14వ దలైలామా వ్రాసిన *బోధిసత్వాచార్యావతార* ఉపోద్ఘాతం, వ్యాఖ్యానం *ఎ ఫ్లాష్ ఆఫ్ లైట్నింగ్ ఇన్ ది డార్క్ ఆఫ్ నైట్* పేరుతో ముద్రించబడింది. దలైలామా సహనం అధ్యాయంపై వ్యాఖ్యానాన్ని *హీలింగ్ యాంగర్* (1997)లో అందించారు, అలాగే జ్ఞాన అధ్యాయంపై ఆయన వ్యాఖ్యానాలు *ప్రాక్టీసింగ్ విజ్డమ్* (2004)లో ఉన్నాయి. కుంజంగ్ పాల్డెన్ పద్మకర అనువాద బృందంచే అనువదించబడిన పత్రుల్ రిన్‌పోచే ఇచ్చిన వ్యాఖ్యానం ఆధారంగా ఒక గ్రంథాన్ని వ్రాశారు. పత్రుల్ *బోధిసత్వాచార్యావతార*ను ప్రచారం చేయడానికి తన జీవితాన్ని అంకితం చేసిన గొప్ప పాండిత్యం గల సంచార సన్యాసి.

## తాత్విక అభిప్రాయాలు

### వ్యక్తిగత గుర్తింపు, స్వేచ్ఛా సంకల్పం

బుద్ధుని అనుసరించి సహజమైన, వ్యక్తిగతమైన ఆత్మ లేదా సారాంశంపై మనకున్న సహజమైన పెట్టుబడి నిరాధారమైనదే కాకుండా విషపూరితమైనదని శాంతిదేవుడు విశ్వసించాడు. గుడ్‌మాన్ సూచనల ప్రకారం శాంతిదేవుడు *బోధిచర్యావతార*లో స్వేచ్ఛా సంకల్పం సమస్యను కూడా స్పృశించాడు, "ఎలాంటి అతిక్రమణలు (అపరాధ), నీచమైన చర్యలు (పాప) ఉన్నా అవన్నీ పరిస్థితుల ప్రభావం ద్వారానే ఉత్పన్నమవుతాయి, స్వతంత్రంగా ఉత్పన్నమయ్యేది ఏదీ లేదు" అని వ్రాశాడు.

### నైతిక అభిప్రాయాలు

వ్యక్తిగత గుర్తింపు, ఆత్మ స్వభావంపై తన అభిప్రాయాలకు అనుగుణంగా శాంతిదేవుడు ఇలా వ్రాశాడు, "అన్ని జీవుల ప్రస్తుత, భవిష్యత్తు బాధలు, కష్టాలను ఆపాలి, ప్రస్తుత, భవిష్యత్తు ఆనందం, సంతోషాలను తీసుకురావాలి". ఇది జెరెమీ బెంథమ్ కంటే దాదాపు వెయ్యి సంవత్సరాల క్రితమే "ఆ అభిప్రాయాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తీకరించిన తొలి ప్రకటన" కావచ్చు.

అహంకారం కంటే పరహితాన్ని ఇష్టపడటానికి అతని ఆధారం ఏమిటంటే "చైతన్య ప్రవాహం క్యూ లాగా, అనుబంధాల కలయిక సైన్యం లాగా వాస్తవమైనవి కావు. బాధను అనుభవించే వ్యక్తి ఉనికిలో లేడు." అదేవిధంగా అతను ఇలా అడుగుతాడు, "నాకు, ఇతరులకు సమానంగా ఆనందం ప్రియమైనప్పుడు నాతో మాత్రమే నా కోసం ఆనందం కోసం కృషి చేయడంలో ప్రత్యేకత ఏమిటి?"

### బోధిచిత్త
శాంతిదేవునికి ఆపాదించబడిన రెండు గ్రంథాలకు బోధిసత్వుడు ప్రధాన కేంద్రం. బోధిసత్వుని హోదాను సాధించడంపై దృష్టి సారించే మనస్సే బోధిచిత్త. బోధిసత్వాచార్యావతార ప్రారంభ అధ్యాయాలు బోధిచిత్త సద్గుణాలను ప్రశంసించడంపై, దానిని ఎలా బలోపేతం చేయాలి, నిర్వహించాలి అనే విషయాలపై దృష్టి సారించాయి.

శాంతిదేవుడు ఇలా పేర్కొన్నాడు:

బోధిచిత్త అభివృద్ధి కేవలం బోధిసత్వుని మార్గాన్ని అనుసరించే వారికే కాకుండా తమ శ్రేయస్సు, ఆనందాన్ని కోరుకునే వారికి కూడా ప్రయోజనకరంగా ఉంటుందని శాంతిదేవుడు వాదించాడు. బోధిచిత్తను పెంపొందించుకున్న వారి మనస్సు కోరికలు (తృష్ణ), కోపం (క్రోధ) వంటి మానసిక రుగ్మతలను కౌంటర్ చేయడానికి పరిష్కారం అని ఆయన అభిప్రాయం.

### దాతృత్వం
దాతృత్వానికి సంబంధించిన ప్రస్తావనలు (భారతీయ సంప్రదాయంలో దాన అని పిలుస్తారు) శాంతిదేవుని రెండు గ్రంథాలలో కనిపిస్తాయి. శాంతిదేవుడు ప్రధానంగా దాతృత్వాన్ని ఒక నిర్దిష్ట మానసిక స్థితిగా భావిస్తాడు, ఇక్కడ ఒక వ్యక్తి తన ఆస్తులన్నింటినీ వదులుకుంటాడు. ఇది వారి స్వంత ఆస్తుల పంపిణీని సూచించదు. శరీర, ఆస్తులు, కర్మ పుణ్యం (పుణ్యం) అనే మూడు విషయాలను వదులుకోవడం ద్వారా బోధిసత్వుడు "దాతృత్వం" మానసిక స్థితిని సాధిస్తాడు. బోధిసత్వుని మార్గంలో ఉన్నవారికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన అవసరంగా శాంతిదేవుడు భావించాడు. శాంతిదేవుడు బోధిచర్యావతారలో తాను దాతృత్వాన్ని నిర్వాణంతో పోల్చడం ద్వారా ప్రయోజనకరంగా నమ్ముతున్నట్లు పేర్కొన్నాడు:

కాబట్టి ఈ ప్రకటన నుండి దాతృత్వ పరిపూర్ణతయే విముక్తి అని శాంతిదేవుడు విశ్వసించాడు. ఈ దాతృత్వ భావన తనకు తానుగా ప్రయోజనం చేకూర్చడం, అదే సమయంలో ఇతరులకు ప్రయోజనం చేకూర్చడం అనే రెండు విధాలుగా ఉంటుంది.

## ఫుట్‌నోట్స్

## మూలాలు

*
*
*
*
*
*
*
*
*
* Śāntideva, Cecil Bendall and W. H. D. Rouse (transl.) (1922), Śikshā-samuccaya: a compendium of Buddhist doctrine, compiled by Śāntideva chiefly from earlier Mahāyāna Sūtras, London: Murray
* Richard Mahoney (2016), *[https://indica-et-buddhica.org/academic-author/publications/mahoney-richard Of the progresse of the Bodhisattva: the bodhisattvamārga in the Śikṣāsamuccaya]*,  Oxford: Indica et Buddhica,  
* L. D. Barnett (transl.) (1909), "The Path of light rendered for the first time into Engl. from the Bodhicharyāvatāra of Śānti-Deva: a manual of Mahā-yāna Buddhism", New York: Dutton

## బయటి లింకులు

* Śāntideva's Bodhisattva-caryāvatāra English translation; Readable HTML.
* Internet Encyclopedia of Philosophy entry on Shantideva by Amod Lele
* Talk about Shantideva by Stephen Batchelor
* Engaging in Bodhisattva Behavior, full unpublished translation of the Bodhicaryavatara by Alexander Berzin
* Commentary to Bodhicaryavatara by Patrul Rinpoche (in English )
* Śikṣāsamuccaya of Śāntideva: Sanskrit Buddhist text
* 

వర్గం:బౌద్ద మత ప్రచారకులు