open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
తెలుగు నాటక వికాసము

**తెలుగు నాటక వికాసము** 1960లో పి.ఎస్.ఆర్. అప్పారావు తెలుగు నాటకరంగం గురించి రాసిన పరిశోధన పుస్తకం. ఈ పుస్తకానికి ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి డాక్టరేట్ పట్ట లభించింది.

తెలుగు నాటకరంగంలో 1960 వరకు దాదాపు రెండువేల నాటకాలు, నాలుగువేల ఏకాంకికలు, నాటికలు వచ్చాయి. సుమారు వేయిమంది ఏకాంకికా-నాటికా-నాటక-ప్రహసన రచయితలు ఉన్నారు. అయితే, వాటన్నింటి గురించి తెలియజేసే ప్రయత్నం 1960 వరకు జరగలేదు. తొలినాళ్లలో వెలువడిన కొన్ని నాటకముల ప్రతులు దొరకలేదు. కొందరు నాటక రచయితల గురించిగానీ, ఆధునిక నాటకరంగ ప్రారంభమెప్పుడో, ఎవరుముందో, ఎవరు వెనుకో, నాటకరంగ వికాసం ఎలా జరిగిందో తెలుసుకొనుటకు తగిన ఆధారాలు సంపూర్ణంగా లభించలేదు.

అలాంటి పరిస్థితుల్లో పి.ఎస్.ఆర్. అప్పారావు చాలా ప్రాంతాల్లో తిరిగి, ఎందరో వృద్ధ నటులను, నాటకకర్తలను, కళాభిమానులను కలిసి, తెలుగు నాటకరంగ చరిత్ర సమగ్ర నిర్మాణంకోసం చాలా సమాచారాన్ని సేకరించి, పుస్తక రూపంలోకి తీసుకొచ్చారు.

## రచనా ప్రణాళిక
తెలుగు నాటక వికాసము ఐదు భాగాలుగా విభజించబడింది.
# ప్రథమభాగం: ఇది తెలుగు నాటక చరిత్రకు పూర్వరంగప్రాయం. ఇందులో 4 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. మొదటి అధ్యయంలో నాట్యకళ యొక్క స్వరూప నిరూపణాత్మకము, రెండవ అధ్యాయంలో ప్రాచ్య-పాశ్చాత్య రూపక నిరూపణాత్మకము, మూడవ అధ్యాయంలో ప్రాచీనకాలంలో తెలుగు రాష్ట్రాలలో సంగీత-నృత్య-నాట్యములు పొందిన వికాసం, నాలుగవ అధ్యాయంలో ప్రాచీనాంధ్రదేశములోని దృశ్య కళా స్వరూపములును ఇందులో వివరించబడింది.
# ద్వితీయభాగం: ఆధునిక తెలుగు నాటకరంగ ఆరంభ వికాసాలకు సంబంధిచిన భాగం. ఈ పుస్తకం మొత్తంలో ఈ ద్వితీయభాగమే ప్రముఖమైనదిగా చెప్పవచ్చు. మొదటి అధ్యయం (1860-1886) లో ఆధునిక తెలుగు నాటక రచనా-ప్రదర్శనల ప్రారంభం, రెండవ అధ్యాయం (1886-1900) లో తెలుగు నాటక రచన బహుముఖములుగా వికసించడం, మూడవ అధ్యాయం (1900-1920) లో ఆధునిక తెలుగు నాటక రచనా-ప్రయోగాల విస్తృతి, నాలుగవ అధ్యాయం (1920-44) లో నాటక రచనకు సంబంధించిన నూతన ప్రయోగాలు, ఐదవ అధ్యాయం (1920-44) లో నాటికల ఏకాంకిల వికాసం, ఆరవ అధ్యాయంలో సమకాలీన రచనలు (1944 తరువాతి రూపక చరిత్ర) వివరించడం జరిగింది.
# తృతీయభాగం: ఈ భాగంలో మూడు అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. ఈ భాగం తెలుగు నాటక చరిత్రకు సింహావలోకన భాగం. మొదటి అధ్యాయంలో ఇతివృత్త-రచనా స్వరూపాలనుబట్టి నాటకరచన సమీక్ష, రెండవ అధ్యాయంలో ఆధునిక నాటక ప్రయోగాల వివిధ దశలు, మూడవ అధ్యాయంలో తెలుగులోని నాటక విమర్శ యొక్క చరిత్ర, ఇతర అంశాల సమీక్షలు ఉన్నాయి.
# చతుర్థభాగం: ఇందులో ఐదు అనుబంధాలు ఉన్నాయి. మొదటి అనుబంధంలో నాటక-నాటిక-ప్రహసనాలు ఆకారాదిక్రమంలో, రెండవ అనుబంధంలో రచయితులు ఆకారాదిక్రమంలో, మూడవ అనుబంధంలో కొందరు ప్రసిద్ధనటుల, కొన్ని ప్రసిద్ధ నాటక సమాజాల పేర్లు జిల్లాల క్రమంలో, నాలుగవ అనుబంధంలో ఉపయుక్తగ్రంథసూచి, ఐదవ అనుబంధంలో ముఖ్యపదానుక్రమణిక ఆకారాదిక్రమంలో ఉన్నాయి.
# పంచమభాగం: ఈ భాగంలో కొందరు ప్రసిద్ధ రచయితల, విమర్శకుల, పోషకుల, నటీనటుల ఛాయాచిత్రాలు ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* డిజిటల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియా జాలగూడులో తెలుగు నాటక వికాసము పుస్తక ప్రతి
* తెలుగుపరిశోధన జాలగూడులో తెలుగునాటకవికాసము ప్రతి

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగ పుస్తకాలు
వర్గం:1960 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పరిశోధనా గ్రంథాలు
మైథిలీ శరణ్ గుప్త

**మైథిలీ శరణ్ గుప్త** (3 ఆగష్టు 1886 – 12 డిసెంబరు 1964) ఆధునిక హిందీ కవులలో ఎన్నదగిన వాడు. అప్పటి వరకు హిందీ కవులందరూ ఉపయోగిస్తున్న వ్రజభాషకు భిన్నంగా ఇతడు వ్యవహారిక ఖరీబోలీ మాండలికంలో కవిత్వం చెప్పడం ప్రారంభించాడు. ఇతడు భారతదేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్‌ను స్వీకరించాడు. భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ సమయంలో ప్రముఖంగా పేర్కొనబడిన ఇతని పుస్తకం **భారత భారతి**(1912) ఇతనికి మహాత్మా గాంధీ చేత "రాష్ట్రకవి" బిరుదును సంపాదించి పెట్టింది.

## ఆరంభ జీవితం
ఇతడు ఉత్తరప్రదేశ్‌, ఝాన్సీకి చెందిన చిర్‌గావ్ గ్రామంలో గహోయి వర్గానికి చెందిన కంకనే తెగలో జన్మించాడు. ఇతని పూర్వీకులది సంపన్న జమీందారీ కుటుంబం కానీ ఇతడు జన్మించే కాలానికి ఆస్తి పూర్తిగా కరిగి పోయింది. ఇతని తండ్రి పేరు సేథ్ రామ్‌చరణ్ గుప్త, తల్లి పేరు కాశీబాయి.He disliked school as a child, so his father arranged for his education at their home. As a child, Gupt studied Sanskrit, English and Bengali. Mahavir Prasad Dwivedi was his mentor. He married in 1895.

He was the teacher of Dewan Shatrughan Singh(Bundelkhandi Royal), who is known as Bundelkhand Kesri & Bundelkhand Gandhi.

### సాహిత్యం
Gupt entered the world of Hindi literature by writing poems in various magazines, including *[[Saraswati (magazine)|Saraswati]]*. In 1910, his first major work, *Rang mein Bhang* was published by Indian Press. With *Bharat Bharati*, his nationalist poems became popular among Indians, who were struggling for independence. Most of his poems revolve around plots from Ramayana, Mahabharata, Buddhist stories and the lives of famous religious leaders. His famous work *Saket* revolves around Urmila, wife of Lakshmana, from Ramayana, while another of his works *Yashodhara* revolves around Yashodhara, the wife of Gautama Buddha.

प्राण न पागल हो तुम यों, पृथ्वी पर वह प्रेम कहाँ..

मोहमयी छलना भर है, भटको न अहो अब और यहाँ..

ऊपर को निरखो अब तो बस मिलता है चिरमेल वहाँ..

### ప్రజాజీవితం
After India became independent in 1947, he was also made an honorary member of the Rajya Sabha, where he used poetry to put his opinions before the other members. He remained a member of the Rajya Sabha till his death in 1964. He was awarded Padma Bhushan in 1954.

### శైలి

His works are based along patriotic themes, among others poets such as Ramdhari Singh Dinkar and Makhanlal Chaturvedi. His poetry is characterized by non-rhyming couplets in Khadi Boli. Although the couplet structure is non rhyming, the prominent use of alliterations lends a rhythmic backdrop due to the rhythmic alterations between vowels and consonants. He was a religious man, and this can be seen in his works.

### ముఖ్యరచనలు
**కవిత్వం**:
* *సాకేత్ *
* *రంగ్ మే భంగ్*
* *మాతృభూమి *
* *భారత్ భారతి*
* *జయద్రథ్ వధ్*
* *వికట్ భట్*
* *ప్లాసీ కా యుద్ధ*
* *గురుకుల్*
* *కిసాన్*
* *పంచవటి *
* *నిర్ఝర్ *
* *యశోధర *

## ఇవి కూడా చూడండి
* List of Hindi-language poets

## మూలాలు

* *301 శ్రేష్ఠ హిందీ నిబంధ్* - శ్రీ శరణ్, రస్తోగి

## బయటి లింకులు
* Maithili Sharan Gupt at Kavita Kosh 
*Three poems of the poet from Bharat Bharati are available for readers at www.geeta-kavita.com

వర్గం:1886 జననాలు
వర్గం:1965 మరణాలు
వర్గం:హిందీ కవులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:రాజ్యసభ మాజీ సభ్యులు
M
వర్గం:హిందీ రచయితలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
మల్లాది గోపాలకృష్ణ

**మల్లాది గోపాలకృష్ణ** రంగస్థల నటుడు, దర్శకుడు, రూపశిల్పి, నటశిక్షణ అధ్యాపకులు.

## జననం
గోపాలకృష్ణ 1948, సెప్టెంబరు 22 న సుబ్బారావు, జయలక్ష్మీ దంపతులకు విజయవాడలో జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
చిన్నతనంలో ఏడిద కామేశ్వరరావు (రేడియో అన్నయ్య) ప్రోత్సాహంతో ఆకాశవాణి బాలానందం కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడంతో గోపాలకృష్ణకి నాటకాలపై అభిరుచి ఏర్పడింది. రేడియో అన్నయ్య రచించిన నాటకాల్లో ముఖ్యపాత్రల్లో నటించడం ద్వారా వాచికాభినయంలో మెరుగులు దిద్దుకున్నాడు. క్రమక్రమంగా రంగస్థలంపై చిన్నచిన్న పాత్రలలో నటించడం ద్వారా గోపాలకృష్ణ నాటక జీవితం ప్రారంభమైంది.

గుంటూరులో గురజాల కృష్ణమూర్తి, మంచికంటి కామేశ్వరరావు, కృష్ణారావు, సోమశేఖర్, రాజాజీ, గబ్బిట మొదలైనవారితో కలసి మూడు సంవత్సరాలునాటకాల్లో పాల్గొని, తన నటనా సామర్థ్యాన్ని పెంచుకున్నాడు. ఆ తరువాత విజయవాడలో జి.ఎస్.ఆర్. మూర్తి శిష్యరికంలో, దర్శకత్వంలో జగపతిరాజు, అన్నపూర్ణ, అడవి శంకరరావు, సంజీవి ముదిలి, సీతాలత, జి.ఎస్.ఆర్.కె. శాస్త్రి, సి.హెచ్. కబీర్ దాస్, విన్నకోట రామన్న పంతులు, రామచంద్ర కాశ్యప, విజయరాం, జంధ్యాల, సి. మోహనరావు, నండూరి సుబ్బారావు, కోకా సంజీవరావు, వాసుదేవమూర్తి, మురళీమోహన్, శివరామిరెడ్డి మొదలైన వారితో కలిసి అనేక నాటకాలలో నటించాడు.

ఎ.ఆర్.కృష్ణ ఆధ్వర్యంలో సాగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ థియేటర్ ఇన్సిట్యూట్ అండ్ రిపర్టరీలో నటశిక్షణలో చేరి విద్యార్థిగా చేరి నటనలో మెళకువలు నేర్చుకున్నాడు. అటుతర్వాత అదే సంస్థలో ఆహార్యాభినయంలో అధ్యాపకునిగా చేరాడు. అనేక శిక్షణ శిబిరాల్లో ఆహార్యాభినయం, వాచికాభినయం అంశాలలో ఔత్సాహిక నటులకు శిక్షణలిచ్చాడు.

ఆహార్యం మీద దృష్టి సారించిన గోపాలకృష్ణ శాస్త్రీయ పద్ధతులలో మెళకువలు నేర్చుకొని, రూపశిల్పాన్ని వృత్తిగా స్వీకరించాడు. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం, నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా వారు నిర్వహించిన శిక్షణా శిబిరాల్లో ఆహార్యంపై శిక్షణలు ఇచ్చాడు. 2003లో శ్రీనాథుడు చారిత్రక నాటక ప్రదర్శనకు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలులో పర్యటించాడు. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం రంగస్థల కళలశాఖలోని విద్యార్థులకు ఆహార్యంలో శిక్షణ ఇస్తున్నాడు.

### నటించినవి

# కన్యాశుల్కం
# పునర్జన్మ
# ఆశ్రయం
# సిద్ధార్థ
# కళ్ళు
# లాభం
# కొడుకుపుట్టాల
# వెంకన్నకాపురం
# సహాధ్యాయుడు
# మిత్రుడూ
# అభిజ్ఞాన శాకుంతలం
# శ్రీకృష్ణరాయభారం
# ఆశ

### దర్శకత్వం
# పాండవ విజయం

### బహుమతులు
* **[[నంది నాటక పరిషత్తు|నంది బహుమతులు]]:**
# ఉత్తమ ఆహార్యం - ఒక ఒరలో నాలుగు నిజాలు - మొదటి నంది పరిషత్తు
* **ఇతర బహుమతులు:**
# ఉత్తమ ఆహార్యం - చెంగల్వపూదండ (నాటిక) - అల్లూరి సీతారామరాజు కళా వేదిక, కాకినాడ, 2013.

## పురస్కారాలు

* నాటకరంగం విభాగంలో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ ప్రతిభా పురస్కారం-2019 (తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, 2022 సెప్టెంబరు 15)
* భజరప్ప రంగస్థల పురస్కారం - సిరిమువ్వ కల్చరల్ హైదరాబాదు (రవీంద్రభారతి, 2022 సెప్టెంబరు 1)

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు

* 

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల సాంకేతిక నిపుణులు
వర్గం:1948 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:విజయవాడ వ్యక్తులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:కన్యాశుల్కం నాటకం ప్రదర్శించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
ఎలియనేషన్ సిద్ధాంతం

నాటకం లోని పాత్రలు ముందుకొచ్చి ప్రేక్షకులతో మాట్లాడుతూ, రసానుభూతి నుంచి వారిని బయటకు తీసుకువచ్చే ప్రక్రియని **ఎలియనేషన్** అంటారు. బెర్టోల్ట్ బ్రెహ్ట్ దీనిని రూపొందించాడు. 1936 లో ప్రచురించిన "చైనీస్ యాక్టింగ్ లో పరాయీకరణ ప్రభావాలను" అనే వ్యాసంలో బ్రెచ్ మొట్టమొదటిగా ఈ పదాన్ని ఉపయోగించాడు.

రంగస్థలంపై జరిగే సన్నివేశం, సంభాషణల్లో ప్రేక్షకులు తాదాత్మ్యం చెందకుండా ప్రతిక్షణం తాను నాటకాన్ని చూస్తున్నాననే భావాన్ని ప్రేక్షకుడికి విధిగా కలిగించాలి. అతడి తాదాత్మ్యనికి విచ్ఛిత్తి జరగాలి. అప్పుడే ప్రేక్షకునిలో ఆలోచన మొలకెత్తుతుంది. అదే ఎలియనేషన్ సిద్ధాంతం. ప్రేక్షకుడు నాటకాన్ని చూసి ప్రదర్శనానంతంరం నోరు మూసుకొని వెళ్లిపోయేవాడుకాదు, అతనికి ఆలోచనలు ఉంటాయి, ఆ ఆలోచనలకు పదును పెట్టాల్సిన అవసరం ఉందని చెప్పడంలో ఎలియనేషన్ చాలా ఉపయోగపడుతుంది.

## ఎలియనేషన్ సిద్ధాంతంలో వచ్చిన నాటికలు
# మరో మొహెంజొదారో (ఎన్.ఆర్.నంది) 
# లా-వొక్కింతయులేదు (డి. ప్రభాకర్)
# నీలి దీపాలు (కె. చిరంజీవి)
# తూర్పురేఖలు, జంతర మంతర్‌ మామూళ్ళు (డాక్టర్‌ అత్తిలి కృష్ణారావు)
# దొరా నీ సావు మూడింది (ఆచార్య మొదలి నాగభూషణశర్మ)
# ఢిల్లీ పట్నం చూడరబాబు (జయప్రకాశ్‌)
# రుద్రవీణ, చీమ కుట్టిన నాటకం, మనుషులోస్తున్నారు జాగ్రత్త (యండమూరి వీరేంద్రనాథ్)
# దారితప్పిన ఆకలి (పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు)
# తాజీ, ఉప్పెనొచ్చింది (డీన్ బద్రూ)
# రోజూ చస్తున్న మనిషి (వై.ఎస్. కృష్ణేశ్వరరావు
# బొమ్మలాట (నడిమింటి నరసింగరావు)
# గంగిరెద్దాట (సత్యానంద్‌)
# బహురూపి (శిష్ట్లా చంద్రశేఖర్‌)
# ఈహామృగం, చీకటింట్లో నల్లపిల్లి (అంబటి చలపతిరావు)
# అడవి దివిటీలు (వంగపండు ప్రసాదరావు)
# ఓనమాలు, ఎడారి కోయిల (వల్లూరి శివప్రసాద్‌)
# యక్షగానం (ఎం. వి. ఎస్. హరనాథ రావు)
# చింతచెట్టు (వారాల కృష్ణమూర్తి)
# ఉప్పు కప్పురంబు (డా. కందిమళ్ళ సాంబశివరావు)
వంటి నాటికలేకాకుండా ఇంకా వస్తూనే ఉన్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
ఆంధ్రప్రదేశ్ నాట్య సంఘం

**ఆంధ్రప్రదేశ్ నాట్య సంఘం** జాతీయ స్థాయిలోని 'భారతీయ నాట్యసంఘానికి అనుబంధ సంస్థ. 1954, అక్టోబరు 1న ఎ.ఆర్.కృష్ణ ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభమైన ఈ సంఘానికి మొదటి అధ్యక్షులుగా డా.మర్రి చెన్నారెడ్డి, రెండవ అధ్యక్షులుగా పి.వి.నరసింహారావు కొనసాగారు.

## నాట్య సంఘం ఏర్పాటు
ఈ నాట్య సంఘం మొదట్లో ఇండియన్ నేషనల్ థియేటర్, కళామండలి, సాధన సంఘం, నాట్య కళానికేతన్, నవ కళా కేంద్రం అనే 5 సమాజాల సమాఖ్యగా రూపుదిద్దుకుంది. సంస్థ ఏర్పడిన కొద్దిరోజుల్లోనే వందకుపైగా నాటక సమాజాలు దీనికి అనుసంధింపబడ్డాయి. హైదరాబాద్ కేంద్రంగా ఉంటూ విశాఖపట్నం, విజయవాడ, అనంతపురం, నిజామాబాద్, వరంగల్లు మొదలైన నగరాల్లో ప్రాంతీయ కేంద్రాలు ఏర్పడ్డాయి. నటన, దర్శకత్వం, సాంకేతిక అంశాలలో శిక్షణ ఇవ్వడంతోపాటు వివిధ ప్రాంతాలో జరిగే రంగస్థల కార్యక్రమాలను సమన్వయ పరచడం వంటి కార్యక్రమాలను నిర్వహించడంలో ఈ సంస్థ ముఖ్యపాత్రను పోషించింది.

## నాట్య సంఘం తలపెట్టిన కార్యక్రమాలు
# రంగస్థల కళలలో శిక్షణ ఇచ్చే నిమిత్తం నాట్య విద్యాలయాలను నిర్వహించడం
# రాష్ట్రస్థాయిలో ప్రతి ఏటా నాటకోత్సవాలు జరపడం
# రంగస్థల సేవా కేంద్రం ద్వారా సహాయ సహకారాలందించడం
# జిల్లా కేంద్రాలలో నాటకశాలలు నిర్మాణానికి కృషి చేయడం

## నాట్య సంఘం సాధించిన ఫలితాలు
# 1954లో హైదరాబాద్లో రాష్ట్రస్థాయి నాటకోత్సవాలు నిర్వహించడం
# 1955లో హైదరాబాద్ లో జరిగిన ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు నాటక పోటీలకు సహకారం అందించడం
# 1959లో 40 రోజులపాటు నిర్వహించిన సంగీత, నృత్య, నాటకోత్సవాలు నిర్వహించడం
# సేవా స్టేజీ, పృథ్వీ థియేటర్స్, లిటిల్ బాలే థియేటర్ వంటి ప్రసిద్ధ రాష్ట్రేతర సమాజాలు ప్రదర్శనలివ్వడం
# అమెరికా నుంచి వచ్చిన వెన్ విశ్వవిద్యాలయం థియేటర్ గ్రూప్, మెయిన్ మాస్క్ థియేటర్ కంపెనీ, జాఫ్రీబాల కంపెనీ, ఇంగ్లాండ్కు చెందిన ఆక్స్ ఫర్డ్ ప్లే హౌస్ కంపెనీ, బ్రిస్టల్ ఓల్దలిక్ వంటి నాటక సంస్థలచే నాటక ప్రదర్శనలు ఇప్పించడం.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటక సంస్థలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
ఈటీవీ ప్లస్

**ఈటీవీ ప్లస్** అనేది ఈటీవీ నెట్‌వర్క్ లోని ఒక వినోద సంబందమైన ఛానలు. ఈ ఛానలు 2015 నవంబరు 14న ప్రారంభించబడింది. దీనితో పాటు ఈటీవీ సినీమా, ఈటీవీ అభిరుచి, ఈటీవీ లైఫ్ లు కూడా ప్రారంభమైనవి. కామెడీ కోసం ఈటీవీ ప్లస్, హెల్త్ కోసం ఈటీవీ లైఫ్, సినిమా కోసం ఈటీవీ సినిమా, ఫుడ్ కోసం ఈటీవీ అభిరుచి ఛానెల్స్ ప్రారంభమయ్యాయి.

## కార్యక్రమాలు
### ప్రస్తుత కార్యక్రమాలు

### గత కార్యక్రమాలు
* అల్లరే అల్లరి
* అమ్మావి క్యూట్ అబ్బాయి నాటు
* అమృతం
* సినిమా చూపిస్తా మామా
* ఇ-జంక్షన్
* ఎక్స్‌ప్రెస్ రాజా
* హంగామా
* జిల్ జిల్ జిగా
* కిక్
* మహాలక్ష్మి
* నా షో నా ఇష్టం
* పోవే పోరా
* సరదాగ కాసేపు
* టాప్స్

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*ఈటీవీ వెబ్సైటు
* ఈటీవీ ప్లస్ ఇన్ స్టా
* ఈటీవీ ప్లస్ ఫేస్బుక్

వర్గం:టెలివిజన్ ఛానెళ్ళు
వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ ఛానెళ్ళు
వర్గం:తెలుగు టీవీ ఛానళ్ళు
పాఠశాల (మాసపత్రిక)

ఈ మాసపత్రిక 1977లో ప్రారంభించబడింది. పదవ తరగతి విద్యార్థుల కొరకు ఈ ప్రత్యేక విద్యాసంబంధమైన పత్రిక వెలువడుతున్నది. విద్యార్థులకు అవసరమైన పాఠ్యాంశాలు, వాటికి సంబంధించిన విషయాలు ఈ పత్రికలోని ప్రధానాంశాలు. ఈ తరహా మాసపత్రిక తెలుగులో ఇదే మొదటిది. ఈ పత్రిక చిత్తూరు జిల్లా, చౌడేపల్లె నుండి వెలువడుతున్నది. విజయవాణి పబ్లిషర్స్ తరపున ఈ పత్రికను నాయుని కృష్ణమూర్తి నడుపుతున్నాడు. ప్రస్తుతం ఈ పత్రికకు గుమ్మనూరు రమేష్ బాబు ప్రధాన సంపాదకునిగా వ్యవహరిస్తున్నాడు.

ప్రస్తుతం సమాజంలో మాసపత్రికలో చాలా అభివృద్ధిలోకి వచ్చాయి. ఎంతోమంది ఆ పత్రికను వినియోగించుకుంటున్నారు.

వర్గం:1977 స్థాపితాలు
వర్గం:తెలుగు పిల్లల పత్రికలు
వర్గం:తెలుగు మాసపత్రికలు
వర్గం:20 వ శతాబ్దపు తెలుగు పత్రికలు
ఆంధ్ర విశ్వ కళాపరిషత్తు (నాటక సంస్థ)

కుడి|200x200px
**ఆంధ్ర విశ్వ కళాపరిషత్తు (నాటక సంస్థ)** తెలుగు నాటకరంగ కార్యకలాపాలు విస్తృతంగా జరగడంకోసం ఏర్పాటుచేయబడిన నాటక సంస్థ. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సమయంలో అప్పుడప్పుడు కొన్ని తెలుగు నాటకరంగ కార్యక్రమాలు మాత్రం జరిగేవి. అదే సయమంలో ఆంధ్ర విశ్వ కళాపరిషత్తు ఏర్పడింది. 1921 నుండి 1946 వరకు ఈ సంస్థ చురుకుగా పనిచేసింది.

## ఈ సంస్థ ప్రదర్శించిన నాటక రకాలు
# **సాంఘిక సంస్కరణ నాటకాలు:** ఇవి సంప్రదాయ నాటకాలు. నటీనటులు అనుభవశూన్యలైనా, వీరి ప్రదర్శనకు ఎక్కువ మొత్తంలో డబ్బును గుంజేవి. ప్రేక్షకులు నాటకంలోని వ్యసనాలను చూసి, పరోక్షంగా ఆహ్లాదాన్ని పొందేవారు. ప్రదర్శన విధానంలోని మార్పువలన ప్రేక్షకులు సంస్కరణ బోధనల విసుగును తప్పించుకునేవారు.
# **సమకాలీన రాజకీయాలపై వచ్చిన నాటకాలు:** ఈ నాటకాల్లో చారిత్రక విషయాలు, సంఘటనలు, వ్యక్తుల తత్వాలను వక్రంగా చిత్రించబడ్డాయి. అనంతరం ఆంగ్లేయుల అణిచివేతకు బలియై వాటి స్థానంలో ఇతర నాటకాలు ప్రవేశించాయి.
# **హిందూ మతోద్ధరణ నాటకాలు:** ఇవి సంస్కృతాంధ్ర భాషాకోవిధులైన పండిత ప్రకాండుల కలాలబలంచే వెలువడ్డాయి. ఈతరహా కవులు, మడిమన్యాలననుభవిస్తూ తమ రచనల్లో ఈతరం వారు, భావితరం వారు పాటించాల్సిన నియమనిబంధనల్ని మను, కౌటిల్యుడు ధర్మశాస్త్రాల ఆధారంగా ప్రబోధించారు.
# **ప్రతిఘటన నాటకాలు:** ఈ నాటకాల్లో బెర్నాడ్ షా పోలిన పెద్ద సహేతుంగా ఉండేవి. ఈ కవులు నిరాశ, తిరుగుబాటు తత్వం కలవారుగా కన్పించేవారు. వీరి రచనలు ప్రాముఖ్యం లేని పత్రికల్లో ప్రచురింపబడుతూ కేవలం అభిమానుల పరిధి కూడా దాటేవికాదు. అందువల్ల ఈ విషయాన్ని గ్రమించిన కవులు విందులూ, వినోదాల కాలక్షేపంలో మునిగిపోయారు.

1928 ఇబ్సన్ శత జయంతి సమయంలో అందరి దృష్టి ఆధునిక పాశ్చాత్య నాటకరంగంవైపు మళ్లింది. తెలుగు నాటకరంగం చెల్లాచెదురు కాకూడదనే ఉద్దేశంతో ఆంధ్ర విశ్వ కళాపరిషత్తు నాటక సంస్థ తనవంతు కృషిచేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటక సంస్థలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం
ఫ్రీజ్ టెక్నిక్

**ఫ్రీజ్ టెక్నిక్** అనేది నాటకం లో ఉపయోగించే ఒక ప్రక్రియ. ఒక సన్నివేశంలో ఒక విషయం ఒక పాత్ర చెప్పిన తరువాత సంతోషంకానీ, విషాదంకానీ, ఆశ్చర్యంగానీ కలిగినప్పుడు మిగిలిన పాత్రలు ఎలా ఉన్నవి అలా బిగుసుకుపోయి కావలసిన భావాన్ని కలుగజేయడాన్ని ఫ్రీజ్ టెక్నిక్ అంటారు. నాటకంలో ఏపాత్ర తోనైనా స్వగతం చెప్పించేటప్పుడు మిగతా పాత్రలను ఫ్రీజ్ చేయించవచ్చు. అలాగే వ్యాఖ్యాత జరుగుతున్న సన్నివేశం గురించి వ్యాఖ్యానించవలసి వచ్చినప్పుడు ఆ సన్నివేశం మొత్తాన్ని ఫ్రీజ్ చేయించవచ్చు. ఇంకా  సన్నివేశ బ్యాక్ గ్రౌండ్ లో ఫ్లాష్ బ్యాక్ గానీ, షాడో ప్లే గానీ, డైరెక్టు దృశ్యంగానీ చూపించేటప్పుడుగానీ ముందు రంగస్థలంపైనున్న నటులను ఫ్రీజ్ చేయవచ్చు. ఇలా ఇంకా అనేక సందర్భాలలో దర్శకుడు అవసరాణుగుణంగా ఫ్రీజ్ టెక్నిక్ ను ఉపయోగించుకొనవచ్చు.

## తెలుగు నాటకరంగంలో ఫ్రీజ్ టెక్నిక్
విదేశాలలో పర్యటించి రంగస్థల శాస్త్ర అధ్యయనం, చేసిన అధ్యాపకుల వల్ల విదేశీ నాటకాలలో వినియోగించిన ఫ్రీజ్ టెక్నిక్ ను తెలుగు నాటకరంగంలోకి తీసుకురావడం జరిగింది.

1964లో మరో మొహెంజొదారో నాటకం ద్వారా ఎన్.ఆర్.నంది ఈ ఫ్రీజ్ ప్రక్రియును తెలుగు నాటకరంగంలోకి ప్రవేశపెట్టారు. ఆ తరువాత ఇది అనేక నాటకాలలో ప్రవేశపెట్టబడింది. ఎలియనేషన్ ధోరణి ప్రయోగించిన సందర్భంలో విధిగా మిగిలిన పాత్రలన్నీ ఫ్రీజ్ అయిపోతాయి. సూత్రధారుడు పాత్రలను, లేదా సన్నివేశాన్ని వివరించే సమయంలో కూడా పాత్రలు ఫ్రీజ్ అవుతాయి.

### ఫ్రీజ్ టెక్నిక్ ఉపయోగించిన కొన్ని నాటిక-నాటకాలు
# మరో మొహెంజొదారో (నాటకం) - ఎన్.ఆర్.నంది
# దారి తప్పిన ఆకలి (నాటిక) - పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు
# గోగ్రహణం (నాటిక) - తనికెళ్ల భరణి
# బొమ్మలాట, గంగిరెద్దులాట (నాటకాలు) - నడిమింటి నరసింహరావు
# తాజి, ఉప్పెనొచ్చింది (నాటికలు) - డిన్ బద్రూ
# కుక్క (నాటిక) - యండమూరి వీరేంద్రనాథ్

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
మాబడి (మాసపత్రిక)

thumb|మాబడి పత్రిక) విజయవాణి పబ్లిషర్స్ తరఫున నాయుని కృష్ణమూర్తి నడుపుతున్నాడు.
ఈ మాసపత్రిక 1977లో ప్రారంభించబడింది. ఏడవ తరగతి విద్యార్థుల కొరకు ఈ ప్రత్యేక విద్యాసంబంధమైన పత్రిక.. విద్యార్థులకు అవసరమైన పాఠ్యాంశాలు, వాటికి సంబంధించిన విషయాలతో పాటు జనరల్ నాలెడ్జి, కళలు, సైన్స్, సమాజం, సాహిత్యం, ప్రముఖ వ్యక్తులు, ప్రదేశాలు మొదలైన అంశాలను నిపుణులైన అధ్యాపకులచేత వ్రాయించి ఈ పత్రికలో ప్రచురిస్తున్నారు. ఐదవ తరగతి విద్యార్థులకోసం ఈ మాసపత్రిక 1995 నుండి వెలువడుతుంది. 2010 నుండి ఈ పత్రికను రంగులలో ప్రచురిస్తున్నారు. ఈ పత్రిక చిత్తూరు జిల్లా, చౌడేపల్లె నుండి వెలువడుతుంది. విజయవాణి పబ్లిషర్స్ తరఫున ఈ పత్రికను నాయుని కృష్ణమూర్తి నడుపుతున్నాడు. ప్రస్తుతం ఈ పత్రికకు గుమ్మనూరు రమేష్ బాబు ప్రధాన సంపాదకునిగా వ్యవహరిస్తున్నాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:1977 స్థాపితాలు
వర్గం:తెలుగు పిల్లల పత్రికలు
వర్గం:తెలుగు మాసపత్రికలు
ప్రసాదమూర్తి ముదనూరి

**ప్రసాదమూర్తి ముదనూరి** ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు, దర్శకుడు, ప్రయోక్త, నిర్వాహకుడు. నాటకాన్ని కేవలం పరిషత్తుల ప్రదర్శనకే పరిమితం చేయకుండా, నాటక ప్రదర్శనలో సాంకేతిక విలువలు పెంచి, తెలుగు నాటకం జాతీయ స్థాయిలో సుస్థిర స్థానం సంపాదించుకోవడానికి పునాదులు వేయాలకున్నాడు.

## జననం
ప్రసాదమూర్తి 1955, జనవరి 14 న ముదనూరి రామన్న, రత్నమ్మ దంపతులకు పశ్చిమగోదావరి జిల్లా లోని కాశిపాడులో జన్మించారు. తూర్పుగోదావరి జిల్లా, రాజమండ్రి స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకొన్నాడు.

## నాటకరంగ ప్రస్థానం
1972లో వరుడుకావాలి నాటికతో ప్రసాదమూర్తి నాటకరంగ ప్రస్థానం మొదలైంది. నటుడుగా, దర్శకుడుగా, ప్రయోక్తగా, నిర్వాహకుడుగా ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహించి, ఎన్నెన్నో ఆణిముత్యాల్లాంటి నాటక ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. వద్దంటే పెళ్ళి (2009) ఆయన చివరి నాటిక.

తెలుగు నాటకరంగంలోని అన్ని పరిషత్తుల్లోనూ ప్రసాదమూర్తి నాటకం వేశాడు. 1973లో కళావాణి అనే సంస్ధ పెట్టి ఉభయగోదావరి జిల్లా అంతా నాటకాలు ప్రదర్శించాడు. నంది నాటక పరిషత్తులో అనేకసార్లు నందులు, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం పురస్కారం అందుకున్నాడు. రాజమండ్రి కేంద్రంగా చేసుకొని మూడు దశాబ్దాలపాటు నాటకరంగానికి సేవలు అందించాడు.

### నాటికలు - నాటకాలు

# సద్గతి
# వైతాళికుడు
# తెలుగు వెలుగులు
# ఏ వెలుగులకీ ప్రస్థానం
# అమరజీవి
# అలరాసపుట్టిల్లు
# మహాత్మా జ్యోతిరావు పూలే
# అగ్నిపుష్పం
# శ్వేతపత్రం
# భయం
# తెల్లకాగితం
# మిధునం
# నరకంమరెక్కడోలేదు
# ఎవరికోసం
# చివరకు మిగిలింది
# అహంబ్రహ్మస్మి
# అప్పాజీ

మొదలగునవి ఆయన నటనా ప్రతిభకు, దర్శకత్వ నిపుణతకు ప్రతిబింబాలు.

## మరణం
ప్రసాదమూర్తి 2009, ఆగష్టు 5న (మరో రెండు రోజుల్లో, అంటే ఆగస్టు 7న తన పుత్రుని వివాహం జరుగవలసి వుంది) గుండెపోటుతో హఠాత్తుగా మరణించారు.

## మూలాలు

వర్గం:1955 జననాలు
వర్గం:2009 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటులు
సుందర్ సీ

**సుందర్ సీ** తమిళ చలనచిత్ర దర్శకులు, నటుడు. వీరు తమిళనాడులోని ఈరోడు జిల్లాలో జన్మించారు, తమిళంలో 24 సినిమాలకు దర్శకత్వం వహించారు. "తలై నగరం" చిత్రముతో హీరోగా మారారు. తొలి నాళ్ళలో, మణివణ్ణన్ గారి దగ్గర సహాయకులుగా ఉన్న వీరు *ముఱై మామన్* అనే హాస్యరసప్రధాన చిత్రముతో మొదటిసారి దర్శకులురా మారారు. వీరి తెరకెక్కించిన కొన్ని చిత్రములలో హీరోయిన్ పాత్ర పేరు "ఇందు" అనబడుతుంది .
## సినీరంగప్రవేశం
### దర్శకులుగా
1995-వ సంవత్సరం *ముఱై మామన్* అనే హాస్యరసప్రధాన చిత్రముతో సుందర్ సీ మొదటిసారి దర్శకులురా మారారు, ఆ తర్వాత *ముఱైమాప్పిళ్ళై*, అని నటుడు విజయకుమార్ తనయుడు అరుణ్ విజయ్ మొదటి సినిమాకు దర్శకత్వం వహించారు. రజనీకాంత్ గారితో *అరుణాచలం*, *[[కమల్ హాసన్]]*తో శివం మాత్రమే కాక మరికొందరి నటులతో అనగా కార్తీక్, ప్రశాంత్, అర్జున్, శరత్ కుమార్, అజీత్ కుమార్ మొదలైనవారి చిత్రములకు దర్శకత్వం వహించారు.ఇయన తెలుగులో నేరుగా దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం **సమ్ థింగ్ సమ్ థింగ్ **.
### నటుడిగా
2006-వ సంవత్సరం అతని దర్శకత్వపు వృత్తిని విరమించి,*తలై నగరం* చిత్రముతో హీరోగా మారారు. ఆరంభ దశలో పరాజయం పొందినప్పటికీ తదుపరి ఘన విజయాలను సొంతం చేసుకున్నారు. 2007-వ సంవత్సరం విడుదలైన *వీరాప్పు* సినిమానూ, 2008-వ సంవత్సరం విడుదలైన *శండై* సినిమానూ విజయం పొందాయి.
## బుల్లి తెర ప్రవేశం
2017-వ సంవత్సరం దక్షిణ భారత నాలుగు భాషలలో ఏకకాలంలో **[[నందిని (టీ.వి సీరియల్)|నందిని]]** అనే దారవాహికను స్వయంగా తన సతీమణి **[[కుష్బూ]]** గారితో కలిసి నిర్మించారు.చలనచిత్రాన్ని తలపించేలా ఆ దారవాహికను రూపుదిద్ది ప్రముఖుల మన్ననలు అందుకున్నారు.అంతేకాక, ఈ దారవాహికకు పాక్షికంగా కథనందించారు. 

## ఫిల్మోగ్రఫీ

### సినిమాలు

#### నటుడిగా

#### దర్శకుడిగా

#### గాయకుడిగా

#### నిర్మాతగా
ప్రధాన వ్యాసం: అవ్ని సినిమాక్స్

## టెలివిజన్

## మూలాలు

## బయట లింకులు
* 

వర్గం:1968 జననాలు
వర్గం:తమిళ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు
వర్గం:తమిళనాడు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తమిళనాడు సినిమా నటులు
సుమధుర కళానికేతన్

**సుమధుర కళానికేతన్** విజయవాడలోని నాటక సంస్థ. 1973లో ప్రారంభించబడిన ఈ సంస్థ, 1995 నుండి తెలుగు హాస్య నాటిక పోటీలను నిర్వహిస్తుంది.

## 22వ తెలుగు హాస్య నాటికల పోటీలు - 2017
సుమధుర కళానికేతన్ వారి 22వ తెలుగు హాస్య నాటికల పోటీలు 2017, ఆగస్టు 4,5,6 తేదీలలో విజయవాడ లోని సిద్దార్థ కళాశాలలో జరిగాయి.

### పురస్కారాలు
* జంధ్యాల స్మారక పురస్కారం - గిరిబాబు (నటుడు, దర్శకుడు)
* కీ.శే. శనగల కబీర్ దాస్ స్మారక పురస్కారం - వంకాయల సత్యనారాయణమూర్తి (రంగస్థల, సినీ నటుడు)
* కీ.శే. రాధాకుమారి స్మారక పురస్కారం - సరోజ (రంగస్థల, సినీనటి)

### పరిషత్తు వివరాలు - నాటికలు

### బహుమతుల వివరాలు
* ఉత్తమ ప్రథమ ప్రదర్శన: అక్క అలుగుడు...చెల్లి సణుగుడు (అమెచ్యూర్ డ్రమెటిక్ అసోసియేషన్, చిలకలూరిపేట)
* ఉత్తమ ద్వితీయ ప్రదర్శన: టేక్ ఇట్ ఈజీ (మురళీ కళానిలయం, హైదరాబాద్)
* ఉత్తమ తృతీయ ప్రదర్శన: తొక్క తీసారు (గణేష్ ఆర్ట్ థియేటర్స్, గుంటూరు)
* ఉత్తమ రచన: శంకరమంచి పార్థసారధి (టేక్ ఇట్ ఈజీ)
* ఉత్తమ దర్శకత్వం: షఫీ (అక్క అలుగుడు...చెల్లి సణుగుడు)
* ఉత్తమ నటుడు: వరికూటి శివప్రసాద్
* ఉత్తమ నటి: లహరి గుడివాడ (అక్క అలుగుడు...చెల్లి సణుగుడు)
* ఉత్తమ రంగాలంకరణ: పిఠాపురం బాబూరావు (సుందరి..సుబ్బారావు)
* ఉత్తమ సంగీతం: లీలామోహన్ (సరితా..స్వాతిముత్యం)
* ఉత్తమ ఆహార్యం: మోహన్ (సరితా..స్వాతిముత్యం)
* ప్రోత్సహక బహుమతి: జానీపాషా (అక్క అలుగుడు...చెల్లి సణుగుడు), విజయ (సుందరి..సుబ్బారావు), మురళీధర్ తేజోమూర్తుల (వెన్నెలొచ్చింది)

## 22వ తెలుగు హాస్య నాటికల పోటీలు - 2019
సుమధుర కళానికేతన్ వారి 22వ తెలుగు హాస్య నాటికల పోటీలు 2019, జూలై 26,25,28 తేదీలలో విజయవాడ లోని మొగల్రాజపురంలోని సిద్ధార్ధ ఆడిటోరియంలో జరిగాయి.

### పురస్కారాలు
* జంధ్యాల స్మారక పురస్కారం - బెనర్జీ (సినీ నటుడు, దర్శకుడు, నిర్మాత) 
* కీ.శే. శనగల కబీర్ దాస్ స్మారక పురస్కారం - గోపరాజు రమణ (రంగస్థల, టీవీ, సినీ నటుడు)
* కీ.శే. రాధాకుమారి స్మారక పురస్కారం - జమునా రాయలు (రంగస్థల నటి, దర్శకురాలు)

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటక సంస్థలు
వర్గం:1973 స్థాపితాలు
అమరేంద్ర బొల్లంపల్లి

**అమరేంద్ర. బి** రంగస్థల, టీవీ నటుడు, దర్శకుడు, సినిమా నటుడు.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
అమరేంద్ర 1952, ఆగష్టు 8 న బొల్లంపల్లి వేంకటహరి, ఆండాళమ్మ దంపతులకు హైదరాబాద్లో జన్మించాడు. బి.ఏ. వరకు చదువుకున్నాడు. పి.జి. డిప్లొమా ఇన్ థియేటర్ ఆర్ట్స్ లో చేరి నటన, దర్శకత్వంలో శిక్షణ పొందాడు.

## వివాహం - పిల్లలు
కల్పనశ్రీతో 1977, జూన్ 7న అమరేంద్ర వివాహం జరిగింది. వారికి ఇద్దరు అమ్మాయిలు (స్పందన, భావన)

## ఉద్యోగ జీవితం
వజీర్ సుల్లాన్ టొబాకో కంపనీలో సీనియర్ బ్లెండింగ్ అధికారిగా పనిచేసి, 1997లో స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ చేశాడు.

## నాటకరంగ ప్రస్థానం
అమరేంద్ర, తన పెద్దన్నయ్య భాను ప్రకాష్ ప్రోత్సాహంతో పత్తర్ కే ఆన్సూ అనే హిందీ నాటకంలో నాటకరంగ ప్రవేశంచేశాడు. వివిధ సంస్థలలో 4వేల వరకు నాటిక, నాటక ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. మొదటిసారిగా ఎన్.ఆర్. నంది రాసిన వాన వెలిసింది నాటికకు దర్శకత్వం వహించాడు. 1972లో రవి ఆర్ట్స్ సంస్థ హైదరాబాద్ లో నిర్వహించిన నాటిక పోటీలలో ఉత్తమ దర్శకుడిగా బంగారు పతకం అందుకున్నాడు. అనేక నాటక పోటీలకు న్యాయ నిర్ణేతగా వ్యవహరించాడు.

1969లో ఆదర్శ యువభారతి అనే సంస్థను ప్రారంభించి, ఆ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో నాటిక, నాటక ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నాడు.

### బహుమతులు
నంది బహుమతులు:
# ఉత్తమ ప్రతినాయకుడు - నంది నాటక పరిషత్తు - 2016

**పురస్కారాలు - సత్కారాలు:**
# తెలంగాణ థియేటర్‌ రీసెర్చ్‌ సెంటర్‌ సత్కారం

## టీవిరంగ ప్రస్థానం
తూర్పు పడమర, మిస్టరీ, జీవన తీరాలు, ధరణికోట, ధూర్జటి, పోతన, ఫ్యాక్షన్ - ఫ్యాక్షన్, కాశీమజిలీ కథలు, ఊహల పల్లకి, మాయాబజార్, మంచుపర్వతం, ఉషోదయం, విధి, పద్మవ్యూహం, ఎండమావులు, అనురాగదార, ఓ అమ్మకథ, బుజ్జి - బజ్జిబాబు, కథా స్రవంతి, శ్రావణీ సుబ్రహ్మణ్యం వంటి దాదాపు 250 సీరియళ్లలో నటించాడు.

## సినీరంగ ప్రస్థానం
అమరేంద్ర నటించిన ఆందమే ఆనందం నాటిక చూసిన జంధ్యాల విచిత్రప్రేమ సినిమాలో అమరేంద్రకు అవకాశం ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత బావా బావా పన్నీరు, విషజ్వాల, చీకటి సూర్యులు, కూలన్న, రైతురాజ్యం, ఊరుమనదిరా, భీముడు, వేగుచుక్కలు, గంగమ్మ జాతర, వీరివీరి గుమ్మడి పండు, అమ్మమీద ఒట్టు, బతుకమ్మ, వీర తెలంగాణ, పోరు తెలంగాణ, రాజ్యాధికారం మెదలైన సినిమాలలో నటించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1977 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల దర్శకులు
నరకం మరెక్కడో లేదు

**నరకం మరెక్కడో లేదు** సుఖమంచి కోటేశ్వరరావు (విజయవాడ) రచించిన సాంఘిక నాటిక. నరకం అనేది ఎక్కడో లేదని, ప్రభుత్వ వైద్యశాలే నరకం వంటిదని, ప్రభుత్వ వైద్యశాలల్లోని అవినీతి, లంచగొండితనం, నిర్లక్ష్యం మూలంగా సాధారణ ప్రజలు అనుభవిస్తున్న బాధలను ఈ నాటిక హృద్యంగా వివరించింది. 1980లో రచించిన నాటికను రాజమహేంద్రవరంకు చెందిన ప్రజా దర్శకుడు టి.జె రామనాధం అద్భుత దృశ్యకావ్యంగా రూపుదిద్దాడు. రంగస్థలంను ఆరు భాగాలుగా విభజించి ఓ వైద్యశాల సెట్ వేశాడు. ప్రధాన ద్వారం, రోగులు నిరీక్షణ గది, పెద్ద డాక్టరు గది, ఇంజెక్షన్ గది, సర్జరీ రూమ్‌, మార్చురీ, జనరల్‌ వార్డులతో ఆసుపత్రి ప్రేక్షకుల ముందు ప్రత్యక్ష మవుతుంది.

## ఇతివృత్తం
పేదల పట్ల వైద్యుల, నర్సుల నిర్లక్ష్యపు ధోరణి... మంత్రుల బిడ్డలకు చేసే మర్యాదలు... బతికున్న మనిషిని నిర్లక్ష్యం చేసి మార్చురీలో పడెయ్యడం... శవాన్ని చూడాలనుకున్న రక్త సంబంధీకుల దగ్గర లంచాలడిగే కర్కశత్వం... యాక్సిడెంట్‌ అయ్యి ప్రాణాపాయంలో ఉన్న పేషెంట్‌ని సంపూర్ణంగా నిర్లక్ష్యం చేసి, తమ ప్రాణం మీద కొచ్చినపుడు అతన్ని బతికించడానికి పడే తపన... పసిబిడ్డలను మార్చేయ్యడం... వద్దనుకున్న బిడ్డను అధికారానికి భయపడి ప్రమోషన్‌ కోసం స్వార్థంతో చంపెయ్యడం... ఏ స్ధాయి మహిళ ఉద్యోగినైనా లైంగిక దృష్టితో చూడటం... అది డాక్టరయినా, క్లాస్‌ ఫోర్‌ ఎంప్లాయైనా మగ దృష్టితోనే వ్యవహరించడం... మహిళలు సైతం మనుగడ కోసం తమ స్త్రీత్వాన్ని ప్రదర్శించడం వంటివి ఈ నాటిక ఇతివృత్తం.

హాస్పిటల్‌లో జరిగే అవినీతితో ఆరంభమై, డబ్బుల వాటాల్లో కొట్టుకు చచ్చే పెద్దా, చిన్న డాక్టర్లల స్వభావాలను, డాక్టర్లు నర్సుల సరససల్లాపాలు, రోగుల పట్ల నిర్లక్ష్యం ఈ నాటిక కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తుంది.

## ఇతర వివరాలు
మొత్తం 11 పాత్రలుగల ఈ నాటిక కొన్ని వందల ప్రదర్శనలు పూర్తిచేసుకొని, వేదికెక్కిన ప్రతిచోటా బహుమతులు అందుకుంది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటికలు
ఎక్స్‌ప్రెషనిజం

**ఎక్స్‌ప్రెషనిజం** (భావవ్యక్తీకరణవాదం) అనేది నాటకంలో ఉపయోగించే ఒక ప్రక్రియ. అస్పష్టత, క్లిష్టత, ప్రతీకలమయం పోలికలులేని వాటి మధ్య పోలికలు తెచ్చి దిగ్ర్భాంతిని తీవ్రభావావేశాన్ని కలిగించడాన్ని ఎక్స్‌ప్రెషనిజం అంటారు. మామూలుగా ఉండే సహజమైన ఎక్స్‌ప్రెషన్స్ కన్నా అదనంగా, అతిగా, ఆశ్చర్యకరమైన ఎక్స్‌ప్రెషన్స్ తో దిగ్భ్రాంతికరమైన భావాలను పలికించడం, విషయాన్ని ఎగ్జాగ్జరేట్ చేసి చూపించడం, అతిశయోకక్తులను ప్రదర్శించడం, పారడీ చేయడం, హేళన వ్యక్తీకరించడం, విమర్శ ప్రస్పుటంగా చూపడం మొదలైన అతివాద ధోరణులను చూపించడానికి, విషయ తీవ్రతను ఎక్కువగా తెలపడానికి చేసే ప్రయత్నమే ఈ ఎక్స్‌ప్రెషనిజం.

ఎక్స్‌ప్రెషనిజం అనే పదాన్ని తొలిసారిగా 1901లో ఫ్రెంచి చిత్రకారుడైన జులీన్ ఆగస్టు హెర్వే చిత్రలేఖనంలో ఉపయోగించాడు. 1914లో వాల్టేర్ హసెన్ క్లెవర్ ప్రదర్శించిన ది సన్ అనే నాటకంలో ఈ ఎక్స్‌ప్రెషనిజం విజయవంతమయింది.

## ఎక్స్‌ప్రెషనిజం లక్షణాలు
ఎక్స్‌ప్రెషనిజం లక్షణాలను ఆర్.ఎస్. ఫ్యూర్నెస్ ఎక్స్‌ప్రెషనిజం అనే గ్రంథంలో ఈ క్రింది విధంగా పేర్కొన్నాడు.
# నాటకం లేదా నాటికలో మూడ్ కు అత్యధిక ప్రాముఖ్యత ఇవ్వాలి
# సంఘటనలు ఒకదానిక వెనుక ఒకటి నడవకూడదు
# ముఖ్యపాత్ర ద్వారా జరుగుతున్న సంఘటనలను చూపించాలి
# పాత్రలకు పేర్లు ఉండవు. ప్రాతినిధ్యం మాత్రమే ఉంటుంది
# సమకాలీన సమస్య గురించిన ఇతివృత్తం ఉండాలి
# నాటిక మొత్తం సీరియస్ మూడ్ లో ఉండాలి
# అసాధారణ మనస్తత్వాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి
# సంభాషణల్లో ఒకటే భావం పదేపదే పునరావృతం కావాలి
# నాటికలో చూపినదానికంటే సూచీప్రాయంగా వదిలేసింది ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉండాలి

## ఎక్స్‌ప్రెషనిజం ఉపయోగించిన కొన్ని నాటిక-నాటకాలు
# మరో మొహెంజొదారో (నాటకం) - ఎన్.ఆర్.నంది
# కుక్క (నాటిక) - యండమూరి వీరేంద్రనాథ్
# భేకంబాకా (నాటిక) - తనికెళ్ల భరణి
# దొరా నీ చావు మూడింది - మొదలి నాగభూషణశర్మ
# ఆకలవ్యుడు (నాటిక) - డి. ప్రభాకర్
# డియర్ ఆడియన్స్ సిన్సియర్లీ యువర్స్ - ఇసుకపల్లి మోహనరావు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
హుమాయున్ ఆజాద్

**హుమయూన్ అజాద్** (; 28 ఏప్రిల్ 1947 - 12 ఆగస్టు 2004) బంగ్లాదేశ్ రచయిత, కవి, పండితుడు, భాషావేత్త. అతను 70కి పైగా రచనలు చేసాడు. మతపరమైన ఫండమెంటలిజం కు వ్యతిరేకంగా ఉన్న అతని రచనలు సానుకూల, ప్రతికూల సమీక్షలను పొందాయి. అతను  ముస్లిం తీవ్రవాదులు చంపబడ్డాడు. 

అతను బంగ్లా అకాడమీ లిటరరీ పురస్కారాన్ని 1986లో పొందాడు. 2012లో అతను బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వంచే "ఎకుషే పడక్" పురస్కారాన్ని పొందాడు. 

## ప్రారంభ జీవితం విద్య
అతను 1947 ఏప్రిల్ 28న బిక్రంపూర్,మున్షీగంజ్ కు చెందిన రార్హీ గ్రామంలో జన్మించాడు.  ఇదే గ్రామంలో ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త జగదీశ్ చంద్ర బోస్ కూడా జన్మించాడు. 

అతని బాల్యనామం హుమయూన్ కబీరా. అతను 1988 సెప్టెంబరు 28 న నారాయణగంజ్ మెజిస్ట్రేటు నుండి "హుమయూన్ ఆజాద్" పేరును స్వీకరించాడు.  అతను 1962లో జగదీష్ చంద్రబోస్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో సెకండరీ పరీక్షను ఉత్తీర్ణుడైనాడు. తరువాత ఉన్నత విద్యను ఢాకా కళాశాలలో 1964లో చేసాడు. అతను  బెంగాలీ భాష లో బి.ఎ, ఎం.ఎ డిగ్రీలను పొందాడు. 1968లో ఢాకా విశ్వవిద్యాలయం నుండి సాహిత్యంలో ఎం.ఎ చేసాడు. అతను 1976లో ఎడిన్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పి.హెచ్.డి చేసాడు. 

## కెరీర్
అతను 1989లో చట్టగాంగ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉద్యోగ జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. అతను 1970 ఫిబ్రవరి 11 న చట్టగాంగ్ విశ్వవిద్యాలయంలో, 1972లో జహంగీర్ నగర్ విశ్వవిద్యాలయంలో అధ్యాపకునిగా చేరాడు. అతను 1978 నవంబరు 1న ఢాకా విశ్వవిద్యాలయంలో అసోసియేట్ ప్రొఫెసరుగా నియమింపబడ్డాడు. 1986లో పదోన్నతి పొంది ప్రొఫెసర్ అయ్యాడు. 

## మూలాలు

## మూలాలు

వర్గం:1947 జననాలు
వర్గం:2004 మరణాలు
జీడిపల్లి విఠల్ రెడ్డి

***జీడిపల్లి విఠల్ రెడ్డి*** ( 1922 - 2017 ) స్వాతంత్ర సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు, లాయర్ . కామారెడ్డి నియోజక వర్గానికి తొలి ఏమ్మెల్యే. ప్రచార ఆర్భాటాలు లేని, మచ్చ లేని రాజకీయాలకు ప్రతినిధి. ఆయన జీవితం తొలి తరం నేతలకు ప్రతీక. రాజకీయాలంటే నిస్వార్ధంగ్గా చేసే ప్రజాసేవ మాత్రమేనని నమ్మే విఠల్ రెడ్డి. ఒకానొక సమయంలో తానెంచుకున్న సిద్ధాంతాల కోసం రాజకీయాలను సైతం వదులుకున్న నిజాయితీపరుడు.

## బాల్యం
ప్రస్తుత కామారెడ్డి జిల్లా మాచారెడ్డి మండలం ఫరీదుపేటలో జానకమ్మ - పాపిరెడ్డి దంపతులకు 1922లో జన్మించారు. వృత్తిరీత్యా వ్యవసాయం.

## జీవిత విశేషాలు
ఆగస్టు 14, 1947న స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన నిజాం ప్రభుత్వం నుండి విముక్తి దొరకకపోవడంతో రైతులందరితో కలిసి ఉద్యమం కొనసాగించారు. అదే విదంగా అక్రమంగా నిల్వ ఉంచిన నిజాం గోదాంలపై రైతు లందరితో కలిసి వాటి ఫై దాడి చేసారు.ఈ దాడిలో నిజామాబాద్ జైల్లో శిక్ష కూడా అనుభవించారు. కానీ ఆయన ముక్కుసూటి తత్వంతో జైల్లో నిరాహార దీక్ష కొనసాగించారు. అది తీవ్రమవుతున్న సందర్భంలో ఇతన్ని ఔరంగబాద్ జైల్లోకి తరలించారు. భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన పోలీస్ చర్యతో 1947, సెప్టెంబర్ 17 హైదరాబాద్కి విముక్తి కలిగి భారత యూనియన్ లో విలీనం అయిపోయింది. ఇది జరిగిన పది రోజులకు జైల్ నుండి విడుదలయ్యారు.

## రాజకీయ జీవితం
1952 తొలిసారి జరిగిన ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ నుంచి పోటీచేసి ఘనవిజయం సాధించి 30 ఏళ్ళకే అసెంబ్లీ లో అడుగుపెట్టారు. ఎమ్మెల్యే అయిన చదువుకోవాలని జిజ్ఞాసతో ఉస్మానియా లో బి ఏ కోర్సులో చేరారు. ఉదయం అసెంబ్లీకి, సాయంత్రం డిగ్రీ తరగతులకు హాజరు అయ్యేవారు. 1957 ఎన్నికల్లో పోటీ చేయనని బహిరంగగా ప్రకటించాడు. కానీ పార్టీ శ్రేయస్సు దృష్ట్యా వెంకట్రామిరెడ్డి పేరును సూచించి, ఆయనను గెలిపించారు. ఆయనను *ఆన్ క్రౌన్ డ్ కింగ్* అని పిలిచేవారు. 1967 నుంచి క్రమంగా రాజకీయాలకు దూరం అయ్యారు. భార్య భూపుత్రమ్మ పేరు మీద ఎన్నో సేవ కార్యక్రమాలు నిర్వహించేవారు.

## మరణం
ఇతను తన 95 వ ఏటలో ఆగస్టు 3, 2017 న మరణించారు.

## మూలం
 

## మూలాలు

వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1922 జననాలు
వర్గం:2017 మరణాలు
వర్గం:కామారెడ్డి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:తెలంగాణ విమోచనోద్యమంలో పాల్గొన్న కామారెడ్డి జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:కామారెడ్డి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు
శ్వేతనాగు

**శ్వేతనాగు** సంజీవి దర్శకత్వంలో సి. వి. రెడ్డి నిర్మించగా 2004 లో విడుదలైన చిత్రం. ఇందులో సౌందర్య ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. అబ్బాస్ మరో ముఖ్యపాత్రలో నటించాడు. ఈ సినిమా మొదట్లో తెలుగు తమిళ భాషల్లో ఏకకాలంలో నిర్మించాలనుకున్నారు కానీ తర్వాత తెలుగు, కన్నడ భాషల్లో ఒకేసారి నిర్మించబడింది. కన్నడలో శ్వేత నాగ అనే పేరుతో విడుదలైంది. రెండు భాషల్లో ప్రధాన తారాగణం ఒకటే అయినా సహాయ నటులు మాత్రం వేరు. మేఘాలయ నుంచి తీసుకువచ్చిన తెల్లటి నాగుపామును ఈ చిత్రంలో వాడుకున్నారు. తెలుగు వర్షన్ తమిళంలో మధుమతి అనే పేరుతో అనువాదం అయింది.
ఒక నాగు తనకు హాని చేసిన కథానాయికపై పగబట్టడం, నాగదేవత సాయంతో ఆమె అందులోంచి బయటపడటం ఈ చిత్ర ప్రధాన కథాంశం.

ఈ సినిమా సౌందర్య 100వ సినిమా. ఆమె పెళ్ళైన తర్వాత మొదటి సినిమా. ఆమె చనిపోబోయే ముందు నటించిన ఆఖరి చిత్రాల్లో ఇది కూడా ఒకటి.

## కథ
మధుమతి (సౌందర్య) పాములపై పరిశోధనలు చేసే ఒక విద్యార్థి. ఒకసారి ఆమె గైడు (శరత్ బాబు) నాగుల ప్రవర్తనపై కొన్ని శతాబ్దాల క్రితం కొంతమంది పూజారులచే రాయబడ్డ *నాగ శాస్త్రం* గురించి ఆమెకు చెబుతాడు. ఆ గ్రంథం నల్లమల అడవుల్లో ఎక్కడో దాగి ఉందనీ దానిని అన్ని వేళలా ఒక నాగుపాము సంరక్షిస్తూ ఉంటుందని చెబుతాడు. ఆ ప్రయత్నంలో భాగంగా మధుమతి నల్లమల అడవుల్లోని ఒక గూడేనికి చేరుకుని ఆ గ్రంథాన్ని స్వంతం చేసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తుంటుంది. ఆ ప్రయత్నంలో ఉండగా ఆమెకు ఒక శ్వేతనాగు కనిపించి ఆమెను కాటు వేయాలని ప్రయత్నిస్తుంటుంది. ఆమెకు ఒక సాధువు కనిపించి ఆమె పూర్వ జన్మలో ఒక పామును చంపిందనీ అది ఈ జన్మలో ఆమె మీద పగ తీర్చుకోవాలనుకుంటుందనీ చెబుతాడు. దాన్నుంచి రక్షించడానికి ఆమెకు తాయెత్తు కూడా ఇస్తాడు. మధుమతి ఆ శ్వేతనాగునుంచి తప్పించుకుని నాగదేవత అనుగ్రహం ఎలా సంపాదించుకుంటుందనేది మిగతా కథ.

## తారాగణం
* మధుమతి గా సౌందర్య
* ప్రవిన్ గా అబ్బాస్
* సర్పారణ్య దొరగా జయప్రకాష్ రెడ్డి
* ఆనంద్
* ప్రొఫెసర్ గా శరత్ బాబు
* అభినయశ్రీ
* మధుమతి తల్లిగా సంగీత
* పృథ్వీ రాజ్
* ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం
* మల్లికార్జున రావు
* బ్రహ్మానందం
* కళ్ళు చిదంబరం
* రఘునాథ రెడ్డి
* పట్టాభిరాం
*

## పాటల జాబితా
అందాలకే మరి మరి

పడగల గొడుగున

నా చూపుకే

తుల్లుతావే

కొమ్మా రెమ్మా ,

## నిర్మాణం
దర్శకుడు సంజీవికిది తొలి చిత్రం. నిర్మాత ఈ సినిమాను తక్కువ ఖర్చులో పూర్తి చేశారు. సౌందర్య ఈ చిత్రంలో కీలక పాత్ర పోషించగా, ఆమెకు జోడీగా అబ్బాస్ నటించాడు. కథానాయిక తల్లిగా సంగీత నటించింది. సౌందర్యకు గాయని సునీత డబ్బింగ్ చెప్పింది.

## మూలాలు

వర్గం:సౌందర్య నటించిన సినిమాలు
వర్గం:నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:కోటి సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు భక్తి సినిమాలు
లక్ష్మణ్ మీసాల

**లక్ష్మణ్ మీసాల** యువ రంగస్థల, సినిమా నటుడు. అనేక పౌరాణిక, సాంఘిక నాటకాల్లో నటించిన లక్ష్మణ్ 'కో అంటే కోటి' సినిమా ద్వారా తెలుగు సినిమారంగంలోకి ప్రవేశించి హితుడు,మనమంతా, వంగవీటి, ఘాజీ, ఆర్‌ఎక్స్‌ 100 చిత్రాలలో నటించి గుర్తింపుపొందాడు.

## జననం
లక్ష్మణ్ 1985, మే 9న రామారావు - నారాయణమ్మ దంపతులకు ఒరిస్సా రాష్ట్రం, గజపతి జిల్లా, రాణిపేట గ్రామంలో జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
2007లో హైదరాబాద్కి వచ్చిన లక్ష్మణ్, డి.యస్. దీక్షితులు దగ్గర నటనలో శిక్షణ పొంది అదే సంవత్సరం ప్రదర్శించిన అమ్మా నాకు బ్రతకాలని ఉంది నాటకంలో త్రిపాత్రాభినయంతో నాటకరంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు. నేషనల్ స్కూల్ అఫ్ డ్రామా వారి ఆధ్వర్యంలో 2009లో హైదరాబాద్ విశ్వవిద్యాలయంలో నెల రోజులపాటు జరిగిన రంగస్థల శిక్షణా శిబిరంలో పాల్గొని నటనలో మెళకువలు నేర్చుకోవడంతోపాటు, ఆ శిక్షణా శిబిరంలో తయారుచేసిన స్వప్న వసంతం నాటకంలో నటించాడు.

### నటించినవి
**నాటకాలు:**

# అమ్మా నాకు బ్రతకాలని ఉంది 
# విష్ణుశర్మ ఇంగ్లీషు చదువులు
# కొమరం భీg
# శ్రమణకం
# ఆకాశదేవర
# అంబేద్కర్ రాజగృహ ప్రవేశం
# గో టు హెల్
# నీకూ నాకు మధ్య
# కాగితం పులి
# మహాత్మా జ్యోతిరావు పూలే
# సీత కల్యాణం
# శ్రీ మాధవ వర్మ
# యాదాద్రి మహాత్మ్యం
# పాండవోద్యోగం
# సత్యశోధన

**నాటికలు:**

# ఇల్లాలి ముచ్చట్లు (నాటిక) 
# షాడో లెస్ మాన్
# అమ్మకింక సెలవా
# ఈ పయనమెటు
# దావత్
# బాపు కలలుగన్న దేశం

## సినీరంగ ప్రస్థానం
### నటించిన సినిమాలు

# కో అంటే కోటి
# హితుడు
# నగరం నిద్రపోతున్న వేళ
# ప్రతినిధి
# పంచదార పచ్చిమిర్చి
# జీలకర్ర బెల్లం
# శమంతకమణి
# వంగవీటి
# ఘాజీ
# మనమంతా
# కొత్త కొత్తగా ఉన్నది
# తప్పటడుగు
# ఆర్‌ఎక్స్‌ 100
# భైరవగీత
# జార్జ్ రెడ్డి (లక్ష్మణ్)
# పలాస 1978 (2020)
# గువ్వ గోరింక (2020)
# జాంబి రెడ్డి (2021)
# సైకిల్ (2021)
# మిస్టర్‌ అండ్‌ మిస్‌  (2021)
# ఏకమ్ (2021)
# హీరో (2022)
# భీమ్లా నాయక్ (2022)
# సురాపానం (2022)
# కిరోసిన్ (2022)
# చోర్ బజార్ (2022)
# చెడ్డీ గ్యాంగ్ తమాషా (2023)
# దళారి (2023)
# మంగళవారం (2023)
# తంత్ర (2024)
# కృష్ణమ్మ (2024)
# ఆరంభం (2024)
# పురుషోత్తముడు (2024)
#కళింగ (2024)
#సరిపోదా శనివారం (2024)
# లగ్గం (2024)
# మోక్షపటం (2025)
# పెళ్ళి కాని ప్రసాద్ (2025)
# పాంచ్ మినార్ (2025)
# శంబాల (2025)
# ఫైటర్ శివ (2025)
# దేవగుడి (2026)
# బరాబర్ ప్రేమిస్తా (2026)

### వెబ్ సిరీస్
* కానిస్టేబుల్ కనకం (2025)

## బహుమతులు
# ఉత్తమ హాస్యనటుడు - కోమరంభీం (నాటకం) - నంది నాటక పరిషత్తు - 2013
# ఉత్తమ హాస్యనటుడు - కోమరంభీం (నాటకం) - పరుచూరి రఘుబాబు నాటక పరిషత్తు - 2014 (పరుచూరిలో 2సార్లు ఉత్తమ హాస్యనటుడు)
# ఉత్తమ హాస్యనటుడు - ఇల్లాలి ముచ్చట్లు (నాటిక), 2016 (ప్రగతి కళామండలి, సత్తెనపల్లి)  (ఇల్లాలి ముచ్చట్లుకు 27సార్లు ఉత్తమ హాస్యనటుడు)
# ఉత్తమ నటుడు - దావత్ (నాటిక) - 2016 (సుమధుర కళానికేతన్ హాస్య నాటిక పరిషత్తు, విజయవాడ) 
# ఉత్తమ సహనటుడు - మాధవవర్మ (పద్యనాటకం) - రెండుసార్లు

## మూలాలు

వర్గం:1984 జననాలు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:ఒడిషా తెలుగువారు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:ఒడిశా సినిమా నటులు
వర్గం:ఒడిశా రంగస్థల నటులు
నారాయణీయం

**నారాయణీయం** ఒక భక్తి సంస్కృత రచన, ఒక కవిత్వపు శ్లోకం రూపంలో, దీనిలో 1036 శ్లోకాలు  ఇది 1586 AD లో నారాయణ భట్టతిరి చే వ్రాయబడింది, భాగవత పురాణానికి చెందిన 18,000 శ్లోకాల సారాంశాన్ని ఇస్తుంది.
.
పిషారడీ రుమాటిజం ద్వారా ప్రభావితమైంది. తన   గురువు గారి బాధ చూడలేక యోగా బలంతో, గురు దక్షిణ ద్వారా, భట్టాత్రీ తనపై ఈ వ్యాధిని స్వీకరించాడు, అతని గురువును ఉపశమించాడు. ఈ వ్యాధితో నారాయణ నుండి ఉపశమనం పొందేందుకు, మలయాళ కవి, సంస్కృత పండితుడైన ఎచ్చాచాన్ "మెన్ తోటూ కూట్టుకా" (చేప లతో ప్రారంభము చేయండి అని సూచించారు. దాని ముఖం మీద, కఠినమైన శాకాహారులు అయిన సంప్రదాయక మలయాళీ బ్రాహ్మణులకు ఈ సలహా ప్రమాదకరమని కనిపిస్తుంది. అయినప్పటికీ, భగవతి, దాచిన అర్థాన్ని అర్ధం చేసుకోవటానికి విష్ణువు యొక్క వివిధ అవతారాలను చేపలతో ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, భగవత పురాణంలో దశావతార ఘట్టాల  (పది నిదానమైన సమూహాల) లో చెప్పినట్లుగా. గురువాయూర్ చేరుకున్న తరువాత, అతను గురువాయూర్ కృష్ణుడి  సమక్షంలో ఒక దశకం  ఒక రోజు కంపోజ్ చేయడం ప్రారంభించాడు. ప్రతి దశకం యొక్క చివరి పాదం లో తన రోగ బాధ ను తొలగించ మని అతని ప్రార్థన. ప్రతి రోజు, శ్రీ గురువాయురప్పన్ మీద 10 శ్లోకాలు రచించేరు .10 పద్యాల ప్రతి దశకం రోగ నివారణ  కోసం  చేసే ప్రార్థన తో  ముగుస్తుంది. 100 రోజుల్లో అతను తన రచన ను ముగించాడు, అతని పరిస్థితి నెమ్మదిగా రోజుకు మెరుగుపడింది. నవంబరు 27, 1587 న చివరి దశకం ("అయురారోగ్య సౌఖ్యమ్") పూర్తి చేసినప్పుడు అతను పూర్తిగా నయమయ్యాడు. ఆ రోజున కూర్చిన 100 దశకం లో తల నుండి పాదాల వరకు గురువాయూర్ కృష్ణుడి  ఈ రూపం యొక్క వివరణ ఇస్తుంది. ఆ రోజున అతను వేణుగోపాలన్ రూపంలో పరమాత్మ ను దర్శిస్తున్నారు. . అతను 27 సంవత్సరాలు. పుర్వ మిమ్మంసా, ఉత్తర మిమ్మంసా, వ్యాకరనా యొక్క.......to b contd...

1వ శ్లోకం

సాం ద్రా నం దా వ  భో దా త్మ క మ నుప మితం కా ల దే శా వ దీభ్యాం,
నిర్మూ క్టం నిత్య ముక్థం నిగఁమఁ శత సహస్ రే ణ నిర్భా స్య మానం

వర్గం:సంస్కృత కావ్యాలు
శ్రీరాముల సచ్చిదానందశాస్త్రి

**శ్రీరాముల సచ్చిదానందశాస్త్రి** (1888 - 1951) తెలుగు, సంస్కృత పండితుడు, నాటక సినీ రచయిత.

## నాటకరంగ ప్రస్థానం
1915లో రచన ప్రస్థానం ప్రారంభించిన సచ్చిదానందశాస్త్రి బెజవాడ మైలవరం నాటక కంపెనీకోసం సావిత్రి నాటకంను రాశాడు. ఈ నాటకంను వివిధ ప్రాంతాలలో విరివిగా ప్రదర్శించడంతో, మైలవరం నాటక కంపెనీ మంచి గుర్తింపు వచ్చింది.

అటు తరువాత సచ్చిదానందశాస్త్రి, మోతే నారాయణరావు ఏలూరులో స్థాపించిన మోతేవారి కంపెనీకి వెళ్లాడు. అక్కడ సావిత్రి నాటకాని మరో విధంగా రాసి, మొదటి నాటకంకంటే ఉత్తమంగా ప్రదర్శింపజేశాడు. ఇది (సావిత్రి రెండవ రచన) సినిమాగా కూడా వచ్చింది. సావిత్రి గంథ్రమండలి పేర ఒక ప్రచురణ సంస్థను ప్రారంభించి తన నాటకాలను ప్రచురించుకున్నాడు.

### రచించిన నాటకాలు
# సావిత్రి (1915)
# లలిత (1939)
# బృంద (1941)
# దివోదాసు (1950)

## సినీరంగ ప్రస్థానం
# పాదుకా పట్టాభిషేకం (1945 సినిమా) - సంభాషణలు
# సతీ సావిత్రి (1957 సినిమా) -  కథ

## మూలాలు

వర్గం:విజయవాడ వ్యక్తులు
వర్గం:1888 జననాలు
వర్గం:1951 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
గోమఠం శ్రీనివాసాచార్యులు

**గోమఠం శ్రీనివాసాచార్యులు** రంగస్థల నటుడు, నాటక రచయిత. 1880లో మద్రాస్ లో ది మద్రాసు ఓరియంటల్ డ్రమాటిక్ కంపెనీ అనే నాటక సంస్థసు స్థాపించాడు.

## నాటకరంగ ప్రస్థానం

### రచించిన నాటకాలు
# హరిశ్చంద్ర, ది మైర్టీర్ టూ ట్రూత్ (ఆంగ్లం) : హరిశ్చంద్ర ఆంగ్ల నాటకం 1892-93 మధ్యకాలంలో జగన్నాథవిలాసినీసభ వారిచే ప్రదర్శించబడి, 1897లో ముద్రించబడింది. ఈ నాటకంలో మూడు అంకాలు, అనేక రంగాలు ఉన్నాయి.
# కమలాపహరణము: ఇది పది అంకాల నాటకం. పార్శీ నాటక సమాజంవారు మద్రాస్ వచ్చిన సమయంలో ప్రదర్శించిన గులేబకావలి అనే హిందుస్థానీ నాటకాన్ని చూసిన శ్రీనివాసాచార్యులు ఆ కథను స్వీకరించి తెలుగులో కమలాపహరణము నాటకంగా రాశాడు. ఇది 1919లో ముద్రించబడింది.
# అసంపూర్ణ నాటకం: ఈ నాటకంలోని 3 అంకాలు మాత్రమే లభించాయి. ఆ భాగాలు 1955 జూలై-ఆగస్టు నెలలో ఆంధ్రదిన పత్రికలో ప్రచురితమయ్యాయి. ఇది వ్యవహారిక భాషలో రాయబడిన కల్పిత కథ.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
జవ్వాది రామారావు

**జవ్వాది రామారావు** రంగస్థల నటుడు, నాటక సమాజ నిర్వాహకుడు. 1960లో రాఘవ కళానిలయం అనే నాటక సంస్థ ను స్థాపించి అనేక నాటక, నాటికలను ప్రదర్శించి బహుమతులను అందుకున్నాడు.

## జననం
రామారావు 1941లో హనుమయ్య, ఆదెమ్మ దంపతులకు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, అత్తిలి లో జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
ఉద్ధరింపు నాటికతో చిన్న వయసులోనే రంగస్థల ప్రవేశం చేసిన రామారావు, 1960లో రాఘవ కళానిలయం అనే నాటక సంస్థను స్థాపించి పతిత, కళ్లు, ప్రశ్న, నూటపదహారు, అన్వేషణ వంటి  నాటక, నాటికలను ప్రదర్శించి బహుమతులను అందుకున్నాడు. 1972లో నిడదవోలు లో కోడూరి అచ్చయ్య కళామందిరం పేరుతో ఒక ఆరుబయట రంగస్థలాన్ని నిర్మించాడు. రాఘవ కళానియలం వార్షికోత్సవ సందర్భంలో ప్రతి సంవత్సరం కళాకారులను సత్కరించారు.

## సన్మానాలు - సత్కారాలు
# రంగస్థల కృషివలుడు పురస్కారం (1996) - చిలకలూరిపేట సాంస్కృతిక సంస్థ
# కళాసాగర్ (1977) పురస్కారం - మద్రాస్
# గరికపాటి రాజారావు పురస్కారం - మద్రాస్ తెలుగు అకాడమీ
# కళాభారతి సత్కారం - మద్రాస్
# జూలూరు వీరేశలింగం పురస్కారం (1985) - శ్రీకళానికేతన్, హైదరాబాద్
# నటరత్న పురస్కారం - యువకళావాహిని, హైదరాబాద్

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1941 జననాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటులు
మమత (అస్సామీ సినిమా)

**మమత** 1973లో విడుదలైన అస్సామీ సినిమా.
## నటీనటులు
* రుద్రా బారువా
* షిబా ఠాకూర్
* ఇవా అచ్చొ
* జయ సైకియా
* మాస్టర్ సోనిత్ కుమార్ సైకియా
## సాంకేతిక వర్గం
* దర్శకుడు - నళిన్ దువేరా 
* ఛాయా గ్రహణం - నళింద్ దువేరా
* సంగీతం - మామిక్‌ బోరా, బసంత బోర్దోలాయ్
* నిర్మాతలు - నళిన్ దువేరా, ప్రఫుల్ల దత్త, షిబా ఠాకూర్

## సినిమా కథ
ఒక గ్రామంలో మహేశ్వర్, అతని భార్య ముహిత, పెళ్ళీడుకొచ్చిన అమ్మాయి గొలాపి, అబ్బాయి తకారు వుంటున్నారు. మహేశ్వర్ ఉన్నదున్నట్టు మాట్లాడే స్వభావం గల మనిషే అయినా, తొందరగా బాధపడే స్వభావం కూడా వుంది. ముహిత స్వభావం మెత్తని స్వభావం. భర్తవల్ల ఏర్పడే ఇబ్బందుల్ని ఆమె ఎలాగో ఒకలా సర్దేస్తూ వుంటుంది. ఇంటి పన్లన్నీ ఆమె చాలా శ్రద్ధగా నిర్వర్తిసూ వుంటుంది.

ఒక రోజు భార్యాభర్తల ఇద్దరి మధ్యా ఏదో విషయంగా ఘర్షణ రేగింది. ముహిత భరించలేక, అమ్మాయి గొలాపిని తీసుకుని, తన తల్లిగారింటికి వెళ్ళిపోయింది. తల్లి కూడా ఆ గ్రామంలోనే వుంటున్నది. తకారు మాత్రం తండ్రితో పాటే వుండిపోయాడు.

తకారు ఒంటరిగాడయిపోయాడు. తల్లిని తిరిగి తీసుకురమ్మని తండ్రిని అడగసాగాడు. మహేందర్‌కు కూడా భార్యలేకపోవడం అదోలాగానే వున్నది. ఇంటిపన్లు చక్కబెట్టుకోవడం అతని చేత కావడం లేదు. భార్య వుంటేనే అన్నీ సక్రమంగా వుంటాయని అతను భావిస్తున్నా, లోపల వున్న అహం వల్ల భార్యను పిలుచుకు రావడానికి మనసు ఒప్పడం లేదు.

ముహిత మనస్తత్వం కూడా మారింది. ఆమె కూడా తనకు తానుగా భర్త దగ్గరకు వెళ్ళాలని అనుకోవడం లేదు. కాని, పరిస్థితులు అదోలా మారుతున్నాయి. తాము చేసిన తప్పులవల్ల వచ్చే అనర్థాలు వాళ్ళకు ఆర్థం కాసాగాయి. 

తకారు, తండ్రికి ఇంట్లో సహాయపడడానికి బడి ఎగవేస్తున్నాడు. ఆవులను మేపడానికి పొలాలగట్ల వేపు తీసుకు వెళ్ళవలసి వచ్చినప్పుడల్లా అమ్మమ్మ గారింటింటికి వెళ్ళి తల్లిని చూస్తూ వస్తున్నాడు. ఈ సంగతి తండ్రికి తెలిసింది; తకారును కోప్పడ్డాడు. కాని, ముహిత ఇల్లు చక్కబెట్టుకునే విషయంలో తండ్రికి కొన్ని సలహాలు ఇమ్మని, సూచనలు చెయ్యమని తకారుతో చెప్పింది. తకారు ఈ విషయాలు తండ్రితో చెప్పాడు. భార్యకు తన కుటుంబం మీద వున్న మమతానురాగాలు మహేశ్వర్‌కు అర్థమైనాయి. అతని మనసులో వున్న అహం తగ్గసాగింది. అయినా అతను పైకి ముభావంగానే వుంటున్నాడు. తల్లిని చూడ్డానికి తకారుకు పూర్తి స్వేచ్ఛ మాత్రం ఇచ్చాడు.

ఆ గ్రామంలోనే బయన్ అనే వ్యక్తి, అతని కుమారుడు కొన్లోరా వుంటున్నారు. కొన్లోరా, గొలాపి ఒకరికొకరు మనసు ఇచ్చుకున్నారు. సత్రమ్‌ అనబడే ఇంకో వ్యక్తి ఆ గ్రామంలో రౌడీలాంటివాడు. అతని కొడుకు దేబన్. దేబన్ కూడా చదువు సంధ్యలకు స్వస్తి చెప్పి, గ్రామంలో అల్లర్లు చేస్తూ అందరికీ ఇబ్బందులు కలిగిస్తున్నాడు. అతను గొలాపికి, కొన్లోరాకూ కూడా ఇబ్బందులు కలిగించసాగాడు.

తల్లిదండ్రుల ఎడబాటును తకారు సహించలేకపోయాడు. వాడి ద్వారా దూరమైన మహేశ్వర్, మూహితలు మళ్ళీ కలుసుకున్నారు.

సత్రమ్‌, దేబన్‌లు ఇద్దరూ గ్రామంలో చాలా చెడ్డపేరు సంపాయించుకున్నారు. గ్రామీణులంతా కలిసి వాళ్ళకు గట్టిగా బుద్ధి చెప్పాలని నిశ్చయించుకున్నారు. కాని, గ్రామంలో గౌరవింపబడుతున్న మహేశ్వర్ అడ్డం వచ్చి దేబన్‌ను, అతని తండ్రినీ కాపాడాడు. తాము చేసిన అక్రమాలను క్షమించమని వాళ్ళు ప్రాధేయపడ్డారు.

మమతానురాగాలు అందర్నీ కలిపాయి. అవే ఆ గ్రామాన్ని స్వర్గధామం చేశాయి. 

## పురస్కారాలు
* 1973 : భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ అస్సామీ సినిమా
## మూలాలు

వర్గం:1973 సినిమాలు
వర్గం:అస్సామీ సినిమా
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
ఉద్యోతకారుడు

**ఉద్యోతకారుడు** సా.శ. 6 వ శతాబ్దానికి చెందిన న్యాయ దార్శనికుడు. న్యాయ తత్వశాస్త్రం మీద వ్యాఖ్యాత. ఇతను న్యాయ సూత్రాలపై **న్యాయవార్తిక** అనే గ్రంథాన్ని రాసాడు. ఇది భారతీయ తర్కశాస్త్రాభివృద్ధికి దోహదం చేసిన గొప్ప గ్రంథాలలో ఒకటి. ఇది వాత్సాయనుడి (కామసూత్ర గ్రంథ కర్త కాదు) న్యాయ భాష్యాన్ని సమర్ధిస్తూ, దిజ్ఞాగుని బౌద్ధ తర్కాన్ని విమర్శిస్తూ రాయబడింది.

## జీవిత విశేషాలు
ఉద్యోతకారుడు బ్రాహ్మణుడు. భరద్వాజ గోత్రికుడు. పాశుపత శాఖీయుడు. ఇతని గ్రంథంలో పేర్కొన్న ఇతని స్థలం శృఘ్న (Shrughna). ఇది ప్రస్తుత హర్యానా లోని యమునా నగర్ సమీపంలోని 'సుఘ్' (sugh) గ్రామంగా గుర్తించబడింది. అంతకు మించి ఇతని విశేషాలు ఎక్కువగా తెలియవు.

## రచన
ఉద్యోతకారుడు రాసిన గ్రంథం 'న్యాయవార్తిక'. ఇది ప్రసిద్ధ బౌద్ధ తర్కవేత్త దిజ్ఞాగుడు రాసిన 'ప్రమాణ సముచ్చయం' లోని బౌద్ధ తర్కాన్ని విమర్శిస్తూ రాయబడింది. ఉద్యోతకారుడు రూపొందించిన న్యాయ సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధి చేస్తూ, అతని వాదనా సరళిని సమర్ధిస్తూ అనంతరకాలంలో వాచస్పతి మిశ్ర (సా.శ. 9 వ శతాబ్దం) 'న్యాయవార్తిక తాత్పర్యటీక' అనే గ్రంథాన్ని రాయడం జరిగింది.
## రిఫరెన్సులు
* 

## మూలాలు


వర్గం:భారతీయ తత్వవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ తర్కవేత్తలు
వర్గం:బ్రాహ్మణ తర్కవేత్తలు
జ్ఞానశ్రీమిత్ర

**జ్ఞానశ్రీమిత్ర** సా.శ. 10, 11 శతాబ్దాలకు చెందిన ప్రసిద్ధ భారతీయ బౌద్ధ తత్వవేత్త, తార్కికుడు. దిజ్ఞాగ-ధర్మకీర్తి లచే నెలకొల్పబడిన జ్ఞానమీమాంస (ప్రమాణం) సంప్రదాయానికి చెందిన తర్కవేత్త. ఇతను విక్రమశిల బౌద్ధ విశ్వవిద్యాలయానికి ద్వారపండితుడు, ఆచార్యుడు. రత్నకీర్తికి గురువు. సా.శ. (975-1025) మధ్య కాలంలో జీవించిన జ్ఞానశ్రీమిత్ర తన కాలంలో బౌద్ధ వర్గాలనుండే కాక హిందూ, జైన మత వర్గాల నుండి కూడా ప్రముఖ తాత్వికుడుగా గుర్తింపు పొందాడు.

## తాత్విక చింతన
thumb|సంచిలో బౌద్ధ స్తూపం .
జ్ఞానశ్రీమిత్ర జ్ఞానమీమాంస (epistemology) సాధనాల (ప్రమాణం) పై ప్రత్యేక కృషి చేసాడు. అందులోను దిజ్ఞాగునిచే వివరించబడిన అపోహ (exclusion) సిద్ధాంతం గురించి, అది తత్వశాస్త్రానికి ఏ విధంగా సంబందిస్తుందన్న విషయాలపై దృష్టి సారించాడు. 
తన 'అపోహప్రకరణ' ("Monograph on Exclusion") గ్రంథంలో అపోహ సిద్ధాంతానికి జ్ఞానమీమాంసకు మధ్య గల సంబందాన్ని విశిదీకరించడంతో పాటు బౌద్ధ న్యాయంపై హిందూ న్యాయ విమర్శకుల దాడిని తిప్పికొడుతూ తన సిద్ధాంతాన్ని సమర్ధించుకొన్నాడు. 
 
అదేవిధంగా జ్ఞానశ్రీమిత్ర యోగాచార సిద్ధాంతాన్ని సమర్ధించాడు. అతని దృష్టిలో ఈ సర్వ జగత్తు విజ్ఞానం (consciousness) తోనే నిండి ఉంది. విజ్ఞానం లేదా చిత్తం ఒక్కటే సత్యం.

వ్యాప్తికారిక అనే గ్రంథంలో పొగ, అగ్ని వంటి విభిన్నమైన రెండు ఆస్తిత్వాల మధ్య గల తార్కిక సంబంధాలను ఇతను విశిదీకరించాడు. ఈ అంశంలో జ్ఞానశ్రీమిత్ర వైఖిరిని రచయిత హోస్ట్ లాసిక్ (Horst Lasic) వివరిస్తూ “జ్ఞానశ్రీమిత్రకు సంబంధించినంత వరకు, విభిన్న ఆస్తిత్వాల మధ్య గల అనుమాన-నిశ్చయ సంబందం 'కార్యాకారణ సంబందం' (effect-cause relation) అయివుండాలి, అటువంటి సంబంధాలను కేవలం ఒక నిర్దిష్ట క్రమలో వచ్చే ప్రత్యక్షం (perception), అనుపలబ్ది (Non apprehension) ల ద్వారానే గుర్తించడం సాధ్యమవుతుంది." అని పేర్కొంటాడు."

బౌద్ధంలోని యోగాచార సంప్రదాయంలోని 'నిరాకార' శాఖకు చెందిన 'రత్నాకర శాంతి' ఇతని ప్రత్యర్థి. ఈ 'నిరాకార' శాఖను ఖండిస్తూ, జ్ఞానశ్రీమిత్ర యోగాచార సంప్రదాయంలోని 'సాకార' శాఖకు ప్రధాన సమర్ధకుడిగా నిలిచాడు. అతను దేవునికి వ్యతిరేకంగా 'ఈశ్వరదూషణ' అనే గ్రంథాన్ని సైతం రచించాడు.

## రచనలు
* అద్వైతబిందు
* అభిసమయహృదయ
* అనేకచింతామణి
* అనుపలాబ్దిరహస్య
* అపోహప్రకరణ : తర్క సంబందమైన ముఖ్య గ్రంథం. 
* భేదాభేదపరీక్ష
* సాకారసిద్ధిశాస్త్ర
* సర్వశబ్దభావకారిక
* ఈశ్వరదూషణ : ఇది భగవంతుని ఉనికిని నిరాకరిస్తుంది
* కార్యాకరణభావసిద్ధి
* క్షణభంగద్యాయ
* (అధ్యార్ధ) ప్రజ్ఞాపారామిత నాయ శతపంచశతిక
* సాకారసంగ్రహసూత్ర
* సర్వజ్ఞసిద్ధి
* తర్కభాష
* వ్యాప్తికారిక
* వ్రత్తమాలస్తుతి
* యోగినీమాయప్రకరణ
*

## మూలాలు


వర్గం:భారతీయ బౌద్ధ పండితులు
వర్గం:భారతీయ బౌద్ధ తత్వవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ బౌద్ధ తర్కవేత్తలు
వర్గం:యోగాచారులు
వర్గం:భారతీయ తర్కవేత్తలు
సింధు లోయ నాగరికతకు చెందిన స్థలాల జాబితా

## కొత్త కనుగోళ్ళ జాబితా
ఇది **[[సింధు లోయ నాగరికత|సింధు లోయ నాగరికతకు]] చెందిన కనుగోళ్ళ జాబితా**

## మూలాలు