చుటు రాజవంశం

చుటు రాజవంశం ( IAST : కుటు) క్రీ. శ మొదటి, మూడవ శతాబ్దాల మధ్య దక్షిణ భారతదేశంలోని దక్కన్ ప్రాంతంలోని కొన్ని ప్రాంతాలను పరిపాలించింది, వారి రాజధాని ప్రస్తుత కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బనవాసి. చుటులు బహుశా శాతవాహనుల సామంతులుగా అధికారంలోకి వచ్చి , శాతవాహన శక్తి క్షీణించిన తర్వాత సార్వభౌమత్వాన్ని చేపట్టారు. అశోకుని శాసనాలు మినహా, చుటు రాజవంశం శాసనాలు కర్ణాటక ఉత్తర భాగం లభించిన పురాతన పత్రాలు.

## పేరు
*చుటుకుల* " ("చుటు కుటుంబం") అనే పేరు సమకాలీన శాసనాలలో కనిపిస్తుంది. ఈ కుటుంబానికి చెందిన నాణేలు రానో కుట్టుకాలందస (చుటుకలానంద రాజు *రానో ములానందస*, రానో శివలానందస) పురాణాలను కలిగి ఉన్నాయి. "కుట్టుకలానందస" అనే పదాన్ని కొంతమంది పూర్వ విద్వాంసులు "కుట్టుకడలానందస 'అని తప్పుగా చదివారు, ఇది రాజుల పేర్లు, వారి రాజవంశం గురించి వివిధ సిద్ధాంతాలకు దారితీసింది. ఉదాహరణకు, నాణేల నిపుణుడు ఎడ్వర్డ్ జేమ్స్ రాప్సన్ (1908) "చుటు-కడ-నంద" అనే సిద్ధాంతం "చుటు నగరానికి ఆనందం" అని అర్ధం. కన్నడ భాషలో చుటు అనే పదానికి "శిఖరం" అని అర్థం. చుటు శాసనాలలో నాగ చిహ్నం ఉంది, ఇది చుటు అంటే "నాగుపాము శిఖరం" అని సూచిస్తుంది. ఇది చుటులను నాగా తెగలతో కలుపుతుంది, ఎందుకంటే వారు ఆధునిక బనవాసి చుట్టూ ఉన్న నగర ఖండా అని పిలువబడే పశ్చిమ దక్కన్ ప్రాంతంతో కూడా సంబంధం కలిగి ఉన్నారు.

నాణేల శాస్త్రవేత్త మైఖేల్ మిట్చినర్ (1983) ప్రకారం ఈ పేర్లు మాతృనామాలుగా కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు, రానో ములా*నంద* అంటే "ములానంద రాజు" అని అర్ధం, ఇక్కడ "ములానంద" అంటే మాతృనామం అంటే "మూల గోత్రానికి చెందిన రాణి కుమారుడు (నంద) " అని అర్థం. అదేవిధంగా, శివాలానందస అంటే "శివల గోత్రానికి చెందిన రాణి కుమారుడు" అని అర్థం. "చుటు-కుల-నంద-సా" (చుటు కుటుంబానికి చెందిన రాణి కుమారుడు) అనేది రాజవంశానికి చెందిన అనేక మంది రాజులు ధరించిన సాధారణ పేరు అని మిట్చినర్ సిద్ధాంతీకరించారు. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, బనవాసి కదంబ ఆక్రమణకు కొంతకాలం ముందు రాజు హరితిపుత్ర విష్ణుకడ చుటుకులానంద శాతకర్ణి బనవాసి శాసనం జారీ చేయబడింది, అయితే చుటుకులానంద అనే పేరును కలిగి ఉన్న నాణేలు చంద్రవల్లి త్రవ్వకాలలో స్తరీకరణ ఆధారంగా రెండు శతాబ్దాల క్రితం నాటివి కావచ్చు. చరిత్రకారుడు ఎం. రామారావు ఈ కుటుంబాన్ని వివరించడానికి "ఆనంద కుటుంబం" అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు, ఎందుకంటే నాణేల ఇతిహాసాలు "-నంద" లో ముగిసే రాజుల పేర్లను ప్రస్తావిస్తాయి. నాణేల శాస్త్రవేత్తలు పి.ఎల్. గుప్తా, ఎ.వి. నరసింహ మూర్తి కూడా ఈ వివరణను అనుసరించారు.

## మూలాలు
చుటు రాజులలో కనీసం ఇద్దరు "శాతకర్ణి" అనే బిరుదును కలిగి ఉన్నారు, ఇది మరింత ముఖ్యమైన శాతవాహన రాజవంశంతో ముడిపడి ఉంది, శాతవాహన కాలంలో మంత్రులు, సాధారణ ప్రజలు కూడా దీనిని ధరించారు. చుటులకు, శాతవాహనులకు మధ్య ఖచ్చితమైన సంబంధం అనిశ్చితంగా ఉంది. ఆధునిక చరిత్రకారులు చుటు కుటుంబం శాతవాహనుల శాఖగా ఉద్భవించిందని, శాతవాహన యువరాణుల నుండి వచ్చింది, లేదా దక్షిణ దక్కనులోని శాతవాహనుల తరువాత వచ్చింది అని నమ్ముతారు.

నాణేల నిపుణుడు మైఖేల్ మిట్చినర్, చుటస్ ఇండో-సిథియన్ (షాకా) మూలానికి చెందినవారై ఉండవచ్చని ఊహించారు. ఆయన ప్రకారం, కొన్ని చుటు నాణేలు ఇండో-సిథియన్ నాణేల నుండి కాపీ చేయబడిన నమూనాలను కలిగి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, కొండాపూర్ దొరికిన రెండు ప్రధాన నాణేల ముఖభాగం చుట్టూ ఒక పురాణం ఉన్న స్వస్తిక కలిగి ఉంది, ఇది "లాధానేలు, పిసాయుల కోసం అంటించిన క్షహరత నాణేలలో ఒకదాన్ని గుర్తు చేస్తుంది". అదే నాణెం వెనుక భాగంలో ఒక బాణం,  ఉరుము ఉంటుంది, ఇది భూమక,యు నహపాన నాణేల నుండి ఉద్భవించినట్లు తెలుస్తోంది. వి. వి. మిరాషి వ్యాఖ్యానం ప్రకారం, అటువంటి నాణేల జారీచేసేవారు తమను తాము షాకులు లేదా చుటు కుటుంబానికి చెందినవారు అని పిలుచుకుంటారు. మిరాషి, మిట్చినర్ నాణెంపై ఉన్న పురాణాన్ని *మహాసేనాపతి* బరాదజపుతస సాగా మన చుటుకులస అని చదివారు, దీని అర్థం "చుటు కుటుంబానికి చెందిన *మహా-సేనాపతి* (ప్రధాన కమాండర్, బరాదజా కుమారుడు, శక మన"). నాసిక్ శాసనం ప్రకారం, శాతవాహన రాజు గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి వైజయంతి (బనవాసి  పురాతన పేరు) వద్ద తన "విజయ శిబిరం" నుండి ఒక ఉత్తర్వు జారీ చేసాడని మిట్చినర్ పేర్కొన్నాడు. క్రీ. శ. 125 లో గౌతమీపుత్ర ఇండో-సిథియన్ రాజు నహపానాను ఓడించినప్పుడు శాతవాహన సామంతులుగా మారిన చుటులు మొదట ఇండో-సిథియోన్ అధిపతులు అని ఆయన సిద్ధాంతీకరించారు. తదనంతరం, వారు శాతవాహన సైనిక ప్రచారాలలో పాల్గొన్నారు: ఒక చుటు అధిపతిని కొండాపూర్ ప్రాంతంలో మహాసేనాపతిగా నియమించారు, మరొకరిని కొత్తగా స్వాధీనం చేసుకున్న బనవాసి నగరాన్ని పరిపాలించడానికి నియమించారు.

చరిత్రకారుడు డి. సి. సిర్కార్, మిరాషి నాణెం పురాణాన్ని చదివినందుకు వివాదం చేశారు, సాగా మన చుటుకులస అనే వ్యక్తీకరణను "చుటు కుటుంబానికి చెందిన శక మన" గా అర్థం చేసుకోలేమని వాదించారు. ఇదే ఉద్దేశించిన అర్థం అయితే, వ్యక్తీకరణ చుటు-కులస *సాగా-మాన* లేదా చుటు-కుళ-సాగా-మనస అయి ఉండేదని సిర్కార్ వాదించారు. సిర్కార్ బదులుగా సాగా-మన అనే పదాన్ని సాగమాన అని చదువుతారు (సాగమాస్ యొక్క, అంటే సాగమా కుటుంబానికి చెందినది). ఆంధ్రప్రదేశ్ అనంతపూర్ జిల్లా, తెలంగాణ దక్షిణ భాగం నుండి కనుగొన్న చుటు నాణేలు, శ్రీశైలం (కర్నూలు జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్) లేదా శ్రీపర్వత ప్రాంతంలో చుటులు ఆధిపత్యం చెలాయించారని రుజువు చేస్తున్నాయి, ఇది వారి శ్రీపర్వతియాలు (శ్రీపర్వతా ప్రాంత యజమానులు) అనే బిరుదును వివరిస్తుంది. మధ్యయుగ కాలంలో, శ్రీశైలం ప్రాంతం లేదా శ్రీపర్వత ప్రాంతాన్ని కన్నడు, కన్నవిసయ అని పిలిచేవారు, ఇది *శాతకర్ణినాడు*, శాతకర్ణివిసయ అనుబంధ రూపం. *శాతకర్ణినాడు*, *శాతకర్ణివిసాయ* పులుమయి మయకాడోని శాసనంలోని శాతవాహనహారంతో లేదా హిరెహడగల్లి గ్రాంట్ శాతవాహనిరట్టతో సమానంగా కనిపిస్తాయి. చుటులు తమ పేర్లు, ప్రాంతాలతో పాటు *శాతకన్ని* అనే బిరుదును ఉపయోగించడం కొనసాగించారు, కానీ తరువాత *శాతకన్ని* లోని శాత భాగాన్ని తొలగించి, కన్ని అనే బిరుదుని మాత్రమే ఉపయోగించారు.

## రాజకీయ చరిత్ర
thumb|300x300px|తూర్పు అర్ధగోళం సుమారు  2వ శతాబ్దం
వర్తమాన కర్ణాటక బనవాసి నగరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్న రాజ్యాన్ని చుటులు క్రీ. శ. 125 నుండి క్రీ. శ 345 వరకు రెండు శతాబ్దాలకు పైగా పాలించారు. చుటులు బహుశా ప్రారంభంలో శాతవాహనులకు లోబడి ఉండేవారు, శాతవాహన శక్తి క్షీణించినప్పుడు స్వాతంత్ర్యం పొందారు. వారు బహుశా సమిష్టిగా "ఆంధ్ర-భృత్య" (ఆంధ్రుల సేవకులు, అంటే పురాణాలలో శాతవాహనులు) గా వర్ణించబడిన అనేక రాజవంశాలలో ఒకరు. నాణేల ఆధారాలు చుటుల చుట్టూ ఇతర శాతవాహన సామంతులు ఉన్నారని సూచిస్తున్నాయిః ఉత్తరాన కొల్హాపూర్ కురాలు, చంద్రవల్లి సదాకన మహారతీలను. ఈ మూడు కుటుంబాలు జారీ చేసిన నాణేలు సారూప్యంగా ఉంటాయి.  ఈ నాణేలలో ఎక్కువ భాగం క్రీ. శ. 2 వ శతాబ్దానికి చెందినవి కావచ్చు. చంద్రవల్లి. కొండపూర్ వద్ద కనుగొనబడిన నాణేలు "మహారథి సదాకన చుటు కృష్ణ" పురాణాన్ని కలిగి ఉన్నాయి, ఇది ఇతర భూస్వామ్య కుటుంబాలతో వివాహం చేసుకోవడం ద్వారా చుటులు తమ శక్తిని ఏకీకృతం చేశారని సూచిస్తుంది.

క్రీ. శ. 2వ శతాబ్దం చివరి త్రైమాసికం నాటికి, ఈ మూడు భూస్వామ్య కుటుంబాల శక్తి శాతవాహనులచే మరుగునపడిందని, వారు తమ భూభాగాలపై ఎక్కువ నియంత్రణను కలిగి ఉన్నట్లు కనిపించే నాణేల ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. బ్రహ్మపురి (కొల్లాపూర్, చంద్రవల్లి) వద్ద శాతవాహన పాలకుడు యజ్ఞ శ్రీ శాతకర్ణి నాణేలను కనుగొనడం ద్వారా ఇది సూచించబడిందిః సామంత రాజవంశాల నాణేలతో పోలిస్తే శాతవాహన నాణేలు ఇటీవలి శ్రేణిలో కనుగొనబడ్డాయి. క్రీ. శ. 3వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగంలో శాతవాహన శక్తి క్షీణించినప్పుడు, కురాలు, సదాకన మహారతీల మాదిరిగా కాకుండా, చుటులు బనవాసిలో తమ అధికారాన్ని నిలుపుకున్నారు. వారి పాలనను క్రీ. శ. 260. 340ల మధ్య కనీసం నాలుగు శాసనాలు ధృవీకరించాయి. క్రీ. శ. 225 లో నాలుగవ పులుమయి పాలన ముగిసిన తరువాత శాతవాహనుల పతనం తరువాత, పూర్వపు శాతవాహన సామ్రాజ్యంలోని నైరుతి ప్రాంతాలలో సుదూర ప్రాంతాలను చుటులు నియంత్రించినట్లు చరిత్రకారుడు శైలేంద్ర నాథ్ సేన్ పేర్కొన్నాడు. తరువాత వారు ఉత్తర. తూర్పులో తమ అధికారాన్ని విస్తరించారు. చరిత్రకారుడు టియోటోని ఆర్. డి సౌజా ప్రకారం, శాతవాహనుల షక్ శాతకర్ణి పాలనను అనుసరించి, కర్ణాటకలోని బనవాసి నుండి పాలించిన చుటులు బహుశా కొంకణ్. గోవా కుంకల్లి, బల్లి. కాంకోన్ వంటి ప్రదేశాలపై కూడా నియంత్రణ సాధించి ఉండవచ్చు.

చే హుటు రాజవంశం బహుశా మూడవ శతాబ్దం మొదటి లేదా రెండవ భాగంలో, అంటే సుమారు 250-275 CEలో ముగిసింది. చుటు రాజవంశానికి చెందిన ఇద్దరు రాజులు, హరితి-పుత్ర చుటు-కదానంద శాతకర్ణి, అతని మనవడు హరితి-పుత్రా శివ-స్కంద-వర్మన్, కదంబ రాజవంశం స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ముందు బనవాసిలో పాలించారు. క్రీ. శ. 222 లో మొదటి రుద్రసేన కుమారుడు పృథ్వీసేన పశ్చిమ క్షత్రప పాలకుడిగా, హరితి-పుత్ర శివ-స్కంద-వర్మకు వరుసగా పాలించాడు. చుటులు తమ పొరుగువారితో వివాహం చేసుకోవడం ద్వారా తమ శక్తిని ఏకీకృతం చేసే విధానాన్ని కొనసాగించినట్లు తెలుస్తోందిః ఇది "వనవాస మహారాజు" (బహుశా బనవాసి చుటు పాలకుడు ఇక్ష్వాకు రాజు వీర-పురుష-దత్త కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు) అని పేర్కొన్న ఇక్ష్వకు రాజవంశం రికార్డు సూచిస్తుంది. చుటు రాజుల (విష్ణురుద్ర శివలానంద శాతకర్ణి, హరితిపుత్ర విష్ణుకడ చుటుకులానంద శాతకర్ని) పేర్లలో "శాతకర్ణి" అనే పేరు ఉనికిని సూచిస్తుందని కూడా మిట్చినర్ విశ్వసిస్తాడు. నాగార్జునకొండ చెందిన అభిర పాలకుడు వాసుషేనా క్రీ. శ. 278 శాసనం ద్వారా చుటు రాజు శివలానంద ధృవీకరించబడ్డాడు.

## మతం
మిట్చినర్ ప్రకారం, చుటు నాణేలపై ఉన్న నమూనాలు వారు బౌద్ధులు అయి ఉండవచ్చని సూచిస్తున్నాయి, అయినప్పటికీ వారు హిందూ మతాన్ని కూడా పోషించారు. దక్షిణ కర్ణాటకలోని మాళవల్లి పట్టణంలోని ఒక శాసనం ప్రకారం, వారి పాలకులలో ఒకరైన హరితిపుత్ర శాతకర్ణి రాజు బెల్గామె గ్రామాన్ని హిందూ పూజారుల బృందానికి విరాళంగా ఇచ్చాడు. బెల్గామె, వాయువ్య కర్ణాటకలో దాని పేరు అయోమయం చెందకూడదు, ఇది మధ్య కర్ణాటకలోని షిమోగా జిల్లా ఉంది. నేడు బల్లిగావి అని పిలుస్తారు. పూజారులు అక్కడ ఐదు మఠాలు , మూడు పురాలు మరియు ఏడు గురుకులాలను నిర్మించారు మరియు బెల్గామెను ఒక ముఖ్యమైన అభ్యాస మరియు జ్ఞాన కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేశారు. అసలు గ్రాంట్‌ను మరొక చుటు పాలకుడు రాజు హరితిపుత్ర శివ-స్కందవర్మన్ పునరుద్ధరించాడు మరియు తరువాత పవిత్ర పట్టణాన్ని తరువాత వచ్చిన కదంబ పాలకులు విస్తరించారు.

## వారసులు
తరువాత ప్రస్తుత కర్ణాటకలో ఎక్కువ భాగాన్ని నియంత్రించిన బాదామి చాళుక్య రాజవంశం, హరితి (హరిత గోత్రం, మానవ్య గోత్రం స్త్రీ) కుమారుడు నుండి వచ్చినదని పేర్కొంది. చాళుక్యులు ఈ వంశాన్ని కదంబ రాజవంశం నుండి స్వాధీనం చేసుకున్నారు, వారు తమ ముందు, చుటుల తరువాత బనవాసిని పరిపాలించారు. కదంబులు, ఈ వంశాన్ని చుటుల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్నారు . శైలేంద్ర నాథ్ సేన్ చాళుక్యులు చుటులు, కదంబలతో "ఏదో విధంగా" సంబంధం కలిగి ఉన్నారని సిద్ధాంతీకరించాడు..

## శాసనాలు

### బనవాసి శాసనం
కర్ణాటకలోని ఉత్తర కన్నడ జిల్లా బనవాసి (వనవాసి లేదా వైజయంతి) వద్ద ఉన్న రాతి శాసనం హరితిపుత్ర విష్ణుకడ చుటుకులానంద శాతకర్ణి గురించి ప్రస్తావించింది, ఆయన తన పాలనలో 12వ సంవత్సరంలో నాగశిల్ప, ఒక చెరువు, ఒక విహారం బహుమతిగా ఇచ్చారు. సమీపంలోని మాళవల్లి శాసనం బనవాసి రాజు మానవ్యాస గోత్ర హరితపుత్ర విష్ణుకడ్డ చుటుకులానంద శాతకర్ణిని సూచిస్తుంది, అతను తన పాలన మొదటి సంవత్సరంలో ఒక గ్రామాన్ని మంజూరు చేశాడు. 5వ శతాబ్దానికి చెందిన కదంబ రాజు అదే స్తంభంపై రాసిన రాతి శాసనం ఈ ప్రాంతాన్ని కూడా పరిపాలించిన మానవ్యాస గోత్ర హరితిపుత్ర వైజయంతిపతి శివస్కందవర్మన్ అనే పూర్వ అధిపతి గురించి ప్రస్తావించింది. ఈ శాసనం, కన్హేరి, ఈ శాసనాలపై రాప్సన్ అభిప్రాయం ఆధారంగా, చరిత్రకారుడు గాబ్రియేల్ జౌవియో-డుబ్రూయిల్ కర్ణాటక, అపరాంత (కొంకణ్, పశ్చిమ మహారాష్ట్ర) ప్రాంతాలలో శాతవాహనుల తరువాత చుటులు వచ్చారని పేర్కొన్నాడు. అయితే, సుధాకర్ చటోపాధ్యాయ ఈ వారసత్వం తరువాతి తేదీన జరిగిందని, చుటులు కన్నడ మరియు మలయాళం మాట్లాడే ప్రాంతాల ఉత్తర భాగంపై నియంత్రణ సాధించినప్పుడు జరిగిందని పేర్కొన్నారు.

హరితీపుత్ర-శాతకర్ణి , సైనికుని ప్రవేశం (అభటప్పవేశం) మినహాయింపుతో మట్టపట్టి (మలవల్లి) దేవుడి ఆస్వాదన కోసం 175లో ఒక నిర్దిష్ట కొండమనకు బ్రాహ్మణ దానంగా సహలవతి గ్రామాన్ని మంజూరు చేయాలని ప్రధాన రెవెన్యూ కమిషనర్ *మహావల్లభ-రజ్జుకు ఉత్తర్వు* జారీ చేశారు . మరొక రికార్డు ప్రకారం శాతకామికి మహాభోజ-నాగశ్రీ అనే కుమార్తె ఉంది, ఆమె మధుకేశ్వర ఆలయానికి ఒక చెరువు  విహారం మంజూరు చేసింది.

## నాణేలు
thumb|చుటు అనంతర కాలం (250–400) నాటి కాంస్య నాణెం. (దక్కన్, మధ్య భారతదేశం) కుడి వైపున A / ఆవు; ఎత్తుపల్లాల రేఖ క్రింద, పురాణం రాజవిపురుదప R పైన / బాణాలు, మధ్య వృత్తంతో 4 తోరణాలు పరిమాణం: 17 మిమీ బరువు: 1.21 గ్రా. కాంస్య
కార్వార్, చంద్రవల్లి వద్ద చుటు నాణేలు కనుగొనబడ్డాయి.వారి నాణేలు ఎక్కువగా సీసంతో ముద్రించబడ్డాయి, ఇవి ములానంద c. 125–345 కి చెందినవి. ఒక నాణెం ఒక వంపు కొండ (లేదా స్థూపం?) ను చూపిస్తుంది, దీని కింద ఎదురుగా నది మూలాంశం, పట్టాలున్న జాలక లోపల ఒక చెట్టు; వెనుక వైపున కుడి వైపున ఒక నందిపాదం ఉన్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర