బెల్జియన్ వలస సామ్రాజ్యం

వలసరాజ్యాల కాలంలో బెల్జియం అనేక భూభాగాలను మరియు రాయితీలను నియంత్రించింది, ప్రధానంగా 1908 నుండి 1960 వరకు బెల్జియన్ కాంగో (ఆధునిక డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో), 1922 నుండి 1962 వరకు రువాండా-ఉరుండి (ఆధునిక రువాండా మరియు బురుండి), మరియు 1894 నుండి 1910 వరకు లాడో ఎన్‌క్లేవ్ (దక్షిణ సూడాన్‌లోని ఆధునిక సెంట్రల్ ఈక్వేటోరియా ప్రావిన్స్). దీనికి గ్వాటెమాలాలోని శాంటో టోమాస్ (1843–1854) మరియు చైనాలోని టియాంజిన్ యొక్క బెల్జియన్ రాయితీ (1902–1931) వంటి చిన్న రాయితీలు కూడా ఉన్నాయి. మొరాకోలోని టాంగియర్ అంతర్జాతీయ జోన్ యొక్క సహ-నిర్వాహకుడు.

బెల్జియం యొక్క విదేశీ భూభాగంలో దాదాపు 98% కేవలం ఒకే కాలనీగా ఉండేది (ఇది బెల్జియం దేశం కంటే సుమారు 76 రెట్లు పెద్దది) – దీనిని బెల్జియన్ కాంగో అని పిలిచేవారు. బెల్జియం రాజు, రెండవ లియోపోల్డ్ యొక్క వ్యక్తిగత ఆస్తి అయిన కాంగో ఫ్రీ స్టేట్ నుండి సార్వభౌమాధికారాన్ని బదిలీ చేసిన తరువాత, 1908లో ఈ కాలనీ స్థాపించబడింది. ఫ్రీ స్టేట్ అధికారులు స్థానిక కాంగో ప్రజలపై ఉపయోగించిన హింస మరియు క్రూరమైన ఆర్థిక దోపిడీ విధానం కారణంగా, ఆ దేశాన్ని అధికారికంగా తమ నియంత్రణలోకి తీసుకోవాలని బెల్జియంపై తీవ్రమైన దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి వచ్చింది. కాంగోలో బెల్జియం పాలన, ప్రభుత్వం, మిషనరీలు మరియు ప్రైవేట్ కంపెనీల ప్రయోజనాలనే "వలసవాద త్రయం" (*trinité coloniale*) పై ఆధారపడి ఉండేది. 1940లు మరియు 1950లలో, కాంగోలో విస్తృతమైన పట్టణీకరణ జరిగింది మరియు దానిని ఒక "ఆదర్శ కాలనీ"గా మార్చాలని పరిపాలన లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. విస్తృతమైన మరియు క్రమంగా తీవ్రరూపం దాల్చిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉద్యమం ఫలితంగా, 1960లో కాంగో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో-లియోపోల్డ్‌విల్లేగా స్వాతంత్ర్యం సాధించింది.

బెల్జియం యొక్క ఇతర వలసలలో, అత్యంత ముఖ్యమైనది Ruanda-Urundi; ఇది జర్మన్ తూర్పు ఆఫ్రికాలో ఒక భాగం. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగింపులో జర్మనీ తన వలసలన్నింటినీ కోల్పోయినప్పుడు, దీనిని లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ ఆదేశిత ప్రాంతంగా బెల్జియంకు అప్పగించారు. రువాండా విప్లవం అనంతరం, 1962లో ఈ ఆదేశిత ప్రాంతం బురుండి మరియు రువాండా అనే స్వతంత్ర దేశాలుగా రూపుదిద్దుకుంది.
## 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో నేపథ్యం
రాజ్యాంగ రాచరిక దేశమైన బెల్జియం, 1830లో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ నెదర్లాండ్స్ నుండి తన స్వాతంత్య్రం పొందింది. 1839 నాటికి ఇది విశ్వవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందేనాటికి, చాలా యూరోపియన్ శక్తులు అప్పటికే యూరప్ వెలుపల కాలనీలు మరియు సంరక్షక రాజ్యాలులను కలిగి ఉండి, ప్రభావ క్షేత్రాలను ఏర్పాటు చేయడం ప్రారంభించాయి.

1837లో, మొదటి లియోపోల్డ్ రాజు ఆధ్వర్యంలోని బెల్జియం, తన తొలి వలసవాద ఆశయాలలో భాగంగా స్పెయిన్ నుండి క్యూబాను కొనుగోలు చేయడానికి ప్రయత్నించింది. లండన్‌లోని మినిస్టర్ ప్లెనిపోటెన్షియరీ, బెల్జియం యొక్క గంభీరమైన ఉద్దేశాన్ని సూచిస్తూ, బ్రిటిష్ విదేశాంగ కార్యదర్శి లార్డ్ పామర్‌స్టన్‌కు ఈ స్వాధీనాన్ని ప్రతిపాదించారు, కానీ దౌత్య మరియు రాజకీయ వ్యతిరేకత కారణంగా ఆ ప్రతిపాదన ఎన్నడూ కార్యరూపం దాల్చలేదు.

1840లు మరియు 50ల కాలంలో, బెల్జియం రాజు లియోపోల్డ్ I విదేశీ భూభాగాలను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి అనేక ప్రతిపాదనలకు తాత్కాలికంగా మద్దతు ఇచ్చారు. 1843లో, హవాయి రాజ్యంలో వలసలను స్థాపించేందుకు ఆయన Ladd & Co.తో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు; అయితే, Ladd & Co. ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో చిక్కుకోవడంతో ఆ ఒప్పందం రద్దయ్యింది. బెల్జియం వ్యాపారులు పశ్చిమ ఆఫ్రికాలో కూడా తమ ప్రభావాన్ని విస్తరించారు; కానీ 1849 నాటి రియో న్యూనెజ్ ఘటన మరియు ఆ ప్రాంతంలో ఆంగ్లో-ఫ్రెంచ్ (బ్రిటన్-ఫ్రాన్స్) దేశాల మధ్య పెరుగుతున్న ఆధిపత్య పోరు కారణంగా ఈ ప్రయత్నం కూడా విఫలమైంది.

బెల్జియం రెండవ రాజు అయిన లియోపోల్డ్ II పట్టాభిషిక్తుడయ్యే సమయానికి, వలసవాదం పట్ల బెల్జియం ప్రజల్లో ఉన్న ఉత్సాహం గణనీయంగా సన్నగిల్లింది. వరుసగా అధికారంలోకి వచ్చిన ప్రభుత్వాలు వలస విస్తరణను ఆర్థికంగానూ, రాజకీయంగానూ ప్రమాదకరమైనదిగానూ, మౌలికంగా ఎటువంటి ప్రయోజనం లేనిదిగానూ పరిగణించాయి. దీనికి భిన్నంగా, దక్షిణ అమెరికా మరియు రష్యా వంటి ప్రాంతాల్లో బెల్జియం యొక్క వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పారిశ్రామిక వాణిజ్యాన్ని కొనసాగించే అనధికారిక సామ్రాజ్య విధానం ఎంతో ఆశాజనకంగా ఉంటుందని వారు విశ్వసించారు. ఫలితంగా, లియోపోల్డ్ తన వలసవాద ఆశయాలను బెల్జియం ప్రభుత్వం యొక్క మద్దతు లేకుండానే స్వయంగా కొనసాగించారు. బెల్జియం విదేశాంగ మరియు వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఆర్కైవ్‌లు, లియోపోల్డ్ డజన్ల కొద్దీ ప్రాంతాలలో సాధ్యమయ్యే వలస రాజ్యాల గురించి పరిశోధించాడని వెల్లడిస్తున్నాయి.

## కాంగో

### కాంగో ఫ్రీ స్టేటు (1885–1908)

కాంగో వలసీకరణ 19వ శతాబ్దం చివరలో ప్రారంభమైంది. తన దేశానికి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తగినంత అధికారం మరియు ప్రతిష్ట లేకపోవడం పట్ల అసంతృప్తి చెందిన బెల్జియం రాజు లియోపోల్డ్ II, అప్పటికి ఇంకా పెద్దగా అన్వేషించబడని కాంగో పరీవాహక ప్రాంతం చుట్టూ వలస సామ్రాజ్య విస్తరణకు మద్దతు ఇవ్వమని బెల్జియం ప్రభుత్వాన్ని ఒప్పించడానికి ప్రయత్నించాడు. వారు నిరాకరించడంతో, లియోపోల్డ్ తన సొంత వ్యక్తిగత పాలనలో ఒక రాజ్యాన్ని స్థాపించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. పోటీ వలస శక్తుల మధ్య ఒక ఉపయోగకరమైన బఫర్ (మధ్యస్థ) రాజ్యంగా లియోపోల్డ్‌ను పరిగణించిన అనేక పాశ్చాత్య దేశాల మద్దతుతో, లియోపోల్డ్ 1885లో కాంగో ఫ్రీ స్టేట్కు అంతర్జాతీయ గుర్తింపును సాధించాడు.

ఫ్రీ స్టేటు ప్రభుత్వం కాంగోలోని సహజ వనరులను, మొదట దంతాన్ని (ఏనుగు దంతం), ఆ తర్వాత విలువైన వస్తువుగా మారుతున్న రబ్బరును దోపిడీ చేసింది. ఫ్రీ స్టేట్ సైన్యం అయిన *[[Force Publique]]* మద్దతుతో, ఆ భూభాగాన్ని ప్రైవేట్ సంస్థల ఆధీనంలోకి వచ్చేలా (concessions) విభజించారు. Abir Congo Company (ABIR) వంటి సంస్థలు, ఆ భూభాగం నుండి లాభాలను పిండుకోవడానికి బలాన్ని మరియు క్రూరత్వాన్ని ఉపయోగించాయి. కాంగోలో వారి పాలనలో బలవంతపు వెట్టిచాకిరీని అమలు చేశారు; రబ్బరు సేకరణకు నిర్దేశించిన లక్ష్యాలను (quotas) పూర్తి చేయలేని స్థానిక కాంగో ప్రజలపై హత్యలు మరియు అంగచ్ఛేదాలు వంటి దారుణాలకు పాల్పడ్డారు. ఈ కాలంలో లక్షలాది మంది కాంగో ప్రజలు మరణించారు. యూరోపియన్ వలసవాదులతో సంపర్కం ద్వారా ప్రవేశించిన కొత్త వ్యాధుల వల్లే అనేక మరణాలు సంభవించాయని చెప్పవచ్చు; వీటిలో మశూచి (Smallpox) ఒకటి, ఇది దిగువ కాంగో నది పరిసర ప్రాంతాల జనాభాలో దాదాపు సగభాగాన్ని బలిగొంది.

'ఫ్రీ స్టేట్' కాలంలో, అసాధారణ మరణాల (excess deaths) కారణంగా కాంగో జనాభాలో తీవ్రమైన క్షీణత సంభవించింది; అయితే, ఈ మరణాల సంఖ్యకు సంబంధించిన అంచనాలు గణనీయంగా మారుతూ ఉంటాయి. ఈ గణాంకాలు కేవలం అంచనాలు మాత్రమే అయినప్పటికీ, ఆ కాలంలో దాదాపు కోటి మంది (పది మిలియన్ల మంది) కాంగో ప్రజలు మరణించారని భావిస్తున్నారు—ఇది అప్పటి మొత్తం జనాభాలో సుమారు ఐదవ వంతుకు సమానం. మొదటి జనాభా గణన 1924 వరకు జరగనందున, ఆ కాలంలో సంభవించిన జనాభా నష్టాన్ని కచ్చితంగా అంచనా వేయడం కష్టం. Adam Hochschild ఉదహరించిన గణాంకాలు, తగినంత ఆధారాలు లేకుండా చేసిన ఊహాజనిత అంచనాలు మాత్రమేనని William Rubinstein వంటి కొందరు విమర్శకులు పేర్కొంటూ, ఈ గణాంకాలను సవాలు చేశారు.

'కాంగో ఫ్రీ స్టేట్' (Congo Free State) అధికారికంగా బెల్జియం వలస రాజ్యం కానప్పటికీ,  రబ్బరు వ్యాపారం ద్వారా వచ్చిన లాభాలు లియోపోల్డ్‌కు అపారమైన వ్యక్తిగత సంపదను సమకూర్చాయి; తనను తాను మరియు తన దేశాన్ని కీర్తించే ఉద్దేశంతో, Brussels మరియు Ostend నగరాల్లో అనేక భవనాలను నిర్మించడానికి అతను ఈ సంపదను వినియోగించాడు.

### లాడో ఎన్‌క్లేవు (1894–1910)
లాడో ఎన్‌క్లేవ్ అనేది స్వయంగా 'ఫ్రీ స్టేట్' (స్వేచ్ఛా రాజ్యం) యొక్క ఒక వలస ప్రాంతం; ఇది 1894 నుండి, ఆ తర్వాత 'బెల్జియన్ కాంగో'లో భాగంగా 1910 వరకు ఉనికిలో ఉంది. ఇది ప్రస్తుతం దక్షిణ సూడాన్‌లోని సెంట్రల్ ఈక్వటోరియా ప్రావిన్స్ మరియు వాయువ్య ఉగాండా పరిధిలో ఉన్న, ఎగువ నైలు నది పశ్చిమ ఒడ్డున నెలకొని ఉంది. దీని రాజధాని 'లాడో' పట్టణం.

కేప్ నుండి కైరోకు రైల్వే మార్గాన్ని నిర్మించాలనే బ్రిటిష్ వారి ఆకాంక్ష కారణంగా, వారు బెల్జియం వారితో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. దీని ప్రకారం, లాడో ఎన్‌క్లేవ్‌గా మారిన ఈ ప్రాంతాన్ని ఇచ్చిపుచ్చుకునేందుకు బదులుగా, తూర్పు కాంగోలో ఆల్బర్ట్ సరస్సు మరియు టాంజానికా సరస్సుల మధ్య ఉన్న ఒక ఇరుకైన భూభాగాన్ని పొందేందుకు వారు చర్చలు జరిపారు. ఈ చర్చల ఫలితంగా మే 12, 1894న 'బ్రిటిష్-కాంగో ఒప్పందం' కుదిరింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, 10° ఉత్తర అక్షాంశానికి దక్షిణాన ఉన్న నైలు నదీ పరీవాహక ప్రాంతం మొత్తాన్ని, బెల్జియం రాజు లియోపోల్డ్ IIకు ఆయన జీవితకాలం వరకు బ్రిటిష్ వారు లీజుకు ఇచ్చారు. 'లాడో ఎన్‌క్లేవ్' అని పిలువబడే ఈ ప్రాంతం, కాంగోను నౌకాయానానికి అనుకూలమైన నైలు నదితో అనుసంధానించింది. బెల్జియన్ కాంగోకు లాడో ఎన్‌క్లేవ్ ఎంతో కీలకమైనది, ఎందుకంటే ఇందులో రెజాఫ్ పట్టణం ఉంది; నైలు నదిలో ప్రయాణించే పడవలకు రెజాఫ్ చివరి మజిలీగా (terminus) ఉండేది, అక్కడి నీటి ప్రవాహపు ఉధృతి (rapids) ఆవల ప్రయాణానికి అడ్డంకిగా నిలిచేది. రెజాఫ్ పట్టణం ఆ ప్రాంత కమాండర్ యొక్క ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండేది; ఈ కమాండర్, ఆ ఎన్‌క్లేవ్‌లో ఉన్న ఏకైక యూరోపియన్ వలస అధికారిగా 1897 నుండి జూన్ 1910 వరకు బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. మరొక వలస శక్తి ఏదైనా ఆక్రమణకు పాల్పడితే, లాడోను సమర్థవంతంగా రక్షించుకునేందుకు అనేక ప్రయత్నాలు జరిగాయి; ఇందులో భాగంగా నవంబర్ 1906లో పన్నెండు భారీ Krupp కోట ఫిరంగులను అక్కడ అమర్చారు.

అయితే, లియోపోల్డ్ మరణానంతరం ఈ ఎన్‌క్లేవ్ తిరిగి బ్రిటిష్ పాలనలోకి వెళ్లిపోతుందనే విషయం అందరికీ తెలిసి ఉండటంతో, ఆ ప్రాంతంలో అనిశ్చితి కొనసాగుతూనే వచ్చింది. ఫలితంగా, బెల్జియం వారు ఒక సమర్థవంతమైన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయలేకపోయారు, ఇది ఆ ప్రాంతం (enclave) లోపల పౌర అశాంతికి దారితీసింది. లియోపోల్డ్ మరణానంతరం, 1910లో బెల్జియం వారు 'లాడో' (Lado) ప్రాంతాన్ని బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించారు.

### బెల్జియం కాంగో (1908–1960)

1885లో 'కాంగో ఫ్రీ స్టేట్' (Congo Free State) కు అంతర్జాతీయ గుర్తింపును లియోపోల్డ్ సాధించిపెట్టారు. అయితే, శతాబ్దం గడిచేసరికి, ఫ్రీ స్టేట్ అధికారులు స్థానిక కాంగో ప్రజలపై ప్రయోగించిన హింస మరియు వనరుల దోపిడీకి సంబంధించిన క్రూరమైన వ్యవస్థ కారణంగా, ఆ దేశంపై అధికారిక నియంత్రణను చేపట్టాలని బెల్జియంపై తీవ్రమైన దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి వచ్చింది. దీనికి తలొగ్గి, 1908లో బెల్జియం ఆ దేశ నియంత్రణను స్వీకరించి, 'బెల్జియం కాంగో'ను ఏర్పాటు చేసింది.

కాంగోలో బెల్జియం పాలన అనేది ప్రభుత్వం, మత ప్రచార సంస్థలు మరియు ప్రైవేట్ కంపెనీల ప్రయోజనాలనే "వలస త్రయం" (*trinité coloniale*) పై ఆధారపడి సాగింది. బెల్జియం వాణిజ్య ప్రయోజనాలకు అధిక ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వల్ల, భారీ మొత్తంలో పెట్టుబడులు కాంగోలోకి ప్రవహించాయి మరియు ఆయా ప్రాంతాలు నిర్దిష్ట ఆర్థిక రంగాలలో ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్నాయి. అనేక సందర్భాల్లో, ప్రభుత్వం మరియు ప్రైవేట్ సంస్థల ప్రయోజనాలు ఒకదానితో ఒకటి గాఢంగా ముడిపడి ఉండేవి; సమ్మెలను అణచివేయడంలోనూ, స్థానిక ప్రజల నుండి ఎదురయ్యే ఇతర అడ్డంకులను తొలగించడంలోనూ ప్రభుత్వం ఆయా కంపెనీలకు సహాయపడేది. ఈ దేశం ఒకదానిలో ఒకటి ఇమిడి ఉండే, శ్రేణీకృత పద్ధతిలో నిర్వహించబడే పరిపాలనా ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది; అలాగే ఒక నిర్దిష్టమైన "స్థానిక విధానం" (*politique indigène*) ప్రకారం ఏకరీతిగా పాలించబడింది. ఇది బ్రిటిష్ మరియు ఫ్రెంచ్ వారి విధానానికి భిన్నంగా ఉండేది; వారు సాధారణంగా పరోక్ష పాలన పద్ధతిని అనుసరించేవారు—ఈ పద్ధతిలో వలస పాలకుల పర్యవేక్షణలో సంప్రదాయ నాయకులే అధికార స్థానాల్లో కొనసాగేవారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, బెల్జియం ఆక్రమణలో ఉన్న నేటి రువాండా మరియు బురుండి ప్రాంతాలలో జర్మన్ దళాలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన దాడులలో కాంగో దళాలు పాల్గొన్నాయి. కాంగోలో జాతి వివక్ష అత్యధిక స్థాయిలో ఉండేది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత కాంగోకు వలస వచ్చిన భారీ సంఖ్యలో ఉన్న శ్వేతజాతీయులు సమాజంలోని వివిధ వర్గాలకు చెందినవారైనప్పటికీ, నల్లజాతీయులైన పౌరుల కంటే ఎల్లప్పుడూ ఉన్నతులుగా పరిగణించబడేవారు.

కాంగో దళాలు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో పాల్గొన్నాయి; తూర్పు ఆఫ్రికా పోరాటాల సమయంలో, ఇటాలియన్లను వారి తూర్పు ఆఫ్రికా వలస ప్రాంతాల నుండి తరిమికొట్టడంలో అవి కీలక పాత్ర పోషించాయి. 1940లు మరియు 1950ల కాలంలో, కాంగోలో విస్తృతమైన నగరీకరణ జరిగింది. ఈ ప్రాంతాన్ని ఒక "ఆదర్శ వలస"గా తీర్చిదిద్దే లక్ష్యంతో వలస పాలన యంత్రాంగం వివిధ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది. దీని ఫలితాలలో ఒకటిగా, నగరాల్లో యూరోపియన్ జీవనశైలిని అలవర్చుకున్న ఆఫ్రికన్ "*[[évolué]]s*" (విద్యావంతులు/ఆధునికులు)తో కూడిన ఒక కొత్త మధ్యతరగతి వర్గం ఆవిర్భవించింది. 1950ల నాటికి, కాంగోలో వేతన కార్మికుల సంఖ్య, ఆఫ్రికాలోని మరే ఇతర వలస ప్రాంతంలో ఉన్నదానికంటే రెట్టింపు స్థాయిలో ఉండేది.

1960లో, విస్తృతమైన మరియు క్రమంగా తీవ్రరూపం దాల్చిన స్వాతంత్ర్య అనుకూల ఉద్యమం ఫలితంగా, కాంగో స్వాతంత్ర్యం సాధించింది. Patrice Lumumba మరియు Joseph Kasa-Vubu నాయకత్వంలో ఇది రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో-లియోపోల్డ్‌విల్లేగా అవతరించింది. కాంగోలోని వివిధ వర్గాల మధ్య సత్సంబంధాలు లేకపోవడం, కాంగో వ్యవహారాల్లో బెల్జియం జోక్యం కొనసాగడం, మరియు ప్రచ్ఛన్న యుద్ధంలోని ప్రధాన పక్షాల జోక్యం కారణంగా—1960 నుండి 1965 వరకు ఐదేళ్ల పాటు యుద్ధం మరియు రాజకీయ అస్థిరతతో కూడిన ఒక సంక్షోభ కాలం ఏర్పడింది; దీనిని కాంగో సంక్షోభంగా వ్యవహరిస్తారు. Joseph-Désiré Mobutu అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకోవడంతో ఈ సంక్షోభం ముగిసింది.

## రువాండా-ఉరుండి

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత, 1916 నుండి 1924 వరకు బెల్జియన్ సైనిక ఆక్రమణ కింద రువాండా-ఉరుండి జర్మన్ తూర్పు ఆఫ్రికాలో ఒక భాగంగా ఉండేది. ఆ తర్వాత ఒక సైనిక యాత్ర ఆ కాలనీ నుండి జర్మన్లను తొలగించింది. ఇది 1924 నుండి 1945 వరకు బెల్జియంకు కేటాయించబడిన ఒక లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ క్లాస్ బి మాండేట్గా మారింది. 1962 వరకు ఇది బెల్జియం పరిపాలనలో ఉన్న ఒక ఐక్యరాజ్యసమితి ట్రస్ట్ టెరిటరీగా గుర్తించబడింది, ఆ తర్వాత ఇది రువాండా మరియు బురుండి అనే స్వతంత్ర రాష్ట్రాలుగా అభివృద్ధి చెందింది. బెల్జియం ఈ కాలనీని పరిపాలించడం ప్రారంభించిన తర్వాత, అది సాధారణంగా జర్మన్లు స్థాపించిన విధానాలను కొనసాగించింది. వీటిలో స్థానిక టుట్సీ పాలకుల ద్వారా పరోక్ష పాలన, మరియు జాతి గుర్తింపు కార్డుల విధానం (తరువాత రువాండా రిపబ్లిక్‌లో కూడా కొనసాగించబడింది) ఉన్నాయి. రువాండా విప్లవంగా పిలువబడే టుట్సీలకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాట్లు మరియు హింస, స్వాతంత్ర్యంకు దారితీసిన సంఘటనలలో సంభవించాయి.

## చిన్నపాటి ఆక్రమణలు

### శాంటో టోమస్, గ్వాటెమాల (1843–1854)

1842లో, బెల్జియం రాజు లియోపోల్డ్ I పంపిన ఒక నౌక గ్వాటెమాలకు చేరుకుంది; బెల్జియం వాసులు ఇజాబాల్ విభాగంలోని సహజ సంపదను పరిశీలించి, శాంటో టోమస్ డి కాస్టిల్లాలో స్థిరపడాలని మరియు ఆ ప్రాంతంలో మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. గ్వాటెమాల ప్రభుత్వం నుండి ఏటా పదహారు వేల పెసోలను పొందే ప్రతిఫలంగా రాఫెల్ కారెరా వారికి ఆ ప్రాంతాన్ని అప్పగించారు. 1843 మే 4న, గ్వాటెమాల పార్లమెంటు ఒక శాసనాన్ని జారీ చేస్తూ, శాంటో టోమస్ జిల్లాను లియోపోల్డ్ సంరక్షణలో ఉన్న ఒక ప్రైవేట్ బెల్జియం సంస్థ అయిన కు "శాశ్వతంగా" అప్పగించింది. ఇది విఫలమైన బ్రిటిష్ Eastern Coast of Central America Commercial and Agricultural Company స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది. నిధుల కొరత మరియు ఉష్ణమండల వాతావరణానికి స్థానికంగా ఉండే వ్యాధులైన పసుపు జ్వరం (yellow fever), మలేరియా కారణంగా సంభవించిన అధిక మరణాల రేటు వల్ల, గ్వాటెమాలలో బెల్జియం వారి వలస స్థాపన ప్రయత్నాలు 1854లో నిలిచిపోయాయి.

#### స్థితి
*Compagnie belge de colonisation* సంస్థకు ఆ భూమిని శాశ్వత ప్రాతిపదికన కేటాయించినప్పటికీ, రాజకీయ కోణంలో చూస్తే ఆ రాయితీ ప్రాంతం ఒక వలస రాజ్యంగా మారలేదు. మే 1842 నాటి *Acte de concession* (రాయితీ ఒప్పంద పత్రం) లోని 4వ అధికరణం ఈ విషయాన్ని స్పష్టంగా పేర్కొంది: ఆ భూభాగాన్ని బెల్జియం సంస్థకు అప్పగించడం అనేది, ఆ భూభాగంపై సార్వభౌమాధికారాన్ని పరోక్షంగా గానీ, ప్రత్యక్షంగా గానీ బదిలీ చేయడం కాదని; ఆ భూభాగం ఎప్పటికీ గ్వాటెమాలా సార్వభౌమాధికారం మరియు అధికార పరిధిలోనే కొనసాగుతుందని అందులో ఉంది. 5వ అధికరణం ప్రకారం, ఆ భూభాగంలో అడుగుపెట్టిన వెంటనే, వలసదారులు గ్వాటెమాలా స్థానికులుగా (*indigènes de Guatemala*) మారిపోతారు; వారు ఆ దేశపు ప్రస్తుత రాజ్యాంగం మరియు చట్టాలకు పూర్తిగా లోబడి ఉండాలి. తద్వారా వారు తమ పూర్వపు బెల్జియం లేదా ఇతర దేశాలకు సంబంధించిన జన్మహక్కులను, అలాగే విదేశీయులుగా తమకు లభించే ఏవైనా ప్రత్యేక హక్కులు లేదా మినహాయింపుల (immunity) పై ఉన్న దావాలను పూర్తిగా వదులుకోవాల్సి ఉంటుంది. న్యాయపాలనను, ప్రత్యేకంగా నియమించబడిన న్యాయమూర్తుల ద్వారా నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. ...ప్రభుత్వం ద్వారా (అనుచ్ఛేదం 40). ఆ రాయితీ ప్రాంతంలో ఎటువంటి విదేశీ దళాలకు అనుమతి లేదు; అలాగే, ప్రతిపాదిత కొత్త పట్టణం సమీపంలో నిర్మించ తలపెట్టిన రెండు కోటలలో గ్వాటెమాల దళాలు కాపలా ఉండాలి. (అనుచ్ఛేదాలు 18–22) 

### టియాంజిన్ రాయితీ ప్రాంతం (1900–1931)

చైనా (1860–1945) లోని ఒక ఒప్పంద నౌకాశ్రయ నగరమైన టియాంజిన్ (Tientsin), తొమ్మిది విదేశీ నియంత్రణలో ఉన్న రాయితీ ప్రాంతాలను () కలిగి ఉండేది. బాక్సర్ తిరుగుబాటు అనంతర సంవత్సరాలలో, దౌత్యవేత్త మారిస్ జూస్టెన్స్ బెల్జియం కోసం ఒక రాయితీ ప్రాంతాన్ని దౌత్య చర్చల ద్వారా సాధించారు. బెల్జియం రాయితీ ప్రాంతం 1900 నవంబర్ 7న ప్రకటించబడింది మరియు ఇది సుమారు  విస్తీర్ణంలో ఉండేది. బెల్జియం కంపెనీలు టియాంజిన్‌లో, ముఖ్యంగా నగరపు ట్రామ్ వ్యవస్థలో పెట్టుబడులు పెట్టినప్పటికీ, బెల్జియం రాయితీ ప్రాంతం పెద్దగా క్రియాశీలకంగా లేదు. ఈ రాయితీ ప్రాంతాన్ని తిరిగి చైనాకు అప్పగించడానికి 1929 ఆగస్టులో బెల్జియం మరియు చైనా ప్రభుత్వాల మధ్య ఒక ఒప్పందం కుదిరింది. ఈ ఒప్పందానికి 1931 జూలై 13న బెల్జియం పార్లమెంటు ఆమోదం తెలిపింది.

19వ శతాబ్దం చివరలో, బీజింగ్–హాంకౌ రైల్వే నిర్మాణ పనులలో బెల్జియం ఇంజనీర్లు నియమించబడ్డారు; దీనితో బెల్జియం ప్రభుత్వం హాంకౌ (Hankow) లో ఒక రాయితీ ప్రాంతాన్ని కోరుతూ చేసిన ప్రయత్నం విఫలమైంది. బెల్జియం చేసిన ఈ దావాకు ఎప్పుడూ అధికారిక గుర్తింపు లభించలేదు మరియు ఈ ప్రతిపాదనను 1908లో ఉపసంహరించుకున్నారు.

### టాన్జియర్ అంతర్జాతీయ మండలం (1925–1956)

1880 మరియు 1905లలో, మొరాకోకు సంబంధించి కుదిరిన మాడ్రిడ్ ఒప్పందం మరియు అల్జెసిరాస్ సదస్సు లపై బెల్జియం సంతకం చేసింది. తత్ఫలితంగా, 1925 నుండి 1940 వరకు మరియు 1945 నుండి 1956 వరకు, టాన్జియర్ అంతర్జాతీయ మండలాన్ని పరిపాలించిన తొమ్మిది దేశాలలో బెల్జియం ఒకటిగా నిలిచింది. చివరి ఇద్దరు నిర్వాహకులు (1954–1956) బెల్జియంకు చెందినవారు; టాంజియర్‌లోని కస్టమ్స్, ఆర్థిక పరిపాలన మరియు జెండర్‌మెరీ (పోలీసు దళం) కూడా బెల్జియం ఆధీనంలోనే ఉండేవి.

### ఐసోలా కొమాసినా (1919)
1919లో Comacina ద్వీపాన్ని ఒక సంవత్సరం పాటు రాజు Albert Iకి బహూకరించారు; తద్వారా అది బెల్జియం సార్వభౌమాధికారం క్రింద ఒక ఎన్‌క్లేవ్‌గా (ప్రత్యేక భూభాగంగా) మారింది. ఒక సంవత్సరం తర్వాత, 1920లో దీనిని తిరిగి ఇటలీ ప్రభుత్వానికి అప్పగించారు. కళాకారుల కోసం ఒక గ్రామాన్ని మరియు ఒక హోటల్‌ను నిర్మించాలనే లక్ష్యంతో, బెల్జియం కాన్సులు బ్రెరా అకాడమీ అధ్యక్షులు కలిసి ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థను స్థాపించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
*బెల్జియం చరిత్ర
*కాంగో ఫ్రీ స్టేట్‌లో అకృత్యాలు
*బెల్జియం విదేశీ సంబంధాలు
*రియో న్యూనెజ్ ఘటన
* :en: Société Belge d'Études Coloniales (స్థాపన: 1894)
* బెల్జియం వలస విశ్వవిద్యాలయం (స్థాపన: 1920, Antwerpలో)
* బెలిజె రాయల్ కాలనియల్ ఇన్‌స్టిట్యూటు (స్థాపన: 1928)
* బెల్జియం–మెక్సికో సంబంధాలు

## మూలాలు