ఆండ్రూ కార్నెగీ

**ఆండ్రూ కార్నెగీ**  (నవంబరు 251835-ఆగష్టు 11 1919) ఒక స్కాటిష్-అమెరికన్ పారిశ్రామికవేత్త,  మహాదాత.  19వ శతాబ్దం ఆఖరున అమెరికన్ ఉక్కు పరిశ్రమ విస్తరణకు కార్నెగీ నాయకత్వం వహించి, చరిత్రలో అత్యంత ధనవంతులలో ఒకరిగా నిలిచారు.

అతను అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు, గ్రేట్ బ్రిటన్,  బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యాలలో మహాదాతగా పేరుపొందాడు.  తన జీవితంలో చివరి 18 సంవత్సరాలలో, కార్నెగీ సుమారు 350 మిలియన్ డాలర్లను ( లో 10,9 బిలియన్ డాలర్లకు సమానం) అంటే తన సంపదలో దాదాపు 90 శాతం, స్వచ్ఛంద సంస్థలకు, ఫౌండేషన్లకు విశ్వవిద్యాలయాలకు ఇచ్చాడు. 1889 లో ప్రచురించబడిన  అతని వ్యాసం "సంపద గురించిన మంచి సమాచారం" (The Gospel of Wealth) - ధనవంతులు తమ సంపదను సమాజాభివృద్ధికి ఉపయోగించాలని పిలుపునిచ్చింది.  ప్రగతిశీల పన్నుకు, ఎస్టేట్ పన్నుకు మద్దతును తెలియ చేసింది,  దాతృత్వ కెరటాలను ప్రేరేపించింది.

కార్నెగీ స్కాట్లాండ్లోని డన్ ఫర్మ్లైన్  లో నవంబరు 25,1835న  జన్మించాడు. అతను 1848లో 12 సంవత్సరాల వయస్సులో తన తల్లిదండ్రులతో కలిసి అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని పెన్సిల్వేనియా, పిట్స్బర్గ్ లకు వలస వచ్చాడు. కార్నెగీ ఒక పత్తి మిల్లులో పని ప్రారంభించి, తరువాత టెలిగ్రాఫర్ గా పనిచేశాడు. 1860ల నాటికి అతను రైల్ రోడ్ లు, రైల్ రోడ్ స్లీపింగ్ కార్లు, వంతెనలు,  ఆయిల్ డెరిక్లలో పెట్టుబడులు పెట్టాడు. అతను బాండ్ సేల్స్ మాన్ గా మరింత సంపదను కూడబెట్టి, ఐరోపాలో అమెరికన్ సంస్థ కోసం డబ్బును సేకరించాడు. అతను పిట్స్బర్గ్ లో కార్నెగీ స్టీల్ కంపెనీ నిర్మించాడు, దీనిని 1901లో J. P. మోర్గాన్ కు  $303,450,000 మొత్తానికి విక్రయించిన తరువాత, కార్నెగీ అప్పట్లో  అమెరికా లో  అత్యంత ధనవంతుడైన  జాన్ డి. రాక్ ఫెల్లర్ ను అధిగమించాడు.

కార్నెగీ తన జీవితాన్ని  పెద్ద ఎత్తున దాతృత్వ కార్యక్రమాలకు అంకితం చేశారు, స్థానిక గ్రంథాలయాలను నిర్మించడం, ప్రపంచ శాంతికి, విద్య,  శాస్త్రీయ పరిశోధనల కోసం పనిచేయడం వంటి వాటికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. ఆతను న్యూయార్క్ నగరంలోని కార్నెగీ హాల్, హేగ్ లోని  పీస్ ప్యాలెస్, కార్నెగీ  కార్పొరేషన్ ఆఫ్ న్యూయార్క్, కార్నెగీ  ఎండోమెంట్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ పీస్, కార్నెగీ ఇన్స్టిట్యూషన్ ఫర్ సైన్స్, స్కాట్లాండ్ విశ్వవిద్యాలయాల కోసం కార్నెగీ ట్రస్ట్, కార్నెగీ  హీరో ఫండ్, కార్నెగీ మెల్లన్ విశ్వవిద్యాలయం, పిట్స్బర్గ్ లోని కార్నెగీ వస్తుప్రదర్శనశాల మొదలైన వాటికి నిధులు సమకూర్చారు.

## జీవితచరిత్ర
thumb|స్కాట్లాండ్లోని డన్ఫెర్మ్లైన్ ఆండ్రూ కార్నెగీ జన్మస్థలం

### ప్రారంభ జీవితం
ఆండ్రూ కార్నెగీ స్కాట్లాండ్లోని డన్ఫెర్మ్లైన్ మార్గరెట్ (మోరిసన్ కార్నెగీ  విలియం కార్నెగీలకు, ఒకే ప్రధానగది ఉన్న ఒక సాధారణ నేతపనివారి  కుటీరంలో జన్మించాడు. ఇది  క్రింద అంతస్తులో సగం ఉంది, ఇంకా దీనిని  పొరుగు నేతపనివారి కుటుంబంతో పంచుకున్నారు. ఈ ప్రధాన గదే ఒక లివింగ్ రూమ్ గా, భోజనాలకు, పడుకోవడానికి కూడా ఉపయోగపడింది. ఆండ్రూకు తన తాత పేరు పెట్టారు. విలియం కార్నెగీ కి విజయవంతమైన నేత వ్యాపారం ఉండేది, చాలా మగ్గాలు ఉండేవి. 1836లో, మరింత భారీ డమాస్క్ (ఒక అల్లబడిన రెండువైపులా ఉపయోగించగలిగిన బట్ట)  కోసం డిమాండ్ రావడంతో, అతని తండ్రి లాభం పొందిన తరువాత, ఆ కుటుంబం ఎడ్గార్ వీధిలోని ఒక పెద్ద ఇంటికి (రీడ్స్ పార్క్ కు ఎదురుగా) మారింది. కార్నెగీ డన్ఫెర్మ్లైన్లోని ఉచిత పాఠశాలలో చదువుకున్నాడు, ఇది గాస్క్ కు  చెందిన  ఆడమ్ రోలాండ్ అనే దాత ఆ పట్టణానికి బహుమానంగా ఇచ్చాడు.

కార్నెగీ మేనమామ, స్కాటిష్ రాజకీయ నాయకుడు జార్జ్ లాడర్ సీనియర్ రాబర్ట్ బర్న్స్ రచనలు,  రాబర్ట్ ది బ్రూస్, విలియం వాలెస్,  రాబ్ రాయ్ వంటి స్కాటిష్ చారిత్రక  నాయకులకు చిన్నతనం లోనే పరిచయం చేయడం చేసి అతనిని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశారు. లాడర్ కుమారుడు, జార్జ్ లాడర్ కూడా కార్నెగీతో కలిసి పెరిగాడు, తరువాత అమెరికాలో  అతని వ్యాపార భాగస్వామి అయ్యాడు.

కార్నెగీకి 12 సంవత్సరాల వయసులో, అతని తండ్రి చేనేత పనివాడుగా కష్టసమయాల్లో చిక్కుకున్నాడు.  దేశం ఆకలి సమస్యలు ఎదుర్కోవడంతో పరిస్థితి మరింత దిగజారింది.  అతని తల్లి సోదరుడికి   సహాయం చేయడం ద్వారా, తన "స్వీటీ షాపులో" మాంసాన్ని విక్రయించడం తన కుటుంబాన్ని పోషించడానికి సహాయపడింది, ముఖ్య ఆధారమైంది. అవసరాలను తీర్చడానికి కష్టపడుతూ, కార్నెగీలు జార్జ్ లాడర్, సీనియర్ నుండి డబ్బు అప్పు తీసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. మెరుగైన జీవితం కోసం 1848లో అమెరికా వెళ్లారు. వారు పెన్సిల్వేనియాలోని అల్లెఘేనీ లో  కార్మికులకు  చాల అవసరం  ఉందని వారు విన్నారు.  కార్నెగీ డన్ఫెర్మ్లైన్ దాటి చేసిన అమెరికా ప్రయాణం  ఆయనకు రెండవది. మొదటిది  విక్టోరియా రాణిను చూడటానికి ఎడిన్బర్గ్ కుటుంబంతో  విహారయాత్ర.

### ఉద్యోగ జీవితం
thumb|కార్నెగీ, వయస్సు 16, తమ్ముడు థామస్తో, c. 1851&nbsp;
1848 సెప్టెంబరులో కార్నెగీ, అతని కుటుంబం అల్లెఘేనీకి వచ్చారు. కార్నెగీ తండ్రి తన సొంత ఉత్పత్తులను విక్రయించడానికి చాలా కష్టపడ్డారు. చివరికి, తండ్రి కొడుకులు ఇద్దరికీ స్కాటిష్ యాజమాన్యంలోని 'యాంకర్ కాటన్ మిల్స్' అనే సంస్థలో ఉద్యోగ ప్రతిపాదనలు వచ్చాయి. 1848లో కార్నెగీ మొదటి ఉద్యోగం బాబిన్ బాయ్. పిట్స్బర్గ్ పత్తి కర్మాగారంలో దారం స్పూల్స్ మార్చడం, రోజుకు 12 గంటలు, వారానికి 6 రోజులు అతని పని. అతని ప్రారంభ వేతనం వారానికి $ 1.2 (2024 లో $44 కు సమానం).

అతని తండ్రి వెంటనే పత్తి మిల్లులో తన ఉద్యోగం విడిచిపెట్టి, తన మగ్గానికి తిరిగి వచ్చాడు, కానీ ఎక్కువ ఉపయోగం లేకపోయింది. అయితే కార్నెగీ స్కాటిష్ బాబిన్ల తయారీదారు అయిన జాన్ హే దృష్టిని ఆకర్షించాడు, అతను వారానికి $ 2.0 కి ఉద్యోగం ఇచ్చాడు ( $73కి సమానం). కార్నెగీ ఈ కొత్త ఉద్యోగంతో తాను భరించవలసి వచ్చిన కష్టాల గురించి తన ఆత్మకథలో  రాశారుః **<big>టెలిగ్రాఫ్ విభాగంలో ఉద్యోగం</big>** 

1849లో,  తన మామయ్య సిఫారసు మేరకు కార్నెగీ వారానికి $2.5 (2024 నాటికి $94) చొప్పున ఓహియో టెలిగ్రాఫ్ కంపెనీ పిట్స్బర్గ్ కార్యాలయంలో టెలిగ్రాఫ్ మెసెంజర్ బాయ్ అయ్యాడు. అతను కష్టపడి పనిచేసేవాడు,  పిట్స్బర్గ్  వ్యాపారాల అన్ని ప్రదేశాలను,  ముఖ్యమైన వ్యక్తులను గుర్తుంచుకుని ఆయన అనేక సంబంధాలను ఏర్పరచుకున్నారు. అతను తన పనిపై కూడా చాలా శ్రద్ధ చూపి, ఇన్కమింగ్ టెలిగ్రాఫ్ సిగ్నల్స్ ఉత్పత్తి చేసే వివిధ శబ్దాలను వేరు చేయడం త్వరగా నేర్చుకున్నాడు. కాగితపు ముక్క (స్లిప్) ఉపయోగించకుండా చెవి ద్వారా సంకేతాలను అనువదించగల సామర్థ్యాన్ని ఆయన అభివృద్ధి చేశారు.

ఒక సంవత్సరం లోపల అతను ఆపరేటర్ గా  పదోన్నతి పొందాడు. కార్నెగీ కి  కల్నల్ జేమ్స్ ఆండర్సన్  విద్య  చదవడంపై అభిరుచి కలుగ చేసాడు ప్రోత్సహించబడింది, అతను ప్రతి శనివారం రాత్రి పని చేసే అబ్బాయిల కోసం 400 పుస్తకాలతో తన వ్యక్తిగత గ్రంథాలయాన్ని అందుబాటులో ఉంచాడు. కార్నెగీ ఒక స్థిరమైన రుణగ్రహీత, తన ఆర్థిక అభివృద్ధి,  మేధ,  సాంస్కృతిక అభివృద్ధి అన్నింటిలోను "స్వయం -నిర్మిత వ్యక్తి".  కల్నల్ ఆండర్సన్  గ్రంథాలయాన్ని ఉపయోగించినందుకు కార్నెగీ ఆయనకు  ఎంత కృతజ్ఞతతో ఉన్నాడంటే, "నాకు ఎప్పుడైనా సంపద వస్తే, ఇతర పేద అబ్బాయిలకు ఇతరులకు మాదిరే అవకాశాలు లభిస్తాయని" ఆయన నిర్ణయించుకున్నాడు. అతని సామర్థ్యం, కష్టపడి పనిచేయడానికి సుముఖత,  పట్టుదల, అప్రమత్తత త్వరలో అతనికి అవకాశాలను తెచ్చిపెట్టాయి.

## గుర్తింపులు ,  గౌరవాలు
thumb|కార్నెగీ విగ్రహం, డన్ఫెర్మ్లైన్
1899లో, ఆండ్రూ కార్నెగీకి అమెరికన్ లైబ్రరీ అసోసియేషన్ గౌరవ సభ్యత్వం లభించింది.

కార్నెగీ జూన్ 1901లో గ్లాస్గో విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టర్ ఆఫ్ లాస్ (DLL) ను అందుకున్నారు, అదే సంవత్సరం లో  "అతని ఔదార్యానికి గుర్తింపుగా" గ్లాస్గో నగరం స్వేచ్ఛ ( Freedom of the City) అందుకున్నారు.

జూలై 1902లో  "అట్లాంటిక్కు ఇరువైపులా ఉన్న తన తోటి వ్యక్తుల సంక్షేమం కోసం పనిచేసినందుకు" సెయింట్ ఆండ్రూస్ నగరం  స్వేచ్ఛ"ను అందుకున్నాడు. అక్టోబరు 1902లో పెర్త్ నగరం  స్వేచ్ఛ "అతని అధిక వ్యక్తిగత విలువకు గుర్తింపుగా,  ముఖ్యంగా స్కాట్లాండ్లో విశ్వవిద్యాలయ విద్యను ప్రోత్సహించడానికి అతను మంజూరు చేసిన ఎండోమెంట్కు కృతజ్ఞతగా"  డూండీ నగరం యొక్క స్వేచ్ఛ. 1902లో అమెరికన్ ఫిలసాఫికల్ సొసైటీ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు.

అతను 1906లో అబెర్డీన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కూడా గౌరవ డాక్టర్ ఆఫ్ లాస్  అందుకున్నాడు. 1910లో, అతను ఫ్రీడమ్ ఆఫ్ ది సిటీ ఆఫ్ బెల్ఫాస్ట్ ను అందుకున్నాడు.  ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వంచే నేషనల్ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది లెజియన్ ఆఫ్ హానర్ కు కమాండర్ గా  కూడా నియమించబడ్డాడు. కార్నెగీని ఆగష్టు 25,1913న నెదర్లాండ్స్ రాణి విల్హెల్మినా "నైట్ గ్రాండ్ క్రాస్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ఆరెంజ్-నస్సౌ" ను  ప్రదానం చేశారు. కార్నెగీ జూలై 1,1914న నెదర్లాండ్స్ లోని  గ్రోనింగెన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ అందుకున్నారు.
[thumb|[Carnegie Museum of Natural History|కార్నెగీ మ్యూజియం ఆఫ్ నేచురల్ హిస్టరీ లో మౌంటెడ్ *డి. కార్నెగి* (లేదా "డిప్పీ") అస్థిపంజరాన్ని ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రసిద్ధ డైనోసార్ అస్థిపంజరంగా పరిగణించుతారు.]]

## మూలాలు


## గమనిక

వర్గం:1919 మరణాలు
వర్గం:1835 జననాలు
వర్గం:ఆండ్రూ కార్నెగీ
వర్గం:అమెరికా పారిశ్రామికవేత్తలు
వర్గం:అమెరికన్ పరోపకారులు