మణి కౌల్

**మణి కౌల్** (1944 డిసెంబరు 25 - 2011 జూలై 6) హిందీ చిత్రసీమకు చెందిన భారతీయ దర్శకుడు. అతను ఫిల్మ్ అండ్ టెలివిజన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు, అక్కడ అతను రిత్విక్ ఘటక్ విద్యార్థిగా ఉన్నాడు, తరువాత ఉపాధ్యాయుడు అయ్యాడు. ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిలింఫేర్ క్రిటిక్స్ అవార్డును గెలుచుకున్న *ఉస్కి రోటీ* (1969)తో తన వృత్తిని ప్రారంభించి, వాటిలో నాలుగు అవార్డులను గెలుచుకున్నాడు. 1974లో *దువిద* చిత్రానికి గాను ఉత్తమ దర్శకత్వం వహించినందుకు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును, తరువాత 1989లో తన డాక్యుమెంటరీ చిత్రం సిద్దేశ్వరీకి జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుని గెలుచుకున్నాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
కాశ్మీరీ కుటుంబంలో రాజస్థాన్ జోధ్‌పూర్ లో జన్మించిన ఆయన మొదట పూణేలోని ఎఫ్టిఐఐలో ఇయర్బుక్ ఫోటోగ్రాఫర్ గా చేరాడు, తరువాత నటన కోర్సుకు మారాడు, అక్కడ 1966లో పట్టభద్రుడయ్యాడు. రాజ్ కపూర్ నటించిన *సప్నో కా సౌదాగర్* (1968) వంటి చిత్రాలను నిర్మించిన నటుడు, దర్శకుడు మహేష్ కౌల్ మేనల్లుడు ఆయన.
## కెరీర్
మణి కౌల్ మొదటి చిత్రం *ఉస్కి రోటీ* (1969) భారతీయ చలనచిత్ర రంగంలో ప్రారంభ అధికారిక ప్రయోగాత్మక చిత్రాలలో ఒకటి. అషాద్ కా ఏక్ దిన్ (1971) ఆయన తదుపరి చిత్రం, మోహన్ రాకేష్ రాసిన నాటకం ఆధారంగా రూపొందించబడింది. ఆయన మూడవ చిత్రం *దువిద* ఆయన మొదటి రంగుల చిత్రం. ఇది విజయదన్ దేథా రాసిన ఒక చిన్న కథ నుండి ఉద్భవించింది. ఆయనకు 1974లో ప్రతిష్టాత్మక *జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఫెలోషిప్* లభించింది. ఆయన 1976లో యుకట్ ఫిల్మ్ కో-ఆపరేటివ్ (యూనియన్ ఆఫ్ కైనెమాటోగ్రాఫ్ టెక్నీషియన్స్) సహ వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకడు, ఇది అవాంట్-గార్డ్ చిత్రాలకు దారితీసింది. అతను నెదర్లాండ్స్ లో సంగీతాన్ని కూడా బోధించాడు. ముంబైలోని ఓసియాన్స్ కానొయిసర్స్ ఆఫ్ ఆర్ట్లో ఫిల్మ్ హౌస్ కు క్రియేటివ్ డైరెక్టర్ గా పనిచేసాడు.

1971లో, అతను 21వ బెర్లిన్ అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం జ్యూరీ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు.

అతను 2000-2001 విద్యాసంవత్సరానికి హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో విజిటింగ్ లెక్చరర్ గా పనిచేసాడు.

## ఫిల్మోగ్రఫీ
* *యాత్రిక్* (1966) - స్టూడెంట్ డిప్లొమా చిత్రం 
* *ఉస్కి రోటీ* (1969) 
* *సారా ఆకాష్* (1969) - నటుడిగా
* *అశాద్ కా ఏక్ దిన్* (1971) 
* *దువిద* (1973) 
* పప్పీటీర్స్ ఆఫ్ రాజస్థాన్ (డాక్యుమెంటరీ) (1974) 
* ఎ హిస్టారికల్ స్కెచ్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఉమెన్ (డాక్యుమెంటరీ) (1975) 
* *ఘషిరామ్ కొత్వాల్* (1976) 
* *చిత్రకతి* (డాక్యుమెంటరీ) (1977) 
* అరైవల్ (డాక్యుమెంటరీ) (1980) 
* సతాహ్ సే ఉత్తతా అడ్మి (1980) 
* *ద్రుపద్* (1982) 
* *మతి మానస్* (డాక్యుమెంటరీ) (1984) 
* ఎ డెసర్ట్ ఆఫ్ ఎ థౌజండ్ లైన్స్ (డాక్యుమెంటరీ) (1986) 
* బిఫోర్ మై ఐస్ (1989) 
* *సిద్దేశ్వరి* (డాక్యుమెంటరీ) (1989) 
* *నాజర్* (1991) 
* ఇడియట్ (1992) 
* ది క్లౌడ్ డోర్ (1995) 
* *నౌకర్ కీ కమీజ్* (ది సర్వెంట్స్ షర్టు) (1999) 
* *బోజ్* (బర్డెన్) (2000) 
* *ఇక్ బెన్ గీన్ ఆండెర్* (ఐ యామ్ నో అదర్) (నెదర్లాండ్స్) (2002) 
* ఎ మంకీస్ రెయిన్ కోట్ (నెదర్లాండ్స్) (2005) 
* సిగ్నేచర్ ఫిల్మ్ (ఓసియాన్స్ సినీఫాన్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఏషియన్ అండ్ అరబ్ సినిమా) (2006) 

## అవార్డులు

### జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు

* 1974: ఉత్తమ దర్శకత్వం, *దువిద*
* 1989: ఉత్తమ డాక్యుమెంటరీ చిత్రం సిద్దేశ్వరి 

### ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు
మణి కౌల్ నాలుగు సార్లు ఉత్తమ చిత్రంగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ విమర్శకుల అవార్డు గెలుచుకున్నాడు.

* 1971: *ఉస్కి రోటీ* (1970) 
* 1972: *అశాద్ కా ఏక్ దిన్* (1971) 
* 1974: *దువిద* (1973) 
* 1993: ఇడియట్ (1992) 

## మరణం
క్యాన్సర్ తో సుదీర్ఘ పోరాటం తరువాత ఢిల్లీ సమీపంలోని గుర్‌గావ్ లో తన ఇంట్లో 2011 జూలై 6న మణి కౌల్ మరణించాడు. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.
## మూలాలు

వర్గం:ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డుల విజేతలు
వర్గం:హిందీ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:2011 మరణాలు
వర్గం:1944 జననాలు