open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
శిశుపాలుడు

**శిశుపాలుడు** ఛేది రాజ్య చక్రవర్తి ధర్మఘోషుని కుమారుడు. ఈయన తల్లి వసుదేవుని సోదరి శ్రుతదేవి. ఈయన కృష్ణునికి మేనత్త కొడుకు. శిశుపాలునికి కాబోవు భార్య అయిన రుక్మిణిని ఎత్తుకొనిపోయినందుకు కృష్ణునికి శత్రువైనాడు. శిశుపాలుని కృష్ణుడు తన చక్రాయుధంతో వధించాడు.

## జన్మ వృత్తాంతం

శిశుపాలుడు దమఘోషుడు, శృత దేవికి పుట్టాడు

. పుట్టుకతోనే నాలుగు భుజాలతో, నొసటి మీద కంటితో, గార్దభ స్వరంతో పుట్టాడు. తల్లితండ్రులు ఆ బాలుని చూసి కలత చెందారు. అప్పుడు అశరీరవాణి ఈ బాలుడిని ఎవరు ఎత్తుకున్నప్పుడు మామూలు రూపం పొందుతాడో అతని చేతిలో ఇతడు హతుడు కాగలడు " అని పలికింది. అప్పటి నుండి ఆ బాలుని ఇంటికి ఎవరు వచ్చినా చేతికి ఇవ్వసాగారు. ఒకరోజు బలరామ కృష్ణులు ఆ బాలుని చూడటానికి వచ్చారు. శ్రీకృష్ణుడు ఎత్తుకోగానే ఆ బాలునికి మామూలు రూపం వచ్చింది. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుని చేతిలో అతని మరణం తధ్యమని భావించిన సాత్వతి శ్రీకృష్ణుని చూసి " కృష్ణా ! నీ మరిది అయిన శిశుపాలుని రక్షించు " అని కోరింది. అలాగే అన్నాడు కృష్ణుడు. ఇతని నూరు తప్పులు సహిస్తాను అవి పూర్తికాగానే నా చేతిలో హౌతుడౌతాడు " అని చెప్పాడు శ్రీకృష్ణుడు. అప్పటికి శిశుపాలుడికి బుద్ధి రాలేదు.

రాజసూయ యాగం శ్రీకృష్ణుడు సభాసదులను చూసి " మేము ప్రాగ్జ్యోతిష పురం మీద దండెత్తినప్పుడు ఈ శిశుపాలుడు ద్వారకను తగులబెట్టాడు. భోజరాజులు రైవతకాద్రి మీద భార్యలతో గడుపుతుంటే వారిని దారుణంగా చంపాడు. నా తండ్రి వసుదేవుడు అశ్వమేధయాగం చేస్తుంటే అశ్వాన్ని అపహరించాడు. బబ్రుని భార్యను తన భార్యగా చేసుకున్నాడు. నా అత్త సాత్వతి కోరిక ప్రకారం నూరు తప్పులు సహించాను. ఇతడు నాకు పరమ శత్రువు అయ్యాడు " అన్నాడు. శిశుపాలుడు శ్రీకృష్ణుని చూసి " నేను వివాహమాడదలచిన కన్యను అపహరించి సిగ్గులేకుండా మాట్లాడుతున్నావా ? " అని దూషించాడు .ఇక శ్రీకృష్ణుడు సహించలేక పోయాడు . తన చక్రాయుధం ప్రయోగించి శిశుపాలుని శిరస్సు ఖండించాడు. తరువాత శ్రీకృష్ణుడు ధర్మరాజుతో అతని అంత్యక్రియలు జరిపించమన్నాడు. శిశుపాలుని కుమారుని ఛేదిదేశానికి రాజుని చేసాడు. శిశుపాలుని వధతో రాజసూయం పరిసమాప్తి అయింది.

## మూలాలు

వర్గం:మహాభారతంలోని పాత్రలు
పరమానందయ్య శిష్యులు

'పరమానందయ్య శిష్యులు' తెలుగు చలన చిత్రం,1950 అక్టోబర్ 6  న విడుదల. నటుడు, నిర్మాత, దర్శకుడు,గా కస్తూరి శివరావు తెరకెక్కించిన ఈ చిత్రం లో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, లక్ష్మీరాజ్యo , చిలకలపూడి సీతారామాంజనేయులు, గిరిజ మొదలగు వారు నటించిన ఈ చిత్రానికి సంగీతం ఒగిరాల రామచంద్రరావు, సుసర్ల దక్షిణామూర్తి స్వరపరిచారు.

## తారాగణం

* అక్కినేని నాగేశ్వరరావు
* లక్ష్మీరాజ్యం 
* గిరిజ 
* చిలకలపూడి సీతారామాంజనేయులు 
* రేలంగి వెంకట్రామయ్య 
* కస్తూరి శివరావు 
* సీత 
* గడ్డేపల్లి రామయ్య 
* ఎన్.బాలసరస్వతి .

## సాంకేతిక వర్గం
నిర్మాత , దర్శకుడు: కస్తూరి శివరావు 

సంగీతం: ఓగిరాల రామచంద్రరావు_సుసర్ల దక్షిణామూర్తి 

గీత రచయిత : తాపీ ధర్మారావు నాయుడు 

నేపథ్య గానం: చిలకలపూడి సీతారామాంజనేయులు, సుసర్ల దక్షిణామూర్తి, కస్తూరి శివరావు, పి.లీల 

నిర్మాణ సంస్థ: ఎలైడ్ ప్రొడక్షన్స్ 

విడుదల:06:10:1950.

## పాటలు
#అహా సంతర్పణమే సతతము కలిగిన - బృందగీతం
#చూచితివా జనకా తండ్రిలేని - ?
#ఈలీల చెలియను ఎడబాసి నే ఏ రీతి - సుసర్ల దక్షిణామూర్తి
#ఏదిరా లక్ష్మణ సీతా పర్ణశాల లేదు - కస్తూరి శివరావు బృందం
#ఇదే ధర్మమోయి నింగి నేల నీదే కాదోయి - సుసర్ల దక్షిణామూర్తి
#ఇదే ధర్మమోయి నింగి నేల నీదే కాదోయి -సి. ఎస్. ఆర్. ఆంజనేయులు
#పరమానందయ గురువర్య - ?
#పోలిక రాదా గురుతే లేదా ఎటులో గదా - కె. రాణి, సుసర్ల దక్షిణామూర్తి
#రంగారంగేళి లోకం మతలబు - కస్తూరి శివరావు 
#ఇదిగో ఇదిగో ఇదిగో సైయమ్మ నన్నే దొంగను చేయామ్మా, 
#కలవు భుజింపగా పలురకమ్ముల కొమ్ము ఫలమ్ము(పద్యం)- సి.ఎస్.ఆర్ ఆంజనేయులు 
#కాలమహిమను నేను గణుతించేదను వినుము, 
#చిల్లర రాళ్ళకు మ్రొక్కుచునుంటే చిత్తము చెడేనురా ఒరే ఒరే_బృంద గీతం.
#

## వనరులు

వర్గం:అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రేలంగి నటించిన సినిమాలు
లక్ష్మమ్మ (సినిమా)

లక్ష్మమ్మ 1950లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. శోభనాచల పిక్చర్స్ బ్యానర్ పై సి.కృష్ణవేణి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు త్రిపురనేని గోపీచంద్ దర్శకత్వం వహించాడు.   చదలవాడ నారాయణరావు, సి.కృష్ణవేణి ప్రధాన పాత్రలలో నటించిన ఈ సినిమాకు ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు సంగీతాన్నందించాడు.

## నటీనటులు
* చదలవాడ నారాయణరావు - వెంకయ్య నాయుడు
* సి.కృష్ణవేణి - శ్రీలక్ష్మి
* గోవిందరాజులు సుబ్బారావు
* మాలతి
* సులోచన
* వంగర వెంకటసుబ్బయ్య. 

## సాంకేతిక వర్గం
దర్శకుడు: త్రిపురనేని గోపీచంద్ 

కధ, చిత్రానువాదం: త్రిపురనేని గోపీచంద్ 

నిర్మాత: సి.కృష్ణవేణి 

సంగీతం:ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు 

నిర్మాణ సంస్థ: శోభనాచల పిక్చర్స్, ఎం.ఆర్.ఎ.ప్రొడక్షన్స్ గీత రచయిత: బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు 

నేపథ్య గానం:ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు, సి.కృష్ణవేణి, బెజవాడ రాజారత్నం, టి.జి.కమలాదేవి , ఎం ఎస్ రామారావు  

ఛాయా గ్రహణం: ఎం.ఎ.రహమాన్ 

విడుదల:26:02:1950.

## పాటలు
# అట్లతద్దోయ్ అట్లతద్దోయ్ ఆరట్లోయ్ ముద్దపప్పోయ్ - బృందం
# అసతోమా సద్గమయా (శ్లోకం) - ఘంటసాల
# ఆశా హర్య్మము కూలె నిలుపుకొన్న నా బొమ్మల కొలువే - కృష్ణవేణి
# ఊయల ఊపనా సఖీ ఊయల ఊపనా సఖీ - ఎం.ఎస్. రామారావు, కృష్ణవేణి
# ఏమని ఏమేమని నా హృదిలోపల కోరిక ఏదో - కృష్ణవేణి
# ఏల విషాదము నాకేల రాదు మోదము - ఎం. ఎస్. రామారావు
# ఓహో కృష్ణా ఓహో కృష్ణా నీ రాధను నేను కృష్ణా - గాయిని ?
# చిన్ననాటి దోషమేమో చిన్ననాటి దోషమేమో - కృష్ణవేణి, ఘంటసాల
# జోజోజో చిట్టినాతల్లీ జోజోజో పున్నమ జాబిల్లి - కృష్ణవేణి
# తధీం ధీం తననా తోం .. సుదతి నీకు తగిన చిన్నదిరా - ఘంటసాల, బెజవాడ రాజరత్నం
# దయవీణ నా హృదయవీణ నీ మృదుకరాలతో - గాయిని?
# దేవతవై వెలసినావమ్మా లక్ష్మమ్మ దేవతవై వెలసినావమ్మా లక్ష్మమ్మ - ఘంటసాల బృందం
# నేనే విరజాజినైతే నీవే ఎలమావివైతే - బెజవాడ రాజరత్నం, ఘంటసాల బృందం
# పడిన దారిని విడవబోకమ్మా నీకు నీవారు ఎవరు లేరమ్మా - ఘంటసాల
# వారిజముఖి నీవు వచ్చేవేళను కొని కోరికతో వేణుగోపాల - గాయిని ?
# శ్రీకర శుభకర శ్రీ నారసింహా నీకు వందనమయ్యా (బుర్రకథ) - ఘంటసాల బృందం

## ఆసక్తికరమైన విషయం
ఒకే సంవత్సరంలో (1950 లో) ఒకే కథని ఇద్దరు నిర్మాతలు, వివిధ తారాగణాలతో - పోటాపోటీలతో - నిర్మించి ఒకేసారి విడుదల చేసేరు. శ్రీ లక్ష్మమ్మ కథ సినిమాలో అంజలీదేవి, నాగేశ్వరరావు, శివరావు, వగైరా నటించేరు. దక్షిణామూర్తి సంగీత దర్శకత్వం. ఈ పోటీల వెనుక ఏదో కథ ఉందిట.

## మూలాలు
మాయా రంభ

**మాయా రంభ** 1950 లో వచ్చిన ద్విభాషా పౌరాణిక చిత్రం. ఏకకాలంలో తెలుగు తమిళంల్లో దీన్ని నిర్మించారు. దీనిని ఎన్బి ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్‌లో టిపి సుందరం  నిర్మించి దర్శకత్వం వహించాడు.  ఇందులో ఎన్‌టి రామారావు, అంజలి దేవి ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఓగిరాల రామచంద్రరావు సంగీతం సమకూర్చాడు.  

## నటవర్గం

* NT రామారావు నలకుబేరుడు  వంటి
* కళావతిగా అంజలి దేవి
* రంభగా జి. వరలక్ష్మి
* నారద మహర్షిగా సి.ఎస్.ఆర్
* ఉధండగా కస్తూరి శివరావు
* విద్యాధరగా కె. రఘురమయ్య
* కపాలికగా బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం
* తోటా మాలిగా కుంపట్ల
* కృష్ణుడిగా కె.వి.శ్రీనివాస్
* పరకాయ యోగిగా ఎ.ఎల్.నారాయణ
* అదావి పిల్లగా శ్రీరంజని
* కపాలినిగా సురభి కమలాబాయి
* కలవతి స్నేహితుడిగా సౌదామిని
* వసంతీగా జయలక్ష్మి
* యక్షిణిగా రేవతి 

## సాంకేతిక వర్గం

* **కళ**: సి.రామరాజు
* **నృత్యాలు**: వేదాంతం రాఘవయ్య, వేంపతి
* **స్టిల్స్ - కెమెరా**: ఆర్ఎస్ నాగరాజ రావు
* **కథ - సంభాషణలు**: బలిజెపల్లి లక్ష్మీకాంతం
* **సాహిత్యం**:
* **నేపథ్య గానం**: కళ్యాణం రఘురామయ్య , జి. వరలక్ష్మి, అంజలీదేవి 
* **సంగీతం**: ఓగిరాల  రామచంద్రరావు
* **కూర్పు**: జిడి జోషి
* **ఛాయాగ్రహణం**: పి. శ్రీధర్
* **నిర్మాత - దర్శకుడు**: టిపి సుందరం
* **బ్యానర్**: ఎన్బి ప్రొడక్షన్స్
* **విడుదల తేదీ**: 1950 సెప్టెంబరు 22 

## పాటల జాబితా
1.ఆహా మధురతరం మనోహరం నవభావకళా, గానం.కళ్యాణం రఘురామయ్య  

2.పో పోరా ఇక పోపోరా మాయలోకమే విడనాడి, గానం.కె.రఘురామయ్య .   

3.ఇరువుర మొక్కటై సేవించితిమి పరమాత్ముని మనసారా ,   

4 . ఏయ్ జిలీబిలి చీరకట్టి కళకళలాడుతూ,   

5.కళాధరా ననునిటు వీడితే అనాధనుగా కలలో ,   

6.చిన్నారి పొన్నారి జడదారి మేలుకో మిన్నేటి తరంగాలలో,   

7..జీవా ఆ పరమాత్మ ఆర్తరక్షాపరుడు కరుణా,   

8.నీకే వశమైతినోయీ నాడే తొలిచూపుతోనే , గానం.కళ్యాణం రఘురామయ్య, అంజలీదేవి   

9.నీవుగాక ఇంకెవరే దేవి ఓ భవానీ జగదాంబా, గానం.కళ్యాణం రఘురామయ్య    

10.ప్రియసఖ రావోయి బిరాన మరచిపోయినావా నీయాన,    

11.రాగముతో నను కనుమా సురభోగము గైకొని మనుమా, గానం.జి.వరలక్ష్మి    

12.రాత్రి పగలనక నీవు రంగు రింగు చేసుకొని రాకపోకలేలనే,    

13.వగలాడి వనమోహిని వనజదళనయన    

14.వీరా రసికులు కళారసికులు వీరా రసికులు, గానం.జి.వరలక్ష్మి    

15.హే పైనుండే భగవాన్ ఈ క్రింద జపించే సన్యాసులను,    

16.అవినీతి జగములత్యాచారముల క్రుంగ(పద్యం), గానం.కళ్యాణం రఘురామయ్య     

17.ఎంతటి పాపకర్మముల కీవు తెగబడ (పద్యం), గానం.కళ్యాణం రఘురామయ్య      

18.నీవా రంభా త్రిలోకసుందరివి తన్వినీదు,(పద్యం).     

## మూలాలు

 
 
వర్గం:ఎన్టీఆర్‌ సినిమాలు
వర్గం:భానుమతి నటించిన సినిమాలు
తెన్నేటి విశ్వనాధం

**తెన్నేటి విశ్వనాధం** (1895-1979) విశాఖపట్నానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, స్వాతంత్ర్యపోరాట యోధుడు, మాజీ న్యాయ, దేవాదాయ, రెవెన్యూ శాఖామంత్రి. విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారం నెలకొల్పటములో ప్రధాన పాత్ర వహించిన వ్యక్తి.

1895లో విశాఖపట్నం జిల్లా చోడవరం మండలంలోని లక్కవరం గ్రామంలోజన్మించిన విశ్వనాథం మద్రాసులో బి. ఎ., ఎం. ఎ. పూర్తి చేసి, ట్రివేండ్రంలో లా పట్టా తీసుకుని విశాఖపట్నంలో ప్రేక్టీస్ చేస్తూ 1926 లో విశాఖపట్నం కాంగ్రెస్ కమిటికి అధ్యక్షుడుగా ఎన్నుకోబడ్డారు. మహాత్మా గాంధీచే ప్రభావితుడై స్వాతంత్ర్యోద్యమములో చేరి ఉప్పు సత్యాగ్రహం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమాలలో పాల్గొన్నాడు. స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలములో ఐదు సార్లు జైలుకు వెళ్లాడు. 1937లో మద్రాసు శాసనసభకు ఎన్నికైనాడు. స్వరాజ్యం వచ్చిన తర్వాత కాంగ్రేస్ పార్టీని వదలి పెట్టి, ఆంధ్ర కేసరి టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు గారి ప్రజా పార్టీలో చేరేరు. విశ్వనాథం 1951లో మద్రాసు శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకునిగా కూడా పనిచేశాడు.

ఇంకా చిన్న వయస్సులో ఉన్న రోజులలోనే వారింట అంతా ఆయనని పెళ్ళి చేసుకోమని బలవంత పెట్టేరుట. ఆయనకి అసలు పెళ్ళంటేనే ఇష్టం లేదో, లేక చూపించిన పిల్లంటే ఇష్టం లేదో, తెలియదు కాని మొత్తం మీద అప్పట్లో ఆయన పెళ్ళి చేసుకోటానికి ఇష్టపడ లేదుట. ఈ సందర్భంలోనే ఆయన ఇంట్లో ఎవ్వరితోటీ చెప్పకుండా రంగూన్ వెళ్ళిపోయారుట.

విశ్వనాధం గారు మంచి స్పురద్రూపి, వక్త గానే కాకుండా తెలుగు, సంస్కృత భాషలలో మంచి ప్రవేశము ఉన్న వ్యక్తి. విశ్వనాధం గారు విశాఖపట్నం జిల్లా అభివృద్ధికి చెప్పుకోదగ్గ కృషి చేశారు. ఈయన కాఫీ బోర్డు ప్రెసిడెంటుగా ఉన్న రోజులలోనే అరకు లోయలో కాఫీ తోటలు వేయించటం మొదలు పెట్టేరు. ఈ సేవని దృష్టిలో పెట్టుకుని విశాఖపట్నం పురజనులు వారి పురపాలక సంఘం భవనానికి “తెన్నేటి భవన్” అనీ, వారి ఊరిలో ఉన్న ఒక పార్కుకి “తెన్నేటి పార్క్” అని పేరు పెట్టుకున్నారు. ఆయన విగ్రహం ఇప్పటికీ జగదాంబా సినిమా హాలు దగ్గర ఉంది.

భారతీయ తపాలా శాఖ తెన్నేటి విశ్వనాథం స్మృత్యర్ధం 2004 నవంబర్ 10వ తేదీన ఐదు రూపాయల తపాళా బిళ్లను పోస్టు మాస్టర్ జనరల్ ఎస్.కె.చక్రబర్తి విడుదల చేశాడు..

## మూలాలు


వర్గం:1979 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1895 జననాలు
వర్గం:4వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:తెలుగువారిలో న్యాయవాదులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:తమ పేరిట స్మారక పోస్టల్ స్టాంపు విడుదలైన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:విశాఖ ఉక్కు ఉద్యమకారులు
వర్గం:మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో శాసన సభ్యులుగా పనిచేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో మంత్రులు
వర్గం:విశాఖపట్నం వ్యక్తులు
మందరం

**మందరం**, వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, రాజంపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఈ గ్రామం రాజంపేటకు ఏడు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇక్కడికి రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో అత్తిరాల అను పుణ్యక్షేత్రం ఉంది.

## మూలాలు
విరాట్ నగర్

**విరాట్ నగర్** ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలు పట్టణ మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఒంగోలు మండలం ఆవిర్భవించిన తొలి రోజులలో విరాట్ నగర్ గ్రామం ఏర్పడింది.ఈ గ్రామంలోని శ్రీ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్ర స్వామి ఆలయం చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది.కర్నూలు రోడ్ ను ఆనుకుని ఉంది.

:
## మూలాలు
తల్లాప్రగడ సుబ్బలక్ష్మి

**తల్లాప్రగడ సుబ్బలక్ష్మి** ఒక స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు. ఆమె 1917లో తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో ఒక చిన్న పల్లెటూరిలో భాస్కర రావు, బాపనమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ఆరోజులలో ఆమె గాంధీజీ సిద్ధాంతాలకు ఆకర్షితురాలై మొదట దక్షిణ భారత భారత హిందీ ప్రచార సభ ద్వారా విశారద వరకు చదివి ఉత్తీర్నురాలై ఆ తరువాత తన పదహారో ఏట తల్లాప్రగడ నాగరాజు గారిని వివాహము చేసుకొన్నారు.ఆమె భర్త కూడా అభ్యుదయ వాది కావడంతో వివహమైన కొద్ది రోజులకే వందేమాతరం ఉద్యమంలో భర్తతో సహా అరెస్టు అయ్యి రాయవెల్లూరు జైలులో ఆరు నెలలు శిక్ష అనుభవించారు. ఆమె జైలులో దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్ సహచరి. ఆ తరువాత విడుదలై స్వగ్రామమునకు తిరిగి వచ్చి సంసారమును చూసుకొంటూ ఖద్దరు నూలు వడుకుతూ చుట్టుప్రక్కలవారికి హిందీ నేర్పుతూ కాలం వెల్లదీసెడివారు. ఆ తరువాత గర్భిణీగా ఉండి కూడా స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొని జైలు పాలైనారు. తరువాత కొద్ది నెలలకు విడుదలై ప్రసవము ఐన తరువాత ఒక బాలికల పాఠశాలనందు ఉపాధ్యాయురాలిగా నియమితురలైనారు. ఒక ప్రక్క ఉద్యోగము చేస్తూ, సంసారము చూసుకుంటూ రాట్నము వడికి నూలుతీస్తూ, చాల ఉత్సహముగా జీవితమును గడిపెడివారు. తరువాత భర్త ఆకస్మిక మరణముతో కృంగిపొయినా తిరిగి ధైర్యము తెచ్చుకొని ఉద్యోగము చేస్తూ, తన ఏడుగురు పిల్లలను పెంచి పెద్దచేసి, సంఘములో చక్కని స్థాయిలో నిలబెట్టి తను తన సిద్ధాంతాలను నమ్ముకొంటూ ఖద్దరునే ధరిస్తూ ఒక అదర్సమూర్తిగా నిలబడి తన కర్తవ్యాన్ని సాధించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* తల్లాప్రగడ ప్రకాశరాయుడు
* తల్లాప్రగడ విశ్వసుందరమ్మ
* తల్లాప్రగడ సూర్యనారాయణరావు
* తల్లాప్రగడ సుబ్బారావు

## మూలాలు

వర్గం:1917 జననాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా మహిళా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వేదాంతం రాఘవయ్య

**వేదాంతం రాఘవయ్య** (08జూన్,1919 – 19అక్టోబర్,1971) మంచి కూచిపూడి కళాకారుడే కాకుండా, పలు తెలుగు సినిమాలకు దర్శకత్వం, మరి కొన్ని సినిమాలకు నృత్య దర్శకత్వం వహించారు. అంతే కాక కొన్ని సినిమాలలో నటించారు కూడా. 

## తొలి జీవితం
**వేదాంతం రాఘవయ్య** కృష్ణా జిల్లా కూచిపూడి గ్రామంలో 08జూన్,1919 సంవత్సరంలో జన్మించారు. రాఘవగా పిలవబడే రాఘవయ్య వేదాంతం రత్తయ్య శర్మ, రాజ్యలక్ష్మి గార్ల ప్రథమ సంతానం. వీరి తాతగారు వేదాంతం రామయ్య గారు ప్రఖ్యాత కూచిపూడి యక్ష గాన ప్రయోక్తలు.

వీరికి తమ ఇంటివిద్యపై మక్కువ వలన చిన్నతనంలోనే తన తండ్రిగారి వద్ద ఈ నాట్యవిద్యకు శ్రీకారం చుట్టారు. తరువాత పద్మభూషణ్ వెంపటి చినసత్యం గారివద్ద తన విద్యకు మెరుగులు దిద్దుకున్నారు. పాఠశాల విద్యానంతరము ఉన్నత విద్యలకై హైదరాబాదు వెళ్లి అక్కడ మేనమామగారైన నాట్యకళాధర పసుమర్తి రామలింగశాస్త్రి గారివద్ద ఉంటూ ఈ నాట్యకళల మెళకువలను, తాళప్రకరణము , నట్టువాంగమును అభ్యసించడమే కాకుండా తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా కూచిపూడి నాట్యంలో బి.ఎ. ఎం.ఎ. డిగ్రీలను పొందారు.

రాఘవయ్య నృత్యదర్శకునిగా సినీజీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. *రైతుబిడ్డ*, *[[విప్రనారాయణ]]*, *[[స్వర్గసీమ]]*, *[[వందేమాతరం]]* సినిమాలకు నృత్యాలను సమకూర్చాడు. ఈయనకు ఆరుగురు కూతుర్లు ఒక కుమారుడు ఉన్నారు. ఈయన భార్య సూర్యప్రభ ప్రముఖ నటి పుష్పవల్లి సోదరి. సూర్యప్రభ కూడా నటే.

## పని చేసిన సినిమాలు
;దర్శకత్వం వహించినవి
* స్త్రీ సాహసము (1951)
* శాంతి (1952)
* అన్నదాత (1954)
* దేవదాసు (1953)
* అనార్కలి (1955)
* భలే అమ్మాయిలు (1957)
* సువర్ణసుందరి (1957)
* రహస్యం (1967)

;నటించినవి
* రైతుబిడ్డ (1939)
* గరుడ గర్వభంగం (1943)

;నృత్య దర్శకత్వం చేసినవి
* పల్నాటి యుద్ధం (1947)

;చిత్రానువాదం అందించినవి
* అనార్కలి (1955)
* సువర్ణసుందరి (1957)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* వేదాంతం నాగప్రసాద్ ఇంటర్వ్యూ
* imdbలో వేదాంతం రాఘవయ్య పుట
*సిలికానాంధ్రలో రాఘవ గురించి కాకుళవరపు రమ వ్యాసం. 

వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:1971 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నృత్యదర్శకులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా నాట్య కళాకారులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నృత్య దర్శకులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా దర్శకులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నటులు
హెచ్.వి.బాబు

**హనుమప్ప విశ్వనాథ్ బాబు** (1903-1968) 1930వ దశకములో ప్రముఖ తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. సరస్వతి టాకీస్ అనే చిత్రనిర్మాణ సంస్థను ప్రారంభించి అనేక తెలుగు సినిమాలు నిర్మించాడు. విశ్వనాథ్ బాబు 1903 మార్చి 27న బెంగుళూరులో జన్మించాడు. ఈయన వైద్యవిద్యను అభ్యసించాడు.  ఈయన బావ హెచ్.ఎం.రెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన తొలి తమిళ టాకీ సినిమా కాళిదాసులో నటించాడు.

హెచ్.వి.బాబు బొంబాయిలో సినిమాల్లో వేషాల కోసం ప్రయత్నిస్తున్న కాలంలో హైదరాబాదులో అధ్యాపకునిగా ఉన్న హెచ్‌.ఎం.రెడ్డి అక్కడ ప్లేగు రావడంతో బొంబాయిలో ఉంటున్న బావమరిది దగ్గరికి వెళ్ళి ఉన్నారు. హెచ్.వి.బాబు ప్రోద్భలంతో హెచ్.ఎం.రెడ్డి సినీరంగంలో ప్రవేశించాడు.

హెచ్‌.వి. బాబు బొంబాయికి చెందిన కోహినూర్‌ ఫిల్ము కంపెనీ ద్వారా నటుడుగా చిత్రరంగంలో ప్రవేశించారు. తర్వాత తన బావగారైన హెచ్‌.ఎం.రెడ్డి ద్వారా ఇంపీరియల్‌ ఫిల్మ్‌ కంపెనీలో నటుడిగా, సహాయ దర్శకునిగా చేరారు. సినిమా ఆర్టిస్టుల నుంచి నటనను ఎలా రాబట్టుకోవాలో ఆయనకు బాగా తెలుసు. సహనపరుడుగా ఆయనకు మంచి పేరుండేది. కన్నాంబ కథానాయకిగా అనేక పౌరాణిక చిత్రాలు తీశాడు.
thumb|ఆదర్శం

## చిత్ర సమాహారం
*దేవసుందరి (1963)
*ఆదర్శం (1952 సినిమా)
*ధర్మాంగద
*కృష్ణప్రేమ
*భోజ కాళిదాసు
*ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం
*కనకతార (1937 సినిమా)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:1903 జననాలు
వర్గం:1968 మరణాలు
వర్గం:బెంగళూరు తెలుగువారు
హనుమాన్ పాలెం

**హనుమాన్ పాలెం** గుంటూరు జిల్లా, కొల్లిపర మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## గ్రామ భౌగోళికం
హనుమాన్ పాలెం కృష్ణ నది కుడివైపు కట్టకి కుడి వైపున ఉంది.
### గ్రామములోని విద్యా సౌకర్యాలు
మండల పరిషత్తు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల.
## గ్రామానికి సాగు/త్రాగునీటి సౌకర్యం
కృష్ణనది కుడికట్ట కుడి పక్కన ఒక కాలువ ఉంది. దీనినే పెద్దకాలువ అని కూడా అంటారు. ఇది విజయవాడ నుంచి దిండు వరకు ఉంది. దిండు వద్ద బంగాళాఖాతములో కలుస్తుంది. ఈ కాలువ పక్కన ఉన్నటువంటి అనేక గ్రామాల పంట భూములు, ఈ నీరు పైన ఆధారపడి ఉన్నాయి.

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో కొల్లిపర దావీదు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు.

## గ్రామములోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయములు
#హనుమాన్ పాలెంకి పక్క న ఉన్న యాదవపాలెంలో శ్రీరామనవమి చాల బాగా చేస్తారు. నవమి అయిన మరుచటి రోజున సంతర్పణ చేస్తారు.
#హనుమాన్ పాలెంలో కొలువుదీరనున్న శ్రీ అభయాంజనేయస్వామివారి విగ్రహ పనులు చురుకుగా సాగుచున్నవి. [2]
## గ్రామములోని ప్రధాన పంటలు
హనుమాన్ పాలెంలో ముఖ్యంగా వరి, మొక్కజొన్న, అరటి, పసుపు, కంది, మినుము, పెసర మొదలగు మెట్ట పంటలు పండుతాయి.
## గ్రామములోని ప్రధాన వృత్తులు
ఈ గ్రామములో అందరూ వ్యవసాయం పైన ఆధార పడి ఉన్నవాళ్ళే. ఎక్కువ రైతులు, కూలీలు.

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
వర్గం:కొల్లిపర మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
అక్కినేని (అయోమయనివృత్తి)

alt=akkineni family|కుడి|100x100px
alt=అక్కినేని అమల|కుడి|100x100px
alt=అక్కినేని అఖిల్|కుడి|121x121px
*అక్కినేని లక్ష్మీవరప్రసాదరావు - దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత.
*అక్కినేని నాగేశ్వరరావు-  తెలుగు సినిమా నటుడు.
*అక్కినేని అన్నపూర్ణ - నటుడు అక్కినేని నాగేశ్వరరావు భార్య. 
*అక్కినేని నాగార్జున  - తెలుగు సినిమా నటుడు.
*అక్కినేని నాగ చైతన్య - నటుడు అక్కినేని నాగార్జున, లక్ష్మి (నటుడు వెంకటేష్ సోదరి)ల తనయుడు
*అక్కినేని అఖిల్ - సినిమా నటుడు. సినిమా నటులైన అక్కినేని నాగార్జున, అమల అక్కినేని ల కుమారుడు. 
*అక్కినేని శ్రీకర్ ప్రసాద్ - తెలుగు సినిమా ఎడిటర్.
*అక్కినేని సంజీవి - సినిమా దర్శకుడు, ఎడిటర్.
*అక్కినేని కుటుంబరావు -తెలుగు సినిమా నిర్మాత, దర్శకుడు, రచయిత
కొండపల్లి (అయోమయ నివృత్తి)

కొండపల్లి పేరుతో అనేక వ్యాసాలు ఉన్నాయి.

* **[[కొండపల్లి]]**- కొండపల్లి బొమ్మలకు ప్రసిద్ధి చెందిన కొండపల్లి- కృష్ణా జిల్లా, ఇబ్రహీంపట్నం (కృష్ణా జిల్లా మండలం) మండలానికి చెందిన గ్రామం.
* **[[కొండపల్లి (ప్రత్తిపాడు మండలం)]]**--- తూర్పు గోదావరి జిల్లా, ప్రత్తిపాడు (తూ.గో జిల్లా) మండలానికి చెందిన గ్రామం
* **[[కొండపల్లి (రాజవొమ్మంగి మండలం)]]** తూర్పు గోదావరి జిల్లా, రాజవొమ్మంగి మండలానికి చెందిన గ్రామం
* **[[కొండపల్లి (కుక్కునూరు మండలం)]]** ఖమ్మం జిల్లా, కుక్కునూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* **[[కొండపల్లి (చింతూరు మండలం)]]** ఖమ్మం జిల్లా, చింతూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* **[[కోరుకొండపల్లి]]**--- వరంగల్ జిల్లా, కేసముద్రం మండలానికి చెందిన గ్రామం
* **[[కొండపల్లి (గద్వాల మండలం)]]** --- మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, గద్వాల మండలానికి చెందిన గ్రామం.
* **[[కొండపల్లి (రెబ్బెన మండలం)]]** --- ఆదిలాబాదు జిల్లా, రెబ్బెనలోని ఒక గ్రామం
* **[[కొండపల్లి (బెజ్జూర్ మండలం)]]** --- ఆదిలాబాదు జిల్లా, బెజ్జూర్‌ మండలం లోని ఒక గ్రామం
ఐలవారిపల్లి

**ఐలవారిపల్లి**, తెలంగాణ రాష్ట్రం,కరీంనగర్ జిల్లా, కొత్తపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం. 

ఇక్కడికి జిల్లా రాజధాని కరీంనగర్ నుండి 17 కి.మీ., రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు నుండి 180 కి.మీ. దూరం కలిగి ఉంది.ఐలవారి పల్లె గ్రామం పన్యాల మల్లారెడ్డి (వృత్తి రీత్యా ఉపాధ్యాయుడు) చే స్థాపించబడింది. ఇది చిన్న గ్రామమైనా విద్యాధికులు ఎక్కువ. అన్ని రంగాలలోనూ, వివిధ దేశాలలో ఈ పల్లెవారు రాణిస్తున్నారు.పన్యాల రామలింగేశ్వర్ రెడ్డి గారు మొదటి సారి గా ఉప సర్పంచ్ గా ఒక.నిరక్షరాష్యుని చేయడం జరిగింది.ఈ పల్లె అన్ని విధాలుగా అభివృద్ధి జరుగుతుంది.

## భౌగోళికంగా ఐలవారి పల్లె
* రేఖాంశాములు - తూర్పు 78030' - 80030'
* అక్షాంశములు - ఉత్తరం 18030' - 19000'
* సముద్ర మట్టం నుండి ఎత్తు 421 అడుగులు (128 మీటర్లు)

## గ్రామ విశేషాలు
ఐలవారి పల్లె చుట్టూరా కొండలున్నాయి. వూరికి పశ్చిమాన 'ఐలోని కుంట' అనబడే చిన్న యేరు, తూర్పున ఖాజీపూర్ అనే చిన్న ఊరు, దక్షిణాన 'నాగుల చెరువు' అనే చెరువు ఉన్నాయి. ఈ వూరివారికి ఈ హద్దులను దాటి కూడా వ్యవసాయ భూములున్నాయి. ప్రధానమైన పల్లె 6 చ.కి.మీ. వైశాల్యం ఉంటుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
దేవత

**దేవత** స్త్రీరూపంలో ఉన్న దేవుడు. 
*గ్రామ దేవత: గ్రామస్తులను చల్లగా చూస్తూ, అంటు వ్యాదులనుండి రక్షిస్తూ, పంటలను పచ్చగా ఉండేలా చేస్తూ, గ్రామాన్ని భూత ప్రేతాలనుండి రక్షిస్తూ గ్రామ పొలిమేరలలో సదా కాపుకాస్తుండే దేవత.

----
**దేవత** పేరుతో మూడు సినిమాలు వచ్చాయి.
* దేవత (1941 సినిమా)
* దేవత (1965 సినిమా)
* దేవత (1982 సినిమా)
* దేవతలారా దీవించండి, 1977 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* నాగ దేవత
* మాతృ దేవత
----
* దేవతాపురం, వైఎస్ఆర్ జిల్లా, సింహాద్రిపురం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
మునిమాణిక్యం నరసింహారావు

**మునిమాణిక్యం నరసింహారావు** ఇరవైయ్యవ శతాబ్దం మొదటి పాదంలో ఒక కథకుడిగా రూపుదిద్దుకున్నారు. కుటుంబ జీవితంలోని కష్టసుఖాలు, దాంపత్య జీవితంలోని సౌందర్యం ఈయన కథలలో ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తాయి. ఈయన సృష్టించిన కాంతం తెలుగు సాహిత్యంలోనే పెద్ద పీట వేసుకుని కూర్చుంది. 
## జీవిత విశేషాలు
right|thumb|200px|మునిమాణిక్యం నరసింహారావు  
**మునిమాణిక్యం నరసింహారావు** తెనాలి తాలూకా, సంగం జాగర్లమూడిలో మార్చి 15, 1898 న జన్మించారు. ఈయన తల్లిదండ్రులు వెంకాయమ్మ, సూర్యనారాయణ. ఈయన తెనాలిలో  ఇంటర్మీడియెట్ చదివారు. డిగ్రీ చదవడానికి తాహతు లేకపోతే కొండా వెంకటప్పయ్య గారి ఆయన సహాయం వల్ల బి.ఎ చదివారు.ఆయన భార్య కాంతం. ఆయనకు బందరు హిందూ హైస్కూలులో ఉద్యోగం వచ్చింది. ఆయనకు ఇద్దరు మగపిల్లలు. ముగ్గురు ఆడపిల్లలు. ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తులో ఉపాధ్యాయుడిగా, ఆకాశవాణిలో పనిచేశారు. ఆయన రాసిన మొదటి నవల ‘టీకప్పులో తుఫాను’. ఇందులోనే మొట్టమొదటిగా కాంతం పాత్ర కనపడుతుంది. కాంతం కుటుంబం పేద కుటుంబం. కాంతం కథలలో ఒకటి ఆయన రేడియో నాటకంగా రాస్తే ఆయన కుమార్తె కాంతంగా వేసి అందరినీ మెప్పించింది. ఆయన "కాంతం కథల" కి ఆయన భార్యే ప్రేరణ, స్ఫూర్తి. నిజ జీవితంలోనే దాంపత్య సన్నివేశాలను, చిన్న సంఘటనలను ఆధారంగా చేసుకుని రాసినవి కాబట్టే ఇప్పటికీ కాంతం కథలు నిత్య నూతనమనిపిస్తాయి. ఇటువంటి ‘కాంతం’ చనిపోగానే ఆయన చాలా దిగులు చెందారు. వెంటనే ఎక్కువగానే ప్రేమించే పెద్దమ్మాయి రుక్కుతల్లి మరణించింది. దాన్ని తట్టుకోవడానికి రచనలు చేసేవారనిపిస్తుంది. కొంతకాలానికి రాజ్యలక్ష్మిని రెండవ భార్యగా చేసుకున్నారు.

తన రచనల ద్వారా మధ్యతరగతి సంసారంలోని సరిగమల్ని ఎన్నింటినో వినిపించాడు మునిమాణిక్యం.తెలుగు హాస్యరచయితలలో మునిమాణిక్యం గారికి ఒక విశిష్టస్థానం ఉంది. మునిమాణిక్యం కేవలం హాస్యరచయిత మాత్రమే కాదు. మంచి హాస్యోపాసకులు కూడా. విభిన్న వ్యక్తుల మనసులను అలరించే హాస్యోక్తులుహాస్య సన్నివేశాలు ఎక్కడ ఆయన దృష్టికి తెచ్చినా వాటిమీద మక్కువతో అనువదించి గాని, అనుసరించిగాని, భాషను కొంచెం తమాషాగా, మార్చి తెలుగుపాఠకులకు అందజేసేవారు. ఆయన కుమారుడు మునిమాణిక్యం రఘునాథ యాజ్ఞవల్క్య కూడా రచయితగా రాణించాడు.

## రచనలు
* కాంతం కథలు - తెలుగు కథాసాహిత్యంలో ఒక మణిపూస
* అప్పులు చేయడం - తీర్చడం - అప్పు చేసిన మొత్తమును తిరిగి ఇచ్చేవాడు అధముడు. కాలం గడిపేవాడు మధ్యముడు. తెచ్చిన మరుక్షణములో ఆవిషయం సులువుగా మరవగలిగినవాడు ఉత్తముడు.
* దాంపత్యోపనిషత్తు
* గృహప్రవేశం
* హాస్య కుసుమావళి
* మాణిక్య వచనావళి
* స్తుతి - ఆత్మ స్తుతి
* తెలుగు హాస్యం
* హాస్య ప్రసంగాలు
* రుక్కుతల్లి
* జానకీ శర్మ
* యథార్థ దృశ్యాలు
* మంచివాళ్ళు మాట తీరు
* తగూ నెంబరు త్రీ ఇతర కథలు
* ఇల్లు, ఇల్లాలు
* కాంతం వృద్ధాప్యము
* దాంపత్యజీవితము
* కాంతం కైఫీయతు

## మూలాలు
* అక్కిరాజు రమాపతిరావు రాసిన ప్రతిభామూర్తులు, విజ్ఞాన దీపిక ప్రచురణ, 1991
*  మునిమాణిక్యం నరసింహారావు రచనలు (DLI  ఆర్కైవ్.ఆర్గ్ లో)
* http://www.prabhanews.com/sundayspecial/article-36179

## బయటి లింకులు
* http://www.avkf.org/BookLink/display_author_books.php?author_id=97

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వర్గం:1898 జననాలు
వర్గం:1973 మరణాలు
వర్గం:హాస్య రచయితలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
శ్రీరాంనగర్ (గరివిడి మండలం)

thumb|శ్రీరాంనగర్ ఉన్నత పాఠశాల
**‌శ్రీరాంనగర్**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విజయనగరం జిల్లా, గరివిడి మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం. ఇది చిన్న పట్టణమైన శ్రీరాంనగర్ మాంగనీసు ముడిఖనిజానికి ప్రసిద్ధి పొందింది. భారీ స్టీలు పరిశ్రమలకు ముడి సరుకైన క్రోమ్ ఖనిజం, ఇతర ఖనిజాలను ఉత్పత్తిచేసే ఫేకర్ (FACOR) - ఫెర్రో అల్లాయ్స్ కార్పోరేషన్ ఈ పట్టణానికి ఆయువుపట్టుగా ఉన్నాయి.ఫేకర్ పరిశ్రమను దుర్గాప్రసాద్ సరఫ్ జీ ప్రారంభించాడు.శ్రీరాంనగర్లో అనేక విద్యాసంస్థలు కూడా ఉన్నాయి.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం శ్రీరామ్‌నగర్ పట్టణంలో మొత్తం 4,885 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి.2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం పట్టణ పరిధిలోని మొత్తం జనాభా 18,893 మంది ఉన్నారు. అందులో 9,357 మంది పురుషులు కాగా, 9,536 మంది మహిళలు ఉన్నారు. సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి 1,019.శ్రీరామ్‌నగర్ పట్టణ పరిధిలో నగరంలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 1605 మంది ఉన్నారు.ఇది మొత్తం జనాభాలో 8%గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు మధ్య 810 మంది మగ పిల్లలు, 795 ఆడపిల్లలు ఉన్నారు. చైల్డ్ సెక్స్ రేషియో 981, ఇది సగటు సెక్స్ రేషియో (1,019) కన్నా తక్కువ.అక్షరాస్యత రేటు 73%. విజయనగరం జిల్లా అక్షరాస్యత రేటు 58.9%తో పోలిస్తే శ్రీరామ్‌నగర్ అక్షరాస్యత శాతం ఎక్కువగా ఉంది.పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 81.35%గా ఉంది. స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 64.87%గా ఉంది.

2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం శ్రీరామ్‌నగర్ పట్టణ జనాభా 19,550.వారిలో పురుషులు 50%, స్త్రీలు 50% ఉన్నారు. శ్రీరామ్‌నగర్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 64%, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత 73%, స్త్రీ అక్షరాస్యత 56%.

## పరిశ్రమలు
thumb|280x280px|ఫెర్రో అల్లాయ్స్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్
శ్రీరామ్‌నగర్ పట్టణ పరిధిలో ఫెర్రో అల్లాయ్స్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (FACOR) అనే సంస్థ 1955 లో సేథ్ శ్రీమాన్ దుర్గాప్రసాద్జీ సరాఫ్ (1911-1988) చే స్థాపించబడింది. ఇది భారతదేశంలో ఫెర్రోమాంగనీస్ మొదటి పెద్ద ఉత్పత్తిదారుగా ఇక్కడ అవతరించింది. 1956 సంవత్సరంలో ఫెర్రో అల్లాయ్స్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ ప్రారంభమైంది.దీని రిజిస్టర్డ్ కార్యాలయం మహారాష్ట్రలోని నాగపూర్ వద్ద ఉంది. ఉక్కు తయారీ ప్రక్రియలో ఫెర్రోలాయిలను డియోక్సిడైజర్లు, మిశ్రమం సంకలనాలుగా ఉపయోగిస్తారు.1957 లో ప్లాంట్ ఉత్పత్తిని ప్రారంభించింది. అధిక కార్బన్ ఫెర్రోమాంగనీస్, ఫెర్రోసిలికాన్ ఉత్పత్తికి మూడు కొలిమిలు ఉన్నాయి.ఈ సంస్థ స్వతంత్రంగా 1981 లో 16 ఎంవిఎ కొలిమిని ఏర్పాటు చేసింది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
తరువోజ

**తరువోజ** తెలుగు ఛందస్సులో ఒకానొక జాతి పద్యరీతి. 

## చరిత్ర
తరువోజ ఛందోరీతి అత్యంత ప్రాచీనమైన తెలుగు పద్య ఛందోరీతుల్లో ఒకటి. ప్రాఙ్నన్నయ యుగముగా పేర్కొనే 9వ శతాబ్ది నాటి పండరంగని నెల్లూరి శాసనంలోని పద్యం తరువోజ ఛందస్సులో ఉండడాన్ని పరిశోధకులు గుర్తించారు. 

## లక్షణములు
*పద్యమునకు నాలుగు పాదములుండును.
*పాదమునకు మూడు ఇంద్ర గణములు, ఆ పైన ఒక సూర్య గణము, మళ్ళీ మూడు ఇంద్ర గణములు, ఒక సూర్య గణము ఉండవలెను. 

### యతి
పాదములోని మొదటి అక్షరమునకు మూడు చోట్ల యతి ఉండవలెను. 
పాదాది అక్షరమునకు పాదంలోని మూడవ, ఐదవ, ఏడవ గణముల మొదటి అక్షరముతో యతి నియమమున్నది. 

### ప్రాస
రెండవ అక్షరమున ప్రాస నుంచవలెను.

## గమనిక
ఒక్కొక్క తరువోజ పాదము రెండు ద్విపద పద్యపాదములు కలసిన రీతిలో (అనగా ఒక ద్విపద పద్యము వలె) ఉంటుంది. ఒకే ఒక భేదమేమిటంటే ప్రతి పాదంలో మూడు చోట్ల యతి కలుస్తుంది - అంటే ద్విపద పద్యములోని రెండు పాదములకూ సాధారణంగా ఉండే యతి కాక పాదాల మొదటి అక్షరములకు కూడా యతి నుంచవలెను. అప్పుడు మొదటి అక్షరముతోనే రెండు పాదములకు మొత్తమూ యతి చెల్లించినట్టు అవుతుంది.

## ఉదాహరణ

## మూలాలు


వర్గం:ఛందస్సు 
వర్గం:పద్యము
వేమూరి రామకృష్ణారావు

వేమూరి రామకృష్ణారావు (1876-1939) రచయిత.  

## జీవిత విశేషాలు
అతను బందరులో 1876 లో హనుమాయమ్మ, పద్మనాభరావు దంపతులకు జన్మించాడు. ఆనాడు ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని అధ్యాపకులలో అగ్రగణ్యునిగా గుర్తించబడ్డాడు. అతను రాష్ట్రంలోనే కాక దేశం అంతతా గుర్తింపు పొందాడు. కాకినాడ లోని పిఠాపురం రాజా వారి కళాశాలలో ప్రిన్సిపాల్ గా పనిచేసాడు. కళాశాల యాజమాన్యం అనుచితమైన వత్తిడులు తెస్తే ఆ పదవిని తృణప్రాయంగా  వదిలిపెట్టాడు.  అతను వీరేశలింగం స్వీయ చరిత్రను ఆంగ్లంలోకి అనువదించాడు.  గురు-శిష్యుల జంటలలో చెప్పుకోదగ్గ జంట  రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు, **వేమూరి రామకృష్ణారావు.**

పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో మహాత్మా గాంధీ పర్యటించినపుడు జాతీయ పాఠశాల ప్రిన్సిపల్ వేమూరి రామకృష్ణారావు విద్యావిధానమును గూర్చి గాంధీజీతో చర్చించారు. ఖద్దరు వ్యాపకమును జిల్లాలో అభివృద్ధి చేయుటకై ఎక్కువగా చర్చించారు. 

## మూలాలు

*

వర్గం:1876 జననాలు
వర్గం:1939 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
కె. విజయ భాస్కర్

**కుంభకోణం విజయ భాస్కర్** తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. ప్రార్థన ఆయన మొట్టమొదటి సినిమా. నువ్వే కావాలి సినిమాతో మంచి విజయాన్ని సాధించాడు. ఈ సినిమాకు తెలుగులో ఉత్తమ చిత్రంగా జాతీయ పురస్కారం దక్కింది. ఆయన దర్శకత్వం వహించిన చాలా సినిమాలకు త్రివిక్రమ్ శ్రీనివాస్ రచయితగా పనిచేశాడు. ఆయన సినిమాలు చాలా వరకు హాస్య ప్రధానంగా సాగుతాయి. 
## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
ఆయన స్వస్థలం కృష్ణా జిల్లా అవనిగడ్డ. ఆయన పదో సంవత్సరంలో కోరుకొండ సైనిక్ స్కూల్లో చేరాడు.  చిన్నప్పటి నుంచే ఆయనకు సినిమాలంటే ఆసక్తి ఉండేది. 
1979లో ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ లో చేరి అక్కడే ఏడేళ్ళపాటు పనిచేశాడు.

## సినిమాలు

## పురస్కారాలు
* భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు , తెలుగు సినిమా - 2000
* ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ దర్శకుడు - *[[నువ్వే కావాలి]]* (2000)

## మూలాలు

       
## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా దర్శకులు
బాబు మోహన్

**బాబు మోహన్** తెలుగు సినిమా నటుడు, రాజకీయ నాయకుడు. ముందు తెలుగు దేశం పార్టీ తరపున ఎమ్మెల్యేగా, నారా చంద్రబాబు నాయుడు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నపుడు మంత్రిగా పని చేశాడు. 2014 నుంచి 2018 దాకా తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో ఉన్నాడు.  

## నేపధ్యము
ఆయన ఖమ్మం జిల్లాలోని బీరోలులో జన్మించాడు. తండ్రి ఉపాధ్యాయుడు. ప్రభుత్వ రెవెన్యూ విభాగంలో ఉద్యోగం చేస్తూ సినిమాల మీద ఆసక్తితో అందుకు రాజీనామా చేశాడు. ఆయన నటించిన మొదటి సినిమా *ఈ ప్రశ్నకు బదులేది*. మామగారు సినిమాలో చేసిన యాచకుడి పాత్ర హాస్యనటుడిగా మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టింది. ఆ తరువాత వచ్చిన రాజేంద్రుడు గజేంద్రుడు, పెదరాయుడు, జంబలకిడి పంబ లాంటి సినిమాలలో మంచి హాస్య పాత్రలు ధరించాడు.

మాయలోడు, సినిమాతో స్టార్ కమెడియన్ అయ్యాడు.

## రాజకీయ జీవితం
బాబుమోహన్ చిన్నప్పటి నుంచి ఎన్టీఆర్ కు అభిమాని. అదే అభిమానంతో తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరాడు. 1999లో మెదక్ జిల్లా ఆందోల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి శాసన సభ్యులుగా ఎన్నికై సాంఘిక సంక్షేమ శాఖా మంత్రిగా పనిచేశాడు. 2004, 2014 లో జరిగిన ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి దామోదర రాజ నర్సింహ చేతిలో టీఆర్ఎస్ అభ్యర్థిగా విజయం పొందాడు.  

2018లో బీఆర్ఎస్ నుంటి టికెట్ రాకపోవడంతో బీజేపీలో చేరాడు. బీజేపీ నుంచి పోటీ చేసి బీఆర్​ఎస్ అభ్యర్థి చంటి క్రాంతి కిర‌ణ్ చేతిలో, 2023లో బీజేపీ నుంచి పోటీ చేసి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి దామోదర రాజనర్సింహా చేతిలో ఓడిపోయాడు. ఆయన 2023 ఫిబ్రవరి 7న సోమాజీగూడ ప్రెస్​క్లబ్​లో ఏర్పాటు చేసిన మీడియా సమావేశంలో బీజేపీకి రాజీనామా చేసి అనంతరం మార్చి 04న ప్రజా శాంతి పార్టీలో చేరాడు. 

బాబు మోహన్ ఆందోల్ నియోజకవర్గంలో పార్టీ సభ్యత్వం తీసుకొని 2024 అక్టోబరు 29న టీడీపీలో చేరాడు.

## కుటుంబం
ఆయన పెద్ద కుమారుడు పవన్ కుమార్ 2003 అక్టోబరు 13లో జరిగిన ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించాడు.

## నటించిన చిత్రాల పాక్షిక జాబితా
*
*ఉద్యమం (1990)
*చిరునవ్వుల వరమిస్తావా (1993)
*ముగ్గురు మొనగాళ్ళు (1994)
*చిట్టెమ్మ మొగుడు (1992)
* సాహసవీరుడు - సాగరకన్య (1996)
*ఆరో ప్రాణం (1997)
*చిన్నరాయుడు (1992)
*హిట్లర్ (1997)
*దేవి (1999)
* వేట (2009)
* ఆ ఐదుగురు
* శ్రీ వాసవి కన్యకాపరమేశ్వరి చరిత్ర (2014)
*పండుగాడి ఫొటో స్టూడియో (2019)
* బిచ్చగాడా మజాకా (2019)
* మేరా భారత్ మహాన్ (2019)
*పెళ్లిసందD (2022)
*దోషి (2008)
* యూత్ (2005)
*రాజేంద్రుడు గజేంద్రుడు (1993)
*రెండిళ్ళ పూజారి (1993)
*మాయలోడు (1993)
*హలో బ్రదర్ (1994)
*వారసుడు (1993)
*మామగారు (1991)
*పెదరాయుడు (1995)
*జంబలకిడిపంబ (1993)
*అప్పుల అప్పారావు (1992)
*ఇద్దరూ ఇద్దరే (1990)
* ఆయుధం (1990)
* ఆవారాగాడు (1998)
* సోదరా (2025)
* ఉప్పు కప్పురంబు (2025)

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా హాస్యనటులు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1952 జననాలు
వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:మెదక్ జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:మెదక్ జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు
వర్గం:మెదక్ జిల్లాకు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు
వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2014)
ఓడలరేవు

**ఓడలరేవు**, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, అల్లవరం మండలానికి చెందిన గ్రామం.

ఈ గ్రామనికి చెందిన కొపనతి కృష్ణమ్మ వర్మ, దక్షిణ క్షేత్రం అంతర్వేది శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయ నిర్మాత. "ఒక అగ్నికుల క్షత్రియుడు".
## మూలాలు

వర్గం:అల్లవరం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర  గ్రామాలు
నవ్వితే నవరత్నాలు

నవ్వితే నవరత్నాలు 1951 జూన్ 7న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. తమిళనాడు టాకీస్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకం కింద ఈ సినిమాను ఎస్.సౌందరరాజన్ స్వీయ దర్శకత్వంలో నిర్మించాడు. టి.కృష్ణకుమారి, రామశర్మలు ప్రధాన తారాగణంగా నటించిన ఈ సినిమాకు అశ్వథామ గుడిమెట్లసంగీతాన్నందించాడు.  ఈ సినిమా సుబ్బన్న దీక్షితులు వ్రాసిన కాశీ మజలీ కథలు పుస్తకం ఆధారంగా తీసినది. ఈ చిత్రం ద్వారా ప్రముఖ నటి కృష్ణకుమారి పరిచయం చేయబడ్డారు.

## తారాగణం

* టి.కృష్ణ కుమారి, 
* రామశర్మ, 
* గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు, 
* భూదేవి, 
* అడ్డాల, 
* సీత, 
* నిర్మలాదేవి, 
* మోహన్, 
* సులోచనా దేవి, 
* వంగర, 
* లలిత, 
* పద్మిని

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకత్వం: ఎస్.  సౌందరరాజన్
* నిర్మాత: S. సౌందరరాజన్; 
* స్వరకర్త: అశ్వథామ గుడిమెట్ల; 
* గీతరచయిత: తోలేటి వెంకటరెడ్డి , సముద్రాల రాఘవాచార్య 
* కధ:సముద్రాల రాఘవాచార్య
* నేపథ్య గానం: పి.లీల, కె.ప్రసాదరావు, ఎ వి.సరస్వతి, ఎ.ఎం.రాజా,మాధవపెద్ది సత్యం, ఎం.ఎల్.వసంతకుమారి 
* నిర్మాణ సంస్థ: తమిళనాడు టాకీస్ 
* విడుదల:07:06:1951.

## పాటలు
#ఆడుకోవయ్యా వేడుకులారాకూడి చెలియతో - పి. లీల
#నవ్వితే నవరత్నాలు రవ్వలురాలే జవ్వని - ఎ. ఎం. రాజా
#రాజా నీసేవ నేచేయ నేనుంటినో ఏమికావాలో - పి.లీల, మాధవపెద్ది
#తెలిరేఖలు విరిసే తూరుపు దిశఅవి మెరిసే - ఎం. ఎల్. వసంతకుమారి
#టిక్కుటిక్కుల నడకల పిల్లేకదా - కె.ప్రసాదరావు, ఎ.వి. సరస్వతి
#ఉయ్యాల ఊగెనహో మానసం ఉయ్యాల - ఎం. ఎల్. వసంతకుమారి 
#ఓ మధురబాలా ఓహో హో మధురబాల కనవేల- 
#ఓరాజా మనప్రేమే మహిలో మధురం తిరిగి మరల- 
#ఓంకార హ్రీంకార జుంకారమునెల్ల బీజాక్షరంబుల- 
#ఓ చల్లనమ్మే గొల్లపిల్లలారా నల్లనయ్యని చూసారా- 
#నా జీవితదార నక్షత్రమే భారమౌ బ్రతుకేల కోరివలచి- 
#పరుగెత్తే మబ్బుల్లారా ప్రీయచెంతకు పోతున్నారా-
#భారమౌ బ్రతుకేలా కోరివలచిన చెలియా తుదకిటు 
#హేయ్ జోహరోయ్  నారాజా  జోహారొయ్ నా రాజా - 
#హాలాహల  గర్భమందలి అమృతమటుల కారుమేఘాల(పద్యం) - 
#నవ్య సౌందర్య నృత్యవిన్యాసగతుల (పద్యం)- 
#బానిసతనాన పరిచర్యలోన  మునుగు(పద్యం)- 
#రాజు వచ్చెను సభకు రవితేజము(వీధి నాటకం)-

## మూలాలు
.   2.ఘంటసాల గళామృతము, కొల్లూరి భాస్కరరావు బ్లాగ్.

## బాహ్య లంకెలు

* 

వర్గం:రేలంగి నటించిన సినిమాలు
పేరూరు (తిరుపతి గ్రామీణ)

**పేరూరు**, తిరుపతి జిల్లా, తిరుపతి గ్రామీణ మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం. తిరుపతి రూరల్ మండలంలో అతి పెద్ద గ్రామం. ఈ గ్రామంలో 18 వార్దులు ఉన్నాయి. 
## గ్రామ పంచాయతీ
పేరూరు గ్రామం తిరుపతి రూరల్ మండలంలో అతి పెద్ద గ్రామం. ఈ గ్రామంలో 18 వార్దులు ఉన్నాయి. గ్రామ సర్పంచ్ మూలమ చందు 
## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీ వకుళమాత ఆలయం
కలియుగదైవంగా భాసిల్లుచున్న శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి తల్లి వకుళమాత ఆలయ పునర్నిర్మాణానికై, 2017 మార్చి 5 ఆదివారం ఉదయం 11-40కి శంకుస్థాపన చేసారు. ఈ పునర్నిర్మాణానికి తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం రెండు కోట్ల రూపాయల నిధులు కేటాయించింది. ఈ సందర్భంగా ఈ గ్రామానికి **వకుళాపురం ** అని నామకరణం చేసారు. 
## గణాంకాలు

* 2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం పెరూరు పట్టణ జనాభా మొత్తం 11,127 - అందులో పురుషుల 5,499 కాగా స్త్రీలు మొత్తం 5,628 మంది ఉన్నారు. పట్టణ పరిధిలోని గృహాల సంఖ్య 2,812
* 2001 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం పెరూరు పట్టణ జనాభా మొత్తం 6,815 - అందులో పురుషుల 3,430 కాగా స్త్రీలు మొత్తం 3,385 మంది ఉన్నారు. పట్టణ పరిధిలోని గృహాల సంఖ్య 	1,600

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:తిరుపతి జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
తిరుమల తెప్పోత్సవం

thumb|వార్షిక తెప్పోత్సవం పండుగ సందర్భంగా, స్వామి పుష్కరణిలో (ఆలయానికి ఉత్తరాన) మధ్యలో ఉన్న మండపానికి భగవంతుడును,  శ్రీదేవి, భూదేవిలకు తీసుకొనివచ్చి పూజలు చేస్తపన్న దృశ్యచిత్రం
**తిరుమల తెప్పోత్సవం**  తిరుమలలోని వేంకటేశ్వర స్వామివారి పుష్కరణిలో ప్రతి ఏటా వైభవంగా ఐదు రోజుల పాటు జరుగుతుంది. ఇది  ప్రతి యేటా చైత్రమాసంలో ఫాల్గుణ పౌర్ణమి నాడు జరిగే ఉత్సవం. తిరుమల శ్రీవారికి ఏటా ఫాల్గుణ మాసంలో పౌర్ణమికి ముందు తెప్పోత్సవాలు నిర్వహించే ఆనవాయితీ కొనసాగుతోంది. వీటిని ఫాల్గుణ శుక్ల ఏకాదశి నుంచి ప్రారంభమై పౌర్ణమి నాడు ముగిసేలా ఐదు రోజుల పాటు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. తెప్ప అంటే ఓడ. ఓడలో ఆశీనులైన శ్రీవారిని కోనేటిలో విహారింపజేయడాన్నే తెప్పోత్సవం అంటారు. తెప్పోత్సవాలను తమిళంలో తిరుపల్లి ఓడై తిరునాళ్‌ అని, తెలుగులో తెప్ప తిరునాళ్లు అనిఅంటారు. తిరుమలలో తెప్పోత్సవాలు అత్యంత ప్రాచీనకాలం నుంచి జరుగుతున్నట్టు ఆధారాలు వెల్లడిస్తున్నాయి.  

## చరిత్ర
సాళువ నరసింహరాయలు సా.శ 1468లో పుష్కరిణి మధ్యలో ‘నీరాళి మండపాన్ని’ నిర్మించి తెప్పోత్సవాలకు అనువుగా తీర్చిదిద్దాడు.  సా.శ.15వ శతాబ్దానికి చెందిన తాళ్లపాక అన్నమయ్య తిరుమల తెప్పోత్సవాలను ఘనతను కీర్తించాడు.

## విశేషాలు
ఐదు రోజులు జరిగే ఈకార్యక్రమంలో  మొదటి రోజు సీతారాములతో పాటు లక్ష్మణుడుని కూడా పూజిస్తారు. రెండవ రోజు  శ్రీకృష్ణుడు, రుక్మిణి పూజిస్తారు. మూడు,నాలుగు, ఐదు రోజులు పూజలు  త్రయోదశితో మొదలయ్యి పౌర్ణమితో ముగుస్తాయి. ఈ మూడు రోజుల్లో ఉత్సవ విగ్రమైన మలయప్ప స్వామితో పాటు శ్రీదేవి, భూదేవి పూజింపబడతారు. ఈ ఉత్సవ మూర్తుల్ని అద్భుతంగా అలంకరించి పుష్కరిణి పై ఉన్న ప్రత్యేక తెప్పలపై ఉంచి పూజిస్తారు.

ముందుగా ఉత్సవమూర్తులను ఆలయ నాలుగు మాడ వీధుల్లో వైభవంగా ఊరేగించి శ్రీవారి పుష్కరిణి వద్దకు వేంపు చేస్తారు. అనంతరం అందంగా అలంకరించిన తెప్పపై స్వామివారు ఆశీనులై పుష్కరిణిలో మూడు చుట్లు విహరించారు. మూడో రోజు శ్రీభూసమేతంగా సర్వాలంకార భూషితుడై పురవీధుల్లో ఊరేగిన అనంతరం కోనేటిలో తెప్పపై ఆశీనులై మూడుసార్లు విహరిస్తూ భక్తులను అనుగ్రహిస్తాడు. నాలుగో రోజు ఐదుసార్లు, చివరి రోజు  ఏడుసార్లు తెప్పపై పుష్కరిణిలో విహరించి భక్తులను కటాక్షిస్తారని భక్తుల విశ్వాసం.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:తిరుమల
వర్గం:ఉత్సవాలు
ఏప్రిల్ 2007

## ఏప్రిల్ 2

* ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి పునః ప్రారంభం

## ఏప్రిల్ 3
*శాసన మండలి ఛైర్మన్ గా ఎ.చక్రపాణి ఎంపిక  
*14వ దక్షిణ ఆసియన్ అసోసియేషన్ ఫర్ రీజనల్ కోపరేషన్  (SAARC)  వార్షిక సమితి న్యూడిల్లీలో ప్రారంభం 

## ఏప్రిల్ 7
thumb|నార్ల తాతారావు
* భారత విద్యుత్తు రంగ నిపుణుడు, పూర్వపు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర విద్యుత్తు బోర్డు మాజీ ఛైర్మన్ నార్ల తాతారావు మరణం.

## ఏప్రిల్ 10

* భారతదేశ అతిపెద్ద ప్రైవేట్ ఎయిర్ లైంస్ జెట్ ఎయిర్ వేస్, ఎయిర్ సహారాను కొనేందుకు చర్చలు ప్రారంభించింది.
* లారా వన్డే క్రికెట్ నుంచి నిష్క్రమిస్తున్నట్లు ప్రకటించాడు.

## ఏప్రిల్ 12

* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ హిందీ అకాడమీ  మరల ప్రారంభించబడింది. దీని అధ్యక్షుడిగా ఆచార్య యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్ నియమించబడ్డాడు. 
* అగ్ని-3  మూడవసారి చేసిన  పరీక్ష విజయవంత మయింది. 

## ఏప్రిల్ 13

* తెలుగు నాటక రంగంలో, తెలుగు సినీ రంగంలోనూ తన నటనా ప్రతిభతో విశేషంగా రాణించిన నటుడు ధూళిపాళ సీతారామశాస్త్రి మరణం.
* ప్రసిద్ధ తెలుగు నవలా, కథా రచయిత్రి  వాసిరెడ్డి సీతాదేవి మరణం.
* తెలుగు సినిమా ఢీ విడుదలైంది.

## ఏప్రిల్ 17

* 2014 ఆసియా క్రీడలు నిర్వహణ బిడ్‌ను ఢిల్లీతో పోటీపడి దక్షిణ కొరియాలోని ఇంచెయాన్ నగరం గెల్చుకుంది.

## ఏప్రిల్ 23
*భారతదేశానికి చెందిన మొదటి వ్యాపార సంబంధమైన రాకెట్ ను విజయవంతంగా అంతరిక్షము లోకి ప్రయోగించారు. దీనిపై ఉన్న 352 కిలోల బరువున్న శాటిలైట్ విశ్వము పుట్టుకకు సంబంధించిన రహస్యాలను తెలియజేస్తుంది. బి.బి.సి.

## ఏప్రిల్ 28

* సిరియన్ నటి. 1950-60ల మధ్యకాలంలో సిరియన్ చిత్రాలలోని ప్రముఖ నటీమణులలో ఒకరైన హలా షాకత్ మరణం

## మూలాలు

వర్గం:2007
మేండెల్‌బ్రాట్ సెట్

322px|right|thumb|ఒకటే రంగు వాడబడిన మేండెల్‌బ్రాట్ సెట్. ఈ బొమ్మ మీద క్లిక్ చేసి కామన్స్ లో ఉన్న వివరాలు చూడండి

**మేండెల్‌బ్రాట్ సెట్** ఒక ఫ్రాక్టల్. గణితములో నే కాకుండా బైట కూడా ఇది చాలా ప్రముఖమైనది. చాలా చిన్న కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామ్ తో క్రింద ఇవ్వబడిన కంప్యూటర్ గ్రాఫిక్స్ ను సృష్టించవచ్చును. కొత్త జేమ్స్‌బాండ్ సినిమా కేసినో రాయేల్ (2006), టైటిల్స్ లో తుపాకీ లోంచి వచ్చే పొగను, కళావరు పేకముక్కల క్రింద మేండల్‌బ్రాట్ సెట్ క్రింద చూపించడము జరిగింది.

## కళ మరియు మాండెల్బ్రోట్ సెట్
కొంతమంది మాండెల్బ్రోట్ సెట్‌లో ఆసక్తికరమైన రేఖాగణిత ఆకృతులను కనుగొనడం ఆనందిస్తారు. ఈ సెట్‌లోని అందమైన ప్రాంతాలకు కొన్ని ఉదాహరణలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

170x170px 170x170px 170x170px 170x170px 170x170px

## ఇవి కూడా చూడండి
ఫ్రాక్టల్ 

వర్గం:ఫ్రాక్టల్స్
వర్గం:గణిత శాస్త్రము
అక్బర్ నామా

right|thumb|అక్బర్‌నామాలో చిత్రించబడిన అక్బర్ కొలువు
**అక్బర్‌నామా**(పార్శీ: اکبر نامہ), అంటే అక్బర్ యొక్క చరిత్ర అని అర్ధం. ఇది మొఘల్ చక్రవర్తులలో మూడవ వాడైన అక్బరు జీవిత కథ. అక్బర్ జీవిత కాలంలో పర్షియన్ భాషలో వ్రాయబడ్డ గ్రంథము. దీనిని స్వయంగా అక్బర్ ఆజ్ఞపై అబుల్ ఫజల్ చే రచింపబడినది. ఇతను అక్బర్ ఆస్థానంలోని "నవరత్నాల" లో ఒకడు. ఇది పర్షియన్ లో 1600 పుటలకు పైబడిన రచన.

దీనిని "బెంగాల్ ఏషియాటిక్ సొసైటీ" వారు ఆంగ్లంలో 1897 లో ప్రచురించారు. అనువదించినది హెచ్.బెవరిడ్జ్ అనే ఆంగ్ల ఐ.సి.ఎస్ అధికారి. అనువాదంలోని "ముందు మాట" ప్రకారం అబుల్ ఫజల్ రచనా శైలి అతిశయోక్తులతోను, అవసరానికి మించిన పొగడ్తలతోను కూడి ఉంది. అంతే కాక కొన్ని చోట్ల వాస్తవాలని వక్రీకరించాడు. కానీ అబుల్ ఫజల్ యొక్క ఆ కఠిన రచనా పరిశ్రమ కారణంగానే ఈ రోజు ప్రపంచానికి అక్బరు జీవితం గురించి తెలిసింది.

సుధీర్ఘమైన దైవ సంబంధమైన స్తుతి తరువాత అబుల్ ఫజల్ ఇలా ప్రారంభిస్తున్నాడు - "నేను చాలా కాలం చక్రవర్తి జీవిత విశేషాలను సేకరించడం కోసం ఎంతో మందిని విచారించటంలో గడిపాను. నా యొక్క విషయ సేకరణ నిమిత్తం దేశంలోని అందరు ముఖ్య ఉద్యోగులకు, పూర్వము మొఘలు రాజ్య సేవ నుండి విరమించినవారికి, వారి పదవీ కాలంలో జరిగిన విశేషాలను సవివరంగా వ్రాసి రాజ కొలువునకు పంపిచవలసినదని రాజాజ్ఞలు జారీ అయినాయి. ఆ విధంగా వచ్చిన వివరాలను సంకలనం చేసి మొదట ఒక పుస్తకము గాను, అది పూర్తి అయిన పిమ్మట వచ్చిన వివరాలు రెండవ పుస్తకము గాను వ్రాయటానికి రాజాజ్ఞ అయినది".

అక్బర్ నామా ప్రధానంగా మూడు సంపుటాలు కలిగివున్నది
* అక్బర్ నామా మొదటి భాగం : అక్బరు వంశ పూర్వజుల గిరించి
* అక్బర్ నామా రెండవ భాగం : అక్బరు గురించి
* అక్బర్ నామా మూడవ భాగం : అక్బరు సామ్రాజ్యం లేదా మొఘల్ సామ్రాజ్యం గురించిన గ్రంథం ఆయిన ఎ అక్బరీ.

## ఇవీ చూడండి
* తబక్కాత్ ఎ అక్బరీ
* అబుల్ ఫజల్
* ఫైజీ

## పాదపీఠికలు


## మూలాలు
# Beveridge Henry. (tr.) (1907, Reprint 2000). *The Akbarnama of Abu´l Fazl*, Vol. I, Kolkata: The Asiatic Society, ISBN 81-7236-092-4. 
# Beveridge Henry. (tr.) (1907, Reprint 2000). *The Akbarnama of Abu´l Fazl*, Vol. II, Kolkata: The Asiatic Society, ISBN 81-7236-093-2. 
# Beveridge Henry. (tr.) (1939, Reprint 2000). *The Akbarnama of Abu´l Fazl*, Vol. III, Kolkata: The Asiatic Society, ISBN 81-7236-094-0.

## ఆన్-లైన్
* The Akbarnama
* The Akbarnama of Abu-l-Fazl

## బయటి లింకులు

* A resource site on ''Akbarnama'', by Columbia University
* ''Akabrnama'' Conservation at The Victoria and Albert Museum

వర్గం:మొఘల్ సామ్రాజ్యం
వర్గం:పర్షియన్ గ్రంధాలు
వర్గం:అక్బరు
ములుగు

**ములుగు** పేరుతో ఈ క్రింది మండలాలున్నాయి.

## తెలంగాణ
*ములుగు (సిద్ధిపేట జిల్లా) - సిద్ధిపేట జిల్లాకు చెందిన గ్రామం.
*ములుగు (ములుగు జిల్లా) - ములుగు జిల్లాకు చెందిన గ్రామం
*ములుగు శాసనసభ నియోజకవర్గం - ములుగు జిల్లా శాసనసభ నియోజకవర్గం 
----
**ములుగు** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.
* ములుగు పాపయారాధ్యులు, తెలుగు కవి.
పి.లీల

**పొరయత్తు లీల** (మే 19, 1934 - అక్టోబరు 31, 2005) దక్షిణ భారత నేపథ్యగాయని. మలయాళ చిత్ర రంగములో ప్రప్రథమ నేపథ్యగాయని. ఈమె తమిళ, మలయాళ, తెలుగు భాషల్లో ఆమె 15 వేలకు పైగా పాటలు పాడింది. తెలుగులో లవకుశ, మాయాబజారు, పాండవవనవాసం, రాజమకుటం, గుండమ్మకథ, చిరంజీవులు తదితర సినిమాల్లో ఆమె పాడిన ఎన్నో పాటలు అత్యంత ప్రజాదరణ పొందాయి.

## జననం
లీల మే 19, 1934లో కేరళలోని పాలక్కాడ్ జిల్లాకు చెందిన చిత్తూరులో సంగీతాసక్తి ఉన్న కుటుంబములో జన్మించింది. తండ్రి వి.కె.కుంజన్ మీనన్ ఎర్నాకుళంలోని రామవరం ఉన్నత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసేవాడు, తల్లి మీనాక్షి. ముగ్గురు అక్కాచెల్లెల్లలో (శారద, భానుమతి, లీల) లీల చివరిది. ఈమె సినిమాలలో రాకమునుపే శాస్త్రీయ సంగీతములో శిక్షణ పొందినది. తండ్రి కుంజన్ మీనన్ కు సంగీతంలో ఉన్న ఆసక్తితో ముగ్గురు కూతుర్లకు సంగీతంలో శిక్షణ ఇప్పించాడు. సంగీతకారుడు టి.వి.గోపాలకృష్ణన్ పెద్దనాన్న త్రిభువన మణిభాగవతార్ ఈమె మొదటి గురువు. ఈమె తన పదమూడో యేట 1947లో విడుదలైన తమిళ చిత్రము *కంకణం*తో సినీరంగప్రవేశం చేసింది. ఈమె పాడిన మొదటి పాట హెచ్.ఆర్.పద్మనాభశాస్త్రి స్వరపరిచిన *శ్రీ వరలక్ష్మీ..* అంటూ మొదలయ్యే స్త్రోత్రం. ఈ తరువాత తెలుగు, కన్నడ చిత్రాలలో అనేక పాటలు పాడింది. 1948లో విడుదలైన *నిర్మల* చిత్రముతో లీలకు తొలిసారి తన మాతృభాషైన మలయాళంలో పాడే అవకాశం వచ్చింది. తెలుగులో ఈమె తొలి చిత్రం 1949లో విడుదలైన *[[మన దేశం]]*.

తన సినీ జీవితములో అనేక అవార్డులు అందుకొన్న లీల 1969లో కేరళ ప్రభుత్వ ఉత్తమ నేపథ్యగాయకురాలు అవార్డు అందుకొన్నది. 1992లో తమిళనాడు ప్రభుత్వం లీలను కళైమామణి పురస్కారంతో సత్కరించింది.

## తెలుగు సినిమారంగం
ఈమె 1949 నుండి 1984 వరకు అనేక తెలుగు సినిమాలో పాటలు పాడింది. చిన్నారి పాపలు అనే చిత్రానికి సంగీతాన్ని సమకూర్చింది. 

పి.లీల తెలుగు చిత్రాలలో పాడిన సినిమ పాటల పాక్షిక జాబితా:

## మరణం
లీల అక్టోబర్ 31 2005 న చెన్నైలోని రామచంద్ర ఆసుపత్రిలో అస్వస్థతతో చికిత్స పొందుతూ మరణించింది. బాత్రూంలో జారిపడి తలకు దెబ్బ తగలడంతో ఆసుపత్రిలో చేరిన లీల మొదడులో రక్తం గడ్డకట్టిందని వైద్యులు నిర్ధారించారు. దానికై శస్త్రచికిత్స పొంది కోలుకుంటుండగా న్యుమోనియా సోకింది. అంతకు ముందునుండే లీలకు ఆస్థమా వ్యాధి ఉండటం వల్ల పరిస్థితి విషమించింది.

ఈమెకు భారత ప్రభుత్వం 2006 సంవత్సరంలో మరణానంతరం పద్మ భూషణ పురస్కారం బహుకరించింది.

## మూలాలు

## బయటి వనరులు
* ఘంటసాల గళామృతము బ్లాగు - కొల్లూరి భాస్కరరావు, ఘంటసాల సంగీత కళాశాల, హైదరాబాద్ - (చల్లా సుబ్బారాయుడు సంకలనం ఆధారంగా)

వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:1934 జననాలు
వర్గం:2005 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు లలిత సంగీత ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా వ్యాసాల విస్తరణ ప్రాజెక్టు
వర్గం:కేరళ మహిళలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
అక్కిరాజు రమాపతిరావు

**అక్కిరాజు రమాపతిరావు** (మంజుశ్రీ పేరుతో ప్రసిద్ధులు ) తెలుగులో ఒక ప్రసిద్ధ రచయిత. మొదట్లో సృజనాత్మక రచనలు కొన్ని చేసినా, క్రమేపీ పరిశోధనా రచనలు, జీవిత చరిత్రలు, సంపాదక వ్యాసాలు, సాహితీ విమర్శ మొదలైన ప్రక్రియలలో - దరిదాపుగా 60 పుస్తకాలవరకూ రచించాడు.

## జీవిత విశేషాలు
"మంజుశ్రీ" అనే కలం పేరుతో రచనలు చేసిన ఈయన జననం: 1934, మే 4. పుట్టిన ఊరు: గుంటూరు జిల్లా, మాచవరం మండలంలోని వేమవరం. తల్లిదండ్రులు: అన్నపూర్ణమ్మ, రామయ్య

## విద్య, ఉద్యోగం
* ఇతడు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఏ. (తెలుగు) పట్టా పొందాడు.
* "వీరేశలింగం పంతులు జీవితం - సాహిత్యం"పై పి.హెచ్.డి. పొందాడు.
* "డిప్లొమా ఇన్ లింగ్విస్టిక్స్" చేశాడు. తెలుగు అకాడమీలో పరిశోధనాధికారిగా పనిచేశాడు.

## రచనలు, అవార్డులు
* వ్యావహారిక భాషా వికాసం - చరిత్ర" అనే పరిశోధవా గ్రంథానికి 1971లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ బహుమతి లభించింది.
* వీరు పాల్కురికి సోమనాథుడి పండితారాధ్య చరిత్ర లోని దీక్ష, పురాతన ప్రకరణాలను 2003 సంవత్సరంలో తెలుగు వచనంలోకి అనువదించారు.
* నవ్యసాహితీలహరి - యువభారతి ప్రచురణ
* కంచి మీదుగా నా అరుణాచలయాత్ర
* 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* అవిశ్రాంత రచయిత అక్కిరాజు రమాపతిరావు 

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1934 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్ధులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సాహితీ విమర్శకులు
వర్గం:కలం పేరుతో రచనలు చేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
కథానిలయం

thumb|జి.ఎస్. చలం, కథానిలయం సహాయకులలో ఒకరు|260x260px
**కథా నిలయం**, తెలుగు కథల సేకరణకు అంకితమైన ఒక గ్రంథాలయం. ప్రఖ్యాత కథకుడు కాళీపట్నం రామారావు తనకి పురస్కారాల ద్వారా వచ్చిన మొత్తాన్ని అంతటినీ శ్రీకాకుళంలో 1997 ఫిబ్రవరి 22 న ఈ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించేరు. తరువాత స్నేహితులు, దాతలు విరాళాలు ఇచ్చేరు. తెలుగులో రాయబడ్డ ప్రతి కథనీ ఈ గ్రంథాలయంలో భద్రపరచాలని స్థాపకుల ఆకాంక్ష.

తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రచురించబడిన కథలను భావి తరాలవారికి పొందుపరచాలన్న బృహత్తర ఆశయంతో కాళీపట్నం రామారావు కథానిలయాన్ని స్థాపించాడు. తెలుగు కథకు ఇటువంటి సంప్రదింపు గ్రంథాలయం (reference library) ఏర్పరచడం కోసం కృషి జరగడం ఇదే ప్రథమమని  గూటాల కృష్ణమూర్తి అన్నాడు

1997లో ఆరంభమైన ఈ "కథా నిలయం"లో (2000నాటికి) 4,000 పైగా వారపత్రికలు, మాస పత్రికలు, విశేష పత్రికలు ఉన్నాయి. యువ, జ్యోతి, జాగృతి, ఆంధ్రజ్యోతి, ఆంధ్ర పత్రిక, భారతి, జయంతి, సంవేదన, అభ్యుదయ వంటి అనేక పత్రికల అమూల్యమైన సేకరణ ఇది. 1944 నుండి భారతి పత్రిక ప్రతులు ఇక్కడ సేకరించారు. అంతకు పూర్వపు ప్రతులను కూడా సేకరించే ప్రయత్నం జరుగుతుంది.

ఇంకా కథానిలయంలో 2,000 పైగా కథల సంపుటాలు, కథా రచనల గురించిన మరో రెండు వేల పుస్తకాలు ఉన్నాయి. 1910లో ప్రచురించిన అక్కిరాజు ఉమాకాంతం రచన త్రిలింగ కథలు ఇక్కడి సేకరణలలో అన్నింటికంటే పాతది. తెలుగు రచనలలో క్రొత్త పుంతలకు దారి తీసినవని భావించే యద్దనపూడి సులోచనారాణి, యండమూరి వీరేంద్రనాధ్ వంటి రచయితల నవలలు కూడా కొన్ని ఈ సేకరణలో ఉన్నాయి.  

తెలుగులో షుమారు 3,000 మంది కథా రచయితలు ఉండవచ్చునని, కాని వారిలో 600 మంది రచనలే తమ సేకరణలోకి తేగలిగామని కా.రా. అన్నాడు. కొద్దిపాటి కథలు వ్రాసిన రచయితలు తమ రచనలు అంత ప్రముఖమైనవి కాకపోవచ్చునని భావించి, తమ రచనలు పంపరు. అయితే ప్రతి కథా ఏదో ఒక దృక్పథాన్ని లేదా సమాజ స్థితిని లేదా ఘటనలను వెలికి తీస్తుందని "కారా" భావన.2014లో కథానిలయం.కాం వెబ్ సైటుని సృష్టించి, వారు సేకరించిన కథలను స్కాన్ చేసి పాఠకులకు అందిస్తున్నారు. 

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:గ్రంథాలయాలు
వర్గం:1997 స్థాపనలు
వర్గం:తెలుగు గ్రంథాలయం
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా
కాలీఫ్లవరు

ఎడమ|thumb|100x100px|బ్రోకోలి
**కాలీఫ్లవరు** (cauliflower) ని తెలుగులో **కోస పువ్వు లేదా క్యాబేజి పువ్వు అని అంటారు ** అనీ, **మట్టకోసు** అనీ అంటారు. కాలీఫ్లవరు, బ్రోకోలి (broccoli) రెండూ *[[బ్రాసికేసి]]* (Brassicaceae) కుటుంబం (family) మొక్కల నుండి లభించే కూరగాయలు; కాలీఫ్లవరు పువ్వులు తెల్లగా ఉంటాయి, బ్రాకలీ పువ్వులు ఆకుపచ్చగా ఉంటాయి. కాలీఫ్లవర్ ని *బ్రసికా ఒలెరాసియా* (Brassica oleracea) అంటారు. కాలీఫ్లవరు ఏటేటా పెరిగే మొక్క (annual). విత్తనాలు వేసి పెంచుతారు. తెల్లగా ఉన్న పువ్వు భాగాన్నే తింటారు; కాండాన్నీ, చుట్టూ ఉన్న ఆకుపచ్చని రెమ్మలనీ తినరు. పోషక పదార్ధాలు దండిగా ఉన్న కూరగాయ ఇది. దీనిని పచ్చిగాను, ఉడకబెట్టుకుని, ఊరుగాయ రూపంలోనూ తింటారు. కేబేజీ, కాలీఫ్లవరు ఒకే కుటుంబం కాకపోయినా ఒక జాతి మొక్కలే.

కాలీఫ్లవరు ఎల్లప్పుడూ తెల్లగా ఉండాలన్న నియమం ఏమీ లేదు. కొన్ని సంకర జాతి పువ్వులు నారింజ రంగు లోనూ, కొన్ని బచ్చలిపండు రంగులోనూ కూడా దొరుకుతున్నాయి. ఈ రంగు ఫువ్వులలో తెల్ల వాటిలో కంటే పోషక పదార్ధాలు 25 శాతం ఎక్కువ ఉన్నాయిట. *ఆంథోసయనిన్‌* (anthocyanin) అనే రసాయనం బచ్చలి రంగు కాలీఫ్లవరుకీ, ఎర్ర కేబేజీకీ, ఎర్ర ద్రాక్ష సారా ఆ రంగుని ఇస్తుంది. ఈ రసాయనం ఏంటీఆక్సిడెంటు (antioxident) కోవకి చెందటం వలన ఇది శరీరానికి మంచి చేస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు నమ్ముతున్నారు.

కాలీఫ్లవరులో కర్బనోదకాలు (carbohydrates) లేదా పిండి పదార్ధాలు (starches) తక్కువ కనుక బంగాళాదుంప తినటానికి వీలులేని సమయాలలో దాని స్థానే దీనిని తినవచ్చు.
left|thumb|100px|Chou Romanesco; an example of fractal imagery in nature.
left|thumb|100px|ఒక ఊదా కాలీఫ్లవర్

## చిత్రమాలిక
వర్గం:బ్రాసికేసి
వర్గం:కూరగాయలు
వడ్డెర చండీదాస్

**వడ్డెర చండీదాస్** (నవంబర్ 30, 1937 - జనవరి 30, 2005) ప్రముఖ తెలుగు నవలా రచయిత, తాత్వికుడు.

## జననం
వీరు 1937 నవంబర్ 30 న కృష్ణాజిల్లా, పామర్రు మండలం, పెరిశేపల్లి గ్రామములో వ్యసాయదారుల కుటుంబంలో జన్మించారు. వీరి అసలు పేరు డాక్టర్ *చెరుకూరి సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరరావు* (సి. ఎస్. రావు) . తన కలంపేరులో "వడ్డెర"ను పేద వృత్తికులమైన వడ్డెర ప్రజల నుండి, చండీదాస్ అన్న పేరును 15వ శతాబ్దపు విప్లవాత్మక బెంగాలీ కవి నుండి స్వీకరించాడని కథనం. చండీదాస్ తిరుపతిలో శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయములో తత్త్వశాస్త్ర అధ్యాపకుడిగా పనిచేసి విరమించారు. ఇతని నవలలో హిమజ్వాల, అనుక్షణికం, చీకట్లోంచి చీకటిలోకి, ప్రేమతో ప్రముఖమైనవి. చైతన్య స్రవంతి కథన రీతిని ఎంచుకుని రాసిన చండీదాస్‌ రచనలు విశేష ప్రజాదరణ పొందడమే కాకుండా సాహిత్యవేత్తల మన్ననలు కూడా పొందాయి.

## నవలలు
### హిమజ్వాల
right|thumb|100px
ఇది వడ్డెర చండీదాస్ తొలి నవల. మంచులా చల్లబడిపోయిన తెలుగు పాఠకుల మనసులో మంటలు రగిలించిన నవల హిమజ్వాల. ఆంధ్రజ్యోతి వార పత్రికలో ధారావాహికగా వెలువడి విపరీతమైన సంచలనాన్ని సృష్టించింది. నాటకీయత, కథనా నైపుణ్యం, చైతన్య స్రవంతి అద్భుతంగా మేళవించిన రచన ఇది. కృష్ణ చైతన్య, గీత అనే రెండు ముఖ్యపాత్రల అంతరంగ చిత్రణ ఈ నవలలో అద్భుతంగా జరిగింది.

### అనుక్షణికం
right|thumb|100px
దీని రచనాకాలం 1979-81, కథాకాలం 1971-80. రెండు వందలు పైగా పాత్రలు, కోకొల్లుగా సంఘటనలతో ఒక దశాబ్దపు దేశ రాష్ట్ర చరిత్రలను కూర్చి సృష్టించిన నవల ఇది. ఇందులో ఘటనలన్నీ నిజాలు, చారిత్రికాలు. ఈ నవలలో మరొక విశేషం - తెలుగు నవలా సాహిత్యంలో ఎన్నడూ లేని వాస్తవికత. కులాల పేర్లు, ఇంటి పేర్లు, ఊళ్ళపేర్లు చిరునామాలతో సహా పేర్కొనడం.

ఆంధ్రజ్యోతి వార పత్రికలో ధారావాహికగా వెలువడి రెండు సంవత్సరాల సుదీర్ఘ సమయంలో ఎందరినో మెప్పించిన నవల ఇది.

## మరణం
చండీదాస్ 2005, జనవరి 30 న విజయవాడలోని నాగార్జున ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ మరణించాడు.

## వనరులు
* పుస్తకాల లంకె

## మూలాలు


వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:2005 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
వర్గం:పేరు మార్చుకున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు