open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
సాకర్ ఖాన్ మంగనియర్

**సాకర్ ఖాన్** (సాకర్ ఖాన్ మంగానియార్) (1938–2013) ఒక భారతీయ సంగీతకారుడు. భారతీయ ఎడారి రాష్ట్రంలో మంగానియార్ సామాజిక వర్గంలో ప్రాచుర్యం పొందిన కమాయచ (లేదా కమైచా) వాయిద్యానికి గొప్ప ఆరాధకుడిగా ఇతను పరిగణించబడతాడు (ఇది అదే పేరు గల పర్షియన్ వాయిద్యానికి చెందిన రాజస్థానీ వెర్షన్). 2012లో భారత ప్రభుత్వం ఖాన్‌ను భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
## జీవిత చరిత్ర

సాకర్ ఖాన్ 9 ఆగస్టు 1938న భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రం జైసల్మేర్ జిల్లాలో గల హమీరా అనే చిన్న గ్రామంలో మంగానియార్ సామాజిక వర్గంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి ఉస్తాద్ చూహాడ్ ఖాన్ ప్రసిద్ధ కమాయచ (కమైచా) సంగీత విద్వాంసుడు. యువ సాకర్ తన తండ్రి శిక్షణలో చిన్న వయస్సు నుండే కమాయచ నేర్చుకోవడం ప్రారంభించి తనకంటూ ఒక పేరు సంపాదించుకున్నాడు.

ఖాన్ ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు, ముఖ్యంగా బ్రస్సెల్స్‌లో ఇంటర్నేషనల్ యెహుది మెనుహిన్ ఫౌండేషన్ నిర్వహించిన *ఫ్రమ్ ది సితార్ టు ది గిటార్* (From the Sitar to the Guitar) అనే కచేరీలో సర్క్యూ రాయల్ ఆడిటోరియంలో యెహుది మెనుహిన్, పండిట్ రవిశంకర్ వంటి సంగీతకారులతో కలిసి వాయించాడు. ఇతని కచేరీలు యుఎస్, ఫ్రాన్స్, జపాన్, యుఎస్ఎస్ఆర్ (USSR) వంటి దేశాలలో జరిగాయి. లండన్‌లో జార్జ్ హారిసన్, ది బీటిల్స్, సుల్తాన్ ఖాన్‌లతో కలిసి కూడా ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు.

రాజస్థానీ కమాంచాను ప్రపంచ వేదికపైకి తీసుకువచ్చిన ఘనత సాకర్ ఖాన్ కి దక్కుతుంది. రబాబ్ పోలికలతో ఉండే ఈ వాయిద్యంలో అతను కొన్ని మార్పులు చేసినట్లు తెలుస్తోంది. మేక చర్మంతో కప్పబడిన శరీరం, మూడు లేదా నాలుగు ప్రధాన తీగలు, పద్నాలుగు సింపథటిక్ తీగలతో ఉండే ఈ తీగ వాయిద్యం భావోద్వేగ ఆకర్షణను పెంచేందుకు అతను అదనంగా మరిన్ని సింపథటిక్ తీగలను జోడించాడు. ఇతని భైరవి రాగం, కళ్యాణి రాగాల ఆలాపనలు స్మిత్సోనియన్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ కు చెందిన రికార్డ్ లేబుల్ అయిన స్మిత్సోనియన్ ఫోక్‌వేస్ ఎత్నోమ్యూజికాలజీ  ఆర్కైవ్‌లలో భద్రపరచబడ్డాయి. నవంబర్ 2010లో ఢిల్లీలోని పురానా ఖిలాలో జరిగిన *ది మంగానియార్ సెడక్షన్* కచేరీకి ఇతను ముఖ్య అతిథిగా హాజరై ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. ఆ తర్వాత నిర్వాహకులు, అమర్రాస్ రికార్డ్స్ (Amarrass Records) రాజస్థాన్‌లోని హమీరాలోని అతని ఇంటి వద్ద మాస్ట్రో అనలాగ్ ఫీల్డ్ రికార్డింగ్‌లను తయారు చేసి సెప్టెంబర్ 2012లో *అట్ హోమ్: సాకర్ ఖాన్* (అమర్రాస్ రికార్డ్స్) గా విడుదల చేశారు. సాకర్ ఖాన్ విడుదల చేసిన ఏకైక ఆల్బమ్ ఇదే. ఇతని చివరి బహిరంగ ప్రదర్శన 2012 డిసెంబర్‌లో భారతదేశంలోని న్యూఢిల్లీలో అమర్రాస్ ఎడారి సంగీత ఉత్సవంలో జరిగింది.

శ్వాసకోశ సంబంధిత వ్యాధుల కారణంగా సాకర్ ఖాన్ 10 ఆగస్టు 2013న మరణించాడు. ఇతనికి భార్య బుబ్బా దేవి, నలుగురు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. అతని కుమారులలో నలుగురు - ఘేవార్ ఖాన్, ఫిరోజ్ ఖాన్, దర్రా ఖాన్, సతార్ ఖాన్ లు కూడా ప్రసిద్ధ కమాయచ (కమైచా) సంగీత విద్వాంసులు, వీరు కచేరీలలో తండ్రితో కలిసి పాల్గొనేవారు.

## పురస్కారాలు, గుర్తింపులు
మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 1990లో సాకర్ ఖాన్‌కు తులసీ సమ్మాన్‌ను ప్రదానం చేసింది. ఆ తర్వాతి సంవత్సరం 1991లో, భారత ప్రభుత్వం నుండి సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నాడు. ఇరవై ఒక్క సంవత్సరాల తర్వాత 2012లో, భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీని పొందాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* రాజస్థానీ సంగీతం
* రవిశంకర్

## మూలాలు

## మరింత చదవడానికి
* 
* 

## బయటి లింకులు
* 
* 
* 
* 

వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2013 మరణాలు
వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:Pages using gadget WikiMiniAtlas
ఆదిత్య కరికాలన్

**రెండవ ఆదిత్యుడు** (942-971), ఇతనిని **ఆదిత్య కరికాలన్** అని కూడా పిలుస్తారు. భారతదేశంలో 10వ శతాబ్దంలో నివసించిన చోళ యువరాజు. ఇతను తిరుకోయిలూర్‌లో జన్మించాడు. పరాంతక చోళుడు IIకి పెద్ద కుమారుడు. ఇతను రాజరాజ చోళుడు I, కుందవైలకు అన్నయ్య. ఇతనిని *వీరపాండ్యన్ తలై కొండ కోపరకేశరి వర్మన్ కరికాలన్* అని పిలుస్తారు. రాజ్యంలోని ఉత్తర భాగాలలో ఇతనిని పార్థివేంద్ర పల్లవన్ అని కూడా పిలిచే వారని పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.

## తొలి జీవితం
[thumb|కరికాలన్, అతని సోదరుడు [మొదటి రాజరాజ చోళుడు|రాజరాజ చోళుడు I తమ గురువును కలుసుకున్న దృశ్యం.|250x250px]]
ఆదిత్య కరికాలన్ చోళ రాజు పరాంతక II (అలియాస్ సుందర), రాణి వానవన్ మహాదేవిలకు పెద్ద కుమారుడు. అతను రాజరాజ చోళుడు, కుందవైలకు అన్నయ్య.
 
అతను పాండ్యులకు వ్యతిరేకంగా చోళ యాత్రకు నాయకత్వం వహించి చెవూర్ యుద్ధంలో పాండ్య రాజు వీరపాండ్యన్‌ను ఓడించాడు. వైగై నది ఒడ్డున వీరపాండ్యన్‌ను వెంబడించి చంపాడు. తమిళనాడులోని ఎసలం గ్రామంలో దొరికిన ఎసలం కాంస్య, రాగి పలకల ప్రకారం ఆదిత్య కరికాలన్ యుద్ధంలో పాండ్య పాలకుడిని జయించి, తల నరికి చంపాడు. గండరాదిత చోళుని కుమారుడైన ఉత్తమ చోళుడు సింహాసనంపై బలమైన దావా వేసినప్పటికీ ఆదిత్యను చోళ సింహాసనానికి సహ-రాజప్రతినిధిగా, వారసుడిగా చేశారు. ఆదిత్య కరికాలన్ హత్య చేయబడ్డాడు, అతని స్థానంలో ఉత్తమ చోళుడు వచ్చాడు.

ప్రస్తుత తమిళనాడులోని ఉదైయార్‌గుడిలో ఉన్న ఆనందేశ్వరర్ ఆలయంలోని ఉదైయార్‌గుడి శిలా శాసనాలు హంతకుల పేర్లను సోమన్ సంబవన్, రవిదాసన్ అలియాస్ పంచవన్ బ్రహ్మాధిరాజన్, పరమేశ్వరన్ అలియాస్ ఇరుముడిచోజ బ్రహ్మాధిరాజన్, మలైయనూరన్ అని చెబుతున్నాయి. హంతకుల భూములను జప్తు చేయాలన్న రాజరాజ డిక్రీని కూడా శాసనం పేర్కొంది. శాసనాల ప్రకారం మరణంపై విచారణ రాజరాజ చోళుని పాలన రెండవ సంవత్సరంలో పూర్తయింది, "పాండ్యుని తల తీసుకున్న కరికల చోళుని" హత్యలో పాలుపంచుకున్నందుకు కొంతమంది అధికారుల భూములను జప్తు చేశారు.

జప్తు రాజరాజ ప్రత్యక్ష రాజ్యాదేశమా లేదా అంతకు ముందు హంతకుల నుండి జప్తు చేసిన భూమిని విక్రయించడానికి డిక్రీ అనుమతి ఇచ్చిందా అనే విషయమై చరిత్రకారులు రెండుగా విడిపోయారు.

పురావస్తు శాస్త్రవేత్త కుడవైల్ బాలసుబ్రమణియన్ ప్రకారం, "డాక్టర్ కె. టి. తిరునావుక్కరసు తన చారిత్రక వ్యాసాల సంకలనం "అరుణ్మొళి ఆయ్వు తొగుడి" లో ఆదిత్య కరికాలన్ హత్యలో మదురాంతక ఉత్తమ పాత్రను సమగ్రంగా తోసిపుచ్చారు. సదరు వ్యాసంలో అనేక చారిత్రక డేటా పాయింట్ల ఆధారంగా తన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరుస్తూ, ఆ తర్వాత వెంటనే నేరస్థులను పట్టుకోవడంలో జాప్యం జరిగిందని, అది రాజరాజ I రెండవ పరిపాలన సంవత్సరంలోనే దోషులు పట్టుబడ్డారని డాక్టర్ తిరునావుక్కరసు వివరించారు.
. ఉత్తమ చోళుడిపై అనుమానాలు వ్యక్తమయ్యాయి, అయితే నేరస్థులకు చెందిన భూముల జప్తులు రాజరాజ కాలానికి ముందే ప్రారంభమయ్యాయి, ఇది ఉత్తమ చోళుడు ప్లాట్ చేసినవారిని విడిచిపెట్టలేదని సూచిస్తుంది. శిక్షించబడిన వారిలో రవిదాసన్, సోమన్, పరమేశ్వరన్ ఉన్నారు, వీరంతా ప్రభుత్వ అధికారులు.

## ప్రముఖ సంస్కృతిలో

* భారతీయ రచయిత కల్కి కృష్ణమూర్తి రాసిన తమిళ చారిత్రక కల్పనా నవల పొన్నియిన్ సెల్వన్, చోళ యువరాజు అరుణ్మొళి వర్మన్ ప్రారంభ రోజుల కథను చెబుతుంది, ఇందులో ఆదిత్య కరికాలన్ ఒక ముఖ్యమైన పాత్రగా ఉంటాడు. 
* భారతీయ దర్శకుడు మణిరత్నం 1955 నాటి పొన్నియిన్ సెల్వన్ నవలను *[[పొన్నియిన్ సెల్వన్: I|PS-1]]*, *[[పొన్నియిన్ సెల్వన్: II|PS-2]]* అనే సినిమాలుగా తీశారు, ఇందులో విక్రమ్ ఆదిత్య కరికాలన్‌గా నటించాడు.

## మూలాలు

### ఉదహరించిన రచనలు
* 

వర్గం:10వ శతాబ్దపు భారతీయ చక్రవర్తులు
వర్గం:చోళ రాజులు
అరింజయ చోళుడు

**అరింజయ చోళుడు** చోళ రాజ్య పాలకుడు. అతను మొదటి పరాంతక చోళుని మూడవ కుమారుడు, గండరాదిత్య చోళుని తమ్ముడు, 956 నాటికి అతను తన అన్న తర్వాత సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడని భావిస్తున్నారు. మదురాంతక ఉత్తమ చోళుడు సింహాసనాన్ని అధిరోహించడానికి తగిన వయస్సు లేనందున అరింజయ చోళుని తర్వాత అతని కుమారుడు సుందర చోళుడు (పరాంతక II) అధికారంలోకి వచ్చాడు. అరింజయ చాలా తక్కువ కాలం మాత్రమే పరిపాలించినట్లు తెలుస్తోంది.

అరింజయ ఒక చేర యువరాణి కుమారుడని (అందువల్ల యువరాజు రాజాదిత్యకు సవతి సోదరుడు) ఇటీవలి పాండిత్యం సూచిస్తోంది. సుందర చోళుని అన్బిల్ పలకల ప్రకారం అరింజయ తల్లి పళువెట్టరైయర్ కుమార్తె, ఇందులో పళువెట్టరైయర్ ఒక చేర యువరాజుగా వర్ణించబడ్డాడు.

## ఇతర పేర్లు

అరింజయను అరికులకేశరి, అరికేశరి లేదా అరిందమ అని కూడా పిలుస్తారు. అతని పేరు కొన్ని గండరాదిత్యుని శాసనాలలో *అల్వార్ అరికులకేశరిదేవ*గా పేర్కొనబడింది.

## సమాచార కొరత

గండరాదిత్యుని తర్వాత నిజంగా అరింజయనే అధికారంలోకి వచ్చాడా అనే విషయంపై కొంత గందరగోళం ఉంది. అరింజయ స్వతహాగా పాలించాడా లేదా అని కొందరు చరిత్రకారులు సందేహిస్తున్నారు. అరింజయ పాలనపై మాకు ఖచ్చితమైన సమాచారం ఇవ్వడానికి చాలా తక్కువ ఎపిగ్రాఫిక్ ఆధారాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. మనకు ఇప్పుడు తెలిసినదంతా పాక్షికంగా ఊహాత్మకం, తెలిసిన వాస్తవాల పాక్షిక ఎక్స్‌ట్రాపోలేషన్స్.

గండరాదిత్య బహుశా తన పాలన ప్రారంభంలోనే తన తమ్ముడిని సహ-రాజప్రతినిధిగా చేసి ఉండవచ్చు. గండరాదిత్య తన జీవిత చరమాంకం వరకు వారసుడిని కలిగి ఉండకపోవడం కూడా చాలా మటుకు సాధ్యమే. తత్ఫలితంగా అతను అరింజయను వారసుడిగా ప్రకటించి, చోళ కిరీటం వారసత్వ పరంపరలో అరింజయ వారసులకు మార్గం సుగమం చేసి ఉండాలి.

## వ్యక్తిగత జీవితం

అతని తోటివారు వదిలిపెట్టిన శాసనాల ద్వారా మనం చాలా సమాచారాన్ని సేకరించవచ్చు. అతను తూర్పు చాళుక్యులకు చెందిన కల్యాణి అనే వైదుంబ యువరాణిని వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమె సుందర చోళుడికి జన్మనిచ్చింది. తెన్నవన్ ఇరుక్కువెల్ *అలియాస్* మరవన్ బూతి కుమార్తె అయిన బూతి ఆదిత్య పిడారి మరొక రాణి. ఆమె తిరుచెందురైలో చంద్రశేఖర ఆలయాన్ని స్థాపించింది. ఈ తెన్నవన్ ఇరుక్కువెల్ *అలియాస్* బూతిని మూవర్ కోయిల్ ఆలయ నిర్మాత బూతి విక్రమకేశరిగా గుర్తించారు.

## మరణం, వారసత్వం
అరింజయ బహుశా ప్రస్తుత తిరువారూర్ అని పిలువబడే అరుర్ అనే ప్రదేశంలో క్రీ.శ 957 ప్రాంతంలో మరణించాడు. ఉత్తర తమిళనాడులోని మేల్పాడికి సమీపంలో లభించిన ఒక శాసనం ద్వారా "*అరూర్ తుంజిన దేవాన్*" అని కూడా పిలువబడే తన తాత అరింజయ జ్ఞాపకార్థం రాజరాజ చోళుడు I సమాధి-ఆలయంగా *అరింజీశ్వర* అనే శివాలయాన్ని నిర్మించినట్లు మనకు తెలుసు.

అరింజయ తరువాత అతని కుమారుడు పరాంతక చోళుడు II (సుందర చోళుడు) అధికారంలోకి వచ్చాడు. అతని భార్యలు విమాన్ కుందవియార్, కోడై పిరాట్టియార్ ఇద్దరూ అతని తర్వాత కూడా జీవించి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది, రెండవ పరాంతకుని పాలనా కాలంలో అరింజయ పేరు మీద దేవాలయాలకు బహుమతులు అందించారు.

## శాసనం

అరింజయ తన తండ్రి పరాంతక శాసనాలలో కొన్నింటిలో కనిపిస్తాడు. తిరువొత్తియూర్‌లోని ఒక ఆలయం నుండి లభించిన మరొకటి కూడా ఉంది,

## గమనికలు

## మూలాలు
* Nilakanta Sastri, K. A. (1935). *The CōĻas*, University of Madras, Madras (Reprinted 1984).
* Nilakanta Sastri, K. A. (1955). *A History of South India*, OUP, New Delhi (Reprinted 2002).

వర్గం:10వ శతాబ్దపు భారతీయ చక్రవర్తులు
పెర్సీ మీడ్

**పెర్సీ జేమ్స్ మీడ్** (15 నవంబర్ 1871 - 7 ఏప్రిల్ 1923) ఇంగ్లీష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆటగాడు, బాంబే ప్రెసిడెన్సీలో ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ అధికారి.

లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ సిజె మీడ్ కుమారుడిగా, ఆయన నవంబర్ 1871లో రిచ్‌మండ్‌లో జన్మించారు . కేంబ్రిడ్జ్‌లోని కింగ్స్ కాలేజీలో మెట్రిక్యులేషన్ చేయడానికి ముందు ఆయన హైలీబరీలో విద్యనభ్యసించారు. కేంబ్రిడ్జ్ నుండి పట్టభద్రుడయ్యాక, మీడ్ 1894లో ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ (ICS)లో చేరారు. బ్రిటిష్ ఇండియాలో తన ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో, మీడ్ 1895 - 1903 మధ్య బాంబే ప్రెసిడెన్సీ మ్యాచ్‌లలో యూరోపియన్ల క్రికెట్ జట్టు తరపున మూడు ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు, కానీ పెద్దగా విజయం సాధించలేదు. మీడ్ ICSలో అనేక పాత్రల్లో పనిచేశాడు, బొంబాయిలో అసిస్టెంట్ మేజిస్ట్రేట్ గా,  కలెక్టర్‌గా నియామకంతో ప్రారంభించి, 1897 వరకు ఆ నియామకాన్ని కొనసాగించాడు. ఆ తర్వాత ఆయన సచిన్ స్టేట్‌కు అడ్మినిస్ట్రేటర్‌గా రెండు సంవత్సరాలు గడిపాడు, 1901లో బొంబాయి ప్రభుత్వానికి రెవెన్యూ, ఫైనాన్స్‌కు అండర్-సెక్రటరీగా నియమించబడ్డాడు.

మీడ్ 1903లో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ తాత్కాలిక గవర్నర్ జేమ్స్ మోంటెయాత్‌కు ప్రైవేట్ కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. అతని తదుపరి నియామకం తాలూక్‌దారి సెటిల్‌మెంట్ ఆఫీసర్‌గా, ఈ నియామకాన్ని అతను 1905, 1906లో నిర్వహించాడు. 1910లో, అతను 1911లో జూనియర్ కలెక్టర్‌గా నియమించబడే ముందు జనాభా గణన కార్యకలాపాల సూపరింటెండెంట్‌గా ఉన్నాడు. అతను 1914 న్యూ ఇయర్ ఆనర్స్‌లో ఆర్డర్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ ఎంపైర్‌కు కంపానియన్‌గా నియమించబడ్డాడు. మీడ్ 1916లో సీనియర్ కలెక్టర్ అయ్యాడు, 1917లో ఇండస్ట్రీస్ డైరెక్టర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. రెండు సంవత్సరాల తరువాత అతను బొంబాయి ప్రభుత్వానికి ప్రధాన కార్యదర్శి, ఆర్థిక కార్యదర్శిగా నియమితుడయ్యాడు. 1921 న్యూ ఇయర్ ఆనర్స్‌లో అతను ఆర్డర్ ఆఫ్ ది స్టార్ ఆఫ్ ఇండియాకు కంపానియన్‌గా నియమితుడయ్యాడు. మీడ్ చివరి నియామకం 1923 ప్రారంభంలో సిండే కమిషనర్‌గా ఉంది; ఆయన నియామకం జరిగిన కొద్దికాలానికే ఆ సంవత్సరం ఏప్రిల్‌లో మహాబలేశ్వర్‌లో స్వల్ప అనారోగ్యంతో మరణించారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1923 మరణాలు
వర్గం:1871 జననాలు
2026 మార్కాపురం బస్సు ప్రమాదం

**2026 మార్కాపురం బస్సు ప్రమాదం** అనేది 2026, మార్చి 26న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని మార్కాపురం జిల్లా, రాయవరం సమీపంలో జరిగిన ఒక ఘోర రోడ్డు ప్రమాదం. తెలంగాణలోని జగిత్యాల  నిర్మల్ నుండి బయలుదేరిన ఒక ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ బస్సు ఎదురుగా వస్తున్న టిప్పర్ లారీని ఢీకొనడంతో ఈ ప్రమాదం సంభవించింది. ఈ దుర్ఘటనలో సుమారు 14 మంది సజీవ దహనమయ్యారు.

## సంఘటన వివరాలు
హరికృష్ణ ట్రావెల్స్ (Harikrishna Travels)కు చెందిన నాన్-ఏసీ స్లీపర్ బస్సు బుధవారం సాయంత్రం 5:30 గంటలకు జగిత్యాల నుండి పామూరు (ప్రకాశం జిల్లా)కు బయలుదేరింది. గురువారం తెల్లవారుజామున 6 గంటల ప్రాంతంలో మార్కాపురం మండలం రాయవరం సమీపంలోని పలకల క్వారీల వద్దకు చేరుకోగానే, ఎదురుగా వస్తున్న కంకర లోడ్ టిప్పర్ లారీ బస్సును బలంగా ఢీకొట్టింది. ఢీకొన్న వెంటనే డీజిల్ ట్యాంక్ పగిలిపోవడంతో రెండు వాహనాల్లోనూ భారీగా మంటలు చెలరేగాయి. బస్సులో ఆ సమయంలో సుమారు 40 మంది ప్రయాణికులు ఉన్నారు.

## మృతుల వివరాలు
ప్రమాదంలో మరణించిన వారిలో ఎక్కువ మంది కనిగిరి, పామూరు ప్రాంతాలకు చెందిన వారు. అధికారులు ఇప్పటివరకు గుర్తించిన కొందరు మృతుల వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
* అంబటి అనిల్ (26), అంబటి లియో (5 నెలల శిశువు) - పెద్దరికట్ల గ్రామం.
* తమ్మిశెట్టి పిచ్చమ్మ, తమ్మిశెట్టి రుక్మిణి (గర్భిణి) - చల్లగిరిగల గ్రామం.
* ఉప్పు రమాదేవి, బండారి పద్మ - తింగారెడ్డిపల్లి గ్రామం.
* నర్సింగ్ ప్రభావతి, నర్సింగ్ క్షేత్ర (6 ఏళ్లు).
* ముత్తంగి వెంకటేశ్వర్లు, పొదిలి మహేంద్ర, కత్తి జయరాములు.

## సహాయక చర్యలు
మంటలు చెలరేగిన వెంటనే బస్సు ముందు భాగంలో ఉన్న సుమారు 13 మంది ప్రయాణికులు అద్దాలు పగులగొట్టుకుని ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు. వెనుక సీట్లలో ఉన్నవారు మంటల్లో చిక్కుకుపోయారు. క్షతగాత్రులను మార్కాపురం మరియు ఒంగోలు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులకు తరలించారు. వీరిలో ఐదుగురి పరిస్థితి విషమంగా ఉండటంతో వారిని గుంటూరు GGH కి తరలించారు.

## అధికారిక ప్రకటనలు
* **ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ:** మృతుల కుటుంబాలకు రూ. 2 లక్షలు, గాయపడిన వారికి రూ. 50,000 ఎక్స్ గ్రేషియా ప్రకటించారు.
* **సీఎం చంద్రబాబు నాయుడు:** ఈ ఘటనపై లోతైన విచారణకు ఆదేశించారు.
* **తెలంగాణ సీఎం రేవంత్ రెడ్డి:** బాధితుల సహాయార్థం తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్మల్, జగిత్యాల జిల్లాల్లో కంట్రోల్ రూమ్ ఏర్పాటు చేసింది.

## మూలాలు


వర్గం:2026లో ఆంధ్రప్రదేశ్
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రోడ్డు ప్రమాదాలు
రూబెన్ మషాంగ్వా

రూబెన్ మషాంగ్వా (ఆంగ్లం: Rewben Mashangva; జననం 1961 జూన్  21), భారతదేశంలోని మణిపూర్ రాష్ట్రానికి చెందిన జానపద సంగీతకారుడు, గాయకుడు. మణిపూర్ లోని తంగ్ఖుల్ నాగా సంగీత సంప్రదాయాన్ని పునరుద్ధరించడానికి, తన పాటలలో సాంప్రదాయ సంగీత వాయిద్యాలను ఉపయోగించడానికి ఆయన ప్రసిద్ధి చెందాడు. బాబ్ డైలాన్, బాబ్ మార్లే వంటి సంగీతకారులచే ప్రభావితమైన రూబెన్ మషాంగ్వా బ్లూస్, యక్షగాన లయల ఆధారంగా అనేక నాగా గిరిజన జానపద పాటలను రూపొందించాడు. ఆయనను 'బాబ్ డైలాన్ ఆఫ్ ది నాగాస్', 'కింగ్ ఆఫ్ నాగా ఫోక్ బ్లూస్', ఇంకా 'ఫాదర్ ఆఫ్ నాగా ఫోక్లూస్' వంటి వివిధ పేర్లతో పిలుస్తారు. గిరిజన సంగీత అభివృద్ధికి ఆయన చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వ గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ నుండి జాతీయ గిరిజన అవార్డు 2011-12 అందుకున్నాడు. కళకు ఆయన చేసిన గొప్ప కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 2021లో నాలుగో అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.

మషాంగ్వా ది రఘు దీక్షిత్ ప్రాజెక్ట్ పాటు ది డెవారిస్ట్స్ మొదటి సీజన్లో కనిపించాడు.

## నటన
2023లో, షాంఘై ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్లో ప్రపంచ ప్రీమియర్ లో ప్రదర్శించిన మణిపురి చిత్రం జోసెఫ్స్ సన్ లో రూబెన్ మషాంగ్వా తన నటనా రంగ ప్రవేశం చేశాడు. మణిపూర్ లోని 1వ నార్త్ ఈస్ట్ ఇండియా ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్లో ఈ చిత్రంలో జోసెఫ్ పాత్రకు ఆయన జ్యూరీ అవార్డును అందుకున్నాడు. 1వ గౌహతి ఆసియా ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ 2025లో ఈ చిత్రానికి ఉత్తమ సంగీత అవార్డును కూడా గెలుచుకున్నాడు. 16వ మణిపూర్ స్టేట్ ఫిల్మ్ అవార్డ్స్ లో, అతను ఉత్తమ సాహిత్య పురస్కారంతో సత్కరించబడ్డాడు.

ఈ చిత్రంలో జోసెఫ్ గా రూబెన్ మషాంగ్వా నటనను గత దశాబ్దంలో మణిపురి సినిమాలోని ఉత్తమ ఎనిమిది ప్రదర్శనలలో ఒకటిగా స్క్రీన్ ఎకోస్ మణిపూర్ గుర్తించింది.
## డిస్కోగ్రఫీ

* *తాంతివి* (1999) 
* క్రియేషన్ (2006) 
* అవర్ స్టోరీ (2012) 

## మూలాలు

వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1961 జననాలు
వర్గం:Articles with hCards
వర్గం:Short description is different from Wikidata
వర్గం:Articles with short description
మొహమ్మద్ ముజీబ్

**మొహమ్మద్ ముజీబ్** (జననం 1902), ఆంగ్లం, ఉర్దూ సాహిత్యంలో భారతీయ రచయిత, విద్యావేత్త, పండితుడు, ఢిల్లీలోని జామియా మిలియా ఇస్లామియా వైస్ ఛాన్సలర్.

## ప్రారంభ జీవితం
ముజీబ్ 1902లో లక్నోకు చెందిన సంపన్న న్యాయవాది మహ్మద్ నసీమ్ కు జన్మించాడు.

ముజీబ్ ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి చరిత్రలో డిగ్రీ చదివాడు. ఆయన భారతదేశపు మూడవ అధ్యక్షుడు జాకీర్ హుస్సేన్, అబిద్ హుస్సేన్ లకు సన్నిహిత స్నేహితుడు. తరువాత, ఆయన జర్మనీలో ప్రింటింగ్ లో అధునాతన శిక్షణ పొందాడు, 1926లో జాకీర్ హుస్సేన్, ఆబిద్ హుస్సేన్ లతో కలిసి జామియా మిలియా ఇస్లామియాలో ఫ్యాకల్టీ సభ్యుడిగా చేరడానికి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు.
## కెరీర్
ఆయన చరిత్ర విషయంలో పండితుడు, స్వాతంత్య్రానంతర భారతదేశ సాంస్కృతిక, విద్యా పరిసరాలలో పాలుపంచుకున్నాడు.

## సాహిత్యం

### ఆంగ్లం

* ఎ గ్లంప్స్ ఆఫ్ న్యూ చైనా 
* ఆర్డియల్ 1857: ఎ హిస్టారికల్ ప్లే 
* వర్ల్డ్ హిస్టరీ, అవర్ హెరిటేజ్ 
* ఎడ్యూకేషన్ అండ్ ట్రడిషనల్ వాల్యూస్ 
* సోషల్ రిఫామ్ అమాంగ్ ఇండియన్ ముస్లిమ్స్ 
* అక్బర్ 
* గాలిబ్ 
* డాక్టర్ జాకీర్ హుస్సేన్ః ఎ బయోగ్రఫీ 
* ఇస్లామిక్ ఇన్ఫ్లుయన్స్ ఆన్ ది ఇండియన్ సొసైటీ 
* ది ఇండియన్ ముస్లిమ్స్ 
* ఎడ్యూకేషన్, లిటరేచర్ అండ్ ఇస్లామ్ 
* త్రీ ప్లేస్ 

### ఉర్దూ

* దునియా కీ కహానీ 
* అజ్మాయిష్ 
* గజలియత్-ఎ-గాలిబ్ 
* తారిఖ్ ఫల్సాఫా-ఎ-సియాసియత్ 
* నిగరిషత్ 
* రుసీ అదాబ్ 

## అవార్డులు
సాహిత్యం, విద్యలలో ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారతప్రభుత్వం పద్మభూషణ్ పురస్కారం (1965) అందించింది.

## మరణం
ముజీబ్ 1985లో 83 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు. ముజీబ్ గౌరవార్థం జామియా మిలియా ఇస్లామియా ప్రొఫెసర్ మొహమ్మద్ ముజీబ్ మెమోరియల్ లెక్చర్ అనే వార్షిక ప్రసంగాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
## మూలాలు

వర్గం:1985 మరణాలు
వర్గం:1902 జననాలు
2026 కొలంబియన్ వైమానిక దళానికి చెందిన లాక్‌హీడ్ సి-130 కూలిపోయింది

23 మార్చి 2026న, కొలంబియాలోని పుటుమాయో డిపార్ట్‌మెంట్‌లో ఉన్న ప్యూర్టో లెగీజామోలోని కౌకాయా విమానాశ్రయం నుండి ప్యూర్టో అసిస్‌లోని ట్రెస్‌ డి మాయో విమానాశ్రయానికి వెళ్తుండగా, కొలంబియా వైమానిక దళానికి చెందిన లాక్‌హీడ్ సి-130 హెర్క్యులస్ విమానం టేకాఫ్ అవుతుండగా దట్టమైన అడవిలో కూలిపోయింది. విమానంలో ప్రయాణిస్తున్న 126 మందిలో 70 మంది మరణించగా, 56 మంది గాయాలతో ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు. కొలంబియన్ వైమానిక దళ చరిత్రలో ఇది రెండవ అత్యంత ఘోరమైన ప్రమాదం మరియు ప్రస్తుతం 2026 సంవత్సరంలో జరిగిన అత్యంత ఘోరమైన విమాన ప్రమాదం కూడా ఇదే.

## బాధితులు
70 మంది మరణించారని, 57 మంది ప్రాణాలతో బయటపడ్డారని, వారిలో 14 మంది పరిస్థితి విషమంగా ఉందని అధికారులు ధృవీకరించారు.

## మూలాలు

వర్గం:దక్షిణ అమెరికాలో 2026 విపత్తులు
వర్గం:2026లో విమాన ప్రమాదాలు మరియు సంఘటనలు
విష్ణు పాండ్యా

**విష్ణు పాండ్యా** (జననం 1945 సెప్టెంబరు 14), భారతదేశంలోని గుజరాత్ రాష్ట్రానికి చెందిన పాత్రికేయుడు, జీవితచరిత్రకారుడు, కవి, నవలా రచయిత, రాజకీయ విశ్లేషకుడు. ఆయన 2017 నుండి గుజరాత్ సాహిత్య అకాడమీ ఛైర్మన్ గా ఉన్నాడు. పాండ్యా రాజకీయాలు, చరిత్ర, చారిత్రక ప్రదేశాలపై వ్యాసాలు రాస్తాడు, వీటిని అనేక గుజరాతీ వార్తాపత్రికలు ప్రచురిస్తాయి, ఇవి రాష్ట్రంలో అత్యంత విస్తృతంగా చదవబడే వ్యాసాలలో ఉంటాయి. ఆయన నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా జర్నలిజంలో చురుకుగా ఉన్నాడు. ఒక గుజరాతీ దినపత్రికలో వ్యాస రచనతో పాటు, ఆయన విశ్వ గుజరాతీ సమాజ్ ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
పాండ్యాా జునాగఢ్ రాష్ట్రం మానవదార్ లో (ప్రస్తుతం గుజరాత్ లోని జునాగఢ్ జిల్లాలో ఉంది) జన్మించాడు. ఆయన జునాగఢ్ లోని బహావుద్దీన్ కళాశాలలో చదువుకున్నాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత భారతదేశానికి తిరిగి రాకముందు అతని తండ్రి దక్షిణాఫ్రికాలో పనిచేసాడు. ఆయన మానవదార్ లో జిల్లా విద్యా అధికారి.

ఆయన ఆర్తి పాండ్యాను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె 2018 జనవరి 24న మరణించింది.
## కెరీర్
పాండ్యాా కెరీర్ సాధన వీక్లీతో ప్రారంభించి, 22 ఏళ్ల వయసులో దానికి సంపాదకుడయ్యాడు. భారత అత్యవసర పరిస్థితి సమయంలో సెన్సార్‌షిప్‌పై నిరసన తెలిపినందుకు గాను ఆయనను ఆల్ ఇండియన్ న్యూస్‌పేపర్స్ ఎడిటర్ సత్కరించాడు. ఆయన ఆ పత్రికను ప్రచురించి, సెన్సార్‌షిప్‌కు వ్యతిరేకంగా రాసాడు. ఆయన మే 2017లో గుజరాత్ సాహిత్య అకాడమీ ఛైర్మన్‌గా నియమించబడ్డాడు.
## గుర్తింపు
[thumb|2017 మార్చి 30న న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్ లో జరిగిన పౌర ప్రతిష్ఠాపన కార్యక్రమంలో రాష్ట్రపతి [ప్రణబ్ ముఖర్జీ విష్ణు పాండ్యాకు పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేశారు.|260x260px]]
1975-76 భారత అత్యవసర పరిస్థితి సమయంలో పాండ్యా ఖైదు చేయబడ్డాడు. ఆ సమయంలో ఆయన మొదటి పుస్తకం, 'హహీలీ ను ఆకాష్' ను గుజరాత్ ప్రభుత్వం ప్రశంసించి బహుమతిని అందించింది, కానీ పాండ్యా బహుమతిని అంగీకరించలేదు. చారిత్రక రచన కోసం ఆయన 1991లో నర్మదా సాహిత్య సభ నుండి నర్మద్ సువర్ణ చంద్రక్ అందుకున్నాడు. సాహిత్యం, చరిత్రకు గాను 2017లో పద్మశ్రీ అవార్డు అందుకున్నాడు. 2019లో గుజరాత్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆయన డాక్టర్ ఆఫ్ లిటరేచర్ అందుకున్నాడు.  

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1945 జననాలు
ఉపేంద్ర కౌల్

**ఉపేంద్ర కౌల్** ఒక భారతీయ కార్డియాలజిస్ట్, దేశంలో ఇంటర్వెన్షనల్ కార్డియాలజీ మార్గదర్శకుడు. ఆయన న్యూఢిల్లీలోని బాత్రా హాస్పిటల్ అండ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ సెంటర్ లో విద్యావేత్తలు, పరిశోధనలకు ఛైర్మన్ అండ్ డీన్ గా పనిచేస్తున్నాడు. పెర్క్యుటేనియస్ కార్డియోపల్మోనరీ బైపాస్, రొటేషనల్ అండ్ డైరెక్షనల్ ఎథెరెక్టమీ, కరోనరీ స్టెంటింగ్ అండ్ పెర్క్యుటేనియస్ లేజర్ మయోకార్డియల్ రివాస్క్యులరైజేషన్ వంటి అధునాతన కార్డియాక్ విధానాలలో ఆయన నైపుణ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
కౌల్ న్యూఢిల్లీలోని మౌలానా ఆజాద్ మెడికల్ కాలేజీ నుండి ఎంబిబిఎస్ డిగ్రీతో పట్టభద్రుడయ్యాడు. అదే సంస్థలో తన చదువును కొనసాగించిన ఆయన 1975లో ఎండి, 1978లో కార్డియాలజీలో డిఎం సంపాదించాడు. 1983, 1984 ల మధ్య, అతను ఆస్ట్రేలియాలో ఇంటర్వెన్షనల్ కార్డియాలజీలో అధునాతన శిక్షణను పొందాడు, ఈ రంగంలో తన నైపుణ్యాలను మరింత మెరుగుపరుచుకున్నాడు.
## కెరీర్
కౌల్ తన కెరీర్ మొత్తంలో అనేక ప్రతిష్టాత్మక పదవులను నిర్వహించాడు. ఆయన అఖిల భారత వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ, న్యూఢిల్లీ (ఎఐఐఎంఎస్)లో కార్డియాలజీ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసాడు. పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్, జిబి పంత్ హాస్పిటల్, బాత్రా హాస్పిటల్, ఫోర్టిస్ హెల్త్ కేర్ ఇన్ ది నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ (ఎన్సిఆర్) లతో సహా అనేక ప్రఖ్యాత సంస్థలలో అధ్యాపక సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. ఆయన న్యూఢిల్లీలోని ఫోర్టిస్ హెల్త్ కేర్ లో ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ కమ్ డీన్ పదవిని కూడా నిర్వహించాడు.

కార్డియాలజికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా, సార్క్ కార్డియాక్ సొసైటీ మాజీ అధ్యక్షుడు కౌల్ భారతదేశం, దక్షిణాసియా ప్రాంతంలలో కార్డియాలజీ అభివృద్ధికి గణనీయమైన కృషి చేసాడు. నవంబరు 2024లో, షేర్-ఇ-కాశ్మీర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ సంస్థాగత నైతిక కమిటీకి ఛైర్మన్ గా నియమితులయ్యాడు. ఫిబ్రవరి 2026లో ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ క్లినికల్ రీసెర్చ్ ఆయనకు అత్యుత్తమ సేవలకు గాను లైఫ్ టైమ్ అచీవ్మెంట్ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.

కౌల్ 450కి పైగా వైద్య పత్రాలను రచించాడు. తన రంగంలో ఫలవంతమైన పరిశోధకుడిగా గుర్తింపు పొందాడు. అయితే, 2019లో, నేషనల్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఏజెన్సీ (ఎన్ఐఏ) ఆయనను పిలిపించి విచారించింది, ఆయన వైద్య పరిభాషను హవాలా లావాదేవీకి ఉపయోగించాడని అభియోగం మోపబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కాశ్మీరీ పండితులు
వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
కేవల్ సింగ్ చౌదరి

**కేవల్ సింగ్ చౌదరి** (1915–1991) భారతదేశానికి చెందిన దౌత్యవేత్త, విదేశాంగ కార్యదర్శి, రష్యాకు భారత రాయబారి, పాకిస్తాన్ & యూఎస్ఏ లకు భారత హైకమిషనర్. ఆయన 1955లో భారత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీని అందుకున్నాడు.
## జననం, విద్యాభాస్యం
కేవల్ సింగ్ 1915 జూన్ 1న పశ్చిమ పంజాబ్‌లోని లయల్‌పూర్ జిల్లాలో సిక్కు కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఆయన లాహోర్‌లోని ఫోర్మన్ క్రిస్టియన్ కళాశాల,  లా కళాశాల, ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం బాలియోల్ కళాశాలలో విద్యనభ్యసించాడు. ఆయన 1939లో ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ చేరి, స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు పంజాబ్‌లో పరిపాలనా పదవుల్లో పనిచేసి, ఆ తర్వాత ఇండియన్ ఫారిన్ సర్వీస్ ఎంచుకున్నాడు. ఆయన నీలిబార్‌లో కాలనైజేషన్ అధికారిగా పని చేసి ఆ తర్వాత వరుసగా 1946-47 & 1947-48 సంవత్సరాలలో షాహ్‌పూర్ &  సిమ్లాలో జిల్లా మేజిస్ట్రేట్‌గా పని చేశాడు.
## దౌత్య వృత్తి
కేవల్ సింగ్ 1948 , 1949 మధ్య టర్కీలోని భారత రాయబార కార్యాలయంలో మొదటి కార్యదర్శిగా పని చేసి ఆ తర్వాత 1949–51 మధ్య బెర్లిన్‌లోని భారత సైనిక మిషన్‌లో పని చేశాడు. ఆయన 1953 అక్టోబరులో ఫ్రెంచ్ ఇండియన్ ఎన్‌క్లేవ్‌లకు భారత కాన్సుల్-జనరల్‌గా నియమితుడయ్యాడు, అతను ఆర్. కె. టాండన్ తరువాత 1954లో ఫ్రెంచ్ వారు వాటిని భారతదేశానికి అప్పగించే వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. వాటిని భారత యూనియన్‌లో విలీనం చేయడంలో ఆయన ప్రముఖ పాత్ర పోషించాడు. అదే సంవత్సరంలో ఆయన పుదుచ్చేరి రాష్ట్రానికి చీఫ్ కమిషనర్ అయ్యారు, నవంబర్ 1956 వరకు పని చేశాడు. ఆయన తరువాత స్టాక్‌హోమ్, లండన్, జర్మనీలోని భారతీయ మిషన్లలో పని చేశాడు.

కేవల్ సింగ్ 1962లో భారతదేశం గోవాను స్వాధీనం చేసుకోవడం వల్ల లిస్బన్, న్యూ ఢిల్లీ మధ్య దౌత్య సంబంధాలు తెగిపోయినప్పుడు పోర్చుగల్‌లో భారత రాయబారిగా ఉన్నాడు, అదేవిధంగా 1965లో పాకిస్థాన్‌కు హైకమిషనర్‌గా ఉన్నప్పుడు, 1965 ఇండో-పాక్ యుద్ధం తరువాత దౌత్య సంబంధాలు తెగిపోవడంతో ఆ దేశాన్ని విడిచి వెళ్ళవలసి వచ్చింది.

ఆయన 1966 నుండి 1968 వరకు రష్యాలో భారత రాయబారిగా, 1976 నుండి 1977 వరకు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు రాయబారిగా పని చేశాడు. ఆయన టి. ఎన్. కౌల్ తరువాత విదేశాంగ కార్యదర్శిగా నవంబర్ 1972 నుండి అక్టోబర్ 1976 వరకు పని చేశాడు. సింగ్ విదేశాంగ కార్యదర్శిగా ఉన్నప్పుడు అక్కడ సుదీర్ఘ అంతర్గత అల్లర్ల తరువాత భారతదేశం సిక్కిం స్వాధీనం చేసుకుంది. ఆయన పదవీకాలంలో, శ్రీలంకతో సముద్ర సరిహద్దును గుర్తించడానికి భారతదేశం ఒక ఒప్పందంపై సంతకం చేసింది  రెండు దేశాల మధ్య సమాచార మార్పిడి, ప్రయాణాన్ని సాధారణీకరించడంపై అప్పటి పాకిస్తాన్ విదేశాంగ కార్యదర్శి ఆగా షాహీతో వరుస చర్చలకు నాయకత్వం వహించింది.

## మరణం & వారసత్వం
యుఎస్ఎ రాయబారిగా పదవీ విరమణ చేసిన తరువాత, కేవల్ సింగ్ యుసిఎల్ఎ, కెంటుకీ విశ్వవిద్యాలయం ప్యాటర్సన్ స్కూల్ ఆఫ్ డిప్లొమసీ అండ్ ఇంటర్నేషనల్ కామర్స్ బోధించాడు, అక్కడ అతను 1991లో మరణించే వరకు నివాసంలో విశిష్ట ప్రపంచ రాజనీతిజ్ఞుడిగా ఉన్నాడు. ఆయనకు ఇద్దరు పిల్లలు మొహిందర్, గీత ఉన్నారు. అతను *'విభజన & పరిణామం: ఒక రాయబారి జ్ఞాపకాలు*' అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు.

## పని చేసిన కార్యాలయాలు

## మూలాలు

వర్గం:1915 జననాలు
వర్గం:1991 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
భగవతి చరణ్ వర్మ

**భగవతీ చరణ్ వర్మ** (1903 ఆగస్టు 30 - 1981 అక్టోబరు 5) హిందీ రచయిత. ఆయన అనేక నవలలు రాశారు, ఆయన ఉత్తమ రచన *చిత్రలేఖ* (1934), దీని ఆధారంగా 1941, 1964 లలో రెండు విజయవంతమైన హిందీ చిత్రాలు నిర్మించబడ్డాయి. 1961లో ఆయన రాసిన ఐదు భాగాల నవల *భూలే బిస్రే చిత్ర*కు సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం, 1971లో ప్రతిష్ఠాత్మక పద్మభూషణ్ వరించాయి. 1978లో ఆయన రాజ్యసభకు కూడా నామినేట్ అయ్యారు. భగవతీ చరణ్ వర్మ 1903 నవంబరులో లాహోర్‌లో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి శివ చరణ్ వర్మ ఉన్నత స్థాయి రైల్వే అధికారి. భగవతీ చరణ్ వర్మకు ఆదర్శ్ సచ్‌దేవ విద్య నేర్పారు.
## తొలినాటి జీవితం, విద్య
వర్మ సాహబ్ 1903 ఆగస్టు 30న భారతదేశంలోని ప్రస్తుత ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని తహసీల్ సఫీపూర్‌లోని కాయస్థ కుటుంబంలో జన్మించారు, అక్కడే ఆయన తన ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించారు. ఆయన తండ్రి శ్రీ దేవి చరణ్ జీ కాన్పూర్‌లో న్యాయవాదిగా పనిచేసేవారు. బాలుడు భగవతీ ప్రాథమిక విద్య సఫీపూర్‌లో జరిగింది. భగవతీ బాబును ఉన్నత విద్య కోసం ప్రయాగ్ విశ్వవిద్యాలయానికి పంపారు, అక్కడ ఆయన సాహిత్యం, న్యాయశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పొందారు. పట్కాపూర్‌లోని పూర్వీకుల ఇంట్లో తన ఉమ్మడి కుటుంబంతో ఆయన కొన్ని సంవత్సరాలు గడిపారు. ఆ తరువాత ఆయన ది సోఫికల్ స్కూల్‌లో చదివారు, దరిమిలా అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.ఏ., ఎల్.ఎల్.బి. పూర్తి చేశారు.

## కెరీర్
ఆయన లక్నో ఆకాశవాణిలో హిందీ సలహాదారుగా కూడా పనిచేశారు, ఆయన స్నేహితుడు, మార్గదర్శి అయిన ఎమ్మెల్సీ నిర్మల్ చంద్ర చతుర్వేది ద్వారా నగర సాహిత్య వర్గాలకు పరిచయం అయ్యారు. తరువాత 1978లో, భారత పార్లమెంటు ఎగువ సభ అయిన రాజ్యసభకు ఆయన నామినేట్ అయ్యారు. ఆయన 1981 అక్టోబరు 5న మరణించారు. ఆయన జన్మస్థలమైన సఫీపూర్ పట్టణంలో ఆయన పేరు మీద ఒక పార్కు ఉంది.

## రచనలు
* భూలే బిస్రే చిత్ర, రాజ్ కమల్ ప్రకాశన్, ఢిల్లీ, 1959.
* చిత్రలేఖ
* యువరాజ్ చూండా
* ప్రాయశ్చిత్ 

ఆయన ప్రచురించబడని అనేక ఇతర చిన్న కథలను కూడా రాశారు, కానీ అవి ఇతర రచయితలచే గుర్తింపు పొందాయి.

## మరింత చదవడానికి
* *భగవతీ చరణ్ వర్మ*, శ్రీలాల్ శుక్లా, అనువాదకురాలు తృప్తి జైన్, న్యూఢిల్లీ, సాహిత్య అకాడమీ. 1994. .

## టీవీ సీరియల్
* తీన్ వర్ష్ (టీవీ సీరియల్, 1993లో లక్నో దూరదర్శన్‌లో, 1995లో దూరదర్శన్ నేషనల్ నెట్‌వర్క్‌లో ప్రసారం అయింది) - నటీనటులు : శేఖర్ సుమన్, గౌరీ సైగన్, జయా భట్టాచార్య, దినేష్ శకుల్, దర్శకుడు – సునీల్ బట్టా
* జీవన్ ఏక్ రంగ్ అనేక్ (టీవీ సిరీస్, 2003 లక్నో దూరదర్శన్) : దర్శకుడు సునీల్ బట్టా
* జీవన్ కే రంగ్ (టీవీ సిరీస్, 2005 డిడి భారతి) : దర్శకుడు – సునీల్ బట్టా

## మూలాలు

## గ్రంథసూచి
* 

## బాహ్య లింకులు
* కవితా కోశ్‌లో భగవతీ చరణ్ వర్మ  **(హిందీ)**
* ఆన్‌లైన్ ఉన్నావ్‌లో భగవతీ చరణ్ వర్మ

వర్గం:1981 మరణాలు
వర్గం:1903 జననాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
ఇందు భూషణ్ సిన్హా

**ఇందు భూషణ్ సిన్హా** (1 జనవరి 1938 – 14 నవంబర్ 2022) భారతదేశంలోని బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన భారతీయ నెఫ్రాలజిస్ట్, వైద్య విద్యావేత్త. ఆయన పాట్నా వైద్య కళాశాల ఆసుపత్రిలో నెఫ్రాలజీ విభాగానికి మాజీ ఆచార్యుడు, విభాగాధిపతి. ఆయన ఇండియన్ మెడికల్ అసోసియేషన్ ప్రచురించే *ది పాట్నా జర్నల్ ఆఫ్ మెడిసిన్*కు సంపాదకుడిగా (1986–89) పనిచేశారు, ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ నెఫ్రాలజీలో జీవితకాల సభ్యుడు. వైద్య శాస్త్రానికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 2008లో ఆయనకు భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది.

## జీవితం, కెరీర్
ఇందు భూషణ్ సిన్హా 1938 జనవరి 1న బీహార్‌లోని ముంగేర్ జిల్లా సుపౌర్ జమువా గ్రామంలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి దివంగత పంచ్ బదన్ సింగ్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగి. విద్యాభ్యాసంలో అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన ఆయన 1960లో పాట్నాలోని ప్రతిష్ఠాత్మక పాట్నా వైద్య కళాశాల నుండి పట్టభద్రులయ్యారు. ఆయన బీహార్ ఆరోగ్య సేవల్లో చేరారు. ఆయన విద్యా ప్రయాణం కొనసాగింది, ఆయన పాట్నా విశ్వవిద్యాలయం నుండి జనరల్ మెడిసిన్, డెర్మటాలజీలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేశారు. వెల్లూరులోని క్రిస్టియన్ మెడికల్ కాలేజీ, న్యూఢిల్లీలోని ఎయిమ్స్ (AIIMS), ముంబైలోని జస్లోక్ ఆసుపత్రి, రాయల్ లివర్‌పూల్ ఆసుపత్రిలో నెఫ్రాలజీలో శిక్షణ పొందడంతో పాటు ప్రత్యేక శిక్షణ కోసం బీహార్ ప్రభుత్వం ఆయనను ఎంపిక చేసింది. వివిధ కేంద్రాలలో ఆయనకు ఉన్న అపారమైన అనుభవం పాట్నా వైద్య కళాశాలలోని జనరల్ మెడిసిన్ విభాగంలో బోధనా బాధ్యతలు చేపట్టేలా చేసింది, అక్కడ ఆయన పదవీ విరమణ పొందే వరకు ఆచార్యుడిగా కొనసాగారు. పాట్నా వైద్య కళాశాలలో బీహార్, జార్ఖండ్ రాష్ట్రాలలో మొట్టమొదటి డయాలసిస్ కేంద్రాన్ని ఆయన స్థాపించారు. ఆయన తన విద్యార్థులలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందారు. ఆయన ఇండియా సొసైటీ ఆఫ్ నెఫ్రాలజీ, అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్ ఆఫ్ ఇండియా (బీహార్ శాఖ), ఇండియన్ మెడికల్ అసోసియేషన్ కు అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు.

ఆయన 2022 నవంబర్ 14న మరణించారు.

### పురస్కారాలు
మూలం:
* 2008లో భారత రాష్ట్రపతిచే పద్మశ్రీ పురస్కారం. 
* అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్ ఆఫ్ ఇండియా వారి "మాస్టర్ టీచర్" పురస్కారం.
* అసోసియేషన్ ఆఫ్ వాస్కులర్ యాక్సెస్, ఇంటర్వెన్షనల్ సొసైటీ ఫిజీషియన్స్ ద్వారా "ద్రోణాచార్య అవార్డు". 
* ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ నెఫ్రాలజీ (2019), తమిళనాడు కిడ్నీ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ (2017) వారి "జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం".

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 
* 

వర్గం:1935 జననాలు
వర్గం:2022 మరణాలు
వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
రాబర్ట్ సమ్మర్‌హేస్

**రాబర్ట్ క్యూరీ సమ్మర్‌హేస్** (13 మార్చి 1903 - 7 జూన్ 1983) ఇంగ్లీష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆటగాడు.

సమ్మర్‌హేస్ మార్చి 1903లో బ్రిటిష్ ఇండియాలోని క్వెట్టాలో జన్మించాడు. అతను ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లోని బ్రాసెనోస్ కళాశాలలో మెట్రిక్యులేషన్ చేయడానికి ముందు ఇంగ్లాండ్‌లోని సెయింట్ లారెన్స్ కళాశాలలో విద్యనభ్యసించాడు. ఆక్స్‌ఫర్డ్ నుండి పట్టా పొందిన తరువాత, సమ్మర్‌హేస్ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు.

భారతదేశంలో, సమ్మర్‌హేస్ 1926 - 1938 మధ్య యూరోపియన్ల తరపున పది ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ మ్యాచ్‌లలో ఆడాడు, వాటిలో తొమ్మిది మ్యాచ్‌లు బాంబే పెంటాంగులర్‌లో జరిగాయి. అతను ఈ మ్యాచ్‌లలో 19.94 సగటుతో 379 పరుగులు చేశాడు, రెండు అర్ధ సెంచరీలు, ఒక సెంచరీతో. అతని సెంచరీ, 109 స్కోరు, 1936లో పార్సీలపై ఓపెనింగ్ బ్యాటింగ్ చేసింది. సమ్మర్‌హేస్ బాంబే బెటాలియన్‌లో స్వచ్ఛంద సేవకుడిగా ఉన్నాడు, ఏప్రిల్ 1931లో సెకండ్ లెఫ్టినెంట్‌గా నియమితుడయ్యాడు.

సమ్మర్‌హేస్ బర్మా-షెల్ ఆయిల్ కంపెనీలో ఉద్యోగం పొందాడు. 1946 నూతన సంవత్సర గౌరవాలలో ఆఫీసర్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది బ్రిటిష్ ఎంపైర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. తన భార్యతో కలిసి, అతను 1950ల ప్రారంభంలో రావల్పిండి నుండి ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ అతను సస్సెక్స్‌లోని మేఫీల్డ్‌లో పాడి రైతు అయ్యాడు. 1960 మార్చిలో లూయిస్ మేజిస్ట్రేట్ కోర్టులలో అతనిపై కేసు నమోదు చేయబడి £10 జరిమానా విధించబడింది, పాలు అమ్మినందుకు దానికి నీరు కలిపిన నేరాన్ని అంగీకరించాడు. సమ్మర్‌హేస్ జూన్ 1983లో మేఫీల్డ్‌లో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1983 మరణాలు
వర్గం:1903 జననాలు
గోవింద్ నిహలానీ

**గోవింద్ నిహలానీ** (జననం 19 డిసెంబర్ 1940) భారతదేశానికి చెందిన సినీ దర్శకుడు, ఛాయాగ్రాహకుడు, స్క్రీన్ రైటర్, నిర్మాత. ఆయన హిందీ సినిమా రంగంలో ముఖ్యంగా సమాంతర సినిమా ఉద్యమంలో తన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన ఆరు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలను & ఐదు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలను అందుకున్నాడు. 
## జననం, విద్యాభాస్యం
గోవింద్ నిహలానీ 19 డిసెంబర్ 1940న సింధ్ ప్రావిన్స్ (ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్ ఉంది) లోని కరాచీ జన్మించాడు, ఆయన కుటుంబం 1947 విభజన సమయంలో భారతదేశానికి వలస వచ్చింది. ఆయన 1962లో బెంగళూరులోని శ్రీ జయ చమరాజేంద్ర పాలిటెక్నిక్ (ప్రస్తుత ప్రభుత్వ చలనచిత్ర & టెలివిజన్ ఇన్స్టిట్యూట్) నుండి సినిమాటోగ్రఫీలో పట్టభద్రుడయ్యాడు.

## సినీ జీవితం
గోవింద్ నిహలాని వి. కె. మూర్తి వద్ద అసిస్టెంట్ సినిమాటోగ్రాఫర్‌గా  తన వృత్తిని ప్రారంభించారు, ఆ తర్వాత ఆయన సినిమాటోగ్రాఫార్గా అరంగేట్రం చేశారు. శ్యామ్ బెనెగల్ మునుపటి అన్ని సినిమాతో, రిచర్డ్ అటెన్బరో ఆస్కార్-విజేత జీవితచరిత్ర నాటకం ''గాంధీ'' (1982) సినిమాటోగ్రఫీతో ఆయన సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. *గాంధీ* సినిమాలో గుర్తింపు లేని రెండవ యూనిట్ దర్శకుడిగా పనిచేశాడు, గాంధీ భారీ అంత్యక్రియల ఊరేగింపు వంటి ముఖ్యమైన సన్నివేశాలను చిత్రీకరించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. నిహలానీ, బెనెగల్ వారి సామాజిక సంబంధిత సినిమాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు.

ఓం పూరి, నసీరుద్దీన్ షా, స్మితా పాటిల్, అమరీష్ పూరి ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన లీగల్ డ్రామా *అక్రోష్* ఆయన దర్శకత్వం వహించిన మొదటి సినిమా. ఈ సినిమాకి ప్రముఖ మరాఠీ నాటక రచయిత విజయ్ టెండూల్కర్ కథ అందించాడు. ఈ సినిమా 1981లో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియా ఉత్తమ సినిమాగా గోల్డెన్ పీకాక్ అవార్డును అందుకున్నాడు. ఆయన ఆ తరువాత ఎస్. డి. పన్వాల్కర్ రాసిన కథ ఆధారంగా 1983లో వచ్చిన అర్ధ్ సత్య సినిమాకి దర్శకత్వం వహించాడు.

ఆయన 1996లో ద్రోహకాల్ కోసం రాసిన స్క్రిప్ట్‌ను కమల్ హాసన్ దాని తమిళ రీమేక్ *[[ద్రోహి (1995 సినిమా)|కురుతిపునల్]]* కోసం స్వీకరించారు, ఇది తరువాత 68వ అకాడమీ అవార్డ్స్ ఉత్తమ విదేశీ భాషా చిత్ర విభాగానికి భారతదేశం అధికారిక ప్రవేశం అయింది.

ఆయన 1997లో బెంగాలీ నవలా రచయిత్రి మహాశ్వేతా దేవి రాసిన ప్రశంసలు పొందిన నవలను అదే పేరుతో *[[హజార్ చౌరాసి కి మా]]* గా మార్చారు.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

## అవార్డులు

; పౌర గౌరవం

* పద్మశ్రీ (2002)

; జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు

* ఉత్తమ ఛాయాగ్రహణానికి జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం - జునూన్ (1979)
* హిందీలో ఉత్తమ చలనచిత్రానికి జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (దర్శకుడు) - ఆక్రోష్ (1980)
* హిందీలో ఉత్తమ చలనచిత్రానికి జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (దర్శకుడు) - అర్ధ్ సత్య (1983)
* హిందీలో ఉత్తమ చలనచిత్రానికి జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (దర్శకుడు) - దృష్టి (1990)
* హిందీలో ఉత్తమ చలనచిత్రంగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (దర్శకుడు) - హజార్ చౌరాసి కి మా (1998)
* జాతీయ సమైక్యతపై ఉత్తమ చలనచిత్రానికి నర్గీస్ దత్ అవార్డు - తమస్ (1988)

; ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్

* ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సినిమాటోగ్రాఫర్ అవార్డు - జునూన్ (1979)
* ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సినిమాటోగ్రాఫర్ అవార్డు - విజేత (1983)
* ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ దర్శకుడు అవార్డు - ఆక్రోష్ (1981)
* ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సినిమా అవార్డు - అర్ధ్ సత్య (1984)
* ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ దర్శకుడు అవార్డు - అర్ధ్ సత్య (1984)
* ఫిల్మ్‌ఫేర్ క్రిటిక్స్ అవార్డ్ ఫర్ బెస్ట్ మూవీ - దేవ్ (2004)

## సాహిత్య రచనలు

* *ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ హిందీ సినిమా* , గోవింద్ నిహలానీ, సైబల్ ఛటర్జీ, గుల్జార్. పాపులర్ ప్రకాశం, 2003.

## మూలాలు

వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
నరీందర్ సింగ్ రంధావా

**నరీందర్ సింగ్ రంధావా** (1927–1996) భారతదేశానికి చెందిన వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, రచయిత, భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి (ICAR) డైరెక్టర్ జనరల్. ఆయన 1980–81 పదవీకాలంలో ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ సాయిల్ సైన్స్ అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు, జాతీయ పౌర పురస్కారం, భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి రఫీ అహ్మద్ కిద్వాయ్ అవార్డు గ్రహీత.  ఆయన వ్యవసాయ శాస్త్రానికి  చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 1989లో  దేశంలోని మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన పద్మభూషణ్‌ పురస్కారంతో సత్కారించింది.
## జీవిత చరిత్ర
రంధావా 1927 మార్చి 13న జన్మించాడు, 1964లో కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి తన డాక్టరేట్ పట్టా (పీహెచ్‌డీ) పొందాడు. ఆయన భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత,  1967లో ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఆల్ ఇండియా కోఆర్డినేటెడ్ ప్రాజెక్ట్ ఆన్ మైక్రోన్యూట్రియంట్స్ ఇన్ సాయిల్స్ అండ్ ప్లాంట్స్ లో జాతీయ సమన్వయకర్తగా చేరాడు,  1977 వరకు ఈ ప్రాజెక్టులో పని చేశాడు. ఈ కాలంలో ఆయన పంజాబ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం నేలల విభాగంలో ప్రొఫెసర్‌గా కూడా పని చేశాడు. ఆయన 1979 వరకు విశ్వవిద్యాలయంలో ఉండి, సీనియర్ ప్రొఫెసర్, విభాగాధిపతి, వ్యవసాయ కళాశాల డీన్, పరిశోధన డైరెక్టర్ వంటి పదవులను నిర్వహించాడు. ఆయన 1979లో  ఐ. సి. ఏ. ఆర్. కు డిప్యూటీ డైరెక్టర్ జనరల్‌గా తిరిగి వచ్చి, 1985లో డైరెక్టర్ జనరల్‌గా పదవీ విరమణ చేసే వరకు అక్కడే కొనసాగారు. ఈ మధ్యకాలంలో, ఆయన వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ వ్యవసాయ పరిశోధన & విద్యా విభాగంలో ప్రభుత్వ కార్యదర్శిగా కూడా స్వల్పకాలం పని చేశాడు.

రంధావా నేల సూక్ష్మ పోషకాల నిర్వహణ, నేల సారవంతంపై పరిశోధనలు చేసి, అనేక పుస్తకాలు, వ్యాసాలు & మోనోగ్రాఫ్‌లను ప్రచురించారని ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ కౌన్సిల్ (1993–95), ఆస్ట్రేలియన్ సెంటర్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్  (1986–90) పరిశోధనా సలహా మండలి, CGIAR కన్సార్టియం ఆఫ్ ఇంటర్నేషనల్ అగ్రిక్ల్చరల్ రీసర్చ్ సెంటర్ (1985–90) సంప్రదింపుల సమూహంలో సభ్యుడు. ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ సాయిల్ సైన్సెస్ & ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ ప్లాంట్ న్యూట్రిషన్ అనే రెండు విజ్ఞాన సంస్థలకు అధ్యక్షత వహించిన ఆయన, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ ఉపాధ్యక్షుడు,  1985 నుండి 1990 వరకు హైదరాబాద్‌లోని ఇంటర్నేషనల్ క్రాప్స్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ది సెమీ-అరిడ్ ట్రాపిక్స్ వైస్ ఛైర్మన్‌గా పని చేశాడు. ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ సాయిల్ సైన్స్ ప్రారంభ డాక్టర్ ఎస్. పి. రాయ్చౌధురి మెమోరియల్ లెక్చర్ (1990), ప్రొఫెసర్ ఎన్ఆర్ ధార్ మెమోరియల్ ఉపన్యాసం, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా (1993) తో సహా అనేక పురస్కార ప్రసంగాలు చేశాడు. ఆయనకు ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ 1975లో రఫీ అహ్మద్ కిద్వాయ్ అవార్డును ప్రదానం చేసింది, 1989లో భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మభూషణ్ పౌర గౌరవాన్ని అందుకున్నాడు. నేషనల్ సిటిజెన్ అవార్డు గ్రహీత (1990) అతను నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ & ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ ఎన్నికైన ఫెలోగా ఉన్నాడు.

రంధావా 26 నవంబర్ 1996న 69 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు. నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్  *ఆయన గౌరవార్థం డాక్టర్ ఎన్.ఎస్. రంధావా అవార్డు* ఏర్పాటు చేసింది. పంజాబ్ హార్టికల్చరల్ *జర్నల్‌లో* ప్రచురించబడిన డాక్టర్ ఎన్. ఎస్. రంధావా భారతీయ ఉద్యానవనానికి చేసిన సహకారాలు అనే వ్యాసంలో ఆయన చేసిన కృషిని సంకలనం చేశారు.

## గ్రంథసూచి
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## మూలాలు

వర్గం:1927 జననాలు
వర్గం:1996 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
నీల్ హాట్చ్కిన్

**నీల్ స్టాఫోర్డ్ హాట్చ్కిన్** (4 ఫిబ్రవరి 1914 - 6 ఫిబ్రవరి 2004) 1934–48 వరకు కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం, మిడిల్‌సెక్స్ తరపున ఆడిన ఇంగ్లీష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్ . అతను లింకన్‌షైర్‌లోని వుడ్‌హాల్ స్పాలో జన్మించి మరణించాడు, అక్కడ అతని కుటుంబం గోల్ఫ్ కోర్సును అభివృద్ధి చేసింది.

## క్రీడా జీవితం
హాచ్కిన్ ఈటన్ కాలేజీలో చదువుకున్నాడు. 1931, 1932, 1933లో ఈటన్-హారో మ్యాచ్‌లో ఆడాడు. ఆ తర్వాత అతను కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్లి 1935లో ఆక్స్‌ఫర్డ్‌తో జరిగిన యూనివర్సిటీ మ్యాచ్‌లో కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ క్రికెట్ క్లబ్ తరపున ఓపెనర్‌గా ఆడాడు. అతను మిడిల్‌సెక్స్ తరపున కొన్ని మ్యాచ్‌లు ఆడాడు, 1948లో చివరి మ్యాచ్, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో భారతదేశంలో ఉన్నప్పుడు యూరోపియన్ల క్రికెట్ జట్టు తరపున కొన్ని మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. 23 ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లలో అతను 21.02 సగటుతో 736 పరుగులు చేశాడు.

అతని తండ్రి, స్టాఫోర్డ్ హాచ్కిన్, 1891లో వుడ్‌హాల్ స్పా మనోర్ కుటుంబ గృహంలో ఒక గోల్ఫ్ కోర్సును అభివృద్ధి చేశాడు. నీల్ హాచ్కిన్ 1972లో ఇంగ్లీష్ గోల్ఫ్ యూనియన్ (EGU) అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు. అతను 1989 నుండి 1991 వరకు యూరోపియన్ గోల్ఫ్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా కూడా ఉన్నారు. అతను 1995లో వుడ్‌హాల్ స్పా గోల్ఫ్ క్లబ్‌ను EGUకి విక్రయించాడు. EGU నేషనల్ గోల్ఫ్ సెంటర్‌ను వుడ్‌హాల్ స్పాకు మార్చింది.  క్లబ్‌లోని ప్రధాన కోర్సుకు హాచ్కిన్ కోర్సు అని పేరు పెట్టారు.

## సైనిక వృత్తి
నీల్ హాచ్కిన్ 1936లో పార్ట్-టైమ్ టెరిటోరియల్ ఆర్మీలో చేరాడు, 60వ (నార్త్ మిడ్‌ల్యాండ్) ఫీల్డ్ రెజిమెంట్, రాయల్ ఆర్టిలరీ (RA) లింకన్ బ్యాటరీలో సెకండ్ లెఫ్టినెంట్‌గా నియమితుడయ్యాడు, ఆ సమయంలో అతని తండ్రి గౌరవ కల్నల్‌గా ఉన్నాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో అతను డంకిర్క్ ఎవాక్యుయేషన్, మిడిల్ ఈస్ట్, భారతదేశంలో RAతో పనిచేశాడు. తరువాత 1943 చివరిలో 60వ ఫీల్డ్ రెజిమెంట్‌ను పదాతిదళంగా మార్చారు. లాంగ్ రేంజ్ పెనెట్రేషన్ (LRP) పాత్రలో చిండిట్స్‌లో చేరడానికి శిక్షణ పొందారు. ఇప్పటికి మేజర్ అయిన హాచ్కిన్, ఏప్రిల్-జూలై 1944లో బర్మాలో నాగా హిల్స్ ప్రచారంలో 60వ ఫీల్డ్ రెజిమెంట్ ఏర్పాటు చేసిన LRP కాలమ్‌కు నాయకత్వం వహించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:2004 మరణాలు
వర్గం:1914 జననాలు
జేమ్స్ పిగోట్ (క్రికెటర్)

**జేమ్స్ పూలే మౌన్సెల్ పిగోట్** (31 జనవరి 1901 &#x2013; 20 జూలై 1980) ఒక ఐరిష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆటగాడు.

పిగోట్ డబ్లిన్‌లో ఆలిస్ మౌడ్ నాక్స్, ఆమె భర్త జాన్ హెన్రీ పిగోట్‌లకు జన్మించారు, వారు 1925 &#x2013; 1928 వరకు ఐరిష్ క్రికెట్ యూనియన్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. అతను డబ్లిన్‌లోని ట్రినిటీ కాలేజీలో చదువుకున్నాడు, అక్కడ అతను డబ్లిన్ విశ్వవిద్యాలయ క్రికెట్ క్లబ్‌లో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. 1924లో ఇంగ్లాండ్ పర్యటనలో రష్డెన్‌లో నార్తాంప్టన్‌షైర్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో డబ్లిన్ విశ్వవిద్యాలయం తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో అరంగేట్రం చేశాడు. అతను మరుసటి సంవత్సరం విశ్వవిద్యాలయంతో ఇంగ్లాండ్‌లో పర్యటించాడు, నార్తాంప్టన్‌లో నార్తాంప్టన్‌షైర్‌తో జరిగిన మరో ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్ ఆడాడు. అతను కొంతకాలం తర్వాత బ్రిటిష్ ఇండియాకు వెళ్లి, జనవరి 1925-26లో మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో యూరోపియన్ల కోసం మద్రాస్‌లోని భారతీయులకు వ్యతిరేకంగా ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు. అతను 1928-29 మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ, 1929-30 మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో అదే ప్రత్యర్థులపై యూరోపియన్ల కోసం మరో రెండు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. మొత్తం ఐదు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడి, అతను 8.37 సగటుతో 67 పరుగులు చేశాడు, అత్యధిక స్కోరు 50. ఈ స్కోరు 1925లో నార్తాంప్టన్‌షైర్‌పై వచ్చింది. తన లెగ్ బ్రేక్ గూగ్లీ బౌలింగ్‌తో, అతను 46.00 బౌలింగ్ సగటుతో 4 వికెట్లు పడగొట్టాడు, అత్యుత్తమ ఇన్నింగ్స్ గణాంకాలు 3/71. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో పిగోట్ ఇప్పటికీ బ్రిటిష్ ఇండియాలోనే నివసిస్తున్నాడు. జూన్ 1942లో బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలో అత్యవసర కమిషన్‌గా నియమించబడ్డాడు. యుద్ధం తర్వాత ఏదో ఒక సమయంలో ఐర్లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చిన అతను జూలై 1980లో గ్లెనేజరీలో మరణించాడు. అతని సోదరుడు, డేవిడ్ పిగోట్ సీనియర్, మేనల్లుడు, డేవిడ్ పిగోట్ జూనియర్ కూడా ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు. అతని ముత్తాత న్యాయమూర్తి డేవిడ్ రిచర్డ్ పిగోట్.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:1980 మరణాలు
వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:క్రికెట్ క్రీడాకారులు
నారిమన్ మార్షల్

**నారిమన్ దరాబ్షా మార్షల్** (3 జనవరి 1905 - 29 ఆగస్టు 1979) 1928 నుండి 1938 వరకు ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడిన భారతీయ క్రికెటర్.

నారిమన్ మార్షల్ లోయర్ మిడిల్ ఆర్డర్ బ్యాట్స్‌మన్, అప్పుడప్పుడు ఓపెనర్, అలాగే అప్పుడప్పుడు స్లో-మీడియం బౌలర్ , వికెట్ కీపర్. 1931–32లో ట్రయల్ మ్యాచ్‌లలో బాగా రాణించిన తర్వాత, 1932లో భారతదేశం మొదటి టెస్ట్ టూరింగ్ జట్టుతో ఇంగ్లాండ్ పర్యటనకు ఎంపికయ్యాడు. అయితే, పర్యటనలో తనకు లభించిన అరుదైన అవకాశాలను అతను సద్వినియోగం చేసుకోలేకపోయాడు. టెస్ట్ మ్యాచ్‌లో ఆడలేదు. అతని పర్యటనలో హైలైట్ ఏమిటంటే, వార్విక్‌షైర్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌ను కాపాడటానికి తొమ్మిదవ స్థానంలో అజేయంగా 102 బ్యాటింగ్ చేశాడు, అతను CK నాయుడుతో కలిసి 140 నిమిషాల్లో ఎనిమిదవ వికెట్‌కు 217 పరుగులు జోడించాడు.

1931–32లో జరిగిన ట్రయల్ మ్యాచ్‌లలో ఒకదానిలో అతని అత్యధిక ఫస్ట్-క్లాస్ స్కోరు 120. ఒక నెల ముందు అతను ఫ్రీలూటర్స్ మొయిన్-ఉద్-దౌలా గోల్డ్ కప్ టోర్నమెంట్‌ను గెలవడానికి సహాయపడటానికి 17 పరుగులకు 3 వికెట్లు తీసుకొని తన ఉత్తమ బౌలింగ్ గణాంకాలను సాధించాడు.

మార్షల్ 1937, 1940 మధ్య అనేక రంజీ ట్రోఫీ మ్యాచ్‌లకు అంపైరింగ్ చేశాడు, వాటిలో 1937–38 పోటీలో రెండు మ్యాచ్‌లు ఉన్నాయి, తరువాత అతను ఫైనల్‌లో నవానగర్ తరపున ఆడాడు. 1960లలో అతను జైపూర్‌లోని రాయల్ క్రికెట్ క్లబ్‌కు కోచ్‌గా పనిచేశాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
* Nariman Marshall at CricketArchive (subscription required)
వర్గం:ముంబై క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1979 మరణాలు
వర్గం:1905 జననాలు
జై జవాన్ జై కిసాన్ (2015 సినిమా)

**జై జవాన్ జై కిసాన్** (అనువాదం:  సైనికుడికి జై, రైతుకు జై ) 2015లో విడుదలైన భారతీయ హిందీ భాషా జీవితచరిత్ర నాటకీయ సినిమా. భారత మాజీ ప్రధాన మంత్రి లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి జీవితం ఆధారంగా నిర్మించిన ఈ సినిమాకు  మిలన్ అజ్మేరా దర్శకత్వం వహించాడు. ఓం పురి, ప్రేమ్ చోప్రా, రతి అగ్నిహోత్రి, జతిన్ ఖురానా ప్రధాన పాత్రలలో నటించిన ఈ సినిమా ఫిబ్రవరి 6న విడుదలైంది.

జై జవాన్ జై కిసాన్ చిత్రీకరణ ఏప్రిల్ 2013లో ప్రారంభమైంది, దీనిని అలహాబాద్, ముంబై & ఢిల్లీలోని వివిధ ప్రదేశాలలో చిత్రీకరించారు.
## నటీనటులు

* చంద్రశేఖర్ ఆజాద్‌గా జతిన్ ఖురానా
* అవినాష్ కుమార్ సుఖ్‌దేవ్‌గా
* డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్‌గా ఓం పూరి .
* పండిట్ గా ప్రేమ్ చోప్రా . గోవింద్ బల్లభ్ పంత్
* రాజలక్ష్మి పండిట్‌గా రతీ అగ్నిహోత్రి
* రిషి భూతాని పండిట్. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
* విజయ లక్ష్మీ పండిట్‌గా  రతీ అగ్నిహోత్రి
* లాల్ బహదూర్ శాస్త్రిగా అఖిలేష్ జైన్ 
** చిన్న లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి పాత్రలో అజిత్ ఖరే
** అతి పిన్న వయస్కుడైన లాల్ బహదూర్ శాస్త్రిగా మనోజ్ భట్
* మహాత్మా గాంధీగా జైవంత్ పటేకర్
* నిష్కామేశ్వర్ ప్రసాద్ మిశ్రాగా ఇమ్రాన్ హస్నీ
* ఇందిరా గాంధీగా మన్‌దీప్ కోహ్లీ
* లలితా శాస్త్రిగా నేహా శర్మ
* లలితా శాస్త్రి కోడలుగా కంచన్ అవస్థి
* రామ్ దులారి సిన్హాగా షాలినీ అరోరా
* లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి అత్తగా ఆర్తి త్యాగి

## పాటలు
ఈ సౌండ్‌ట్రాక్ ఆల్బమ్‌లో దేశభక్తి గీతాలతో పాటు వినోదాత్మక గీతాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ ఆల్బమ్‌లో ప్రధాన ఆకర్షణ జావేద్ అలీ పాడిన "సజ్ కే చలి హై భారత్ మాన్" . "మేరే దేశ్ కా జవాబ్ నహీ" పాటను అమన్ త్రిఖా పాడారు. అన్ని పాటలకు రూపేష్, గిరీష్ సంగీత దర్శకులు కాగా, కిషన్ పాలివాల్ గీత రచయిత.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:హిందీ సినిమా
ప్రఫుల్ల కర్

**ప్రఫుల్ల కర్** (16 ఫిబ్రవరి 1939 – 17 ఏప్రిల్ 2022) భారతదేశానికి చెందిన ఒడియా సంగీత విద్వాంసుడు, గాయకుడు, గీత రచయిత, రచయిత & కాలమిస్ట్. ఆయన తన ఒడిస్సీ సంగీత కచేరీకి కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు, ఆయన  కళారంగంలో చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 2015లో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీని ప్రదానం చేసింది.

## ప్రారంభ జీవితం & వృత్తి జీవితం
ప్రఫుల్ల కర్ 1939లో ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని పూరీలో ఒక సంగీత కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి బైద్యనాథ్ కర్, తల్లి సుశీల కర్. ఆయన మామ క్షేత్ర మోహన్ కర్ ఒక తబలా వాద్యకారుడు. ప్రఫుల్ల కర్ చిన్న వయసులోనే తన తండ్రిని కోల్పోవడం వల్ల, తన తాత భగబాన్ మిశ్రా, నానమ్మ అపన్న దేవి అతన్ని పెంచి పెద్ద చేశారు. విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు అతను ఏఐఎస్ఎఫ్ (సీపీఐ విద్యార్థి విభాగం)లో భాగంగా ఉండేవాడు ఒక కళాకారుడిగా అతను సిపిఐ సాంస్కృతిక విభాగమైన ఇండియన్ పీపుల్స్ థియేటర్ అసోసియేషన్ (IPTA)లో ప్రముఖ భాగంగా ఉండేవాడు.

ప్రఫుల్ల కార్ సంగీత దర్శకుడిగా, తరచుగా 70 ఒడియా సినిమాలలో (విడుదల & విడుదల కానివి) అలాగే 4 బెంగాలీ సినిమాలలో గాయకుడిగా పని చేశాడు.

## జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
రెండు రోజుల సంగీత కార్యక్రమంలో ఆయన పుట్టినరోజును జరుపుకోవడానికి ప్రతి సంవత్సరం వివిధ గాయకులకు 'ప్రఫుల్ల కర్ సమ్మన్' ప్రదానం చేస్తారు. ఈ పురస్కారంలో లక్ష రూపాయల నగదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం, శాలువ ఉంటుంది.

## అవార్డులు

## మూలాలు

వర్గం:1939 జననాలు
వర్గం:2022 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఒడిశా వ్యక్తులు
కోమలి యుద్ధం

**కోమలి యుద్ధం** అనేది సలకమరాజు తిరుమల పక్షానికి, పెమ్మసాని ఎర్ర తిమ్మానాయుడు నేతృత్వంలోని అళియ రామ రాయ దళాలకు మధ్య జరిగిన పోరాటం. తిరుమల పెద్ద సైన్యంతో గండికోట చేరుకున్నప్పుడు, అళియ రామ రాయను అప్పగించాలని ఎర్ర తిమ్మానాయుడిని డిమాండ్ చేశాడు. లొంగిపోవడానికి నిరాకరించిన తిమ్మానాయుడు, పొరుగున ఉన్న పాళెగాళ్ల మద్దతుతో తిరుమలను ఎదుర్కోవడానికి బయలుదేరాడు. తాడిపత్రికి పశ్చిమాన ఉన్న కోమలి అనే గ్రామం సమీపంలో రెండు పక్షాలు తలపడ్డాయి, అక్కడ తిమ్మానాయుడి దళాలు తిరుమలను ఓడించాయి.
## నేపథ్యం
అచ్యుత దేవ రాయ పాలన తరువాత, అతని కుమారుడు వెంకట I అతని వారసుడయ్యాడు. కానీ సింహాసనాన్ని సలకరాజు పెద తిరుమల ఆక్రమించాడు, అతను హక్కుదారులందరినీ తొలగించి తనను తాను చక్రవర్తిగా ప్రకటించుకుని బీజాపూర్ సుల్తాన్ ఇబ్రహీం ఆదిల్ షా I సహాయం కోరాడు. ఈ దౌర్జన్యానికి ఆగ్రహించిన విజయనగర ప్రభువులు సలకమరాజు తిరుమల దౌర్జన్యానికి ముగింపు పలకాలని రామ రాయను ఆశ్రయించారు. వారి విజ్ఞప్తులకు ప్రతిస్పందిస్తూ, రామ రాయ సదాశివ రాయ పేరు మీద తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించాడు, సదాశివ రాయను నిజమైన చక్రవర్తిగా ప్రకటించాడు, తిరుమల అణచివేత పాలనకు వ్యతిరేకంగా తనతో చేరాలని సామ్రాజ్యంలోని ప్రభువులను సమీకరించాడు.

## యుద్ధం
సలక తిరుమలకు వ్యతిరేకంగా తన స్థానాన్ని బలోపేతం చేసుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతో రామ రాయ, హండే హనుమప్ప నాయక, మేస పెద్దప్ప నాయక, మజ్జహరి తులసిపతితో సహా ప్రముఖ జాగీర్దార్లను తమ దళాలతో పెనుకొండ వద్ద సమావేశమవ్వాలని పిలిపించాడు. సమావేశమైన నాయకులను ఉద్దేశించి, అతను సలక తిరుమల దుశ్చర్యలను హైలైట్ చేసి, వారి విజయానికి తగిన బహుమతులు, బిరుదుల వాగ్దానాలతో వారి సహకారాన్ని ప్రేరేపించాడు. సలక తిరుమల కదలికలను ట్రాక్ చేయడానికి గూఢచారులను మోహరిస్తూ నిఘాను సేకరించడంలో మేస పెద్దప్ప నాయక నాయకత్వం వహించాడు. ఈ వ్యూహాత్మక సమాచారంతో సన్నద్ధమైన రామ రాయ, ఐక్య దళాలు సలకమరాజు తిరుమలపై సమన్వయంతో తిరుగుబాటును ప్రారంభించాయి.

అదనపు దళాలను సేకరించి తన బలగాలను బలోపేతం చేయడానికి రామ రాయ పెమ్మసాని నాయకుడికి గణనీయమైన ప్రభావం ఉన్న గండికోట ప్రాంతానికి చేరుకున్నాడు. ఈ వ్యూహాత్మక చర్య, పెనుకొండ పతనంతో పాటు సలకమరాజు తిరుమల అధికారానికి ప్రత్యక్ష ముప్పును కలిగించింది. తన అధికారానికి పొంచి ఉన్న ప్రమాదాన్ని గ్రహించిన సలకమరాజు తిరుమల, తక్షణ చర్య అవసరమని గుర్తించాడు. ఈ తిరుగుబాటును అణిచివేసి తన స్థానాన్ని పదిలం చేసుకోవాలని నిశ్చయించుకుని, ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా రామ రాయ, పెరుగుతున్న అతని బలగాలను ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

తన ప్రభువులలో ఎక్కువ మంది తనను విడిచిపెట్టినప్పటికీ సలకమరాజు తిరుమల మద్దతు లేనివాడు కాదు. అతనికి అండగా నిలిచిన విధేయులలో బేడగల్లు పాళెగాడైన మింగి బయయ్య నాయక కుమారుడు సలకయ్య; బేతంచెర్ల పాళెగాడైన చింతగుంటి రఘుపతి; అతని అధీనంలో ఉన్న చింతగుంటి సిద్దయ్య హనుమయదేవ ఉన్నారు. వారి మద్దతుతో, తిరుమల రామ రాయపై పోరాడేంత ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నిలుపుకున్నాడు.

సలకరాజు తిరుమల ధైర్యంగా గండికోట వైపు ముందుకు సాగాడు, కోట ప్రభువు పెమ్మసాని ఎర్ర తిమ్మానాయుడు రామ రాయను అప్పగించాలని డిమాండ్ చేశాడు. అయితే, తిమ్మానాయుడు నిరాకరించాడు. పొరుగున ఉన్న పాళెగాళ్ల బలగాలను సమీకరించి, తిరుమలను ఎదుర్కోవడానికి రామ రాయతో పాటు కోట నుండి బయలుదేరాడు. తాడిపత్రికి ఆరు మైళ్ల పశ్చిమాన ఉన్న కోమలి అనే గ్రామం వద్ద ఇరు సైన్యాలు తలపడ్డాయి. ఆ తర్వాత జరిగిన భీకర యుద్ధంలో, తిరుమల దళాలు నిర్ణయాత్మకంగా ఓడిపోయాయి. విజేత అయిన రామ రాయ, అతని మిత్రుల వెంబడించడంతో యుద్ధభూమి నుండి పారిపోయాయి.
## ఇవి కూడా చూడండి
* పెమ్మసాని ఎర్ర తిమ్మానాయుడు
* అళియ రామ రాయలు
* **[[తుంగభద్ర నదీ యుద్ధం]]**
* తోప్పూరు యుద్ధం
* విజయనగర సామ్రాజ్యం

## మూలాలు

వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్య యుద్ధాలు