వుడ్రో విల్సన్

'థామసు వుడ్రో విల్సను* (1856 డిసెంబరు 28,ఫిబ్రవరి 3, 1924) 1913 నుండి 1921 వరకు సేవలందించిన 28వ యునైటెడు స్టేట్సు అధ్యక్షుడు. రిపబ్లికన్లు అధ్యక్ష పదవి, శాసన శాఖలు మీద ఆధిపత్యం చెలాయించిన ప్రగతిశీల యుగంలో అధ్యక్షుడిగా పనిచేసిన ఏకైక డెమొక్రాటు. అధ్యక్షుడిగా, విల్సను దేశ ఆర్థిక విధానాలను మార్చాడు, యునైటెడు స్టేట్సు‌ను [[మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం]]లోకి నడిపించాడు.ఆయన లీగ్ ఆఫ్ నేషన్సు ప్రముఖ రూపశిల్పి, విదేశాంగ విధానం మీద ఆయన వైఖరి విల్సోనియనిజంగా పిలువబడింది.

స్టాంటను, వర్జీనియాలో జన్మించిన విల్సను వుడ్రో విల్సను  ప్రారంభ జీవితం అమెరికను అంతర్యుద్ధం, పునర్నిర్మాణ యుగం, సమయంలో దక్షిణ యునైటెడు స్టేట్సులో పెరిగాడు. జాన్సు హాప్కిన్సు విశ్వవిద్యాలయం నుండి చరిత్ర, రాజకీయ శాస్త్రంలో పిహెచ్.డి పొందిన తరువాత. విల్సను ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయం అధ్యక్షుడిగా నియమించబడటానికి ముందు అనేక కళాశాలలలో బోధించాడు. అక్కడ ఆయన ఉన్నత విద్యలో ప్రగతివాదంకు ప్రముఖ ప్రతినిధిగా ఎదిగాడు. విల్సను 1911 నుండి 1913 వరకు న్యూజెర్సీ గవర్నరుగా పనిచేశాడు, ఈ సమయంలో ఆయన పార్టీ ఉన్నతాధికారులతో విభేదించి అనేక ప్రగతిశీల సంస్కరణలను ఆమోదించడంలో విజయం సాధించాడు.

1912 ఎన్నికలలో విల్సన్ ప్రస్తుత రిపబ్లికను [[విలియం హోవార్డ్ టాఫ్ట్]], మూడవ పార్టీ నామినీ [[థియోడర్ రూజ్‌వెల్ట్]] ఓడించి 1848 ఎన్నికలు తర్వాత అధ్యక్ష పదవిని గెలుచుకున్న మొదటి దక్షిణాదివారు అయ్యాడు. అధ్యక్షుడిగా తన మొదటి సంవత్సరంలో విల్సను సమాఖ్య బ్యూరోక్రసీలో విస్తృతంగా వ్యాపించిన విభజనకు అధికారం ఇచ్చాడు. మహిళల ఓటు హక్కు మీద ఆయన వ్యతిరేకత నిరసనలకు దారితీసింది. ఆయన మొదటి పదవీకాలం ఎక్కువగా తన ప్రగతిశీల న్యూ ఫ్రీడం దేశీయ ఎజెండాను ఆమోదించడానికి అంకితం చేయబడింది. ఆయన మొదటి ప్రధాన ప్రాధాన్యత 1913 రెవెన్యూ చట్టం. ఇది ఆధునిక ఆదాయ పన్నును ప్రారంభించింది. ఫెడరలు రిజర్వు చట్టం, ఇది ఫెడరలు రిజర్వు సిస్టంను సృష్టించింది. 1914లో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభం సమయంలో మిత్రదేశాలు, కేంద్ర శక్తులు మధ్య శాంతి చర్చలు జరపడానికి విల్సను ప్రయత్నించినప్పుడు అమెరికా తటస్థతను ప్రకటించింది.

1916 ఎన్నికల్లో విల్సను తృటిలో తిరిగి ఎన్నికయ్యారు. రిపబ్లికను అభ్యర్థి చార్లెసు ఎవాన్సు హ్యూసును ఓడించారు. ఏప్రిలు 1917లో విల్సను అమెరికను వ్యాపారి నౌకలను ముంచివేసిన అపరిమిత జలాంతర్గామి యుద్ధ విధానానికి ప్రతిస్పందనగా జర్మనీ మీద యుద్ధ ప్రకటన చేయాలని కాంగ్రెసు‌ను కోరారు. విల్సను దౌత్యం మీద దృష్టి సారించి మిత్రదేశాలు, జర్మనీ యుద్ధానంతర శాంతికి ప్రాతిపదికగా అంగీకరించిన *పద్నాలుగు పాయింట్లు* జారీ చేశాడు. 1918లో జరిగే ఆఫ్-ఇయరు ఎన్నికలు తన విధానాలను ఆమోదించే ప్రజాభిప్రాయ సేకరణగా ఉండాలని ఆయన కోరుకున్నారు. కానీ బదులుగా రిపబ్లికన్లు కాంగ్రెసు‌ను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. 1918 నవంబరు‌లో 11 యుద్ధ విరమణ మిత్రరాజ్యాల విజయం తర్వాత విల్సను పారిసు శాంతి సమావేశంకు హాజరయ్యారు. ఆయనతో పాటు ఆయన అత్యంత ముఖ్యమైన సలహాదారుడు కల్నలు ఎడ్వర్డు హౌసు కూడా హాజరయ్యారు. విల్సను లీగ్ ఆఫ్ నేషన్సు అనే బహుళజాతి సంస్థ స్థాపన కొరకు విజయవంతంగా వాదించాడు. దీనిని ఆయన సంతకం చేసిన ట్రీటీ ఆఫ్ వెర్సైల్లెసులో చేర్చారు; స్వదేశంలో ఆయన వెర్సైల్లెసు ఒప్పందాన్ని సెనేటు ఆమోదించడానికి లీగు‌లో చేరడానికి అనుమతించే రిపబ్లికను రాజీను తిరస్కరించాడు.

విల్సన్ మూడవసారి పదవిని చేపట్టాలని అనుకున్నాడు కానీ 1919 అక్టోబరు‌లో స్ట్రోకు రావడంతో ఆయన అశక్తుడయ్యాడు. ఆయన భార్య, ఆయన వైద్యుడు విల్సను‌ను నియంత్రించారు. అందువలన ఎటువంటి ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు తీసుకోలేదు. అదే సమయంలో ఆయన విధానాలు జర్మనీ- ఐరిషు-అమెరికను డెమొక్రాట్లను దూరం చేశాయి.  1920 ఎన్నికలులో రిపబ్లికన్లు భారీ విజయాన్ని సాధించారు. 1924 ఫిబ్రవరిలో ఆయన 67 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు. 21వ శతాబ్దంలో చరిత్రకారులు విల్సను జాతి విభజనకు మద్దతు ఇచ్చినందుకు విమర్శించారు. అయినప్పటికీ వారు ర్యాంకు విల్సను‌ను పదవిలో సాధించిన విజయాలకు సగటు కంటే ఎక్కువ అధ్యక్షుడిగా కొనసాగిస్తున్నారు. సంప్రదాయవాదులు ముఖ్యంగా సమాఖ్య ప్రభుత్వాన్ని విస్తరించినందుకు ఆయనను విమర్శించారు. మరికొందరు ఆయన పెద్ద సంస్థల శక్తిని బలహీనపరిచినందుకు ఆయనను ప్రశంసించారు. ఆధునిక ఉదారవాదంను స్థాపించినందుకు ఆయనను ప్రశంసించారు.

== ప్రారంభ జీవితం - విద్య ==

థామసు వుడ్రో విల్సను స్కాచు-ఐరిషు, స్కాటిషు సంతతికి చెందిన కుటుంబంలో “ స్టాంటను, వర్జీనియా “ లో జన్మించాడు. ఆయన నలుగురు పిల్లలలో మూడవవాడుగా అలాగే జోసెఫు రగ్గల్సు విల్సను, జెస్సీ జానెటు వుడ్రో దంపతుల మొదటి కుమారుడుగా జన్మించాడు. విల్సను తల్లి తరఫు తాతామామలు 1807లో ఐర్లాండు‌లోని కౌంటీ టైరోను‌లోని స్ట్రాబేను నుండి యునైటెడు స్టేట్సు‌కు వలస వచ్చి “ స్టూబెను‌విల్లే, ఒహియో “ లో స్థిరపడ్డారు. విల్సను తండ్రి తరఫు తాత జేమ్సు విల్సను *ది వెస్ట్రను హెరాల్డు అండ్ గెజిటు* అనే టారిఫు వ్యతిరేక వార్తాపత్రికను ప్రచురించారు. విల్సను తల్లి తరఫు తాత రెవరెండు థామసు వుడ్రో, 1830ల చివరలో స్కాట్లాండు‌లోని “ పైస్లీ, రెను‌ఫ్రూషైరు “ నుండి ఇంగ్లాండు‌లోని “ కార్లిస్లే, కుంబ్రియా “ కి వలస వెళ్లారు. అక్కడి నుండి “ చిల్లికోథె, ఒహియో “ కి వలస వెళ్లారు. జెస్సీ స్టూబెను ‌విల్లేలోని ఒక బాలికల అకాడమీకి హాజరవుతున్నప్పుడు జోసెఫు ఆమెను కలిశారు. ఇద్దరూ 1849 జూన్ 7న వివాహం చేసుకున్నారు. వివాహం తర్వాత జోసెఫు స్టౌంటను‌లో సేవ చేయడానికి ప్రెస్బిటేరియను పాస్టరు‌గా నియమితులయ్యారు. ఆయన కుమారుడు వుడ్రో జోసెఫు సేవ చేసిన స్టౌంటను ఫస్టు ప్రెస్బిటేరియను చర్చిలోని “ది మాన్సే “లో జన్మించాడు. ఆయనకు రెండు సంవత్సరాల వయస్సు రాకముందే కుటుంబం జార్జియాలోని అగస్టాకు తరలివెళ్లింది.

విల్సను తన తొలి యవ్వనంలో తన తొలి జ్ఞాపకం ఏమిటంటే మూడేళ్ల వయసులో తన యార్డు‌లో ఆడుకుంటూ అగస్టా పాసోనేజు ముందు ద్వారం దగ్గర నిలబడి ఉన్నాడు. ఆ సమయంలో ఒక బాటసారుడు [[అబ్రహం లింకన్]] ఎన్నికయ్యారు యుద్ధం రాబోతోందని అసహ్యం ప్రదర్శిస్తూ ప్రకటించడం విన్నాడు. విల్సను కాన్ఫెడరేటు స్టేట్సు ఆఫ్ అమెరికా పౌరసత్వం పొందిన ఇద్దరు అమెరికా అధ్యక్షులలో ఒకరు; మరొకరు [[జాన్ టైలర్]] ఆయన 1841 నుండి 1845 వరకు దేశం పదవ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. విల్సను తండ్రి దక్షిణ యునైటెడు స్టేట్సుతో గుర్తింపు పొందారు. అమెరికను అంతర్యుద్ధ సమయంలో సమాఖ్యకు గట్టి మద్దతుదారు.

విల్సను తండ్రి ప్రెస్బిటేరియను చర్చి ఇన్ ది కాన్ఫెడరేటు స్టేట్సు ఆఫ్ అమెరికా స్థాపకుల్లో ఒకరు. తరువాత దీనిని ప్రెస్బిటేరియను చర్చి ఇన్ యునైటెడు స్టేట్సు (పిసియుఎస్) గా మార్చారు. ఇది 1861లో నార్తర్ను ప్రెస్బిటేరియన్ల నుండి విడిపోయిన తరువాత జరిగింది. ఆయన ఆగస్టాలోని ఫస్టు ప్రెస్బెటేరియను చర్చికి మంత్రి అయ్యాడు. కుటుంబం 1870 వరకు అక్కడే నివసించింది. 1870 నుండి 1874 వరకు విల్సను కొలంబియా, సౌతు కరోలినాలో నివసించాడు. అక్కడ ఆతన తండ్రి కొలంబియా థియోలాజికలు సెమినరీలో వేదాంతశాస్త్ర ప్రొఫెసరు‌గా ఉన్నారు. 1873లో విల్సను కొలంబియా ఫస్టు ప్రెస్బిటేరియను చర్చిలో కమ్యూనికేటు సభ్యుడయ్యాడు; ఆయన జీవితాంతం సభ్యుడిగానే ఉన్నాడు.

విల్సను 1873–74 విద్యా సంవత్సరంలో “ డేవిడ్సను, నార్తు కరోలినా “ లోని డేవిడ్సను కళాశాలలో చదువుకున్నాడు. కానీ  కాలేజు ఆఫ్ న్యూజెర్సీకి (తరువాత ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయం అయింది) ఫ్రెష్మను‌గా బదిలీ అయ్యాడు. అక్కడ ఆయన రాజకీయ తత్వశాస్త్రం, [[చరిత్ర]] అధ్యయనం చేశాడు. ఫై కప్పా సై సోదరభావంలో చేరాడు విగు సాహిత్య చర్చా సంఘంలో చురుకుగా ఉన్నాడు. ఆయన పాఠశాల ఫుట్బాలు సంఘం కార్యదర్శిగా, పాఠశాల బేస్బాలు సంఘం అధ్యక్షుడిగా, విద్యార్థి వార్తాపత్రిక మేనేజింగు ఎడిటరు‌గా కూడా ఎన్నికయ్యాడు. హోరాహోరీగా జరిగిన 1876 అధ్యక్ష ఎన్నికలలో విల్సను డెమోక్రటికు పార్టీ నామినీ సామ్యూలు జె. టిల్డెను లకు మద్దతు ఇచ్చాడు.

1879లో ప్రిన్స్టను నుండి పట్టభద్రుడయ్యాక విల్సను వర్జీనియాలోని చార్లోట్సు‌విల్లేలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వర్జీనియా స్కూలు ఆఫ్ లాలో చదువుకున్నాడు. అక్కడ ఆయన వర్జీనియా గ్లీ క్లబ్బులో పాల్గొన్నాడు. జెఫెర్సను లిటరరీ అండ్ డిబేటింగు సొసైటీ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. అనారోగ్యం కారణంగా విల్సను లా స్కూలు నుండి వైదొలగాల్సి వచ్చింది. కానీ ఆయన తన తల్లిదండ్రులతో “ విల్మింగ్టను, నార్తు కరోలినా “ లో నివసిస్తున్నప్పుడు స్వయంగా లా చదువు కొనసాగించాడు. విల్సను జార్జియా బార్‌లో చేరాడు. 1882లో [[అట్లాంటా]]లో లా ఫర్ము స్థాపించడానికి క్లుప్తంగా ప్రయత్నం చేశాడు. ఆయన చట్టపరమైన చరిత్ర,  న్యాయశాస్త్రం ఆసక్తికరంగా భావించినప్పటికీ ఆయన న్యాయ సాధనలో రోజువారీ విధానపరమైన అంశాలను అసహ్యించుకున్నాడు. ఒక సంవత్సరం కన్నా తక్కువ వ్యవధిలోనే, విల్సను తన న్యాయవాద వృత్తిని విడిచిపెట్టి రాజకీయ శాస్త్రం, చరిత్ర అధ్యయనాన్ని కొనసాగించాడు.

1883 చివరలో విల్సను బాల్టిమోరులో ఇటీవల స్థాపించబడిన జాన్స్ హాప్కిన్సు విశ్వవిద్యాలయంలో చరిత్ర, రాజకీయ శాస్త్రం, [[జర్మన్ భాష|జర్మనీ]], ఇతర రంగాలలో డాక్టరలు అధ్యయనాల కోసం చేరాడు. విల్సను ప్రొఫెసరు కావాలని ఆశించాడు. "ప్రొఫెసర్షిపు నాకు సాధ్యమయ్యే ఏకైక ప్రదేశం, చదవడానికి, అసలు పనికి విశ్రాంతినిచ్చే ఏకైక ప్రదేశం, ఆదాయంతో కూడిన ఏకైక సాహిత్య బెర్తు" అని ఆయన రాశాడు.

విల్సను జాన్సు హాప్కిన్సు విశ్వవిద్యాలయంలో ఎక్కువ సమయం *కాంగ్రెస్షనలు గవర్నమెంటు: ఎ స్టడీ ఇన్ అమెరికను పాలిటిక్సు* రాశారు. ఇది సమాఖ్య ప్రభుత్వ పనితీరును పరిశీలించిన వ్యాసాల శ్రేణి నుండి వచ్చింది. 1886లో విల్సను జాన్సు హాప్కిన్సు విశ్వవిద్యాలయం నుండి చరిత్ర  ప్రభుత్వంలో పిహెచ్‌డి పొందారు. దేశ చరిత్రలో పిహెచ్‌డి పట్టా పొందిన ఏకైక అమెరికా అధ్యక్షుడిగా ఆయన నిలిచారు. 1885 ప్రారంభంలో హౌటను మిఫ్లిను విల్సను *కాంగ్రెస్షనలు గవర్నమెంటు*ను ప్రచురించారు. దీనికి మంచి ఆదరణ లభించింది. ఒక విమర్శకుడు దీనిని "'ఫెడరలిస్టు' పేపర్సు తర్వాత కనిపించిన అమెరికను రాజ్యాంగం మీద ఉత్తమ విమర్శనాత్మక రచన" అని పేర్కొన్నాడు.

== వివాహం - కుటుంబం ==

1883లో విల్సను ఎల్లెను లూయిసు ఆక్సనుని కలుసుకుని ప్రేమలో పడ్డాడు. ఆయన వివాహాన్ని ప్రతిపాదించాడు 1883 సెప్టెంబరులో; ఆమె అంగీకరించింది కానీ విల్సను గ్రాడ్యుయేటు స్కూలు‌లో చదువుతున్నప్పుడు వివాహాన్ని వాయిదా వేయడానికి వారు అంగీకరించారు. ఆక్సను ఆర్టు స్టూడెంట్సు లీగు ఆఫ్ న్యూయార్కు నుండి పట్టభద్రురాలైంది. చిత్రలేఖనంలో పనిచేసింది. పారిసు‌లోని ఎక్స్‌పోజిషను యూనివర్సెల్లె (1878) నుండి ఆమె రచనలలో ఒకదానికి పతకాన్ని అందుకుంది. ఆమె మరింత స్వతంత్ర కళాత్మక కార్యకలాపాలను త్యాగం చేయడానికి అంగీకరించింది. 1885లో విల్సను‌ను వివాహం చేసుకుంది. ఎల్లెను [[జర్మన్ భాష|జర్మనీ]] నేర్చుకుని తద్వారా ఆమె వుడ్రో పరిశోధనకు సంబంధించిన జర్మనీ-భాషా రాజకీయ శాస్త్ర ప్రచురణలను అనువదించడంలో సహాయపడగలదు.

1886 ఏప్రిల్‌లో ఆ జంటకు మొదటి సంతానం మార్గరెటు జన్మించింది. వారి రెండవ సంతానం జెస్సీ 1887 ఆగస్టులో జన్మించింది. వారి మూడవ చివరి సంతానం ఎలీనోరు 1889 అక్టోబరులో జన్మించింది. 1913లో జెస్సీ ఫ్రాన్సిసు బోవెసు సయ్రే సీనియరును వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె తరువాత ఫిలిప్పీన్సు‌కు హైకమిషనరుగా పనిచేసింది. 1914లో వారి మూడవ సంతానం ఎలియనోరు విలియం గిబ్సు మెక్‌అడూను వివాహం చేసుకున్నాడు. యు.ఎస్. ట్రెజరీ కార్యదర్శి వుడ్రో విల్సను ఆధ్వర్యంలో, తరువాత యు.ఎస్. సెనేటరు.
== విద్యా వృత్తి ==
=== ప్రొఫెసరు ===
1885 నుండి 1888 వరకు విల్సను [[ఫిలడెల్ఫియా]] వెలుపల బ్రిన్ మావరు, పెన్సిల్వేనియాలో కొత్తగా స్థాపించబడిన మహిళా కళాశాల అయిన బ్రైను మావరు కళాశాలలో బోధించారు. విల్సను పురాతన గ్రీకు, రోమను చరిత్ర, అమెరికను చరిత్ర, రాజకీయ శాస్త్రం, ఇతర విషయాలను బోధించారు. ఆ సమయంలో కళాశాలలో కేవలం 42 మంది విద్యార్థులు మాత్రమే ఉన్నారు. వారిలో దాదాపు అందరూ ఆయన అభిరుచికి చాలా నిష్క్రియాత్మకంగా ఉన్నారు. [[ఎం. కారీ థామస్]], డీన్ ఒక దృఢమైన స్త్రీవాది విల్సను తన ఒప్పందం మీద ఆమెతో ఘర్షణ పడ్డాడు. ఫలితంగా తీవ్ర వివాదం ఏర్పడింది. 1888లో విల్సను బ్రైను మావరు కళాశాలను విడిచిపెట్టే    సమయంలో ఆయనకు వీడ్కోలు ఇవ్వబడలేదు.

విల్సను మిడిలు‌టౌను, కనెక్టికటు లోని పురుషుల కోసం ఒక ఉన్నత అండరు గ్రాడ్యుయేటు కళాశాల వెస్లియను విశ్వవిద్యాలయంలో ఒక స్థానాన్ని అంగీకరించాడు. ఆయన రాజకీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ, పాశ్చాత్య చరిత్రలో గ్రాడ్యుయేటు కోర్సులు బోధించారు, వెస్లియను ఫుట్బాలు జట్టుకు శిక్షణ ఇచ్చారు. అలాగే ఆయన ఒక చర్చా బృందాన్ని స్థాపించారు.

1890 ఫిబ్రవరిలో స్నేహితుల సహాయంతో విల్సను కాలేజు ఆఫ్ న్యూజెర్సీలో (ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయం సమయంలో పేరు) న్యాయశాస్త్రం, రాజకీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు చైర్‌గా నియమించబడ్డారు, వార్షిక జీతం $3,000 (2024 నాటికి $ 1,04,989 డాలర్లకు సమానం). విల్సను ప్రిన్స్టను‌లో ఆకర్షణీయమైన వక్తగా త్వరగా ఖ్యాతిని సంపాదించాడు. 1896లో ఫ్రాన్సిసు లాండే పాటను కాలేజు ఆఫ్ న్యూజెర్సీని ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయంగా పేరు మార్చుకుంటున్నట్లు ప్రకటించాడు; పేరు మార్పుతో పాటు విశ్వవిద్యాలయం కోసం ఒక ప్రతిష్టాత్మక విస్తరణ కార్యక్రమం కూడా జరిగింది. 1896 అధ్యక్ష ఎన్నికలలో విల్సను డెమొక్రాటికు నామినీ విలియం జెన్నింగ్సు బ్రయానును ఎడమవైపుకు చాలా దూరంగా తిరస్కరించాడు. బదులుగా సంప్రదాయవాద "గోల్డు డెమొక్రాటు" నామినీ జాన్ ఎం. పామరుకు మద్దతు ఇచ్చాడు. విల్సను విద్యా ఖ్యాతి 1890లలో పెరుగుతూనే ఉంది. ఆయన జాన్సు హాప్కిన్సు విశ్వవిద్యాలయం. వర్జీనియా విశ్వవిద్యాలయంతో సహా అనేక ఇతర చోట్ల పదవులను తిరస్కరించాడు.

ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయంలో విల్సను చరిత్ర, రాజకీయ శాస్త్రానికి సంబంధించిన అనేక రచనలను ప్రచురించాడు. *రాజకీయ శాస్త్ర త్రైమాసికం*కి క్రమం తప్పకుండా సహకారిగా ఉండేవాడు. విల్సను రాసిన పాఠ్యపుస్తకం, *ది స్టేటు* 1920ల వరకు అమెరికను కళాశాల కోర్సులలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. *ది స్టేటులో* ప్రభుత్వాలు "బాల కార్మికులను నిషేధించడం ద్వారా, కర్మాగారాల పారిశుద్ధ్య పరిస్థితులను పర్యవేక్షించడం ద్వారా, వారి ఆరోగ్యానికి హానికరమైన వృత్తులలో మహిళల ఉపాధిని పరిమితం చేయడం ద్వారా, విక్రయించే వస్తువుల స్వచ్ఛత లేదా నాణ్యత అధికారిక పరీక్షలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా కొన్ని వర్తకాలలో శ్రమ గంటలను పరిమితం చేయడం ద్వారా, వాణిజ్యం లేదా పరిశ్రమలో చిత్తశుద్ధి, దయగలవారిని అధిగమించడానికి నిజాయితీ లేని లేదా హృదయం లేని పురుషుల శక్తి నూట ఒక్క పరిమితుల ద్వారా" సాధారణ సంక్షేమాన్ని చట్టబద్ధంగా ప్రోత్సహించవచ్చని విల్సను రాశారు. దాతృత్వ ప్రయత్నాలను ప్రైవేట్ డొమైన్ నుండి తొలగించాలని మరియు "మొత్తం తప్పనిసరి చట్టపరమైన విధిగా చేయాలని" కూడా ఆయన రాశారు, ఈ స్థానం, చరిత్రకారుడు రాబర్ట్ ఎం. సాండర్స్ ప్రకారం, విల్సన్ "ఆధునిక సంక్షేమ రాజ్యానికి పునాది వేస్తున్నాడు" అని సూచిస్తుంది. అతని మూడవ పుస్తకం, *డివిజన్ అండ్ రీయూనియన్* (1893), 19వ శతాబ్దం మధ్య మరియు చివరిలో అమెరికా చరిత్రను బోధించడానికి ప్రామాణిక విశ్వవిద్యాలయ పాఠ్యపుస్తకంగా మారింది. విల్సన్ చరిత్రకారుడిగా గణనీయమైన ఖ్యాతిని కలిగి ఉన్నాడు మరియు అమెరికను అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ లెటర్సు ప్రారంభ సభ్యుడు. ఆయన 1897లో అమెరికను ఫిలాసఫికలు సొసైటీకి ఎన్నికైన సభ్యుడు కూడా.

== విద్యా వృత్తి ==
=== ప్రొఫెసర్ ===
1885 నుండి 1888 వరకు, విల్సన్ [[ఫిలడెల్ఫియా]] వెలుపల బ్రిన్ మావరు, పెన్సిల్వేనియాలో కొత్తగా స్థాపించబడిన మహిళా కళాశాల అయిన బ్రైను మావరు కళాశాలలో బోధించారు. విల్సన్ పురాతన గ్రీకు మరియు రోమన్ చరిత్ర, అమెరికన్ చరిత్ర, రాజకీయ శాస్త్రం మరియు ఇతర విషయాలను బోధించారు. ఆ సమయంలో, కళాశాలలో కేవలం 42 మంది విద్యార్థులు మాత్రమే ఉన్నారు, వారిలో దాదాపు అందరూ అతని అభిరుచికి చాలా నిష్క్రియాత్మకంగా ఉన్నారు. ఎం. కారీ థామసు, డీన్, ఒక దృఢమైన స్త్రీవాది, విల్సను తన ఒప్పందంపై ఆమెతో ఘర్షణ పడ్డాడు, ఫలితంగా తీవ్ర వివాదం ఏర్పడింది. 1888లో విల్సన్ బ్రైన్ మావరు కళాశాలను విడిచిపెట్టాడు. అతనికి వీడ్కోలు ఇవ్వబడలేదు.

విల్సను మిడిల్‌టౌను, కనెక్టికటు లోని పురుషుల కోసం ఒక ఉన్నత అండర్ గ్రాడ్యుయేటు కళాశాల వెస్లియను విశ్వవిద్యాలయంలో ఒక స్థానాన్ని అంగీకరించాడు. ఆయన రాజకీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ, పాశ్చాత్య చరిత్రలో గ్రాడ్యుయేటు కోర్సులు బోధించారు, వెస్లియను ఫుట్బాలు జట్టుకు శిక్షణ ఇచ్చారు. ఒక చర్చా బృందాన్ని స్థాపించారు.

1890 ఫిబ్రవరిలో స్నేహితుల సహాయంతో విల్సను కాలేజు ఆఫ్ న్యూజెర్సీలో (ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయం సమయంలో పేరు) న్యాయశాస్త్రం, రాజకీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు చైరు‌గా నియమించబడ్డారు. వార్షిక జీతం $3,000 (2024 నాటికి $ 1,04,989). విల్సను ప్రిన్స్టను‌లో ఆకర్షణీయమైన వక్తగా త్వరగా ఖ్యాతిని సంపాదించాడు. 1896లో ఫ్రాన్సిసు లాండే పాటను కాలేజు ఆఫ్ న్యూజెర్సీని ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయంగా పేరు మార్చుకుంటున్నట్లు ప్రకటించాడు; పేరు మార్పుతో పాటు విశ్వవిద్యాలయం కోసం ఒక ప్రతిష్టాత్మక విస్తరణ కార్యక్రమం కూడా జరిగింది. 1896 అధ్యక్ష ఎన్నికలలో విల్సను డెమొక్రాటికు నామినీ విలియం జెన్నింగ్సు బ్రయానును లెఫ్టిస్టుగా భావించి చాలా తీవ్రంగా తిరస్కరించాడు. బదులుగా సంప్రదాయవాద "గోల్డు డెమొక్రాటు" నామినీ, జాన్ ఎం. పామరుకు మద్దతు ఇచ్చాడు. విల్సను విద్యా ఖ్యాతి 1890లలో పెరుగుతూనే ఉంది. ఆయన జాన్సు హాప్కిన్సు విశ్వవిద్యాలయం వర్జీనియా విశ్వవిద్యాలయంతో సహా అనేక ఇతర చోట్ల పదవులను తిరస్కరించాడు.

ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయంలో విల్సను చరిత్ర రాజకీయ శాస్త్రానికి సంబంధించిన అనేక రచనలను ప్రచురించాడు. *రాజకీయ శాస్త్ర త్రైమాసికం*కి క్రమం తప్పకుండా సహకారిగా ఉండేవాడు. విల్సను రాసిన పాఠ్యపుస్తకం *ది స్టేటు* 1920ల వరకు అమెరికను కళాశాల కోర్సులలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడింది. *ది స్టేటులో* ప్రభుత్వాలు "బాల కార్మికులను నిషేధించడం ద్వారా, కర్మాగారాల పారిశుద్ధ్య పరిస్థితులను పర్యవేక్షించడం ద్వారా, వారి ఆరోగ్యానికి హానికరమైన వృత్తులలో మహిళల ఉపాధిని పరిమితం చేయడం ద్వారా, విక్రయించే వస్తువుల స్వచ్ఛత లేదా నాణ్యత అధికారిక పరీక్షలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా, కొన్ని వర్తకాలలో శ్రమ గంటలను పరిమితం చేయడం ద్వారా, వాణిజ్యం లేదా పరిశ్రమలో చిత్తశుద్ధి, దయగలవారిని అధిగమించడానికి నిజాయితీ లేని లేదా హృదయం లేని పురుషుల శక్తి నూట ఒక్క పరిమితుల ద్వారా" సాధారణ సంక్షేమాన్ని చట్టబద్ధంగా ప్రోత్సహించవచ్చని విల్సను రాశారు. దాతృత్వ ప్రయత్నాలను ప్రైవేటు డొమైను నుండి తొలగించాలని "మొత్తం తప్పనిసరి చట్టపరమైన విధిగా చేయాలని" కూడా ఆయన రాశారు. ఈ స్థానం చరిత్రకారుడు రాబర్ట్ ఎం. సాండర్సు అభిప్రాయం ప్రకారం విల్సను "ఆధునిక సంక్షేమ రాజ్యానికి పునాది వేస్తున్నాడు" అని సూచిస్తుంది. ఆయన మూడవ పుస్తకం *డివిజను అండ్ రీయూనియను* (1893), 19వ శతాబ్దం మధ్య, చివరిలో అమెరికా చరిత్రను బోధించడానికి ప్రామాణిక విశ్వవిద్యాలయ పాఠ్యపుస్తకంగా మారింది. విల్సను చరిత్రకారుడిగా గణనీయమైన ఖ్యాతిని కలిగి ఉన్నాడు. అమెరికను అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్సు అండ్ లెటర్సు ప్రారంభ సభ్యుడు. ఆయన 1897లో అమెరికను ఫిలాసఫికలు సొసైటీకి ఎన్నికైన సభ్యుడు కూడా.

=== ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయ అధ్యక్షుడు ===


1902 జూన్‌లో ప్రిన్స్టను ట్రస్టీలు ప్రొఫెసరు విల్సను‌ను అధ్యక్షుడిగా పదోన్నతి కల్పించారు. ప్యాటను స్థానంలో ట్రస్టీలు ఆయనను అసమర్థ నిర్వాహకుడిగా భావించారు. విల్సను పూర్వ విద్యార్థులకు చెప్పినట్లుగా "ఆలోచనలేని అబ్బాయిలను పనులు చేసే ఆలోచనాపరులుగా మార్చాలని" ఆకాంక్షించారు. ఆయన ప్రవేశ ప్రమాణాలను పెంచడానికి "పెద్దమనిషి సి"ని తీవ్రమైన అధ్యయనంతో భర్తీ చేయడానికి ప్రయత్నించాడు. నైపుణ్యం అభివృద్ధిని నొక్కి చెప్పడానికి విల్సను విద్యా విభాగాలు, ప్రధాన అవసరాల వ్యవస్థను స్థాపించాడు. ప్రిసెప్టర్లు అని పిలువబడే బోధనా సహాయకుల మార్గదర్శకత్వంలో విద్యార్థులు ఆరుగురు బృందాలుగా సమావేశమయ్యారు. ఈ కొత్త కార్యక్రమాలకు నిధులు సమకూర్చడానికి విల్సను ప్రతిష్టాత్మకమైన, విజయవంతమైన నిధుల సేకరణ ప్రచారాన్ని చేపట్టాడు. మోసెసు టేలరు పైను వంటి పూర్వ విద్యార్థులను [[ఆండ్రూ కార్నెగీ]] వంటి దాతృత్వవేత్తలను పాఠశాలకు విరాళాలు ఇచ్చేలా ఒప్పించాడు. విల్సను మొదటిసారిగా యూదు, మొదటి రోమను కాథలిక్కు‌ను అధ్యాపకుడిగా నియమించాడు. సంప్రదాయవాద ప్రెస్బిటేరియన్ల ఆధిపత్యం నుండి బోర్డును విముక్తి చేయడంలో సహాయం చేశాడు. ఇతర ఐవీ లీగు పాఠశాలలు తక్కువ సంఖ్యలో నల్లజాతీయులను అంగీకరిస్తున్నప్పటికీ ఆయన ఆఫ్రికను అమెరికన్లను పాఠశాలకు దూరంగా ఉంచడానికి కూడా పనిచేశాడు.

తత్వశాస్త్ర ప్రొఫెసరు జాన్ గ్రియరు హిబ్బెను వారు అండరు గ్రాడ్యుయేట్లుగా కలిసి ఉన్నప్పటి నుండి వారికి విల్సను‌ను తెలుసు. వారు సన్నిహిత స్నేహితులయ్యారు. నిజానికి 1902లో విల్సను ప్రిన్స్టను అధ్యక్షుడైనప్పుడు హిబ్బెను ఆయన ప్రధాన సలహాదారు. 1912లో విల్సను పెంపుడు సంస్కరణ ప్రణాళికకు వ్యతిరేకంగా నాయకత్వం వహించడం ద్వారా హిబ్బెను విల్సను‌ను ఆశ్చర్యపరిచాడు. ఫలితంగా వారు శాశ్వతంగా విడిపోయారు. విల్సన్ నిర్ణయాత్మకంగా ఓడిపోయాడు. 1912లో విల్సను ప్రిన్స్టను‌ను విడిచిపెట్టిన రెండు సంవత్సరాల తర్వాత హిబ్బెను ప్రిన్స్టను అధ్యక్షుడయ్యాడు.

ప్రిన్స్టను‌ను సంస్కరించడానికి విల్సను చేసిన ప్రయత్నాలు ఆయనకు జాతీయ ఖ్యాతిని సంపాదించిపెట్టాయి. కానీ అవి ఆయన ఆరోగ్యం మీద కూడా ప్రభావం చూపాయి. 1906లో విల్సను మేల్కొన్నప్పుడు ఎడమ కన్నులో రక్తం గడ్డకట్టడం, రక్తపోటు ఫలితంగా అంధత్వం ఏర్పడింది. ఆధునిక వైద్య అభిప్రాయం ప్రకారం విల్సను‌కు స్ట్రోకు వచ్చిందని ఊహిస్తోంది; తరువాత ఆయన తండ్రిలాగే అతనికి ధమనుల గట్టిపడటం ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అయింది. ఆయన తన తండ్రిలాగే అసహనం, అసహనం లక్షణాలను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించాడు. ఇది కొన్నిసార్లు తీర్పులో లోపాలకు దారితీస్తుంది.

1906లో [[బెర్ముడా]]లో సెలవులు గడుపుతున్నప్పుడు విల్సను మేరీ హల్బర్టు పెక్ అనే సామాజికవేత్తను కలిశాడు. జీవిత చరిత్ర రచయిత ఆగస్టు 2వ హెక్చరు ప్రకారం విల్సను, పెక్ మధ్య స్నేహం గురించి స్పష్టమైన చర్చ జరిగింది. అయితే విల్సను చరిత్రకారులు వారి మధ్య ఒక వివాహేతర సంబంధం ఉందని నిశ్చయంగా నిర్ధారించలేదు. విల్సను ఆమెకు చాలా వ్యక్తిగత లేఖలు కూడా పంపాడు. వీటిని తరువాత ఆయన ప్రత్యర్థులు ఆయన మీద ఉపయోగించారు.

ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయం పాఠ్యాంశాలను పునర్వ్యవస్థీకరించి, ప్రిసెప్టోరియలు వ్యవస్థను స్థాపించిన తరువాత విల్సను తరువాత ఉన్నత వర్గానికి చెందిన “ ఈటింగు క్లబ్బు “ లను రద్దు చేయడం ద్వారా ప్రిన్స్టను‌లోని సామాజిక ఉన్నత వర్గాల ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నించాడు. ఆయన విద్యార్థులను కళాశాలలకు తరలించాలని ప్రతిపాదించాడు. దీనిని క్వాడ్రాంగిల్సు అని కూడా పిలుస్తారు. కానీ విల్సను ప్రణాళికకు ప్రిన్స్టను పూర్వ విద్యార్థుల నుండి తీవ్ర వ్యతిరేకత ఎదురైంది. 1907 అక్టోబరులో పూర్వ విద్యార్థుల వ్యతిరేకత తీవ్రత కారణంగా ప్రిన్స్టను ట్రస్టీల బోర్డు విల్సను‌ను విద్యార్థుల వసతి గృహాలను మార్చడానికి తన ప్రణాళికను ఉపసంహరించుకోవాలని ఆదేశించింది. తన పదవీకాలంలో చివరలో విల్సను ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయం గ్రాడ్యుయేటు పాఠశాల డీన్ ఆయన మిత్రుడు, ప్రిన్స్టను ట్రస్టీ అయిన ఆండ్రూ ఫ్లెమింగు వెస్టుతో ఘర్షణ పడ్డాడు. విల్సను ప్రతిపాదిత గ్రాడ్యుయేటు పాఠశాల భవనాన్ని క్యాంపసు మధ్యలో అనుసంధానించాలనుకున్నాడు కానీ వెస్టు మరింత సుదూర క్యాంపసు స్థలాన్ని ఇష్టపడింది. 1909లో ప్రిన్స్టను బోర్డు గ్రాడ్యుయేటు పాఠశాల ప్రచారానికి ఇచ్చిన బహుమతిని అంగీకరించింది. గ్రాడ్యుయేటు పాఠశాల క్యాంపసు వెలుపల ఉంది.

తన సిఫార్సులకు ప్రతిఘటన కారణంగా ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయ అధ్యక్షుడిగా తన ఉద్యోగం పట్ల విరక్తి చెందాడు. ఆయన రాజకీయ పదవికి పోటీ చేయడాన్ని పరిగణించడం ప్రారంభించాడు. 1908 డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షనుకు ముందు విల్సను డెమోక్రటికు పార్టీలోని కొంతమంది ప్రభావవంతమైన వ్యక్తులకు టికెట్టు ‌ మీద తనకు ఆసక్తి ఉందని సూచనలు ఇచ్చాడు. దానీ వాస్తవంగా దాని మీద వారు దృష్టి కేంద్రీకరిస్తారని ఆయనకు నిజమైన అంచనాలు లేనప్పటికీ విల్సను‌కు వైసు ప్రెసిడెంటు నామినేషను ఇవ్వకూడదని సూచనలు ఇచ్చాడు. పార్టీ రెగ్యులర్లు ఆయన ఆలోచనలను రాజకీయంగా, భౌగోళికంగా అనుభవలేమి, ఊహాజనితంగా భావించారు. కానీ ఆసక్తికి బీజాలు నాటబడ్డాయి. 1956లో మెక్‌జార్జి బండి ప్రిన్సు‌టనుకు విల్సను చేసిన సహకారాన్ని ఇలా వర్ణించాడు: "ప్రిన్సుటను మంచి యువకులకు అద్భుతంగా ఆహ్లాదకరమైన మంచి ఇల్లు అని పేర్కొంటూ అదనంగా విల్సను తన నమ్మకంలో సరైనవాడు; ఆయన కాలం నుండి ఇది మరింత ఎక్కువగా ఉంది." అని వివరించాడు.

== న్యూజెర్సీ గవర్నరు (1911–1913) ==

1910 జనవరి  నాటిక న్యూజెర్సీ డెమోక్రటికు పార్టీ ఇద్దరు నాయకులు జేమ్సు స్మితు జూనియరు జార్జి బ్రింటను మెక్‌క్లెల్లను హార్వే దృష్టిని ఆకర్షించిన విల్సను రాబోయే గవర్నరు ఎన్నికలులో సంభావ్య అభ్యర్థిగా ఉన్నారు. గత ఐదు గవర్నరు ఎన్నికలలో ఓడిపోయిన తరువాత న్యూజెర్సీ డెమోక్రటికు నాయకులు పరీక్షించబడని, అసాధారణ అభ్యర్థి అయిన విల్సను వెనుక తమ మద్దతును వదులుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. విల్సను విద్యాపరమైన ఖ్యాతి ఆయన ట్రస్టు‌లు, అవినీతికి వ్యతిరేకంగా ఆదర్శ ప్రతినిధిగా చేసిందని పార్టీ నాయకులు విశ్వసించారు. కానీ పాలనలో ఆయన అనుభవరాహిత్యం ఆయనను సులభంగా ప్రభావితం చేస్తుందని కూడా వారు ఆశించారు. "నాకు ఏదైనా అడగకుండా, ఏకగ్రీవంగా, ఎవరికీ హామీ ఇవ్వకుండా అది నా వద్దకు వస్తే" విల్సను నామినేషను‌ను అంగీకరించారు.

రాష్ట్ర పార్టీ సమావేశంలో బాసు‌లు తమ దళాలను మార్షలు చేసి విల్సను కోసం నామినేషను‌ను గెలుచుకున్నారు. అక్టోబరు 20న విల్సను తన రాజీనామా లేఖను ప్రిన్సు‌టను విశ్వవిద్యాలయానికి సమర్పించారు. విల్సను ప్రచారం పార్టీ బాసు‌ల నుండి స్వతంత్రంగా ఉంటానని ఇచ్చిన హామీ మీద దృష్టి పెట్టింది. ఆయన త్వరగా తన ప్రొఫెసరు శైలిని వదులుకుని తనను తాను పూర్తి స్థాయి ప్రగతిశీలంగా చూపించుకున్నాడు. రిపబ్లికను విలియం హోవార్డు టాఫ్టు 1908 అధ్యక్ష ఎన్నికలలో 82,000 కంటే ఎక్కువ ఓట్ల తేడాతో న్యూజెర్సీని గెలుచుకున్నప్పటికీ విల్సను రిపబ్లికను గవర్నరు నామినీ వివియను ఎం. లూయిసును 65,000 కంటే ఎక్కువ ఓట్ల తేడాతో ఓడించాడు. 1910 ఎన్నికలలో న్యూజెర్సీ జనరలు అసెంబ్లీ మీద డెమోక్రాట్లు నియంత్రణ సాధించారు. అయితే న్యూజెర్సీ సెనేటు రిపబ్లికను చేతులలోనే ఉంది. ఎన్నికలలో గెలిచిన తర్వాత విల్సను జోసెఫు పాట్రికు టుమల్టీని తన ప్రైవేటు కార్యదర్శిగా నియమించాడు. విల్సను రాజకీయ జీవితంలో ఆయన ఆ పదవిలో ఉన్నారు.

విల్సను తన పార్టీ యంత్రాంగం డిమాండ్లను విస్మరించాలనే ఉద్దేశ్యంతో తన సంస్కరణవాద ఎజెండాను రూపొందించడం ప్రారంభించాడు. స్మితు విల్సను‌ను యుఎస్ సెనేటు‌కు తన బిడ్‌ను ఆమోదించమని కోరాడు. కానీ విల్సను నిరాకరించి బదులుగా డెమోక్రటికు ప్రైమరీలో గెలిచిన స్మితు ప్రత్యర్థి జేమ్సు ఎడ్గారు మార్టినును ఆమోదించాడు. సెనేటు ఎన్నికలలో మార్టిని విజయం విల్సను న్యూజెర్సీ డెమోక్రటికు పార్టీలో తనను తాను స్వతంత్ర శక్తిగా నిలబెట్టుకోవడానికి సహాయపడింది. విల్సను అధికారం చేపట్టే సమయానికి న్యూజెర్సీ ప్రజా అవినీతికి ఖ్యాతిని పొందింది; స్టాండర్డు ఆయిలు వంటి కంపెనీలు ఇతర రాష్ట్రాల యాంటీట్రస్టు చట్టాలు నుండి తప్పించుకోవడానికి అనుమతించినందున ఈ రాష్ట్రం "మదర్ ఆఫ్ ట్రస్ట్సు" అని పిలువబడింది. విల్సను, ఆయన మిత్రులు గెరాను బిల్లును త్వరగా ఆమోదించారు. ఇది అన్ని ఎన్నికల కార్యాలయాలు, పార్టీ అధికారులకు ప్రైమరీలు తప్పనిసరి చేయడం ద్వారా రాజకీయ ఉన్నతాధికారుల అధికారాన్ని తగ్గించింది. అన్ని అభ్యర్థులు ప్రచార ఆర్థిక నివేదికలను దాఖలు చేయాలని ప్రచార ఖర్చులను పరిమితం చేయాలని రాజకీయ ప్రచారాలకు కార్పొరేటు విరాళాలను నిషేధించాలని కోరుతూ యునైటెడు స్టేట్సు‌లో ప్రచార ఆర్థిక చట్టంతో కూడా ఆయన విజయం సాధించాడు. అదనంగా ఉద్యోగంలో మరణించిన లేదా గాయపడిన కార్మికుల కుటుంబాలకు సహాయం చేయడానికి కార్మికుల పరిహార చట్టాన్ని ఆమోదించడాన్ని విల్సను సమర్థించాడు. తన గవర్నరు పదవీకాలంలో మొదటి నెలలలో ఈ చట్టాలను ఆమోదించడంలో విజయం సాధించినందుకు విల్సను ఒక సంస్కర్తగా, ప్రగతిశీల ఉద్యమ నాయకుడిగా జాతీయ, ద్వైపాక్షిక గుర్తింపును పొందాడు.

1912 ప్రారంభంలో రిపబ్లికన్లు రాష్ట్ర అసెంబ్లీని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. విల్సను తన పదవీకాలంలో ఎక్కువ భాగం బిల్లులను వీటో చేయడంలో గడిపారు. అయినప్పటికీ ఆయన వివిధ సంస్కరణ చట్టాల ఆమోదాన్ని గెలుచుకున్నాడు
 మహిళలు, పిల్లల శ్రమను పరిమితం చేసే  ఫ్యాక్టరీ పని పరిస్థితులకు ప్రమాణాలను పెంచే వాటిని కలిగి ఉంటుంది. "తనిఖీలు నిర్వహించే ప్రమాణాలను అమలు చేసే అధికారం, జిల్లాల రుణ అధికారాన్ని నియంత్రించి వికలాంగులైన విద్యార్థులకు ప్రత్యేక తరగతులను కోరే అధికారంతో" కొత్త రాష్ట్ర విద్యా బోర్డు ఏర్పాటు చేయబడింది. పదవీ విరమణ చేసే ముందు విల్సను ఉచిత దంత వైద్యశాలల స్థాపనను పర్యవేక్షించాడు. "సమగ్రమైన, శాస్త్రీయమైన" పేద చట్టాన్ని అమలు చేశాడు. శిక్షణ పొందిన నర్సింగు‌ను ప్రామాణికం చేశారు. అయితే అన్ని సంస్కరణ కేంద్రాలు,  జైళ్లలో కాంట్రాక్టు కార్మికులను రద్దు చేశారు, ఒక అనిశ్చిత శిక్షా చట్టం ఆమోదించబడింది. అన్ని రైల్‌రోడ్డు కంపెనీలు తమ ఉద్యోగులకు వేతనాలను మాసంలో రెండుసార్లు చెల్లించాలని బలవంతం చేసే చట్టం ప్రవేశపెట్టబడింది. ", అయితే వర్తక సంస్థలలో పనిచేసే వ్యక్తుల పని గంటలు, ఆరోగ్యం, భద్రత, ఉపాధి, వయస్సు నియంత్రణను నిర్వహించారు. పదవీ విరమణ చేయడానికి కొంతకాలం ముందు విల్సను "సెవెన్ సిస్టర్సు" అని పిలువబడే యాంటీట్రస్టు చట్టాల శ్రేణి మీద సంతకం చేశాడు. అలాగే స్థానిక షెరీఫు‌ల నుండి జ్యూరీలు ఎంపిక చేసే అధికారాన్ని తొలగించే మరొక చట్టం మీద సంతకం చేశాడు.
== 1912 అధ్యక్ష ఎన్నిక ==
=== డెమోక్రటికు నామినేషను ===
1910లో న్యూజెర్సీ గవర్నరుగా ఎన్నికైన వెంటనే విల్సను 1912 అధ్యక్ష అభ్యర్థిగా ప్రముఖుడయ్యాడు. రాష్ట్ర పార్టీ ఉన్నతాధికారులతో ఆయన ఘర్షణలు పెరుగుతున్న ప్రోగ్రెసివు ఉద్యమంతో ఆయన ఖ్యాతిని పెంచాయి. ప్రగతిశీలులతో పాటు, విల్సను సైరసు మెక్‌కార్మికు జూనియరు వంటి ప్రిన్సుటను పూర్వ విద్యార్థులు, వాల్టరు హైన్సు పేజీ వంటి దక్షిణాది వారి మద్దతును పొందాడు. వారు  మార్పిడి చేయబడిన  విల్సను దక్షిణాది వ్యక్తి హోదా ఆయనకు విస్తృత ఆకర్షణను ఇచ్చిందని విశ్వసించారు. టెక్సాసు నుండి ఎడ్వర్డు ఎం. హౌసు కూడా ప్రచార నిర్వాహకుడిగా విల్సను అధ్యక్ష పదవికి పోటీ పడటానికి కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఆయన అధ్యక్షుడైనప్పుడు ఆయన విల్సను ముఖ్య సలహాదారు అయ్యాడు. అక్కడ విల్సను ఆయనకు సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేటు తప్ప ఆయన కోరుకునే ఏదైనా క్యాబినెటు పదవిని ఇస్తానని హామీ ఇచ్చినప్పటికీ హౌసు దానిని నిరాకరించాడు. విల్సను ఎడమ వైపుకు మారడం చాలా మంది ప్రశంసలను పొందినప్పటికీ ఇది వాల్ స్ట్రీటుతో సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగి ఉన్న మాజీ విల్సను మద్దతుదారు జార్జి బ్రింటను మెక్‌క్లెల్లను హార్వే వంటి శత్రువులను కూడా సృష్టించింది. 1911 జూలైలో విల్సను విలియం గిబ్సు మెక్‌అడూను ప్రచారం నిర్వహించడానికి తీసుకువచ్చాడు. 1912 డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షనుకు ముందు విల్సను మూడుసార్లు డెమోక్రటికు ప్రెసిడెంటు నామినీ అయిన విలియం జెన్నింగ్సు బ్రయాను ఆమోదం పొందేందుకు ప్రత్యేక ప్రయత్నం చేశాడు.ఆయన అనుచరులు 1896 అధ్యక్ష ఎన్నికలు నుండి డెమోక్రటికు పార్టీని ఎక్కువగా ఆధిపత్యం చేశారు.

మిస్సోరి హౌస్ స్పీకరు చాంపు క్లార్కు నామినేషను కోసం చాలా మంది ముందు వరుసలో ఉన్నారని భావించారు. అయితే అలబామా హౌసు మెజారిటీ లీడరు ఆస్కారు అండరు‌వుడు కూడా ఒక సవాలుదారుగా కనిపించారు. క్లార్కు పార్టీలోని బ్రయాను విభాగంలో మద్దతు పొందాడు. అయితే అండర్వుడు సంప్రదాయవాద బోర్బను డెమొక్రాటులకు, ముఖ్యంగా దక్షిణాదికి విజ్ఞప్తి చేశాడు. 1912 డెమొక్రాటికు పార్టీ ప్రెసిడెన్షియలు ప్రైమరీలలో క్లార్కు ప్రారంభ పోటీలలో అనేకం గెలిచాడు. కానీ విల్సను టెక్సాసు, ఈశాన్య,  మిడ్వెస్టు‌లలో విజయాలతో బలంగా ముగించాడు. డెమొక్రాటికు కన్వెన్షను మొదటి అధ్యక్ష బ్యాలెటు‌లో, క్లార్కు బహుళ ప్రతినిధులను గెలుచుకున్నాడు; పదవ బ్యాలెటు‌లో న్యూయార్కు టమ్మనీ హాలు యంత్రం ఆయన వెనుకకు వచ్చిన తర్వాత ఆయన మద్దతు పెరుగుతూనే ఉంది. టమ్మనీ మద్దతు ఉన్న ఏ అభ్యర్థికి తాను మద్దతు ఇవ్వనని బ్రయాను ప్రకటించడంతో  టమ్మనీ మద్దతు క్లార్కు‌కు ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. తదుపరి బ్యాలెటు‌లలో క్లార్కు ప్రతినిధులను కోల్పోవడం ప్రారంభించాడు. ఇండియానా గవర్నరు థామసు ఆర్. మార్షలుకు వైసు ప్రెసిడెన్సీ పదవిని హామీ ఇవ్వడం ద్వారా విల్సను రోజరు చార్లెసు సుల్లివను థామసు టాగర్టు మద్దతు పొందాడు. అనేక దక్షిణాది ప్రతినిధులు తమ మద్దతును అండరు‌వుడు నుండి విల్సను‌కు మార్చారు. కన్వెన్షను 46వ బ్యాలెటు‌లో విల్సను చివరికి మూడింట రెండు వంతుల ఓట్లను గెలుచుకున్నాడు. మార్షలు విల్సను, రన్నింగు మేటు అయ్యాడు.

=== సార్వత్రిక ఎన్నికలు ===

1912 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో విల్సను ఇద్దరు ప్రధాన ప్రత్యర్థులను ఎదుర్కొన్నాడు: ఒక పర్యాయం రిపబ్లికను పదవిలో ఉన్న విలియం హోవార్డు టాఫ్టు, మాజీ రిపబ్లికను అధ్యక్షుడు [[థియోడర్ రూజ్‌వెల్ట్]], "బుల్ మూసు" పార్టీ నామినీగా మూడవ పార్టీ ప్రచారాన్ని నిర్వహించారు. నాల్గవ అభ్యర్థి సోషలిస్టు పార్టీకి చెందిన యూజీను వి. డెబ్సు. 1912 రిపబ్లికను నేషనలు కన్వెన్షనులో టాఫ్టు తిరిగి నామినేషను సాధించిన తర్వాత రూజ్వెల్టు తన మాజీ పార్టీతో తెగతెంపులు చేసుకున్నాడు. రిపబ్లికను పార్టీలోని చీలిక 1892 అధ్యక్ష ఎన్నికలు తర్వాత మొదటిసారి అధ్యక్ష పదవిని గెలుచుకోగలమని డెమొక్రాట్లను ఆశాజనకంగా చేసింది.

రూజ్వెల్టు విల్సను‌కు ప్రధాన పోటీదారుగా ఉద్భవించాడు. విల్సను, రూజ్వెల్టు జోక్యవాద కేంద్ర ప్రభుత్వానికి పిలుపునిచ్చే ప్రగతిశీల వేదికలను పంచుకున్నప్పటికీ ఎక్కువగా ఒకరి మీద ఒకరు ప్రచారం చేసుకున్నారు. విల్సను ప్రచార ఆర్థిక ఛైర్మను హెన్రీ మోర్గెంటౌ కార్పొరేషన్ల నుండి విరాళాలను అంగీకరించవద్దని, సాధ్యమైనంత విస్తృత వర్గాల నుండి చిన్న విరాళాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని ఆదేశించారు. ఎన్నికల ప్రచారంలో విల్సను "ప్రతి మనిషి జీవించే, మానవుడిగా తన సాధారణ హక్కులను పొందగలిగే స్థితిలో ఉంచే జీవిత సర్దుబాట్లు చేయడం" ప్రభుత్వం విధి అని నొక్కి చెప్పాడు. న్యాయ పండితుడు లూయిసు బ్రాండీసు సహాయంతో ఆయన తన ది న్యూ ఫ్రీడం ప్లాట్ఫాం‌ను అభివృద్ధి చేశాడు. ముఖ్యంగా ట్రస్టులను విచ్ఛిన్నం చేయడం, సుంకాలు రేట్లను తగ్గించడం మీద దృష్టి పెట్టాడు. బ్రాండీసు, విల్సను పెద్ద కార్పొరేషను‌లను నియంత్రించే శక్తివంతమైన బ్యూరోక్రసీని స్థాపించాలనే రూజ్వెల్టు ‌ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు. బదులుగా ఒక స్థాయి ఆర్థిక మైదానాన్ని సృష్టించడానికి పెద్ద కార్పొరేషన్ల విచ్ఛిన్నానికి అనుకూలంగా ఉన్నారు.

విల్సను ఉత్సాహభరితమైన ప్రచారంలో నిమగ్నమై అనేక ప్రసంగాలు చేయడానికి దేశాన్ని దాటాడు. చివరికి ఆయన 42 శాతం ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లను 435 ఓట్లను పొందాడు (531 ఎలక్టోరలు ఓట్లు). రూజ్వెల్టు మిగిలిన ఎలక్టోరలు ఓట్లలో ఎక్కువ భాగాన్ని, ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లలో 27.4 శాతం గెలుచుకున్నాడు, ఇది యుఎస్ చరిత్రలో బలమైన మూడవ పార్టీ ప్రదర్శనలు ఒకటి. టాఫ్టు ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లలో 23.2 శాతం గెలుచుకున్నాడు కానీ కేవలం 8 ఎలక్టోరలు ఓట్లను మాత్రమే గెలుచుకున్నాడు. డెబ్సు ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లలో 6 శాతం గెలుచుకున్నాడు. కాంగ్రెసు ఎన్నికలులో హౌసు మీద నియంత్రణను నిలుపుకున్నారు. సెనేటులో మెజారిటీని గెలుచుకున్నారు. విల్సను విజయం ఆయనను అంతర్యుద్ధం తర్వాత అధ్యక్ష ఎన్నికలలో గెలిచిన మొదటి దక్షిణాది వ్యక్తిగా 1897లో గ్రోవరు క్లీవు‌ల్యాండు పదవీవిరమణ చేసిన తర్వాత మొదటి డెమొక్రాటికు అధ్యక్షుడిగా, పిహెచ్‌డి పట్టా పొందిన మొదటి, ఏకైక అధ్యక్షుడు
== అధ్యక్ష పదవి (1913–1921) ==

ఎన్నికల తర్వాత విల్సను విలియం జెన్నింగ్సు బ్రయాను‌ను విదేశాంగ కార్యదర్శిగా ఎన్నుకున్నాడు. విల్సను మంత్రివర్గంలోని మిగిలిన సభ్యులపై బ్రయాను సలహా ఇచ్చాడు. 1914లో విల్సను కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్న ప్రముఖ విల్సను మద్దతుదారుడు విలియం గిబ్సు మెక్‌అడూ ట్రెజరీ కార్యదర్శి అయ్యాడు. అనేక ప్రముఖ యాంటీట్రస్టు కేసులను విజయవంతంగా విచారించిన జేమ్సు క్లార్కు మెక్‌రేనాల్డ్సు అటార్నీ జనరలు‌గా ఎంపికయ్యారు. ఉత్తర కరోలినా నుండి పార్టీ విధేయుడు, ప్రముఖ తెల్ల ఆధిపత్యవాది అయిన ప్రచురణకర్త జోసెఫసు డేనియల్సు  నేవీ కార్యదర్శిగా ఎంపికయ్యారు, యువ న్యూయార్కు న్యాయవాది [[ఫ్రాంక్లిన్ డి. రూజ్‌వెల్ట్]] నేవీ సహాయ కార్యదర్శి అయ్యారు. విల్సను చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫు ("కార్యదర్శి") జోసెఫు పాట్రికు టుమల్టీ, ఆయన పత్రికలతో రాజకీయ బఫరు, మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించాడు. అతి ముఖ్యమైన విదేశాంగ విధాన సలహాదారు, ఆంటీ "కల్నలు" ఎడ్వర్డు ఎం. హౌసు; బెర్గు ఇలా వ్రాశాడు. "ప్రాప్తి, ప్రభావంలో హౌసు విల్సను క్యాబినెటు‌లోని ప్రతి ఒక్కరినీ అధిగమించాడు."
=== న్యూ ఫ్రీడం దేశీయ ఎజెండా ===

విల్సను తన పరిపాలన ప్రారంభంలోనే దేశీయ చట్టాల సమగ్ర కార్యక్రమాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు. ఇంతకు ముందు ఏ అధ్యక్షుడు చేయనిది. ఆయన నాలుగు ప్రధాన దేశీయ ప్రాధాన్యతలను ప్రకటించాడు: సహజ వనరుల సంరక్షణ, బ్యాంకింగు సంస్కరణ, సుంకం తగ్గింపు, పాశ్చాత్య మైనింగు‌ను ట్రస్టులను విచ్ఛిన్నం చేయడం ద్వారా రైతులకు ముడి పదార్థాలకు మెరుగైన ప్రాప్యత. .. విల్సను పదవిలో మొదటి రెండు సంవత్సరాలు ఎక్కువగా ఆయన దేశీయ ఎజెండా మీద దృష్టి సారించాయి. మెక్సికోతో సమస్యలు 1914లో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభంతో విదేశీ వ్యవహారాలు ఆయన అధ్యక్ష పదవిలో ఎక్కువగా ఆధిపత్యం చెలాయించాయి.
==== సుంకాలు - పన్ను చట్టం ====
డెమొక్రాట్లు చాలా కాలంగా అధిక సుంకాల రేట్లను వినియోగదారుల మీద అన్యాయమైన పన్నులకు సమానమని భావించారు. సుంకాల తగ్గింపు వారి మొదటి ప్రాధాన్యతగా ఉంది. అధిక సుంకాల వ్యవస్థ "ప్రపంచ వాణిజ్యంలో మన సరైన పాత్ర నుండి మనల్ని దూరం చేస్తుంది. పన్నుల న్యాయమైన సూత్రాలను ఉల్లంఘిస్తుంది. ప్రభుత్వాన్ని ప్రైవేటు ప్రయోజనాల చేతిలో సులభమైన సాధనంగా చేస్తుంది" అని ఆయన వాదించారు. 1913 మే  చివరి నాటికి హౌసు మెజారిటీ నాయకుడు ఆస్కారు అండర్వుడు హౌసు‌లో సగటు సుంకాల రేటును తగ్గించే బిల్లును ఆమోదించారు 10 శాతం, $4,000 కంటే ఎక్కువ వ్యక్తిగత ఆదాయం మీద పన్ను విధించింది. అండర్‌వుడు బిల్లు అంతర్యుద్ధం తర్వాత సుంకం అతిపెద్ద తగ్గుదల సవరణను సూచిస్తుంది. ఇది ముడి పదార్థాలు, "అవసరాలు"గా పరిగణించబడే వస్తువులు, ట్రస్టులు దేశీయంగా ఉత్పత్తి చేసే ఉత్పత్తులకు దూకుడుగా రేట్లను తగ్గించింది. కానీ విలాసవంతమైన వస్తువులకు అధిక సుంకం రేట్లను నిలుపుకుంది.

అయినప్పటికీ సెనేటు‌లో సుంకం బిల్లు ఆమోదం ఒక సవాలుగా మారింది. కొంతమంది దక్షిణ, పశ్చిమ డెమొక్రాట్లు తమ ఉన్ని, చక్కెర పరిశ్రమల నిరంతర రక్షణను కోరుకున్నారు. డెమొక్రాటు‌లకు ఎగువ సభలో తక్కువ మెజారిటీ ఉంది. విల్సను డెమొక్రాటికు సెనేటర్లతో విస్తృతంగా సమావేశమై ప్రెసు ద్వారా ప్రజలకు నేరుగా విజ్ఞప్తి చేశారు. వారాల తరబడి విచారణలు చర్చల తర్వాత విల్సను విదేశాంగ కార్యదర్శి బ్రయాను బిల్లు వెనుక సెనేటు డెమొక్రాట్లను ఏకం చేయడంలో విజయం సాధించారు. సెనేటు బిల్లుకు అనుకూలంగా 44 నుండి 37 వరకు ఓటు వేసింది. ఒకే ఒక డెమొక్రాటు దీనికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేయగా ఒకే ఒక రిపబ్లికను దానికి అనుకూలంగా ఓటు వేశారు. 1913 రెవెన్యూ చట్టం (అండర్వుడు టారిఫు అని పిలుస్తారు)ను 1913 అక్టోబరు 3న చట్టంగా విల్సను సంతకం చేశాడు. 1913 రెవెన్యూ చట్టం సుంకాలను తగ్గించింది. కోల్పోయిన ఆదాయాన్ని $3,000 కంటే ఎక్కువ ఆదాయం మీద ఒక శాతం సమాఖ్య ఆదాయ పన్నుతో భర్తీ చేసింది. ఇది జనాభాలోని అత్యంత ధనవంతులైన మూడు శాతం మందిని ప్రభావితం చేసింది. విల్సను పరిపాలన విధానాలు ప్రభుత్వ ఆదాయం కూర్పు మీద శాశ్వత ప్రభావాన్ని చూపాయి. ఇది ఇప్పుడు ప్రధానంగా సుంకాల కంటే పన్నుల నుండి వచ్చింది.

==== ఫెడరలు రిజర్వు వ్యవస్థ ====

విల్సను తన ఎజెండాలోని తదుపరి అంశం - బ్యాంకింగు‌కు వెళ్లే ముందు 1913 రెవెన్యూ చట్టాన్ని పూర్తి చేయడానికి వేచి ఉండలేదు. విల్సను అధికారం చేపట్టే సమయానికి బ్రిటను, జర్మనీ వంటి దేశాలు ప్రభుత్వ నిర్వహణలో ఉన్న [[కేంద్ర బ్యాంకు]]లను స్థాపించాయి. కానీ 1830ల బ్యాంకు యుద్ధం నుండి యునైటెడు స్టేట్సు‌కు కేంద్ర బ్యాంకు లేదు. 1907లో దేశవ్యాప్త ఆర్థిక సంక్షోభం తరువాత మరింత సాగే కరెన్సీని అందించడానికి ఆర్థిక భయాందోళనలకు ప్రతిస్పందనలను సమన్వయం చేయడానికి ఒక విధమైన కేంద్ర బ్యాంకింగు వ్యవస్థను రూపొందించడానికి సాధారణ ఒప్పందం ఉంది. బ్రయాను వంటి ప్రగతిశీలులకు  నేషనలు మానిటరీ కమిషను ఛైర్మను‌గా ప్రైవేటు ఆర్థిక ప్రయోజనాలకు ద్రవ్య వ్యవస్థ మీద పెద్ద స్థాయిలో నియంత్రణను ఇచ్చే కేంద్ర బ్యాంకు కోసం ఒక ప్రణాళికను ప్రతిపాదించిన నెల్సను ఆల్డ్రిచు వంటి సంప్రదాయవాద రిపబ్లికను‌ల మధ్య విల్సను ఒక మధ్యస్థాన్ని కోరుకున్నాడు. బ్యాంకింగు వ్యవస్థ "ప్రైవేటు‌గా కాకుండా ప్రభుత్వపరంగా ఉండాలి. ప్రభుత్వంలోనే ఉండాలి. తద్వారా బ్యాంకులు వ్యాపారానికి యజమానులుగా కాకుండా సాధనంగా ఉండాలి" అని విల్సను ప్రకటించాడు.

డెమొక్రాట్లు ఒక రాజీ ప్రణాళికను రూపొందించారు. దీనిలో ప్రైవేటు బ్యాంకులు పన్నెండు ప్రాంతీయ ఫెడరలు రిజర్వు బ్యాంకులను నియంత్రిస్తాయి. కానీ వ్యవస్థలో నియంత్రణ ఆసక్తిని అధ్యక్ష నియామకాలతో నిండిన కేంద్ర బోర్డులో ఉంచారు. కొత్త ప్రణాళిక వారి డిమాండ్లను తీర్చిందని విల్సను ఎడమ వైపున ఉన్న డెమొక్రాట్లను ఒప్పించాడు. చివరగా సెనేటు ఫెడరలు రిజర్వు యాక్టును ఆమోదించడానికి 54–34 ఓటు వేసింది. కొత్త వ్యవస్థ 1915 లో కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది. ఇది మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో మిత్రరాజ్యాల మరి అమెరికను యుద్ధ ప్రయత్నాలకు నిధులు సమకూర్చడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.

==== యాంటీట్రస్టు చట్టం ====

సుంకాన్ని తగ్గించడం, బ్యాంకింగు నిర్మాణాన్ని సంస్కరించడం మీద ప్రధాన చట్టాన్ని ఆమోదించిన విల్సను, తరువాత 1890 షెర్మాను యాంటీట్రస్టు చట్టంను మెరుగుపరచడానికి యాంటీట్రస్టు చట్టాన్ని కోరింది. షెర్మాను యాంటీట్రస్టు చట్టం ఏదైనా "వాణిజ్య నియంత్రణలో ఒప్పందం, కలయిక ... లేదా కుట్ర"ను నిషేధించింది. కానీ ట్రస్టులు అని పిలువబడే పెద్ద వ్యాపార కలయికల పెరుగుదలను నిరోధించడంలో అసమర్థంగా నిరూపించబడింది. ఒక ప్రధాన బ్యాంకులు, రైలు‌రోడ్డు‌ల బోర్డులలో వ్యాపారవేత్తల ఉన్నత వర్గం ఆధిపత్యం చెలాయించింది. వారు కొత్త కంపెనీల పోటీని నిరోధించడానికి తమ అధికారాన్ని ఉపయోగించారు. విల్సను మద్దతుతో, కాంగ్రెసు సభ్యుడు హెన్రీ క్లేటను, జూనియరు వివక్షత ధర నిర్ణయ విధానం, టైయింగు, ప్రత్యేకమైన డీలింగు, ఇంటరు‌లాకింగు డైరెక్టరేటు వంటి అనేక పోటీ వ్యతిరేక పద్ధతులను నిషేధించే బిల్లును ప్రవేశపెట్టారు.

చట్టం ద్వారా అన్ని పోటీ వ్యతిరేక పద్ధతులను నిషేధించడంలో ఇబ్బంది స్పష్టంగా కనిపించడంతో, విల్సను యాంటీట్రస్టు ఉల్లంఘనలను పరిశోధించడానికి, న్యాయ శాఖ నుండి స్వతంత్రంగా యాంటీట్రస్టు చట్టాలను అమలు చేయడానికి ఫెడరలు ట్రేడు కమిషను (ఎఫ్‌టిసి) అనే కొత్త ఏజెన్సీని సృష్టించే చట్టాన్ని సమర్థించాడు. ద్వైపాక్షిక మద్దతుతో, కాంగ్రెస్ ఫెడరలు ట్రేడ్ కమిషను చట్టం 1914 ను ఆమోదించింది. ఇది ఎఫ్‌టిసికి సంబంధించి విల్సను ఆలోచనలను కలిగి ఉంది. 1914 ఫెడరలు ట్రేడు కమిషను చట్టం మీద సంతకం చేసిన ఒక నెల తర్వాత విల్సను క్లేటను యాంటీట్రస్టు చట్టం 1914 మీద సంతకం చేసింది. ఇది అనేక పోటీ వ్యతిరేక పద్ధతులను నిర్వచించడం , నిషేధించడం ద్వారా షెర్మాను చట్టం మీద నిర్మించబడింది.

==== శ్రమ - వ్యవసాయం ====

బాల కార్మిక చట్టం బహుశా రాజ్యాంగ విరుద్ధమని విల్సన్ భావించాడు. కానీ 1916లో ఎన్నికలు సమీపిస్తున్న తరుణంలో తనను తాను మార్చుకున్నాడు. 1916లో నేషనలు చైల్డు లేబరు కమిటీ (ఎన్‌సిఎల్‌సి), నేషనలు కన్స్యూమర్సు లీగు తీవ్ర ప్రచారాల తర్వాత కాంగ్రెసు కీటింగు–ఓవెను చట్టంను ఆమోదించింది. నిర్దిష్ట వయస్సు కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న పిల్లలను నియమించే కర్మాగారాలలో వస్తువులను తయారు చేస్తే వాటిని అంతర్రాష్ట్ర వాణిజ్యంలో రవాణా చేయడం చట్టవిరుద్ధమని ప్రకటించింది. దక్షిణ డెమొక్రాట్లు వ్యతిరేకించారు కానీ ఫిలిబస్టరు చేయలేదు. ముఖ్యంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న మహిళా ఓటర్లలో ఈ ఆలోచన ఎంత ప్రజాదరణ పొందిందో నొక్కి చెప్పిన పార్టీ నాయకుల ఒత్తిడితో విల్సన్ చివరి నిమిషంలో బిల్లును ఆమోదించాడు. జాతీయ ప్రగతిశీల ఉద్యమాన్ని సంతృప్తి పరచడానికి మరియు తిరిగి కలిసిన జిఒపి కి వ్యతిరేకంగా 1916 ఎన్నికలలో గెలవడానికి ఈ చట్టాన్ని, కార్మిక పరిహార చట్టాన్ని ఆమోదించాలని ఆయన డెమోక్రటికు కాంగ్రెసు సభ్యులకు చెప్పారు. ఇది మొదటి సమాఖ్య బాల కార్మిక చట్టం. అయితే యుఎస్ సుప్రీంకోర్టు *హామరు వర్సెసు డాగెను‌హార్టు* (1918)లో ఈ చట్టాన్ని కొట్టివేసింది. ఆ తర్వాత కాంగ్రెసు బాల కార్మికులను ఉపయోగించే వ్యాపారాల మీద పన్ను విధించే చట్టాన్ని ఆమోదించింది. కానీ దానిని సుప్రీంకోర్టు *బెయిలీ వర్సెసు డ్రెక్సెలు ఫర్నిచరు* (1923)లో కొట్టివేసింది. 1930లలో బాల కార్మికులు చివరకు అంతమయ్యారు. వ్యాపారి నావికుల కఠినమైన పని పరిస్థితులను అప్‌గ్రేడు చేసే లక్ష్యాన్ని ఆయన ఆమోదించారు. 1915 నాటి లాఫోలెటు సీమెన్సు చట్టం మీద సంతకం చేశారు.

తన రాజకీయ జీవితంలో విల్సను ఫ్రాటెర్నలు ఆర్డరు ఆఫ్ ఈగల్సు సభ్యులను యునైటెడు స్టేట్సు‌లో అటువంటి చట్టాలను స్వీకరించవచ్చో లేదో నిర్ణయించడానికి విదేశాలలో వృద్ధాప్య పెన్షను చట్టాలను అధ్యయనం చేయడానికి నియమించాడు. విల్సను పదవీకాలంలో చివరి సంవత్సరంలో సమాఖ్య ప్రభుత్వం నియమించిన పౌర సేవకులకు పెన్షన్లు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి.
కార్మిక శాఖ, యాజమాన్యం మధ్య విభేదాలను పరిష్కరించడానికి విల్సను కార్మిక శాఖను కోరారు. 1914లో అమెరికను చరిత్రలో అత్యంత ప్రాణాంతకమైన కార్మిక వివాదాలలో ఒకటైన కొలరాడో కోల్‌ఫీల్డు వారు‌ను అంతం చేయడానికి విల్సను సైనికులను పంపాడు. 1916లో ఆయన కాంగ్రెసు‌ను రైలు‌రోడ్డు కార్మికుల కోసం ఎనిమిది గంటల పని దినం అమలు చేయాలని ఒత్తిడి చేశాడు. ఇది ఒక పెద్ద సమ్మెను ముగించింది. ఇది "ఏ అధ్యక్షుడు కూడా ప్రయత్నించని కార్మిక సంబంధాలలో అత్యంత సాహసోపేతమైన జోక్యం."

ఫెడరలు ఫార్ము లోను యాక్టులో ప్రభుత్వ అధిక ప్రమేయాన్ని విల్సను ఇష్టపడలేదు. ఇది రైతులకు తక్కువ వడ్డీ రుణాలను అందించడానికి అధికారం కలిగిన పన్నెండు ప్రాంతీయ బ్యాంకులను సృష్టించింది. అయినప్పటికీ రాబోయే 1916 ఎన్నికలలో మనుగడ సాగించడానికి ఆయనకు వ్యవసాయ ఓటు అవసరం కాబట్టి ఆయన దాని మీద సంతకం చేశాడు.

==== భూభాగాలు - వలసలు ====
విల్సను కాలనీలను సొంతం చేసుకోవడానికి వ్యతిరేకంగా దీర్ఘకాలిక డెమోక్రటికు విధానాన్ని స్వీకరించాడు. 1898లో పొందిన [[ఫిలిప్పీన్స్]] క్రమంగా స్వయంప్రతిపత్తి, అంతిమ స్వాతంత్ర్యం కోసం పనిచేశాడు. తన పూర్వీకుల విధానాన్ని కొనసాగిస్తూ విల్సను ఫిలిప్పీన్ శాసనసభ మీద [[ఫిలిప్పీన్స్]]కు ఎక్కువ నియంత్రణను మంజూరు చేయడం ద్వారా దీవులలో స్వయం పాలనను పెంచాడు. జోన్సు చట్టం 1916 ఫిలిప్పీన్సు అంతిమ స్వాతంత్ర్యానికి యునైటెడు స్టేట్సు‌ను కట్టుబడి ఉంచింది. అమెరికను-నడిచే ఫిలిప్పీను కమిషను ఫిలిప్పీన్సు-నడిచే ఫిలిప్పీను అసెంబ్లీ స్థానంలో వరుసగా ఫిలిప్పీన్సు సెనేటు, ప్రతినిధుల సభ ఏర్పాటుతో ఫిలిప్పీన్సు‌లకు మరింత స్వయంప్రతిపత్తిని మంజూరు చేసింది. 1916లో విల్సను ఒప్పందం ద్వారా కొనుగోలు యునైటెడు స్టేట్సు వర్జిను ఐలాండ్సుగా పేరు మార్చబడిన డానిషు వెస్టు ఇండీసు.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత యూరపు నుండి వలసలు గణనీయంగా తగ్గాయి. విల్సను తన అధ్యక్ష పదవిలో ఈ సమస్య మీద పెద్దగా దృష్టి పెట్టలేదు. అయితే ఆయన దక్షిణ, తూర్పు యూరపు నుండి వచ్చిన "కొత్త వలసదారుల" పట్ల అనుకూలంగా చూశాడు. వారి ప్రవేశాన్ని పరిమితం చేయడానికి ఉద్దేశించిన కాంగ్రెసు ఆమోదించిన చట్టాలను రెండుసార్లు వీటో చేశాడు. అయితే తరువాత వీటో రద్దు చేయబడింది.

==== న్యాయ నియామకాలు ====
విల్సను ముగ్గురు వ్యక్తులను యునైటెడు స్టేట్సు సుప్రీంకోర్టుకు నామినేటు చేశాడు. వారందరినీ యుఎస్ సెనేటు ధృవీకరించింది. 1914లో విల్సను సిట్టింగు అటార్నీ జనరలు జేమ్సు క్లార్కు మెక్‌రేనాల్డ్సును నామినేటు చేశాడు. నమ్మకద్రోహిగా ఆయన గుర్తింపు పొందినప్పటికీ 1941లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు మెక్‌రేనాల్డ్సు కోర్టు సంప్రదాయవాద కూటమిలో ముఖ్యమైన వ్యక్తి అయ్యాడు. బెర్గు అభిప్రాయం ప్రకారం విల్సను మెక్‌రేనాల్డ్సు‌ను నియమించడం తన పదవిలో జరిగిన అతిపెద్ద తప్పులలో ఒకటిగా భావించాడు. 1916లో విల్సను లూయిసు బ్రాండీసు‌ను కోర్టుకు నామినేటు చేసింది. బ్రాండీసు ప్రగతిశీల భావజాలం, ఆయన మతం మీద సెనేటు‌లో ఒక ప్రధాన చర్చకు దారితీసింది; బ్రాండీసు సుప్రీంకోర్టుకు మొదటి [[యూదులు|యూదు]] నామినీ. చివరికి, విల్సను సెనేటు డెమొక్రాట్లను ఒప్పించి బ్రాండీసు‌ను ఓటు వేయమని ఒప్పించగలిగాడు. ఆయన 1939 వరకు కోర్టులో పనిచేశాడు. మెక్‌రేనాల్డ్సు‌కు భిన్నంగా, బ్రాండీసు కోర్టు ప్రముఖ ప్రగతిశీల స్వరాలలో ఒకడు అయ్యాడు. 1916లో రెండవ ఖాళీ ఏర్పడినప్పుడు విల్సను ప్రగతిశీల న్యాయవాదిని జాన్ హెస్సిను క్లార్కును నియమించాడు. క్లార్క్ను‌ను సెనేటు ధృవీకరించింది. ఆయన 1922లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు కోర్టులో పనిచేశాడు.

=== మొదటి దశ విదేశాంగ విధానం ===
==== లాటిను అమెరికా ====

విల్సను తన పూర్వీకుల విదేశాంగ విధానం నుండి వైదొలగడానికి ప్రయత్నించాడు. దానిని ఆయన సామ్రాజ్యవాదంగా భావించాడు. ఆయన టాఫ్టు డాలరు దౌత్యంను తిరస్కరించాడు. అయినప్పటికీ ఆయన తరచుగా లాటిను అమెరికాలో జోక్యం చేసుకుంటూ 1913లో "[[దక్షిణ అమెరికా]] రిపబ్లిక్కు‌లకు మంచి వ్యక్తులను ఎన్నుకోవడం నేర్పించబోతున్నాను" అని చెప్పాడు. " 1914 బ్రయాను–చమోరో ఒప్పందం [[నికరాగ్వా]]ను *వాస్తవ* రక్షిత ప్రాంతంగా మార్చింది. విల్సను అధ్యక్ష పదవిలో ఉన్నంత కాలం అక్కడ యుఎస్ సైనికులను ఉంచింది. విల్సను పరిపాలన డొమినికను రిపబ్లిక్కు యునైటెడు స్టేట్సు ఆక్రమణ (1916–24) డొమినికను రిపబ్లిక్కును ఆక్రమించడానికి దళాలను పంపింది. [[హైతీ]]లో జోక్యం చేసుకుంది. విల్సను [[క్యూబా]], [[పనామా]], [[హోండురాస్]]లలో సైనిక జోక్యాలకు కూడా అధికారం ఇచ్చాడు.

పోర్ఫిరియో డియాజు సైనిక నియంతృత్వాన్ని ఉదారవాదులు పడగొట్టిన తర్వాత 1911లో ప్రారంభమైన మెక్సికను విప్లవం సమయంలో విల్సను అధికారం చేపట్టారు. విల్సను పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టడానికి కొంతకాలం ముందు విక్టోరియానో ​​హుయెర్టా నేతృత్వంలో జరిగిన తిరుగుబాటు ద్వారా సంప్రదాయవాదులు తిరిగి అధికారాన్ని చేజిక్కించుకున్నారు. విల్సను హుయెర్టా "కసాయిల ప్రభుత్వం" చట్టబద్ధతను తిరస్కరించాడు. మెక్సికో ప్రజాస్వామ్య ఎన్నికలను నిర్వహించాలని డిమాండు చేశాడు.ఉత్తర నౌకాశ్రయ పట్టణం టాంపికో సమీపంలోని నిషేధిత మండలంలో అనుకోకుండా దిగిన యుఎస్ నేవీ సిబ్బందిని హుయెర్టా అరెస్టు చేసిన తర్వాత విల్సను మెక్సికను నగరమైన వెరాక్రూజును ఆక్రమించడానికి నావికాదళాన్ని పంపాడు. అన్ని రాజకీయ అనుబంధాలకు చెందిన మెక్సికన్లలో అమెరికను జోక్యానికి వ్యతిరేకంగా బలమైన వ్యతిరేకత విల్సను‌ను యుఎస్ సైనిక జోక్యాన్ని విస్తరించాలనే తన ప్రణాళికలను విరమించుకునేలా చేసింది. అయితే ఆ జోక్యం హుయెర్టాను దేశం నుండి పారిపోయేలా ఒప్పించడంలో సహాయపడింది. వెనుస్టియానో ​​కారాన్జా నేతృత్వంలోని ఒక సమూహం మెక్సికోలో గణనీయమైన భాగం మీద నియంత్రణను స్థాపించింది. విల్సను 1915 అక్టోబరులో కారాన్జా ప్రభుత్వాన్ని గుర్తించింది.1915.

పాంచో విల్లాతో సహా మెక్సికోలో వివిధ ప్రత్యర్థులను కార్రాన్జా ఎదుర్కొంటూనే ఉన్నాడు. వీరిలో పాంచో విల్లా ఉన్నారు. వీరిని విల్సను గతంలో "ఒక రకమైన రాబిను హుడు" అని వర్ణించాడు. 1916 ప్రారంభంలో పాంచో విల్లా కొలంబసు, న్యూ మెక్సికో గ్రామం మీద దాడి చేసి డజన్ల కొద్దీ అమెరికన్లను చంపింది లేదా గాయపరిచింది. ఆయన శిక్ష కోసం దేశవ్యాప్తంగా అమెరికను డిమాండు‌ను పెంచింది. విల్సను జనరలు జాన్ జె. పెర్షింగు సరిహద్దు వెంబడి 4,000 మంది సైనికులను విల్లాను స్వాధీనం చేసుకోవాలని ఆదేశించాడు. ఏప్రిలు నాటికి పెర్షింగు దళాలు విల్లా బృందాలను విచ్ఛిన్నం చేసి చెదరగొట్టాయి. కానీ విల్లా స్వేచ్ఛగా ఉండిపోయాడు. పెర్షింగు మెక్సికోలోకి లోతుగా తన వెంబడింపును కొనసాగించాడు. అప్పుడు కార్రాన్జా అమెరికన్ల మీద దాడి చేసి వారిని శిక్షాత్మక దండయాత్రకు పాల్పడ్డారని ఆరోపించాడు. ఇది దాదాపు యుద్ధానికి దారితీసిన అనేక సంఘటనలకు దారితీసింది. మెక్సికో అనేక మంది అమెరికను ఖైదీలను విడుదల చేయడానికి అంగీకరించిన తర్వాత ఉద్రిక్తతలు తగ్గాయి. మెక్సికను-అమెరికను జాయింటు హై కమిషను ఆధ్వర్యంలో ద్వైపాక్షిక చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఐరోపాలో ఉద్రిక్తతల కారణంగా మెక్సికో నుండి వైదొలగాలని ఆత్రంగా ఉన్న విల్సను, పెర్షింగు‌ నుండి వైదొలగాలని ఆదేశించాడు. చివరి అమెరికను సైనికులు 1917 ఫిబ్రవరిలో వెళ్లిపోయారు.

==== మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో తటస్థత ====

[[మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం]] జూలై 1914లో ప్రారంభమైంది. కేంద్ర శక్తులు (జర్మనీ, ఆస్ట్రియా-హంగేరీ, [[ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం]], తరువాత [[బల్గేరియా]]) మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం మిత్రదేశాలు (బ్రిటన్, [[ఫ్రాన్స్]], [[రష్యా]], [[సెర్బియా]], అనేక ఇతర దేశాలు) వ్యతిరేకంగా పోటీ పడింది. ఫ్రాన్సు‌లోని వెస్ట్రను ఫ్రంటులో చాలా ఎక్కువ ప్రాణనష్టంతో యుద్ధం దీర్ఘకాల ప్రతిష్టంభనలో పడింది. వివాదానికి ముగింపు పలికేందుకు విల్సను, హౌసు చేసిన ప్రతిపాదనలను రెండు పక్షాలు తిరస్కరించాయి. 1914 నుండి 1917 ప్రారంభం వరకు విల్సను ప్రాథమిక విదేశాంగ విధాన లక్ష్యాలు యునైటెడు స్టేట్సు‌ను యూరపు‌లో యుద్ధం నుండి దూరంగా ఉంచడం, శాంతి ఒప్పందాన్ని మధ్యవర్తిత్వం చేయడం ఉన్నాయి. అన్ని యుఎస్ ప్రభుత్వ చర్యలు తటస్థంగా ఉండాలని ఆయన పట్టుబట్టారు. అమెరికన్లు "ఆలోచనలో చర్యలో నిష్పాక్షికంగా ఉండాలి. మన భావాల మీద అలాగే మరొక పార్టీ ముందు పోరాటానికి ప్రాధాన్యతగా భావించే ప్రతి లావాదేవీ మీద నియంత్రణను ఉంచాలి" అని పేర్కొన్నారు. తటస్థ శక్తిగా యుఎస్ రెండు వైపులా వ్యాపారం చేసే హక్కును నొక్కి చెప్పింది. అయితే శక్తివంతమైన బ్రిటిషు రాయలు నేవీ మీద జర్మనీ దిగ్బంధనం విధించింది. వాషింగ్టను‌ను శాంతింపజేయడానికి లండను యుద్ధానికి ముందు ధరలకు పత్తి వంటి కొన్ని ప్రధాన అమెరికను వస్తువులను కొనుగోలు చేయడం కొనసాగించడానికి అంగీకరించింది. ఒక అమెరికను వ్యాపారి నౌక నిషిద్ధ వస్తువులతో పట్టుబడితే, రాయల్ నేవీ మొత్తం సరుకును కొనుగోలు చేసి ఓడను విడుదల చేయమని ఆదేశించబడింది. విల్సను ఈ పరిస్థితిని నిష్క్రియాత్మకంగా అంగీకరించాడు.

బ్రిటిషు దిగ్బంధనానికి ప్రతిస్పందనగా జర్మనీ బ్రిటిషు దీవుల చుట్టూ ఉన్న సముద్రాలలో వ్యాపార నౌకల మీద జలాంతర్గామి క్యాంపెయిను ప్రారంభించింది. 1915 ప్రారంభంలో జర్మన్లు ​​మూడు అమెరికను నౌకలను ముంచివేశారు; కొన్ని సహేతుకమైన ఆధారాల ఆధారంగా ఈ సంఘటనలు ప్రమాదవశాత్తు జరిగాయని, వాదనల పరిష్కారం యుద్ధం ముగిసే వరకు వాయిదా వేయవచ్చని విల్సను అభిప్రాయపడ్డాడు. 1915 మే లో ఒక జర్మనీ జలాంతర్గామి బ్రిటిషు మహాసముద్ర లైనరు ఆర్‌ఎంఎస్ *లుసిటానియా*ను టార్పెడో చేసి 128 మంది అమెరికను పౌరులతో సహా 1,198 మంది ప్రయాణికులను చంపింది. విల్సను బహిరంగంగా స్పందిస్తూ, "ఒక వ్యక్తి పోరాడటానికి చాలా గర్వంగా ఉండటం వంటి విషయం ఉంది. ఒక దేశం చాలా సరైనది, అది సరైనదని బలవంతంగా ఇతరులను ఒప్పించాల్సిన అవసరం లేదు" అని అన్నారు. * లుసిటానియా * మునిగిపోవడం వంటి సంఘటనలు పునరావృతం కాకుండా నిరోధించడానికి జర్మనీ ప్రభుత్వం తక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలని విల్సనీ డిమాండు చేశారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా విల్సను అమెరికను వాణిజ్య హక్కుల రక్షణను తటస్థతకు మించి ఉంచాడని నమ్మిన బ్రయాను, క్యాబినెటు నుండి రాజీనామా చేశాడు. 1916 మార్చిలో ఫ్రెంచి జెండా కింద ఉన్న ఎస్‌ఎస్ * సస్సెక్సు *, ఒక నిరాయుధ ఫెర్రీ ఇంగ్లీషు ఛానలు‌లో టార్పెడో చేయబడింది. నలుగురు అమెరికన్లు చనిపోయిన వారిలో లెక్కించబడ్డారు. విల్సను జర్మనీ నుండి జలాంతర్గామి యుద్ధాన్ని క్రూయిజరు యుద్ధ నియమాలకు పరిమితం చేయడానికి ప్రతిజ్ఞను తీసుకున్నాడు. ఇది ఒక ప్రధాన దౌత్యపరమైన రాయితీని సూచిస్తుంది.

థియోడరు రూజ్వెల్టు నేతృత్వంలోని జోక్యవాదులు జర్మనీతో యుద్ధాన్ని కోరుకున్నారు. యుద్ధాన్ని ఊహించి సైన్యాన్ని నిర్మించడానికి విల్సను నిరాకరించడాన్ని విమర్శించారు. *లుసిటానియా* మునిగిపోయిన తరువాత బ్రయాను రాజీనామా చేసిన తరువాత విల్సను "సంసిద్ధత ఉద్యమం" అని పిలువబడే దానికి బహిరంగంగా కట్టుబడి ఉన్నాడ. సైన్యాన్ని, నావికాదళాన్ని నిర్మించడం ప్రారంభించాడు. 1916 జూన్‌లో కాంగ్రెసు జాతీయ రక్షణ చట్టం 1916ను ఆమోదించింది. ఇది రిజర్వు ఆఫీసర్సు ట్రైనింగు కార్ప్సును స్థాపించింది. నేషనలు గార్డు. ఆ సంవత్సరం తరువాత కాంగ్రెసు నావలు యాక్టు ఆఫ్ 1916ను ఆమోదించింది. ఇది నావికాదళంలో పెద్ద విస్తరణకు వీలు కల్పించింది.

=== రెండవ వివాహం ===


ఎల్లెను విల్సను భర్త పదవిలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత ఆమె ఆరోగ్యం క్షీణించింది. వైద్యులు ఆమెకు బ్రైటు వ్యాధి ఉన్నట్లు నిర్ధారించారు 1914 జూలైలో. ఆమె 1914 ఆగస్టు 6న మరణించింది. అధ్యక్షుడు విల్సను ఈ నష్టంతో తీవ్రంగా ప్రభావితమై నిరాశలో పడిపోయాడు. 1915 మార్చి 18న విల్సను ఎడితు బోలింగు గాల్టును ఒక వైటు హౌసు టీ. గాల్టు ఒక వితంతువు, ఆభరణాల వ్యాపారి ఆమె కూడా దక్షిణాదికి చెందినది. అనేక సమావేశాల తర్వాత విల్సను ఆమెతో ప్రేమలో పడ్డాడు. 1915 ఆయన మేలో ఆమెకు వివాహ ప్రతిపాదన చేశాడు. గాల్టు మొదట్లో ఆయన తిరస్కరించాడు. కానీ విల్సను నిరుత్సాహపడి ప్రేమాయణం కొనసాగించాడు. ఎడితు క్రమంగా సంబంధానికి వేడెక్కాడు. వారు 1915 సెప్టెంబరులో నిశ్చితార్థం చేసుకున్నారు. వారు 1915 డిసెంబరు 18న వివాహం చేసుకున్నారు. వుడ్రో విల్సను [[జాన్ టైలర్]], గ్రోవరు క్లీవు‌ల్యాండు‌లలో పదవిలో ఉన్నప్పుడు వివాహం చేసుకున్న ఏకైక అధ్యక్షులుగా చేరారు.

=== 1916 అధ్యక్ష ఎన్నిక ===



1916 డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షనులో విల్సను‌ను వ్యతిరేకత లేకుండా తిరిగి నామినేటు చేశారు. ప్రగతిశీల ఓటర్లను గెలుచుకునే ప్రయత్నంలో విల్సను ఎనిమిది గంటల పని దినం, వారానికి ఆరు రోజుల పని, ఆరోగ్యం భద్రతా చర్యలు, బాల కార్మికుల నిషేధం, మహిళా కార్మికులకు రక్షణ కల్పించే చట్టాన్ని రూపొందించాలని పిలుపునిచ్చారు. సమాఖ్య ప్రభుత్వం, వారి కోసం చేసే అన్ని పనులకు కనీస వేతనాన్ని కూడా ఆయన సమర్థించారు. డెమొక్రాట్లు "ఆయన మమ్మల్ని యుద్ధం నుండి దూరంగా ఉంచాడు" అనే నినాదంతో ప్రచారం చేశారు. రిపబ్లికను విజయం అంటే జర్మనీతో యుద్ధం అని హెచ్చరించారు. పార్టీ ప్రగతిశీల సాంప్రదాయిక విభాగాలను తిరిగి ఏకం చేయాలనే ఆశతో 1916 రిపబ్లికను నేషనలు కన్వెన్షను సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి చార్లెసు ఎవాన్సు హ్యూసును అధ్యక్షుడిగా నామినేటు చేసింది; న్యాయనిపుణుడిగా ఆయన 1912 నాటికి రాజకీయాలకు పూర్తిగా దూరంగా ఉన్నారు. రిపబ్లికన్లు విల్సను విదేశాంగ విధానాన్ని వివిధ కారణాల మీద దాడి చేసినప్పటికీ దేశీయ వ్యవహారాలు సాధారణంగా ప్రచారంలో ఆధిపత్యం చెలాయించాయి. రిపబ్లికన్లు విల్సను న్యూ ఫ్రీడం విధానాలకు, ముఖ్యంగా సుంకాల తగ్గింపు, కొత్త ఆదాయ పన్నులు, ఆడమ్సను చట్టంకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేశారు. దీనిని వారు "తరగతి చట్టం"గా ఎగతాళి చేశారు.

ఎన్నికలు దగ్గరగా జరిగాయి. ఫలితం సందేహాస్పదంగా ఉంది. తూర్పున హ్యూసు ముందంజలో ఉన్నాడు. దక్షిణమ్ పశ్చిమ ప్రాంతాలలో విల్సను ముందంజలో ఉన్నాడు. నిర్ణయం కాలిఫోర్నియాకు వచ్చింది. నవంబరు 10న విల్సను రాష్ట్రాన్ని 3,806 ఓట్లతో గెలుచుకున్నట్లు కాలిఫోర్నియా ధృవీకరించింది తద్వారా అతనికి ఎలక్టోరలు ఓటులో ఎక్కువ భాగం లభించింది. జాతీయ స్థాయిలో విల్సను 277 ఎలక్టోరలు ఓట్లను, 49.2 శాతం ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లను గెలుచుకున్నాడు అయితే హ్యూసు 254 ఎలక్టోరలు ఓట్లను, 46.1 శాతం ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లను గెలుచుకున్నాడు. 1912లో రూజ్వెల్టు లేదా డెబ్సు‌కు వెళ్ళిన అనేక ఓట్లను పొందడం ద్వారా విల్సనును గెలవగలిగాడు. ఆయన సాలిడు సౌతును కైవసం చేసుకుని గెలిచాడు ఒక పశ్చిమ రాష్ట్రం తప్ప మిగతావన్నీ, హ్యూసు ఈశాన్య, మధ్య పశ్చిమ రాష్ట్రాలలో ఎక్కువ భాగాన్ని గెలుచుకున్నాడు. విల్సను తిరిగి ఎన్నిక కావడం వలన ఆయన [[ఆండ్రూ జాక్సన్]] (1832లో) తర్వాత వరుసగా రెండు పర్యాయాలు గెలిచిన మొదటి డెమొక్రాటు అయ్యాడు. డెమొక్రాట్లు కాంగ్రెసు‌ను తమ ఆధీనంలో ఉంచుకున్నారు.

===మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలోకి ప్రవేశించడం===
1917 జనవరిలో జర్మనీ సామ్రాజ్యం బ్రిటిషు దీవుల చుట్టూ ఉన్న సముద్రాలలో ఓడలకు వ్యతిరేకంగా అనియంత్రిత జలాంతర్గామి యుద్ధం అనే కొత్త విధానాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ విధానం అమెరికా యుద్ధంలోకి ప్రవేశించడానికి కారణమవుతుందని జర్మనీ నాయకులకు తెలుసు కానీ అమెరికా పూర్తిగా సమీకరించబడటానికి ముందే మిత్రరాజ్యాలను ఓడించాలని వారు ఆశించారు. ఫిబ్రవరి చివరలో అమెరికా ప్రజలకు జిమ్మెర్మాను టెలిగ్రాం గురించి తెలిసింది. ఇది జర్మనీ యునైటెడు స్టేట్సు ‌మీద యుద్ధంలో మెక్సికోను చేరమని ఒప్పించడానికి ప్రయత్నించిన రహస్య దౌత్య సమాచారం. అమెరికను నౌకల మీద వరుస దాడుల తర్వాత విల్సను మార్చి 20న క్యాబినెటు సమావేశాన్ని నిర్వహించాడు; యునైటెడు స్టేట్సు యుద్ధంలోకి ప్రవేశించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందని క్యాబినెటు సభ్యులందరూ అంగీకరించారు. జర్మనీ యునైటెడు స్టేట్సు ‌మీద వాణిజ్య యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉందని యునైటెడు స్టేట్సు అధికారికంగా యుద్ధ ప్రకటనతో స్పందించాల్సి ఉందని క్యాబినెటు సభ్యులు విశ్వసించారు.

1917 ఏప్రిల్ 2న విల్సను యుఎస్ కాంగ్రెసును ఉద్దేశించి జర్మనీ "యునైటెడు స్టేట్సు ప్రభుత్వానికి, ప్రజలకు వ్యతిరేకంగా యుద్ధం కంటే తక్కువ ఏమీ లేదు" అని చెబుతూ జర్మనీ మీద యుద్ధ ప్రకటన చేయాలని కోరాడు. సైన్యాన్ని పెంచడానికి సైనిక ముసాయిదాను అభ్యర్థించాడు. సైనిక ఖర్చులకు చెల్లించడానికి పన్నులు పెంచాడు. మిత్రరాజ్యాల ప్రభుత్వాలకు రుణాలు ఇచ్చాడు. పారిశ్రామిక, వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని పెంచాడు. ఆయన ఇలా అన్నాడు. "మనకు సేవ చేయడానికి ఎటువంటి స్వార్థ లక్ష్యాలు లేవు. మనం ఎటువంటి విజయాన్ని, ఆధిపత్యాన్ని కోరుకోము... మనం స్వేచ్ఛగా చేసే త్యాగాలకు భౌతిక పరిహారం లేదు. మనం మానవజాతి హక్కుల విజేతలలో ఒకరు మాత్రమే. దేశాల విశ్వాసం, స్వేచ్ఛ వాటిని చేయగలిగినంత సురక్షితంగా ఆ హక్కులు పొందినప్పుడు మనం సంతృప్తి చెందుతాము." యునైటెడు స్టేట్సు యుద్ధ ప్రకటన జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా 1917 ఏప్రిల్ 6న కాంగ్రెసు‌లో బలమైన ద్వైపాక్షిక మెజారిటీతో ఆమోదించబడింది. తరువాత యునైటెడు స్టేట్సు 1917 డిసెంబరులో ఆస్ట్రియా-హంగేరీ మీద యుద్ధం ప్రకటించింది.

యుఎస్ యుద్ధంలోకి ప్రవేశించడంతో విల్సను యుద్ధ కార్యదర్శి న్యూటను డి. బేకరు 3,00,000 మంది సభ్యులతో కూడిన రెగ్యులరు ఆర్మీ, 4,40,000 మంది సభ్యులతో కూడిన నేషనలు గార్డు, "నేషనలు ఆర్మీ" అని పిలువబడే 5,00,000 మంది సభ్యులతో కూడిన నిర్బంధ దళాన్ని సృష్టించే లక్ష్యంతో సైన్యాన్ని విస్తరించారు. నిర్బంధ సైనిక శిక్షణకు, విదేశాలలో అమెరికను సైనికుల నిబద్ధతకు కొంత ప్రతిఘటన ఉన్నప్పటికీ కాంగ్రెసు ఉభయ సభలలోని అధిక మెజారిటీలు సెలెక్టివు సర్వీసు యాక్టు ఆఫ్ 1917తో నిర్బంధ సైనిక శిక్షణను విధించడానికి ఓటు వేశారు. అంతర్యుద్ధం సమయంలో జరిగిన ముసాయిదా అల్లర్లను నివారించడానికి ఈ బిల్లు స్థానిక ముసాయిదా బోర్డులను ఏర్పాటు చేసింది. వీటికి ఎవరిని ముసాయిదా చేయాలో నిర్ణయించే బాధ్యత ఉంది. యుద్ధం ముగిసే సమయానికి దాదాపు 3 మిలియన్ల మంది ముసాయిదా సిబ్బందిని ముసాయిదా చేశారు. నావికాదళం కూడా అపారమైన విస్తరణను చూసింది యుఎస్ సహకారాలు కాన్వాయి వ్యవస్థ మీద కొత్త ప్రాధాన్యత కారణంగా మిత్రరాజ్యాల షిప్పింగు నష్టాలు గణనీయంగా తగ్గాయి.

==== పద్నాలుగు అంశాలు ====
భవిష్యత్తులో సంఘర్షణలను నివారించడానికి సహాయపడే "ఒక వ్యవస్థీకృత సాధారణ శాంతి" స్థాపనను విల్సను కోరింది. ఈ లక్ష్యంలో ఆయన కేంద్ర శక్తులచే మాత్రమే కాకుండా, వివిధ స్థాయిలలో, రాయితీలను గెలుచుకోవడానికి  కేంద్ర శక్తుల మీద శిక్షాత్మక శాంతి ఒప్పందాన్ని విధించడానికి ప్రయత్నించిన ఇతర మిత్రరాజ్యాల శక్తులచే కూడా వ్యతిరేకించబడ్డాడు. జనవరి 8, 1918న, విల్సన్ పద్నాలుగు అంశాలు అని పిలువబడే ఒక ప్రసంగం చేశాడు, దీనిలో అతను తన పరిపాలన యొక్క దీర్ఘకాలిక యుద్ధ లక్ష్యాలను స్పష్టంగా చెప్పాడు. అన్ని దేశాల స్వాతంత్ర్యం మరియు ప్రాదేశిక సమగ్రతకు హామీ ఇవ్వడానికి దేశాల సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని విల్సన్ పిలుపునిచ్చాడు - లీగ్ ఆఫ్ నేషన్సు. ఆస్ట్రియా-హంగేరీ, ఒట్టోమను సామ్రాజ్యం ప్రజల కోసం ఆక్రమిత భూభాగాన్ని ఖాళీ చేయడం, స్వతంత్ర [[పోలాండ్]] స్థాపన, స్వీయ-నిర్ణయం ఇతర అంశాలు.

==== యుద్ధ కోర్సు ====
జనరలు పెర్షింగు ఆధ్వర్యంలో అమెరికను ఎక్స్‌పెడిషనరీ ఫోర్సెసు మొదటిసారి 1917 మధ్యలో ఫ్రాన్సు‌కు చేరుకుంది. విల్సను, పెర్షింగు అమెరికను సైనికులు ఇప్పటికే ఉన్న మిత్రరాజ్యాల యూనిట్లలో కలిసిపోవాలనే బ్రిటిషు, ఫ్రెంచి ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు. ఇది యునైటెడు స్టేట్సు‌కు మరింత కార్యాచరణ స్వేచ్ఛను ఇచ్చింది. కానీ కొత్త సంస్థలు, సరఫరా గొలుసులను సృష్టించడం అవసరం. 1918 మార్చిలో బ్రెస్టు-లిటోవ్స్కు ఒప్పందం మీద సంతకం చేసిన తర్వాత రష్యా యుద్ధం నుండి నిష్క్రమించింది. దీని వలన జర్మనీ యుద్ధ తూర్పు ఫ్రంటు నుండి సైనికులను తరలించడానికి అనుమతించింది. అమెరికను సైనికులు పూర్తి శక్తితో వచ్చేలోపు మిత్రరాజ్యాల సరిహద్దులను విచ్ఛిన్నం చేయాలని ఆశిస్తూ, జర్మన్లు ​​వెస్ట్రను ఫ్రంటు మీద జర్మనీ స్ప్రింగు అఫెన్సివును ప్రారంభించారు. జర్మన్లు ​​బ్రిటిషు, ఫ్రెంచు‌లను వెనక్కి నెట్టడంతో రెండు వైపులా లక్షలాది మంది ప్రాణనష్టం జరిగింది. కానీ జర్మనీ ఫ్రెంచు రాజధాని [[పారిస్]]ను స్వాధీనం చేసుకోలేకపోయింది. 1917 చివరి నాటికి యూరపు‌లో కేవలం 1,75,000 మంది అమెరికను సైనికులు మాత్రమే ఉన్నారు. కానీ 1918 మధ్య నాటికి రోజుకు అదనంగా 10,000 మంది అమెరికన్లు యూరపు‌కు వస్తున్నారు. అమెరికను దళాలు పోరాటంలో చేరడంతో మిత్రరాజ్యాలు జర్మనీని బెల్లియు వుడ్ యుద్ధం చాటియు-థియరీ యుద్ధంలో ఓడించాయి. ఆగస్టు నుండి మిత్రరాజ్యాలు వంద రోజుల దాడిను ప్రారంభించి అలసిపోయిన జర్మనీ సైన్యాన్ని వెనక్కి నెట్టాయి. ఇంతలో ఫ్రెంచు, బ్రిటిషు నాయకులు విల్సను‌ను రష్యాలోని మిత్రరాజ్యాల జోక్యంలో చేరడానికి కొన్ని వేల మంది అమెరికను సైనికులను పంపమని ఒప్పించారు. ఇది కమ్యూనిస్టు బోల్షెవికు‌, శ్వేతజాతి ఉద్యమం మధ్య [[అంతర్యుద్ధం]] మధ్యలో ఉంది.

1918 సెప్టెంబరు చివరి నాటికి జర్మనీ నాయకత్వం యుద్ధంలో గెలవగలదని ఇక మీద నమ్మారు. కైజరు 2వ విల్హెల్ము ప్రిన్సు మాక్సిమిలియను ఆఫ్ బాడెను నేతృత్వంలో కొత్త ప్రభుత్వాన్ని నియమించాడు. బాడెను వెంటనే విల్సను‌తో యుద్ధ విరమణ కోరాడు. జర్మనీ లొంగిపోవడానికి పద్నాలుగు అంశాలు ఆధారం. కానీ వారు లేకుండా ఏకపక్ష యుద్ధ విరమణను ముగించాలని బెదిరించిన తర్వాత మాత్రమే హౌసు ఫ్రాన్సు, బ్రిటను నుండి యుద్ధ విరమణ ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్నారు. . జర్మనీ, మిత్రరాజ్యాలు 1918 నవంబరు 11 యుద్ధ విరమణ మీద సంతకం చేయడంతో పోరాటానికి ముగింపు పలికాయి. ఆస్ట్రియా-హంగేరీ ఎనిమిది రోజుల ముందు విల్లా గియుస్టి యుద్ధ విరమణ మీద సంతకం చేసింది. అయితే [[ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం]] అక్టోబరు‌లో ముడ్రోసు యుద్ధ విరమణ మీద సంతకం చేసింది. యుద్ధం ముగిసే సమయానికి 1,26,000 మంది అమెరికను సైనికులు మరణించారు. మరో 2,00,000 మంది గాయపడ్డారు.
===== హోం ఫ్రంటు =====


1917 ఏప్రిల్‌లో అమెరికా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలోకి ప్రవేశించడంతో విల్సను యుద్ధ-కాల అధ్యక్షుడుగా మారాడు. బెర్నార్డు బారుచు నేతృత్వంలోని వార్ ఇండస్ట్రీసు బోర్డు, యుఎస్ యుద్ధ తయారీ విధానాలు, లక్ష్యాలను నిర్దేశించడానికి స్థాపించబడింది. భవిష్యత్తు అధ్యక్షుడు హెర్బర్టు హూవరు ఫుడ్ అడ్మినిస్ట్రేషనుకు నాయకత్వం వహించారు; హ్యారీ అగస్టసు గార్ఫీల్డు నిర్వహిస్తున్న ఫెడరలు ఫ్యూయలు అడ్మినిస్ట్రేషను, డేలైటు సేవింగు టైం, రేషన్డు ఇంధన సరఫరాలను ప్రవేశపెట్టింది; విలియం మెక్‌ఆడూ యుద్ధ బాండు ప్రయత్నాలకు బాధ్యత వహించారు; వాన్సు సి. మెక్‌కార్మికు యుద్ధ వాణిజ్య బోర్డుకు నాయకత్వం వహించారు. సమిష్టిగా "వార్ క్యాబినెటు" అని పిలువబడే ఈ వ్యక్తులు, విల్సను‌తో వారానికొకసారి సమావేశమయ్యారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో ఆయన విదేశాంగ విధానం మీద ఎక్కువగా దృష్టి సారించినందున విల్సను తన అధీనులకు హోం ఫ్రంటు మీద ‌అధిక స్థాయి అధికారాన్ని అప్పగించాడు. యుద్ధం మధ్యలో సమాఖ్య బడ్జెటు ఆర్థిక సంవత్సరం 1916లో $1 బిలియను నుండి 1919 ఆర్థిక సంవత్సరంలో $19 బిలియన్లకు పెరిగింది. దాని స్వంత సైనిక నిర్మాణానికి ఖర్చు చేయడంతో పాటు 1914–1916లో వాలు స్ట్రీటు 1917–1918లో ట్రెజరీ మిత్రరాజ్యాల దేశాలకు పెద్ద మొత్తంలో రుణాలు అందించాయి. తద్వారా బ్రిటను, ఫ్రాన్సు యుద్ధ ప్రయత్నాలకు నిధులు సమకూర్చాయి.

అమెరికను అంతర్యుద్ధం భారీ రుణాలతో పాటు వచ్చిన అధిక స్థాయి ద్రవ్యోల్బణాన్ని నివారించడానికి విల్సను పరిపాలన యుద్ధ సమయంలో పన్నులను పెంచింది. 1917 యుద్ధ రెవెన్యూ చట్టం 1918 రెవెన్యూ చట్టం అగ్ర పన్ను రేటును 77 శాతానికి పెంచాయి. ఆదాయపు పన్ను చెల్లించే అమెరికన్ల సంఖ్యను బాగా పెంచాయి. వ్యాపారాలు, వ్యక్తుల మీద అదనపు లాభాల పన్ను విధించాయి. ఈ పన్ను చట్టాలు ఉన్నప్పటికీ యుద్ధ ప్రయత్నాలకు ఆర్థిక సహాయం చేయడానికి యునైటెడు స్టేట్సు భారీగా రుణాలు తీసుకోవలసి వచ్చింది. ట్రెజరీ కార్యదర్శి మెక్‌అడూ తక్కువ వడ్డీ యుద్ధ బాండ్లను జారీ చేయడానికి అధికారం ఇచ్చాడు. పెట్టుబడిదారులను ఆకర్షించడానికి, బాండ్ల మీద వడ్డీని పన్ను రహితంగా చేశాడు. బాండ్లు పెట్టుబడిదారులలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. చాలామంది మరిన్ని బాండ్లను కొనుగోలు చేయడానికి డబ్బు తీసుకున్నారు. యుద్ధ సమయాలలో ఎదురైన ఇతర ఒత్తిళ్లతో పాటు బాండ్ల కొనుగోలు ద్రవ్యోల్బణం పెరగడానికి దారితీసింది. అయితే ఈ ద్రవ్యోల్బణం వేతనాలు, లాభాల పెరుగుదలతో పాక్షికంగా సరిపోయింది.

ప్రజాభిప్రాయాన్ని రూపొందించడానికి విల్సను 1917లో జార్జి క్రీలు నేతృత్వంలోని మొదటి ఆధునిక ప్రచార కార్యాలయం, కమిటీ ఆన్ పబ్లికు ఇన్ఫర్మేషను (సిపిఐ)ను స్థాపించాడు. విల్సను తన విధానాలకు ఆమోదంగా 1918 ఆఫ్-ఇయరు ఎన్నికలులో డెమొక్రాట్లను ఎన్నుకోవాలని ఓటర్లకు పిలుపునిచ్చారు. అయితే రిపబ్లికన్లు జర్మనీ-అమెరికన్లను దూరం చేసుకుని నియంత్రణ సాధించారు. విల్సను హౌసు, సెనేటు కొత్త నాయకులతో సమన్వయం చేసుకోవడానికి లేదా రాజీ పడటానికి నిరాకరించాడు—సెనేటరు హెన్రీ కాబోటు లాడ్జి ఆయన శత్రువు అయ్యాడు. 1919 నవంబరులో విల్సను అటార్నీ జనరలు ఎ. మిచెలు పామరు, అరాచకవాదులు, ప్రపంచ పారిశ్రామిక కార్మికులు సభ్యులు, ఇతర యుద్ధ వ్యతిరేక సమూహాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం ప్రారంభించాడు. దీనిని పామరు దాడులు అని పిలుస్తారు. హింస, గూఢచర్యం లేదా దేశద్రోహానికి ప్రేరేపించినందుకు వేలాది మందిని అరెస్టు చేశారు. ఆ సమయానికి విల్సను అశక్తుడయ్యాడు. ఏమి జరుగుతుందో ఆయనకు చెప్పబడలేదు.

=== మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ===

===== పారిసు శాంతి సమావేశం =====


యుద్ధ విరమణ ఒప్పందం మీద సంతకం చేసిన తర్వాత, విల్సను పారిసు శాంతి సమావేశానికి అమెరికను ప్రతినిధి బృందానికి నాయకత్వం వహించడానికి యూరపు‌కు ప్రయాణించాడు. తద్వారా యూరపు‌కు ప్రయాణించిన మొదటి ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు అయ్యాడు. రిపబ్లికన్లు ఇప్పుడు కాంగ్రెసు‌ను నియంత్రిస్తున్నప్పటికీ, విల్సను వారిని బయటకు రాకుండా చేశారు. సెనేటు రిపబ్లికన్లు, కొంతమంది సెనేటు డెమొక్రాట్లు కూడా ప్రతినిధి బృందంలో తమకు ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడం గురించి ఫిర్యాదు చేశారు. ఇందులో విల్సను, కల్నలు హౌసు, విదేశాంగ కార్యదర్శి రాబర్టు లాన్సింగు, జనరలు టాస్కరు హెచ్. బ్లిసు, దౌత్యవేత్త హెన్రీ వైటు, ఆయన ఏకైక రిపబ్లికను, ఆయన చురుకైన పక్షపాతి కాదు. యునైటెడు స్టేట్సు‌కు రెండు వారాల తిరిగి రావడానికి తప్ప, విల్సను ఆరు నెలలు యూరప్‌లోనే ఉన్నాడు. అక్కడ ఆయన యుద్ధాన్ని అధికారికంగా ముగించడానికి శాంతి ఒప్పందాన్ని చేరుకోవడం మీద దృష్టి పెట్టాడు. విల్సను, బ్రిటిషు ప్రధాన మంత్రి డేవిడు లాయిడు జార్జి, ఫ్రెంచి ప్రధాన మంత్రి జార్జెసు క్లెమెన్సీయు,  ఇటాలియను ప్రధాన మంత్రి విట్టోరియో ఎమాన్యుయేలు ఓర్లాండో "బిగ్ ఫోరు"లో ఉన్నారు. పారిసు శాంతి సమావేశంలో మిత్రరాజ్యాల నాయకులు అత్యంత ప్రభావం చూపారు . విల్సను సమావేశం సమయంలో అనారోగ్యం పాలయ్యాడు. కొంతమంది నిపుణులు [[స్పానిష్ ఫ్లూ]] కారణమని నమ్ముతారు.

ఇతర మిత్రరాజ్యాల నాయకుల మాదిరిగా కాకుండా విల్సను కేంద్ర శక్తుల నుండి ప్రాదేశిక లాభాలను లేదా భౌతిక రాయితీలను కోరుకోలేదు. ఆయన ప్రధాన లక్ష్యం లీగు ఆఫ్ నేషన్సు స్థాపన, దీనిని ఆయన "మొత్తం కార్యక్రమానికి కీలకం"గా భావించాడు. లీగు ఆఫ్ నేషన్సు ఒడంబడికను రూపొందించిన కమిటీకి విల్సను స్వయంగా అధ్యక్షత వహించాడు. ఈ ఒడంబడిక సభ్యులు మత స్వేచ్ఛను గౌరవించాలి. జాతి మైనారిటీలను న్యాయంగా చూసుకోవాలి. శాశ్వత అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం వంటి సంస్థల ద్వారా వివాదాలను శాంతియుతంగా పరిష్కరించుకోవాలి. లీగు ఒడంబడిక 10వ ఆర్టికలు ప్రకారం అన్ని దేశాలు బాహ్య దురాక్రమణ నుండి లీగు సభ్యులను రక్షించాలి. జపాన్ ఈ సమావేశం జాతి సమానత్వ ప్రతిపాదనను ఆమోదించాలని ప్రతిపాదించింది; ఈ ప్రతిపాదనకు స్పష్టమైన మెజారిటీ ఆమోదం లభించినప్పటికీ ఈ ప్రత్యేక అంశం మీద తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమవుతోందని (ప్రతిపాదనకు వ్యతిరేకంగా అసలు ఓట్లు లేకపోయినా), ఈ అంశం మీద ఏకగ్రీవ ఓటు అవసరమని చెప్పడం ద్వారా ఛైర్మను వుడ్రో విల్సను దానిని తోసిపుచ్చారు. ఫ్రెంచి ప్రతినిధి ఫెర్డినాండు లార్నాడు వెంటనే "మెజారిటీ సవరణకు ఓటు వేసింది" అని పేర్కొన్నారు. ఇంతలో జపాన్ ప్రతినిధి బృందం సవరణకు స్పష్టమైన మెజారిటీ ఓటు వేయబడిందని ట్రాన్స్క్రిప్టు చూపించాలని కోరుకుంది. లీగు ఆఫ్ నేషన్సు ఒడంబడికను సమావేశం వెర్సైల్లెసు ఒప్పందంలో చేర్చారు. ఇది జర్మనీతో యుద్ధాన్ని ముగించింది. ఇతర శాంతి ఒప్పందాలలో చేర్చబడింది.

ప్రత్యేకంగా పారిసు శాంతి సమావేశంలో విల్సను, మరో ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటంటే, కొత్త అంతర్జాతీయ సరిహద్దులను గీయడానికి స్వీయ-నిర్ణయం ప్రాథమిక ఆధారం కావడం. అయితే తన లీగు ఆఫ్ నేషన్సు‌ను అనుసరించడంలో విల్సను సమావేశంలో ఉన్న ఇతర శక్తులకు అనేక అంశాలను అంగీకరించాడు. జర్మనీ శాశ్వతంగా భూభాగాన్ని వదులుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. యుద్ధ నష్టపరిహారం చెల్లించాల్సిన అవసరం ఉంది. దాని విదేశీ కాలనీలు, డిపెండెన్సీలన్నింటినీ వదులుకోవాలి, రైను‌ల్యాండు‌లోని సైనిక ఆక్రమణకు లొంగిపోవాలి. అదనంగా ఒప్పందంలోని నిబంధన యుద్ధానికి జర్మనీ బాధ్యత వహిస్తుందని ప్రత్యేకంగా పేర్కొంది. మాజీ జర్మనీ, ఒట్టోమను సామ్రాజ్యాలను తొలగించి మధ్యప్రాచ్యం, ఆఫ్రికా, ఆసియాలో *వాస్తవ* కాలనీలను స్థాపించడం ద్వారా మిత్రరాజ్యాల యూరోపియను శక్తులు, జపాను తమ సామ్రాజ్యాలను విస్తరించుకోవడానికి విల్సను అంగీకరించాడు; విజయవంతమైన దేశాలకు ఈ ప్రాదేశిక అవార్డులు "లీగు ఆఫ్ నేషన్సు ఆదేశాలు"గా సన్నగా మారువేషంలో ఉన్నాయి. చైనాలోని షాన్డాంగు ద్వీపకల్పంలో జర్మనీ ప్రయోజనాలను జపనీయులు స్వాధీనం చేసుకోవడం ముఖ్యంగా అప్రసిద్ధం కాదని నిరూపించబడింది. ఎందుకంటే ఇది విల్సను స్వయం పాలన వాగ్దానాన్ని దెబ్బతీసింది. [[అల్బేనియా]], [[చెకోస్లోవేకియా]], [[పోలాండ్]], [[యుగోస్లేవియా]] వంటి తూర్పు ఐరోపాలో సృష్టించబడిన బహుళ కొత్త, స్వతంత్ర రాష్ట్రాలను ఈ సమావేశం గుర్తించినప్పుడు విల్సను స్వీయ-నిర్ణయం సాధించాలనే ఆశలు కొంత విజయవంతమయ్యాయి.

ఈ సమావేశం మే 1919లో చర్చలను ముగించింది. ఆ సమయంలో రిపబ్లికను జర్మనీ కొత్త నాయకులు మొదటిసారి ఒప్పందాన్ని వీక్షించారు. కొంతమంది జర్మనీ నాయకులు నిబంధనల కఠినత్వం కారణంగా శాంతిని తిరస్కరించడానికి ఇష్టపడ్డారు. అయితే చివరికి జర్మనీ 1919 జూన్ 28న ఒప్పందం మీద సంతకం చేసింది. విల్సను ఇతర మిత్రరాజ్యాల శక్తులను, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్సు‌ను, ఓడిపోయిన కేంద్ర శక్తుల మీద, ముఖ్యంగా జర్మనీ మీద జరుగుతున్న పరిష్కారం కఠినత్వాన్ని తగ్గించడానికి ఒప్పించలేకపోయాడు. శాశ్వత ప్రపంచ శాంతిని సృష్టించేందుకు ఆయన చేసిన కృషికి, విల్సను‌కు 1919 [[నోబెల్ శాంతి బహుమతి]] లభించింది.

===== ధృవీకరణ చర్చ - ఓటమి=====

వెర్సైల్లెసు ఒప్పందాన్ని ఆమోదించడానికి సెనేటు‌లో మూడింట రెండు వంతుల మద్దతు అవసరం. 1918 యుఎస్ ఎన్నికల తర్వాత రిపబ్లికన్లు సెనేటు‌లో స్వల్ప మెజారిటీని కలిగి ఉన్నందున ఇది కష్టమైన ప్రతిపాదన. విల్సను యుద్ధం లేదా దాని పర్యవసానాలను వారితో చర్చించడంలో విఫలమవడం పట్ల రిపబ్లికన్లు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు. సెనేటు‌లో తీవ్రమైన పక్షపాత పోరాటం జరిగింది. రిపబ్లికను సెనేటరు హెన్రీ కాబోటు లాడ్జి విల్సను రాజీ పడవలసిన ఒప్పందం సంస్కరణకు మద్దతు ఇచ్చారు. విల్సను నిరాకరించారు. మాజీ అధ్యక్షుడు టాఫ్టు మాజీ విదేశాంగ కార్యదర్శి ఎలిహు రూటు సహా కొంతమంది రిపబ్లికన్లు కొన్ని మార్పులతో ఒప్పందాన్ని ఆమోదించడానికి మద్దతు ఇచ్చారు. వారి ప్రజా మద్దతు విల్సను‌కు ఒప్పందం ఆమోదాన్ని గెలుచుకునే అవకాశాన్ని ఇచ్చింది.

యుద్ధానంతర కాలంలో ప్రపంచ సమాజంలో అమెరికా పాత్ర మీద జరిగిన చర్చ చుట్టూ ఈ ఒప్పందం మీద చర్చ కేంద్రీకృతమై ఉంది. సెనేటర్లు మూడు ప్రధాన గ్రూపులుగా విభజించబడ్డారు. చాలా మంది డెమొక్రాట్లతో కూడిన మొదటి సమూహం ఈ ఒప్పందాన్ని సమర్థించింది. పద్నాలుగు మంది సెనేటర్లు, ఎక్కువగా రిపబ్లికన్లు, లీగు ఆఫ్ నేషన్సు‌లోకి యుఎస్ ప్రవేశాన్ని పూర్తిగా వ్యతిరేకించినందున వారిని "సరిచేయలేనివారు" అని పిలుస్తారు. వలసరాజ్యాల నిర్మూలన, నిరాయుధీకరణను నొక్కి చెప్పడంలో విఫలమైనందుకు ఈ ఒప్పందాన్ని వ్యతిరేకించిన ఈ విరుద్ధమైన వారిలో కొందరు అమెరికను చర్య స్వేచ్ఛను అంతర్జాతీయ సంస్థకు అప్పగించేస్తారని మరికొందరు భయపడ్డారు. "రిజర్వేషన్వాదులు" అని పిలువబడే మిగిలిన సెనేటర్ల బృందం లీగు ఆలోచనను అంగీకరించింది కానీ అమెరికను సార్వభౌమాధికారం, యుద్ధానికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకునే కాంగ్రెసు హక్కును నిర్ధారించడానికి వివిధ స్థాయిలలో మార్పులను కోరింది.

లీగు సభ్యులు బాహ్య దురాక్రమణ నుండి ఒకరినొకరు రక్షించుకోవాలని కోరుతూ సామూహిక భద్రత వ్యవస్థను సృష్టించడానికి ప్రయత్నించిన లీగు ఒడంబడిక 10వ ఆర్టికలు లీగు నిర్ణయించిన ఏ యుద్ధంలోనైనా చేరమని అమెరికాను బలవంతం చేసినట్లు అనిపించింది. కొంతవరకు మరొక ఒప్పందంతో చర్చలను తిరిగి ప్రారంభించాలనే సంతకందారుల ఆందోళనల కారణంగా విల్సను స్థిరంగా రాజీ పడటానికి నిరాకరించాడు. . పది రిజర్వేషన్లతో ఒప్పందాన్ని ఆమోదించడానికి లాడ్జి మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీని నిర్మించే అంచున ఉన్నప్పుడు విల్సను తన మద్దతుదారులను 1920 మార్చి 19న నైకి ఓటు వేయమని బలవంతం చేశాడు. తద్వారా ఈ సమస్య ముగిసింది. "దాదాపు ప్రతి లీగు న్యాయవాది" లాడ్జు‌తో కలిసి వెళ్ళారని కూపరు చెప్పారు, కానీ వారి ప్రయత్నాలు "సెనేటు‌లో ప్రతిపాదించిన అన్ని రిజర్వేషను‌లను విల్సను తిరస్కరించినందున మాత్రమే విఫలమయ్యాయి." థామసు ఎ. బెయిలీ విల్సను చర్యను "శిశుహత్య అత్యున్నత చర్య" అని పిలుస్తారు. ఆయన ఇలా జతచేస్తున్నాడు: "ఈ ఒప్పందం దాని శత్రువుల ఇంట్లో కాకుండా దాని స్నేహితుల ఇంట్లో చంపబడింది. తుది విశ్లేషణలో మూడింట రెండు వంతుల పాలన, లేదా 'సరిచేయలేనివారు' లేదా లాడ్జి, లేదా 'బలమైన', 'తేలికపాటి' రిజర్వేషన్వాదులు కాదు. కానీ విల్సను, ఆయన విధేయులైన అనుచరులు ప్రాణాంతకమైన కత్తిపోటును విధించారు."

==== ఆరోగ్యం కుదుటపడుతోంది====

ధృవీకరణకు ప్రజల మద్దతును పెంచడానికి విల్సను పాశ్చాత్య దేశాల మీద దాడి చేశాడు. కానీ ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా ఆయన సెప్టెంబరు చివరిలో వైటు హౌసు‌కు తిరిగి వచ్చాడు. 1919 అక్టోబరు 2న విల్సను తీవ్రమైన స్ట్రోకు‌తో బాధపడ్డాడు. ఆయనను ఎడమ వైపు పక్షవాతం వచ్చింది. కుడి కంటిలో పాక్షిక దృష్టి మాత్రమే ఉంది. ఆయన వారాలపాటు మంచానికే పరిమితమయ్యాడు. ఆయన భార్య, ఆయన వైద్యుడు కారీ గ్రేసను తప్ప అందరి నుండి వేరుచేయబడ్డాడు. విల్సను మరణం తర్వాత ఆయన వైద్య రికార్డులను పరిశీలించిన న్యూరో సర్జను బెర్టు ఇ. పార్క్, విల్సను అనారోగ్యం ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని వివిధ మార్గాలలో ప్రభావితం చేసిందని ఆయన "భావోద్వేగ రుగ్మతలు, బలహీనమైన ప్రేరణ నియంత్రణ, లోపభూయిష్ట తీర్పు"కి గురయ్యేలా చేసిందని రాశారు. అధ్యక్షుడు కోలుకోవడానికి సహాయం చేయడానికి ఆత్రుతగా టుమల్టీ, గ్రేసను, ప్రథమ మహిళ అధ్యక్షుడు ఏ పత్రాలను చదివారో ఆయనతో ఎవరు సంభాషించడానికి అనుమతించబడ్డారో నిర్ణయించారు. పరిపాలనలో ఆమె ప్రభావం కోసం, కొందరు ఎడితు విల్సను‌ను "యునైటెడు స్టేట్సు మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు"గా అభివర్ణించారు. 1919 నవంబరు నాటికి విల్సను "కోలుకోవడం పాక్షికంగా మాత్రమే ఉంది. ఆయన మనస్సు సాపేక్షంగా స్పష్టంగా ఉంది; కానీ ఆయన శారీరకంగా బలహీనపడ్డాడు. వ్యాధి ఆయన భావోద్వేగ రాజ్యాంగాన్ని నాశనం చేసింది. ఆయన అన్ని దురదృష్టకర వ్యక్తిగత లక్షణాలను తీవ్రతరం చేసింది.

1919 చివరి వరకు విల్సను అంతర్గత వృత్తం ఆయన ఆరోగ్య సమస్యల తీవ్రతను దాచిపెట్టింది. 1920 ఫిబ్రవరి  నాటికి ది అధ్యక్షుడి నిజమైన పరిస్థితి అందరికీ తెలిసిందే. లీగు పోరాటం పరాకాష్టకు చేరుకున్న సమయంలో సమ్మెలు, నిరుద్యోగం, ద్రవ్యోల్బణం, కమ్యూనిజం ముప్పు వంటి దేశీయ సమస్యలు రగులుతున్న సమయంలో అధ్యక్ష పదవికి విల్సను సరిపోతాడా లేదా అనే దాని మీద చాలా మంది అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు. 1920 మార్చి మధ్యలో లాడ్జి, ఆయన రిపబ్లికన్లు రిజర్వేషన్లతో ఒక ఒప్పందాన్ని ఆమోదించడానికి ఒప్పంద అనుకూల డెమొక్రాట్లతో ఒక సంకీర్ణాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. కానీ విల్సను ఈ రాజీని తిరస్కరించారు. తగినంత మంది డెమొక్రాట్లు ఆయన నాయకత్వాన్ని అనుసరించి ఆమోదాన్ని ఓడించారు. రాజ్యాంగం ప్రకారం విల్సను "చెప్పిన కార్యాలయం అధికారాలు. విధులను నిర్వర్తించలేకపోవడం" అని ధృవీకరించడానికి విల్సను‌కు దగ్గరగా ఉన్న ఎవరూ సిద్ధంగా లేరు. కాంగ్రెసు‌లోని కొంతమంది సభ్యులు వైసు ప్రెసిడెంటు మార్షలు‌ను అధ్యక్ష పదవికి తన వాదనను నొక్కి చెప్పమని ప్రోత్సహించినప్పటికీ మార్షలు ఎప్పుడూ విల్సను‌ను భర్తీ చేయడానికి ప్రయత్నించలేదు. అధ్యక్షుడిగా పనిచేస్తున్నప్పుడు విల్సను సుదీర్ఘకాలం అసమర్థత దాదాపు అపూర్వమైనది; మునుపటి అధ్యక్షులలో [[జేమ్స్ గార్ఫీల్డ్]] మాత్రమే ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఉన్నారు. కానీ గార్ఫీల్డు తన మానసిక సామర్థ్యాల మీద ఎక్కువ నియంత్రణను కలిగి ఉన్నాడు. చాలా తక్కువ ముఖ్యమైన సమస్యలను ఎదుర్కొన్నాడు.

==== డీమోబిలైజేషను ====
యుద్ధం ముగిసినప్పుడు విల్సను పరిపాలన యుద్ధకాల బోర్డులు, నియంత్రణ సంస్థలను కూల్చివేసింది. డీమోబిలైజేషను అస్తవ్యస్తంగా, కొన్నిసార్లు హింసాత్మకంగా ఉండేది; నాలుగు మిలియన్ల మంది సైనికులను తక్కువ డబ్బు, కొన్ని ప్రయోజనాలతో ఇంటికి పంపారు. 1919లో ప్రధాన పరిశ్రమలలో సమ్మెలు చెలరేగి ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీసింది. 1919 వేసవిలో జాతి అల్లర్ల పరంపర చెలరేగడంతో దేశం మరింత అల్లకల్లోలాన్ని ఎదుర్కొంది. 1920లో ఆర్థిక వ్యవస్థ తీవ్రమైన ఆర్థిక మాంద్యం లోకి పడిపోయింది. నిరుద్యోగం 12 శాతానికి పెరిగింది. వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ధరలు బాగా తగ్గాయి.

====రెడ్ స్కేరు - పామరు రైడ్సు====

[[రష్యా]]లో [[అక్టోబరు విప్లవం|బోల్షెవిక్ విప్లవం]], [[జర్మనీ]], [[హంగేరీ]]లలో ఇలాంటి విప్లవాత్మక ప్రయత్నాల తర్వాత చాలా మంది అమెరికన్లు యునైటెడు స్టేట్సు‌లో ఉగ్రవాదం జరిగే అవకాశం ఉందని భయపడ్డారు. 1919 ఏప్రిలు‌లో అరాచకవాదులు ప్రముఖ అమెరికన్లకు 38 బాంబులను మెయిలు చేసినప్పుడు బాంబులు ఇలాంటి ఆందోళనలకు దారితీశాయి; ఒక వ్యక్తి చంపబడ్డాడు కానీ చాలా ప్యాకేజీలను అడ్డగించాయి. జూన్‌లో మరో తొమ్మిది మెయిలు బాంబులు పంపబడ్డాయి. వాటి కారణంగా అనేక మంది గాయపడ్డారు. 1919లో "మొదటి రెడ్ స్కేరు"కు దారితీసిన దేశభక్తి, జాతీయ మానసిక స్థితితో కలిపిన తాజా భయాలు. 1919 నవంబరు  నుండి 1920 జనవరి  వరకు అటార్నీ జనరలు పామరు రాడికలు సంస్థలను అణిచివేయడానికి పామరు రైడ్సును ప్రారంభించారు. ఎమ్మా గోల్డ్మను‌‌తో సహా 10,000 మందికి పైగా అరెస్టు చేయబడ్డారు. 556 మంది విదేశీయులను బహిష్కరించారు. పామరు కార్యకలాపాలు కోర్టులు, కొంతమంది సీనియరు పరిపాలన అధికారుల నుండి ప్రతిఘటనను ఎదుర్కొన్నాయి. పామరు ఏమి చేస్తున్నాడో ఎవరూ విల్సను‌కు చెప్పలేదు. తరువాత 1920 సెప్టెంబరు 16న జరిగిన వాల్ స్ట్రీటు బాంబు దాడిలో అప్పటి వరకు అమెరికను గడ్డ మీద జరిగిన అత్యంత ఘోరమైన ఉగ్రవాద దాడిలో 40 మంది మరణించారు, వందలాది మంది గాయపడ్డారు. అరాచకవాదులు క్రెడిటు తీసుకొని మరింత హింస జరగగలదని బెదిరించారు; వారు పట్టుబడకుండా తప్పించుకున్నారు.

==== నిషేధం - మహిళల ఓటు హక్కు ====
నిషేధం మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఆపలేని సంస్కరణగా అభివృద్ధి చెందింది. కానీ విల్సను పరిపాలన ఒక చిన్న పాత్ర మాత్రమే పోషించింది. పద్దెనిమిదవ సవరణ కాంగ్రెసు‌ను ఆమోదించింది. 1919లో రాష్ట్రాలు ఆమోదించాయి. 1919 అక్టోబరులో విల్సను నిషేధాన్ని అమలు చేయడానికి రూపొందించిన వోలు‌స్టెడు చట్టంను వీటో చేశాడు కానీ ఆయన వీటోను కాంగ్రెసు రద్దు చేసింది.

మంచి ఓటర్లుగా ఉండటానికి మహిళలకు ప్రజా అనుభవం లేదని నమ్మినందున 1911లో విల్సను మహిళల ఓటు హక్కు వ్యతిరేకించాడు. పశ్చిమ రాష్ట్రాలలో మహిళా ఓటర్లు ఎలా ప్రవర్తిస్తారో వాస్తవ సాక్ష్యం ఆయన మనసు మార్చుకుంది. వారు నిజంగా మంచి ఓటర్లు కాగలరని ఆయన భావించాడు. తెల్లవారి దక్షిణాదిలో నల్లజాతి ఓటింగు హక్కులకు తీవ్ర వ్యతిరేకత ఉన్నందున ఓటు హక్కు రాష్ట్ర విషయం అనే డెమోక్రటికు పార్టీ వైఖరిని ప్రతిధ్వనించడం తప్ప ఆయన ఈ విషయం మీద బహిరంగంగా మాట్లాడలేదు.

1918లో కాంగ్రెసు ముందు చేసిన ప్రసంగంలో విల్సను మొదటిసారిగా జాతీయ ఓటు హక్కుకు మద్దతు ఇచ్చాడు: "మేము ఈ యుద్ధంలో మహిళలను భాగస్వాములను చేసాము....మేము వారిని బాధ, త్యాగం, శ్రమల భాగస్వామ్యానికి మాత్రమే అనుమతించాలా ప్రత్యేక హక్కు, హక్కుల భాగస్వామ్యానికి కాదా?" దేశవ్యాప్తంగా మహిళల ఓటు హక్కును అందించే రాజ్యాంగ సవరణను సభ ఆమోదించింది. కానీ ఇది సెనేటు‌లో నిలిచిపోయింది. యుద్ధంలో గెలవడానికి దాని ఆమోదం చాలా ముఖ్యమైనదని సెనేటర్లకు చెబుతూ సవరణకు ఓటు వేయమని విల్సను నిరంతరం సెనేటు‌ను ఒత్తిడి చేస్తూనే ఉన్నాడు. సెనేటు చివరకు 1919 జూన్‌లో దీనిని ఆమోదించింది. అవసరమైన సంఖ్యలో రాష్ట్రాలు పంతొమ్మిదవ సవరణను ఆగస్టులో ఆమోదించాయి.

==== 1920 ఎన్నికలు ====

వైద్యపరంగా అసమర్థత ఉన్నప్పటికీ విల్సను మూడవసారి పోటీ చేయాలని కోరుకున్నారు. 1920 డెమోక్రటికు నేషనలు కన్వెన్షను విల్సను విధానాలను బలంగా ఆమోదించినప్పటికీ, డెమోక్రటికు నాయకులు నిరాకరించారు. బదులుగా గవర్నరు జేమ్సు ఎం. కాక్సు నేవీ అసిస్టెంట్ సెక్రటరీ ఫ్రాంక్లిను డి. రూజ్‌వెల్టు‌తో కూడిన టికెట్టు‌ను ప్రతిపాదించారు. రిపబ్లికన్లు విల్సను విధానాలకు వ్యతిరేకత చుట్టూ తమ ప్రచారాన్ని కేంద్రీకరించారు. సెనేటరు [[వారెన్ జి. హార్డింగ్]] "సాధారణ స్థితికి తిరిగి రావాలని" హామీ ఇచ్చారు. విల్సను ఎక్కువగా ప్రచారానికి దూరంగా ఉన్నాడు. అయినప్పటికీ ఆయన కాక్సు‌ను ఆమోదించాడు. లీగు ఆఫ్ నేషన్సు‌లో యుఎస్ సభ్యత్వం కోసం వాదించడం కొనసాగించాడు. హార్డింగు ఈ ఎన్నికల్లో అఖండ మెజారిటీతో గెలిచాడు, 60% కంటే ఎక్కువ ప్రజాదరణ పొందిన ఓట్లను పొందాడు. ప్రతి రాష్ట్రాన్ని దక్షిణం వెలుపల గెలుచుకున్నాడు. విల్సను హార్డింగు‌ను తన చివరి రోజు 1921 మార్చి 3న టీ కోసం కలిశాడు. ఆయన ఆరోగ్యం కారణంగా విల్సను ప్రారంభోత్సవానికి హాజరు కాలేకపోయాడు.

1920 డిసెంబరు 10న విల్సను‌కు "లీగు ఆఫ్ నేషన్సు స్థాపకుడిగా తన పాత్రకు" 1919 నోబెలు శాంతి బహుమతి లభించింది. [[థియోడర్ రూజ్‌వెల్ట్]] తర్వాత రెండవ సిట్టింగు యునైటెడు స్టేట్సు అధ్యక్షుడుగా నోబెలు శాంతి గ్రహీత అయ్యాడు.

== చివరి సంవత్సరాలు - మరణం (1921–1924) ==


1921లో ఆయన రెండవ పదవీకాలం ముగిసిన తర్వాత విల్సను, ఆయన భార్య [[వైట్ హౌస్]] నుండి వాషింగ్టను, [[వాషింగ్టన్, డి.సి.]]లోని కలోరామా విభాగంలోని ఒక టౌను‌హౌసు‌కు మారారు. అధ్యక్షుడు హార్డింగు, రిపబ్లికను కాంగ్రెసు లీగు ఆఫ్ నేషన్సు‌లో సభ్యత్వాన్ని తిరస్కరించడంతో, పన్నులు తగ్గించడం, పెంచడం చేస్తూ ఆయన రాజకీయాలను అనుసరించడం కొనసాగించాడు.. 1921లో విల్సను మాజీ విదేశాంగ కార్యదర్శి బెయిను‌బ్రిడ్జి కోల్బీతో కలిసి లా ప్రాక్టీసు ప్రారంభించాడు. విల్సను మొదటి రోజు వచ్చాడు కానీ తిరిగి రాలేదు. 1922 చివరి నాటికి ప్రాక్టీసు మూసివేయబడింది. విల్సను రాయడానికి ప్రయత్నించాడు. అపారమైన ప్రయత్నం తర్వాత ఆయన కొన్ని చిన్న వ్యాసాలు రాశాడు; అవి "గతంలో గొప్ప సాహిత్య వృత్తికి విచారకరమైన ముగింపును గుర్తించాయి." ఆయన జ్ఞాపకాలు రాయడానికి నిరాకరించాడు. కానీ తరచుగా రే స్టానార్డు బేకరుని కలిసేవాడు. ఆయన 1922 లో ప్రచురించబడిన విల్సను జీవిత చరిత్రను మూడు వాల్యూం‌లతో వ్రాసాడు. 1923 ఆగస్టు లో విల్సను తన వారసుడు వారెను హార్డింగు అంత్యక్రియలకు హాజరయ్యాడు. 1923 నవంబరు 10న విల్సను తన చివరి జాతీయ ప్రసంగం చేసాడు. తన ఇంటి లైబ్రరీ నుండి ఒక చిన్న యుద్ధ విరమణ దినోత్సవం రేడియో ప్రసంగం చేశాడు.

విల్సను ఆరోగ్యం పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత ఆయన ఆరోగ్యం గణనీయంగా మెరుగుపడలేదు. 1924 జనవరిలో వేగంగా క్షీణించింది. ఆయన 1924 ఫిబ్రవరి 3న 67 సంవత్సరాల వయసులో మరణించారు. అధ్యక్షుడు, ప్రథమ మహిళ కాల్విను, గ్రేసు కూలిడ్జు, మాజీ ప్రథమ మహిళ ఫ్లోరెన్సు హార్డింగు కూడా అంత్యక్రియలకు హాజరయ్యారు. మాజీ ప్రథమ మహిళ హెలెను హెరాను టాఫ్టు తన భర్త, ప్రధాన న్యాయమూర్తి, మాజీ అధ్యక్షుడు [[విలియం హోవార్డ్ టాఫ్ట్]]కు ప్రాతినిధ్యం వహించారు. ఆయన అనారోగ్యం కారణంగా ఈ సేవకు హాజరు కాలేకపోయారు. ఆహ్వానించబడిన 2,000 మంది అతిథులలో 11 మంది సెనేటర్లు, ప్రతినిధుల సభలోని అనేక మంది సభ్యులు, అనేక మంది విదేశీ ప్రముఖులు కూడా ఉన్నారు. విల్సను‌ను వాషింగ్టను నేషనలు కేథడ్రలులో ఖననం చేశారు. దేశ రాజధానిలో చివరి విశ్రాంతి స్థలం ఉన్న ఏకైక అధ్యక్షుడు.

== జాతి సంబంధాలు ==


విల్సను యుఎస్ సౌతు‌లో బానిసత్వం, కాన్ఫెడరసీ రెండింటికీ కట్టుబడి ఉన్న మద్దతుదారుల తల్లిదండ్రులచే పుట్టి పెరిగాడు. విద్యాపరంగా విల్సను బానిసత్వం, రిడీమర్సుకు క్షమాపణ చెప్పేవాడు. లాస్టు కాజు పురాణాలను ప్రోత్సహించే ప్రముఖులలో ఒకడు.
[[1848]] [[జాకరీ టేలర్]] తర్వాత ఎన్నికైన మొదటి దక్షిణాది అధ్యక్షుడు విల్సను మరియు సమాఖ్య యొక్క ఏకైక మాజీ సబ్జెక్టు. విల్సను ఎన్నికను దక్షిణ విభజనవాదులు జరుపుకున్నారు. ప్రిన్స్‌టన్లో, విల్సను ఆఫ్రికను-అమెరికన్లను విద్యార్థులుగా చేర్చుకోవడాన్ని చురుకుగా నిరుత్సాహపరిచాడు. విల్సను బహిరంగ జాత్యహంకార విధానాలకు, ఆయన మంత్రివర్గంలో విభజనవాదులను చేర్చడానికి సంబంధించిన స్థిరమైన ఉదాహరణలను అనేక మంది చరిత్రకారులు బహిరంగ రికార్డులో హైలైటు చేశారు. ఇతర పండితులు విల్సను వ్యక్తిగతంగా విభజనను "ఒక హేతుబద్ధమైన, శాస్త్రీయ విధానం"గా సమర్థించారని, "నల్లజాతి అమెరికన్ల గురించి జాత్యహంకార 'చీకటి' జోకులు చెప్పడానికి ఇష్టపడే వ్యక్తి"గా అభివర్ణించారని చెప్పారు.

విల్సను అధ్యక్షుడిగా ఉన్నప్పుడు, డి. డబల్యూ. గ్రిఫితుకు క్లక్సు క్లాను అనుకూల చిత్రం *ది బర్త్ ఆఫ్ ఎ నేషను* (1915) [[వైట్ హౌస్]]లో ప్రదర్శించబడిన మొదటి చలనచిత్రం. ఆయన మొదట్లో సినిమాను విమర్శనాత్మకంగా చూడకపోయినా ప్రజల నుండి వ్యతిరేకత పెరగడంతో విల్సను దాని నుండి దూరంగా ఉన్నాడు. చివరికి సినిమా సందేశాన్ని ఖండిస్తూ ఒక ప్రకటన విడుదల చేశాడు. స్క్రీనింగు‌కు ముందు తనకు దాని గురించి తెలియదని ఖండించాడు.

==== సమాఖ్య అధికార వ్యవస్థను వేరు చేయడం ====
1910ల నాటికి ఆఫ్రికను అమెరికనులు ఎన్నికైన పదవులకు దూరంగా ఉండటం ప్రారంభించారు. సమాఖ్య అధికార వ్యవస్థలో ఒక స్థానానికి కార్యనిర్వాహక నియామకాన్ని పొందడం సాధారణంగా ఆఫ్రికను-అమెరికను రాజనీతిజ్ఞులకు ఏకైక ఎంపిక. బెర్గు అభిప్రాయం ప్రకారం విల్సను సాంప్రదాయకంగా నల్లజాతి ప్రజలు భర్తీ చేసిన పదవులకు ఆఫ్రికను-అమెరికన్లను నియమించడం కొనసాగించాడు. అనేక మంది దక్షిణాది సెనేటర్ల వ్యతిరేకతను అధిగమించాడు. తరువాత ఆయన ప్రత్యర్థిగా మారిన ఓస్వాల్డు గారిసను విల్లార్డు, మొదట్లో విల్సను ఒక మూర్ఖుడు కాదని భావించి నల్లజాతీయుల పురోగతికి మద్దతు ఇచ్చాడు. సెనేటు‌లో దక్షిణాది వ్యతిరేకతతో ఆయన నిరాశ చెంది దానికి విల్సను లొంగిపోయాడు. విల్సను‌తో జరిగిన సంభాషణలో జర్నలిస్టు జాన్ పామరు గవిటు ఆ అభిప్రాయాలకు వ్యతిరేకత "ఖచ్చితంగా ఏదైనా శాసన కార్యక్రమానికి పూర్తిగా ముగింపు పలికే సంఘర్షణకు దారితీస్తుందని" గ్రహించాడు.

పునర్నిర్మాణం ముగిసినప్పటి నుండి రెండు పార్టీలు కొన్ని నియామకాలను అనధికారికంగా అర్హత కలిగిన ఆఫ్రికను-అమెరికన్లకు మాత్రమే కేటాయించినట్లు గుర్తించాయి. విల్సను ఫెడరలు బ్యూరోక్రసీలో ప్రముఖ స్థానాలకు మొత్తం తొమ్మిది మంది ఆఫ్రికను-అమెరికన్లను నియమించాడు. వారిలో ఎనిమిది మంది రిపబ్లికను క్యారీ-ఓవర్లు. పోల్చి చూస్తే, ముప్పై ఒక్క నల్లజాతి ఆఫీసుహోల్డర్లను నియమించినందుకు విలియం హోవార్డు టాఫ్టు రెండు జాతుల రిపబ్లికన్ల నుండి అసహ్యం, ఆగ్రహాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు. ఇది రిపబ్లికను అధ్యక్షుడికి ప్రజాదరణలో రికార్డు స్థాయిలో తక్కువగా భావించబడింది. పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన తర్వాత విల్సను టాఫ్టు నియమించిన ఫెడరలు బ్యూరోక్రసీలోని పదిహేడు మంది నల్లజాతి సూపరు‌వైజర్లలో ఇద్దరిని తప్ప మిగతా వారందరినీ తొలగించాడు. 1863 నుండి హైతీ, శాంటో డొమింగోలకు అమెరికా మిషను దాదాపు ఎల్లప్పుడూ ఒక ఆఫ్రికను అమెరికను దౌత్యవేత్త నేతృత్వంలోనే జరిగింది. ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు ఏ పార్టీకి చెందినవారైనా; విల్సను ఈ అర్ధ శతాబ్దపు సంప్రదాయాన్ని ముగించాడు కానీ జార్జి వాషింగ్టను బక్నరు వంటి నల్లజాతి దౌత్యవేత్తలను నియమించడం కొనసాగించాడు. అలాగే జోసెఫు ఎల్. జాన్సను, [[లైబీరియా]] కు మిషను‌ను నడిపించడానికి. పునర్నిర్మాణం ముగిసినప్పటి నుండి సమాఖ్య బ్యూరోక్రసీ బహుశా ఏకైక వృత్తిగా ఉండేది. ఆఫ్రికను-అమెరికన్లు కొంత సమానత్వాన్ని అనుభవించగల మార్గం ఉంది., ఇది నల్లజాతి మధ్యతరగతికి జీవనాడి, పునాది అయింది.

థియోడరు రూజ్వెల్టు హయాంలో ప్రారంభమై టాఫ్టు హయాంలో కొనసాగిన వివక్షతతో కూడిన నియామక విధానాలను, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల విభజనను విల్సను పరిపాలన తీవ్రతరం చేసింది. విల్సను పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టిన మొదటి నెలలో పోస్టు‌మాస్టరు జనరలు ఆల్బర్టు ఎస్. బర్లెసను అధ్యక్షుడిని విభజించబడిన ప్రభుత్వ కార్యాలయాలను ఏర్పాటు చేయాలని కోరారు. విల్సను బర్లెసను ప్రతిపాదనను స్వీకరించలేదు కానీ క్యాబినెటు కార్యదర్శులు తమ తమ విభాగాలను వేరు చేయడానికి విచక్షణాధికారాన్ని అనుమతించాడు. 1913 చివరి నాటికి నేవీ, ట్రెజరీ, పోస్టు ఆఫీసు‌తో సహా అనేక విభాగాలు పని స్థలాలు, విశ్రాంతి గదులు, ఫలహారశాలలను వేరు చేశాయి. నల్లజాతి కార్మికులకు సౌకర్యాలు లేవని పేర్కొంటూ అనేక ఏజెన్సీలు శ్వేతజాతీయులకు మాత్రమే ఉపాధి విధానాన్ని స్వీకరించడానికి ఒక సాకుగా విభజనను ఉపయోగించాయి. ఈ సందర్భాలలో విల్సను పరిపాలనకు ముందు ఉద్యోగంలో ఉన్న ఆఫ్రికను-అమెరికన్లకు ముందస్తు పదవీ విరమణ ఇవ్వబడింది. బదిలీ చేయబడింది లేదా తొలగించబడింది. ఒక్లహోమా సెనేటరు థామసు గోరు సూచన మేరకు విల్సను 1913 జూలైలో ముస్కోగీ, ఒక్లహోమా నుండి బ్లాకు డెమొక్రాటు ఆడం  ఇ . ప్యాటర్సను‌ను ట్రెజరీ రిజిస్టరు పదవికి నామినేటు చేశాడు; సదరను డెమొక్రాటికు సెనేటర్లు జేమ్సు కె. వర్దమాను, బెంజమిను టిల్మాను వ్యతిరేకత కారణంగా ప్యాటర్సను తన పేరును పరిశీలన నుండి ఉపసంహరించుకున్నాడు. విల్సను గేబు ఇ. పార్కరును ఈ పదవికి నామినేటు చేయడం ప్రారంభించాడు. ఆయన మిశ్రమ యూరోపియను చోక్టావు వంశానికి చెందినవాడు. ఆ తర్వాత సమాఖ్య పదవికి మరే ఇతర నల్లజాతీయులను నామినేటు చేయలేదు.

1914 తర్వాత యునైటెడు స్టేట్సు సివిలు సర్వీసు కమిషను ఉద్యోగ దరఖాస్తుదారులు తమ దరఖాస్తుతో పాటు వ్యక్తిగత ఫోటోను సమర్పించాలని కోరుతూ ఒక కొత్త విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టినప్పుడు సమాఖ్య నియామకంలో జాతి వివక్ష మరింత పెరిగింది. ఈ విధానం వెనుక ఉన్న ఆరోపణ ఏమిటంటే దరఖాస్తుదారుల మోసం నుండి రక్షణ కల్పించడం; అయితే, దరఖాస్తు ప్రక్రియలో 14 వంచన/వంచన ప్రయత్నం కేసులు మాత్రమే అంతకుముందు సంవత్సరం బయటపడాయి. ఒక సమాఖ్య ఎన్‌క్లేవు‌గా, వాషింగ్టను, డి.సి. చాలా కాలంగా ఆఫ్రికను అమెరికన్లకు ఉపాధికి ఎక్కువ అవకాశాలను, తక్కువ స్పష్టమైన వివక్షతను అందించింది. 1919లో డి.సి.కి తిరిగి వచ్చిన నల్లజాతి మాజీ సైనికులు జిమ్ క్రో చట్టాలు అమల్లోకి వచ్చాయనే విషయం తెలుసుకుని ఆశ్చర్యపోయారు; చాలామంది యుద్ధానికి ముందు వారు చేసిన ఉద్యోగాలకు తిరిగి వెళ్లలేకపోయారు లేదా వారి చర్మం రంగు కారణంగా వారు పనిచేసిన భవనంలోకి కూడా ప్రవేశించలేకపోయారు. బుకరు టి. వాషింగ్టను పరిస్థితిని ఇలా వర్ణించాడు: "వర్గీయులైన ప్రజలు ప్రస్తుతం ఉన్నంత నిరుత్సాహంగా, బాధగా ఉండటం నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు."

=== సాయుధ దళాలలో ఆఫ్రికను అమెరికన్లు ===

విల్సను‌కు ముందు సైన్యంలో విభజన ఉన్నప్పటికీ ఆయన పరిపాలనలో దాని తీవ్రత గణనీయంగా పెరిగింది. విల్సను మొదటి పదవీకాలంలో సైన్యం, నావికాదళం కొత్త నల్లజాతి అధికారులను నియమించడానికి నిరాకరించాయి. ఇప్పటికే పనిచేస్తున్న నల్లజాతి అధికారులు వివక్షను అనుభవించారు. తరచుగా సందేహాస్పద కారణాల వలన బలవంతంగా బయటకు పంపబడ్డారు లేదా విడుదల చేయబడ్డారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలోకి యుఎస్ ప్రవేశించిన తరువాత యుద్ధ విభాగం లక్షలాది మంది నల్లజాతీయులను సైన్యంలోకి చేర్చింది. జాతితో సంబంధం లేకుండా డ్రాఫ్టీలకు సమానంగా చెల్లించబడింది. ఆఫ్రికను-అమెరికను అధికారుల నియామకం తిరిగి ప్రారంభమైంది కానీ యూనిట్లు వేరుగా ఉన్నాయి. చాలా వరకు నల్లజాతి యూనిట్లకు తెల్ల అధికారులు నాయకత్వం వహించారు.

సైన్యంలా కాకుండా అమెరికా నావికాదళం ఎప్పుడూ అధికారికంగా వేరు చేయబడలేదు. జోసెఫసు డేనియల్సును నావికాదళ కార్యదర్శిగా విల్సను నియమించిన తరువాత జిం క్రో వ్యవస్థను వేగంగా అమలు చేశారు; ఓడలు, శిక్షణా సౌకర్యాలు, విశ్రాంతి గదులు, ఫలహారశాలలు అన్నీ వేరు చేయబడ్డాయి. తెల్ల నావికులకు అందుబాటులో ఉన్న అభివృద్ధి, శిక్షణ కోసం డేనియల్సు అవకాశాలను గణనీయంగా విస్తరించగా అమెరికా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలోకి ప్రవేశించే సమయానికి, ఆఫ్రికను-అమెరికను నావికులు దాదాపు పూర్తిగా మెసు, కస్టోడియలు విధులకు పంపబడ్డారు. తరచుగా తెల్ల అధికారులకు సేవకులుగా వ్యవహరించడానికి నియమించబడ్డారు.

=== జాతి హింసకు ప్రతిస్పందన ===


పారిశ్రామిక కార్మికుల డిమాండు‌కు ప్రతిస్పందనగా దక్షిణం నుండి ఆఫ్రికను అమెరికన్ల గ్రేటు మైగ్రేషను 1917 - 1918లో పెరిగింది. ఈ వలసలు జాతి అల్లర్లకు దారితీశాయి. ఇందులో 1917లో తూర్పు సెయింటు లూయిసు అల్లర్లు కూడా ఉన్నాయి. ఈ అల్లర్లకు ప్రతిస్పందనగా కానీ చాలా ప్రజా నిరసన తర్వాత విల్సను అటార్నీ జనరలు థామసు వాటు గ్రెగొరీని "ఈ అవమానకరమైన దౌర్జన్యాలను అరికట్టడానికి" సమాఖ్య ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకోగలదా అని అడిగాడు. గ్రెగొరీ సలహా మేరకు విల్సను అల్లర్ల మీద ప్రత్యక్ష చర్య తీసుకోలేదు. 1918లో విల్సను యునైటెడు స్టేట్సు‌లో లించింగుకు వ్యతిరేకంగా మాట్లాడుతూ ఇలా అన్నాడు: "మూక దాడిలో పాల్గొనే లేదా దానికి ఏదైనా రకమైన నిగ్రహాన్ని ఇచ్చే ప్రతి అమెరికను ఈ గొప్ప ప్రజాస్వామ్యానికి నిజమైన కుమారుడు కాదు దాని ద్రోహి అని నేను స్పష్టంగా చెబుతున్నాను. ... ఆమె చట్ట ప్రమాణాలు, హక్కుల పట్ల ఆ ఒక్క అవిశ్వాసం ద్వారా ఆమెను [అపఖ్యాతి పాలవుతున్నాడు]."

1919లో [[చికాగో]], ఒమాహా ఉత్తరాన రెండు డజన్ల ఇతర ప్రధాన నగరాలలో మరొక 1919 రెడ్ సమ్మరు సంభవించింది. చరిత్రకారులు అల్లర్లలో 250 మందికి పైగా ఆఫ్రికను అమెరికన్లు చంపబడ్డారని అంచనా వేస్తున్నారు. సమాఖ్య ప్రభుత్వం ఇంతకు ముందు ఉన్నట్లే ఇప్పుడు కూడా ఇందులో జోక్యం చేసుకోలేదు.

== వారసత్వం ==
=== చారిత్రక ఖ్యాతి ===

విల్సను సాధారణంగా చరిత్రకారులు రాజకీయ శాస్త్రవేత్తలచే ర్యాంకు చేయబడింది సగటు కంటే ఎక్కువ అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు. కొంతమంది చరిత్రకారుల దృష్టిలో విల్సను, తన పూర్వీకుల కంటే ఎక్కువగా పెద్ద కార్పొరేషన్ల అధిక శక్తి నుండి సాధారణ పౌరులను రక్షించే బలమైన సమాఖ్య ప్రభుత్వాన్ని సృష్టించే దిశగా చర్యలు తీసుకున్నాడు. ఆయన సాధారణంగా ఆధునిక అమెరికను ఉదారవాదం స్థాపనలో కీలక వ్యక్తిగా పరిగణించబడ్డాడు. [[ఫ్రాంక్లిన్ డి. రూజ్‌వెల్ట్]], [[లిండన్ బి. జాన్సన్]] వంటి భవిష్యత్తు అధ్యక్షుల మీద బలమైన ప్రభావాన్ని చూపాడు. ప్రభావం  ఆశయం పరంగా, న్యూ డీలు, గ్రేటు సొసైటీ మాత్రమే విల్సను అధ్యక్ష పదవి దేశీయ విజయాలకు పోటీగా ఉంటాయని కూపరు వాదించాడు. విల్సను సాధించిన అనేక విజయాలు, ఫెడరలు రిజర్వు, ఫెడరలు ట్రేడు కమిషను, గ్రాడ్యుయేటెడు ఆదాయపు పన్ను, కార్మిక చట్టాలు, విల్సను మరణం తరువాత కూడా చాలా కాలం పాటు యునైటెడు స్టేట్సు‌ను ప్రభావితం చేస్తూనే ఉన్నాయి.

సమాఖ్య ప్రభుత్వాన్ని విస్తరించడంలో విల్సను పాత్ర కోసం అనేక కన్జర్వేటివు‌లు అతని మీద దాడి చేశారు. 2018లో కన్జర్వేటివు కాలమిస్టు జార్జి విలు *ది వాషింగ్టను పోస్టు*లో థియోడరు రూజ్‌వెల్టు, విల్సను "నేటి సామ్రాజ్య అధ్యక్ష పదవి పూర్వీకులు" అని రాశారు. విల్సోనియనిజంగా పిలువబడే విల్సను ఆదర్శవాద విదేశాంగ విధానం కూడా అమెరికను విదేశాంగ విధానం మీద దీర్ఘ నీడను వేసింది. విల్సను లీగు ఆఫ్ నేషన్సు యునైటెడు నేషన్సు అభివృద్ధిని ప్రభావితం చేసింది. సలాడిను అంబరు విల్సను "యూరోపియను సామ్రాజ్యవాదానికి వ్యతిరేకంగా మాత్రమే కాకుండా కొన్నిసార్లు 'అనధికారిక సామ్రాజ్యవాదం'గా వర్ణించబడే కొత్త ఆర్థిక ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా మాట్లాడిన ప్రపంచ స్థాయి మొదటి రాజనీతిజ్ఞుడు" అని రాశారు.

పదవిలో ఆయన విజయాలు ఉన్నప్పటికీ జాతి సంబంధాలు పౌర స్వేచ్ఛల మీద ఆయన రికార్డు లాటిను అమెరికాలో ఆయన జోక్యాలు, వెర్సైల్లెసు ఒప్పందం ఆమోదాన్ని పొందడంలో ఆయన వైఫల్యం కోసం విల్సను విమర్శలను ఎదుర్కొన్నాడు. ప్రిన్స్టను‌లో దక్షిణాది మూలాలు రికార్డు ఉన్నప్పటికీ విల్సను ఈ అవార్డును అందుకున్న మొదటి డెమొక్రాటు అయ్యాడు. అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో ఆఫ్రికను అమెరికను సమాజం నుండి విస్తృత మద్దతు. విల్సను ఆఫ్రికను-అమెరికను మద్దతుదారులు, వీరిలో చాలామంది 1912లో ఆయనకు ఓటు వేయడానికి పార్టీ సరిహద్దులను దాటారు. విల్సను అధ్యక్ష పదవి ముఖ్యంగా సమాఖ్య బ్యూరోక్రసీలో జిం క్రోను విధించడానికి అనుమతించాలనే ఆయన నిర్ణయం పట్ల తీవ్ర నిరాశ చెందారు.

విల్సను విభజనకు మద్దతు ఇవ్వడం ప్రధాన ప్రజాభిప్రాయానికి అనుగుణంగా ఉందని రాసు కెన్నెడీ రాశారు. ఎ. స్కాటు బెర్గు విల్సను "సామాజిక వ్యవస్థను వీలైనంత తక్కువగా దిగ్భ్రాంతికి గురి చేయడం ద్వారా... జాతి పురోగతిని ప్రోత్సహించే విధానంలో భాగంగా విభజనను అంగీకరించారని" వాదించారు. ఈ విధానం అంతిమ ఫలితం సమాఖ్య బ్యూరోక్రసీలో అపూర్వమైన స్థాయిలో విభజన, ఆఫ్రికను-అమెరికన్లకు ఉపాధి, పదోన్నతికి మునుపటి కంటే చాలా తక్కువ అవకాశాలు లభించడం. చరిత్రకారుడు కెండ్రికు క్లెమెంట్సు వాదిస్తూ "విల్సన్ జేమ్సు కె. వర్దమాను లేదా బెంజమిను ఆర్. టిల్మాను క్రూరమైన, దుర్మార్గపు జాత్యహంకారంలో ఏదీ లేడు. కానీ ఆయన ఆఫ్రికను-అమెరికను భావాలకు సున్నితంగా లేడు. "ఆకాంక్షలు." *క్వార్టర్లీ జర్నలు ఆఫ్ ఎకనామిక్సు*లో 2021లో జరిపిన ఒక అధ్యయనంలో విల్సను సివిలు సర్వీసు‌ను విభజించడం వల్ల నల్లజాతి పౌర సేవకులు తక్కువ జీతం పొందే స్థానాలకు నెట్టబడుతున్నందున నల్లజాతి-తెలుపు ఆదాయ అంతరం 3.4–6.9 శాతం పాయింట్లు పెరిగిందని కనుగొంది. విల్సను వర్గీకరణ విధానాలకు గురైన నల్లజాతి పౌర సేవకులు గృహ యాజమాన్య రేట్లలో సాపేక్ష క్షీణతను చవిచూశారు. ఆ నల్లజాతి పౌర సేవకుల వారసుల మీద శాశ్వత ప్రతికూల ప్రభావాలకు సూచనాత్మక ఆధారాలు ఉన్నాయి. 2015 చార్లెస్టను చర్చి కాల్పులు నేపథ్యంలో కొంతమంది వ్యక్తులు జాతి మీద తన వైఖరి కారణంగా ప్రిన్స్టనుతో అనుబంధంగా ఉన్న సంస్థల నుండి విల్సను పేరు తొలగించాలని నిర్బంధించారు.

=== స్మారక చిహ్నాలు ===

వుడ్రో విల్సను ప్రెసిడెన్షియలు లైబ్రరీ వర్జీనియాలోని స్టాంటను‌లో ఉంది. అగస్టా జార్జియాలోని వుడ్రో విల్సను బాయ్‌హుడు హోం [[వాషింగ్టన్, డి.సి.]]లోని వుడ్రో విల్సను హౌసు, జాతీయ చారిత్రక మైలురాయి. కొలంబియా, దక్షిణ కరోలినా లోని థామసు వుడ్రో విల్సను బాయ్హుడు హోం జాతీయ చారిత్రక ప్రదేశాల రిజిస్టర్లో జాబితా చేయబడింది. షాడో లాను, విల్సను పదవీకాలంలో సమ్మరు వైటు హౌసు 1956లో మోను‌మౌతు విశ్వవిద్యాలయంలో భాగమైంది. 1985లో జాతీయ చారిత్రక మైలురాయిగా ప్రకటించబడింది. ప్రిన్సుటను, న్యూజెర్సీలోని ప్రాస్పెక్టు హౌసు, ప్రిన్సుటను విశ్వవిద్యాలయం, అధ్యక్షుడిగా విల్సను నివాసం, జాతీయ చారిత్రక మైలురాయిగా పేరుపొందాయి. విల్సను అధ్యక్ష పత్రాలు ఆయన వ్యక్తిగత లైబ్రరీ లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెసులో ఉన్నాయి.

వాషింగ్టను, డి.సి. లోని వుడ్రో విల్సను ఇంటర్నేషనలు సెంటరు ఫర్ స్కాలర్సు విల్సను పేరు పెట్టబడింది. ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయంలోని ప్రిన్స్టను స్కూలు ఆఫ్ పబ్లికు అండ్ ఇంటర్నేషనలు అఫైర్సు 2020 వరకు విల్సను పేరు పెట్టబడింది. ఆ సమయంలో ప్రిన్స్టను ట్రస్టీల బోర్డు విల్సను పేరును పాఠశాల నుండి తొలగించడానికి ఓటు వేసింది. వుడ్రో విల్సను నేషనలు ఫెలోషిపు ఫౌండేషను అనేది లాభాపేక్షలేని సంస్థ, ఇది బోధనా ఫెలోషిప్పు‌లకు గ్రాంట్లను అందిస్తుంది. వుడ్రో విల్సను ఫౌండేషను విల్సను వారసత్వాన్ని గౌరవించడానికి స్థాపించబడింది కానీ 1993లో రద్దు చేయబడింది. ప్రిన్స్టను విశ్వవిద్యాలయం ఆరు రెసిడెన్షియలు కళాశాలలలో ఒకదానికి మొదట విల్సను కాలేజు అని పేరు పెట్టారు. అనేక పాఠశాలలు, వాటిలో అనేకం ఉన్నత పాఠశాలలు విల్సను పేరును కలిగి ఉన్నాయి. ఉరుగ్వేలోని మాంటెవీడియో లోని రాంబ్లా ప్రెసిడెంటు విల్సనుతో సహా అనేక వీధులకు విల్సన్ పేరు పెట్టారు. యుఎస్‌ఎస్ *వుడ్రో విల్సను*, ఒక *లాఫాయెటు*-క్లాసు జలాంతర్గామి, విల్సను పేరు పెట్టబడింది. ప్రిన్సు జార్జి కౌంటీ, మేరీల్యాండు, [[వర్జీనియా]] మధ్య ఉన్న వుడ్రో విల్సను వంతెన, పలైసు విల్సను, లీజింగు ముగింపు వరకు 2023 వరకు జెనీవాలో ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హై కమిషనరు కార్యాలయం తాత్కాలిక ప్రధాన కార్యాలయంగా పనిచేస్తాయి. విల్సను స్మారక చిహ్నాలలో ప్రేగు లోని వుడ్రో విల్సను స్మారక చిహ్నం ఉన్నాయి.

=== జనాదరణ పొందిన సంస్కృతి ===
1944లో 20వ శతాబ్దపు ఫాక్సు *విల్సను*ను విడుదల చేసింది. ఇది అలెగ్జాండరు నాక్సు నటించిన విల్సను గురించి [[జీవిత చరిత్ర]] హెన్రీ కింగు దర్శకత్వం వహించారు. దీనిని విల్సను "ఆదర్శవాద" చిత్రణగా పరిగణించారు. ఈ చిత్రం విల్సను గాఢ ఆరాధకుడు అయిన స్టూడియో అధ్యక్షుడు, నిర్మాత డారిలు ఎఫ్. జనక్ వ్యక్తిగత అభిరుచి ప్రాజెక్టు. ఈ చిత్రాన్ని చలనచిత్ర విమర్శకులు, విల్సను మద్దతుదారులు ప్రశంసించారు.  పది అకాడమీ అవార్డ్సు నామినేషన్లు సాధించి ఐదు గెలుచుకుంది. ఉన్నత వర్గాలలో ప్రజాదరణ పొందినప్పటికీ, *విల్సను'' ఒక బాక్సు-ఆఫీసు బాంబుగా నిలిచింది. స్టూడియోకు దాదాపు $2 మిలియన్ల నష్టాన్ని కలిగించింది. ఈ సినిమా వైఫల్యం జనక్ మీద లోతైన, దీర్ఘకాలిక ప్రభావాన్ని చూపిందని చెబుతారు. అప్పటి నుండి ఏ ప్రధాన స్టూడియో కూడా విల్సను జీవితం ఆధారంగా ఒక చలన చిత్రాన్ని రూపొందించడానికి ప్రయత్నించలేదు.

## మూలాలు