1989 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు

తొమ్మిదవ లోక్‌సభ సభ్యులను ఎన్నుకోవడానికి 1989 నవంబరు 22, 26 తేదీలలో భారతదేశంలో సార్వత్రిక ఎన్నికలు జరిగాయి. లోక్‌సభలో ఇప్పటికీ అతిపెద్ద ఏకైక పార్టీగా ఉన్నప్పటికీ, రాజీవ్ గాంధీ ప్రధానమంత్రిత్వంలో అధికారంలో ఉన్న భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఇందిర) ప్రభుత్వం తన అధికారాన్ని కోల్పోయింది. రెండవ అతిపెద్ద పార్టీ జనతాదళ్ (ఇది నేషనల్ ఫ్రంట్‌కు కూడా నాయకత్వం వహించింది) నాయకుడు వీపీ సింగ్‌ను ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి భారత రాష్ట్రపతి ఆహ్వానించారు. సీపీఐ (ఎం) నేతృత్వంలోని భారతీయ జనతా పార్టీ, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీల వెలుపలి మద్దతుతో ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. వీపీ సింగ్ భారతదేశానికి ఏడవ ప్రధానమంత్రిగా 1989 డిసెంబరు 2న ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.

## నేపథ్యం
మునుపటి లోక్‌సభ ఐదు సంవత్సరాలు అధికారంలో ఉన్నందున 1989 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు జరిగాయి. రాజ్యాంగం కొత్త ఎన్నికలకు అనుమతించింది. రాజీవ్ గాంధీ గత ఎన్నికలలో భారీ మెజారిటీతో గెలిచినప్పటికీ (ప్రధానంగా తన తల్లి హత్య కారణంగా ప్రజల దుఃఖం వెల్లువెత్తిన కారణంగా ), ఈ ఎన్నికల్లో ఆయన తన పరిపాలనకు విఘాతం కలిగించిన కుంభకోణాలను ఎదుర్కొనేందుకు ప్రయత్నించారు.

బోఫోర్స్ కుంభకోణం,1984 భోపాల్ దుర్ఘటనలో పాల్గొన్న ఆదిల్ షహర్యార్‌ను రక్షించడానికి గాంధీ చేసిన ప్రయత్నం, షా బానో కేసు నేపథ్యంలో ముస్లింల బుజ్జగింపు ఆరోపణలు, అస్సాంలో పెరుగుతున్న తిరుగుబాటు, పంజాబ్‌లో తిరుగుబాటు, శ్రీలంకలో భారత ప్రమేయం అంతర్యుద్ధం కేవలం అతని ప్రభుత్వాన్ని చూసే కొన్ని సమస్యలే. రాజీవ్ గాంధీని విమర్శించిన వి.పీ.సింగ్ ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ & రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖల శాఖలను నిర్వహించాడు.

కానీ వి.పి.సింగ్ వెంటనే మంత్రివర్గం నుండి తొలగించడంతో ఆయన కాంగ్రెస్ పార్టీకి, లోక్‌సభ సభ్యత్వాలకు రాజీనామా చేశాడు. ఆయన అరుణ్ నెహ్రూ, ఆరిఫ్ మహ్మద్ ఖాన్‌లతో కలిసి జన మోర్చాను స్థాపించి అలహాబాద్ నుండి స్వతంత్ర ఎంపీగా లోక్‌సభలో తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. జాతీయ వేదికపై వి.పీ.సింగ్ను ఎదురుకోవడానికి రాజీవ్ రాజ్‌పుత్ దిగ్గజం సత్యేంద్ర నారాయణ్ సింగ్‌తో ప్రయత్నించాడు, కానీ చివరికి విఫలమయ్యాడు.

జయప్రకాష్ నారాయణ్ జయంతి సందర్భంగా 1988 అక్టోబరు 11న వి.పీ.సింగ్ జనతాపార్టీతో జనమోర్చాను విలీనం చేసి జనతా పార్టీ (సెక్యులర్), లోక్ దళ్ & కాంగ్రెస్ (జగ్జీవన్) వంటి కొన్ని విడిపోయిన వర్గాలను జనతాదళ్ ఏర్పాటు చేశాడు. వి.పీ.సింగ్ అప్పుడు జనతాదళ్, శరత్ చంద్ర సిన్హా కాంగ్రెస్ (సోషలిస్ట్), ఎన్.టి. రామారావు టీడీపీ, ఎం.కరుణానిధి డీఎంకే & ప్రఫుల్ల మహంత ఏజీపీలతో కూడిన నేషనల్ ఫ్రంట్‌ను ఏర్పాటు చేశాడు. నేషనల్ ఫ్రంట్‌కు భారతీయ జనతా పార్టీ (జనతా పార్టీ నుండి కూడా ఏర్పడినది) నుండి లాల్ కృష్ణ అద్వానీ, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) నుండి జ్యోతి బసు నుండి బయటి మద్దతు లభించింది.

పెరుగుతున్న అశాంతి, బోడోల తిరుగుబాటు కారణంగా అస్సాంలో ఓటింగ్ జరగలేదు, ఇది గోహ్‌పూర్‌లో 535 మంది ఊచకోతగా దారి తీసింది. అంతేకాకుండా గోవా, డామన్ & డయ్యూ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం గోవా, డామన్ & డయ్యూగా విభజించబడింది. గోవా తన 2 స్థానాలను నిలుపుకుంది, తరువాతి 1 స్థానాన్ని పొందింది. ఆ విధంగా మొత్తం లోక్‌సభ స్థానాలు 1 పెరిగి మొత్తం 543కి చేరుకున్నాయి. అస్సాం ఎప్పుడూ ఎన్నికలకు వెళ్లనందున, ఈ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసిన మొత్తం స్థానాలు 529కి తగ్గాయి. 
## ఫలితాలు

## అనంతర పరిణామాలు
జనతాదళ్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్న వి.పీ.సింగ్, బీజేపీ & సీపీఐ (ఎం) బయటి మద్దతుతో నేషనల్ ఫ్రంట్ ప్రభుత్వ నాయకుడిగా ఎంపికయ్యాడు. 1990 అక్టోబరు 23న అయోధ్యలోని బాబ్రీ మసీదు ప్రదేశానికి వెళ్తున్న తన రామరథ యాత్రను ఆపడానికి సమస్తిపూర్‌లో అద్వానీని అరెస్టు చేసేందుకు బీహార్ ముఖ్యమంత్రి లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్ తీసుకున్న చర్యకు సింగ్ మద్దతు ఇవ్వడంతో కూటమి విచ్ఛిన్నమైంది. ఈ సంఘటన తర్వాత బిజెపి సింగ్ ప్రభుత్వానికి తమ మద్దతును ఉపసంహరించుకుంది, దీని వలన వారు 1990 నవంబరు 7న పార్లమెంటరీ విశ్వాసాన్ని కోల్పోయాడు.

చంద్రశేఖర్ 64 మంది ఎంపీలతో జనతాదళ్ నుండి విడిపోయి 1990లో సమాజ్ వాదీ జనతా పార్టీని స్థాపించాడు. అతను కాంగ్రెస్ (ఐ) నుండి బయటి మద్దతు పొంది భారతదేశ 9వ ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. రాజీవ్ గాంధీపై చంద్రశేఖర్ ప్రభుత్వం గూఢచర్యం చేస్తోందని ఆరోపిస్తూ కాంగ్రెస్ (ఐ) మద్దతు ఉపసంహరించుకోవడంతో 1991 జూన్ 21న రాజీనామా చేశాడు.
## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు