open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఆట్టో వాన్ గెరిక్

వైద్యునిగా, ఇంజనీరుగా, తత్వవేత్తగా ** ఆట్టో వాన్ గెరిక్ ** (**Otto von Guericke**) కు శాస్త్ర లోకంలో ఎంతో పేరు ఉంది. మొట్టమొదటి ఎయిర్ పంపుని రూపొందించిన వాడు గెరిక్. దహన క్రియలో, శ్వాస క్రియలో గాలి పాత్ర గురించిన ఆలోచనలకు బీజాలు వేసింది ఈయనే. శూన్య ప్రదేశం గురించి వివరణలు ఇవ్వడానికి ప్రయత్నాలు చేసింది కూడా ఈయనే యని చెప్పాలి.

గెరిక్ ఆగర్భ శ్రీమంతుడు. లెయిప్జిగ్ విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యాభ్యాసం కొనసాగించాడు. జీనా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి 1621 లో న్యాయ శాస్త్రం లోనూ, లీడన్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి 1622 లో గణిత శాస్త్రం, ఇంజనీరింగ్ లలోనూ, పట్టాలను స్వీకరించిన గెరిక్ 1631 లో రెండవ గస్తవస్ ఆడోల్ఫన్ సైన్యంలో (స్వీడన్) ఇంజనీర్ గా ప్రవేశించాడు.

1646 నుంచి 1681 వరకు మాబ్డసర్గ్ కు మేయర్ అవడం కూడా చాలా గమ్మత్తుగా జరిగింది. 1618 లో జర్మనీలో యుద్ధం ప్రారంభమై 30 సంవత్సరాలు వరకు సాగింది. గెరిక్ ఇంజనీర్ గా యుద్ధంలో ఎంతో చురుకుగా పాల్గొన్నప్పటికీ ఓడిపోయి శత్రువుల చేత మాగ్డె బర్గ్ కు తరలించబడ్డాడు. ఆ పట్టణం మొత్తం నాశనమై పోయింది. 30 వేల మందిదాకా మరణించారు. కాని గెరిక్ ఎలాగో బతికి బట్టకట్టి ఆ పట్టణాన్ని తిరిగి నిర్మించి దానికి మేయర్ కాగలిగాడు. 35 ఏళ్ళ పాటు ఆ పదవిలోనే ఉండగలిగాడు.

మేయర్ గా విసుగు విరామం లేకుండా ఉన్నప్పటికీ పరిశోధనలను మాత్రం గెరిక్ మానలేదు. అరిస్టాటిల్ శూన్య ప్రదేశం ఉండడం అసంభవమని అనటాన్ని ఈయన ఒప్పుకోలేక పోయాడు. గెలీలియో గాలికి బరువు ఉందని చెప్పిన సంగతి కూడా ఈయనకు తెలుసు. టోరసెల్లీ భారమితి గురించి కూడా ఈయన విని ఉన్నాడు. ఈ పరిశీలనలను దృష్టిలో పెట్టుకును 1650 లో శూన్య ప్రదేశాన్ని ఏర్పరచ గెలిగే ఎయిర్ పంప్ ను ఈయన ఆవిష్కరించాడు. అంతే కాదు. శూన్యం గుండా కాంతి ప్రసారం అవుతుంది. కాని శబ్దం ప్రసారం కాలేదని కూడా ఈయన తెలియ జేశాడు. పోతే శూన్య ప్రదేశంలో దీపాలు వెలగవని, ప్రాణులు బతకలేవని కూడా ఈయనప్రకటించాడు.

ఈయన ఎన్నో రకాల వాక్యూం మెషీన్లను తయారుచేశాడు. శూన్య ప్రదేశం లేదా వాక్యూంకు ఉన్న శక్తి ఎంతటిదో కూడా ఈయన ఋజువు చేశాడు. 14 అంగుళాల వ్యాసం ఉన్న రెండు రాగి అర్థ గోళాలను ఒకటిగా చేర్చి మధ్యలో శూన్య ప్రదేశాన్ని సృష్టిస్తే ఆ అర్థ గోళాలను విడగొట్టడం అసథ్యమని నిరూపించాడు. 16 గుర్రాలు లాగితే తప్ప అర్థ గోళాలు విడిపోవక పోవటం ఆశ్చర్యం గానే తోస్తుంది. శూన్య ప్రదేశానికి ఉన్న శక్తి అటువంటిది.

1663 లో జాన్ గెరిక్ ఇలక్ట్రిక్ జనరేటర్ ను కూదా రూపొందించాడు. అంతే కాదు విద్యుత్ ఉద్దీపనాన్ని గురించి 1672 లో ఈయనే మొదటిసారిగా తెలిపాడు. వాన్ గెరిక్ " తోకచుక్కలు క్రమానుగతంగా దర్శనమిస్తూ ఉంటాయని" కూడా చెప్పాడు. 1686 లో హాంబర్గ్ లో ఈయన చనిపోయే నాటివరకు విజ్ఞాన తృష్ణ ఈయనను వన్నంటే ఉంది. ఈయన గతించినా ఆ తుష్ణ అంతకంతకు పెరుగుతూనే ఉంది.

## బయటి లింకులు

*Otto-von-Guericke University at Magdeburg
*http://www.slub-dresden.de/sammlungen/digitale-sammlungen/werkansicht/cache.off?tx_dlf%5Bid%5D=12669&tx_dlf%5Bpage%5D=1&tx_dlf%5Bpointer%5D=0 
*Short Biography 
*Extensive pages on the Guericke Year in Magdeburg
*The famous half-spheres 
*Otto of Guericke and Magdeburg hemisphere video (currently not available)  
*English video translation 
*Online source material for Otto von Guericke

వర్గం:బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు
వర్గం:1602 జననాలు
వర్గం:1686 మరణాలు
వర్గం:జర్మన్ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:తత్వవేత్తలు
వర్గం:ఆవిష్కర్తలు
వర్గం:వైద్యులు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు
ఎలక్ట్రో టైపింగ్

విద్యుద్విశ్లేషణ పద్ధతిలో అక్షరాలు చెక్కి ఉన్న దిమ్మె నుండి ఒక ప్రతిని తయారు చేయటాన్ని **ఎలక్ట్రో టైపింగ్** అంటారు. ఈ పద్ధతిని మోరిట్జ్ వాన్ జకోబి అనే రష్యా దేశస్తుడు సా.శ. 1838 లో కనుగొన్నాడు. ఈ విధానం కనుగొన్న వెంటనే ముద్రణా విధానం కొరకు, అసలు ప్రతికి నకలు తయారీకీ వాడబడుచున్నది. ఈ విధానమును అక్రమాకారముగా ఉన్న వివిధ వస్తువుల, విగ్రహాల నకలు తయారీకి వాడతారు.

## విధానము
చెక్క దిమ్మె నుండి పటం, బొమ్మ లేదా అక్షరాల మైనపు అచ్చుని తయారుచేస్తారు. ఈ మైనపు అచ్చుకు గ్రాఫైట్ లేదా సీసం అద్ది, వాహకంలా తయారు చేస్తారు. ఇపుడు దీనిని వోల్టామీటరులో కాథోడుగా ఉపయోగించి, కావలసిన లోహంతో పూత పూస్తారు. ఇలా పూతపూసిన తర్వాత, మైనాన్ని కరిగించి నకలు ఉన్న గాగి లోహాన్ని దృఢంగా చేస్తారు. ఇలా తయారైన గుల్లతో అలాంటి మరెన్నో ప్రతులని తయారు చేయవచ్చు.

వర్గం:ముద్రణ
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
తూగు

**తూగు ** లేదా **తూగటం** లేదా **నిద్ర మత్తు ** అనునది ఒక మానసిక రుగ్మత.. ఇది ప్రధానంగా నిద్ర లేమి వలన కలుగు స్థితి. కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలలో ఇది కొన్ని ఇతర వ్యాధుల లక్షణం కూడా కావచ్చు.

## వివరాలు
ప్రతి మనిషి ప్రతి రోజు వయసుని బట్టి తక్కువ, ఎక్కువ సమయాలు నిద్రిస్తూ ఉంటాడు. సాధారణంగా తక్కువ వయసు ఉన్నవారు ఎక్కువ సమయం, ఎక్కువ వయసు ఉన్నవారు తక్కువ సమయం నిద్రిస్తూంటారు, నిద్రించటం ఖచ్చితమయిన అవసరం కూడా. మామూలుగా నిద్ర రాక ముందే హాయిగా నిద్రించడానికి తగిన ఏర్పాట్లు చేసుకొని పడుకున్నప్పుడు మెల్లగా 
నిద్రలోకి జారుకుంటాడు. అయితే కొన్ని పరిస్థితులలో సరైన సమయానికి నిద్రించక బలవంతంగా మేల్కొన్ని ఉండటానికి ప్రయత్నించినప్పుడు నిద్ర ఆవహించటం వలన శరీరం ఏదో ఒక వైపు తూగుతుంది. ఈ విధంగా బలవంతంగా మేల్కొన్ని నిద్రలోకి జారుకొని ఒక వైపుకి తూగటాన్నే తూగు లేక తూగుట అంటారు. తూగుతున్న మనిషి నిద్రలోకి జారుకోవడం, తూగిన వెంటనే మళ్ళీ మేల్కొనడం, మళ్ళీ నిద్రలోకి జారుకోవడం, మళ్ళీ మేల్కొనడం ఈ విధంగా అనేక సార్లు జరుగుతుంది.

## ప్రమాదాలు
తూగు వస్తున్నప్పటికి వాహన చోదకులు వాహనాలు నడుపుట వలన ప్రమాదాలు సంభవిస్తాయి. ప్రమాదాలు జరగకుండా ఉండేందుకు వాహన  చోదకులు తూగు వస్తదని భావించినప్పుడే ఇతర వాహనాలకు ఇబ్బంది కలుగకుండా బండిని ప్రక్కగా ఆపి ముఖం కడగటం, వీలయినంత వరకు నిద్రించడం చాలా అవసరం.

## ఇవి కూడా చూడండి

* నిద్ర
* హ్యాంగోవర్

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము
వర్గం:పదజాలం
పాత్రికేయవిద్య

thumb|సి.బి.సి.జర్నలిస్టులు
**జర్నలిజం** లేదా **పాత్రికేయవిద్య ** అంటే సమాజంలో జరుగుతూన్న వాస్తవ సంఘటలను ప్రజా మాధ్యమాల ద్వారా ప్రసారం చెయ్యడానికి వాటిని పాత్రికేయులు లేదా ఇతరులు రాత, దృశ్య, శ్రవణ రీతులలో తయారుచేసే కార్యకలాపం. సమాజం గురించి సమాజానికే తెలియజేయడం, అంతర్గతంగానే ఉండిపోయే విషయాలను బహిర్గతం చెయ్యడం పాత్రికేయవిద్య ఉద్దేశాలు.

## చరిత్ర
14వ శతాబ్దం నాటికే ఇటలీ, జర్మన్ దేశాల నగరాలలో వ్యాపారస్థులు ముఖ్యమైన వార్తా సంఘటనలను చేతిరాత పత్రాలలో కూర్చి వాటిని తమ వ్యాపార సంబంధీకులతో పంచుకునేవారు. ఈ పత్రాలకు ముద్రణ యంత్రాన్ని వాడుకోవాలన్న ఆలోచన 1600 కాలంలో మొదటగా జర్మనీలో వచ్చింది. కొన్ని దశాబ్దాల తర్వాత, పారిస్, లండన్‌ లలోని జాతీయ ప్రభుత్వాలు అధికారిక వార్తాలేఖలను ముద్రించడం మొదలుపెట్టాయి.

## పాత్ర

## ఇవి కూడా చూడండి
*తెలుగు జర్నలిజం
*వార్తలు
*వార్తా పత్రికలు

*విలేకరులు

## బయటి లింకులు

వర్గం:జర్నలిజం
మాక్స్వెల్ సమీకరణాలు

**మాక్స్వెల్ సమీకరణాలు,** పాక్షిక అవకలన సమీకరణాల (పార్షియల్ డిఫరెన్షియల్ ఈక్వేషన్స్) సముచ్చయం. ఇవి లోరెంట్జ్ ఫోర్స్ సిద్ధాంతంతో సహా సాంప్రదాయిక విద్యుదయస్కాంతత్వం,  సాంప్రదాయిక  ఆప్టిక్స్, సాంప్రదాయిక విద్యుత్ సర్క్యూట్లకు పునాదిగా నిలుస్తున్నాయి. మాక్స్వెల్ సమీకరణాలు విద్యుత్, అయస్కాంత క్షేత్రాలు ప్రతి ఇతర, ఛార్జీలు, ప్రవాహాలు ద్వారా సృష్టించబడిన, మార్పుచేయ్యబడే వివరిస్తాయి. 1861, 1862 లలో ఈ సమీకరణాల యొక్క ప్రారంభ రూపం ప్రచురించిన స్కాటిష్ భౌతిక, గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు జేమ్స్ క్లర్క్ మాక్స్‌వెల్ పేరునే వీటికి పెట్టారు.

సమీకరణాలలో రెండు ప్రధాన రకాలున్నాయి. "సూక్ష్మ" మాక్స్వెల్ సమీకరణాలకు సార్వత్రిక అనుకూలత ఉంది. అయితే, ఇవి కాలిక్యులేషన్లకు పనికిరావు. 

పదం "మాక్స్వెల్ సమీకరణాలు" తరచుగా మాక్స్వెల్ సమీకరణాల యొక్క ఇతర రూపాలు ఉపయోగిస్తారు. ఉదాహరణకు, స్పేస్ సమయం సూత్రీకరణలు సాధారణంగా అధిక శక్తి, గురుత్వాకర్షణ భౌతిక ఉపయోగిస్తారు. విడిగా కాకుండా స్థలం, సమయం కంటే, ప్రదేశం సమయం నిర్వచించిన ఈ సూత్రీకరణలు ఉన్నాయి ఉద్దేశపూర్వకంగా [1] ప్రత్యేక, సాధారణ సాపేక్షత అనుకూలమైనది. క్వాంటం మెకానిక్స్ లో విద్యుత్, అయస్కాంత సంభావ్యతలు ఆధారంగా మాక్స్వెల్ సమీకరణాల యొక్క సంస్కరణలు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు.

20 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి, ఇది మాక్స్వెల్ సమీకరణాలు విశ్వం యొక్క కచ్చితమైన చట్టాలు కాదు, కానీ పరిమాణ విద్యుత్ మరింత కచ్చితమైన, ప్రాథమిక సిద్ధాంతం ఒక సంగీతం ఉజ్జాయింపు అని అర్థం ఉంది. చాలా సందర్భాలలో, అయితే, మాక్స్వెల్ సమీకరణాలు నుండి క్వాంటం విచలనాలు కొలవలేనంత చిన్నవిగా ఉంటాయి. కాంతి కణ స్వభావం ముఖ్యమైన లేదా చాలా బలమైన విద్యుత్ రంగాలకు ఉన్నప్పుడు మినహాయింపులు ఉంటాయి.

## మూలాలు
జాతీయ ఓటర్ల దినోత్సవం

భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 25వ తేదిన **జాతీయ ఓటర్ల దినోత్సవం**ను జరుపుకుంటారు. ప్రతి సంవత్సరం ఈ రోజున ఓటు హక్కుపైనా, ప్రజా స్వామ్య వ్యవస్థపైనా ప్రజలకు, విద్యార్థులకు అవగాహన కలిగించే విధంగా ఎన్నికల కమిషన్ కొన్ని ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తుంది.

## ఏర్పాటు
ఇది 2011 జనవరి 25 నుండి కమిషన్ ఫౌండేషన్ రోజును గుర్తించడానికి ప్రారంభమైంది. మాజీ ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ అధ్యక్షతన జరిగిన భారత కేంద్ర మంత్రిమండలి సమావేశంలో ఈ చట్టం అమలుకు ఆమోదం లభించిందని అప్పటి సమాచార, ప్రసార శాఖ మంత్రి అంబికా సోనీ తెలిపారు. 18 సంవత్సరాల వయసున్న కొత్త ఓటర్లు, ఎన్నికల రికార్డుల్లో పాల్గొనడానికి తక్కువ ఆసక్తిని చూపిస్తున్నారని, వారి నమోదు స్థాయి కొన్ని సందర్భాల్లో 20 నుంచి 25 శాతానికి తగ్గిపోవడంతో సమస్యను సమర్థవంతంగా పరిష్కరించేందుకు, దేశవ్యాప్తంగా 8.5 లక్షల పోలింగ్ కేంద్రంలలో ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 1 నాటికి 18 ఏళ్ల వయస్సు వచ్చే అర్హతగల అన్ని ఓటర్లు గుర్తించడానికి తీవ్ర ప్రయత్నాలు చేపట్టాలని భారత ఎన్నికల కమిషను నిర్ణయించింది.

ఇటువంటి అర్హత కలిగిన ఓటర్లు సమయానికి నమోదు చేసి ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 25న వారి ఎన్నికల ఫోటో గుర్తింపు కార్డు అందచెయ్యాలని, ఈ చొరవ యువతకి సాధికారత, వారి బాధ్యతలను నిర్వర్తించటానికి స్ఫూర్తినిస్తుందని ఆమె చెప్పారు.

## ఓటర్ల ప్రతిజ్ఞ
భారతదేశ పౌరులమయిన మేము, ప్రజాస్వామ్యం పై విశ్వాసంతో, మన‌ దేశ ప్రజాస్వామ్య సాంప్రదాయాలను, స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పక్షపాత , ప్రశాంత ఎన్నికల ప్రాభవాన్ని నిలబెడతామనీ, మతం,జాతి, కులం, వర్గం,భాష లేదా ఎటువంటి ఒత్తిడులకు ప్రభావితం కాకుండా ప్రతి ఎన్నికలో నిర్భయంగా ఓటు చేస్తామని ఇందు మూలంగా ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాము.

## మూలాలు

వర్గం:దినోత్సవాలు
వర్గం:ఉత్సవాలు
పతాకం

[thumb|[గణతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా భారత జాతీయ జెండా ఉత్సవమును నిర్వహిస్తున్న విద్యార్థులు]]
[thumb|[భారత జాతీయపతాకంలను రెపరెపలాడిస్తూ దేశభక్తిని చాటుతున్న విద్యార్థులు]]
జెండా సాధారణంగా ఒక వస్త్రంలో కొంత భాగం. సాధారణంగా దీని రూపకల్పన దీర్ఘ చతురస్రాకారంలో ఉంటుంది, సంకేతాలు ఇవ్వడానికి సంకేత ఉపకరణంగా, లేదా అలంకరణగా జెండాను ఉపయోగిస్తారు. జెండాను పతాకం అని కూడా అంటారు.జెండాను ఆంగ్లంలో ఫ్లాగ్ (Flag) అంటారు.జెండా రేఖాత్మక రూపకల్పన మరొక మాధ్యమ వర్ణనను సూచించడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు.మొదట జెండాలు యుద్ధరంగాలలో సైనిక సమన్వయ సహాయం కొరకు ఉపయోగించారు.సైనికులు, నౌకాయానం చేసే వారు సంకేత పదాల ద్వారా వార్తలను చేర వేయు పద్ధతి (సేమఫోరే) మాదిరిగా, ప్రతికూలమైన వాతావరణంలో ఒకరి నుంచి ఒకరు ప్రాథమిక సంకేతాలు పంచుకోవడానికి, తెలుసుకోవడానికి, గుర్తించడానికి ఒక సాధారణ సాధనంగా జెండాలను ఉపయోగించారు. దేశ భద్రతకు పాటు పడే సైనికులు తరచుగా జెండాలు ఉపయోగించటం వలన అవి జాతీయ జెండాలుగా, శక్తివంతమైన దేశభక్తికి చిహ్నాలుగా ప్రజల మనస్సుల్లో బలంగా నాటుకున్నాయి.ఇంకా జెండాలను సందేశాలు ఇవ్వడానికి, ప్రకటన తెలియజేయడానికి, లేదా అలంకరణ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగిస్తారు.జెండాల అధ్యయనాన్ని వెక్సిల్లాలజీ అంటారు. లాటిన్ భాషలో వెక్సిల్లమ్ అంటే జెండా లేదా బ్యానర్.

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఒలింపిక్ పతాకం
* జాతీయ పతాకం
* ధ్వజము

## బయటి లింకులు

వర్గం:జెండాలు
నాగానందిని రాగం

**నాగానందిని రాగం** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  30 వ మేళకర్త రాగము. దీనిని కర్ణాటక సంగీత ముత్తుస్వామి దీక్షితుల పాఠశాలలో నాగాభరణం అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ: **స రిగా మ ప ధని స**
::::         S R2 G3 M1 P D3 N3 S
* అవరోహణ: **సని ధ ప మగా రి స**
::::         S N3 D3 P M1 G3 R2 S

ఈ రాగంలోని స్వరాలు : *చతుశ్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, షట్‍శృతి ధైవతం*, "కాకలి నిషాదం". ఈ సంపూర్ణ రాగంలో ఏడు స్వరాలు ఉంటాయి. ఇది 66 వ మేళకర్త రాగమైన చిత్రాంబరి రాగము నకు శుద్ధ మధ్యమ సమానం.

## ఉదాహరణలు
ఈ రాగంలోని కొన్ని ప్రసిద్ధిచెందిన రచనలు.
* సత్తలేనిదినము - ఆది - త్యాగరాజు
* నాగాభరణం- ఆది - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - మఠ్య - సుబ్బరాయ దీక్షితులు 
* *దాక్షాయణి రక్షమాం - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ* 
## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
యాగప్రియ రాగం

**యాగప్రియ రాగం**  కర్ణాటక సంగీతం లో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాలలో 31 వ మేళకర్త రాగము. దీనిని కర్ణాటక సంగీత ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ పాఠశాలలో కళావతి అని పిలుస్తారు. అనేక ఇతర రాగాల మాదిరిగా, కళావతిని హిందూస్థానీ సంగీతంలో కూడా స్వీకరించారు.

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::         S R3 G3 M1 P D1 N1 S

* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::         S N1 D1 P M1 G3 R3 S

ఈ రాగంలోని స్వరాలు : *షట్‍శ్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, "శుద్ధ నిషాదం". ఈ సంపూర్ణ రాగం లో ఏడు స్వరాలు ఉంటాయి. ఇది 67 వ మేళకర్త రాగమైన సుచరిత్ర రాగము నకు శుద్ధ మధ్యమ సమానం.

## ఉదాహరణలు
ఈ రాగంలోని కొన్ని ప్రసిద్ధిచెందిన రచనలు.
* అరేకౄరదానవ - ఝంప - వెంకటముఖి
* కళావతి కమలాసన యువతి- ఆది - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - మఠ్య - సుబ్బరాయ దీక్షితులు 

## సంబంధిత రాగాలు
గ్రహ భేదం ఉపయోగించి మార్చబడినప్పుడు యాగప్రియ నోట్లు, ఏ మేళకర్త రాగాలను  ఇవ్వవు. సాపేక్ష నోట్ పౌనః పున్యాలను ఒకే విధంగా ఉంచడంలో తీసుకున్న చర్య గ్రహ భేదం, షడ్జమం‌ను రాగం ‌లోని తదుపరి నోట్‌కు మార్చుతుంది.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
రాగవర్ధిని రాగం

రాగవర్థినికి భారతీయ సాంప్రదాయ సంగీతంలో రెండు అర్థాలున్నాయి. 

* రాగాన్ని ఆలాపించడంలో  ప్రధాన భాగం. గాయకుడు రాగాన్ని దశల వారీగా విస్తరణ చేస్తాడు.  ప్రతి ప్రధాన నోట్ లేదా స్వరం  వద్ద విరామం ఇస్తాడు.
* **రాగవర్ధని రాగము** కర్ణాటక సంగీతం లోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  32 వ మేళకర్త రాగము.  ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని రాగచూడామణి అని అంటాడు. 

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ: **స రిగా మ ప ధని స**
::::         S R3 G3 M1 P D1 N2 S
* అవరోహణ: **సని ధ ప మగా రి స**
::::         S N2 D1 P M1 G3 R3 S

ఈ రాగంలోని స్వరాలు : *షట్‍శ్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, "కైశికి నిషాదం". ఈ సంపూర్ణ రాగంలో ఏడు స్వరాలు ఉంటాయి. ఇది 68 వ మేళకర్త రాగమైన జ్యోతిస్వరూపిణి రాగము నకు శుద్ధ మధ్యమ సమానం.

## ఉదాహరణలు
ఈ రాగంలోని కొన్ని ప్రసిద్ధిచెందిన రచనలు.
* రూపకలుషిత - రగణమఠ్య - వెంకటమఖి
* శ్వేతగణపతిం వందే - త్రిపుట - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - ధ్రువ - సుబ్బరామ దీక్షితులు 
## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
గాంగేయభూషిణి రాగం

**గాంగేయభూషణి రాగము** కర్ణాటక సంగీతం లో ఒక రాగం. ఇది 72 మేళకర్త రాగాల జాబితాలో  33 వ మేళకర్త రాగము.  ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో  ఈ రాగం పేరు "గంగాతరంగిణి". 

## రాగ లక్షణాలు

ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::         S R3 G3 M1 P D1 N3 S
అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::         S N3 D1 P M1 G3 R3 S


ఈ రాగంలోని స్వరాలు : *షట్‍శ్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, "కాకలి నిషాదం". ఈ సంపూర్ణ రాగం లో ఏడు స్వరాలు ఉంటాయి. ఇది 69 వ మేళకర్త రాగమైన ధాతువర్ధని రాగము నకు శుద్ధ మధ్యమ సమానం.

## ఉదాహరణలు
ఈ రాగంలోని కొన్ని ప్రసిద్ధిచెందిన రచనలు.
* అలేరుకుమచౌలద్ధేమ - ఝంప - వెంకటమఖి
* వరదరాజు అవావా - తిస్రేక - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచరి - మఠ్య - సుబ్బరామ దీక్షితులు 
* సులభ పోజేయ మాది -  పురందరదాసు
* ఎవ్వరే రామయ్య - త్యాగరాజు
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
వాగధీశ్వరి రాగం

**వాగధీశ్వరీ రాగము** కర్ణాటక సంగీతం (దక్షిణ భారత శాస్త్రీయ సంగీతం)లో 34 వ మేళకర్త రాగము. దీనిని వాగధీశ్వరి అని ఉచ్ఛరిస్తారు. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో 34వ మేళకర్త రాగం (మాతృ స్థాయి). దీనిని ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత విధానంలో (స్కూలు) భోగచ్ఛాయనాట అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు
ఇది 6వ చక్ర రుతువులో 4వ రాగం. జ్ఞాపకార్థం (mnemonic) దీని పేరు రుతు-భూ. జ్ఞాపకార్థ పదబంధం స రి గ మ ప ధ ని. దీని ఆరోహణ-అవరోహణ క్రమం (ఆరోహణ, అవరోహణల స్కేల్) ఈ క్రింద చూడవచ్చు.  

ఈ రాగంలోని స్వరాలు: *షట్‍శ్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, "కైశికి నిషాదం". ఈ సంపూర్ణ రాగంలో ఏడు స్వరాలు ఉంటాయి. వాగధీశ్వరి మేళకర్త రాగం కాబట్టి, దాని నిర్వచనం ప్రకారం ఇది సంపూర్ణ రాగం (అంటే ఆరోహణ, అవరోహణ లలో మొత్తం ఏడు స్వరాలు ఉన్నాయి). ఇది 70 వ మేళకర్త రాగమైన నాసికాభూషిణి రాగమునకు శుద్ధ మధ్యమ సమానం.

## జన్య రాగాలు

వాగధీశ్వరికి సంబంధించిన కొన్ని జన్య రాగాలు (ఉత్పన్నమైనవి ) ఉన్నాయి, వీటిలో మాగధి, మోహనాంగి వంటివి అప్పుడప్పుడు వినబడతాయి. వాగధీశ్వరికి సంబంధించిన పూర్తి రాగాల వివరాలు ఈ పట్టికలో ఉన్నాయి.

## రచనలు, స్వర రచనలు
ఈ వాగధీశ్వరి రాగంలోని కొన్ని ప్రసిద్ధిచెందిన రచనలు.
* వర్ణం సుధేయులు: శ్రీ సి హొన్నప్ప భాగవతార్, కన్నడ రంగస్థల కళాకారుడు, సినీ నటుడు, నిర్మాత, స్వరకర్త, గాయకుడు.
* నల్లాన్ చక్రవర్తి మూర్తి రచించిన వర్ణం వరవీణాపాణి
* కనకదాసు రచించిన నన్నిందా నానే జనిసి
* త్యాగరాజు - పరమాత్ముడు
* ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ రచించిన భోగచ్ఛాయ నాటకప్రియే
* మైసూర్ చిక్కా రామారావు రచించిన వాణీ వాగధీశ్వరి
* మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ రచించిన ప్రణమామ్యహం
* టి.శ్రీనిధి రచించిన వాగధీశ్వరి శారధే
* కమల నయన జగదీశ్వర - స్వాతి తిరునాళ్ రామవర్మ రచన, స్వరకల్పన డా. ఎం. బాలమురళీకృష్ణ - దీనికి వాగధీశ్వరి రాగంలో స్వరం చేసారు
* నాదను సంతాన - కోటీశ్వర అయ్యర్ కూర్పు
* జయచామరాజేంద్ర వడియార్ రచించిన వామదేవ భావయేహం
* నరుమాన మలార్గలిన్ అనే గీతాన్ని ఎం.జి. వల్లభన్, ఉరంగథ నినైవుగల్ అనే తమిళ సినిమాకు రచించారు. ఇళయరాజా స్వరపరచగా ఎస్. జానకి పాడారు
## సంబంధించిన రాగాలు
వాగధీశ్వరి స్వరాలను గ్రహభేదం ఉపయోగించి మార్చినప్పుడు, 2 ఇతర చిన్న మేళకర్త రాగములు, నాగనందిని, భవప్రియ ఏర్పడతాయి. గ్రహభేదం అంటే రాగంలోని షడ్జమమును తదుపరి స్వరానికి మారుస్తూ, రిలేటివ్ నోట్ ఫ్రీక్వెన్సీలను ఒకే విధంగా ఉంచడం అనే దశ. *చ్ఛాయనాట* వాగధీశ్వరికి జన్య రాగం. మరిన్ని వివరాలు దృష్టాంతం కోసం నాగనందినిపై గ్రహభేదం ఈ పట్టికలో చూడవచ్చు. నాగనందిని రాగానికి - గ్రహ భేదం ఉత్పన్నాలు భవప్రియ, వాగధీశ్వరి.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
శూలిని రాగం

**శూలిని రాగము** కర్ణాటక సంగీతం లోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  35 వ మేళకర్త రాగము. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్నాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని శైలదేశాక్షి లేదా శైలదేష్ అని పిలుస్తారు.  

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::     S R3 G3 M1 P D2 N3 S
* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::     S N3 D2 P M1 G3 R3 S

ఈ రాగంలోని స్వరాలు : *షట్‍శ్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, "కాకలి నిషాదం". ఈ సంపూర్ణ రాగం లో ఏడు స్వరాలు ఉంటాయి. ఇది 71 వ మేళకర్త రాగమైన కోసలము రాగము నకు శుద్ధ మధ్యమ సమానం.

## ఉదాహరణలు
ఈ రాగంలోని కొన్ని ప్రసిద్ధిచెందిన రచనలు.
* ప్రాణనాథా - త్యాగయ్య
* పరముఖమేదో - కోటేశ్వర అయ్యరు
* నళిననారాయణి -  మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ
*పాలయాసుమం శూలిని - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ
## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
గేదెల్లంక

**గేదెల్లంక** అనేది తూర్పు గోదావరి జిల్లా, ముమ్మిడివరం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం..పిన్ కోడ్: 533 216.

## గ్రామం లోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)
* షేక్ కాశిం సాహెబ్ (నాదస్వర విద్వాంసులు)
* సాదనాల వేంకటస్వామి నాయుడు, ప్రముఖ కవి, రచయిత.
## మూలాలు

వర్గం:ముమ్మిడివరం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు]
జలార్ణవం రాగం

thumb|right|300px|"జలార్ణవం" scale with Shadjam at C
**జలార్ణవం రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  38వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితులు కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "జగన్మోహనం" అంటారు. 

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స** 
::::        (S R1 G1 M2 P D1 N2 S)
* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N2 D1 P M2 G1 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 2వ మేళకర్త రాగమైన రత్నాంగి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* రక్కసమరదన - ఏక - వెంకటమఖి
* శ్రీవిద్యారాడగోపాలం - మిశ్ర ఏక - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - మఠ్య - సుబ్బరామ దీక్షితులు
* కనక మయూర - కోటేశ్వర అయ్యర్
* మహేశ్వరి కావుమా ఉమా - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
నవనీతం రాగం

thumb|right|300px|"నవనీతం" scale with Shadjam at C**నవనీతం రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో  ఒక రాగం ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోణి 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  38వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "నభోమణి" అని పిలుస్తారు. 

## రాగ లక్షణాలు
 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
        (S R1 G1 M2 P D2 N2 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
        (S N2 D2 P M2 G1 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 4వ మేళకర్త రాగమైన వనస్పతి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* హేరంబ - త్రిపుట - వెంకటమఖి
* నభోమణిచంద్రాగ్ని నయనం - త్రిపుట - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - మఠ్య - సుబ్బరామ దీక్షితులు
* ఉమాపతి పాహి - డా. మంగళంపల్లి బాలమురళీ కృష్ణ (తెలుగు)
* లేమిదెల్ప పెద్దవారు - త్యాగరాజు (తెలుగు)
* సామి ఇదే నల్ల సమయం - కోటేశ్వర అయ్యర్
* హిమాత్మజే సంతతం పాహిమాం - డా. మంగళం పల్లి బాలమురళీకృష్ణ (సంస్కృతంలో)

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
పావని రాగం

**పావని రాగము**  కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది    కర్ణాటక సంగీతంలో గల 72 మేళకర్త రాగ వ్యవస్థలో 41వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. నిని ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో కుంభిని అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"పావని" scale with Shadjam at Cఇది 7వ చక్ర ఋషిలో 5వ రాగం. జ్ఞాపిక పేరు రిషి-మా.  స ర గ మి ప ధి ను అనేది స్మృతి వాక్యం దీని ఆరోహణ-అవరోహణ నిర్మాణం క్రింది విధంగా ఉంది (క్రింద ఉన్న సంజ్ఞామానం మరియు నిబంధనల వివరాల కోసం కర్ణాటక సంగీతంలోని స్వరాలను చూడండి):
 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
        (S R1 G1 M2 P D2 N3 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
        (S N3 D2 P M2 G1 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 5వ మేళకర్త రాగమైన మానవతి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* రత్నసింహాసనా - వెంకటమఖి
* సచ్చిదానందమయా - ఆది - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - ఏక - సుబ్బరామ దీక్షితులు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
రఘుప్రియ రాగం

**రఘుప్రియ రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాలలో 42వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితులు కర్ణాటక  సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని రవిక్రియ రాగం అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"రఘుప్రియ" scale with Shadjam at C

 ఆరోహణ: స రిగా మ ప ధని స 
 (S R1 G1 M2 P D3 N3 S)
 అవరోహణ: సని ధ ప మగా రి స
 (S N3 D3 P M2 G1 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, షట్‍శృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 6వ మేళకర్త రాగమైన తానరూపి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* అరేరాగనాయక- ఝంప - వెంకటమఖి
* హిమగిరికుమారి - ఆది - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - రూపకం - సుబ్బరామ దీక్షితులు

## సంబంధిత రాగాలు
ఈ విభాగం ఈ రాగం  సైద్ధాంతిక,  శాస్త్రీయ అంశాన్ని వివరిస్తుంది.

గ్రహ భేదం ఉపయోగించి మార్చబడినప్పుడు రఘుప్రియ నోట్లు  ఋషి చక్రంలోని మొత్తం 6 రాగాల మాదిరిగా మరే ఇతర మేళకర్త రాగం ఇవ్వవు (సలగం, జలార్నవం, ఝాలవరాలి, నవనీతం, పావని కాక ఇతర 5 రాగాలు). ఈ రాగాలు మాత్రమే G1 నుండి M2 మధ్య వాటి స్కేల్‌లో ఎక్కడైనా 3 నోట్ల ఖాళీని కలిగి ఉంటాయి. అటువంటి అంతరం నిర్వచనం ప్రకారం మరే ఇతర మేళకర్త రాగం లోనూ జరగదు. సాపేక్ష నోట్ పౌనః పున్యాలను ఒకే విధంగా ఉంచడానికి తీసుకున్న చర్య గ్రాహ భేదం, హడ్జమం‌నురాగం‌లోని తదుపరి నోట్‌కు మార్చడం.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
భవప్రియ రాగం

thumb|right|300px|"భవప్రియ" scale with Shadjam at C**భవప్రియ రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగము. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  44వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "భవాని" అని పిలుస్తారు. 

## రాగ లక్షణాలు
 ఆరోహణ: స రిగా మ ప ధని స 
 (S R1 G2 M2 P D1 N1 S)
 అవరోహణ: సని ధ ప మగా రి స
 (S N1 D1 P M2 G2 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 8వ మేళకర్త రాగమైన హనుమతోడి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* ప్రణతజనమందార - ఝంప - వెంకటమఖి
* జయంతి శివభవాని - తిస్రేక - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - మఠ్య - సుబ్బరామ దీక్షితులు
* శ్రీకాంత నీ యెద - ఆది - త్యాగరాజు

* మాం అవశ్రిత - స్వాతి తిరునాళ్
* సెంతిరు వేళన్ - కోటేశ్వర్ అయ్యర్
* వెనై తిరుడి - పెరియసామి తూరన్
* మాధవ మామవ - ఎం.బాలమురళీకృష్ణ

భవానీ రాగంలో ఒక కీర్తన

* *కనికారంబుతో - కళ్యాణి వరదరాజన్*

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
శుభపంతువరాళి రాగం

**శుభపంతువరాళి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 45వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"శుభపంతువరాళి" scale with Shadjam at C

 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
    (S R1 G2 M2 P D1 N3 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
    (S N3 D1 P M2 G2 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 9వ మేళకర్త రాగమైన ధేనుక రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* ఎన్నాళ్ళు ఊరక - మిశ్రచాపు - త్యాగయ్య
* శ్రీ సత్యనారాయణ - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* జప పశుపతీశ్వరం - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు

* పాహిమాం పయోరాశి  వర్ణం - కళ్యాణి వరదరాజన్
* కరుణను నాను కాపాడుము - డా. మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ
* శ్రీ లక్ష్మీ రమణ నారాయణ - నారాయణ రాజు
* వలెనే వేరే గతి - కోటేశ్వర్ అయ్యర్

## తెలుగు సినిమా పాటలు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
షడ్వితమార్గిణి రాగం

thumb|right|300px|"శుభపంతువరాళి" scale with Shadjam at C**షడ్వితమార్గిణి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 46వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. దీనిని కర్ణాటక సంగీతంలో  ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ పాఠశాలలో స్తవర్జం అని అంటారు.

.

## రాగ లక్షణాలు
 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
    (S R1 G2 M2 P D2 N2 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
    (S N2 D2 P M2 G2 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 10వ మేళకర్త రాగమైన నాటకప్రియ రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* జ్ఞానం ఒసగ రాదా - త్యాగరాగు
*అందరంగా భక్తి - కోటేశ్వర అయ్యరు
* హైమవతీం భజ మానస- బాలమురళికృష్ణ
*శరణం తవ చరణం - భరణీ

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
సువర్ణాంగి రాగం

thumb|right|300px|"శుభపంతువరాళి" scale with Shadjam at C**సువర్ణాంగి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోణి 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  47వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.  సంగీతకారుడు ముత్తుస్వామి దీక్షితుల సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "సౌవీరం' అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు
 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
        (S R1 G2 M2 P D2 N3 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
        (S N3 D2 P M2 G2 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 11వ మేళకర్త రాగమైన కోకిలప్రియ రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* ఇహపర సుఖ - కోటేశ్వర అయ్యరు
* శ్రీరఘుపతిం - బాలమురళికృష్ణ
* సరస సౌవీర - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* జయ జగన్మైయి - తంపురట్టి రుక్ష్మిణీ బాయి

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
దివ్యమణి రాగం

**దివ్యమణి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 48వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. దీనిని ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో జీవంతిక లేదా జీవంతిని అని కూడా పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"దివ్యమణి" scale with Shadjam at C

 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
        (S R1 G2 M2 P D3 N3 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
        (S N3 D3 P M2 G2 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, షట్‍శృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 12వ మేళకర్త రాగమైన రూపవతి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* లీలగాను జూచు - త్యాగయ్య
* క్షీరాబ్ధికన్యే - వెంకటమఖి
* బృహదీశ కటాక్షేణ - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
గవాంబోధి రాగం

**గవాంబోధి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగము. ఇది 72 మేళకర్త రాగాల జాబితాలో  43వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.  ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాఅలలో ఈ రాగాన్ని :"గీర్వాణి లేదా గిర్వాణీ" అని పిలుస్తారు.  

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"గావాంబోధి" scale with Shadjam at C

 ఆరోహణ: స రిగా మ ప ధని స 
 (S R1 G2 M2 P D1 N1 S)
 అవరోహణ: సని ధ ప మగా రి స
 (S N1 D1 P M2 G2 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *శుద్ధ నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 7వ మేళకర్త రాగమైన సేనావతి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* ప్రతిభట - ధ్రువ - వెంకటమఖి
* నమోనమస్తే గీర్వాణి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* సంచారి - మఠ్య - సుబ్బరామ దీక్షితులు
* వినతి చకొనవయ్య - డా. మంగళంపల్లి బలమురళీకృష్ణ
* వీర రాఘవ - కోటేశ్వర అయ్యర్

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
సాలగం రాగం

***'సాలగం రాగము ('''లేదా సలగం రాగం) [[కర్ణాటక సంగీతం]]లో 37వ ''[[మేళకర్త రాగము]]''. ఇది [[కర్ణాటక సంగీతం|కర్ణాటక సంగీతంలోని]] 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో 37వ మేళకర్త రాగం. దీనిని కీర్తనలు, కృతులలో ఉపయోగిస్తారు. దీనిని [[ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ కీర్తనలు|ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ కీర్తనలలో]] "సౌగంధిని" అని అంటారు.***'

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ద ని స**
::::        (S R1 G1 M2 P D1 N1 S)
* అవరోహణ: **స ని ద ప మ గ రి స**
::::        (S N1 D1 P M2 G1 R1 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, శుద్ధ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *శుద్ధ నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం మొదటి మేళకర్త రాగమైన కనకాంగి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## జన్య రాగాలు
thumb|right|300px|''సి వద్ద షడ్జంతో'' ''సాలగం స్కేల్''
*ఇవీ చూడండి: [[జన్య రాగాల జాబితా]]*

సాలగానికి సంబంధించిన కొన్ని జన్య రాగాలు (ఉత్పన్నమైనవి ) ఉన్నాయి.

## రచనలు
ఈ సాలగం రాగంలోని కొన్ని ప్రసిద్ధిచెందిన రచనలు.

* ముత్తుస్వామి దీక్షితులు రచించిన కామకోటి పీఠ.
* కోటీశ్వర అయ్యర్ రచించిన గానామృతం.
* డా.ఎం.మురళీ కృష్ణ రచించిన వారణ వదనం.

## సంబంధించిన రాగాలు
సాలగం రాగంలోని స్వరాలను, దాని ఆధార షడ్జమాన్ని (బేస్ నోట్) రాగంలోని తరువాతి స్వరానికి మార్చడం ద్వారా, గ్రహ భేదం అనే ప్రక్రియ ద్వారా ఇతర మేళకర్త రాగాలు ఏర్పడతాయి. సాలగం రాగం ఒక స్వతంత్ర మేళకర్త రాగమే కాకుండా, ఇతర రాగాలకు మూలాధారం. దాని స్కేలులో ఉన్న 3 నోట్ల  తేడా వాళ్ళ, ఇది జలార్ణవ చక్రంలోని ఇతర రాగాలు జలవరాలి, నవనీతం, పావని, రఘుప్రియ) వంటి వాటిని ఏర్పరుస్తుంది. 

గ్రహ భేదం అంటే స్వరస్థానాన్ని (ఆధార షడ్జమం) మార్చడం, దీనివల్ల ఒకే స్వరాల మధ్య సంబంధం మారకపోయినా, కొత్త రాగం ఉద్భవిస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
ధవళాంబరి రాగం

**ధవళాంబరి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది 72  *[[మేళకర్త రాగము]]<nowiki/>ల*. జాబితాలో 49వ రాగం. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "ధవళంగం" లేదా "ధవళాంగి" అని అంటారు. 

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"ధవళాంబరి" scale with Shadjam at C

 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
        (S R1 G3 M2 P D1 N1 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
        (S N1 D1 P M2 G3 R1 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *శుద్ధ నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 13వ మేళకర్త రాగమైన గాయకప్రియ రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* శ్రీవాణీ పుస్తకపాణీ - బాలమురళికృష్ణ 
* కర్వాయ కండ - కోటేశ్వర అయ్యరు
* శ్రింగారడి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
నామనారాయణి రాగం

thumb|right|300px|"నామనారాయణి" scale with Shadjam at C**నామనారాయణి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో  ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  50వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "నామదేశి" అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు
 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
        (S R1 G3 M2 P D1 N2 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
        (S N2 D1 P M2 G3 R1 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 14వ మేళకర్త రాగమైన వకుళాభరణం రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* మహాదేవ పాహిమాం - బాలమురళికృష్ణ
* ఎన్ మనమే - కోటేశ్వర అయ్యరు
* నర్మదా కావేరి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* నామనారాయణ అనన్యరా - శ్రీమాన్ ఎన్.సి.హెచ్ కృష్ణమాచార్యులు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
కామవర్ధిని రాగం

**కామవర్ధిని రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం ఇది 72  *[[మేళకర్త రాగము|మేళకర్త రాగాల]]* జాబితాలో 51వ రాగం. . దీనిని "పంతువరాళి"  అనే పేరుతో కూడా పిలుస్తారు. అయినప్పటికీ స్వచ్ఛతావాదులు దీనిని కామవర్ధినిగా పేర్కొనడానికి ఇష్టపడతారు. దీని అర్థం "కోరికను పెంచేది" నా పేరు దేవీ భాగవతంలో లలితా సహస్రనామం లో ఒక నామముగా పిలవబడుతున్నది కామ వర్ధిని " మాయను తొలగింప చేసేది అని అర్థం"

కచేరీ ప్రారంభంలో సాధారణంగా సంగీతకారులు  పాడటం వల్ల  ఈ రాగం బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ రాగాన్ని ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో "కాశీరామక్రియ" గా పిలుస్తారు. హిందూస్థానీ సంగీతంలో దీనికి సమానమైన రాగం "పూర్వి థాట్/పురియ ధనశ్రీ"

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"కామవర్ధిని" scale with Shadjam at C

 ఆరోహణ: స రిగా మ ప ధని స 
 (S R1 G3 M2 P D1 N3 S)
 అవరోహణ: సని ధ ప మగా రి స
 (S N3 D1 P M2 G3 R1 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 15వ మేళకర్త రాగమైన మాయామాళవగౌళ రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* *గురువిణ గులామనాగువ తనక - పురందరదాసు* 
* *రఘువర నన్ను, శంభో మహదేవ, సరమేగని, అపరామ భక్తి, శోభానే, సుందర ధరదేహం, నిన్నే నేరా నమ్మి, శివ శివ శివ అనరాదా - [[త్యాగరాజు]]*
* *ఎన్న గాను రామ - భద్రాచల రామదాసు* 
* *రామనాథం భజహే, విశాలక్షీం విశ్వేసీం, సేనాపతె పాలయమాం - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు* 
* సరసాక్ష పరిపాలయ మామాయి, పరిపాలయ సరసిరుహ , సరోరుహాసన - స్వాతి తిరునాళ్
* శరణం తవ - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ
* శంకరి నిన్నే - మైసూరు వాసుదేవాచారి

## తెలుగు సినిమా పాటలు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
అగ్నిమాపక శాఖ

thumb
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం యొక్క ** అగ్నిమాపక శాఖ ** గత కొన్ని శతాబ్దాలుగా అగ్ని ప్రమాదాలను అరికట్టడానికి, అసలు ప్రమాదాలు జరగకుండా తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలను తెలియజేయండంలో చెప్పుకోదగ్గ అభివృద్ధిని సాధించింది.

## చరిత్ర
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం జరిగిన కాలంలో సామాన్య ప్రజలను ప్రమాదం నుండి కాపాడడానికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఎయిర్ రెయిడ్ ప్రికాషంస్ ఆర్గనైజేషన్ అనే ఒక సంస్థను ప్రారంభించింది. దీనిని 1942లో అగ్నిమామప శాఖగా మార్చారు.

పాలనా సౌలభ్యం కోసం దీనిని మూడు ప్రాంతాలుగాను, ప్రాంతాలను డివిజన్లుగాను విభజించారు. తూర్పు ప్రాంతం విశాఖపట్నంలోను, దక్షిణ ప్రాంతం అనంతపురంలోను, మధ్య ప్రాంతం హైదరాబాద్ లోనూ ఉన్నాయి.

## అగ్నిమాపక కేంద్రాలు
1956లో మన రాష్ట్రంలో 29 అగ్నిమాపక కేంద్రాలు, 966 మందితో పనిచేస్తుండగా; ఇది 1985 నాటిని 173 కి పెరిగింది. సిబ్బంది సంఖ్య 3,670 కి పెరిగింది. 1987 నాటికి రాష్ట్రంలో 206 కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశారు. వాటిలో 4,198 మంది పనిచేస్తున్నారు. 2005 సంవత్సరం నాటికి ఈ కేంద్రాల సంఖ్య 251 కి పెరిగింది.

## సేవ
ఈ శాఖ 1985-86లో 10,113 అగ్ని ప్రమాదాలను ఎదుర్కొన్నది. వీటిలో 30.34 కోట్ల ఆస్తి నష్టం వాటిల్లగా రూ. 105.82 కోట్ల ఆస్తిని రక్షించారు. ఈ ప్రమాదాలలో 94 మంది చనిపోయారు; సభ్యులు 97 మందిని రక్షించారు.

1986-87లో 10,075 ప్రమాదాలు సంభవించగా వీటిలో రూ. 33.73 కోట్ల ఆస్తినష్టం జరిగింది. అయితే ఈ శాఖ రూ. 162.10 కోట్ల ఆస్తిని రక్షించ గలిగింది. ఈ ప్రమాదాలలో 122 మంది చనిపోగా, 272 మందిని అగ్నిమాపక శాఖ సిబ్బంది రక్షించింది.

## అగ్నిమాపక వారం
1944 సంవత్సరం ఏప్రిల్ 14 తేదీన మందుగుండు సామగ్రిని తీసుకొనివెళ్తున్న కార్గో షిప్ SS Fort Stikine బొంబాయిలో అగ్ని ప్రమాదానికి గురైంది. ఇందులో వందల మంది చిక్కుకున్నారు. అందులో 66 మంది మరణించారు. అది భయంకరమైన ఈ అగ్ని ప్రమాదంలో తమ సేవల్ని అందించిన వారికి శ్రద్ధాంజలిగా ఏప్రిల్ 14 నుండి 20 తేదీ వరకు అగ్ని మాపక వారం గా దేశమంతా జరుపుకుంటున్నాము. ఈ వారం రోజులు అగ్నిప్రమాదాలు జరిగినప్పుడు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తల గురించి ప్రజలకు తెలియజేస్తారు.
## యివి కూడా చూడండి
* అగ్ని
* అగ్ని భద్రత
* అగ్ని రక్షణ

## మూలాలు

* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వార్షిక దర్శిని - 1988.

## బయటి లింకులు
* AP Fire Services - అధికారిక వెబ్ సైటు. 

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ శాఖలు
విశ్వరూపం (2013 సినిమా)

**విశ్వరూపం** 2013 లో విడుదలైన తెలుగు అనువాద చిత్రం. దీనిని కమల్ హాసన్ స్వీయ దర్శకత్వంలో నిర్మించాడు. అయితే ఈ సినిమా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, కన్నడ సినిమా కర్ణాటకలో విడుదల అయిననూ, తమిళ చిత్రం మాత్రం తమిళనాడులో ఆలస్యంగా , ఫిబ్రవరి 7 న విడుదలవనున్నది.

## నటీనటులు
* కమల్ హాసన్
* రాహుల్ బోస్
* పూజా కుమార్
* ఆండ్రియా జర్మియా
* సమ్రాట్ చక్రవర్తి 
* జైదీప్ అహ్లావత్
* నాజర్ 
* శేఖర్ కపూర్
## కథ
విశ్వనాధ్ (కమల్ హాసన్) న్యూయార్క్ లో ఉండే క్లాసికల్ డాన్స్ టీచర్. ఆయన భార్య డాక్టర్ నిరుపమ (పూజా కుమార్) విశ్వనాధ్ మీద అనుమానంతో ఒక డిటెక్టివ్ ఏజెంట్ సహాయం కోరుతుంది. ఆ డిటెక్టివ్ ఏజెంట్ ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం విశ్వనాధ్ హిందూ కాదని ముస్లిం అని తెలుస్తుంది. విశ్వనాధ్ పట్టుకునే క్రమంలో డిటెక్టివ్ ఏజెంట్ ముస్లిం టెర్రరిస్ట్ ఒమర్ (రాహుల్ బోస్) కి దొరికిపోతాడు. ఆ క్రమంలో విశ్వనాధ్ ఎవరు అని కనుక్కునే ప్రయత్నంలో విశ్వనాధ్ గురించి భయంకరమైన నిజాలు తెలుస్తాయి. అసలు విశ్వనాధ్ ఎవరు? అతనికి టెర్రరిస్టులకి సంబంధం ఏంటి? ఇంతకు విశ్వనాధ్ మంచి వాడా? చెడ్డవాడా? ఇది విశ్వరూపం యొక్క కథ.

## స్పందనలు
* *పాటలకు పెద్దగా ఆస్కారం లేని  ఈ సినిమాలో నేపథ్య సంగీతానిదే పైచేయి. శంకర్, ఎహ్‌సాన్, లాయ్ త్రయం చక్కని సంగీతాన్ని అందించింది. అలానే సినిమాకు హైలైట్ గా  నిలిచింది శాను వర్గీస్ కెమెరా పనితనం. ఆఫ్గనిస్తాన్ నేపథ్యంలో చిత్రీకరించిన సన్నివేశాలన్నీ మన కళ్ళ ముందే జరుగుతున్న భావన కలుగుతుంది. అయితే మహేశ్ నారాయణ్ ఎడిటింగ్ పేలవంగా ఉన్న కారణంగా….సినిమా కొన్ని సన్నివేశాలలో మందగమనంతో సాగింది. కమల్ స్క్రీన్ ప్లే అత్యద్భుతం. నాట్యాచార్యుడు విశ్వనాథ్ ఒక్కసారిగా జూలు విదిల్చిన సింహంలా ప్రత్యర్థుల మీద దాడి చేసిన సన్నివేశాన్ని థియేటర్లలోని ప్రేక్షకులు బాగా ఎంజాయ్ చేస్తున్నారు. ఆ తర్వాత సినిమా అంతా కథానుగుణంగా సాగటంతో సాధారణ ప్రేక్షకుడికి కాస్త విసుగు కలగడం సహజం. * - వడ్డి ఓంప్రకాశ్ నారాయణ్, ఫిల్మ్ జర్నలిస్ట్

## మూలాలు


## బయటి లంకెలు
*

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:కమల్ హాసన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:తమిళ అనువాద సినిమాలు
జబర్‌దస్త్

మల్టీ డైమెన్షన్స్ ఎంటర్టైన్మెంట్స్ వారి సమర్పణలో శ్రీ సాయిగణేశ్ ప్రొడక్షన్ర్స్ పతాకంపై బెల్లంకొండ సురేశ్ గారు నిర్మించిన చిత్రం ***జబర్‌దస్త్***. సిద్దార్థ్, సమంత, నిత్యా మీనన్ ముఖ్యపాత్రల్లో నటించిన ఈ చిత్రానికి నందిని రెడ్డి గారు దర్శకత్వం వహించారు. ఎస్. ఎస్. తమన్ ఈ చిత్రానికి స్వరాలందించారు. ఈ చిత్రం భారీ అంచనాల నడుమ ఫిబ్రవరి 22, 2013 న విడుదలైంది.

## కథ
బైర్రాజు (సిద్దార్థ్) ఊరంతా అప్పులు చేసి పలు వ్యాపారాలు చేసి బాగా నష్టపోయి అప్పులవారికి దొరక్కుండా తప్పించుకొని తిరుగుతుంటాడు. అందులో భాగంగానే హైదరాబాద్ నుంచి పారిపోయి బిహార్ లో ఉంటాడు. అక్కడ కూడా అప్పులు చేసి పారిపోయి ఐదేళ్ళ తరువాత హైదరాబాద్ వచ్చి తన ఫ్రెండ్ పండుని (అర్జున్) కలిసి అతనితో ఉంటాడు. అనుకోకుండా ఓ పెళ్లిలో శ్రేయ (సమంత) అనుకుంటున్న ఐడియాని కాపీ కొట్టి ఫేమస్ మ్యారేజ్ ఈవెంట్ ఆర్గనైజర్ పింకీ శర్మ దగ్గర తనకి రావాల్సిన ఉద్యోగం బైర్రాజు కొట్టేస్తాడు.

అది తెలుసుకున్న శ్రేయ – బైర్రాజుతో ఒక ఒప్పందానికి వచ్చి ఇద్దరూ ఆమె దగ్గర ఉద్యోగంలో చేరతారు. ఆ తర్వాత మనస్పర్ధలు రావడంతో ఇద్దరూ విడిపోతారు. అసలు ఎందుకు విడిపోయారు? అలా విడిపోయిన వీరి జీవితాల్లోకి సరస్వతి (నిత్యా మీనన్), ఫేమస్ డాన్ జావేద్ భాయ్ (శ్రీహరి) ఎందుకు వచ్చారు? చివరికి వీరు కలిసారా? లేదా? అనేది మిగిలిన కథ.

## నటులు
*సిద్దార్థ్
*సమంత
*నిత్యా మీనన్
*శ్రీహరి (నటుడు)
*వెన్నెల కిశోర్
*సాయాజీ షిండే

## సంగీతం
జబర్‌దస్త్ ఆడియో వేడుక అన్నపూర్ణ స్టూడియోలో ఫిబ్రవరి 2, 2013 రాత్రి ఘనంగా జరిగింది. ఈ ఆడియో వేడుకకు దర్శకుడు వి.వి. వినాయక్ ముఖ్య అతిథిగా హాజరై ఆడియో ఆవిష్కరించారు. తొలి కాపీలను హీరో సునీల్, శ్రీహరి అందుకున్నారు. ఈ చిత్రం పాటలకు మంచి స్పందన లభించింది.

## వివాదాలు
ఈ చిత్ర కథను విజయవంతమైన హిందీ చిత్రం **బ్యాండ్ బాజా బారాత్ ** నుండి దర్శకురాలు నందిని రెడ్డి తస్కరించారనే వార్తలు వచ్చాయి. దీనిపై హిందీ చిత్ర మాతృక బృందం ఈమెపై చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవడానికి సన్న్నాహాలు చేస్తున్నారు.

## బయటి లంకెలు
*చిత్ర సనీక్ష
## మూలాలు

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:నిత్య మేనన్ నటించిన సినిమాలు
కమ్మవారిపల్లి (అనంతసాగరం)

**కమ్మరారిపల్లె** , శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, అనంతసాగరం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
ఒంగోలు గిత్త (సినిమా)

**ఒంగోలు గిత్త ** 2013, ఫిబ్రవరి 1 న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.

## కథ
## తారాగణం
*ప్రకాశ్ రాజ్
*పోసాని సుధీర్ బాబు
*ఆహుతి ప్రసాద్
*రఘుబాబు
*రమాప్రభ
*బ్రహ్మానందం
*రామ్ పోతినేని
*కృతి కర్బంద
*అజయ్
*ప్రవీణ్
## సాంకేతికవర్గం

## పాటలు

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సిల్క్ స్మిత నటించిన సినిమాలు
సుకుమారుడు

**సుకుమారుడు ** 2013 లో జి. అశోక్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ఇందులో ఆది, నిషా అగర్వాల్ ప్రధాన పాత్రలు పోషించగా ఇతర ముఖ్యమైన పాత్రల్లో శారద, కృష్ణ, రావు రమేష్, గొల్లపూడి మారుతీ రావు, అవసరాల శ్రీనివాస్ తదితరులు నటించారు. అనూప్ రూబెన్స్ ఈ చిత్రానికి సంగీతం అందించాడు.

## కథ
సుకుమార్ (ఆది) కెరీర్లో సక్సెస్ అయిన పక్కా మనీ మైండెడ్ మనస్తత్వం గల వ్యక్తి. తన డ్రీం ప్రాజెక్ట్ మొదలు పెట్టడానికి తనకి త్వరగా కొంత డబ్బు అవసరం అవుతుంది. అదే సమయంలో తనకు వారి పల్లెటూరిలో వారసత్వంగా 150 కోట్ల ఆస్తి వస్తుందని తెలుస్తుంది. అతను ఆ ఆస్తి కోసం పల్లెటూరికి వెళ్ళాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. అక్కడకు వెళ్లి తన న
అమ్మమ్మ వర్ధనమ్మ (శారద)ను కలుసుకుంటాడు. ఆ గ్రామస్తులందరూ ఆమెని ఎంతో గౌరవిస్తూ వుంటారు. సుకుమార్ ఆస్తి కోసం ఆమెను ఎమోషనల్ బ్లాక్ మెయిల్ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తూ ఉంటాడు. కానీ అతని పథకాలని తన మామయ్య రావు రమేష్, అతని బృందం అడ్డుకుంటూ ఉంటారు. ఇదే సమయంలో శంకరి (నిషా అగర్వాల్), సుకుమార్ ల మధ్య రొమాంటిక్ సన్నివేశాలు జరుగుతూ వుంటాయి. తన ప్లాన్ లో సుకుమార్ విజయాన్ని సాధించాడా? లేక అతని ప్లాన్స్ ని గ్రామస్థులు తెలుసుకున్నారా? అన్నది మిగతా కథ.

## తారాగణం

* ఆది
* నిషా అగర్వాల్
* కృష్ణ
* శారద
* తనికెళ్ళ భరణి
* అవసరాల శ్రీనివాస్
* వెన్నెల కిషోర్
* గొల్లపూడి మారుతీరావు
* చంద్ర మోహన్
* రావు రమేష్
* రఘుబాబు
* చిత్రం శ్రీను
* తమ్మారెడ్డి చలపతిరావు
* కారుమంచి రఘు
* ధన్‌రాజ్
* తాగుబోతు రమేష్
* జయప్రకాశ్ రెడ్డి
* తిరుపతి ప్రకాష్
* బలిరెడ్డి పృధ్వీరాజ్
* రాంజగన్
* భావనా రూపారెల్

## పాటల జాబితా
తొంగి తొంగి (క్లబ్ మిక్స్) రచన: బాలాజీ, గానం. విజయ్ ప్రకాష్

మనసున వెయ్యి , రచన: బాలాజీ, గానం.విజయ్ ప్రకాష్

సుకుమారుడు , రచన: బాలాజీ, గానం.రాజాహసన్ , రాజేష్, ధనుంజయ్ , మంజు , రమ్య, ప్రదీప్తి

మనసున నువ్వెలే , రచన : రాంభట్ల, గానం.అంజనసౌమ్య

తొంగి తొంగి , రచన: కందికొండ యాదగిరీ , గానం.సుచిత్ర, రాంకీ

నీలాకాశం లో, రచన: శ్రీమణి , గానం.శ్రేయాఘోషల్

ఓ బేబీ  నాలోకం , రచన: శ్రీమణి, గానం.అనూప్ రూబెన్స్.

## మూలాలు, వనరులు

## బయటి లింకులు
* 
* యూట్యూబులో సుకుమారుడు సినిమా

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:గొల్లపూడి మారుతీరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఘట్టమనేని కృష్ణ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు
మిస్టర్ పెళ్ళికొడుకు

**మిస్టర్ పెళ్ళికొడుకు ** 2013, మార్చి 1 న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. హిందీ చిత్రం **తను వెడ్స్ మనూ** కు ఇది తెలుగు రూపకము. దేవి ప్రసాద్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రం లో సునీల్, ఇషా చావ్లా జంటగా నటించారు. సంగీతం ఎస్. ఎ. రాజ్ కుమార్ స్వరపరిచారు 

## కథ
బుచ్చిబాబు (సునీల్) ఒక ఫ్యాషన్ డిజైనర్. అమెరికాలో ఉంటాడు. పెళ్ళిచేసుకోవాలని భారతదేశం వస్తాడు. పెళ్ళిచూపులలో అంజలి (ఇషాచావ్లా) ను ఇష్టపడతాడు. కానీ ఆమెకు అప్పటికే ప్రియుడు ఉంటాడు.తర్వాత బుచ్చిబాబు అనేకమంది అమ్మాయిలను చూస్తాడు కానీ ఎవరూ నచ్చరు. చివరికి అంజలిని ఎలా ఒప్పించాడనేది కథ.

## నటులు
* సునీల్ (నటుడు)
* ఇషా చావ్లా
* విన్సెంట్
* రవిబాబు
* ఆలీ (నటుడు)
* ధర్మవరపు సుబ్రమణ్యం
* ఆహుతి ప్రసాద్
* ఎమ్మెస్ నారాయణ
* ఎల్. బి. శ్రీరాం
* రోజాభారతి 

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: దేవి ప్రసాద్ 
* రచన: హిమాన్షు శర్మ 
* సంగీతం: ఎస్.ఎ.రాజ్ కుమార్ 
* పాటలు: రామజోగయ్య శాస్త్రి, వనమాలి, భాస్కరభట్ల రవికుమార్, సుద్దాల అశోక్ తేజ 
* నేపథ్య గాయకులు: కార్తీక్, శ్రావ్య, రంజిత్, రీటా, ఎస్.ఎ.రాజ్ కుమార్, ఉదిత్ నారాయణ్, ప్రేమ్, హరిచరణ్, మురళీధర్, గీతా మాధురి, జగదీష్, రైనా రెడ్డి 
* ఛాయ గ్రహణం: సమీర్ రెడ్డి 
* ఎడిటింగ్:నందమూరి హరి 
* నిర్మాతలు: ఎన్.వి.ప్రసాద్, పరాస్ జైన్ 
* నిర్మాణ సంస్థ: మెగా సూపర్ గుడ్ ఫిలింస్ 
* విడుదల:01:03:2013.

## పాటల జాబితా.
ముస్తాబై వస్తుంది, రచన: రామజోగయ్య శాస్త్రి, గానం. రంజిత్, శ్రావ్య  

ఓ మేరీ సిరి , రచన: రామజోగయ్య శాస్త్రి, గానం.కార్తీక్, రీటా , ఎస్.ఎ.రాజ్ కుమార్   

నువ్వు నాతో , రచన: వనమాలి, గానం.ఉదిత్ నారాయణ , ప్రేమ్    

మస్తు మస్తు , రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్, గానం.హరిచరన్ , మురళీధర్ , గీతా మాధురి     

మాటలురాని , రచన: సుద్దాల అశోక్ తేజ , గానం.జగదీష్, రనినా రెడ్డి      

ఓసిని నియోని ,రచన: సుద్దాల అశోక్ తేజ, గానం.ఉదిత్ నారాయణ్, శ్రావ్య      

## బయటి లంకెలు
*చిత్ర వివరాలు 
*చిత్ర సమీక్ష
వర్గం: 2013 తెలుగు సినిమాలు
మిర్చి (2013 సినిమా)

**మిర్చి ** 2013, ఫిబ్రవరి 8 న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. కొరటాల శివ దర్శకత్వం లో రూపొందిన ఈ చిత్రం లో ప్రభాస్, అనుష్క, సత్యరాజ్, రీచా గంగోపాధ్యాయ్ మొదలగు వారు నటించగా, సంగీతం దేవిశ్రీ ప్రసాద్ సమకూర్చారు .

## కథ
 
దేవా (సత్యరాజ్), లత (నదియా) ఏకైక సంతానం జై (ప్రభాస్). దేవా సొంత ఊరు గుంటూరులోని రెంటచింతల గ్రామంలో ఫ్యాక్షన్ గొడవల కారణంగా తండ్రిని పోగొట్టుకుంటాడు. వూరి ప్రజల కోసం దేవా అక్కడే ఉంటానంటాడు. అక్కడే ఉంటే తన కొడుకుని కూడా పోగొట్టుకోవాల్సి వస్తుందని జైని తీసుకుని లత హైదరాబాద్ వెళ్ళిపోతుంది. జై పెద్దయ్యాక గతం తెలుసుకుని తండ్రి దగ్గరికి వెళ్తాడు. సొంత మరదలు వెన్నెల (అనుష్క) ప్రేమని గెలుచుకుంటాడు. ఫ్యాక్షన్ గొడవలకు దూరంగా ఉన్న ఆ వూరికి జై వల్ల మళ్లీ సమస్యలు మొదలవుతాయి. వెన్నెలతో జై పెళ్ళి నిశ్చయమై పెళ్ళి జరుగుతున్న సమయంలో దేవాకి సంబంధించిన శత్రువులు రాజయ్య (నాగినీడు) మనుషులు దేవా కుటుంబం మీద కాపు కాశీ దాడి చేస్తారు. ఈ గొడవల్లో లత హత్యకు గురై చనిపొతుంది. లత చావుకు జై కారణమని భావించి దేవా జైని వెళ్ళగొడతాడు.

ఆపై కథ ఇటలి దేశంలోని మిలన్ నగరంలో ప్రారంభమౌతుంది. స్వతహాగా గొడవలంటే పడని జై అక్కడ ఆర్కిటెక్ గా తన జీవితాన్ని వెళ్ళదీస్తుంటాడు. అదే సమయంలో తనకి మానస (రిచా గంగోపాధ్యాయ) పరిచయమౌతుంది. మానస రాజయ్య కుటుంబంలో ఒక వ్యక్తి. తను జైని తొలిచూపులోనే ప్రేమిస్తుంది. జై కూడా ప్రేమించినట్టు నటించి తన ద్వారా రాజయ్య కుటుంబాన్ని కలుస్తాడు. అక్కడి బ్యాంకు మేనేజరు వీరప్రతాప్ (బ్రహ్మానందం) సహాయంతో అందరినీ అహింసా మార్గనికి చేరుస్తాడు. కానీ తను ఉమ (సంపత్ రాజ్) ని మార్చలేకపోతాడు. ఉమ ఒక సందర్భంలో జై దేవా కొడుకన్న విషయాన్ని కనిపెట్టి తీవ్రంగా గాయపరుస్తాడు. ఐతే తన తండ్రిని చంపుతానన్న మాట విన్న జై ఉక్రోషాన్ని ఆపుకోలేక తిరగబడి చివరలో తన ఆంతర్యాన్ని అందరిముందూ బయటపెడతాడు. కత్తి పట్టి నరుక్కోవడం కంటే ఒకరికి ఒకరు ప్రేమను పంచుకోవడం మంచిందన్న వాదనని ముందుంచుతాడు. ఉమకి తన పగ తీర్చుకునే అవకాశం జై ఇచ్చినా ఉమ మారి తన తప్పు తెలుసుకుంటడు. అదే సమయంలో అక్కడికి చేరుకున్న దేవా కూడా తన కొడుకు ఈ పగలకు స్వస్తిపలికించడం చూసి తన తప్పు తెలుసుకుని జైని తనతో తీసుకెల్తాడు. ఊరి చివర కూర్చున్న వెన్నెలను తనతో పెళ్ళీకి జై ఒప్పించడంతో కథ సుఖాంతమౌతుంది.

## నటులు

* ప్రభాస్
*పెనుమత్స సుబ్బరాజు
*హంసానందిని
*సత్యరాజ్
*అనుష్క
*రిచా గంగోపాధ్యాయ్‌
*నదియా
*ఆదిత్య
*బ్రహ్మానందం
*వెల్లంకి నాగినీడు
*సంపత్ రాజ్
*ఆలీ
*జయప్రకాశ్ రెడ్డి
*పోసాని కృష్ణ మురళి
* రాకేశ్ వర్రే

## పాటలు
## పురస్కారాలు
# నంది పురస్కారం - 2013 నంది పురస్కారాలు: ఉత్తమ చిత్రం, ఉత్తమ తొలిచిత్ర దర్శకుడు (కొరటాల శివ), ఉత్తమ నటుడు (ప్రభాస్), ఉత్తమ ప్రతి నాయకుడు (సంపత్ రాజ్), ఉత్తమ గాయకడు (కైలాష్ ఖేర్ - పండగలా దిగివచ్చాడు), ఉత్తమ కళాదర్శకుడు (ఏ.ఎస్. ప్రకాష్)
# సైమా అవార్డులు (2013): సైమా ఉత్తమ ప్రతినాయకుడు (సంపత్ రాజ్)

## మూలాలు


## బయటి లంకెలు
*చిత్ర సమీక్ష ఆంగ్లములో
*చిత్ర సమీక్ష తెలుగులో

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:నదియా నటించిన సినిమాలు
రామప్రియ రాగం

**రామప్రియ రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 52వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"రామప్రియ" scale with Shadjam at C

* ఆరోహణ: స రి గా మ ప ధ ని స 
::::    (S R1 G3 M2 P D2 N2 S)

* అవరోహణ: స ని ధ ప మ గా రి స
::::    (S N2 D2 P M2 G3 R1 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 16వ మేళకర్త రాగమైన చక్రవాకం రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* అరేరణవీర - ఝంప - వెంకటమఖి
* శ్రీరాజరాజేశ్వరి - ఆది - పొన్నయ్య
* సంచారి - త్రిపుట - సుబ్బరామయ్య దీక్షితులు
* కోరిన వరమొసగు - పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యరు
* మాతంగి శ్రీరాజరాజేశ్వరి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు 
* మహాదేవమనిషం - బాలమురళికృష్ణ

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
విశ్వంభరి రాగం

**విశ్వంభరి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాలలో ఇది 54వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు ముత్తుస్వామి దీక్షితుల  కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "వంశావతి" అంటారు.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"విశ్వంభరి" scale with Shadjam at C

 ఆరోహణ: స రి గ మ ప ధ ని స 
    (S R1 G3 M2 P D3 N3 S)
 అవరోహణ: స ని ధ ప మ గ రి స
    (S N3 D3 P M2 G3 R1 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *శుద్ధ రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, షట్‍శృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 18వ మేళకర్త రాగమైన హటకాంబరి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* వంశవతీ శివయువతీ - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* భక్తవత్సలం - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు 
* పరమానంద - కోటేశ్వర అయ్యరు

## సంబంధిత రాగాలు
విశ్వభరి నోట్లు గ్రహ భేదం ఉపయోగించి మార్చబడినప్పుడు, శ్యామలాంగి,  గణమూర్తి అనే 2 ఇతర చిన్న మేళకర్త రాగాలను ఇస్తుంది. సాపేక్ష నోట్ పౌనః పున్యాలను ఒకే విధంగా ఉంచడానికి తీసుకున్న చర్య గ్రహ భేదం, షడ్జమాన్ని  రాగంలోని తదుపరి నోట్‌కు మార్చడం. 

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
శ్యామలాంగి రాగం

thumb|right|300px|"శ్యామలాంగి" scale with Shadjam at C
**శ్యామలాంగి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  55వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.  దీనిని కర్ణాటక సంగీత ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ పాఠశాలలో శ్యామలం అంటారు.

## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స** 
::::    (S R2 G2 M2 P D1 N1 S)

* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::    (S N1 D1 P M2 G2 R2 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *చతుశృతి రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *శుద్ధ నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 19వ మేళకర్త రాగమైన ఝంకారధ్వని రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* శ్యామలాంగి జలయేలోచన - బాలమురళికృష్ణ
* శ్యామలాంగి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* వీర రాఘవ - కోటేశ్వర అయ్యర్
* వినతి చకొనవయ్యా - డా. మంగళంపల్లి బాలమురళీ కృష్ణ
* నమో నమస్తే గీర్వాణి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
నఠభైరవి రాగము

**నఠభైరవి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 20వ మేళకర్త రాగము. ఇది హిందుస్థానీ సంగీతంలో *అసావరీ థాట్* రాగానికి సమానమైనది.

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ : **స రి గ మ ప ధ ని స** 
:::: (S R2 G2 M1 P D1 N2 S)

* అవరోహణ : **స ని ధ ప మ గ రి స**
:::: (S N2 D1 P M1 G2 R2 S)

ఈ రాగంలోని స్వరాలు *చతుశ్రుతి ఋషభము, సాధారణ గాంధారము, శుద్ధ మధ్యమము, శుద్ధ ధైవతము, కైశికి నిషాధము*. ఇది 56 మేళకర్త షణ్ముఖప్రియ రాగానికి సమానమైన శుద్ధ మధ్యమ రాగము.

## ఉదాహరణలు
*s:మారుతే నమోస్తుతే - రామదాసు కీర్తన.
*ఆనతిబెట్టితినని ఆయాస పడవద్దు - రామదాసు కీర్తన.
*నమ్మినవారిని మోసముచేయుట - రామదాసు కీర్తన.

## నఠభైరవి జన్యరాగాలు
నఠభైరవి రాగం లోని కొన్ని జన్య రాగాలు: భైరవి, ఆనందభైరవి, హిందోళం, జయంతశ్రీ.

### ఆనందభైరవి రాగం
;ఉదాహరణ :
* పలుకే బంగారమాయెనా - రామదాసు కీర్తన

### జయంతశ్రీ రాగం
;ఉదాహరణ :
* మరుగేలర ఓ రాఘవ - త్యాగరాజ కీర్తన

### హిందోళ రాగం
;ఉదాహరణ :
* సామజ వర గమన - త్యాగరాజ కీర్తన

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
షణ్ముఖప్రియ రాగం

**షణ్ముఖప్రియ రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 56వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"షణ్ముఖప్రియ" scale with Shadjam at C

* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స** 
::::    (S R2 G2 M2 P D1 N2 S)

* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::    (S N2 D1 P M2 G2 R2 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *చతుశృతి రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 20వ మేళకర్త రాగమైన నఠభైరవి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* వద్దనేవారు - త్యాగయ్య
* మరివేరే దిక్కెవరయ్యా - పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యరు
* అభిమానముతో ననుబ్రోవరాదా - మైసూరు వసుదేవాచారి 
* సదా తవ పాదసన్నిధిం - బాలమురళికృష్ణ
* సిద్ధివినాయకం - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు

## తెలుగు సినిమాలలోపాటలు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
సింహేంద్రమధ్యమ రాగం

thumb|right|300px|"సింహేంద్రమధ్యమ" scale with Shadjam at C**సింహేంద్రమధ్యమ రాగం** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  57వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.  దీనిని కర్ణాటక సంగీతం  ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ పాఠశాలలో సుమద్యుతి అని అంటారు. ఇది కర్ణాటక సంగీతం నుండి హిందూస్థానీ సంగీతంలోకి అరువు తెచ్చుకున్నట్లు చెబుతారు.

## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::        (S R2 G2 M2 P D1 N3 S)

* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N3 D1 P M2 G2 R2 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *చతుశృతి రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 21వ మేళకర్త రాగమైన కీరవాణి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* నీదు చరణములే - త్యాగయ్య
* నిన్నే నమ్మితినయ్యా - మైసూరు వసుదేవాచారి 
* పన్నగేంద్రశయనా - త్యాగయ్య
* కమలాక్షి కామకోటి పీఠ వాసిని - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* పామరజనపాలిని - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* అయ్యప్పా - జేసుదాస్
* రామ రామ గుణసీమ - స్వాతి తిరునాళ్
* మరకత సింహాసన - మంగళంపల్లి బాలమురళీ కృష్ణ
* ఇహ పరం యెన్నుమ్‌ - మహా వైద్యనాథ అయ్యర్
## తెలుగు సినిమా పాటలు

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు