open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
విరాట పర్వము

**విరాట పర్వము**, మహాభారతం ఇతిహాసంలోని నాలుగవభాగము. సంస్కృతమూలం వ్యాసుడు రచించాడు. ఆంధ్ర మహాభారతంలో తిక్కన రచన ఈ పర్వంనుండి ఆరంభమౌతుంది.  సభాపర్వంలో భంగపడిన పాండవులు జూద నియమానుసారం పన్నెండు సంవత్సరాలు అరణ్యవాసం తరువాత అజ్ఞాతవాసం చేయడం ఈ పర్వంలో ముఖ్య కథాంశం.

## కథా సంగ్రహం
సభాపర్వంలో భంగపడిన పాండవులు జూద నియమానుసారం పన్నెండేండ్ల అరణ్యవాసం చేసిన తరువాత , ఒక  సంవత్సరం అజ్ఞాతవాస దీక్ష చేయుట కొరకు   మారు పేర్లతో విరాట నగరం ప్రవేశించి, విరాట రాజు కొలువులో ఉద్యోగాలు సంపాదించి కుదురుకుంటారు. అక్కడ ధర్మరాజు విరాట రాజు  కొలువులోకి "**కంకుడు**" అనే మారుపేరుతో ప్రవేశించాడు. భీముదు " **బల్లవ**" పేరుతో ప్రవేశించాడు. అర్జునుడు "**బృహన్నల**" పేరుతో కొలువులోకి ప్రవేశించాడు. ఇక నకులుడు "**గ్రంథిక"** పేరుతో కొలువు లోకి వచ్చాడు.  సహదేవుడు తన పేరును " **తంతిపాలుడు**" గా చెప్పుకున్నాడు.  ద్రౌపది తన పేరును "**సైరంధ్రి**"గా చెప్పుకున్నది. ఇంకొన్ని రోజులలో అజ్ఞాతవాసం ముగుస్తుందనగా  కీచకుని వలన రాణికి పరిచారికగా  ఉన్న ద్రౌపదికి ఆపద రాగా, భీముడు అతిచాకచక్యంతో గంధర్వులన్న భ్రాంతి కలిగిస్తూ అతనిని, అతని తమ్ములను సంహరిస్తాడు. దుర్యోధనుడు కుతంత్రంతో పాండవులను బయల్పరచాలని దక్షిణ, ఉత్తర గోగ్రహణాలకు పన్నాగం పన్నుతాడు. అప్పటికే పాండవులు అజ్ఞాతవాసం పూర్తి చేసుకున్నవారై, అర్జునుడు మినహా తక్కిన పాండవులు విరాటునికి బాసటగా వెళ్ళి సుశర్మను ఓడిస్తే, బృహన్నలగా ఉన్న అర్జునుడు ఉత్తరునికి రథసారథిగా వెళ్ళి ఆ పై గాండీవధారియై తన నిజరూపాన్ని ప్రకటించి భీష్మ, ద్రోణ, కర్ణ, సుయోధన, ఆశ్వత్థామాది యోధులను ఒక్కడే ఎదుర్కొని వారలను జయించి గోవులను మరలుస్తాడు. ఉత్తరాభిమన్యుల వివాహంతో మంగళదాయకంగా విరాట పర్వం ముగుస్తుంది.

## సంస్కృత మహాభారత విషయాలు
మహా భారతంలోని మొత్తం ౧౦౦ ఉపపర్వాలలో ౪ ఉప పర్వాలు విరాట పర్వంలో ఉన్నాయి. కాని తెలుగు మహా భారతంలో ఉప పర్వాల నియమాన్ని పాటించలేదు.

సంస్కృత మూలంలో ఉన్న ఉపపర్వాలు:
# వైరాటం
# కీచక వధ
# గోగ్రహణం
# అభిమన్యుని వివాహం
## ఇవి కూడా చూడండి
* విరాట పర్వము ప్రథమాశ్వాసము
* విరాట పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము
* విరాట పర్వము తృతీయాశ్వాసము
* విరాట పర్వము చతుర్థాశ్వాసము
* విరాట పర్వము పంచమాశ్వాసము
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ఇంటర్నెట్ ఆర్చీవులో అరణ్యపర్వము - సాహిత్య అకాడమీవారి ప్రచురణ
* విరాట పర్వము Videos
వాచస్పతి రాగము

**వాచస్పతి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 64వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితులు పద్ధతి ప్రకారం దీనిని భూషవతి అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు

* ఆరోహణ: స రిగా మ ప ధని స
 S R2 G3 M2 P D2 N2 S
* అవరోహణ: సని ధ ప మగా రి స
 S N2 D2 P M2 G3 R2 S

ఈ రాగంలోని స్వరాలు : *చతుశ్త్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశ్రుతి ధైవతం , కైశికి నిషాధం*. ఇదొక సంపూర్ణ రాగం. ఇది 28వ మేళకర్త రాగమైన హరికాంభోజి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## ఉదాహరణలు
* కంటజూడుమీ - త్యాగరాజు కీర్తన
* పరాత్పర - పాపనాశనం శివన్
* సహస్రాకార మండితే - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* ఎన్నడు నీ కృప - పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్

## జన్య రాగాలు
దీనికి చాలా జన్య రాగాలు ఉన్నాయి. వానిలో భూషావళి, సరస్వతి ముఖ్యమైనవి.

### సరస్వతి రాగము
;ఉదాహరణ :
* అనురాగము లేని మనసున సుజ్ఞానము రాదు - త్యాగరాజు కీర్తన.

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
అనురాగము లేని మనసున సుజ్ఞానము రాదు

right|thumb|250px|కీర్తన రచయిత త్యాగరాజ స్వామి
**అనురాగము లేని మనసున సుజ్ఞానము** రాదు ఒక మంచి కీర్తన. దీనిని కర్ణాటక వాగ్గేయకారుడైన త్యాగరాజ స్వామి రచించారు.

ఈ కీర్తనను వాచస్పతి జన్యమైన సరస్వతి రాగం, రూపక తాళంలో గానం చేస్తారు.

## వివరణ
మనిషి మాత్రం బుద్ధి చేత గొప్పవాడు. ఏది మంచో, ఏది చెడో ఆ తారతమ్యాన్ని బాగా తెలిసికోగల వివేకం వున్నా అధమ స్థానంలోకి జారిపోతే మాత్రం ఎవరు రక్షిస్తారు? అందుకే ‘అనురాగము లేని మనసుకు సుజ్ఞానం రాదు.’

సగుణ ధ్యానం ఎప్పటికైనా నిర్గుణ ధ్యానం వైపునకు లాక్కెళ్లుతుందంటాడు త్యాగయ్య.

రాగము అంటే కోరిక. అనురాగము అంటే ప్రేమతో కూడిన కోరిక. మరి భగవంతున్ని తేలుసుకోనేందుకు ,సామాన్యంగా ఇది ప్రతి బందకము. కాని సాధనలో 2 రకాలు సగుణోపాసన,నిర్గుణోపాసన, నిర్గుణోపాసనలో అనురాగము ప్రతిబందకం. కాని సగుణోపాసనలో మన ఆరాధ్యమూర్తి పై అనురాగము వల్ల మన మనసులో లేదా అంతరంగంలో మంచి జ్ఞానము లేదా ఎరుక కలుగుతుంది. 

## కీర్తన
;పల్లవి  
అనురాగము లేని మనసున సుజ్ఞానము రాదు ॥ అనురాగము ॥
;అనుపల్లవి  
ఘనులైన యంతర్జ్ఞానుల కెఱుకేగాని ॥ అనురాగము ॥
; చరణము  
వగవగగా భుజియించువారికి తృప్తియౌరీతి  
సగుణధ్యానముపైని సౌఖ్యము త్యాగరాజనుత ॥ అనురాగము ॥

## భారతీయ సంస్కృతి
* ఈ కీర్తనను సింగపూర్ జాతీయ విశ్వవిద్యాలయం విద్యార్థులు నేర్చుకొని గానం చేయడం విశేషం.

## పూర్తి పాఠం
* వికీసోర్స్లో అనురాగము లేని మనసున సుజ్ఞానము రాదు పూర్తి కీర్తన.

## మూలాలు

## భాహ్యా లంకెలు

* https://andhrabharati.com/kIrtanalu/tyAgarAja/tyAg0008.html

వర్గం:త్యాగరాజ కీర్తనలు
యమహా

**యమహా** ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన సంస్థ. ఇది ప్రధానముగా సంగీత పరికరములు మరియి ద్విచక్ర వాహనాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీని ప్రధాన కార్యాలయము జపాన్ లోని టోక్యోలో ఉంది.

## చరిత్ర
యమహా అనేది 1887 లో ప్రారంభించబడింది.

## వీరి ప్రధాన ఉత్పత్తులు
*సంగీత పరికరాలు
*మోటారు వాహనాలు
*కంప్యూటర్ విడి భాగాలు
*సాఫ్ట్వేర్లు
*ఎలక్టానిక్ పరికరాలు
భారతదేశంలో వీరి సంగీత పరికరాలు, వాహనాలు ఎక్కువగా అమ్ముడుపోతాయి.
పూర్తే వివరాలకు ఇక్కడ చూడండి.

## మూలాలు
 

## బయటి లంకెలు
*అధికారిక వెబ్సైటు
*అమెరికా కళాకారుల కార్యక్రమము
*అధికారిక యూట్యూబ్ చానెల్
అడిగి సుఖము లెవ్వ రనుభవించిరిరా

**అడిగి సుఖము లెవ్వ రనుభవించిరిరా** ఒక కీర్తన. దీనిని కర్ణాటక వాగ్గేయకారుడైన త్యాగరాజ స్వామి రచించారు.

ఈ కీర్తనను ఖరహరప్రియ జన్యమైన మధ్యమావతి రాగం, రూపక తాళంలో గానం చేస్తారు.

## కీర్తన
;పల్లవి :
అడిగి సుఖము లెవ్వ రనుభవించిరిరా ?
ఆదిమూలమా ! రామ ! ॥అడిగి॥

;అనుపల్లవి :
సడలని పాప తిమిరకోటి సూర్య !
సార్వభౌమ! సారసాక్ష! సద్గుణ !ని ॥న్నడిగి॥

;చరణము 1 :
అశ్రయించి వరమడిగిన సీత

యడవికిఁ బోనాయె;

ఆశరహరణ ! రక్కసి ఇష్టమడగ

నపుడే ముక్కువోయె; ఓ రామ !ని ॥న్నడిగి॥

;చరణము 4 :
నీకేఁ దయబుట్టి బ్రోతువో ! బ్రోవవో !

నీ గుట్టు బయలాయె;

సాకేతధామ ! శ్రీత్యాగరాజనుత !

స్వామి! యేటి మాయ ? ఓరామ !ని ॥న్నడిగి॥

## సంగీత సంప్రదాయంలో
alt=Tyagaraja 1961 stamp of India|thumb|1961లో త్యాగరాజ పోస్టల్ స్టాంప్
అడిగి సుఖములెవ్వరనుభవించిరిరా అనే కీర్తన కర్ణాటక సంగీత సంప్రదాయంలో బహుళ ప్రాచుర్యం పొందింది. సంగీత కచేరీలలో, గాయకులు విడుదల చేసే రికార్డులు, సీడీలు వంటి వాటిలో ఈ కీర్తనను కూడా పలువురు ప్రఖ్యాత విద్వాంసులు ఆలపించి వినిపించారు. ఈ కీర్తనను డి.కె.పట్టమ్మల్ సాంప్రదాయబద్ధంగా గానం చేశారు.

## పూర్తి పాఠం
* వికీసోర్స్లో అడిగి సుఖము లెవ్వ రనుభవించిరిరా పూర్తి కీర్తన.

## మూలాలు

వర్గం:త్యాగరాజ కీర్తనలు
అధిక ఉమ్మనీరు

**అధిక ఉమ్మనీరు** లేదా **పాలీ హైడ్రామ్నియాస్** (Polyhydramnios) గర్భిణీ స్త్రీలలో కనిపించే పరిస్థితి.

ఈ స్థితిలో గర్భకోశంలో ఉమ్మనీరు అధికంగా ఉంటుంది. ఇది 0.2 to 1.6% మంది గర్భిణీ స్త్రీలలో కనిపిస్తుంది,,. దీనిని స్కానింగ్ పరీక్షలో ఉమ్మనీరు సూచిక (Amniotic Fluid Index) 20&nbsp;cm ( ≥ 20&nbsp;cm) కన్నా ఎక్కువ ఉన్నప్పుడు గుర్తిస్తారు.

దీనికి వ్యతిరేక పరిస్థితిని అల్ప ఉమ్మనీరు లేదా ఆలిగో హైడ్రామ్నియాస్ (Oligohydramnios) అంటారు.

## అధిక ఉమ్మనీరు వుండే పరిస్థితులు
* తల్లికి మధుమేహం, గుండె జబ్బు లేదా మూత్ర పిండాల వ్యాధులు.
* గర్భస్థ శిశువుకు అంగవైకల్యాలు.
* మాయలో కణితి.
* కవలలు.

## వ్యాధి లక్షణాలు
* కడుపు చాలా పెద్దదిగా వుంటుంది.
* ఆయాసం మూలంగా ఊపిరి అందక ఆమె కూర్చుని వుంటుంది.
* కాళ్ళకు వాపులు, సిరలు పొంగడం, మూలవ్యాధి

## వ్యాధి నిర్ధారణ
అల్ట్రాసౌండ్ స్కానింగ్ (Ultrasound scanning) పరీక్ష ద్వారా ఉమ్మనీరు ఎక్కువగా ఉన్నదని నిర్ధారిస్తారు. అంతేకాక పుట్టబోయే బిడ్డకు వున్న అంగవైకల్యాల్ని, కవలలు వున్నారా అనే వివరాల్ని మరికొన్ని ముఖ్యమైన విషయాల్ని ఈ స్కానింగ్ తెలియజేస్తుంది. అందువలన ఈ పరీక్ష తప్పనిసరిగా చేయించాలి.

## ప్రమాదాలు
* గర్భవతిగా ప్రీ ఎక్లాంప్సియా రావడానికి, ముందుగానే మాయ విడిపోయి రక్తస్రావం కావడానికి, ఉమ్మనీటి సంచి పగిలి నెలలు నిండక మునుపే పురుడు రావడానికి అవకాశం ఉంటుంది.
* నెలలు నిండక ముందే పురుడు రావడం, అంగవైకల్యాలు, బొడ్డుతాడు జారడం, అధిక రక్తస్రావం మొదలైన ప్రమాదాల వలన కడుపులో బిడ్డ చనిపోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాధి లక్షణాలు
అల్ప ఉమ్మనీరు

thumb|445x445px
**అల్ప ఉమ్మనీరు** లేదా **ఆలిగో హైడ్రామ్నియాస్** (Oligohydramnios) గర్భిణీ స్త్రీలలొ కనిపించే పరిస్థితి. ఈ స్థితిలో గర్భాశయంలో ఉమ్మనీరు తక్కువగా ఉంటుంది. దీనిని స్కానింగ్ ద్వారా సుళువుగా గుర్తించవచ్చును.

దీనికి వ్యతిరేక పరిస్థితిని అధిక ఉమ్మనీరు లేదా పాలీ హైడ్రామ్నియాస్ (Polyhydramnios) అంటారు.

## వ్యాధి నిర్ధారణ
అల్ట్రాసౌండ్ స్కానింగ్ పరీక్షలో ఉమ్మనీరు సూచిక (Amniotic Fluid Index) 5 సెం.మీ. కన్నా తక్కువగా ఉంటుంది. అల్ప ఉమ్మనీరు (ఆ లిగోహైడ్రామ్నియోస్) ద్రవ పరిమాణాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది గర్భధారణ వయస్సులో ఊ హించిన దానికంటే తక్కువ. ఇది సాధారణంగా అల్ట్రాసౌండ్ పరీక్ష ద్వారా నిర్ధారణ అవుతుంది , గుణాత్మకంగా (ఉదా., తగ్గిన అమ్నియోటిక్ ద్రవ వాల్యూమ్) లేదా పరిమాణాత్మకంగా వివరించవచ్చు (ఉదా., అమ్నియోటిక్ ద్రవ సూచిక cm5 సెం.మీ,  తక్కువలో
మునుగంటి పానకాలరావు

**మునుగంటి పానకాలరావు** (1882 - 1918)  నటుడు, గాయకుడు, .వాగ్గేయకారుడు. అతను స్వరగతులు, వర్ణాలు, కృతులు, జావళీలు, సంగీత లోకానికి అందించాడు.   

## జీవిత విశేషాలు
అతను  కాకినాడలో నారాయణరావు పంతులు, వెంకటరత్నమ్మ దంపతులకు 1882లో  జన్మించాడు. మునుగంటి శ్రీరామమూర్తి, పానకాలరావులు సోదరులు. వారు జంత్ర గాత్ర నిపుణులు . శ్రీరామమందిరం నిర్మించి చాలా సభలు చేయించి దానధర్మాలు చేశారు శ్రీరాములుగారి దత్తపుత్రుడు మునుగంటి వెంకటరావు .

అతను తన గురువుగారిలాగే గాత్ర విద్వాంసుడే కాక మంచి వాయులీన విధ్వాంసుడు. 

తన అన్నయ్య  దగ్గర సంగీతం నేర్చుకొని కాకినాడలో ప్రభుత్వ సంగీత  పాఠశాలలో సంగీత ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసాడు. అతను  మంచి నటులు కావడం వలన సంగీతానికి నటన తోడై వాటికి అందమైన శరీరం శ్రావ్యమైన కంఠం వన్నె తెచ్చాయి.  అతను  ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో  అనేక ముఖ్యమైన పట్టాణాలలో సంగీత సభలు చేసి ఖ్యాతిని పొందాడు. అతను  "స్వరవర్ణ సుధానిధి", "సంగీతకృతి దర్పణము" అనే ఉత్కృష్టమైన రచనలను సంగీత లోకానికి అందించాడు.

వీరు 36 సంవత్సరాల యుక్త వయసులో 1918 సంవత్సరం పుష్య బహుళ పంచమి రోజున పరమపదించారు.

## కొన్ని రచనలు

* స్వరజతి: ఏరా ధీరా ఇటు వినరా, కీరవాణి రాగం, ఆదితాళం. 
* కీర్తన : త్యాగరాజస్వామి గురుని, ఖరహరప్రియ రాగం, ఆదితాళం.
* వర్ణం : శ్రీరామచంద్ర..., కేదారి రాగం, ఆదితాళం.
* కీర్తన: రాదా నీ దయ..., బిలహరి రాగం ఆది తాళం
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
* 

వర్గం:1882 జననాలు
వర్గం:1918 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారు
భాస్కరభట్ల

* భాస్కరభట్ల కృష్ణారావు సుప్రసిద్ధ తెలుగు రచయిత.
* భాస్కరభట్ల రవికుమార్ ఒక తెలుగు సినీ గేయ రచయిత.
భాస్కరభట్ల కృష్ణారావు

**భాస్కరభట్ల కృష్ణారావు** (1918 - 1966) తెలుగు కథా రచయిత. తెలంగాణా తోలి తరం ఆధునిక రచయితల్లో అతను ఒకడు. తన నాటి జాతీయ, అంతర్జాతీయ సాహిత్య ధోరణులను తన రచనల్లో ప్రతిఫలించే కృషి చేశాడు. తెలంగాణాలో అప్పుడప్పుడే రూపుదిద్దుకుంటున్న మధ్య తరగతి జీవితాలను గూడా తన నవలల ద్వారా రికార్డు చేసి వాటికీ శాశ్వతత్వం కలిగించాడు. అతని కధల్లో సమకాలిక సమాజంలో కుటుంబాల్లో జరిగే సంఘటన ఇతివృత్తాలుగా కనిపిస్తాయి. అతని కధనం సాఫీగా, ఆసక్తికరంగా చదివించేటట్లుగా ఉంటుంది. సహజమైన సంఘటనలు, పటాలు అతని కధల్లో దర్శనమిస్తాయి.

## జీవిత విశేషాలు
అతను  హైదరాబాదు సమీపంలోని ప్రేమావతి పేటలో లక్ష్మీబాయి అంబయ్యశాస్త్రి దంపతులకు 1918 డిసెంబరు 19న  జన్మించాడు. 1940లో కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి గణితంలో బి.యస్సీ డిగ్రీ చేసాడు. 1943లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.ఎల్ చేసాడు. అప్పటి హైదరాబాదు "దక్కను రేడియో" లో    ప్రోగ్రాం ఎగ్జిక్యూటివ్ గా ఉద్యోగ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించాడు. తరువాత ఆకాశవాణిగా మారిన ఆల్ ఇండియా రేడియోలో సీనియర్ ప్రోగ్రాం ఎగ్జిక్యూటివ్ గా 1966 నవంబరు 11న తన తుదిశ్వాస తీసుకొనే వరకు పనిచేసాడు. 

అతను బహు భాషావేత్త. తెలుగే కాక ఉర్దూ, పర్షియన్, హిందీ, మరాఠీ, ఇంగ్లీషు భాషల్లో నిష్ణాతులు. బెంగాలీ భాషలో కూడా అతనికి పరిచయం ఉంది.  అతని రచనా వ్యాసంగం 1939లో ప్రారంభమై 1957 వరకు కొనసాగించాడు.    అతను  20 సంవత్సరాల కాలంలో మొత్తం 40 కథలు రచించాడు. ఇవి మూడు సంపుటాలుగా ముద్రించబడ్డాయి. వీరి రచనలు ఇతివృత్తం, శిల్పం, భాష, పాత్ర పోషణలలో చాలా వైవిధ్యంగా ఉంటాయి.

1950-60 దశకాల్లో అతను రచించిన నవలలు, కథలు విశేషమైన ప్రాముఖ్యత సంతరించుకున్నాయి. అతని కథలు రెండు సంపుటాలుగా లభిస్తున్నాయి. 'వెన్నెలరాత్రి కథల సంపుటి'లో 19 కథలు. 'కృష్ణారావు కథల సంపుటి'లో 10 కథలు ఉన్నాయి. అతనిపై గోపిచంద్‌, బుచ్చిబాబుల ప్రభావం ఉంది. ఇతివృత్తాల్లో, భాషాభావాలలో మొదలైన వాటిలో వారితో సారూప్యత కన్పిస్తుంది. ఆ కాలానికి ప్రపంచంలో వచ్చిన తాత్విక, సాహిత్య రంగాల్లో వస్తున్న పరిణామాల్ని అధ్యయనం చేశాడు. 

కృష్ణారావు నిరంతర అధ్యయన శీలి. పలు రంగాలకు చెందిన గ్రంథాలను విస్తృతంగా అధ్యయనం చేయడం వలన ప్రపంచంలోని ఎన్నో విషయాలపైన వారికి అవగాహన కలిగింది. ఫలితంగా వారి ఆలోచనా పరిధి పెరిగింది. భావనా ప్రపంచం విస్తరించింది. అందుకే వారు ఒక ప్రాంతానికే పరిమితమయ్యే రచనలు చేయలేదు. అన్ని ప్రాంతాలను పరిగణనలోకి తీసుకొని రచనలు రాశాడు. 

వీరు 11 నవంబర్ 1966 తేదీన పరమపదించారు.

## రచనలు
### కథా సంకలనాలు
* కృష్ణారావు కథలు (1955) - పది కథల సంకలనం
* చంద్రలోకానికి ప్రయాణం - తొమ్మిది కథలు, ఒక నాటికల సంకలనం
* వెన్నెల రాత్రి (1962) - 17 కథల సంకలనం.
### నవలలు
* వింత ప్రణయం (1957)
* యుగసంధి (1957)
* వెల్లువలో పూచిక పుల్లలు (1960)
* భవిష్యద్దర్శనం (1966)
* భాస్కరభట్ల కృష్ణారావు రచనలు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1918 జననాలు
వర్గం:1966 మరణాలు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
శ్రీరంగం నారాయణబాబు

**శ్రీరంగం నారాయణబాబు** (మే 17, 1906 - అక్టోబర్ 2, 1961) ప్రముఖ తెలుగు కవి.

## జననం
వీరు విజయనగరంలో, 1906, మే 17వ తేదీన జన్మించారు. వీరు ఆజన్మ బ్రహ్మచారి గా జీవితం గడిపారు.

నారాయణబాబు పద్య రచనలకు, భావ కవిత్వానికి భిన్నంగా కొంతమందితో కలసి సర్రియలిజం (Surrealism) అనే విదేశీయ ప్రక్రియను అనుసరించి రచనలు చేశారు. ఒక యదార్థ రూపాన్ని కవితలోనో, చిత్రలేఖనంలోనో చూపించినపుడు, ఆ విషయం యొక్క మూల స్వరూపాన్ని వివిధ విపరీత పరిస్థితులలో వర్ణించి మరువలేని చిత్రంగా ప్రదర్శించడమే "సర్రియలిజం" అంటారు. దీనిని "అధివాస్తవికత" అని కొందరు అంటే "అతి వాస్తవికత" అంటే బాగుంటుందని వీరు భావించారు. విధానం విదేశీయమైనది అయినా మన దేశపు పౌరాణిక గాథలు, సమయోచితమైన అర్థాన్నిచ్చే ఆంధ్ర, సంస్కృత శబ్ద ప్రయోగం వీరి రచనలకు ప్రత్యేక లక్షణాలు.

## మరణం
వీరు 1961, అక్టోబర్ 2వ తేదీన చెన్నైలో పరమపదించారు.

## రచనలు
* విశాఖపట్నం
* ఫిడేలు నాయుడుగారి వేళ్ళు
* గడ్డిపరక
* గేదెపెయ్యె
* తెనుగురాత్రి
* రుధిరజ్యోతి
* కపాలమోక్షం
* కిటికీలో దీపం
* ఊరవతల
* పండగనాడు
* మౌన శంఖం
* సంపంగి తోట

* రుధిరజ్యోతి ని శ్రీశ్రీ గారికి అంకితమిచ్చారు
## మూలాలు

వర్గం:1906 జననాలు
వర్గం:1961 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రచయితలు
ఆరగింపవే పాలారగింపవే

**ఆరగింపవే పాలారగింపవే** అనేది ఒక కీర్తన. దీనిని కర్ణాటక వాగ్గేయకారుడైన త్యాగరాజ స్వామి రచించారు.

ఈ కీర్తనను హనుమతోడి జన్యమైన తోడి రాగం, రూపక తాళంలో గానం చేస్తారు.

## కీర్తన
;పల్లవి

ఆరగింపవే, పా - లారగింపవే ॥ ఆరగింపవే ॥

;అనుపల్లవి

రఘు వీర జనకజా కర పవిత్రితమౌ వెన్న పా ।। లారగింపవే ॥

; చరణము

సారమైన దివ్యాన్నము - షడ్రసయుత భక్షణములు

దార సోదరాదులతో, త్యాగరాజు వినుత! పా ॥లారగింపవే॥

## భారతీయ సంస్కృతి
* ఈ కీర్తనను నేదునూరి కృష్ణమూర్తి జాతీయ సమైక్యతా కచేరీలో శాస్త్రీయంగా గానం చేశారు.

## పూర్తి పాఠం
* వికీసోర్స్లో ఆరగింపవే, పాలారగింపవే పూర్తి కీర్తన.

## మూలాలు

వర్గం:త్యాగరాజ కీర్తనలు
అరుణగిరి నాథుడు

**అరుణగిరి నాథుడు** శ్రీనాథుని కాలంలో ప్రసిద్ధిచెందిన కవి పండితుడు. ఇతనినే **గౌడ డిండిమభట్టు** అని పిలిచేవారు.

ఇతడు 1375 సంవత్సరంలో జన్మించాడు. వీరి తాతలు బహుభాషా కోవిదులు. బాల్యంలో తల్లి ముత్తమ్మాళ్ చనిపోగా పెత్తల్లి తిలకావతి పెంపకంలో పెరిగాడు. బాల్యంలో చెడు సహవాసాలతో విలాసవంతంగా గడిపి చివరికి అరుణాచలం గుడిపై నుండి ఆత్మహత్య ప్రయత్నం చేయగా స్వామి ప్రత్యక్షమై అతడ్ని కాపాడి నాలుకపై షడక్షర మంత్రం (శరవణభవ) రాశాడని నానుడి.

ఇతడు తర్వాత కాలంలో ద్రవిడ భాషలో "తిరుప్పుగళ్" అనే 16,000 దివ్యమైన కీర్తనలు కలిగిన రచన చేశాడు. తిరుప్పగళ్ అంటే తిరు = పవిత్రమైన; పుగళ్ = పొగడ్త అని అర్ధం. అచ్చంగా సంస్కృతం కాకుండా అచ్చంగా తమిళం కాకుండా తనకంటూ ఒక కొత్త బాణీలో రచన చేశాడు. ఈ పద్ధతిని చిత్తిర కవితై లేదా చిత్ర కవిత్వం అని పేరు. ఈ కారణంగా ద్రవిడ విద్వాంసులు ఇతనికి "చందస్ పవళప్పెరుమాన్" అనే బిదుదునిచ్చారు.

వర్గం:తమిళనాడు
దండు నారాయణరాజు

**దండు నారాయణరాజు** (ఆగష్టు 15, 1889 - జనవరి 30, 1944) ప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు.

## బాల్యము, విద్య
వీరు భీమవరం తాలూకా నేలపోగుల గ్రామంలో భగవాన్ రాజు దంపతులకు 1889, 15 ఆగష్టు తేదీన జన్మించారు. వీరు బి.ఎ., బి.ఎల్. చదివారు.

## స్వాతంత్ర్య సాధన లో
* 1920 లో సహాయ నిరాకరణోద్యమంలో పాల్గొన్నారు. 
* ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని 1930 సంవత్సరంలో జైలు శిక్ష అనుభవించారు.
* శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు 1932లో 7 నెలలు, వ్యక్తి సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నందుకు 1940లో 6 నెలలు కఠిన కారాగార శిక్ష అనుభవించారు.

## రాజకీయ జీవితం
వీరు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కాంగ్రెస్ నేతలలో ముఖ్యులు. జిల్లా రైతు సంఘం అధ్యక్షులుగా ఉన్నతమైన సేవ చేశారు. జిల్లా కాంగ్రెస్ అధ్యక్షులుగా 4 సంవత్సరాలు పనిచేశారు. 1937 లో ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్ర శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు.

## మరణం
క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం సందర్భంగా 1942 లో తంజావూరు జైల్లో ఉంటూ 1944, జనవరి 30 న అక్కడే గుండె జబ్బుతో మరణించారు.

## మూలాలు


వర్గం:1889 జననాలు
వర్గం:1944 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో శాసన సభ్యులుగా పనిచేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
తోట నిరంజనరావు

**తోట నిరంజనరావు** (1906 - 1964) సుప్రసిద్ధ రంగస్థల నటులు.

## జననం
వీరు డిసెంబరు 1906 లో రాజమండ్రిలో జన్మించారు.

## నాటకరంగ ప్రస్థానం
వీరు చిన్ననాటి నుండే నాటకాలలో నటించడం మొదలు పెట్టాడు. ఉన్నత పాఠశాల దశకే మంచి నటుడిగా గుర్తించబడ్డాడు. నటనతో పాటు ఆట, పాటలలో కూడా నైపుణ్యం సంపాదించి బందరు నేషనల్ థియేటర్లో చేరాడు. శ్రీకృష్ణ లీలలో కృష్ణుడు గాను, భక్త ప్రహ్లాదలో ప్రహ్లాదుడు గాను, భక్త మార్కండేయలో మార్కండేయుడుగా బాల పాత్రలలో అద్భుతంగా నటించి అందరి మన్ననలు అందుకున్నాడు. డి.వి.సుబ్బారావు గారు చనిపోయిన తరువాత హరిశ్చంద్ర నాటకంలో హరిశ్చంద్ర పాత్రను పోషించి దిగ్విజయంగా ప్రదర్శించారు. వీరు సినిమారంగంలో ప్రవేశించి 1937లో దేవదత్తా పిలింస్ వారు కలకత్తాలో నిర్మించిన సతీ సులోచన చిత్రంలో లక్షణుడుగా నటించారు.

## మరణం
వీరు 1964 ఏప్రిల్ 21 తేదీన రాజమండ్రిలో పరమపదించారు.

## మూలాలు

వర్గం:1906 జననాలు
వర్గం:1964 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
స్ట్రెప్టోకోకస్

**స్ట్రెప్టోకోకస్** (Streptococcus) ఒక రకమైన బాక్టీరియం ల ప్రజాతి. ఇవి గోళాకారంగా ఉండి గ్రామ్ రంజకంతో గ్రామ్ పోజిటివ్ గా కనిపిస్తాయి. వీటి కణ విభజన ప్రతిసారి ఒకే అక్షంలో జరగడం మూలంగా ఇవి గొలుసు మాదిరిగా కనిపిస్తాయి.

## మందులు

* లింకోమైసిన్

## వర్గీకరణ
500px|left|thumb|Streptococcal classification.

## ఇవి కూడా చూడండి
* స్ట్రెప్టోకైనేజ్ (Streptokinase) 

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
స్టాఫిలోకోకస్

**స్టాఫిలోకోకస్** (Staphylococcus) ఒక రకమైన బాక్టీరియం.

## వర్గీకరణ
The taxonomy is based on 16s rRNA sequences and most of the staphylococcal species fall into 11 clusters:

S. aureus group - *S. aureus*, *S. simiae* 
S. auricularis group - *S. auricularis*
S. carnosus group - *S. carnosus*, *S. condimenti*, *S. massiliensis*, *S. piscifermentans*, *S. simulans* 
S. epidermidis group - *S. capitis*, *S. caprae*, *S. epidermidis*, *S. saccharolyticus*
S. haemolyticus group - *S. devriesei*, *S. haemolyticus*, *S. hominis*
S. hyicus-intermedius group - *S. chromogenes*, *S. felis*, *S. delphini*, *S. hyicus*, *S. intermedius*, *S. lutrae*, *S. microti*, *S. muscae*, *S. pseudintermedius*, *S. rostri*, *S. schleiferi*
S. lugdunensis group - *S. lugdunensis*
S. saprophyticus group - *S. arlettae*, *S. cohnii*, *S. equorum*, *S. gallinarum*, *S. kloosii*, *S. leei*, *S. nepalensis*, *S. saprophyticus*, *S. succinus*, *S. xylosus*
S. sciuri group - *S. fleurettii*, *S. lentus*, *S. sciuri*, *S. stepanovicii*, *S. vitulinus*
S. simulans group - *S. simulans*
S. warneri group - *S. pasteuri*, *S. warneri*

## మందులు

* డిక్లోక్సాసిలిన్
* లింకోమైసిన్

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
కొరినీబాక్టీరియమ్

**కొరినీబాక్టీరియమ్** (Corynebacterium) ఒక రకమైన బాక్టీరియం.

## వర్గీకరణ
Most species of corynebacteria are non-lipophilic, but some are lipophilic.

### Non-lipophilic
The nonlipophilic bacteria may be classified as fermentative and nonfermentative:

*Fermentative Corynebacteria
***[[Corynebacterium diphtheriae]]* group
***[[Corynebacterium xerosis]]* and *[[Corynebacterium striatum]]*
***[[Corynebacterium minutissimum]]*
***[[Corynebacterium amycolatum]]*
***[[Corynebacterium glucuronolyticum]]*
***[[Corynebacterium argentoratense]]*
***[[Corynebacterium matruchotii]]*
***Corynebacterium* sp. 

*Nonfermentative Corynebacteria
***[[Corynebacterium afermentans]]* subsp. *afermentans*
***[[Corynebacterium auris]]*
***[[Corynebacterium pseudodiphtheriticum]]*
***[[Corynebacterium propinquum]]*

### Lipophilic
**[[Corynebacterium jeikeium]]*
**[[Corynebacterium urealyticum]]*
**[[Corynebacterium afermentans]]* subsp. *lipophilum*
**[[Corynebacterium accolens]]*
**[[Corynebacterium macginleyi]]*
**[[CDC coryneform]]* groups F-1 and G
**[[Corynebacterium bovis]]*

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
సార్సినా

**సార్సినా** (Sarcina) ఒక రకమైన బాక్టీరియా ల ప్రజాతి. ఇవి క్లాస్ట్రీడియేసి (Clostridiaceae) కుటుంబానికి చెందినవి. ఇవి గ్రామ్ రంజనంతో గ్రామ్-పోజిటివ్ గా నలుచదరం ఆకారంలో కనిపిస్తాయి. ఇవి సెల్యులోజ్ను ఉత్పత్తిచేస్తాయి, . మానవులలో ఇవి చర్మం, పెద్ద పేగులో కనిపిస్తాయి.

## జాతులు
*సార్సినా*లో సుమారు 67 జాతుల బాక్టీరియాలు ఉన్నాయి:
## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
దీపాల పిచ్చయ్యశాస్త్రి

**దీపాల పిచ్చయ్యశాస్త్రి** (1894 - 1983) సుప్రసిద్ధ పండితులు.

వీరు గుంటూరు జిల్లా బొమ్మరాజుపల్లి గ్రామంలో జన్మించారు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం వారి పరీక్షలో ఉత్తములుగా ఉత్తీర్ణులై నెల్లూరు లోని వెంకటగిరి మహారాజా కళాశాలలో 19 సంవత్సరాలు తెలుగు పండితులుగా పనిచేశారు. వీరి కవితా గురువులు తిరుపతి వెంకట కవులు.

## ఇతర విశేషాలు
వీరి సహాధ్యాయి, స్నేహితుడు అయిన ప్రసిద్ధ కవి గుర్రం జాషువాతో కలసి రచన వ్యాసంగం చేయాలని, జంట కవులుగా గుర్తింపు పొందాలని అనుకొనేవారని అయితే వీరి పేర్ల కలయిక కుదరక (జాషువా పిచ్చో, పిచ్చి జాషువా, దీపాల జాషువా అనో పెట్టడం ఇష్టం లేక) విరమించుకొన్నరని సినీ రచయిత ఓంకార్ తన వ్యాస పుస్తకంలో వివరించారు. ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు విమర్శకాగ్రేసర అనే బిరుదుతో సత్కరించింది.
* ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ 1969లో విశిష్ట సభ్యత్వాన్ని ఇచ్చి గౌరవించింది.

### పద్య రచనలు
* భక్త కల్పద్రుమము
* కాలము : కాల మహిమ, దేశ స్థితిగతులు మొదలైన విషయాలను వివరించేందుకు తానీ శతకాన్ని రాసినట్టు పిచ్చయ్యశాస్త్రి వివరించారు.
* భారతి
* సువర్ణ మేఖల
* గాలివాన
* ప్రణయ కుసుమము
* వీరి రచనల జాబితా 
* చాటు పద్య రత్నాకరము

### అనువాదాలు
* మేఘదూతం
* రఘువంశం
* దశకుమార చరిత్ర

## మూలాలు

వర్గం:1894 జననాలు
వర్గం:1983 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా కవులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సాహితీ విమర్శకులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
క్లాస్ట్రీడియేసి

**క్లాస్ట్రీడియేసి** (Clostridiaceae) ఒక రకమైన బాక్టీరియా ల కుటుంబం. దీనిలోని ముఖ్యమైన ప్రజాతి క్లాస్ట్రీడియం (Clostridium) ఆధారంగా ఈ పేరు వచ్చినది. క్లాస్ట్రిడియం రాడ్ ఆకారంలో ఉండే ఒక గ్రాము లో  పాజిటివ్ బ్యాక్టీరియా, వీటిలో  నేల, నీరు , మానవులు, ఇతర జంతువుల పేగులలో  కనిపిస్తాయి.  చాలా జాతులు ఆక్సిజన్ పూర్తిగా లేనప్పుడు మాత్రమే పెరుగుతాయి. నిద్రాణమైన కణాలు వేడి, నిర్జలీకరణం, విష రసాయనాలు  డిటర్జెంట్లకు అధిక నిరోధకతను కలిగి ఉంటాయి. జాతులు పరిమాణంలో వేరియబుల్. సి. బ్యూటిరికమ్ అనే  జాతి 0.6 మైక్రోమీటర్ నుండి 3 నుండి 7 మైక్రోమీటర్ల పొడవు ఉంటుంది. బోటులిజానికి కారణమయ్యే సి. బోటులినమ్ ఉత్పత్తి చేసే టాక్సిన్స్ అత్యంత శక్తివంతమైన విషాలు. టెటాని యొక్క టాక్సిన్ దెబ్బతిన్న లేదా చనిపోయిన కణజాలంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు టెటానస్కు కారణమవుతుంది. సెప్టికం మానవులలో గ్యాంగ్రేన్‌కు కారణమవుతాయి. తీవ్రమైన క్లోస్ట్రిడియల్ ఇన్ఫెక్షన్ యొక్క ఇతర రూపాలు సాధారణంగా పశువులలో , నీళ్ల లో వస్తాయి.ఈ  బాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్, జంతువులలో ,మానవులలో క్లోస్ట్రిడియం జాతుల ఫలితంగా ఏర్పడే  పరిస్థితులు, మట్టిలో కనిపించే బ్యాక్టీరియా ,లేదా కలుషితమైన ఆహారం ద్వారా శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తాయి. క్లోస్ట్రిడియా  బ్యాక్టీరియా ఎక్సోటాక్సిన్స్ అనే విష పదార్థాలను సంశ్లేషణ చేసి విడుదల చేస్తుంది. క్లోస్ట్రిడియం ఉత్పత్తి చేసే రెండు ప్రధాన రకాల ఎక్సోటాక్సిన్లు ఉన్నాయి. ఎంట్రోటాక్సిన్స్, ఇవి జీర్ణశయాంతర ప్రేగు యొక్క ఎంటర్టిక్ కణాలపై, న్యూరోటాక్సిన్స్, న్యూరోనల్ పనిచేయకపోవటానికి కారణమవుతాయి   క్లోస్ట్రిడియా బ్యాక్టీరియా వాయురహిత జీవక్రియకు మాత్రమే గురవుతాయి. చాలా క్లోస్ట్రిడియా ఏరోబిక్ పరిస్థితులలో పెరగదు, O2 కు గురికావడం ద్వారా కూడా చంపబడవచ్చు, కాని అవి ఎండోస్పోర్‌లను ఏర్పరుస్తాయి, ఇవి గాలి , ఇతర ప్రతికూల పర్యావరణ పరిస్థితులకు ఎక్కువ కాలం బహిర్గతం చేయగలవు. క్లోస్ట్రిడియా యొక్క సహజ వనరులు సేంద్రీయ పోషకాలు, ముఖ్యంగా నేలలు, జల అవక్షేపాలు , జంతువుల పేగు మార్గాలతో వాయురహిత ఆవాసాలు  

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
డిప్లోకోకస్

**డిప్లోకోకస్** (Diplococcus) ఒక రకమైన గోళాకార బాక్టీరియం. ఇవి ఎల్లప్పుడూ జతగా ఉంటాయి. ఇవి జతల జాతులు.  గ్రామ్-నెగటివ్ డిప్లోకోకి ఉదాహరణలు నీసేరియా స్పెర్ప్, మోరాక్సెల్లా క్యాటరాలిస్. గ్రామ్-పాజిటివ్ డిప్లోకోకి ఉదాహరణలు స్ట్రెప్టోకోకస్ న్యుమోనియా మరియు ఎంటరోకోకస్ spp. బహుశా, డిప్లోకోకస్ ఎన్సెఫాలిటిస్ లెథార్జికాలో చిక్కుకుంది.   నీసేరియా జాతి నీసేరియాసి కుటుంబానికి చెందినది. ఈ జాతి, నీసేరియా, పది కంటే ఎక్కువ విభిన్న జాతులుగా విభజించబడింది, కానీ వాటిలో ఎక్కువ భాగం గ్రామ్ నెగటివ్,  కోకోయిడ్. గ్రామ్-నెగటివ్, కోకోయిడ్ జాతులలో ఇవి ఉన్నాయి: నీసేరియా సినీరియా, ఎన్. గోనోర్హోయే, ఎన్. పాలిసాచారియా, ఎన్. లాక్టమికా, ఎన్. మెనింగిటిడిస్, ఎన్. మ్యూకోసా, ఎన్. ఓరాలిస్ మరియు ఎన్. సబ్‌ఫ్లావా. ఈ జాతులలో అత్యంత సాధారణమైనవి వ్యాధికారక N. మెనింగిటిడిస్,  N. గోనోర్హోయే. 

మోరాక్సెల్లా జాతి మోరాక్సెల్లాసి కుటుంబానికి చెందినది. ఈ జాతి, మొరాక్సెల్లేసి, గ్రామ్-నెగటివ్ కోకోబాసిల్లి బ్యాక్టీరియాను కలిగి ఉంటుంది: మోరాక్సెల్లా లాకునాటా, ఎం. అట్లాంటే, ఎం. బోవ్రే, ఎం. బోవిస్, ఎం. కానిస్, ఎం. కాప్రే, ఎం. కావియే, ఎం. క్యూనికులి, ఎం. ఈక్వి, ఎం. లింకోల్ని, ఎం. నాన్‌లిక్ఫేసియన్స్, ఎం. ఓస్లోయెన్సిస్, ఎం. ఓవిస్, ఎం. సాచరోలిటికా, మరియు ఎం. ప్లూరానిమాలియం. అయితే, మానవ శరీరంలో ఇన్ఫెక్షన్లకు దోహదపడే ముఖ్యమైన వ్యాధికారకమైన డిప్లోకోకస్, ఎం. క్యాతర్హాలిస్ యొక్క స్వరూపాన్ని ఒకటి మాత్రమే కలిగి ఉంది.

స్ట్రెప్టోకోకస్ న్యుమోనియా జాతికి చెందినది స్ట్రెప్టోకోకస్,  స్ట్రెప్టోకోకాసి కుటుంబానికి చెందినది. స్ట్రెప్టోకోకస్ జాతికి దాదాపు 129 జాతులు, 23 ఉపజాతులు ఉన్నాయి, ఇవి మానవ శరీరంపై అనేక సూక్ష్మజీవులకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తాయి. వ్యాధికారక రహిత లక్షణాలను చూపించే అనేక జాతులు ఉన్నాయి; అయితే, S. న్యుమోనియా వంటి కొన్ని మానవ శరీరంలో వ్యాధికారక లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తాయి.

ఎంటరోకోకస్ జాతి ఎంటరోకోకాసియే కుటుంబానికి చెందినది. ఈ జాతిని 58 జాతులు, రెండు ఉపజాతులుగా విభజించారు. ఈ గ్రామ్-పాజిటివ్, కోకోయిడ్ బ్యాక్టీరియా ఒకప్పుడు మానవ శరీరానికి హానికరం కాదని భావించారు. అయితే, గత పదేళ్లలో, ఎంటరోకోకస్ బ్యాక్టీరియా నుండి ఉద్భవించే నోసోకోమియల్ వ్యాధికారకాల ప్రవాహం ఉంది.

## ఉదాహరణలు
* స్ట్రెప్టోకోకస్ న్యుమోనియే - న్యుమోనియా ను కలుగజేస్తాయి.
* నిసేరియా గొనొరియే - గనేరియా ని కలుగుజేస్తాయి.
* నిసేరియా మెనింజైటిడిస్ - మెనింజైటిస్ ను కలుగజేస్తాయి.

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
ప్రొపియోనిబాక్టీరియమ్

**ప్రొపియోనిబాక్టీరియమ్** (Propionibacterium) ఒక రకమైన బాక్టీరియా ల ప్రజాతి.

వీటికున్న విలక్షణమైన జీవక్రియ మూలంగా ప్రొపియోనిక్ ఆమ్లం (Propionic acid) ను తయారుచేస్తాయి.

ఇవి మనుషులు, ఇతర జీవుల స్వేద గ్రంధులలో సహజీవనం చేస్తాయి. కొన్ని సార్లు ఇవి మొటిమలను కలిగిస్తాయి.

## జాతులు
**[[Propionibacterium acidifaciens]]*
**[[Propionibacterium acidipropionici]]*
**[[Propionibacterium acnes]]*
**[[Propionibacterium australiense]]*
**[[Propionibacterium avidum]]*
**[[Propionibacterium cyclohexanicum]]*
**[[Propionibacterium freudenreichii]]* subsp. *freudenreichii*
**[[Propionibacterium freudenreichii]]* subsp. *shermanii*
**[[Propionibacterium granulosum]]*
**[[Propionibacterium jensenii]]*
**[[Propionibacterium microaerophilum]]*
**[[Propionibacterium propionicum]]*
**[[Propionibacterium thoenii]]*

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
కందుకూరి అనంతము

**కందుకూరి అనంతము** (1901 - 1956) ప్రముఖ తెలుగు కథా రచయిత, రంగస్థల నటుడు. వీరు **కరుణకుమార** అనే కలం పేరుతో రచనలు చేశారు.

వీరు తణుకు తాలూకా కాపవరం గ్రామంలో జన్మించారు. వీరు కళాశాల విద్య మధ్యలో ఆపివేసి, డిప్యూటీ తాసీల్దారు గా ఉద్యోగంలో చేరి కొద్దికాలంలో తహసీల్దారు పదవిని నిర్వహించారు.

వీరు రాసిన కథలలో గ్రామాలలో నివసించే పేదరైతులు, కష్టజీవులే ఇతివృత్తాలు. వీరి కథలు ఆంధ్రపత్రిక, ఆంధ్రజ్యోతి, కిన్నెర, స్వతంత్ర మొదలైన పత్రికలలో ప్రచురించబడ్డాయి.

వీరు నటుడిగా కూడా ప్రసిద్ధులు. హరిశ్చంద్రుడు, సారంగధరుడు, బాహుకుడు, అర్జునుడు ఆయనికి అభిమాన పాత్రలు.

వీరు 1956 లో పరమపదించారు.

## బాల్యం, విద్య
వీరు 1901, ఏప్రిల్ 17వ తేదీన కాపవరం గ్రామంలో మల్లికార్జునరావు, శేషమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. వీరు ఉన్నత పాఠశాల విద్యను తణుకులో చదివారు. తరువాత మహారాజా కళాశాల, విజయనగరంలో ఎఫ్.ఎ.లో చేరి ఆర్థిక పరిస్థితుల వల్ల మధ్యలో చదువు ఆపివేశారు.

## ఉద్యోగం
1920లో వీరు శింగరాయకొండ - కనిగిరి గ్రామల మధ్య వేసిన మొట్టమొదటి పెట్రోలు బస్సులో కండక్టర్‌గా నెలకు 10 రూపాయల జీతంతో ఉద్యోగం ప్రారంభించారు. తరువాత కనిగిరి తాలూకా ఆఫీసులో రెవెన్యూ డిపార్ట్‌మెంటులో ప్రభుత్వోద్యోగిగా చేరారు. తరువాత మహిమలూరు, కోవూరు, కొడవలూరు, పేరూరులలో రెవెన్యూ ఇన్‌స్పెక్టరుగా పనిచేశారు. 1940లో నెల్లూరు జిల్లా కలెక్టరు కార్యాలయంలోను, 1941-42లలో మద్రాసులోను పనిచేశారు. తరువాత ప్రమోషన్‌పై విజయవాడలో డెప్యుటీ తాసీల్దారుగా పనిచేశారు. అదే హోదాలో దర్శి, ముత్తుకూరు, సూళ్ళూరుపేట, వెంకటగిరిలలో పనిచేశారు. 1950లో మద్రాసు హరిజన సంక్షేమ శాఖలో పనిచేసి 1956లో పదవీ విరమణ చేశారు.

## నాటకరంగం
వీరు కనిగిరిలో ఉద్యోగిస్తున్నప్పుడు అక్కడ న్యాయవాదిగా పనిచేస్తున్న గొంట్ల శ్రీరాములు సెట్టి ప్రోత్సాహంతో "శ్రీరామభక్తనాటక సమాజం" అనే నాటక సంస్థను స్థాపించి అనేక నాటకాలు వేశారు. వీరు హరిశ్చంద్ర నాటకంలో హరిశ్చంద్రునిగా, చిత్రనళీయం నాటకంలో నలునిగా, బాహుకునిగా, పాదుకా పట్టాభిషేక నాటకంలో దశరథునిగా, పాండవోద్యోగ విజయం నాటకంలో కృష్ణునిగా, చింతామణి నాటకంలో బిల్వమంగళునిగా, వరవిక్రయంలో పురుషోత్తమరావుగా నటించి ప్రేక్షకులను మెప్పించారు.

## సాహిత్యరంగం
వీరికి వెన్నెలకంటి రాఘవయ్య, చింతా దీక్షితులు, అడివి బాపిరాజు, కోలవెన్ను రామకోటీశ్వరరావు మొదలైన సాహితీవేత్తలతో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయి. మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ వీరికి బావ. మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మతో కలిసి ఆధునిక వాఙ్మయ కుటీరం అనే పేరుతో ఒక ప్రచురణ సంస్థను స్థాపించారు.

## రచనలు
* కరుణకుమార కథలు
* బిళ్ళల మొలతాడు
* సన్నజీవాలు (కథాసంపుటం)
### కథల జాబితా
కథానిలయంలో లభ్యమౌతున్న కందుకూరి అనంతం కథల జాబితా:

## పరిశోధన
"కరుణకుమార కథలలో దళిత జీవన చిత్రణ" అనే అంశంపై కామవరపు విజయలక్ష్మి అనే విద్యార్థి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం రాజమండ్రి పీఠం నుండి కర్రి సంజీవరావు పర్యవేక్షణలో పరిశోధన చేసి 1996లో ఎం.ఫిల్. పట్టా సంపాదించారు.

## మూలాలు


వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:1956 మరణాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రచయితలు
బత్తుల కామాక్షమ్మ

framed|కుడి
**బత్తుల కామాక్షమ్మ** (జ:1886 - మ:1969) ప్రముఖ సంఘ సేవకురాలు.
## జీవిత విశేషాలు
ఈమె రాజమండ్రిలో వెంకటరత్నం, సీతాయమ్మ దంపతులకు జన్మించింది. ఈమెకు బాల్యంలోనే వైధవ్యం ప్రాప్తించగా తన జీవితాన్ని మానవ సేవకు అంకితం చేశారు. ఈమె ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము నుండి విద్వాన్ పరీక్ష ఉత్తీర్ణురాలయ్యారు. ఈమె తీర్థయాత్రలు నిర్వహించి సుమారు 1200 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి బదరీ యాత్ర చేసారు. వీనిద్వారా దేశంలో ప్రబలంగా ఉన్న నిరక్షరాస్యతను గుర్తించారు. రాజమండ్రి కేంద్రంగా ఈమె విద్యావ్యాప్తికి, స్త్రీల అభివృద్ధికి కృషిచేశారు. కాకినాడలో 1920 లో ఆంధ్రదేశ వైశ్య స్త్రీలసదనము స్థాపించారు. ఈమె సాగించిన నిస్వార్థ సేవకు గాను 1941 సంవత్సరంలో గృహలక్ష్మి పత్రికవారు గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణం పతకాన్ని ఇచ్చి సన్మానించారు. రాజమండ్రి పౌరులు ఈమెకు షష్టిపూర్తి సందర్భంగా గొప్ప ఉత్సవాన్ని జరిపి శ్రీ కామాక్షి విజయ సంచిన అనే పేరుతో ప్రచురించారు.

ఈమె 1969 ప్రాంతంలో పరమపదించారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:1886 జననాలు
వర్గం:1969 మరణాలు
వర్గం:గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణము గ్రహీతలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా మహిళా సామాజిక కార్యకర్తలు
శ్రీపాద కామేశ్వరరావు

**శ్రీపాద కామేశ్వరరావు** (1877 - మార్చి 3, 1943) సుప్రసిద్ధ రంగస్థల నటుడు, అనువాద నాటక కర్త, ప్రయోక్త. వీరు మరాఠీ, ఒరియా, తమిళ, ఫ్రెంచి, పంజాబీ నాటకలాల్ను ఆంధ్రావళికి అనువదించి అందించారు.

## జననం
వీరు విజయనగరంలో ఉమామహేశ్వరరావు, నరసమ్మ దంపతులకు జన్మించారు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
వీరు 1908లో రాజమండ్రి ఎమెచ్యూర్ నాటక సమాజం స్థాపించి 10 సంవత్సరాలకు పైగా నడిపించారు. నాటకాల్లో పద్యం ఉండడం వీరికి నచ్చేది కాదు. ఇతడు గొప్ప నటుడిగా కూడా చిరస్మరణీయుడు. పేరిగాడు, కీచకుడు, అశ్వత్థామ, రాణా ప్రతాప్, చాణక్య భూమికలకు ప్రాణం పోశాడు. తన నాటకాలలో వ్యవహార భాషనే ఉపయోగించారు. వీరు అభినవాంధ్ర గ్రంథమాల స్థాపించి స్వీయ రచనలతో పాటు ఇతరుల పుస్తకాల్ని కూడా ముద్రించారు.

## మరణం
వీరు 1943, మార్చి 3న తేదీన కాలంచేశారు.

## రచనలు
* సాహిత్య మీమాంస (1926)
* నాటక మీమాంస
* చంద్రగుప్త 
* సోహ్రాబు - రుస్తుం
* సీత
* రాణా ప్రతాపసింహ
* బిల్వమంగళ (1927)
* లీలావతి సులోచన
* పునర్వివాహం
* తగిన శాస్తి (1929)
* విమానం
* పరీక్షలు
* భారత రమణి (1926)

## మూలాలు

వర్గం:1877 జననాలు
వర్గం:1943 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:హిందీ నుండి తెలుగు లోకి అనువాదాలు చేసినవారు
అద్దేపల్లి కృష్ణశాస్త్రి

**అద్దేపల్లి కృష్ణశాస్త్రి** (1846 - 1907) ప్రముఖ పండితుడు, పౌరాణికుడు. బాలాత్రిపురసుందరీ మహామంత్రోపాసకుడైన కృష్ణశాస్త్రి కృష్ణా జిల్లా దివిసీమలోని టేకుపల్లిలో శివావధానికి పుత్రునిగా 1846లో జన్మించాడు. ఇతని సోదరులు ఐదుగురూ మహావిద్వాంసులే. ఇతనికి ఆంగ్లవిద్య ఇష్టంలేక విజయనగరం వెళ్ళి, అప్పనభొట్ల గోపాలశాస్త్రి వద్ద చాలాకాలం శుశ్రూష చేసి, సంస్కృత, సాహిత్య, తర్క, వ్యాకరణాలలో అమోఘమైన పాండిత్యాన్ని సంపాదించాడు. గురువు నుండి ఇతనికి మంత్రవిద్య కూడా సంక్రమించింది. పాదుకాంత దీక్ష పొంది, మూడు నెలలలో ప్రస్థానత్రయాన్ని అధ్యనం చేసిన అద్భుత మేధా సంపన్నుడిగా పేరు సంపాదించాడు.
 
1892వ సంవత్సరంలో అన్నవరంలో **సత్యనారాయణ స్వామి**ని ప్రతిష్ఠించినది ఇతడే. “జగన్మోహన మంత్రం" ఉపాసనలో ఇతడు నిష్ణాతుడు. ఈ మంత్ర సంబంధమైన గ్రంథం ఒకటి రచించాడు కూడా.
 
ఇతడు గోపాలపురం రాజా వారి ఆస్థాన పండితునిగా చాలాకాలం పనిచేశాడు. ఇతడు పురాణ ప్రవచనంలో అందే వేసిన చేయి. ఒకో శ్లోకానికి 108 విధాలుగా అర్థాలు చెప్పగల ప్రఙ్ఞాశాలి.
 
సంస్కృత భాషలో ఇతడు అనేక గ్రంథాలను రచించాడు. శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి వ్రత విధానం రచించాడు. వాల్మీకి రామాయణంలోని ఒక శ్లోకానికి వంద రకాలుగా వ్యాఖ్యానం రచించి, కాశీ పండితులను మెప్పించిన ఘనుడితడు. ఈ గ్రంథానికి “ఏక శ్లోక వ్యాఖ్యానం" అనిపేరు. ఇతడు ఇంకా "అలంకార ముక్తావళి", "తర్కామృత తరంగిణి" అనేగ్రంథాలు రచించాడు. 
 
ఇతడు తన 91వ యేట 1907లో మరణించాడు.

## మూలాలు
 
* సాహిత్యకృష్ణాతరంగిణి - నవులూరి రమేష్‌బాబు

వర్గం:1846 జననాలు
వర్గం:1907 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
భావరాజు నరసింహారావు

**భావరాజు నరసింహారావు** (అక్టోబర్ 10, 1914 - నవంబర్ 27, 1993) బహుముఖ ప్రజ్ఞాశీలి. ఈయన ప్రముఖ రచయిత, ప్రచురణకర్త, పత్రికా సంపాదకుడు, నాటక రచయిత, నటుడు.

## జననం
వీరు అక్టోబర్ 10, 1914లో బందరులో జన్మించాడు. వీరు 1930లో సారస్వత మండలి, 1936లో పాత్రికేయుల సంఘం ఏర్పాటుచేశాడు. ఈయన త్రివేణి పబ్లిషర్స్ ఏర్పాటు చేసి అనేక తెలుగు గ్రంథాలను ప్రచురించాడు. బందరులో త్రివేణి ప్రెస్ స్థాపించాడు.

1946 సంవత్సరంలో త్రివేణి అనే త్రైమాసిక ఆంగ్ల పత్రికను అత్యంత సమర్థవంతంగా నిర్వహించాడు. కోలవెన్ను రామకోటీశ్వరరావు స్థాపించిన ఈ పత్రికను ఆయన నలభై సంవత్సరాలు సంపాదకులుగా నిర్వహించి, అవసాన దశలో కంటి చూపు తగ్గి ఆర్థిక ఇబ్బందులు పెరిగి పత్రిక నడపటం కష్టమైనపుడు పత్రికా నిర్వహణ బాధ్యతలను భావరాజు నరసింహారావుకు అప్పజెప్పాడు. నరసింహారావు ఇరవై ఐదు సంవత్సరాలు సంపాదకులుగా పత్రికను సమర్ధవంతంగా నడిపాడు.

## మరణం
వీరు నవంబర్ 27, 1993లో హైదరాబాద్లో పరమపదించాడు.

## గౌరవాలు
* నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం 1987 లో వీరికి డాక్టరేట్ ప్రదానం చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:1914 జననాలు
వర్గం:1993 మరణాలు
వర్గం:పాత్రికేయులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పాత్రికేయులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పుస్తక ప్రచురణకర్తలు
వర్గం:ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం
ఆలపాటి ధర్మారావు

**ఆలపాటి ధర్మారావు** (1933 - 2003) ప్రముఖ న్యాయవాది, రాజకీయ నాయకుడు, రాష్ట్ర మాజీ మంత్రి..

ఇతను అన్నవరపు లంకలో ఆలపాటి వెంకయ్య, శేషమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. గుంటూరు హిందూ కళాశాలలో పట్టభద్రులై ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా పొందారు.

ఇతను దుగ్గిరాల శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి 1985 లో మొదటిసారి ఎన్నికయ్యారు. 1989లో వేమూరు నియోజకవర్గం నుండి భారతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి విజయం సాధించారు. శాసనసభ ఉప సభాపతిగా రవాణా, న్యాయ, ఉన్నతవిద్య, హోం శాఖల మంత్రిగా పదవుల్ని నిర్వహించారు. **ధర్మారావు** నన్నపనేని వెంకట్రావును తన రాజకీయ గురువుగా భావించారు.

**ధర్మారావు,** నిర్మలానంద కుమారిని వివాహం చేసుకున్నారు.వీరికి  నలుగురు కుమార్తెలు. ఇతను 2003 సంవత్సరంలో పరమపదించారు.

## మూలాలు

వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:2003 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లాకు చెందిన రాష్ట్ర మంత్రులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్లు
మాచిరాజు దేవీప్రసాద్

**మాచిరాజు దేవీప్రసాద్** (1922 - 1974) ప్రముఖ పేరడీ (వ్యంగ్య) కవి.

ఈయన ప్రకాశం జిల్లా లోని చీరాల తాలూకా సంతరావూరు గ్రామంలో జన్మించాడు. చెన్నై లోని పచ్చయప్ప కళాశాలలో బి.ఎస్.సి. చదివాడు. చదువుతున్నప్పుడే భావకవిత్వాన్ని అపహాస్యం చేస్తూ రచనలు సాగించాడు. తనది "వికట కవిత్వం" అని, ఎగతాళి చేయడం తన పని అని తానే చెప్పుకున్నాడు. సాహితీ రంగంలో తనది విదూషక పాత్ర అని విశ్వసించారు.

కొంతకాలం సెంట్రల్ ఎక్సయిజ్ ఇన్ స్పెక్టర్ గా పనిచేశాడు. తర్వాత వ్యాపార రంగంలో ప్రవేశించాడు.

1940 - 50 లలో కృష్ణాపత్రిక, భారతి, ఆంధ్రపత్రిక వంటి ప్రముఖ పత్రికలలలో తన పేరడీ లను ప్రచురించాడు.

ఈయన 1974 అక్టోబరు 31 తేదీన పరమపదించాడు.

## రచనలు
* రహదార్లు (శ్రీశ్రీ దేశ చరిత్రకు పేరడీ)
* తాత విరహం (కృష్ణశాస్త్రి కవితకు ఆక్షేపణ)
* కచేరీ కథనం
* కాగితాల పొదుపు
* రాజకీయ బాధితుడు

వర్గం:1922 జననాలు
వర్గం:1974 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగులో పేరడీ రచయితలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రచయితలు
గౌరీమనోహరి రాగము

**గౌరీమనోహరి లేదా గౌరీమనోహరి** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం (దక్షిణ భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం యొక్క సంగీత స్థాయి). కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగంలో ఇది 23వ మేళకర్త రాగం. ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ సంగీత పాఠశాల ప్రకారం 23వ మేళకర్త రాగం గౌరీవేలావళి.

## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::        S R2 G2 M1 P D2 N3 S
* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::         S N3 D2 P M1 G2 R2 S

ఈ రాగంలోని స్వరాలు : *షడ్జమం, చతుశ్రుతి రిషభం, సాధారణ గాంధారం, శుద్ధ మధ్యమం, పంచమం, చతుశ్రుతి ధైవతం*, *కాకళి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం లో ఏడు స్వరాలు ఉంటాయి. ఇది 59 వ మేళకర్త రాగమైన ధర్మవతి రాగము నకు శుద్ధ మధ్యమ సమానం.

## ఉదాహరణలు
ఈ రాగంలోని కొన్ని ప్రసిద్ధిచెందిన రచనలు.
* గురిలేక ఎటువంటి - త్యాగరాజు కీర్తన
* సరస సమ మృదు పాద - స్వాతి తిరునాళ్

* మైసూర్ వాసుదేవాచార్య రచించిన వరలక్ష్మీ నమోస్తుతే
* స్వాతి తిరునాళ్ రామ వర్మ రచించిన సరస సమ మృదు పదం
* కరూర్ దేవుడు అయ్యర్ రచించిన బ్రోవ సమయంమీద రామయ్య
* శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామీజీ రచించిన గంగాధర శివ
* పాపనాశం శివన్ రచించిన గౌరీ మనోహర

## జన్య రాగాలు
గౌరీమనోహరి రాగానికి కొన్ని జన్య రాగాలు ఉన్నాయి.
## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
నైట్రోసోమానాస్

**నైట్రోసోమోనాస్** (Nitrosomonas) ఒక రకమైన బాక్టీరియా ల ప్రజాతి]].

ఇవి అమ్మోనియాను ఆక్సీకరణం చేసి నైట్రైట్ గా మారుస్తుంది. అందువలన ఇవి జీవావరణంలో పారిశ్రామిక, పట్టణ పారిశుద్ధ్య వ్యవస్థలో చాలా ఉపయోగపడతాయి. ఇవి ఎక్కువగా మృతిక, మురికినీరు, భవనాల ఉపరితలం మొదలైన కాలుష్య పూరితమైన ప్రదేశాలలో కనిపిస్తాయి. ఇవి కశాభాల ద్వారా కదులుతాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
ప్రోటియస్

**ప్రోటియస్** (Proteus) ఒక రకమైన బాక్టీరియా ల ప్రజాతి. ఇవి ఎంటిరోబాక్టీరియేసి (Enterobacteriaceae) కుటుంబానికి చెందిన జీవులు.

ఇవి మానవులలో మూత్రవ్యవస్థలో ఇన్ఫెక్షన్ ను కలుగజేస్తాయి.

వర్గం:బాక్టీరియా
సాల్మొనెల్లా

**సాల్మొనెల్లా**  అనేది బ్యాక్టీరియా జాతికి చెందినది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనారోగ్యానికి ప్రధాన కారణం. ఈ బ్యాక్టీరియా సాధారణంగా జంతువుల ఆహారాన్ని తినడం లేదా త్రాగడం ద్వారా మానవులకు వ్యాపిస్తుంది, ఇందులో ప్రధానంగా మాంసం, కోడి మాంసం, గుడ్లు మరియు పాలు ఉంటాయి. సాల్మొనెల్లా జాతికి చెందిన బ్యాక్టీరియా విరేచనాలు, కలరా మరియు టైఫస్ వంటి వ్యాధులకు కారణమవుతుంది. ఈ బ్యాక్టీరియా జూనోటిక్, అంటే అవి జంతువులు,  మానవులకు సోకవచ్చు.

సాల్మొనెల్లా ఎస్చెరిచియా జాతికి దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. ఇది  ప్రపంచవ్యాప్తంగా చల్లని,  వెచ్చని-రక్త జంతువులు (మానవులతో సహా) వాతావరణంలో కనిపిస్తాయి. అవి టైఫాయిడ్ జ్వరం, పారాటైఫాయిడ్ జ్వరం మరియు ఆహార సంబంధిత అనారోగ్యం వంటి అనారోగ్యాలకు కారణమవుతాయి.

సాల్మొనెల్లా కూడా చాలా ప్రమాదకరమైనది,  చాలా వ్యాధుల మాదిరిగానే, వృద్ధులు మరియు చిన్నవారు వంటి బలహీనమైన మానవులు దాని నుండి సులభంగా చనిపోవచ్చు. అధిక ఉష్ణోగ్రతల వద్ద వంట చేయడం ద్వారా మాత్రమే సాల్మొనెల్లా ఆహారంలో చంపబడుతుంది. దీనిని డీనాటరేషన్ అంటారు.

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
ఎర్సీనియా

**ఎర్సీనియా** (Yersinia) ఒక రకమైన బాక్టీరియా ల ప్రజాతి. వీనిలో ఒకరైన ఎర్సీనియా పెస్టిస్ మూలంగా ప్లేగువ్యాధి కలుగుతుంది.

వర్గం:బాక్టీరియా
ప్రొపియోనిక్ ఆమ్లం

**ప్రొపియోనిక్ ఆమ్లం** (**Propanoic acid** (from 'propane', and also known as **propionic acid**) ఒక ప్రకృతిసిద్ధంగా కనిపించే కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం. దీని రసాయనిక ఫార్ములా : CH3CH2COOH. ఇది ద్రవరూపంలో ఉంటుంది.

## ఉపయోగాలు
ప్రొపియోనిక్ ఆమ్లం శిలీంద్రాలు, కొన్ని బాక్టీరియాల పెరుగుదలను నియంత్రిస్తుంది. అందువలన దీనిని ఆహారపదార్ధాలలో, బేకరీ ఉత్పత్తులలో ప్రిజర్వేటివ్ గా ఉపయోగిస్తారు.

వర్గం:ఆమ్లాలు
దాసు త్రివిక్రమరావు

**దాసు త్రివిక్రమరావు** (1894 - 1950) న్యాయవాది, కార్మిక నేత, గ్రంథాలయోద్యమ వ్యాప్తికి కృషి చేసిన వ్యక్తి.
## జీవిత విశేషాలు
త్రివిక్రమరావు గుంటూరు జిల్లా, కొండముదిలో 1894 సెప్టెంబరు 6 న జన్మించాడు. ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం చేసిన పిదప చెన్నై చేరాడు. 1920 లో ఇంగ్లాండు వెళ్ళి బారిష్టరు పూర్తిచేశాడూ. అతను డి.టి. రావు గా పేరుపొందాడు. ఈయన తండ్రి దాసు కేశవరావు బెజవాడలో ఆధునిక ముద్రణ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్నీ, యంత్రాలనూ ఏర్పాటు చేశాడు. తాత మహాకవి దాసు శ్రీరాములు. కవయిత్రి వేమూరి (దాసు) శారదాంబ ఇతని మేనత్త.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ఇంగ్లాండ్‌లో గ్రేస్ ఇన్ అను న్యాయ సంస్థలో చేరి అక్కడ భారతదేశం తరపున పనిచేసాడు. ఆ సమయంలో వి.వి.గిరి తో పరిచయం, స్నేహం పెంపొందాయి. వి.వి.గిరి అధ్యక్షుడుగా ఉన్నప్పుడు భారతీయ రైల్వే మెన్ సమాఖ్య కి (Indian Railwaymen Federation) ఉపాధ్యక్ష్యుడుగా పనిచేసాడు. భారత్‌లో బ్రిటిష్ పరిపాలన ఉన్నంతవరకు న్యాయవాదిగా పనిచెయ్యనని తప్పుకున్నాడు. 1935 లో మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ లోని ఆంధ్ర ప్రాంతంలో 'ఆంధ్ర వార్త' అను తెలుగు దినపత్రికను ఆరంభించాడు. 1939 - 1942 మధ్యలో 'డైలీ న్యూస్' అనే ఇంగ్లీషు దినపత్రికను నడిపించాడు. హైదరాబాద్ ప్రభుత్వానికి గనుల సలహాదారుగా, చమురు పరిశ్రమలకు వేతన సంఘానికి అధ్యక్షుడుగా, సింగరేణి కాలరీస్ ముఖ్య కార్మిక అధికారిగా ఉన్నత పదవులు నిర్వహించాడు.

1960 జులై 31 న తన 65వ ఏట హైదరాబాదులో మరణించాడు.  

## గ్రంథాలయోద్యమం
త్ర్విక్రమరావు, విజయవాడలోని రామమోహన గ్రంథాలయం అభివృద్ధికి ఎంతో తోడ్పడ్డాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘ కార్యక్రమాలలో చురుకుగా పాల్గొని 1934 లో చెన్నైలో జరిగిన 19 వ రాష్ట్ర గ్రంథాలయ మహాసభలకు అధ్యక్షత వహించాడు. విజయవాడ కేంద్రంగా పనిచేసిన అఖిల భారత పౌర గ్రంథాలయ సంఘానికి 1919 నుండి సంయుక్త కార్యదర్శిగా ఉన్నాడు. 1934 డిసెంబరు నుండి 1936 మార్చి వరకు ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘానికి అధ్యక్షుడుగా పని చేసారు.

ఆ సంఘం ముద్రించిన ఇండియన్ లైబ్రరీ జర్నల్ అను ఆంగ్ల పత్రికకు సంపాదకులుగా పనిచేశాడు. 1928 లో గ్రేట్ బ్రిటన్ లో జరిగిన 51వ&nbsp; బ్రిటిషు దేశ గ్రంథాలయ మహాసభకు భారత ప్రతినిధిగా ప్రత్యేక ఆహ్వానము మీద హాజరయ్యాడు.; అక్కడ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోధ్యమ తత్వమును, బరోడా రాజ్యమందలి గ్రంథాలయ పరిపాలనను గురించి విపులముగ జెప్పిరి. భారత వర్షమునందు గ్రంథాలయోద్యమమునకు విశేషసహాయము లేదనియు, “గ్రంథాలయ కామన్వెల్తు సంఘము” వారు ఆయా దేశములందలి ప్రభుత్వముల వారు ధర్మగ్రంథాలయోద్యమమునకు తోడ్పడు శాసనములను చేయుటకు ప్రయత్నించుట ధర్మమనియు పేర్కొన్నాడు. గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమ రావు సంపాదకత్వంలో విజయవాడ నుండి వెలువడిన "ఆంధ్రవాణి" అను దిన పత్రికను, "సండే న్యూస్" అనే ఆంగ్ల వార్తాపత్రికనూ త్రివిక్రమరావు నిర్వహించాడు.  

1933 లో తిరుచిరాపల్లిలో జరిగిన ప్రథమ తమిళనాడు రూరల్ లైబ్రరీ సర్వీస్ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించాడు. అదే సంవత్సరం కోల్కతా లో జరిగిన ఇండియన్ లైబ్రరీ కాన్ఫరెన్స్ కు హాజరై ఇండియన్ లైబ్రరీ అసోసియేషన్ స్థాపనలో ముఖ్య పాత్ర పోషించాడు.
## మూలాలు

వర్గం:1894 జననాలు
వర్గం:1960 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు గ్రంధాలయ ప్రముఖులు

## వికీసోర్స్ లింకులు

దాసు త్రివిక్రమరావు రచనలు
ప్రతాప కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి

**ప్రతాప కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి** (1900 - 1948) సంస్కృతాంధ్ర భాషా పండితుడు.

## జీవిత విశేషాలు
అతను  గుంటూరు జిల్లా బాపట్ల తాలూకా తిమ్మరాజుపాలెంలో  1900లో  జన్మించాడు. అతను  తిరుపతి వేంకట కవులులో ఒకరైన చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి వద్ద వ్యాకరణం, కావ్యాలు, నాటకాది విశేషాలు అభ్యసించాడు. 

రామాయణం మొదలైన కావ్యాలను సంగీతంతో సహా శ్రోతలను రంజిల్లింపజేసే విధంగా గానం చేయడానికి ప్రసిద్ధిచెందాడు.

వీరు 1948 సంవత్సరంలో పరమపదించారు.

## రచనలు
* గణపతి విజయం
* శివస్తోత్రం
* త్యాగరాజు

## మూలాలు

వర్గం:1900 జననాలు
వర్గం:1948 మరణాలు
అత్తిలి కృష్ణారావు

**అత్తిలి కృష్ణారావు** (1938 - 1998) ప్రముఖ వీధి నాటక ప్రముఖులు.

వీరు విశాఖపట్నంలో నాగన్న, మహాలక్ష్మి దంపతులకు 1938 ఏప్రిల్ 18 తేదీన జన్మించారు. ఉన్నత పాఠశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే నాటక ప్రదర్శనలో నటించడం మొదలుపెట్టారు. వీరు పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్న్ లో పట్టభద్రులై తర్వాత ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి నటన, నాటిక రచనల్లో డిప్లమో పొందారు. జానపద, రంగస్థల కళలు అంశం మీద పి.హెచ్.డి. చేశారు. విశాఖ నాటక మండలి అధ్యక్షులు గణపతిరాజు అచ్యుతరామరాజు దర్శకత్వంలో వీరు అనేక పాత్రలు పోషించారు.

వీరు మనస్తత్వాలు, దొంగ మొదలైన నాటకాలను దర్శకత్వం వహించి నటించి ఎన్నో సన్మానాలు బహుమతులు పొందారు. 1969 లో "యుగసంధ్య" అనే నాటకాన్ని రచించి, నటించి దర్శకత్వం వహించారు. ఈ నాటకం 14 భాషలలోకి అనువాదితమవడం గమనార్హం.

వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:1998 మరణాలు
బోధిధర్మ

thumb|220px| జపనీస్ కళాకారుడైన యోషితోషి చెక్కపై చిత్రించిన బోధిధర్మ, 1887
**బోధిధర్మ **సా.శ 5 లేదా 6వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రసిద్ధ బౌద్ధ గురువు, తాత్వికుడు. ఇతను బౌద్ధ గురువుల పరంపరలో మొట్టమొదట చైనాకి వెళ్ళి అక్కడ *చాన్ బౌద్ధం* అనే పేరుతో బౌద్ధ ధర్మాన్ని వ్యాప్తి చేశాడు. 17వ శతాబ్దంలో యిజిన్ జింగ్ అనే వ్యాయామ నియమావళి ఆధారంగా ఏర్పడి, 20వ శతాబ్దంలో బాగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిన *షావోలిన్ కుంగ్‌ఫూ* కి ఇతనిడే ఆద్యుడు రూపకర్త. 

బోధిధర్మ జీవితం గురించి మూలాల ప్రకారం, బోధిధర్మ మధ్య ఆసియా లేదా భారతదేశం నుండి ఉండవచ్చు. అతడు అగ్నికులక్షత్రియ పల్లవ (పల్లెకారి) అనగా పహ్లవుల రాజవంశానికి చెందిన రాజు యొక్క మూడోవ పుత్రుడు ఆయన పహ్లవ యువరాజుగా కీర్తింపబడినాడు, అనేక బౌద్ధ కళాకృతులలో, బోధిధర్మ ఒక చైనాకు వెలుపలి వ్యక్తిగా, తరచుగా నీలి కళ్ళు, పెద్ద ముక్కు, గడ్డంతో ఒక ప్రత్యేకమైన రూపాన్ని కలిగి ఉంటాడు. అతన్ని కొన్నిసార్లు "ది బ్లూ-ఐడ్ బార్బేరియన్" (నీలి కన్నులు కలిగిన ఆటవికుడు) అని పిలుస్తారు.

అన్ని కథనాలు అతను ఎప్పుడు చైనాకి వచ్చాడు అనే విషయంపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. పురాతన కథనాల్లో ఒకటి ఇతను *లియు సాంగ్* రాజవంశ పాలన (సా.శ 420 - 479) మధ్యలో వచ్చాడని చెబుతుంది. తర్వాతి కథనాలు ఇతను *లియాంగ్ *రాజవంశ పాలనలో (సా.శ 502 - 557) వచ్చాడని చెబుతున్నాయి. బోధిధర్ముడు ప్రధానంగా ఉత్తర వెయ్ (సా.శ 386 - 534) పాలనలో క్రియాశీలకంగా ఉన్నాడు. ఆధునిక పండితులు ఇతన్ని సా.శ 5వ శతాబ్దం మొదటి కాలానికి చెందినవాడిగా చెబుతున్నారు.

## గమనికలు

## మూలాలు

వర్గం:తత్వవేత్తలు
వర్గం:బౌద్ధ సన్యాసులు
వర్గం:భారతీయ బౌద్ధ పండితులు
అత్తిలి (అయోమయ నివృత్తి)

**[[అత్తిలి]]** పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాకు చెందిన పట్టణం.

**అత్తిలి** పేరు ఈ క్రింది వాటిని కూడా సూచించవచ్చు:

* అత్తిలి కృష్ణారావు - ప్రముఖ వీధి నాటక ప్రముఖులు
* అత్తిలి సత్తిబాబు ఎల్కేజీ - 2007 లో విడుదలైన సినిమా.
నల్లా రెడ్డి నాయుడు

**నల్లా రెడ్డి నాయుడు** (**Nalla Reddi Naidu** BA, L.L.B. (January 13, 1917 – July 1982) ప్రముఖ న్యాయవాది, రాజకీయ నాయకుడు. వీరు పార్లమెంటు సభ్యుడుగా 1952 - 1957 ల మధ్య పనిచేశారు.

## మూలాలు
*Biography of Nalla Reddi Naidu at Parliament of India

## బయటి లింకులు
*Biography of Nalla Reddi Naidu at Parliament of India
* ఆంగ్ల వికీ లో వ్యాసం

వర్గం:1వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:1917 జననాలు
వర్గం:1982 మరణాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
ఎసిటిక్ ఆమ్లం

**ఎసిటిక్ ఆమ్లం** (**Acetic acid**) ఒక ఆర్గానిక్ ఆమ్లం. దీని రసాయన ఫార్ములా : CH3CO2H (also written as CH3COOH). ఇది రంగులేని ద్రవం. పూర్తి స్థాయి ఆమ్లాన్ని గ్లేసియల్ ఎసిటిక్ ఆమ్లం అని కూడా అంటారు. ఇది వినెగార్ లో ముఖ్యమైన ఆమ్లం. ఇది పుల్లని రుచిని కలిగివుంటుంది. ఇది సామాన్యమైన కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం.

## మూలాలు

వర్గం:ఆమ్లాలు
ఫార్మిక్ ఆమ్లం

**ఫార్మిక్ ఆమ్లం** (**Formic acid**; also called **methanoic acid**) అతి సామాన్యమైన కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం. దీని రసాయన ఫార్ములా : HCOOH or HCO2H. ఇది చాలా రకాల కీటకాలు ముఖ్యంగా చీమలు విషంలోని ప్రధానమైనది.

## మూలాలు

వర్గం:ఆమ్లాలు
బెంజమిన్

* బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ అమెరికా విప్లవంలో పాల్గొన్న విప్లవకారుడు.
* బ్రేకింగ్ బెంజమిన్ అనేది విల్క్స్-బార్, పెన్సిల్వేనియా కు చెందిన ఒక అమెరికన్ రాక్ బ్యాండ్.
* విన్‌స్టన్ బెంజిమన్ వెస్టీండీస్ కు చెందిన మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
ఐనంపూడి చక్రధర్

**ఐనంపూడి చక్రధర్** (1919 - 1998) ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, రాజ్యసభ సభ్యులు.

వీరు తెనాలి తాలూకా నేలపాడు లో జన్మించారు. తెనాలిలో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తిచేసి బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించారు. అక్కడనుండి బర్మా వెళ్ళి 1930 ప్రాంతంలో భారతదేశానికి తిరిగివచ్చి కాంగ్రెస్ సోషలిస్టు పార్టీలో చేరారు..

వీరు వ్యక్తి సత్యాగ్రహం, క్విట్ ఇండియా మొదలైన స్వాతంత్ర్యోద్యమ కార్యక్రమాలలో పాల్గొని జైలుశిక్షను అనుభవించారు.

1945 లో జైలునుండి విడుదలై ఎం. అన్నపూర్ణమ్మ, కె.ఎస్.తిలక్, కోటా జనార్ధనరావు, రత్న సభాపతి, ఎం.వి.సుబ్బారెడ్డి మొదలైన వారితో కలిగి కాంగ్రెస్ సోషలిస్టు పార్టీని బలోపేతం చేశారు. 1950 లో ఆ పార్టీ నేషనల్ ఎగ్జిక్యూటివ్ గా ఎన్నికయ్యారు. 1955 లో ఆ పార్టీ చీలిపోయినప్పుడు డాక్టర్ రామమనోహర్ లోహియా పక్షాన నిలిచారు. 1956లో ఆ పార్టీ తరపున రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. కొద్దికాలం అనంతరం వీరు ప్రభునారాయణ సింగ్, జగదీష్ జోషి మొదలైన వారితో కలసి కాంగ్రెస్ లో చేరారు. 1977 లో జనతా పార్టీలో చేరి ఆంధ్రప్రదేశ్లో దాని వ్యాప్తికి కృషిచేశారు. 1979లో జనతా పార్టీ చీలిపోయినప్పుడు చక్రధర్ లోక్ దళ్ లో చేరారు. మాధవరెడ్డి, సత్యనారాయణ రెడ్డి మొదలైన వారితో కలసి తెలుగుదేశం పార్టీ స్థాపనకై ఎన్టీయార్ ను ప్రోత్సహించారు.

దత్తపుత్రిక, అల్లుడితో నివసిస్తూ 1998 అక్టోబరు 2 తేదీన హైదరాబాద్లో పరమపదించారు.

వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:1998 మరణాలు
ఆకురాతి చలమయ్య

**ఆకురాతి చలమయ్య** (1903 - 1985) ప్రముఖ తెలుగు రచయిత.హేతువాది

వీరు ప్రకాశం జిల్లాలో ఈపూరుపాలెంలో జన్మించారు. వీరు పిఠాపురం రాజావారి ధర్మసంస్థలలో చాలా కాలం పనిచేశారు.

వీరి ఉపధ్యాయులు - విద్యార్థులు అనే రచన నైతిక విలువలు పెంచేందుకు బాగా తోడ్పడుతుంది.

వీరి "రవీంద్ర భాస్కరం" రచన కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందింది.

వీరు ఫిబ్రవరి 27 1985 తేదీన పరమపదించారు.

## రచనలు
* మహర్షి దేవేంద్రనాథ్ ఠాకూరు జీవితచరిత్ర
* విశ్వకవి రవీంద్రనాథ్ ఠాగూరు జీవితచరిత్ర
* మహర్షి మహోపదేశములు - దేవేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ రాసిన ఉపనిషత్ భాష్యానికి అనువాదం.
* మహాత్మాగాంధీ ఉపన్యాసాలు అనువాదం
* నేతాజీ జీవితచరిత్ర, ఉపన్యాసాలు అనువాదం
* గోరా
* విద్య
* శాంతినికేతన్
* ఉపాధ్యాయులు - విద్యార్థులు

## మూలాలు

వర్గం:1903 జననాలు
వర్గం:1985 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా కథా రచయితలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రచయితలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా హేతువాదులు
కాళీపట్నపు కొండయ్య

**కాళీపట్నపు కొండయ్య** (1900 - 1996) సుప్రసిద్ధ శాస్త్రవేత్త, పారిశ్రామికవేత్త, పత్రికా సంపాదకులు.

వీరు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ఈడూరు గ్రామంలో జన్మించారు. వీరు బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఎస్సీ. డిగ్రీ పూర్తిచేశారు. అక్కడ జాతీయోద్యమ భావాలకు ప్రేరితులై భీమవరం ప్రాంతంలో జాతీయోద్యమం నిర్వహించారు. కొంతకాలం కళాశాలలో రసాయనశాస్త్రం బోధించారు. తర్వాత "వీరభారతి" అనే రహస్య మాసపత్రిక ప్రారంభించారు. ఇది ప్రజలలో మూఢ నమ్మకాలు తొలగింపుకు ఉపయోగపడేది. కొండయ్య చారిత్రిక పరిశోధన చేసి *మహమ్మదీయ రాజ్యాలలో జాతీయ వికాసం* అనే గ్రంథాన్ని రచించారు. "విజ్ఞానం" అనే వైజ్ఞానిక పత్రికను కొంతకాలం నిర్వహించారు. ఖగోళ శాస్త్రంపై విశ్వరూపం గ్రంథం రాశారు. నిడదవోలులో రసాయన పరిశ్రమ పెట్టారు.

## మూలాలు

వర్గం:1900 జననాలు
వర్గం:1996 మరణాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రచయితలు
వర్గం:సంపాదకులు
ఖ్యాతి

హిందూ పురాణంలో **ఖ్యాతి**, దక్ష ప్రజాపతి, ప్రసూతి కుమార్తె.
పురాణాల ప్రకారం, దక్షుడు భార్య ప్రసూతి నుండి 24 మంది కుమార్తెలు , అతని మరొక భార్య పంచాజని (విరిణి) నుండి 62 మంది ఉన్నారు. దక్షుడు కుమార్తెలలో ఖ్యాతి ఒక ప్రముఖురాలు. ఈమె శివ మొదటి భార్య అయిన సతి సోదరి.
## ఖ్యాతి అర్థం
ప్రజాపతి భృగు మహర్షి సంబంధం సూత్రం ప్రకారం ఖ్యాతి అనగా దివ్య కాంతి చైతన్యం అనేదే ప్రధాన అర్థం. ఖ్యాతి అర్థం అనంత (ఆల్ రౌండ్) విజ్ఞానాన్ని, దాని యొక్క అందం వ్యక్తపరుస్తుంది, అలాగే కాంతి, దాని యొక్క చర్యగా వర్తించబడుతుంది.
## వివాహం
ఈమెకు ప్రజాపతి, సప్తర్షులలో ఒకరు, మొట్టమొదటి జ్యోతిష రచయిత, వేదాల కాలంలో రచించిన భృగు సంహిత కర్త. బ్రహ్మ హృదయము నుండి ఉద్భవించిన నవబ్రహ్మలలో ఒకడు , బ్రహ్మ మానస పుత్రుడైన భృగు మహర్షితో వివాహం జరిగింది.
## సంతానం
ఖ్యాతి దంపతులకు ధాత, విధాత అనే పేరు గల ఇద్దరు కుమారులు, శ్రీ అనే కూతురు ఉన్నారు. వీరి కుమార్తె, విష్ణు (నారాయణ)తో వివాహం జరిగింది.

## మూలాలు

వర్గం:పురాణాలు
వర్గం:హిందూమతం