open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కైలాష్ సింగ్ శంఖాలా

**కైలాష్ సింగ్ శంఖాలా** (30 జనవరి 1925 – 15 ఆగస్టు 1994) భారతీయ జీవశాస్త్రవేత్త, పర్యావరణ పరిరక్షకుడు. ఆయన ఢిల్లీ జంతుప్రదర్శనశాల డైరెక్టర్‌గా, రాజస్థాన్ రాష్ట్ర ప్రధాన వన్యప్రాణి సంరక్షకుడిగా పనిచేశారు. పులులను సంరక్షించడంలో ఆయన చేసిన కృషికి గాను ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు. 1973లో భారతదేశంలో ప్రారంభించిన పరిరక్షణ కార్యక్రమం ప్రాజెక్ట్ టైగర్ మొదటి డైరెక్టర్‌గా సంఖలా సేవలు అందించారు. ఆయనను "ది టైగర్ మ్యాన్ ఆఫ్ ఇండియా" అని పిలుస్తారు. ఆయనకు 1992లో పద్మశ్రీ, 2013లో రాజస్థాన్ రతన్ పురస్కారాలు లభించాయి.
## వన్యప్రాణి నిర్వాహకుడు
సంఖలా 1953లో ఫారెస్ట్ సర్వీస్‌లో చేరారు. 1953 నుండి 1964 వరకు రాజస్థాన్‌ అడవులతో పాటు సరిస్కా, భరత్‌పూర్, బన్విహార్, రణతంబోర్ వన్యప్రాణి అభయారణ్యాల బాధ్యతలను ఆయన నిర్వర్తించారు. 1965లో ఆయన ఢిల్లీ జంతుప్రదర్శనశాల డైరెక్టర్‌గా నియమితులయ్యారు. భారతీయ పులులను అంతరించిపోకుండా కాపాడే ప్రయత్నంలో భాగంగా 1973లో ఆయన ప్రాజెక్ట్ టైగర్ విభాగానికి అధిపతిగా నియమితులయ్యారు.

## పులుల సంరక్షణ
1971లో సంఖలా భారతదేశంలోని పులుల జనాభాపై ఒక సర్వే నిర్వహించారు. ఆయన పరిశోధనల ఫలితంగానే 1973లో ప్రాజెక్ట్ టైగర్ మొదటి డైరెక్టర్‌గా ఆయన ఎంపికయ్యారు. 1989లో సంఖలా టైగర్ ట్రస్ట్‌ను స్థాపించారు. తండ్రి మరణానంతరం సంఖలా కుమారుడు ప్రదీప్ సంఖలా టైగర్ ట్రస్ట్ బాధ్యతలు చేపట్టారు. 2003లో ప్రదీప్ మరణించిన తరువాత, ఆయన కుమారుడు అమిత్ సంఖలా ఆ బాధ్యతలను స్వీకరించారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
కైలాష్ సంఖలా 1925 జనవరి 30న రాజస్థాన్ రాష్ట్రం జోధ్‌పూర్ నగరంలో జన్మించారు. సంఖలా 1994 ఆగస్టు 15న జైపూర్ నగరంలో మరణించారు. ఆయనకు ఒక కుమారుడు ఉన్నాడు. తండ్రి మరణానంతరం సంఖలా కుమారుడు ప్రదీప్ సంఖలా టైగర్ ట్రస్ట్ బాధ్యతలు చేపట్టారు. 2003లో ప్రదీప్ మరణించిన తరువాత, ఆయన కుమారుడు అమిత్ సంఖలా ఆ బాధ్యతలను స్వీకరించారు.

## పురస్కారాలు, సత్కారాలు
పర్యావరణ పరిరక్షణలో ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వ పర్యావరణ, అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ ఆయన పేరు మీద 'కైలాష్ సంఖలా ఫెలోషిప్' అవార్డును నెలకొల్పింది.

## గ్రంథసూచి
*
*
*
*
*
*
*

## ఇవి కూడా చూడండి
* ప్రాజెక్ట్ టైగర్
* ఇందిరా గాంధీ
* కరణ్ సింగ్
* బెంగాల్ పులి

## మూలాలు

వర్గం:1994 మరణాలు
వర్గం:1925 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
నీలాంబర్ పంత్

**నీలాంబర్ పంత్** (జననం 25 జూలై 1931) ఒక భారతీయ అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్త, భారత అంతరిక్ష కమిషన్ మాజీ సభ్యుడు, భారతదేశంలో ఉపగ్రహ ఆధారిత సమాచార ప్రసారాల మార్గదర్శకుడు. ఆయన భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) ఉపాధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టడానికి ముందు సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం, ఇస్రో ఉపగ్రహ కేంద్రంలో పనిచేశారు. భారత ప్రభుత్వం పంత్‌కు 1984లో భారతదేశ నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది.
## జీవిత చరిత్ర
పంత్ 1931 జూలై 25న భారతీయ రాష్ట్రం ఉత్తరాఖండ్‌లోని అల్మోరాలో జన్మించారు, తన పాఠశాల విద్య, ప్రీ-గ్రాడ్యుయేట్ అధ్యయనాలను అల్మోరాలోని స్థానిక విద్యాసంస్థలలో పూర్తి చేశారు. ఆయన 1948లో లక్నో విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రుడయ్యారు, 1952లో అదే సంస్థ నుండి భౌతిక శాస్త్రంలో (వైర్‌లెస్ ప్రధానాంశంగా) పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీని పొందారు. భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో)లో చేరిన తరువాత ఆయన చేపట్టిన మొదటి ముఖ్యమైన పని 1965లో అహ్మదాబాద్‌లో భారతదేశంలోనే మొట్టమొదటి ఎక్స్‌పెరిమెంటల్ శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్ ఎర్త్ స్టేషన్ (ESCES) స్థాపించడం, ఈ బాధ్యతను అప్పగించిన టాస్క్‌ఫోర్స్‌లో ఆయన ఒక సభ్యుడు. తరువాత, ఆయన 1971లో పూణేకు 21 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న అర్వి అనే గ్రామంలో చీఫ్ సిస్టమ్స్ ఇంజనీర్‌గా మొదటి వాణిజ్య ఎర్త్ స్టేషన్‌ను పూర్తి చేశారు. తరువాతి ఐదేళ్లపాటు అహ్మదాబాద్, ఢిల్లీ, అమృత్‌సర్‌లలో ఉన్న ఎర్త్ స్టేషన్లలో శాటిలైట్ ఇన్‌స్ట్రక్షనల్ టెలివిజన్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ (SITE) అభివృద్ధి, స్థాపనలో ఆయన పాలుపంచుకున్నారు.

1977లో సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం (షార్, ఇస్రో) డైరెక్టర్‌గా నియమితులు కావడానికి ముందు పంత్ అహ్మదాబాద్‌లోని ఎక్స్‌పెరిమెంటల్ శాటిలైట్ కమ్యూనికేషన్స్ ఎర్త్ స్టేషన్ డైరెక్టర్‌గా, అహ్మదాబాద్‌లోని స్పేస్ అప్లికేషన్స్ సెంటర్ కమ్యూనికేషన్ ఏరియా చైర్మన్‌గా పనిచేశారు. ఆయన ఇస్రో డైరెక్టర్‌గా ఉన్న కాలంలోనే 1979, 1980, 1981, 1983లలో ఎస్‌ఎల్‌వి-3 (SLV-3) మొదటి నాలుగు ప్రయోగాలు ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం నాయకత్వంలో జరిగాయి. ఆయన తదుపరి పోస్టింగ్ 1985లో బెంగళూరులోని ఇస్రో ఉపగ్రహ కేంద్రం డైరెక్టర్‌గా జరిగింది, అక్కడ ఆయన IRS, SROSS, INSAT-2 ప్రాజెక్టులను పర్యవేక్షించారు. ఈ కాలంలో ఆయన ఇన్‌శాట్-1 ప్రాజెక్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ బోర్డుకు అధ్యక్షత వహించారు. 1999లో ఆయన భారత అంతరిక్ష కమిషన్‌లో సభ్యుడిగా చేరారు, మరుసటి సంవత్సరం ఆయన భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ఉపాధ్యక్షుడిగా మారారు, ఆయన 1991 జూలై 31న పదవీ విరమణ చేసే వరకు ఈ పదవిలో కొనసాగారు.

పంత్ 1976లో శ్రీ హరి ఓం ఆశ్రమ్ ప్రేరిత్ డాక్టర్ విక్రమ్ సారాభాయ్ పరిశోధన పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు, 1984లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. మరుసటి సంవత్సరం ఆయన ఏరోనాటికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా నుండి డాక్టర్ బీరెన్ రాయ్ అంతరిక్ష పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు, 1995లో ఆస్ట్రోనాటికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా ఆర్యభట్ట పురస్కారం ఆయనకు వరించింది. 2005లో అహ్మదాబాద్‌లో జరిగిన 92వ భారతీయ సైన్స్ కాంగ్రెస్‌లో ఆయనకు విక్రమ్ సారాభాయ్ స్మారక పురస్కారం ప్రదానం చేశారు. భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ ఆయనకు 2006లో పెర్ఫార్మెన్స్ ఎక్సలెన్స్ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది, 2010లో జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారంతో సత్కరించింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం
* యు.ఆర్. రావు ఉపగ్రహ కేంద్రం
* భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ
* రోహిణి (ఉపగ్రహం)

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1931 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
ఎయిర్ కెనడా విమానం 8646

**ఎయిర్ కెనడా ఫ్లైట్ 8646** అనేది కెనడాలోని మాంట్రియల్లో ఉన్న మాంట్రియల్-ట్రూడో అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నుండి అమెరికాలోని న్యూయార్క్ నగరంలో ఉన్న లాగార్డియా విమానాశ్రయానికి రోజూ నడిచే షెడ్యూల్డ్ విమానం. 22 మార్చి 2026న ఈ విమాన సేవలు అందిస్తున్న జాజ్ ఏవియేషన్ బొంబార్డియర్ CRJ-900 లాగార్డియా విమానాశ్రయంలో ల్యాండ్ అవుతుండగా ఒక అగ్నిమాపక వాహనాన్ని (ARFF) ఢీకొట్టింది. ఈ ఘటనలో కనీసం ఇద్దరు మరణించారు, మరో 70 మంది గాయపడ్డారు, వీరిలో ఐదుగురి పరిస్థితి విషమంగా ఉంది, విమానానికి తీవ్ర నష్టం వాటిల్లింది. 40 ఏళ్ల క్రితం జరిగిన ఎయిర్ కెనడా ఫ్లైట్ 797 ప్రమాదం తర్వాత ఎయిర్ కెనడా విమానానికి సంబంధించిన తొలి ప్రాణాంతక విమానయాన ప్రమాదం ఇదే.

## ప్రమాదం
విమానం రన్‌వే 04/22పై ల్యాండ్ అవుతుండగా ఒక అగ్నిమాపక వాహనాన్ని  ఢీకొట్టింది. ప్రమాదం తర్వాత తీసిన దృశ్యాలలో విమానం ముందు భాగం ధ్వంసమైనట్లు కనిపించింది. ఫ్లైట్‌రాడార్24 ప్రకారం నమోదు చేయబడిన చివరి గ్రౌండ్ వేగం .

## మూలాలు

వర్గం:విమాన ప్రమాదాలు
ఎబర్‌హార్డ్ ఫిషర్ (కళా చరిత్రకారుడు)

**ఎబర్‌హార్డ్ ఫిషర్** (జననం 15 అక్టోబర్ 1941) స్విట్జర్లాండ్‌లో స్థిరపడిన జర్మన్ కళా చరిత్రకారుడు, జాతి శాస్త్రవేత్త, రచయిత. ఆయన స్విట్జర్లాండ్‌లోని రిట్‌బెర్గ్ సొసైటీకి మాజీ డైరెక్టర్, ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు. 2012లో భారత ప్రభుత్వం ఫిషర్ ను భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
## జీవిత చరిత్ర
ఎబర్‌హార్డ్ ఫిషర్ 1941 అక్టోబర్ 15న జర్మనీలోని బెర్లిన్ నగరంలో జన్మించారు. ఆయన భారతదేశంతో పాటు ఇతర ఆఫ్రికన్, ఆసియా ప్రాంతాల వారసత్వ సంపదపై పరిశోధనలు చేసిన జాతి శాస్త్రవేత్త, కళా చరిత్రకారుడు. ఆయన రిట్‌బెర్గ్ సొసైటీ మాజీ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు, ప్రస్తుతం దానికి అధ్యక్షుడిగా సేవలు అందిస్తున్నారు. ఆయన స్విస్-లిక్టెన్‌స్టీన్ ఫౌండేషన్ ఫర్ ఆర్కియోలాజికల్ రీసెర్చ్ అబ్రాడ్ (SLSA) సెక్రటరీ జనరల్ కూడా. ఫిషర్ కళ, జాతి వారసత్వంపై అనేక పుస్తకాలను రచించారు, మరెన్నో పుస్తకాల ప్రచురణకు సహకరించారు. 2010లో చిత్రనిర్మాత అమిత్ దత్తాతో కలిసి ఆంగ్ల ఉపశీర్షికలతో డోగ్రీ భాషలో 90 నిమిషాల నిడివి గల 'నైన్‌సుఖ్' అనే చలనచిత్రాన్ని ఆయన నిర్మించారు. భారత ప్రభుత్వం 2012లో ఆయనకు పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. 2012 ఏప్రిల్ 4న ఈ అవార్డును స్వీకరించిన తర్వాత, ఫిషర్ తన వద్ద ఉన్న 40కి పైగా పుస్తకాల సేకరణను ఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంకు విరాళంగా ఇచ్చారు.

## పురస్కారాలు
* **2012**: భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* హకు షా

* రిట్‌బెర్గ్ మ్యూజియం

## మూలాలు

## మరింత చదవడానికి
* 
* 
* 
* 
* 
* *[https://archive.org/details/treasuresfromrie0000brin/ Treasures from the Rietberg Museum]* (1980)

## బాహ్య లింకులు
* 
* 

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1941 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
రికీ భుయ్

**రికీ భుయ్** (జననం 29 సెప్టెంబర్ 1996) భారతీయ క్రికెటర్. అతను కుడిచేతి వాటం బ్యాట్స్‌మన్, అప్పుడప్పుడు లెగ్ స్పిన్నర్. భుయ్ తన లిస్ట్ A అరంగేట్రంలో అజేయ సెంచరీ సాధించాడు. తన ట్వంటీ20 అరంగేట్రంలో కూడా అజేయ సెంచరీ సాధించాడు.

అతను ప్రస్తుతం దేశీయ క్రికెట్‌లో ఆంధ్ర తరపున, ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్‌లో ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ తరపున ఆడుతున్నాడు. డిసెంబర్ 2015లో అతను 2016 అండర్-19 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ కోసం భారత జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు. ఇప్పటివరకు టోర్నమెంట్‌లో పాల్గొన్న అతి పిన్న వయస్కుడు. భూయ్ ముక్కోణపు సిరీస్ కోసం భారత u17 జట్టుకు కెప్టెన్‌గా కూడా వ్యవహరించాడు. జనవరి 2018లో, 2018 IPL వేలంలో సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్ అతన్ని కొనుగోలు చేసింది. అతను 2020లో గ్రాడ్యుయేషన్ తర్వాత విశాఖపట్నంలోని విశాఖ వ్యాలీ స్కూల్‌లో చదువుకున్నాడు. IPL 2018 కోసం ఆంధ్రప్రదేశ్ రంజీ జట్టు నుండి ఎంపికైన ఏకైక ఆటగాడు.

2024 ఐపీఎల్ వేలంలో అన్‌క్యాప్డ్ వికెట్-కీపర్‌గా ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ అతన్ని 20 లక్షలకు కొనుగోలు చేసింది.

2018–19 రంజీ ట్రోఫీలో ఆంధ్ర తరఫున అత్యధిక పరుగులు చేసిన ఆటగాడిగా నిలిచాడు, ఎనిమిది మ్యాచ్‌ల్లో 775 పరుగులు చేశాడు. ఆగస్టు 2019లో, అతను 2019–20 దులీప్ ట్రోఫీ కోసం ఇండియా బ్లూ జట్టు జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు. 2020 ఐపీఎల్ వేలానికి ముందు సన్‌రైజర్స్ హైదరాబాద్ అతన్ని విడుదల చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1996 జననాలు
ఎ. ఎన్. జానీ

**మహామహోపాధ్యాయ అరుణోదయ నత్వారియల్ జానీ** (20 నవంబర్ 1921 - 16 మే 2003), **AN జాని** అని పిలుస్తారు, భారతదేశానికి చెందిన గుజరాతీ, సంస్కృత పండితుడు ఇంకా ఇండాలజిస్ట్. 1982లో, భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు మహామహోపాధ్యాయ బిరుదును ప్రదానం చేసింది. 

## జీవిత విశేషాలు
ఏఎన్ జానీ 1921 నవంబర్ 20న బ్రిటిష్ ఇండియాలోని బరోడాలో జన్మించారు. ఆయన 1946లో ఎంఏ పూర్తి చేసి, 1954లో బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి పీహెచ్‌డీ పట్టా పొందారు. ఆయన 12వ శతాబ్దపు సంస్కృత కవి శ్రీహర్షుడు రచించిన *నైషధీయచరితం* అనే ఇతిహాస కావ్యంపై తన డాక్టరేట్ సిద్ధాంత వ్యాసాన్ని రాశారు. 1962లో, ఆయన ఎంఎస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి జర్మన్‌లో డిప్లొమా అభ్యసించి, 1964లో అదే విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఫ్రెంచ్‌లో సర్టిఫికేట్ పొందారు. ఆయన 1967–1980 మధ్యకాలంలో ఎంఎస్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌గా, ఆ తర్వాత సంస్కృత విభాగాధిపతిగా పనిచేశారు. ఆయన 1975–1981 మధ్యకాలంలో బరోడాలోని ఓరియంటల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌కు డైరెక్టర్‌గా నియమితులయ్యారు. 

## రచనలు

* *శ్రీహర్ష యొక్క నైషధియచరితం (1957) యొక్క విమర్శనాత్మక అధ్యయనం*
* *కాళికాపురాణ* (1972) ( గుజరాతీ అనువాదంతో సవరించబడింది)
* *శ్రీహర్ష* (1996) (సంస్కృత కవి శ్రీహర్ష జీవితం, రచనలపై)
* *సప్తసతి* (గుజరాతీ అనువాదంతో సవరించబడింది)

## మూలములు
* ఏఎన్ జానీ

వర్గం:సంస్కృత పండితులు
సూక్ష్మ చిత్రకళ

**సూక్ష్మ చిత్రకళ** (ఆంగ్లం: '''Miniature (illuminated manuscript)''')  అనేది, (అట్టముక్క, రాగి, ఏనుగు దంతం, జంతు చర్మం తో చేసిన లేఖన పదార్థం వంటి) అతి చిన్న ప్రదేశాలలో చేయబడే చిత్రలేఖనం.  ఇది 16వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి  19వ శతాబ్దం వరకూ విలసిల్లింది. 

## చరిత్ర
ఫ్రాన్స్, ఇంగ్లాండు, బెల్జియం వంటి దేశాలలో మొట్టమొదటి సూక్ష్మ చిత్రకళలు వేయబడ్డాయి.  అప్పటి వరకూ వృత్తాకారంలో చిత్రీకరించబడిన చిత్రకళ, సూక్ష్మ చిత్రకళ నుండి దీర్ఘవృత్తాకారంలో చిత్రీకరించబడింది. 

## ఇవి కూడా చూడండి

* ముఘల్ శైలి చిత్రకళ
* భారతీయ చిత్రకళ

## మూలాలు

వర్గం:చిత్రకళ
భరత్ రాజు

**భరత్ రాజు** ఒక భారతీయ నటుడు, ఈయన ప్రధానంగా తెలుగు సినిమాల్లో సహాయ పాత్రల్లో నటించారు. ఈయన 'మంగతాయారు టిఫిన్ సెంటర్' (2008), *రెడీ* (2008)  *[[జంప్ జిలాని]]* (2014) వంటి చిత్రాలలో తన నటనకు గుర్తింపు పొందారు. ఈయన ప్రముఖ నటుడు రవితేజ సోదరుడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
2012లో, హైదరాబాద్‌లో ఒక ఉగాండా దేశస్థుడి నుండి మాదకద్రవ్యాలను కొనుగోలు చేసిన కేసులో తన సోదరుడు రఘుతో కలిసి ఈయన అరెస్టు అయ్యారు. 2014లో, కావూరి హిల్స్‌లో కారును నిలిపి ఉంచిన విషయంలో పోలీసులు రఘును ప్రశ్నిస్తుండగా, భరత్ రాజు పోలీసులను దూషించినందుకు గాను అరెస్టు చేయబడ్డారు.

23 జూన్ 2017 రాత్రి సుమారు 9:45 గంటలకు హైదరాబాద్‌లోని ఔటర్ రింగ్ రోడ్డు (ORR) పై వేగంగా కారు నడుపుతూ ఆగి ఉన్న లారీని ఢీకొట్టడంతో జరిగిన ప్రమాదంలో ఆయన మరణించారు. ఈ ఆకస్మిక మరణంతో షాక్‌కు గురైన రవితేజ  ఆయన కుటుంబ సభ్యులు (రఘు మినహా) భరత్ అంత్యక్రియలకు హాజరు కాలేదు.

## నటించిన చిత్రాలు

**[[అతడే ఒక సైన్యం]]* (2004)
**[[వెంకీ (సినిమా)|వెంకీ]]* (2004)
**[[పెదబాబు]]* (2004)
**[[ఒక్కడే (2005 సినిమా)|ఒక్కడే]]* (2005)
**[[డేంజర్ (సినిమా)|డేంజర్]]* (2005)
**[[వీరభద్ర (సినిమా)|వీరభద్ర]]* (2006)
**[[ఢీ (సినిమా)|ఢీ]]* (2007)
**మంగతాయారు టిఫిన్ సెంటర్* (2008)
**[[రెడీ (2008 సినిమా)|రెడీ]]* (2008)
**[[ఏక్ నిరంజన్]]* (2009)
**[[కలవర్ కింగ్]]* (2010)
**[[రామ రామ కృష్ణ కృష్ణ]]* (2010)
**[[బావ (సినిమా)|బావ]]* (2010)
**[[దూకుడు (సినిమా)|దూకుడు]]* (2011)
**[[బాడీగార్డ్ (2012 సినిమా)|బాడీగార్డ్]]* (2012)
**[[రామయ్య వస్తావయ్యా]]* (2013)
* *[[బిస్కెట్ (సినిమా)|బిస్కెట్]]* (2013)
* *[[జంప్ జిలాని]]* (2014)
* *[[రభస]]* (2014)
* *[[దోచేయ్]]* (2015)
**[[షేర్ (సినిమా)|షేర్]]* (2015)
**ఆ ముగ్గురు* (2016)

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
*
మన్మోహన్ మహాపాత్రా

**మన్మోహన్ మహాపాత్ర** (10 నవంబర్ 1951 – 13 జనవరి 2020) ఒక ఒడియా చలనచిత్ర నిర్మాత, దర్శకుడు, రచయిత. ఆయన తీసిన *నిశిత స్వప్న*, *మాఝీ పహాచా*, *క్లాంత అపరాహ్న*, *నీరబ ఝడ*, *సీతా రాతి*, *భిన్న సమయ* తదితర చిత్రాలకు ఎనిమిది వరుస జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలను గెలుచుకున్నారు.

1976లో నిర్మించిన ఆయన మొదటి చిత్రం *సీతా రాతి* 1982లో అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడిన తొలి ఒడియా చిత్రంగా నిలిచింది.
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
13 జనవరి 2020న, భువనేశ్వర్‌లోని ఒక ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో సుదీర్ఘకాలం కిడ్నీ, గుండె సంబంధిత వ్యాధులతో పోరాడిన తర్వాత తన 68వ ఏట మహాపాత్ర కన్నుమూశారు.

కళా రంగానికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను మన్మోహన్ మహాపాత్రకు 2020 సంవత్సరానికి భారతదేశ అత్యున్నత ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారం పద్మశ్రీ వరించింది.

## చిత్రాల జాబితా

మహాపాత్ర పూణేలోని ఎఫ్‌టిఐఐలో ఫిల్మ్ మేకింగ్ అభ్యసించారు, 1975లో *యాంటీ-మెమోయిర్స్* (యాంటీ-మెమోరీస్) అనే తొలి లఘు చిత్రాన్ని రూపొందించారు. ఆయన 1976లో దర్శకుడిగా తన మొదటి పూర్తి స్థాయి ఒడియా చిత్రం *సీతా రాతి*ని రూపొందించారు. ఇది ఆయనకు ఉత్తమ ఒడియా చిత్రంగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాన్ని తెచ్చిపెట్టింది, 1982లో అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడింది - తద్వారా విదేశీ చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడిన తొలి ఒడియా చిత్రంగా నిలిచింది.

ఆయన కొన్ని లఘు చిత్రాలను నిర్మించారు, ఆ తర్వాత *నీరబ్ ఝడ* చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించారు. ఉత్తమ ఒడియా చలనచిత్రంగా ఆయన వరుసగా అందుకున్న ఎనిమిది జాతీయ పురస్కారాలలో ఇది ఆయనకు ఉత్తమ ఒడియా చిత్రంగా మరో జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాన్ని అందించింది.

ఆయన కొన్ని హిందీ చిత్రాలకు కూడా దర్శకత్వం వహించారు, ముఖ్యంగా - నందితా దాస్, రాహుల్ బోస్, దియా మీర్జా నటించిన *బిట్స్ అండ్ పీసెస్*.

### దర్శకుడిగా
**యాంటీ-మెమోయిర్స్*, *యాంటీ-మెమోరీస్* (డాక్యుమెంటరీ)
**సీతా రాతి*
**వాయిసెస్ ఆఫ్ సైలెన్స్* (డాక్యుమెంటరీ)
**కోణార్క్: ద సన్ టెంపుల్* (డాక్యుమెంటరీ)
**నీరబ ఝడ* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**క్లాంత అపరాహ్న* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**త్రిసంధ్య* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**మాఝీ పహాచా* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**నిషిద్ధ స్వప్న* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**కిచ్చి స్మృతి కిచ్చు అనుభూతి* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**అంధ దిగంత* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**భిన్న సమయ* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**అగ్ని వీణ* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)
**ముహూర్త* (ఫీచర్ ఫిల్మ్)

### రచయితగా
**సీతా రాతి* – బిభూతి పట్నాయక్
**నీరబ ఝడ* – స్క్రీన్ ప్లే
**క్లాంత అపరాహ్న* (ఒడియా) – కథ
**టైర్డ్ ఆఫ్టర్‌నూన్* – కథ
**మాఝీ పహాచా *
**ఫర్బిడెన్ డ్రీమ్*
**భిన్న సమయ*
**ముహూర్త* – సంభాషణలు – స్క్రీన్ ప్లే – కథ – బరేంద్ర ధల్

### నిర్మాతగా
**ఫర్బిడెన్ డ్రీమ్*
**నీరబ ఝడ*

## ఇవి కూడా చూడండి
*ఉత్తమ ఒడియా చిత్రంగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం
*29వ జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు
*31వ జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు
*32వ జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు
*34వ జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు
*35వ జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు
*36వ జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు
*37వ జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు
*40వ జాతీయ సినిమా పురస్కారాలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*మై నెక్స్ట్ ఫిల్మ్ ఎక్స్‌ప్లోర్స్ జనరేషన్ క్లాష్: మన్మోహన్ మహాపాత్ర
*క్లాంత అపరాహ్న – కథ, స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: మన్మోహన్ మహాపాత్ర – జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు – ఉత్తమ ప్రాంతీయ చిత్రం – ఒడియా (రజత కమలం)
*ఒరిస్సా: మన్మోహన్ మహాపాత్ర, ఒరియా న్యూ వేవ్ సినిమా పితామహుడు
*మన్మోహన్ మహాపాత్ర – డైరెక్టర్స్ ప్రొఫైల్
*బిట్స్ అండ్ పీసెస్: మహాపాత్రాస్ ఇంట్రోస్పెక్టివ్ ఫిల్మ్
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:1951 జననాలు
వర్గం:హిందీ సినిమా దర్శకులు
హెచ్. వై. శారదా ప్రసాద్

హోలేనారసిపూర్ యోగనరసింహం శారదా ప్రసాద్ (1924 ఏప్రిల్ 15 - 2008 సెప్టెంబరు 2), ఒక భారతీయ పౌర సేవకుడు, పాత్రికేయుడు, రచయిత. ఆయన భారతదేశ మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ మీడియా సలహాదారుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. రాజీవ్ గాంధీ భారత ప్రధానిగా ఉన్న కాలంలోనూ ఆయన మీడియా సలహాదారుగా పనిచేసాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
శారదా ప్రసాద్ 1924 ఏప్రిల్ 15న బెంగళూరు జన్మించాడు. ఆయన కుటుంబం ప్రస్తుత కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని హసన్ జిల్లా హోలెనరసీపుర పట్టణానికి చెందినది.

యన విద్యావంతులైన దక్షిణ భారత ములుకనాడు బ్రాహ్మణ కుటుంబంనకు చెందినవాడు, వీరి మాతృభాష తెలుగు కానీ కన్నడిగులు, కనీసం రెండు శతాబ్దాలుగా మైసూరు రాజ్యంలోని హోళెనరసీపురాలో స్థిరపడ్డారు. ఆయన తండ్రి హోలెనరసీపుర యోగనరసింహం పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు కాగా, తల్లి సరస్వతి గృహిణి. వారి తొమ్మిది మంది పిల్లలలో శారదా ప్రసాద్ పెద్దవాడు. 

## కెరీర్
శారదా ప్రసాద్ బెంగళూరులో చదువుకున్నాడు. ఆయన ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ గ్రూపులో పాత్రికేయుడిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించి, తరువాత భారత ప్రభుత్వ ప్రచురణల విభాగంలో అసిస్టెంట్ ఎడిటర్ గా చేరాడు. ఆయన భారత ప్రణాళికా సంఘం అధికారిక పత్రిక అయిన *యోజన* సంపాదకుడిగా పనిచేసాడు. పత్రిక సంపాదకుడిగా ఆయన కృషి ఇందిరా గాంధీ దృష్టికి రావడంతో, ఆమె తన సిబ్బందిలో మీడియా సలహాదారుగా చేరమని ఆయనను ఆహ్వానించింది.

ఇందిరా గాంధీతో తన పదవీకాలంలో, ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మాస్ కమ్యూనికేషన్, నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డిజైన్ అనే రెండు ప్రముఖ సంస్థల స్థాపనలో శారదా ప్రసాద్ సహాయపడ్డాడు. సమాజానికి ఆయన చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 1999లో మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ ప్రదానం చేసింది.

## మరణం
వృద్ధాప్య సంబంధిత అనారోగ్యాల కారణంగా 2008 సెప్టెంబరు 2న 84 సంవత్సరాల వయసులో శారదా ప్రసాద్ మరణించాడు, ఆయనకు భార్య, ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డిజైన్
* మహారాజా కళాశాల, మైసూర్

## మూలాలు

వర్గం:2008 మరణాలు
వర్గం:1924 జననాలు
అంబుర్ యుద్ధం

**ఆంబూర్ యుద్ధం** (3 ఆగస్టు 1749) రెండవ కర్ణాటక యుద్ధంలో మొదటి ప్రధాన యుద్ధం.

ఈ యుద్ధాన్ని ముజఫర్ జంగ్ ప్రారంభించాడు, జోసెఫ్ ఫ్రాంకోయిస్ డూప్లే మద్దతు ఇచ్చాడు, హైదరాబాద్ నిజాం కావాలన్న నాసిర్ జంగ్ వాదనకు మద్దతు ఇచ్చినందుకు కర్ణాటక నవాబు అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్‌ను గద్దె దించాలని కోరుకున్న చందా సాహిబ్ నాయకత్వం వహించాడు. మిత్రపక్షాలకు విజయాన్ని అందించడంలో ఫ్రెంచ్ దళాలు నిర్ణయాత్మక పాత్ర పోషించాయి, యుద్ధంలో అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్ చంపబడ్డాడు, చందా సాహిబ్ కర్ణాటక ప్రాంతంపై నియంత్రణ సాధించాడు.

## నేపథ్యం
రెండవ కర్ణాటక యుద్ధం ప్రారంభం నుండి కర్ణాటక నవాబు అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్, కర్ణాటకలో కోలుకోలేని అధికార పోరాటం గురించి మొఘల్ చక్రవర్తి ముహమ్మద్ షాను హెచ్చరించాడు, తనను మొదట ప్రతిపాదించిన హైదరాబాద్ నిజాం నిజాం-ఉల్-ముల్క్ ద్వారా తన ప్రయోజనాలకు చట్టబద్ధత కల్పించాలని కోరుకున్నాడు.

నిజాం-ఉల్-ముల్క్ 1748లో మరణించాడు, అతని మనవడు ముజఫర్ జంగ్ నిజాంగా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఈ నిర్ణయాన్ని మొఘల్ చక్రవర్తి అహ్మద్ షా బహదూర్ ధృవీకరించాడు, కానీ తిరుగుబాటు తర్వాత హైదరాబాద్ నగరాన్ని ఆక్రమించిన నిజాం-ఉల్-ముల్క్ కుమారుడు నాసిర్ జంగ్ దీనిని తిరస్కరించాడు.

ముజఫర్ జంగ్ హైదరాబాద్ నుండి పారిపోయి కొత్త మిత్రులను పొందడానికి ప్రయత్నించాడు. అతను ఫ్రెంచ్ గవర్నర్ జనరల్ జోసెఫ్ ఫ్రాంకోయిస్ డూప్లే మద్దతును పొందాడు, అతను మరాఠాలు దాడి చేసి అతని మామ యుద్ధంలో చంపబడిన తర్వాత జైలు పాలైన దోస్త్ అలీ ఖాన్ అల్లుడు చందా సాహిబ్‌ను విడుదల చేయడంలో సహాయం చేశాడు. చందా సాహిబ్ తనను తాను తిరునెల్వేలి నవాబుగా ప్రకటించుకోవడం ద్వారా మొఘల్ చక్రవర్తి అహ్మద్ షా బహదూర్ పెట్టుబడిని కోరాడు, 3500 మందితో తన స్వంత సైన్యాన్ని సమీకరించాడు, డూప్లే నుండి 400 మంది ఫ్రెంచ్ పదాతిదళాన్ని కూడా పొందాడు. ముజఫర్ జంగ్ నిజాం-ఉల్-ముల్క్ ఎంచుకున్న వారసుడు అయినందున అతనికి విధేయులైన వారి సంఖ్య 30,000 దాటింది. వీరంతా కలిసి కర్ణాటక రాజధాని ఆర్కాట్ వైపు కవాతు చేశారు, హైదరాబాదీ సింహాసనంపై నాసిర్ జంగ్ వాదనకు మద్దతు ఇచ్చిన అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్‌ను తొలగించాలని చూశారు.

ఆర్కాట్‌లో స్థిరపడటానికి బదులుగా, అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్ 20,000 మంది బలమైన తన స్వంత సైన్యంతో మిత్రపక్షాల బలగాల వైపు ముందుకు సాగాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

## యుద్ధం
3 ఆగస్టు 1749న డూప్లే, చందా సాహిబ్, ముజఫర్ జంగ్‌ల మిత్రపక్షాల బలగాలు ఆంబూర్ వద్ద అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్ బలగాలను ఎదుర్కొన్నాయి. అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్ బలగాలు 3కి 1 నిష్పత్తిలో తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికీ తమ హౌదాల చుట్టూ గుమిగూడటం ద్వారా బలీయమైన స్థానాన్ని సృష్టించగలిగాయి, అయితే డి బుస్సీ నేతృత్వంలోని క్రమశిక్షణ కలిగిన ఫ్రాన్స్ పదాతిదళ దళాలు ఖాన్‌కు వ్యతిరేకంగా యుద్ధ గమనాన్ని పూర్తిగా మార్చివేశాయి.

హౌదా నుండి తన బలగాలకు నాయకత్వం వహిస్తున్నప్పుడు జరిగిన భీకర ఘర్షణలో అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్ కాల్చి చంపబడ్డాడు. మరుసటి రోజు ముజఫర్ జంగ్, చందా సాహిబ్ విజయవంతంగా ఆర్కాట్‌లోకి ప్రవేశించారు, చందా సాహిబ్ తదుపరి కర్ణాటక నవాబు అయ్యాడు. అన్వరుద్దీన్ ముహమ్మద్ ఖాన్ కుమారుడు ముహమ్మద్ అలీ ఖాన్ వాలాజా దక్షిణాన ఉన్న తిరుచిరాపల్లికి పారిపోయాడు, అక్కడ అతను దాక్కుని బ్రిటిష్ వారి సహాయం కోరాడు.

## పరిణామాలు

యూరోపియన్ ఆయుధాలు, క్రమశిక్షణ పద్ధతులు, పదాతిదళ యుద్ధాల ఆధిపత్యాన్ని ఆంబూర్ యుద్ధం నమ్మదగిన విధంగా ప్రదర్శించింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
*కర్ణాటక యుద్ధాలు
*ఆరణి యుద్ధం

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*
వర్గం:యుద్ధాలు
రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్

**రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్** (ఆంగ్లం: Rutger Kortenhorst), ఐర్లాండ్ దేశంలోని డబ్లిన్ లో జాన్ స్కాటస్ సీనియర్ స్కూల్లో సంస్కృత ఉపాధ్యాయుడు. జాన్ స్కాటస్ స్కూల్ అనేది 1986లో ప్రారంభమైనప్పటి నుండి సంస్కృతాన్ని తప్పనిసరి అంశంగా బోధిస్తున్న ఒక ప్రైవేట్ పాఠశాల. ఐర్లాండ్ లో సంస్కృత భాషను ప్రచారం చేయడానికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను 2022లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

## కెరీర్
ఐర్లాండ్ రాజధాని డబ్లిన్ లోని కాథలిక్ బాలుర ఉన్నత పాఠశాల అయిన సెయింట్ బెనిల్డస్ కళాశాల, డబ్లిన్ లోని ట్రినిటీ కళాశాలలో విద్యను అభ్యసించిన రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్, 21 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్నప్పుడు అద్వైత వేదాంత తత్వశాస్త్రంపై ఆసక్తి కనబరిచాడు. 1938లో ఐరిష్ కవి డబ్ల్యు. బి. యేట్స్ ప్రచురించిన పది ప్రధాన ఉపనిషత్తుల ఆంగ్ల అనువాదం అయిన ది టెన్ ప్రిన్సిపల్ ఉపనిషత్తులను చదివాడు. సుమారు ఒక సంవత్సరం తరువాత, అతను 1965లో మొదటిసారి ప్రచురించబడిన భారతీయ సన్యాసి భారతి కృష్ణ తీర్థ రచించిన *[[వైదిక గణితము|వేద గణితం]]* పుస్తకాన్ని చదవడం ప్రారంభించాడు. ఇవన్నీ సంస్కృత భాషపై రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్లో ఆసక్తిని రేకెత్తించాయి, అతను సంస్కృత భాష నేర్చుకోవడానికి అనేకసార్లు భారతదేశాన్ని సందర్శించాడు. 2006, 2007 సంవత్సరాల్లో జూన్, జూలై నెలల్లో బెంగళూరులోని వేద విజ్ఞాన గురుకులంలో డాక్టర్ రామచంద్ర భట్ కు అతిథిగా ఉన్నాడు. తదనంతరం, పాశ్చాత్య ప్రపంచం పిల్లలకు సంస్కృతం బోధించే కొత్త పద్ధతిని అభివృద్ధి చేయడానికి ఆయన జూన్ 2008 నుండి ఆగస్టు 2009 వరకు గురుకులంలో గడిపాడు. ఈ కాలంలో, అతను భారతదేశంలోని అనేక ప్రదేశాలలో సంస్కృత సంభాషణ శిబిరాలకు కూడా హాజరయ్యాడు. పాండిచ్చేరిలోని శ్రీ అరబిందో ఆశ్రమంలో డాక్టర్ నరేంద్రతో కొన్ని కొంతకాలం గడిపాడు. సంస్కృతం సరళమైన రూపాన్ని ప్రోత్సహించడానికి, ప్రాచుర్యం పొందడానికి స్థాపించబడిన అరబిందో ఆశ్రమం యూనిట్ అయిన *సంస్కృత కార్యాలయా*కు డాక్టర్ నరేంద్ర బాధ్యత వహిస్తున్నాడు.

2016 నుండి, రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్ 12-15 సంవత్సరాల పిల్లలను లక్ష్యంగా చేసుకుని శ్రేయస్సుపై జూనియర్ సర్టిఫికేట్ కోర్సును నడుపుతోంది. ఈ కోర్సు భారత ఉపఖండంలో అభివృద్ధి చేయబడిన ప్రత్యామ్నాయ వైద్య వ్యవస్థ అయిన ఆయుర్వేదం, యోగా సూత్రాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
## గుర్తింపు

* 2022 సంవత్సరంలో, భారత ప్రభుత్వం విద్యా సాహిత్య రంగంలో విశిష్ట సేవలకు గాను రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్ కు పద్మ శ్రేణి అవార్డులలో మూడవ అత్యున్నత పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది. ఆయుర్వేదం, సంస్కృతం, యోగాను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రోత్సహించే ఐరిష్ సంస్కృత పండితుడిగా ఆయన చేసిన సేవకు గుర్తింపుగా ఈ అవార్డు ఇవ్వబడింది.

* 2020 సంవత్సరంలో, ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ కల్చరల్ రిలేషన్స్ ద్వారా రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్ కు ప్రపంచ సంస్కృత బహుమతి లభించింది.
* 2021 ఆగస్టు 29న ప్రసారమైన మన్ కీ బాత్ కార్యక్రమం ఎపిసోడ్ లో భారత ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోడీ రట్గర్ కోర్టెన్‌హార్స్ట్ ప్రస్తావనతెచ్చాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు (2020-2029)

## బాహ్య లింకులు

* రుట్గర్ కోర్టెన్‌హోర్స్ట్ యూట్యూబ్ ఛానెల్ (ఈ ఛానెల్‌లో జాన్ స్కాటస్ స్కూల్‌లోని సంస్కృత తరగతుల వీడియోలు, ఆ పాఠశాల పిల్లలు ఉపనిషత్తులు, ఇతర శ్లోకాలను పఠిస్తున్న వీడియోలు ఉన్నాయి.)
* వేద విజ్ఞాన గురుకులం వెబ్‌సైట్

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఖర్దా యుద్ధం

**ఖర్దా యుద్ధం** (ఖుర్లా యుద్ధం అని కూడా పిలుస్తారు) 1795లో హైదరాబాద్ నిజాం, మరాఠా సామ్రాజ్యం మధ్య జరిగింది, ఇందులో నిజాం ఓడిపోయాడు.

## యుద్ధ సమయంలో
1795 మార్చి 11న జరిగిన **ఖర్దా యుద్ధం**, మరాఠాలు, హైదరాబాద్ నిజాం మధ్య జరిగిన ఒక ముఖ్యమైన ఘర్షణ. బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం రక్షణలో ఉన్నప్పటికీ, జోక్యం చేసుకోని విధానానికి కట్టుబడి ఉన్న గవర్నర్ జనరల్ జాన్ షోర్ నుండి నిజాంకు ఎలాంటి మద్దతు లభించలేదు.

దీంతో నిజాం, బ్రిటిష్ వారి మధ్య సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి. పరశురామ్ భావు పటవర్ధన్ నాయకత్వంలో మరాఠా నాయకులందరూ ఏకమవడానికి ఈ యుద్ధం చివరి ఉదాహరణ. మరాఠా సైన్యంలో అశ్వికదళం, ఫిరంగి దళం, విలుకాండ్రు, పదాతిదళం భారీ సంఖ్యలో ఉన్నాయి.

అసద్ అలీ ఆధ్వర్యంలో, ఫ్రెంచ్ కమాండర్ మిచెల్ రేమండ్ మద్దతుతో ఉన్న నిజాం బలగాలు పరశురామ్ భావు, షిండే, హోల్కర్ నేతృత్వంలోని మరాఠా దళాలను ఎదుర్కొన్నాయి. నిజాం 17,000 పదాతిదళం, అశ్వికదళాన్ని మోహరించగా, మరాఠాలు 83,000 అశ్వికదళం, 38,000 పదాతిదళం, 192 ఫిరంగులను మోహరించారు. యుద్ధం ప్రారంభంలో నిజాం సైన్యంలోని పఠాన్ కమాండర్ లాల్ ఖాన్ పరశురామ్ భావును గాయపరిచాడు, కానీ తరువాత హరి పంత్ చేతిలో చంపబడ్డాడు. రేమండ్ ఆధ్వర్యంలోని నిజాం పదాతిదళం మరాఠాలపై దాడి ప్రారంభించింది, కానీ షిండే దళాలకు నాయకత్వం వహిస్తున్న జీవాబదాద కేర్కర్ సమర్థవంతంగా ఎదురుదాడి చేయడంతో హైదరాబాద్ దళాలు ఖర్దా కోటకు వెనక్కి తగ్గాల్సి వచ్చింది.

మరాఠాలు కోటను ముట్టడించి నిజాం సరఫరా మార్గాలను కత్తిరించారు. 17 నుండి 22 రోజుల పాటు సాగిన ఈ ముట్టడి నిజాం దళాలకు, జంతువులకు తీవ్ర కష్టాలను కలిగించింది, చాలామంది చింత ఆకులు తినే పరిస్థితికి వచ్చారు. నిజాం శిబిరంలో పరిస్థితులు దారుణంగా ఉన్నాయి, ఒక కప్పు నీరు ఒక రూపాయికి విక్రయించబడినట్లు సమాచారం.

తీవ్ర ఒత్తిడికి గురైన నిజాం చర్చలు కోరాడు, ఇవి 1795 ఏప్రిల్‌లో ముగిశాయి. షరతులలో భాగంగా పీష్వాను అవమానించిన తన మంత్రి అజీమ్-ఉల్-ఉమ్రాను తొలగించడానికి నిజాం అంగీకరించాడు. ఈ నిర్ణయాత్మక మరాఠా విజయం వారి సైనిక శక్తిని ప్రదర్శించడమే కాకుండా నిజాం, బ్రిటిష్ వారి మధ్య సంబంధాన్ని దెబ్బతీసింది, అంతిమంగా ఈ ప్రాంత రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చివేసింది.

## ఖర్దా ఒప్పందం
ఖర్దా ఒప్పందం దక్కన్‌లో గోవధను నిషేధించింది. యుద్ధంలో ఓడిపోయిన తర్వాత హైదరాబాద్ నిజాం భారీ నష్టపరిహారం చెల్లించడానికి, దౌలతాబాద్, ఔరంగాబాద్, షోలాపూర్ భూభాగాలను మరాఠా సామ్రాజ్యానికి అప్పగించడానికి బలవంతం చేయబడ్డాడు.

## మూలాలు

## మరింత చదవడానికి
*

వర్గం:యుద్ధాలు
రాజేంద్ర సింగ్ పరోడా

**రాజేంద్ర సింగ్ పరోడా** (1942, రాజస్థాన్), ఒక భారతీయ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త. ఆయన ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR) మాజీ డైరెక్టర్ జనరల్. ఆయన భారత ప్రభుత్వ వ్యవసాయ పరిశోధన, విద్యా శాఖ కార్యదర్శిగా పనిచేసాడు. ఆయన ఇండియన్ సైన్స్ కాంగ్రెస్ అసోసియేషన్ జనరల్ ప్రెసిడెంట్ గా, 1998 నుండి 2000 వరకు నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ (ఎన్. ఎ. ఎ. ఎస్.) అధ్యక్షుడిగా పనిచేసాడు. 1998 నుండి 2001 వరకు రోమ్ లోని గ్లోబల్ ఫోరం ఆన్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (జిఎఫ్ఎఆర్) కు మొదటి ఛైర్మన్ గా ఎన్నికయ్యాడు. 1992 నుండి బ్యాంకాక్ లోని ఎఫ్. ఏ. ఓ ప్రాంతీయ కార్యాలయంలో ఉన్న ఆసియా పసిఫిక్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూషన్స్ (అపారి) కు కార్యనిర్వాహక కార్యదర్శిగా పనిచేసాడు. ఆయన ఛైర్మన్, బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రస్టీస్, ఇక్రిసాట్, హైదరాబాదు, ఐఆర్ఆర్ఐ బోర్డు సభ్యుడు, లాస్ బానోస్, ఫిలిప్పీన్స్, అడ్వైజరీ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఆస్ట్రేలియన్ సెంటర్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ఎసిఐఆర్) కాన్బెర్రా, కామన్వెల్త్ అగ్రికల్చర్ బ్యూరో ఇంటర్నేషనల్ (సిఎబిఐ) లండన్ లో సభ్యుడిగా కూడా పనిచేసాడు.

1996లో ఆయన న్యూఢిల్లీలో రెండవ అంతర్జాతీయ వ్యవసాయ శాస్త్ర కాంగ్రెస్ ను నిర్వహించాడు. 2001లో న్యూఢిల్లీలోని ఇండియన్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ లో జరిగిన ఇండియన్ సైన్స్ కాంగ్రెస్ కు ఆయన అధ్యక్షత వహించాడు, దీనిని అప్పటి భారత ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజపేయి ప్రారంభించాడు. 2012లో ఆయన న్యూఢిల్లీలో వ్యవసాయ రంగంలో మహిళలపై మొదటి గ్లోబల్ కాన్ఫరెన్స్ (జి. సి. డబ్ల్యు. ఎ) ను నిర్వహించాడు, దీనికి అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ హాజరయింది. 2013 అక్టోబరులో ఉరుగ్వే లోని పుంటా డెల్ ఎస్టే లో GFAR, CGIAR సంయుక్తంగా నిర్వహించిన గ్లోబల్ కాన్ఫరెన్స్ ఆన్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఫర్ డెవలప్మెంట్ (GCARD 2) ఆర్గనైజింగ్ కమిటీకి ఛైర్మన్ గా పనిచేసాడు.

ఎపిఎఎఆర్ఐ కార్యనిర్వాహక కార్యదర్శిగా, ఆయన అధిక ప్రాంతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన నేపథ్య రంగాలపై ఇరవైకి పైగా ప్రాంతీయ నిపుణుల సంప్రదింపులను నిర్వహించాడు. ప్రస్తుతం ఆయన ఐఏఆర్ఐ పూర్వ విద్యార్థుల సంఘం అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు.

2006 జనవరి 5న హైదరాబాదులో జరిగిన 93వ ఇండియన్ సైన్స్ కాంగ్రెస్ కార్యక్రమంలో రాష్ట్రపతి ఎపిజె అబ్దుల్ కలాం నుండి నార్మన్ బోర్లాగ్ అవార్డు కూడా అందుకున్నాడు. 1998లో పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను సత్కరించింది.
## మూలాలు

వర్గం:1942 జననాలు
వర్గం:భారతదేశంలో వ్యవసాయం
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
సంటి అనిల్ కుమార్

= సంటి అనిల్ కుమార్ =
**సంటి అనిల్ కుమార్** (జననం: 1 జనవరి 1991) తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన ప్రముఖ యువ కవి, రచయిత మరియు సాహితీ నిర్వాహకులు. తెలుగు సాహిత్యంలో విశేష కృషి చేస్తున్న ఆయన, ముఖ్యంగా 'సాహితి సవ్వడి' వంటి సాహితీ సమూహాల ద్వారా వందలాది మంది కవులను ప్రోత్సహిస్తున్నారు.

## బాల్యం మరియు విద్య
సంటి అనిల్ కుమార్ తెలంగాణ రాష్ట్రం, కరీంనగర్ జిల్లా, రామడుగు మండలం, శ్రీరాములపల్లి గ్రామంలో హన్మయ్య మరియు మధునమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ఆయన ప్రాథమిక మరియు ఉన్నత విద్యను స్థానికంగా పూర్తి చేసి, తెలుగు సాహిత్యంపై మక్కువతో ఎం.ఏ. (తెలుగు) పట్టా పొందారు. విద్యార్థి దశ నుండే వ్యాసరచన, వక్తృత్వం మరియు కవితా పోటీల్లో పాల్గొని అనేక బహుమతులు సాధించారు.

## సాహిత్య ప్రస్థానం
అనిల్ కుమార్ 2012లో **<nowiki/>'కొత్తచిగుళ్లు****<nowiki/>**' అనే కవితా సంపుటిని వెలువరించారు. వీరి రచనల్లో సామాజిక స్పృహ, మానవీయ విలువలు మరియు ప్రేమానుభూతులు ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి. "2019లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ వారి యువ పురస్కార ఎంపిక ప్రక్రియలో భాగంగా తెలుగు విభాగంలో **తుది జాబితా (Shortlist) లో చోటు దక్కించుకున్నారు.**"

### ముద్రిత రచనలు:

* కొత్తచిగుళ్లు (కవితా సంపుటి, 2012)  శ్రీ రాజరాజేశ్వర ప్రభుత్వ డిగ్రీ & పిజి కళాశాల ప్రింటింగ్ 

### ఆముద్రిత రచనలు (అముద్రితాలు):
ప్రస్తుతం ప్రచురణకు సిద్ధంగా ఉన్న వీరి ఇతర రచనలు:

# **నేను నా వెలుగు** (నవల)
# ప్రేమకవితల సంపుటి
# సామాజిక కవితల సంపుటి
# సుమారు 200 కథలు
# 441 కవితలు

## సాహితీ సేవా కార్యక్రమాలు
సాహిత్యాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లాలనే ఉద్దేశంతో ఆయన పలు సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా సాహితీ సమూహాలను నిర్వహిస్తున్నారు:

* **సాహితీ సంస్థలు:** సాహితి సవ్వడి, పద్యాల సవ్వడి, కథల సవ్వడి.
* **ప్రపంచ రికార్డు:** సుమారు 1000 మంది కవులతో ప్రపంచ రికార్డు కవి సమ్మేళనాన్ని విజయవంతంగా నిర్వహించారు.
* **గురజాడ ఫౌండేషన్:** ఈ ఫౌండేషన్ ఆధ్వర్యంలో మధ్యప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్, ముంబై, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో 300కు పైగా సాహిత్య కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు.
* "సాహిత్య రంగంలో విశేష కృషి చేస్తున్న రచయితలను ప్రోత్సహించేందుకు 'జాతీయ సాహిత్య పరిషత్' ఆధ్వర్యంలో **<nowiki/>'సంటి అనిల్ కుమార్ బాలసాహిత్య పురస్కారాన్ని**' నెలకొల్పారు. ఈ పురస్కారాన్ని ప్రముఖ రచయిత పైడిమర్రి రామకృష్ణ వంటి వారు అందుకున్నారు."

## పురస్కారాలు మరియు సన్మానాలు
యువ కవిగా అనిల్ కుమార్ జాతీయ మరియు రాష్ట్ర స్థాయిలో అనేక ప్రతిష్టాత్మక అవార్డులను అందుకున్నారు.

### ప్రధాన అవార్డులు:

* **యువసాహితీ పురస్కారం (2017):** జాతీయ సాహిత్య పరిషత్   సిద్దిపేట వారిచే.
* **గురజాడ స్ఫూర్తి యువశక్తి జాతీయ పురస్కారం (2016):** గురజాడ ఫౌండేషన్ అమెరికా వారిచే    విజయనగరం (రూ. 5,000 నగదు పురస్కారం).
* **కృష్ణ పుష్కర పురస్కారం (2016):** ఆంధ్రప్రదేశ్ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ మరియు తెలుగు రక్షణ వేదిక( హైదరాబాద్) వారిచే.
* **సహస్ర కవిమిత్ర బిరుదు:** తెలుగు కవితా వైభవం, హైదరాబాద్ వారిచే.
* **తెలంగాణ ఆవిర్భావ ఉత్సవ సన్మానం (2015 & 2016):** తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరియు అప్పటి మంత్రి ఈటెల రాజేందర్ చేతుల మీదుగా కరీంనగర్ జిల్లా .

### ఇతర గౌరవాలు:

* శ్రీ రాజరాజేశ్వర ప్రభుత్వ డిగ్రీ & పిజి కళాశాలలో సాహిత్యంలో **బంగారు పతకం** (2012).
* రాష్ట్రస్థాయి వ్యాసరచన పోటీల్లో మంత్రి శ్రీధర్ బాబు చేతుల మీదుగా ప్రశంసపత్రం మరియు 5000 నగదు బహుమతి .
* యానం జాతీయ కవిసమ్మేళనంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు పుదుచ్చేరి ప్రభుత్వాలచే సన్మానం (2016).
* ముంబైలో జరిగిన రాష్ట్రేతర తెలుగువారి సమైక్యత సదస్సులో మీరు సన్మానం 
* **ప్రపంచ రికార్డు (2015):** ప్రపంచ రికార్డ్ కవిసమ్మేళనంలో పాల్గొని నాలుగు బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్‌లో చోటు.
ఆడ్రియన్ డీసౌజా

**ఆడ్రియన్ ఆల్బర్ట్ డీసౌజా** (జననం 1984 మార్చి 24 , ముంబై, మహారాష్ట్ర), ఒక భారతీయ ఫీల్డ్ హాకీ గోల్ కీపర్, అతను జనవరి 2004లో మలేషియాలోని కౌలాలంపూర్ లో జరిగిన సుల్తాన్ అజ్లాన్ షా హాకీ టోర్నమెంట్ సందర్భంగా పురుషుల జాతీయ జట్టు అంతర్జాతీయ అరంగేట్రం చేశాడు. ఆయన కెరీర్ లో భారతదేశం కోసం వంద కంటే ఎక్కువ అంతర్జాతీయ క్యాప్స్ కలిగి ఉన్నాడు. 2006 హాకీ ప్రపంచ కప్, 2006 ఆసియా గేమ్స్, 2007 ఆసియా కప్, 2 ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీలతో సహా అన్ని ప్రధాన ఫీల్డ్ హాకీ టోర్నమెంట్లలో ఆయన ఆడాడు. అత్యంత వినూత్నమైన, సాహసోపేతమైన గోల్ కీపర్లలో ఒకడిగా ఆయన పరిగణించబడుతాడు. ఒలింపిక్స్, ప్రపంచ కప్, ఆసియా గేమ్స్ లలో ఆయన మొత్తం 165 మ్యాచ్లు తన దేశం కోసం ఆడాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
ఆయన ముంబైలోని సెయింట్ అన్నేస్ స్కూల్ లో 10వ తరగతి వరకు చదివాడు. ముంబైలోని ఖల్సా జూనియర్ కళాశాల నుండి 12వ తరగతి పూర్తి చేసిన తరువాత, అతను స్థానిక రిజ్వీ కళాశాల నుండి సామాజిక శాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పొందాడు. క్రీడలలో చురుకుగా ఉండే ఆయన మంచి ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు కూడా. 17 ఏళ్ల వయసులో ఆయన న్యూఢిల్లీలోని ప్రతిష్టాత్మక ఎయిర్ ఇండియా హాకీ అకాడమీకి ఎంపికయ్యాడు.
## కెరీర్
ఆయన హాకీకి పరిచయం 9 సంవత్సరాల వయస్సులో యాదృచ్చికంగా జరిగింది. అతని పాఠశాల జట్టు గోల్ కీపర్ ఒక ఆటకు అందుబాటులో లేడు, ఆయన బదులుగా ఆడటానికి ఆడ్రియన్ డీసౌజా అంగీకరించాడు. ఈ మ్యాచ్ లో అతని పన్ను విరిగింది, దీంతో మళ్లీ కీపర్ గా ఉండబోనని నిశ్చయించుకున్నాడు. కానీ అతను కోచ్ ను బాగా ఆకట్టుకున్నాడు. ఆయన తన దేశం తరఫున 165 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్లు ఆడాడు. 20 సంవత్సరాల వయస్సులో ఒలింపిక్స్ లో ఆడిన అతి పిన్న వయస్కుడైన హాకీ ఆటగాళ్ళలో ఆయన ఒకడు.

## గుర్తింపు

* 2004 సంవత్సరానికి FIH చేత వరల్డ్స్ మోస్ట్ ప్రామిసింగ్ యంగ్ ప్లేయర్ అవార్డుకు ఎంపికయ్యాడు.
* ఇండియన్ హాకీ ఇయర్ బుక్ ద్వారా 2004 సంవత్సరానికి భారత "ప్లేయర్ ఆఫ్ ది ఇయర్" అవార్డు అందుకున్నాడు.
* 2004 సంవత్సరానికి ఉత్తమ భారతీయ హాకీ క్రీడాకారుడిగా హెచ్ఐఎస్ఏ (హీరో ఇండియన్ స్పోర్ట్స్ అకాడమీ) అవార్డును అందుకున్నాడు.
* 2006లో ప్రతిష్టాత్మక ఛత్రపతి శివాజీ రాష్ట్ర అవార్డు అందుకున్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1984 జననాలు
డేనియల్ రిచ్మండ్

**సర్ రాబర్ట్ డేనియల్ రిచ్మండ్**  (29 అక్టోబర్ 1878 - 1 మే 1948) భారతదేశంలో అటవీ శాఖ ముఖ్య సంరక్షకుడు, జమైకా తరపున క్రికెట్ ఆడాడు.

## తొలినాళ్ళ జీవితం, కెరీర్
రిచ్మండ్ 1878 అక్టోబర్ 29న జె రిచ్మండ్ సిఎమ్‌జి జెపి కుమారుడిగా జన్మించాడు. అతను బెడ్‌ఫోర్డ్ మోడరన్ స్కూల్‌లో చదువుకున్నాడు.

రిచ్మండ్ 1898లో ఇండియన్ ఫారెస్ట్ సర్వీస్‌లో చేరాడు. ఇంగ్లాండ్, జర్మనీలలో శిక్షణ పొందిన తర్వాత అతను మద్రాసులో (1901) సేవలో చేరాడు, జిల్లా అటవీ అధికారి (1903), మద్రాస్ ఫారెస్ట్ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ (1913), భారత ప్రభుత్వానికి అసిస్టెంట్ ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ (1919–22) అయ్యాడు.  అతను 1923లో అటవీ సంరక్షణాధికారిగా, 1923లో మద్రాస్ శాసన మండలి సభ్యుడిగా, 1927లో మద్రాస్ అటవీ ప్రధాన కన్జర్వేటివ్‌గా, 1932లో భారత అటవీ సేవ నుండి పదవీ విరమణ చేశాడు. పదవీ విరమణ తర్వాత అతను మద్రాస్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్‌కు ఛైర్మన్‌గా (1935–40) నియమితులయ్యారు.

రిచ్మండ్ 1936 లో నైట్ బ్యాచిలర్, 1932 లో కంపానియన్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ ఎంపైర్ గా నియమితులయ్యారు.

## అంతర్జాతీయ క్రికెట్
రిచ్మండ్ జమైకా (అతను జన్మించిన ప్రదేశం) తరపున క్రికెట్ ఆడాడు. మద్రాస్ క్రికెట్ క్లబ్ అధ్యక్షుడయ్యాడు.

## కుటుంబ జీవితం
1909లో రిచ్మండ్ సర్ జేమ్స్ డేవి కెసిబి కుమార్తె మోనికాను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఒక కుమారుడు ఉన్నాడు. రిచ్మండ్ 1 మే 1948న మరణించాడు.

1909లో రిచ్మండ్ సర్ జేమ్స్ డేవి కెసిబి కుమార్తె మోనికాను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఒక కుమారుడు ఉన్నాడు. రిచ్మండ్ 1 మే 1948న మరణించాడు.

## మూలాలు


వర్గం:1948 మరణాలు
వర్గం:1878 జననాలు
వర్గం:జమైకా క్రికెటర్లు
వర్గం:జమైకన్ క్రికెటర్లు
భారతదేశంలోని జలపాతాల జాబితా

రాష్ట్రాల వారీగా క్రమబద్ధీకరించబడిన భారతదేశంలోని జలపాతాల జాబితా క్రింద ఇవ్వబడింది. భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రం ఇతర రాష్ట్రాల కంటే ఎక్కువ జలపాతాలను ఉన్నాయి. కర్ణాటకలో కనీసం 10 మీటర్ల ఎత్తున్న  జలపాతాలు 544 ఉన్నాయి. 455 మీటర్ల ఎత్తుతో, కర్ణాటకలోని షిమోగా జిల్లా ఉన్న కుంచికల్ జలపాతం దేశంలోనే ఎత్తైన జలపాతం.

## ఆంధ్రప్రదేశ్

## అరుణాచల్ ప్రదేశ్

## అస్సాం

## బీహార్

## ఛత్తీస్గఢ్

## గోవా

## గుజరాత్

## హిమాచల్ ప్రదేశ్

## జమ్మూ కాశ్మీర్
అహర్బల్ జలపాతం ఈ సరస్సు జమ్మూ కాశ్మీర్లోని కుల్గాం జిల్లాలో ఉంది. దీనిని "కాశ్మీర్ నయాగరా" అని కూడా పిలుస్తారు. అహర్బల్ జలపాతం 'కౌసర్ నాగ్' సరస్సు నుండి ఉద్భవించే 'విశ్వ్' నదిపై ఉంది.  (రాయిక్ అబ్దుల్లా) 
## జార్ఖండ్

## కర్ణాటక

## కేరళ

ఒక్క ఇడుక్కి జిల్లాలోనే సుమారు 50 చిన్న, పెద్ద జలపాతాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఎక్కువ భాగం బాగా తెలియకపోవడం వల్ల పైన చేర్చబడలేదు.  కొన్ని వర్షాకాలంలో మాత్రమే చురుకుగా ఉంటాయి. వయనాడ్ జిల్లా, పథనంతిట్ట జిల్లా, ఇతర పర్వతప్రాంత జిల్లాలలో కూడా ఇదే పరిస్థితి ఉంది.
## మధ్యప్రదేశ్

## మహారాష్ట్ర

## మణిపూర్

## మేఘాలయ

## మిజోరం

## నాగాలాండ్

## ఒడిశా

## రాజస్థాన్

## తమిళనాడు

## తెలంగాణ

## ఉత్తర ప్రదేశ్

## ఉత్తరాఖండ్

## ఇవి కూడా చూడండి

* జలపాతాల జాబితా
* కర్ణాటకలోని జలపాతాల జాబితా
* ఎత్తు ప్రకారం భారతదేశంలోని జలపాతాల జాబితా

## సూచనలు

## బాహ్య లింకులు

* 

వర్గం:Pages using gadget WikiMiniAtlas
గోకుల్ చంద్ర దాస్

**గోకుల్ చంద్ర దాస్**, ఒక భారతీయ జానపద పెర్క్యూషనిస్ట్, సాంప్రదాయ బెంగాలీ డ్రమ్ అయిన *ధక్* వాయించడంలో తన నైపుణ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఈ కళారూపాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చిన ఘనత, సంగీతం ద్వారా మహిళలకు సాధికారత కల్పించిన ఘనత ఆయన సొంతం. 2025లో, ప్రదర్శన కళలకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్న మొదటి *ధాకి* (ధక్ ప్లేయర్) అయ్యాడు.

## కెరీర్
పశ్చిమ బెంగాల్లోని ఉత్తర 24 పరగణాలలోని సాంప్రదాయ డ్రమ్మర్ల కుటుంబానికి చెందిన దాస్, చిన్న వయస్సులోనే *ధక్* వాయించడం ప్రారంభించాడు. సంవత్సరాలుగా, అతను జానపద సంప్రదాయంతో శాస్త్రీయ లయను మిళితం చేసే విలక్షణమైన శైలిని అభివృద్ధి చేసాడు. ఆయన ప్రదర్శనలు జాతీయంగా, అంతర్జాతీయంగా ప్రశంసలు అందుకున్నాయి, పండిట్ రవిశంకర్, జాకీర్ హుస్సేన్ వంటి ప్రఖ్యాత సంగీతకారుల నుండి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు.
## విరాళాలు
*ధక్* సంప్రదాయాలను పరిరక్షించడం, ప్రోత్సహించడంతో పాటు, సామాజిక సాధికారత కోసం ఆయన చేసిన కృషికి దాస్ గుర్తింపు పొందాడు. సాంప్రదాయకంగా పురుషులకు పరిమితం చేయబడిన డొమైన్-వృత్తిపరమైన ఢాకీలగా మారడానికి 150 మందికి పైగా మహిళలకు శిక్షణ ఇచ్చాడు, తద్వారా లింగ నిబంధనలను సవాలు చేసి గ్రామీణ బెంగాల్లో ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రోత్సహించాడు.

## గుర్తింపు
దాస్ భారతదేశం అంతటా ప్రధాన ఉత్సవాలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. ప్రపంచ వేదికలపై భారతీయ జానపద సంస్కృతికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 2025లో పద్మశ్రీతో ఆయనకు లభించిన గుర్తింపు భారతదేశ సాంస్కృతిక దృశ్యంలో అట్టడుగు స్థాయి కళాకారుల పాత్రపై దృష్టిని ఆకర్షించింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* పద్మశ్రీ పురస్కారం
## మూలాలు

వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ప్రశాంత్ ప్రకాష్

**ప్రశాంత్ ప్రకాష్** బెంగళూరు కేంద్రంగా పనిచేస్తున్నభారతీయ పారిశ్రామికవేత్త, వెంచర్ క్యాపిటలిస్ట్.  ఆయన యాక్సెల్ ఇండియా వ్యవస్థాపక భాగస్వామి. ప్రశాంత్ ప్రకాష్ వాణిజ్య & పరిశ్రమలకు చేసిన సేవలకు గాను 2025లో భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మశ్రీని అందుకున్నాడు.

## కెరీర్
ప్రశాంత్ ప్రకాష్ 1995లో భారతదేశపు మొట్టమొదటి యానిమేషన్ కంపెనీలలో ఒకటైన విజువల్ రియాలిటీని స్థాపించాడు. ఆయన 1997లో రిటైల్ & ఆరోగ్య సంరక్షణపై దృష్టి సారించిన ఆఫ్షోర్ సొల్యూషన్స్ కంపెనీ నెట్‌క్రాఫ్ట్‌ను స్థాపించాడు.

ఆయన 2004 నుండి భారతీయ స్టార్టప్లకు వెంచర్ క్యాపిటలిస్ట్‌గా ఉన్నాడు. యాక్సెల్‌లో భాగస్వామిగా, ప్రకాష్ ఫ్లిప్కార్ట్, ఓలా, ఫ్రెష్వర్క్స్, బుక్ మై షో, స్విగ్గీ, బౌన్స్ వంటి భారతీయ స్టార్టప్‌లలో పెట్టుబడులు పెట్టారు.

ఆయన 2008లో సుబ్రతా మిత్రా, మహేంద్రన్ బాలచంద్రన్‌లతో కలిసి ప్రకాష్, యుఎస్ వెంచర్ క్యాపిటల్ సంస్థ యాక్సెల్  భారతీయ శాఖను స్థాపించారు.

ఆయన 2021లో కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి బి. ఎస్. యెడియూరప్పకు సలహాదారుగా నియమితులయ్యాడు. కర్ణాటక ప్రభుత్వం కోసం  స్టార్టప్‌ల విజన్ గ్రూప్‌లో కూడా సభ్యుడు. ఆయన జాతీయ స్టార్టప్ సలహా మండలిలో కూడా సభ్యుడు.

ప్రకాష్ అక్టోబర్ 2024లో గ్లోబల్ ఇ-క్రికెట్ ప్రీమియర్ లీగ్ (జిఇపిఎల్) రెండవ సీజన్‌లో బెంగళూరు ఫ్రాంచైజ్ జట్టుకు జాయింట్ ఓనర్ అయ్యాడు. అతనితో జాయింట్ యజమానులలో నిఖిల్ కామత్ ఒకరు.

ప్రశాంత్ ప్రకాష్ ఆగస్టు 2022లో ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ భాగస్వామ్యం చేసుకుని ఐఐఎస్సి రాబోయే బాగ్చి-పార్థసారథి ఆసుపత్రిలో భాగంగా వృద్ధాప్య విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఆయన లాంజెవిటీ ఇండియా చొరవకు వ్యవస్థాపక పోషకుడు, అన్‌బాక్సింగ్‌ బిఎల్‌ఆర్ ఫౌండేషన్ సహ వ్యవస్థాపకుడు కూడా.

## దాతృత్వం
పాఠశాలల్లో విద్యను మెరుగుపరిచేందుకు కృషి చేస్తున్న శిక్షా అనే సంస్థకు, వారి పనిని 10 నుండి 100 పాఠశాలలకు విస్తరించడంలో ప్రశాంత్ సహాయం చేశారు.

ప్రశాంత్ ప్రకాష్ 2021లో తర వెంచర్ క్యాపిటలిస్టుల సహకారంతో  100 కోట్ల రూపాయలను (2023లో  కోట్ల రూపాయలకు  13 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు సమానం) కోవిడ్-19 ఫండ్ ను ఏర్పాటు చేశారు, కోవిడ్-19 మహమ్మారి సంబంధిత సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఉత్పత్తులు, సేవలను అభివృద్ధి చేయడంపై దృష్టి సారించిన స్టార్టప్‌లను ప్రోత్సహించడానికి గ్రాంట్లను సృష్టించారు. పెట్టుబడిదారులు స్పాన్సర్ చేసిన వెంచర్లలో వాటాను తీసుకోలేదు.
thumb|2025 మే 27న న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగిన సివిల్ ఇన్వెస్టిచర్ సెరిమనీ-IIలో రాష్ట్రపతి  ద్రౌపది ముర్ము.. ప్రశాంత్ ప్రకాష్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేస్తున్నారు.

## గ్రంథ పట్టిక
ప్రశాంత్ ప్రకాష్ *అన్బాక్సింగ్ బెంగళూరు-ది సిటీ ఆఫ్ న్యూ బిగినింగ్స్* అనే పుస్తకాన్ని సహ రచయితగా రాశారు. దీనిని కర్ణాటక 22వ ముఖ్యమంత్రి సిద్ధారామయ్య ప్రారంభించాడు.

## అవార్డులు, గౌరవాలు

* పద్మశ్రీ (2025) వాణిజ్యం, పరిశ్రమలలో చేసిన కృషికి. 
* అసోచామ్ తన దాతృత్వ కృషికి సోషల్ ఇంపాక్ట్ లీడర్ 2021.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు 
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన కర్ణాటక వ్యక్తులు
రెజినాల్డ్ వైట్ (బ్రిటిష్ ఆర్మీ ఆఫీసర్)

కల్నల్ **రెజినాల్డ్ స్ట్రెల్లీ మోర్స్బీ వైట్** CBE సిలోన్ డిఫెన్స్ ఫోర్స్ 10వ కమాండర్ . ఆయన ఫిబ్రవరి 6, 1939న 1 జనవరి 1942 వరకు నియమితులయ్యారు. ఆయన స్థానంలో TG వాట్సన్ బాధ్యతలు చేపట్టారు.

## ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్
ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుతున్నప్పుడు, వైట్ ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు, 1913లో హోవ్‌లో సస్సెక్స్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో అరంగేట్రం చేశాడు. అతను 1913, 1914లో ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు, ఐదుసార్లు ఆడాడు. తరువాత అతను 1924లో యూరోపియన్ల తరపున, 1930లో బ్రిటిష్ ఆర్మీ క్రికెట్ జట్టు తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. అతను 1913లో లింకన్‌షైర్ తరపున ఒక మైనర్ కౌంటీ క్రికెట్ మ్యాచ్ కూడా ఆడాడు.

## మూలాలు

వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
ఖుష్‌దేవ సింగ్

**ఖుష్‌దేవ సింగ్** (1902-1985), ఒక భారతీయ వైద్యుడు, సామాజిక కార్యకర్త. భారతదేశంలో క్షయవ్యాధి చికిత్సకు ఆయన చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని పాటియాలాలో జన్మించిన ఆయన హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ధరంపూర్ హార్డింజ్ శానిటోరియంలో పనిచేసాడు. ఈ ప్రాంతంలోని కుష్టు రోగుల పునరావాసం కోసం పాటియాలాలోని కుష్టు వ్యాధి సంక్షేమ సంఘాన్ని ఆయన స్థాపించాడు. నివేదికలు ఆయనను లౌకిక దృక్పథం కలిగిన మానవతావాదిగా పేర్కొన్నాయి, భారత విభజన సమయంలో ఆయన అనేక మంది ముస్లింలను ఆదరించాడు. ఆయన ఇన్ డెడికేషన్ (*In Dedication*), లవ్ ఈజ్ స్ట్రాంగర్ దాన్ హేట్ (*Love is Stronger Than Hate)* అనే పుస్తకాలను రచించాడు. 1957లో, దేశానికి ఆయన చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం నాలుగో అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది. పాటియాలాలోని పద్మశ్రీ డాక్టర్ ఖుష్‌దేవ సింగ్ హాస్పిటల్ ఫర్ చెస్ట్ డిసీజెస్ కు ఆయన పేరు పెట్టారు.

పటియాలలో లేపర్స్ వెల్ఫేర్ సొసైటీ (Lepers' Welfare Society)ని స్థాపించి, కుష్ఠురోగుల పునరావాసానికి కృషి చేసాడు.

## మూలాలు
వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1902 జననాలు
కొళుతూర్ గోపాలన్

**కొళుతూర్ గోపాలన్** (1918 నవంబరు 29 - 2019 అక్టోబరు 3), ఒక భారతీయ పోషకాహార నిపుణుడు. స్వతంత్ర భారతదేశంలో పోషకాహార పరిశోధనను ప్రారంభించడానికి ఆయన బాధ్యత వహించాడు, ఇది ఇంటిగ్రేటెడ్ చైల్డ్ డెవలప్మెంట్ సర్వీసెస్, పాఠశాల పిల్లలకు మధ్యాహ్న భోజన పథకం, గొయిటర్ నివారణ కార్యక్రమం మొదలైన అనేక వాటికి దారితీసింది. బర్నింగ్ ఫీట్స్ సిండ్రోమ్ ను గ్రియర్సన్-గోపాలన్ సిండ్రోమ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ పరిస్థితిని 1826లో బ్రిటిష్ వైద్య అధికారి జేమ్స్ గ్రియర్సన్ వర్ణించగా, గోపాలన్ 1946లో "ప్రధానంగా 20 నుండి 40 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల స్త్రీలలో, దక్షిణ భారతదేశంలోని పేదలలో" ఈ పరిస్థితిని గమనించి వివరించాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
ఆయన బ్రిటిష్ ఇండియా మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని సేలంలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి పోలీసు అధికారి. పది సంవత్సరాల వయస్సులో అతను సేలం నుండి మద్రాసుకు వెళ్లి మద్రాసు క్రిస్టియన్ కాలేజ్ హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్లో చేరాడు, తరువాత అతను మద్రాసు మెడికల్ కాలేజీలో చేరాడు. మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం. డి., పి.హెచ్.డి. పూర్తిచేసాడు. లండన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి డి.ఎస్సి. చదివాడు. 1942 నాటి బెంగాల్ కరువు ఆయనను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది. దీంతో, ఆయన పోషకాహార పరిశోధన వైపు మొగ్గు చూపాడు.

బ్రిటిష్ కాలంలో న్యూట్రిషన్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీలో న్యూట్రిషన్ పరిశోధనలో తన కెరీర్ ప్రారంభించి, తరువాతి ఆరు దశాబ్దాల పాటు అక్కడే కొనసాగాడు. 1950ల చివరలో, న్యూట్రిషన్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ హైదరాబాదుకు మారి, నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ న్యూట్రిషన్ కు మారినప్పుడు, గోపాలన్ డైరెక్టర్ గా బాధ్యతలు స్వీకరించి, అనేక కీలక రంగాలకు పరిశోధనలను విస్తరించాడు.
## కెరీర్
గోపాలన్ పరిశోధన పాఠశాల పిల్లల కోసం మధ్యాహ్న భోజన పథకానికి, గొయిటర్ నివారణ కార్యక్రమానికి దారితీసింది. ఆయన నేషనల్ న్యూట్రిషన్ ఫౌండేషన్ను స్థాపించాడు, ఇది న్యూట్రిటివ్ వాల్యూ ఆఫ్ ఇండియన్ ఫుడ్స్ ను ప్రచురించింది. ఆయన పద్మశ్రీ (1970), పద్మభూషణ్ (2003) పౌర గౌరవాలను అందుకున్నాడు. క్లినికల్ రీసెర్చ్, బయోకెమిస్ట్రీ, బయో-ఫిజిక్స్, ఎండోక్రినాలజీ, అనలిటికల్ కెమిస్ట్రీ, ఫుడ్ టాక్సికాలజీ,బహుళ-క్రమశిక్షణా విషయాలలో ఫీల్డ్ యూనిట్ల కోసం ఆయన విభాగాలను ఏర్పాటు చేసాడు.

ఆయన కృషి ఫలితమైన నేషనల్ న్యూట్రిషన్ మానిటరింగ్ బ్యూరో ప్రోటీన్ శక్తి పోషకాహార లోపం, విటమిన్ ఎ లోపం, ఫ్రైనోడెర్మా, లాథిరిజం, ఫ్లోరోసిస్, పెల్లాగ్రా వంటి సమస్యలను పరిష్కరించడానికి పరిశోధనను ప్రారంభించింది.

ఆయన అక్కడ ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ డైరెక్టర్ గా ఉన్నాడు, ఆయన అంటు వ్యాధులపై పరిశోధనను విస్తరించాడు. కౌన్సిల్ పనితీరును ఆధునీకరించాడు. ఈ వ్యాధుల నివారణ, నిర్వహణ వ్యూహాలను అభివృద్ధి చేయడానికి, అమలు చేయడానికి మూడు కొత్త సంస్థలు-మలేరియా రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్-వెక్టర్ కంట్రోల్ రీసెర్చ్ ఇనిస్టిట్యూట్, లెప్రసీ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ లు స్థాపించబడ్డాయి.

భారతీయ ఆహారాలపై గోపాలన్ చేసిన కృషి కూడా ప్రశంసనీయం. ఆయన 5 వందలకి పైగా భారతీయ ఆహారాలను వాటి పోషక విలువల కోసం విశ్లేషించి, దాని గురించి వివరణాత్మక అధ్యయన నివేదికను ప్రచురించాడు. అన్ని పోషకాలను తీసుకునే ఆహారాన్ని లెక్కించడానికి ఈ పని ఉపయోగించబడింది. ఇది భారతదేశం తన సొంత సిఫార్సు చేసిన ఆహార భత్యాలను కలిగి ఉన్న మొదటి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశంగా నిలిచింది.

## మూలాలు

వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2019 మరణాలు
వర్గం:1918 జననాలు
అరిబమ్ శ్యామ్ శర్మ

**అరిబమ్ శ్యామ్ శర్మ** భారతదేశానికి చెందిన సినీ నిర్మాత, సంగీత దర్శకుడు. ఆయన  మొదటి మణిపురి సినిమా 'మాతమ్గి మణిపూర్'లో నటుడిగా అరంగేట్రం చేసి 1974లో   'లామ్జా పరశురామ్' సినిమాకు దర్శకత్వం వహించాడు. ఇది బాక్సాఫీస్‌లో 100 రోజులు నడిచిన మొదటి మణిపురి సినిమాగా నిలిచింది. ఆయన 1979 సినిమా 'ఓలాంగ్‌థగీ వాంగ్‌మదాసూ' 32 వారాల పాటు నడిచిన మొట్టమొదటి, ఏకైక మణిపురి సినిమాగా నిలిచింది. ఇది 'షోలే' స్థానిక బాక్సాఫీస్ రికార్డులను కూడా బద్దలు కొట్టింది.

ఆయన దర్శకుడిగా తీసిన నాలుగవ సినిమా, ఇమాగి నింగ్థెమ్ (నా కుమారుడా, నా అమూల్యమైనవాడా), 1982లో నాంటెస్‌లోని ఫెస్టివల్ ఆఫ్ త్రీ కాంటినెంట్స్‌లో మోంట్‌గోల్ఫియర్ డి'ఓర్ పురస్కారాన్ని అందుకోవడంతో ఆయనకు అంతర్జాతీయ గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది.

అతని 1990 సినిమా ఇషానో (ది చోసెన్ వన్) 1991 కేన్స్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ అన్ సర్టెన్ రిగార్డ్ విభాగంలో ప్రదర్శించబడింది.

2006లో భారత ప్రభుత్వం శర్మకు పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది, కానీ 2019 పౌరసత్వ సవరణ బిల్లు అమలు చేయాలన్న భారత ప్రభుత్వ నిర్ణయానికి నిరసనగా 2019 ఫిబ్రవరిలో ఆయన అవార్డును తిరిగి ఇచ్చారు.

ఆయన భారతీయ డాక్యుమెంటరీ సినిమాలో చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా ఫిల్మ్స్ డివిజన్ నిర్వహించిన 10వ ముంబై అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవంలో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు డాక్టర్ వి. శాంతారామ్ జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. 7వ మణిపూర్ రాష్ట్ర చలనచిత్రోత్సవం 2010లో శ్యామ్ శర్మకు జీవిత సాఫల్య పురస్కారం అందించారు. ఫిల్మ్ ఫోరమ్ మణిపూర్ & మణిపూర్ స్టేట్ ఫిల్మ్ డెవలప్‌మెంట్ సొసైటీ ద్వారా 14 మే 2015న ఆయనకు జ్యువెల్ ఆఫ్ మణిపురి సినిమా పురస్కారం కూడా ప్రదానం చేయబడింది.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

### ఫీచర్ ఫిల్మ్స్

### ఫీచర్ కాని సినిమాలు

## గ్రంథసూచి

## మూలాలు

వర్గం:1936 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
కాజే వికీపీడియా

**కాజె వికీపీడియా** అనేది కాజె (జు) భాషలోని ఉచిత విజ్ఞాన సర్వస్వం. ఇది జనవరి 26, 2026న సృష్టించబడింది.

2026, మార్చి 24 నాటికి, ఈ విజ్ఞాన సర్వస్వంలో 259 వ్యాసాలు మరియు 353 మంది వినియోగదారులు ఉన్నారు, వీరిలో 20 మంది చురుకుగా ఉన్నారు.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

వర్గం:వికీపీడియా
వర్గం:భాష
వర్గం:విజ్ఞాన సర్వస్వము
పిపిల్ వికీపీడియా

**పిపిల్ వికీపీడియా** (**నవాత్ వికీపీడియా**)  అనేది పిపిల్ (నవాత్) భాషలోని ఉచిత విజ్ఞాన సర్వస్వం. ఇది జనవరి 30, 2026న సృష్టించబడింది.

2026, మార్చి 24 నాటికి, ఈ విజ్ఞాన సర్వస్వంలో  వ్యాసాలు మరియు 391 మంది వినియోగదారులు ఉన్నారు, వీరిలో 30 మంది చురుకుగా ఉన్నారు.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

వర్గం:వికీపీడియా
వర్గం:భాష
వర్గం:విజ్ఞాన సర్వస్వము
వాయూ వికీపీడియా

**వాయూ వికీపీడియా** అనేది వాయూ భాషలోని ఉచిత విజ్ఞాన సర్వస్వం. ఇది ఫిబ్రవరి 27, 2023న సృష్టించబడింది.

2026, మార్చి 24 నాటికి, ఈ విజ్ఞాన సర్వస్వంలో 697 వ్యాసాలు మరియు 2578 మంది వినియోగదారులు ఉన్నారు, వీరిలో 28 మంది చురుకుగా ఉన్నారు.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

వర్గం:వికీపీడియా
వర్గం:భాష
వర్గం:విజ్ఞాన సర్వస్వము
సిల్హెటి వికీపీడియా

**సిల్హెటి వికీపీడియా** అనేది సిల్హెటి భాషలోని ఉచిత విజ్ఞాన సర్వస్వం.

2026, మార్చి 24 నాటికి, ఈ విజ్ఞాన సర్వస్వంలో 1232 వ్యాసాలు మరియు 1602 మంది వినియోగదారులు ఉన్నారు, వీరిలో 14 మంది చురుకుగా ఉన్నారు.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

వర్గం:వికీపీడియా
వర్గం:భాష
వర్గం:విజ్ఞాన సర్వస్వము
తలిష్ వికీపీడియా

**తలిష్ వికీపీడియా** అనేది తలిష్ భాషలోని ఉచిత విజ్ఞాన సర్వస్వం. ఇది ఆగస్టు 30, 2023న సృష్టించబడింది.

2026, మార్చి 24 నాటికి, ఈ విజ్ఞాన సర్వస్వంలో 10090 వ్యాసాలు మరియు 37994 మంది వినియోగదారులు ఉన్నారు, వీరిలో 31 మంది చురుకుగా ఉన్నారు.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

వర్గం:వికీపీడియా
వర్గం:భాష
వర్గం:విజ్ఞాన సర్వస్వము
బెల్లి జనార్ధన్

**బెల్లి జనార్ధన్** భారతీయ సినిమా నిర్మాత. సైనికుడు తూలికా తనిస్క్ క్రియేషన్స్ పతాకంపై నిర్మించిన *“[[పోలీస్ వారి హెచ్చరిక]]* చిత్రంతో సినీ రంగంలోకి ప్రవేశించాడు.

## మరణం
2026 మార్చి 22న ఉగాది పండుగ సందర్భంగా తన కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి అత్తగారి ఊరైన కట్టంగూరు గ్రామానికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఉన్న స్విమ్మింగ్ పూల్‌లో ఈత కొడుతుండగా ప్రమాదవశాత్తు నీటి అడుగుకు తల బలంగా తగలడంతో తీవ్ర గాయాలు అయ్యి అక్కడికక్కడే మరణించాడు.

మార్చి 23న ఆయన స్వగ్రామమైన నకిరేకల్ మండలంలోని పాలెం గ్రామంలో, మాజీ సైనికుడైన జనార్ధన్‌కు సైనిక లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.

## సినీ జీవితం
* *[[పోలీస్ వారి హెచ్చరిక]]* (2026) – నిర్మాత

## మూలాలు
మహిళల ట్వంటీ20 ప్రపంచ కప్

**మహిళల ట్వంటీ20 ప్రపంచ కప్** అనేది రెండేల్లకొకసారి జరిగే మహిళల ట్వంటీ20 ఇంటర్నేషనల్ క్రీడా మహోత్సవం .

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:క్రికెట్
వర్గం:మహిళల ట్వంటీ20 క్రికెట్
వర్గం:మహిళల ట్వంటీ20 ఇంటర్నేషనల్
వర్గం:మహిళా క్రికెట్ జట్లు
వర్గం:అంతర్జాతీయ క్రికెట్ సీరీస్