open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
చిలుకూరి వీరభద్రరావు

**చిలుకూరి వీరభద్రరావు** పత్రికా సంపాదకుడిగా జీవితాన్ని ప్రారంభించి, ఆంధ్రుల చరిత్ర రచనకు జీవితాన్ని అంకితం చెసిన ఇతిహాసకుడు. ఈయన పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా లోని రేలంగి గ్రామంలో 1872 లోఒక పేద కుటుంబంలో జన్మించారు. దేశోపకారి, ఆంధ్ర దేశాభిమాని, విభుదరంజని, ఆంధ్రకేసరి, సత్యవాది లాంటి పలు పత్రికలకు పనిచేశారు. 1909-1912 మధ్యకాలంలో చెన్నయ్ లో వుండి ఐదు సంపుటాల ఆంధ్రుల చరిత్ర రచించారు. ఆంధ్ర మహాసభ ఆయనకు చరిత్రచతురానన అనే బిరుదముతో గౌరవించింది. ఆంధ్రుల చరిత్ర పరిశోధక రచన కావడంతో విమర్శలకు గురిఅయింది. దీనికి విమర్శగా పుస్తకాలు ప్రచురింపబడినవి. దీనివలన న్యాయవివాదాలను ఎదుర్కోవలసివచ్చింది. ఆయన 1939 లో మరణించాడు.

## రచనా వ్యాసంగం
ఫెరిస్తా అనే విదేశీ యాత్రికుడు, చరిత్రకారుడు అళియ రామరాయలు పూర్వం గోల్కొండ నవాబైన కుతుబ్‌షా వద్ద పనిచేసెననీ, మరొక సుల్తాను ఆయన కోటపై పడి దాడిచేస్తే ప్రాణాలరచేతిలో పెట్టుకుని పారిపోగా గోల్కొండ కుతుబ్‌షా తరిమేసెననీ, అప్పుడు కృష్ణదేవరాయల వద్ద ఉద్యోగం సంపాదించాడనీ వ్రాశారు. అదికూడా ఎవరో అనామకుడైన చరిత్రకారుడు చెప్పగా విశ్వసిస్తూ వ్రాశారు.అళియ రామరాయల ప్రవర్తన, వ్యక్తిత్వం, తళ్ళికోట యుద్ధంలో వీరత్వంతో పోరాడి మరణించిన విధానం చూడగా అది సరికాదని నమ్మిన వీరభద్రరావు లోతైన పరిశోధన చేసి ఈ పుస్తకం రాశారు.

## రచనలు
* రాజమహేంద్రపుర చరిత్రము
*ఆంధ్రుల చరిత్రము
*జీర్ణకర్ణాట రాజ్యచరిత్రము
*తిక్కన సోమయాజి
*తిమ్మరుసు మంత్రి
*శ్రీనాథ కవి
*శివాజీ చరిత్ర
*కర్ణ సామ్రాజ్యము
*నవరసిక మనోల్లాసిని
*స్వయం సహాయము
*వరలక్ష్మీ విలాసము
*హిందూ సంసారము
*హిందూ గృహము
*హస్య తరంగిణి
*సుమిత్ర
*ఆళియరామరాయలు
*నాయకురాలి దర్పము

## బిరుదులు
రాజమహేంద్రవరమున గల ఆంధ్రచరిత్ర పరిశోధకసభా ప్రతిష్ఠాపకులలో ఒకరైన వీరభద్రరావు గారికి 1928 లో నంద్యాల యందు సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ యాజమాన్యమున జరిగిన ' ఆంధ్ర మహాసభ ' లో ** ఆంధ్రచరిత్రచతురానన ** యను బిరుద మిచ్చి సత్కరించిరి.

## ఇవీ చూడండి

## వనరులు

వర్గం:1872 జననాలు
వర్గం:1939 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాకు చెందిన చరిత్రకారులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రచయితలు
చెరసాల

చెరసాల  ఫణింద్ర భరద్వాజ్ రచించి, రామ్ ప్రకాష్ గున్నం దర్శకత్వం వహించిన 2025 భారతీయ తెలుగు భాష రొమాంటిక్ థ్రిల్లర్ డ్రామా చిత్రం, అతను సినిమాటోగ్రాఫర్ గా  కూడా పనిచేశాడు.  ప్రతికూల - షాడో పాత్రను పోషించాడు. ఈ చిత్రంలో శ్రీజిత్, యశ్విక నిష్కాలా (ఆమె తెలుగు తొలి చిత్రం) శిల్పా దాస్, రమ్య ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. ఇది 11 ఏప్రిల్ 2025న థియేటర్లలో విడుదలైంది.

## కథ
ఈ కథ నాలుగు సంవత్సరాల నిబద్ధత కలిగిన సంబంధంలో ఉన్న జంట వంశీ,  ప్రియలను అనుసరిస్తుంది, వారు స్నేహితులతో కలిసి ఒక విహారయాత్రకు వెళతారు. ఈ పర్యటనలో, వారు ఒక రహస్యమైన, పాడుబడిన ఇంటిని చేరుకుంటారు.  అక్కడ వింత,  అతీంద్రియ సంఘటనలు బయటపడటం ప్రారంభిస్తాయి. ఈ అనుభవాలు వారి నమ్మకం,  ప్రేమ యొక్క పరిమితులను పరీక్షిస్తాయి. ఈ చిత్రం ఉత్కంఠభరితమైన, శృంగార కథనం ద్వారా భావోద్వేగ నిబద్ధతను అన్వేషిస్తుంది.

## తారాగణం

* వంశీగా శ్రీజిత్
* ప్రియగా యశ్విక నిష్కాలా
* రామయ్యా
* శిల్పా దాస్
* రామ్ ప్రకాష్ గున్నం (నెగటివ్ షేడెడ్ రోల్) 

## ఉత్పత్తి
దర్శకుడు రామ్ ప్రకాష్ గున్నం దర్శకత్వం, సినిమాటోగ్రఫీ, నటనతో సహా పలు బాధ్యతలను స్వీకరించారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ నాలుగు సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగింది, ఈ సమయంలో అతను పూర్తి సృజనాత్మక నియంత్రణతో "చెరసాల"  ను పూర్తి చేయడానికి అనేక ఇతర అవకాశాలను తిరస్కరించాడు.

## సంగీతం
ఈ చిత్రానికి శంకర్ తమిరి సంగీతం అందించాడు. సౌండ్ ట్రాక్ లో రొమాంటిక్,  హర్రర్-ప్రభావిత స్కోర్ల మిశ్రమం ఉంది, ఇది చిత్రం  భావోద్వేగ, వింతైన స్వరాలకు సరిపోతుంది.

## రిసెప్షన్
హన్స్ ఇండియా ఈ చిత్రానికి 5 కి 3 నక్షత్రాలను రేట్ చేసింది, దీనిని "వినోదం, భయాలు,  భావాలతో నిండిన యవ్వన ప్రయాణం" గా అభివర్ణించింది.

న్యూస్ 18 తెలుగు ఈ చిత్రం రొమాన్స్, హర్రర్, కామెడీ యొక్క తాజా మిశ్రమాన్ని అందిస్తుందని పేర్కొంది.  సంబంధాల చుట్టూ ఉన్న సందేశాన్ని ప్రశంసించింది.

## మార్కెటింగ్, విడుదల
టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా ద్వారా అధికారిక ట్రైలర్ విడుదల చేయబడింది. ఈ చిత్రం 2025 ఏప్రిల్ 11న 2డి ఫార్మాట్లో భారతదేశం అంతటా విడుదలైంది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
* బుక్మైషోలో చేరసాల
* ఇండస్ట్రీహిట్ సమీక్ష
సూత్రం (అయోమయ నివృత్తి)

**[[సూత్రం]]** సంస్కృతం n. A thread, cord, line, yarn, twine. తంతి, నూలు, నూలిపోగు, దారము. A brief or precept in grammar, &c., an aphorism. అనేకార్థ బోధక సంక్షిస్త వాక్యము. An expedient, contrivance; an artificial piece of work; a machine, ఉపాయము, యంత్రము.
----
* పన్నెండు సూత్రాలు - 1984 తెలుగు సినిమా. 
* పండంటి కాపురానికి 12 సూత్రాలు - 1983 తెలుగు సినిమా. 
* భారత రాజ్యాంగం - ఆదేశిక సూత్రాలు - భారతదేశంలో ఆదేశిక సూత్రాలు - భారతరాజ్యాంగం, పౌరులకు ప్రకటించిన ప్రాథమిక హక్కులు.
* భాజనీయ సూత్రాలు - ఒక సంఖ్య ను మరో సంఖ్య చే భాగింపబడుతుందో లేదో సరి చూచుటకు ఉపయోగపడుతుంది.
* న్యూటన్ సూత్రాలు - ఈ మూడు సూత్రాలు క్లాసికల్ మెకానిక్స్ కి ప్రాతిపదిక. 
* మంగళసూత్రం - హిందూ సాంప్రదాయంలో పెళ్ళి జరిగిన స్త్రీలు మెడలో ధరించే గొలుసు లాంటి వస్తువు. 
* మంగళసూత్రం (1939 సినిమా)
* యోగ సూత్రాలు - ఇంతకు ముందు యోగాలలో ముందుగా భగవంతుని పొందడానికి అవుసరమైన సాధన చెప్పబడింది. 
* సూత్రధారులు - 1989 తెలుగు సినిమా
సేవ (అయోమయ నివృత్తి)

* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సాంకేతిక సేవలు(ఎపిటిఎస్) ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సాంకేతిక సేవలు(ఎపిటిఎస్ప్రభుత్వ పరిపాలనలో కంప్యూటర్ల వాడుకను పెంచడానికి 1986 లో స్థాపించబడిన సంస్ధ. 
* సంక్షిప్త సందేశ సేవ (షార్ట్ మెసేజ్ సర్వీస్) లేదా సైలెంట్ మెసేజింగ్ సర్వీస్ (నిశ్శబ్ద సందేశ సేవ) (Short Message Service) అనేది GSM సమాచార ...
* తిరుమల ఏకాంత సేవ - తిరుమల శ్రీనివాసునికి జరిగే పూజా కార్యక్రమం. 
* తిరుమల పూలంగి సేవ - తిరుమల శ్రీనివాసునికి జరిగే సేవ. 
* ఆశ్రిత సేవా సంస్థ - పేద విద్యార్ధులకు సేవ చెయ్యాలనే ఉద్దేశ్యంతో కొంత మంది ...
* తిరుమల సుప్రభాత సేవ - తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి వారి ఆలయం లో ప్రతిదినం 'సుప్రభాతం ' అనబడే 'మేలుకొలుపు' సేవ.
* సామాజిక సేవా సంస్థలు - సమసమాజ నిర్మాణ వాదులు సంస్థలుగా ఏర్పడి తమవంతు సేవలను అందిస్తూ "మానవ సేవే మాధవ సేవ" గా భావించే సంస్థల ను సామాజిక సేవా సంస్థలు అంటారు. 
* బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక సేవలు - ముంబై ఆర్థిక రంగం అనగా ఆదాయ వ్యయాల నిర్వహణ అని స్థూలంగా చెప్పుకోవచ్చు.
* సేవమాను - చెట్టు
కొల్లి

**కొల్లి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.

* కొల్లి హేమాంబరధరరావు - కె. హేమాంబరధరరావుగా తెలుగు చలనచిత్ర రంగంలో ప్రముఖ దర్శకుడు. 
* కొల్లి ప్రత్యగాత్మ - కె. ప్రత్యగాత్మగా ప్రసిద్ధులైన తెలుగు సినిమా దర్శకుడు.
* కొల్లి వాసు - కె. వాసుగా ప్రసిద్ధులైన తెలుగు సినిమా దర్శకుడు.
* కొల్లి శ్రీనాథ్ రెడ్డి - ప్రముఖ గుండె వైద్య నిపుణులు.
కుమార శతకము

**కుమార శతకము**ను పక్కి వేంకట నరసింహ కవీంద్రుడు రచించాడు. 16వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో ముద్రింపబడినప్పటినుంచి తెలుగు నాట విస్తృతంగా ప్రచారం పొందిన శతకాలలో కుమార, కుమారీ శతకాలు కూడా ఉన్నాయి.   కుమార శతకం చివర కవి పేరు ఏమీ లేకపోయినా ఆయనే వ్రాసిన కుమారీ శతకం చివర గల 

ధరబ్రక్కి కులుడు వేంకట
నరసింహకవీంద్రుడిట్టి నడతలుధరపై
దెఱవల తెఱవులటంచును
జిరతరసత్కీర్తి వెలయజెప్పె కుమారీ

అని చెప్పిన దానిని బట్టి కవి పేరు తెలుస్తున్నది.

ఈ కవికి అప్పల నరసయ్య అనే ఉపనామం కూడా ఉన్నది. ఈ కుమారి శతకం రౌద్రినామ సంవత్సరం పుష్యమాసంలో అంటే 1860 వ సంవత్సరంలో వ్రాసినట్లుగా నరసింహ కవే తెలిపాడు. కవి స్వయంగా 'పక్కికులోద్భవుడు అప్పలనరసింహుడు అని తనను గురించి తెలుపుకొన్నాడు.

## కొన్ని పద్యాలు

వగవకు గడిచిన దానికి
బొగడకు దుర్మతులనెపుడు పొసగని పనికై
యేగి దీనత నొందకుమీ
తగదైవగతిం బొసంగు ధరను కుమారా!

**అర్ధం**: ఓ కుమారా! అయిపోయిన పని గురించి చింతింపవద్దు. దుష్టులను మెచ్చుకొనవద్దు. నీకు సాధ్యము కాని దానిని పొందలేక పోతినని చింతిచుట పనికిరదు. భగవంతుడు ఇచ్చిన దానితో తృప్తి చెందుము.

ధరణీనాయకు రాణియు
గురురాణియు నన్నరాణి కులకాంతను గ
న్నరమణి దను గన్నదియును
ధర నేవురు గల్లులనుచు దలపు కుమారా!

**అర్ధం**: ఓ కుమారా! రాజు భార్యయును, గురు భార్యయును, అన్న భార్యయును, అత్తయును, ఈ ఐదుగురు తల్లులని భావింపవలెను.

## మూలాలు

వర్గం:శతకాలు
కుమారీ శతకము

**కుమారీ శతకము** పక్కి వేంకట నరసయ్య రచించాడు. అతను 16 వ శతాబ్ద కాలంలో నివసించినట్లు తెలుస్తున్నది. ఈ కవి పాఠశాలలో తెలుగు పండితునిగా పనిచేసేవాడు. అతను శకుంతలా పరిణయం, అమరపద కల్పద్రుమము, నారాయణస్తవము, మదన నాయకా పరిణయం ఇలా ఎన్నో గొప్ప గ్రంథాలను రచించినట్లు, కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు గారు రచించిన ‘కవుల చరిత్ర’ ద్వారా తెలుస్తున్నది.

సా.శ. 1869 లో ప్రథమ ముద్రణకు నోచుకోనిన ఈ శతకం నేటికీ ఎంతో ప్రజాదరణ పొందింది 

## కొన్ని పద్యాలు

పరపురుషులన్నదమ్ములు
వరుడే దైవమ్ము తోడి పడుచులు వదినల్
మరదండ్రు నత్తమామలు
దరదల్లియు తండ్రియనుచు తలపు కుమారీ!

కుమారీ! మగడు తప్ప పైమగ వారందరూ నీ అన్నదమ్ములుగా ఎంచుకో! నీ భర్త నీకు దేవుడనుకో! భర్త అక్కలూ, చెల్లెళ్ళూ నీ అక్కచెల్లెళ్ళుగా తలచుకో! నీ అత్త మామలను తల్లిదండ్రులుగా భావించి సమయానికి తగినట్లు వారిని సంరక్షణ చేస్తూ ఉండు.


పెనిమిటి వలదని చెప్పిన 
పనియెన్నడు చేయరాదు బావలకెదుటన్
కనబడగరాదు; కోపము
మనసున నిడుకొనక యెపుడు మసలు కుమారీ!

కుమారీ! భర్త వద్దన్న పనియెప్పుడూ చెయ్యకూడదు. బావల యందు నిల్చునిగాని, కూర్చుండి గాని, మాటాడడం లాంటి పనులు చెయ్యవద్దు. ఎవరేమన్నా మనసులో కోపానిని చోటివ్వకూడదు. కోపం పాపపు పనులు చేయిస్తుంది. శాంతంగా మసలుతూ ఉండాలి

## మూలాలు

వర్గం:శతకాలు
అదృష్టం (అయోమయ నివృత్తి)

**[[అదృష్టం]]** అంటే కొంతమందికి చాలా నమ్మకం. ఒక వ్యక్తి యొక్క ఊహను మించి జరిగే నమ్మలేని నిజాల్ని మంచిదైతే అదృష్టంగా భావిస్తారు. 
----
* అదృష్టం - 1992 తెలుగు సినిమా.
* అదృష్టదీపుడు - 1950 తెలుగు సినిమా.
* అదృష్ట దేవత - 1972 తెలుగు సినిమా.
* అదృష్ట జాతకుడు - 1970 తెలుగు సినిమా.
* అదృష్టవంతుడు
* అదృష్టవంతురాలు - 1977 తెలుగు సినిమా.
* అదృష్టవంతులు - 1968 తెలుగు సినిమా.
* ఆడదాని అదృష్టం - 1974 తెలుగు సినిమా.
చలి (అయోమయ నివృత్తి)

* చలి - తక్కువ ఉష్ణోగ్రత కలిగి ఉండటం
* చలిచీమలు - 1978 తెలుగు సినిమా.
* చలిచీమలపాలెం - నల్గొండ జిల్లా, వేములపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం.
* చలిజ్వరం - చలి, వణుకు లతో వచ్చే జ్వరం.
చిన్న (అయోమయ నివృత్తి)

* చిన్న కోడూరు
* చిన్నగొట్టిగల్లు
* చిన్నచింతకుంట
* చిన్న తిరుపతి
* చిన్న ప్రేగు
----
* చిన్ని కృష్ణుడు
* చిన్నిపాడు
* చిన్నిపాలెం
* చిన్ని చిన్ని ఆశ
అగ్నిమాల

దాసరి సుబ్రహ్మణ్యం రచించిన నవలల్లో ఒక జానపద నవల ****అగ్నిమాల** **.ఈ నవల ౧౯౭౫వ సంవత్సరంలో ధారావాహికగా వచ్చింది . ఆ తర్వాత జనవరి ౨౦౧౧ వ సంవత్సరం పుస్తకంగా విడుదలైంది .
thumb|right
చందమామలో దాసరి సుబ్రహ్మణ్యం 'రాకాసి లోయ' తర్వాత ౧౯౬౪ నుంచి రెండేళ్ళ పాటు బెంగాలి సీరియల్స్ 'దుర్గేశ నందిని', 'నవాబు నందిని' ని ప్రచురించారు.అటువంటి సంస్థాన కథలు తెలుగువారం వ్రాయలేమా అన్న పట్టుదలతో రాజపుత్ర సంస్థానాల నేపథ్యంలో 'అగ్నిమాల' రాయడం జరిగింది. అగ్నిమాల కథలో సాధారణానికి భిన్నంగా రాజకీయం ప్రేమకు దారి తీయడం, వ్యూహానికి ఉన్న ప్రాధాన్యం ప్రేమకు లభించక పోవడం వంటివి ముఖ్య అంశాలు.ఈ కథ
## కథ
చంద్రగిరి రాజైన నవభోజ మహారాజుకు, కాలభోజ మహారాజుకు మధ్య ఉన్న రాజకీయ వైరంతో ప్రారంభమవుతుంది.చంద్రగిరి రాజాశ్రితుడైన అగ్నిపాలుడు మహావీరుడు, రాజభక్తుడు అయిన అగ్నిపాలుడు భారతంలో ధర్మరాజు లాగా ఒక చిన్న అపరాధం చేశాడు.అది ఒక వారకాంత కోసమై క్షత్రియుడైన జగ్గరాజుపై కత్తి దూయడం.నవభోజ మహారాజు కాలభోజుని కుట్రలకు ప్రత్యుపాయ పన్నాగంగా తన అనుచరుడు వారవనితా హృదయాధినేత అయిన అవజ్ఞవర్మను బలవంతుడైన మల్లూరు మండలాధీశుడు ప్రసేన మహారాజుకు అల్లుడుగా చేయడం ద్వారా తన రాజ్య బలాన్ని పెంచదలిచాడు. కుటిలుడు, దుష్టుడు అయిన అవజ్ఞవర్మ ప్రసేన మహారాజు కుమార్తె అయిన వకుళమాలతో ప్రేమలో విఫలుడై తన దుస్థితిని అగ్నిపాలుడుపై మోపదల్చుకున్నాడు. స్నేహితులైన ఓబలరాజు, జయసింగ్ ప్రేరేపణల వల్ల తనకు తెలియకుండానే అవజ్ఞవర్మ చేయలేని పనిని తాను చేయగలనని అవజ్ఞవర్మతో తన సంస్థానాన్ని పందెం కడతాడు. నవభోజునికి తెలియకుండా అగ్నిపాలుడు తన అనుచరుడైన మాహూ, కొంతమంది సైనిక బృందంతో ప్రసేనుడి ఇంటికి బయల్దేరుతాడు.మార్గ మాధ్యమంలో కాలభోజుని అనుచరుడైన విష్ణుమిత్రున్ని కలిసి కొన్ని లేఖలు అందుకుంటాడు. అవి తన ప్రేయసికి అందించమని ప్రేయసి పేరు చెప్పకుండానే స్పృహ కోల్పోతాడు.

మాహూ ద్వారా విష్ణుమిత్రుడు మరణించాడని భావించిన అగ్నిపాలుడు దారి తప్పి బృందంతో వీడి ప్రసేనుడి కోటకు చేరుకుంటాడు. తన వద్ద ఉన్న లేఖల కారణంగా అగ్నిపాలుడిని విష్ణు మిత్రుడిగా భావించి ప్రసేనుడు ఆశ్రయం ఇస్తాడు. సమయం గడువగా వకుళమాల, అగ్నిపాలుడిని ప్రేమించిన విషయం తెలుసుకున్న వకుళమాల మామ బేతాళవర్మ రాజద్రోహం చేయుటకు పూనుకుంటాడు. విష్ణుమిత్రుని ప్రేయసి తండ్రి అయిన మణిమంతుని ద్వారా విష్ణుమిత్రుడి స్వభావం మంచిది కాదని భావించిన వకుళమాల విష్ణుమిత్రునిగా చెలామణీ అవుతున్న అగ్నిపాలుడిని నవభోజ మహారాజు సైనికులకు పట్టిస్తుంది. విష్ణుమిత్రునిగా భావించి అగ్నిపాలుడిని తీసుకు వెళ్ళిన సైనికులలో ధర్మనందుడు ఉదార స్వభావం కలిగిన వాడవటంతో అగ్నిపాలుడికి మాహుని వెతుకుటలో సహాయం చేస్తాడు.అవజ్ఞుని స్వభావం తెలియని నవభోజుడు అతనిని న్యాయస్థానానికి అధినేతగా చేస్తాడు. ఈ అవకాశం అదునుగా భావించిన అవజ్ఞవర్మ అగ్నిపాలుడిని విష్ణుమిత్రుని పేరుమీద రాజద్రోహ నేరం క్రింద ఉరి శిక్ష విధిస్తాడు. ఓబలుడి ద్వారా అసలు విషయం తెలుసుకున్న నవభోజ మహారాజు జయసింగ్, మాహూల ద్వారా అగ్నిపాలుడిని కాపాడుతాడు. అగ్నిపాలుడు బేతాళవర్మ కుట్ర నుంచి ప్రసేనుని కాపాడి వకుళమాలని సొంతం చేసుకుంటాడు.
## నవలగా 2011 లో విడుదల అయిన పుస్తకమ్ వివరాలు
:ప్రచురణ కర్త : వాహిని బుక్ ట్రస్ట్ , మంచిపుస్తకం
:మొత్తం పేజీలు : ౧౫౪
:పుస్తకం వెల : రూ. ౬౦/- 
:చిత్రకారుడు : వడ్డాది పాపయ్య
:ముందుమాట : 'రచన'శాయి 
:విశ్లేషకులు : వసుంధర

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:2011 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు నవలలు
భారత ప్రభుత్వ కమిషన్లు

* భారత ప్రభుత్వం, తన పరిపాలనా విధానం మెరుగు పరుచుకోవటానికి, కాలానుగుణంగా ఎదురవుతున్న సమస్యలను పరిష్కరించటానికి, మెరుగైన సమాజానికి, ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించటానికి, అనేకమైన కమిటీలను, కమిషనులను, ఆయా రంగాలలో, నిష్ణాతులైన మేధావులను, నియమించి, వారి ద్వారా, విలువైన సలహాలతో కూడిన నివేదికలను, పొందింది. సమస్యలకు పరిష్కారాలను కనుగొన్నది. అటువంటి, కొన్ని నివేదికలను ఈ క్రింద పట్టికలో చూడండి.

 
జాతీయ ఆరోగ్య కమిటీలు 9 - వాటి రిపోర్టులు 9

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
అలుక

**అలుక** [ aluka ] or **అలుకువ** or **అల్క** aluka. [Tel. from అలుగు] n. Anger. కోపము. "అలుకచే నుండ బుగ్గల నులిచి తిట్టి." H. iii. 180.

**అలుగు** [ alugu ] alugu. [Tel.] v. n. To be angry or annoyed. కోపించు. అలిగించు (causal of అలుగు.) To irritate, annoy. కోపము వచ్చేటట్టు చేయు. 

భార్యాభర్తలు లేదా ప్రేయసీ ప్రియుల మధ్య స్త్రీ అలిగితే పురుషుడు ఆమె అలకతీర్చి సంతృప్తి పరచడం ఒక రసాస్వాదన.

## తెలుగు పాటలు
* అలిగితివా సఖీ ప్రియా (పాట)
లేఖ (అయోమయ నివృత్తి)

* పెళ్ళానికి ప్రేమలేఖ ప్రియురాలికి శుభలేఖ
* ప్రేమ లేఖ
* ప్రేమ లేఖలు (చలం రచన)
* లేఖిని
* లేఖరి లేదా లేఖకుడు
* శుభలేఖ
* శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ
గ్నోమ్(GNOME)

జిఎన్ యు డెస్క్ టాప్ ఎన్విరోన్మెంటు కు చిన్న పేరు **గ్నోమ్**(GNOME). ఇది లినక్స్ నిర్వహణ వ్యవస్థ కొరకు వాడే ఒక డెస్కుటాప్ పరిసరం/గ్రాఫికల్ వాడుకరి అంతరవర్తి. మన కంప్యూటర్ తెర రూపం, దానిలోని  మన పనికి అవసరమైన  రకరకాల అనువర్తనాల సమూహమే ఇది. దీనిని "గ్నోమ్" లేదా "జినోమ్" అని పలుకుతారు. ఇది మెక్సికన్ ప్రోగ్రామర్లు అయిన మిగ్వెల్ డి కాజా, ఫెడెరికో మేన రూపొందించారు. ఇది పూర్తిగా ఉచిత, ఓపెన్ సోర్సు సాఫ్టువేరుపై ఆధారపడి రూపొందించబడింది. ఇది ఒక అంతర్జాతీయ యోజన ఇందులో భాగంగా సాఫ్టువేర్ అభివృద్ధి ఫ్రేమ్ వర్కులను సృష్టించడం, డెస్కుటాప్ కొరకు అనువర్తన సాఫ్టువేర్ ఎంచుకొనుట, అనువర్తన ప్రారంభించుట, దస్త్ర నిర్వహణ, విండో, కార్య నిర్వహణ వంటి వాటి పై పనిచేస్తుంది.

గ్నోమ్ గ్నూ యోజనలో భాగంగా ఉంది, దీనిని యునిక్స్ వంటి నిర్వహణ వ్యవస్థలతో వాడవచ్చు, ముఖ్యంగా లినక్స్, సొలారిస్ నందు భాగమైన జావా డెస్కుటాప్ వ్యవస్థ ఉపయోగించవచ్చు.
## చరిత్ర
1996 లో, కెడియి యోజన ప్రారంభమైంది. ప్రారంభం నుండే కెడియి ఒక ఉచిత, ఓపెన్ సోర్స్ యోజన, కానీ గ్నూ యోజన సభ్యులు కెడియీ వారితో సంప్రదించగా వారు ట్రోల్టెక్ యాజమాన్యంలో ఉన్న ఒక జిపియల్ కాని Qt విడ్జెట్ ఉపకరణసామాగ్రి పై ఆధారపడటం గురించి ఆలోచించారు. ఆగస్టు 1997లో, ఈ సమస్యకు రెండు యోజనలు ప్రతిస్పందనగా ప్రారంభించారు: హార్మోనీ ఉపకరణసామాగ్రి క్యూటి లైబ్రరీలకు ఒక ఉచిత ప్రత్యామ్నాయం, నోమ్ క్యూటి వాడని ఒక విభిన్న డెస్కుటప్ ఇది జిటికె+ పై నిర్మించబడి, గ్నూ లెస్సర్ జనరల్ పబ్లిక్ లైసెన్సు కింద లైసెన్సు చేయబడింది. ఒక ఉచిత సాఫ్టువేర్ జిపియల్-అనుకూలత లేని సాఫ్టువేరుతో దీన్ని లింక్ చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. నోమ్ డెస్కుటాపు దానికదే లైబ్రరీల కొరకు ఎల్ జిపియల్ క్రింద లైసెన్సు చేయబడింది, నోమ్ యోజనలో భాగంగా ఉన్న అనువర్తనాల కోసం జిపియల్ లైసెన్స్ వాడారు. ఉపకరణసామాగ్రి, లైబ్రరీలు ఎల్ జిపియల్ లైసెన్సు క్రింద లభించబడం వలన నోమ్ కొరకు వ్రాయబడిన అనువర్తనాలకి విసృతమైన లైసెన్సులను వాడవచ్చు (యాజమాన్య సాఫ్టువేర్ లైసెన్సులు కూడా). మిగ్వెల్ డి కాజా, ఫెడెరికో మేనలు నోమ్ ప్రాథమిక యోజన నాయకులు. 

2000 లో, క్యూటి గ్నూ జిపియల్ షరతుల క్రింద అందుబాటులో ఉంచారు. ట్రోల్టెక్ క్యూపియల్ షరతులు, గ్నూ జిపియల్ లైసెన్సుల క్రింద ద్వంద్వ లైసెన్సింగ్ ఆఫర్ చేసాడు, అపాచీ వంటి ఇతర ప్రత్యేక లైసెన్సుకు మినహాయింపులు అనుమతించాడు. క్యూటీ గ్నూ జిపియల్ లైసెన్సు ఉద్భవించినప్పటికీ, అనియత యాజమాన్య సాఫ్టువేరుతో క్యూటీని జతచేయుట పై ఆంక్షలు కొనసాగించింది. జిటికె+ యొక్క ఎల్ జిపియల్ లైసెన్స్ ఈ నియంత్రణ విధించలేదు. 2000 సంత్సరం చివరిలో, హార్మొనీ యోజనను నిలిపివేసారు, ఇకపై కెడియి ఏ మాత్రం జిపియల్ కాని సాఫ్టువేరుపై ఆధారపడలేదు. నోమ్ యొక్క అభివృద్ధి (2011 నాటికి) కొనసాగుతుంది. మార్చి 2009 లో ట్రోల్టెక్ ను నోకియా కొనుగోలుచేసింది, క్యూటి 4.5 విడుదలచేసి ఎల్ జిపియల్ లైసెన్సును మూడవ ఐచ్ఛికముగా చేర్చారు. 
### పేరు

## యోజన నిర్మాణం
### లక్ష్యాలు
## విడుదల చరిత్ర
### మునుపటి విడుదల
### ప్రస్తుత విడుదల
### మునుపటి నోమ్ మైలురాయి విడుదలల యొక్క తెరపట్టులు

File:GNOME-escritorio-1.x.png|గ్నోమ్ 1, మార్చి 1999
File:Gnome-2.6-en.png|గ్నోమ్ 2.6, మార్చి 2004
File:Gnome-2.20-screenshot.png|గ్నోమ్ 2.20, సెప్టెంబరు 2007
File:Gnome2.30.0.png|గ్నోమ్ 2.30, మార్చి 2010

## వీటిని కూడా చూడండి
* KDE
* LXDE
* Xfce
## బాహ్య లింకులు
* గ్నోమ్ అధికారిక వెబ్‌సైటు
* అధికారిక గ్నోమ్ లైవ్ వికీ

వర్గం:లినక్స్
వర్గం:కంప్యూటరు సాఫ్టువేర్
వర్గం:స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు
ఎల్ఎక్స్‌డిఇ(LXDE)

LXDE అనేది యునిక్స్, ఇతర POSIX కంప్లెయింట్ వేదికల కొరకు అనగా లినక్స్ లేదా BSD వంటి వాటికోసం రూపొందించబడిన ఒక ఉచిత, ఓపెన్ సోర్సు తేలికైన డెస్కుటాప్ పర్యావరణం. LXDE అంటే "లైట్ వెయిట్ X11 డెస్కుటాప్ ఎన్విరాన్మెంట్".
తక్కువ ప్రదర్శన కనపర్చు పాత తరం కంప్యూటర్లకు, కొత్త తరం నెట్ బుక్లు,, ముఖ్యంగా ఇతర చిన్న కంప్యూటర్లు, RAM తక్కువ మొత్తంలో ఉన్న కంప్యూటర్లతో బాగా పని చేయడానికి LXDE రూపొందించబడింది.
ఉబుంటు పై పరీక్షించినపుడు నోమ్ 2.29, కెడియి 4.4,, ఎక్స్ఎఫ్‌సియి 4.6 పోలిస్తే LXDE 0.5 అతి తక్కువ మెమోరీ వినియోగాన్ని,, తక్కువ శక్తి ఖర్చువుతుందని నిరూపించబడింది. మొబైల్ కంప్యూటర్లులో ఇతర డెస్కుటాప్ పర్యావరణాలలో కంటే LXDE తో బ్యాటరీ శక్తి తక్కువ ఖర్చవుతుంది.

LXDE వివిధ ప్రముఖ లినక్స్ పంపకాలైన ఆర్క్ లినక్, డెబియన్, మాండ్రివా, ఉబుంటులో వినియోగించబడుతున్నది, ఇటీవలే ఫెడోరా, ఓపెన్ స్యూజ్ వంటి పంపకాలలో కూడా వాడబడుతున్నది. ఇది నాపిక్స్, లుబుంటుల యొక్క అప్రమేయ డెస్కుటాప్ పర్యావరణముగా ఉంది.

## చరిత్ర
LXDE ప్రోజెక్టు తైవానీస్ ప్రోగ్రామర్ అయిన హాంగ్ జెన్ యీ చే 2006లో ప్రారంభించబడింది, ఇతడిని పిసిమాన్ అని కూడా పిలుస్తారు. LXDE యొక్క మొదటి పర్వికము పిసిమాన్ఎఫ్ఎమ్ అనే ఒక కొత్త దస్త్ర నిర్వాహకం.

LXDE సి ప్రోగ్రామింగ్ భాషలో వ్రాయబడింది. ఇది జిటికే ప్లస్ ఉపకరణసామాగ్రిని వాడుకుని యునిక్స్, POSIX కంప్లెయింట్ వేదికల పై అనగా లినక్స్, BSD వంటి నిర్వహణ వ్యవస్థల యందు నడుస్తుంది. GTK+ అనేది సాధారణంగా అనేక లినక్స్ పంపకాలలో వాడబడి అనువర్తనాలను వివిధ వేదికల పై నడుపుటకు సహాయపడుతుంది. LXDE వ్యక్తిగత భాగాలు(లేదా కొన్ని భాగాలు ఆధారితత్వాల ద్వారా) రోలింగ్ విడుదలలని ఉపయోగించుకుంటాయి. జిపియల్ లైసెన్స్ కోడ్ అలాగే ఎల్ జిపియల్ లైసెన్స్ కోడ్‌ని కూడా LXDE కలిగివుంటుంది.

పంపణీఆదరణ కొరకు లినక్స్ పంపకాల స్థానాలను సమీక్షించగా, 2011 జనవరి ప్రారంభంలో చేసిన సర్వే ప్రకారం 2010, 2009 లతో పోల్చి చూస్తే ఇతర డెస్కుటాప్ పర్యావరణాల కంటే LXDE యొక్క ప్రజాదరణ గణనీయంగా పెరిగిందని బోడనర్ లాడిస్లావ్ పేర్కొన్నారు. పట్టిక గణాంకాల ఆధారంగా చూస్తే తేలికపాటి డెస్కుటాప్ పర్యావరణాలను వాడే పంపకాలు పెరుగుదల కనిపించిందన్నారు.
## అంశాలు
కాకపోతే నోమ్, కెడియి ప్లాస్మా డెస్కుటాప్ వంటి ఇతర ప్రధాన డెస్కుటాప్ పర్యావరణాలలో వలె కాకుండా, LXDE యొక్క భాగాల కొన్ని ఆధారితత్వాలు సరిగా స్థిరత్వం పొందిలేవు. కాని బదులుగా, అవి స్వతంత్రంగా నడువగలవు.

LXDE వివిధ భాగాలను కలిగివుంది:


Image:LXDE Gpicview.png|LXDE చిత్ర వీక్షకం
Image:LXappearance.png|LXAppearance
Image:Lxpanel menu.png|LXప్యానల్
Image:Lxpanel pref.png|LXప్యానల్ ప్రాధాన్యతలు
Image:Lxtask.png|LXTask
Image:Pcmanfm.png|పిసిమ్యాన్FM
Image:Run dlg.png|ప్యానల్ కార్యాలు స్వయంచాలకంగా పూర్తగుట


## బాహ్య లింకులు
* అధికారిక వెబ్‌సైటు
* LXDE సంస్థ
* LXDE వికీ
* సోర్సుఫోర్జు నందు LXDE

వర్గం:లినక్స్
వర్గం:స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు
ఎక్స్ఎఫ్‌సిఇ(Xfce)

Xfce (నాలుగు అక్షరాలు విడివిడిగా ఎక్స్ఎఫ్‌సియి అని పలుకుతారు) అనేది లినక్స్, సోలారిస్,, BSD వంటి యునిక్స్, ఇతర యునిక్స్-వంటి వేదికలకు ఒక ఉచిత సాఫ్టువేరు డెస్కుటాప్ పర్యావరణం. ఉపయోగించడానికి సులభంగాను ఉన్నప్పటికీ వేగం, తక్కువ బరువు దీని ముఖ్యోద్దేశ్యం.

ప్రస్తుత రూపాంతరం 4.8, మాడ్యులర్, పునరుపయోగించదగినది. ఇది వేరువేరు కూర్చబడిన అంశాలు అన్నీ కలిసి పూర్తిగా పనిచేసే ఒక డెస్కుటాప్ పర్యావరణాన్ని సమకూర్చుతుంది, కానీ ఇది వాడుకరి ఇష్టపడే వ్యక్తిగత పని వాతావరణం సృష్టించడానికి ఉపభాగాలుగా ఎంచుకోవచ్చును. నిరాడంబర హార్డువేర్ పై ఒక ఆధునిక డెస్కుటాప్ పర్యావరణం నడుపుటకు ఎక్స్ ఎఫ్ సియిని ప్రధానంగా ఉపయోగిస్తారు.

ఇది జిటికే ప్లస్ 2 ఉపకరణసామాగ్రి పై (నోమ్ వలె) ఆధారపడింది. ఇది Xfwm విండో నిర్వాహకాన్ని వినియోగిస్తుంది. దీని స్వరూపణం పూర్తిగా మౌసుతో నడుస్తుంది,, స్వరూపణ ఫైళ్లు సాధారణ వాడుకరి నుండి దాచబడతాయి.

పండోరా హేండ్ హెల్డ్ గేమింగ్ వ్యవస్థలో ఉన్న గ్రాఫికల్ వాడుకరి అంతరవర్తులలో ఒకటిగా ఎక్స్ఎఫ్‌సియి చేర్చబడింది.

ఆల్ఫైన్ లినక్స్ ఉపయోగించి 40 మెబై మెమోరీతో ఎక్స్ఎఫ్ సియిని నడుపవచ్చును. ఉబుంటు పై పరీక్షించినపుడు, నోమ్ 2.29, కెడియి 4.4 కంటే Xfce 4.6 తక్కువ మెమరీ వినియోగిస్తుందని తేలింది, కానీ LXDE 0.5 కంటే ఎక్కువ.
## చరిత్ర
ఎక్స్ఎఫ్‌సియి యోజనను 1996లో ఆలీవర్ ఫౌర్డాన్ ప్రారంభించాడు. నిజానికి ఎక్స్ఎఫ్‌సియి అంటే ఎక్స్ ఫార్మ్స్ కామన్ ఎన్విరాన్మెంట్, కాని ఎక్స్ఎఫ్‌సియి రెండవసారి మరలావ్రాసినపుడు ఎక్స్ ఫార్మ్ ఉపకరణసామాగ్రి వాడబడలేదు. పేరు మాత్రం అలానే ఉంచబడింది, కానీ "XFCE" అని కాకుండా "Xfce" అని వాడుతున్నారు.

## అనువర్తనాలు
ఎక్స్ఎఫ్‌సియి అనువర్తనములు కొరకు అభివృద్ధి కార్యాచరణ ప్రణాళికను సమకూర్చుతుంది. Xfce మాత్రమే కాకుండా ఇతర, ఎక్స్ఎఫ్‌సియి లైబ్రరీలను వాడకునే మూడవ పార్టీ ప్రోగ్రాములు కూడా ఉన్నాయి. మౌస్ ప్యాడ్ పాఠ్య కూర్పకము, ఆరేజ్ క్యాలెండర్, టెర్మినల్ చెప్పుకోదగినవి. ఎప్పుడైతే ఒక అనువర్తనము రూట్ సర్వాధికారాలతో నడుపబడుతున్నదో అపుడు వాడుకరిని ఈ చర్య వలన వ్యవస్థ దస్త్రాలు హానికలుగవచ్చని విండో పై భాగంలో ఒక ఎర్రని బ్యానర్ ద్వారా హెచ్చరిస్తుంది.
### తునార్
తునార్ అనేది ఎక్స్ఎఫ్‌సియిలో అప్రమేయ దస్త్ర నిర్వాహకం, ఎక్స్ఎఫ్ఎఫ్ఎమ్ కు ప్రత్యామ్నాయమయింది. ఇది నోమ్ యొక్క నాటిలస్ పోలి, వేగం, తక్కువ మెమోరీ అడుగుజాడల రూపొందించబడి అలాగే ప్లగిన్ల ద్వారా బాగా అనుకూలీకరించుకోవచ్చు. 
## ఇవి కూడా చూడండి
* LXDE
* GNOME
* KDE
## బాహ్య లింకులు
* అధికారిక వెబ్‌సైటు
* జెన్టూ వికీ నందు ఎక్స్ఎఫ్‌సియి

వర్గం:లినక్స్
వర్గం:స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు
కారులో షికారుకెళ్ళే పాలబుగ్గల పసిడిదాన

**కారులో షికారు కెళ్ళే** పాట తోడికోడళ్ళు (1957) సినిమా కోసం ఆచార్య ఆత్రేయ రచించిన సందేశాత్మక లలితగీతం. ఈ గీతాన్ని ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు మధురంగా గానం చేయగా మాస్టర్ వేణు సంగీతాన్ని అందించారు. 

## పాట
**పల్లవి** :

కారులో షికారు కెళ్ళే పాలబుగ్గల పసిడిదాన

బుగ్గమీద గులాబిరంగు ఎలావచ్చెనో చెప్పగలవా  | |  కారులో  | |

నిన్నుమించిన కన్నెలెందరో మండుటెండలో మాడిపోతే

వారి బుగ్గల నిగ్గు నీకు వచ్చిచేరెను తెలుసుకో  | |  నిన్నుమించిన  | |  | |  కారులో  | |

**చరణం 1** :

చలువరాతి మేడలోన కులుకుతావే కుర్రదానా

మేడగట్టిన చలువరాయి ఎలా వచ్చెనో చెప్పగలవా

కడుపుకాలే కష్టజీవులు ఒడలు విరిచి గనులు తొలిచి

చమట చలువను చేర్చి రాళ్ళను తీర్చినారు తెలుసుకో

కారులో షికారుకెళ్ళే పాలబుగ్గల పసిడిదాన

నిలిచి విను నీ బడాయి చాలు

తెలుసుకో ఈ నిజానిజాలు

చరణం 2 :

గాలిలోన తేలిపోయే చీరగట్టిన చిన్నదానా

జిలుగు వెలుగుల చీర శిల్పం ఎలా వచ్చెనో చెప్పగలవా

చిరుగు పాతల బరువు బ్రతుకుల నేతగాళ్ళే నేసినారు

చాకిరొకరిది సౌఖ్యమొకరిది సాగదింక తెలుసుకో

కారులో షికారుకెళ్ళే పాలబుగ్గల పసిడిదాన

నిలిచి విను నీ బడాయి చాలు

తెలుసుకో ఈ నిజానిజాలు

## వివరణ
ఈ పాటలో సోషలిజం లోని కొన్ని అంశాల్ని ఒక అందమైన ధనవంతురాలైన అమ్మాయికి అర్ధమయ్యేటట్లుగా పాట రూపంలో చెప్పడం ఇక్కడ విశేషం. మనం జీవితంలో అనుభవిస్తున్న ఎన్నో సుఖాలకు వెనుక ఎంతో మంది కష్టజీవుల శ్రమ దాగి వుంటుందనే జీవితసత్యాన్ని తెలియజేస్తుంది ఈ పాట. వానికి గృహ నిర్మాణ రంగంలోని మేస్త్రీలను, దుస్తుల్ని తయారుచేసే నేతగాళ్ళను రెండు ఉదాహరణలుగా చెబుతాడు. చివరికి "చాకిరొకడిది సౌఖ్యమొకడిది" తెలుగుకోమని అంటాడు

## మూలాలు
* కారులో షికారుకెళ్ళే, మనసు గతి ఇంతే (ఆత్రేయ సినీ హిట్స్), సేకరణ : సంజయ్ కిషోర్, సంగమ్ అకాడెమీ, హైదరాబాద్, 2007, పేజీ: 21.

వర్గం:ఆత్రేయ రచించిన పాటలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలుపాట చాలా నచ్చింది
సిద్ధేశ్వరాలయం

క్రీస్తు శకం 1253 వ సంవత్సరంలో నెల్లూరు జిల్లా కోవూరు మండలంలోని పాటూరు గ్రామ సిద్దేశ్వరాలయంలో తిక్కన తన ఆశయ సిద్దికి యజ్ఞం చేసి నట్లు చరిత్ర చెపుతున్నది. తన ఆశయ సిద్దికి ఈశ్వరాలయంలో యజ్ఞం చేసినందున ఆ ఆలయానికి సిద్దేశ్వరాలంగా పేరొచ్చింది. యజ్ఞం పూర్తి చేసిన తర్వాత తిక్కన సోమయాజిగా మారి మహా భారత రచనకు ఉపక్రమించాడు. అప్పటి యజ్ఞానికి సంబంధించిన అవశేషాలు నేడు శిథిలావస్థకు చేరుకున్నాయి. ఆయన పూజలు చేసిన నందీస్వరున్ని అపహరించారు. తిక్కన పూర్వీకులు "కొట్టురువు" ఇంటి పేరుతో పాటూరు గ్రామాధి పతులుగా పనిచేసి నట్లు చరిత్ర చెపుతున్నది. మనుమ సిద్ది కాలంలో తిక్కన ఇంటి పేరు "పాటూరుగా" మారినట్లు చరిత్ర కారులు చెపుతున్నారు. పదకొండు పర్యాలు ఆయన సిద్దేశ్వరాలయంలో యజ్ఞం చేసినట్లు కేతన తన దశకుమార చరిత్రలో పేర్కొన్నాడు. ఆలయ ప్రాంగణంలోని బావిలో తిక్కన స్నాన మాచరించి సంద్యా వందనాలర్పించే వాడు. ఆ బావి ఒరలో చెక్కిన దంద్రుడు, వినాయకుడు శిల్పాలు చాల అందంగా వుండేవి. కాని ఇప్పుడు ఆ బావిలో చెట్లు మొలచి ముళ్ల పొదలతో నిండి ఉంది. అందు చేత ఆ శిల్పాలను ఇప్పుడు చూడ వీలుగాదు. మహా భారత రచనకు ఉపయోగించి నట్లుగా చెప్పే ఘంటం తిక్కన వారసుల వద్ద వుండేదని చెప్పుతారు. "ఘంటం" వుంచే ఒరకు ఒకవైపు సరస్వతిదేవి, వినాయకుణ్ణి చెక్కారని, తాము చాలా సంవత్సరాల క్రితం దాన్ని చూశామని పాటూరు గ్రామ వయో వృద్దులు చెప్పారు. నెల్లూరుకు చెందిన సాహిత్య సంస్థ " వర్థమాన సమాజం" కొన్నేళ్ల క్రితం నిర్వ హించిన తిరునాళ్లలో దానిని ప్రదర్శించారు. ఆ తర్వాత అది కనబడకుండా పోయింది.

తిక్కన రూపాన్ని కేతన తన దశకుమార చరిత్రలో వర్ణించాడు. ఆ వర్ణన ఆధారంగా 1924 వ సంవత్సరంలో గుర్రం మల్లయ్య అనే చిత్రకారుడు ఆంధ్రా యూనివర్సిటి నిర్వహించిన చిత్రలేఖన పోటీల్లో తిక్కన రూపాన్ని చిత్రీకరించాడు. ఆ చిత్ర పటమే నేడు నెల్లూరు లోని వర్థమాన సామాజంలో పూజలందు కుంటున్నది. 1986 వ సంవత్సరంలో అప్పటి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆలయ పునర్ నిర్మాణానికి రెండు లక్షల రూపాయలు మంజూరు చేసింది. అయితే.....సిద్ధేశ్వరాలయం, తిక్కన పూజించిన శిలలు అన్నీ తమ సొంతమనీ, ప్రభుత్వానికి గాని దేవాదాయ శాఖకు గాని సంబం లేదని పాటూరు వంశస్థుడు ఆలయ పునర్ నిర్మాణాన్ని అడ్డుకున్నాడు. పదేళ్ల క్రిందట ఒక భక్తుడు ఆలయానికి వెల్ల వేయించాడు. ఆ ఆలయం ఇప్పటికి శిథిలావస్థలోనే ఉంది." 

## ఇవి కూడా చూడండి

* సిద్ధేశ్వర ఆలయం

## మూలాలు

వర్గం:పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాలయాలు
వాతాపి గణపతిం భజే

**"వాతాపి గణపతిం"** (దీనిని **"వాతాపి గణపతిం భజేహం"** అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది ప్రసిద్ధ వాగ్గేయకారుడు ముత్తుస్వామి దీక్షితులు (1775–1835) సంస్కృతంలో రచించిన ఒక కీర్తన. ముత్తుస్వామి దీక్షితులు కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులలో ఒకరు. ఈ కీర్తన తమిళనాడులోని తిరువారూర్ జిల్లాలో ఉన్న తిరుచెంగట్టంగుడి ఉత్తరాపతిశ్వరస్వామి ఆలయ సముదాయంలోని 'వాతాపి గణపతి'ని స్తుతిస్తూ సాగుతుంది.

ఈ కీర్తనను **హంసధ్వని** రాగంలో స్వరపరచారు. కర్ణాటక సంగీతంలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన కృతులలో ఇది ఒకటి. సాంప్రదాయకంగా అనేక కర్ణాటక సంగీత కచేరీలు ఈ కీర్తనతోనే ప్రారంభమవుతాయి.

## నేపథ్యం: వాతాపి గణపతి

ముత్తుస్వామి దీక్షితులు తన జన్మస్థలమైన తిరువారూర్ పరిసరాల్లో ఉన్న 16 గణపతి విగ్రహాలను స్తుతిస్తూ "షోడశ గణపతి కృతులు" రచించారు. "వాతాపి గణపతిం" ఆ సిరీస్‌లో ఒక భాగం. 

మౌఖిక సంప్రదాయం ప్రకారం, సా.శ. 642లో పల్లవ రాజు మొదటి నరసింహవర్మ సేనాని పరన్జ్యోతి, చాళుక్యుల రాజధానియైన **వాతాపి** (ప్రస్తుత కర్ణాటకలోని బాదామి) పై విజయం సాధించి, ఈ గణపతి విగ్రహాన్ని యుద్ధ ప్రాప్తిగా తీసుకువచ్చారు. దీనిని తన జన్మస్థలమైన తిరుచెంగట్టంగుడిలో ప్రతిష్టించారు. పరన్జ్యోతి తర్వాత కాలంలో శైవ మతంలోకి మారి 'సిరుత్తొండ నాయనార్'గా ప్రసిద్ధి చెందారు.

## సాహిత్యం
దీక్షితులు ఈ కీర్తనలో వినాయకుడిని విఘ్న నివారకుడిగా, ఓంకార స్వరూపుడిగా వర్ణించారు. ఆయన అగస్త్య ముని, విష్ణుమూర్తి చేత పూజింపబడతారని, మూలాధార చక్రంలో నివసిస్తారని పేర్కొన్నారు. వినాయకుడి రూపం తన తండ్రి శివునికి, సోదరుడు కార్తికేయునికి సంతోషాన్ని కలిగిస్తుందని వర్ణించారు.

### కీర్తన (తెలుగు లిపిలో)

**పల్లవి:**
: వాతాపి గణపతిం భజేహం
: వారణాస్యం వరప్రదం శ్రీ

**అనుపల్లవి:**
: భూతాది సంసేవిత చరణం
: భూత భౌతిక ప్రపంచ భరణం
: వీతరాగిణం వినుత యోగిణం (లేదా వీతరాగిణం వినత యోగిణం)
: విశ్వకారణం విఘ్నవారణం

**చరణం:**
: పురా కుంభ సంభవ మునివర
: ప్రపూజితం త్రికోణ మధ్యగతం
: మురారి ప్రముఖాద్యుపాసితం
: మూలాధార క్షేత్రస్థితం
: పరాది చత్వారి వాగాత్మకం
: ప్రణవ స్వరూప వక్రతుండం
: నిరంతరం నిటిల చంద్రఖండం
: నిజ వామకర విధృతేక్షుదండం
: కరాంబుజ పాశ బీజాపూరం
: కలుష విదూరం భూతాకారం
: హరాది గురుగుహ తోషిత బింబం
: హంసధ్వని భూషిత హేరంబం

## సంగీతం
ముత్తుస్వామి దీక్షితులు ఈ కీర్తనను తన తండ్రి రామస్వామి దీక్షితులు సృష్టించిన **హంసధ్వని** రాగంలో స్వరపరిచారు. తంత్ర శాస్త్రం ప్రకారం గణపతికి, హంసధ్వని రాగానికి అవినాభావ సంబంధం ఉందని భావిస్తారు.

ఈ కీర్తన మొదటగా 1904లో సుబ్బరామ దీక్షితులు రచించిన **సంగీత సంప్రదాయ ప్రదర్శిని** గ్రంథంలో తెలుగు లిపిలో ప్రచురించబడింది. మహా వైద్యనాథ అయ్యర్ (1844–1893) ప్రవేశపెట్టిన 'సంగతులు' (వైవిధ్యాలు) ఈ కీర్తనకు మరింత వన్నె తెచ్చాయి.

## ప్రాముఖ్యత
* ఇది ముత్తుస్వామి దీక్షితుల రచనలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది.
* కర్ణాటక సంగీత విద్యార్థులు నేర్చుకునే ప్రాథమిక కీర్తనలలో ఒకటి.
* విఘ్నేశ్వరుడు "ప్రారంభాలకు అధిపతి" కాబట్టి, దాదాపు అన్ని సంగీత కచేరీలను ఈ కీర్తనతోనే ప్రారంభిస్తారు.
* కేవలం దక్షిణ భారతదేశంలోనే కాకుండా, హిందుస్థానీ సంగీత విద్వాంసులు కూడా ఈ కీర్తనను, రాగాన్ని విశేషంగా ఆదరిస్తారు.

## గానం చేసిన ప్రముఖులు
* ఎం.ఎస్.సుబ్బలక్ష్మి 
* M.Balamuralikrishna
* ఎం.ఎల్.వసంతకుమారి 
* వినాయక చవితి సినిమాలో టైటిల్ సాంగ్ గా ఈ పాటను ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు గానం చేశారు. 
## ఇవి కూడా చూడండి
* ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులు
* హంసధ్వని రాగం

## మూలాలు

వర్గం:కీర్తనలు
వర్గం:సంస్కృత రచనలు
హంసధ్వని రాగం

**హంసధ్వని రాగం** హంస ధ్వని అంటే ఉచ్చ్ శ్వాస.. నిచ్ శ్వాసల ప్రక్రియనే హంస జపం తపోయోగం అని దాని మూలం అర్థం .హంసద్వని రాగా నామానికి ఉప వాక్యా   నాదమే  బ్రహ్మము అని అర్థము(**Hamsadhvani**, ) కర్ణాటక, హిందూస్థానీ సంగీతాలలో ఒక జన్య రాగం. దీనిని సామాన్యంగా ధీర శంకరాభరణం జన్యంగా భావిస్తారు .మరి కొందరు కళ్యాణి రాగం లోని జన్యంగా భావిస్తారు 

## రాగ లక్షణాలు

*హంసధ్వని రాగం* లో మధ్యమం గాని ధైవతం గాని లేవు. దీనిలోని స్వరాల ఆరోహణ అవరోహణలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి: 

  : S R2 G3 P N3 S

  : S N3 P G3 R2 S

ఈ రాగంలోని స్వరాలు: *షడ్జమం, చతుశ్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, పంచమం, కాకళి నిషాధం.

==రచనలు==
*హంసధ్వని రాగం* లో చాలా కీర్తనలు సాంప్రదాయ, సినీ సంగీతంలో ఉన్నాయి. ఇది సామాన్యంగా కచేరీ ప్రారంభంలో గానం చేయబడుతుంది. చాలా కీర్తనలు విఘ్నేశ్వరుని ప్రార్ధనగా రచించబడ్డాయి. 

* *రఘుకుల నాయక*, *శ్రీ రఘుకుల* - [[త్యాగరాజ స్వామి]]
* *గజవదన బేడువే* - [[పురందర దాసు]]
* *గం గణపతే* - [[ముత్తయ్య భాగవతార్]]
* *వాతాపి గణపతిం భజే'' - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు

## మూలాలు

వర్గం:జన్య రాగాలు
కాపురం కొత్త కాపురం

thumb|సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి
**కాపురం కొత్త కాపురం** పాట కొత్త కాపురం (1975) సినిమా లోనిది. ఈ యుగళ గీతాన్ని ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల కలిసి గానం చేశారు. ఈ పాట ప్రేమ గీతం. ఈ పాటలో ఘట్టమనేని కృష్ణ, బారతి నటించారు. ఈ పాటను సి.నారాయణ రెడ్డి రచించగా, కె.వి,మహదేవన్ సంగీతాన్నందించాడు. 

## పాట

**పల్లవి:**
కాపురం కొత్త కాపురం
ఆలుమగలు కట్టుకున్న అనురాగ గోపురం | | కాపురం | |

**చరణం 1:**

పాకలో ఉన్నా అది పసిడి మేడగా
మండుటెండలో ఉన్నా మల్లెల నీడగా
ఉన్నంతలో చెప్పలేని తీపిని అందించేది
గోరంతలో కొండంట తృప్తిని కలిగించేదే | | కాపురం | |

**చరణం 2:**

తన పతియే కనిపించే దైవమని
తన సతియే ఫలియించిన పుణ్యమని
ఒకరినొకరు తెలుసుకొని ఒకటిగా నడచుకొని
బ్రతుకంతా పచ్చదనం పండించుకొనేదే | | కాపురం | |

**చరణం 3:**

చీకటిలో చిరునవ్వులు వెలిగించుకొని
బాధలలో ఆనందం పంచుకొని
కలిమిలో పొంగక లేమిలో కృంగక
వెలుగు నీడలొక్కటిగా | | కాపురం | |

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
కాపురం

**కాపురము** [ kāpuramu ] kāpuramu తెలుగు n. Home, dwelling, abode, residence, lodgings. అక్కడ కాపురముండినారు or కాపురము చేసారు they lived there, they made their home there. ఆ కాపురమును మూడు దోవలు చేసాడు he has broken up his family. అతడు వేరుగా కాపురము చేస్తాడు he lives separate. కాపురస్థుడు kāpurasthuḍu. n. An inhabitant, a tenant, a native. కాపురస్థురాలు a female inhabitant. కాపురించు.
----
* కాపురం (గ్రామం)
* అక్కమొగుడు చెల్లెలి కాపురం
* అత్తింటి కాపురం
* అమ్మాయి కాపురం
* కలహాల కాపురం
* కారు దిద్దిన కాపురం
* కూతురు కాపురం
* కొత్త కాపురం
* కొల్లేటి కాపురం
* కోడలు దిద్దిన కాపురం
* చిలకపచ్చ కాపురం
* చెల్లెలి కాపురం
* పచ్చని కాపురం
* పండంటి కాపురం
* పండంటి కాపురానికి 12 సూత్రాలు
* వింత కాపురం
* సోగ్గాడి కాపురం
కానుక (అయోమయ నివృత్తి)

* పెళ్ళి కానుక - 1960 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* ప్రేమ కానుక - 1981 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* అమూల్య కానుక - 1961 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
* శ్రీమతి కానుక - 1986 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
వాల్మీకి (సినిమా) (అయోమయ నివృత్తి)

* వాల్మీకి (1945 సినిమా)
* వాల్మీకి (1963 సినిమా)
నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్

thumb|250x250px|నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్
**నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్** (National Thermal Power Corporation) పెద్దపల్లి జిల్లా, రామగుండం లోని ప్రముఖ సంస్థ. ఈ సంస్థ 1975లొ స్థాపించబడింది.2010 జనవరి 1 నాటికి నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్ (ఎన్టీపిసి), రామగుండంలో రికార్డు స్థాయి ఉత్పత్తి సాధించింది. రామగుండం ఎన్టీపిసి 2009-10 ఆర్థిక సంవత్సరంలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి లక్ష్యాలను అదిగమించే దిశలో కొనసాగుతున్నాయి. ఎన్టీపిసికి చెందిన 200 మెగావాట్ల 3 యూనిట్లు (600 మెగావాట్ల ఉత్పత్తి) , 500 మెగవాట్ల 4 యూనిట్లు (2000 మెగావాట్ల ఉత్పత్తి) మొత్తం రోజుకు 2600 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి జరుపుతూ దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు నిరాటంకంగా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఎన్టీపిసి 92.66 శాతం పిఎల్‌ఎఫ్‌తో ఉత్పత్తి జరుపుతుంది.
thumb|250x250px|నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్,మైన్ గేట్


* ఎన్.టి.పి.సి. రామగుండం ఉత్పత్తి చేసిన విద్యుత్తు, నెలవారీగా, ఈ కింది పట్టికలో చూడండి.  

*ఎన్టీపిసి వద్ద 2,600 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పాదన జరపడం కోసం రోజుకు 30వేల పై చిలుకు మెట్రిక్ టన్నుల బొగ్గు అవసరం ఉండగా ఎన్టీపిసి కోల్‌ యార్డ్‌లో సుమారు 7లక్షల పైచిలుకు మెట్రిక్ టన్నుల బొగ్గు నిల్వ ఉంది.ఎన్టీపిసికి చెందిన  నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్, (సింహాద్రి) అనే పేరుతో మరో సంస్థ విశాఖపట్నంలో ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ప్రభుత్వరంగ సంస్థలు
భీమవరపు నరసింహారావు

**భీమవరపు నరసింహరావు** (జనవరి 24, 1905 - సెప్టెంబర్ 7, 1976) తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు. ఈయన బి.ఎన్.ఆర్.గా అందరికి సుపరిచితుడు. ఈయన 8 సంత్సరాల వయసులోనే సంగీత కళ మొగ్గ తొడగడం మొదలైంది. ఈయనకు నాటకాల్లో నటించడం అన్నా, పాటలు పాడటం అన్నా చాలా మక్కువ. ఇతను ఏ గురుశుశ్రూష చేయలేదు. హార్మోనియం కూడా తనే స్వయంగా నేర్చుకొని అందులో ప్రావీణ్యం సంపాదించగలిగాడు. తెనాలిలోని శ్రీరామ విలాస సభ నాటకసంస్థలోసంగీత దర్శకుడిగా పనిచేశాడు.ఈయన ధూమపాన ప్రియుడు. కేవలం సిగరెట్ల సంపాదన కోసం హార్మోనిస్ట్ గా థియేటర్ లో పనిచేయడం మొదలుపెట్టాడు.

## జీవనసరాగాలు
* పుట్టిన తేది : 1905 జనవరి 24
* జన్మస్థలం : గుంటూరు జిల్లా తెనాలి సమీపంలో కొలకలూరు.
* తల్లిదండ్రులు : కోటమ్మ, పుండారీకాక్ష శర్మ
* విద్యార్హత : ఎస్.ఎస్.ఎల్.సి
* తోబుట్టువులు : 
** అన్నయ్యలు - పూర్ణయ్య, రామచంద్రరావు 
** నలుగురు సోదరులు
* సంతానం : 
** కొడుకు - బి.వెంకటేశ్వరరావు
** కూతురు - డాక్టర్ లీలావతి
* మొదటి సినిమా : సతీ తులసి (1936)
* ఆఖరి చిత్రం : అర్ధాంగి (1955)
* మరణం : 7 సెప్టంబర్ 1976.

## చిత్రసమాహారం

# సతీ తులసి (1936)
# ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం (1936)
# కనకతార (1937)
# మోహినీ రుక్మాంగద (1937)
# మాలపిల్ల (1938)
# భక్త తుకారమ్ (1938)
# రైతుబిడ్డ (1939)
# మీరాబాయి (1940)
# అపవాదు (1941)
# భాగ్యలక్ష్మి (1943)
# మాయా మచ్చీంద్ర (1945)
# భక్త తులసీదాస్ (1946)
# భక్త జన (1948)
# తిరుగుబాటు (1950)
# వీట్టుక్కారి ( తమిళం) (1950)
# ధర్మదేవత ( నేపథ్య సంగీతం మాత్రమే ) (1952)
# పెణ్ణిన్ పెరుమై (తమిళం) (1955)
# అర్ధాంగి (1955)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ఐ.ఎమ్.బి.డి.లో భీమవరపు నరసింహారావు పేజీ

వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు
వర్గం:1905 జననాలు
వర్గం:1976 మరణాలు
కపూర్

**కపూర్** భారతదేశంలో కొందరి ఇంటి పేరు.

* కరీనా కపూర్, బాలీవుడ్ చలనచిత్రాల్లో కనిపించే ఒక భారతీయ చలన చిత్ర నటీమణి. 
* పృథ్వీరాజ్ కపూర్ భారతీయ రంగస్థల, సినిమా నటుడు. 
* రామ్ కపూర్ ఒక భారతీయ టెలివిజన్ నటుడు.
* షమ్మీ కపూర్ బాలీవుడ్ నటుడు.
* షాహిద్ కపూర్ బాలీవుడ్ నటుడు, శిక్షణ పొందిన నర్తకుడు.
బుద్ధ జయంతి

*బుద్ధ జయంతి*

నేటికి రెండున్నర వేల సంవత్సరములకు పూర్వము భూమిపై ధర్మము పేరుతో పశువులను వధించు చుండిరి. అప్పుడు జీవ హత్య నిలుపుటకు మాయాదేవి గర్భమున భగవానుడు బుద్ధునిగా అవతరించెను. ఇతని తండ్రి శుద్ధోదనుడు. వీని రాజధాని కపిల వస్తు నగరం. బాల్యమున బుద్ధుని నామము సిద్ధార్ధుడు. జ్యోతిష్కులు "ఈ బాలుడు రాజగును. కాని విరక్తుడై లోకకళ్యాణ కారుడగు"నని చెప్పిరి. అప్పుడు శుద్ధోదన రాజు పెద్ద భవనము నిర్మించి రాకుమారుని అందులో ఉంచెను. రోగములు, దుఃఖములు, మృత్యువులు యేమి తెలియ నివ్వక పెంచెను. ఇతనికి యశోధరతో వివాహము జరిగెను. వీరికొక పుత్రుడు కలిగెను. వారి పేరు రాహులుడు. సిద్ధార్ధుడు ఒకమారు నగరం చూచుటకై తండ్రి ఆజ్ఞ తీసికొని వెలుపలకు వచ్చెను. నగరంలో తిరుగు సమయమున ఒక వృద్ధుడు కనిపించెను. మరొక మారు నగరం సందర్శించునప్పుడు ఒకరోగి కనిపించెను. మూడవమారు దర్శించునప్పుడు చనిపోయినవాడు కనిపించెను. ఈదృశ్యములను చూచిన సిద్దార్ధుని మనస్సు చలించెను. సంసార సుఖము నుండి విరక్తి జెంది అమరత్వమును పరిశోధించుటకై ఒక అర్ధరాత్రి దినమున రాజభవనమునుండి వెలుపలకు వచ్చెను. ఒక వనమందు తపస్సు ప్రారంభించెను. అంతమున జ్ఞానబోధ ప్రాప్తించి సిద్ధార్ధుడు బుద్ధభగవానుడయ్యేను.

బుద్ధ భగవానుడిట్లు చెప్పెను: సంసారము దుఃఖమయము, తృష్ణ దుఃఖకారణము, తృష్ణ నశించిన, దుఃఖము నశించును. రాగ ద్వేష అహంకారములను వదలిన జీవులు ముక్తులగుదురు. 1. సత్యము 2. నమ్రత 3. సదాచారము 4. సద్‌విచారము 5. సద్గుణము 6. సమృద్ధి 7. ఉన్నతమైన లక్ష్యము 8. ఉత్తమమైన ధ్యానము ఈ ఎనిమిది సాధనములను బుద్ధ భగవానుడు మానవుల ఉన్నతి కొరకు చెప్పెను. ఈ విధముగ ప్రపంచం మంతయు తిరిగి మానవ ధర్మములను ప్రచారము గావించెను. యజ్ఞములందు పశువధను మాంపించెను. జీవులయెడ ప్రేమ, అహింస సద్భావములతో అమర సందేశమిచ్చెను.

వర్గం:హిందువుల పండుగలు
ఎం. ఎల్. వసంతకుమారి

**[[ఎం.ఎల్.వసంతకుమారి]]** (M. L. Vasanthakumari) (జూలై 3, 1928 - అక్టోబర్ 31, 1990) 1950లలో కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసురాలు, దక్షిణ భారత చలనచిత్రరంగంలో నేపథ్యగాయని. ఆమె పూర్తి పేరు **మద్రాసు లలితాంగి వసంతకుమారి**. కర్ణాటక సంగీతంలో ఆవిడకు ఎమ్.ఎస్.సుబ్బలక్ష్మికు ఉన్నంత పేరుంది. ఎమ్.ఎస్.సుబ్బలక్ష్మి, డి.కె.పట్టమ్మాళ్ ఆమెకు సమకాలీనులు. నటి శ్రీవిద్య అమే కూతురు. 1958లో విడుదలైన భూకైలాస్ చిత్రంలో ఆమె పాడిన *మున్నీట పవళించు నాగశయనా* పాట, తెలుగులోనే కాకుండా ఆమె పాడిన పాటల్లో అత్యుత్తమమైనది. మాయాబజార్ (1957) చిత్రంలో ఆమె పాడిన *శ్రీకరులు దేవతలు శ్రీరస్తులనగా* పాట కూడా బాగా పేరుపొందింది.

## చిత్రసమాహారం
### తెలుగు
*బీదలపాట్లు (1950)
*నవ్వితే నవరత్నాలు (1951)
*కోడరికం (1953)
*నా ఇల్లు (1953)
*అమ్మలక్కలు (1953)
*కాళహస్తి మహాత్యం (1954)
*నాగులచవితి (1956)
*మాయాబజార్ (1957)
*నలదమయంతి (1957)
*భలే అమ్మాయిలు (1957)
*వరుడు కావాలి (1957)
*సతీ అనసూయ (1957)
*భూకైలాస్ (1958)
*జయభేరి (1959)
*వచ్చిన కోడలు నచ్చింది (1959)

## పురస్కారాలు - బిరుదులు
*1976 - మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ 
*1977 - *[[సంగీత కళానిధి]]* బిరుదు
*భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మభూషణ్ పురస్కారం

## బయటి లింకులు
* 2003 హిందూ పత్రికలో ఎం. ఎల్. వి. గురించిన వ్యాసం
* 2002 హిందూ పత్రికలో ఎం. ఎల్. వి. గురించిన వ్యాసం
* యూట్యూబ్‌లో ఎం.ఎల్.వసంతకుమారి కచేరీ వీడియో (వాతాపి గణపతిం భజేహం)

వర్గం:1928 జననాలు
వర్గం:1990 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
వర్గం:తమిళనాడు మహిళా గాయకులు
వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:తమిళనాడు మహిళా సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
చిత్రం భళారే విచిత్రం

* చిత్రం భళారే విచిత్రం (పాట)
* చిత్రం భళారే విచిత్రం (సినిమా)
తెలుసుకో ఈ జీవిత సత్యం

right|thumb|250px|ఆలు మగలు చిత్రం పోస్టరు
**తెలుసుకో ఈ జీవిత సత్యం** పాట, ఆలుమగలు (1977) సినిమాలోనిది. ఈ సినిమాకు తాతినేని చలపతిరావు సంగీతాన్ని అందించారు. ముఖ్యంగా ఈ పాటకు , శ్రీ శ్రీ సాహిత్యాన్ని అందించగా, ఎస్.పి.బాలసుబ్రమణ్యం గారు ఆలపించారు. . ఈ సినిమాకు తాతినేని రామారావు దర్శకత్వం వహించగా, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, వాణిశ్రీ అభినయించారు.

## పాట

**ఉపోద్ఘాతం :**

ఈ జీవిత పాఠశాలలో అనుభవాలే ఉపాధ్యాయులు

అంతులేని సుఖదు:ఖాలలో అందరూ సహాద్యాయులే

**పల్లవి :**

తెలుసుకో ఈ జీవిత సత్యం., జరిగేదే ఇది ప్రతి నిత్యం

ఏ వయసునకా చోటుంది.. అక్కడే నీకు పరువుంది

అప్పుడే నీకు సుఖముంది...

తెలుసుకో ఈ జీవిత సత్యం

జరిగేదే ఇది ప్రతి నిత్యం.

**చరణం : 1**

కడుపులో శిశువు కదిలి కుదిపితే ... అదియేతల్లికి ఆనందం..

అక్కున చేర్చిన కొడుకు తన్నితే... అదియే తండ్రికాహ్లాదం..

ఎదిగిన సుతులే మమతలు మరిచి ఎదురు తిరిగితే..

నువ్వెక్కడ?? నీ పరువెక్కడ?

నీ చోటెక్కడ?? 

తెలుసుకో ఈ జీవిత సత్యం

జరిగేదే ఇది ప్రతి నిత్యం.

**చరణం : 2**

తొలిరోజులలో ఆలుమగలది ఉరకలు తీసే ఉబలాటం...

బాధ్యత ముగిసి మళ్ళిన వయసుల ముడివేసేదే అనురాగం..

తొలిరోజులలో ఆలుమగలది ఉరకలు తీసే ఉబలాటం...

బాధ్యత ముగిసి మళ్ళిన వయసుల ముడివేసేదే అనురాగం..

ఆ ఉబలాటం ఆ అనురాగం కరువైపోతే..

నువ్వెక్కడ?? నీ పరువెక్కడ?

నీ తోడెక్కడ?? నీ నీడెక్కడ?

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం:శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు రచించిన పాటలు
రాళ్ళల్లో ఇసకల్లో రాశాము ఇద్దరి పేర్లు

ఈ పాట సీతారాముల కళ్యాణం (1989) సినిమా లోనిది. ఈ సినిమాకు కె.వి.మహదేవన్ సంగీతాన్ని అందించగా, నందమూరి బాలకృష్ణ, రజిని, జగ్గయ్య గారు నటించారు.
ముఖ్యంగా ఈ పాటకు ఆచార్య ఆత్రేయ గారు సాహిత్యాన్ని అందించగా ఎస్.పి.బాలసుబ్రమణ్యం, పి.సుశీల గారు ఆలపించారు.

## పాట
**పల్లవి:**

లా లా లలలాల... లలలా..లలలలలా....

లా లా లా లలలాల ...లాలలాలలా.....

ఊహుహు..ఆహాహా..ఓహోహో...

లాలాలా ఆహాహా ఓహోహో...

**అతడు:**

రాళ్ళల్లో ఇసకల్లో రాశాము ఇద్దరి పేర్లు ....

కళ్ళు మూసి చిన్నగా కలిపి చదువుకో

ఒక్కసారి..కలలోన్ తీయగా గురుతు తెచ్చుకో|||

**ఆమె:**

రాళ్ళల్లో ఇసకల్లో రాశాము ఇద్దరి పేర్లు ....

కళ్ళు మూసి చిన్నగా కలిపి చదువుకో

ఒక్కసారి..కలలోన్ తీయగా గురుతు తెచ్చుకో|||

**చరణం:1**

**అతడు:**

కలలన్నీ పంటలై పండెనేమో?? కలిసింది కన్నుల పండగేమో??

**ఆమె:**

చిననాటి స్నేహమే అందమేమో.. అది నేటి అనురాగ బంధమేమో!!

**అతడు**

తొలకరి వలపులలో... పులకించు హృదయాలలో ...

తొలకరి వలపులలో... పులకించు హృదయాలలో ...

ఎన్నాళ్ళకీనాడు విన్నాము సన్నాయి మేళాలు??

**ఆమె:**

ఆ మేళతాళాలు మన పెళ్ళి మంత్రాలై వినిపించు వేళలో

ఎన్నెన్ని భావాలో??

**అతడు:**

రాళ్ళల్లో ఇసకల్లో రాశాము ఇద్దరి పేర్లు ....

కళ్ళు మూసి చిన్నగా కలిపి చదువుకో

**ఆమె:**

ఒక్కసారి..కలలోన్ తీయగా గురుతు తెచ్చుకో|||

**చరణం:2**

**అతడు:**

చూశాను ఎన్నడో పరికిణిలో...వచ్చాయి కొత్తగా సొగసులేవో....

**ఆమె:**

హృదయాన దాచిన పొంగులేవో...పరువాన పూచెను వన్నెలేవో!!

**అతడు:**

వన్నెల వానల్లో...వనరైన జలకాలలో

వన్నెల వానల్లో...వనరైన జలకాలలో

మునగాలి తేలాలి తడవాలి ఆఆరాలి మోహంలో!!

**ఆమె:**

ఆ మోహదాహాలు మన కంటి పాపల్లో కనిపించు గోములో

ఎన్నెన్ని కౌగిళ్ళో??

రాళ్ళల్లో ఇసకల్లో రాశాము ఇద్దరి పేర్లు ....

కళ్ళు మూసి చిన్నగా కలిపి చదువుకో

ఒక్కసారి..కలలోన్ తీయగా గురుతు తెచ్చుకో|||

లా లా లలలాల... లలలా..లలలలలా....

లా లా లా లలలాల ...లాలలాలలా.....

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం: ఆత్రేయ రచించిన పాటలు
చినుకులా రాలి.. నదులుగా సాగి....

thumb|నాలుగు స్తంభాలాట సినిమా పోస్టరు
**చినుకులా రాలి నదులుగా సాగి** పాట నాలుగు స్తంభాలాట (1982) సినిమా లోనిది. ఈ సినిమాకు రాజన్ - నాగేందర్ గారు సంగీతాన్ని అందించగా,, ఈ పాట, వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి గారి కలం నుండి జాలువారగా, ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల గారు ఆలపించారు.

ఈ సినిమాలో నరేష్, పూర్ణిమా, ప్రదీప్ ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. ఈ సినిమాకు జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి (జంధ్యాల) గారు దర్శకత్వం వహించారు.

## పాట

**పల్లవి:**

చినుకులా రాలి...నదులుగా సాగి..........

వరదలై పోయి...కడలిగా పొంగు......

నీ ప్రేమ.....నా ప్రేమా..నీ పేరే... నా ప్రేమ

నదివి నీవు ..కడలి నేను....

మరిచి పోబోకుమా.....మమత నీవే సుమా!

చినుకులా రాలి...నదులుగా సాగి..........

వరదలై పోయి...కడలిగా పొంగు......

నీ ప్రేమ.....నా ప్రేమా..నీ పేరే... నా ప్రేమ

**చరణం:1**

ఆకులు రాలే వేసవి గాలి నా ప్రేమ నిట్టూర్పులే..

కుంకుమ పూసి వేకువ నీవై తేవాలి ఓదార్పులే..

ప్రేమలు కోరే జన్మలలోనే నే వేచి ఉంటానులే

జన్మలు తాకే ప్రేమను నేనై నే వెల్లువౌతానులే... వెల్లువౌతానులే...

హిమములా రాలి ... సుమములై పూసి

ఋతువులై నవ్వి... మధువులై పొంగి..

నీ ప్రేమ.. నా ప్రేమ.. నీ పేరే నా ప్రేమ...

శిశిరమైనా.. శిథిలమైనా విడిచి పోబోకుమా... విరహమై పోకుమా!

**చరణం:2**

తొలకరి కోసం తొడిమను నేనై అల్లాడుతున్ననులే...

పులకరమూదే పువ్వుల కోసం వేసారుతున్నానులే..

నింగికి నేల అంటిసలాడే ఆ పొద్దు రావాలిలే..

పున్నమి నేడై రేపటి నీడై ఆ ముద్దు తీరాలిలే ...ఆ తీరాలు చేరాలిలే..

మౌనమై వెలసి... గానమై పిలిచి...

కలలతో అలసి...గగనమై ఎగసి...

ఈ ప్రేమ.. నా ప్రేమ... తారాడే మన ప్రేమ...

భువనమైనా...గగనమైనా...ప్రేమ మయమే సుమా...ప్రేమ మనమే సుమా!

చినుకులా రాలి...నదులుగా సాగి..........

వరదలై పోయి...కడలిగా పొంగు......

నీ ప్రేమ.....నా ప్రేమా..నీ పేరే... నా ప్రేమ

నదివి నీవు ..కడలి నేను....

మరిచిపోబోకుమా.....మమత నీవే సుమా!

----
వివరణ:

ఎంత పెద్ద నది అయిన, ఒక నీటి బొట్టు తోనే మొదలవుతుంది. ఆ చినుకులే నదులుగా మారి, వరదలా ముంచి, కడలిలో కలిసిపొతుంది. అలాగే ప్రేమ కూడా మనసులో ఏ మూలో మొదలై హృదయంతా చేరి, చివరకి ప్రేమించిన వాళ్ళ మదికి చేరిపోతుంది. అప్పటి వరకు అనుకున్న నీ ప్రేమ, నా ప్రేమ కాస్త, మన ప్రేమగా మారిపోతుంది. ప్రేమ ప్రణయంగా మారి, పరిణయం అయ్యేలోపు, నిట్టూర్పు, ఒదార్పు, విరహం, అధరాల స్నేహం, ఇలా ఈ జీవితం ఎన్నో పేజీలను చదివేస్తుంది.

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం:వేటూరి సుందరరామమూర్తి రచించిన పాటలు
డంబో

1941లో వాల్ట్ డిస్నీప్రొడక్షన్సు చేత **డంబో** చిత్రం నిర్మించబడింది. ఇది ఒక యానిమేషన్ చిత్రం.

ప్రధాన పాత్ర జంబో జూనియర్, "డంబో" అని పిలవబడే సగం మానవాకృతి గల ఏనుగు. అది  పెద్ద చెవులకు గాను ఎగతాళి చేయబడుతోంది, కాని వాస్తవానికి ఆమె తన చెవిని రెక్కలుగా ఉపయోగించుకునే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఎలుక,  ఏనుగు మధ్య ఉన్న వాస్తవంగా ఉన్న విరోధానికి సంబంధించినది  ఈ చిత్రం.

## ద్వని తారాగణం
* ఎడ్వర్డ్ బ్రోఫీ - తిమోతి క్యూ మౌస్
* వెర్నా ఫెల్టన్ - మిసెస్. జంబో / ఎలిఫెంట్ మాత్రియాచ్
* హర్మన్ బింగ్ - ది రింగ్ మాస్టర్
* మార్గరెట్ రైట్ - కాసే జూనియర్
* స్టెర్లింగ్ హలో - మిస్టర్. స్టార్క్
* క్లిఫ్ ఎడ్వర్డ్స్ - జిమ్ క్రో
* హాల్ జాన్సన్ కోయిర్ - కాకి కోరస్
* నోరీన్ గామిల్ - ఎలిఫెంట్ కాటీ
* డోరతీ స్కాట్ - ఏనుగు గిడ్డి
* సారా సెల్బీ - ఏనుగు ప్రిస్సీ
* మాల్కం హట్టన్ - స్కిన్నీ
* జాన్ మెక్లీష్ - కథకుడు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:యానిమేషన్ సినిమాలు
వర్గం:డిస్నీ సినిమాలు
వర్గం:ఆంగ్ల భాషా సినిమాలు
జావళి

**జావళి** ఒక కర్ణాటక సంగీత ప్రక్రియ. జావళీలలో సాథారణంగా శృంగార రసం, భక్తి రసం ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. ఈ రచన ఆకర్షణీయమైన మెట్టులో రచియింపబడుటచే సంగీత ప్రపంచమున వ్యాప్తి చెందినది. సామాన్య రాగములోనూ, సాధారణ తాళములోను రచియింపబడినవి. కేవలం శృంగారమే దీని సాహిత్య భావము. పల్లవి, అనుపల్లవి, ఒకటి లేక కొన్ని చరణములను కలిగి యుండును. ఈ రచనలో నాయకా నాయకీ భావములే కాని, ద్వందార్థములు గాని, భక్తి మార్గము గాని ఏమియు లేవు. భాష సామాన్య వాడుకలో నుండు భాష. కొన్ని చోట్ల కొంత బూతులు కూడ కాననగును. పదము వలె కాక చాల చురుకుగా పాడదగిన రచన. తేలిక రచన.

ధర్మపురి సుబ్బరాయర్, పట్నము సుబ్రహ్మణ్యయ్యర్, పట్టాభిరామయ్య,రామ్నాడ్ శ్రీనివాసయ్యంగార్, మొదలగువారు ప్రముఖ జావళీల రచయితలు.

## కొన్ని గీతాలు
* మధురానగరిలో చల్లలమ్మ పోను దారి విడువు కృష్ణా - చిత్తూరు సుబ్రహ్మణ్య పిళ్ళై
* ఇటు సాహసముల ఏల నాపై చక్కని స్వామీ - స్వాతి తిరునాళ్
* ఇది మంచి సమయము రారా - భక్త పోతన సినిమా కోసం సముద్రాల రాఘవాచార్య
* మల్లియలారా మాలికలారా - నిర్దోషి సినిమా కోసం సి. నారాయణ రెడ్డి
## కొన్ని జావళీలు

## యివి కూడా చూడండి
* రాగమాలిక
* గీతము
* వర్ణము(సంగీతం)
* కీర్తన
## సూచికలు

## యితర లింకులు
ఈ మధ్యనే  లో మాకు తెలిసిన జావళీల సాహిత్యం ప్రచురిస్తున్నాము. ఆసక్తి ఉన్నవారు ఆ వెబ్ సైట్ చూడగలరు.
వర్గం:కర్ణాటక సంగీతం
మధురానగరిలో (జావళి)

**మధురానగరిలో చల్లనమ్మ** అనేది ప్రసిద్ధిచెందిన జావళి. దీనిని  చిత్తూరు సుబ్రహ్మణ్య పిళ్లై  రచించాడు. దీనిని  ఆనందభైరవి లో స్వరపరిచాడు.

## జావళి

పల్లవి: 
మధురానగరిలో చల్లనమ్మపోదు దారివిడుము కృష్ణా! కృష్ణా!
అనుపల్లవి: 
మాపటివేళకు తప్పక వచ్చెద, పట్టకు కొంగు గట్టిగాను కృష్ణా! కృష్ణా!
చరణం 1 : 
అత్తచూసిన నన్ను ఆగడి చేయును 
ఆగడమేలరా అందగాడా కృష్ణా!
చరణం 2 : 
కొసరి కొసరి నాతో సరసములాడకు, 
రాజమార్గము విడుము కృష్ణా! కృష్ణా!
చరణం 3 :
విరజవనితలు నను చేరాబోదురిక, 
విడువిడు నా చేయి కృష్ణా! కృష్ణా!


## సినిమా పాటగా
ఈ జావళిని  త్యాగయ్య (1981) సినిమాలో ఒక పాటగా చిత్రీకరించారు. ఈపాటను కె.వి.మహదేవన్ సంగీతంలో వాణీ జయరాం గానం చేసింది. చిత్తూరు నాగయ్య దర్శకత్వం వహించిన  త్యాగయ్య (1946 సినిమా) సినిమాలో ఈ పాటను  జమునారాణి గారితో కలిసి ఎ.పి.కోమల గానం చేసింది. ఆమెకు అదే మొదటి పాట. అభిమానం (సినిమా)  లో ఘంటసాల సంగీతం లో పి.సుశీల గానం చేసిన ఈ  పాటకు సావిత్రి నటించింది.   

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక సంగీతం
వర్గం:పాటలు
బ్రహ్మరధం

* బ్రహ్మరధం (1947 సినిమా) 1947 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 

* బ్రహ్మరధం (1949 సినిమా) 1949 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
ప్రభల సత్యనారాయణ

**ప్రభల సత్యనారాయణ** పాతతరం తెలుగు సంగీతదర్శకులు. తెలుగులో ఘనవిజయం సాధించిన మొట్టమొదటి చిత్రం లవకుశ (1934)కు ఈయనే సంగీతదర్శకుడు. తరువాత వరవిక్రయము (సినిమా) కు సంగీతాన్నందించాడు.  పూర్తిగా పిల్లలతో తీసిన అనసూయ (1936) చిత్రానికి కూడా ఈయనే సంగీతదర్శకుడు.

సీతారామ జననం సినిమాలో అక్కినేని నాగేశ్వరరావు రామునిగా నటించాడు; కానీ అతని గళం స్త్రీ గళంగా ఉండేది. అపుడు ప్రభల సత్యనారాయణ, ఓగిరాల రామచంద్రరావును కలసి సలహా తీసుకుని సరిదిద్దుకున్నట్లు అక్కినేని ఒక ఇంటర్వ్యూలో తెలిపాడు.

## చిత్రసమాహారం
*లవకుశ (1934) తమిళ చిత్రం
*అనసూయ (1936) తెలుగు చిత్రం
*గృహలక్ష్మి (1938) తెలుగు చిత్రం : ఇందులో రెండు పాటలు పాడాడు. అవి "కల్లుమానండోయి", "లెండు భరత వీరుల్లారా" 
*వరవిక్రయము (సినిమా) (1939) హిందీ చిత్రం
*కాలచక్రం (1940) తెలుగు చిత్రం
*సీతారామ జననం (1944) తెలుగు చిత్రం

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు
ప్రతిభా పిక్చర్స్

[thumb|ప్రతిభా సంస్థ నిర్మించిన అత్యుత్తమ చిత్రం [బాలరాజు (1948)]]
**ప్రతిభా పిక్చర్స్** పాతతరం తెలుగు చలనచిత్ర నిర్మాణ సంస్థ. దీనిని ప్రముఖ నిర్మాత, దర్శకుడైన ఘంటసాల బలరామయ్య 1940 సంవత్సరంలో స్థాపించారు. ఇంతకుముందు శ్రీరామా ఫిలిమ్స్, కుబేరా పిక్చర్స్ పేరుతో కొన్ని చిత్రాలు నిర్మించి ప్రతిభా పిక్చర్స్‌ను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ నిర్మించిన అత్యుత్తమ చిత్రం 1948లో విడుదలైన బాలరాజు. 1950లో కేవలం 19 రోజులలో శ్రీ లక్ష్మమ్మ కథ చిత్రాన్ని నిర్మించి విడుదల చేసిన ఘనత ఈ సంస్థకు దక్కింది. 1955లో విడుదలైన రేచుక్క చిత్ర నిర్మాణ సమయంలో ఘంటసాల బలరామయ్య హఠాత్తుగా మరణించడంతో ఆ చిత్రాన్ని పి.పుల్లయ్య పూర్తి చేశారు. బలరామయ్య మరణం తర్వాత ఆయన కుమారుడు ప్రతిభ పిక్చర్స్ పతాకం మీద రెండు చిత్రాలు నిర్మించారు. అవి ఏది నిజం (1956), దొంగలున్నారు జాగ్రత్త (1958). ఏది నిజం చిత్రాన్ని ప్రముఖ నటుడు, వీణవిద్వాంసుడు ఎస్.బాలచందర్ తీయగా, దొంగలున్నారు జాగ్రత్తను ప్రముఖ సంగీతదర్శకుడు భీమవరపు నరసింహారావు తీయడం విశేషం.

## చిత్రసమాహారం
*పార్వతీ కళ్యాణం (1941)
*గరుడ గర్వభంగం (1943)
*సీతారామ జననం (1944)
*ముగ్గురు మరాటీలు (1946)
*బాలరాజు (1948)
*శ్రీ లక్ష్మమ్మ కథ (1950)
*స్వప్న సుందరి (1950)
*చిన్నకోడలు (1952)
*రేచుక్క (1955)
*ఏది నిజం (1956)
*దొంగలున్నారు జాగ్రత్త (1958)

వర్గం: సినీ నిర్మాణ సంస్థలు
క్రొత్త రామానుజవరం

**క్రొత్త రామానుజవరం**, ఖమ్మం జిల్లా, తల్లాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం. 

క్రొత్త రామానుజవరం గ్రామం, తల్లాడ మండలం లోని రామానుజవరం గ్రామపంచాయతిలో భాగంగా గల చిన్న గ్రామం. ఇక్కడ ప్రసిద్ధి చెందిన ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయం ఉంది. ఈ దేవాలయంలో ప్రతిరోజు భజన కార్యక్రమములు నిర్వహిస్తారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
ఈడు

**ఈడు** [ īḍu ] īḍu. తెలుగు n. 1. Age, time of life. ప్రాయము. ఈడైన equal. రెండేండ్ల యీడుగల two years old. ఈడుచాలిన or ఈడువచ్చిన full grown, adult. ఈడుచాలని or ఈడురాని not full grown, minor. ఈడుమీరిన too old. 2. Resemblance, similarity, proportion. A match, a rival. సమానము. ఈడుపడు īḍu-paḍu. v. i. To become equal. సమానమగు. ఈడుపరచు īḍu-paraṭsu. v. a. To equalize, to compare.

**ఈడు** [ īḍu ] īḍu. తెలుగు As an affix answering to కలవాడు one who has. కుమ్మరీడు or కుమ్మరి a potter. సాలీడు or సాలెవాడు a weaver. కన్నడీడు a native of the Kanarese country. ద్రావిడీడు a Tamil man.

* ఈడు జోడు - 1964 తెలుగు సినిమా.