గౌడ రాజ్యం

**గౌడ రాజ్యం** భారత ఉపఖండంలో క్లాసికల్ కాలం నాటి ఒక రాజ్యం. ఇది సా.శ. 4వ శతాబ్దం లేదా అంతకంటే ముందు కాలంలో బెంగాల్ (ప్రస్తుత పశ్చిమ బెంగాల్, బంగ్లాదేశ్) కు చెందిన గౌడ ప్రాంతంలో ఆవిర్భవించింది.

## ఉనికి, విస్తీర్ణం
బౌద్ధ మహాయాన గ్రంథమైన మంజుశ్రీ-మూల-కల్ప ప్రకారం, బెంగాల్‌లో 4వ శతాబ్దంలో గుప్త సామ్రాజ్యం రాకముందు గౌడ రాజ్యం ఉనికిలో ఉండేది. వర్ధమాన (బర్ధమాన్) లో జన్మించిన లోక రాజు గురించి ఇందులో ప్రస్తావించబడింది, అతను బహుశా సా.శ. 4వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పాలించి ఉంటాడు.

శశాంక రాజు తరచుగా ఏకీకృత బెంగాల్లో మొట్టమొదటి ప్రత్యేక రాజకీయ వ్యవస్థను సృష్టించిన ఘనతను పొందాడు. అతన్ని గౌడ అని పిలిచేవారు. అతను 7వ శతాబ్దంలో పరిపాలించాడు, కొందరు చరిత్రకారులు అతని పాలన సుమారుగా 590 నుండి 625 మధ్య ఉందని భావిస్తారు. అతని రాజధాని కర్ణసువర్ణ, ముర్షిదాబాద్ జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయమైన బహరంపూర్కు నైరుతి దిశలో  దూరంలో ఉండేది. చైనా సన్యాసి, హ్యూయన్ త్సాంగ్ (హుయెన్ త్సాంగ్) కర్ణసువర్ణ దేశం నుండి ప్రయాణించి ప్రస్తుత ఒరిస్సా రాష్ట్రంలో శశాంకుడు పాలిస్తున్న ప్రాంతానికి చేరుకున్నాడు. కొన్ని ప్రాచీన రికార్డులలో గౌడలో భాగంగా పుండ్రవర్ధన ప్రస్తావన ఉంది. శశాంకుని బాల్యం గురించి పెద్దగా తెలియదు. చరిత్రకారుడు డి. కె. గంగూలీ అతను మగధకు చెందినవాడని నిర్ధారించాడని నివేదించబడింది. చరిత్రకారుడు పద్మనాథ్ భట్టాచార్య విద్యా వినోద్ శశాంకుడిని మహాసేనగుప్తుని కుమారుడిగా పరిగణించారని అదే మూలం నివేదిస్తుంది. ఆర్. డి. బెనర్జీ అతను మగధ గుప్తుల వంశానికి చెందినవాడని నిర్ధారించాడు. బెంగాల్‌లో కర్ణసువర్ణ నగరాన్ని స్థాపించిన రాజా కర్ణదేవుని కుమారుడు లేదా వంశస్థుడు శశాంకుడు అని నాగేంద్రనాథ్ బసు వాదించాడు.

కొన్ని మూలాలలో, శశాంకుడు బెంగాల్ గిరిజన నాయకుడిగా వర్ణించబడ్డాడు. శశాంకుని పేరు శశాంక, శశాంక-దేవ వంటి పలు రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. ఈ పేరు చంద్రుడికి మరొక పేరుగా సంస్కృతం నుండి తీసుకోబడింది. కాబట్టి శశాంక-దేవ అంటే సుమారుగా "చంద్ర దేవుడు" అని అనువదించవచ్చు.

హిందూ దేవుడైన శివునికి *శశాంకశేఖర* అనే పేరు ఉంది, దీని అర్థం "చంద్రుడిని ధరించేవాడు". చైనా సన్యాసి హ్యూయన్ త్సాంగ్ రచనలలో, అతను షే-షాంగ్-కియాగా పేర్కొనబడ్డాడు. ఇతడిని శశాంక నరేంద్రగుప్తుడు అని కూడా పిలుస్తారు, అతను గుప్తుల వంశానికి చెందినవాడనే వాదనకు మొదట్లో ఇది ఆధారం ఇచ్చింది. సిన్హా రాసిన మగధ వంశ చరిత్రలో (Dynastic History of Magadha), 'శశాంక', 'సోమ' అనే పేర్లను ఒకదానికి బదులు మరొకటి వాడారు. కొందరు చరిత్రకారులు శశాంకుడు తన వృత్తిని మలి గుప్త రాజవంశంకు చెందిన మహాసేనగుప్తుని క్రింద ఒక సామంతు నాయకుడిగా (మహా సామంతుడు) ప్రారంభించాడని నమ్ముతారు. మహాసేనగుప్తుని మరణం తరువాత, శశాంకుడు మలి గుప్తులను, ఇతర ప్రముఖ ప్రభువులను ఆ ప్రాంతం నుండి తరిమికొట్టి కర్ణసువర్ణ రాజధానిగా తన సొంత రాజ్యాన్ని స్థాపించాడని భావిస్తారు. శైలేంద్రనాథ్ సేన్ వంటి ఇతర చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం - అప్పటికే మౌఖరుల ఒత్తిడిలో ఉన్న మహాసేనగుప్తుడు (తగిన రక్షణ కల్పించడంలో విఫలమైనందుకు) - శశాంకుడిని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఇంత ముఖ్యమైన పదవిలో నియమించి ఉండకపోవచ్చు. శశాంకుడు ఒక గౌడ రాజుకు, బహుశా జయనాగకు, *మహా సామంతుడి*గా సేవలందించాడని మిడిల్టన్ (2015) ఇదే తరహాలో వాదించాడు. శశాంకుడు మౌఖరుల క్రింద సామంతుడా లేదా గుప్తుల క్రింద సామంతుడా అనేది తెలియదు. కానీ అతను కర్ణసువర్ణ నుండి పాలించాడు. బాణుని ప్రకారం, అతను గౌడ రాజు, అతనిని *మహారాజాధిరాజ* (గొప్ప రాజులకు రాజు) అని సంబోధించేవారు.శశాంక మరణం తరువాత, అతని కుమారుడు మానవుడు ఎనిమిది నెలల పాటు రాజ్యాన్ని పాలించాడు. అయినప్పటికీ గౌడ కొద్ది కాలానికే హర్షవర్ధనుడు, కామరూపకు చెందిన భాస్కరవర్మణుల మధ్య విభజించబడింది, భాస్కరవర్మణుడు కర్ణసువర్ణను జయించగలిగాడు.

రాఢ్ ప్రాంతంతో గౌడ సంబంధాల గురించి సాక్ష్యాలు అస్థిరంగా ఉన్నాయి. కృష్ణ మిశ్రుడు (11వ లేదా 12వ శతాబ్దం), తన *ప్రబోధ-చంద్రోదయం*లో, గౌడ రాష్ట్రంలో హూగ్లీ జిల్లా, హౌరా జిల్లాల్లోని రాఢ్ (లేదా రాఢ్‌పురి), భూర్షుట్గా గుర్తించబడిన భూరిశ్రేష్ఠిక ఉన్నాయని ప్రస్తావించాడు. కానీ యాదవ రాజు మొదటి జైతుగి మనగోలి శాసనం లాల (రాఢ్) ను గౌల (గౌడ) నుండి వేరుచేసింది.

పదమూడవ, పద్నాలుగవ శతాబ్దాల జైన రచయితల ప్రకారం, గౌడలో ప్రస్తుత మాల్దా జిల్లాలోని లక్ష్మణవతి కూడా ఉండేది.

పాల చక్రవర్తులను వంగపతి (వంగ ప్రభువు), గౌడేశ్వర (గౌడ ప్రభువు) అని పిలిచేవారు. సేన రాజులు కూడా తమను తాము గౌడేశ్వర అని పిలుచుకునేవారు. అప్పటి నుండి గౌడ, వంగ అనేవి బెంగాల్ మొత్తానికి ఒకదానికొకటి ప్రత్యామ్నాయ పేర్లుగా మారినట్లు కనిపిస్తోంది. అంతేకాకుండా, 12వ శతాబ్దపు ప్రారంభ సంస్కృత గ్రంథం మానసోల్లాసలో, మొత్తం బెంగాల్ ప్రాంతాన్ని సూచించడానికి *గౌడవంగల* అనే పేరు ప్రస్తావించబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు
వర్గం:హిందూ రాజవంశాలు