open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ముస్తఫా అబ్దుల్ జలీల్

**ముస్తఫా అబ్దుల్ జలీల్** (పుట్టిన తేదీ: 1952 నవంబరు 6) లిబియా కు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు.  2011లో గద్దాఫీ ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తర్వాత ఏర్పడిన జాతీయ తాత్కాలిక మండలికి ఆయన అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు.  ఈ కాలంలో లిబియా దేశానికి *తోడు ప్రభుత్వాధిపతి* (*de facto head of state*)గా వ్యవహరించారు.

అందుకు ముందు ఆయన లిబియా న్యాయశాఖ కూడా మంత్రి హోదాలో పనిచేశారు. గద్దాఫీ పాలన సమయంలో మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలపై బహిరంగంగా విమర్శించిన కొద్ది మంది అధికారుల్లో జలీల్ ఒకరు.

## ప్రారంభ జీవితం
ముస్తఫా జలీల్ 1952 లో బైదా లో జన్మించాడు.  పాఠశాల విద్యను స్వస్థలంలోనే పూర్తిచేసి, అనంతరం లిబియా విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయశాస్త్రంలో డిగ్రీ పొందాడు.  తరువాత దీర్ఘకాలం న్యాయమూర్తి గా పనిచేసి, లిబియా న్యాయవ్యవస్థలో అత్యంత గౌరవనీయ స్థానానికి ఎదిగాడు.

## న్యాయమూర్తి జీవితం
జలీల్ తన న్యాయ వృత్తిలో మానవ హక్కుల పరిరక్షణకు కట్టుబడి పనిచేశాడు.  గద్దాఫీ ప్రభుత్వం అన్యాయంగా నిర్బంధించిన ఖైదీల కేసుల్లో కూడా ఆయన పలు కీలక తీర్పులు ఇచ్చాడు.  
2007 లో ఆయనను న్యాయశాఖ మంత్రిగా నియమించారు.

## న్యాయశాఖ మంత్రి (2007–2011)
న్యాయశాఖ మంత్రిగా పనిచేసే సమయంలో ఆయన గద్దాఫీ ప్రభుత్వ విధానాలను బహిరంగంగా విమర్శించడం ప్రారంభించారు.  పలు ఖైదీలకు న్యాయం చేయడానికి ప్రభుత్వ విధానాలకు వ్యతిరేకంగా మాట్లాడటం వల్ల ఆయన ప్రజాదరణ పొందాడు.

2011 ఫిబ్రవరిలో లిబియాలో నిరసనలు ప్రారంభమైనప్పుడు ఆయన మొదటగా ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పనిచేసిన మంత్రి.   తరువాత పదవికి రాజీనామా చేసి విప్లవ ఉద్యమానికి మద్దతు ప్రకటించాడు.

## 2011 తిరుగుబాటులో పాత్ర
2011 లిబియా విప్లవ సమయంలో తిరుగుబాటు కార్యకర్తలు స్థాపించిన జాతీయ తాత్కాలిక మండలిలో జలీల్ కీలక సభ్యుడయ్యాడు.  మూడు రోజుల్లోనే ఆయనను మండలి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకున్నారు.

విప్లవానికి అంతర్జాతీయ గుర్తింపు తీసుకురావడంలో ఆయన ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు.  
అమెరికా, ఫ్రాన్స్, యూకే, అరబ్ దేశాలు — చాలామంది మండలిని లిబియా ప్రభుత్వంగా గుర్తించడానికి ఆయన చేసిన సమాలోచనలు దోహదపడ్డాయి.

## తాత్కాలిక దేశాధిపతి (2011–2012)
2011 అక్టోబర్‌లో గద్దాఫీ మరణంతో లిబియా అంతటా తాత్కాలిక ప్రభుత్వ బాధ్యతలు జలీల్ చేతిలోకి వచ్చాయి.  
ఈ పదవిలో ఆయన:

* దేశంలో చట్టవ్యవస్థ పునర్నిర్మాణం  
* ఆయుధ గుంపులను ప్రభుత్వంలో కలుపుకోవడం  
* ఎన్నికల ప్రక్రియను ప్రారంభించడం  
* కొత్త రాజ్యాంగం రూపకల్పన

అనేవి చేపట్టాడు.

అయితే భద్రతా సమస్యలు, మిలీషియా గుంపుల విభేదాలు, రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు జలీల్ ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలు అయ్యాయి.

## పదవీ విరమణ
2012 ఆగస్టులో జాతీయ సాధారణ కాంగ్రెస్ ఎన్నికైన తరువాత జలీల్ పదవీ విరమణ చేశాడు.  అయన స్థానంలో మొహమ్మద్ అలీ సలీమ్ తాత్కాలిక దేశాధిపతిగా నియమితుడయ్యాడు. ఆ తరువాత జలీల్ ప్రధానంగా ప్రజా జీవితం నుండి దూరంగా ఉంటూ, సామాజిక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటూ ఉన్నాడు.

## విమర్శలు
జలీల్ నాయకత్వాన్ని పలు విమర్శలు కూడా ఎదురయ్యాయి:

* భద్రతా పరిస్థితులను పూర్తిగా కట్టడి చేయలేకపోవడం  
* మిలీషియా గుంపుల పెరుగుదల  
* విప్లవానంతరం లిబియాలో ఏర్పడ్డ గందరగోళం  

అయితే ఆయన అనుచరులు మాత్రం — “ఒక విచ్ఛిన్న దేశాన్ని పునర్నిర్మించాల్సిన అత్యంత కష్టసాధ్యమైన బాధ్యత ఆయనపై పడింది” అని పేర్కొన్నారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
జలీల్ కుటుంబం బైదాలో నివసిస్తుంది.  ఆయన ధార్మికత, వినయం, సాదాసీదా జీవనశైలికి ప్రసిద్ధి.

## ఇదీ చూడండి
* మువ్వమర్ గద్దాఫీ
* లిబియా  
* జాతీయ తాత్కాలిక మండలి
* లిబియా విప్లవం (2011)

## మూలాలు
కాశ్మీర్ సింగ్ సోహల్

**కాశ్మీర్ సింగ్ సోహల్** (1963 - 27 జూన్ 2025)  పంజాబ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2022 పంజాబ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో తరన్ తరణ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

డాక్టర్ కాశ్మీర్ సింగ్ సోహల్ రాజకీయాల్లోకి రాకముందు ఖాదూర్ సాహిబ్ సివిల్ హాస్పిటల్ సీనియర్ మెడికల్ ఆఫీసర్ (SMO), పంజాబ్ సివిల్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (PCMS) స్పెషలిస్ట్ డాక్టర్స్ యూనియన్ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడిగా పని చేసి పంజాబ్ ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సంబంధిత విధానాలపై అసంతృప్తి చెంది తన ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేశాడు.
## మరణం
డాక్టర్ కాశ్మీర్ సింగ్ సోహల్ అన్నవాహిక (ఫుడ్ పైప్) క్యాన్సర్‌తో చాలా కాలంగా పోరాడుతూ  అమృత్‌సర్‌లోని ఓ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 66 ఏళ్ల వయసులో 2025 జూన్ 27న మరణించాడు. ఆయనకు భార్య, ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:2025 మరణాలు
వర్గం:పంజాబ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పంజాబ్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
సిధాంత్ దోబాల్

**సిధాంత్ దోబాల్** (జననం 1993, అక్టోబరు 9) రాజస్థాన్ తరపున ఆడే భారతీయ క్రికెటర్. అతను 2015, నవంబరు 15న 2015–16 రంజీ ట్రోఫీలో తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేశాడు. అతను 2015, జనవరి 9న 2015–16 సయ్యద్ ముష్తాక్ అలీ ట్రోఫీలో తన ట్వంటీ20 అరంగేట్రం చేశాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 

వర్గం:రాజస్థాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1993 జననాలు
రేవతి శంకరన్

**రేవతి శంకరన్**, ఒక భారతీయ టెలివిజన్ వ్యక్తిత్వం, నటి, హరికథ కథకురాలు.    

## అవార్డులు
2010లో ఆమె కలైమామణి అవార్డును అందుకున్నది.

### టెలివిజన్

* *[[రహస్యం (ధారావాహిక)|మర్మదేసం]]*
* *అనీ*
* మోహనగా కసలవు నేసం (గౌతమ్ తల్లి) 
* మంగయార్ ఛాయిస్ సన్ టీవీ, 2000-2008
* *అల్లీ దర్బార్*
* *జన్నల్-అమ్మవుక్కు రెండుల రాగు*
* *జన్నల్-అదుత వీట్ కవితైగల్*
* పట్టి వైతియం విజయ్ టీవీ ఇంటర్నేషనల్ ఛానల్
* *కళ్యాణ పరిసు*
* పతి వైథియం
## ఫిల్మోగ్రఫీ

## మూలాలు

వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు
వర్గం:కళైమామణి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
జే ధోలాకియా

**జే ధోలాకియా**  ఒడిశా రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2025లో నువాపడ నియోజకవర్గానికి జరిగిన ఉప ఎన్నికలో పోటీ చేసి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

ఆయన దివంగత మంత్రి, బిజూ జనతాదళ్ నాయకుడు రాజేంద్ర ధోలాకియా కుమారుడు. 
## రాజకీయ జీవితం
జే ధోలాకియా తన తండ్రి రాజేంద్ర ధోలాకియా అడుగుజాడల్లో బిజూ జనతా దళ్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి ఆయన మరణాంతరం భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరి 2025లో నువాపడ నియోజకవర్గానికి జరిగిన ఉప ఎన్నికలో బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ ఘాసి రామ్ మాఝిపై 83748 ఓట్లు మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

జే ధోలాకియాకు 123869 ఓట్లు, కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి ఘాసి రామ్ మాఝికి 40121 ఓట్లు వచ్చాయి.
## మూలాలు
 
వర్గం:ఒడిశా వ్యక్తులు
వర్గం:1965 జననాలు
వర్గం:ఒడిశా రాజకీయ నాయకులు 
వర్గం:ఒడిశా శాసన సభ్యులు
హర్మీత్ సింగ్ సంధు

**హర్మీత్ సింగ్ సంధు** పంజాబ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన పంజాబ్ శాసనసభకు తరన్ తరణ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి నాలుగుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.  

## రాజకీయ జీవితం
హర్మీత్ సింగ్ సంధు స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 2002 పంజాబ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో తరన్ తరణ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన ఆ తరువాత శిరోమణి అకాలీ దళ్ పార్టీలో చేరి 2007, 2012 శాసనసభ ఎన్నికలలో వరుసగా మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన జూన్ 2011లో  చీఫ్ పార్లమెంటరీ కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యాడు. 

హర్మీత్ సింగ్ సంధు 2017, 2022 శాసనసభ ఎన్నికలలో వరుసగా రెండుసార్లు ఓడిపోయి జూలై 2025లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీలో చేరాడు. ఆయన సిట్టింగ్ ఎమ్మెల్యే కాశ్మీర్ సింగ్ సోహల్ మరణం తరువాత తరన్ తరణ్ నియోజకవర్గానికి జరిగిన ఉప ఎన్నికలో ఆప్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి శిరోమణి అకాలీదళ్ సుఖ్విందర్ కౌర్ రాంధ్వాపై 12,091 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి నాల్గొవసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1969 జననాలు
వర్గం:పంజాబ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పంజాబ్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
సురేశ్ నారాయణ ధనోర్కర్

**సురేశ్ నారాయణ ధనోర్కర్** (అంతటే **బాలూ ధనోర్కర్**) ఒక భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన చంద్రపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు. మహారాష్ట్ర నుండి 2019 ఎన్నికల్లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరఫున లోక్‌సభకు ఎన్నికైన ఏకైక ఎంపీ ఆయనే.

## రాజకీయ జీవితం
### శివసేన (2006–2019)
* 2006లో సురేశ్ ధనోర్కర్ చంద్రపూర్ జిల్లా శివసేన అధ్యక్షుడిగా నియమితులయ్యారు.
* 2014లో వరోరా–భద్రావతి అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి శివసేన తరఫున ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు.

### కాంగ్రెస్ పార్టీ (2019–2023)
* 2019లో శివసేన ఎమ్మెల్యే పదవికి రాజీనామా చేసి ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్లో చేరారు.
* అదే సంవత్సరంలో జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో చంద్రపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి విజయం సాధించారు.
* ఆ సమయంలో మహారాష్ట్రలో కాంగ్రెస్‌ పార్టీ తరపున లోక్‌సభకు ఎన్నికైన ఏకైక వ్యక్తి.

## మరణం
2023 మే 30 న కిడ్నీ లో రాళ్ల కారణంగా వచ్చిన సమస్యలు మరింత తీవ్రతరం కావడంతో గురుగ్రామ్‌ లోని మెదాంతా ఆసుపత్రిలో మరణించారు. మరణ సమయానికి ఆయన వయసు 47 సంవత్సరాలు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
* భార్య: ప్రతిభా ధనోర్కర్ (మహారాష్ట్ర ఎమ్మెల్యే)
* పిల్లలు: మనస్ ధనోర్కర్, పార్థ ధనోర్కర్

## సూచనలు

## బాహ్య లింకులు
* అధికారిక లోక్‌సభ ప్రొఫైల్

వర్గం:1975 జననాలు
వర్గం:2023 మరణాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ నాయకులు
వర్గం:లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:శివసేన నాయకులు
వర్గం:చంద్రపూర్ జిల్లా వ్యక్తులు
షంషేర్ సింగ్ (క్రికెటర్, జననం 1972)

**షంషేర్ సింగ్** (1972, అక్టోబరు 16 - 2013, మార్చి 21) రాజస్థాన్ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన భారతీయ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్.

## జీవితం, వృత్తి
1972, అక్టోబర్ 16న హిసార్‌లో జన్మించిన సింగ్, బాల్యంలో రాజస్థాన్‌కు వెళ్లాడు. అతను రాజస్థాన్ తరపున 33 ఫస్ట్-క్లాస్, 26 లిస్ట్-ఎ మ్యాచ్‌లలో కుడిచేతి మీడియం ఫాస్ట్ బౌలర్‌గా ఆడాడు. 1992లో 20 సంవత్సరాల వయసులో అతను ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేశాడు. అతను 35.45 సగటుతో 55 ఫస్ట్-క్లాస్ వికెట్లు, 22.65 సగటుతో 35 లిస్ట్-ఎ వికెట్లు పడగొట్టాడు. అతని చివరి ఫస్ట్-క్లాస్ ప్రదర్శన 2002, జనవరిలో 29 సంవత్సరాల వయసులో జరిగింది.

తన క్రీడా జీవితం తర్వాత, సింగ్ రాజస్థాన్ క్రికెట్ అసోసియేషన్‌కు సెలెక్టర్ అయ్యాడు. అతను 2008 ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ సమయంలో రాజస్థాన్ రాయల్స్ జట్టు మేనేజర్‌గా, సెంట్రల్ జోన్ మేనేజర్‌గా కూడా పనిచేశాడు. అతను జైపూర్‌లో క్రికెట్ అకాడమీని ప్రారంభించాడు. 2011లో రాజస్థాన్‌కు మెరిక్ ప్రింగిల్‌ను ఫాస్ట్ బౌలింగ్ కోచ్‌గా నియమించమని RCAని ఒప్పించాడని చెబుతారు, ఆ తర్వాత రాజస్థాన్ వారి రంజీ టైటిల్‌ను విజయవంతంగా నిలబెట్టుకుంది. సింగ్ గురించి, ప్రింగిల్ ఇలా అన్నాడు, "అతను క్రికెట్ మాట్లాడినప్పుడల్లా, మీరు నిజంగా వినాలని కోరుకున్నారు. ఫస్ట్-క్లాస్ స్థాయిలో అతను సాధించినది అతను తన అకాడమీ ద్వారా భారత క్రికెట్‌కు తిరిగి ఇవ్వాలనుకున్నాడు."

సింగ్ 2013, మార్చి 21న జైపూర్‌లో గుండెపోటుతో మరణించాడు.

## కుటుంబం
షంషేర్ సింగ్ కు భార్య ప్రియాంక సింగ్ (గతంలో సెహ్రావత్), ఇద్దరు కుమార్తెలు (మహికా సింగ్, లకీషా సింగ్) ఉన్నారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
* Shamsher Singh at CricketArchive (subscription required)
వర్గం:రాజస్థాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:2013 మరణాలు
వర్గం:1972 జననాలు
వారణాసి (2027 సినిమా)

**వారణాసి** తెలుగులో రూపొందుతున్న సినిమా. దుర్గ ఆర్ట్స్, షోయింగ్ బిజినెస్ బ్యానర్‌పై డా.కె.ఎల్.నారాయణ, ఎస్.ఎస్.కార్తికేయ నిర్మింస్తున్న ఈ సినిమాకు ఎస్.ఎస్. రాజమౌళి దర్శకత్వం వహిస్తున్నాడు.  మహేష్ బాబు, ప్రియాంక చోప్రా, పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటిస్తున్న ఈ సినిమా టైటిల్ రివీల్ - గ్లోబ్ ట్రాటర్ ఈవెంట్‌ను 2025 నవంబర్ 15న హైదరాబాద్ రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీలో విడుదల చేశారు.

ఎస్.ఎస్. రాజమౌళి, సూపర్‌స్టార్ మహేశ్ బాబు కాంబినేషన్‌లో  'ఎస్ఎస్ఎంబీ29' సినిమా షూటింగ్ ను ప్రారంభించి 2027లో వేసవిలో విడుదలచేయనున్నారు.
## నటీనటులు
* మహేష్ బాబు
* ప్రియాంక చోప్రా
* పృథ్వీరాజ్ సుకుమారన్
 
## __లీడ్_సెక్షన్__

## మూలాలు

వర్గం:2027 తెలుగు సినిమాలు
పర్మీందర్ సింగ్ ధిండ్సా

**పర్మీందర్ సింగ్ ధిండ్సా** (ఆంగ్లం: Parminder Singh Dhindsa), ఒక భారతీయ రాజకీయవేత్త, శిరోమణి అకాలీదళ్ (సంయుక్త్) పార్టీకి చెందినవాడు. ఆయన 2019 చివరి వరకు శిరోమణి అకాలీదళ్ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. ఆయన లెహ్రా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యే ఉన్నాడు, రాజీనామా చేసే వరకు పంజాబ్ శాసనసభలో శిరోమణి అకాలీదళ్ శాసనసభాపక్ష నేతగా ఉన్నాడు. ఆయన గత పంజాబ్ ప్రభుత్వం ఆర్థిక, ప్రణాళిక మంత్రిగా, ప్రజా పనుల మంత్రిగా (బి & ఆర్) పనిచేసాడు. ఆయన రాజ్యసభ సభ్యుడు సుఖ్‌దేవ్ సింగ్ ధిండ్సా కుమారుడు. 2000 సెప్టెంబరులో జరిగిన ఉప ఎన్నికలో కాంగ్రెస్ కు చెందిన పరమేశ్వరి దేవిని ఓడించి ఆయన మొదటిసారి సునం శాసనసభ నియోజకవర్గం ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 2000 నుండి 2012 వరకు సునం నుండి, 2017 నుండి లెహ్రా నియోజకవర్గం నుండి వరుసగా ఐదోసారి ఎమ్మెల్యేగా తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2000 నుండి తన కెరీర్ మొత్తంలో విజేతగా నిలిచాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
ఆయన తండ్రి సుఖ్‌దేవ్ సింగ్ ధిండ్సా రాజ్యసభ ఎంపీ [1998–2004, 2010–2016, 2016–ఇప్పటి వరకు]. ఆయన కేంద్ర రసాయనాలు, ఎరువులు, క్రీడల మాజీ మంత్రిగా [2000–2004] కొనసాగాడు. ఆయన [2004–2009] వరకు లోక్‌సభ సభ్యుడిగా కూడా కొనసాగాడు. పర్మీందర్ పంజాబీ యూనివర్సిటీ పాటియాలా నుండి ఎంబీఎ, చండీగఢ్‌లోని గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఫర్ మెన్ నుండి బీ.కామ్. పూర్తి చేసాడు. ఆయన శిరోమణి అకాలీదళ్, మహిళా విభాగం కోర్ కమిటీ సభ్యురాలిగా ఉన్న గగన్‌దీప్ కౌర్ ను వివాహం ఆయన చేసుకున్నాడు.

## రాజకీయ జీవితం
1998లో తొలిసారిగా యూత్ అకాలీదళ్ ప్రధాన కార్యదర్శి గా ఆయన నియమించబడ్డాడు. భగవాన్ దాస్ అరోరా ఆకస్మిక మరణం కారణంగా జరిగిన ఉప ఎన్నికలో ఆయన 2000లో సునం నుండి అకాలీదళ్ టిక్కెట్ పై మొదటిసారి పంజాబ్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2002, 2007, 2012లలో సునం నుండి తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. 2007లో ఆయన క్యాబినెట్ మంత్రిగా నియమించబడ్డాడు, పిడబ్ల్యుడి (బి & ఆర్) శాఖను ఆయన నిర్వహించాడు. 2012లో ఆర్థిక మంత్రిగా కూడా చేసాడు.

2017లో జరిగిన రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో, శిరోమణి అకాలీదళ్ ఆయనను లెహ్రా అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి మాజీ ముఖ్యమంత్రి, ఐదుసార్లు పంజాబ్ ఎమ్మెల్యే అయిన రాజిందర్ కౌర్ భట్టల్ పై పోటీ చేసాడు. అతను ఆమెను రికార్డు స్థాయిలో 26815 ఓట్లతో ఓడించి మళ్లీ విజయం సాధించాడు. ఆయన భారతదేశంలోని 17వ లోక్‌సభ ఎన్నికలలో సంగ్రూర్ నియోజకవర్గానికి ఎంపీ అభ్యర్థిగా ఉన్నాడు, కానీ భగవంత్ మాన్ చేతిలో ఓడిపోయాడు.

2019 ఆగస్టు 3న ఆయన పంజాబ్ శాసనసభలో ఎస్ఏడీ నాయకుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. అయితే, 5 నెలల తరువాత, పార్టీ నాయకత్వంతో విభేదాల కారణంగా ఆయన 2020 జనవరి 3న పదవికి రాజీనామా చేసాడు.

2022 పంజాబ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఆయన తన ఎమ్మెల్యే స్థానాన్ని కోల్పోయాడు. ఆయన శిరోమణి అకాలీదళ్ (సంయుక్త్) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసాడు, కానీ ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ అభ్యర్థి బరిందర్ కుమార్ గోయల్ చేతిలో ఓడిపోయాడు.

## క్రీడలపై ఆసక్తి
ఆయన సైక్లింగ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (సిఎఫ్ఐ) అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. 2011 నుండి [2011-2015, 2015-ఇప్పటి వరకు], ఆసియా సైక్లింగ్ సమాఖ్య కార్యనిర్వాహక సభ్యుడు. ఇండియన్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ (ఐఒఎ), ఆసియా సైక్లింగ్ కాన్ఫెడరేషన్ (ఎసిసి), యూనియన్ సైక్లిస్ట్ ఇంటర్నేషనల్ (యుసిఐ) వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలతో అనుబంధంగా భారతదేశంలో సైక్లింగ్ క్రీడలను ప్రోత్సహించడంలో సిఎఫ్ఐ ఒక అపెక్స్, మార్గదర్శక సంస్థ.

## మూలాలు

వర్గం:1973 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
దివి మురళీకృష్ణ ప్రసాద్

**[[డాక్టర్]] దివి మురళీకృష్ణ ప్రసాద్** భారతీయ ఔషధ పరిశ్రమలో అత్యంత ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త. 
ఆయన స్థాపించిన **దివిస్ ల్యాబొరేటరీస్** ప్రపంచవ్యాప్తంగా పేరుపొందిన ఏపీఐ (Active Pharmaceutical Ingredients) తయారీ సంస్థ. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న తెలుగువారిలో అత్యంత ధనవంతులైన వ్యక్తుల్లో దివి ప్రసాద్ అగ్రస్థానంలో ఉన్నారు.

## ప్రారంభ జీవితం
డాక్టర్ దివి మురళీ కృష్ణ ప్రసాద్ 1966 లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోని కృష్ణా జిల్లాలో కంకిపాడు సమీపంలోని మంతెన గ్రామంలో జన్మించారు.  ప్రారంభంలో చదువులో అంతగా రాణించలేదు. పదో తరగతి ఎలాగోలా పూర్తయ్యింది.  బందరులో ఇంటర్ చదువుతుండగా రెండో సంవత్సరంలో ఫెయిలయ్యారు.  తర్వాత కష్టపడి ఇంటర్ పూర్తిచేశారు.

## ఉన్నత విద్య
ఇంటర్ పూర్తి చేసిన తర్వాత కర్ణాటక లోని మణిపాల్ అకాడమీ ఆఫ్ హైయర్ ఎడ్యుకేషన్‌లో  బి.ఫార్మసీ కోర్సులో చేరారు.  

మొదటి సంవత్సరంలో సబ్జెక్టులన్నీ ఉత్తీర్ణుడవడం కోసం చాలా కష్టపడ్డారు. అయితే బి.ఫార్మసీ పూర్తయ్యేసరికి విశ్వవిద్యాలయంలో మొదటిస్థానంలో నిలిచి బంగారు పతకం అందుకున్నారు. అదే విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఫార్మసీ కూడా బంగారు పతకంతో పూర్తిచేశారు.

హైదరాబాద్‌ కి తిరిగి వచ్చి వార్నర్ హిందూస్థాన్ కంపెనీలో రూ.250 జీతంతో ఉద్యోగం ప్రారంభించారు. ఉద్యోగం చేస్తూనే కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఫార్మాస్యూటికల్ సైన్సెస్‌లో  పీహెచ్.డి చేసి డాక్టరేట్ పొందారు.

## [[అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు|అమెరికా]] జీవితం
భారతదేశం లో ఉద్యోగం బోరు కొట్టడంతో చేతిలో ఉన్న రూ.600తో అమెరికా వెళ్లారు. అక్కడ ఏడు సంవత్సరాల పాటు వివిధ ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీల్లో పనిచేశారు. అంతర్జాతీయ స్థాయి అనుభవం సంపాదించి, తర్వాత భారతదేశానికి తిరిగివచ్చారు.

## వ్యాపార ప్రస్థానం
భారతదేశానికి వచ్చిన తర్వాత స్వంత కంపెనీ స్థాపించడానికి అవసరమైన మూలధనం లేనందున డాక్టర్ రెడ్డీస్ ల్యాబ్స్ స్థాపకుడు డాక్టర్ అంజి రెడ్డితో కలిసి  *కెమినార్ డ్రగ్స్* అనే కంపెనీని కొనుగోలు చేసి అభివృద్ధి చేశారు.

### దివిస్ ల్యాబొరేటరీస్ స్థాపన
1990 లో 100 మంది ఉద్యోగులతో  *దివిస్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్* పేరుతో తొలి సంస్థను ప్రారంభించారు.  

ఫార్మా కంపెనీలకు అవసరమైన సాంకేతికత, కన్సల్టెన్సీ సేవలు అందించారు. తర్వాత ఫార్మా కంపెనీలకు అవసరమైన ఏపీఐ (API) తయారీ కోసం 1994లో చౌటుప్పల్ సమీపంలో *దివిస్ ల్యాబొరేటరీస్* ప్లాంట్‌ను స్థాపించారు.

## దివిస్ సంస్థ విస్తరణ
ప్రపంచంలోని టాప్ 10 ఫార్మా కంపెనీలలో 8 కంపెనీలు దివిస్ నుంచి ఏపీఐలను దిగుమతి చేసుకుంటున్నాయి.

ప్రస్తుతం దివిస్ ల్యాబ్స్‌కు ప్రధాన ప్లాంట్లు:
* చౌటుప్పల్, తెలంగాణ
* చిప్పాడ, విశాఖపట్నం  
* ఒంటిమామిడి, కాకినాడ  

కంపెనీ మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ రూ.1.53 లక్షల కోట్లకు చేరింది.

## వ్యక్తిగత జీవితం
వ్యక్తిగత జీవితం గురించి పెద్దగా ప్రజల్లోకి వచ్చిన సమాచారం లేదు. పనిపై కట్టుబాటుతో, క్రమశిక్షణతో ముందుకు సాగడం ఆయన ప్రత్యేకత.

## అవార్డులు, గుర్తింపులు
* ఫార్మా పరిశ్రమలో భారతదేశంలో అత్యంత విజయవంతమైన వ్యాపారవేత్తగా పేరు  
* బంగారు పతకాలు – బి.ఫార్మసీ, ఎం.ఫార్మసీ  
* ప్రపంచస్థాయి ఫార్మాస్యూటికల్ రంగంలో ప్రత్యేక గౌరవం  

## మరింత చదవండి
* దివిస్ ల్యాబొరేటరీస్
* డాక్టర్ రెడ్డీస్ ల్యాబొరేటరీస్

## మూలాలు
రవీంద్ర యాదవ్

**రవీంద్ర యాదవ్** (జననం 1 డిసెంబర్ 1955) బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన బీహార్ శాసనసభకు ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
రవీంద్ర యాదవ్ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 1986లో ఝఝా నియోజకవర్గానికి జరిగిన ఉప ఎన్నికలో తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 1990 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జనతాదళ్ అభ్యర్థి శివనందన్ ఝా చేతిలో 10,421 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

రవీంద్ర యాదవ్ 1995 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జనతాదళ్ అభ్యర్థి షియో నందన్ ఝాపై 7,969 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2000 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి సమతా పార్టీ అభ్యర్థి దామోదర్ రావత్ చేతిలో 1,645 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2015)
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
శివనందన్ యాదవ్

**శివనందన్ ప్రసాద్ యాదవ్** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన బీహార్ శాసనసభకు ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
శివనందన్ యాదవ్ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 1980 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జనతా పార్టీ (సెక్యులర్) అభ్యర్థి శివనందన్ ఝాపై 7712 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 1985 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జనతా పార్టీ అభ్యర్థి షెయోనందన్ ఝాపై 19,892 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
శివనందన్ ఝా

**శివనందన్ ఝా** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన బీహార్ శాసనసభకు ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి నాలుగుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
శివనందన్ ఝా సంయుక్త సోషలిస్ట్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 1967 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి  తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన ఆ తరువాత 1972 శాసనసభ ఎన్నికలలో రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా, 1977 శాసనసభ ఎన్నికలలో జనతా పార్టీ అభ్యర్థిగా మూడోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

శివనందన్ ఝా 1990 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి నాల్గొవ ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
ప్రమోద్ జైన్ భయా

**ప్రమోద్ జైన్ భయ** (జననం 8 డిసెంబర్ 1965) రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన అంటా నియోజకవర్గం నుండి  నాలుగు పర్యాయాలు రాజస్థాన్ శాసనసభకు ఎన్నికై 2018 నుండి 2023 వరకు అశోక్ గెహ్లాట్ మంత్రివర్గంలో గనులు, గౌపాలన్ శాఖ మంత్రిగా పని చేశాడు.

## నిర్వహించిన పదవులు

## మూలాలు

వర్గం:రాజస్థాన్ వ్యక్తులు
వర్గం:రాజస్థాన్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
కన్వర్ లాల్ మీనా

**కన్వర్ లాల్ మీనా** రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన  రాజస్థాన్ శాసనసభకు అంట, మనోహర్ ఠాణా నియోజకవర్గాల నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

కన్వర్ లాల్ మీనా 2005 క్రిమినల్ కేసులో ప్రభుత్వ ఉద్యోగిని రివాల్వర్‌తో బెదిరించి, ఆస్తిని ధ్వంసం చేసినందుకు డిసెంబర్ 2020లో ఆయనను కోర్టు దోషిగా నిర్ధారించి, మూడు సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించబడింది. 

## మూలాలు

వర్గం:రాజస్థాన్ వ్యక్తులు
వర్గం:రాజస్థాన్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
దామోదర్ రావత్

**దామోదర్ రావత్** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన బీహార్ శాసనసభకు ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఆరుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికై  సాంఘిక సంక్షేమ మంత్రిగా పని చేశాడు.

## రాజకీయ జీవితం
దామోదర్ రావత్ సమతా పార్టీ అభ్యర్థిగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 2000 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఝఝా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన ఆ తరువాత జనతాదళ్ (యునైటెడ్) పార్టీలో చేరి 2005, 2005 (అక్టోబరు), 2010 శాసనసభ ఎన్నికలలో వరుసగా మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

దామోదర్ రావత్  2015 ఎన్నికలలో ఓడిపోయి, ఆ తరువాత 2020, 2025 శాసనసభ ఎన్నికలలో వరుసగా ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2020)
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2025)
వర్గం:జనతాదళ్ (యునైటెడ్) నాయకులు
కొండవీటి వాగు

కృష్ణా పశ్చిమ డెల్టా ప్రాంతంలో ప్రవహించే డ్రెయిన్, **కొండవీటి వాగు**. ఇది ఫిరంగిపురం మండలంలో కొండవీటి కొండల్లో ఉద్భవించి మేడికొండూరు మీదుగా, తాడికొండ, తుళ్ళూరు మండలాల గుండా ప్రవహించి సీతానగరం వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. తుళ్ళూరు మండలంలో కోటేళ్ళ వాగు, అయ్యన్న వాగులు దీనిలో కలుస్తాయి. కొండవీటి వాగు పొడవు 29.65 కిలోమీటర్లు.

కృష్ణానదికి వరద వచ్చినపుడు నదిలోంచి వరద నీరు వాగులోకి ఎగదన్నుతుంది. దాంతో వాగు కట్టలు తెంచుకుని వరదనీరు పొలాలను ముంచివేస్తుంది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ప్రభుత్వం, ఒక ఎత్తిపోతల పథకాన్ని రూపొందించింది. 

## కొండవీటి వాగు ఎత్తిపోతల పథకం
మామూలుగా ఎత్తిపోతల పథకాలు నది లోంచి నీటిని తోడి, సాగునీటి, తాగునీటి అవసరాల కోసం వాడుకుంటారు. అయితే కొండవీటి వాగు ఎత్తిపోతల పథకాన్ని, అందుకు వ్యతిరేకంగా, వాగులో వచ్చిన నీటిని తోడి నదిలో పోసేందుకు ఉద్దేశించారు.  

## మూలాలు

వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నీటి వనరులు
గోవింద్ ప్రసాద్

**గోవింద్ ప్రసాద్** (జననం 1960 జూలై 5) రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన మనోహర్ ఠాణా నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## రాజకీయ జీవితం
గోవింద్ ప్రసాద్ భారతీయ జనతా పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2018 రాజస్థాన్ శాసనసభ ఎన్నికలలో మనోహర్ ఠాణా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి కైలాష్ చంద్ పై 21,869 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి స్వతంత్ర అభ్యర్థి కైలాష్ చంద్ పై 24,865 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:రాజస్థాన్ వ్యక్తులు
వర్గం:రాజస్థాన్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
చాద్ పార్లమెంట్

**చాద్ పార్లమెంట్** అనేది చాద్ దేశపు అత్యున్నత శాసనసభ. ఇది ద్విసభ్య శాసన వ్యవస్థ కలిగినది. పై సభగా **సెనేట్** (Sénat) మరియు క్రింది సభగా **జాతీయ అసెంబ్లీ** (National Assembly) పనిచేస్తాయి. ఈ రెండు సభలు కలిసి దేశపు చట్టాలు, ఆర్థిక విధానాలు, రాజ్యాంగ సవరణలు, జాతీయ పరిపాలన తదితర అంశాలపై నిర్ణయాధికారాన్ని వినియోగిస్తాయి.

## సెనేట్ (పైసభ)
చాద్ సెనేట్ మొత్తం 69 సభ్యులతో ఏర్పడింది. వీరిలో 23 మందిని రాష్ట్రపతి నేరుగా నియమిస్తారు. మిగతా 46 స్థానాలకు పరోక్ష ఎన్నిక జరుగుతుంది. ఎన్నికల కళాశాలగా పనిచేసేది రాష్ట్రాల మరియు స్థానిక సంస్థల ప్రతినిధులు.

సెనేట్ సభ్యుల పదవీకాలం 6 సంవత్సరాలు. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒక మూడవ వంతు సీట్లు తిరిగి ఎన్నికకు వస్తాయి.

చాద్ సెనేట్ తొలి ఎన్నికలు 25 ఫిబ్రవరి 2025 న జరిగాయి.

## చరిత్ర
1996 రాజ్యాంగంలో సెనేట్ ఏర్పాటు చేయాలని పేర్కొన్నప్పటికీ అది అమలులోకి రాలేదు.

2005 రాజ్యాంగ సవరణలో సెనేట్ ఏర్పాటు చేసే నిబంధన తొలగించబడింది.

తర్వాత 2020 రాజ్యాంగ సంస్కరణలో మళ్లీ సెనేట్ ఏర్పాటు ప్రతిపాదన వచ్చింది.

చరిత్రలో మొదటిసారిగా, 2025 మార్చిలో 69 మంది సెనేటర్లతో సెనేట్ అధికారికంగా ఏర్పడింది.

## సెనేట్ అధ్యక్షులు

## ఇవి కూడా చూడండి
* చాద్

## మూలాలు
సతీష్ కుమార్ సింగ్

**సతీష్ కుమార్ సింగ్** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2025 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో రామ్‌గఢ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
సతీష్ కుమార్ సింగ్ బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2024లో రామ్‌గఢ్ నియోజకవర్గానికి జరిగిన ఉప ఎన్నికలో నుండి బీఎస్‌పీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి బీజేపీ అభ్యర్థి అశోక్ కుమార్ సింగ్ చేతిలో 1,362 ఓట్ల స్వల్ప తేడాతో ఓడిపోయాడు. ఆయన 2025 శాసనసభ ఎన్నికలలో బీఎస్‌పీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి బీజేపీ అభ్యర్థి అశోక్ కుమార్ సింగ్ పై 30 ఓట్ల స్వల్ప మెజారిటీతో గెలిచి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
 
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2025)
 
వర్గం:బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
అజయ్ కుమార్ కుష్వాహా

**అజయ్ కుమార్ కుష్వాహా** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన బిభూతిపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
అజయ్ కుమార్ కుష్వాహా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో ఉజియార్‌పూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి సీపీఎం అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. ఆయన 2020 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో బిభూతిపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి సీపీఎం అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీయూ అభ్యర్థి రాంబలక్ సింగ్ పై 28,811 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

అజయ్ కుమార్ కుష్వాహా 2025 శాసనసభ ఎన్నికలలో సీపీఎం అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీయూ అభ్యర్థి రవినా కుష్వాహాపై 10,281 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 
## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2020)
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2025)
అమిత్ అసవా

**అమిత్ అసవా** (జననం 1963, సెప్టెంబరు 12) రాజస్థాన్ తరపున ఆడే భారతీయ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్. 2010/11, 2011/12 సీజన్లలో రంజీ ట్రోఫీ ఛాంపియన్లుగా నిలిచినప్పుడు అతను రాజస్థాన్ జట్టుకు ప్రధాన కోచ్‌గా ఉన్నాడు. అతను ఇండోర్‌లో జన్మించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ కోచ్‌లు
వర్గం:రాజస్థాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1963 జననాలు
అమిత్‌కుమార్ గౌతమ్

**అమిత్‌కుమార్ గౌతమ్** (జననం 1995, అక్టోబరు 10) భారతీయ క్రికెటర్. అతను 2016–17 రంజీ ట్రోఫీలో రాజస్థాన్ తరపున తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం 2016, నవంబరు 5న ఆడాడు. అతను 2017–18 విజయ్ హజారే ట్రోఫీలో రాజస్థాన్ తరపున లిస్ట్ A అరంగేట్రం 2018, ఫిబ్రవరి 5న ఆడాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 

వర్గం:రాజస్థాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1995 జననాలు
పవన్ జైస్వాల్

**పవన్ కుమార్ జైస్వాల్** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన ఢాకా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
పవన్ కుమార్ జైస్వాల్ స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 2010 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఢాకా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీ (యు) అభ్యర్థి ఫైసల్ రెహమాన్ పై 1649 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన ఆ తరువాత భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరి 2015 శాసనసభ ఎన్నికలలో బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీ (యు) అభ్యర్థి ఫైసల్ రెహమాన్ చేతిలో 19,197 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

పవన్ కుమార్ 2020 శాసనసభ ఎన్నికలలో బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీ (యు) అభ్యర్థి ఫైసల్ రెహమాన్ పై 10,114 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన  2025 శాసనసభ ఎన్నికలలో బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీ (యు) అభ్యర్థి ఫైసల్ రెహమాన్ చేతిలో 178 ఓట్ల స్వల్ప తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2020)
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
రాజు తివారీ

**రాజు తివారీ** (జననం జూలై 05, 1979) బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన గోవింద్‌గంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## రాజకీయ జీవితం
రాజు తివారీ లోక్ జనశక్తి పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2010 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో గోవింద్‌గంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎల్‌జేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీయూ అభ్యర్థి మీనా ద్వివేది చేతిలో 8,405 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. ఆయన 2015 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఎల్‌జేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి బ్రజేష్ కుమార్ పై 27,920 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

రాజు తివారీ 2020 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో గోవింద్‌గంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎల్‌జేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 31,461 ఓట్లతో మూడోస్థానంలో నిలిచాడు. ఆయన ఆ తరువాత లోక్ జనశక్తి పార్టీ (రామ్ విలాస్) పార్టీలో చేరి 2025 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ఎల్‌జేపీఆర్‌వీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి శశి భూషణ్ రాయ్‌పై 32,683 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2025)
ప్రమోద్ కుమార్ సిన్హా

**ప్రమోద్ కుమార్ సిన్హా** (ప్రమోద్ కుమార్ సిన్హా కుష్వాహా అని కూడా పిలుస్తారు)  బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన రక్సాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## రాజకీయ జీవితం
ప్రమోద్ కుమార్ సిన్హా భారతీయ జనతా పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2020 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో రక్సాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి రాంబాబు యాదవ్‌పై 36,923 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2025 శాసనసభ ఎన్నికలలో బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి శ్యామ్ బిహారీ ప్రసాద్ పై 17,878 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2020)
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2025)
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
సదా శివ త్రిపాఠి

**సదాశివ త్రిపాఠి** (1910 ఏప్రిల్ 21–  1980 సెప్టెంబర్ 9)భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు, 
ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందినవారు. 1965 ఫిబ్రవరి 21 నుండి 1967 మార్చి 8 వరకు 
ఒడిశా ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశారు.

## ప్రారంభ జీవితం
సదాశివ త్రిపాఠి 21 ఏప్రిల్ 1910 న నబరంగపూర్లో ఒక పెద్ద భూస్వామ్య కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం లో పాల్గొని జైలుకెళ్లారు.

## రాజకీయ జీవితం
సదాశివ త్రిపాఠి ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ సభ్యుడు. వరుసగా 1951, 1957, 1961  1967 లో నాలుగు సార్లు ఒడిశా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు. రాష్ట్ర రెవెన్యూ శాఖ మంత్రిగా దీర్ఘకాలం పనిచేశారు.

1965 ఫిబ్రవరి 21న ఆయన ఒడిశా ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఈ కాలంలో రాష్ట్రంలో భూ సవరణ చట్టం అమలు చేయడం విశేషం.

తన ముగ్గురు కుమారులకు 22 ఎకరాల చొప్పున భూమిని పంచి, మిగిలిన భూమిని ప్రభుత్వానికి 
స్వచ్ఛందంగా అప్పగించారు.

1967 ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ ఓడిపోయిన తరువాత, 18 మార్చి 1967 నుండి 
14 సెప్టెంబర్ 1970 వరకు ఆయన ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా పనిచేశారు.

## ఆఖరి రోజులు
జీవితపు చివరి దశలో ఆయన దిగువ-మధ్యతరగతి స్థాయిలో జీవించారు. అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్నప్పుడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆయనకు ఐదు నెలలపాటు వైద్యసహాయం అందించింది. 
1980 సెప్టెంబర్ 9 న ఆయన మరణించారు.

## సూచనలు

## బయటి లింకులు
* ఒడిశా శాసనసభ సమాచారం
షర్ఫుద్దీన్

**మొహమ్మద్ షర్ఫుద్దీన్** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన షెయోహర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 
## రాజకీయ జీవితం
షర్ఫుద్దీన్ లోక్ జనశక్తి పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2005 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో షెయోహర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎల్‌జెపి అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 17,964 ఓట్లతో మూడోస్థానంలో నిలిచాడు. ఆయన ఆ తరువాత జనతాదళ్ (యునైటెడ్) పార్టీలో చేరి 2010 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీ (యు) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి బీఎస్‌పీ అభ్యర్థి ప్రతిమా దేవిపై 1,631 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

షర్ఫుద్దీన్ 2015 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీ (యు) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి హిందూస్థానీ అవామ్ మోర్చా సెక్యూలర్ అభ్యర్థి లాభలి ఆనంద్ పై 461 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2020 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీ (యు) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఆర్‌జేడీ అభ్యర్థి చేతన్ ఆనంద్ చేతిలో 36,686 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2015)
పంకజ్ కుమార్ మిశ్రా

**పంకజ్ కుమార్ మిశ్రా** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన రన్నిసైద్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## రాజకీయ జీవితం
పంకజ్ కుమార్ మిశ్రా రాష్ట్రీయ లోక్ సమతా పార్టీ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2015 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో రన్నిసైద్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఆర్‌జేడీ అభ్యర్థి మంగీతా దేవి చేతిలో 14,110 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. ఆయన ఆ తరువాత జనతాదళ్ (యునైటెడ్) పార్టీలో చేరి 2020 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో బిభూతిపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీ (యు) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఆర్‌జేడీ అభ్యర్థి మంగీతా దేవిపై 24,629 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

పంకజ్ కుమార్ మిశ్రా 2025 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో బిభూతిపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీ (యు) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఆర్‌జేడీ అభ్యర్థి చందన్ కుమార్ యాదవ్ పై 19,737 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 
 
## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2020)
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2025)
వర్గం:జనతాదళ్ (యునైటెడ్) నాయకులు
రామేశ్వర్ మహతో

**రామేశ్వర్ మహతో** బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2018లో బీహార్ శాసనమండలి సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 

రామేశ్వర్ కుమార్ మహతో 30 నవంబర్ 2024న జెడియుకు రాజీనామా చేసి, 2025 జనవరి 24న రాష్ట్రీయ లోక్ మోర్చా పార్టీలో చేరాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:1976 జననాలు
శ్వేతా గుప్తా

**శ్వేతా గుప్తా ** (జననం 20 నవంబర్ 1991) బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన బీహార్ శాసనసభకు 2025 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో షెయోహర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి  ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైంది.

## రాజకీయ జీవితం
శ్వేతా గుప్తా జనతాదళ్ (యునైటెడ్) పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2025 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీ (యు) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఆర్‌జేడీ అభ్యర్థి నవనీత్ కుమార్ పై 31398 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి  ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైంది. ఆమె 97269 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, నవనీత్ కుమార్ 65871 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2025)
వర్గం:జనతాదళ్ (యునైటెడ్) నాయకులు
చేతన్ ఆనంద్ సింగ్

**చేతన్ ఆనంద్ ** (జననం 20 నవంబర్ 1991) బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన బీహార్ శాసనసభకు 2020 బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలలో షెయోహర్ నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## రాజకీయ జీవితం
చేతన్ ఆనంద్ సింగ్ రాష్ట్రీయ జనతా దళ్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2020 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఆర్‌జేడీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీ (యు) అభ్యర్థి మొహమ్మద్ షర్ఫుద్దీన్ పై 36,686 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి  ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన ఆ తరువాత జనతాదళ్ (యునైటెడ్) పార్టీలో చేరి 2025 శాసనసభ ఎన్నికలలో నబీనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీ (యు) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఆర్‌జేడీ అభ్యర్థి అమోద్ కుమార్ సింగ్ పై 112 ఓట్ల స్వల్ప మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2020)
వర్గం:బీహార్ శాసన సభ్యులు (2025)
వర్గం:జనతాదళ్ (యునైటెడ్) నాయకులు
రాజేంద్ర నారాయణ్ సింగ్ దేవ్

**రాజేంద్ర నారాయణ సింగ్ దేవ్** KCIE (31 మార్చి 1912 – 23 ఫిబ్రవరి 1975)  
భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు మరియు స్వాతంత్ర్యం కొరకు ముందు పట్నా సంస్థానానికి చివరి పాలకుడు.  
1950–1962 మధ్య ఆయన గణతంత్ర పరిషత్ అధ్యక్షుడు.  
1962లో ఈ పార్టీ స్వతంత్ర పార్టీలో విలీనమైన తర్వాత ఒడిశా రాష్ట్రాధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు.  
ఆయన అనేక సార్లు ఒడిశా శాసనసభ కు ఎన్నికయ్యారు.  
1967–1971 మధ్య ఓడిశా ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశారు.  
కెరీర్ ప్రారంభంలో ఆయన మొదటి లోక్‌సభ సభ్యుడుగా ఉన్నారు.

## ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య

రాజేంద్ర నారాయణ సింగ్ దేవ్ ఒక రాజ‌పుత్ర రాజ కుటుంబంలో,  
రాజా ఆదిత్య ప్రతాప్ సింగ్ మరియు రాణి పద్మినీ కుమారి దేవికి జన్మించారు.  
ఆయన్ని తరువాత పట్నా రాష్ట్రం పాలకుడు మహారాజా పృథ్వీరాజ్ సింగ్ దేవ్ దత్తత తీసుకున్నారు.

ఆయన అజ్మేరులోని మాయో కాలేజ్ మరియు సెంట్ కొలంబా కాలేజ్, హజారిబాగ్లో చదువుకున్నారు.

1924లో పట్నా రాష్ట్రానికి మహారాజాగా నియమితులయ్యారు మరియు  
1933లో సంపూర్ణ అధికారాలు స్వీకరించారు.  
1946లో ఆయనకు ఆర్డర్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ ఎమ్‌పైర్ (KCIE) బిరుదు లభించింది.

1948లో పట్నా రాష్ట్రం భారతసంఘంలో విలీనమైంది.

## రాజకీయ కెరీర్
1951లో జరిగిన తొలి సాధారణ ఎన్నికల్లో  
ఆయన గణతంత్ర పరిషత్ తరఫున కళాహండి–బాలాంగీర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి  
మొదటి లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యారు.

1957లో టిట్లాగఢ్ నుండి ఒడిశా శాసనసభకు ఎన్నికై  
ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా పనిచేశారు.  
ఆయన ఈ ప్రభుత్వంలో ఆర్థికమంత్రి కూడా అయ్యారు.  

1961లో కాంతబాంజి నుంచి మళ్లీ ఎన్నికయ్యారు.  
తర్వాత ఆయన గణతంత్ర పరిషత్‌ను స్వతంత్ర పార్టీలో విలీనం చేశారు.

1967లో బాలాంగీర్ నియోజకవర్గం నుండి ఎన్నికై,  
స్వతంత్ర పార్టీ–ఒడిశా జన కాంగ్రెస్ కూటమికి నాయకత్వం వహించారు.  

అదే సంవత్సరం **ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి**గా నియమితులయ్యారు.  
ఒడిశా చరిత్రలో **కాంగ్రెస్‌కు చెందిన కాని తొలి ముఖ్యమంత్రి** ఆయనే.

1971 జనవరిలో ఆయన రాజీనామా చేయగా రాష్ట్రంలో ప్రెసిడెంట్ పాలన అమలైంది.  

1971 మరియు 1974లో కూడా వరుసగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
1932లో రాజేంద్ర నారాయణ సింగ్ దేవ్,  
పటియాలా మహారాజా భూపిందర్ సింగ్ కుమార్తె కైలాశ్ కుమారి దేవిని పెళ్లి చేసుకున్నారు.  

వారి ద్వారా ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త విపిన్ ఖన్నా ఆయన మరదలు.  

వారిద్దరికీ ఇద్దరు కుమారులు —  
* రాజ్ రాజ్ సింగ్ దేవ్
* అనంగ ఉదయ సింగ్ దేవ్ —
మరియు నలుగురు కుమార్తెలు ఉన్నారు.  

ఆయన మనవడు కనక్ వర్ధన్ సింగ్ దేవ్,  
ప్రస్తుతం ఒడిశాలో ఉప ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నారు.

రాజేంద్ర నారాయణ సింగ్ దేవ్ 23 ఫిబ్రవరి 1975న మరణించారు.

## సూచనలు

## బయటి లింకులు
* మహారాజా రాజేంద్ర సింగ్ దేవ్ అధికారిక వెబ్‌సైట్ (లింక్ మరణించింది)
నరేష్ గుజ్రాల్

**నరేష్ గుజ్రాల్** (జననం 1948 మే 19) చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్, శిరోమణి అకాలీదళ్ పార్టీ రాజకీయవేత్త, భారత పార్లమెంటు ఎగువ సభ అయిన రాజ్యసభకు పంజాబ్ నుండి ప్రాతినిధ్యం వహించిన భారత పార్లమెంటు మాజీ సభ్యుడు.

ఆయన 2004 ఎన్నికలలో జలంధర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి శిరోమణి అకాలీదళ్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. ఆయన ఒక దుస్తుల సంస్థ "స్పాన్" ను ప్రారంభించాడు,

## ప్రారంభ జీవితం
ఆయన భారత మాజీ ప్రధాని ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్, ప్రముఖ హిందీ కవి షీలా గుజ్రాల్ దంపతుల కుమారుడు. ఆయన భారతీయ రాజకీయవేత్త అవతార్ నారాయణ్ గుజ్రాల్ మనవడు, ఆయన బంధువు సతీష్ గుజ్రాల్ ప్రముఖ కళాకారుడు. ఆయన 1965లో మోడరన్ స్కూల్ నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆయన 1968లో ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నకు చెందిన సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల నుండి బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పూర్తి చేశాడు.
## వ్యక్తిగత జీవితం
ఆయన అంజలి గుజ్రాల్ ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వీరికి ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:1948 జననాలు
వర్గం:పంజాబ్ ఎన్నికైన నుండి రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
సల్మాన్ ఖాన్ (భారత క్రికెట్ ఆటగాడు)

**సల్మాన్ ఫరూక్ ఖాన్** (జననం 1998, డిసెంబరు 26) భారతీయ క్రికెటర్. అతను 2016–17 రంజీ ట్రోఫీలో రాజస్థాన్ తరపున తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం 2016, నవంబరు 5న చేసి, 110 పరుగులు చేశాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 

వర్గం:రాజస్థాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1998 జననాలు
అనేది చరణ్ సాహు

**ఆనది చరణ్ సాహూ** (16 ఏప్రిల్ 1940 – 20 జనవరి 2024) భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు.  
అయన 6వ లోక్ సభలో బెర్హంపూర్ నియోజకవర్గం నుండి 1999 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు లోక్ సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యారు.  

అయన ఒక ఐ.పి.ఎస్ అధికారిగా కూడా పనిచేశారు మరియు అధ్యక్షుల పోలీస్ పతకం, డిస్టింగ్విష్డ్ సర్వీస్ మెడల్ అందుకున్నారు.

లేట్ ఉర్మిమాలా సాహూ ఆయన భార్య.  
వారు కటక్‌లోని CDA సెక్టార్–6లో నివసించేవారు.  
ఆనది చరణ్ సాహూ 20 జనవరి 2024న కటక్‌లోని తన నివాసంలో 83 ఏళ్ల వయసులో మరణించారు.

## సూచనలు
ఇమ్తియాజ్ ఖురేషీ

**ఇమ్తియాజ్ ఖురేషీ** (2 ఫిబ్రవరి 1931 – 16 ఫిబ్రవరి 2024) ఒక భారతీయ మాస్టర్ చెఫ్.  
డమ్ పుఖ్త్ అనే慢వంట పద్ధతిని పునరుద్ధరించిన వ్యక్తిగా, అలాగే బుఖారా మరియు డమ్ పుఖ్త్ వంటి ప్రసిద్ధ రెస్టారెంట్ బ్రాండ్లను సృష్టించిన చెఫ్‌గా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందాడు.

అవధీ వంటకాల ప్రజాదరణలో ఖురేషీ కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆయన రూపొందించిన ప్రసిద్ధ వంటకాల్లో **దాల్ బుఖారా, డమ్ పుఖ్త్ బిర్యాని, కాకోరి కబాబ్, వార్కీ పరాఠా, వెల్లుల్లి ఖీర్** ఉన్నాయి.

2016లో ఆయనకు భారతదేశం నాలుగో అతిపెద్ద పౌర పురస్కారం **పద్మశ్రీ** లభించింది. ఈ విభాగంలో ఈ అవార్డు పొందిన మొట్టమొదటి చెఫ్ ఆయనే.

---------------------------------------------------------------------

## **== ప్రారంభ జీవితం ==**

ఇమ్తియాజ్ ఖురేషీ 1931లో లక్నోలో చెఫ్‌ల కుటుంబంలో జన్మించాడు.  
వారి కుటుంబానికి 200 ఏళ్లకు పైగా అవధ్ నవాబుల కోసం వంట చేసే సంప్రదాయం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

---------------------------------------------------------------------

## **== వృత్తి ==**

* 9 ఏళ్ల వయసులో తన మామతో కలిసి వంట నేర్చుకోవడం ప్రారంభించాడు.  
* 1962లోని ఇండో–చైనా యుద్ధ సమయంలో ఆయన కృష్ణా కేటరింగ్‌లో పని చేసి ఇండియన్ ఆర్మీకి వంట చేశారు.  
* అప్పటి ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ కోసం ఆయన వండి పెట్టిన భోజనం ఆయనకు పెద్ద గుర్తింపు తీసుకువచ్చింది.  
* నెహ్రూ ఆహ్వానంతో ఢిల్లీ అశోక్ హోటల్ ప్రారంభోత్సవానికి వంట చేశారు.  
* దాల్ బుఖారా అనే ప్రసిద్ధ వంటకాన్ని ఈ కాలంలో ఆయన రూపొందించినట్లు చెబుతారు.

### **ITC హోటల్స్ కెరీర్**

1979లో ITC Hotels వ్యవస్థాపకుడు అజిత్ హక్సర్ ఆయన్ని నియమించాడు.  
అక్కడ:

- అవధీ డమ్ పుఖ్త్ వంటకాలను పునరుద్ధరించాడు  
- **బుఖారా (1977)** మరియు **డమ్ పుఖ్త్ (1989)** వంటి ఐకానిక్ రెస్టారెంట్ బ్రాండ్లు రూపొందించాడు  
- రాగి పాత్రల్లో (కాంస్య పాత్రలు) వంట చేసే పద్ధతిని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు  
- బుఖారా రెస్టారెంట్‌కి మెనూను ఒక్క రాత్రిలోనే 104°F జ్వరంలో ఉన్నా రూపొందించాడు – ఈ మెనూ ఇప్పటికీ మార్చలేదు

### **డమ్ పుఖ్త్ వంట పద్ధతి**
డమ్ పుఖ్త్ అంటే *ఆవిరిని మూసివేయడం*.  
వంటకాన్ని పిండితో మూసివేసి కుండలో ఆవిరితో నెమ్మదిగా ఉడికించడం.  
పైన, క్రింద రెండువైపులా వేడి ఉండేలా అగ్గికట్టెలు పెట్టడం దీని ప్రత్యేకత.

ఈ పద్ధతిలో తయారయ్యే ప్రసిద్ధ వంటకం **డమ్ పుఖ్త్ బిర్యాని**.

### **ఇతర ప్రసిద్ధ వంటకాలు**

- కాకోరి కబాబ్  
- వార్కీ పరాఠా  
- తందూరీ ఫ్రూట్ చాట్  
- వెల్లుల్లి ఖీర్  

వెల్లుల్లి ఖీర్ వల్ల మాజీ రాష్ట్రపతి ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం, మాజీ ప్రధాని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రశంసలు అందుకున్నాడు.

### **అంతర్జాతీయ నాయకులకు వంట చేసిన సందర్భాలు**

ఖురేషీ వండి వడ్డించిన ప్రముఖ అతిథులు:

- రాణి ఎలిజబెత్ II  
- బిల్ క్లింటన్  
- హిల్లరీ క్లింటన్  
- టోని బ్లెయిర్  

---------------------------------------------------------------------

## **== వ్యక్తిగత జీవితం ==**

ఇమ్తియాజ్ ఖురేషీకి 5 మంది కుమారులు, 2 మంది కుమార్తెలు.  
వారి కుటుంబం ప్రస్తుతం కూడా చెఫ్‌లు, రెస్టారెంట్ వ్యాపారాలలో ఉంది.  
తన మనవడు అజాన్ ఖురేషీ – 2022 లో *Asia’s 50 Best* చెఫ్‌లలో ఒకరిగా ఎంపికయ్యాడు.

యువకుడిగా ఖురేషీ స్థానిక రెజ్లర్ (పహ్ల్వాన్) కూడా.

---------------------------------------------------------------------

## **== మరణం ==**

2024 ఫిబ్రవరి 16న ముంబైలో 93 ఏళ్ల వయసులో ఆయన కన్నుమూశారు.  
రెండు వారాల పాటు లీలావతి హాస్పిటల్‌లో చికిత్స పొందుతున్నారు.

---------------------------------------------------------------------

## **== చూడండి ==**
* తార్లా దలాల్

## **== వివరణాత్మక గమనికలు ==**

## **== సూచనలు ==**
అజీజ్ ఖురేషీ

**అజీజ్ కురేషీ** (24 ఏప్రిల్ 1941 – 1 మార్చి 2024) ఒక భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు మరియు సీనియర్ ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు.  
అయన మిశ్రిత **అరబ్–పఠాన్** వంశీయ మరియు **ఉర్దూ మాట్లాడే** కుటుంబ నేపథ్యం కలవారు.

## వృత్తి
కురేషీ 2015 జనవరి నుండి మార్చి వరకు **15వ మిజోరం గవర్నర్ గా పనిచేశారు.  
అంతకు ముందు, ఆయన ఉత్తరాఖండ్ గవర్నర్(2012–2015) గా పనిచేశారు.  

2014లో, ఐదు వారాల పాటు ఆయన **ఉత్తర ప్రదేశ్ గవర్నర్ (అదనపు బాధ్యత) గా వ్యవహరించారు.

2020 జనవరి 24న మధ్య ప్రదేశ్ ప్రభుత్వము ఆయనను మధ్య ప్రదేశ్ ఉర్దూ అకాడమీ ఛైర్మన్** గా నియమించింది.

1973లో ఆయన **మధ్య ప్రదేశ్ క్యాబినెట్ మంత్రి**,  
1984లో లోక్‌సభ సభ్యుడు (సత్నా) గా ఎన్నికయ్యారు (1984–1989).

## మౌలానా అలీ జౌహర్ విశ్వవిద్యాలయానికి చేసిన సేవలు
మౌలానా అలీ జౌహర్ విశ్వవిద్యాలయానికి మైనారిటీ హోదా లేదు.  

పూర్వ గవర్నర్ ఒక సంభాషణలో “పాకిస్తాన్ తలుపులు తిరిగి తెరవడం లాంటిది అవుతుంది” అని వ్యాఖ్యానించారు అని,  
ములాయం సింగ్ యాదవ్ ఈ విషయాన్ని అజమ్ ఖాన్‌కు తెలిపారు.

సాక్షులు పేర్కొన్న ప్రకారం, అజమ్ ఖాన్ దీనితో బాధపడి ఏడ్చారు .  

2014 జూన్ 17న డాక్టర్ అజీజ్ కురేషీ **ఉత్తర ప్రదేశ్ గవర్నర్‌గా ఐదు రోజులు** బాధ్యతలు చేపట్టారు.

ఈ సమయంలో, ఢిల్లీ నుండి ఫైళ్లను బదిలీ చేయాలని ఒత్తిడి వచ్చింది.  
కానీ ఆయన కార్యదర్శి "గవర్నర్ ఫైళ్లను పరిశీలిస్తున్నారు" అని చెప్పి నిరాకరించారు.

మోదీ ప్రభుత్వం ఆయనను మరో **ఐదు సంవత్సరాల పదవీ విస్తరణ** కోసం లంచం వంటి ఆఫర్లు ఇచ్చిందని ఆరోపణలు ఉన్నప్పటికీ,  
డా. కురేషీ ధృడ సంకల్పంతో పని చేసి,  
**జౌహర్ విశ్వవిద్యాలయానికి మైనారిటీ హోదా ఇచ్చే బిల్లుపై సంతకం చేశారు.**

అతను తరువాత ఇలా అన్నారు:  
**“విశ్వవిద్యాలయాన్ని కాపాడటం కోసం చివరి రక్తపు బొట్టువరకు పోరాడాలి.”**

## మరణం
1 మార్చి 2024న, డాక్టర్ అజీజ్ కురేషీ భోపాల్ లోని ఒక ఆసుపత్రిలో దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యంతో 82 ఏళ్ల వయసులో మరణించారు.

## మూలాలు

}}
బిరాజ్ అధికారి

**బీరాజ్ అధికారి** (12 జూన్ 1961 – 7 మార్చి 2024) భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు. సిక్కిం లో జన్మించిన ఆయన ముందుగా సిక్కిం ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ (SPCC) లో ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. అనంతరం సిక్కిం హిమాలి రాష్ట్ర పరిషత్ (SHRP) లో చేరి, 2008 లో సిక్కిం నేషనల్ పీపుల్స్ పార్టీ (SNPP) ను స్థాపించి దాని అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. తరువాత హమ్రో సిక్కిం పార్టీ లో చేరి పలు ఎన్నికల్లో పోటీ చేశారు. ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా ఆయన మరణానికి కొద్ది నెలల ముందే రాజకీయాల నుండి వైదొలిగారు.

## రాజకీయ జీవితం
అధికారి, సిక్కిం ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ (SPCC) లో ప్రధాన కార్యదర్శిగా, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (INC) నేత నర బహదూర్ భండారి ఆధ్వర్యంలో పనిచేశారు.

2004 లో INC అభ్యర్థిగా ఆయన సిక్కిం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పోటీ చేశారు, కానీ అప్పటి అధికార పార్టీ సిక్కిం డెమోక్రాటిక్ ఫ్రంట్ (SDF) అభ్యర్థికి ఓటమి చెందారు.

2006 మేలో భండారి నాయకత్వంపై అసంతృప్తితో అధికారి SPCC కు రాజీనామా చేశారు.

తదుపరి ఆయన సిక్కిం హిమాలి రాష్ట్ర పరిషత్ (SHRP) లో చేరి దాని ప్రతినిధిగా పనిచేశారు.

2008 అక్టోబర్ లో SHRP నుండి ఆయనను తొలగించారు. అదే 10 అక్టోబర్ న ఆయన కొత్తగా సిక్కిం నేషనల్ పీపుల్స్ పార్టీ (SNPP) ను స్థాపించి దాని తొలి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.

2009 సిక్కిం శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఆయన రెండు నియోజకవర్గాలైన రెనాక్ మరియు చూజచెన్ ల నుండి పోటీ చేశారు. అయితే SNPP ఎన్నికల కమిషన్ వద్ద నమోదుకాకపోవడంతో ఆయన స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేయాల్సి వచ్చింది.

రెండు చోట్ల కూడా ఆయనకి తక్కువ ఓట్లు లభిం 

2014 ఎన్నికల్లో SNPP పోటీ చేయలేదు.

2018 లో అధికారి హమ్రో సిక్కిం పార్టీ (HSP) లో చేరారు.

2019 లోక్‌సభ మరియు శాసనసభ ఎన్నికల్లో ఆయన HSP తరఫున పోటీ చేసి రెండింటిలోనూ ఓడిపోయారు.

2023 ఆగస్టు 30 న ఆయన క్యాన్సర్ సహా ఆరోగ్య సమస్యల కారణంగా HSP కు రాజీనామా చేశారు.

## మరణం
బీరాజ్ అధికారి 7 మార్చి 2024 న మణిపాల్, తాడోంగ్, గాంగ్టక్ లోని ఆసుపత్రిలో 62 ఏళ్ల వయసులో మరణించారు. ఫిబ్రవరి 2024 నుండి ఆయన ఆసుపత్రిలోనే చికిత్స పొందుతున్నారు.

## ఎన్నికల ఫలితాలు
; సిక్కిం శాసనసభ ఎన్నికలు

; సిక్కిం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

## సూచనలు
కె.ఎస్‌. పుట్టస్వామి

**కె.ఎస్‌. పుట్టస్వామి** (8 ఫిబ్రవరి 1926 – 28 అక్టోబర్ 2024) కర్ణాటక హైకోర్టులో న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన భారతీయ న్యాయవేత్త. ఆయనే తర్వాత భారతదేశంలో *గోప్యత హక్కు*ను రాజ్యాంగ హక్కుగా ప్రకటింపజేసిన చారిత్రక కేసులో అసలు పిటిషనర్‌గా నిలిచారు—ప్రభుత్వం ఆధార్‌ను తప్పనిసరి చేస్తూ తీసుకువచ్చిన విధానాన్ని సవాల్ చేస్తూ ఆయన 2012లో దాఖలు చేసిన రిట్ పిటీషన్‌తో ఈ పోరాటం ప్రారంభమైంది.

## విద్య
పుట్టస్వామి గారు మహారాజా కళాశాల, మైసూర్తో పాటు యూనివర్సిటీ లా కాలేజ్, బెంగళూరులో చదువుకున్నారు.

## వృత్తి
1952లో న్యాయవాదిగా చేరిన ఆయన, 1977లో కర్ణాటక హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు. 1986లో బెంగళూరు సెంట్రల్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రైబ్యునల్ మొదటి ఉపాధ్యక్షుడిగా, 1989లో ఆంధ్రప్రదేశ్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ట్రైబ్యునల్ తొలి చైర్మన్‌గా నియమితులయ్యారు.  
1994లో, ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి ఆయనను బ్యాక్‌వర్డ్ క్లాసెస్ కమిషన్ చైర్మన్‌గా నియమించారు.

## న్యాయ తీర్పులు మరియు వ్యాజ్యాలు

### ఆదాయపు పన్ను చట్టం, 1961
*B.S. Jayachandra vs Income-Tax Officer* కేసులో (24 మార్చి 1986), వ్యవసాయ భూముల అమ్మకాలపై లాభం క్యాపిటల్ గెయిన్స్‌లోకి వస్తుందా అన్న ప్రశ్నపై ఆయన విశ్లేషణ ఇచ్చారు. వ్యవసాయ వినియోగం ఉన్నా లేకున్నా, భూమి విక్రయం ద్వారా వచ్చే లాభం మూలధన లాభంగానే పరిగణించవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

### కేంద్ర ఎక్సైజ్ అండ్ సాల్ట్ చట్టం, 1944
*Alembic Glass Industries Ltd.* కేసులో, కొనుగోలుదారులు అందించే ప్యాకింగ్ మెటీరియల్‌ను పన్ను నిర్ధారణలో కలపాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం చేసిన ప్రయత్నాన్ని ఆయన రద్దు చేశారు. తొమ్మిదేళ్లుగా పెండింగ్‌లో ఉన్న ఈ వ్యవహారాన్ని మరింత లంబింపజేయడం సరికాదని పేర్కొన్నారు.

### కేంద్ర సేల్స్ ట్యాక్స్ చట్టం, 1956
మాక్ చార్ల్స్ బ్రదర్స్ సంస్థపై వచ్చిన వివాదంలో, హోటల్ నిర్మాణానికి అవసరమైన పరికరాలు, సామగ్రి “ఉత్పత్తి ప్రక్రియకు మౌలికమైనవి” కాబట్టి వాటిని CST రిజిస్ట్రేషన్‌లో చేర్చాలని ఆయన ఆదేశించారు.

### గోప్యత హక్కు, 2012
విరమణ తర్వాత తొలిసారిగా, పుట్టస్వామి గారు స్వయంగా పిటిషనర్‌గా మారి ఆధార్‌ను సవాల్ చేశారు. ‘‘చట్టం లేకుండా ఇలాంటి భారీ బయోమెట్రిక్ ప్రాజెక్ట్ ఎలా నడపగలరు?’’ అనే ప్రశ్నను ఆయన సుప్రీంకోర్టు ముందుంచారు.  

24 ఆగస్ట్ 2017న, తొమ్మిది మంది న్యాయమూర్తులు ఏకగ్రీవంగా గోప్యత హక్కు భారతీయుల ప్రాథమిక హక్కు అని ప్రకటించగా, ‘‘నా స్థానం పూర్తిగా నిజమైందని ఈ తీర్పు నిరూపించింది’’ అని ఆయన అన్నారు.

ఈ తీర్పు తర్వాత, కెన్యా హైకోర్టు కూడా తమ దేశ బయోమెట్రిక్ ID వ్యవస్థపై భారత సుప్రీంకోర్టు తీర్పును ప్రస్తావించింది.

## ఆశయాలు, అభిప్రాయాలు

### ఆనకట్టలు మరియు పర్యావరణం
పుట్టస్వామి గారి అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆనకట్టల నిర్మాణంపై కోర్టులు అతిగా జోక్యం చేసుకోవడం సరికాదు. ‘‘ఎక్కువ మంది ప్రజలకు ఎక్కువ మేలుకలిగే’’ నిర్ణయాలే ప్రభుత్వాలు తీసుకోవాలనీ ఆయన పేర్కొన్నారు.  
చిన్న ఆనకట్టలు పర్యావరణానికీ మంచివని, ఏ ఆనకట్ట నిర్మాణం ప్రారంభించే ముందు పూర్తిస్థాయి నిష్పాక్షిక పరిశీలన తప్పనిసరి అని ఆయన సూచించారు.

### నదుల అనుసంధానం
నదుల అనుసంధానం ప్రాజెక్టుపై కూడా ఆయన ఆసక్తి చూపుతూ, దీనిపై దేశవ్యాప్త చర్చ అవసరమని అన్నారు. ‘‘చైనా యొక్క త్రీ గార్జెస్ ప్రాజెక్ట్ లాగా భారీ ప్రాజెక్టులు భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్య నిర్మాణం కారణంగా సాధ్యం కావు’’ అని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

## మరణం
పుట్టస్వామి గారు 2024 అక్టోబర్ 28న బెంగళూరులో 98 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు.

## References