రామ్ సహాయ్ పాండే

**రామ్ సహాయ్ పాండే** (11 మార్చి 1933 – 8 ఏప్రిల్ 2025) మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం సాగర్ జిల్లాకు చెందిన భారతీయ రాయ్ నృత్యకారుడు. రాయ్ (రాఈ అని కూడా పిలుస్తారు) నృత్యం సాంప్రదాయకంగా బేడియా వర్గంతో ముడిపడి ఉంది, ఈ వర్గం దేహ విక్రయంతో ముడిపడి ఉంది. అతను ఆ వర్గానికి చెందినవాడు కాకపోయినా, రాయ్ నృత్య సాధన, ప్రదర్శనలకు, ఆ నృత్య రూపానికి గుర్తింపు, గౌరవం తీసుకురావడానికి తన జీవితమంతా అంకితం చేశాడు. అతని అలుపెరగని కృషి ఈ నృత్య రూపానికి జాతీయ, అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందడంలో సహాయపడింది.

:: "రాయ్ (లేదా రాఈ) నృత్య రూపం ప్రాథమికంగా బుందేల్‌ఖండ్ ప్రాంత జానపద నృత్యం. రాయ్ అంటే ఆవాలు. ఆవాలను సాసర్‌లో వేసినప్పుడు అవి ఊగుతాయి. అదేవిధంగా, గాయకుడు కథలు, పాటలు పాడుతున్నప్పుడు ఆ ప్రాంత స్థానికులు కూడా ఊగుతారు. ఇది సంగీత లయలు, నృత్యకారుల మధ్య జరిగే ఒక విధమైన పోటీ. డ్రమ్మర్, నృత్యకారుడు ఒకరినొకరు గెలవడానికి ప్రయత్నిస్తారు, ఈ పోటీ ఆనందానికి దారితీస్తుంది."

## జీవితం, వృత్తి
రామ్ సహాయ్ పాండే 1933 మార్చి 11న ప్రస్తుత మధ్యప్రదేశ్ లోని సాగర్ జిల్లా మద్దార్ పఠా గ్రామంలోని ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి లాల్జు పాండే ఒక రైతు, రామ్ సహాయ్ పాండే నలుగురు అన్నదమ్ములలో అతి చిన్నవాడు. పాండేకు 14 ఏళ్ల వయసులో మొదటిసారిగా రాయ్ నృత్యంతో పరిచయం ఏర్పడింది. ఆ నృత్య రూపం పట్ల ఆకర్షితుడై దానిని సాధన చేయడం ప్రారంభించాడు. మధ్యప్రదేశ్ లో, రాయ్ జానపద నృత్యం బేడియా వర్గంతో ముడిపడి ఉంది. వారు క్రిమినల్ ట్రైబ్స్ యాక్ట్ కింద గుర్తించబడిన సంచార జాతి. అంతేకాకుండా, కొందరు వ్యక్తులు ఈ వర్గాన్ని దేహ విక్రయంతో ముడిపెడతారు. ఈ వర్గానికి, వారి నృత్య రూపానికి ఉన్న ఈ కళంకం కారణంగా, పాండే రాయ్ నృత్యం సాధన చేయడాన్ని అతని కుటుంబం పూర్తిగా వ్యతిరేకించింది. పాండే ఇలా అన్నట్లు నివేదించబడింది "ఈ నృత్యం సాధన చేయడానికి నేను నా కుటుంబంతో పాటు బ్రాహ్మణ సమాజంతో పోరాడుతున్నాను. ఇది ఒక కళారూపం మాత్రమే అని నేను వారిని ఒప్పించేవాడిని, కానీ వారు నన్ను వెలివేశారు. కానీ అది నన్ను శిఖరాగ్రానికి తీసుకెళ్లడానికి మాత్రమే ప్రేరేపించింది." అతను రాయ్ నృత్యకారుడు అయినందుకు అతని పిల్లలు కూడా తమ తండ్రిని చూసి సిగ్గుపడేవారు. 

1948లో, అతను అప్పటి మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి గోవింద్ నారాయణ్ సింగ్, అనేక మంది ఇతర ప్రముఖుల సమక్షంలో ఆకాశవాణి భోపాల్‌లో రాయ్ నృత్యం ప్రదర్శించాడు. వారు ఆ నృత్య రూపాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయారు, ఆ తర్వాత అతనికి సమాజంలో కొంత గౌరవం లభించడం ప్రారంభం కావడంతో ఆ సంఘటన అతని జీవితంలో ఒక మలుపుగా మారింది. నేడు బుందేల్‌ఖండ్‌కు చెందిన ఈ నృత్యం తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకుంది, దీనికి రామ్ సహాయ్ పాండేకు ఎంతో ఘనత దక్కుతుంది. పాండే చాలా సంవత్సరాలు యువతీ యువకులకు రాయ్ నృత్యంలో శిక్షణ ఇచ్చాడు. 2006 సంవత్సరంలో పాండే నాయకత్వంలో మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం దుబాయ్‌లో రాయ్ నృత్యాన్ని ప్రదర్శించింది.

2000 సంవత్సరంలో బుందేలీ ఫోల్క్ డాన్స్ అండ్ నాట్య కళా పరిషత్ అనే సంస్థ స్థాపించబడింది, ఇక్కడ రాయ్ నృత్యంలో శిక్షణ ఇవ్వబడుతోంది.

పాండే 92 ఏళ్ల వయసులో 2025 ఏప్రిల్ 8న మరణించాడు.

## పద్మశ్రీ పురస్కారం
* కళారంగానికి అతను చేసిన విశిష్ట సేవలకు గాను 2022 సంవత్సరంలో భారత ప్రభుత్వం పద్మ పురస్కారాల శ్రేణిలో మూడవ అత్యున్నత పురస్కారమైన పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని రామ్ సహాయ్ పాండేకు ప్రదానం చేసింది. "బుందేలీ జానపదాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడానికి పేరుగాంచిన సాగర్‌కు చెందిన ప్రసిద్ధ రాయ్ జానపద నృత్యకారుడు"గా అతను చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా ఈ పురస్కారం లభించింది.

## ఇతర గుర్తింపులు
* మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం స్థాపించిన గిరిజన లోకకళా పరిషత్ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు (1980)
* మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేత "నృత్య శిరోమణి" బిరుదుతో సత్కరించబడ్డాడు (1980)
* మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేత "శిఖర్ సమ్మాన్" పురస్కారం పొందాడు (1984)

## ఇవి కూడా చూడండి
* పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు (2020-2029)

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
*  (బుందేలికళా పరిషత్ అప్‌లోడ్ చేసిన వీడియో)
* 

వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2025 మరణాలు
వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు