open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
దండమూడి రామమోహనరావు

**దండమూడి రామమోహనరావు** మార్దంగికులలో (మృదంగం వాయించు వ్యక్తులు) మంచిపేరొందినవారిలో ఒకరు.ఇతని సతీమణి  సుమతి విజయవాడ సంగీత ప్రభుత్వ కళాశాలలో లెక్చరర్‌గా పనిచేసింది. ఇతడు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంలో ఆస్థాన విద్వాంసుడిగా పనిచేశాడు  

## బాల్యం
రామమోహనరావు  1930 డిసెంబరు 31 న వుయ్యూరులో జన్మించారు.ఇతని తండ్రి రామస్వామి చౌదరి. రామమోహనరావు కొండపాటూరి రంగనాయకులు, పొట్లూరి వీరరాఘవయ్య చౌదరి, తిరుపతి రామానుజ సూరి, ఈదర నాగరాజు, పళని సుబ్రహ్మణ్యం పిళ్లె వంటి గురువుల వద్ద మృదంగ విద్యను అభ్యసించాడు. తన ఆరవ ఏట యస్.దొరై సంగీత కచేరీకి మృదంగం వాయించి పండితుల ప్రశంసలు అందుకొన్నారు.

కర్ణాటక సంగీతంలోని విద్వాంసులైన పారుపల్లి రామకృష్ణయ్య, ద్వారం వెంకటస్వామి నాయుడు, దాలిపర్తి పిచ్చహరి, ఓలేటి వెంకటేశ్వర్లు, ఈమని శంకరశాస్త్రి, చిత్తూరు సుబ్రహ్మణ్యం పిళ్లై, సుందరం బాలచందర్, చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్ వంటి ఆ తరం వారికి మృదంగ సహకారం అందించాడు. నేటి సంగీత కళాకారులలో ఇతని ప్రక్కవాయిద్యం వాయించని కళాకారులు లేరనడం ఆశ్చర్యం కాదు.

## ఆకాశవాణిలో ప్రవేశం
1944లో రామమోహనరావు ఆకాశవాణిలో ఆర్టిస్టుగా ఎంపికై, ఆకాశవాణిలో ఉన్నతస్థాయి కళాకారుడుగా పేరుపొందాడు. 1949 లో ఆకాశవాణి విజయవాడ కేంద్రంలో మృదంగ నిలయ విద్వాంసునిగా చేరి 1993 లో పదవీ విరమణ చేశాడు. 

## శిక్షణపొందినవారు
ఇతనివద్ద  వందలాది శిష్య ప్రశిష్యులను విద్వాంసులుగా తయారైయ్యారు. ఇతని శిష్యులలో భార్య దండమూడి సుమతీ రామమోహనరావు, ఎం.లక్ష్మీనారాయణ రాజు, పుల్లేటికుర్తి రామారావు, ఎం.సుబ్బరాజు, అలుగోలు సత్యనారాయణ ఎన్నదగినవారు.

## సత్కారాలు, విదేశీ కచేరీలు
కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమి 1994 లో సత్కరించింది. "వాద్యరత్న" "నాద భగీరథ", "కళాప్రవీణ" వంటి బిరుదులతో పాటు కనకాభిషిక్తుడయ్యారు. ఫ్రాన్సు, పశ్చిమ జర్మనీ, ఇటలీ, నార్వే, డెన్మార్కు, స్విట్జర్లాండ్, ఇతర యూరప్ దేశాలు విస్తృతంగా పర్యటించి కచేరీలు చేశాాడు. పారిస్ విశ్వవిద్యాలయంలో పాఠాలు బోధించారు. 

## మరణం
2011 జనవరి 31వ తేదీన విజయవాడలో మరణించారు. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:2011 మరణాలు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:మృదంగ వాద్య కళాకారులు
వర్గం:విజయవాడ వ్యక్తులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
అన్నవరపు

**అన్నవరపు** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.

* అన్నవరపు బసవయ్య ప్రముఖ డోలు విద్వాంసులు.
* అన్నవరపు రామస్వామి రేడియో ప్రముఖులు.
బలిజేపల్లి రామకృష్ణశాస్త్రి

**బలిజేపల్లి రామకృష్ణశాస్త్రి** ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులు, రేడియో కళాకారులు.

రామకృష్ణశాస్త్రి గుంటూరులో 1932 జనవరి 6వ జన్మించారు. తండ్రి సీతారామశాస్త్రి గారి వద్ద సంగీత విద్యాభ్యాసం గావించారు. 1947 నుండి సంగీత కచేరీలు నిర్వహిస్తున్నారు. 1956 నుండి ఆకాశవాణి సంగీత కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటున్నారు. విజయవాడ ఆకాశవాణి కేంద్రంలో సంగీతవాద్యాల పరిరక్షకులుగా (Care taker, Musical Instruments) 1962 వ సంవత్సరంలో చేరారు. భక్తిరంజని, సంగీత శిక్షణ, సంగీత రూపకాలు, కచేరిల ద్వారా శ్రోతల మన్ననలు పొందారు. 1980 లో తంబురా కళాకారులుగా నియుక్తులయ్యారు. 1992లో పదవీ విరమణ చేసేంతవరకు రామకృష్ణశాస్త్రి తమ గాత్రమాధుర్యంతో శ్రోతల నలరించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీవారు శాస్త్రి ప్రతిభను గుర్తించారు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం సంగీత విభాగానికి విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ గా కొంతకాలం వ్యవహరించారు. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు వీరి సేవలను పరీక్షాధికారిగా వినియోగించుకొంటున్నారు. శాస్త్రి విజయవాడలో స్థిరపడ్డారు.

## మూలాలు

వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సంగీత విద్వాంసులు
నల్లాన్

**నల్లాన్** పేరుతో కొన్ని వ్యాసాలున్నాయి:

* నల్లాన్ చక్రవర్తి శేషాచార్లు
* నల్లాన్ చక్రవర్తుల కృష్ణమాచార్యులు
* **[[నల్లాన్ చక్రవర్తుల పార్థసారథి]]** సంగీతకారుడు. 
* '''నల్లాన్''' '''చక్రవర్తుల''' లక్ష్మీనృశింహాచార్యులు తెలుగు కవి. 
* '''నల్లాన్''' '''చక్రవర్తుల''' రఘునాథాచార్యస్వామి సంస్కృత భాషా పండితుడు, సాహితీకారుడు. 
*
ఇంద్రగంటి శ్రీకాంత శర్మ

**ఇంద్రగంటి శ్రీకాంత శర్మ** తెలుగు కవి.

## జీవిత విశేషాలు
తూర్పు గోదావరి జిల్లా, రామచంద్రపురంలో **ఇంద్రగంటి శ్రీకాంత శర్మ** మే 29 1944 న జన్మించాడు. కవి ఇంద్రగంటి హనుమచ్ఛాస్త్రి ఇతని తండ్రి కావడంతో చిన్ననాటి నుండే సాహిత్యవాతావరణంలో పెరిగి విద్యార్థి దశలోనే రచనావ్యాసంగం చేపట్టాడు. తెలుగులో ఎం. ఏ. పట్టభద్రుడై ఆంధ్రజ్యోతి వారపత్రికలో (విజయవాడ) సబ్-ఎడిటర్ గా 1969-76 మధ్య పనిచేశాడు. అభ్యుదయ కవిగా శర్మ పేరొందాడు.

1976లో ఆకాశవాణి విజయవాడ కేంద్రంలొ అసిస్టెంట్ ఎడిటర్ (Scripts) గా శర్మ చేరాడు. తెలుగు ప్రసంగాల శాఖకు ఉషశ్రీకి సహాయకునిగా సంస్కృత కార్యక్రమాలు నిర్వహించాడు. శర్మ వివిధ పత్రికలలో గేయాలు, కవితలు, సాహిత్యవ్యాసాలు వ్రాశాడు. అనేక రేడియో నాటికలు, నాటకాలు, డాక్యుమెంటరీలు, సంగీతరూపకాలు రచించాడు. రేడియో ప్రసంగాలు చేశాడు. 1994లో ప్రోగ్రాం ఎగ్జిక్యూటివ్ గా నిజామాబాద్ కేంద్రంలో పనిచేశాడు. 1995లో స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ చేసి ఆంధ్రప్రభ సచిత్ర వారపత్రిక సంపాదకులుగా చేరాడు. కృష్ణావతారం (1982), నెలవంక (1983), రావు - గోపాలరావు (1984) మొదలైన చిత్రాలకు గీతరచన చేశాడు.

## రచనలు
రచనలన్నీ రెండు సంపుటాలుగా 2014లో వెలువడ్డాయి.
# అనుభూతి గీతాలు (కవితాసంకలనం)
# శిలామురళి (వచన కావ్యం)
# ఏకాంతకోకిల (ఏకాంత కోకిల)
# నిశ్శబ్దగమ్యం (కవితాసంకలనం)
# పొగడపూలు (గేయాలు)
# తూర్పున వాలిన సూర్యుడు (నవల)
# క్షణికం (నవల)
# సాహిత్యపరిచయం (సాహిత్యవిమర్శ)
# ఆలోచన (సాహిత్యవ్యాసాలు)
# శ్రీపద పారిజాతం (యక్షగానం)
# కిరాతార్జునీయం (యక్షగానం)
# శ్రీ ఆండాల్ కల్యాణం (యక్షగానం)
# గంగావతరణం (యక్షగానం)
# ఆకుపచ్చని కోరికలు (నాటకం)
# అవతార సమాప్తి (నాటిక)
# మహర్షి ప్రస్థానం (నాటిక)
# గాథావాహిని

## పురస్కారాలు,సత్కారాలు
# 1977లో అనుభూతిగీతాలు కవితాసంపుటికి ఫ్రీవర్స్ ఫ్రంట్ పురస్కారం
# 1979లో నూతలపాటి సాహితీపురస్కారం
# 1981లో ఆకాశవాణి వార్షిక పోటీలలో అమరామరం డాక్యుమెంటరీకి ప్రథమ బహుమతి
# 1981లో ఆకాశవాణి వార్షిక పోటీలలో వర్షానందిని సంగీత రూపకానికి ప్రథమ బహుమతి
# 1986లో ఆకాశవాణి వార్షిక పోటీలలో నేనుకాని నేను సృజనాత్మక రూపకానికి ప్రథమ బహుమతి
# 1988లో ఆకాశవాణి వార్షిక పోటీలలో మాటా - మౌనం సంగీత రూపకానికి ప్రథమ బహుమతి
# 1988లో ఆకాశవాణి వార్షిక పోటీలలో నిశ్శబ్దగమ్యానికి ద్వితీయబహుమతి
# 1990లో ఆకాశవాణి వార్షిక పోటీలలో మెట్లకు ద్వితీయబహుమతి
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* జీవిత విశేషాలు

వర్గం:1944 జననాలు
వర్గం:2019 మరణాలు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:సంపాదకులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:ఫ్రీవర్స్ ఫ్రంట్ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:తెలుగు లలిత సంగీత ప్రముఖులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రచయితలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా ఆకాశవాణి ఉద్యోగులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా నాటక రచయితలు
అభిలాష (రచయిత్రి)

అభిలాష వర్ధమాన రచయిత్రి, అభ్యుదయ కవయిత్రి, నాస్తికురాలు. 
## జీవిత విశేషాలు
ఈమె గుంటూరు జిల్లా వేమూరు లో మల్లిపెద్ది కేశవరావు, నాగరాణి దంపతులకు జన్మించారు. తుమ్మల వీర బ్రహ్మం, కుమారి దంపతులు ఈమెను పెంచుకున్నారు. ఆమె నాలుగు పుస్తకాలను రచించింది. ఆమె రెండవ సంకలనం "మహోజ్వలనం" ప్రముఖుల ప్రశంసలనందుకుంది.  
## రచనలు
* అభిలాష అక్షర అక్షయపాత్ర-2011 
* మహోజ్వలనం 2013 
* "అనుపల్లవి" అనే పుస్తకమును రచించి , మార్చి 3న 2014లో విడుదల చేశారు.
*అభిలాష గారి నాల్గవ పుస్తకము "అగ్నినక్షత్రం"
* గుండెచప్పుడు  
*ఆరవ పుస్తకం "నేనూ నా పొగరు"
*

## మూలాలు

## బాహ్యా లింకులు
* http://www.youtube.com/watch?v=1IpjASAs28A

వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయిత్రులు
నాయుడువారిపాలెం

**నాయుడువారిపాలెం**, బాపట్ల జిల్లా, కారంచేడు మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్: 523168 

## సమీప మండలాలు
దక్షణాన చీరాల మండలం, ఉత్తరాన పర్చూరు మండలం, దక్షణాన వేటపాలెం మండలం, పశ్చిమాన ఇంకొల్లు మండలం.
:
## మూలాలు

*గ్రామం గణాంకాల వివరణకు ఇక్కడ చూడండి.http://www.onefivenine.com/india/villages/Prakasam/Karamchedu/Nayuduvaripalem
నండూరి విఠల్

**నండూరి విఠల్** రేడియో ప్రముఖుడు.
 
తన కమ్ర కంఠ స్వరంతో శ్రోతల నాకట్టుకొన్న నండూరి విఠల్ ఆకాశవాణి విజయవాడ కేంద్రలో అనౌన్సర్ గా జీవితం ప్రారంభించారు. విజయవాడ, హైదరాబాదులలో ప్రోగ్రాం ఎగ్జిక్యూటివ్ గా పనిచేసారు. దూర దర్శన్ హైదరాబాదు కేంద్ర డైరక్టర్ గా పనిచేశారు. వీరి *విష కన్య* నవల ప్రసిద్ధం. చిన్నారి ప్రచురణల పేర విజయవాడలో పుస్తకాల ప్రచురించారు. అనారోగ్య రీత్యా స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ చేసి 1994 లో హైదరాబాదులో మరణించారు.
## రచనలు
# సీతాపతి
# లేడీ డాక్టర్
# మృత్యురేఖ
# మనిషి
# పతంగి
# కాలకన్య
# మరో స్త్రీ
# రుక్మిణీ కళ్యాణం
# మమత
# రంగనాథం బాబాయి
# విషకన్య
# కూలిన వంతెన (అనువాద నవల. మూలం:థార్న్‌టన్‌ వైల్డర్‌)
# మాయ
# సీతాపతీయం
# నీతి సుధ బైబిల్ నీతి కథలు (బాలసాహిత్యం)
# జానపద కథలు (బాలసాహిత్యం)
# రామాయణ గాధలు (బాలసాహిత్యం)
# ప్రతిమ

## మూలాలు

వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:1994 మరణాలు
వర్గం:నవలా రచయితలు
వర్గం:నాటక రచయితలు
వర్గం:అనువాదకులు
వర్గం:బాల సాహితీకారులు
వర్గం:గేయ రచయితలు
కె.చిరంజీవి

**కె. చిరంజీవి** సాహితీవేత్త, నటుడు, ప్రయోక్త, రేడియో ప్రముఖుడు. ఈయన రేడియో చిరంజీవిగా సుపరిచితుడు.

## జీవిత విశేషాలు
ఆయన ప్రకాశం జిల్లా వైదన గ్రామంలో కుంటముక్కల రామదాసు, రామమ్మ దంపతులకు 1935 మార్చి 18న చిరంజీవి జన్మించారు. తెనాలిలో విద్యాభ్యాసం చేసారు.1961 ఏప్రిల్‌ 1 నుంచి ఆకాశవాణి హైదరాబాదు‌ కేంద్రంలో 32 సంవత్సరాల పాటు పనిచేసి 1993 మార్చి 17న పదవీ విరమణ పొందారు.

## కళారంగం
సమసమాజ నిర్మాణమే లక్ష్యంగా ప్రయోజనాత్మక రచనలు వెలువరించిన గొప్ప మానవతావాది ఆయన. మూడు దశాబ్దాలు ఆకాశవాణి హైదరాబాదు కేంద్రంలో నాటక విభాగంలో డ్రామ voice గా పైచేసి చిరంజీవి పదవీ విరమణ చేసారు. చక్కటి కంఠ స్వరం గల చిరంజీవి మంచి రచయిత కూడా. నాటకాలు శ్రవ్య మాధ్యమానికి సరి పడేలా రూపొందించడములో సిద్ధ హస్తులు. ఆయన 'స్వతంత్ర భారత్ కీ జై ' నవల వ్రాశారు.భారతీయ సాహిత్యంలో ఇది ఒక అపురూపమైన రచన. దీనికి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం 1985లో ఉత్తమ నవల బహుమతి ఇచ్చింది. ఆయన "రేడియో నాటికలు" అనే గ్రంథాన్ని ఒక సంకలనంగా ప్రచురించారు. ఈ గ్రంథానికి 1986లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఉత్తమ నాటక సంకలనం బహుమతి ఇచ్చింది. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో నిర్వహించే ఆసియా పసిఫిక్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఫర్‌ బ్రాడ్‌కాస్ట్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ సంస్థ చిరంజీవి రాసిన ‘ఆకలిమందు’ నాటికను ఒక నమూనా రేడియో నాటకంగా వాడుకున్నారు. చిరంజీవి జీవితమంతా నాటకాలు, సాహిత్యంతోనే గడిచిపోయింది. 1957లో హైదరాబాదు‌ నుంచి వెలువడే సోషలిస్టు పార్టీ పత్రిక నవశక్తిలో, రేడియోలో రిటైర్‌ అయిన తర్వాత 1996-2008 మధ్యకాలంలో శారదతో కలిసి స్టూడియోగ్రాఫ్‌ పేరుతో ఒక యాడ్‌ ఏజెన్సీ నడిపారు. ఈయన రాసిన రచనలపై విద్యార్థులు పలు యూనివర్సిటిలలో పోస్టుగ్రాడ్యుయేట్‌ పరిశోధనలు చేశారు.

## నాటకాలు
# నీలిదీపాలు
# సోనార్‌ బంగ్లా
# ఇక్కడ పెళ్ళి చేయబడును
# ప్రేమపక్షులు
# దేవుడెరుగని నిజం
# శ్రీకృష్ణ శిరోభారం
# వంశాంకురం
# కొక్కొరోకో
# బీళ్లు తిరగబడుతున్నాయి
# శాంతి సమరం
# కాల యంత్రం
# ఆకలి మందు
# పోలిట్రిక్స్‌
# ఉరోల్లు మేల్కొంటున్నారు
# మహా నిష్క్రమణం.
## నవలలు
# ముళ్ల గులాబి
# అనంతయాత్ర
# ఎక్కడికీ ప్రస్థానం
# బోలో స్వతంత్ర భారత్‌కీ జై
# చీమ మనుషులు
# రెండు కన్నీటి చుక్కలు.
## వ్యక్తిగత జీవితం
చిరంజీవికి ముగ్గురు సంతానం. కుమార్తెలు కవిత, నవత, కుమారుడు చైతన్య ఉన్నారు.

## మరణం
ఆయన సెప్టెంబరు 23 2014 న మరణించారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1935 జననాలు
వర్గం:2014 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా నాటక రచయితలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రచయితలు
మల్లాది నరసింహ శాస్త్రి

మల్లాది నరసింహ శాస్త్రి ఆకాశవాణి హైదరాబాదు కేంద్రంలో మూడు దశాబ్దాలుగా అసిస్టెంట్ స్క్రిప్ట్ ఎడిటరుగా పనిచేసాడు.

## జీవిత విశేషాలు
అతను తెలుగు రచయిత  మల్లాది రామకృష్ణ శాస్త్రి, వెంకటరమణమ్మ దంపతుల కుమారుడు. అతనికి ఒక తమ్ముడు, ఇద్దరు సోదరీమణులు ఉన్నారు.  అతని తమ్ముడు మల్లాది సూరిశాస్త్రి కథలూ, కవిత్వమూ రాయడమే కాకుండా జ్యోతిష్యంలో కూడా అతనికి ప్రావీణ్యం ఉండేది. తండ్రి, తమ్ముడు అంత కాకపోయినా నరసింహ శాస్త్రి  కూడా అప్పుడప్పుడు కథలు రాసేవాడు. రేడియోలో పనిచేసే రోజులలో చాలా కథలు రాశాడు. ఆర్. కె. నారాయణ్ రచించిన ‘గైడ్’ నవలను తెలుగులోకి అనువదించాడు.

వ్యవసాయ విభాగములో అతను చక్కటి పేరు తెచ్చుకున్నాడు. విజయవాడలో అనౌన్సర్ గా చేరి స్క్రిప్ట్ రైటర్ గా వ్యవసాయ విభాగములో చేరాడు. 1984 లో పదవీ విరమణ చేసి హైదరాబాదులో స్థిర పడ్డాడు. అతని కుమారుడు "సుమన్". దూర దర్శన్ లో అసిస్టెంటు డైరెక్టర్ గా పనిచేస్తూన్న శైలజా సుమన్ అతని కోడలు. ఆమె జంధ్యాల రాధాకృష్ణ గారి కుమార్తె. ఆమె రేడియోలో ఉద్యోగం లో ప్రవేశించి, స్వయంకృషితో తొందరగానే మంచి పేరు సంపాదించుకుంది.

తన తండ్రి రచయిత, కవి, సినీ గీత రచయితగా 1930 నుండి తర్వాతి మూడున్నర దశాబ్దాల కాలంలో వెలువరించే వ్యాసాల సమాహారం "చలవ మిరియాలు".  ఈ పుస్తకాన్ని 103వ జయంతిని పురస్కరించుకుని 2008లో విశాలాంధ్ర అస్ంస్థ వెలువరించింది. ఈనికి నరసింహశాస్త్రి సంపాదకత్వం వహించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
నాదెళ్ల పురుషోత్తమ కవి

thumb|నాదెళ్ల పురుషోత్తమ కవి
**నాదెళ్ళ పురుషోత్తమ కవి** (ఏప్రిల్ 23, 1863 - నవంబర్ 27, 1938) హిందీ నాటకకర్త, సరస చతుర్విధ కవితాసామ్రాజ్య దురంధరులు, బహుభాషావేత్త, అభినయ వేత్త, వేద పండితులు, ఆదర్శోపాధ్యాయుడు, శతాధిక గ్రంథకర్త, బుధ విధేయని పత్రికా సంపాదకులు, జ్యోతిషమంత్ర శాస్రవేత్త, తెలుగు నాటకాలలో పాత్రోచిత భాషా ప్రయోగానికి ఆద్యుడు.

## జననం
ఈయన పూర్వీకులది కృష్ణా జిల్లా నాదెళ్ల గ్రామం. ఈయన దివితాలూకా సీతారామపురం అగ్రహారంలో 1863, ఏప్రిల్ 23న జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు సుబ్బాంబిక, కామేశ్వరశాస్త్రి. 1864లో ఉప్పెనకు గ్రామం కొట్టకుపోగా ఈయన కుటుంబం హైదరాబాద్ లో స్థిరపడింది. ఇక్కడ హిందీ, పారశీక భాషలు నేర్చుకున్నాడు. తొమ్మిదవ ఏటనే పితృవియోగం కలిగినందువల్ల నాదెళ్ల హైదరాబాదు నుంచి తిరిగి వచ్చి సీతారామపురంలో స్థిరపడ్డారు. తరువాత బందరు హిందూ ఉన్నత పాఠశాలలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించారు. అనంతరం కొంతకాలం ఉపాధ్యాయుడుగా పనిచేశాడు. బందరు నేషనల్ థియేట్రికల్ సొసైటీ కోరిక మేరకు హిందుస్తానీలో నాటకాలు రాసి ఇచ్చారు.

బందరులో 1886లో **బుధజన విధేయని** పత్రిక స్థాపించారు. 1887లో బందరు హిందూ ఉన్నత పాఠశాల బ్రాంచి ప్రధానోపాధ్యాయులుగా చేరారు. ఆ తరువాత 1890లో హైందవ పాఠశాలను, హిందూమత బాలసమాజం స్థాపించి, హిందూ మతోద్ధరణకు పాటుపడ్డారు.

సిద్ధేంద్రయోగి భామాకలాసం, వీధి నాటకాల ప్రభావంతో 16వ ఏటనే 1879లో **అహల్యాసంక్రందనం** అనే యక్షగానం రాశారు. ఈ యక్షగానాన్ని వీధినాటకాల వాళ్లు ఎక్కువగా ప్రదర్శించారు. 1888లో నాదెళ్ల రచించిన హరిశ్చంద్ర నాటకంలో పాత్రోచిత భాషాప్రయోగం చేసి, పాత్రోచిత భాషా ప్రయోగానికి దారి చూపారు. ఈ నాటకం 1888లో బుధజన విధేయని పత్రికలో ప్రకటించి, తరువాత 1890లో గ్రంథరూపంలో ప్రచురించారు.

తెలుగులో అహల్యాసంక్రందనం (1883), హరిశ్చంద్ర (1917), పారిజాతాపహరణం, సారంగధర, ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం, చంద్రహాస (1916), స్త్రీల మీటింగు నాటి హరికథ ప్రహసనం (1908), హిందీ- కాళాసురవధ, పంచాక్షరీ మహిమ, సుభద్రా పరిణయం, శంబూక వధ, శారదోపాఖ్యానం, లవణాసుర సంహారం (1916), చిత్ర కందపద్య రత్నాకరము (1922) వంటి ప్రసిద్ధ రచనలు చేశారు.

## మరణం
నాదెళ్ల 1938, నవంబర్ 27 న మరణించారు.

## మూలాలు
* నాదెళ్ళ పురుషోత్తమ కవి, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట. 407.
* ఆంధ్ర రచయితలు, మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి, 1950, పేజీలు: 208-11.

## ఇతర లింకులు
* వెబ్ సైట్ లో ధార్మికోల్లాసిని నాటకం



వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:1863 జననాలు
వర్గం:1938 మరణాలు
వర్గం:బందరులో జీవించిన ప్రముఖులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వేద పండితులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పాత్రికేయులు
అల్లం శేషగిరిరావు

**అల్లం శేషగిరిరావు** (డిసెంబర్ 9, 1934 - జనవరి 3, 2000) ప్రముఖ తెలుగు కథారచయిత.

## జీవిత విశేషాలు
1934, డిసెంబర్ 9 న ఒడిశా (నాటి ఒడిషా) లోని గంజాం జిల్లాలో జన్మించారు. రైల్వేలో పనిచేసి పదవీవిరమణ చేశారు.

## సాహితీ ప్రస్థానం
అల్లం శేషగిరిరావు తొలి కథ "మృగయా వినోదం అను పులి ఛాన్స్" 1967లో ఆంధ్రజ్యోతిలో అచ్చయింది. తెలుగు సాహిత్యంలో అరుదైన వేట కథల ద్వారా ఆయన కథకుల్లో ప్రముఖ స్థానాన్ని పొందారు. "మంచి ముత్యాలు", "అరణ్యఘోష" కథాసంపుటాలు ప్రచురించారు. మనిషి జీవితంలోని వివిధ పార్శ్వాల్ని అన్వేషిస్తూ రాసిన వేట కథలు-చీకటి, పులిచెరువులో పిట్టల వేట, డెత్ ఆఫ్ ఎ మాన్ ఈటర్, మృగతృష్ణ, వఱడు ప్రాచుర్యం పొంది ఎన్నో ఉత్తమకథల సంపుటాల్లో పునర్ముద్రణ పొందాయి.

### ఇతివృత్తాలు
శేషగిరిరావు కథల్లో చాలావరకూ అడవి, వేట నేపథ్యంగా ఉంటాయి. వివిధ రకాలైన వేట పద్ధతులు, అడవి జంతువుల ప్రవర్తన, అడవిలోని స్థితిగతులు వంటి అంతగా ప్రాచుర్యంలో లేని అంశాలతో కథను అల్లడంతో పాఠకుడు వీటిని ఆమూలాగ్రం ఆసక్తితో చదువుతాడు. ఐతే ఎంత సూక్ష్మమైన వేట వివరాలు పొందుపరిచినా విషయాన్ని మాత్రం మనిషిలో జంతుప్రకృతి, సహజ భయాలు, విపరీత పరిస్థితుల్లో అనూహ్యంగా మరిపోయే మనుషుల లక్షణాలు వంటి వాటిపై కేంద్రీకరించి వేటలోని అంశాలను ఉపమానాలుగా స్వీకరించడంతో కథలకు లోతు పెరిగింది. కాబోయే భార్యాభర్తలు ఒకరినొకరు అర్థంచేసుకునే క్రమంలో తల్లిదండ్రులు వేటకు పంపగా జంటలోని పక్షిని కాల్చిచంపిన తర్వాత ఏం జరిగింది (పులి చెరువులో పిట్టల వేట), మానవ ప్రకృతిలోని స్వార్థపరత్వానికి వఱడు అన్న జంతువుకు పెట్టిన ముడి ఎలా సార్థకమైంది (వఱడు), తనకు కావాల్సిన పేరు కోసం ఒక మనిషిని బలిపెట్టేందుకు సిద్ధం అయ్యే వ్యక్తికే చివరకు తిప్పికొట్టడం (డెత్ ఆఫ్ ఎ మానీటర్" తదితర కథల్లో ప్రధాన ఇతివృత్తంతో వేటలోని అంశాలు కథల్లో చిత్రించారు.

## మరణం
పదవీవిరమణ అనంతరం విశాఖపట్టణంలో నివసిస్తూ 2000, జనవరి 3 నాడు మరణించారు.

వర్గం:1934 జననాలు
వర్గం:2000 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
కొండుభొట్ల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి

thumb
**కొండుభొట్ల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి** (1852 -  జూన్ 6, 1897)  ప్రథమాంధ్ర నాటకకర్త, కవి, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు.

## జననం
ఈయన గోపాలకృష్ణ శాస్త్రి, వీరమ్మ దంపతులకు 1852వ సంవత్సరంలో గుంటూరు లో జన్మించారు. తండ్రి గోపాలకృష్ణ శాస్త్రి తెలంగాణలోని విప్పుల మడక అగ్రహారంలో కొంతకాలం ఉన్నాడు.

## విద్యాభ్యాసం - ఉద్యోగం
తరువాత ఈయన గుంటూరు జిల్లా కారుమూరు గ్రామంలో స్థిరపడడంతో సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి మెట్రిక్యులేషన్ వరకు ఇక్కడే చదివారు. గుంటూరులోని అమెరికన్ ఎవాంజెలికల్ లూథరన్ మిషన్ స్కూల్లో 1884 వరకు, గవర్నమెంట్ హైస్కూల్లో 1889 వరకు తెలుగు పండితుడిగా పనిచేశాడు. ఆ తరువాత మదరాసు పచ్చయ్యప్ప కళాశాలలో ప్రధానాధ్రోపాధ్యాయుడిగా పనిచేశారు.

## రచనా ప్రస్థానం
1881లో గుంటూరులో తెలుగు పండితులుగా పనిచేస్తున్నకాలంలో ధార్వాడ వారి నాటకాలు చూసి తను కూడా వచనంలోనే నాటకాలు రచించి ప్రదర్శింపజేశారు. ఆత్మానందంకోసం గుంటూరు హిందూ నాటక సమాజం స్థాపించారు. ఈ సమాజం ఆంధ్రదేశంలో స్థాపించబడ్డ సమాజాలలో రెండవది అని పరిశోధకుల అభిప్రాయం.

నాటకాలలో నటించడం అగౌరవంగా ఉన్న రోజులలో శాస్త్రి తన విద్యార్థులతోనే కాక, అన్న కుమారుడు గోపాలకృష్ణయ్యతో కూడా నాటకాలలో నటింపచేసి ఇతరులకు మార్గదర్శకులయ్యారు. ఈయన రచించిన నాటకాలేవి అచ్చుకాలేదు. క్రమంగా రాతప్రతులు కూడా అంతరించిపోయాయి. ఈనాడు నాటకరంగంలో ప్రసిద్ధిగాంచిన నాటకకథలలో చాలాభాగం శాస్త్రి ఆనాడే నాటకాలుగా రాసి మార్గదర్శకులయ్యారు.

ఈయన నాటకాలలో **ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం** తప్ప అన్నీ వచన నాటకాలే. ప్రదర్శనీయత, సౌలభ్యాలను దృష్టిలో పెట్టుకొనే నాటకాలు రచించారు. ఒక దృశ్యం నడుస్తుంటే ఇంకో దృశ్య సజ్జీవకరణకు వీలుగా రంగాలను కూర్చడం ఈయన నాటకాలలోని విశేషం.

ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణ నాటకం ధర్మవరం రామకృష్ణమాచార్యల నాటకాల బాణీలో నడిచింది. పద్యాలు, పాటలే గాక పాత్రల గుణగణాలను, నాటక రీతిని తెలిపే ఉత్తరరంగం, ఒకే భావంగల గద్య, పద్య, గేయ రచన, కొత్త కొత్త చంధస్సులు వాడడం ఇందుకు నిదర్శనలు.

ఈయన రచించిన 31 నాటకాలలో 13 నాటకాలు మాత్రమే ఇప్పడు లభిస్తున్నాయి. వీటిలో గయోపాఖ్యానం, సిరియాళ చరిత్ర, వజ్ర దంష్ట్రోపాఖ్యానం, శుకరంభాసంవాదం, శశిరేఖా పరిణయం, శ్రీరామ జననం, కీచక వధ, సత్యహరిశ్చంద్ర, సుగ్రీవపట్టాభిషేకం, సీతాన్వేషణం, సీతాపహరణం అముద్రితాలు. ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం (1882) ముద్రితం.

## మరణం
నాటకకర్తగా, నాటక సమాజ నిర్వాహకుడుగా, దర్శకుడిగా పేరు తెచ్చుకొన్న ఈయన 1897, జూన్ 6వ తేదీన స్వర్గస్థులయ్యారు.

## మూలాలు


వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:1852 జననాలు
వర్గం:1897 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
వేణువై వచ్చాను భువనానికి

**వేణువై వచ్చాను భువనానికి** అనే ఈ పాట 1993 లో వచ్చిన మాతృదేవోభవ అనే చిత్రంలోనిది. వేదాంత ధోరణిలో సాగే ఈ పాటని వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి గారు అత్యద్భుతంగా రచించారు. ఈ పాటకు రాష్ట్రస్థాయిలో ఉత్తమ గీత రచయితగా నంది బహుమతి వచ్చింది. ఈ పాటను గానం చేసింది కె. ఎస్. చిత్ర, సంగీతం అందించింది ఎం. ఎం. కీరవాణి. ఈ సినిమా తెలియని వాళ్లు ఉండరు. అప్పట్లో ఒక సంచలన చిత్రంగా నిలిచింది ఈ సినిమా. నాజర్, మాధవి జంటగా నటించారు. మాధవి నటనకి పరాకాష్ట ఈ సినిమా. ఎంతో ఆవేదనను అనుభవించే పాత్రలో మాధవి ఇమిడిపోయి నటించి ప్రేక్షకుల చేత కన్నీటి వరదలు పారించింది ఈ సినిమాలో. ఒక కుటుంబం లోని అనుబంధాలు, బాధలు, విధి వారితో ఆడుకునే కథే ఈ సినిమా. ఈ సినిమా చూసి ఏడుపు రాని వారు ఉంటే వారికి కన్నీటి గ్రంధులు పని చేయనట్టే.. అని అనుకోవచ్చు.

## '''పాట నేపథ్యం'''
ఈ సినిమాలో ఈ పాట ఏ సన్నివేశం లో వస్తుందంటే... సంగీత ఉపాధ్యాయురాలయిన మాధవి, పిల్లలకి అన్నమాచార్య గీతాల్ని గురించి వివరిస్తుంది. భక్తి, రక్తి, ముక్తి, విరక్తి అన్నీటినీ తన కీర్తనలలో నింపిన అన్నమాచార్య తన ఆఖరి రోజుల్లో వేదనతో స్వామికి ఇలా విన్నవించుకున్నారట. "స్వామీ.. బ్రతుకు సంధ్యలోకి మళ్లిపోతుంది. ఇహలోకంలో నీకు సేవ చేసుకునే అదృష్టానికి దూరమైపోతున్నాను" అని. ఆ అన్నమాచార్య కీర్తనకి స్పందించిన ఒక మహాకవి హృదయం తన కవితా పదపుష్పాలతో ఇలా పరిమళించింది. అని మాధవి పిల్లలకి చెప్పి ఈ పాట పాడుతుంది. ఆ మహాకవి మన వేటూరి గారన్నమాట. ఈ పాట దృశ్యీకరణ కూడా చాలా బావుంటుంది.

కీరవాణి గారు స్వరపరిచిన ఆణిముత్యాల్లో ఈ సినిమా పాటలకు ఎప్పటికీ ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంటుంది.

## '''పాటలోని సాహిత్యం'''
thumb|Right|వేణువై వచ్చాను భువనానికి పాటలోని దృశ్యం.

**పల్లవి**

వేణువై వచ్చాను భువనానికి... గాలినై పోతాను గగనానికి...!
వేణువై వచ్చాను భువనానికి... గాలినై పోతాను గగనానికి...!

మమతలన్నీ మౌనగానం... వాంఛలన్నీ వాయులీనం...!
వేణువై వచ్చాను భువనానికి... గాలినై పోతాను గగనానికి...!

మాతృదేవోభవ ..! పితృదేవోభవ..! ఆచార్యదేవోభవ..!

## '''పురస్కారాలు'''
# వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి - ఉత్తమ గీత రచయితగా మనస్విని పురస్కారం - 1994.

## '''మూలాలు'''
# యూట్యూబ్ లో పాట వీడియో
# మధురవాణి బ్లాగ్ లో పాట గురించిన వ్యాసం

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం:వేటూరి సుందరరామమూర్తి రచించిన పాటలు
గురజాడ (ఖతి)

గురజాడ ఖతి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ద్వారా విడుదల చేయబడిన తెలుగు యూనికోడ్ ఖతి.  ఇది సిలికానాంధ్ర సారధ్యంలో తయారైన ఒక ఖతి.   ఇవి 2వ అంతర్జాతీయ తెలుగు అంతర్జాల సదస్సు సందర్భంగా 2-11-2012 నవిశాఖపట్టణం లో విడుదల చేసిన ఏకరూప ఖతుల లలో ఇదీ ఒకటి . దీనిని ఇక్కడ డౌన్లోడ్ చేసుకోవచ్హు.  ముద్రణారంగంలో వున్న తెలుగు ఫాంట్లలోని లోటుపాట్లను గమనించి ముద్రణకు అనుకూలంగా  ఈ ఖతిని పురుషోత్త్ కుమార్ గుత్తుల తయారు చేశారు.  గూగుల్ ఇచ్చే తెలుగు యూనికోడ్ ఖతులలో గురజాడ కూడా ఉన్నది .  @font-face అనే CSS3 సౌలభ్యం ద్వారా వాడుకరుల కంప్యూటర్లలో ఈ ఖతులు లేకున్నా సర్వర్ నుండి అప్పటికప్పుడు తెచ్చి చూపించవచ్చు. .ఈ సౌలభ్యం వలన ప్రత్యేకంగా ఈ ఫాంట్ ను స్థాపించుకొనే అవసరం లేదు.  

ఈ గురాజాడ ఖతి  తెలుగు చేతివ్రాత ఫాంట్, ఇది శీర్షికలు, పోస్టర్లు, ఆహ్వానాలకు అనువైనది.

తెలుగును 2013 లో  పురుషోత్త్ కుమార్ గుత్తుల  రూపకల్పన చేసి అభివృద్ధి చేశారు , సిలికాన్ ఆంధ్ర సిల్ ఓపెన్ ఫాంట్ లైసెన్స్ v1.1 కింద అందుబాటులో ఉంచారు. లాటిన్‌ను అర్జెంటీనాలో ఒక రకమైన ఫౌండ్రీ అయిన హుయెర్టా టిపోగ్రాఫియాలో జువాన్ పాబ్లో డెల్ పెరల్ అభివృద్ధి చేశారు  మొదట అలెగ్రేయా సాన్స్‌గా ప్రచురించబడింది. ఈ  గురజాడ ప్రాజెక్టుకు భారతదేశంలోని హైదరాబాద్ కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న టైప్ డిజైనర్ అప్పాజీ అంబరీషా దర్భా నాయకత్వంలో తయారు అయినది.  

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వమూ సిలికానాంధ్ర సంస్థ కలసి మొత్తం 18 తెలుగు ఖతులను తెలుగు విజయం ప్రాజెక్టు ద్వారా అందించాయి. అలానే, సురవర వారు స్వర్ణ, సంహిత అనే మరో రెండు ఖతులను ఉచితంగా అందిస్తున్నారు. వీటిని దింపుకొని మన కంప్యూటర్లలో స్థాపించుకుని మనం ఉపయోగించుకోవచ్చు. ఇది మీ కంప్యూటర్లో కొత్త తెలుగు ఖతులు లేకున్నా మీకు ఆ పేజీ తెరపట్టులో చూపిన విధంగా కనబడుతుంది. గమనిక: ఈ జాల ఖతుల సౌలభ్యం కనీసం ఇంటర్నెట్ ఎక్స్‌ప్లోరర్ (IE) 9 లేదా ఫైర్‌ఫాక్స్, క్రోమ్, ఓపెరా, సఫారీ వంటి విహారిణులలో పనిచేస్తుంది.

ఈ జాల ఖతుల సౌలభ్యాన్ని మన జాల పుటలలో వినియోగించుకోడానికి, మనకు కావాలసిన ఖతులను ముందుగా మన సర్వర్ లోనికి ఎక్కించాలి. ఆ తర్వాత CSS ఫైలులో (లేదా HTML ఫైలులో నేరుగా CSS ద్వారా), @font-face అన్న నియమం ద్వారా ఖతిని నిర్వచించాలి. ఆపై, కావలసిన అంశాలకు ఆ ఖతిని వర్తింపజేయవచ్చు.

గురజాడ  ఖతిని నిర్వచించడం మనం జాల ఖతిగా ఉపయోగించిన ఖతి వాడుకరి కంప్యూటర్లో ఉంటే (మనం సర్వరు నుండి దింపుకోకుండా) దాన్నే ఉపయోగించవచ్చు. అందుకు src లక్షణానికి local() విలువనూ ఇవ్వవచ్చు.

ఈ జాల ఖతుల సౌలభ్యాన్ని మన జాల పుటలలో వినియోగించుకోడానికి, మనకు కావాలసిన ఖతులను ముందుగా మన సర్వర్ లోనికి ఎక్కించాలి. ఆ తర్వాత CSS ఫైలులో (లేదా HTML ఫైలులో నేరుగా CSS ద్వారా), @font-face అన్న నియమం ద్వారా ఖతిని నిర్వచించాలి. ఆపై, కావలసిన అంశాలకు ఆ ఖతిని వర్తింపజేయవచ్చు.

గురజాడ ఖతిని నిర్వచించడం

@font-face {

src: url(Gurajada.ttf);

font-family: 'Gurajada';

}

@font-face అన్న నియమంలో src లక్షణానికి విలువగా మనం నర్వరులోనికి ఎక్కించిన ఖతి యొక్క చిరునామాని url() రూపంలో ఇవ్వాలి. మనం ఎక్కించిన ఖతి CSS ఫైలు ఉన్న సంచయం (ఫోల్డరు) లోనే ఉంటే, కేవలం ఖతి యొక్క ఫైలు పేరు ఇస్తే సరిపోతుంది. లేదా పూర్తి URL కూడా ఇవ్వవచ్చు. వేరే సర్వర్లలో (డొమైన్లలో) ఉన్న ఖతులను మనం ఉపయోగించుకోడానికి మామూలుగా అయితే వీలుండదు. ఆయా సర్వర్లలో ఖతులను ఎవరైనా ఉపయోగించుకునే విధంగా Access-Control-Allow-Origin అనే HTTP headerను పేర్కొనాల్సి ఉంటుంది. గూగుల్ జాల ఖతుల వంటి ప్రజా సేవా గూళ్ళు వారి ఖతులను అందరూ వాడుకొనేలా ఇలా పేర్కొంటాయి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు ఖతులు
తకిట తదిమి తకిట తదిమి తందాన

**తకిట తదిమి తకిట తదిమి తందాన** అనే ఈ పాట 1983లో విడుదలైన సాగర సంగమం చిత్రంలోని సుప్రసిద్ధమైన పాట. ఈ పాట రచయిత వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి కలం నుండి జాలువారింది. దీనిని ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం గానం చేయగా ఇళయరాజా స్వరపరచారు. దీనిలో కమలహాసన్ అద్భుతంగా తన నృత్యంతో అలరించారు. దీనికి దర్శకత్వం కె. విశ్వనాథ్, నిర్మాత ఏడిద నాగేశ్వరరావు.

## పాట నేపథ్యం
బాలకృష్ణ (కమల్) కు తోడుగా నిలచిన మాధవి (జయప్రద) పై అతనికి ప్రేమ మొదలౌతుంది కాని మాధవికి చిన్నప్పుడే పెళ్ళవుతుంది. ఆమె భర్త తిరిగి వస్తాడు. దాంతో బాలకృష్ణ దాదాపు దేశదిమ్మరి, తాగుబోతు అవుతాడు. మాధవి కూతురు (శైలజ)కు బాలకృష్ణ గురువౌతాడు. నాట్యకళ గొప్పతనం గురించి ఆమెకు తెలియజేస్తాడు. ఆపై ఆమె నాట్య ప్రదర్శన పోటీలో ఆమె నర్తిస్తుంది. అప్పటికే బాలకృష్ణ ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది. ఆ విషయం తెలుసుకున్న మాధవి అతడిని చూడడానికి వస్తుంది. ఆ సందర్భంలో ఈ పాతను కథానాయకుడు బావి మీద వేసిన సన్నటి కర్ర మీద నాట్యం చేస్తున్నట్లుగా చిత్రీకరించారు. పాటలో మధ్యలో మాధవి నుదుటి మీద కుంకుమబొట్టు వర్షానికి తడిసికారిపోతుండగా చూసిన బాలకృష్ణ అది కరగకుండా తన చేయి అడ్డు పెడతాడు. తద్వారా మాధవి వైవాహిక జీవితానికి ఎటువంటి సమస్యలు రాకూడదని బాలకృష్ణ మనోవేదనను తెలియజేస్తుంది. ఇది దర్శకుడు కాశీనాథుని విశ్వనాథ్ ప్రతిభకు ఒక నిదర్శనం. అలాగే కమల్ హసన్ నృత్య విన్యాసాలు చూపరులను బాగా అలరిస్తాయి.

## పాటలోని సాహిత్యం

**పల్లవి** 

తకిట తదిమి తకిట తదిమి తందాన
హృదయలయల జతుల గతుల తిల్లాన ||తకిట|| 
తడబడు అడుగుల తప్పని తాళాన
తడిసిన పెదవుల రేగిన రాగాన || తడబడు||  
శృతిని లయని ఒకటి చేసి
తకిట తదిమి తకిట తదిమి తందాన
హృదయలయల జతుల గతుల తిల్లాన||తకిట||

## మూలాలు

#యూట్యూబ్ లో పాట వీడియో

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం:వేటూరి సుందరరామమూర్తి రచించిన పాటలు
పావురానికి పంజరానికి పెళ్లిచేసే పాడు లోకం

**పావురానికి పంజరానికి పెళ్లిచేసే పాడు లోకం**  అనే ఈ పాట 1991లో విడుదలైన చంటి చిత్రంలోని సుప్రసిద్ధమైన పాట. ఈ పాట రాసినందుకు వేటూరి సుందరరామమూర్తి గారికి రాష్ట్రస్థాయిలో ఉత్తమ గీత రచయితగా నంది బహుమతి వచ్చింది. ఈ పాటను గానం చేసింది ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, సంగీతం అందించింది ఇళయరాజా.

## పాట నేపథ్యం

## పాటలోని సాహిత్యం
thumb|right|పావురానికి పంజరానికి పెళ్లిచేసే పాడు లోకం పాటలోని దృశ్యం.

**పల్లవి**

పావురానికి పంజరానికి పెళ్ళి చేసె పాడులోకం
కాళరాత్రికి చందమామకి ముళ్ళు పెట్టె మూడలోకం 
పావురానికి పంజరానికి పెళ్ళి చేసె పాడులోకం
కాళరాత్రికి చందమామకి ముళ్ళు పెట్టె మూడలోకం 
ఒడిగట్టిన దీపాలే గుడి హారతులయ్యేనా  ఓ ఓ ఓ ఓ ఓ 
పావురానికి పంజరానికి పెళ్ళి చేసె పాడులోకం
కాళరాత్రికి చందమామకి ముళ్ళు పెట్టె మూడలోకం
 

తానిచ్చు పాలలో ప్రేమంత కలిపి సాకింది నా కన్న తల్లీ
లాలించు పాటలో వీతంత తెలిపి పెంచింది నాలోన మంచి
కపటాలు మోసాలు నాలోన లేవు కలనైన అపకారి కాను
చేసిన పాపములా ఇది ఆ విధి శాపములా
మారని జాతకమా ఇది దేవుని శాసనమా   ఇది తీరేదే కాదా…
 

తాళంటె తాడనే తలచాను నాడు అది ఏదో తెలిసేను నేడు
ఆ తాళి పెళ్ళికే రుజువన్న నిజము తరువాత తెలిసేమి ఫలము
ఏమైన ఏదైన జరిగింది ఘోరం నా మీద నాకేలె కోపం
నా తొలి నేరమున ఇది తీరని వేదననా
నా మది లోపములా ఇవి ఆరని శోకములా  ఇక ఈ బాధే పోదా…

## పురస్కారాలు
# వేటూరి సుందరరామ్మూర్తి - ఉత్తమ గీత రచయితగా నంది పురస్కారం - 1991.

## మూలాలు

# యూట్యూబ్ లో పాట వీడియో

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం:వేటూరి సుందరరామమూర్తి రచించిన పాటలు
బ్రూక్ లీ ఆడమ్స్

**బ్రూక్ లీ ఆడమ్స్ ** ఒక అమెరికన్ నీలి చిత్రాల తార.
## పాక్షిక జీవిత చరిత్ర
డిసెంబర్ 22, 2008 నుండి బూతు చిత్రాలలో నటించడం ప్రారంభించింది. పురుషుల కోసం ఉద్దేశించిన హస్ట్లర్ పత్రిక ముఖచిత్రంగానూ, అందులో ప్రధాన ఛాయాచిత్రం గానూ ఈవిడ చిత్రాలు వచ్చాయి.2011 లో ఎ. వి. ఎన్. అవార్డ్ ఫర్ బెస్ట్ న్యూ కమర్ మరియ్ ఎక్స్ బిజ్ అవార్డ్ ఫర్ బెస్ట్ స్టార్ లెట్ కోసం నామినేట్ అయ్యింది.

## అవార్డులు, నామినేషన్లు
*2010 ఫేం అవార్డ్ నామినీ – Favorite Female Rookie
*2011 ఎవిఎన్ అవార్డ్ నామినీ – Best New Starlet
*2011 ఎవిఎన్ అవార్డ్ నామినీ– Best All-Girl Couples Sex Scene – *Girl Crush* (shared with Gracie Glam)
*2011 ఎక్స్ బిజ్ అవార్డ్ నామినీ – New Starlet of the Year
*2012 ఎవిఎన్ అవార్డ్ నామినీ – Best Girl/Girl Sex Scene – *The Flintstones: A XX Parody* (shared with Hillary Scott)
*2012 ఎవిఎన్ అవార్డ్ నామినీ– ఉత్తమ సపోర్టింగ్ నటి – *The Flintstones: A XX Parody*

## రెఫరెన్సులు

## బయటి లింకులు
*MySpace page
* (dead link)
*
*
*

వర్గం:నీలి సినిమా నటీమణులు
వర్గం:1986 జననాలు
వర్గం:అమెరికా సినిమా నటీమణులు
గాదె పాలెం

**గాదె పాలెం**, ప్రకాశం జిల్లా, కొత్తపట్నం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం..ఈ గ్రామంలో జన్మించిన నూర్జహాన్, పెళ్ళి అయిన తరువాత అత్తగారి ఊరయిన ఏలూరులో నివసించుచున్నారు. ఈమె 2014, మే నెలలో, ఏలూరు నగరపాలక సంస్థకు జరిగిన ఎన్నికలలో, ఆ నగర మేయరుగా ఎన్నికైంది.
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
ప్రకాశం జిల్లా కథా రచయితలు

thumb|ప్రకాశం జిల్లా
తెలుగు కథకు అత్యంత ఆదరణగల జిల్లాలో ఉమ్మడి ప్రకాశం జిల్లా ఒకటి. ఇంతవరకు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం ఈ దిగువ వివరించిన కథకులు ఈ జిల్లాలో లబ్ధప్రతిష్టులుగా పేరుపొందారు.

## ప్రకాశం జిల్లా తెలుగు కథా రచయితల జాబితా

## ఇవి కూడా చూడండి
* జాతీయ తెలుగుకథా రచయితలు
*అనంతపురం జిల్లా తెలుగు కథారచయితలు
* చిత్తూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* తూర్పు గోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* పశ్చిమగోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* కృష్ణా జిల్లా కథా రచయితలు
* కడప జిల్లా కథా రచయితలు
* నెల్లూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* గుంటూరు జిల్లా కథా రచయితలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా కథా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
నెల్లూరు జిల్లా కథా రచయితలు

మనిషి పరిణామక్రమంలో కథప్రాధాన్యత అనన్యసామాన్యం. రాతి యుగపు మనిషి సంఙలతో అభివృద్ధికి బాటలు వేస్తే అనంతర కాలంలో మనిషికి సంఘజీవనం ప్రాణావసరమయ్యింది. ఆ సమయంలోనే భాష ఆవిర్భవించింది. మనిషి నుండి మనిషికి సమాచారం చేరవేయడానికి చిన్న చిన్న పదాలతోకూడిన కథలు ఊపిరి పోసుకున్నాయి. దేశాలవారీగా ప్రాంతాలవారీగా భాష రూపాంతరం చెందుతూ ప్రాంతీయ జీవన స్థితిగతుల నేపథ్యంలో అప్పటి ఆలోచనాపరులు మౌఖిక కథల ప్రచారప్రయాణం ప్రారంభించారు. తదనంతర కాలంలో భాష లిపిరూపం సంతరించుకోవడంతో కథాప్రయాణం వేగం పుంజుకుంది. నాటి రాజుల కాలం నుంచి ఈ ప్రాంతంలో కథ ప్రచారంలో ఉన్నప్పటికి ముద్రణా రంగం అందుబాటులోకి వచ్చిన తరువాత సామాన్య ప్రజానీకానికి సైతం చేరువ అయ్యింది. మన జీవితంలో కథ ఒక భాగమయ్యింది. ఆంధ్రదేశంలోని ప్రతీ జిల్లాలో కథకులు ఉద్భవించారు. తెలుగు కథకు అత్యంత ఆదరణగల జిల్లాలో నెల్లూరు జిల్లా ఒకటి. ఈ జిల్లా ఎంతో మంది తెలుగు కథకులకు జన్మనిచ్చింది. ఇంతవరకు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం ఎంతో మంది కథకులు ఈ జిల్లాలో లబ్ధప్రతిష్టులుగా పేరుపొందారు. వర్తమాన కాలంలో వందలాదిమంది కథారచయితలుగా రాణిస్తున్నారు.

## నెల్లూరు జిల్లా తెలుగు కథా రచయితల జాబితా

## ఇవి కూడా చూడండి
* అనంతపురం జిల్లా తెలుగు కథారచయితలు
* కర్నూలు జిల్లా కథా రచయితలు
* చిత్తూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* తూర్పు గోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* పశ్చిమగోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* కరీంనగర్ జిల్లా కథా రచయితలు
* మెదక్ జిల్లా కథా రచయితలు
* వరంగల్ జిల్లా కథా రచయితలు
* అదిలాబాద్ జిల్లా కథా రచయితలు
* నల్గొండ జిల్లా కథా రచయితలు
* మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కథా రచయితలు
* కృష్ణా జిల్లా కథా రచయితలు
* ప్రకాశం జిల్లా కథా రచయితలు
* కడప జిల్లా కథా రచయితలు
* గుంటూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* ఖమ్మం జిల్లా కథా రచయితలు
* జాతీయ తెలుగుకథా రచయితలు

## మూలములు


వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా కథా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా
వర్గం:జాబితాలు
గుంటూరు జిల్లా కథా రచయితలు

thumb|229x229px|'''దేవిప్రియ''' ('''ఖ్వాజా హుస్సేన్‌)'''
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని గుంటూరు జిల్లాలో చెప్పుకోదగ్గ కథకులు ఉన్నారు. తెలుగు కథలకు అత్యంత ఆదరణగల జిల్లాలో ఉమ్మడి గుంటూరు జిల్లాఒకటి. ఈ జిల్లా 32 మంది తెలుగు కథకులకు జన్మనిచ్చింది. ఇంతవరకు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం ఎంతో మంది కథకులు ఈ జిల్లాలో లబ్ధప్రతిష్టులుగా పేరుపొందారు. వర్తమాన కాలంలో వందలాదిమంది కథారచయితలుగా ఉద్బవిస్తున్నారు.

## గుంటూరు జిల్లా తెలుగు కథా రచయితల జాబితా

## ఇవి కూడా చూడండి

* జాతీయ తెలుగుకథా రచయితలు
*తెలుగు కథ
*తెలుగు కథారచయితలు
*కథానిలయం

### ఆంధ్రప్రదేశ్ కథా రచయితల జాబితాలు
* అనంతపురం జిల్లా తెలుగు కథారచయితలు
* కర్నూలు జిల్లా కథా రచయితలు
* చిత్తూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* తూర్పు గోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* పశ్చిమగోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
*కృష్ణా జిల్లా కథా రచయితలు
* ప్రకాశం జిల్లా కథా రచయితలు
* నెల్లూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* కడప జిల్లా కథా రచయితలు

### తెలంగాణ రచయితల జాబితాలు
* కరీంనగర్ జిల్లా కథా రచయితలు
* మెదక్ జిల్లా కథా రచయితలు
* వరంగల్ జిల్లా కథా రచయితలు
* అదిలాబాద్ జిల్లా కథా రచయితలు
* నల్గొండ జిల్లా కథా రచయితలు
* మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కథా రచయితలు
* ఖమ్మం జిల్లా కథా రచయితలు

## మూలాలు

వర్గం:గుంటూరు జిల్లా కథా రచయితలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:జాబితాలు
సామాన్య శకం

thumb|375x375px|సామాన్య శకం పూర్వం నుండి నాణేలు
"క్రీస్తు శకం"కు నవీన రూపమే **సామాన్య శకం**. ఇంగ్లీషులో దీన్ని కామన్ ఎరా (Common Era) అని లేదా కరెంట్ ఎరా (Current Era) అనీ అంటారు. లాటిన్ భాషలో యానో డొమిని (Anno Domini -AD) ని కామన్ ఎరా (Common Era -CE) గాను, "క్రీస్తు పూర్వం" (Before Christ -BC) ను బిఫోర్ కామన్ ఎరా (Before Common Era -BCE) గానూ వాడుతున్నారు. వీటిని తెలుగులో **సామాన్య శకం** (సా.శ..), **సామాన్య శక పూర్వం** (సా.పూ. లేదా సా.శ..పూ.) గా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ మార్పుకు, మతతటస్థత ప్రధాన కారణం. ఈ మార్పు, పేరులోనే తప్ప కాలగణనలో కాదు. ఉదాహరణకు క్రీ.పూ. 512, సా.శ..పూ. 512 గాను, సా.శ.. 1757, సా.శ.. 1757 గాను మారుతాయి.

## చరిత్ర
ఇంగ్లీషులో "కామన్ ఎరా" అనే మాటను మొదటిగా 1708 లో వాడారు. 19 వ శతాబ్ది మధ్యలో యూదు పండితులు దీన్ని విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. 20 వ శతాబ్ది మలి భాగంలో CE, BCE అనే పదాలు సాంస్కృతికంగా తటస్థంగా ఉండే పదాలుగా విద్యా, పరిశోధనా రంగాల్లో ప్రాచుర్యం పొందాయి. కొందరు రచయితలు, ప్రచురణకర్తలు క్రైస్తవేతరుల మనోభావాలకు విలువ నిస్తూ "క్రీస్తు" అనే మాట లేకుండా ఉండేందుకు గాను ఈ పదాలను వాడారు.

1856 లో చరిత్ర కారుడూ, యూదు రబ్బీ అయిన మోరిస్ జాకబ్ రఫాల్, తన *పోస్ట్-బైబ్లికల్ హిస్టరీ ఆఫ్ జ్యూస్* పుస్తకంలో CE, BCE అనే సంక్షిప్త పదాలను వాడాడు. యూదులు కరెంట్ ఎరా అనే మాటను కూడా వాడారు.

## స్పందనలు

### సమర్ధనగా
మాజీ ఐరాస సెక్రెటరీ జనరల్ కోఫీ అన్నన్  ఇలా అన్నాడు:క్రైస్తవ క్యాలెండరు క్రైస్తవులకు మాత్రమే ప్రత్యేకించినదేమీ కాదు. అన్ని మతాలకు చెందినవారు తమ సౌకర్యం కోసం దాన్నే వాడుతున్నారు. వివిధ మతాల , వివిధ సంస్కృతుల, వివిధ నాగరికతల మధ్య పరస్పర సంబంధం ఎంతలా ఉందంటే అందరూ పాటించే ఒకే కాలమానం ఉండడమనేది ఆవశ్యకమైంది. అందుచేత క్రిస్టియన్ ఎరా ఇప్పుడు కామన్ ఎరా అయిపోయింది.అడెనా బెర్కోవిట్జ నే లాయరు అమెరికా సుప్రీం కోర్టులో వాదించేటపుడు, BCE, CE లను వాడాడు. దాన్ని సమర్ధించుకుంటూ, "మనం నివసిస్తున్న ఈ బహుళ సంస్కృతుల సమాజంలో B.C.E., C.E. అనేవి అన్ని వర్గాల వారినీ అక్కున చేర్చుకుంటాయి" అని అన్నాడు.

## ఇవీ చూడండి
* కాలమానం
## గమనికలు


## మూలాలు


వర్గం:కాలమానాలు
పొన్నెగంటి తెలగన్న

**పొన్నెగంటి తెలగన్న** తొలి అచ్చతెలుగు కావ్యం రాసిన విశిష్టమైన కవి.

## జీవిత విశేషాలు
పొన్నెగంటి తెలగన్న కాలం సా.శ. 1520-1600గా పరిశోధకులు నిర్ధారించారు. మెదక్ జిల్లాలో ఉన్న పొటం చెరువు లేదా పొట్లచెరువు అనే గ్రామం పొన్నెగంటి తెలగన్న నివాసం. ఆయన మేలిరచన యయాతి చరిత్రను గోల్కొండ సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా (మల్కిభ రామ్) దగ్గర అమీన్ గా ఉన్న అమీన్ ఖాన్ కు అంకితం చేశారు. తెలుగు+అన్నగా ఉన్న పేరు వాడుకలో తెలగన్నగా మారిపోయిందని విమర్శకులు ఎం. రంగకృష్ణమాచార్యులు భావించారు.

## వ్యక్తిత్వం
పొన్నెగంటి తెలగన్న సాంప్రదాయకుడైనా ఒక మహమ్మదీయ ప్రభువు అమీన్ ఖాన్ కు కావ్యాన్ని అంకితం చేయడం ఆయన విశిష్ట వ్యక్తిత్వాన్ని సూచిస్తోంది. భూపతి కనుక అతనిది విష్ణుమూర్తి అంశంగా భావించి, అతని అంతఃపుర కాంతలను హైందవ స్త్రీ దేవతా మూర్తులతో పోలుస్తూ పద్యాలు రచన చేశారు. హైందవ దేవీదేవతామూర్తులు అమీన్ ఖానుని స్థిరంగా రక్షించాలని ఆశీర్వదించారు. ఇవన్నీ అతని వ్యక్తిత్వంలోని వైవిధ్యాన్ని పట్టిచూపుతున్నాయి.

## రచనలు-విశిష్టత
యయాతి చరిత్రము అరుదైన అచ్చ తెలుగు కావ్యాల కోవలో తొలికావ్యం. తెలగన్నకు ప్రాచుర్యాన్ని తీసుకువచ్చింది. తెలుగు భాషలో పదాలు సంస్కృత సమాలు, ప్రాకృత సమాలు, సంస్కృత భవాలు, ప్రాకృత భవాలు, దేశ్యాలు, అన్యదేశ్యాలుగా ఆరు రకాలుగా విభజించారు. సంస్కృత సమాలు (నేరుగా సంస్కృతంలోని పదాలకు చివర తెలుగు విభక్తిని కలపగా వచ్చినవి) తప్ప మిగిలినవి అచ్చతెలుగుగా లెక్కిస్తారు. అచ్చతెలుగుకు సంస్కృత సమాలు కలిస్తే మనది ఆంధ్ర భాష లేదా తెలుగు భాష.

సంస్కృత సమపదం ఒక్కటి కూడా రాకుండా పద్యాన్ని రచించడం కొంచెం కష్టమైన పనే. తెలుగు (ఆంధ్ర) భాషలో వందల పద్యాలతో రాస్తూ మధ్యలో ఎక్కడయినా ఒకటి అచ్చతెలుగు పద్యం రాస్తే, అది పాఠకునికీ, శ్రోతకీ ఒక విశ్రాంతిగా ఉంటుంది. వైవిధ్యం వల్ల మనస్సుకి ఉల్లాసం కలుగుతుంది. ఐతే మొత్తం పుస్తకమంతా అచ్చతెలుగులోనే చెప్తే, ఇంకెంత సంబరపడతాడు! దాని చందం తెలిసినవాడు ఎంతగా ఆశ్చర్యపడతాడు! శ్రమను గుర్తించి ఎంతగా కొనియాడతాడు! ఊహించలేం. ఈ అభిప్రాయంతోనే తెలగన్న అచ్చతెలుగు కావ్యాన్ని రాశానన్నాడు అవతారిక పద్యంలో. ఇటువంటి కావ్యం కవి భాషా సృజనశక్తికి అద్దంగా పాఠకుని భాషాసంపదకు ఆలంబనగా నిలుస్తుందని విమర్శకులు బేతవోలు రామబ్రహ్మం పేర్కొన్నారు.

## ప్రఖ్యాతి
పొన్నికంటి తెలగనా మొట్టమొదటి తెలుగు రచయత

## మూలాలు


## ఇవి కూడా చూడండి

* యయాతి చరిత్రము
*వికిసోర్స్ లో గ్రంథము - యయాతిచరిత్రము   రచయిత:పొన్నికంటి తెలగన్న

వర్గం:1520 జననాలు
వర్గం:1600 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:మెదక్ జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:జన్మస్థలం తెలియని వ్యక్తులు
యయాతి చరిత్రము

**యయాతి చరిత్రము** కావ్యాన్ని పొన్నెగంటి తెలగన్న రచించారు. ఇది తొలి అచ్చతెలుగు కావ్యంగా ప్రఖ్యాతి పొందింది.
## రచయిత
యయాతి చరిత్రము కావ్య రచయిత నేటి మెదక్ జిల్లాలోని పొటంచెరువు/పొట్లచెరువుకు చెందిన పొన్నెగంటి తెలగన్న. పొన్నెగంటి తెలగన్న సా.శ. 1520-1600 కాలానికి చెందినవాడు. అతను యయాతి చరిత్రమును గోల్కొండ సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా (మల్కిభ రామ్) దగ్గర అమీన్ గా ఉన్న అమీన్ ఖాన్ కు అంకితం చేశారు.
:ప్రధాన వ్యాసం: పొన్నెగంటి తెలగన్న

## కావ్య విశిష్టత
ఆద్యంతం అచ్చ తెలుగు భాషలో రాసిన కావ్యాల కోవలో మొదటిదిగా, అగ్రగణ్యమైనదిగా యయాతి చరిత్రము తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.తెలుగు భాషలో సంస్కృత సమాలు, ప్రాకృత సమాలు, సంస్కృత భవాలు, ప్రాకృత భవాలు, దేశ్యాలు, అన్యదేశ్యాలు అంటూ 6రకాల పదాలు ఉన్నాయి. వీటిలో సంస్కృత సమాలు తప్ప మిగిలిన పదాలన్నిటినీ కలిపి అచ్చతెలుగు పదాలుగా పేర్కొంటారు. అటువంటి అచ్చతెలుగులో పద్యరచన చేయడమే విశేషమైనదైతే ఇక కావ్యరచన ఎంతటి విశిష్టత సంతరించుకుంటుందో ఊహించవచ్చు. అచ్చతెలుగు కావ్యం వల్ల పాఠకులకు భాషా సంపద, భాషా సృజనశక్తి పెరుగుతుందని విమర్శకులు పేర్కొన్నారు.

సాధారణంగా ఒక సాహిత్యశాఖకు మార్గదర్శకంగా శ్రీకారం చుడుతూ వెలువడిన కావ్యానికి చారిత్రిక ప్రాధాన్యం మాత్రమే ఉంటుంది. ఆ శాఖలో అనంతరకాలంలో వెలువడిన కావ్యాలు గుణ పరిణతితో అలరారి అగ్రస్థానం ఆక్రమిస్తాయి. కానీ తెలుగు సాహిత్యంలో చాలా కావ్యశాఖల్లో మొదట వెలువడినదే నేటికీ గుణాత్మకంగా అగ్రస్థానంలో ఉండడం విశేషం. అలాగే ఈ యయాతి చరిత్రం కూడా అచ్చతెలుగు కావ్యాల శాఖలో మొదటిదీ, అగ్రగణ్యమైంది.

## వికీసోర్స్ లో వనరులు

# యయాతి చరిత్రము

## మూలాలు


వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
ట్రేసీ ఆడమ్స్

**ట్రేసీ ఆడమ్స్** (జననం జూన్ 7, 1958) ఒక అమెరికన్ నీలి చిత్రాల నటి. 1980 , 1990 దశకాలలో దాదాపు 300 [నీలి చిత్రాలలో నటించింది.

==అవార్డ్స్==
* [m:en:AVN Hall of Fame|ఎవిఎన్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్ కొత్త నటి
* XRCO Hall of Fame inductee
* Legends of Erotica Hall of Fame inductee
* 1988 ఎవిఎన్ అవార్డ్ – Best Couples Sex Scene, Video – *Made In Germany*
* 1990 ఎవిఎన్ అవార్డ్ – Best Tease Performance – *Adventures of Buttman*
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 
* 
* 

వర్గం:1958 జననాలు
వర్గం:అమెరికా సినిమా నటీమణులు
వర్గం:నీలి సినిమా నటీమణులు
వర్గం:నీలి సినిమా దర్శకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
జహీర్ ఖాన్

**జహీర్ ఖాన్ ** ఒక భారతీయ క్రికెట్ ఆటగాడు. టెస్టు క్రికెట్ లో 300 వికెట్లు తీసి ఆ ఘనత సాధించిన నాలుగో భారతీయుడిగా చరిత్ర పుటల్లో నిలిచాడు. 2013 లో జొహాన్నెస్బెర్గ్ లో సౌతాఫ్రికాతో జరిగిన మొదటి టెస్టు మ్యాచ్ లో తొలి ఇన్నింగ్స్ లో నాలుగు వికెట్లు పడగొట్టిన జహీర్, రెండో ఇన్నింగ్స్ లో జాక్వెస్ కలిస్ను ఔట్ చేసి 300వ వికెట్ సాధించాడు. కలిస్ లాంటి స్టార్ బ్యాట్స్ మన్ ను ఔట్ చేయడం ద్వారా ఈ ఘనతను అనుభవించాడు.

జహీర్ వేసిన ఇన్ సైడ్ ఎడ్జ్ బాల్ ను జడ్జి చేయడంలో పొరబడిన కలిస్, వికెట్ల ముందు అడ్డంగా దొరికిపోయాడు. దీంతో జహీర్ ఖాన్ విజయం సాధించాడు. ఇప్పటివరకు భారతీయ బౌలర్లలో అనిల్ కుంబ్లే (619), కపిల్ దేవ్ (434), హర్భజన్ సింగ్ (413) మాత్రమే 300 వికెట్లు సాధించిన ఘనత పొందగా ఇప్పుడు జహీర్ ఖాన్ కూడా వారి సరసన చేరినట్లయింది. అయితే ఫాస్ట్ బౌలర్లను మాత్రమే చూసుకుంటే కేవలం కపిల్ దేవ్, తర్వాత జహీర్ ఖాన్ మాత్రమే 300 వికెట్లు దాటారు. మిగిలిన ఇద్దరూ స్పిన్నర్లు కావడం విశేషం.

## వ్యక్తిగత జీవితం
జహీర్ ఖాన్‌ వివాహం 2017 నవంబరు 23న సినిమా నటి, హాకీ క్రీడాకారిణి కూడా అయిన సాగరిక ఘాట్గేతో జరిగింది.

## బయటి లింకులు

*
*
*Zaheer Khan IPL Profile from RoyalChallengers
*
## మూలాలు


వర్గం:1978 జననాలు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ ట్వంటీ-20 క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:మహారాష్ట్ర క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు
ఆత్మకథలు

ఆత్మకథ అనేది వ్యక్తులు తమ జీవిత విశేషాల గురించి తామే రాసుకునే సాహితీ ప్రక్రియ. తెలుగునాట పలువురు రాజకీయ, సాహిత్య రంగాలకు చెందిన ప్రముఖులు ఎక్కువ గాను, ఇతరులు కొంత అరుదు గానూ ఆత్మకథలు రాశారు.
## వ్యుత్పత్తి
ఆత్మ అనే పదానికి *శరీరం కంటె భిన్నమై, శాశ్వతత్వం కలిగినదనే ఒక భావన; ‘నేను’ అనే భావన; సర్వావస్థల యందు అనుస్యూతంగా ఉండే తత్త్వం.* పొత్తూరి వెంకటేశ్వరరావు రాసిన పారమార్థిక పదకోశంలో అర్థాన్ని ఇచ్చారు. బ్రౌణ్య తెలుగు ఆంగ్ల నిఘంటువులో జీవుడు, సెల్ఫ్ (స్వీయ/స్వ/తన), శరీరము, స్వభావము, బుద్ధి వంటి అర్థాలు ఇచ్చింది. ఐతే ఆత్మ కథ అన్న పదబంధంలో హైందవ పారమార్థిక అర్థం కాక తన లేదా స్వ అనే అర్థాన్ని తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఆ విధంగా ఈ ప్రక్రియ పేరు తన కథ అన్న భావం నుంచి వచ్చిందని చెప్పవచ్చు. ఈ క్రమంలోనే తెలుగులో మొదట్లో వచ్చిన ఆత్మకథలను స్వీయ చరిత్రగా అభివర్ణించారు.

## ప్రక్రియ లక్షణాలు
## రకాలు
ఆత్మకథలు రెండురకాలు
* వ్యక్తులు తామే సొంతంగా రాసుకొనేవి
* వ్యక్తులు చెప్పగా వేరొకరు రాసేవి

## కొన్ని ప్రసిద్ధ ఆత్మకథలు-రచయితలు
thumb|హంపీ నుంచి హరప్పా దాక ముఖచిత్రం
* నా యెరుక - ఆదిభట్ల నారాయణదాసు - తెలుగులో రచించిన తొలి ఆత్మకథ
* కందుకూరి వీరేశలింగం స్వీయచరిత్రము - కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు - తెలుగులో తొలిగా ప్రచురణ పొందిన ఆత్మకథ
*హంపీ నుంచి హరప్పా దాక - తిరుమల రామచంద్ర - 2002లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం పొందిన గ్రంథం
* శతపత్రము - గడియారం రామకృష్ణ శర్మ - 2007లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం పొందిన గ్రంథం
* అనుభవాలూ-జ్ఞాపకాలూను - శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి
* నా జీవిత యాత్ర - టంగుటూరి ప్రకాశం
* నా స్మృతిపథంలో - ఆచంట జానకీరాం
* కళాప్రపూర్ణ దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి స్వీయచరిత్ర - దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి
* యాది - సామల సదాశివ
* జీవనయానం - దాశరథి రంగాచార్య
* దేశభక్త కొండ వేంకటప్పయ్య పంతులు స్వీయచరిత్ర - కొండా వెంకటప్పయ్య
* మారుతున్న సమాజం - నా జ్ఞాపకాలు - మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య
* సి. వి. కె. రావు ఆత్మకథ - సి. వి. కె. రావు
*విన్నంత కన్నంత - బూదరాజు రాధాకృష్ణ ఆత్మకథ

## ఇవి కూడా చూడండి

* ఏడిదము సత్యవతి - తెలుగులో ఆత్మకథ రాసిన తొలి మహిళ

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సాహిత్య ప్రక్రియలు
ఆబ్రే ఆడమ్స్

thumb|ఆబ్రే ఆడమ్స్
**ఆబ్రే ఆడమ్స్ ** (జననం: 1987) ఒక అమెరికన్ సినీ, నీలి చిత్రాల నటీమణి.
## అవార్డ్స్
* 2006 జోరో అవార్డ్ నామినీ – Cream Dream
* 2006 జోరో అవార్డ్ నామినీ – New Starlet
* 2007 F.A.M.E. Award Finalist nominee - Favorite Female Rookie
* 2007 నైట్ మూవ్స్ అవార్డ్ నామినీ - Best New Starlet
* 2009 ఎవిఎన్ అవార్డ్ నామినీ – Best All-Girl Group Sex Scene – *[[Girlvana#Girlvana 4|Girlvana 4]]*

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* 
* 
* 
* 

వర్గం:1987 జననాలు
వర్గం:అమెరికా సినిమా నటీమణులు
వర్గం:నీలి సినిమా నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:నీలి సినిమా దర్శకులు
కరీంనగర్ జిల్లా కథా రచయితలు

thumb|అల్లం రాజయ్య
తెలుగు కథకు అత్యంత ఆదరణగల జిల్లాలో కరీంనగర్ జిల్లా ఒకటని చెప్పవచ్చు. 20 మంది కంటే ఎక్కువ **తెలుగు కథా రచయితలు** లు కరీంనగర్ జిల్లాలో జన్మించారు.

## కథ ప్రాశస్త్యం
మానవ సమాజ చరిత్రలో కథ ప్రక్రియకు ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది. రాతి యుగపు మనిషి సంజ్ఞలతో అభివృద్ధికి బాటలు వేస్తే అనంతర కాలంలో మనిషికి సంఘజీవనం ప్రాణావసరమయ్యింది. ఆ సమయంలోనే భాష ఆవిర్భవించింది. మనిషి నుండి మనిషికి సమాచారం చేరవేయడానికి చిన్న చిన్న పదాలతోకూడిన కథలు ఊపిరి పోసుకున్నాయి. దేశాలవారీగా ప్రాంతాలవారీగా భాష రూపాంతరం చెందుతూ ప్రాంతీయ జీవన స్థితిగతుల నేపథ్యంలో అప్పటి ఆలోచనాపరులు మౌఖిక కథల ప్రచారప్రయాణం ప్రారంభించారు. తదనంతర కాలంలో భాష లిపిరూపం సంతరించుకోవడంతో కథాప్రయాణం వేగం పుంజుకుంది. నాటి రాజుల కాలం నుంచి ఈ ప్రాంతంలో కథ ప్రచారంలో ఉన్నప్పటికి ముద్రణా రంగం అందుబాటులోకి వచ్చిన తరువాత సామాన్య ప్రజానీకానికి సైతం చేరువ అయ్యింది. మన జీవితంలో కథ ఒక భాగమయ్యింది.

## కరీంనగర్ జిల్లాలో తెలుగు కథా ప్రక్రియ
ఆంధ్రదేశంలోని ప్రతీ జిల్లాలో లాగానే కరీంనగర్ జిల్లాలో కూడా తెలుగు కథకులు ఉద్భవించారు. కాకపోతే కరీంనగర్ జిల్లా తెలంగాణా ప్రాంతంలో ఉండంవలన తెలుగు కథా ప్రక్రియ కొంత ఆలస్యంగా మొదలయ్యింది. తెలుగు కథా ప్రక్రియ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అవతరణ తరువాత వేగం పుంజుకుంది. ఇంతవరకు అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం 20 కంటే ఎక్కువ మంది కథకులు ఈ జిల్లాలో లబ్ధప్రతిష్ఠులుగా పేరుపొందారు. వర్తమాన కాలంలో ఎంతో మంది కథారచయితలుగా రాణిస్తున్నారు.

## కరీంనగర్ జిల్లాలో జన్మించిన తెలుగు కథా రచయితల జాబితా

## ఇవి కూడా చూడండి
* అనంతపురం జిల్లా తెలుగు కథారచయితలు
* కర్నూలు జిల్లా కథా రచయితలు
* చిత్తూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* తూర్పు గోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* పశ్చిమగోదావరి జిల్లా కథా రచయితలు
* కడప జిల్లా కథా రచయితలు
* మెదక్ జిల్లా కథా రచయితలు
* వరంగల్ జిల్లా కథా రచయితలు
* అదిలాబాద్ జిల్లా కథా రచయితలు
* నల్గొండ జిల్లా కథా రచయితలు
* మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కథా రచయితలు
* కృష్ణా జిల్లా కథా రచయితలు
* ప్రకాశం జిల్లా కథా రచయితలు
* నెల్లూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* గుంటూరు జిల్లా కథా రచయితలు
* ఖమ్మం జిల్లా కథా రచయితలు
* జాతీయ తెలుగుకథా రచయితలు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా
వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా కథా రచయితలు
వర్గం:జాబితాలు
ఓపెన్ సోర్స్ ఫర్ యు

**ఓపెన్ సోర్స్ ఫర్ యు** (ఒకప్పుడు లినక్స్ ఫర్ యు) అనేది లినక్స్, ఓపెన్ సోర్సు పై ఆసియాలో వెలువడిన మొదటి మాసపత్రిక. భారతదేశం నుండి వెలువడే ఈ నెలవారీ పత్రిక, EFY ఎంటర్ప్రైజెస్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ (ఇది ఎలెక్ట్రానిక్స్ ఫర్ యూ వంటి ఇతర పత్రికలు కూడా ప్రచురిస్తుంది) ద్వారా ఫిబ్రవరి 2003 లో ప్రారంభించబడింది. ఈ పత్రిక మలేషియా, సింగపూర్‌లలో కూడా పంపిణీ చేయబడుతుంది .ఓపెన్ సోర్స్ ఫర్ యు అనేది ఆసియాయొక్క ప్రముఖ ఐటి ప్రచురణ, ఇది ఓపెన్ సోర్స్ టెక్నాలజీలపై దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది. ఈ పత్రిక ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్ వేర్, పరిష్కారాల ప్రయోజనాలను పొందడానికి సాంకేతిక నిపుణులకు సహాయపడటానికి లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ పత్రికతో అనుసంధానమయ్యే సాంకేతిక నిపుణులకు   సాఫ్ట్ వేర్ డెవలపర్లు, ఐటీ మేనేజర్లు, సీఐఓలు, హ్యాకర్లు తదితర ాలు ఉన్నారు. తాజా ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్ వేర్, లినక్స్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ లు/వోఎస్ లను కలిగి ఉన్న ఉచిత DVD, ఓపెన్ సోర్స్ ఫర్ యు యొక్క ప్రతి సంచికతో కలిసి ఉంటుంది. ఈ పత్రిక ఓపెన్ సోర్స్, సంబంధిత టెక్నాలజీలపై వివిధ ఈవెంట్లు, ఆన్ లైన్ వెబినార్స్ తో కూడా సంబంధం కలిగి ఉంది.లినక్స్ (లేదా ఓపెన్ సోర్స్) పరిష్కారాలను అమలు చేయడం ద్వారా సంస్థలు వారి రిటర్న్ ఆన్ ఇన్వెస్ట్ మెంట్ (RoI)ను పెంపొందించడానికి సహాయపడటమే **ఓపెన్ సోర్స్ ఫర్ యు** ప్రధాన లక్ష్యం.  ఈ పత్రిక ఒక ఉచిత CDతో పాటు, ఇది సోర్స్ కోడ్, తెల్ల కాగితాలు, సాఫ్ట్ వేర్ ఉపకరణాలు, Linux పంపిణీలు, ఇంకా గేమ్స్ కూడా కలిగి ఉంటుంది.

Linux For You, Linux, ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్ వేర్ పై ఆసియా యొక్క మొదటి ప్రచురణ,  తొమ్మిది స౦వత్సరాల కాల౦లో అసాధారణ మైన పెరుగుదలను చూసిన తర్వాత, పత్రిక తన పరిధిని విస్తరి౦పచేసి౦ది. లినక్స్ ఫర్ యూ ఇప్పుడు 'ఓపెన్ సోర్స్ ఫర్ యు' అని పేరు. బెంగళూరులోని నిమ్ హాన్స్ కన్వెన్షన్ సెంటర్ లో అక్టోబర్ 12, 2012నాడు OSI (ఓపెన్ సోర్స్ ఇండియా) డేస్ లో అధికారిక ప్రకటన చేయబడింది. ఈ పేరు మార్పు  ఓపెన్ సోర్స్ టెక్నాలజీ ప్రపంచంలో మారుతున్న కాలాన్ని సూచిస్తుంది, ముందుచూపు ధోరణులను కూడా కలుపుకోనుంది. ఓపెన్ సోర్స్ ఫర్ యు ఓపెన్ సోర్స్ సాఫ్ట్ వేర్ నుంచి ఓపెన్ సోర్స్ హార్డ్ వేర్ వరకు ప్రతిదీ కవర్ చేస్తుంది. కాబట్టి, ఈ పత్రిక ఆండ్రాయిడ్ ప్రియులకు కూడా  పఠనంగా ఉపయోగపడుతుంది.

**EFY గ్రూపు** 

ఈ మీడియా గ్రూపు భారతదేశంలోని ఎనిమిది నగరాల్లో విస్తరించి ఉంది, ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా రెండు మిలియన్ల కు పైగా టెక్కీలను కలిగి ఉంది.దీని ముద్రణప్రచురణలు చదివేవారిలో  భారతదేశం , నేపాల్, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంక, భూటాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వంటి దక్షిణాసియా దేశాలలోని సాంకేతిక నిపుణులు ఉన్నారు . సింగపూర్, మలేషియాలలో తమ ప్రచురణలను పంపిణీ చేసిన అతి కొద్ది మంది భారతీయ ప్రచురణకర్తలలో కూడా ఈ గ్రూపు ఉంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* లినక్స్ జర్నల్
* లినక్స్ ఫార్మేట్
## ములాలు


వర్గం:కంప్యూటరు పత్రికలు
వర్గం:లినక్స్ మాసపత్రికలు
వేణీ సంహారము

**వేణీ సంహారము** సంస్కృత సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధమైన నాటకము.

సంస్కృత సాహిత్యంలో సుప్రసిద్ధమైన వేణీ సంహారము నాటక రచించినది సంస్కృత నాటకకర్త అయిన భట్టనారాయణుడు. భట్టనారాయణుడు సా.శ. 6, 7 శతాబ్ధాల కాలంవాడు. బెంగాల్ లో ఆదిసూరుని ఆస్థానంలో ఉన్నాడు. వేణీ సంహారము భరతుని నాటక లక్షణాలు కలిగిన ఇతివృత్తం.
దీనిని తెలుగులో వడ్డాది సుబ్బారాయుడు 1883లో అనువదించగా, 1886లో ప్రచురణ జరిగింది

## ఇతివృత్తం
మహాభారతంలో భీముడు, దుశ్శాసన దుర్యోధనులను వధించి తన ప్రతిజ్ఞను తీర్చుకునే వృత్తాంతాన్ని తీసుకొని వేణిసంహారం రచించాడు. ఇందులోని వస్తువును చక్కని నాటకీయతతో ప్రసు్తతీకరించాడు. భీముడు ధీరోద్ధత నాయకుడు దుశ్శాసన రక్తసిక్తమైన చేతులతో ద్రౌపది వేణిని ముడవడమే ఈ నాటక ఇతివృత్తం. ఇది ఆరు అంకాల నాటకం. ఈ నాటకంలో ద్రౌపది కేశపాశాన్ని ముడవడమే ప్రధాన ఇతివృత్తం కాబట్టి వేణిసంహారమన్న పేరు సార్థకంగా ఉంది.

అయితే నాటక లక్షణాలను శాస్త్రోక్తంగా అనుసరించాలనే కవి కోరిక వల్ల నాటకంలో కొంత కృత్రిమత ప్రవేశించిందని కొందరి అభిప్రాయము. సంఘటనలు ఇంకా వేగంగా జరిగితే నాటకం రక్తికట్టేదని మరికొందరి అభిప్రాయం.

## మూలాలు

వర్గం:పౌరాణిక నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:సంస్కృత నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
లవకుశ (నాటకం)

**లవకుశ** ఒక ప్రసిద్ధిచెందిన పౌరాణిక నాటకము. ఈ నాటకాన్ని బళ్ళారి పండిత సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి 1920లో రచించారు. ఇందులో కాస్త గ్రాంధిక భాష మిళితమై ఉంటుంది.

## ఇతివృత్తం
తండ్రి దశరథ మహారాజు ఆనతి మేరకు,సీతా లక్ష్మణ సమేతుడై, వనవాసాన్ని పూర్తి చేసుకున్న శ్రీ రామచంద్రుడు అయోధ్యాపురి చేరగానే అతని పాదులకలను కాళ్ళకు తొడిగి సింహాసనాన్ని అధిష్టించమని వేడుకుంటాడు భరతుడు. వశిష్ఠ మహర్షి కిరీటాన్ని అలంకరించగా కొలువుదీరిన రామచంద్రునికి విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు,ఇంద్రుడు తమ తమ కానుకలను అందిస్తారు. ప్రక్కనే పాదాలచెంత కూర్చున్న హనుమంతునికి సీతమ్మ ముత్యాలహారాన్ని బాహుకరించగా అందులోని ఒక్కొక్క ముత్యాన్ని కొరికిచూసి వాటిలో తన ఆరాధ్యదైవం కనిపించడం లేదంటాడు. బాగా పరికించి చూడమని రాముడు తెలుపగా వాటిలో స్వామి ప్రతిబింబం కనిపిస్తుంది. తనకు రాముని పాదసేవ చేసుకునే భాగ్యం ప్రసాదించమని సీతమ్మను కోరుతాడు హనుమ.

శ్రీ రాముని పట్టాభిషేక వైభవాన్ని చూసిన శూర్పణఖ కరాళులు తమ రాక్షస వంశ నాశనానికి కారకుడైన రామచంద్రుడు సుఖంగా ఉండరాదని, సీతారాముల మధ్య ఎడబాటు కలిగించాలని మారువేషాలు ధరించి చాకలి దంపతులుగా మారిపోయి గొడవపడుతుంటారు. భార్యను ఏలుకొమ్మని చెప్పిన కులపెద్దలతో, నేను వెర్రి రాముణ్ణి కాదు, పరాయివాడి పంచన ఉండివచ్చిన భార్యను ఏలుకోవడానికి అనగా విన్న భద్రుడు అనే గూఢచారి ఈ మాటాలను రామునికి తెలియజేస్తాడు. అది విన్న రాముడు ఖిన్నుడై, భరత లక్ష్మణ శతృఘ్నులను పిలిచి జననిందకు కారణభూతురాలైన జానకిని భాగీరథీ నదీతీరాన విడిచిరమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. వద్దని వారించిన తమ్ములతో వారు ఈ పని చేయకున్న తానే వెళ్ళి దిగవిడిచి వస్తానంటాడు. చివరకు లక్ష్మణుడు వదినను మున్యాశ్రమాలను చూపుతానని రథములో వనభూములకు తీసుకొని వెళ్ళి రాముని ఆజ్ఞను తెలియజేస్తాడు. ఆ మాటలను వినజాలక, కఠిన నిర్ణయం పట్ల విస్మయం చెంది మూర్ఛపోయిన తరుణం లో రథాన్ని మరల్చుకొని తిరిగివస్తాడు. మూర్ఛనుండి తేరుకొన్న జానకి నదిలో దూకి ఆత్మహత్యకు పాల్పడబోగా వాల్మీకి మహర్షి అమెకు తన ఆశ్రమం లో ఆశ్రయం కల్పిస్తాడు.ఆమెకు జన్మించిన కవలలకు కుశ-లవులుగా నామకరణం చేస్తాడు. వాల్మీకి మహర్షి వద్ద అస్త్రవిద్యతో పాటుగా సకల విద్యలనూ ముఖ్యంగా రామాయణ కథాగానంలో ప్రావీణ్యం సంపాదిస్తారు.
       
ఒకనాడు తోటి మునిబాలకులతో ఆడుకుంటున్న లవునికి శ్రీ రాముడు అశ్వమేధయాగం లో విడిచిన యజ్ఞాశ్వం కనిపిస్తే దానిని బంధిస్తాడు. విడిపించుకోవడానికి వచ్చిన శతృఘ్న, భరత, లక్ష్మణులను మూర్చ పోగొడతారు బాలలు. చివరకు యజ్ఞదీక్షలో ఉన్న రామచంద్రుడే స్వయంగా బాలలను చూసి అప్రతిభుడై వారిలో మునిబాలకుల లక్షణాలు లేవని భావించి ఎవరని ప్రశ్నించగా తాము వాల్మీకి మహర్షి శిష్యులమని తమ తల్లి జానకీదేవి కుమారులమని తెలుపగా ఆ పేరు విన్న రాముడు మూర్చ పోతాడు. ఇది చూసిన హనుమంతుడు బాలలపైకి గద ఎత్తగా రామనామ గానం తో మారుతిని కట్టి పడేస్తారు. అంతలోనే తేరుకున్న హనుమ ఈ వార్తను ఆశ్రమం లో ఉన్న సీతాదేవికి,వాల్మీకి మహర్షికి తెలుపగా వారు పరుగు పరుగున వచ్చే సరికి రాముడు మూర్ఛనుండి తేరుకొని, సీతనుజూసి మన్నింపమని, తన వేటా అయోధ్యాపురికి రమ్మని కోరుతాడు. అవమానాలపాలైన తనకు ఇంకా ఈ రాజ్యభోగాది విభవమ్ములపై కాంక్ష లేదని, కుమారులను తండ్రికి అప్పగించి తన తల్లియైన భూమాత ఒడిలోనికి చేరిపోతుంది జానకీ మాత. వాల్మీకి సహితుడై శ్రీ రాముడు అయోధ్యాపురి జేరి లవకుశులకు యువరాజ పట్టాభిషేకం జరుపుతాడు.

వర్గం:పౌరాణిక నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకాలు