నెల్లైయప్పర్ ఆలయం

**నెల్లైయప్పర్ ఆలయం** దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన తమిళనాడు తిరునెల్వేలి నగరంలో ఉన్న శివుడికి అంకితం చేయబడిన హిందూ దేవాలయం. శివుడిని నెల్లైయప్పర్ (వేణువనానథర్ అని కూడా పిలుస్తారు, *[[శివలింగం|లింగం]]* ద్వారా సూచించబడుతుంది, అతని భార్య పార్వతి కంతిమతి అమ్మన్ గా చిత్రీకరించబడింది. పురాణాల ప్రకారం వారి వివాహానికి సాక్షి అయిన విష్ణు కూడా ఇక్కడ పూజిస్తారు. అందువల్ల, ఈ ఆలయాన్ని వైష్ణవ మతం యొక్క *అభిమన్య క్షేత్రం* గా పరిగణిస్తారు. ఈ ఆలయం తిరునెల్వేలి జిల్లా తామిరబరణి నది ఉత్తర ఒడ్డున ఉంది. నాయన్మార్స్ అని పిలువబడే, *[[పాడల్ పేట్ర క్షేత్రాలు|పాదల్ పెట్రా స్థలం]]* అని వర్గీకరించబడిన తమిళ సాధువు కవులు రాసిన 7వ శతాబ్దపు తమిళ శైవ కానానికల్ రచన అయిన *తేవరం* ప్రధాన దేవతను గౌరవిస్తారు. ఈ ఆలయ సముదాయం 5,9 హెక్టార్ల (14,5 ఎకరాలు) విస్తీర్ణంలో ఉంది, దాని పుణ్యక్షేత్రాలన్నీ దీర్ఘచతురస్రాకార గోడలతో చుట్టబడి ఉన్నాయి. ఈ ఆలయంలో అనేక పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి, వీటిలో స్వామి నెల్లయ్యప్పర్, అతని భార్య శ్రీ కంతిమతి అంబల్ అత్యంత ప్రముఖమైనవి.

ఈ ఆలయంలో ఉదయం 6 గంటల నుండి రాత్రి 9 గంటల వరకు వివిధ సమయాల్లో మూడు ఆరు ఆచారాలు, దాని క్యాలెండర్లో ఆరు వార్షిక పండుగలు ఉన్నాయి. తమిళ నెల ఆనీ (జూన్-జూలై) లో జరిగే బ్రహ్మోత్సవం పండుగ ఆలయంలో జరుపుకునే అత్యంత ప్రముఖ పండుగ.&nbsp;&nbsp; అసలు సముదాయాన్ని పాండ్యులు నిర్మించారని నమ్ముతారు, ప్రస్తుత రాతి నిర్మాణాన్ని చోళులు, పల్లవులు, చేరాలు, మదురై నాయకులు జోడించారు. ఆధునిక కాలంలో, ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వ హిందూ మత, స్వచ్ఛంద ఎండోమెంట్స్ విభాగం నిర్వహిస్తుంది, నిర్వహిస్తుంది.

## చరిత్ర
ఎడమ|thumb|250x250px|నెల్లైయప్పర్ ఆలయ గోపురం
జిల్లాలోని అనేక ఆలయ పట్టణాలలో తిరునెల్వేలి ఒకటి, దీనికి ఒక నిర్దిష్ట రకం చెట్టు లేదా పొద, ప్రధాన దేవతకు ఆశ్రయం కల్పించే అదే రకమైన చెట్టు లేదా కొమ్మలు ఆధిపత్యం వహించే తోటల, సమూహాలు లేదా అడవుల పేరు పెట్టారు. ఈ ప్రాంతం వేణు అడవులతో కప్పబడి ఉందని, అందువల్ల దీనిని వేణువనం అని పిలుస్తారు.

అసలు సముదాయాన్ని పాండ్యులు నిర్మించారని నమ్ముతారు, ప్రస్తుత రాతి నిర్మాణాన్ని చోళులు, పల్లవులు, చేరాలు, మదురై నాయకులు జోడించారు. ఆలయ గర్భగుడి, గోపురాలను క్రీ. శ. 7వ శతాబ్దంలో పాలించిన నింద్రసీర్ నెడుమారన్ (కూన్ పాండియన్)  నిర్మించారు. ప్రసిద్ధ సంగీత స్తంభంతో కూడిన మణి మండపం కూడా నింద్రసీర్ నెడుమారన్ చేత నిర్మించబడి ఉండవచ్చు. నంది సమీపంలో ఉన్న జెండా స్టాండ్ 1155లో ఏర్పాటు చేయబడింది. తరువాత పాండ్య, మొదటి కులశేఖర పాండ్యన్ 13వ శతాబ్దంలో తిరునెల్వేలి నెల్లైయప్పర్ ఆలయం బయటి గోడను నిర్మించారు.

వాస్తవానికి, నెల్లైయప్పర్, కంతిమతి దేవాలయాలు రెండు స్వతంత్ర నిర్మాణాలుగా ఉండేవి, వాటి మధ్య ఖాళీలు ఉండేవి. 1647లో శివుని గొప్ప భక్తుడైన తిరు వడమలైయప్ప పిళ్ళయ్యన్ "చైన్ మండపం" (తమిళంలో సాంగిలి మండపం) నిర్మించడం ద్వారా రెండు దేవాలయాలను అనుసంధానించాడు. ఫ్లవర్ గార్డెన్ మధ్యలో 100 స్తంభాలతో కూడిన చదరపు వసంత మండపం ఉంది. నంది మండపం 1654లో శివంతియప్ప నాయకుడిచే నిర్మించబడిందని చెబుతారు. గొలుసు మండపం యొక్క పశ్చిమ భాగంలో 1756లో తిరువెంగదకృష్ణ ముదలియార్ ఏర్పాటు చేసిన పూల తోట ఉంది.

ఈ ఆలయంలో అనేక రాతి శాసనాలు ఉన్నాయి. వారిలో క్రీ. శ. 950 లో పాలించిన వీరపాండియన్, మొదటి రాజేంద్రన్, మొదటి కులోత్తుంగ చోళ ఉన్నారు. మారవర్మన్ సుందర పాండ్యన్ శాసనాలు భగవంతుడిని "వుడయార్", "వోడయనయనార్" గా, దేవతను "నాచియార్" గా పేర్కొంటాయి. కులశేఖర పాండియన్ శాసనాల నుండి అతను చేర, చోళ, హొయసల రాజులను ఓడించి, యుద్ధ దోపిడీతో ఆలయ బయటి గోడలను నిర్మించాడని మనకు తెలుస్తుంది.

## పురాణం
పురాణ కాలంలో, ఈ ఆలయ ప్రదేశాన్ని వేణువాన అని పిలిచేవారు, ఇది వెదురు అడవి. ప్రస్తుత ఆలయంలోని దేవత ఈ వెదురు అడవి లోపల కనిపించిందని నమ్ముతారు. ఈ ప్రదేశంలో శివుడు, పార్వతి మధ్య జరిగిన వివాహాన్ని విష్ణు ప్రత్యక్షంగా చూశాడని నమ్ముతారు. ఆలయంలో పురాణాన్ని వర్ణించే లోహపు గిండీతో విష్ణు చిత్రం ఉంది, ఇది ముక్కు కలిగిన పాత్ర. 

## ఆర్కిటెక్చర్
alt=|ఎడమ|frameless
thumb|200x200px|ఆలయ ట్యాంక్
ఈ ఆలయ సముదాయం 5,9 హెక్టార్ల (14,5 ఎకరాలు) విస్తీర్ణంలో పొడవు 260 మీటర్లు (850 అడుగులు), వెడల్పు 230 మీటర్లు (756 అడుగులు). దాని పుణ్యక్షేత్రాలన్నీ కేంద్రీకృత దీర్ఘచతురస్రాకార గోడలతో, భారీ రాజగోపురంతో చుట్టబడి ఉన్నాయి. 1647లో వడమలైయప్ప పిల్లయాన్ నిర్మించిన సాంగిలి మండపం గంతిమతి అమ్మన్, నెల్లైయప్పర్ దేవాలయాలను కలుపుతుంది. ఈ ఆలయంలో అనేక పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి, వీటిలో స్వామి నెల్లయ్యప్పర్, అతని భార్య శ్రీ కంతిమతి అంబల్ అత్యంత ప్రముఖమైనవి.

నంది మండపం వద్ద తంజావూరు, రామేశ్వరం వద్ద ఉన్నట్లుగా ఉన్న నంది (ఎద్దు) విగ్రహం చాలా పెద్దది. ఈ ఆలయం యొక్క ప్రత్యేక లక్షణం నంది మండపం సమీపంలో ఉన్న 'మణి మనదపం', ఒకే రాతితో చెక్కబడిన రెండు పెద్ద స్తంభాలు, ప్రతిదానికి 48 ఉప స్తంభాలు ఉన్నాయి, ఇవి కొట్టినప్పుడు సంగీత స్వరాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఇక్కడి స్తంభాలు శ్రుతి గణ లయ రకాల కలయిక అని తమిళ కవి చెప్పారు.

కత్తి, కొమ్ము పట్టుకున్న వీరభద్ర మిశ్రమ స్తంభాలు 1500 ల ప్రారంభంలో విజయనగర రాజుల చేర్పులుగా కనుగొనబడ్డాయి. తిరువత్తారులోని ఆదికాండము పెరుమాళ్ ఆలయం, మదురైలోని మీనాక్షి ఆలయం, తెంకాసి కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం, కృష్ణపురం వెంకటాచలపతి ఆలయం, రామేశ్వరం రామనాథస్వామి ఆలయం, తడికోంబు సుందరరాజపెరుమాళ్ ఆలయం, శ్రీవిల్లిపుతూర్ అండల్ ఆలయం, శ్రీవైకుంటం వద్ద శ్రీవైాకుంతనథన్ పెరుమాళ్ ఆలయం, అవుదయార్కోవిల్, వైష్ణవ నంబి, తిరుక్కురుంగుడి లోని తిరుక్కురుండుదివల్లి నాచియార్ ఆలయంలో వీరభద్రుడి యొక్క సారూప్య స్తంభాలు కనిపిస్తాయి.

## తామిరా అంబలమ్
శివుడు తన నృత్యాన్ని ప్రదర్శించినట్లు చెప్పబడే ఐదు ప్రదేశాలలో తిరునెల్వేలి కూడా ఒకటి, ఈ ప్రదేశాలన్నింటికీ వేదికలు/అంబలాలు ఉన్నాయి. తిరునెల్వేలిలో థామిరా (కాపెర్ అంబాలం లేదా తమిరా సభాయ్) ఉండగా, మిగిలినవి తిరువలంగాడు వద్ద రథిన అంబాలం/రత్న సభాయ్ (రథినం-రూబీ/రెడ్) కోర్టల్లం వద్ద చిత్ర అంబాలం లేక చిత్ర సభాయ్ (చిత్ర-మదురైలోని మీనాక్షి అమ్మన్ ఆలయం వెల్లి అంబాలం, లేదా రజత సభాయ్, (వెల్లి-సిల్వర్), చిదంబరం లోని తిల్లై నటరాజ ఆలయంలో పొన్ (గోల్డ్ అంబాలం) లేదా పోర్సాబాయి ఉన్నాయి.

## పంచసభ స్థలంగల్
thumb|250x250px|సాంగిలి మండపం
శివుడు విశ్వ నృత్యం చేసిన దేవాలయాలు అని నమ్ముతారు. ఈ ఆలయాన్ని నటరాజ నృత్య భంగిమ ఆధారంగా తాంబ్*తాంబ్రా సభ* అని పిలుస్తారు. ఈ ఆలయంలో పురాణాలను వివరించే అనేక నిర్మాణ చిత్రణలు ఉన్నాయి. .

## మతపరమైన ప్రాముఖ్యత, పండుగలు
[ఎడమ|thumb|200x200px|2 నవంబర్ 2009న తీసిన [తిరునెల్వేలి నెల్లైయప్పర్ ఆలయ బంగారు కారు చిత్రం]]
thumb|నెల్లైయప్పర్ ఆలయం యొక్క గోపురం దృశ్యం
నవరాత్రి, ఐప్పాసిలోని తిరుక్కల్యాణం (అక్టోబర్ 15-నవంబర్ 15), అరుద్ర దరిసానం ఇక్కడ జరిగే కొన్ని ముఖ్యమైన పండుగలు. అరుద్ర దరిసానం ఇక్కడ భారీ జనసమూహాన్ని ఆకర్షిస్తుంది. ఆలయ రథం భారీ రథం, తిరువారూర్ తరువాత రెండవది. తమిళ నెల అయిన ఆనీ (15 జూన్-15 జూలై) లో ఇక్కడ బ్రహ్మోత్సవం ఎక్కువ కాలం కొనసాగుతుంది. అలాగే, బంగారు ఆలయ కారు (నెల్లైయప్పర్ ఆలయ బంగారు కారు మొదటి ప్రారంభోత్సవం నవంబర్ 2,2009) తిరుక్కల్యాణం, కార్తీగై, అరుత్రా ఫెస్టివల్ మొదలైన ముఖ్యమైన పండుగలలో నడుస్తుంది. అక్కడ ప్రత్యేక ఆచారాలు నిర్వహిస్తారు, భగవంతుడు రాత్రి ఆలయానికి తిరిగి వస్తాడు. నెల్లైయప్పర్ టెంపుల్ కారు తమిళనాడు మూడవ అతిపెద్ద కారు., పూర్తిగా ఆటోమేటిక్ గా నడిచే మొదటి కారు ఇది. 

ఆలయ *[[పూజ]]* పండుగల సమయంలో, రోజువారీగా పూజ చేస్తారు. ఆలయ ఆచారాలు రోజుకు ఆరుసార్లు నిర్వహిస్తారు-తిరువనంతపురం వద్ద ఉదయం 5:15 గంటలకు ఉషత్కలపూజ, కళశాంతి వద్ద ఉదయం 8:00 గంటలకు సిరుకాలశాంతి, *ఉచ్చికాలం* వద్ద సాయంత్రం 3 గంటలకు *సాయరాక్షై*, అర్థజామం రాత్రి 8:30 గంటలకు పల్లియారై, రాత్రి 9:15 గంటలకు భైరవ పూజ, రాత్రి 9:30 గంటలకు ప్రతి కర్మలో నాలుగు దశలు ఉంటాయిః *[[అభిషేకం]]* (పవిత్ర స్నాన) *అలంగారం* (అలంకరణ) *[[ప్రసాదం|నైవేథనం]]* (ఆహార సమర్పణ), దీప ఆరాదనై (నెల్లియప్పర్, కాంతిమతి అమ్మన్ కోసం దీపాలు ఊపుతూ). సోమవరం (సోమవారము, సుక్రవరం (శుక్రవారము) వంటి వారపు ఆచారాలు, *[[ప్రదోష|ప్రదోషం]]* వంటి పాక్షిక ఆచారాలు, అమవాసై (అమావాస్య రోజు), కిరుత్తిగై, పూర్ణిమ (పౌర్ణమి రోజు), సాతుర్తి వంటి నెలవారీ పండుగలు ఉన్నాయి. తమిళ నెల *థాయ్* (జనవరి-ఫిబ్రవరి) లో జరిగే థాయ్ ఆరటు పండుగ ఆలయంలో అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగలు.&nbsp;&nbsp;&nbsp;

## సాహిత్య ప్రస్తావన
7వ శతాబ్దపు తమిళ శైవ కవి అయిన తిరుగ్నన సంబందర్, నయన్మార్లు అప్పర్, *మొదటి తిరుమురై* సంకలనం చేయబడిన ** పది శ్లోకాలలో నెల్లియప్పర్ ను పూజించారు. 8వ శతాబ్దపు నయన్మార్ అయిన సుందరార్, *ఐదవ తిరుమురై* సంకలనం చేయబడిన *తేవరం* పది శ్లోకాలలో ఇడైయాత్రేశ్వరార్  ను కూడా పూజించారు. ఈ ఆలయం తేవరంలో గౌరవించబడినందున, ఇది శైవ కానన్ లో ప్రస్తావించబడిన 276 దేవాలయాలలో ఒకటైన *[[పాడల్ పేట్ర క్షేత్రాలు|పాదల్ పెట్రా స్థలం]]* వర్గీకరించబడింది. ఈ ఆలయ దేవత కంతిమతి అమ్మన్ మీద ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ ఒక పాటను (శ్రీ కంతిమతిమ్) స్వరపరిచారు. ఈ పాట అరుదైన రాగం హేమావతిలో సెట్ చేయబడిన అరుదైన పాటగా పరిగణించబడుతుంది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* నెల్లైయప్పర్ ఆలయ అధికారిక సైట్
* తిరునెల్వేలిలోని నెల్లైయప్పర్ ఆలయం
* నెల్లైయప్పర్ ఆలయం, తిరునెల్వేలి
* 

వర్గం:తిరునల్వేలి జిల్లాలోని హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:పాడల్ పేట్ర క్షేత్రాలు
వర్గం:తిరునల్వేలి
వర్గం:పంచ సభై క్షేత్రాలు
వర్గం:భారతదేశంలో 7వ శతాబ్ద స్థాపనలు
వర్గం:7వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:తిరునల్వేలి జిల్లాలోని శివ ఆలయాలు
వర్గం:పాండ్య సామ్రాజ్యం
వర్గం:పాండ్య నిర్మాణ శైలి
వర్గం:పాండ్య రాజవంశం