ఐఎన్‌ఎస్ అరిహంత్

**ఐఎన్‌ఎస్ అరిహంత్** (S-73) భారత్ నిర్మిస్తున్న అరిహంత్ తరగతికి చెందిన మొదటి అణు చోదిత బాలిస్టిక్ క్షిపణి జలాంతర్గామి. 6,000 టన్నుల ఈ నౌకను అడ్వాన్స్‌డ్ టెక్నాలజీ వెస్సెల్ (ATV) ప్రాజెక్టులో భాగంగా విశాఖపట్నం లోని నౌకా నిర్మాణ కేంద్రంలో నిర్మించారు.

అరిహంత్ 2009 జూలై 26 విజయ్ దివస్ (కార్గిల్ యుద్ధం విజయ దినం) రోజున ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ ప్రారంభించాడు. విస్తృతమైన పరీక్షలు పూర్తయ్యాక, 2016 ఫిబ్రవరి 23 న ఈ జలాంతర్గామి, ఆపరేషన్‌కు సిద్ధమైందని ధ్రువీకరించారు.

స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో నిర్మితమవుతున్న అరిహంత్ తరగతి జలాంతర్గాముల్లో ఇది మొదటిది. ఇంకో నాలుగు వేర్వేరు నిర్మాణ దశల్లో ఉన్నాయి. దీని పొడవు 111 మీటర్లు. బరువు 6000 టన్నులు.

## రూపకల్పన
అరిహంత్ తరగతి జలాంతర్గాముల డిజైను రష్యాకు చెందిన అకులా తరగతి జలాంతర్గాముల డిజైనుపై ఆధారపడి తయారు చేసినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ తరగతికి చెందిన ఐఎన్‌ఎస్ చక్ర (రష్యా నుంచి లీజుకు తీసుకున్న అకులా తరగతి జలాంతర్గామి) పై అరిహంత్ సిబ్బందికి శిక్షణ ఇస్తారు.

అడ్మిరల్ నిర్మల్ వర్మ చెప్పిన దాని ప్రకారం "ఐఎన్‌ఎస్ అరిహంత్ పూర్తి ఆపరేషనల్ SSBN (షిప్ సబ్‌మెరీన్ బాలిస్టిక్ న్యూక్లియర్) అనే కంటే, దాన్ని ఒక టెక్నాలజీ డిమాన్‌స్ట్రేటర్ అనొచ్చు"

అరిహంత్ కు అవసరమైన శక్తిని అందించేందుకు శుద్ధ యురేనియం తో పనిచేసే 83 మెగావాట్ల ప్రెషరైస్‌డ్ లైట్ వాటర్ రియాక్టరు ఉంది ఒక ప్రోటోటైప్  రియాక్టరును కల్పాక్కంలో నిర్మిచి 2006 సెప్టెంబరు నుండి దాన్ని పని చేయిస్తున్నారు. మూడేళ్ల కాలంలో దాన్ని  విజయవంతంగా పనిచేయించి, దాన్నుండి గ్రహించిన డేటా సహాయంతో అరిహంత్ కోసం రియాక్టరును నిర్మించారు. 2008 జనవరిలో 80 మె.వా.ల రియాక్టరు నిర్మాణం పూర్తైంది.

జలాంతర్గామి డిజైనుకు చెందిన సవివరమైన ఇంజనీరింగును ఎల్ & టి వారి హజీరా నౌకా నిర్మాణ కేంద్రంలో చేసారు. జలాంతర్గామి నియంత్రణ వ్యవస్థలను టాటా పవర్ నిర్మించింది. స్టీమ్ టర్బైన్లు, దానికి సంబంధించిన వ్యవస్థలను వాల్‌చంద్‌నగర్ ఇండస్ట్రీస్ సరఫరా చేసింది.

ఈ ప్రాజెక్టుకు కన్‌సల్టెన్సీని రష్యా అందించింది. రియాక్టరును జలాంతర్గామిలో పట్టేంత చిన్నదిగా నిర్మించడం కోసం అవసరమైన సహాయాన్ని కూడా రష్యా BARC కు అందించింది.

### ఆయుధాగారం

ఈ జలాంతర్గాములకు నిట్టనిలువుగా ఉండే నాలుగు క్షిపణి ప్రయోగ ట్యూబులు ఉన్నాయి. దీనిలో 12 సాగరిక క్షిపణులను గానీ (750 కిమీ పరిధి), 4 కె-4 క్షిపణులను గానీ (3,500 కి.మీ. పరిధి) మోహరించవచ్చు. కె-4 పరీక్షలు మొదలయ్యాయి.

## ప్రారంభం
ఐఎన్‌ఎస్ *అరిహంత్* ను 2009 జూలై 26 న నాటి ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ భార్య గుర్‌శరన్ కౌర్ చేతుల మీదుగా ప్రారంభించారు. కార్గిల్ యుద్ధ విజయానికి  పదేళ్ళు నిండిన సందర్భంగా జరిగిన ఈ కార్యక్రమంలో డ్రై డాక్‌లో నీళ్ళు నింపి జలాంతర్గామిని నీటిపై తేల్చారు. విశాఖపట్నంలోని మత్స్య అనే రహస్య స్థావరంలో కొబ్బరికాయ కొట్టి ఈ ప్రారంభోత్సవం జరిపారు. డిఫెన్స్ ప్రొఫెషనల్స్ డైలీ, 'కీలకమైన న్యూక్లియర్ రియాక్టరు, నిఘా పరికరాలు, ఆయుధాలు ఏమీ లేకుండానే అరిహంత్ ప్రారంభం జరిగింది' అని వ్యాఖ్యానించింది. అక్కడ ఫోటోగ్రఫీని నిషేధించారు. జాలాంతర్గామి పూర్తి ఫోటోలు లభించలేదు. ప్రధాని తన ప్రసంగంలో ఇలా అన్నాడు, "నేను మన రష్యా మిత్రులకు, వారి నిరంతర సహాయ సహకారాలకు గాను నా ధన్యవాదాలు తెలుపుతున్నాను. ఈ సహకారం రష్యాతో మనకున్న వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యానికి సూచిక". అణు త్రయాన్ని (భూమి, గాలి, సముద్రం ఈ మూడింటిపైనుండి అణ్వాయుధాలను ప్రయోగించగల సామర్థ్యం) అభివృద్ధి చెయ్యడంలో అరిహంత్ ఒక ముందడుగు.

## అభివృద్ధి దశలు
2012 ఆగస్టు 7న అడ్మిరల్ వర్మ, 'రాబోయే నెలల్లో అరిహంత్ సముద్ర పరీక్షలు మొదలౌతున్నాయి, అది ఆపరేషను దిశలో పురోగమిస్తోంది' అని చెప్పాడు. 2013 జనవరి 27 న, సాగరిక క్షిపణి చివరి ప్రయోగ పరీక్ష పూర్తై, జలాంతర్గామితో మేళవింపుకు సిద్ధమైంది. 2013 ఆగస్టు 10 న అణు రియాక్టరు క్రిటికల్ స్థితికి చేరింది; ఈ స్థితికి చేరేందుకు, తీరంలో ఉన్న హై ప్రెషర్ స్టీమ్ తో రియాక్టరును అనుసంధానించి, అనేక నెలల పాటు దాని వ్యవస్థల్లో పరీక్షలు చేసారు.

## పరీక్షలు, పనిలో చేరిక
2014 డిసెంబరు 13 న, అరిహంత్ పాక్షికంగా మునిగి విశాఖపట్నం రేవు నుండి బయటకు వచ్చింది. విస్తృత సముద్ర పరీక్షల కోసం బంగాళాఖాతంలోకి పయనించి వెళ్ళింది. జలాంతర్గామి నుండి ప్రయోగించే బాలిస్టిక్, క్రూయిజ్ క్షిపణుల ప్రయోగం ఈ పరీక్షల్లో భాగం. ఇందులో పనిచేసే 100 మంది సిబ్బందికి రష్యా నిపుణులు శిక్షణ ఇచ్చారు. రక్షణ మంత్రి మనోహర్ పారికర్ ప్రకారం, ఐఎన్‌ఎస్ అరిహంత్‌ను 8 నుండి 10 నెలల పాటు పరీక్షించాక, 2016 లో భారత నావికా దళంలోకి చేరుస్తారు.

2015 నవంబరు 25 న డమ్మీ సాగరిక క్షిపణిని అరిహంత్ నుండి విజయవంతంగా ప్రయోగించారు*.* 2016 లో విశాఖపట్నంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ ఫ్లీట్ రివ్యూలో అరిహంత్‌ కూడా పాల్గొంటుందని భావించారు గానీ, భద్రతా కారణాల రీత్యా దాన్ని రద్దు చేసారు. ఫిబ్రవరి 23 న అరిహంత్ ఆపరేషన్స్‌కు సిద్ధంగా ఉందని అధికారికంగా ప్రకటించారు.

2016 ఆగస్టులో అరిహంత్‌ను నావికాదళంలోకి చేర్చారు.

## ఆపరేషను చరిత్ర

### 2017 ప్రమాదం
2017 లో అరిహంత్ డాక్ చేసి ఉండగా పొరపాటున జలాంతర్గామిలో వెనుక భాగం తెరుచుకుందని, దీని వలన ప్రొపల్షన్ కంపార్ట్‌మెంట్‌లోకి ఉప్పునీరు చేరిందనీ 2018 జనవరిలో వార్తలు వచ్చాయి. తుప్పు పట్టిన పైపులను మార్చేందుకు గాను జలాంతర్గామిని పది నెలలపాటు ఆపవలసి వచ్చిందని తెలిసింది. జలాంతర్గామి డబుల్ హల్ డిజైనుపై ఆధారపడి ఉండటంతో పాటు ప్రొపల్షన్ కంపార్ట్‌మెంట్‌కు తలుపేమీ లేదని పేర్కొంటూ, పై వార్తలను కొన్ని వర్గాలు తోసిపుచ్చాయి. భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఆరోపణలను తిరస్కరించడానికి నిరాకరిస్తూ, ఈ విషయంపై మాట్లాడటం జాతీయ భద్రతకు విఘాతం కలిగిస్తుందని పేర్కొంది.

### తొలి గస్తీ ప్రయాణం

2018 నవంబరు 5 న ఐఎన్‌ఎస్ అరిహంత్ మొదటిసారిగా 20 రోజుల గస్తీని పూర్తి చేసినట్లు ప్రకటించారు. పెట్రోలింగ్ తర్వాత అరిహంత్ సిబ్బందిని ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ అభినందించాడు.

### సిబ్బంది శిక్షణ
సిబ్బంది సామర్థ్యాన్ని నిరూపించడానికీ, SSBN ప్రోగ్రామ్‌ను ధ్రువీకరించడానికీ, 2022 అక్టోబరు 14 న ఐఎన్‌ఎస్ అరిహంత్ నుండి బాలిస్టిక్ క్షిపణిని ప్రయోగించారు. ముందుగా నిర్ణయించిన పరిధితో చేసిన ఈ పరీక్షలో క్షిపణి అధిక ఖచ్చితత్వంతో బంగాళాఖాతంలోని లక్ష్య ప్రాంతాన్ని విజయవంతంగా చేధించింది. ది హిందూ పత్రిక ప్రకారం, ప్రయోగించిన క్షిపణి కె-4 కాదు, పాత కె-15 . ప్రస్తుతం ఐఎన్‌ఎస్ అరిహంత్‌లో 750 కి.మీ. పరిధి కలిగిన K-15 సాగరిక క్షిపణులను మోహరించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* అరిహంత్ తరగతి జలాంతర్గామి
* ఐఎన్‌ఎస్ ''అరిఘాత్''

## మూలాలు వనరులు

వర్గం:భారతీయ జలాంతర్గాములు
వర్గం:భారతీయ యుద్ధనౌకలు