ఫాబేసి

ప్రపంచవ్యాప్తంగా **ఫాబేసి కుటుంబం**లో 452 ప్రజాతులు 7,200 జాతులు ఉన్నాయి. ఇవి ఎక్కువగా ఉష్ణ, సమశీతోష్ణ మండలాలలో పెరుగుతుంటాయి. దీనినే లెగూమినేసి కుటుంబం అని కూడా అంటారు.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* వేరు బుడిపెలు ఉంటాయి.
* పత్రపుచ్ఛాలు ఉంటాయి. సంయుక్త పత్రాలు.
* పల్వైనస్ పత్రపీఠము.
* ద్విలింగ పుష్పాలు, పాక్షిక సౌష్టవ యుతము.
* పాపిలియొనేషియస్ ఆకర్షణ పత్రావళి.
* పది కేసరాలు, ఏకబంధకము లేదా ద్విబంధకము.
* అండకోశము ఏకఫలదళయుతము, ఏకబిలయుతము.
* ఉపాంత అండాన్యాసము.
* ఫలము ద్వివిధారకము లేదా పాడ్.

## ఆర్ధిక ప్రాముఖ్యం
* నత్రజని స్థాపనశక్తి అధికంగా ఉండడం వల్ల చాలా పంటలను పంటల మార్పిడికి ఉపయోగిస్తారు.
* కందులు, శనగలు మొదలైనవి మన ఆహారంలోని నవధాన్యాలు మాంసకృత్తులు అధికంగా ఉంటాయి.
* బఠానీ, చిక్కుడు ఫలాలు కూరగాయలుగా వాడతారు.
* వేరుశనగ, సోయా చిక్కుడు నుంచి నూనె తీసి ఆహారంగా వాడతారు.
* గురివింద విత్తనాలను కంసాలి తూకానికి వాడతారు.

## ముఖ్యమైన మొక్కలు
* మెంతులు
* వెంపలి
* చిక్కుడు
* నేల గుమ్మడి

### సిసాల్పినాయిడే
* టామరిండస్ ఇండికా - చింత
* సరాక ఇండికా - అశోకవృక్షం
* సిసాల్పినియా (Caesalpinia) : గచ్చకాయ
* సెన్నా (Senna) : సెన్నా ఆరిక్యులేటా - తంగేడు
* కాసియా (Cassia) :
** కాసియా ఆరిక్యులేటా - కసింద
** కాసియా ఫిస్టుల - రేల
* బాహీనియా (Bauhinia) :
** బాహీనియా పర్పూరియా - దేవకాంచనం
** బాహీనియా వాహ్లై - అడ్డాకు
* డెలోనిక్స్ (Delonix) : డెలోనిక్స్ రీజియా - తురాయి
* హిమటాక్సిలమ్ (Haematoxylum) - హిమటాక్సిలమ్ కాంపిచియానమ్

### మైమోసాయిడే
* అకేసియా (Acacia) :
** అకేసియా అరాబికా - (నల్ల తుమ్మ)
** అకేసియా ల్యూకోఫ్లియా - (తెల్ల తుమ్మ)
** అకేసియా కెటాచ్యూ - (కాచు)
** అకేసియా కాన్సిన్నా - (శీకాయ)
** అకేసియా మెలనోజైలాన్ - ఆస్ట్రేలియా తుమ్మ
** అకేసియా ఫార్నెసియానా - (నాగ తుమ్మ)
** అకేషియా అరికులిఫోర్మిస్
* అడినాంథిరా (Adenanthera) : అడినాంథిరా పావోనియా - బండి గురివింద
* ఆల్బిజియా (Albizzia) :
** ఆల్బిజియా లెబెక్ - (దిరిసన)
** ఆల్బిజియా ప్రోసిరా - తెల్ల చిండుగ
* ఎంటిరోలోబియం (Enterolobium) : ఎంటిరోలోబియం సమాన్ - (నిద్ర గన్నేరు)
* నెప్ట్యూనియా (Neptunia) : నెప్ట్యూనియా ఒలరేషియా - నీరు తలుపు
* పితకలోబియం (Pithecolobium) : పితకలోబియం డల్సి - సీమ చింత
* ప్రోసోపిస్ (Prosopis) : 
** ప్రోసోపిస్ జూలిఫెరా - సర్కారు తుమ్మ
** ప్రోసోపిస్ స్పైసిజెరా - శమి లేదా జమ్మి
* మైమోసా (Mimosa) : మైమోసా పుడికా - (అత్తిపత్తి లేదా లజ్జావతి)
* జైలియా (Xylia) : జైలియా జైలోకార్పా - కొండ తంగేడు
* ల్యూసినా (Leucaena) : ల్యూసినా గ్లాకా

### ఫాబోయిడే
* అరాచిస్ (Arachis) : అరాచిస్ హైపోజియా (వేరుశనగ)
* ఇండిగోఫెరా (Indigophora) : ఇండిగోఫెరా టింక్టోరియా (నీలిమందు మొక్క)
* ఏబ్రస్ (Abrus) : ఏబ్రస్ ప్రికటోరియస్ (గురివింద)
* కజానస్ (Cajanus) : కజానస్ కజాన్ (కందులు)
* క్రోటలేరియా (Crotalaria) : క్రోటలేరియా జన్షియా (జనుము), గిలిగిచ్చకాయ
* గ్లైసీన్ (Glycine) : గ్లైసీన్ మాక్స్ (సోయా చిక్కుడు)
* పైసమ్ (Pisum) : పైసమ్ సటైవమ్ (బఠానీ)
* మాక్రోటిలోమా (Macrotyloma) : మాక్రోటిలోమా యూనిఫ్లోరమ్ (ఉలవలు)
* విగ్నా (Vigna) :
** విగ్నా ఆరియస్ (పెసలు)
** విగ్నా ముంగో (మినుములు)
** అలసందలు లేదా బొబ్బర్లు
* సైసర్ (Cicer) : సైసర్ అరైటినమ్ (శనగలు)
* బుటియా : (మోదుగ)
* సెస్బానియా (Sesbania) : సెస్బానియా గ్రాండిఫ్లోరా (అవిశ)
* (అతిమధురము)
* (దూలగొండి)
* టిరోకార్పస్ (Pterocarpus) : 
** టిరోకార్పస్ సంటాలం (ఎర్రచందనం)
** టిరోకార్పస్ మార్సుపియమ్ (ఏగిస)
* డాల్బెర్గియా (Dalbergia) :
** డాల్బెర్గియా సిస్సూ (ఇరిడి)
** డాల్బెర్గియా లాటిపోలియా (ఇరుగుడు / జిట్టేగి)

## మూలాలు
* బి.ఆర్.సి.మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.


వర్గం:ద్విదళబీజాలు