నార్వే విదేశీ సంబంధాలు

**నార్వే విదేశీ సంబంధాలు** NATO లో ఆ దేశ సభ్యత్వం, ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) కార్యకలాపాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అదనంగా, యూరోపియన్ యూనియన్ (EU)లో సభ్యుడు కానప్పటికీ నార్వే, యూరోపియన్ ఎకనామిక్ ఏరియాలో సభ్యత్వం ద్వారా EU ఏకీకరణలో పాల్గొంటుంది. నార్వే విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖలో విదేశాంగ మంత్రి, అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి మంత్రి ఇద్దరూ ఉంటారు.

## చరిత్ర
నార్వే స్వీడన్‌తో యూనియన్ రద్దును ప్రకటించిన రోజునే - 1905 జూన్ 7  - విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖను స్థాపించారు. స్వీడిష్ రాజు అధికారికంగా నార్వేజియన్ సింహాసనంపై తన హక్కును త్యజించే వరకు దౌత్యవేత్తలు విదేశీ ప్రభుత్వాలకు తమ పత్రాలను సమర్పించలేకపోయినా, మొదటి నార్వేజియన్ రాయబారి హ్జల్మార్ క్రిస్టియన్ హాగ్ 1905 నవంబరు 6 న యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ ఎలిహు రూట్ నుండి గుర్తింపు పొందే వరకు అనేక మంది అనధికారిక ప్రతినిధులు తాత్కాలిక ప్రభుత్వం తరపున పనిచేశారు.

కొత్తగా ఏర్పడిన విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క ప్రారంభ ఉద్దేశ్యాలు దౌత్య మార్గాల ద్వారా నార్వే ప్రయోజనాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించడం, విదేశాలకు నార్వేజియన్ షిప్పింగ్, వాణిజ్యానికి కాన్సులర్ సేవలను అందించడం. 1906 లో స్టోర్టింగ్ (నార్వే పార్లమెంటు), ఐరోపాలో ఆరు రాయబార కార్యాలయాలను స్థాపించాలని నిర్ణయించింది. అమెరికాల్లో మరో రెండు - ఒకటి యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, ఒకటి అర్జెంటీనాలో- కూడా స్థాపించాలని నిర్ణయించింది. 20 కాన్సులర్ కార్యాలయాలు ప్రారంభించబడ్డాయి కూడా.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో, నార్వే తటస్థతను కొనసాగించడంలో, ముఖ్యంగా దాని వ్యాపార నౌకాదళాన్ని రక్షించుకోవడంలో విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ అపూర్వమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొంది.

1922 లో దౌత్య, కాన్సులర్ శాఖల మధ్య పూర్తి సహకారాన్ని నిర్ధారించడానికి మంత్రిత్వ శాఖను ఏకీకృతం చేసి పునర్వ్యవస్థీకరించారు. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దౌత్యవేత్తలకు విశ్వవిద్యాలయ ప్రవేశ పరీక్ష పూర్తి చేయడం, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం నుండి వృత్తిపరమైన అనుభవం వంటి నిర్ణీత కెరీర్ మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది. ఆ కాలంలోని ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా, తరువాతి అనేక సంవత్సరాల పాటు మంత్రిత్వ శాఖలో కఠిన చర్యలు తీసుకోవాల్సి వచ్చింది.

1940 లో నాజీ జర్మనీ నార్వేను ఆక్రమించినప్పుడు, ప్రభుత్వం యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌కు పారిపోయి లండన్ వెలుపల ఉన్న బ్రాక్‌నెల్‌లో ప్రవాసం ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. తరువాత లండన్‌లోని కింగ్‌స్టన్ హౌస్‌ను ఉపయోగించారు. 1945 లో శాంతి ఏర్పడిన తరువాత ప్రభుత్వం నార్వేకు తిరిగి వెళ్లింది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తరువాత నార్వే, నార్త్ అట్లాంటిక్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్, ఐక్యరాజ్యసమితిలలో వ్యవస్థాపక సభ్యదేశంగా చేరింది. తరువాతి కాలంలో నార్వేజియన్, ట్రిగ్వే లీ ఐరాసకు తొలి సెక్రటరీ జనరల్‌గా ఉన్నారు. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో మొదటి శాశ్వత సభ్యదేశాలలో నార్వే కూడా భాగం.

## విధానం యొక్క అంశాలు
ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం ముగిసినప్పటి నుండి నార్వే, "నార్వేజియన్ మోడల్" అని పిలువబడే విదేశాంగ విధాన నమూనాను అభివృద్ధి చేసింది. దీని లక్ష్యం ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వేతర నార్వేజియన్ సంస్థల మధ్య సమన్వయ ప్రతిస్పందన ద్వారా శాంతి, స్థిరత్వాలకు దోహదపడటం; అంతర్జాతీయ సంఘర్షణలలో నిజాయితీగల మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించడం; పార్టీల మధ్య ప్రాప్యత, విశ్వసనీయత కలిగిన నార్వేజియన్ వ్యక్తుల అనధికారిక నెట్‌వర్క్; అంతర్జాతీయ సమస్యలలో దీర్ఘ దృక్పథాన్ని తీసుకోవడానికి ఇష్టపడటం.

యుద్ధానంతర నార్వే విదేశాంగ విధానాన్ని నాలుగు కోణాల్లో వర్ణించవచ్చు:

### వ్యూహాత్మక పొత్తులు
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో విఫలమైన తటస్థ విధానంలో ఉత్తర అట్లాంటిక్‌లో యుద్ధం చేయడానికి నార్వే యొక్క వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత ముఖ్యమైనది. తన ప్రజాస్వామ్య విలువలను పంచుకునే దేశాలతో పొత్తు పెట్టుకోవడానికి నార్వే నాటో వ్యవస్థాపక సభ్యదేశంగా చేరింది. దౌత్య, సైనిక సహకారం ద్వారా, నార్వే NATO ఏర్పాటు, కార్యకలాపాలలో పాత్రను పోషించింది. ఇది తన భూభాగాల్లో పరిమిత సంఖ్యలో సైనిక స్థావరాలు, విన్యాసాలను ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి అనుమతించింది. ఇది సోవియట్ యూనియన్‌తో వివాదానికి సన్నాహకంగా ఉత్తర నార్వేలో స్థావరాలను ముందుకు తీసుకురావాలని NATO నిర్ణయించినప్పుడు కొంత వివాదానికి దారితీసింది.

### అంతర్జాతీయ సహకారం
సామూహిక భద్రత ద్వారా బలమైన జాతీయ రక్షణను నిర్వహించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తిస్తూ, అంతర్జాతీయ సహకారానకీ, వివాదాల శాంతియుత పరిష్కారానికీ నార్వే తోడ్పడుతుంది. దీని ప్రకారం, నార్వేజియన్ విధానపు మూలస్తంభాలు NATO లో క్రియాశీల సభ్యత్వం, ఐక్యరాజ్యసమితికీ దాని ప్రత్యేక సంస్థలకూ మద్దతు. నార్వే నార్డిక్ కౌన్సిల్ ద్వారా డెన్మార్క్, స్వీడన్, ఫిన్లాండ్, ఐస్లాండ్ వంటి ఇతర నార్డిక్ దేశాలతో ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక సహకార విధానాన్ని కూడా అనుసరిస్తుంది. రెండు దేశాలు పంచుకునే సాంస్కృతిక బంధం కారణంగా ఐస్లాండ్‌తో దాని సంబంధాలు చాలా దగ్గరగా ఉన్నాయి. 2003 జనవరిలో నార్వే, UN భద్రతా మండలిలో 2 సంవత్సరాల పదవీకాలాన్ని ముగించింది. ఇరాక్ ఆంక్షల కమిటీకి అధ్యక్షత వహించింది.

నార్వే, ఐస్లాండ్, ఫారో దీవులతో పాటు, యూరోపియన్ యూనియన్‌లో సభ్యత్వం లేదు. ఈ మూడూ యూరోపియన్ ఎకనామిక్ ఏరియాలో సభ్యులే. నార్వే EU లో చేఋఆలనే ప్రతిపాదనలు వచ్చాయి. నార్వేజియన్ సభ్యత్వంపై 1972 లో, 1994 లో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలు జరిగాయి.  గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల మధ్య ప్రజాభిప్రాయం విడిపోయింది*.* ప్రస్తుత ప్రభుత్వం భవిష్యత్తులో సభ్యత్వం కోసం అవకాశాన్ని పెంచడానికి ప్రణాళిక వేయడం లేదు.

వైకింగ్ కాలం నుండి భాగస్వామ్య సాంస్కృతిక వారసత్వం కారణంగా, నార్వేకు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, స్కాట్లాండ్‌లతో సహకారం, స్నేహ చరిత్ర ఉంది. వైకింగ్‌లు హెబ్రిడ్స్, ఓర్క్నీ, షెట్‌ల్యాండ్‌తో సహా పలు ప్రాంతాలను జయించి అనేక వందల సంవత్సరాల పాటు పాలించారు. నార్వే, షెట్లాండ్ లో ఉత్తరాన ఉన్న ద్వీపమైన అన్స్ట్ నుండి తూర్పున కేవలం 300 కిలోమీటర్లు (159 నాటికల్ మైళ్ళు ) దూరంలో ఉంది. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌కు నార్వేజియన్ రాయబార కార్యాలయం లండన్‌లో ఉంది. నార్వే ఎడిన్‌బర్గ్‌లో కాన్సులేట్ జనరల్‌ను కూడా నిర్వహిస్తోంది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో UK అందించిన మద్దతుకు కృతజ్ఞతా చిహ్నంగా, ఓస్లో నగరం నార్వే స్ప్రూస్‌ను బహుమతిగా ఇచ్చి, ట్రఫాల్గర్ స్క్వేర్‌లో ప్రదర్శన కోసం క్రిస్మస్ చెట్టుగా లండన్‌కు అందజేస్తుంది. యుద్ధం జరుగుతున్నంత కాలం రాజు హాకోన్, అతని కుమారుడు క్రౌన్ ప్రిన్స్ ఒలావ్‌లతో పాటు ఆ దేశ ప్రభుత్వం లండన్‌లో ప్రవాసంలో నివసించారు. సంప్రదాయంలో భాగంగా, వెస్ట్‌మినిస్టర్ లార్డ్ మేయర్ శరదృతువు చివరిలో చెట్టు నరికివేతలో పాల్గొనడానికి ఓస్లోను సందర్శిస్తారు. ఓస్లో మేయర్ క్రిస్మస్ వేడుకలో చెట్టును వెలిగించటానికి లండన్‌కు వెళతారు.

వాణిజ్యం, పెట్టుబడి, సముద్ర రంగ సహకారం ద్వారా ఆర్థిక భాగస్వామ్యాన్ని విస్తృతం చేయడానికి నార్వే విదేశాంగ మంత్రి తన రెండు రోజుల పర్యటనలో భాగంగా 2022 ఏప్రిల్ 25 న బంగ్లాదేశ్‌ సందర్శించారు. 

### అంతర్జాతీయ మధ్యవర్తిత్వం, జాతి నిర్మాణం
నార్వే అనేక అంతర్జాతీయ సంఘర్షణలలో మధ్యవర్తిగా చురుకైన పాత్ర పోషించింది. ఇజ్రాయెల్, PLO మధ్య ఓస్లో ఒప్పందాలను కుదుర్చుకోవడంలో దివంగత విదేశాంగ మంత్రి జోహన్ జోర్గెన్ హోల్స్ట్ కీలక పాత్ర పోషించాడు. బోస్నియాలో యుద్ధాన్ని ముగించాలని కోరుతూ విఫలమైన మధ్యవర్తిత్వ బృందంలో థోర్వాల్డ్ స్టోల్టెన్‌బర్గ్ కూడా ఉన్నాడు. గ్వాటెమాలలో నార్వే మధ్యవర్తిత్వ సేవలు, ఆర్థిక సహాయం రెండింటినీ అందించింది.

2005 నాటికి నార్వేజియన్ దౌత్యవేత్తలు సూడాన్, బోస్నియా, శ్రీలంక, కొలంబియాలో మధ్యవర్తులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఆ దేశాలలో కొన్ని, నార్వే వేర్పాటువాద గ్రూపులకు మద్దతు ఇస్తోందనీ, వాటిని ప్రోత్సహిస్తోందనీ ఆరోపిస్తున్నాయి. నార్వేజియన్ రాజకీయ నాయకులపై ఇజ్రాయిల్ తరచూ కఠినమైన విమర్శలు చేస్తూ ఉంటుంది. 2006 ప్రారంభంలో, ఆర్థిక మంత్రి క్రిస్టిన్ హాల్వోర్సెన్ ఇజ్రాయెల్ వస్తువులను బహిష్కరించాలని మద్దతు ఇచ్చినప్పుడు ఈ వివాదం తారాస్థాయికి చేరుకుంది. ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి రునార్ మల్కెనెస్ బిబిసి న్యూస్‌తో మాట్లాడుతూ, ప్రభుత్వ స్థాయిలో "ఇజ్రాయెల్ వస్తువులను బహిష్కరించాలని ఒత్తిడి చేసే ఎటువంటి చర్యలు లేవు" అని అన్నారు.  ఇథియోపియా నుండి ఎరిట్రియా విముక్తి సమయంలో నార్వే ఎరిట్రియాకు చురుకుగా మద్దతు ఇచ్చింది. ఇటీవల, 'ఉగ్రవాద సంస్థకు, ఎరిట్రియాకు' నార్వే మద్దతు ఇస్తున్నదనే ఆరోపణలతో ఇథియోపియా ఆరుగురు నార్వేజియన్ దౌత్యవేత్తలను బహిష్కరించింది.  ఇథియోపియాకు సహాయాన్ని తగ్గించడం ద్వారా నార్వే ప్రతీకారం తీర్చుకుంది.

2001 సెప్టెంబరు 11 న అమెరికాపై అల్-ఖైదా దాడి తర్వాత, అల్-ఖైదా, దాని తాలిబాన్ స్పాన్సర్లను పడగొట్టడానికి నాటో సైనిక దండయాత్రను ప్రారంభించింది. యుద్ధంలో దెబ్బతిన్న దేశాన్ని పునర్నిర్మించడానికి సహాయం సహకారం అందించిన 51 దాతలలో నార్వే ఒకటి. ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లోని ఫర్యాబ్ ప్రావిన్స్‌ను నార్వే స్వీకరించింది. నార్వేజియన్ నేతృత్వంలోని ప్రాంతీయ పునర్నిర్మాణ బృందం 2005–2012 లో భద్రత, సుపరిపాలన, ఆర్థిక అభివృద్ధిని ప్రభావితం చేసే లక్ష్యంతో పనిచేసింది. కానీ ఫలితాలు సందేహాస్పదంగా ఉన్నాయి. US, అన్ని ఇతర దేశాలు చివరకు 2021 నాటికి ఉపసంహరించుకోవాలని నిర్ణయించుకునే వరకు నిరాశ కొనసాగింది. 

### అంతర్జాతీయ వివాదాలు
అంటార్కిటికాలో (క్వీన్ మౌడ్ ల్యాండ్, పీటర్ I ద్వీపం) నార్వే చేస్తున్న ప్రాదేశిక వాదనలను ఆస్ట్రేలియా, ఫ్రాన్స్, న్యూజిలాండ్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ మాత్రమే గుర్తించాయి.

### హోదా కోరిక
నార్వే తన విదేశాంగ విధానం ద్వారా హోదా కోరుతూ పనిచేస్తుందని అనేక మంది పండితులు వాదిస్తారు.   చురుకైన విదేశాంగ విధానం ద్వారా నార్వే, అంతర్జాతీయ వ్యవస్థలోని చిన్న శక్తులు, మధ్య శక్తులలో తన స్థానాన్ని పెంచుకోవడానికీ గొప్ప శక్తుల నుండి గుర్తింపు పొందేందుకూ ప్రయత్నిస్తుంది.  

## దౌత్య సంబంధాలు
నార్వే దౌత్య సంబంధాలు కొనసాగించే దేశాల జాబితా:

## బహుపాక్షిక

## ఆఫ్రికా

## అమెరికాలు

## ఆసియా

## ఇవి కూడా చూడండి

* నార్వే, యూరోపియన్ యూనియన్

## మూలాలు

వర్గం:నార్వే