లక్ష్మీశ

కుడి|thumb|లక్ష్మీశ కన్నడ ఇతిహాసం ''జైమిని భారత''లోని ''అశ్వమేధ పర్వం''
**లక్ష్మీశ** 16వ శతాబ్దం మధ్యలో లేదా 17వ శతాబ్దం చివరలో జీవించిన ప్రముఖ కన్నడ రచయిత. ఆయన అత్యంత ముఖ్యమైన రచన *జైమిని భారత*, ఇది హిందూ ఇతిహాసం మహాభారతానికి ఒక రూపాంతరం. ఈ రచన పాండవులు, కౌరవుల మధ్య ఇంద్రప్రస్థ యుద్ధం తర్వాత జరిగిన సంఘటనలపై దృష్టి సారిస్తుంది. ఇతిహాస కథనానికి అంశంగా యుధిష్ఠిరుడు నిర్వహించిన అశ్వమేధాన్ని (అశ్వమేధ యాగం) ఉపయోగిస్తుంది. ఈ రచన *షట్పది* (ఆరు పాదాల పద్యం) ఛందస్సులో రాయబడింది. ముని జైమిని రచించిన అసలు సంస్కృత గ్రంథం స్ఫూర్తితో ఇది రూపొందించబడింది.

## జీవితం
thumb|upright|కన్నడ ఇతిహాసాల భాగాలు: కుమారవ్యాసుని ''మహాభారతం'', లక్ష్మీశ ''జైమిని భారత''
లక్ష్మీశ ఏ ప్రదేశం, ఏ కాలం, ఏ మత విభాగానికి చెందినవాడనేది చరిత్రకారుల మధ్య వివాదాస్పదమైన అంశం. కొందరు చరిత్రకారులు ఆయన ప్రస్తుత కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని చిక్కమగళూరు జిల్లా, కడూరు తాలూకాలోని దేవానూరు స్థానికుడని నమ్ముతారు. ఆయన ఇలవేల్పు లక్ష్మీరమణుడు (ఒక విష్ణు రూపం) అని, ఆయనకే తన రచనను అంకితం చేశాడని చెబుతారు. ఆయన రచనలో దేవానూరును అనేక పేర్లతో (సురపుర, గీర్వాణపుర) పిలిచాడు. ఇతర చరిత్రకారులు సురపుర పూర్వపు హైదరాబాద్ ప్రాంతంలో ఉందని భావిస్తున్నారు. కొంతమంది చరిత్రకారులు లక్ష్మీశ ఒక అద్వైతి లేదా భాగవత విభాగానికి చెందిన స్మార్త బ్రాహ్మణుడని (అద్వైత తత్వశాస్త్ర విశ్వాసి) నమ్ముతారు, ఎందుకంటే కవి తన రచన ప్రారంభంలో శివుడు, ఆయన సతీమణి పార్వతి, కుమారుడు గణేశుల పేర్లను స్మరించుకున్నాడు. అయితే, ఈ ప్రార్థనలు ఉన్నప్పటికీ, ఆయన శ్రీవైష్ణవుడు (12వ శతాబ్దపు తత్వవేత్త రామానుజుడు బోధించిన విశిష్టాద్వైత తత్వశాస్త్ర అనుచరుడు) అయి ఉండవచ్చు. శివ, పార్వతి, గణేశులను తమ రచనలలో స్తుతించిన ఇతర శ్రీవైష్ణవ కవుల (కన్నడలో రాసినవారు) ఉదాహరణలు ఉన్నాయి.

ఆయన *జైమిని భారత*ను ఎప్పుడు రచించాడనే దానిపై కూడా వివాదం ఉంది. పండితులు ఆయనకు వివిధ తేదీలను కేటాయించారు, వీటిలో క్రీ.శ. 1415 అత్యంత ప్రాచీనమైనది, కానీ సాధారణంగా 16వ శతాబ్దం మధ్యకాలం, 17వ శతాబ్దం చివరికాలంగా భావిస్తారు. 16వ శతాబ్దం లేదా అంతకు ముందు కాలానికి సంబంధించిన తేదీ విరూపాక్ష పండితుని (సా.శ. 1584) *చెన్నబసవ పురాణం*, లక్ష్మీశ రచనల మధ్య ఉన్న సారూప్యతలపై ఆధారపడి ఉంది. 17వ శతాబ్దం తేదీ దేనిపై ఆధారపడిందంటే, ఏ రచయిత కూడా (బ్రాహ్మణుడైనా, మరెవరైనా సరే) 15వ శతాబ్దం నుండి 17వ శతాబ్దం చివరి వరకు ఏ సాహిత్యంలోనూ ఆయన రచనను ప్రస్తావించలేదు, ఆయన పేరును ప్రత్యక్షంగా పేర్కొనలేదు. తమ రచనలలో లక్ష్మీశను క్రమం తప్పకుండా ప్రస్తావించే రచయితలు 18వ శతాబ్దానికి చెందినవారు.

## మేగ్నమ్ ఓపస్ (అత్యుత్తమ రచన)
thumb|160px|జైమిని భారత, వెస్లియన్ మిషన్ ప్రెస్, బెంగళూరు, 1852
కన్నడ సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ కథలలో ఒకటైన *జైమిని భారత* ముని జైమిని సంప్రదాయంలో వ్రాయబడింది. ఇది శతాబ్దాలుగా జనాదరణ పొందింది. ఉపమానాలు, రూపకాలు, శ్లేషలు, ప్రాసలు నిండిన రచనలో, లక్ష్మీశ ఒక ఇతిహాసం నుండి మానవ కథను సృష్టించాడు. దీని వలన ఆయనకు "ఉపమలోల" ("ఉపమానాలు, రూపకాలలో ఆనందించేవాడు"), "నాదలోల" ("శ్రావ్యత మాస్టర్") లాంటి బిరుదులు దక్కాయి. విజేతలైన పాండవులు సోదరహత్య పాపాన్ని పోగొట్టుకోవడానికి అశ్వమేధ యాగం నిర్వహించినప్పుడు యుద్ధం తర్వాత జరిగిన సంఘటనలపై ఈ రచన దృష్టి పెడుతుంది. సుమారు 1430 నాటి ఇదే ఇతిహాసం (దీనిని *కర్ణాట భారత కథామంజరి* అని పిలుస్తారు) ఛందస్సు, సమాచారం రెండింటిలోనూ కుమార వ్యాసుని ఆలోచనకు ఈ రచన పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటుంది. కుమార వ్యాసుడు సౌకర్యవంతమైన *భామిని షట్పది* ఛందస్సును ఉపయోగించాడు, వ్యాస సంప్రదాయాన్ని అనుసరించాడు. అయితే లక్ష్మీశ అలంకారాలకు బాగా సరిపోయే *వర్ధక షట్పది* ఛందస్సును ఉపయోగించాడు. కుమార వ్యాసుడు తన కథలోని వివిధ దశలలో నిర్వహించినట్లుగా భగవాన్ (దేవుడు) కృష్ణుని పట్ల భక్తి స్థాయిని సాధించడంలో విఫలమయ్యాడని ఈ రచన విమర్శించబడింది.

అయినప్పటికీ, లక్ష్మీశ *ఉపాఖ్యానాలు* ("కథలో కథ") చెప్పగల సామర్థ్యం, ఒక స్త్రీ శారీరక సౌందర్యాన్ని సుదీర్ఘంగా వర్ణించగల సామర్థ్యం, తన గొప్ప కన్నడ పదజాలం, వాగ్ధాటితో పాఠకుడిని ఆకర్షించగల సామర్థ్యం ఉన్న విజయవంతమైన కథకుడిగా పరిగణించబడ్డాడు. ఈ రచన విద్యావంతుడైన పాఠకుడికి, అంతగా చదువుకోని వారికి కూడా ఒక ఆస్తిగా పరిగణించబడింది. లక్ష్మీశ హరిదాస కవిత్వాన్ని గుర్తుకు తెచ్చే కొన్ని పద్యాలను రచించాడు కానీ అదే విజయం సాధించలేకపోయాడు.

1852లో, వెస్లియన్ మిషన్ ప్రెస్, బెంగళూరు వెస్లియన్ కనారీస్ మిషన్‌లో వెస్లియన్ మిషనరీ అయిన డేనియల్ శాండర్సన్ చేసిన ఆంగ్ల అనువాదంతో *జైమిని భారత*ను ప్రచురించింది.

## గమనికలు

## ఆధారాలు
*
*
*
*

## బయటి లింకులు

* లక్ష్మీశ కవి కన్నడ ''జైమిని భారత'', దాని ఆంగ్ల అనువాదం

వర్గం:కన్నడ కవులు
వర్గం:కన్నడ ప్రజలు