మహారాష్ట్రలో జైనమతం

మహారాష్ట్రలో ప్రాచీన కాలం నుండి జైనమతం ఉంది. ప్రసిద్ధ ఎల్లోరా గుహలు ఆధునిక పూర్వ కాలంలో మహారాష్ట్రలో వర్ధిల్లుతున్న మత సంస్కృతిలో జైన మతం ఒక భాగమని నిరూపిస్తున్నాయి.
## చరిత్ర

మహారాష్ట్రలో జైన మతానికి సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. మహారాష్ట్రలోని పురాతన శాసనం పూణే జిల్లా పాలే గ్రామానికి సమీపంలో ఉన్న ఒక గుహలో క్రీస్తుపూర్వం 2వ శతాబ్దపు జైన శాసనం. ఇది జైన ప్రాకృతంలో వ్రాయబడింది ఇందులో నవ్కర్ మంత్రం కూడా ఉంది. తెలిసిన మొదటి మరాఠీ శాసనం క్రీ. శ. 981 నాటి బాహుబలి విగ్రహం ఎడమ పాదం సమీపంలో కర్ణాటక శ్రవణబెళగొళ వద్ద ఉంది.

మహారాష్ట్రలోని జైనమతాన్ని శిలాహారులు, రాష్ట్రకూట రాజులు వంటి అనేక మంది పాలకులు పోషించారు. ఈ రాజవంశాలకు చెందిన రాజులు అనేక కోటలను నిర్మించారు, అందువల్ల వాటిలో జైన దేవాలయాలు లేదా వాటి అవశేషాలు కనిపిస్తాయి. శంకరదిగ్విజయ , శివలీలామృత వంటి గ్రంథాలు ప్రాచీన కాలంలో అధిక సంఖ్యలో మరాఠీ ప్రజలు జైనమతాన్ని అనుసరించారని సూచిస్తున్నాయి.

## ప్రస్తుత మహారాష్ట్రలోని జైన సమాజాలు

ప్రస్తుత మహారాష్ట్రలో అనేక స్థానిక జైన సంఘాలు ఉన్నాయి. ఈ సమాజాలు తమలో తామే వివాహాలు చేసుకుంటాయి, సాధారణంగా ఉత్తర భారతదేశం నుండి వచ్చిన జైనులతో వివాహం చేసుకోరు. వారు దిగంబర శాఖకు చెందినవారు. సంఖ్యల ప్రకారం నాలుగు అతిపెద్ద సంఘాలు:

* సైత్వాల్ , పూర్వం దర్జీలు, వస్త్ర వ్యాపారులు
* చతుర్థులు , మొదట వ్యవసాయదారులు, ఇప్పుడు వివిధ వృత్తులలో నిమగ్నమై ఉన్నారు
* పంచమ, వివిధ వృత్తులు
* కాసర్, సాంప్రదాయకంగా రాగి పనివారు

పైన పేర్కొన్న ప్రతి వర్గం వారి స్వంత మఠానికి అనుబంధంగా ఉంది, దీనికి భట్టారక అనే మఠ నాయకుడు నాయకత్వం వహిస్తారు. పైన పేర్కొన్న నాలుగింటితో పాటు, అనేక చిన్న స్థానిక మహారాష్ట్ర జైన సంఘాలు ఉన్నాయి.

* ఉపజ్జయా
* కంబోజ
* హరాడా
* మహారాష్ట్రలోని జబడే, జైన సమాజం
* ధకాడ్ అనేది ప్రధానంగా పశ్చిమ విదర్భ జిల్లాలైన అకోలా, యావత్మల్, వాషిమ్, అమరావతిలో కనిపించే ఒక చిన్న జైన సమాజం.

## మతపరమైన సంస్థలు
దక్షిణ భారత్ జైన సభ, వీర్ సేవా దళ్ అనేవి దక్షిణ భారతదేశంలోని జైనుల మతపరమైన, సామాజిక సేవా సంస్థలు. ఈ సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని కొల్హాపూర్ ఉంది. ఆధునిక భారతదేశంలోని జైనులలో సంస్కరణ ఉద్యమాలను ప్రారంభించిన మొదటి జైన సంఘాలలో ఒకటిగా ఈ సంఘానికి ఘనత దక్కింది. ఈ సంస్థ ప్రధానంగా మహారాష్ట్ర (మరాఠీ జైనులు), కర్ణాటక (కన్నడ జైనులు)  స్థానిక జైనుల ప్రయోజనాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.

## జైన తీర్థాలు, దేవాలయాలు

; గుహ దేవాలయం

* ఎల్లోరా జైన గుహలు
* నాసిక్ గుహలు
* మన్మోడి గుహలు
* మంగి-తుంగి

; ప్రధాన దేవాలయం

* శాంతినాథ్ జైన్ తీర్థ
* గజపంథ్
* కుంభోజ్
* శాంతినాథ్ జైన్ తీర్థ
* శాంతినాథ్ ఆలయం , రామ్‌టెక్
* జహాజ్ మందిర్ , మంద్వాలా
* జింటూర్
* గొడిజీ పార్శ్వనాథ్ ఆలయం, ముంబై
* పర్భణి జిల్లాలోని నేమ్‌గిరి
* కత్రజ్ తీర్థ్
* బాబు అమిచంద్ పనాలాల్ ఆదిశ్వర్జీ జైన్ టెంపుల్, వల్కేశ్వర్
* అంతరిక్ష పార్శ్వనాథ శ్వేతాంబర తీర్థ
* శ్రీ విమల్నాథ్ భగవాన్ తీర్థం, సక్రి
* శిర్పుర్జీ తీర్థం , ధులే జిల్లా, నాసిక్
* పాశ్వనాథ్ జైన దేవాలయం , నిజాంపూర్ ధులే
* శ్రీ 1008 మల్లినాథ్ దిగంబర్ జైన అతిశయ క్షేత్రం, శిరాద్ షాపూర్
* బిబ్వేవాడిలోని శ్రీ విమలనాథ స్వామి జైన శ్వేతాంబర దేవాలయం
* మహారాష్ట్రలోని ఔరంగాబాద్‌లో ఉన్న కచ్నెర్ జైన ఆలయం 
* పైఠాన్ జైన్ తీర్థ
* బోరివాలిలోని సంజయ్ గాంధీ నేషనల్ పార్క్‌లోని త్రిమూర్తి దిగంబర్ జైన మందిరం
* పూణే సమీపంలోని పింప్రి -చించ్వాడ్‌లోని శ్రీ మహావీర్ జైన దేవాలయం
* శ్రీ దిగంబర్ జైన సిద్ధ క్షేత్రం కుంతలగిరి , ఉస్మానాబాద్ జిల్లా, మహారాష్ట్ర

శ్రీ కాళికుండ్ పార్శ్వనాథ దిగంబర్ జైన క్షేత్రం, కుండల్ సాంగ్లీ.

## గ్యాలరీ

File:Ellora-Jain-cave.jpg|ఎల్లోరాలోని జైన గుహ
File:Shri 1008 Shantinath Jain Temple.JPG|శాంతినాథ్ జైన్ తీర్థం , ఇందాపూర్ , పూణే
File:0101821 Shantinath Jain Mandir, Ramtek, Maharashtra 079.jpg|శాంతినాథ్ ఆలయం, రామ్‌టెక్
File:23rd Tirthankara Parshva Parsvanath Parshvanatha Jainism India.jpg|కచ్నేర్ వద్ద శ్రీ పార్శ్వనాథుని విగ్రహం
File:Lord_Mahaveer_at_dharashiv_cave.jpg|ధరాశివ్ గుహలలో లార్డ్ మహావీర్

## ప్రముఖ మరాఠీ జైనులు

* వి. శాంతారామ్
* వాల్చంద్ హిరాచంద్
* అజిత్ గులాబ్‌చంద్
* అక్షర్ కోఠారి
* సంధ్యా శాంతారాం
* కిరణ్ శాంతారాం
* కర్మవీర్ భావురావ్ పాటిల్
* బాల్ పాటిల్
* సురేష్ జైన్
* రాజు శెట్టి
* విద్యాధర్ జోహ్రాపుర్కర్
* నిర్మల్‌కుమార్ ఫడ్కులే
* విలాస్ అదినాథ్ సంగావే
* ధులప్ప భౌరావ్ నవాలే
* కల్లప అవడే
* రాజేంద్ర పాటిల్
* జస్టిస్ భల్చంద్ర వాగ్యాని
* ధనంజయ్ గుండే
* అన్నాసాహెబ్ లాథే

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:మహారాష్ట్ర చరిత్ర