శక్తిపీఠాలు

thumb|250x250px|దుర్గ-శక్తి|alt=
**శక్తిపీఠాలు,** వీటిని హిందువులు, పార్వతీ దేవిని ఆరాధించే దేవాలయాలలో పురాణ గాథల, ఆచారాల పరంగా ప్రాధాన్యత సంతరించుకొన్న కొన్ని స్థలాలను **శక్తి పీఠాలు** అంటారు. ఈ శక్తి పీఠాలు ఏవి, ఎన్ని అనే విషయంలో విభేదాలున్నాయి. ఇవి 18 అనీ, 51 అనీ, 52 అనీ, 108 అనీ వేర్వేరు లెక్కలున్నాయి. అయితే 18 ప్రధానమైన శక్తి పీఠాలను అష్టాదశ శక్తి పీఠాలు అని అంటారు.

## పురాణ కథ
right|thumb|250px|దాక్షాయణి శరీరాన్ని మోసుకెళుతున్న శివుడు - 17వ శతాబ్దపు కాంగ్రా శైలి చిత్రం
ఒకప్పుడు దక్షుడు బృహస్పతియాగం చేసినప్పుడు అందరినీ ఆహ్వానించాడు గాని కూతురినీ, అల్లుడినీ పిలవలేదు, ఎందుకంటే దక్షుని కుమార్తె సతీదేవి (దాక్షాయణి) తండ్రి మాటకు విరుద్ధంగా శివుడిని పెళ్ళాడింది. పుట్టింటివారు ప్రత్యేకంగా పిలవాలేమిటి? అని సతీదేవి, శివుడు వారించినా వినకుండా, ప్రమధగణాలను వెంటబెట్టుకొని యాగానికివెళ్ళింది గాని, అక్కడ అవమానానికి గురయ్యింది. ముఖ్యంగా శివనింద సహించలేక ఆమె యోగాగ్నిలో భస్మమైంది. ఆగ్రహించిన శివుడు తన గణాలతో యాగశాలను ధ్వంసం చేశాడు.

కాని సతీ వియోగదుఃఖం తీరని శివుడు ఆమె మృతశరీరాన్ని అంటిపెట్టుకొని ఉండి తన జగద్రక్షణాకార్యాన్ని మానివేశాడు. దేవతల ప్రార్థనలు మన్నించి విష్ణువు సుదర్శన చక్రంతో ఆ దేహాన్ని ఖండాలుగా చేసి, శివుడిని కర్తవ్యోన్ముఖుడిని చేశాడు. సతీదేవి శరీరభాగాలు పడిన స్థలాలు శక్తి పీఠాలుగా భక్తులకు, ముఖ్యంగా తంత్రసాధకులకు ఆరాధనా స్థలాలు అయినాయి. ప్రతి శక్తి పీఠంలోను దాక్షాయణీ మాత భైరవుని (శివుని) తోడుగా దర్శనమిస్తుంది.

## అష్టాదశ శక్తిపీఠాలు
thumb|333x333px|కొల్హాపూర్ మహాలక్ష్మి|alt=

అష్టాదశ శక్తిపీఠాలు ఏవి అనే విషయానికి ప్రామాణికంగా చెప్పబడే ప్రార్థనా శ్లోకం:

:లంకాయాం శంకరీదేవీ, కామాక్షీ కాంచికాపురే
:ప్రద్యుమ్నే శృంగళాదేవీ, చాముండీ క్రౌంచపట్టణే

:అలంపురే జోగులాంబా, శ్రీశేలే భ్రమరాంబికా
:కొల్హాపురే మహాలక్ష్మీ, మాహుర్యే ఏకవీరికా

:ఉజ్జయిన్యాం మహాకాళీ, పీఠిక్యాం పురుహూతికా
:ఓఢ్యాయాం గిరిజాదేవి, మాణిక్యా దక్షవాటికే

:హరిక్షేత్రే కామరూపా, ప్రయాగే మాధవేశ్వరీ
:జ్వాలాయాం వైష్ణవీదేవీ, గయా మాంగళ్యగౌరికా

:వారాణస్యాం విశాలాక్షీ, కాష్మీరేషు సరస్వతీ
:అష్టాదశ సుపీఠాని యోగినామపి దుర్లభమ్

:సాయంకాలే పఠేన్నిత్యం, సర్వశతృవినాశనమ్
:సర్వరోగహరం దివ్యం సర్వ సంపత్కరం శుభమ్.

thumb|343x343px|కంచి కామాక్షి|alt=
ఈ శ్లోకంలో ఉన్న వివిధ స్థలాలను గుర్తించడంలో కొన్ని భేదాభిప్రాయాలున్నాయి. ఒక వివరణ ప్రకారం ఈ స్థలాలు ఇలా ఉన్నాయి 
# శాంకరి - శ్రీలంక - ఈ మందిరం ఎక్కడుందో స్పష్టమైన ఆధారాలు లేవు. కాని ఒక వివరణ ప్రకారం ఇది దేశం తూర్పుతీరంలో ట్రిన్‌కోమలీలో ఉండవచ్చును. 17వ శతాబ్దంలో పోర్చుగీసు వారి ఫిరంగుల వల్ల మందిరం నాశనమయ్యిందంటారు. ప్రస్తుతం ఆ ప్రదేశంలో ఒక స్తంభం మాత్రం ఉంది. దగ్గరలో 'త్రికోణేశహవర స్వామి' అని పిలువబడే శివుని మందిరం ఉంది. ఆ మందిరం ప్రక్కనే ఒక దేవీ మందిరం కూడా ఉంది. ట్రిన్‌కోమలీ నగరంలో కాళీమందిరం ప్రసిద్ధమైంది.
# కామాక్షి - కాంచీపురం, తమిళనాడు - మద్రాసు నగరానికి 70 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
# శృంఖల - ప్రద్యుమ్న నగరం, పశ్చిమ బెంగాల్ - ఇది కొలకత్తాకు 80 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. కాని ఇప్పుడు ఏ విధమైన మందిరం గుర్తులూ లేవు. అయితే కొలకత్తాకు 135 కిలోమీటర్ల దూరంలోని గంగాసాగర్ కూడా ఒక శక్తిపీఠంగా పరిగణింపబడుతున్నది.
# చాముండి - క్రౌంచ పట్టణం, మైసూరు, కర్ణాటక - అమ్మవారు చాముండేశ్వరీ దేవి.
# జోగులాంబ - ఆలంపూర్, తెలంగాణ - కర్నూలు నుండి 27 కిలోమీటర్ల దూరంలో 'తుంగభద్ర' & కృష్ణ నదులు కలిసే స్థలంలో ఉంది.
# భ్రమరాంబిక - శ్రీశైల క్షేత్రం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ - కృష్ణా నదీ తీరాన అమ్మవారు మల్లికార్జునస్వామి సమేతులై ఉంది. శ్రీశైలం 12 జ్యోతిర్లింగాలలో కుడా ఒకటి.
# మహాలక్ష్మి - కొల్హాపూర్, మహారాష్ట్ర - ఆలయంలో ప్రధాన దేవత విగ్రహం స్వచ్ఛమైన మణిశిలతో చేయబడింది. అమ్మవారి తలపైన ఐదు తలల శేషుని ఛత్రం ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం మూడు మార్లు అమ్మవారి పాదాలపై సూర్యరశ్మి పడుతుంది.
# ఏకవీరిక - మాహుర్యం లేదా మహార్, నాందేడ్ జిల్లా, మహారాష్ట్ర - ఇక్కడి అమ్మవారిని 'రేణుకా మాత'గా కొలుస్తారు. షిరిడీ నుండి ఈ మాతను దర్శించుకొనవచ్చును.
# మహాకాళి - ఉజ్జయిని, మధ్య ప్రదేశ్ - ఇదే ఒకప్పుడు అవంతీ నగరం అనబడేది. ఇది క్షిప్రా నది తీరాన ఉంది. మహాకవి కాళిదాసుకు విద్యను ప్రసాదించిన అమ్మవారు మహాకాళియే.
# పురుహూతిక - పీఠిక్య లేదా పిఠాపురం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ - కుక్కుటేశ్వర స్వామి  అలయమనికి  1 కిలోమీటర్ దూరం లో అమ్మవారు దర్శనం ఇస్తుంది. కాకినాడ, సామర్లకోట నుంచి 20 కిలోమీటర్ దూరం లో ఉంటుంది.
# గిరిజ - ఓఢ్య, జాజ్‌పూర్ నుండి 20 కిలోమీటర్లు, ఒడిషా - వైతరిణీ నది తీరాన ఉంది.
# మాణిక్యాంబ - దక్షవాటిక లేదా ద్రాక్షారామం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ - కాకినాడనుండి 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో.
# కామరూప - హరిక్షేత్రం, గౌహతి నుండి 18 కిలోమీటర్లు, అసోం - బ్రహ్మపుత్రా నది తీరంలో. ఇక్కడ ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢమాసంలో అంబవాచి ఉత్సవం జరుగుతుంది.
# మాధవేశ్వరి - ప్రయాగ (అలహాబాదు), ఉత్తర ప్రదేశ్, త్రివేణీ సంగమం సమీపంలో - ఈ అమ్మవారిని అలోపీ దేవి అని కూడా అంటారు.
# వైష్ణవి - జ్వాలాక్షేత్రం,  కాంగ్రా వద్ద, హిమాచల్ ప్రదేశ్ - ఇక్కడ అమ్మవారి విగ్రహం ఉండదు. ఏడు జ్వాలలు పురాతన కాలంనుండి వెలుగుతున్నాయి.
# మంగళ గౌరి - గయ, బీహారు - పాట్నా నుండి 74 కిలోమీటర్లు.
# విశాలాక్షి - వారాణసి, ఉత్తర ప్రదేశ్.
# సరస్వతి - జమ్ము, కాష్మీరు - అమ్మవారిని **కీర్ భవాని** అని కూడా అంటారు.

## 51 శక్తిపీఠాలు

## శక్తి పీఠాల ఉనికి

#### [[వింధ్యాచల్ ఆలయం]]
వింధ్యవాసిని శాక్త పీఠాన్ని, సతి దేవి శరీర భాగాలు అక్కడ పడకపోయినప్పటికీ, ఒక శాక్త పీఠంగా పరిగణిస్తారు. వింధ్యవాసిని దేవిని దేవతలలో అత్యున్నతమైన, పరమ స్వరూపంగా భావిస్తారు; ఆమెను ఆది పరాశక్తిగా కూడా పిలుస్తారు. వింధ్యవాసిని దేవి ఈ విశ్వంలో ఉన్న అన్ని మహావిద్యలు, నవదుర్గలు, మాత్రికలు, యోగినిలు, ఇతర అన్ని దేవతల సమష్టి రూపంగా భావించబడుతుంది; ఆమె స్వయంగా త్రిపుర సుందరిగా పరిగణించబడుతుంది.

వింధ్యవాసినితో అనేక పురాణ కథలు సంబంధించి ఉన్నాయి; ఆమెను మహాదుర్గగా కూడా పిలుస్తారు. దేవీ భాగవత పురాణం ప్రకారం పేర్కొనబడిన 108 శాక్త పీఠాలన్నిటి సంయుక్త రూపమే వింధ్యవాసిని దేవి అని విశ్వసిస్తారు. దీనికి కారణం ద్వాపర యుగంలో తన జననం అనంతరం దేవి నివసించేందుకు ఎంచుకున్న స్థలమిదే కావడం.

దేవకి, వసుదేవుడులకు కృష్ణుడు జన్మించిన సమయంలో, శ్రీ విష్ణువు ఆజ్ఞ ప్రకారం వింధ్యవాసిని గోకులంలో నందుడు, యశోదలకు కుమార్తెగా జన్మించింది. కృష్ణుడు తన మేనమామైన రాక్షస రాజు కంసుడు నుండి తప్పించుకునేందుకు, వసుదేవుడు తన కుమారుడైన కృష్ణుడిని యశోదకు పుట్టిన ఈ బాలికతో మార్పిడి చేశాడు. భవిష్యత్తులో కంసుడిని కృష్ణుడే సంహరిస్తాడని ఒక ప్రవచనం ఉన్నది.

కంసుడు ఆ బాలికను చంపేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు, ఆమె అతని చేతుల నుండి జారి, తన అసలైన దేవీ స్వరూపాన్ని ధరించి, తనను సంహరించబోయే వాడు ఇంకా జీవించి ఉన్నాడని (అంటే కృష్ణుడు) కంసుడికి హెచ్చరిక చేసింది. అనంతరం ఆమె మథురను విడిచి, భూమిపై నివసించేందుకు వింధ్య పర్వతాలను తన నివాసస్థానంగా ఎంచుకుంది. వింధ్యవాసిని దేవి కృష్ణుని సోదరిగా కూడా విశ్వసించబడుతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలు
*పార్వతి
*చింత్‌పూర్ణి దేవి ఆలయం
*శీతలా దేవి ఆలయం
*సర్వం శక్తిమయం (తెలుగు వెబ్ సిరీస్)

## మూలాలు, వనరులు



## బయటి లింకులు
* శక్తిపీఠాలు - శక్తి పీఠాలు గురించి పూర్తి సమాచారం
* 18 శక్తి పీఠాలు ఎక్కడ ఉన్నాయో తెలిపే మాపు 
* 51 శక్తి పీఠాలు ఎక్కడ ఉన్నాయో తెలిపే మాపు 
* హిందూనెట్ వారి సైటు
* http://www.vedarahasya.net/docs/Shakti.pdf 
* రీతి
* దత్తపీఠం
* అమ్మాస్.కమ్
* కొల్హాపూర్ మహాలక్ష్మి

వర్గం:హిందూ దేవతలు
వర్గం:శక్తి పీఠాలు
వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు