భారత ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ

ఆరోగ్యం & కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ, MoHFW అనే సంక్షిప్తీకరణతో కూడా పిలువబడుతుంది, ఇది భారతదేశంలో ఆరోగ్య విధానంతో ఛార్జ్ చేయబడిన ఒక భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖ. భారతదేశంలో కుటుంబ నియంత్రణకు సంబంధించిన అన్ని ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలకు కూడా ఇది బాధ్యత వహిస్తుంది.

ఆరోగ్య & కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ మంత్రి మంత్రి మండలిలో సభ్యునిగా క్యాబినెట్ హోదాను కలిగి ఉంటారు. ప్రస్తుత మంత్రి జగత్ ప్రకాష్ నడ్డా, ప్రస్తుత ఆరోగ్య శాఖ సహాయ మంత్రి (MOS: మంత్రికి సహాయకుడు అంటే ప్రస్తుతం జగత్ ప్రకాష్ నడ్డాకు సహాయకుడు) అనుప్రియా పటేల్ & ప్రతాపరావు గణపత్రావ్ జాదవ్ ఉన్నారు.

1955 నుండి మంత్రిత్వ శాఖ ఇండియన్ ఫార్మాకోపోయియాను ఇండియన్ ఫార్మకోపోయియా కమిషన్ (IPC) ద్వారా క్రమం తప్పకుండా ప్రచురిస్తుంది, ఇది భారతదేశంలో ఔషధాలు, ఔషధాలు మరియు ఆరోగ్య సంరక్షణ పరికరాలు & సాంకేతికతలకు ప్రమాణాలను నిర్దేశించే స్వయంప్రతిపత్త సంస్థ.

## సంస్థ
మంత్రిత్వ శాఖ రెండు విభాగాలు & ఆరు సబార్డినేట్ కార్యాలయాలతో కూడి ఉంటుంది. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ హెల్త్ అండ్ ఫ్యామిలీ వెల్ఫేర్ & డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ హెల్త్ రీసెర్చ్ అండ్ డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ హెల్త్ సర్వీసెస్.

ఇవి కూడా చూడండి: భారతదేశంలో ఆరోగ్య సంరక్షణ

### డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ హెల్త్ సర్వీసెస్
డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ హెల్త్ సర్వీసెస్ అనేది పబ్లిక్ హెల్త్, మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ & హెల్త్ కేర్‌కి సంబంధించిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానానికి బాధ్యత వహించే విభాగం. DGHS క్రింద ఉన్న సంస్థలు మరియు సంస్థలు:

* లేడీ హార్డింగ్ మెడికల్ కాలేజ్
* వర్ధమాన్ మహావీర్ మెడికల్ కాలేజీ
* సఫ్దర్‌జంగ్ హాస్పిటల్
* డాక్టర్ రామ్ మనోహర్ లోహియా హాస్పిటల్
* కళావతి సరన్ చిల్డ్రన్స్ హాస్పిటల్
* నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్
* ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హైజీన్ అండ్ పబ్లిక్ హెల్త్
* సెంట్రల్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్, కసౌలి
* సెంట్రల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైకియాట్రీ రాంచీ

### ఆరోగ్య శాఖ
ఆరోగ్య శాఖ అవగాహన ప్రచారాలు, ఇమ్యునైజేషన్ ప్రచారాలు, నివారణ ఔషధం మరియు ప్రజారోగ్యంతో సహా ఆరోగ్య సంరక్షణతో వ్యవహరిస్తుంది . ఈ విభాగం పరిపాలనా నియంత్రణలో ఉన్న సంస్థలు:

* నేషనల్ ఎయిడ్స్ కంట్రోల్ ఆర్గనైజేషన్ (NACO) ( భారతదేశంలో HIV/AIDS చూడండి )
* 14 జాతీయ ఆరోగ్య కార్యక్రమాలు
** జాతీయ ఎయిడ్స్ నియంత్రణ కార్యక్రమం ( ఎయిడ్స్ ) డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ఎయిడ్స్ కంట్రోల్ (నేషనల్ ఎయిడ్స్ కంట్రోల్ ఆర్గనైజేషన్) ( ఎయిడ్స్ గురించి వివరాలు )
** జాతీయ క్యాన్సర్ నియంత్రణ కార్యక్రమం ( క్యాన్సర్ ) (1985 నుండి) 
** జాతీయ ఫైలేరియా నియంత్రణ కార్యక్రమం ( ఫైలేరియా )
** జాతీయ అయోడిన్ లోపం రుగ్మతల నియంత్రణ కార్యక్రమం ( అయోడిన్ లోపం )
** జాతీయ కుష్టు వ్యాధి నిర్మూలన కార్యక్రమం ( కుష్టు వ్యాధి )
** జాతీయ మానసిక ఆరోగ్య కార్యక్రమం ( మానసిక ఆరోగ్యం )
** అంధత్వం నియంత్రణ కోసం జాతీయ కార్యక్రమం ( అంధత్వం )
** చెవుడు నివారణ & నియంత్రణ కోసం జాతీయ కార్యక్రమం ( చెవుడు )
** జాతీయ పొగాకు నియంత్రణ కార్యక్రమం ( పొగాకు నియంత్రణ )
** నేషనల్ వెక్టర్ బర్న్ డిసీజ్ కంట్రోల్ ప్రోగ్రామ్ (NVBDCP) ( వెక్టార్-బోర్న్ డిసీజ్ )
** మధుమేహం, CVD & స్ట్రోక్ ( మధుమేహం, హృదయ సంబంధ వ్యాధులు, స్ట్రోక్ ) నివారణ & నియంత్రణపై పైలట్ ప్రోగ్రామ్
** వాతావరణ మార్పు మరియు మానవ ఆరోగ్యంపై జాతీయ కార్యక్రమం ( వాతావరణ మార్పు )
** సవరించిన జాతీయ TB నియంత్రణ కార్యక్రమం ( క్షయ )
** యూనివర్సల్ ఇమ్యునైజేషన్ ప్రోగ్రామ్
** జాతీయ టెలి మెంటల్ హెల్త్ ప్రోగ్రామ్ - టెలి మనస్  ( మానసిక ఆరోగ్యం ) 
* నేషనల్ మెడికల్ కమిషన్
** అండర్-గ్రాడ్యుయేట్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ బోర్డ్ (UGMEB)
** పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ బోర్డ్ (PGMEB)
** మెడికల్ అసెస్‌మెంట్ & రేటింగ్ బోర్డు
** ఎథిక్స్ అండ్ మెడికల్ రిజిస్ట్రేషన్ బోర్డ్
* డెంటల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా
* ఫార్మసీ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా
* ఇండియన్ నర్సింగ్ కౌన్సిల్
* ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్పీచ్ అండ్ హియరింగ్ (AIISH), మైసూరు
* ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫిజికల్ మెడిసిన్ అండ్ రిహాబిలిటేషన్ (AIIPMR), ముంబై
* ఫుడ్ సేఫ్టీ అండ్ స్టాండర్డ్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా
* సెంట్రల్ డ్రగ్స్ స్టాండర్డ్ కంట్రోల్ ఆర్గనైజేషన్
* నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్

### కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ
కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ (FW) కుటుంబ సంక్షేమానికి సంబంధించిన అంశాలకు బాధ్యత వహిస్తుంది, ముఖ్యంగా పునరుత్పత్తి ఆరోగ్యం, తల్లి ఆరోగ్యం, పీడియాట్రిక్స్, సమాచారం, విద్య కమ్యూనికేషన్స్; NGOలు & అంతర్జాతీయ సహాయ సమూహాలతో సహకారం ; గ్రామీణ ఆరోగ్య సేవలు. కుటుంబ సంక్షేమ శాఖ దీనికి బాధ్యత వహిస్తుంది:

* 17 రాష్ట్రాలలో ఆరు విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు ఆరు ఇతర సంస్థలలో 18 జనాభా పరిశోధన కేంద్రాలు (PRCలు)
* నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హెల్త్ అండ్ ఫ్యామిలీ వెల్ఫేర్ (NIHFW), ఢిల్లీ
* ఇంటర్నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ పాపులేషన్ సైన్సెస్ (IIPS), ముంబై
* సెంట్రల్ డ్రగ్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (CDRI), లక్నో

### ఆరోగ్య పరిశోధన విభాగం
డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ హెల్త్ రీసెర్చ్ (DHR) భారతదేశంలో బయోమెడికల్ పరిశోధన యొక్క సూత్రీకరణ, మద్దతు, సమన్వయం & ప్రచారం కోసం బాధ్యత వహిస్తుంది

* ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ న్యూట్రిషన్ (NIN), హైదరాబాద్
** నేషనల్ యానిమల్ రిసోర్స్ ఫెసిలిటీ ఫర్ బయోమెడికల్ రీసెర్చ్ (NARF-BR), హైదరాబాద్
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఇన్ ట్యూబర్‌క్యులోసిస్ (NIRT), చెన్నై
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎపిడెమియాలజీ (NIE), చెన్నై
** నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ క్యాన్సర్ ప్రివెన్షన్ అండ్ రీసెర్చ్ (NICPR), నోయిడా
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మలేరియా రీసెర్చ్ (NIMR), ఢిల్లీ
** రాజేంద్ర మెమోరియల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (RMRIMS), పాట్నా
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఇన్ రిప్రొడక్టివ్ హెల్త్ (NIRRH), ముంబై
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వైరాలజీ (NIV), పూణే
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రెడిషనల్ మెడిసిన్ (NITM), బెలగావి
** మైక్రోబియల్ కంటైన్‌మెంట్ కాంప్లెక్స్ (MCC), పూణే
** నేషనల్ ఎయిడ్స్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (NARI), పూణే
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆక్యుపేషనల్ హెల్త్ (NIOH), అహ్మదాబాద్
** నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పాథాలజీ (NIP), ఢిల్లీ
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ స్టాటిస్టిక్స్ (నిమ్స్), ఢిల్లీ
** వెక్టర్ కంట్రోల్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (VCRC), పుదుచ్చేరి
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కలరా అండ్ ఎంటరిక్ డిసీజెస్ (NICED), కోల్‌కతా
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఇన్ ట్రైబల్ హెల్త్ (NIRTH), జబల్‌పూర్
** నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ డిసీజ్ ఇన్ఫర్మేటిక్స్ అండ్ రీసెర్చ్ (NCDIR), బెంగళూరు
** భోపాల్ మెమోరియల్ హాస్పిటల్ అండ్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (BMHRC), భోపాల్
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఇన్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ హెల్త్ (NIREH), భోపాల్
** నేషనల్ జల్మా ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ లెప్రసీ & అదర్ మైకోబాక్టీరియల్ డిసీజెస్ (NJILOMD), ఆగ్రా
** సెంటర్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఇన్ మెడికల్ ఎంటమాలజీ (CRME), మధురై
** నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇమ్యునోహెమోటాలజీ (NIIH), ముంబై
** ఎంట్రోవైరస్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (ERC), ముంబై
** జెనెటిక్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (GRC), ముంబై
** నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఇంప్లిమెంటేషన్ రీసెర్చ్ ఆన్ నాన్-కమ్యూనికేబుల్ డిసీజెస్ (NIIRNCD), జోధ్‌పూర్
** ప్రాంతీయ వైద్య పరిశోధన కేంద్రం (RMRC), పోర్ట్ బ్లెయిర్
** ప్రాంతీయ వైద్య పరిశోధన కేంద్రం (RMRC), గోరఖ్‌పూర్
** ప్రాంతీయ వైద్య పరిశోధన కేంద్రం (RMRC), భువనేశ్వర్
** ప్రాంతీయ వైద్య పరిశోధన కేంద్రం, దిబ్రూఘర్
** ICMR వైరస్ యూనిట్ (IVU), కోల్‌కతా
** ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ రిప్రొడక్టివ్ మెడిసిన్ (IRM), కోల్‌కతా

## క్యాబినెట్ మంత్రులు

## రాష్ట్ర మంత్రుల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు