open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని మస్జిద్‌ల జాబితా

thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని మైదుకూరులోని మశీదు
మస్‌జిద్* అనే పదం వాడుకలో మసీదుగా మారింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని కొన్ని ప్రఖ్యాత మసీదులు:*
## ఒంగోలు
* జామియా మసీదు: ఏ వూరిలో అయినా ప్రథమంగా నిర్మితమైన మసీదును జామియా లేదా జుమ్మా మసీదుగా గుర్తిస్తారు. ట్రంక్‌రోడ్‌లో ప్రస్తుతం పెద్ద మసీదుగా పిలుస్తోన్న 400 ఏళ్ల నాటి ప్రార్థనా మందిరమే జామియా మసీదు. విశిష్టమైన నిర్మాణ శైలితో దీనిని ఆనాటి ఆర్కాట్ నవాబులు నిర్మించారు. సువిశాల ప్రాంగణంలో మసీదుపైన ఉండే *[[మీనార్]]‌లు* ఠీవిగా ఆకాశాన్ని చూస్తుంటాయి. వాటి మధ్యలో పావురాళ్లు నివసించే గూడులు కూడా ఉంటాయి. ఇక్కడివేపచెట్లు 300 ఏళ్లనాటివి అంటారు. 
* మర్కజ్ ఛోటీ మస్‌జిద్:పత్తివారి వీధిలో 200 ఏళ్ల క్రితం నిర్మించిన మర్కస్ ఛోటీ మస్‌జిద్ అందమైన ముఖద్వారంతో అలరారుతుంటుంది.క్రింద పైన రెండు విశాలమైన పెద్ద హాలులతో ఒకేసారి వెయ్యిమంది నమాజ్ చేసుకొనే అవకాశం ఇక్కడ ఉంది.

## ఇవీ చూడండి
* మస్జిద్
* నమాజ్
* మీనార్

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇస్లాం
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశంలో మస్జిద్‌లు
పావురాల గుట్ట

thumb|right|350px|ప్రమాద స్థలంలో కూలిపోయిన హెలికాప్టర్ శకలాలుకర్నూలు జిల్లా, ఆత్మకూరు నుంచి 8 కిలోమీటర్ల దూరంలోని నల్లకాలువ గ్రామం మీదుగా 16 కిలోమీటర్ల దూరంలోని రుద్రకోడూరు గ్రామానికి దట్టమైన అటవీ మార్గంలో రుద్రకొండపై **పావురాలగుట్ట** ఉంది. 2009 సెప్టెంబరు 2న ఉదయం గం. 9.35 ని.లకు అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి ప్రయాణిస్తున్న హెలికాప్టర్ నల్లమల అటవీ ప్రాంతంపై నుంచి ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో కూలిపోవడంతో రాజశేఖరరెడ్డితో సహా మొత్తం ఐదుగురు మరణించారు. హెలికాప్టర్ కూలిపోయిన దాదాపు 25 గంటల వరకు ఎలాంటి ఆచూకీ తెలియకపోవడంతో విస్తృతంగా గాలింపు చర్యలు చేపట్టారు. చివరికి సెప్టెంబరు 3న ఈ ప్రాంతంలోనే హెలికాప్టర్ ప్రమాదానికి గురై కూలిపోయినట్లు గుర్తించి మృతదేహాలను తరలించారు. దీనితో ముఖ్యమంత్రి మృతిచెందిన పావురాలగుట్ట (చింతగుండం) ప్రాంతం వార్తల్లోకి వచ్చింది. ఇక్కడ ఒక భారీ స్మారక స్తూపాన్ని నిర్మించాలని ప్రభుత్వం తీర్మానించింది. దివంగత నేత వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి పేర స్మృతివనం నిర్మించేందుకు ప్రమాదం జరిగిన వెలుగోడు అభయారణ్యంలో 1412 హెక్టార్లను స్మృతివనం కోసం కేటాయించింది.

## స్మృతివనం పై అభ్యంతరాలు
*నల్లమల అభయారణ్యంలో దివంగత ముఖ్యమంత్రి వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి స్మృతివనం ఏర్పాటు చేయటం చట్టవిరుద్ధమని పర్యావరణవేత్త పతంజలి శాస్త్రి అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. శ్రీశైలం-ఆత్మకూరు పులుల అభయారణ్యం లోని మూడు వేల ఎకరాల్లో వైఎస్‌ స్మృతివనం కోసం ప్రభుత్వం జీవో విడుదల చేయటం దురదృష్టకరమన్నారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం, వన్య ప్రాణి విభాగాల అనుమతిలేకుండా జీవోలు విడుదల చేయడం పొరపాటు నిర్ణయమన్నారు. చట్ట ప్రకారం పులుల అభయారణ్యంలో ఎటువంటి కార్యక్రమాలు చేపట్టకూడదన్నారు. అభయారణ్యానికి నష్టం కలిగిస్తే న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయిస్తామని హెచ్చరించారు.(ఆంధ్రజ్యోతి 28.10.2009)

## మూలాలు

వర్గం:కర్నూలు జిల్లా
పువ్వుల

**పువ్వుల** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.

* పువ్వుల సూరిబాబు
* పువ్వుల లక్ష్మీకాంతం
* పువ్వుల రాజేశ్వరి
పరిశ్రమ

**పరిశ్రమ** (Industry) అనగా దేశంలో లభ్యమౌతున్న ముడి సరుకులను ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో ఉపయోగించి ఉత్పాదక, వినియోగ వస్తువులుగా తయారుచేసే ప్రదేశం. ఈ ప్రక్రియనే పారిశ్రామికీకరణ (Industrialization) అంటారు. పారిశ్రామికీకరణ వల్ల ప్రజల తలసరి ఆదాయం, వినియోగ వ్యయం, మానవ వనరులు అభివృద్ధి చెందుతాయి.
## వర్గీకరణ
పరిశ్రమలను ఉత్పత్తి, యాజమాన్యం, పెట్టుబడి ఆధారంగా పలు రకాలుగా విభజించవచ్చు. 
### ఉత్పత్తి
;మౌలిక పరిశ్రమలు: 
వ్యవసాయానికి, పరిశ్రమలకు, నిర్మాణానికి అవసరమైన ఉత్పత్తులను తయారుచేసే పరిశ్రమలు. ఉదాహరణకు ఇనుము-ఉక్కు, సిమెంటు పరిశ్రమ, విద్యుచ్ఛక్తి మొదలైనవి.
;ఉత్పాదక పర్రిశ్రమలు:
వ్యవసాయ రంగానికి, పరిశ్రమలకు, అవసరమైన యంత్ర పరికరాలను, సామాగ్రిని తయారు చేసే పరిశ్రమలను ఉత్పాదక పరిశ్రమలంటారు. ఉదాహరణకు ఇంజనీరింగ్ వస్తువులు, విద్యుదుత్పత్తి పరికరాలు, ఆటోమొబైల్ పరిశ్రమలు
;మధ్య తరహా పరిశ్రమలు:
వినియోగ వస్తు సేవల తయారీలో ఉపయోగించే వస్తువులను తయారుచేసే పరిశ్రమలు. ఉదాహరణ: పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు, ప్లాస్టిక్ వస్తువులు
;వినియోగ పరిశ్రమలు:
అంతిమ ఉపయోగంలో వినియోగించే వస్తువులను తయారు చేసే పరిశ్రమలు. ఉదాహరణ: టీవీలు, రేడియోలు, ఔషధాలు మొదలైనవి.

### యాజమాన్యము
;ప్రభుత్వ రంగ పరిశ్రమలు:
పరిశ్రమల యాజమాన్యం, నిర్వహణ, నియంత్రణ, ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉంటే వాటిని ప్రభుత్వ రంగ పరిశ్రమలు అంటారు. ఉదాహరణకు రైల్వేలు, తంతి తపాలా మొదలైనవి.
;ప్రైవేటు రంగ పరిశ్రమలు :
; సహకార రంగ పరిశ్రమలు:
### పెట్టుబడి
భారీ, మధ్య, చిన్న తరహా, లఘు, కుటీర పరిశ్రమలు
వర్గం:ఆర్థిక శాస్త్రము
వర్గం:ఉపాధి
వర్గం:పరిశ్రమ
హవా మహల్

**హవా మహల్** (ఆంగ్ల అనువాదం: "ది ప్యాలెస్ ఆఫ్ విండ్స్" లేదా "ది ప్యాలెస్ ఆఫ్ బ్రీజ్") భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్ర రాజధాని జైపూర్ లోని ఒక ప్యాలెస్. ఎరుపు, గులాబీ రాయితో తయారైన ఈ ప్యాలెస్ జైపూర్ లోని సిటీ ప్యాలెస్ అంచున ఉంది. ఇది *జెనానా* వరకు విస్తరించి ఉంది.

ఈ నిర్మాణాన్ని 1799 లో జైపూర్ స్థాపకుడైన మహారాజా సవాయి జై సింగ్ మనవడు మహారాజా సవాయి ప్రతాప్ సింగ్ నిర్మించాడు. ఖేత్రి మహల్ ప్రత్యేకమైన నిర్మాణంతో అతను ఎంతో ప్రేరణ పొందిన అతను ఈ గొప్ప, చారిత్రక రాజభవనాన్ని నిర్మించాడు. దీనిని లాల్ చంద్ ఉస్తాద్ రూపొందించాడు. దీని ప్రత్యేకమైన ఐదు అంతస్తుల వెలుపలి భాగం తేనెటీగ యొక్క తేనెగూడుతో సమానంగా ఉంటుంది. దీనిని శ్రీ కృష్ణుని కిరీటం ఆకారంలో ఉండే విధంగా దీన్ని నిర్మించారు. రాజమందిరంలోని స్త్రీలు బయటి వాళ్ళ కంట పడకుండా బయట ప్రపంచంలో జరుగుతున్న విషయాలను చూసేందుకు వీలుగా ఇది నిర్మించబడింది. ఇందులో మొత్తం ఐదు అంతస్తులు ఉన్నాయి. వీధి వైపు ఉన్న గోడకు 953 చిన్న చిన్న కిటికీలు ఉన్నాయి. వీటి ద్వారా గాలి సులభంగా ప్రవేశిస్తుంది కాబట్టి దీనికా పేరు వచ్చింది. ఈ కిటికీల వల్ల వేసవిలో అధిక ఉష్ణోగ్రతల సమయంలో మొత్తం ప్రాంతం మరింత ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. తద్వారా వేసవిలో అధిక ఉష్ణోగ్రతల సమయంలో మొత్తం ప్రాంతం మరింత ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. చాలా మంది ప్రజలు హవా మహల్ ను వీధుల నుండి చూసి ఇది ప్యాలెస్ ముందు భాగం అని అనుకుంటారు, కాని వాస్తవానికి అది ఆ నిర్మాణానికి వెనుక భాగం.
## చిత్రమాలిక

File:Hawa Mahal Final 1.jpg|ప్రధాన రహదారి నుండి ముఖభాగం వివరణాత్మక దృశ్యం
File:Top 2 Stories of Hawa Mahal Jaipur.jpg|అత్యంత అలంకరించబడిన రెండు కథనాలతో వెనుక వీక్షణ
File:Hawamahal20080213-8.jpg|అంతరం
File:Beautiful-glass-work-hawa-mahal-jaipur.JPG|రంగు గాజు పని. సూర్యరశ్మి ప్రవేశించినప్పుడు, గది మొత్తం వివిధ రంగుల వర్ణపటంతో నిండి ఉంటుంది.
File:Hawa-mahal-from-window.JPG|ఎగువ కుడి మూలలో వంపుతిరిగిన గోడ రూపంలో ఈ ఫోటోలో వెనుక భాగం నుండి జంతర్ మంతర్ సామ్రాట్ యంత్రం వైపు చూడండి. ఈ ఫోటోలో ఎడమ ఎగువ మూలలో పెద్ద టవర్‌గా ఇసర్లాట్ కనిపిస్తుంది.
File:Hawa Mahal on a stormy afternoon.jpg|తూర్పు వైపు
File:Hawa Mahal.JPG|వెనుక భాగం


## మూలాలు

వర్గం:మహా నిర్మాణాలు
ఇల్లాలు ప్రియురాలు

ఇల్లాలు ప్రియరాలు 1984 ఆగస్టు 2న విడుదలైన తెలుగు నాటక చిత్రం. ఈ చిత్రం హిందీ చిత్రము 'మాసూమ్' ఆధారంగా తీయబడింది. ఈ బాలీవుడ్ చిత్రం 1980లో ఎరిచ్ సెగల్ రాసిన *మేన్, విమెన్ అందడ్ ఛైల్డ్* నవల రాధారంగా తీయబడింది. బాబూ ఆర్ట్స్ పతాకంపై గిరిబాబు నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి ఎ.కోదండరామిరెడ్డి దర్శకత్వం వహించాడు. శోభన్ బాబు, సుహాసిని, ప్రీతి, మాస్టర్ అర్జున్ ప్రధాన తారాగణంగా రూపొందిన ఈ చిత్రానికి కె.చక్రవర్తి సంగీతాన్నందించాడు.

## తారాగణం

* శోభన్ బాబు
* సుహాసిని
* ప్రీతి
* మాస్టర్ అర్జున్
* సత్యనారాయణ
* సుత్తి వీరభద్ర రావు
* సుత్తివేలు
* సుభా
* అన్నపూర్ణ
* శ్రీలక్ష్మి
* టెలిఫోన్ సత్యనారాయణ
* డాక్టర్ మదన్ మోహన్
* బేబీ మీనా
* బేబీ సీత
* మాస్టర్ ప్రభాకర్ 

## సాంకేతిక వర్గం
దర్శకుడు: ఏ.కోదండరామిరెడ్డి  

స్క్రీన్ ప్లే: ఏ.కోదండరామిరెడ్డి 

సంగీతం:కొమ్మినేని చక్రవర్తి 

నిర్మాత: జి.బాబు 

నిర్మాణ సంస్థ:బాబు ఆర్ట్స్ 

సాహిత్యం: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, సి నారాయణ రెడ్డి 

నేపథ్య గానం: ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి సుశీల, కె.చక్రవర్తి  

మాటలు: పి.సత్యానంద్ 

మూలం: మాసూమ్ హిందీ చిత్రం 

విడుదల:02:08:1984.

ఛాయా గ్రహణం: బి.ఎస్.లోకనాద్ 

కూర్పు: కృష్ణస్వామి .

## పాటల జాబితా
1: ఆదివారం అర్దాంగికి సాయంకాలము, రచన వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం. పులపాక సుశీల, శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం 

2: ఇది కధ కాదు అది అలకాదు, ఒక కమ్మని ,రచన:సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి, గానం. పి సుశీల 

3:ఏమిటో కలవరం ఈ క్షణం రసమయం, రచన: వేటూరి, గానం. పులపాక సుశీల 

4: ఏమని తెలిపేది  నే నెవరని చెప్పేది,రచన: వేటూరి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం 

5: తాగితే పాపమా భార్యలకు కోపమా, రచన: వేటూరి          , గానం. ఎస్,పి,బాలసుబ్రహ్మణ్యం , కె. చక్రవర్తి.

## మూలాలు
4.ghantasala galaamrutamu, kolluri bhaskararao blog.
వర్గం:శోభన్ బాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సుత్తి వీరభద్రరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన సినిమాలు
వేమూరు (అయోమయ నివృత్తి)

* వేమూరు, గుంటూరు జిల్లా లోని గ్రామం.
----
* **వేమూరు** లేదా **వేమూరి** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* వేమూరి గగ్గయ్య, సుప్రసిద్ధ రంగస్థల నటుడు.
నివారణ

**నివారణ** (Prevention) ఒక వ్యాధి, ప్రమాదం మొదలైన బాధలు కలుగకుంటా జాగ్రత్త వహించడం.  

* వ్యాధి నివారణలో కొన్ని వ్యాధులు రాకుండా ముందుగా టీకాలు తీసుకుంటాము. అంటువ్యాధులు వ్యాపించకుండా వ్యాధిగ్రస్తుల్ని వేరుగా ఆసుపత్రులలో ఉంచి వైద్యం చేస్తాము. చేతులు శుభ్రం చేసుకోవడం వ్యాధి నివారణలో ముఖ్య పాత్ర వహిస్తుంది.  
** ప్రాథమిక నివారణ : వ్యాధి పూర్తిగా రాకుండా జాగ్రత్త తీసుకోవడం. ఉదాహరణ: ఆరోగ్య పరిరక్షణ విధానాలు
** ద్వితీయ నివారణ : వ్యాధుల్ని ప్రాథమిక దశలో గుర్తించడం, అందుమూలంగా వాటి తీవ్రత పెరగకుండా జాగ్రత్త వహించవచ్చును.
** తృతీయ నివారణ : నిర్ధారించబడిన వ్యాధులనుండి త్వరగా కోలుకొనే విధానాలు, ఇతర కష్టాలు కలుగుకుండా జాగ్రత్త వహించడం>
* రహదారి ప్రమాదాలు జరుగకుండా రహదారి నిబంధనలు పాటించడం, హెల్మెట్, సీట్ బెల్టు ధరించడం ప్రధానమైనవి. అగ్ని ప్రమాదాలలో మంటలు వ్యాపించడాన్ని నిరోధించడం అతి కీలకమైనది.
* నేరాలు జరుగకుండా నివారించే పద్ధతులు పాటించి మనల్ని రక్షించుకోవచ్చును.
* కొన్ని పరికరాలు ఎక్కువకాలం పనిచేయడానికి వాటికి నిర్ణీత కాల వ్యవధిలో నివారణ చర్యలు తీసుకోవలసి వుంటుంది.

వర్గం:వ్యాధులు
వర్గం:వ్యాధి నిరోధక చర్యలు
చదలవాడ ఉమేశ్ చంద్ర

**చదలవాడ ఉమేశ్ చంద్ర** (1966 మార్చి 29- 1999 సెప్టెంబరు 4) ఆంధ్రప్రదేశ్ కి చెందిన పోలీస్ ఉన్నతోద్యోగి. కడప జిల్లా పోలీస్ సూపరింటెండెంట్ గా శాంతిభద్రతలు నెలకొల్పి "కడప పులి" అనే పేరు తెచ్చుకున్నాడు.

## బాల్యం, విద్య
ఉమేశ్ చంద్ర మార్చి 19, 1966 న గుంటూరు జిల్లా పెదపూడి గ్రామములో వేణుగోపాల రావు, నయనతార దంపతులకు జన్మించాడు. తండ్రి హైదరాబాదు ఆల్విన్ సంస్థలో ఉద్యోగి. హైదరాబాద్ పబ్లిక్ స్కూల్లో చదివాడు. నిజాం కళాశాల నుండి బి. ఎ. (1987), ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి యం.ఎ. (1989) పట్టాలు పొందాడు. రెండింటిలోను ప్రథముడిగా నిలచి బంగారు పతకాలు సాధించాడు.

## ఉద్యోగ పర్వం
1991లో భారత పోలీస్ సేవకు ఎన్నికై, జాతీయ పోలీస్ అకాడెమీ లో శిక్షణ పొందాడు. 1992 నుండి 1994 వరకు వరంగల్లులో ఉప పోలీస్ సూపరింటెండెంట్ గా పనిచేశాడు. జన జాగృతి అనే కార్యక్రమం ప్రారంభించి ప్రజలకు దగ్గరయ్యాడు. 1994 అక్టోబరులో పులివెందులకు బదిలీ కాబడి అచట సంఘ వ్యతిరేక శక్తులను అణచివేసి, సామాన్య ప్రజల అభిమానం చూరగొన్నాడు. ఫిబ్రవరి 1995 లో వరంగల్లు తిరిగివచ్చి ప్రత్యేక విధుల అధికారిగా పని చేశాడు. ప్రజలతో మమేకమై పోలీసులపై సంఘంలోగల దురభిప్రాయాలు తొలగించాడు. ఎంతో మంది నక్సలైట్లను పట్టుకొనుటలో సఫలమయ్యాడు. 1995 జూన్ లో పోలీస్ సూపరింటెండెంట్ గా పదోన్నతి పొంది కడప జిల్లాకు తిరిగి వచ్చాడు. జూన్ 1997 నుండి ఏప్రిల్ 1998 వరకు కరీంనగర్ జిల్లా పోలీస్ సూపరింటెండెంట్ గా విధులు నిర్వర్తించాడు. 1998 నవంబరు లో ఉప ఇనస్పెక్టర్ జనరల్ (సంక్షేమం, ఆటలు) గా పదోన్నతి పొందాడు.

## హత్య
thumb|260x260px|హైదరాబాదు సంజీవరెడ్డినగర్ కూడలిలో ఉమేష్ చంద్ర విగ్రహం
ఉమేశ్ చంద్ర మావోయిస్టులపై ఉక్కు పాదం మోపారు. ఈ క్ర‌మంలో అతనిని వారు టార్గెట్ చేసారు. 1999 సెప్టెంబరు 4న హైదరాబాదులో కారులో వెళ్తూ సంజీవరెడ్డి నగర్ ట్రాఫిక్ కూడలి వద్ద ఆగగా నలుగురు నక్సలైట్లు ఆ కారుపై కాల్పులు జరిపారు. అతని అంగ రక్షకుడు, డ్రైవరు వెంటనే మరణించారు. ఉమేశ్ చంద్ర కారు దిగి నక్సలైట్లను తరిమి వెంటాడారు. అతని వద్ద పిస్తోలు లేదని గ్రహించిన నక్సలైట్లు ఆగి రెండు సార్లు కాల్పులు జరిపారు. గుండు దెబ్బలు తిని పడిపోయిన ఉమేశ్ చంద్ర వద్దకు వచ్చి, సమీపం నుండి కాల్చి పారిపోయారు. 2000 సెప్టెంబరు 4 న ఉమేశ్ చంద్ర విగ్రహం సంజీవరెడ్డి నగర్ కూడలి వద్ద నెలకొల్పబడింది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* ఉమేశ్ చంద్ర గూర్చి

వర్గం:1966 జననాలు
వర్గం:1999 మరణాలు
వర్గం:నిజాం కళాశాల పూర్వవిద్యార్ధులు
వర్గం:ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్ధులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లాకు చెందిన పోలీసు అధికారులు
పి.సి.నరసింహారెడ్డి

**పి. సి. నరసింహారెడ్డి**గా ప్రసిద్ధి చెందిన **పెంచుకల చిన నరసింహారెడ్డి** తెలుగు అకాడమీలో జిల్లావారీ మాండలిక పద సంకలనాల కోసం కృషి చేశారు. వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో లింగ్విస్టిక్స్ లెక్చరర్‌గా చేరి అక్కడే డీన్‌గా ఉద్యోగవిరమణ చేశారు. యు.జి.సి. కోసం 'ద్విభాషా వ్యవహారం - భాషా సామాజిక పరిశీలన' అనే అంశంపై ఒక ప్రాజెక్టు చేశారు. ఆయన చిత్రకారుడు కూడా. సుమారు 40 వేల బొమ్మలు గీశారు.

నరసింహారెడ్డి 1943, జూలై 3న మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా, గద్వాల తాలూకా గట్టు మండలంలోని పెంచుకలపాడు గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆ ఊళ్లో రెండు పెద్ద బండరాళ్లు పెనవేసుకున్నట్టు ఉంటాయి. పెనవేసుకున్న 'కల్' (కన్నడంలో రాయి) కాబట్టి కాలక్రమంలో అది 'పెంచుకలపాడు'గా మారిందనేది కథనం. బసవమ్మ, నర్సిరెడ్డిలు అమ్మానాన్నలు. భార్య భారతీదేవి. తండ్రి బసిరెడ్డి పోలీస్‌పటేల్‌. కానిగసాలెలో ప్రాథమిక విద్య. గద్వాలలో 5వ తరగతి చదివాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ మంత్రి డి.కె.సమరసింహారెడ్డి ఈయనకు పాఠశాలలో సహాధ్యాయి. హైదరాబాద్‌ నిజాం కాలేజీ నుండి పట్టభద్రుడై, తెలుగు భాషా శాస్త్రంలో ఎం.ఏ. ఉస్మానియాలో చేశాడు. అక్కడ పోరంకి దక్షిణామూర్తి, ఓలేటి సుబ్బారావులు ఈయన తోటి విద్యార్థులు.

చిన్నతనం నుండి ఏ చిత్తు పేపరు కన్పించినా ఏదో ఒక బొమ్మ గీయడం అలవాటైన నరసింహారెడ్డి, బంగోరె బ్రౌన్‌పైన చేసిన ప్రాజెక్టులన్నిటికీ బొమ్మల్ని వేశాడు. చలసాని ప్రసాదరావు 'హిందూ కళ- వికాస దశ' అనే వ్యాసం ఈయనతో రాయించాడు. యువకుడిగా నరసింహారెడ్డి 'తిరగబడు' కవుల్లో ఒకరిగా ఆ కవితా సంకలనంలో ‘ఐ’ అనే కలంపేరుతో "తిరగబడు" అనే కవిత రాశారు. విరసం ఏర్పాటుతో సంబంధాలు వున్నా, సభ్యత్వం తీసుకోలేదు. "శుక్తి" అనే మారుపేరుతో చిత్రకారునిగా చిత్రాలు గీశాడు. "సృజన" పత్రిక శ్రీర్షిక అక్షరాలు ఈయన రాసినవే. శ్రీశ్రీ "మరో ప్రస్థానం" కవితాసంకలనంపై ఉన్న ముఖచిత్రం నరసింహారెడ్డి గీసినదే. నార్ల చిరంజీవి కవితా సంకలనం, "కొమ్మలు – రెమ్మలు"లోని కవితలకు ఈయన వేసిన చిత్రాలను బాపు మెచ్చుకున్నాడు. చలసాని ప్రసాదరావు సంపాదకత్వంలో వచ్చిన "కళ" పత్రికలో కొన్ని సంచికలకు బొమ్మలు వేసాడు. భాషాశాస్త్రంలో ఉపన్యాసకుడిగా వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో వృత్తి జీవితం ప్రారంభించిన తర్వాత ఆయన కేవలం భాషాశాస్త్రానికి పరిమితమైపోయాడు.

చిత్తూరు జిల్లా నగరి ప్రాంతం తెలుగు, తమిళ భాషల ప్రభావంతో ఉంటుంది. అక్కడి దళితులు కేవలం తమిళమే మాట్లాడాలనే నియముందట. ఒక రెడ్డి కులస్థుడి ముందు ఒక దళితుడు తెలుగులో మాట్లాడటం నేరమైందట. అతన్ని చెట్టుకు కట్టేసి కొరడా దెబ్బల శిక్ష విధించారట. యు.జి.సి.లో ప్రాజెక్టు కోసం ఇదే తరహాలో మిగతా రాష్ట్ర సరిహద్దుల్లో తెలుగు - ఒరియా, తెలుగు - మరాఠి, తెలుగు - కన్నడం లపై పరిశోధన జరిపారు. దాదాపు 50, 60 వేల వాడుక పదాల్ని సేకరించారు.

పి.సి.నరసింహారెడ్డి తన 77వ ఏట  ఆగష్టు 19 2020న హైదరాబాదులో మరణించాడు.

## మూలాలు
https://web.archive.org/web/20090922191428/http://www.andhrajyothy.com/sunday/sundayshow.asp?qry=2009%2F13-9%2Fmemories

వర్గం:జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా చిత్రకారులు
వర్గం:నిజాం కళాశాల పూర్వవిద్యార్ధులు
వర్గం:1943 జననాలు
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:భాషా శాస్త్రవేత్తలు
నిశ్చల్ నారాయణ్

**నిశ్చల్ నారాయణ్** హైదరాబాద్ కి చెందిన గణిత మేధావి. 
ఇటీవల 132 అంకెలను ఏకబిగిన చెప్పి అందరినీ ఆశ్చర్య పరిచాడు పదమూడేళ్ల కుర్రాడు. నిమిషం వ్యవధిలో తెరపై చూసిన 132 అంకెలను గుర్తుపెట్టుకొని మళ్లీ యథావిధిగా చెప్పడమే రికార్డు లక్ష్యం. అయితే నిశ్చల్ తన అపారమైన జ్ఞాపక శక్తితో వాటిని అవలీలగా చెప్పి అందర్నీ ఆశ్చర్యచకితుల్ని చేశాడు. 2006లో 225 వస్తువులను గుర్తుపెట్టుకొని 'మోస్ట్ ర్యాండమ్ అబ్జెక్ట్ మెమొరీ' విభాగంలో నిశ్చల్ తొలిసారి గిన్నిస్ రికార్డు కెక్కాడు. రెండోసారి నిశ్చల్ ఇచ్చిన ఈ అరుదైన ప్రదర్శనను గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డు పరిశీలనకు పంపుతున్నట్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. నిశ్చల్ తెలుగుబిడ్డ కావటం గర్వకారణమని సీఎం రోశయ్య పేర్కొన్నారు. అతడి ఆసక్తిని గమనించి ప్రోత్సహించిన తల్లిదండ్రులు నాగేశ్వరరావు, పద్మావతి, శిక్షణనిచ్చిన స్క్వాడ్రన్ లీడర్ జయసింహను అభినందించారు. 
## మూలాలు

వర్గం:గిన్నిస్ బుక్‌లో స్థానం పొందిన భారతీయులు
వర్గం:గణితావధానులు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా అవధానులు
ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ

thumb|శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి దేవస్థానం (తిరుమల - తిరుపతి)
**ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాదాయ శాఖ, ఇది** ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ సంస్థ.ఈ సంస్థ రాష్ట్రంలోని హిందూ దేవాలయాలను, వాటికి సంబంధించిన ఆస్తులను పరిరక్షించడం కోసం స్థాపించబడింది.

దేవాదాయశాఖ పరిధిలో లేని నామమాత్రపు ఆదాయం కలిగిన సి' కేటగిరీ దేవాలయాలకు ప్రభుత్వం తరుపున ధూపదీప నైవేద్య అవసరాలకు కొంత నెలవారీ సొమ్మును అందిస్తున్నారు, వీటి వార్షికాదాయం రూ. 50 వేల లోపే ఉంది. ఇలాంటి దేవాలయాలు పర్సన్ ఇన్ మేనేజ్‌మెంట్, మేనేజర్లు, గుమస్తాల పర్యవేక్షణలో కొనసాగుతున్నాయి. ఇలాంటి కొన్ని దేవాలయాలను కలిపి ఒక గ్రూపుగా ఏర్పాటు చేసి ఒకో మేనేజర్‌ను గతంలో నియమించారు. అయితే మేనేజర్‌తో పాటు సిబ్బందికి నెలవారీ అధిక మొత్తంలో జీతభత్యాల కింద సొమ్ములు ఈ దేవాలయాల ఖాతాల నుంచే చెల్లించాల్సి వస్తోంది. దీనివల్ల దేవాలయాల్లో నిత్యం జరగాల్సిన సాధారణ పూజలతో పాటు, అభివృద్ధి పనులు దాదాపు నిలిచిపోయాయి. ఇలాంటి దేవాలయాలన్నింటిని స్థానికంగా గల పెద్దల ఆధీనంలోకి తీసుకురావాలని సంకల్పించి ధార్మిక పరిషత్ పేరుతో దేవాలయ పాలకవర్గానికే పూర్తి బాధ్యతలు అప్పగించినందువల్ల ప్రభుత్వపరమైన అజమాయిషీ దాదాపు కనుమరుగు కానుంది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* ధర్మాదాయ శాఖ వెబ్ సైటు.

వర్గం:ప్రభుత్వరంగ సంస్థలు
పారుపల్లి సత్యనారాయణ

thumb|పారుపల్లి సత్యనారాయణ
**పారుపల్లి సత్యనారాయణ** (1906 - 1948)  తెలుగు సినిమా నటుడు, నేపధ్యగాయకుడు, గాయకుడు. అతను  "గానసరస్వతి" బిరుదాంకితుడు.  

## జీవిత విశేషాలు
అతను  కృష్ణా జిల్లా దివి తాలూకాలో లక్ష్మీనారాయణ, సీతమ్మ దంపతులకు 1906లో  జన్మించాడు.

## నాటకరంగం
అతను  సావిత్రి (1933), లవకుశ (1934), శ్రీకృష్ణ లీలలు (1935) సినిమాలలో నటిస్తూ గానం చేసాడు. పృథ్వీపుత్ర, దశావతారాలు, భీష్మ, విరాటపర్వం, పాదుక మొదలైన చిత్రాలలో వివిధ పాత్రలలో నటించాడు. అతను తెనాలి కంపెనీలో చేరి ద్రౌపది, తులసి, అన్నపూర్ణ మొదలైన స్త్రీ పాత్రలు పోషించారు.

ఆ రోజుల్లో నాటకాలలో,  చలనచిత్రాలలో  అనేక పాత్రలు నటిస్తూ **"సత్యనారాయణ గారు మా చిత్రంలో ఒక్క పది నిముషాలు కనపడినా చాలు ... మా చిత్రానికి విలువ  పెరుగుతుంది"**  అనుకునే స్థాయిలో అనేక చిత్రాలలో ప్రధాన పాత్రలు ధరించాడు. అతను  వాల్మీకి  వేషం వేసిన ఆనాటి   'లవకుశ' చిత్రం.  విజయవాడ దుర్గాకళామందిరంలో  ఒక  ఏడాదిన్నర  పైగా ఆడింది. ఆ చిత్రంలో అతను భాగీశ్వరిలో పాడిన  **"సాహసమేల ఈలీలా జానకి"** అనే పాట,  బేగడలో పాడిన  **"ఇది మన ఆశ్రమంబు"** అనే పద్యం ఎంతో గుర్తింపు తెచ్చాయి. ఆ రోజుల్లో ఆయన అసంఖ్యాకంగా పాడిన పాటలు, పద్యాలు  గ్రామ్ ఫోన్ రికార్డుల  ద్వారా అలరించేవి. అతను నటించిన లవకుశ, దశావతారాలు, శ్రీకృష్ణలీలలు, బ్రహ్మరధం, 1944లో సీతారామ జననం (వశిష్టుడు) లాంటి  కొన్ని చలనచిత్రాలు ప్రజాదరణ పొందాయి. 

అతని అన్నయ్య **"గాయకసార్వభౌమ"** పారుపల్లి రామకృష్ణయ్య పంతులు. 

అతని మనుమడు పారుపల్లి సత్యనారాయణ కూడా గాయకుడు, శ్రీ శారదా అన్నమయ్య సంగీత విద్యాలయం వ్యవస్థాపకుడు. 

## పాటలు
* సుజన జనావానా
* మధుసూదనా
* సత్యపాలనా ఘనా సాధుశీలుడే
* సాహసమేల
* మందం మందం (లవకుశ - 1934)
* ఈ చరణంబులే...

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా గాయకులు
వర్గం:1906 జననాలు
వర్గం:1948 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా గాయకులు
వర్గం:రంగస్థలంపై స్త్రీ పాత్ర ధరించిన పురుషులు
కన్నెగంటి రమాదేవి

thumb|కన్నెగంటి రమాదేవి
**కన్నెగంటి రమాదేవి** ఎలీప్ (అసోసియేషన్ ఆఫ్ లేడీ ఎంటర్‌ప్రెనెర్స్ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్) సంస్థ అధ్యక్షురాలు, స్థాపకురాలు. ప్రధానమంత్రి హై లెవెల్ టాస్క్ ఫోర్స్ సభ్యురాలిగా నియమితులయ్యారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లోని వందలాది మంది మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు ఆమె ఓ రోల్ మోడల్. 
## జీవిత విశేషాలు
ఆమె గుంటూరు జిల్లా, గుంటూరులో ఒక మధ్య తరగతి కుటుంబములో జన్మించింది. 1976లో వ్యాపార యోజనా శాస్త్రములో డిప్లొమా పొందింది.

ఒక చిన్న పరిశ్రమతో మొదలుబెట్టి మహిళలు సంఘటితముగా కష్టపడితే గాని విజయము సాధించలేరని భావించి కృష్ణా జిల్లా సూరంపల్లి గ్రామములో మహిళా పారిశ్రామిక ఎస్టేట్ ప్రారంభించింది. అందులో పలువురు స్త్రీలు చిన్న చిన్న పరిశ్రమలు స్థాపించి సఫలులయ్యారు. 30 ఎకరములలో 70 చిన్న పారిశ్రామిక యూనిట్లు ఉన్నాయి. భారత రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలాం దీనిని ఆవిష్కరించారు.

ఆమె డిగ్రీ చదివిన తరువాత పెళ్ళైంది. ఆమెకు ముగ్గురు పిల్లలు. ఆమె భర్త ఫ్యాబ్రికేషన్ రంగంలో ఉన్న ఒక సిక్ పరిశ్రమను తీసుకున్నారు. ఆయనకు ఆ పరిశ్రమను నిర్వహించడం తలకు మించిన భారమయింది. ఆ సమయంలో ఆమె ఆయనతో కలిసి 1983లో కంపెనీ కార్యకలాపాల గురించి తెలుసుకుంటూ.. ఒకొక్కటిగా సమస్యను పరిష్కరించుకుంటూ 1990లో శివానీ ఫ్యాబ్రికేషన్స్ పేరుతో ఒక కంపెనీని ఏర్పాటు చేసారు. ఒక్క బస్సు నుంచి పది బస్సులు తయారు చేసే స్థాయికి కంపెనీని తీసుకు వచ్చారు. ఇన్సులేషన్ వ్యాన్స్, బస్సుల తయారీ ఆ సంస్థ ప్రత్యేకత. కోస్తా తీర ప్రాంతాల నుంచి సీ ఫుడ్‌ను దూరప్రాంతాలకు తీసుకువెళ్లేందుకు వీలుగా ప్రత్యేక రవాణా వాహనాలను తయారు చేయడం ఆ సంస్థ ప్రత్యేకత.

ఆమె ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్ చాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ అండ్ ఇండస్ట్రీ (ఫ్యాప్సీ) మహిళా విభాగానికి అధ్యక్షురాలిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఒకసారి అనుకోకుండా ఆమెకు ficci ఢిల్లీ నుంచి అంతర్జాతీయ కాన్ఫరెన్స్ ఏర్పాటు చేయాలనే పిలుపు వచ్చింది. ఆ బాధ్యతను ఆమె తన భూజానికి ఎత్తుకుని కార్యక్రమాన్ని విజయవంతంగా నడిపించారు. ఆ కార్యక్రమానికి అప్పుడు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న కోట్ల విజయభాస్కర్ రెడ్డి చీఫ్ గెస్ట్‌గా హాజరయ్యారు. చురుకుగా కదులుతూ ఉత్సాహంగా ఉన్న రమాదేవిని చూసి.. మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు ఏం కావాలని కోరారు. "తమను అందరూ ద్వితీయ శ్రేణి పౌరులుగా చూస్తున్నారని, తాము కూడా సమాజంలో గౌరవంగా, హుందాగా బతకేలా చూడాలని కోరారు. వీలైతే మహిళల కోసం ప్రత్యేకంగా పరిశ్రమలు ఏర్పాటు చేసుకునేందుకు ఇరవై ఎకరాల స్థలాన్ని ప్రభుత్వం కేటాయించాలని అడిగారు" ఆమె. ఆయన 
వెంటనే అంగీకారం తెలుపడంతో పాటు ఉత్తర్వులను కూడా విడుదల చేసారు. ఈ లోపే అసోసియేషన్ ఆఫ్ లేడీ ఆంట్రప్రెన్యూర్స్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్ (ఎలీప్) పేరుతో ఓ సంస్థను స్థాపించారు. కానీ భూమి మంజూరు కాలేదు. అయితే కేంద్ర ప్రభుత్వ సాయంతో పాటు ఇతర ప్రయోజనాలు పొందేందుకు అదనంగా మరో 10 ఎకరాలు కూడా స్థలం కావాలని కోరడంతో ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు వెంటనే సాంక్షన్ చేసి హైదరాబాద్‌లోని గాజులరామారంలో 30 ఎకరాల స్థలాన్ని సబ్సిడీ ధరకు కేటాయించారు. నగరానికి అప్పట్లో 18 కిమీ దూరంలో కొండలు, గుట్టలు, అడవిలా ఉన్న ప్రాంతం అది.

ప్రస్తుతం గాజులరామారంలో ఉన్న 120 ప్లాట్లలో దాదాపు 140 పరిశ్రమలు కొలువుదీరాయి. పచ్చళ్లతో మొదలై.. ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు, పెయింట్ల తయారీ వరకూ చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలు ఎన్నో అక్కడ కొలువుదీరాయి. త్వరలో 83 ఎకరాల్లో జర్మనీ సహకారంతో మరో ఇండస్ట్రియల్ పార్క్ కూడా ఎలీప్ ఆధ్వర్యంలో రాబోతోంది.

## పురస్కారాలు
రమాదేవికి పలు పురస్కారాలు లభించాయి. ఉత్తమ యెన్.జి.వొ, ఉత్తమ వార్షిక మహిళా పురస్కారము వగైరా.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* a Devi Founder of ALEAP Organisation | Success Secret | Navya | Vanitha TV

వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలు
వేగె నాగేశ్వరరావు

**వేగె నాగేశ్వరరావు** (ఆంగ్లం: Vege Nageswara Rao) (ఫిబ్రవరి 27, 1932 - 1997) సుప్రసిద్ధ కవి, ఆర్థిక, వైద్య శాస్త్ర నిపుణులు, బహుభాషావేత్త.

వీరు కృష్ణా జిల్లా గన్నవరం తాలూకా (ప్రస్తుతం ఉంగుటూరు మండలం) పెద్ద అవుటపల్లి గ్రామంలో వేగె తాతయ్య, వెంకట్రావమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ప్రాథమిక విద్య పూర్తిచేసి గన్నవరం హైస్కూలులో చదివారు. ఇటలీలోని పాదువా యూనివర్సిటీలో మెడిసిన్ అండ్ సర్జరీలో ఎం.డి. చేశారు.

వీరు విదేశాలలో మంచి కవిగా పేరు ప్రఖ్యాతులు సంపాదించారు. బహుభాషా వైదుష్యంతో ఇంగ్లీషు, ఇటాలియన్ భాషలలో చదువరుల హృదయాలకు హత్తుకునే ఎన్నో చక్కని కవితా కళాఖండాలను సృష్టించారు. వీరి రచనలు న్యూయార్క్ హెరాల్డ్ ట్రిబ్యూన్ పత్రికలో ప్రచురితమై యూరోపియన్ పాఠకులకు పరిచయమయ్యారు. వీరి 'పీస్ అండ్ లవ్' అనే ఆంగ్ల పద్యాల పుస్తకానికి బెర్ట్రాండ్ రస్సెల్ ముందు మాటగా కవితల్ని ప్రశంశించాడు.

వీరు 1997లో స్విట్జర్లాండులో గుండె పోటుతో పరమపదించారు.

## రచనలు
* Pace e Vita (1963)
* Life and Love (1965)
* Santi Priya (1966)
* The Light of Ashoka (1970)
* Peace and Love (1981)
* Templi Trascurati (1983)
* The Best of Vege (1992)
* 100 Opinions of Great Men on Life (1992)

## మూలాలు
* 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.

## బయటి లింకులు
* Vene Nageswara Rao in International Who's Who in Poetry.

వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:1997 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో వైద్యులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా కవులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వైద్యులు
వర్గం:తెలుగువారిలో ఇంగ్లీషు రచయితలు
వర్గం:తెలుగువారిలో ఇటాలియన్ రచయితలు
ప్రయాగ (అయోమయనివృత్తి)

**ప్రయాగ** అలహాబాదు నగరానికి ప్రాచీనమైన పేరు.

----
**ప్రయాగ** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.

* ప్రయాగ కామేశ్వరకవి
* ప్రయాగ నరసింహశాస్త్రి
సెల్ ఫోన్ టవర్

సెల్‌టవర్లు ఏర్పాటు చేయాలంటే మున్సిపాలిటీ, పట్టణాభివృద్ధి సంస్థల నుంచి అనుమతి పొందాలి. ఎయిర్ ట్రాఫిక్ కంట్రోలర్, ఎయిర్‌పోర్టు అథారిటీ నుంచి అనుమతి పొందాలి ( జీవో నెంబరు 183). అగ్ని ప్రమాదాలు జరగకుండా ఏర్పాటు చేయాలి. భవిష్యత్తులో ఎలాంటి నష్టం జరిగినా తమదే బాధ్యత అంటూ పూచీకత్తు ఇవ్వాలి. 
## సమస్యలు
జనావాసాల మధ్య సెల్‌టవర్లతో మాత్రం ప్రజలు అనారోగ్య సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్నారు. టవర్ల నుంచి వెలువడే రేడియేషన్ మూలంగా శారీరక రుగ్మతలకు గురవుతారని శాస్త్రవేత్తలు కూడా చెబుతున్నారు. సెల్‌టవర్‌కు ఐదు వందల మీటర్ల దూరం వరకు దీని ప్రభావం అధికంగా ఉంటుంది. పిచుకలు, పక్షులకు కూడా ముప్పు ఏర్పడుతుంది. పటిష్ఠంగా లేని భవనాలపై టన్నుల కొద్దీ బరువుండే సెల్‌టవర్లు ఏర్పాటు చేస్తే భవిష్యత్తులో ప్రమాదాలు జరగొచ్చు.

వర్గం:సమాచార సాధనాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:వార్తా ప్రసార సాధనాలు
వర్గం:నిర్మాణం
వర్గం:ఎలక్ట్రానిక్స్
తెలుగులో విద్యాబోధన

తెలుగు చదవడంలో రెండు ముఖ్య అంశాలున్నాయి. 

(1) తెలుగును ఒక భాషగా చదవడం 

(2) శాస్త్ర విజ్ఞానానది విషయాలను తెలుగులో చదవడం.

1964-66 నాటి కొఠారి కమిషన్ మాతృభాషలోనే విద్యాబోధన జరగాలని సూచించింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 1969లో ఇంటర్మీడియట్ స్థాయిలో బోధనాభాషగా తెలుగును ప్రవేశపెట్టింది. 1971నుండి డిగ్రీ స్థాయిలో తెలుగు బోధనాభాష అయ్యింది. పాఠశాలల్లో మాతృభాష ద్వారా విద్యాబోధన జరపడానికి క్రింది అంశాలను ప్రాతిపదికగా గ్రహించాలని తెలుగు అకాడమి ప్రచురించిన "తెలుగు - బోధన పద్ధతులు" గ్రంథంలో పేర్కొన్నారు. అవి 
* జ్ఞానార్జనకు మాతృభాష చక్కని పునాదిగా నిలిస్తుంది.
* విద్యార్థులు తమ మనోభావాలను వెల్లడంచడానికి మాతృభాష తోడ్పడినంతగా మరే ఇతర భాషా అనుకూలం కాదు.
* మాతృభాషాభిమానం దేశాభిమానానికి ప్రథమ సోపానం.
విషయ గ్రహణ చేసేందుకు పరభాష కంటే మాతృభాష సరైంది.
* వ్యక్తి వికాసానికి, కళాపోషణకు, సాహిత్యాభిరుచి, సృజనాత్మకత, వివేచనాశక్తి మొదలైన సామర్ధ్యాలు పెంపొందడానికి మాతృభాష తోడ్పడుతుంది.
## వనరులు

* ఈనాడు - ప్రతిభ - 2009 జనవరి 5 - డాక్టర్ ద్వానా శాస్త్రి వ్యాసం

## బయటి లింకులు

వర్గం:తెలుగు
వర్గం:తెలుగు భాష
వర్గం:విద్య
నండూరి సుబ్బారావు

**నండూరి సుబ్బారావు** ఆకాశవాణి కేంద్రం, విజయవాడ నాటక విభాగంలో మూడు దశాబ్దాలు పనిచేసిన సుప్రసిద్ధ డ్రామా వాయిస్‌ ఆర్టిస్ట్‌. 

## జననం
1933 జూలై 7 న కృష్ణా జిల్లా ఆరుగొలనులో జన్మించిన నండూరి సుబ్బారావు, బందా కనకలింగేశ్వరరావు గారి సౌజన్యంతో 1960 ఆగస్టులో రేడియో రంగ ప్రవేశం చేశారు. ఆయన బందా కనకలింగేశ్వరరావు హయాంలో విజయవాడ ఆకాశవాణిలో చేరి ఎన్నో నాటకాలు, నాటికలు రాశారు, స్వయంగా రచయిత, నవలా కారుడు. వీరి గణపతి పాత్ర పోషణ, సక్కుబాయిలో కాశీపతి పాత్ర, వరవిక్రయం శ్రోతల్ని అలరించాయి. 

1961 జనవరిలో డ్రామా వాయిస్ ఆర్టిస్ట్‌గా ఉద్యోగ బాధ్యతలు స్వీకరించి 1990 ఆగస్టు 31న రిటైరయ్యారు. 20 నవలలు, రెండు రేడియో నాటక సంపుటాలు ప్రచురించారు. వీరి నవలల్లో ఆటబొమ్మ, దీపంజ్యోతి, అతకని బతుకులు, విరిగిన కెరటాలు, వెన్నెల విలువెంత?, మన శీనయ్య సంసారం, చిత్రనళినీయం, నాటికల సంపుటి గూడా ప్రచురితమైంది. శిఖరం, భగవాన్‌ రమణ మహర్షిరూపకాలలో వీరు శ్రీ గోపాల్‌తో కలిసి ప్రొడక్షన్‌ టీమ్‌లో పనిచేసి జాతీయస్థాయి ఆకాశవాణి బహుమతులందుకొన్నారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
* https://www.youtube.com/watch?v=j46fP4akNcQ

వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:రేడియో స్టేషన్లు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
అబ్బూరి వరప్రసాదరావు

thumb|అబ్బూరి వరప్రసాదరావు
**అబ్బూరి వరప్రసాదరావు** సుప్రసిద్ధ రంగస్థల నటులు. భారత నాటకాలైన కురుక్షేత్రం, పాండవోద్యోగ విజయం నాటకాలలో శ్రీకృష్ణ పాత్ర ధరించి ఆ నాటకాలకు మంచి ప్రచారాన్ని, మన్ననను, ఆర్థిక విజయాన్ని సంపాదించింది వీరు ప్రముఖమైన నటనే. వీరి స్వస్థలం కొల్లిపర మండలం జెముడుపాడు.

వీరు ఆరుగురు అన్నదమ్ములు; వారిలో అబ్బూరి వెంకటప్పయ్య, అబ్బూరి ఆదినారాయణ శర్మ, అబ్బూరి వరప్రసాదరావులు ముగ్గురూ ఆరితేరిన నటులు.

వీరు కొంతకాలం బందరు కు చెందిన డి.వి. సుబ్బారావు గారి కంపెనీలో పనిచేశారు. తరువాత మిత్రులైన మల్లాది సూర్యనారాయణ, నందుల ఆంజనేయులు తో కలిసి తెనాలి లో *ఆంధ్ర డ్రమెటిక్ కంపెనీ* అనే సంస్థను నెలకొల్పి హరిశ్చంద్ర నాటకం ప్రదర్శించడం ప్రారంభించారు. ముందుగా వశిష్టుడి పాత్ర పోషించినా తరువాత సన్నిహితుల సలహాపై హరిశ్చంద్ర పాత్ర ధరించారు. ఆ తరువాత శ్రీకృష్ణ పాత్రధారణ నేర్చుకున్నారు. చాలా సన్నని కంఠస్వరాన్ని కలిగిన ప్రసాదరావు ధరించిన ఈ పాత్రలకు విశేషంగా ప్రజాదరణ లభించింది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* అబ్బూరి వారిపై ఆంధ్ర భూమి పత్రికలో కథనం
*నటరత్నాలు, మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి, రెండవ ముద్రణ, 2002.
*20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1966 మరణాలు
దేవరకొండ వెంకట సుబ్బారావు

**డి.వి.సుబ్బారావు** గా ప్రసిద్ధిచెందిన తెలుగు రంగస్థల నటుని పూర్తి పేరు **దేవరకొండ వెంకట సుబ్బారావు** (1894 - 1960).

వీరు ఉన్నత పాఠశాల విద్య తర్వాత కొంతకాలం గుమస్తాగా పనిచేసి, 14 ఏళ్ళ వయసునుండే భువన రంజనీ థియేటర్ లో చేరి వారి నాటకాలలో పాత్రలు పోషించారు. తర్వాత నల్లూరి బ్రహ్మానందం నడుపుతున్న ఇండియన్ డ్రమెటిక్ కంపెనీలో 1910 సంవత్సరంలో చేరారు. అనతికాలంలో ఆ సంస్థకు అధిపతిగా దానిని క్రమశిక్షణ కలిగిన నాటక సమాజంగా తీర్చిదిద్దారు. వీరు నాటక ప్రదర్శనం ఒక సమిష్టి కృషిగా, సమయ పాలనతో, ఎలాంటి లోపం లేకుండా నిర్వహించారు. నాటక రచయితగా పింగళి నాగేంద్రరావు ను నియమించి వారిచే ఎన్నో ఉత్తమ నాటకాలను రచించి ప్రదర్శించారు. సుమారు 36 సంవత్సరాలకు పైగా పనిచేసి 34 నాటకాలను ప్రదర్శించారు. వానిలో గులేబకావళి, గయోపాఖ్యానం, గోపీచంద్, బొబ్బిలి, రసపుత్ర విజయం, లవకుశ, చంద్రహాస, కృష్ణలీల, సత్య హరిశ్చంద్ర, నా రాజు, వింధ్యరాణి, మరో ప్రపంచం, చిత్ర నళీయం, చిత్రాంతి ముఖ్యమైనవి.

హరశ్చంద్ర పాత్రలో తెలుగు నాటకరంగంలో సుస్థిర స్థానాన్ని ఏర్పరుచుకున్నారు.

## మూలాలు

*20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.

## బయటి లింకులు
* కమ్యూనిస్టుల ఐక్య సంఘటన అన్వేషణ ప్రథమ సంపుటి రెండవ సంపుటి
* HARICHANDRA DRAMA (Jr D V SUBBA RAO) varanasi scene

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1894 జననాలు
వర్గం:1960 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
నండూరి వెంకట సుబ్బారావు

**నండూరి వెంకట సుబ్బారావు** (1884 - 1957) ప్రసిద్ధ గేయ రచయిత. వీరి ఎంకి పాటలు ఆంధ్ర దేశమంతా సుప్రసిద్ధంగా ప్రబంధాలతో సమానంగా గౌరవించబడ్డాయి.

వీరు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని వసంతవాడలో చిన్న బాపన్న దంపతులకు జన్మించారు. వీరి ప్రాథమిక విద్య ఏలూరులోను, కళాశాల చదువు కాకినాడలోను సాగాయి. కొన్ని పరీక్షలలో తప్పడం మూలంగా మద్రాసుకు మకాం మార్చి వీరి బంధువైన బసవరాజు అప్పారావు గారి ప్రోత్సాహంతో ఎఫ్.ఏ. పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై, బి.ఎ. కోసం మద్రాసు క్రైస్తవ కళాశాలలో చేరారు. కొంతకాలం ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసి న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా సంపాదించారు. 1926 నుండి ఏలూరులో న్యాయవాదిగా పనిచేశారు. తాను నమ్మిన కవితా మార్గాన్ని, దాని విశిష్టతను, కవిత్వంలోని మర్మాలను నిరంతరం బోధించే అప్పారావును తనకు గురువుగా భావించారు. గురజాడ అప్పారావు గారి ముత్యాలసరాలు చదివి దానిలోని కవన మాధుర్యానికి ముగ్ధులైనారు. లవణరాజు కల అనే కావ్యం వీరిని ప్రగాఢంగా ఆకర్షించింది. తన ఎంకి నాయుడు బావలు లవణరాజు కలలో నుండి మొలుచుకుని వచ్చినట్లుగా వీరి ఉనికిపట్టయిన ఏటిదరితోట లవణరాజు కలలోనిదిగా వ్యాఖ్యానించారు. 1934లో తాజ్ మహల్ (నవల) ను రాశాడు.

## ఎంకి పాటలు

right|thumb|ఎంకి పాటలు ముఖచిత్రము
**ఎంకి పాటలు** నండూరి వెంకట సుబ్బారావు రచించిన గేయ సంపుటి. తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రణయ భావుకతకూ, పదాల పొందికకూ క్రొత్త అందాలు సమకూర్చిన ఈ రచనను "ఎంకిపాటల గాలి దుమారము" అని తెలుగు సాహితీకారులు పలు సందర్భాలలో ప్రస్తావించారు. ఎంకిపాటలలో సుబ్బారావు గోదావరి మాండాలికాన్ని విశాఖ రూపకబేధాలతో కలిపి ఉపయోగించాడు.

తెలుగు ఆధునిక సాహిత్యంపై ఆంగ్ల సాహిత్యంలోని "కాల్పనిక భావ కవిత్వం" (*రొమాంటిక్ పొయెట్రీ*) ప్రేరణ వలన వెలువడిన రచనలలో "ఎంకి పాటలు" ఒక ప్రముఖ అధ్యాయం. ఈ భావ కవిత్వపు ఉద్యమంలో అప్పటి నవకవులు తమ సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్య పరిచయాన్నీ, పాశ్చాత్య భావ కవితల పోకడలనీ సమ్మిళితం చేసి ఎన్నో ప్రణయ గీతాలు పలికారు. ఆ సందర్భంలోనే ఊర్వశి, హృదయేశ్వరి, శశికళ, వత్సల, ఎంకి వంటి ప్రణయనాయికలు తెలుగు కవితాభిమానుల గుండెలలో స్థానం సంపాదించారు.

నండూరి వెంకట సుబ్బారావు మద్రాసు క్రైస్తవ కళాశాలలో చదువుతున్న రోజులలో, 1917-1918 ప్రాంతంలో ఈ పాటలు వ్రాయసాగారు. ఒకసారి ఆయన ట్రాం బండిలో ఇంటికి వెళుతుండగా "గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాది" అనే పల్లవి రూపు దిద్దుకొన్నదట. ఆ పాట విని మిత్రులు ప్రోత్సహించారు. క్రమంగా "ఎంకి పాటలు" (యెంకి పాటలు) రూపు దిద్గుకొన్నాయి.

## సూచికలు

## మూలాలు
* 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.
* ఆధ్యాత్మిక నాటకములు

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:1884 జననాలు
వర్గం:1957 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కవులు
కన్నకొడుకు

*కన్నకొడుకు (1961), 1961 తెలుగు సినిమా.
*కన్నకొడుకు (1973), 1973 తెలుగు సినిమా.
*కన్నకొడుకులు, 1973 తెలుగు సినిమా.
రసాయన బంధం

[300px|thumb|right|[లూయీ చుక్క-పద్ధతిలో రసాయన బంధాలకు ఉదాహరణలు: కర్బనం *C*, హైడ్రోజన్ *H*, ఆక్సిజన్ *O*.]]
అణువు లోని రెండు పరమాణువుల మధ్య ఉన్న ఆకర్షణ బలాన్ని **రసాయన బంధం** అంటారు. పదార్థాలు ప్రకృతిలో రెండు రూపాల్లో లభిస్తాయి. ఒకటి పరమాణువుల రూపం. రెండోది సంయోగ పరమాణువుల రూపం.

జడ వాయువులన్నీ పరమాణువుల రూపంలో లభిస్తాయి. ఉదాహరణకు, హీలియం (He), నియాన్ (Ne), ఆర్గాన్ (Ar), క్రిప్టాన్ (Kr), జినాన్ (Xe), రేడాన్ (Rn). ఇవి రసాయనిక చర్యలలో పాల్గొనవు. అందువల్ల వీటిని మందకొడి వాయువులు అంటారు. సంయోగ పరమాణువులను తిరిగి రెండు రకాలుగా విభజింపవచ్చు. ఒకటి మూలకాలు. రెండు సమ్మేళనాలు.

మూలకాల అణువులు ఒకే రకమైన పరమాణువులతో ఉంటాయి. ఉదాహరణకు H2, N2, O2, F2, Cl2, మొదలైనవి. సమ్మేళనాలు లేదా సంయోగ పదార్థాలు భిన్న పరమాణువులతో ఉంటాయి. ఉదాహరణకు HCl, H2O, CO2, NH3, CH4 మొదలైనవి.

జడవాయువులు ఏకపరమాణుకాలు. వాయు మూలకాలు ద్విపరమాణుకాలు. వజ్రం అనేక పరమాణువులతో నిర్మితమై ఉంటుంది కాబట్టి అది బహు పరమాణుకం. 

## రకాలు
### అయానిక బంధం
ఒక స్ఫటిక నిర్మాణంలో లోహాలు కానివి మరియు లోహాలు ఒకదానికొకటి ఆకర్షించబడటాన్ని అయానిక్ బంధం అంటారు. స్ఫటిక నిర్మాణంలోని లోహాలు మరియు లోహాలు కానివి చార్జ్ చేయబడిన అణువులుగా మారతాయి, వీటిని అయాన్లు అంటారు. అయాన్లు ధనాత్మకంగా లేదా ఋణాత్మకంగా ఉండవచ్చు, ధనాత్మక అయాన్ ఎలక్ట్రాన్‌లను కోల్పోతుంది మరియు దానిని కేషన్ అంటారు మరియు ప్రతికూల అయాన్ ఎలక్ట్రాన్‌లను పొందుతుంది మరియు దీనిని అయాన్ అంటారు. సాధారణంగా కేషన్ ఒక లోహం మరియు ఒక ఆనియన్ ఒక అలోహం కానిది, అయితే ఇది ఎల్లప్పుడూ అలా ఉండదు.
;అయానిక పదార్థాల ధర్మాలు
అయానిక సమ్మేళనాలు ఎక్కువగా ఘన స్థితిలో ఉంటాయి. ఇవి స్ఫటిక రూపంలో నిర్దిష్ట సంఖ్యలో అయాన్ల నిష్పత్తిలో ఉంటాయి. 
### సమయోజనీయ బంధం

సమయోజనీయ బంధం అంటే మూలకాలు పరమాణు ఆర్బిటాళ్లను కలిపి ఎలక్ట్రాన్‌లను పంచుకునే సమయం. సమయోజనీయ బంధాలను రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు. మొదటి రకాన్ని సిగ్మా బంధం అంటారు మరియు దీనిని గ్రీకు అక్షరం σ ద్వారా సూచిస్తారు, మరియు ఇది రెండు విభిన్న అణువులు ఒకదానికొకటి అతివ్యాప్తి చెందుతాయి, ఇది బంధాలను చాలా బలంగా చేస్తుంది, సాధారణంగా ఒకే బంధాలు సాధారణంగా సిగ్మా బంధాలు. మరొక రకం పై బంధం, ఇది గ్రీకు అక్షరం π ద్వారా సూచించబడుతుంది మరియు p ఆర్బిటాళ్లు పక్కకు (పార్శ్వంగా) అతివ్యాప్తి చెందినప్పుడు అవి ఏర్పడతాయి. సిగ్మా బంధాలు మరియు పై బంధాలు రెండింటి ద్వారా బంధించబడిన రెండు బంధాలు, డబుల్ బాండ్లు మరియు ట్రిపుల్ బాండ్లు ఉన్నాయి. డబుల్ బాండ్లు ఒక సిగ్మా బంధం మరియు ఒక పై బాండ్ నుండి ఏర్పడతాయి, అయితే ట్రిపుల్ బాండ్లు ఒక సిగ్మా బంధం మరియు రెండు పై బాండ్ల నుండి ఏర్పడతాయి.

### సమన్వయ సమయోజనీయ బంధం
పంచుకున్న ఎలక్ట్రాన్ జంటను ఒక పరమాణువు మాత్రమే ఇచ్చినపుడు ఏర్పడేది సమన్వయ సమయోజనీయ బంధం.
## పై బంధాలు
రసాయన శాస్త్రంలో, పై బంధాలు (π బంధాలు) అనేవి సమయోజనీయ రసాయన బంధాలు, వీటిలో ప్రతిదానిలో ఒక అణువుపై ఉన్న ఒక కక్ష్య యొక్క రెండు లోబ్‌లు మరొక అణువుపై ఉన్న ఒక కక్ష్య యొక్క రెండు లోబ్‌లతో అతివ్యాప్తి చెందుతాయి ,ఈ అతివ్యాప్తి పార్శ్వంగా జరుగుతుంది. ఈ పరమాణు కక్ష్యలలో ప్రతి ఒక్కటి రెండు బంధిత కేంద్రకాల గుండా వెళ్ళే భాగస్వామ్య నోడల్ తలం వద్ద సున్నా ఎలక్ట్రాన్ సాంద్రతను కలిగి ఉంటుంది. ఈ తలం పై బంధం యొక్క పరమాణు కక్ష్యకు నోడల్ తలం కూడా. పై బంధాలు డబుల్ మరియు ట్రిపుల్ బంధాలలో ఏర్పడతాయి కానీ చాలా సందర్భాలలో ఒకే బంధాలలో ఏర్పడవు. 

## మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావు

thumb|ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావు
**ఒద్దిరాజు రాఘవ రంగారావు** (1894 - 1973) ఒద్దిరాజు సోదరులలో చిన్నవాడు. 
## జీవిత విశేషాలు
ఈయన తల్లి రంగనాయకమ్మ, తండ్రి వేంకటరామారావు దంపతులకు 1894 లో జన్మించారు. ఈయన తెలంగాణా ప్రాంతంలో మొట్టమొదటి పత్రిక 'తెనుగు పత్రిక'ను 1922లో ప్రారంభించిన ఒద్దిరాజు సోదరులలో ఒకరు. పత్రిక ద్వారా జనసామాన్యంలో విజ్ఞానవ్యాప్తికి, దేశభక్తి పెంపొందించడానికి ఎంతో కృషి చేసారు. వీరిది మానుకోట తాలూకా ఇనుగుర్తి (ప్రస్తుతం వరంగల్ జిల్లా, కేసముద్రం మండలంలో ఉన్నది). 1894 ఏప్రిల్ 4వ తేదీన జన్మించారు. ఒద్దిరాజు సోదరులు విజ్ఞానప్రచారిణీ గ్రంథమాలను స్థాపించి వందకు పైగా తెలుగు పుస్తకాలను ప్రచురించారు. వీటిలో విజ్ఞానశాస్త్రం, హస్తకలలు, ఛాయాగ్రహణం మొదలైన విషయాలకు సంబంధించిన గ్రంథాలున్నాయి. నైజాం ప్రాంతంలో తెలుగుభాషాభివృద్ధి ఈ సంఘం విశేషకృషిసల్పింది.

## ఇతని రచనలు
*వీరావేశము
*వరాహముద్ర
*పంచకూళ కషాయం
*విషములు - తచ్చికిత్సలు
*సప్తపది
*ఉత్తర గురు పరంపర
*ఆర్త ప్రబంధం
*సప్తగాథ
*గురుపరంపరా ప్రభావం
*ముదలయిరం
*వణ్ణమా డంగల్
*మత్కుణోపాఖ్యానం
*తపతీ సంవరణోపాఖ్యానం
*లండన్ విద్యార్థి (కథ)
## ఇవి కూడా చూడండి
* ఒద్దిరాజు సోదరులు

## మూలాలు

వర్గం:పాత్రికేయులు
వర్గం:సంపాదకులు
వర్గం:1894 జననాలు
వర్గం:1973 మరణాలు
దొడ్డపనేని ఇందిర

**డి.ఇందిర** గా ప్రసిద్ధిచెందిన **దొడ్డపనేని ఇందిర** (ఆంగ్లం: Doddapaneni Indira) (జనవరి 7, 1937 - సెప్టెంబర్ 16, 1987) మహిళా నాయకురాలు.ఆంధ్రపదేశ్ రాష్ట్ర శాసన సభ్యురాలు.  గుంటూరు జిల్లా పరిషత్ కు తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలిగా పనిచేసారు,

## జననం
దొడ్డపనేని ఇందిర గారు మాజీ మంత్రి ఆలపాటి వెంకటరామయ్య, సామ్రాజ్యమ్మల కుమార్తె. ఈమె జనవరి 7వ తేదీన తెనాలి సమీపంలో యడ్లపల్లి గ్రామంలో జన్మించారు. ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం తర్వాత చెన్నైలో బి.ఎస్.సి. (హోం సైన్స్) లో డిగ్రీ తీసుకున్నారు. 1955 జనవరి 7వ తేదీన ప్లాస్టిక్ సర్జన్ డాక్టర్ దొడ్డపనేని లక్ష్మీ నారాయణ ప్రసాద్ గారిని వివాహమాడారు.

తండ్రి మరణంతో ఏర్పడిన లోటును భర్తీ చేయడానికి కామరాజ్ నాడార్, నీలం సంజీవరెడ్డి గార్ల ప్రోత్సాహంతో ఈమె రాజకీయ ప్రవేశం చేశారు. 

## రాజకీయ జీవితం
దొడ్డపనేని ఇందిర గారు తెనాలి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి మూడు సార్లు (1967, 1972, 1978) ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు. ఇందులో మొదటిసారి కాంగ్రెసు పార్టీ అభ్యర్థిగా, రెండవసారి ఇండిపెండెంటుగా, మూడవసారి జనతా పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి నెగ్గడం విశేషం. నాలుగవసారి 1983లో 1985లో తెలుదేశం అభ్యర్ది అన్నాబత్తుని సత్యనారాయణపై పోటీచేసి ఓడిపోయారు. 

1987లో జరిగిన జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికలలో గుంటూరు జిల్లా పరిషత్ కు తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలిగా అత్యధిక మెజారిటీతో ఎన్నికయ్యారు. 

## మరణం
దొడ్డపనేని ఇందిర గారు 1987 సెప్టెంబర్ 16వ తేదీన పరమపదించారు.

వీరి కుమార్తె గోగినేని ఉమ తిరిగి తెనాలి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి 1999 సంవత్సరంలో ఎన్నిక కావడం విశేషం.

## మూలాలు
*20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.

వర్గం:1937 జననాలు
వర్గం:1987 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మహిళా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన మహిళా శాసన సభ్యులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
అగ్రసేన్ మహారాజ్

right|thumb|అగ్రసేన్ మహారాజ్ (Maharaja Agrasena)
**అగ్రసేన్‌ మహారాజ్‌** క్షత్రియ వంశంలో జన్మించినప్పటికి తన రాజ్యాభివృద్ది కోసం, తన ప్రజల కోసం వైశ్యుడిగా మారి వ్యాపార అభివృద్దికి తోడ్పాటునందించారు. వ్యాపార లావాదేవీలు సజావుగా సాగుతేనే ప్రజా సంక్షేమ సాధ్యమవుతుందని భావించి వ్యాపారులను నిరంతరం ప్రోత్సహించేవారు. అగ్రసేన్‌ మహారాజ్‌ 5133వ జయంతోత్సవాలు ఆల్‌ ఇండియా వైశ్య ఫెడరేషన్‌ ఆధ్వర్యంలో 19.9.2009న జరిగాయి. ఐదు వేల సంవత్సరాల కింద సంపన్నుడిగా జన్మించిన అగ్రసేన్‌ మహారాజ్‌ పేదల అభ్యున్నతి కోసం ప్రతి పేదవాడికి సంపన్నులు రోజు ఓ రూపాయి, ఓ ఇటుక ఇస్తే వారు కొద్ది రోజుల్లోనే సొంత ఇంటిని కట్టుకోవడంతో ఆర్ధికంగా స్థిరపడతారని ఆయన ఈ పధకాన్ని అమలు చేసి విజయం సాధించారు. ఢిల్లీలో మహాజా అగ్రసేన్ స్మారక వైద్యశాల ఉంది.

## మూలాలు
* http://www.suryaa.com/showStateNews.asp?ContentId=15858

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
రవి అరిమిల్లి

thumb|రవి అరిమిల్లి
**రవి అరిమిల్లి** ప్రఖ్యాతి గాంచిన ఐ.బి.యం కంపెనీని తన ప్రతిభతో తీర్చిదిద్దిన శాస్త్రవేత్త. 1963లో తూర్పు గోదావరి జిల్లా ఏలూరులో జన్మించాడు. 1969లో తల్లిదండ్రులతో అమెరికా వెళ్ళాడు. లూసియానా రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయములో ఎలక్ట్రికల్ ఇంజినీరింగ్ విద్య అభ్యసించి 1985లో ఐ.బి.యం కంపెనీ (ఆస్టిన్, టెక్సాస్) లో చేరాడు.కంప్యూటర్ చిప్ విజ్ఞానములో నిష్ణాతుడు.

ఐ.బి.యం సంస్థ ఫెలో గా, తన ప్రతిభా పాటవాలు ప్రదర్శించి 1998 నుండి ప్రతి సంవత్సరము "IBM Inventor of the Year" పురస్కారము సాధించుతున్నాడు. POWER5 సృష్ఠికర్త. రవి "symmetric multiprocessing (SMP) system structures", "cache/memory hierarchies" మరియూ "system bus protocols" విషయములలో మేధావి.

2002లో 78, 2003లో 53 పేటెంట్లు సాధించాడు. అమెరికాల్లో అత్యధిక పేటెంట్లు (300) గల పది హక్కు దారులలో ఒకడు.

టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా పత్రిక రవిని పేటెంట్ల రాజుగా అభివర్ణించింది.

## మూలాలు

వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు
పి.వి.రాజమన్నార్

**పాకాల వెంకటరమణారావు రాజమన్నార్** (మే 1, 1901 - అక్టోబర్ 1, 1979) న్యాయవాది, పండితుడు, భారత రాజకీయనాయకుడు. 1948 నుండి 1961 వరకు మద్రాసు రాష్ట్రపు ఉన్నత న్యాయస్థానంలో ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేశాడు. అప్పటి మద్రాసు రాష్ట్ర గవర్నరు ఏ.జె. జాన్ మరణించడంతో హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయాధిపతిగా ఉన్న రాజమన్నారు 1957 నుండి 1958 వరకు మద్రాసు రాష్ట్ర ఆపద్ధర్మ గవర్నరుగా పనిచేశాడు

## జననం
రాజమన్నార్ 1901లో మద్రాసులో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి వెంకట రమణారావు నాయుడు అప్పటికే ప్రముఖ న్యాయవాది. ఆ తర్వాత మద్రాసు హైకోర్టులో న్యాయధిపతిగానూ, ప్రధానన్యాయాధిపతిగానూ పనిచేశాడు. రాజమన్నార్ కూడా తండ్రిబాటలోనే న్యాయవాదిగా 1924లో బార్ లో చేరాడు. అంచెలంచెలుగా పైకి ఎదుగుతూ 1944లో అత్యున్నత పదవైన అడ్వకేటు జనరల్ అయ్యాడు.

రాజమన్నార్ తెలుగు, ఇంగ్లీషు, సంస్కృతం, ఫ్రెంచి భాషలలో పాండిత్యం సంపాదించాడు. తెలుగులో విప్లవాత్మక నాటకాలెన్నో వ్రాశాడు. సమకాలీన నాటకరంగాన్ని, సాహిత్యాన్ని క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి విమర్శకునిగా కూడా పేరుతెచ్చుకున్నాడు. కొంతకాలం లలితకళకు సంబంధించిన తమిళ మాసపత్రిక "కళ"కు సంపాదకత్వం వహించాడు. ఈయన ఫోటోగ్రఫీ ఒక హాబీ. రాజమన్నార్ వ్రాసిన నాటకాలెన్నో రేడియోలో ప్రసారమయ్యాయి. వాటిలో చాలా అనేక భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి. ఈయన బళ్ళారి రాఘవతో కలిసి "తెగని సమస్య" అనే నాటకాన్ని రచించాడు. తెలుగులో ఏకాంకికలు వ్రాసిన ఆద్యులలో ముద్దుకృష్ణ, చలంలతో పాటు రాజమన్నారు కూడా ఒకడు. ఈయన వ్రాసిన నాటకాలలో తప్పెవరిది?, ఏమి మగవాళ్లు, నిష్ఫలం, విముక్తి, వైకుంఠాచార్యులు, దెయ్యాలలంక, నాగుపాము, వృథాయానం, సంకల్పం, కఠినమార్గం,  పరకీయ, నందిని, వెర్రిముండ, బంధాలు, భార్యాభర్తలు ముఖ్యమైనవి. "శృతితప్పిన సజీవన రాగం" అనే నవలను కూడా రచించాడు. నీడలేని ఆడది అనే సినిమాకు కథను అందించాడు. ఇతడు  ఈయన కళలకు, సాహిత్యానికి చేసిన సేవకు తగ్గట్టుగా భారతీయ సంగీత నాటక అకాడెమీకి అధ్యక్షునిగా నియమితుడయ్యాడు.

## రాజ్‌మన్నార్ కమిటీ
1969లో అప్పటి తమిళనాడు డి.ఎం.కె ప్రభుత్వం కేంద్ర-రాష్ట్రాల సంబంధాలపై సమీక్షకు పి.వి.రాజమన్నార్ అధ్యక్షతన ఒక త్రిసభ్య కమిటీని నియమించింది. ఇది రాజ్‌మన్నార్ కమిటీగా ప్రసిద్ధిచెందినది. రాజ్‌మన్నార్‌తో పాటు మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం వైస్-ఛాన్సలర్ ఏ.లక్ష్మణస్వామి ముదలియార్, ఆంధ్రరాష్ట్ర మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి పి.చంద్రారెడ్డిలు ఈ కమిటీలో సభ్యులు. సమాఖ్య ప్రభుత్వంలో కేంద్ర-రాష్ట్రాల సంబంధాలపై సమీక్షించి విలువైన సూచనలిచ్చింది. ఈ కమిటీ ఇచ్చిన సూచనలలో ముఖ్యమైనది "అంతర్రాష్ట్ర మండలి"ని ఏర్పాటుచేయడం.i

## మరణం
రాజమన్నారు 1979, అక్టోబర్ 1 న మద్రాసులో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు గవర్నర్లు
వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:1979 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో న్యాయవాదులు
వర్గం:భారతీయ న్యాయమూర్తులు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
వర్గం:మద్రాసు తెలుగువారు
బిపిన్ చంద్ర పాల్

**బిపిన్ చంద్ర పాల్** (నవంబరు 7, 1858 – మే 20, 1932) సుప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు. లాల్, బాల్, పాల్ త్రయంలో మూడవ వాడు. 1905 లో బెంగాల్ విభజనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాడు. జాతీయోద్యమ పత్రిక *బందే మాతరం*ను మొదలు పెట్టాడు. ఆ పత్రికలో అరబిందో వ్రాసిన వ్యాసానికి సంబంధించిన కేసులో వ్యతిరేకంగా సాక్ష్యం ఇవ్వనందున ఆరు మాసాలు జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. తెలుగువారితో సహా ఎందరో భారతీయులను స్వాతంత్ర్య సమరమందు ఉత్తేజితులను చేసాడు. ఆ పై గాంధీ సారథ్యాన్ని, ఆయన సిద్ధాంతాలను, ముఖ్యంగా ఖిలాఫత్ వంటి పోరాటాలలో ఆధ్యాత్మికత, మతము, స్వాతంత్ర్య పోరాటములకు లంకె పెట్టడాన్ని వ్యతిరేకించాడు. బ్రహ్మ సమాజంలో సభ్యుడైన పాల్ ఒక వితంతువును వివాహమాడాడు.

## జీవిత విశేషాలు
బిపిన్‌ చంద్రపాల్‌ 1858 నవంబరు 7న నాటి బెంగాల్లోని (నేటి బంగ్లాదేశ్‌) సిల్హట్‌లో జన్మించారు. బ్రహ్మ సమాజంలో చేరి ఆ సిద్ధాంతాలను ప్రచారం చేశారు. ప్రజలను ఉత్తేజపరిచే ఉపన్యాసకుడిగా పేరొందారు. వందేమాతరం ఉద్యమ వ్యాప్తిలో భాగంగా రాజమండ్రిలో ఈయన ప్రసంగించిన ప్రాంతాన్ని ‘పాల్‌ చౌక్‌’ అని పిలుస్తున్నారు. మచిలీపట్నంలోని ఆంధ్ర జాతీయ కళాశాల ఈయన ఉపన్యాసాల ప్రభావంతోనే ఏర్పాటు చేయబడింది. ట్రిబ్యూన్‌, న్యూ ఇండియా, వందేమాతరం మొదలైన పత్రికల్లో ఈయన రచనలు ఎన్నో ప్రచురింపబడినాయి. ఆనాటి రాజకీయాల్లో ప్రధాన పాత్రధారులైన లాలా లజపతిరాయ్‌, బాలగంగాధర్‌ తిలక్‌, బిపిన్‌ చంద్రపాల్‌ అనే నాయక త్రయాన్ని ‘లాల్‌, బాల్‌, పాల్‌’ అని సగౌరవంగా పిలిచేవారు.

## ఉద్యోగం
*పబ్లిక్ ఒపీనియన్*, *ది ట్రిబ్యూన్*, *న్యూ ఇండియా* పత్రికలకు పాల్ విలేఖరిగా పనిచేశాడు. తను పాత్రికేయుడిగా పనిచేస్తున్న కాలంలో జాతీయవాదాన్ని ప్రచారం చేశాడు. చైనా రాజకీయాల్లో జరుగుతున్న పెనుమార్పులు అలాగే ప్రపంచవ్యాప్తంగా భౌగోళికంగా రాజకీయంగా ఉన్న పరిస్థితుల గురించి భారత ప్రజానీకాన్ని చైతన్య పరుస్తూ ఆయన అనేక వ్యాసాలు ప్రచురించాడు. పాల్ తన రచనలలో భారత దేశ భవిష్యత్తుకు ఎటువంటి ప్రమాదాలు పొంచి ఉన్నాయో వివరిస్తూ ఒక ప్రత్యేక వ్యాసాన్ని రాశాడు. 

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* ఒక జీవితచరిత్ర, బంగ్లాపీడియా

వర్గం:1858 జననాలు
వర్గం:1932 మరణాలు
వర్గం:బెంగాల్ చరిత్ర
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:బ్రిటిషు భారతదేశ కేంద్ర శాసనసభ సభ్యులు
కన్యాదానం (అయోమయ నివృత్తి)

కన్యాదానం హిందువుల పెళ్ళిలో అతి ముఖ్యమైన కార్యక్రమము.

రెండు కన్యాదానం సినిమాలు వచ్చాయి.
* కన్యాదానం (1955) 
* కన్యాదానం (1998)
కపిలవాయి రామనాథశాస్త్రి

thumb|కపిలవాయి రామనాథశాస్త్రి
ప్రసిద్ధ రంగస్థల నటులు, గాయకులైన **కపిలవాయి రామనాథశాస్త్రి** గారు 1890 కృష్ణా జిల్లా విజయవాడ తాలూకా మంతెనలో జన్మించారు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
వీరు చిన్నతనంలోనే మైలవరం నాటక కంపెనీలో ప్రవేశించి దానికి ఉజ్వల చరిత్ర సంపాదించారు. యడవల్లి సూర్యనారాయణ గారి ఆధ్వర్యంలో నటనలోను, పద్యపఠనంలోనూ మెరుగులు దిద్దుకున్నారు. రంగస్థల ప్రపంచంలోనే ఒక క్రొత్త మార్పు తెచ్చినవారుగా వీరు ప్రఖ్యాతిపొందారు. వీరి నటన, గాయక శైలి ఎందరినో ప్రభావితుల్ని చేసింది. వీరిలాగా పాడాలని చాలామంది నటులు, నటీమణులు ఆరాటపడేవారు. పద్యంలోని భావం చెడకుండా ప్రతి అక్షరాన్ని చివరకు పూర్ణానుస్వారాన్ని సైతం స్పష్టంగా పలికి సంగీత మాధురిని దానికి జతకూర్చేవారు. వీరి శ్రావ్యమైన కంఠధ్వని తోడై వీరి గానం ప్రజలను అత్యద్భుత రీతిలో ఆకట్టుకొనేది. ఆనాడు ఈయనకు ఈనాటి సినిమా తారలకున్నంత అభిమానులు ఉండేవారు. ఈయన పద్యం పాడితే వన్స్ మోర్ కొట్టి మళ్లీ మళ్లీ పాడించుకునేవారు. ఒకే రాత్రి రెండు పట్టణాలలో ప్రదర్శించే నాటకాలలో పాత్రలు ధరించిన రోజులు ఉన్నాయి. ఈయన నాటకానికి జనాలు తండోపతండాలుగా వచ్చేవారు. మైలవరం కంపెనీ మూతపడిన తర్వాత కిరాయి నాటకాలలో నటించారు.

ఈయన స్వరంతో వెలువడినన్ని గ్రామఫోన్ రికార్డులు ఆ రోజుల్లో ఏ నటుడు ఇవ్వలేదు. ఈ రికార్డులు ఆ రోజుల్లో కొన్ని వేలు అమ్ముడుపోయాయి. పెళ్ళిళ్లలోనూ, ఇతర శుభకార్యాలలోనూ కపిలవాయి రికార్డులనే విరివిగా పెట్టేవారు. ఇవి తమిళనాడు, మైసూర్ రాష్ట్రాలలో కూడా ప్రజాదరణపొందాయి. అతి తక్కువకాలంలో ఆంధ్రదేశమంతటా చాలా పేరు ప్రఖ్యాతలు సంపాదించుకున్నారు. రెండు చేతులా సంపాదించాడు కానీ, సంపాదనంతా దురభ్యాసాలకు ఖర్చు చేశాడు.

## ధరించిన పాత్రలు
*సారంగధరలో సారంగధరుడు
* రామదాసులో రామదాసు
* చింతామణిలో భవానీ శంకరుడు
* పాదుకలో రాముడు
* గయోపాఖ్యానంలో అర్జునుడు
* శ్రీకృష్ణతులాభారంలో నారదుడు
* సావిత్రిలో సత్యవంతుడు
* విప్రనారాయణలో విప్రనారాయణుడు మొదలైనవి.

టాకీ చిత్రాలు వచ్చిన తర్వాత సక్కుబాయి, కృష్ణ తులాభారం (నారదుడిగా, 1935) వంటి కొన్ని తెలుగు సినిమాలలో కూడా నటించారు.

## బిరుదులు
* రంగమార్తాండ

## మరణము
తెలుగు నాటకరంగంలో ధ్రువతారగా వెలిగిన శాస్త్రి ధనార్జన బాగా చేసినా అవసానదశలో దుర్భర దారిద్ర్యాన్ని అనుభవించారు. అతి తక్కువ వయస్సులో అజరామరమైన కీర్తి ప్రతిష్ఠలు సంపాదించిన శాస్త్రి 1935, అక్టోబరు 1వ తేదీన విజయవాడలో పక్షవాతంతో మరణించారు.

## మూలాలు

* ఐ.ఎమ్.డి.బి.లో కపిలవాయి పేజీ.
* 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.
* కపిలవాయి రామనాథశాస్త్రి, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట. 515.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా గాయకులు
వర్గం:1890 జననాలు
వర్గం:1935 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా గాయకులు
షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు

**షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు** ప్రసిద్ధ రంగస్థల నటుడు, దర్శకుడు, నాటక ప్రయోక్త.

## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
వీరు 1928, డిసెంబర్ 1 న తూర్పు గోదావరి జిల్లా రామచంద్రాపురం తాలూకా అనపర్తి గ్రామంలో జన్మించారు.

## నాటక రంగం
సంగీతం నేర్చుకున్న తర్వాత వీరు 1946లో నాటకరంగంలో ప్రవేశించి మహాశివభట్ట వెంకటరాజు గారి పర్యవేక్షణలో నటుడుగా తీర్చిదిద్దబడ్డారు. తెలుగు నాటకానికి మూల స్తంభంగా పేర్కొన
దగిన నటుడిగా గుర్తింపు పొందారు.

### నటునిగా
పాండవోద్యోగం, గయోపాఖ్యానం, సతీ సక్కుబాయి నాటకాలలో శ్రీకృష్ణ పాత్రను, రామాంజనేయ యుద్ధం, పాదుకా పట్టాభిషేకంలో రాముని పాత్రను, తులాభారం, కృష్ణలీల, మైరావణలో నారద పాత్రను, హరిశ్చంద్రలో హరిశ్చంద్ర, నక్షత్రక పాత్రలను, రామదాసులో కబీరు, చింతామణిలో బిల్వమంగళుడు, భవానీశంకరుడు పాత్రలను, బొబ్బిలిలో విజయరామరాజు పాత్రను, తెలుగుతల్లిలో నాగేశ్వరరావు మొదలైన పాత్రల్లో నటించి ప్రాచుర్యం పొందారు. ప్రధానంగా పద్యనాటకాల్లో ఆయన పద్యగానం, అభినయం విపరీతమైన ప్రజాభిమానాన్ని సంతరించిపెట్టింది.
షణ్ముఖి ఆంజనేయరాజు తన నటన కెరీర్లో వైభవం అనదగ్గ స్థాయిని చవిచూశారు. ఇప్పటి సినీనటుల్లా ఓ మెటాడోర్ వ్యాన్, దానిలో పరుపులు, అసిస్టెంట్లు వగైరా ఉండేవి. ఒకరోజు రాత్రి ఒక ఊళ్ళో ఒకటో కృష్ణుడిగా నటించి మరో ఊళ్ళో రెండో కృష్ణునిగా నటించేవారు.
షణ్ముఖి ఆంజనేయరాజుకు పేరు తెచ్చిపెట్టిన పాత్రల్లో రామాంజనేయ యుద్ధం నాటకంలో రాముని పాత్ర కూడా ఒకటి. మరీ ముఖ్యంగా, రాముడి పాత్రలో షణ్ముఖి, హనుమంతుని పాత్రలో సంపత్‌నగర్ లక్ష్మణరావుల కాంబినేషన్ చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. వ్యక్తిగత స్పర్థ కొంతవరకూ ఉన్న వీరిద్దరూ నాటకంలో ఒకరినొకరు ఎత్తిపొడుచుకునే పద్యాలు పాడుతూండడం ఈ జోడీకి మరీ లాభించింది.

### దర్శకునిగా
వీరు 1948లో బాలా త్రిపురసుందరీ నాట్యమండలిని స్థాపించి ఎన్నో నాటకాలను ప్రదర్శించారు. వీరు నాటక దర్శకుడిగా నందనార్, రేవతి, తెలుగుతల్లి, హరిశ్చంద్ర, గయోపాఖ్యానం, సుభద్రార్జున, శ్రీకృష్ణాభిమన్య యుద్ధం మొదలైన నాటకాలకు ప్రాణం పోసి అనేక మంది నటీనటులకు శిక్షణ ఇచ్చారు. వీరు హార్మోనియం, వాయులీనంలలో ప్రవీణులు.

### గాన గంధర్వ పుస్తకం
2024 సంవత్సరంలో వాడ్రేవు సుందరరావు షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు జీవిత చరిత్రను 'గాన గంధర్వ' పేరుతో పుస్తకంగా వెలువరించాడు.

## సన్మానాలు
* ఏలూరు తెలుగు దర్భారులో కూరెళ్ల లక్ష్మణ్రావుగారి ప్రోత్సాహంతో కనకాభిషేకం.
* ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ నందు ఘనమైన సన్మానం 1990 సం. లో

## మూలాలు
* నటకులమ్, ఆగస్టు 2016, పుట నెం. 6

వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా
వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1997 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నటులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు