open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
చెన్నకేశవ శతకము

చెన్నకేశవ శతకం రామడుగు సీతారామశాస్త్రి  రచించిన శతకం. ఇది 1944లో ముద్రించబడింది. 

## విశేషాలు
శతకాలు తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానం కలిగివున్నాయి. వివిధ శతక పద్యాలు జనసామాన్యం నోళ్లలో నాని జాతీయాలు, సామెతల స్థాయిలో నిలిచిపోయాయి. ఈ క్రమంలో ఎందరో తెలుగు కవులు శతకాలు రచించారు. ఆ కోవలోనిదే ఈ శతకం. "చెన్నకేశవా!" అనే మకుటంతో ఈ పద్యాలను రచించారు.ఇందుకోసం నల్లమోతు కృష్ణయ్య ధనసహాయం చేయగా రచయిత పుత్రుడు రామడుగు సత్యనారాయణ శాస్త్రి సంపాదకత్వం వహించాడు. ఇది 1944లో ముద్రించబడినది.

## పద్యాలు
;మొదటి పద్యం

శ్రీరమణీ మనః కుముద శీతమయూఖ! విరించిముఖ్య బృం
దారక వారచారుతర నవ్యకిరీటమణీ ఘృణీఝరీ
పూర విరాజమాన పదపుష్కరజాత! నమో స్తుతే లస
న్నీరదనీలగాత్ర! ధరణీభరణక్షమ! చెన్నకేశవా!


## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1944 పుస్తకాలు
లక్నవరం సరస్సు

**లక్నవరం సరస్సు** ములుగు జిల్లా, గోవిందరావుపేట మండలం లోని బుస్సాపూర్ గ్రామం దగ్గరలో ఉంది.

## చరిత్ర
లక్నవరం సరస్సు సా.శ. 1312వ సంవత్సరంలో ఓరుగల్లు రాజధానిని పరిపాలించిన కాకతీయరాజు ప్రతాపరుద్రుని చేతుల మీదుగా రూపుదిద్దుకుంది. కళలకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇచ్చే కాకతీయ రాజులు ఆనాటి రైతాంగంపట్ల ప్రత్యేక శ్రద్ధ కనబర్చేవారనేందుకు ఈ సరస్సు సాక్షీభూతంగా నిలుస్తోంది. ఎత్తైన కొండల నడుమ నిర్మించిన ఈ సరస్సు నేటి ఆధునిక ఇంజనీరింగ్‌ పరిజ్ఞానాన్ని పోలి ఉంటుంది. కోనేరు, దేవాలయం, నగరం అనే పద్ధతిలో సరస్సు సమీపంలో శివాలయం, నగరాన్ని స్థాపించే కాకతీయులు లక్నవరంలో మాత్రం దానికి భిన్నంగా సరస్సును మాత్రమే నిర్మించడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. ఈ సరస్సుకు తొమ్మిది ప్రధాన తూములు ఉన్నాయి. కాంక్రీటు, ఇనుము వాడకం లేకుండా కట్టిన ఈ కట్టడం ఇప్పటికీ చెక్కు చెదరకపోవటం విశేషంగా చెప్పవచ్చు.

కాకతీయుల కాలం నుండి నేటివరకు లక్నవరం సరస్సు రైతులపాలిట వర్రపదాయినిగా ఉంటోంది. 8,700 ఎకరాల పంటపొలాలను సంవత్సరం పొడవునా నీరందిస్తోంది. సరస్సు నిర్మాణం సమయంలోనే సాగునీటి కోసం రంగాపుర్‌, శ్రీరాంపతి, నర్సింహుల కోట అనే నాలుగు ప్రధాన కాల్వలను నిర్మించారు. ఖమ్మం జిల్లాలోని అటవీ ప్రాంతం లోతట్టు ప్రాంతాలలో కురిసిన వర్షాలతో ఈ సరస్సు నిండుతుంది. 9 ప్రధాన తూముల ద్వారా నీటిని విడుదల చేసి సమీపంలోని సద్దిమడుగు రిజర్వాయర్‌లో నిల్వ చేస్తారు. అక్కడి నుంచి కాల్వల ద్వారా ఆయకట్టు పొలాలకు నీటిని అందిస్తారు. 

## అభివృద్ధి
ప్రకృతి అందాలతో అలరారుతున్న ఈ సరస్సు కొన్నేళ్ళక్రితం వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌ పర్యాటకశాఖ నిరాదరణకు గురైంది. అయితే ప్రస్తుతం తెలంగాణ లోని ప్రధాన పర్యాటకకేంద్రంగా వెలుగొందుతోంది. లక్నవరం సరస్సు దీవుల మధ్య వేలాడే ఈ వంతెనను చూసేందుకు రాష్ట్రం నలుమూలల నుంచి ప్రతిరోజూ వందలాదిమంది పర్యాటకులు ఇక్కడికి వస్తుంటారు. ఈ సరస్సులో ఆరు దీవులు ఉండగా ఒక్కో దీవిని ఒక్కోరకంగా ముస్తాబు చేసి పర్యాటకులను మరింతగా ఆకర్షించేందుకు పర్యాటకశాఖ తగిన ఏర్పాట్లను చేస్తోంది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ చెరువులు
వర్గం:జయశంకర్ జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
శ్రీ కుమార శతకము

**శ్రీ కుమారశతకము** సంస్కృతములో రావు భాస్కరరావు చేత రచింపబడి దేవులపల్లి సుబ్బరాయశాస్త్రి చేత ఆంధ్రీకరించబడింది. ఇది 1900 ఆగస్టు 1వ తేదీన కోలంక వీరవరం జమీందారిణి రాజా చెల్లయ్యమ్మ రావుబహద్దూరు ఆజ్ఞానుసారం మద్రాసు లారెన్స్ అసైలమ్ ప్రెస్సులో క్రొత్తపల్లి పద్మనాభశాస్త్రిగారిచే ముద్రించబడింది. ఈ శతకంలో 101 శ్లోకాలు, ప్రతి శ్లోకానికి వెనువెంటనే ఆంధ్రీకృతపద్యము ఉన్నాయి. రావు వంశపు కులవృద్ధుడైన రావు భాస్కరరావు పిఠాపురం మహారాజా రావువేంకటకుమార మహీపతి సూర్యారావును ఉద్దేశించి రాజనీతిని బోధించిన శతకము ఇది. రావు వంశపుటౌన్నత్యము, మహారాజా వారి మాతృపితృ నగర మహిమ, మహారాజా వారి విద్వత్తు మొదలైన విషయాలు ఈ శతకంలో పొందుపరచబడి ఉంది. *"కుమార!"* అనేది ఈ శతకానికి మకుటంగా ఉంది.

## మచ్చుతునకలు

::తే|| తత్తనూజులు సర్వజ్ఞ మాధవులనంగ
::: శైవవైష్ణవ ధర్ములై ఠీవి గనిరో
:::మీదయిన యన్వయంబున కాదిపురుషు
:::లట్టి వంశోచ్ఛ్రయముఁ బొందుమా కుమారా!

::తే||చేయఁదగినట్టి పనియును జేయరాని
::: పనియుఁదెలియ నశక్యమైపరఁగుఁగాన 
::: మహిని బండి తులైన బ్రహ్మణుల నీదు
:::సభల నిలుపబంగఁ దగును నిచ్చలుఁ గుమార!

## మూలాలు
పాకాల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం

**పాకాల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం** తెలంగాణ రాష్ట్రం, వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా, ఖానాపూర్ మండలంలోని పాకాల సరస్సు తీరం చుట్టూ **పాకాల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం** ఉంది.

ఈ అభయారణ్యం దాదాపు 839 చ.కిలోమీటర్ల ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉంది. ఇది కాకులు దూరని కారడవే అయినా పర్యాటకులకు అనువైనదే.ఇది వివిధ రకాల వృక్షజాలం, జంతుజాలంను సంరక్షించే కేంద్రంగా విలసిల్లుతోంది.  ఈ అభయారణ్యంలో  చిరుతపులులు, మానిటర్ బల్లులు, మొసళ్లు, ఎలుగుబంట్లు, హైనాలు, కొండచిలువలు, తోడేళ్ళు వంటి జంతువులు పర్యాటకులకు కన్నుల విందు చేస్తాయి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాలు
వర్గం:వరంగల్ జిల్లా
మానికొండ సత్యనారాయణశాస్త్రి

**మానికొండ సత్యనారాయణశాస్త్రి** (1895-1985) స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, రాజకీయనాయకులు, రచయిత, పత్రికా సంపాదకులు. అతను అమితమైన దేశభక్తుడు; అనేకసార్లు జైలు శిక్ష అనుభవించడం ద్వారా జాతీయ లక్ష్యం పట్ల తన అంకితభావానికి ఆదర్శప్రాయమైన వ్యక్తిగా చరిత్రలో నిలిచాడు.

## జీవిత విశేషాలు
**మానికొండ సత్యనారాయణశాస్త్రి** కృష్ణా జిల్లా, గుడివాడ తాలూకా ఉరుటూరు గ్రామంలో 7 జూలై 1895 తేదీన లక్ష్మీనరసింహం దంపతులకు జన్మించారు. అతను బి.ఎ చదివాడు. 1939 లో న్యాయశాస్త్ర పరీక్షకు హాజరై బి.ఎల్. పట్టా పొందారు.

1921 సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం సమయంలో న్యాయ కళాశాలను  విడిచిపెట్టాడు; తరువాత 1939లో ప్రైవేట్ చదువు ద్వారా లా డిగ్రీ పొందాడు, కానీ ఎప్పుడూ లా ప్రాక్టీస్ చేయలేదు; అన్ని జాతీయ ఉద్యమాలలో జైలు శిక్ష అనుభవించాడు; 1921-22లో విజయవాడలోని జాతీయ పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయుడిగా ధైర్యంగా పనిచేశాడు.  సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమంలో పాల్గొని 1922 ఏప్రిల్ 26 నుండి 1923 జనవరి 25 వరకు  రాజమండ్రి మరియు కడలూరు జైళ్లలో తొమ్మిది నెలలు శిక్షను అనుభవించాడు.  మళ్ళీ 1930 మే 13 నుండి రాజమండ్రి మరియు వెల్లూరు జైళ్లలో ఉప్పు సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో పాల్గొని  తొమ్మిది నెలల శిక్షను  అనుభవించారు; విడుదలైన తర్వాత, 1931 జనవరి 28న   సివిల్ డిస్ ఒబెయన్స్ ఉద్యమానికి సంబంధించి మళ్ళీ ఆరు నెలల  జైలు శిక్ష అనుభవించారు; రాజమండ్రి మరియు అలీపురం జైళ్లలో జైలు శిక్ష అనుభవించారు; గాంధీ-ఇర్విన్ ఒప్పందం ప్రకారం 1931 మార్చి 13న  విడుదలయ్యారు; మళ్ళీ శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో పాల్గొని 1-2-1932 నుండి కడలూరు మరియు వెల్లూరు జైళ్లలో రెండు సంవత్సరాల మూడు నెలల  శిక్షను అనుభవించారు; క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు 8-9-1942 నుండి అలీపోరం క్యాంప్ జైలులో ఒక సంవత్సరం మరియు రెండు నెలల శిక్షను  అనుభవించారు; 8-7-1945 వరకు వెల్లూరు మరియు తంజావూరు జైళ్లలో నిర్బంధించబడిన శిక్ష ముగిసిన వెంటనే   పశ్చిమ కృష్ణ డి. సి. సి కార్యదర్శి గా 1922-23 మధ్య,  , ఎ. పి. సి. సి ఆర్గనైజింగ్ సెక్రటరీ గా  1936-37 మధ్య,  ఎనిమిది సంవత్సరాలు కృష్ణా జిల్లా సహకార కేంద్ర బ్యాంకు కార్యదర్శిగా; "సత్యాగ్రహి" మరియు "గ్రామ స్వరాజ్య" వారపత్రికల సంపాదకునిగా పనిచేసాడు. అతను  వివిధ అంశాలపై ఇంగ్లీష్ మరియు తెలుగులో అనేక రచనలు రాసిన రచయితగా; వాటిలో "బ్రిటిష్ మహాయుగము", తెలుగు వాల్మీకం మరియు బాల గంగాధర్ తిలక్ ఉపన్యాసాలు మొదలైనవి ఉన్నాయి. భారత ప్రభుత్వం నుండి  నెలకు రూ.1.00 . సాహిత్య పెన్షన్ గ్రహీత; "తూర్పు కృష్ణ జిల్లా జతయోద్యమ చరిత్ర"ను సవరించారు.

అయినా ప్రజాసేవ లోనే జీవితాన్ని గడిపారు. వీరు సత్యాగ్రహి, గ్రామ స్వరాజ్య వారపత్రికలను సంపాదకులుగా పనిచేసారు. వీరు తెలుగులోను, ఆంగ్లంలోను ఎన్నో గ్రంథాలను రచించారు. ఆంగ్లంలో బసు పండితుడు రచించిన చారిత్రక గ్రంథాన్ని బ్రిటిష్ మహాయుగము అనే పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించారు. వీరు 90 ఏళ్ల వయసులో 1985 లో పరమపదించారు.

## రచనలు
* బ్రిటిష్ మహాయుగము
* లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలక్ జీవితచరిత్ర
* తూర్పు కృష్ణా జిల్లా జాతీయోద్యమ చరిత్ర
* మానికొండ రామాయణము

## మూలాలు

* సత్యనారాయణశాస్త్రి, మానికొండ, 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, రెండవ భాగము, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్, 2005, పేజీలు: 908-9.

వర్గం:1895 జననాలు
వర్గం:1985 మరణాలు
వర్గం:సంపాదకులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పాత్రికేయులు
ఏటూరునాగారం వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం

ములుగు జిల్లా, ఏటూరునాగారం మండలంలో ఈ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఉంది. ఈ అభయారణ్యం 806 చ.కి.మీ.ల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. ఈ అభయారణ్యం వృక్ష, జంతుజాల సంరక్షణాకేంద్రంగా విలసిల్లుతోంది. ఇక్కడ వెదురు, మద్ది, చిరుమాను, సారపప్పు చెట్టు మున్నగువాటితో కూడిన ఆకురాల్చు పొడి టేకు వంటి వృక్షజాలం ఉంది. అడవిలో పెద్దపులి, చిరుతపులి, అడవిదున్న, కడితి, దుప్పి, మనుబోతు, కృష్ణ జింక, నాలుగు కొమ్ముల జింక, మొరుగు జింక, అడవి పంది, తోడేలు, నక్క, గుంటనక్క, అడవిపిల్లి అనేక రకాల పక్షులు ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:భారతదేశంలో అభయారణ్యాలు
వర్గం:ములుగు జిల్లా
వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు
కవి ప్రభునామ గుంభిత విచిత్ర పద్యగర్భిత కందపద్య సకలేశ్వర శతకము

ఈ శతకాన్ని దేవులపల్లి సోదరకవులలో ఒకరైన దేవులపల్లి తమ్మన్నశాస్త్రి రచించాడు. ఈ సోదరకవులు పిఠాపురం మహారాజా రావు గంగాధరరామారావు ఆశ్రితులు. గంగాధరరామారావు పినతండ్రి కుమారుడు రావు ధర్మారావు కొలువు తీర్చి గీర్వాణాంధ్ర, శుద్ధాంధ్ర భాషలలో ఎవరైనా ఒక శతకాన్ని చెప్పమని కోరగా తమ్మన్నశాస్త్రి దీనిని రచించాడు.

ఈ శతకము చెలికాని లచ్చారావుచేత సమకూర్చబడి 1923లో చిత్రాడలోని శ్రీరామవిలాస ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడిన శతకముల ద్వితీయసంపుటములో స్థానం కల్పించుకుంది.

## విశేషాలు
మొత్తము 8 విభాగాలుగా ఈ శతకాన్ని విభజించి కవి తన భావాన్ని చెప్పాడు. ఈ శతకంలో 107 పద్యాలున్నాయి. ఇవికాక ఆయా పద్యాలలో నిక్షిప్తమైన అంశాన్ని తెలుసుకోవడానికి సూచనగా ఆయాచోట్ల 9 పద్యాలు ఉన్నాయి.
* మొదటి నాలుగు పద్యాలలో పండ్రెండవ అక్షరాలను కలిపితే "కవి వయసు పదునెనిమిది వత్సరములు" అని కవివయస్సు తెలుస్తుంది.
* తరువాతి 25 పద్యాలలో సమపాద పంచమవర్ణములను కలిపితే "సూర్యారావుగారిని సకలేశు డాశీర్వదించుగాక" అనే ఆశీస్సులు కనిపిస్తాయి.
* తరువాతి 8 పద్యాలలో ధర్మారావును సంబోధించుట కనిపిస్తుంది.
* తరువాతి 25 పద్యాల అసమపాద చతుర్థవర్ణాలను కలిపితే ధర్మారావును ఆశీర్వదిస్తూ శుద్ధాంధ్రపదముల పద్యం కనిపిస్తుంది.
* ఆ పై 12 పద్యాలలో ప్రతిచరణములోని ఆరవ వర్ణములను కలిపితే "ప్రకటరావు కులాబ్ధి సుధాకరో, విజయాతే భువి ధర్మరజాధిపో" అని ధర్మారావును కీర్తించడం కనిపిస్తుంది.
* తరువాతి 12 పద్యాలలో ప్రతిపాద చతుర్థవర్ణగర్భితాక్షర సమ్మేళము సంస్కృతసమాసభూయిష్టమైన ధర్మారావు వర్ణన అని తెలుస్తుంది.
* తరువాత 8 పద్యముల సమచరణ అష్టమ వర్ణముల కలయిక "దేవరవారి యనుగ్రహమును గోరియున్నాను" అనే భావాన్ని తెలుపుతుంది.
* తరువాతి పది పద్యాలలో ప్రతిపాద పంచమాక్షరముల కలయిక కవి నామమును తెలుపుతుంది. 
* చివరి 8 పద్యాలలో ఆరవ అక్షరాలను కలిపి చదివితే "దిగ్బ్రహ్మద్రీందు సంఖ్యాక నవరాత్రిషు ధాత్రబ్దే శాలివాహన శకే కృతం" అని శతకరచనాకాలము (సా.శ.1874) తెలుసుకోవచ్చు.
* దీనిలోని పద్యాలు చక్కని శబ్దాలంకారాలతో లయాన్వితమై, జటిలపద సంకలితమై దేవులపల్లి తమ్మన్నశాస్త్రి యొక్క పాండితీ గరిమ, చిత్ర బంధ కవిత్వాలలో అతనికున్న అనర్గళతను చాటుతున్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:1923 పుస్తకాలు
కాదంబరి (అయోమయ నివృత్తి)

* కాదంబరి - బాణుడు వ్రాసిన మహాకావ్యం.
* కాదంబరి (నవల) - రావూరి భరధ్వాజ వ్రాసిన నవల.
* కాదంబరి కిరణ్ - సినీ నటుడు.
* కాదంబరి దేవి - రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వదిన.
* కాదంబరి కదమ్ -  మహారాష్ట్రకు చెందిన నాటకరంగ, టివి, సినిమా నటి.
* కాదంబినీ గంగూలీ -  బ్రిటీషు సామ్రాజ్యములో పట్టభద్రురాలైన తొట్టతొలి వనితలలో ఒకరు.
* కాదంబిని మొహకుద్ - భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారిణి.
* **[[కాదంబరీ జెత్వాని]]** - యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ ఆధారిత భారతీయ వ్యాపారవేత్త,
తాడివాకవారిపాలెం

**తాడివాకవారిపాలెం** బాపట్ల జిల్లా, నగరం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయములు

#శ్రీ అంకమ్మ తల్లి ఆలయం:- ఈ గ్రామంలో, గ్రామదేవత శ్రీ అంకమ్మ తల్లి వార్షిక ఉత్సవ వేడుకలను 2016, ఫిబ్రవరి-16వ తేదీ మాఘ శుద్ధ మంగళవారంనాడు భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా అమ్మవారి గ్రామోత్సవం కన్నులపండువగా సాగినది. 
#ఈ గ్రామంలో ప్రతి సంవత్సరం, దసరాకు దేవీశరన్నవరాత్రి ఉత్సవాలు వైభవంగా నిర్వహించెదరు.
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు



వర్గం:నగరం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
తిప్పలమ్మ గూడెం

**తిప్పలమ్మ గూడెం**, తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని నల్గొండ జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామం, తిప్పర్తి మండలం. పిన్ కోడ్: 508247.

## ప్రధానాంశాలు
* గ్రామ దేవత: బాల త్రిపుర సుందరి దేవి. (తిప్పలమ్మ తల్లి)
* గ్రామ జనాభా : 400 ( సుమారుగా )

## ప్రధాన వృత్తి
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## ప్రధాన పంటలు
వరి, పత్తి, కంది, బత్తాయి మెదలైనవి.

## విశేషాలు
* రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో ఒకప్పుడు ప్రముఖ పాత్ర పోషించి, హోం శాఖ సహా అనేక కీలక శాఖలకు మంత్రిగా సేవలందించిన శ్రీ కుందూరు జానారెడ్డి ఈ గ్రామంలోనే వారి బాల్యాన్ని గడిపారు. సమీపంలోని తిప్పర్తి ఉన్నత పాఠశాలలో పదో తరగతి వరకు అభ్యసించారు. 
* ఇక 2009 -2014 వరకూ, రాష్ట్ర శాసనసభలో సిపిఎం తరపున ఏకైక శాసన సభ్యులు (మిర్యాలగూడ) గా ఎన్నికై ఆ పార్టీ శాసన సభ పక్ష నేతగా వ్యవహరించిన శ్రీ జూలకంటి రంగారెడ్డి గారు కూడా ఈ గ్రామంలోనే చదువుకున్నారు. 
* గ్రామం లోకి ప్రవేశించగానే అక్కడ ప్రశాంతత, పవిత్రత ఎవరి నైనా ఆకట్టుకుంటాయి. గ్రామ ముఖద్వారం వద్ద ఉన్న తిప్పలమ్మ గుడి మరొక ప్రధాన ఆకర్షణ. ఆలయంలో పెరిగే రకరకాల పూల, పళ్ల మొక్కలు తమ సువాసనలతో భక్తులకు ఆనందాన్ని కలగజేసి, భక్తిని యినుమడింప జేస్తాయి. 
* ప్రతిరోజూ ఉదయం 5 గం. నుండి 10 గం. వరకూ, సాయంత్రం 4 గం. నుండి 8 గం. వరకూ తెరచి ఉండే ఈ ఆలయంలో రకరకాల పూజలు నిర్వహించబడతాయి. 
* ఏడాదికోమారు జరిగే "సేవ" ఉత్సవం విశేష ఆకర్షణ. ఆనాడు, ప్రత్యేకంగా అలంకరింపబడిన అమ్మవారిని చుట్టు పక్కల గ్రామాలలో హారతులు, భజనలతో ఊరేగించి రకరకాల నైవేద్యాలు (బోనాలు) సమర్పించి అమ్మ వారి ఆశీస్సులు పొందుతారు . తరతరాలుగా తమ గ్రామాన్ని అమ్మ వారు కాపాడుతున్నదని గ్రామస్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. 
* గ్రామ పొలిమేర లోంచి సుమారు అర కిలోమీటరు దూరంలో ఉన్న తిప్పర్తి రైల్వే స్టేషను, ఒక ప్రధాన రవాణా మాధ్యమంగా పని చేస్తోంది. పలు ఎక్స్ ప్రెస్, గూడ్స్, పాసింజరు రైళ్లు 
* ఈ మార్గంలో ప్రయాణించి హైదరాబాదు, విశాఖపట్నం, చెన్నై, తిరువనంతపురం వంటి పట్టణాలతో గ్రామాన్ని అనుసంధానిస్తున్నాయి. 
* ప్రధాన పండుగలైన దసరా, దీపావళి, సంక్రాంతి లతో పాటు శ్రీరామనవమి, వినాయక చవితి వేడుకలు కూడా ఘనంగా జరుపుకుంటారు. పండుగలు జాతి ఐక్యతకు ప్రతీకలుగా భావిస్తారు.

## సౌకర్యాలు
* గ్రామ పంచాయతీ నిధులతో నిర్మించిన రెండు పాఠశాలలు
* గ్రామ ప్రజలకు శుద్ధి చేసిన నాగార్జున సాగర్ నీటిని అందించుటకు గ్రామ పంచాయతీ నిధులతో నిర్మించిన రెండు నీటి ట్యాంకులు. 
* గ్రామ దేవత తిప్పలమ్మకు ఆ గ్రామస్థుల సహకారంతో ఆధునికీకరంపబడిన ఆలయం.
## గ్రామ సరిహద్దులు

## గ్రామ జనాభా

## మూలాలు
అచ్యుతానంత గోవింద శతకములు

thumb
అచ్యుతానంత గోవింద శతకములు అద్దంకి తిరుమల సమయోద్దండకోలాహల లక్ష్మీనరసింహకుమార తిరువేంగడతాత దేశికాచార్యుల వారిచే రచించబడినవి.   అచ్యుతానంత గోవిందా అనే మకుటంతో ఈ పద్యాలు రచించాడు. ఇవి శ్రీవైష్ణవ పత్రిక లో ప్రచురించబడి; తర్వాత చీరాలలోని ది సన్ ప్రింటింగ్ ప్రెస్ లో 1935లో  ముద్రించబడినది.

## ఇందులోని స్తోత్రాలు, శతకాలు
# శ్రీనృసింహ నవరత్నమాలికా స్తోత్రము
# దశావతార స్తవము
# అచ్యుత శతకము
# అనంత శతకము
# గోవింద శతకము

## కొన్ని పద్యాలు

### శ్రీనృసింహ నవరత్నమాలికా స్తోత్రము

సీ. బలిదైత్యు వాకిట  బడిగాపువై ప్రోవ
::::నేర్తువు మము బ్రోవ నేరవొక్కొ
:రక్షోధిపుని జీరి  ప్రహ్లాదు గృప బ్రోవ
::::నేర్తువు మము బ్రోవ నేరవొక్కొ
:అన్నంబు రహిమెక్కి యవ్విదురుని బ్రోవ
::::నేర్తువు మము బ్రోవ నేరవొక్కొ
:అన్నింటి కీవయై యల పాండవుల బ్రోవ
::::నేర్తువు మము బ్రోవ నేరవొక్కొ
తే. ఉత్తరా గర్భమధ్య మం దున్న శిశువు
:నేరుతువు ప్రోవ మము బ్రోవ నేరవొక్కొ
:నేటిదా? సంశ్రియుల బ్రోచు మేటి బిరుదు
:నీరు నెమ్మది పరయమో నీరజాక్ష


### అచ్యుత శతకము

చం.సిరియును భూమి నీళలును జేరువజేరి భజింపుచుంఛనొ
:క్కరి తెనుజుంబనాంచితసు  ఖంబున వేరొక తెన్ భుజాగ్రసం
:గ రసరతిన్ మరొక్కతెను గారవమొప్ప గపోల పాలికా
:కరపరిమర్శనిర్వృతిని గన్కని దేల్చెదుగాడెయచ్యుతా!


## మూలాలు

వర్గం:1935 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
లౌక్యం

**లౌక్యం** 2014 సెప్టెంబరు 26 న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.
## కథ
బాబ్జీ (సంపత్‌) అనే గూండా చెల్లెలికి పెళ్ళి జరుగుతుంటే... అక్కడ్నుంచి ఆమెని తప్పించి తీసుకెళ్లి తను ప్రేమించిన వాడితో పెళ్ళి చేస్తాడు వెంకటేశ్వరరావు అలియాస్‌ వెంకీ (తొట్టెంపూడి గోపీచంద్). దాంతో వెంకీ కోసం వెతుకుతూ హైదరాబాద్‌కి వస్తాడు బాబ్జీ. హైదరాబాద్‌లో చంద్రకళని (రకుల్ ప్రీత్ సింగ్) చూసి ప్రేమలో పడతాడు వెంకీ. ఆమె కూడా అతడిని ప్రేమించిన తర్వాత కానీ వెంకీకి తెలిసిరాదు.. చంద్రకళ కూడా బాబ్జీ చెల్లెలే అని. తన పెద్ద చెల్లికి పెళ్ళి చేసింది తాను అనేది తెలియకుండా తప్పించుకుంటూ చంద్రకళని పెళ్ళి చేసుకోవడానికి బాబ్జీ ఒప్పించడం వెంకీ ముందున్న సవాల్.దీనిని లౌక్యంగా అతడు ఎలా పూర్తి చేసాడనేది మిగిలిన కథ.

## నటవర్గం
* గోపీచంద్
* రకుల్ ప్రీత్ సింగ్
* బ్రహ్మానందం
* సంపత్ రాజ్
* భరత్ రెడ్డి
* రఘుబాబు
* సత్యం రాజేష్
* చంద్రమోహన్
* పృథ్వీరాజ్
* కృష్ణ భగవాన్
* రామచంద్ర

## పాటల జాబితా
సూదు సూదు , రచన: రామజోగయ్య శాస్త్రి, గానం. ధనుంజయ్, రమ్య బెహరా  

తేరే బ్యూటిఫుల్ అంకె, రచన: అనూప్ రూబెన్స్, స్వీకార్, గానం.రాజాహాసన్, స్వీకార్ అగస్తి   

నిన్ను చూడగానే , రచన: అనంత శ్రీరామ్, గానం.విజయ్ ప్రకాష్, మోహన భోగరాజు    

పింక్ లిప్స్, రచన: శ్రీమణి , గానం.జస్ప్రీత్ జాస్ , సాహితీ     

సర్ సూపర్ , రచన: చంద్రబోస్, గానం.స్మిత , రనినా రెడ్డి. .    
## సాంకేతికవర్గం
సినిమాటోగ్రాఫర్: వెట్రి

## బయటి లంకెలు
* 
*ప్రచార చిత్రం
*చిత్ర సమీక్ష 1
*చిత్ర సమీక్ష 2 

## మూలాలు

వర్గం:2014 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు
శ్రీ సూర్యరాయ శతకము

23 పేజీలలో 100 పద్యములు కల **శ్రీ సూర్యరాయ శతకము** దేవగుప్తాపు భరద్వాజము చేత రచింపబడి 1916లో చెన్నపురి ఆంధ్రపత్రికాలయములో ముద్రింపబడింది. పిఠాపురం మహారాజా రావు సూర్యారావు దాతృత్వాన్ని వర్ణించి, కొన్ని నీతులు బోధింపబడిన ఈ శతకములో *"సూర్యనృపా"* అనే మకుటం కలదు. ఇది కాక కవి "సూర్యరాయ విబుధవిదేయా!" "సూర్యరాయ సజ్జనగేయా!" "సూర్యరూప! చిత్తజరూపా!" అని కూడా సంబోధించాడు. అపాత్రదానము పనికి రాదని, ప్రభువెన్నడు తనకున్నదంతయు వెచ్చింపరాదని, వెనుక ముందు చూచి ఇవ్వవలెనని కవి ఈ శతకము ద్వారా ప్రభువుకు హితబోధ చేశాడు.

::కం. పండితున కొక్కడబ్బిడఁ
::: గొండగు, మఱి వేనవేలు కొండీండ్రకిడన్
::: బెండగు పాత్రాపాత్రల్
::: ఖండితముగ నెంచి చూడ ఘనసూర్యనృపా!

## మూలాలు

వర్గం: 1916 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
జొల్లా మొబైల్ ఫోన్

**జొల్లా మొబైల్ ఫోన్ ** 2014 లో భారత విపణిలో ప్రవేశపెట్టబడిన నూతన స్మార్ట్‌ఫోన్. ఇది సెయిల్‌ఫిష్ ఆపరేటింగ్ సిస్టంపై పనిచేస్తుంది.
## నేపధ్యము
నోకియా మూసివేసే పరిస్థితికి వచ్చినప్పుడు దాదాపు 90 మంది ఉద్యోగులు దాని నుంచి బయటకు వచ్చారు. జొల్లా అనే పేరుతో సెల్‌ఫోన్‌ కంపెనీని స్థాపించారు. వీరు ఆండ్రాయిడ్, ఆపిల్‌ ఐఓఎస్, విండోస్కు పోటీగా, వాటికి భిన్నంగా ఉండే సెయిల్‌ఫిష్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ను రూపొందించారు. నోకియా సంస్థ సింబియాన్‌ ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌ను విజయవంతం చేయలేక మునిగిపోయింది. అయినప్పటికీ జొల్లా ఇంజినీర్లు ధైర్యంగా సొంత ఆపరేటింగ్‌ సిస్టమ్‌ సెయిల్‌ఫిష్‌ను రూపొందించారు.

## విశేశాలు
*4.5 అంగుళాల ఐపిఎస్‌ డిస్‌ప్లే
*1.4 గిగాహెర్జ్‌ డ్యూయల్‌ కోర్‌ క్వాల్‌కామ్‌ ప్రాసెసర్‌
*8 మెగాపిక్సల్‌ రియర్‌, 2 మెగాపిక్సల్‌ ఫ్రంట్‌ కెమెరా
*1జిబి రామ్‌,
*16 జిబి మెమరీ స్టోరేజ్
## బయటి లంకెలు
## మూలాలు


వర్గం:స్మార్ట్‌ఫోన్లు
వర్గం:మొబైల్ ఫోన్లు
చిరవిభవ శతకము

ఈ శతకము కూచిమంచి తిమ్మకవిచే రచింపబడి 1923లో చెలికాని లచ్చారావుచే సంకలించబడిన శతకములు రెండవ సంపుటిలో చోటు చేసుకున్నది. భక్తి ప్రధానమైన శతకము. లౌకిక విషయాలు కూడా చర్చింపబడ్డాయి. చంపకమాలా సురభిళములైన 101 పద్యాలు ఈ శతకంలో ఉన్నాయి. 5 పద్యాలు అలభ్యములు. *చిరవిభవా! భవా! విజిత చిత్తభవా!* అనే మకుటం ఈ శతకానికి ఉంది. ఈ శతకము శ్రీరామవిలాస ముద్రాక్షరశాల, చిత్రాడలో ముద్రించబడింది.

## ఉదాహరణ
లోభులైన ప్రభువులు కవి ఏమేమి అడుగుతాడో, ఎక్కడ అతనికి దానమివ్వవలసి వస్తుందో అనే భయంతో అతనికి దర్శనమివ్వరనే భావం వచ్చే పద్యం ఇందులో ఉంది.

::చ|| ఒరిమెఁ గవీంద్రుఁడే మెఱుఁగునో యని దర్శన మియ్యనోడి బ
::: ల్దొరలును మూల నీఁగుదురు లోభమున న్నిను నేమ ఱేమియు
::: న్వరములు వేఁడ నాకిపుడు వైళమ దర్శన మియ్యరాగదే 
::: చిరవిభవా! భవా! విజిత చిత్తభవా! యభవా! మహాభవా!

## మూలాలు

వర్గం:శతకాలు
వర్గం:1923 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
తిరుపతి వేంకటేశ్వర కృతులు

**దివాకర్ల తిరుపతి శాస్త్రి** (Divakarla Tirupati Sastry) (1872-1919), **చెళ్లపిళ్ల వేంకట శాస్త్రి** (Chellapilla Venkata Sastry) (1870-1950) - ఈ ఇద్దరు కవులు తిరుపతి వేంకట కవులు అని జంట కవులుగా తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధులయ్యారు. వీరిద్దరు ఇంచుమించుగా వంద సంస్కృత, తెలుగు గ్రంధాలు, నాటకములు, అనువాదాలు వ్రాశారు. అవధానాల్లో వీరి పాండిత్యం, ప్రతిభ, చమత్కార చాతుర్యం సాహితీ సమాజంలో తరతరాలుగా చెప్పుకొనబడుతున్నాయి. ఇక వీరి నాటకాలలో పాండవ ఉద్యోగ విజయములు నాటకంలోని పద్యాలు తెలుగునాట ఊరూరా పండితుల, పామరుల నోట మారుమ్రోగాయి. ఈ షష్టిపూర్తి సాహిత్య సర్వస్వం సంపుటిలో ప్రసిద్ధమైన వారి నాటకాలు-పాండవ ఉద్యోగం, పాండవ విజయం మున్నగునవి ఉన్నాయి.

## సంపుటము 3
దీనిని షష్టిపూర్తి మహోత్సవ సంఘము, బందరు వారు 1934 సంవత్సరం ముద్రించారు.
ఇందులోని నాటకములు:
# పాండవజననము
# పాండవప్రవాసము
# పాండవోద్యోగము
# పాండవవిజయము
# పాండవాశ్వమేధము
# ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నము
# దంభవామనము
# అనర్ఘనారదము
# సుకన్య
# పాండవరాజసూయము

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో శ్రీ తిరుపతి వేంకటేశ్వర కృతులు - మూడవ భాగము పుస్తకం.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
నక్షత్రశాల

**నక్షత్రశాల** అనగా ఒక ధియేటర్, దీనిని ప్రధానంగా ఖగోళశాస్త్రం, రాత్రి ఆకాశం గురించి విద్యా, వినోదాత్మక ప్రదర్శనలు ప్రదర్శించడం కోసం, లేదా ఖగోళ యాన శిక్షణ కోసం నిర్మిస్తారు. నక్షత్రశాలను ఆంగ్లంలో **ప్లానిటోరియం** అంటారు. అత్యధిక నక్షత్రశాలల యొక్క ప్రాబల్య లక్షణం పెద్ద గుమ్మటం ఆకారంలో ప్రొజెక్షన్ స్క్రీన్ కలిగి ఉండటం, దానిపై నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, ఇతర విశ్వాంతరాళంలోని వస్తువుల దృశ్యాలు కనిపించటం, అవి విశ్వంలో వాస్తవంగా ఎలా కదులుతాయో అలాగే కదులుతున్నట్లుగా చూపించటం.

## బిర్లా నక్షత్రశాల
* ప్రధాన వ్యాసం బిర్లా నక్షత్రశాల
బిర్లా ప్లానిటోరియం హైదరాబాద్ లోగల ఖగోళ సందర్శన శాల. హుస్సేన్ సాగర్ సమీపంలో నౌబత్ పహాడ్ కొండపై బిర్లా మందిరం సమీపంలో కల ఈ ఖగోళశాలను 1985 సెప్టెంబరు 8న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి ఎన్.టి.రామారావు ప్రారభించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* ప్రపంచవ్యాప్త ప్లానిటోరియంల డేటాబేస్  WPD (Worldwide Planetariums Database)
వర్గం:నక్షత్రశాలలు
కుక్కుటేశ్వర శతకము

**కుక్కుటేశ్వర శతకా**న్ని కూచిమంచి తిమ్మకవి తన జీవిత చరమాంకంలో భార్యావియోగం తరువాత వ్రాశాడు. 1920లో మద్రాసులోని వావిళ్లవారి ప్రెస్‌లో ముద్రించబడిన ఈ శతకాన్ని వావిళ్ల రామస్వామి అండ్ సన్స్ ప్రచురించారు. పురాణం సూర్యనారాయణతీర్థులు దీనిని పరిష్కరించాడు. దీనిలో 92 సీసపద్యాలు మాత్రం ఉన్నాయి. తక్కినవి (చివరి పద్యాలు) లభ్యం కాలేదు.

## వివరాలు
***భూనుత విలాస! పీఠికాపుర నివాస!<br />కుముద హితకోటి సంకాశ! కుక్కుటేశ!*** అనే మకుటంతో ఈ శతకములో భక్తితత్త్వము, మూర్ఖులయొక్కయు, దుష్టుల యొక్కయు స్వభావములు వివరించబడ్డాయి. పిఠాపురంలోని కుక్కుటేశ్వర ఆలయం మిక్కిలి ప్రాచీనమైన చారిత్రకతను, పౌరాణికతను సంతరించుకున్నది. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో సుప్రసిద్ధమైన పాదగయాతీర్థము అశేష భక్తకోటిని ఆకర్షిస్తున్నది. అందులోని శివలింగమును కుక్కుటేశ్వరుడని భక్తులు భావిస్తారు. పీఠికాపుర నివాసుడైన కుక్కుటేశ్వరుడు భూనుత విలాసుడు.

పరులకు సమకూడని అందలమెక్కుట వలను మానవునికి గర్వము కలుగును. అలంకార ధారణమున అహంకారము అతిశయించును, సంపద సమకూరుట వలన యశస్సు కలుగును. పదవి వలన ప్రజలను దండించు అధికార మదమును పొందును. కాని ప్రభువైన వానికి ఇవి ముఖ్యములు కావు. ప్రభువుకు సాహసము, ఔదార్యము, ఘనమైన పౌరుషము ఉండవలెను.

పూజలు మొదలైన శుభసమయములలో వచ్చి శుభవాసర నక్షత్రాదులను తెలుపు బ్రాహ్మణులను చూచి వివేక శూన్యులు మూర్ఖులు అయిన గ్రామ్యజనులు నిందించుట ఎన్న తరము కాదు. ఇటువంటి సందేశాలు ఈ శతకములో ఉన్నాయి.

## మచ్చు తునకలు

::సీ|| అందలం బెక్కుట నవనిఁ బ్రశస్తమా!
:::::మ్రానెక్కి నిక్కదే మర్కటంబు
:::తొడవులుఁ దొడుగుట దొడ్డ సౌభాగ్యమా!
:::::కడు సొమ్ములూనదే గంగిరెద్దు
:::విత్తంబుఁ గూర్చుట విమల ప్రచారమా!
:::::బహునిధుల్ గావఁడే భైరవుండు
:::ప్రజల దండించుట పరమ సంతోషమా!
:::::ప్రాణుల నెల్ల నేపఁడె జముండు

::గీ|| దొరతనంబున కివిగావు వరుస లరయ
::: సాహసౌదార్య ఘన పౌరుషములుఁ గాని
:::భూనుత విలాస! పీఠికాపుర నివాస!
:::కుముద హితకోటి సంకాశ! కుక్కుటేశ!

## మూలాలు

వర్గం:1920 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
రాక్షస గూళ్లు

కొత్త రాతియుగంలో మనిషి గుంపులు గుంపులుగా సంచారం జీవనం సాగించేవాడట.. ఆ ఆదిమ తెగలు తమలో ఎవరైన చనిపోతే తమకు పునర్జన్మ ఉంటుందని భావించి చనిపోయిన శవాన్ని పెద్ద మట్టి కుంట తయారు చేసి అందులో పెట్టి ఆకులు, నారలతో చుట్టి దాన్ని భూమిలో పాతి పెట్టేవారు. ఆ తరువాత ఆ శవాన్ని ఏదీ పీక్క తినకుండా పెద్ద పెద్ద రాళ్లను చుట్టూ పెట్టేవారట. వీటిని పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు **పాండవ గుళ్లు ** లేదా **రాక్షస గూళ్ళు ** గా వ్యవహరిస్తారు. రాక్షస గూళ్లు బయల్పడటం, ఆయా ప్రాంతంలో పురాతన మానవ ఆవాసానికి ఆనవాళ్ళు. చనిపోయినవారిని సమాధి చేసి పెద్దపెద్ద ప్రాకారాలు నిర్మించేవారు. ఆ సమాధుల్ని రాక్షస గుళ్లు అంటారు. ఈ భారీ అంత్యక్రియకు సంబంధించిన కట్టడాలు శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో ప్రకాశం జిల్లా [మణికేశ్వరం గ్రామం]లో తక్కువగా, మిగిలిన చోట్ల ఎక్కువగా ఉండేవి. రాయలసీమలో వీటిని నేటికీ పాండవ గుళ్లు అంటారు. కర్నూలు జిల్లా శంఖవరంలో గొర్రె ఆకారంలో, నల్గొండ జిల్లా ఏలేశ్వరంలో ఏనుగు ఆకారంలో విశేష నిర్మాణాలు బయల్పడినవి. పెద్ద పెద్ద బండరాళ్ళతో నిర్మించిన ఈ సమాధులు క్రీ.పూ.2000 నుండి క్రీ.పూ.500 సంవత్సరాల మధ్య కాలం నాటివిగా చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు..ఈ సమాధులలో మృతుల అస్థికలు గాని, మృతదేహాన్ని గాని ఉంచి వారికి సంబంధించిన వస్తువులను కూడా పూడ్చడం నాడు ఆచారంగా ఉండేది. పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు వీటిని పరిశీలించి ఈ సమాధులలో బంగారు ఆభరణాలు, వేణువులు, ఇతర వస్తు సముదాయాలను బయల్పరిచారు. మృతి చెందిన వారితో పాటు వారి వస్తువులను కూడా సమాధులలో ఉంచితే అతని ఆత్మకు శాంతి కలుగుతుందని నాటి ప్రజల విశ్వాసం. సమాధుల చెంత స్మృతి చిహ్నాలుగా శిలాస్తంభాలు ఉంచేవారు. ఇక్ష్వాకు వంశీయుల నాటి ఛాయా స్తంభాలు నాగార్జున కొండ వద్ద తవ్వకాలలో బయల్పరిచారు.

ఈ సమాధుల్లోనూ రకాలు ఉన్నాయి. అవి 1. డాల్మెన్‌లు, 2. సిస్త్‌లు ఈ రెండు రకాల సమాధులు తెలుగు నేల మీద వేల సంఖ్యలో ఉన్నట్లు పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. ఈ రెండు రకాల సమాధులకు పై కప్పు బండలకు రంధ్రములు ఏర్పరిచి ఉన్నాయి. ఈ రంధ్రాల ద్వారా ప్రేతాత్మ సమాధి నుండి బయటికి వచ్చి సంచరించి, తిరిగి సమాధులలోకి పోతుందని ఆనాటి ప్రజల విశ్వాసం.

## డాల్మెన్‌లు
రాతి పలకలతో పెట్టె వలె నిర్మించి, పైన మూత వలె పెద్ద రాతి పలకను ఉంచెడి లోహ యుగం నాటి సమాధులను **డాల్మెన్‌లు ** అంటారు. రాతి పలకకు ఒకవైపు పెద్ద రంధ్రం ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ రాతి పెట్టెను భూమి ఉపరి భాగంలో ఉంచి, శవంతో పాటు, మృతుడు వాడిన వస్తువులను అందులో ఉంచి పైన రాతి పలకను ఉంచెడివారు. 
### డాల్మెన్ సమాధి ప్రాంతాలు
# వాడవల్లి
# శిరిపురం
# వెల్లటూరు 
# చిట్యాల
# సురగొండయ్య గుట్ట,  దామెర్‌వాయి, తాడ్వాయి మండలం, జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా
#గాలిగుట్ట, తాటికొండ గ్రామం (ఘనపూర్ మం, జనగామ జిల్ల)
#ధర్మసాగర్ (వరంగల్ అర్బన్)
#బోడగుట్ట, రామచంద్రపూర్, బచ్చన్నపేట మండలం, జనగామ జిల్లా
#మంచం గుట్ట, రఘునాథ్ పల్లి మండలం, జనగామ
#బలపాల గుట్ట, అశ్వారావుపల్లి, ఈ రఘునాథపల్లి మండలం, జనగామ
#గుండాల మండల కేంద్రం, జనగామ జిల్లా
#దొడ్డుగుట్ట, రఘునాథ్ పల్లి మండల కేంద్రం, జనగామ
#మల్లన్నగుట్ట, తొర్రూరు, పాలకుర్తి మండలం, జనగామ

## సిస్త్‌లు
పెద్ద గోయి తీసి రాతి పలకలతో సిద్ధపరచిన పెట్టెను శవంతో పాటు భూస్థాపితం చేసి, చుట్టూ వృత్తాకారంలో పెద్ద పెద్ద రాతిగుండ్లను పేర్చి సురక్షితమొనర్చిన సమాధులను **సిస్త్‌లు ** అని అంటారు.
### సిస్త్ సమాధి ప్రాంతాలు
మట్టపల్లి, తిప్పర్తి, నల్లగొండ, ఏలేశ్వరం, వలిగొండ, మౌలాలి, రాయగిరి, తుమ్మల గూడెం, పొడిచేడు, సింగాపురం, దేవరుప్పల, నడింపల్లి, కదంబాపూర్,   పెద్ద మరూర్, చిన మిడిసిలేరు, కలివేరు

## మూలాలు

వర్గం:చరిత్ర
వర్గం:సంస్కృతి
వర్గం:రాతి యుగం
మతుకుమల్లి విద్యాసాగర్

**ముతుకుమల్లి విద్యాసాగౠ** (జననం. సెప్టెంబర్ 29 1947) రాయల్ సొసైటీకి చెందిన ఫెలో, కంట్రోల్ ధియరిస్టు. ఆయన భారతదేశానికి చెందిన శాస్త్రవేత్త. ఆయన ప్రస్తుతం యూనివర్శిటీ ఆఫ్ డల్లాస్లో సిస్టమ్స్ బయాలజీ సైన్స్ లో ప్రొఫెసర్ గా యున్నారు.అంతకు ముందు ఆయన "టాటా కన్సల్టన్సీ సర్వీసు"లో వైస్ ప్రెసిడెంటుగా పనిచేశారు. అంతకు పూర్వం ఆయన బెంగళూరు లోని డి.ఆర్.డి.ఓ డిఫెన్స్ లాబొరేటరీలో (సెంటర్ ఫర్ ఆర్టిఫిసియల్ ఇంటెలిజన్స్ అండ్ రోబోతిక్స్) కు డైరక్టరుగా పనిచేశారు. ఆయన ప్రముఖ గణిత శాస్త్రవేత్త అయిన మకుతుమల్లి వి.సుబ్బారావు గారికుమారుడు.
## అవార్డులు, గౌరవాలు
Vidyasagar received several awards and honors, including:
* 1983: IEEE Fellow of the Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE), at the age of 35, one of the youngest to receive this honor, "for contributions to the stability analysis of linear and nonlinear distributed systems"
* 1984: the Frederick Emmons Terman Award from the American Society for Engineering Education
* 2004: IEEE Spectrum named him as one of forty "Tech Gurus"
* 2008: the IEEE Control Systems Award
* 2012: Became a Fellow of Royal Society

## ప్రచురణలు
* 2006. *Robot modeling and control*. with S. Hutchinson and Mark W. Spong
* 2003. *Learning and Generalization With Applications to Neural Networks, (Second Edition)*
* 1997. *A Theory of Learning and Generalization: With Applications to Neural Networks and Control Systems*
* 1993. *Nonlinear Systems Analysis, (Second Edition)*
* 1989. *Robot dynamics and control*. with Mark W. Spong
* 1985. *Control System Synthesis: A Factorization Approach* (out of print)
* 1981. *Input-Output Analysis of Large-Scale Interconnected Systems: Decomposition, Well-Posedness and Stability*
* 1978. *Nonlinear Systems Analysis*
* 1975. *Feedback Systems: Input-Output Properties*. with C. A. Desoer

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* Home page

వర్గం:1947 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు
సుధా చంద్రన్

**సుధా చంద్రన్(21,సెప్టెంబరు1964)** ఒక భారతీయ భరతనాట్య నృత్యకారిణి, నటి. తాను 1981 జూన్ నెలలో తమిళనాడు లోని "త్రిచీ" వద్ద జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో ఒక కాలును కోల్పోయినప్పటికీ కృత్రిమ కాలుతో నాట్య ప్రదర్శనలు ఇచ్చి అందరినీ విస్మయపరిచిన నృత్యకారిణి. ఈవిడ తెలుగులో మయూరి సినిమాతో తన నట ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి అనేక సినిమా, టెలివిజన్ ధారావాహికలలో నటించారు.

## జీవిత విశేషాలు
సుధా చంద్రన్ సెప్టెంబర్ 21 1964 న కేరళ లోని కన్నూర్ లో ఒక తమిళ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె ముంబైలో గల మిథీబాయి కళాశాల నుండి బి.ఎ డిగ్రీని ఆ తర్వాత ఎం.ఎ డిగ్రీని పొందారు. జూన్ 5 1981 న ఆమె ముంబై నుండి తమిళనాడుకు విహారయాత్ర సందర్భంగా జరిగిన ఘోర ప్రమాదంలో గాయపడింది. వైద్యులు ఆమె కాలికి తగిలిన గాయానికి కట్టుకట్టారు. రెండు వారముల తర్వాత ఆమె మద్రాసు వచ్చి అచ్చటి వైద్యులను సంప్రదించగా వారు ఆ గాయం కారణంగా ఆమె కాలు తొలగించుటే సరియైన మార్గం అని చెప్పారు. ఆమెకు ఒక కాలిని తొలగించారు. ఆమె జైపూర్ లో వైద్యులు 'జైపూర్ కాలు' ను కృత్రిమంగా అమర్చారు.ఆ తర్వాత ఆమె ఆత్మ సడలని విశ్వాసంతో కృషిచేసి ఆ కృత్రిమ కాలితోనే నాట్య ప్రదర్శనలిచ్చి అందరినీ అబ్బురపరిచారు. ఆమెకు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అనేక సంస్థల నుండి ఆహ్వానాలు లభించాయి. ఆమెకు అనేక అవార్డులు లభించాయి. ఆమె భారతదేశంతోపాటు ఐరోపా, కెనడా అంరియు మధ్య తూర్పు దేశాలలో అనేక ప్రదర్శనలిచ్చారు. ఆ తర్వాతి కాలంలో ఆమె సినిమా రంగం, టెలివిజన్ రంగంలో ప్రవేశించారు. ఆమెకు ప్రమాదం జరిగిన తర్వాతే ఈ గుర్తింపులన్నీ లభించాయి. ఆమె అనేక మందికి స్ఫూర్తిప్రదతగా నిలిచారు.

## కెరీర్
ఆమె 1984 లో తెలుగులో మయూరి సినిమాలో ఆమె జీవిత చరిత్రకు ప్రభావితురాలైన నృత్యకారిణిగా నటించారు. 1986 లో ఆమె హిందీలో "నాచే మయూరి"లో నటించారు.

## కుటుంబం
ఆమె 1986 లో రవి డాంగ్ ను వివాహమాడారు. ఆమెకు పిల్లలు లేరు.
## టెలివిజన్

## నటించిన చిత్రాలు

## అవార్డులు

* Special Jury Award : *[[Mayuri (film)|Mayuri]]* - 1986
***The Great Indian Television Academy Awards** Best Actress in a negative role : Tumhari Disha - 2005 And more... On going..

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:టెలివిజన్ నటీమణులు
వర్గం:భరతనాట్య కళాకారులు
వర్గం:1964 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:ఆదర్శ వనితలు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:వికలాంగులు
కాదంబరి

**కాదంబరి** సంస్కృతంలో బాణుడు రచించిన వచన కావ్యం. సంస్కృత కవి, నాటకకర్త బాణభట్టుడు దీనికి కర్త. శ్లోకరూపంలోని కావ్యాలే ప్రఖ్యాతంగా ఉండే ప్రాచీన సాహిత్యంలో బాణుని కాదంబరి సఫలీకృతమైన ప్రయోగంగా చెప్పుకోవచ్చు.
## రచన నేపథ్యం
thumb|కాదంబరి బాణుని కృతి నకలు
కాదంబరి బాణుని కృతిగా పేర్కొన్నా దీనిని పూర్తిచేసేవరకూ ఆయన జీవించలేదు. ఈ వచనకావ్య రచన పూర్తిచేయకుండా బాణుడు మరణించడంతో ఆయన కుమారుడు భూషణభట్టుడు పూర్తిచేశాడు. (మరికొందరి కథనం ప్రకారం కొడుకు పేరు పుళిందభట్టు) వీలుకోసం భూషణభట్టుడు రాసిన భాగాన్ని ఉత్తర భాగమనీ, బాణభట్టుడు రచించిన భాగాన్ని పూర్వభాగమనీ పేర్కొంటారు పండితులు. భూషణభట్టుడు కర్తృత్వం వహించి పూర్తిచేసినా తండ్రి బాణభట్టుడు అప్పటికే చేసిపెట్టిన రచనా ప్రణాళికనే అనుసరించాడు. ఇతివృత్తాన్ని గుణాఢ్యుడు పైశాచీ భాషలో రచించిన ప్రఖ్యాతమైన బృహత్కథ నుంచి స్వీకరించారు. 11వ శతాబ్దంలో సోమదేవుడు పైశాచీ భాషనుంచి సంస్కృతీకరించినట్టు చెప్పే బృహత్కథ అనువాదమైన కథా సరిత్సాగరంలో కూడా ఇదే ఇతివృత్తం ఓ కథగా కనిపిస్తుంది.
## ఇతివృత్తం
గుణాఢ్యుని బృహత్కథలోని అనేకమైన కథల్లో ఒకటైన సుమనస్ అనే రాజు కథ నుంచి ఈ ఇతివృత్తాన్ని స్వీకరించి విస్తరించి కాదంబరిగా మలిచాడు బాణుడు. ఈ ఇతివృత్తం శృంగారభరితమైనది. దీనిలో అనేకానేకమైన కథలు కలిసి ఒకే పాత్ర వేర్వేరు జన్మలతో వేర్వేరు కాలాల్లో తిరిగి కనిపిస్తుంటుంది. కథానాయకి కాదంబరి కథ మధ్యలోకి వచ్చేంతవరకూ కనిపించదు. విదిశ రాజ్యాధిపతియైన శూద్రకుని గాథ ఇది.

## తెలుగులో కాదంబరి
తెలుగు భాషలో కాదంబరిని పలువురు కవులు, రచయితలు, నాటకకర్తలు అనువాదం, అనుసృజన వంటి ప్రక్రియల ద్వారా అందించారు.
### అనువాదాలు
* విద్వాన్ విశ్వం దీనిని తెలుగులో అనువదించి ఆంధ్రప్రభ సచిత్రవారపత్రికలో ధారావాహికగా ప్రచురించాడు. పుస్తక రూపంలో 1962లో మొదటి ముద్రణ పొందింది. ఈ పుస్తకం రెండవ ముద్రణ 2016లో వెలువడింది.

### అనుసృజనలు
### స్ఫూర్తి
* కాదంబరి అనే పేరుతో రావూరి భరధ్వాజ ఓ నవల రచించారు. **మహాకవి బాణుడు రచించిన 'కాదంబరి' సంస్కృతంలో వెలసిన తొలి వచన కావ్యం. ఈ మాటకి నానార్ధాలూ ఉన్నాయి. ఒకానొక కావ్య విశేషం, ఆడు కోయిల, గోరువంక, మద్యం, నవల మొదలైనవి. ఈ నవల వచన కావ్యంలాగా ఉంది. ఇందులోని ప్రతి పాత్రా ఒక్కో రకమైన మాదకతతో జోగిసలాడి పోతూ ఉంది. పుస్తకానికి 'కాదంబరి' అన్న శీర్షిక నుంచండి** అని సలహా ఇచ్చినవారు డాక్టర్ రాఘవాచార్య గారు అంటూ కృతజ్ఞతలు తెలుపుకున్నారు భరద్వాజ.

## మూలాలు


వర్గం:సంస్కృత సాహిత్యం
వర్గం:సంస్కృత నవలలు
దేవేంద్రనాథ ఠాకూరు చరిత్రము

**దేవేంద్రనాథ ఠాకూరు చరిత్రం** రాచపాళెం చంద్రశేఖర్ రెడ్డి రచించిన దేవేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ జీవితచరిత్రకు సంబంధించిన అనువాద గ్రంథం.
thumb
దేవేంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (మే 15 1817 – జనవరి 19 1905) హిందూ తత్వవేత్త, బ్రహ్మ సమాజంలో మత సంస్కర్త. ఇతను హిందూ ధర్మ సంస్కరణకు కృషిచేశారు. 1848 లో బ్రహ్మో మతం స్థాపించిన వ్యక్తి.ఇతను బెంగాల్ నందు శ్రీలైదాహలో జన్మించాడు. ఈ గ్రంథంలో చలమయ్య అతని జీవిత చరిత్రను వివరించాడు. దీనికి దేవేంద్రనాథ భట్టాచార్య బెంగాలీ భాషలో రచన మూలం. దీని ప్రథమ ముద్రణ 1934లో విడుదలవగా, ద్వితీయ ముద్రణ 1936లోను, తృతీయ ముద్రణ 1937లో విడులైనవి. వీటిని శ్రీ విద్వజ్జన మనోరంజనీ ముద్రాక్షరశాల ముద్రించగా; శాంతి కుటీరం, పిఠాపురం వారు ప్రచురించారు. రచయిత ఈ గ్రంథాన్ని రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడుకు సమర్పించాడు.

## విషయసూచిక
# ప్రథమ ప్రకరణం - పరిచయం
# ద్వితీయ ప్రకరణం - స్థితిగతులు
# తృతీయ ప్రకరణం - జన్మం
# చతుర్థ ప్రకరణం - దేవేంద్రనాథుడు, శైశవము
# పంచమ ప్రకరణం - స్వభావం
# షష్ఠ ప్రకరణం - తత్త్వబోధినీసభ
# సప్తమ ప్రకరణం - సంసారం
# అష్టమ ప్రకరణం - కర్మక్షేత్రం
# నవమ ప్రకరణం - సాధన
# దశమ ప్రకరణం - మహర్షి
# ఏకాదశ ప్రకరణం- శాంతినికేతనం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1934 పుస్తకాలు
వర్గం:1936 పుస్తకాలు
వర్గం:1937 పుస్తకాలు
వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
ధర్మసార రామాయణము

**ధర్మసార రామాయణము** జనమంచి శేషాద్రి శర్మ (1882 - 1950) రచించిన పద్యకావ్యం.

## రచన నేపథ్యం
దీనిని వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్, చెన్నపురి వారి ద్వారా 1937 సంవత్సరంలో వావిళ్ల ముద్రణాలయమున ముద్రించబడింది.
## రచయిత గురించి

*ప్రధానవ్యాసం: [[జనమంచి శేషాద్రి శర్మ]]*
జనమంచి శేషాద్రి శర్మ (Janamanchi Seshadri Sarma) (1882-1950) సుప్రసిద్ధ తెలుగు కవి, పండితుడు. వీరి పదిహేనవ ఏటనే కవిత్వాన్ని ప్రేమించి అవధానాలు చేయడం ప్రారంభించారు. శతావధానాలు కూడా చేశారు. కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు వంటి వ్యక్తుల ఉపదేశాల వలన కావ్య రచనా కార్యక్రమానికి దీక్ష వహించి జీవితాంతం విద్యార్ధిగా కృషిచేశారు. గురుకులావాసంతో, స్వయంకృషితో వీరు నాటకాంత సాహిత్యం, అలంకార శాస్త్రం, వ్యాకరణం, స్కంధత్రయ జ్యోతిషం, యోగ, మంత్ర శాస్త్రం, ధర్మ శాస్త్రం మొదలైన వాటిలో పరిశ్రమ చేసి మంచి ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. ఆయుర్వేదంలో చక్కని నాడీజ్ఞానం పొందారు. వీరికి సాహిత్య గురువు రఘుపతి శాస్త్రి, వ్యాకరణ గురువు దాసాచార్యులు, జోతిశ్శాస్త్ర గురువు తోపల్లి చయనులు. వీరు విద్యా తపోనిధిగా ఎంతో మంది శిష్యులకు అక్షరదానం చేసిన విద్యాదాత వీరు. ఆయన బహుగ్రంథకర్త. వీరికి 'బాలసరస్వతి', 'అభనవ ఆంధ్ర వాల్మీకి', 'ఆంధ్ర వ్యాస', 'కావ్యస్మృతితీర్థ', 'కళాప్రపూర్ణ', 'మహాకవి', 'సంస్కృతసూరి' మొదలైన బిరుదులు ఉన్నాయి. వీరు చాలా సన్మానాలు పొందారు. వీరు చాలా సన్మానాలు పొందారు.

## ఇతివృత్తం
"రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః"-రాముడు రూపం ధరించిన ధర్మం అని సూక్తి. రాముని దారి అనే అర్థంలోనే రామాయణం అనే పేరుని స్థిరపరిచారు వాల్మీకి మహర్షి. రామయణంలోని ధర్మానికి ఇంతటి ప్రాధాన్యత ఉండబట్టి ఈ గ్రంథాన్ని ధర్మసార రామాయణంగా, రామాయణంలోని ధర్మాలపై ప్రత్యేకమైన దృష్టి నిలిపి రచించారు కవి.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:రామాయణం
వర్గం:1937 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్
ఆంధ్రప్రదేశ్ నగరాల జాబితా (జనాభా ప్రకారం)

ఈ జాబితా 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరాల జాబితా గురించి, భారత ప్రభుత్వంలోని హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని రిజిస్ట్రార్ జనరల్, సెన్సస్ కమీషనర్ కార్యాలయం ద్వారా ఈ గణాంకాలు నిర్వహించబడ్డాయి.2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం లక్షకు మించిన జనాభా కలిగియున్న జనావాస ప్రాంతాలను నగరం అని నిర్వచించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో 24 నగరాలున్నాయి, ఇందులో 15 నగరపాలకసంస్థలు, 9 పురపాలకసంఘాలు ఉన్నాయి. భీమునిపట్నం, అనకాపల్లి మునిసిపాలిటీల పరిసర పట్టణాలను విశాఖపట్నం మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (VMC)లో విలీనం చేసిన తర్వాత 1,728,128 జనాభాతో విశాఖపట్నం అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరంగా రూపుదిద్దుకుని ఇది ఇది గ్రేటర్ విశాఖపట్నం మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (GVMC) గా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది.విశాఖపట్నం, కాకినాడ, తిరుపతి నగరాలను స్మార్ట్ సిటీస్ మిషన్ కింద భారత ప్రభుత్వం స్మార్ట్ సిటీలుగా అభివృద్ధి చేస్తోంది.

## నగర గణాంకాల పట్టిక

* UA=నగర పరిధి

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Vizagcity.jpg|విశాఖపట్నం
దస్త్రం:Vijayawada Montage.png|విజయవాడ ముఖ్య ప్రదేశాలు
దస్త్రం:A Montage pic of Guntur.jpg|గుంటూరు ముఖ్య ప్రదేశాలు
దస్త్రం:23 - Telugu Talli Statue with Kondareddy Buruju as background.JPG|కర్నూలు
దస్త్రం:Godavari Bridge.jpg|రాజమండ్రి 


## ఇవి కూడా చూడండి

* నగరం (సిటీ)
* జనాభా
* జనాభా గణన
* భారత జనాభా లెక్కలు
* తెలంగాణ జనాభా గణాంకాలు
* తెలంగాణ నగరాల జాబితా జనాభా ప్రకారం
* ఆంధ్రప్రదేశ్ పురపాలక సంఘాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:జనాభా
వర్గం:జనాభా గణాంకాలు
గోపాల శతకము

సత్యవోలు సోమసుందరకవి కృతమైన ఈ శతకము రావుగంగాధర రామారావుకు అంకితమివ్వబడింది.1923లో శ్రీ విద్వజ్జన మనోరంజనీ ముద్రాక్షరశాలలో ముద్రించబడి మాహారాజా రావు సూర్యారావుచే ప్రకటించబడింది. గోపాలా అనే మకుటంతో భక్తి ప్రధానముగా ధారాళమైన శైలి ఈ శతకంలో ఉంది.
## ప్రత్యేకతలు

ఇది "కవివర విశ్వంభరా రమణ నామ గుంభిత సరసవచనరచనా విచిత్ర పద్య గర్భిత కందపద్య శతకము". ఇది చిత్ర కవిత్వము.

1. మొదటి ఇరవై నాలుగు పద్యాల సమపాదాలలోని నాలుగవ అక్షరాలను కలిపి చదివితే రాజావారిని కవి ఆశీర్వదించినట్లు తెలుస్తుంది. ఆ అక్షరాల కూర్పు ఈ క్రింది కందము.
::కం|| శ్రితకామిత ప్రదాయక
::: సతతం రేచర్లగోత్రజలధి శశాంకా
::: పతగాధిపవాహు డనా
::: రతమును మిముబ్రోచు రామరాయ మహీంద్రా!

2. తరువాతి ఇరవై పద్యాలలో ప్రతి పాదంలోని ఆరవ అక్షరము తీసి కలిపితే పండితులను పోషింపమని కవి రాజావారిని కోరినట్లు అర్థం వచ్చే ఉత్పలమాల అవుతుంది.
::ఉ|| శ్రీరహిమీఱు రావుకులసింధు సుధాకర హారహీర మం
::: దార శతార తార దర నారద పారద కీర్తి సార స
::: త్కార మొసంగ పండితులకాంక్షితముల్సమకూర్పుమా లస
::: ద్ధీరత రామరాయ నృపతీ నమమన్మథాకృతీ
చివరి పాదములో 5వ గణము భగణము మాత్రము లోపించిననూ ఈ గర్భిత వృత్తము చక్కనిశైలితో అలంకార వైభవముతో అలరారు చున్నది.

3. మూడవ భాగములోని 21 పద్యాలలో ప్రతిపాదములోని 6వ అక్షరాన్ని కలిపితే కవి హృదయము వ్యక్తం అవుతుంది.
::చం|| వనజములంచు నెంచి యెడబాయక తావక నేత్రయుగ్మమం
::: దనవరతంబు బ్రీతి దనరార రమాసరసీరుహాక్షి దా
::: ఘనతరలీల నిల్చెనది గాన భవత్కరుణాకటాక్ష వీ
::: క్షణముల నెల్లడం సిరులజల్లెదు ఝల్లున రామరాట్ప్రభూ!
రామరాయ ప్రభువు ఐశ్వర్యవంతుడై పండితాదిపోషణ్ చేయుటకు కారణం కవి ఇట్లూహిస్తున్నాడు. విశాలమైన రాజావారి నేత్రాలను పద్మములనుకొని పద్మనిలయ యగు లక్ష్మీదేవి దానిలో నిలిచెను. కనుకనే రామరాయ ప్రభుని కటాక్షవీక్షణములు సిరులను వెదజల్లు చుండెను. ఈ పద్యములో భ్రాంతిమదాలంకారము, అతిశయోక్త్యలంకారము, అర్థాంతరన్యాసాలంకారములు ఉన్నాయి. కమనీయమైన ఈ కల్పన గర్భిత చంపకము చేయుట కవి ప్రతిభను చాటుచున్నది.

4. నాలుగవ భాగములోని 20 పద్యాలలో ప్రతిపాదపంచమాక్షరములను కలిపి చూస్తే తనను పోషింపమని రాజావారిని వేడుచు,  ప్రభువుకు శ్రీరంగనాయకులు శుభములు కల్గించుగాక అని కవి ఆశీర్వదించిన భావము వస్తుంది.

5. ఐదవ భాగములో కవి తన పేరు నిక్షిప్తాక్షరాలలో తెలుపుతాడు.

6. శతకాంతములోని ఐదు పద్యాలలో గర్భితార్థము "దీనజనపోషకా మాన్యం దయచేసి పోషింపుమని కోరిక అని కలదు.

## మచ్చుతునక
ఈ శతకములోని ఒక పద్యము
::కం. శాంతా షడ్జ స్వరను
::: స్వాంతా దగురీతి గీత సరస్ కవితలన్
::: సంతోషించి నుతింతు ని
::: తాంత రిమపథ ససమేళ తతి గోపాలా!
## మూలాలు

వర్గం:శతకాలు
వర్గం: 1923 పుస్తకాలు
వర్గం: తెలుగు పుస్తకాలు
సురేశ్ వెనపల్లి

**సురేశ్ వెనపల్లి ** భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్త. ఈయన బీజగణితంలో పరిశోధనలు చేశారు. ఆయన ఎమొరీ విశ్వవిద్యాలయం లో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్నారు. 
## జీవిత విశేషాలు
ఆయన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని వంగూరు గ్రామంలో జన్మించారు. వంగూరు లోని జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల యందు 9 వతరగతి వరకు చదువుకున్నారు. ఆయన హైదరాబాదు విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఎస్సీ పూర్తి చేసారు. తదుపరి టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్లో 1989 లో చేరారు. ఆయన అచట రామన్ పరిమళ అధ్వర్యంలో పి.హె.డిని 1994 లో పూర్తిచేశారు. ఆయన ఆ తర్వాత హైదరాబాదు విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేశారు.

## గౌరవ సత్కారాలు
* శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ పురస్కారాన్ని గణిత శాస్త్రం విభాగంలో 2009 లో అందుకున్నారు.
* 2010 లో హైదరాబాదు (తెలంగాణ రాష్ట్రం) లో జరిగిన "ఇంటర్నేషనల్ కాంగ్రెస్ ఆఫ్ మేధమెటిక్స్"లో వక్తగా ఆహ్వానింపబడ్డారు.
* ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ యొక్కా ఫెలోషిప్ 
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాస్త్రవేత్త అవార్డు, 2008 
* బి.ఎం.బిర్లా సైన్స్ ప్రైస్,2004 
* INSA మెడల్ ఆఫ్ యంగ్ సైంటిస్ట్స్, 1997 

## కొన్ని ప్రచురణలు
* Zero-cycles on quadric fibrations: finiteness theorems and the cycle map, R Parimala & V Suresh, Invent. Math. 122 (1995), 83–117
* Isotropy of quadratic forms over function fields in one variable over p-adic fields, R Parimala & V Suresh, Publ. de I.H.E.S. 88 (1998) 129–150
* Bounding the symbol length in the Galois cohomology of function field of p-adic curves, to appear in Comm. Math. Helv
* The *u*-invariant of the function fields on *p*-adic curves, R Parimala & V Suresh to appear in Annals of Mathematics

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* Emory University faculty web page 
* University of Hyderabad faculty web page
* 

వర్గం:భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:20వ శతాబ్ద గణిత శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:బీజగణిత శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:Emory University faculty
వర్గం:1966 జననాలు
వర్గం:టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:తెలంగాణ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:శాంతిస్వరూప్ భట్నాగర్ అవార్డు గ్రహీతలు
సౌదాగర్ గంగారాం

**సౌదాగర్ గంగారాం** నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన కాంగ్రేసు పార్టీ రాజకీయ నాయకుడు. 1978లో జుక్కల్ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి తొలిసారి శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. అప్పటి నుండి 2009లో తప్ప మిగిలిన అన్ని ఎన్నికలలో జుక్కల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీచేశాడు. 2009లో తన భార్య సావిత్రీబాయి జుక్కల్ నియోజకవర్గం నుండి పోటీచేసింది. మొత్తం ఎనిమిది సార్లు జుక్కల్ నుండి బరిలోకి దిగిన గంగారాం నాలుగు పర్యాయాలు శాసనసభ సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. గంగారాం నిజామాబాదు జిల్లా, పిట్లం మండలంలోని చిన్నకోడప్‌గల్ గ్రామంలో జన్మించాడు.

1999లో జుక్కల్ కాంగ్రేసు పార్టీ టికెట్ రాజేశ్వర్‌కు దక్కగా, గంగారాం తిరుగుబాటుగా స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. ఆ ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం నుంచి పోటీ చేసిన టి. అరుణ తార విజయం సాధించింది. దీంతో పార్టీకి వ్యతిరేకంగా పనిచేసినందుకు గంగారాంను ఆరేళ్లపాటు కాంగ్రెస్ అధిష్టానం పార్టీ నుండి బహిష్కరించింది. తదనంతరం జరిగిన పరిణామాలతో తిరిగి కాంగ్రెస్ టికెట్ పైనే 2004లో పోటీ చేసి, గంగారాం టీడీపీ అభ్యర్థి హన్మంత్ సింధేపై గెలుపొందాడు. 2009లో ఆయన భార్య సావిత్రీబాయిని ఎన్నికల బరిలోకి దించగా ఓటమిపాలు కావడంతో ధర్మాన .శ్రీనివాస్‌తో సహా పలువురు కాంగ్రేస్ సీనియర్ నాయకులపై గంగారాం వివాదస్పద వ్యాఖ్యలు చేశాడు. దీంతో మరోసారి ఆరేళ్ల పాటు పార్టీనుండి బహిష్కరణకు గురయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కామారెడ్డి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కామారెడ్డి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు
తుంగభద్ర ఆనకట్ట

**తుంగభద్ర ఆనకట్ట**ను కృష్ణా నదికి ఉపనదియైన తుంగభద్ర నదిపై నిర్మించారు. ఈ ఆనకట్ట కర్నాటకలోని హోస్పేట్ పట్టణానికి సమీపంలో ఉంది. ఇది ఒక బహుళార్ధసాధక ఆనకట్ట, ఇది నీటిపారుదలకు, విద్యుత్ ఉత్పత్తికి, వరదలను నియంత్రించేందుకు ఇంకా తదితర సేవలకు ఉపయోగపడుతుంది. దీని నిర్మాణం 1943లో ప్రారంభమైనప్పుడు అప్పటి హైదరాబాద్ రాష్ట్రం, అప్పటి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీల యొక్క ఒక ఉమ్మడి ప్రాజెక్టు. తరువాత 1953లో దీని నిర్మాణం పూర్తయిన తరువాత ఇది కర్ణాటక, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రాల యొక్క ఉమ్మడి ప్రాజెక్టుగా మారింది. ఈ ఆనకట్ట యొక్క ప్రధాన ఆర్కిటెక్ట్ డాక్టర్ తిరుమలై అయ్యంగార్, ఇతను మద్రాస్ కు చెందిన ఒక ఇంజనీరు.

కర్నాటకలోని బళ్లారి, రాయచూరు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని కర్నూలు, అనంతపూర్ జిల్లాలకు నీటిని అందించేందుకు వీలుగా ఈ డ్యాం నుంచి లోలెవల్, హైలెవల్, లెఫ్ట్ బాంక్ కెనాల్స్ నిర్మించారు. ముఖ్యంగా లోలెవల్స్ అంటే ఎల్ ఎల్ సి కెనాల్ ను కర్నూలు జిల్లాకు తాగునీరు అందించేందుకు నిర్మించారు. ఖరీఫ్, రబీ సీజన్ లో ఎల్‌ఎల్‌సి కాలువ కింద సుమారు లక్షా 52 వేల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉంది, 200 గ్రామాలకు తాగునీరు కూడా అందుతుంది.

## సాంకేతిక వివరాలు
ఈ ఆనకట్ట తుంగభద్ర నదిపై, పూర్తి రిజర్వాయర్ స్థాయి ( ఎఫ్.ఆర్.ఎల్) 498 మీటర్ల ఎం.ఎస్.ఎల్ వద్ద, స్థూల నిల్వ సామర్థ్యం 101 వేల మిలియన్ క్యూబిక్ అడుగుల (టిఎంసి) తో, 378 చదరపు కిలోమీటర్ల నీటి విస్తృత ప్రాంతాన్ని కలిగిన ఒక పెద్ద జలాశయాన్ని సృష్టించింది. ఈ ఆనకట్ట దాని లోతైన పునాది పైన 49.5 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది. పూర్తిగా కర్నాటక రాష్ట్రంలో నీటిపారుదలకు రిజర్వాయర్ సరఫరా నీటిని వెలువరించేవి ఎడమ కాలువలు.కర్నాటకకు, ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని రాయలసీమ ప్రాంతాలకు నీటిపారుదల సౌకర్యానందించేందుకు తక్కువ స్థాయిలో ఒకటి, అధిక స్థాయిలో మరొకటి రెండు కుడి బ్యాంకు కాలువలు నిర్మించబడ్డాయి.

## తుంగభద్ర జలవిద్యుత్ కేంద్రం
తుంగభద్రా నదిపై గల ఆనకట్టవద్ద నిర్మింపబడిన జలవిద్యుత్ కేంద్రం ఇది. ఆనకట్టవద్ద ఒకకేంద్రం, తుంగభద్ర కాలువపై హంపి వద్ద మరొకటిగా నిర్మించిన ఈ కేంద్రాల పదకాన్ని ఆంధ్ర ప్రదేశ్, కర్ణాటక ప్రభుత్వాలు సంయుక్తంగా చేపట్టి 80-20 నిష్పత్తిలో ప్రాజెక్ట్ ఖర్చును భరించాయి. విద్యుత్ వినియోగంలో కూడా అదే నిష్పత్తిలో వాడుకొనటం జరుగుతుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ 1957 నుండి పని చేయడం ప్రారంభమయినది. ఇక్కడి ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్తును కడప, అనంతపూర్, చిత్తూరు జిల్లాలలో వినియోగిస్తున్నారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
*కర్ణాటక రాష్ట్ర ఆనకట్టలు, జలాశయాల జాబితా
*పెన్నా నది
* రాజోలిబండ డైవర్షన్ స్కీం
* కృష్ణా జలవివాదాల న్యాయస్థానం

## మూలాలు


## బయటి లింకులు

వర్గం:ఆనకట్టలు
వర్గం:కర్ణాటక లోని ఆనకట్టలు
త్రిపురారిభట్ల వీరరాఘవస్వామి

**త్రిపురారిభట్ల వీరరాఘవస్వామి** (సెప్టెంబరు 9, 1892 - జనవరి 30, 1981)  పండితులు, రచయిత, నాట్య కళాకారుడు

## జీవిత సంగ్రహం
వీరు వైదికులు, భారద్వాజస గోత్రులు, ఆపస్తంబ సూత్రులు. 1892 సెప్టెంబరు 9 న (నందన నామ సంవత్సర భాద్రపద శుక్ల తదియ, శుక్రవారం) వెంకటప్పయ్య శాస్త్రి, అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. స్వస్థలం తెనాలి మండలం బుర్రిపాలెం. చిన్ననాడు ఆంగ్లవిద్యను అభ్యసించినా, తర్వాతకాలంలో ఆయన సంస్కృత భాషను నేర్చుకొని కావ్య, నాటక, అలంకార, తర్క, వ్యాకరణ, పూర్వమీమాంస జ్యోతిశాస్త్రాలలో పాండిత్యాన్ని సంపాదించారు. శ్రీ కళ్యాణానంద భారతీ స్వామివద్ద వేదాంత భాష్యం చదివి, శ్రీవిద్యలో పాదుకాంత దీక్ష గ్రహించి, వేదాంత పారీణ అను బిరుదును పొందారు. తెనాలిలోని రామ విలాస సభకు వీరు ఉపదేష్ట.

చలనచిత్రరంగంలో కూడా ఆయన గడించారు. సినీనటి కాంచనమాలకు ఆయన నాట్యశాస్త్ర గురువు. విప్రనారాయణ చిత్రానికి సినేరియో రచయితగాను, నాట్యరంగ విధాతగాను, ఉషా పరిణయం చిత్రానికి రచయితగాను పనిచేశారు. తల్లావజ్ఝల శివశంకరశాస్త్రితో కలసి సాహితీ సమితిని స్థాపించారు. ఆ సంస్థలో కార్యదర్శిగాను, మంత్రిగాను, ఉపాద్యక్షునిగాను సుమారు 25 సంవత్సరాలు పనిచేశారు. 

వీరు సాహితి పత్రికకు, విశ్వజనీయ గ్రంథావళికి సహ సంపాదకులుగా పనిచేశారు. తెనాలిలోని సంస్కృత పాఠశాలకు తొలి ప్రధానోపాధ్యాయులుగా పనిచేశారు.

వీరు ఎన్నో కవితలను, కథానికలను, వ్యాకరణ గ్రంథాలను, నవలలను రచించారు.

వీరు ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు సెనేటులో, సిండికేటులో, పాఠ్యగ్రంథ నిర్ణాయక సంఘంలోను సభ్యులుగా వ్యవహరించారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీలో మొదట సాధారణ సభ్యత్వం పొంది, తర్వాత విశిష్ట సభ్యత్వాన్ని పొందారు.

వీరు 1981 జనవరి 30 న పరమపదించారు.

తెనాలిలో ఆయన నివసించిన వీధికి "త్రిపురారిభట్లవారి విథి" అని పేరు పెట్టారు.

## రచనలు
* వాల్మీకి విజయము
* కపాల కుండల (నవల) బెంగాలీ భాషలో బంకించంద్ర చటర్జీ రచనకు తెలుగు అనువాదం
* ఏకోత్తర శతి బెంగాలీ భాషలో రవీంద్రనాథ ఠాగుర్ రచించిన రచనను కేంద్ర సాహిత్య అకాడమి కోరికపై తెలుగుపద్యకావ్యంగా అనువదించారు.
* నవమాలిక. దీనిని జయా పబ్లిషర్స్, తెనాలిలో 1948లో ప్రచురించారు.

## మూలాలు

* వీరరాఘవస్వామి, త్రిపురారిభట్ల, 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, రెండవ భాగము, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005, పేజీలు: 661-2.

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1892 జననాలు
వర్గం:1981 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా విద్యావేత్తలు
వర్గం:బెంగాలీ నుండి తెలుగు లోకి అనువాదాలు చేసినవారు
జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి

**జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి** (1906- 1965) నవలా రచయిత, నాటకకర్త.

## జీవిత సంగ్రహం
వీరు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సెట్టిపేటలో 1906 సంవత్సరంలో మృత్యుంజయుడు, వేంకమాంబ దంపతులకు జన్మించారు. ఉన్నత విద్యాభాసం చేసి తత్త్వశాస్త్రం, చరిత్రలలో ఎం.ఏ. పట్టా పొందారు. వీరు డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ శిష్యుడు. వీరు కొంతకాలం స్వరాజ్య పత్రికలో పనిచేశారు.

వీరు 1926లో లా పట్టా పొందారు. కొన్నాళ్లు రాజమండ్రి, విశాఖపట్నం లలో న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీసు చేశారు.

వీరు సంస్కృతాంధ్ర భాషలనే కాక, బెంగాలీ, హిందీ, పార్సీ, ఇంగ్లీషు, జర్మన్ మొదలైన నేర్చుకొని ఆయా భాషల సాహిత్యం గురించి పరిచయం చేసుకున్నారు. ముఖ్యంగా బెంగాలీ భాష ప్రభావం వీరి రచనలపై ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

వీరి భార్య శారదాంబ కూడా విదుషీమణి, రచయిత్రి.

వీరు 14 డిసెంబర్ 1965 తేదీన పరమపదించారు.

## రచనలు
### నాటకాలు
* చంద్రగుప్త
* మేవాడు పతనము
### నవలలు
* శ్యామల (1920)
* కాలసర్పి (1922)
* భిన్నహస్తము (1920)
* నూర్జహాన్ (1925)
* దుర్గాదాసు
* ఆటీన్ మణెలా (1920)
* ఒథెల్లో (1960)
* నాలుగు కథలు (1932) పాంచకడీ దేవ్ రాసిన బెంగాలీ కథలకు తెలుగు అనువాదం.
* ఆంధ్ర మహా పురుషులు (1936)
* సాహిత్య తత్త్వ విమర్శనము (1936)
* విద్యార్థి ప్రకాశిక
* ప్రణయ ప్రతిమ (1920)
### నా మహారాష్ట్ర యాత్ర

రచయిత 1950ల్లో తాను చేసిన మహారాష్ట్ర యాత్రను ఈ గ్రంథంలో యాత్రా సాహిత్యరూపంలో రచించారు. ఈ యాత్రలో భాగంగా శివాజీ, బాజీరావు వంటి మహావీరులకు సంబంధించిన చారిత్రిక ప్రదేశాలు, కోటలు, మహానగరాలు, వివిధ పుణ్యక్షేత్రాలు వంటివి దర్శించి వాటి గురించి గ్రంథంలో పొందుపరిచారు. కాగా ఈ పుస్తకంలో అత్యంత విలువైన భాగం మాత్రం పీఠికలో ఉన్న యాత్రా సాహిత్య వివరాలు. క్రీస్తుకు పూర్వమున్న వివిధ నాగరికతల్లో యాత్రా సాహిత్యం నుంచి మొదలుకొని నిన్నమొన్నటి వరకూ యాత్రా సాహిత్యం రచించిన భ్రమణ కాంక్షాపరుల గురించి ఇందులో వివరించారు. ఈ సమాచారం విజ్ఞానసర్వస్వ దృక్కోణంలో యాత్రా సాహిత్యం తరహా వ్యాసాలకు చాలా విలువైనది. దీని రెండవకూర్పును వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారు చెన్నపురిలోని వావిళ్ల ప్రెస్ లో 1951 సంవత్సరంలో ముద్రించారు.

### సంపూర్ణ భక్తవిజయం

సంపూర్ణ భక్త విజయం గ్రంథాన్ని భక్తుల చరిత్రల విషయంలో విజ్ఞాన సర్వస్వమనే చెప్పాలి. మద్రాసులో న్యాయవాది సత్యనారాయణమూర్తి ఎన్నో ఏళ్ళపాటు శ్రమకోర్చి ఈ గ్రంథాన్ని రూపొందించారు. భీష్ముడు, ప్రహ్లాదుడు, కుచేలుడు మొదలైన పౌరాణిక యుగపు భక్తుల నుంచి గత శతాబ్దాలకు చెందిన దయానంద సరస్వతి, భక్త రామదాసు వంటి వారి వరకూ వివరాలతో గ్రంథాన్ని తయారుచేశారు.

## మూలాలు

* సత్యనారాయణమూర్తి, జొన్నలగడ్డ, 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, రెండవ భాగము, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్, 2005, పేజీ: 899.

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1906 జననాలు
వర్గం:1965 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు అనువాదకులు