సెయింట్ థామస్ కేథడ్రల్, ముంబై

ముంబైలోని సెయింట్ థామస్ కేథడ్రల్, చర్చ్ ఆఫ్ నార్త్ ఇండియాకు చెందిన ముంబై ఆంగ్లికన్ డియోసెస్  300 సంవత్సరాల పురాతన కేథడ్రల్ చర్చి. భారతదేశానికి మొట్టమొదట క్రైస్తవ మతాన్ని తీసుకువచ్చాడని నమ్మే అపోస్తలుడైన సెయింట్ థామస్ గౌరవార్థం దీనికి ఆ పేరు పెట్టారు. ఈ కేథడ్రల్ ముంబై చారిత్రక కేంద్రమైన హార్నిమాన్ సర్కిల్‌లో ఉంది. ఇది ఫ్లోరా ఫౌంటెన్, బాంబే హౌస్ వంటి ప్రసిద్ధ ముంబై ల్యాండ్‌మార్క్‌లకు చాలా దగ్గరగా ఉంది . ఇది ముంబైలోని అతి పురాతన చర్చి. ఈ కేథడ్రల్  జాన్ కానన్ పాఠశాల కేథడ్రల్ ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నాయి.

1676లో చర్చికి మొదటిసారిగా పునాది రాయి వేయబడింది, అయినప్పటికీ 1718 క్రిస్మస్ రోజున దైవారాధన కోసం చర్చిని అధికారికంగా ప్రతిష్ఠించారు. ఇది కోటలాంటి బ్రిటిష్ స్థావరం గోడల లోపల ఉన్న ముంబై (అప్పుడు బొంబాయి అని పిలిచేవారు) లోని మొదటి ఆంగ్లికన్ చర్చి . ఈ కేథడ్రల్ దక్షిణ ముంబైలో ఒక మైలురాయి, భారతదేశంలోని పురాతన చర్చిలలో ఒకటి. చర్చికి గాయక బృందాలను అందించడానికి 1860లో కేథడ్రల్  జాన్ కానన్ పాఠశాల సృష్టించబడింది. దీనిని పాఠశాల ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ 14న వ్యవస్థాపక దినోత్సవ సేవ కోసం, పాఠశాల క్రిస్మస్ సెలవులకు ముందు చివరి రోజున కరోల్ సర్వీస్ కోసం ఇతర ప్రత్యేక సందర్భాలలో ఉపయోగిస్తుంది.

చర్చిగేట్ రైల్వే స్టేషన్ దాని పేరును సెయింట్ థామస్ కేథడ్రల్ నుండి పొందింది, ఎందుకంటే ఈ స్టేషన్ కోటతో కూడిన ద్వీప నగరం ముంబై మూడు గేట్లలో ఒకదాని గుండా వెళ్ళే రహదారి ద్వారా కేథడ్రల్‌కు అనుసంధానించబడింది. 1862లో బొంబాయి కోట గోడలను కూల్చివేశారు, చర్చికి దారితీసే ద్వారం స్థానంలో 1864లో ఫ్లోరా ఫౌంటెన్‌ను ఏర్పాటు చేశారు.  

## చరిత్ర

సమీపంలోని చర్చిగేట్ స్టేషన్ పేరు ఈ చర్చిని సూచిస్తుంది. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారి స్థావరాన్ని రక్షించడానికి నిర్మించిన కోటలోని ద్వారాలలో ఒకటి సెయింట్ థామస్ చర్చికి ప్రవేశ ద్వారం. దీనిని చర్చిగేట్ అని పిలిచేవారు. అందుకే చర్చికి పశ్చిమాన ఉన్న మొత్తం ప్రాంతాన్ని నేటికీ "చర్చిగేట్" అని పిలుస్తారు. చర్చికి వెళ్లే వీధిని మొదట చర్చిగేట్ స్ట్రీట్ అని పిలిచేవారు, తరువాత బొంబాయిలోని అనేక వీధుల మాదిరిగానే పేరు మార్చబడింది, ఇప్పుడు దీనిని వీర్ నారిమన్ రోడ్ అని పిలుస్తారు.

బొంబాయి ద్వీపం పోర్చుగీస్ స్వాధీనం, ఇది 1661 జూన్ నాటి ఆంగ్లో-పోర్చుగీస్ వివాహ ఒప్పందం ప్రకారం పోర్చుగీస్ యువరాణి, ఇన్ఫంటా కేథరీన్ ఆఫ్ బ్రగాంజా, ఇంగ్లాండ్ కు చెందిన చార్లెస్ II తో వివాహం చేసుకున్నప్పుడు ఆమె వరకట్నంలో భాగంగా మారింది. 1668లో, కింగ్ చార్లెస్ దానిని ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి £ 50,000 స్టెర్లింగ్ రుణం కోసం 6% వడ్డీతో  సంవత్సరానికి £ 10 స్టెర్లింగ్ అద్దెకు బదిలీ చేశాడు.

అప్పటి వరకు పోర్చుగల్ కు చెందిన సూరత్  బొంబాయిలలో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ కొత్తగా కొనుగోలు చేసిన కర్మాగారాలకు గెరాల్డ్ ఆంగియర్ బాధ్యత వహించారు. 1672 నుండి 1677 వరకు బొంబాయి గవర్నర్‌గా, ఆంగియర్ ఒక చర్చి, ఒక ఆసుపత్రి, న్యాయస్థానం ఇతర పౌర సౌకర్యాలను ఆంగ్ల నమూనాపై నిర్మించి, సంస్థ వాణిజ్య స్థాపనను బలపరిచాడు. చర్చి కోసం పునాది రాయి 1676లో, బొంబాయి గ్రీన్, ప్రస్తుత సెయింట్ థామస్ కేథడ్రల్ ప్రదేశంలో వేయబడింది, కానీ నిర్మాణం పూర్తి కావడానికి 40 సంవత్సరాలకు పైగా గడిచిపోయింది. గురువు రిచర్డ్ కాబ్బే 1715  1718 మధ్య భవనం నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేశాడు. ఇది 1718 క్రిస్మస్ రోజున దైవిక సేవ కోసం ప్రారంభించబడింది, అప్పటి నుండి ఆంగ్లికన్ ప్రార్థనా స్థలంగా నిరంతరం పనిచేస్తోంది. అయితే, 1816లో కలకత్తా మొదటి బిషప్ అయిన థామస్ మిడిల్‌టన్ ఈ చర్చిని అపోస్తలుడైన సెయింట్ థామస్‌కు అంకితం చేశారు.

బొంబాయి మొదటి బిషప్ థామస్ కార్ నియామకంతో పాటుగా, జూలై 1837లో ఈ చర్చి కేథడ్రల్‌గా ప్రతిష్ఠించబడింది. 1838లో గోపురం, పశ్చిమ చివరన ఉన్న గడియారం జోడించబడ్డాయి. సుమారు 25 సంవత్సరాల తరువాత, ప్రార్థనా మందిరాన్ని విస్తరించడానికి ఒక పెద్ద పునరుద్ధరణ పథకం ప్రారంభించబడింది. ఇది 1865 నాటికి పూర్తయింది.

ఢిల్లీ పట్టాభిషేక ఉద్యానవనంలో జరిగిన మూడవ ఢిల్లీ దర్బార్ బయలుదేరే ముందు 1911లో కింగ్ జార్జ్ V, క్వీన్ మేరీ చర్చిలో దైవిక సేవకు హాజరయ్యారు. వారు మొదటి వరుసలో కుర్చీలను ఆక్రమించారు, కుర్చీలు ఇప్పటి వరకు రాజు, రాణి పేర్లను ఇత్తడి పలకలలో వ్రాసి భద్రపరచబడ్డాయి.

చర్చి ప్రవేశ ద్వారం వద్ద ఒక ఫౌంటెన్ ఉంది. దీనికి పార్సీ వ్యవస్థాపకుడు, పరోపకారి అయిన కోవాస్జీ జహంగీర్ రెడిమనీ నిధులు సమకూర్చారు. దీనిని జార్జ్ గిల్బర్ట్ స్కాట్ రూపొందించారు, 1870లలో దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.

## స్మారక చిహ్నాలు
ఈ కేథడ్రల్లో భారతదేశంలో కంపెనీ పాలన, బ్రిటిష్ రాజ్ యుగాలకు చెందిన అనేక చెక్కిన రాతి స్మారక చిహ్నాలు ఉన్నాయి. ఈ సంఖ్యలో ముఖ్యమైనవి:

* **థామస్ కార్ స్మారక చిహ్నం:** బ్రిటిష్ శిల్పి మాథ్యూ నోబుల్ రూపొందించిన బొంబాయి మొదటి బిషప్ థామస్ కార్ పడుకున్న భంగిమలో ఉన్న ప్రతిమ
* **స్టీమ్ షిప్ క్లియోపాత్రా  అధికారులు & సిబ్బందికి స్మారక చిహ్నం:** క్లియోపాత్రా అనేది ఆవిరితో నడిచే చెక్క తెడ్డు పడవ, ఇది 1847 ఏప్రిల్ 15న మలబార్ తీరంలో మునిగిపోయింది. ఈ ఓడ బొంబాయి నుండి సింగపూర్‌కు 100 మంది ఖైదీలను రవాణా చేస్తోంది. ఈ ఓడలో 9 మంది అధికారులతో సహా 151 మంది సిబ్బంది ఉన్నారు. ఈ ఫలకంలో తొమ్మిది మంది అధికారుల పేర్లు ఉన్నాయి, 142 మంది ఇతర సిబ్బంది గురించి ప్రస్తావించబడింది, కానీ 100 మంది ఖైదీల గురించి ఎటువంటి ప్రస్తావన లేదు.
* **ఫ్రెడరిక్ లూయిస్ మైట్‌ల్యాండ్ స్మారకార్థం:** మైట్‌ల్యాండ్ 1839 నవంబర్ 30న బొంబాయి సమీపంలో వెల్లెస్లీ నౌకలో సముద్రంలో ప్రయాణిస్తుండగా మరణించారు. ఆయనను బొంబాయిలో ఖననం చేశారు.
* **కెప్టెన్ హార్డింగ్ స్మారక చిహ్నం:** కెప్టెన్ జార్జ్ నికోలస్ హార్డింగ్, సిలోన్‌లోని కొలంబో తీరంలో ఫ్రెంచ్ నౌక పీడ్‌మోంటైస్‌తో మూడు రోజుల పాటు (6-8 మార్చి 1808) జరిగిన ఒక చిన్న కానీ అద్భుతమైన నావికా పోరాటంలో పాల్గొన్న శాన్ ఫియోరెంజో నౌకకు కెప్టెన్‌గా ఉన్నారు . ఫ్రెంచ్ వారు లొంగిపోవడానికి కొద్దికాలం ముందు, హార్డింగ్ గ్రేప్‌షాట్ గాయంతో మరణించారు. అతని విస్తృతమైన స్మారక చిహ్నాన్ని జాన్ బేకన్ రూపొందించారు.
* **జాన్ కాంప్‌బెల్ స్మారక చిహ్నం:** జాన్ కాంప్‌బెల్ బ్రిటిష్ సైన్యంలో లెఫ్టినెంట్-కల్నల్, అతను మంగళూరు కోట ముట్టడిలో టిప్పు సుల్తాన్‌తో జరిగిన తదుపరి సంఘర్షణలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఆయన 1784 మార్చి 23న బొంబాయిలో అలసటతో మరణించాడు. ఈ పాలరాతి స్మారక చిహ్నంలో పొడవైన పీఠంపై ఉన్న కలశానికి ఇరువైపులా మృత్యువు,  ఆశ  పూర్తి-పరిమాణ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. దీనిని చార్లెస్ పీర్ట్ రూపొందించారు.

## ముంబై జీరో పాయింట్
ఈ కేథడ్రల్ వలసరాజ్యాల బొంబాయి పాయింట్ జీరో, అంటే నగరం ఖచ్చితమైన కేంద్రాన్ని సూచిస్తుంది. చర్చి నుండి నగరం ఉత్తరం వైపుకు దారితీసే 16 మైలురాళ్ళు వేయబడ్డాయి. ఈ మైలురాళ్ళు 4 అడుగుల ఎత్తులో ఉండేవి, కానీ పెరుగుతున్న రహదారి మట్టం కారణంగా అవి మునిగిపోయాయి. ఇప్పటివరకు, 16 మైలురాళ్ళలో 11 గుర్తించబడ్డాయి. 

## ప్రస్తుత రోజు
ప్రధాన పునరుద్ధరణ పనులు పూర్తయిన తరువాత, కేథడ్రల్ 2004లో యునెస్కో ఆసియా-పసిఫిక్ వారసత్వ పరిరక్షణ అవార్డుకు ఎంపిక చేయబడింది. సెయింట్ థామస్ కేథడ్రాల్లో ప్రస్తుత సమ్మేళనానికి రెవరెండ్ అవినాష్ రంగయ్య నాయకత్వం వహిస్తున్నారు.

## గ్యాలరీ

File:St. Thomas Cathedral, Mumbai (interior).jpg|సెయింట్ థామస్ కేథడ్రల్, లోపలి భాగం, నేవ్
File:St. Thomas Cathedral, Mumbai (chancel).jpg|సెయింట్ థామస్ కేథడ్రల్, లోపలి భాగం, గర్భగుడి
File:St.Thomas Cathedral - Mumbai.jpg|సెయింట్ థామస్ కేథడ్రల్ రంగులద్దిన గాజు కిటికీ
File:St Thomas Cathedral 2.jpg|సెయింట్ థామస్ కేథడ్రల్


## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర చరిత్ర
వర్గం:1718