శతకోడు

**శతకోడు** మార్కాపురం జిల్లా పుల్లలచెరువు మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది మండల కేంద్రమైన పుల్లలచెరువు నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మార్కాపురం నుండి 72 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 756 ఇళ్లతో, 3432 జనాభాతో 1199 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1767, ఆడవారి సంఖ్య 1665. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 987 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 308. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590558.పిన్ కోడ్: 523328.

## సమీప గ్రామాలు
ముటుకుల 4 కి.మీ, పుల్లలచెరువు 10 కి.మీ, బోయలపల్లి 13 కి.మీ, రాచకొండ 15 కి.మీ, కవలకుంట్ల 16 కి.మీ.
## గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3,123. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,616, మహిళల సంఖ్య 1,507, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 600 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1,199 హెక్టారులు.

## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. బాలబడి పుల్లలచెరువులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల మర్రివేములలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల యర్రగొండపాలెంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మార్కాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు మార్కాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల మార్కాపురంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం యర్రగొండపాలెంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలు లోనూ ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం

### ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సాతకోడులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.

సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

### ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.

## పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.

ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
సాతకోడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 71 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 66 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 42 హెక్టార్లు
* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 263 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 46 హెక్టార్లు
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 254 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 115 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 339 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 607 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 102 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
సాతకోడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.

* బావులు/బోరు బావులు: 102 హెక్టార్లు

## ఉత్పత్తి
సాతకోడులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

### ప్రధాన పంటలు
వరి

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
పుల్లలచెరువు మండలంలోని **శతకోడు** పంచాయతీలోని అక్కపాలెం చెంచుగూడేనికి 5 కి.మీ. దూరంలోని నల్లమల అటవీప్రాంతంలోని చింతల సెలకొండ ఉంది. అక్కడ సుమారు 150 అడుగుల ఎత్తులోగల బండల కొండల గుహలలో శివలింగరూపాన్ని, 15 రోజుల క్రితం, అక్కడకు వెళ్ళిన గొర్రెలకాపరులు గుర్తించారు. అనంతరం ఆ ప్రాంతవాసులు, బ్యాటరీ లైట్ల సాయంతో ఆ ప్రాంతాన్ని పరిశీలించి, పలు అంశాలను వెలుగులోనికి తీసుకొనివచ్చారు. ఆ ప్రాంతములో నాగేంద్రస్వామి పుట్ట, స్వయంభువు లింగరూపం వెలసి ఉండటంతో ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్నది. గుహలో సుమారు 50 మీటర్ల దూరం వెళ్లిన తరువాత, 15 అడుగుల ఎత్తయిన ఒక చెరియపై, నిత్యం కొండ చెరియ నుండి వచ్చిన నీటితో అభిషేకం చేస్తున్నట్లు ఉన్న లింగరూపం కనిపిస్తున్నది. అదే కొండ చెరియ క్రింది భాగంలో పాలపొదుగు ఆకారం నుండి నీటి బిందువులు, క్రింద ఉన్న పుట్టలాంటి ఆకారంపైన పడుతూ, అక్కడి విశిష్టతను తెలియజేయుచున్నది. ప్రస్తుతం శుక్రవారం, ఆదివారం రోజులలో భక్తులు అధికసంఖ్యలో, చింతల సెలకొండకు, కాలినడకనే వెళ్తున్నారు. కొండచెరియ వద్దకు, తాత్కాలిక రహదారిని ఏర్పాటు చేయుటకు భక్తులు, పరిసర గ్రామాల ప్రజలు ముందుకు వచ్చుచున్నారు.

శ్రీ సప్తకోటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం:- శతాబ్దాల చరిత్ర ఉన్న ఈ ఆలయానికి 14 ఎకరాల మాన్యం భూమిఉన్నది.     

శతకోటిచరిత్ర 

శతకోటి పుణ్యం సప్త కోటేశ్వరుని దర్శనం* 

మార్కాపురం జిల్లా పుల్లలచెరువు మండలం శతకోడు నందు సప్త కోటేశ్వరాలయం కలదు.శతకోడుగా పిలువబడుతున్న ఈ గ్రామాన్ని పూర్వం శతకోటిచిన్నానిపల్లెగా పిలిచే వాళ్ళు. ఇక్కడ పరమేశ్వరుడు పార్వతీదేవి సమేతుడై శతకోటేశ్వరుడు లేదా సప్త కోటేశ్వరుడు అనే పేరుతో లింగాలవాగు ఒడ్డున వెలసి ఉన్నారు.ఈ స్వామివారు త్రిపురాంతకేశ్వరాలయానికి దక్షిణ ద్వారంగా విలసిల్లుతున్నారు. గుడి వెనుక ఉన్న కొండను లింగాల కొండ అంటారు.ఈ కొండపై కాశీవిశ్వేశ్వరాలయం ఉన్నది. శతకోటి   అంటే వంద కోట్లు, సప్త కోటి అంటే ఏడు కోట్లు. గ్రామ నామాన్ని బట్టిఇక్కడ అనేకానేక ఆలయాలు లేదా లెక్కకు మించిన లింగాలు ఉండవచ్చని తెలుస్తుంది. ఇప్పటికి కూడా అనేక లింగాలు గుడి చుట్టూ కన్పడుతూ ఉంటాయి. ఇక్కడ స్వామివారు పదకొండవ శతాబ్దానికి ముందే వెలసి యున్నారు. ప్రధానాలయ  గోపుర నిర్మాణం శైలి చాలా అరుదుగా కనపడుతుంది. అలాగే

అత్యంత ప్రాచీనమైన ఈ ఆలయం చాలా మహిమోపేతమైనది.

11వ శతాబ్దం నాటి శాసనాలు అలాగే 12,13 శతాబ్దాల శాసనాలు ఇక్కడ చాలా ఉన్నాయి. 11వ శతాబ్దానికి చెందిన కరికాల చోడరాజైన శ్రీమన్మ హామండలేశ్వర త్రిభువనమల్లదేవ చోడమహారాజు   ఆలయాన్నిసందర్శించారు. వీరు కొనిదెన రాజధానిగా మెట్టవాడ ప్రాంతాన్ని పరిపాలన సాగిస్తూ ఉండేవాడు.ఆసమయంలో శతకోడు వారి పాలనలో కలదు. వీరిని పొత్తపి చోడులు లేదా తెలుగుచోడులు  అని పిలిచేవారు. ఈయన నన్నెచోడుని  యొక్క వారసుడు. ఈయన  సాధారణ వత్సరం 1160 వ సంవత్సరంలో ఈ శతకోడులోని సప్త కోటేశ్వరుని దర్శించుకున్నాడు. ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి సందర్భంగా త్రిభువనమల్ల తన తండ్రి అయిన కామదేవునికి అలాగే తన తల్లి అయిన శ్రియాదేవికి పుణ్యం గా శతకోడులోని సప్త కోటీశ్వరుడికి మెట్టవాడ లోని సప్తగోడిని చతుస్సీమను దానంగా ఇచ్చినట్లు శాసనం తెలియచేస్తుంది. అఖండ దీపమును ఆచంద్రార్కము నిలిపి శాసనంలఖించాడు.ఇప్పటికీ ఈ శాసనం ఇక్కడ నిలచి ఉండి నాటి చరిత్రను ప్రతిబింప్రతిబింబింప చేస్తున్నది. 

అలాగే  12వ శతాబ్దం నాటి మరొక శాసనం లో శ్రీమతు సప్తకోటి దేవునికి  ముట్టువుల(ముటుకుల) రేయనాయకుడు కూడా భూదానం  చేసి ఉన్నాడు. 

  11 శతాబ్దానికి చెందిన పశ్చిమ చాళుక్య రాజు  సోమేశ్వరునికి పుణ్యంగా  పట్టా అభిమిశెట్టి సప్తకోటీశ్వరునకు పూజా ప్రసాదాల నిమిత్తం పుల్లలచెరువులోని భూమిని సర్వమాన్యంగా బహుకరించాడు. ఈ శాసనం తారు రోడ్డు వెంబడి పడి ఉన్నది. 

అలాగే కాకతీయ గణపతి దేవుని సేనాని,బాహత్తరనియోగాధిపతి,గండపెండారు కాయస్థ గంగయ్య సాహిణి  వారు 1250వ సంవత్సరంలో స్వామివారిని దర్శించి సప్తకోటిత్య దేవరకు అంగరంగవైభోగాల నిమిత్తం శతకోడి గ్రామాన్ని సుంకము లేకుండా  చెరువు తో సహా స్వామివారికి దానం చేశాడు. కామసాని మల్లయ్య గురుదేవులు ఈశాసనానుసారం ప్రవర్తించేవిధంగా కరణం కొమ్మరాజువారు  శాసనాన్నిలిఖించారు. ఈ శాసనం కూడా గుడి ఆవరణలో కలదు. 

1076 వ సంవత్సరంలో చాళుక్య ఆరవ విక్రమాదిత్యుని  త్రిపురాంతక  కన్నడశాసనంలో కూడా లో శతకోటీశ్వరుని గురించి ప్రస్తావన ఉంది. ఇంకా గర్భాలయ ద్వారములకు శాసనములు చెక్కబడివున్ననూ రంగుల వేయుటవల్ల అక్షరములు కనపడకున్నవి. 

గుడి వెనుకవైపు రెండవ శతాబ్ధపు ఇటుకలతో నిండిన పెద్ద తిప్ప ఉన్నది. బహుశా ఇది బౌద్ద స్ధూపం అయిఉంటుందని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం. ఈ  ఇటుకలు పద్దెనిమిది అంగుళాల పొడవు మరియు పన్నెండు అంగుళాల వెడల్పు కలిగి ఉన్నాయి. అత్యంత ప్రాచీనమై పూర్వపు రాజుల నుంచి పూజింపబడుతున్న ఈ సప్త కోటేశ్వరాలయం శివరాత్రి సందర్భంగా విశేష పూజలను అందుకుంటుంది.దర్శించండి తరించండి. 

ఆధారాలు

కొణిదెన చరిత్ర :శ్రీ జ్యోతి చంద్రమౌళి గారు

మన ఊర్ల కధలు :శ్రీ అన్నపురెడ్డి వీరారెడ్డి గారు 

పొత్తపిచోడుల శాసనం : శ్రీ బి. వి. భద్రగిరీష్ గారు

చాళుక్య సోమేశ్వర శాసనం :తురిమెళ్ళ శ్రీనివాసప్రసాద్

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు