పూర్ణయ్య

**కృష్ణాచార్య పూర్ణయ్య** (1746 - 27 మార్చి 1812), ప్రజాదరణ పొందిన పేరు **దివాన్ పూర్ణయ్య**, భారతీయ పాలకుడు, రాజనీతిజ్ఞుడు, సైనిక వ్యూహకర్త. ఇతను 1782 నుండి 1811 వరకు మొదటి మైసూరు దివాన్‌గా పనిచేశాడు. మైసూరు రాజ్య పాలనను వొడయార్ రాజవంశానికి తిరిగి అప్పగించడంలో ఇతను కీలక పాత్ర పోషించాడు. టిప్పు మరణం తర్వాత, కొత్తగా పట్టాభిషిక్తుడైన మూడవ కృష్ణరాజ వొడయార్‌కు రాజప్రతినిధి అయిన మహారాణి లక్ష్మీ దేవికి సలహాదారుగా కొనసాగాడు.

పూర్ణయ్య అకౌంటింగ్ నైపుణ్యాలు, అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తి, బహుభాషా ప్రావీణ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. టిప్పు వద్ద పనిచేస్తున్నప్పుడు యుద్ధకాలపు సైనిక కమాండర్‌గా కూడా పనిచేశాడు. టిప్పు ఓటమి తర్వాత, మూడవ కృష్ణరాజ వొడయార్‌కు దివాన్‌గా పనిచేశాడు. వొడయార్ చిన్న వయస్సులో పూర్ణయ్య మార్గదర్శకత్వంలో విద్యను అభ్యసించాడు.

## తొలి జీవితం
కృష్ణాచార్య పూర్ణయ్య 1746లో జన్మించాడు. ఇతను కన్నడ, మరాఠీ, సంస్కృతం, పర్షియన్ భాషలలో అనర్గళంగా మాట్లాడేవాడు. ఇతనికి ఆంగ్లం అర్థమయ్యేది కానీ ఆ భాషను చదవడం, రాయడం వచ్చేది కాదు.

పదకొండేళ్ల వయసులో పూర్ణయ్య తన తండ్రిని కోల్పోయాడు, కుటుంబాన్ని పోషించడానికి ఉద్యోగం వెతుక్కోవలసి వచ్చింది. ఒక వ్యాపారి దుకాణంలో ఖాతాలు రాయడం ప్రారంభించాడు. ఈ దుకాణదారుడికి, హైదర్ అలీ ప్యాలెస్‌కు, సైన్యానికి పెద్ద మొత్తంలో సరుకులు సరఫరా చేసే అన్నదాన శెట్టి అనే ధనిక వ్యాపారితో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి.

## మైసూరు దివాన్
అకౌంటింగ్‌లో నైపుణ్యం, అద్భుతమైన చేతివ్రాత కారణంగా పూర్ణయ్య హైదర్ అలీ విశ్వాసాన్ని పొందాడు. అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తి, బహుభాషా ప్రావీణ్యం, కఠోర శ్రమతో పూర్ణయ్య అకౌంటింగ్ విభాగానికి అధిపతిగా, మంత్రిగా, పాలకుడికి సన్నిహితుడిగా, ముఖ్య సలహాదారుగా ఎదిగాడు. హైదర్ అలీ పూర్ణయ్యకు మైసూరులోని మరళహళ్లిలో ఒక జాగీరును కూడా మంజూరు చేశాడు. అప్పటి నుండి, రాజకీయ విషయాలతో సహా పాలకుడి నిర్ణయాలు చాలావరకు పూర్ణయ్య సలహాతోనే రూపుదిద్దుకున్నాయి.

### టిప్పు పాలనలో
thumb|యెళందూరులో పూర్ణయ్య నిర్మించిన నివాసం, ఇప్పుడు ఒక మ్యూజియం.|257x257px
1782లో చిత్తూరు సమీపంలో హైదర్ అలీ మరణించినప్పుడు, అతని కుమారుడు టిప్పు మలబార్ తీరంలో విడిది చేసి ఉన్నాడు. పూర్ణయ్య అలీ మరణాన్ని అత్యంత రహస్యంగా ఉంచి, వీలైనంత వేగంగా టిప్పుకు మాత్రమే ఈ వార్తను పంపాడు. ఈలోగా, అలీ మృతదేహానికి రసాయనాలు పూసి భద్రపరిచారు, రాజ్యంలో కార్యకలాపాలు యథావిధిగా కొనసాగాయి. ఈ పరిస్థితిని ఆసరాగా చేసుకుని అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించే శత్రువుల కారణంగా, అలీ మరణవార్తను గోప్యంగా ఉంచడంలో పూర్ణయ్య కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఈ విధంగా టిప్పు సింహాసనం అధిష్టించడానికి పూర్ణయ్య మార్గం సుగమం చేశాడు. ఇతను త్వరలోనే టిప్పు అంతర్గత మంత్రివర్గంలో సభ్యుడయ్యాడు, చివరికి మొదటిసారిగా *దివాన్* అని పిలువబడ్డాడు.

### వొడయార్ల పాలనలో
[thumb|255x255px|లార్డ్ హారిస్ నివాసం, పదవీ విరమణ తర్వాత పూర్ణయ్య నివాసం. [శ్రీరంగపట్నం]]
thumb|251x251px|శ్రీరంగపట్నంలోని లార్డ్ హారిస్ నివాసంలో శిలాశాసనం
బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీతో జరిగిన వరుస యుద్ధాల తర్వాత, నాలుగవ యుద్ధంలో టిప్పు ఓడిపోయి 1799లో మరణించాడు. వెంటనే, మహారాణి లక్ష్మీ దేవి ప్రయత్నాలతో, పదవీచ్యుతులైన వొడయార్లకు రాజ్య పరిపాలనను అప్పగించడం కోసం మద్రాస్ ఆర్మీ కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ జార్జ్ హారిస్‌ను పూర్ణయ్య కలిశాడు. ఒక సహాయక ఒప్పందం కుదిరింది, పసివాడైన యువరాజు మూడవ కృష్ణరాజ వొడయార్ తరపున మహారాణి మైసూరుకు రాజప్రతినిధిగా మారింది. పూర్ణయ్య రాజప్రతినిధికి సలహాదారుగా మారి యువరాజుకు విద్య, శిక్షణను అందించాడు. అతని సేవలకు గుర్తింపుగా 1807 డిసెంబర్ 27న, రాజప్రతినిధి అయిన మహారాణి పూర్ణయ్యకు యెళందూరును జాగీరుగా ప్రదానం చేసింది.

మూడవ కృష్ణరాజ వొడయార్ 1810 ప్రారంభంలో 16 సంవత్సరాల వయస్సుకు చేరుకున్నాడు, ఇది పరిపాలనా నిర్ణయాలు తీసుకోగల వయస్సుగా గుర్తించబడింది. తత్ఫలితంగా, మైసూరు బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ ఆర్థర్ కోల్ 1811లో యువరాజుకు రాజ్యాధికారాన్ని అప్పగించాడు. ఆ సంవత్సరం పదవీ విరమణ చేయడానికి ముందు పూర్ణయ్య కొద్దికాలం పాటు కొత్త మహారాజుకు సలహాలు ఇవ్వడం కొనసాగించాడు. అప్పటి రెసిడెంట్ జాన్ మాల్కమ్ అతని పదవీ విరమణ సందర్భంగా గుర్రం, ఏనుగు, విలువైన బహుమతులను అందించి సత్కరించాడు. అతని సేవలకు గాను భారీ గ్రాంట్లు, పెద్ద మొత్తంలో పెన్షన్‌తో కూడా సత్కరించబడ్డాడు.

## సైనిక వృత్తి
టిప్పు నేతృత్వంలోని ప్రతి సైనిక పోరాటంలో పూర్ణయ్య పాల్గొన్నాడు. 1792 నాటి మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధంలో, ఇతను 131 మందితో కూడిన రాకెట్ విభాగానికి నాయకత్వం వహించాడు. శ్రీరంగపట్నం యుద్ధం సమయంలో, టిప్పు తన పెద్ద కుమారుడిని, వారసుడిని పూర్ణయ్య సంరక్షణకు అప్పగించాడు. నాలుగవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధంలో, సుల్తాన్‌పేట్ తోపు యుద్ధంతో సహా కొన్ని యుద్ధాలలో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా పూర్ణయ్య మైసూరు దళాలకు నాయకత్వం వహించాడు.

ఆర్థర్ వెల్లెస్లీ చేతిలో టిప్పు ఓడిపోయిన తర్వాత, వెల్లెస్లీ మైసూరులో విడిది చేసినప్పుడు పూర్ణయ్యతో అతనికి సన్నిహిత సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. రాబర్ట్ ఫ్రైకెన్‌బర్గ్ అభిప్రాయం ప్రకారం, వెల్లెస్లీ అశ్వికదళాన్ని గరిష్టంగా ఎలా ఉపయోగించాలో పూర్ణయ్య నుండి నేర్చుకున్నాడు.

## పరిపాలన
thumb|బెంగుళూరులో పూర్ణయ్య వారసుల ఇల్లు|328x328px
1799లో టిప్పు మరణం తరువాత, నిరంకుశంగా తయారై తిరుగుబాటు చేస్తున్న స్థానిక నాయకులను ఇతను అణచివేశాడు.

మహారాజా మూడవ కృష్ణరాజ వొడయార్ పాలనలో, టిప్పు మరణం తర్వాత కంపెనీ పాలనలో ఆగిపోయిన మఠాలు, దేవాలయాలు, దర్గాలకు పూర్ణయ్య నగదు భత్యాలను విడుదల చేయడం ప్రారంభించాడు. ప్రజల ఫిర్యాదులను వినడానికి ఒక న్యాయ విభాగాన్ని ప్రారంభించాడు. ఇతను చేపట్టిన ప్రజా పనులు గొప్ప వారసత్వాన్ని మిగిల్చాయి. మైసూరు నగరానికి తాగునీరు సరఫరా చేయడానికి దాదాపు తొమ్మిది మైళ్ల కాలువ, పలు చెరువులు తవ్వించారు. బెంగాల్ గవర్నర్-జనరల్ అయిన రిచర్డ్ వెల్లెస్లీ గౌరవార్థం, శ్రీరంగపట్నాన్ని కిరంగూరుతో కలుపుతూ కావేరీ నదిపై ఒక రాతి వంతెనను నిర్మించారు. వ్యవసాయాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఇతను చేసిన కృషి కూడా ప్రశంసించబడింది.

మూడవ కృష్ణరాజ వొడయార్ పేరు మీద స్థానికులు, ప్రయాణీకుల కోసం పెద్ద సంఖ్యలో సత్రాలు నిర్మించబడ్డాయి, వీటిని "దివాన్ పూర్ణయ్య" అని పిలిచేవారు.

రెవెన్యూ పరిపాలన క్రమబద్ధీకరించబడింది: మునుపటి పాలన కారణంగా రాజ్యం అస్థిరమైన సరిహద్దులను, నిరంతర ఘర్షణలను ఎదుర్కొంది. క్రమబద్ధమైన భూ సర్వేలు నిర్వహించబడ్డాయి, సరిహద్దులు ప్రకటించబడ్డాయి. షేక్‌దార్లు, అమల్దార్లు, తహశీల్దార్ల (పన్ను అధికారులు) పోస్టులు సృష్టించబడ్డాయి, ఈ పదవులు ఆధునిక దక్షిణాసియాలో ఇప్పటికీ అమలులో ఉన్నాయి.

## కుటుంబం
thumb|251x251px|నాణెం ముందు భాగంలో పైకి లేపిన కుడి పంజా, తోకతో కుడి వైపుకు చూస్తున్న పౌరాణిక పులి "శార్దూల", పైభాగంలో కన్నడ శాసనాలు ఉన్నాయి.
పూర్ణయ్య కుటుంబం ఉత్తరాది మఠానికి, మధ్వాచార్యుని ద్వైత సిద్ధాంతానికి భక్తిగల అనుచరులు. పూర్ణయ్యకు మతం, ఆధ్యాత్మికత చాలా ముఖ్యం. ఇతను ఉత్తరాది మఠానికి చెందిన సత్యధర్మ తీర్థులకు సమకాలికుడు, శిష్యుడు.

పూర్ణయ్య మునిమనవడు పి.ఎన్. కృష్ణమూర్తి, ఇతను న్యాయవాది, మైసూరు 16వ దివాన్.

## మరణం
1811లో పదవీ విరమణ పొందిన తర్వాత, పూర్ణయ్య శ్రీరంగపట్నంలోని తన నివాసంలో (గతంలో లార్డ్ హారిస్ హౌస్, డాక్టర్స్ బంగ్లా అని పిలువబడేది, ఇది స్కాట్స్ బంగ్లా, గ్యారిసన్ స్మశానవాటిక సమీపంలో ఉంది) స్థిరపడ్డాడు. ఈ ఇంటి గోడపై ఉన్న ఒక పలక హారిస్, పూర్ణయ్యలకు ఈ ఇల్లుతో ఉన్న అనుబంధాన్ని నమోదు చేస్తుంది. ఒక సంవత్సరం తర్వాత, అతను 1812 మార్చి 27న అదే నివాసంలో మరణించాడు.

## వారసత్వం
thumb|251x251px|నాణెం వెనుక భాగంలో కన్నడ, పర్షియన్ రెండు భాషలలోనూ శాసనాలు ఉన్నాయి, అలాగే ఆంగ్లంలో రోమన్ అంకెలను (XV క్యాష్) ఉపయోగించి నాణెం విలువ ముద్రించబడింది.
పూర్ణయ్య విజయాలను వివరించడానికి 2013లో యెళందూరులోని అతని పూర్వ నివాసంలో పురావస్తు, మ్యూజియంలు, వారసత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఒక మ్యూజియం ప్రారంభించబడింది. 

## ప్రాచుర్యం
### చలనచిత్రాలు, టెలివిజన్
* 1988లో, టెలివిజన్ ధారావాహిక *[[భారత్ ఏక్ ఖోజ్]]*లో విజయ్ కశ్యప్ పూర్ణయ్య పాత్రను పోషించాడు.
* 1990లో, *[[ది స్వోర్డ్ ఆఫ్ టిప్పు సుల్తాన్]]* అనే టెలివిజన్ సిరీస్‌లో అనంత్ మహదేవన్ పూర్ణయ్య పాత్రను పోషించాడు.

## మూలాలు

### గ్రంథ పట్టిక

*
* 

వర్గం:మైసూరు దివాన్లు
వర్గం:1746 జననాలు
వర్గం:1812 మరణాలు