హూలి

**హూలి** భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఉన్న బెళగావి జిల్లాలోని ఒక పట్టణం. ఇది సవదత్తి నుండి దాదాపు  దూరంలో ఉంది. బెల్గాం జిల్లాలోని అత్యంత పురాతన గ్రామాలలో ఒకటైన హూలిలో పంచలింగేశ్వర దేవాలయం, త్రికూటేశ్వర దేవాలయాలు ఉన్నాయి. ఈ గ్రామం చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది, కొండపై శిథిలమైన కోట, అనేక దేవాలయాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. హూలి సవదత్తి రట్టాలు, రామదుర్గ్‌ పట్వర్ధన్‌ల పాలనలో ఉంది. ఇక్కడి చాలా దేవాలయాలు చాళుక్యుల వాస్తుశిల్పాన్ని కలిగి ఉండి, ప్రారంభంలో జైన బసదులుగా ఉండటం చాళుక్యుల పాలనను సూచిస్తుంది. ఈ గ్రామం పేరు పూవల్లి (అంటే పూల చెవి ఆభరణం) రూపాంతరమే. ప్రాచీన కాలంలో ఈ గ్రామాన్ని మహిష్పతినగర్ అని కూడా పిలిచేవారు.

## హూలి దేవాలయాలు
### పంచలింగేశ్వర దేవాలయం (హూలి)

హూలి పంచలింగేశ్వర దేవాలయ అద్భుతమైన వాస్తుశిల్పం ఎంతో ఆరాధించదగినది. ఇది భారతదేశ పురావస్తు శాఖ పరిధిలోకి వచ్చే రక్షిత స్మారక కట్టడం. గతంలో, వేసవి మధ్యాహ్న సమయాల్లో ప్రజలు ఈ దేవాలయ నీడలో విశ్రాంతి తీసుకునేవారు. ఈ దేవాలయం రాతితో నిర్మించబడటం వల్ల, మండువేసవిలో సైతం నమ్మశక్యంకాని విధంగా చల్లగా ఉండేది.

పంచలింగేశ్వర దేవాలయానికి ఎదురుగా సాపేక్షంగా ఆధునికమైన హరి మందిరం ఉంది. జ్ఞానేశ్వర్ చేత తీవ్రంగా ప్రభావితమైన సంత్ సంస్కృతి లేదా నాథ్ సంప్రదాయం ఇక్కడ వర్ధిల్లింది.

### పరిరక్షణ, పునరుద్ధరణ
పంచలింగేశ్వర దేవాలయమే కాకుండా, హూలిలో అనేక ఇతర పాత దేవాలయాలు ఉన్నాయి; నిర్లక్ష్యం కారణంగా వాటిలో చాలా వరకు ఇప్పుడు శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి. రాతిపై ఉన్న శిల్పాలు, చెక్కడాలు చూసి ఎవరైనా ఆశ్చర్యపోతారు. నిధి వేట కోసం చాలా దేవాలయాల అంతస్తులను తవ్వారు, దీని వలన ఎంతో సంపద కోల్పోవడం, దొంగిలించబడటం జరిగింది.

హూలిలోని ఇతర దేవాలయాలు:

* అంధకేశ్వర దేవాలయం
* భవానిశంకర దేవాలయం 
* కల్మేశ్వర దేవాలయం 
* కాశీ విశ్వనాథ దేవాలయం
* మదనేశ్వర దేవాలయం 
* సూర్యనారాయణ దేవాలయం 
* తారకేశ్వర దేవాలయం
* హూలి సంగమేశ్వర అజ్జనవరు దేవాలయం
* త్రికూటేశ్వర దేవాలయం
* బీరదేవర్ దేవాలయం

### పర్యాటక ప్రణాళికలు
పంచలింగేశ్వర దేవాలయ ప్రదేశాన్ని పర్యాటక కేంద్రంగా మార్చేందుకు ప్రణాళికలు లేదా ప్రతిపాదనలు ఉండవచ్చు. ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి, సంబంధిత కేంద్ర/రాష్ట్ర విభాగాలు సర్వే నిర్వహించి, స్థానిక ప్రజలతో చర్చిస్తున్నాయి. ఈ అభివృద్ధి కోసం 100-200 మీటర్ల పరిధిలోని స్థానిక ఇళ్ల కూల్చివేత అవసరం కావచ్చు. ఒకవేళ ఇలా జరిగితే, అది ఎంతో విచారకరం, ఎందుకంటే దేవాలయం చుట్టూ ఉన్న ఈ కట్టడాలు (వాటిలో చాలా వరకు మట్టి ఇళ్లు) గ్రామ చరిత్రలో ఒక భాగం, స్థానిక వాస్తుశిల్ప నేపథ్యానికి ఇవి అమూల్యమైన ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న కొన్ని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలను ఎలా సంరక్షిస్తున్నారో, మరీ ముఖ్యంగా వాటిని అసలు స్థితిలో ఎలా పునర్నిర్మిస్తున్నారో గమనించి భారతదేశంలో గుణపాఠాలు నేర్చుకోవాలి.

వాస్తుశిల్పాన్ని సంరక్షించడానికి, పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించడానికి అనువైన పరిష్కారం ఏమిటంటే, గ్రామానికి వెలుపల పర్యాటక మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేసి, ఆపై దేవాలయానికి వ్యవస్థీకృత పర్యటనలను సులభతరం చేయడం. హోటళ్లు, రెస్టారెంట్లు, దుకాణాలు, పార్కింగ్ ప్రదేశాలు తదితర వాటిని ప్రస్తుత గ్రామం లోపల లేదా దేవాలయ ప్రదేశం సమీపంలో ఎక్కడా అనుమతించకూడదు, వాటిని గ్రామానికి వెలుపల ఏర్పాటు చేయాలి. అవసరమైతే ప్రభావిత పరిధిలోని జనాభాను ఖాళీ చేయించాలి కానీ, ప్రతి కట్టడాన్ని యథాతథంగా సంరక్షించి వాటిని మ్యూజియాలుగా మార్చాలి. హూలి గ్రామం ఇప్పటికీ కార్యకలాపాలతో సజీవంగా ఉంది, దాని పరిసరాలు పర్యాటకులతో పంచుకోవడానికి, ఆ ప్రదేశం చుట్టూ ఉన్న కొన్ని మ్యూజియాలను నింపడానికి తగినంత చరిత్ర, వాస్తుశిల్పాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.

ఈ ప్రదేశం సమీపంలో జరిగే ఎలాంటి అభివృద్ధయినా వినాశకరంగా మారుతుంది, నిర్వహించడం కష్టమవుతుంది, ప్రదర్శించబడుతున్న ఆ అద్భుతమైన వాస్తుశిల్ప కళాఖండం ఆకర్షణను కోల్పోతుంది. ప్రభావిత గ్రామస్థులు తమ పూర్వీకుల ఇంటిని కోల్పోవడమే కాకుండా, ఒకప్పుడు తమ పూర్వీకులు సృష్టించి, సేవలందించిన ఈ పురావస్తు కళాఖండం ఉన్న గ్రామం నుండి వారు పూర్తిగా విడిపోతారని చెప్పనవసరం లేదు. దానికి బదులుగా, పాత మట్టి ఇళ్లను యథాతథంగా నిర్వహించాలి, వాటి యజమానులు/నివాసితులను వాటి పరిరక్షణలో భాగస్వాములను చేయాలి. 30 లేదా 40 ఏళ్ల క్రితం గ్రామంలో నివసించి, ఆ అనుభూతి పొందిన వారికి, ఒకప్పుడు గులకరాళ్లతో నిర్మించిన వీధులు, గ్రామం చుట్టూ అనేక విలువైన వాస్తుశిల్ప కళాఖండాలు ఉన్న దేవాలయ శిథిలాలు ఇప్పుడు దాదాపు దొంగిలించబడ్డాయి లేదా ధ్వంసమయ్యాయి. సంరక్షణ, పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించడం అనే పేరుతో మరింత విధ్వంసం అవసరం లేదు. హూలిని "శివ కాశీ" అని కూడా పిలుస్తారు.

## శివకాశీ ప్రవాహం

శివకాశీ లోయ ఒకప్పుడు దట్టమైన చెట్లతో కప్పబడి ఉన్న ప్రదేశంగా కనిపిస్తుంది. ఈ ప్రదేశంలో రుతుపవనాల నీటి బుగ్గలు, జలపాతాలు వదిలివెళ్లిన గుర్తులను మీరు చూడవచ్చు. గ్రామ పెద్దల కథల ప్రకారం ఇక్కడ ఒకప్పుడు పులులు ఉండేవి. దశాబ్దాల క్రితమే గ్రామస్తులు వాటిని వేటాడారు.

అంతేకాకుండా ఈ ప్రదేశం అనేక దేవాలయాలు, బావులతో నిండి ఉంది. పురాణాల ప్రకారం కృష్ణరాజ స్వామీజీ ఉపయోగించిన ధ్యాన మందిరం ఇక్కడ ఉంది. కొండ పైనుండి చూసే దృశ్యం ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. నీరు వివిధ స్థాయిలలో కిందికి ప్రవహించి కెరెసిద్దేశ్వర దేవాలయం ముందు ఉన్న సరస్సులో కలుస్తుంది.

## హూలి ఇంటిపేరు

ఈ ప్రదేశంలో పుట్టి పెరిగిన పూర్వీకులు సుదీర్ఘ కాలం పాటు సమీప గ్రామాలకు వలస వెళ్లారు, వారిని "హూలి"కి చెందిన వ్యక్తులుగా సూచించేవారు, కాబట్టి అనేక కుటుంబాలు తమ ఇంటిపేరును "హూలి"గా కలిగి ఉన్నాయి.

అయితే, హూలి గ్రామంలో అత్యంత సాధారణమైన ఇంటిపేర్లు మునవల్లి, కులకర్ణి, పాటిల్, హిరేకుంబి, గౌడర్, చిక్కరెడ్డి. ఈ కుటుంబాలు వందలాది సంవత్సరాలుగా ఒకే ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నాయి, ప్రతి కుటుంబం ఏదో ఒకవిధంగా ఒకదానితో ఒకటి సంబంధం కలిగి ఉంది.

## ఛాయాచిత్ర మాలిక

Image:Panchalingeshwara temple Hooli 2.jpg|హూలి పంచలింగేశ్వర దేవాలయం
Image:Panchalingeshwara temple Hooli 4.jpg|హూలి పంచలింగేశ్వర దేవాలయం
Image:Panchalingeshwara temple Hooli 5.jpg|హూలి పంచలింగేశ్వర దేవాలయం
Image:Historical temple Hooli 1.jpg|శిథిలమైన దేవాలయం
Image:Historical temple Hooli 3.jpg|శిథిలమైన దేవాలయం
Image:Historical temple Hooli 4.jpg|శిథిలమైన దేవాలయం
Image:Historical temple Hooli 5.jpg|శిథిలమైన దేవాలయం
Image:Historical temple Hooli 6.jpg|శిథిలమైన దేవాలయం


## ఇవి కూడా చూడండి

* పశ్చిమ చాళుక్యులు
* పశ్చిమ చాళుక్య దేవాలయాలు
* పశ్చిమ చాళుక్య వాస్తుశిల్పం
* సవదత్తి
* సొగల్
* నవిలుతీర్థ
* శిరసంగి
* పరసగడ కోట
* బాదామి
* ఐహోల్
* పట్టడకల్
* రోణ
* ఉత్తర కర్ణాటక
* ఉత్తర కర్ణాటకలో పర్యాటకం

## మూలాలు

వర్గం:చాళుక్యులు
వర్గం:కర్ణాటకలోని శివాలయాలు