open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కర్ణాటక గవర్నర్ల జాబితా

**కర్ణాటక గవర్నరు**, గతంలో మైసూర్ గవర్నరుగా అని పిల్వబడేది. అతను కర్ణాటక రాష్ట్రానికి రాజ్యాంగ అధిపతి. గవర్నర్‌ను భారత రాష్ట్రపతి ఐదేళ్ల కాలానికి నియమిస్తారు. రాష్ట్రపతి అభీష్టం మేరకు పదవిలో ఉంటారు. గవర్నర్ కర్నాటక ప్రభుత్వానికి చట్టప్రకారం ప్రధాన అధిపతి. (డి జ్యూర్ హెడ్). దాని కార్యనిర్వాహక చర్యలన్నీ గవర్నర్ పేరు మీద జరుగుతాయి. అయితే, రాష్ట్రంలో వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని కలిగి ఉన్న కర్నాటక ముఖ్యమంత్రి నేతృత్వంలోని ప్రముఖంగా ఎన్నుకోబడిన మంత్రుల మండలి సలహా మేరకు గవర్నర్ తప్పనిసరిగా పని చేయాల్సిఉంటుంది.. భారత రాజ్యాంగం గవర్నర్‌కు మంత్రిత్వ శాఖను నియమించడం లేదా తొలగించడం, రాష్ట్రపతి పాలనను సిఫార్సు చేయడం లేదా రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం బిల్లులను రిజర్వ్ చేయడం వంటి తన స్వంత అభీష్టానుసారం వ్యవహరించడానికి అధికారం ఇస్తుంది. సంవత్సరాలుగా, ఈ విచక్షణాధికారాల వినియోగం ఎన్నికైన ముఖ్యమంత్రి, కేంద్ర ప్రభుత్వం నియమించిన గవర్నర్ మధ్య వైరుధ్యానికి దారితీస్తుంది.

1956 నుండి, పద్దెనిమిది మంది మైసూర్ (1973 నవంబరు 1కి ముందు మైసూరు రాష్ట్రం అని పిలిచేవారు) కర్ణాటక రాష్ట్ర గవర్నర్లుగా పనిచేశారు. మొదటిది మహారాజా జయచామరాజేంద్ర వడియార్, 1950 నుండి 1956 వరకు రాష్ట్ర రాజప్రముఖ్‌గా ఉన్నారు. కర్ణాటక గవర్నర్‌లలో ఎక్కువ మంది రాజకీయ నాయకులు (పది మంది), మరో ఐదుగురు సివిల్ సర్వెంట్లు ఉన్నారు.

కర్ణాటక రాష్ట్రా గవర్నర్లుగా పనిచేసిన వి. వి. గిరి భారతదేశానికి నాల్గవ రాష్ట్రపతిగా, గోపాల్ స్వరూప్ పాఠక్ దేశానికి నాల్గవ ఉపరాష్ట్రపతి అయ్యారు. వి. ఎస్. రమాదేవి కర్ణాటక మొదటి ఏకైక మహిళా గవర్నర్ (1999-2002) అలాగే ఆమె భారతదేశంలో మొదటి మహిళా ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా రికార్డును కూడా కలిగి ఉన్నారు.

## మైసూర్ మహారాజు

## మైసూర్ రాజప్రముఖ్

## కర్ణాటక గవర్నర్ల జాబితా
ఈ క్రింది జాబితా 1956 నవంబరు 1న కర్ణాటక రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పటి నుంచి రాష్ట్ర గవర్నర్లుగా పనిచేసిన వారి పేర్లు, కాలం ఈ పట్టికలో ఇవ్వబడింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కర్ణాటక
* కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రులు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:కర్ణాటకకు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:కర్ణాటక
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాల గవర్నర్లు
వర్గం:జాబితాలు
అడ్డసరం

*ఇదే పేరు గల గ్రామం కొఱకు [[అడ్డసరం (గ్రామం)]] చూడండి.*

**అడ్డసరం** (Adhatoda vasica or Justicia adhatoda) ఒక విధమైన ఔషధ మొక్క.

దీని పండ్లు , కాయగూరలు ,గింజలు, పప్పులు , కందమూలాలు ,సుగంధద్రవ్యాలు మానవుడికి ప్రకృతి ప్రసాదించిన అపురూపమైన వరము .ఆయా సీజన్లలో పండే పండ్లను ఆరగించడం మనకు తరతరాలు గా తెలుసును . అన్నం తో కూడా ప్రకృతిసిద్ధమైన పండ్లు , కూరగాయలు ఇతర త్రునధన్యాలను ఆహారం గా ఆహారముగా తీసుకుని జీవించినట్లయితే శరీరానికి కావససిన అన్నిరకాల పోషకాలు లభిస్తాయి ... ఇదే అసలు ఉత్తమమైన జీవన విధానమని పకృతి వైద్యుల నమ్మకం.....ఆహారం జీవం ఉన్న ప్రతి జీవికి అత్యవసరమైనది. పిండిపదార్ధాలు, మాంసకృత్తులు, కొవ్వుపదార్ధాలు, ఖనిజలవణాలు, పీచుపదార్ధాలు, రోగనిరోధక శక్తికి కావలసిన విటమిన్లు, శరీర పోషణకు రక్షణకు కావలసిన పదార్ధాలను కలిగిన పదార్దాలను ఆహారంగా పేర్కొనవచ్చు. ఇవి కాక శరీరానికి నూతన ఉత్సాహాన్నిచ్చే కాఫీ, టీ లాంటి వాటిని కూడా ఆహారపదార్ధాల కోవలోకి వస్తాయి. ఆహారం ఘన, ద్రవ రూపాలలో లభ్యం అవుతుంది.

ఈ మొక్కను మలబార్ నట్ ట్రీ, అడూస అని కూడా పిలుస్తారు. దీని శాస్ర్తీయ నామం అడహతోడ వాసికా నీస్. అడ్డసరం పొలం గట్ల మీద 1-4 మీటర్ల ఎత్తువరకు పెరిగే బహువార్షిక పొద. ఈ మొక్కు సామాన్య పత్రాలు కణుపునకు రెండు చొప్పున అభిముఖంగా అమరివుండి పొడవుగా, దీర్ఘవృత్తాకారంలో దళసరిగా, పెళుసుగా ఉంటాయి. ఆకర్షనీయమైన తెల్లని పూలు గుత్తులు గుత్తులుగా పూస్తాయి. .

## ఉపయోగాలు
*దీని ఆకులు, పుష్పాలు, వేర్లు, బెరడును ఔషధాల్లో విరివిగా వాడతారు. అడ్డసరం మొక్కలో వాసిసిన్, అఢతోడిక్ ఆమ్లం, సుగంధ తైలం ఉంటాయి. 
*దగ్గు, ఆయాసం నివారణకు అడ్డసరం ఆకులు, వేర్లు అత్యంత ఉపయుక్తమయినవి. దీర్ఘకాలంగా దగ్గుతో బాధపడే వారు, ఊపిరి అందక ఆయాస పడేవారు వేరు కషాయంలో కొద్ది పంచారం చేర్చి 15 మి.లీ చొప్పున రోజుకు మూడుసార్లు తీసుకుంటే ఉపశమనం కలుగుతుంది.
*అడ్డసరం పుష్పాలను సుఖవ్యాధుల నివారణ కు వాడతారు.
*ఈ మొక్కలోని అన్నిభాగాలు నులి పురుగులను నివారిస్తాయి. ఉబ్బసం ఉపశమానికి కూడా ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
*అడ్డసరం ఆకుల కషాయం రోజుకు మూడుసార్లు సేవిస్తే రక్త విరేచనాలు, వాంతిలో రక్తం పడడటం, మొండి జ్వరాలు తగ్గుతాయి.
*గోరువెచ్చని ఆకు కషాయం చర్మానికి పూస్తే తామర, దురద, గజ్జి, దద్దుర్లు తదితర చర్మవ్యాధులు, చర్మదోషములందు అడ్డసరము (వైద్యమాత) కషాయము ను త్రాగించిన తగ్గుతాయి.
*నరముల రోగహరములు, పట్లు, నొప్పులు హరించును . నీళ్ళవిరేచనములు కట్టును . నేత్రరోగహరము గా పనిచేయును .
*అడ్డసరము ఆకులను దగ్గుకు, ఉబ్బసానికి, రక్త శ్రావ లోపాలకు, చర్మ వ్యాధులకు మందుగా వాడతారు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* MONOGRAPH BY Dr AJAY PADMAWAR
* Flora of Nepal: ''Justicia adhatoda''
* FOREST FLORA OF ANDHRA PRADESH

వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
వర్గం:అకాంథేసి కుటుంబ మొక్కలు
అకాంథేసి

**అకాంథేసి** (Acanthaceae) పుష్పించే మొక్కలలోని ఒక కుటుంబం.

## గుర్తించబడిన ప్రజాతులు
There are 246 accepted genera according to Germplasm Resources Information Network (GRIN).

## మూలాలు

వర్గం:అకాంథేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
నీరు గొబ్బి

**నీరు గొబ్బి** (*Hygrophila*), ఒక విధమైన ఔషధ మొక్క. సాధారణంగా స్వాంప్‌వీడ్స్ అనే పేరుతో పిలుస్తారు. ఇది అకాంథేసి కుటుంబానికి చెందిన ఒక పుష్పించే మొక్కల ప్రజాతి.

ఈ ప్రజాతిలో సుమారు 80 నుండి 100 వరకు జాతులు ఉన్నాయి. వీటిలో చాలా మొక్కలు నీటిలో లేదా నీటి దగ్గర పెరిగే నీటిమొక్కలు. ఈ మొక్కలు ప్రపంచంలో ఉష్ణమండల, ఉపఉష్ణమండల ప్రాంతాలంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి.

అకాంథేసి కుటుంబంలో నీటిలో పెరిగే మొక్కలు ఉన్న రెండు ప్రజాతులలో ఇది ఒకటి; మరొకటి *జస్టీషియా* అనే ప్రజాతి.

హైగ్రోఫిలా ప్రజాతిని హైగ్రోఫిలే అనే కుటుంబంలో చేర్చారు. అయితే, ఈ వర్గీకరణలో మార్పులు చేయాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అంటే భవిష్యత్తులో హైగ్రోఫిలా అనే వంశపు వర్గీకరణ సరిహద్దులు మారే అవకాశం ఉంది.

## లక్షణాలు
ఆకులు: హైగ్రోఫిలా మొక్కలలో ఆకులు రెండు రకాలుగా ఉంటాయి —

హోమోమార్ఫిక్: మొక్క అంతటా ఒకే రకం ఆకులు ఉంటాయి. ఇవి ఎప్పుడూ సరళం గాను, అంచులు కోసుకోకుండానూ ఉంటాయి.

హెటెరోమార్ఫిక్: ఒకే మొక్కకు వేర్వేరు రకాల ఆకులు ఉంటాయి. ఇలాంటి మొక్కల్లో దిగువ భాగంలో ఉన్న ఆకులు పంక్తుల్లా విభజించబడి ఉండొచ్చు (పిన్నేట్), వాటి భాగాలు పలుచగా (filiform) లేదా పొడవుగా (linear) ఉంటాయి. కొమ్మ పైభాగంలో ఉన్న ఆకులు మాత్రం విభజించబడకుండా ఒక్కటే ఆకారంలో ఉంటాయి.

పువ్వులు: పువ్వుల కిరీటం భాగం (corolla) తెలుపు నుండి ఊదా రంగు వరకు ఉంటుంది. ఇవి రెండురకాలుగా ఉంటాయి: 5 సమాన లోబ్‌లు ఉన్నవి, లేదా 2 పెదవుల్లా ఉన్నవి.

లిప్స్ ఉన్న పువ్వులలో: పై పెదవి—నిటారుగా, లోపలకి వంగి ఉండి, రెండుగా విభజించబడుతుంది. కింది పెదవి—మూడు భాగాలుగా ఉంటుంది.

పువ్వులో నాలుగు పురుష అవయవాలు (stamens) ఉంటాయి. వాటిలో రెండు స్టామినోడ్స్ కావచ్చు, అంటే అవి పరాగ ధూళి (pollen) ఉత్పత్తి చేయవు. స్టామెన్ల కాండాలు (filaments) ఒక్కొక్కటిగా కాకుండా జంటలుగా మెంబ్రేన్‌తో కలిపి ఉంటాయి. పువ్వులో ఒక చిన్న, స్పష్టంగా కనిపించని నెక్టర్ డిస్క్ ఉంటుంది. ప్రతి పువ్వు నుండి కనీసం 6 విత్తనాలు (seeds) వస్తాయి.

## మూలాలు

వర్గం:అకాంథేసి కుటుంబ మొక్కలు
సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం

**సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం** (**సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్**  - SDSC) లేదా **షార్** (శ్రీహరికోట రేంజ్ - SHAR) ఇస్రో నిర్వహణలో ఉన్న ఉపగ్రహ ప్రయోగ కేంద్రం. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పులికాట్ సరస్సు- బంగాళాఖాతాల నడుమ శ్రీహరికోట అనే ద్వీపంలో సుమారు 175 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉంది. మొదట్లో షార్ గా పిలవబడిన ఈ కేంద్రాన్ని 2002 నుంచి మాజీ ఇస్రో ఛైర్మన్ సతీష్ ధావన్ పేరు మీదుగా సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్ అని పిలుస్తున్నారు. భూమధ్యరేఖకు దగ్గరగా ఉండడం, ఇస్రో ఈ స్థలాన్ని ఎంచుకోవడానికి ఒక కారణం. రాకెట్ ప్రయోగ కేంద్రం భూమధ్య రేఖకు ఎంత దగ్గరగా ఉంటే భూమ్యాకర్షణను అధిగమించి పైకి వెళ్ళేందుకు రాకెట్‌కు అంత తక్కువ ఇంధనం ఖర్చౌతుంది. సరిగ్గా భూమధ్య రేఖ పైన అత్యంత తక్కువ ఇంధనం ఖర్చౌతుంది. శ్రీహరికోట 13 డిగ్రీల 43 సెకండ్ల అక్షాంశం మీద ఉంది. భౌగోళికంగా, సాంకేతికంగా, ప్రపంచంలోనే ప్రథమ స్థానంలో ఉన్న ఫ్రెంచి గయానాలోని కౌరు రాకెట్ ప్రయోగ కేంద్రం కేవలం ఏడు డిగ్రీల అక్షాంశంపై ఉండగా, శ్రీహరికోట కేంద్రం భూమధ్య రేఖకు అత్యంత దగ్గరగా ఉన్న కేంద్రాల్లో ప్రపంచంలో రెండో స్థానంలో ఉంది.

2021 ఆగస్టు నాటికి ఈ కేంద్రం నుంచి 689 ప్రయోగాలు జరిగాయి. ఇందులో 79 కృత్రిమ ఉపగ్రహాలు (శాటిలైట్లు), 539 రాకెట్లు ఉన్నాయి.

## చరిత్ర
1969 లో శ్రీహరికోట రాకెట్ కేంద్రంగా ఎంపికయింది. శ్రీహరికోట పేరు మీదుగా దానికి SHAR అని విక్రం సారాభాయ్ నామకరణం చేశాడు.  1971 అక్టోబరు 9న రోహిణి-125 సౌండింగ్ రాకెట్ ను ప్రయోగాత్మకంగా పరీక్షించడంతో కేంద్రం కార్యకలాపాలు మొదలయ్యాయి. 1969-1979 మధ్యలో ఈ కేంద్రంలో ఉపగ్రహ ప్రయోగం చేసేముందు జరపవలసిన పరీక్షలు చేసేందుకు అవసరమైన సౌకర్యాల ఏర్పాటుతో వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఇంకా అక్కడ పనిచేసే ఉద్యోగులకు కావలసిన ప్రాథమిక సౌకర్యాలైన ఇళ్ళు, విద్యుత్తు, టెలికమ్యూనికేషన్స్, ఆరోగ్య సౌకర్యాలు మొదలైనవంతా అభివృద్ధి చేశారు. అది మొదలు, చంద్రయాన్-1, మార్స్ ఆర్బిటర్ మిషన్తో సహా ఎన్నో ప్రయోగాలకు ఈ కేంద్రం వేదికైంది. ఇంతటి విశిష్టత కలిగిన శ్రీహరికోట అంతరిక్ష కేంద్రం పేరును ఇస్రో మాజీ ఛైర్మన్ సతీష్ ధావన్ జ్ఞాపకార్థం 2002 సెప్టెంబరు 5న **సతీష్ ధావన్ స్పేస్ సెంటర్**గా మార్చారు. ఇది భారతదేశంలోని ఏకైక ఉపగ్రహ ప్రయోగ కేంద్రం. ఇక్కడనుండి ఎన్నో PSLV, GSLV ఉపగ్రహాలను విజయవంతంగా ప్రయోగించారు. అసెంబ్లింగ్, టెస్టింగ్‌తో పాటు ప్రయోగాలకూ ఇది వేదికగా ఉంది. ఇప్పటిదాకా 575 సౌండింగ్ రాకెట్లనూ 42కు పైగా ఉపగ్రహాలనూ ప్రయోగించారు.

షార్‌లో ప్రస్తుతం రెండు లాంచి ప్యాడ్‌లు ఉన్నాయి. మొదటి వేదికను 1990ల్లో నిర్మించగా రెండోది 2005 లో ఉపయోగంలోకి వచ్చింది. ఈ రెండిటివల్ల ఏడాదికి 6 ప్రయోగాలను జరిపే సౌకర్యం ఉంది. ప్రస్తుతం మూడో వేదిక నిర్మాణం లో ఉంది. దీన్ని మానవ సహిత ప్రయోగాలకు అనువుగా నిర్మిస్తున్నారు.

## ప్రయోగ వేదికలు
షార్‌లో ప్రస్తుతం రెండు ప్రయోగ వేదికలు ఉపయోగంలో ఉండగా ఎస్సెల్వీ లాంచ్ ప్యాడ్ అనే పాత వేదికను ప్రయోగాలనుండి విరమింపజేసారు. మూడవ వేదిక ప్రస్తుతం నిర్మాణంలో ఉంది.

### మొదటి ప్రయోగ వేదిక

మొదటి ప్రయోగ వేదిక 1990 లలో ఉపయోగంలోకి వచ్చింది. దీన్ని పిఎస్‌ఎల్‌వి ప్రయోగాల కోసం తయారు చేసారు. తరువాత జిఎస్‌ఎల్‌వి ప్రయోగాలకు కూడా ఉపయోగించారు.

### రెండవ ప్రయోగ వేదిక
రెండవ ప్రయోగ వేదిక 2005 లో ఉపయోగంలోకి వచ్చింది. ఇది ఆధునిక సాంకేతిక హంగులతో వివిధ రకాల రాకెట్ల ప్రయోగాలకు అనుగుణంగా సార్వత్రిక వేదికగా నిర్మించబడింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి చేసిన ప్రయోగాల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:అంతరిక్ష కేంద్రాలు
వర్గం:1969 స్థాపితాలు
బలగ (గ్రామీణ)

**బలగ, **ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం.

## జనాభా గణాంకాలు
బలగ శ్రీకాకుళం మండలంలో ఉన్న ఒక జనాభా లెక్కల పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, బలగ పట్టణంలో మొత్తం 2,291 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. బలగ పట్టణ జనాభా మొత్తం 9,071 అందులో 4,571 మంది పురుషులు కాగా, 4,500 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. సగటు లింగ నిష్పత్తి 984. పట్టణ పరిధిలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 799, ఇది మొత్తం జనాభాలో 9%గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 424 మంది మగ పిల్లలు, 375 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 884, ఇది సగటు లింగ నిష్పత్తి (984) కంటే తక్కువ.బలగ పట్ణణ పరిధిలోని జనాభా అక్షరాస్యత రేటు 90.6%గా ఉంది. దీనిని అవిభాజ్య శ్రీకాకుళం జిల్లా 61.7% అక్షరాస్యతతో పోలిస్తే బలగ పట్టణం అధిక అక్షరాస్యతను కలిగి ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 94.77%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 86.47% .

## దేవాలయాలు

1850 కు పూర్వమే నాగావళి నది తూర్పు తీరాన వెలసిన ప్రాచీన ఆలయం శ్రీ ఉత్తరేశ్వర స్వామి దేవాలయం బలగ పట్టణ ప్రాంతంలో ఉంది. జీర్ణస్థితిలో ఉన్న దేవాలయాన్ని1909 లో బ్రాహ్మణ పండితుడు సోమంచి కోదండ రామయ్య పునరుద్దరించాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
భాస్కరభట్ల రవికుమార్

**భాస్కరభట్ల రవికుమార్** ఒక తెలుగు సినీ పాటల రచయిత. 1000కి పైగా సినిమా పాటలు రాశాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
రవికుమార్ శ్రీకాకుళం జిల్లాలో 1974 జూన్ 5న ఓ సాధారణ కుటుంబంలో పుట్టాడు. తర్వాత పాత్రికేయుడిగా పనిచేశాడు. చిక్కోలునుంచే తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. గార మండలం బూరవల్లి గ్రామములో తన తాత ఆరవెల్లి కన్నరాజ గోపాలచార్యుల వద్ద నేర్చుకున్న సాహిత్య ప్రక్రియలతో మొదలైన ఆసక్తి గేయ రచయితా ఎదిగేందుకు దోహదపడింది.
 
## రచయితగా
2000లో విడుదలైన నందమూరి బాలకృష్ణ హీరోగా నటించిన గొప్పింటి అల్లుడు చిత్రం పాటల రచయితగా భాస్కరభట్ల కు తొలి చిత్రం. ఈయన వ్రాసిన కొన్ని హిట్ సాంగ్స్ "గాల్లో తేలినట్టుందే గుండె పేలినట్టుందే తేనెపట్టు మీద రాయి పెట్టి కొట్టినట్టుందే", "పెళ్ళెందుకే రమణమ్మ", "ఇప్పటికింకా నా వయసు నిండా పదహారే", "బొమ్మను గీస్తే నీలా ఉంది", "నచ్చావులే" మొదలైనవి. 1994 లో హైదరాబాద్ వెళ్ళేరు. కొన్నాళ్ళు ఈనాడు, సితారలో విలేకరిగా పనిచేశారు. తర్వాత సినీ గేయ రచియితగా పేరు వచ్చింది. సుమారు 1000 పాటలు రాశాడు.

## సినిమాలు
* కృష్ణలీల (2025)  
* క్రష్ (2021)
* 2 కంట్రీస్ (2017)
*ఇంట్లో దెయ్యం నాకేం భయం (2016)
* బాబు బంగారం (2016): దండమే ఎట్టుకుంటం
*హార్ట్ అటాక్ (2014)
*వెంకటాద్రి ఎక్స్‌ప్రెస్ (2013)
* కబడ్డీ కబడ్డీ (2003)
* ఔను వాళ్ళిద్దరూ ఇష్టపడ్డారు (2002) 
*ఆంధ్రావాలా (2004): నిప్పు తునకై, ఉంగ ఉంగ, నైరే నైరే 
* అదిరిందయ్యా చంద్రం (2005)
* ఆ ఒక్కడు (2009): మూతిమీదికి, అదేదోలే
* ఇట్లు శ్రావణి సుబ్రమణ్యం
* జల్సా (2008) (లిరిక్స్: "గాల్లో తేలినట్టుందే")
* శంకర్‌దాదా జిందాబాద్ (2007) (లిరిక్స్: "చందమామ ")
* మున్నా (2007) (లిరిక్స్: "కొంచం కొంచం")
* దేశముదురు (2007) (లిరిక్స్: "గిల్లి", "సత్తే", "గోల", "అత్తన్తోడే")
* బొమ్మరిల్లు (2006) (లిరిక్స్: "బొమ్మని గీస్తే", "కాని ఇప్పుడు")
* అశోక్ (2006) (లిరిక్స్: "నువ్వసలు")
* పోకిరి (2006) (లిరిక్స్: "ఓ దేవ దేవ దేవ దేవుడా", "ఇప్పటికింకా", "చూడొద్దంటున్నా")
* బిల్లా
* అందమైన అబద్ధం
* కుబేరులు
* నచ్చావులే
* నేనింతే
* అధినాయకుడు (2012): ఓలమ్మీ అమ్మీ, గురుడా ఇలా రార, ఊరంతా, అందం ఆకుమడి, అదిగో
* సౌఖ్యం (2015): యు ఆర్ మై హనీ, లాలిపాప్
* పలాస 1978 (2020)
* ది రాజా సాబ్

## పురస్కారాలు
సైమా అవార్డులు: ఉత్తమ గీత రచయిత

# 2012: "సార్ వస్తారా" (బిజినెస్ మేన్*)*

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* సినీవినోదంలో భాస్కరభట్ల రవికుమార్ గారి ఇంటర్వ్యూ
* https://www.youtube.com/watch?v=l0SKf6uUk9Q

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:1974 జననాలు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా సినిమా పాటల రచయితలు
సరుగుడు

**సరుగుడు** (Casuarina) ఒక విధమైన పొడవుగా పెరిగే కలప చెట్టు. 
Sundharakota (v), Sarugudu( p), Nathavaram (m), visakhapatnam (dist).
ma vuru chala andhamaina, challanaina, kalushya rahitha, swahamaina pradesam. Inthakumundhu ma vuru vellendhuku road sadhupayam undedhikadhu 2014 october nela nundi ma vuru ki road sadhupayam andhubatuloki vachindhi, Inka road   panulu avuthoone unnayi dhaniki karanam road veyyisthunnadi prabhuthvam kadu ma vuru chuttuprakkala gramallo erupu lignet ghani undhi, dhanni oka vyakthi peru tho leeju ki thisukuni mining kosom road panulu parambiincharu. Sarugudu panchhayithi loni  8 gramalaku road sadhupayam ledu a gramalanni kondalameedhi gramale,ee 8 gramaprajalu kanisa avasaralku nosukuni unnayi. Idhivaraku ye prabhuthvam mammalni pttinchukuledu unnadhalla okka current sadhupayam me adhikuda oka nelalo roju ki 10 gntala choppuna 20 rojulaku minchi vundadu. Ma vuruki swathanthram raka mundhu nundi ante sumaru 500 samvathsarala charithra undhi kani ippatiki ma vuru prapancha  patam lo kanipinchadhu adhi mana dhesha rajakaayam. Ma kondala meeda gramalannintiloni kastha padda vuru ma vure ante sundharakota, ma pallello ippatiki praaseena nagarikatha konasaguthune udi,. udaharahna : 15 nundi 18 samvatharala vallaku pellillu, ma mundhuti tharam varaku adhe paddathi, ma tharam lo adhi konchem thaggindi kani ippatiki akkadakkada mamule. Panchayathi theerpu, vuru kattubatlu, Kulam, Matham ,Bhasha, Vamsham, ani vuntayi, Kani andharu okkatigane untaru Binnathvam lo ekathvam laga. Ma pallello ippatuiki grama shabha theerpu amaluklone unnndhi ma nanna garu ma parisara pranthallo theerpu cheputhuntaru, vati abhivruddkai prajalni utthejaparuishi mundhuku nadipisthuntaru. Saruugudu panchayithi lo mottham 16 gramalunnayi, andhulo 8 gramala prajalu konda pranthallo nivashisthunnaru aa gramalannintiki raod sadhupayam ledhu. prabuthva pathakalu pravesa pedatharu kani avi amalukavadam mathram sunyam. prathi rajakeeya nayakulu , panchayathi charpanch ennikala mundhu mathrame kanipistharu, ika MLA, MP antara memu otu vesina sare ma pallelloki okka sari kuda adugu pettaru, 2004 lo oka sari CPI Party nundi ennikaina MLA sri G Demudu garu vicchesaru kani tharuvatha 5 samvathsarallo athani jade theliyadu, 2014 ennikala visayaniki vaste MLA ,MP unnaranu kovatame thappa vallu elantollo chala mandhiki theliyadhu anthati dhourbhaghyam madhi. Garbhani sthree, theevrajvaram, janthuvula dhadiki, chetla komma padi gayamaina vallandariki sarugudu varaku pandhirikatti mosuku vellalsindhe. Bavi neeti vadakam, polio mandula samayaniki andhavu, vartha pathrikalu ravu, asalu prapanchamtho sambhandham thegipoyinatlavuddanukondi ma vuru lo vunte. Prajalaku upaadhi leka jillalu dhati, rastralu dhati panulu vethukkuntaru pandakki pandakki mathrame intiki vastharu, chaduvukunna yuvatha thakkuva, udhyogulu leru, abhivruddhiki nosukunna  ADHUNIKA PRAPANCHAM ma pallelu. Andharu rhythule, vyavasayam chestham, anni panulu swayangane chesukuntam, rhythu meme kooli meme ma bhandhale veru ma prapanchame veru.

Bathula Ramesh

## వినియోగం
బాయిలరులలో సరుగుడు కలపనుజీవద్రవ్య ఇంధనంగా ఉపయోగిస్తారు
కాజురైనేసి

**కాజురైనేసి** పుష్పించే మొక్కలలోని ఒక కుటుంబం.    కాజురైనేసి ( కాసువారినా)  అనేది  ఆకులు రాల్చే చెట్టు, ఎత్తైన ఇసుక ప్రాంతాలు ఈ చెట్టు బాగా పెరుగుతుంది,అధిక గాలి ప్రాంతాలు ఈ చెట్టుకు  ఆశ్రయం బెల్ట్‌గా ఉపయోగించవచ్చు. ఈ చెట్టుకు తీరమైదానములు భూములలో అనుకూలము అని చెప్పవచ్చు. విత్తనాలు ఒక సంవత్సరం వరకు మనకు ఉపయోగము,నర్సరీ వేయుటకు  పరిమాణం: 1.2 x 1.2 x .03 మీ (పొడవు x వెడల్పు x ఎత్తు), విత్తనాలను ఇసుకతో కలిపి తల్లి మంచం మీద ప్రసారం చేస్తారు,చివరలో  తల్లి మంచం సన్నని మట్టితో కప్పండి.

* **కాజురైనేసి మొక్కలను నర్సరీ లలో ఈ విధముగా పెంపకం, దిగుబడి .**మొక్కలను అంతరం: 1.8 x 1.8 మీ (క్లోనల్ ప్లాంటేషన్ కోసం)
* మొక్కల సంఖ్య: ఎకరానికి 625 మొక్కలు
* రెండు సంవత్సరాల తరువాత చెట్లు 3.2 మీసిల్వి కల్చరల్ ఆపరేషన్స్, కత్తిరింపు, కలుపు తీయుట ,సన్నబడటం.    

* భ్రమణం: రెండు నుండి మూడు సంవత్సరాలు (క్లోనల్ రకాలు కోసం)
* దిగుబడి: నీరు లభించే ప్రదేశాలలో ఎకరానికి సగటున 125 నుండి 150 టన్నులు
* ఆదాయం: 2-3 సంవత్సరాలు 
* ఎకరానికి రూపాయలు75,000 రాబడిగా సంపాదించవచ్చు  

## చరిత్ర
కాజురైనేసి ఆస్ట్రేలియాకు చెందినది,  ఇతర దేశాలలో కూడా ఈ చెట్లు పెంచడం జరుగుతున్నది . దీని విస్తరణ  ఆగ్నేయాసియా, భారతదేశం, న్యూ గినియా, మాస్కరేన్ ద్వీపం, న్యూ కాలెడోనియా, ఫిజిలలో విస్తరించింది. ఈ చెట్లు  వివిధ రకాల పర్యావరణ పరిస్థితులకు  అనుకూలంగా ఉన్నాయి . కాజురైనేసిని ఆస్ట్రేలియన్ పైన్, షియా (ఆమె) -ఓక్, బీఫ్‌వుడ్, హార్స్‌టైల్ ట్రీ, కాసువారినా, పొలుసుల బార్క్ ఓక్, కామన్ ఐరన్‌వుడ్, చిత్తడి, గాగో, గోగో, గాగు, అగోహో, గాగో, అగాస్, న్గాస్, న్గాసు, ఈలలు పైన్ అనే పేర్లతో పిలుస్తారు 

### ఉపయోగము
కాజురైనేసిని  విరేచనాలు,  కడుపు నొప్పి ] చికిత్స కోసం రూట్ సారాలను ఉపయోగిస్తారు, కొమ్మల కషాయాలను వాపు చికిత్సకు ,తాజా బెరడు రక్తస్రావ నివారిణి.  టెర్మినాలియా కాటప్పా లోపలి బెరడుతో కలిపి లోపలి బెరడు యొక్క కషాయాలను ఆస్తమా శ్వాస ఆడకపోవటానికి చికిత్సగా తీసుకుంటారు , పొడి బెరడు ముఖం మీద మొటిమలకు చికిత్స చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు బెరడు క్రింద ఉన్న కాంబియం పొర పిండుతారు  దానితో మానసిక అనారోగ్యంతో లేదా దూకుడుగా ఉన్న రోగిని ఉపశమనం చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు

## మూలాలు

వర్గం:కాజురైనేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
ఎంజైము

[thumb|300px|right|Human [glyoxalase I. Two zinc ions that are needed for the enzyme to catalyze its reaction are shown as purple spheres, and an enzyme inhibitor called S-hexylglutathione is shown as a space-filling model, filling the two active sites.]]

**ఎంజైములు** (Enzymes) జీవ క్రియలు సక్రమంగా జరగడానికి ఉత్ప్రేరకంగా తోడ్పడే మాంసకృతులు. జీవ చర్యలో పాల్గొంటూ తాము ఎటువంటి మార్పు చెందకుండా చర్యను ప్రేరేపించే పదార్థాలను ఉత్ప్రేరకాలు (Catalysts) అంటారు. జీవుల శరీరంలో తయారయ్యే మాంసకృత్తులే జీవ రసాయన చర్యలకు ఉత్ప్రేరకాలు అని డిక్సన్, వెబ్ అనే శాస్త్రజ్ఞులు నిర్వచించారు.

## చరిత్ర
* 1850లో లూయీ పాశ్చర్ ద్రాక్ష రసం ఆల్కహాల్ గా మారడానికి కొన్ని పదార్థాలు తోడ్పడతాయని, వాటిని కిణ్వనాలు అంటారని తెలిపారు. 
* 1878లో కునే మొదటిసారిగా ఎంజైమ్ అనే పదాన్ని ప్రతిపాదించారు.
[thumb|180px|right|[ఎడ్వర్డ్ బుక్నర్]]
* 1897లో ఎడ్వర్డ్ బుక్నర్ కిణ్వనాలకు జైమేజ్ అనే పదాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.
* 1926లో జేమ్స్ సమ్నర్ పనస గింజల నుండి యూరియేజ్ అనే ఎంజైమును స్ఫటిక రూపానికి తెచ్చి, వేరు చేసి, అన్ని ఎంజైములు ప్రోటీన్లే అని తెలిపారు. కానీ ప్రోటీన్లన్నీ ఎంజైములు కావు. ఉత్ప్రేరక లక్షణాలున్న వాటినే ఎంజైములు అంటారు.

## ధర్మాలు
* **ఉత్ప్రేరక ధర్మం**: ఎంజైములు ఒక చర్యలో పాల్గొనేటప్పుడు, ఎలాంటి మార్పు చెందక స్థిరంగా ఉంటాయి. చర్య సమతుల్యతను ప్రభావితం చేయకుండా, చర్యా వేగాన్ని పెంచుతాయి.
* **విశిష్టత**: ఒక ఎంజైము ఒక నిర్ధిష్టమైన చర్యకు మాత్రమే ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేస్తుంది.
* **తక్కువ పరిమాణం**: ఎంజైములు స్వల్ప పరిమాణంలో ఉండి చురుగ్గా పనిచేస్తాయి. 
* **ఉత్క్రమణీయత**: ఎంజైములు ఒక చర్యను పురోగామి లేదా తిరోగామి దిశలో వేగవంతం చేయగలవు.
* **ఉష్ణ అస్థిరత**: ఎంజైములు అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద తమ ధర్మాన్ని కోల్పోతాయి. తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలో క్రియారహితాలుగా ఉంటాయి. వీటికి 25 నుండి 35 వరకు ఉష్ణోగ్రతల మధ్య ఉంచడం అవసరం.

## నామీకరణ
ఎంజైములకు నామీకరణ మూడు రకాలుగా చేస్తారు.
* 1. ఎంజైమ్ చర్యా ప్రభావానికి లోనయ్యే అధస్థ పదార్ధాన్ని అనుసరించి పేరుపెడతారు. ఉదా: సెల్యులేజ్ - సెల్యులోజ్ పై చర్య.
* 2. ఎంజైమ్ ఉత్ప్రేరక చర్యా రకాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని పేరుపెడతారు. ఉదా: ఆక్సిడేజ్ - ఆక్సీకరణ చర్య.
* 3. చర్యారకం. అధస్థ పదార్థాల కలయిక ఆధారంగఅ నామకరణం. ఉదా: పైరువిక్ కైనేజ్ - పైరువిక్ ఆమ్లం తయారీలో వాడేది.

## వర్గీకరణ
అంతర్జాతీయ యూనియన్ ఆఫ్ బయోకెమిస్ట్రీ అండ్ మోలిక్యులార్ బయాలజీ 1964లో ఎంజైములను ఆరు ప్రధాన భాగాలుగా వర్గీకరించింది. అవి ప్రతి ఒక్కటీ ఉప విభాగాలుగా, ప్రతి ఉప విభాగం తిరిగి ఉప ఉప విభాగాలుగా వర్గీకరించారు. **[[EC సంఖ్య]]** లోని ప్రతి ఎంజైముకు నాలుగు సంఖ్యలుంటాయి; వాని ముందు "EC" అని వస్తుంది. మొదటి సంఖ్య ఆ ఎంజైము యొక్క ప్రధానమైన చర్యా విధానాన్ని సూచిస్తుంది.

* EC 1 *[[ఆక్సిడో రిడక్టేజ్]] లు*: ఆక్సీకరణ-క్షయకరణ చర్యలు
* EC 2 *[[ట్రాన్స్ ఫరేజ్]] లు*: సముదాయాల రవాణా (*ఉదా.* మిథైల్ లేదా ఫాస్ఫేట్ సముదాలు)
* EC 3 *[[హైడ్రోలేజ్]] లు*: జలవిశ్లేషణ చర్యలు
* EC 4 *[[లయేజ్]] లు*: ద్విబంధనాలు ఏర్పడడానికి సముదాయాల కలయిక లేదా తొలగింపు
* EC 5 *[[ఐసోమరేజ్]] లు*: అణువులోని ఐసోమరైజేషన్ మార్పులు 
* EC 6 *[[లైగేజ్]] లు*: రెండు మూలకాలను సమన్వయ బంధంతో కలపడం

## మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
వాణీ జయరామ్

**వాణీ జయరాం** (1945 నవంబరు 30 - 2023 ఫిబ్రవరి 4) దక్షిణ భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నేపథ్యగాయకురాలు. ఆమె 1971లో తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి ఐదు దశాబ్దాలు కొనసాగించింది. ఆమె సుమారు వేయి సినిమాలలో 20000 పాటలకు పైగా నేపధ్యగానం చేసింది. అదేకాకుండా వేల సంఖ్యలో భక్తి గీతాలను కూడా పాడింది.  19 భాషల్లో 20 వేలకు పైగా పాటలను ఆమె ఆలపించారు. 
## జీవిత విశేషాలు
వాణీ జయరాం తమిళనాడు లోని వెల్లూరులో వారి తల్లిదండ్రుల ఎనిమిది మంది సంతానంలో ఐదవ పుత్రికగా జన్మించింది. వారి తల్లి   వీణా విద్వాంసులు రంగ రామనుజ అయ్యంగార్ శిష్యురాలు. వాణి జయరాం పసి ప్రాయం లోనే బాల మేధావిగా విశేష ప్రతిభ కనబర్చింది. ఎనిమిదవ ఏటనే ఆవిడ ఆల్ ఇండియా రేడియో కార్యక్రమంలో పాల్గొంది.

ఆమె కర్నాటక సంగీతం కడలూరు శ్రీనివాస అయ్యంగార్, టి.ఆర్, బాలసుబ్రమణియన్, ఆర్.యెస్ మణి ల వద్ద అభ్యసించగా, హిందుస్తాని సంగీతం ప్రఖ్యాత ఉస్తాద్ అబ్దుల్ రహ్మాన్ ఖాన్  వద్ద నేర్చుకున్నది.

వివాహానంతరం భర్తతో ముంబయిలో స్థిరపడ్డ వాణి జయరాం అనుకోని విధంగా హిందీ సంగీత దర్శకుడువసంత్ దేశాయ్ ని కలవడం అలా ఆవిడ హృషీకేష్ ముఖర్జీ దర్శకత్వం వహించిన ప్రముఖ హిందీ చలన చిత్రం "గుడ్డి" లోని "బోలె రే పాపీ హరా" ద్వారా సినీనేపధ్య గాయకురాలిగా ఆరంగేట్రం చేసి తన చిన్ననాటి కలను నిజం చేసుకుంది.

2018లో ఆమె భర్త జయరాం  మృతి చెందారు. అప్పటినుంచి చెన్నైలోని హడోవ్స్ రోడ్ లోని తమ నివాసంలో ఒంటరిగా ఉంటూ 4.2.2023 న  చనిపోయారు

## తెలుగు సినిమాలు

* స్వాతికిరణం (1992) 
* పెళ్ళి పుస్తకం (1991) 
* టైగర్ శివ (1990)
* బావా మరదల సవాళ్ (1988) 
* అగ్ని నక్షత్రం (1988) 
* ఇల్లు ఇల్లాలు పిల్లలు (1988)
* స్వర్ణకమలం (1988) 
* ఆరాధన (1987) 
* శృతిలయలు (1987) 
* శ్రీ శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా మహాత్యం (1986)
* వసంతసేన (1985) 
* ప్రతిజ్ఞ (1983) 
* ఆక్రోశం (1982) 
* పార్వతి (1981) 
* సీతాకోకచిలుక (1981) 
* సర్కస్ రాముడు (1980) 
* శుభోదయం (1980) 
* లక్ష్మీ పూజ (1979) 
* ఇది కథకాదు (1979) 
* మీరా (1979) 
* ఆవేశం (1979) 
* గుప్పెడు మనసు (1979) 
* శంకరాభరణం (1979) 
* కరుణామయుడు (1978)
* చిరంజీవి రాంబాబు (1978)
* మరోచరిత్ర (1978) 
* ఐనా (1977) 
* అంతులేని కథ (1976) 
* సీతా కళ్యాణం (1976) 
* రాగం (1975) 
* చెలియా (1973) 
* స్వప్నం (1973)

## హిట్ సాంగ్స్
* ఎన్నెన్నో జన్మలబంధం నీది నాదీ (పూజ)
* మానస సంచరరే (శంకరాభరణం)
* సాగర సంగమమే (సీతాకోకచిలుక)
* శ్రీసూర్య నారాయణా మేలుకో (మంగమ్మగారి మనవడు)
* ఇన్నిరాసుల యునికి (శృతిలయలు)
* అందెల రవమిది (స్వర్ణకమలం)
* ఒక బృందావనం (ఘర్షణ)
* ఆనతినీయరా హరా (స్వాతికిరణం)

## మరణం
78 సంవత్సరాల వాణీ జయరాం చెన్నైలోని తన నివాసంలో 2023 ఫిబ్రవరి 4న కన్నుమూశారు. అనుమానాస్పద పరిస్థితుల్లో మరణించిన వాణీ జయరాం మృతిపై పోలీసు కేసు నమోదు చేసారు. ఆమె భౌతికకాయానికి పోస్టుమార్టం నిర్వహించారు. కాగా 2023 ఫిబ్రవరి 5న తమిళనాడు ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో ఆమె అంత్యక్రియలు పూర్తిచేసారు. ఆమె భౌతికకాయానికి వివిధ రంగాల ప్రముఖులు, అభిమానులు కడసారి నివాళులు అర్పించారు.

వాణీజయరాంకు 2022వ సంవత్సరానికి గాను కేంద్ర ప్రభుత్వం పద్మభూషన్ అవార్డు ప్రకటించింది. దురదృష్టవశాత్తు ఆ అవార్డు తీసుకోకుండానే ఆమె తుదిశ్వాస విడిచారు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Vani Jairam Website
* IMDb entry

వర్గం:తెలుగు సినిమా మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ నేపథ్య గాయనీమణులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
వర్గం:తమిళనాడు మహిళా గాయకులు
వర్గం:తమిళ సినిమా మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:1945 జననాలు
వర్గం:2023 మరణాలు
ఉత్ప్రేరకాలు

[thumbnail|A low-temperature oxidation catalyst used to convert [carbon monoxide to less toxic carbon dioxide at room temperature. It can also remove formaldehyde from the air.]]

రసాయన చర్యలో పాల్గొనకుండ చర్యా వేగాన్ని పెంచే పదార్థాలను ఉత్ప్రేరకాలు (catalysts) అంటారు. జీవరసాయన శాస్త్రంలో ఉత్ప్రేరకాలని అజములు (enzymes) అంటారు.

సాధారణంగా ఉత్ప్రేరక సమక్షంలో రసాయన చర్యలు వేగంగా జరుగుతాయి. ఎందుకనగా అవి తక్కువ క్రియాశీల శక్తిని కలిగి ఉంటాయి. ఉత్ప్రేరక సమక్షంలో సాధారణంగా రసాయన చర్య వేగం పెరుగుతుంది.

ఉదాహరణకు ఆమ్లజనిని తయారు చేయునపుడు సాధారణంగా పొటాషియం పర్మాంగనేట్ (సినాల రంగు) ను వేడి చేయుట ద్వారా తయారు చేస్తారు. ఈ చర్య జరగడానికి కొంత వ్యవధి పడుతుంది. ఈ చర్యా వేగాన్ని పెంచుటకు చర్య జరిగేటప్పుడు క్రియా జనకాలు అయిన పొటాషియం పర్మాంగనెటుకు మాంగనీస్ డై ఆక్సైడ్ కలిపి వేడి చేస్తారు. ఈ విధంగా చేయటం వల్ల చర్యా వేగం పెరిగి ఆమ్లజని వెంటనే తయారవుతుంది. ఈ చర్యలో మాంగనీస్ డై ఆక్సైడ్ రసాయన చర్యలో పాల్గొనదు. కాని చర్యా వేగాన్ని పెంచుతుంది.

## నిత్య జీవితం లో అనువర్తనాలు
* అసంతృప్త నూనె లను సంతృప్త క్రొవ్వులుగా మార్చు విధానంలో - అనగా, నూనెలని ఉదజనీకరణం చేయునపుడు, ఉత్రేరకంగా నికెల్ ను వాడతారు.

## మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
దివ్యజ్ఞాన సమాజం

**దివ్యజ్ఞాన సమాజం** (ఆంగ్లం: **Theosophical Society**) అమెరికా లోని న్యూయార్క్ నగరంలో 1875 లో హెలీనా బ్లావట్‌స్కీ, హెన్రీ స్టీల్ ఆల్కాట్, విలియం క్వాన్ జడ్జ్, ఇతరులచే స్థాపించబడింది. దీన్ని స్థాపించిన కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత బ్లావట్‌స్కీ, ఆల్కాట్ చెన్నై వచ్చి అడయార్ అనే ప్రాంతంలో ప్రధాన కార్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఇక్కడ వారు ఆసియా దేశాలలోని ఇతర మతాలను కూడా అధ్యయనం చేయాలని భావించారు. 
## లక్ష్యాలు
సుదీర్ఘమైన చర్చలు, పునశ్చరణలు జరిపి ఈ సమాజం  లక్ష్యాలను ఈ క్రింది విధంగా పేర్కొన్నారు.
# జాతి, లింగ, వర్ణ, మత, కులాలకు అతీతంగా మానవజాతిలో సార్వత్రిక సార్వభౌమత్వాన్ని పెంపొందించడం.
# వివిధ మతాలని, తత్వశాస్త్రాన్ని, సైన్సు అధ్యయనాన్ని ప్రోత్సహించడం
# ప్రకృతిలోనూ, మానవునిలోనూ దాగున్న నిగూఢ రహస్యాలను పరిశోధించడం

ఇవి కాకుండా 1889లో బ్లావట్‌స్కీ తాను వచ్చే జన్మలో ప్రపంచ గురువుగా జన్మిస్తాననీ, అందుకు మానవాళిని సంసిద్ధులను చేయడమే సంస్థ అసలైన ఉద్దేశ్యమనీ కొంతమంది విద్యార్థులతో పేర్కొంది. ఇదే విషయాన్ని అనీబిసెంట్, బ్లావట్‌స్కీ చనిపోయిన ఐదు సంవత్సరాల తర్వాత 1896 లో పునరుద్ఘాటించింది. బ్లావట్‌స్కీ స్వీయ రచనల్లో తన పునర్జన్మకు కనీసం ఒక శతాబ్ద కాలం పట్టవచ్చని ప్రస్తావించింది..

## జిడ్డు క్రిష్ణమూర్తి
1909 సంవత్సరంలో ఈ ఉద్యమంలో ఒక నాయకుడైన లీడ్‌బెల్ట్ జిడ్డు కృష్ణమూర్తిని తమ భవిష్య నాయకుడిగా భావించాడు. కృష్ణమూర్తి కుటుంబం జనవరి 1909 న చెన్నైలోని ప్రధాన కార్యాలయానికి మారారు. 1925 సంవత్సరం నుంచి అతను క్రమంగా ఈ ఉద్యమం నుంచి వేరుపడడం ప్రారంభించాడు. 1931 లో దాన్ని పూర్తిగా వదిలిపెట్టేశాడు

## వ్యక్తులు
* హెలీనా బ్లావట్‌స్కీ
* తల్లాప్రగడ సుబ్బారావు
* ఆదిత్యరాం భట్టాచార్య

## మూలాలు

వర్గం:తత్వశాస్త్రం
వర్గం:తాత్విక సంస్థలు
యోనిశీర్షం

**యోనిశీర్షం** (క్లిటోరిస్) స్త్రీ జననేంద్రియ వ్యవస్థలోని భాగము. ఇది క్షీరదాలలో మాత్రమే ఉంటుంది. మానవులలో ఇది చిన్న గుండీ మాదిరిగా యోని ద్వారం యొక్క పై భాగంలో ఉంటుంది. ఇది పురుషులలో శిశ్నానికి సమాజాతమైన భాగం. దీని ముఖ్యమైన విధి రతి క్రీడలో స్త్రీకి సుఖాన్ని కలిగించి, భావప్రాప్తి కలిగించడం.

పక్కన చూపబడిన చిత్రంలో స్త్రీ జననేంద్రియం యొక్క భాగాలు విడిగా చూపబడింది.1. యోనిశీర్షం పైనున్న తొడుగు (prepuce) ;2. యోనిశీర్షం యొక్క గ్రంథి (glans) ;3. మూత్రద్వారం (Urethral orifice) ;4. యోని కండరాలు; 5. యోని లోపొర;6. యోని ద్వారం; 7. యోని పైపొర ;8. పెరినియం

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
కుండలిని

**కుండలిని** అనేది ఒక అనిర్వచనీయమైన శక్తి. ఇది మానవ శరీరంలో వెన్నుపాములో దాగి ఉంటుంది. మూలాధారం లో దాగివున్న ఈ కుండలినీ శక్తిని సుషుమ్నా నాడి ద్వారా పైకి సహస్రారం వరకు తీసుకొనివెళ్లే పద్ధతిని వివరించేది కుండలినీ యోగ. కుండలినీ యోగ లో కుండలినిని జాగృతం చేయడానికి ప్రాణాయామ సాధన ఒక ముఖ్యమైన మార్గము. కుండలినీ శక్తి సహస్రారం చేరినప్పుడు యోగసాధకుడు ఒక అనిర్వచనీయమైన ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు.

శక్తి రెండు రకాలుగా ఉంటుంది. ఒకటి స్థితి శక్తి (Potential Energy), రెండవది గతి శక్తి(Dynamic or Kinetic Energy). శరీరంలోని ప్రాణశక్తి గతి శక్తి రూపంలో ఉంటుంది. మానవ దేహంలోని స్థితి శక్తి పాము వలే చుట్ట చుట్టుకొని మూలాధారం వద్ద నిద్రాణంగా ఉంటుంది. యోగ సాధన ద్వారా నిద్రాణంగా ఉన్న కుండలినీ శక్తిని జాగృతం చేయవచ్చు. కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలనే అరిషడ్వర్గాలను జయించినప్పుడే ఇది సాధ్యమవుతుంది. కుండలినీ శక్తిని జాగృతం చేయడానికి ముందు దేహ శుద్ధి (purification of body), నాడీ శుద్ధి (purification of nadis/nervous system), మనో శుద్ధి (purification of mind), బుద్ధి శుద్ధి (purification of intellect) జరగాలి.  నిద్రాణంగా ఉన్న కుండలినీ శక్తిని యోగ క్రియల ద్వారా జాగృతం చేసినప్పుడు అది ఊర్ధ్వ ముఖంగా పయనించి, షట్చక్రాల్లోని ఒక్కొక్క చక్రాన్నీ దాటుతూ తల మాడు భాగాన ఉండే సహస్రార చక్రాన్ని చేరుతుంది. ఈ స్థితినే అష్టాంగ యోగలోని అత్యున్నత దశ అయిన "సమాధి స్థితి"గా కూడా పేర్కొంటారు. ఈ స్థితిలో సాధకునికి ఒక అనిర్వచనీయమైన ఆనందం కలుగుతుంది. అన్ని రకాల క్లేశాలూ తొలగిపోతాయి. శరీరం, మనస్సుల నుండి పూర్తిగా విడిపోతాడు. 

## చక్రాలు
right|thumb|వెన్నెముక లో ఉండే చక్రాలు

షడ్చక్రాలు లేదా సప్తచక్రాలు మన శరీరంలోని వెన్నుపూస లోనున్న ప్రదేశాలు.

* మూలాధార చక్రము (Mooladhara) : గుద స్థానమునకు పైన, లింగ స్థానమును క్రిందుగా నున్నది. నాలుగు దళములతో అరుణ వర్ణము కలిగిన కమలమిది. ఇందే కుండలినీ శక్తి యుండును. దీని బీజ మంత్రం **లం**. మూలాధార చక్రమున గల కమలకర్ణికయందు దివ్య సుందరమైన త్రికోణము, దాని మధ్య తటిత్కోటి సమప్రభమగు స్వయంభూలింగము కలదనియు, ఆ లింగము చుట్టును తామరతూడులోని దారము వంటి ఆకారము గల కుండలినీ శక్తి మూడున్నర చుట్లు చుట్టుకొనియున్నదనియు, వివిధ తంత్రములు వర్ణించుచున్నవి.

* స్వాధిష్ఠాన చక్రము (Swadhisthana) : లింగమూలమున గలదు. ఆరు దళములతో సిందూరవర్ణము గల జలతత్వ కమలము గలది. దీని బీజ మంత్రం **వం**.

* మణిపూరక చక్రము (Manipura) : నాభి మూలమందు గలదు. పది దళములు గలిగి, నీల వర్ణము గల అగ్ని తత్వ కమలము. దీని బీజ మంత్రం **రం**.

* అనాహత చక్రము (Anahatha) : హృదయ స్థానమునందున్నది. పండ్రెండు దళములు గలిగి, హేమవర్ణము గల వాయుతత్వ కమలము. దీని బీజ మంత్రం **యం**.

* విశుద్ధి చక్రము (Vishuddha) : కంఠ స్థానమందున్నది. పదునారు దళములు గలిగి, శ్వేత వర్ణము గల ఆకాశతత్వ కమలము. దీని బీజ మంత్రం **హం**.

* ఆజ్ఞా చక్రము (Ajna) : భ్రూ (కనుబొమల) మధ్యమందున్నది. రెండు వర్ణములతో గూడిన రెండు దళములు కలిగిన కమలము. దీని బీజ మంత్రం **ఓం**.

* సహస్రార చక్రము (Sahasrara) : బ్రహ్మ రంధ్రమునకు అధోముఖముగ సహస్ర దళములతో వికసించియున్న పద్మము. సహస్రార కమల కర్ణిక యందు ప్రకృతి పురుషుల సమైక్య స్థితి యగు పరబిందువు చుట్టును మాయ గలదు. ఆత్మజ్ఞానమును సాధించిన పరమ హంసలు మాత్రమే పొందగలిగిన స్థానమిది. దీనిని శైవులు శివస్థానమనియు, వైష్ణవులు పరమ పురుష స్థానమనియు, ఇతరులు హరిహర స్థానమనియు, దేవీభక్తులు దేవీస్థానమనియు చెప్పుదురు. ఈ స్థానమునెరిగిన నరునకు పునర్జన్మ లేదు.

## ఇవి కూడా చూడండి

*పరమహంస యోగానంద
*మాతాజీ నిర్మలాదేవి

వర్గం:యోగా
ప్రియమైన నీకు

**ప్రియమైన నీకు** 2001 లో బాలశేఖరన్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ప్రేమ కథాచిత్రం. ఇందులో తరుణ్, స్నేహ ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు.

## కథ
స్నేహ తరుణ్ ని ప్రేమిస్తుంది కాని ఆ విషయం చెప్పదు. ఎలా చెప్పడం తెలియక తన మనసులోనే దాచుకంటుంది. ఈ విషయం తన చెల్లెలికు చెబుతుంది, కాని అక్క మీద ఈర్ష్యతో తను చెప్పక పోవడమే కాక, తను కూడా ప్రేమిస్తుంది కాని తరున్ ఛీ కొడతాడు.

## తారాగణం
* గణేష్ గా తరుణ్
* స్నేహ
* ప్రీతా విజయకుమార్
* శివాజీ
* గణేష్ తండ్రి గా తనికెళ్ళ భరణి
* చంద్రమోహన్
* గణేష్ స్నేహితుడిగా వేణుమాధవ్
* ఝాన్సీ
* రాజా రవీంద్ర
* దొంగ గా ఆలీ
* గణేష్ స్నేహితుడిగా బండ్ల గణేష్
* వర్ష (ప్రియ)
* మతిస్థిమితం లేని సంగీత విద్వాంసుడిగా రామిరెడ్డి

## ఇతర వివరాలు
* **దర్శకుడు**: బాల శేఖరన్
* **సంగీత దర్శకుడు**: శివశంకర్ 
* గీత రచయితలు: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, వసంత్,
* నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర, శంకర్ మహదేవన్, స్వర్ణలత, సుక్విందర్ సింగ్.
* **నిర్మాణ సంస్థ** :	సూపర్ గుడ్ ఫిలిమ్స్
* **నిర్మాత**: ఆర్. బి. చౌదరి
* **విడుదల**: 21 ఫిబ్రవరి 2001

## పాటలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తరుణ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:స్నేహ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఆర్. బి. చౌదరి నిర్మించిన సినిమాలు
వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు
దీపం

**[[దీపము]]** లేదా **దివ్వె** (ఆంగ్లం Lamp) ఒక విధమైన కాంతినిచ్చే సాధనము. చిన్న దీపమైనా చీకటిని తరిమేస్తుంది. దీపావళి దీపాల సమాహారంతో ఉత్సాహంగా జరుపుకునే హిందూ పండుగ.

## భాషా విశేషాలు
తెలుగు భాషలో దీపము అనే పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. దీపము n. A lamp a light. దీపము పెట్టు v. n. To light a lamp. Metaphorically, to sustain a man's household. Also, to offer prayers for blessing on a benefactor: thus, తమ పాదాలకు దీపము పెట్టుకొంటాను. (Lit.) I will light a candle (in the chapel) to thy feet, i.e., I will offer thee worship of thankfulness. దీపకము n. A light దీపము విశేషణముగా That which burns. వెలిగించునది అని అర్ధం. దీపవల్లి n. అనగా The wick of a lamp. దీపపు వత్తి. దీపవృక్షము n. అనగా A candelabrum, al lamp-stand. దీపస్తంభము. దీపారాధన n. The rite of offering a light to a god. The lighting up lamps at a shrine. దీపావళి (దీప+ఆవలి.) n. Lit: A row of lights, i.e., A feast held on the 14th day of the dark fortnight in Aswayuja wherein is commemorated the నరకాసుర వధ. దీపించు v. n. అనగా To shine, to be evident. to be distinguished or glorious. దీపిక n. అనగా కూడా A lamp, a light. దీపము. ఉదా: ఆంధ్ర దీపిక the Lamp of Telugu, the name of a Telugu Dictionary. నీతిదీపిక lit. "The lamp of Morals." దీప్తి n. Lustre. brilliancy. కాంతి, వెలుగు. దీప్యము n. అనగా Cummin seed. ఓమము, జీలకర్ర.

## దీపాలలో రకాలు
* లాంతరు (Lantern): ఇది గూడుకట్టబడిన కాంతినిచ్చే దీపము. ఇవి సామాన్యంగా విశాలమైన, ఎత్తైన ప్రాంతాల కోసం ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని లాంతర్లు శిబిరాలలో, సిగ్నలింగ్ కోసం ఉపయోగిస్తారు
* కొవ్వొత్తులు (Candles): మైనం వంటి కొవ్వు పదార్ధాల మధ్యలో వత్తిని ఉంచి కొవ్వొత్తి చేస్తారు. పూర్వకాలంలో పందుల కొవ్వునుండి చేసేవారు. ప్రస్తుతం మైనం, ముఖ్యంగా పారఫిన్ మైనం ఎక్కువగా వాడుతున్నారు. కొన్నింటిని మేజాపై ఉంచడానికి అనువుగా స్టాండుల్ని ఉపయోగిస్తే, విస్తృతమైన ఏర్పాట్లు చేస్తారు.
* నూనె దీపాలు (Oil lamps): నూనెతో కుందులలో వెలిగించే దీపాలను నునె దీపాలు అంటారు. ఇవి అతి పురాతన కాలం నుండి ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. ఇవి మట్టి, గాజు, పింగాణీ, లేదా లోహాలతో తయారుచేయబడి ఉంటాయి. కొన్ని దీపాలలో చిన్న చక్రం అమర్చి ఉంటుంది. అది తిప్పినప్పుడు వత్తి నెమ్మదిగా పైకి వస్తుంది. సాంప్రదాయకంగా దీపాల్ని దేవుని కోసం ప్రత్యేకంగా వాడతారు. చాలా రకాల నూనెలు దీపాల కోసం వాడకంలో ఉన్నాయి. ఉదా. నెయ్యి, నువ్వుల నూనె, ఆలివ్ నూనె, కిరోసిన్ మొదలైనవి.
* విద్యుద్దీపాలు (Electric lamps): విద్యుత్తుతో కాంతిని వెదజల్లే దీపాల్ని విద్యుద్దీపాలు అంటారు. ఆధునిక యుగంలో ఈ దీపాలు విస్తృతంగా ఉపయోగంలోకి వచ్చాయి.
* డేవీ దీపం (Davy lamp) : గనులలో ఉపయోగించే సురక్షితమైన దీపం.
* ఆకాశదీపం : కార్తీక మాసంలో, ముఖ్యంగా శివాలయాలలో ఎత్తైన చోట, అవసరమైతే ఒక గడకు కట్టి, సాయం సంధ్యవేళ, మట్టితో గానీ, లోహంతో గానీ చేసిన ఒక చిల్లుల పాత్రలో నువ్వుల నూనె వేసి ప్రమిదలో ఒత్తులను వెలిగించడం ఒక సంప్రదాయంగా ఉంది. కార్తీక మాసం అంతా ప్రమిదలు వెలిగించే ఈ దీపాన్ని ఆకాశదీపం అంటారు; సూర్యుడు తులా రాశిలో ఉన్నప్పుడు వెలిగించే దీపం; కార్తీక దీపం అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.

## తెలుగు సాహిత్యంలో దీపం
*ఇల్లాలికి గల ప్రాముఖ్యాన్ని తెలియజేస్తూ - ఇంటికి దీపం ఇల్లాలు అంటారు. దీపం అనేది జ్ఞానానికి సంకేతం.దీపాన్ని సేవిస్తే అష్ఠ ఐశ్వర్యాలు సిద్ధిస్తాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* జ్యోతి

## మూలాలు

వర్గం:గృహోపకరణాలు
వర్గం:సంస్కృత పదజాలము
లాంతరు

లాంతరు అనేది ఒక పోర్టబుల్ కాంతి వనరు, దీనిని చేతితో ఎత్తడం ద్వారా ఒక ప్రదేశం నుండి మరొక ప్రదేశానికి తీసుకెళ్లవచ్చు. కాంతికి మూలంగా ఉండటమే కాకుండా, దీనిని సిగ్నలింగ్ కోసం కూడా ఉపయోగించవచ్చు. పాత రోజుల్లో, దీనిని టార్చ్‌గా ఉపయోగించి ఉండవచ్చు. కొన్ని లాంతర్లను అలంకరణ కోసం కూడా ఉపయోగిస్తారు. లాంతరు అనే పదం ఆంగ్ల పదం lantern యొక్క వికృత రూపం. యుద్ధంలో సైన్యం అవసరాల కోసం అనేక ఆవిష్కరణలు చేసినట్లే, లాంతరు కూడా ఆ ఆవిష్కరణలలో ఒకటి. అందువల్ల, లాంతరు యొక్క ప్రధాన రంగు ఆకుపచ్చ. దక్షిణ భారతదేశంలో కిరోసిన్ నూనె లేదా కిరోసిన్ అని కూడా పిలువబడే కిరోసిన్ నూనె దాని ఆవిష్కరణకు కారణం. రాత్రిపూట వెలిగించటానికి సైన్యానికి ఒక పరికరం అవసరం, దాని మంట బలమైన గాలి మరియు వర్షంలో కూడా ఆరిపోదు. లాంతరు భారతదేశంలోని ప్రతి ఇంట్లో కనిపించే ఒక ముఖ్యమైన లైటింగ్ పరికరంగా మారింది, ఇది ఇప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తుంది.  

అలంకార లాంతర్లు (కందిల్) కూడా అనేక రూపాల్లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. కొన్ని భవనాల నుండి వేలాడదీయడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా జపాన్ మరియు చైనాలలో కాగితపు లాంతర్లను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తున్నారు, వీటిని ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తున్నారు. లాంతర్లను రవాణాకు కూడా ఉపయోగిస్తారు. రైళ్లకు సంకేతాలు ఇవ్వడంలో ఇది ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. కిరోసిన్ లాంతర్లకు కూడా కొన్ని ప్రమాదాలు ఉన్నాయి. మండే ఇంధనం, విష వాయువుల ఉద్గారం లాంతర్ల యొక్క ప్రధాన ప్రతికూలత. కార్బన్ మోనాక్సైడ్ విషప్రయోగం జీవితానికి మరియు పర్యావరణానికి చాలా హానికరం. కొన్ని లాంతర్లు బ్యాటరీతో పనిచేస్తాయి. అవి ఉపయోగించడానికి సులభమైనవి మరియు కిరోసిన్ లాంతర్ల కంటే సాపేక్షంగా ఎక్కువ మన్నికైనవి.

## మూలాలు

వర్గం:గృహోపకరణాలు
అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తు

thumb|250x250px|అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తు  ర్యాలీ దృశ్యచిత్రం
**అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తు** భారతదేశంలో జాతీయ భావజాలం కలిగిన అతి పెద్ద విద్యార్థిసంఘం. ఏబీవీపి 1948లో స్థాపించబడింది. అధికారికంగా దీనిని 1949, జూలై 9న నమోదు చేశారు.

భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం సాధించిన వెంటనే హిందూ జాతీయవాద సంస్థైన రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ చే ప్రభావితులైన కొందరు విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు జాతి పునర్మిణానికై విద్యార్థుల యొక్క సంఘటిత శక్తిని మరల్చడానికి అఖిల భారతీయ విద్యార్థిపరిషత్తును స్థాపించారు.దత్తోపంత్ ఠెన్గడీ మొదలైన వారు ఈ సంస్థ వ్యవస్థాపక సభ్యులుగా ఉన్నారు. 

మొదట కొద్ది సంవత్సరాల సంస్థ ఎదుగుదల చాలా నెమ్మదిగా సాగింది. అయితే 1958లో బొంబాయిలో ఉపన్యాసకునిగా పనిచేస్తున్న ఆచార్య యశ్వంత్ రావ్ కేల్కర్ సంస్థ యొక్క ప్రధాన వ్యవస్థాపకునిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత ఊపందుకున్నది. **అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తు** ప్రధాన నిర్మాత, నిర్దేశకుడు ఈయనే. ప్రస్తుతం అ.భా.వి.ప స్థాయి, 1987లో మరణించే వరకు అకుంఠిత దీక్షతో కృషిసలిపిన ఆచార్య కేల్కర్ శ్రమ ఫలితమే.

అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తు తరచూ రక్తదాన శిబిరాలు, ఇతర సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలను భారతదేశమంతటా నిర్వహిస్తూ తనవంతు సామాజిక సేవ చేస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశం లోని విద్యార్థి సంఘాలు
వర్గం:1948 స్థాపితాలు
నారాయణదత్ తివారీ

**నారాయణదత్ తివారీ** (జ. అక్టోబర్ 18, 1925, మ. అక్టోబరు 18, 2018 ) భారత జాతీయ కాంగ్రేసు రాజకీయ నాయకుడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర గవర్నరుగా, మూడు పర్యాయాలు ఉత్తర ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాలకు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశాడు. తివారీ 2007 ఆగష్టు 19న ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నరుగా నియమితుడయ్యాడు. ఆగష్టు 22 న గవర్నరుగా ప్రమాణస్వీకారం చేశాడు. డిసెంబరు 26, 2009న గవర్నర్ పదవికి రాజీనామా సమర్పించాడు.

## రాజకీయ జీవితం
1992లో బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత తరువాత పివి నరసింహారావుకు వ్యతిరేకంగా మరి ఆ తరువాత ఎన్.డి. తివారీ నాయకత్వంలో అఖిల భారత ఇందిరా కాంగ్రెస్ (తివారీ) పేరుతో తిరుగుబాటు కాంగ్రెస్‌ స్థాపించబడింది. 

## పితృత్వ వివాదం
1967 నుండి 1980 మధ్య తివారీ పార్లమెంటు సభ్యుడు, కేంద్రమంత్రిగా ఢిల్లీలో ఉన్నాడు. 1967లో యువజన కాంగ్రెస్ అధ్యక్షునిగా ఉన్నతివారీ, 3 కృష్ణమెనన్ మార్గ్ లో ఉన్న అప్పటి కేంద్రమంత్రి షేర్ సింగ్ ఇంటికి తరచూ వెళుతుండేవాడు. ఆ తరుణంలో షేర్ సింగ్ కూతురు ఉజ్జ్వలకు తివారీతో ఏర్పడిన సన్నిహిత సంబంధము వారి కుమారుడు రోహిత్‌ శంకర్ పుట్టుకకు దారితీసింది. 2008లో 29 ఏళ్ళ వయసులో రోహిత్ తనను కొడుకుగా గుర్తించాలని తివారీపై ఢిల్లీ ఉన్నత న్యాయస్థానములో దావా వేశాడు. కోర్టు నోటీసుకు జవాబిస్తూ తివారీ తను రోహిత్ తండ్రినన్న అభియోగాన్ని ఖండించాడు, రోహిత్ కోరినట్టు డి.ఎన్.ఏ పరీక్షకు అంగీకరించలేదు. 2008లో రోహిత్ శేఖర్ తనను కొడుకుగా గుర్తించాలని ఎన్డీ తివారీపై ఢిల్లీ ఉన్నత న్యాయస్థానంలో దావా వేశాడు. అయితే తివారీ మాత్రం తను రోహిత్ తండ్రినన్న అభియోగాన్ని ఖండించటమే గాక, డిఎన్ఏ పరీక్షకు కూడా మొదట అంగీకరించలేదు. అయితే కోర్టు కల్పించుకోవడంతో రోహిత్ విజయం సాధించాడు. ఇటీవలే రోహిత్ శేఖర్ తన కుమారుడేనని తివారీ ఒప్పుకున్నాడు.

## సెక్స్ కుంబకోణము
రాజ భవన్ లో తివారీపై సెక్స్‌ కుంభకోణం జరిగినట్లు ఆరోపణలు వచ్చాయి. ఈ విషయం దేశ వ్యాప్తంగా ఆందోళనకు గురి చేసింది. ఈ విషయంలో నిజానిజాలు తెలుసుకుని నివేదిక పంపవలసిందిగా ఐబీ అధికారులను ఆదేశించారు. నివేదిక అందిన వెంటనే - రాజీనామా చేయమనీ, కాదంటే భర్తరఫ్‌ చేయకతప్పదని ఢిల్లి పెద్దలు ఆదేశించడంతో తివారీ ఫ్యాక్స్‌ ద్వారా రాజీనామా లేఖను పంపారు. అయితే *ఆరోగ్య కారణాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని గవర్నర్‌ పదవికి రాజీనామా చేస్తున్నా*నని తివారీ ఆ లేఖలో పేర్కొనడం విశేషం.http://www.prabhanews.com/specialstory/article-61458

## మూలాలు
*https://web.archive.org/web/20100301062156/http://www.andhrajyothy.com/mainshow.asp?qry=%2F2009%2Fnov%2F23main59

వర్గం:1925 జననాలు
వర్గం:2018 మరణాలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్లు
బ్యాంబి

1942లో వాల్ట్ డిస్నీ చేత **బ్యాంబి** చిత్రం నిర్మించబడినది. ఒక జింక, దాని తల్లిదండ్రులు, స్నేహితుల పాత్రలను ఆధారంగా చేసుకొని రాయబడిన **బ్యాంబి, ఎ లైఫ్ ఇన్ ద వుడ్స్** అనే నవల ఈ చిత్రానికి ఆధారం. ఈ చిత్రం మూడు ఆస్కార్ అవార్డులకు ఎన్నికయి అత్యుత్తమ యానిమేషన్ చిత్రాలలో ఒకటిగా పరిగణింపబడుతున్నది.

## కథాంశం
ఒక ఆడజింక తాను జన్మనిచ్చిన జింక పిల్లకు బ్యాంబి అని పేరు పెడుతుంది. బ్యాంబి నడక నేర్చుకున్న తర్వాత థంపర్ అనే కుందేలును, ఫ్లవర్ అనే జంతువును మిత్రులుగా చేసుకుంటుంటాడు. ఒక రోజు తన తల్లితో కలసి విశాలమయిన పచ్చికబయళ్ళలో ఆ అడవికి యువరాజు అయిన తన తండ్రిని కలుస్తాడు. అపుడే మొదటిసారి మానవుడి గురించి తెలుసుకుంటుంది. తన తల్లితో కలసి గడ్డి తింటుడగా బ్యాంబి తల్లి ఒక వేటగాడు అటువైపు రావడం పసిగట్టి బ్యాంబిని పారిపొమ్మని చెప్తుంది. ఇద్దరూ పరుగెడుతుండగా తుపాకి పేలుతుంది. బ్యాంబి తన తల్లికోసం ఎదురు చూసి అడవి అంతా గాలిస్తుండగా తండ్రి వచ్చి ఆమె ఇక లేదని చెప్పి వెళ్ళిపోతాడు. పెద్దవాడయిన తర్వాత బ్యాంబి తన చిన్ననాటి స్నేహితులను తిరిగి కలుసుకుంటాడు. ఫలైన్ అనే మరో ఆడజింకతో జతకడతాడు. తాను పిరికివాడు అనుకొనే బ్యాంబి ఒకరోజు ఫలైన్ కోసం మరొక జింకతో పోరాడి కొండపైన నుండి నదిలోకి తోసివేస్తాడు. ఆ రోజు రాత్రి పొగ వాసన వల్ల నిద్ర లేచిన బ్యాంబితో మానవుడు అడవికి నిప్పు పెట్టాడని అక్కడినుండి తప్పించుకొని వెళ్ళమని చెప్తాడు తండ్రి . వెంటనే ఫలైన్ కోసం బయలుదేరి వేట కుక్కలతో వెంటాడబడుతున్న ఫలైన్‌ని రక్షించి సురక్షిత ప్రదేశానికి తీసుకెళ్తాడు. కొద్ది రోజులకు ఫలైన్ కవల జింకలకు జన్మనిస్తుంది. బ్యాంబి కొండ పైన నిలబడి చూస్తుండగా తండ్రి అక్కడినుండి వెళ్ళిపోతాడు.

## నిర్మాణం
యానిమేషన్ చిత్రం అయినా సహజంగా ఉండాలని వాల్ట్ డిస్నీ ఎంతో శ్రమించాడు. ఆరిస్టులు జంతు నిపుణుల దగ్గర విషయలు తెలుసుకొనేవారు. బ్యాంబి, ఫలైన్ అనే పేరు గల రెండు జింకలను స్టుడియోకు తీసుకువచ్చి వాటి కదలికను చూసి బొమ్మలు గీసేవారు. కళ కోసం చిత్రకారులు వెర్మాంట్, మైన్ రాష్ట్రాల్లోని అడవుల్లో తిరిగి అక్కడి జింకలను, సహజదృశ్యాలను చిత్రీకరించారు.

## స్పందన
ఈ చిత్రం బాక్సాఫీసు వద్ద ఎంతో గొప్ప విజయం సాధించింది. అయినప్పటికీ బ్యాంబి తల్లి మరణం, తుపాకి కాల్పులు, వేట కుక్కలు మొదలయిన దృశ్యాలు చిన్నపిల్లల సినిమాలో చూపించరాదని విమర్శలు వెల్లువెత్తాయి. ఈ చిత్రం మ్యూజిక్, రికార్డింగ్ విభాగాలో మూడు ఆస్కార్ అవార్డులకు ఎన్నికయింది. అమెరికన్ ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్ 10 టాప్ 10 చిత్రాలు జాబితాలో యానిమేషన్ విభాగంలో 3వ స్థానంలో నిలిచింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* అధికారిక వెబ్‌సైట్
* 

వర్గం:1942 సినిమాలు
వర్గం:హాలీవుడ్ సినిమాలు
వర్గం:యానిమేషన్ సినిమాలు
వర్గం:డిస్నీ సినిమాలు
వర్గం:ఆంగ్ల భాషా సినిమాలు
ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

**ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రి,** ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి అధిపతి. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం, గవర్నరు ఒక రాష్ట్ర న్యాయాధికారి, కానీ వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధికారం ముఖ్యమంత్రిపై ఉంటుంది. శాసనసభకు ఎన్నికలు జరిగిన తరువాత, రాష్ట్ర గవర్నరు సాధారణంగా మెజారిటీ స్థానాలు ఉన్న పార్టీని (లేదా సంకీర్ణాన్ని) ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆహ్వానిస్తారు. శాసనసభకు సమష్టిగా బాధ్యత వహించే మంత్రుల మండలి ముఖ్యమంత్రిని గవర్నరు నియమిస్తాడు. శాసనసభ విశ్వాసం దృష్ట్యా, ముఖ్యమంత్రి పదవీకాలం ఐదేళ్లు. టర్మ్ కాలపరిమితులకు లోబడి ఉండదు.

2000 నవంబరు 9న రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పటి నుండి పదిమంది ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేశారు. వారిలో ఏడుగురు, ప్రారంభ కార్యాలయ అధికారి నిత్యానంద స్వామి, ప్రస్తుత పుష్కర్ సింగ్ ధామి భారతీయ జనతా పార్టీకి ప్రాతినిధ్యం వహించగా, మిగిలిన వారు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహించారు.

## ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి

పుష్కర్ సింగ్ ధామి తిరిగి రెండవసారి వరుసగా 2021 జూలై 4న ముఖ్యమంత్రిగా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
## ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
}
|- align="center"
|చంపావత్
| 2022 మార్చి 23
|అధికారంలో ఉన్నారు
|5వ

|}
## గణాంకాలు

### ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
}**
|**'''
|-
! data-sort-value="" |4. 
| హరీష్ రావత్
| 
|
|3 సంవత్సరాల , 2 రోజులు 
|-
! data-sort-value="" |5. 
| బి. సి. ఖండూరి
| 
|
|2 సంవత్సరాల , 295 రోజులు 
|-
! data-sort-value="" |6. 
| రమేష్ పోఖ్రియాల్ 
| 
|
|2 సంవత్సరాల , 76 రోజులు 
|-
! data-sort-value="" |7. 
| విజయ్ బహుగుణ
| 
|
|1 year, 324 రోజులు 
|-
! data-sort-value="" |8. 
| నిత్యానంద స్వామి 
| 
|
|354 రోజులు 
|-
! data-sort-value="" |9. 
| భగత్ సింగ్ కొష్యారి
| 
|
|122 రోజులు 
|-
! data-sort-value="" |10. 
| తీరత్ సింగ్ రావత్
| 
|
|116 రోజులు 
|}
## ఇవి కూడా చూడండి

* ప్రస్తుత భారత ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
* భారతదేశ ప్రధాన మంత్రుల జాబితా
* ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వం
* ఉత్తరాఖండ్ గవర్నరు
* ఉత్తరాఖండ్ శాసనసభ
* ఉత్తరాఖండ్ శాసనసభ స్పీకరు

## గమనికలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:ఉత్తరాఖండ్
వర్గం:భారత రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రుల జాబితాలు
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:ఉత్తరాఖండ్‌‌కు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రులు
బాణం

300px|thumb|Traditional target arrow and replica medieval arrow.

**బాణం** (ఆంగ్లం Arrow) ఒక విధమైన ఆయుధం. దీనిని విలువిద్యలో ధనుస్సు సాయంతో ప్రయోగిస్తారు.

## భాషా విశేషాలు
బాణము [ bāṇamu ] bāṇamu. సంస్కృతం n. An arrow. A rocket. బాణాల చీర a sort of striped cloth like a plaid. ఆ పుస్తకములో బాణము పడ్డది that book is worm eaten. బాణాసంచి బాణసంచు a bag containing firewoks, fireworks. బాణవిద్య bāṇa-vidya. n. The pyrotechnic art. Fireworks. బాణా bāṇā. n. A cudgel. దండాయుధము. బాణాకత్తి a two handed sword. బాణాకర్ర a quarter staff, a cudgel or pole used in gymnastics, బాణాసనము bāṇ-āsanamu. n. A bow. విల్లు. "వీణెచక్కగబట్ట వెరవెరుంగని కన్య బాణాసనం బెట్లు పట్టనేర్చె." B. X. 59. 32.

## మూలాలు
వర్గం:ఆయుధాలు
12 యాంగ్రీ మెన్

**12 యాంగ్రీ మెన్** అనే నాటకం ఆధారంగా 1957లో ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించారు. 1954 లో రెజినాల్డ్ రోస్ రాసిన టెలిప్లే ఆధారంగా ఈ సినిమా తీసారు. నిందితుడు నిరపరాధి అని నమ్మిన ఒక జ్యూరీ సభ్యుడు, అతడు నేరస్థుడే అని నమ్మే మిగతా 11 మంది సభ్యులను తన ఆలోచనలతో, తన వాదనాపటిమతో ఎలా మార్చగలిగాడు అన్నది ఈ చిత్ర కథాంశం. హెన్రీ ఫోండా ఈ సినిమాలో నటించడమే కాకుండా దీనికి సహ నిర్మాత కూడా. లీ జె కాబ్, ఎడ్ బెగ్లీ, ఇ.జి. మార్షల్, జాక్ వార్డెన్ ఇతర ప్రముఖ నటులు.

## కథాంశం
ఒక కుర్రవాడు తన తండ్రిని హత్య చేసాడన్న ఆరోపణ పైన కోర్టులో వాదోపవాదాలు ముగుస్తాయి. అమెరికన్ చట్ట ప్రకారం న్యాయనిర్ణేతలయిన 12 మంది తమలో తాము చర్చించుకొని ఏకగ్రీవంగా ఒప్పుకున్నపుడే దోషిని శిక్షించవచ్చు. ఏ ఒక్కరు ఒప్పుకొనకపోయినా తిరిగి విచారణ మొదలవుతుంది.

12 మంది జ్యూరీ సభ్యులు ఒక గదిలోకి వెళ్ళి, నిజంగా ఆ కుర్రవాడు చేసాడా లేదా అన్న విషయం పైన చర్చించడం మొదలు పెడతారు. కోర్టులో సాక్షులు చెప్పిన దానిని బట్టి, మరి కొన్ని ఆధారాలను బట్టీ ఆ కుర్రవాడు తన తండ్రిని హత్య చేసాడని 11 మంది జ్యూరీ సభ్యులు నిర్ణయిస్తారు. ఒక్క సభ్యుడు మాత్రం ఆ కుర్రవాడు హత్య చేసాడనడానికి ఆధారాలు లేవని, ఆ కుర్రవాడు హత్య చేసి ఉండడనీ అంటాడు.

ఆ ఒక్క సభ్యుడు తన అభిప్రాయాలను తెలియజేసి, పలు సన్నివేశాలను ఊహించి ఆ కుర్రవాడు హత్య చేసి ఉండడు అని ఒక్కొక్క సభ్యుణ్ణే ఒప్పిస్తూ చివరగా మొత్తం 11 మందినీ ఒప్పించడంతో ఆ కుర్రవాడు నిర్దోషి అని అందరూ ఏకగ్రీవంగా ఒప్పుకుంటారు.

## నిర్మాణం
ఈ సినిఉమా షూటింగు న్యూయార్కులో చేసారు. $3,37,000 బడ్జెట్టులో (2021 ధరల ప్రకారం ఇది $32,51,000 కు సమానం) ఈ సినిమా తీసారు. ఎంతో శ్రమించి రిహార్సిల్స్ చేయడం వలన కేవలం మూడు వారాలలో సినిమా నిర్మాణం పూర్తి అయింది.

దాదాపు సినిమా అంతటినీ కేవలం ఒకే గది ఉన్న సెట్‌లో తీయడం ఈ సినిమా విశిష్టత. మూడు నిమిషాలు మినహా మొత్తం సినిమా 16 x 24 అడుగుల గదిలో జరుగుతుంది. కథాంతంలో ఇద్దరు జ్యూరీ సభ్యులు తమ పేర్లు ఒకరికొకరు చెప్పుకోవడం మినహా, సినిమా మొత్తంలో ఎవ్వరి పేరూ వినపడదు. సంబోధనలన్నీ 'కుర్రవాడు', 'వృద్దుడు' 'ఎదురింటిలో ఉన్న స్త్రీ' అంటూనే సాగుతాయి.

## స్పందన
విడుదల తర్వాత ఈ చిత్రం విమర్శకులనుండి గొప్ప పేరు తెచ్చుకుంది. కానీ అప్పటికే ప్రసిద్ధి పొందుతున్న కలర్ సినిమాల వల్ల బ్లాక్ అండ్ వైట్‌లో నిర్మించిన ఈ సినిమా బాక్సాఫీసు వద్ద ఆశించిన మేరకు కలెక్షన్లు రాబట్టలేక పోయింది. ఈ చిత్రం మూడు ఆస్కార్ అవార్డులకు ఎన్నికయింది. 8వ న్యాయనిర్ణేతగా హెన్రీ ఫోండా నటించిన పాత్ర 20వ శతాబ్దపు 50 గొప్ప పాత్రలలో 28వ స్థానంలో నిలిచింది. కోర్టు డ్రామాకు సంబంధించిన చిత్రాలలో ఇది రెండవ అత్యుత్తమ చిత్రంగా పేరుపొందింది. ఈ చిత్రం అమెరికన్ ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్ 10 టాప్ 10 చిత్రాలు జాబితాలో కోర్ట్ రూం డ్రామా విభాగంలో రెండవ స్థానంలో నిలిచింది.

విడుదలైనపుడు ఘన విజయం సాధించని ఈ చిత్రం, కాలక్రమంలో ఎంతో గొప్ప పేరు తెచ్చుకొని గొప్ప చిత్రాల జాబితాలో చేరింది. ఎన్నో సంస్థలు తమ ఉద్యోగులకు 'ఆలోచనా ధోరణి ' గురించి బోధించడానికి ఈ చిత్రాన్ని ఉపయోగిస్తున్నాయి.

## మూలాలు


## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:అమెరికన్ సినిమాలు
వర్గం:ఆంగ్ల భాషా సినిమాలు
జ్వాల

thumb|జ్వాల దృశ్య చిత్రం

**జ్వాల** లేదా **జ్యోతి** (Flame) దీపం లేదా అగ్ని నుండి వెలువడే మంట. ఇది సాధారణంగా దృశ్య కాంతిని వెదజల్లే భాగంగా పేర్కొంటారు. భౌతికంగా జ్వాల నుండే వేడిమి పుడుతుంది. జ్వాల రంగు, ఉష్ణోగ్రతలు దానికి కారణమైన ఇంధనం మీద ఆధారపడిఉంటుంది. కొవ్వొత్తిని వెలిగించినప్పుడు వత్తిలోని ఇంధనం మండి ఆవిరి అవుతుంది. ఈ స్థితిలో అది ఆమ్లజనితో చర్య వలన ఉష్ణం జనించి, మరికొంత ఇంధనం మండుతుంది. ఈ విధంగా ఇంధనం ఉండేటంత వరకు కొవ్వొత్తి మండుతూనే ఉంటుంది. జ్వాలలో జనించిన శక్తి కొన్ని ఎలక్ట్రాన్ లను ఉత్తేజ పరచి కాంతిని విడుదల చేస్తుంది.

ఆమ్లజని కాకుండా ఇతర మూలకాలు కూడా జ్వాలను కలిగించగలవు. హైడ్రోజన్ను క్లోరిన్లో మండించినప్పుడు వాయు రూపంలోని హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్ (HCl) ఉత్పత్తి అవుతుంది. రాకెట్ ఇంజన్ లో హైడ్రజిన్, నైట్రోజన్ టెట్రాక్సైడ్ ఇంధనంగా వాడుతారు. జ్వాలలో చాలా రకాల క్లిష్టమైన చర్యలు జరుగుతాయి. ఉదాహరణకు సహజ వాయువు మండినప్పుడు సుమారు 53 జాతులు, 325 రకాల ప్రాథమిక చర్యలు జరుగుతాయని గుర్తించారు.

## మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం