తుమ్మపూడి

**తుమ్మపూడి**, గుంటూరు జిల్లా, దుగ్గిరాల మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన దుగ్గిరాల నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మంగళగిరి నుండి 10 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1845 ఇళ్లతో, 6738 జనాభాతో 569 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3348, ఆడవారి సంఖ్య 3390. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2410 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 183. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590260.

## గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.

### గుంటూరు జిల్లా పరిధిలోని మండలాలు
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.

## సమీప గ్రామాలు
చిలువూరు 2 కి.మీ, మోరంపూడి 3 కి.మీ, చినవడ్లపూడి 3 కి.మీ, చినపాలెం 4 కి.మీ, పెదవడ్లపూడి 4 కి.మీ.
## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
సమీప బాలబడి చిలువూరులో ఉంది.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల దుగ్గిరాలలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల చింతలపూడిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు తెనాలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల దుగ్గిరాలలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం తెనాలిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం

### ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
తుమ్మపూడిలో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

### ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో6 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఆరుగురు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.

## పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
తుమ్మపూడిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
తుమ్మపూడిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 116 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 452 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 228 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 223 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
తుమ్మపూడిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
* కాలువలు: 223 హెక్టార్లు

## ఉత్పత్తి
తుమ్మపూడిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

### ప్రధాన పంటలు
వరి, పసుపు, మొక్కజొన్న. నిమ్మ, సపోట, అరటి, కాయగూరలు..

## గ్రామంలో రాజకీయాలు
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకికి జరిగిన ఎన్నికలలో రాయపూడి ప్రభావతి సర్పంచిగా ఎన్నికైంది.
## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీ భ్రమరాంబ దేవి సమేత శివాలయం
### శ్రీ లక్ష్మణ సమేత సీతారామాలయం
వంద సంవత్సరాల పైచిలుకు చరిత్ర కలిగిన పురాతన ఆలయం.
### శ్రీ గంగానమ్మ అమ్మవారి ఆలయం
స్థానిక ఆలయంలో, 2014, ఆగస్టు-24, ఆదివారంనాడు, అమ్మవారి కొలువులను భక్తులు ఘనంగా నిర్వహించారు. ఉదయమే ఘటంగా పిలిచే పాత్రలో గ్రామంలో ప్రతి ఇంటికీ వెళ్ళి, చద్దినైవేద్యాలు సేకరించారు. ప్రతి ఇంటిలోనూ పెరుగు అన్నాన్ని కుండలో వేసి గంగానమ్మ వద్దకు పంపినారు. అనంతరం మహిళలు గంగానమ్మకు నైవేద్యాలు సమర్పించారు. ఈ సందర్భంగా తుమ్మపూడి గ్రామంలో పండుగ వాతావరణం కనబడింది. వర్షాలు కురవాలని గ్రామస్థులు పూజలు చేసారు.
## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
## గ్రామ ప్రముఖులు
### [[సంజీవదేవ్|సూర్యదేవర సంజీవదేవ్]]
ప్రసిద్ధ తత్వవేత్త, రచయిత, చిత్రకారుడు. 
### సూర్యదేవర మహేంద్రదేవ్
వీరు సంజీవదేవ్ కుమారుడు, ఆర్థికవేత్త. అమెరికాలోని వాషింగ్‌టన్ డి.సి.లో ఉన్న **ఇంటర్నేషనల్ ఫుడ్ పాలసీ రీసెర్చ్ ఇన్స్‌టిట్యూట్ ** సంస్థకు, వీరు ఇటీవల ఉపాధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైనారు. వీరు ఆ పదవిని 2019 వరకు నిర్వహించెదరు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆకలి, పౌష్టికాహారం, పేదరికం అను అంశాలపై ఆసంస్థ పరిశోధనలు చేస్తోంది. 1975లో ఏర్పడిన ఈ సంస్థకు, గతంలో మన దేశానికి చెందిన ఈశ్వర్ అహ్లూవాలియా ఛైర్మనుగా పనిచేసారు. ఆ తరువాత మన దేశానికి చెందిన వారెవరూ ఆ స్థాయి హోదాలో పనిచేయలేదు. అమెరికా, ఐరోపా దేశవాసుల ప్రాబల్యం ఎక్కువగా ఉండే ఆ సంస్థలో ఒక భారతీయుదు అందునా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నుండి ఒక వ్యక్తి, ఉపాధ్యక్షులుగా నియమింపబడటం విశేషం. గతంలో మహేంద్రదేవ్, కేంద్ర వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ధరల నిరధాయక సంఘం అధ్యక్షులుగా గూడా పనిచేసారు. వీరు, ఇందిరా గాంధీ ఇన్స్‌టిట్యూట్ ఆఫ్ డిపార్ట్‌మెంట్ రీసెర్చ్‌కి వైస్‌ఛాన్సలర్‌గా పనిచేసారు. ఆయన వ్రాసిన **పర్స్‌పెక్టివ్ ఆఫ్ ఈక్విటబుల్ డెవలప్‌మెంట్** అను పుస్తకాన్ని, ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్రమోడీ, ఈ సంవత్సరంలో ఆవిష్కరించారు. ప్రపంచబ్యాంక్, యునెస్కో, యు.ఎన్.డి.పి, ఐ.ఎల్.వో వంటి అనేక సంస్థలకు వీరు సలహాదారుగా, కన్సల్‌టెంటుగా ఉన్నారు. దేశంలో పేదరికాన్ని అంచనా వేయాలంటే, ప్రస్తుత పరిస్థితులలో ఒక్క ఆహార ఖర్చును మాత్రమే లెక్కిస్తే సరిపోదనీ, చరవాణి వినియోగ, విద్య, వైద్యం, కుటుంబ ఖర్చులు పరిగణలోనికి తీసుకోవాలనీ స్పష్టంగా చెప్పి పలువురి ప్రశంసలను అందుకున్నారు.

### వాసిరెడ్డి మల్లికార్జునరావు
ఉత్తమ ఉపాధ్యాయులు. బి.యెస్.సి.బి.యి.డి.చేసి, 1960 లో చీమకుర్తి జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయులుగా జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. ఆ తరువాత తుళ్ళూరు, క్రోసూరు, కొలకలూరు పాఠశాలలో పనిచేసి, తెనాలి పురపాలక సంఘ ఉన్నత పాఠశాలలో 1993 లో పదవీ విరమణ చేశారు. తను పనిచేసిన అన్ని పాఠశాలలలోనూ, పరిశోధనలకు సంబంధించి, సైన్సు క్లబ్బులను ఏర్పాటుచేసి, తక్కువ ఖర్చుతో వస్తువులు తయారుచేసి, విద్యార్థులతో ప్రయోగాలు చేయించేవారు. 1981 లో వీరు, "నిత్యజీవితంలో రసాయన శాస్త్రం" పేరిట విద్యార్థులతో తయారుచేయించిన సబ్బులు, పౌడర్లు, కాటుక వంటి 9 రకాల వస్తువులు తయారుచేయించి, జిల్లా, రాష్ట్ర స్థాయిలు దాటి, బెంగుళూరులోని జాతీయ స్థాయి ప్రదర్శనకు ఎంపికైనది. ఈ ప్రదర్శనను ప్రారంభించిన అప్పటి రాష్ట్రపతి శ్రీ నీలం సంజీవరెడ్డి, ప్రత్యేకంగా వీరి స్టాలు వద్దకు వచ్చి, వీరి ఉత్పత్తులు, తయారీ విధానం, ఖర్చులు మొదలగు అంశాలు విని ఆనందించారు. అటుపై జిల్లా, రాష్ట్ర స్థాయిలో, ఈ సైన్సు ప్రేమికుడు పొందిన సత్కారాలు లెక్కకు మిక్కిలిగా ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం వీరు 80 ఏళ్ళ వయసులో, విఙానాన్ని పదిమంది చిన్నారులకూ పంచాలనే తపనతో, పాఠశాలల చుట్టూ తిరుగుతూ, ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇస్తున్నారు. వీరి సతీమణి శ్రీమతి వీరాంజనీదేవి గూడా ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేస్తూ, తెనాలి కొత్తపేటలోని పురపాలక సంఘ బాలికోన్నత పాఠశాలలో పదవీవిరమణ చేశారు. ఈ దంపతులిద్దరూ, తెనాలి నాజరుపేటలో ఉంటూ, పదిమందికీ చేయూతనందించే దిశగా, కార్యక్రమాలు నిర్వహించుచూ, విశ్రాంత జీవితాన్ని గడుపుచున్నారు.

**వాసిరెడ్డి నారాయణరావు -** కమ్యూనిస్టు నాయకుడు, నిర్మాత.

**ఘట్టమనేని నాగేశ్వరరావు -**ఈ గ్రామానికి చెందిన వీరు, 1955 లో హైదరాబాదు వచ్చి, ఉపాధ్యాయులుగా స్థిరపడినారు. 1994లో ఉద్యోగ విరమణ పొందినారు. వివిధ ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయులు గానూ, ప్రధానోపాధ్యాయులు గానూ పనిచేసారు. ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో విశిష్టసేవలు అందించినందుకు గాను, 1989 లో "జాతీయ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయులు" పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. వీరు 2020, ఆగస్టు-25న హైదరాబాదులోని కుషాయిగూడాలో, తన స్వగృహంలో కన్నుమూసినారు.

## గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6,633. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,340, స్త్రీల సంఖ్య 3,293, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,621 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణము 569 హెక్టారులు.
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు