దినేష్ సింగ్ (విద్యావేత్త)

కేఆర్ మంగళం విశ్వవిద్యాలయం ఛాన్సలర్ అయిన ప్రొఫెసర్ **దినేష్ సింగ్** భారతీయ గణితశాస్త్ర ప్రొఫెసర్.ఆయన ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయానికి 21వ వైస్-ఛాన్సలర్‌గా పని చేశాడు, ఆయన దేశానికి చేసిన సేవలకు గాను భారత గణతంత్రం ప్రదానం చేసే నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీని ఆయనకు ప్రదానం చేశారు.  

## జననం, విద్యాభాస్యం
దినేష్ సింగ్ అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం మాజీ వైస్ ఛాన్సలర్, ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం ప్రో వైస్ ఛాన్సలరల్ ప్రొఫెసర్ ఉదితా నారాయణ సింగ్ కు సింగ్ జన్మించాడు.

దినేష్ సింగ్ 1975లో సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల నుండి బి.ఎస్.సి. ఆనర్స్ (గణితం),  1977లో ఎం.ఏ (గణితం) పట్టాలను పొందారు, ఆ తర్వాత 1978లో ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఫిల్ (గణితం) పూర్తి చేశాడు. 1981లో ఇంపీరియల్ కాలేజ్ లండన్ నుండి గణితంలో పీహెచ్‌డీ చేశారు. ఆయన అనేక గౌరవ డాక్టరేట్లను కలిగి ఉన్నారు, వాటిలో కొన్నింటిని ఎడిన్బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయం, నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, కురుక్షేత్ర, యూనివర్శిటీ కాలేజ్ కార్క్, ఐర్లాండ్, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ హ్యూస్టన్ ప్రదానం చేశాయి.

## కెరీర్
సింగ్ 1981లో ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల లెక్చరర్గా తన వృత్తిని ప్రారంభించారు. ఆ తరువాత 1987లో ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం గణిత విభాగంలో చేరాడు. ఆయన డిసెంబర్ 2004 నుండి సెప్టెంబర్ 2005 వరకు ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో గణితశాస్త్ర విభాగాధిపతిగా పని చేశాడు. ఆయన ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం సౌత్ క్యాంపస్‌కు 2005-2010 నుండి డైరెక్టర్‌గా  పని చేశాడు. 2010 అక్టోబరు 29న వైస్ ఛాన్సలర్‌గా నియమించబడటానికి ముందు ఆయన ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రో వైస్ ఛాన్సలర్‌గా కొంతకాలం పని చేశారు. అతని స్పెషలైజేషన్ రంగంలో ఫంక్షనల్ విశ్లేషణ, ఆపరేటర్ సిద్ధాంతం, హార్మోనిక్ విశ్లేషణ ఉన్నాయి. ఆయన హ్యూస్టన్ విశ్వవిద్యాలయంలో అనుబంధ ప్రొఫెసర్‌గా ఉన్నారు. ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ ఢిల్లీ, ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్స్టిట్యూట్, ఢిల్లీలో కూడా బోధించారు. అతను భారత గణతంత్రం ప్రదానం చేసే నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ గ్రహీత. ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో క్లస్టర్ ఇన్నోవేషన్ సెంటర్‌ను స్థాపించడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. ఇది అంతర్-విషయకమైన, తన రకంలోనే మొట్టమొదటి పరిశోధనా కేంద్రం, ముఖ్యంగా అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ పరిశోధనను ప్రోత్సహిస్తుంది. ఆయన ఆవిష్కరణను రుణంగా భావించే భావనను కూడా ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.

## అవార్డులు & బహుమతులు

* పద్మశ్రీ – భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం, "సాహిత్యం & విద్యారంగంలో విశిష్ట సేవలకు గుర్తింపుగా" భారత రాష్ట్రపతిచే 2014లో ప్రదానం చేయబడింది 
* యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ వారి గణితశాస్త్రంలో కెరీర్ అవార్డు, 1994. 
* ఇండియన్ మ్యాథమెటికల్ సొసైటీ వారి AMU బహుమతి, 1989. 
* పిహెచ్‌డిని అభ్యసించడానికి ఇన్‌లాక్స్ స్కాలర్‌షిప్. ఇంపీరియల్ కాలేజీలో డిగ్రీ, 1978. 
* MAలో ఉత్తమ ఉత్తీర్ణత సాధించినందుకు సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల వారి ముఖర్జీ-రామ్ బెహారీ గణిత శాస్త్ర పురస్కారం, 1977.  
* సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కాలేజ్, 1974 వారి గణితశాస్త్రంలో ఉత్తమ అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ బహుమతి.  
* భారత ప్రభుత్వ కేంద్ర మంత్రివర్గ శాస్త్రీయ సలహా కమిటీ సభ్యుడు 
* జ్ఞానపీఠ అవార్డు జ్యూరీ ఎంపిక బోర్డు సభ్యుడు - భారతదేశంలోని అత్యున్నత సాహిత్య పురస్కారాలలో ఒకటి  
* ఇండియన్ సైన్స్ కాంగ్రెస్ అసోసియేషన్ , గణిత శాస్త్రాల విభాగానికి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు , 2012-13  
* రామానుజన్ గణిత సొసైటీకి 2013-15 సంవత్సరాలకు ఉపాధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు

## వివాదాలు
సింగ్ పదవీకాలం డెమోక్రటిక్ టీచర్స్ ఫ్రంట్ (DTF) నియంత్రణలో ఉన్న ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ టీచర్స్ అసోసియేషన్ (DUTA)తో తరచుగా ఘర్షణలతో సాగింది. DUTA నాయకత్వం, కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌లతో సహా విమర్శకులు, నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో సంప్రదింపులు లేకపోవడాన్ని ఉటంకిస్తూ, అతని పరిపాలనను "భూస్వామ్య" & "నిరంకుశ"మైనదిగా అభివర్ణించారు.

ఓబీసీ విద్యార్థుల కోసం ఉద్దేశించిన నిధులను ల్యాప్‌టాప్‌ల కొనుగోలుకు లేదా 'జ్ఞానోదయ ఎక్స్‌ప్రెస్' ప్రారంభించడానికి మళ్లించారనే ఆర్థిక అవకతవకల ఆరోపణలతో DUTA ఒక 'శ్వేతపత్రం' విడుదల చేసింది. ఈ ఆరోపణలకు సంబంధించి మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (ఎంహెచ్ఆర్డీ) షోకాజ్ నోటీసు జారీ చేసింది, దీనిని సింగ్ వ్యతిరేకించారు. ఆయన పదవీకాలం ముగియడం వల్ల ఆయన ఇచ్చిన జవాబును ప్రాసెస్ చేయకూడదని ప్రభుత్వం చివరికి నిర్ణయించినప్పటికీ, ఎంహెచ్ఆర్డీ తరువాత సింగ్ పదవీకాలం ముగియడానికి కొన్ని వారాల ముందు "బలవంతంగా సెలవు" ఇవ్వడానికి ప్రయత్నించింది. సందర్శకుడు (రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ) నిర్బంధ సెలవును ఆపడానికి జోక్యం చేసుకున్నారని, అయితే సింగ్ తన పదవీకాలానికి మించి కొనసాగవద్దని ఆదేశించారు.

దీనికి విరుద్ధంగా, సిఎస్ఐఆర్, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ మాజీ అధిపతులు, జెఎన్యు, జామియా, బిహెచ్యు,  డియు మాజీ ఛాన్సలర్లతో సహా ప్రముఖ విద్యావేత్తల బృందం, ప్రభుత్వ జోక్యం విశ్వవిద్యాలయం  స్వయంప్రతిపత్తిని దెబ్బతీసిందని వాదిస్తూ సింగ్‌కు బహిరంగంగా మద్దతు ఇచ్చింది.

వివాదాస్పద నాలుగు సంవత్సరాల అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ ప్రోగ్రామ్ (ఎఫ్వైయుపి) కు సింగ్ ప్రధాన వాస్తుశిల్పి. ఈ సంస్కరణ విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయుల నుండి తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొంది, చివరికి 2014లో యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ (యుజిసిసి) దీనిని రద్దు చేసింది. ఈ ఉపసంహరణ తరువాత సింగ్ కొంతకాలం రాజీనామా చేశారు, కానీ తరువాత తన రాజీనామాను ఉపసంహరించుకున్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు