open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
రంప ఉద్యమం

ఆంధ్రదేశ స్వాతంత్ర్యోద్యమ చరిత్రలో అల్లూరి సీతారామరాజు సాగించిన ఉద్యమాల్లో **రంప ఉద్యమం** ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం. దీనికీ కాంగ్రెస్ ఉద్యమానికీ ఎటువంటి సంబంధమూ లేదు.

గోదావరి అటవీ ప్రాంతంలో 1922 జనవరి నుంచి 1924 మే వరకు ఈ ఉద్యమం కొనసాగి, ప్రభుత్వాన్ని ముప్పుతిప్పలు పెట్టింది. దీనికి నాయకుడు అల్లూరి సీతారామ రాజు. 1921 నాటికి ఆయన సహాయ నిరాకణోద్యమం వైపు ఆకర్షితుడయ్యాడు. హింసా పద్ధతిని నమ్మాడు. ఆంగ్లేయులను భారతదేశం నుంచి వెళ్ళగొట్టాలని నిశ్చయించుకుని 1921 జూలైలో చిట్టగాంగ్ కు వెళ్ళి బెంగాల్ విప్లవ కారులతో చర్చలు జరిపాడు.

అక్కడి నుంచి తిరిగి వచ్చి తూర్పు గోదావరి జిల్లా లోని గూడెం కొండలను తన కార్యకలాపాలకు స్థావరంగా ఎన్నుకున్నాడు. దీనికి కారణం ఇక్కడి గిరిజనులపై స్థానిక తహసీల్దారు బాస్టియన్ అక్రమ చర్యలు, ముత్తదారీ పద్ధతులు, ప్రజలు పోడు వ్యవసాయం వల్ల ఎన్నో కష్ట నష్టాలని ఎదుర్కొని ఎంతో అసంతృప్తితో ఉన్నారు. వీళ్ళందరికీ సీతారామరాజు నాయకత్వం వహించి బ్రిటిష్ వ్యతిరేక పోరాటం చేశాడు. ఉద్యమానికి ఆయుధ సామాగ్రి అవసరమైంది. అందువల్ల ఆయుధాల కోసం పోలీస్ స్టేషనులపై దాడులు చేశారు. 1922 ఆగస్టు 22 న చింతపల్లి పోలీస్ స్టేషను పై దాడి నిర్వహించారు. సీతారామరాజుకు గాం సోదరులుగా పేరున్న గాం మల్లు దొర, గాం గంటం దొర నమ్మిన బంట్లుగా ఉండేవారు. కృష్ణదేవి పేట, రాజ వొమ్మంగి, పోలీస్ స్టేషనుల పై దాడి చేసి ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

పరిస్థితిని గమనించిన ప్రభుత్వం స్కాట్‌కోవర్డ్, హేటర్ లను బళ్ళారి పోలీసు బలగాలను పంపించింది. ఈ విషయం వేగుల ద్వారా తెలుసుకున్న రాజు వారిని దామనపల్లి ఘాట్ దగ్గర దట్టమైన అడవిలో కాపు కాశీ మెరుపుదాడి చేసి స్కాట్ కోవార్డ్, హేటర్, ఇంకా నలుగురు పోలీసులను హతమార్చాడు. మందుగుండు సామాగ్రిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ప్రభుత్వం వ్యూహాన్ని మార్చి మలబార్ తీరం నుంచి ప్రత్యేక పోలీసులను పిలిపించింది. 1922 డిసెంబరు 6న పెద్దగడ్డపాలెం వద్ద పోలీసులు రాజుపై ఆకస్మిక దాడి చేసినా ఆయన తప్పించుకున్నాడు. తర్వాత కొంతకాలంపాటు రాజు కార్యకలాపాలు సాగలేదు. దాంతో ప్రభుత్వం మలబారు పోలీసులను వెనక్కు పిలిచింది. అయితే 1923 ఏప్రిల్ 18న రాజు అన్నవరం పోలీస్ స్టేషను పై దాడి చేసి తన కార్యకలాపాలని తిరిగి ప్రారంభించాడు. అయితే అక్కడ ఆయుధాలు ఏమీ దొరకలేదు. అయితే స్థానిక సబ్‌ఇన్‌స్పెక్టర్, పోస్ట్ మాస్టర్, డిప్యూటి తహసీల్దార్ విజయోత్సాహంతో రాజుకు స్వాగతం పలికారు. అక్కడి నుంచి రాజు శంఖవరం వెళ్ళాడు. అక్కడ ఆయనకు ప్రజల నుంచి ఘనస్వాగతం లభించింది. రాజు అనుచరులు మే 10 నుంచి 31 వరకు అనేక గ్రామాలు తిరిగి అనేక వస్తు సంబరాలను సంపాదించారు. జూన్ 15న రాజు కొండకండేరు, మల్కనగిరిలప్ ఆయుధాల కోసం దాడి చేశాడు కానీ అక్కడ ఏమీ లభించలేదు.

సెప్టెంబర్ 18న గాం మల్లుదొర పోలీసులకు దొరికాడు. ప్రభుత్వం పోలీస్ స్టేషను లలో ఆయుధాలు ఉంచకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకుంది. ప్రభుత్వం రెండు అస్సాం రైఫిల్స్ దళాలను రప్పించింది. రూథర్‌ఫర్డ్ను ప్రత్యేక కమీషనర్ గానియమించి రాజును పట్టుకునే బాధ్యతను ఆయనకు అప్పగించింది. 1924 మే6న రాజు సన్నిహితుడు, సహచరుడు అగ్గిరాజుగా ప్రసిద్ధి చెందిన పేరిచర్ల సూర్యనారాయణ మద్దేరు వద్ద ప్రభుత్వానికి పట్టుబడ్డాడు. 1924 మే 7 న జమేదారు కంచుమీనన్ రాజును బంధించాడు. సీతారామరాజును కొయ్యూరుకు తీసుకుని వచ్చి కాల్చి చంపారు. ఆ తర్వాత పోలీసులు రాజు అనుచరులను క్రమక్రమంగా పట్టుకుని కాల్చి చంపారు. 1924 జూన్ నాటికి రంప విప్లవం సమసిపోయింది. అల్లూరి సీతారామరాజు చేసిన మన్యం విప్లవాన్ని, ఆయన దేశభక్తినీ, త్యాగాన్ని గాంధీజీ ఆ తర్వాత కాలంలో 1929 జూలై 18న యంగ్ ఇండియా పత్రికలో అభినందించాడు.

వర్గం:ఉద్యమాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
శ్రీరాములు

* కందుకూరి శ్రీరాములు, ప్రముఖ కవి, రచయిత,ఉపాధ్యాయులు, - మెదక్ జిల్లా.
* కోడూరి శ్రీరాములు, ప్రముఖ కవి, గ్రంథాలయ సేవకులు.
* చాట్ల శ్రీరాములు, ప్రముఖ తెలుగు సినిమా నటులు.
* దాసు శ్రీరాములు, ప్రముఖ కవి, పండితులు.
* పుతుంబాక శ్రీరాములు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, మాజీ శాసనసభ్యుడు.
* పూతలపట్టు శ్రీరాములురెడ్డి, ప్రముఖ కవి, అనువాదకులు.
* పొట్టి శ్రీరాములు ఆంధ్ర రాష్ట్ర సాధన కొరకు ఆమరణ నిరాహారదీక్ష చేసి, ప్రాణాలర్పించి, అమరజీవి యైన మహాపురుషుడు.
* బి.శ్రీరాములు కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు
దాసు శ్రీరాములు

**దాసు శ్రీరాములు** (1846 - 1908) (**దాసు శ్రీరాములు పంతులు** లేదా **దాసు శ్రీరామమంత్రి**) ప్రసిద్ధ కవి, పండితులు, న్యాయవాది. వీరు కృష్ణా జిల్లా కూరాడ గ్రామంలో ఏప్రిల్ 8, 1846 సంవత్సరంలో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు కన్నయ్య, కామమ్మ. చిన్నతనంలోనే సంస్కృతాంధ్ర భాషలు నేర్చుకొని తన పన్నెండవ ఏట నూజివీడు సంస్థానంలో అష్టావధానం చేసి ప్రభువు మన్ననలనందుకున్నాడు. ఇరవై సంవత్సరాల వయసుకే తర్క, వ్యాకరణ, సంగీత, సాహిత్య, వేదాంతాలలో పాండిత్యాన్ని పొందారు. తరువాతి కాలంలో ఆంగ్లం చదివి 1878 సంవత్సరంలో ప్లీడరుగా మచిలీపట్నంలో ప్రాక్టీసు ప్రారంభించి, 1884లో ఫస్టు గ్రేడు ప్లీడరై ఏలూరులో న్యాయవాదిగా పనిచేశారు.

తరువాతి కాలంలో వృత్తిని వదిలి జీవిత శేషం సాహిత్య సేవకు వినియోగించారు. ఏలూరులో సంగీత నృత్య కళాశాల స్థాపించి ఎందరో స్త్రీలకు నేర్పించారు. వీరు మే 16, 1908 సంవత్సరంలో పరమపదించారు. వీరి సతీమణి జానకమ్మ. వీరికి ఆరుగురు కుమారులు కేశవరావు, నారాయణరావు, గోవిందరావు, మాధవరావు, విష్ణురావు, మధుసూధనరావు లలో ఐదవ కుమారుడైన దాసు విష్ణు రావు స్వీయచరిత్ర లో 20 శతాబ్దమునాటి సాంఘిక రాజకీయములు వివరించిరి. వీరి ఏకైక కుమార్తె వేమూరి శారదాంబ పిన్నవయస్సులోనే సంగీతం తో పాటు సంస్కృతాంధ్ర విద్యాభ్యాసములు కావ్యరచనలుచేసిన 19వ శతాబ్దపు మహిళారత్నము.

## రచనలు
* దేవీ భాగవతము
* తెలుగునాడు
* అభినయ దర్పణం
* జావళీలు, పదాలు
* శాకుంతలము
* ఉత్తర రామ చరితము
* ముద్రా రాక్షసము
## గ్రంథములు

# ఆచార నిరుక్తి 
# దురాశపిశాచ భంజని 
# ఆంధ్రవీధీ దర్పణము 
# స్వరజితులు 
# జానకీపరిణయ నాటకము 
# మనో లక్ష్మీ విలాస నాటకము 
# అచ్చ తెనుగు అభిజ్నానశాకుంతలము 
# అచ్చతెలుగునీతిమాలిక 
# రత్నావళి 
# మాలతీ మాధవీయము 
# మాళవికాగ్ని మిత్రము 
# ముద్రా రాక్షసము 
# ఉత్తరరామచరిత్రము 
# మహావీర చరిత్రము 
# కురంగ గౌరీ శంకరము 
# మంజరీ మధుకరీయము 
# సంగీత రస తరంగిణి (కుమారుదు దాసు నారాయణ రావు అసంపూర్తిగా రచించి మరణించుటచే, ఈయనచే పూర్తి చేయబడింది.) 
# తర్క కౌముది అను న్యాయబోధ 
# అభినవ గద్య ప్రబంధము 
# సాత్రాజితీ విలాసము 
# వేదాచల మాహాత్మ్యము 
# కృష్ణార్జున సమరము 
# లక్షణా విలాసము 
# ఆంధ్ర దేవీభాగవతము 
# తెలుగునాడు 
# భృంగరాజమహిమ 
# పతిత సంపర్గప్రాయశ్చిత్తోపన్యాసము 
# వైశ్యధర్మ దీపిక 
# నౌకాయానము 
# పాశ్చాత్య విద్యా ప్రశంస 
# పునర్వివాహ విచారణ 
# నమ స్కార విధి 
# అభినయ దర్పణము 
# త్రిమతములు 
# విగ్రహారాధన 
# శ్రాద్ధ సంశయ విచ్చేది 
# ఆంధ్ర వీధి 
# కృతులు 
# పదములు 

## శతకములు
1. చిలకల కొలికి శతకము 
2. సోమలింగేశ్వర శతకము 
3. ముద్దుగుమ్మ శతకము
4. చక్కట్ల దండ శతకము
5. సూర్య శతకము
6. కామాక్షీ శతకము

వీరు ఆశువుగా, 6 నెలల్లో తెనిగించిన ఆంధ్ర దేవీ భాగవతము ప్రత్యేక సాహిత్య కావ్యము. ఆయన్ని ఆశుకవి సింహులు అని పిలిచేవారట.
ఇవి గాక జావళీలు, పదములు, బహు కృతులు కూడా ఆయనచే రచింపబడినవి.

## మూలాలు

## వనరులు
* ఎందరో మహానుభావులు (అద్భుత సంగీత విద్వాంసుల అజ్ఞాత జీవితచిత్రాలు), తనికెళ్ళ భరణి, హాసం ప్రచురణలు, హైదరాబాదు, 2007, పేజీలు: 74-6.
* 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, రెండవ భాగము, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005. పేజీలు: 865-66.

## ఇతర లింకులు

* దాసు శ్రీరాములు గురించి యూట్యూబ్ లో వీడియో
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
వర్గం:1846 జననాలు
వర్గం:1908 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా కవులు
వర్గం:సంస్కృతం నుండి తెలుగు లోకి అనువాదాలు చేసినవారు
హరి నాగభూషణం

**హరి నాగభూషణం** (1884 - 1959)  ఆంధ్ర గాయకులు, వాగ్గేయకారులు. వీరు కృష్ణా జిల్లా మచిలీపట్నంలో నృసింహశాస్త్రి దంపతులకు జన్మించారు. మొదట తన తండ్రి వద్దనే సంగీతం నేర్చుకున్నారు. సాహిత్యంలో పాండిత్యాన్ని, వేదాంత శాస్త్ర పరిజ్ఞానాన్ని ఆర్జించి, ఆంగ్ల భాష అభ్యసించి పట్టభద్రులయ్యారు. ఈయన వృత్తి రీత్యా ప్లీడరు. మద్రాసులో న్యాయశాస్త్ర విద్య అభ్యసించే రోజుల్లో ప్రముఖ వాయులీన విద్యాంసులైన తిరుక్కోడికావల్ కృష్ణన్ అయ్యర్, తిరుచ్చి గోవిందస్వామి పిల్లై తదితరులను వినే అవకాశం ఈయనకు కలిగింది. ఫిడేలు వాదనలో వీరు బహుళ ప్రతిష్టపొందారు.

వీరు 1911 సంవత్సరంలో మచిలీపట్నంలో త్యాగరాజ సమాజాన్ని నెలకొల్పి ప్రతి ఏటా త్యాగరాజ వర్ధంతిని జరిపి, ప్రముఖ విద్వాంసులను ఆహ్వానించి కచేరీలు జరిపి సన్మానించేవారు. వీరు త్యాగరాజ చరిత్ర, శంకరాచార్య చరిత్ర, శ్రీరామకృష్ణోపాఖ్యానం మొదలైన రచనలు చేశారు. అమృత వర్షిణి, మాధవప్రియ మొదలైన రాగాలలో 12 కృతులను వీరు రచించారు.

వీరు 1916లో బరోడా సంస్థానాధిపతి ఆహ్వానం మేరకు జరిగిన సంగీత సమావేశంలో 22 శృతులను గురించి తన వాయులీన వాదనను ప్రదర్శించి "గాయకరత్న" అన్న బిరుదును పొందారు.

వీరు 1944లో పక్షవాతం వ్యాధిబాధితులై దీర్ఘకాలం బాధపడి 1959లో పరమపదించారు. వీరి కుమారుడు హరి అచ్యుతరామ శాస్త్రి ప్రముఖ సంగీతకారుడు.

## మూలాలు
* ఎందరో మహానుభావులు, తనికెళ్ళ భరణి, హాసం ప్రచురణలు, హైదరాబాదు, 2007, పేజీలు: 130-32.
* 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, మొదటి భాగం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005, పేజీలు 287-8.

వర్గం:1884 జననాలు
వర్గం:1959 మరణాలు
వర్గం:వాగ్గేయ కారులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా గాయకులు
వర్గం:సంగీతకారులు
వర్గం:తెలుగువారిలో సంగీతకారులు
వర్గం:ఫిడేలు విద్వాంసులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సంగీత విద్వాంసులు
గంటి జోగి సోమయాజి

[thumb|గంటి జోగి సోమయాజి చిత్రపటం. అక్టోబరు 7, [1900 - జనవరి 1987]]
**గంటి జోగి సోమయాజి** (అక్టోబర్ 11, 1900 - 1987) ప్రముఖ తెలుగు భాషా శాస్త్రవేత్త, కవి, కులపతి, కళాప్రపూర్ణ,

## బాల్యం
ఈయన విశాఖపట్నం జిల్లా లోని అనకాపల్లిలో అక్టోబరు 7, 1900 సంవత్సరంలో జన్మించాడు. వీరి తల్లిదండ్రులు సూరమ్మ, అప్పల నరసింహంగార్లు.

## విద్యాభ్యాసం, ఉద్యోగం
* ఈయన ప్రాథమిక, ఉన్నత పాఠశాల విద్యను విజయనగరంలో పూర్తి చేసారు. 
* ఇంటర్ కాకినాడ పిఠాపురం రాజా కళాశాలలో చదివారు.
* విజయనగరం మహారాజా కళాశాలలో రసాయన శాస్త్రంలో బీఎస్సీ డిగ్రీ (1917-19) పూర్తి చేసారు. 
* తన 21వ సంవత్సరంలోనే ఆదోని ఉన్నత పాఠశాలలో రసాయన శాస్త్ర ఉపాధ్యాయునిగా ఉద్యోగాన్ని చేపట్టారు. ఆదోనిలో ఏడేళ్ళకు పైగా ఉద్యోగం చేసారు. ఈ సమయంలోనే తన పినతండ్రి గంటి సూర్యనారాయణ శాస్త్రి వద్ద సంస్కృతం అభ్యసించారు. సంస్కృతం, కన్నడ భాషలలో విద్వాన్ పట్టాను సాధించారు. ఇంతే కాక ఈయన ఆంగ్లం, తెలుగు, తమిళం, కన్నడం, మలయాళం, మొదలయిన భాషలలో నిష్ణాతులు.
* ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ మాజీ వైస్ ఛాన్సలర్ ఎ.ఎల్.నారాయణ గారి శిష్యరికంలో ఎల్.టి. డిగ్రీని రాజమండ్రిలో సంపాదించారు. 
* ఆదోనిలో ఉద్యోగానంతరం మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఎ సంస్కృతం (1928) పూర్తి చేసారు. 
* తరువాత చెన్నైలోని పచ్చయప్ప కళాశాలలో సంస్కృతోపన్యాసకుడుగా మూడు సంవత్సరాలు పనిచేసాడు. ఈ సమయంలోనే రామస్వామి ముదలియారు, లక్ష్మణ ముదలియారు, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణయ్య మొదలగు వారితో పరిచయం ఏర్పడింది. రాధాకృష్ణయ్య అప్పట్లో ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తుకు వైస్ ఛాన్సలర్ గా వ్యవహరిస్తూ ఉన్నారు. గంటి జోగి సోమయాజి ప్రతిభా పాటవాన్ని రాధాకృష్ణ గుర్తించి తెలుగు శాఖలో లెక్చరర్ గా 1933లో అవకాశం ఇచ్చారు. గంటి 1944లో రీడర్ అయ్యారు.1950లో ప్రొఫెసర్ పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టారు. 1963లో ఈయన పదవీ విరమణ చేసారు.

## ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ లో చేసిన పనులు
ఆంధ్రవిశ్వకళాపరిషత్తులో ఎన్నో కొత్త విషయాలు నేర్చుకున్నారు. ద్రావిడ భాషలపై తులనాత్మక వివేచన చేసారు. ఈ సందర్భంలోనే తెలుగు శాఖలో బి.ఏ. ఆనర్స్ కోర్సును ప్రవేశపెట్టారు. అంతేకాక బి.ఏ డిగ్రీలో తెలుగును ఒక కోర్సుగా ప్రవేశపెట్టారు. తరువాత ఎం.ఏ. తెలుగు కోర్సును ప్రవేశపెట్టారు. ఈ కోర్సులలో గంటి తెలుగు, సంస్కృతం భాషా సాహిత్యాల్ని బోధించేవారు. తెలుగు శాఖలో ముప్పై సంవత్సరాలు పనిచేసి తెలుగు భాషకి ఎనలేని సేవను అందించారు.

## భారత ప్రభుత్వ సేవలు
ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్‌ నుండి ఉద్యోగ విరమణ చేసిన తరువాత వీరిని భారత సర్కారు వారు ప్రిన్‌సిపల్‌ సైంటిఫిక్‌ ఆఫీసర్‌గానూ, తదుపరి Chairman of the Commission for Scientific and Technical Terminology, Ministry of Education, Government of India గాను నియమితులయారు. తరువాత 1972 లో నిజంగా ఉద్యోగ విరమణ చేసేరు.

## పురస్కారాలు
వీరు చేసిన సేవలకు గానూ, ఆంధ్రవిశ్వకళాఅరిషత్తు 1963లో వీరికి **కళాప్రపూర్ణ** బిరుదునిచ్చి సత్కరించింది. *భాషా శాస్త్ర చతురానన* అనే బిరుదు కూడా వీరికి ఉంది.

## రచనలు
వీరి రచనలు :
# అల్లాహో అక్బర్ - నవల
# రామచంద్రుని హంపీ యాత్ర - ఖండకావ్యం
# మేఘ సందేశం - కావ్యం ఆంగ్లానువాదం
# ద్రావిడ భాషలు, 
# ఆంధ్ర భాషా వికాసము
# తెలుగు వ్యుత్పత్తి పదకోశం - మొదలుపెట్టారు

వర్గం:తెలుగు భాషాభిమానులు
వర్గం:1900 జననాలు
వర్గం:కళాప్రపూర్ణ గ్రహీతలు
వర్గం:భాషా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1987 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా భాషావేత్తలు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా రచయితలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఉప కులపతులు
పెట్రోల్

thumb|సీసాలో పెట్రోలు
పెట్రోలు ఒక శిలాజ ఇంధనం. దీనినే గేసొలీన్ (Gasoline, / ɡæsəli ː n /) అని కూడా అంటారు. కామన్వెల్త్ దేశాలలో "పెట్రోల్" అనే పదం ఎక్కువ ఉపయోగంలో ఉంటే ఉత్తర అమెరికాలో "గేసోలీన్" అనే మాట ఎక్కువ వాడుకలో ఉంది. 

పెట్రో అంటే శిల, ఓలియం అంటే తైలం (oil) కనుక పెట్రోలియం అంటే శిలతైలం లేదా రాతినూనె. ఇది పెట్రోలు, కిరసనాయిలు వంటి అనేక ఉదకర్బనాలు (hydrocarbons) కి ముడి పదార్థం కనుక దీనిని ముడి చమురు అని  కూడా పిలుస్తారు.  వాహనాలలో ఇంధనంగా వాడుకలో ఉన్న పెట్రోలు అనేక రకాల ఉదకర్బనాల సమ్మేళనం. కొన్ని కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం భూమిలోపల వృక్షాలు, జంతుకళేబరాలు మొదలైనవి కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితులు (అనగా.అత్యధిక పీడనం, ఉష్ణోగ్రతలు, వగైరా) వ్ల్ల ఎన్నో రసాయన ప్రక్రియలకి లోనయి పెట్రోలియం అనే పదార్ధము తయారవుతుంది.  ఈ పెట్రొలియం నుండి తయారయినదే ఈ ** పెట్రోలు **.

## కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌, నీటితో పెట్రోలు తయారీ
కార్బన్‌ డై ఆక్సైడ్‌ (CO2) నుంచి సూర్యరశ్మి సహాయంతో పెట్రోలును తయారు చేసే పరిజ్ఞానాన్ని శాస్త్రవేత్తలు అభివృద్ధి పరుస్తున్నారు. ఈ పద్ధతితో పర్యావరణంలో పేరుకూంటూన్న CO2 పాలు తగ్గుతుండని ఆశ పడుతున్నారు. 

## పర్యావరణ భద్రత
అత్యధికంగా గేసొలీన్ వాడడం పర్యావరణానికి మంచిది కాదు. పెట్రోలులో ఉన్న అనేకమైన ఉదకర్బనాలు (హైడ్రోకార్బన్స్) ప్రమాదకరమైన పదార్థాలుగా ఆక్యుపేషనల్ సేఫ్టీ అండ్ హెల్త్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ వారిచే నియంత్రించబడతాయి. 

వర్గం:శక్తి వనరులు
వర్గం:ఇంధనాలు
వర్గం:శిలాజ ఇంధనాలు
కొండవీటి జ్యోతిర్మయి

**కొండవీటి జ్యోతిర్మయి** అన్నమయ్య కీర్తనల గాయని, సంగీత విద్వాంసురాలు, సంఘ సేవకురాలు. బ్రైలీ లిపిలో బైబిల్, ఖురాన్, గీత లాంటి గ్రంథాలను ముద్రంచి లిమ్కా, గిన్నిస్ పుస్తకాలలో రికార్డు నెలకొల్పారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
జ్యోతిర్మయి 1973, జనవరి 14 న జన్మించింది. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం కళాశాల నుంచి తత్వశాస్త్రం, కర్ణాటక సంగీతంలో స్నాతకోత్తర విద్యనభ్యసించింది. ఇందిరా దేవి, పుదుకోట్టై రామనాథన్, మైథిలి, నూకల చిన్నసత్యనారాయణ దగ్గర సంగీతాన్ని అభ్యసించింది. ఎక్కిరాల కృష్ణమాచార్యను తన ఆధ్యాత్మిక గురువుగా ఎంచుకుంది.

## భావాలు
ఆది కమ్యూనిస్టు అన్నమయ్యే. తొలి సామాజిక భావ విప్లవవాది.భక్తి, కమ్యూనిజం సిద్ధాంతాలు ఏవైనా అందరూ హ్యూమనిస్టులే. మనకు లభించిన 32 వేల కీర్తనల్లో సామాజిక చైతన్యాన్ని పెంపొందించేవే ఎక్కువ. అయితే భక్తిభావంతో వాటిని గుర్తించలేక పోతున్నాం. తందనాన... పాటలో రాజు, బంటు ఒకటేనన్నారు.. ఇంతకంటే ఇంకేం సాక్ష్యం కావాలి. ప్రజానాట్య మండలికి వేలాది కార్యకర్తల దళం ఉంది. వారి ద్వారా పల్లె పల్లెకు అన్నమయ్య కీర్తనలు వెళ్లాలనే నా ఉద్దేశం. సంకీర్తన-సత్కర్మ అనే రెండు లక్షణాల్ని అందుకుంటే దాని నుంచి ఉపశమనం లభిస్తుంది. ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమై ఆత్మ చైతన్యం వెల్లివిరుస్తుంది. ఆంగ్ల భాష మనల్ని చుట్టుముడుతోంది. తెలుగు వెలుగొందాలంటే చిన్నారులనే ఆయుధంగా మార్చాలి. వేమన, సుమతి, దాశరథి పద్యాలతోపాటు అన్నమయ్య పాటలు నేర్పండి. ఆధ్యాత్మికత, మతం వేరు వేరు. ఒక దానికి ఒకటి సంబంధం లేదు. మహిళలలు సయితం వేదాలు చదవాలని చైతన్యం తీసుకు వచ్చిన మహనీయుడు అన్నమాచార్యులు.

## మూలాలు

వర్గం:గాయకులు
వర్గం:సంఘసంస్కర్తలు
వర్గం:గిన్నిస్ బుక్ లో స్థానం పొందినవారు
కొండవీటి

కొండవీడు, గుంటూరు జిల్లా, యడ్లపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
----
* కొండవీటి దొంగ 1958, 1990 సంవత్సరాలలో విడుదలైన సినిమాలు.
* కొండవీటి వీరుడు, మలయనాటి మంగై అనే తమిళ సినిమాను డబ్బింగు చేసి విడుదల చేసిన సినిమా.
* కొండవీటి రాజా 1986 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
* కొండవీటి రౌడీ 1990 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
* కొండవీటి నాగులు 1984 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
* కొండవీటి సింహం, తెలుగు సినిమా.
----
**కొండవీటి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* కొండవీటి జ్యోతిర్మయి అన్నమయ్య కీర్తనల గాయని, సంగీత విద్వాంసురాలు, సంఘ సేవకురాలు. 
* కొండవీటి వెంకటకవి ప్రసిద్ధ కవి, హేతువాది, చలనచిత్ర సంభాషణల రచయిత.
ఆకలి (అయోమయ నివృత్తి)

ఆకలి ఆహారము తీసుకోవాలని కోరిక.
----
* ఆకలి (సినిమా), 1952లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* ఆకలి మాంద్యం, ఆకలి లేకపోవడము.
* ఆకలి రాజ్యం 1981 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
మూర్ఛలు (ఫిట్స్)

మూర్ఛ వ్యాధి (ఆంగ్లం:Fits,Epilepsy) అనగా హఠాత్తుగా స్పృహ కోల్పోయే వ్యాధి.ఇది నాడీమండల వ్యాధి...అనగా మెదడు,నరాలకు సంభందించిన వ్యాధి. మూర్ఛ అనేది దీర్ఘకాలిక రుగ్మత, ఇది ప్రేరేపించని, పునరావృత మూర్ఛలకు కారణమవుతుంది. 
 

## వ్యాధి లక్షణాలు
మూర్చ పోయే ముందు తీవ్రమైన వణుకులు,నోటి నుండి చొంగ కారుట ఒక్కోసారి నాలుక కరుచుకొనుట జరుగును.ఆ తర్వాత కొంత సేపటికి మరల మామూలు స్థితికి వస్తారు.  మూర్ఛ రావడానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. జ్వరం ఎక్కువగా రావడం , తలకు దెబ్బలు తాకడం , శరీరం లో చక్కెర తగ్గడం ( low sugar ) వంటివి. మూర్చలలో  రెండు  రకాలు అవి )మొదటిది మామూలు స్థితిలో ఉన్నప్పుడు వచ్చు మూర్ఛ, రెండవది  నిద్రలో ఉన్నప్పుడు వచ్చు మూర్ఛ .  సాధారణ మూర్ఛలు మొత్తం మెదడును ప్రభావితం చేస్తాయి. ఫోకల్, లేదా పాక్షిక మూర్ఛలు మెదడులోని ఒక భాగాన్ని మాత్రమే ప్రభావితం చేస్తాయి. అవగాహన లేని కొన్ని సెకన్ల పాటు ఉంటుంది,బలమైన మూర్ఛలు దుస్సంకోచాలు, అనియంత్రిత కండరాల మెలికలను కలిగిస్తాయి, కొన్ని సెకన్ల నుండి చాలా నిమిషాల వరకు ఉంటాయి.  ఈ సమయంలో కొంతమంది గందరగోళం చెందుతారు, స్పృహ కోల్పోతారు. తరువాత అది జరుగుతున్నట్లు   జ్ఞాపకం ఉండకపోవచ్చు. 

## మూర్చ వ్యాధి వలన నష్టాలు  మూర్ఛతో బాధపడుతున్న వారిలో ఎక్కువ మంది రుగ్మత లేని వ్యక్తుల మాదిరిగానే చేయగలరు  చాలా సందర్భాలలో ఇది ఉద్యోగ ఎంపిక లేదా పనితీరును ప్రభావితం చేయదు.  మరికొందరు మూర్ఛ లేకుండా నెలలు లేదా సంవత్సరాలు వెళ్ళవచ్చు. మూర్ఛ ఉన్నవారిలో డిప్రెషన్ సాధారణం.  వారి  జీవితకాలంలో నిరాశ ఉంటుంది. పెద్దవారిలో, నిరాశ, ఆందోళన రెండు తరచుగా మానసిక ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన రోగ నిర్ధారణలు.  మూర్ఛ ఉన్నవారు  లక్షణాలు  వారి  భావాలను ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులతో చర్చించాలి.

## మూర్చ వ్యాధికి కారణాలు  మూర్ఛ ఉన్న 10 మందిలో 6 మందికి,  కారణం తెలియదు . మెదడు  కు గాయం తర్వాత మెదడుపై మచ్చలు (పోస్ట్ ట్రామాటిక్ మూర్ఛ). అనారోగ్యం లేదా అధిక జ్వరం స్ట్రోక్,  ఇది 35 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో మూర్ఛకు ప్రధాన కారణం. గుండె జబ్బుల  వ్యాధులు, మెదడుకు ఆక్సిజన్ లేకపోవడం,మెదడు లో  కణితి, తిత్తి  లేదా అల్జీమర్స్ వ్యాధి,ప్రసూతి మాదకద్రవ్యాల వాడకం, జనన పూర్వ గాయం, మెదడు లో  వైకల్యం, లేదా పుట్టినప్పుడు ఆక్సిజన్ లేకపోవడం, ఎయిడ్స్ ,       మెనింజైటిస్ వంటి అంటు వ్యాధులు.

## చికిత్స
మూర్ఛ యొక్క కారణానికి చికిత్స చేయడం ద్వారా, భవిష్యత్తులో మూర్ఛలు రాకుండా అప్రమత్తంగా  ఉండ వచ్చును . మూర్ఛలకు చికిత్సలో ఇవి ఉన్నాయి: 
మెదడు లో లోపాలు  సరిచేయడానికి శస్త్రచికిత్స,నరాల ప్రేరణ,  కీటోజెనిక్ డైట్ అని పిలువబడే ప్రత్యేక ఆహారం  

livoda drug is very effectively used in world but its having more side effects
## తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు
నీళ్లు ఎక్కువగా తీసుకోవాలి.

బాగా నిద్ర పోవాలి (విశ్రాంతి తీసుకోవాలి)

## మందులు

* ఫెల్బామేట్

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాధులు
స్పోకెన్ ఇంగ్లీష్

thumb|ట్రూ జోస్పెర్ సన్ రాసిన స్పోకెన్ ఇంగీషు పి.డిఫ్ పుస్తకం
ఈరోజుల్లో అంగ్ల భాష ప్రాధాన్యత తక్కువేమి కాదు. విద్య, ఉద్యోగ, వ్యాపారాలకు, సంస్థల నిర్వహణ సంబంధించి ఇది ఎంతో ముఖ్యమైంది. స్పోకెన్ ఇంగ్లీష్ అనగా ఆంగ్లం నేర్చుకొని మాట్లాడే పద్ధతి. అంటే ఆంగ్లం తెలియడం వేరు, మాట్లాడడం వేరు. ఇంగ్లీషులో వ్యాకరణం బాగా తెలిసిఉన్న వారు కూడా చాలామంది మాట్లాడే విషయంలో వెనకబడి ఉంటారు. అందుకే చాలామంది రాత పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులైనా, ఇంటర్వ్యూ (మౌఖిక పరీక్ష) లలో ఫెయిల్ అవుతుంటారు. అందుకే ఆంగ్లం తెలియడం కాదు, మాట్లాడడం ముఖ్యం.స్పోకెన్ ఇంగ్లీష్ సాధనకు అనేక రకాలు పుస్తకాలు వివిధ బాషలకు ఉపయోగపడే విధంగా అందుబాటులో లభ్యమవుతున్నాయి.వీటి ద్వారా సాధన చేసి ఆంగ్లభాషలో మాట్లాడటానికి ఒక సాధనం లాంటిది.ప్రస్తుత కాలంలో అంతర్జాలం ద్వారా అనేక రకాల ఆప్లికేషన్లు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. ఈ మాట్లాడే ఆంగ్లంనే స్పోకెన్ ఇంగ్లీష్ (మాట్లాడే ఆంగ్లం) అని అంటారు.

## నిర్వచనం, వివరణ
కొన్ని పద రూపాలు, వాఖ్య నిర్మాణాలు, పదబంధాలు, భాష శైలులు ఉన్నాయి. వీటిని మనం రాయడం కంటే మాట్లాడటంలో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తాం. మనం మాటలు ఎలా చెబుతామో అలా ఉచ్చారణ ఉంటుంది.చాలా మంది ప్రజలు ప్రామాణిక ఆంగ్ల మాండలికాన్ని వారు వచ్చిన లేదా నివసించే దేశం యొక్క భాగానికి చెందిన యాసతో మాట్లాడతారు.బ్రిటీష్ ఇంగ్లీష్ నేర్చుకునేవారు సాధారణంగా స్వీకరించిన ఉచ్చారణను వింటారు. ఇది తరచుగా బిబిసి, ఇతర వార్తా మాధ్యమాలలో, భాషా అభ్యాసకుల కోసం కొన్ని కోర్సులలో ఉపయోగించబడే భాష యాస. అయితే వివిధ రకాలైన ఆంగ్ల స్వరాలు వినడం కూడా ప్రంచంలో సాధారణం.మాట్లాడే ఒత్తిడి, లయను మనం ఎలా ఉపయోగిస్తామో ఉచ్చారణలో కూడా ఒక ముఖ్యమైన భాగం.ఉదాహరణకు, ఒక పదంలోని ఏ అక్షరాలను నొక్కిచెప్పారో, నొక్కిచెప్పబడిన, నొక్కిచెప్పని అక్షరాల విభిన్న నమూనాలు ఎలా ఉచ్ఛరిస్తాయో తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.ప్రత్యేకమైన పదాలు, పదబంధాలు, వాక్యాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఇవ్వడానికి ఆంగ్లంలో సాధారణ శబ్ద నమూనాలు కూడా ఉన్నాయి.

## ఆంగ్లభాష చరిత్ర
5 వ శతాబ్దం ఎడి లో బ్రిటన్ పై దాడి చేసిన ముగ్గురు జర్మనీ తెగల రాకతో ఆంగ్ల భాషా చరిత్ర నిజంగా ప్రారంభమైంది.ఈ ముగ్గురు , యాంగిల్స్, సాక్సన్స్, మర జూట్స్ అనేవారు ఉత్తర సముద్రం మీదుగా డెన్మార్కు నుండి ఉత్తర జర్మనీ దాటారు.ఆ సమయంలో బ్రిటన్ దేశస్థులు సెల్టిక్ భాష మాట్లాడేవారు.కానీ సెల్టిక్ మాట్లాడేవారిలో ఎక్కువ మందిని, ఆక్రమణదారులచే పశ్చిమ,  ఉత్తరాన నెట్టబడ్డారు.ప్రధానంగా ఇప్పుడు వేల్స్, స్కాట్లాండ్, ఐర్లాండ్  కోణాలు "ఇంగ్లాండ్" నుండి వచ్చాయి. వారి భాషను "ఇంగ్లిస్క్" అని పిలుస్తారు. దీని నుండి "ఇంగ్లాండ్",  "ఇంగ్లీష్" అనే పదాలు ఉద్భవించాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:భాషలు
హీమోఫీలియా

హీమోఫీలియా (ఆంగ్లం:Hemophilia) అనేది ఎక్కువగా వారసత్వంగా జన్యు లోపము. ఇది రక్త ప్రసరణ వ్య్వవస్థకు చెందిన వ్యాధి. ఇదొక అనువంశిక వ్యాధి. అంటే జనకుల నుండి సంతానానికి సంక్రమించు వ్యాధి.ఈ వ్యాధి మగ పిల్లలకు వారికి మాత్రమే ఎక్కువగా సంక్రమిస్తుంది. ఈ వ్యాధి జన్యువు X క్రోమోజోముపై ఉంటుంది. తల్లి వాహకంగా ఉంటుంది. స్త్రీలలో ఈ వ్యాధి సంఖ్యాకులు పురుషులతో పోల్చితే తక్కువ. దీని తాలూకు జన్యువు ఉన్నప్పటికీ వారిలో ఉండే రెండు X X క్రోమోజోముల్లో ఒక X క్రోమోజోము దాన్ని అణచివేస్తుంది. 

హీమోఫీలియా అనేది ఎక్కువగా వారసత్వంగా జన్యు లోపము. ఇది రక్తం గడ్డకట్టడానికి, రక్తస్రావం ఆపడానికి అవసరమైన ప్రక్రియను శరీర సామర్ధ్యాన్ని బలహీనపరుస్తుంది.  ఇది శరీరానికి గాయం తగిలిన వెంటనే తేలికగా రక్తం కారడం, కీళ్ళు లేదా మెదడు లోపల రక్త స్రావం వంటిది యొక్క అధిక ప్రమాదం తర్వాత, ఎక్కువ కాలం రక్తస్రావం జరుగుతుంది.  ఈ వ్యాధి అతితక్కువ తీవ్రతతో లక్షణ్గాలు ఉన్న వారికి కేవలం సర్జరీ లేదా శరీరానికి దెబ్బ తగిలిన తర్వాత మాత్రమే తెలుస్తుంది.  మెదడులో రక్తస్రావం వలన దీర్ఘకాల తలనొప్పి, అనారోగ్యాలు లేదా మనిషిలో చైతన్యం స్థాయి తగ్గినట్లయితే దాని వలన శాశ్వత నష్టాన్ని కలిగించవచ్చును.  ఈ వ్యాధి నివారణకు ఫలదీకరణం జరగడానికి ముందు గుడ్డును (ఎగ్) తొలగించడం, గర్భాశయం లోనికి దానిని బదిలీ చేసే ముందుగా పిండం పరీక్ష ద్వారా చేయవచ్చును.  
 
## కారణం
రక్త ప్రసరణ వ్య్వవస్థలో రక్తం గడ్డకట్టడానికి కొన్ని రసాయనాలు ఉంటాయి.వాటిని కొయాగ్యులేషన్ ఫాక్టర్లు (Coagulation Factors) అనిఅంటారు.కాని ఈ వ్యాధి ఉన్నవారిలో అటువంటివి లోపిస్తాయి.

అవి:ఫాక్టరు VIII, ఫాక్టరు IX (Factor VIII, Factor IX).
## వ్యాధి లక్షణాలు
ఏదైనా దెబ్బ తగిలినపుడు ఆగకుండా రక్త స్రావం అవుతూఉంటుంది. అది శరీరం లోపల లేదా బయట కావచ్చును. 

చికిత్స దీనికి దక్షిన కొరియా లొని యాన్ సెయె యూనివర్సిటీ లొ జరిపిన పరిషొధనలలొ పూర్తి చికిత్స అందిస్తున్నారు

## మూలాలు
వర్గం:వ్యాధులు


## వెలుపలి లంకెలు
సోమయాజి

**సోమయాజి** తెలుగు వారిలో కొందరి పేరు.
* గంటి జోగి సోమయాజి ప్రముఖ తెలుగు భాషా శాస్త్రవేత్త, కవి, కులపతి. 
* తిక్కన లేదా తిక్కన సోమయాజి మహాభారతమును తెలుగులో రచించిన కవి.
చపాతి

**చపాతి** గోధుమ పిండితో చేయు వంటకం. దీనిని అల్పాహారం గాను, మధుమేహం ఉన్నవారు ఒక పూట భుజిస్తారు. చపాతీలను నూనె లేకుండా కాలిస్తే వాటిని పుల్కాలు అని అంటారు. స్థూలకాయం ఉన్నవారు వీటిని భుజిస్తారు. ఉత్తర భారత దేశములో ముఖ్యంగా పంజాబ్ వంటి రాష్ట్రాలలో ఇది ప్రధాన ఆహారము

## చపాతీల రకాలు
### మూలీ (రోటీ) చపాతీ
thumb|right|ముల్లంగి (రోటీ) చపాతీ
ముల్లంగి దుంపలతో ముల్లంగి పులుసు, ముల్లంగి వేపుడు, ముల్లంగి చపాతీ చేసుకోవచ్చును. 
#### తయారు చేయు విధానం
ముల్లంగి దుంపను తురుముకుని, ఉప్పు, పసుపు, కారం, ధనియాల పొడి, జీలకర్ర పొడి, సన్నగ తరిగిన కొత్తిమీర, పచ్చిమిరప కాయల ముక్కలు, కొద్దిగ నూనె వేసి బాగా కలిపి ఒక పది నిమిషాలు పక్కన పెట్టాలి. అది కొద్దిసేపటికి నీరూరుతుంది. దీనిలో ఎంత గోధుమపిండి కలిస్తే అంత పిండి వేసి కలిపి చపాతీలా ఒత్తుకుని వేడిగా ఉన్న పెనం మీద చపాతీలుగా కాల్చుకోవాలి.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Mullangi 2.JPG|ముల్లంగి


వర్గం:తినుబండారాలు
వర్గం:శాకాహారం
వర్గం:వంటలు
వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
తోలేటి

* తోలేటి చక్రి, ప్రముఖ నటుడు, దర్శకుడు.
* తోలేటి చంద్రశేఖరరావు , హాస్య రచయిత. 
* తోలేటి వెంకటరెడ్డి, ప్రముఖ తెలుగు సినిమా రచయిత.
* తోలేటి వెంకట సుబ్బారావు, ప్రముఖ తెలుగు రచయిత.
ఇస్త్రీ పెట్టె

right|thumb|కరెంటు ఇస్త్రీ పెట్టె
దుస్తులకు ఉన్న మడతలు పోవడానికి ఇస్త్రీ చేయడానికి వాడే పరికరము.ఇది ప్రధానంగా రెండు రకములు.రజకుల ప్రధాన అదాయవనరుగా చెప్పవచ్చు.
# బొగ్గుల ఇస్త్రీ పెట్టె
# విద్యుత్ ఇస్త్రీ పెట్టె
## ఇస్త్రీ చేస్తే మడతలు ఎందుకు పోతాయి
మనం ధరించే బట్టలు ఎంతగా నలిగి పోయినా ఉష్ణం, తేమ, ఒత్తిడి ద్వారా వాటిని సాఫీగా చేయవచ్చు. వస్త్రాల తయారీలో దారాల పోగుల్ని వడకడం, నేయడం లాంటి ప్రక్రియల ద్వారా ఒక క్రమపద్ధతిలో అమరి ఉండేలా చేస్తారు. పత్తితో తయారైన నూలు వస్త్రాలను చేసే ముందు నూలు పోగులను కావలసిన పరిమాణంలో తెంచి మృదువుగా మారేలా చేస్తారు. జంతువుల వెంట్రుకలతో తయారు చేసే ఉన్ని దుస్తులలోని పోగులు సహజంగానే మృదువుగా ఉంటాయి. వస్త్రాలు నలిగిపోయినప్పుడు ఏదైనా చదునైన ప్రదేశంపై వాటిని ఉంచి వేడిగా ఉండే ఇస్త్రీపెట్టెతో పాముతారు. ఆ వేడి వల్ల, ఒత్తిడి వల్ల వస్తాల్లోని పోగులు సాఫీగా మారతాయి. ఇస్త్రీ చేయవలసిన వస్త్రంపై ముందు కొద్దిగా నీళ్లు చిలకరించడం వల్ల నీటితేమ వస్త్రంలోని పోగుల మధ్యకు చొరబడి ఆ పోగులను కొంచెం ఉబ్బేటట్లు చేస్తుంది. అందువల్ల పోగుల మధ్య ఉండే పట్టు సడలి పోతుంది. అలా ఉబ్బిన పోగులను వేడిగా ఉండే ఇస్త్రీ పెట్టెతో రుద్దడం ద్వారా ఆ ఒత్తిడికి, వేడికి తడిపోగులు పొడిబారే క్రమంలో అవి మనకు కావలసిన పద్ధతిలో నున్నగా, సాఫీగా మారుతాయి. మామూలు ఇస్త్రీపెట్టెలో మండే బొగ్గులతో వేడిని కలుగజేస్తే, ఎలక్ట్రిక్ ఐరన్ బాక్సులో విద్యుత్ శక్తి ద్వారా వేడిని ఉత్పత్తి చేస్తారు. కొన్ని ఇస్త్రీ పెట్టెల్లో దుస్తులపై తేమను కలిగించే ఏర్పాటు కూడా ఉంటుంది. వీటిని వాడినప్పుడు వేరే నీటిని చిలకరించనక్కర్లేదు.

## ఇస్త్రీ చేయునపుడు మెళకువలు
## బయటి లంకెలు
* ఇస్త్రీ చరిత్ర 
* ఇస్త్రీ సాంకేతికత , సిద్దాంతము
* బొగ్గు , ఇతర ఇంధనాలతో నడిచే ఇస్త్రీ పెట్టెలు, వైట్ రివర్ మ్యూజియంలో ప్రదర్శన
* పురాతన ఇస్త్రీ సాధనాలు విర్చువల్ మ్యూజియం ఆఫ్ టెక్స్‌టైల్ ఆర్ట్స్ నుండి

వర్గం:యంత్రాలు
కార్తీక బహుళ ద్వాదశి

చాంద్రమానం ప్రకారం ఎనిమిదవ మాసం కార్తీక మాసం.  ఈ కార్తీక మాసంలోని రెండు పక్షాలలో కృష్ణ పక్షంలో వచ్చు ద్వాదశిని "కార్తీక బహుళ ద్వాదశి" అని అంటారు. అనగా కార్తీక మాసంలో 27వ తిథి లేదా కార్తీక కృష్ణ పక్షంలో 12వ తిథి.  కార్తిక బహుళ ద్వాదశిని గోవత్స ద్వాదశి అంటారు. ఈ రోజున గోపూజ చేసిన వారు అనంతకోటి పుణ్యమును సంపాదించుకుంటారని హిందువుల విశ్వాసం. కార్తీక బహుళ ద్వాదశి దీప దానములకు, అన్న దానము వంటివి ఆచరించడం వలన విష్ణుమూర్తి అనుగ్రహం కలుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం. 

## సంఘటనలు
* సా.శ. 1955 : మన్మథ నామ సంవత్సరం : నాగార్జున సాగర్ ప్రాజెక్టు శంకుస్థాపన జరిగింది.

## మూలాలు

వర్గం:కార్తీకమాసము
వేములపల్లి శ్రీకృష్ణ

**వేములపల్లి శ్రీకృష్ణ** (1917 -8/4/2000) ప్రముఖ కమ్యూనిష్టు నేత, శాసనసభ్యులు, కవి. వీరు "చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా" అనే గేయాన్ని రచించి తెలుగు ప్రజల హృదయాలలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయారు.

వీరు గుంటూరు జిల్లా రేపల్లె తాలూకా బేతపూడి గ్రామంలో జన్మించారు. వీరు రేపల్లె లో ఉన్నత విద్యనభ్యసించి, గుంటూరులోని ఆంధ్ర క్రైస్తవ కళాశాలలో డిగ్రీ పూర్తిచేశారు. వీరు ప్రముఖ కమ్యూనిష్టు నాయకులు పులుపుల వెంకట శివయ్య గారి ప్రోత్సాహంతో 1938లో కమ్యూనిష్టు పార్టీ సభ్యత్వం స్వీకరించారు. వీరు 1948లో గుంటూరు జిల్లా కమ్యూనిష్టు కమిటీ కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యారు.

వీరు 1940 దశకంలో సాంస్కృతిక ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొని గేయ రచనలోను, వివిధ జానపద కళారూపాలను వెలుగులోకి తేవడానికి సహాయపడ్డారు. 1950 దశకంలో ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఉద్యమ కాలంలో "చేయెత్తి జై కొట్టు తెలుగోడా" అనే గేయాన్ని రచించి తెలుగు ప్రజల హృదయాలలో నిలిచిపోయారు. ఈ పాట ఘంటసాల గళంలో 1952లో పల్లెటూరు చిత్రంలో తెలుగునేల నాలుగు చెరగులా మార్మోగింది.

వీరు మూడు సార్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు. మొదట బాపట్ల నియోజకవర్గం నుండి 1952లో మద్రాసు శాసనసభకు,  తరువాత 1962, 1972 ఎన్నికలలో మంగళగిరి నియోజకవర్గం నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ లోనూ సభ్యులయ్యారు. 1964-65 విశాఖ ఉక్కు కర్మాగారం ఉద్యమంలో తన శాసనసభ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశారు.

వీరు 1968 నుండి 1972 వరకు విశాలాంధ్ర దినపత్రిక కు సంపాదకత్వం వహించారు. హైదరాబాదులోని చండ్ర రాజేశ్వరరావు ఫౌండేషన్ కు కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. వీరు ఏప్రిల్ 8, 2000 న హైదరాబాదులో పరమపదించారు. మరణానంతరం తన నేత్రాలను ఎల్.వి.ప్రసాద్ కంటి ఆసుపత్రికి దానం చేశారు.

## పురస్కారాలు
* 1998లో ఆంధ్రప్రదేశ్ అభ్యుదయరచయితల సంఘం, గుంటూరు జిలాశాఖ వారిచే అమరజీవి పులుపుల వెంకటశివయ్య సాహితీ సత్కారం. 

## మూలాలు

వర్గం:1917 జననాలు
వర్గం:2000 మరణాలు
వర్గం:పాత్రికేయులు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా కమ్యూనిస్టు నాయకులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:విశాఖ ఉక్కు ఉద్యమకారులు
వర్గం:నేత్రదానం చేసిన వ్యక్తులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పాత్రికేయులు
వర్గం:పులుపుల వెంకటశివయ్య అవార్డు గ్రహీత
వర్గం:మద్రాసు రాష్ట్రంలో శాసన సభ్యులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1962)
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1972)
బొజ్జి రాజారాం

**బొజ్జి రాజారాం** భారతీయ సాంకేతిక నిపుణుడు. కొంకణ్ రైల్వే మేనేజింగ్ డైరెక్టర్. వేలాడే రైలు *స్కైబస్* రూపకర్తగా ప్రసిద్ధుడు.

1945 ఫిబ్రవరి 1 న విశాఖపట్నం జిల్లా యలమంచిలిలో జన్మించిన రాజారాం, విజయవాడ లయోలా కాలేజీలో ఇంటర్మీడియెట్ చదివాడు. ఆ తరువాత వాల్తేరులోని ఇంజినీరింగ్ కాలేజీలో బీటెక్ ఫస్ట్ ర్యాంక్‌తో పాసయ్యాడు. ఐఐటీ ఖరగ్‌పూర్‌లో ఎంటెక్ చేసిన తరువాత అక్కడే డాక్టరేటు కూడా పూర్తి చేశాడు. 1970లో రైల్వేశాఖలో చేరిన రాజారాం 2005 వరకూ వివిధ హోదాల్లో పనిచేశాడు. 1990లో ప్రారంభమైన ప్రతిష్ఠాత్మక కొంకణ్ రైల్వే ప్రాజెక్టులో చీఫ్ ఇంజినీర్‌గా పనిచేశాడు. అత్యంత దుర్గమమైన కొంకణ్ రైల్వే ప్రాజెక్టు సాకారమవడం వెనుక రాజారాం కృషి ఎంతో ఉంది. 1998లో కొంకణ్ రైల్వేస్ మేనేజింగ్ డెరైక్టర్‌గా పదవీ విరమణ చేశాడు.

రాజారాం ప్రపంచబ్యాంకు నిధులతో చేపట్టిన అనేక ప్రాజెక్టులను పర్యవేక్షించిన ఈయన నిధుల నిర్వహణకు సంబంధించి ఆ బ్యాంకు ప్రశంసలు అందుకున్నారు. రైలు ప్రమాదాల నివారణకు రాజారాం రూపొందించిన యాంటీ కొల్లిషన్ డివైజ్‌కు ప్రపంచస్థాయి గుర్తింపు లభించింది. కొంకణ్ రైల్వేలో ఉండగా ఆయన చేసిన పరిశోధనలకు 17 పేటెంట్లు లభించగా, గురుత్వశక్తితో రవాణా, విద్యుదుత్పత్తి సాధించే విధానం గ్రావిటీ పవర్‌హౌస్ టెక్నాలజీకి అమెరికా పేటెంట్ దక్కింది.

టాటా, బీఈఎంఎల్, ఎస్సార్, గ్రాసిమ్, బజాజ్ ఎలక్ట్రికల్స్ వంటి 34 పారిశ్రామిక సంస్థల సహకారంతో రూపొందిన ప్రయోగాత్మక వేలాడే రైలు స్కైబస్ పెలైట్ ప్రాజెక్టు రాజరాం కృషి ఫలితమే. ఈ లైను మొట్టమొదటగా గోవాలో నిర్మించారు.

## మూలాలు

వర్గం:1945 జననాలు
వర్గం:సాంకేతిక నిపుణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:తెలుగువారిలో సాంకేతిక నిపుణులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా ఇంజనీర్లు
ప్రతాప్ సి. రెడ్డి

**ప్రతాప్ చంద్రారెడ్డి** (జననం: 1933 ఫిబ్రవరి 5) చిత్తూరు జిల్లా, తవణంపల్లె మండలం, ఆరగొండలో పుట్టాడు.  అతను హృద్రోగ నిపుణుడు. భారతదేశపు మొట్టమొదటి కార్పొరేట్ ఆసుపత్రుల శ్రేణి అయిన అపోలో హాస్పిటల్స్ ను స్థాపించాడు. ఆ తరువాత అపోలో ఫార్మసీ సంస్థను స్థాపించాడు. ఫోర్బ్స్ సంస్థ విడుదల చేసిన భారతదేశ 100 మంది సంపన్నుల జాబితాలో 86వ స్థానం పొందిన వ్యక్తి. 2017లో ఇండియా టుడే వెలువరించిన భారతదేశపు 50 శక్తిమంతులైన వ్యక్తుల్లో అతనికి 48వ స్థానం ఇచ్చింది. ఎయిర్సెల్ లో 26 శాతం వాటా ఇతనిదే.

ప్రతాప రెడ్డికి నలుగురు కుమార్తెలు. ఈ నలుగురూ అపోలో హస్పిటల్స్ లో డైరెక్టర్లుగా ఉన్నారు. 1991లో కేంద్ర ప్రభుత్వం పద్మ భూషణ్, 2010లో పద్మ విభూషణ్ ఇచ్చి గౌరవించింది.

## నేపథ్యం
రెడ్డికి 1991లో పద్మ భూషణ్ లభించింది. 2010లో భారతదేశంలో రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మ విభూషణ్  కూడా అందుకున్నాడు.

## మూలాలు


వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1933 జననాలు
వారణాసి రామసుబ్బయ్య

**వారణాసి రామసుబ్బయ్య** (1882 - 1912) సుప్రసిద్ధ గాయకుడు, వాగ్గేయకారుడు.
## విశేషాలు
ఇతడు గుంటూరు జిల్లా బాపట్ల తాలూకా పొన్నూరులో వారణాశి కోటయ్య, లక్ష్మీదేవి దంపతులకు చిత్రభాను నామ సంవత్సర కార్తీక శుద్ధ పాడ్యమి తిథిన జన్మించాడు. వీరు భావనారాయణ స్వామి దేవస్థానంలోని స్వస్తి వాచక కుటుంబానికి చెందినవారు. ఇతడు తన తండ్రి వద్ద సరళీస్వరాలు, అలంకారాలు, గీతాలను నేర్చుకున్నాడు. తర్వాత రాజనాల వెంకటప్పయ్య శాస్త్రి వద్ద కృతులు, వర్ణాలు అభ్యసించాడు. ఇతడు తన 15వ ఏటనే తుమరాడ సంగమేశ్వరశాస్త్రి, నందిగాన వేంకటశాస్త్రులు, పప్పు సూర్యనారాయణ, ఆదిభట్ల నారాయణదాసు, దంపూరి సుబ్బారావు వంటి ప్రముఖుల సమక్షంలో మొట్టమొదటి కచేరీ చేశాడు. తరువాత మద్రాసు, కలకత్తా నగరాలను సందర్శించి అక్కడ సంగీత ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. ఇతడు గాత్రంలో మాత్రమే కాక ఫిడేలు వాయిద్యంలో కూడా మంచి నైపుణ్యాన్ని సంపాదించాడు. రామనాథపురం, సేకూరు, జైపూరు (ఒరిస్సా) వంటి సంస్థానాలలో కచేరీలు చేశాడు. ఇతడు 1912 మలేరియా సోకి మద్రాసు జనరల్ ఆసుపత్రిలో మరణించాడు.
## రచనలు
ఇతడు పొన్నూరు భావనారాయణ స్వామిపై కొన్ని వర్ణనలు, కృతులు, బంధాలు మొదలైన గేయాలు రచించాడు. ఇతని రచనలు:
* శ్రీ మహిళా సామప్రియ - సోమకాసురాంతకా (శ్రీ రాగం)
* నీరజాక్ష నిన్నే కోరితి నేరమెంచకురా (అభోగి రాగం)
* ఆరుద్రప్రియే సదయే గోహణా చలనిలయే (రుద్రప్రియ రాగం)
## ప్రశంసలు
* 1899లో బందరులో ఇతని పాటవిని చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి చెప్పిన ప్రశంసా పద్యం:

మ్రింగునొ, లేక ముక్కుకొన మిక్కిలి 
::::::నొక్కునొ లేక మీదికిన్
చెంగున దాటునో  యనగు చేష్టలొన
::::::ర్చెడు వారి పాటలే,
రంగుగ నుండునో వినగ రమ్ము కుతూ
::::::హలమబ్బు రామసు
బ్బాంగజు పాట శ్రోత్రముల కక్షులకున్
::::::ముద మూర జేయదే

తెగుబాడిన బైబాడెడి
వగయొద్దికలును ననుంగు వగలపై
నొగిలిన మగువల కళలును
సాగియుంచున్ రామసుబ్బ సూరివరేణ్యా


* ఇతడి మరణానంతరము చల్లా పిచ్చయ్యశాస్త్రి చెప్పిన పద్యం:

వెయ్యేండ్లన్నము నీరులేక యడవిన్
:::::::వేండ్రమ్ముకున్, వానకున్
వ్రయ్యల్కాగ, శరీరముత్కట తపో
:::::::వ్యాపారముల్ సల్పియున్
వెయ్యూళ్ళం దిరుగాడియున్,  ,
:::::::వేవేలిచ్చియున్ రామసు
బ్బయ్యన్ బోలినవాని దేగలవె, దౌ
:::::::ర్భాగ్యంపు సంగీతమా!

రెంట బాండితిన్ గల్గి కౌగింట జొన్న
దగువపుశ్శోభ నలరి కీర్తిగనజాలు
రామసుబ్బయ్య బోలు సారాస్వతాబ్ధి
తిరిగి యెప్పుడు కనెదొ ధాత్రీమతల్లి


## మూలాలు
* ఎందరో మహానుభావులు, తనికెళ్ళ భరణి, హాసం ప్రచురణలు, హైదరాబాదు, పేజీలు: 127-9.
* 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, రెండవ భాగం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, పేజీ: 558.

వర్గం:గుంటూరు జిల్లా గాయకులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:వాగ్గేయ కారులు
వర్గం:1882 జననాలు
వర్గం:1912 మరణాలు
కందుల

**కందుల** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* కందుల ఆశన్న, భారత పార్లమెంట్ సభ్యులు.
* కందుల ఓబుల్ రెడ్డి, ఆంధ్రప్రదేశ్ మంత్రివర్యులు.
* కందుల మల్లికార్జునరావు, ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులు.
* కందుల వరాహ నరసింహ శర్మ లేదా కవనశర్మ, ప్రముఖ రచయిత, ఆచార్యులు
----
**కందుల** పేరుతో కొన్ని గ్రామాలు:
* కందులగుంట
* కందులగుడ్డి
* కందులగూడెం
పిల్లలు (అయోమయ నివృత్తి)

ఇంకా యుక్త వయసు రాని అమ్మాయిలను, అబ్బాయిలను పిల్లలు (Children) అంటారు.
----
**పిల్లలు** పేరుతో విడుదలైన కొన్ని తెలుగు సినిమాలు:
* పిల్లలు తెచ్చిన చల్లని రాజ్యం
* పిల్లలు దిద్దిన కాపురం
* పెళ్లీడు పిల్లలు
నీలగిరి యాత్ర

thumb|right|220px|నీలగిరి యాత్ర 1953 పుస్తక ముఖచిత్రం.
**నీలగిరి యాత్ర** కోలా శేషాచలం రచించిన ఒక తెలుగు వచన గ్రంథం. తెలుగులో యాత్రా చరిత్రలలో ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య కాశీయాత్ర చరిత్ర (1930-1931) మొదటిది కాగా ఈ రచన రెండవది.

మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని బ్రిటిష్ అధికారులు ప్రతి సంవత్సరం వేసవి కాలంలో పరివార సమేతంగా నీలగిరికి వెళుతుండేవారు. ఇతడు థామస్ సింప్సన్ దొర కచ్చేరిలో మాంగాడు శ్రీనివాస మొదలియారు వద్ద గుమస్తాగా పనిచేసేవాడు. ఇతడు 1846 మే 12వ తేదీన చెన్నపట్నం నుండి బయలుదేవి నీలగిరి చేరి 1847 జనవరి 13వ తేదీన స్వగ్రామానికి తిరిగివచ్చాడు. మొత్తం యాత్రా సమయం ఏడు నెలలు. ఆ కాలంలో తాను చూసిన వివరాలు నీలగిరి యాత్ర అనే వచన గ్రంథంగా 1854 సంవత్సరంలో రచించాడు. ఈ గ్రంథాన్ని గోడే వేంకట జగ్గారావు గారికి అంకితమిచ్చాడు.

### నీలగిరి యాత్రామార్గం
చింత్రాద్రిపేట - పూవిరుందమల్లి - పెరంబూదూరు - ఓచేరి - వాలాజాపేట - రాణిపేట - వేలూరు - పళ్ళికొండ - విరించిపురము - తోటాళము - ఆమూరిపేట - వాణియంబాడి - తిరుప్పత్తియూరు - మత్తూరు - ఇరుమత్తూరు - ధర్మపురి - అదమాన్ కోట -తోర్పూరు - సేలము - కాకాపాళియము - ముద్దునాయని పాళియము - పల్లి పాళియము - ఈరోడు - విజయ మంగళము - అవినాశి - అన్నూరు - మోటు పాళియము - కల్లారు - నీలగిరి శిఖరము - ఉదక మండలం.

### వచన కావ్యం
ఈ గ్రంథంలో మూడు ప్రకరణాలు ఉన్నాయి. చెన్నపట్నం నుండి నీలగిరి చేరేదాకా జరిగిన వృత్తాంతం తొలి ప్రకరణలోను, నీలగిరి విశేషాలు రెండవ ప్రకరణలోను, తిరుగు ప్రయాణంలోని వివరాలు మూడవ ప్రకరణంలోను ఉన్నాయి. ఇది ప్రశస్తమైన గ్రాంథిక శైలిలో ఉన్న వనచ గ్రంథం. అయినా ఇందులో కందగర్భిత ప్రమితాక్షర వృత్తం, గర్భగత కందం, నాగబంధం, షష్ఠ్యాంతాలు, స్రగ్విణి, భుజంగ ప్రయాతం, పంచ చామరం, అకార నిరోష్ఠ్య కందం పాదగోపనం, ద్వ్యర్థి పద్యం, పాదగోపనాకృతి, ఉత్పలమాల చంపకమాల వృత్తాలు, సీస పద్యాలు, సీసమాలికలు చేర్చబడడం వలన ఇది వచన కావ్యంగా పేర్కొనబడింది.

### యాత్రా రచనకు ప్రేరణ
గోడే సూర్యనారాయణ రాయుడు గారి కుమారుడు వేంకట జగ్గారాయుడు ఆంగ్ల విద్యాభ్యాసం కోసం మద్రాసుకు వెళ్ళాడు. అతడు అక్కడున్న ఎనిమిది సంవత్సరాలలో శేషాచలకవితో సాన్నిహిత్యం పెంచుకున్నాడు. వీరి మైత్రికి గుర్తుగా ఒక కావ్యాన్ని వ్రాసి అంకితమివ్వాలని అనుకున్నా కావ్యానికి తగిన ఇతివృత్తం దొరకలేదు. చివరికి యాత్రా విశేషాలనే వచన కావ్యంగా మలచాలని అలోచన వచ్చింది. తాను యాత్రాకాలంలో దినచర్యగా వ్రాసుకున్న అనుభవాల ఆధారంగా నీలగిరి యాత్రను పుస్తకంగా రచించి మితృనికి అంకితం ఇచ్చాడు.

### ముద్రణ
* ఈ పుస్తకాన్ని మద్రాసు ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారం వారు మద్రాసు ప్రభుత్వ అనుమతితో మొదటిసారి 1953లో ముద్రించారు.
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు 2004 సంవత్సరంలో తిరిగి దీనిని ముద్రించారు. దీనికి డా. మచ్చ హరిదాసు గారు విపులమైన పీఠిక రచించారు.

## మూలాలు
* సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం, ఆరుద్ర మూడవ సంపుటి, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు, పేజీలు: 244-5.
* నీలగిరి యాత్ర, కోలా శేషాచలకవి, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2004.

## బయటి లింకులు

* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీ లో ప్రతి

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:2004 పుస్తకాలు
వర్గం:1953 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
వర్గం:యాత్రా చరిత్ర
రాజీవ్ కనకాల

**రాజీవ్ కనకాల** తెలుగు సినిమా నటుడు. ఈయన సుప్రసిద్ద దర్శకులు, నటులు అయిన దేవదాస్ కనకాల తనయుడు. రాజీవ్ కనకాల సినిమాలలో నటించడానికి ముందు టి.వి.సీరియళ్ళలో నటించారు. ఈయన భార్య సుమ కనకాల ప్రముఖ టి.వి. యాంకర్, నటి.

## సినీరంగ ప్రస్థానం
1991లో వచ్చిన బాయ్ ‌ఫ్రెండ్ చిత్రంద్వారా తెలుగు సినిమారంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు.

## సినీ చరిత్ర

### టెలివిజన్

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* Rajiv Kanakala and Star Anchor Suma Special Interview

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:సినీ వారసత్వం గల తెలుగు సినిమా వ్యక్తులు
కరాటే

right|thumb|కరాటే

**కరాటే** (Karate) ఒక యుద్ధ కళ. జపాన్ భాషలో ** కరాటే ** అనగా **వట్టి చేతులు** అని అర్ధం. ఇది చాలా ప్రాచీన యుద్ధ విద్య.ఎన్నో మార్షల్ కళలలో ఇదొకటి. ఇది జపాన్ దేశములో పుట్టింది.



## ఇవి కూడా చూడండి

* అంజన ఎరవెల్లి - కరాటే క్రీడాకారిణి

## మూలాలు


వర్గం:కళలు
వర్గం:క్రీడలు
వర్గం:యుద్ధ క్రీడలు
చింతా

* చింతా దీక్షితులు, ప్రముఖ కథా రచయిత.
* చింతా మోహన్ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు చెందిన పార్లమెంటు సభ్యుడు.
దీక్షితులు

* చింతా దీక్షితులు - రచయిత 
* గోపీనాథ దీక్షితులు - తిరుమల వేంకటేశ్వరాలయ తొలి అర్చకుడు 
* అప్పయ్య దీక్షితులు - శివాగమ పండితుడు 
* రామస్వామి దీక్షితులు - కర్ణాటక సంగీతకారుడు, ముత్తుస్వామి దీక్షితుల తండ్రి 
* నీలకంఠ దీక్షితులు - 17 వ శతాబ్దపు మదురై రాజు తిరుమలై నాయకుని ఆస్థానంలో మంత్రి 
* సుబ్బరామ దీక్షితులు - కర్ణాటక సంగీతకారుడు, ముత్తుస్వామి దీక్షితులు సోదరుని మనుమడు 
* ముత్తుస్వామి దీక్షితులు, అత్యద్భుతమైన కృతులను రచించిన ముత్తుస్వామి దీక్షితులు సంగీతత్రయంలో త్యాగరాజు తర్వాత రెండవవారిగా పరిగణింపబడతారు.
* మధిర సుబ్బన్న దీక్షితులు, కాశీ మజిలీ కథలు రచయితగా తెలుగు ప్రజలకు సుపరిచితులు. 
* పురాణపండ సూర్యప్రకాశ దీక్షితులు, ఉషశ్రీ గా ప్రసిద్ధిచెందిన వారు.
* దీవి శ్రీనివాస దీక్షితులు,  ప్రముఖ రంగస్థల సినిమా నటుడు, రంగస్థల దర్శకులు.
శ్రీ అమృత తులసి

thumb|శ్రీ అమృత తులసి విషయ సూచిక
**శ్రీ అమృత తులసి** తులసి యొక్క గొప్పదనమును తెలియజేయు మంచి తెలుగు పుస్తకము. దీని రచయిత ప్రముఖ ఆయుర్వేద, హోమియోపతి వైద్యులు డా. టి.కె. గిరిధరన్. దీనిని 2000 సంవత్సరంలో మొదటిసారిగా ముద్రించారు. వైద్య విషయాలే కాకుండా ఆధ్యాత్మిక, ప్రాచీన గ్రంథాల నుండి సేకరించిన అనేక విషయాలను ఇందులో పొందుపర్చడం దీనిలోని ప్రత్యేకత. దీనికి శ్రీ కాళహస్తీశ్వరాలయము నందు అనేక గ్రంథములను ప్రచురించిన విద్వాన్ వీ.రా. ఆచార్య గారి సహాయ సహకారాలు అందించినట్లుగా రచయిత తెలియజేశారు. ఈ గ్రంథ ముద్రణకు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు ఆర్థిక సహాయాన్ని అందించినది. తి.తి.దే. ధర్మప్రచార పరిషత్తు కార్యదర్శి శ్రీ సముద్రాల లక్ష్మణయ్య దీనిని "తులసీ సర్వస్వం" అని పేర్కొన్నారు.

## విన్నపము
"శ్రీ అమృత తులసి" పేరులోని శ్రీ అనగా లక్ష్మీదేవి; అమృతము అనగా ముదిమిని పోగొట్టి యౌవనమును ప్రసాదించు దివ్యౌషధము; తులసి అనగా సాటి, సాదృశ్యము, పోలిక లేనిది యని అర్థము. అనగా సాక్షాత్తు లక్ష్మీదేవి కంటే వేరు పోలిక లేనిదియైన, అమృత తుల్యమైన తులసి.

ప్రపంచసృష్టిలో తులసి ఒక దివ్యమైన, విశిష్టమైన ఔషధము. శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి అంశముగా పరిగణింపబడుచున్నది. చతుర్వేదములందును, సకలశాస్త్రములందును, అష్టాదశపురాణములందును ప్రస్తావించబడిన దివ్యౌషధములలో ఉత్తమమైనది. అందువలననే అన్ని యుగములందును తులసి యొక్క ప్రస్తావన చేయబడియున్నది. 

ఈ గ్రంథములో శ్రీతులసిని గురించిన స్తోత్ర, కవచ, పారాయణ, పూజాక్రమములను ప్రతి ఒక్కరు తెలుసుకోవలసిన విషయములను అందరూ పఠించి పాటించవలయును.

## విషయసూచిక
### ప్రథమ భాగము
* శ్రీతులసి - విశిష్టత
* శ్రీతులసి - జననము
* శ్రీతులసి గాథ
* శ్రీతులసి వృత్తాంతము
* శ్రీతులసి ప్రాశస్త్యము శ్రీపాదతీర్థము
* శ్రీతులసి మహాత్మ్యము
* శ్రీతులసి - గణపతి
* శ్రీతులసి కాష్ఠమణిమాల
* శ్రీతులసి పూజ
* శ్రీతులసి స్తోత్రము
* శ్రీతులసి స్తవము
* శ్రీతులసి ధ్యానము
* శ్రీతులసి నామాష్టకము
* శ్రీకృష్ణ భగవాన్ - శ్రీతులసి యంత్రము
* శ్రీతులసి కవచము
* శ్రీతులసి కవచపారాయణక్రమము
* శ్రీతులసి వివాహప్రతిష్ఠ
* శ్రీతులసి యక్షిణిమంత్రము
* శ్రీతులసి పూజా విధానము
* శ్రీతులసి అష్టోత్తర శతనామావళి
* శ్రీతులసి లక్షప్రదక్షిణ విధిః
* శ్రీతులసి వ్రతపూజ
* శ్రీతులసి విష్ణుః వివాహః

### ద్వితీయ భాగము
* శ్రీతులసి ఆధునిక ఆయుర్వేద విజ్ఞానము
* శ్రీతులసి హోమియోపతి వైద్య విధానము
* శ్రీతులసి ఆయుర్వేద ప్రాశస్త్యము
### తృతీయ భాగము
* జ్వరప్రకరణము చికిత్స
* శిరోరోగ చికిత్స
* నేత్రరోగ చికిత్స
* నాశికారోగ చికిత్స
* కర్ణరోగ చికిత్స
* ముఖరోగ చికిత్స
* అస్యరోగ చికిత్స
* దంతరోగ చికిత్స
* శ్వాసకోశరోగ చికిత్స
* క్షయరోగ చికిత్స
* శ్లేష్మరోగ చికిత్స
* పిత్తరోగ చికిత్స
* వాతరోగ చికిత్స
* హృదయరోగ చికిత్స
* ప్లీహరోగ చికిత్స
* ఉదరరోగ చికిత్స
* విషూచి, అర్శస్సు, మూత్రరోగ చికిత్స
* చర్మరోగ చికిత్స
* మశూచిరోగ చికిత్స
* విషకాట్లకు చికిత్స
* మూలరోగ చికిత్స
* ఉన్మాదరోగ, భూతబాద చికిత్స
* సుఖరోగ చికిత్స
* మేహరోగ చికిత్స
* స్త్రీరోగ చికిత్స
* శిశురోగ చికిత్స
* పుట్టకురుపు వ్యాధి చికిత్స
* కాయకల్పములు, ధాతుపుష్టి యోగములు
* భస్మములు
* కట్లు
* సింధురములు
* రసౌషదములు
* మాందవ్యాదులు - వివరణ

## మూలాలు
* శ్రీ అమృత తులసి, రచన, సంకలనము, వ్యాఖ్యాత : డా. టి.కె.గిరిధరన్, చిత్తూరు, 2000.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:2000 పుస్తకాలు
భోగం వీధులు

thumb|వీధి వేశ్య - ప్రతీకాత్మక చిత్రం
వ్యభిచారం చేసేవారు ఉండే వీధులని ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో **భోగం వీధులు** అని అంటారు. పూర్వం రాజులూ, భూస్వాములూ తమ భోగ విలాసాల కోసం వ్యభిచార వృత్తిని ప్రోత్సహించేవారు. వ్యభిచారం చేసే కులంగా భోగం అనే కులం ఏర్పడింది. భూస్వాములు పెళ్ళిళ్ళలో భోగం మేళాలు ఏర్పాటు చేసేవారు. అందులో భోగం కులానికి చెందిన పురుషులు సంగీతం వాయించగా భోగం స్త్రీలు నృత్యం చేసేవాళ్ళు. వీరేశలింగం, రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు లాంటి సంఘ సంస్కర్తలు వ్యభిచారాన్నీ, భోగం మేళాలనీ వ్యతిరేకించారు. భోగం వీధులని నిర్మూలించారు, భోగం మేళాలని రద్దు చెయ్యించారు.

విజయనగర సామ్రాజ్యంలో భోగం స్త్రీలకు రాజభవనాలలో నిరాఘాటంగా ప్రవేశముండేది. హజారరామాలయంలో వివిధ భూషణాలతో మురుస్తూ వున్న వేశ్యలను శిలా స్థంభాలపై తీర్చి దిద్దారు.  దేవీ నవరాత్రులలో ప్రతి ఉదయం, భువనవిజయంలో, రథోత్సవాలు అన్నిటిలోనూ, దేవాలయాలలో ప్రతి శనివారమూ వారు నృత్యం చేసేవారు. నృత్యం నేర్పే గురువులకు రాయల వారు కొన్ని ఇనాములు ఇచ్చేవారు.

## మూలాలు

వర్గం:సాంఘిక దురాచారాలు
శ్రీపాద (తెలుగు) - మాస్తి (కన్నడ) కథలు తులనాత్మక పరిశీలన

'
******శ్రీపాద (తెలుగు) - మాస్తి (కన్నడ) కథలు - తులనాత్మక పరిశీలన****''' 
మన భారత దేశంలో ఎన్నో భాషలు ఉన్నాయి. కానీ ఇరుగు పొరుగు భాషల్లో గోచరించే భావ సంపద గురించి గానీ, ఆలోచనా ప్రవాహాన్ని గానీ, సాంఘిక సంచలనాన్ని గురించి గాని మనకు తెలిసింది చాల‍ తక్కువ. భారత దేశంలోని ప్రతి భాషలోనూ ప్రఖ్యాతి చెందిన కొన్ని ఉత్తమ రచనలు ఇతర భారతీయ భాషల్లోకి అనువదించి అ రచనలను తులనాత్మక పరిశీలన ద్వారా వివేచించడం ద్వారా ఆయా ప్రదేశాలకు సంబంధించిన సాంఘిక జీవితం, సంస్కృతి, సామాజిక వాతారణం, జీవన విధానం, ఆచార వ్యవహారాలను ఇతర ప్రాంతీయులకు తెలియ పరచడం వల్ల ప్రజలకు పరస్పర పరిచయం ఏర్పడుతుంది. అందువల్ల జాతీయ సమైక్యత పెంపొంది అభివృద్ధి పథంలో నడుస్తుంది. దక్షిణాది భాషల్లోని సాహిత్య పరిశీలన ద్వారా ఇరుగు పొరుగు సాహిత్యాల్లోని స్థితి గతుల్ని తెలుసుకోవడం వల్ల సాహిత్యం పరిపుష్ఠం అవుతుంది. తెలుగు సాహిత్యంలో దీపస్తంభం వంటివారు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి. కన్నడిగుల ఆస్తిగా కన్నడ సాహిత్యంలో తనకంటూ ప్రత్యేక స్థానాన్ని నిలుపుకున్న కథకుడు జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీత శ్రీ మాస్తి వెంకటేశ్వర అయ్యంగారు. వీరిరువురు సమకాలికులు. ఇటు ఆంధ్రలోనూ అటు కర్నాటకలోనూ రాజకీయంగా, ఆర్థికంగా, సామాజికంగా ఒకే సామాజిక నేపథ్యంలో కథలను రాసి సమాజ శ్రేయస్సు కొరకు పాటుపడిన సాహితీ మూర్తులు అయినందువల్ల వీరిద్దరి కథలపై తులనాత్మక పరిశీలన చేయాలనే ఆలోచన కలిగింది. సంఖ్యాపరంగా ఈనాడు తక్కు కథలే వస్తున్నా సమాజాన్ని విశ్లేషించి సమస్యల మూలాలను వెల్లడిస్తూ వాటి పరిష్కారాలను సూచిస్తున్న కథలు కొన్ని మాత్రమే వస్తున్నాయి. వాటి సంఖ్య ఎన్నో రెట్లు పెరిగితే గాని వాటి ఉనికి ప్రపంచానికి తెలియదు. అలా తెలియజేయడానికి కథాఁఆహిత్యానికి మార్గదర్శకులైన శ్రీపాద, మాస్తి కథల తులనాత్మక అధ్యయనం ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. కథ కళలకు కేంద్రబిందువు. ఉత్తమ కథాసాహిత్యం ఉత్తమ సమాజాన్ని నిర్మిస్తుంది. ఉత్తమ కథలు మరిన్ని రావాలంటే ఉత్తమ కథకుల జీవితం, వారి రచనల అధ్యయనం ఎంతో అవసరం. కాబట్టి ఉత్తమ కథకులైన శ్రీపాద, మాస్తి కథలను పరిశీలించి సమాజానికి వారు అందించిన సందేశాన్ని అందించడం అత్యంత ఆవశ్యం
మామిడిపూడి (అయోమయ నివృత్తి)

మామిడిపూడి, నెల్లూరు జిల్లా, ముత్తుకూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
----
* మామిడిపూడి వెంకటరంగయ్య, ప్రముఖ రచయిత, విద్యావేత్త, ఆర్థిక, రాజనీతి శాస్త్ర పారంగతుడు, విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాత.
* మామిడిపూడి పట్టాభిరామ్, ప్రముఖ పాత్రికేయులు.
* మామిడిపూడి నాగార్జున ప్రముఖ కార్యనిర్వాహకులు.
ఈ.ఏ.ఏ. ఐర్‌వెంచర్ పురావస్తు శాల

ఈ.ఏ.ఏ ఏవియేషన్ మ్యూజియం గతంలో ఈ.ఏ.ఏ ఎయిర్ వెంచర్ మ్యూజియం (ఎయిర్ అడ్వెంచర్ మ్యూజియం)  అనేది చారిత్రాత్మక, ప్రయోగాత్మక విమానాల సంరక్షణ, ప్రదర్శనతో పాటు పురాతన వస్తువులు సంరక్షణ కోసం నెలకొల్పబడిన పురావస్తుశాల. ఇది విస్కాన్సిన్ లోని ఓష్ కోష్ లో నిర్మించబడింది. ఇది విట్మాన్ ప్రాంతీయ విమానాశ్రయం దగ్గరలో నిర్మింపబడింది. ఇందులో చాలా విమానాల నమూనాలు, విమానాలకు సంబంధించిన విడి భాగాలు చాలా ప్రదర్శనకు పెట్టారు. ఇందులో 20,000 కు పైగా ప్రదర్శనా వస్తువులు ఉన్నాయి.

## చరిత్ర
ఈ.ఏ.ఏ వ్యవస్థాపకుడు పాల్ పోబెరెజ్నీ 1958 ఆగస్టులో ఈ.ఏ.ఏ ఎయిర్ మ్యూజియం-ఎయిర్ ఎడ్యుకేషన్ సెంటర్ ఆలోచనను ప్రతిపాదించాడు. 1970 ల చివరలో, పాల్ కుమారుడు, ఈ.ఏ.ఏ అధ్యక్షుడు టామ్ పోబెరెజ్నీ, ప్రస్తుత నవీకరించబడిన ఈ.ఏ.ఏ మ్యూజియం, ప్రధాన కార్యాలయాన్ని నిర్మించే ప్రచారానికి నాయకత్వం వహించాడు. ఇది 1983 లో అధికారికంగా ప్రారంభించబడింది.

## విభాగాలు

* పిల్లల విభాగం
* యుద్ధ విమానాలు (war Birds)
* ప్రసిద్ధ పురాతన విమానాలు (Antique and classic Aircrafts)
* ఆకాశయాన ఆరంభకులు (pioneers of Flight)

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

* ఈ.ఏ.ఏ. ఐర్‌వెంచర్ పురావస్తు శాల అధికారిక వెబ్‌సైటు

వర్గం:అమెరికా
వర్గం:విమానాలు
వర్గం:సంగ్రహాలయాలు
ఏనుగు లక్ష్మణ కవి

ఏనుగు లక్ష్మణ కవి సా.శ.18 వ శతాబ్దికి (1797) చెందిన వాడు తల్లి పేరు పేరమాంబ, తండ్రి పేరు తిమ్మకవి. జన్మ స్థలం పెద్దాడ (కాకినాడ జిల్లా, పెదపూడి మండలంలోని గొల్లల మామిడాడకు దగ్గరలో ఉన్నది). లక్ష్మణ కవి ముత్తాత "పైడిపాటి జలపాలామాత్యుడు". ఇతను పెద్దాపుర సంస్థానాధీశ్వరుల వద్ద ఏనుగును బహుమానముగా పొందుట చేత కాలక్రమేణ వీరి యింటి పేరు "పైడిపాటి" నుండి "ఏనుగు" వారిగా స్థిర పడింది. ఆ జలపాల మంత్రి ముని మనుమడు లక్ష్మణ మంత్రి. అతని మనుమడు **ఏనుగు లక్ష్మణ కవి**. ఈ వంశం పూర్వం నుండి కవుల వంశం అని తెలుస్తుంది. శ్రీ వత్సవాయి తిమ్మజగపతి వద్ద ఉన్న ప్రసిద్ధ కవి 'కవి సార్వభౌమ కూచిమంచి తిమ్మకవి, లక్ష్మణకవికి సమ కాలికుడు లక్ష్మణ కవి, భర్తృహరి సంస్కృతంలో రచించిన సుభాషిత త్రిశతి తెలుగులోనికి "సుభాషిరత్నావళి" పేరు మీద అనువాదం చేసాడు. సుభాషిరత్నావళి నీతి, శృంగార, వైరాగ్య శతకములని మూడు భాగాలు. భర్తృహరి సుభాషితాలను తెలుగులోనికి అనువాదం చేసినవారు ముగ్గురు 1. **ఏనుగు లక్ష్మణ కవి** 2. పుష్పగిరి తిమ్మన 3. ఏలకూచి బాలసరస్వతి. వీటన్నింటిలోను ప్రజాదరణ పొంది అందరి నోళ్ళలో నానినవి "ఏనుగు లక్ష్మణ కవి" అనువాదాలు.

ఈ సుభాషిత రత్నావళిని అతి మనోహరముగ, యథామూలముగ, ప్రౌఢముగ, సందర్భసముచిత శైలిలో కవి హృదయమును గ్రహించి రచియించె ననుట పెద్దల అభిప్రాయం. కాని దీని యెడల కొన్ని లోటుపాటులు ఉన్ననూ, పద్యాలు రసవంతముగ నుండుటకు వానిని పండితులును పామరులును గూడ పఠించు చుండుటయే సాక్ష్యం.

## ఉదాహరణలు:

నీతి శతకములోని ఒక పద్యం.

తివిరి యిసుమున తైలంబు దీయవచ్చుదవిలి మృగతృష్ణలో నీరు ద్రావవచ్చుతిరిగి కుందేటి కొమ్ము సాధింపవచ్చుచేరి మూర్ఖుల మనసు రంజింపరాదు.

ఆకాశంబున నుండి శంభుని శిరం, బందుండి శీతాద్రి, సు శ్లోకంబైన హిమాద్రినుండి భువి, భూలోకమునందుండి య స్తోకాంభోధి, పయోధినుండి పవనాంధోలోకమున్ చేరె గం గా కూలంకష, పెక్కుభంగులు వివేక భ్రష్ట సంపాతముల్.

ఉరుతర పర్వతాగ్రముననుండి దృఢంబగు ఱాతిమాద స త్వరముగ త్రెళ్ళి కాయము హతంబుగ చేయుట మేలు, గాలి మే పరిదొర వాత కేలిడుట బాగు, హుతాశన మధ్యపాతమున్ వరమగు, చారుశీల గుణవర్జన మర్హముకాదు చూడగన్.

## లక్ష్మణ కవి ఇతర రచనలు
# రామేశ్వర మాహాత్మ్యము
# విశ్వామిత్ర చరిత్రము
# సూర్య శతకము (యిది సంస్కృత భాషలోనిది)
# గంగా మహాత్మ్యము
# రామ విలాసము
# లక్ష్మీనరసింహ శతకము.
# జాహ్నవీమాహాత్మ్యము
# విశ్వేశ్వరోదాహరణము
# సుభాషితరత్నావళి
# ఆంధ్రనామ సంగ్రహము 
# నృసింహ దండకము

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* **[https://sirimalle.com/telugu-thejalu-13/ తెలుగు తేజాలు]**

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా కవులు
వర్గం:శతక కవులు
వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్

**వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్** సీనియర్ పాత్రికేయుడు,ఫైనాన్షియల్ మార్కెట్ విశ్లేషకుడు. ఆయన అనేక టెలివిజన్ ఛానళ్ళలో పత్రికలలో పనిచేసాడు.
## జననం
వేణుగోపాల్ 1965, ఆగస్టు 26 న కృష్ణా జిల్లా వత్సవాయి మండలం కాకరవాయి లో జన్మించారు. 1983 లో మొదటిసారి ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం అనుబంధం లో వ్యాసం రాశారు. 1985 నుంచి ఆంధ్రజ్యోతి ఎడిట్ పేజిలో రెగ్యులర్ గా రాజకీయ విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు రాశారు. 1987లో కోస్తావాణి దినపత్రిక లో చేరాడు.

మరణం: నవంబర్ 7, 2020.

## రచనలు
* బంగారం కొనాలావద్దా?
* నా రాజ్యం
* బాబుగారి డాబు
* తెలుగువారి కురియన్

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
తెలుగు రచయిత. ఆర్గ్ లో వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్ పేజీ
వర్గం:1965 జననాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పాత్రికేయులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
పతంజలి (అయోమయ నివృత్తి)

* పతంజలి యోగ సూత్రాలను మానవాళికి అందించిన ఒక గొప్ప యోగి. 
* ఎం.పతంజలి శాస్త్రి భారత సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు.
* కె.ఎన్‌.వై.పతంజలి, ప్రముఖ తెలుగు రచయిత.
ఒడ్డాణము

[thumb|''ఒడ్డాణము''ను పొడవైన ''హారమును'' ధరించియున్న [తెలుగు ప్రజలు|తెలుగు పెళ్లికూతురు]]
**ఒడ్డాణము** అనేది పండుగలు, ముఖ్యమైన కుటుంబ వేడుకలు, అలాగే వివాహాలు వంటి ప్రత్యేక సందర్భాలలో దక్షిణ భారత మహిళలు అలంకారంగా ధరించే నడికట్టు లేదా దట్టి.

ఇది దక్షిణ భారతదేశ వివాహాలలో ఒకరి సామాజిక స్థాయికి లేదా ఆర్థిక స్థాయికి చిహ్నంగా కూడా చూడబడుతుంది. పెళ్లికూతుర్లు ధరించే అత్యంత బరువైన ఆభరణాలలో ఒడ్డాణ మొకటి. వాళ్ళు దీన్ని ధరించకుండా దక్షిణ భారత వివాహాలు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తాయి.

## వ్యుత్పత్త్యర్థము
కొందరు భాషావేత్తల లేదా నిఘంటువుల ప్రకారం, **ఒడ్డాణము** అనే పదం సంస్కృతపదమైన **ఓఢ్యాణము** యొక్క వికృతిరూపము అని చెప్పబడినది. కానీ, ఇంకొందరి సిద్ధాంతముల ప్రకారం, ఒడ్డాణము అనే పదము **ఒడి** (నడుము) మరియు **ఆణము** (చుట్టు/కట్టు) అనే అచ్చతెలుగు పలుకుల నుండే పుట్టినది అని నమ్మకము.


వర్గం:ఆభరణాలు
సగం

**సగం** లేదా **అర్ధ** (One Half) అనగా ఏదైనా ఒక సంఖ్యను రెండు చేత భాగించిన వచ్చునది. అనగా "1/2" అన్నమాట. ఏదైనా పదార్ధాన్ని రెండు సమాన భాగాలుగా విభజించిన వాటిని కూడా సగం అంటారు. డెసిమల్ పద్ధతిలో సగాన్ని 0.5 అని సూచిస్తారు.

## భాషా విశేషాలు
తెలుగు భాషలో అర్ధ (ardhamu) అనగా సగం. ఉదా: అర్ధచంద్రుడు, అర్ధగోళము, అర్ధనారీశ్వరుడు. నడిరాత్రి (midnight) ని అర్ధరాత్రి అని కూడా అంటారు. ఏదైనా విషయంలో సందేహాస్పదంగా అంగీకరించడాన్ని అర్ధాంగీకారము అంటారు. యుద్ధంలో ఒక యోధుడు మరో యోధుని రథంలో యుద్ధంచేస్తే అతన్ని "అర్ధరథుడు" అంటారు. గణితంలో అర్ధవ్యాసం మొదలుగా ప్రయోగాలున్నాయి. "అర్ధోరుకము" అనగా వేశ్యలు సగము తొడల దాకా తొడుగుకొనే చల్లడం, లాగు. 64-పూసలు కలిగిన గొలుసును అర్ధహారం అంటారు.

**అర్ధం** (ఒత్తు **ద**), **అర్థం** (ఒత్తు **త**) రెండు ఒకటి కాదు. అర్ధం గురించి ఇక్కడ తెలియజేయగా అర్థము అనగా ధనం గురించి సంబంధించిన పేజీలో చూడండి. దీనికి సంబంధించిన శాస్త్రం అర్థిక శాస్త్రం.

## సాహిత్యంలో సగం
భార్యాభర్తలు చెరో సగంగా సాహిత్యకారులు పేర్కొంటారు.

## మూలాలు

వర్గం:అంకెలు