బారాహీ దేవాలయం, చౌరాసి

**బారాహీ దేవళం** (ఒడియా: ବାରାହୀ ଦେଉଳ) అనేది భారతదేశంలోని ఒడిశా రాష్ట్రం పూరీ జిల్లాలోని తూర్పు తీర ప్రాంతంలో ఉన్న 9వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రాచీన ఆలయం. చౌరాసిలో ఉన్న ఈ బారాహీ ఆలయం అనేక విధాలుగా ప్రత్యేకమైనది. ఈ ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించబడిన దేవతా విగ్రహం భారతదేశమంతటా లభించిన ఈ దేవతా విగ్రహాలలో ఒక అద్భుత కృతిగా పరిగణించబడుతుంది.

## చరిత్ర, సంప్రదాయం
ఈ ఆలయం క్రీస్తుశకం 10వ శతాబ్దం మొదటి పాదంలో సోమవంశీ వంశం పాలన సమయంలో వారాహి దేవత గౌరవార్థం నిర్మించబడింది. ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా నిర్మించబడింది, ఇసుకరాయితో (సాండ్‌స్టోన్) నిర్మించబడింది. ఆలయ పరిమాణాలు (పొడవు × వెడల్పు × ఎత్తు) 15.84 మీటర్లు × 8.23 మీటర్లు × 8.40 మీటర్లు గా ఉన్నాయి.

వారాహి దేవి, వరాహ అవతారానికి చెందిన శక్తిగా విశ్వసించబడుతుంది. తాంత్రిక గ్రంథమైన *వారాహీ తంత్ర* లో వారాహి దేవతకు చెందిన ఐదు రూపాలు పేర్కొనబడ్డాయి. అవి: *స్వప్న వారాహి*, *చండ వారాహి*, *మాహీ వారాహి* (భైరవి), *కృచ్ఛ వారాహి*, *మత్స్య వారాహి*. మత్స్య వారాహి యొక్క వివరణ ఈ ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించబడిన విగ్రహానికి అత్యంత సమీపంగా ఉంటుంది.

ఈ దేవతకు రెండు చేతులు ఉంటాయి, ఆమెను *లలితాసనం* భంగిమలో పీఠంపై కూర్చున్నట్లుగా చూపించారు. శిల్పశాస్త్ర నియమాల ప్రకారం, ఈ విగ్రహానికి పంది ముఖం, దివ్య స్త్రీ శరీరం ఉంటుంది. ఆమె కుడి చేతిలో ఒక చేపను, ఎడమ చేతిలో ఒక *[[కపాలం]]* ను పట్టుకుని ఉంటుంది. ఆమె కుడి పాదాన్ని తన *వాహనం* అయిన గేదెపై ఉంచి ఉంటుంది; ఆ గేదె పీఠం అడుగున కూర్చున్నట్లు చూపబడింది. వారాహి దేవిని నుదుటిపై మూడవ కన్నుతో ప్రతినిధ్యం చేశారు, అయితే ప్రస్తుతం అది స్పష్టంగా కనిపించదు. ఆమె జుట్టు వలయాకార ముడుల రూపంలో అలంకరించబడి ఉంటుంది.

ఈ విగ్రహంలోని అందం ఆమె పెద్ద పొట్టలో వ్యక్తమవుతుంది; ఇది ఆమె గర్భంలో సమస్త విశ్వాన్ని ధరించినట్లు సూచిస్తుంది. వెనుక ఉన్న శిలాఫలకంపై రెండు విద్యాధరులను, రెండు వైపులా ఒకొక్కరిని చెక్కారు. ప్రధాన గర్భగుడి కాకుండా, జగమోహనంలో మరిన్ని రెండు చిన్న వారాహి విగ్రహాలు కూడా ఉన్నాయి. అవి రెండూ *అర్ధపర్యంకాసనం* లో కూర్చున్నట్లు చూపబడ్డాయి. వాటిలో కుడి వైపు గదిలో ఉన్న విగ్రహం కుడి చేతిలో చేపను, ఎడమ చేతిలో కపాలాన్ని పట్టుకుని ఉంటుంది. పీఠం దిగువ భాగంలో *నరవాహన* రూపం చెక్కబడి ఉంటుంది. ఎడమ వైపు గదిలో ఉన్న నాలుగు చేతుల వారాహి దేవత దిగువ ఎడమ చేతిలో కపాలాన్ని పట్టుకుని, కుడి దిగువ చేతితో వరద ముద్రను ప్రదర్శిస్తుంది. పై కుడి చేతిలో చేపను, పై ఎడమ చేతిలో జపమాలను పట్టుకుని ఉంటుంది.

ఒడిశా రాష్ట్రంలో సతభాయ (కటక్), బంచువా (కెయోంజార్ జిల్లా), నరేంద్రపూర్ (బాలసోర్ జిల్లా) ప్రాంతాల్లో కూడా వారాహి దేవిని పూజిస్తారు. పూరీ, జాజ్‌పూర్, ధర్మశాల ఆయోధ్య, దానగందర్, కిసెన్‌పూర్, తారాపూర్, పడగడి, కాంతిలో, గరుడపంచన, బయాలిశ్‌బాటి, చాటేశ్వర్, భువనేశ్వర్, పల్లూర్, కాంచీపురం ప్రాంతాల్లో కూడా వారాహి దేవత విగ్రహాలు లభించాయి.
## నిర్మాణ శైలి

వాస్తుశిల్ప కోణం నుండి చూస్తే, చౌరాసిలోని వరాహి దేవాలయం ప్రాచీ లోయలోని అత్యంత సుందరమైన కట్టడం. ఈ ఆలయం రేఖ, భద్ర శైలి యొక్క సాధారణ సంప్రదాయం నుండి గణనీయమైన విచలనాన్ని సూచిస్తుంది, ఒరిస్సా నామకరణం ప్రకారం ఖఖర లేదా గౌరీచర రకానికి చెందిన ఒక నూతన శైలిని ప్రదర్శిస్తుంది. దీని భూ ప్రణాళిక భువనేశ్వర్‌లోని బైతాల దేవాలయ ప్రణాళికను కొంతవరకు పోలి ఉంటుంది, కానీ తరువాతి దాని ప్రణాళికలో ఎటువంటి క్రమబద్ధమైన రథ విభజనకు అవకాశం లేనప్పటికీ, ఈ ఆలయం ప్రణాళిక, నిర్మాణంలో రెండింటిలోనూ పంచరథ శైలిని ప్రదర్శిస్తుంది.4 విమానం అడ్డుకోతలో దీర్ఘచతురస్రాకారంలో ఉంటుంది, దాని పొడవైన వంపు తిరిగిన పైకప్పు, ఇతర వాస్తు లక్షణాలతో ఇది వైతాల దేవాలయం కంటే భువనేశ్వర్‌లోని గౌరీ దేవాలయాన్ని ఎక్కువగా పోలి ఉంటుంది. విమానం యొక్క పీఠం 18 అడుగుల పొడవు, 22 అడుగుల వెడల్పుతో ఉంటుంది, దాని ఎత్తు 27 అడుగులు. పరశురామేశ్వర దేవాలయం వలె దీర్ఘచతురస్రాకారంలో ఉన్న జగన్మోహనం, ఏడు విభిన్న శ్రేణుల పీఠాలతో కూడిన ఒక పీఢా దేవాలయం. విమానం, మోహనం రెండింటి గోడలు మానవ రూపాలు, అరబెస్క్ మూలాంశాలతో అందంగా అలంకరించబడి, ఉన్నత స్థాయి సమతుల్యత, లయను కలిగి ఉన్నాయి.

జగన్మోహనం చుట్టూ బరండాకు సరిగ్గా దిగువన ఉన్న ఒకే పలకపై గమనించదగిన శిల్పాలు ఉన్నాయి, వాటిపై మాయా జింకను చంపడం, సీతాపహరణం, జటాయువు వధ, ఏడు తాటి చెట్లను పెకిలించడం, వాలి వధ, సముద్రంపై వారధి నిర్మాణం వంటి రామాయణ ఘట్టాలు సుందరంగా, కచ్చితత్వంతో చిత్రీకరించబడ్డాయి. మొత్తం ఆలయం యొక్క గంభీరమైన అచ్చుపనులు, నమూనాలు, చెక్కడాలు అద్భుతమైన రకాలుగా, సమృద్ధిగా కనిపిస్తాయి, ఇవి అతిగా లేకుండా, ప్రాచీ లోయలో ఇంతకు ముందు తెలియని రీతిలో ఈ కట్టడాల యొక్క ఏకైక సౌందర్యాన్ని, వైభవాన్ని నొక్కి చెబుతాయి.

ప్రధాన ఆలయం కళింగ రాజ్య వాస్తుశిల్పానికి చెందిన ఖఖర శైలిలో ఉంది. భువనేశ్వర్‌లోని వైతాల దేవాలయం దీనికి మరో ఉదాహరణ.

సుమారు 2 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్న ఈ పుణ్యక్షేత్రం శాక్తేయ సంప్రదాయానికి చెందినది, ఆలయ ప్రధాన దేవత వరాహి దేవి, స్థానికంగా ఈమెను మత్స్య వరాహి అని పిలుస్తారు. ఆమె ఒక సాదా పీఠంపై ఉంచిన దిండుపై లలితాసనంలో కూర్చుని ఉంటుంది, ఆమె కుడి పాదం పీఠంపై చెక్కబడిన మహిష వాహనంపై ఆనించి ఉంటుంది. ఆమె పంది ముఖంతో, ఉబ్బిన పొట్టతో ఉన్న దేవతగా చిత్రీకరించబడింది. ఆమెకు రెండు చేతులు ఉన్నాయి, కుడి చేతిలో చేపను, ఎడమ చేతిలో ఒక గిన్నెను పట్టుకుని ఉంటుంది. ఆమె నుదుటిపై మూడవ కన్ను స్పష్టంగా చెక్కబడి ఉంది. ఇక్కడ వరాహిని తాంత్రిక ఆచారాల ప్రకారం పూజిస్తారు. ప్రతిరోజూ వరాహి దేవతకు చేపలను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.

దేవాలయం యొక్క అర్ధగోళాకార నిర్మాణం ఒడిశాలోని మధ్యయుగ దేవాలయాల నుండి భిన్నంగా ఉంటుంది. ప్రతిరోజూ జగన్నాథుని మహాప్రసాదం ఈ ఆలయానికి వస్తుంది..

## పండుగలు
ప్రధాన పండుగలలో విజయదశమి, చైత్రం నెలలో జరిగే జాతర ముఖ్యమైనవిగా ఉంటాయి.

## ప్రాంతం
చౌరాసి నిమాపడ–కాకట్పూర్ రహదారి మధ్యలో స్థితిచెందింది, ఇది కోణార్క్ నుండి 30 కిలోమీటర్లు, కాకట్పూర్ గ్రామం నుండి 14 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. పూరీ, కోణార్క్ నుండి సులభమైన రవాణా సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఆలయానికి చేరుకోవడానికి సులభమైన మార్గం చరిచఖా వరకు 29 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి, కుడి వైపు మలుపు తిరిగి అమరేశ్వర్ గ్రామానికి 3 కిలోమీటర్లు వెళ్లి, అక్కడి నుండి ఎడమ మలుపు తిరిగి మరో 1.8 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించడం.

భువనేశ్వర్ నుండి కాకట్పూర్‌కు బస్సు ద్వారా వెళ్లడం ఉత్తమ మార్గం. తులసీపూర్ సమీపంలో బస్సు దిగాలి. అక్కడి బస్సు డ్రైవర్ వారాహి ఆలయానికి వెళ్లే మార్గాన్ని సూచిస్తాడు. ప్రధాన రహదారి నుండి ఆలయం వరకు సుమారు 2 కిలోమీటర్లు ఆటోరిక్షా సదుపాయం ఉంటుంది. ఉదయం ప్రారంభ సమయాలలో మాత్రమే పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఆలయ నిర్వాహకుడు లోపలికి అనుమతిస్తాడు. భువనేశ్వర్ నుండి ఆలయానికి సుమారు 56 కిలోమీటర్ల దూరం ఉంటుంది.

## సూచనలు

## బాహ్య లింకులు
* కోణార్క్ సమీపంలోని వారాహి ఆలయ శిల్పాలు
* ప్రాచీన కలింగాలో ఖాఖర శైలి ఆలయ నిర్మాణానికి ఆధారాలు
* http://odisha.gov.in/e-magazine/Orissareview/sept-oct2007/engpdf/Pages37-39.pdf

వర్గం:దుర్గా దేవాలయాలు
వర్గం:ఒడిశా దేవాలయాలు
వర్గం:ఒడిశా పర్యాటక ప్రదేశాలు