బి.సి.సన్యాల్

**బిసి సన్యాల్** (22 ఏప్రిల్ 1902 - 9 ఆగస్టు 2003) అని పిలువబడే **భబేష్ చంద్ర సన్యాల్**, భారతీయ చిత్రకారుడు, శిల్పి, మూడు తరాల కళాకారులకు గురువు. ఆయన భారతీయ కళలో ఆధునికవాదానికి అగ్రగామి. తన జీవితకాలంలో అతను 1905, 1947, 1971 లలో భారత ఉపఖండం విభజనను మూడుసార్లు చూడటమే కాకుండా, 20వ శతాబ్దపు భారతీయ కళను దాని అన్ని దశలలో కూడా చూశాడు. అతని ముఖ్యమైన చిత్రాలలో *ది ఫ్లయింగ్ స్కేర్‌క్రో*, *ఆవుల మంద*, *నిరాశ,* *వే టు పీస్* ఉన్నాయి, *వే టు పీస్* లో మహాత్మా గాంధీని ఓ హిందూ, ఓ ముస్లిం పిల్లలతో చిత్రీకరించాడు.

ఆయనకు 1984లో పద్మభూషణ్, 1980లో భారతదేశ జాతీయ లలిత కళల అకాడమీ లలిత కళా అకాడమీ ద్వారా జీవిత సాఫల్యానికి గాను భారతదేశ దృశ్య కళలలో అత్యున్నత పురస్కారం లలిత కళా అకాడమీ ఫెలోషిప్ లభించింది 

## ప్రారంభ జీవితం, విద్య
1902లో దిబ్రూగఢ్‌లోని ఒక బెంగాలీ కుటుంబంలో జన్మించిన ఆయన, చిన్నతనంలోనే 1905 నాటి బెంగాల్ విభజనను చూశాడు. ఆరేళ్ల వయసులో తండ్రిని కోల్పోయిన విషాదం సంభవించినప్పటికీ, బొమ్మలు తయారు చేయడం పట్ల మక్కువ ఉన్న తన తల్లి దగ్గర పెరిగడం ఆయనలోని శిల్పిని తీర్చిదిద్దింది.

తరువాత అతను కలకత్తాలోని గవర్నమెంట్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్ &amp;amp; క్రాఫ్ట్ (GCAC)లో చదువుకున్నాడు. అక్కడ అతను పెర్సీ బ్రౌన్, JP గంగూలీ వంటి ఉపాధ్యాయుల వద్ద విద్యార్థిగా ఉన్నాడు.

## కెరీర్
1920లో, అతను సెరాంపూర్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్‌లో చేరాడు, అక్కడ అతను తరువాతి ఆరు సంవత్సరాలు పెయింటింగ్, శిల్పకళలను అభ్యసిస్తూ బోధిస్తూ వచ్చాడు. ఈ కాలంలో అతను బెంగాల్ పాఠశాలలో చేరలేదు లేదా విక్టోరియన్ విద్యావాదం వైపు నిలబడలేదు, కానీ తన స్వంత వ్యక్తిగత శైలిని అభివృద్ధి చేసుకున్నాడు, అది అతనిని గుర్తించేలా చేసింది 

అయితే, 1929లో ఆయన కెరీర్‌ ఒక మలుపు తిరిగింది. పంజాబీ సంస్థ కృష్ణ ప్లాస్టర్ వర్క్స్ ఆయనను అప్పటికి కొద్దికాలం కిందట అమరుడైన లాలా లజపతి రాయ్ విగ్రహాన్ని తయారు చేయడానికి లాహోర్‌కు వెళ్లమని ఆయనను ఆదేశించింది. లాహోర్‌లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సమావేశానికి ముందు ఇది జరిగింది. ఇతర పనులు రావడం చేత ఆయన అక్కడే ఉండిపోయాడు. త్వరలోనే లాహోర్‌లోని మాయో స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ (ఇప్పుడు నేషనల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అని పిలుస్తారు)కి వైస్-ప్రిన్సిపాల్ అయ్యాడు. దీనిని ముందుగా లాక్‌వుడ్ కిప్లింగ్ (రచయిత రుడ్‌యార్డ్ కిప్లింగ్ తండ్రి) ప్రారంభించారు. ఇక్కడ ఆయన వద్ద విద్య నేర్చుకున్న ఇద్దరు విద్యార్థులు - సతీష్ గుజ్రాల్, క్రిషెన్ ఖన్నాలు స్వాతంత్ర్యానంతర కాలంలో ప్రముఖ ఆధునికవాదులుగా మారారు. బ్రిటిష్ రాజ్ ఆయనను "సమస్యలను సృష్టించే వ్యక్తి"గా భావించి 1936 లో ఆయన చేత రాజీనామా చేయించే వరకు ఆయన మాయోలోనే ఉన్నాడు.

తదనంతరం, అతను 1937లో లాహోర్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్‌ను  స్థాపించాడు. మొదట దాన్ని ఫోర్మాన్ క్రిస్టియన్ కళాశాల ప్రాంగణంలో, దాని మొదటి భారతీయ ప్రిన్సిపాల్ డాక్టర్ ఎస్.కె. దత్తా ఆహ్వానం మేరకు పెట్టాడు. అది ఒక స్టూడియో-కమ్-స్కూల్. తరువాత ఈ పాఠశాల దయాల్ సింగ్ మాన్షన్స్‌లోని బేస్‌మెంట్‌లో, ఆ కాలంలో లాహోర్ నుండి వచ్చిన ప్రముఖ కళాకారుల ప్రదర్శనలతో, లాంఛనంగా ప్రారంభించబడింది. అతను 1947 వరకు ఇక్కడ ఫ్రీలాన్స్‌గా, బోధనా వృత్తిని కొనసాగించాడు.

భారతదేశ విభజన తర్వాత, గజల్ గాయని, నాటక రంగానికి చెందిన సన్యాల్, అతని భార్య స్నేహలత ఢిల్లీకి తరలివెళ్లారు. అక్కడే ఆయన జీవితాంతం నివసించాడు. ఇక్కడ ఆయన 26, గోల్ మార్కెట్‌లో స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. ఈ "రెఫ్యూజీ స్టూడియో" త్వరలోనే ఢిల్లీలోని కళాకారులు, విద్యార్థులకు కేంద్రంగా మారింది. ఆ తరువాత అది గ్యాలరీ 26 అయింది. త్వరలోనే ఇది *ఢిల్లీ శిల్పి చక్ర* (ఢిల్లీ శిల్పి సర్కిల్)కు దారితీసింది. దీనిని ఆయన అనేక మంది కళాకారులు-స్నేహితులతో (దినకర్ కౌశిక్, కెఎస్ కులకర్ణి, జయ అప్పసామి, శంకర్ పిళ్లై, కన్వాల్ కృష్ణ, పిఎన్ మాగో, మొదలైనవారు)  కలిసి స్థాపించాడు. ఉత్తర భారతదేశంలోని సమకాలీన కళపై ఇది ముఖ్యమైన ప్రభావాన్ని చూపింది.   ఆయన 1949లో పారిస్‌లోని సలోన్ డి మై లో ప్రదర్శించాడు. వెనిస్ బైయెన్నలే (1953)లో కూడా పాల్గొన్నాడు; అదే సంవత్సరంలో ఆయన కాశ్మీరీ గేట్‌లోని ఢిల్లీ పాలిటెక్నిక్‌లో ప్రొఫెసరుగా, ఆర్ట్ విభాగాధిపతిగా చేరాడు (1953–1960). ఇప్పుడు దానిని ఆర్ట్ కళాశాలగా అప్‌గ్రేడ్ చేశారు.

ఆయన ఆల్ ఇండియా ఫైన్ ఆర్ట్స్ అండ్ క్రాఫ్ట్స్ సొసైటీ (AIFACS) లో కూడా ఉన్నాడు. లలిత కళా అకాడమీ (LKA), భారతదేశ జాతీయ ఆర్ట్స్ అకాడమీ (1960–69) కార్యదర్శిగా, తరువాత దాని వైస్-చైర్మన్‌గా కూడా పనిచేశాడు. LKAలో ఆయన పదవీకాలంలోనే, జాతీయ సంస్థకు బలమైన పునాది వేయబడింది. ఇది దాని మొదటి త్రైవార్షిక ఉత్సవాన్ని కూడా నిర్వహించింది. ఇప్పుడు ఇది శాశ్వత వేడుకగా మారింది.

జలవర్ణాలు, తైలవర్ణ చిత్రాలతో పనిచేసే కళాకారుడిగా, అతని ఇతివృత్తాలు మానవ పోరాటాల చుట్టూ తిరిగాయి. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వారిపై లోతుగా దృష్టి సారించాయి.  అతని అనేక కృతులు ఇప్పుడు న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్ సేకరణలో భాగంగా ఉన్నాయి. *ది వీల్డ్ ఫిగర్* అనే శిల్పాన్ని అతను తన తల్లి జ్ఞాపకాలను చిత్రీకరించడంతో శిల్పకళలో కొత్త పునాదులు పడ్డాయి.

అతను *డాన్స్ ఆఫ్ ది విండ్* (1997) సినిమాలో నటించాడు.  అతను హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని ధౌలాధర్ శ్రేణి దిగువన ఉన్న ఆండ్రెట్టా వద్ద ఒక కుటీరాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. అక్కడ అతను నోరా రిచర్డ్స్‌కు దగ్గరగా వచ్చాడు.  బాగా వృద్ధాప్యం వచ్చేవరకూ అతను హిమాచల్ ప్రదేశ్‌, కాంగ్రా లోయలోని పాలంపూర్ సమీపంలోని ఆండ్రెట్టాలో ఆండ్రెట్ట కళాకారుల రిసార్టును, నోరా సెంటర్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్‌నూ ఏర్పాటు చేయడంలో నిమగ్నమై గడిపాడు. తన ప్రాజెక్టు కోసం నిధులను సేకరించడానికి, అతను తన కృతులను ప్రదర్శించడం, విక్రయించడం కొనసాగించాడు. అతను చివరి వరకు చురుకుగా ఉన్నాడు. తన 101వ ఏట ఢిల్లీలోని అట్లియర్ ప్రింట్ షాపులో గణనీయమైన విజయంతో లితోగ్రాఫ్‌లోకి అడుగుపెట్టాడు.

2000 సంవత్సరంలో భారత ప్రభుత్వం ఆయన శతజయంతి జ్ఞాపకార్థం ఒక ప్రత్యేక తపాలా బిళ్ళను విడుదల చేసింది,  కాగా, ఆయన 100వ జన్మదిన వేడుకల్లో భాగంగా న్యూఢిల్లీలోని ఐజీఎన్‌సీఏ 2001 ఏప్రిల్ 22న ఒక కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది. అక్కడ వివిధ మాధ్యమాలకు చెందిన 170 మందికి పైగా కళాకారుల నివాళుల ప్రదర్శనను ప్రారంభించారు. గ్రేట్ మాస్టర్స్ సిరీస్‌లో ఎలిజబెత్ బ్రన్నర్‌ పైనా, ఆయనపైనా DVD లను విడుదల చేశారు. 

సన్యాల్ 102 సంవత్సరాల వయసులో స్వల్ప అనారోగ్యంతో 2003 జనవరి 9 న న్యూఢిల్లీలోని నిజాముద్దీన్ తూర్పులో మరణించాడు. ఆయనకు భార్య స్నేహలత, కాస్ట్యూమ్ డిజైనరైన కుమార్తె అంబా సన్యాల్, ఆమె భర్త, ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ ప్లానింగ్ అండ్ ఆర్కిటెక్చర్ యొక్క ప్రముఖ ఆర్కిటెక్టు, డీన్ అయిన కె.టి. రవీంద్రన్ ఉన్నారు. ఆ తరువాతి కాలంలో అంబా సన్యాల్, కాస్ట్యూమ్ డిజైనింగ్ (థియేటర్) కొరకు 2008 సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును అందుకుంది.

## పురస్కారాలు, గుర్తింపు
1980లో భారతదేశ జాతీయ లలిత కళా అకాడమీ, లలిత కళా అకాడమీ జీవిత సాఫల్యానికి గాను ఆయనకు లలిత కళా అకాడమీ ఫెలోషిప్, 1984లో భారత ప్రభుత్వం పద్మభూషణ్ అవార్డు, 1989లో USAలోని బాల్టిమోర్ గౌరవ పౌరసత్వం, 1993లో  విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయం వారి *గగన్ అబానీ పురస్కార్,* 1999లో అస్సాం ప్రభుత్వం వారి *శంకర్ దేవ్ అవార్డు లభించాయి*.

## వారసత్వం
న్యూఢిల్లీలోని ఢిల్లీ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్ బిసి సన్యాల్ అవార్డును స్థాపించింది. ఈ రంగానికి చేసిన కృషికి కళాకారులకు అవార్డులను ప్రదానం చేస్తుంది. ఈ అవార్డు గ్రహీతలలో కొందరు: 

* అనుపమ్ సూద్
* గోగి సరోజ్ పాల్
* సీమా కోహ్లీ
* వసుంధర తివారీ బ్రూట

## గ్రంథ పట్టిక

* *ది వర్టికల్ ఉమెన్: బి.సి. సన్యాల్ జ్ఞాపకాలు* . నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్, 1998. 

## మరింత చదవడానికి

* *భబేష్ చంద్ర సన్యాల్* ఎడి. జయ అప్పసామి, SA కృష్ణన్. లలిత కళా అకాడమీ, 1967.

## మూలాలు

* బాబా సన్యాల్ జ్ఞాపకార్థం&nbsp;– లాహోర్ నుండి ఢిల్లీకి ప్రయాణం
* ప్రొఫైల్: బిసిసాన్యల్&nbsp;– ఓల్డ్ మ్యాన్ ఆర్ట్ *[[ఇండియా టుడే]]*
వర్గం:కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:2003 మరణాలు
వర్గం:1901 జననాలు