2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు

భారత 18వ లోక్‌సభలోని మొత్తం 543 మంది సభ్యులను ఎన్నుకునేందుకు ఏడు దశ ల్లో 19 ఏప్రిల్ నుండి  2024 జూన్ 1 వరకు భారతదేశంలో సాధారణ ఎన్నికలు జరిగాయి.2024 జూన్‌లో, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీకి, భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 293 మంది ఎంపీల మద్దతు ఉన్నట్లుగా ధ్రువీకరించారు. ఇది దీనితో మోడీ మూడవసారి ప్రధానిగా, సంకీర్ణ ప్రభుత్వానికి మొదటి సారి నాయకత్వం వహించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ తెలుగుదేశం పార్టీ, బీహార్‌లోని జనతాదళ్ (యునైటెడ్) రెండు ప్రధాన మిత్రపక్షాలుగా ఆవిర్భవించాయి.

భారత ఎన్నికల సంఘం 1.4 బిలియన్ల భారత జనాభాలో 968 మిలియన్ల మంది ప్రజలు ఓటు వేయడానికి అర్హులుగా గుర్తించింది, ఇది మొత్తం జనాభాలో 70 శాతానికి సమానం. 642 మిలియన్ మంది ఓటర్లు ఎన్నికల్లో పాల్గొన్నారు; వీరిలో 312 మిలియన్ల మంది మహిళలు ఉన్నారు. మహిళా ఓటర్లు అత్యధికంగా పాల్గొన్నారు. ఇది గతంలో జరిగిన ఎన్నికలను అధిగమించి, 1951–52 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల తర్వాత 44 రోజుల పాటు కొనసాగిన అతిపెద్ద ఎన్నికలు. ఆంధ్రప్రదేశ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్, ఒడిశా, సిక్కిం రాష్ట్రాల్లోని 12 శాసనసభల్లోని 25 నియోజకవర్గాలకు ఉపఎన్నికలతో పాటు సార్వత్రిక ఎన్నికలతో పాటు ఏకకాలంలో శాసనసభ ఎన్నికలు జరిగాయి.

రెండో పర్యాయం పూర్తి చేసిన ప్రస్తుత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ వరుసగా మూడోసారి పోటీ చేశారు. అతని భారతీయ జనతా పార్టీ 2014, 2019 ఎన్నికలలో సంపూర్ణ మెజారిటీ-కనిష్ఠంగా 272 సీట్లు సాధించింది. ప్రాథమిక ప్రతిపక్షం ఇండియన్ నేషనల్ డెవలప్‌మెంటల్ ఇన్‌క్లూజివ్ అలయన్స్ (ఇండియా కూటమి), 2023లో ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్, అనేక ప్రాంతీయ పార్టీలచే ఏర్పడిన సంకీర్ణం. మోడీ ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలపై చర్య తీసుకోకపోవడం. ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ యంత్రాలు పనిచేయకపోవడం, బిజెపి, రాజకీయ ప్రత్యర్థులను అణిచివేసినట్లు ఈ ఎన్నికలలో విమర్శించబడ్డాయి.

ప్రధాన స్రవంతి మీడియా సంస్థల అభిప్రాయ సర్వేలు బిజెపి, దాని సంకీర్ణమైన నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ (ఎన్.డి.ఎ)కు నిర్ణయాత్మక విజయాన్ని అందించాయి. ఏది ఏమైనప్పటికీ, బిజెపి 240 స్థానాలను గెలుచుకుంది, 2019లో అది సాధించిన 303 సీట్లు తగ్గాయి. లోక్‌సభలో దాని ఏకైక మెజారిటీని కోల్పోయింది, అయినప్పటికీ ఎన్.డి.ఎ. మొత్తం 543 సీట్లలో 293 గెలుచుకుంది. ఇండియా కూటమి అంచనాలను మించి 234 స్థానాలను సాధించింది. అందులో 99 స్థానాలను కాంగ్రెస్ గెలుచుకుంది, 10 సంవత్సరాలలో మొదటిసారిగా పార్టీ అధికారిక ప్రతిపక్ష హోదాను పొందింది. లోక్‌సభలో ఏడుగురు స్వతంత్రులు, భాగస్వామ్య పార్టీల నుండి పది మంది అభ్యర్థులు గెలిచారు.

## నేపథ్యం

### సమకాలీన రాజకీయాలు, మునుపటి ఎన్నికలు
భారతదేశంలో రెండు ప్రధాన పార్టీలతో కూడిన బహుళ-పార్టీ వ్యవస్థ ఉంది, అవి భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి), భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఐఎన్‌సి), జాతీయ స్థాయిలో రాజకీయాలను ఆధిపత్యం చేస్తాయి. 2014 నుంచి నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలో బీజేపీ దేశాన్ని పరిపాలిస్తోంది. 17వ లోక్‌సభ పదవీకాలం 2024 జూన్ 16 తో ముగియనుంది. మునుపటి సాధారణ ఎన్నికలు 2019 ఏప్రిల్ - మే నెలలలో జరిగాయి. ఎన్నికల తరువాత, భారతీయ జనతా పార్టీ నేతృత్వంలోని నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది, నరేంద్ర మోడీ ప్రధానమంత్రిగా కొనసాగాడు.

## ఎన్నికల వ్యవస్థ
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 83 ప్రకారం ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి లోక్ సభకు ఎన్నికలు నిర్వహించాలి. దాని ప్రకారం 543 మంది ఎంపీలు ఒకే సభ్య నియోజకవర్గాల నుండి ఫస్ట్-పాస్ట్-ది-పోస్ట్ ఓటింగ్ ఉపయోగించి ఎన్నికయ్యారు. రాజ్యాంగంలోని 104వ సవరణ ఆంగ్లో-ఇండియన్ కమ్యూనిటీకి రిజర్వ్ చేయబడిన రెండు సీట్లను రద్దు చేసింది.

18 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న భారతీయ పౌరులు, నియోజకవర్గంలోని పోలింగ్ ప్రాంతంలోని సాధారణ నివాసితులు ఓటు వేయడానికి నమోదు చేసుకున్నవారు (ఎలక్టోరల్ రోల్స్‌లో పేరు చేరినవారు), భారత ఎన్నికల సంఘం జారీ చేసిన చెల్లుబాటు అయ్యే ఓటరు గుర్తింపు కార్డును కలిగి ఉన్నవారు లేదా దానికి సమానమైన గుర్తిపుకలిగిన వారు ఓటు వేయడానికి అర్హులు. ఎన్నికల లేదా ఇతర నేరాలకు పాల్పడిన వ్యక్తులు, ఖైదీలు ఓటు వేయకుండా నిషేధించబడ్డారు. విదేశీ పౌరసత్వం కలిగి ఉన్న భారతీయులు భారతదేశంలో ఓటు వేయడానికి అర్హులు కాదు. భారతదేశంలో పోస్టల్ లేదా ఆన్‌లైన్ గైర్హాజరీ ఓటింగ్ లేదు; భారతీయ డయాస్పోరా సభ్యులు బ్యాలెట్ వేయడానికి వారి సొంత నియోజకవర్గాలకు తిరిగి వెళ్లాలి.

2024 ఎన్నికల కోసం, 968 మిలియన్ల మంది ప్రజలు ఓటు వేయడానికి అర్హులుగా గుర్తించారు. 2019 ఎన్నికల కంటే దాదాపు 150 మిలియన్ల మంది ప్రజలు ఓటు వేయడానికి అర్హులుగా పెరిగారు. ఎన్నికల చట్టాల ప్రకారం ఓటింగ్ బూత్‌లు 2 కి.మీ దూరం లోపు ఉండాలి. గుజరాత్‌లోని గిర్ ఫారెస్ట్‌లో ఒకే ఓటరు, హిందూ దేవాలయంలో పూజారి కోసం ఒక పోలింగ్ కేంద్రం కూడా ఏర్పాటు చేయబడింది. కేరళలోని వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం లోపల, గుజరాత్‌లోని షిప్పింగ్ కంటైనర్‌లో పోలింగ్ కేంద్రంలు, మణిపూర్‌లో హింసాకాండలో దాదాపు 59,000 మంది నిరాశ్రయులైన 320 సహాయ శిబిరాలను కూడా ఏర్పాటు చేశారు.

2024 మార్చిలో, భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ యంత్రాల (ఈవీఎం) వినియోగాన్ని నిలిపివేయాలని, పేపర్ బ్యాలెట్లు, మాన్యువల్ కౌంటింగ్‌కు తిరిగి రావాలని కాంగ్రెస్ పార్టీ చేసిన పిటిషన్‌ను తిరస్కరించింది. ఈ పద్ధతి 1990ల చివరి వరకు ఎన్నికలలో ఉపయోగించబడింది. ఎన్నికల మోసానికి సంబంధించిన ప్రమాదాలను పార్టీ పేర్కొంది. దాదాపు 5.5 మిలియన్ల ఈవీఎంలను 15 మిలియన్లకు పైగా పోలింగ్ కేంద్రం‌లలో వినియోగించారు, 15 మిలియన్ల మంది ఎన్నికల సిబ్బంది, ఎన్నికల నిర్వహణలో భద్రతా సిబ్బంది పనిచేసారు.

వికలాంగులు, 85 ఏళ్లు పైబడిన వారు తమ ఇళ్ల నుంచి ఓటు వేసేందుకు తొలిసారిగా భారత ఎన్నికల సంఘం అనుమతించింది. తెలంగాణలో ఓటర్లు అనుకూలమైన సమయంలో వచ్చేందుకు వీలుగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఓటింగ్‌ను మరో గంట పొడిగించారు.

## ప్లానింగ్
లోక్‌సభ ఎన్నికల సమయంలో జరిగే కీలక ప్రక్రియల్లో ప్రచార వ్యయాన్ని పర్యవేక్షించడం, అక్రమ వస్తువుల చెలామణిని నిరోధించడం, మోడల్ ప్రవర్తనా నియమావళికి కట్టుబడి ఉండేలా చూడడం వంటివి ఉన్నాయి. ఓటింగ్‌కు ముందు చివరి 48 గంటలలో, ప్రచారాలు నిలిపివేయబడ్డాయి. క్రమాన్ని నిర్వహించడానికి, అంతరాయాలను నివారించడానికి చర్యలు అమలు చేయబడ్డాయి. పోలింగ్ రోజున, అనవసరమైన ప్రభావాన్ని నిరోధించడానికి, సురక్షితమైన, స్వేచ్ఛా ఎన్నికల ప్రక్రియను నిర్ధారించడానికి కఠినమైన నియమాలు అమలు చేయబడ్డాయి. ఎన్నికల తర్వాత, ఈవీఎంలను సీలు చేసి, పటిష్ఠ భద్రతలో భద్రపరుస్తారు, ప్రక్రియ అంతటా బూత్ లెవల్ ఆఫీసర్లు సహాయం చేస్తారు.

## ఎన్నికల షెడ్యూలు
18వ లోక్‌సభ ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ను భారత ఎన్నికల సంఘం (ఈసీఐ) ప్రకటిస్తుంది. 17వ లోక్‌సభ పదవీకాలం 2024 జూన్ 16 న ముగియనుంది  2024 సార్వత్రిక ఎన్నికలు ఏడు దశ ల్లో ఏప్రిల్ 19 నుండి ప్రారంభమై జూన్ 1 వరకు కొనసాగుతాయని ఎన్నికల కమిషన్ తెలియజెసింది.

దేశంలో 97 కోట్ల ఓటర్లు ఉన్నారని తెలిపారు. 55 లక్షల ఈవీఎంలు సిద్ధం చేశామన్నారు. 10 లక్షల 50 వేల పోలింగ్ కేంద్రాలు ఉన్నాయని చెప్పారు. కోటిన్నర మంది సిబ్బంది ఎన్నికల విధుల్లో పాల్గొంటారని వెల్లడించారు.

* పురుష ఓటర్లు..49.7 కోట్లు
* మహిళా ఓటర్లు..47.1 కోట్లు
* ఫస్ట్ టైమ్ ఓటర్లు.. 1.8 కోట్లు
* 85 ఏళ్లు దాటిన వారు.. 82 లక్షలు
* ట్రాన్స్ జెండర్స్.. 48 వేలు
* యంగ్ ఓటర్లు..19.74 కోట్లు
* వందేళ్లు దాటిన వారు 2.18 లక్షలు
* సర్వీస్ ఓటర్లు 19.1 లక్షలు
* దివ్యాంగ ఓటర్లు 88. 4 లక్షలు

##### 7 విడతల్లో ఎన్నికలు

## పార్టీలు, పొత్తులు

రెండు ప్రధానమైన కూటముల ఏర్పాటుతో, 2024 భారత సాధారణ ఎన్నికలు - అధికారంలో ఉన్న జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి**,** ప్రతిపక్ష ఇండియన్ నేషనల్ డెవలప్‌మెంటల్ ఇన్‌క్లూజివ్ అలయన్స్ అనే రెండు ధ్రువాల ముఖాముఖిగా మారాయి. 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో 6 జాతీయ పార్టీలు పోటీ చేస్తున్నాయి. అవి: భారతీయ జనతా పార్టీ, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్), బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ, నేషనల్ పీపుల్స్ పార్టీ, ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీలు. వీటిలో ఒక్క బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ తప్ప మిగిలినవన్నీ ఏదో ఒక కూటమిలో ఉన్నాయి.

### జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి

**నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్** అనేది భారతీయ జనతా పార్టీ నేతృత్వంలోని మితవాద రాజకీయ కూటమి.

**సీట్ల భాగస్వామ్య సారాంశం**

### ఇండియా కూటమి

**ఇండియన్ నేషనల్ డెవలప్‌మెంటల్ ఇన్‌క్లూజివ్ అలయన్స్ లేదా ఇండియా కూటమి** (I.N.D.I.A) అనేది భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలో ప్రతిపక్షంలోని మధ్య-వామపక్ష రాజకీయ పార్టీల కూటమి.

**సీట్ల భాగస్వామ్య సారాంశం**

### ఇతర ముఖ్యమైన పార్టీలు, పొత్తులు
బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ నాయకురాలు మాయావతి తమ పార్టీ చాలా రాష్ట్రాల్లో సొంత బలంతో ఎన్నికల్లో పోటీ చేస్తుందనీ, పంజాబ్, హర్యానాల్లో ఇతర బీజేపీయేతర, కాంగ్రెసేతర పార్టీలతో పొత్తు పెట్టుకుందనీ ప్రకటించింది.

2023 మే 11 న, బిజూ జనతాదళ్ నాయకుడు, ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్ లోక్‌సభ ఎన్నికలలో తమ పార్టీ ఒంటరి గానే పోటీ చేస్తుందని చెప్పాడు.

## పార్టీ ప్రచారాలు

### భారతీయ జనతా పార్టీ
2023 జనవరి 16, 17 తేదీల్లో జరిగిన బిజెపి జాతీయ కార్యవర్గ సమావేశంలో పార్టీ, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీపై విశ్వాసాన్ని పునరుద్ఘాటించింది. బిజెపి జాతీయ అధ్యక్షుడు జెపి నడ్డా పదవీకాలాన్ని పొడిగించింది.

రాబోయే ఎన్నికల కోసం బిజెపి వ్యూహాన్ని వివరిస్తూ, పార్టీ కార్యకర్తలను ఉద్దేశించి చేసిన ప్రసంగంలో, "ఎన్నికల పరిశీలనలు లేకుండా" అట్టడుగు, మైనారిటీ వర్గాలతో సహా సమాజంలోని ప్రతి వర్గాన్ని చేరుకోవాలని ప్రధాని మోడీ చెప్పాడు.

2023 శాసనసభ ఎన్నికల తరువాత, 2024 ఎన్నికల కోసం మోడీ "మోదీ కి గ్యారెంటీ" అనే నినాదాన్ని ప్రారంభించారు. బీజేపీ 2024 మార్చి 02న 195 మంది అభ్యర్థులతో మొదటి జాబితాను విడుదల చేసింది.

### భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
2023 డిసెంబరు 28 న మహారాష్ట్రలోని నాగ్‌పూర్‌లో 10 లక్షల పైచిలుకు ప్రజలు హాజరైన భారీ ర్యాలీలో కాంగ్రెస్ ప్రచారాన్ని నాగ్‌పూర్ నుండి ప్రారంభించారు. ఈ ర్యాలీ 138వ కాంగ్రెస్ వ్యవస్థాపక దినోత్సవాన్ని కూడా సూచిస్తుంది. 2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల కోసం పార్టీ క్యాడర్‌ను ఉత్తేజపరిచేందుకు దీన్ని నిర్వహించారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న పార్టీ కార్యకర్తలు ర్యాలీలో పాల్గొన్నారు.

### కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్)

## అభ్యర్థులు

### ఎన్డీయే ప్రధాని అభ్యర్థి
2024 సార్వత్రిక ఎన్నికలకు ఎన్డీయే కూటమి ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థి ప్రస్తుత భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ.

## సర్వేలు, పోల్స్
2023 అక్టోబరు 3 న విడుదలైన ఇండియా TV-CNX పోల్ ప్రకారం, భారతదేశ తదుపరి ప్రధానమంత్రిగా 61% మంది అధికారంలో ఉన్న నరేంద్ర మోడీ (BJP)ని ఎంచుకోగా తర్వాత రాహుల్ గాంధీ (INC) 21% మంది ఎంచుకున్నారు.

### అభిప్రాయ సేకరణలు

## పోలింగు
వివిధ దశ ల్లో జరిగిన పోలింగు  వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి,
## ఫలితాలు

### ఓటర్ల సంఖ్య
ఈ ఎన్నికల్లో 642 మిలియన్ల మంది ఓటు వేశారు, వీరిలో 312 మిలియన్ల మంది మహిళా ఓటర్లు ఉన్నారు, ఇది ఒకే ఎన్నికల్లో ఇప్పటివరకు అత్యధిక భాగస్వామ్యం.

## ఓటింగ్ శాతం

## ఫలితాలు

మొదటి రౌండ్ తర్వాత, గుజరాత్‌లోని సూరత్ నియోజకవర్గానికి బిజెపి అభ్యర్థి ముఖేష్ దలాల్ ఇతర అభ్యర్థుల తిరస్కరణ మరియు ఉపసంహరణ తర్వాత ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైన తర్వాత బిజెపి తన మొదటి స్థానాన్ని గెలుచుకుంది. ప్రత్యర్థి అభ్యర్థులు లేకపోవడంతో రెండు వారాల ముందే ఎన్నికల సంఘం ఫలితాలను ధృవీకరించినందున, నియోజకవర్గంలో ఓటింగ్ నిర్వహించలేదు..

మొత్తం ఎన్నికల ఫలితాన్ని అనేక మీడియా వర్గాలు నరేంద్ర మోడీకి "షాక్"గా అభివర్ణించాయి, బిజెపి 400 సీట్లు గెలుచుకుంటుందనే అంచనాలకు తగ్గట్టుగా లేదు. ముందస్తు ఎన్నికల అంచనాలు బిజెపికి అఖండ మెజారిటీ వస్తుందని చెప్పినప్పటికీ, ఎగ్జిట్ పోల్స్ అంచనా వేసిన దానికంటే ఇండియా బ్లాక్ చాలా మెరుగ్గా రాణించింది. ఉత్తరప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి ప్రధాన రాష్ట్రాలలో అనూహ్య విజయాలు సాధించింది. లోక్‌సభలో ఝాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి తన మెజారిటీని నిలుపుకోవాలంటే, బిజెపి ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన చంద్రబాబు నాయుడు నేతృత్వంలోని తెలుగుదేశం పార్టీ మరియు బీహార్‌కు చెందిన జనతాదళ్ (యునైటెడ్) గెలుచుకున్న 28 సీట్లపై ఆధారపడవలసి వచ్చింది.

### కూటమి, పార్టీ వారీగా

### ప్రాంతం వారీగా

పార్టీల వారీగా ఎన్నికల ఫలితాల సారంశాన్ని కింది పట్టికలో చూడవచ్చు.
### రాష్ట్రాల వారీగా

## ఫలితాలు
ప్రధాన వ్యాసం:  2024 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల ఫలితాలు

### రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతం వారీగా

### సీట్ల కూర్పు

## రాష్ట్రాల వారీగా ఫలితాలు

### ఆంధ్రప్రదేశ్

### అరుణాచల్ ప్రదేశ్

### అసోం

### బీహార్

### ఛత్తీస్‌గఢ్

### గుజరాత్

### హర్యానా

### హిమాచల్ ప్రదేశ్

### కర్ణాటక

### మహారాష్ట్ర

### పంజాబ్

### తమిళనాడు

### తెలంగాణ

### ఉత్తర ప్రదేశ్

## అనంతర పరిణామాలు

నరేంద్ర మోడీ, ఎన్డీఏ నాయకత్వం "భారత చరిత్రలో ఒక చారిత్రాత్మక ఘనత" అని అభివర్ణించగా, కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున్ ఖర్గే ఈ ఎన్నికలు మోడీకి "నైతిక, రాజకీయ నష్టం", "ప్రజాస్వామ్యానికి, ప్రజలకు విజయం" అని అన్నారు.2024 జూన్ 4న తన మద్దతుదారులను ఉద్దేశించి చేసిన ప్రసంగంలో, ఎన్డీఏ వరుసగా మూడవ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుందని మోడీ అన్నారు.2024 జూన్ 5న ఎన్డీఏలోని ఇతర సభ్యులతో జరిగిన సమావేశం తర్వాత, మోదీ మళ్ళీ ప్రధానమంత్రి పదవికి అధికారికంగా ఆమోదించబడ్డారు.2024 జూన్ 7న అతను ఎన్డీఏ నాయకుడిగా ఎంపికయ్యారు.2024 జూన్ 9న ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. 2024 జూన్ 10న, మోడీ తన 71 మంది సభ్యుల మంత్రివర్గాన్ని ఆవిష్కరించారు. అందులో బిజెపి విదేశాంగ వ్యవహారాలు, హోం వ్యవహారాలు, ఆర్థిక, రక్షణతో సహా 61 మంత్రిత్వ శాఖలను తీసుకుంది. తెలుగుదేశం పార్టీ, జనతాదళ్ (యునైటెడ్) రెండు మంత్రిత్వ శాఖలను చేపట్టగా, మిగిలినవి ఎన్డీఏలోని ఇతర సభ్యులకు వెళ్లాయి.బిజెపికి చెందిన ఓం బిర్లా జూన్ 26న లోక్‌సభ స్పీకర్‌గా రెండవసారి ఎన్నికయ్యారు.

కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యులుగా ఉన్న సాంగ్లి, పూర్ణియా నుండి స్వతంత్ర ఎంపీలు విశాల్ పాటిల్, పప్పు యాదవ్ ఎన్నికల తర్వాత దానికి మద్దతు ఇచ్చారు, దీనితో ప్రతిపక్ష కూటమి సంఖ్య 236కి పెరిగింది. 2024 జూన్ 8న, కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకత్వం రాహుల్ గాంధీని ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా ఏకగ్రీవంగా నామినేట్ చేసింది, 2014 నుండి ఖాళీగా ఉన్న పదవి ఇది. 2024 జూన్ 25న రాహుల్ గాంధీ అధికారికంగా ఆ పదవిని చేపట్టారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారతదేశంలో 2024 ఎన్నికలు
* 2024 రాజ్యసభ ఎన్నికలు
* భారతదేశ ఎన్నికలు
* భారతదేశ ఎన్నికల వ్యవస్థ
* భారత ఎన్నికల కమిషను
* భారతదేశ రాజకీయాలు

## గమనికలు

## మూలాలు

వర్గం:భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు