బెంగళూరు చరిత్ర

కర్ణాటక రాష్ట్ర రాజధాని నగరం **[[బెంగళూరు]]**. బెంగళూరును ఒక నగరంగా 1537లో ఈ ప్రదేశంలో మట్టి కోటను నిర్మించిన మొదటి కెంపే గౌడ స్థాపించారు. కానీ బెంగళూరు అనే ప్రదేశం ఉనికికి సంబంధించిన తొలి ఆధారాలు సుమారు 890 నాటివి.

## మధ్యయుగ కాలం
ప్రస్తుత బెంగళూరులో ఉన్న పురాతన శాసనం హెబ్బల్-కిట్టయ్య శాసనం, ఇది కర్ణాటకలోని గంగా రాజవంశం నాటిది, శ్రీపురుష పరిపాలన గురించి ప్రస్తావిస్తుంది . ప్రారంభ కన్నడ లిపిలో చెక్కబడిన ఇది, శ్రీపురుష పాలనలో జరిగిన యుద్ధంలో తన భూమిని కాపాడుకుంటూ అమరవీరుడైన కిట్టయ్యకు నివాళి అర్పిస్తుంది. గంగులు సుమారు 350 నుండి కోలార్ నుండి గంగవాడిని పాలించారు, ఆ తరువాత వారి రాజధానిని తలకాడుకు మార్చారు.  

బెంగళూరు అనే పేరు 'బెంగళూరు' రూపంలో ఉన్నప్పటికీ, దాని మొదటి ప్రస్తావన క్రీ.శ. 9వ శతాబ్దానికి చెందిన బేగూరులోని ఒక శాసనం నుండి వచ్చింది. హళేగన్నడ (పురాతన కన్నడ)లో వ్రాయబడిన ఈ శాసనంలో 'బెంగళూరు కదన' (బెంగళూరు యుద్ధం) గురించి ప్రస్తావించబడింది. బేగూరు సమీపంలో లభించిన శాసనం రాయి, ఈ జిల్లా గంగావాడి నుండి క్రీ.శ. 1024 వరకు పాలించిన గంగా రాజ్యంలో భాగంగా ఉందని మరియు దీనిని 'బెంగా-వల్-ఓరు' అని పిలుస్తారు, అంటే పాత కన్నడలో గార్డ్స్ నగరం అని పిలుస్తారు.

ఎడ్గార్ థర్స్టన్ (భారతదేశ కులాలు, తెగలు వాల్యూమ్ 5) కొంగు ప్రాంతాన్ని తంజావూరు చోళులు జయించే ముందు ఇరవై ఎనిమిది మంది రాజులు పాలించారని పేర్కొంది , కొంగు క్రానికల్ ప్రారంభ భాగాన్ని ఉదహరించింది - కొంగు దేశ రాజక్కల్ (ది మెకెంజీ కలెక్షన్‌లోని ఒక మాన్యుస్క్రిప్ట్) ఇది క్రైస్తవ శకం ప్రారంభం నుండి చోళులు జయించే వరకు దేశాన్ని పాలించిన అన్ని రాజుల పాలనల సంక్షిప్త నోటీసుల శ్రేణిని ఇస్తుంది. ఈ రాజులు రెండు విభిన్న రాజవంశాలకు చెందినవారు: రట్టి తెగకు చెందిన ఏడుగురు రాజుల వారసత్వాన్ని కలిగి ఉన్న సౌర జాతి మునుపటి వంశం, గంగా జాతి తరువాతి వంశం, సౌర జాతి శాఖగా చెప్పుకుంది.

బెంగళూరులోని హెబ్బల్‌లో లభించిన హెబ్బల్-కిట్టయ్య శాసనం 750 ఏ.డి నాటిది.

క్రీ.శ. 1024లో చోళ సామ్రాజ్యం ఈ నగరాన్ని ఆక్రమించింది. ఈ కాలానికి సంబంధించిన ఆధారాలు చాలా తక్కువగా కనిపిస్తాయి. దక్షిణ బెంగళూరులోని ఒక చిన్న గ్రామం,  అనంతపూర్ జిల్లాలోని ఒక గ్రామం చోళ పేరును కలిగి ఉన్నాయి, కానీ నివాసితులు స్థానిక వంశానికి చెందినవారు. తరువాతి గంగా వంశీయులు తరచుగా చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు, హొయ్సాలాలతో కలిసి పోరాడారు. క్రీ.శ. 1117లో హొయసల రాజు విష్ణువర్ధనుడు తలకాడు యుద్ధంలో చోళులను ఓడించాడు, దీని ఫలితంగా హొయసలులు తలకాడుపై తిరిగి నియంత్రణ సాధించారు.

## విజయనగర & కెంపే గౌడ
కెంపే గౌడ I, ఆధునిక బెంగళూరును విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చెందిన ఒక సామంతుడు స్థాపించాడు, ఆయన 1537 సంవత్సరంలో ఒక మట్టి కోటను నిర్మించాడు. కెంపే గౌడ ఈ కొత్త పట్టణాన్ని తన "గండు భూమి" లేదా "వీరుల భూమి" అని కూడా పేర్కొన్నాడు.. బెంగళూరు లోపల, పట్టణం పీట్స్ ( IPA: [పీట్] ) లేదా మార్కెట్‌గా విభజించబడింది . పట్టణంలో రెండు ప్రధాన వీధులు ఉన్నాయి: చిక్కపేట వీధి తూర్పు-పడమర వైపు & దొడ్డపేట వీధి ఉత్తర-దక్షిణ వైపు. వాటి ఖండన దొడ్డపేట చతురస్రాన్ని ఏర్పరుస్తుంది - అప్పటి బెంగళూరుకు గుండె. కెంపే గౌడ వారసుడు, కెంపాపుర, కరంజికేరే ట్యాంకులు సహా ట్యాంకులు, బెంగళూరు సరిహద్దును గుర్తించే నాలుగు వీక్షణ స్తంభాలను నిర్మించాడు. తెలుగులో రంగనాథ ఆలయంలో క్రీ. శ. 1628 నాటి శాసనం ఉంది. దీని ఆంగ్ల అనువాదం "బాగా ఉండండి, రత్న సింహాసనంలో కూర్చున్న రాజాధి-రాజ-పరమేశ్వర వీర ప్రతాప వీర-మహా-దేవ మహారాయ ప్రపంచ సామ్రాజ్యాన్ని పాలించేటప్పుడు: అసన్నవకులలో, యలహంక నాడు ప్రభు కెంపనాచార్య-గౌని మనవడు కెంపే గౌడ కుమారుడు ఇమ్మడి కెంపేగౌనయ్య విజయనగర సామ్రాజ్యం క్షీణించడంతో శాంతియుత రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పరిపాలిస్తున్నప్పుడు, 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో యలహంక నాడు ప్రభుల పాలనకు గ్రహణం పట్టింది."

ఆ సమయంలో బెంగళూరులో నిర్మించిన నాలుగు వాచ్‌టవర్లు నేటికీ ఈ క్రింది ప్రదేశాలలో కనిపిస్తాయి:

* లాల్ బాగ్ బొటానికల్ గార్డెన్ 
* కెంపాంబుధి ట్యాంక్
* ఉల్సూర్ సరస్సు
* మేఖ్రి సర్కిల్
## బీజాపూర్ & మరాఠాల సుల్తానేట్
దీనిని 1638 లో బీజాపూర్ ఆదిల్ షాహి సుల్తాన్ల కోసం పనిచేస్తున్న ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ తండ్రి మరాఠా చీఫ్ షాహాజీ భోసలే స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. శివాజీ సవతి సోదరుడు ఎకోజీ కూడా బెంగళూరు జాగీర్‌ను పరిపాలించాడు, క్రీ. శ.1669 నాటి మల్లేశ్వరంలోని ఎకోజీ మల్లపుర మల్లికార్జున ఆలయ దాన శాసనం అని పిలువబడే ఒక శాసనం కడు మల్లేశ్వరం ఆలయ నిర్వహణ కోసం మేదరనింగనహళ్లి గ్రామాన్ని విరాళంగా ఇచ్చినట్లు నమోదు చేస్తుంది. బెంగళూరు ముట్టడి సమయంలో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ అన్నయ్య శంభాజీ/శంభుజీని ముధోల్ రాష్ట్ర అధికారులు అఫ్జల్ ఖాన్ చంపాడు, దీనికి శివాజీ తరువాత ప్రతీకారం తీర్చుకోవలసి వచ్చింది.
## మొఘల్ ప్రభావం
బీజాపూర్ సుల్తానేట్ ను జయించిన తరువాత ఖాసిం ఖాన్ ఆధ్వర్యంలో మొఘలులు, శివాజీ సోదరుడు వెంకోజీ/ఎకోజీ భోంస్లే పాలించిన బెంగళూరుకు వచ్చారు. మొఘలులకు తన జాగీరును కోల్పోయే అవకాశాన్ని ఎదుర్కొన్న ఎకోజీ, 1689లో బెంగళూరును చిక్క దేవరాజ వడయార్ కు మూడు లక్షలకు విక్రయించాలని ప్రతిపాదించాడు. ఆయన తరువాత 1759లో అప్పటి వోయడేయార్ రాజు రెండవ కృష్ణరాజ వాడియార్ తన దళ్వి హైదర్ అలీ వ్యక్తిగత జాగీరుగా ఇచ్చాడు. కానీ 1761 నాటికి, హైదర్ అలీ వాస్తవ పాలకుడు అయ్యాడు మరియు సర్వధికారి (రాజ్యానికి రెజెంటల్) గా ప్రకటించబడ్డాడు.
## హైదర్ అలీ & టిప్పు సుల్తాన్
1782లో హైదర్ అలీ మరణించినప్పుడు,  అతని కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ వడయార్‌ను పదవీచ్యుతుని చేసి, తనను తాను సుల్తాన్‌గా ప్రకటించుకున్నాడు. టిప్పు సుల్తాన్ మరియు హైదర్ అలీ పాలనలో, రాష్ట్రం ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందింది, మంగళూరు ఓడరేవుల ద్వారా అనేక విదేశీ దేశాలతో వాణిజ్యం వృద్ధి చెందింది. బెంగళూరును స్వాధీనం చేసుకోవడానికి బ్రిటిష్ వారు చేసిన అనేక ప్రయత్నాలను మైసూర్ సైన్యం తిప్పికొట్టింది, ముఖ్యంగా 1768లో హైదర్ అలీ బ్రిటిష్ సైన్యం కల్నల్ నికల్సన్‌ను బెంగళూరు ముట్టడిని ఎత్తివేయమని బలవంతం చేసినప్పుడు. నెపోలియన్ ఆధ్వర్యంలోని ఫ్రెంచ్ వారు బ్రిటిష్ వారిని భారతదేశం నుండి తరిమికొట్టాలని హామీ ఇచ్చారు. టిప్పు మొదటి , రెండవ, మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాలలో బ్రిటిష్ వారిని విజయవంతంగా అడ్డుకున్నాడు.

మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో 1791 మార్చి 21న కంపెనీ గవర్నర్ జనరల్ చార్లెస్ కార్న్‌వాలిస్ ఆధ్వర్యంలోని తూర్పు భారత కంపెనీ సైన్యాలు బెంగళూరు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి, టిప్పు సుల్తాన్‌కు వ్యతిరేకంగా బ్రిటిష్ ప్రతిఘటనకు కేంద్రంగా ఏర్పడింది, నాల్గవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో (1799) టిప్పు సుల్తాన్ ఓడిపోయి మరణించిన తర్వాత బ్రిటిష్ ఇండియన్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడంలో కంటోన్మెంట్ నగరం తదుపరి అభివృద్ధిలో మద్రాస్ సాపర్స్ ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు . పందొమ్మిదవ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి బెంగళూరు ఈ భారత సైనిక రెజిమెంట్‌కు శాశ్వత నివాసంగా ఉంది.

## వడయార్లు & బ్రిటిష్ తూర్పు భారతదేశం

1887లో నిర్మించబడిన బెంగళూరు ప్యాలెస్, మైసూర్ పాలకులకు నిలయంగా ఉండేది.
టిప్పు సుల్తాన్ మరణించిన తరువాత, వడయార్లు మైసూర్ సింహాసనాన్ని తిరిగి పొందారు , అందువలన బెంగళూరు, కేవలం ప్రముఖులుగా మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ. ఆగస్టు 1947లో భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందే వరకు బెంగళూరు బ్రిటిష్ తూర్పు భారతదేశంలో భాగంగా ఉంది.

మైసూర్ రాష్ట్ర 'రెసిడెన్సీ' మొదట 1799లో మైసూర్‌లో స్థాపించబడింది, తరువాత 1804లో బెంగళూరుకు మార్చబడింది. ఇది 1843లో రద్దు చేయబడింది, కానీ 1881లో బెంగళూరులో పునరుద్ధరించబడింది, చివరికి 1947లో బ్రిటిష్ వారి నిష్క్రమణతో మూసివేయబడింది. (https://web.archive.org/web/20120206190404/http://rajbhavan.kar.nic.in/history/fromresi-rajbhavan.htm)

1799లో టిప్పు సుల్తాన్ పతనం తర్వాత మొదట శ్రీరంగపట్నంలో మోహరించిన బ్రిటిష్ దళాలను తరువాత 1809లో బెంగళూరులోని సివిల్, మిలిటరీ స్టేషన్‌కు తరలించారు.

బెంగళూరులోని ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం పాలకవర్గాన్ని ఆకర్షించింది, బెంగళూరు పాత పట్టణానికి దగ్గరగా ఉన్న ఒక నగర-రాష్ట్రమైన ప్రసిద్ధ సైనిక కంటోన్మెంట్ స్థాపనకు దారితీసింది. ఈ ప్రాంతం బ్రిటిష్ వారికి సైనిక స్థావరంగా మాత్రమే కాకుండా, పెద్ద సంఖ్యలో యూరోపియన్లు, ఆంగ్లో-ఇండియన్లు, మిషనరీలకు స్థిరనివాసంగా కూడా మారింది.

కంటోన్మెంట్‌లో, దాని వీధుల పేర్లు సైనిక నామకరణం నుండి తీసుకోబడ్డాయి - ఆర్టిలరీ రోడ్, బ్రిగేడ్ రోడ్, ఇన్‌ఫాంట్రీ రోడ్, కావల్రీ రోడ్. సౌత్ పరేడ్ (ఇప్పుడు మహాత్మా గాంధీ రోడ్ అని పిలుస్తారు) పరేడ్ గ్రౌండ్‌కు దక్షిణంగా ఉంది. ప్లాజా థియేటర్ 1936 సంవత్సరంలో సౌత్ పరేడ్‌లో నిర్మించబడింది, సైనికులు హాలీవుడ్ సినిమాలు చూడటానికి ఉపయోగించారు. బ్రిటిష్ ప్రతినిధి కంటోన్మెంట్ ప్రాంతంలో ఒక నివాసాన్ని నిర్వహించాడు. అతని నివాసాలను రెసిడెన్సీ అని పిలిచేవారు, అందుకే రెసిడెన్సీ రోడ్ అని పేరు పెట్టారు. 1883లో, కంటోన్మెంట్‌కు మూడు అభివృద్ధి పనులు జోడించబడ్డాయి - రిచ్‌మండ్ టౌన్, బెన్సన్ టౌన్ & క్లీవ్‌ల్యాండ్ టౌన్.

బ్రిటిష్ కాలం నుండి ఆంగ్లో-ఇండియన్లు, తమిళుల పెద్ద జనాభాతో కంటోన్మెంట్ సంవత్సరాలుగా తన ప్రత్యేక వాతావరణాన్ని నిలుపుకుంది.

## నీటి కొరత
బెంగళూరు నగరంలో నీటి సరఫరా కొరతను మొదట 1873లో కంటోన్మెంట్ ప్రాంతంలో మిల్లర్స్ ట్యాంక్స్ అనే ట్యాంకుల గొలుసును నిర్మించడం ద్వారా పరిష్కరించారు. దీనికి ముందు సివిల్, మిలిటరీ స్టేషన్‌కు సరిపోని హల్సూర్, షూలే, పుదుపచ్చేరి ట్యాంకుల నుండి నీటిని పంప్ చేసేవారు. నగర ప్రాంతం ధర్మంబుధి, సంపంగి ట్యాంకుల నుండి కరంజీ వ్యవస్థ నుండి నీటిని తీసుకుంది. 1875-77 నాటి గొప్ప కరువు, రుతుపవనాల వైఫల్యం ఈ నీటి వనరులన్నీ ఎండిపోయేలా చేసింది. ఈ సమయంలో నీటి వాహకాలు బిహిస్టిస్ నీటిని సరఫరా చేశాయి. 1882లో రిచర్డ్ హిరామ్ సాంకీ ₹5.75 లక్షల ఖర్చుతో సాంకీ రిజర్వాయర్‌ను నిర్మించారు, 2.5 చదరపు మైళ్లు (6.5 కిమీ 2 ) విస్తీర్ణం నుండి వర్షపు నీటిని సేకరించారు. ఈ నీరు రుచికరంగా అపరిశుభ్రంగా ఉందని చెప్పబడింది. 1896 జూన్ 23న చామరాజేంద్ర రిజర్వాయర్ (హెస్సర్‌ఘట్ట) నుండి నీటిని పంప్ చేశారు, ఇది అర్కావతి నీటిని ఆనకట్ట చేసింది. ఈ ట్యాంక్ 1925లో ఒక సంవత్సరం పాటు ఎండిపోయింది. దీనిని ₹20,78,641 ఖర్చుతో నిర్మించారు. 1933 మార్చి 15న తిప్పగొండనహళ్లి రిజర్వాయర్ సేవలోకి వచ్చింది. 1961 మే 21న ఇంటిగ్రేటెడ్ వాటర్ సప్లై స్కీమ్ ప్రారంభించబడింది. ఈ వ్యవస్థ హల్గుర్ సమీపంలోని కావేరి నది నుండి నీటిని సేకరించి తోరేకదనహళ్లి, వొద్దరదొడ్డి, గంటకనదొడ్డి, తత్గుణి వద్ద పంప్ చేసి మౌంట్ జాయ్, బైరసంద్ర & హై గ్రౌండ్స్ వద్ద ఉన్న జలాశయాలలో నిల్వ చేసింది.

## 1898 నాటి ప్లేగు-సంక్షోభం
1898లో బెంగళూరు నగరం ప్లేగు వ్యాధి బారిన పడింది. ఈ మహమ్మారి భారీ నష్టాన్ని చవిచూసింది, ఈ సమయంలో మరియమ్మ దేవతకు అంకితం చేయబడిన అనేక దేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. ఈ మహమ్మారి వల్ల ఏర్పడిన సంక్షోభం బెంగళూరులో పారిశుధ్యం అభివృద్ధి చెందడానికి, పారిశుధ్యం & ఆరోగ్య సౌకర్యాలలో మెరుగుదలలు బెంగళూరును ఆధునీకరించడానికి దోహదపడ్డాయి.

ప్లేగు నిరోధక కార్యకలాపాలను సమన్వయం చేయడానికి టెలిఫోన్ లైన్లు వేయబడ్డాయి. సరైన పారిశుద్ధ్య సౌకర్యాలతో కొత్త ఇళ్లను నిర్మించడానికి నిబంధనలు అమలులోకి వచ్చాయి. 1898లో ఒక ఆరోగ్య అధికారిని నియమించారు, మెరుగైన సమన్వయం కోసం నగరాన్ని నాలుగు వార్డులుగా విభజించారు. 1900లో బ్రిటిష్ ఇండియా వైస్రాయ్, గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ కర్జన్ విక్టోరియా ఆసుపత్రిని ప్రారంభించారు .

## 1900లు

"ముర్రేస్ 1924 హ్యాండ్‌బుక్" నుండి సుమారు 1924 నాటి బెంగళూరు నగర పటం, పేట  కంటోన్మెంట్ ప్రాంతాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. 1906లో, శివనసముద్రంలో ఉన్న జలవిద్యుత్ కేంద్రం ద్వారా విద్యుత్ సరఫరా చేయబడిన ఆసియాలో మొట్టమొదటి నగరంగా బెంగళూరు అవతరించిందని కొన్నిసార్లు చెబుతారు . 1898లో కోల్‌కతాలో అప్పటి బ్యాంక్ ఆఫ్ బెంగాల్‌కు మొదటి విద్యుత్ సరఫరా ప్రారంభించబడినందున ఈ సమాచారం వివాదాస్పదంగా ఉంది.

బసవనగుడి ( సుంకేనహళ్లి గ్రామంలోని బసవన్న ఆలయం లేదా బుల్ టెంపుల్ పేరు మీద పెట్టబడింది), మల్లేశ్వరం (పాత మల్లాపుర గ్రామంలోని కడు మల్లేశ్వర ఆలయం పేరు మీద పెట్టబడింది) ఈ సమయంలోనే సృష్టించబడ్డాయి. కలాసిపాళ్యం (పాత కోట సమీపంలో) గాంధీనగర్ 1921 - 1931 మధ్య సృష్టించబడ్డాయి.

భారతదేశ ఉద్యానవన నగరంగా బెంగళూరు ఖ్యాతి 1927లో కృష్ణరాజ వడయార్ IV పాలన రజతోత్సవ వేడుకలతో ప్రారంభమైంది . నగరాన్ని మెరుగుపరచడానికి పార్కులు, ప్రభుత్వ భవనాలు, ఆసుపత్రుల నిర్మాణం వంటి అనేక ప్రాజెక్టులు ప్రారంభించబడ్డాయి.అందువల్ల బెంగళూరు సాంప్రదాయకంగా చుట్టుపక్కల దక్షిణ భారత ప్రాంతాల ప్రజలకు విశ్రాంతి స్థలంగా పనిచేసింది. నేటికీ, నగర పరిపాలన అనేక ఉద్యానవనాలను నిర్వహిస్తోంది. కబ్బన్ పార్క్, లాల్ బాగ్ అలాంటి రెండు ఉదాహరణలు.

## భారత స్వాతంత్ర్యం (1947)
ఆగస్టు 1947లో భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత బెంగళూరు మైసూర్ రాష్ట్రంలోనే కొనసాగింది, దానిలో మైసూర్ మహారాజు రాజప్రముఖుడు.

1956లో సృష్టించబడిన ఏకీకృత, భాషాపరంగా సజాతీయమైన కన్నడ మాట్లాడే కొత్త మైసూర్ రాష్ట్రానికి బెంగళూరు రాజధానిగా కొనసాగింది, 1973లో కర్ణాటకగా పేరు మార్చబడింది.

కుమార పార్క్ 1947లో జయనగర్ 1948లో ఉనికిలోకి వచ్చాయి. 1960లు, 1970లలో బెంగళూరు ప్యాలెస్ పూర్వపు తోటలలో ఒక ఉన్నత పరిసరాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి, దీనిని "ప్యాలెస్ ఆర్చర్డ్స్" అని పిలుస్తారు, ఇప్పుడు దీనిని సదాశివనగర్ అని పిలుస్తారు. ఈ ప్రాంతం ఇప్పుడు బెంగళూరు సమాజంలోని అనేక మంది సంపన్న సభ్యులు, ప్రముఖులు, రాజకీయ నాయకులకు నిలయంగా ఉంది.

ప్రభుత్వ రంగ ఉపాధి, విద్య రాష్ట్రంలోని మిగిలిన ప్రాంతాల నుండి కన్నడిగులు నగరానికి వలస వెళ్ళడానికి అవకాశాలను కల్పించాయి. తరువాతి దశాబ్దాలలో, బెంగళూరులో MICO (మోటార్ ఇండస్ట్రీస్ కంపెనీ) వంటి ప్రైవేట్ కంపెనీలు స్థాపించబడటంతో దాని తయారీ కేంద్రం విస్తరించడం కొనసాగింది, ఇవి నగరంలో తన తయారీ కర్మాగారాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి. పారిశ్రామికీకరణ పశ్చిమాన పీన్యా పారిశ్రామిక ప్రాంతం నుండి తూర్పున ఇందిరానగర్, వైట్‌ఫీల్డ్ వరకు; ఉత్తరాన యెలహంక పట్టణం నుండి దక్షిణాన జె.పి నగర్ వరకు విస్తరించిన మరింత వృద్ధిని సృష్టించింది.

## 1991 ఆర్థిక సంస్కరణలు
1980 & 1990 లలో బెంగళూరు తన రియల్ ఎస్టేట్ మార్కెట్‌లో వృద్ధిని సాధించింది, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన మూలధన పెట్టుబడిదారులు బెంగళూరులోని పెద్ద ప్లాట్లు, వలస బంగ్లాలను బహుళ అంతస్తుల అపార్ట్‌మెంట్‌లుగా మార్చడంతో ఇది జరిగింది. 1985లో టెక్సాస్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్స్ బెంగళూరులో స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేసిన మొదటి బహుళజాతి సంస్థగా అవతరించింది. ఇతర సమాచార సాంకేతిక సంస్థలు కూడా దీనిని అనుసరించాయి, బెంగళూరు 20వ శతాబ్దం చివరి నాటికి భారతదేశ సిలికాన్ వ్యాలీగా స్థిరపడింది.

2011లో 8.5 మిలియన్ల జనాభాతో, బెంగళూరు ఇప్పుడు భారతదేశంలో నాల్గవ అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం, ప్రపంచంలో 28వ అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం. 1991 - 2001 మధ్య న్యూఢిల్లీ తర్వాత బెంగళూరు అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న భారతీయ మహానగరం.

కర్ణాటక ప్రభుత్వం 2005లో బెంగళూరు పేరును బెంగళూరుగా మార్చే ప్రతిపాదనను అంగీకరించినట్లు ప్రకటించింది. 2006లో మూడవ స్థాయి ప్రభుత్వం అయిన బృహత్ బెంగళూరు మహానగర పాలికే (BBMP) ప్రతిపాదిత పేరు మార్పును అమలు చేయడానికి ఒక తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. అయితే, కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ నుండి అనుమతులు పొందడంలో జాప్యం కారణంగా ఈ ప్రక్రియ నిలిచిపోయింది. కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ 2014లో బెంగళూరుగా పేరు మార్పును ఆమోదించింది.

## మూలాలు

వర్గం:బెంగళూరు