మహాత్మా గాంధీ ఇన్‍స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్

**మహాత్మా గాంధీ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్** (**ఎంజిఐఎంఎస్**) భారతదేశంలోని మొట్టమొదటి గ్రామీణ వైద్య కళాశాల, ఇది మహారాష్ట్రలోని సేవాగ్రామ్ లో ఉంది. దీనిని కస్తూర్బా హెల్త్ సొసైటీ నిర్వహణ లో వుంది. ఈ కళాశాల ఇంతకు ముందు నాగపూర్ విశ్వవిద్యాలయానికి (1969–1997) అనుబంధంగా ఉంది, 1998 సంవత్సరం నుండి ఇది ఇప్పుడు నాసిక్ లోని మహారాష్ట్ర యూనివర్శిటీ ఆఫ్ హెల్త్ సైన్సెస్ (ఎంయుహెచ్ఎస్) కు అనుబంధంగా ఉంది.

## లొకేషన్
వార్ధా నగరానికి 8 కిలోమీటర్ల దూరంలోని సేవాగ్రామ్ అనే చిన్న గ్రామంలో ఈ సంస్థ ఉంది. ఇది దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో రైలు, రోడ్డు మార్గాల ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. నాగపూర్ లోని డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ఈ సంస్థకు 70 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

## చరిత్ర
గాంధీ శతజయంతి సందర్భంగా 1969లో ఎంజీఐఎంఎస్ ప్రారంభమైంది. ఇది భారతదేశంలో మొదటి గ్రామీణ వైద్య కళాశాల. దీన్ని డాక్టర్ సుశీలా నయ్యర్ ప్రారంభించారు. 1944లో ప్రారంభమైన కస్తూర్బా ఆసుపత్రి జాతిపిత స్వయంగా ప్రారంభించిన ఏకైక ఆసుపత్రి.

## విద్యావేత్తలు
ఈ సంస్థ అందించే కోర్సులు 

* M.B.B.S. (100 మంది విద్యార్థుల వార్షిక ప్రవేశం) 
* ఎం.డి./.ఎం.ఎస్.
* మెడిసిన్ అండ్ సర్జరీలో డిప్లొమా కోర్సులు

## ప్రవేశాలు
ఈ సంస్థ ప్రతి సంవత్సరం 100 మంది విద్యార్థులను నమోదు చేస్తుంది. వీరిలో సగం మంది మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం నుండి, మిగిలిన భారతదేశం నుండి వచ్చారు. గతంలో ఈ సంస్థ గ్రామీణ ప్రాంతాలకు చెందిన విద్యార్థులకు ప్రత్యేక రిజర్వేషన్లు కలిగి ఉండేది, ఇన్స్టిట్యూట్ తన స్వంత ప్రీమెడికల్ టెస్ట్ (పిఎంటి) పరీక్షను కలిగి ఉంది, ఇందులో భౌతికశాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రం, జీవశాస్త్రంపై బహుళ ఎంపిక ప్రశ్న పరీక్ష, గాంధేయ ఆలోచనలపై ప్రత్యేక థియరీ పేపర్ ఉన్నాయి. ఈ పరీక్షల్లో వచ్చిన మార్కుల ఆధారంగా విద్యార్థులను ఎంపిక చేస్తారు. కానీ 2017 నుంచి నీట్-యూజీ, నీట్-పీజీ (నేషనల్ ఎలిజిబిలిటీ కమ్ ఎంట్రన్స్ టెస్ట్) నుంచి విద్యార్థులను చేర్చుకుంది. 

### పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులు
ఈ సంస్థ వైద్య శాస్త్రం దాదాపు అన్ని ముఖ్యమైన విభాగాలలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ శిక్షణను అందిస్తుంది. నీట్ పీజీ పరీక్షలో విద్యార్థి ప్రతిభ ఆధారంగా ఈ కోర్సుల్లో ప్రవేశం కల్పిస్తారు.

## వైద్య సేవలు

### కస్తూర్బా ఆసుపత్రి
కస్తూర్బా ఆసుపత్రిని గాంధీ సన్నిహితురాలు, ఆయన వ్యక్తిగత వైద్యురాలు సుశీలా నాయర్ 1945 లో ప్రారంభించారు. 770 పడకల ఆసుపత్రిగా ఉన్న సేవాగ్రామ్ లోని కస్తూర్బా ఆసుపత్రి ఇప్పుడు వార్ధా పట్టణానికి 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న సేవాగ్రామ్ లో ఉన్న దాదాపు 1000 పడకల బోధన ఆసుపత్రిగా అభివృద్ధి చెంది గ్రామీణ రోగులకు తృతీయ సంరక్షణ ఆరోగ్య సంరక్షణ సౌకర్యాలను అందిస్తుంది.

24 గంటల వ్యవధిలో 1700 మంది రోగులు ఆసుపత్రిలో ఔట్ పేషెంట్ కేర్ పొందుతున్నారని, ఆసుపత్రి ఫార్మసీలు 1800 ప్రిస్క్రిప్షన్లతో, 140 మంది రోగులు ఆసుపత్రి వార్డుల్లో చేరుతున్నారని, 14 మంది రోగులు మేజర్ సర్జరీలు చేయించుకున్నారని, 12 మంది శిశువులు ప్రసవిస్తున్నారని, 20 యూనిట్ల రక్తాన్ని మార్పిడి చేస్తారని తెలిపారు. అదనంగా, 270 మంది రోగులకు రేడియోగ్రఫీ, 65 అల్ట్రాసౌండ్ పరీక్షలు, 14 కంప్యూటెడ్ టోమోగ్రఫీ, ఏడుగురు రోగులకు మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ ఇమేజింగ్ స్కాన్ ఉన్నాయి. ప్రయోగశాలలు 750 జీవరసాయన పరీక్షలు, 510 పూర్తి రక్త గణనలు, 100 సెరోలాజిక్ పరీక్షలు, 20 సైటాలజీ నమూనాలు, 15 బయాప్సీ నమూనాలను నివేదించాయి.

## పరిశోధన
మాతాశిశు, నవజాత శిశు ఆరోగ్య సంరక్షణ, అంటువ్యాధులు, పోషకాహార వ్యాధులు, జీవనశైలి, రుగ్మతలు వంటి రంగాల్లో కమ్యూనిటీ ఆధారిత పరిశోధనలు నిర్వహిస్తారు.

భారతీయ వైద్య సంప్రదాయ పద్ధతులను అన్వేషించడానికి.

### ఐసిడిఎస్ రాష్ట్ర స్థాయి పర్యవేక్షణకు లీడ్ సెంటర్
మహారాష్ట్రలో ఐసిడిఎస్ కార్యకలాపాల రాష్ట్ర స్థాయి పర్యవేక్షణ కోసం కమ్యూనిటీ మెడిసిన్ విభాగాన్ని లీడ్ సెంటర్ గా నియమించారు. రాష్ట్ర ఐసీడీఎస్ కన్సల్టెంట్లుగా డాక్టర్ బీఎస్ గార్గ్, డాక్టర్ సుబోధ్ ఎస్ గుప్తా, డాక్టర్ పీఆర్ దేశ్ముఖ్ నియమితులయ్యారు. వీరు 2008-09 సంవత్సరంలో మహారాష్ట్రలోని ఆరు జిల్లాల్లో ఐసిడిఎస్ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించారు; అంటే వార్ధా, యవత్మాల్, అమరావతి, చంద్రాపూర్, అకోలా, బుల్ధానా. ఇందుకోసం గుర్తించిన ఎంపిక చేసిన వైద్య కళాశాలల ద్వారా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా నిర్వహించిన ఐసీడీఎస్ కార్యకలాపాల పర్యవేక్షణను సమన్వయం చేశారు.

### క్లినికల్ ఎపిడెమియాలజీ యూనిట్
క్లినికల్ ఎపిడెమియాలజీ యూనిట్ ఇండియాక్లీన్ ఆమోదించిన తరువాత మరింత మంది సభ్యులను చేర్చడానికి విస్తరించబడింది. క్లినికల్ ఎపిడెమియాలజీ యూనిట్ తన సభ్యుల సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించే కార్యక్రమంతో తన మొదటి కార్యాచరణను ప్రారంభించింది. సేవాగ్రామ్ లోని ఎంజీఐఎంఎస్ లో అడ్మిషన్ తీసుకునే కొత్త పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులందరికీ ఓరియంటేషన్ ప్రోగ్రామ్ ను ప్రారంభించింది.

## క్యాంపస్ లో జీవితం
గాంధేయ సూత్రాలను అనుసరించడంలో ఈ సంస్థ ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది. విద్యార్థులు, సిబ్బంది అందరూ ఖాదీ ధరిస్తారు. శ్రమదానంలో సిబ్బంది, విద్యార్థులు పాల్గొంటారు. ఈ సంస్థ కఠినమైన శాఖాహార విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది. ఇన్ స్టిట్యూట్ లో మద్యం సేవించడం నిషిద్ధం.

### వైద్య శిబిరం
కొత్తగా చేరిన విద్యార్థులు గాంధేయ జీవన విధానంపై ఓరియంటేషన్ కోసం సేవాగ్రామ్ ఆశ్రమంలో 15 రోజులు గడుపుతారు. ఈ రోజుల్లో వారు ఆశ్రమ నియమాలను పాటిస్తారు. శ్రమదానం, స్పిన్నింగ్ ఖాదీ వంటి కొన్ని కార్యకలాపాలు ఉన్నాయి. జీవితంలోని వివిధ రంగాలకు చెందిన వ్యక్తుల ఉపన్యాసాలు ఉన్నాయి.

### సామాజిక సేవా శిబిరం
ప్రతి బ్యాచ్ వైద్య విద్యార్థులకు వార్ధా చుట్టుపక్కల నుండి ఒక చిన్న గ్రామాన్ని కేటాయిస్తారు. విద్యార్థులు 15 రోజుల పాటు ఆ గ్రామంలోనే ఉంటారు. ఒక్కో విద్యార్థికి నిర్దిష్ట సంఖ్యలో కుటుంబాలను కేటాయిస్తారు. సభ్యులందరి ఆరోగ్య సమస్యలకు ఆయనే బాధ్యత వహిస్తారు. ఈ సమయాన్ని విద్యార్థులు తమ కుటుంబ సభ్యులకు ఆరోగ్య సమాచారాన్ని ఇస్తూ గడుపుతారు. గ్రామీణ ప్రజల వాస్తవ సమస్యల గురించి కూడా వారు చాలా నేర్చుకుంటారు. గ్రామస్తులందరికీ ఉచిత ఆరోగ్య పరీక్షలు నిర్వహించి మలేరియా, ఫైలేరియా వంటి ప్రాథమిక అంటువ్యాధులపై ఆరా తీస్తున్నారు.

విద్యార్థులు ఈ గ్రామాన్ని మూడు సంవత్సరాల పాటు, నెలకు ఒకసారి సందర్శిస్తూనే ఉన్నారు.

### వైద్య విద్య శిబిరానికి పునరాభివృద్ధి
రీ-ఓరియెంటేషన్ టు మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ లేదా రోమ్ క్యాంప్ రెండవ ప్రొఫెషనల్ చివరలో జరుగుతుంది. ఇది గతంలో ఆంజిలోని కస్తూర్బా రూరల్ హెల్త్ ట్రైనింగ్ సెంటర్ (కేఆర్ హెచ్ టీసీ)లో జరిగింది. 2008 నుంచి భిడిలోని రూరల్ హెల్త్ ట్రైనింగ్ సెంటర్ (ఆర్ హెచ్ టీసీ)లో నిర్వహిస్తున్నారు. ఇది 15 రోజుల వ్యాయామం, ఇక్కడ విద్యార్థులు ప్రజారోగ్యానికి సంబంధించిన అంశాలను నేర్చుకుంటారు, గ్రామీణ భారతదేశం అనుభవాన్ని పొందుతారు.

## ప్రముఖ పూర్వ విద్యార్థులు

* కె. కె. అగర్వాల్, కార్డియాలజిస్ట్
* మన్దీప్ ఆర్. మెహ్రా, హార్వర్డ్ మెడికల్ స్కూల్ లో ప్రొఫెసర్
* రామ్దాస్ రన్సింగ్, న్యూరో-సైకియాట్రిస్ట్

## ఇవి కూడా చూడండి

* కస్తూర్బా గాంధీ
* మహాత్మా గాంధీ మెడికల్ కాలేజ్ అండ్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్

## మూలాలు

వర్గం:భారత వైద్య మండలి