బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ గవర్నర్ల జాబితా

18వ శతాబ్దం వరకు బొంబాయి నిస్సార సముద్రంతో వేరు చేయబడిన ఏడు ద్వీపాలను కలిగి ఉంది. ఈ ఏడు ద్వీపాలు భారతదేశ పశ్చిమ తీరంలో అరేబియా సముద్రంలో ఉన్న  పెద్ద ద్వీపసమూహంలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో సురక్షితమైన స్థావరాన్ని స్థాపించడానికి బ్రిటిష్ వారు పోర్చుగీసుల నుండి ఏడు ద్వీపాలను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత 17వ శతాబ్దం చివరి వరకు చరిత్రకారులు పట్టణ స్థావరాలను కనుగొన్నారు. ఈ ద్వీపాలు బ్రిటిష్ వారికి వాణిజ్యం కోసం ఒక ఆశ్రయ నౌకాశ్రయాన్ని అందించాయి, అంతేకాకుండా భూ-ఆధారిత దాడుల అవకాశాలను తగ్గించే సాపేక్షంగా వేరుచేయబడిన ప్రదేశం కూడా ఉంది. బ్రిటిష్ వారు ఈ ప్రాంతాన్ని తరువాతి రెండు శతాబ్దాలలో ఆధిపత్యం చేశారు, మొదట పోర్చుగీసు నుండి ద్వీపసమూహాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు తరువాత మరాఠాలను ఓడించి లోతట్టు ప్రాంతాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

బ్రిటిష్ ఇండియా మూడు ప్రెసిడెన్సీలలో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ ఒకటి-మిగిలిన రెండు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ, బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ. ఇది అరేబియా సముద్రం ఒడ్డున భారత ఉపఖండం మధ్య-పశ్చిమన ఉంది. ఇది వాయువ్య ఉత్తర, ఈశాన్య దిశలలో బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్స్, పంజాబ్ ప్రావిన్స్, రాజ్‌పుతానా ఏజెన్సీ ; తూర్పున సెంట్రల్ ఇండియా ఏజెన్సీ, సెంట్రల్ ప్రావిన్స్‌లు, బేరార్,  హైదరాబాద్ రాష్ట్రం;  దక్షిణాన మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ, మైసూర్ రాష్ట్రం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. ఈ ప్రెసిడెన్సీ 17వ శతాబ్దం చివరలో స్థాపించబడింది, ఈ ప్రెసిడెన్సీ 17వ శతాబ్దం చివరలో స్థాపించబడింది, దానిని నిర్మించిన ద్వీపం రాజధాని నగరం అయిన బొంబాయి పేరు మీద పెట్టబడింది. 1906 నాటికి, బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ అధికార పరిధిలోని ప్రాంతం దక్షిణాన ఉత్తర కెనరా నుండి ఉత్తరాన సింధ్ వరకు విస్తరించి, ప్రస్తుత పాకిస్తాన్ ప్రావిన్స్ సింధ్, ప్రస్తుత గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని వాయువ్య భాగం, యెమెన్‌లోని బ్రిటిష్ అడెన్ రక్షిత ప్రాంతం ఆధునిక మహారాష్ట్రలో మూడింట రెండు వంతుల పశ్చిమ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది.

బ్రిటిష్ పాలనలో, గవర్నర్ బొంబాయికి ప్రధాన పరిపాలనా  రాజకీయ అధికారిగా ఉండేవారు. ప్రెసిడెన్సీ కార్యనిర్వాహక ప్రభుత్వాన్ని గవర్నర్ పరిపాలించారు. ప్రెసిడెన్సీలో భారత గవర్నర్ జనరల్ వలె అదే అధికారం, హక్కు ఆయనకు ఉంది, వారి కార్యకలాపాలలో అదే క్రమం, కోర్సును గమనించారు. 1858కి ముందు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ  తరువాత బ్రిటిష్ క్రౌన్ చేత నియమించబడిన బొంబాయి, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీల గవర్నర్లు వైస్రాయ్ తరువాత అత్యంత ముఖ్యమైన అధికారులు. 1770ల వరకు బాంబే కాజిల్ బొంబాయి గవర్నర్ అధికారిక నివాసంగా ఉంది, దానిని ; ఒక శతాబ్దం తరువాత పరేల్‌కు, ఆ తరువాత 1883లో  మలబార్ హిల్‌కు తరలించారు.

అబ్రహం షిప్మాన్ 1662లో బొంబాయి మొదటి రాయల్ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యాడు. 1668 నుండి రెండవ చార్లెస్ ఈ ద్వీపాలను ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ లీజుకు ఇచ్చాడు-జార్జ్ ఆక్సెండెన్ 23 సెప్టెంబర్ 1668న బొంబాయి మొదటి కంపెనీ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యాడు. 1687లో కంపెనీ తన ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సూరత్ నుండి బొంబాయికి మార్చింది. 1858లో కంపెనీ రద్దు చేయబడిన తరువాత బ్రిటిష్ క్రౌన్ ఈ భూభాగాన్ని అధికారికంగా తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుంది. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత ఈ భూభాగాన్ని బొంబాయి రాష్ట్రం పునర్నిర్మించారు. భారత యూనియన్‌లో చేరిన అనేక పూర్వపు సంస్థానాలు బొంబాయి రాష్ట్రంలో విలీనం అయిన తరువాత బొంబాయి రాష్ట్ర విస్తీర్ణం పెరిగింది. రాజా మహారాజ్ సింగ్ స్వాతంత్ర్యం తరువాత బొంబాయికి మొదటి భారత గవర్నర్. 1960 మే 1న బొంబాయి రాష్ట్రం భాషా ప్రాతిపదికన పునర్నిర్మించబడింది - గుజరాతీ మాట్లాడే ప్రాంతాలు గుజరాత్ రాష్ట్రంగా విభజించబడ్డాయి, బొంబాయి రాష్ట్రంలోని మరాఠీ మాట్లాడే ప్రాంతాలను, సెంట్రల్ ప్రావిన్సులు, బెరార్, హైదరాబాద్ రాష్ట్రాలను మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంగా విలీనం చేశారు. "బొంబాయి గవర్నర్" బిరుదును కలిగి ఉన్న చివరి వ్యక్తి 1960లో శ్రీ ప్రకాశ.

## రాయల్ గవర్నర్లు (1662-1668)

ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన చార్లెస్ II, బ్రాగంజాకు చెందిన కేథరీన్ మధ్య వివాహ ఒప్పందం మే 8, 1661న ముగిసింది, బొంబాయి ఆంగ్ల వలస సామ్రాజ్యం విలీనం చేసింది - ఈ భూభాగం కాథరిన్ వరకట్నము భాగంగా ఉండేది. 19 మార్చి 1662న అబ్రహం షిప్మాన్ నగరానికి మొదటి గవర్నర్, జనరల్‌గా నియమితులయ్యాడు, అతని నౌకాదళం 1662 సెప్టెంబరు,  అక్టోబరులో బొంబాయికి చేరుకుంది. బొంబాయి, సాల్సెట్ ఆంగ్లేయులకు అప్పగించమని అడిగినప్పుడు, పోర్చుగీస్ గవర్నర్ బొంబాయి ద్వీపాన్ని మాత్రమే వదులుకున్నారని, పేటెంట్‌లో అక్రమాలు ఉన్నాయని ఆరోపిస్తూ, అతను బొంబాయి ద్వీపాలను కూడా వదులుకోవడానికి నిరాకరించాడు.  షిప్‌మాన్ బొంబాయిలో దిగకుండా నిరోధించబడ్డాడు. అతను ఉత్తర కెనరాలోని అంజెడివా ద్వీపానికి బలవంతంగా వెళ్ళవలసి వచ్చింది, అక్కడ అక్టోబర్ 1664లో మరణించాడు. 1664 నవంబరులో, షిప్ మాన్ వారసుడు హంఫ్రీ కుక్ బొంబాయి ద్వీపాన్ని దాని ఆధారాలు లేకుండా అంగీకరించడానికి అంగీకరించాడు. మొదటి నలుగురు గవర్నర్లు బొంబాయిని క్రౌన్ కోసం నిర్వహించారు.

ఆధారాలు: ది ఇండియా లిస్ట్ అండ్ ఇండియా ఆఫీస్ లిస్ట్ అండ్ ఆరిజిన్ ఆఫ్ బొంబాయి 

## కంపెనీ గవర్నర్లు (1668-1862)

1668 సెప్టెంబరు 21న, 27 మార్చి 1668 నాటి రాయల్ చార్టర్ బొంబాయిని చార్లెస్ II నుండి ఇంగ్లీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ £ వార్షిక అద్దెకు (2007లో £1,226 సమానమైన రిటైల్ ధరల సూచిక) బదిలీ చేయడానికి దారితీసింది. 1668 సెప్టెంబరు 23న ఈ ద్వీపాలను కంపెనీకి అప్పగించారు. బొంబాయిని సూరత్లోని కంపెనీ స్థిరనివాసానికి అధీనంలోకి తీసుకున్నారు 1668–87 సమయంలో సూరత్ కౌన్సిల్ అధ్యక్షులుగా ఉన్న బొంబాయి గవర్నర్లు ఎక్కువ సమయం సూరత్‌లో గడిపారు. ఈ సమయంలో బొంబాయిని డిప్యూటీ గవర్నర్ నిర్వహించేవారు.

1687లో, కంపెనీ తన ప్రధాన ఆస్తులను సూరత్ నుండి బొంబాయికి మార్చింది, ఇది అన్ని పశ్చిమ తీర స్థావరాలకు పరిపాలనా కేంద్రంగా మారింది. బదిలీ తరువాత, భారతదేశంలోని అన్ని కంపెనీల సంస్థలకు బొంబాయి అధిపతిగా ఉంచబడింది. అయితే, ప్లేగు, కలరా వ్యాప్తి అమలును ఆలస్యం చేసింది, 1708 వరకు ప్రధాన కార్యాలయం బొంబాయికి తరలించబడలేదు. జాన్ గేయర్, సర్ నికోలస్ వైట్, విలియం ఐస్లాబీ గవర్నర్‌షిప్‌ల కాలంలో, బొంబాయి గవర్నర్లు "జనరల్" అనే బిరుదును కూడా కలిగి ఉన్నారు. వారి ప్రధాన బిరుదు, అదే సమయంలో, వారి ప్రధాన బిరుదు "ప్రెసిడెంట్"గా కొనసాగింది, బొంబాయి గవర్నర్ అనుబంధ బిరుదు, పాత్రగా ఉన్నారు.

18వ శతాబ్దంలో, మరాఠా సామ్రాజ్యం వేగంగా విస్తరించింది, కొంకణ్, తూర్పు గుజరాత్ చాలా భాగాన్ని విచ్ఛిన్నమవుతున్న మొఘల్ సామ్రాజ్యం నుండి స్వాధీనం చేసుకుంది. కతియవార్, కచ్ సహా పశ్చిమ గుజరాత్లో, మొఘల్ నియంత్రణ సడలించడం వల్ల అనేక మంది స్థానిక పాలకులు వాస్తవంగా స్వతంత్ర రాష్ట్రాలను సృష్టించడానికి వీలు కల్పించింది. 1737లో, పోర్చుగీసు నుండి మరాఠా సామ్రాజ్యానికి చెందిన మొదటి బాజీ రావు సాల్సెట్ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, పోర్చుగీస్ ప్రావిన్స్ బస్సేన్ 1739లో మరాఠాలకు అప్పగించబడింది. బెంగాల్ ప్రావిన్సుల పెరుగుదల త్వరలో బొంబాయి ఆధిపత్యాన్ని బలహీనపరిచింది. 1753లో బొంబాయిని కలకత్తా అధీనంగా చేశారు. ఆ తరువాత, మద్రాసు, బొంబాయిలతో పోలిస్తే బెంగాల్ ఎల్లప్పుడూ ఎక్కువ ప్రాముఖ్యతను కొనసాగించింది. బాంకోట్ (కొంకణ్లోని విక్టోరియా కోట) 1756లో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో విలీనం చేయబడింది. మొదటి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం సూరత్ ఒప్పందంతో ప్రారంభమైంది, ఇది 1755 మార్చి 6న మరాఠా సామ్రాజ్యానికి చెందిన రఘునాథరావు, బ్రిటిష్ వారి మధ్య సంతకం చేయబడింది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం రఘునాథరావుసాల్సెట్, బస్సేయిన్‌లను బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించారు.  1782 మే 17న సంతకం చేసిన సాల్బాయి ఒప్పందం ద్వారా సాల్సెట్, ఎలిఫెంటా, హాగ్ ద్వీపం, కరంజాలను అధికారికంగా బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించడంతో యుద్ధం ముగిసింది. ఈ భూభాగాలు బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలో చేర్చబడ్డాయి. ఒప్పందం ప్రకారం, బాసిన్, దాని డిపెండెన్సీలు రఘునాథరావుకు పునరుద్ధరించబడ్డాయి, భరూచ్ మరాఠా పాలకుడు సింధియా అప్పగించబడింది. 1800 మే 15న బ్రిటిష్ వారు సూరత్ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం బ్రిటిష్ వారు విజయం సాధించిన తరువాత 1803లో బ్రిటిష్ వారు అహ్మదాబాద్, భరూచ్, కైరా జిల్లాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

1803 - 1827 మధ్య ఏర్పడిన ప్రెసిడెన్సీ చట్రం. గుజరాత్‌లోని అహ్మదాబాద్, భరూచ్, కైరా జిల్లాలను 1805లో బొంబాయి ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుని 1818లో విస్తరించింది. కతియవార్, మహీకాంత వంటి అనేక చిన్న రాష్ట్రాలు 1807 - 1820 మధ్య బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం క్రింద రాచరిక రాష్ట్రాలు వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి. మరాఠా పేష్వాలలో చివరివాడైన రెండవ బాజీ రావు, 1817 నవంబర్ 5న దక్కన్‌లోని పూనా సమీపంలో జరిగిన కిర్కీ యుద్ధం బ్రిటిష్ వారి చేతిలో ఓడిపోయాడు. ఆయన ఓటమి తరువాత, దక్కన్ మొత్తం (సతారా, కొల్హాపూర్, గుజరాత్లోని కొన్ని ప్రాంతాలు మినహా) ప్రెసిడెన్సీలో చేర్చబడ్డాయి. ఈ జిల్లాలలో ఖాండేష్, బెల్గాం, ధార్వార్, రత్నగిరి, కోలాబా (అలీబాగ్ తాలూకా పూనా, అహ్మద్నగర్, నాసిక్ మినహా) ఉన్నాయి. అడెన్ 1839లో విలీనం చేయబడింది. 1840లో అలీబాగ్ తాలూకాను స్వాధీనం చేసుకుని ప్రెసిడెన్సీలో చేర్చారు. కరాచీ, హైదరాబాద్, శికర్పూర్, థార్ & పార్కర్ జిల్లాలు, ఎగువ సింధ్ సరిహద్దు జిల్లాలను కలిగి ఉన్న సింధ్ ప్రావిన్స్ 1847లో విలీనం చేయబడింది. 1848 లో సతారా, బీజాపూర్ జిల్లాలను ప్రెసిడెన్సీలో చేర్చారు. 1853లో గుజరాత్ లోని పంచమహల్లను సింధియా నుండి లీజుకు తీసుకున్నారు. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ క్రింద ఉన్న కెనరా జిల్లాను 1860లో ఉత్తర కెనరా, దక్షిణ కెనరా జిల్లాలుగా విభజించారు. దక్షిణ కెనరా మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ క్రింద ఉండిపోయింది, ఉత్తర కెనరా 1861లో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీకి బదిలీ చేయబడింది. 1818  1858 మధ్య, సూరత్‌లోని మాండ్వి, సతారాలోని కొన్ని సంస్థానాలు ప్రెసిడెన్సీకి అప్పగించబడ్డాయి.

ఆధారాలుః ది ఇండియా లిస్ట్ అండ్ ఇండియా ఆఫీస్ లిస్ట్, *ఆక్స్ఫర్డ్ డిక్షనరీ ఆఫ్ నేషనల్ బయోగ్రఫీ* 

## బొంబాయి డిప్యూటీ గవర్నర్లు
కంపెనీ అధికార ప్రధాన కార్యాలయాన్ని బొంబాయికి బదిలీ చేయడం వల్ల డిప్యూటీ గవర్నర్ అవసరం చాలా వరకు తొలగిపోయింది. మార్పు ఉన్నప్పటికీ, గవర్నర్ కార్యనిర్వాహక మండలి రెండవ సభ్యుడు ఈ బిరుదును కొనసాగించారు. ఇది 1720, 1758 మధ్య కొంతకాలం ఉపయోగంలో లేకుండా పోయింది.

**మూలం** *బొంబాయి మూలం* 

## క్రౌన్ గవర్నర్లు (1862-1948)

1857 భారత తిరుగుబాటు తరువాత, కంపెనీపై నిర్వహణలో తప్పుడు ఆరోపణలు వచ్చాయి బొంబాయి బ్రిటిష్ కిరీటానికి తిరిగి వచ్చింది. 1858 ఆగస్టు 2న బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ కంపెనీని రద్దు చేయడం ప్రారంభించింది, భారతదేశంపై పూర్తి, ప్రత్యక్ష క్రౌన్ అధికారాన్ని నొక్కి చెప్పిం. అమలు నెమ్మదిగా జరిగింది. పరిసమాప్తి ప్రయోజనాల కోసం కంపెనీ 1874 వరకు తన అధికారిక ఉనికిని కొనసాగించింది. ఆ తరువాత భారతదేశాన్ని యునైటెడ్ కింగ్డమ్ కాలనీగా క్రౌన్ నేరుగా పరిపాలించింది, 1876 తరువాత అధికారికంగా దీనిని ఎంపైర్ ఆఫ్ ఇండియా అని పిలిచేవారు. భారతదేశంలో బ్రిటిష్ ఇండియా అని పిలువబడే కొన్ని ప్రాంతాలు ఉన్నాయి, వీటిని బ్రిటిష్ వారు నేరుగా పరిపాలించారు, భారతీయ పాలకులు పాలించిన ప్రిన్స్లీ స్టేట్స్ అని పిలువబడిన ఇతర ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

వైస్రాయ్ ఆధ్వర్యంలో విస్తృతమైన శాసన అధికారాలను కలిగి ఉన్న శాసన మండలి బ్రిటిష్ ఇండియా కోసం చట్టాలను రూపొందించింది. ఈ మండలి బ్రిటిష్ పార్లమెంటు చేసిన ఏ చట్టాల మాదిరిగానే ముఖ్యమైన చట్టాలను ఆమోదించగలదు. వైస్రాయ్తో పాటు ఆరుగురు సభ్యులతో శాసన మండలి ఏర్పడింది.  అదనంగా, శాసనమండలి వారి ప్రావిన్సులలో సమావేశమైనప్పుడు గవర్నర్లు అసాధారణ సభ్యులుగా పనిచేశారు. వారు 12 సంవత్సరాల పాటు ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ ఇద్దరు సభ్యులతో కూడిన కార్యనిర్వాహక మండలి కూడా కలిగి ఉన్నారు, దీనిని క్రౌన్ నియమించారు.

గవర్నర్ తన విధుల నిర్వహణలో (చిన్న లేదా అత్యవసర విషయాలలో లేదా ప్రజా ప్రయోజనం అవాంఛనీయమైనదిగా చేసిన చోట తప్ప) కార్యనిర్వాహక మండలిని సంప్రదిస్తారు. తన అభీష్టానుసారం లేదా మరొక వ్యక్తి లేదా అధికారం సలహాపై లేదా వారితో సంప్రదించిన తర్వాత వ్యవహరించడానికి రాజ్యాంగం ద్వారా ప్రత్యేకంగా అధికారం పొందిన సందర్భాలలో అతను సంప్రదించాల్సిన అవసరం లేదు. ఆయన సాధారణంగా కార్యనిర్వాహక మండలి సలహాకు అనుగుణంగా వ్యవహరిస్తాడు కానీ ప్రజా క్రమం, ప్రజా విశ్వాసం లేదా మంచి ప్రభుత్వ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా అది అవసరమని భావించినప్పుడు అలాంటి సలహాకు వ్యతిరేకంగా వ్యవహరించవచ్చు; అలాంటి సందర్భాలలో ఆయన భారత విదేశాంగ కార్యదర్శి ఆమోదం పొందవలసి ఉంటుంది.

గవర్నర్‌కు ఎటువంటి చట్టాలను రూపొందించే లేదా నిలిపివేయడానికి హక్కు లేదు, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో తప్ప, ఆయన భారత గవర్నర్ జనరల్ అనుమతితో అలా చేయగలడు. భారత గవర్నర్ జనరల్ అనుమతి లేకుండా కొత్త కార్యాలయాన్ని సృష్టించే అధికారం లేదా ఏదైనా జీతం, గ్రాట్యుటీ లేదా భత్యం మంజూరు చేసే అధికారం ఆయనకు లేదు. ప్రెసిడెన్సీ పౌర లేదా సైనిక పరిపాలనకు సంబంధించిన అన్ని అంశాలలో గవర్నర్ను పర్యవేక్షించడానికి, నియంత్రించడానికి గవర్నర్-జనరల్కు పూర్తి అధికారం ఉంది,  గవర్నర్ అన్ని సందర్భాల్లో గవర్నర్ జనరల్ ఆదేశాలు, సూచనలను పాటించాల్సి ఉంటుంది. గవర్నర్-జనరల్ వారు అవసరమని భావించిన ఏదైనా చట్టాల ముసాయిదాలను, వాటికి గల కారణాలతో కలిసి గవర్నర్-జనరల్కు ప్రతిపాదించవచ్చు,  గవర్నర్-జనరల్ కారణాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న తరువాత తీర్మానాలను గవర్నర్కు తెలియజేస్తారు. గవర్నర్లు తమ ప్రభుత్వాల అన్ని ఆదేశాలు,చర్యల నిజమైన కాపీలను గవర్నర్ జనరల్కు క్రమం తప్పకుండా ప్రసారం చేస్తారు, అలాగే గవర్నర్ జనరల్‌కు తెలియజేయబడుతుందని భావించిన అన్ని విషయాల సలహాలను కూడా పంపుతారు. గవర్నర్ జనరల్ ప్రెసిడెన్సీని సందర్శించినప్పుడు గవర్నర్ల అధికారాలు నిలిపివేయబడలేదు. ఐరోపాకు తిరిగి రావాలనే ఉద్దేశ్యంతో భారతదేశం నుండి గవర్నర్ నిష్క్రమణ అతని కార్యాలయానికి రాజీనామా చేసినట్లు భావించారు. ప్రత్యామ్నాయంగా, గవర్నర్ దానిని లిఖితపూర్వకంగా ప్రకటించి, ప్రెసిడెన్సీ ప్రభుత్వ శాఖ కార్యదర్శికి అందించడం ద్వారా రాజీనామా చేయవచ్చు.

1906లో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీకి నాలుగు కమిషనర్‌షిప్‌లు, ఇరవై ఆరు జిల్లాలు ఉన్నాయి, బొంబాయి నగరం దాని రాజధానిగా ఉంది. ఈ నాలుగు కమిషనర్షిప్లు గుజరాత్ ఉత్తర ప్రావిన్స్, దక్కన్ సెంట్రల్ ప్రావిన్స్, కర్ణాటక దక్షిణ ప్రావిన్స్,  సింధ్ వాయువ్య ప్రావిన్స్. ఆ 26 జిల్లాలు బొంబాయి సిటీ, బొంబాయి ద్వీపం, అహ్మదాబాద్, భరూచ్, కైరా, పంచ మహల్, సూరత్, థానా, అహ్మద్నగర్, తూర్పు ఖాందేశ్, పశ్చిమ ఖాందేశ్ నాసిక్, పూనా, సతారా, సోలాపూర్, బెల్గాం, బీజాపూర్, ధార్వార్, ఉత్తర కెనరా, కోలాబా, రత్నగిరి, కరాచీ, హైదరాబాద్, శికర్పూర్, థార్, పార్కర్, ఎగువ సింధ్ సరిహద్దు. 1932లో అడెన్ బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ నుండి విడిపోయింది, 1936లో సింధ్ విడిపోయింది.   

ఆధారాలు: *ఆక్స్ఫర్డ్ డిక్షనరీ ఆఫ్ నేషనల్ బయోగ్రఫీ*, *[[మహారాష్ట్ర గవర్నర్ల జాబితా|మహారాష్ట్ర గవర్నర్]]* 

## '''బొంబాయి ముఖ్యమంత్రులు (1937-1947)'''

## స్వాతంత్య్రానంతరం (1948-1960)

1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ భారతదేశంలో భాగమైంది, సింధ్ ప్రావిన్స్ పాకిస్తాన్లో భాగమైంది. భారతదేశం నిలుపుకున్న భూభాగాన్ని బొంబాయి రాష్ట్రం పునర్నిర్మించారు. ఇందులో బాంబే ప్రెసిడెన్సీ రాజకీయ ప్రభావంలో ఉన్న దక్కన్‌లోని కొల్హాపూర్, గుజరాత్‌లోని బరోడా, డాంగ్ వంటి రాచరిక రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. ఇవి బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ రాజకీయ ప్రభావంలో ఉండేవి. 1956 నాటి రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ఫలితంగా, కన్నడ మాట్లాడే బెల్గాం జిల్లాలు (చాంద్గడ్ తాలూకా బీజాపూర్, ధార్వార్, ఉత్తర కెనరా మినహా) బొంబాయి రాష్ట్రం నుండి మైసూర్ రాష్ట్రానికి బదిలీ చేయబడ్డాయి. 1955లో  లోక్‌సభ చర్చలలో కాంగ్రెస్ పార్టీ ఈ నగరాన్ని స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన నగర-రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేయాలని డిమాండ్ చేసింది. 1956లో రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ కమిటీ బొంబాయి రాజధానిగా మహారాష్ట్ర-గుజరాత్ కోసం ద్విభాషా రాష్ట్రాన్ని సిఫారసు చేసింది. 1957 ఎన్నికలలో, సంయుక్త మహారాష్ట్ర ఉద్యమం ఈ ప్రతిపాదనలను వ్యతిరేకించింది, బొంబాయిని మహారాష్ట్ర రాజధానిగా ప్రకటించాలని పట్టుబట్టింది. 105 మంది పోలీసుల చేతిలో మరణించిన ఉద్యమం నిరసనల తరువాత, 1960 మే 1న బొంబాయి రాష్ట్రం భాషా ప్రాతిపదికన పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది. బొంబాయి రాష్ట్రంలోని గుజరాతీ మాట్లాడే ప్రాంతాలు గుజరాత్ రాష్ట్రంగా విభజించబడ్డాయి. బొంబాయి రాష్ట్రంలోని మరాఠీ మాట్లాడే ప్రాంతాలు, సెంట్రల్ ప్రావిన్సులు, బెరార్ నుండి ఎనిమిది జిల్లాలు, హైదరాబాద్ రాష్ట్రం నుండి ఐదు జిల్లాలు వాటి మధ్య చుట్టుముట్టబడిన అనేక రాచరిక రాష్ట్రాల విలీనంతో బొంబాయి రాజధానిగా మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది. 1960లో, "బొంబాయి గవర్నర్" హోదాను మహారాష్ట్ర గవర్నర్ మార్చారు.

## మూలాలు