రాఘవాంక

**రాఘవాంక** 12వ శతాబ్దం చివరి నుండి 13వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు వర్థిల్లిన ఒక ప్రముఖ కన్నడ రచయిత, హొయసల ఆస్థాన కవి. అతను ఆరాధ్య బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. కన్నడ సాహిత్యంలో స్థానిక *షట్పది* ఛందస్సు (ఆరు పాదాల పద్యం) వాడకాన్ని ప్రాచుర్యం లోకి తెచ్చిన ఘనత రాఘవాంకది. *షట్పది* ఛందస్సులో రాయబడిన *హరిశ్చంద్ర కావ్య*, హరిశ్చంద్రుని జీవితంపై మునుపెన్నడూ లేని విధంగా ఒక కొత్త కోణంలో వ్రాయబడినదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది, కన్నడ భాషలో ఒక ముఖ్యమైన క్లాసిక్‌గా పరిగణించబడుతుంది. అతను 12వ శతాబ్దపు ప్రముఖ కన్నడ కవి హరిహరుని మేనల్లుడు, శిష్యుడు. రాఘవాంక కంటే ముందే కన్నడ సాహిత్యంలో *షట్పది* ఛందస్సు సంప్రదాయం ఉన్నప్పటికీ, రాఘవాంక రాబోయే తరాల శైవ (శివ భక్తులు), వైష్ణవ (విష్ణు భక్తులు) కవులకు ఈ సరళమైన ఛందస్సు వినియోగాన్ని ప్రేరేపించాడు.

## రచనలు
* *హరిశ్చంద్ర కావ్య*
* *సిద్ధరామ చరిత్రా*
* *సోమనాథ చరిత్రా*
* *వీరేశ్వర చరిత్రా*
* *హరిహరమహత్వ*
* *శరభ చరిత్రా*

*హరిశ్చంద్ర కావ్య* (సుమారు 1200 లేదా సుమారు 1225) రాఘవాంక *అత్యుత్తమ రచన* అయినప్పటికీ, దీనిని అతని గురువు కవి హరిహర (లేదా హరీశ్వర) తిరస్కరించాడు. కొన్ని విధాలుగా, రాఘవాంక రచన అతని గురువు ప్రతిభను మించిపోయింది, ముఖ్యంగా అతని కథలోని పాత్రలను వివరించడంలో ఇది ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది. పురాణాల ప్రకారం హిందూ దేవుడు శివుని భక్తుడైన రాఘవాంక పండితుడు, సాధారణ మనుష్యుల గురించి (హరిశ్చంద్ర మహారాజు లాంటి వారు) వ్రాయడం చూసి అతని గురువు ఆశ్చర్యపోయాడు. అదే పురాణం ప్రకారం, గురువు ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా వెళ్లినందుకు రాఘవాంక ఐదు పళ్లు "వెంటనే రాలిపోయాయి". తన పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకోవడానికి, రాలిపోయిన ఒక్కో పంటికి ఒక్కో సాధువులను కీర్తిస్తూ ఐదు రచనలు చేశాడు, పళ్ళు "ఒక్కొక్కటిగా తిరిగి వచ్చాయి". మరొక మూలం ప్రకారం, ఒక సాధారణ నశ్వరమైన వ్యక్తిని కీర్తించడంలో తన కవితా ప్రతిభను వృధా చేసినందుకు రాఘవాంక గురువు అతనిని భౌతికంగా హింసించి శిక్షించాడు. ఆ ఐదు రచనలు ఇవే: సొన్నాలిగేకి చెందిన 12వ శతాబ్దపు వీరశైవ సాధువు సిద్ధరాముని కీర్తించే *సిద్ధరామ చరిత్రా* (లేదా *సిద్ధరామ పురాణం*), ఇది ఆ సాధువు గొప్ప చిత్రాన్ని సరళమైన, శైలీకృత కథనంలో బయటకు తెస్తుంది; పులిగెరెకు చెందిన సాధువు సోమయ్య (లేదా అదయ్య) జీవితాన్ని వర్ణించే ప్రచార రచన *సోమనాథ చరిత్రా*. ఇందులో అతను ఒక జైన యువతి ఆకర్షణలకు లోనై అవమానాల పాలు కావడం, జైన దేవాలయాన్ని శివాలయంగా మార్చడంలో విజయం సాధించడం వివరించబడింది; శైవ యోధుడు వీరభద్రుని అంధ కోపం గురించిన నాటకీయ కథ *వీరేశ్వర చరిత్రా*; హంపికి చెందిన హరీశ్వరుని కీర్తించే *హరిహరమహత్వ*; *శరభ చరిత్రా*. ఈ చివరి రెండు రచనలు ఇప్పుడు పోయినట్లు భావిస్తున్నారు.

### ''హరిశ్చంద్ర కావ్య''
*హరిశ్చంద్ర కావ్య*లో, రాఘవాంక ముని విశ్వామిత్రుడు, ముని వశిష్ఠుడు మధ్య; హరిశ్చంద్రుడు, విశ్వామిత్రుడు మధ్య; హరిశ్చంద్రుడు, "అవాస్తవ" బాలికల ("నృత్యం చేసే అమ్మాయిలు") మధ్య ఆసక్తికరమైన సంభాషణలతో పాత్రల సంఘర్షణను బయటకు తెస్తాడు. అన్ని ప్రతికూలతలకు వ్యతిరేకంగా సత్యం పట్ల హరిశ్చంద్రుని విశ్వాసం, తాను ఒకప్పుడు తిరస్కరించిన ఒక అంటరానివాడిచే రక్షించబడిన తరువాత హరిశ్చంద్రుని విముక్తి కూడా వివరించబడ్డాయి. సాహిత్య అకాడమీకి చెందిన ప్రొఫెసర్ ఎల్. ఎస్. శేషగిరి రావు ప్రకారం, ఏ ఇతర భాషలోనూ హరిశ్చంద్ర మహారాజు కథ ఈ కోణంలో వ్యవహరించబడలేదు. ఈ రచన సంప్రదాయం, స్ఫూర్తి రెండింటిలోనూ అసలైనది, ఇది *షట్పది* ఛందస్సు సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా ఉపయోగించుకుంది. *మందనిల రగలె* ఛందస్సులో (ప్రాసతో కూడిన ద్విపదలు) వ్రాయబడిన ఒక శోకగీత పద్యం ఏమంటే, తన బ్రాహ్మణ యజమాని కోసం వంటచెరకు సేకరిస్తున్నప్పుడు పాము కాటు వల్ల మరణించిన తన చిన్న కొడుకు లోహితాశ్వుని మరణంపై చంద్రమతి విలపించడం. ఈ పద్యం శతాబ్దాలుగా ప్రజాదరణ పొందింది. దీనిని *గమకీలు* (సంగీతంతో కూడిన కథనం) పఠిస్తారు.

## గమనికలు

## ఆధారాలు
*
*
*
*
*
*

వర్గం:కన్నడ కవులు