మాణిక్య రాజవంశం

thumb|260x260px|త్రిపుర రాజు రాజధార మాణిక్య (క్రీ.శ. 1586–1599) నాణేలు.
**మాణిక్య రాజవంశం** ట్విప్రా రాజ్యాన్ని, తరువాత ఏర్పడిన త్రిపుర రాజ్యాన్ని పాలించిన పాలక సంస్థ. ఇప్పుడు ఈ భూభాగం భారతదేశంలోని త్రిపుర రాష్ట్రంగా ఉంది. 15వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుంచి పాలన సాగించిన ఈ రాజవంశం, తన ఉచ్ఛదశలో భారత ఉపఖండంలోని ఈశాన్య ప్రాంతంలో ఒక పెద్ద భాగాన్ని నియంత్రించింది. బ్రిటీష్ వారి ప్రభావంలోకి వచ్చిన తరువాత, వారు 1809లో భూస్వామ్య చక్రవర్తుల స్థాయి నుంచి ఒక రాచరిక రాష్ట్ర పాలకుల స్థాయికి మారారు. అయినప్పటికీ 1949లో త్రిపుర భారతదేశంలో విలీనమయ్యేంత వరకు మాణిక్యాలు ఈ ప్రాంతంపై నియంత్రణను కొనసాగించారు.

## చరిత్ర
త్రిపుర రాజుల వృత్తాంతమైన *రాజమాల*లో పురాణ పురుషుడు, చంద్ర వంశ చక్రవర్తి అయిన యయాతి కుమారుడు దృహ్యుడి నుంచి మాణిక్యుల సంతతి ఉద్భవించినట్లుగా గుర్తించబడింది. ఆ తరువాత రత్న ఫా అనే ఒక వ్యక్తి సింహాసనాన్ని అధిష్టించే వరకు 144 మంది (బహుశా పౌరాణిక కావచ్చు) త్రిపుర చక్రవర్తుల నిరంతర వంశావళి జాబితా చేయబడింది. రత్న ఫా బెంగాల్ సుల్తాన్ నుంచి కాగ్నోమెన్‌ను పొందిన తరువాత మొదటి మాణిక్యగా మారాడని పేర్కొనబడింది. అయితే, తొలి మాణిక్య పాలకుల వంశావళి, కాలక్రమంలో *రాజమాల* పొరపాటు పడిందని ఇప్పుడు భావిస్తున్నారు. నాణేల (Numismatic) ఆధారాల ప్రకారం మొదటి చారిత్రక మాణిక్య వాస్తవానికి మహా మాణిక్య. ఇతను ఒక త్రిపురి నాయకుడు. ఇతను 1400ల ప్రారంభంలో పొరుగున ఉన్న తెగలపై ఆధిపత్యాన్ని స్థాపించిన తరువాత రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఆ తరువాత ఈ చక్రవర్తి బెంగాల్‌పై సాధించిన చారిత్రాత్మక విజయానికి గౌరవంగా "మాణిక్య" అనే బిరుదును తీసుకున్నాడు, ఈ పేరును అతని వారసులు వారసత్వంగా పొందారు.

మహా మాణిక్య ప్రారంభ వారసులు బెంగాల్, అస్సాం (అహోం రాజ్యం), బర్మాలో భూభాగాన్ని జయించి గణనీయమైన సైనిక విజయాన్ని సాధించారు. త్రిపుర 16వ శతాబ్దంలో ధన్య మాణిక్య, రెండవ విజయ మాణిక్య వంటి ప్రముఖ రాజుల పాలనలో తన ఉచ్ఛస్థాయికి చేరుకుంది. దీని భూభాగాలు ఉత్తరాన గారో కొండల నుంచి దక్షిణాన బంగాళాఖాతం వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి. హిందూ రాజ్య చక్రవర్తులుగా, మాణిక్యులు వరుసగా వచ్చిన బెంగాల్ ముస్లిం పాలకులతో శత్రుత్వాన్ని పెంచుకున్నారు. 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ఆధిపత్యం కిందకు తీసుకురాబడటానికి ముందు సుల్తానులు, గవర్నర్లు, నవాబులతో ఘర్షణ పడ్డారు. మొఘల్ అధికారం క్షీణించడంతో, బెంగాల్‌తో శత్రుత్వం మళ్లీ తలెత్తింది, ఇది మాణిక్యులను మొదట సహాయం కోసం బ్రిటీష్ వారిని ఆశ్రయించేలా చేసింది. 1761లో, త్రిపుర బ్రిటీష్ ప్రభావానికి లోబడి, ఒక రాచరిక సంరక్షిత ప్రాంతంగా మారింది, అయితే ఈ ప్రాంతంపై నియంత్రణ మాణిక్య రాజవంశం కిందే కొనసాగింది.

1870లో బీర్ చంద్ర మాణిక్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు, బ్రిటీష్ వ్యవస్థ తరహాలో తన ప్రభుత్వాన్ని తీర్చిదిద్దుతూ తన రాజ్యానికి అనేక రాజకీయ సంస్కరణలను ప్రారంభించాడు. బెంగాలీ సంస్కృతిని అమితంగా ఇష్టపడే ఆయన పాలనలో బెంగాలీ భాషను న్యాయస్థానంలో ఆమోదించారు. అలాగే ఆయన కవి రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్‌తో స్నేహాన్ని పెంచుకున్నాడు. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో త్రిపురను తూర్పు బెంగాల్, అస్సాం ప్రావిన్స్‌లో కొద్దికాలం పాటు చేర్చిన తరువాత, చివరి మాణిక్య చక్రవర్తి అయిన మహారాజా బీర్ బిక్రమ్ కిషోర్ 1947లో ప్రధానంగా హిందువులు ఉన్న డొమినియన్ ఆఫ్ ఇండియా అధికార పరిధిలోకి రావాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. త్రిపురను ఆధునిక భారతదేశంలో అంతిమంగా విలీనం చేసే ఒప్పందంపై ఆయన విధవరాలైన కంచన్ ప్రభా దేవి, మైనర్ అయిన కిరీట్ బిక్రమ్ కిషోర్ తరపున సంతకం చేశారు. దీనితో ఐదు శతాబ్దాల మాణిక్య పాలనకు ముగింపు పలికారు.

## పాలకుల జాబితా
[thumb|250px|ప్రిన్స్లీ స్టేట్స్. త్రిపుర. [రెండవ విజయ మాణిక్య (1532-1564), తేది 1560]]
thumb|250px|right|1909లో త్రిపుర రాచరిక రాష్ట్రం

## వంశవృక్షం

## మూలాలు

## గ్రంథ పట్టిక
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

వర్గం:భారతదేశ పూర్వ రాచరికాలు
వర్గం:త్రిపుర
వర్గం:త్రిపుర చరిత్ర