కవియూర్ మహదేవర్ ఆలయం

thumb|250x250px|కవియూర్ ఆలయం, ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం
[thumb|హిరణ్యకశ్యపును చంపుతున్న [విష్ణువు|విష్ణు అవతారం నరసింహహిరణ్యకశిపు]]
[thumb|[గజేంద్ర మోక్షం|గజేంద్ర]]

కవియూర్ మహాదేవర్ ఆలయం కేరళ రాష్ట్రంలోని చాంగనశేరి – కవియూర్ రోడ్డులో, కవియూర్ జంక్షన్‌కు పడమర వైపుగా సుమారు 200 మీటర్ల దూరంలో, అలాగే తిరువల్లా SCS జంక్షన్‌కు సుమారు 5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.  ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దేవుడు శివుడు అయినప్పటికీ, హనుమంతుడిని కూడా ముఖ్యంగా పూజిస్తారు.

ఈ ఆలయం ఒక చిన్న కొండపై ఉంది. 21 వెడల్పైన మెట్లు ఎక్కితే అద్భుతమైన తూర్పు గోపురానికి చేరుకోవచ్చు. ప్రధాన ద్వారం ద్వారా పొడవైన ఆనక్కొట్టిల్ (ఏనుగుల మార్గం) ఉంటుంది. తూర్పు ప్రాంగణంలో బంగారు ధ్వజస్తంభం (జెండా స్తంభం),  దాని ఇరువైపులా రెండు ఎత్తైన దీపస్తంభాలు ఉన్నాయి. ఆలయ ప్రాకారం (రక్షణ గోడలతో ఉన్న ప్రాంతం) సుమారు 2 ఎకరాలు విస్తీర్ణంలో ఉంది. బయట గోడ లేటరైట్ రాయితో నిర్మించబడింది. ఇటీవలి కాలంలో దానిపై సిమెంట్ పూత వేయబడింది. రికార్డుల ప్రకారం ఈ గోడ వందల సంవత్సరాల నాటిది. దక్షిణం, పడమర వైపులా గోపురాలు ఉన్నాయి. ఉత్తర వైపున పొడవైన ఊటుపుర (అన్నదానం చేసే భవనం) ఉంది. ఈశాన్య దిశలో పూజారుల ఉపయోగానికి ఒక నీటి కుండ (కొలను) ఉంది. ఆలయ ప్రాంగణం వెలుపల, పడమర వైపున కీజ్ త్రిక్కోవిల్ మహావిష్ణు ఆలయం ఉంది.

అలాగే పడమర వైపున పోలచిరా అనే పెద్ద సరస్సు ఉంది. ఒకప్పుడు ఈ సరస్సు కవియూర్ ఆలయానికి చెందింది, కానీ ప్రస్తుతం అది మత్స్యశాఖ  ఆధీనంలో ఉంది. అక్కడ చేపల విత్తనాల ఫారం నడుస్తోంది.

## పురాణాలు
ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన అనేక పురాణ కథలు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైన కథ ఈ ఆలయం ఎలా ఏర్పడిందో వివరిస్తుంది.

పురాణ కథ ప్రకారం, రావణుడిని ఓడించి అయోధ్యకు తిరిగి వెళ్తున్నప్పుడు, శ్రీరాముడు ఇక్కడ శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు. ఆ సమయంలో సీత, హనుమాన్, సుగ్రీవుడు,  విభీషణుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు. శ్రీరాముడు హనుమంతుని హిమాలయాలకు వెళ్లి ఒక దివ్య శివలింగాన్ని తీసుకురమ్మని పంపాడు. హనుమంతుడు అక్కడ మంచి లింగం కోసం వెతకడంలో కొంత సమయం తీసుకున్నాడు.

అప్పటికే శుభ సమయం దగ్గర కావడంతో, శ్రీరాముడు ఆలస్యం చేయకుండా ఆ ప్రదేశంలోని మట్టితో ఒక శివలింగాన్ని తయారుచేసి ప్రతిష్ఠించాడు. హనుమంతుడు తిరిగి వచ్చి దీన్ని చూసి బాధపడ్డాడు.

అప్పుడు శ్రీరాముడు, “నీవు తెచ్చిన దివ్య లింగాన్ని పెట్టాలంటే ఈ మట్టి లింగాన్ని తొలగించు” అని చెప్పాడు. హనుమంతుడు ఎంతో ప్రయత్నించినా ఆ లింగం కదలలేదు. దాని చుట్టూ ఉన్న భూమి పైకి లేచి ఒక చిన్న కొండలా మారింది. ఇది దేవుని సంకల్పమని గ్రహించిన అతను క్షమాపణ కోరాడు. ఆ లింగం దగ్గరే ఉండేందుకు అనుమతి కోరాడు. శ్రీరాముడు అంగీకరించాడు. అందువల్ల కవియూర్ హనుమంతుని పవిత్ర స్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది దక్షిణ భారతదేశంలో ముఖ్యమైన హనుమాన్ ఆలయంగా భావిస్తారు.

మరో కథ హనుమంతుని విగ్రహం ఆలయంలో ఎలా ఏర్పడిందో చెబుతుంది. విల్వమంగళం అనే మహర్షి ఒకసారి ఈ ఆలయానికి వచ్చాడు. అతడు ఆలయ ప్రాంగణం ఈశాన్య భాగంలో ఉన్న పెద్ద ఇలంజి చెట్టుపై హనుమంతుడు కూర్చున్నట్లు దర్శించాడు. హనుమంతుడు శివుడికి దగ్గరగా ఉండాలని ప్రార్థించాడు. హనుమంతుడు అంగీకరించి, లోపలి ప్రాంగణం వాయువ్య భాగంలో ఉన్న మహర్షి జపకుండిపై కూర్చున్నాడు.

తరువాత ఈ విషయం చితిర తిరునాళ్ బాలరామ వర్మ మహారాజుకు కలలో కనిపించింది. దాని ఫలితంగా 1934 సంవత్సరం (M.E.1108) లో హనుమంతునికి ప్రత్యేక ఆలయం నిర్మించబడింది.

## దేవతలు
ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దేవుడిని త్రిక్కవియూరప్పన్ అని పిలుస్తారు. ఇక్కడ ఉన్న శివలింగం ఇసుక, దర్భ గడ్డితో తయారైనదిగా నమ్ముతారు.  ధ్యానశ్లోక ప్రకారం, కవియూర్ ఆలయంలోని శివుడు శాంతమైన రూపంలో పద్మాసనంలో కూర్చుని, ఎడమ చేతితో పార్వతీ దేవిని ఆలింగనం చేసుకొని, తన కుమారులైన గణపతి, సుబ్రహ్మణ్యులతో కలిసి ఉంటాడు. ప్రధాన గర్భగుడి దక్షిణ భాగంలో దక్షిణామూర్తి రూపంలో శివుడు, గణపతి విగ్రహాలు కలసి ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. అయ్యప్ప స్వామి దక్షిణ–పడమర వైపున తూర్పు ముఖంగా ఉన్నాడు. పడమర వైపున పార్వతీ దేవిని శ్రీమూలరాజేశ్వరి అనే పేరుతో పూజిస్తారు. ఈ విగ్రహాన్ని 1893 సం. (ME 1068) లో ట్రావెన్స్ కోర్ మహారాజు శ్రీ మూలం తిరునాళ్ రామవర్మ ఆదేశాలతో ప్రతిష్ఠించారు.

ప్రధాన ఆలయం వెలుపల, లోపలి ప్రాంగణం వాయువ్య మూలలో హనుమంతుని ఆలయం ఉంది. ఆ విగ్రహం చిన్నదిగా ఉండి తూర్పు ముఖంగా ఉంటుంది. ఈ దేవుడు శివునికంటే కూడా ఎక్కువ భక్తుల ప్రీతిని పొందుతున్నాడు.

బయటి ప్రాంగణంలోని ఈశాన్య భాగంలో, నలంబలం బయట, నాగరాజు, నాగయక్షి అనే సర్ప దేవతల విగ్రహాలు ఉన్నాయి.

ప్రధాన ఆలయానికి కింద, వాయువ్య దిశలో ఉన్న కీళ్త్రిక్కోవిల్ ఆలయంలో మహావిష్ణువు ప్రతిష్ఠించబడ్డాడు. ఈ విగ్రహం రాయితో తయారై నాలుగు చేతులతో నిలబడి ఉన్న రూపంలో ఉంటుంది.

## చరిత్ర
ప్రధాన పురాణాల ప్రకారం, ఈ ఆలయం త్రేతాయుగానికి చెందినది అయినప్పటికీ, దాని నిర్మాణ వాస్తవ సమయం తెలియదు. కానీ నిర్మాణ శైలులు కేరళ ఆలయ నిర్మాణంలో ప్రారంభ దశలను సూచిస్తాయి. గర్భగుడి యొక్క నేలమాళిగ 10వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో లేదా అంతకంటే పాతది. అనేక మంది ప్రముఖ చరిత్రకారులు ఈ అభిప్రాయాన్ని పంచుకుంటూ, 10వ శతాబ్దపు రెండు శాసనాలు ఉండటం కచ్చితంగా దీనిని ధృవీకరిస్తుందని చెప్పారు ఇది 10వ శతాబ్దం ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో నిర్మించబడిందని నమ్ముతారు.

కవియూర్ మహాదేవాలయంలో రెండు పురాతన శాసనాలు కనుగొనబడ్డాయి. ఒకటి కలియుగం 4051 (క్రీ.శ. 951) కి చెందినది, మరొకటి కలియుగం 4052 (క్రీ.శ. 952) కి చెందినది.  ఇవి కేరళలో లభించిన అత్యంత పాత శాసనాల్లో ఒకటిగా గుర్తించబడుతున్నాయి. మొదటి శాసనం మాకిలంచేరి దేవన్ చెన్నన్ అనే వ్యక్తి కవియూర్ శివునికి భూమి దానం చేసినట్లు చెబుతుంది. రెండవ శాసనం మగలత్తు నారాయణన్ కేయవన్, మంగళత్తు నారాయణన్ కిట్టిరన్ అనే ఇద్దరు వ్యక్తులు భూములు దానం చేసినట్లు తెలియజేస్తుంది. ఈ రెండు శాసనాల ప్రకారం, మొత్తం సుమారు 202 ఎకరాల భూమి దేవాలయానికి దానం చేయబడింది. ఈ భూములు కిడంగారా, కొట్టెంకరి, కుమరంకరి, ఈరా వంటి కవియూర్‌కు దూరమైన ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి. ఇది ఆ దేవాలయం ఎంత సంపన్నంగా ఉందో చూపిస్తుంది. కవియూర్, పరశురాముడు ఏర్పాటు చేసిన 64 బ్రాహ్మణ గ్రామాల్లో ఒకటి (32 తుళు గ్రామాలు, 32 మలయాళ గ్రామాలు).

కవియూర్ మహాదేవాలయం ఆ గ్రామానికి ప్రధాన ఆలయంగా ఉండేది.  దీనిని పతిల్లతిల్ పొట్టీలు అనే 10 బ్రాహ్మణ కుటుంబాలు నిర్వహించేవి.1899 సంవత్సరం (మలయాళ సంవత్సరం 1075)  లో ఈ దేవాలయాన్ని ట్రావెన్స్‌కోర్ ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుంది. అప్పటికే ప్రభుత్వం 2500కు పైగా దేవాలయాలను తన అధీనంలోకి తీసుకుంది. దీని వల్ల ట్రావెన్స్‌కోర్ రాజకోశానికి ఎంతో సంపద చేరింది. మునుపటి దేవాలయ స్వాధీనాల్లో (ME 976లో) ప్రభుత్వం  16 లక్షల పరాలు బియ్యం, సుమారు 50,000 రూపాయలు పొందింది. ఇందులో కన్యాకుమారి, సుచీంద్రం, వైకోం, ఎట్టుమానూరు, అరన్ముల వంటి ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు ఉన్నాయి. కవియూర్ దేవాలయం ఒక్కటే సంవత్సరానికి  9,201 పరాల బియ్యం, 23,334.75 ఫణాలు ఆదాయం పొందేది.

ఈ అపార సంపద కారణంగా, దీనిని ట్రావెన్స్‌కోర్ లోని 12వ ఫస్ట్ క్లాస్ ప్రధాన దేవాలయంగా ప్రకటించారు. దీనికి వేల ఎకరాల సారవంతమైన భూములు, పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు, విలువైన ధనసంపద ఉండేది.

## ఆర్కిటెక్చర్
కవియూర్ మహాదేవాలయం కేరళలోని అత్యంత పురాతన రాతి నిర్మాణ దేవాలయాలలో ఒకటి. దాని రాగితో కప్పబడిన పైకప్పు, బంగారు ధ్వజస్తంభం, తూర్పు ద్వారంలోని విశాలమైన మెట్లు దీనిని చాలా అందమైన ఆలయంగా నిలబెడతాయి. ఈ దేవాలయం అద్భుతమైన శిల్పకళను ప్రదర్శిస్తుంది. ప్రధాన గర్భగృహం వృత్తాకారంలో ఉండి సుమారు 46 అడుగుల వెడల్పు కలిగి ఉంటుంది. దాని పునాది ఐదు పొరలుగా ఉండి, పురాతన ఆలయ నిర్మాణ శైలిని చూపిస్తుంది. గర్భగృహం పైకప్పు రాగితో కప్పబడి, పైభాగంలో బంగారు పూత వేసిన గుమ్మటం ఉంటుంది. చుట్టూ పద్నాలుగు పలకలు ఉన్నాయి, ప్రతి పలకపై రామాయణం, మహాభారతం, భాగవతం, శివపురాణం నుండి చెక్కబడిన కథలు ఉన్నాయి.

ముఖమండపంలో, గర్భగృహ ద్వారం పైన రెండు పెద్ద చెక్క శిల్పాలు ఉన్నాయి:

* దక్షిణ వైపున — ప్రదోష తాండవం (శివుని నృత్యం)
* ఉత్తర వైపున — త్రివిక్రమమూర్తి (విష్ణువు రూపం)

పైకప్పును 44 చెక్క దండలు (రాఫ్టర్లు) ఆధారాన్నిస్తాయి. వాటి చివరలపై దేవతల ఆకృతులతో ఉన్న కంచు (బ్రాంజ్) అలంకరణలు అమర్చబడ్డాయి.

గర్భగుడి ముందు నమస్కారమండపం చదరపు ఆకారంలో ఉంటుంది. నమస్కారమండపం లోపలి పైకప్పు అందమైన చెక్కడాలతో నిండి ఉంది. మధ్యలో ఉన్న నవగ్రహ శిల్పాలు, రామాయణం కథ, రాముడి జననం నుండి హనుమంతుడి లంకాడాహనం వరకు ఇక్కడ మూడు విభాగాలలో ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. మండపం యొక్క దూలాల చివరలు కూడా కంచుతో కప్పబడి ఉండేవి, కానీ ఇప్పుడు ఈ 36 భాగాలు కనిపించడం లేదు. వతిల్‌మడమ్ (కూత్తుమాడమ్), బలికల్‌ప్పురాల లోపలి పైకప్పులు కూడా శిల్పాలతో నిండి ఉన్నాయి. శిల్పాల ఎత్తు, చిన్న పరిమాణం కారణంగా, వతిల్‌మడంలోని శిల్పాలు స్పష్టంగా కనిపించవు. బలికల్‌ప్పుర శిల్పాలలో కామశాస్త్రంలోని కొన్ని భంగిమలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ శిల్పాలు పదహారవ శతాబ్దం చివరి లేదా పదిహేడవ శతాబ్దం ప్రారంభ కాలానికి చెందినవి. ఈ ఆలయపు చెక్క పనిని తెక్కెత్తిల్ కుటుంబానికి చెందిన స్థానిక శిల్పులు చేశారు.

ఈ ఆలయంలో విలువైన ఆభరణాల భారీ సేకరణ ఉంది, ఇది కవియూర్ శిల్పుల కళాత్మక నైపుణ్యాన్ని కూడా చూపుతుంది. వీటిలో స్వర్ణప్రభామండలం, బంగారు నెట్టిప్పట్టాలు, ఎజున్నల్లిప్పు చతం, బంగారు కుండలు, దేవతల బంగారు శిల్పాలు, బంగారు గొడుగులు, బంగారు గొలుసులు, విలువైన రత్నాలతో కూడిన అనేక వస్తువులు ఉన్నాయి.

## పండుగలు
పాత దేవాలయ రికార్డుల ప్రకారం, కవియూర్ దేవాలయంలో ఒకప్పుడు 16 వార్షిక ప్రత్యేక ఉత్సవాలు ఉండేవి.  కానీ ప్రస్తుతం ముఖ్యమైన కొన్ని ఉత్సవాలే జరుపుతున్నారు. ఇప్పుడు జరుపుకునే ప్రధాన పండుగలు ఇవి:

* పంథ్రంతుకలాభం – చింగం–కన్ని (జూలై)
* ఆయిల్యం – సెప్టెంబర్
* తిరువుత్సవం (వార్షిక ఉత్సవం) – డిసెంబర్ నుండి జనవరి వరకు
* హనుమత్ జయంతి – డిసెంబర్–జనవరి
* ఉత్రిట్టాతి అట్టతిరునాళ్ – జనవరి
* శివరాత్రి – ఫిబ్రవరి నుండి మార్చి వరకు
* కలాభాభిషేకం – ఏప్రిల్
* సహస్రకలసం – మే నుండి జూన్ వరకు

ఈ ఉత్సవాలే ఈరోజు కవియూర్ మహాదేవాలయంలో అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగలుగా జరుపబడుతున్నాయి.

హనుమాన్ ఆలయ పునరుద్ధరణ, అభివృద్ధి జ్ఞాపకార్థం శ్రీ చిత్తిర తిరునాళ్ బలరమావర్మ కోరిక మేరకు 1951లో హనుమంతుడి కోసం పంత్రాంతు కలభం ప్రారంభించబడింది. ఈ పండుగ మలయాళం మాసం చింగం మొదటి రోజున ప్రారంభమై పన్నెండవ రోజున ముగుస్తుంది. మయాలయలం మాసంలోని కన్ని లోని అయిల్యం నాగ దేవతలకు ఉద్దేశించబడింది.

మహదేవుని ప్రధాన పండుగ ధను (డిసెంబర్-జనవరి) మలయాళ నెలలో జరుగుతుంది, ఇది మధ్య ట్రావెన్కోర్ ప్రాంతం నలుమూలల నుండి వేలాది మంది భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. పది రోజుల వ్యవధి కలిగి ఉంటుంది. పండుగ రెండవ రోజు నుండి ఆరవ రోజు వరకు ఆలయానికి సంబంధించిన వివిధ ప్రదేశాలకు అలంకరించిన ఏనుగు పైన భగవంతుడి విగ్రహాన్ని తీసుకువెళతారు. ఏడవ రోజు నుండి ఆలయ ప్రాంగణంలో మాత్రమే ఆచారాలు జరుగుతాయి. పదవ రోజున, శివుడు, పార్వతి దేవి విగ్రహాలను ఆరత్ కోసం మణిమాల నదికి గ్రాంట్ ఊరేగింపులో తీసుకువెళతారు.

హనుమంతుడి ఆలయానికి సంబంధించిన ధను (డిసెంబర్-జనవరి) అనే మలయాళ నెలలో హనుమత్ జయంతి అని పిలువబడే మరో వార్షిక పండుగ ఉంది. ఈ పండుగ వేలాది మంది భక్తులను కూడా ఆకర్షిస్తుంది. మకరం నెలలో (జనవరి-ఫిబ్రవరి) శ్రీ మూలరాజేశ్వర విగ్రహం ప్రతిష్ఠ జ్ఞాపకార్థం తిరునాళ్ జరుపుకుంటారు. మలయాళ మాసమైన కుంభం (ఫిబ్రవరి-మార్చి) లో శివరాత్రి వివిధ ఆచారాలతో జరుపుకుంటారు. కవియూర్, కున్నంతనం గ్రామాలలోని ఏడు ప్రాంతాలు నలంబలం గోడపై 8000 దీపాలను వెలిగిస్తాయి. సహస్రకాలసము అనేది చాలా ప్రాముఖ్యత కలిగిన పండుగ. ఈ 11వ రోజు ME1082 (AD1907) లో ప్రారంభమైంది.

## అర్పణ
ధార, పాయసం, అతిమకితథల్, తులభారాలు శివుడికి ప్రధాన నైవేద్యాలు. ఈ ఆలయంలో హనుమంతుడికి ప్రధాన నైవేద్యం అవల్ పంతిరునాళి, వడమాల. ఈ రెండు సమర్పణలకు ముందస్తు బుకింగ్ అవసరం, కానీ అవల్ నివేదం యొక్క చిన్న ప్యాకెట్లు ఎప్పుడైనా కౌంటర్ నుండి అందుబాటులో ఉంటాయి. మహావిష్ణుడికి ప్రధాన నైవేద్యం పల్లప్పయసం. గణపతి హోమం, ఇతర హిందూ ఆచారాలు వంటి ఇతర సాధారణ నైవేద్యాలు కూడా ఈ ఆలయంలో సమర్పించబడతాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* కేరళలోని దేవాలయాలు
* పథనంతిట్ట జిల్లా
* కవియూర్ చరిత్ర

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:శివాలయాలు
వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు
వర్గం:హనుమంతుని దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:కేరళ పుణ్యక్షేత్రాలు