మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర (1800–1947)

మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర పశ్చిమ-మధ్య ద్వీపకల్ప భారతదేశంలోని దక్కన్ పీఠభూమి ఉన్న మైసూర్ రాష్ట్రం, కూర్గు ప్రావిన్స్ సన్నిహిత చారిత్రక ప్రాంతాల రాజకీయ చరిత్ర, ఇది 1800లో బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం ఆమోదంతో ప్రారంభమై 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది.

## పూర్ణియా పరిపాలన
అమనీ భూములలో (అనగా ప్రభుత్వం నిర్వహించే భూములు) పొడి ప్రాంతాలలో సాగుపై పన్ను అనేది పంట విలువలో సుమారు *మూడింట ఒక వంతు* వార్షికంగా చెల్లించే స్థిరమైన డబ్బు మొత్తం ఇచ్చిన ప్రాంతానికి, పంట విలువ, అంచనా వేయబడింది, అనేక సంవత్సరాలు స్థిరంగా ఉంటుంది. "తడి" లేదా వరి పండించే ప్రాంతాలలో, సగటున ఎక్కువ సమృద్ధిగా దిగుబడిని అందించాయి, కానీ రుతుపవనాల వర్షాల మార్పులపై కూడా ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉన్నాయి, పంట విలువను అంచనా వేయగలిగిన వెంటనే *ఏటా* అంచనా వేయబడింది. తరువాతి పన్నును పంట విలువలో సగంగా లెక్కించారు  "నామమాత్రంగా వస్తు రూపంలో" చెల్లించారు, కానీ సాధారణంగా డబ్బు రూపంలో చెల్లించారు.

File:Krishnaraja3Installation2.jpg|1799లో తన స్థాపన సమయంలో కృష్ణ రాజా వడియార్ III
File:Hickey-purniya-yale-british-art.jpg|మైసూర్ ముఖ్యమంత్రి, రీజెంట్ అయిన పూర్ణియ, సుమారు 1801
File:Chama rajendra wadiar1878.jpg|చామ రాజేంద్ర వడియార్, , 1878లో 15 సంవత్సరాల వయస్సులో



## మూలాలు & చరిత్ర
మైసూరు చరిత్ర 1760 పూర్వ కాలం గురించి, ముఖ్యంగా ఆ కాలపు చివరి శతాబ్దం గురించి సమకాలీన డాక్యుమెంటేషన్ చాలా తక్కువ. 1989 పేజీ  ప్రకారం, మైసూరులోని 18వ శతాబ్దపు వడయార్ పాలకులు - రాజ్‌పుతానా, మధ్య భారతదేశం, మరాఠా దక్కన్, తంజావూరు వారి సమకాలీనులకు భిన్నంగా-వారి పరిపాలన గురించి చాలా తక్కువ లేదా ఎటువంటి రికార్డులను వదిలిపెట్టలేదు.

తిరుమలార్యుడికి చెందిన మైసూరు మహర్ద్జర వంశావళి వడయార్ రాజవంశ వంశావళి 1710–1715 కాలంలో కన్నడలో వ్రాయబడింది, ఈ ప్రాంతంలోని అప్పటి-ప్రస్తుత శాసనాల ఆధారంగా ఉందని చెప్పబడింది. మైసూర్ వంశపారంపర్య ముఖ్యమంత్రులైన డెల్వోయ్‌ల మరొక వంశావళి, కలలే దొరేగల వామగ్ద్వతి, 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వ్రాయబడింది. అయితే, ఏ మాన్యుస్క్రిప్ట్ పరిపాలన, ఆర్థిక వ్యవస్థ లేదా సైనిక సామర్ధ్యం గురించి సమాచారాన్ని అందించదు. పాలక రాజవంశం మూలాలు, ముఖ్యంగా తరువాతి రాజభవన వంశావళిలో వివరించినట్లుగా, సందేహాస్పదమైన ఖచ్చితత్వం కూడా ఉంది-ఇది కొంతవరకు, ఎందుకంటే 1799లో మైసూర్ *గడ్డి* బ్రిటిష్ వారు తిరిగి నియమించిన వడయార్, పెళుసుగా ఉన్న సార్వభౌమత్వానికి అధ్యక్షత వహించడానికి, వారి అప్పటి అనిశ్చిత స్థితిని బలోపేతం చేయడానికి, వారి "విడదీయరాని" రాజ వంశాన్ని ప్రదర్శించడానికి "అబ్సెసివ్" గా ప్రయత్నించారు.

1760కి ముందు మైసూర్‌లో పాలన మరియు సైనిక సంఘర్షణకు సంబంధించిన ఆధారాలను అందించే తొలి మాన్యుస్క్రిప్ట్ (డయాస్ 1725) మైసూర్‌కు చెందిన జెస్యూట్ మిషనరీ జోచిమ్ డయాస్ తన ప్రావిన్షియల్ ఉన్నతాధికారిని ఉద్దేశించి పోర్చుగీస్ భాషలో వ్రాసిన వార్షిక లేఖ అని తెలుస్తోంది. 1799లో టిప్పుపై ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చివరి విజయం సాధించిన తరువాత, అధికారిక కంపెనీ రికార్డులు కూడా ప్రచురించడం ప్రారంభించాయి, వీటిలో భారతదేశంలోని కంపెనీ అధికారులు, లండన్‌లోని కోర్ట్ ఆఫ్ డైరెక్టర్ల మధ్య ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాలకు సంబంధించిన ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాల సేకరణ, కొత్త మైసూర్ రాజ్యంపై మొదటి బ్రిటిష్ నివాసి మార్క్ విల్క్స్ మొదటి నివేదిక. ఈ సమయంలో, ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాల గురించి ఫ్రెంచ్ కథనాలు కూడా కనిపించాయి, (మిచాడ్ 1809 ), మరొక జెస్యూట్ పూజారి జోసెఫ్-ఫ్రాంకోయిస్ మిచాడ్ రాసిన యుద్ధాల చరిత్ర కూడా ఉన్నాయి. ఆంగ్ల భాషా రచనలో మైసూర్ సమగ్ర చరిత్రను చేర్చడానికి మొదటి ప్రయత్నం (బుకానన్ 1807), ఇది లార్డ్ రిచర్డ్ వెల్లెస్లీ అభ్యర్థన మేరకు స్కాటిష్ వైద్యుడు, భౌగోళిక శాస్త్రవేత్త ఫ్రాన్సిస్ బుకానన్ నిర్వహించిన దక్షిణ భారతదేశ సర్వే గురించి వివరిస్తుంది.

ఆంగ్లంలో మొట్టమొదటి స్పష్టమైన మైసూర్ *చరిత్ర* () పైన పేర్కొన్న బ్రిటిష్ నివాసి మార్క్ విల్క్స్ రచించారు. విల్క్స్ తన చరిత్రను వివిధ కన్నడ పత్రాలపై ఆధారపడినట్లుగా పేర్కొన్నాడు, పైన పేర్కొన్నవి మాత్రమే కాకుండా, ఇంకా మిగిలి లేనివి కూడా ఉన్నాయి.  (సుబ్రమణ్యం 1989, పేజీ  ప్రకారం మైసూరు అన్ని తదుపరి *క్లాసిక్* చరిత్రలు విల్క్స్ పుస్తకం నుండి వారి 1760 పూర్వ కంటెంట్ కోసం భారీగా అరువు తెచ్చుకున్నాయి. వీటిలో లూయిస్ రైస్ ప్రసిద్ధ *గెజిటీర్* & (రావ్) సి. హయవదన రావు అర్ధ శతాబ్దం తరువాత *గెజిటీర్* ప్రధాన పునర్విమర్శ,  ఈ రెండు రచనల అనే-భాగాలు ఉన్నాయి. మైసూర్ బ్రిటిష్ కమిషనర్షిప్ కాలం ముగిసే సమయానికి, మైసూర్ సంబంధిత వివిధ విషయాలపై అనేక ఆంగ్ల భాషా రచనలు కనిపించడం ప్రారంభించాయి. వీటిలో (కన్నడ భాష శాసనాల ఆంగ్ల అనువాదాల పుస్తకం),  విలియం డిగ్బీ  రెండు సంపుటాల విమర్శ, ఇది మహా కరువు సమయంలో బ్రిటిష్ కరువు విధానం గురించి, ఇది రాబోయే సంవత్సరాల్లో మైసూర్ను నాశనం చేసింది-తరువాతి రచన, మైసూర్ను "ప్రావిన్స్" గా కూడా పేర్కొంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కొడగు చరిత్ర
* సూరత్ చరిత్ర
* కర్ణాటక చరిత్ర
* మంగళూరు చరిత్ర
* మంగళూరు మెయిల్
* మధ్యయుగ కర్ణాటక రాజకీయ చరిత్ర
* కూర్గ్ రాజ్యం
* మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర (1565–1760)

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:కర్ణాటక