open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
బడే గులాం అలీ ఖాన్

**ఉస్తాద్ బడే గులాం అలీ ఖాన్** (ఆంగ్లం : **Ustad Bade Ghulam Ali Khan**) దేవనాగరి: **बड़े ग़ुलाम अली ख़ान**; షాహ్‌ముఖి: **بڑے غلام علی خان**; ఉర్దూ: **بڑے غلام علی خان**; జననం బ్రిటిష్ రాజ్ (నేటి పాకిస్తాన్) లోని పంజాబ్ లోని, లాహోర్ దగ్గర కసూర్ 1902 లో ; మరణం హైదరాబాదు భారతదేశం, ఏప్రిల్ 25, 1968. ఇతను ఒక భారతీయ గాయకుడు. హిందూస్థానీ సంగీతపు సాంప్రదాయ రీతిలో పాడగల దిట్ట. భారతీయ సంగీత శైలి యగు పాటియాలా ఘరానాకు చెందిన వాడు.
## పురస్కారాలు
* పద్మభూషణ్ - 1962
* సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు.

## ప్రస్థానం
బడే గులాం అలీ ఖాన్ సారంగి వాదకుడిగా తన సంగీత జీవనం ప్రారంభించాడు. కలకత్తాలో తన మొదటి కచేరీలోనే పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందాడు. 1944 కాలంలో సంగీత జగత్తులో మహామహులైన అబ్దుల్ కరీం ఖాన్, అల్లాదియా ఖాన్, ఫయాజ్ ఖాన్,లు సైతం ఇతడిని మకుటంలేని మహారాజుగా గుర్తించారు.

ఇతను అనేక ప్రాంతాలలో జీవించాడు, లాహోర్, బాంబే, కలకత్తా, హైదరాబాదు. ఇతడు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తన గాన కచేరీలను చేశాడు, గజల్, ఠుమ్రి, భజన్ శైలులలో పాడేవాడు.

భారత విభజన తరువాత, తన స్వస్థలమైన 'కసూర్' (పాకిస్తాన్) కు వెళ్ళాడు, అక్కడ కొన్నాళ్ళు జీవించిననూ మమేకం కాలేకపోయాడు. ఇతడు భారత విభజనను ఖండించాడు. భారత్ లో స్థిరంగా వుండిపోవుటకు, 1957లో భారత పౌరసత్వం పొందాడు. భారత విభజన గురించి ఈ విధంగా అన్నాడు "ప్రతి ఇంటిలో హిందుస్థానీ సంగీతం నేర్పివుంటే, భారత్ విభజింపబడేది కాదు".

సినిమాల కొరకు పాడడానికి ఇష్టపడేవాడు గాదు. కాని 1960 లో మొఘల్ ఎ ఆజం చిత్ర నిర్మాణ సమయంలో నౌషాద్ సంగీతంలో ఒక రాగయుక్త పాట పాడాడు. అదీ తాన్ సేన్ పాత్రకొరకు మాత్రమే. ఈ పాట "సోహ్నీ", "రాగేశ్రీ" రాగాలలో స్వరపరచి వుంది. దర్శకుడు కె.ఆసిఫ్, నౌషాద్, మొఘల్ ఎ ఆజం కొరకు పాడమని కోరగా, తిరస్కరించడానికి తటపటాయించి, ఎక్కువ ఫీజు అడిగితే వెళ్ళిపోతారనే ఉద్దేశంతో తన ఫీజు ఆ పాటకు 25,000/- అన్నాడు. కళాభిమానుడైన ఆసిఫ్ ఈ ఫీజును సంతోషంగా అంగీకరించాడు. ఆ విధంగా మొఘల్ ఎ ఆజంలో బడే గులాం అలీ ఖాన్ పాట వచ్చింది. ఆ కాలంలో ముహమ్మద్ రఫీ, లతా మంగేష్కర్లు తమ పాటకు 500/- ల కన్నా తక్కువ పారితోషికం పొందేవారు.

## లెగసి
ఖాన్ శిష్యురాలైన మాలతీ గిలానీ, ఖాన్ స్మృతికి చిహ్నంగా ఈనాడు, *బడే గులాం అలీ ఖాన్ [[యాద్‌గార్]] సభ*ను స్థాపించింది. ఈ సభ అనేక కచేరీలను చేపడుతున్నది. దీని ముఖ్య ఉద్దేశం, హిందుస్థానీ సంగీతాన్ని ఉచ్ఛస్థితికి తీసుకురావడం, అనారోగ్యంతో బాధపడే సంగీతకారులకు సహాయం చేయడం. ఈ సభ సబ్‌రంగ్ ఉత్సవ్ను ప్రతి యేడాది చేపడుతుంది.

## సంతకము

## బయటి లింకులు
* Ustad Bade Ghulam Ali Khan on MusicalNirvana.com 
* Two articles about the Ustad
* Sapra, Vinita (2004). *[http://bagchee.com/BookDisplay.aspx?Bkid=B24539 Ustad Bade Ghulam Ali Khan: His Contribution to Indian Music] *. Delhi, India: Raj Publications. ISBN 81-86208-32-1.
* Immortal-e-Azam
* Ustad Bade Ghulam Ali Khan recordings and interview of about one hour 
* Patiala Gharana Classical Music Academy of Pakistan
* Bade Ghulam's grandsons' website
* Discography page on Rajeev Patke's website 
* Bombay concert by Bade Ghulam Ali Khan
* Frontline article
* Two-part audio recording of an interview with Bade Ghulam Ali Khan

## మూలాలు


## ఇవీ చూడండి
* గులాం అలి
* ఠుమ్రి

వర్గం:1902 జననాలు
వర్గం:1968 మరణాలు
వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
రచయిత

right|thumb|200 px|గురజాడ అప్పారావు
[275x275px|thumb|[:en:Ernest Hemingway|ఎర్నెస్ట్ హెమింగ్‌వే, టైపు చేయువిధం.|alt=]]

**రచయిత** ఎవరయినా తమ స్వంత రచనలను వ్రాతపూర్వకముగా సృష్టించి, దానికి ఒక గ్రంథం లేదా పుస్తక రూపాన్నిస్తే, అతనిని *రచయిత* అని వ్యవహరిస్తారు.

రచయితలు తమ రచనలు అనేక రంగాలలో సాహిత్య రీతులలో చేస్తారు. ఉదాహరణకు పద్యం, గద్యం, లేదా సంగీతం. అలాగే రచయిత కవి, నవలాకారుడు, కంపోజర్, గేయ రచయిత, డ్రామా రచయిత, మిథోగ్రాఫర్, జర్నలిస్టు, సినిమా స్క్రిప్టు రచయిత, మున్నగు వానిగా వుంటాడు.రచయిత తన రచనలు సాంస్కృతిక, సామాజిక రంగాలలో రచనలు చేస్తాడు. ఇతడు సాహిత్యం కళలకు వెన్నెముకలాంటి వాడు.

## సంఘాలు
* అభ్యుదయ రచయితల సంఘం లేదా అరసం (Progressive Writer's Association)
* విప్లవ రచయితల సంఘం లేదా విరసం (Revolutionary Writer's Association)

## ఇవీ చూడండి
* తెలుగు కథా రచయితలు 
* తెలుగు కథా సాహిత్యం
* తెలుగు కవిత
* రచనాకారుడు
* Ghostwriter
* Hack writer
* List of women writers
* List of writers' conferences
* Lists of writers
* Style guide
* Writer's voice
* రచన
* రచనల సమూహము
* వృత్తిపర రచనలు
*బ్రిటిష్ రాయల్ నేవీ, లో 'క్లర్క్' కు రైటర్ (Writer) అని పిలుస్తారు. అలాగే భారతదేశంలో కోర్టులలో వ్రాత పనిచేసే ఉద్యోగస్తులకునూ రైటర్ అని సంబోధిస్తారు.
*హెలెన్ బిన్యాన్
*ఎవాడ్నే ప్రైస్
*జనినా డొమాన్స్కా
*తెలంగాణ కథారచయితలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:రచయితలు
చెవుడు

**చెవుడు**, **చెముడు** లేదా **చెవిటితనం** (Deafness or Hearing impairment) అనగా శబ్దాలను పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా వినలేకపోవడం.దీనికి చాలా విధాల జీవసంబంధ, పర్యావరణ కారకాల వలన ఏర్పడుతుంది. 
## చెముడు రకాలు
* కర్ణభేరిలో రంధ్రం వల్ల కర్ణభేరికి అనుసంధానంగా మధ్య చెవిలో ఉండే మూడు గొలుసు ఎముకల్లో ఒకటి గట్టిపడిపోవటం, మధ్య చెవి నుంచి ముక్కుకు ఉండే యూస్టేషన్‌ ట్యూబు మూసుకుపోయి చెవిలో ద్రవాలు, జిగురు వంటి పదార్థాలు పేరుకుపోవటం, మధ్యచెవిలో కణుతులు రావటంవల్ల
* అంతర్‌ చెవిలోని శ్రవణనాడులు బలహీనపడటం, కొన్ని రకాల మందులు వాడినప్పుడు ఈ నాడులు దెబ్బతినటం తదితర కారణాల వల్ల
* మెదడులో వినికిడికి సంబంధించిన కేంద్రం దెబ్బతినటం వల్ల .

## వినికిడి యంత్రాలు
* ప్రోగ్రామింగ్‌: వినికిడి యంత్రాన్ని ఆడియాలజిస్టులు చెవుడుకు తగ్గట్టుగా ప్రోగ్రామింగ్‌ చేస్తారు. 
* చెవి వెనకాల పెట్టుకునే చిన్నచిన్న, శక్తిమంతమైన యంత్రాలు 
* వినికిడి లోపం 75 డి.బి. కంటే ఎక్కువ ఉన్నవారికి 'కాక్లియర్‌ ఇంప్లాంట్‌
## గుర్తించే పరీక్షలు
వ్యక్తి స్పందించి చెబుతున్న దాన్ని గుర్తించేవి (సబ్జెక్టివ్‌ పరీక్షలు). వ్యక్తి స్పందనలతో ప్రమేయం లేకుండా వినికిడి ఎంత ఉందన్నది అంచనా వేసేవి (ఆబ్జెక్టివ్‌). 
* బెరాటెస్ట్‌: ఆరు నెలల నుంచి ఏడాది లోపు పిల్లల్లో వినికిడి సమస్యను బెరా (బ్రెయిన్‌స్టెమ్‌ ఇవోక్‌డ్‌ రెస్పాన్స్‌డ్‌ ఆడియోమెట్రీ) పరీక్ష ద్వారా గుర్తిస్తారు. 
* ఇంపిడెన్స్‌ టెస్ట్‌: మధ్య చెవిలో ఏవైనా సమస్యలుంటే అదేమిటన్నది దీని ద్వారా తెలుస్తుంది. 
* ప్యూర్‌టోన్‌ పరీక్ష: చెవులకు హెడ్‌ ఫోన్స్‌ పెట్టి, రకరకాల పౌనఃపున్యాల శబ్దాల తీవ్రతను బట్టి వినికిడి స్థాయి గుర్తించి గ్రాఫ్‌ను రూపొందిస్తారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* https://web.archive.org/web/20100223100427/http://www.eenadu.net/specialpages/sp-health.asp?qry=sp-health1

వర్గం:వ్యాధులు
వర్గం:చెవి, ముక్కు, గొంతు వ్యాధులు‎
ఈథరు

**ఈథర్** లేదా **ఈథరు** (ఆంగ్లం: Ether or Aether) ఒక రసాయన పదార్ధము, కార్బనిక సమ్మేళనము (Organic compound). ఈ ప్రమేయ సమూహములో ఒక ఆక్సిజన్ (Oxygen) అణువుతో రెండు ఆల్కైల్ (Alkyl) లేదా ఎరైల్ (Aryl) సమూహాలు కలిసుంటాయి. దీని సాధారణ సూత్రము (General formula) **R–O–R**'. దీనికి ద్రావణి (Solvent), మత్తుమందు (Anaesthetic) పదార్ధమైన డై ఇథైల్ ఈథర్ (Diethyl ether or Ethoxyethane, CH3-CH2-O-CH2-CH3) మంచి ఉదాహరణ.

## ముఖ్యమైన ఈథర్లు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ILPI page about ethers.
* An Account of the Extraordinary Medicinal Fluid, called Aether, by M. Turner, circa 1788, from Project Gutenberg

వర్గం:క్రియాత్మక సమూహాలు
ద్రవీభవన స్థానం

**ద్రవీభవన స్థానం** వివిధ ఘన పదార్ధాలు ద్రవ స్థితికి చేరే ఉష్ణోగ్రత. ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవ ఘన పదార్ధాలు రెండు సమానంగా ఉంటాయి.

దీనినే మరో విధంగా చెప్పాలంటే వివిధ ద్రవ పదార్ధాలు ఘన స్థికి చేరే ఉష్ణోగ్రతను ఘనీభవన స్థానం అంటారు. చాలా పదార్ధాలకు ఈ రెండు ఒకటిగానే ఉంటాయి. అయితే భౌతిక శాస్త్రం ప్రకారం ద్రవీభవన స్థానం ప్రధానం గానీ ఘనీభవన స్థానం ప్రధానమైన భౌతికాంశంగా పరిగణించరు.

## బయటి లింకులు
* Melting and boiling point tables vol. 1 by Thomas Carnelley (Harrison, London, 1885-1887) 
* Melting and boiling point tables vol. 2 by Thomas Carnelley (Harrison, London, 1885-1887)  

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
జన్యుమార్పిడి

ప్రధానంగా పురుగులు, తెగుళ్ళను నిరోధించే శక్తి కోసం జన్యు మార్పిడి ప్రయోగాలు చేస్తున్నారు. 'కాయతొలిచే పురుగుని చంపడానికి మొక్కలోనే 'విషం' తయారయ్యేలా ఒక జన్యువు ప్రవేశపెట్టి బి.టి. (బాసిలస్ తురింజియన్‌సిస్) వంకాయ, బి.టి. పత్తి లాంటివి. ఒక జీవిలోని జన్యువులను వేరుచేసి ఇంకో జీవిలో ప్రవేశపెట్టడాన్ని 'జన్యుమార్పిడి' అంటారు. సహజంగా కలవని ప్రాణుల మధ్య లక్షణాల మార్పిడికి ఈ పద్ధతి వాడుతున్నారు. ఉదాహరణకి మిణుగురు పురుగులలో ఉండే జన్యువులని పొగాకు మొక్కలో ప్రవేశపెట్టి ఆ మొక్కలు రాత్రి వేళల్లో మిణుక్కు మిణుక్కుమని వెలిగేలా చేశారు. జన్యు స్థాయిలో ఏ చిన్న మార్పు చేసినా దాని పరిణామాలు పలు స్థాయిలలో ఉంటాయి. జన్యుమార్పిడి మొట్టమొదట కణంలోని మాలిక్యులార్ చర్యలను ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇది మారిన కణ మెటబాలిజంలో లేదా మారిన పిండ అభివృద్ధిలో కనిపించవచ్చు. ఒక చిన్న జన్యుమార్పిడి వల్ల పరిణామక్రమమే వేరే దారి పట్టవచ్చు. జన్యు మార్పిడితో ఇప్పటివరకు ప్రమాదరహితమైనదని భావించిన ఆహార పంటలు, వాటి ప్రభావాలు మారిపోతాయి. అల్లెర్జెన్లు, టాక్సిన్లు, విటమిన్లు, యాంటి ఆక్సిడెంట్లు వంటి వాటిల్లో మార్పులు రావడం వల్ల ఇలా జరుగుతుంది. మామూలు పంటలలో ఉన్న కొన్ని విటమిన్లు జన్యుమార్పిడి పంటలలో లోపించినట్లు కనుగొన్నారు. ప్రమాదకరం కాని ఆహారాన్ని ప్రమాదకరంగా మార్చే అవకాశం జన్యు మార్పిడికి ఉంది.
* కేరళ, ఉత్తరాంచల్ ప్రభుత్వాలు తమ రాష్ట్రంలోకి జన్యుమార్పిడి పంటలను, ఆహారాన్ని రానివ్వబోమని తీర్మానం చేశాయి.
## మూలాలు
*https://web.archive.org/web/20090525202515/http://www.andhrajyothy.com/sunday/sundayshow.asp?qry=2009%2F8-3%2Fcoverstory

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
మరుగు స్థానం

**మరుగు స్థానం** అనగా సాధారణ వాతారవరణ పీడనం వద్ద  ఒక ద్రవ పదార్థం ఆవిరిగా మారడానికి అవసరమైన స్థిర ఉష్ణోగ్రత. .ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవం బాష్పపీడనం దాని పరిసర వాతావరణ పీడనం బాష్ప పీడనంతో సమానంగా ఉంటుంది.   ఒక ద్రవం యొక్క మరూ స్థానం  శూన్యంలో తక్కువగాను, అధిక పీడనం ఉన్న ప్రదేశాలలో ఎక్కువగాను ఉంటుంది.  అనగా ఇది చుట్టూ వున్న వాతావరణ పీడనం మీద ఆధారపడి వుంటుంది.

తక్కువ పీడనం వద్ద గల ద్రవ పదార్థ మరుగు స్థానం  సాధారణ వాతావరణ పీడనం వద్ద దాని మరుగు స్థానం కన్నా  తక్కువ ఉంటుంది. సముద్ర మట్టం వద్ద సాధారణ  వాతావరణ పీడనం వద్ద నీటి మరుగు స్థానం , కానీ  పైకి పోయినపుడు దాని మరుగు స్థానం  ఉంటుంది. 

సాధారణ పీడనం వద్ద వివిధ ద్రవ పదార్థాలు వేర్వేరు మరుగు స్థానాలను కలిగి ఉంటాయి. 

ఒక ద్రవం  బాష్పపీడనం సముద్రమట్టం వద్ద వాతావరణ పీడనానికి ( 1 ఎట్మాస్పియర్) సమానంగా ఉండటం సాధారణ మరుగు స్థానం (దీనిని వాతావరణ మరుగుస్థానం లేదా వాతావరణ పీడన మరుగు స్థానం అని కూడా అంటారు) యొక్క ప్రత్యేక సందర్భం.  

## మూలాలు

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
అశోకవృక్షం

**అశోకవృక్షం** (***S. asoca*** (Roxb.) Wilde, or ***Saraca indica*** L. ) బహుళ ఆయుర్వేద ప్రయోజనాలున్న పుష్పించే చెట్టు. ఇది భారతదేశం, శ్రీలంక దేశాలలో విస్తృతంగా పెరుగుతుంది. 
 
thumb|left| కలకత్తాలోని పుష్పించిన అశోకవృక్షం.
అశోకం ఫాబేసి (Fabaceae) కుటుంబంలోని సరాకా (Saraca) ప్రజాతికి చెందినది. ఇది ఎల్లప్పుడు ముదురు పచ్చగా ఆకులతో నిండివుంటుంది. వీని పుష్పాలు మంచి పరిమళాన్ని కలిగివుండి కాషాయం నుండి ఎరుపు రంగులో గుత్తులుగా పూస్తాయి. ఇవి ఎక్కువగా తూర్పు, మధ్య హిమాలయా పర్వతాలు, దక్షిణ భారతదేశ మైదానాలలోను, పడమర తీరం వెంట అధికంగా కనిపిస్తాయి. ఇవి ఫిబ్రవరి నుండి ఏప్రిల్ మధ్యకాలంలో పుష్పిస్తాయి.

## పురాణాలలో
* గౌతమ బుద్ధుడు లుంబినీ వనంలో అశోకవృక్షం క్రింద జన్మించాడు. 
* మహావీరుడు వైశాలి నగరంలో అశోకవృక్షం క్రింద సన్యాసాన్ని స్వీకరించాడు. 
* హిందువుల ప్రేమ దేవుడైన మన్మథుని పంచబాణాలులో ఒకటి అశోకవృక్షం పుష్పాలు. 
* రామాయణంలో అశోకవనంలో సీతాదేవిని హనుమంతుడు కనుగొంటాడు.

## గ్యాలరీ


Image:Sita-Ashok (Saraca asoca) trunk in Kolkata W IMG 2270.jpg‎|trunk in Kolkata, పశ్చిమ బెంగాల్, భారత దేశము.
Image:Sita-Ashok (Saraca asoca) leaves & flowers in Kolkata W IMG 2272.jpg|leaves & flowers in Kolkata, పశ్చిమ బెంగాల్, భారత దేశము.
Image:Sita-Ashok (Saraca asoca) leaf in Kolkata W IMG 2268.jpg|leaves in Kolkata, పశ్చిమ బెంగాల్, భారత దేశము.
Image:Sita-Ashok (Saraca asoca) flowers in Kolkata W IMG 4242.jpg|flowers in Kolkata, పశ్చిమ బెంగాల్, భారత దేశము.
Image:Sita-Ashok (Saraca asoca) flowers in Kolkata W IMG 4240.jpg| in Kolkata, పశ్చిమ బెంగాల్, భారత దేశము.
Image:Sita-Ashok (Saraca asoca) flowers growing on the trunk in Kolkata W IMG 4333.jpg|flowers growing on the trunk in Kolkata, పశ్చిమ బెంగాల్, భారత దేశము.
Image:Sita-Ashok (Saraca asoca) flower buds & flowers in Kolkata W IMG 3449.jpg|flower buds & flowers in Kolkata, పశ్చిమ బెంగాల్, భారత దేశము.




వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
వర్గం:భారతదేశపు చెట్లు
కోదండ రామాలయం, తిరుపతి

ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రమైన తిరుపతిలోని **కోదండ రామాలయం** ప్రాచీనమైన, ప్రఖ్యాతమైన హిందూ దేవాలయం. ఇక్కడ మూలమూర్తులు కోదండరాముడు, సీతాదేవి, లక్ష్మణస్వామి. ఈ ఆలయం ఎదురుగా భక్తాంజనేయస్వామి వెలసియున్నారు.

## ఆలయ చరిత్ర
భవిష్యోత్తర పురాణంలో శ్రీరాముడు సీతాన్వేషణ సఫలమగుటకు శ్రీవారి పుష్కరిణిలో స్నానమాచరించినట్లు చెప్పబడింది. ఆ కాలంలో ప్రస్తుతము ఆలయమున్న ప్రదేశంలో ఒక గుహ వెలసి ఉండేదని ప్రతీతి. అందుండి దివ్యమైన తేజస్సు వెలువడుతుండేది. రామాగమన గుర్తుగా ఈ ఆలయాన్ని జాంబవంతుడు ప్రతిష్ఠించాడని తరువాతి కాలంలో జనమేజయ చక్రవర్తి పునరుద్ధరించిరని స్థానికుల అభిప్రాయము. ఈ ఆలయము లోని మూర్తులు 'రామచంద్ర పుష్కరిణి'లో చక్రవర్తికి లభించినట్లు భావిస్తున్నారు.

thumb|left|కోదండ రామ స్వామి వారి రథం:

గోవిందరాజస్వామి ఆలయంలోని కూరత్తాళ్వాన్ మండపం ఉత్తరగోడ లోపలి భాగంలో లభ్యమైన శాసనం ప్రకారం ఈ ఆలయాన్ని శాలివాహన శకం 1402 (సా.శ.1480) లో శఠగోపదాసర్ నరసింహ మొదలియార్, "నరసింహ ఉడయ్యార్" కాలంనాటి సంస్కృతి, సంప్రదాయాల చిహ్నంగా, రఘునాథుడు అనే పేరుతో శ్రీరామచంద్రుని విగ్రహాన్ని ఇచ్చి ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించెనని తెలుస్తున్నది. శ్రీ సాధు సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారి ప్రకారం ఈ నరసింహ ఉడయ్యార్ గారే సాళువ నరసింహ రాయలు.
1830లో కాశీయాత్రకు బయలుదేరి దారిలో తిరుపతి ప్రాంతాన్ని దర్శించుకున్న ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య అప్పటిలో ఆలయ స్థితిగతుల గురించి వ్రాశారు. 1830ల నాటికి రామస్వామి ఆలయానికి సర్కారు వారి కుమ్మక్కు (అధికారం) లేదని తెలిపారు. ఆలయం మొత్తంగా ఆచార్య పురుషుల చేతిలోనే ఉండేది.

## ఆలయ విశేషాలు
ఈ ఆలయము ఆగమ శాస్త్రానుసారంగా నిర్మించబడి తిరుమల శ్రీవారి ఆలయాన్ని పోలివుంటుంది. ఆలయపు శిల్పకళ విజయనగర కాలం నాటిదిగా గుర్తించవచ్చును. ప్రతి స్తంభంపై అనేక భాగవత, రామాయణ ఘట్టాలు, దేవతా మూర్తులు దర్శనమిస్తాయి.

శ్రీ కోదండస్వామి వారు, దక్షిణ భాగంలో సీతామహాలక్ష్మి, వామ భాగంలో లక్ష్మణస్వామి స్థానక భంగిమలో ఆర్చామూర్తులుగా వెలసి ఉన్నారు. ఇలా దక్షిణభాగంలో అమ్మవారు ఉండడం వైఖానస ఆగమశాస్త్ర నియమం. ఇలా కుడి ప్రక్కన అమ్మవారు ఉండేలా దర్శించడం వల్ల మోక్షప్రాప్తి కలుగుతుందని పూర్వీకుల నమ్మకం.
thumb|left|కోదండ రామ స్వామి వారి ఆలయ రాజ గోపురము
గర్భగుడి ద్వారములు సువర్ణమయమై ముందుగా జయవిజయులు ద్వారపాలకులై సాక్షాత్కరిస్తారు. ఈ ఆలయంలో పంచబేరమూర్తులు ఉన్నారు.
ఈఆలయ ప్రధాన గోపురమునకు ఎదురుగా కొంత దూరములో శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి వారి చిన్న గుడి ఉంది. దాని కెదురుగా ఆంజనేయ స్వామివారి స్తంభమున్నది.

## మూలాలు

*శ్రీ కోదండ రామాలయం, తిరుపతి; తలుపూరు రామరమేశ్ కుమార్, మన దేవాలయాలు, సప్తగిరి మాసపత్రిక, 2006 ఏప్రిల్ సంచికలో ప్రచురంచబడిన వ్యాసం.

వర్గం:తిరుపతి
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:రామాలయాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాలయాలు
కొలత

**కొలత** లేదా **కొలుచు** ఒక వస్తువు యొక్క పొడవు, వెడల్పు, ఎత్తు మొదలైన వాటిని కొలవడం. ఇలా కొలిచే ప్రమాణాల్ని కొలమానాలు అంటారు. కొలిచే ప్రమాణాన్ని లేదా పరికరాన్ని కొలబద్ద అంటారు. వస్తువులు కొలిచినందుకు ఇచ్చే కూలిని కొలగారం అంటారు.

## కొలమానాలు
* కాలమానాలు: కాలాన్ని కొలిచే ప్రమాణాలు.
* దూరమానాలు: దూరాన్ని కొలిచే ప్రమాణాలు.
* తులామానాలు: బరువు లేదా భారాన్ని కొలిచే ప్రమాణాలు. 

## బయటి లింకులు
* 'Universcale', an application showing the relative sizes of objects
* A Dictionary of Units of Measurement 
* 'Metrology – in short' 3rd edition, July 2008 ISBN 978-87-988154-5-7

* Metric conversions
* Euromet 
* Measurement and Metrology Terms - English/German Dictionary

* Common measurement conversions

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
ఎత్తు

**ఎత్తు** నిలువు అనునది నిలువుగా కొలిచే దూరం. కానీ వాడుకలో రెండు అర్థాలున్నాయి. ఒకవస్తువు ఎంత ఎత్తు (పొడవు) కలదు అనీ లేదా భూమి నుండి ఎంత ఎత్తున కలదు అనే అర్థాలు ఉంటాయి. ఉదాహరణలుగా ఒక భవనం ఎత్తు 50 మీటర్లు అనగా భూమి నుండి నిలువుగా పై భాగానికి దూరం 50 మీటర్లు అని అర్థము. ఒక విమానం 10, 000 మీటర్ల ఎత్తున ఎగురుచున్నది అనగా ఆ విమానం సముద్ర మట్టం నుండి 10, 000 మీటర్ల దూరంలో కలదని అర్థము. ఎత్తును సాధారణంగా ఉన్నతి, ఉన్నతాంశం అనే దాలను కూడా వాడవచ్చు. ఇది భూమిపై నుండి నిలువుగా "y" అక్షంలో ఒక బిందువు నుండి పై బిందువు వరకు గల దూరం.

## వ్యుత్పత్తి
ఆంగ్లంలో ఎత్తు (high) అనునది పురాతన ఆంగ్లభాషలో hēah నుండి ఉధ్బవించింది. ఎత్తు (hight) అనే నామవాచక పదం highth అని కూడా పురాతన ఆంగ్ల పదం híehþం, తర్వాత héahþu నుండి ఉద్భవించింది.
## గణితంలో
అంతరాళంలో ప్రాథమిక నమూనాల ప్రకారం త్రిమితీయ వస్తువులలో మూడవ కొలతగా ఎత్తును తీసుకుంటారు. ఇతర కొలతలు పొడవు, వెడల్పు. పొడవు వెడల్పు లతో కూడిన తలానికి ఉన్నతిగా ఎత్తును తీసుకుంటారు.

కొన్ని సందర్భాలలో అమూర్త భావనలుగా ఎత్తు అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తాము. అవి:
# త్రిభుజం ఎత్తు: అనగా త్రిభుజ భూమి నుండి ఎదుటి శీర్షం వరకు గల కొలత;
# వృత్త ఖండం యొక్క ఎత్తు: అనగా చాపం మధ్య బిందువు నుండి జ్యా యొక్క మధ్య బిందువుకు మధ్య గల దూరం.
# బీజగణితంలో ఎత్తు ప్రమేయం: అనగా బీజగణిత సంఖ్య నుండి బహుపది కనిష్ఠ కొలత.
## భూగర్భ శాస్త్రంలో
నిర్దేశ చట్రంలో ఎత్తు అనునది భౌతిక ప్రపంచంలో శూన్య తలం (సముద్ర మట్టం) నుండి గల ఉన్నతి లేదా ఉచ్ఛాస్థానం వరకు గల కొలత. భూభాగం సముద్ర మట్టం నుండి ఎంత ఎత్తున కలదో తెలిపే కొలత. 
## మనిషి ఎత్తు
మనిషి ఎత్తు (Human height) ఆంథ్రపాలజీలో ఉపయోగించే ఒక కొలత. మానవ సమూహాల సగటు ఎత్తు వారి ఆరోగ్య పరిస్థితిని తెలియజేస్తుంది.. అదేవిధంగా ఒకే జనాభాలోని ఎత్తులోని భేదాలు జన్యు సంబంధమైనవి. భారతదేశపు సగటు మనిషి ఎత్తు 5.4 అడుగులు. ఐక్య రాజ్య సమితి ప్రకారం, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో పోషకాహార ప్రమాణాల్ని నిర్దేశించడానికి వారి ఎత్తును ప్రమాణంగా తీసుకుంటుంది.

## వనరులు
* ఆంగ్ల వికీపీడియాలో వ్యాసం http://en.wikipedia.org/wiki/Height|ఎత్తు

## సూచికలు

## మూలాలు

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
లక్ష్మణస్వామి

**లక్ష్మణస్వామి**, రామాయణంలో శ్రీరాముని సోదరుడు లక్ష్మణుడు మీది భక్తితో కొందరు హిందువులు పెట్టుకొనే పేరు.
----
**లక్ష్మణస్వామి** పేరుతో కొందరు ప్రముఖులు:
* అద్దేపల్లి లక్ష్మణస్వామి, ప్రముఖ కవి, రచయిత.
* ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి, సుప్రసిద్ధ నటులు.
* ఆర్కాటు లక్ష్మణస్వామి మొదలియారు, ప్రపంచ ప్రఖ్యాతిచెందిన ప్రసూతి వైద్య నిపుణులు.
డి.కె.ఆదికేశవులు నాయుడు

**[[డి.కె.ఆదికేశవులు|డి.కె.ఆదికేశవులు నాయుుడు]]** (**D. K. Adikesavulu Naidu**) (జ: 1 జూలై, 1941) 14వ లోక్‌సభ సభ్యుడు. ఇతడు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని చిత్తూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థిగా ఎన్నికయ్యారు.

డీకే ఆదికేశవులు నాయుడు కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి అనంతరం టీడీపీలో చేరి 2004లో చిత్తూరు నుంచి ఎంపీగా గెలిచాడు. ఆయన తరువాత రెండుసార్లు టీటీడీ చైర్మన్‌గా పని చేసి 2013లో అనారోగ్యంతో మరణించాడు.

## బయటి లింకులు
* Official biographical sketch in Parliament of India website

## మూలాలు

వర్గం:1941 జననాలు
వర్గం:14వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:2013 మరణాలు
వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా పారిశ్రామికవేత్తలు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా వ్యాపారవేత్తలు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
మల్లిపూడి మంగపతి పళ్ళంరాజు

**మల్లిపూడి మంగపతి పళ్ళంరాజు**, 1962 ఆగష్టు 31 న జన్మించాడు. 14వ లోక్‌సభ సభ్యుడు. ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కాకినాడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెసుపార్టీ తరపున లోక్‌సభ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన కేంద్ర ప్రభుత్వంలో రక్షణ శాఖ సహాయమంత్రిగా పనిచేశాడు.పళ్ళంరాజు తండ్రి మల్లిపూడి శ్రీరామ సంజీవరావు కూడా గతంలో మూడుమార్లు లోక్‌సభ సభ్యుడిగా పనిచేసాడు. మంగపాటి పళ్ళం రాజు తూర్పు గోదావరి జిల్లా, పిఠాపురం పార్లమెంటరీ నియోజక వర్గానికి కాంగ్రెస్ పార్టీ తరుపున 15 వ లోక్ సభకు పాతినిధ్యం వహించాడు. ఆయన 2022 నవంబరు 23న ఆంధ్రప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ ఏఐసీసీ కార్యక్రమాల అమలు కమిటీ ఛైర్మన్‌గా నియమితులయ్యాడు.

## బాల్యం
ఎం.ఎం.పళ్లంరాజు 1962 ఆగస్టు 31 న డా.ఎం.ఎస్. సంజీవి రావు, రామ రాజేశ్వరి దంపతులకు తూర్పు గోదావరి జిల్లా పిఠాపురంలో జన్మించారు. పళ్ళంరాజు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో బి.ఇ., ఎం.బి.ఎ విద్యను, అమెరికాలోని ఫిలడెల్పియా విద్యాభాసం చేశారు. వీరికి శ్రీమతి మమతతో 1989 ఫిబ్రవరి 15 న వివాహము జరిగింది. వీరికి ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు.

## రాజకీయ ప్రస్థానం
పళ్ళం రాజుగారు 1989-91 తొమ్మిదవ లోక్ సభకు ఎన్నికయ్యారు. 1995 నుండి 2000 వరజ్య్ ఆధ్ర ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ జనరల్ సెక్రటరీగాను, 1997 నుండి అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ సభ్యుని గాను పనిచేశారు.
2004 లో జరిగిన ఎన్నికలలో రెండవ సారి కూడా లోక్ సభ స్థానానికి ఫోటీ చేసి గెలుపొందారు. 2006 జనవరి నుండి 2009 మే వరకు కేంద్ర రక్షణ శాఖ మంత్రిగా పనిచేసాడు. 2009 వ సంవత్సరంలో జరిగిన ఎన్నికల్లో మూడో సారి కూడా అదే నియోజిక వర్గంలో గెలుపొంది రక్షణ శాఖ మంత్రిగా వుండి 2012 అక్టోబరు 28 నుండి మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిగా కొనసాగుతున్నారు.

## అభిరుచులు
వీరికి, సంగీతము, ఫోటోగ్రఫి, పుట్ బాల్, ఈత, గుర్రపు స్వారి, మొదలగునవి ఇష్టమైన విషయాలు.
## వరించిన గౌరవాలు
జవహర్ లాల్ సాంకేతిక విశ్వవిద్యాలయం 2006 లో వీరికి గౌరవ డాక్టరేట్ ఇచ్చింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Official biographical sketch in Parliament of India website

వర్గం:1962 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:9వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:14వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:15వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన కేంద్ర మంత్రులు
ఠుమ్రి

**ఠుమ్రీ** లేదా **ఠుమ్ రీ** (ఆంగ్లం :**Thumri**) (దేవనాగరి: ठुमरी, నస్తలీఖ్: **ٹھمری**) భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి చెందిన ఒక శాస్త్రీయ శైలి.
thumb|right|లక్నోనవాబు అసఫ్-ఉద్-దౌలా
ఠుమ్రీలు ముఖ్యంగా రాధాకృష్ణుల ప్రణయ సంబంధమైన ప్రేమగీతాలు. ఠుమ్రీ మొదట పుట్టింది లక్నోమరియు వారణాసిలో, 18 వ శతాబ్దంలో. మొట్టమొదట దీనికి ప్రాచుర్యం కలుగజేసినవాడు లక్నో నవాబు వాజిద్ అలీషా. ముఖ్యంగా మూడు ఠుమ్రీ ఘరానాలు ఉన్నాయి. అవి, బెనారస్, లక్నో, పటియాలా ఘరానాలు.

## పసిద్ధ ఠుమ్రీ గాయకులు
రసూలన్ బాయి, సిద్దేశ్వరీ దేవి, గిరిజా దేవి, గోహర్ జాన్, బేగం అక్తర్, శోభా గుర్టూ, బడే గులాం అలీ ఖాన్.

## ఇవీ చూడండి
* హిందుస్థానీ సంగీతం
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* IndoClassical.com - భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతము 
* http://www.chandrakantha.com/articles/indian_music/ఠుమ్రీ.html

## గ్రంధాలు
* *Thumri in Historical and Stylistic Perspectives* by *పీటర్ మానుయెల్*

వర్గం:సంగీతం
వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీతము
వర్గం:శాస్త్రీయ సంగీతం
ఫాల్గుణ పూర్ణిమ

**ఫాల్గుణ పూర్ణిమ**, ఫాల్గుణమాసములో శుక్ల పక్షము నందు పూర్ణిమ తిథి కలిగిన 15వ రోజు. 

## సంఘటనలు
* తిరుమల తెప్పోత్సవం
* భీమవరం లోని మావూళ్ళమ్మ దేవస్థానం ఆధ్వర్యంలో ప్రతి నెల పౌర్ణమిరోజు చండీహోమం నిర్వహించబడుతుంది.

## జననాలు
* 1920 సిధ్ధార్థి : మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి
* 1941 విక్రమ : సఱ్ఱాజు లక్ష్మీనరసింహారావు - రాయలసీమ రచయిత. 

## మరణాలు

* తెలుగు సంవత్సరం పేరు : ప్రముఖ వ్యక్తి పేరు,వివరాలు లింకులతో సహా.

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు
* హోళీ - రంగుల పండుగ
* తిరుమల తెప్పోత్సవం

## బయటి లింకులు

## మూలాలు

వర్గం:ఫాల్గుణమాసము
ఉగ్ర శ్రీనివాసుడు

**ఉగ్ర శ్రీనివాసుడు** స్వామి వారి ఆగ్రహదశను సూచిస్తుంది. మూలబేరం తరువాత ప్రాచీనకాలానికి చెందిన తొలి విగ్రహం ఇదియే అయి ఉంటుంది. ఈ విగ్రహాన్నే స్నపన బేరం అని కూడా అంటారు. ఈ విగ్రహం దాదాపు 18 అంగుళాల ఎత్తు కలిగి రమారమి 7 అంగుళాల ఎత్తు పీఠం మీద నిలువబడి ఉంటుంది. ధృవబేర, కౌతుకబేర, బలిబేరాలకు భిన్నంగా ఈ విగ్రహం నిలుచుని ఉన్న భంగిమలో శ్రీదేవి, భూదేవుల ప్రతిమలతో కలసి ఉంటుంది.

తమిళ పర్యాయపదమైన 'వెంకట తురైవార్' అన్న పేరును బట్టి భోగ శ్రీనివాసుడు ప్రతిష్ఠ జరగడానికి పూర్వం ఉత్సవ విగ్రహంగా ఉండేదని తెలుస్తుంది. 14వ శతాబ్దానికి ముందు ఉత్సవ విగ్రహంగా ఉపయోగించేవారు. ఒకసారి ఈ విగ్రహం ఊరేగింపుగా వెళ్ళినప్పుడు అగ్నిప్రమాదం జరగడం వల్ల అప్పట్నుంచీ ఈ విగ్రహంపై సూర్యకిరణాలు పడనివ్వరు. ఏడాదికి ఒక్కసారి సూర్యోదయానికి ముందే ఉగ్ర శ్రీనివాసుని అన్ని అలంకారాలతో ఊరేగింపుగా తీసుకువెళ్ళి, గర్భగుడిలోకి తీసుకెళ్ళిపోతారు. ఉత్థాన ఏకాదశి, ముక్కోటి ఏకాదశి, ద్వాదశి ఆరాధనలలో ఈ ఉగ్రశ్రీనివాసుని ప్రాధాన్యత ఏర్పడుతుంది. ఈయనపై సూర్యకిరణాలు పడరాదని, అలా ప్రసరించినట్లయితే ప్రపంచానికి హాని సంభవిస్తుందని పురాణేతిహాసం తెలుపుతోంది.

## మూలాలు

*తిరుమల ఆలయము (ధారావాహికం-41), ఆంగ్లమూలం: డా.రమేశన్, తెలుగు అనువాదం: డా.కోరాడ రామకృష్ణ, సప్తగిరి మాసపత్రిక ఏప్రిల్ 2006 లో ప్రచురించిన వ్యాసం నుండి.
భోగ శ్రీనివాసుడు

**భోగ శ్రీనివాసుడు** తిరుమల ఆలయంలోని శ్రీవేంకటేశ్వరుని విగ్రహం. ఈ విగ్రహం వెండితో తయారుచేయబడింది. ఒక అడుగు ఎత్తులో ఉండే భోగ శ్రీనివాసమూర్తిని వ్యవహారంలో భోగ శ్రీనివాసుడు అంటారు. ఇంకోరకంగా కౌతుక బేరం లేదా పురుష బేరం అంటారు ప్రతిరోజు భోగ శ్రీనివాసునికి ప్రాతఃకాలంలో మంత్రోచ్ఛారణల మధ్య అభిషేకం జరుగుతుంది. రాత్రిపూట పర్యంకాసనంలో నిద్రపుచ్చుతారు. ఈ దేవాలయంలో ఒక్క ధనుర్మాసంలో తప్ప మిగతా పదకొండు మాసాలు ఏకాంతసేవ జరుగుతుంది. ఈ సేవలో స్వామివారికి శయన మందిరంలోని వెండితో చేసిన ఉయ్యాలలో ఊపుతూ, తాళ్ళపాక కవుల పాటలు శ్రావ్యంగా పాడుతుండగా పాలు మొదలైనవి నివేదించడం జరుగుతుంది.

## చరిత్ర
దేవాలయ ప్రాకారపు ఉత్తరకుడ్యం మీద ఉన్న శాసనం ప్రకారం భోగ శ్రీనివాసుని విగ్రహం సా.శ.966 సంవత్సరంలో శక్తివిటంకన్ రాజు భార్య అయిన కాడవన్ పెరుందేవి లేదా సామవై అనే పల్లవరాణి ప్రతిష్ఠించింది.మహారాజు కొప్పాత్ర మహేంద్ర పన్నార్ యొక్క 14వ పరిపాలనా కాలంలో విగ్రహ ప్రతిష్ఠ జరిపిన సందర్భంలో ప్రతిదినం నాలుగు 'నాళి'ల విరువాముదు (వండిన అన్నం) ను స్వామికి నివేదనకు ఏర్పాటుచేసింది. ఒక నిత్యదీపానికి, రెండు సంక్రాంతి పుణ్యదినాలలో తిరుమంజనానికి, ప్రధాన ఉత్సవం ప్రారంభించడానికి ముందు రెండు రోజులు ముందు పురట్టాసి (బాధ్రపద) మాసంలో ఉత్సవాన్ని తొమ్మిది రోజులు జరిపేందుకు ఏర్పాటు గావించింది. తరువాత ఈ నూతన విగ్రహాన్ని తిరువిళన్ కోయిల్ (గర్భగుడి) లో ప్రతిష్ఠించింది. 47 కళంజుల బంగారు ఆభరణాలను స్వామివారికి బహూకరించింది. ఈ కొత్త కౌతుక బేరానికి 'మనవాళప్పెరుమాళ్' అని నామకరణం గావించింది. ఈ కౌతుక బేరానికి భూములను దానం చేసింది.మహారాణి ఈ శ్రీనివాసమూర్తిని సమర్పించిన నాటి నుండి నేటివరకూ ఎన్నడూ ఆలయం నుండి విగ్రహాన్ని ఆలయం నుండి తొలగించలేదు. ఆగమ శాస్త్రాన్ని అనుసరించి మూలవిరాట్టుకు చేసే సేవలు భోగ శ్రీనివాస మూర్తికి అందుతాయి.

## మూలాలు

*తిరుమల ఆలయము (ధారావాహికం-41), ఆంగ్లమూలం: డా.రమేశన్, తెలుగు అనువాదం: డా.కోరాడ రామకృష్ణ, సప్తగిరి మాసపత్రిక, 2006 ఏప్రిల్ సంచికలో ప్రచురించిన వ్యాసం.
శేషాద్రి

తిరుమలలో ఉండే ఏడుకొండలనే సప్తగిరులని కూడా అంటారు. ఆ ఏడు శిఖరాలూ... **శేషాద్రి**, నీలాద్రి, గరుడాద్రి, అంజనాద్రి, వృషబాధ్రి, నారాయణాద్రి, వేంకటాద్రి. 
----
**శేషాద్రి** తెలుగువారిలో కొందరి పేరు.

* జనమంచి శేషాద్రి శర్మ
* మీనాక్షి శేషాద్రి
* శేషాద్రి రమణ కవులు
*శేషాద్రిభట్ర హళ్లి
*శేషాద్రిపురం
*శేషాద్రి నాయుడు
*శేషాద్రి శతకము
*డాలర్ శేషాద్రి
*పట్నం శేషాద్రి
----
* శేషాద్రిపురం
మొగుడు

**మొగుడు** అనగా తెలుగు భాషలో భర్త అని అర్ధం.
----
**మొగుడు** పేరుతో విడుదలైన కొన్ని తెలుగు సినిమాలు:
* అత్తకి యముడు అమ్మాయికి మొగుడు
* ఎదురింటి మొగుడు పక్కింటి పెళ్లాం
* ఘరానా మొగుడు
* దొంగ మొగుడు
* నా మొగుడు నాకే సొంతం
* నా మొగుడు బ్రహ్మచారి
* మొగుడా- పెళ్ళామా
* మొగుడు కావాలి
* మొగుడు గారు
* మొగుడు పెళ్లాం ఓ దొంగోడు
* మొగుడు పెళ్ళాల దొంగాట
* మొగుడు పెళ్ళాలు
తెప్ప

**తెప్ప** అతి ప్రాచీనమైన చిన్న పడవ. దీన్ని కలప తో గానీ /దూలాలతో కానీ నిర్మిస్తారు.
## తెప్ప నిర్వచనం -లక్షణాలు

తెప్ప అంటే తరలించేది లేదా దాటించేది అని అర్థం. సామాన్యంగా తెప్పలని చిన్న ఛిన్న కాలువలు దాటటానికి, చెరువులో చేపలు పట్టుకోవడానికి వినియోగిస్తారు. ఇవి కేవలం మనుహులు నడిపేవే. సామాన్యంగా ఒక వ్యక్తే నడుపుతాడు. యంత్రాలతో నడిచే జల వాహనాలు ఈ కోవకు చెందవు. దీనికి ఇదమిద్ధమని ఆకృతి లేదు. సన్నగా పొడుగ్గా గానీ, గుండ్రంగా అర్థ గోళాకారంలో గానీ ఉండవచ్చు. సామాన్యంగా నలుగురు అయిదుగురు కంటే ఎక్కువ ప్రయాణం చేయలేరు. ఎక్కువ మంది, కార్లు, బస్సులు లాంటివి తరలించటానికి బల్లకట్టు ఉపయోగిస్తారు. అవి అనేక పరిమాణాలలో ఉండి ముఖ్యంగా యంత్రాల సాయంతో నడుస్తాయి. 

## తెప్ప/తిప్ప శబ్దం వాడుక
తెలుగులో తెప్ప శబ్దంతో కొన్ని సామేతలున్నాయి. మైథిలి వేంకటేశ్వర రావు సంకలనం చేసిన తెలుగు సామెతల నుండి కొన్ని సామెతలు.  

"ఏరు/ఏటు దాటి తెప్ప తగలబెట్టినట్లు "పేజీ 95 
"చేయి అలసిన వేళ తెప్ప దొరకు రీతి "పేజీ 185
" మూల విరాట్టు  తిరిపమెత్తుకుంటే ఉత్సవ విగ్రహాలకు తెప్ప తిరుణాళ్ళట" పేజీ 356 
దైనందిక వాడుక భాషలో కుప్పలుతెప్పలుగా అన్న శబ్దం ఎక్కువగా, సమృద్దిగా అన్న అర్థంలో వాడుతాం. ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తేలంగాణ రాష్ట్రాలలో అనేక ఊర్ల పేర్లు తిప్ప శబ్దంతో ఉన్నాయి. తిప్పర్తి , తిప్పన గుంట, తిప్పారం, తిప్పన్నపేట, తిప్పడంపల్లి, తిప్పపురం లాంటివి.
  
## తెప్పోత్సవాలు

తెప్ప అనే శబ్దానికి దాటించుట అని అర్థం చెప్పుకున్నాం. భక్త జనులను ఈ భవ సాగరమయిన సంసార సాగరాన్ని దాటించి, ఆనంద తీరాలకు చేర్చేది. ఆ భగవంతుడు ఒక్కడే అన్న ప్రగాఢ నమ్మకంతో, అనేక దక్షిణ భారత దేశ రాష్ట్రాలలో ఉన్న దేవలయాలల్లో ఉత్సవ విగ్రహాలకు తెప్పోత్సవాలు జరిపించడం అనాదిగా ఉన్న సంప్రదాయం. ఆధునిక కాలంలో ఆ తెప్పలు యంత్రాలతో నడిచే పెద్ద బల్ల కట్టు లాంటి సాధనం గా మారి, ఉత్సవాలు వాటి పై జరుపుతున్నారు. 

ఈ తెప్పోత్సవాలలో స్వామి, దేవేరుల ఉత్సవ విగ్రహాలను, దేవస్థానానికి దగ్గరగా ఉన్న పుష్కరిణి, కోనేరు, చెరువుల వద్దకు తీసుకు వెళతారు. మామిడి ఆకుల, పూల తోరణాలతో, రంగు రంగుల పతాకలతో అలంకరించి సిద్ధంగా ఉన్న తెప్పపై స్వామి, అమ్మవార్లను మేళతాళాల మధ్య జలవిహారం చేయిస్తారు. అనంతరం దేవస్థాన ప్రధాన అర్చకులు పర్యవేక్షణలో వేదోక్తంగా ఉపచారాలు , నివేదనలు, హారతులను నిర్వహిస్తారు.

తెప్పోత్సవాలు జరిగే ప్రధాన దేవాలయాలు: 
*  తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం, తిరుపతి 
*  మీనాక్షి అమ్మ దేవాలయం, మదురై 
*  త్యాగరాజ దేవాలయం, తిరువయూర్ 
*  సింహాచల క్షేత్రం, విశాఖపట్నం 
*  భ్రమరాంబా మల్లికార్జున దేవస్థానం, విజయవాడ 
* కోలారమ్మ దేవాలయం, కోలార్ 
* కపాలేశ్వర దేవాలయం, చెన్నై 
* సత్యనారాయణ స్వామి దేవాలయం, అన్నవరం 
## మూలాలు

వర్గం:వాహనాలు
కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు

**కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు** ఒక తెలుగు కవి, రచయిత, నాటకకర్త, అనువాదకుడు. జన్మస్థలం కాటూరు. ఇతను బందరు నేషనల్ కాలేజీలో అధ్యాపకుడిగా పనిచేశాడు. ఈయన పింగళి లక్ష్మీకాంతంతో కలిసి **పింగళి కాటూరి కవులు** అనే జంటకవులుగా ప్రసిద్దులయ్యారు. ఇద్దరూ కలిసి శతావధానాలు చేశారు. కావ్యాలు వ్రాశారు.

## జీవిత విశేషాలు
ఇతడు 1895, అక్టోబరు 15వ తేదీన కృష్ణాజిల్లా, వుయ్యూరు మండలం, కాటూరు గ్రామంలో జన్మించాడు.  ఇతని తల్లిదండ్రుల పేర్లు రామమ్మ, వెంకటకృష్ణయ్య. ఇతడు కాటూరు, గుడివాడలలో ప్రాథమిక విద్యను ముగించుకుని, బందరు హిందూ హైస్కూలులో స్కూలు ఫైనలు పూర్తిచేసుకుని ఇంటర్మీడియట్, బి.ఎ. బందరులోనే చదివాడు. మహాత్మా గాంధీ ప్రభావంతో సహాయ నిరాకరణోద్యమంలోను, ఉప్పు సత్యాగ్రహంలోను చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఉప్పుసత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నందుకు జైలుశిక్షను అనుభవించాడు.

ఇతడు 1933-39 సంవత్సరాల మధ్య ఆంధ్రోపన్యాసకుడిగా, 1939-43ల మధ్య వైస్ ప్రిన్సిపాల్‌గా, ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశాడు. 1945-53ల మధ్య కృష్ణా పత్రికకు సంపాదకుడిగా పనిచేశాడు.

## రచనలు
* సౌందరనందము (పింగళి లక్ష్మీకాంతంతో కలిసి)
* పౌలస్త్య హృదయము (పింగళి లక్ష్మీకాంతంతో కలిసి) 
* తొలకరి (పింగళి లక్ష్మీకాంతంతో కలిసి)
* శ్రీనివాస కళ్యాణము
* తెలుగు మల్లెమాల
* మువ్వగోపాల పదములు (క్షేత్రయ్య కృతులు) - రవి కుమార్‌తో కలిసి
* స్వప్న వాసవదత్తము - భాసుని కృతికి తెలుగు సేత
* మువ్వ గోపాల - శ్రవ్య నాటికలు
* ప్రతిజ్ఞా యౌగంధరాయణము (భాసుని నాటకము)
* గాంధీజీ స్వీయ చరిత్ర - అనువాదం 
* మన వారసత్వము (కబీర్)
* చిరంజీవి ఇందిరకు (నెహ్రూ లేఖలు)
* గాంధీ మహాత్ముడు (రోమారోలా రచన)
* సత్య శోధన (గాంధీ ఆత్మకథ)
* తెలుగు కావ్యమాల
* శ్రీ విశ్వేశ్వర శతకము (వేమూరి వెంకటరాయశర్మతో కలిసి)
* పన్నీటిజల్లు (ఖండకావ్యముల సంపుటి)
* జగద్గురు బోధలు (కంచి పీఠాధిపతి బోధనలు)
* సాహిత్య దర్శనము

## మరణము
ఇతడు 1962, డిసెంబరు 25న గుంటూరు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో మరణించాడు.

## బయటి లింకులు
* మధుర తంజావూరు నాయక రాజుల నాటి ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర - మధుర తంజావూరు నాయకరాజుల కాలంలో విలసిల్లిన సాహిత్యాన్ని గురించిన పరిశోధన.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:తెలుగు జంటకవులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:శతావధానులు
వర్గం:1895 జననాలు
వర్గం:1962 మరణాలు
వర్గం:బందరులో జీవించిన ప్రముఖులు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
జంపన చంద్రశేఖరరావు

**జంపన చంద్రశేఖరరావు** ప్రముఖ ప్రజా రచయిత, తెలుగు సినిమా రచయిత, దర్శకుడు, నిర్మాత.

వీరు ఏలూరులో జన్మించి, విద్యాభ్యాసం చేసి, తెలుగులో ఎం.ఎ. పట్టా పొందారు. అక్కడి సి.ఆర్.రెడ్డి కళాశాలలో కొంతకాలం తెలుగు ఉపన్యాసకులుగా పనిచేశారు. వీరు చెన్నైకి మకాం మార్చి నవలా రచలను చేశారు. కొవ్వలి లక్ష్మీనరసింహారావు నవలలు రైళ్ళలో విపరీతంగా ఖర్చవడం చూసి వీరి పద్ధతిలో తానూ అలాంటి నవలలను ఎక్కువగా రాశారు. ఆరోజుల్లో కొవ్వలి, జంపన నవలలను చదవని వారు అరుదు. వీరు రాసిన నవలలలో *ఎవరి పెళ్లాం?* (1940), *నల్లకళ్ల అమ్మాయి* (1947), *వెంకటేశ్వర మహాత్మ్యం*, *ఊర్వశి* అనే నాటకం (1948), *ఆకలి* అనే ఖండకావ్య సంపుటి ముఖ్యమైనవి. వీరు అపరాధ పరిశోధన నవలలు అనేకం రాశారు. స్త్రీ పురుష సంబంధాలు, వివాహ సమస్యలు వీరి రచనలలో ప్రాధాన్యం వహించిన అంశాలు. సరళమైన భాష, ఉత్కంఠభరితమైన కథాకథన విధానం వీరి రచనలకు ప్రజాదరణ చేకూర్చాయి.

వీరు 1953లో చెన్నైలో హృద్రోగంతో పరమపదించారు.

## చిత్రాలు
*భట్టి విక్రమార్క (1960) (దర్శకుడు)
*హరిశ్చంద్ర (1960) (దర్శకుడు)
*కృష్ణలీల (1959) (దర్శకుడు)
*సౌభాగ్యవతి (1959) (కథ, దర్శకత్వం)
*మేనరికం (1954) (నిర్మాత, దర్శకుడు) 
*వాలి సుగ్రీవ (1950) (దర్శకుడు)

## మూలాలు
* చంద్రశేఖరరావు, జంపన, 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, మొదటి భాగం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005, పేజీ: 173.

## బయటి లింకులు
*ఐ.ఎమ్.బి.డి.లో జంపన పేజీ.
* జంపన చంద్రశేఖరరావు వ్రాసిన ఊర్వశి నాటకం

వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు
వర్గం:1953 మరణాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రచయితలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సినిమా దర్శకులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సినిమా నిర్మాతలు
చంద్రశేఖరరావు

*కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు, రాజకీయ నాయకుడు.
*జంపన చంద్రశేఖరరావు, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాత.
*మద్దుకూరి చంద్రశేఖరరావు, ప్రముఖ కమ్యూనిష్టు నాయకుడు.
*తోలేటి చంద్రశేఖరరావు, హాస్య రచయిత.
శశిరేఖ (అయోమయనివృత్తి)

శశిరేఖ పేరుతో మరిన్ని పేరులు ఉన్నందున ఈ పేజీ సూచిస్తుంది
*శశిరేఖ, గుడిపాటి వెంకటాచలం రచన.
*శశిరేఖ శపథం, 1991లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*శశిరేఖా పరిణయం, 2009లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*శశిరేఖ (అప్సరస)
ప్రకాశం (అయోమయ నివృత్తి)

*ప్రకాశం అనగా వెలుగు, ప్రకాశించు.

*ప్రకాశం జిల్లా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఒక జిల్లా.
*టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు, ప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు.
*ప్రకాశం బ్యారేజి, విజయవాడలో కృష్ణానదిపైన వంతెన.
కొఱ్ఱలు

**కొఱ్ఱలు** (Foxtail millet, Italian millet, German millet, Chinese millet, and Hungarian millet) ఒక విధమైన చిరుధాన్యాలు (Millets). ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇది ప్రధానమైన ఆహారంగా ఉపయోగపడే ధాన్యపు పంటగా రెండవ స్థానంలో ఉన్నది. దీని శాస్త్రీయ నామం సెటేరియా ఇటాలికా (Setaria italica). ఇది ఎక్కువగా తూర్పు ఆసియా ప్రాంతంలో అతి ప్రాచీనకాలం నుండి పండిస్తున్నారు. చైనాలో సుమారు క్రీ.పూ.6వ శతాబ్దం నుండి పెంచబడుతున్నాయి. 
thumb|కుంరం భీం జిల్లా లొ చిరుధాన్యాలు

## ప్రాథమిక లక్షణాలు
కొఱ్ఱలు గడ్డిజాతికి చెందిన చిన్న మొక్కలు. ఇవి సన్నగా ఆకులతో కప్పబడిన కాండం కలిగి సుమారు 120-200 సెం.మీ. (4-7 అడుగులు) పొడవు పెరుగుతాయి. కంకులు జుత్తును కలిగి సుమారు 5-30 సెం.మీ. (2-12 అంగుళాలు) పొడవుంటాయి. కొర్ర గింజలు చిన్నవిగా సుమారు 2 మి.మీ. వ్యాసం ఉండి పలుచని పొరతో కప్పబడి ఉంటాయి. ఈ పొట్టును దంచి సులువుగా వేరుచేయవచ్చును. గింజ ఎరుపు, పసుపు, తెలుపు, నలుపు రంగులలో నాలుగు రకములుగా ఉంటాయి. ఇందులోని పీచుపదార్థం అధికము గా ఉన్న కారణం గా ఇది తిన్న వారికి ఒంటి లో కొవ్వు తగ్గుతుంది.

## ఉపయోగాలు
* కొఱ్ఱ బియ్యంలో పరమాన్నం చేసుకొని తింటారు.
* కొఱ్ఱలతో కూడా గంజి చేసుకొని తాగుతారు.
* కొఱ్ఱ అన్నము మధుమేహ వ్యాధిగ్రస్తులకు చాల మంచిది.
* కొఱ్ఱ బియ్యంలో మాంసకృత్తులు ఎక్కువ.
* ఉప్మాలాగా కూడా చేసుకొనవచ్చు.
* గారెలు, దోశలు కూడా చేసుకొనవచ్చు.

## మూలాలు

వర్గం:చిరుధాన్యములు
చిరుధాన్యం

**[[చిరుధాన్యాలు]]** లేదా **తృణధాన్యాలు** (**Millets**) ఆహార ధాన్యాలలో చిన్న గింజ కలిగిన గడ్డిజాతి పంటలు. వీటిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆహారం కోసం, పశుగ్రాసం కోసం పెంచుతున్నారు. ఇవి ఒక శాస్త్రవిభాగం కాదు; వీటి సామాన్య లక్షణం చిన్న విత్తనాన్ని కలిగియుండడం మాత్రమే. ఇవి నీరు తక్కువగా అందే మెట్టప్రాంతాలలో పండి, పేదదేశాల ప్రజల ఆహారపు అవసరాల్ని తీరుస్తాయి.

## చిరుధాన్యాలలో రకాలు

చిరుధాన్యాలలో చాలా జాతుల మొక్కలు పోయేసి (Poaceae) కుటుంబంలో ముఖ్యంగా పానికోయిడే (Panicoideae) ఉపకుటుంబంలో ఉన్నాయి.

వీనిలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాముఖ్యత ననుసరించి ముఖ్యమైన జాతులు.: బ్రాకెట్ లో ఆంగ్ల అనువాదము ఇవ్వబడింది. 
# జొన్నలు (Sorghum)
# సజ్జలు (Pearl millet)
# కొఱ్ఱలు (Foxtail millet)
# వరిగెలు (Proso millet)
# రాగులు (Finger millet)
ఇతర తక్కువ ప్రాముఖ్యత కలిగిన చిరుధాన్యాలు:
# వరకు
# కులై
# కుసుములు
# అరికెలు (Kodo millet)
# అండు కొర్రలు
# సామలు (Little millet)
# ఊదలు (Indian barnyard millet)

## చిరుధాన్యాల ఉపయోగాలు

చిరుధాన్యాలు ప్రాచీనకాలం నుంచి మానవ పరిణామక్రమంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించాయి. వర్షాభావ, ఎడారి ప్రాంతంలో ఈ ధాన్యాలు మానవులకు, పశువులకు ముఖ్య ఆహారం. భారతదేశములో జొన్నలు, సజ్జలు, రాగులు, వరిగెలు ఈనాటికీ వాడుకలో ఉన్నాయి. ఆఫ్రికా ఖండంలో కూడా తృణధాన్యాలు ప్రధానాహారం.

ఈజిప్ట్ నందు, గ్రీస్ లో క్రీ.పూ లోనే చిరుధాన్యాలతో మద్యమును తయారుచేసారు. చైనా, జపాన్, ఇండొనేషియా లలో నూడుల్స్ తయారీకి ఈనాటికీ వాడుచున్నారు.

ఈ ధాన్యాలను ప్రాంత ఆహార అలవాట్లను బట్టి జావ కానూ, రొట్టె గానూ, లేదా సంకటి గానూ వాడెదరు. ఈ ధాన్యాల గడ్ది పసుగ్రాసంగా పనికి వచ్చును. నవీనకాలంలో తృణధాన్యాల వాడుక తగ్గిననూ ప్రస్తుతకాలంలో వీటి వాడుక మళ్ళీ పెరుగుతున్నది.

## పోషక విలువలు

చిరుధాన్యాలు పోషకవిలువలలో దాదాపు గోధుమలతో సరితూగును. మాంసకృత్తులు దాదాపు 10% బరువును కలిగివుంటాయి.
విటమిన్ బి12, బి17, బి6, కూడా ఎక్కువ శాతం వుంటాయి. ఎక్కువ పీచుపదార్థాలు కలుగివుంటాయి కాబట్టి చిరుధాన్యాలు అరుగుదలకు, మధుమేహ వ్యాధిగ్రస్తులకు చాలా మంచివి. అంతేకాక చిరుధాన్యాల్లో పిల్లలకు, వృద్దులకు కావలసిన పోషకాలు ఎక్కువగా వుండుటచేత భారతదేశంలో వీటి వాడుక ఎక్కువ.

## మూలాలు


## బయటి లింకులు

*https://www.youtube.com/watch?v=-F1DJhL8mPM
* 
* 

వర్గం:పోయేసి
వర్గం:ధాన్యాలు
వర్గం:చిరుధాన్యములు

zh-min-nan:Tai-á-bí
దొంగ (అయోమయ నివృత్తి)

**[[దొంగతనం]]** చేసినవాడు దొంగ.

*అందరూ దొంగలే
*ఆలీబాబా 40 దొంగలు
*ఆలీబాబా అరడజను దొంగలు
*ఘరానా దొంగ
*ఘరానా దొంగలు
*బందిపోటు దొంగలు
*భలే దొంగ
*భలే దొంగలు
*మనుషులు చేసిన దొంగలు
*తోడుదొంగలు
*దొంగ (సినిమా)
*దొంగ కాపురం
*దొంగ కోళ్లు
*దొంగ దొర
*దొంగ మొగుడు
*దొంగల దోపిడీ
*దొంగల వేట
*దొంగలకు సవాల్
*దొంగలు బాబోయ్ దొంగలు
*దొంగల్లుడు
*దొంగల్లో దొర
*దొంగా పోలీస్
*దొంగాట
*దోపిడీ దొంగలు
కొత్త భావయ్య

**కొత్త భావయ్య చౌదరి (1897 - 1973) :** రచయిత,చారిత్రక పరిశోధకుడు. కమ్మవారి చరిత్ర గ్రంథ కర్త. విద్యాదాత.

## జననం,విద్య
తీరాంధ్ర దేశము, గుంటూరు జిల్లా తెనాలి మండలం సంగం జాగర్లమూడి లో  శివలింగయ్య రాజమ్మ దంపతులకు **జూన్ 2, [[1897]]లో** జన్మించాడు. విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి పరీక్షలో కృతార్ధులై శ్రీ కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు గారి నుండి యోగ్యతా పత్రము పొందాడు. స్వయం కృషితో పరిశోధనా పటిమను, పాండిత్యాన్ని సంపాదించాడు. ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో దెబ్బతిని చేస్తున్న సర్వేయరు ఉద్యోగం మానుకొని చరిత్ర పరిశోధన చేపట్టారు.

స్వగ్రామమైన సంగం జాగర్లమూడి సర్పంచ్ గా గ్రామాభ్యుదయానికి పాటు పడ్డాడు. పలు పాఠశాలలకు, కళాశాలలకు భూరి విరాళాలిచ్చాడు. 

## చారిత్రక పరిశోధన
వీరి పరిశోధనా రచనలలో ముఖ్యమైనది  కమ్మవారి చరిత్ర. ఆంధ్ర, కర్ణాటక, తమిళ దేశములందు దొరికిన అనేక శాసనములు, సంస్కృతాంధ్ర కావ్యములు, తాళపత్ర గ్రంథములు, కైఫీయతులు మున్నగు పలు మూలాలు పరిశోధించి, ఎన్నో వ్యయప్రయాసలను లెక్కించక నిరంతర దీక్షతో 12 సంవత్సరములు కృషి చేసి కమ్మవారి చరిత్రము అను మూడు సంపుటముల గ్రంథము (1939-1942)లో వ్రాసాడు. 1954లో మూడు సంపుటములలోని సమాచారము క్లుప్తముగా ఆంగ్లములోనికి అనువదించబడింది.

మద్రాసులో మకాముపెట్టి అచటి ప్రాచ్య లిఖిత పుస్తకాలయము, విశ్వవిద్యాలయము, శాసన పరిశోధన కార్యాలయములలో విషయ సేకరణ చేశాడు. సంస్థానాధీశులను, జమీందారులను, పండితులను సంప్రదించి, ఎన్నో ఉపేక్షలను లెక్కించక తలచిన కార్యము సాధించాడు.

## రచనలు
భావయ్య విరచితమైన 30 పైగా రాసిన పుస్తకములలో కొన్ని: 

* కమ్మవారి చరిత్ర
* దేవరహస్యాలు
* కాశ్మీర నేపాల దేశ చరిత్రలు
* పశ్చిమ చాళుక్య చరిత్ర 
* వేంగీ చాళుక్య చరిత్ర, 
* సగర పట్టాభిషేకం
* కాకతీయ రాజన్య చరిత్ర
* ఆంధ్ర రాజులు, 
* గుంటూరు మండల ప్రాచీన చరిత్ర 
* శాయపనేనివారి చరిత్ర
* పరశురామ నాటకము 
* వినోద కథలు
* ప్రబోధ కుసుమావళి

## మరణం
కవి పండితులు, చారిత్రిక పరిశోధకులు కొత్త భావయ్య చౌదరి గారు 23.7.1973 న మరణించాడు.
 
## మూలాలు

వర్గం:1897 జననాలు
వర్గం:1973 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లాకు చెందిన చరిత్రకారులు
ప్రతాపరుద్రీయం

thumb|right|ఓరుగల్లు కోట, శిలాద్వారం
**ప్రతాపరుద్రీయం** అనేది ఓరుగల్లు ప్రభువైన రెండవ ప్రతాపరుద్రుని జీవితంలోజరిగిన కొన్ని చారిత్రాత్మక, యధార్థ సంఘటనల ఆధారంగా వ్రాసిన గొప్పతెలుగు నాటకం. దీనిని వేదం వేంకటరాయశాస్త్రి వ్రాశాడు. దీని సంగ్రహ రూపాన్ని ప్రతాపరుద్రీయ నాటకము (రంగప్రతి) గా వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి అండ్ బ్రదర్స్, మదరాసు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించారు.

## పాత్రలు
* ప్రతాపరుద్రుడు
* యుగంధరుడు
* జనార్ధనుడు
* చెకుముకిశాస్త్రి
* విశ్వాసరావు
* బేతాళరావు
* పేరయ్య
* పెద్దసెట్టి
* ఢిల్లీ సుల్తాను
* వలీఖాను
* ఖుస్రూఖాను
* ముస్తఫాఖాను
* ఫిరోజ్‌ఖాను
* ధర్మసింగు - యుగంధరుని దౌవారికుడు

## సంక్షిప్త కథ
1297 లో కాకతీయ ప్రభువు, ప్రతాపరుద్రుని మంత్రి యుగంధరుడు. ఇతడు మహామేధావి, గొప్ప రాజభక్తి కలవాడు. ఢిల్లీ సుల్తాన్ తుగ్లక్, సేనాధిపతి వలీఖాన్. అతడు ఒకనాడు ఓరుగల్లు వచ్చి, తమ సుల్తానుకు కాబూల్ సుల్తానుకు మధ్య యుద్ధం జరగబోతోందనీ, దానికి ప్రతాపరుద్రుని సహాయం అర్థించడానికి వచ్చామనీ చెబుతాడు. కాని అతడు ప్రతాపరుద్రున్ని ఎలాగైనా కుట్రతో నిర్భంధించి, ఢిల్లీకి పట్టుకుపోవాలనే పన్నాగంతో వస్తాడు. అప్పుడు మంత్రులు, రాజు నగరంలో లేడని, ఒక వారంలో వస్తాడని చెబుతారు. ఇంతలో వలీఖాన్ తన రహస్య అనుచరులతో, వేటకు వెళ్ళిన ప్రతాపరుద్రుని బంధించి, ఢిల్లీ సుల్తాన్ వద్దకు తీసుకొనిపోతాడు.
విషయాన్ని వేగుల ద్వారా తెలుసుకొన్న మంత్రి యుగంధరుడు, పేరిగాడనే వానికి మారువేషం వేయించి, ప్రతాపరుద్రుని స్థానంలో, ఢిల్లీ సుల్తాన్ రాజదర్బారులో ప్రవేశపెట్టి, వలీఖాన్ ఆట కట్టించి, ఢిల్లీ సుల్తాన్ ద్వారా అతనికి శిక్ష వేయించి, నాటకాన్ని రక్తి కట్టిస్తాడు. అలా తన అచంచలమైన రాజభక్తిని చాటుకొంటాడు
మంత్రి యుగంధరుడు.

## మూలాలు
* ఆకాశవాణి, రేడియో నాటిక "ప్రతాపరుద్రీయం"
* సంగ్రహ ప్రతాపరుద్రీయ నాటకము (రంగప్రతి), వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి అండ్ బ్రదర్స్, మదరాసు, 1992.

వర్గం:చారిత్రాత్మక నాటకాలు
నేరం (అయోమయ నివృత్తి)

*చట్టరీత్యా తప్పుపనుల్ని నేరం అంటారు.

*నేరం (సినిమా)
*నేరం నాది కాదు
*నేరం నాదికాదు - ఆకలిది
అపెండిసైటిస్

**అపెండిసైటిస్** అనేది ఉండుకము  (అపెండిక్స్) వాపు వచ్చినప్పుడు ఏర్పడే దేహ పరిస్థితి. లక్షణాలు సాధారణంగా కుడి వైపు దిగువ భాగాన్న  పొత్తికడుపు నొప్పి, వికారం, వాంతులు,  ఆకలి తగ్గడం వంటి లక్షణాలు ఉంటాయి. అయినప్పటికీ, దాదాపు 40% మంది వ్యక్తులలో ఈ ప్రత్యేకమైన లక్షణాలు  ఉండవు. ఈ ఉండుకము పగిలినప్పుడు  ఉదరము గోడ లోపలి పొర (peritoneum) వెంబడి  బాధాకరమైన మంట,  సెప్సిస్ వంటి  తీవ్రమైన సమస్యలు విస్తృతంగా ఉంటాయి. 

## కారణాలు
అపెండిసైటిస్ వ్యాధి ఉండుకము లోపల బోలు భాగంలో అడ్డుఏర్పడడము  వల్ల వస్తుంది. ఇది సాధారణంగా గట్టిపడిన మలంతో ఏర్పడిన కాల్సిఫైడ్ "రాయి" ఇక్కడ అడ్డుకుంటుంది.  వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్, పరాన్నజీవులు, పిత్తాశయ రాళ్లు లేదా కణితుల నుండి ఎర్రబడిన లింఫోయిడ్ కణజాలం కూడా ఈ అడ్డుపడటానికి కారణం కావచ్చు.  ఈ అడ్డుపడటం వలన ఉండుకములో ఒత్తిడి పెరగడం, అపెండిక్స్‌లోని కణజాలాలకు రక్తప్రసరణ తగ్గడం, ఇంకా ఉండుకము లోపల బాక్టీరియా వృద్ధి చెందడం వల్ల వాపు వస్తుంది.   వాపు, ఉండుకముకు రక్త ప్రవాహం తగ్గడం, కణజాల గాయం మొదలగునవి అన్ని కలిసి కణజాల మరణానికి కారణమవుతుంది.  ఈ ప్రక్రియను చికిత్స చేయకుండా వదిలేస్తే,  ఉండుకము పేలవచ్చు, ఉదర కుహరంలోకి బ్యాక్టీరియాను విడుదల చేస్తుంది,  ఈ పరిస్థితి సంక్లిష్టతలను మరింత పెంచుతుంది. 

## రోగ నిర్ధారణ
అపెండిసైటిస్ నిర్ధారణ ఎక్కువగా రోగి  సంకేతాలు  లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.  రోగ నిర్ధారణ అస్పష్టంగా ఉన్న సందర్భాల్లో, నిశితంగా పరిశీలించడం, మెడికల్ ఇమేజింగ్,  ప్రయోగశాల పరీక్షలు సహాయపడతాయి.   రెండు  ఇమేజింగ్ పరీక్షలు అల్ట్రాసౌండ్,  కంప్యూటెడ్ టోమోగ్రఫీ (CT స్కాన్) అత్యంత సాధారణంగా నిర్వహిస్తారు.  తీవ్రమైన అపెండిసైటిస్‌ను గుర్తించడంలో అల్ట్రాసౌండ్ కంటే CT స్కాన్ మరింత ఖచ్చితమైనదిగా కనపడుతోంది.  అయినప్పటికీ, CT స్కాన్‌ల వలన రేడియేషన్ కు గురికావడం(ఎక్స్‌పోజర్‌)వలన ఉన్న ప్రమాదాల కారణంగా పిల్లలు,  గర్భిణీ స్త్రీలకు  అల్ట్రాసౌండ్ మొదటి ఇమేజింగ్ పరీక్షగా ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. 

## చికిత్స
తీవ్రమైన అపెండిసైటిస్‌కు ప్రామాణిక చికిత్స ఉండుకము శస్త్రచికిత్స (అపెండక్టమి -  Appendectomy) ద్వారా తొలగించడం.  ఇది పొత్తికడుపులో బహిరంగ కోత ( లాపరోటమీ ) లేదా కెమెరాల సహాయంతో (లాపరోస్కోపీ) కొన్ని చిన్న కోతల ద్వారా చేయవచ్చు. శస్త్రచికిత్స అపెండిక్స్  చీలికతో సంబంధం ఉన్న దుష్ప్రభావాలు తగ్గిస్తుంది లేదా మరణం సంభవించే  ప్రమాదాన్ని నివారిస్తుంది.  చిరిగే స్థితికి రాని అపెండిసైటిస్  కు కొన్ని సందర్భాల్లో యాంటీబయాటిక్స్ ఉపయోగించడం ప్రభావవంతంగా ఉండవచ్చు.

## వ్యాధి ప్రాబల్యం
ఇది త్వరగా వచ్చే తీవ్రమైన కడుపు నొప్పికి అత్యంత సాధారణమైన  ముఖ్యమైన కారణాలలో ఒకటి. 2015లో సుమారు 11.6 మిలియన్ల అపెండిసైటిస్ కేసులు సంభవించాయి, దీని ఫలితంగా 50,100 మంది మరణించారు.   అమెరికాలో , అపెండిసైటిస్  ఆకస్మిక కడుపు నొప్పికి శస్త్రచికిత్స అవసరమవడం అత్యంత  సాధారణ కారణం. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ప్రతి సంవత్సరం, అపెండిసైటిస్‌తో బాధపడుతున్న వారిలో  300,000 మందికి పైగా ఉండుకమును  శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించారు.  1886లో ఈ పరిస్థితిని మొదటగా  రెజినాల్డ్ ఫిట్జ్ వివరించి గుర్తింపు పొందారు.

## ఇది కూడా చూడండి
* ఉండుకము

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:జీర్ణకోశ వ్యాధులు
బాలి (చిత్రకారుడు)

**బాలి** (1941 సెప్టెంబరు 29 - 2023 ఏప్రిల్ 17) వ్యంగ్య చిత్రకారుడు. వీరు వేల సంఖ్యలో కథలకు, నవలలకు బొమ్మలు వేశారు. వీరి అసలు పేరు **ఎం. శంకర రావు**. వీరి స్వస్థలం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విశాఖపట్నం జిల్లాలోని అనకాపల్లి.

## వ్యక్తిగత జీవితం
బాలి తండ్రి మిలిటరీలో పని చేసేవారు. తన చిన్నతనంలోనే బాలి తన తండ్రిని కోల్పోయారు. తల్లి పెంపకంలో పెరిగి పెద్దయ్యి, తన తల్లి ముగ్గులు వేస్తూండగా గమనిస్తూ, చిత్రకళ మీద ఆసక్తిని పెంచుకున్నారు. చదువు అనకాపల్లిలోనే జరిగింది. చదువుకునే రోజులలో డ్రాయింగ్ క్లాసంటే ఎక్కువ ఇష్టపడేవారు. ఇంటర్మీడియెట్ వరకు చదివారు. చిత్రకళ మీద కలిగిన ఆసక్తితో సాధన చేశారు. వీరి వివాహం ధనలక్ష్మితో జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు, కుమార్తె వైశాలి, కుమారుడు గోకుల్. పిల్లలిద్దరూ ప్రస్తుతం అమెరికాలో ఉంటున్నారు. వీరి భార్య మరణించారు. బాలి ప్రస్తుత నివాసం విశాఖపట్టణం.

## చిత్రకారునిగా జీవనం
వీరు మొదట్లో ఎం.శంకరరావు అన్న పేరుతో కార్టూన్లు వేసేవారు. ఆ రోజులలో (1970లలో) ఆంధ్రపత్రిక వారు ఔత్సాహిక కార్టూనిస్టులను ప్రొత్సహించటానికి పోటీలు పెట్టారు . వీరికి మూడువారాలు వరుసగా మొదటి బహుమతి వచ్చిందట. ఈ బహుమతులుతో వచ్చిన ధైర్యంతో, మరింత సాధన చేసి తన నైపుణ్యానికి పదును పెట్టుకున్నారు. బొమ్మలను మంచి సమతూకంతో వెయ్యటం అలవడింది. కొంతకాలం పి.డబ్ల్యు.డి. (Public Works Department)లో గుమాస్తాగా పనిచేసినా, చిత్రకళ మీద ఉన్న మక్కువతో 1974 లో ఈనాడు దిన పత్రికలో కార్టూనిస్ట్ గా చేరి, రెండేళ్ళ తర్వాత 1976 లో ఆంధ్రజ్యోతి స్టాప్ ఆర్టిస్ట్ గా చేరారు."అమ్మే కావాలి" అన్న నవల చిన్న పిల్లల కోసం వ్రాసి, తానే బొమ్మలు వేసి, ఆంధ్రజ్యోతి వారపత్రికకు పంపారు. ఈ నవల, ఆంధ్రజ్యోతిలో ధారావాహికగా ప్రచురించబడి పాఠకుల మన్నన పొందినది. పురాణం సుబ్రహ్మణ్య శర్మ గారు వీరిని ఎంతగానో ప్రొత్సహించి కథలు వ్రాయించి, బొమ్మలు కూడా వేయించేవారు.

పురాణం సుబ్రహ్మణ్య శర్మ గారు వీరి పేరును **బాలి** గా మార్చి దీవించారు. అప్పటినుండి, అదే పేరుతో ఎన్నో బొమ్మలు, కార్టూన్లు వేసి మంచి పేరు తెచ్చుకున్నారు.
తన కళాజీవితానుభవాలను అందరితో పంచుకోవడానికి బాలి తన ఆత్మకథను 'చిత్రమైన జీవితం ' పేరుతో 64 కళలు.కాం వెబ్ పత్రికలో ధారావాహికగా ప్రచురించబడింది. తర్వాత పుస్తకరూపంలో వెలువడింది.

## సంపాదకునిగా
బాలి చందు అనే బాలల సాహిత్య పత్రికకు సంపాదకత్వం వహించారు.

## మరణం
కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ చికిత్స పొందుతున్న 81 ఏళ్ల బాలి 2023 ఏప్రిల్ 17న విశాఖపట్టణంలో కన్నుమూసాడు. ఆయన భార్య ధనలక్ష్మి గతంలోనే మరణించగా ఇటీవలే కుమారుడు గోకుల్ అమెరికాలో జరిగిన ప్రమాదంలో మృతిచెందాడు. ఆయనకు కుమార్తె వైశాలి ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు వ్యంగ్య చిత్రకారులు/కార్టూనిస్ట్‌లు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా కార్టూనిస్టులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా చిత్రకారులు
వర్గం:కలం పేరుతో ప్రసిద్ధులైన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం: 1941 జననాలు
వర్గం: 2023 మరణాలు
భీమాసురుడు

**భీమాసురుడు** కుంభకర్ణుడు, కర్కటి లకు జన్మించిన రాక్షసుడు.

కర్కటుడు అనే రాక్షసుడు, పుష్కసి అనే భార్యతో సహ్యాద్రి పర్వతాలలో నివసించేవాడు. వారికి కలిగిన కూతురు కర్కటి. ఆమెను విరాధుడు అనే వాడికిచ్చి పెళ్ళిచేశారు. విరాధుడు దండకారణ్యంలో శ్రీరాముని చేతిలో మరణించాడు. కర్కటి తల్లిదండ్రులతో సహ్యాద్రి పర్వతాలలో నివసించసాగింది. ఒకనాడు అగస్త్య మహర్షి శిష్యుడైన సుతీక్ష్ణుడనే వాడు భీమానదిలో స్నానం చేయడానికి వచ్చినప్పుడు కర్కటుడు, పుష్కసి అతన్ని పట్టుకొని మింగబోయారు. అతడు కోపించి తన శాపాగ్నిచేత వారిద్దరినీ భస్మం చేశాడు. కర్కటి అప్పటి నుండి దిక్కుతోచక ఒంటరిగా కాలం గడపసాగింది.

ఒకనాడు కుంభకర్ణుడు సహ్యాద్రి పర్వతాలకు వచ్చి కర్కటిని చూసి ఆమెను గాంధర్వవిధిలో వివాహం చేసుకున్నాడు. కొన్నాళ్లు కర్కటితో గడిపినందువలన వారికి కొడుకు పుట్టాడు. వాడు 'భీముడు' అనే పేరుతో పెరిగాడు. పెద్దవాడైన భీమునికి కర్కటి తన వృత్తాంతం వివరించగా అతడు కుపితుడై తన తండ్రినీ, బంధువులనూ చంపిన శ్రీరాముడు విష్ణువు అవతారం కావడం చేత విష్ణు భక్తులైన మహర్షులను హింసించడం, యాగాలను ధ్వంసం చేయడం మొదలుపెట్టాడు. సహ్యాద్రి పర్వతాలలో బ్రహ్మను గూర్చి వేయి సంవత్సరాలపాటు గాఢమైన తపస్సు చేశాడు. బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై కోరినవరాలిచ్చాడు.

వరగర్వంతో భీముడు దేవలోకంపై దండెత్తి దేవతలను ఓడించి, స్వర్గ సింహాసనాన్ని ఆక్రమించాడు. దిక్పాలకులు దిగంతాలకు పారిపోయారు. తరువాత భీముడు మర్త్య లోకాన్ని జయించాలని బయలుదేరాడు. ఆ కాలంలో కామరూప దేశాన్ని గొప్ప శివభక్తుడైన సుదక్షిణుడు పాలిస్తున్నాడు. భీముడు మొదటగా కామరూప దేశంపై దండెత్తి, సుదక్షిణుడిని ఓడించి అతన్ని అతని భార్య అయిన దక్షిణను డాకినీ శిఖరానికి తెచ్చి చెరసాలలో బంధించాడు. సుదక్షిణుడు భార్యాసమేతంగా శివున్ని పూజిస్తూ పంచాక్షరీ మంత్రాన్ని జపిస్తున్నాడు. భీమాసురుడు సమస్త భూమండలాన్ని హస్తగతం చేసుకొని, వేదధర్మాలను విధ్వంసం చేస్తూ సకల భోగాలను అనుభవించసాగాడు. ఋషులూ, దేవతలూ వాడి బాధలు భరించలేక కైలాసానికి వెళ్ళి పార్వతీపరమేశ్వరులకు రక్షించమని కోరారు.

మంత్రులచేత సుదక్షిణుని శివభక్తిని గురించి తెలుసుకొన్న భీముడు శివున్ని దూషించడం, పరిహాసం చేశాడు. అయితే శివుడి గొప్పతనాన్ని చెప్పడం సహించని భీముడు శివలింగం మీదకు కత్తిని విసరుతాడు. తక్షణమే లింగం నుండి శివుడు ఆవిర్భచించాడు. భీమాసురుడిని శివుడిని భీకరమైన పోరు జరిగింది. భీముడు, వాడి అనుచరులూ నానారకాల శస్త్రాస్త్రాలు ప్రయోగిస్తూ, శివుణ్ని దూషిస్తూ తిట్టసాగారు. కోపగించిన శివుడు రుద్రతాండవం చేస్తూ ఫాలనేత్రాన్ని తెరిచి భీమాసురుడిని భస్మం చేశాడు.

అలా లోకకంటకుడైన భీముణ్ణి చంపినచోట శివుడు భీమేశ్వరుడు అనే పేరుతో ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ రూపంలో వెలసి పూజలందుకుంటున్నాడు. ఇదే ప్రస్తుతం మహారాష్ట్రలో సహ్యాద్రి పర్వతాలలోని భీమ శంకరం.

## మూలాలు
*భీమాసురుడు, కలువకొలను సదానంద, సప్తగిరి మే 2006 సంచికలో ప్రచురించిన వ్యాసం.

వర్గం:రాక్షసులు
శిద్ధిరాజు కండ్రిగ

**శిద్ధిరాజు కండ్రిగ**, తిరుపతి జిల్లా, పిచ్చాటూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఈ గ్రామంలో ఎక్కువగా వ్యవసాయము మీద ఆధారపడి జీవిస్తారు. ఈ గ్రామం నుండి చాలా మంది విద్యార్థులు ఇంజనీర్లు గాను, ఇతర ఉన్నత స్థానాలలో స్థిరపడ్డారు. ఈ గ్రామం నుండి చాలా మంది తెలుగు సినీ రంగంలో కూడా స్థిరపడ్డారు.

## మూలాలు
సిరా

thumb|250x250px|సిరాతో నింపబడిన సీసాలు
**సిరా** అనేది ఒక ద్రవం లేదా పేస్టు లాంటిది.ఇది అనేక రంగులలో కలిగి ఉంటుంది. చిత్రం, వచనం లేదా రూపకల్పనను తయారుచేయటానికి, ఉపరితలం రంగులు వేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. పెన్ను, బ్రష్, రీడ్ పెన్ లేదా క్విల్‌తో డ్రాయింగ్ లేదా రాయడానికి సిరా ఉపయోగించబడుతుంది. మందపాటి సిరాలు, పేస్ట్ రూపంలో, లెటర్‌ప్రెస్, లితోగ్రాఫిక్ ప్రింటింగ్‌లో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడతాయి. 2011 లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రింటింగ్ సిరా వినియోగం 20శాతం బిలియన్ యుఎస్ డాలర్లు.   కంటే ఎక్కువ ఆదాయాన్ని ఆర్జించింది. సాంప్రదాయ ముద్రణ మాధ్యమాల డిమాండ్ తగ్గిపోతోంది, మరోవైపు ప్యాకేజింగ్ కోసం ఎక్కువ ప్రింటింగ్ సిరాలు వినియోగించబడతాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ప్రాచీన సంస్కృతులు స్వతంత్రంగా కనుగొన్నారర. వ్రాయడం, గీయడం కోసం సిరాలను రూపొందించారు. సిరాలు, వాటి తయారీలు వాటి ఉత్పత్తికి సంబంధించిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పురావస్తు విశ్లేషణ నుండి లేదా వ్రాతపూర్వక వచనం నుండే వస్తుంది. అన్ని నాగరికతల ప్రారంభం ఇంకుతో ముడిపడి ఉన్నాయనినమ్ముతున్నారు.  అగ్ని ఉప ఉత్పత్తి నుండి *దీపంమసి*  సేకరించి దానినుండి ఈ అడ్డంకులను తేలికగా అధిగమించి దాని ద్వారా తయారుచేసారు

## చరిత్ర
ప్రపంచం నలుమూలల నుండి వచ్చిన పురాతన సంస్కృతులు రాయడం, గీయడం కోసం తమ సొంత సిరా సంస్కరణలను కనుగొన్నాయి.సిరా కోసం అనేక విభిన్న వంటకాలు ఉన్నాయి. వాటి ఉపయోగం ఉదాహరణలు పురాతన వచనంలో పురావస్తు త్రవ్వకాల నుండి గొప్ప చరిత్ర సిరా ద్వారా వెలికితీయవచ్చు.సిరాను ఉపయోగించిన తొలి నాగరికత పురాతన చైనాలో ఉంది. ఇక్కడ క్రీ.పూ 23 వ శతాబ్దంలో మొక్కల రంగులు, జంతువులు, ఖనిజ సమ్మేళనాలుకు నీటితో కలయిక  చేసి బ్రష్‌లతో నేల,ఇతర ఉపరితలాలకు ఉపయోగించబడ్డాయి.సా.శ.పూ. 256 వార్రింగ్ స్టేట్స్ కాలం చివరిలో మసి, జంతువుల జిగురుతో తయారైన సిరా నాటి సాక్ష్యాలను కనుగొనవచ్చు.చైనా నియోలిథిక్ యుగంలో, సా.శ.పూ. 3 వ మిలీనియం నాటికి భారతదేశం సిరాను చైనాలో ఉపయోగించబడినట్లు కనుగొన్నారు. ఏదేమైనా, కార్బన్ వర్ణద్రవ్యం తయారుచేసే పదార్థాలు తరచుగా భారతదేశం నుండి వర్తకం చేయబడ్డాయి.అక్కడే భారత సిరా అనే పదం పుట్టింది.భారతదేశం సిరాను మొదట చైనాలో కనుగొన్నారు,   అయినప్పటికీ పదార్థాలు తరచుగా భారతదేశం నుండి వర్తకం చేయబడ్డాయి, అందుకే దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది.   దక్షిణ భారతదేశంలో సిరా ఉపయోగించి పదునైన పాయింటెడ్ సూదితో వ్రాసే పద్ధతి సాధారణం.  భారతదేశంలో అనేక బౌద్ధ, జైన సూత్రాలు సిరాలో సంకలనం చేయబడ్డాయి.  

## ఇండియన్ ఇంక్
ఇండియన్ ఇంక్ అనేది అనేక రకాల సిరాల్లో ఒకటి. ఇండియన్ ఇంక్‌గా పేరొందిన ఈ సిరా బొమ్మలు గీయటానికి, ముఖ్యంగా కార్టూన్లు గీయటానికి వాడతారు.ఇండియన్ ఇంక్ గా పేరొందిన ఈ సిరా చైనాలో తయారయినప్పటికీ, యూరోపుకు ఇండీస్ నుండి ఎగుమతి కావటం వల్ల ఈ సిరాకు ఇండియన్ ఇంక్ అన్న పేరొచ్చింది.ఘన పధార్ధంగా దీనిని చైనీస్ ఇంక్ గానే పిలుస్తారు. ఇండియాకు ఇండియన్ ఇంక్ కు సంబంధం లేదు. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:కార్యాలయ సామాగ్రి