శ్యామా శర్మ

**కుమారి శ్యామ శర్మ** (మార్చి 25, 1946 - సెప్టెంబర్ 21, 2020) భారతీయ రాజకీయ నాయకురాలు, విప్లవకారిణి. ఆమె న్యాయ, పంచాయితీ రాజ్, ఆహార,  పౌర సరఫరాల మంత్రిగా (1977-79), పబ్లిక్ అకౌంట్స్ కమిటీ చైర్ పర్సన్ (1982-84), హిమాచల్ ప్రదేశ్ ఫైనాన్స్ కమిషన్ చైర్ పర్సన్ (1999), హిమాచల్ ప్రణాళికా బోర్డు వైస్ చైర్ పర్సన్ (2000-2003) గా పనిచేశారు.

## ప్రారంభ జీవితం
1946 మార్చి 25న సిర్మౌర్ లోని సరోగా-తిక్కర్ గ్రామంలో జన్మించారు. శ్యామా శర్మ తన ప్రాథమిక,  మాధ్యమిక విద్యను రాజమాత మండల్సా దేవి కన్య విద్యాలయం (ప్రభుత్వ బాలికల పాఠశాల నహన్) నుండి పూర్తి చేసింది,  డెహ్రాడూన్ లోని డిఎవి కళాశాల నుండి ఎల్ ఎల్ బి, అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి రాజనీతి శాస్త్రంలో మాస్టర్స్, ఆగ్రా విశ్వవిద్యాలయం నుండి సోషియాలజీలో మాస్టర్స్ పూర్తి చేసింది. విద్యాభ్యాసం పూర్తయిన తర్వాత జిల్లా, సెషన్స్ కోర్టు నహన్ లో న్యాయవాదిగా కెరీర్ ప్రారంభించారు.

## జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి
1975 జూన్ 25న ఇందిరాగాంధీ హయాంలో భారత్ లో జాతీయ ఎమర్జెన్సీ విధించారు. ఖోద్రీ మజ్రీలోని యమునా హైడల్ ప్రాజెక్టులో పనిచేస్తున్న కార్మికుల ఆందోళనకు శ్యామశర్మ నేతృత్వం వహించారు. కార్మికుల కోసం వేజ్ బోర్డును ఏర్పాటు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ భారతదేశంలో జరిగిన అతిపెద్ద కార్మిక నిరసనల్లో ఇది ఒకటి. అదే సమయంలో జయప్రకాశ్ నారాయణ్ నేతృత్వంలోని జేపీ ఆందోళన్ లో శ్యామ చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. 1974 డిసెంబర్ 19 న, శ్యామా శర్మను అరెస్టు చేయాలని ఆదేశాలు జారీ చేయబడ్డాయి,  ఖోద్రీ మజ్రీలో ఆమె కోసం వెతికిన తరువాత పోలీసులు వచ్చారు. పోలీసులు తన వైపు రావడాన్ని గమనించిన శ్యామా డిసెంబర్ 19 అర్ధరాత్రి టాన్స్ నదిలో దూకి నదిని దాటి జౌన్సర్ బవార్ చేరుకుంది. జౌన్సర్ బవార్ కు చెందిన ఆమె తలపాగా, కృత్రిమ గడ్డం, మీసాలు ధరించిన సిక్కు వ్యక్తి వేషధారణలో ఢిల్లీకి మకాం మార్చింది. ఏడాది పాటు ఢిల్లీలో అజ్ఞాత జీవితం గడిపిన శ్యామా శర్మను 1975 జూన్ 30న మీసా కింద అరెస్టు చేశారు. ఆమె మాటల్లోనే చెప్పాలంటే, 1975 జూన్ 29 అర్ధరాత్రి, అప్పటి ప్రభుత్వ నియంతృత్వ స్వభావాన్ని ఎత్తిచూపే చేతితో తయారు చేసిన పోస్టర్లను నహాన్ పట్టణం అంతటా గోడలపై అతికించారు. 1975 జూన్ 30వ తేదీ తెల్లవారు జామున ఆమె ఇంటికి చేరుకోగానే పోలీసులు ఆమెను అరెస్టు చేశారు. కొన్ని రోజుల తరువాత ఆమె కుటుంబ సభ్యులకు ఇల్లు ఖాళీ చేయమని నోటీసు జారీ చేయబడింది, ఎందుకంటే ప్రభుత్వం వారి ఆస్తులన్నింటినీ స్వాధీనం చేసుకోవాలని,  వాటిని కూల్చివేయాలని యోచిస్తోంది. అయితే ఈ విషయంలో భారత పార్లమెంటులో ఒక ప్రశ్న లేవనెత్తబడింది, ఇది వారి కుటుంబ ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని నిలిపివేసింది. శ్యామాను సెంట్రల్ జైలు నహన్ లోని ఒక సెల్ లో ఉంచి జీవిత ఖైదు విధించారు. జైల్లో శాంతకుమార్, రాధా రామన్ శాస్త్రి, మోహిందర్ నాథ్ సోఫత్, కన్వర్ దుర్గా సి వంటి అనేక మంది నాయకులను శ్యామా కలుసుకున్నారు.

## గుర్తించదగిన మైలురాళ్ళు

* 1974 నహాన్ మున్సిపల్ కమిటీకి కౌన్సిలర్‌గా ఎన్నికయ్యారు.
* 1975 జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి సమయంలో హిమాచల్‌లో మహిళలను మాత్రమే జైలులో పెట్టారు
* 1977 సిర్మౌర్ జిల్లా నుండి హిమాచల్ విధానసభ మొదటి మహిళా సభ్యురాలు
* 1977-79 చట్టం, పంచాయతీ రాజ్, ఆహారం,  పౌర సరఫరాల మంత్రి
* 1977 హిమాచల్ ప్రదేశ్ లో మొదటి మహిళా మంత్రి
* 1980లో నహాన్ నియోజకవర్గం నుండి వరుసగా రెండవసారి ఎన్నికయ్యారు.
* 1980 జనతా పార్టీ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు
* 1982-84 పబ్లిక్ అకౌంట్స్ కమిటీ చైర్‌పర్సన్
* 1989 హిమాచల్ క్రాంతికారి మోర్చా ఏర్పాటు, ఇది హిమాచల్ రాష్ట్ర ఎన్నికలలో 17 స్థానాలకు పోటీ చేసి 11 స్థానాలను గెలుచుకుంది.
* 1990 నహాన్ నియోజకవర్గం నుండి జనతా దళ్ అభ్యర్థిగా భారీ మెజారిటీతో ఎన్నికయ్యారు.
* 1990 హిమాచల్ క్రాంతికారి మోర్చా 11 మంది ఎమ్మెల్యేలతో శాంత కుమార్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం
* 1995లో బిజెపిలో చేరారు.
* 1998 ప్రొఫెసర్ ప్రేమ్ కుమార్ ధుమాల్ నేతృత్వంలోని బిజెపి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.
* 1999 రాష్ట్ర ఆర్థిక కమిషన్ చైర్‌పర్సన్
* 2000 హిమాచల్ ప్లానింగ్ బోర్డు ఉపాధ్యక్షుడు
* 2004 హిమాచల్ రాష్ట్ర ఎన్నికల్లో బిజెపి తరపున స్టార్ క్యాంపెయినర్.
* 2011లో బిజెపిని వదిలి మహేశ్వర్ సింగ్ (మాజీ ఎంపీ)తో కలిసి హిమాచల్ లోఖిత్ పార్టీని స్థాపించారు.
* 2016 హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో బిజెపిని బలోపేతం చేయడానికి బిజెపిలో హెచ్‌ఎల్‌పిని విలీనం చేశారు,  2017లో హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో మిషన్ 50+ సాధించడంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు.

## కీలక కార్యకలాపాలు

* ఉత్తర భారతదేశంలో వేతన బోర్డు ఏర్పాటు కోసం కార్మికుల భారీ నిరసనకు నాయకత్వం వహించారు.
* మాజీ ప్రధాని చందర్ శేఖర్‌తో కలిసి కన్యాకుమారి నుంచి ఢిల్లీ వరకు పాదయాత్ర
* యువత నిరుద్యోగం & వారి నైతిక హక్కుల కోసం నహాన్ నుండి ఢిల్లీ వరకు పాదయాత్ర.
* ప్రభుత్వంలోని అవినీతి,  దురాచారాలకు వ్యతిరేకంగా గళమెత్తారు.
* హిమాచల్ లోఖిత్ పార్టీ వ్యవస్థాపక సభ్యుడు.

## రాజకీయ జీవితం
1977 లో, హిమాచల్ ప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో పోటీ చేయడానికి పది మంది మహిళలకు టికెట్ ఇవ్వబడింది, కాని తొమ్మిది మంది మహిళలు ఎన్నికల్లో ఓడిపోయారు,  శ్యామా మాత్రమే తన నహాన్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గంలోని మొత్తం ఓట్లలో 71% ఓట్లతో ఎన్నికలలో గెలిచారు. ఆ తర్వాత హిమాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో న్యాయ, పంచాయతీరాజ్, ఆహార, పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. 1982లో మళ్లీ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో నహాన్ నుంచి గెలుపొంది పబ్లిక్ అకౌంట్స్ కమిటీ చైర్ పర్సన్ గా నియమితులయ్యారు. అదే సమయంలో ఆమె జనతా పార్టీ హిమాచల్ యూనిట్ రాష్ట్ర అధ్యక్షురాలిగా ఉన్నారు. 1990లో శ్యామా శర్మ మూడోసారి నహాన్ నుంచి గెలిచారు. జనతాదళ్ (ఎస్) జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యారు.

1991లో హోషియార్ పూర్ లోక్ సభ నియోజకవర్గం నుంచి శ్యామ లోక్ సభ అభ్యర్థిగా పోటీ చేశారు. కానీ పంజాబ్ లో కొన్ని హింస, ఉగ్రవాద దాడుల కారణంగా ఎన్నికలు రద్దయ్యాయి. అప్పుడు ఆమెకు అప్పటి ప్రధాని చంద్రశేఖర్ పంజాబ్ గవర్నర్ పదవిని ఆఫర్ చేశారు, కాని ఆమె వినమ్రంగా ఆ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించారు.

1995లో శ్యామా భారతీయ జనతా పార్టీ చేరారు. 1999లో హిమాచల్ ఆర్థిక కమిషన్ చైర్పర్సన్గా, 2000లో హిమాచల్ ప్రదేశ్ ప్రణాళికా మండలి చైర్పర్సన్నుగా నియమితులయ్యారు.

శ్యామను ఇప్పుడు 'హిమాచల్ ఉక్కు మహిళ' గా గుర్తుంచుకుంటారు.

2017లో శ్యామా క్రియాశీల రాజకీయాల నుంచి తప్పుకున్నారు. 2020 సెప్టెంబర్ 21న సిర్మౌర్ జిల్లా నహన్ నియోజకవర్గంలో శ్యామా శర్మ కోవిడ్-19 మరణించారు.

## మరణం
ఆమె 2020 సెప్టెంబర్లో కోవిడ్-19తో మరణించింది.

## మూలాలు

వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:1950 జననాలు