సుమని జోధియా

ఒడిశాలోని రాయగడ జిల్లాకు చెందిన **సుమానీ జోడియా** ఒక భారతీయ గిరిజన కార్యకర్త. గిరిజన ప్రాంతాల్లో మద్యం అమ్మకాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేయడం, చిన్న అటవీ ఉత్పత్తులపై గిరిజన హక్కుల కోసం వాదించడం,  పారిశ్రామిక ప్రాజెక్టుల కోసం ప్రైవేట్ కంపెనీలకు గిరిజన భూమిని లీజుకు ఇచ్చే ప్రభుత్వ విధానాలను వ్యతిరేకించడం ద్వారా ఆమె ప్రసిద్ధి చెందారు. 1995లో, అప్పటి ఒడిశా ముఖ్యమంత్రి బిజు పట్నాయక్ ఆమెను స్థిరమైన అభివృద్ధి, అక్షరాస్యత,  పేదరిక నిర్మూలన కార్యక్రమాలపై అనధికారిక సలహాదారులలో ఒకరిగా నియమించారు. సుమనిని భారత ప్రభుత్వం 2003 రాణి గైడిన్లియు జెలియాంగ్ స్త్రీ శక్తి అవార్డు ( నారీ శక్తి పురస్కారం పూర్వీకులు)తో సత్కరించింది.

## ప్రారంభ జీవితం,  విద్య
సుమణి జోడియా ఒడిశాలోని రాయగడలోని సిరిగూడ గ్రామంలో జన్మించింది. ఆమె కుటుంబం జోడియా పరోజా అనే గిరిజన సమాజానికి చెందినది, ఇది 85 భారతీయ గ్రామాలలో, ముఖ్యంగా రాయగడ జిల్లాలోని కాశీపూర్ బ్లాక్‌లో 50,000 జనాభాతో నివసిస్తున్నారు. ప్రధానంగా అటవీ నివాస సమాజం అయిన జోడియాలు అటవీ ఉత్పత్తులను సేకరించడం, *పోడు చాసా* (లేదా షిఫ్టింగ్ సాగు ) సాధన చేయడం,  వివిధ రకాల రోజువారీ కూలీ పనులలో నిమగ్నమై జీవనోపాధి పొందుతున్నారు.

సుమని తండ్రి రవి జోధియా ఆమెను పాఠశాలకు వెళ్ళమని ప్రోత్సహించాడు, కానీ సమీప పాఠశాల మూడు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నందున ఆరు నెలల తర్వాత ఆమె చదువు మానేసింది. 17 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమె వివాహం చేసుకుంది,  ఆమె మొదటి బిడ్డను కలిగి ఉంది. ఆ సమయంలో, రామ్ధర్ జోధియా తన గ్రామంలో అత్యంత అక్షరాస్యత కలిగిన వ్యక్తిగా పరిగణించబడ్డాడు, ఆమె 9వ తరగతి వరకు (లేదా మధ్య పాఠశాల) చదువుకుంది. అతను స్థానిక ప్రభుత్వేతర సంస్థ అగ్రగామి వద్ద రాత్రి పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. గ్రామ పెద్దలు సుమనిని అగ్రగామిలో చేరమని ఒప్పించారు, అక్కడ ఆమె చదవడం, వ్రాయడం నేర్చుకుంది. ఆమె అగ్రగామి నాయకత్వ అభివృద్ధి కార్యక్రమానికి కూడా హాజరయ్యారు, ఇది ఆమె గిరిజన సమాజం దోపిడీకి గురవుతోందని ఆమెకు అవగాహన కల్పించింది.

## క్రియాశీలత
1991లో, బిజు పట్నాయక్ ఒడిశాలోని కలహండి,  రాయగడ జిల్లాలను సందర్శించాలని అనుకున్నాడు, అయితే ప్రణాళికల్లో మార్పు కారణంగా, అతను కలహండి జిల్లా తహసీల్దార్‌ను రాయగడకు పంపాడు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, గిరిజన ప్రాంతాల్లోని దుకాణాలకు మద్యం లైసెన్సులు జారీ చేయడంపై ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేస్తున్న రాయగడలోని సిరిగూడ గ్రామ నివాసితులు తహసీల్దార్ ద్వారా ముఖ్యమంత్రికి 10 అంశాల డిమాండ్ల చార్టర్‌ను పంపారు. 10 జిల్లాల నుండి 450 మంది మహిళలు హాజరైన సమావేశం ఫలితంగా ఈ డిమాండ్లు వచ్చాయి. డిమాండ్లు అందుకున్న పట్నాయక్, కలహండి,  రాయగడ జిల్లాల నుండి 20-25 మంది మహిళలను భువనేశ్వర్‌లోని రాష్ట్ర అసెంబ్లీకి చర్చ కోసం పిలిచారు. ఐదు గంటల పాటు జరిగిన సమావేశంలో, సుమానీ, అందారి మాఝి,  సబాయి మాఝి వంటి ప్రముఖ గిరిజన నాయకుల సమక్షంలో, మద్యం గిరిజన కుటుంబాలపై ఎలా ప్రభావం చూపిందో పంచుకున్నారు: “దశాబ్దాలుగా, గిరిజన బెల్ట్‌లోని ప్రజలు గ్రామీణ మద్యానికి పురుషులు బానిస కావడం వల్ల కలిగే పరిణామాలను అనుభవించారు. ఆకలితో చాలా మంది మరణించినప్పటికీ, కుటుంబాలు విడిపోయినప్పటికీ, ఆ ప్రాంతంలో అక్రమ మద్యం దుకాణాలు వృద్ధి చెందాయి. సమాజాలలో ఈ అలవాటు ఎంత వినాశనం కలిగించినా పురుషులు ఆ అలవాటును మానుకోలేకపోయారు.” గృహ హింస,  ఇతర సామాజిక రుగ్మతలు ప్రబలంగా మారడంతో గిరిజన కుటుంబాలు తమ బంగారం, భూములు,  ఇతర వస్తువులను మద్యపాన పురుషుల చేతుల్లో కోల్పోయాయని ఆమె హైలైట్ చేసింది.

అక్రమ మద్యం తయారీ,  అమ్మకాలపై నిషేధానికి పట్నాయక్ అంగీకరించాడు,  రాష్ట్ర గిరిజన అభివృద్ధి,  మద్యపాన వ్యతిరేక ఉద్యమానికి తన అనధికారిక సలహాదారులుగా సుమానీతో సహా ఎనిమిది మంది గిరిజన మహిళలను నియమించాడు. సలహాదారులకు పోలీసు యూనిఫాం జారీ చేసి, జిల్లా కలెక్టర్లు,  సూపరింటెండెంట్లకు పరిచయం చేసి, జీపును అమర్చారు, తరువాత దానిని అంబులెన్స్‌గా ఉపయోగించడానికి ఆసుపత్రికి అప్పగించారు. సుమని నేతృత్వంలో, గిరిజన మహిళలు లైసెన్స్ లేకుండా నిర్వహిస్తున్న మద్యం బ్రూవరీలకు వ్యతిరేకంగా ర్యాలీ చేశారు. వారు స్థానిక మార్కెట్లలో నిరసన తెలిపారు, మద్యం దుకాణాలను పగులగొట్టారు,  యువకులు తాగడానికి వెళ్ళే కల్లు దుకాణాలు,  వసతి గృహాలను మూసివేయడానికి వీలు కల్పించారు.

సుమని,  ఆమె సలహాదారుల బృందం వారి ప్రయత్నాలకు స్థానిక మద్యం వ్యాపారులు,  స్థానిక గూండాల నుండి వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొంది. ప్రత్యేక పోలీసు అధికారాలు కలిగిన మహిళలలో ఒకరైన ఔంధారీ మాఝీ, స్థానిక సారాబట్టీ యజమాని రతి మాఝిపై తనను బెదిరించినందుకు పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశారు. మాఝీని చుట్టుముట్టే వరకు కాశీపూర్ బ్లాక్ నుండి 5000 మంది మహిళలను సమీకరించి పోలీస్ స్టేషన్ చుట్టూ తిరగాలని సుమని కోరింది.   ఈ సమయంలో సుమనిపై ఎనిమిది క్రిమినల్ కేసులు నమోదయ్యాయి. ఆమె, గిరిజన మహిళల బృందంతో పాటు, మాండిబిసి నుండి తిరిగి వస్తుండగా గొడ్డలి పట్టుకున్న వ్యక్తి ఆమెపై దాడి చేశాడు. మహిళలు అతనిపై అధికారిక ఫిర్యాదు చేసిన తరువాత అతన్ని నాలుగు రోజుల పాటు పాలసీ కస్టడీలో ఉంచారు.

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు