దూర్వినీతుడు

**దూర్వినీతుడు** () పశ్చిమ గంగ రాజవంశంలో అత్యంత విజయవంతమైన పాలకుడిగా పరిగణించబడ్డాడు. అతను సైనిక పరాక్రమం, సాహిత్య విజయాలు, జైనమతానికి బలమైన పోషణ కల్పించినందుకు గుర్తుండిపోయాడు. అతను మునుపటి రాజు అవినీత కుమారుడు.

దూర్వినీతుడు సింహాసనం అధిష్టించడాన్ని అతని సోదరుడు వివాదం చేశాడు, అతను పల్లవుల, కదంబుల మద్దతు పొందాడు. ఈ వివాదాన్ని సూచించే నల్లాల, కడగట్టూరు శాసనాలు ఉన్నాయి. అయితే దూర్వినీతుడు తన పరాక్రమం ద్వారా సింహాసనాన్ని దక్కించుకున్నాడు.

## జీవితం
దూర్వినీతుని పాలనా కాలంలో పల్లవ, గంగ రాజ్యాలు అనేక యుద్ధాలు చేశాయి. అందేరి యుద్ధంలో దూర్వినీతుడు పల్లవులను ఓడించాడు. దూర్వినీతుని అణచివేయడానికి పల్లవులు ఉత్తరాన ఉన్న కదంబుల సహాయం కోరినప్పటికీ దూర్వినీతుడు అలత్తూరు, పోరులారే, పెర్నగ్రా వద్ద తన శత్రువులను జయించినట్లు గుమ్మరెడ్డిపుర శాసనం ప్రశంసించింది. ఈ విజయాలు అతను తమిళ దేశం కొంగుదేశ, తొండైమండలం ప్రాంతాలపై తన అధికారాన్ని విస్తరించడానికి వీలు కల్పించాయి.

దూర్వినీతుడు తెలివైన రాజు. పల్లవులను దూరంగా ఉంచడానికి అతను తన కుమార్తెను చాళుక్య విజయాదిత్యకి లేదా నగర రికార్డు నుండి పులకేశి II కి ఇచ్చాడు, అయినప్పటికీ వారి యుగాలలో వ్యత్యాసం కారణంగా పులకేశి II కి ఇచ్చి ఉండటం అసంభవం. ఆ సమయంలో చాళుక్యులు అభివృద్ధి చెందుతున్న శక్తి. పల్లవులు చాళుక్యులపై దాడి చేసినప్పుడు అతను చాళుక్యుల వైపు పోరాడాడు, బాదామి చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు, కళ్యాణి చాళుక్యుల పాలన ద్వారా 600 సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగిన సుదీర్ఘ స్నేహాన్ని చాళుక్యులతో సుస్థిరం చేసుకున్నాడు. గుమ్మరెడ్డిపుర, ఉత్తనూరు పలకలు దూర్వినీతుని *పున్నత ప్రభువు*గా వర్ణించాయి.

## మతం
దూర్వినీతుడు జైనమతానికి భక్తుడు. అతను దేశిగ-గణ, కుందకుంద సంప్రదాయాల జైన సన్యాసులను పోషించినట్లు శాసనాలు సూచిస్తున్నాయి. అతని పాలనలో అనేక జైన దేవాలయాలు స్థాపించబడ్డాయి లేదా మద్దతు పొందాయి. అతని మతపరమైన ఔదార్యం మడికేరి రాగి పలక శాసనం వంటి రికార్డులలో ధృవీకరించబడింది, ఇక్కడ గుణచంద్ర భట్టార నాటి జైన వంశం గౌరవించబడింది.

దూర్వినీతుడు జైన గురువు పూజ్యపాద శిష్యుడు, అతని ఆస్థానంలో అనేకమంది జైన పండితులు ఉన్నారు. ఆరంభం నుండే జైనులుగా ఉన్న తరువాతి గంగ రాజులలో ఇటువంటి సహనం సర్వసాధారణం

దూర్వినీతుడు జైన దేవాలయం (*బసది*) నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించినట్లు సా.శ 977 నాటి శాసనం పేర్కొంది; ఇంద్రకీర్తి మునీంద్ర ఈ ఆలయానికి ఇచ్చిన మంజూరును శాసనం నమోదు చేసింది.

## రచనలు

దూర్వినీతుడు పండితుడు, అతను తన గురువు పూజ్యపాదునితో సహా పలువురు విద్యావంతులను పోషించాడు. దండి రాసినట్లు భావించే *అవంతి-సుందరి-కథా-సార* అనే గ్రంథం ప్రకారం దూర్వినీతుని ఆస్థానం సంస్కృత కవి భారవికి కొంతకాలం ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. దూర్వినీతుని పాలన 40వ సంవత్సరంలో జారీ చేయబడిన నల్లాల మంజూరు శాసనం ప్రకారం కవిత్వం, కథలు, నాటకాలు, వ్యాఖ్యానాలు కూర్చడంలో అతను నిపుణుడని తెలుస్తోంది.

### చర్చలు
తన పాలనా కాలంలో దూర్వినీతుడు బహిరంగ తాత్విక చర్చలలో పాల్గొన్నట్లు చెబుతారు, అక్కడ అతను బౌద్ధ పండితులను ఓడించినట్లు నివేదించబడింది, తద్వారా ఈ ప్రాంతంలో జైన తాత్విక ఆధిపత్యాన్ని పునరుద్ఘాటించాడు. ఎపిగ్రాఫిక్ మూలాల ప్రకారం దూర్వినీతుని ఆస్థానం జైన సిద్ధాంతాలను సమర్థించింది, అతను ఈ చర్చలకు నాయకత్వం వహించినట్లు భావించే పూజ్యపాదుని శిష్యుడు. మతపరమైన వివాదాలలో అతని విజయాలు పశ్చిమ గంగ రాజ్యంలో జైనమత హోదాను మరింత బలోపేతం చేశాయి, కర్ణాటకలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో బౌద్ధ ప్రభావం క్రమంగా క్షీణించడానికి దారితీశాయి.

### కన్నడలో రచనలు
దూర్వినీతుడు సంస్కృతం, కన్నడ భాషలలో ప్రావీణ్యం కలవాడు. అమోఘవర్షుని కన్నడ గ్రంథం *[[కవిరాజమార్గం|కవిరాజమార్గ]]* దూర్వినీతుని ప్రారంభ కన్నడ గద్య రచయితలలో ఒకరిగా ప్రశంసించింది, అయినప్పటికీ అతని కన్నడ రచనలేవీ మనుగడలో లేవు. గుమ్మరెడ్డిపుర శాసనం వంటి బహుళ గంగ మంజూరు శాసనాల ప్రకారం దూర్వినీతుడు భారవి రాసిన *[[కిరాతార్జునీయం]]* 15వ కాంటోపై కన్నడ భాషా వ్యాఖ్యానాన్ని రచించాడు.

### సంస్కృతంలో రచనలు
దూర్వినీతుడు *[[బృహత్కథ]]* (*వడ్డ-కథ*) సంస్కృత కూర్పును రచించినట్లు గుమ్మరెడ్డిపుర శాసనం, ఇతర గంగ శాసనాలు కూడా సూచిస్తున్నాయి. ఈ శాసనాలు అతనిని *శబ్దావతార-కార* అని కూడా వివరిస్తాయి, అతను *శబ్దావతార* (వ్యాకరణంపై ఒక గ్రంథం) ను స్వరపరిచాడని సూచిస్తున్నాయి. అయితే *శబ్దావతార* అతని గురువు పూజ్యపాదుని రచన. అతను గుణాఢ్యుని *బృహత్కథ*ను సంస్కృతంలోకి అనువదించాడు.

## మూలాలు
### గమనికలు

### మూలాధారాలు

* 
* 
* 
* 

## బయటి లింకులు
* డాక్టర్. ఆర్థిక్జె రచించిన కర్ణాటక చరిత్ర
* గంగ రాజవంశం చరిత్ర - డాక్టర్. జ్యోత్స్న కామత్
* https://myvpa.org/2019/history-of-vokkaligas

వర్గం:సంస్కృత రచయితలు
వర్గం:కన్నడ ప్రజలు