సైరస్ ది గ్రేట్

**సైరస్ ది గ్రేట్** (ఆంగ్లం : **Cyrus the Great**) (ప్రాచీన పర్షియన్: 𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁,  (ఉచ్ఛారణ : kʰuːrʰuʃ : ఖురుస్ ) పర్షియన్: کوروش بزرگ (ఖురోష్ బుజర్గ్) ), (క్రీ.పూ. 600 లేదా 576 - ఆగస్టు 530 లేదా 529 ), ఇంకనూ "సైరస్ II ఆఫ్ పర్షియా**, **సైరస్ ది ఎల్డర్** అని ప్రసిద్ధి.

ఇతను ఒక [[పర్షియన్]] ''[[:en:Shah|షాహన్‌షాహ్]]'' (షాహ్=రాజు, షాహన్‌షాహ్=రాజులకు రాజు, "చక్రవర్తి"), [[:en:Achaemenid dynasty|అకేమెనిడ్ వంశపు]] [[:en:Persian Empire|పర్షియన్ సామ్రాజ్య]] స్థాపకుడు.

ఇతని పరిపాలనా కాలంలో ఇతని సామ్రాజ్య విస్తరణ దాదాపు [[:en:Southwest Asia|నౌఋతి ఆసియా]], మిక్కిలి [[మధ్య ఆసియా]] భాగాలు, [[ఈజిప్టు]] నుండి పశ్చిమాన [[:en:Hellespont|హెల్లెన్స్‌పాంట్]] వరకూ, తూర్పున [[సింధు నది]] వరకు, విశాలంగా వ్యాపించియుండేది. ప్రపంచంలో ఇంత పెద్ద విస్తీర్ణం గల రాజ్యము చరిత్రలో గాని నేటికినీ లేదు.

ఇతని 29-30 సంవత్సరాల రాజ్యకాలంలో, ఎన్నో యుద్ధాలు చేసి సమకాలీన రాజ్యాలను జయించాడు, అలాంటి వాటిలో [[:en:Medes|మిడియన్ సామ్రాజ్యం]], [[:en:Lydia|లిడియన్ సామ్రాజ్యం]], [[:en:Neo-Babylonian Empire|నియో బాబిలోనియన్ సామ్రాజ్యం]] మొదలైనవి. ఇవే కాకుండా మధ్యాసియా లోని అనేక దేశాలు ఇతని ఆధీనంలోకొచ్చాయి. సైరస్ [[Ancient Egypt|ప్రాచీన ఈజిప్టు]] వైపు వెళ్ళలేదు, ఇతడు [[Scythians|సిథియన్ల]]తో [[Syr Darya|సిర్ దర్యా]] వెంట పోరాడుతూ క్రీ.పూ. 530 లేదా 529 లో, యుద్ధమైదానంలోనే మరణించాడు. ఇతడి తరువాత ఇతని కుమారుడు [[:en:Cambyses II of Persia|కాంబిసెస్ II]] రాజయ్యాడు, కొద్దిపాటి రాజ్యకాలంలోనే, ఈజిప్టును జయించాడు.
తన దేశంలోనే కాక [[యూద మతము]] లోనూ, మానవహక్కుల విషయాలలో, రాజకీయాలలో, మిలిటరీ విధానలలో, ఇటు తూర్పు దేశాలలోనూ అటు పాశ్చాత్య దేశాలలోనూ గుర్తింపబడినాడు.

== నియో-బాబిలోనియన్ సామ్రాజ్యం ==



క్రీ.పూ. 539 లో, సైరస్ [[:en:Elam|ఇలం]] ([[:en:Susiana|సుసియానా]]), రాజధాని [[:en:Susa|సుసా]]ను ఆక్రమించాడు. బాబిలోనియన్ సైన్యాలను [[టైగ్రిస్]] నది వద్ద ఓడించి [[:en:Opis|ఒపిస్]] లను జయించాడు.

== సమాధి ==
[[దస్త్రం:Pasargades cyrus cropped.jpg|thumb|196px|[[:en:Pasargadae|పసర్‌గడే]] [[ఇరాన్]], లోని సైరస్ సమాధి. ప్రస్తుతం [[యునెస్కో]] వారి [[ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం]] (2006).]]
సైరస్ సమాధి [[ఇరాన్]] లోని [[:en:Pasargadae|పసర్‌గడే]] ప్రాంతంలో వున్నది (అని భావింపబడుచున్నది). [[:en:Strabo|స్ట్రాబో]], [[:en:Arrian|అర్రియన్]] లు, [[:en:Aristobulus of Cassandreia|అరిస్టోబులస్ (కసాండ్రియా)]] రిపోర్టుల ఆధారంగా, ఇది సైరస్ సమాధేనని ధ్రువీకరిస్తున్నారు. [[అలెగ్జాండర్]] ఈ సమాధ్ ప్రదేశాన్ని రెండుసార్లు సందర్శించాడని ఉవాచ. 
== లెగసీ ==
[[దస్త్రం:Cyrus II le Grand et les Hébreux.jpg|thumb|right|200px|సైరస్ ది గ్రేట్, [[:en:Hebrews|హిబ్ర్యూ]] ప్రజలకు [[:en:Babylonian captivity|బాబిలోనియన్ ఆక్రమణల]] నుండి సహాయపడి [[జెరూసలెం]]లో ఆవాసం కల్పించుటలో సహాయపడ్డాడు. యూదమతంలో గొప్ప గౌరవం పొందాడు.]]

సైరస్ ఉదారవాదిగా తన జీవితాన్ని గడిపాడు, ప్రజలను సుఖశాంతులతో జీవించేందుకు తోడ్పడ్డాడు. సమానత్వం, సమైక్యత, సామాజిక న్యాయం, పరమత సహనం ఇతని ప్రధాన సూత్రాలుగా వుండేవి. ఇరానీయులు ఇతడిని తమ "పిత"గా భావిస్తారు. యూదులు దైవప్రసాదంగా భావిస్తారు.

ఇతడి "శంఖులిపీ శాసనం" (సైరస్ సిలిండర్) నేటికినీ అంతర్జాతీయంగా కొనియాడబడింది. మానవహక్కుల సూత్రాలను తయారుచేయు సమయంలో ఐక్యరాజ్యసమితిచే ప్రముఖంగా ప్రస్తావింపబడిన సూత్రాలు, సైరస్ "సిలిండర్"లో ప్రకటించినవే.
=== మతము ===

సైరస్ యొక్క మతపరమైన విధానాలు చాలా సరళంగానూ, సహనము, ఉదారత కలిగివుండేవి. ఈ విషయం ఇతని "సిలిండర్ శాసనం" ద్వారా తెలుస్తున్నది. దుల్‌కర్నైన్ అనే ఇలాంటి వ్యక్తిత్వం ఉన్నవాడిగురించే ఖురాన్ లో పొగడబడింది. ఖురాన్ లో వర్ణింపబడిన దుల్‌కర్నైన్, ఈ సైరస్ ఒకరేనని, వర్ణణల ఆధారంగా కొందరు భావిస్తున్నారు. ఇతడి మంచి తత్వాన్ని యూదులు కూడా పొగుడుతూవుంటారు. [[:en:Nebuchadnezzar II|నెబూచద్‌నెజ్జార్-2]] అనే రాజు [[జెరూసలేం]]ను ధ్వంసంచేసి, యూదులకు వారి దేశం నుండి తరిమివేసి వారి ఆలయాన్నీ ధ్వంసం చేసినపుడు, సైరస్ యూదుల ప్రాంతాన్ని తిరిగీ వారికప్పగించి, వారి ఆలయాన్ని పునఃప్రతిష్ఠింపజేస్తాడు, ఈ విషయం [[:en:Books of the Bible|యూదుల బైబిల్]] [[:en:Ketuvim|కెటువీం]] లోని [[:en:Second Chronicles|రెండవ క్రానికల్]] లో ప్రస్తావింపబడింది. ఈ విషయము [[:en:Book of Ezra|ఎజ్రా గ్రంథం]] లోనూ లిఖించబడింది.

==== సైరస్ సిలిండర్ ====


సైరస్ కాలంనాటి వనరు, అదియూ శంఖాకారపు పత్రము (డాక్యుమెంట్) సైరస్ గురించి తెలియజెప్పే ఓ అరుదైన వనరు. ఇందుపై [[:en:Babylonian language|బాబిలోనియన్ భాష]]లో లిఖింపబడింది.

== పాదపీఠికలు ==


== మూలాలు ==
<div class="references-small">
**ప్రాచీన వనరులు**

* The [[:en:Nabonidus Chronicle|Nabonidus Chronicle]] of the [[:en:Babylonian Chronicles|Babylonian Chronicles]]
* The [[:en:Cyrus Cylinder|Cyrus Cylinder]]

* [[:en:Herodotus|Herodotus]] (''[[:en:Histories (Herodotus)|The Histories]]'')
* [[:en:Ctesias|Ctesias]] (''Persica'')

* The biblical books of ''[[:en:Book of Isaiah|Isaiah]]'', ''[[:en:Book of Daniel|Daniel]]'', ''[[:en:Book of Ezra|Ezra]]'' and ''[[:en:Book of Nehemiah|Nehemiah]]''
* [[:en:Flavius Josephus]] (''[[:en:Antiquities of the Jews]]'')
* ''The Prayer of Nabonidus'' (one of the [[:en:Dead Sea scrolls]])
* Herodotus; Church, Alfred J., ''Stories of the East From Herodotus'' (1891). ISBN 0-7661-8928-7
* [[:en:Xenophon|Xenophon]] (''[[:en:Cyropaedia|Cyropaedia]]'')
* [http://www.forumromanum.org/literature/justin/english/index.html Justin, ''Epitome of the Philippic History of Pompeius Trogus''] 
* [[:en:Diodorus Siculus|Diodorus Siculus]] (''[[:en:Bibliotheca historica|Bibliotheca historica]]'')
* Fragments of [[:en:Nicolaus of Damascus|Nicolaus of Damascus]]
* [[:en:Athenaeus|Athenaeus]] (''[[:en:Deipnosophistae|Deipnosophistae]]'')
* [[:en:Strabo|Strabo]] (''[[:en:History|History]]'')

**నవీన వనరులు**
* <cite id=refIranicaCyrus> 
* <cite id=refhedrick>
* 
* <cite id=refchi2>

== బయటి లింకులు ==

* [http://www.farsmovie.com/eng/index.htm Iran, The Forgotten Glory - Documentary Film About Ancient Persia (Achaemenids & Sassanids)] 
* A short sample of the documentary film ''In Search of Cyrus the Great'', directed by Cyrus Kar, in production, hosted by [http://www.savepasargad.com/audio-visual2/Kurosh-Englisg.htm International Committee to Save the Archaeological Sites of Pasargadae]  (9 min 58 sec).
* Xenophon, ''Cyropaedia: the education of Cyrus'', translated by Henry Graham Dakyns and revised by F.M. Stawell, [http://www.gutenberg.org/etext/2085 Project Gutenberg].
**Iran Chamber Society**
* [http://www.iranchamber.com/history/cyrus/cyrus.php Historic Personalities - Cyrus the Great]
* [http://www.iranchamber.com/history/xenophon/cyropaedia_xenophon_book1.php Cyropaedia of Xenophon]
**Other'''
* PersianDNA Cyrus The Great - Persian Empire & The Greatest King of the History
* Pictures of Tomb of Cyrus the Great

వర్గం:క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దపు జననాలు
వర్గం:క్రీ.పూ. 529 మరణాలు
వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు
వర్గం:జొరాస్ట్రియనులు