రంగనాథస్వామి

**రంగనాథుడు** ( **రంగనాథర్**, **రంగన్**, **అరంగనాథర్**, **శ్రీ** రంగ, **తెనరంగథన్** అని కూడా పిలువబడే రంగనాథస్వామి)  దక్షిణ భారతదేశం ఉద్భవించిన హిందూ దైవం, శ్రీరంగంలోని శ్రీ రంగనాథస్వామి ఆలయానికి ప్రధాన దైవంగా ఉన్నారు. ఈ దేవుడు విష్ణువు యొక్క విశ్రాంతి రూపం, ఇది సర్పాల రాజు అయిన ఆదిశేషుడు అనే సర్ప దేవుడి యొక్క గొప్ప రూపం ఆసనంగా ఉంటుంది.

అతని ప్రధాన భార్య *[[రంగనాయకి]]* అని కూడా పిలువబడే శ్రీదేవి దేవత. అతని మూర్తి పక్కన కనిపించే మరో ఇద్దరు భార్యలు భూదేవి, నీలా దేవి, ఇద్దరూ మహాలక్ష్మి యొక్క అంశాలుగా గుర్తించబడ్డారు. చాలా దేవతలు ప్రళయకాల సముద్రంలో ఆదిషేషునిపై  నిద్రిస్తున్న లేదా ఆనుకుని ఉన్న స్థితిలో 'నవ్వుతున్న' ప్రభువును చిత్రీకరించారు.  తన భక్తుల బాధలన్నింటినీ వినడానికి, వారిని ఆశీర్వదించడానికి అతను సిద్ధంగా ఉండే రూపం ఇది. హిందువులందరూ పూజించడమే కాకుండా, ఈ రూపం శ్రీ వైష్ణవ సమాజానికి ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది. సంస్కృతం ఆయన పేరుకు అర్థం "రంగ స్థలానికి నాయకుడు", ఇది రెండు సంస్కృత పదాలైన రంగ (నాటక ప్రదేశం), *నాథ* (దైవం లేదా నాయకుడు) నుండి ఉద్భవించింది.

*రంగ*, నటరాజుల సంకేతాత్మక ప్రాతినిధ్యం పోల్చబడింది, ఎందుకంటే వాటి స్థానాలు మినహా రెండింటి అర్థం ఒకటే. రంగనాథంలో, రంగ అంటే "దశ" అని అర్ధం,  ఇది విస్తృతమైన అర్థంలో "ప్రపంచం, విశ్వం లేదా శరీరం, ఇంద్రియాల యొక్క మంచి స్థిరత్వం" ను సూచిస్తుంది. నటరాజ అంటే "రంగస్థల ప్రభువు" అని కూడా అర్థం. ఈ సందర్భంలో అతని వేదిక 'చిదంబరం' లో ఉంది, అంటే "జ్ఞాన గోళం" అని అర్ధం, అయితే రంగనాథ క్షీర సాగరంలో  విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు, ఇది ఒక అధిభౌతిక లేదా రహస్య భావన, ఇది వివిధ వ్యక్తులు వివిధ మార్గాల్లో గ్రహించినందున అర్థం చేసుకోవడం సులభం కాదు. "నటరాజ" అనే పేరును సాధారణంగా నృత్య కర్త అని అర్ధం, ఇది భంగం యొక్క నృత్యం లేదా ప్రళయం, లేదా ప్రత్యామ్నాయంగా భౌతిక గోళం వ్యక్తమయ్యే భ్రమ నృత్యం, అందువల్ల విష్ణువుకు భిన్నంగా శివుడికి ఇది ఒక పేరు.

కర్ణాటకలోని దక్షిణ ప్రాంతంలోని చిక్ మంగుళూరు జిల్లాలోని శకరాయపట్టణంలో శ్రీ రంగనాథ స్వామిని అంకితం చేసిన ప్రసిద్ధ ఆలయం కూడా ఉంది.
alt=A sculpture of sleeping Vishnu Hindu deity at Museum CSMVS Mumbai|thumb|రంగనాథుడిగా విష్ణువు యొక్క శిల్పం.
thumb|రంగనాథ కళాత్మక ప్రాతినిధ్యం

## దేవాలయాలు
కావేరీ నది ఒడ్డున ఉన్న ఐదు అత్యంత పవిత్రమైన రంగనాథ దేవాలయాలు పంచరంగ క్షేత్రాలు. కావేరి నది ఒడ్డున వరుసగా ఉన్న ఐదు పంచరంగ క్షేత్రాలు:

# శ్రీరంగపట్నం (కర్ణాటక) లో ఆది రంగ అని పిలుస్తారు, ఇది ఎగువ వైపు నుండి కావేరి నది ఒడ్డులో ఉన్న మొదటి ఆలయం
# శ్రీరంగం, తమిళనాడు తిరుచ్చి అనంతరంగ  అని పిలుస్తారు. (చివరి ఆలయం) 
# తమిళనాడులోని తిర్పెర్నగర్ వద్ద అప్పలరంగం లేదా కోవిలడి, 
# సిర్కాళి సమీపంలో ఉన్న వటరంగం, శ్రీ రంగనాథ పెరుమాళ్ ఆలయం, వడారెంగం, తమిళనాడు, 609108.
# కుంభకోణం లోని సారంగపాణి ఆలయం కొన్ని సూచనలలో వాతరంగం స్థానంలో ప్రస్తావించబడింది. .

"విష్ణు సహస్రనామాలు" (విష్ణువు యొక్క వేలాది పేర్లు) పై వ్యాఖ్యానం రాసిన ఆ కాలపు ప్రసిద్ధ కవి పరాశర బత్తార్ శ్రీరంగం ఆలయంలోని రంగనాథుని అందమైన చిత్రాన్ని తులసి (ఛాతీపై తులసి) హారంతో అలంకరించినట్లు గుర్తించారు (విష్ణువు కు ఇష్టమైన *[[కౌస్తుభము|కౌస్తుభ]]*, వైజయంతి హర (నెక్లెస్) ,  కొన్ని ఇతర ఆభరణాలు, ఒకప్పుడు విష్ణువు అవతారం అయిన కృష్ణ దివ్య ఆభరణాలను రూపొందించాయి, ఇవి కూడా రంగనాథుని చిత్రాన్ని అలంకరిస్తున్నాయి.

రంగనాథ ఆలయం శ్రీరంగం నుండి  రామానుజాచార్యులు ప్రచారం చేసిన శ్రీ వైష్ణవ మతానికి మత కేంద్రం కూడా. రంగనాథ స్వామి దేవాలయాలలో ఆలయ ఆరాధన సాంప్రదాయకంగా 12 అళ్వర్లు, రామానుజులు రాసిన తమిళ, సంస్కృత గ్రంథాలలో జరుగుతుంది.

అలాగే, కావేరి నది కర్ణాటక, తమిళనాడులోని ఆది రంగ వద్ద, శ్రీరంగపట్నం వద్ద, శ్రీ రంగనాథస్వామి ఆలయంలో మధ్య రంగ, శివనసముద్ర, రంగనాథ ఆలయం ఉన్న శ్రీరంగం వద్ద అంత్య రంగ లేదా ఆద్య రంగ వద్ద మూడు చిన్న పవిత్ర ద్వీపాలను ఏర్పరుస్తుంది.

108 దివ్య దేశాలలో (విష్ణువు యొక్క పవిత్ర ప్రార్థనా స్థలాలు) దేవుని ఆనుకుని ఉన్న భంగిమను అనేక దేవాలయాలలో చూడవచ్చు. ఈ దేవాలయాలలో కొన్ని తిరుమయం, తిరుకోస్టియూర్, కోవిలడి, కపిస్తలం, తిరునీర్మలై, తిరువళ్ళూర్, అన్బిల్, అప్పోకుడథన్, మయిలాడుతురై, శ్రీవిల్లిపుతూర్, తిరువనంతపురంలోని పద్మనాభస్వామి ఆలయం ఉన్నాయి.

దక్షిణ భారతదేశంలోని అనేక పట్టణాలు, గ్రామాలలో విస్తరించి ఉన్న అనేక ఇతర రంగనాథ దేవాలయాలు ఉన్నాయి.  కొన్నింటిని ప్రస్తావించటానికిః పల్లికొండ రంగనాథ, ఇక్కడ అతని ముగ్గురు భార్యలు శ్రీ దేవి, భూదేవి, నీలా దేవి కూడా రంగనాథ పక్కన దేవతలుగా ఉన్నారు. రంగనాథ ఆలయంలోని ఇతర ముఖ్యమైన దేవాలయాలు నెల్లూరు, నామక్కల్, బెంగళూరు, శ్రీ రంగనాథ స్వామి ఆలయం దొడ్డనహళ్ళి, అరసికేరే, హసన్ జిల్లా, కర్ణాటక, శ్రీ వరధహస్థ ఆంజనేయ స్వామి సమేత శ్రీ రంగనాథ స్వామీ ఆలయం, నరసంభుధి, అగలి మండల్, అనంతపురం జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్.

భారత ఉపఖండం వెలుపల రంగనాథ భగవానుడికి అంకితం చేయబడిన దేవాలయాలు కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, న్యూయార్క్ లోని పోమోనా గ్రామంలో శ్రీ రంగనాథ ఆలయం ఉంది. యునైటెడ్ కింగ్డమ్ స్కంద వేల్ వద్ద ఉన్న మరో శ్రీ రంగనాథ ఆలయం. మరో ప్రసిద్ధ శ్రీ రంగనాథ ఆలయం తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని వనపర్తి జిల్లాలోని శ్రీ రంగపురం గ్రామంలో ఉంది. పెరుమాళ్ ఇక్కడి స్వయంభు, చారిత్రక ప్రాముఖ్యత కలిగిన చాలా పురాతన ఆలయం. మరో శ్రీ రంగనాథర్ ఆలయం దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్లోని గ్రీన్వుడ్ పార్కులో ఉంది.

## ఇతర దేవాలయాలు

* రంగనాథస్వామి దేవాలయం, కరమడై

## మూలాలు

## వనరులు
* 
* 

## మరింత చదవండి

* 

## బాహ్య లింకులు

* శ్రీరంగం, ఆలయ సమాచారం
* శ్రీ రంగ్ నాథ్ జీ ఆలయం, బృందావన్
* శ్రీ రంగనాథస్వామి ఆలయం, '''శ్రీ రంగం''' (ఆర్కైవ్ 20 ఫిబ్రవరి 2007) 
* పోమోనా, ఆలయ సమాచారం
వర్గం:హిందూ దేవతలు
వర్గం:విష్ణుమూర్తి అవతారాలు