open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
మధురాక్కర

మధురాక్కర ప్రసిద్ధ తెలుగు పద్య ఛందోరూపం. మధురాక్కర అత్యంత ప్రాచీన పద్యరూపం. నన్నయ కాలానికి ముందే వున్నది. ఈ పద్యరీతి శాసనాల్లో వాడుకలో ఉండడం కనిపిస్తోంది. ఆపైన నన్నయ యుగంలో కూడా దీని వాడుక కనిపిస్తోంది. ఆంధ్రమహా భారత రచనలో ఆదికవి, వాగనుశాసనుడు అయిన నన్నయ్య ఈ ఛందోరీతిని వినియోగించినట్టు మనకు కనబడుతుంది. ఆపైన కావ్యాల వాడుకలోంచి క్రమంగా తప్పిపోయి విస్మృతిలో పడిపోయింది.
## పద్య లక్షణము
:: నాలుగు పాదములు ఉండును.
:: ప్రతి పాదమునందు ఒక సూర్య , మూడు ఇంద్ర , ఒక చంద్ర గణములుండును.
## ప్రాస
::నియమము కలదు.
## యతి
:: ప్రతి పాదమునందు 4వ గణము యొక్క మొదటి అక్షరము యతి స్థానము

## ఉదాహరణలు
::మధురాక్కర

::తరణి వాసవ త్రితయంబు ధవళ భానుయుతి నొంద
::నిరతి విశ్రాంతి నాలవనెలవున నింపుమీఱ
::సరసమధురార్ధములఁ జెప్పఁ జను మధురాక్కరంబు
::వరుసఁ బంచగణములను వాలి కృతుల వెలయు


## మూలాలు

వర్గం:పద్యము
వర్గం: ఛందస్సు
జయ చెట్టు

**జయ చెట్టూ** ఔషధ మొక్కలకు సంబంధించిన పొద. ఇది Verbenaceae కుటుంబానికి చెందినది. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Clerodendrum phlomidis. దీనిని కామన్ గా **ఆర్నీ** అని పిలుస్తారు.  జయ చెట్టు భారత దేశం,పాకిస్తాన్ , శ్రీలంక , బర్మా దేశములలో  కనిపిస్తుంది.  తక్కువ కొండలు,అడవులలో ,  మైదానములలో ,  రోడ్ల ప్రక్కన , 1.5-3 మీటర్ల పొడవు, కాండం బూడిద రంగులలో , కొమ్మలువంకాయ రంగులో   ఉంటాయి, అండాకారము నుండి  1.5-5 సెం.మీ పొడవు, 1-3 సెం.మీ వెడల్పు, ఆకుకాండాలు 2.5 సెం.మీ, పువ్వులు తెలుపు లేదా లేత పసుపు, 1.5 సెం.మీ. లతో కలిగి  ఉంటాయి 

భారత దేశములో  జయ చెట్టు ఆంధ్రప్రదేశ్ ( కర్నూలు, అనంతపురం, తూర్పు గోదావరి , గుంటూరు జిల్లాలలో), కర్ణాటక లోని  బెలగావి, బళ్లారి, బీదర్, దావనగరే , ధార్వాడ్ , కలబురగి (గుల్బర్గా)  హసన్,, కొడగు (కూర్గ్) , మైసూరు , రాయచూర్ జిల్లాలో , ,కేరళ లోని  ఇడుక్కి , తిరువనంతపురం జిల్లాలలో ,ఒడిశా లోని  అంగుల్ జిల్లా,తమిళనాడు లోని  సేలం జిల్లాలలో ఈ జయచెట్టు  పెరుగుదల కనిపిస్తుంది

## వివరణ

## ఉపయోగాలు
జయ చెట్టు వేర్ల ద్వారా తయారు చేసిన చేదైన టానిక్ ను సేవించుట ద్వారా మశూచికం (అమ్మవారు) నుంచి ఉపశమనం లభిస్తుంది.

ఈ చెట్టు ఆకుల నుండి తీసిన రసంను అశ్రద్ధ చేయబడ్డ సవాయి రోగ లక్షణాలు కలవారికి మందుగా ఉపయోగిస్తారు. భారతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థలో  ఆరోగ్యం  సమగ్ర దృక్పథాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఆయుర్వేద చికిత్సలో ముడి మందులు, ఆహారం, కొన్ని పద్ధతుల తో తమ ఆరోగ్యమును ప్రజలు పురాతన కలం నుంచి నేటి వరకు కాపాడుకుంటున్నారు.జయ చెట్టు  మొక్కలుకూడా  ప్రాచీన కాలం నుండి ఉపయోగించబడుతున్నాయి ఎందుకంటే ఇవి ప్రజల అవసరాలకు సరిపోతాయి, అందుబాటులో ఉంటాయి. జయ చెట్టు మొక్కలతో  యాక్రిడ్, పొడి, తాపన, రోగ  నిరోధక, జీర్ణ, కార్మినేటివ్, డిప్యూరేటివ్, ఎక్స్‌పెక్టరెంట్, యాంటిస్పాస్మోడిక్, ఉద్దీపన, ఆకలి, ఉబ్బసం, జ్వరాలు, రక్త వ్యాధి, కణితులు, మంటలు, మూర్ఛ, మలేరియా, పుండు, గాయాల చికిత్సలో వైద్యపరంగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఆకులు జ్వరం ,ఎక్కిళ్ళలో వాడతారు . దాని ఉడికించిన ఆకులను సెఫాల్జియా , ఆప్తాల్మియాలో ఉపయోగిస్తారు,  వెన్న పాలలో ఉడికించిన జయ చెట్టు ఆకులను   చుక్కలుగా ,ఊపిరితిత్తుల యొక్క క్యాతరాల్ లో వాడతారు 

ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు
*Arni (flowersofindia)

## మూలాలు


వర్గం:లామియేసి
శ్రీ వెంకటేశ్వర మ్యూజియం, తిరుమల

తిరుమలలో వెయ్యికాళ్ల మండపంలో 1980 సంవత్సరంలో శ్రీ వెంకటేశ్వర మ్యూజియాన్ని ప్రారంభించారు. 
## చరిత్ర
## నూతన భవనం
1998లో ఆలయానికి దక్షిణ దిశగా, ఉచిత దర్శనాల క్యూ కాంప్లెక్స్ ఎదురుగా నిర్మించిన అధునాతన భవన సముదాయంలోకి శ్రీ వెంకటేశ్వర మ్యూజియాన్ని మార్చారు. 
## సందర్శకులు
ప్రస్తుతం రోజుకు మూడు వేల మంది మ్యూజియాన్ని సందర్శిస్తున్నారు. మ్యూజియాన్ని దర్శించే సందర్శకులు రెండు రూపాయల నామమాత్రపు రుసుమును టిక్కెట్ రూపంలో చెల్లించవలసి ఉంటుంది.
## ప్రత్యేకతలు
మ్యూజియంలో మైసూరు మహారాజు సమర్పించిన దంతపు పల్లకి, శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు వాడిన అద్దం సందర్శకులను బాగా ఆకర్షిస్తున్నాయి.
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*టీటీడీ మ్యూజియంలకు మహర్దశ
*wikimapia
రాగమయి

**రాగమయి** కాళీపట్నం రామారావు గారి ఒకానొక ప్రసిద్ధ నవల. ఈ నవలను రచయిత నవంబరు 1950లో రచించారు. మలి ముద్రణ అక్టోబరు 1974లో జరిగింది.

225px|thumb|right|రాగమయి నవల ముఖ చిత్రము
## విశేషాలు
* రచయిత మొదటి పేజీలో ఈ నవలను అంకితమిస్తూ ఇలా రాసుకున్నారు. నేను ఒకప్పుడు మద్రాసు వీధులలో దిక్కు తోచక అల్లాడుతున్నప్పుడు నాకు అయాచితంగా సహాయం చేసిన ఒకానొక గుంటూరు సజ్జనునకు, పేరైనా గుర్తుంచుకొనలేక పోయిన నా కృతజ్నతా హీనతకు శాశ్వత చిహ్నంగా ఈ అంకితం.
* రచయిత స్త్రీల మధ్య ముఖ్యంగా అత్తాకోడళ్ళ, వదినా మరదళ్ల మధ్య ఉండే సంభాషణలను అత్యంత సహజంగా రాయడం జరిగింది.
*ఈ నవలికలో ప్రధాన పాత్ర ఉమ. ఒక ఉన్నత వ్యక్తిత్వం గల స్త్రీ ఎన్ని రకాలుగా పరివర్తనం చెందుతుందో రచయిత అద్భుతంగా చిత్రీకరించారు. ఉమ లాంటి వారు ఒక్కరు ఉన్నా, ఆమెతో ముడిపడి ఉన్న ఎన్నో కుటుంబాలు ఏ విధమైన కలతలు లేకుండా సాఫీగా సాగిపోతాయి.

## పాత్రలు
*ఉమ
*జానకి
*గిరిజమ్మ
*సుందరమ్మ
*శేఖరం
*రాజశేఖరం
*శేషగిరి

## కథా గమనము

## రచయిత ఇతర రచనలు
* యజ్ఞం (నవల) 
* జీవధార
* అభిమానాలు
* రుతుపవనాలు (కథా సంకలనం)
* కారా కథలు

వర్గం:తెలుగు నవలలు
వర్గం:1974 పుస్తకాలు
తిరుపతి పట్టణ మండలం

**తిరుపతి పట్టణ మండలం,**  తిరుపతి జిల్లా లోని మండలం. ఈ మండలంలో నాలుగు జనగణన పట్టణాలు, ఒక నగరపాలక సంస్థ, రెండు రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. 

## గణాంకాలు
2001 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం మండల పరిధిలోని జనాభా - మొత్తం 	3,09,435 - అందులో పురుషులు 	1,58,717 మందికాగా, - స్త్రీలు 	1,50,718 మంది ఉన్నారు. మొత్తం అక్షరాస్యత రేటు 	82.19% - పురుషులు అక్షరాస్యత 	89.54% - స్త్రీలు అక్షరాస్యత 	74.46%

## మండలం లోని పట్టణాలు
thumb|270x270px|తిరుపతి బస్‌స్టాండు ప్రాంతం
* అక్కరంపల్లి - (జనగణన పట్టణం)
* మంగళం - (జనగణన పట్టణం)
* తిరుమల (పట్టణం)  - (జనగణన పట్టణం)
* తిరుపతి (ఎన్ఎంఎ) - (జనగణన పట్టణం)
* తిరుపతి (పార్ట్) - (మునిసిపల్ కార్పోరేషన్ పాక్షికం + అవుట్ గ్రోత్)
## మండలం లోని గ్రామాలు

### రెవెన్యూ గ్రామాలు
* కొంకచెన్నయ్యగుంట
* చెన్నయ్యగుంట
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
తెలుగు (అయోమయ నివృత్తి)

**తెలుగు** అనేది ఈ క్రింది వాటిని సూచించవచ్చు:

* తెలుగు భాష
* తెలుగుతల్లి
* తెలుగు ప్రజలు
* తెలుగు లిపి
* తెలుగు సినిమా
* తెలుగు సాహిత్యము

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్
మాయ ఎంజిలో

**మాయ ఎంజిలో** (; born **మార్గెరిట్ ఎన్ జాన్సన్**; 1928 ఏప్రిల్ 4) అమెరికన్ రచయిత్రి, కవయిత్రి. ఆమె ఆరు జీవిత చరిత్రలలు, ఐదు వ్యాసాల పుస్తకాలు, అనేక కవితలు పుస్తకాలలు ప్రచురించింది, నాటకాలు, సినిమాలు, టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు సుదీర్ఘ జాబితాతో పేరు గాంచింది. ఆమె తన డజన్ల కొద్దీ అవార్డులతో, ముప్పైకి పైగా గౌరవ డాక్టోరల్ డిగ్రీలను అందుకొని తన తరానికి చాలా అలంకరించబడిన రచయిత్రిలలో ఒకరు. ఎంజిలో తన బాల్యం, ప్రారంభ వయోజన అనుభవాల పై దృష్టి పెట్టే జీవిత చరిత్రల ధారావాహికలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఆమె 2014 మే 28 న మరణించింది.
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* Maya Angelou – The Official Website
* 
* 
* Maya Angelou at the Internet Off-Broadway Database, Missouri

వర్గం:1928 జననాలు
వర్గం:2014 మరణాలు
వర్గం:అమెరికా రచయితలు
వర్గం:అమెరికన్ ఉద్యమకారులు
వర్గం:అమెరికా టెలివిజన్ నటులు
వర్గం:అమెరికన్ రంగస్థల నటులు
వర్గం:గ్రామీ అవార్డు విజేతలు
వర్గం:అధ్యాపకులు
వర్గం:రచయిత్రులు
సగ్గుబియ్యం

(Urdu: سابودانا;Hindi: साबुदाना; Gujarati: સાબુદાણા; Telugu: సగ్గు బియ్యం Tamil : ஜவ்வரிசி).
## సగ్గు బియ్యం
thumb|right| సగ్గు బియ్యం తయారికి కావలసిన కర్ర పెడలము దుంపలు
thumbnail|న్యూ గినియా లోని సగ్గుబియ్యం తాటి చెట్లు

**సగ్గు బియ్యం** అనగానె అదేదో ఒక పంట నుండి వచ్చిందని లేదా మొక్కలకు పండుతుందని అనుకుంటారు చాల మంది. 
కానీ నిజానికి ఇది కేవలము పరిశ్రమలలో తయారవుతుంది. ఈ సగ్గు బియ్యాన్ని దేశ వ్వాప్తంగా అనేక వంటకాలలో వాడు తుంటారు. కాని సగ్గు బియ్యం తయారయ్యెది కేవలం మూడు రాష్ట్రాలలోనె. మొత్తం ఉత్పత్తిలో తమిళనాడు రాష్ట్రంలో 70 శాతం. మిగతా 30 శాతం కేరళ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో సామర్ల కోటకు చుట్టు పక్కల సుమారు ఇరవై అయిదు కిలోమీటర్ల పరిధిలో మొత్తం 40 సగ్గు బియ్యం తయారి మిల్లులున్నాయి. తమిళ నాడులో సుమారు 500 మిల్లులున్నాయి.

## సగ్గు బియ్యాన్ని ఎలా తయారు చేస్తారు?
thumbnail|సగ్గుబియ్యం పిండి వడపోత
సగ్గు బియ్యం తయారికి ముడి సరుకు కర్ర పెండలము. దీన్ని భూమిని నుండి త్రవ్వి బయటకు తీసిన 24 గంటల లోపు సగ్గు బియ్యం తయారీ కేంద్రానికి చేర్చాలి. ఆ దుంపలను నీటిలో బాగా శుభ్రంచేసి దానిపై నున్న తొక్కను యంత్రాలతో తొలిగిస్తారు. గతంలో ఈపనిని స్త్రీలు చేసే వారు. తొక్క తీసిన దుంపలను మరొక్కసారి నీళ్ళలో శుభ్ర పరుస్తారు. అప్పుడు ఆ దుంపలను క్రషర్ లో పెట్టి పాలను తీస్తారు. చెరుకు నుండి చెరుకు రసాన్ని తీసే పద్ధతిలోనే ఈ దుంపలనుండి పాలను తీస్తారు. దుంపల నుండి వచ్చిన పాలు ఫిల్టర్ లలోనికి, అక్కడి నుండి సర్క్యులేటింగ్ చానల్స్ లోనికి వెళతాయి. ఈ క్రమంలో - పాల లోని చిక్కని పదార్థం ముద్దలా ఉంటుంది. దానితోనే సగ్గు బియ్యం తయారు చేస్తారు. ఈ పిండిని వివిధ రకాల పరిమాణంలో రంద్రాలున్న జల్లెడ లాంటి పాత్రలోకి వెళుతుంది. ఆ జల్లెడ అటు ఇటు కదులు తున్నందున ఆ జల్లెడ రంద్రాలనుండి తెల్లటి పూసల్లాగా జల జలా రాలి పడతాయి. అప్పుడు అవి మెత్తగా వుంటాయి. వాటిని పెద్ద పెనం మీద వేడి చేస్తారు. ఆ తరువాత వాటిని ఆరుబయట ఎండలో ఆర బెడతారు. ఇలా సుమారు 500 కిలోల దుంపల నుండి 100 కిలోల సగ్గు బియ్యం మాత్రమే తయారవుతాయి. ఇది సగ్గు బియ్యం తయారీ విధానం 

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
పద్మనాభుడు

అనంతపద్మనాభుడు అనగా నాభి (బొడ్డు) యందు పద్మమును కలిగి అంతము లేనివాడు అని అర్థం. పద్మనాభుడు అనంతశయన ముద్రలో (యోగనిద్ర ఆకృతిలో అనంతుడనే సర్పం మీద శయనించి) దర్శనమిస్తాడు. విష్ణువు సహస్రనామాలలో పద్మనాభ ఒకటి.

జైనులు పద్మనాభుని బింబిసారుని అవతారముగా భావిస్తారు.

## దేవాలయాలు
పద్మనాభున్ని పూజించే దేవాలయాలలో అత్యంత ప్రాచీనమైనది కేరళలోని శ్రీ అనంతపద్మనాభస్వామి దేవాలయం (కేరళ). ఇది తిరువనంతపురం మహారాజావారి ఆధీనంలో నిర్వహించబడుచున్నది. 
తెలంగాణలోని అనంతగిరి అటవీప్రాంతంలో శ్రీ అనంత పద్మనాభ స్వామి దేవాలయం (అనంతగిరి) దేవాదాయ, ధర్మాదాయ శాఖవారిచే నిర్వహించబడుచున్నది.

## సంస్కృతి
భారతీయ సంస్కృతిలో పద్మనాభునిపై గల భక్తితో కొందరు వ్యక్తులకు పద్మనాభన్, పద్మనాభం (నటుడు) అని తమ మగ సంతానానికి పేర్లు పెట్టుకుంటారు.

ఇదేవిధంగా కొన్ని నివాస ప్రాంతాలు కూడా ఈ పేరులో ప్రసిద్ధిచెందినవి: ఉదా: పద్మనాభపురం, పద్మనాభం

వర్గం:దేవతలు
వర్గం:దేవుడు
వర్గం:విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రము
అధినాయకుడు

**అధినాయకుడు** 2012, జూన్ 1న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. శ్రీ కీర్తి క్రియేషన్స్ పతాకంపై ఎం.ఎల్. పద్మకుమార్ చౌదరి నిర్మాణ సారథ్యంలో పరుచూరి మురళి దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో నందమూరి బాలకృష్ణ, జయసుధ, లక్ష్మీ రాయ్, సలోని, కోట శ్రీనివాసరావు తదితరులు నటించగా, కల్యాణి మాలిక్ సంగీతం అందించాడు. ఈ చిత్రంలో బాలకృష్ణ తొలిసారిగా త్రిపాత్రాభినయం (తాత, తండ్రి, కొడుకు పాత్రలు) చేశాడు.

## కథా నేపథ్యం
బాబి (బాలకృష్ణ) కాంట్రాక్టులు తీసుకొని హత్యలు చేస్తుంటాడు. తాను అనాథ కాదు తనకో కుటుంబం ఉందనే విషయం తెలుసుకోవడంతోపాటు తన తండ్రి రామకృష్ణ ప్రసాద్ (బాలకృష్ణ)ని చంపేయాటనికి తననే పంపించారని అర్దం చేసుకుంటాడు. ఫ్యాక్షనిస్ట్ (ప్రదీప్ రావత్) నుంచి తన తండ్రిని రక్షించుకోవడంకోసం ఇంటికి వెళ్ళగా, కొన్ని అపార్థాల వల్ల కొడుకుని దగ్గరకు రానివ్వడు. చివరకు బాబి.. తన తండ్రికి ఎలా దగ్గరయ్యాడు, తన తాత హరిశ్చంద్ర ప్రసాద్ (బాలకృష్ణ) ఆశయాలు తెలుసుకుని ఏం చేసాడన్నది మిగతా కథ.

## నటవర్గం
* నందమూరి బాలకృష్ణ (హరిశ్చంద్ర ప్రసాద్/రామకృష్ణ ప్రసాద్/బాబీ (త్రిపాత్రాభినయం)
* లక్ష్మీ రాయ్ (దీప్తీ)
* జయసుధ (లక్ష్మీ) 
* సుకన్య (రామకృష్ణ ప్రసాద్ భార్య)
* సలోని (శ్రావణి)
* ప్రదీప్ రావత్ (రామప్ప)
* ఆదిత్య మీనన్ (రామప్ప సోదరుడు)
* కోట శ్రీనివాసరావు (రాజకీయ నాయకుడు)
* మురళీ శర్మ (ఇన్స్పెక్టర్ వినాయక్)
* వేణుమాధవ్ (దొంగ)
* బ్రహ్మానందం (బ్రహ్మీ)
* చరణ్ రాజ్ (హంతకుడు)
* ఎం. ఎస్. నారాయణ
* యనమదల కాశీ విశ్వనాథ్ (మంత్రి)
* అమిత్ తివారి
* సబ్బా
*రెహమాన్ (రామకృష్ణ ప్రసాద్ సోదరుడు)
* జాన్ కొక్కెన్

## సాంకేతికవర్గం
* కథ, స్ర్కీన్ ప్లే, మాటలు, దర్శకత్వం: పరుచూరి మురళి
* నిర్మాత: ఎం.ఎల్. పద్మ కుమార్ చౌదరి
* నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ కీర్తి క్రియేషన్స్
* ఛాయాగ్రహణం: టి. సురేంద్ర రెడ్డి
* కూర్పు: కోటగిరి వెంకటేశ్వరరావు
* సంగీతం: కల్యాణి మాలిక్
* పాటలు: భాస్కరభట్ల రవికుమార్, రామజోగయ్య శాస్త్రి 
* గాయకులు: ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, మనో, కళ్యాణి మాలిక్, రీటా, చైత్ర అంబపూడి, నేహ
* కళ: చిన్నా
* నృత్యం: నోబుల్, ప్రేమ్ రక్షిత్, రఘు, పపి
* స్టిల్స్: రఘునాథ్ జూపల్లి
* పోరాటాలు: రామ్ లక్ష్మణ్

## పాటలు

ఈ చిత్రానికి కల్యాణి మాలిక్ సంగీతం అందించగా, ఆదిత్యా మ్యూజిక్ ద్వారా పాటలు విడుదలయ్యాయి.

## విడుదల - స్పందన
చాలా రోజులు వాయిదాపడిన తరువాత 2012, జూన్ 1న ఈ చిత్రం విడుదలయింది.

**రేటింగ్**
* టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా: 2.5/5 
* సూపర్ గుడ్ మూవీస్: 2.5/5

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* 

వర్గం:తెలుగు సాంఘిక సినిమాలు
వర్గం:నందమూరి బాలకృష్ణ సినిమాలు
వర్గం:జయసుధ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
నేల గుమ్మడి

**నేల గుమ్మడి** అడవిలో దొరికే ఒక ఔషధ మొక్క. ఫాబేసి కుటుంబానికి చెందిన ఈ మొక్క శాస్త్రీయ నామం ప్యురేరియా ట్యూబరోసా (Pueraria Tuberosa), సంస్కృతలో ఈ మొక్కను విదారి కంద, స్వాధు కంద, ఇసుగంధ, భూమి కూష్మాంఢ అనే పేర్లతో పిలుస్తారు. ఆంగ్ల పరిభాషలో ఈ మొక్కను ఇండియన్ కుడ్జు అని అంటారు. కొన్ని గిరిజన గ్రామాల్లో నేలగుమ్మడిని **దారి గుమ్మడి** అని కూడా అంటారు. హిందీలో బిలై కంద అని, కన్నడలో నేల గుంభాల అని, మలయాళంలో ముతక్కు అని, తమిళంలో నిలా పూసాని అని పిలుస్తారు.

## ఉనికి
ఈ మొక్క భారత దేశంలో ఉన్న తూర్పు కనుమలు, పడమటి కనుమలు, ఈశాన్య రాష్ట్రాల అడవుల్లోను, నేపాల్, పాకిస్థాన్ దేశాల్లోను కనిపిస్తుంది. 
## పెరుగుదల
ఇది తీగమొక్కలా పెరుగుతుంది.
## ప్రధానంగా ఉపయోగపడే భాగం
నేలగుమ్మడి మొక్కలో ప్రధానంగా ఉపయోగించే నేలగుమ్మడి అనే భాగం దుంప రూపం. ఇది గుమ్మడి కాయలా వుండటంతో నేలలో పెరిగే గుమ్మడి అనుకుని దానికాపేరు పెట్టి వుంటారు. 
## రుచి
నేలగుమ్మడి కాయ రుచి తియ్యగా వుంటుంది.
## రసాయన సమ్మేళనాలు

#Hydroxytuberosone, 
#Anhydrotuberosin, 
#3 - O-methylanhydrotuberosine, 
#Tuberostan, 
#Puerarostan, 
#Puerarone, 
#Tuberosin, 
#B-sitosterol, 
#Stigmasterol

## తీసుకునే విధానం
నేలగుమ్మడిని పొడిగా, లేహ్యంగా, రసంగా, కషాయంగా, చ్యవనప్రాశ్ గానూ తయారుచేసుకుని వాడతారు.
## ఉపయోగాలు
*ఇది పిత్తదోహాలను హరించి కఫన్ని పెంచే ప్రధాన లక్షణాన్ని కలిగివుంటుంది.
*గిరిజనులు ఈ మొక్క నుండి లభించే రసాన్ని చర్మ వ్యాధులకి, లైంగిక పటుత్వానికి వాడతారు. 
*ఒడిషా మయూర్ భంజ్ జిల్లాలో గిరిజనులు కీళ్ళ నొప్పులకి నేలగుమ్మడి వేరును ముద్దగా చేసి ఒంటికి వ్రాసుకుంటారు. 
*ఛత్తీస్ గఢ్ రాష్ట్రంలో గిరిజనులు గుండె నొప్పి వచ్చే సమయంలో విదారికంద వేరుని పొడిలో పంచదార కలిపి మాత్రలుగా చేసి, రోజులు 2 సార్లు చొప్పున 4 లేక 5 రోజులు సేవిస్తారు. 
నిస్సత్తువ నుండి ఉపశమనం పొందడానికి ఉడికించిన విదారికంద వేళ్లను రోజుకు 2 సార్లు చొప్పున 3 వారాలు తింటారు. 
*రక్తి శుద్ధి కోసం దీనిని ఉపయోగిస్తారు
* స్తన్యవృద్ది కోసం ఇది పనిచేస్తుంది.
* 
## అంతరించే దశలో అరుదైన మొక్క
అక్రమ చొరబాటుదారుల వల్ల ప్రస్తుతానికి ఈ నేలగుమ్మడి జాతి అంతరించిపోయే దశలో ఉంది.

## మూలాలు

## లంకెలు
*ఆంగ్ల వికీ
*రీసెర్చి వెబ్

వర్గం:మొక్కలు
వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
హనుమ ఫలం

హనుమ ఫలం (లేదా హనుమంత ఫలం) అనోనేసి కుటుంబానికి చెందిన చెట్టు.దీని శాస్త్రీయ నామం Anona Cherimola. 

ప్రముఖ అమెరికన్ రచయిత మార్క్ ట్వెయిన్ హనుమంత ఫలాన్ని "మానవుడికి తెలిసియున్న ఫలాల్లో అత్యంత రుచికరమైనది " అని అభివర్ణించాడు . భారత దేశంలో హనుమంత ఫలాలు ఊటీ పరిసర ప్రాంతాల్లో లభిస్తాయి.
## ఇవి కూడా చూడండి
* సీతా ఫలం
* రామ ఫలం
* లక్ష్మణ ఫలం

## మూలాలు

వర్గం:అనోనేసి
గుజ్జన గూళ్ళు

thumb|లక్కపిడతలు
ఇది కేవలం సంసారపు శిక్షణ ఇచ్చే ఆట. దీన్ని బువ్వలాట అని కూడా అంటారు. ఈ ఆటను పూర్వం ఉమ్మడి కుటుంబాల్లో చిన్న పిల్లలు ఆడుకునేవారు. ఈ ఆటలో పిల్లలు ఎందరైనా పాల్గొనవచ్చును. పిల్లలు తమ పెద్దలనడిగి బియ్యము, పప్పులు, మరమరాలు, బెల్లం, పంచదార తెచ్చుకొని తాము ఆడుకొని లక్కపిడతల్లో (చెక్కతో చేయబడిన చిన్న వంట సామాగ్రి) పోసి వాటిని పొయ్యి మీద పెట్టినట్లు, దించినట్లు నటిస్తూ కొంతసేపటికి అందరూ కలిసి తింటారు. ఈ ఆట ఆడినప్పుడు బొమ్మల పెళ్ళి చేసి రెండు జట్లుగా చీలి వియ్యాలవారికి విందు పెట్టుటకై గుజ్జన గూళ్ళు పెడతారు.  బాగా పండిన చింతకాయలను తెచ్చి నేర్పుతో దానిలోని గుజ్జును గుల్ల చెడకుండా వుండునట్లు పూర్తిగా తీసివేసి, ఆ గుల్లలో బియ్యము పోసి, దానిని మండుచున్న పొయ్యిలోని కుమ్ములోని పెట్టి అవి ఉడికిన తరువాత ఆ పిల్లలు 'గుజ్జన గూళ్ళు' అని వేడుకగా తింటారు. ఈ గుజ్జన గూళ్ళు ఆటను రుక్మిణి, గరిక ఆడినట్లు భాగవతంలోను, మనుచరిత్రలోనూ ఉంది. 

## నేటి పరిస్థితి
thumb|ఆధునిక కిచెన్ సెట్
ఆధునిక విద్య, ఆధునిక ఆటలు, ఉమ్మడి కుటుంబాల విచ్చిన్నం వల్ల ఈ ఆట నేడు దాదాపు పూర్తిగా అంతరించిపోయింది. భారతీయ సంప్రదాయాన్ని, కుటుంబ వ్యవస్థను ప్రతిబంబించే ఈ ఆట ఆధునిక సంస్కృతి ప్రభావానికి గురై మరుగున పడింది. గాజుల సత్యనారాయణ తన పెద్దబాల శిక్ష పుస్తకంలో గుజ్జన గూళ్ళు గురించి రాసాడు. ఇప్పటికీ బువ్వలాటలో వాడే లక్క పిడతలను విశాఖపట్నం జిల్లా ఏటికొప్పాకలో తయారుచేస్తారు. బువ్వాలట సామాన్లను నగరాల్లో జరిగే హస్త కళా ప్రదర్శనల్లో అమ్ముతారు. 

## మూలాలు

వర్గం: ఆటలు
వర్గం:తెలుగు సాంప్రదాయిక ఆటలు
వర్గం: క్రీడలు
గర్భాదానము

సత్సంతానమునకు బీజముగా గర్బాధాన సంస్కారము. సంతానము మాత పితల యొక్క ఆత్మ, హృదయము, శరీరము నుండి జనించుచున్నది గదా! అందువలన తల్లిదండ్రుల దేహము (స్థూల, సూక్ష్మ) లోని దోషములు బిడ్డకు సంక్రమించును. ఈ విషయానికై తల్లిదండ్రులు తమ గర్భగ్రహణ యోగ్యతను, ఉపయుక్త కాలమును నిర్ణయించుకొని సంతానకాలమందు మనశ్శరీరాదులయందు గల పశుభావనను తొలగించుకొని సాత్త్వికమగు దైవ భావము కలిగియుండుట కొరకే ఈ గర్బాధాన సంస్కారము విధింపబడింది. తల్లిదండ్రుల చిత్తవృత్తులు సంతానోత్పత్తి కాలములో ఎలా ఉంటాయో అటువంటి లక్షణాలు కలిగిన బిడ్డలే జన్మిస్తారు. కావున తల్లిదండ్రులు గర్బాధాన సమయమున తాము దేవతలమని, పతి ప్రజాపతి యొక్క అంశ గలవాడనియు, పత్ని వసుమతి రూపమనియు తలచి దేవతా చింతనము చేయుచు గర్బాధానము చేయవలెను. 

ఓం పూషాం భగం సవితామే దదాతు
రుద్రః కల్పయతు లలామగుం
ఓం విష్ణుర్యోనిం కల్పయతు
త్వష్టారూపాణి పిగుంశతు
ఆసించతు ప్రజాపతిర్ధాతా
గర్భం దధాతు తే

అనగా పుష్టి కారకుడైన సూర్యుడు, రుద్రుడు యోనిని కల్పింతురు గాక. వ్యాపకుడైన విష్ణువు గర్భగ్రహణము గావించు స్థానము ఇచ్చుగాక. దేవశిల్పియగు త్వష్ట రూపమిశ్రము చేయుగాక. ప్రజాపతి సించనము (తడువుట) చేయుగాక. సృష్టికర్త గర్భమును సంఘటింప జేయుగాక.

ఇట్లు దంపతులు దేవ భావ యుక్తమై రమించినచో తప్పకుండా సంతానము సులక్షణములతో ధార్మికము కలది కాగలదు. ఇందులో అణుమాత్రము కూడా సందేహము లేదు.

స్త్రీ పురుషులు (భార్యభర్తలు) ఇరువురు కలసి ఒక కొత్త ప్రాణికి జీవం పోయడాన్ని గర్బాధానం అంటారు. స్త్రీ పురుషుల కలయిక వలన స్త్రీ అండాశయంలో ఏర్పడిన అండంనకు పురుషునిలో ఉత్పత్తి అయిన వీర్యకణం ద్వారా ఫలదీకరణం చెందినట్లయితే స్త్రీ గర్భం దాల్చి నూతన జీవి పుట్టుకకు అవకాశం ఏర్పడుతుంది.

## జంతువులు
జంతువులు తోటి సహచర జంతువులను లోబరచుకుని వాటితో సంభోగం చేయడం ద్వారా ఆడ జంతువు అండాన్ని మగ జంతువు యొక్క ఇంద్రియం కలసి ఆడ జంతువు గర్భం దాల్చుతుంది. గర్భం దాల్చిన ఆడ జంతువు యొక్క పిండం అభివృద్ధి 
చెంది నూతన జంతువుకు జన్మనిస్తాయి. జంతువులు తమ తోటి సహచర జంతువులతో సంభోగాన్ని జరపడం ద్వారా ఇవి తమ సంతనాన్ని అభివృద్ధి పరచుకుంటాయి.

## పుష్పించే మొక్కలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* గర్భం
* శోభనం

వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము
గుడుగుడు గుంజం ఆట

thumb|బాల బాలికల ఆటలు
బాల బాలికలు ఎంతో ఇష్టంగా ఆడుకునే ఆట. పిల్లలందరూ సాయంత్రం వేళ ఒక చోట కూర్చుని రెండు చేతుల పిడికిళ్ళు బిగించి ఓకరి పిడికిలి మీద మరొకరి పిడికిలి ఉంచాలి. ఆటలో పెద్దగా ఉండే ఒకరు పిడికిలిలో తన చూపుడు వ్రేలును ఉంచి ఆడిస్తూ ఈ విధంగా పాడటం జరుగుతుంది.  

'గుడు గుడు గుంజం గుండే రాగం  

పాముల పట్టుం పడగారాగం,  

చిన్నన్న గుర్రం చిందులు తొక్కే,  

పెద్దన్న గుర్రం పెళ్ళికి పోయే,  

నీ గుర్రం నీళ్ళకు పోయే,  

నా గుర్రం పాలకు పోయే,  

కత్తెయ్యనా- బద్దెయ్యనా,  

రోలెయ్యనా - రోకలెయ్యనా,  

వేన్నీళ్ళు పోయనా - చన్నీళ్ళు పోయనా' 

అని అడుగుతూ పైన పిడికిలి గలవారు ఆట పెద్ద అడిగిన దానికి తనకు ఇష్టమైన దానిని కోరుకోవాలి. ఉదాహరణకు కెత్తెయ్యమని కోరినచో ఆట పెద్ద తన చూపుడు వ్రేలితో వారి పిడికిలి మీద కత్తితో నరికినట్లు కొట్టాలి. తరువాత వారు తమ పిడికిలిని ముద్దు పెట్టుకొని వెనుకకు దాచుకోవాలి. అందరూ ఈ విధంగా చేసిన తరువాత ఆట పెద్ద అందరినీ 'మీ చేతులు ఏమైపోయాయి?' అని అడుగును. 'పిల్లెత్తుకుపోయింది' అని వారందరూ చెబుతారు. 'పిల్లిని ఎక్కడి దాకా తరిమారు' అని పెద్ద అడిగితే 'కొండపల్లి దాకా తరిమాము' అని చెబుతారు. తరువాత ఆట పెద్ద మిగిలినవారందరికి చక్కిలిగింతలు పెట్టును. 

## ఇతర విశేషాలు

గుడు గుడు గుంజం అనే పేరుతో డాక్టర్ రాజేంద్రప్రసాద్ హీరోగా వి. రవికుమార్ నిర్మించిన సినిమా 2011 లో విడుదల అయ్యింది. ఈ ఆట గురించి ప్రముఖ పుస్తక రచయిత గాజుల సత్యనారాయణ గారు తన పెద్దబాల శిక్షలో చక్కగా వివరించారు.

## మూలాలు

వర్గం: ఆటలు
వర్గం:తెలుగు సాంప్రదాయిక ఆటలు
రాముడు - సీత

ఆడటానికి చాలా సరదాగా ఉండే ఈ ఆటను 3 నుండి ఆరుగురు ఆడవచ్చు.

## కావలసినవి
ఈ ఆటకు కావలసినవి రెండు అంగుళాలు ఉన్న ఆరు కాగితం ముక్కలు, స్కోరుకి ఒక కాగితం, ఒక కలం.

## ఆడు విధానం
ఆట పెద్ద కాగిత ముక్కల పై రామాయణం కావ్యంలో పాత్రల పేర్లు వ్రాస్తాడు. ఈ ఆటలో రాముడు - 5000, సీత - 0, భరతుడు - 2000, శత్రుఘ్నడు - 1000, హనుమంతుడు -4000 అని వ్రాసి కాగితాలను గుండ్రంగా చుట్టాలి. ఆట పెద్ద చుట్టూ కూర్చున్న వారికి గుండ్రంగా చుట్టిన కాగితాలను నేలమీద వేయాలి. వెంటనే ఎవరికి ఇష్టం వచ్చిన కాగితం వారు తీసుకుంటారు. రాముడు ఎవరో ముందు చెప్పాలి. ఆ తర్వాత రాముడు వచ్చినవారు సీత ఎవరికొచ్చిందో ఊహించి చెప్పగలగితే 5000 మార్కులు వస్తాయి. తప్పు చెబితే 0 మార్కులు. సీత వచ్చిన వారికి 1000 మార్కులు పడతాయి. మిగతావారందరికీ వారి వారి మార్కులు వేయాలి. పది ఆటల్లో ఎవరికి ఎక్కువ మార్కులు వస్తే వారు విజేత.  

## మూలాలు

## భాహ్యా లంకెలు

వర్గం: ఆటలు
వర్గం:తెలుగు సాంప్రదాయిక ఆటలు
సర్వాయ పాలెం

**సర్వాయ పాలెం**, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, కావలి మండలానికి చెందిన గ్రామం.

## మూలాలు
జీడిసొన

**జీడిసొన,** జీడిమామిడి కాయ పచ్చిగా ఉన్నప్పుడు కాయ తొడిమను తుంచినపుడు తొడిమ తుంచిన కాయ భాగం నుంచి ఒక రకమైన ద్రవం వస్తుంది. ఈ ద్రవాన్ని జీడి లేక జీడిసొన అని అంటారు.

## కాయ రక్షణ కొరకు
thumb|250x250px|జీడిసొన వృక్ష దృశ్యచిత్రం
పండుగా మారక ముందే కాయలను పక్షులు లేక మనుషులు తినకుండా ఉండటానికి చెట్టు కాయ రక్షణ కొరకు యాసిడ్ వంటి ద్రవాన్ని కాయకు రక్షణ కవచంగా ఉత్పత్తి చేసి కాయ భాగంలో దాచుకుంటుంది. ఈ ద్రవం కొన్ని రకాల క్రిముల నుంచి కాయ చెడి పోకుండా కాపాడుతుంది.

## జీడి సొన వలన గాయాలు
కొందరు జీడిసొన వలన గాయాలవుతాయని తెలియని వారు, ముఖ్యంగా పిల్లలు పచ్చి మామిడి కాయలు సొన అవుతునప్పటి వాటిని తింటారు. ఈ జీడి సొన శరీర భాగాలందు ముఖ్యంగా పెదవుల వద్ద పై చర్మం ఊడి పోయి గాయాలవుతాయి.

## మార్కెట్ కు తరలించేటప్పుడు
జీడి సొన వలన కాయలపై ముఖ్యంగా మామిడి కాయలపై మరకలు ఏర్పడి కాయలు దెబ్బ తినే సందర్భంలో సొన (రసిక) కాయలపై పడకుండా ఉండేందుకు తొడిమలను అంగుళం పొడవు ఉండేలా కత్తిరించుకోవాలి. అలాగే జీడి సొన కారుతున్నంత సేపు కాయలను బొర్లా ఉంచి తరువాత వాటిని వరుసలలో పేర్చి మార్కెట్ కు తరలించాలి. ఈ విధంగా తొడిమ తోటి కాయలను కోయటం వలన కాయలు ఎక్కువ సమయం నిలువ ఉంటాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పదార్థము
వర్గం:ద్రవ పదార్థాలు
వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
సొన (అయోమయ నివృత్తి)

----
* జీడి సొన - కాయ తొడిమను త్రుంచినపుడు కారే ద్రవం
* కోడి గుడ్డు సొన - కోడి గుడ్డును పగలగొట్టినపుడు లోపల ఉన్న పదార్థం
మైత్రేయి

**మైత్రేయి** ప్రాచీన భారతదేశంలో వేదకాలానికి చెందిన ఒక మహిళా తత్వవేత్త. బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తులో ఆమెను యజ్ఞవల్క్య మహర్షి ఇద్దరు భార్యలలో ఒకరిగా పేర్కొన్నారు. ఆయన క్రీ.పూ 8 వ శతాబ్దంలో నివసించినట్లు అంచనా. మహాభారతంలో, కల్ప వేదాంగంలోని గృహ్య సూత్రాలలో మాత్రం ఆమెను ఒక అద్వైత వేదాంతిగానూ, బ్రహ్మచారిణిగానూ పేర్కొన్నారు. ప్రాచీన సంస్కృత కావ్యాలలో ఆమెను *బ్రహ్మవాదిని* (వేదాలకు భాష్యకర్త) అని కూడా పేర్కొన్నారు.

ఋగ్వేదంలో దాదాపు 10 సూక్తాలు మైత్రేయి గురించి ఉన్నాయి. బృహదారణ్యకోపనిషత్తు లోని ఒక సంభాషణలో ఆమె భారతీయ తత్వశాస్త్రంలో ప్రధానమైన ఆత్మను గురించి విచారిస్తుంది. ఈ సంభాషణ ప్రకారం ఎవరికైనా ప్రేమ వారి ఆత్మను అనుసరించి కలుగుతుంది. అంతే కాకుండా అద్వైత సిద్ధాంతానికి మూలమైన ఆత్మ, పరమాత్మల ఏకత్వాన్ని గురించి చర్చిస్తుంది. సురేశ్వరుడు రాసిన వర్తిక అనే భాష్యంలో ఈ సంభాషణలను మరింత వివరిస్తుంది. 

వేదకాలంలో కూడా భారతీయ మహిళలకు చదువుకునేందుకు అవకాశాలుండేవని, వారు కూడా తత్వ విచారం చేసే వారని మైత్రేయిని ముఖ్య ఉదాహరణగా పేర్కొంటారు. భారతీయ మహిళలోని విజ్ఞానానికి ఆమెను ప్రతీకగా పేర్కొంటారు. ఢిల్లీలో ఆమె పేరు మీదుగా ఒక సంస్థను కూడా నెలకొల్పారు.

## మూలాలు

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
తొలకరి

thumb|వర్షం పడే సమయంలో దృశ్యం
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో నైరుతి రుతుపవనాలురాకతో వర్షాకాలం ప్రారంభమవుతుంది. నైరుతి రుతుపవనాల రాకతో కురిసిన మొట్టమొదటి లేక తొలి వానను తొలకరి లేక తొలకరి జల్లు అంటారు.

## వర్షపాతం
మొత్తం వార్షిక వర్షపాతంలో 10 శాతం  వేసవి కాలంలో కురుస్తుంది. అదికూడా క్యుములోనింబస్ మేఘాలు ఏర్పాటు వల్ల కురిసే సంవహన వర్షపాతం. ఈ సంవహన వర్షపాతాన్ని సాయంకాలపు వర్షపాతం లేదా 4 గంటల వర్షపాతం లేదా ఆరంభపు జల్లులు అని కూడా అంటారు. ఈ వర్షపాతాన్ని తొలకరి జల్లులు (Premonsoon Showers) అంటారు.

ఈ సంవహన వర్షపాతాన్ని వివిధ పేర్లతో పిలుస్తారు.

**1) మామిడి జల్లులు (Mango Showers):** ఇవి కేరళ, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో కురుస్తాయి.

* ఇవి మామిడి పండ్లు రాలకుండా ఉండటానికి, పక్వానికి (Ripening of mangoes) రావడానికి ఉపయోగపడుతాయి.
* వీటిని ఏప్రిల్‌ వానలు అని కూడా అంటారు.

**2) చెరీ బ్లాసమ్‌ షవర్స్​‍ (Coffee Showers):** కేరళ, కర్ణాటక ప్రాంతంలో కురిసే తొలకరి జల్లులు. డిసెంబర్‌లో ప్రారంభమైన కాఫీ పంట కొంతకాలం మార్చికి ముగుస్తుంది.

* కాఫీ పుష్పాలు వికసించే దశలో కాఫీ నాణ్యతకు వానలు అవసరం.

**3) తేయాకు జల్లులు (Tea Showers):** అసోం రాష్ట్రంలో తేయాకు, నాణ్యతకు, ఉత్పాదకతకు ఉపయోగపడే వర్షాలు.

**4) ఏరువాక జల్లులు:** ఆంధ్రప్రదేశ్‌

**5) తొలకరి వానలు (Premonsoon Showers):** తెలంగాణ

* వేసవిలో అత్యధిక సగటు వర్షపాతం అసోం రాష్ట్రంలో నమోదవుతుంది (500 సెం.మీ.).

## వ్యవసాయ పనులు ప్రారంభం
ఎండలకు బీడు బారిన పొలాలు తొలకరి వర్షంతో పదును బారుడంతో రైతులు భూమిని ఎద్దుల ద్వారా లేక ట్రాక్టర్ల ద్వారా దున్ని వ్యవసాయ పనులు ప్రారంభిస్తారు.

## గ్యాలరీ

File:Jog Falls, India - August 2004.jpg|తొలకరి వర్షాలలో జోగ్ జలపాతం


## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పదజాలం
వర్గం:వ్యవసాయం
వర్గం:ప్రకృతి
వర్గం:వర్షం
రాజ పనస

## పరిచయం
రాజ పనస చెట్టు Malvaceae అనే కుటుంబం చెందినది. ఇది పనస జాతికి సమీప బంధువు. ఆంగ్లంలో డ్యురియన్ (Durian) గా పిలువబడే రాజ పనస యొక్క సాగు ఇండొనేషియా, మలేషియా మొదలగు ఆగ్నేయ దేశాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఇటీవల రాజపనస సాగు కేరళ రాష్ట్రంలోనూ జరుగుచున్నది.

## వివరణ
ఈ చెట్టు యొక్క పండు పరిమాణంలో పెద్దదిగా ఉండి పరిమళాలను వెదజల్లుతూ ఉంటుంది. రాజపనస పండు లోపలి కండను పొట్టు వంటి ముళ్ళతో కూడిన బలీయమైన తొక్కుతో కప్పబడి ఉంటుంది. ఈ పండు 30 సెంటీమీటర్ల (12 అంగుళాలు) పొడవు, 15 సెంటీమీటర్ల (6 అంగుళాలు) అడ్డుకొలత వరకు పెరుగుతుంది. ఇది ఒకటి నుంచి మూడు కిలోగ్రాముల బరువు తూగుతుంది. దీని పండు దీర్ఘగోళాకారం నుంచి గోళాకారం మధ్యలో ఉంటుంది. పైన ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండే ఈ పండ్లు వీటి జాతులను బట్టి లోపలి కండ రంగులో మార్పును కలిగి ఉంటాయి.
పండు లోపలి కండ భాగం మాంసపు కండ వలె ఎరుపు నుంచి చామన చాయ వరకు, పసుపు నుంచి పాలిపోయిన పసుపు రంగు వరకు వివిధ రంగులను కలిగి ఉంటుంది.

## సాగు

## పోషక విలువలు

రాజపనస పండులో ఎక్కువమొత్తంలో షుగర్, విటమిన్ సి, పొటాషియం, సెరొటోనెర్జిక్ ఎమినో యాసిడ్, ట్రిప్టోఫాన్, కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రొటీన్లు, ఫ్యాట్లు ఉంటాయి.  మలేషియాలో రాజపనస ఆకులను, వేర్లను కషాయం కాచి జ్వరం వచ్చినప్పుడు శరీరానికి వ్రాస్తారు.

## ఇతర విషయాలు

హైదరాబాద్ వంటి మెట్రోపొలిటాన్ నగరాల్లో రాజపనస కేజీ 750 రూపాయల ధర పలుకుచున్నది. అయితే రాజపనస వాసన కొందరు ఇష్టపడకపోవచ్చును. రాజపనస చాలా ఘాటు సువాసన వెదజల్లుతుంది. అందువలన ఆగ్నేయదేశాల్లోని హోటల్స్, పార్కులు వంటి బహిరంగ ప్రదేశాల్లో రాజపనస నిషేధించబడింది.

## మూలాలు

## లంకెలు
http://en.wikipedia.org/wiki/Durian

## సూచికలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
చిక్కీ

చిక్కీ అనగా వేరుసెనగ పప్పు, బెల్లంతో తయారుచేయబడిన ఒక తినుబండారము. 

ఉత్తర భారతదేశంలో ముఖ్యంగా బీహార్, ఉత్తర ప్రదేశ్ లలో దీనిని "లాయియా పట్టీ" అంటారు. భారతదేశంలోని సింధు ప్రాంతంలో దీనిని లాయీ అనీ, ఇతర రాష్ట్రాలలో దీనిని గాజక్ లేదా మారోండా అని పిలుస్తారు. బంగ్లాదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్ లతో పాటు బెంగాలీ భాష మాట్లాడే ప్రాంతాలలో దీనిని "గుర్ బాదం" అని పిలుస్తారు. దక్షిణ భారతదేశంలోని తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లలో దీనిని పల్లీ పట్టీ అని పిలుస్తారు. కేరళలో దీనిని కప్పలాండి ముతై అని పిలుస్తారు. ఇదే విధమైన పదార్థం బ్రెజిల్ లో కూడా ప్రాచుర్యం పొందింది. 

## తయారీ
### తయారికి కావలసిన వస్తువులు.
1. వేయించిన వేరుశనగ పప్పులు. 2. బెల్లం. 
### తయారు చేయు విధానము:
బెల్లాన్ని పాకం చేసుకొని అందులో వేయించిన వేరుశనక పప్పులను కలిపి అచ్చులలో పోసి పూర్తిగా ఆరక ముందే దాన్ని మనకు కావలసిన ఆకారంలో కోసుకోవాలి. ఆరిన తర్వాత అవి ముక్కలుగా విడిపోతాయి. ఇవి తినడానికి చాల రుచిగా వుంటాయి. ఇది మంచి భలవర్థక పదార్థం. ప్రస్తుతం ఈ చిక్కీ తయారి పెద్ద పరిశ్రమగా మారింది. గతంలో ఇళ్లలో అప్పటి కప్పుడు పిల్లల కొరకు తయారు చేసి ఇచ్చే ఈ తినుబండారము ఇప్పుడు బారీఎత్తున పరిశ్రమలో తయారయి అంగళ్లలో అమ్ముతున్నారు.
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* IndiaCurry.com Chikki and Recipes 
* Singada Chikki recipe on Recidemia
* Indian Chikki Recipes

వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
వర్గం:తినుబండారాలు
ఎర్రగడ్డల గూడెం (తిప్పర్తి)

ఎర్ర గడ్డల గూడెం, నల్గొండ జిల్లా లోని తిప్పర్తి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇచట నేలలు మొత్తం ఎర్ర మట్టితో ఉంటాయి. అందువల్ల ఎర్ర గడ్డల గూడెం అని పేరు వచ్చింది. ఈ ఊరిలో సీతారామస్వామి గుడి ఉంది. ఈ గ్రామంలో "ఆదర్శ యూత్ అసోసియేషన్" ఉంది.

## గ్రామ జనాభా
జనాభా (2001) మొత్తం జనాభా 2294 మంది. అందులో పురుషుల సంఖ్య 1125 మంది. స్త్రీల సంఖ్య 1,169 మంది. వీరు 501 గృహాలలో నివసిస్తున్నారు. విస్తీర్ణము 1687 హెక్టార్లు. ప్రజల భాష. తెలుగు

## ఉప గ్రామాలు
ఉప గ్రామాలు లేవు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వాడకట్టు హనుమంతరావు

వి.హనుమంత రావు  తెలుగువారి తొలి యుద్ధ విలేఖరి. తెలుగు పాత్రికేయుడు, ఆర్ధికరంగ విశ్లేషకుడు.

## జీవిత విశేషాలు
ఆయన తూర్పుగోదావరి జిల్లా మండపేట లో 1925లో జన్మించారు. విశాఖలో ఉద్యోగం చేస్తూ కమ్యూనిస్టుగా మారారు. పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య గారికి స్టెనోగా పనిచేశారు. 1945లో విజయవాడ లో ప్రజాశక్తి ప్రారంభించిన తొలిరోజు నుంచీ పనిచేశారు. ‘విశాలాంధ్రలో ప్రజారాజ్యం ’ పుస్తకాంశాలను సుందరయ్యగారు ఇంగ్లిష్‌లో చెబుతోండగా టైప్ చేశారు. డాంగే, అరుణా అసఫ్ అలీ లకు రిపోర్టర్‌గా పనిచేశారు. బ్రిటిష్ కమ్యూనిస్ట్‌పార్టీ (బెంగాలీ) నేత రజనీ పామే దత్ చల్లపల్లిలో చేసిన ఉపన్యాసాన్ని రిపోర్ట్ చేశారు. కమ్యూనిస్టుపార్టీ నిషేధానికి గురైనప్పుడు అండర్‌గ్రౌండ్‌కి వెళ్లారు. పార్లమెంట్ ను కవర్ చేసేందుకు 1952లో ఢిల్లీ వెళ్లిన తొలి తెలుగు పత్రికా రిపోర్టర్‌.హైదరాబాద్ ఈనాడులో న్యూస్ ఇన్‌చార్జ్‌గా చేశారు. 1977లో ‘డాటా న్యూస్ ఫీచర్స్ ’సంస్థను, తరువాత కాలేజ్ ఆఫ్ జర్నలిజంను ప్రారం భించారు.ఆయన శ్రీమతి పి.సరళ హిందీ టీచర్‌ గా రిటైరై మహిళా జర్నలిస్టు ఫౌండేషన్‌ను స్థాపించారు.మనుమరాలు స్రవంతి ముంబైలో టాటా రీసెర్చ్ సెంటర్‌లో ఆదివాసులపై పరిశోధనచేస్తోంది. 'డాటా న్యూస్ ఫీచర్స్ ’ సంస్థ ద్వారా ఉత్తమ గ్రామీణ జర్నలిస్టుల పురస్కారాలను 2016 వరకూ అందించారు.

## నమ్మకాలు
*అమెరికా విధానాలకు ప్రత్యామ్నాయం మార్క్సిజం-లెనినిజం మాత్రమే.అయితే, ఈ సిద్ధాంతాన్ని దేశ- కాలానుగుణంగా అన్వయించుకోవడంలో కమ్యూనిస్టు పార్టీలు విఫలం కావడమే విషాదం.
*పత్రికారంగం కార్పొరేటీకరణ చెందింది. ‘పెయిడ్‌న్యూస్’ ప్రవేశించింది. ఇది వరకు జర్నలిస్టులు సమాజంలో తప్పు లను చూపేవారు. ఇప్పుడు సమాజం జర్నలిస్టులలో తప్పులను చూపుతోంది. రాజకీయాల్లో రాణిస్తున్నవారికి, జర్నలిస్టు సంఘాల్లో చేరి రాణిస్తున్న కొందరు జర్నలిస్టు లకు మధ్య తేడాలేకుండా పోతోంది!
## రచనలు
* పార్టీ పాలిటిక్స్ ఇన్ ఆంధ్రప్రదేశ్ 
* Lal salam to Comrade P. Sundarayya : reminiscences and tributes
* renaissance of an unknown journalist
* Andhra Pradesh at 50 : a data-based analysis ( Book )
* Party politics in Andhra Pradesh, 1956-1983 
* Changing horizons : Andhra Pradesh : a data-view of Andhra Pradesh, 1956-1979
* Andhra Pradesh : Changing Horizons A Data-view of Andhra Pradesh 1956-1979
* Fifty years of Andhra Pradesh : 1956-2006
* మీరు,నేను, ఆర్థికం
* Industrial development of Andhra Pradesh, 1956-2010 : past, present, future
* రైతు కంట కన్నీరు, ప్రభుత్వానికి పన్నీరు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ వార్షిక దర్శిని 1984 : ఐదవ వార్షిక ప్రచురణ

## పురస్కారాలు
* జీవిత సాఫల్య పురస్కారాన్ని రెండు సార్లు అందుకున్నారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* Journalist V.Hanumantha Rao conferred with lifetime achievement award - TV9
* Journalist V.Hanumantha Rao conferred with lifetim...

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1925 జననాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా పాత్రికేయులు
నల్గొండ మండలం

**నల్గొండ మండలం,** తెలంగాణ రాష్ట్రములోని నల్గొండ జిల్లాకు చెందిన ఒక మండల కేంద్రం.

2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఈ మండలం ఇదే జిల్లాలో ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం నల్గొండ రెవెన్యూ డివిజనులో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో  35  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. అందులో ఒకటి నిర్జన గ్రామం. మండల కేంద్రం నల్గొండ

## గణాంకాలు
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త నల్గొండ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం మండల పరిధిలోని జనాభా - మొత్తం 	2,00,067 - పురుషులు 1,00,219 - స్త్రీలు 	99,848

2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 352 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 207,076. జనాభాలో పురుషులు 103,757 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 103,319. మండలంలో 50,347 గృహాలున్నాయి.

## మండలం లోని గ్రామాలు

### రెవెన్యూ గ్రామాలు
 
#నల్గొండ
#గొల్లగూడ
#పానగల్లు
#మర్రిగూడ
#మామిలగూడ
#గంధంవారిగూడెం
#అర్జాలబావి
#శేషమ్మగూడెం
#అన్నెపర్తి
#చర్లపల్లె
#అప్పాజి పేట
#బుధారామ్
#కె. కొండారం
#కాంచనప్పల్లె
#గుండ్లపల్లి
#కొత్తపల్లి
#అనంతారం
#దండంపల్లె
#చందనపల్లి
#జి.కె.అన్నారం
#అన్నారెడ్డిగూడ
#మేద్ల దుప్పల పల్లె
#మూషంపల్లి
#పి.దోమలపల్లె
#ఎమ్. దోమలపల్లె
#దొనకాల్
#రసూల్పూర్
#ఖుద్వాన్పూర్
#వెలుగుపల్లి
#నర్సింగబాట్ల
#సూరారం
#ఖాజీరామారం
#జి.చెన్నారం
#తోరగల్

గమనిక:నిర్జన గ్రామం ఒకటి పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:నల్గొండ జిల్లా మండలాలు
కేశ ఉసిరి

**కేశ ఉసిరీ** Ribes జాతికి చెందిన మొక్క. ఇది Grossulariaceae కుటుంబానికి చెందినది. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Ribes uva-crispa. కేశ ఉసిరి మూలం ఐరోపా, వాయవ్య ఆఫ్రికా, పశ్చిమ, దక్షిణ, ఆగ్నేయ ఆసియా ప్ర్రాంతాలు. కేశఉసిరికి సమానమైన అనేక ఉపజాతులు ఉన్నాయి. ఐరోపా, వాయవ్య ఆఫ్రికా, నైరుతి ఆసియా దేశాలకు చెందిన గూస్బెర్రీస్ గ్రాస్సులేరియా అనే ఉపజాతిలో అనేక సారూప్య జాతులతో చేర్చబడ్డాయి. అయితే చాలా మంది శాస్త్రవేత్తలు దీనిని దాని స్వంత జాతిగా వర్గీకరించారు. కేస ఉసిరి (గూస్బెర్రీ) అధిక ఎత్తులో ఉన్నప్రదేశములు, తక్కువ రాతి అడవుల నుండి విభిన్న ప్రదేశాలలో పెరుగుతుంది. కేశ ఉసిరి ( గూస్బెర్రీ ) చల్లటి ఉష్ణోగ్రతలకు అనుకూలంగా ఉంటుంది  కేస ఉసిరి మధ్య తరహా, నిటారుగా ఉండే పొద (6 అడుగులు లేదా 2 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరుగుతుంది), తొక్క గోధుమరంగు బెరడు, దృఢ మైన వెన్నుముకలతో ఉంటుంది. ఆకు పొడవు17–30 మి.మీ, ఆకు వెడల్పు20-60 మి.మీ 

భారతదేశములో ఉత్తర ప్రదేశ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ ఉసిరి పెరుగుతున్న రాష్ట్రములు. ఉసిరి సగటు ఎత్తు 8-18 మీ. పువ్వులు ఆకుపచ్చ-పసుపు రంగులో ఉంటాయి .అవి రెండు రకాలు, అంటే మగ పువ్వు, ఆడ పువ్వు. పండ్లు లేత-పసుపు రంగులో ఉంటాయి. ఉసిరి పెరుగుదలకు కావాల్సిన వాతావరణం 46-48 c ఉష్ణోగ్రత, వర్షపాతం 630-800 మిమీ, విత్తనం వేయడానికి కావల్సిన ఉష్ణోగ్రత22-30. C. ఇది వివిధ రకాల నేలల్లో పెరుగుతుంది. మంచి నీటి పారుదల వ్యవస్థతో సారవంతమైన నేల క్రింద పెరిగినప్పుడు దిగుబడి మంచిగా రాగలదు. దీనికి 6.5-9.5 వరకు మట్టి యొక్క pH అవసరం 

**ఉపయోగములు**

ఉసిరిలో విటమిన్ సి ఒక నారింజ కన్నా ఎనిమిది రెట్లు ఎక్కువ గా ఉంటుంది .

దానిమ్మపండు కంటే 17 రెట్లు ఎక్కువ గా రెం డు రెట్లు యాంటీఆక్సిడెంట్ శక్తి ఉసిరిలో ఉంటుంది .

భారతదేశంలో ఆమ్లా అని అంటారు . ఇది జలుబు, క్యాన్సర్ లేదా వంధ్యత్వానికి లెక్కలేనన్ని అనారోగ్యాల నుండి మనలను కాపాడుతుంది. శరీరంలోని మూడు దోషాలను (కఫా / విస్టా / పిట్ట) సమతుల్యం చేయడానికి, అనేక వ్యాధులకు మూలకారణాన్ని తొలగించడానికి ఆమ్లా సహాయపడుతుందని ఆయుర్వేద వైద్యులు పేర్కొన్నారు.

ఉసిరిని ఆయుర్వేదిక్ మందుల తయారీలో వాడతారు. జలుబు, కంటి వ్యాధులలో, స్థూల కాయం తగ్గటం లాంటి మందుల వాటిలో, కేశ సంరక్షణలో, కొవ్వు తగ్గడంలో ఉసిరిని వాడతారు. మందుల తయారీ లోనే గాక ప్రజలు తినే ఆహారంలో పచ్చళ్ళ చేస్తారు

కార్తీక మాసంలో వన భోజనాలు సందడి, ఉసిరి చెట్ల నీడనా ప్రారంభం కావాలి, దీనికి మన పూర్వీకులు అత్యంత ప్రాధాన్యత నిచ్చారు. ఇప్పుడంటే ఏదో ఒక తోట అయితే చాలా అనుకుంటున్నారు గానీ, పూర్వకాలంలో ఉసిరి చెట్లు కనీసం ఒక్కటైనా ఉండేది చూసుకుని మరి వన భోజనం నిర్ణయించే వారు. దీనికి కారణం – ఉసిరి చెట్లు గాలి చాలా మంచిదని కనుగొన్నారు. ఉసిరిని సంస్కృతంలో ‘‘India Gooseberry (OR) Amla “అని అంటారు

## ఇవి కూడా చూడండి
ఉసిరి

## బయటి లింకులు
*Gooseberry 

## మూలాలు


వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
ప్రజాశక్తి సాహితీ సంస్థ

thumb|317x317px|ప్రజాశక్తి సాహితీ సంస్థ అధ్వర్యంలో మల్లు వెంకట నరసింహారెడ్డిమెమోరియల్ ప్రారంభోత్సవం.
*ప్రతి అక్షరం ప్రజల పక్షం* అనే నినాదంతో  అభ్యుదయ సాహిత్యాన్ని ప్రజలకు అందించాలనే కర్త్యవ్యంతో  ఏర్పడిన సంఘమే ప్రజాశక్తి సాహితీ సంస్థ.  ప్రజాశక్తి మొదట వారపత్రికగా, మాస పత్రికగా సేవలందంచింది. పెరుగుతున్న ప్రజల సమస్యలు, వాటికి కారణమైన అంశాల పై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించటానికి  1981 నుండి దినపత్రికగా రూపంతరం చెందింది. 
అభ్యుదయ సాహిత్యాన్ని నిత్యం ప్రజలలోకి తీసుకువెళ్ళాలనే తపనతో ప్రజాశక్తి బుక్ పబ్లిషింగ్ విభాగాన్ని నెలకొల్పింది.

## ప్రధానమైన సర్వీసులు

* ప్రజాశక్తి దినపత్రిక
* ప్రజాశక్తి బుక్ హౌజ్ 
* ప్రజాశక్తి డైలీ ప్రింటింగ్ ప్రెస్

* MVNR ప్రజావైద్యశాల
* జర్నలిజం కళాశాల
* Ascent స్కూల్
* లైబ్రరీ
* అంబలి కేంద్రల నిర్వహణ

## యం. హెచ్. భవన్

యాజమాన్యం : ప్రజాశక్తి సాహితీ సంస్థ‌

అడ్రస్ : ఎం. హెచ్ భవన్, 
 ప్లాట్ నెంబర్ 21/1,
 అజామాబాద్ ఇండస్ట్రీయల్ ఏరియా, 
 వి యస్ టి, ఆర్.టి.సి. కళ్యాణ మండపం దగ్గర, 
 హైదరాబాద్ 500020, 
 ఆంధ్రప్రదేశ్
 
లొకీట్ :

* గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ : ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్, ప్రజాశక్తి డైలి ప్రింటింగ్ ప్రెస్, ప్రజా వైద్య శాలలు,
* మొదటి ఫ్లోర్ : ప్రజాశక్తి డైలి న్యూస్ పేపర్ విభాగం, 
* రెండవ ఫ్లోర్ : స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ హైదరాబాద్, జోనల్ ఆఫీస్
* మూడవ ఫ్లోర్ : 10టివి http://www.10tv.in  అడ్మినిస్ట్రేషన్ & స్టూడియో

## మూలాలు

వర్గం:సంస్థలు
10టీవి

**10టివి** (**10TV**) 10 మార్గదర్శకాలుగల తెలుగు టీవీ ఛానల్ 2013 మార్చి 16 తేదీన శాసనమండలి సభ్యుడు కె.నాగేశ్వర్, అరుణసాగర్, కె.వేణుగోపాల్ కలిసి ప్రారంభించారు. ఇది భారతదేశంలో మొదటి సహకార వార్తా చానల్. .

## బయటి లింకులు
* అధికారిక వెబ్ సైటు 
*CPM’s 10TV flush with funds! 

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*Upcoming Telugu news channels 10TV to extend reach to Orissa, Karnataka 

వర్గం:తెలుగు టీవీ ఛానళ్ళు
వర్గం:వార్తా ప్రసార సాధనాలు
వర్గం:2013 స్థాపితాలు
తొగరు చెట్టు

## పరిచయం
*'తొగరు చెట్టు* రూబియేసి కుటుంబానికి చెందిన పొద లేక చిన్న చెట్టు. దీని శాస్త్రీయ నామం మోరిండా సిట్రిఫోలియా (Morinda citrifolia ). ఈ చెట్టును గ్రేట్ మొరిండా, ఇండియన్ మల్బరీ అని కూడా పిలుస్తారు. తెలుగులో మద్ది చెట్టు, మొగలి, మొలఘ, మొలుగు, తొగరు మద్ది, తొగలు మొగిలి అని కూడా అంటారు. సంస్కృతంలో అచ్చుక, ఆష్యుక అంటారు. తమిళనాడులో నునాకై, ముంజ పవత్తై అని పిలుస్తారు. ఇది ప్రధానంగా ఆగ్నేయ ఆసియా ఖండంలో కనిపిస్తుంది. దీని కాయలు అద్భుత ఔషధ గుణాలు గలవి. అందువల్ల తొగరును నేడు హవాయి, పిలిప్పియన్స్, మలేషియా, ఆస్ట్రేలియా, భారత్ వంటి దేశాల్లో వాణిజ్య పంటగా పండిస్తున్నారు. హవాయి దేశాల్లో తొగరు కాయను నోని ఫ్రూట్ అని అంటారు. తొగరు చెట్టు ఏ నేలలోనైనా ఎదుగుంది. సంవత్సర పొడవునా ఫలాలను ఇస్తుంది. మొక్క నాటిన సంవత్సరంలోనే కాపు మొదలవుతుంది.

## ఉపయోగాలు
పాలినేషియన్లు తొగరు చెట్టును 2000 సంవత్సరాలుగా వివిధ వ్యాధులకు ఔషధంగా వాడుతున్నారు. నోని కాయలు రుచికి వగరుగా, చేదుగా ఉంటాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో నోని కాయలను కరువు సమయాల్లో తింటారు. నోని కాయల నుండి తీసిన రసం బహిష్టు సమస్యలకు, మధుమేహానికి, కాలేయ వ్యాధులకు, క్యాన్సర్, మూత్ర సంబంధిత వ్యాధులకు ఉపయోగపడుతుంది. ఈ చెట్టు ఆకులు కీళ్ళ నొప్పులకు ఉపయోగపడాతాయి. పచ్చి కాయ రసం నోటి పొక్కులకు ఉపయోగపడతాయి; మగ్గిన కాయలు తిన్నచో గొంతురు రొంపకు, కాళ్ళ పగుళ్ళకు, ఆకలికి, పంటి నొప్పులకు ఉపయోగపడతాయి. ఈ చెట్టు బెరడు కషాయం కామెర్లకు ఉపయోగపడతాయి. నోని రసం ఎండోమెట్రిసిస్, ఆస్త్మాకు, ఎలర్జీలకు కూడా ఉపయోగపతుంది. గర్భిణీలు, పాలిచ్చే తల్లులు నోని రసం సేవించడం ప్రమాదకరం.

## రసాయనాలు
నోని కాయల పొడిలో కార్బోహైడ్రేట్స్, చిన్న మోతాదులో పీచు పదార్ధాలు ఉన్నాయి. విటమిన్ సి, ఐరన్, పొటాషియం, నియాసిన్, విటమిన్ ఎ, కాల్షియం, సోడియం కూడా చిన్న మోతాదుల్లో ఉంటాయి. లిగ్నాన్స్, ఒలిగో, పాలిసాక్కిరైడ్లు, ఫ్లావనాయిడ్లు, ఇరిడాయిడ్లు, ఫ్యాట్టీ యాసిడ్లు, స్కొపోలెటిన్, క్యాటెచిన్, బిటా-సిటోస్టెరాల్, డామ్నాకెంతాల్, ఆల్కలాయిడ్లు వంటి ఫైటో కెమికల్స్ ఉంటాయి.

## లంకెలు
*http://en.wikipedia.org/wiki/Morinda_citrifolia
*http://tahitian.noni.juice.chez-alice.fr/MorindaCitrifolia.pdf

వర్గం:రూబియేసి
వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:పండ్ల చెట్లు
ఐటీ మర్జర్లు

thumb|200px| లాజికా లోగో ని సీ జీ ఐ లోగో తో మార్చటానికి వేసిన నిచ్చెన

పీపుల్ సాఫ్ట్ జే డీ ఎడ్వార్డ్స్ని కొన్నది. ఇది జరిగిన కొద్ది రోజులకే ఒరాకిల్ పీపుల్ సాఫ్ట్ ని కొన్నది. 

ఒరాకిల్ సీబెల్సన్ మై ఎస్ క్యూ ఎల్ టాలియో లని కొన్నది.

ఎంఫసిస్ ని ఈడీఎస్ (ఎలక్ట్రానిక్ డాటా సర్వీసెస్) కొన్నది. ఈడీఎస్ ని హెచ్ పీ (హ్యూలెట్-పాకార్డ్) కొన్నది.  ఈడీఎస్ ని హెచ్ పీ కొన్నది. 'మెర్క్యురీ క్వాలిటీ సెంటర్' ని హెచ్ పీ కొన్నది.

కీన్ ని క్యారిటర్ కొన్నది. కానీ కీన్ పేరుతో నే చలామణి అయినది. ఇంటెల్లిగ్రూప్, కీన్, ఎం ఐ ఎస్ ఐ, రివేర్, వర్టెక్స్ల ని కలిపి జపాన్ సంస్థ ఎన్ టి టి డాటా కొన్నది.   ఆప్టిమల్ సొల్యూషన్స్ ని ఎన్ టి టి డాటా కొన్నది ఆప్టిమల్ సొల్యూషన్స్ ని ఎన్ టి టి డాటా కొన్నది. విసెంట్రిక్ ను ఐటెలిజెన్స్ కొన్నది.

సత్యం కంప్యూటర్ సర్వీసెస్ ను టెక్ మహీంద్ర కొన్నది. తర్వాత ఇదే మహీంద్ర సత్యం గా వ్యవహరింపబడినది.

కొవాన్సిస్, ఎఫ్ ఎస్ బి లని కలిపి సి ఎస్ సి (కంప్యూటర్ సైంసెస్ కార్పొరేషన్) కొన్నది.  హైదరాబాదు కేంద్రంగా పని చేస్తున్న ఆప్ ల్యాబ్స్ ని సి ఎస్ సి కొన్నది.

సియర్రా ఎట్లాంటిక్ ని హిటాచీ కొన్నది.

SAP AG సక్సెస్ ఫ్యాక్టర్స్ ని కొన్నది.  అరిబా, సైబేస్, సిక్లో, టెక్నీ డాటా లను ఎస్ ఏ పీ కొన్నది.

కన్వర్జిస్, సుబెక్స్ ల ని నెట్ క్రాకర్ కొన్నది.

పట్నీ ని ఐగేట్ కొన్నది. క్యాప్ జెమిని ఐగేట్ ను కొన్నది. 

లాజికా సీ ఎం జీ ని సీ జీ ఐ కొన్నది.

2005 లో యునైటెడ్ కింగ్డమ్ కి చెందిన ఆక్సన్ దాని పోటీదారు అయిన **ఫీనిక్స్** ని కొన్నది. భారతదేశానికి చెందిన హెచ్ సి ఎల్ డిసెంబరు 2008 నాటికి ఆక్సన్ ని పూర్తిగా స్వంతపరచుకొన్నది. 2009లో దక్షిణ ఆఫ్రికా కి చెందిన యు సి ఎస్ గ్రూప్ యొక్క ఎస్ ఏ పీ అభ్యాసాన్ని హెచ్ సి ఎల్ కొన్నది.

ఐ బి ఎం పి డబ్ల్యు సి కన్సల్టింగ్ ని కొన్నది. 

నోకియా ని మైక్రోసాఫ్ట్ సొంతం చేసుకొన్నది.. 

## మూలాలు

వర్గం:సంస్థలు
వర్గం:అమ్మకాలు
చద్దన్నం

రాత్రికి తినడానికి వండుకున్న అన్నం తినగా మిగిలిన దానిలో నీరు లేక మజ్జిగను పోసి నానబెడతారు. దీనిని ఉదయాన తినేందుకు ఉపయోగిస్తారు. ఈ విధంగా రాత్రంతా నానబెట్టిన అన్నంను **చద్దన్నం** అంటారు.వండుకున్న అన్నం తినగా మిగిలిపోయిన అన్నం అయిదారు గంటల్లో చల్లబడి బ్యాక్టీరియా చేరి చద్ది అన్నం అవుతుంది.మరీ ఎక్కువ గంటలు అలానే ఉంచితే పాచి పట్టి పాడై పోతుంది. ప్రో బ్యాక్టీరియా చేరినా  పాడై పోని తినదగిన చల్లటి మేలైన అన్నమే **చద్దన్నం**.ఇది వంటికి చలువ చేస్తుందని అంటారు.రైతులు పొద్దున్నే చద్దన్నంలో పెరుగు కలుపుకొని (పెరుగన్నం) తిని పొలం పనులకు వెళతారు.ఆకలి కాకుండా కష్ట జీవులను కొన్ని గంటలు ఆదుకునేది చద్దన్నం.కడుపులో అల్సర్లు రాకుండా చద్దన్నం కొంతవరకు అడ్డుకొంటుంది.

## చద్ది
రాత్రి వండుకున్న అన్నంలో పాలను పోసి దానిలో చేమురు అనగా కొద్దిగా మజ్జిగ లేక పెరుగును పాలు తోడుకునేందుకు అనగా గడ్డ కట్టుకునేందుకు వేస్తారు. ఈ విధంగా పాలు పోయడం ద్వారా గడ్డ కట్టుకున్న పెరుగన్నంను చద్ది అంటారు. 
ఈ చద్దికి తిరగమాతవేస్తే దానిని దద్ధోజనం అంటారు.

## సామెతలు
పెద్దల మాట చద్దన్నం మూట

చద్దన్నం తిన్నమ్మ మొగుడి ఆకలెరుగదు

## ఇవి కూడా చూడండి
దద్దోజనం

## బయటి లింకులు
*చద్ది కథ ఇది...!
*http://www.reviewsok.com/2016/07/blog-post_66.html
*https://web.archive.org/web/20161022115134/http://touchlountechepta.com/night-left-over-rice-benifits/

వర్గం:వంటలు
మీగడ

**మీగడ** పాల నుంచి ఉత్పత్తి అయ్యే పదార్థం. ఏకరీతిగా ఉన్న పాల నుంచి కొవ్వు పదార్ధములను విడదీసిన మీగడ ఏర్పడును. ఏకరీతిగా ఉన్న పాలను తగినంత సమయం సెగ చేయడం ద్వారా తేలికగా ఉన్న కొవ్వు పదార్ధాలు విడగొట్టబడి పైకి తేలుతాయి.  పరిశ్రమలలో మీగడను పాల నుంచి త్వరితగతిన వేరు చేయడానికి అపకేంద్ర యంత్రంను ఉపయోగిస్తారు. వీటిని విభజన యంత్రాలు అంటారు. చాలా దేశాలలో మీగడను భద్రపరచి అమ్మడం కోసం వెన్నకొవ్వును కావలసినట్టుగా అనేక శ్రేణులలో తయారు చేస్తారు. మీగడను ఎండబెట్టి పొడిగా తయారు చేసి దగ్గర మార్కెట్లకే కాక దూర ప్రాంతాలలోని మార్కెట్ కు కూడా ఎగుమతి చేస్తారు.పాలు నుండి స్కిమ్ చేసిన క్రీమ్‌ను "స్వీట్ క్రీమ్" అని పిలుస్తారు. పాల విరుగుడు మీగడలో తక్కువ కొవ్వు పదార్ధం ఉంటుంది. అది ఎక్కువ ఉప్పగా, చిక్కగా,  "చీజీ" రుచిగా ఉంటుంది.  అనేక దేశాలలో, మీగడ సాధారణంగా పాక్షికంగా పులియబెట్టిన అమ్ముతారు. రెండు రూపాల్లో తీపి, చేదు, ఉప్పగా ఉన్న ఈ మీగడను వివిధ  వంటలలో ఉపయోగిస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
థామస్

* టెస్సీ థామస్ - ప్రముఖ అణుశాస్త్రవేత్త.
* థామస్ మన్రో - లేదా సర్ థామస్ మన్రో, స్కాట్లాండ్ కు చెందిన యోధుడు, అధికారి.
* థామస్ హార్డీ  - ప్రకృతి ధర్మవాద సమయంలో ఒక ఆంగ్ల నవలారచయిత, కవి.
* థామస్ రాబర్ట్ మాల్థస్ - బ్రిటీష్ ఆర్థికవేత్త.
* థామస్ అల్వా ఎడిసన్ - మానవ జాతిని ప్రభావితం చేసిన శాస్త్రవేత్త.
* థామస్ బేయిస్  - ఒక ప్రముఖ ఆంగ్ల గణిత శాస్త్రవేత్త.
* థామస్ జార్జ్ రూథర్‌ఫర్డు - భారతదేశంలో బ్రిటీషు ఐ.సి.ఎస్ అధికారి,
పాల్

* పాల్ క్రుగ్మాన్ లేదా పాల్ రాబిన్ క్రుగ్మాన్ అమెరికా (3 ఆర్థికవేత్త, వ్యాసకర్త, రచయిత.
* బచేంద్రి పాల్ భారత దేశానికి చెందిన పర్వతారోహకురాలు. 
* పాల్ పాట్
* పాల్ న్యూమాన్ లేదా పాల్ లెనార్డ్ న్యూమాన్ ప్రసిద్ధి చెందిన అమెరికన్ నటుడు, చిత్ర దర్శకుడు, సాహసికుడు, మానవతావాది.
* బిపిన్ చంద్ర పాల్ సుప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు.
* సతీష్ పాల్ రాజ్
* జీన్-పాల్ సార్ట్రే
మేరీ

* మేరీ క్యూరీ ఒక ప్రసిద్ధ భౌతిక, రసాయనిక శాస్త్రవేత్త. 
* మేరీ కస్సట్ ఒక అమెరికన్ చిత్రకారిణి, ముద్రణాకర్త. 
* మేరీ కాం అని పిలవబడే మాంగ్టే చుంగ్నీజంగ్ మేరీకాం భారతదేశం మణిపూర్ రాష్ట్రానికి చెందిన ఒక మహిళా బాక్సర్.
* హిల్డా మేరీ లాజరస్ ప్రముఖ ప్రసూతి వైద్య నిపుణులు. 
* అడ్రియన్ మేరీ లెజెండ్రీ ఒక ఫ్రెంచి గణిత శాస్త్రవేత్త. 
* మేరీ మాత 
* మేరీ-లూయిస్ పార్కర్
* మేరీ అన్నే ఫాక్స్
* మేరీ అన్నే మోహన్‌రాజ్
* మేరీ ఆంటోనిట్టే
* మేరీ ఆండర్సన్
* మేరీ ఆన్ బ్రౌన్ పాటెన్
* మేరీ ఆన్ మోబ్లీ
* మేరీ ఆలివర్
* మేరీ ఇ. పీటర్స్
* మేరీ ఎలిజబెత్ బార్నికల్
* మేరీ ఎలిజబెత్ హాకర్ (రచయిత్రి)
* మేరీ ఎల్. క్లీవ్
* మేరీ ఎల్లిస్
* మేరీ ఎల్లెన్ మార్క్
* మేరీ ఎల్లెన్ రుడిన్
* మేరీ కాథరిన్ నాగ్లే
* మేరీ కార్లిస్లే
* మేరీ కేథరీన్ బేట్సన్
* మేరీ కొరెల్లి (రచయిత్రి)
* మేరీ కోక్రాన్
* మేరీ గైట్స్‌కిల్
* మేరీ గోర్డాన్
* మేరీ గ్లోరీ
* మేరీ చెహ్
* మేరీ జో కోపెచ్నే
* మేరీ టెన్నీ గ్రే
* మేరీ టెస్టా
* మేరీ ట్రీట్
* మేరీ డయానా డాడ్స్(రచయిత్రి)
* మేరీ డి మోర్గాన్(రచయిత్రి)
* మేరీ డెలాహంటీ
* మేరీ పూనెన్ లూకోస్
* మేరీ పోప్ ఒస్బోర్న్
* మేరీ ప్రైడ్
* మేరీ ఫికెట్
* మేరీ ఫ్రాన్సిస్ బెర్రీ
* మేరీ ఫ్లెచర్
* మేరీ బర్క్
* మేరీ బెంట్లీ థామస్
* మేరీ బోనో
* మేరీ బోవెర్మాన్
* మేరీ మాక్‌లేన్
* మేరీ మాగ్డలీన్
* మేరీ మాథ్యూ ఆడమ్స్
* మేరీ మీకర్
* మేరీ మూర్మాన్
* మేరీ మెక్‌డోన్నెల్
* మేరీ మోనెట్ బెయిన్
* మేరీ మోరిస్సే
* మేరీ రాయ్
* మేరీ రాస్ బెల్
* మేరీ రుత్నామ్
* మేరీ రువార్ట్
* మేరీ రోచ్
* మేరీ రోజ్ ఓకర్
* మేరీ రోడ్జెర్స్
* మేరీ లాండ్రీయు
* మేరీ వింగ్స్
* మేరీ విల్సన్ (గాయకురాలు)
* మేరీ స్టీవెన్స్ బీల్
* మేరీ స్టువర్ట్ మాస్టర్సన్
* మేరీ హార్ట్
* మేరీ హెండర్సన్ ఈస్ట్‌మన్
* మేరీ-లూయిస్ పార్కర్
* మేరీ-లూయిస్ వాన్ ఫ్రాంజ్
జేమ్స్

* లెబ్రాన్ జేమ్స్ లేదా లెబ్రాన్ రెమోన్ జేమ్స్ నేషనల్ బాస్కెట్‌బాల్ అసోసియేషన్ (NBA) యొక్క 
‌* జేమ్స్ బాండ్ లేదా జేమ్స్ బాండ్ 007 ఒక "ఊహాజనిత" పాత్ర. దీనిని రచయిత ఇయాన్ ఫ్లెమింగ్ 1952 లో సృష్టించాడు. 
* జేమ్స్ డీన్ లేదా జేమ్స్ బైరాన్ డీన్ అమెరికాకు చెందిన ఒక నటుడు, ఒక సాంస్కృతిక చిహ్నం. 
* జేమ్స్ బుకానన్ 15వ అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల అధ్యక్షుడు. ...
* జేమ్స్ కుక్
* జేమ్స్ వాట్ ఒక స్కాటిష్ ఆవిష్కర్త 
* జేమ్స్ మిల్ స్ఖాట్లెండు కు చెందిన చరిత్రకారుడు, ఆర్థిక శాస్త్రవేత్త, రాజనీతి సిద్దాంతకర్త, తత్వ వేత్త. ...
* జేమ్స్ గోస్లింగ్ ఒక కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త , జావా అనే కంప్యూటర్ భాషకు ...
* జేమ్స్ క్లర్క్ మాక్స్‌వెల్ స్కాట్లాండు లో జన్మించిన ఒక భౌతిక/గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు. 
* జేమ్స్ - 2022 సినిమా
నందమూరి తారకరత్న

**నందమూరి తారకరత్న **(1983, ఫిబ్రవరి 22 - 2023, ఫిబ్రవరి 18) తెలుగు సినిమా నటుడు. తారకరత్న తెలుగు చిత్రసీమలో ప్రముఖ నటుడు ఎన్.టి.రామారావు మనుమడు. తారకరత్న 2001లో ఒకేసారి 9 సినిమాలు మొదలు పెట్టి వరల్డ్ రికార్డ్ సృష్టించాడు.

## బాల్యం
తారకరత్న 1983, ఫిబ్రవరి 22న చెన్నైలో జన్మించిన ఆయన నందమూరి మోహన కృష్ణ ఒక్కగానొక్క కుమారుడు. ఆయన తండ్రి సినిమాటోగ్రాఫర్‌ కాగా తల్లి సీత గృహిణి.

## విద్యాభ్యాసం
ఏడో తరగతి వరకు చెన్నైలో నందమూరి తారకరత్న చదువుకున్నాడు. ఆ తరవాత హైదరాబాద్ జూబ్లీహిల్స్‌లోని భారతీయ విద్యాభవన్‌లో హైస్కూల్‌ విద్యను అభ్యసించాడు. గుంటూరు విజ్ఞాన్‌ కాలేజీలో ఇంటర్‌, హైదరాబాద్‌లోని విజ్ఞాన్‌ ఇంజినీరింగ్‌ కాలేజీలో బీటెక్‌ పూర్తిచేసాడు.

## చిత్రాలు

## వెబ్ సిరీస్
*9 అవర్స్ (2022)

## పురస్కారాలు
* 2009 – నంది ఉత్తమ ప్రతినాయకుడు – అమరావతి

## అస్వస్థత
2023 జనవరి 27న తెలుగుదేశం పార్టీ జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శి నారా లోకేశ్‌ చేపట్టిన *యువగళం* పాదయాత్ర చిత్తూరు జిల్లా కుప్పంలో ప్రారంభమవగా అందులో పాల్గొన్న తారకరత్న సొమ్మసిల్లి పడిపోయాడు. ఆయనను వెంటనే దగ్గరలోని కేసీ ఆస్పత్రికి తరలించి ప్రాథమిక చికిత్స అందించారు. అనంతరం పట్టణంలోని పీఈఎస్‌ వైద్యకళాశాల ఆస్పత్రికి తరలించారు. వైద్యపరీక్షలలో ఆయన గుండెలో ఎడమవైపు 90శాతం బ్లాక్‌ అయిందని గుర్తించారు. మెరుగైన చికిత్సకోసం బెంగళూరు నుంచి నారాయణ హృదయాలయ ఆసుపత్రి వైద్యులు అత్యాధునిక వైద్య పరికరాలతో మరునాడు ఇక్కడకు చేరుకుని ఆయనకు చికిత్సను అందించారు.

అయినా ఆయన ఆరోగ్య పరిస్థితి విషమంగా ఉండటంతో పీఈఎస్‌ వైద్యకళాశాల ఆస్పత్రి వైద్యులు ముందుగా సూచించినట్టు తారకరత్న భార్య అలేఖ్య నిర్ణయం మేరకు అదేరాత్రి బెంగళూరులోని నారాయణ హృదయాలయకు ప్రముఖ కార్డియాలజిస్టుల పర్యవేక్షణతో కూడిన అత్యాధునిక సదుపాయాలున్న ప్రత్యేక అంబులెన్స్‌లో ఆయనను తరలించారు.

రెండు రోజులపాటు బెంగళూరులోని నారాయణ హృదయాలయ ఆసుపత్రిలో ఆయనకు చికిత్స కొనసాగినా ఆరోగ్య పరిస్థితి అత్యంత విషమంగానే ఉందని, తీవ్ర గుండెపోటుతో ఆసుపత్రిలో చేరిన ఆయన మెలేనా అనే అరుదైన వ్యాధితో బాధపడుతున్నట్లు వైద్యులు గుర్తించారు.

ఆయన ఆరోగ్య పరిస్థితిపై జనవరి 30న సాయంకాలం ఆసుపత్రి తాజా బులెటిన్ విడుదల చేసింది. ఇందులో ఆయన ఆరోగ్యం ఇంకా విషమంగానే ఉందని, వెంటిలేటర్ పైనే ఉన్నాడని డాక్టర్లు వెల్లడించారు.

2023 ఫిబ్రవరి 2 నాటికి నందమూరి తారకరత్న అస్వస్థతకు గురై వారం రోజులు అయింది. ఆయనకు చికిత్స కొనసాగుతోంది. మెదడుకు సంబంధించి చేసిన సిటీ స్కాన్ పరీక్షల రిపోర్టు రాగా మరికొన్ని పరీక్షలు నిర్వహించారు.

2023 ఫిబ్రవరి 3న తిరిగి తారకరత్న మెదడు స్కానింగ్‌ చేశారు. వచ్చే నివేదిక ఆధారంగా మెదడు పనితీరు తెలిసింది. పరిస్థితిని బట్టి ఆయనను విదేశాలకు తరలించేందుకు సిద్ధమయ్యారు.

2023 ఫిబ్రవరి 16న తిరిగి తారకరత్నకు ఎమ్మారై స్కానింగ్ చేశారు. ప్రస్తుతం ఆయన ఆరోగ్యం నిలకడగానే ఉన్నట్టు బెంగళూరులోని నారాయణ హృదయాలయ ఆసుపత్రి వైద్యులు తెలిపారు.

22 రోజులుగా నారాయణ హృదయాలయలో చికిత్స పొందుతున్న తారకరత్న ఆరోగ్యం 2023 ఫిబ్రవరి 18న అత్యంత విషమంగా మారినట్లు వైద్యులు తెలిపారు.

## మరణం
2023 జనవరి 27న గుండెపోటుకు గురియై బెంగళూరులోని నారాయణ హృదయాలయలో చికిత్స పొందుతున్న 39 ఏళ్ళ తారకరత్న 2023  ఫిబ్రవరి 18 మహాశివరాత్రి పర్వదినాన  మరణించాడు.

## వంశవృక్షం


## సూచికలు

## యితర లింకులు
*http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/interview/6725.html 
*https://web.archive.org/web/20121016122231/http://www.telugumuchatlu.com/2012/08/04/nandamuri-taraka-ratna-marries-alekhya-reddy-secretly/

వర్గం:1983 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ ప్రతినాయకులు
వర్గం:సినీ వారసత్వం గల తెలుగు సినిమా వ్యక్తులు
వర్గం:2023 మరణాలు
భారతీయ రూపాయి చిహ్నం

221x150px|thumb| భారత రూపాయి చిహ్నం
భారతీయ రూపాయి 2010 లో ఒక చిహ్నాన్ని () సంతరించుకుంది. యూనికోడ్ భాషలో అది U+20B9. HTML భాషలో "&#x 20B9;" మధ్యలో ఖాళీ లేకుండా రాస్తే  గుర్తు ( ₹ ) కనబడుతుంది. ఈ చిహ్నం డిజైనును 2010 జూలై 15 నాడు భారతదేశ ప్రభుత్వం ప్రజలకు పరిచయం చేసింది. ఈ చిహ్నం చూడటానికి దేవనాగరి లిపిలోని  "र" (ర), ఆంగ్ల భాష అక్షరం "R" (ఆర్) కలగలిపినట్లు వుంటుంది.  

2009 వ సంవత్సరంలో రూపాయికి చిహ్నం సమకూర్చేందుకు గాను ఒక పోటీని భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించింది.  3,331 ఎంపికల నుండి 5 చిహ్నాలు ఎంపిక చేయబడ్డాయి. వీటిలో నుంచి ఐఐటి గౌహతికి చెందిన డి. ఉదయ్‌కుమార్‌ సమర్పించిన చిహ్నాన్ని మంత్రివర్గం ఎంపికచేసింది. మైక్రోసాఫ్ట్, ఆపిల్ వంటి పెద్ద పెద్ద గణణ యంత్ర (కంప్యూటర్) పరిశ్రమలు ఈ రూపాయి చిహ్నాన్ని కంప్యూటర్ లో ముద్రించేందుకు వీలుగా సాఫ్ట్ వేర్లు తయారు చేశాయి. 

## చరిత్ర
thumb|200x200px|రూపాయి చిహ్నం రూపకర్త ఊదయ్‌కిరణ్
2009 మార్చి 5న  భారత ప్రభుత్వం రూపాయి గుర్తు సృష్టించటానికి పోటీ ప్రకటించింది.. 2010 కేంద్ర బడ్జెట్  ప్రసంగంలో ప్రణబ్ ముఖర్జీ  ప్రతిపాదిత గుర్తు భారతీయ సంస్కృతి, మూలాలను ప్రతిబింబించాలని అన్నాడు. 3,331 ప్రతిపాదనలు రాగా, వాటిలో ఐదు గుర్తులతో పొట్టిజాబితాలోకి తీసుకొనబడ్డాయి.  

అవి నొందితా కొర్రియా మెహ్రోత్రా, హితేష్ పద్మశాలి, షిబిన్ కెకె, షారుఖ్ జె ఇరానీ, డి ఉదయకుమార్ ప్రతిపాదించినవి.. వాటినుండి ఒకటి  2010  జూన్ 4న   కేంద్రమంత్రివర్గం సమావేశంలో ఎంపిక చేద్దామనుకున్నారు. కాని ఆర్థికమంత్రి అభ్యర్థన మేరకు వాయిదా వేశారు. 2010 జులై 15న నాటి సమావేశంలో ఐఐటి గౌహతిలో ఉపాచార్యులుగా పనిచేస్తున్న ఉదయ కుమార్ ప్రతిపాదన గెలుపొందినట్లుగా ప్రకటించారు. 

## ఇవి కూడా చూడండి

* డి. ఉదయ్‌కుమార్‌

* రూపాయి

* భారత రూపాయి నాణేలు

## మూలాలు

వర్గం:కరెన్సీ
వర్గం:చిహ్నాలు
వర్గం:భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ
వర్గం:ద్రవ్యరాశి ప్రమాణాలు