మల్లంపల్లి (ములుగు జిల్లా)

**మల్లంపల్లి,** తెలంగాణ రాష్ట్రం, ములుగు జిల్లా, మల్లంపల్లి మండలంలోని గ్రామం. ఇది జిల్లా కేంద్రం ములుగు నుండి 16 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వరంగల్ నుండి 32 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11న జరిగిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఇది పాత వరంగల్ జిల్లా, ములుగు మండలంలో ఒక గ్రామంగా ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన ములుగు జిల్లాలోకి  చేర్చారు.

ఈ పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా ములుగును ఒక జిల్లా గా, మల్లంపల్లి గ్రామాన్ని మండలం గా ఏర్పాటు చేయాలనీ ఉద్యమాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ప్రభుత్వం 17 ఫిబ్రవరి 2019న ములుగును జిల్లా చేస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. మల్లంపల్లిని ప్రత్యేక మండలంగా ఏర్పాటు చేయాలని స్థానిక నాయకులంతా ఏకమై గోల్కొండ రాజు అధ్యక్షులు గా మల్లంపల్లి మండల సాధన సమితిని ఏర్పాటు చేసుకొని నిర్విరామంగా సుమారు అయిదు సంవత్సరాలుగా వివిధ రూపల్లో ఉద్యమ కార్యక్రమాలు చేశారు. తుదకు ములుగు జిల్లాలో మల్లంపల్లి మండలం ఏర్పాటుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2023 సెప్టెంబర్ 23న  ప్రాథమిక ఏర్పాటుకు నోటిఫికేషన్‌ జారీ చేసి అభ్యంతరాలు, వినతులకు 15రోజుల గడువు ఇచ్చింది. నవంబరు 30న జరిగిన తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నిక లో కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. మల్లంపల్లిని నూతన మండలంగా ఏర్పాటు చేస్తూ, 2024 నవంబర్ 28 న రాష్ట్ర ప్రభుత్వ జీవో 125 గెజిట్ ను ప్రభుత్వ ప్రిన్సిపాల్ సెక్రటరీ నవీన్ మిట్టల్ విడుదల చేశారు. దీంతో పది మండలాలతో ములుగు జిల్లా స్వరూపం ఏర్పాటు చేశారు. మల్లంపల్లి, రాంచంద్రాపూర్ రెవెన్యూ గ్రామాలతో పాటు వాటి పరిధిలోని గ్రామ పంచాయతీలను కలిపి మల్లంపల్లి మండలాన్ని ఏర్పాటుచేసారు.   

## గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2130 ఇళ్లతో, 8047 జనాభాతో 3157 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4000, ఆడవారి సంఖ్య 4047. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1151 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 466. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578044  
## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఏడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి ములుగులో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ములుగులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వరంగల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ వరంగల్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల వరంగల్లో ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం

### ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
మల్లంపల్లిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక డిస్పెన్సరీలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

### ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా సురక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.

## పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
మల్లంపల్లిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి.

ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
మల్లంపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 341 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 344 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 72 హెక్టార్లు
* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 62 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 135 హెక్టార్లు
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 405 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 1183 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 615 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1653 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 550 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మల్లంపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
* బావులు/బోరు బావులు: 400 హెక్టార్లు* చెరువులు: 150 హెక్టార్లు

## ఉత్పత్తి
మల్లంపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

### ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, మొక్కజొన్న

## అవార్డులు
ఈ గ్రామం 2021-2022 సంవత్సరానికిగాను తెలంగాణ ప్రభుత్వం నుండి స్వ‌యం స‌మృద్ధి మౌలిక స‌దుపాయాలున్న గ్రామాలు విభాగంలో రాష్ట్రస్థాయి ఉత్తమ గ్రామ పంచాయతీ అవార్డును అందుకుంది.

## గ్రామ ప్రముఖులు

# కుసుమ జగదీశ్: తెలంగాణ ఉద్యమకారుడు, రాజకీయ నాయకుడు. 2019 జూన్ 8 నుండి 2023 జూన్ 11 వరకు ములుగు జిల్లా ప్రజా పరిషత్‌ చైర్మన్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు