వరిగలు

**వరిగలు**, లేదా **బరిగలు** (Proso millet) ఒక రకమైన చిరుధాన్యం. దీని శాస్త్రీయనామం పానికం మిలియాసియం. ఇది బ్రూమ్కార్న్ మిల్లెట్, కామన్ మిల్లెట్, హాగ్ మిల్లెట్, కష్ఫీ మిల్లెట్, రెడ్ మిల్లెట్ మరియు వైట్ మిల్లెట్తో సహా అనేక సాధారణ పేర్లతో కూడిన ధాన్యం పంట. వరిగలు అనేది గడ్డి ఉపకుటుంబం పానికోయిడే లోని మొక్కజొన్న మరియు జొన్నలకు సంబంధించింది.

వీటిని ఉత్తర చైనాలో 10,000 బిపి నుంచి మొదట పెంపకం చేయబడినట్లు పురావస్తు వృక్షశాస్త్ర ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రధాన సాగు ప్రాంతాలలో ఉత్తర చైనా, భారతదేశంలోని హిమాచల్ ప్రదేశ్, నేపాల్, రష్యా, ఉక్రెయిన్, బెలారస్, మధ్యప్రాచ్యం, టర్కీ, రొమేనియా మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్లోని గ్రేట్ ప్లెయిన్స్ రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 500,000 ఎకరాలలో (200,000 హెక్టార్లు) సాగు చేస్తారు. ఈ పంట చాలా తక్కువ కాలంలో దిగుబడినిచ్చే పంటగా ప్రసిద్ధి చెందింది, కొన్ని రకాలు నాటిన 60 రోజుల తర్వాత మాత్రమే ధాన్యాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి, మరియు దాని తక్కువ నీటి అవసరాలు, పరీక్షించిన ఇతర ధాన్యం జాతుల కంటే యూనిట్కు తేమకు మరింత సమర్థవంతంగా ధాన్యాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. "ప్రోసో మిల్లెట్" అనే పేరు పాన్-స్లావిక్ ధాన్యం యొక్క సాధారణ పేరు.

## చరిత్ర
వరిగలు కలుపుమొక్కగా మధ్య ఆసియా అంతటా కాస్పియన్ సముద్రం తూర్పు నుండి జిన్జియాంగ్ మరియు మంగోలియా వరకు విస్తృతమైన ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇవి ప్రోసో మిల్లెట్ యొక్క అడవి పూర్వీకులను లేదా పెంపుడు ఉత్పత్తి నుండి అడవి తప్పించుకునే వాటిని సూచించవచ్చు. ప్రస్తుతం, పెంపుడు జంతువుల దానా కోసం మొట్టమొదటి పురావస్తు ఆధారాలు క్రీ పూ 8,000 లో పాక్షిక శుష్క ఈశాన్య చైనాలోని సిషాన్ ప్రదేశం నుండి వచ్చాయి. మొక్కల యొక్క ప్రారంభ రకాలు నాటడం నుండి పంటకోత వరకు 45 రోజుల వరకు తక్కువ జీవిత చక్రాన్ని కలిగి ఉన్నందున, అవి నొమాడిక్ తెగలకు మొదట వ్యవసాయాన్ని స్వీకరించడానికి వీలు కల్పించాయని భావిస్తున్నారు. వేట-కేంద్రీకృత జీవనశైలి మరియు ప్రారంభ వ్యవసాయ నాగరికతల మధ్య వంతెనను ఏర్పరుస్తుంది. ఐరోపా మరియు ట్రాన్స్కాకాసియాలోని అనేక నియోలిథిక్ ప్రదేశాలలో సాధారణ చిరుధాన్యాల యొక్క కాలిపోయిన ధాన్యాల అవశేషాలు కనుగొనబడ్డాయి.

## వ్యవసాయ విశేషాలు
ప్రోసో మిల్లెట్ సాపేక్షంగా తక్కువ డిమాండ్ ఉన్న పంట, మరియు వ్యాధులు తెలియవు-తత్ఫలితంగా, దీనిని తరచుగా ఐరోపాలోని సేంద్రీయ వ్యవసాయ వ్యవస్థలలో ఉపయోగిస్తారు. అమెరికాలో దీనిని తరచుగా అంతర్ పంటగా ఉపయోగిస్తారు. అందువల్ల, ప్రోసో మిల్లెట్ వేసవి పాడుబడని మొక్కలను నివారించడానికి సహాయపడుతుంది, మరియు నిరంతర పంట మార్పిడిని సాధించవచ్చు. దాని ఉపరితల మూల వ్యవస్థ మరియు అట్రాజిన్ అవశేషాలకు దాని నిరోధకత ప్రోసో మిల్లెట్ను రెండు నీటి మరియు పురుగుమందుల డిమాండ్ ఉన్న పంటల మధ్య మంచి అంతర్ పంటగా చేస్తాయి. చివరి పంట యొక్క మొలకలు, మట్టిలోకి ఎక్కువ వేడిని అనుమతించడం ద్వారా, మిల్లెట్ వేగంగా మరియు ముందుగానే పెరుగుతాయి. చిరుధాన్యాలు భూమిని ఆక్రమించినప్పటికీ, దాని ఉపరితల మూల వ్యవస్థ కారణంగా, నేల తదుపరి పంట కోసం దాని నీటి శాతాన్ని భర్తీ చేయగలదు. తరువాతి పంటలు, ఉదాహరణకు, శీతాకాలపు గోధుమలు, చిరుధాన్యాల మొక్కల నుండి ప్రయోజనం పొందుతాయి, ఇవి మంచు పేరుకుపోయేవిగా పనిచేస్తాయి. వరిగలు సాధారణంగా ఐదు జాతులుగా వర్గీకరించబడింది, మిలియాసియం, పేటెంటిస్సిమమ్, కాంట్రాక్టమ్, కాంపాక్టమ్ మరియు ఓవాటమ్.

దాని C4 కిరణజన్య వ్యవస్థ కారణంగా, ప్రోసో మిల్లెట్ మొక్కజొన్న లాగా థర్మోఫిలిక్, కాబట్టి పొలంలో నీడ ప్రదేశాలను నివారించాలి. ఇది 10 నుండి 13&nbsp;°C (50 నుండి 55&nbsp;°F) కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలకు సున్నితంగా ఉంటుంది. వరిగలు అత్యంత కరువు-నిరోధకమైనది, ఇది తక్కువ నీటి లభ్యత మరియు ఎక్కువ కాలం వర్షం లేని ప్రాంతాలకు ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది. మట్టి తేలికపాటి లేదా మధ్యస్థంగా ఉండాలి. దాని చదునైన మూల వ్యవస్థల కారణంగా, మట్టి సంపీడనాన్ని నివారించాలి. ఇంకా, ప్రోసో మిల్లెట్ దెబ్బతిన్న నీటి వల్ల కలిగే మట్టి తడిని సహించదు.

## ఉపయోగాలు

మంగోలియా మరియు చైనాలోని వాయవ్య షాంక్సీలో, "సుయాన్ జౌ" (ిసుత్త) అని పిలువబడే పులియబెట్టిన వరిగల గంజి ప్రాచుర్యం పొందింది. వీటిని పులియబెట్టడానికి వీలుగా నానబెడతారు, తరువాత గంజి చేయడానికి నీటిని ఖాళీ చేస్తారు. ఖాళీ చేసిన నీటిని "సుయాన్ మి టాంగ్" (ుమెన్నై) అని పిలువబడే చిరుధాన్యాల పానీయంగా అందిస్తారు. గంజిని ఊరగాయలు, ఉదాహరణకు టర్నిప్లు, క్యారెట్లు, ముల్లంగి మరియు ఆకుకూరలతో పాటు తింటారు. గంజిని కదిలించి వేయించి "చావో సుయాన్ ఝౌ" అని పిలుస్తారు. గంజిని "సుయాన్ లావో ఫ్యాన్" అని పిలువబడే ఘనపదార్థాలుగా కూడా ఆవిరిలో వేయవచ్చు. సాంప్రదాయ ధాన్యం ప్రోసో మిల్లెట్ అయితే, అది అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు బియ్యంతో కలుపుతారు. పుల్లదనం యొక్క అనేక జానపద భాషలు ఈ వంటకం నుండి ఉద్భవించాయి.
అమెరికాలో వరిగలను గ్లుటీన్-రహితమైన బీరు ఉత్పాదనలో ఉపయోగిస్తారు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 
* Alternative Field Crops Manual: Millets

వర్గం:చిరుధాన్యములు
వర్గం:పోయేసి