మహా బోధి సొసైటీ

**మహా బోధి సొసైటీ** ప్రస్తుతం భారతదేశంలోని కోల్‌కతాలో ఉన్న దక్షిణాసియా బౌద్ధ సంఘం. శ్రీలంక బౌద్ధ నాయకుడు అనగరిక ధర్మపాల, బ్రిటిష్ పాత్రికేయుడు, కవి సర్ ఎడ్విన్ ఆర్నాల్డ్ స్థాపించిన దీని మొదటి కార్యాలయం బుద్ధ గయలో ఉంది. భారతదేశంలో బౌద్ధమతాన్ని పునరుజ్జీవింపజేయడాని బోధ్ గయా, సారనాథ్, కుషినారాలోని పురాతన బౌద్ధ మందిరాలను పునరుద్ధరించడానికి ఈ సంస్థ ప్రయత్నాలు ప్రారంభమయ్యాయి. బుద్ధ గయ  కీర్తి, పవిత్రత పునరుద్ధరణ & పునరుజ్జీవనం కూడా మహా బోధి సొసైటీ లక్ష్యాలు.

బౌద్ధమతం క్షీణించిన తరువాత శతాబ్దాలుగా చాలా మంది భారతీయులు సాంస్కృతికంగా బౌద్ధులుగా ఉన్నప్పటికీ , వారు "బౌద్ధులు"గా తమను తాము గుర్తించుకోలేదు. మహా బోధి సొసైటీ బౌద్ధమతంపై ఆసక్తిని పునరుద్ధరించింది, లడఖ్ బౌద్ధ సంఘం, ఆల్ అస్సాం బౌద్ధ సంఘం, హిమాలయన్ బౌద్ధ సంఘంలను సృష్టించింది, అలాగే దళిత బౌద్ధ ఉద్యమానికి  పునాది వేసింది.

## మూలాలు
1891లో, సిద్ధార్థ గౌతమ (బుద్ధుడు) జ్ఞానోదయం పొందిన ప్రదేశమైన బోధ్ గయలోని ఇటీవల పునరుద్ధరించబడిన మహాబోధి ఆలయానికి తీర్థయాత్ర చేస్తున్నప్పుడు, శైవ పూజారి చేతిలో ఈ ఆలయాన్ని చూసి అనగరిక ధర్మపాల షాక్ అనుభవించాడు, బుద్ధుని ప్రతిమ హిందూ చిహ్నంగా రూపాంతరం చెందింది, బౌద్ధులు పూజ నుండి నిషేధించబడ్డారు. ఫలితంగా, ఆయన ఒక ఆందోళన ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించాడు. దీనికి ముందు, 1885లో సర్ ఎడ్విన్ ఆర్నాల్డ్ ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శించి, బోధ్ గయ దుర్భర పరిస్థితుల పట్ల బౌద్ధుల దృష్టిని ఆకర్షిస్తూ అనేక కథనాలను ప్రచురించారు. అనగరిక ధర్మపాల తన మహాబోధి ఉద్యమం ద్వారా ప్రారంభించిన బౌద్ధ పునరుజ్జీవనం కూడా "సంప్రదాయవాద" గా వర్ణించబడింది, అప్పటి హిందూ-బౌద్ధ సోదరభావం ప్రస్తుత మానసిక స్థితిలో, భారతదేశంలో బౌద్ధమతం క్షీణతకు భారత ఉపఖండంలో ముస్లిం విజయం కారణమని భావించారు.

కొలంబో మహాబోధి సొసైటీ 1891లో స్థాపించబడింది, కానీ దాని కార్యాలయాలు మరుసటి సంవత్సరం కలకత్తా మార్చబడ్డాయి. నాలుగు పురాతన పవిత్ర స్థలాలలో ప్రధానమైన బోధ్ గయలోని మహాబోధి ఆలయాన్ని బౌద్ధ నియంత్రణలోకి తీసుకురావడం దాని ప్రాథమిక లక్ష్యాలలో ఒకటి. దీనిని సాధించడానికి ధర్మపాల శతాబ్దాలుగా ఈ స్థలాన్ని నియంత్రించిన బ్రాహ్మణ పూజారులపై దావా వేశాడు. సుదీర్ఘ పోరాటం తర్వాత 1949లో మహాబోధి సొసైటీ నిర్వహణకు ఆ స్థలాన్ని పాక్షికంగా పునరుద్ధరించడంతో ఇది విజయవంతమైంది.

మహా బోధి సొసైటీ శాఖలు అనేక దేశాలలో స్థాపించబడ్డాయి, ముఖ్యంగా భారతదేశం, శ్రీలంకలో. మహాబోధిసొసైటి ఆఫ్ శ్రీలంక శాఖ ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు బనగాల ఉపతిస్స థెరో. చికాగోలో డాక్టర్ పాల్ కారస్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ శాఖను స్థాపించాడు.

1956లో బుద్ధరక్షిత ఆచార్య స్థాపించిన మహా బోధి సొసైటీ ఆఫ్ బెంగళూరు, స్వతంత్రంగా పనిచేసే & నిర్వహించే ఒక సోదరి సంస్థ.

## మహాబోధి ఆలయం

హిందూ సేన రాజవంశం పాలాలను ఓడించిన తరువాత, బౌద్ధమతం స్థానం మళ్లీ క్షీణించడం ప్రారంభించింది, తరువాత జనరల్ ఇఖ్తియార్ ఉద్దీన్ ముహమ్మద్ బిన్ బఖ్తియార్ ఖిల్జీ మగధను జయించాడు. ఈ కాలంలో, మహాబోధి ఆలయం శిథిలావస్థకు చేరడంతో చాలా వరకు వదిలివేయబడింది. 16వ శతాబ్దంలో బోధ్ గయ సమీపంలో ఒక హిందూ మఠం స్థాపించబడింది. తరువాతి శతాబ్దాలలో, ఆశ్రమపు మఠాధిపతి లేదా మహంత్ ఈ ప్రాంతం ప్రాధమిక భూస్వామిగా మారి, మహాబోధి ఆలయ మైదానాల యాజమాన్యాన్ని పొందారు.

1880లలో అప్పటి బ్రిటిష్ భారత ప్రభుత్వం సర్ అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్హామ్ దర్శకత్వంలో మహాబోధి ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించడం ప్రారంభించింది. 1885లో సర్ ఎడ్విన్ ఆర్నాల్డ్ ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శించి, బుద్ధగయ దుర్భర పరిస్థితుల పట్ల బౌద్ధుల దృష్టిని ఆకర్షిస్తూ అనేక కథనాలను ప్రచురించారు. ఈ పనిలో ఆయనకు వెన్ మార్గనిర్దేశం చేశారు. వెలిగమా శ్రీ సుమంగల.  1891లో, *మహంత్* అభ్యంతరాలపై, ఆలయ నియంత్రణను బౌద్ధులకు తిరిగి ఇవ్వడానికి అనగరిక ధర్మపాల ఒక ప్రచారాన్ని ప్రారంభించారు. 1949లో హిందూ మహంత్ నుండి బీహార్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి నియంత్రణను బదిలీ చేసినప్పుడు ఈ ప్రచారం పాక్షికంగా విజయవంతమైంది, ఇది ఆలయ నిర్వహణ కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. ఈ కమిటీలో తొమ్మిది మంది సభ్యులు ఉంటారు, వారిలో ఛైర్మన్తో సహా మెజారిటీ చట్టం ప్రకారం హిందువులు అయి ఉండాలి. మహాబోధికి నిర్వహణ కమిటీ క్రింద మొదటి ప్రధాన సన్యాసి మహా బోధి సొసైటీలో చురుకైన సభ్యుడిగా ఉన్న బెంగాలీ వ్యక్తి అనగరిక మునింద్ర.

## సారనాథ్‌లోని ములగంధ కుటీ విహార

సారనాథ్ మూలగంధ కుటీ విహారం సారనాథ్ గత వైభవాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. ఇది అనగరిక ధర్మపాల జీవితకాల అంకితభావానికి పట్టాభిషేకం అత్యంత అద్భుతమైన విజయం. 1926లో తన పవిత్ర జీవిత చివరలో, ములగంధ కుటి విహార నిర్మాణాన్ని అనాగరిక ధర్మపాల చేపట్టారు. సారనాథ్‌లో ఆలయాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు నిర్మాణ ప్రణాళికలను రూపొందించిన తర్వాత, ఆయన ఉదారమైన హవాయి పోషకురాలు మేరీ రాబిన్సన్ ఫోస్టర్, ఆమె తల్లిదండ్రులు, సోదరుడు & శ్రేయోభిలాషుల నుండి వచ్చిన మొదటి ఆర్థిక సహాయాన్ని విరాళంగా ఇచ్చారు. 200 అడుగుల ఎత్తైన ఈ అద్భుతమైన ఆలయాన్ని 1931లో ప్రజల కోసం తెరిచారు. తరువాత ప్రఖ్యాత జపనీస్ కళాకారుడు కోసేత్సు నోసు (1885-1973) అతని సహాయకుడు శాక్యముని బుద్ధుని జీవిత సంఘటనలను వర్ణించే ములగంధా కుటీ విహారం కుడ్య చిత్రాలు వంటి ప్రసిద్ధ ఫ్రెస్కో చిత్రాలతో ఆలయ గోడలను అలంకరించే పనిని చేపట్టారు. విహార ప్రారంభ రోజున, బ్రిటిష్ రాజ్ పాలనలో భారత ప్రభుత్వం అనాగరిక ధర్మపాలకు విరాళంగా ఇచ్చిన బుద్ధుని అవశేషాలను ఆలయంలో ప్రతిష్టించారు. బౌద్ధ ఆరాధనకు ఆకర్షణీయమైన స్థలమైన విహారాన్ని గత దశాబ్దాలుగా అనేక మంది భారతీయ & విదేశీ ప్రముఖులు లక్షలాది మంది యాత్రికులు, పర్యాటకులు సందర్శించారు. నవంబరులో జరిగే ములగంధ కుటీ విహార వార్షిక కార్యక్రమంలో, కార్యక్రమాలలో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన అంశం బుద్ధుని పవిత్ర అవశేషాన్ని ప్రదర్శించడం. వివిధ దేశాల నుండి మాతృభూమి నుండి ప్రజలు ఈ పవిత్ర అవశేషానికి నివాళులర్పించడానికి విహారాన్ని సందర్శిస్తారు, ఇది వారి జీవితకాలంలో అరుదైన  అనుకూలమైన క్షణం అని భావిస్తారు.

## ప్రచురణలు
పాలి అనువాదాల నుండి ఆధునిక భారతీయ స్థానిక భాషలలోకి (హిందీ వంటి) పండితుల గ్రంథాలు హిందీ-విద్యావంతులైన భారతీయ ప్రేక్షకులను ఆకర్షించడానికి దేవనాగరి భాషలో పాలీ రచనల కొత్త సంచికల వరకు విస్తరించి ఉన్న ప్రచురణల బలమైన సంప్రదాయాన్ని మహా బోధి సొసైటీ కలిగి ఉంది. వారు కొన్నిసార్లు ఇతర ముద్రణాలయాల భాగస్వామ్యంతో స్థానిక/ప్రాంతీయ భాషలు మాండలికాలలో పుస్తకాలు & కరపత్రాలను కూడా ప్రచురించారు. ది జర్నల్ ఆఫ్ ది మహా బోధి సొసైటీ 1892 నుండి ప్రచురించబడుతోంది.

## నాయకత్వం

అత్యంత గౌరవనీయులైన పి. సీవలీ థెరా 2016 నుండి మహా బోధి సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా 12వ ప్రస్తుత ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నారు. సంయుక్త కార్యదర్శులు గౌరవనీయులైన కహటగోళ్ళవే మెడంకర థెరా. వెన్. రత్మల్వా సుమిథానంద థేరా.

2008 సెప్టెంబర్‌లో జరిగిన సమావేశంలో, మహా బోధి సొసైటీ బౌద్ధ కుటుంబాలలో జన్మించిన వ్యక్తులు మాత్రమే సొసైటీకి అధ్యక్షుడిగా లేదా ఉపాధ్యక్షులలో ఒకరిగా పనిచేయడానికి అర్హులు అనే నియమాన్ని ఆమోదించింది. పదవీ విరమణ చేసిన అధ్యక్షుడు, హిందువు అయిన బి. కె. మోడీ పోషకుడి పదవిని స్వీకరించారు. అదే సమావేశంలో, 14వ దలైలామా ప్రధాన పోషకుడి అనే కొత్త బిరుదు ఇవ్వబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:బౌద్ధ మతము