పీటర్ బ్రుక్

**పీటర్ స్టీఫెన్ పాల్ బ్రుక్**  (21 మార్చి 1925 – 2 జూలై 2022) ఒక ఇంగ్లీష్ నాటక మరియు చలనచిత్ర దర్శకుడు. ఆయనను ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు నాటకరంగం చరిత్రలో అత్యంత గొప్ప మరియు ప్రభావవంతమైన వ్యక్తులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా గుర్తిస్తారు.

ఆయనకు రెండు టోనీ అవార్డులు, ప్రేమియం ఇంపీరియాలే, ప్రిక్స్ ఇటాలియా మరియు యూరప్ థియేటర్ ప్రైజ్ వంటి అనేక పురస్కారాలు లభించాయి. 2021లో ఆయనకు భారతదేశపు పద్మశ్రీ పురస్కారం ప్రదానం చేశారు.

1970ల ప్రారంభం నుండి బ్రుక్ ఫ్రాన్స్‌లో స్థిరపడ్డారు. అక్కడ ఆయన ఒక అంతర్జాతీయ నాటక సంస్థను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో కూడా ప్రదర్శనలు ఇస్తూ, సాదాసీదా శైలిలో నాటక ప్రదర్శనలను ప్రోత్సహించింది.

ఆయన మొదట ఇంగ్లాండ్‌లో పనిచేశారు. 1945లో బర్మింగ్హామ్ రెపర్టరీ థియేటర్లో, 1947లో రాయల్ ఓపెరా హౌస్లో, 1962 నుండి రాయల్ షేక్స్పియర్ కంపెనీ (RSC)లో పనిచేశారు. అక్కడ ఆయన పీటర్ వైస్ రచించిన *మరాట్/సాడ్* నాటకాన్ని 1964లో మొదటిసారి ఇంగ్లీష్‌లో దర్శకత్వం వహించారు. ఆ నాటకం 1965లో బ్రాడ్‌వేకి వెళ్లి టోనీ అవార్డు ఫర్ బెస్ట్ ప్లే గెలుచుకుంది. ఈ నాటకానికి బ్రుక్‌కు టోనీ అవార్డు ఫర్ బెస్ట్ డైరెక్షన్ ఆఫ్ ఎ ప్లే పురస్కారం లభించింది.

ఆయన 1963లో వచ్చిన *లార్డ్ ఆఫ్ ది ఫ్లైస్* వంటి ప్రసిద్ధ చిత్రాలకు కూడా దర్శకత్వం వహించారు.
## జీవితం మరియు వృత్తి
### ప్రారంభ సంవత్సరాలు మరియు విద్య
బ్రూక్ 1925 మార్చి 21న బెడ్‌ఫర్డ్ పార్క్ ప్రాంతంలో, చిస్విక్లో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి సైమన్ బ్రూక్ మరియు తల్లి ఐడా (జుడెల్సన్). వీరిద్దరూ లిథువేనియన్ యూదులు కాగా, లాట్వియా నుండి వలస వచ్చినవారు.

కుటుంబం నివాసం టర్న్‌హామ్ గ్రీన్లోని 27 ఫెయిర్‌ఫాక్స్ రోడ్‌లో ఉండేది. ఆయన పెద్ద అన్నయ్య అలెక్సిస్ బ్రూక్ ఒక సైకియాట్రిస్ట్ మరియు సైకోథెరపిస్ట్ అయ్యాడు. ఆయన మొదటి బంధువు Valentin Pluchek మాస్కో సాటైర్ థియేటర్ ప్రధాన దర్శకుడిగా పనిచేశాడు.

బ్రూక్ వెస్ట్‌మిన్స్టర్ స్కూల్, గ్రెషమ్ స్కూల్, మరియు మాగ్డలెన్ కాలేజ్, ఆక్స్ఫర్డ్లో విద్యనభ్యసించాడు. అక్కడ ఆయన 1945 వరకు భాషలను అభ్యసించాడు.

చిన్ననాటి అనారోగ్య కారణంగా ద్వితీయ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఆయనకు సైనిక సేవ నుండి మినహాయింపు లభించింది.

### ఇంగ్లాండ్
1943లో లండన్‌లోని టార్చ్ థియేటర్‌లో క్రిస్టఫర్ మార్లో రచించిన *డాక్టర్ ఫాస్టస్* నాటకాన్ని బ్రూక్ మొదటిసారి దర్శకత్వం వహించాడు. అనంతరం 1945లో చాంటిక్లియర్ థియేటర్‌లో జాన్ కోక్టో రచించిన *ది ఇన్‌ఫెర్నల్ మెషిన్* నాటకాన్ని మళ్లీ ప్రదర్శించాడు.

1945లో ఆయనను బర్మింగ్‌హామ్ రిపర్టరీ థియేటర్లో స్టేజ్ డైరెక్టర్‌గా నియమించారు. ఆ థియేటర్ డైరెక్టర్ బ్యారీ జాక్సన్ ఆయనను "నేను చూసిన అతి యువ భూకంపం" అని వ్యాఖ్యానించాడు.

1946లో బ్రూక్ స్ట్రాట్‌ఫోర్డ్-అపాన్-ఏవన్కు వెళ్లి *Love's Labour's Lost* నాటకాన్ని దర్శకత్వం వహించాడు. తరువాత 1947లో *Romeo and Juliet* నాటకాన్ని కూడా దర్శకత్వం వహించాడు.

1947 నుండి 1950 వరకు ఆయన లండన్‌లోని రాయల్ ఓపెరా హౌస్లో ప్రొడక్షన్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు. అక్కడ ఆయన 1948లో పుచ్చినీ రచించిన *La bohème* ఓపెరాను పునర్నిర్మాణం చేసి ప్రదర్శించాడు. అలాగే 1949లో రిచర్డ్ స్ట్రాస్ రచించిన *సలోమే* ఓపెరాను చిత్రకారుడు Salvador Dalí రూపొందించిన వేదిక రూపకల్పనతో ప్రదర్శించాడు.

1962 నుండి ఆయన Royal Shakespeare Companyలో పీటర్ హాల్తో కలిసి దర్శకుడిగా పనిచేశాడు. 1964లో జర్మన్ నాటకకర్త Peter Weiss రచించిన *Marat/Sade* నాటకాన్ని ఆంగ్లంలో మొదటిసారిగా ప్రదర్శించాడు. ఈ నాటకం 1965లో బ్రాడ్‌వేలో ప్రదర్శించబడి Tony Award for Best Play గెలుచుకుంది.

### అంతర్జాతీయ థియేటర్ పరిశోధన కేంద్రం
1971లో బ్రూక్, Micheline Rozanతో కలిసి International Centre for Theatre Research అనే అంతర్జాతీయ థియేటర్ సంస్థను స్థాపించాడు. ఈ సంస్థలో నటులు, నర్తకులు, సంగీతకారులు వంటి అనేక దేశాల కళాకారులు పనిచేశారు. 1974 నుండి ఇది పారిస్‌లోని Théâtre des Bouffes du Nord థియేటర్‌లో స్థిరపడింది.

### వ్యక్తిగత జీవితం
1951లో బ్రూక్ నటి Natasha Parryను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఇద్దరు పిల్లలు — Irina Brook మరియు సైమన్ బ్రూక్. నాటాషా పార్రీ 2015లో స్ట్రోక్ కారణంగా 84 సంవత్సరాల వయసులో మరణించింది.

బ్రూక్ 2022 జూలై 2న పారిస్‌లో 97 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు. 
## కృతులు
బ్రూక్ రూపొందించిన ప్రదర్శనలకు సంబంధించిన మూలాధారాలు బెర్లిన్‌లోని అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ లో, అలాగే ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ అస్టూరియాస్ ఫౌండేషన్ వద్ద భద్రపరచబడ్డాయి, మరియు ఇతర ప్రదేశాల్లో కూడా ఉన్నాయి.

### షేక్స్పియర్ రచనలు
బ్రూక్‌కు William Shakespeare రచనలపై ప్రత్యేక ఆసక్తి ఉండేది. ఆయన వాటిని ఇంగ్లాండ్‌తో పాటు ఇతర ప్రాంతాల్లో నాటకాలుగా, సినిమాలుగా మరియు అనువాద రూపాల్లో రూపొందించాడు. 1945లో ఆయన *కింగ్ జాన్* నాటకాన్ని Paul Shelving రూపకల్పనతో బర్మింగ్‌హామ్ రిపర్టరీ థియేటర్‌లో ప్రదర్శించాడు.

షేక్స్పియర్ మెమోరియల్ థియేటర్‌లో ఆయన 1950లో *Measure for Measure* మరియు 1952లో *The Winter's Tale* నాటకాలను దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ రెండింటిలోనూ John Gielgud నటించాడు. తరువాత 1955లో *హ్యామ్లెట్ – ప్రిన్స్ ఆఫ్ డెన్మార్క్* నాటకాన్ని రూపొందించాడు. ఇందులో Paul Scofield (హ్యామ్లెట్), Alec Clunes (క్లాడియస్), Diana Wynyard (గెర్ట్రూడ్), Mary Ure (ఒఫెలియా), Ernest Thesiger (పోలొనియస్), Richard Johnson (లయర్టీస్), మైఖేల్ డేవిడ్ (హోరేషియో) మరియు Richard Pasco (ఫోర్టిన్‌బ్రాస్) పాత్రలు పోషించారు.

అదే సంవత్సరంలో Laurence Olivier మరియు Vivien Leigh నటించిన *Titus Andronicus* కూడా అక్కడ ప్రదర్శించబడింది. 1957లో ఇది యూరప్ పర్యటనలో కూడా ప్రదర్శించబడింది.

1953లో అమెరికన్ టెలివిజన్ కార్యక్రమం *ఓమ్నిబస్* కోసం రూపొందించిన *King Lear* నాటకంలో Orson Welles నటించాడు. ఇది ఆయన తొలి టెలివిజన్ ప్రదర్శనగా నిలిచింది.

1962లో The Royal Shakespeare Company కోసం ఆయన రూపొందించిన మొదటి నాటకం *King Lear*.

1970లో ఆయన రూపొందించిన *ఎ మిడ్సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్* నాటకం ప్రసిద్ధి పొందింది. ఇందులో John Kane (పక్), Frances de la Tour (హెలెనా), Ben Kingsley (డిమేట్రియస్) మరియు Patrick Stewart (స్నౌట్) నటించారు.

1971లో ఆయన *కింగ్ లియర్* అనే చిత్రాన్ని కూడా రూపొందించాడు.

తరువాత ఫ్రాన్స్‌లోని Théâtre des Bouffes du Nord థియేటర్‌లో షేక్స్పియర్ రచనలను ఫ్రెంచ్ భాషలో కూడా ప్రదర్శించాడు. వాటిలో *టిమోన్ డి అథెన్స్* (1974), *Mesure pour mesure* (1978) మరియు *La Tempête* (1990) ఉన్నాయి.

2000లో ఆయన *The Tragedy of Hamlet* అనే నాటకాన్ని రూపొందించాడు. ఇందులో Adrian Lester (హ్యామ్లెట్), జెఫ్రీ కిస్సూన్ (క్లాడియస్/భూతం), నటాషా పార్రీ (గెర్ట్రూడ్), Shantala Shivalingappa (ఒఫెలియా), బ్రూస్ మైయర్స్ (పోలొనియస్) తదితరులు నటించారు. 2002లో దీనిపై టెలివిజన్ చిత్రం రూపొందించబడింది.

2009లో షేక్స్పియర్ సానెట్ల ఆధారంగా *Love is my Sin* అనే నాటకాన్ని రూపొందించాడు.  
2010లో ఆయన మరియు Marie-Hélène Estienne కలిసి *Warum warum* (Why Why) అనే ప్రదర్శనను రూపొందించారు.

### ఆర్‌ఎస్‌సీతో చేసిన కృతులు
* 1946: *Love's Labour's Lost* (Shakespeare Memorial Theatre)
* 1947: *Romeo and Juliet* (Shakespeare Memorial Theatre)
* 1950: *Measure for Measure*, John Gielgudతో
* 1952: *The Winter's Tale*, John Gielgudతో
* 1955: *Titus Andronicus*, Laurence Olivier మరియు Vivien Leighతో
* 1957: *The Tempest*, John Gielgudతో
* 1962: *King Lear*, Paul Scofieldతో
* 1964: *Marat/Sade*
* 1966: *US* – వియత్నాం యుద్ధానికి వ్యతిరేకంగా రూపొందించిన నాటకం
* 1970: *A Midsummer Night's Dream*
* 1978: *Antony and Cleopatra*, Glenda Jackson, Jonathan Pryce, Alan Rickman, Patrick Stewart తదితరులతో

### సినిమాలు
* 1953: *ది బెగ్గర్స్ ఓపెరా*
* 1960: *Moderato Cantabile*
* 1963: *లార్డ్ ఆఫ్ ది ఫ్లైస్*
* 1967: *రైడ్ ఆఫ్ ది వాల్కైరీ*
* 1967: *మరాట్/సేడ్*
* 1968: *టెల్ మీ లైస్*
* 1971: *కింగ్ లియర్*
* 1979: *మీటింగ్స్ విత్ రిమార్కబుల్ మెన్*
* 1989: *ది మహాభారత*
* 2002: *The Tragedy of Hamlet* (టీవీ చిత్రం)
* 2012: *The Tightrope* (డాక్యుమెంటరీ), Simon Brookతో కలిసి 
## పురస్కారాలు మరియు గౌరవాలు

### పురస్కారాలు
* ఉత్తమ నాటక దర్శకత్వానికి టోనీ అవార్డు – *Marat/Sade*, 1966
* ఉత్తమ నాటక దర్శకత్వానికి టోనీ అవార్డు – *A Midsummer Night's Dream*, 1971
* షేక్స్పియర్ బహుమతి – Hamburgలోని Alfred Toepfer Foundation నుండి, 1973
* బ్రిగేడియర్ ప్రైజ్, 1975 – *Timon of Athens* కోసం
* గ్రాండ్ ప్రి డొమినిక్, 1981
* ఎమ్మీ అవార్డు, 1984 – *La tragédie de Carmen* కోసం
* ప్రిక్స్ ఇటాలియా, 1984
* యూరప్ థియేటర్ బహుమతి, 1989
* అంతర్జాతీయ ఎమ్మీ అవార్డు, 1990 – *The Mahabharata* కోసం
* క్యోటో ప్రైజ్ (కళలు మరియు తత్వశాస్త్రం), 1991
* ప్రేమియమ్ ఇంపీరియాలే, 1997
* డాన్ డేవిడ్ బహుమతి, 2005
* ఇబ్సెన్ అవార్డు, 2008 – ఈ బహుమతిని మొదటిసారిగా అందుకున్న వ్యక్తి (2.5 మిలియన్ నార్వేజియన్ క్రోన్ విలువైనది)
* క్రిటిక్స్ సర్కిల్ అవార్డు – కళలకు విశిష్ట సేవ, 2008

### గౌరవాలు
* ఆర్డర్ ఆఫ్ ది బ్రిటిష్ ఎంపైర్ – కమాండర్, 1965
* అమెరికన్ థియేటర్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్లో సభ్యత్వం, 1983
* గౌరవ DLitt – University of Birmingham, 1990
* గౌరవ మాగ్డలెన్ కాలేజ్, ఆక్స్ఫర్డ్ ఫెలో, 1991
* గౌరవ DLitt – University of Strathclyde, 1990
* గౌరవ DLitt – University of Oxford, 1994
* ఫ్రాన్స్ యొక్క Légion d'honneur ఆర్డర్ – ఆఫీసియర్, 1995
* కంపానియన్స్ ఆఫ్ ఆనర్ ఆర్డర్ సభ్యుడు, 1998 (ఇతను ముందుగా నైట్ హుడ్ గౌరవాన్ని తిరస్కరించాడు)
* బ్రిటిష్ అకాడమీ అధ్యక్ష పతకం, 2011
* ఫ్రాన్స్ Légion d'honneur – కమాండర్, 2013
* ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ అస్టూరియాస్ అవార్డు (కళలు), 2019
* పద్మశ్రీ (భారతదేశం), 2021

### యూరప్ థియేటర్ బహుమతి
1989లో ఇటలీలోని Taormina నగరంలో ఆయనకు రెండవ Europe Theatre Prize ప్రదానం చేశారు. దీనికి ఇచ్చిన కారణం ఇలా ఉంది:


మన శతాబ్దం రెండో భాగంలో ప్రపంచ రంగస్థల రంగంలో పీటర్ బ్రూక్ చేసిన సిద్ధాంతాత్మక మరియు ప్రాయోగిక కృషి అసమానమైనది. ‘డెడ్‌లీ థియేటర్’ అని ఆయన పేర్కొన్న నిర్జీవమైన పద్ధతుల నుండి బయటకు వచ్చి నిజమైన పరిశోధనను కొనసాగించడం ఆయన మొదటి విశిష్టత. రెండవది, సమకాలీన రంగస్థల భాషల వైవిధ్యాన్ని వినియోగిస్తూ వాటిని ఒక సమగ్ర రూపంలో కలపగలగడం. మూడవది, కాలం మరియు స్థలం కారణంగా మనకు దూరంగా ఉన్న కొన్ని గొప్ప సాంస్కృతిక మరియు నాటక సంప్రదాయాలను తిరిగి జీవంతో నింపడం. అయితే అతని అత్యున్నత గుణం ఏమిటంటే, తన పరిశోధన యొక్క కఠినతను మరియు సౌందర్యాన్ని ప్రేక్షకులతో సంబంధం కలిగించే అవసరంతో ఎప్పుడూ విడదీయకుండా ఉంచడం. ప్రేక్షకులు కూడా తమ అలవాట్లను పునరుద్ధరించుకోవాలని ఆయన సూచించారు.
 

## మూలాలు