రాజేంద్ర కె. పచౌరి

రాజేంద్ర కుమార్ పచౌరి (20 ఆగస్టు 1940 – 13 ఫిబ్రవరి 2020) 2002 నుండి 2015 వరకు, నాల్గవ, ఐదవ అంచనా చక్రాల సమయంలో ఇంటర్‌గవర్నమెంటల్ ప్యానెల్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్ (ఐపీసీసీ) ఛైర్మన్‌గా ఉన్నారు. ఆయన నాయకత్వంలో ఐపీసీసీ 2007లో నోబెల్ శాంతి బహుమతిని గెలుచుకుంది, పారిస్ ఒప్పందంకి శాస్త్రీయ పునాది అయిన ఐదవ అంచనా నివేదికను అందించింది. ఆయన 2002 నుండి అనేక లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలను ఎదుర్కొన్న తర్వాత ఫిబ్రవరి 2015లో రాజీనామా చేసే వరకు ఆ పదవిలో ఉన్నారు. ఆయన మార్చి 2022లో లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణల నుండి నిర్దోషిగా విడుదలయ్యారు (సాకేత్ కోర్టులోని అదనపు సెషన్స్ జడ్జి కోర్టు). ఆయన తర్వాత హోసంగ్ లీ ఆ పదవిని చేపట్టారు.

పచౌరీ 1981లో ది ఎనర్జీ అండ్ రిసోర్సెస్ ఇన్స్టిట్యూట్ (టెరి) ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారిగా బాధ్యతలు స్వీకరించి మూడు దశాబ్దాలకు పైగా ఆ సంస్థకు నాయకత్వం వహించి, 2016లో టెరి కార్యనిర్వాహక ఉపాధ్యక్ష పదవి నుండి వైదొలిగాడు. ప్యాచీగా విశ్వవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందిన పచౌరీ, పర్యావరణ & విధానపరమైన సమస్యలపై అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన వ్యక్తి, ఐపీసీసీకి ఆయన నాయకత్వం వహించడం వల్ల మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పు సమస్య ఒక కీలకమైన ప్రపంచ ఆందోళనగా గుర్తింపు పొందడానికి దోహదపడింది.  

## నేపథ్యం
పచౌరీ భారతదేశంలోని నైనిటాల్‌లో జన్మించాడు. ఆయన లక్నోలోని లా మార్టినియర్ కళాశాలలో, బీహార్‌లోని జమాల్‌పూర్‌లోని ఇండియన్ రైల్వేస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెకానికల్ అండ్ ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో విద్యను అభ్యసించాడు. ఆయన భారతదేశంలో మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ విద్య ప్రారంభానికి నాంది పలికిన ఒక ఉన్నత పథకమైన స్పెషల్ క్లాస్ రైల్వే అప్రెంటిసెస్, 1958 బ్యాచ్‌కు చెందినవారు. ఆయన వారణాసిలోని డీజిల్ లోకోమోటివ్ వర్క్స్‌లో ఇండియన్ రైల్వేస్‌తో తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు. ఆయన యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని రాలీలోని నార్త్ కరోలినా స్టేట్ యూనివర్శిటీలో చేరి 1972లో ఇండస్ట్రియల్ ఇంజనీరింగ్‌లో ఏఎం.ఎస్, 1974లో ఇండస్ట్రియల్ ఇంజనీరింగ్ & ఎకనామిక్స్‌లో కో-మేజర్‌లతో పిహెచ్‌డి పొందాడు.  ఆయన  డాక్టరల్ థీసిస్ " నార్త్ & సౌత్ కరోలినాలో ఉన్న ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో విద్యుత్ శక్తి డిమాండ్‌ను అంచనా వేయడానికి ఒక డైనమిక్ మోడల్" అనే శీర్షికతో ఉంది. ఆయన " పర్యావరణ & వాతావరణ మార్పుల చిక్కుల " కారణంగా కఠినమైన శాకాహారిగా ఉండేవారు.

## కెరీర్
ఆయన అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా (ఆగస్టు 1974-మే 1975), ఎన్సి స్టేట్‌లోని ఎకనామిక్స్ అండ్ బిజినెస్ విభాగంలో విజిటింగ్ ఫ్యాకల్టీ మెంబర్‌గా (వేసవి 1976 & 1977) పని చేశాడు. ఆయన వెస్ట్ వర్జీనియా విశ్వవిద్యాలయం కాలేజ్ ఆఫ్ మినరల్ అండ్ ఎనర్జీ రిసోర్సెస్‌లో రిసోర్స్ ఎకనామిక్స్ విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా పని చేశాడు. భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత హైదరాబాద్‌లోని అడ్మినిస్ట్రేటివ్ స్టాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇండియా సీనియర్ ఫ్యాకల్టీ సభ్యుడిగా (జూన్ 1975-జూన్ 1979) చేరాడు, కన్సల్టింగ్ అండ్ అప్లైడ్ రీసెర్చ్ డివిజన్ (జూలై 1979-మార్చి 1981) డైరెక్టర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. ఆయన 1982లో ది ఎనర్జీ అండ్ రిసోర్సెస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (టెరి)లో డైరెక్టర్‌గా చేరాడు. ఆయన  ఆయన రిసోర్స్ సిస్టమ్స్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో సీనియర్ విజిటింగ్ ఫెలోగా(1982), ప్రపంచ బ్యాంకు, 1990లో వాషింగ్టన్ డీసీలో విజిటింగ్ రీసెర్చ్ ఫెలో  కూడా పని చేశాడు.20 ఏప్రిల్ 2002న వాతావరణ మార్పులను అర్థం చేసుకోవడానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని అంచనా వేయడానికి ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO), ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (యూనెప్) ఏర్పాటు చేసిన ఐక్యరాజ్యసమితి ప్యానెల్ అయిన ఇంటర్‌గవర్నమెంటల్ ప్యానెల్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్‌కు పచౌరీ ఛైర్మన్‌గా ఎన్నికయ్యాడు.

పచౌరి శ్రీరామ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ (సెప్టెంబర్ 1987) గవర్నర్ల బోర్డులో; న్యూఢిల్లీలోని ఇండియా ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్ (1985 నుండి) కార్యనిర్వాహక కమిటీలో; న్యూఢిల్లీలోని ఇండియా హ్యాబిటాట్ సెంటర్ (అక్టోబర్ 1987 నుండి) పాలక మండలిలో; అడ్మినిస్ట్రేటివ్ స్టాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇండియా (1979–81) గవర్నర్ల కోర్టులో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. పెగాసస్ క్యాపిటల్ అడ్వైజర్స్, చికాగో క్లైమేట్ ఎక్స్ఛేంజ్, టయోటా, డ్యూయిష్ బ్యాంక్ & NTPC వంటి కంపెనీలకు సలహా  ఇచ్చారు.

ఆయన అనేక సంఘాలు, కమిషన్లలో సభ్యుడిగా పని చేశాడు. ఆయన ఇంటర్నేషనల్ సోలార్ ఎనర్జీ సొసైటీ (1991–1997), వరల్డ్ రిసోర్సెస్ ఇన్స్టిట్యూట్ కౌన్సిల్ (1992) బోర్డులో సభ్యుడిగా, వరల్డ్ ఎనర్జీ కౌన్సిల్ (1993–1995) ఛైర్మన్‌గా, ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ ఎనర్జీ ఎకనామిక్స్ (1988–1990) అధ్యక్షుడిగా, ఆ తర్వాత ఛైర్మన్‌గా,  ఏషియన్ ఎనర్జీ ఇన్స్టిట్యూట్ (1992 నుండి) అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు. ఆయన శక్తి & సహజ వనరుల సుస్థిర నిర్వహణ రంగాలలో ఐక్యరాజ్యసమితి అభివృద్ధి కార్యక్రమానికి (1994-1999) పార్ట్-టైమ్ సలహాదారుగా ఉన్నారు. ఆర్.కె. పచౌరీ జూలై 2001లో భారత ప్రధాన మంత్రికి ఆర్థిక సలహా మండలి సభ్యుడిగా నియమితులయ్యాడు.

## ఐపీసీసీతో కలిసి పనిచేయండి
పచౌరి 2002 ఏప్రిల్ 20న ఐక్యరాజ్యసమితి ఏర్పాటు చేసిన వాతావరణ మార్పులపై అంతర్ ప్రభుత్వ ప్యానెల్ ఛైర్మన్‌గా ఎన్నికయ్యారు.

వాతావరణ మార్పు సమస్యపై పచౌరి స్వరం పెంచారు, "ఏమి జరుగుతుందో, ఏమి జరిగే అవకాశం ఉంది, ప్రపంచం నిజంగా ప్రతిష్టాత్మకంగా ఉండాలని, 350 లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడంలో చాలా నిశ్చయంగా ఉండాలని నన్ను ఒప్పిస్తుంది". వాతావరణంలో మిలియన్ కార్బన్ డయాక్సైడ్ భాగాల స్థాయిని 350 సూచిస్తుంది, వాతావరణ కొన బిందువును నివారించడానికి కొంతమంది వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలు సురక్షితమైన ఎగువ పరిమితి అంగీకరిస్తున్నారు.  భారత న్యాయస్థానాలలో అతనిపై లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలు వెలువడిన తరువాత ఐపిసిసి తో అతని కెరీర్ అకస్మాత్తుగా ముగిసింది.

## 2007 నోబెల్ శాంతి బహుమతి

ఐపిసిసి 2007 నోబెల్ శాంతి బహుమతి మాజీ యుఎస్ ఉపాధ్యక్షుడు అల్ గోర్ పంచుకుంది, అతను ఇంతకుముందు 2002లో పచౌరీ మొదటిసారి ఎన్నికైనప్పుడు విమర్శించాడు.

2007 డిసెంబర్ 11న ఇండోనేషియాలోని బాలిలో ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ సదస్సు ప్రతినిధులు సమావేశమవుతున్న రోజున, నార్వేలోని ఓస్లోలో జరిగిన ఒక అవార్డుల ప్రదానోత్సవంలో పచౌరీ (గ్రహీత ఐపీసీసీకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ), సహ-గ్రహీత అల్ గోర్ తమ అంగీకార ప్రసంగాలను అందించాడు. "'వసుధైవ కుటుంబకం ', అంటే 'విశ్వం మొత్తం ఒకే కుటుంబం'" అనే హిందూ తత్వశాస్త్రం, ప్రపంచ ఉమ్మడి వనరులను పరిరక్షించే ప్రపంచ ప్రయత్నాలలో ఆధిపత్యం చెలాయించాలని తాను నమ్ముతున్నట్లు పచౌరీ పేర్కొన్నారు.  తన ప్రసంగం అంతటా ఈ అంశాన్ని తిరిగి ప్రస్తావిస్తూ, ఆయన 1987లో మాల్దీవుల అధ్యక్షుడు (మౌమూన్ అబ్దుల్ గయూమ్ ) చెప్పిన మాటలను ఉటంకించారు:

ప్రపంచంలోని అత్యంత పేద దేశాలపై వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాల గురించి తన ఆందోళనలను పచౌరీ పదేపదే నొక్కిచెప్పారు, ఈ సందర్భంగా ఆయన ఈ క్రింది అధ్యయనాలను ఉదహరించారు:
:"...సగటు సముద్ర మట్టం రెండు మీటర్లు పెరిగితే, 1,190 చిన్న ద్వీపాలున్న దేశం మొత్తం దాదాపుగా మునిగిపోతుంది, వాటిలో చాలా వరకు సముద్ర మట్టానికి రెండు మీటర్ల కంటే కొద్దిగా మాత్రమే ఎత్తులో ఉన్నాయి. అది ఒక దేశానికి మరణశాసనం అవుతుంది.

:...భారీ జనాభా వలసలు, నీరు ఇతర వనరుల కోసం సంఘర్షణలు, యుద్ధాలు, అలాగే దేశాల మధ్య అధికార పునఃసర్దుబాటు వంటి ముప్పులను లేవనెత్తాయి. ధనిక, పేద దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరగడం, ముఖ్యంగా నీటి కొరత వల్ల కలిగే ఆరోగ్య సమస్యలు, పంట నష్టాలు సంభవించే అవకాశాన్ని కూడా కొందరు ఎత్తి చూపుతున్నారు...
## ఇతర సంస్థల పట్ల నిబద్ధత
ప్రపంచ శాంతిని ప్రోత్సహించడానికి ఫ్రాన్స్ మాజీ అధ్యక్షుడు జాక్వెస్ చిరాక్ 2008లో ప్రారంభించినప్పటి నుండి రాజేంద్ర కె. పచౌరి ఫౌండేషన్ చిరాక్ గౌరవ కమిటీలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. డాక్టర్ పచౌరి భారతదేశంలోని గ్లోబల్ యూనియన్ ఆఫ్ సైంటిస్ట్స్ ఫర్ పీస్ కు అధ్యక్షుడిగా కూడా ఉన్నాడు.
## బిలియన్ జీవితాలకు వెలుగునిచ్చే కార్యక్రమం
శక్తి కొరత ఉన్నవారికి స్వచ్ఛమైన శక్తిని అందించేందుకు, పచౌరి 2008లో ప్రపంచవ్యాప్త 'లైటింగ్ ఎ బిలియన్ లైవ్స్' (LaBL) చొరవను రూపొందించి ప్రారంభించాడు. ఈ చొరవతో సౌర శక్తిని సుందర్బన్స్, పశ్చిమ బెంగాల్, థార్ ఎడారి, రాజస్థాన్,  బీహార్ రాష్ట్రంలోని మారుమూల ప్రాంతాలకు తీసుకెళ్లారు. స్వచ్ఛమైన వంట, లైటింగ్ పరిష్కారాల లభ్యతను ఏకీకృతం చేయడంలో ముందుండి కృషి చేసిన ఈ చొరవ, గ్రామీణ, మారుమూల ప్రాంతాలలో వేలాది ఇంటిగ్రేటెడ్ డొమెస్టిక్ ఎనర్జీ సిస్టమ్స్ (IDES) ను విజయవంతంగా ఏర్పాటు చేసింది. ఇది అనేక ప్రమాణాలను నెలకొల్పింది, చివరి మైలు ప్రదేశాలలో పేదల కోసం స్వచ్ఛమైన శక్తి ఎంపికల శ్రేణికి ప్రాప్యతపై నొక్కి చెప్పింది. స్వచ్ఛమైన శక్తి రంగంలో వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించడానికి అనేక టెక్నాలజీ తయారీదారులకు LaBL ఒక వేదికగా కూడా ఉంది. ఈ చొరవ 13 కంటే ఎక్కువ దేశాలలో, భారతదేశంలోని 23 కంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలలో విస్తరించింది.

## వివాదాలు

### ప్రయోజనాల సంఘర్షణ, ఆర్థిక అవకతవకల ఆరోపణలు
క్రిస్టోఫర్ బుకర్, రిచర్డ్ నార్త్ జనవరి 2010లో *డైలీ టెలిగ్రాఫ్* కోసం ఒక వ్యాసం రాశారు, పచౌరీ ఆయిల్ అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (ONGC) బోర్డులో సభ్యత్వం పొందడం, పచౌరీ డైరెక్టర్ జనరల్‌గా ఉన్న లాభాపేక్షలేని సంస్థ అయిన టెరి కోసం పరిశోధన నిధులకు సంబంధించిన సంభావ్య ప్రయోజన సంఘర్షణలను ఆరోపించారు. టెరి ఐరోపాలో ఆర్థిక క్రమరాహిత్యాలు ఉన్నాయని వారు ఆరోపించారు. పచౌరి అన్ని ఆరోపణలను ఖండించారు.

ఆరోపణలకు ప్రతిస్పందనగా, టెరి అభ్యర్థన మేరకు ఆడిట్ సంస్థ కెపిఎంజి సమీక్ష నిర్వహించింది. సమీక్ష ఇలా పేర్కొంది: "డాక్టర్ పచౌరీకి ఆయన వివిధ సలహా పాత్రల నుండి కలిగే వ్యక్తిగత ఆర్థిక ప్రయోజనాలను సూచించే ఆధారాలు కనుగొనబడలేదు, అది ప్రయోజనాల సంఘర్షణకు దారితీసింది". నివేదిక దాని లక్ష్యాలను, పద్దతిని వివరిస్తుంది "మేము చేసిన పని ఆ సమయంలో అవసరమైనట్లుగా పరిగణించబడింది",  ఇది టెరి, పచౌరి పన్ను సలహాదారు అందించిన సమాచారంపై ఆధారపడి ఉందని పేర్కొంది. ఒక మినహాయింపులో సమీక్ష దాని పరిధి "ఆడిట్ నుండి గణనీయంగా భిన్నంగా ఉందని, ఆడిట్ వలె అదే స్థాయి హామీని అందించడానికి ఆధారపడలేమని" వివరిస్తుంది. ప్రైవేట్ రంగ సంస్థలు చేసిన చెల్లింపులను కెపిఎంజి పరిశీలించి, 326,399 డాలర్ల చెల్లింపులు టెరికి మాత్రమే చేసినట్లు కనుగొన్నారు, పచౌరీకి కాదు. ఆయన టెరి నుండి తన వార్షిక జీతం మాత్రమే పొందాడు, ఇది సంవత్సరానికి £45,000, అదనంగా బయటి ఆదాయాల నుండి గరిష్టంగా £2,174. ఐపీసీసీకి అధ్యక్షత వహించినందుకు ఆయనకు ఎటువంటి చెల్లింపు లభించలేదు.

21 ఆగస్టు 2010న, డైలీ టెలిగ్రాఫ్ క్షమాపణ చెప్పింది, "డాక్టర్ పచౌరీ అవినీతిపరుడని లేదా Iఐపీసీసీ అధిపతిగా తన పదవిని దుర్వినియోగం చేస్తున్నారని సూచించడం మా ఉద్దేశ్యం కాదు, ఇటీవలి సంవత్సరాలలో డాక్టర్ పచౌరీ 'మిలియన్ల డాలర్లు' సంపాదించలేదని KPMG కనుగొన్న విషయాన్ని మేము అంగీకరిస్తున్నాము" అని పేర్కొంది. "కలిగిన ఏదైనా ఇబ్బందికి మేము డాక్టర్ పచౌరీకి క్షమాపణలు చెబుతున్నాము" అని అది పేర్కొంది. టెలిగ్రాఫ్ క్షమాపణను స్వాగతించిన పచౌరి, "వారు చివరకు సత్యాన్ని అంగీకరించినందుకు సంతోషిస్తున్నాను" అని, తప్పుడు ఆరోపణలను "ఐపిసిసిని అపకీర్తి చేయడానికి వాతావరణ సంశయవాదులు చేసిన మరో ప్రయత్నానికి కారణమని పేర్కొన్నారు. వారు ఇప్పుడు నా వెంట వెళ్లి అది వారి ఉద్దేశ్యాన్ని నెరవేరుస్తుందని ఆశిస్తున్నారు".

పచౌరీని KPMG ప్రయోజన వైరుధ్యం మరియు ఆర్థిక దుర్వినియోగం నుండి విముక్తి చేసినప్పటికీ, రిచర్డ్ నార్త్, డైలీ మెయిల్, ది ఆస్ట్రేలియన్ అతని గురించి తప్పుడు ఆరోపణలను పునరావృతం చేశారని ది గార్డియన్‌కు చెందిన జార్జ్ మోన్‌బియోట్ తన అభిప్రాయాన్ని పేర్కొన్నాడు.
### లైంగిక వేధింపుల కేసు
18 ఫిబ్రవరి 2015న, ఢిల్లీ పోలీసులు లైంగిక వేధింపులు, వెంటాడటం, నేరపూరిత బెదిరింపు ఆరోపణలపై పచౌరీపై మొదటి సమాచార నివేదిక (ఎఫ్ఐఆర్) ను దాఖలు చేశారు. మార్చి 21న ఢిల్లీ హైకోర్టు ఆయనకు ముందస్తు బెయిల్ మంజూరు చేసింది. 2015 మేలో పచౌరీ లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడినట్లు టెరి అంతర్గత ఫిర్యాదుల కమిటీ (ఐసీసీ) నిర్ధారించగా, సహజ న్యాయం సూత్రాలను ఉల్లంఘించినందుకు ఐసీసీ కనుగొన్న విషయాలను పారిశ్రామిక ట్రిబ్యునల్ ముందు సవాలు చేశారు. ఒక భారతీయ పత్రిక ది కారవాన్ లోని ఒక వ్యాసం ఆర్. కె. పచౌరి టెరిలో తన పదవీకాలంలో చేసిన ఘనకార్యాలను వివరించింది.

ఒక ప్రకటనలో పచౌరి మాట్లాడుతూ, ఛార్జ్ షీట్‌లోని విషయాలు ఫిర్యాదుదారు చేసిన “ఆరోపణలు” మాత్రమేనని, ఏడాది పాటు జరిగిన దర్యాప్తు తర్వాత ఏదీ “నిరూపించబడలేదని” అన్నారు. పచౌరి ఇలా పేర్కొన్నాడు: "నా దృక్కోణం నుండి ఇది చాలా స్నేహపూర్వక మరియు పరస్పర సంబంధం తప్ప మరేమీ కాదు, మా ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలలో తేలికపాటి, స్నేహపూర్వక ధోరణి ఉండేది, కానీ ఏ దశలోనూ నేను శారీరక సంబంధం గురించి సూచించలేదు లేదా నేను ఏ విధంగానూ లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడలేదు". పచౌరీకి 2016 జూలైలో ట్రయల్ కోర్టు నుంచి రెగ్యులర్ బెయిల్ లభించింది. కోర్టు "కేసు దర్యాప్తు పూర్తయింది. ఛార్జ్ షీట్ ఇప్పటికే దాఖలు చేయబడింది. తక్షణ కేసులో దర్యాప్తు సమయంలో అతన్ని ఎప్పుడూ అరెస్టు చేయలేదు, ఇది దర్యాప్తు ప్రయోజనం కోసం అతని కస్టడీ అవసరం లేదని చూపిస్తుంది". 

## అవార్డులు & గుర్తింపు

* జనవరి 2001లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మభూషణ్ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.
* 2007 సంవత్సరానికి ఎన్డిటివి గ్లోబల్ ఇండియన్ ఆఫ్ ది ఇయర్.
* నేచర్ న్యూస్ మేకర్ ఆఫ్ ది ఇయర్ 2007. పత్రిక ఒక వ్యాసంలో పచౌరీని సంస్థ నిర్మాతగా ప్రశంసించింది "రాజేంద్ర పచౌరీకి గొప్ప బలం తనకు బాగా అర్థం అయ్యే రంగాలలో సంస్థలను నిర్మించడం మరియు నిర్వహించడం-ఇంజనీరింగ్ మరియు ఆర్థిక శాస్త్రం అభివృద్ధి సమస్యలకు వర్తిస్తాయి".
* 2008 జూలై 14న పచౌరీ UNIDO గుడ్విల్ అంబాసిడర్ బిరుదును అందుకున్నారు.
* ఆయనకు జనవరి 2008లో భారతదేశంలోని రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మ విభూషణ్ లభించింది.
* వాతావరణ మార్పుల పట్ల జపాన్ విధానాన్ని మెరుగుపరచడంలో ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా పచౌరీ నవంబర్ 2009లో 'ఆర్డర్ ఆఫ్ ది రైజింగ్ సన్-గోల్డ్ అండ్ సిల్వర్ స్టార్' అందుకున్నారు. ఆయనకు అకిహిటో చక్రవర్తి ఈ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు.
* నవంబర్ 2009లో ఫారిన్ పాలసీ మ్యాగజైన్ "వాతావరణ మార్పులకు సంబంధించిన అంశాలున్నాయా అనే చర్చకు ముగింపు పలికినందుకు" "టాప్ 100 గ్లోబల్ థింకర్స్" జాబితాలో పచౌరీకి ఐదవ స్థానం లభించింది.
* 2010 ఫిబ్రవరిలో వాతావరణ మార్పు & స్థిరమైన అభివృద్ధిపై అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని ప్రోత్సహించడంలో ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా ఫిన్లాండ్ అధ్యక్షుడు పచౌరీకి ఆర్డర్ ఆఫ్ ది వైట్ రోజ్ ఆఫ్ ఫిన్లాండ్ ప్రదానం చేశారు.
* ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వం ఆయనకు 'ఆఫీసర్ ఆఫ్ ది లెజియన్ ఆఫ్ హానర్' ప్రదానం చేసింది.
* హెచ్. ఇ. సి. పారిస్ పచౌరి ప్రొఫెసర్ హోనోరిస్ కౌసాను అక్టోబరు 2009లో నియమించారు.
* రీమ్స్ విశ్వవిద్యాలయం షాంపైన్-ఆర్డెన్ 2012 సెప్టెంబరులో పచౌరి ప్రొఫెసర్ హోనోరిస్ కాసాను నియమించారు.  

## ఇతర ఆసక్తులు
తన విద్యా ప్రచురణలతో పాటు, పచౌరి కవిత్వం మరియు కల్పన కూడా రాశారు. ఆయన 2010లో ప్రచురించబడిన రొమాన్స్ నవల అయిన రిటర్న్ టు అల్మోరా రచయిత. ఈ నవల ఒక రిటైర్డ్ బ్యూరోక్రాట్, ఒకప్పుడు ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థి, అతని ఆధ్యాత్మిక,  లైంగిక గతం గురించి జ్ఞాపకాల రూపంలో ఉంది. ఆయన తన కుమార్తె *రష్మీ పచౌరీ-రాజన్‌తో* కలిసి మూడ్స్ అండ్ మ్యూజింగ్స్ అనే కవితల సేకరణను సహ రచయితగా రాశారు.

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:2000 మరణాలు
వర్గం:పద్మ పురస్కారాలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు