శ్రీ పూర్ణత్రయీశ దేవాలయం

**శ్రీ పూర్ణత్రయీశ దేవాలయం** (మలయాళంలో: ) అనేది భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రంలో, మాజీ కోచిన్ రాజ్యం రాజధాని అయిన కొచ్చి నగరంలోని త్రిప్పునితుర ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక హిందూ దేవాలయం. ఈ ఆలయం కేరళలోని అత్యంత గొప్ప దేవాలయాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది అప్పటి కోచిన్ రాజ్యంకు చెందిన ఎనిమిది రాజ దేవాలయాలలో మొదటి ఆలయంగా గుర్తింపు పొందింది. ఇక్కడ ప్రధాన దేవుడు విష్ణు కాగా, ఆయనను **సంతానగోపాల మూర్తి** లేదా **పూర్ణత్రయీశ**గా పూజిస్తారు. ఆయన కోచిన్ రాజ్యానికి జాతీయ దేవుడిగా, అలాగే త్రిప్పునితురకు సంరక్షక దేవుడిగా భావించబడాడు. పూర్ణత్రయీశకు ఏనుగులపై ప్రత్యేక ప్రేమ ఉన్నట్లు ప్రసిద్ధి. అందుచేత ఆయన *వృష్చికోత్సవం* సందర్భంగా 40కిపైగా ఏనుగులు పాల్గొంటాయి.

ఈ ఆలయం ప్రతి సంవత్సరం జరిగే ఉత్సవాలు లేదా పండుగల కారణంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ముఖ్యమైన ఉత్సవం **వృశ్చికోల్సవం**, ఇది ప్రతి సంవత్సరం వృశ్చికం నెలలో (నవంబర్–డిసెంబర్) నిర్వహించబడుతుంది. ఇది కేరళలో ఉత్సవ ఋతువుకు ప్రారంభ సూచకంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది ఎనిమిది రోజుల పాటు సాగించే మహోత్సవం. ఇందులో మేళం (తాళ వాయిద్యాలు), కథాకళి, సంగీత కచేరీలు వంటి సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు ఎంతో వైభవంగా నిర్వహించబడతాయి. సంతానం లేని దంపతులు *పూర్ణత్రయీశన్*ను ప్రార్థిస్తే వారికి సంతానప్రాప్తి కలుగుతుందని భక్తులలో విశ్వాసం ఉంది.

సాంప్రదాయంగా **త్రిక్కెట్ట పురప్పాడు** రోజు (వృశ్చికోత్సవం నాల్గవ రోజు) సందర్భంగా పూర్ణత్రయీశుడు అపూర్వ వైభవంతో దర్శనమిస్తాడని భావిస్తారు. ఆ రోజున స్వామిని రత్నాలతో అలంకరించిన బంగారు ఆభరణాలతో ముస్తాబు చేసి, ఒక మహాకాయ ఏనుగు మీద అధిష్టింపజేస్తారు. ఆయన చుట్టూ మరో 14 ఏనుగులు ఉండగా, భక్తులు ప్రత్యేకంగా ఆలయ ఖజానా గది (కల్లర) నుంచి తీసిన బంగారు పాత్రలలో నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.

## పురాణ గాథ

సంప్రదాయాల ప్రకారం, ఒక బ్రాహ్మణుని పది మరణించిన పిల్లలకు పునర్జన్మ ప్రసాదించడానికి దేవుని సహాయం కోరినప్పుడు, విష్ణువు పూర్ణత్రయీశ విగ్రహాన్ని అర్జునుడుకు అందించాడని చెబుతారు. అర్జునుడు ఆ పది పిల్లలతో పాటు పవిత్ర విగ్రహాన్ని తన రథంలో తీసుకెళ్లి, పిల్లలను బ్రాహ్మణునికి అప్పగించాడు. ఈ సంఘటన జ్ఞాపకార్థంగా, రథ ఆకృతిలో ఉన్న గర్భగృహం (సంక్తమ్ సాంక్టోరం)తో ఒక ఆలయం నిర్మించబడింది. విష్ణువును ప్రతిష్ఠించడానికి పవిత్ర స్థలాన్ని అన్వేషించమని అర్జునుడు గణేశుని పంపించాడు. మొదట ఈ విగ్రహం ప్రధాన ఆలయానికి పశ్చిమాన ఉన్న ఒక రాజభవనంలో ఉంచబడింది; ప్రస్తుతం దానిని పూనితుర కోట్టారం అని పిలుస్తున్నారు.

ప్రాచీన వైదిక గ్రామమైన పూర్ణవేదపురం (ప్రస్తుతం త్రిప్పునితుర) పవిత్రతకు ఆకర్షితుడైన గణేశుడు ఆ స్థలాన్ని తనకోసం ఆక్రమించడానికి ప్రయత్నించాడు. అయితే అర్జునుడు అతనిని గర్భగుడి దక్షిణ వైపుకు నెట్టివేసి అక్కడే అతని విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు. ఇది సాధారణ ఆచారానికి భిన్నం, ఎందుకంటే సాధారణంగా గణేశునికి అంతర్గత ప్రాకారంలో నైరుతి వైపున ప్రత్యేక ఆలయం ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతం ఆవాల పొలాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉండటంతో, దీపం వెలిగించేందుకు నూనె పొందడానికి అర్జునుడు కొంత ఆవాల గింజలను ఉపయోగించాడు. ప్రజలు ఈ సంప్రదాయ దీపంలో కాలిన నూనెకు ఔషధ గుణాలు ఉన్నాయని చెబుతారు.

పురాణ కథల ప్రకారం, పూర్ణత్రయీశుడు ఎరూర్ పిశారి కోవిల్ దేవికి పెద్ద అన్న అని నమ్ముతారు. ఇంకా ఈ దేవుడు వడక్కేదత్తు మనకు చెందిన నాంబూతిరి అమ్మాయి నాంగేమ అనే యువతిని వివాహం చేసుకున్నాడని కూడా విశ్వసిస్తారు. వార్షిక ఆలయోత్సవ సమయంలో, పెరుంత్రికోవిల్ ఆలయం (శివుడు), ఎరూర్ నుండి దేవతలు తమ ఆరాట్టు కోసం ఇక్కడికి వచ్చి, అనంతరం సంయుక్త పూజా కార్యక్రమం, ప్రదక్షిణ యాత్ర నిర్వహిస్తారు. దీనిని స్థానికంగా శంకర-నారాయణ విలక్కు (శివుడు, విష్ణువు), లక్ష్మీ-నారాయణ విలక్కు (లక్ష్మీ, విష్ణువు) అని పిలుస్తారు. పూర్ణత్రయీశుని ఆరాట్టు, పూర్ణత్రయీశ ఆలయానికి ఈశాన్యంగా ఉన్న చక్కంకులంగర శివ ఆలయపు కుంటలో జరుగుతుంది.

*మూలస్థానం* లేదా 'ప్రారంభ స్థలం' పూనితుర శ్రీకృష్ణ ఆలయంలో ఉంది, ఇది శ్రీ పూర్ణత్రయీశ ఆలయానికి పశ్చిమాన 1.5&nbsp;కిమీ దూరంలో ఉంది. అప్పటి పాలకుడు దేవతను అక్కడి నుండి ప్రస్తుత స్థలానికి తరలించాడని చెబుతారు.
## ఆలయ నిర్మాణం

ఈ ఆలయం కేరళ దేవాలయ శిల్పకళకు అనుగుణంగా రూపకల్పన చేయబడింది. 1920లో ఒక పెద్ద అగ్నిప్రమాదం సంభవించి, ఆలయ అసలు నిర్మాణంలోని చాలా భాగం ధ్వంసమైంది. ముఖ్యంగా కలపతో విస్తృతంగా నిర్మించబడిన గర్భగృహం (సంక్తం సాంక్టోరం) పూర్తిగా నాశనం అయ్యింది. ఈ సంఘటన తరువాత, కేరళలో తొలిసారిగా ఆలయాన్ని కాంక్రీటుతో పునర్నిర్మించాల్సి వచ్చింది.  

ప్రసిద్ధ శిల్పి ఈచార వారియర్ రూపకల్పన చేసిన ఈ ఆలయం, కాంక్రీట్ నిర్మాణంతో తిరిగి రూపుదిద్దుకుంది. అయితే సంప్రదాయ ఆలయ నిర్మాణ భావనను కొనసాగించేందుకు, ఈ కాంక్రీటు నిర్మాణాన్ని తెలివిగా రాగి పలకలు, కలప ప్యానెల్లు, గ్రానైట్ పలకలతో కప్పి సంప్రదాయ శైలిని పునఃసృష్టించారు.

గర్భగృహపు ప్రక్క గోడలను దేవతలు, దేవతామూర్తుల విగ్రహాలతో అలంకరించిన పెద్ద పిత్తల పలకలతో సువిశాలంగా ముస్తాబు చేశారు. గర్భగృహపు పైకప్పును రాగి షీట్లతో కప్పారు. అలాగే గర్భగృహ ప్రవేశద్వారాలను బంగారు పలకలతో అలంకరించారు.

రెండు అంతస్తులుగా ఉన్న గోపురం మొదటి అంతస్తులో ఒక *మండపం* (దీయం) ఉంటుంది. ఈ మండపాన్ని ఎనిమిది చెక్కతో చెక్కిన స్తంభాలు మద్దతుగా నిలుస్తాయి.

## పండుగలు

అంబలం కతి ఉత్సవం అనే ప్రత్యేక పండుగ ఈ అగ్నిప్రమాద సంఘటనను గుర్తుచేసేందుకు నిర్వహించబడుతుంది. తులం నెలలో వచ్చే ఈ విశేష రోజున వేలాది భక్తులు ఆలయంలో చేరుకుంటారు. సాయంత్రం *దీపారాధన* అనంతరం, ఆలయం చుట్టూ ఏర్పాటు చేసిన కర్పూరాన్ని తగులబెడతారు. ఆలయంలోని దీపాలన్నీ వెలిగిపోతాయి. అప్పుడు మొత్తం ఆలయం అగ్నిలో ఉన్నట్లుగా ఒక ప్రత్యేక అనుభూతి కలుగుతుంది.

అయితే ఇది మాత్రమే ఈ ఆలయ పండుగ కాదు. నవంబర్ చివరలో జరగే *వృశ్చికోల్సవం* ఈ ఆలయంలోని ప్రధాన ఉత్సవంగా పరిగణించబడుతుంది.

వృశ్చిక ఉత్సవం సాధారణంగా ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్–డిసెంబర్ మధ్య ప్రారంభమవుతుంది. ఈ పండుగ మొత్తం ఎనిమిది రోజుల పాటు కొనసాగుతుంది. ఈ సందర్భంలో సంప్రదాయ జానపద కళారూపాలు כגון ఒట్టన్ తుళ్లల్, కథాకళి, తయంబక, చెండ మేళం, కచ్చేరి, మద్దళ పట్టు, కొంబు పట్టు,, కుజల్ పట్టు వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడతాయి.  

ఆలయ ముందు, వెనుక భాగాల్లో ఆహార పదార్థాలు, వివిధ వస్తువులు అమ్మే దుకాణాలు (స్టాల్స్) ఏర్పాటు చేయబడతాయి.
ఈ ఆలయంలో వీటితో పాటు ప్రతి సంవత్సరం మరో రెండు ప్రధాన పండుగలు, కొన్ని చిన్న సంబరాలు కూడా నిర్వహించబడుతాయి. పూర్ణత్రయీశుని జన్మదినం మలయాళ మాసమైన *కుంభం* (ఫిబ్రవరి–మార్చి) లోని "ఉత్రం" నక్షత్రానికి వస్తుంది. దీనికి ముందు *పర ఉత్సవం* నిర్వహిస్తారు. ఈ సమయంలో భక్తులు ఆలయానికి ప్రత్యేక నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.  

ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు–సెప్టెంబరు నెలల్లో మరో పండుగ అయిన *మూషారి ఉత్సవం* జరుగుతుంది. ఇది పూర్ణత్రయీశుని దివ్య విగ్రహాన్ని మలిచిన శిల్పిని స్మరించేందుకు నిర్వహించే ఉత్సవం. ఆ శిల్పి స్వయంగా దైవంతో ఏకమై పూర్ణత్రయీశుని అద్భుతమైన విగ్రహానికి ప్రాణం పోశాడని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ విగ్రహం ఇప్పటికీ ఆలయ గర్భగుడిలో ఉపయోగంలో ఉంది.

ప్రతి సంవత్సరం జరిగే ఇతర ప్రధాన సంబరాలలో *లక్ష్మీ నారాయణ విలక్కు*, *ఉత్రం విలక్కు*,, *తులం ఒంబత్ ఉత్సవం* ముఖ్యమైనవి.

## ఇవి కూడా చూడండి
*చొట్టానిక్కర ఆలయం
*కేరళ సంస్కృతిలో ఏనుగులు
*కేరళ ఆలయాలు

## చిత్రమాలిక

Image:Poornathrayisa pillar.JPG|ఆలయ స్తంభాలపై కళాకృతి
Image:Thrippunithura-Elephant-end-of-pooram-2 crop.jpg|ఆలయ పండుగ
Image:Poornathrayisa back side.JPG|ఆలయం వెనుక భాగం
Image:Light Poornathrayisa.JPG|ఆలయం ముందు ఉన్న విలక్కుమరం
Image:Thrippunithura-Elephant-Entering-Temple-1 crop.jpg|పండుగ సమయంలో అలంకరించిన ఏనుగులు
Image:Thrippunithura-Elephants2 crop.jpg|పండుగ సమయంలో అలంకరించిన ఏనుగులు
Image:Thrippunithura-Elephants4 crop.jpg|పండుగ సమయంలో అలంకరించిన ఏనుగులు
Image:Thrippunithura-Elephants5 crop.jpg|పండుగ సమయంలో అలంకరించిన ఏనుగులు
Image:Thrippunithura-Elephants6 crop.jpg|పండుగ సమయంలో అలంకరించిన ఏనుగులు
Image:Thrippunithura-Elephants-Panchavadyam-1 crop.jpg|పండుగ సమయంలో అలంకరించిన ఏనుగులు


## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

*Tripunithura.net  (కేరళ రాజప్రాసాద నగరం త్రిప్పునితుర సమాచారం)
*Sreepoornathrayeesa.org  (శ్రీ పూర్ణత్రయీశ క్షేత్ర ఉపదేశక సమితి అధికారిక వెబ్‌సైట్)

వర్గం:ఎర్నాకుళం జిల్లాలో హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:కేరళలోని విష్ణు ఆలయాలు

వర్గం:విష్ణువు అభిమాన క్షేత్రాలు
వర్గం:కేరళ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:కేరళ పుణ్యక్షేత్రాలు