వి.ఎస్.సంపత్

**వీరవల్లి సుందరం సంపత్** 2012 నుండి 2015 వరకు భారత ఎన్నికల సంఘపు 18వ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (సిఇసి) గా పనిచేశాడు. అతను SY ఖురైషి తర్వాత, 2012 జూన్ 11 న ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. 1950 జనవరి 16న జన్మించిన సంపత్, 65 ఏళ్ల వయసులో 2015 జనవరి 15 న పదవీ విరమణ చేశాడు.

## తొలి ఎదుగుదల
సంపత్ కెరీర్‌ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో 1975 - 1986 మధ్య జిల్లా కలెక్టరుగా మొదలైంది. అనేక తీరప్రాంత జిల్లాల జిల్లా కలెక్టర్‌గా, సంపత్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, తుఫాను సహాయాన్ని నిర్వహించడంలో పెద్ద బృందాలకు నాయకత్వం వహించాడు.

తదనంతరం, సంపత్ 1986, 1989 మధ్యకాలంలో ఆహార, ప్రజాపంపిణీ శాఖ, పరిశ్రమల శాఖ, ఆర్థిక శాఖల లోను, అపెక్స్ కో-ఆపరేటివ్ బ్యాంక్, హ్యాండ్లూమ్ మార్కెటింగ్ సొసైటీ, ఆయిల్ సీడ్స్ ఫెడరేషన్ వంటి అనేక రాష్ట్ర యాజమాన్యం లోని ఆర్థిక సంస్థలు, సమాఖ్యల లోనూ పనిచేసాడు.

## మధ్య కాలం
తదనంతరం, 1990, 2004 మధ్య, సంపత్ రాష్ట్ర పరిపాలనలోని ఉన్నత స్థాయికి చేఋఆడు. అందులో అతను వ్యవసాయ శాఖలో కార్యదర్శిగా, ఇంధన శాఖలో ప్రధాన కార్యదర్శిగా పదవులను నిర్వహించాడు.

ఎనర్జీ శాఖలో ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీగా ఉన్న కాలం ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి పెద్ద రాష్ట్రంలో పెద్ద ఎత్తున విద్యుత్ రంగ సంస్కరణలకు నాంది పలికింది. విద్యుత్ రంగంలో ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడికి రంగాన్ని తెరవడానికి వీలు కల్పించింది. విద్యుత్ రంగాన్ని సంస్కరించడంలో ఇంధన శాఖ, రాష్ట్ర పరిపాలనల పనితీరు అంతర్జాతీయంగా ప్రశంసలు పొందింది. సమర్థవంతమైన పాలన, సంస్కరణలు AT&C నష్టాలను ఎలా తగ్గించగలవో పంపిణీ సామర్థ్యాలను ఎలా మెరుగుపరచగలవో ఆ కాలాంలో నిరూపితమైంది.

తదనంతరం, సంపత్ ఆర్థిక శాఖ ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీగా పనిచేశాడు. దీనిలో అతను ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవహారాలను నిర్వహించాడు.

## కెరీర్ తుది దశలో
సంపత్ కేంద్ర ప్రభుత్వంలో అనేక ముఖ్యమైన పదవులు నిర్వహించాడు. కేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖలో పని చేయడం ప్రారంభించి, 2005 లో నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ రూరల్ డెవలప్‌మెంట్ డైరెక్టర్ జనరల్‌గా నియమితుడయ్యాడు. తదనంతరం, అతను సెక్రటరీ, కెమికల్స్, పెట్రోకెమికల్స్ పదవిని నిర్వహించాడు. అక్కడ అతను గుర్తించబడిన ప్రాంతాలలో భారీ పెట్టుబడులను సులభతరం చేయడం ద్వారా భారతదేశంలో పెట్రోకెమికల్ రంగం వృద్ధికి సహాయపడటానికి, PCPIR విధానాన్ని సంభావితం చేయడంలోను, అమలు చేయడంలోనూ కీలక పాత్ర పోషించాడు.

తరువాత, అతను కేంద్ర విద్యుత్ మంత్రిత్వ శాఖలో కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. అపుడు రీస్ట్రక్చర్డ్-యాక్సిలరేటెడ్ పవర్ డెవలప్‌మెంట్ అండ్ రిఫార్మ్స్ ప్రోగ్రామ్ (R-APDRP) అనే భారతీయ పవర్ యుటిలిటీల పునరుద్ధరణ, ఆధునీకరణ కోసం వారి పనితీరును మెరుగుపరచడంలో సహాయపడే మెగా-ప్యాకేజీని రూపొందించాడు.

## సిఇసిగా
ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్‌గా సంపత్, 2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలను నిర్వహించాడు. ఇది భారతదేశపు 14వ సార్వత్రిక ఎన్నికలు. 81.4 కోట్ల మంది అర్హులైన ఓటర్లలో 55 కోట్ల మంది ఓటర్లు పాల్గొన్నారు. ఈ ప్రక్రియ అంతా అంతర్జాతీయంగా ప్రశంసలు అందుకుంది. డిస్కవరీ ఛానెల్, ది వరల్డ్స్ బిగ్గెస్ట్ ఎన్నికలు అనే ప్రత్యేక షో కూడా చేసింది.

నిశ్శబ్ద సామర్థ్యం,  సమర్థవంతమైన ప్రణాళిక, సమయానుకూలమైన అమలు లను సంపత్ ప్రవేశపెట్టాడు. జార్ఖండ్, జమ్మూ కాశ్మీర్ ఎన్నికలు ఆయన తరహా ఎన్నికల నిర్వహణకు అత్యుత్తమ ఉదాహరణలు. ఈ రెండు ఎన్నికలు - జార్ఖండ్ మావోయిస్టుల హింస, J&K వరదలు శాశ్వత ఉగ్రవాద సమస్యల వంటి ప్రతికూల పరిస్థితుల నేపథ్యంలో జరిగాయి. అయితే, ఎన్నికలు సజావుగా, కచ్చితత్వంతో జరిగాయి. ఈ రెండు రాష్ట్రాలలో అత్యంత సజావుగా జరిగిన ఎన్నికలలో ఈ విజయాన్ని అందరూ గుర్తించారు. సంపత్ శైలికి తగినట్లుగా, ఎన్నికల సంఘం ఈ ఎన్నికలను అతి తక్కువ మీడియా ఇంటరాక్షనుతో నిర్వహించింది. J&Kలోని ప్రధాన రాజకీయ పార్టీల నాయకులు కూడా స్వేచ్ఛగా, నిష్పక్షపాతంగా ఎన్నికలు జరిగాయని అభినందించారు.

## సిఇసి గా ఎన్నికల సంస్కరణలు
ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్‌గా, సంపత్ పోల్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో అనేక సంస్కరణలకు మార్గదర్శకత్వం వహించాడు. వాటిలో ప్రధానమైనవి:

* వ్యయ పర్యవేక్షణ.
* ఎన్నికల సమయంలో అభ్యర్థుల ఎన్నికల ఖర్చును పర్యవేక్షించేందుకు ఫ్లయింగ్ స్క్వాడ్‌లు, నిఘా బృందాలను ఏర్పాటు చేశారు. 2014 సాధారణ ఎన్నికల సమయంలో అభ్యర్థుల వ్యయాన్ని పర్యవేక్షించడానికి 21000 పైగా ఫ్లయింగ్ స్క్వాడ్‌లను నియమించారు. ఈ బృందాలు రూ. 313 కోట్ల నగదు, రూ. 1,000 కోట్ల విలువైన 2.2 లక్షల లీటర్ల మద్యం, 1.85 లక్షల కిలోల డ్రగ్స్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. ఎన్నికలలో నగదు వినియోగాన్ని తనిఖీ చేయడంలో చాలా ప్రభావవంతంగా ఉండే "ఫ్లయింగ్ స్క్వాడ్‌లు, స్టాటిక్ సర్వైలెన్స్ టీమ్‌ల కోసం ఒక ప్రామాణిక ఆపరేటింగ్ విధానాన్ని" కూడా కమిషన్ అమలు చేసింది.
* భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో ఎనిమిది లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల్లో ఓటర్ వెరిఫైడ్ పేపర్ ఆడిట్ ట్రయల్ (VVPAT) ని ప్రవేశపెట్టడంలో సంపత్ పాత్ర పోషించారు. 2013 సెప్టెంబరులో నాగాలాండ్‌లోని నోక్‌సెన్ (అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం) లో జరిగిన ఉప ఎన్నికలో ఓటర్-వెరిఫైడ్ పేపర్ ఆడిట్ ట్రయల్ (VVPAT) సిస్టమ్‌ను తొలిసారిగా EVM లతో ఉపయోగించారు. 2013- 2013 మిజోరాం శాసనసభ ఎన్నికలు, 2013 ఢిల్లీ శాసనసభ ఎన్నికలు, 2013 మధ్యప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు, 2013 రాజస్థాన్ శాసనసభ ఎన్నికలు, 2013 రాజస్థాన్ శాసనసభ ఎన్నికలు, 2013 ఛత్తీ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు, 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలు 2014 మహారాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలు, 2014 హర్యానా శాసనసభ ఎన్నికలు, 2014 జమ్మూ కాశ్మీర్ శాసనసభ ఎన్నికలు, 2014 జార్ఖండ్ శాసనసభ ఎన్నికలు అన్నిటిలో VVPAT లను ఉపయోగించారు.
* ఆయన హయాంలో భారతీయ ఓటింగ్ యంత్రాలపై నోటా కూడా ప్రవేశపెట్టారు.
* ఎన్నికలలో ఓటర్ల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచేందుకు సంపత్ సిస్టమాటిక్ ఓటర్ అవేర్‌నెస్ అండ్ ఎలక్టోరల్ పార్టిసిపేషన్ (SVEEP) కార్యక్రమాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు. ఈ చర్యతో అతని పదవీకాలంలో ప్రతి ఎన్నికలో మునుపటి కంటే ఎక్కువ ఓటింగ్‌ను నమోదు అవుతూ వచ్చింది. 2014 సాధారణ ఎన్నికలలో భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత అత్యధిక ఓటింగ్ శాతం నమోదైంది.
* సంపత్ హయాంలో ఎన్నికల సంఘం ఓటర్లకు సౌకర్యవంతంగా, సౌకర్యవంతంగా ఓటు వేసేందుకు అనేక చర్యలు చేపట్టింది. ఎన్నికల సంఘం మోడల్ ఓటింగ్ స్టేషన్‌లను రూపొందించింది. ఓటింగ్‌ను ఆనందదాయకమైన అనుభూతిగా మార్చడానికి అన్ని ప్రాథమిక, అవసరమైన సౌకర్యాలతో కూడిన పోలింగ్ కేంద్రంలు అవి.
* VS సంపత్ ప్రాక్సీ ఓటింగ్ ద్వారా NRI లకు ఓటు హక్కు ఉండాలని కూడా నొక్కి చెప్పాడు. తర్వాత భారత సుప్రీంకోర్టు 2015 జనవరి 12 న NRIలకు ఓటు హక్కును కల్పించింది.

## భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324 ఆవాహన
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324 అనేది భారతదేశంలో స్వేచ్ఛగా, నిష్పక్షపాతంగా ఎన్నికలను నిర్ధారించడానికి అధికారాలను అందించే ఎన్నికల కమిషన్‌కు ప్రాథమిక అధికరణం. అయితే, మునుపటి ఎన్నికల కమిషన్‌లతో పోల్చితే, స్వేచ్ఛ, నిష్పక్షపాతం ఎన్నికల రంగంలో బలమైన క్రమశిక్షణా చర్యలు తీసుకోవడానికి ఆర్టికల్ 324 కింద అధికారాల అమలును ప్రారంభించిన మొదటి వ్యక్తి సంపత్.

ప్రచార సమయంలో ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలు చేసినందుకు సంపత్ అనేక మంది ప్రచారకులను 2014 సాధారణ ఎన్నికల నుండి నిషేధించాడు. ఇది సార్వత్రిక ఎన్నికలు, తదుపరి అన్ని ఎన్నికలకు ముందు రాజకీయ పార్టీల ధ్వేషపూరిత ప్రసంగాలకు చెక్ పెట్టింది.
## వ్యక్తిగత జీవితం
VS సంపత్‌ను తన బాధ్యతలను అమలు చేయడంలో సమర్థవంతమైన వ్యక్తిగా పరిగణిస్తారు. అతను దైవభక్తి కలిగినవాడు, మీడియాకు దూరంగా ఉండేవాడు 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికల సమయంలో సిఇసిగా ఉండగా (యావత్తు దేశ పరిపాలన తన ఆధీనంలో ఉన్నప్పుడు), అతను తిరుపతి ఆలయానికి వెళ్లి, మామూలు పౌరుడిలాగా దూరం నుండి లఘు దర్శనం చేసుకుని,  ఉన్నత స్థాయి కార్యదర్శులకు ఆదర్శంగా నిలిచాడు.

సంపత్ తన భార్యతో కలిసి ఢిల్లీలో నివసిస్తున్నాడు, అతనికి ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు.

## అశోక్ చవాన్ కేసులో అనర్హత వేటు
2009 ఎన్నికలలో అశోక్ చవాన్ కేసులో సరిగా లేని ఓటర్ల జాబితా విషయంలో ఇచ్చిన చారిత్రక తీర్పులో, ఎన్నికల సంఘం ఇలా పేర్కొంది- 

"పేరా 94 - పైన పేర్కొన్న వివిధ వార్తాపత్రికలలో పైన పేర్కొన్న 25 ప్రకటనల ప్రచురణకు సంబంధించి పైన పేర్కొన్న మొత్తం పరిస్థితులకు సంబంధించి, పైన పేర్కొన్న 25 ప్రచురణల గురించి ప్రతివాది తనకు తెలియదని చెప్పడం కుదరదని కమిషన్ భావించింది. ప్రకటనలలో అతని పేరు, అతని నియోజకవర్గం పేరు, అతని ఫోటో కూడా ప్రముఖంగా కనిపించాయి."

ఆ విధంగా పై కేసులో అనర్హత వేటు వేయాలని అశోక్ చవాన్‌కి షోకాజ్ నోటీసు జారీ చేసారు. ఇది కచ్చితమైన ఎన్నికల రిపోర్టింగ్‌కు బెంచ్‌మార్క్‌ని నిర్దేశిస్తుంది. ఎన్నికల ఖర్చులను తప్పుగా నివేదించినందుకు రాజకీయ నాయకుడిపై అనర్హత వేటు వేయడానికి సంపత్ ఆధ్వర్యంలో ఎన్నికల కమిషన్ మొదటిసారిగా మార్గనిర్దేశం చేసింది. ఆ తరువాత ఈ వ్యవహారం ఢిల్లీ హైకోర్టులో అప్పీలుకు వెళ్ళింది.

## వ్యయ సంస్కరణ
వ్యయ నిర్వహణలో సుదూర చర్యలు తీసుకున్న మొదటి సిఇసిగా సంపత్ గుర్తింపు పొందాడు. ఈ దశల్లో అభ్యర్థుల ఎన్నికల వ్యయాన్ని పర్యవేక్షించడానికి స్టాటిక్ సర్వైలెన్స్ స్క్వాడ్‌లు, ఎన్నికల సమయంలో వ్యయ పరిశీలకులను నిర్వహించడం, అభ్యర్థుల కోసం షాడో ఖాతాలను నిర్వహించడం వంటివి ఉన్నాయి. ముఖ్యముగా, సంపత్ రాజకీయ పార్టీల కోసం "పారదర్శకత మార్గదర్శకాలు" జారీ చేసాడు. తద్వారా వారు తమ బ్యాలెన్స్ షీట్లు & ఆదాయ నివేదికల సెమీ-వార్షిక రిటర్న్‌లను దాఖలు చేయడాన్ని తప్పనిసరి చేశాడు.

## ఎన్నికల సంస్కరణలపై అభిప్రాయాలు
ఎన్నికల సంఘానికి మరింత స్వయంప్రతిపత్తి కల్పించాలని, సమర్థవంతంగా పనిచేయడానికి మరింత అధికారాన్ని ఇవ్వాలని వీఎస్ సంపత్ అభిప్రాయపడ్డాడు. పెయిడ్ న్యూస్‌ను అరికట్టేందుకు బలమైన చట్టం తీసుకురావాలని ఆయన వాదించాడు. తిరస్కరించే హక్కును పార్లమెంటు చేపట్టాలని సూచించారు. అటువంటి చర్యను సమర్ధిస్తూ, "తిరస్కరించే హక్కు ప్రజాస్వామ్యానికి స్వాభావికమైన ఆలోచన, దీని అమలుకు సమయం ఆసన్నమైంది" అని అన్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1950 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్లు