చండి ప్రసాద్ భట్

**చండీ ప్రసాద్ భట్** (జననం 1934 జూన్ 23) భారతదేశానికి చెందిన పర్యావరణవేత్త, సామాజిక కార్యకర్త, ఆయన 1964లో గోపేశ్వర్ దశోలి గ్రామ స్వరాజ్య సంఘ్ (డిజిఎస్ఎస్) ను స్థాపించాడు, ఇది తరువాత చిప్కో ఉద్యమానికి మాతృ సంస్థగా మారింది, ఇందులో ఆయన మార్గదర్శకులలో ఒకడు. ఆయన రచనలకు గాను 1982లో రామన్ మెగసెసే అవార్డు, 2005లో పద్మభూషణ్ అవార్డులను అందుకున్నాడు.

ఆయన సబాల్టర్న్ సామాజిక పర్యావరణ శాస్త్రంపై చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు, భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఆధునిక పర్యావరణవేత్తలలో ఒకరిగా పరిగణించబడ్డాడు.

ఆయన 2013లో  గాంధీ శాంతి బహుమతి అందుకున్నాడు.

## బాల్యం
చండీ ప్రసాద్ భట్ 1934 జూన్ 23న గంగా రామ్ భట్, మహేశీ దేవి థప్లియాల్ దంపతులకు రెండవ సంతానంగా జన్మించాడు. ఆయన కుటుంబం గోపేశ్వర్‌లోని రుద్రనాథ్ ఆలయానికి చెందిన పూజారులు. ఈ ఆలయం శివునికి అంకితం చేయబడిన పంచ్ కేదార్‌లలో ఒకటి, వీటిలో కేదార్‌నాథ్ ఆలయం అత్యంత పూజనీయమైనది. ఆయన తండ్రి ఒక రైతు, గోపేశ్వర్‌లోని ప్రసిద్ధ శివాలయం, రుద్రనాథ్ ఆలయంలో పూజారిగా కూడా ఉండేవాడు. చండీ ప్రసాద్ పసివయసులో ఉన్నప్పుడే తన తండ్రి మరణించాడు. అప్పటి నుండి భారతదేశంలోని ఉత్తరాఖండ్‌లోని చమోలి జిల్లాలో ఉన్న గోపేశ్వర్‌లో తన తల్లి పెంపకంలో పెరిగాడు. అప్పట్లో అది చాలా చిన్న గ్రామం. ఆయన రుద్రప్రయాగ్, పౌరిలో పాఠశాల విద్యను అభ్యసించాడు, కానీ డిగ్రీ పొందకముందే చదువు మానేశాడు.

## కెరీర్
[thumb|రాష్ట్రపతి   [ప్రణబ్ ముఖర్జీ నుండి 2013 సంవత్సరానికి గాంధీ శాంతి బహుమతిని అందుకుంటున్న చండీ ప్రసాద్ భట్.]]
అధిక జనాభా కలిగిన పర్వతాలలో వ్యవసాయ భూమి కొరత, అలాగే ఉద్యోగాలు కూడా ఉన్నాయి. పర్వత గ్రామాలలోని చాలా మంది పురుషుల మాదిరిగానే, చండీ ప్రసాద్ తన తల్లికి మద్దతుగా ఒక సంవత్సరం పాటు పిల్లలకు కళను నేర్పించాడు, చివరికి మైదానాల్లో పని చేయవలసి వచ్చింది. ఆయన గర్హ్వాల్ మోటార్ ఓనర్స్ యూనియన్ (జిఎంఒయు) లో బుకింగ్ క్లర్క్‌గా చేరాడు, రిషికేశ్, పిపల్కోటి, కర్ణప్రయాగ్ సహా వివిధ ప్రదేశాలలో పని చేశాడు.

1956లో ఆ ప్రాంతంలో పర్యటిస్తున్న గాంధీవాది నాయకుడు జయప్రకాశ్ నారాయణ్ ప్రసంగం విన్నప్పుడు భట్ ఆశలు పెట్టుకున్నారు. భట్ ఇతర యువకులు భూదాన్, గ్రామదాన్ సర్వోదయ ఉద్యమం, గాంధీవాద ప్రచారాలలో తమను తాము ప్రారంభించుకున్నారు, ఉత్తరాఖండ్ అంతటా ఆర్థిక అభివృద్ధి & మద్యం దుర్వినియోగంపై పోరాడటానికి గ్రామాలను ఏర్పాటు చేశాడు.

1960లో తన సర్వోదయ కార్యకలాపాలకు పూర్తి సమయం కేటాయించడానికి, జిఎంఒయులో తన ఉద్యోగాన్ని విడిచిపెట్టి, 1964 నాటికి  భట్  గోపేశ్వర్‌లోని తోటి గ్రామస్తులను అటవీ ఆధారిత పరిశ్రమలలో వారి ఇళ్లకు సమీపంలో ఉపాధి కోసం, బూడిద చెట్ల నుండి చెక్క పనిముట్లను తయారు చేయడం,  ఆయుర్వేద ఔషధం కోసం మూలికలను సేకరించడం, మార్కెటింగ్ చేయడం- దురాచారం & దోపిడీని ఎదుర్కోవడం కోసం *దశోలి గ్రామ స్వరాజ్య మండల్* (సొసైటీ ఫర్ విలేజ్ సెల్ఫ్-రూలే) ను స్థాపించాడు.

బయటి వాణిజ్య ప్రయోజనాలకు అనుకూలంగా చెట్లు, అటవీ ఉత్పత్తులపై గ్రామస్తుల చట్టబద్ధమైన హక్కులను తగ్గించడం వల్ల 1973లో భట్ అటవీ-వారీగా సమాజ సభ్యులను, గ్రామస్తులను సామూహిక చిప్కో ఆందోళన్ (హగ్ ది ట్రీస్ మూవ్మెంట్) లోకి సమీకరించడానికి వీలు కల్పించింది. ఇంట్లో ఇంధనం, పశుగ్రాసం సేకరించి తీసుకెళ్లడానికి క్రమం తప్పకుండా మూడు నుండి ఐదు మైళ్ల దూరం అడవికి నడిచే మహిళలు నాయకత్వం వహించారు. ఉద్యమం అహింసాత్మక తత్వానికి అనుగుణంగా, ఈ మహిళలు చెట్లను నరికివేయడాన్ని పరిమితం చేయడానికి వాటిని స్వీకరించారు. "పర్యావరణ-అభివృద్ధి శిబిరాల" స్థాపన అటవీ పర్యావరణ సమతుల్యత సందర్భంలో వారి అవసరాలను చర్చించడానికి గ్రామస్తులను ఒకచోట చేర్చింది. రాతి నిలుపుగోడలను నిర్మించడం ద్వారా వాలులను స్థిరీకరించి, శిబిరవాసులు తమ సొంత గ్రామ నర్సరీలలో చెట్లను నాటడం ప్రారంభించారు. ప్రభుత్వ అటవీ అధికారులు నాటిన చెట్లలో మూడింట ఒక వంతు కంటే తక్కువ మాత్రమే జీవించగా, గ్రామస్థులు నాటిన చెట్లలో 88 శాతం వరకు పెరిగాయి.

ఆయన 1974లో  సహచరులు బద్రీనాథ్ మందిరం సాంస్కృతిక, పురావస్తు వారసత్వాన్ని కాపాడటానికి ఒక ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు.

కొండ ప్రాంత గ్రామస్థుల స్వదేశీ ఉద్యమంగా, భట్ అతని సొసైటీ సహచరులకు శాస్త్రవేత్తలు, అధికారులు, కళాశాల విద్యార్థులు సహాయం అందించారు. సమర్థవంతమైన వనరుల పరిరక్షణ వాస్తవాల గురించి సభ్యులకు, అధికారులకు, బయటివారికి అవగాహన కల్పించడానికి చిప్కో ఆందోళన్ ఒక కార్యాచరణ, సాధనంగా మారింది.

చిప్కో ప్రతినిధిగా భట్ లోతట్టు భారతదేశం మరియు విదేశాలలో సమావేశాలకు హాజరైనప్పటికీ, అతను తన సమాజంలో ఒక వ్యక్తిగా మిగిలిపోయాడు. అతను అతని భార్య తమ హిమాలయ పొరుగువారి సాధారణ జీవితాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ ప్రక్రియలో, అతను తన ప్రజల కష్టపడి గెలిచిన జీవనాన్ని నిర్ధారించడంలో సహాయపడటంలో పరిజ్ఞానం, ఉత్పాదకతను పొందాడు. ఆయన 2003లో *జాతీయ అటవీ కమిషన్* సభ్యుడిగా నియమించబడ్డారు, ఇది అటవీ నిర్వహణకు సంబంధించిన అన్ని ప్రస్తుత విధానాలు,  చట్టపరమైన చట్రాలను సమీక్షించి, 2005లో ప్రభుత్వానికి తన నివేదికను సమర్పించింది.  ఆయన 2024 మార్చి 15 న 2 వ సిఎఫ్సి కోసం బిపార్డ్ గయాలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు.

## ప్రచురణలు
(ఎంచుకున్న పుస్తకాలు)

* సున్నితమైన ప్రతిఘటనః చండీ ప్రసాద్ భట్ ఆత్మకథ https://amzn.eu/d/c4tXxYn
* గుడ్డు ఏక్ సామాజిక కార్యకర్త కి జీవంగథః https://www.amazon.in/Gudgudi-Ek-Samajik-Karyakarta-Jeevangatha/dp/9391277489
* పర్వత్ పర్వత్, బస్తీ బస్తీ-ప్రచురణకర్త ఎన్. బి. టి. ఇండియా
* ప్రతీకర్ కే అంకుర్ (హిందీ)
* అధూరే జ్ఞాన్ ఔర్ కల్పానిక్ విశ్వాస్ పర్ హిమాలయ సే ఛేర్ఖానీ ఘటక్ (హిందీ)
* హిమాలయాలలో పెద్ద ప్రాజెక్టుల భవిష్యత్తు
* మధ్య హిమాలయాల పర్యావరణ వ్యవస్థ
* చిప్కో అనుభవం

## అవార్డులు, గౌరవాలు

## మూలాలు

వర్గం:1934 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు