కచ్ చరిత్ర

పశ్చిమ భారత రాష్ట్రమైన గుజరాత్ పశ్చిమాన ఉన్న కచ్ ప్రాంత చరిత్రను చరిత్రపూర్వ కాలం వరకు గుర్తించవచ్చు. కచ్ జిల్లా పాకిస్తాన్తో సరిహద్దును పంచుకుంటుంది.

**[[కఛ్ జిల్లా|కచ్]]** ప్రాంతాన్ని పర్మార్ రాజపుత్రుల మహారాజులు స్థాపించారు, శతాబ్దాలుగా దండయాత్రలను నిరోధించారు. ఈ ప్రాంతంలో సింధు లోయ నాగరికత సంబంధించిన అనేక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి, హిందూ పురాణాలలో దీని గురించి ప్రస్తావించబడింది. చారిత్రక కాలంలో, అలెగ్జాండర్ కాలంలో గ్రీకు రచనలలో కచ్ గురించి ప్రస్తావించబడింది. దీనిని గ్రీకో-బాక్ట్రియన్ రాజ్యానికి చెందిన మొదటి మెనాండర్ పాలించాడు, దీనిని ఇండో-సిథియన్లు పడగొట్టారు, తరువాత మౌర్య సామ్రాజ్యం, శకాలు పాలించారు. మొదటి శతాబ్దంలో, ఇది పశ్చిమ సత్రప్ల క్రింద ఉంది, తరువాత గుప్త సామ్రాజ్యం ఉంది. ఐదవ శతాబ్దం నాటికి, వాలభికి చెందిన మైత్రకులు అధికారాన్ని చేపట్టారు, అప్పటి నుండి గుజరాత్‌లోని పాలక వంశాలతో దీనికి సన్నిహిత సంబంధాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఏడవ శతాబ్దం నాటికి చావడాలు తూర్పు, మధ్య భాగాలను పాలించారు, కానీ పదవ శతాబ్దం నాటికి చాళుక్యుల పాలనలోకి వచ్చారు. చాళుక్యుల పతనం తరువాత, వాఘేలా లు రాష్ట్రాన్ని పరిపాలించారు. ముస్లిం పాలకులు సింధ్‌ను జయించిన తరువాత,  రాజపుత్ర సమ్మలు దక్షిణ దిశగా కచ్ వైపు వెళ్లడం ప్రారంభించి, ప్రారంభంలో పశ్చిమ ప్రాంతాలను పరిపాలించాడు. పదవ శతాబ్దం నాటికి, వారు కచ్  గణనీయమైన ప్రాంతాన్ని నియంత్రించారు, పదమూడవ శతాబ్దం నాటికి వారు కచ్ మొత్తాన్ని నియంత్రించారు,  జడేజా అనే కొత్త వంశపారంపర్య గుర్తింపును స్వీకరించారు.

మూడు శతాబ్దాల పాటు, జడేజా సోదరుల మూడు వేర్వేరు శాఖలు కచ్ను విభజించి పాలించాయి. పదహారవ శతాబ్దంలో, ఈ శాఖలలో మొదటి రావు ఖెంగార్జీచే ఒక పాలనలో కచ్ ఏకీకృతం చేయబడింది, అతని ప్రత్యక్ష వారసులు రెండు శతాబ్దాల పాటు పాలించారు, గుజరాత్ సుల్తానేట్, మొఘలులతో మంచి సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నారు. అతని వారసులలో ఒకరైన రెండవ రాయధన్ ముగ్గురు కుమారులను విడిచిపెట్టాడు, వారిలో ఇద్దరు మరణించారు, మూడవ కుమారుడు మొదటి ప్రాగ్మల్జీ రాష్ట్రాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని పదిహేడవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పాలకుల ప్రస్తుత వంశాన్ని స్థాపించాడు. ఇతర సోదరుల వారసులు కతియవార్ రాష్ట్రాలను స్థాపించారు. సింధ్ సైన్యాలతో అల్లకల్లోలమైన కాలాలు, యుద్ధాల తరువాత, పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం మధ్యలో బార్ భాయత్ ని జమాత్ అని పిలువబడే కౌన్సిల్ ద్వారా రాష్ట్రం స్థిరీకరించబడింది, అతను రావును నామమాత్రపు అధిపతిగా ఉంచి స్వతంత్రంగా పాలించాడు. 1819లో కచ్ యుద్ధంలో ఓడిపోయినప్పుడు ఈ రాష్ట్రం బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించింది. 1819లో సంభవించిన భూకంపం వల్ల ఈ రాష్ట్రం నాశనమైంది. తర్వాతి పాలకుల పాలనలో రాష్ట్రం స్థిరపడి, వ్యాపారపరంగా అభివృద్ధి చెందింది.

1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, కచ్ భారత అధీనంలోకి చేరి ఒక స్వతంత్ర కమిషనరీగా ఏర్పడింది. 1950లో ఇది భారత యూనియన్‌లో ఒక రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది. ఈ రాష్ట్రం 1956లో భూకంపానికి గురైంది. 1956 నవంబర్ 1న, కచ్ రాష్ట్రాన్ని బొంబాయి రాష్ట్రంలో విలీనం చేశారు. 1960లో బొంబాయి రాష్ట్రం, గుజరాత్ &  మహారాష్ట్ర అనే కొత్త భాషా రాష్ట్రాలుగా విభజించబడింది, కచ్ గుజరాత్ రాష్ట్రంలో కచ్ జిల్లాగా చేరింది. ఈ జిల్లా 1998లో ఉష్ణమండల తుఫాను & 2001లో భూకంపం వల్ల ప్రభావితమైంది. ఆ తరువాతి సంవత్సరాలలో ఈ రాష్ట్రం వేగవంతమైన పారిశ్రామికీకరణ, పర్యాటక రంగంలో వృద్ధిని చూసింది.

## తొలి చరిత్ర (క్రీ.పూ. 325కి ముందు)

DHOLAVIRA SITE (24).jpg|సింధు లోయ నాగరికతలోని అతిపెద్ద నగరాలలో ఒకటైన ధోలవీరలో, కృత్రిమంగా నిర్మించిన జలాశయాలలో నీటి మట్టాన్ని చేరుకోవడానికి మెట్ల బావులు ఉన్నాయి.
The 'Ten Indus Scripts' discovered near the northern gateway of the Dholavira citadel.jpg|Tధోలవీరా ఉత్తర ద్వారం వద్ద ఉన్న పది సింధు అక్షరాలు , దీనిని ధోలవీరా సైన్‌బోర్డ్ అని పిలుస్తారు .
Dholavira-1.jpg|ధోలవీర ఉత్తర ద్వారం
కచ్‌లో వివిధ కాలాలకు చెందిన డైనోసార్ శిలాజాల 150 కంటే ఎక్కువ భౌగోళిక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.

కచ్ నదుల వెంబడి ఉన్న అనేక ప్రదేశాలు లేట్ ప్లీస్టోసీన్ మధ్య పాతరాతియుగం, బహుశా లేట్ అచ్యులియన్ కాలంలో కచ్ ఆక్రమణకు ఆధారాలను అందిస్తున్నాయి. కానీ ఈ లేట్ ప్లీస్టోసీన్ నిక్షేపాలలో లేట్ పాలియోలిథిక్ నుండి లిథిక్ కళాఖండాలు లేవు.

### సింధు లోయ నాగరికత
మొట్టమొదటి మానవ స్థావరాలను సింధు లోయ నాగరికత  ప్రారంభ హరప్పా కాలం, క్రీ పూ. 3300-2600 లో గుర్తించవచ్చు. ఈ నాగరికతకు చెందిన అనేక ప్రదేశాలు కచ్‌లో కనుగొనబడ్డాయి. స్థానికంగా కోటడా టింబా అని పిలువబడే ధోలావీరా, నాగరికతకు చెందిన భారతదేశంలోని అతిపెద్ద, ప్రముఖ పురావస్తు ప్రదేశాలలో ఒకటి. ఇది కచ్ ఉత్తర భాగంలో ఖదీర్ ద్వీపంలో ఉంది. వర్షాకాలంలో ఈ ద్వీపం చుట్టూ నీరు ఉంటుంది. ధోలావీరా ప్రదేశం క్రీ పూ 2900, 1900 మధ్య నివసించినట్లు నమ్ముతారు, క్రీ పూ 2100 తరువాత నెమ్మదిగా క్షీణించి, కొంతకాలం విడిచిపెట్టి, తరువాత తిరిగి ఆక్రమించబడి, చివరకు గ్రామస్తులు దాని శిధిలాల మధ్య, సుమారు 1450 వరకు నివసించారు. ఇతర ప్రదేశాలలో సుర్కోటడ, డెసల్పర్ గుంత్లి, పబుమత్, కన్మెర్,  షికార్‌పూర్ ఉన్నాయి. రాన్ ఆఫ్ కచ్ చుట్టూ 60 కి పైగా ప్రధాన హరప్పా ప్రదేశాలు కనుగొనబడ్డాయి.

## ప్రారంభ చరిత్ర (క్రీ పూ 325-640)

ప్రారంభ హిందూ పౌరాణిక కథనాలలో, ఈ ప్రాంతం, *కచ్ఛా* లేదా తాబేలు లేదా తీరప్రాంతం అనే పేరుతో, కొద్దిమంది అడవి ప్రజలు ఉన్న ఎడారిగా పేర్కొనబడింది. కాబట్టి అది ఒక పవిత్ర వ్యక్తి, పశ్చిమాన నారాయణ్ సరోవర్ నుండి వెళ్తుండగా అడవులలో తనను తాను కోల్పోయి, దేశాన్ని అగ్నితో శుభ్రం చేసే వరకు ఉండిపోయింది. బూడిద నుండి గడ్డి పంటలు ఎంత సమృద్ధిగా పుట్టుకొచ్చాయంటే, పెద్ద సంఖ్యలో మతసంబంధ తెగలు కచ్లో స్థిరపడ్డారు.

విదేశీ వృత్తాంతాలలో కచ్ మొట్టమొదటి చారిత్రక గమనికలు గ్రీకు రచయితల రచనలలో ఉన్నాయి. సింధు నది లేదా సింధు నది తూర్పు శాఖను పరిశీలించినప్పుడు, అలెగ్జాండర్ (క్రీ పూ 325) నది వ్యాప్తి లేదా పొరుగు జలాల కలిసి ప్రవహించడం ద్వారా ఏర్పడిన ఒక గొప్ప సరస్సుకు వచ్చాడు. పశ్చిమ ముఖద్వారం కంటే ప్రవేశం సులభం, మంచినీటి క్రమం తప్పకుండా సరఫరా అయ్యేలా తీరం వెంబడి బావులు తవ్వబడ్డాయి. క్రీ పూ 320 నుండి క్రీ పూ 142 మధ్య కచ్ సమద్ తెగకు చెందిన రాజ్యం. క్రీ పూ 1 తరువాత కచ్ యమునా నది నుండి సౌరాష్ట్ర ప్రాంతం వరకు విస్తరించి ఉన్న మొదటి మెనాండర్ రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. క్రీపూ 120 లో గ్రీకో-బాక్ట్రియన్ రాజ్యం పడగొట్టబడింది, దక్షిణాన ప్రయాణిస్తున్న ఇండో-సిథియన్లు లేదా శకులు కచ్, ఉత్తర గుజరాత్‌లోని ఇతర ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు. క్రీ పూ 56 లో గుప్త రాజు రెండవ చంద్రగుప్తుడు లేదా విక్రమాదిత్య చేతిలో ఓడిపోయిన వారు ఇరవై, ముప్పై సంవత్సరాల మధ్య తిరిగి వచ్చారు, యెయుకావోట్షిన్ ఆధ్వర్యంలో ఒక రాజవంశాన్ని స్థాపించారు, ఇది మొదటి శతాబ్దంలో, ఇండో-పార్థియన్లచే పడగొట్టబడింది, దీనిని సంస్కృత మూలాలలో పరద అని పేర్కొన్నారు, దీని శక్తి సింధ్ నుండి దక్షిణాన భరూచ్ వరకు విస్తరించింది.

మొదటి శతాబ్దంలో, ప్లినీ (క్రీ.శ. 77) ఓదంబరి ప్రజలను సాధారణంగా కచ్ ప్రజలుగా పరిగణిస్తారు,  టోలెమీ (క్రీ.శ. 150) సింధు నదికి తూర్పున ఉన్న ఓర్బదరి పట్టణం వారి ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండేది. టోలెమీ కచ్ సింధుశాఖను 'కాంతి' అని పిలిచేవాడు, ఈ పేరు దాని ఉత్తర తీరం వెంబడి ఉన్న భూభాగానికి రాన్ దక్షిణ తీరానికి సమీపంలో ఉన్న కంత్‌కోట్ కోటకు ఇప్పటికీ వర్తిస్తుంది. సుమారు వంద సంవత్సరాల తరువాత (క్రీ.శ. 246) పెరిప్లస్ రచయిత కచ్ సింధుశాఖ బయటి భాగాన్ని 'బరకే' అని, బహుశా ద్వారక అని పేర్కొన్నాడు. ఇంకా లోపలికి వెళితే, ఐరినాన్ సింధుశాఖ (సంస్కృతంలో ఇరినా లేదా అరణ్య , 'ఉప్పు చిత్తడి', ఆధునిక రాన్) ఉందని, అది పెద్దది,  చిన్నది అనే రెండు భాగాలుగా విభజించబడిందని, రెండూ అన్వేషించబడనివని, ఓడలకు ప్రమాదకరమైనవని, నిస్సారమైనవని, హింసాత్మక సుడిగుండాలతో ఉంటుందని, ఇది కచ్ గ్రేటర్, లిటిల్ రాన్‌లను సూచిస్తుందని అతను చెప్పాడు . సింధుశాఖ తీరం వెంబడి ఉన్న దేశాన్ని, అతను టోలెమీ ఇద్దరూ సురాస్త్రేన్ ( సౌరాష్ట్ర ) అని పిలుస్తారు. ఆ దేశం సారవంతమైనది, సాధారణ తయారీకి అవసరమైన ధాన్యం, బియ్యం, నువ్వులు, వెన్న& పత్తిని సమృద్ధిగా పండించేది. అక్కడి ప్రజలు పొడవుగా, నల్లగా ఉండేవారు, వారికి అనేక పశువుల మందలు ఉండేవి. బహుశా కరాచీ సమీపంలోని ఓడరేవులో టోలెమీ కాంతి నౌకల కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేసిన చోట తప్ప, గ్రీకులకు కచ్‌తో ప్రత్యక్ష వాణిజ్యం జరిగినట్లు కనిపించదు. కచ్ సింధుశాఖను దూరంగా ఉండవలసిన ప్రదేశంగా పేర్కొన్నారు, వాణిజ్యం అంతా భరూచ్‌లోనే కేంద్రీకృతమై ఉండేది. పెరిప్లస్ రచయిత కాలం తర్వాత కొద్దికాలానికే, కచ్‌ను సౌరాష్ట్ర రాజులైన సాహ్ (క్రీ.శ. 140–380) జయించారు. వీరు బహుశా తాప్తి నది నుండి సింధు వరకు తమ రాజ్యాన్ని విస్తరించిన పశ్చిమ సాత్రపులకు చెందినవారై ఉండవచ్చు. ఆ తర్వాత బహుశా గుప్త సామ్రాజ్య ఆధిపత్యంలో భాగంగా ఏర్పడిన కచ్, ఐదవ శతాబ్దం చివరిలో వల్లభికి చెందిన మైత్రకుల పాలనలోకి వచ్చింది . ఏడవ శతాబ్దంలో (సుమారు 640) కచ్ సింధ్ ప్రావిన్స్‌లో భాగంగా ఉండేది. చైనా యాత్రికుడు జువాన్‌జాంగ్ దీనిని సింధ్ రాజధానికి నైరుతి దిశలో 267 మైళ్ళ (1600 లీస్ ) దూరంలో ఉన్నట్లు వర్ణించాడు, ఆ సమయంలో రాజధాని సింధు నదిపై భాకర్ సమీపంలో ఉన్న అరోర్ . అతను దీనిని ఓటియన్-పో-చి-లో అని పిలుస్తాడు, ఇది బహుశా అధ్యవకీల లేదా ప్లినీ ఓడంబిరాను సూచిస్తుంది. ప్రావిన్స్ చుట్టుకొలత 833 మైళ్ళు (5000 లీస్ ) అని రాజధాని చుట్టుకొలత ఐదు మైళ్ళు (30 లీస్) అని ఇవ్వబడింది. రాజధాని పేరు కీ-త్సి-షి-ఫా-లో , బహుశా కోటేశ్వర్.

## రాజపుత్ర వంశాలు (640–1320)
ఎనిమిదవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో (సుమారు 714 కి. మీ. తెలుగు, కచ్ చెందిన ప్రమార్ మరణించినప్పుడు) కచ్ గురించి ప్రస్తావించబడింది. ముస్లిం చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం కచ్ అలోర్ రాజు ఆధిపత్యంలో భాగంగా ఉండేది. దీని తరువాత వెంటనే (అహిర్ తో అనుబంధం ఉన్న కాథీలు సింధ్ నుండి కచ్ లోకి వెళ్ళినట్లు అనిపిస్తుంది, వారి ప్రధాన కార్యాలయం పావర్గఢ్ (ఇప్పుడు మంజల్ సమీపంలో ఉంది) బహుశా పాలక తెగ, ముఖ్యంగా ప్రావిన్స్ మధ్యలో దక్షిణాన ఉండేవారు. ఈ సమయంలో చావ్డా రాజవంశం తూర్పున పాలించింది, పంచసర్,  అన్హిల్వాడ్ పటాన్ రాజుల సహాయంతో దీని శక్తి ఎనిమిదవ,  తొమ్మిదవ శతాబ్దాలలో బహుశా పెరిగింది. సుమారు 942 లో, చావ్డా రాజవంశం చివరి రాజు అయిన సమంత్సిన్హ్ రాణులలో ఒకరు, తన ఒక సంవత్సరం వయస్సున్న బిడ్డతో కలిసి జైసల్మేర్ తన తండ్రి ఇంటికి పారిపోయారు. ఈ కుమారుడు అహిపత్ ఒక బలీయమైన నేరస్థుడు అయ్యాడు. అతను అన్హిల్వాడ్ పటాన్  ఆధిపత్యాలను నాశనం చేయడానికి ఉపయోగించబడ్డాడు. అతను కచ్‌లోని 900 కి పైగా గ్రామాలను జయించి, మోర్గాడ్‌ను దాని రాజధానిగా స్థాపించాడు. అతను చాలా సంవత్సరాలు పాలించాడు, తరువాత అతని కుమారుడు విక్రంశి అధికారంలోకి వచ్చాడు. ఉత్తరాధికార వంశాలు విభురాజు, తకుల్జి, శేషకరంజీ, వాఘ్జీ, అఖేరాజు, తేజసి, కరంసింహ. తఖన్సిన్హా, మోకాసిన్హా, పుంజాజీ. పుంజాజీ పదమూడవ శతాబ్దం చివరలో అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ పాలనలో నివసించారు.

పదవ శతాబ్దంలో, చాళుక్య రాజవంశానికి చెందిన ములరాజా చాళుక్య పట్టాభిషేకం ద్వారా, చావ్దాలు అన్హిల్వాడ్ పటాన్ నుండి బహిష్కరించబడినప్పుడు, వారు కచ్ కు విరమించుకున్నారు. కొంతకాలం తర్వాత (సుమారు 950 కి. మీ.) కల్యాణ్ చాళుక్యుల ఒత్తిడి కారణంగా ములరాజా చాళుక్య కంత్‌కోట్‌ను ఆక్రమించాడు. ఈ సమయంలో అరబ్బులు, కతియావార్, గుజరాత్ తీరాలపై దాడులతో ప్రారంభించి, సింధ్‌ను పూర్తిగా జయించారు. తొమ్మిదవ శతాబ్దంలో వారు కచ్ తీరంలో స్థావరాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు, పదవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఈ ప్రాంతం సింధ్‌లో భాగంగా పరిగణించబడింది. అల్ బిరూనీ కచ్‌ను దాని ప్రస్తుత పేరుతో ప్రస్తావిస్తూ, సింధు నది ఒక శాఖ కచ్ సరిహద్దులలో సింధ్ సాగర్‌లో కలుస్తుందని పేర్కొన్నాడు. పదవ, పదకొండవ శతాబ్దాలకు చెందిన అరబ్ ప్రయాణికుల రచనలలో కచ్ గురించి ప్రధాన సూచనలు దాని సముద్రపు దొంగలతో ముడిపడి ఉన్నాయి, వారు కచ్, సోమనాథ్ వద్ద తమ ప్రధాన కార్యాలయాలతో, *బైరా* అనే పదం నుండి, బావరిజ్ అని పిలువబడే పడవ.

పదకొండవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో (1023) మొదటి భీముడు మహ్మద్ ఘజ్నీ ముందు కాంత్ కోట్ కోటకు పారిపోయాడు. ములరాజా మాదిరిగానే ఆయన వాగడ్ ప్రాంతం మొత్తాన్ని, తన రెండు గ్రాంట్లను కచ్ గ్రామాలను పారవేసారు. శతాబ్దం చివరలో ఈ ప్రావిన్స్ను సింధ్ నాల్గవ సూమ్ర రాజవంశం యువరాజు సింఘార్ ఆక్రమించాడు. కానీ చాళుక్య రాజవంశానికి చెందిన జయసింహ సిద్ధరాజ ఆధ్వర్యంలో కచ్ అధికారంలోకి వచ్చినందున అతని అధికారం ఎక్కువ కాలం కొనసాగలేదు. చాలా సంవత్సరాల తరువాత, (చాళుక్య చరిత్ర ఒక కథనం ప్రకారం సుమారు 1180 కి. మీ.), పృథ్వీరాజ్, రెండవ భీముడి మధ్య జరిగిన పోరాటంలో, కచ్ కు చెందిన బల్లా 3000 గుర్రాలతో భీముడి వైపు పోరాడారు. పదమూడవ శతాబ్దంలో, చాళుక్యుల అధికారం తరువాత, వాఘేలా రాజవంశం (1240-134) కచ్లో ఆధిపత్యం చెలాయించింది.

## సమ్మ పాలన (1320-1365)

సింధ్ సమ్మ రాజపుత్రుల తెగ వారు కొన్ని శతాబ్దాల క్రితమే, బహుశా సింధ్‌లో ముస్లింల పాలన (712–1051) సమయంలో కచ్‌లోకి రావడం ప్రారంభించారని చెబుతారు. పదమూడవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, షమ్స్-ఉద్-దిన్ ఇల్తుత్మిష్ సింధ్‌ను జయించిన సమయంలో, ఇతర సమ్మ బృందాలు కూడా కచ్‌లోకి తరలివచ్చినట్లు తెలుస్తోంది. స్థానిక సంప్రదాయం ప్రకారం, సమ్మలు కచ్‌కు రావడానికి కారణం లఖా అనే సింధ్ సమ్మ నాయకుడి కుమారుల మధ్య తలెత్తిన కలహమే. లఖా మరణానంతరం, అతని ఇద్దరు చిన్న కుమారులు, మోడ్, మణై, తమ అన్నయ్య అయిన ఉనాద్ లేదా ఉనార్ (జామ్ ఉనార్‌తో గందరగోళపడకూడదు) అనే చట్టబద్ధమైన వారసుడికి వ్యతిరేకంగా కుట్ర పన్నారు. వారి కుట్ర విఫలమవడంతో, వారు కచ్‌కు పారిపోవలసి వచ్చింది. అక్కడ రాన్ నది ఒడ్డున ఉన్న పట్గఢ్‌లో మోడ్ మామ, చావడా నాయకుడైన వాగమ్ పరిపాలిస్తుండేవాడు. వాగమ్ తన మేనల్లుళ్లను ఆప్యాయంగా స్వీకరించాడు. కానీ కొద్ది కాలం తర్వాత వారు అతనికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసి, అతని కోటను స్వాధీనం చేసుకుని, అతడిని చంపేశారు. ఈ దురాగతం వల్ల ఆ సోదరులు వాగం అధిపతి అయిన గుంత్లీ వాఘేలా ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. అతన్ని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి, ఆ సోదరులు వాగం కప్పాన్ని రెట్టింపు చేస్తామని వాగ్దానం చేశారు, వారిలో ఒకరు గుంత్లీలో బందీగా ఉండటానికి అంగీకరించారు. కప్పం చెల్లింపులో భాగంగా పద్నాలుగు బండిలతో నిండిన గడ్డిని చెల్లించడం జరిగింది. ఒక సంవత్సరం, గడ్డి కింద, యోధులు దాచబడ్డారు. రాత్రిపూట తమ దాచుకున్న స్థలాన్ని విడిచిపెట్టి, వారు గుంత్లి కోటను స్వాధీనం చేసుకుని, వాఘేలా లను గల్ఫ్ దాటి కతియవార్ తరిమికొట్టారు. ఈ విజయం తరువాత మోడ్ పశ్చిమ కచ్ అధిపతిగా పాలించాడు. తరువాత వచ్చిన సాడ్, సుమారు 1305 లో, పదిహేను సంవత్సరాల పాలన తరువాత, అతని కుమారుడు ఫూల్, అతను, సుమారు 1320 లో, లఖ ఫులానీ చేత విజయవంతం అయ్యాడు. ఇంతలో, సింధ్ యొక్క ముస్లిం చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ముహమ్మద్ తుర్ వద్ద ప్రధాన కార్యాలయం ఉన్న సూమ్రాలు, పదమూడవ శతాబ్దం చివరలో అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ చేతిలో ఓడిపోయిన తరువాత, పురాతన భూస్వాములైన సమ్మాలను ఎంతగా అణచివేశారో, వారు కచ్‌కు వెళ్ళిపోయారు. మరో ముస్లిం దండయాత్ర జరిగిన కొద్దికాలానికే, సూమ్ర రాజధాని ముహమ్మద్ తుర్ నాశనం చేయబడింది, సూమ్రాస్ భార్యలు, పిల్లలను రక్షణ కోసం కచ్ సమ్మాలకు పంపారు. వారు కచ్ చేరుకున్న తరువాత సమ్మాలు మొదట ఎడారిలో స్థిరపడ్డారు. కొంతకాలం తర్వాత వారు చావ్డా రాజపుత్రులైన అధిపతులను తమకు కొంత భూమిని మంజూరు చేయమని వేడుకున్నారు. దీనికి అంగీకరించి, చావ్డా అధిపతికి కప్పంగా గడ్డిని తయారు చేయాలనే షరతుపై ధాన్యాన్ని ఉంచడానికి అనుమతించారు. గుంత్లీని వారు స్వాధీనం చేసుకున్న కథ, కచ్ లో వారు అధికారంలోకి వచ్చిన కథ, కచ్చ్ సంప్రదాయాల నుండి ఇప్పటికే ఇచ్చిన కథ మాదిరిగానే ఉంటుంది. ముస్లిం వృత్తాంతాల ప్రకారం, సమ్మాలు చివరి బృందాలు వచ్చిన 1320 సంవత్సరం, కచ్ సంప్రదాయం ప్రకారం, కచ్ పురాణ కథానాయకుడైన లఖా ఫులానీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన తేదీ అని ఏకీభవిస్తుంది. అతను కపిల్‌కోట్‌లో (ఇప్పుడు) పరిపాలన సాగించాడు.కేరా, కచ్ ), కచ్ విజయాన్ని పూర్తి చేసి, కథీలను లొంగదీసుకుని, సుమారు 1340లో కతియావార్‌లో పోరాడుతూ మరణించాడు.

సమ్మా విజయం సమయంలో కచ్ ఎడారి, కొండల భూమిగా వర్ణించబడింది. దక్షిణాన కాథీలు, ఇతర ప్రాంతాలలో చావ్దాస్, వాఘేలా ప్రజలు ఇక్కడ చాలా తక్కువగా నివసించినట్లు తెలుస్తోంది. కాథీలు గల్ఫ్ అంతటా నడపబడ్డారు, కానీ చావ్డాలు మిగిలిపోయారు, ఏదైనా బావి లేదా చెరువు తవ్వినప్పుడు సంప్రదించారు.

లక్హా ఫులానీ తరువాత అతని మేనల్లుడు పురా లేదా పునవారో గవాని, స్వల్ప పాలన తరువాత డెబ్బై రెండు జాఖులు చంపబడ్డాడు. పురా ఇద్దరు తమ్ముళ్లు దేథా, సేఠా లను విడిచిపెట్టాడు, కానీ వారిద్దరూ రాష్ట్రాన్ని నిర్వహించడానికి తగినవారు కానందున, పురా భార్య సింధ్ కు పంపించి, జాడా కుమారుడు లఖాను తీసుకువచ్చింది. జడా, మోడ్ అన్నయ్య జామ్ ఉనాద్ కుమారుడు తమాచి సమ్మ కుమారుడు సంధ్ కుమారుడు. 1350లో ప్రారంభమైన లఖ పాలన పదిహేను సంవత్సరాల పాటు కొనసాగిందని చెబుతారు. కచ్ యొక్క మాజీ సమ్మ పాలకులలో కొందరు తమ అధికారాన్ని కతియవార్ కు దక్షిణాన విస్తరించారు. లఖ పాలనలో, కొన్ని కతియవార్ తెగల తీవ్ర వ్యతిరేకత నుండి హిందూ కథనం ప్రకారం, కానీ ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ చేత వెనక్కి నెట్టబడి ఉండవచ్చు, వారి భూభాగాలు కచ్ ద్వీపకల్పానికి తగ్గించబడ్డాయి. కకచ్ రాజ్యం అని పిలువబడే ఒక పూర్వపు రాజ్యాన్ని సుమారు 1147లో లఖో జదానీ స్థాపించాడు. అతన్ని జామ్ జాడా దత్తత తీసుకున్నాడు, అందువల్ల అతన్ని లఖో జదానీ అని పిలుస్తారు. అతను తన కవల సోదరుడు లఖియార్ పేరు మీద లఖియార్విరో (ప్రస్తుత నఖత్రానా సమీపంలో) అని పేరు పెట్టిన కొత్త రాజధాని నుండి 1147–1175 వరకు తూర్పు కచ్‌ను పరిపాలించాడు.  

## జడేజా తొలి పాలన (1365-1500)

వారి అధికారం కచ్ పరిమితుల్లోకి పరిమితం అయిన తరువాత, పాలక తెగ జాడేజాలు , అంటే జాడా సంతతి అని కొత్త పేరుతో పిలువబడింది. ఇది కొత్త పేరుగా పరిగణించబడినప్పటికీ, ఈ పేరు పాతదని, వారి తెగ అధిపతి అయిన థట్టా సమ్మాలు ఇస్లాం మతంలోకి మారడం వల్లనే అంతగా తెలియని జాడేజాల ఉప-విభాగం ప్రాముఖ్యతలోకి వచ్చిందనే అభిప్రాయానికి మద్దతు ఇచ్చే కొన్ని ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇది సహేతుకంగానే అనిపిస్తుంది.

పదవ శతాబ్దంలో కర్మాటియన్ల సిద్ధాంతాలను స్వీకరించిన సింధ్ తెగలలో జడేజాలు ఒకరని తెలుస్తోంది. సమ్మాల ప్రధాన శాఖ ఇస్లాం సనాతన రూపాన్ని స్వీకరించినప్పుడు, జడేజాలు తమ పాత సగం హిందూ, సగం ముస్లిం విశ్వాసాన్ని పాటిస్తూనే ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. వారి పాలకుల పేర్లు హిందూగానే కొనసాగుతుండగా, థట్టా జామ్‌ల పేర్లు ముస్లింగా ఉన్నాయి; ఇస్లాం మతంలోకి మారిన మొదటి సమ్మ అయిన సలాహుద్దీన్ (1393–1404), కచ్ పాలకులపై భయంకరమైన, విజయవంతమైన దాడితో తన పాలనను గుర్తించాడు. సంప్రదాయాల ప్రకారం, సుమారు 1365లో లఖా తరువాత అతని కుమారుడు రాతా రాయధన్ అధికారంలోకి వచ్చాడు. అతను తన తలపాగా చుట్టూ కట్టుకునే ఎర్రని కండువా కారణంగా అతనికి 'రాతా' అని పేరు వచ్చింది . ఎలాంటి సంఘటనలు లేని పాలన తర్వాత రాతా రాయధన్ మరణించాడు, అతనికి దాదర్జీ, ఓతాజీ, గజన్జీ అనే ముగ్గురు కుమారులు వేరొక తల్లి ద్వారా హోథీజీ అనే నాల్గవ కుమారుడు ఉన్నారు. ముగ్గురు సొంత సోదరులు భూమిని నాలుగు భాగాలుగా విభజించారు, పెద్దవాడికి రెండు భాగాలు, మిగిలిన ఇద్దరికి ఒక్కో భాగం, నాల్గవ కుమారుడైన హోథిజీకి పన్నెండు గ్రామాలు కేటాయించబడ్డాయి. దాదర్జీ  ప్రధాన పట్టణం తూర్పున ఉన్న కంత్‌కోట్, ఓథాజీ ప్రధాన కార్యాలయం భుజ్‌కు ఈశాన్యంగా హబా కొండలకు సమీపంలో ఉన్న అజాపూర్, గజన్జీ పశ్చిమాన తేరా సమీపంలోని బారాలో నివసించారు. ఓథాజీ సుమారు 1385లో మోతీ విరానీ, అజాపూర్‌లో పాలించినట్లు చెబుతారు. దాదర్జీ వారసులు జిహాజీ, బరాచ్, జాదాజీ, భట్, రావాజీ, లఖా, జిహాజీ,  దాదర్. ఓథాజీ వారసులు గహోజీ (1405), వెహంజీ (1430), ముల్వాజీ (1450), కన్యోజీ (1470), అమర్జీ (1490), భీమ్‌జీ (1510), హమీర్జీ (1525), అలియాజీ. గజంజీ వారసులు హలా, హలా తెగ స్థాపకుడు, రాయధాన్, కుబేర, హర్ధాల్, హరిపాల్, ఉనాద్, తమాచి, హర్భం, హర్ధల్, కచ్ రాష్ట్రాన్ని స్థాపించిన లఖాజీ , మోతీ విరానీ, 1539లో నవనగర్ రాష్ట్రాన్ని స్థాపించిన జామ్ రావల్, రాజ్‌కో సంస్థానాల శాఖను తరువాత స్థాపించారు. గొండాల్ ధ్రోల్, వీర్పూర్. లఖియార్విరో 1147లో స్థాపించబడినప్పటి నుండి 1548లో జామ్ రావల్ కాలం వరకు కచ్ రాజధానిగా ఉంది.

పదిహేనవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో (1410) గుజరాత్ సుల్తానేట్ వ్యవస్థాపకుడు మొదటి ముజఫర్ షా, కాంత్ కోట్ అధిపతిని ఓడించాడు. ఈ ఓటమి ఉన్నప్పటికీ, నామమాత్రంగా అహ్మదాబాద్ లోబడి ఉన్నప్పటికీ, 1472లో మహమూద్ బేగడ, కేవలం 300 అశ్వికదళంతో వారిపై దాడి చేసి, 4000 మంది విలుకాళ్ళను ఓడించే వరకు కచ్ స్వతంత్రంగా ఉండిపోయింది. కచీలు లొంగిపోయారు, వారి మతం ఏమిటి అని మహమూద్ అడిగినప్పుడు, వారు ఎడారి మనుషులు అని, ఉపాధ్యాయులు లేకుండా రాజు వారికి ఉపాధ్యాయులను పంపుతానని వాగ్దానం చేశాడు, అతనితో జునాగఢ్ తిరిగి వెళ్ళిన చాలా మంది అధిపతులు ఇస్లాం స్వీకరించారు.

## కచ్ రాష్ట్రం (1538-1697)

### మొదటి ఖెంగార్జీ
పదహారవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో తట్టా సమ్మాలను పడగొట్టిన అర్ఘున్ రాజవంశంతో కచ్ అధిపతికి మంచి సంబంధాలు లేవు. సింధ్ చరిత్రకారుల ప్రకారం, ఒక సందర్భంలో, సుమారు 1530 లో, షా హుస్సేన్ (1522-1544) కచ్ లోకి ప్రవేశించి రావుకు తీవ్రమైన ఓటమిని కలిగించాడు. ఈ సమయంలో జడేజా కుటుంబంలోని మూడు శాఖల ప్రతినిధులు జామ్ దాదర్జీ, జామ్ హమీర్జీ, జామ్ రావల్. వీరిలో జామ్ హమీర్జీ, జామ్ రావల్ పొరుగువారు, ప్రత్యర్థులు, 1537లో, హమీర్జీని తన అధికారంలోకి తీసుకువచ్చే స్నేహం గంభీరమైన వాగ్దానం ద్వారా రావల్ అతన్ని చంపాడు. జామ్ హమీర్జీ మరణించే సమయంలో, అతని నలుగురు కుమారులలో పెద్దవాడైన అలియాజీ తన సోదరిని సందర్శించడానికి వెళ్లాడు, అహ్మదాబాద్, గుజరాత్ సుల్తానేట్ రాజు మహమూద్ బేగడ భార్య, రెండవ కుమారుడు ఖెంగార్జీ పార్కర్లోని విరావాలో సందర్శనకు వచ్చారు. ఇద్దరు చిన్న కుమారులు సాహెబ్జీ, రాయబ్జీని రహస్యంగా వాగడ్ ప్రాంతంలోని రాపర్ తీసుకెళ్లారు, మొదటి ఖెంగర్జీ పార్కర్ నుండి తిరిగి వచ్చి, వారితో పాటు అహ్మదాబాద్కు తీసుకువెళ్లారు, అక్కడ వారి కుటుంబం, అనుచరులు అనేక మంది చేరారు. అహ్మదాబాద్ వేట పార్టీలో, ఖెంగార్, కేవలం పద్నాలుగు సంవత్సరాల బాలుడు అయినప్పటికీ, తన కత్తితో ఒక పులిని చంపాడు. బాలుడి ధైర్యంతో సంతోషించిన బెగడ, అతను అడిగినదంతా ఇస్తానని వాగ్దానం చేశాడు. మొదటి ఖెంగార్జీ 1538లో రాన్‌లోని మోర్బి జాగీరును అడిగాడు , మొదటి ఖెన్గర్జీకి రావు అనే బిరుదు లభించింది. అతను బేగడ నుండి సైన్యాన్ని కూడా పొందాడు. మోర్బి నుండి, మొదటి ఖెంగార్జీ జామ్ దాదర్జీ గ్రామాలపై నిరంతరం దాడి చేస్తూనే ఉన్నాడు, అప్పుడు అతను జామ్ రావల్‌తో స్నేహపూర్వకంగా ఉండేవాడు. అతను రాపర్‌లో స్థిరపడటానికి అనుమతి పొందడానికి కూడా ప్రయత్నించాడు, విఫలమైన ప్రయత్నం తరువాత విజయం సాధించాడు. తరువాత, అతను తన బంధువు హోతి అధిపతి సహాయంతో, రాపర్ అధిపతిని తన కోట నుండి బయటకు పంపించి, అతనిని, అతని కుమారులను చంపడం ద్వారా అతని ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. పద్నాలుగు సంవత్సరాల పోరాటం తరువాత, 1548లో మొదటి ఖెంగార్జీ తన తండ్రి హంతకుడైన జామ్ రావల్‌ను కచ్ నుండి తరిమివేసి, నాయకుల పట్ల దయతో వ్యవహరించి, వారిని వారి ఎస్టేట్లలో ఉండటానికి ప్రేరేపించి, తనను తాను కచ్ పాలకుడిగా స్థాపించుకున్నాడు. రెండు దశాబ్దాల పాటు కచ్ను పాలించిన జామ్ రావల్ కతియవార్ కు పారిపోయి, నవానగర్ రాష్ట్ర పట్టణాన్ని స్థాపించి, స్వతంత్రం పొందాడు. కచ్ పాలకుడిగా స్థిరపడిన ఖెంగార్, 1510లో తన తండ్రి రావు హమీర్జీ స్థాపించిన భుజ్ నగరాన్ని తన రాజధానిగా చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఈ ప్రాంతం చాలాకాలంగా దొంగలు, దోపిడీదారులకు నిలయంగా ఉండేది. చాలా కష్టాల తరువాత వారిని తరిమికొట్టారు, అతనిపై ఆధారపడిన వారు అక్కడ స్థిరపడటానికి అంగీకరించారు, మొదటి ఖెంగార్జీ రాజధాని స్థాపించబడింది. అతను 1548 నుండి 1585 వరకు పాలించిన కచ్ రాష్ట్ర స్థాపకుడిగా పరిగణించబడ్డాడు. మొదటి ఖెంగార్జీ మాండ్వి ఓడరేవు నగరాన్ని కూడా స్థాపించాడు.

### మొదటి భర్మల్జీ
1585లో మరణించిన మొదటి ఖెంగార్జీ తరువాత 1631 వరకు పాలించిన భార్మల్ అధికారంలోకి వచ్చాడు. ఆయన పాలనలో గుజరాత్ ప్రభుత్వం గుజరాత్ సుల్తానేట్ నుండి మొఘల్ చక్రవర్తులకు బదిలీ చేయబడింది. గుజరాత్ సుల్తానేట్ ఆధ్వర్యంలో, కచ్ అధిపతి చివరి వరకు ఎటువంటి సాధారణ కప్పం చెల్లించకుండా, 5000 గుర్రాలతో సేవ చేయవలసి వచ్చింది. వారి అధికారం ఆగిపోయినప్పుడు భార్మల్ తనను తాను స్వతంత్రంగా చేసుకునేందుకు ప్రయత్నించినట్లు తెలుస్తోంది, కానీ రెండు ఓటముల తరువాత, 1590, 1591 లో భుచర్ మోరి యుద్ధం, మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించడానికి అంగీకరించి, అతను తన పూర్వ స్థానంలో ధృవీకరించబడ్డాడు, అప్పుడప్పుడు మాత్రమే కప్పం చెల్లించమని పిలువబడ్డాడు.

పదహారవ శతాబ్దం చివరలో కచ్ రాష్ట్రం గురించి, ఐన్-ఇ-అక్బరీ (1583-1590) రచయిత ఈ క్రింది వివరాలను వదిలిపెట్టారు,దానిలో అధిక భాగం అడవులు దున్నని భూములతో నిండి ఉండేది. అరబ్ జాతికి చెందినవని చెప్పబడే దాని గుర్రాలు, ఒంటెలు, మేకలు చాలా మంచివి. ఒకప్పుడు జాదవులుగా ఉండి, ఇప్పుడు జాదేజాలుగా పిలువబడే దాని పురుషులు పొడవుగా, అందంగా  పొడవాటి గడ్డాలతో ఉండేవారు. మహమ్మదీయ మతం చాలా కాలం పాటు ప్రబలంగా ఉంది. దేశ సైనిక శక్తిలో 10,000 అశ్విక దళం, 50,000 పదాతి దళం ఉండేవి. రాజధాని భుజ్ (తాహెజ్ అని వ్రాయబడింది)  బారా & కంత్‌కోట్ అనే రెండు బలమైన కోటలు ఉన్నాయి. 1617లో మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ నివాళులర్పించడానికి భార్మల్ అహ్మదాబాద్ వెళ్లి, అతనికి 100 కచ్ గుర్రాలు, 100 అష్రాఫీలు, 2000 రూపాయలు బహుమతిగా ఇచ్చాడు. అతను గుజరాత్లోని గొప్ప జమీందార్లలో ఒకరిగా చెప్పబడతాడు, అతను ఎల్లప్పుడూ 5000 నుండి 6000 గుర్రాలను కలిగి ఉన్నాడు,  యుద్ధ సమయంలో సంఖ్యను రెట్టింపు చేయగలిగాడు. పాత అధిపతిని చూసి చాలా సంతోషించిన జహంగీర్, అతనికి తన సొంత గుర్రం, ఒక మగ, ఆడ ఏనుగు, ఒక బాకు, వజ్రంతో కూడిన కత్తి, నాలుగు ఉంగరాలు ఇచ్చాడు. అదే సమయంలో, యాత్రికులకు మక్కా వెళ్ళే మార్గం ఇవ్వాలనే షరతుపై, అతను కచ్ను కప్పం నుండి విముక్తి చేశాడు.

1631–1697 

1631లో భార్మల్ మరణించిన తరువాత భోజ్రాజ్ 1645 వరకు పాలించాడు, తరువాత అతని మేనల్లుడు రెండవ ఖెంగార్జీ అధికారంలోకి వచ్చాడు. 1654లో మరణించిన రెండవ ఖెంగార్జీ తరువాత తమాచి, 1662లో రెండవ రాయధన్జీ అధికారంలోకి వచ్చారు. ఈ వారసత్వాలు పోటీ లేకుండా గడిచిపోయాయి, ఈ కాలంలో కచ్ విచ్ఛిన్నం కాని శాంతిని అనుభవించినట్లు తెలుస్తోంది. 1659లో ఔరంగజేబు నుండి పారిపోయిన యువరాజు దారా షికోహ్ రాక మాత్రమే ముఖ్యమైన సంఘటన. తమాచి మొదట అతన్ని దయగా పలకరించాడు, కానీ తరువాత, అతనికి వ్యతిరేకంగా మారి, అతన్ని కచ్ విడిచి వెళ్ళమని బలవంతం చేశాడు. రాయధన్ పెద్ద కుమారుడు నోఘన్జీ చిన్నతనంలోనే, తన తండ్రి జీవితకాలంలోనే మరణించాడు.

## కచ్ రాష్ట్రం (1698-1819)

**మొదటి ప్రాగ్మల్జీ & మొదటి గాడ్జీ**

రాయధన్ మూడవ కుమారుడు ప్రాగ్మల్జీ తన అన్నయ్య రావాజీ హత్యకు కుట్ర పన్నాడు. ఇద్దరు సోదరులు వారసత్వానికి అర్హులైన కుమారులను విడిచిపెట్టారు, కాని వారు చిన్న వయస్సులో ఉన్నందున, 1697లో తన తండ్రి రెండవ రాయధన్ మరణించిన తరువాత, సింహాసనాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడంలో ప్రాగ్మల్జీకి ఎటువంటి ఇబ్బంది కలగలేదు. ప్రాగ్మల్జీ హత్య చేసిన రావాజీ కుమారుడు కన్యోజీ మనిషి అయినప్పుడు, తన జన్మహక్కును తిరిగి పొందడానికి ఏ విధమైన ప్రయత్నాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. 1697లో (సంవత్ 1754) అధికారం చేపట్టిన తరువాత ప్రాగ్మల్జీ అతన్ని గల్ఫ్ ఆఫ్ కచ్ దక్షిణ ఒడ్డున ఉన్న మోర్బి అధిపతిగా నియమించారు. మోర్బి నుండి, కచ్ సింహాసనాన్ని తిరిగి పొందడానికి కాన్యోజీ చాలాసార్లు విఫల ప్రయత్నం చేసి, తరువాత 1698 లో మోర్బి రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు, తరువాత దానిని అతని వారసులు పాలించారు.

ఈ పాలనలో, హలార్ నుండి తరిమివేయబడిన హాలా సంతతికి చెందిన ఆరవ వ్యక్తి తమాచి, ప్రాగ్మల్జీ వద్దకు వచ్చాడు, అతను తన కుమారుడు గాడ్జీని బలమైన దళంతో హలార్ సింహాసనానికి తిరిగి పంపించాడు. పద్దెనిమిది సంవత్సరాల విజయవంతమైన పాలన తరువాత 1715లో ప్రాగ్మల్జీ మరణించాడు. ఆయన తరువాత ఆయన కుమారుడు గాడ్జీ అధికారంలోకి వచ్చాడు. మంత్రి సేథ్ సూరజ్మల్ చేత రాజు అయ్యాడు. గాడ్జీ మూడు సంవత్సరాల స్వల్ప పాలనలో ప్రధాన సంఘటన ప్రాగ్మల్జీ పెద్ద సోదరుడు నోఘన్జీ కుమారుడు హలోజీని అతని ముంద్రా ఎస్టేట్‌ను దోచుకోవడం. అడ్డుకోలేక హాలోజీ అబ్దాసా పదవీ విరమణ చేసి, అక్కడ కొతారా, కోట్రి, నాగర్చి పట్టణాలను స్థాపించాడు. ఆయన వారసులను హలాని జదేజాలు అని పిలుస్తారు.

**డెసల్జీ I (1718-1752)**

1718లో మొదటి గాడ్జీ మరణించిన తరువాత, అతని కుమారుడు మొదటి దేశల్జీ అతని తరువాత అధికారంలోకి వచ్చాడు. తన పాలనలో, కచ్ తక్కువ ఆదాయాన్ని కలిగి ఉంది, రావు పొదుపుగా  సరళంగా జీవించారు. పరస్పర గౌరవం కారణంగా అతని ఆధిపత్యాన్ని అతని స్థానిక అధిపతులు గుర్తించారు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం ఒక ప్రావిన్స్‌గా, కచ్, నాలుగవ శతాబ్దానికి పైగా, దాడి నుండి విముక్తి పొందింది వంద సంవత్సరాల పాటు, జహంగీర్ చక్రవర్తి మంజూరు చేసిన ఏర్పాట్ల ప్రకారం, యాత్రికులను ఉచితంగా మక్కా పంపారు, కచ్ కప్పం చెల్లించకుండా తప్పించుకున్నారు. 1718లో దేశ్జీ పట్టాభిషేకం జరిగిన వెంటనే, మొఘల్ గవర్నర్, పఠాన్ మొజిమ్ బేగ్ ఆధ్వర్యంలో బలగాలను పంపాడు, అతను చారిత్రక ఏర్పాటుతో ఒప్పించబడ్డాడు, బలగాలు ఉపసంహరించబడ్డాయి. 1721లో నవాబ్ కేసర్ ఖాన్ మళ్లీ కచ్ పై దాడి చేసి భారీ నష్టంతో ఓడిపోయాడు. యుద్ధంలో వ్యూహాన్ని రూపొందించిన మంత్రి దేవకర్ణ్ శెత్‌కు స్వేచ్ఛగా రాష్ట్ర నిర్వహణను అందించారు, వీరు ఆదాయాలను సుసంపన్నం చేసి రాష్ట్ర సరిహద్దులను గణనీయంగా విస్తరించారు.

**లఖ్‌పత్జీ (1741–1752, 1752–1760)**

దేశల్జీ పాలన చివరి భాగం అతని ఏకైక కుమారుడు లఖ్పత్జీ హింస, కుట్రలతో కలవరపడింది. స్వేచ్ఛగా, ప్రదర్శన పట్ల మక్కువతో, అతనికి అధికార వాటా నిరాకరించబడింది, అతని ఖర్చులను తగ్గించమని సలహా ఇచ్చారు. అతను తన మంత్రి దేవ్కర్ణ్చే చంపబడ్డాడు, మోసపూరితంగా తన తండ్రి దేశల్జీని,  అతని అధికారులను నిర్బంధంలో ఉంచాడు. మాండ్వి మినహా ప్రావిన్స్లోని అన్ని కోటల కమాండెంట్ల సమర్పణను స్వీకరించి లఖ్‌పత్జీ రాజప్రతినిధిగా పాలించడం ప్రారంభించాడు. 1751లో, రావు దేశల్జీ డెబ్బై సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు  లఖ్‌పత్జీ వారసుడయ్యాడు. అతను దేవకర్ణ్ కుమారుడైన పుంజాను తన మంత్రిగా నియమించాడు.

రావు ఏకైక చట్టబద్ధమైన కుమారుడైన రెండవ గాడ్జీతో పుంజ సన్నిహితంగా పొత్తు పెట్టుకున్నాడు. తన తండ్రి తన తాత మొదటి దేశల్జీతో చేసినట్లుగా పదహారు సంవత్సరాల వయస్సులో రాష్ట్ర నిర్వహణలో తన తండ్రి వాటాను కోరాడు. అతని తల్లి,  పుంజా అతనిని ప్రేరేపించారు. గాడ్జీని అతని తండ్రి తిరస్కరించాడు, అతను భుజ్ ను విడిచిపెట్టి తన తల్లితో ముంద్రా కు పదవీ విరమణ చేశాడు. ముంద్రా వెళ్ళే ముందు, పుంజా తన ప్రత్యర్థి మంత్రి గోర్ధన్ మెహతాను నాశనం చేయాలని ప్రణాళిక వేశాడు, తరువాత అతను ద్రోహం చేసిన అనుమానంతో ఉరితీయబడ్డాడు. ఒకసారి లఖ్‌పత్జీ ముంద్రా మీద ఒక సైన్యాన్ని పంపాడు. గాడ్జీ మోర్బీకి పారిపోయి, బలవంతంగా తిరిగి వచ్చి పట్టణాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. లఖ్‌పత్జీ తన కొడుకుతో రాజీపడి ముంద్రా ను ఉంచడానికి అనుమతించాడు, గాడ్జీ అంగీకరించాడు, 1758లో పుంజా అంజర్ కు పదవీ విరమణ చేశాడు. 1760లో లఖాపట్జీ మరణించాడు. లఖ్పత్జీ పాలనలో కచ్ సముద్ర వ్యాపారం అభివృద్ధి చెందింది, ఆయన పాలనలోనే కచ్ తన సొంత కరెన్సీ అయిన కచ్ కోరి జారీ చేసింది, ఇది 1948 వరకు బ్రిటిష్ రాజ్ సమయంలో కూడా చెల్లుబాటు అయ్యేది, తరువాత స్వతంత్ర భారతదేశం వాటిని రద్దు చేసింది.

**గాడ్జీ II (1760-1778)**

రెండవ గాడ్జీ తన తండ్రి లాహప్త్జీ మరణం తరువాత 1760లో ఆయన తరువాత అధికారంలోకి వచ్చాడు. గతంలో తనకు సహాయం చేసిన పుంజాను సింధ్ కు పదవీ విరమణ చేసిన మంత్రి పదవిని అతను తిరస్కరించాడు. 1762లో, రావు సోదరిని వివాహం చేసుకోవాలన్న తన కోరికను నెరవేర్చడానికి, సింధ్ పాలకుడు మియాన్ గులాం షా కల్హోరో కచ్ పై దాడి చేయడానికి పుంజా సహాయం చేశాడు. కచ్ లో జరిగిన యుద్ధంలో కచ్ ఓడిపోయి, భారీ ప్రాణనష్టం జరిగింది. రావుతో రహస్య కరస్పాండెన్స్ ద్వారా మంత్రి పదవిని పొందిన తరువాత, పుంజా కల్హోరాను సింధ్కు తిరిగి వచ్చేలా చేసి, తన సోదరి వివాహం గురించి రావును ఒప్పించాడు. కల్హోరా సింధ్కు తిరిగి వచ్చాడు కానీ రావు తన సోదరిని అతనితో వివాహం చేసుకోలేదు. రావు తన సైన్యాన్ని, కోటలను బలోపేతం చేసిన తరువాత పుంజా కుమారుడు దేవ్చంద్ను తన మంత్రిగా నియమించాడు. కల్హోరా మళ్ళీ రాష్ట్రంపై దాడి చేసాడు, కాని తరువాత రాజీపడి, రావుకు సన్నిహితుడైన రాజైన ఖాఖర్ అధిపతి కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు.

1772లో సింధ్‌కు తిరిగి వచ్చిన ఏడు సంవత్సరాల తరువాత, గులాం షా మరణించాడు, ఆయన తరువాత ఆయన కుమారుడు సర్ఫరాజ్ అధికారంలోకి వచ్చాడు. 1775 లో సర్ఫరాజ్ ఖాన్ కచ్‌లోకి ప్రవేశించి, భుజ్‌కు కవాతు చేయాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఖావ్డా  సుమ్రాసర్ మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు, కానీ దాని బలం  వివరణలు అతన్ని భయపెట్టింది,  చోబారి & కాంత్ కోట్ కోటకు సైన్యాన్ని నడిపించి, ఠాకూర్ కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు, అధోయి ఇతర ప్రదేశాలలో జరిమానాలు విధించి సింధ్‌కు తిరిగి వచ్చాడు.

ఈ సమయంలో సింధ్‌లో కల్హోరాలు, తాల్పోరాల మధ్య జరిగిన పోరాటాలు దేశాన్ని రెండు వర్గాలుగా విభజించాయి. 1771లో విజయం సాధించిన అబ్దుల్ నబ్బీ ఖాన్ మీర్ బిజర్‌ను తన మంత్రిగా నియమించాడు. మీర్ బిజ్ర్ అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత, అతని తండ్రిని హత్య చేసిన ఇద్దరు బెలూచీలు కచ్‌లో ఆశ్రయం పొందారు, రావు వారిని వదులుకోవడానికి నిరాకరించడంతో, ఆ ప్రావిన్స్ మళ్లీ దాడి చేయబడింది, కానీ మీర్జా కుర్పా బేగ్ నేతృత్వంలోని కచ్ సైన్యం చేతిలో ఓడిపోయింది. ఈ గాడ్జీ అనారోగ్యానికి గురైన వెంటనే, లెరోప్సీ గురించి చెప్పబడింది, నలభై నాలుగు సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు. ఆయన ఇద్దరు కుమారులను విడిచిపెట్టాడు, వారి తరువాత వచ్చిన రాయధన్, పృథ్వీరాజ్జీ. అతను తన సోదరిని బరోడా సంస్థానానికి చెందిన దామాజీ గైక్వాడ్‌కు ఇచ్చి వివాహం చేశాడు.

**రాయధన్జీ III (1778–1786)**

మూడవ రాయధన్ 1778లో పదిహేను సంవత్సరాల చిన్న వయస్సులో తన తండ్రి తరువాత అధికారంలోకి వచ్చాడు, ఆ సమయంలో రాష్ట్రం అల్లర్లలో కూరుకుపోయి, యుద్ధాల కారణంగా ఆదాయాలు అయిపోయాయి. తన తల్లి ప్రభావంతో, అతను మేఘ్జీని తన మంత్రిగా నియమించాడు, ఆయన మాజీ పాలనలో రాష్ట్రాన్ని నిర్వహించేవారు.

దేవచంద్ తరువాత, రావు అతని కుమారుడైన, అంజర్ జాగీర్దార్ మేఘ్జీ సేథ్‌ను తన మంత్రిగా నియమించుకున్నాడు. రాయధన్ ప్రవర్తన కారణంగా అతనికి నచ్చలేదు, అతని మంత్రి వాఘా పరేఖ్ అతన్ని హత్య చేయడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ అతను తప్పించుకున్నాడు. రామ్జీ ఖవాస్ ఆధ్వర్యంలో మాండ్వి, మేఘజీ సేథ్ ఆధ్వర్యంలో అంజర్, ముంద్రా, లఖ్పత్, ఇతర నాయకుల ఆధ్వర్యంలో అనేక ఇతర పట్టణాలు స్వతంత్రం పొందాయి. మియానాలు, పెద్ద శరీరాలలో సమావేశమై, బలియారి వద్ద తమను తాము నిలబెట్టుకొని, ప్రతి వైపు దోపిడీ చేశారు. రాయధాన్ III మత ఉన్మాదిగా మారి ప్రజలను ఇస్లాంకు లొంగిపోయేలా బలవంతం చేయడంతో, అంజర్‌కు చెందిన మేఘ్జీ సేథ్ నాయకత్వంలోని స్థానిక సైన్యాధిపతులైన జమాదార్ల *తిరుగుబాటు* ద్వారా పదవీచ్యుతుడయ్యాడు.

**పృథ్వీరాజ్జీ & ఫతేహ్ ముహమ్మద్ (1786-1801)**

ప్రధాన నటులు జమాదార్లు, మేఘ్జీ సేథ్, రాయధన్ తమ్ముడు పృథ్వీరాజ్జీ అధిపతిగా పెంచారు. రాష్ట్రాన్ని పరిపాలించడానికి పృథ్వీరాజ్జీ బార్ భాయత్ ని జమాత్ అని పిలువబడే పన్నెండు మంది సభ్యులతో కూడిన మండలిని నియమించారు. ప్రారంభంలో రాష్ట్రంలో శాంతిభద్రతలను పునరుద్ధరించడంలో కౌన్సిల్ విజయవంతమైంది, కాని త్వరలో అసమ్మతి ఏర్పడింది. తరువాత ఫతే ముహమ్మద్ జమాత్ సభ్యుడిగా చేర్చబడ్డాడు. జడేజా నాయకుల మద్దతుతో, దళాలలో తన ప్రజాదరణతో, ఫతే ముహమ్మద్ జమాత్ దోసల్ వెన్ ఆధిపత్యాన్ని అంతం చేసి, ముంద్రా కు పదవీ విరమణ చేసి, పృథ్వీరాజ్ జీని రాష్ట్ర అధిపతిగా తన సరైన స్థానానికి పునరుద్ధరించాడు. ఫతే ముహమ్మద్ 1786 నుండి 1801 వరకు రాష్ట్రాన్ని పరిపాలించి, కచ్ను ఏకీకృతం చేసి, క్రమాన్ని స్థిరీకరించాడు. రాష్ట్ర శ్రేయస్సు పెరిగి, ఆయన ప్రజలలో ప్రాచుర్యం పొందారు. పృథ్వీరాజ్‌జీ యుక్తవయస్సులో వచ్చినప్పుడు, మంత్రి అయిన హన్స్‌రాజ్ సహాయంతో ఫతే ముహమ్మద్‌ను పదవీ విరమణ చేయమని బలవంతం చేశాడు. అతను 1801లో భచౌ ఎస్టేట్ల జాగీరు ఒప్పందం కింద పదవీ విరమణ చేశాడు.

**రాయధన్జీ III, రెండవ పాలన (1801-1813)**

పృథ్వీరాజ్జీ మరణం తరువాత మూడవ రాయధన్ మంత్రి హన్స్రాజ్ నుండి మళ్లీ అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1802లో హన్స్‌రాజ్ ఆయనను మళ్లీ నిర్బంధంలో ఉంచారు. ఫతే ముహమ్మద్ అనుచరుడు అస్కార్న్ సహాయంతో అంజర్ ముట్టడి విఫలమైన తరువాత, అతను మాండ్వీకి పదవీ విరమణ చేయాల్సి వచ్చింది. మూడవ రాయధాన్ మంత్రిగా చేయాలనే షరతుపై హన్స్‌రాజ్ విడుదల చేశాడు.

**ఫతేహ్ ముహమ్మద్ పరిపాలన (1804-1813)**

1804లో రాయధన్ భచౌపై దాడి చేసినప్పుడు, ఫతే ముహమ్మద్ మళ్లీ అతనిని అధిగమించి 1804లో అధికారాన్ని చేపట్టాడు. లొంగిపోవడానికి నిరాకరించిన స్థానిక అధిపతిని అతను దాడి చేసి బలవంతంగా డబ్బు తీశాడు. తరువాత అతను క్రమశిక్షణను స్థాపించడానికి, ఆదాయాలను పెంచడానికి వాగడ్ ప్రాంతానికి వెళ్ళాడు.

అరేబియా సముద్రం సముద్రపు దొంగతనం, వాగడ్ ప్రాంతం నుండి దాడి చేస్తున్న బందిపోట్ల గురించి ఫతే ముహమ్మద్ బ్రిటిష్ ఏజెంట్ జేమ్స్ మాక్‌మర్డోతో చర్చలు జరిపారు. 1811లో ఉత్తర గుజరాత్‌లోని ఇతర ప్రాంతాలతో పాటు కచ్, 1812లో వర్షపాతం కారణంగా మిడుతలు దెబ్బతిన్నాయి. మరుసటి సంవత్సరం రాష్ట్రంలో అంటువ్యాధులు వ్యాపించాయి. ఫతేహ్ ముహమ్మద్ 5 అక్టోబర్ 1813న మరణించాడు, తరువాత 30 అక్టోబర్ 1813 న మూడవ రాయదాన్ మరణించాడు.

**భర్మల్జీ II (1814-1819)**

ఫతే ముహమ్మద్ మరణం తరువాత, అతని ఇద్దరు కుమారులు, ఇబ్రహీం మియాన్, హుస్సేన్ మియాన్, బార్ భయత్ ని జమాత్ లో అతని వారసులుగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు, వారి సలహా మండళ్లకు వారి తండ్రి ముఖ్యమంత్రి హన్స్‌రాజ్ దర్శకత్వం వహించారు. రావు రాయధాన్ మరణం మరిన్ని సంక్లిష్టతలకు కారణమైంది.

13 జనవరి 1814న, 'బార్ భయత్ ని జమాత్'ను పరిగణనలోకి తీసుకుని, మాన్‌సింగ్‌జీ 'మహారాజాధిరాజ్ మీర్జా మహారావు భర్మల్జీ II' అనే బిరుదుతో కచ్ అధిపత్యాన్ని చేపట్టారు . అరేబియా సముద్రంలో సముద్రపు దొంగతనం, వాగడ్ ప్రాంతంలో బందిపోట్ల నిర్మూలనకు సంబంధించిన తమ డిమాండ్లను హుస్సేన్ మియాన్‌కు సమర్పించడానికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ఏజెంట్ కెప్టెన్ మాక్‌మర్డో 1814లో మోర్వి నుండి భుజ్‌కు వెళ్లారు. రావు భర్మల్ II రాష్ట్ర పరిపాలనను చేపట్టారు, ముఖ్యమంత్రి హన్స్‌రాజ్‌కు జనవరి 1815లో అంజర్, భా చౌ, భదర్‌గడ్, కంత్‌కోట్ జాగీర్లు ఇవ్వబడ్డాయి.

1815 డిసెంబర్ 25న, రాణా హన్స్‌రాజ్ లొంగిపోవడానికి నిరాకరించినప్పుడు, కల్నల్ ఈస్ట్ ఆధ్వర్యంలోని బ్రిటిష్ దళం, బరోడా సంస్థానానికి చెందిన గైక్వాడ్ దళాలతో కలిసి అంజర్‌పై దాడి చేసింది. వారు అంజర్ కోటను, తరువాత ట్యూనా నౌకాశ్రయాన్ని ఆక్రమించారు. ఈ దళం 1816 జనవరి 3న లకోండ్ వద్ద శిబిరం ఏర్పాటు చేసి భుజ్ వైపు కదిలింది. 14 జనవరి 1816న, రెండవ రావు భార్మల్ బ్రిటిష్ ఆధిపత్యానికి అంగీకరించాడు, కెప్టెన్ మాక్‌మర్డో భుజ్‌లో బ్రిటిష్ రెసిడెంట్‌గా  అంజర్ కకలెక్టర్‌గా నియమించారు. అయితే, 1822 డిసెంబర్ 25 వరకు ఏడు సంవత్సరాల పాటు అంజార్ జిల్లా బ్రిటిష్ దళాల ప్రత్యక్ష ఆక్రమణలో ఉండిపోయింది, అప్పుడు అది భూభాగం ఒప్పందం ప్రకారం కచ్ సంస్థానానికి తిరిగి ఇవ్వబడింది.

కొంతమంది జడేజా నాయకుల మద్దతుతో, బ్రిటిష్ దళాలు 1819 మార్చి 25న భుజ్‌పై దాడి చేసి, రావు భర్మల్ IIను హతమార్చాయి.

## బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం కింద కచ్ రాష్ట్రం (1819–1948)

File:Deshulji_Bawa.jpg|దేశాల్జీ II: పాలన - 1819-1960.
File:Maharao Pragmulji II.jpg|ప్రగ్మల్జీ II: పాలన - 1860-1875
File:Maharao Khengarji III.jpg|ఖెంగర్జీ III : పాలన - 1875-1942
File:Pragmulji III.jpg|ప్రగ్ముల్జీ III : ఆర్-1991-2021


**దేశల్జీ II (1819-1860)**

రావు భర్మల్జీ మైనర్ కుమారుడు రెండవ దేశల్జీని ఎన్నుకొని, 1819 ఏప్రిల్ 19న ఆయన తరువాత అధికారంలోకి వచ్చారు. అతని అల్పసంఖ్యాక కాలంలో రాష్ట్ర వ్యవహారాలను జడేజా అధిపతి దివాన్ రాణా హన్స్‌రాజ్ సభ్యులుగా ఉండి, కెప్టెన్ మాక్‌మర్డో నేతృత్వం వహించారు. రాష్ట్ర వ్యవహారాల కోసం కచ్ ఏజెన్సీ ఏర్పాటు చేశారు. 1819 జూన్ 16న భూకంపం సంభవించింది, దీనివల్ల భారీ ప్రాణనష్టం, ఆస్తి నష్టం జరిగింది. 1822లో అంజర్ను కచ్ రాష్ట్రానికి పునరుద్ధరించారు. 1823, 1825,  1860లలో కరువు ఏర్పడింది. దేశల్జీ 18 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్నప్పటికీ చట్ట నిర్వహణను తన చేతుల్లోకి తీసుకొని సింధ్ నుండి వచ్చిన దురాక్రమణదారుడిని ఓడించాడు. మంత్రి రాణా జస్రాజ్ కుమారుడు సేథ్ అస్కరాన్‌ను తన మంత్రిగా నియమించాడు. ఆయన పాలనలో ఆఫ్రికా, ఒమన్, ముఖ్యంగా జాంజిబార్ లతో సముద్ర వాణిజ్యం గణనీయంగా మెరుగుపడింది. కచ్ లో పారిశ్రామికీకరణ నెమ్మదిగా, స్థిరంగా వెనుకబడింది. రెండవ దేశల్జీ 1860 జూలై 26న మరణించాడు, ఆయన తరువాత 1860లో అతని కుమారుడు రెండవ ప్రాగ్మల్జీ అధికారంలోకి వచ్చాడు.

**రెండవ ప్రాగ్మల్జీ (1860-1875) & మూడవ ఖెంగార్జీ (1876-1942)**

19వ శతాబ్దం చివరి అర్ధభాగంలో, 20వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగంలో రెండవ ప్రాగ్మల్జీ, అతని వారసుడు మూడవ ఖెంగార్జీ నాయకత్వంలో రాష్ట్రం అభివృద్ధి చెందింది. రెండవ ప్రాగ్ముల్జీ ప్రారంభించిన విద్యా, న్యాయవ్యవస్థ, పరిపాలనా సంస్కరణలను మూడవ ఖెంగార్జీ ముందుకు తీసుకెళ్లారు, ఆయన కచ్ రాష్ట్ర రైల్వే, కాండ్లా నౌకాశ్రయం, అనేక పాఠశాలలకు కూడా పునాది వేశారు. ఖెంగర్జీ III కచ్‌లో అత్యధిక కాలం పాలించిన రాజు. ఖెంగర్జీ కొన్ని సంవత్సరాల పాటు విక్టోరియా రాణికు ఎయిడ్-డి-క్యాంప్‌గా కూడా పని చేశారు . దివాన్‌లు సేథ్ అస్కరాన్, అతని కుమారుడు దివాన్ రణ్‌మల్జీ ఆధ్వర్యంలో, ఈ రాజ్యం 17-గన్ సెల్యూట్ హోదాకు ఎదిగింది. ప్రగ్మల్జీ II 1865 నుండి ప్రాగ్ మహల్‌ను నిర్మించడం ప్రారంభించారు. పాలకుల బిరుదు ఇంతకుముందు జామ్, ఇది బ్రిటిష్ రాజ్ సమయంలో 1 జనవరి 1918 నుండి వారసత్వంగా మహారావుకు మార్చబడింది.

**విజయరాజి (1942-1947)**

1942లో మూడవ ఖెంగార్జీ తరువాత ఆయన కుమారుడు విజయరాజి అధికారంలోకి వచ్చి, 1947లో భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందే వరకు కొన్ని సంవత్సరాలు పాలించాడు. విజయరాజి పాలనలో కచ్ హైకోర్టు స్థాపించబడింది, గ్రామ మండళ్లు ఎన్నుకోబడ్డాయి, నీటిపారుదల సౌకర్యాలు బాగా విస్తరించబడ్డాయి, ఆయన పాలనలో ఆరు సంవత్సరాల స్వల్ప వ్యవధిలో రాష్ట్రంలో వ్యవసాయ అభివృద్ధి జరిగింది. దివాన్ సేథ్ రణ్మల్జీ కుమారుడు సేథ్ రణ్మల్జీ నీటిపారుదల విషయంలో చాలా ఆసక్తి కనబరిచాడు, ఆయన పాలనలోనే విజయసాగర్ జలాశయాన్ని మరో 22 ఆనకట్టలతో కలిసి నిర్మించారు. హైదరాబాద్, ట్రావెన్కోర్ తరువాత 1945లో సొంత బస్సు రవాణా సేవలను ప్రారంభించిన మూడవ రాచరిక రాష్ట్రంగా కచ్ అవతరించింది.

## స్వాతంత్య్రానంతరం (1948-ప్రస్తుతం)

1947లో భారత విభజన తరువాత కరాచీ నౌకాశ్రయంతో సహా సింధ్ ప్రావిన్స్ పాకిస్తాన్ భాగమైంది. కరాచీకి బదులుగా పశ్చిమ భారతదేశానికి ఓడరేవుగా పనిచేయడానికి భారత ప్రభుత్వం కచ్‌లోని కాండ్లా వద్ద ఒక ఆధునిక ఓడరేవును నిర్మించింది.

1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పుడు, భారతదేశంలో విలీనమైన మొదటి సంస్థానాలలో కచ్ ఒకటి. విజయరాజీ వైద్య చికిత్స కోసం లండన్‌లో ఉన్నప్పుడు, ఆయన ఆదేశం మేరకు మదన్‌సింహ్‌జీ, తన తండ్రి తరపున, కచ్ మహారావు అటార్నీ హోదాలో 1947 ఆగస్టు 16న కచ్ విలీన పత్రంపై సంతకం చేశారు. తరువాత 1948 జనవరి 26న తన తండ్రి విజయరాజీ మరణానంతరం మదన్‌సింహ్‌జీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించి, 1948 మే 4 వరకు కొద్ది కాలం పాటు కచ్ చివరి మహారావుగా ఉన్నారు. ఆ రోజున సంస్థాన పరిపాలన పూర్తిగా భారత యూనియన్‌లో విలీనం చేయబడింది. విలీనం తరువాత, 1948లో ఈ రాష్ట్రాన్ని కచ్ స్టేట్ అనే పేరుతో ప్రత్యేక కేంద్ర పాలిత క్లాస్-సి రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. 1948 జూన్ 1న ఛోటాలాల్ ఖోవ్‌షల్దాన్ దేశాయ్ కచ్ స్టేట్ మొదటి చీఫ్ కమిషనర్ అయ్యారు. 1952లో ఆయన తర్వాత సంభాజీరావు అప్పాసాహెబ్ ఘట్గే బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ఆయన 31 అక్టోబర్ 1956 వరకు పదవిలో ఉన్నారు. 1 నవంబర్ 1956న, రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం కింద బొంబాయి రాష్ట్రాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరించారు, ఇందులో కచ్ రాష్ట్రంతో సహా వివిధ భూభాగాలను విలీనం చేసుకున్నారు. కచ్ రాష్ట్రం ఉనికిలో లేకుండా పోయి, కచ్ జిల్లా ఉపవిభాగంగా మారింది. మహాగుజరాత్ ఉద్యమం తరువాత, బొంబాయి రాష్ట్రాన్ని భాషా ప్రాతిపదికన పునర్వ్యవస్థీకరించారు. బొంబాయి రాష్ట్రంలోని ఉత్తర గుజరాతీ మాట్లాడే ప్రాంతాలను కచ్ జిల్లాతో సహా గుజరాత్ రాష్ట్రంగా విభజించారు. కచ్ ప్రాంతంపై పాకిస్థాన్‌తో వివాదం నెలకొనడంతో, 1965 నాటి రెండవ కాశ్మీర్ యుద్ధం ప్రారంభం కావడానికి కొన్ని నెలల ముందు అక్కడ పోరాటాలు చెలరేగాయి. భారతదేశం,  పాకిస్థాన్ రెండూ మొత్తం 3,500 చదరపు మైళ్ల (9,100 చదరపు కిలోమీటర్లు) భూభాగం తమదేనని వాదించడంతో , ఒక అంతర్జాతీయ ట్రిబ్యునల్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. ఇది దావా చేయబడిన భూమిలో 350 చదరపు మైళ్ల (910 చదరపు కిలోమీటర్ల) భాగాన్ని పాకిస్థాన్‌కు, మిగిలిన భాగాన్ని భారతదేశానికి కేటాయించింది . 1991 అక్టోబర్ 17న తన తండ్రి మదన్‌సింహ్‌జీ మరణానంతరం, ప్రగ్ముల్జీ III ఆ రాజవంశానికి ప్రస్తుత నామమాత్రపు అధిపతిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

1998లో, తీవ్రమైన ఉష్ణమండల తుఫాను కాండ్లా నౌకాశ్రయం,  కచ్‌లోని ఇతర ప్రాంతాలను తాకింది. 1999 కార్గిల్ యుద్ధం జరిగిన కొద్ది వారాలకే అట్లాంటిక్ సంఘటన జరిగినప్పుడు ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ చెలరేగాయి. 2001 గుజరాత్ భూకంపానికి కేంద్రం కచ్‌లో ఉంది, దీని ఫలితంగా దాదాపు 25,000 మంది మరణించారు, భారీ ఆస్తి నష్టం జరిగింది. దీని తరువాత నౌకాశ్రయం, విద్యుత్, తయారీ పరిశ్రమలు, పర్యాటక రంగాల వేగవంతమైన పారిశ్రామికీకరణ, అభివృద్ధి జరుగుతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* బికనీర్ చరిత్ర
* రాధన్‌పూర్ చరిత్ర
* పాలన్‌పూర్ చరిత్ర

## మూలాలు

వర్గం:రాజస్థాన్
వర్గం:రాజస్థాన్ చరిత్ర