చెట్టికులంగర దేవి ఆలయం

**చెట్టికులంగర శ్రీ భగవతి దేవాలయం** కేరళలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ హిందూ దేవాలయాలలో ఒకటి. ప్రధాన దేవత శ్రీ భద్రకాళి. ఈ ఆలయం భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రంలోని అలప్పుజా జిల్లాలోని మావెలిక్కర తాలూకాలోని చెట్టికులంగర వద్ద ఉంది. ఈ ఆలయం మావెలిక్కర పట్టణానికి పశ్చిమాన 4 కిలోమీటర్లు (2.5 మైళ్ళు) దూరంలో, కాయంకుళం నగరానికి ఉత్తరంగా 7 కిలోమీటర్లు (4.3 మైళ్ళు) SH6 (కాయంకుళం - తిరువల్ల హైవే)లో ఉంది. భద్రకాళి, పరమాత్మ శక్తి దేవి అవతారం, రాక్షస రాజు దారుకుడిని చంపడానికి శివుని మూడవ కన్ను నుండి జన్మించింది. 'భద్ర' అంటే మంచిది, 'కాళి' అంటే కాలదేవత. కాబట్టి భద్రకాళి శ్రేయస్సు, మోక్షం కోసం పూజిస్తారు. దేవి సృష్టికర్త, రక్షకుడు, విధ్వంసకం, ప్రకృతి, శక్తి, కుండలినీ శక్తిగా పరిగణించబడుతుంది. చెట్టికులంగర కాయంకులం నగరానికి సమీపంలో ఉంది. చెట్టికులంగర కాయంకులం శాసనసభలో ఉంది.

## అవలోకనం
చెట్టికులంగర దేవి హిందూమతంలో పరమ తల్లి దేవత అయిన శక్తి దేవిగా పూజించబడుతుంది. ఈ ఆలయానికి 13 “కరాలు” (ప్రాంతాలు) ఉన్నాయి. ఆలయం అత్యంత పురాతనమైన నాలుగు కరాలైన ఎరెఝా దక్షిణం, ఎరెఝా ఉత్తరం, కైథా దక్షిణం, కైథా ఉత్తరం మధ్యలో ఉంది. మిగిలిన కరాలైన కన్నమంగళం దక్షిణం, కన్నమంగళం ఉత్తరం, పేళ, కడవూర్, అంజిలిప్ర, మట్టం ఉత్తరం, మట్టం దక్షిణం, మేనంపల్లి, నడక్కావు ఆలయాన్ని చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం సుమారు 1,200 సంవత్సరాల పురాతనమని విశ్వసించబడుతోంది.

ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన తాంత్రిక హక్కులు అంబలపుజాలో తమ మూల స్థావరమైన ప్లాక్కుడి ఇల్లంకు చెందాయి. ప్లాక్కుడి కేరళలోని ప్రాచీన తాంత్రిక కుటుంబాలలో ఒకటి. ప్రస్తుత ఆలయ తాంత్రిక బాధ్యత బ్రహ్మశ్రీ ప్లాక్కుడి ఉన్నికృష్ణన్ నంబూతిరికి ఉంది. ఇటీవల యునెస్కో ఈ ఆలయం, దాని ఆచారాలు (కుతియొట్టం, కుంభ భరణి) గురించి వివరాలు సేకరించింది. ఈ ఆలయం యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చడానికి అర్హత కలిగినదేనా అనే అంశాన్ని పరిశీలించేందుకు ఈ సమాచారం సేకరించబడింది. ట్రావెన్‌కోర్ దేవస్వం బోర్డు ఆధీనంలోని ఆలయాలలో ఆదాయ పరంగా ఇది రెండవ అతిపెద్ద ఆలయం. మొదటి స్థానం శబరిమలకు చెందింది. ఈ ఆలయం సంవత్సరానికి అనేక కోట్ల రూపాయల ఆదాయం పొందుతుందని అంచనా. 2009లో “చంతట్టం” అనే ఒకే ఒక్క నైవేద్య రూపం ద్వారా సుమారు 1.7 కోట్ల రూపాయల ఆదాయం వచ్చింది. భగవతికి అర్పించే నెల్లు (మొత్తం బియ్యం)లో పెద్ద భాగం శబరిమలలో అప్పం, అరవణ ప్రసాదాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. ఈ ఆలయం నుండి వచ్చే ఆదాయం ట్రావెన్‌కోర్ దేవస్వం బోర్డు ఆధీనంలోని అనేక ఆలయాలలో రోజువారీ పూజలు, కర్మకాండల నిర్వహణకు కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

కుతిరమూట్టిల్ కంజి, తేరుమూట్టిల్ కంజి చెట్టికులంగర దేవి ఆలయంలో ముఖ్యమైన నైవేద్యాలు. వీటికి భౌగోళిక సూచిక (GI) ట్యాగులు లభించాయి. ఆలయానికి సంబంధించిన మరో పది పేర్లు ట్రేడ్‌మార్క్, పేటెంట్ చట్టాల కింద నమోదు చేయబడ్డాయి. వీటిలో చెట్టికులంగర అమ్మ, చెట్టికులంగర కుంభ భరణి, చెట్టికులంగర కెట్టుకజ్ఛ, కుతియొట్టం, చూరల్మురియల్ ఉన్నాయి. ఈ మేధో సంపత్తి హక్కుల రక్షణ నిబంధనల ప్రకారం నమోదు శ్రీ దేవి విలాసం హిందూ మఠ కన్వెన్షన్, చెట్టికులంగర పేరిట జరిగింది. ఈ సంస్థ 13 కరాల ప్రాంతీయ సంఘాల సమాఖ్య. కుతిర, తేరు, దేవి పాలకీ అయిన జీవథకు డిజైన్ పేటెంట్ కోసం కూడా ఈ సంస్థ దరఖాస్తు చేసింది. ఈ ఒనాట్టుకర ప్రాంతంలోని ఇతర ఆలయాలలో కూడా ఇలాంటి కెట్టుకజ్ఛలు ఉన్నాయి. చెట్టికులంగర ఆలయ కుంభ భరణి పండుగ ప్రతి సంవత్సరం లక్షలాది భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది.

## ప్రాథమిక చరిత్ర
చెట్టికులంగర ఆలయ ఉద్భవానికి సంబంధించిన అనేక ప్రజాదరణ పొందిన కథనాలు ఉన్నాయి. వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది ఇలా ఉంది. అనేక శతాబ్దాల క్రితం, చెట్టికులంగర ప్రాంతానికి చెందిన కొందరు స్థానిక నాయకులు, చెట్టికులంగర నుండి కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కొయిపల్లికరఝ్మ భగవతి ఆలయంలో జరిగే వార్షిక ఉత్సవాలను చూడటానికి వెళ్లారు. అక్కడి ఆలయ నిర్వాహకులు, గ్రామ పెద్దలు వారిని అవమానించారు. ఈ అవమానంతో కలత చెందిన వారు, ప్రతీకార భావంతో చెట్టికులంగరలో ఒక భగవతి ఆలయాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించారు. చెట్టికులంగర ప్రజలంతా ఈ లక్ష్యానికి ఏకమై, ఆ కాలంలో ప్రముఖమైన నాలుగు లేదా ఐదు కుటుంబాల కరణవార్ల నాయకత్వంలో ఈ కార్యాన్ని చేపట్టారు. ఈ యత్నానికి ముందు వారు కొడుంగల్లూరు భగవతీ దేవి ఆశీస్సులు కోరాలని నిర్ణయించారు.

వారు మార్గమధ్యంలో అనేక ఆలయాలను దర్శిస్తూ యాత్ర చేసి, కొడుంగల్లూరుకు చేరుకుని, దేవిని ప్రసన్నం చేసేందుకు 12 రోజుల పాటు భజనం చేశారు. దేవి వారి కలలో ప్రత్యక్షమై, త్వరలోనే చెట్టికులంగరకు వస్తానని చెప్పిందని విశ్వసిస్తారు. తదుపరి రోజు, కొడుంగల్లూరు ఆలయ వెలిచప్పాడు ఇచ్చిన పవిత్ర ఖడ్గంతో ఆనందంగా చెట్టికులంగరకు తిరిగి వచ్చి, ఆలయ నిర్మాణ పనులను ప్రారంభించారు. కొన్ని రోజుల తరువాత, సమీపంలోని కరిప్పుజా వాగు వద్ద పనిచేసే ఒక పడవాడి, ఒక వృద్ధ మహిళ తనను అవతలి ఒడ్డుకు తీసుకెళ్లమని అడుగుతున్న శబ్దం విన్నాడు. ఆ ఒంటరి మహిళకు సహాయం చేయడం తన ధర్మమని భావించి, ఆమెను చెట్టికులంగరకు తీసుకువెళ్లేందుకు అంగీకరించాడు. మార్గమధ్యంలో వారు ఒక చెట్టు కింద విశ్రాంతి తీసుకున్నారు (ఆ స్థలంలో ఇప్పుడు పుతుస్సేరియాంబలం ఆలయం ఉంది).

పడవాడి సమీపంలోని ఒక మన్నాన్ (చాకలి కులం) ఇంటి నుండి ఆహారం తీసుకొచ్చాడు. ఆ తరువాత అతను నిద్రపోయాడు. ఉదయం లేచేసరికి ఆ వృద్ధ మహిళ కనిపించలేదు. (ఈ పడవాడి క్రైస్తవుడని, దేవిని కరిప్పుజా తొడును దాటించడంలో సహాయపడినందుకు, అతని వంశీకులకు ఆలయంలో జరిగే ‘వేది’ (ఆచారాత్మక బాణాసంచా) నిర్వహణ బాధ్యత అప్పగించబడిందని చెబుతారు.) అతను ఈ అద్భుత సంఘటనను చెట్టికులంగర ప్రజలకు వివరించాడు. దేవి చెట్టికులంగరకు చేరిందని వారు నమ్మారు.

అదే రోజు, ప్రస్తుత ఆలయానికి సమీపంలోని ఒక ఇల్లంలో పైకప్పు మరమ్మత్తులు జరుగుతున్నాయి. ఆ ఇంటి అంతర్జనం, పనివారికి కంజి, ముతిరపుఝుక్కు, అస్త్రం అనే భోజనాలు వడ్డిస్తుండగా, ఒక వృద్ధ మహిళ అక్కడికి వచ్చి భోజనం చేసింది. భోజనం అనంతరం ఆమె ఇంటి పడమటి వైపుకు వెళ్లి, ఒక ప్రకాశంతో మాయమైంది. ఈ దృశ్యాన్ని చూసిన అంతర్జనం స్పృహ కోల్పోయింది. తరువాత ఆమె తన అనుభవాన్ని గ్రామస్థులకు వివరించింది. అదే రోజు దేవి గ్రామ పెద్దలకు కూడా దర్శనమిచ్చింది. వారు జ్యోతిష్యులను సంప్రదించగా, భగవతి చెట్టికులంగరకు చేరిందని నిర్ధారణ అయ్యింది. ఒక కథనం ప్రకారం, ఈ ఆలయాన్ని క్రీ.శ. 823లో మకర మాసంలోని ఉత్తరాభాద్రపద (ఉత్రిట్టాఠి) రోజున, ఆదిశంకరుల ప్రధాన శిష్యుడైన పద్మపాదాచార్యులు ప్రతిష్ఠించారని చెబుతారు. ఇక్కడి దేవి మొదట కుటుంబ దేవతగా ఉండి, తరువాత గ్రామ, ప్రాంతీయ దేవతగా పరిణమించిందన్న వాదన కూడా ఉంది. స్థానిక చరిత్రకారులు, ఈ ఆలయం సమీపంలోని కందియూర్ మహాదేవ ఆలయం లేదా మావేలికర కృష్ణస్వామి ఆలయం లాగ ప్రాచీనమైనది కాదన్న వాదనను వ్యతిరేకిస్తారు. 14వ శతాబ్దంలో రచించబడిన ‘ఉన్నునీలి సందేశం’లో ఈ ఆలయ ప్రస్తావన లేదని కొందరు వాదిస్తారు. కందియూర్ మహాదేవ శాస్త్రి ప్రకారం, వేనాడ్ రాజైన రవి వర్ముని సభాసదుడైన సముద్ర బంధన్ ఈ ఆలయాన్ని దర్శించి భగవతిపై కవితలు రాశాడని చెబుతారు. అలాగే వేనాడ్ రాజు ఆదిత్య కులశేఖరన్ (1374–1389) కూడా ఈ ఆలయాన్ని దర్శించాడని వాదన ఉంది.

మరొక కథనం ప్రకారం, ఈ దేవి ఆలయం ఒక పురాతన కావు. కడ్మట్టత్తు కత్తనార్, తేవలకర నుండి పరుమాల వద్ద ఉన్న పనయనార్కావుకు వెళ్లే మార్గంలో ఒక యక్షిని నియంత్రించేందుకు ప్రయత్నించి, ఆమెకు నివాసం కల్పించలేక, ఇక్కడ దేవిని ప్రార్థించి ఆమెను నియంత్రించాడని చెబుతారు. (ఆ యక్షి ఇప్పటికీ ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉందని విశ్వసిస్తారు.) అయితే, ప్రస్తుత ఆలయ శ్రీకోవిల్ కేవలం 450–480 సంవత్సరాల పురాతనమని, చుట్టంబలం రెండు శతాబ్దాల కంటే పాతది కాదని చరిత్రకారులు చెబుతారు. ఆలయ నిర్మాణాలు, పరిసరాలు వివిధ కాలాలలో స్థానిక నాయకులచే అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ప్రస్తుత శ్రీకోవిల్ క్రీ.శ. 1540లో పునర్నిర్మించబడింది. చిన్న అగ్ని ప్రమాదం కారణంగా మలయాళం సంవత్సరం 1002లో చుట్టంబలం కొంత మార్పు చేయబడింది. చెట్టికులంగర అమ్మ (ప్రధాన దేవత) కొడుంగల్లూరు అమ్మ కుమార్తె అని, ఒనాట్టుకర (మావేలికర) ప్రజల శ్రేయస్సు కోసం అక్కడికి తీసుకువచ్చారని కూడా విశ్వసిస్తారు. అలాగే తమిళనాడుకు చెందిన కొన్ని చెట్టియార్ కుటుంబాలు ‘చెట్టికులంగర’ అనే పేరుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయని కూడా ఒక అభిప్రాయం ఉంది.
## ఉపదేవతలు
ఆలయానికి ఆనుకొని అనేక ఉపదేవతలు (ఉపదేవతలు) ఉన్నాయి. ఇటీవల నిపుణులైన జ్యోతిష్కులు నిర్వహించిన *దేవ ప్రశ్నం* ప్రకారం కొన్ని ప్రతిష్ఠలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి లేదా కొత్తగా చేర్చబడ్డాయి.

ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న ముఖ్యమైన *ఉపదేవతలు* ఇవి:
* యక్షిణి
* గణపతి
* నాగరాజు
* బాలకన్
* ముహూర్తి
* నాగ యక్షి
* తేవర మూత్తి
* కన్నంబల్లి భగవతి
* రాక్షసులు (మనుషులను భక్షించే భయంకరమైన అతీంద్రియ జీవులు)
* వల్లీయాచన్ (మధ్య ట్రావెన్‌కోర్ ప్రాంతంలో కుటుంబ పెద్దలకు ఉపయోగించే పదం; మరణానంతరం వారి వంశీకులు వీరిని పూజిస్తారు)

మూలస్థానం (ప్రాథమిక నివాసం) కోసం ఒక చిన్న ఆలయం కూడా ఉంది.

ఒక *కావు* (సర్ప దేవతలు నివసించే చిన్న అరణ్య ప్రాంతం; ఇది మధ్య ట్రావెన్‌కోర్‌లో సాధారణం). ఆలయ ప్రాంగణంలోని ''కరింబన'', ''చెంబకం'' చెట్లు పూజాస్థలాలుగా భావించబడుతున్నాయి. ఇవి *భగవతి* తన ప్రయాణాల సమయంలో (స్థానికంగా *వరుత్తు పోక్కు*గా పిలుస్తారు) ఆమెను అనుసరించే గంధర్వులు, యక్షులు నివసించే ప్రదేశాలని విశ్వసిస్తారు.

శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ఆచారం ప్రకారం, ''చెంబకం'' చెట్టులో నివసించే అప్సరాసమయ జీవులు ఏనుగులను హానిచేస్తాయనే భయంతో, *నాలంబలం* పడమటి వైపుకు ఏనుగులను తీసుకెళ్లరు.

## పండుగలు
ఈ ఆలయంలో అనేక పండుగలు నిర్వహించబడుతాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి ఇవి:

### పరయెదుప్పు
ఒనాట్టుకర ప్రాంతంలోని అనేక ఆలయాలలో “పరయెదుప్పు” కాలమే పండుగల సీజన్. ఇది మలయాళం నెల *మకరం*లోని *మకయిరం* నక్షత్రం రోజున చెట్టికులంగర ఆలయ దేవత (దేవి) పరయెదుప్పుకు బయలుదేరడంతో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ ఉత్సవాలు మీనమ్ నెల చివరి వరకు కొనసాగుతాయి. *పరయెదుప్పు*లో ప్రధాన ఆకర్షణ ఆలయ నిర్మాణ నమూనాలో తయారు చేసిన *జీవథ*. ఇది పెట్టె ఆకారంలో ఉండే దేవి వాహనం. ఇది సుమారు రెండు మీటర్ల పొడవు గల రెండు తేకు దుంగలపై నిలుస్తుంది, ఒక పల్లకీ రూపంలో ఉంటుంది. ముందుభాగం *తిడంబు*ను పోలి ఉంటుంది. దాని వెనుక *తచ్చుశాస్త్ర* నియమాల ప్రకారం నిర్మించిన చిన్న పెట్టె (పెట్టకం) ఉంటుంది. ముందు భాగంలో మెరిసే, రంగురంగుల చిత్రాలు, బంగారు అలంకారాలతో నేసిన ఉన్ని వస్త్రం ఉంటుంది. దాని వెనుక దేవి పవిత్ర వస్త్రాన్ని మడతలు వేసి, చిన్న అద్దపు ముక్కలతో అలంకరించి ఉంచుతారు.

100కు పైగా కుటుంబాలు, దేవి తన 13 *కరాల* ప్రజల ఇళ్లకు మూడు నెలల పాటు చేసే సందర్శన అయిన ***పరయెదుప్పు***లో భాగస్వాములవుతాయి. *జీవథ ఎజున్నల్లత్తు* (ఊరేగింపు) సమయంలో వినిపించే తాళాలు విశేషంగా ఉంటాయి. చాలా మెల్లగా ప్రారంభమై, క్రమంగా వేగం పెరిగి, చివరికి వేగవంతమైన తాళాలతో ముగుస్తాయి. ఈ వాయిద్య సమాహారంలో *వీకన్ చెండ*, *ఉరుట్టు చెండ* (డప్పులు), *ఎలతాళం* (తాళాలు) ఉంటాయి. *జీవథ ఎజున్నల్లత్తు*, పరయెదుప్పు శతాబ్దాల నాటి సంప్రదాయాలు అయినప్పటికీ, “చువడు వెచ్చు కాలి” (విశిష్ట అడుగులతో చేసే నృత్యం) ఇటీవలి కాలంలో ప్రవేశపెట్టబడింది.

### కుంభ భరణి
చెట్టికులంగరలోని ప్రధాన పండుగ *[[చెట్టికులంగర కుంభ భరణి|కుంభ భరణి]]*. ఇది ఫిబ్రవరి లేదా మార్చి నెలల్లో జరుగుతుంది. తేదీని మలయాళం పంచాంగం *కొల్లవర్షం* ప్రకారం నిర్ణయిస్తారు. ఈ పండుగ కుంభం నెలలో, *భరణి* నక్షత్రం రోజున జరుపుతారు. అందువల్ల దీనికి కుంభ భరణి అనే పేరు వచ్చింది.

ఈ పండుగలో ప్రధాన ఆకర్షణలు ***[[కుతియొట్టం]]***, ***[[#కెట్టుకజ్ఛ|కెట్టుకజ్ఛ]]***.

కుంభ భరణి కోసం సిద్ధతలు వాస్తవ పండుగ రోజుకు ఏడు రోజుల ముందే ప్రారంభమవుతాయి. సాధారణంగా ఆ రోజు *శివరాత్రి*. కుతియొట్టం నైవేద్యం చేసిన వారు, శివరాత్రి రోజు నుంచే తమ పిల్లలను శిక్షణ ఇవ్వడం ప్రారంభిస్తారు. ఈ రోజులలో ప్రజలు సామూహిక సమావేశాలు నిర్వహించి భోజన ఏర్పాట్లు చేస్తారు. పిల్లలకు *కుతియొట్ట చువడుకల్* అనే ప్రత్యేక నృత్య అడుగులు నేర్పుతారు. ఇదే సమయంలో, చెట్టికులంగరలోని 13 *కరాల* ప్రజలు తమ తమ *కెట్టుకజ్ఛ*లను ఆలయానికి తయారు చేస్తారు. కుతియొట్టం ఊరేగింపులు ఉదయం తొలినాళ్లలో ప్రారంభమై మధ్యాహ్నం వరకు కొనసాగుతాయి. కుతియొట్టం నైవేద్యం చేసిన వారు తమ పిల్లలను ఊరేగింపుగా ఆలయానికి తీసుకువచ్చి దేవికి అర్పిస్తారు. బాలురు దేవి ఎదుట కుతియొట్టం నృత్యం చేస్తారు.

సాయంత్రం సమయంలో *కెట్టుకజ్ఛ*ల ప్రదర్శన ప్రారంభమవుతుంది. ప్రతి ప్రాంతం నుండి ప్రజలు తమ తమ *కెట్టుకజ్ఛ*లను (సాధారణంగా తమ కరాలలోనే నిర్మించినవి) ఆలయానికి తీసుకువచ్చి దేవికి సమర్పిస్తారు. దర్శనం అనంతరం, వారు ఆలయానికి తూర్పు వైపున ఉన్న వరి పొలాలలో తమ స్థానాల్లో నిలుస్తారు. రాత్రి సమయంలో దేవి ప్రతిమను ఊరేగింపుగా తీసుకుని పొలాలలో ఉన్న *కెట్టుకజ్ఛ*ల వద్దకు వెళ్తారు. మరుసటి రోజు ఈ నిర్మాణాలను తిరిగి తీసుకెళ్తారు. ఈ పండుగలో భాగంగా “భరణి చండ” అనే పెద్ద బజారు కూడా చెట్టికులంగరలో నిర్వహించబడుతుంది.

### ఎదిరెల్పు ఉత్సవం
ఇది ఆలయ వార్షిక ఉత్సవం. కుంభ భరణి అనంతరం పదవ రోజున ప్రారంభమై, 13 రోజుల పాటు ఈ ఉత్సవం జరుపబడుతుంది. ఈ 13 రోజులలో ప్రతి రోజు ఒక్కో *కరా* నివాసులు ఉత్సవ నిర్వహణ బాధ్యత వహిస్తారు. ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి. ప్రతి మధ్యాహ్నం, ప్రతి *కరా* నుండి డప్పులు, అలంకరించిన గొడుగులు, కుతియొట్టం పాటలు, మహాభారతం, రామాయణ ఘట్టాల ప్రదర్శనలు, శాస్త్రీయ కళారూపాలు, జానపద కళలు, వివిధ సంగీత రూపాలు, అలంకరించిన నిర్మాణాలు, అలంకరించిన ఏనుగులతో ఊరేగింపులు ఆలయానికి వస్తాయి. ఈ ఉత్సవ సమయంలో ఆలయంలో *తొట్టంపాటు* పాడతారు. ఇది దూరంగా ఉన్న తిరువనంతపురం ప్రాంతంలో నివసించే ఒక ప్రత్యేక సముదాయం పాడే భక్తిగీతం. ఈ పాటను ఆలయంలో కేవలం ఎదిరెల్పు ఉత్సవ సమయంలో మాత్రమే పాడతారు. సాయంత్రం వేళల్లో ఆలయ ప్రాంగణంలో శాస్త్రీయ కళలు, ఇతర ఆలయ కళారూపాల ప్రదర్శనలు నిర్వహించబడతాయి.

### ఆశ్వతి ఉత్సవం
*ఆశ్వతి* పండుగలో నిర్వహించే ప్రత్యేక కర్మకాండలు, ప్రజలు, తమ ప్రియమైన భగవతీ మధ్య ఉన్న బలమైన అనుబంధాన్ని, విడిపోవు సమయంలో కలిగే మానవీయ వేదనను స్పష్టంగా వ్యక్తపరుస్తాయి. ఈ ఉత్సవం మీనమ్ నెలలో ఆశ్వతి నక్షత్రం రోజున నిర్వహించబడుతుంది. ఇది అనేక మంది సందర్శకులను ఆకర్షిస్తుంది. ఈ ఉత్సవాన్ని భగవతి తన తల్లి వద్దకు, అంటే కొడుంగల్లూరుకు వెళ్లే ప్రయాణానికి పంపే వీడ్కోలుగా భావిస్తారు. సాయంత్రం వేళల్లో, ప్రధానంగా పిల్లలు తయారు చేసిన సుమారు 100 అలంకరించిన *కెట్టుకజ్ఛ*లు, ఇతర బొమ్మలను ఆలయానికి తీసుకువస్తారు. భరణి పండుగ కోసం తయారు చేసిన వాటితో పోలిస్తే వీటి పరిమాణం చిన్నదైనా, ఈ *కెట్టుకజ్ఛ*ల సంఖ్య భరణి పండుగలోని సౌందర్య ప్రభావానికి పోటీగా ఉంటుంది. పగలు సమయంలో భగవతి, ఆలయాన్ని చుట్టుముట్టిన నాలుగు కరాలకు పరయెదుప్పుకు వెళ్తుంది. కుతిరచేవుడు అనే ప్రదేశంలో (అక్కడే కుతిరాలు తయారు చేస్తారు) కరా నాయకులు అధికారిక అనుపాలనలు అందజేస్తారు. అనంతరం ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రదర్శించబడిన నైవేద్యాలను సందర్శించి ఆశీర్వదిస్తుంది. వెలుగు రాగానే, భగవతి కొడుంగల్లూరుకు వెళ్లేందుకు అనుమతి కోరుతుంది. మొదటి నాలుగు కరాల ప్రజలు వీడ్కోలు ఊరేగింపులో *పోలవిళక్కు* (చక్రాలపై లాగబడే, అరటి కాండాలతో అలంకరించి అనేక సంప్రదాయ దీపాలతో వెలిగించే పెద్ద నిర్మాణం) తయారు చేస్తారు. వారు ఆమెకు *ఆప్పిండీ*తో ఘనంగా వీడ్కోలు ఇస్తారు. *ఆప్పిండీ* అనేది తలపై పిరమిడ్ ఆకారపు పెట్టె మోసుకుంటూ చేసే నెమ్మదైన నృత్యం. దీనిని పటాకులు, *పూక్కుల* (కొబ్బరి పుష్పగుచ్ఛాలు), మృదువైన అరటి కాండాలు, *తాలప్పొలి*తో అలంకరిస్తారు. కైథా ఉత్తరం, కైథా దక్షిణం ప్రాంతాల ప్రజలు *తిరువంతం*తో ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొంటారు. *తిరువంతం* అనేది అగ్నిగోళాలతో కూడిన పల్లకీ ఆకారపు నిర్మాణం. ఇది నలుగురు మోసుకుంటారు. ఇది దారిక యొక్క వెలుగుగా భావించబడుతుంది, అది భగవతిని కోపపెడుతుంది; ఆమె వారిని తరిమికొడుతుంది అని విశ్వసిస్తారు. ఊరేగింపు అనంతరం, భగవతి మళ్లీ *ఉపప్రతిష్ఠలు* వద్దకు వెళ్లి, ప్రజలతో, ఇతర దేవతలతో కొడుంగల్లూరులోని తన తల్లి వద్దకు వెళ్లేందుకు అనుమతి కోరుతుంది. వెలుగు రాగానే, ఆమె మెరుపువేగంతో పడమటి దిశగా ప్రయాణం చేస్తుంది. సాధారణంగా 100 మీటర్ల లోపల, *జీవథ*ను మోస్తున్న పూజారులు అచేతన స్థితిలో పడిపోతారు. ఆపై *జీవథ*ను తిరిగి ఆలయానికి తీసుకువస్తారు. ఆ రోజు మొత్తం ఆలయం మూసివేయబడుతుంది. మరుసటి రోజే తిరిగి తెరవబడుతుంది. ఆశ్వతి ఉత్సవంతో ఈ ఆలయంలో ఐదు నెలల పాటు సాగిన ఉత్సవాలు ముగుస్తాయి.

## '''''కెట్టుకజ్ఛ'''''

***కెట్టుకజ్ఛ*** అనేది చెట్టికులంగర ప్రజలు తమ ప్రియమైన దేవతకు సమర్పించే నైవేద్యం. నిజమైన భక్తులపై తక్షణ ఆశీర్వాదాలు కురిపించే భగవతికి కృతజ్ఞత, భక్తి, అచంచల విశ్వాసం, జీవితాలకు సంపద, రక్షణ ప్రసాదించినందుకు కృతజ్ఞతా సూచకంగా ఈ కట్టుకజ్ఛను సమర్పిస్తారు. కట్టుకజ్ఛలో ఆరు ఆలయ వాహనాలుగా పిలవబడే *‘కుతిర’* (గుర్రాలు), ఐదు *‘తేరు’* (రథాలు), భీముడు, హనుమంతుడు ప్రతిమలు నైపుణ్యంతో చెక్కబడి అలంకరించబడి ప్రదర్శించబడతాయి. ఈ ఆలయ వాహనాలు, రథాలు, ప్రతిమలు అన్నీ అపారంగా విస్తారమైన పరిమాణంలో ఉంటాయి. మధ్య ట్రావెన్‌కోర్ ప్రాంతంలోని ఇతర ఆలయాల ఉత్సవాల్లో నిర్మించే కుతిరలు, తేరులతో పోలిస్తే ఇవి అనేక రెట్లు పెద్దవిగా ఉంటాయి. కదలికలో ఉన్నప్పుడు ఈ ఆకాశాన్ని తాకేలా కనిపించే రంగురంగుల అలంకరణలు అద్భుతంగా కనిపించి, ముఖ్యంగా రాత్రి వేళ వెలుగుల నేపథ్యంతో కలిసినప్పుడు మరపురాని కళాత్మక అనుభూతిని కలిగిస్తాయి. చెట్టికులంగర కట్టుకజ్ఛ, చెట్టికులంగర పురాతన ప్రజల నిర్మాణ నైపుణ్యం, సౌందర్య జ్ఞానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. అసాధ్యంగా అనిపించే ఒక భావనను సామూహిక శ్రమ, సంకల్పశక్తితో విశాలమైన కళాత్మక వాస్తవంగా మలచిన వారి ప్రతిభను ఇది చాటుతుంది.

**చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం వారసత్వం**

చాలా మంది చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ప్రస్తుత రూపంలో ఉన్న చెట్టికులంగర కట్టుకజ్ఛ 180 నుండి 200 సంవత్సరాలకంటే పాతది కాదు. ఇది 19వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో ప్రారంభమైందని వారు పేర్కొంటారు. ఒక ప్రజాదరణ పొందిన కథనం ప్రకారం, అప్పటి ప్రాంతాధిపతి ఆదేశాల మేరకు చెట్టికులంగర నుండి సుమారు 50 కి.మీ దూరంలో ఉన్న కొల్లం–చవారా తోడు (కాలువ) నిర్మాణ పనుల కోసం గ్రామ పెద్దలు, కార్మికులు వెళ్లారు. కాలువ పనులు అనూహ్యంగా ఆలస్యం కావడంతో వారు స్వస్థలానికి తిరిగి రాలేకపోయారు. వారు అధికారులను వేడుకున్నా వారి అభ్యర్థనను తిరస్కరించారు. ఆ సమయంలో వారికి కొల్లం మూలంకాగకం ఆలయంలో జరుగుతున్న ఉత్సవాలను దర్శించే అవకాశం లభించింది. అక్కడి కట్టుకజ్ఛను చూసి వారు ఆకర్షితులయ్యారు. వెంటనే తమ స్థానిక దేవత చెట్టికులంగర భగవతికి, తక్షణమే చెట్టికులంగరకు వెళ్లేందుకు అనుమతి లభిస్తే ప్రతి సంవత్సరం ఆమెకు కట్టుకజ్ఛ నిర్మిస్తామని మొక్కుకున్నారు. ఆశ్చర్యకరంగా, మరుసటి రోజే వారికి తిరిగి చెట్టికులంగరకు వెళ్లేందుకు అనుమతి లభించింది. వారు ఇచ్చిన మాట ప్రకారం, భారీ కట్టుకజ్ఛలను నిర్మించి తమ భగవతికి సమర్పించారు.

***కుతిరలు*** *కుతిరలు* సుమారు 70 నుండి 105 అడుగుల ఎత్తు కలిగి ఉంటాయి. ఇవి నాలుగు భాగాల సమ్మేళనం – *అడిక్కొట్టు, కతిరకల్, ఎడక్కూడారం, ప్రభాదం*, *మెల్కూడారం* – ఇవన్నీ వరుసగా ఒకదానిపై ఒకటి అమర్చబడతాయి.

*అడిక్కొట్టు* (వండిక్కొట్టు అని కూడా పిలుస్తారు) ప్రాథమిక నిర్మాణం. ఇది నాలుగు పెద్ద చెక్క చక్రాలు, వాటిపై అనుసంధానించిన నాలుగు దుంగలతో రూపొందించబడుతుంది. కుతిరలకు *తండు* అనే రెండు పొడవైన చెక్క దుంగలు ఉంటాయి, ఇవి కదలికలో దిశను నియంత్రించడానికి ఉపయోగపడతాయి. ఈ తండు, ప్రాథమిక నిర్మాణం ఆధునిక షాక్ అబ్జార్బర్లకు సమానమైన చెక్క మద్దతులతో అనుసంధానించబడుతుంది.

*కతిరకల్* సుమారు 35 అడుగుల ఎత్తు కలిగి ఉంటుంది. ఇది నాలుగు పొడవైన దుంగలతో, *అలాకు* అనే అరెకానట్ కర్రలతో అనుసంధానించబడుతుంది, కొబ్బరి తాడు, పనవల్లి ముడులతో బలపరచబడుతుంది. ఇవి మళ్లీ *కుతుకతరిక* అనే అడ్డంగా అమరికతో బలపరచబడతాయి. కతిరకల్ రెండు భాగాలుగా విభజించబడుతుంది – దిగువ భాగంలో నాలుగు నుండి ఐదు పొరల *తట్టు*, *చారిప్పు* (వాలుగా ఉన్న పిరమిడ్ ఆకారపు పెట్టెలు) ఉంటాయి. ఇవి తెల్ల వస్త్రం (వెల్ల), రంగురంగుల మెరుస్తున్న వస్త్రాలు, *తూక్కు* అనే అలంకారాలతో అలంకరించబడతాయి. *ప్రభాదం*లో పురాణ కథలను వివరిస్తూ చెక్కతో చెక్కిన శిల్పాలు, ఏనుగు అలంకరణలు అయిన *నెట్టిపట్టం*, *తలెక్కట్టు*, *ఆలవట్టం*లు ఉంటాయి. అనేక ప్రభాదాలలో *గజేంద్ర మోక్షం*, *వస్త్రాపహరణం*, *కృష్ణావతారం* వంటి కథలు ఉంటాయి. *ఎడక్కూడారం* కతిరకల్ కంటే సగం పరిమాణంలో ఉంటుంది. దీనిలో కూడా నాలుగు నుండి ఐదు *చారిప్పు*లు ఉంటాయి. ఇది కతిరకల్ పై భాగంలో అమర్చబడుతుంది, మెరుస్తున్న వస్త్రాలు, *వెల్ల*, రంగురంగుల *తూక్కు*లతో అలంకరించబడుతుంది. *మెల్కూడారం* పైభాగ నిర్మాణం పూర్తిగా పిరమిడ్ ఆకారంలో ఉంటుంది. దీని కేంద్రంలో తెలుపు రంగులో చెక్కిన పొడవైన చెక్క దుంగ *నంబు* ఉంటుంది. ఈ అన్ని భాగాలను చెక్క పుల్లీల సహాయంతో, 100 అడుగుల కంటే ఎక్కువ పొడవు గల కొబ్బరి తాడులు (వడాలు), భారీ ఇనుప నిర్మాణాలతో, వందలాది మంది లాగి ఒకదానిపై ఒకటి అమర్చుతారు.

***తేరు***

*తేరు*లకు *ప్రభాదం*, *ఎడక్కూడారం* ఉండవు. వీటి *ఇల్లితట్టు*, *చారిప్పు*లు కుతిరల కంటే పెద్దవిగా ఉండి పైకి వెళ్లే కొద్దీ పరిమాణం తగ్గుతుంది. తేరులు కుతిరల కంటే ఎత్తులో చిన్నవిగా ఉంటాయి.

భీముడు, హనుమాన్  మట్టం ఉత్తరం, హనుమాన్ మట్టం దక్షిణం  ద్వారా తయారు చేయబడిన భీముని యొక్క చెక్క చిహ్నాలు బహుశా ప్రపంచంలోనే అతి పెద్దవి, కేరళలో అతి పెద్దవి కావడం ఖాయం. రాక్షస రాజు కోసం ఆహారంతో పోతు వండి (గేదెలు లాగిన వాహనం)పై బాకాను చంపడానికి మార్గంలో భీముని చిహ్నం పాండవుల వలె చూపబడింది. మట్టం సౌత్ కారా హనుమంతునితో పాటు పంజాలి చిహ్నాన్ని కూడా తీసుకువస్తుంది

కుంభభరణికి ఆరు నుండి పది రోజుల ముందు శివరాత్రి నుండి కెట్టుకళలను నిర్మించడానికి సన్నాహాలు ప్రారంభమవుతాయి. కుంభభరణి రోజు సాయంత్రం వందలాది మందితో కెట్టుకజ్జలను ఆలయానికి లాగి, ఆలయం ముందున్న వరిపొలం వద్ద ఊరేగిస్తారు. భగవతి ఎజున్నెల్లిప్పు తర్వాత కెట్టుకజ్జలను, ప్రజలను ఆశీర్వదించడానికి, మరుసటి ఉదయం వరకు కెట్టుకళలను సంబంధిత కారాలకు తిరిగి తీసుకువెళతారు. కెట్టుకజ్చాస్ యొక్క విడదీయబడిన భాగాలు ప్రతి కరస్ యొక్క 'కుతిరప్పురా' వద్ద ఉంచబడతాయి.

## కుతియొట్టం
కుతియొట్టం దేవతకు సమర్పించే ముఖ్యమైన నైవేద్యంగా నిర్వహించబడుతుంది. ఇది అనేక శతాబ్దాలుగా ఆచరించబడుతూ పరిపక్వత సాధించిన ఒక కర్మకాండ నృత్యం. ఇది మొదట చెట్టికులంగర ఆలయానికి చెందిన 13 *కరాల*లోని ఇళ్లలో మాత్రమే నిర్వహించబడేది. అయితే ఇటీవల జరిగిన *దేవ ప్రశ్నం* అనంతరం, ఈ 13 కరాల వెలుపల ఉన్న ఇళ్లలో కూడా కుతియొట్టం నిర్వహించేందుకు అనుమతి లభించింది.

ఇళ్లను అలంకరించి, తాత్కాలిక నిర్మాణాలలో దేవత ప్రతిమను ప్రతిష్ఠిస్తారు. భరణి రోజుకు ఒక వారం ముందే కుతియొట్టం ప్రారంభమవుతుంది. ఇది జానపద సంగీతం, ఇతర వాయిద్యాల సహకారంతో యువకులు ప్రదర్శించే జానపద నృత్యం. 8 నుండి 14 సంవత్సరాల వయస్సు గల బాలురకు, దేవత ప్రతిమ ముందు పెద్ద సామాజిక సమావేశం మధ్య ఈ నృత్యం నేర్పిస్తారు. అందరికీ భోజన ఏర్పాట్లు కూడా చేస్తారు.

భరణి రోజు ఉదయం, భోజనం, ఇతర కర్మకాండల అనంతరం, వెండి తీగలతో శరీరం చుట్టబడి, ఒక చివర మెడకు కట్టబడి, మరో చివర కత్తి మునుపు వద్ద అరెకానట్ పెట్టి తలపై ఎత్తుగా పట్టుకున్న బాలురను, డప్పులు, సంగీతం, అలంకరించిన గొడుగులు, జానపద కళారూపాలు, అలంకరించిన ఏనుగులతో ఊరేగింపుగా ఆలయానికి తీసుకువస్తారు.

ఆలయానికి వెళ్లే మార్గమంతా వారి శరీరంపై నిరంతరం కొబ్బరి నీరు పోస్తారు. ప్రదక్షిణ అనంతరం, బాలురు శ్రీకోవిల్ (గర్భగుడి) వైపు నిలబడి నృత్యం చేస్తారు. ఈ కర్మ చివరలో చర్మంలో చొప్పించిన తీగను లాగి తీస్తారు, దాంతో కొద్ది బొట్లు రక్తం బయటకు వస్తాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఒనాట్టుకర
* మావెలిక్కర
* చెట్టికులంగర కుంభ భరణి

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* చెట్టికులంగర దేవి ఆలయం అధికారిక వెబ్‌సైట్
* శ్రీ దేవి విలాసం హిందూ మఠ కన్వెన్షన్
* కేరళ టూరిజం అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:కేరళ దేవాలయాలు