ఒంగోలు పశువులు

[thumb|పెర్నమిట్టకు చెందిన శ్రీ డి. టి. మోసెస్ ఒంగోలు ఎద్దును పెంచారు. ఈ ఎద్దు 1988లో [కేరళ పాల్ఘాట్ లో జరిగిన "సదరన్ రీజినల్ లైవ్ స్టాక్ అండ్ పౌల్ట్రీ షో" లో మొదటి బహుమతిని గెలుచుకుంది.]]
**ఒంగోలు పశువులు** లేదా **ఒంగోలు గిత్తలు** ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రకాశం జిల్లా నుంచి ఉద్భవించిన స్వదేశీ పశువుల జాతి. ఈ జాతికి దాని ఉద్భవస్థలం అయిన ఒంగోలు అనే ప్రాంతం పేరు ఆధారంగా ఆ పేరు వచ్చింది. బోస్ ఇండికస్ వర్గానికి చెందిన ఒంగోలు పశువులకు పాదముఖ వ్యాధి, మాడ్ కౌ వ్యాధి వంటి వ్యాధులను ప్రతిఘటించే శక్తి ఉన్నట్లుగా చెబుతారు.ఈ లక్షణాల కారణంగా ఈ జాతి పశువులకు విస్తృతమైన డిమాండ్ ఉంది. బలము, దూకుడు స్వభావం కారణంగా మెక్సికోలో జరిగే ఎద్దుల పోరాటాల్లో, తూర్పు ఆఫ్రికాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో జరిగే పోరాటాల్లో ఈ పశువులను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు రాష్ట్రాల్లో జరిగే సాంప్రదాయ ఎద్దుల పోరాటాల్లో కూడా ఇవి పాల్గొంటాయి. పశుపాలకులు ఎద్దుల పోరాట సామర్థ్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని జాతి స్వచ్ఛత, శారీరక బలాన్ని అంచనా వేసి సంభవన కోసం సరైన పశువులను పెంచుకోవడానికి ఎంపిక చేస్తారు. 2002 సంవత్సరంలో జరిగిన భారత జాతీయ క్రీడలకు మస్కాట్‌గా “వీరా” అనే ఒంగోలు ఎద్దును ఎంపిక చేశారు. 

## పుట్టుక
thumb|శ్రీ పొలవరపు హనుమయ్య పెంచిన ఈ ఒంగోలు ఎద్దు 1961–62 సంవత్సరాల్లో జాతీయ అవార్డు సాధించింది. ఈ చిత్రంలో భారతదేశ అప్పటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ కుడి వైపు రెండవ స్థానంలో కనిపిస్తారు.
thumb|పెర్నమిట్ట గ్రామానికి చెందిన శ్రీ డి.టి. మోసెస్ పెంచిన ఒంగోలు ఎద్దు 1988 సంవత్సరంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అవార్డు పొందిన తరువాత తీసిన చిత్రం. ఈ సందర్భంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ అప్పటి ముఖ్యమంత్రి శ్రీ ఎన్.టి. రామారావు, భారత ప్రభుత్వ అప్పటి వ్యవసాయ మంత్రి శ్రీ బలరాం ఝాకర్ కూడా చిత్రంలో
ఒంగోలు పశువులు ముఖ్యంగా వాటి  ఎద్దుల కోసం ప్రసిద్ధి చెందాయి. సంప్రదాయంగా ఈ జాతిని స్థానిక రైతులు పెంచుతూ వచ్చారు. నల్లమల కొండల నుంచి ఉద్భవించే గుండ్లకమ్మ నది పరివాహక ప్రాంతాల్లో, మైదాన ప్రాంతాల్లో ప్రవహించే కృష్ణా నదికి ఉపనదిగా ఉన్న పాలేరు నది పరివాహక ప్రాంతాల్లో ఈ పశువుల పెంపకం జరిగుతోంది. . గుండ్లకమ్మ నది, ముసి నది మధ్య సుమారు 100 చదరపు మైళ్లకు మించని ప్రాంతంలో ఒంగోలు జాతి విస్తరించి ఉంది. 

ఒంగోలు  ఎద్దులు అమెరికా, నెదర్లాండ్స్, మలేషియా, బ్రెజిల్, అర్జెంటీనా, కొలంబియా, మెక్సికో, పరాగ్వే, ఇండోనేషియా, వెస్టిండీస్, ఆస్ట్రేలియా, ఫిజీ, మారిషస్, ఇండో-చైనా, ఫిలిప్పీన్స్ వరకు చేరుకున్నాయి. అమెరికాలో ఉన్న బ్రాహ్మణ ఎద్దు ఒంగోలు జాతి నుంచి ఉద్భవించిన ఉపజాతిగా పరిగణించబడుతుంది. బ్రెజిల్‌లో ఒంగోలు ఉపజాతి పసువులను  నెలోర్ అని పిలుస్తారు. ఈ జాతి సంఖ్య  లక్షల సంఖ్యలో ఉందని చెబుతారు. అమెరికా టెక్సాస్ రాష్ట్రంలో అభివృద్ధి చేసిన ప్రసిద్ధ శాంటా గెర్ట్రుడిస్  జాతిలో ఒంగోలు రక్తసంబంధం ఉంది. ఈ కారణంగా ఒంగోలు జాతి సంఖ్యాపరంగా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పశువుల జాతిగా గుర్తింపు పొందింది. ఆఫ్రికాలోని వైల్డ్‌బీస్ట్ జనాభాను కూడా ఈ జాతి అధిగమించిందిగా పేర్కొనబడింది .
## లక్షణాలు
ఒంగోలు పశువులు దృఢత్వం, వేగవంతమైన ఎదుగుదల, ఉష్ణమండల వాతావరణాన్ని తట్టుకునే సహజ సామర్థ్యం, వ్యాధుల పట్ల సహనం వంటి లక్షణాలకు ప్రసిద్ధి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన తొలి భారతీయ పశు జాతిగా దీనికి పేరుంది. 

### ఒంగోల్ ఎద్దు
ఒంగోలు జాతి అత్యంత బరువైన పశువులలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ఒక ఎద్దు బరువు సుమారు అర టన్ను ఉంటుంది. ఎత్తు సుమారు 1.7 మీటర్లు. శరీర పొడవు సుమారు 1.6 మీటర్లు. ఛాతి పరిధి సుమారు 2 మీటర్లు. 

### ఒంగోల్ ఆవు
ఒంగోలు ఆడ పశువు బరువు 432 కిలోగ్రాముల నుంచి 455 కిలోగ్రాముల వరకు ఉంటుంది. పాలు ఇచ్చే సామర్థ్యం 600 కిలోగ్రాముల నుంచి 2518 కిలోగ్రాముల వరకు ఉంటుంది. పాలిచ్చే కాలం 279 రోజుల.ు. ఒంగోలు పాలలో వెన్న కొవ్వు శాతం ఐదు శాతానికి మించిన స్థాయిలో ఉంటుంది. దీని ఫలితంగా బలమైన, పోషకాహారంతో నిండిన దూడలు పుట్టి, పాల మానిన సమయానికి గణనీయమైన శారీరక వృద్ధిని ప్రదర్శిస్తాయి. ఒంగోలు ఆవులు తమ దూడలను మృగాల నుంచి కాపాడేందుకు వాటికి దగ్గరగా ఉండే స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి .&nbsp;
దస్త్రం:ఒంగోలు_జాతి_గిత్త(Bull).jpg|యువ ఒంగోలు ఎద్దు 
దస్త్రం:A_brown_cattle.JPG|ఫిలిప్పయినే లో దొరికే ఒక కపిల వర్ణ ఒంగోలు ఎద్దు 
దస్త్రం:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Volbloed_Ongoledekstier_Bandjarnegara_TMnr_10013331.jpg|ఒంగోలు ఎద్దు (భారతీ 


## బాహ్య లింకులు

* 2002 భారత జాతీయ క్రీడల మస్కట్ వీరా, ఒక ఒంగోల్ బుల్. మూలం-ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో, భారత ప్రభుత్వం
* వివిధ పద్ధతుల ద్వారా ఒంగోల్ ఎద్దుల డ్రాఫ్ట్ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేయడం * [శాశ్వత డెడ్ లింక్]. ఆర్. వినూ1, జి. ఎన్. రావు2, బి. రమేష్ గుప్తా3 ,కె. బాబూరావు4 డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ యానిమల్ జెనెటిక్స్ అండ్ బ్రీడింగ్, కాలేజ్ ఆఫ్ వెటర్నరీ సైన్స్, రాజేంద్రనగర్, హైదరాబాద్.
* ఉమేష్ సింగ్, జికె గౌర్, ఆర్సి గార్గ్, ఆర్ వినోద్ చేత వ్యవస్థీకృత మందల వద్ద ఒంగోల్ ఎద్దుల జన్యు మూల్యాంకనం. మూలం-ఇండియన్ జర్నల్ ఆఫ్ యానిమల్ సైన్సెస్
** https://www.gofundme.com/save-neloreongole-breed  8 జూలై 2018 at the Wayback Machine[4]

## మూలాలు