మైసూర్ రాజ్యానికి చెందిన సంగీతకారులు

మైసూరు రాజ్యం ( 1399–1950) 1399లో యదురాయునిచే విజయనగర సామ్రాజ్యానికి సామంతుడిగా స్థాపించబడింది, విజయనగర సామ్రాజ్యం పతనం తర్వాత 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో స్వతంత్ర రాజ్యంగా మారింది. యదురాయుని కాలం నుండి అనేక మంది సంగీతకారులు, స్వరకర్తలు మైసూరు రాజుల ఆస్థానాలను అలంకరించారని భావిస్తున్నారు, ఇది మునుపటి శతాబ్దాలలో అభివృద్ధి చెందిన దక్షిణాది సంగీత సంప్రదాయాన్ని (దక్షిణ సంప్రదాయాన్ని) ముందుకు తీసుకువెళ్ళింది. అయితే, రణధీర కంఠీరవ నరసరాజ వొడయార్ రాజు కాలం (1638) నుండి మాత్రమే రికార్డులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, ఈ కాలం నుండి లభించిన సంగీత గ్రంథాలు సంగీతం, సంగీత వాయిద్యాలు, కూర్పుల రకాలు, ఉపయోగించిన రాగం (శ్రావ్యతలు),  తాళం (తాళాలు) గురించి సమృద్ధిగా సమాచారాన్ని అందిస్తాయి. మైసూరు రాజులందరూ సంగీతాన్ని పోషించినప్పటికీ, కర్ణాటక సంగీత స్వర్ణయుగం కృష్ణరాజ వొడయార్ III (1794–1868), చామరాజ వొడయార్ IX (1862–1894), కృష్ణరాజ వొడయార్ IV (1884–1940)  జయ చామరాజ వొడయార్ (1919–1974) ల పాలన కాలంలో ఉన్నట్లుగా పరిగణించబడుతుంది. సంగీత పరంగా కృష్ణరాజ వొడయార్ IV పాలన ప్రత్యేకంగా ముఖ్యమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.

వీణ, రుద్ర వీణ, వయోలిన్, తంబురా, ఘటం, వేణువు, మృదంగం, నాగస్వరం, స్స్వరాబత్ వంటి వాయిద్యాలు సాధారణంగా స్వరాలను వాయించడానికి ఉపయోగించేవి. హార్మోనియం, సితార్, జల్తారంగ్ వంటి వాయిద్యాలు దక్షిణ ప్రాంతానికి అసాధారణమైనవి అయినప్పటికీ, ఉపయోగంలోకి వచ్చాయి, బ్రిటిష్ ప్రభావం సాక్సోఫోన్ & పియానోలను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది. ఈ రాజవంశానికి చెందిన రాజులు ప్రసిద్ధ స్వరకర్తలు, సోలోగానూ, ఇతరులతో కలిసి కచేరీలలోనూ సంగీత వాయిద్యాలను వాయించడంలో నైపుణ్యం కలిగి ఉన్నారు. వివిధ శైలుల స్వరరచనలలో జాతి స్వర, స్వర జాతి, వర్ణ, కృతి, జావళి (ఒక తేలికపాటి గేయం), తిల్లన, పల్లవి ఉన్నాయి. స్వరకర్తలు వారిని పోషించిన రాజులు వాద్య సంగీతంలో కూడా నిపుణులుగా ఉండటం అసాధారణమేమీ కాదు. సంగీతకారులు తాము ఎంచుకున్న వాయిద్యాలలో ఎంత ప్రావీణ్యం సంపాదించారంటే, ఆ వాయిద్యం పేరు వారి పేర్లలో ఒక భాగంగా మారింది. ఉదాహరణకు వీణా సుబ్బన్న, వీణా శేషన్న, వీణ (లేదా దక్షిణ భారతదేశంలో వీణ అని పిలుస్తారు) వారి వాయిద్యం. ఈ కాలంలో, ఆధునిక తమిళనాడు తంజావూరు, ఆధునిక కర్ణాటక మైసూర్ కర్ణాటక సంగీతానికి కేంద్రాలుగా ఉండేవి. మైసూరు *రాగం* భావాలకు ప్రాముఖ్యత ఇచ్చే ప్రత్యేకమైన సంగీత పాఠశాలను అభివృద్ధి చేసింది. ఆస్థానాల్లోని చాలా మంది సంగీతకారులు మైసూరు రాజ్యానికి చెందినవారైనప్పటికీ, దక్షిణ భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల కళాకారులను కూడా ప్రోత్సహించారు. ఈ కాలంలోని మరో ముఖ్యమైన అభివృద్ధి నాటకరంగం పెరుగుదల. ఈ నాటకాలు, స్వయంగా రచించినవి లేదా ఆంగ్ల, సంస్కృత క్లాసిక్‌ల నుండి అనువదించబడినవి, అనేక మధురమైన పాటలను కలిగి ఉండేవి, రాజవంశీయులు స్థాపించిన వివిధ నాటక పాఠశాలల ద్వారా రంగస్థలంపైకి తీసుకురాబడ్డాయి.

## రాజు మూడవ కృష్ణరాజ వడయార్ (1794-1868)

ఈ కాలం మైసూరు పరిపాలనపై బ్రిటిష్ నియంత్రణ ప్రారంభానికి, దక్షిణ భారతదేశంలో స్వర, వాయిద్య కర్ణాటక సంగీతం అభివృద్ధిలో ఒక ముఖ్యమైన కాలానికి నాంది పలికింది. మూడవ కృష్ణరాజ వడయార్ రాజు శిక్షణ పొందిన సంగీతకారుడు, సంగీత శాస్త్రవేత్త  ప్రతిభగల స్వరకర్త. హిందూ దేవత చాముండేశ్వరి భక్తుడు కావడంతో, అతను తన రచనలన్నింటినీ *[[ముద్ర]]* ('చాముండి' లేదా 'చాముండేశ్వరి' అనే లేఖ పేరుతో) కింద వ్రాసాడు. *అనుభవ పంచరత్న* అనే శీర్షికతో ఆయన అనేక తాత్విక నేపథ్య జావలి (తేలికపాటి గీతం  భక్తి పాటలు) లను కన్నడ భాషలో రచించారు. కర్ణాటక సంగీతంలో జావలి మూలాలు మైసూర్లో ఉన్నాయి  రాజు రచనలలో జావదిగా మొదట ప్రస్తావించబడ్డాయి. కన్నడలో ఆయన పాండిత్యము ప్రశంసించబడింది  ఆయన రచనలు వీరశైవ కవుల వచన కవితలకు  భక్తి పాటలకు (కర్ణాటకలోని హరిదాసుల *[[Pada (foot)|పాడా]]*) సమాంతరంగా కనిపిస్తాయి. మైసూరు సదాశివరావు ఆధునిక ఆంధ్రప్రదేశ్ చిత్తూరు జిల్లాలోని గ్రీమ్పేటలో మహారాష్ట్ర కుటుంబంలో జన్మించారు. అతను 1825  1835 మధ్య మైసూర్కు వచ్చి దాదాపు యాభై సంవత్సరాలు ప్రస్తుత రాజుకు ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా పనిచేశాడు. ఆయన రచనలు వందల సంఖ్యలో ఉన్నాయని చెబుతారు, అయితే "సదాశివ" అనే కలం పేరుతో సంస్కృతం  తెలుగు భాషలలో రాసిన వంద రచనలు మాత్రమే ఇప్పటికీ ఉన్నాయి. కర్ణాటక ప్రాంతంలో కర్ణాటక సంగీతానికి పునరుద్ధరణకర్తగా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు.

వీణా వెంకటసుబ్బయ్య హైదర్ అలీ రాజు కాలానికి చెందిన ప్రముఖ వీణ కళాకారుల (లేదా "వీణికా") మైసూర్ కుటుంబం నుండి వచ్చి బడగనాడు సమాజానికి చెందినవారు. విజయనగర సామ్రాజ్య పాలనలో విజయనగరం మాదిరిగానే మైసూరును దక్షిణ భారతదేశ సాంస్కృతిక కేంద్రంగా మార్చాలని కోరుకునే అతని మంత్రి (లేదా "దివాన్") పూర్ణయ్య రాజు మూడవ కృష్ణరాజ వడయార్ కు సంగీత ఉపాధ్యాయుడిగా నియమించబడ్డాడు. ఆయన అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన సప్త తలేశ్వరి గీతం. కొంతమంది చరిత్రకారులు ఈ పని రాజు  సంగీతకారుల ఉమ్మడి ప్రయత్నం అని పేర్కొన్నారు. రాజు అల్లుడు అలియా లింగరాజ్ అరస్ కన్నడ  సంస్కృత భాషలలో అధికారంగల  స్వరకర్త. హెగ్గడదేవనకోటే (ఆధునిక మైసూర్ జిల్లా) కు చెందిన ఆయనకు లలిత కళలపై అనేక ఆసక్తులు ఉండేవి. ఆయన రచనలు, నాటకాలు, యక్షగానం వంటి యాభైకి పైగా రచనలు ఉన్నాయి, ఇవన్నీ "లింగేంద్ర" లేదా "లింగరాజ" వంటి "లింగ" తో ప్రారంభమయ్యే కలం పేరుతో వ్రాయబడ్డాయి. కన్నడలో ఆయన రాసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ రచనలు "చంద్రావళి జోగి హదు", "పంచ వింశతి లీలే"  "అంబా కీర్తన",  సంస్కృతంలో "శృంగారా లహరి".

శుంతి వెంకట్రామయ్య తిరువయ్యర్ (ఆధునిక తమిళనాడు) కు చెందిన సంగీతకారుడు  తంబురా వాయించడంలో నిపుణుడు. అసాధారణ పరిస్థితులలో ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడు వీణా వెంకటసుబ్బయ్య ఆయనను రాజుకు పరిచయం చేశారు. వెంకటసుబ్బయ్యను మొదటిసారిగా వెంకటసుబ్బయ్యా కలిసినప్పుడు, ఆయన ఒక ప్రత్యేక రాగం పాడమని అడిగారు. దానిని పాడలేక, వెంకట్రామయ్య వెళ్ళిపోయాడు, కానీ ఒక సంవత్సరం తరువాత తిరిగి రాగం నేర్చుకున్నాడు. ఈ పాట పాడుతున్నప్పుడు, వెంకట్రామయ్య మానసిక క్షోభకు లోనయ్యారు, ఆస్థాన సంగీతకారుడు వెంటనే రాజభవనానికి చేరుకుని, ఆ గాయకుడికి ప్రేక్షకులు కావాలని రాజును అభ్యర్థించాడు. రాజు అక్కడికి చేరుకుని, వెంకట్రామయ్య స్వరంతో ఎంతగా సంతోషించి, ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడిగా నియమించాడు. వెంకట రామయ్య అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన లక్షణా గీతం.

చిన్నయ్య "తంజావూరు క్వార్టెట్" అని పిలువబడే కుటుంబంలో పెద్ద కుమారుడు, గాయకులు  స్వరకర్తలు అయిన సోదరుల బృందం. మైసూరు రాకముందు చిన్నయ్య తంజావూరు రాజులు రెండవ సారాభోజీ, రెండవ శివాజీ ఆస్థానంలో పనిచేశారు. ఆయన ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ నుండి సంగీతం నేర్చుకున్నారు. మైసూరు రాజు ఆస్థానంలో చిన్నయ్య తన పోషక రాజు, స్థానిక దేవత చాముండేశ్వరిని స్తుతిస్తూ అనేక రచనలను రచించాడు. ఈ రచనలలో ప్రసిద్ధమైనవి *నిన్ను కోరియున్న*, *వనజలోచన*, *నివంతి*, చక్కని నా మోహనగుణి, మానవై కోనారడ  అనేక జావలి.

వీణ చిక్క లక్ష్మీనరణప్ప, ఒక నిపుణురాలు, 16వ శతాబ్దంలో బెట్టడ చామరాజా ఒడెయర్ కాలంలో మైసూరు ఆస్థాన సంగీతకారుడు అయిన కృష్ణప్ప వారసుడు. రాజభవన ప్రాంగణంలో ఉన్న ప్రసన్న కృష్ణస్వామి ఆలయంలో చిక్క లక్ష్మీనరణప్ప ప్రధాన సంగీతకారుడు అయ్యాడు. తరువాత మైసూరు రాజులచే పోషించబడిన అతని ఇద్దరు కుమారులు కృష్ణప్ప  సీనప్ప కూడా వీణ  వయోలిన్  నైపుణ్యం కలిగిన వాద్యకారులు. ఈ సమయంలో ఆస్థానానికి వచ్చిన ప్రసిద్ధ సంగీతకారులలో పల్లవి గోపాలయ్యర్, వీణా కుప్పయ్యర్, తిరువట్టియూర్ త్యాగయ్యర్, వీణ కృష్ణయ్య  సూర్యపురద ఆనంద దాసరు ఉన్నారు.

## రాజు చామరాజా వడయార్ IX (1868-1894)

ఈ కాలం మైసూరు పరిపాలనపై బ్రిటిష్ వారి నియంత్రణ ప్రారంభానికి మరియు దక్షిణ భారతదేశంలో గాత్ర, వాద్య కర్ణాటక సంగీత అభివృద్ధిలో ఒక ముఖ్యమైన శకానికి నాంది పలికింది. మూడవ కృష్ణరాజ వొడయార్ రాజు శిక్షణ పొందిన సంగీతకారుడు, సంగీత శాస్త్రవేత్త మరియు ప్రతిభావంతుడైన స్వరకర్త. హిందూ దేవత చాముండేశ్వరి భక్తుడైనందున, అతను తన రచనలన్నింటినీ 'చాముండి' లేదా 'చాముండేశ్వరి' అనే *ముద్ర (కలం పేరు) కింద రాశాడు. అతను ' అనుభావ పంచరత్న* ' అనే పేరుతో కన్నడ భాషలో అనేక తాత్విక ఇతివృత్తం గల *జావళి* (తేలికపాటి గేయాలు) మరియు భక్తి గీతాలను రచించాడు . కర్ణాటక సంగీతంలో *జావళికి* మైసూరులోనే మూలాలు ఉన్నాయి మరియు రాజు రచనలలో మొదటిసారిగా 'జావది'గా ప్రస్తావించబడింది . [8] కన్నడ భాషలో అతని పాండిత్యం ప్రశంసించబడింది మరియు అతని రచనలు వీరశైవ *కవుల* వచన  హరిదాసుల భక్తి గీతాలకు ( పదాలకు *)* సమాంతరంగా పరిగణించబడతాయి .  మైసూరు సదాశివరావు ఆధునిక ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని చిత్తూరు జిల్లాలోని గ్రీమ్స్‌పేట్‌లో ఒక మహారాష్ట్ర కుటుంబంలో జన్మించారు . ఆయన 1825 మరియు 1835 మధ్య మైసూరుకు వచ్చి, దాదాపు యాభై సంవత్సరాల పాటు అప్పటి రాజుకు ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా పనిచేశారు. ఆయన రచించిన రచనలు వందల్లో ఉన్నాయని చెబుతారు, అయితే "సదాశివ" అనే కలం పేరుతో సంస్కృతం మరియు తెలుగు భాషలలో వ్రాసినవి సుమారు వంద మాత్రమే ఇప్పటికీ లభ్యమవుతున్నాయి.  ఆయన కర్ణాటక ప్రాంతంలో కర్ణాటక సంగీత పునరుద్ధరణకర్తగా ప్రసిద్ధి చెందారు. 

వీణా వెంకటసుబ్బయ్య, హైదర్ అలీ రాజు కాలంలోని ప్రసిద్ధ వీణా విద్వాంసుల (లేదా "వైనిక") మైసూరు కుటుంబానికి చెందినవారు మరియు బడగనాడు సామాజిక వర్గానికి చెందినవారు . విజయనగర సామ్రాజ్య పాలనలో విజయనగర నగరం దక్షిణ భారతదేశానికి సాంస్కృతిక కేంద్రంగా ఉన్నట్లే, మైసూరును కూడా ఆ నగరానికి సాంస్కృతిక కేంద్రంగా మార్చాలని కోరుకున్న కృష్ణరాజ వొడయార్ III యొక్క మంత్రి (లేదా "దివాన్") పూర్ణయ్య, ఆయనను రాజుకు సంగీత గురువుగా నియమించారు .  ఆయన రచించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన *సప్త తాలేశ్వరి గీత* . ఈ రచన రాజు మరియు సంగీతకారుడి సంయుక్త కృషి అని కొంతమంది చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు.  రాజు అల్లుడు, ఆలియ లింగరాజ్ ఉర్స్, కన్నడ మరియు సంస్కృత భాషలలో నిపుణుడు మరియు స్వరకర్త. హెగ్గడదేవనకోట (ఆధునిక మైసూరు జిల్లాలో ) వాస్తవ్యుడైన ఆయనకు లలిత కళల పట్ల అనేక ఆసక్తులు ఉండేవి. రచనలు, నాటకాలు, యక్షగానాలతో సహా యాభైకి పైగా రచనలు ఆయన పేరు మీద ఉన్నాయి, అవన్నీ "లింగేంద్ర" లేదా "లింగరాజ" వంటి "లింగ"తో ప్రారంభమయ్యే కలం పేరుతో వ్రాయబడ్డాయి. కన్నడలో ఆయన అత్యంత ప్రసిద్ధ రచనలు "చంద్రవాలి జోగి హడు", "పంచ వింశతి లీల" మరియు "అంబ కీర్తన" అని, మరియు సంస్కృతంలో "శృంగార లహరి" అని పిలువబడతాయి. 

శుంటి వెంకటరామణియ తిరువయ్యార్ (ఆధునిక తమిళనాడు ) కు చెందిన సంగీత విద్వాంసుడు మరియు తంబురా వాయించడంలో నిపుణుడు.  ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడు వీణా వెంకటసుబ్బయ్య ద్వారా అతను అసాధారణ పరిస్థితులలో రాజుకు పరిచయం చేయబడ్డాడు. వెంకటరామణియ మొదటిసారి వీణా వెంకటసుబ్బయ్యను కలిసినప్పుడు, అతను ఒక ప్రత్యేకమైన రాగాన్ని పాడమని అడిగాడు. దానిని పాడలేక, వెంకటరామణియ వెళ్ళిపోయాడు, కానీ ఒక సంవత్సరం తరువాత ఆ రాగంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించి తిరిగి వచ్చాడు. ఆ రాగాన్ని పాడుతున్నప్పుడు, వెంకటరామణియ తన్మయత్వ స్థితిలోకి వెళ్ళిపోయాడు మరియు ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడు రాజభవనానికి పరుగెత్తుకెళ్లి, ఆ గాయకుడి గానాన్ని వీక్షించడానికి రాజును అనుమతించమని అభ్యర్థించాడు. రాజు అక్కడికి చేరుకుని, వెంకటరామణియ స్వరానికి ఎంతగానో ముగ్ధుడై అతన్ని ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడిగా నియమించాడు. వెంకటరామణియ యొక్క అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన లక్షణ *గీతం* . 

చిన్నయ్య "తంజావూరు చతుష్టయం"గా ప్రసిద్ధి చెందిన కుటుంబంలో పెద్ద కుమారుడు. ఈ చతుష్టయం గాయకులు మరియు స్వరకర్తలు అయిన నలుగురు సోదరుల బృందం. మైసూరుకు రాకముందు, చిన్నయ్య తంజావూరు రాజులైన శరభోజి II మరియు శివాజీ II ల ఆస్థానంలో సేవ చేశారు. అతను ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ వద్ద సంగీతం నేర్చుకున్నాడు . మైసూరు రాజు ఆస్థానంలో, చిన్నయ్య తన ఆరాధ్య రాజును మరియు స్థానిక దేవత చాముండేశ్వరిని స్తుతిస్తూ అనేక రచనలు చేశాడు. ఈ రచనలలో *నిన్ను కోరియున్న* , *వనజలోచన* , *నివంతి* , *చక్కని న మోహనగుణి* , *మనవిగై కొనరద* మరియు అనేక *జావళీలు* ప్రసిద్ధి చెందినవి . 

నిపుణుడైన వీణా వాద్యకారుడు వీణా చిక్క లక్ష్మీనారాయణప్ప, 16వ శతాబ్దంలో బెట్టడ చామరాజ వొడయార్ కాలంలో మైసూరు ఆస్థాన సంగీతకారుడైన కృష్ణప్ప వంశస్థుడు. చిక్క లక్ష్మీనారాయణప్ప రాజభవన ప్రాంగణంలో ఉన్న ప్రసన్న కృష్ణస్వామి ఆలయంలో ప్రధాన సంగీత విద్వాంసుడయ్యాడు. అతని ఇద్దరు కుమారులు కృష్ణప్ప మరియు సీనప్ప, తరువాత మైసూరు రాజులచే పోషించబడ్డారు, వారు కూడా వీణ మరియు వయోలిన్ వాద్యంలో నిష్ణాతులు.  ఈ కాలంలో ఆస్థానాన్ని సందర్శించిన ప్రసిద్ధ సంగీతకారులలో పల్లవి గోపాలయ్యర్, వీణ కుప్పయ్యర్, తిరువత్తియూర్ త్యాగయ్యర్, వీణ కృష్ణయ్య మరియు సూర్యపురద ఆనంద దాసరు ఉన్నారు. 

## కింగ్ చామరాజ వడయార్ IX (1868–1894)
తొమ్మిదవ చామరాజ వొడయార్ రాజు లలిత కళలు మరియు సాహిత్యాన్ని కూడా పోషించారు, ఆయన తన ఆస్థాన సంగీతకారులైన వీణా శేషన్న మరియు వీణా సుబ్బన్నల వద్ద శిక్షణ పొందారు.  రాజు వయోలిన్‌లో మంచి ప్రావీణ్యం కలవారు మరియు రాజభవన ప్రాంగణంలో ఉన్న కృష్ణ దేవాలయంలో ఇతర సంగీతకారులతో కలిసి వయోలిన్ ప్రదర్శనలలో తరచుగా పాల్గొనేవారు. ఆయన వర్ధమాన కళాకారుల ప్రతిభను ప్రోత్సహించడం ద్వారా మరియు వారి వ్యక్తిగత కష్టాలలో ఆదుకోవడం ద్వారా చాలా మందికి సహాయం చేసినట్లు తెలుస్తుంది. ఆయన మైసూరు వాసుదేవాచార్య (తరువాత ప్రసిద్ధ సంగీతకారుడు అయ్యారు)ను తిరువయ్యార్‌లో ప్రఖ్యాత పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ వద్ద శిక్షణ పొందేందుకు ప్రోత్సహించారు. యువ కళాకారులను ప్రోత్సహించడానికి ఆయన "అమెచ్యూర్ డ్రామా క్లబ్"ను కూడా ఏర్పాటు చేశారు. అయితే, ఆయన కలకత్తాలో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు 32 సంవత్సరాల చిన్న వయస్సులోనే మరణించారు . [  శమన్న, రామ భాగవతార్ కుమారుడు, ఆయన తంజావూరు నుండి వలస వచ్చి, కరువు సమయంలో రాజపోషణ కోరుతూ మైసూరుకు వచ్చారు. ఆయన జన్మనామం వెంకట సుబ్రహ్మణ్య.  1876 లో, వీణా శమన్న గాత్ర మరియు వాద్య శాస్త్రీయ సంగీతం రెండింటిలోనూ తన ప్రతిభకు గాను ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా నియమించబడ్డాడు. వీణ, వయోలిన్, ఘట మరియు స్వరభట్ లలో అతని ప్రావీణ్యతకు గాను అతను "తాళ బ్రహ్మ" గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.  ఒక సంప్రదాయ కళాకారుడైన అతను, సైద్ధాంతిక శాస్త్రీయ సంగీత నియమాల ప్రకారం వాయించేవాడు మరియు రాజకుటుంబానికి గురువుగా ఉండేవాడు. అతని విజయాలకు గౌరవంగా, మైసూరు నగరంలోని ఒక వీధికి అతని పేరు పెట్టారు. అతని కుమారుడు వీణా సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ 1915 లో *<nowiki/>'సంగీత సమయసార*' అనే పుస్తకంలో అతని స్వరకల్పనలను ప్రచురించారు. 

కర్ణాటకలోని చిక్కనాయకనహళ్లి తాలూకాలో గల శ్రీరామపురానికి (బుడిహాలు అని కూడా పిలుస్తారు) చెందిన వీణా పద్మనాభయ్య, తన ప్రారంభ రోజుల్లో వీణా శమన్న శిష్యుడి వద్ద శాస్త్రీయ గాత్రం మరియు వీణలో శిక్షణ పొందారు. తరువాత, వీణా శమన్న మార్గదర్శకత్వంలో, పద్మనాభయ్య నైపుణ్యం పెరిగింది. అతని యవ్వనంలో రాజుగారి రాజభవనంలో జరిగిన ఒక సంఘటన అతనికి ప్రజాదరణను తెచ్చిపెట్టింది మరియు రాజును ఆకట్టుకుంది. వీణా సంబయ్య అనే ప్రసిద్ధ సంగీత విద్వాంసుడు ' *సంగీత రత్నాకర' అనే* సంగీత గ్రంథంలోని ఒక *శ్లోకాన్ని* వ్యాఖ్యానించడంలో పొరపాటు చేశాడు . పద్మనాభయ్య వెంటనే ఈ తప్పును ఎత్తి చూపారు, ఇది సంబయ్యకు చాలా అసౌకర్యాన్ని

చామరాజా వడయార్ IX రాజు లలిత కళలు  సాహిత్యానికి పోషకుడు, తన సొంత ఆస్థాన సంగీతకారులు వీణా శేషన్న  వీణా సుబ్బన్నలచే శిక్షణ పొందాడు. రాజు వయోలిన్ లో ప్రావీణ్యం కలిగి ఉన్నాడు  ఇతర సంగీతకారులతో పాటు, రాజభవన ప్రాంగణంలో ఉన్న కృష్ణ ఆలయంలో వయోలిన్ ప్రదర్శనలలో పాల్గొనేవాడు. ఆయన చాలా మంది వర్ధమాన కళాకారులకు వారి ప్రతిభను ప్రోత్సహించడం ద్వారా  వారి వ్యక్తిగత ఇబ్బందుల్లో సహాయపడిన సంగతి తెలిసిందే. ఆయన మైసూరు వాసుదేవచార్య (తరువాత ప్రసిద్ధ సంగీతకారుడు) కు స్పాన్సర్ చేసి, ప్రసిద్ధ పట్నం సుబ్రమణ్య అయ్యర్ ఆధ్వర్యంలో తిరువయ్యర్లో శిక్షణ పొందారు. యువ కళాకారులను ప్రోత్సహించడానికి ఆయన "అమెచ్యూర్ డ్రామా క్లబ్" ను కూడా ఏర్పాటు చేశారు. అయితే, ఆయన కోల్కతా ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు 32 సంవత్సరాల వయసులో మరణించారు. వీణ షమన్న తంజావూరు నుండి వలస వచ్చిన రామ భాగవతార్ కుమారుడు, అతను కరువు సమయంలో రాజ పోషణ కోరుతూ మైసూర్కు వచ్చాడు. ఆయన పుట్టిన పేరు వెంకట సుబ్రమణ్య. 1876లో వీణ షమన్న స్వర  వాయిద్య శాస్త్రీయ సంగీతంలో తన ప్రతిభకు ఆస్థాన సంగీతకారురాలిగా నియమించబడ్డారు. వీణ, వయోలిన్, ఘట  స్వరభట్ లలో ప్రావీణ్యం ఉన్నందుకు ఆయన "తాళ బ్రహ్మ" గా ప్రసిద్ధి చెందారు. సంప్రదాయవాద కళాకారుడు, అతను సిద్ధాంత శాస్త్రీయ సంగీతం  నిబంధనల ప్రకారం వాయించాడు  రాజ కుటుంబానికి బోధకుడు. ఆయన సాధించిన విజయాలకు గౌరవసూచకంగా, మైసూరు నగరంలోని ఒక వీధికి ఆయన పేరు పెట్టారు. ఆయన రచనలను ఆయన కుమారుడు వీణా సుబ్రమణ్య అయ్యర్ 1915లో *సంగీత సమయసార* అనే పుస్తకంలో ప్రచురించారు.

కర్ణాటకలోని చిక్కనాయకనహళ్లి తాలూకాలో గల శ్రీరామపురానికి (బుడిహాలు అని కూడా పిలుస్తారు) చెందిన వీణా పద్మనాభయ్య, తన ప్రారంభ రోజుల్లో వీణా శమన్న శిష్యుడి వద్ద శాస్త్రీయ గాత్రం  వీణలో శిక్షణ పొందారు. తరువాత, వీణా శమన్న మార్గదర్శకత్వంలో, పద్మనాభయ్య నైపుణ్యం పెరిగింది. అతని యవ్వనంలో రాజుగారి రాజభవనంలో జరిగిన ఒక సంఘటన అతనికి ప్రజాదరణను తెచ్చిపెట్టింది  రాజును ఆకట్టుకుంది. వీణా సంబయ్య అనే ప్రసిద్ధ సంగీత విద్వాంసుడు ' *సంగీత రత్నాకర' అనే* సంగీత గ్రంథంలోని ఒక *శ్లోకాన్ని* వ్యాఖ్యానించడంలో పొరపాటు చేశాడు . పద్మనాభయ్య వెంటనే ఈ తప్పును ఎత్తి చూపారు, ఇది సంబయ్యకు చాలా అసౌకర్యాన్ని కలిగించింది, అయితే మిగిలిన సంగీతకారులు ఆ ప్రముఖ సంగీతకారుడి ఆగ్రహానికి గురవుతామనే భయంతో అలా చేయడానికి సాహసించలేదు. సంవత్సరాల తరువాత, అతని ప్రతిభకు ముగ్ధుడైన రాజు, అతన్ని తన ఆస్థానానికి నియమించి, అతనికి "మహాతపి ఖిల్లత్" అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు. పద్మనాభయ్య తరువాతి రాజు, చామరాజ వొడయార్ IX హయాంలో కూడా అదే హోదాలో పనిచేశారు. అతను "మైసూర్ మహారాణీస్ హై స్కూల్", "మహారాజాస్ సంస్కృత స్కూల్" లలో సంగీత ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశారు,  అతను రాజకుటుంబానికి కూడా బోధించారు.  అతను "పద్మనాభ" అనే కలం పేరుతో సంస్కృతం, తెలుగు  కన్నడ భాషలలో అనేక రచనలు చేశారు.

భారతదేశంలో వీణకు గొప్ప ప్రతిపాదకులలో ఒకరిగా పరిగణించబడే వీణ శేషన్న 1852లో మూడవ కృష్ణరాజ వడయార్  ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడు బక్షి చిక్కరమప్పకు మైసూరులో జన్మించారు. ఒకసారి సందర్శించే సంగీతకారుడు ఒక రచనను (*[[పల్లవి]]*) పాడాడు  రాజు ఆస్థానంలోని సంగీతకారులను అనుసరించమని సవాలు చేశాడు. సీనియర్ సంగీతకారులు ఎవరూ ఆ స్వరకల్పనను పాడలేకపోయినప్పటికీ, ఇంకా చిన్న వయస్సులోనే ఉన్న శేషన్న దానిని సరిగ్గా పాడారు. ఆకట్టుకొని, రాజు బాలుడికి అతను ధరించిన ముత్యాల గొలుసు  ఒక జత శాలువాలను ఇచ్చాడు. 1882లో చామరాజా వడయార్ IX పాలనలో శేషన్న ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా నియమించబడ్డాడు. శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఆయన సాధించిన విజయాలు వీణ వాయించే కళలో మైసూర్కు ప్రధాన స్థానాన్ని సంపాదించాయి, నాలుగవ కృష్ణరాజ వడయార్ ఆయనకు "వైనిక శిఖామణి" అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు. వీణ శేషన్న ట్రావెన్కోర్, బరోడా, తంజావూరు రాజులతో సహా రాజులు, ప్రముఖుల నుండి పురస్కారాలు, బిరుదులను గెలుచుకుంది. 1924లో బెలగావి జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ మహాత్మా గాంధీ, పండిట్ నెహ్రూ  ఇతరులతో కూడిన ప్రేక్షకులకు ఆయన వీణ వాయించి, "వైణిక చక్రవర్తి" అనే బిరుదును అందుకున్నారు. బకింగ్హామ్ ప్యాలెస్ ఆర్ట్ గ్యాలరీలో ఉంచడానికి వీణ శేషన్న ఛాయాచిత్రాన్ని కింగ్ జార్జ్ V తీశారు. శేషన్న వయోలిన్, స్వరభట్, రుద్ర వీణ, జలతరంగ్  పియానోతో సహా ఇతర వాయిద్యాలలో ప్రావీణ్యం కలిగి ఉన్నాడు, దీనిలో అతను ఆంగ్లంలో స్వరపరిచినట్లు తెలుస్తుంది. ఆయన రచనలు ఎక్కువగా తెలుగు  కన్నడ భాషలలో ఉన్నాయి, అయితే ఆయన అప్పుడప్పుడు హిందీలో కూడా స్వరపరిచారు.

మైసూరు కరిగిరి రావు తుమ్కూరుకు చెందిన లక్ష్మీ నరసింహచార్య కుమారుడు, మూడవ కృష్ణరాజ వడయార్ ఆస్థానంలో సంస్కృత పండిట్. ఆయన కుటుంబం ఆ వృత్తిని వ్యతిరేకించినందున కరిగిరి రావు రహస్యంగా సంగీతం నేర్చుకున్నారు. తరువాత ఆయన ప్రయాణించి, యాభై సంవత్సరాల వయస్సులో మైసూర్కు తిరిగి రాకముందు అనేక ప్రదేశాలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు, అప్పుడు ఆయన చక్రవర్తి చామరాజా ఒడెయర్ IX చేత ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా నియమించబడ్డాడు. ఆయనకు అప్పటి సీనియర్ సంగీతకారులు "సంగీత విద్యా కాంతీరవా" అనే బిరుదును, రాజు స్వయంగా "తుమ్కూర్ దురంధార సంగీత భూషణ" అనే బిరుదులను ప్రదానం చేశారు. అనేక కర్ణాటక రచనలు  200 కి పైగా *దేవరనామ* (భక్తి పాటలు) రాసిన ఘనత ఆయనది. వీణ సుబ్బన్న 1861లో మైసూరులో సంపన్న సంగీతకారుల కుటుంబంలో జన్మించారు, దానికి ఆయన ఒక్కరే వారసుడు. అతను రాజ పాఠశాలలో యువరాజు చామరాజా వడయార్ IX తో చదువుకున్నాడు  ఆంగ్ల భాషలో బాగా ప్రావీణ్యం కలిగి ఉన్నాడు. ఆయన కర్ణాటక గాత్ర సంగీతంలో మైసూరు సదాశివరావు వద్ద శిక్షణ పొందారు, వాయిద్య సంగీతంలో ఆయన తండ్రి దొడ్డ శేషన్న వద్ద శిక్షణ పొందుతారు, ఆయన కూడా ఒక ప్రసిద్ధ సంగీతకారుడు. వీణ సుబ్బన్న 1888లో ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడిగా నియమించబడ్డారు, ఆయన పురాణ వీణ శేషన్నకు సమకాలీనుడు, ఆయనతో కలిసి అనేక కచేరీలలో జత కట్టారు. తన దాతృత్వ పనులకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఉదార వ్యక్తి, అతను అనేక రచనలను కలిగి ఉన్నాడు  "వైనికా ప్రవీణ", "వైనికా వర చూడామణి"  "వైనిక కేసరి" వంటి బిరుదులను సంపాదించాడు.

మైసూర్ వాసుదేవచార్యులు 1865 మే 28న మైసూరులో జన్మించిన సంగీతకారుడు, స్వరకర్త. నాలుగు తరాల మైసూర్ రాజులచే పోషించబడి, ముగ్గురు ఆస్థాన సంగీతకారులుగా ఉన్న ప్రత్యేకమైన విశిష్టతను ఆయన కలిగి ఉన్నారు. తన ప్రతిభ కారణంగా ఐదేళ్ల వయస్సు నుండే రాజ పోషణ పొందాడు. సంస్కృత పాఠశాలలో చదువుతున్న సమయంలో, ప్రముఖ సంగీతకారురాలు వీణా పద్మనాభయ్య నుండి వీణ వాయించడం నేర్చుకున్నాడు. తరువాత, పట్నం సుబ్రమణ్య అయ్యర్ ఆధ్వర్యంలో తిరువయ్యర్లో సంగీతం నేర్చుకోవడానికి రాజు నాలుగవ కృష్ణరాజ వడయార్ ఆయనను స్పాన్సర్ చేశారు. కర్ణాటక  హిందూస్థానీ రాగాలలో ప్రావీణ్యం కలిగిన ఆయన 1924లో బెలగావిలో జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో ప్రారంభ సంస్కృత శ్లోకాలను (భక్తి పాటలు) అందించారు. గ్వాలియర్ జరిగిన "అఖిల భారతీయ సంగీత పరిషత్" సంగీత కచేరీలో ఆయన మైసూరుకు ప్రాతినిధ్యం వహించారు. అతను "సంగీత శాస్త్ర రత్న"  "సంగీత శాస్త్ర విశారద" తో సహా భారతదేశం నలుమూలల నుండి రాజులు  ప్రముఖుల నుండి ప్రశంసలు  బిరుదులను సంపాదించాడు. సంస్కృతం  తెలుగు భాషలలో అనేక రచనలు ఆయనకు చెందాయి, అలాగే కన్నడలో "వాసుదేవ" అనే కలం పేరుతో కరుణిసు అనే పాట కూడా ఆయనకు ఘనత పొందింది.

బీదరం కృష్ణప్ప కొంకణి బ్రాహ్మణుడు  కర్ణాటకలోని ఆధునిక ఉడిపి జిల్లా నందాలికకు చెందినవాడు. చిన్నతనంలో సంగీతాన్ని ఇష్టపడే ఒక ధనవంతుడైన వ్యాపారవేత్తను కలుసుకునే అవకాశం వచ్చింది. పేద కుటుంబం నుండి వచ్చిన ఆకలితో ఉన్న కృష్ణప్ప స్థానిక ఆలయంలో భక్తి పాట (*దేవరనామ*) పాడుతున్నప్పుడు ఇది జరిగింది. ఆయన స్వరంతో ఆకట్టుకొని, వ్యాపారి కృష్ణప్పను రామస్వామి అనే సంగీతకారుడి మార్గదర్శకత్వంలో శిక్షణ ఇవ్వడానికి స్పాన్సర్ చేశాడు. తరువాత అతను తమ్మయ్య  వీణ శేషన్న ప్రభావానికి గురయ్యాడు. వేదికపై కన్నడ *దేవరనామ* గానం ప్రాచుర్యం పొందిన ఘనత బీదరం కృష్ణప్పకు దక్కుతుంది. అతను హిందూస్థానీ సంగీతం  కొన్ని భావనలను తన కర్ణాటక రచనలలో స్వీకరించాడు. సంగీతంలో తన పాండిత్యానికి గాను, ఆయన "శుద్ద స్వరచార్య", "పల్లవి కృష్ణప్ప"  "గణ విశారద" బిరుదులను సంపాదించారు. ఆయన శిష్యులలో ఒకరైన టి. చౌడియా సంగీత దిగ్గజంగా మారారు. కృష్ణప్ప *దేవరనామ*, *[[కీర్తన|కీర్తనలు]]* రాయడం, అందించడం కోసం చాలా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

ఆ కాలంలోని ఇతర ప్రసిద్ధ స్వరకర్తలలో, కుంభకోణానికి చెందిన తిరుప్పునాండల్ పట్టాభిరామయ్య తన జావాలికి ప్రసిద్ధి చెందారు, యాభైకి పైగా ఎక్కువగా కన్నడ  తెలుగు భాషలలో "తలవన" అనే కలం పేరుతో రాశారు. సోసలే అయ్య శాస్త్రి సోసలే (ఆధునిక మైసూర్ జిల్లాలో) కు చెందినవాడు. ఆయన తండ్రి గరలపురి శాస్త్రి మూడవ కృష్ణరాజ వడయార్ ఆస్థానంలో ప్రముఖ సంస్కృత పండితుడు, తరువాత చామరాజా వడయార్ కు గురువుగా పనిచేశారు. సంగీతకారుడు కానప్పటికీ, గరలపురి శాస్త్రియికి చాలా మంది సంగీతకారులతో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి,  నీలంబరి రాగంలో తన స్వరకల్పనతో అలియా లింగరాజే ఉర్స్ కు సహాయపడ్డారని నమ్ముతారు. గరలపురి శాస్త్రి పూర్వీకులు అనేగోండి ప్రావిన్స్ (ఆధునిక కొప్పల్ జిల్లా, కర్ణాటక) లో మంత్రులు. అయ్యా శాస్త్రి కూడా రాజ కుటుంబానికి కన్నడ, సంస్కృత ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేశారు. ఆయన తన సంగీత, చిత్రలేఖన సామర్ధ్యాలకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు, 1905లో *మహా విద్వాన్*, 1912లో నాలుగో కృష్ణరాజ వడయార్ ఆయనకు *కవి తిలక* అనే బిరుదులు ఇచ్చారు. కన్నడలో ఆయన ప్రసిద్ధ నాటకాలలో కర్ణాటక విక్రమోరవేశెయ నాటకము, కర్ణాటక రామాయణ నాటకము, కర్నాటక నల చరిత్రే  *కర్ణాటక ప్రతాప సింహ నాటక* ఉన్నాయి, వాటిలో అనేక శ్రావ్యమైన పాటలు ఉన్నాయి. పాఠశాల ప్రార్థనగా విస్తృతంగా ఉపయోగించిన ప్రసిద్ధ రచన స్వామి దేవనే లోక పలానేను కూడా అయ్యా శాస్త్రి రచించారు. 19వ శతాబ్దం చివరలో-20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, జయరాయాచార్య (1846-1906) రాజు ఆస్థానంలో  పండుగలలో పాడటానికి యాభైకి పైగా భక్తి పాటలను కలిగి ఉన్న *కళ్యాణ గీతావళి*  మహిళల ప్రార్థనలను రచించారు-నాటక రచయిత గిరిభట్టర తమయ్య (1865) ప్రసిద్ధ రచనలు *గయా చరిత్ర*, *ద్రౌపది స్వయంవర*, *నీతి చూడామణి*, *విరాట పర్వ*  సుధన్వ చరిత్రే "తమ్మయ్య" అనే కలం పేరుతో రాశారు. నంజన్గుడ్ సుబ్బా శాస్త్రి నంజన్గుడ్కు చెందినవాడు (మైసూర్కు సమీపంలో). సుమారు ముప్పై ఐదు పాటలను స్వరపరచడమే కాకుండా, ఆయన కన్నడ, సంస్కృత భాషలలో మృచ్ఛకటిక, *మాళవికాగ్నిమిత్ర* సహా సంగీత నాటకాలు రాశారు. చంద్రశేఖర శాస్త్రి కన్నడ  తెలుగు భాషలలో "బాలచంద్ర" అనే కలం పేరుతో జావలిని స్వరపరిచారు. సందర్శించే సంగీతకారులు పల్లవి శేషయ్యర్, మహా వైద్యనాథ అయ్యర్  పట్నం సుబ్రమణ్యం అయ్యర్.

## రాజు నాలుగవ కృష్ణరాజ వడయార్ (1884-1940)

పూర్వపు రాజు కాలంలో వలె ఈ కాలం మైసూర్లో, ముఖ్యంగా కన్నడ రచనలకు, సంగీతంలో ఒక ముఖ్యమైన యుగం. రాజు స్వయంగా కన్నడ, ఆంగ్లం, సంస్కృతం, శాస్త్రాలలో చదువుకున్నాడు  తమిళం  ఉర్దూ భాషలలో కూడా పరిజ్ఞానం కలిగి ఉన్నాడు. వీణ, వయోలిన్, మృదంగం, నాగస్వర, సితార్, హార్మోనియం వంటి సంగీత వాయిద్యాలతో పాటు సాక్సోఫోన్, పియానో వంటి పాశ్చాత్య వాయిద్యాలను వాయించడంలో ఆయనకు ప్రావీణ్యం ఉంది. కర్ణాటక, హిందుస్తానీ, పాశ్చాత్య శైలులలో స్వరపరచమని ఆయన తన సంగీతకారులను ప్రోత్సహించాడు. ఈ కాలంలో, వీణ సుబ్రమణ్య అయ్యర్ సంగీతంపై కన్నడలో ఒక ముఖ్యమైన గ్రంథాన్ని రాశారు, ఇది దాని సైద్ధాంతిక  ఆచరణాత్మక అంశాలతో వ్యవహరిస్తుంది, దీనిని *సంగీత సమయసార* అని పిలుస్తారు, ఇది 1915లో ప్రచురించబడింది. ఈ కాలంలో చాలా ప్రభావవంతమైన సంగీతకారుడు, విద్యావేత్త  స్వరకర్త హరికేశనల్లూర్ డాక్టర్ ఎల్. ముత్తయ్య భాగవతర్. తిరునాళ్ వేలికి చెందినవాడు (ఆధునిక తమిళనాడులో) అతను సంస్కృతంలో పండితుడు  తిరువయ్యర్లో సమబశివ అయ్యర్ చేత సంగీతంలో శిక్షణ పొందాడు. ఆయన 1927లో మైసూరులో ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడిగా నియమించబడ్డారు, రాజులు  ప్రముఖులచే గౌరవించబడ్డారు. ఆయనకు ఆయన పోషకుడు రాజు నాలుగవ కృష్ణరాజ వడయార్ "గాయక షికామణి" అనే బిరుదును ఇచ్చారు. ఈ ప్రసిద్ధ సంగీతకారుడికి కన్నడలో నూట ఎనిమిది *చాముండేశ్వరి [[Kriti (music)|కృతులు]]*, సంస్కృతంలో నూట ఎనిమిది శివష్టోట్టర రచనలు, తమిళంలో సంగీతంపై "సంగీత కల్పద్రుం" అనే ముఖ్యమైన గ్రంథం  కర్ణాటక సంగీతానికి త్యాగరాజ జీవితం, విజయాలు  రచనలపై సంస్కృతంలో ఒక జీవిత చరిత్రను *శ్రీమత్ [[త్యాగరాజు|త్యాగరాజ]] విజయ* అని పిలుస్తారు. ఆయన "హరికేశా" అనే కలం పేరుతో సంస్కృతం, కన్నడ, తెలుగు, తమిళ భాష మొత్తం నాలుగు వందల రచనలు చేసి, 1920లో "త్యాగరాజ సంగీత విద్యాలయ" (త్యాగరాజ సంగీత పాఠశాల) ను ప్రారంభించారు. ఆయన సాధించిన విజయాలకు గాను, మద్రాసు మ్యూజిక్ అకాడమీ ఆయనకు "సంగీత కళానిధి" అనే బిరుదును ప్రదానం చేసింది  ట్రావెన్కోర్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టర్ ఆఫ్ లెటర్స్ డిగ్రీని అందుకున్నారు. 1945లో మైసూరులో మరణించిన ముత్తయ్య భాగవతర్ త్యాగరాజుల అనంతర కాలంలో అత్యంత ముఖ్యమైన స్వరకర్తలలో ఒకరిగా పరిగణించబడ్డారు.

వీణ శివరామయ్య కర్ణాటకలోని చిక్కనాయకనహళ్లి తాలూకాకు చెందిన మైసూరు సంగీతకారురాలు వీణా పద్మనాభయ్య కుమారుడు. శివరామయ్య తన తండ్రి నుండి, తరువాత మైసూర్ కరిగిరి రావు  మైసూర్ వాసుదేవచార్యుల నుండి వీణ వాయించడం నేర్చుకున్నాడు  1900లో రాజు కృష్ణరాజ వడయార్ IV చేత ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా నియమించబడ్డాడు. ఆయన వంద కర్ణాటక రచనలు తెలుగు, కన్నడ  సంస్కృత భాషలలో ఉండగా, ఆయన పాశ్చాత్య సంగీత రచనలు ఆంగ్లంలో ఉన్నాయి. 1941లో జయచామరాజ ఒడెయర్ రాజు ఆయనకు "వైణిక ప్రవీణ" అనే బిరుదును ఇచ్చారు. శివరామయ్య కన్నడ రచయిత  దేవొత్తమ జోయిస్, అనావత్తి రామరావు  కృష్ణ శాస్త్రి వంటి ప్రసిద్ధ కన్నడ పండితులతో కలిసి రచనలు చేశారు. హెగ్గడదేవనకోటే (ఆధునిక మైసూరు జిల్లాలో) కు చెందిన వీణ వెంకటగిరియప్ప, వీణ శేషన్న విద్యార్థి, అసాధారణ పరిస్థితులలో ఆస్థాన సంగీతకారుడు అయ్యాడు. రాజు సమక్షంలో వెంకటగిరియప్ప ఇచ్చిన మొదటి కచేరీ ముగింపులో, రాజు అతనికి రెండు భారతీయ రూపాయల బహుమతిని మాత్రమే ఇచ్చి, కచేరీ నుండి వెళ్ళిపోయాడు. రాజు ప్రతిస్పందనతో సంగీతకారుడు  అతని కుటుంబం నిరాశకు గురయ్యారు. ఆ సంగీతకారుడు  అతని కుటుంబం ఆ బహుమతిని దయతో తీసుకున్నారని రాజు తన పరిచారకులలో ఒకరి నుండి తరువాత తెలుసుకున్నాడు. సంగీతం పట్ల సంగీతకారుడి వైఖరిని పరీక్షిస్తున్న రాజు, సంతోషించి, వెంకటగిరియప్పను ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా నియమించాడు. సంవత్సరాలుగా, రాజు తన రాజ్యంలో వివిధ లలిత కళల పాఠశాలల పనితీరులో వెంకటగిరియప్పకు మరింత బాధ్యతను ఇచ్చాడు. 1935లో "మ్యూజికల్ ఇన్స్ట్రుమెంట్స్ ఆఫ్ ఇండియా" అనే ప్రసిద్ధ డాక్యుమెంటరీ చిత్రంలో వెంకటగిరియప్ప పదిహేను నిమిషాలు వీణగా నటించారు. ఆయనకు "వైనికా ప్రవీణ" అనే బిరుదు ఇవ్వబడింది. ఆయన రచనలు కన్నడ, తెలుగు  సంస్కృత భాషలలో ఉన్నాయి,  హిందూస్థానీ సంగీతం  గాట్లను పోలి ఉండే *నగ్మా* అనే కొత్త రకమైన కర్ణాటక కూర్పును సృష్టించిన ఘనత ఆయనది.

కుప్పస్వామి అయ్యంగార్ జన్మించిన బేలకవాడి శ్రీనివాస అయ్యంగార్ శివగంగ సమీపంలోని శ్రీగిరిపురాకు చెందినవాడు (ఆధునిక తుమ్కూర్ జిల్లాలో). 1912లో మైసూరుకు వచ్చిన ఆయన, నాలుగో కృష్ణరాజ ఒడెయర్ ఆస్థానంలో సంగీతకారుడు అయిన బక్షి సుబ్బన్న వద్ద సంగీతంలో శిక్షణ పొందారు. శ్రీనివాస అయ్యంగార్ తరువాత ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా నియమించబడ్డాడు. ఆయన గోతువాద్యము, వయోలిన్ లలో నిపుణుడు. ఆయనకు ప్రసిద్ధ గాయకుడు సుబ్రమణ్య అయ్యర్ "మైసూరినా మధురాయి పుష్పవనం" అనే బిరుదును ఇచ్చారు. శ్రీనివాస అయ్యంగార్ ప్రముఖ నాటక రచయిత  *బబ్రువాహన*, రామ పట్టాభిషేక, *వీర సింహ చరిత్ర*, *అభిజ్ఞాన శకుంతలా*, విరాట చరిత్ర, సుధాన్వ చరిత్ర వంటి ప్రసిద్ధ నాటకాలలో నటించారు. దురదృష్టవశాత్తు, "శ్రీనివాస" అనే కలం పేరుతో రాసిన ఆయన రచనలు చాలా తక్కువ నేడు అందుబాటులో ఉన్నాయి. పురందర దాస కన్నడ పాట *జగదొద్దరణ* దాని సంజ్ఞామానాన్ని స్వరపరచడం ద్వారా ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది శ్రీనివాస అయ్యంగార్. కురుడికి చెందిన (ఆధునిక కోలార్ జిల్లా) చిక్క రామరావు మైసూరు కరిగిరిరావు వద్ద శిక్షణ పొందాడు. ఆయన కన్నడ, సంస్కృత భాషలలో, సంగీత వాయిద్యాలలో వీణ, గాజు తారంగ్, జలతరంగ్లలో ప్రావీణ్యం కలిగి ఉన్నారు. అతను పాశ్చాత్య సంగీతంలో కూడా నైపుణ్యం పొందాడు. శ్రావ్యమైన స్వరంలో పాడుతూ వీణ వాయించే బహుమతి ఆయనకు లభించిందని తెలుస్తుంది. అతని ప్రతిభను "రాజ్ మాతా" (క్వీన్ తల్లి) గమనించారు, అతను దీనిని రాజు దృష్టికి తీసుకువచ్చాడు. ఆయన ప్రదర్శన విన్న తరువాత, 1914లో రాజు ఆయనను ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసుడిగా నియమించారు. శ్రీనివాస అయ్యంగార్ తో పాటు, చిక్క రామరావు ఆ రోజు అనేక నాటకాలలో నటించాడు  హిందూస్థానీ సంగీత విద్వాంసులు అబ్దుల్ కరీం ఖాన్  భాస్కర భువాలచే "సంగీత రత్న" (సాహిత్యపరంగా, "సంగీత రత్నం")  "పండిత్" అనే బిరుదుతో కింగ్ కృష్ణరాజ వడయార్ IV చేత సత్కరించబడ్డాడు. కన్నడ, సంస్కృతం  తెలుగు భాషలలో అనేక రచనలు ఆయన రచనలకి చెందుతాయి.

కర్ణాటక సంగీత రంగంలో అత్యున్నత వ్యక్తిత్వం కలిగిన టి. చౌడియా 1894 జనవరి 1న మైసూర్ సమీపంలోని తిరుమకుడలు నరసీపుర (లేదా టి. నరసీపుర) లో జన్మించారు. ఏడేళ్ల వయసులో పక్కన్న వద్ద, ఆ తర్వాత టి. సుబ్బన్న వద్ద శిక్షణ పొందాడు. పదహారు సంవత్సరాల వయస్సులో, అతను పద్దెనిమిది సంవత్సరాలు బీదర్ కృష్ణప్ప చేత శిక్షణ పొందాడు, చివరికి చౌడియా ఒక నిష్ణాత వయోలిన్ వాద్యకారుడిగా ఎదిగాడు. తన కాలంలోని ప్రసిద్ధ సంగీతకారులందరితో కలిసి సంగీతాన్ని వాయించినట్లుగా ద్విభాషా సంగీత విద్వాంసుడు చౌడియా ప్రసిద్ధి చెందారు. 1939లో, అతను కింగ్ కృష్ణరాజ వడయార్ IV చేత ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా నియమించబడ్డాడు  "సంగీత రత్న", "సంగీత కళానిధి"  "గణకాల సింధు" వంటి బిరుదులను అందుకున్నాడు. కన్నడ, తెలుగు, సంస్కృత భాషలలో "త్రిమకూట" (తన సొంత పట్టణానికి సంస్కృత పేరు) అనే కలం పేరుతో అనేక రచనలు చేసిన ఘనత ఆయనది. శివమొగ్గ జిల్లా అయానూర్కు చెందిన డాక్టర్ బి. దేవెద్రప్పకు వీణ, వయోలిన్, జలతరంగ్, దిల్రుబా వాయించడంలో ప్రావీణ్యం ఉండేది. ఆయన ప్రసిద్ధ వీణ శేషన్న, బీదరం కృష్ణప్ప శిష్యుడు. ఆయన హార్మోనియం, వేణువు, ఘటం, సితార్ లలో ప్రావీణ్యం కలిగి ఉండేవారు. అతను కింగ్ కృష్ణరాజ వడయార్ IV ఆస్థానంలో జలతరంగ్ వాయిద్యకారుడిగా నియమితుడయ్యాడు  ప్యాలెస్ ఆర్కెస్ట్రాలో గాయకుడిగా  వయోలిన్ వాయిద్యకారునిగా పనిచేశాడు. "గణ విశారద", "సంగీత కలారత్న" అనే బిరుదులను రాజు ఆయనకు ప్రదానం చేశారు. తరువాత, 1972లో, ఆయనకు గౌరవ డాక్టరేట్ లభించింది. ఆస్థానంలోని ఇతర ప్రసిద్ధ సంగీతకారులు తిరునావేలికి చెందిన గోటువాద్య నారాయణ అయ్యంగార్ (తమిళనాడు) తిరువయ్యర్ సుబ్రమణ్య అయ్యర్,  ఆనవట్టికి చెందిన ఆనవట్టి రామరావు (శివమొగ్గ జిల్లాలో) పండితుడు, కవి  నాటక రచయిత. త్యాగరాజుని అనేక రచనలను కన్నడలోకి అనువదించిన ఘనత ఆయనకు దక్కుతుంది.

## జయచామరాజ ఒడెయర్ రాజు

ఒడెయర్ రాజవంశానికి చివరి రాజు జయచామరాజ ఒడెయర్. సంగీతానికి అమితమైన అభిమాని అయిన ఆయన శాస్త్రీయ పాశ్చాత్య సంగీతంలో బాగా శిక్షణ పొంది, పియానిస్ట్గా నిపుణుడు. తన జీవితపు తరువాతి భాగంలోనే ఆయనకు కర్ణాటక శాస్త్రీయ సంగీతంపై ఆసక్తి కలిగింది. రష్యన్ స్వరకర్త మెడ్ట్నర్  అనేక రచనలను రాజు రికార్డ్ చేసి ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచారు. ఆయన చేసిన కృషికి గాను, ఆయనకు గౌరవ డాక్టరేట్ లభించింది  "సంగీత నాటక అకాడమీ" (సంగీతం  నాటక అకాడమీ) లో సభ్యుడిగా నియమించబడ్డారు. చాలా మంది ముఖ్యమైన సంగీతకారులు రాజు ఆస్థానంలో భాగంగా ఉండేవారు. కాళదీపేట (ఆధునిక తమిళనాడు) కు చెందిన టైగర్ వరదాచారియార్ మొదట్లో టి. నరసీపురకు వెళ్లారు, అక్కడ ఆయన కొన్ని సంవత్సరాలు సంగీతాన్ని ప్రదర్శించారు. తరువాత ఆయన చెన్నై తిరిగి వెళ్లి అక్కడ వివిధ సంగీత పాఠశాలల్లో పనిచేశారు. 1916లో నాలుగో కృష్ణదరాజ రాజు సమక్షంలో పాడటానికి ఆయనకు అవకాశం లభించింది. ఈ సంగీతకారుడు తన కళపై ప్రావీణ్యతతో ఆకట్టుకొని, రాజు అతనికి "టైగర్" అనే బిరుదును ఇచ్చాడు 1944లో, వరదాచారియార్ మైసూరులో ఆస్థాన సంగీతకారుడిగా నియమించబడ్డాడు. ఆయన సుమారు ఎనభై రచనలను కలిగి ఉన్నారు. . నటన్హళ్లికి చెందిన చెన్నకేశవయ్య (ఆధునిక మాండ్యా జిల్లా) 1944లో కన్నడ పండితుడు, ఆస్థాన సంగీతకారుడు. తన రచనలతో పాటు, అతను వ్యాసాలు వ్రాసాడు, హరిదాస రచనలపై మూడు సంపుటాలను ప్రచురించాడు  సంగీతంపై ఒక పుస్తకం రాశాడు. ఆ సమయంలో ఇతర ప్రసిద్ధ సంగీతకారులు డాక్టర్ వి. దొరైస్వామి అయ్యంగార్ (వీణా దొరైస్వామి ఐంగార్ టిట్టే కృష్ణ అయ్యంగార్, ఎస్. ఎన్. మరియప్ప, సాసలు గ్రామానికి చెందినవారు (ఆధునిక మాండ్యా జిల్లాలో) చింతలపల్లి రామచంద్రరావు, రుద్రపట్న (ఆధునిక హసన్ జిల్లా)  వైద్యలింగ భాగవతర్ కు చెందిన ఆర్. ఎన్. దొరై స్వామి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కన్నడలో మైసూరు సాహిత్యం
* మైసూరు రాజ్యపు మూలం
## మూలాలు

వర్గం:మైసూరు రాజ్యం