2013 హైదరాబాద్ పేలుళ్లు

భారతదేశంలోని హైదరాబాద్ నగరంలో రద్దీగా ఉండే షాపింగ్ ప్రాంతం దిల్‍సుఖ్‍నగర్‌లో 2013 ఫిబ్రవరి 21న ఐఎస్‌టి సమయంలో రెండు పేలుళ్లు సంభవించాయి. ఒకదానికొకటి 100 మీటర్లు (330 అడుగులు) దూరంలో, ఆనంద్ టిఫిన్ సెంటర్ పక్కన, కోణార్క్ సినిమా హాల్ ఎదురుగా ఉన్న A1 మిర్చి రోడ్డు పక్కన ఉన్న తినుబండారం వెలుపల మొదటి పేలుడు సంభవించింది, తరువాత రెండు నిమిషాల తర్వాత వెంకటాద్రి థియేటర్‌కు సమీపంలోని రూట్ 107 బస్ స్టాండ్ సమీపంలో రెండవ పేలుడు సంభవించింది. డిసెంబర్ 2016లో ఇండియన్ ముజాహిదీన్ సహ వ్యవస్థాపకుడు యాసిన్ భత్కల్, పాకిస్తానీ జాతీయుడు జియా-ఉర్-రెహమాన్, అసదుల్లా అక్తర్ (2013లో భత్కల్‌తో అరెస్టు చేయబడ్డాడు), తహసీన్ అక్తర్ & అజాజ్ షేక్‌లకు జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ ప్రత్యేక కోర్టు (చర్లపల్లి సెంట్రల్ జైలులో) ఆయుధాల చట్టం, పేలుడు పదార్థాల చట్టం & ప్రజా ఆస్తికి నష్టం నిరోధక చట్టం కింద దాడులకు పాల్పడినందుకు మరణశిక్ష విధించింది. తెలంగాణ హైకోర్టు  2025లో వారి మరణశిక్షను సమర్థించింది.

## బాంబు దాడులు
మొదటి బాంబు 19:02 IST (UTC +దిల్‍సుఖ్‍నగర్‌ బస్ స్టాండ్ మధ్య 19:06 IST వద్ద పేలింది. హైదరాబాద్ పోలీసులు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, బాంబులను సైకిళ్లపై ఉంచారు. గరిష్ట నష్టం కలిగించడానికి రెండు పేలుళ్లలో ఇంప్రూవైజ్డ్ ఎక్స్‌ప్లోజివ్ డివైజెస్ (ఐఈడీ) లను ఉపయోగించినట్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ గుర్తించారు. పేలుళ్లలో 18 మంది మరణించారు, ఇందులో కనీసం ముగ్గురు కళాశాల విద్యార్థులు, కనీసం 119 మంది గాయపడ్డారు.

## దర్యాప్తు
తదుపరి దర్యాప్తు కోసం బోర్డర్ సెక్యూరిటీ ఫోర్స్ (బిఎస్ఎఫ్) అందించిన విమానంలో నేషనల్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఏజెన్సీ (ఎన్ఐఎ) మరియు నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్ (ఎన్ఎస్జి) నుండి ఫోరెన్సిక్ నిపుణుల బృందం హైదరాబాద్ చేరుకుంది. భారత ప్రభుత్వానికి సంభావ్య పేలుళ్ల గురించి నిఘా సమాచారం ఉందని, అయితే పేలుడు జరిగిన ప్రదేశం గురించి నిర్దిష్ట సమాచారం ఇవ్వలేదని హోంమంత్రి సుశీల్ కుమార్ షిండే పేర్కొన్నారు. దేశంలో దాడులు జరిగే అవకాశం ఉందని ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారం అందించిందని, అయితే అవి ఎక్కడ, ఎప్పుడు జరగవచ్చు అనే దానిపై నిర్దిష్ట సమాచారం లేదని షిండే చెప్పారు.

2012లో ఢిల్లీ పోలీసులు జరిపిన విచారణలో దిల్సుఖ్నగర్ ని నిఘా పెట్టినట్లు మక్బూల్ అనే ఇండియన్ ముజాహిదీన్ కార్యకర్త అంగీకరించినట్లు సిఎన్ఎన్ - ఐబిఎన్ నివేదించింది. పేలుళ్లలో ఇండియన్ ముజాహిదీన్ ప్రమేయం కూడా ఉందని ప్రాథమిక నివేదికలు సూచించాయి. ఫిబ్రవరి 22న, దాడిని దర్యాప్తు చేస్తూ రెండు ప్రథమ సమాచార నివేదికలు (ఎఫ్ఐఆర్) దాఖలు చేయబడ్డాయి. సైబరాబాద్ సరూర్ నగర్ పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఒక ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు కాగా, రెండవది హైదరాబాద్‌లో  నమోదైంది.

వరుస పేలుళ్ల కేసులో హైదరాబాద్ పోలీసులు దర్యాప్తు కొనసాగించడంతో, వారు ఆరుగురిని ప్రశ్నించడానికి అదుపులోకి తీసుకున్నారు. ఎన్ఐఏ ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, మహారాష్ట్ర వివిధ ప్రదేశాలలో దాడులు నిర్వహించి, ఉగ్రవాద మాడ్యూల్స్ కోసం వెతుకుతోంది. ఫోరెన్సిక్ పరిశోధనలో ఉపయోగించిన రెండు బాంబులు భారీ మొత్తంలో ఇనుప మేకులు & బోల్టులు అమ్మోనియం నైట్రేట్ తో నిండి ఉన్నాయని, వీటిని రాగి తీగతో కలిపి ఉంచారని ఫోరెన్సిక్ దర్యాప్తులో తేలింది. పేలుడు జరిగిన ప్రదేశానికి సమీపంలో ఉన్న ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ నుండి సేకరించిన క్లోజ్డ్-సర్క్యూట్ టెలివిజన్ ఫుటేజీలో పేలుడు జరిగిన ప్రాంతాల్లో పేలుడు పదార్థాలను ఉంచిన ఐదుగురు వ్యక్తుల కదలికలను వెల్లడించారు.అయితే, అనుమానితుల ముఖాలు స్పష్టంగా కనిపించలేదు. 

ఈ ప్రాంతంలోని సాయిబాబా ఆలయమే నేర కార్యకలాపాలకు ప్రాథమిక లక్ష్యంగా ఉందని పోలీసు వర్గాలు తరువాత తెలిపాయి. అయితే, హైదరాబాద్ పోలీస్ కమిషనర్ అనురాగ్ శర్మ సందర్శన వారిని తప్పించి, వారి లక్ష్యాన్ని మార్చుకోవలసి వచ్చింది. ఈ నేరానికి సంబంధించి కీలక ఆధారాలు లభించాయని, కేసును త్వరలో ఛేదిస్తామని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం పేర్కొంది. ముఖ్యమంత్రి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీసు బృందానికి చెందిన 15 ప్రత్యేక బృందాలను పంపారు, ఇందులో ఒక్కొక్కటి 10-15 సిబ్బంది ఉన్నారు. చంచల్‌గూడ సెంట్రల్ జైలులో  ఉన్నవారిని కూడా పేలుళ్లకు సంబంధించి ప్రశ్నించారు.

## స్పందన
పేలుళ్ల తర్వాత భారతదేశంలోని ప్రధాన నగరాలైన ముంబై, న్యూఢిల్లీ, బెంగళూరు , గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాలను హై అలర్ట్ లో ఉంచారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీసులు సహాయ, రక్షణ కార్యకలాపాలను అమలు చేయడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు భారీ ట్రాఫిక్ జామ్లను ఎదుర్కొన్నారు. జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (ఎన్ఐఏ) అధికారులను ఢిల్లీ నుండి హైదరాబాద్‌కు తరలించినట్లు హోం కార్యదర్శి ఆర్. కె. సింగ్ పేర్కొన్నారు.

## స్పందనలు

### దేశీయ
రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ మృతుల కుటుంబాలకు సంతాపం తెలియజేస్తూ, ఈ పేలుళ్లను పిరికిపంద చర్యలుగా ఖండించారు. ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ మరణించిన వారి, తీవ్రంగా గాయపడిన వారి బంధువులను ఓదార్చారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి పేలుళ్లలో మరణించిన వారి బంధువులకు 6,00,000 (యుఎస్ $7,100) పరిహారాన్ని ప్రకటించారు, గాయపడిన వారి వైద్య ఖర్చులను భరిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. ఫిబ్రవరి 22 ఉదయం హోంమంత్రి సుశీల్ కుమార్ షిండే పేలుడు జరిగిన ప్రదేశాన్ని సందర్శించి, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నియమించిన దర్యాప్తు బృందం దర్యాప్తు ప్రారంభించిందని చెప్పారు.

మరుసటి రోజు లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకురాలు, భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి) సీనియర్ నాయకురాలు సుష్మాస్వరాజ్ మాట్లాడుతూ, రెండు పేలుళ్లను నిరోధించడంలో విఫలమైనందుకు కేంద్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వాలను పిలవగా, రాజకీయ పార్టీలు ప్రభుత్వేతర ఉగ్రవాదంపై ఐక్యంగా పోరాడాలని అన్నారు. "దేశం ఐక్యంగా ఉండాలి, రాజకీయ పార్టీలు ఐక్యమవ్వాలి. అది జరిగిన క్షణం, మనం ఉగ్రవాదంపై పోరాడే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాము", " అక్బరుద్దీన్ ఒవైసీ చేసిన రెచ్చగొట్టే ప్రసంగంతో ఈ జంట పేలుళ్లను వివాదాస్పదంగా ముడిపెట్టారు," "ఈ సభలో గౌరవనీయ సభ్యుడి రెచ్చగొట్టే ప్రసంగంలకు ఈ పేలుళ్లకు సంబంధం ఉందా?" "అని అసదుద్దీన్ ఒవైసి (అతని సోదరుడు) " "దురదృష్టకరం" & "బాధ్యతారాహిత్యం" "గా అభివర్ణించారు". భారతీయ జనతా పార్టీ అధికార ప్రతినిధి రవిశంకర్ ప్రసాద్ మాట్లాడుతూ, "హైదరాబాద్ పేలుళ్లలో అనేక మంది అమాయక ప్రాణాలను కోల్పోయారు. ఉగ్రవాద సమస్యపై ప్రభుత్వం రాజకీయాలు చేయడం మానేయాలి. ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య మెరుగైన సమన్వయం ఉండాలి. ఈ ప్రభుత్వం ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలకు అతీతంగా ఎదగాలి".

### అంతర్జాతీయ
* -ఐక్యరాజ్యసమితి సెక్రటరీ జనరల్ బాన్ కీ-మూన్ ఈ దాడిని ఖండిస్తూ, బాధితుల కుటుంబాలకు తన సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ ఒక ప్రకటన విడుదల చేశారు. "భారత నగరమైన హైదరాబాద్ లో పౌరులపై జరిగిన విచక్షణారహిత దాడులను సెక్రటరీ జనరల్ తీవ్రంగా ఖండించారు". 
*  -న్యూఢిల్లీలోని ఆస్ట్రేలియా హైకమిషన్ ద్వారా విడుదల చేసిన ఒక ప్రకటనలో, కాన్బెర్రా ఇలా చెప్పిందిః "ఫిబ్రవరి 21న భారతదేశంలోని హైదరాబాద్‌లో జరిగిన బాంబు దాడుల బాధితులకు ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం, ప్రజలు తమ సంతాపాన్ని, సానుభూతిని వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఆస్ట్రేలియా అన్ని ఉగ్రవాద చర్యలను ఖండిస్తుంది. ఈ బాంబులు అమాయక ప్రజలపైకి పంపినట్లు కనిపిస్తున్నాయి, వారి రోజువారీ వ్యాపారం గురించి. ఉగ్రవాద దాడులను నివారించడానికి భారతదేశం చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు తన మద్దతును వ్యక్తం చేస్తూ భారత విదేశాంగ మంత్రి సల్మాన్ ఖుర్షీద్కు లేఖ రాస్తానని విదేశాంగ మంత్రి బాబ్ కార్ చెప్పారు" అని ప్రకటన జోడించబడింది. "మా ఆలోచనలు మరణించిన లేదా గాయపడిన వారి కుటుంబాలు, స్నేహితులతో ఉన్నాయి" అని సెనేటర్ కార్ అన్నారు. 
*  - అమెరికా "పిరికిపంద దాడిని" ఖండించింది, "ఉగ్రవాదం శాపం" తో పోరాడడంలో భారతదేశానికి మద్దతు ఇస్తుందని, ఈ సంఘటనపై దర్యాప్తులో తన సహాయాన్ని అందిస్తుందని పేర్కొంది. అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి జాన్ కెర్రీ వ్యక్తిగతంగా ప్రాణనష్టం పట్ల సంతాపం వ్యక్తం చేశారు, తన దేశం తరపున దాడిని ఖండించారు. విదేశాంగ కార్యదర్శిగా కెర్రీ చేసిన మొదటి *ట్విట్టర్* పోస్ట్లో ఆయన ఇలా వ్రాశారుః "మిత్రుడు/విదేశాంగ కార్యదర్శి మథాయ్-సంబంధం ప్రాముఖ్యత గురించి చర్చించారు/ID1 తో చర్చించారు, ID2-JK ధైర్యవంతులైన ప్రజలకు సానుభూతి వ్యక్తం చేశారు". విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి విక్టోరియా నులాండ్ ఇలా అన్నారుః "భారతదేశంలోని హైదరాబాద్లో జరిగిన పిరికి దాడిని మేము తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాము, బాధితులకు భారత ప్రజలకు మా ప్రగాఢ సానుభూతిని తెలియజేస్తున్నాము. ″ 
*- హైదరాబాద్ లో జంట బాంబు దాడులను  తీవ్రంగా ఖండించింది, ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా పోరాటంలో పారిస్ "స్థిరమైన మద్దతు సహకారం" పై భారతదేశం ఆధారపడగలదని అన్నారు. ఫ్రాన్స్ తరపున బాధితుల కుటుంబాలకు తన హృదయపూర్వక సంతాపాన్ని తెలియజేస్తూ, ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఫ్రాంకోయిస్ హోలాండ్ "ఉగ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా పోరాటంలో భారత ప్రజలకు,  ప్రభుత్వానికి తన పూర్తి సంఘీభావం వ్యక్తం చేశారు, దీని కోసం వారు ఫ్రాన్స్ స్థిరమైన మద్దతు సహకారాన్ని విశ్వసించవచ్చు". 
* -విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి మొవాజ్జమ్ ఖాన్ మాట్లాడుతూ: "హైదరాబాద్ లో జరిగిన బాంబు పేలుళ్లను పాకిస్తాన్ తీవ్రంగా ఖండిస్తుంది, దీనివల్ల అనేక మంది మరణించారు, గాయపడ్డారు". 
* -విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది: "అమాయక ప్రజలను చంపిన ఈ ఉగ్రవాద దాడిని మేము ఖండిస్తున్నాము. ప్రాణాలు కోల్పోయిన వారిపై దేవుని దయను కోరుకుంటున్నాము, వారి కుటుంబాలకు మా సంతాపాన్ని తెలియజేస్తున్నాము, గాయపడిన వారు త్వరగా కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నాాము". 

## మూలాలు

వర్గం:సంఘటనలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉగ్రవాదుల దాడులు
వర్గం:2013 సంఘటనలు