ఢిల్లీ-మీరట్ ప్రాంతీయ వేగ రవాణా వ్యవస్థ

**ఢిల్లీ-మీరట్ ప్రాంతీయ వేగ రవాణా వ్యవస్థ**, నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ (NCR) లోని ఢిల్లీ, ఘజియాబాద్, మీరట్ నగరాలను అనుసంధానించే సెమీ హై-స్పీడ్ రైలు రవాణా వ్యవస్థ. దీన్ని **ఢిల్లీ-మీరట్ RRTS** అనీ, వ్యావహారికంగా **రాపిడ్ రైల్** అనీ కూడా పిలుస్తారు. దీని పొడవు 82.15 కి.మీ. 2025 నాటికి ఇది పాక్షికంగా ఆపరేషనులో ఉంది.  నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్ (NCRTC) నిర్వహించే రాపిడ్ఎక్స్ ప్రాజెక్ట్ మొదటి దశలో తలపెట్టిన నాలుగు రాపిడ్ రైల్ కారిడార్లలో ఇది మొదటిది. గరిష్ట వేగం గంటకు 180 కి.మీ ఉండేలా దీన్ని రూపొందించారు. దీని ద్వారా ఢిల్లీ నుండి మీరట్‌కు60 నిమిషాల కంటే తక్కువ సమయంలో చేరుకోవచ్చు. ఈ ప్రాజెక్టును  ఖర్చుతో అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. జంగ్‌పురా నుండి ఉద్భవించే ఈ కారిడార్ సరాయ్ కాలే ఖాన్ గుండా వెళుతుంది. ఇది ఢిల్లీలోని మూడు కారిడార్‌లకు టెర్మినల్‌గా పనిచేస్తుంది. ఈ కారిడార్ మీరట్‌లోని మోడిపురం వద్ద ముగుస్తుంది. ఇందులో 16 స్టేషన్లతో పాటు, దుహాయ్, మోడిపురం వద్ద రెండు డిపోలు కూడా ఉన్నాయి.

ఢిల్లీ–మీరట్ RRTS నిర్మాణం 2019 జూన్‌లో మొదలైంది. 2024 నాటికి దీన్ని పూర్తిచేసి, ప్రారంభించాలని ప్రణాళిక వేసినప్పటికీ, వరుస జాప్యాలతో ఇది ఆలస్యమై పోయింది. 2023 అక్టోబరు నుండి పాక్షికంగా పనిచేస్తోంది. దీని అమలు సాహిబాబాద్, దుహాయ్ డిపోల మధ్య 17 కి.మీ ప్రాధాన్యత కారిడార్‌తో ప్రారంభించి, అనేక దశల్లో జరిగింది, ఈ మొదటి కారిడారు కొన్ని నెలల ఆలస్యంగా ప్రారంభమైంది. 2024, 2025లో ముందుగా నిర్ణయించిన తేదీలలో మోడీనగర్ నార్త్ (6 మార్చి 2024), మీరట్ సౌత్ (18 ఆగస్టు 2024), న్యూ అశోక్ నగర్ (5 జనవరి 2025) ల వద్ద చేయాల్సిన తదుపరి పొడిగింపులు కూడా ఆలస్యమయ్యాయి. ఢిల్లీలోని సరాయ్ కాలే ఖాన్ నుండి మీరట్‌లోని మోడీపురం వరకు పూర్తి 82.15 కి.మీ.ల కారిడార్ పూర్తవడం కోసం వరుసగా మూడు గడువులు దాటిపోయాయి. 2025 నవంబరు నాటికి ఈ కారిడార్‌లో ఢిల్లీలోని న్యూ అశోక్ నగర్, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీరట్ సౌత్ ల మధ్య గల 55 కి.మీ.కే రైళ్ళ నడక పరిమితమైంది. 

2025 అక్టోబరు నాటికి, మిగిలిన మార్గంలో అన్ని సివిల్ నిర్మాణ పనులు, పరీక్షలు, ట్రయల్ రన్‌లు అన్నీ పూర్తయినప్పటికీ, వాటిని తెరవలేదు. ప్రధానమంత్రి అధికారికంగా ప్రారంభించిన తర్వాతే పూర్తి ఆపరేషన్లు మొదలౌతాయని అధికారులు చెప్పారు.

ఈ కారిడారూ, దాన్లో నడిచే రైళ్ల యాజమాన్యం నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్‌కి అప్పగించారు. నిర్మాణం కూడా దీని ఆధ్వర్యం లోనే జరుగుతోంది. ఈ కారిడారులో వ్యవస్థను నడిపే కాంట్రాక్టును జర్మనీకి చెందిన డ్యూష్ బాన్ అనుబంధ సంస్థ అయిన DB RRTS ఆపరేషన్స్ ఇండియాకు అప్పగించారు. ప్రారంభించిన తర్వాత, RRTS భారతదేశంలోని మొట్టమొదటి ప్రాంతీయ రవాణా వ్యవస్థగా అవతరించింది.  కార్యాచరణ వేగంతో దేశంలోనే అత్యంత వేగవంతమైన వేగవంతమైన రవాణా రైలుగా కూడా దీనికి గుర్తింపు లభించింది.  

## మార్గం
ఈ మార్గం మొత్తం పొడవులో,  నేల నుండి ఎత్తున ఉంటుంది.  భూగర్భంలోను, మిగిలిన  దుహాయ్, మోడీపురం లలో ఉన్న రెండు డిపోల మధ్య నేల పైన ఉంటుంది. ఢిల్లీ, మీరట్‌లోని జనసాంద్రత కలిగిన శివారు ప్రాంతాలలో, ఈ మార్గం భూగర్భంలో నడుస్తుంది. గరిష్టంగా  వేగంతో,  ఆపరేటింగ్ వేగంతో ప్రయాణించేలా ఈ మార్గాన్ని రూపొందించారు. సగటు ప్రయాణ వేగం సుమారు  ఉంటుంది.

ఈ కారిడార్ జంగ్‌పురాలో ప్రారంభమై, ఢిల్లీలోని సరాయ్ కాలే ఖాన్‌లో ఉన్న అన్ని కారిడార్‌లకు టెర్మినల్ స్టేషన్‌గా పనిచేసే సరాయ్ కాలే ఖాన్ స్టేషన్ నుండి దాని ప్రధాన మార్గాన్ని అందుకుంటుంది. ఈ కారిడార్ ఢిల్లీ, ఘజియాబాద్‌ ల లోని వివిధ శివారు ప్రాంతాల గుండా వెళ్ళి, మీరట్‌లోని మోడిపురంలో ముగుస్తుంది. మీరట్, పానిపట్, అల్వార్‌లకు వెళ్ళే మూడు కారిడార్‌లు సరాయ్ కాలే ఖాన్ స్టేషన్ గుండా వెళ్తాయి. ఈ స్టేషనులో మూడు స్థాయిలు, ఆరు ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు, ఆరు ట్రాక్‌లు ఉంటాయి. ఈ మార్గంలో ఉన్న స్టేషన్లలోకెల్లా ఇది అతిపెద్దది. దాని టెర్మినల్ స్థితి, స్థానం కారణంగా, ఢిల్లీ మెట్రో లోని సరాయ్ కాలే ఖాన్-నిజాముద్దీన్ మెట్రో స్టేషన్, సరాయ్ కాలే ఖాన్ ఇంటర్-స్టేట్ బస్ టెర్మినస్, హజ్రత్ నిజాముద్దీన్ రైల్వే స్టేషన్ వంటి రవాణా వ్యవస్థలు, సౌకర్యాల మధ్య చక్కటి, సూటి కనెక్టివిటీ కలిగిస్తూ, ఇది బహుళ-మోడల్ రవాణా కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది. ప్రయాణికులకు సజావుగా, సౌకర్యవంతమైన ప్రయాణాలకు వీలు కలిగిస్తుంది.

ఆనంద్ విహార్ టెర్మినల్ రైల్వే స్టేషన్‌కు ఆనుకుని ఉండటం వల్ల ఈ కారిడార్‌లోని ఆనంద్ విహార్ మెట్రో స్టేషనుకు కూడా ఇలాంటి వ్యూహాత్మక విలువే ఉంది. అలాగే ఘజియాబాద్ స్టేషను మరో మూడు ప్రతిపాదిత కారిడార్‌లతో మరొక ఇంటర్‌కనెక్టివిటీ కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది. ఈ మూడు కారిడార్లు: ఘజియాబాద్-జేవార్, ఘజియాబాద్ - బులంద్‌షహర్ - ఖుర్జా, ఘజియాబాద్ - హాపూర్.

2025 జనవరి నుండి,  -పొడవైన న్యూ అశోక్ నగర్ - మీరట్ సౌత్ విభాగం పనిచేస్తోంది.  సరాయ్ కాలే ఖాన్ నుండి న్యూ అశోక్ నగర్ వరకు విస్తరించి ఉన్న విభాగం వరుసగా జరిగిన అనేక జాప్యాలతో వెనకబడి, 2025 జనవరి నాటికి ఇంకా పనిచేయడం ప్రారంభించలేదు.

## నిర్మాణం
నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్ వారు RRTS ప్రాజెక్టు నిర్మాణ పనులను ఎనిమిది ప్యాకేజీలుగా, అన్ని స్టేషన్లు, ర్యాంప్‌లు, సొరంగం విభాగాలు, సాంకేతిక సౌకర్యాల కోసం 30 ప్యాకేజీలుగా విభజించారు. వీటిలో 16 స్టేషన్లు, రెండు డిపోలు ఉన్నాయి. ఎనిమిది ప్యాకేజీలలో, మీరట్ విభాగంలోని రెండు ప్యాకేజీలు కూడా మీరట్ మెట్రో ప్రాజెక్ట్‌లో భాగం. అన్ని ప్యాకేజీల జాబితా, వాటి కాంట్రాక్టర్లు, స్థితిగతులు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

**గమనిక:** ప్యాకేజీ-1, ప్యాకేజీ-2 లు RRTS లోని ప్రాధాన్యతా విభాగంలో భాగం. ప్యాకేజీ-7, ప్యాకేజీ-8 లు మీరట్ మెట్రోలో భాగం.

ఈ ప్రాజెక్టుకు శంకుస్థాపన 2019 మార్చిలో జరిగింది. నిర్మాణం 2019 జూన్‌లో మొదలైంది. ప్రాజెక్టు మొదటి దశలో ప్రాధాన్యత గల సాహిబాబాద్ - దుహాయ్ డిపో కారిడార్‌ను 2023 మార్చి నాటికి పనిచేయడం ప్రారంభించాలని భావించారు. అయితే, కొన్ని స్టేషన్లలో, ముఖ్యంగా ఘజియాబాద్‌లో జరుగుతున్న పనుల కారణంగా, ఇది అనుకున్న సమయాన్ని దాటిపోయింది. ఇది చివరికి 2023 అక్టోబరు 20 న మొదలైంది. సరాయ్ కాలే ఖాన్ నుండి మీరట్ వరకు నడుస్తున్న కారిడార్ మొత్తం 2025 సెప్టెంబరు నాటికి పనిచేయడం ప్రారంభించింది. దశలవారీగా కారిడారును ఆపరేషను లోకి తీసుకొచ్చారు. 2024 మార్చి 6 న దీనిని దుహాయ్ డిపో నుండి మోడీనగర్ నార్త్ వరకు విస్తరించి, మొత్తం పొడవును దాదాపు  కి పెంచారు. 2024 ఆగస్టు 18న ఈ కారిడారు మీరట్ సౌత్‌కు చేరుకుంది. దీనితో ఆపరేషను లోకి వచ్చిన మార్గం పొడవు దాదాపు  కు చేరుకుంది. 2025 జనవరి 5 న దీన్ని న్యూ అశోక్ నగర్ వరకు విస్తరించారు. దీనితో మొత్తం మార్గం పొడవు సుమారు  కి చేరుకుంది

## సౌకర్యాలు
thumb|300x300px|మోడీనగర్ సౌత్ RRTS స్టేషన్‌లో తాగునీటి సౌకర్యాలు
thumb|300x300px|రైలు లోపల ప్రతి సీటు దగ్గర ఛార్జింగ్ పాయింట్లు ఉన్నాయి. చిత్రంలో చిత్రీకరించబడిన కోచ్ ఒక ప్రామాణిక కోచ్.
RRTS లోని అన్ని స్టేషన్లు, రైళ్లలో విమానాశ్రయం మాదిరిగానే సౌకర్యాలు, నిబంధనలు ఉన్నాయి. స్టేషన్ల లోని ప్రయాణికులు, రైళ్ళలోని ప్రయాణీకుల అవసరాలను తీర్చడానికి బుకింగ్ కౌంటర్లు, టికెట్, ఫుడ్ వెండింగ్ మెషీన్లు, రైలు లోపల క్యాటరింగు, వాష్‌రూమ్‌లు, చెక్-ఇన్ కియోస్క్‌లు, బ్యాగేజ్ చెకింగ్ కౌంటర్లు, CCTVలు, ప్లాట్‌ఫామ్ స్క్రీన్ తలుపులు, వాష్‌రూమ్‌లు, రిటైరింగ్ గదులు, రెస్టారెంట్లు, రిటైల్ దుకాణాలు, ఉచిత వైఫై, చైల్డ్ కేర్ సౌకర్యాలు, అత్యవసర, వైద్య సౌకర్యాలు, వీల్‌చైర్లు, ఎస్కలేటర్లు, లిఫ్ట్‌లు వంటి శారీరకంగా వికలాంగులైన ప్రయాణీకులకు సౌకర్యాలు, ఢిల్లీ విభాగంలోని ఢిల్లీ మెట్రో స్టేషన్లు, ఆనంద్ విహార్, సాహిబాబాద్, ఘజియాబాద్‌లోని ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ వారి అంతర్-రాష్ట్ర బస్ టెర్మినల్స్, భారతీయ రైల్వే స్టేషన్లు, మీరట్ విభాగంలోని మీరట్ మెట్రో స్టేషన్లు, క్యాబ్‌లు, ఆటో-రిక్షా స్టాండ్‌లు, పార్కింగ్ స్థలాలు మొదలైన ఇతర రవాణా విధానాలకు అనుసంధానం వంటి అనేక సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. రైళ్లలోని ప్రయాణీకులకు, స్టేషన్లలోని ప్రయాణికులకు RapidX ద్వారా అన్ని సేవలు లభిస్తాయి.

2023 నవంబరులో నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్ ప్రయాణీకులు టిక్కెట్లు బుక్ చేసుకునే వీలున్న RRTS కనెక్ట్ అనే మొబైల్ యాప్‌ను ప్రవేశపెట్టింది. NCRTC RRTS కనెక్ట్ యాప్ ద్వారా "వన్-ట్యాప్ టికెటింగ్" ఫీచర్‌ను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ నిబంధన ప్రయాణికులు గమ్యస్థానాన్ని ఎంచుకోకుండానే RRTS స్టేషన్ నుండి 300 మీటర్ల లోపల ఎక్కడి నుండైనా QR కోడ్‌ను రూపొందించడానికి అనుమతిస్తుంది. ఇది అధునాతన టికెట్ బుకింగ్‌ల అవసరాన్ని తొలగించి, టిక్కెట్లను తీసుకోడానికి మరింత సమర్థవంతమైన పద్ధతిని అందిస్తుంది. సజావుగా, ఇబ్బంది లేని ప్రయాణ అనుభవాన్ని అందించేందుకు NCRTC చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు అనుగుణంగా ఉన్న ఈ పద్ధతితో ప్రయాణికులు ఆకస్మికంగా ప్రయాణించడానికి వీలు కలిగింది. ప్రయాణం చేస్తూ ఉన్నపుడే తమ గమ్యస్థానాలను మార్చుకునే వెసులుబాటు కలిగింది.

2024 మేలో NCRTC, కారిడార్‌లోని అన్ని స్టేషన్లలో ఎలక్ట్రిక్ వెహికల్ ఛార్జింగ్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రణాళికలను ప్రకటించింది. మొదటి ఛార్జింగ్ పాయింట్లు సాహిబాబాద్ స్టేషన్‌లో ప్రారంభించింది.

## ప్రయాణీకుల సంఖ్య
సాహిబాబాద్ నుండి దుహాయ్ డిపో వరకు ఉన్న 17 కి.మీ (11 మైళ్ళు) మార్గంలో 2023 అక్టోబరులో కార్యకలాపాలు ప్రారంభించినపుడు, ప్రయాణికుల సంఖ్య రోజుకు 2,500, 3,000 మధ్య ఉండేది. దుహాయ్ డిపో నుండి మోడీనగర్ నార్త్ వరకు కారిడార్‌ను 17 కి.మీ (11 మైళ్ళు) మేర పొడిగించిన తర్వాత, మొత్తం మార్గం పొడవు దాదాపు 34 కి.మీ (21 మైళ్ళు) అయింది. ఆ తర్వాత, 2024 మే నుండి, ప్రయాణికుల సంఖ్య రోజుకు దాదాపు 12,000 మంది వరకు పెరిగింది. ఇది మునుపటి సంఖ్య కంటే దాదాపు ఐదు రెట్లు ఎక్కువ. అదే సంవత్సరం అక్టోబరు నాటికి కారిడారును వినియోగించుకున్న ప్రయాణీకుల సంఖ్య 10 లక్షలు దాటింది. మీరట్ సౌత్ వరకు ప్రారంభించిన తర్వాత, 2024 డిసెంబరులో, ఈ రికార్డు 50 లక్షలను అధిగమించింది. రోజువారీ ప్రయాణికుల సంఖ్య దాదాపు 22,000 మందికి చేరుకుంది. మొత్తం  ల మార్గం పూర్తిగా ఆపరేషను లోకి వచ్చాక, ఇది రోజుకు 8,00,000 కి పెరుగుతుందని అంచనా.

## నిధులు

* **బహుళపక్ష నిధులు:** RRTS నిర్మాణం కోసం ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు నుండి సుమారు $100 కోట్లు, న్యూ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ నుండి $50 కోట్లు, ఆసియా మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడి బ్యాంకు నుండి $50 కోట్లూ నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్‌ రుణంగా తెచ్చుకుంది.

* **ప్రభుత్వాల నుండి సహకారం:** భారత ప్రభుత్వం : 20%; ఢిల్లీ ప్రభుత్వం : 3.22%; ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం : 16.78% 

## ఢిల్లీ మెట్రో, మీరట్ మెట్రోలతో అనుసంధానం
[ఎడమ|thumb|[ఢిల్లీ మెట్రో పసుపు లైన్ రైలు]]
జంగ్‌పురా నుండి బయలుదేరిన RRTS, మీరట్ వైపు వెళ్ళే ముందు సరాయ్ కాలే ఖాన్ వద్ద ఢిల్లీ మెట్రో పింక్ లైన్‌కు అనుసంధానమౌతుంది. ఆ తరువాత, ఇది న్యూ అశోక్ నగర్ వద్ద బ్లూ లైన్‌తో ఇంటర్‌చేంజ్‌ను, ఆనంద్ విహార్ వద్ద పింక్ లైన్‌తో రెండవ కనెక్షను, బ్లూ లైన్‌తో కనెక్షను, ఘజియాబాద్ వద్ద రెడ్ లైన్‌తో మూడవ ఇంటర్‌చేంజి ఉంటాయి. ఆ తరువాత, మీరట్ విభాగంలో RRTS కు మూడు స్టేషన్‌లు - శతాబ్ది నగర్, బేగంపుల్, మోడీపురం వద్ద మీరట్ మెట్రోతో ఇంటర్‌చేంజ్‌లతో - ఉంటాయి. ఆ తరువాత అది మోడీపురం డిపోలోని మీరట్ మెట్రోతో రైళ్లను పంచుకుంటుంది. మీరట్ మెట్రో మొదటి దశలో, మొదటి లైన్ RRTS ట్రాక్‌లకు సమాంతరంగా రెండు వైపులా నడుస్తుంది. దాని 13 స్టేషన్లలో నాలుగు - మోడీపురం, బేగంపుల్, శతాబ్ది నగర్, మీరట్ సౌత్ లను RRTSతో అనుసంధానిస్తారు. దీంతో మెట్రో, నమో భారత్ రైళ్ల మధ్య ఏ అవాంతరాలు లేని అనుసంధానం ఏర్పడుతుంది. మీరట్‌ నగరం లోపల ప్రయాణికులకు సులభమైన ప్రయాణ సౌకర్యం కలగడమే కాకుండా, ఢిల్లీ, నోయిడా, ఘజియాబాద్ లతో పాటు జాతీయ రాజధాని ప్రాంతంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు వేగ రవాణా సౌకర్యం కూడా దీని ద్వారా కలుగుతుంది. ప్రాంతీయ రవాణా వ్యవస్థతో కలిసి నడిచే, నేరుగా దానితో అనుసంధానించే భారతదేశపు మొదటి మెట్రోగా ఇది నిలుస్తుంది.

## భవిష్యత్తు ప్రణాళికలు
2024 జనవరిలో నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్ RRTS కారిడార్‌ను మీరట్‌లోని దాని అంతిమ స్టేషన్నుండి ముజఫర్‌నగర్ ద్వారా హరిద్వార్ వరకు విస్తరించడానికి ఒక ప్రణాళికను రూపొందించింది. ఈ ప్రణాళిక అమలైతే, ఢిల్లీ నుండి హరిద్వార్‌కు ప్రయాణ సమయం గణనీయంగా తగ్గుతుంది. ఈ సమయం, రోడ్డు మార్గంలో 3-4 గంటలు, రైలులో 5-6 గంటలు ఉండగా, మెట్రోతో అది 2 గంటలకు తగ్గుతుందని NCRTC అధికారులు తెలిపారు. ప్రాజెక్టు సాధ్యాసాధ్యాలు, అమలును అంచనా వేయడానికి ప్రతిపాదిత విభాగపు భౌతిక సర్వేను నిర్వహించాలని అధికారులు నిర్ణయించారు. కారిడారు ఆచరణాత్మకతను మరింత విశ్లేషించడానికి ఒక వివరణాత్మక ప్రాజెక్టు నివేదికను తయారు చేస్తారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్
* మీరట్ మెట్రో
* కమ్యూటర్ రైలు
* ఢిల్లీ–అల్వార్ ప్రాంతీయ రాపిడ్ ట్రాన్సిట్ సిస్టమ్
* ఢిల్లీ-పానిపట్ ప్రాంతీయ రాపిడ్ ట్రాన్సిట్ వ్యవస్థ
* ఘజియాబాద్-జెవార్ ప్రాంతీయ రాపిడ్ ట్రాన్సిట్ సిస్టమ్
* రాపిడ్ఎక్స్
* నమో భారత్

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:భారతీయ మెట్రో రైలు వ్యవస్థలు
వర్గం:ఢిల్లీ రవాణా వ్యవస్థ