జోయ్‌మోతి కొన్వారీ

**జోయ్మోతి కొన్వారీ** అహోం యువరాజు గడపాణి (తరువాత సుపత్ఫా ) భార్య. ఆమె తన బహిష్కరించబడిన భర్త గడపని నాగ కొండలలో ఎక్కడ ఉన్నారో వెల్లడించకుండానే సులిక్ఫా *లోరా రోజా* ఆధ్వర్యంలోని రాజవంశవాదుల చేతిలో మరణించింది, తద్వారా ఆమె భర్త తిరుగుబాటు చేసి రాజ్యాధికారం చేపట్టడానికి వీలు కల్పించింది.

## జీవిత చరిత్ర
జోయ్మోతి 17వ శతాబ్దం మధ్యలో మదురిలో లైతెపెనా బోర్గోహైన్,  చంద్రదారు దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె తుంగ్‌ఖుంగియా రాజుల శ్రేణిని స్థాపించిన అహోం రాజు, సుపత్‌ఫా, లాంగి గడపాని కొన్వర్‌ను వివాహం చేసుకుంది.

కొన్ని బురంజీలు ఆమెను జోయ్‌మతిగా కాకుండా పేరులేని గడపణి భార్యగా మాత్రమే పేర్కొన్నాయి. ఆమె జీవితం గురించి తెలిసిన వాటిలో ఎక్కువ భాగం ఎగువ అస్సాం ప్రజలలో ప్రాచుర్యం పొందిన జానపద గేయాలు,  జానపద కథల నుండి తీసుకోబడ్డాయి,  వాస్తవ ఆధారాల ఆధారంగా కాదు.

## వారసత్వం
20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పద్మనాథ్ గోహైన్ బారువా,  లక్ష్మీనాథ్ బెజ్‌బరువా వంటి సాహిత్య ప్రముఖులు జోయ్‌మతి యొక్క "సాధారణ కథ"ను పురుష సైనిక శక్తిపై ఒక మహిళా వీరుడు సాధించిన నైతిక విజయం యొక్క "కల్పిత కథ"గా,  అహోం వైభవానికి ప్రాతినిధ్యంగా మార్చారు.

1935 లో జ్యోతిప్రసాద్ అగర్వాలా చిత్రీకరించినప్పుడు జోయ్మతి కథ కొత్త ఖ్యాతిని పొందింది.

1918 నాటికి, జోయ్‌మోతిని ఒక సద్గుణవంతురాలైన హిందూ మహిళగా చూడటం ప్రారంభించారు, కుముడేశ్వర్ బర్తాకూర్ మొదట జయమతికి సతీ బిరుదును ఇచ్చి, *జయమతి కహిని* (1918) ను ప్రచురించారు, దీనిలో ఆమె భర్త,  ధర్మానికి అంకితమైన హిందూ స్త్రీ పవిత్రతకు ప్రతిరూపంగా చిత్రీకరించబడింది. బర్తాకూర్ ఆమె గురించి ఈ విధంగా చిత్రీకరించడం ఆమె పాత్రను ఆమె తాయ్ మూలాల నుండి దూరంగా "భారతీయీకరించడానికి" చేసిన ప్రయత్నం.

## స్మారక చిహ్నాలు,  స్మారక చిహ్నాలు

#### జోయ్‌సాగర్ ట్యాంక్
జోయ్మోతి,  గదాధర్ సింఘా యొక్క పెద్ద కుమారుడు రుద్ర సింఘా ( సుఖ్రుంగ్‌ఫా, 1696–1714) అతని తండ్రి తర్వాత రాజయ్యాడు. తన తల్లి జోయ్‌మోతి జ్ఞాపకార్థం, రుద్ర సింఘా 1697లో శిబ్‌సాగర్ వద్ద జాయ్‌సాగర్ ట్యాంక్‌ను నిర్మించాడు. ఇది భారతదేశంలో అతిపెద్ద మానవ నిర్మిత సరస్సు అని నమ్ముతారు, దీని విస్తీర్ణం    భూమి, దాని నాలుగు ఒడ్డులతో సహా, అందులో    మంచినీటితో నిండి ఉంటుంది. ఎ 2&nbsp;కి.మీ. పొడవైన మట్టి నీటి పైపులైన్ ఒకప్పుడు ట్యాంక్ నుండి రంగ్‌పూర్ ప్యాలెస్ (కరేంగ్ ఘర్) వరకు నడిచింది, ఇది రాజభవనానికి నీటిని సరఫరా చేసింది.

#### ఫకువా డోల్
1703–04లో రుద్ర సింఘా ఫకువా డోల్‌ను కూడా నిర్మించాడు, ఇది జోయ్‌సాగర్ ట్యాంక్ ఒడ్డున రంగనాథ్ (శివ) ఆలయానికి ముందు నిర్మించిన పిరమిడ్ ఆకారపు ఆలయం. రుద్ర సింఘుడు తన తల్లి సోతి జోయ్‌మోతి జ్ఞాపకాలను శాశ్వతం చేయడానికి మరోసారి ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించి, దానిలో ఆమె బంగారు విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించాడని చెబుతారు. డోల్ చుట్టుకొలత దాదాపు ,,  దాని అడుగు భాగం నుండి పైభాగం వరకు దాని ఎత్తు  . ఆలయం చుట్టూ ఎనిమిది ఇటుక స్తంభాలు ఉన్నాయి.

#### జయమోతి దినోత్సవం
సతి జోయ్‌మోతి దివస్, జోయ్‌మోతి స్మారక దినోత్సవం, అస్సాంలో ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 27న జరుగుతుంది.

#### సతి జోయ్‌మోతి అవార్డు
అస్సాం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం జాయ్‌మోతి పేరుతో వార్షిక అవార్డును ఏర్పాటు చేసింది, దీనిని మహిళలు తాము ఎంచుకున్న రంగాలలో రాణించిన వారికి ప్రదానం చేస్తారు.

## సినిమా,  థియేటర్
[కుడి|thumb|''జోయ్‌మోతి'' నుండి స్క్రీన్‌షాట్ (జోయ్‌మోతిగా నటి [ఐదేయు హాండిక్|ఐదేయు హ్యాండిక్ )]]
జ్యోతి ప్రసాద్ అగర్వాలా దర్శకత్వం వహించి నిర్మించిన తొలి అస్సామీ భాషా చిత్రం *జాయ్‌మోతి* (1935 చిత్రం). 2006లో, మంజు బోరా అదే పేరుతో మరో చిత్రాన్ని విడుదల చేసింది. 19వ శతాబ్దపు అస్సామీ రచయిత లక్ష్మీనాథ్ బెజ్‌బారుహ్ ఆమె జీవితాన్ని *జోయ్‌మోతి కువోరి అనే* నాటకంలో చిత్రీకరించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* చిత్ర భరుచా

* స్మితా బెల్లూర్

* శ్రుతి హరిహర సుబ్రమణియన్

* రమాబాయి భీమరావ్ అంబేద్కర్

* నేహా అహుజా

* అల్కా పాండే

* జైనాబాది మహల్

## మూలాలు

వర్గం:1680 మరణాలు