మదురై–మైసూరు యుద్ధాలు

**మైసూరు -మదురై యుద్ధాలు** ప్రధానంగా 17వ, 18వ శతాబ్దాల ప్రారంభంలో మైసూరు రాజ్యం, మదురై నాయకుల మధ్య జరిగిన వరుస ఘర్షణలు. ఇరు రాజ్యాలు దక్షిణ భారతదేశంలో తమ భూభాగాలను విస్తరించుకోవడానికి ప్రయత్నించాయి. ఈ యుద్ధాలు ఇరు రాజ్యాల వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాల వల్ల జరిగాయి. మదురై నాయకులు తమిళం మాట్లాడే ప్రాంతాలపై తమ ఆధిపత్యాన్ని నిలుపుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకోగా, మైసూరు రాజ్యం దాని ఆశావహ పాలకుల ఆధ్వర్యంలో తన ప్రభావాన్ని, నియంత్రణను విస్తరించుకోవడానికి ప్రయత్నించింది.

## మదురైపై మొదటి మైసూరు దండయాత్ర
మొదటి రాజా వోడయార్, తన భూభాగాలను మదురై ఆధిపత్యానికి అనుగుణంగా తీసుకువచ్చిన తన క్రమబద్ధమైన విజయాలు  ఆక్రమణలపై దృష్టి సారించాడు. దిండిగల్ ప్రావిన్స్‌పై దాడి చేయడానికి కమాండర్ 'ముకిలన్' ఆధ్వర్యంలో సైన్యాన్ని పంపడానికి తంజావూరు ముత్తు విరప్ప నిశ్చితార్థాన్ని రాజా సద్వినియోగం చేసుకోవడం ఒక ముఖ్యమైన ఉదాహరణ. ఈ దండయాత్రను విరూపాక్షి, కన్నివాడికి చెందిన స్థానిక పాలెగార్లు తిప్పికొట్టి, తమ భూములను విజయవంతంగా రక్షించుకున్నారని చెబుతారు. వారి ప్రయత్నాలకు గుర్తింపుగా, విరూపాక్షి పాలెగార్‌కు 'పుతారి-కావల్' (రహదారుల రక్షకుడు) అనే బిరుదుతో,  కన్నివాడి పాలెగార్‌కు 'చిన్ను-మైసూరన్' (యువ మైసూరుడు) అనే బిరుదులతో సత్కరించారు. ఈ దండయాత్ర సుమారు 1620లో జరిగిందని రంగచారి ఊహించినప్పటికీ, కచ్చితమైన చారిత్రక ఆధారాలు లేకపోవడం వల్ల ఈ సంఘటన జరిగిన కాలాన్ని ఖచ్చితంగా నిర్ధారించడం కష్టం. అంతేకాకుండా, అతను ఈ కాలాన్ని రాజా వొడయార్ I మరణంతో ముడిపెడతాడు , అది ఆ సమయంలోనే జరిగిందని అతను పేర్కొన్నాడు.

## మధురైపై రెండవ మైసూరు దండయాత్ర
తిరుమల నాయక పాలన ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో, మైసూర్ రాజ్యం మదురాపై దాడి చేసి, తరువాత మదురాపై ఎదురు దాడి చేసిందని మెకెంజీ మాన్యుస్క్రిప్ట్‌లో నమోదు చేయబడింది. మైసూరు దురాక్రమణకు ఖచ్చితమైన కారణం అస్పష్టంగా ఉంది, అయితే మైసూరు ప్రతిష్టాత్మక పాలకుడు ఆరవ చామరాజా వడయార్ ఒక నిర్దిష్ట సాకు లేకుండా వ్యవహరించి ఉండవచ్చని లేదా ముత్తు వీరప్ప నాయక పాలనలో తన పూర్వీకుడు మదురాపై విఫలమైన దండయాత్రకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని ప్రయత్నించినట్లు సూచించబడింది. మైసూరు సేనాపతి, హరసంద్ర నంది రాజా, దిండిగల్ వరకు ముందుకు సాగాడు, కన్నివాడి పాలికారైన రామయ్యన్, రంగన్న నాయకతో సహా మదురై దళాలు ఆయనను తిప్పికొట్టాయి. మధురై సైనికాధికారులు మైసూర్ రాజధానిని కూడా ముట్టడించారని చెబుతారు. నెల్సన్, రంగాచారి ఈ సంఘటనల గురించి వివరణాత్మక కథనాలను అందిస్తారు, ఇందులో రామప్పయ్యను గుర్తుచేసుకోవడం అవిధేయత, ఇది అతని స్థితికి హాని కలిగించలేదు. రామప్పయ్య తదుపరి విజయాన్ని తిరుమల నాయక ఎంతో జరుపుకున్నారు, ఆయన బహుశా 1633 నాటి శ్రీముఖ శాసనంలో నమోదు చేయబడిన భూమి మంజూరు చేసి, మైసూరుకు వ్యతిరేకంగా విజయవంతమైన పోరాటాన్ని గుర్తుచేస్తూ ఆయనను సత్కరించారు.

## ముక్కుల యుద్ధం

### తిరుమల నాయక, కంఠీరవ నరసారాజ మధ్య యుద్ధాలు

#### మొదటి దశ
కాంతిరవ నరసరాజ I వొడయార్‌కు రణదుల్లా ఖాన్‌తో ఉన్న సంఘర్షణల సమయంలో , మధురకు చెందిన తిరుమల నాయక ఈ పరిస్థితిని అవకాశంగా తీసుకుని దక్షిణ ప్రాంతాన్ని అస్థిరపరిచాడు, తరచుగా మైసూరుకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న స్థానిక పాలెగార్లతో కుమ్మక్కయ్యాడు. దక్షిణాన అశాంతిని రేకెత్తించడం ద్వారా మళ్లింపును సృష్టించడం అతని వ్యూహం, తద్వారా ఉత్తరాన బీజాపూర్ మైసూర్ దండయాత్ర  దక్షిణాన తిరుమల నాయక ప్రేరేపించిన తిరుగుబాట్లను ఏకకాలంలో ఎదుర్కోవటానికి కాంతిరవను బలవంతం చేసింది. 1641 ప్రారంభంలో, సంబలికి చెందిన ఘట్ట ముదలియార్ పెద్ద కుమారుడు పట్టదైయా తిరుమల నాయక మద్దతుతో కాంతిరవకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసి దానాయకనకోటపై దాడి చేశాడు. అయితే, మైసూరు సైన్యం వేగంగా స్పందించి, 1641లో మరాఠల్లిలో  మళ్లీ 1642 ఆగస్టులో సంబలిలో ఘట్ట ముదలియార్ దళాలను ఓడించింది. మైసూరు దళాలు టోల్యా గుండా ముందుకు సాగాయి, నల్లూర్, చంగపాడి, తిరుచెంగోడ్,  త్రిచినోపోలీతో సహా ఘట్ట ముదలియార్ కు విధేయులైన అనేక భూభాగాలను స్వాధీనం చేసుకుని, గణనీయమైన యుద్ధ దోపిడీలతో శ్రీరంగపట్టణానికి తిరిగి వచ్చాయి.

#### రెండవ దశ
మైసూరు రాజు మొదటి కంఠీరవ నరసారాజ, బీజాపూర్ తో కుమ్మక్కైనందుకు తిరుమల నాయక ఖచ్చితమైన ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని నిశ్చయించుకున్నాడు, ఇది మైసూరు వినాశకరమైన పరిణామాలను తెచ్చిపెట్టింది. బీజాపూర్ దళాలు మైసూర్ నుండి ఉపసంహరించుకున్నప్పుడు, 1656లో మదురైపై శిక్షాత్మక దండయాత్రను ప్రారంభించే అవకాశాన్ని కాంథిరవకు అందించింది. దళవే హంపయ్య నాయకత్వంలో మైసూర్ సైన్యం, భయంకరమైన ఉగ్రవాద ప్రచారంలో భాగంగా మహిళలు, పిల్లలతో సహా పౌరుల ముక్కులను నరికివేసే క్రూరమైన పద్ధతితో సహా భయంకరమైన దురాగతాలకు పాల్పడి, సత్యమంగళం ప్రావిన్స్పై దాడి చేసింది. మైసూరు దళాల క్రూరమైన వ్యూహాలలో "ఏక పద్ధతులను" జె. హెచ్. గ్రోస్ ప్రస్తావించడం వంటి సమకాలీన వృత్తాంతాలతో ఈ అనాగరికత అపఖ్యాతి పాలైంది. తిరుమల నాయక తన పరిస్థితితో తీవ్రంగా అనారోగ్యానికి గురై బలహీనపడినప్పటికీ, అతను తన నమ్మకమైన సామంతుడు రఘునాథ సేతుపతిని సహాయం కోసం పిలవడం ద్వారా తన రాజ్యాన్ని రక్షించడానికి వేగంగా చర్య తీసుకున్నాడు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, సెటుపాటి 25,000 మంది మారవల సైన్యాన్ని సమీకరించి, తిరుమల ఆధ్వర్యంలో 35,000 అదనపు దళాలను పెంచి, మైసూరు దళాలను విజయవంతంగా తిప్పికొట్టి, వారిని తిరిగి దిండిగల్ సరిహద్దులకు తరిమికొట్టాడు. ఒక తీవ్రమైన యుద్ధం జరిగింది, దీనిలో రెండు వైపులా భారీ ప్రాణనష్టం జరిగింది, ప్రతి వైపు సుమారు 12,000 మంది సైనికులు మరణించారు. సెతుపతి ధైర్యం, నాయకత్వం కీలకంగా నిరూపించబడ్డాయి,  మైసూరు సైన్యం, ప్రతిఘటనను తట్టుకోలేక, వెనక్కి వెళ్ళవలసి వచ్చింది. మదురైని కాపాడడంలో సేతుపతి పాత్రకు కృతజ్ఞతగా, తిరుమల నాయక అతనికి తిరుమల సేతుపతి అనే బిరుదుతో సత్కరించారు, అతనికి అపారమైన బహుమతులు ఇచ్చారు, ఇంకా ఏ విధమైన కప్పం విధించాలో వారికి ఉపశమనం కలిగించారు. ఈ విజయం ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది,  కర్ణాటక గవర్నర్ల చరిత్ర, జెస్యూట్ లేఖలు రెండూ మదురై రక్షణకు పూర్తిగా సెతుపతి సకాలంలో జోక్యం చేసుకోవడాన్ని ఆపాదించాయి. తిరుమల తమ్ముడు కుమురా ముత్తు, రంగనాయకుడు నేతృత్వంలోని మదురా సైన్యం మైసూరుపై ఎదురుదాడిని చేసిందని, అందులో మైసూర్ వాసులను వారి రాజధాని వరకు వెంబడించి గణనీయమైన నష్టాన్ని కలిగించిందని మరిన్ని ఆధారాలు పేర్కొన్నాయి. మదురాలో మైసూర్ ప్రజలు ఉపయోగించిన అదే క్రూరమైన పద్ధతులతో మదురై సైన్యం ప్రతీకారం తీర్చుకుందని, ఈ మార్పిడిలో మైసూర్ రాజు కూడా తన ముక్కును కోల్పోయాడని చెబుతారు. ఈ దాడి పూర్తి కావడానికి ముందే తిరుమల నాయక మరణించినప్పటికీ మదురా దళాలు నంజనకుడి (నంజనగుడ్) వరకు ముందుకు సాగాయని నమ్ముతారు. తిరుమల తమ్ముడు కుముర ముత్తు ఖచ్చితమైన పాత్ర గురించి కొంత అనిశ్చితి ఉన్నప్పటికీ, 1659 తిరుచిరాపల్లికి మంజూరు చేసిన దానితో సహా శాసనాల నుండి లభించిన ఆధారాలు, అఅతను మైసూరుపై జరిగిన సైనిక దండయాత్రలో పాల్గొని ఉండవచ్చనే ఆలోచనకు మద్దతు ఇస్తున్నాయి.

## మైసూర్ తో సమాఖ్య యుద్ధం

### చొక్కంత నాయక, దొడ్డదేవరాజ వడయార్ మధ్య యుద్ధం

#### ఈరోడ్ యుద్ధం
1667లో మైసూరు & మదురై మధ్య ఒక ముఖ్యమైన సంఘర్షణ బయటపడింది, ఇది ఎక్కువగా మైసూరు పెరుగుతున్న శక్తికి చోక్కనాథ నాయక్ వ్యతిరేకత  విజయనగర మాజీ పాలకుడు పరారీలో ఉన్న మూడవ శ్రీరంగ అతని పొత్తు కారణంగా జరిగింది. 1663లో హసన్, సక్కారెపట్న పతనం తరువాత, శ్రీరంగ చోక్కనాథ సహాయంతో తన కోల్పోయిన అధికారాన్ని తిరిగి పొందాలనే ఆశతో మదురాలో ఆశ్రయం పొందాడు. ఈ ఇద్దరు నాయకులు, తంజావూరు నుండి బీజాపురి మరాఠా అధిపతులు వేదోజీ పంత్, జింజీ నుండి అనోజి పంత్, కళహస్తి నాయక దామర్ల అయ్యప్ప నాయకుల సంకీర్ణంతో కలిసి శ్రీరంగను అధికారంలోకి పునరుద్ధరించడానికి  మైసూరు విస్తరణను అరికట్టడానికి ఒక సమాఖ్యను ఏర్పాటు చేశారు. సుమారు 100,000 మంది పదాతిదళం, ఏనుగులు, అశ్వికదళం గల మిత్రరాజ్యాల దళాలు ఈరోడ్ ముట్టడించాయి, కానీ వారి ప్రయత్నాలు మొదటి నుండి విఫలమయ్యాయి. సమాఖ్య పేలవంగా వ్యవస్థీకరించబడింది, దాని సభ్యుల మధ్య విభిన్న ప్రేరణలు  ఏకీకృత వ్యూహం లేదు. తంజావూరు, జింజీ చెందిన మరాఠా నాయకులు మైసూరుకు వ్యతిరేకంగా వ్యక్తిగత కక్షసాధింపుగా కాకుండా విస్తృతమైన ప్రణాళికతో చేరారు, ఈ కూటమికి క్రమశిక్షణ లేదు. సమాఖ్య సైన్యం ఈరోడ్ వైపు ముందుకు సాగుతుండగా, చిక్కదేవరాజ నేతృత్వంలోని మైసూరు దళాలు వారిని ఎదుర్కోవడానికి వేగంగా కవాతు చేశాయి. చొక్కనాథ, తన కూటమి  దుర్బలత్వాన్ని  మైసూర్ సైన్యం బలాన్ని గ్రహించి, దండయాత్రను విడిచిపెట్టి, తిరుచిరాపల్లి, తరువాత శ్రీరంగకు వెనుదిరిగాడు. ఇది సమాఖ్యలో గందరగోళం విభజనను సృష్టించింది, ఇది ఓటమికి దారితీసింది.  అయ్యప్ప నాయక చంపబడ్డాడు, అనంతోజీ పారిపోవాల్సి వచ్చింది, తద్వారా సమాఖ్య దళాలు నాశనమయ్యాయి. ఈరోడ్, ధారాపురం, వామలూర్లపై మైసూర్ తన నియంత్రణను పటిష్టం చేసుకుంది, తిరుచిరాపల్లి వరకు కవాతు చేసి, చొక్కనాథను లొంగిపోవాల్సి వచ్చింది. మైసూరు ప్రభావాన్ని తగ్గించి, దొడ్డ కెంపదేవరాజా ఆధ్వర్యంలో రాజ్య బలాన్ని స్థాపించాలనే శ్రీరంగ ఆశలను సమర్థవంతంగా తుడిచిపెట్టి, కర్ణాటకలో మైసూరు ఆధిపత్య శక్తిగా ఎదగడానికి ఈ విజయం ఒక నిర్ణయాత్మక క్షణంగా గుర్తించబడింది.

### చొక్కనాథ నాయక్, చిక్కదేవ వడయార్ మధ్య యుద్ధం

మధురై పాలకుడు చోక్కనాథ నాయక్ 1667లో దొడ్డ కెంపదేవరాజా పాలనలో ఈరోడ్ యుద్ధంలో అవమానానికి గురైన తరువాత ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలనే కోరికను చాలాకాలంగా పెంచుకున్నాడు. దొడ్డదేవరాజా మరణం తరువాత వచ్చిన అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని, చోక్కనాథ తన దళాలను పునర్వ్యవస్థీకరించి, మైసూర్పై దాడి చేయడానికి ప్రయత్నించాడు. ఇక్కేరితో పొత్తు పెట్టుకొని, అతను రెండు వైపుల దాడిని ప్రారంభించాడు, దక్షిణాన మదురై దాడి చేయగా, ఉత్తరాన ఇక్కేరి దాడి చేసింది. అయితే చిక్కదేవరాజ నేతృత్వంలోని మైసూర్ దళాలు మదువాన వద్ద మదురై సైన్యాన్ని ఓడించాయి. "సంగోర కిరీట" (యుద్ధ కిరీటం) బిరుదును కలిగి ఉన్న వెంకట కృష్ణ నాయక ఆధ్వర్యంలో మదురా దళాలు తీవ్ర ఘర్షణలో ఓడించబడ్డాయి. మైసూరు వాసులు సైనికులు, మందుగుండు సామగ్రిని మాత్రమే కాకుండా యుద్ధ గుర్రాలు, ఏనుగులు, పరమత్రిపుర, మలై, ముత్తంజట్టి, సదమంగళం, అనంతగిరి, టోరెనాడ్, అరియలూర్, ధర్మపురం, సేలం వంటి కీలకమైన కోటలను కూడా స్వాధీనం చేసుకుని ఆక్రమణదారులకు భారీ నష్టాలను కలిగించారు. విజయం సాధించిన మైసూర్ ప్రజలు భారీ దోపిడీతో తిరిగి వచ్చారు. .

### మైసూరుకు వ్యతిరేకంగా మరాఠాలతో చొక్కనాథుని కూటమి

#### తిరుచిరాపల్లి ముట్టడి మాండ్య యుద్ధం
1680లో చిక్కదేవరాజ ఆధ్వర్యంలో మైసూరు, బలహీనపడిన మధురై చోక్కనాథ నాయకుడికి సహాయం చేయడం ద్వారా, దురాక్రమణదారుడు రుస్తుం ఖాన్ను ఓడించడం ద్వారా, తిరుచిరాపల్లి తన మద్దతుకు ధరగా డిమాండ్ చేయడం ద్వారా తన ప్రభావాన్ని విస్తరించడానికి ప్రయత్నించింది. ఈ చర్య తిరుచిరాపల్లిని స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని ఈ ప్రాంతంలో తమ ప్రయోజనాలకు, ముఖ్యంగా సమీపంలోని జింజీ, తంజావూరులోని మరాఠా స్థావరాలకు వ్యూహాత్మక ముప్పుగా భావించిన మరాఠాలను అప్రమత్తం చేసింది. హరాజీ, వ్యాంకోజీ భోసలే ఆధ్వర్యంలో, చోక్కనాథతో కలిసి, రామ్నాడ్ రఘునాథ కిలావన్  సేతుపతి మైసూరు విస్తరణను నిరోధించడానికి ఒక శక్తివంతమైన కూటమిని ఏర్పాటు చేశారు. మైసూరు సైనికాధికారి కుమారయ్య ఈ సమాఖ్యను ఎదుర్కోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, దాదాజీ కాక్డే, నింబాజీ, జైటాజీ నేతృత్వంలోని మరాఠాలు మైసూరు నడిబొడ్డులోకి దాడి చేసి శ్రీరంగపట్టణాన్ని బెదిరించారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, కుమారయ్య నుండి బలగాల సహాయంతో చిక్కదేవరాజ. మాండ్యా సమీపంలో జరిగిన ఒక ఆకస్మిక రాత్రి దాడి మరాఠాలను అప్రమత్తం చేయకుండా చేసింది, ఇది మరాఠా జనరల్స్ దాదాజీ కాక్డే, నింబాజీ, జైటాజీలను చంపిన వినాశకరమైన ఓటమికి దారితీసింది. ఈ విజయం ఈ ప్రాంతంలో చిక్కదేవరాజ ఆధిపత్యాన్ని పటిష్టం చేసింది, కర్ణాటక మైసూరు ఆధిపత్యాన్ని నొక్కిచెప్పి, మైసూర్ పాలకుడి వ్యూహాత్మక ప్రతిభను ప్రశంసించిన మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు సహా సమకాలీనులను ఆకట్టుకుంది.

#### తిరుచిరాపల్లిలో మిత్రరాజ్యాల విజయం
మాండ్యలో మరాఠా సైన్యం ఓటమి తిరుచిరాపల్లి కుమారయ్యకు తీవ్ర పరిణామాలను కలిగించింది, ఇది హరాజీలో అవమాన భావనకు, ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలనే కోరికకు దారితీసింది. కుమారయ్య స్థానం మరింత బలహీనంగా మారడంతో, బలగాలు లేకుండా, సహాయం కోసం ఆయన చేసిన అభ్యర్ధనలకు ఎటువంటి స్పందన లేకుండా, అతనికి మైసూరు వైపు తిరోగమనం తప్ప వేరే మార్గం లేకుండా పోయింది. అయితే, అతని నిష్క్రియాత్మకత, బలహీనతతో ధైర్యంగా ఉన్న మరాఠాలు తమ రక్షణను ఎప్పుడూ వదులుకోకుండా అప్రమత్తంగా ఉండిపోయారు. ఈ అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని, వారు తిరుచిరాపల్లి వద్ద మైసూర్ దళాలపై అకస్మాత్తుగా  వినాశకరమైన దాడిని ప్రారంభించి, ఓటమికి కారణమై, కుమారయ్యతో సహా పెద్ద సంఖ్యలో మైసూర్ అధికారులను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఈ విజయం అరసుమలకి అపారమైన గర్వాన్ని, సంతృప్తిని తెచ్చిపెట్టింది, అతను తన విజయంతో ఉత్సాహంగా, మధురై నాయక నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న కోటల నుండి మైసూరీలను తరిమికొట్టడం ప్రారంభించాడు.

### మదురై నుండి మైసూరువాసుల బహిష్కరణ

#### మదురై పునరుద్ధరణ
1686 నుండి వచ్చిన ఒక జెస్యూట్ లేఖలో, మైసూరువాసులను బహిష్కరించడం ద్వారా మదురై పట్టణాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు, తన సామంతుల విధేయతను భద్రపరిచినందుకు, పెరుగుతున్న నిరంకుశత్వంతో పాలించగలిగినంత వరకు ముత్తు వీరప్ప నాయక ప్రశంసించబడ్డాడు. ఈ వాదన 1688 నుండి అరుంబవూర్ వద్ద ఒక శాసనం అందించిన ఆధారాలతో సర్దుబాటు చేస్తుంది, ఇది రంగ కృష్ణ ఒక స్లూస్ మరమ్మత్తును నమోదు చేస్తుంది, 1686 నాటికి పాలకులు మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు వంటి అంతర్గత వ్యవహారాలపై దృష్టి పెట్టేంత స్థిరంగా నాయక పరిపాలన ఉందని సూచిస్తుంది.

## చిక్కదేవరాయ & మంగమ్మాళ్ మధ్య గొడవ

### మధురై-మైసూరు యుద్ధాల ముగింపు

మంగమ్మల్ మొఘల్ సామ్రాజ్యం పట్ల తన విధానాన్ని రూపొందించడంపై దృష్టి సారించగా, మైసూరుకు చెందిన చిక్క దేవరాజ ప్రాదేశిక విస్తరణపై దూకుడుగా ప్రచారం చేశారు. 1690 నాటికి, అతను కావేరీ నది వరకు బారామాహల్స్  సేలం  పెద్ద భాగాలపై నియంత్రణను పొందాడు. 1690  1694 మధ్య, అతను తన విజయాలను బెడ్నోర్  చాలా వరకు విస్తరించాడు  ఈ భూభాగాలపై తన నియంత్రణను ధృవీకరించే ఒక ఒప్పందాన్ని సాధించాడు. అతని తదుపరి లక్ష్యం మదురై,  ఔరంగజేబు మహ్రాట్టాల భయం అతనిని మైసూరు పట్ల తాత్కాలికంగా అనుకూలమైన వైఖరిని అవలంబించటానికి దారితీసినప్పటికీ, అతను దయ చూపించడానికి ఇష్టపడలేదు. చిక్కదేవరాయ సేలం  కోయంబత్తూర్ వరకు మరింత విస్తరించి, స్థానిక నాయకులను తన అధికారంలోకి తీసుకువచ్చాడు. 1695 నుండి 1696 వరకు అవనస్లీ వద్ద ఉన్న ఒక శాసనం, త్రిచినోపోలీ ముట్టడించడానికి పంపబడిన అతని ప్రధాన మంత్రి దలవే కుమారయ్య మంజూరు గురించి ప్రస్తావించింది. అయితే, మైసూరుపై జరిగిన మరాఠా దాడి ఆయనను వెనక్కి పిలిపించమని బలవంతం చేసింది, మంగమ్మల్ భారం సడలించింది. ఈ ఎదురుదెబ్బ తగిలినప్పటికీ, ఆమె మైసూరు దళాలను విజయవంతంగా తిప్పికొట్టింది, ఈ ప్రాంతంపై తన నియంత్రణను కొనసాగించింది.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:మైసూరు రాజ్యం