వెల్లయాని దేవి ఆలయం

**వెల్లయాని దేవి ఆలయం** భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రంలో ఉన్న, దేవి భద్రకాళికు అంకితమైన అత్యంత పూజ్యమైన ఆలయం. ఈ ఆలయం వెల్లయాని జంక్షన్‌కు 1.5&nbsp;కిలోమీటర్లు పడమర వైపున, తిరువనంతపురం నగరానికి 12&nbsp;కిలోమీటర్లు ఆగ్నేయంగా, వెల్లయాని సరస్సు తూర్పు ఒడ్డున ఉంది. ఈ ఆలయం ట్రావన్‌కోర్ దేవస్వం బోర్డు నిర్వహణలో ఉంది. ఆలయ నిర్మాణం సంప్రదాయ కళాకృతులతో కూడిన కంచు పైకప్పుతో నిర్మించబడింది, ఇది ద్రావిడ శైలి వాస్తుశిల్పశైలిలో ఉంది. ఈ ఆలయంలో తూర్పు, ఉత్తర వైపులలో గోపురాలు ఉన్నాయి. వాటిపై వివిధ దేవతల విగ్రహ శిల్పాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఈ గోపురాలు ఆలయ సముదాయాన్ని చుట్టుముట్టే గోడల ద్వారా ప్రధాన ద్వారాలుగా పనిచేస్తాయి. వెల్లయాని దేవి ఆలయం దక్షిణ భారతదేశంలోనే అత్యంత దీర్ఘకాలంగా నిరంతరంగా జరిగే ఆలయ ఉత్సవాన్ని నిర్వహించేందుకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ఉత్సవం సుమారు 65 నుండి 70 రోజులపాటు జరుగుతుంది. ఈ పండుగ ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్వహించబడుతుంది.
## దేవతలు
ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దేవతగా దేవి భద్రకాళి ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది. శాస్త్రాల ప్రకారం ఈ దేవత శివుడు యొక్క క్రోధ రూపంగా భావించబడుతుంది. కాళీ దేవి ఉత్తర దిశగా  తిరిగి ఉంది. ఈ విగ్రహాన్ని స్థానిక మలయాళం భాషలో 'తిరుముడి' అని పిలుస్తారు. వెల్లయాని ఆలయంలోని దేవి విగ్రహం కేరళలోని కాళీ ఆలయాలలో ఉన్న విగ్రహాలలో అత్యంత పెద్దవాటిలో ఒకటి. ఈ విగ్రహం ఎత్తు, వెడల్పు రెండూ నాలుగున్నర అడుగులు. స్వచ్ఛమైన బంగారం, విలువైన రత్నాలు విగ్రహం ముందుభాగాన్ని అలంకరిస్తాయి.

వెల్లయాని దేవి ఆలయంలో పూజించబడే ఇతర దేవతలను ఉపదేవతల ఆలయాలు అని పిలుస్తారు. వీటిలో శివుడు, గణేశుడు, నాగరాజు ఉన్నారు. ఆలయంలో మరో చిన్న ఉప ఆలయం కూడా ఉంది, అక్కడ మదన్ తంపురాన్ అనే దేవత ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది. ఈ ఆలయంలో జింక కొమ్ము   కూడా పూజించబడుతుంది. కొత్తగా నిర్మించిన ఆలయంలో దైవశక్తిని ఆహ్వానించడానికి ఇది ఒక మాధ్యమంగా ఉపయోగపడుతుందని స్థానికుల విశ్వాసం. గర్భగృహంలో తూర్పు దిశగా ఉంచిన జింక కొమ్ములలో ఒకటి తెక్కత్తు  నుండి వచ్చిందని చెబుతారు.

## చరిత్ర
పురాణ కథనం ప్రకారం, కేళన్ కులశేఖర అనే కొల్లన్ (ఇనుము పనివాడు) వెల్లయాని సరస్సు సమీపంలో దేవి శక్తి కలిగిన ఒక కప్పను చూశాడని చెబుతారు. తక్కువ కులానికి చెందిన తన సహాయకుడి సహాయంతో ఆ దైవిక కప్పను పట్టుకున్నాడు. ఈ విషయాన్ని స్థానిక నాయర్ నాయకులకు తెలియజేశారు. వారి సహాయంతో కులశేఖర 'తిరుముడి' (విగ్రహం)ను ప్రతిష్ఠించగా, అందులో దైవశక్తి ఆవాహనమైందని విశ్వసిస్తారు. ఆలయ పండుగకు సంబంధించిన ఉచ్చబలి అనే ఆచారాన్ని నిర్వహించే హక్కు ఇప్పటికీ నాయర్ కుటుంబాల వద్దనే ఉంది. ఈ ఆలయ పూజారి బ్రాహ్మణ సమాజానికి చెందినవాడు కాకుండా, కొల్లన్ (ఇనుము పనివాడు) సమాజానికి చెందిన ఎంపిక చేసిన వ్యక్తి అని చెబుతారు.
## కాళీ – దారిక పురాణ కథనం
దారిక అనే అసురుడు, బ్రహ్మ నుండి ఒక వరం పొందాడు. ఆ వరం ప్రకారం, హిందూ పురాణాలలోని పద్నాలుగు లోకాల్లో జీవించే ఏ పురుషుడిచేతా అతడు ఓడిపోవడు. ఈ వరం వలన దారిక అత్యంత శక్తివంతుడిగా, అహంకారంతో మారాడు. ఈ వరబలంతో దారిక ప్రపంచాన్ని జయించడం ప్రారంభించాడు. దేవతల రాజైన ఇంద్రుడిని కూడా ఓడించాడు. దారిక అఘాయిత్యాలు భరించలేనివిగా మారడంతో, ఋషి నారదుడు దారికను నియంత్రించమని శివుడును ప్రార్థించాడు. శివుడు అంగీకరించి, బ్రహ్మ వరాన్ని అధిగమిస్తూ, దారికను దేవి కాళి చేతే సంహరింపజేస్తానని ప్రకటించాడు. శివుడు తన మూడవ కన్ను తెరిచి కాళీ దేవిని సృష్టించాడు. ఆమె లక్ష్యం దారికను నాశనం చేయడం. దేవి స్త్రీ రూపంలో ఉండటం, మానవ లోకంలో పుట్టని దేవత కావటం వలన బ్రహ్మ వరం ప్రభావం చూపలేదు. దేవి దారికను శిరోచ్ఛేదం చేసి సంహరించింది. కాని దారిక సంహారం తరువాత కూడా దేవి తన కోపాన్ని అదుపు చేసుకోలేక, భూభాగాన్ని, మానవులను కూడా నాశనం చేయడం ప్రారంభించింది. దేవతలు ఆమెను ఓడించలేకపోయారు. చివరకు శివుడు ఆమె ముందు నేలపై పడుకొని సమర్పణతో ఉన్నప్పుడు ఆమె శాంతించిందని పురాణం చెబుతుంది.

## కలియూట్టు మహోత్సవం
వెల్లయాని దేవి ఆలయం దక్షిణ భారతదేశంలోనే అత్యంత దీర్ఘకాలంగా నిరంతరంగా జరిగే పండుగను నిర్వహించేందుకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ఉత్సవం సుమారు 65 నుండి 70 రోజుల వరకు సాగుతుంది. ఈ పండుగ ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకు ఒకసారి, సాధారణంగా ఫిబ్రవరి నుండి ఏప్రిల్ మధ్య జరుగుతుంది. ఈ ఉత్సవాన్ని **[[కలియూట్టు|కలియూట్టు మహోత్సవం]]** అని పిలుస్తారు. దీనికి అర్థం "దేవిని సమృద్ధిగా భోజనం సమర్పించే ఉత్సవం". కలియూట్టు అనేది భద్రకాళి దేవి జననం, దారిక అసురుని సంహారాన్ని భక్తి పరంగా, నాట్యమయంగా, తాళబద్ధమైన అడుగులతో ప్రదర్శించే నాటకీయ రూపకము. కలియూట్టు ఒక ఆచార ప్రదర్శన కళ. ఈ పండుగకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన ఆచారాలు కలంకావల్, ఉచ్చబలి, దిక్కుబలి, పరనెట్టు, నిలతిల్ పోరు. వెల్లయాని సరస్సు చుట్టూ ఉన్న ఈ ప్రదేశం, భద్రకాళి దేవి అయిన "వెల్లయాని దేవి"కి ఒక స్వర్గధామంగా భావించబడుతుంది. దేవత ముడిపురలో (ముడి అంటే దేవి జుట్టు, పుర అంటే గృహం) ఉన్న "తంక తిరుముడి" అనే బంగారు కిరీట రూపంలో నివసిస్తుంది. ముడిపురలో పూజారులను 'వతి' అని పిలుస్తారు, వారు కలియూట్టులో ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తారు. కలియూట్టు సమయంలో వతి భద్రకాళి వేషధారణలో "తంక తిరుముడి" ధరించి కలంకావల్ నిర్వహిస్తాడు. ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకు జరిగే కలియూట్టులో, ప్రధాన దేవత అయిన "తంక తిరుముడి" ముడిపుర నుండి బయటకు వచ్చి నాలుగు దిశలకు వెళ్తుంది. దీనిని దిక్కుబలి అంటారు. ఈ యాత్రలో దేవి "దారిక" అనే దుష్ట శక్తిని అన్వేషిస్తుంది. చివరికి దేవి గాలిలో ప్రయాణించే పరనెట్టు సందర్భంగా ఆలయ సమీపంలో దారికను కనుగొంటుంది. అనంతరం నిలతిల్ పోరు అనే బహిరంగ యుద్ధానికి అతడిని ఆహ్వానిస్తుంది. నిలతిల్ పోరు రోజున దేవి దారికను సంహరిస్తూ భక్తులకు శాంతి, శ్రేయస్సు, సంపదను ప్రసాదిస్తుందని నమ్మకం. ఈ ఆచారం మంచి చేత చెడుపై గెలుపును సూచిస్తుంది. వెల్లయాని కలియూట్టు కేరళలోని అత్యంత దీర్ఘకాలంగా 70 రోజులు నిరంతరంగా జరిగే ఉత్సవం. కలియూట్టు తేదీని "తిరువాయ్ ప్రశ్నం" అనే జ్యోతిష్య ఆధారిత వేడుకలో ప్రకటిస్తారు. "తంక తిరుముడి" దర్శనం భక్తులకు అత్యంత ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని కలిగిస్తుంది. కలియూట్టు భక్తులకు ఆనందం, శాంతి, సంపన్నతను అందిస్తుందని విశ్వసిస్తారు.
### కరడికొట్టు
కరడికొట్టు అనేది ప్రత్యేకమైన డోలు వాయిద్యంతో నిర్వహించే పండుగకు సంబంధించిన ఒక సంప్రదాయ ఆచారం. ఈ ప్రదర్శన చేసే వ్యక్తిని స్థానికంగా *పాణన్* అని పిలుస్తారు.
### కలంకావల్
కలంకావల్ అనేది పండుగ సమయంలో ఆలయ ప్రాంగణంలో, సమీప ప్రదేశాలలో నిర్వహించబడే ప్రసిద్ధ ఆచారం. దేవి భద్రకాళి, తన శత్రువైన దారుక అసురుని సంహరించే ముందు అన్ని దిశలలో అతడిని వెతుకుతుందని విశ్వసిస్తారు. ఈ పురాణ కథనాన్ని స్మరించుకుంటూ భక్తులు ఈ ప్రత్యేక కలంకావల్‌ను దర్శిస్తారు. కలంకావల్ అనేది ప్రధాన పూజారి తన తలపై దేవి విగ్రహాన్ని మోసుకొని, ఆవేశభరిత నృత్యాలను చేస్తూ చివరకు స్పృహతప్పే వరకు కొనసాగించే ఆచారం. ఈ సమయంలో పూజారి కాళ్లకు ఘుంగురాలు ధరిస్తాడు, *తిరువాభరణం* (దేవి సంప్రదాయ బంగారు ఆభరణాలు) ధరించి ఉంటాడు. వీటిలో కప్పు, వంకి, ఒడ్యాణం, పాలక్క మాల, పిచ్చి మొట్టు మాల, ముత్తు మాల మొదలైనవి ఉంటాయి. దేవి అనుగ్రహం వల్లనే పూజారి తలపై విగ్రహాన్ని మోసుకుంటూ ఈ ఆవేశ నృత్యాన్ని కొనసాగించగలుగుతాడని ప్రజలు నమ్ముతారు.
### నాగరూట్టు
నాగరూట్టు అనేది నాగ దేవతలను సంతృప్తిపరచేందుకు నిర్వహించే ఆచారం. ఇది సాధారణంగా "ఉచ్చబలి"కి ముందు నిర్వహించబడుతుంది.
### ఉచ్చబలి

ఉచ్చబలి అనేది పండుగ సమయంలో నిర్వహించే మరో ముఖ్యమైన ఆచారం. ఇందులో కథకళిలో ఉపయోగించే విధంగా సుమారు 64 హావభావాలు ప్రదర్శించబడతాయి. మత్స్యం, సంపన్నం, చతురస్రం, సర్పముద్ర, జ్యోతిముద్ర వంటి హావభావాలు ప్రధానంగా ఉపయోగిస్తారు. ఉచ్చబలి జరిగే ప్రదేశంలో కొబ్బరి ఆకులతో తయారుచేసిన అందమైన కిరీటాన్ని స్థాపిస్తారు. ఉచ్చబలి అర్ధరాత్రి సమయంలో నిర్వహించబడుతుంది.
### పరనెట్టు
దేవి, దారిక అసురుని మధ్య ఆకాశంలో యుద్ధం జరిగిందని విశ్వసిస్తారు. ఈ యుద్ధాన్ని సుమారు 100 అడుగుల ఎత్తులో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన వేదికపై రాత్రిపూట నాటకీయంగా ప్రదర్శిస్తారు. దీనినే *పరనెట్టు* అని పిలుస్తారు.
### నిలతిల్‌పోరు
నిలతిల్‌పోరు అనేది వెల్లయాని దేవి ఆలయంలో కలియూట్టు పండుగ ముగింపును సూచించే ప్రధాన ఆచారం. ఈ వేడుక యొక్క ఉత్కంఠ క్షణంలో, దారిక అసురుడు (ముందుభాగంలో ఉన్న సంకేతాత్మక కిరీటధారి) దేవిని క్షమించమని వేడుకుంటూ ఏడుస్తాడు. అనంతరం దేవి అసురుని శిరోచ్ఛేదం చేస్తుంది.
### ఆరాట్టు
కలియూట్టు పండుగ ముగింపు ఒక ఘనమైన ఊరేగింపుతో జరుగుతుంది, దీనిని ఆరాట్టు అని పిలుస్తారు. ఆరాట్టు సమయంలో దేవత విగ్రహాన్ని 101 కుండలలో సేకరించిన నీటితో శుద్ధి చేస్తారు. ఆరాట్టు కార్యక్రమం వెల్లయాని సరస్సులో నిర్వహించబడుతుంది. ప్రధాన పూజారితో పాటు పూజారి కుటుంబానికి చెందిన పది సంవత్సరాల లోపు ఒక బాలిక కూడా ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొంటుంది.
## పూజ సమయాలు
ప్రతిరోజూ ఆలయం సాయంత్రం 5:30&nbsp;గంటలకు తెరవబడి రాత్రి 8:00&nbsp;గంటలకు మూసివేయబడుతుంది. ఆదివారం, మంగళవారం, శుక్రవారం రోజున ఆలయం మధ్యాహ్నం 12:30&nbsp;గంటల నుండి 2:00&nbsp;గంటల వరకు కూడా తెరవబడుతుంది. ఈ సమయంలో దేవికి ప్రత్యేకమైన "మధు పూజ" నిర్వహిస్తారు. మలయాళ నెలల మొదటి రోజున ఆలయం ఉదయం 5:30&nbsp;గంటలకు తెరవబడి ఉదయం 8:00&nbsp;గంటలకు మూసివేస్తారు.
## ఆశ్వతి పొంగల
వెల్లయాని దేవి ఆలయంలో జరిగే పొంగల పండుగ మలయాళ నెల మీనంలో ఆశ్వతి నక్షత్రం (అశ్విని నక్షత్రం) రోజున జరుపుతారు. పొంగల అనేది దేవిని ప్రసన్నం చేసేందుకు మహిళలు బహిరంగ ప్రదేశంలో చిన్న కుండలలో బెల్లం, నెయ్యి, కొబ్బరి మొదలైన పదార్థాలతో వండే అన్నం.
## బాణసంచా పేలుడు ప్రమాదం
26 మార్చి 2012న ఆలయ బాణసంచా గోదాంలో జరిగిన పేలుడు ప్రమాదంలో గాయపడిన ఐదుగురిలో ఒక వ్యక్తి మరణించాడు. ఈ ప్రమాదం ఉదయం సుమారు 8:45 సమయంలో జరిగింది. ఆలయంలో ఆశ్వతి పొంగల పండుగ ఏర్పాట్లు చివరి దశలో ఉండగా పేలుడు సంభవించింది. ఒక పేలిన పైపుగన్ నుండి వచ్చిన నిప్పురవ్వలు నిల్వ ఉంచిన పేలుడు పదార్థాలపై పడటంతో ఈ పేలుడు జరిగింది. బాణసంచా గోదాం ఆలయం వెనుక భాగంలో ఉండేది. పేలుడు తరువాత ఆ ప్రాంతం పొగతో కమ్ముకుపోయింది. పేలుడు పదార్థాలను నిర్లక్ష్యంగా నిర్వహించిన కారణంగా పోలీసులు ఐదుగురు వ్యక్తులపై కేసులు నమోదు చేశారు.
## గ్యాలరీ

File:Vellayani Devi’s Aaraattu.jpg|వెల్లయాని దేవి ఆరాట్టు
File:Vellayani Kaliyoottu.jpg|వెల్లయాని దేవి ఆలయంలో నిలతిల్‌పోరు
File:Vellayani devi after nilathilporu.jpg|దారికను ఓడించిన తరువాత వెల్లయాని దేవి
File:Kalankaval in Vellayani Devi Temple.jpg|వెల్లయాని దేవి ఆలయంలో కలంకావల్
File:Purathezhunallathu At Vellayani Devi Temple.jpg|వెల్లయాని దేవి ఆలయంలో పురతెఝునల్లత్తు
File:Kali lithograph.jpg|భద్రకాళి
File:Kalankaval in Vellayani.jpg|వెల్లయాని దేవి
File:Vellayani devi idol detailed view.jpg|బంగారు విగ్రహంలోని కళాత్మక అలంకరణ
File:Upadevatha's in Vellayani Devi Temple.jpg|వెల్లయాని దేవి ఆలయంలో ఉపదేవతలు

## ఇవి కూడా చూడండి

* కేరళలోని హిందూ ఆలయాల జాబితా
* వెల్లయాని సరస్సు
* అట్టుకల్ ఆలయం
* పద్మనాభస్వామి ఆలయం
* భద్రకాళి
## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* తిరువనంతపురంలోని యాత్రా క్షేత్రాలు – Kerala.me
* http://www.keralaculture.org/kerala-festivals/kaliyoottu-vellayani/203/2

వర్గం:కేరళ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:కేరళ పుణ్యక్షేత్రాలు