open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
విషం

[right|thumb|[:en:EU|యూరోపియన్ యూనియన్ స్టాండర్డ్ టాక్సిక్ సింబల్ గా ఉపయోగిస్తున్న బొమ్మ Directive 67/548/EEC.]]

**విషం**: విషం శరీరం మీద తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతుంది, కొన్ని సార్లు విషం ప్రభావం వలన బాగా దేహమంతా నొప్పి, మసక బారిన దృష్టి, తల తిరగడం, మగత, పక్షవాతం కలుగుతాయి. విష తీవ్రత ఎక్కువగా ఉంటో మరణం సంభవిస్తుంది. విషం పాములలో, తేలులో, ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఎక్కువగా పాముల కోరల్లో ఉంటుంది. పాము విషం మందుల తయారీలలో (జంతువులకు) విషం వాడుతారు.

## విరుగుడు

కొన్ని విషాలు నిర్దిష్ట విరుగుడు కలిగి ఉంన్నాయి:

## విషాన్ని పీల్చే మొక్కలు
మొక్కల సాయంతో, మట్టి నుంచి విష రసాయనాలను తొలగించే పద్ధతిని ఫైటోరెమేడియేషన్ (Phytoremediation) అంటారు. సూక్ష్మజీవుల నుంచి రెండు జన్యువులను వేరుచేసి అరాబిడాప్సిస్ థేలియానా అనే తీగ మొక్కలోకి ఎక్కించారు. ఇది ఏథెన్స్ లోని జార్జియా విశ్వవిద్యాలయంలో జరిగిన ప్రయత్నం. ఆర్సెనిక్ బాగా చేరిన నేలలో కూడా ఈ మొక్క తట్టుకుని బాగా పెరుగుతుంది. అంతేగాక మట్టిలోని విష రసాయనాన్ని పెద్ద ఎత్తున పీల్చుకుని తన ఆకులలో నిలువ చేసుకుంటుంది. సూక్ష్మజీవి నుంచి తీసిన జన్యువులు ఈ విష రసాయనాన్ని పీల్చుకునే రకంగా మారుస్తాయి. రసాయనపు సమ్మేళనాలను విరిచి పీల్చడానికి అనువుగా మార్చగల శక్తి ఈ జన్యువుల కారణంగానే మొక్కకు అందింది. వివిధ రకాల మొక్కల వేళ్లు ఒక ఎకరం నేలలో, ఒక ఏడాది కాలంలో కోట్లమైళ్ల పొడుగున పెరుగుతుంటాయి. అవన్నీ కలిసి విష రసాయనాలను పీల్చడం మొదలు పెడితే మొత్తం రసాయనం నేలలో నుంచి బయటకు వచ్చేస్తుంది. రెండు లేదా మూడు సంవత్సరాలలో నేలలను పంటకు, మనుషుల వాడకానికి అనువుగా మార్చగల మొక్కలను తయారుచేయవచ్చునని, ఈ పరిశోధనలో ముఖ్యపాత్ర వహించిన రిచర్డ్ మీగర్ అంటున్నారు.

మట్టిలో ఆర్సెనికి రసాయనం సహజంగానే ఉంటుంది. కానీ గనుల తవ్వకం, పారిశ్రామిక వ్యర్థ పదార్థాలను ఇష్టం వచ్చినట్లు వదలడం, భూగర్భజలాలను వెలికి తీయడం కారణంగా, మట్టిలో దాని మోతాదు అపాయకరమైన చోటికి పెరుగుతుంది. ఈ రసాయనం కొంచెమున్నా కూడా క్యాన్సర్, నాడీమండల వ్యాధులు పుడతాయి. బంగ్లాదేశ్ లోనూ, మనదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రాంతంలోనూ భూగర్భజలాలలో ఆర్సెనిక్ ఎక్కువగా ఉంది. అందుకే ఆ ప్రాంతాల ప్రజలు ఎక్కువగా ఆర్సెనిక్ పాయిజనింగ్ కు గురవుతున్నారు.

ఆర్సెనిక్, కాడ్మియం, పాదరసం, రాగి, యశదం లాంటి కాలుష్య రసాయనాలను విడగొట్టి అపాయం లేకుండా చేయడం కుదరదు. అవి ఎక్కువగా ఉన్న మట్టిని తవ్వి మరెక్కడో గుంటలు పూడ్చడం ఒక పద్ధతిగా వస్తున్నది. కానీ దీనికయే ఖర్చు, తర్వాత నేల లోతులాంటి మార్పులు పనికి అడ్డంకులవుతున్నాయి. అటువంటి చోట్ల జన్యుపరంగా మార్చిన మొక్కలను పెంచితే రసాయనాలు సులభంగా నేలనుంచి బయటకు వస్తాయి. రసాయనాలుగల ఆకులను జాగ్రత్తగా తగలవెట్టి బెడద తప్పించుకోవచ్చు. ఈలోగా వాటిని పశువులు మాత్రం మేయకుండా తగు జాగ్రత్తలు తీసుకోవలసి వుంటుంది. వరిలాంటి పంటలను, పెరిగే తామరవంటి మొక్కలను కూడా 
ఈ పద్ధతికి వాడుకుంటే రసాయన కాలుష్యాన్ని మరింత సులభంగా తొలగించవచ్చునని పరిశోధకులు అభిప్రాయం వెలిబుచ్చారు. అలాగే నేరుగా సూక్ష్మజీవులను వాడి కాలుష్యం తొలగించే పద్ధతుల గురించి కూడా పరిశోధనలు మరింతగా జరుగుతున్నాయి. మొక్కల సాయంతో లోహ రసాయనాలు నిర్మూలన గురించి ఈ మధ్యనే ఒక సదస్సు జరిగింది.

## మూలాలు
భయం

thumb|కంప్యూటర్ లో చిత్రం చూచి భయపడుతున్న బాలుడు

**భయం** అనేది ఒక మానసిక వేదన. భయంతో ఏపని చేయలేము. భయం ఆందోళనకు మూల కారణము. భయం మనిషిని నిర్జీవము చేయును.

ఏ విషయం గురించయినా అతిగా భయపడడాన్ని ఫోబియా (Phobia) అంటారు. వస్తువులు లేదా సంఘటనల పట్ల భయం అహేతుకంగా మారినప్పుడు దానిని "ఫోబియా" అంటారు. మనుషుల్లో ఏదో ఒక రకమైన రిస్క్ అనిపించినప్పుడు వారిలో భయం కనిపిస్తుంది. ఈ ప్రమాదం ఏదైనా రకం కావచ్చు - ఆరోగ్యం, డబ్బు, వ్యక్తిగత భద్రత మొదలైనవి. ఇది పూర్తిగా తప్పించుకోలేని భావోద్వేగం. భయం యొక్క పరిధి, పరిధి వ్యక్తి నుండి వ్యక్తికి మారుతూ ఉంటుంది, కానీ భావన ఒకేలా ఉంటుంది. ఇది నిరీక్షణ కారణంగా ఉంది. భయం జీవితం నుంచి పుట్టినది కాదు. భ్రాంతులతో నిండిపోయిన మనస్సు నుంచి పుట్టినది. మనుగడ కోసం చేసే ప్రయత్నాలలో శరీరం యొక్క ప్రతిచర్యలలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన భాగం. మానవులందరూ ఏదో ఒక విధంగా భయాన్ని అనుభవిస్తారు భయంతో కూడిన కొన్ని సాధారణ ముఖ కవళికలు -- భయపడిన ముఖం, పెద్ద కళ్ళు, నోరు తెరవడం మొదలైనవి. మూడు రకాల భయాలు ఉన్నాయి: మూఢ, తెలివైన, అనిశ్చిత. **మూఢనమ్మకాల** భయం అంటే ఊహాజనిత విషయాల భయం. **అతను పెద్దయ్యాక, ప్రపంచం గురించి ఎక్కువ జ్ఞానం కలిగి ఉన్నప్పుడు తెలివైన** భయం ప్రయోజనంగా వస్తుంది. **అనిశ్చితి** భయం అనేది ఒకరి చర్య యొక్క ఫలితం తెలియకపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. భయం అనేది ఒక ప్రమాదకరమైన ఉద్దీపన సమక్షంలో లేదా ఎదురుచూసే భావోద్వేగ స్థితి.

## సంకేతాలు  , లక్షణాలు

భయానికి ముందుగా వచ్చే ప్రతిస్పందనను ఆందోళన అంటారు . ఆందోళనలో, వ్యక్తికి హాని కలిగించే పరిస్థితి లేదా వస్తువును ఎదుర్కోవటానికి ముందుగానే భయపడతాడు, అనేక శారీరక మార్పులు శరీరంలో భయంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి . ముప్పును ఎదుర్కోవడానికి సహజమైన ప్రతిస్పందన అనేది పెరిగిన శ్వాస రేటు, పెరిగిన హృదయ స్పందన రేటు, పరిధీయ రక్త నాళాల సంకోచం, కండరాల ఒత్తిడి, చెమట, పెరిగిన రక్తంలో గ్లూకోజ్, పెరిగిన తెల్ల రక్త కణాలు, నిద్రలేమి సంకేతాల ద్వారా వర్గీకరించబడుతుంది.అది సామాజిక సంబంధాలతో రాజీ పడడం, మానసిక బాధలను కలిగించడం ప్రారంభించినప్పుడు. భయానికి చికిత్స చేయడానికి మనస్తత్వవేత్తలు ఎక్కువగా ఉపయోగించే సాంకేతికతను సిస్టమాటిక్ డీసెన్సిటైజేషన్ అంటారు. దానితో, తేలికపాటి ఆందోళన నుండి భయం వరకు భయం యొక్క స్థాయి నిర్మించబడుతుంది, క్రమంగా, రోగి భయాన్ని ఎదుర్కొనేలా ప్రోత్సహించబడుతుంది. ఇలా చేయడం ద్వారా, రోగి క్రమక్రమంగా అభిజ్ఞా పునర్నిర్మాణ ప్రక్రియ ద్వారా వెళతాడు,

## భాషా విశేషాలు
భయము [ bhayamu ] bhayamu. సంస్కృతం n. Fear, fright, terror, alarm. భయంకరము bhayankaramu. adj. Frightful, alarming, terrible. భయదము bhayadamu. adj. Frightful, terrific. భయపడు bhaya-paḍu. v. n. To be afraid. భయపరచు bhaya-paraṭsu. v. a. To frighten, alarm, intimidate. భయపెట్టు bhaya-peṭṭu. v. a. To frighten, alarm. భయస్థుడు bhayasthuḍu. n. A timorous or timid man; one who fears to do evil; a god-fearing man. భయస్థురాలు a timid woman. భయానకము bhay-ānakamu. adj. Fearful, frightful, alarming. భయావహము bhay-āvahamu. adj. Frightful, alarming, terrible. భయోత్పాతము bhay-ōtpātamu. n. A fearful prodigy or phenomenon.

## ఇవి కూడా చూడండి
* అభయము

## మూలాలు

వర్గం:అనుభూతులు
వర్గం:నవరసాలు
ఆత్మవిశ్వాసం

alt=Vijayaniki aidumetlu.jpg|thumb|ఆత్మవిశ్వాసం ఇంకా మానసిక వికాసం పెంపొందించడానికి యండమూరి రాసిన విజయానికి ఐదు మెట్లు పుస్తకం
ప్రతి మనిషికీ తమపై తమకు నమ్మకం ఉండటం చాలా అవసరం. దీనినే **ఆత్మ విశ్వాసం** అని అంటారు. దీనికి ఆంగ్లంలో Self Confidence అని అర్థం. "నేను చేయగలను" అని అనుకునేదే ఆత్మవిశ్వాసం. ఆత్మవిశ్వాసం ఉంటే ఎవరైనా ఏదైనా చెయ్యగలరు. ప్రతిభ ఉండి ఆత్మవిశ్వాసం లేకపొతే ఏ రంగంలోనైనా సరిగ్గా రాణించలేరు. ఆత్మవిశ్వాసం అనేది మనిషికి ఒక దివ్యౌషధంలా పని చేస్తుంది. అనుకున్న పనిని అనుకున్నట్టు సాధించడానికి ఆత్మవిశ్వాసం చాలా తోడ్పడుతుంది.  ఎంత బాగా ఆత్మవిశ్వాసం ఉంటే అంత బాగా మనం జీవితంలో పైకి రావచ్చు.ముందు మన మీద మనకి సరైన  అవగాహన ఉండాలి. ఈ అవగాహనే మన మాటల్లో ధ్వనిస్తుంది. దీనివల్ల మనలో ఎంత ఆత్మవిశ్వాసం ఉందో అవతలి వారికి తెలుస్తుంది. ఏ విధమైన తప్పుడు ఆలోచనలకి మన మనసులో చోటు ఉండకూడదు. దీనివల్ల మన ఆత్మవిశ్వాసం దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది.

మన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని మెరుగుపరిచే కొన్ని అంశాలు ఉన్నాయి. అవి

* చూడగానే ఆకట్టుసునే విధంగా మన వస్త్రధారణ ఉండాలి.
* కాస్త తొందరగా నడవాలి.
* ఇతరులను గౌరవించాలి.
* ఇతరుల పట్ల సానుకూలత కలిగి ఉండాలి 
* మంచి ఉపన్యాసాలు వినాలి.
* ఎవరైనా మంచి పనులు చేసినప్పుడు వారికి కొన్ని మంచి మాటలు చెప్పాలి.
* ఎప్పుడూ ముందు వరసలోనే కూర్చోవాలి. 
* వేదికపై ఎక్కి మాట్లాడగలగాలి.
* మన పని మీదే ఎక్కువ సమయం కేటాయించాలి.
* ఎల్లప్పుడూ దృష్ట్టి అంతా ఎదో ఒకటి నేర్చుకోవాలి అని ఉండాలి.

మనలో ఉన్న ఆత్మవిశ్వాసం మన తోటి వాళ్ళలో కూడా ఆత్మవిశ్వాసం నింపగలదు. మనవాళ్ళ విశ్వాసాన్ని మనం
చూరగొనడమే మనలో ఉన్న ఆత్మవిశ్వాసానికి ప్రతీక. విజయం సాధించిన వారికి, సాధించని వారికి మధ్య తేడా ఈ ఆత్మవిశ్వాసమే అని మనమంతా తెలుసుకోవాలి.

Aathma viswasam
జాండ్ర

**జాండ్ర** బి.సి.బి.గ్రూపులోని కులం. రాష్ర్ట వ్యాప్తంగా జాండ్ర కులస్థులు దాదాపు 8 లక్షల మంది ఉన్నారు. వీరి కులవృత్తి నేతపని. చాలామంది ఇతర రాష్ట్రాలకు వలస వెళ్ళారు. తెలంగాణ ప్రాంతంలో ఉన్నవారు ఎక్కువగా మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రాలకు వెళ్లారు. వలసలు ప్రారంభం కాకమునుపు ఇక్కడ ఆ రోజుల్లో రోజుకు రెండు రూపాయలు మజూరీ(కూలీ) ఇస్తే పనిచేసేవారు. ఇంట్లో వారు అంతా కలిసి పనిచేసేవారు కనుక ఎంతో కొంత మిగుల్చుకునేవారు. చేనేత మగ్గాలపైనే కుటుంబం మొత్తం ఆధారపడి జీవిం చేది. ఇంట్లో ఒక్క మగ్గం ఉందంటే ఇంటిల్లిపాదీ పనిచేసేవారు. అప్పట్లో చాలామంది విద్యావంతుల య్యారు. ఉన్నత పదవులు కూడా పొందారు. జాండ్ర సామాజిక వర్గానికి చెందిన విద్యా వంతులు తమ విద్యా ర్థులను ప్రోత్సహించే దిశగా ప్రయ త్నాలు సాగిస్తున్నారు. 1960 వరకు ఈ వృత్తిదారులకు ప్రాధాన్యత ఉండేది. వపర్‌ లూమ్స్ ఊపందుకోవటంతో చేనేత కార్మికుల మాదిరే వీరికీ ఉపాధి కరువైంది. పది మందికి ఉపాధి కల్పించే పనిని ఒక్క పవర్‌ లూమ్‌ లాగేసుకుంది. కనుకనే వీరిలో నిరుద్యోగుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగింది. ఆది నుంచి మగ్గం గుంటలో కూర్చొని నేయటానికి అలవాటుపడిన వారు బరువులు మోసి, బండలెత్తే పనులు చేయలేకపోవంతో వీరికి ఎక్కడా ఉపాధి లభించలేదు. మహిళలు బీడీలు చుట్టే పనిని ఎంచుకున్నారు. కనుకనే నేటికీ వీరిలో అధిక శాతం బీడీలు చుడుతూ కనిపిస్తారు. నేత పనిచేసే ఇతర కులాలవారికన్నా జాండ్ర కులస్థులకు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది, కనుకనే రాష్ర్టంలోని కొన్ని పట్టణాలలో జాండ్రపేటల పేర్లతో పిలువబడుతున్న కాలనీలను నేటికీ మనం చూడొచ్చు. చేతివేళ్లతో అద్భుత కళాఖండాలను సృష్టించేవారు వీరిలో ఉన్నారు. కొత్త డిజైన్ల రూపకల్ప నతోపాటు, రంగులు అద్దకాల అంశంలోనూ వీరికంటూ ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది. 

## శ్రావణ మాసోత్సవం
ప్రతి ఏడాదీ శ్రావణమాసం అమావాస్యకు ముందు వచ్చే సోమవారం వీరు ఉత్సవం జరుపుకుంటారు. ఈ ఉత్సవం కోసం ఎక్కకెక్కడి వారు స్వస్థలాలకు చేరుకుని అందులో పా ల్గొంటారు. శ్రావణ మాసంలో వస్తుంది కనుక శ్రావణ మాసో త్సవంగా దీనిని చెప్పుకుంటారు. ఈ ఉత్సవంలో సందికోల పేరుతో 30 అడుగుల కరన్రు అలంకరిస్తారు. ఆదివారం అంతా భక్తి గీతాలు, భజనలతో కాలం గడుపుతారు. సోమవారం ఉద యం నుంచి రాత్రి వరకు వివిధ కార్యక్రమాలు జరుపుతారు. విద్యార్థులను ప్రోత్సహించే కార్యక్రమాలు కూడా చేపడతారు.

గ్రామీణ ప్రాంతాలలోని జాండ్ర పిల్లల చదువుకోసం హాస్టళ్లు, కులవృత్తి చేస్తు శ్యాసకోశ వ్యాధులతో బాధపడుతున్న వారికి ఉచితంగా మందులు ఇచ్చే ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వాన్నికోరుతున్నారు. కమ్యూనిటీ హాలు నిర్మాణం కోసం కర్ణాటకలోని జాండ్ర కులస్థులు ఆర్థిక సహాయం అందించేందుకు ముం దుకు వచ్చారని ప్రభుత్వ పరంగా కూడా జిల్లాలలో కమ్యూనిటీ హాళ్ల నిర్మాణానికి స్థలం మంజూరు చేయాలని కోరుతున్నారు.

## మూలాలు
*http://www.suryaa.com/showsports.asp?ContentId=7867

వర్గం:కులాలు
పేకాట

[thumb|250px|right|పేకాట, [1895]]

పేక ముక్కలతో ఆడే ఆట **పేకాట**. పేకాటలో చాలా రకాలున్నాయి. వీటిలో ఎక్కువగా ఆడుకునేవి మూడు ముక్కలాట, రమ్మీ.   మూడు ముక్కలాట ప్రధానంగా రాజు, రాణి, జాకీ, ఆసు ముక్కల కాంబినేషన్లో  ముక్కలు పడడం  బట్టి గెలవడం ఉంటుంది. మూడుముక్కలాట కేవలం అదృష్టం మీద ఆధారపడిన ఆట.  పదమూడు ముక్కలతో ఆడే రమ్మీ ముఖ్యమయినది. పదమూడు ముక్కలాటలో  సీక్వెన్స్, ట్రిప్లెట్, నాచురల్, జోకర్ వంటివి పారిభాషిక పదాలు.   రమ్మీ అని పిలుచుకునే పదమూడు ముక్కల ఆటలో అదృష్టంతో పాటు ఆడగాడి నైపుణ్యం, సమయానుకూలంగా స్పందించడం కూడా ముఖ్యమైన అంశాలు.

## పేక ముక్కలు

thumb|Set of 52 Anglo-American style playing cards

## రకాలు
* బ్రిడ్జి:
* మూడు ముక్కలాట:
* సీక్వెన్స్:
* జాకీ చలం:
* ఢంకా పలాసు లేదా కోతాట:
* నాలుగు ముక్కలాట:
* తొమ్మిది ముక్కలాట:

## ఇవి కూడా చూడండి
పేకముక్క
## మూలాలు

వర్గం:ఆటలు
వర్గం:పేకాటలు
చెల్లెలు (అయోమయ నివృత్తి)

*చెల్లెలు కుటుంబంలో చిన్న ఆడపిల్ల.

*చెల్లెలి కోసం, 1968 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*చెల్లెలి కాపురం, 1971 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*చిట్టి చెల్లెలు, 1970 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
దావానలం

thumb
**దావానలం**, **దావాగ్ని** లేదా **కార్చిచ్చు** (Forest fire or Wildfire) అనగా అడవులలో సంభవించే అతి త్వరగా వ్యాపించే అగ్ని ప్రమాదాలు. ఇవి మానవుల అలక్ష్యం వలన, మెరుపుల మూలంగా, లేదా అగ్ని పర్వతాల వలన సంభవిస్తాయి. వీటివలన కొంత ప్రయోజనం ఉన్నా కూడా తక్కువ కాలంలో విస్తృతంగా వ్యాపించి అక్కడ నివసించే జంతుజాలాన్ని కూడా నాశనం చేస్తాయి.

## కొన్ని ముఖ్యమైన కార్చిచ్చుల జాబితా
* 2019 అమెజాన్ అడవుల్లో కార్చిచ్చు

వర్గం:ప్రకృతి వైపరీత్యాలు
తేజోగుణము

గొప్పవ్యక్తులు;
**తేజోగుణము** అనునది ఒక మనిషి స్వభావాన్ని తెలుపును. ఈ గుణము ఉన్న వ్యక్తులు తాము చేయు పనిని ఆలోచించి సరైన విధానం చేస్తారు. ఉదాహరణకు పురాణ చరిత్రలో శ్రీరాముడు, శ్రీకృష్ణుడు వారి తేజోగుణము వలన చాలా గొప్ప వ్యక్తిత్వము కలిగిన వారు అయ్యారు. తేజోగుణము కలిగిన వ్యక్తులు చాలా తేజస్సు కలిగి ఉంటారు. వారి ఆలోచనలు చాలా గొప్పగా ఉండును. ప్రతి పనిని ఆచితూచి చాలా తెలివిగా చేయుదురు. ఆ పని ఎంత కష్టముగా ఉన్నను దానిని విడువక విజయము సాధిస్తారు. వీరు మనోధైర్యము కలిగి ఉంటారు. అందువలననే వారికి విజయము చేకూరుతంది. వీరు మార్గదర్శకులుగా ఉంటారు.

మహాత్మా గాంధీ, స్వామి వివేకానంద వారి తేజోగుణము వలన చాలా గొప్పవ్యక్తులుగా అయ్యారు.

తేజోగుణముకు వ్యతిరేకములు రజోగుణము, తమోగుణము.
***రజోగుణము** అనిన దూకుడుతనము అని అర్థము. వీరు తమ తొందర పాటుతో విజయానికి దూరము అవుతారు.
ఉదాహరణ: భీముడు బలం ఉన్నా ఆలోచన వుండదు.

***తమోగుణము** అంటే ఏ పనికీ వీరు పూనుకోరు. తమ: అనిన చీకటి అని అర్థము. వీరు అన్ని విషయాలకీ కృంగిపోతూ వుంటారు.

## మూలాలు

వర్గం:మానసిక శాస్త్రము
పైడి

***పైడి** అనగా తెలుగు భాషలో బంగారం అని అర్ధం.
----
*పైడి (ఇంటి పేరు), తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
*పైడి జైరాజ్, సుప్రసిద్ధ భారతీయ నటుడు, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత.
*పైడి తెరేష్ బాబు ప్రముఖ రచయిత.
*పైడి లక్ష్మయ్య, పరిపాలనా దక్షులు.
*పైడితల్లి, తెలుగువారిలో కొందరి పేరు.
----
**పైడి** పేరున్న కొన్ని గ్రామాలు:
*పైడికాల్వ, కడప జిల్లాలోని గ్రామం.
*పైడికొండ, తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని గ్రామం.
*పైడిగుమ్మాల్, మెదక్ జిల్లాలోని గ్రామం.
*పైడిచింతపాడు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని గ్రామం.
*పైడిచింతలపల్లి, కరీంనగర్ జిల్లాలోని గ్రామం.
*పైడిపర్రు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని గ్రామం.
*పైడిపల్లి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని కొన్ని గ్రామాల పేరు.
ప్రపంచమారి

**విశ్వమారి** (pandemic) మానవులలో త్వరగా వ్యాపించి విశ్వమంతా వ్యాపించి కొన్ని మానవ సమూహాలను నాశనం చేసే అంటువ్యాధి. ఇది ఒక ప్రాంతంలో ప్రారంభించబడి కొద్దికాలంలో బహుళ ఖండాలు లేదా ప్రపంచవ్యాప్తంగా, గణనీయమైన సంఖ్యలో ప్రజలను ప్రభావితం చేస్తుంది. స్థిరమైన సంఖ్యలో సోకిన వ్యక్తులతో విస్తృతమైన స్థానిక వ్యాధి మహమ్మారి కాదు. కాలానుగుణ ఇన్‌ఫ్లుయెంజా పునరావృతం వంటి స్థిరమైన సోకిన వ్యక్తులతో విస్తృతమైన స్థానిక వ్యాధులు సాధారణంగా మినహాయించబడతాయి, ఎందుకంటే అవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాపించకుండా ప్రపంచంలోని పెద్ద ప్రాంతాలలో ఒకేసారి సంభవిస్తాయి.

చరిత్ర అంతటా, మశూచి, క్షయ వంటి వ్యాధుల ప్రపంచమారిగా ఉన్నాయి. అత్యంత వినాశకరమైన మహమ్మారిలో ఒకటి బ్లాక్ డెత్ (దీనిని ప్లేగు అని కూడా పిలుస్తారు), ఇది 14 వ శతాబ్దంలో 75-200 మిలియన్ల మందిని బలితీసుకుంది. 1918 ఇన్ఫ్లుఎంజా పాండమిక్ (స్వెయిన్ ఫ్లూ), 2009 ఇన్ఫ్లుఎంజా పాండమిక్ (హెచ్ 1 ఎన్ 1) లు ఇతర ముఖ్యమైన మహమ్మారులు. ప్రస్తుత మహమ్మారిలో హెచ్ఐవి / ఎయిడ్స్, 2019–20 కరోనావైరస్ మహమ్మారి ఉన్నాయి.

## ముఖ్యమైన వ్యాధులు
* ప్లేగు వ్యాధి
* కలరా
* ఫ్లూ
* స్వైన్ ఫ్లూ
* ఎయిడ్స్
*కరోనా వైరస్ 2019

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాధులు
సూర్య (పత్రిక)

**సూర్య**ఒక తెలుగు దినపత్రిక. ఇది 21 అక్టోబర్ 2007 సంవత్సరంలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ గవర్నర్ నారాయణ్ దత్ తివారీ చే ప్రారంభించబడినది.  ఈ పత్రిక అధిపతి తెలుగు సినిమా నిర్మాత నూకారపు సూర్యప్రకాష్ రావు. ఈ పత్రిక తెలుగు దినపత్రికలలో మొదటిగా ప్రామాణిక యూనికోడ్ పధ్దతిలో అంతర్జాలంలో ప్రచురింపబడింది. 

## ప్రత్యేక అనుబంధాలు
*సోమవారం : వ్యాపార సంబంధాల ప్రత్యేక అనుబంధం **భాగ్యం**
*మంగళవారం : ఆరోగ్య సంబంధమైన విషయాల అనుబంధం **డాక్టర్**
*బుధవారం : గృహ సంబంధమైన అనుబంధం **పొదరిల్లు**
*గురువారం: పర్యాటక సంబంధమైన సమాచారాని అందించే అనుబంధం **విహారం**
*శుక్రవారం : భక్తి సంబంధమైన విషయాల అనుబంధం **ప్రార్థన**
*శనివారం: **చినుకు**
*ఆదివారం : కళల అనుబంధం **చిత్కళ**,, ఆదివారం అనుబంధం

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పత్రికలు
వర్గం:దినపత్రికలు
వర్గం:ప్రస్తుత పత్రికలు
పశువు

**గొడ్లు** లేదా **పశువులు** మానవులకు ప్రియమైన పెంపుడు జంతువులుగా జీవించే క్షీరదాలు.

## భాషా విశేషాలు
తెలుగు భాషలో పశువు పదానికున్న ప్రయోగాలు. పశువు నామవాచకంగా A beast, an animal, నాలుగుకాళ్ల జంతువు అని అర్ధం. A domestic animal such as a cow, buffalo, goat, or sheep. పశువుల కొట్టము అనగా a cow house. పశుభావము simplicity. పశుకృత్యము a brutal act. పశుఘ్నుడు a slayer of animals. పశుజనము the profane or brute folk, i.e., the heathen, the heterodox, or uninitiated. పశుపతి n. అనగా A name of Siva, as the master or ruler of all living creatures శివుడు. పశుప్రాయుడు a brutish or ignorant man.

గొడ్డు పదానికి కూడా వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. గొడ్డు నామవాచకంగా A beast. పశువు అని అర్ధం. ఇది adj. విశేషణంగా Barrenness గొడ్రాలితనము. Barren, sterile శూన్యము అని అర్ధాలున్నాయి. ఉదా: గొడ్డావు a barren cow, ఈనని పశువు. ఎనుపగొడ్డు, or ఎనుము a buffalo. ఎలుగుగొడ్డు అనగా ఎలుగుబంటి a bear, గొడ్లు kine, horned cattle. చిరుతగొడ్డు a leopard. గొడ్డు, గొడ్డురాలు or గొడ్రాలు n. అనగా పిల్లలులేని స్త్రీ. A barren woman. గొడ్డంబలి gruel without any rice in it. నూకలు లేని అంబలి. గొడ్డుజావ or గొడ్డుసంకటి ragi food without any sauce or curry to be taken with it. గొడ్డుకారము అనగా very hot మిక్కిలి కారముగా నున్న. గొడ్డుచెట్టు a barren tree ఫలింపని చెట్టు. గొడ్డుపోతు n. A useless man. నిష్క్రయోజనకుడు. గొడ్డుపోవు v. n. To become barren. గొడ్రాలగు. To become useless వ్యర్థమగు. To become effeminate పౌరుష హీనమగు. గొడ్డేరు n. A dry stream. నీళ్లు లేని యేరు. v. a. To rent or farm గుత్తచేయు. ఉదా: "గీ బొడ్డు పల్లెను గొడ్డేరి మోసపోతి నెట్లు చెల్లించు టంకంబు లేడుమార్లు?"

## పెంపుడు జంతువులకు ఉదాహరణలు

* పాడి జంతువులు :
** ఆవు
** ఎద్దు
** గేదె
** దున్న
** మేక
** గొర్రె
** ఒంటె

## పశుపోషణ
పశుపోషణ అనేది గ్రామీణ ప్రాంతాలలో అనాదిగా ఉన్న ఆచారం. భారతదేశం వ్యవసాయ ఆధారిత దేశం కాబట్టి దేశంలోని అత్యధిక మంది ప్రజలు వ్యవసాయరంగంపైనే ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. వ్యవసాయంతోపాటు పశుపోషణ అనేది కూడా భారతీయ రైతుల విశిష్ట లక్షణం. పాడి పశువులు, మాంసాన్నిచ్చే గొర్రెలు, మేకలు, కోళ్ల పెంపకాన్ని మన రైతులు ఒక పరిశ్రమగా కాకుండా జీవన విధానంలో భాగంగా మల్చుకొన్నారు. రైతాంగం అదనపు ఆదాయం కోసం పశు పోషణపై ఆధారపడుతున్నారు. పశుపోషణ రంగాలలో ఆవు దూడల నిర్వహణ అనేది ఒక భాగంగా ఉంది. పశు పోషణలో భాగంగా పశువులకు ఆహారంగా వివిధ రకాల పదార్థాలు అందించబడుతాయి. వాటిల్లో అజోల్ల ఒకటి.

## వ్యాధులు
వర్షాకాలంలో నోటి, కాలి వ్యాధి (గాలికుంటు వ్యాధి) వస్తుంది. వ్యాధి సోకితేనోట్లో పుండ్లు కావడం, పొదుగుల వద్ద, కాలి గిట్టలకు కురుపుల్లా వచ్చి తీవ్రంగా ఇబ్బంది పెడతాయి.

## చిత్రమాలిక


దస్త్రం:New born Frisian red white calf.jpg|alt=|ఆవు - దూడ
దస్త్రం:Bull near Bhopal India 001.jpg|alt=|ఎద్దు
దస్త్రం:Cambodia. Water buffaloes.jpg|alt=|గేద
దస్త్రం:A male buffalo before it's sacrifice which took place on the occassion of Durga Puja in Kalibari Temple, Silchar, Assam.JPG|alt=|దున్న
దస్త్రం:Doe and Kid at West Godavari.jpg|alt=|మేక - మేక పిల్ల
దస్త్రం:Swaledale Sheep Surrender Bridge.jpg|alt=|గొర్రె


## ఇవీ చూడండి
* పశువుల జాతులు

## మూలాలు
 

వర్గం:క్షీరదాలు
వర్గం:పెంపుడు జంతువులు
వర్గం:పశుపోషణ
వర్గం:పశు వైద్యం
వర్గం:పశువులు
వర్గం:సరిసంఖ్యలో గిట్టలు కలిగిన జంతువులు
ఉమ్మడి కుటుంబం

కుటుంబం అనగా భార్య, భర్త, పిల్లల సమూహం. ఉమ్మడి కుటుంబం అనగా ఒకే గృహంలో రెండు లేక అంతకంటే ఎక్కువ కుటుంబాల సమూహం. పూర్వ కాలం నుండి భారత దేశ కుటుంబ వ్యవస్థ ప్రధానంగా ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ. సాధారణంగా ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థలో, తాతయ్యలు, నాయనమ్మ 
తాతయ్యలు, తల్లితండ్రులు, భార్యా భర్తలు, పిల్లలు, వదిన, మరదలు, పిన్ని, అన్నయ్యలు, తమ్ముళ్ళు ఉంటారు.

## ఉమ్మడి కుటుంబంలో లాభాలు
*ప్రతీ వ్యక్తికీ ఆర్థిక మద్దత్తు లభిస్తుంది
*నెల ఖర్చు భాగం తగ్గుతుంది
*సుఖం, సంతోషం ఇతరులతో పంచుకోవచ్చు
*ప్రతి రోజూ వేడుకగానే ఉంటుంది
*పెద్దల సలహాలు లభిస్తాయి
*బాధల్లో ఉన్నప్పుడు ఓదార్పు, అభయం లభిస్తుంది
*విడాకులు, ఆత్మహత్యలు ఉండవు
*స్త్రీలకు గౌరవం, హుందాతనం  లభిస్తుంది
## సమిష్టి కుటుంబంలో నష్టాలు
*వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకి కరువు
*కష్టం విలువ తెలియదు
*ఆర్థిక స్వేచ్ఛ లేదు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* కుటుంబం కొటేషన్స్ -"తెలుగులో కుటుంబం గురించి సూక్తులు"

వర్గం:మానవ సంబంధాలు
కిరీటము

[right|thumb|[డెన్మార్క్ రాజు కిరీటం.]]

**కిరీటం** లేదా **మకుటం** (ఆంగ్లం Crown) తలమీద ధరించే ఆభరణము. చాలా కిరీటాలు ఖరీదైన బంగారం, వెండి లోహాలతో తయారుచేయబడి రత్నాలు పొదగబడి వుంటాయి.  కిరీటం అనేది చక్రవర్తులు వారి శక్తి,  గౌరవానికి చిహ్నంగా ధరించే తల అలంకారం లేదా టోపీ యొక్క సాంప్రదాయ రూపం. 

పాండవ మద్యముడైన అర్జునుడు "కిరీటి" (కిరీటము ధరించినవాడు) గా పేరుపొందాడు.

సాంప్రదాయకంగఅ కిరీటాలు దేవతలు, రాజులు ధరిస్తారు. వీరిలో కిరీటాన్ని ధరించడం అధికారం, వారసత్వం, అమరత్వం, సత్ప్రవర్తనం, గెలుపు, గౌరవానికి సంకేతంగా భావిస్తారు. ఇవే కాకుండా కిరీటాలు, పువ్వులు, నక్షత్రాలు, ఆకులు, ముల్లు మొదలైన వాటితో తయారైనవి ఇతరులు ధరిస్తారు.

## చరిత్ర
భారతదేశంలోని హర్యానా నుండి చరిత్రపూర్వ కాలంలో కిరీటాలు కనుగొనబడ్డాయి.  అచెమెనిడ్ పర్షియన్ చక్రవర్తులు డయోడెం వంటి కిరీటాలను  ధరించేవారు. ఇది కాన్స్టాంటైన్ I చేత స్వీకరించబడింది.  తరువాత రోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క అన్ని తదుపరి పాలకులచే ధరించబడింది. దాదాపు సస్సానిద్ రాజులందరూ కిరీటాలను ధరించేవారు. 

అనేక రకాలైన అనేక కిరీటాలు పురాతన కాలంలో ఉపయోగించబడ్డాయి.  అవి హెడ్జెట్, డెష్రెట్, ప్షెంట్ (డబుల్ క్రౌన్),  ఫారోనిక్ ఈజిప్ట్ యొక్క ఖెప్రేష్ వంటివి. ఈజిప్ట్‌లోని ఫారోలు కూడా డయాడమ్‌ను ధరించారు. ఇది సౌర ఆరాధనలతో ముడిపడి ఉంది. ఇది పూర్తిగా కోల్పోకుండా రోమన్ చక్రవర్తి అగస్టస్ ఆధ్వర్యంలో పునరుద్ధరించబడింది. ఫారో అమెనోఫిస్ III (r.1390–1352c) సమయానికి ఒక వజ్రాన్ని ధరించడం స్పష్టంగా రాజరికానికి చిహ్నంగా మారింది. సాంప్రదాయ పురాతన కాలం నాటి దండలు,  కిరీటాలు కొన్నిసార్లు లారెల్, మిర్టిల్, ఆలివ్ లేదా వైల్డ్ సెలెరీ వంటి సహజ పదార్థాల నుండి తయారు చేయబడ్డాయి.

ఐరోపా సంస్కృతుల క్రైస్తవ సంప్రదాయంలో, కొత్త చక్రవర్తి సింహాసనాన్ని అధిరోహించినప్పుడు మతపరమైన ఆమోదం రాచరిక అధికారాన్ని ప్రామాణీకరించింది.  పట్టాభిషేక కార్యక్రమంలో మతపరమైన అధికారి కొత్త చక్రవర్తి తలపై కిరీటాన్ని ఉంచుతారు. కొంతమంది, అందరూ కానప్పటికీ, ప్రారంభ పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తులు పోప్ చేత పట్టాభిషేకం చేయడానికి వారి జీవిత కాలంలో ఏదో ఒక సమయంలో రోమ్‌కు వెళ్లారు. 

నేడు, బ్రిటీష్ రాచరికం,  టోంగాన్ రాచరికం, వారి అభిషిక్త మరియు పట్టాభిషేక చక్రవర్తులతో మాత్రమే ఈ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తున్నాయి, అయినప్పటికీ అనేక రాచరికాలు జాతీయ చిహ్నంగా కిరీటాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఫ్రెంచ్ క్రౌన్ ఆభరణాలు 1885లో థర్డ్ ఫ్రెంచ్ రిపబ్లిక్ ఆర్డర్‌పై విక్రయించబడ్డాయి.  స్పానిష్ క్రౌన్ ఆభరణాలు 18వ శతాబ్దంలో ఒక పెద్ద అగ్నిప్రమాదంలో ధ్వంసమయ్యాయి.

జార్జియా రాజు జార్జ్ XII కిరీటం బంగారంతో తయారు చేయబడింది.  145 వజ్రాలు, 58 కెంపులు, 24 పచ్చలు మరియు 16 అమెథిస్ట్‌లతో అలంకరించబడింది. ఇది ఆభరణాలతో ఎనిమిది తోరణాలతో కప్పబడిన వృత్తాకార రూపాన్ని తీసుకుంది. ఒక శిలువ ద్వారా అధిగమింపబడిన భూగోళం కిరీటం పైభాగంలో ఉంది. 

## మూలాలు

వర్గం:ఆభరణాలు
నందమూరి త్రివిక్రమరావు

thumb
**నందమూరి త్రివిక్రమరావు**  తెలుగు సినిమా నిర్మాత, దర్శకుడు, సినిమ కథా రచయిత. అతను ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి, సినీ నటుడు నందమూరి తారక రామారావుకు తమ్ముడు. అతని కుమారుడు నందమూరి కళ్యాణ చక్రవర్తి 1980లలో సినిమా నటుడు, మద్రాసులోని నేషనల్ ఆర్ట్ ధియేటర్ కు సహ అధిపతి,.  ఈ నిర్మాణ సంస్థ నందమూరి తారక రామారావు నటించిన 40 చిత్రాలను నిర్మించింది. అతను నాలుగు జాతీయ ఫిల్మ్‌ పురస్కారాలను పొందాడు. మూడు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర నంది పురస్కారాలను, రెండు దక్షిణాది ఫిల్మ్‌ పురస్కారాలను అందుకున్నాడు.  

## పురస్కారాలు

; జాతీయ సినిమా పురస్కార

* 1954 - ఉత్తమ తెలుగు సినిమా నిర్మాతగా మెరిట్ సర్టిఫికేటును  తోడు దొంగలు సినిమాకు అందుకున్నాడు. 
* 1960 - ఉత్తమ తెలుగు సినిమా నిర్మాతగా మెరిట్ సర్టిఫికేటును సీతారామ కళ్యాణం సినిమాకు అందుకున్నాడు. 
* 1970 - ఉత్తమ తెలుగు సినిమా నిర్మాతగా జాతీయ ఫిల్మ్‌ పురస్కారాన్ని వరకట్నం సినిమాకు అందుకున్నాడు. 

## నిర్మించిన చిత్రాలు
*డ్రైవర్ రాముడు (1979) 
*శ్రీ కృష్ణ సత్య (1971) 
*ఉమ్మడి కుటుంబం (1967) 
*గులేబకావళి కథ (1962) 
*సీతారామ కళ్యాణం (1961) 
*జయసింహ (1955) 
*తోడు దొంగలు (1954) 
*పిచ్చి పుల్లయ్య (1953)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
ఐ.ఎమ్.డి.బిలో త్రివిక్రమరావు పేజీ.

వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:నందమూరి కుటుంబం
రక్తం (అయోమయ నివృత్తి)

*రక్తం మన శరీరంలోని ప్రవహించే ముఖ్యమైన ద్రవ పదార్థం.
*రక్త కన్నీరు
*రక్త దానం
*రక్త పీడనం
*రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థ
*రక్త సంబంధం
*రక్త సింధూరం
చామరం

thumb
**చామరం** హిందూ దేవాలయాలలో కొన్ని పూజా సమయాలలో దేవునికి వింజామర లాగ వీచే ఉపకరణం. దేహమునకు గాలితగులునట్లుగా చేతితో అటునిటు వూపు ఒకవిధమైన అర్థచంద్రాకార పరికరము. కొన్ని సేవలలో భక్తుల చేత కూడా వీనితో విసరమని చెబుతారు. దీనిని పొడవైన తెల్లని లేదా లేత గోధుమ రంగులో ఉండే మెత్తని వెంట్రుకలతో తయారుచేస్తారు. ఈ వెండ్రుకలు చమరీ మృగం తోకభాగం నుండి తీస్తారు. పట్టుకోవడానికి అనువుగా వెండితో చేసిన పిడి ఉంటుంది.

భగవంతునికి నిర్వహించే షోడసోపచారాలలో చామరం ఒకటి. 
* ఉపయోగం :దేవతలను ఆరాధించేటప్పుడు వారికి గాలిని విసరడానికి ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని సేవల్లో భక్తులు కూడా దీనిని ఉపయోగించమని సూచిస్తారు. 
* తయారీ : పొడవైన, తెల్లని లేదా లేత గోధుమ రంగులో ఉండే మెత్తని వెంట్రుకలతో తయారు చేస్తారు. ఈ వెంట్రుకలు చమరీ మృగం (యాక్) తోక నుండి తీసుకోబడతాయి. 
* ఇతర పేర్లు : దీనిని 'వింజామరము' అని కూడా పిలుస్తారు. 
* పురాణాలలో : లలితా సహస్రనామ స్తోత్రంలో "సచామర రమావాణీ - సవ్య దక్షిణ సేవితా" అని ఉంది. దీని అర్థం  లక్ష్మీదేవి (రమా) మరియు సరస్వతీ దేవి (వాణి) చామరాలను ధరించి సేవ చేస్తున్నారని పేర్కొనబడింది.
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* https://www.youtube.com/watch?v=50df4kOPeKk
* https://www.youtube.com/shorts/kqPq9MLYvjk

వర్గం:పూజావిధానాలు
నీటి తేలు

**నీటి తేలు** (ఆంగ్లం Water Scorpion) నెపిడే (Nepidae) కుటుంబానికి చెందిన కీటకాలు.http://tolweb.org/tree?group=Nepomorpha  ఇవి చూడడానికి తేలు (Scorpion) లాగా కనిపిస్తాయి. వీటిలో 8 ప్రజాతులకు చెందిన జీవులు రెండు ఉపకుటుంబాలలో నెపినే (Nepinae), రానాట్రినే (Ranatrinae) ఉన్నాయి. రానాట్రా (Ranatra) ప్రజాతికి చెందిన జీవులు సూదుల్లాగా సన్నగా పొడవుగా ఉంటాయి. సాధారణమైన బ్రిటిష్ జాతి (*Nepa cinerea*) చెరువులు, నిలవ నీటిలో జీవిస్తాయి. ఇవి నీటిలోని చిన్న చిన్న కీటకాలను తింటాయి. 

నెపా (Nepa) జీవులలో శరీరం వెడల్పుగా, బల్లపరుపుగా ఉంటాయి. రానాట్రా (Ranatra) జీవులు, వాటి కాళ్ళు సన్నగా పొడవుగా ఉంటాయి. తేలు వలె ఇది విష కీటకము కాదు.

## ఇవి కూడా చూడండి
*సముద్రపు తేలు (Sea Scorpions)

## మూలాలు
*Nepidae, Tree of life project 
*Dr. Jonathan Wright (1997) Water Scorpions Northern State University, South Dakota
*ITIS Standard Report: Nepidae

## బయటి లింకులు
*https://web.archive.org/web/20081227210936/http://www.bugsurvey.nsw.gov.au/html/popups/bpedia_18_tol_wa-sc.html
*http://www.dnr.state.wi.us/org/caer/ce/eek/critter/watercritter/scorpion.htm 
*https://web.archive.org/web/20051117111948/http://eny3005.ifas.ufl.edu/lab1/Hemiptera/Nepid.htm
*http://delta-intkey.com/britin/hem/www/nepidae.htm 
*https://web.archive.org/web/20090426131724/http://www.museum.insecta.missouri.edu/taxa/Heteropter/nepidae.html 

వర్గం:కీటకాలు
జైరాజ్

----------------------------------------------
* పైడి జైరాజ్ : భారత సినీరంగంలో ప్రసిద్ధ నటుడు, నిర్మాత, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత.
* హేరిస్ జైరాజ్ : సినిమా సంగీత దర్శకుడు.
కుందన్ లాల్ సైగల్

**కుందన్ లాల్ సైగల్** (ఆంగ్లం : **Kundan Lal** (**K.L.**) Saigal) ( జ: ఏప్రిల్ 11, 1904 జమ్మూ &ndash; మ: జనవరి 18, 1947 ) జలంధర్ భారతీయ గాయకుడు, నటుడు. ఇతడు బాలీవుడ్ మొదటి సూపర్ స్టార్ గా పరిగణింపబడుతాడు. సైగల్ కాలంలో బాలీవుడ్ కు కలకత్తా కేంద్రంగా వుండేది, ప్రస్తుతం ముంబాయి కేంద్రంగా ఉంది.

## జీవితం

సైగల్ తన 42వ యేటనే మరణించాడు. మరణానికి ముందు అనేక హిట్ సినిమాలు అందించాడు. నౌషాద్ సంగీత దర్శకత్వంలో నిర్మింపబడిన సినిమా *షాజహాన్* ( 1946 ) సూపర్ హిట్ అయ్యింది. *జబ్ దిల్ హీ టూట్ గయా, హమ్ జీకే క్యా కరేఁ* హిందీ పాటల మకుటంలో మణి.

తన పదునైదు ఏండ్ల ప్రస్థానంలో సైగల్ 36 సినిమాలలో నటించాడు - 28 హిందీ/ఉర్దూ, 7 బెంగాలీ,, ఒక తమిళ సినిమా. ఇవే కాకుండా హిందీ/ఉర్దూ హాస్యభరిత సినిమా ఐన *దులారీ బీబీ* (3 రీళ్ళు) లో నటించాడు, ఈ సినిమా 1933లో విడుదల అయింది.

## ఇవీ చూడండి
* బాలీవుడ్ పాటలు
* సైగల్ ఒక నటుడు - గాయకుడు - ప్రాణ్ నెవిలె
* (విడియో సర్చ్)
* షాజహాన్ (హిందీ చిత్రం )

## బయటి లింకులు
*Comprehensive resource website on K.L. Saigal, offering previews of all his songs.
* 
*Biography 
*Detailed K.L. Saigal profile
*K.L. Saigal's profile

వర్గం:1904 జననాలు
వర్గం:1947 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ గజల్ గాయకులు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
పేడ పురుగు

**పేడ పురుగు** లేదా **పెండ పురుగు** (ఆంగ్లం Dung beetle) పశువుల మలంపై జీవించే ఒక విధమైన కీటకము. కొమ్ములుండే మగ పేడ పురుగు తన కంటే 1141 రెట్లు బరువు గల వస్తువులను ఎత్తగలదు. ఇది వాటి తొమ్మిది చేతులు కలిపి ఎత్తగలిగే సగటు బరువుకు సమానం. జీవ అవశేషాలను విచ్ఛిన్నం చేయడంలో కీటకాలది ముఖ్యపాత్ర. అంటే ఏదైనా త్వరగా కుళ్లిపోయి, తిరిగి మట్టిలో కలిసేందుకు అవి ఉపయోగపడతాయి. ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎక్కువ బరువులు మోసే కీటకం ఇదే.

‘‘మలాన్ని మట్టిలో కలిపే పేడ పరుగులు లేకపోతే ఏం జరుగుతుందో ఒక్కసారి ఊహించుకోండి. మనమంతా చట్టూ మలంతో, కళేబరాల మధ్య బతకాలి’’ అని మెక్ ఆలిస్టర్ బీబీసీతో చెప్పారు.

దీని పరుగూ వేగంగా ఉంటుంది. వీటికి రెక్కలూ ఉంటాయి. గాల్లోనూ ఎగరగలవు. ఇవి పేడను గుండ్రటి బంతుల్లా చేసి... తరలిస్తుంటాయి. తర్వాత వీటిలో ఓ చోట భూమిలో కప్పెడతాయి. దీని వల్ల భూమి సారవంతం అవుతుంది. మొక్కలు, చెట్లకు కావాల్సిన ఎరువు దొరుకుతుంది. ఓ రకంగా వీటిని పారిశుద్ధ్య కార్మికులుగా, పర్యావరణ రక్షకులుగా చెప్పుకోవచ్చు. ఇంతకీ ఇవి పేడను బంతుల్లా చేసి ఎందుకు తరలిస్తాయంటే.. వాటిలో తమ గుడ్లు పెట్టడానికి! పేడపురుగులతో పాటు.. వాటి  లార్వాలకు సైతం పోషకాలతో కూడిన పేడ చక్కటి ఆహారం. ఈ కీటకాల్లో ప్రధానంగా మూడు రకాలున్నాయి. ఇవి ఎంతో బలవంతులైనప్పటికీ వీటి జీవితకాలం కేవలం మూడు సంవత్సరాలే.

## ఉనికి
పేడ పురుగులు దక్షిణ ఐరొపా, ఉత్తరాఫ్రికా, టర్కీ, మిడిల్ ఈస్ట్ దేశాల్లో ఉంటాయి. కానీ ఈ రోజుల్లో ఇవి అంటార్కిటికా మినహా అన్ని ఖండాల్లో కనిపిస్తున్నాయి. ఇవి కలయిక సమయంలో తన శక్తిని ఉపయోగించే ఇతర పేడ పురుగులతో పోరాడతాయి. ఆడ కొమ్ముల పేడ పురుగు పేడ దిబ్బల కింద సొరంగం నిర్మిస్తుంది. కొమ్ముల మగ పేడ పురుగులు వాటితో సంభోగం కోసం సొరంగంలోకి చొరబడతాయి. సొరంగాన్ని వేరు ఒక మగ పేడ పురుగు సంరక్షిస్తున్నట్లయితే అవి తమ కొమ్ములతో పోరాడుతూ సొరంగం నుంచి ఒకరినొకరు బయటకు గెంటేసే ప్రయత్నం చేస్తుంటాయి.

## వాటి శక్తి
పేడపురుగుల శక్తిని పరిశీలించేందుకు శాస్త్రవేత్తలు ఒక మెత్తని దారంతో పురుగును కట్టేస్తారు. దీని ప్రయోగశాలలో ఒక చిన్న సొరంగంలోకి వెళ్ళనిస్తారు. ఈ దారం ఒక గిన్నెతో కట్టి ఉంటుంది. పేడ పురుగు ముందుకు నడిస్తే ఈ గిన్నె కదులుతుంది. పురుగు బలం సొరంగానికి వ్యైరేకంగా ఉంటుంది. ఇది యుద్ధం చేసే పరిస్థితిలో ఉంటే తన కాళ్లలో బలం పెంచుకునేందుకు వాడుతుంది. గిన్నెలో నిదానంగా నీటిని పోసి బరుగు పెంచేలా చేస్తారు. ఇలా ఆ పేడ పురుగు గరిష్ఠ సమర్థ్యంతో బరువు లాగే వరకు చేస్తూ ఉంటారు. ఈ విధంగా పేడ పురుగుల శక్తిని నిర్ణయిస్తారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* Feature: 'What to do with too much poo' – The success story behind the introduction of dung beetles in Australia at cosmosmagazine.com
* Beetles as religious symbols at insects.org
* Scarabaeinae Research Network
* Dung beetles at the Australia Museum
* Catharsius , an international group working on taxonomy and ecology of Western African dung beetles
* Tomas Libich, Congo dung beetle sp1 and Congo dung beetle sp2 photos
* Dung Beetles in action (video) by The WILD Foundation/Boyd Norton
* Dung Beetles in New Zealand  (proposed release of dung beetles, with background research)
* Marcus Byrne The dance of the dung beetle Ted conference about dung beetle behavior.
* Dung Beetle Ecosystem Engineers Dung Beetle Ecosystem Engineers – expanding the range of dung beetles in Australia and analysing their performance for livestock producers.

వర్గం:కీటకాలు
మార్టిన్ లూథర్

**మార్టిన్ లూథర్** (ఆంగ్లం : **Martin Luther**) (1483 నవంబరు 10 - 1546 ఫిబ్రవరి 18) జెర్మనీకి చెందిన ఒక సన్యాసి, మత ధార్మిక వేత్త, విశ్వవిద్యాలయపు ప్రొఫెసర్, ప్రొటెస్టెంటిజంకు చెందిన ఒక ఫాదర్,, చర్చి సంస్కర్త, ఇతడి ఆలోచనలు ప్రొటెస్టంటు సంస్కరణలకు దారితీసి, పశ్చిమ నాగరికతను మార్చివేసాయి.

లూథర్ యొక్క ధర్మ శాస్త్రము పోప్ యొక్క ఆధిక్యతను ప్రశ్నించింది, లూథర్ ప్రకారం క్రైస్తవ ధర్మశాస్త్రము బైబిల్ ఆధారంగా మాత్రం పొందగలమని, చర్చీలు, పోపు ద్వారా కాదని ప్రకటించాడు. క్రీస్తుద్వారా బాప్తిజం పొందినవారు మాత్రమే విశ్వవ్యాపిత విశ్వాసులు అని చాటాడు. లూథర్ ప్రకారం, మోక్షము అనునది దైవ ప్రసాదము, దీనిని సత్యవంత 'పశ్చాత్తాపం', యేసు పట్ల విశ్వాసము ఉంచేవారే పొందగలరు. యేసును చేరే మార్గము చర్చిద్వారా మాత్రం కాదు అని చాటిచెప్పాడు.

## ఇవీ చూడండి

thumb|upright

* Christianity and anti-Semitism
* Consubstantiation
* Erasmus's Correspondents
* Jan Hus
* John Calvin
* John Wycliffe
* Luther's Seal
* Martin Luther's views on Mary
* Role of the printing press in the Reformation
* Theology of Martin Luther
* Martin Luther – Eine Bibliographie 

## మూలాలు

వర్గం:1483 జననాలు
వర్గం:1546 మరణాలు
వర్గం:క్రైస్తవ మతము
పడాల రామారెడ్డి

**పడాల రామారెడ్డి** (1929 మార్చి 25 - 2023 మార్చి 8) ప్రముఖ న్యాయవాది. న్యాయశాస్త్రపు గ్రంథాల రచయిత.

భారతదేశ రాజ్యాంగాన్ని తన వ్యాఖ్యానంతో తెలుగులో ప్రజలకు చేరవేసిన వ్యక్తి **పడాల రామారెడ్డి**. న్యాయవాద వృత్తి పరిభాషా పదాలకు అర్థాలను వివరించే 'శాసనిక నిఘంటువు'ని రెండు భాగాలుగా తీసుకొచ్చారాయన. న్యాయశాస్త్రానికి సంబంధించి ఆయన మొత్తం 150 గ్రంథాలను రచించడమే కాక 'లా', ఎం.బి.ఎ., ఎం.సి.ఎ. కళాశాలలకు అధిపతి.

రామారెడ్డి స్వస్థలం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా తణుకు దగ్గరున్న పిట్టల వేమవరం గ్రామం. ఈయన 1929 మార్చి 25న పుట్టారు. పుట్టిన ఎనిమిదేళ్ల లోపే అమ్మా, నాన్నల్ని పోగొట్టుకున్నారు. ఐదుగురు అన్నదమ్ములు. కాకినాడ పిఠాపురం మహారాజా వారి అనాథ శరణాలయంలో చేరి చదువుకున్నారు. కాకినాడలోనే పైడా రామకృష్ణయ్య జమిందారు సత్రంలో ఉండి ఎస్.ఎస్.ఎల్.సి., ఇంటర్మీడియట్లు ప్యాసయ్యారు. చెన్నపట్నం లా కాలేజీలో చేరారు. ప్రత్యేక ఆంధ్రరాష్ట్రం కోసంపొట్టి శ్రీరాములు కంటే ముందు విశాఖపట్నం రైల్వేలో పనిచేసే అమృతరావు అనే డ్రైవర్ తన ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి, మద్రాసు సచివాలయం ముందు ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం నిరాహారదీక్ష చేస్తుండేవాడట. కూర్చుని కూర్చుని శ్రీరాములుగారి కాళ్ల వాసిపోతే రామారెడ్డి నూనెతో తరచూ ఆయన కాళ్లను మర్దనా చేసేవాడట. ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడ్డాక గుంటూరు హైకోర్టులో ఎల్‌.డి.సి. ఉద్యోగం దొరికింది. యుడిసిగా, ట్రాన్స్‌లేటర్‌గా పదోన్నతి లభించింది. 1956 నవంబరు 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడి హైకోర్టు హైదరాబాదుకు తరలి వచ్చినప్పుడు లైబ్రేరియన్‌గా ప్రమోషన్ వచ్చింది.

1959లో పోలారెడ్డి వేమారెడ్డి కూతురు పద్మావతితో కావలిలో వివాహం జరిగింది. తన తల్లి జ్ఞాపకాలతో 'పడాల మంగమ్మ' సంక్షిప్త జీవిత చరిత్రను రాశారు. ఆయన రాసిన తెలుగు పుస్తకాల్లో మండల జిల్లా ప్రజాపరిషత్ కోడ్, ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీస్ లా మాన్యువల్, గ్రామ పంచాయితీలా మాన్యువల్, క్రిమినల్ లా మాన్యువల్, భారత రాజ్యాంగానికి వ్యాఖ్యానం వగైరాలున్నాయి. డ్రాఫ్టింగ్ ఆఫ్ డీడ్స్ అండ్ డాక్యుమెంట్స్, అడ్వకేట్స్ ప్రాక్టీస్, సివిల్ సర్వీస్ కోడ్, పెన్షన్ కోడ్ వంటివి ఇంగ్లీషులోనూ రాశారు. 1988లో 'పడాల రామారెడ్డి ఎడ్యుకేషనల్ సొసైటీ' స్థాపించి, ఈ సంస్థకు అనుబంధంగా ఎల్లారెడ్డిగూడ అమీర్‌పేట్, హైదరాబాద్ లో 'పడాల రామారెడ్డి లా కాలేజీ'ని ప్రారంభించారు.

## మరణం
పడాల రామారెడ్డి 94 ఏళ్ల వయసులో 2023 మార్చి 8న హైదరాబాదులోని స్వగృహంలో తుదిశ్వాస విడిచాడు.

## మూలాలు

*https://web.archive.org/web/20090525073144/http://andhrajyothy.com/sunday/sundayshow.asp?qry=2009%2F1-2%2Fmemories

వర్గం:1929 జననాలు
వర్గం:2023 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగువారిలో న్యాయవాదులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా విద్యావేత్తలు
ఆవుల మంజులత

**ఆవుల మంజులత** తెలుగు యూనివర్సిటీ మాజీ ఉపకులపతి. తండ్రి ఆవుల సాంబశివరావు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయానికి వైస్ ఛాన్సలర్‌గా పనిచేస్తే... ఆమె పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయానికి వైస్‌ఛాన్సలర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించి ఇటీవలే పదవీ విరమణ చేశారు. నాన్న ఆవుల సాంబశివరావు, అమ్మ ఆవుల జయప్రదాదేవి ఇద్దరూ సంఘసేవకులే. పుట్టింది మద్రాస్‌లో. హైదరాబాద్‌లో పెరిగారు. ముగ్గురు అన్నదమ్ములు, ఒక అక్క. విద్యాభ్యాసమంతా నారాయణగూడలోని మాడపాటి హనుమంతరావు పాఠశాలలో, రెడ్డి విమెన్స్ కాలేజీలో జరిగింది. కెమికల్ ఇంజనీర్ డి.ఎస్.రావుతో పెళ్లయింది. తెలుగు అకాడమీలో రీసెర్చ్ అసిస్టెంట్‌గా, రీసెర్చ్ ఆఫీసర్‌గా బూదరాజు రాధాకృష్ణ, చేకూరి రామారావులతో కలిసి పనిచేశారు. 1999లో తెలుగు అకాడమీకి డైరెక్టర్‌గా పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టారు. 2005లో పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంకి ఉపకులపతి అయ్యారు. ఇజ్రాయెల్‌ లోని హీబ్రూ యూనివర్శిటీలో తెలుగుశాఖను ఏర్పాటు చేశారు. కొడుకులిద్దరూ అమెరికాలో ఉన్నారు.

## మూలాలు
*https://web.archive.org/web/20090601015225/http://andhrajyothy.com/sunday/sundayshow.asp?qry=2009%2F1-2%2Fheart

వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మహిళా ఉపాధ్యాయులు
ఆవుల

**ఆవుల** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.

## ప్రముఖ వ్యక్తులు
*ఆవుల సాంబశివరావు
*ఆవుల జయప్రదాదేవి
*ఆవుల గోపాలకృష్ణమూర్తి
*ఆవుల మంజులత
*ఆవుల రవిక్రిష్ణకుమార్
జమున

* యమునా నది 
* జమున (నటి) - తెలుగు సినిమా నటి
* కె.జమునారాణి - తెలుగు సినిమా గాయకురాలు
జెమినీ గణేశన్

**జెమినీ గణేషన్** (నవంబర్ 17, 1920 - మార్చి 22, 2005) తమిళ నటుడు. తెలుగులో కూడా అనేక చిత్రాలలో నటించాడు. ఇతడు తెలుగు సినిమా మహానటి సావిత్రి భర్త. ఊరు పుదుక్కోటై. జెమినీలో పనిచేయటం వలన జెమినీ గణేశన్‌ గా వ్యవహరిస్తారు. ఇతను సైన్సు గ్రాడ్యుయేట్‌. మద్రాసులో లెక్చరర్‌గా పనిచేశాడు. స్పోర్ట్స్‌మన్‌ అనేక హిట్‌ సినిమాల్లో హీరోగా, తర్వాతి రోజుల్లో కారెక్టర్‌ యాక్టర్‌గా నటించాడు. తమిళ, తెలుగు, హిందీ సినిమాల్లో కూడా నటించాడు. నాలుగు పెళ్లిళ్లు చేసుకున్నాడు. మొదటిభార్య అలిమేలు. రెండో భార్య నటీమణి పుష్పవల్లి నటి రేఖ తల్లి. మూడో భార్య నటి సావిత్రి. తన 79వ యేట సెక్రటరీ జులియాన నాలగవ భార్య. ఇతను 22 మార్చి 2005 తేదీన  దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యం వలన చనిపోయారు.

## నటించిన తెలుగుసినిమాలు
* సౌభాగ్యవతి (1959)
* కనవనే కన్కండ దైవమ్ (1955)
* మావూరి అమ్మాయి (1960)
* పవిత్ర ప్రేమ (1962)
* పతివ్రత (1964)
* శృంగార లీల (1976)
* రుద్రవీణ (1988)
* ఉన్నాల్ ముడియుం తంబి (1988)
* భామనే సత్యభామనే (1996)

## మూలాలు

వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:1920 జననాలు
వర్గం:2005 మరణాలు
వర్గం:భారత తపాలా బిళ్ళపై ఉన్న ప్రముఖులు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
మార్కో పోలో

**మార్కో పోలో** (ఆంగ్లం : **Marco Polo**) (1254 సెప్టెంబరు 15 – 1324 జనవరి 9 లేదా జూన్ 1325)) ఒక వర్తకుడు, యాత్రికుడు (సాహస యాత్రికుడు) ఇతను వెనిస్కు చెందినవాడు ప్రపంచ యాత్రికుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడుగా ప్రసిద్ధి, ("ఒక మిలియన్" లేదా *[[:en:The Travels of Marco Polo|మార్కోపోలో యాత్రలు]]*).

పోలో తన తండ్రియైన నిక్కోలో, పినతండ్రి మాఫ్ఫియోతో కలసి ప్రయాణించాడు. పట్టు మార్గం గుండా చైనా వరకు ప్రయాణించాడు. (చైనాను ఇతను ఖితాన్ ప్రజలు ఉన్న కారణంగా *[[:en:Cathay|క్యాథే]]* అని పిలిచాడు), చెంగీజ్ ఖాన్ మనుమడు, యువాన్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు అయిన కుబ్లాయి ఖాన్ను కలిసాడు.

మార్కో పోలో (Marco Polo) (1254 సెప్టెంబరు 15 – 1324 జనవరి 9 లేదా జూన్ 1325) ఒక వర్తకుడు, యాత్రికుడు (సాహస యాత్రికుడు) ఇతను వెనిస్ కు చెందినవాడు. ప్రపంచ యాత్రికుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినవాడుగా ప్రసిద్ధి, .

పోలో తన తండ్రియైన నిక్కోలో, పినతండ్రి మాఫ్ఫియోతో కలసి ప్రయాణించాడు. పట్టు మార్గం గుండా చైనా వరకు ప్రయాణించాడు. (చైనాను ఇతను ఖితాన్ ప్రజలు ఉన్న కారణంగా క్యాథే అని పిలిచాడు), చెంగీజ్ ఖాన్ మనుమడు, యువాన్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు అయిన కుబ్లాయి ఖాన్ ను కలిసాడు.
మనదేశానికి చాలామంది విదేశీయులు వచ్చి వెళ్ళారు. వారిలో మార్కో పోలో చాలా ముఖ్యుడు. ఇతని మూలంగా భారతదేశం గురించి బయట ప్రపంచానికి తెలిసింది.
పదమూడో శతాబ్దంలో కాకతీయ రుద్రమదేవి కాలంలో మన ప్రాంతాలకూ, ఇతర దేశాలకూ ప్రయాణించిన వెనిస్‌ నావికుడు మార్కోపోలో వివిధ దేశాల, జాతుల ప్రజలను పరిశీలించి, సక్రమంగా విశేషాలను సేకరించాడు

[thumb|right|150px|చైనా [:en:Hangzhou|హాంగ్‌జౌ లోని మార్కోపోలో విగ్రహం.]]

## ఇవీ చూడండి

* అఫనాసి నికిటిన్
* మధ్యాసియా
* క్రుసేడులు
* మధ్యయుగపు చైనాలో ఐరోపా వాసులు
* ఆసియా అన్వేషణ
* రాచరికపు చైనా అంతర్జాతీయ సంబంధాలు
* ఫ్రయర్ జూలియన్
* గియోవాన్ని డా పియాన్ డెల్ కార్పైన్
* హిటోమ్ I - ఆర్మేనియా (1254-1255)
* ఇబ్న్ బతూతా
* మధ్యయుగం
* మంగోల్ సామ్రాజ్యం
* మంగోల్ దాడులు
* ఇమియోన్ పర్వతం
* నికోలో డా కౌంటీ
* ఒడోరిక్ - పోర్డెనన్
* రబ్బన్ బార్ సౌమా (టర్కో-మంగోల్, ఇతను 1280లో ఐరోపాను సందర్శించాడూ)
* రాధనైట్
* వెనిస్ రిపబ్లిక్
* సిల్కు దారి
* చైనా-రోమన్ సంబంధాలు
* వర్తక మార్గాలు
* రుబ్రుక్ కు చెందిన విలియం


## మూలాలు

## ఇతర పఠనాలు
* Bergreen, Laurence, *Marco Polo*, Alfred A. Knopf, New York, 2007, ISBN 978-1-4000-4345-3
* Hart, Henry H., *Marco Polo, Venetian Adventurer*, University of Oklahoma Press, 1967
* Larner, John, *Marco Polo and the Discovery of the World*, Yale University Press, 1999
* Wood, Frances, *Did Marco Polo Go to China?*, Westview Press, 1995
* Yule, Henry (Ed.), *The Travels of Marco Polo*, Dover Publications, New York, 1983 [new edition of: London, 1870]

## బాహ్య లంకెలు

* Polo's travels
* F. Wood's "Did Marco Polo Go To China?"  - A critical analysis of this theory by Dr Igor de Rachewiltz of the Australian National University

వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు
వర్గం:ఇటలీ
వర్గం:1254 జననాలు
వర్గం:1324 మరణాలు
వర్గం:యాత్రికులు
వర్గం:ఇటలీ యాత్రికులు
వర్గం:చైనా యొక్క యాత్రికులు
వర్గం:భారతదేశం సందర్శించిన యాత్రికులు
జేమ్స్ వాట్

**జేమ్స్ వాట్** (ఆంగ్లం :**James Watt**) (19 జనవరి 1736 - 25 ఆగస్టు 1819) ఒక స్కాటిష్ ఆవిష్కర్త, మెకానికల్ ఇంజనీరు. ఇతడు ఆవిరి యంత్రం కనిపెట్టాడు. ఈ ఆవిరియంత్ర ఆవిష్కరణతో పారిశ్రామిక విప్లవం లోనూ, గ్రేట్ బ్రిటన్ సామ్రాజ్యంలోనూ, ప్రపంచంలోనే ఒక పెద్ద మార్పు సంభవించింది

## ఇవీ చూడండి
* 2008 యూరప్ టేలర్. 
* వాట్ ఆవిరి యంత్రం
* సెంట్రిఫ్యూగల్ గవర్నర్
* ఇండికేటర్ డయాగ్రం
* వాట్స్ లింకేజ్
* పారలల్ మోషన్
* సన్ అండ్ ప్లానెట్ గేర్

## మూలాలు

## ఇతర పఠనాలు
* Jennifer Tann, ''Watt, James (1736–1819)'', Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, Sept 2004; online edn, May 2007, accessed 5 April 2008
* Dickenson, H. W., *James Watt: Craftsman and Engineer* Cambridge University Press (1935).

## బయటి లింకులు

* James Watt by Andrew Carnegie (1905)
* James Watt by Thomas H. Marshall (1925)
* Archives of Soho  at Birmingham Central Library. 
* BBC History: James Watt
* Revolutionary Players website

వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు
వర్గం:1736 జననాలు
వర్గం:1819 మరణాలు
వర్గం:స్కాట్లాండ్
వర్గం:శాస్త్రవేత్తలు
మాస్టర్ వేణు

**మాస్టర్ వేణు** (1916 - 8 సెప్టెంబర్, 1981) తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు. ఇతని అసలు పేరు **మద్దూరి వేణుగోపాల్**. వేణు మేనమామ అయినటువంటి రామయ్య నాయుడు గారి వద్దనే వాద్య సంగీతం నేర్చుకున్నారు. పదేళ్ళ వయసుకే ఈయన హార్మోనియం వాయించడంలో దిట్ట అయ్యాడు. 14వ యేట నుండే వేణు కచేరీలు ఇవ్వడం మొదలుపెట్టాడు. భీమవరపు నరసింహరావు గారి స్వరసారథ్యంలో వచ్చిన "మాలపిల్ల" సినిమాకి సహాయకునిగా అలాగే హార్మోనిస్ట్ గా పనిచేశాడు. బొంబాయిలో మనహర్ బార్వే నడుపుతున్న "స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్"లో చేరి, ఆరు నెలలు తిరగకుండానే ఆ విద్యాలయంలో మాస్టర్ డిగ్రీ తీసుకున్నాడు. అప్పట్నుంచే "మాస్టర్ వేణు" అయ్యాడు. వేణుకి నౌషాద్ స్వరపరిచిన గీతాలంటే ఎనలేని మక్కువ. 1946లో వేణు బొంబాయి నుంచి తిరిగి వచ్చి మద్రాసులో ఉన్న *హెచ్.ఎం.వి* కంపెనీలో రెండేళ్ళు పనిచేశాడు. అక్కడ చాలా ప్రైవేట్ పాటలు స్వరపరచాడు.

విజయా వారు అమెరికా నుండి "హేమాండ్ ఆర్గాన్" అనే కొత్త వాద్యాన్ని ఆ రోజుల్లో పదహారు వేల రూపాయలకు ఆర్డర్ ఇచ్చి తెప్పించారు. ఈ వాద్యాన్ని అప్పట్లో వేణు తప్ప ఎవ్వరూ వాయించలేకపోయేవారు. ఆ వాద్యాన్ని "గుణసుందరి కథ", "పాతాళభైరవి", "మల్లీశ్వరి" తదితర చిత్రాల్లో ఉపయోగించాడు.

## వ్యక్తిగత వివరాలు
ఆయన భార్య పేరు శకుంతలా దేవి. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు. ఒకరు మూర్తి చందర్, తత్వవేత్త. మరొకరు భాను చందర్, సినీ నటుడు.
thumb

## చిత్రసమాహారం
# మాలపిల్ల భీమవరపు నరసింహరావుతో (1938)
# వాల్మీకి (1945)
# వాలి సుగ్రీవ (1950) 
# అంతా మనవాళ్ళే (1954)
# రోజులు మారాయి (1955)
#బీదల ఆస్తి రి-రికార్డింగ్ మాత్రమే (1955)
# ఏది నిజం (1956)
#సతీ సావిత్రి (1957)
# తోడి కోడళ్ళు (1957)
#పెద్దరికాలు (1957)
#ఎత్తుకు పై ఎత్తు (1958)
#ఆడపెత్తనం సాలూరు రాజేశ్వరరావుతో (1958)
#ముందడుగు (1958) 
# మాంగల్యబలం (1958)
#భాగ్య దేవత (1959)
#వచ్చిన కోడలు నచ్చింది (1959)
# నమ్మిన బంటు సాలూరు రాజేశ్వరరావుతో (1960) 
#జల్సారాయుడు (1960)
# రాజ మకుటం (1960) 
#కులదైవం (1960)
#కుంకుమ రేఖ (1960) : తీరెను కోరిక తీయ తీయగ, హాయిగ మనసులు తేలిపోవగ
#శాంతి నివాసం (1960)
# కలసి ఉంటే కలదు సుఖం (1961) 
# బాటసారి (1961) 
# పెళ్లికాని పిల్లలు (1961) 
#అర్ధరాత్రి (1961)
# సిరి సంపదలు (1962)
#సోమవార వ్రత మహత్యం (1963)
#ఇరుగు పొరుగు (1963)
# మురళీకృష్ణ (1964) 
# ప్రేమించి చూడు (1965)
# అడుగు జాడలు (1966)
# అర్ధరాత్రి (1968)
#భార్య (1968)
#కలసిన మనసులు (1968)
#వింత కాపురం (1968)
#నిండు సంసారం (1968)
#బాగ్దాద్ గజదొంగ (1968)
#బొమ్మలు చెప్పిన కథ (1969)
#ఆడజన్మ (1970)
#విధివిలాసం (1970)
#అందరూ బాగుండాలి (1971)
#అత్తను దిద్దిన కోడలు (1972)
#ఉత్తమ ఇల్లాలు (1974)
#వధూవరులు (1976)
#దాన ధర్మాలు [విడుదల కాలేదు] (1976)
#మేలుకొలుపు (1978)
#మా వారి మంచితనం (1979)
#మోహన రాగం [విడుదల కాలేదు] (1980)
# ప్రేమ కానుక (1980)

## బయటి లింకులు
*ఐ.ఎమ్.డి.బి.లో మాస్టర్ వేణు పేజీ.

వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు
వర్గం:1916 జననాలు
వర్గం:1981 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా సంగీత దర్శకులు
ఆనంద భైరవి (1984 తెలుగు సినిమా)

thumb
**ఆనంద భైరవి** 1984 వ సంవత్సరంలో విడుదల అయిన ఈ చిత్రం హాస్య బ్రహ్మ జంధ్యాల దర్శకత్వంలో రూపొందించబడింది. ఈ చిత్రంలో గిరీష్ కర్నాడ్, సుత్తివేలు, మాళవిక, రాజేష్ తదితరులు నటించారు. ఈ చిత్రానికి రమేష్ నాయుడు సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. ఇది కొండముది శ్రీరామచంద్రమూర్తి నవల చిరుమువ్వల మరుసవ్వడి ఆధారంగా నిర్మించబడింది. ఈ చిత్రానికి గానూ, జంధ్యాల ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి ఉత్తమ దర్శకునిగా బంగారు నందిని అందుకున్నాడు. ఈ చిత్రం 1984 లో ఎన్నో ప్రశంసలు అందుకున్నది.
## కథా - కథనం
ఈ చిత్రము "కూచిపూడి" నృత్యము గూర్చి అవగాహన కల్పిస్తుంది. ఇందులో ఒక అబ్బాయి కూచిపూడి నాట్యాన్ని నేర్చుకుంటూ దాన్ని ఇబ్బందిగా భావిస్తుంటాడు. మరో వైపు అతని గురువు కూచిపూడి నృత్యాన్ని వారసత్వంగా ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి తన శక్తిమేరకు కృషి చేస్తుంటాడు. చాలా రోజులు వెతికిన అనంతరం, ఒక అమ్మాయిని చేరదీసి కూచిపూడి విద్యను నేర్పి ఆయన కోరికను నెరవేర్చుకుంటారు. ఆ కాలములో ఆడవారు నృత్యము చేయరాదు, కనుక అయన కులము నుండి, ప్రార్ధనా మందిరముల నుండి బహిష్కరింపబడుతారు.

## పాటలు - గాయకులు
*"బ్రహ్మాంజలి" - ఎస్.పి.బాలు, రచన: బి. ఎల్. ఎన్.ఆచార్య 
*"పిలిచిన మురళికి" - ఎస్.పి.బాలు, ఎస్.జానకి , రచన:వేటూరి సుందర రామమూర్తి 
*"కొలువైతివా రంగ సాయి" - ఎస్.పి.బాలు, ఎస్.జానకి రచన:దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి 
*"ఛైత్రము కుశుమాంజలి" - ఎస్.పి.బాలు, రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి 
*రా రా రా రాగమై - ఎస్.పి.బాలు, రచన:వేటూరి 
*గురుబ్రహ్మ గురువిష్ణు గురుదేవో మహేశ్వర _(శ్లోకం) ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం 
*ప్రాణం ప్రాణం కలిసే ప్రణయం_ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, వాణి జయరాం,రచన: వేటూరి 
*శృతికి దృతి లేదా బ్రతికే గతిలేదా _శిష్ట్లా జానకి, రచన: వేటూరి 
*సముద్ర వాసనే దేవి పర్వత ఘన మండలే (పద్యం)_శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం 
*సుడిగాలిలోన దీపం కొడిగట్టి పోతే మాయం_ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్ పి శైలజ, రచన: వేటూరి.
## బహుమతులు, పురస్కారాలు
### జాతీయ పురస్కారలు
*ఉత్తమ ప్రాంతీయ చిత్ర దర్శకుడు
### నంది పురస్కారాలు
*ఉత్తమ చిత్రానికి గాను, బంగారు నంది
*జంధ్యాల - ఉత్తమ దర్శకుడు
*ఎస్. గోపాల రెడ్డి - ఉత్తమ ఛాయాగ్రహణం
*కొండముది శ్రీరామచంద్రమూర్తి - ద్వితీయ ఉత్తమ కథా రచయిత

### ఆంధ్రప్రదేశ్ చిత్ర విలేకరుల పురస్కారము
*ఉత్తమ చిత్రం
*జంధ్యాల - ఉత్తమ దర్శకుడు
*గిరీష్ కర్నాడ్ - ఉత్తమ నటుడు
### విజయవాడ చిత్ర విలేకరుల పురస్కారము
*ఉత్తమ చిత్రం
*జంధ్యాల - ఉత్తమ దర్శకుడు
*రమేష్ నాయుడు - ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు
### వంశీ పురస్కారములు
*ఉత్తమ చిత్రం
*జంధ్యాల - ఉత్తమ దర్శకుడు
*రమేష్ నాయుడు - ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు
*కాంచన - ఉత్తమ నటి
*సుత్తి వీరభద్ర రావు, సుత్తి వేలు - ఉత్తమ హాస్యనటుల జోడి
*శ్రీలక్ష్మి - ఉత్తమ హాస్య నటి
*కొండమూడి శ్రీ రామచంద్ర మూర్తి - ఉత్తమ కథ
### కళాసాగర్ పురస్కారములు
*ఉత్తమ చిత్రం
*జంధ్యాల - ఉత్తమ దర్శకుడు
*రమేష్ నాయుడు - ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు
*కొండమూడి శ్రీ రామచంద్ర మూర్తి - ఉత్తమ కథ
*ఉత్తమ హాస్య నటుడు
*ఉత్తమ హాస్య నటి
### ఆంధ్రప్రదేశ్ సినీగోయర్స్ పురస్కారములు
*ఉత్తమ చిత్రం
*జంధ్యాల - ఉత్తమ దర్శకుడు
*రమేష్ నాయుడు - ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు
*గిరీష్ కర్నాడ్ - ఉత్తమ నటుడు
*ఉత్తమ నటి
*ఉత్తమ హాస్య నటి
*ఉత్తమ బాల నటి

### హాస్యప్రియ రేలంగి ఎకాడమి పురస్కారములు
*ఉత్తమ హాస్య నటి
### మద్రాస్ చిత్ర అభిమానుల పురస్కారము
*జంధ్యాల - ఉత్తమ దర్శకుడు 

## మూలాలు
1.ఘంటసాల గళామృతము, కొల్లూరి భాస్కరరావు బ్లాగ్.

## బయటి లింకులు
*

వర్గం:నంది ఉత్తమ చిత్రాలు
వర్గం:నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమాలు
వర్గం:కాంచన నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సుత్తి వీరభద్రరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు
నీటి ఆవిరి

**నీటి ఆవిరి** లేదా **ఆవిరి** (Steam or Water vapor) నీరు మరిగించినప్పుడు విడుదలై గాలిలో కలిసిపోయే వాయువు.

## ఆవిరి యంత్రం

నీటి ఆవిరిలోని శక్తిని మొదటి సారిగా గుర్తించి వాటితో ఆవిరి యంత్రాలను తయారుచేసింది జేమ్స్ వాట్ (James Watt). వీటి ద్వారానే 18వ శతాబ్దంలో యాంత్రిక యుగం అభివృద్ధి చెందింది. నీటి ఆవిరితో నడిచే రైలు, ఓడలు కూడా తయారయ్యాయి. నీటిని మరిగించడానికి బొగ్గును ఇంధనంగా ఉపయోగించేవారు. ఇలాంటి స్టీమ్ తో నడిచే ఓడని స్టీమర్ అనడం తెలుగు భాషలోని వచ్చింది.

## ఉపయోగాలు
*నీటి ఆవిరి మీద మన ఇండ్లలో ప్రెషర్ కుక్కర్ (Pressure Cooker) తో వంటచేసుకుంటాము. వివిధ ఆహార పదార్థాలు తయారుచేసుకోవచ్చును.
*ఆవిరి నింపిన గదులలో ఒక విధమైన ఆవిరి స్నానం (Steam Bath) కోసం కూర్చుంటారు. వీటిని స్పా (Spa) అంటారు. 
*గృహ వైద్యంలో ఆవిరిలో వివిధ పదార్థాలు వేసి ఆవిరి పీల్చితే జలుబు, దగ్గు మొదలైన ఊపిరితిత్తుల బాధలనుండి ఉపశమనం కలుగుతుంది.

వర్గం:వాయువులు
ఉపరితలం

ఉపరితలం అనేది  బాహ్య భాగం. చాలా ఉపరితలాలు వెడల్పు, పొడవును కలిగి ఉంటాయి, అయితే లోతు ఉండదు.జ్యామితిలో, బిందువుల ద్విమితీయ సమాహార (సమతల ఉపరితలం), ఒక త్రిమితీయ బిందువుల సేకరణ, దీని మధ్యచ్ఛేదం వక్రం (వక్రతల) లేదా ఏదైనా త్రిమితీయ ఘనపదార్థం యొక్క సరిహద్దు. 

సాధారణంగా, ఉపరితలం అనేది త్రిమితీయ స్థలాన్ని రెండు ప్రాంతాలుగా విభజించే నిరంతర సరిహద్దు.ఉపరితలం అనేది ఘన పదార్థం యొక్క భాగం, అది చేతితో తాకవచ్చు లేదా కళ్ళతో చూడవచ్చు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, పరిచయం, కాంతి మొదలైన వాటి ద్వారా ఘన పదార్థం బాహ్య ప్రపంచాన్ని ఎదుర్కొనే ప్రదేశం.అందువల్ల, మన చుట్టూ ఉన్న విషయాలు బయటి ప్రపంచంతో, ఉపరితలాల ద్వారా పనిచేస్తాయి, ఉపరితలం లేకుండా, ఘన పదార్థం దేనితోనైనా సంకర్షణ చెందదు.

ఉపరితలాలు జ్యామితిలో అధ్యయనం చేయబడతాయి.గణితం యొక్క ఉప ప్రాంతాన్ని బట్టి ఒక ప్రాంతం యొక్క ఖచ్చితమైన నిర్వచనాలు భిన్నంగా ఉంటాయిthumb|225px|right|An open surface with ''X''-, ''Y''-, and ''Z''-contours shown.ఎలిమెంటరీ జ్యామితి : ప్రాథమిక జ్యామితి లో పొడవు వెడల్పులు   బహుభుజులతో లేదా ఒక లోపలి వృత్తం ,  ఉపరితలాలు అని అలాంటి వస్తువులు. త్రిమితీయ ప్రదేశంలో, ప్రాథమిక జ్యామితి సిలిండర్, కోన్ వంటి వస్తువులను పరిగణిస్తుంది .  

**ఉపరితల వైశాల్యం**  

ఉదాహరణకు  పెయింట్ చేయవలసిన పెట్టె ఉంది , దానిని కవర్ చేయడానికి అవసరమైన పెయింట్ మొత్తాన్ని లెక్కించాలి. అప్పుడు  పెట్టె యొక్క ఆరు ఉపరితలాల (రెండు వైపులా, ముందు, వెనుక, ఎగువ, దిగువ) ప్రాంతాల మొత్తాన్ని తెలుసుకోవాలి. ఆరు ఉపరితలాల యొక్క ఈ మొత్తం వైశాల్యాన్ని దాని ఉపరితల వైశాల్యం అంటారు.  

దీర్ఘచతురస్రాకార పట్టకం యొక్క ఉపరితల వైశాల్యం=ఆరు ముఖాల యొక్క ఉపరితల వైశాల్యం యొక్క మొత్తం=lw+lw+wh+wh+lh+lh=2(lw+wh+lh)  

అనేక ఉపరితలాలను సమీకరణాల ద్వారా వర్ణించవచ్చు: గోళం (గోళాకార ఉపరితలం)\gcd(m, n)  (0,0,0) ఒక కేంద్రంతో, వ్యాసార్థం  ద్వారా లేదా single- హైపర్బొలాయిడ్  x^2+y^2+z^2=r^2 ద్వారా. అటువంటి సమీకరణాన్ని ఫారమ్‌కు అన్వయించవచ్చుx^2+y^2-z^2=1  ఒక ఫంక్షన్ తో తీసుకుని. అటువంటి ప్రతి సమీకరణం ఒక ప్రాంతాన్ని వివరించదు, ఉదా.f(x,y,z)=0 బి.fపరిష్కారం సమితిని కలిగి ఉంటుంది ఒకేx^2+y^2+z^2=0పాయింట్ నుండి (0,0,0)
* 1. ఉపరితలం లేదా ఉపరిభాగం : అనగా ఏదైనా వస్తువు యొక్క పై భాగం అని అర్థం.

* 2. ఉపరితలం : అనగా గణితంలో ఉన్న కొన్ని ఆకారాల యొక్క ఉపరిభాగం.

* 3. ఉపరితలం : అనగా ఆంగ్లంలో 'Surface' అని అర్థం.
 
* 4. ఉపరితలం యొక్క ఇతర భాషల అనువాదం కొరకు ఈ క్రింది పేజీని సంప్రదించండి.

## మూలాలు

Surface Area of Solids
వర్గం:గణిత శాస్త్రము
అంబటివానిపేట

**అంబటివానిపేట **, శ్రీకాకుళం జిల్లా, గార మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఈ ఊరు శ్రీకాకుళం పట్టణం నుండి 7 కి.మి. దూరంలో ఉంది. రామచంద్రాపురం పంచాయితీ పరిధిలోనికి వస్తుంది. అంబటివానిపేట, రామచంద్రాపురం, శిమ్మపేట, జొన్నలపాడు గ్రామాలు ఇదే పంచాయితీకి చెందినవి. దీని సమీపంలో ఉన్న ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రాలు:శ్రీకూర్మం, అరసవిల్లి

## వ్యవసాయం, నీటివనరులు
అంబటివానిపేట వూర్లో కల చెరువులు, గెడ్డలు.

File:Pond at ambativanipeta, gara mandalam, Srikakulam district.JPG|మా ఊరు చెరువు
దస్త్రం:Kudi cheruvu.JPG|(కుడి చెరువు)
దస్త్రం:ఊరచెరువు.JPG|‎ (ఊరచెరువు)
దస్త్రం:పొలంనుయ్యి.JPG|(పొలం నుయ్యి)


## ఆలయాలు
అంబటివానిపేట ఊర్లో గౌరీ అమ్మవారి గుడి, రామ మందిరం, శివుని గుడి ఉన్నాయి.
## విశేషాలు
right|250px|thumb|అంబటివానిపేట "పాతూరు"
"పాతూరు" చిత్రంలో చాలా దూరంగా కనిపిస్తున్న దుబ్బ ఒకప్పుడు ఊరు. సుమారు నలభై సంవత్సరాల క్రితం ఊరు ప్రస్తుతం ఉన్న చోటికి మారింది. కారణం అది లోతట్టు ప్రాంతంలో ఉండేది. పాత ఊరిని పొలాలుగా మార్చారు.

## చిత్రమాలిక
ఊరిలో ఆవుల కాపరులు ఊర్లో అందరి దగ్గర బియ్యం, కూరగాయలు దండి ఊరచెరువు దగ్గర మర్రి చెట్టు కింద సంక్రాంతి రోజు ఆవులను పూజిస్తారు. అందరు కలసి భోజనాలు చేస్తారు.  చనిపోయిన పెద్దలకు సంక్రాంతి రోజు భక్తితో ఇలా అన్ని వంటకాలు కలిపి పెడతారు. ఆ రోజు రాత్రి గొబ్బెమ్మలు ఇంటి ముందు పెడతారు.
దస్త్రం:మండలంస్కూలు.JPG|(మండలం స్కూలు)
దస్త్రం:శిమ్మపేటస్కూలు2.JPG|‎ (శిమ్మ పేట స్కూలు)
దస్త్రం:శిమ్మపేటస్కూలు1.JPG|‎ (శిమ్మ పేట స్కూలు)
దస్త్రం:Adanapu patasala.JPG|అదనపు పాఠశాల భవనం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:గార మండలంలోని గ్రామాలు