దిండిగల్ కోట

**దిండిగల్ కోట** లేదా **దిండిగల్ మలై కొట్టై**, అభిరామి అమ్మన్ కాళహస్తీశ్వర ఆలయం 16వ శతాబ్దంలో మధురై నాయకర్ రాజవంశంచే నిర్మించబడింది. ఇది భారతదేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రంలో ఉన్న దిండిగల్ పట్టణంలో ఉంది. ఈ కోటను మధురై నాయకర్ రాజు ముత్తు కృష్ణప్ప నాయకర్ 1605లో నిర్మించాడు. 18వ శతాబ్దంలో ఈ కోట మైసూర్ రాజ్యానికి (మైసూర్ వడయార్‌లు) చేరింది. తరువాత దీనిని హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్ ఆక్రమించారు. ఈ కోట వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉండేది. 1799లో, పాలెగార్ల యుద్ధాల సమయంలో ఇది బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ నియంత్రణలోకి వెళ్ళింది. దీని శిఖరంపై ఒక పాడుబడిన ఆలయం ఉంది, లోపల బంతులతో మూసివేసిన కొన్ని ఫిరంగులు ఉన్నాయి. ఈ ఫిరంగులు చాలా బరువుగా ఉంటాయి. ఆధునిక కాలంలో, ఈ కోటను ఆర్కియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా నిర్వహిస్తోంది, పర్యాటకులకు ఇది అందుబాటులో ఉంది.

## పదవ్యుత్పత్తి

 

దిండిగల్ నగరానికి ఆ పేరు తమిళ పదాలైన *తిండు*, *కల్* ల కలయిక నుండి వచ్చింది. *తిండు* అనగా ఒక అంచు లేదా నేలకు ఆనుకుని ఉండే తలపాగా, *కల్* అనగా రాయి అని అర్థం. అప్పర్ అనే శైవ కవి ఈ నగరాన్ని సందర్శించి తన *[[తేవారం]]* రచనలలో దీనిని ప్రస్తావించాడు. కవి పాలుపాటి సొక్కనాథర్ రాసిన *పద్మగిరి నాథర్ తెన్రల్ విడు తూదు* అనే పుస్తకంలో దిండిగల్‌ను పద్మగిరిగా పేర్కొన్నారు. ఈ విషయాన్ని తరువాత యు. వి. స్వామినాథ అయ్యర్ (1855–1942) పై పుస్తకానికి రాసిన ముందుమాటలో పేర్కొన్నాడు. అతను దిండిగల్‌ను మొదట దిండీచరమ్ అని పిలిచేవారని కూడా పేర్కొన్నాడు.

## చరిత్ర
ఎడమ|thumb|200x200px|దిండిగల్ కోట

### ప్రారంభ దిండిగల్ చరిత్ర
దిండిగల్ చరిత్ర చిన్న రాతి కొండ, దానిపై ఉన్న కోట చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. దిండిగల్ ప్రాంతం దక్షిణ భారతదేశంలోని మూడు ప్రముఖ రాజవంశాలైన చేరులు, చోళులు, పాండ్యుల సరిహద్దుగా ఉండేది. క్రీ.శ. ఒకటవ శతాబ్దంలో, చోళ రాజు కరికాల చోళుడు పాండ్య రాజ్యాన్ని ఆక్రమించాడు, దిండిగల్ చోళుల పాలనలోకి వచ్చింది. ఆరవ శతాబ్దంలో, పల్లవులు దక్షిణ భారతదేశంలోని చాలా ప్రావిన్సులను ఆక్రమించారు, 9వ శతాబ్దంలో చోళులు రాష్ట్రాన్ని తిరిగి పొందే వరకు దిండిగల్ పల్లవుల పాలనలో ఉంది. 13వ శతాబ్దం నాటికి పాండ్యులు తిరిగి నియంత్రణ సాధించారు.

14వ శతాబ్దంలో, తమిళనాడు రాజ్యాలలో సగం తక్కువ కాలం పాలించిన ఢిల్లీ సుల్తానేట్ల క్రింద ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాన్ని 1335–1378 మధ్యకాలంలో మదురై సుల్తానేట్ పాలించింది. 1378 చివరి నాటికి, ముస్లిం పాలకులు విజయనగర సైన్యంచే ఓడించబడ్డారు, వారు తరువాత తమ పాలనను స్థాపించారు.

### మధురై నాయకులు
thumb|250x250px|కోట పైభాగంలో ఉన్న ఆలయం
1559లో, అప్పటివరకు విజయనగర సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉన్న మధురై నాయకులు శక్తివంతమయ్యారు. దిండిగల్ ఉత్తరం నుండి వారి రాజ్యానికి వ్యూహాత్మక ప్రవేశ ద్వారంగా మారింది. 1563లో రాజు విశ్వనాథ నాయక మరణం తరువాత, ముత్తుకృష్ణ నాయక్క క్రీ.శ. 1602లో రాజ్యానికి రాజు అయ్యాడు, అతను క్రీ.శ. 1605లో బలమైన కొండ కోటను నిర్మించాడు. కొండ అడుగుభాగంలో కూడా ఒక కోటను నిర్మించాడు. ముత్తువీరప్ప నాయక్, తిరుమలై నాయక్ ముత్తుకృష్ణ నాయక్‌ను అనుసరించారు. తిరుమలై నాయక్ ఆధ్వర్యంలో మధురై నాయకుల పాలనలో దిండిగల్ మళ్లీ ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. అతని తర్వాత వచ్చిన పాలకులు విఫలమైన తరువాత, రాణి మంగమ్మాళ్ ఈ ప్రాంతానికి పాలకురాలై సమర్థవంతంగా పాలించింది.

### మైసూర్ రాయలు, హైదర్ అలీ ఆధ్వర్యంలో
1742లో, వెంకట రాయ నాయకత్వంలోని మైసూర్ సైన్యం దిండిగల్‌ను జయించింది. అతను మైసూర్ మహారాజు ప్రతినిధిగా దిండిగల్‌ను పరిపాలించాడు. అతని పాలనలో పద్దెనిమిది పాళయాలు (కొన్ని గ్రామాలతో కూడిన ఒక చిన్న ప్రాంతం) ఉండేవి, ఈ పాళయాలన్నీ దిండిగల్ రాజధానిగా దిండిగల్ సీమ క్రింద ఉండేవి. ఈ పాళయాలు స్వతంత్రంగా ఉండాలని కోరుకున్నాయి, వెంకటరాయర్‌కు పన్నులు చెల్లించడానికి నిరాకరించాయి. 1748లో, వెంకటరాయర్ స్థానంలో వెంకటప్ప ఈ ప్రాంతానికి గవర్నర్‌గా నియమించబడ్డాడు, అతను కూడా విఫలమయ్యాడు. 1755లో, పరిస్థితిని చక్కదిద్దడానికి మైసూర్ మహారాజు హైదర్ అలీని దిండిగల్‌కు పంపాడు. తరువాత హైదర్ అలీ మైసూరు వాస్తవ పాలకుడయ్యాడు, 1777లో పురుషనా మీర్సాహెబ్‌ను దిండిగల్ గవర్నర్‌గా నియమించాడు. అతను కోటను బలోపేతం చేశాడు. అతని భార్య అమీర్-ఉమ్-నిషా-బేగం ప్రసవ సమయంలో మరణించింది, ఆమె సమాధిని ఇప్పుడు బేగంబూర్ అని పిలుస్తారు. 1783లో కెప్టెన్ లాంగ్ నాయకత్వంలోని బ్రిటిష్ సైన్యం దిండిగల్‌పై దండెత్తింది. 1784లో, మైసూరు రాజ్యానికి, బ్రిటిష్ సైన్యానికి మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం తర్వాత, దిండిగల్ మైసూరు రాజ్యానికి తిరిగి ఇవ్వబడింది. 1788లో, హైదర్ అలీ కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ దిండిగల్ రాజుగా పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు.

### బ్రిటిష్ వారి ఆధ్వర్యంలో
1790లో, రెండవ మైసూరు యుద్ధంలో దండెత్తడం ద్వారా బ్రిటిష్ సైన్యానికి చెందిన జేమ్స్ స్టీవర్ట్ దిండిగల్‌పై నియంత్రణ సాధించాడు. 1792లో కుదిరిన ఒప్పందంలో, టిప్పు కోటతో సహా దిండిగల్‌ను ఆంగ్లేయులకు అప్పగించాడు. మధురై జిల్లాలో ఆంగ్లేయుల పాలనలోకి వచ్చిన మొదటి ప్రాంతం దిండిగల్. 1798లో, బ్రిటిష్ సైన్యం కొండ కోటను ఫిరంగులతో బలోపేతం చేసింది, ప్రతి మూలలో కాపలాదారుల గదులను నిర్మించింది. స్టాటెన్ ఆధ్వర్యంలోని బ్రిటిష్ సైన్యం 1798 నుండి 1859 వరకు దిండిగల్ కోటలో ఉంది. ఆ తరువాత మధురై బ్రిటిష్ సైన్యానికి ప్రధాన కార్యాలయంగా చేయబడింది, దిండిగల్ దానికి ఒక తాలూకాగా జతచేయబడింది. 1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు దిండిగల్ బ్రిటిష్ వారి పాలనలోనే ఉంది.

18వ శతాబ్దపు చివరి దశాబ్దాలలో బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా టిప్పు సుల్తాన్, ఫ్రెంచ్ వారి సహాయంతో పాలయకారర్లు జరిపిన పాలెగార్ల యుద్ధాలలో ఈ కోట ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. విరూపాక్షికి చెందిన పాలెగార్, గోపాల్ నాయక్ దిండిగల్ పాలెగార్ల విభాగానికి నాయకత్వం వహించాడు. యుద్ధ సమయంలో శివగంగ రాణి వేలు నాచియార్, ఆమె కమాండర్లు మరుతు పాండియార్ సోదరులు హైదర్ అలీ అనుమతితో కోటలో ఉండటానికి సహాయం చేశాడు.

## ఆర్కిటెక్చర్

ఈ రాతి కోట  ఎత్తు ఉండి,  చుట్టుకొలతను కలిగి ఉంటుంది. 17వ శతాబ్దంలో కోటలో ఫిరంగి, తుపాకీ కాల్పుల ఆర్టిలరీ చేర్చబడ్డాయి. భారీ ఫిరంగులను తట్టుకోవడానికి కోటను డబుల్ గోడలతో సిమెంట్ చేశారు. కోట చుట్టూ అనుకూలమైన ప్రదేశాలలో ఫిరంగులు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. భద్రతా చర్యలతో ఆయుధాలు, మందుగుండు సామగ్రి గోడౌన్ నిర్మించబడింది. డబుల్-గోడల గదులు బాహ్య ముప్పు నుండి పూర్తిగా రక్షించబడ్డాయి. పైకప్పులో గుండ్రని వెంటిలేషన్ రంధ్రాల ద్వారా గాలి బాగా ఆడేలా చేశారు. గోడౌన్ ఒక మూలలో ఉన్న సన్నని ఇటుక గోడ అత్యవసర పరిస్థితుల్లో సైనికులు తప్పించుకోవడానికి సహాయపడేది. గోడౌన్ వాలు పైకప్పు వర్షపు నీరు కారడాన్ని నిరోధించింది. కోటలో 48 గదులు ఉన్నాయి, ఇవి ఒకప్పుడు యుద్ధ ఖైదీలు, బానిసలను ఉంచడానికి సెల్స్‌గా ఉపయోగించబడ్డాయి. ఒక విశాలమైన వంటగది, గుర్రపు శాల, సైనిక కమాండర్ల కోసం సమావేశ మందిరం కూడా ఉన్నాయి. కోటలో స్వంత వర్షపు నీటి రిజర్వాయర్లు కూడా ఉన్నాయి, వీటిని నిటారుగా ఉన్న వాలును సద్వినియోగం చేసుకుని నిర్మించారు. ఈ నిర్మాణం వారి సైనిక వాస్తుశిల్పంలో భారతీయ రాజుల నైపుణ్యాన్ని ఎత్తిచూపుతుంది.

## నిర్వహణ
ఈ కోటను ఆర్కియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా నిర్వహిస్తోంది, దీనిని ఒక రక్షిత స్మారక చిహ్నంగా కాపాడుతోంది. భారతీయ పౌరులకు ప్రవేశ రుసుము 25, విదేశీయులకు 300. కళాశాల, పాఠశాల విద్యార్థులు, అప్పుడప్పుడు విదేశీ పర్యాటకులు ఈ కోటను సందర్శిస్తారు. భవనం భద్రతా లక్షణాలను వెల్లడించే సొరంగాలు, కందకాల చుట్టూ నడవడానికి సందర్శకులకు అనుమతి ఉంది. ఈ ఆలయంలో మచ్చలేని రాతి కోతలతో కూడిన కొన్ని శిల్పాలు, చెక్కడాలు ఉన్నాయి.

సందర్శకులు కోట గోడల లోపల ఉన్న శిథిలాలు, ఆయుధ డిపోలు లేదా జంతువుల శాలలను, చెక్కిన రాతి స్తంభాలతో అలంకరించబడిన దెబ్బతిన్న మందిరాలను చూడవచ్చు. ఫిరంగి పాయింట్ వరకు వెళ్లి స్పై హోల్స్ ద్వారా చూడటానికి సందర్శకులకు అనుమతి ఉంది. కోట పైభాగం నుండి తూర్పు వైపున దిండిగల్ సుందర దృశ్యం, ఇతర వైపుల గ్రామాలను, వ్యవసాయ భూములను కూడా చూడవచ్చు. నిధులు, సౌకర్యాల లేమి కారణంగా సమీపంలోని నివాసితులు కోటను దుర్వినియోగం చేశారు. అయితే 2005 లో, పుదుక్కోట్టై జిల్లాలోని కీరనూర్-ఆధారిత ASI పరిసరాల మొత్తానికి కంచె వేసి, శిథిలావస్థలో ఉన్న కొన్ని నిర్మాణాలను పునరుద్ధరించింది.

## గమనికలు

## మూలాలు
* 

## బయటి లింకులు

* అధికారిక వెబ్‌సైట్
వర్గం:తమిళనాడు చరిత్ర
వర్గం:తమిళనాడు కోటలు