బెట్టీ ఫ్రిడాన్

**బెట్టీ ఫ్రిడాన్** (ఫిబ్రవరి 4, 1921 - ఫిబ్రవరి 4, 2006) అమెరికన్ స్త్రీవాద రచయిత్రి, ఉద్యమకారిణి. యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో మహిళా ఉద్యమంలో ప్రముఖ వ్యక్తిగా, ఆమె 1963 పుస్తకం ది ఫీమేన్ మిస్టిక్ తరచుగా 20 వ శతాబ్దంలో అమెరికన్ ఫెమినిజం రెండవ వేవ్ ను ప్రేరేపించిన ఘనతను పొందింది. 1966 లో, ఫ్రైడన్ నేషనల్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ఉమెన్ (నౌ) మొదటి అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికయ్యారు, ఇది మహిళలను "ఇప్పుడు పురుషులతో సమానమైన భాగస్వామ్యంతో అమెరికన్ సమాజం ప్రధాన స్రవంతిలోకి తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది."

1970లో అమెరికా తొలి అధ్యక్ష పదవి నుంచి వైదొలిగిన తర్వాత మహిళలకు ఓటు హక్కు కల్పిస్తూ అమెరికా రాజ్యాంగం 19వ సవరణ జరిగి 50 ఏళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా ఆగస్టు 26న సమానత్వం కోసం దేశవ్యాప్తంగా మహిళా సమ్మె నిర్వహించారు. స్త్రీవాద ఉద్యమాన్ని విస్తృతం చేయడంలో జాతీయ సమ్మె అంచనాలకు మించి విజయవంతమైంది; ఒక్క న్యూయార్క్ నగరంలోనే ఫ్రీడన్ నేతృత్వంలో జరిగిన ఈ కవాతు 50,000 మందికి పైగా ప్రజలను ఆకర్షించింది.

1971 లో, ఫ్రైడన్ ఇతర ప్రముఖ స్త్రీవాదులతో కలిసి నేషనల్ ఉమెన్స్ పొలిటికల్ కాకస్ను స్థాపించారు. 1970 ల ప్రారంభంలో అమెరికా నేతృత్వంలోని మహిళా సంఘాల తీవ్రమైన ఒత్తిడి తరువాత యునైటెడ్ స్టేట్స్ హౌస్ ఆఫ్ రిప్రజెంటేటివ్స్ (354–24 ఓటుతో), సెనేట్ (84–8, 7 ఓటు వేయలేదు) ఆమోదించిన యునైటెడ్ స్టేట్స్ రాజ్యాంగం ప్రతిపాదిత సమాన హక్కుల సవరణకు ఫ్రీడాన్ బలమైన మద్దతుదారు. ఈ సవరణను కాంగ్రెస్ ఆమోదించిన తరువాత, ఫ్రైడన్ రాష్ట్రాలలో సవరణను ఆమోదించాలని, ఇతర మహిళా హక్కుల సంస్కరణలకు మద్దతు ఇచ్చింది: ఆమె అబార్షన్ చట్టాల రద్దు కోసం నేషనల్ అసోసియేషన్ ను స్థాపించింది, కాని తరువాత అనేక మంది ఉదారవాద స్త్రీవాదుల గర్భస్రావం-కేంద్రీకృత వైఖరిని విమర్శించింది.

## ప్రారంభ జీవితం
ఫ్రైడన్ ఫిబ్రవరి 4, 1921 న ఇల్లినాయిస్ లోని పియోరియాలో హ్యారీ, మిరియం (హోర్విట్జ్) గోల్డ్ స్టీన్ దంపతులకు జన్మించారు, వీరి లౌకిక యూదు కుటుంబాలు రష్యా, హంగేరీకి చెందినవి. హ్యారీకి పియోరియాలో ఒక నగల దుకాణం ఉంది,, ఫ్రైడన్ తండ్రి అనారోగ్యానికి గురైనప్పుడు మిరియం ఒక వార్తాపత్రిక సొసైటీ పేజీ కోసం రాశారు. ఇంటి వెలుపల ఆమె తల్లి కొత్త జీవితం మరింత సంతోషంగా అనిపించింది.

చిన్నతనంలో, ఫ్రైడన్ మార్క్సిస్ట్, యూదు వర్గాలలో చురుకుగా ఉండేవారు; ఆమె తరువాత కొన్నిసార్లు తరువాతి సమాజం నుండి ఒంటరిగా ఎలా అనిపించిందో, "అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా తన అభిరుచిని ఎలా అనుభవించానో రాసింది ... యూదు వ్యతిరేకత అన్యాయానికి సంబంధించిన నా భావాల నుండి ఉద్భవించింది". ఆమె పియోరియా ఉన్నత పాఠశాలకు హాజరై, పాఠశాల వార్తాపత్రికలో పాల్గొంది. కాలమ్ రాయడానికి ఆమె చేసిన దరఖాస్తు తిరస్కరణకు గురికావడంతో, ఆమె మరో ఆరుగురు స్నేహితులతో కలిసి టైడ్ అనే సాహిత్య పత్రికను ప్రారంభించారు, ఇది పాఠశాల జీవితం కంటే గృహ జీవితం గురించి చర్చించింది. ఫ్రైడన్ 1938 లో మహిళా కళాశాల స్మిత్ కళాశాలలో చదివారు. ఆమె తన మొదటి సంవత్సరంలో ఉత్తమ అకడమిక్ పనితీరుకు స్కాలర్షిప్ బహుమతిని గెలుచుకుంది. రెండో సంవత్సరంలోనే కవిత్వంపై ఆసక్తి పెంచుకుని అనేక కవితలు క్యాంపస్ ప్రచురణల్లో ప్రచురితమయ్యాయి. 1941లో స్కాన్ (స్మిత్ కాలేజ్ అసోసియేటెడ్ న్యూస్) ఎడిటర్ ఇన్ చీఫ్ అయ్యారు.

1943 లో ఆమె బెర్కిలీలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎరిక్ ఎరిక్సన్తో సైకాలజీలో గ్రాడ్యుయేట్ వర్క్ కోసం ఫెలోషిప్పై ఒక సంవత్సరం గడిపింది. ఆమె రాజకీయంగా మరింత క్రియాశీలకంగా మారింది, మార్క్సిస్టులతో కలవడం కొనసాగించింది (ఆమె స్నేహితులలో చాలా మందిని ఎఫ్బిఐ దర్యాప్తు చేసింది). ఆమె తన జ్ఞాపకాలలో, ఆ సమయంలో తన ప్రియుడు తదుపరి అధ్యయనం కోసం పిహెచ్డి ఫెలోషిప్ను తిరస్కరించాలని, తన విద్యా వృత్తిని విడిచిపెట్టమని ఒత్తిడి చేశాడని పేర్కొంది.

## వ్యక్తిగత జీవితం
ఆమె యుఇ న్యూస్ లో పనిచేస్తున్నప్పుడు 1947 లో థియేటర్ నిర్మాత అయిన కార్ల్ ఫ్రీడన్ (నీ ఫ్రీడ్ మన్)ను వివాహం చేసుకుంది. పెళ్లి తర్వాత కూడా ఆమె ఉద్యోగం కొనసాగించింది. మొదట వేతనం పొందే ఉద్యోగిగా, 1952 తర్వాత ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్ట్ గా పనిచేశారు. ఈ జంట మే 1969 లో విడాకులు తీసుకున్నారు,, కార్ల్ డిసెంబరు 2005 లో మరణించారు.

ఫ్రైడన్ తన జ్ఞాపకం లైఫ్ సో ఫార్ (2000) లో వారి వివాహం సమయంలో కార్ల్ తనను కొట్టాడని పేర్కొన్నారు; డోలోర్స్ అలెగ్జాండర్ వంటి మిత్రులు ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్ లకు వెళ్లినప్పుడు కార్ల్ వేధింపుల నుండి నల్లని కళ్ళను కప్పిపుచ్చుకోవాల్సి వచ్చిందని గుర్తు చేసుకున్నారు (బ్రౌన్ మిల్లర్ 1999, పుట 70). పుస్తకం ప్రచురితమైన కొద్దిసేపటికే టైమ్ మ్యాగజైన్ కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో కార్ల్ తనను దూషించడాన్ని ఖండించారు, ఈ వాదనను "పూర్తి కల్పితం" గా అభివర్ణించారు.

## మరణం
ఫ్రిడన్ తన 85వ జన్మదినమైన ఫిబ్రవరి 4, 2006న వాషింగ్టన్ డి.సి.లోని తన స్వగృహంలో గుండె ఆగిపోవడంతో మరణించింది.

## మూలాలు

వర్గం:1921 జననాలు
వర్గం:2006 మరణాలు
వర్గం:అమెరికా రచయిత్రులు
వర్గం:స్త్రీవాద రచయితలు