open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
నవోదయ రామమోహనరావు

**నవోదయ రామమోహనరావు**గా అందరికీ సుపరిచితులు *అట్లూరి రామమోహనరావు* నవోదయ పుస్తక ప్రచురణ సంస్థ, నవోదయ పుస్తకాల అంగడి యజమాని.
## జీవిత విశేషాలు
### బాల్యము, విద్యాభ్యాసం
ఇతడు 1934, ఆగస్టు 1న కృష్ణా జిల్లా ఉంగుటూరు గ్రామంలో ఒక సాధారణ రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు. తన 28 వ యేట నుండి పుస్తక ప్రచురణరంగంలో ప్రవేశించి ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా అదే రంగంలో ఉన్నాడు. ఇతనికి ముగ్గురు అక్కలు. తల్లి మతిస్థిమితం లేకపోవడంతో ఇతడు తన పెద్దక్క శేషారత్నం సంరక్షణలో పెరిగాడు. ఇతడు ప్రాథమిక విద్యను ఉంగుటూరులో, హైస్కూలు విద్యను గుడివాడలో చదివాడు. ఇతడు కమ్యూనిస్టు పార్టీపై మక్కువతో ఆ పార్టీ కార్యకలాపాలలో పాల్గొన్నాడు. గుడివాడలో చదివే సమయంలో కమ్యూనిస్టులపై నిర్భందం కారణంగా అజ్ఞాతంలోనికి వెళ్ళిపోయాడు. తరువాత కైకలూరులో తన బావ వద్ద ఉంటూ పదవ తరగతి పూర్తి చేశాడు.

### వృత్తి
పై చదువులు చదివే స్తోమత లేకపోవడంతో నెలకు 50 రూపాయల జీతానికి విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయంలో పనిచేశాడు. అక్కడ అతనికి కమ్యూనిస్టు పార్టీతో మరింత సంబంధం ఏర్పడింది. కమ్యూనిస్టు నేతలతో పరిచయాలు పెంచుకున్నాడు. 1960లో ఇతని బావ తను స్థాపించిన నవోదయ పబ్లిషర్స్ సంస్థను ఇతనికి అప్పగించాడు. ఈ సంస్థను కష్టపడి అభివృద్ది చేసి గుంటూరు, మద్రాసులలో శాఖలను ఏర్పాటు చేశాడు. ఈ సంస్థ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రధానమైన పుస్తక ప్రచురణ సంస్థగా రాణించింది. ఈ సంస్థనుండి శ్రీశ్రీ, రావిశాస్త్రి, ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ, బాపు, గొల్లపూడి మారుతీరావు, నండూరి రామమోహనరావు, ఇంద్రగంటి శ్రీకాంతశర్మ, నార్ల వెంకటేశ్వరరావు వంటి రచయితల పుస్తకాలు వెలుగు చూశాయి. ఈ ప్రచురణ సంస్థ 2016లో మూత పడింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ పబ్లిషర్స్‌ అండ్‌ బుక్‌సెల్లర్స్‌ అసోసియేషన్‌ను స్థాపించి, ప్రచురణల రంగంలో కొత్త ఒరవడిని తీసుకొచ్చి, ప్రచురణ కర్తలకు అండగా నిలిచాడు. విజయవాడలో పుస్తక ప్రదర్శనలకు ఆద్యుడు. ఇందుకోసం దేశమంతా తిరిగి విస్తృతంగా అధ్యయనం చేసిన కొద్దిమందిలో ఒకడు. 1989లో నేషనల్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌ వారితో సంప్రదింపులు జరిపి, విజయవాడలో పుస్తక మహోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేయించాడు. అనంతర కాలంలో విజయవాడ బుక్ ఫెస్టివల్ సొసైటీని ఏర్పాటు చేసి, 1991 నుంచి నిరంతరాయంగా పుస్తక మహోత్సవాలను నిర్వహించేలా ఆయన కృషి చేశాడు. ఈ సొసైటీకి వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు. ఆరవ పుస్తక మహోత్సవం వరకు ఆయనే బుక్‌ ఎగ్జిబిషన్‌ సొసైటీ అధ్యక్షుడిగా కొనసాగాడు.

### కుటుంబం
ఇతనికి 1955లో పర్వతనేని ఝాన్సీలక్ష్మితో వివాహం జరిగింది. ఈ దంపతులకు ఒక కుమారుడు సుధాకర్, కుమార్తె శోభ జన్మించారు.
## మరణం
ఇతడు తన 85 వ యేట విజయవాడలోని తన స్వగృహంలో 2019, డిసెంబరు 15 ఆదివారం నాడు మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పుస్తక ప్రచురణకర్తలు
వర్గం:2019 మరణాలు
వర్గం:1934 జననాలు
వర్గం:హేతువాదులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యక్తులు
పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు

**పరుచూరి బ్రదర్స్** లో ఒకరైన **పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు** ఇద్దరిలో పెద్దవారు. మాటల రచయితగా, నటుడిగా ప్రసిద్ధుడు.
## జననం
వెంకటేశ్వరరావు జూన్ 21న జన్మించాడు.

## సినిమాలు
నందమూరి తారక రామారావు 1981లో పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు, పరుచూరి గోపాలకృష్ణ లకు 'పరుచూరి బ్రదర్స్' అని నామకరణం చేసి, తన సొంత చిత్రం 'అనురాగదేవత' ద్వారా రచయితులగా పరిచయం చేశారు. తన తమ్ముడు పరుచూరి గోపాలకృష్ణతో కలిసి 333కు పైగా సినిమాలకు రచయితగా పనిచేశాడు.

### నటుడిగా
# ఆడది (1990)
#అల్లరి రాముడు (2002)
#సంతోషం (2002)
# శాంభవి ఐపిఎస్ (2003)
# నేనున్నాను (2004)
# వీర (2011)
# తూనీగ తూనీగ (2012)
# రౌడీ ఫెలో (2014)
# అస్త్రం (2006)
# శరణం గచ్ఛామి (2017)
# విశ్వామిత్ర (2019)
#దృశ్యం

### రచయితగా
# ప్రజాస్వామ్యం (1987)
# ధర్మక్షేత్రం (1992)
# మాస్ (2004)
# అల్లరి పిడుగు (2005)
# బలాదూర్ (2008)
# వీర (2011)
#

## ఇవి కూడా చూడండి

* పరుచూరి గోపాలకృష్ణ
* పరుచూరి సోదరులు

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నటులు
పరుచూరి గోపాలకృష్ణ

thumb|పరుచూరి గోపాలకృష్ణ
**పరుచూరి బ్రదర్స్** లో ఒకరైన **పరుచూరి గోపాలకృష్ణ** ఇద్దరిలో చిన్నవారు. మాటల రచయితగా, నటుడిగా ప్రసిద్ధుడు. ఆయన అన్న పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావుతో కలిసి వందలాది తెలుగు సినిమాలకు కథ, మాటలు, స్క్రీన్‌ప్లే అందించారు. 1990ల అనంతరం తెలుగు సినీ రంగంలో, మరీ ముఖ్యంగా కమర్షియల్ సినిమాలలో, వారు ఎన్నదగిన విజయాలను అందుకున్నారు. దర్శకత్వం చేసి మొదటి సినిమాతోనే నంది బహుమతిని అందుకున్నా, ఆనాటి ముఖ్యమంత్రి, తెలుగు సినీ ప్రముఖుడు నందమూరి తారక రామారావు సలహా మేరకు తాము అప్పటికే మంచి పేరు సంపాదించుకున్న రచన రంగంలోనే ఉండి దర్శకత్వానికి దూరమయ్యారు. గోపాలకృష్ణ పలు సినిమాలలో ప్రతినాయకుడు, ప్రాధాన్యపాత్రలను ధరించారు. సినీ నటునిగా కూడా సంభాషణలు వైవిధ్యభరితంగా చెప్పగలిగిన స్వతఃసిద్ధ ప్రతిభతో రాణించారు. ఎం.ఎ.(తెలుగు) చదివి ఆంధ్రోపన్యాసకునిగా తెలుగు బోధిస్తుండగా సినిమా అవకాశాలు వచ్చాయి. కొద్దికాలం అటు సినిమాలలో పనిచేస్తూనే ఇటు బోధన కూడా కొనసాగించారు. సినిమాలు విజయవంతం కావడంతో సినీరంగంలోనే భవిష్యత్తు నిర్ణయించుకుని ఆంధ్రోపన్యాసకునిగా వున్న ఉద్యోగాన్ని వదిలేశారు. సినీరంగంలో పనిచేసి, చాన్నాళ్లకు తిరిగి తల్లికోరికపై పీహెచ్‌డీ చేపట్టి **డాక్టరేట్** పట్టా పొందారు. ఆ క్రమంలోనే తెలుగు సినిమా సాహిత్యం కథ-కథనం-శిల్పం అనే సిద్ధాంత గ్రంథాన్ని రచించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* పరుచూరి సోదరులు
* పరుచూరి వెంకటేశ్వరరావు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా రచయితలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘ అధ్యక్షులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నటులు
జీవితం ఒక నాటకరంగం

thumb
జీవితం ఒక నాటకరంగం పుస్తకం పన్నాలాల్ పటేల్ గుజరాతీ భాషలో రచించిన *మానవీనీ భవాయీ* నవలకు తెలుగు అనువాదం.
## రచన నేపథ్యం
గుజరాతీలో *మానవీనీ భవాయీ*గా వెలువడ్డ ఈ నవల గ్రామీణ జీవితం నేపథ్యంగా రచించబడింది. సాంఘిక స్థితిగతులు, వాతావరణ వైపరీత్యాలు రైతు జీవితంపై ఎటువంటి ప్రభావం చూపాయనేది ఆనాటి సంధి కాలానికి ముడిపెట్టి పన్నాలాల్ పటేల్ ఈ నవలను ప్రతిభావంతంగా రచించారు. పన్నాలాల్ ఈ నవల గుజరాతీ మూలాన్ని 1947లో రచించారు. ఈ విశిష్టమైన నవలను నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా వారు భారతదేశంలోని పలు భాషల్లోకి నవలను అనువాదాలు చేయించి ప్రచురించారు. ఆ క్రమంలో 1971లో అంతర భారతీయ గ్రంథమాల పథకం కింద తెలుగులో *జీవితం ఒక నాటక రంగం* పేరిట అనువాదాన్ని ప్రచురించారు. ఈ నవలను వేమూరి ఆంజనేయశర్మ ప్రచురించారు. అనువాదం 1990లో ద్వితీయ ముద్రణను పొందింది. *మానవీనీ భవాయీ* నవలా రచనకు 1985లో పన్నాలాల్ పటేల్ ప్రతిష్ఠాత్మకమైన జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.

## ఇతివృత్తం
జీవితం ఒక నాటకరంగం నవల కథాక్షేత్రం గుజరాత్ లో వర్షాభావ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక గ్రామం. కరువు రావడానికి ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల ముందు కథానాయకుడు కాళా జన్మించేవేళ ఇతివృత్తం ప్రారంభమవుతుంది. కాళా తండ్రి వాలా పటేల్ చిన్న కమతం కలిగిన రైతు. అతని పెద్ద వయస్సులో కాళా జన్మిస్తాడు. కాళాకు యుక్తవయస్సు వచ్చే లోగానే వాలా పటేల్ మరణిస్తారు. కాళా పెద్దనాన్న కుటుంబానికి అతని అభివృద్ధి గిట్టదు. పైగా ప్రతి చిన్న విషయంలోనూ తమ కొడుకులే కాళా కన్నా ముందుండాలని పెద్దమ్మ ఆశిస్తూంటుంది. ఒకరికొకరు వ్యక్తం చేసుకోకున్నా కథానాయిక రాజు (స్త్రీపాత్ర పేరు), కాళా పరస్పరం ఇష్టపడతారు. కాళాకు రాజుకు వివాహం నిశ్చయం అవుతున్న సమయంలో కాళా పెదనాన్న కుటుంబం ఆ సంబంధాన్ని తప్పించి రాజును తమ కొడుకుకు ఇచ్చి చేసే ప్రయత్నాలు చేస్తారు. నాటకీయ పరిణామాల మధ్య రాజుకు కాళాతోనూ, కాళా పెద్దనాన్న కొడుకుతోనూ కాక వేరే వ్యక్తితో పెళ్లవుతుంది. ఆ వ్యక్తి చెల్లెలిని కాళా పెళ్ళాడాల్సివస్తుంది. పరస్పరం ఉన్న ప్రేమను వివాహబందం అడ్డుకోవడంతో బాధపడే వారి మధ్యలో కరువు కాటకాలు వస్తాయి. ఆ కాటకం అందరి జీవితాలను మలుపులు తిప్పడం ఇతివృత్తంలోని మిగతాభాగం.

## శైలి, శిల్పం
గుజరాతీ గ్రామీణ జీవితాన్ని పన్నాలాల్ పటేల్ ఎంతో నేర్పుతో ఈ నవలలో చిత్రీకరించారు. గుజరాతీ సాహిత్యవేత్త దర్శక్ ఈ నవలలోని పాత్రల గురించి చెప్తూ ముసలి వాలా పటేల్ గ్రామీణుల్లోని వాడే, ఈర్ష్యాళువైన మాలీ గ్రామసమాజంలోని అంతర్భాగమే, మంత్రగత్తె పూలీ, బేచాత్, కాసిమ్ కూడా గ్రామీణులే, కథానాయకుడు, గొప్ప వ్యక్తిత్వం కలిగినవాడైన కాళా కూడా గ్రామీణుడే అంటారు. దీని ద్వారా గ్రామీణ జీవితాన్ని ఎంతగా పునఃసృష్టించారో తెలుస్తుంది. దర్శక్ విశ్లేషణ ప్రకారం కథానాయిక రాజూలాంటి మానవతి మాత్రం ప్రతీ గ్రామంలోనూ కనిపించే వ్యక్తి కాదు. ప్రముఖ బెంగాలీ సాహిత్యవేత్త శరత్ సృష్టించిన అలక, భైరవీ, పారో, రాజలక్ష్మి, అన్నద వంటి గొప్ప వనితారత్నాలను ఎందరినో ఆరాధించి గ్రామకేదారంలో (పన్నాలాల్) పండించిన సస్యరాజమని వ్యాఖ్యానిచారు ఆయన.
కాలానుగుణమైన మార్పుల వల్ల వ్యక్తిత్వాలు, జీవితాలు ఎలా రూపుదిద్దుకుంటానే కోణంలో ఈ నవల విశిష్టమైనది. కథంతటికీ కీలకమైన పాత్ర కాలం అనీ, మిగిలిన పాత్రలన్నీ ఆ కేంద్రంపైనే ఆధారపడి సాగుతున్నాయనీ నవల ప్రత్యేకతను వ్యాఖ్యానించారు దర్శక్.

## మూలాలు

వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
అబ్రక్సాస్

అబ్రక్సాస్ అనేది క్రైస్తవ మతంలో ఒక పదం.  క్రైస్తవులలో బాసిలిడియన్లు అనే ఒక తెగ ఉంది. జీసస్‌ను శిలువ వేసారని నమ్మకపోవడం లాంటి ప్రత్యేకతలు ఉన్న వర్గం ఇది. వారు ఉపయోగించే ఒక పదం ‘అబ్రక్సాస్‌’. సంఖ్యాశాస్త్రం ప్రకారం ఈ పదం విలువ 365. . సర్వేశ్వరుడు ఇన్ని స్వర్గాలను ఒక క్రమం ప్రకారం సృష్టించాడని వారు నమ్ముతారు. ‘అబ్రక్సాస్‌’ అనే పదాన్ని ఒక రత్నం మీద చెక్కించి తాయెత్తులాగా వాడుకొనే ఆచారం ఈ వర్గంలో ఉంది. ‘అబ్రకదబ్ర’, ‘కబ్బలా’(హిబ్రూ భాషలో మంత్రం లాంటి పదం) పదాలను రత్నాల మీద చెక్కించి తాయెత్తులలోనూ, ఉంగరాల లోనూ వాడుకొనే సంప్రదాయమూ ఉంది.

ఈ పదం హోలీ బుక్ ఆఫ్ ది గ్రేట్ ఇన్విజిబుల్ స్పిరిట్ వంటి గ్నోస్టిక్ గ్రంథాలలో కనుగొనబడింది మరియు గ్రీకు మాజికల్ పాపిరిలో కూడా కనిపిస్తుంది. ఇది కొన్ని పురాతన రత్నాలపై చెక్కబడింది,

దాని పేరును స్పెల్లింగ్ చేసే ఏడు అక్షరాలు ఏడు  గ్రహాలలో ప్రతిదానిని సూచిస్తాయి.ఇతర వివరణలు ఉన్నప్పటికీ, ఈ పదం అబ్రకదబ్రకు సంబంధించినది కావచ్చు.

## మూలాలు

వర్గం:క్రైస్తవ మతము
సెయింట్ పీటర్

సెయింట్‌ పీటర్‌. యేసు శిష్యుడు. ‘‘చర్చి వ్యవస్థకు పునాది రాయి’’ (మత్తయి సువార్త 16:18) అని జీసస్‌ అభివర్ణించిన వ్యక్తి. సా.శ. 65 సంవత్సరంలో అప్పటి రోమన్‌ చక్రవర్తి నీరో ఆస్థాన ఇంద్రజాలికుడిని ఓడించినందుకు పీటర్‌కు శిలువ మీద మరణించడమనే శిక్ష విధించారు. యేసు అంతటి మహానుభావుడిని శిక్షించిన పద్ధతిలో గాక తనను తల క్రిందులుగా శిలువ వేయవలసిందని అడిగి అలాంటి శిక్షను అనుభవించిన మహా వ్యక్తి ఆయన. రోములోని సెయింట్‌ పీటర్‌ చర్చిలో పూజా వేదిక (ఆల్టర్‌) దిగువన పీటర్‌ శరీర శల్యాలు ఉన్నాయని 1950లో ప్రకటించారు. 1968లో అప్పటి పోప్‌ అవి సెయింట్‌ పీటర్‌ శరీర శిథిలాలేనని నిర్ధారణ చేశారు. పీటర్‌ మొదట జాలరివాడు. తరువాత యేసు శిష్యుడైనాడు. యేసు శిష్యులందరిలోకి ఘన చరిత్ర కలిగినవాడు.

అపొస్తులుడైన పేతురు తండ్రి యోనా, తల్లి పెర్సెత్యూవ.

## మూలాలు

వర్గం:క్రైస్తవ మతము
ఏకోనపంచాశత్‌-తానములు

1. అగ్నిష్టోమము, 2. అత్యగ్నిష్టోమము, 3. వాజపేయము, 4. షోడశి, 5. పుండరీకము, 6. అశ్వమేధము, 7. రాజసూయము, 8. అశ్వక్రాంతము, 9. రథక్రాంతము, 10. విష్ణుక్రాంతము, 11. సూర్యక్రాంతము, 12. గజక్రాంతము, 13. బలభిన్నము, 14. నాగపక్షము, 15. స్విష్టకృతము, 16. బహుసౌవర్ణము, 17. గోసవము, 18. మహావ్రతము, 19. విశ్వజిత్తు, 20. బ్రహ్మయజ్ఞము, 21. ప్రాజాపత్యము, 22. చాతుర్మాస్యము, 23. సంస్థ, 24. శస్త్రము, 25. ఉక్థము, 26. చతుర్థకము, 27. సౌత్రామణి, 28. చిత్ర, 29. ఇడ, 30. పురుషమేధము, 31. శ్యేనము, 32. వజ్రము, 33. ఇషువు, 34. అంగిరస్సు, 35. కంకము, 36. సౌభాగ్యకృతము, 37. కారీరి, 38. శాంతికృతము, 39. పుష్టికృత్తు, 40. వైనతేయము, 41. ఉచ్చాటని, 42. వశీకరణము, 43. జ్యోతిష్టోమము, 44. దర్శనము, 45. నాంది, 46. పౌర్ణమాసి, 47. అశ్వప్రతిగ్రహము, 48. రాత్రి, 49. సౌరభము.

[సంకేతకోశము]

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
తకళి శివశంకర పిళ్ళై

**తకళి శివశంకర పిళ్ళై** (మలయాళం:തകഴി ശിവശങ്കര പിള്ള) (17 ఏప్రిల్ 1912 - 1999 ఏప్రిల్ 10) మలయాళ నవలా రచయిత, కథా రచయిత. ప్రతిష్ఠాత్మకమైన జ్ఞానపీఠ పురస్కారాన్ని పొందిన శివశంకర పిళ్ళై భారతీయ సాహిత్య రంగంలో పేరొందారు. ఆయన సుమారు 600 లఘు కథలు, నవలలు వ్రాసారు. ఆయన రచనలలో "కాయర్", "చెమ్మీన్ (నవల) ప్రసిద్ధమైనవి.

## పురస్కారాలు
* 1958: కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం
* 1984:జ్ఞానపీఠ పురస్కారం
* 1985: పద్మభూషణ్ పురస్కారం
* 1973:సోవియట్ లాండ్ నెహ్రూ అవార్డు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
*
*
*
*
*

వర్గం:జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు
వర్గం:1912 జననాలు
వర్గం:1999 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య

**బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య** ప్రఖ్యాత అస్సామీ సాహిత్యవేత్త. జ్ఞానపీఠ్, కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక సాహిత్య పురస్కారాల గ్రహీతగా ఆయన భారతీయ సాహిత్యరంగంలో లబ్ధప్రతిష్ఠుడు.

## వ్యక్తిగత విశేషాలు
బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య 1925లో అస్సాంలో జన్మించారు. ఆయన పత్రికా సంపాదకునిగా, ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. ఆయన గౌహతీ విశ్వవిద్యాలయంలో జర్నలిజం విభాగంలో రీడర్ గా ఉద్యోగ బాధ్యతలు నెరవేరుస్తున్నారు. ఈశాన్య భారతదేశంలోని పలు రాష్ట్రాల్లో ఆయన పనిచేశారు. 1950 దశాబ్ది చివరి సంవత్సరాలలో మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని ఉఖ్రూల్ ప్రాంతంలో వెంచర్ క్రిస్టియన్ హైస్కూలులో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. ఆయన 1997లో మరణించారు.

## సాహిత్యరంగం
బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య నవలలు, కథలు, కవితలు రచించినా నవలాకారునిగా అస్సామీ సాహిత్యరంగంలో సుప్రసిద్ధులయ్యారు. తొలి నవల *రాజ్ పహ్తె రింగై*ను 1957లో రచించారు. ఒక్కరోజులోనే జరిగే ఘటనలతో సాగే ఈ ప్రయోగాత్మక నవలలో రాజకీయ, సామాజిక విశ్లేషణలు చేశారు. 1958లో బీరేంద్ర వ్రాసిన రెండవ నవల *ఆఐ* (అమ్మ) లో సాధారణమైన పల్లెటూరిలో నూతన నాగరికత, యాంత్రికతల ప్రభావాన్ని చిత్రీకరించారు. బీరేంద్రకు ప్రఖ్యాతిని సాధించిపెట్టిన *యారుఇంగం* (తెలుగులో జనవాహిని) నవలను 1960లో రచించారు. ఈ నవలకు ప్రతిష్ఠాత్మకమైన కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం లభించింది. నాగాజాతి జనజీవితాన్ని, వారి ఉద్యమాలను ఆధారంగా చేసుకుని రచించిన ఈ నవల అస్సామీ భాషలోనే కాక ఇతర భారతీయ భాషల్లోకీ, ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడి సుప్రసిద్ధమై నిలిచింది. తంఖ్రూల్ నాగా తెగలు 20వ శతాబ్ది ద్వితీయ అర్థభాగంలో జపాను-ఆజాద్ హిందు సేనల ఆక్రమణ, ద్వితీయ ప్రపంచ యుద్ధబీభత్సం, ఫిజో ఆధ్వర్యంలో వేర్పాటువాద ఉద్యమం, ఉగ్రవాదం వంటి పరిస్థితుల వల్ల ప్రాభవితమైన తీరు, ఎదుర్కొన్న కష్టనిష్ఠూరాలను నవల నేపథ్యంగా ఎంచుకుని రాశారు. ఈశాన్య రాష్ట్రాలపై చైనా యుద్ధ నేపథ్యంలో శతఘ్ని (1964) నవల రచించారు. 1942 కాలంలో అస్సామీలు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ చేసిన పోరాటాన్ని గురించి రాసిన *మృత్యుంజయ్* నవలను వ్రాశారు. బహుళ ప్రచారాన్ని పొందిన ఈ నవల ద్వారా బీరేంద్ర ప్రతిష్ఠాత్మక జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని పొందారు. అనంతరం పలు నవలలను కూడా వ్రాశారు. ఆయన రచించిన చిన్న కథలు రెండు సంపుటాలుగా ప్రచురితమయ్యాయి.

## రచనల జాబితా
## పురస్కారాలు, గౌరవాలు
* 1985లో *మృత్యుంజయ్* నవలకుగాను జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం పొందారు. ఈ గౌరవాన్ని పొందిన తొలి అస్సామీ/బెంగాలీ రచయితగా ఆయన చరిత్రకెక్కారు.
* 1961లో *యారుఇంగం* నవలకుగాను కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారాన్ని పొందారు.
* *యారుఇంగం* నవల భారతీయ సాహిత్యంలో మాస్టర్ పీస్ గా గుర్తించారు.
## పదవులు
* కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అధ్యక్షునిగా పనిచేశారు.
* అస్సాం సాహిత్య సభ 1983-85కాలంలో అధ్యక్షునిగా వ్యవహరించారు.

## మూలాలు

వర్గం:జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1924 జననాలు
వర్గం:అసోం వ్యక్తులు
వర్గం:1997 మరణాలు
అబ్దుల్ వాహెద్

**అబ్దుల్ వాహెద్** కవి, పాత్రికేయుడు, సంపాదకుడు. ఫేస్ బుక్ సామాజిక వేదిక ద్వారా తన కవిత్వాన్ని ప్రకటిస్తున్నారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
వాహెద్ పశ్చిమగోదావరి జిల్లా, గుండుగొలను గ్రామంలో జూలై 24 న జన్మించారు. ఆయన బాల్యాన్ని పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలోనే గడిపారు.

## వృత్తి
పాత్రికేయునిగా రెండు దశాబ్దాలకుపైగా పత్రిక, ఛానెల్ రంగాల్లో పనిచేశారు. ఆయన హెచ్.ఎం.టివి, స్టూడియో ఎన్, గీటురాయి వంటి ప్రసార మాధ్యమాలలో వివిధ హోదాల్లో పనిచేశారు. వృత్తిజీవితంలో భాగంగా సంస్కృతి టి.వి. చానెల్లో *అతిథి దేవోభవ* కార్యక్రమంలో ఇంటర్వ్యూలు చేశారు.

## సాహిత్యరంగం
కవిత్వం పట్ల ఆసక్తితో చిన్నతనం నుంచీ వివిధ సాహిత్యప్రక్రియల్లో కృషి ప్రారంభించిన వాహెద్ వచన కవిత్వాన్ని ఎంచుకుని సాహిత్య ప్రస్థానం సాగిస్తున్నారు. వివిధ పత్రికల్లో ఆయన రాసిన కవితలు ప్రచురితమయ్యాయి. అంతర్జాలంలో తెలుగులో వ్రాయగలిగేలా ఉపకరణాలు అభివృద్ధి అయ్యాకా వివిధ అంతర్జాల వేదికలపై రచనలు చేశారు. ఈ క్రమంలోనే ఫేస్ బుక్ స్వంత పేజీలో, కవిసంగమం ఫేస్ బుక్ వేదికలో కవిత్వాన్ని వ్రాస్తున్నారు. అంతర్జాలం ఆవల కూడా కవిసంగమం కార్యక్రమాల్లో చురుగ్గా పాల్గొంటున్నారు.

## శైలి
ఉర్దూ భాషా సౌకుమార్యాన్ని తెలుగులో రుచి చూపించే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు.

వర్గం:కవిసంగమం కవులు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:అంతర్జాల రచయితలు
ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్

**ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్** మలయాళ రచయిత. ఆయన ప్రతిష్ఠాత్మక జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారాన్ని పొందడం ద్వారా భారతీయ సాహిత్యరంగంలో ప్రాచుర్యం పొందారు.
## వ్యక్తిగత జీవితం
వాసుదేవన్ నాయర్ నేటి కేరళ రాష్ట్రంలోని పాలక్కాడ్ జిల్లాకు చెందిన కొడల్లూర్ గ్రామంలో 1933 జూలై 15న జన్మించారు. ఆయన జన్మించిన నాటికి ఆ ప్రాంతం బ్రిటీష్ ఇండియాలోని మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ మలబారు ప్రాంతంలోనిది. ఆయన చిన్నతనం పున్నయర్కుళం గ్రామంలో గడిపారు. కుమరనెల్లూరు గ్రామంలో పాఠశాల విద్యను, పాలక్కాడ్ (పాల్ఘాట్) పట్టణంలోని విక్టోరియా కళాశాలలో కళాశాల విద్యనూ పూర్తిచేసుకున్నారు.
## సాహిత్య రంగం
1950దశకం తొలినాళ్ళ నుంచీ చిన్నకథలను వ్రాయడం ప్రారంభించిన వాసుదేవన్ నాయర్ 1958లోని నాలుకెట్టు (కేరళ సంప్రదాయ గృహం), 1962లో అసురవిత్తు (రాక్షస బీజం), 1964లో మంజు (మంచు), 1969లో కాలం, 1984లో రాండమూఝం (రెండవ సారి), విలపయత్ర, పతిరవుం పకల్వెలిచెవుం (అర్థరాత్రీ, పగటివెల్తురు), వారణాసి తదితర నవలలను రచించారు. ఇవేకాక నాటికలు, పరిశోధనాత్మక, సాహిత్యాంశాల వ్యాసాలు, యాత్రాచరిత్రలు, ఆత్మకథాత్మక రచనలు రాశారు. సర్పబిందు, నాలుకెట్టు నవలల్లో ఉమ్మడి కుటుంబాలు కలిగిన కేరళ సామాజిక వ్యవస్థలో ఆధునికత తీసుకువస్తున్న మార్పుల గురించి వాసుదేవన్ నాయర్ ప్రస్తావించారు. మంచు నవలలోని కథాంశం ఇద్దరు వ్యక్తుల అర్థరహితమైన నిరీక్షణ గురించి ఉంటుంది. నైనిటాలుకు యాత్రికునిగా వచ్చిన యువకునితో ప్రేమానుబంధం కలిగుండి అతను తిరిగి ఎప్పుడు వస్తాడోనని యువతి ఆకాంక్ష, కొండజాతి స్త్రీ, ఆంగ్లేయ యాత్రికులకు జన్మించి తన తండ్రిని కలవాలని ఆశించే కుర్రాడి నిరీక్షణలను ఇతివృత్తంగా రాశారు.
## సినిమాలు
ఇతడు దర్శకత్వం వహించిన నిర్మాల్యం సినిమాకు ఉత్తమ చిత్రంగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం లభించింది. నఖక్షతంగళ్
సినిమాకు కథ, స్క్రీన్ ప్లే అందించాడు.

# ఒప్పోల్ (కథ, స్క్రీన్ ప్లే, మాటలు)
# ఓరు వడక్కన్ వీరగాథ

## మూలాలు

వర్గం:జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు
వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:2024 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ రచయితలు
జన్యువు

జీవశాస్త్రంలో **జన్యువులు** అంటే డిఎన్ఎ లేదా ఆర్ఎన్ఎ లలోని న్యూక్లియోటైడ్స్ శ్రేణులు. ఇవి జీవులలో అనువంశికతను (వంశపారంపర్యతను) నిర్దేశించే ముఖ్యమైన అణుసముదాయాలు (molecule). శాస్త్రవేత్తలు దీనిని డీఆక్సీరైబో కేంద్రక ఆమ్లం (DNA), రైబో కేంద్రక ఆమ్లముల (RNA) యొక్క భాగంగా పరిగణిస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
ఉద్యాన పుష్పములు (పుస్తకం)

**ఉద్యాన పుష్పములు**  1967లో విష్ణు స్వరూప్ రచించిన పుస్తకానికి తెలుగు అనువాదం. ఈ పుస్తకాన్ని జి.నరసింహం తెలుగులోకి అనువదించాడు. 
## రచన నేపథ్యం
ఉద్యాన పుష్పములు పుస్తకాన్ని నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా భారతదేశము-ప్రజలు శీర్షిక ద్వారా ప్రచురించారు. 268 పుటల్లో రూ.30కి ఈ పుస్తకాన్ని నే.బు.ట్ర. అందిస్తోంది (2013 నాటికి)

## విషయం
ఈ పుస్తకములో భారతదేశంలోని తోటలలో సాధారణముగా పెంచు వివిధ రకాల పూలను వర్ణించడం జరిగింది. ఉద్యాన పుష్పాల రకాలు, పెంపకం పద్ధతులు వంటివి ఈ పుస్తకంలోని విషయాలు. పూలమొక్కలు పెంచేవారికి, ముఖ్యంగా ఔత్సాహికులకు, వివిధ జాతుల పూవులను తోటల్లో వాటి ప్రయోజనాలను, పెంచే విధానాన్ని పరిచయం చేయడమే దీని ముఖ్యాశయం.

ప్రతీ పూవునకు దాని వాడుక పేరు, లాటిన్ పేరు కూడా ఇందులో పేర్కొనబడినవి. తోటలలో పెంచు పూలను, భారతదేశముల పూల, పూదోటల సంక్షిప్త చరిత్రను గూర్చి రాయబడినది. మొక్కలకు పీడించు రోగములను, కీటకములున్నూ, వాటిని అదుపు చేయు పద్ధతులు కూడా వివరించబడినవి. 

## మూలాలు

వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
వర్గం:తెలుగు అనువాద పుస్తకాలు
కేశవపంతుల నరసింహశాస్త్రి

ఆకాశవాణిలో సంస్కృత పరిచయం కార్యక్రమం ద్వారా తమ గంభీర స్వరంతో ' అమరవాణి ' ని వినిపించి, కే. ఎన్. శాస్త్రిగా తెలుగువారికి సుపరిచితులైన వ్యక్తే ** కేశవపంతుల నరసింహశాస్త్రి.**
## స్వస్థలం
మహబూబ్ నగర్ జిల్లా మానోపాడ్ మండలంలోని పల్లెపాడు వీరి స్వగ్రామం.

## జీవన కాలం
రామలక్ష్మమ్మ, తిప్పాజ్యోసులకు శాస్త్రి 14.07.1919 లో జన్మించారు. ఏడు దశాబ్దాల జీవితాన్ని గడిపిన శాస్త్రి 02.01.1991 లో మరణించారు.
## చదువు
శాస్త్రి విద్వాన్, శిరోమణి పరీక్షలలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. గీర్వాణ భాషలో అపార పండిత్యాన్ని సంపాదించారు.
## సాహితీ కృషి
కేశవపంతుల నరసింహశాస్త్రికి చిన్నతనంలోనే ఆశు కవితాధార అబ్బింది. పదహారు సంవత్సరాల వయసులోనే వనపర్తి రాజుల పూర్వపు రాజధాని అయిన శ్రీరంగాపురంలోని శ్రీరంగనాథస్వామి నిర్వహించే కవిగాయక సభలలో పాల్గొని, నాటి రాజు తృతీయ రామేశ్వరరావుపై పద్యాలు వినిపించి, మెప్పు పొందాడు. నాటి నుండి మొదలుకొని సుమారు దశాబ్దం పాటు ప్రతియేడు ఆ సభలలో పాల్గొని వార్షిక సన్మానాలు పొందిన కవివరేణ్యులు. 
మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో సాహితీ పోషణలో పేరెన్నికగన్న గద్వాల, ఆత్మకూరు, జటప్రోలు తదితర సంస్థానాలలో కూడా తమ పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించి గౌరవ సత్కారాలు పొందాడు. శాస్త్రి ప్రౌడకవిగానే కాకా సద్విమర్శకులు కూడా. రఘువంశంపై వీరి వ్యాఖ్యానం వీరి విమర్శనా ప్రతిభకు గీటురాయి. ప్రబంధ పాత్రలు అను వీరి రచన సాహిత్య శాస్త్రంలో వీరెంత ప్రవీణులో, వీరికెంత సూక్ష్మపరిశీలనా శక్తి ఉందో తెలియజేస్తుంది. ' సంస్థానాలు- సాహిత్య పోషణ ' అను వీరి గ్రంథం సంస్థానాలతో వారికిగల పరిచయాన్ని, అనుబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది. 
శాస్త్రిగారు కవి, విమర్శకులే కాదు గొప్ప వక్త కూడా. గంభీరస్వరంతో పద్యాలను ధారాళంగా పాడుతూ గంటలకొద్ది ఉపన్యసించేవారట. సురభి మాధవరాయ ప్రభు సంస్కృతంలో రాసిన చంద్రికా పరిణయము కావ్యాన్ని శాస్త్రి తెలుగులోనికి అందరికీ అర్ధమయ్యే విధంగా అనువదించారు.

## రచనలు
### ముద్రిత రచనలు
* బాలబ్రహ్మేశ్వర సుప్రభాతం
* రత్నలక్ష్మీ శతకం
* ప్రబంధ పాత్రలు
* సంస్థానాలు - సాహిత్య పోషణ
* త్యాగధనులు
* రఘువంశ వ్యాఖ్యానం
* చంద్రికా పరిణయము (సంస్కృతం నుంచి అనువాదం) 
### అముద్రిత రచనలు
* హనుమత్సందేశం
* ఉదయ సుందరి
* మధుర నిశీథం
* మంగళ సూత్రం
* సూర్యనారాయణ శతకం
## మూలాలు

వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ఆధునిక కవులు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:1991 మరణాలు
బాగేశ్వర్ జిల్లా

**బాగేశ్వర్ జిల్లా,** ఉత్తర భారతదేశం**,** ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లా. బాగేశ్వర్ పట్టణం ఈ జిల్లాకు కేంద్రం. బాగేశ్వర్ పట్టణం ఈ జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. 1997లో జిల్లాగా ఏర్పాటు కావడానికి ముందు ఇది అల్మోరా జిల్లాలో భాగంగా ఉండేది. 2011 గణాకాలను అనుసరించి అత్యల్ప జనసాంద్రత కలిగిన ఉత్తరాఖండ్ (13) జిల్లాలలో బాగేశ్వర్ 3 వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో రుద్రప్రయాగ్, చంపావత్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.

## సరిహద్దు ప్రాంతాలు
బాగేశ్వర్ జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో కుమోన్ ప్రాంతం, పడమర, వాయవ్య సరిహద్దులో చమోలి, తూర్పున పితోరాఘర్, దక్షిణ సరిహద్దులో అల్మోరా జిల్లా ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం
భౌగోళిక దృక్కోణంలో, బాగేశ్వర్ జిల్లా శివాలిక్ శ్రేణులు, ఎత్తైన హిమాలయాల మధ్య కొండ ప్రాంతం.మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ ఉత్తరం నుండి ఆగ్నేయం వరకు ఉంటుంది. బాగేశ్వర్ మీదుగా ప్రవహించే ప్రధాన నదులు - పిండార్, సరయు/సర్జు,గోమతి, పుంగర్, తరువాతి రెండు సర్జు ఉపనదులు. స్థానికంగా గాథేరా అని పిలువబడే అనేక ఇతర నదీతీరాలు వివిధ ప్రదేశాలలో వీటిని కలుస్తాయి.ఈ మూడు నదీ లోయలు ఒండ్రు భూభాగాలను స్థానికంగా సెరాస్ అని పిలుస్తారు.ఇక్కడ అత్యధిక జనాభా కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఇతర గ్రామాలు తేలికపాటి వాలు/లేదా కొన్ని చదునైన భూభాగాలను కలిగి ఉన్న కొండలపై ఉన్నాయి.

## చరిత్ర
ప్రస్తుతం బాగేశ్వర్ జిల్లాగా ఏర్పడిన ఈ ప్రాంతం చారిత్రాత్మకంగా దాన్‌పూర్ అని పిలువబడేది.దీనిని సా.శ. 7వ శతాబ్దంలో కత్యూరిలచే పాలించారు. సా.శ.13వ శతాబ్దంలో కట్యూరి రాజ్యం విచ్ఛిన్నమైన తర్వాత, ఈ ప్రాంతం కత్యూరి రాజుల ప్రత్యక్ష వారసులైన బైజ్‌నాథ్ కత్యూర్‌ల పాలనలో ఉంది. సా.శ.1565లో, రాజు బలో కళ్యాణ్ చంద్ పాలీ, బరాహ్మండలం, మాన్‌కోట్‌లతో పాటు డాన్‌పూర్‌ను కుమౌన్‌లో విలీనం చేశాడు.

1791లో, అల్మోరా, కుమౌన్ స్థానం, నేపాల్‌లోని గూర్ఖాలచే ఆక్రమణతో విలీనమైంది. గూర్ఖాలు ఈ ప్రాంతాన్ని 24 సంవత్సరాలు పాలించారు. తరువాత 1814లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేతిలో ఓడిపోయారు. 1816లో సుగౌలీ ఒప్పందంలో భాగంగా కుమౌన్‌ను బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించవలసి వచ్చింది.  బ్రిటీష్ వారిచే విలీనమైన తరువాత, బాగేశ్వర్ యునైటెడ్ ప్రావిన్స్‌లోని అల్మోరా జిల్లాలోని దాన్‌పూర్ పరగణాలో భాగమైంది.

బాగేశ్వర్ 1974లో ప్రత్యేక తహసీల్‌గా చేయబడింది. 1976లో ఇది పరగణాగా ప్రకటించారు, ఆ తర్వాత, ఇది అధికారికంగా పెద్ద పరిపాలనా కేంద్రంగా ఉనికిలోకి వచ్చింది.1985 నుండి, వివిధ పార్టీలు, ప్రాంతీయ ప్రజల ప్రత్యేక జిల్లాగా ప్రకటించాలనే బలమైనకోరిక ప్రారంభమైంది, చివరకు, 1997 సెప్టెంబరులో బాగేశ్వర్‌ను ముఖ్యమంత్రి మాయావతి ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని కొత్త జిల్లాగా మార్చారు.

## గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా గణాంకాలను అనుసరించి బాగేశ్వర్ జిల్లా జనసంఖ్య 2,59,840. ఇది దాదాపు వనౌతు దేశ జనసంఖ్యకు సమానం. భారతీయ జిల్లాలలో (640) బాగేశ్వర్ 578వ స్థానంలో ఉంది. జిల్లా జనసాంద్రత చదరపు కి.మీ 116. 20ం1-2011 కుటుంబనియంత్రణా శాతం 5.13%  జిల్లా స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి 1093:1000. అలాగే అక్షరాస్యత శాతం 80.69%. 2001 గణాంకాలను అనుసరించి బాగేశ్వర్ జిల్లా జనసంఖ్య 2,49,462. వీరిలో హిందువుల సంఖ్య 2,47,402 కాగా, ముస్లిముల సంఖ్య1,280, క్రైస్తవులు 361 గా ఉన్నాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* బైజ్‌నాథ్ ఆలయ సముదాయం, ఉత్తరాఖండ్

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
మధు క్షీరాలు

thumb
**మధు క్షీరాలు** పుస్తకం హీబ్రూ భాష నుంచి తెలుగులోకి అనువాదం చేసిన కథల సంపుటి.
## రచన నేపథ్యం
హాయ్ హాఫ్ మన్ సంపాదకత్వం వహించిన ఈ పుస్తకాన్ని నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా విశ్వసాహిత్యం శీర్షికన అనువదింపజేసి ప్రచురించింది. ఈ సంపుటి తెలుగుతోపాటు ఇతర భారతీయ భాషలు, ఆంగ్లంలో ప్రచురితమయ్యాయి. 258 పుటల్లో, రూ.65కు అందిస్తున్న ఈ పుస్తకం ISBN సంఖ్య 81-237-387-xతో ప్రచురితమవుతోంది.
## ఇతివృత్తాలు
విషాదభరితం, అవమానకరం, పీడన, సర్వనాశనం, యుద్ధం, రాజకీయ మార్పులు వంటి అంశాలను సవివరంగా ఈ కథల్లో కనిపిస్తాయి. ఇతర సంస్కృతుల్లో పరిఢవిల్లి వేళ్లూనుకుని పరదేశీ భాషగా రెండు వేలయేళ్ళు కొనసాగిన హిబ్రూ సంస్కృతి ఇందులో ప్రతిబింబిస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
ఉధంసింగ్ నగర్ జిల్లా

**ఉధంసింగ్ నగర్ జిల్లా** (హింది:ऊधम सिंह नगर ज़िला) ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని జిలాలలో ఒకటి. జిల్లాకు ప్రధానకేంద్రం రుద్రాపూర్. ఇది తెహ్రీ భూభాగంలో ఉంది. ఈ జిల్లాలో బజ్పూర్, గడర్పుర్, జాస్పుర్, కాశీపూర్, కిచ్చా, ఖతిమా, సితర్గని అని 7 తాలూకాలు (తెహ్సిల్స్) ఉన్నాయి. ఈ జిల్లా తెరియా ప్రాంతంలో కుమాన్ విభాగంలో ఉంది.జిల్లా ఉత్తరదిశలో నైనీతాల్, ఆగ్నేయదిశలో చంపావత్, తూర్పు దిశలో నేపాల్ దేశం, దక్షిణ, పడమర దిశలో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఉన్నాయి. 1995లో నైనీతాల్ నుండి కొంత భుభాగం తీసూని ఈ జిల్లా స్థాపించబడింది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని 13 జిల్లాలలో ఇది జనసంఖ్యలో 3వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి స్థానాలలో హరిద్వార్, డెహ్రాడూన్ ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరిశోధకులకు, ఇంజనీర్లకు గుర్తింపు పొందిన " గోవింద వల్లభ పంత్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ & టెక్నలజీ " రుద్రాపూర్‌కు 5 కి.మీ దూరంలో ఉంది. 
## ఉద్దం సింగ్ నగర్ జిల్లాలోని తహసిల్స్

### కాశీపూర్ ఉపవిభాగం
* జాస్పూర్ 
* కాశీపూర్ 
* బజ్పూర్

### రుద్రాపూర్ ఉపవిభాగం
* గడార్పూర్ 
* పంత్నగర్
* రుద్రాపూర్ 
* కిచ్చా 
* సితార్గంజ్

### ఖతిమా ఉపవిభాగం
* నానక్‌మట్ట 
* ఖతిమా
## గణాంకాలు
2011 గణాంకాలను అనుసరించి ఉద్దం సింగ్ నగర్ జనసంఖ్య 16,48,367. ఇది దాదాపు గునియా-బిస్సు దేశ జనసంఖ్యతో సమానం. లేక అమెరికా నగరమైన ఇదహో జనసంఖ్యకు సమానం. భారతీయ జిల్లాలు (688) లో ఉధంసింగ్ నగర్ జిల్లా 303వ స్థానంలో ఉంది. జిల్లా జనసాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 648. 2001-2011 జిల్లా కుటుంబ నియంత్రణ శాతం 33.4%. ఉధంసింగ్ నగర్ జిల్లా స్త్రీపురుష నిష్పత్తి 919:1000. అలాగే అక్షరాస్యత శాతం 74.44%.
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:ఉద్ద్ంసింగ్ నగర్ జిల్లా
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
ఇందిరా గోస్వామి

**ఇందిరా గోస్వామి (1942 నవంబరు 14 - 2011 నవంబరు 29) ** *మామోనీ రైసోం గోస్వామి*గా సుపరితురాలు. ఆమె భారతీయ రచయిత్రి, కవయిత్రి, ప్రొఫెసర్, ఉద్యమకారిణి. ఆమె అస్సామీ భాషలో సాహిత్యసృష్టి చేసిన రచయిత్రి. అస్సామీ సాహిత్యానికి ఆమె చేసిన కృషి వల్ల జ్ఞానపీఠ్, కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక పురస్కారాలు పొందారు.

ఆమె సాహిత్య అకాడమీ (1983), జ్ఞానపీఠ్ (2001), ప్రిన్సిపాల్ ప్రిన్స్ క్లాజ్ (2008) పురస్కారాలను అందుకుంది. ఆమె సమకాలీన భారతీయ సాహిత్యంలో రచయిత్రి. ఆమె రచనలు చాలావరకు ఆమె స్థానిక అస్సామీ నుండి ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడ్డాయి. వీటిలో *ది మాత్ ఈటన్ హౌడా ఆఫ్ ది టస్కర్*, *పేజెస్ స్టెయిన్డ్ విత్ బ్లడ్*, *ది మ్యాన్ ఫ్రమ్ చిన్నమాస్టా* ఉన్నాయి.

ఆమె తన రచనల ద్వారా, సాయుధ మిలిటెంట్ గ్రూప్ *యునైటెడ్ లిబరేషన్ ఫ్రంట్ ఆఫ్ అసోమ్*, భారత ప్రభుత్వాల మధ్య మధ్యవర్తిగా ఆమె పోషించిన పాత్ర ద్వారా సామాజిక మార్పును రూపొందించడానికి చేసిన ప్రయత్నాలకు కూడా ఆమె గుర్తింపు పొందింది. పీపుల్స్ కన్సల్టేటివ్ గ్రూప్, శాంతి కమిటీ ఏర్పాటు ఆమె ప్రమేయంతో ప్రారంభించబడింది. ఆమె తనను తాను మధ్యవర్తిగా కాకుండా శాంతి ప్రక్రియ కోసం "పరిశీలకుని"గా పేర్కొంది.

ఆమె సేవలను చిత్రంలో ప్రదర్శించారు. అడాజ్య చిత్రం ఆమె నవల ఆధారంగా అంతర్జాతీయ అవార్డులను గెలుచుకుంది. *వర్డ్స్ ఫ్రమ్ ది మిస్ట్* ఆమె జీవితంపై జహ్ను బారువా దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం.

## జీవిత విశేషాలు
ఇందిరా గోస్వామి గౌహతిలో ఉమకాంత గోస్వామి, అంబికా దేవి దంపతులకు జన్మించింది, ఆమె గౌహతిలోని లతాషిల్ ప్రాథమిక పాఠశాలలో చదువుకుంది; పైన్ మౌంట్ స్కూల్, షిల్లాంగ్; గౌహతిలోని తారిని చౌదరి బాలికల పాఠశాలలో విద్యాభ్యాసం చేసింది. గౌహతిలోని హండిక్ బాలికల కళాశాల నుండి ఇంటర్మీడియట్ పూర్తి చేసింది. ఆమె గౌహతిలోని కాటన్ కాలేజీలో అస్సామీ సాహిత్యంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించింది. అదే అధ్యయన రంగంలో గౌహతి విశ్వవిద్యాలయం నుండి మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందింది. ఇందిరా గోస్వామి అక్కా మహాదేవి కన్నడ వచనాలకు ప్రభావితురాలైంది.


## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

** The 'Peace-Mediator' rests in peace: Indira Goswami (1942–2011)
* Amitav Ghosh on Indira Goswami 
* Obituary in The Hindu : A beloved daughter of Assam, writer, peacemaker  
* Indira Goswami receiving Jnanpith Award from V S Naipaul 
* Chronicles of Courage
* Ramayana research institute to come up in Guwahati
* Why is Indira Goswami 'great'?
* http://www.assamtribune.com/oct0408/horizon.html 
* An Interview with Puravee Kalita
* Mamoni Raisom Goswami – Profile & Biography

వర్గం:భారతీయ రచయిత్రులు
వర్గం:అస్సామీ సాహిత్యవేత్తలు
వర్గం:జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1942 జననాలు
వర్గం:2011 మరణాలు
గజపతి

**గజపతి** అనేది ఒక పేరు.

* గజపతి జిల్లా ఒడిషా రాష్ట్రంలోని జిల్లా.
* గజపతినగరం విజయనగరం జిల్లాలోని మండలం.
సాహిత్య అకాడమీ అనువాద బహుమతి

thumb|సాహిత్య అకాడమీ అనువాద బహుమతి పొందిన మొదటి వ్యక్తి బెజవాడ గోపాల రెడ్డి
సాహిత్య అకాడమీ అనువాద బహుమతిని కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అనువాద రచనలను ప్రోత్సహించడానికి ఏర్పాటు చేసింది. ఏటా సాహిత్య అకాడమీ గుర్తించిన 24 భాషల్లో అత్యుత్తమ అనువాదాలకు భాషకు ఒకటి చొప్పున ఈ పురస్కారాన్ని అందజేస్తున్నారు.
## చరిత్ర
సాహిత్య అకాడమీ అనువాద బహుమతిని 1989లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ ఏర్పాటుచేసింది. ఏర్పాటు చేసినప్పుడు(1989లో) రూ.10 వేలు అనువాద బహుమతిగా అందజేసేవారు. ఈ మొత్తాన్ని రూ.15 వేలకు 2001లో, రూ.20వేలకు 2003లో పెంచారు. ప్రస్తుతం రూ.50వేలను బహుమతి మొత్తంగా అందజేస్తున్నారు(2009 నుంచి).

## నిబంధనలు
### అర్హతలు
### ఎంపిక పద్ధతులు

## తెలుగు భాషకు చెందిన అనువాద బహుమతి గ్రహీతలు

## మూలాలు

వర్గం:సాహిత్య పురస్కారాలు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ ప్రకటించే పురస్కారాలు
చంద్రశేఖర కంబార

**చంద్రశేఖర కంబార** కన్నడ సాహిత్యంలో అత్యంత సాహిత్య కృషి సల్పిన వాడు పలు సాహిత్య ప్రక్రియలలో అందెవేసిన వాడు. కంబార ఒక కవి, నాటక రచయిత, సంగీత దర్శకుడు, చలనచిత్ర నిర్దేశకుడు, అధ్యాపకుడు, జానపదతజ్ఞ. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 2021 లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.
## జననం-విద్యాభ్యాసం
చంద్రశేఖర కంబార సా.శ.1937 జనవరి 2వ తారీఖున కర్నాటక రాజ్యంలోని బెళగాం జిల్లాలోని ఘోడిగేరి గ్రామంలో జన్మించాడు.తండ్రి పేరు బసవణ్నెప్ప కంబార, తల్లి పేరు చెన్నమ్మ.గోకాక్ లోని మున్సిపల్ ఉన్నతపాఠశాలలో విద్యాభ్యాసం జరిగింది.ఆతరువాత బెళగాం/బెళగావి లోని లింగరాజ కాలేజిలో బి.ఏ.చదివాడు,1962 లో కర్నాటక విశ్వ విద్యాలయంలో ఎం.ఎ, పి.ఎచ్డి (Phd) చేశాడు.
## వృత్తిజీవనం-సాహిత్యం
మొదట బెంగళూరు విద్యానిలయంలో అధ్యపకుడుగా పనిచేశాడు.తరువాత క్రమంలో కర్నాటక జానపద అకాడమీ అధ్యక్షునిగా, న్యూఢిల్లీరాష్ట్రీయ నాటకశాల నిర్దేశకునిగా 3సంవత్సరాలు పదవి బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు.హంపి లోని కన్నడ విశ్వ విద్యాలయంలో కులఫతిగా చేసి పదవీ విరమణ చేసి, బెంగళూరూలోని బనశంకరిలో నివాసముంటున్నారు.తనగ్రామీణ జీవనం అనుగుణ్యమైన జానపదగేయసాహిత్యం, నాట్యం, నాటకాల పట్ల ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టి వాటిసాహిత్య సంగ్రహణ, రచనలు చేశాడు.గోకాక్, బెళగావి, ధారవాడ ప్రాంత పరుష భాషను కన్నడ భాషకు దగ్గరచేసాడు.కంబార తాను వ్రాసిన అనేక నవలలను చలనచిత్రాలుగా తీసారు.వీటిలో **కరిమాయి, సంగీతా, కాడు కుదురె ** ముఖ్యమైనవి.తాను తీసిన చిత్రాలకు తానే సంగీతం సమకూర్చాడు.కాడుకుదురె చిత్రంలో *కాడు కుదురె ఒడిబందిత్తా...*పాట పాడిన శివమొగ్గ సుబ్బన్నకు రాష్ట్రపతి ప్రశస్తి లభించింది.*జీకె మాస్తరు ప్రణయ ప్రసంగ *నవలను చిన్నతెర (టీవి) లో ధారావాహిక తీసారు.చాలా డాక్యుమెంటరి (సాక్ష్య) చిత్రాలను తీశారు.కుంబార స్వయంగా మంచిగాయకుడు, నాటకప్రియుడు.

## రచనలు
*హేళతేన కేళ (ಹೇಳತೇನ ಕೇಳ)
*సిరిసంపిగె (ಸಿರಿಸಂಪಿಗೆ)
*బెళ్ళిమీను (ಬೆಳ್ಳಿಮೀನು)
*ఋష్యశృంగ (ಋಷ್ಯಶೃಂಗ)
*కాడు కుదురె (ಕಾಡುಕುದುರೆ)
*నాయికథె (ನಾಯಿಕಥೆ)
*హరకెయ కురి (ಹರಕೆಯ ಕುರಿ)
*బోళేశంకర (ಬೋಳೇಶಂಕರ)
*సింగారవ్వ మత్తు అరమనె (ಸಿಂಗಾರವ್ವ ಮತ್ತು ಅರಮನೆ)
పైన పెర్కొన్నవి అయన రచనలలో ప్రముఖమైనవి.మాహామాయి ఈమధ్యకాలంలో () వెలువడిన నాటకం.26 సంవత్సరంల దీర్ఘకాలం తరువాత 2006, డిసెంబరున పాఠకులముందుకువచ్చింది ಶಿಖರ ಸೂರ್ಯ అనే పెద్ద నవల.జానపద విశ్వకోశ (1985) అనే బృహత్ గ్రంథాన్ని కన్నడ భాషకు అందించాడు.కాంబార 22 నాటకాలను,8 కావ్య సంకలనాలను,4 నవలలను రచించారు.అంతియే కాకుండ చకోరి అనే మహాకావ్యాన్ని, జానపదం, రంగభూమి, సాహిత్యం, శిక్షణకు సంబంధించిన 14 పరిశోధన వ్యాసాలతో కన్నడ సాహిత్యాన్ని అభిషేకించాడు.
## అలంకరించిన పదవులు
*కర్నాటక అకాడెమి అధ్యక్షుడు
*న్యూఢిల్లి రాష్ట్రియ నాటకశాల నిర్దేశకుడు
*హంపి విశ్వవిద్యాలయపు మొదటి ఉపకులపతి
*కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి ఉపాద్యక్షుడు

## పొందిన సన్మానాలు-ప్రశస్తులు

*1991లో *సిరి సంపిగె *నాటకానికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ ప్రశస్తి
*2001 లో పద్మశ్రీ 
*2004 లో కన్నడ విశ్వవిద్యాలయం నుండి *నాడోజ *ప్రశస్తి
*కేరళ నుండి కుమారన్ ఆశాన్ ప్రశస్తి
*మధ్య ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి కాళిదాస్ సన్మాన్ ప్రశస్తి
*1975 లో జోకుమార స్వామి నాటకానికి అత్యుత్తమ నారకంగా కమలాదేవి చట్టోపాధ్యాయ ప్రశస్తి
*శిఖర సూర్య కావ్యానికి ట్యాగోరు ప్రశస్తి
*2002 లో కబీర్ స్న్మాన్ ప్రశస్తి
*2004-2010 వరకు విధాన సభ సభ్యుడు
*2010 లో జ్ఞానపీఠ అవార్డు ప్రదానం.జ్ఞానపీఠ పురస్కారం పొందిన 8 వ కన్నడిగుడు.

## బయటి లింకులు

* ಸಂಪದದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರರ ಸಂದರ್ಶನ (ಶ್ರಾವ್ಯ - ಆಡಿಯೋ)

## మూలాలు

వర్గం:జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1937 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:రామాయణం అనువాదకులు
అగ్నిధార (అనువాద గ్రంథం)

అగ్నిధార (అనువాద గ్రంథం) జ్ఞానపీఠ్ పురస్కార గ్రహీత, ఉర్దూ రచయిత్రి ఖుర్రతుల్ ఐన్ హైదర్ రచించిన నవలకు తెలుగు అనువాదం. వేమూరి రాధాకృష్ణమూర్తి తెలుగులోకి ఈ గ్రంథాన్ని అనువదించారు.
## రచన నేపథ్యం
*ఆగ్ కా దరియా* శీర్షికన ఖుర్రతుల్ ఐన్ హైదర్ రచించిన మూల గ్రంథం ఉర్దూ సాహిత్యంలో ప్రముఖ స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. ఆ గ్రంథాన్ని వేమూరి రాధాకృష్ణమూర్తి తెలుగులోకి అనువదించగా నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా అంతర భారతీయ పుస్తకమాల శీర్షికన అనువదించింది.

## ఇతివృత్తం
ఖుర్రతుల్ ఐన్ హైదర్ చంద్రగుప్త మౌర్యుని కాలం మొదలుకొని 1947 భారతవిభజన వరకూ వేలయేళ్ల కాలాన్ని నేపథ్యంగా స్వీకరించి ఈ రచన చేశారు. కర్మఫలాన్ని గురించి చింతించకుండా, తన బాధలు, అనుభవాలు వెనక్కి చూడక మానవుడు ముందుకు సాగిపోవాలనే మహత్తర సత్యాన్ని విప్పిచెప్పే సుదీర్ఘ ఉర్దూ నవలగా ఈ నవల గురించి నే.బు.ట్ర. గ్రంథసూచీలో పేర్కొన్నారు.

## రచయిత(త్రి) గురించి
మూలరచయిత ఖుర్రతుల్ ఐన్ హైదర్ ప్రముఖ ఉర్దూ రచయిత్రి. ఆమె ఉర్దూ సాహిత్యరంగంలో చేసిన విశేష కృషికి గాను ప్రతిష్ఠాత్మక జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం పొందారు. గ్రంథాన్ని అనువదించిన వేమూరి రాధాకృష్ణమూర్తి తెలుగు సాహిత్యంలో అనువాదకునిగా, రచయితగా పేరొందారు.
## మూలాలు

వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
వర్గం:భారతీయ సాహిత్యం
వర్గం:నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా ప్రచురణలు
వర్గం:తెలుగు అనువాద పుస్తకాలు
గృహభంగం

గృహభంగం ప్రముఖ కన్నడ రచయిత ఎస్.ఎల్.భైరప్ప కన్నడ నవలకు తెలుగు అనువాదం. ఈ నవలను కన్నడ భాష నుంచి సంపత్ తెలుగులోకి అనువదించారు.

## రచన నేపథ్యం
గృహభంగం నవలను సంచలన రచయిత, సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీత ఎస్.ఎల్.భైరప్ప రచించిన *గృహభంగ*కు తెలుగు అనువాదం. 1974లో ఎస్.ఎల్.భైరప్ప రచించిన గృహభంగ భైరప్ప ఇతర నవలల్లానే కన్నడ సాహిత్యంలో సంచలన విజయాన్ని సాధించింది. గృహభంగను నే.బు.ట్ర. సంస్థ అంతర భారతీయ గ్రంథమాల శీర్షికన ప్రచురించింది. ఈ నవలను తెలుగులోకి గృహభంగం శీర్షికన సంపత్ తెలుగులోకి అనువదించారు. అనువాద నవల ప్రథమ ముద్రణ 1992లో జరిగింది.

## రచయిత గురించి
ప్రధాన వ్యాసం: ఎస్. ఎల్. భైరప్ప
మూల రచయిత భైరప్ప కన్నడ భాషలోని దిగ్గజ నవలాకారుల సరసన స్థానం సంపాదించిన సాహిత్యకారుడు. ఆయన రచనలు తొలినాళ్ల నుంచీ అటు వివాదాలు ఇటు సంచలన విజయాలు సాధించి సంచలన రచయితగా నిలబెట్టాయి. ఈనాటి రచయితలందరిలో (1990ల నాడు) రచయితలందరిలో భైరప్ప, కె.శివరామ కారంత్ లది అగ్రతాంబూలమని, వీరిద్దరిదీ కన్నడ సాహిత్య ప్రతినిధులుగా, సాహిత్యభారాన్ని తమ భుజస్కంధాలపై మోస్తున్నారంటూ ప్రముఖ కన్నడ సాహిత్యవిమర్శకులు మాధవ కులకర్ణి పేర్కొన్నారు. భైరప్ప మహాభారతం గాథను ఆధారంగా చేసుకుని రచించిన విశిష్ట నవల *పర్వ* రచనకు గాను కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు పొందారు. ఆపై ఎన్నో సాహిత్య పురస్కారాలు, గౌరవాలు పొందిన భైరప్పకు జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం దక్కాలని, ఇప్పటివరకూ ఇవ్వకపోవడం పక్షపాత ధోరణి అంటూ కన్నడ సాహిత్యవేత్తలు, పాఠకులు నిరసనలు వ్యక్తంచేశారు.

## ఇతివృత్తం
గ్రామీణ జీవితం గృహభంగం నవలకు ప్రధానమైన కథావస్తువు. నిరక్షరాస్యుడు, స్వార్థపరుడు ఐన భర్త ఒకవైపు, కర్కోటకుడు ఐన అత్త మరోవైపు జీవితాన్ని నరకమయం చేయగా సంఘర్షణలు అనుభవించిన నంజమ్మ కథ ఇది. తన జీవితాన్ని సుఖమయం చేసుకుని తనవారి జీవితాన్ని సుఖప్రదం చేయాలని ఆ ఇల్లాలు పడ్డ పాట్లు, ఆమె సాహసం వంటివి ఈ నవలలోని ముఖ్యాంశాలు.

## మూలాలు

వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
వర్గం:భారతీయ సాహిత్యం
వర్గం:1992 పుస్తకాలు
జనవాహిని

thumb|బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య
**జనవాహిని** పుస్తకం ప్రతిష్ఠాత్మక జ్ఞానపీఠ్ పురస్కార గ్రహీత, అస్సామీ సాహిత్యవేత్త బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య రచించిన నవలకు తెలుగు అనువాదం. మూలగ్రంథం *యారుఇంగం* అస్సామీ భాషలో వెలువడి సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారాన్ని పొంది, భారతీయ సాహిత్యంలోని క్లాసిక్స్ లో ఒకటిగా గుర్తింపు సాధించిన విశిష్ట నవల.
## రచన నేపథ్యం
బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య రచించిన అస్సామీ నవల *యారుఇంగం* ఈ నవలకు మాతృక. *యారుఇంగం*ను ప్రముఖ అస్సామీ సాహిత్యవేత్త బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య 1960లో రచించారు. మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని ఉఖ్రూల్ ప్రాంతంలో వెంచర్ క్రిస్టియన్ హైస్కూలులో బీరేంద్ర కుమార్ 1950-60 దశాబ్ది చివరి సంవత్సరాల్లో పనిచేశారు. ఆ సమయంలో ఉఖ్రూల్ ప్రాంతంలోని తంఖూల్ నాగజాతి తెగ ప్రజలను రచయిత దగ్గరగా పరిశీలించారు. వారి చిత్తవృత్తులు, సంప్రదాయ జీవన విధానం, 1940ల నుంచి వివిధ రాజకీయ కల్లోలాల వల్ల వారి జీవితంలో వచ్చిన బాధలు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో వారి దెబ్బతిన్న మానసిక వృత్తులు వంటివి పరిశీలించి ఈ నవలను రచించారు.
యారుఇంగం నవలను అమరేంద్రగా ప్రఖ్యాతులైన చతుర్వేదుల నరసింహశాస్త్రి తెలుగులోకి జనవాహిని శీర్షికన అనువదించారు. ఈ గ్రంథాన్ని సాహిత్య అకాడమీ సంస్థ 1987 నుంచీ ప్రచురిస్తోంది.

## రచయిత గురించి
ప్రధాన వ్యాసం: బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య
బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య అస్సామీ భాషలో సాహిత్యసృజన సాగించిన ప్రముఖ సాహిత్యవేత్త. అస్సామీ సాహిత్యరంగానికి తొలి జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం సంపాదించిపెట్టిన సాహిత్యవేత్తగా ఆయన చరిత్రకెక్కారు. సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం, జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక పురస్కారాలు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ, అస్సాం సాహిత్య సభలకు అధ్యక్ష పదవి వంటి హోదాలు పొందారు. ఆయన రచించిన యారుఇంగం, మృత్యంజయ వంటి నవలలు అస్సామీ భాషలోనే కాక భారతీయ సాహిత్యంలో క్లాసిక్ గా గుర్తింపు పొంది, బహు భారతీయ భాషల్లోకి అనువాదమయ్యాయి.

## ఇతివృత్తం
మణిపూర్ రాష్ట్రంలో ఉఖ్రూర్ ప్రాంతానికి చెందిన నాగజాతి వారి చరిత్రను హృదయం కదిలించే విధంగా ఈ నవల ఇతివృత్తంగా మలిచారు. రెండవ ప్రపంచయుద్ధంలో భాగంగా ఈశాన్యరాష్ట్రాల్లో జరిగిన జపాన్-బ్రిటన్ సేనల సంకుల సమరం, భారత స్వాతంత్ర్యానంతరం ఈశాన్యరాష్ట్రాల్లో విభజనవాదం రేకెత్తించిన ఫిజో ఉద్యమం వంటి వాటి ఫలితంగా ఆ ప్రాంత నాగాజాతివారి జీవితంలో ఏర్పడ్డ సంఘర్షణలను కథాంశంగా స్వీకరించి యారుఇంగం (జనవాహిని మూలరచన) రచించారు బీరేంద్ర.

## ప్రాచుర్యం
జనవాహిని మూలరచన యారుఇంగం రచనకు గాను బీరేంద్ర కుమార్ భట్టాచార్య భారతీయ సాహిత్యంలో అత్యున్నత పురస్కారంగా పరిగణించే సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారాన్ని పొందారు. యారుఇంగం 18భారతీయ భాషల్లోకి అనువాదమై భారతీయ సాహిత్యంలో మాస్టర్ పీస్ స్థాయిని పొందింది.

## మూలాలు

వర్గం:సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన పుస్తకాలు
వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
వర్గం:1987 పుస్తకాలు
మేలుకొలుపు పాటలు

మేలుకొలుపు పాటలు నిద్రమత్తులో పడి పెద్దవారిమాటలను వినిపించుకోని పిల్లలు, ముందురోజు పడ్డ శ్రమ కారణంగా ఈరోజు ప్రొద్దున్నే లేవడానికి బద్దకించే పెద్దల కోసమే ప్రత్యేకంగా పుట్టాయి. జానపదుల కాలం నుండి అన్నమయ్య వరకు ఎందరో కవులు ఈ మేలుకొలుపు పాటలకు మెరుపులద్దారు. వాటిలో పేరుకు భగవంతుడి ప్రస్తావన వున్నా రేపటి మనిషికి మేలుకొలుపు పాడే గీతాలవి. 

## ఉదాహరణలు
* తెల్లవారవచ్చె తెలియక నా సామి

వర్గం:పాటలు
అనాది అనంతం

అనాది అనంతం పుస్తకం ప్రముఖ కన్నడ రచయిత అద్య రంగాచార్య రచించిన కన్నడ నవలకు తెలుగు అనువాదం.
## రచన నేపథ్యం
అనాది అనంతం నవలకు అద్య రంగాచార్య కన్నడ నవల అనాది అనంత మూల గ్రంథం. 1959లో రచించిన *అనాది అనంత* అద్య రంగాచార్య 8వ నవల. ఈ నవలను కె.సుబ్బరామప్ప తెలుగులోకి అనువదించగా నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా ప్రచురించింది. తెలుగు అనువాదం తొలి ముద్రణ 1978లో జరుగగా, 1990లో రెండవ ముద్రణ పొందింది.
## రచయిత గురించి
అద్య రంగాచార్య కన్నడ భాషలో ప్రముఖ సాహిత్యవేత్త. రంగాచార్య *శ్రీరంగ* కలంపేరుతో రచనలు చేసారు. కన్నడ నాటక సాహిత్య వికాసంలో రంగాచార్యది ప్రముఖ పాత్ర. *విశ్వామిత్ర సృష్టి*, *పురుషార్థ*, *విషచక్ర వూహ*, *అనాది అనంత* తదితర నవలలు నవలాసాహిత్యంలో కూడా ఆయనకు పేరు సంపాదించిపెట్టాయి.
## ఇతివృత్తం
ఈ నవల అనాది అనే మొదటిభాగం, అనంతం అనే రెండవభాగాల సమాహారం. అనాదిలో రామన్న-సరళ దంపతుల జీవితంలో సరళ అనారోగ్యంతో ఏర్పడే కల్లోలం, ఆ సమయంలోనే సరళ చెల్లెలు కుముద సరళ ఇంటికి రావడం, రామన్నతో కుముదకు సంబంధం ఏర్పడడం, ఆ విషయం తెలియని అమాయిక సరళ వారిద్దరి వివాహాన్ని సూచిస్తూ మరణించడం, ఆపై వారి వివాహంతో ముగుస్తుంది. అనంతం రామన్న-కుముదల నడుమ స్పర్థతో ప్రారంభమవుతుంది. తన శారీరిక సంబంధాన్ని కాంక్షించడమే తప్ప రామన్న తనను ప్రేమించడం లేదన్న భావన కుముదకు, రామన్నకు నడుమ అగాధం కలిగించింది. ఆ స్పర్థ ఏ రూపం తీసుకుంటుందనేది కథకు ముగింపు.

## మూలాలు

వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
వర్గం:భారతీయ సాహిత్యం
వర్గం:1978 పుస్తకాలు
వర్గం:నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా ప్రచురణలు
వర్గం:తెలుగు అనువాద పుస్తకాలు
డి.ఎల్.ఐలో అనాది అనంతం పుస్తక ప్రతి
దర్బారు రాగం (పుస్తకం)

**దర్బారు రాగం** పుస్తకం ప్రముఖ హిందీ రచయిత, జ్ఞానపీఠ్ పురస్కార గ్రహీత శ్రీలాల్ శుక్లా రచించిన నవలకు తెలుగు అనువాదం. ప్రముఖ అనువాదకుడు ముద్దసాని రాంరెడ్డి ఈ నవలను అనువదించారు.
## రచన నేపథ్యం
శ్రీలాల్ శుక్లా హిందీ నవల *రాగ్ దర్బారీ* ఈ పుస్తకానికి మూలం. ఈ నవలను శుక్లా 1973లో రచించారు. *రాగ్ దర్బారీ* రచనకు శుక్లా భారతీయ సాహిత్యంలో అత్యున్నత పురస్కారంగా పేర్కొనే కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారాన్ని పొందారు. *రాగ్ దర్బారీ* నవలను తెలుగులోకి దర్బారు రాగం శీర్షికన ప్రముఖ అనువాదకుడు ముద్దసాని రాంరెడ్డి అనువదించారు. అనువాద నవల ప్రథమ ముద్రణ 1993లో జరిగింది.

## రచయిత గురించి

**శ్రీ లాల్ శుక్లా** (డిసెంబరు 31 1925 - అక్టోబరు 28 2011)ప్రముఖ హిందీ రచయిత. ఈయన హిందీ భాషలో వ్యంగ్య రచయితగా ప్రసిద్ధి పొందారు. ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రావిన్స్(బ్రిటీష్ ఇండియాలో) ప్రొవిన్షియల్ సివిల్ సర్వీసెస్(పి.సి.ఎస్.) అధికారిగా పనిచేశారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసెస్ లో భాగమయ్యారు. ప్రముఖ హిందీ రచయిత. ఈయన హిందీ భాషలో వ్యంగ్య రచయితగా ప్రసిద్ధి పొందారు. ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రావిన్స్(బ్రిటీష్ ఇండియాలో) ప్రొవిన్షియల్ సివిల్ సర్వీసెస్(పి.సి.ఎస్.) అధికారిగా పనిచేశారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసెస్ లో భాగమయ్యారు. ఆయన 25 పుస్తకాలు  రచించారు. ఆయన రచనలలో *మకాన్ *(తిండి/రొట్టె), *సోని ఘాటీ కా సూరజ్ *(సోనీ ఘాటీ సూర్యుడు), *పెహ్లా పడావ్ *(ముందు చదువుకో), *బిస్రాంపూర్ కా సంత్ *(బిస్రాంపూర్ సాధువు) ముఖ్యమైన నవలలు. 1969లో రాగ్ దర్బారీ నవలా రచనకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, 1999లో *బిశ్రాంపూర్ కా సంత్* నవల రచనకు వ్యాస్ సమ్మాన్, 2008లో సాహిత్యరంగంలో చేసిన కృషికి గాను భారత రాష్ట్రపతి చేతులమీదుగా పద్మభూషణ్ పురస్కారం, 2009లో ఆయన సాహిత్య కృషికి జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం పొందారు.

## ఇతివృత్తం

## మూలాలు

వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
వర్గం:భారతీయ సాహిత్యం
వర్గం:1993 పుస్తకాలు
1483

**1483** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు

* జనవరి 1: యూదులను అండలూసియా నుండి బహిష్కరించారు.
* ఏప్రిల్ 9: ఎడ్వర్డ్ V ఇంగ్లాండ్ రాజు అయ్యాడు .
* ఏప్రిల్ 29: కానరీ ద్వీపాల యొక్క ప్రధాన ద్వీపమైన గ్రాన్ కానరియాను కాస్టిలే రాజ్యం స్వాధీనం చేసుకుంది. స్పెయిన్ విస్తరణలో ఇది చాలా ముఖ్యమైన దశ
* ఏప్రిల్ 30: ఆధునిక కక్ష్య లెక్కల ప్రకారం ప్లూటో జూలై 23, 1503 వరకు నెప్ట్యూన్ కక్ష్యలో కదులుతుంది.
* జూన్ 25: ఇంగ్లాండ్ రాజుగా పట్టాభిషేకం జరగడానికి ముందు ఎడ్వర్డ్ V ను అతని మామ రిచర్డ్ తొలగించాడు. అతడే ఇంగ్లాండ్ యొక్క రిచర్డ్ III గా రాజు అయ్యాడు.
* జూలై 6: వెస్ట్ మినిస్టర్ అబ్బే వద్ద రిచర్డ్ III కి ఇంగ్లాండ్ రాజుగా పట్టాభిషేకం. 
* అక్టోబరు: బకింగ్‌హామ్ డ్యూక్ చేసిన తిరుగుబాటును ఇంగ్లాండ్‌కు చెందిన రిచర్డ్ III అణచివేసాడు.

## జననాలు
thumb|కుడి|బాబర్
* ఫిబ్రవరి 23: బాబర్, మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు. (మ.1531)
* నవంబర్ 10: మార్టిన్ లూథర్, జర్మన్ సన్యాసి, ప్రొటెస్టంట్ సంస్కర్త (మ .1546 ) 

## మరణాలు

## పురస్కారాలు

*
బెల్లంవారిపాలెం

**బెల్లంవారిపాలెం** బాపట్ల జిల్లా నగరం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## గ్రామ పంచాయతీ
గాలివారి పాలెం. జంగంలంక అగ్రహారం గ్రామాలు, ఈ గ్రామ పంచాయతీలోని శివారు గ్రామాలు.

2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి నల్లూరి కృష్ణకుమారి, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు.

## గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/ దేవాలయాలు
### శ్రీ కోదండరామాలయం
### ఉత్సవాలు
ఈ గ్రామములో శ్రీ లక్ష్మీ తిరుపతమ్మ తల్లి ఉత్సవాలను మూడు రోజులుగా భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహించుచున్నారు. ఈ కార్యక్రమాలలో భాగంగా 2015, మార్చి-13వ తేదీ శుక్రవారం నాడు, అమ్మవారి ప్రతిమతో యేలేటిపాలెం, వెలమావారిపాలెం గ్రామాలలో శోభాయాత్ర నిర్వహించారు. భక్తులు మొక్కులు తీర్చుకున్నారు. ఈ కార్యక్రమములో దేవాలయ కమిటీ సభ్యులు, పురోహితులు, భక్తులు అధికసంఖ్యలో పాల్గొన్నారు.

## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కూరగాయలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం

## గ్రామములోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)
### శ్రీ [[వెలగపూడి రామకృష్ణ]]
కృష్ణానదిపై రైతుల కోసం నిర్మించనున్న ఆనకట్ట కోసం, వీరు సిమెంటు కర్మాగారాన్ని నిర్మించారు. లాభాపేక్ష లేకుండా, నాణ్యమైన సిమెంటు అందించి, జాతీయస్థాయిలో ప్రముఖుల ప్రశంసలు పొందిన మహోన్నత వ్యక్తి. నాగార్జునసాగర్ ఆనకట్ట నిర్మాణంలో కె.సి.పి.సిమెంటు వినియోగించారు. 1896లో ఈ అతి చిన్న గ్రామంలో జన్మించిన వీరు, పారిశ్రామిక ఆంధ్రావనికి ఆద్యులుగా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు. పారిశ్రామికంగా మనదేశం ముందుకు వెళ్ళడానికి ఆయన ఎంతో కృషి చేశారు. వ్యవసాయం మీద ఆధారపడిన మన దేశాన్ని, పారిశ్రామిక అభివృద్ధి వైపు తీసుకొని వెళ్ళడానికి ఆయన మన రాష్ట్రంలో పునాదులు వేశారు. దేశవ్యాప్తంగా అనేక పథకాలకు స్ఫూర్తిదాతగా నిలిచారు. మన రాష్ట్రంలోనే గాకుండా, తమిళనాడు, ఒడిషా రాష్ట్రాలలోనూ, పలు ప్రాజెక్టులకు శ్రీకారం చుట్టినారు. ఎందరికో ప్రత్యక్షంగానూ, పరోక్షంగానూ ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించారు.

## గ్రామ విశేషాలు
నూతన అక్షరాస్యులకు ఈ గ్రామములోని సాక్షరభారత్ కేంద్రంలో, 2014, మార్చి-9, ఆదివారం నాడు, ఉదయం 10 గం. నుండి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు, సాక్షర భారత్ సమన్వయకర్తలు, పరీక్షలు నిర్వహించారు.

## మూలాలు

వర్గం:నగరం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
1503

**1503** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు

* జనవరి 20: కాస్టిల్ లోని సెవిల్లెకి కొత్త ప్రపంచంలో వాణిజ్యం చేసే ప్రత్యేక హక్కులను ఇచ్చారు .
* జనవరి 24: వెస్ట్ మినిస్టర్ అబ్బే వద్ద హెన్రీ VII చాపెల్ నిర్మాణం ఇంగ్లీష్ గోతిక్ కళ యొక్క చివరి దశ యైన లంబ శైలిలో ప్రారంభమైంది.
* ఫిబ్రవరి 11: ఇంగ్లండ్‌కు చెందిన హెన్రీ VII భార్య యార్క్ రాణి ఎలిజబెత్ తన 37 వ పుట్టినరోజున మరణించింది. ఆమె కుమార్తె, వారం రోజుల పసిగుడ్డు, అంతకుముందు రోజే మరణించింది. 
* ఫిబ్రవరి 23: ఇటలీలో ఫ్రెంచ్-స్పానిష్ యుద్ధాలు &#x2013; రువో యుద్ధం : స్పానిష్ ఫ్రెంచి వారిని ఓడించారు.
* మే 10: క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ కేమన్ దీవులను కనుగొన్నాడు. అక్కడ కనిపించిన అనేక సముద్ర తాబేళ్ల పేరు మీదుగా అతడు దీనికి *లాస్ టోర్టుగాస్* అని పేరు పెట్టాడు*.*.
* మే 13: నేపుల్స్ను స్పెయిన్ స్వాధీనం చేసుకుంది.
* మే 20: పోర్చుగీస్ అడ్మిరల్ అఫోన్సో డి అల్బుకెర్క్ అసెన్షన్ ద్వీపాన్ని మొదటగా చూసాడు.
* మే 28: స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన జేమ్స్ IV, మార్గరెట్ ట్యూడర్ పోప్ అలెగ్జాండర్ VI చేత శాశ్వత శాంతి ఒప్పందం ప్రకారం వివాహం చేసుకున్నారని పాపల్ బుల్ తెలిపారు .
* ఆగష్టు 20: ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యానికి వార్షిక నివాళి ఖర్చు సమర్పించుకునే షరతుతో మోల్దావియా స్వయం ప్రతిపత్తిని కాపాడేలా, మోల్దవియాకు చెందిన స్టీఫెన్ III సుల్తాన్ భయేజిద్ II తో ఒక ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్నాడు.
* సెప్టెంబర్ 22: పోప్ పియస్ III (ఫ్రాన్సిస్కో తోడెస్చిని పిక్కోలోమిని) అలెగ్జాండర్ VI తరువాత 215 వ పోప్ అయ్యాడు. కాని అతడు అక్టోబరు 18 న మరణించాడు. 
* అక్టోబర్ 30: కొత్త ప్రపంచంలో స్వదేశీ ప్రజలపై హింసను స్పెయిన్ రాణి ఇసాబెల్లా I నిషేధించింది.
* అక్టోబర్ 31: పోప్ జూలియస్ II పియస్ III తరువాత 216 వ పోప్ అయ్యాడు విజయం సాధించాడు 
* వాస్కో డా గామా కొచ్చిన్ వద్ద భారతదేశంలో మొట్టమొదటి పోర్చుగీస్ కోటను స్థాపించాడు.
* లియోనార్డో డా విన్సీ బహుశా ఫ్లోరెన్స్‌లో *[[మోనాలిసా|మోనాలిసాను]]* చిత్రించే పనిని ప్రారంభిస్తాడు.
* గౌరవనీయ యూరోపియన్ సమాజంలో జేబు రుమాలు సాధారణ వాడుకలోకి వస్తాయి.
* ఈ సంవత్సరం నుండి 1650 వరకు, 1.6 కోట్ల కిలోల వెండి, 1,85,000 కిలోల బంగారం సెవిల్లె నౌకాశ్రయంలోకి చేరుకుంటాయి.

## జననాలు

* డిసెంబర్ 14: నోస్ట్రాడమస్ (మిచెల్ డి నోస్ట్రేడమ్), ఫ్రెంచ్ వైద్యుడు, భవిష్యత్తు ప్రవచనకర్త. *లే ప్రాఫెటీస్* రచయిత (మ .1566 )

## మరణాలు
* ప్రముఖ వాగ్గేయకారుడు, పదకవితా పితామహుడు అన్నమయ్య
* విజయనగర సామ్రాజ్య రాజప్రతినిధి, పరోక్ష పాలకుడు తుళువ నరస నాయకుడు

## పురస్కారాలు

## మూలాలు


*
లింగముక్కపల్లె

లింగముక్కపల్లె, గుంటూరు జిల్లా, నూజెండ్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 659.

ఇది చింతలచెరువు పంచాయతీ పరిధిలోకి వస్తుంది. ఇది ఆంధ్రా ప్రాంతానికి చెందినది. ఇది జిల్లా హెడ్ క్వార్టర్స్ గుంటూరు నుండి పశ్చిమాన 110 కిమీ దూరంలో ఉంది. నూజెండ్ల నుండి 14 కి.మీ. రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్ నుండి 233 కిమీ దూరంలో

లింగముక్కలపల్లి పిన్ కోడ్ 522659 మరియు పోస్టల్ ప్రధాన కార్యాలయం అయినవోలే.

లింగముక్కలపల్లి చుట్టూ తూర్పు వైపు నూజెండ్ల మండలం, తూర్పు వైపు వినుకొండ మండలం, పశ్చిమాన త్రిపురాంతకం మండలం, దక్షిణం వైపు దర్శి మండలం ఉన్నాయి.

వినుకొండ, మార్కాపూర్, నరసరావుపేట, చిలకలూరిపేట నగరాలు లింగముక్కలపల్లికి సమీపంలో ఉన్నాయి.

ఈ క్షేత్రం గుంటూరు జిల్లా మరియు ప్రకాశం జిల్లా సరిహద్దులో ఉంది. ప్రకాశం జిల్లా కురిచేడు ఈ ప్రాంతానికి దక్షిణంగా ఉంది.

## మూలాలు
కృష్ణ పక్షము (పుస్తకం)

కృష్ణ పక్షము దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి  రచించిన కవితా సంపుటి. ఇది 1925లో మొదటిసారిగా ప్రచురించబడిన దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి తొలి పద్య కృతుల సంపుటి.  

భావ కవితా రీతికి ప్రసిద్ధి కన్నది అతని తొలి పద్య సంపుట త్రయి - కృష్ణపక్షము, ప్రవాసము, ఊర్వశి.  కృష్ణపక్షం సంపుటాన్ని మొదట 1925లో సాహితీ సమితి తరపున ప్రచురించినవారు సభాపతి తల్లావజ్ఝల శివశంకరశాస్త్రి(శివశంకరస్వామి). తరువాత ప్రవాసము - ఊర్వశి అనే సంపుటిని 1929 లో అచ్చువేసినవాడు "జ్యాల" పత్రికాధిపతి ముద్దుకృష్ణ.  

ఆ తరువాత కృష్ణపక్షము - ప్రవాసము- ఊర్వశి కలసి ఒకే సంపుటంగా పలు ముద్రణలు పొందాయి. 1975 లో స్వర్ణోత్సవ సందర్భంగా ఈ కావ్యత్రయి తిరిగి ప్రచురితమైంది.   

## మూలాలు

## బాహ్యలంకెలు
* 
* 
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:ఖండ కావ్యాలు
అమృతవీణ

thumb
అమృతవీణ పుస్తకం ప్రముఖ కవి దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి రచించిన గేయకావ్యాల సంపుటి.
## రచన నేపథ్యం
అమృతవీణ పుస్తకం పలు గేయకావ్యాల సంపుటి. వేర్వేరు సమయాల్లో రచించి, ప్రచురించిన గేయకావ్యాలను మార్చి 2009లో విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ సంకలనం చేసి అమృతవీణగా ప్రచురించింది. ఇందులోని గేయకావ్యాలు మొత్తం 6. అవి:
# కృష్ణ రజని
# కన్నీరు
# మహతి
# మధు మురళి
# గుడి గంటలు
# ఋతుఖేల
# విరి తూపు
## కృష్ణ రజని
*ప్రధాన వ్యాసం: [[కృష్ణ రజని]]*
కృష్ణశాస్త్రికి మూగతనం వచ్చాకా రాసిన గేయాలను ఈ గేయకావ్యంగా ప్రచురించారు. హైదరాబాద్ లో ఉండగా కృష్ణశాస్త్రి వీటిని రచించారు. కృష్ణశాస్త్రి వీటిని బాలాంత్రపు రజనీకాంత రావు సంగీతం కూర్చగా రచించారు. కృష్ణ రజనీ అనే శీర్షికకు చీకటిరాత్రి అనే కాక, కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యం, రజనీ సంగీతం అనీ అర్థం వస్తుందని గ్రంథకర్త స్వయంగా పేర్కొన్నారు. అయితే అన్ని పాటలూ రజనీతో కూర్చుని రాయడం కుదరలేదు. అమృతవీణ గేయసంకలనంలో వైవిధ్యభరితమైన కవితా వస్తువులతో గేయరచన చేశారు. *ఎందుకొరకు ఎవరికెరుక* గేయాన్ని ప్రముఖ రచయిత పాలగుమ్మి పద్మరాజు రచించిన వెలుగు నీడలు నాటకానికి నేపథ్య గీతంగా రచించారు. ఒక సాయంత్రం హైదరాబాద్ నగరంలో నమాజు విని *ఖుదా! నీదే/ అదే పిలుపు!* గేయాన్ని రాసుకున్నారు. ఈ గేయాలు సినిమాల్లోకి కూడా తీసుకున్నారు. వివిధ పద్ధతుల్లో ఇవి ప్రాచుర్యం పొందాయి.
## కన్నీరు
*ప్రధాన వ్యాసం: [[కన్నీరు (పుస్తకం)|కన్నీరు]]*
1918 - 1923 మధ్య కృష్ణశాస్త్రి బ్రహ్మసమాజం గురించిన విషయాలు వస్తువుగా వ్రాసిన గేయాలివి. 1923లో కన్నీరు గేయసంకలనంగా ప్రచురితమయ్యాయి. బ్రహ్మసమాజంలోని పలు ఉత్సవాలు, ప్రార్థనల్లో ఈ గీతాలను ఉపయోగించేవారు. ఈశ్వరుని కోరుతూ, ఈశ్వరుని ఎడబాటుకు విలపిస్తూ, ఆహ్వానిస్తూ వివిధ వస్తువులతో ఈ గీతాలను రచించారు. జయము జ్ఞానప్రభాకరా గీతాన్ని బ్రహ్మసామజ ఉపాసనలో మంగళ హారతిగా ఉపయోగించేవారు. రండు మన జీవితముల కోరుచున్నది మన బ్రాహ్మధర్మము గీతాన్ని ప్రచార గీతంగా వినియోగించేవారు. బ్రహ్మసమాజంలో కృష్ణశాస్త్రి గేయాలు ఎంతో ఉత్తేజాన్ని నింపేవని ప్రముఖ రచయిత, ఆనాటి బ్రహ్మసమాజ అనూయాయి చలం పేర్కొన్నారు.
## మహతి
*ప్రధాన వ్యాసం: [[మహతి (పుస్తకం)|మహతి]]*
మహతి మొదట 1949లో గుంటూరు ప్రార్థనా సమాజం ప్రచురించింది. అంతకుముందే 1938లో మహతి నుండి శీర్షికన ఒక గీతావళి రాజమండ్రి ప్రార్థన సమాజం ప్రకటించింది. అవి రెండూ ఇప్పుడు అలభ్య ప్రతులు. మొదట చివర చేర్చిన పద్యావళి కాక, మహతి 67 గీతాల సంపుటం. కన్నీరు కీర్తనలు, మంగళ కాహళిలో చేరిన 5 కీర్తనలు మినహాయించుకుని చూస్తే 42 గీతాలుగా తేలాయి. వేంకట పార్వతీశ్వర కవుల *[[ఉదయ గానము]]* చదివి ప్రతిస్పందనగా *లేదోయి నిదురలో లేదోయి సుగతి* గీతాన్ని రచించారు, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత, గురుదేవ్ రవీంద్రనాథ్ టాగూర్ గీతాన్ని చదివిన స్పందించి *నేడే రమ్ము! నేడే రమ్ము! వాడిన ఈ సుమము గోయ!* గేయాన్ని రచించారు. బసవరాజు అప్పారావు పాట చదివి *వాడిన తీగకె* గీత రచన చేశారు. ఇటువంటి కవితా వస్తువులే కాక భగవంతుని గురించిన ప్రార్థనా గీతాల వంటివి కూడా ఉన్నాయి.

## మధు మురళి
*ప్రధాన వ్యాసం: [[మధు మురళి]]*

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి రచనలు
వర్గం:గేయ కావ్యాలు