కోయంబత్తూరు చరిత్ర

భారత దేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రంలో **[[కోయంబత్తూరు]]** రెండవ అతిపెద్ద నగరం. ఇది తమిళనాడులో ఒక ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రం, పారిశ్రామిక కేంద్రం. దీనిని **దక్షిణ భారత మాంచెస్టర్** అని పిలుస్తారు.

## తొలి, మధ్యయుగ చరిత్ర
[thumb|[పేరూర్ పటీశ్వరార్ ఆలయం|పేరూర్ పటీశ్వరార్ ఆలయాన్ని క్రీ.శ 2వ శతాబ్దంలో కరికాల చోళుడు నిర్మించాడు.]]
ఈ ప్రాంతాన్ని కొంగునాడు అని పిలిచేవారు. చేర రాజ్యానికి, కొంగు రాజులకు నామమాత్రపు విధేయత కనబరిచిన అర్ధ-స్వతంత్ర నాయకులు దీనిని పాలించారు. ఈ ప్రాంతంలో కనుగొనబడిన పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్న రోమన్ నాణేలు, ఇతర కళాఖండాలు రోమన్ వ్యాపారుల ఉనికిని ధృవీకరిస్తున్నాయి. కోయంబత్తూరు ప్రాంతం ముజిరిస్ నుండి అరికమేడు వరకు విస్తరించిన "రోమన్ కాలిబాట" మధ్యలో ఉంది. సంగం కాలం చివరలో ఈ ప్రాంతం పశ్చిమ గంగ రాజ్యంలో భాగమైంది.

క్రీ.శ 9వ శతాబ్దంలో మధ్యయుగ చోళులు ఈ ప్రాంతాన్ని జయించారు. వారు "రాజకేసరి పెరువళి" అనే రహదారిని నిర్మించారు. క్రీ.శ 9వ శతాబ్దంలో కోయంబత్తూరును ఇరుళ నాయకుడు కోవన్ లేదా కోవన్ పాలించాడు. అతని పాలనలో కోయంబత్తూరు నగరం నిర్మించబడింది. పేరూర్ లోని పటీశ్వరార్ ఆలయానికి తీర్థయాత్రలో సుందరార్‌తో పాటు వచ్చిన చేర రాజు కోరిక మేరకు ఈ నిర్మాణం జరిగిందని చెబుతారు. చోళుల పతనం తరువాత కోయంబత్తూరును కొద్దికాలం పాటు పాండ్యులు పాలించారు. 

## ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాలు, పాలెగాళ్ల యుద్ధాలు (క్రీ.శ 1768-1802)

ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాల సమయంలో మైసూర్ సుల్తాన్లు, బ్రిటిష్ దళాలు కోయంబత్తూరును ఆశించాయి. 1768లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ దళాలు ఈ నగరాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాయి, కానీ నమ్మకద్రోహం కారణంగా దానిని వదిలివేయవలసి వచ్చింది. కల్నల్ ఫుల్లార్టన్ 1783లో నగరాన్ని ఆక్రమించాడు, కానీ తరువాత మంగళూరు ఒప్పందం ప్రకారం దానిని టిప్పు సుల్తాన్‌కు తిరిగి ఇచ్చాడు. మూడవ మైసూర్ యుద్ధం ప్రారంభంలో కోయంబత్తూరును బ్రిటిష్ వారు మరోసారి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. టిప్పు సుల్తాన్ నగరాన్ని రెండుసార్లు ముట్టడించాడు. మొదటి ప్రయత్నంలో తిప్పికొట్టబడ్డాడు, రెండవదాంట్లో విజయవంతమయ్యాడు, అక్టోబర్ 1791లో కోయంబత్తూరు లొంగిపోయింది. గారిసన్ కమాండర్లు లెఫ్టినెంట్ చామర్స్, లెఫ్టినెంట్ నాష్‌లను ఖైదీలుగా శ్రీరంగపట్నానికి తీసుకువెళ్లారు. మూడవ మైసూర్ యుద్ధం ముగింపులో కోయంబత్తూరు బ్రిటిష్ వారి వశమైంది, కానీ శత్రుత్వాలు ముగిసిన తరువాత టిప్పు సుల్తాన్‌కు తిరిగి ఇవ్వబడింది. 1799లో టిప్పు సుల్తాన్ ఓటమి, మరణంతో కోయంబత్తూరును బ్రిటిష్ వారు కలుపుకున్నారు. 1800లో కోయంబత్తూరును *పాలెగాళ్లు* స్వాధీనం చేసుకున్నారు, పాలెగాళ్ల యుద్ధాలలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన స్థావరంగా మారింది. ఇది 1865లో కోయంబత్తూరు జిల్లాకు రాజధానిగా చేయబడింది.

## బ్రిటిష్ వలస కాలం (క్రీ.శ 1802-1947)
thumb|350px|కోయంబత్తూరు బజార్ 1855 నాటి చిత్రం
టౌన్ ఇంప్రూవ్‌మెంట్స్ యాక్ట్ 1865 ప్రకారం 1866లో కోయంబత్తూరు మునిసిపాలిటీ సృష్టించబడింది. రాబర్ట్ స్టాన్స్ దీనికి మొదటి ఛైర్మన్‌గా పనిచేశాడు. స్టాన్స్ కోయంబత్తూరు పారిశ్రామికీకరణకు మార్గదర్శకత్వం వహించాడు, అనేక టెక్స్‌టైల్ మిల్లులను స్థాపించాడు. భారతదేశంలో మొదటిదైన 1871 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కోయంబత్తూరు 35,310 జనాభాను కలిగి ఉంది, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో పదవ అతిపెద్ద పట్టణంగా నిలిచింది.

1876–78 నాటి గొప్ప కరువు, 1891-92 నాటి కరువుల వల్ల కోయంబత్తూరు తీవ్రంగా ప్రభావితమైంది. 8 ఫిబ్రవరి 1900 న సంభవించిన భూకంపం దాదాపు 30 మంది నివాసితులను బలితీసుకుంది. కోయంబత్తూరు జైలు, ఒక రోమన్ కాథలిక్ ప్రార్థనా మందిరం, అనేక ఇతర భవనాలను దెబ్బతీసింది.

1920లు, 1930లలో కోయంబత్తూరు టెక్స్‌టైల్ విజృంభణను చవిచూసింది. బాంబేలో టెక్స్‌టైల్ పరిశ్రమ క్షీణించడం ఇందుకు పాక్షికంగా ప్రోత్సహించింది. 1934లో మెట్టూరు ఆనకట్ట నిర్మాణం కూడా నగరాభివృద్ధిని పెంపొందించింది. ఈ కాలంలో కోయంబత్తూరుతో రోడ్డు, రైలు కనెక్టివిటీ గణనీయంగా మెరుగుపడింది. వస్తువుల రవాణాను సులభతరం చేసింది. 1911-1921 కాలంలో ప్రభుత్వ రుణాలతో 15,000 పైగా నీటిపారుదల బావుల నిర్మాణం జరిగింది, పెద్ద ఎత్తున బంజరు భూమి సాగులోకి వచ్చింది. దక్షిణ భారతదేశంలోని తొలి ఫిల్మ్ స్టూడియోలకు కోయంబత్తూరు నిలయంగా ఉండేది. రంగస్వామి నాయుడు 1935లో సెంట్రల్ స్టూడియోస్‌ను స్థాపించగా, 1945లో ఎస్. ఎం. శ్రీరాములు నాయుడు పక్షిరాజ స్టూడియోస్‌ను నెలకొల్పాడు.

1922లో నారాయణస్వామి నాయుడు చెరకు క్రషర్లు, కాటన్ జిన్నింగ్ యంత్రాలను మరమ్మతు చేయడానికి ఒక వర్క్‌షాప్‌ను ప్రారంభించాడు. రెండేళ్ల తరువాత వ్యవసాయ పంపులు, మోటార్లను తయారు చేయడానికి దండాయుతపాణి ఫౌండ్రీని స్థాపించాడు. అదే సమయంలో జి.డి. నాయుడు తన విలక్షణమైన బస్సు సర్వీసును ప్రారంభించాడు. భారతదేశంలో మొట్టమొదటి ఎలక్ట్రిక్ మోటారును తయారు చేసిన ఘనత కూడా ఆయనదే. అంతేకాకుండా ఆయన వరుసగా ఇంజనీరింగ్ కంపెనీలు, పారిశ్రామిక శిక్షణా సంస్థను ప్రారంభించాడు. 1940లలో కోయంబత్తూరులోని అవరంపాళయంకు చెందిన షెఫీల్డ్ విశ్వవిద్యాలయం గ్రాడ్యుయేట్, డి. బాలసుందరం నాయుడు (టెక్స్‌టూల్ బాలసుందరం) తాను డిజైన్ చేసిన టెక్స్‌టైల్ యంత్రాలను తయారు చేయడానికి తన కంపెనీ టెక్స్‌టూల్‌ను ప్రారంభించాడు. 50లు, 60ల దశకంలో స్వదేశీ యంత్రాలు, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులను రూపొందించి తయారు చేసిన దక్షిణ భారతదేశంలోని అతిపెద్ద కంపెనీలలో టెక్స్‌టూల్ ఒకటి. 1965లో విఎల్బి నాయుడు (VLB Naidu) గ్రూపుకు చెందిన మరొక టెక్స్‌టైల్ కుటుంబం ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన మోటోబేకేన్‌తో సాంకేతిక భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుని, వారి ప్రసిద్ధ మోటోబేకేన్ మొబైలెట్ 50 cc మోపెడ్‌ను సువేగా పేరుతో తయారు చేయడానికి మోపెడ్స్ ఇండియా లిమిటెడ్‌ను స్థాపించింది. అయితే కేంద్ర కార్యాలయం మాత్రమే కోయంబత్తూరులో ఉండగా, ప్లాంట్‌ను తిరుపతిలో ఏర్పాటు చేశారు.

కల్ మిల్స్, సోమసుందర మిల్లులు 1910లో స్థాపించబడ్డాయి. లక్ష్మి మిల్స్ కంపెనీ 1911లో పాపనాయకన్‌పాళయంలో తమ కార్యకలాపాలను ప్రారంభించింది. పైకారా పవర్ స్టేషన్ అందించే చౌకైన విద్యుత్ కారణంగా 1930ల నాటికి కోయంబత్తూరు చుట్టూ అనేక టెక్స్‌టైల్ మిల్లులు స్థాపించబడ్డాయి.

thumb|right|1960లలో రైల్వే స్టేషన్, గోపాలపురం, లంక కార్నర్ ప్రాంతం

## గమనికలు

## మూలాలు

* 
వర్గం:కోయంబత్తూరు
వర్గం:తమిళనాడు చరిత్ర