జైంతియా రాజ్యం

**జైంతియా రాజ్యం** ప్రస్తుత బంగ్లాదేశ్ లోని సిల్హెట్ డివిజన్, భారతదేశం లోని మేఘాలయ రాష్ట్రం, అస్సాం లోని నాగావ్ జిల్లా, మోరిగావ్ జిల్లా లోని కొన్ని భాగాలను ఉమ్మడిగా కలిగిన రాజ్యం. క్రీ.శ 630లో రాజా గుహక్ తన ముగ్గురు కుమారుల కోసం దీనిని జైంతియా రాజ్యం, గౌర్ రాజ్యం, లౌర్ రాజ్యం గా మూడు భాగాలుగా విభజించాడు. దీనిని 1835లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ స్వాధీనం చేసుకుంది. జైంతియా రాజ్యానికి చెందిన పనార్ రాజులందరూ సయీమ్ సుత్ంగా వంశానికి చెందినవారు, వీరు దైవిక వనదేవత అయిన కా లీ దోఖా నుండి ఉద్భవించినట్లు చెప్పుకునే పనార్ తెగకు చెందినవారు.

## పదవ్యుత్పత్తి
"జైంతియా" అనే పదం హిందూ దేవత దుర్గ అవతారమైన జయంతి దేవి, జైంతేశ్వరి పుణ్యక్షేత్రం నుండి ఉద్భవించిందని ఒక సిద్ధాంతం చెబుతోంది. ఆధునిక మేఘాలయ లోని జైంతియా కొండలలోని ఒక నివాస ప్రాంతమైన సుత్ంగా నుండి పనార్ (పాలకుల భాష) ద్వారా ఈ పేరు ఉద్భవించిందని మరొక సిద్ధాంతం చెబుతోంది. పనార్ ప్రజలు (జైంతియా అని కూడా పిలుస్తారు), వార్ భాష మాట్లాడేవారు, ఖాసీ భాష కు సంబంధించిన మాన్-ఖ్మేర్ భాషలను మాట్లాడతారు. జయంతి దేవి అనే దేవతకు ఆ ప్రజల పేరు పెట్టారని, ఆ తరువాత ఈ జైంతియా ప్రజల రాజ్యానికి ఆ పేరు పెట్టారని చాలా మంది పండితులు నమ్ముతారు, ఆధునిక సందర్భంలో దాని సాంస్కృతిక, చారిత్రక ప్రాముఖ్యత కారణంగా భారత ప్రభుత్వం జైంతియా ప్రజల ప్రత్యేకతను గుర్తించింది, అందువల్ల షెడ్యూల్డ్ తెగల క్రింద గుర్తించి 6వ షెడ్యూల్ కింద ప్రత్యేక జిల్లా, జిల్లా కౌన్సిల్ (JHADC) ను ఇచ్చింది, భారత రాజ్యాంగంలో సాంప్రదాయ పరిపాలనను గుర్తించారు, ఇక్కడ ముఖ్యులు జిల్లా పరిపాలనతో కలిసి పరిపాలిస్తారు, ముఖ్యాధికారి అనుమతి లేకుండా ఎవరూ భూమి కొనుగోళ్లు, రిజిస్ట్రేషన్లు చేయలేరు. చీఫ్ డాల్లోయ్ ఎన్నిక ప్రజాస్వామ్య ఎన్నికలకు మొదటి ఉదాహరణగా నమోదైంది. అభిప్రాయ భేదాలు, భూమిపై పోరాటాల కారణంగా ఈ ముఖ్యులు కలిసి పాలకుడిని ఎన్నుకోవడానికి ఒక సమాఖ్యను ఏర్పాటు చేశారు, అందువల్ల పాలకుడిని సుత్ంగా వంశం నుండి ఎన్నుకున్నారు, ముఖ్యాధికారి చాలా శక్తివంతుడు, మైదానాలలో పరిపాలన కొనసాగించాడు, కాబట్టి రాజు కొండలపై ప్రత్యక్ష నియంత్రణ సాధించలేకపోయాడు, సిల్హెట్, ఖాసీ కొండల వైపు విస్తరణ ఎత్తైన భూభాగం కారణంగా వదిలివేయబడింది, కొండల కంటే మైదానాలలో వ్యవసాయం, వాణిజ్యం లాభదాయకంగా ఉండేవి. 

## విస్తరణ

జైంతియా రాజ్యం ఈశాన్య భారతదేశం లోని ప్రస్తుత మేఘాలయ లోని షిల్లాంగ్ పీఠభూమి తూర్పు నుండి దక్షిణాన మైదానాల వరకు, ఉత్తరాన భారతదేశంలోని అస్సాం లోని బరాక్ నది లోయ వరకు విస్తరించింది. జైంతియా కొండల పాదాల వద్ద మైదానాలలో ఉన్న శీతాకాల రాజధాని జైంతియా రాజ్‌బారి, జైంతియాపూర్ (ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో ఉంది) జైంతియా కొండలలోని నార్తియాంగ్ లో వేసవి రాజధాని ఉండేది, కానీ ఇప్పుడు నార్తియాంగ్ దుర్గా దేవాలయం, అనేక మెగాలిథిక్ నిర్మాణాలు ఉన్న సమీప ప్రదేశం మినహా అందులో చాలా తక్కువ మాత్రమే మిగిలి ఉంది. నేటి బంగ్లాదేశ్, భారతదేశంలోని సిల్హెట్ ప్రాంతం లోని చాలా భాగం ఒకప్పుడు జైంతియా రాజు అధికార పరిధిలో ఉండేది.

## చరిత్ర

ప్రాచీన కాలంలో హోలోసీన్ కాలంలో ఆగ్నేయాసియా నుండి ఆస్ట్రోఏషియాటిక్ గిరిజన వలసలు ఇప్పుడు ఖాసీ కొండలు, జైంతియా కొండలు గా పిలువబడే ప్రాంతానికి జరిగాయి. ఈ తెగ రెండుగా విడిపోయింది; ఆధునిక ఖాసీ ప్రజలు మతపరమైన వర్గంగా, ఆధునిక పనార్ ప్రజలు పాలక వర్గంగా ఏర్పడ్డారు. బ్రాహ్మణ పండితులు నిర్మించిన పురాణాల ప్రకారం హిందూ పురాణాలు వీరుడైన అర్జునుడు ఒక యువరాణి బంధించిన తన గుర్రాన్ని తిరిగి పొందడానికి జైంతియాకు ప్రయాణించాడు, ఈ కథను పురాణం, మహాభారతం అని పిలువబడే హిందూ ఇతిహాసం లో పేర్కొన్నారు.

తెలిసిన తొలి పాలకురాలు కా ఉర్మి రాణి కామరూప రాయబారి అయిన సింధు రాయ్ ని వివాహం చేసుకుంది. వారికి కా ఉర్వరా అనే కుమార్తె ఉంది, ఆమె మరొక కామరూపి రాయబారి అయిన కృషక్ ను వివాహం చేసుకుంది. కృషక్ తాను చంద్ర వంశానికి చెందినవాడినని, కచారీ కన్యకకు జన్మించినందున పరీక్షిత్తు వారసుడినని చెప్పుకున్నాడు. కృషక్ హోటిక్ టిబెటన్ రాజ్యానికి యువరాజు అని ఇతర ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. కృషక్ వారసత్వ చట్టాన్ని చిన్న కుమార్తె నుండి పెద్ద కుమారుడికి మార్చాడు. ఇది కామరూప రాజుకు ఆగ్రహం తెప్పించి అతనిని జైంతియా కొండలకు తిరిగి వెళ్ళనివ్వకుండా తన దేశానికి పిలిపించాడు. తల్లి మరణానంతరం కృషక్ కుమారుడు హతక్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.

క్రీ.శ 600లో గుహక్ జైంతియా సింహాసనాన్ని అధిష్టించినప్పుడు తన తండ్రి హతక్ లాగానే కామరూప యువరాణిని వివాహం చేసుకున్నాడు. గుహక్ కు హిందూ మతం పట్ల అమితమైన ఆసక్తి ఉండేది, కామరూప్ ప్రాంతం నుండి ఈ ప్రాంతానికి బ్రాహ్మణుల వలసలు జరిగాయి. తిరిగి వస్తున్నప్పుడు గుహక్ కంగ్సా-నిసుధన అని పిలువబడే ఒక రాతి విగ్రహాన్ని, కంసుడిని వధిస్తున్న కృష్ణుడు, బలరాముల విగ్రహాన్ని, గ్రీవకాళి, జంఘకాళి విగ్రహాలను తీసుకువచ్చి ఆధునిక కాలంలో పూజించే ఒక కొండపై ఉంచాడు. బ్రిటిష్ వలస పాలనలో ఈ కొండ సివిల్ సర్జన్ బంగ్లాకు కూడా నిలయంగా ఉండేది.

గుహక్ కు ముగ్గురు కుమారులు జయంతక్, గురక్, లడ్డుక్, ఇద్దరు కుమార్తెలు శీల, చటల ఉన్నారు. అతని పెద్ద కుమార్తె శీల ఒకసారి కంగ్సా-నిసుధన కొండకు దక్షిణాన ఉన్న సరస్సులో స్నానం చేస్తుండగా అపహరణకు గురైందని చెబుతారు. గుహక్ కాపాడిన తరువాత శీల మరింత మతపరంగా మారి ఏకాంత జీవితాన్ని గడపడం ప్రారంభించింది. చటల ప్యాలెస్ సేవకులలో ఒకరితో చట్టవిరుద్ధమైన సంబంధం పెట్టుకుంది, దీనివల్ల ఆమెను విరమించుకుని రాజ్యానికి దక్షిణాన ఉన్న 2000 చదరపు మైళ్ల సరస్సు మధ్యలో ఉన్న ఒక సుదూర ద్వీపంలో పడేశారు. శీల చిన్న వయస్సులోనే మరణించిన తరువాత గుహక్ కూడా మరింత సన్యాస జీవితాన్ని గడపడానికి తన రాజ్యాన్ని విడిచిపెట్టాడు. జైంతియా రాజ్యంలో వాణిజ్యానికి అతిపెద్ద కేంద్రమైన ఈ సరస్సు చుట్టూ ఉన్న ఓడరేవు ప్రాంతానికి ఆమె గౌరవార్థం శీల హాట్ (శీల మార్కెట్ ప్రదేశం) అని పేరు పెట్టారు. హట్టనాథ్ టేల్స్ వంటి మూలాలు ఈ ప్రాంతానికి ఇద్దరు కుమార్తెల పేరు మీద శీలచటల్ అని పేరు పెట్టబడినట్లు పేర్కొన్నాయి. సిల్హెట్ కు ఆ పేరు ఎలా వచ్చిందో చెప్పే అనేక సిద్ధాంతాలలో ఇది ఒకటి. చైనాకు చెందిన జువాన్జాంగ్ 630లలో తన గ్రేట్ టాంగ్ రికార్డ్స్ ఆన్ ది వెస్ట్రన్ రీజియన్స్ పుస్తకంలో తాను శీలచటల్ ను సందర్శించినట్లు పేర్కొన్నాడు. అతను జైంతియా రాజ్యాన్ని తన ముగ్గురు కుమారుల కోసం మూడుగా విభజించాడు. జైంతియా రాజ్యంగా పిలువబడే ఉత్తర కొండలను తన పెద్ద కుమారుడు జయంతక్ కు ఇచ్చాడు. రెండవ కుమారుడు గురక్ కు దక్షిణ మైదానాలను ఇచ్చాడు, దానికి గౌర్ రాజ్యం అని పేరు పెట్టారు, మూడవ కుమారుడు లుడ్డక్ కు పశ్చిమ మైదానాలను ఇచ్చాడు, అది లౌర్ రాజ్యం గా మారుతుంది.

### విభజించబడిన జైంతియా
జయంతక్ తన రాజ్యంలో ఆగ్నేయాన ఆధునిక కనైఘాట్ సమీపంలోని ఒక కొండపై తన స్వంత కామాఖ్య బామ జంఘా పీఠం ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. దీనిలో హిందూ దేవత ఎడమ తొడ ఉన్నట్లు భావిస్తారు. అతనికి యాంగ్ అనే కుమారుడు ఉన్నాడు, అతనికి ఫాల్జూర్ ప్రాంతాన్ని అంకితం చేశాడు. ఆధునిక కాలంలో బైల్దారా గ్రామంలో ఒక కొండ ఉంది, దానిని యాంగ్ రాజార్ తిలా (రాజా యాంగ్ కొండ) అని పిలుస్తారు. ఎప్పుడూ ప్యాలెస్ విడిచి వెళుతున్నాడని అతని భార్య ప్రశ్నించిన తరువాత యాంగ్ తన రాణిని శపించబడిన పక్షిగా ఎలా మార్చాడనే దాని గురించి ఈ గ్రామంలోని స్థానికులు ఒక పురాణాన్ని పంచుకుంటారు, అది ఇప్పటికీ సజీవంగా ఉంది, దురదృష్టానికి సంకేతంగా ఆ ప్రాంతంలో నివసిస్తుంది.

జయంతక్ వారసుడు జయమల్ల అథ్లెటిక్ పాలకుడిగా గుర్తుంచుకోబడ్డాడు. తన ఛాతీపై ఏనుగు నడవడానికి అనుమతించిన ఇతిహాసాలు ఉన్నాయి. ఖడ్గమృగంతో పోరాడటానికి ప్రయత్నించి చంపబడ్డాడని చెబుతారు. అతని తరువాత అతని కుమారుడు మహాబల్, ఆ తరువాత అతని మనవడు బంచారు అధికారంలోకి వచ్చారు. బంచారు సాగు పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉన్నాడు, అనేక చెట్లను నాటాడు, తేనె, తేజ్‌పాతా, నారింజ, అగరు కలప ఉత్పత్తిని పెంచాడు. అతని కాలంలో బౌద్ధ వ్యాపారులు సిల్హెట్ గుండా ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారు. వారు తాంత్రిక బౌద్ధమతాన్ని ప్రోత్సహించారు, బంచారు దానిపై ఆసక్తి పెంచుకున్నాడు. బంచారు జంఘా కాళి వద్ద నరబలి ఆచారాన్ని కూడా ప్రారంభించాడు, ఇది బ్రిటిష్ పాలన వచ్చే వరకు శతాబ్దాల పాటు జైంతియాలో కొనసాగింది. బంచారు తరువాత కామదేవ అధికారంలోకి వచ్చాడు, అతను తూర్పు బెంగాల్ కు చెందిన సంస్కృత పండితుడైన భోజ వర్మ దేవాకు సన్నిహితుడైన సంస్కృత అభిమాని. సా.శ 1090లో రాజా కామదేవ గౌరవార్థం విజయ రాఘబియా స్వరపరచబడింది.

కామదేవ తరువాత అతని కుమారుడు భీంబల్ అధికారంలోకి వచ్చాడు. ఈ ప్రాంతంలోని కొండ పాలకుల మధ్య తిరుగుబాట్ల కారణంగా భీంబల్ సరిగా పాలించలేకపోయాడు. ఒక యుద్ధంలో జైంతియా ఓడిపోయి భీంబల్ హత్యకు గురయ్యాడు లేదా అవమానంతో తన రాజ్యాన్ని విడిచి పారిపోయాడు. అతని మంత్రి కేదారేశ్వర్ రాయ్ బాధ్యతలు స్వీకరించి జైంతియా బ్రాహ్మణ పాలక రాజవంశాన్ని ప్రారంభించాడు.

### కొత్త రాజవంశం

1618లో ధన్ మాణిక్ దిమరువాను జయించాడు, ఇది కచారీ రాజ్యానికి చెందిన మైబాంగ్ రాజా యశో నారాయణ్ శత్రుదమన్‌తో యుద్ధానికి దారితీసింది. సహాయం అవసరమని గ్రహించిన ధన్ మాణిక్ అహోం రాజు సుసెంగ్‌ఫా కు తన కుమార్తెను ఇచ్చి వివాహం చేశాడు. అహోంలు కచారీలతో పోరాడారు, దీనివలన ధన్ మాణిక్, జైంతియాలు సులభంగా తప్పించుకున్నారు.

1676 తర్వాత జైంతియా రాజా మొఘల్ సామ్రాజ్యంపై తిరుగుబాటు చేయడానికి ప్రయత్నించాడు. అఖ్బరాత్‌లు రాజా 1500 పదాతిదళాన్ని సమీకరించి సమీప ప్రాంతాన్ని దోచుకోవడం ప్రారంభించి సిల్హెట్‌లోని కోటను ముట్టడించాడని పేర్కొన్నాయి. ప్రతిస్పందనగా మొఘలులు జనరల్ షైస్తా ఖాన్, కులీనుడైన ఇరాదత్ ఖాన్, బీహార్‌లోని ఖరగ్‌పూర్ రాజ్‌కు చెందిన రాజా తహావార్ సింగ్ (కున్వర్ తహావూర్ అసద్ అని కూడా పిలుస్తారు) లను పంపారు. వారు జైంతియా రాజాను ఓడించి రాజ్యాన్ని తిరిగి సామ్రాజ్య నియంత్రణలోకి తీసుకురాగలిగారు.

### అహోంల క్రింద అణచివేత
1707లో జైంతియా రాజు రామ్ సింగ్ కచారీ రాజాను అపహరించాడు. కచార్ రాజా అహోం రాజా రుద్ర సింగ్ సుఖ్రుంగ్ఫాకు సమాచారం ఇచ్చాడు, ఇది నార్త్ కచార్, జైంతియా కొండల గుండా అహోంల దాడికి దారితీసింది. జైంతియా అహోంలకు అనుసంధానించబడింది, దాని రాజధాని నగరం జైంతియాపూర్‌పై అహోంలు దాడి చేశారు, వేలాది మంది అమాయక పౌరులను చంపారు లేదా చెవులు, ముక్కులు కోసేశారు. జైంతియా తన ఆధీనంలో ఉందని, వారే తమతో వ్యాపారం చేస్తారని సుఖ్రుంగ్ఫా సిల్హెట్ ఫౌజ్దార్‌కు సమాచారం ఇచ్చాడు. అయితే జైంతియాలో అహోం పాలన బలహీనంగా, స్వల్పకాలికంగా ఉంది. జైంతియాలు తమ సొంత భూమిలో తిరుగుబాటు చేసి అహోం సైనికులను ఓడించారు. రామ్ సింగ్ అహోంలకు బందీగా మరణించాడు, అతని కుమారుడు జయో నారాయణ్ జైంతియా రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

1757లో నోంగ్క్రెమ్-ఖిన్ర్యామ్ ఖాసీ చీఫ్ సోనాపూర్ డ్యువార్‌ను మూసివేసి జైంతియా, అహోం రాజ్యాల మధ్య వాణిజ్యాన్ని నిలిపివేశాడు. జైంతియాల ప్రతినిధి బృందం హాజో వద్ద సమావేశమై ఈ సంఘటనను అహోం రాజా సురెంఫా స్వర్గదేవ్ రాజేశ్వర్ సింగ్‌కు తెలియజేశారు, అతను దానిని వారి కోసం తిరిగి తెరిచాడు.

1765లో బెంగాల్ దివానీని పొందిన తరువాత బ్రిటిష్ వారు జైంతియా రాజ్యంతో సంబంధాలు ఏర్పరుచుకున్నారు. ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్‌లో ఉన్న జైంతియాపూర్ రాజధానిగా ఉండేది. ఈ రాజ్యం బరాక్ నదికి ఉత్తరాన ఉన్న కొండల నుండి మైదానాల వరకు విస్తరించింది. మేజర్ హెన్నికర్ 1774లో జైంతియాకు మొదటి యాత్రకు నాయకత్వం వహించాడు. వారి ఆధీనంలో ఉన్న క్వారీలు బెంగాల్ డెల్టా ప్రాంతానికి సున్నాన్ని సరఫరా చేసే ప్రధాన వనరులు, కానీ బ్రిటిష్ వారితో పరిచయం చాలా సాఫీగా లేదు, అదే సంవత్సరంలో వారిపై దాడి జరిగింది. తదనంతరం కోటల వ్యవస్థ ద్వారా, 1799 నాటి నియంత్రణ ద్వారా జైంతియాలు మైదానాల నుండి ఎక్కువగా వేరు చేయబడ్డారు.

### ముగింపు
1821లో కొందరు జైంతియాలు బ్రిటిష్ పౌరులను కాళికాదేవికి బలి ఇవ్వడానికి ప్రయత్నించి అపహరించారు. బ్రిటిష్ వారు ఒక నేరస్థుడిని కనుగొన్నారు, జైంతియాలు 10 సంవత్సరాలుగా చేస్తున్న వార్షిక సంప్రదాయం అని అతను అంగీకరించాడు. పూజారి బాధితుడి గొంతు కోస్తాడు, ఆపై జైంతియా యువరాణి అతని రక్తంలో స్నానం చేస్తుంది. ఇది యువరాణికి సంతానాన్ని ప్రసాదిస్తుందని జైంతియాలు నమ్మారు. ఇది విన్న బ్రిటిష్ వారు జైంతియా రాజాను ఇది ఆపకపోతే అతని భూభాగాలపై దండెత్తుతామని బెదిరించారు. 1824లో రాజా డేవిడ్ స్కాట్‌తో తాము బ్రిటిష్ వారితో మాత్రమే చర్చలు జరుపుతామని ఒప్పందం చేసుకున్నాడు. ఒక సంవత్సరం తరువాత జైంతియాలు బ్రిటిష్ వారితో ఆపివేస్తామని అంగీకరించిన తమ వార్షిక బలిని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించారు.

మొదటి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధం ముగిసిన తరువాత సుర్మా నదికి ఉత్తరాన బ్రిటిష్ వారు జైంతియా రాజు పాలనను అనుమతించారు. జైంతియాలు 1832లో నలుగురు బ్రిటిష్ వ్యక్తులను అపహరించారు. ముగ్గురిని ఫాల్జూర్ (కనైఘాట్) లోని గొప్ప హిందూ దేవాలయంలో బలి ఇచ్చారు, ఒకరు తప్పించుకుని బ్రిటిష్ అధికారులకు ఈ అకృత్యాల గురించి తెలియజేశారు. నేరస్థులను కనుగొనడానికి జైంతియా రాజా నిరాకరించిన తరువాత బ్రిటిష్ వారు చివరకు జైంతియా రాజ్యం పైకి కవాతు చేసి 1835 మార్చి 15న దానిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. రాజుకు సిల్హెట్‌లోని అతని ఆస్తిని, నెలకు రూ. 500 వేతనంతో అప్పగించారు. బ్రిటిష్ వారు మైదాన ప్రాంతాలను నేరుగా, కొండ ప్రాంతాలను పదిహేను డోలోయ్‌లు, నలుగురు సర్దార్‌ల వ్యవస్థ ద్వారా పరోక్షంగా పరిపాలించారు. పదిహేను మంది నిర్వాహకులకు అత్యంత దారుణమైన నేరాలు మినహా అన్నింటిపై తీర్పు చెప్పే స్వేచ్ఛ ఉంది.

జైంతియా సిల్హెట్‌లోని జైంతియా పురిరాజ్ (జైంతియాపురి రాజ్) పర్గానా, జాఫ్లాంగ్ పర్గానా, చైర్‌కటా పర్గానా, ఫాల్జూర్ పర్గానా వంటి గ్రేటర్ సిల్హెట్‌లోని పర్గానా లేదా ఆర్థిక విభాగంగా విభజించబడినప్పటికీ కొనసాగింది. పురిరాజ్ 59.15 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో 1875 నాటికి £325 భూ రెవెన్యూను కలిగి ఉంది. ఫాల్జూర్ 51.84 చదరపు మీటర్లు, £301 భూ రెవెన్యూను కలిగి ఉంది. చైర్‌కటా 37.88 చదరపు మీటర్లు, 749 ఎస్టేట్‌లను, £276 భూ రెవెన్యూను కలిగి ఉంది. జాఫ్లాంగ్ 40.07 చదరపు మీటర్లు, 342 ఎస్టేట్‌లు, £279 భూ రెవెన్యూను కలిగి ఉంది.

## పాలకులు
### పాత రాజవంశం (??-630)
#ఉర్మి రాణి (?-550)
#కృషక్ పటోర్ (550-570)
#హతక్ (570-600)
#గుహక్ (600-630)

### విభజించబడిన జైంతియా (630-1120)
#జయంత (630-660)
#జయమల్ల (660-?)
#మహాబల్ (?)
#బంచారు (?-1100)
#కామదేవ (1100-1120)
#భీంబల్ (1120)

### బ్రాహ్మణ రాజవంశం (1120-??)
#కేదారేశ్వర్ రాయ్ (1120-1130)
#ధనేశ్వర్ రాయ్ (1130-1150)
#కందర్ప రాయ్ (1150-1170)
#మాణిక్ రాయ్ (1170-1193)
#జయంత రాయ్ (1193-1210)
#జయంతి దేవి
#బారా గోస్సేన్

### కొత్త రాజవంశం (1500-1835)
#ప్రభాత్ రాయ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1500–1516)
#మజు-గోహైన్ సయీమ్ సుత్ంగా (1516–1532)
#బుర్హా పర్బత్ రాయ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1532–1548)
#బోర్గోహైన్ సయీమ్ సుత్ంగా I (1548–1564)
#బిజయ్ మాణిక్ సయీమ్ సుత్ంగా (1564–1580)
#ప్రతాప్ రాయ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1580–1596)
#ధన్ మాణిక్ సయీమ్ సుత్ంగా (1596–1612)
#జాస మాణిక్ సయీమ్ సుత్ంగా (1612–1625)
#సుందర్ రాయ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1625–1636)
#చోటా పర్బత్ రాయ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1636–1647)
#జసమంత రాయ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1647–1660)
#బాన్ సింగ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1660–1669)
#ప్రతాప్ సింగ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1669–1678)
#లక్ష్మీ నారాయణ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1678–1694)
#రామ్ సింగ్ సయీమ్ సుత్ంగా I (1694–1708)
#జయ్ నారాయణ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1708–1731)
#బోర్గోహైన్ సయీమ్ సుత్ంగా II (1731–1770)
#చత్ర సింగ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1770–1780)
#యాత్ర నారాయణ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1780-1785)
#బిజయ్ నారాయణ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1785–1786)
#లక్ష్మీ సింగ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1786-1790)
#రామ్ సింగ్ సయీమ్ సుత్ంగా II (1790–1832)
#రాజేంద్ర సింగ్ సయీమ్ సుత్ంగా (1832–1835)

## గమనికలు

## మూలాలు

* 
* 

వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు
వర్గం:అసోం చరిత్ర