షోర్ దేవాలయం

**షోర్ దేవాలయం** (సుమారు సా.శ. 725) బంగాళాఖాతం తీరానికి అభిముఖంగా ఉన్న దేవాలయాలు, మందిరాల సముదాయం. ఇది భారతదేశం, తమిళనాడు రాష్ట్రం చెన్నైకి దక్షిణంగా 60 కి.మీ. దూరంలో మహాబలిపురంలో ఉంది.
ఇది 8వ శతాబ్దానికి చెందిన గ్రానైట్ దిమ్మలతో నిర్మించిన ఒక నిర్మాణ దేవాలయం. దీని నిర్మాణ సమయంలో, ఈ ప్రదేశం భారతీయ పల్లవ రాజవంశం రాజు రెండవ నరసింహవర్మ పాలనలో ఒక రద్దీగా ఉండే ఓడరేవుగా ఉండేది. మహాబలిపురంలోని కట్టడాల సముదాయంలో ఒకటిగా, ఇది 1984 నుండి యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా వర్గీకరించబడింది. ఇది దక్షిణ భారతదేశంలో అత్యంత పురాతన నిర్మాణ (రాతిని తొలిచినవి కాకుండా) రాతి దేవాలయాలలో ఒకటి.

## చరిత్ర
మార్కో పోలో, అతని తర్వాత ఆసియాకు వచ్చిన యూరోపియన్ వ్యాపారులు ఈ ప్రదేశాన్ని సెవెన్ పగోడాస్ అని పిలిచారు. వీటిలో ఒకటి షోర్ దేవాలయం అని నమ్ముతారు. నావికులకు ఈ దేవాలయం బహుశా ఒక మైలురాయిగా పనిచేసి ఉండవచ్చు. ఇది ఒక పగోడాలా కనిపించడంతో, ఈ పేరు నావికులకు సుపరిచితమైంది.

7వ శతాబ్దం మధ్యలో రాజు రెండవ నరసింహవర్మ ప్రారంభించిన గుహాలయాలు, ఏకశిలా రథాలతో మొదలైన నిర్మాణ కళాఖండాల పరాకాష్ట ఈ నిర్మాణ దేవాలయ సముదాయం.ఆ తర్వాత కాలంలో అతిరణచండ గుహ, పిడారి రథాలు, టైగర్ గుహలలో చూసినట్లుగా రాతిని తొలిచి, కత్తిరించి చెక్కే నిర్మాణ సృష్టి కొనసాగినప్పటికీ, నిర్మాణ దేవాలయాల విభాగంలో షోర్ దేవాలయ సముదాయం నిర్మాణ శోభ ప్రధాన ఘనత పల్లవ రాజవంశం రాజు రాజసింహ (సా.శ. 700–28) కు దక్కుతుంది, ఇతనిని రెండవ నరసింహవర్మ అని కూడా పిలుస్తారు. మునిగిపోయిన తీరప్రాంతంలో ఉన్నట్లు కనిపించే దేవాలయాల వరసలో ఈ దేవాలయ సముదాయం చివరిది అని ఇప్పుడు భావిస్తున్నారు; ఈ తీరప్రాంతాన్ని తాకిన 2004 సునామీ సమయంలో తీరంలో దీని సోదర దేవాలయాల ఆకృతి కనిపించడం దీనికి బలం చేకూర్చింది. పల్లవులను ఓడించిన తర్వాత తమిళనాడును పాలించిన చోళులు షోర్ దేవాలయ వాస్తుశిల్పాన్ని (వారు నిర్మించిన దేవాలయాలలో) కొనసాగించారు.

కోరమాండల్ తీరాన్ని తాకిన 2004 డిసెంబర్ సునామీ పూర్తిగా గ్రానైట్ దిమ్మలతో నిర్మితమై కూలిపోయిన ఒక పాత దేవాలయాన్ని బయటపెట్టింది. యూరోపియన్ల డైరీలలో వర్ణించిన సెవెన్ పగోడాస్‌లో మహాబలిపురం షోర్ దేవాలయం ఒక భాగమనే ఊహాగానాలను ఇది పునరుద్ధరించింది, వీటిలో ఆరు దేవాలయాలు సముద్రంలో మునిగిపోయాయి. 7, 8వ శతాబ్దాల పల్లవుల కాలంలో గోడలు, దేవాలయాలను అలంకరించడానికి ఉపయోగించిన సింహాలు, ఏనుగులు, నెమళ్ల కొన్ని పురాతన రాతి శిల్పాలను కూడా సునామీ బయటపెట్టింది.

హిందూ మహాసముద్రంలో వచ్చిన 2004 డిసెంబర్ 26 సునామీ దేవాలయం, చుట్టుపక్కల తోటను తాకినప్పటికీ, కొన్ని నిమిషాల్లోనే నీటి మట్టం సాధారణ స్థాయికి చేరుకోవడంతో షోర్ దేవాలయం తీవ్రంగా దెబ్బతినలేదు. దేవాలయం ముందున్న బలి పీఠం (బలి అర్పించే ప్రదేశం) పునాది, పడవ జెట్టీకి దారితీసే మెట్లు, షోర్ దేవాలయం నేలమాళిగలో వరాహ (పంది) శిల్పం ఉన్న చిన్న మందిరం దెబ్బతిన్నాయి. దేవాలయ పునాది కఠినమైన గ్రానైట్ రాతిపై ఉండటం వల్ల, సునామీ సృష్టించిన అలలను తట్టుకోగలిగింది; తీరప్రాంతంలో దేవాలయ ప్రాంతం చుట్టూ నిర్మించిన గ్రోయిన్‌లు (అలల నిరోధక నిర్మాణాలు) కూడా దీని రక్షణకు సహాయపడ్డాయి.

చిన్న శివాలయపు రాతి పలకలో దొరికిన రెండు శాసనాల ప్రకారం, అందులో పేర్కొన్న మూడు దేవాలయాల పేర్లు క్షత్రియసింహ పల్లవేశ్వర-గృహం, రాజసింహ పల్లవేశ్వర-గృహం, పల్లికొండరులియ-దేవర్. మొత్తం దేవాలయ సముదాయాన్ని జలశయన (నీటిలో పడుకోవడం) అని పిలుస్తారు. విష్ణు మందిరం ఇక్కడ తవ్విన మొదటి మందిరం అని ఇది నిర్ధారిస్తుంది. విష్ణు మందిరం ద్వారబంధంపై ఉన్న శాసనం కూడా దీనిని నరపతిసింహ పల్లవ విష్ణు గృహం అని ప్రస్తావిస్తుంది, ఇక్కడ నరపతిసింహ అనేది రాజసింహ బిరుదు.

## వాస్తుశిల్పం

షోర్ దేవాలయ సముదాయంలోని మూడు దేవాలయాలు ఒకే వేదికపై నిర్మించబడ్డాయి. ఉత్తరం వైపు నుండి చూస్తే, దేవాలయాలు ధర్మరాజ రథం ప్రతిరూపంగా కనిపిస్తాయి. ప్రధాన షోర్ దేవాలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంటుంది, తద్వారా సూర్యకిరణాలు మందిరంలోని ప్రధాన దేవత శివలింగంపై ప్రకాశిస్తాయి. ఈ ప్రదేశంలోని ఇతర స్మారక కట్టడాల వలె రాతిని తొలిచినది కాకుండా, ఇది ఐదు అంతస్తుల నిర్మాణ హిందూ దేవాలయం. సమీపంలోని క్వారీ నుండి లాగబడిన చెక్కిన గ్రానైట్ రాళ్లతో నిర్మించబడిన ఇది దక్షిణ భారతదేశంలో అత్యంత పురాతన ముఖ్యమైన నిర్మాణ దేవాలయం. దీని పిరమిడ్ నిర్మాణం 60 అడుగుల ఎత్తు ఉండి 50 అడుగుల చదరపు వేదికపై ఉంటుంది. ముందు భాగంలో ఒక చిన్న దేవాలయం ఉంది, ఇది అసలు ముఖద్వారం. ఇది చక్కగా కత్తిరించిన స్థానిక గ్రానైట్‌తో తయారు చేయబడింది.

మహాబలిపురంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ దేవాలయాలలో షోర్ దేవాలయం ఒకటి. 2000ల ప్రారంభంలో జరిగిన తవ్వకాలు ఇక్కడ ఇసుక కింద కొత్త నిర్మాణాలను వెల్లడించాయి.

ఈ దేవాలయం మూడు మందిరాల కలయిక. చిన్నదైన రెండవ మందిరం వలె, ప్రధాన మందిరం శివునికి అంకితం చేయబడింది. ఆ రెండింటి మధ్య ఉన్న ఒక చిన్న మూడవ మందిరం శయనించిన విష్ణువుకు అంకితం చేయబడింది, బహుశా దేవాలయంలోకి మళ్లించిన నీరు విష్ణు మందిరంలోకి ప్రవేశించేలా చేసి ఉండవచ్చు. రెండు శివాలయాలు ఆకృతీకరణలో లంబకోణంలో ఉంటాయి. ప్రవేశ ద్వారం ఒక అడ్డంగా ఉండే బారెల్ వాల్ట్ గోపురం గుండా ఉంటుంది. రెండు శిఖరాలు పిరమిడ్ ఆకృతిని కలిగి ఉంటాయి, ప్రతి ఒక్క అంచె చీకటి నీడలను చూపే వేలాడే ఈవ్స్ (కార్నిస్) తో భిన్నంగా ఉంటుంది. విష్ణువుకు అంకితం చేసిన మందిరం బయటి గోడ, ప్రహరీ గోడ లోపలి భాగం విస్తృతంగా చెక్కబడి నంది పెద్ద శిల్పాలతో అగ్రభాగాన ఉంటాయి. దేవాలయం బయటి గోడలు పైలాస్టర్ల ద్వారా బేలుగా విభజించబడ్డాయి, దిగువ భాగం పెంచే సింహాల వరుసగా చెక్కబడింది. దేవాలయ గోడల చుట్టూ నంది శిల్పాలు ఉన్నాయి.

## కళాఖండాలు, ప్రతిమాశాస్త్రం
దేవాలయంలో ఒక గర్భగుడి ఉంది, ఇందులో శివలింగ దేవుడు ప్రతిష్టించబడ్డాడు. ప్రదక్షిణ కోసం కొద్దిపాటి స్థలంతో భారీ బయటి గోడతో చుట్టుముట్టబడిన ఒక చిన్న మండపం ఉంది. వెనుక భాగంలో వ్యతిరేక దిశలలో ఎదురుగా రెండు మందిరాలు ఉన్నాయి. క్షత్రియసింహేశ్వరర‌కు అంకితం చేయబడిన లోపలి మందిరాన్ని ఒక మార్గం గుండా చేరుకోవచ్చు, విష్ణువుకు అంకితం చేయబడిన మరొకటి బయటికి ఎదురుగా ఉంటుంది. దుర్గ తన వాహనమైన సింహంపై ఆసీనురాలై ఉంది. సింహం ఛాతీలోని కుహరంలో ఒక చిన్న మందిరం ఉండి ఉండవచ్చు. షోర్ దేవాలయాలు, అనేక ప్రధాన హిందూ దేవాలయాల వలె, శైవమతం, వైష్ణవ దేవాలయాలు, ప్రతిమాశాస్త్రం రెండింటినీ కలిగి ఉంటాయి.

దేవాలయాల పైకప్పులు పంచ రథాలను పోలిన అలంకారాన్ని కలిగి ఉంటాయి. పైకప్పుల పైభాగాన కలశాలు ఉన్నాయి, ఇది పూర్తయిన దేవాలయం కావడంతో దాని మతపరమైన క్రియాత్మక స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది. శివునికి అంకితం చేయబడిన రెండు దేవాలయాల శిఖరాల అష్టభుజి ఆకారం ద్రావిడ నిర్మాణ శైలిలో ఉంటుంది. టవర్ల క్రింద, గర్భగుడి గోడలు ఎటువంటి అలంకరణలు లేకుండా చాలా వరకు ఖాళీగా ఉంటాయి కానీ స్తంభాలు సింహం అమర్చిన స్థావరాలపై చెక్కబడ్డాయి. ఈ మందిరాల వెలుపలి ముఖాలపై ఉన్న అలంకరణలు పంచ రథాలపై కనిపించే వాటిని పోలి ఉంటాయి, సముద్రానికి దగ్గరగా ఉన్నందున, ఉప్పు గాలుల వల్ల పాక్షికంగా కోతకు గురయ్యాయి.

తూర్పు ముఖంగా ఉన్న క్షత్రియసింహేశ్వర దేవాలయం గర్భగుడి లోపలి గోడలపై ప్రతిష్టించబడిన ధారలింగం, సోమస్కంద ప్యానెల్ ఈ దేవాలయం అత్యంత విశిష్ట లక్షణం. ధారలింగం గర్భగుడిలో దైవీకరించబడింది, ఇది 12 అడుగుల చదరపు ఆకారంలో ఉండి ఎత్తు 11 అడుగులు ఉంటుంది. ధారలింగం లేదా శివలింగం నల్ల బసాల్ట్ రాయితో చెక్కబడిన రాజసింహ శైలిలో ఉంటుంది. ఇది పైభాగంలో కిరీటాన్ని సృష్టించడానికి కొద్దిగా నిలువు కమ్మీలతో పదహారు ముఖాలను కలిగి ఉంటుంది. లింగం పైభాగం దెబ్బతింది. దీని మొత్తం ఎత్తు 6 అడుగులు, స్థిరత్వాన్ని అందించడానికి పునాదిలో ఒక అడుగు పొందుపరచబడింది. ఒక రాతి పలకపై నిర్మించబడిన శివుడు, ఆయన భార్య పార్వతి, వారి బిడ్డ కార్తికేయ కుటుంబ చిత్రం ఉన్న ఒక బాస్-రిలీఫ్ (ఉబ్బెత్తు శిల్పం) దేవాలయంలోని ఒక చిన్న మందిరంలో ఉంది. దీనిని సోమస్కంద ప్యానెల్, చెక్కిన రాతి ప్యానెల్ అని కూడా పిలుస్తారు. దేవాలయ ప్రవేశ మంటపం వద్ద ఇలాంటి మరో రెండు ప్యానెల్‌లు కనిపిస్తాయి. పరమేశ్వరవర్మ కాలం నాటి సమీపంలోని ధర్మరాజ రథంలో కూడా ఈ రకమైన ప్యానెల్ చిత్రీకరించబడింది. గర్భగుడిలోకి ప్రవేశించే ముందు మొదటి గది అయిన అర్ధమండపం లేదా సగం గదిలో, దక్షిణ గోడపై బ్రహ్మ, ఉత్తర గోడపై విష్ణువు శిల్పాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రధాన మందిరం ఉత్తర గోడ వెనుక భాగంలో త్రిపురాంతకుడు, దుర్గ రూపంలో ఉన్న శివుని శిల్పాలు కనిపిస్తాయి. ప్రధాన మందిరం చుట్టూ సవ్యదిశలో వెళ్లడానికి ప్రదక్షిణ మార్గం కూడా ఉంది.

ప్రధాన దేవాలయం వెనుక ఉన్న చిన్న శివాలయం వృత్తాకార గ్రీవంపై నిర్మించిన అష్టభుజి శిఖరంతో మెట్ల పిరమిడ్ టవర్‌తో కూడిన రెండంతస్తుల నిర్మాణం. శిఖరం పైన ఒక కలశం, అగ్రభాగం అమర్చబడి ఉన్నాయి. గవాక్షాలు (కూడులు) (గుర్రపుడెక్క-కమాన్ డార్మర్ లాంటి అంచులు), చిన్న మందిరాలు నిర్మాణం రెండు స్థాయిలలోని కార్నిస్‌లలో (గోడ అంచులు) భాగంగా ఉన్నాయి. సోమస్కంద ప్యానెల్ లోపలి మందిరం వెనుక గోడను అలంకరిస్తుంది. ఈ మందిరం ముందు మండపం (హాల్) లేదు (బహుశా దెబ్బతిని ఉండవచ్చు). బాహ్య గోడలు రెండు ప్యానెల్‌లను ప్రదర్శిస్తాయి. ఒకదానిని ఏకపాదమూర్తి అని పిలుస్తారు, ఇది శివుని ఒక కాలు ఉన్న రూపం, అతని వైపుల నుండి బ్రహ్మ, విష్ణువు ఉద్భవిస్తారు. రెండవ ప్యానెల్ నాగుల రాజు (నాగరాజు) ఐదు పడగల పాము కింద నిలబడి ఉంటుంది.

పెద్ద క్షత్రియసింహేశ్వర దేవాలయం, రాజసింహ పల్లవేశ్వర దేవాలయం మధ్య ఉన్న ఒక చిన్న దీర్ఘచతురస్రాకార మందిరంలో అనంతశాయి విష్ణువు (శేషనాగు అనంతునిపై పడుకున్న విష్ణువు శయనిస్తున్న భంగిమ) ప్రతిష్టించబడ్డాడు. విష్ణువు నాలుగు చేతులతో చిత్రీకరించబడ్డాడు కానీ అతని లక్షణాలు లేవు (దెబ్బతిన్నాయి). దేవాలయ నిర్మాణం దీర్ఘచతురస్రాకార టవర్ లేదు. కూడుల విలక్షణమైన డిజైన్, చిన్న చదరపు మందిరాలు కార్నిస్ అమరికలో భాగంగా ఉన్నాయి. బాహ్య గోడలపై కేశి (రాక్షసుడు) రాక్షసుడిని చంపుతున్న కృష్ణుడు, కాళీయుడు (ఏడు పడగల పాము) పై నాట్యం చేస్తున్న కృష్ణుడు, గజేంద్రుడిని (ఏనుగును) మొసలి నోటి నుండి రక్షించే చర్యలో తన వాహనమైన గరుడపై ఆసీనుడైన విష్ణువు శిల్పాలు ఉన్నాయి. ద్వారబంధంపై పల్లవ గ్రంథ లిపిలో గమనించిన శాసనం ఇది సముదాయంలో అత్యంత పురాతన మందిరం అని సూచిస్తుంది.

దేవాలయాల చుట్టూ ఉన్న ప్రహరీ గోడ మొత్తం శివుని వాహనం లేదా ఆరోహణ అయిన నంది పెద్ద శిల్పాలతో, యాళీలు, వరాహాలతో (పందులు) చెక్కబడింది.

### సింహం ఏకశిలా శిల్పం
మొండెం భాగంలో రంధ్రంతో సగం చెక్కబడి, సగం శిల్పంగా ఉన్న సింహం ఏకశిలా శిల్పం దేవాలయ సముదాయం ప్రహరీ గోడ లోపల నిర్మించబడింది. దుర్గ సూక్ష్మ చిత్రం చిత్రం వెనుక భాగంలో చెక్కబడింది, ఇది మహిషాసురమర్దినిగా దుర్గ చిత్రీకరణ. సింహం తెరిచిన నోరు ఇష్టమైన సింహంగా దాని పాత్రకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుందని ఊహించబడింది.

### సూక్ష్మ మందిరం

1990లో, భారత పురావస్తు సర్వేక్షణం (ASI) బావి లాంటి ఆవరణలో భూవరాహ చిత్రంతో ఒక సూక్ష్మ మందిరాన్ని కనుగొంది. ఇది పల్లవ రాజు నరసింహవర్మ మామల్ల (సా.శ. 638–660) పాలన కాలం నాటిది. ఇది రాజసింహ (సా.శ. 700–728) కాలంలో నిర్మించిన దీర్ఘవృత్తాకార బావితో కప్పబడి ఉంది. ఇవి షోర్ దేవాలయ సముదాయంలో శయనిస్తున్న విష్ణువు ఉన్న పునాది రాతిపై చెక్కబడ్డాయి. సూక్ష్మ మందిరం కూడా శివునికి అంకితం చేయబడింది.

ఇది పునాది రాతి నుండి చెక్కబడిన పదహారు పలకల ఆధారాన్ని కలిగి ఉంది. వృత్తాకార గోడ, పై నిర్మాణం నిర్మాణ రకానికి చెందినవి. పైలాస్టర్ల మీద సింహాలు చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఇది ఏకైక సింగిల్ టైర్ దేవాలయం అని, పల్లవుల కాలం నాటి ఇతర దేవాలయాలలో కనిపించదని నివేదించబడింది. దీని వృత్తాకార శిఖరం వేసర వాస్తుశిల్ప శైలిలో ఉంటుంది. శిఖరం ఒక వృత్తాకార గ్రీవంపై నిర్మించబడింది, ఇది దాని నాలుగు వైపులా కూడులు, మహా-నాసికలను కలిగి ఉంటుంది, ప్రతి నాసికకు వినాయకుడి చిత్రం ఉంటుంది. శిఖరం పైన ఉన్న కలశం లేదు. భూవరాహ శిల్పం వరాహాన్ని విష్ణువు పంది అవతారంగా చిత్రీకరిస్తుంది. దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలోని వరాహ చిత్రణల వలె కాకుండా ఈ చిత్రం అసాధారణ రూపంలో ఉంటుంది, భూదేవి లేదా సముద్రం చూపబడలేదు. భూదేవి లేదా భూమాతను రక్షించడానికి వరాహ సముద్రంలోకి డైవింగ్ చర్య చేస్తున్న రూపంలో ఈ చిత్రీకరణ ఉంది. ఈ చర్య ప్రతీకవాదం పురాణాన్ని సూచిస్తుంది, దేవాలయం భూస్థాయి కంటే దిగువన ఉన్నందున నీటిలో మునిగిపోయినప్పుడు మాత్రమే ఇది కనిపిస్తుంది. శిల్పం విరిగిపోయినట్లు కనిపిస్తుంది, ఆధారం పల్లవ రాజు రాజసింహ బిరుదులను సూచించే శాసనాన్ని కలిగి ఉంది. సముద్రం నుండి ఇసుక చొరబడకుండా నిరోధించడానికి మందిరం చుట్టూ ఉన్న గోడ పై పొరపై పల్లవ-గ్రంథ లిపిలో ఒక శాసనం కూడా ఉంది, ఇది రాజును అర్జునుడితో సమానం చేస్తుంది.

## సంరక్షణ
దేవాలయాన్ని మరింత దెబ్బతినకుండా కాపాడేందుకు సముద్ర తీరం చుట్టూ ASI బ్రేక్-వాటర్ గోడను నిర్మించింది. ఉప్పు కంటెంట్‌తో కూడిన కఠినమైన సముద్రం, గాలుల వల్ల ప్రభావితమైన దేవాలయ నిర్మాణాలను భారత పురావస్తు సర్వేక్షణం రక్షిత గ్రోయిన్‌లను నిర్మించడం, వాల్ పేపర్ గుజ్జుతో చికిత్స చేయడం, ప్రభావిత తీరప్రాంతం వెంబడి సరుగుడు చెట్లను నాటడం ద్వారా సంరక్షిస్తోంది. గుజ్జు చికిత్స ఉప్పు నీటిని గ్రహిస్తుంది. అదనంగా, రాతిలోకి నీరు చేరకుండా నిరోధించడానికి స్మారక కట్టడానికి రసాయన చికిత్స కూడా ఇవ్వబడుతుంది. ఈ రకమైన చికిత్స రాతి లోపల నిల్వ ఉన్న నీటిని బయటకు తీస్తుందని, తద్వారా రాయి ఊపిరి పీల్చుకోవడానికి, దాని బలాన్ని కాపాడుకోవడానికి అనుమతిస్తుందని నివేదించబడింది. షోర్ దేవాలయం చుట్టుపక్కల ప్రాంతం సుందరీకరించబడింది. ASI ఉద్యానవన విభాగం షోర్ దేవాలయం చుట్టూ 11 ఎకరాల (4.4 హెక్టార్లు) పచ్చటి పచ్చికను సృష్టించింది. స్మారక కట్టడాలపై సమాచారంతో సూచికలను అమర్చడం, ఫౌంటైన్లను సృష్టించడం కూడా ASI ప్రణాళిక చేసిన సుందరీకరణ కార్యక్రమంలో భాగం.

## భారతీయ నృత్యోత్సవం-మామల్లపురం
మామల్లపురం నృత్యోత్సవం ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్-జనవరి నెలలలో తమిళనాడులోని మామల్లపురంలో జరుగుతుంది. ఈ నృత్యోత్సవాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వ పర్యాటక శాఖ నిర్వహిస్తుంది. భరతనాట్యం, కూచిపూడి, కథక్, ఒడిస్సీ, మోహినియాట్టం, కథాకళి విద్వాంసులు ఈ అద్భుతమైన పల్లవ రాతి శిల్పాల నేపథ్యంలో ప్రదర్శన ఇస్తారు. ఇది శక్తివంతమైన నృత్య పండుగ, ఇక్కడ భారీ ప్రేక్షకులు ఈ ఒక నెల పాటు సాగే పండుగను ఆనందిస్తారు.

## ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
* 1964: షమ్మీ కపూర్, సాధన నటించిన హిందీ సినిమా రాజ్‌కుమార్‌లో, మహమ్మద్ రఫీ పాడిన 'తుమ్నే కిసీ కి జాన్ కో జాతే హుయే దేఖా హై' పాటకు షోర్ దేవాలయం నేపథ్యంగా నిలుస్తుంది.

## గ్యాలరీ

దస్త్రం:Nowicki Kazimierz, Indie, Temple on the Shore, 1961.01.24.jpg|జనవరి 1961లో షోర్ దేవాలయం
దస్త్రం:Nowicki Kazimierz, Indie, Mahabalipuram, 1961.01.24 (3).jpg|నేపథ్యంలో షోర్ దేవాలయంతో ఒక వ్యక్తి, ఒక పాము, 1961
దస్త్రం:Shore temple ariel.jpg|షోర్ దేవాలయం ఏరియల్ వ్యూ
దస్త్రం:Mamallapuram, The Shore Temple 2, India.jpg|షోర్ దేవాలయం, షోర్ దేవాలయం వీక్షణ
దస్త్రం:Mamallapuram, Shore Temple, India.jpg|షోర్ దేవాలయం, దేవాలయ విమానం
దస్త్రం:Shore Temple night.jpg|షోర్ దేవాలయం రాత్రి వీక్షణ
దస్త్రం:Shore temple, mahabalipuram.jpg|షోర్ దేవాలయం, మహాబలిపురం, భారతదేశం.
దస్త్రం:Mamallapuram, Shore Temple, Pallava dynasty, India.jpg


## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* షోర్ దేవాలయం దాని భూమిలో నిలబడి ఉంది
* షోర్ దేవాలయం పూర్తి సమాచారం
* హోమ్ - షోర్‌టెంపుల్

వర్గం:భారతదేశంలో 7వ శతాబ్దపు స్థాపనలు
వర్గం:మహాబలిపురం