ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ చెల్లింపు సంక్షోభం

ఎన్ఎస్ఇఎల్ కేస్ **- భారతదేశానికి చెందిన** నేషనల్ స్పాట్ ఎక్స్ఛేంజ్ లిమిటెడ్‌లో చెల్లింపు డిఫాల్టుకు సంబంధించింది. ఇది 2013 లో జరిగింది. ఇది ఫైనాన్షియల్ టెక్నాలజీస్ ఇండియా లిమిటెడ్‌తో సంబంధం కలిగి ఉంది, వస్తువుల మార్కెట్ రెగ్యులేటర్, ఫార్వర్డ్ మార్కెట్స్ కమిషన్ (ఎఫ్ఎంసి), ఒప్పందాలను ప్రారంభించడాన్ని ఆపమని ఎన్ఎస్ఇఎల్ ను ఆదేశించిన తరువాత చెల్లింపు డిఫాల్ట్ జరిగింది. ఈ సంఘటన 2013 జూలైలో ఎక్స్ఛేంజిని మూసివేయడానికి దారితీసింది.

వన్డే కాంట్రాక్టులలో ఫార్వర్డ్ ట్రేడింగ్ నిర్వహించడానికి మూడు స్పాట్ ఎక్స్ఛేంజీలు, ఎన్ఎస్ఇఎల్, ఎన్ఎస్‌పీఓటీ, నేషనల్ ఎపిఎంసిలను ఎఫ్సిఆర్ఎ సెక్షన్ 27 కింద ప్రభుత్వం మినహాయించింది. వాల్యూమ్లను పెంచడానికి ఇది జరిగింది, తద్వారా వారి ఆర్థిక సాధ్యత మెరుగుపడింది. ఫైనాన్షియల్ టెక్నాలజీస్ (ఇండియా) ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌ను ప్రోత్సహించగా, దీనికి 2007 జూన్ 5 న సాధారణ మినహాయింపు లభించింది, అయితే, ఎన్‌ఎస్‌పిఓటి, నేషనల్ ఎపిఎంసిలకు 2008 2010 జూలై 23 ఆగస్టు 11న ఒకే నిబంధనల ప్రకారం మినహాయింపులు లభించాయి. ఎఫ్‌ఎంసి యొక్క లోపభూయిష్ట సిఫారసులపై, వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌ను ప్రస్తుతమున్న అన్ని ఒప్పందాలను పరిష్కరించుకోవాలని, కొత్త ఒప్పందాలను ప్రారంభించవద్దని ఆదేశించింది, ఇది సంక్షోభానికి దారితీసింది.

ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసులో బ్రోకర్లు, ఎగవేతదారుల పాత్ర ఉన్నట్లు ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ఇడి) లోని ఆర్థిక నేరాల విభాగం (ఇఓడబ్ల్యూ) చేసిన దర్యాప్తులో బయటపడింది. స్థిర రాబడికి భరోసా ఇవ్వడం ద్వారా బ్రోకర్లు తమ ఖాతాదారులకు ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఉత్పత్తులను తప్పుగా అమ్మారు. డిఫాల్టర్లు స్టాక్స్‌ను హైపోథెకేట్ చేసి, నకిలీ రశీదులను ఉత్పత్తి చేసి, మొత్తం డిఫాల్ట్ డబ్బును మాయం చేశారు.

ప్రారంభంలో, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ సంక్షోభంతో 13 వేల మంది ట్రేడింగ్ క్లయింట్లు ప్రభావితమయ్యారని అంచనా. ఈ 13 వేల ట్రేడింగ్ క్లయింట్ల యొక్క యథార్థత, అర్హత ప్రశ్నార్థకం, ఎందుకంటే ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్, ఇతర అధికారులు దాని సభ్యులు / బ్రోకర్లను పదమూడు వేల మంది ట్రేడింగ్ క్లయింట్ల యొక్క నో యువర్ కస్టమర్ (కెవైసి) వివరాలను అందించమని పదేపదే కోరినప్పటికీ, అది ఇవ్వలేదు. నిజానికి, వారు దానిని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. ముంబై హైకోర్టు హై పవర్ కమిటీ కూడా నిజమైన హక్కుదారుల ఆసక్తిని కాపాడటానికి బ్రోకర్లు ఈ డేటాను ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌కు అందించాలని సూచించారు. ఈ అంశాన్ని పరిశీలిస్తే, ఈ కేసును కూడా దర్యాప్తు చేస్తున్న ఎస్ఎఫ్అయ్ఓ ఇటీవల కెవైసి సంబంధిత సమాచారాన్ని కలిగి ఉన్న ఒక నిర్దిష్ట ఆకృతిలో వివిధ సమాచారాన్ని అందించాలని బ్రోకర్లు, ట్రేడింగ్ క్లయింట్లను కోరింది. .

తొలగించిన సిఇఒ, సంస్థ ఎండి అంజని సిన్హా తన మొదటి అఫిడవిట్లో సంక్షోభం యొక్క పూర్తి బాధ్యతను కలిగి ఉన్నారు. అయితే, అరెస్టు తర్వాత అంజని సిన్హా తన మునుపటి అఫిడవిట్ ఉపసంహరించుకున్నారు. తరువాత, విడుదలైన తరువాత, సిన్హా తన మొదటి అఫిడవిట్లోని విషయాలను ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్‌కు ఇచ్చిన ప్రకటనలో అంగీకరించాడు.

 2019 జూలై 30 న, ముంబాయ్ హైకోర్టు మాజీ కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి పి. చిదంబరం, మరో ఇద్దరు అధికారులు కె. పి. కృష్ణన్ ఇంక రమేష్ అభిషేక్, సిక్స్టీ త్రీ మూన్స్ టెక్నాలజీస్ దాఖలు చేసిన 10వేల కోట్ల రూపాయిల నష్టం సూట్లు, ఎన్ఎస్ఇఎల్ చెల్లింపు డిఫాల్ట్ సంక్షోభంలో వారి పాత్ర గురించి. ముంబాయ్ హైకోర్టు ఈ పిటిషన్ను అంగీకరించింది, సిక్స్టీ త్రీ మూన్స్, చిదంబరం, ఇతరులపై కేసు పెట్టడానికి అనుమతించింది. 2019 అక్టోబరు 15న కోర్టులో హాజరుకావాలని కోరారు.

ముంబైలోని ఇఓడబ్ల్యూ, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ అధికారులను, ఎంపిఐడి చట్టం కింద 24 మంది ఎగవేతదారులపై కేసు నమోదు చేసింది. 2019 ఆగస్టులో, బాంబే హైకోర్టు ఎంపిఐడి దరఖాస్తును తిరస్కరించింది. అంతేకాకుండా, ఆస్తుల విడుదలకు ఆదేశించిన తీర్పుపై స్టే ఇవ్వాలన్న అభ్యర్థనను ఇది తిరస్కరించింది.

## నేపథ్యం
తయారు చేసిన, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల కోసం దేశవ్యాప్తంగా ఒకే మార్కెట్‌ను సృష్టించాలనే అప్పటి ప్రధానమంత్రి దృష్టికి అనుగుణంగా, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ (నేషనల్ స్పాట్ ఎక్స్ఛేంజ్ లిమిటెడ్) ను 2004 లో ఏర్పాటు చేసారు. 2003 - 2006 మధ్యలో చేసిన ప్రభుత్వ ఆర్థిక సర్వేల ప్రకారం, వరుసగా మూడు సంవత్సరాల సర్వే, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల కోసం జాతీయ స్థాయి, ఇంటిగ్రేటెడ్ మార్కెట్‌ను ఏర్పాటు చేయాలని సిఫారసు చేసింది, ప్రణాళికా సంఘం మాదిరిగానే స్పాట్ మార్కెట్ల ప్రయోజనాల గురించి తెలుసు. దీని తరువాత రంగరాజన్ కమిటీ కూడా జాతీయ స్పాట్ మార్కెట్‌ను కోరింది.

వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (ఎంసిఎ) ఆహ్వానం తరువాత, మల్టీ కమోడిటీస్ ఎక్స్ఛేంజ్ లిమిటెడ్ (ఎంసిఎక్స్) గతంలో ఎన్ఎస్ఇఎల్ యొక్క సోదర సంస్థ, వస్తువుల కోసం దేశవ్యాప్తంగా స్పాట్ మార్కెట్ను స్థాపించడానికి ప్రాజెక్ట్ నివేదికను సమర్పించింది. కంపెనీ చట్టం, 1956 ప్రకారం 2005 మే 18 న మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలో రిజిస్టర్డ్ కార్యాలయంతో ఎన్ఎస్ఎల్ స్థాపించబడింది. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌ను ఎంసిఎక్స్, ఎఫ్‌టిఐఎల్ నామినీలు చేర్చుకున్నారు. .

తదనంతరం, స్పాట్ ఎక్స్ఛేంజీలలో ఈక్విటీ వాటాను కలిగి ఉన్న నియంత్రిత వస్తువుల ఎక్స్ఛేంజీల మధ్య నియంత్రణ ఆందోళనల దృష్ట్యా, ఎంసిఎక్స్, నామినీల వాటా బదిలీ, 2005 లో ఎఫ్తిఅయెల్ తో బదిలీ చేయబడింది. 2007 జూన్ 5 న, ఎన్ఎస్ఇఎల్ ను వినియోగదారుల వ్యవహారాల విభాగం (డిసిఎ) స్పాట్ ఎక్స్ఛేంజ్గా ఆమోదించింది. నేషనల్ స్పాట్ ఎక్స్ఛేంజ్ లిమిటెడ్ (ఎన్ఎస్ఇఎల్), 2008 అక్టోబరు 15న ప్రత్యక్ష వాణిజ్యాన్ని ప్రారంభించింది, ఇది దేశం యొక్క మొదటి కమోడిటీ స్పాట్ ఎక్స్ఛేంజ్. కొన్ని సంవత్సరాలలో, ఆరు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మోడల్ అగ్రికల్చరల్ ప్రొడ్యూస్ మార్కెట్ కమిటీలు (ఎపిఎంసి) చట్టం ప్రకారం ఎన్ఎస్ఇఎల్కు లైసెన్సులను జారీ చేశాయి, ఎందుకంటే వారి సొంత ఎపిఎంసిలు ఎక్కువగా పేద రైతులను స్వల్పంగా మార్చాయి. అటువంటి రైతులకు ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఒక వరంగా మారింది ఎందుకంటే వారు ఇప్పుడు తమ ఉత్పత్తులను పోటీ రేట్లకు విక్రయించి మంచి లాభాలను పొందగలరు. ఎలక్ట్రానిక్ స్పాట్ మార్కెట్ల వృద్ధికి దారితీసే పారదర్శక స్పాట్ ధరల ఆవిష్కరణకు కూడా ఎన్ఎస్ఇఎల్ దారితీసింది. 
ఎక్స్ఛేంజ్ను నేషనల్ అగ్రికల్చరల్ కోఆపరేటివ్ మార్కెటింగ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (నాఫెడ్) ప్రోత్సహించింది. వస్తువుల మార్కెట్లో రెగ్యులేటరీ శూన్యతను పూరించడానికి 2011 ఆగస్టులో ఎఫ్‌ఎంసిని ‘దేసిగ్నేటెడ్ ఏజెన్సీ’గా నియమించారు. ఎఫ్ఎంసి యొక్క వరుస విచిత్రమైన చర్యలు మార్కెట్ను కదిలించాయి, ఫలితంగా ఎన్ఎస్ఈఎల్ 2013 జూలై 31న అన్ని ఒప్పందాల వర్తకాన్ని నిలిపివేయవలసి వచ్చింది.

## ఇఓడబ్ల్యూ ముంబై పోలిస్ చర్యలు
ముంబై పోలీసుల ఇఓడబ్ల్యూ (ఎకనామిక్ నేరాల విభాగం) ప్రస్తుతం ఈ సంక్షోభంపై దర్యాప్తు చేస్తోంది, ముంబై పోలీసులు వివిధ దాడులు నిర్వహించారు. 2013 అక్టోబరు 9 న, చెల్లింపు సంక్షోభంలో మొదటి అరెస్టుగా గుర్తించిన ముంబై పోలీసుల ఇఓడబ్ల్యూ చే ఎన్ఎస్ఇఎల్ అసిస్టెంట్ వైస్ ప్రెసిడెంట్ (బిజినెస్ డెవలప్మెంట్) అమిత్ ముఖర్జీని అరెస్టు చేశారు తదనంతరం, ఒక రోజు తరువాత, 2013 అక్టోబరు 10న, ముంబై పోలీసుల ఇఓడబ్ల్యూ, మాజీ అసిస్టెంట్ వైస్ ప్రెసిడెంట్ జై బహుఖండిని అరెస్టు చేసింది. మాజీ సీఈఓ, ఎండి, మిస్టర్ అంజని సిన్హా, ఈ కేసులో మూడవ అరెస్టు; అతను ఒక వారం తరువాత 2013 అక్టోబరు 17 న అరెస్టు చేయబడ్డాడు. అప్పటి నుండి ఇఓడబ్ల్యూ ఎంపీఐడి (మహారాష్ట్ర ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ ఇన్వెస్టర్స్ డిపాజిట్) చట్టాన్ని ప్రవేశపెట్టింది, దీని కింద పెట్టుబడిదారుల ప్రయోజనాల కోసం నిందితుల ఆస్తులు, ఆస్తులను జతచేయవచ్చు. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ నుండి అతిపెద్ద రుణగ్రహీత అయిన ఎన్‌కే ప్రోటీన్స్ లిమిటెడ్‌కు చెందిన మిస్టర్ నీలేష్ పటేల్‌ను 2013 అక్టోబరు 22న అరెస్టు చేశారు, తరువాత బెయిల్‌పై బయటకు వచ్చారు. డునార్ బ్రాండ్ రైస్ కలిగి ఉన్న పిడి అగ్రోప్రొసెసర్లకు చెందిన మిస్టర్ సురీందర్ గుప్తాను 2014 మార్చి 5న ఇఓడబ్ల్యూ చే అరెస్టు చేశారు. మిస్టర్ గుప్తా ఇఓడబ్ల్యూ, ఎన్ ఎస్ ఈ ఎల్, పెట్టుబడిదారులతో ఆలస్యం చేసే వివిధ వ్యూహాలను ప్రయత్నించారు. 
 2014 ఏప్రిల్ 1న రుణగ్రహీతలలో ఒకరైన స్వస్తిక్ ఓవర్సీస్ అహ్మదాబాద్‌కు చెందిన రాజేష్ మెహతాను కూడా ఇఓడబ్ల్యూ అరెస్టు చేసింది. 2014 జనవరి 6 న, ముంబై యొక్క క్రైమ్ బ్రాంచ్ యొక్క ఇఓడబ్ల్యూ ఎన్ ఎస్ ఈ ఎల్ చెల్లింపు సంక్షోభానికి సంబంధించి మొదటి చార్జిషీట్‌ను సమర్పించింది. చార్జిషీట్లో ఈ క్రింది ఐదుగురు నిందితుల పేర్లు ఉన్నాయి:

*అమిత్ ముఖర్జీ (మాజీ వీపీ, ఎన్‌ఎస్‌ఈఎల్‌లో వ్యాపార అభివృద్ధి)
*జే బహుఖండి (ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌లో మాజీ ఎవిపి)
*అంజని సిన్హా (ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ మాజీ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్)
*నీలేష్ పటేల్ (ఎన్‌కే ప్రోటీన్స్ ఎండి)
*అరుణ్‌కుమార్ శర్మ (లోటస్ రిఫైనరీస్ ప్రమోటర్ & డైరెక్టర్)

2013 అక్టోబరులో, ఇఓడబ్ల్యూ ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసులో ఎంపిఐడి చట్టం కింద కేసు నమోదు చేసింది. ఈ ప్రక్రియలో, ఇఓడబ్ల్యూ అటాచ్డ్ డిఫాల్టర్ల ఆస్తులు దేశవ్యాప్తంగా 4, 500 కోట్లు. ఎంపిఐడి కోర్టు డిపాజిటర్ల బకాయిలను తిరిగి పొందటానికి వాటిని లిక్విడేట్ చేసే విధానాలను ప్రారంభించింది. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసులో ఈడి డిఫాల్టర్ల యొక్క 8 వందల కోట్ల రూపాయిల విలువ గల ఆస్తులను అటాచ్ చేసింది.

డిఫాల్టర్ రుణగ్రహీతలు నీలేష్ పటేల్ (ఎన్‌కే ప్రోటీన్స్), అరుణ్ శర్మ (లోటస్ రిఫైనరీస్), సురీందర్ గుప్తా (పిడి ఆగ్రో), ఇంద్రజిత్ నామ్‌ధారి (నామ్‌ధారి ఫుడ్స్) ను ఇఓడబ్ల్యూ అరెస్టు చేసింది. ఆగస్టు పదకండు 2014న, ఇఓడబ్ల్యూ ఇటీవల ఎన్ఎస్ఇఎల్ లో ఆరు డిఫాల్ట్ కంపెనీల నుండి కింది అధికారులను అరెస్టు చేసింది. సహకారేతర ఆరోపణలపై ముంబై పోలీసుల ఆర్థిక నేరాల విభాగం జిగ్నేష్ షా, శ్రీకాంత్ జవల్గేకర్లను 2014 మే 7న అరెస్టు చేసింది కైలాష్ అగర్వాల్ (ఆర్క్ ఇమ్పోర్ట్స్)

*నారాయణం నాగేశ్వరరావు (ఎన్‌సిఎస్ షుగర్)
*బి వి హెచ్ ప్రసాద్ (జగ్గర్నాట్ ప్రాజెక్టులు)
*వరుణ్ గుప్తా (విమ్లాదేవి అగ్రోటెక్)
*చంద్ర మోహన్ సింఘాల్ (విమ్లాదేవి అగ్రోటెక్)
*ఘంటకమేశ్వర్ రావు (స్పిన్-కాట్ టెక్స్‌టైల్స్‌)
*ప్రశాంత్ బూరుగు (మెట్కోర్ స్టీల్ & మిశ్రమాలు).

అయితే షాతో పూర్తిగా సహకరించారని, 7 సార్లు పిలువబడటానికి వ్యతిరేకంగా 21 సార్లు ఇఓడబ్ల్యూ కార్యాలయానికి వెళ్ళారని సూచించింది. అంతే కాదు, దర్యాప్తును సులభతరం చేయడానికి, ఎన్ఎస్ఓడబ్ల్యూ ఇఓడబ్ల్యూ కార్యాలయంలో సర్వర్‌ను కూడా నియమించింది.

ఆయనను 2014 ఆగస్టు 22న బెయిల్‌పై విడుదల చేశారు. ముంబాయ్ హైకోర్టు. ". ఎగవేతదారులుగా ఉన్న 25 వేర్వేరు కంపెనీల పేర్లు ఎఫ్ఐఆర్ లోనే ప్రస్తావించబడ్డాయి. అందువల్ల, 5, 600 కోట్ల చెల్లింపు డిఫాల్ట్ అయినప్పటికీ, అనారోగ్యంతో సంపాదించిన మొత్తం దరఖాస్తుదారునికి వెళ్ళలేదు (జిగ్నేష్ షా ), లేదా ఆ విషయం కోసం,  ఎన్ఎస్ఇఎల్ కు.

మనీలాండరింగ్‌లో ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఎగవేతదారులకు సహాయం చేసినందుకు ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ జూలై పన్నెండు 2016 న అతన్ని అరెస్టు చేసింది.  ఇడి అరెస్టును ‘చట్టవిరుద్ధం’ అని పేర్కొంటూ షాకు ప్రత్యేక పిఎంఎల్‌ఎ కోర్టు బెయిల్ మంజూరు చేసింది. రెండు వైపులా విన్న తరువాత, ముంబైలోని స్పెషల్ పిఎమ్‌ఎల్‌ఎ కోర్టు న్యాయమూర్తి పిఆర్ భావాకే ఈ విధంగా తీర్పునిచ్చారు: "ఈ అరెస్టు ప్రత్యేక నేరానికి కారణమని ఇడి కోసం నేర్చుకున్న న్యాయవాది నన్ను సంతృప్తి పరచడంలో విఫలమయ్యారు. ఇడి అనుబంధ ఫిర్యాదు చేయాలనుకుంటున్నాను అనే వివాదంలో నాకు ఎలాంటి శక్తి లేదు. ఎఫ్‌టిఐఎల్‌ ఛైర్మన్‌గా తనపై జరిపిన దర్యాప్తుకు సంబంధించి దరఖాస్తుదారు (షా) కు వ్యతిరేకంగా. దరఖాస్తుదారుడు ప్రత్యేక పిఎమ్‌ఎల్‌ఎ కేసు నెం 04/2015 లో అరెస్టు చేయబడలేదని, కాని ఇతర ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ కేస్ ఇన్ఫర్మేషన్ రిపోర్ట్ (ఇసిఐఆర్). ఇసిఐఆర్ లో దరఖాస్తుదారుడి అరెస్ట్ ఎలా చట్టబద్ధమైనదో కోర్టును సంతృప్తి పరచడంలో ఈడి విఫలమైంది…"
## ఇన్వెస్ట్టిగేటివ్ ఏజెన్సీలపై ఆరోపణ
ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ పెట్టుబడిదారులు 2013 ఆగస్టులో ఎన్‌ఐఎఫ్ పేరుతో ఒక సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు. అయితే ఎన్‌ఐఎఫ్‌లో బ్రోకర్ల పాత్రపై అసంతృప్తి చెందిన పెట్టుబడిదారులు ఎన్‌ఐఎజి (ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఇన్వెస్టర్స్ యాక్షన్ గ్రూప్) పేరుతో స్వచ్ఛమైన పెట్టుబడిదారుల సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు. ఎన్‌ఐఎజి ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్, సిబిఐలకు పలు లేఖలు రాసింది.

 2019 సెప్టెంబరు 17న ఢిల్లీ పిఎంఎల్‌ఎ అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్ 2016 17లో ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ ద్వారా తాత్కాలిక అటాచ్మెంట్ జిగ్నేష్ షా నేతృత్వంలోని వెయ్యి కోట్లకు పైగా ఆస్తులను సిక్స్టీ త్రీ మూన్స్ టెక్నాలజీస్నీ రద్దు చేసి ఆస్తులను విడుదల చేయాలని ఆదేశించింది. సంస్థ దాఖలు చేసిన అప్పీల్‌కు ప్రతిస్పందనగా ఈ చర్య వచ్చింది. ఈ ఉత్తర్వును ట్రిబ్యునల్ చైర్మన్ జస్టిస్ మన్మోహన్ సింగ్, సభ్యుడు జి సి మిశ్రా ఆమోదించారు.

## ఎన్ఎస్ఇఎల్-ఎఫ్టిఐఎల్ ఇమెయిల్ డేటా / సర్వర్‌లను గుర్తించడంలో పూర్తిస్థాయి ఆట
ముంబై పోలీసులపై ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్-ఎఫ్‌టిఐఎల్ ఈమెయిల్ సర్వర్‌లను ట్యాంపరింగ్ చేసినట్లు తీవ్రమైన ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ముంబయికి చెందిన రాజవర్ధన్ సిన్హా ఇంతకుముందు ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ / ఎఫ్‌టిఐఎల్‌కు చెందిన మెయిల్ సర్వర్ కుప్పకూలిందని, దర్యాప్తు కోసం బెంగళూరుకు పంపినట్లు ధ్రువీకరించారు. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఇన్వెస్టర్ల అసోసియేషన్ ఎన్‌ఐఎజి వ్యక్తి కేతన్ షా కోర్టును తప్పుదారి పట్టించిన దర్యాప్తు సంస్థలపై అభియోగాలు మోపారు. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ సంక్షోభంపై దర్యాప్తు చేయడానికి ముంబై పోలీసుల ఇఓడబ్ల్యూ మహీంద్రా డిఫెన్స్ ఆర్మ్‌ను డిజిటల్ ఫోరెన్సిక్ ఆడిటర్‌గా నియమించింది.

## ప్రమోటర్లు/ ఎఫ్టిఐఎల్/జిగ్నేష్ షా ల పాత్ర
జిగ్నేష షా కూడా 2013 ఆగస్టు 5 న టీవీలో వచ్చారు,, ఆర్థిక పరిష్కారానికి హామీ ఇచ్చారు.. ఈ కేసును పరిశీలిస్తామని ముగ్గురితో కూడిన కమిటీకి కూడా ఆయన హామీ ఇచ్చారు. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కుంభకోణంలో ముఖ్యంగా టి +2, టి +25 మోసపూరిత ఒప్పందాలను అనుమతించినందుకు జిగ్నేష్ షాను 2014 మే 7న ముంబై పోలీసులు అరెస్టు చేశారు.

## సిబిఐ చర్య
భారతదేశ ప్రధాన దర్యాప్తు సంస్థ సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ వివిధ ఎన్ఎస్ఇఎల్, రుణగ్రహీతల కార్యాలయాలతో పాటు జిగ్నేష్ షా నివాసంపై దాడి చేసి, ఎంఎంటిసి, పిఇసి రెండు ప్రభుత్వ రంగ యూనిట్లలో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి చేసిన నిధుల కోసం అవినీతి నిరోధక చర్య కింద ఎఫ్ఐఆర్ బుక్ చేసింది. ఈ ఎఫ్‌ఐఆర్‌లో జిగ్నేష్ షా, జోసెఫ్ మాస్సీలపై కూడా కేసు నమోదైంది. అయితే ఈ కేసులో పాల్గొన్న రాజకీయ నాయకులు, బ్యూరోక్రాట్‌లపై, ఎఫ్‌టిఐఎల్ గ్రూపుపై సిబిఐ ఎటువంటి చర్యలు తీసుకోలేదని పెట్టుబడిదారులు ఫిర్యాదు చేశారు. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసులో పిఎస్‌యులు పిఇసి, ఎమ్‌ఎమ్‌టిసిలను మోసం చేసినందుకు జిగ్నేష్ షా, ఎఫ్‌టిఐఎల్‌తో సహా 20 ఎంటిటీలను వసూలు చేసిన చోట సిబిఐ చార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది.

వాస్తవానికి, డిసీఎ పంపిన షో కాజ్ నోటీసుకు కూడా ఎన్సపోట్ సమాధానం ఇవ్వలేదు. ఇప్పటికీ, దానిపై ఎటువంటి చర్యలు తీసుకోలేదు. మరోవైపు, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌లో కాకుండా, జూలై పన్నెండు, 2013న నడుస్తున్న కాంట్రాక్టులను వారి పరిపక్వతపై మూసివేయాలని, కొత్త ఒప్పందాలను ప్రారంభించవద్దని ఆదేశించినట్లు కాకుండా, ఎన్‌ఎస్‌పిఓటికి వచ్చే ఏడాది, సగంలో క్రమంగా మూసివేయడానికి అనుమతి ఉంది. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌కు ఇలాంటి దీర్ఘకాలిక ఏర్పాట్లు చేసి ఉంటే, చెల్లింపుల సంక్షోభం ఉండేది కాదు.

## వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పాత్ర
 2012 ఏప్రిల్ 27 నాటి షో కాజ్ నోటీసులో, వినియోగదారుల వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ట్రేడ్‌లకు సంబంధించి ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌కు కొన్ని వివరణలు కోరింది. ఈ నోటీసుకు ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ వెంటనే సమాధానం ఇచ్చింది కాని షో కాజ్ నోటీసు తర్వాత ఏడాదిన్నర వరకు మంత్రిత్వ శాఖ ఎటువంటి చర్యలు తీసుకోలేదు. బదులుగా, కేవలం ఎఫ్‌ఎంసి సిఫారసు మేరకు, జూలై పన్నెండు, 2013న ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌ను ఆకస్మికంగా, ఆకస్మికంగా మూసివేయాలని ఆదేశించింది. ఆశ్చర్యకరంగా, అదే ఎఫ్‌ఎంసి యు-టర్న్ చేసింది,, 2013 జూలై 19న వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖకు (డిసిఎ) రాసింది ) మినహాయింపు నోటిఫికేషన్ ఎఫ్‌సిఆర్ చట్టం యొక్క అన్ని లేదా నిర్దిష్ట నిబంధనలకు వర్తిస్తుందా అనే దానిపై మౌనంగా ఉందని పేర్కొంది. డిసిఎ ఆదేశాల ప్రకారం, 2013 జూలై 31న ఎన్ఎస్ఇఎల్ ట్రేడింగ్ను నిలిపివేసింది. ఎక్స్ఛేంజ్ మార్కెట్ యొక్క ఈ ఆకస్మిక, ఆకస్మిక మూసివేత 56 వేల కోట్ల రూపాయల చెల్లింపు డిఫాల్ట్కు దారితీసింది.

## చోక్సీ అండ్ చోక్సీ ఫోరెన్సిక్ ఆడిట్స్
ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఎసరీస్ సెటిల్‌మెంట్‌ను పట్టాలు తప్పించాలనుకున్న కొంతమంది పెట్టుబడిదారుల పిటిషన్ తరువాత, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ యొక్క ఎసరీస్ ఉత్పత్తులకు ఫోరెన్సిక్ ఆడిటర్‌ను నియమించాలని ముంబాయ్ హైకోర్టు ఎఫ్‌ఎంసిని ఆదేశించింది. చోక్సీ అండ్ చోక్సీ పేరుతో ఒక ఆడిట్ సంస్థను ఇందుకు నియమించారు. వారి ఆడిట్ నివేదిక ఎన్ఎస్ఇఎల్ పై ఎసరీస్ కాంట్రాక్టులకు సంబంధించి క్లీన్ చిట్ ఇచ్చింది, ఇది ఎఫ్ఎమ్సి ఎసరీస్ సెటిల్మెంట్ కోసం ఎన్ఓసిని ఇచ్చింది, ఇసిరీస్ యొక్క నలభై వేల మంది నిజమైన హక్కుదారులు చివరికి ప్రయోజనం పొందారు.

## ప్రమోటర్లు/ ఎఫ్టిఐఎల్/జిగ్నేష్ షా ల పాత్ర
జిగ్నేష్ షా కూడా 2013 ఆగస్టు 5 న టీవీలో వచ్చాడు. ఆర్థిక పరిష్కారానికి హామీ ఇచ్చాడు. ఈ కేసును పరిశీలిస్తామని ముగ్గురు కమిటీని ఆయన హామీ ఇచ్చాడు.

## ఫైనాన్షియల్ ఇంటెలిజెన్స్ యూనిట్ (ఎఫ్ఐయు) పరిశీలన
ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఫార్వర్డ్ కాంట్రాక్ట్స్ (రెగ్యులేషన్) చట్టం (ఎఫ్‌సిఆర్‌ఎ) పరిధిలోకి వచ్చిందని, అందువల్ల చట్టం ప్రకారం ఈ అనేక బాధ్యతలలో విఫలమైనందుకు ఎఫ్‌ఐయు (ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ కింద) అభిప్రాయపడింది. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌పై మనీలాండరింగ్ నిరోధక చట్టం (పిఎంఎల్‌ఎ) నిబంధనలను ఉల్లంఘించినందుకు బ్లాక్ మనీ వాచ్‌డాగ్ కోటి అరవై ఆరు లక్షల జరిమానా విధించింది. వాచ్ డాగ్ వైఫల్యాలు ఉద్దేశపూర్వకంగా, ఉద్దేశపూర్వకంగా ఉన్నాయని, అందువల్ల జరిమానాలను ఆహ్వానించండి. ప్రతి వైఫల్యానికి ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌కు లక్ష జరిమానా, సమష్టి జరిమానా కోటి అరవై ఆరు లక్షలు.

## బ్రోకర్లు/అరెస్ట్స్
డెలివరీని భరోసా ఇవ్వకుండా హామీ ఇచ్చిన రాబడిని వాగ్దానం చేయడం ద్వారా ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కాంట్రాక్టులను తప్పుగా అమ్ముతున్నారనే ఆరోపణలపై ఆనంద్ రతి కమోడిటీస్, ఇండియా ఇన్ఫోలైన్ కమోడిటీస్ (ఐఐఎఫ్ఎల్), జియోఫిన్ కామ్‌ట్రేడ్, మోతీలాల్ ఓస్వాల్ కమోడిటీస్,, ఫిలిప్ కమోడిటీస్ వంటి మొదటి ఐదు బ్రోకర్లకు సెబీ షో-నోటీస్ జారీ చేసింది.

క్లయింట్ కేవైసి లను భారీగా తారుమారు చేయడం, బహుళ ఒప్పందాలు చేసినందుకు క్లయింట్ కోడ్‌లను పెద్ద ఎత్తున సవరించడం, వారి ఎన్బిఎఫ్సిల ద్వారా లెక్కించని డబ్బును ఇన్ఫ్యూషన్ చేయడం వంటి వాటిపై బ్రోకర్లు కూడా ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్నందున, వాటిని ఎందుకు ప్రకటించకూడదని సెబీ వారిని కోరింది. సరిపోయే, సరైనది "ఎందుకంటే వారు సెక్యూరిటీ నిబంధనలను ఉల్లంఘించినట్లు కనుగొనబడింది. నోటీసులో, సెబీ ఈ తప్పు చేసిన బ్రోకర్లకు ‘సెక్యూరిటీల మార్కెట్లో మార్కెట్ మధ్యవర్తిగా మీరు కొనసాగడం ఈ మార్కెట్ ఆసక్తికి హానికరం అని ఆరోపించబడింది’
మొదటి షో-కాజ్ నోటీసులో, పెట్టుబడిదారులకు తప్పుడు హామీలు, తప్పు, తప్పుదోవ పట్టించే ప్రకటనలు, హామీ రాబడితో విక్రయించే మధ్యవర్తిత్వ ఉత్పత్తులు, ప్రమాద రహిత ఉత్పత్తులు, ఖాతాదారులకు నిధులు, ఆ ట్రేడింగ్ కోసం క్లయింట్ కోడ్ సవరణ వంటి అనేక అవకతవకలు / ఉల్లంఘనలు ఎన్ఎస్ఇఎల్ ఆరోపణల్లో ఉన్నాయి.

"రిజిస్ట్రేషన్ సర్టిఫికేట్ మంజూరు కోసం, అప్లికేషన్ స్టాక్ బ్రోకర్స్ రెగ్యులేషన్స్ రెగ్యులేషన్ పరంగా తగిన, సరైన వ్యక్తిగా ఉండాలి, సెబీ (మధ్యవర్తులు) రెగ్యులేషన్స్, 2008 యొక్క షెడ్యూల్ రెండులో చదవండి. ఇంకా, షరతులు స్టాక్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ నిబంధనల షెడ్యూల్ రెండులో పేర్కొన్న విధంగా బ్రోకర్ ఎప్పుడైనా స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ యొక్క నియమాలు, నియంత్రణ, బైలాస్, ప్రవర్తనా నియమావళికి కట్టుబడి ఉండాలి. సెక్యూరిటీ మార్కెట్లో మార్కెట్ మధ్యవర్తిగా మీ కొనసాగింపు హానికరమని ఆరోపించబడింది ఈ మార్కెట్ యొక్క ఆసక్తికి, ఎస్సిఎన్ పేర్కొంది. అందువల్ల, మీరు ఇకపై సెక్యూరిటీల మార్కెట్లో రిజిస్ట్రేషన్ సర్టిఫికేట్ను కలిగి ఉండటానికి‘తగిన, సరైన ’వ్యక్తి కాదని ఆరోపించబడింది. 
రెండవ షో-కాజ్ నోటీసులో, మీడియా నివేదికలు, సెబీ ఐదు బ్రోకర్ సంస్థలకు నోటీసులు పంపింది, ఎందుకంటే తప్పుగా అమ్మినట్లు ఆరోపణలపై వారు ఇచ్చిన వివరణతో సంతృప్తి చెందలేదు. వస్తువుల వ్యాపారం కోసం బ్రోకర్లకు లైసెన్సులు మంజూరు చేయరాదని సెబీ అధికారులు అభిప్రాయపడ్డారు. .

ముంబై పోలీసులకు చెందిన ఎకనామిక్ నేరాల విభాగం (ఇఓడబ్ల్యూ) కూడా ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసులో ఈ బ్రోకర్ల తరఫున పెద్ద ఎత్తున అక్రమాలకు పాల్పడినట్లు ఆధారాలు లభించాయి. ఇఓడబ్ల్యూ చేసిన ఫోరెన్సిక్ ఆడిట్ ఈ బ్రోకర్ల హవాలా లావాదేవీలు, బినామి ట్రేడ్‌లు, క్లయింట్ కోడ్ మార్పులను కూడా వెల్లడించింది. ఎన్ఎస్ఇఎల్ ఇన్వెస్టర్ల యాక్షన్ గ్రూప్ (ఎన్ఐజిఎ) - ఎన్ఎస్ఇఎల్ పెట్టుబడిదారుల ఫోరమ్ "బ్రోకర్లపై" ఎన్ఎస్ఇఎల్ ను మధ్యవర్తిత్వ ఉత్పత్తిగా తప్పుగా విక్రయించిన ఈ బ్రోకర్లపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని ఇఓడబ్ల్యూని అభ్యర్థించింది. మోతీలాల్ ఓస్వాల్‌తో సహా పలువురు కీలక బ్రోకర్లు పెట్టుబడిదారుల తరఫున ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ వస్తువులను కొనడానికి / అమ్మడానికి / స్వీకరించడానికి పవర్ ఆఫ్ అటార్నీని చేపట్టారు, ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో వస్తువుల గిడ్డంగి రశీదులను నిర్వహించడానికి డిమాట్ (డీమెటీరియలైజ్డ్) ఖాతాలను తెరిచారు. "ఈ బ్రోకర్లు కూడా ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నారు. వాగ్దానం చేసినట్లు గిడ్డంగి రశీదులు పొందకుండా పెట్టుబడిదారుల సొమ్ముతో విడిపోవడానికి నేర విశ్వాసం ఉల్లంఘించినట్లు "ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ పెట్టుబడిదారులు ముంబై పోలీసు కమిషనర్‌కు రాసిన లేఖలో తెలిపారు.

గౌరవ. ఆగస్టు 22 2014 నాటి బాంబే హైకోర్టు తన తీర్పులో బ్రోకర్లకు వారి స్వంత న్యాయ బృందం ఉంది, మార్కెట్ ఎలా పనిచేస్తుందనే దానిపై పూర్తి జ్ఞానం ఉంది. లావాదేవీల యొక్క చట్టబద్ధత బ్రోకర్లకు తెలిసి ఉంటుందని భావించారు.  బ్రోకర్లు చాలా అనుభవజ్ఞులైనవారు, , పెట్టుబడిదారులకు సమాచారం ఇవ్వబడిన వ్యక్తులు, వారు లేవనెత్తిన లావాదేవీల యొక్క చట్టవిరుద్ధత సమస్య చట్టబద్ధతలకు కట్టుబడి ఉండాలనే ఆందోళనతో కాదు, కానీ దరఖాస్తుదారుని (మిస్టర్ జిగ్నేష్ షా) డిఫాల్ట్ పార్టీల కంటే ప్రధాన అపరాధిగా.

మార్చి మూడు, 2014న, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసులో ముంబైలోని ఇఓడబ్ల్యూ, మూడు అగ్ర బ్రోకర్లను అరెస్టు చేసింది. అరెస్టయిన వారిలో ఆనంద్ రతి ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ లిమిటెడ్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ అమిత్ రతి; జియోజిత్ కామ్‌ట్రేడ్ లిమిటెడ్‌కు చెందిన సి పి కృష్ణన్;, చింతాన్ మోడీ ఆఫ్ ఇండియా ఇన్ఫోలైన్ లిమిటెడ్ (ఐఐఎఫ్ఎల్). ఈ ముగ్గురిపై ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఉత్పత్తులను తప్పుగా అమ్మడం, మోసం, ఫోర్జరీ, నేరపూరిత కుట్ర వంటి ఆరోపణలు ఉన్నాయి.

డిసెంబర్ 21, 2018న, సెబీ మూడు వందల బ్రోకర్లకు అనుబంధ నోటీసులు జారీ చేసింది, ఇది ఎస్ఎఫ్ఐఓ ఎత్తి చూపిన ఏదైనా తప్పుకు సంబంధించి బ్రోకర్ అవసరమైన వివరణ ఇవ్వలేకపోతే లైసెన్స్ రద్దు చేయాలని సూచించింది. సెబీ 2010హేను యొక్క ఇఓడబ్ల్యూ యొక్క నివేదికను కార్నర్ బ్రోకర్లకు ఉపయోగిస్తుందివివరణాత్మక దర్యాప్తు నివేదికను ఇఓడబ్ల్యూ 2010హేనులో అప్పటి మార్కెట్ రెగ్యులేటర్ ఎఫ్ఎంసి తో పంచుకుంది, ప్రత్యేకంగా బ్రోకర్ల పాత్రను హైలైట్ చేస్తుంది. కూడా, ఇఓడబ్ల్యూ దాఖలు చేసిన సప్లిమెంటరీ చార్జిషీట్లో, టాప్ బ్రోకర్ల పేరు మొదటిసారి.

ఫిబ్రవరి 2019 చివరి వారంలో, సెబీ 5 ప్రధాన బ్రోకరేజీలను ‘సరిపోయేది కాదు, సరైనది కాదు’ అని అనేక ఆర్డర్‌ల ద్వారా కమోడిటీ డెరివేటివ్ బ్రోకర్లుగా ప్రకటించింది. మొదటి రెండు వేర్వేరు ఆర్డర్లలో, మార్కెట్ రెగ్యులేటర్ మోతీలాల్ ఓస్వాల్ కమోడిటీస్ బ్రోకర్, ఇండియా ఇన్ఫోలైన్ కమోడిటీస్ యొక్క ఖ్యాతిని "తీవ్రంగా నాశనం చేసింది" అని పేర్కొంది, ఇది వస్తువుల వర్తకానికి "సరిపోయేది కాదు, సరైనది" అని ప్రకటించడంలో ఎంతో అవసరం.

కొద్ది రోజుల్లోనే, జియోఫిన్ కామ్‌ట్రేడ్, ఆనంద్ రతి కమోడిటీలను కూడా రెండవ సెట్ ఆర్డర్‌లలో ‘సరిపోయేది కాదు, సరైనది కాదు’ అని ప్రకటించారు. ఫిలిప్ కమోడిటీస్ ఇండియాపై కూడా ఇదే ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి. ఈ సంస్థలు పూర్వపు ఫార్వర్డ్ కాంట్రాక్ట్ అండ్ రెగ్యులేషన్ యాక్ట్ (ఎఫ్‌సిఆర్‌ఎ) 1972 ను ఉల్లంఘించినందుకు దోషులుగా తేలింది.

ఫలితంగా, ఈ సంస్థలు పరోక్షంగా లేదా ప్రత్యక్షంగా బ్రోకర్లుగా పనిచేయడానికి అనుమతించబడవు. 
## ఆడిటర్ల పాత్ర/ ముకేష్ పి షా
జిగ్నేష్ షా యొక్క మామ అయిన ముఖేష్ పి షా ఎప్పటికప్పుడు ఎన్ఎస్ఇఎల్ యొక్క అంతర్గత, బాహ్య ఆడిటర్. ముంబయి పోలీసులు అతని ముందస్తు బెయిల్‌ను వ్యతిరేకిస్తూ, అతను ఎఫ్‌టిఐఎల్ షేర్లలో ఇన్సైడర్-ట్రేడింగ్ చేస్తున్నట్లు ధ్రువీకరించాడు, ఎఫ్‌టిఐఎల్ షేర్లను మాత్రమే కలిగి ఉండటం వల్ల అతన్ని ఆడిటర్‌గా అనర్హులుగా ప్రకటించాలి. అంతేకాకుండా, లా ఫిన్ ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ పి. లి. 1352 కోట్ల రూపాయలకు ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌లో వర్తకం చేసిన సంస్థలు, మే-2013 జూన్ లో ఈ కేసుపై తమకున్న జ్ఞానాన్ని చూపించే పైసా కూడా కోల్పోకుండా కంపెనీలు బయలుదేరాయి.

## అంజని సిన్హా  విరుద్ధ ప్రకటన
తొలగించిన సిఇఒ, సంస్థ ఎండి అంజని సిన్హా తన మొదటి అఫిడవిట్‌లో సంక్షోభానికి పూర్తి బాధ్యత తనదేనని  అంగీకరించాడు. అయితే, అరెస్టు చేసిన తరువాత, అతను తన మునుపటి అఫిడవిట్ను ఉపసంహరించుకుని పూర్తి యు-టర్న్ తీసుకున్నాడు. ఈఓడబ్లు అధికారులకు తన కస్టోడియల్ స్టేట్మెంట్లో, అంజని సిన్హా జిగ్నేష్ షాను నిందించాడు, మొత్తం సంక్షోభానికి ‘సూత్రధారి’ అతడే అని కూడా చెప్పాడు. తనది, తన భార్యదీ పాస్‌పోర్టులను షా బలవంతంగా లాక్కుని, తనచేత ఒప్పుకోలు ప్రకటనలపై సంతకం చేయించుకున్నట్లు సిన్హా చెప్పాడు. ఈ ఒప్పుకోలు ప్రకటన ఎఫ్‌టిఐఎల్ రూపొందించినట్లు ఆరోపణ లున్నాయి.

అయితే, తరువాత, ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్‌కు ఇచ్చిన ఒక స్టేట్‌మెంటులో, సిన్హా తన కస్టోడియల్ స్టేట్‌మెంట్‌ను తానే తొరస్కరించి, తన మొదటి అఫిడవిట్‌లోని విషయాలనే అంగీకరించాడు.

## ఎన్ఎస్ఇల్ - ఎఫ్టిఐఎల్ విలీనాన్నిసుప్రీం కోర్టు పక్కన పెట్టింది
 2014 అక్టోబరు 21 న, కంపెనీల చట్టం, 1956 లోని 396 సెక్షను ప్రకారం, ఎఫ్‌టిఐఎల్‌, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ల విలీనం కోసం కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ముసాయిదా ఉత్తర్వులను ప్రకటించింది. అన్ని వాటాదారులకు ఎంసిఎకి నివేదించడానికి అరవై రోజులు గడువు ఇచ్చారు. ముంబాయ్ హైకోర్టులో ఈ విలీనాన్ని ఎఫ్‌టిఐఎల్ సవాలు చేసింది. ప్రభుత్వం దాఖలు చేసిన దరఖాస్తును విన్న జస్టిస్ ఎస్సీ ధర్మధికారి, బిపి కోలబవాలాతో కూడిన ధర్మాసనం 2016 ఫిబ్రవరి 15 వరకు ప్రభుత్వ సమయాన్ని మంజూరు చేసింది.

ఫిబ్రవరి పన్నెండు 2016న, ఎఫ్‌టిఐఎల్, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌ల మధ్య విలీనం యొక్క తుది క్రమాన్ని ఎంసిఎ ఆమోదించింది. ఈ ఉత్తర్వును ముంబాయ్ హైకోర్టులో ఎఫ్‌టిఐఎల్ సవాలు చేసింది, దానిని సమర్థించింది.

ఒక ముఖ్యమైన తీర్పులో, కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఆదేశించిన ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్, ఎఫ్‌టిఐఎల్‌ను బలవంతంగా విలీనం చేయాలని సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయించింది, ఇది కంపెనీల చట్టం 1956 లోని సెక్షన్ 396 ను ఆహ్వానించిన మొదటి ఉదాహరణ. కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ ఆదేశించింది నేషనల్ స్పాట్ ఎక్స్ఛేంజ్ లిమిటెడ్ (ఎన్ఎస్ఇఎల్), దాని మాతృ సంస్థ ఫైనాన్షియల్ టెక్నాలజీస్ ఇండియా లిమిటెడ్ యొక్క తప్పనిసరి సమ్మేళనం, ప్రస్తుతం దీనిని సిక్ష్టీ త్రీ మూన్స్ టెక్నాలజీ లిమిటెడ్ అని పిలుస్తారు. జస్టిస్ రోహింటన్ ఫాలి నరిమాన్, జస్టిస్ వినీత్ సరన్ రెండు సంస్థలను కలపడంపై బాంబే హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును పక్కన పెట్టారు. ప్రజా ప్రయోజనాల దృష్ట్యా విలీనం కోసం కేంద్రం తుది ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఏదేమైనా, విలీనం ‘ప్రజా ప్రయోజనం’ యొక్క ప్రమాణాలను సంతృప్తిపరచలేదని సుప్రీంకోర్టు లెక్కించింది, ‘ప్రజా ప్రయోజనం’ ఏమిటో దానిపై మార్గదర్శకాలను రూపొందించింది.

## ఎన్ఎస్ఇఎల్ ఇన్వెస్టర్ల యొక్క ఆక్షన్/వేదన
ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ పెట్టుబడిదారులు 2013 ఆగస్టు నెలలో ఎన్‌ఐఎఫ్ పేరుతో ఒక సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు. అయితే ఎన్‌ఐఎఫ్‌లో బ్రోకర్ల పాత్రపై అసంతృప్తి చెందిన పెట్టుబడిదారులు ఎన్‌ఐఎజి (ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఇన్వెస్టర్స్ యాక్షన్ గ్రూప్) పేరుతో స్వచ్ఛమైన పెట్టుబడిదారుల సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు. జిగ్నేష్ షా, ఎఫ్‌టిఐఎల్ పాత్రపై దర్యాప్తు చేయమని ఎన్‌ఐఎజి ముంబైకి ఎప్పుడు ముంబైకి ఒక బలమైన లేఖను సమర్పించింది. (ఆధారం కోరబడింది) ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ / ఎఫ్‌టిఐఎల్, జిగ్నేష్ షాకు వ్యతిరేకంగా ముంబై హెచ్‌సిలో చాలా రిట్స్, పిల్స్, సూట్లు దాఖలు చేయబడ్డాయి.

## ఎఫ్‌టిఐఎల్ బోర్డును స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఎంసిఎ తరలింపు
 2010 ఫిబ్రవరి 28హేనున, బలవంతంగా విలీనం చేయాలనే ఆలోచనతో ఎంసిఎ ముందుకు వెళ్ళినప్పటికీ, ఇది ఎఫ్టిఐఎల్ బోర్డును స్వాధీనం చేసుకుని, భర్తీ చేయమని నేషనల్ కంపెనీ లా ట్రిబ్యునల్ (ఎన్‌సిఎల్‌టి) గా పిలువబడే కంపెనీ లా బోర్డు ముందు పిటిషన్‌ను తరలించింది. ఇది ప్రభుత్వంతో నామినేటెడ్ డైరెక్టర్లు. ఎఫ్టిఐఎల్ కూడా దీనిని సవాలు చేసింది. 2010 జూన్ 30హేను న, ఎన్‌సిఎల్‌టి ఎఫ్‌టిఐఎల్ తన ఆస్తులను అమ్మకుండా నిషేధించింది, దీనిని ఎఫ్‌టిఐఎల్ అప్పీల్‌పై మద్రాస్ హైకోర్టు వెంటనే నిలిపివేసింది. ఏదేమైనా, ఏప్రిల్ 19 న, సుప్రీంకోర్టు ఈ స్టేను తిప్పికొట్టింది, రోజువారీ ఖర్చులను మినహాయించి ఎఫ్టిఐఎల్ యొక్క అన్ని ఆస్తులను స్తంభింపజేసింది.

## ఎస్ఎఫ్ఐఒ ప్రోబ్
ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్‌పై అవకతవకలకు సంబంధించిన ఎఫ్‌టిఐఎల్‌, దాని పద్దెనిమిది మంది అసోసియేట్‌లు, బ్రోకర్లు, ఎగవేతదారులపై దర్యాప్తు చేయాలని భారత ప్రభుత్వం ఆదేశించింది

## ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసుపై సుచేతా దలాల్‌కు ఉన్న పరిజ్ఞానం
ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసు బహిరంగమయ్యే 15 నెలల ముందే, భారతదేశపు ఆర్థిక పాత్రికేయురాలు సుచేతా దలాల్ ఈ మోసానికి సంబంధించిన అన్ని ప్రధాన అంశాలను తెలుసుకున్నట్లు కనుగొనబడింది. సుచేత నుండి జిగ్నేష్ షా, అంజని షా మొదలైనవారికి 2012 మే 8 నాటి ఒక ఇమెయిల్ పబ్లిక్ డొమైన్‌లో వచ్చింది, ఇది అక్రమాలు, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఉత్పత్తి యొక్క భద్రత లేకపోవడం గురించి సుచేతాకు తెలుసు. సుచేతా దలాల్ పాత్రపై దర్యాప్తు జరిపేందుకు ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఇన్వెస్టర్ల యాక్షన్ గ్రూప్ ముంబై పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేసింది. కాంట్రాక్టుల చట్టవిరుద్ధం, ఐబిఎంఎ పాత్ర, గిడ్డంగులు రుణగ్రహీతల సొంత ప్రాంగణంలో ఉన్నాయని సుచెటాకు తెలుసు.

## ఎంసిఎక్స్ పై కోర్ట్ ఆరోపణలు
ఎంసిఎక్స్‌పై వచ్చిన తొమ్మిది వందల కోట్ల కేసు ఆరోపణలను కోర్టు రద్దు చేసింది,  ఎంసిఎక్స్ వద్ద అంతర్గత వర్తకం గురించి ముంబై పోలీసులు దాఖలు చేసిన ఎఫ్ఐఆర్కు ప్రతిస్పందనగా ఇది తాజా నవీకరణ. పిడబ్ల్యుసి నిర్వహించిన ఆడిట్ నివేదికను కోర్టు తన పరిశోధనలలో ఉటంకిస్తూ, ఇది వినికిడి ఆధారంగా ఉందని తీర్పు ఇచ్చి నిరసన పిటిషన్‌ను కొట్టివేసింది. అయితే దర్యాప్తు అధికారి దాఖలు చేసిన సి-సారాంశ నివేదికను ఇది అంగీకరించింది.

## ఎన్ఎస్ఇఎల్ పై ఏజెన్సీల చార్గ్ షీట్
ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ కేసు విషయంలో ఎఫ్‌టిఐఎల్, జిగ్నేష్ షా, ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్, వివిధ షెల్ కంపెనీలపై సిబిఐ చార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది. ముంబై పోలీసుల ఇఒడబ్లూ కూడా జిగ్నేష్ షాపై చార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది, అతను ఎన్ఎస్ఇఎల్ పుస్తకాలను ఎలా ఉడికించాడో జాబితా చేస్తుంది 2018 డిసెంబరు 27న, ఇఓడబ్లూ - ముంబై మొదటిసారిగా టాప్ బ్రోకర్లతో సహా అరవై మూడు సంస్థలపై అనుబంధ చార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది.

## ఎంపిఐడి చట్టం వర్తించదని ముంబాయ్ హైకోర్టు ప్రకటించింది
ఎంపిఐడి చట్టం ప్రకారం ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ అధికారులు, 24 మంది ఎగవేతదారులపై ముంబై పోలీసుల ఆర్థిక నేరాల విభాగం కేసు నమోదు చేసింది. ప్రమోటర్ ఆస్తులను అటాచ్ చేయడం ద్వారా కోల్పోయిన వ్యాపారుల డబ్బును తిరిగి పొందటానికి ఇఒడబ్లు ప్రధానంగా ఎంపిఐడి చట్టాన్ని ప్రారంభించింది. ఎన్‌ఎస్‌ఇఎల్ ఆర్థిక సంస్థ కాదని 2019 ఆగస్టులో బాంబే హైకోర్టు అభిప్రాయపడింది. అందువల్ల, ఎంపిఐడి చట్టం ప్రకారం, బ్యాంక్ ఆస్తులు, ఆస్తులతో సహా సంస్థ యొక్క ఆస్తులను అటాచ్ చేయడానికి అన్ని నోటిఫికేషన్లు రద్దు చేయబడ్డాయి.

అనంతరం బాంబే హైకోర్టు ఆదేశాన్ని సవాలు చేస్తూ పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు. దీనికి సంబంధించి సిక్స్టీ త్రీ మూన్స్ టెక్నాలజీస్ నుంచి సుప్రీంకోర్టు స్పందన కోరింది. అయితే, సంస్థ తన ఆస్తులకు సంబంధించి యథాతథ స్థితిని కొనసాగించాలని కోరింది.

## మూలాలు