యుగోస్లేవియా రాజ్యం

ది **కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ యుగోస్లేవియా** దక్షిణ యూరపు‌లో తూర్పు 1918 నుండి 1941 వరకు ఉనికిలో ఉంది. 1918 నుండి 1929 వరకు దీనిని అధికారికంగా **కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ సెర్బ్సు, క్రోయాట్సు స్లోవేన్సు** అని పిలిచేవారు. అయితే "యుగోస్లేవియా" (సౌతు స్లావ్సు" అనే పదం దక్షిణ స్లావు‌ల భూమి మూలం నరోడి, కాకోరు నెమ్సీ ఇన్ ఫ్రాంకోజీ, సో పిసాలి జ్ ప్రెజ్ వి స్వోజిహు లిస్టిహు మ్నోగో ఓ జుగోస్లావిజి 3. ఆక్టోబ్రా, కో జె క్రాల్జు అలెక్సాండరు పోడ్పిసలు "జాకోన్ ఓ నాజీవు ఇన్ రాజ్డె‌లిత్వి క్రాల్జె‌వినే నా ఉప్రావు‌నా క్రాల్, ఒబ్మోక్రాలు" హ్ర్వటోవు ఇన్ స్లోవెన్సేవు జా వెడ్నో ఇజ్బ్రిసను." (నాష్ రోడ్ ("మా తరం", ఒక స్లోవేను భాషా మాసపత్రిక), లుబ్లియానా 1929/30, సంచిక 1, పేజీ 22, మొదటి సంవత్సరం.)) 1929 అక్టోబరు 3న మొదటి అలెగ్జాండరు రాజు పాలనలో రాజ్యం అధికారిక పేరు "కింగ్‌డం ఆఫ్ యుగోస్లేవియా"గా మార్చబడింది.

ఈ ప్రాథమిక రాజ్యం 1918లో తాత్కాలిక స్లోవేనియన్లు, క్రోయేషియన్లు, సెర్బుల రాష్ట్రం (ఇది పూర్వ ఆస్ట్రో-హంగేరియను సామ్రాజ్యం భూభాగాల నుండి ఏర్పడింది. ఇందులో ఇప్పుడున్న బోస్నియా, హెర్జెగోవినా, ఇప్పుడున్న క్రొయేషియా, స్లోవేనియా దేశాలలోని చాలా భాగం ఉన్నాయి), బనట్, బాకా, బరాంజా (ఇది ఆస్ట్రియా-హంగరీలోని హంగేరీ రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది)లను పూర్వం స్వతంత్రంగా ఉన్న సెర్బియా రాజ్యంతో విలీనం చేయడం ద్వారా ఏర్పడింది. అదే సంవత్సరంలో మాంటెనెగ్రో రాజ్యం కూడా సెర్బియాతో తన ఏకీకరణను ప్రకటించింది. అయితే కొసావో, నేటి ఉత్తర మాసిడోనియా ప్రాంతాలు ఏకీకరణకు ముందుగానే సెర్బియాలో భాగమయ్యాయి.

ఈ రాజ్యాన్ని సెర్బియను కరాజోర్జెవికు రాజవంశం పాలించింది. ఇది గతంలో 1903 నుండి (మే తిరుగుబాటు తర్వాత) 1వ పీటరు ఆధ్వర్యంలో సెర్బియా రాజ్యం పాలించబడింది.1వ పీటరు యుగోస్లేవియాకు మొదటి రాజు అయ్యాడు. ఆయన 1921లో తన మరణం వరకు పాలించాడు. ఆయన తర్వాత ఆయన కుమారుడు 1వ అలెగ్జాండరు సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఆయన తన తండ్రికి రాజప్రతినిధిగా ఉన్నాడు. ఆయన "అలెగ్జాండరు ది యూనిఫైయరు"గా ప్రసిద్ధి చెందాడు. 1929లో రాజ్యాన్ని "యుగోస్లేవియా"గా పేరు మార్చాడు. ఆయన 1934లో ఫ్రాన్సు పర్యటన సందర్భంగా, ఇంటర్నలు మాసిడోనియను రివల్యూషనరీ ఆర్గనైజేషను (ఐఎమ్‌ఆర్‌ఒ) సభ్యుడైన వ్లాడో చెర్నోజెమ్స్కీ చేత మార్సెయిలులో హత్యకు గురయ్యాడు. కిరీటం ఆయన 11 ఏళ్ల కుమారుడు పీటరు‌కు సంక్రమించింది. అలెగ్జాండరు బంధువు పాల్ 1941 వరకు రాజప్రతినిధిగా పాలించాడు. ఆ తర్వాత 2వ 2వ పీటరు యుక్తవయస్సుకు వచ్చాడు. అదే సంవత్సరం దేశం మీద అక్షరాజ్యాల దళాలు దండెత్తడానికి ముందు. రాజకుటుంబం లండను‌కు విమానంలో పారిపోయింది.

1941 ఏప్రిల్‌లో దేశం అక్షరాజ్యాలచే ఆక్రమించబడి, విభజించబడింది. యునైటెడు కింగ్‌డం తరువాత రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలోని మిత్రరాజ్యాలన్నింటిచే గుర్తింపు పొందిన ఒక రాజ ప్రవాస ప్రభుత్వం లండన్లో స్థాపించబడింది. 1944లో బ్రిటిషు ప్రధానమంత్రి విన్‌స్టన్ చర్చిల్ ఒత్తిడితో రాజు డెమోక్రటికు ఫెడరలు యుగోస్లేవియా ప్రభుత్వాన్ని చట్టబద్ధమైన ప్రభుత్వంగా గుర్తించాడు. ఇవాను షుబాషిచు (రాజ్యం తరపున)జోసిపు బ్రోజు టిటో (యుగోస్లావు పార్టిజాన్సు తరపున) ల మధ్య విసు ఒప్పందం మీద సంతకాలు చేసిన తర్వాత నవంబరు 2న ఇది స్థాపించబడింది.

## ఏర్పాటు

బోస్నియను సెర్బు అయిన గావ్రిలో ప్రిన్సిపు చేత ఆస్ట్రియా ఆర్చిడ్యూకు ఫ్రాంజు ఫెర్డినాండు హత్య కారణంగా యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో 1915 అక్టోబరు 6న సెర్బియా రాజ్యం మీద బల్గేరియను, ఆస్ట్రియను, జర్మనీ దళాల సంయుక్త సైన్యం దండెత్తి ఆక్రమించుకుంది. దీనితో దక్షిణ స్లావికు జాతీయవాదం తీవ్రమైంది. స్లావికు జాతీయవాదులు ఆస్ట్రియా-హంగరీలోని దక్షిణ స్లావికు జాతీయతలను సెర్బియా, మోంటెనెగ్రోతో కలిపి ఒకే స్లోవేనియన్లు, క్రోయేషియన్లు, సెర్బుల రాజ్యంగా ఏకం చేయాలని వాటికి స్వాతంత్ర్యం కల్పించాలని పిలుపునిచ్చారు.

డాల్మేషియాకు చెందిన క్రొయేషియను రాజకీయ నాయకుడు ఆంటె ట్రంబిచు యుద్ధ సమయంలో ఒక ప్రముఖ దక్షిణ స్లావు నాయకుడిగా ఎదిగారు. స్వతంత్ర యుగోస్లేవియా ఏర్పాటుకు మద్దతు ఇవ్వమని మిత్రరాజ్యాలను ఒప్పించడానికి ప్రయత్నించిన యుగోస్లావు కమిటీకి నాయకత్వం వహించారు. ఏకీకృత యుగోస్లావు రాజ్యానికి బదులుగా విస్తరించిన సెర్బియాను ఇష్టపడిన సెర్బియా ప్రధానమంత్రి నికోలా పాషిచు నుండి ట్రంబిచు ప్రారంభంలో వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్నారు. అయితే పాషిచు, ట్రంబిచు ఇద్దరూ ఒక రాజీకి అంగీకరించారు. దీనిని 1917 జూలై 20న కార్ఫు ప్రకటనలో ప్రకటించారు. ఈ ప్రకటన సెర్బియను కారాజోర్జెవిచు వంశం నాయకత్వంలో సెర్బులు, క్రోట్లు, స్లోవేనుల ఐక్య రాజ్యాన్ని స్థాపించాలని ప్రతిపాదించింది.

1916లో యుగోస్లావు కమిటీ ప్రవాసంలో ఉన్న సెర్బియను ప్రభుత్వంతో చర్చలు ప్రారంభించింది. ఈ చర్చలలో వారు యుగోస్లేవియా రాజ్యాన్ని స్థాపించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. 1917లో ఉమ్మడి కార్ఫు ప్రకటనను వెలువరించారు. ఈ సమావేశాలు కార్ఫు మునిసిపలు థియేటరులో జరిగాయి.

1918 నవంబరులో స్లోవేనులు క్రోట్లు, సెర్బుల రాజ్యం  జాతీయ మండలి కొత్త యుగోస్లావు రాజ్యాన్ని స్థాపించడం మీద సెర్బియా, మోంటెనెగ్రో రాజ్య ప్రభుత్వ ప్రతినిధులతో చర్చలు ప్రారంభించడానికి 28 మంది సభ్యులను నియమించింది. ఈ ప్రతినిధి బృందం నేరుగా రీజెంటు అలెగ్జాండరు కారాజోర్జెవిచుతో చర్చలు జరిపింది.ఈ చర్చలు ఆంటె పావెలిచు నేతృత్వంలోని స్లోవేనులు, క్రోట్లు  సెర్బుల రాజ్యం జాతీయ మండలి ప్రతినిధి బృందంతో ముగిశాయి. ఆంటె పావెలిచు తన తండ్రి, సెర్బియా రాజు 1వ పీటరుకి ప్రాతినిధ్యం వహించిన రీజెంటు అలెగ్జాండరు ముందు ప్రసంగాన్ని చదువుతున్నారు. ఈ అంగీకారం ద్వారా రాజ్యం స్థాపించబడింది.

కొత్త యుగోస్లావు రాజ్యానికి సెర్బులు, క్రోయేషియన్లు, స్లోవేన్ల రాజ్యం అని పేరు పెట్టారు.

ఈ కొత్త రాజ్యంలో గతంలో స్వతంత్ర రాజ్యాలైన సెర్బియా, మోంటెనెగ్రోలతో (గత నెలలో మోంటెనెగ్రో సెర్బియాలో విలీనం చేయబడింది), గతంలో ఆస్ట్రియా-హంగరీలో భాగంగా ఉన్న స్లోవేన్లు, క్రోయేషియన్లు, సెర్బుల రాజ్యానికి చెందిన గణనీయమైన భూభాగంతో ఏర్పడింది. కొత్త రాజ్యాన్ని ఏర్పాటు చేసిన ప్రధాన రాష్ట్రాలు స్లోవేన్లు, క్రోయేషియన్లు, సెర్బుల రాజ్యం; వోజ్‌వోడినా; మోంటెనెగ్రో రాజ్యంతో కూడిన సెర్బియా రాజ్యం ఉన్నాయి.

ఈ రాజ్య స్థాపనకు పాన్-స్లావిస్టులు యుగోస్లావు జాతీయవాదులు మద్దతు ఇచ్చారు. పాన్-స్లావికు ఉద్యమానికి, దక్షిణ స్లావు (యుగోస్లావు) ప్రజలందరూ ఒకే రాజ్యంలో ఏకమయ్యారు. ఆస్ట్రో-హంగేరియను సామ్రాజ్యాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయాలని కోరుకున్న మిత్రరాజ్యాలు కూడా ఈ స్థాపనకు మద్దతు ఇచ్చాయి.

కొత్తగా స్థాపించబడిన సెర్బ్సు, క్రోట్సు స్లోవెన్సు రాజ్యం, ట్రంబిచు దేశ ప్రతినిధిగా పారిసు శాంతి సదస్సులో పాల్గొంది.మిత్రరాజ్యాలు ఇటాలియన్లను గణనీయమైన ప్రాదేశిక లాభాల వాగ్దానంతో యుద్ధంలోకి ఆకర్షించినందున, ఇది స్లోవెను జాతి భూభాగంలో పావు భాగాన్ని ఎస్‌సిఎస్ రాజ్యంలో,  మిగిలిన ముప్పావు వంతు స్లోవెను‌ల నుండి వేరు చేసింది. కాబట్టి ట్రంబిచు, పూర్వ ఆస్ట్రియా-హంగరీలో నివసిస్తున్న చాలా మంది స్లావు‌లు కొత్త సెర్బ్సు, క్రోట్సు, స్లోవెన్సు రాజ్యం సరిహద్దులలో చేర్చబడాలని విజయవంతంగా వాదించారు. అయినప్పటికీ రపాలో ఒప్పందం ప్రకారం ఎక్కువగా స్లోవేనియన్లకు చెందిన అర మిలియన్ల మంది దక్షిణ స్లావు‌ల జనాభా ఇటలీలో ఫాసిజం పతనం అయ్యే వరకు బలవంతపు ఇటలీకరణకు గురయ్యారు. ముస్సోలినీ స్వతంత్ర రాజ్యమైన రిజెకాను ఇటలీలో విలీనం చేయడానికి రపాలో సరిహద్దులను సవరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న సమయంలో పోస్టోజ్నా  ఇద్రియా వద్ద సరిహద్దులను సరిదిద్దడానికి పాషిచు చేసిన ప్రయత్నాలను రీజెంటు అలెగ్జాండరు సమర్థవంతంగా బలహీనపరిచారు. ఆయన ఇటలీతో "మంచి సంబంధాలకు" ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు.

యుగోస్లావు రాజ్యం వాయువ్య దిశలో రపాలో సరిహద్దు వద్ద ఇటలీ, ఆస్ట్రియాతో, ఉత్తరాన హంగరీ  రొమేనియాతో, తూర్పున బల్గేరియాతో, దక్షిణాన గ్రీసు, అల్బేనియాతో, పశ్చిమాన ఏడ్రియాటికు సముద్రంతో సరిహద్దులను పంచుకుంది. దాదాపు వెంటనే అది తన పొరుగు దేశాలలో చాలా వాటితో వివాదాలను ఎదుర్కొంది. స్లోవేనియా సరిహద్దులను నిర్ణయించడం కష్టంగా ఉంది. ఎందుకంటే అది 400 సంవత్సరాలుగా ఆస్ట్రియాలో అంతర్భాగంగా ఉంది. వోజ్వోడినా ప్రాంతం హంగరీతో, వార్దారు మాసిడోనియా బల్గేరియాతో, రిజెకా ఇటలీతో వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి.

కారింథియా ప్రావిన్సు‌లో కూడా ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. అది ఆస్ట్రియాలో కొనసాగాలని నిర్ణయించుకుంది. ఈ ప్రాంతంలో ఆస్ట్రియన్లు మెజారిటీగా ఉన్నారు. అయినప్పటికీ కొంతమంది స్లోవేను‌లు కూడా కారింథియా ఆస్ట్రియాలో భాగం కావడానికి ఓటు వేశారని సంఖ్యలు ప్రతిబింబించాయి. డాల్మేషియను ఓడరేవు నగరమైన జాదరులోని కొన్ని డాల్మేషియను ద్వీపాలను ఇటలీకి అప్పగించారు. రియెకా నగరాన్ని ఫియూం స్వేచ్ఛా రాజ్యంగా ప్రకటించారు. కానీ దానిని త్వరలోనే ఇటలీ ఆక్రమించి 1924లో విలీనం చేసుకుంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఇటలీకి డాల్మేషియను తీరాన్ని కూడా వాగ్దానం చేయబడింది. యుగోస్లేవియా మాజీ ఆస్ట్రియను లిటోరలులో భాగమైన భూభాగం ఇటలీలో విలీనం చేయబడింది. కానీ బదులుగా గణనీయమైన క్రోయేషియను, స్లోవేను జనాభాను కలిగి ఉన్న ఇస్ట్రియా మీద హక్కును కోరింది.

1921లో విడోవు‌డాను రాజ్యాంగం ఏర్పడటం వివిధ యుగోస్లావు జాతి సమూహాల మధ్య ఉద్రిక్తతలను రేకెత్తించింది. ట్రంబికు 1921 రాజ్యాంగాన్ని వ్యతిరేకించాడు. కాలక్రమేణా యుగోస్లేవియా సెర్బు ఆధిపత్యానికి అనుకూలంగా కేంద్రీకృతమై ఉందని తాను భావించి యుగోస్లావు ప్రభుత్వం పట్ల మరింత శత్రుత్వంతో వ్యవహరించాడు.

## ఆర్థిక వ్యవస్థ

### వ్యవసాయం

యుగోస్లావు శ్రామికశక్తిలో ముప్పావు వంతు మంది వ్యవసాయంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. కొద్దిమంది వాణిజ్య రైతులు ఉన్నప్పటికీ చాలా మంది జీవనాధార రైతులుగా ఉన్నారు. దక్షిణ ప్రాంతంలోని వారు ముఖ్యంగా పేదవారుగా కొండలు సారవంతం కాని ప్రాంతంలో నివసించేవారు. ఉత్తరాన తప్ప మరెక్కడా పెద్ద ఎస్టేట్లు లేవు. అవన్నీ విదేశీయుల యాజమాన్యంలో ఉండేవి. నిజానికి 1919లో కొత్త యుగోస్లావు రాజ్యం చేపట్టిన మొదటి చర్యలలో ఒకటి ఎస్టేట్లను విభజించడం, విదేశీ, ముఖ్యంగా హంగేరియను భూస్వాములను తొలగించడం. గ్రామీణ జనాభాలో దాదాపు 40% మంది మిగులు జనాభాగా ఉన్నారు (అంటే ప్రస్తుత ఉత్పత్తి స్థాయిలను కొనసాగించడానికి అవసరం లేని అదనపు ప్రజలు), వెచ్చని వాతావరణం ఉన్నప్పటికీ, యుగోస్లేవియాలో వర్షపాతం కూడా సాపేక్షంగా తక్కువగా ఉండేది. అంతర్గత కమ్యూనికేషన్లు సరిగా లేవు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం వల్ల విస్తృతమైన నష్టం జరిగింది. కొన్ని మినహాయింపులు తప్ప వ్యవసాయంలో యంత్రాలు లేదా ఇతర ఆధునిక వ్యవసాయ సాంకేతికతలు లేవు.

1931 జనాభా లెక్కల ప్రకారం యుగోస్లేవియా రైతులు 34% మంది ఐదు ఎకరాల కంటే తక్కువ భూమిని కలిగి ఉన్నారు; మరో 34% మంది ఐదు నుండి పన్నెండు ఎకరాల మధ్య భూమిని కలిగి ఉన్నారు; 29% మంది యాభై ఎకరాలు; 3% మంది యాభై ఎకరాల కంటే ఎక్కువ భూమిని కలిగి ఉన్నారు. రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల మధ్య కాలంలో కార్మిక-రైతులు అని పిలువబడే ఒక వర్గం ఉద్భవించింది. వీరు కాలానుగుణ పనులలో నిమగ్నమై, సంవత్సరంలో కొంత భాగం వ్యవసాయ క్షేత్రంలో, మరో భాగం పరిశ్రమలలో, సాధారణంగా గనులలో పనిచేసేవారు. యుగోస్లేవియా రైతులలో దాదాపు 90% మంది తమ సొంత భూమిని కలిగి ఉన్నారు. అందుకే చాలా మంది తమ గ్రామీణ జీవనశైలిని పూర్తిగా వదులుకోవడానికి ఇష్టపడలేదనేది దీని ద్వారా స్పష్టమవుతుంది. పారిశ్రామిక కార్మికులలో సగానికి పైగా కార్మిక-రైతుల వర్గానికి చెందినవారున్నారు. 1931లో సామాజిక మంత్రిత్వ శాఖ ఇలా నివేదించింది: యుగోస్లేవియాలో వ్యవసాయం నుండి పరిశ్రమలకు కార్మికుల ప్రవాహం నిరంతరం కొనసాగుతోంది. వ్యవసాయంతో తమ సంబంధాలను తెంచుకోకుండానే పరిశ్రమలలో క్రమం తప్పకుండా ఉపాధి పొందుతున్న ఒక కొత్త కార్మికుల వర్గం అభివృద్ధి చెందింది - మేము వారిని పారిశ్రామిక రైతులు అని పిలుస్తాము. మహా మాంద్యం యుగోస్లేవియాను చాలా తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది. 1920తో పోలిస్తే 1940లో చాలా మంది ప్రజలు తక్కువ జీవన ప్రమాణాలతో జీవించారు. 1925-1933 మధ్య కాలంలో రైతుల ఆదాయం మూడింట రెండు వంతులు పడిపోయింది.

### ఉత్పాదక రంగం
ఉత్పాదక రంగం బెల్‌గ్రేడు, ఇతర ప్రధాన జనాభా కేంద్రాలకే పరిమితమైంది. ఇది ప్రధానంగా దేశీయ మార్కెట్టు కోసం మాత్రమే ఉత్పత్తి చేసే చిన్న, సాపేక్షంగా ప్రాచీన సౌకర్యాలను కలిగి ఉండేది. నౌకా రవాణా పరిశ్రమను నడపడానికి దేశానికి మూలధనం లేదా సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేకపోవడం వల్ల యుగోస్లేవియా అడ్రియాటికు ఓడరేవుల వాణిజ్య సామర్థ్యం వృధా అయింది. మరోవైపు, దేశంలో ఖనిజ వనరులు పుష్కలంగా ఉండటం వల్ల గనుల పరిశ్రమ బాగా అభివృద్ధి చెందింది. కానీ ఇది ప్రధానంగా విదేశీయుల యాజమాన్యంలో నిర్వహణలో ఉన్నందున చాలా వరకు ఉత్పత్తి ఎగుమతి చేయబడింది. బల్గేరియా, అల్బేనియా తర్వాత తూర్పు ఐరోపాలో యుగోస్లేవియా మూడవ అత్యంత తక్కువ పారిశ్రామికీకరణ చెందిన దేశంగా ఉంది.

యుగోస్లేవియా బొగ్గు, ఇనుము, రాగి, బంగారం, వెండి, సీసం, జింక్, క్రోమ్, మాంగనీసు, బాక్సైటు నిల్వలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. గనుల తవ్వకం రాజ్యంలో అత్యంత ముఖ్యమైన పరిశ్రమలలో ఒకటి. యుగోస్లేవియా వెనుకబాటుతనం గనుల పరిశ్రమను పారిశ్రామిక సమాజానికి ఆధారంగా మారకుండా నిరోధించింది. విద్యుత్తు కొరత ఒక ప్రధాన సమస్యగా ఉండేది. 1934లో తలసరి విద్యుత్తు వినియోగం బెల్‌గ్రేడ్‌లో సంవత్సరానికి సుమారు 90 కిలోవాట్-గంటలు అని అంచనా వేయబడింది, అదే బుడాపెస్టు‌లో 253 కిలోవాట్-గంటలు/సంవత్సరం పారిసు‌లో 367 కిలోవాట్-గంటలు /సంవత్సరంతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ. ఉత్పాదక రంగం లేకపోవడం వల్ల ముడి పదార్థాలు యుగోస్లేవియా నుండి మరింత అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు, సాధారణంగా బ్రిటను, ఫ్రాన్సు లేదా జర్మనీకి ఎగుమతి చేయబడ్డాయి, యుగోస్లేవియన్లు తమ ముడి పదార్థాలతో ఆ దేశాలలో తయారు చేసిన ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేయవలసి వచ్చింది. ఈ పరిమితులు ఉన్నప్పటికీ, యుగోస్లేవియాలో పరిశ్రమలు వృద్ధి చెందడం ప్రారంభించాయి. 1919-1938 మధ్య 2,193 కర్మాగారాలు స్థాపించబడ్డాయి. ఈ కర్మాగారాలలో అధికభాగం స్లోవేనియాలో స్థాపించబడ్డాయి. అక్కడ 47% కర్మాగారాలు ఉన్నాయి. ఆ తర్వాత క్రొయేషియాలో 37%, సెర్బియాలో 24% ఉన్నాయి. అతి తక్కువ పారిశ్రామికీకరణ జరిగిన ప్రాంతాలు కొసావో, మాసిడోనియా. ఇక్కడ స్థాపించబడిన కర్మాగారాలలో 14% ఉన్నాయి.

### రుణం

1920వ దశకంలో పశ్చిమ దేశాల నుండి భారీ మొత్తంలో డబ్బు అప్పుగా తీసుకోవడంలో యుగోస్లేవియా తూర్పు యూరోపియను దేశాలకు విలక్షణంగా ఉండేది. 1929లో మహా మాంద్యం ప్రారంభమైనప్పుడు పశ్చిమ దేశాల రుణదాతలు తమ రుణాలను తిరిగి చెల్లించమని కోరారు. కానీ వాటిని తిరిగి చెల్లించడం సాధ్యం కాలేదు. అవినీతికి పాల్పడటంలో కొంత డబ్బు పోయినప్పటికీ చాలా వరకు రైతులు ఉత్పత్తిని, ఎగుమతి సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఉపయోగించారు. అయితే, వ్యవసాయ ఎగుమతులు ఎల్లప్పుడూ అస్థిరమైనవిగా ఉండేవి. ఎందుకంటే వాటి ఎగుమతి ఆదాయాలు అస్థిరమైన ప్రపంచ మార్కెట్టు ధరల మీద ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉండేవి. మహా మాంద్యం కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్త డిమాండు తీవ్రంగా తగ్గడంతో వాటి మార్కెట్టు కుప్పకూలింది. అన్ని దేశాలు వాణిజ్య అవరోధాలను సృష్టించడం ప్రారంభించడంతో ఎగుమతి ఆధారిత రైతుల పరిస్థితి మరింత దిగజారింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ప్రారంభ సంవత్సరాలలో ఇటలీ యుగోస్లేవియాకు ఒక ప్రధాన వాణిజ్య భాగస్వామిగా ఉండేది. కానీ 1922లో బెనిటో ముస్సోలినీ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత సంబంధాలు క్షీణించాయి. 1930ల నాటి తీవ్రమైన ఆర్థిక పరిస్థితులలో యుగోస్లేవియా తన పొరుగు దేశాల బాటలోనే నడుస్తూ నాజీ జర్మనీ మీద ఆధారపడే దేశంగా మారింది.

### విద్య
యుగోస్లేవియా నిర్బంధ ప్రభుత్వ విద్యా విధానాన్ని అమలు చేసినప్పటికీ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని చాలా మంది రైతులకు అది అందుబాటులో లేదు. జనాభాలో అధికారిక అక్షరాస్యత గణాంకాలు 50%గా ఉన్నప్పటికీ ఇది దేశవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా మారుతూ ఉండేది. స్లోవేన్లలో 10% కంటే తక్కువ మంది నిరక్షరాస్యులు కాగా, మాసిడోనియన్లు, బోస్నియన్లలో 80% కంటే ఎక్కువ మంది చదవడం లేదా వ్రాయడం తెలియనివారున్నారు. ప్రాథమిక పాఠశాల విద్యార్థులలో సుమారు 10% మంది దేశంలోని మూడు విశ్వవిద్యాలయాలైన బెల్గ్రేడు, లుబ్లియానా, జాగ్రెబు‌లలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించడానికి వెళ్లారు.

## రాజకీయ చరిత్ర

### ప్రారంభ రాజకీయాలు

1వ డిసెంబరు ప్రకటన వెలువడిన వెంటనే స్లోవేనియన్లు, క్రోయేషియన్లు, సెర్బుల జాతీయ మండలి, సెర్బియా ప్రభుత్వం మధ్య జరిగిన చర్చల ఫలితంగా నికోలా పాషిచు నేతృత్వంలో ఏర్పడబోయే కొత్త ప్రభుత్వం మీద ఒక ఒప్పందం కుదిరింది. అయితే ఈ ఒప్పందాన్ని రీజెంటు అలెగ్జాండరు కారాజోర్జెవిచు ఆమోదం కోసం సమర్పించినప్పుడు. అది తిరస్కరించబడింది. ఇది కొత్త రాజ్యానికి మొదటి ప్రభుత్వ సంక్షోభానికి దారితీసింది. ఈ తిరస్కరణను చాలామంది పార్లమెంటరీ సూత్రాల ఉల్లంఘనగా భావించారు. కానీ పాషిచు పీపుల్సు రాడికలు పార్టీలో ప్రముఖ సభ్యుడైన స్టోజాను ప్రోటిచుతో పాషిచు‌ను భర్తీ చేయాలని రీజెంటు సూచించినప్పుడు ఈ సమస్య పరిష్కరించబడింది. జాతీయ మండలి సెర్బియా ప్రభుత్వం అంగీకరించాయి. 1918 డిసెంబరు 20న కొత్త ప్రభుత్వం ఉనికిలోకి వచ్చింది.

రాజ్యాంగ సభ ఎన్నికలకు ముందు ఈ కాలంలో ఒక తాత్కాలిక ప్రాతినిధ్యం పార్లమెంటుగా పనిచేసింది. ఇది రాజ్యం ఏర్పడక ముందు ఉనికిలో ఉన్న వివిధ ఎన్నికైన సంస్థల ప్రతినిధులతో ఏర్పడింది. సెర్బియా ప్రతిపక్షంలోని పలువురు సభ్యులను పూర్వ ఆస్ట్రియా-హంగరీకి చెందిన రాజకీయ పార్టీలతో కలిపి పార్టీల పునఃసమీకరణ జరిగింది. ఇది డెమోక్రటికు పార్టీ అనే కొత్త పార్టీ ఆవిర్భావానికి దారితీసింది. ఇది తాత్కాలిక ప్రాతినిధ్యం, ప్రభుత్వం మీద ఆధిపత్యం చెలాయించింది.

లజుబోమిరు డేవిడోవిచు నేతృత్వంలోని డెమోక్రటికు పార్టీ అత్యంత కేంద్రీకృత ఎజెండాను ముందుకు తీసుకురావడంతో చాలా మంది క్రొయేషియను ప్రతినిధులు ప్రతిపక్షంలోకి మారారు. అయితే డెమోక్రటికు పార్టీ 11 మంది మంత్రులకు కేవలం ముగ్గురు మంత్రులు మాత్రమే ఉండటం పట్ల రాడికల్సు సంతోషంగా లేరు. 1919 ఆగస్టు 16న ప్రోటికు తన రాజీనామాను అందజేశారు. అప్పుడు డేవిడోవిచు సోషలు డెమోక్రాట్లతో సంకీర్ణాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. ఈ ప్రభుత్వానికి మెజారిటీ ఉంది. కానీ తాత్కాలిక ప్రాతినిధ్యం కోరం సగం ప్లస్ వన్ ఓటు. అప్పుడు ప్రతిపక్షం పార్లమెంటును బహిష్కరించడం ప్రారంభించింది. ప్రభుత్వం తన మద్దతుదారులందరూ వస్తారని ఎప్పుడూ హామీ ఇవ్వలేకపోవడంతో, పార్లమెంటు కోరరేటు సమావేశాన్ని నిర్వహించడం అసాధ్యం అయింది. డేవిడోవిచు త్వరలోనే రాజీనామా చేశాడు. కానీ మరెవరూ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయలేకపోవడంతో ఆయన మళ్ళీ ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. ప్రతిపక్షం తమ బహిష్కరణను కొనసాగించడంతో, ప్రభుత్వం డిక్రీ ద్వారా పాలించడం తప్ప వేరే మార్గం లేదని నిర్ణయించుకుంది. దీనిని ప్రతిపక్షాలు ఖండించాయి. వారు తమను తాము పార్లమెంటరీ కమ్యూనిటీగా చిత్రీకరించుకోవడం ప్రారంభించారు. పరిస్థితి అసాధ్యమని డేవిడోవిచు గ్రహించి, రాజ్యాంగ సభకు వెంటనే ఎన్నికలు నిర్వహించాలని రాజును కోరారు. రాజు నిరాకరించినప్పుడు రాజీనామా చేయడం తప్ప తనకు వేరే మార్గం లేదని ఆయన భావించాడు.

పార్లమెంటరీ కమ్యూనిటీ ఇప్పుడు స్టోజను ప్రోటిచు నాయకత్వంలో ఒక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఇది పార్లమెంటరీ నిబంధనలను పునరుద్ధరించడానికి, మునుపటి ప్రభుత్వం కేంద్రీకరణను తగ్గించడానికి కట్టుబడి ఉంది. మాజీ ప్రభుత్వం తీవ్రమైన భూ సంస్కరణల కార్యక్రమానికి వారి వ్యతిరేకత కూడా వారిని ఏకం చేసింది. అనేక చిన్న సమూహాలు, వ్యక్తులు పక్షాలు మారడంతో ప్రోటిచ్‌కు ఇప్పుడు స్వల్ప మెజారిటీ కూడా లభించింది. అయితే, డెమోక్రటికు పార్టీ, సోషలు డెమోక్రాట్లు ఇప్పుడు పార్లమెంటును బహిష్కరించారు. ప్రోటిచు కోరంను సమీకరించలేకపోయారు. అందువలన ఇప్పుడు ప్రభుత్వంలో ఉన్న పార్లమెంటరీ కమ్యూనిటీ, డిక్రీల ద్వారా పాలన సాగించవలసి వచ్చింది.

పార్లమెంటరీ కమ్యూనిటీ తాము ఏర్పడటానికి ఆధారమైన ప్రాథమిక సూత్రాన్ని ఈ విధంగా ఉల్లంఘించడం వారిని అత్యంత క్లిష్ట పరిస్థితిలో పడేసింది. 1920 ఏప్రిల్‌లో విస్తృతమైన కార్మిక అశాంతి, రైల్వే సమ్మె చెలరేగాయి. గ్లిగోరిజెవిచు ప్రకారం ఇది రెండు ప్రధాన పార్టీల మీద తమ విభేదాలను పరిష్కరించుకోవడానికి ఒత్తిడి తెచ్చింది. విజయవంతమైన చర్చల తరువాత, మిలెంకో వెస్నిచు అనే తటస్థ వ్యక్తి నాయకత్వంలో కొత్త ప్రభుత్వానికి మార్గం సుగమం చేయడానికి ప్రోటిచు రాజీనామా చేశారు. సోషలు డెమోక్రాట్లు తమ మాజీ మిత్రులైన డెమోక్రటికు పార్టీతో కలిసి ప్రభుత్వంలో చేరలేదు. ఎందుకంటే కొత్త ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉన్న కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక చర్యలను వారు వ్యతిరేకించారు.

గతంలో పార్టీలను విభజించిన వివాదాలు ఇంకా సజీవ సమస్యలుగానే ఉన్నాయి. డెమోక్రటికు పార్టీ తన కేంద్రీకరణ ఎజెండాను ముందుకు తీసుకువెళ్లడం కొనసాగించింది. తీవ్రమైన భూ సంస్కరణల ఆవశ్యకత మీద పట్టుబట్టింది. ఎన్నికల చట్టం మీద వచ్చిన విభేదం చివరకు డెమోక్రటికు పార్టీ పార్లమెంటులో ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేయడానికి దారితీసింది. ప్రభుత్వం ఓడిపోయింది. ఈ సమావేశానికి కోరం లేనప్పటికీ, వెస్నిచు దీనిని ఒక సాకుగా తీసుకుని రాజీనామా చేశారు. అతని రాజీనామా ఆశించిన ఫలితాన్ని ఇచ్చింది: రాడికలు పార్టీ కేంద్రీకరణ ఆవశ్యకతను అంగీకరించడానికి అంగీకరించింది. డెమోక్రటికు పార్టీ భూ సంస్కరణల మీద తన పట్టును వదులుకోవడానికి అంగీకరించింది. వెస్నిచు మళ్ళీ కొత్త ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించారు. అయితే, రాడికల్సు కేంద్రీకరణను అంగీకరించడంపై క్రొయేషియను కమ్యూనిటీ  స్లోవేను పీపుల్సు పార్టీ సంతోషంగా లేవు. స్టోజను ప్రోటిచు కూడా సంతోషంగా లేరు. ఆయన ఈ సమస్య మీద ప్రభుత్వం నుండి వైదొలిగారు.

1920 సెప్టెంబరులో క్రొయేషియాలో ఒక రైతుల తిరుగుబాటు చెలరేగింది. దీనికి తక్షణ కారణం రైతుల పశువులకు ముద్ర వేయడం. క్రొయేషియను కమ్యూనిటీ ప్రభుత్వ కేంద్రీకరణ విధానాలను, ముఖ్యంగా మంత్రి స్వెటోజారు ప్రిబిచెవిచు‌ను నిందించింది.

### రాజ్యాంగ పరిషత్తు నుండి నియంతృత్వం వరకు

తాత్కాలిక ప్రాతినిధ్య సభ విజయవంతంగా ఆమోదించిన కొన్ని చట్టాలలో ఒకటి రాజ్యాంగ పరిషత్తు కోసం ఎన్నికల చట్టం. కొత్త రాజ్యం స్థాపనకు ముందు జరిగిన చర్చల సమయంలో ఓటింగు రహస్యంగా సార్వత్రిక ఓటు హక్కు ఆధారంగా ఉంటుందని అంగీకరించబడింది. కొత్త రాజ్యం ఏర్పడటంతో మహిళల ఓటు హక్కు కోసం ఒక ఉద్యమం ప్రారంభమయ్యే వరకు సార్వత్రిక ఓటు హక్కులో మహిళలు కూడా ఉంటారని వారు ఊహించలేదు. సోషలు డెమోక్రాట్లు, స్లోవేనియను పీపుల్సు పార్టీ మహిళల ఓటు హక్కుకు మద్దతు ఇచ్చాయి. కానీ రాడికల్సు దానిని వ్యతిరేకించారు. డెమోక్రటికు పార్టీ ఈ ఆలోచనకు సానుకూలంగా ఉన్నప్పటికీ దానిని ఒక సమస్యగా మార్చేంత నిబద్ధతతో లేదు. కాబట్టి ఆ ప్రతిపాదన వీగిపోయింది. దామాషా ప్రాతినిధ్యం సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించబడింది. కానీ ఎంచుకున్న వ్యవస్థ (చాలా చిన్న నియోజకవర్గాలతో కూడిన డి'హోండ్టు పద్ధతి) పెద్ద పార్టీలకు, బలమైన ప్రాంతీయ మద్దతు ఉన్న పార్టీలకు అనుకూలంగా ఉంది.

1920 నవంబరు 28న ఎన్నికలు జరిగాయి. ఓట్లు లెక్కించినప్పుడు, డెమోక్రటికు పార్టీ అత్యధిక స్థానాలను గెలుచుకుంది. రాడికల్సు కంటే ఎక్కువ – కానీ స్వల్ప తేడాతో మాత్రమే. తాత్కాలిక ప్రాతినిధ్య సభలో అంత ఆధిపత్యం చెలాయించిన పార్టీకి ఇది ఒక ఓటమిగానే పరిగణించబడింది. అంతేకాకుండా ఇది పూర్వ ఆస్ట్రియా-హంగేరియను ప్రాంతాలన్నింటిలోనూ చాలా పేలవంగా రాణించింది. ఇది తమ కేంద్రీకరణ విధానం మొత్తం యుగోస్లావు ప్రజల సంకల్పాన్ని ప్రతిబింబిస్తుందనే పార్టీ నమ్మకాన్ని దెబ్బతీసింది. రాడికల్సు కూడా ఆ ప్రాంతంలో అంతకంటే మెరుగ్గా ఏమీ చేయలేదు. కానీ ఇది వారికి చాలా తక్కువ సమస్యగా మారింది. ఎందుకంటే వారు బహిరంగంగా ఒక సెర్బియను పార్టీగా ప్రచారం చేశారు. వ్యవస్థ వ్యతిరేక పార్టీలైన రెండూ అత్యంత నాటకీయ విజయాలను సాధించాయి. క్రొయేషియను రిపబ్లికను పీసెంటు పార్టీ నాయకత్వం ఎన్నికల ప్రచారం ప్రారంభమైనప్పుడే జైలు నుండి విడుదల చేయబడింది. గ్లిగోరిజెవిచు ప్రకారం చురుకైన ప్రచారం కంటే ఇదే వారికి ఎక్కువ సహాయపడింది. క్రొయేషియను రిపబ్లికను పీజెంటు పార్టీ సమీకరించిన అసంతృప్తిని పిరికిగా వ్యక్తం చేయడానికి ప్రయత్నించిన క్రొయేషియను సమాజం ప్రభుత్వంలో వారి భాగస్వామ్యం వల్ల తీవ్రంగా మలినమై దాదాపుగా నిర్మూలించబడింది. ఇతర లబ్ధిదారులు కమ్యూనిస్టులు, వారు విస్తృత మాసిడోనియా ప్రాంతంలో ముఖ్యంగా బాగా రాణించారు. మిగిలిన స్థానాలను చిన్న పార్టీలు దక్కించుకున్నాయి. అవి డెమోక్రటికు పార్టీ కేంద్రీకరణ విధానం పట్ల కనీసం సందేహంతో ఉండేవి.

ఈ ఫలితాలు నికోలా పాషికు‌ను చాలా బలమైన స్థితిలో నిలబెట్టాయి. ఎందుకంటే కేంద్రీకృత యుగోస్లేవియా అనే తమ భావనను ఆమోదింపజేయాలంటే డెమోక్రాటు‌లకు రాడికల్సు‌తో పొత్తు పెట్టుకోవడం తప్ప మరో మార్గం లేదు. క్రొయేషియను ప్రతిపక్షంతో ఒక ఒప్పందం చేసుకునే అవకాశాన్ని ఎల్లప్పుడూ తెరిచి ఉంచడంలో పాషికు జాగ్రత్తపడ్డారు. డెమోక్రాట్లు, రాడికల్సు సొంతంగా రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదింపజేయడానికి తగినంత బలంగా లేరు. కాబట్టి వారు యుగోస్లావు ముస్లిం ఆర్గనైజేషను (జెఎంఒ) తో పొత్తు పెట్టుకున్నారు. ముస్లిం పార్టీ బోస్నియాను దాని సరిహద్దులలో పరిరక్షించడం భూ సంస్కరణతో బోస్నియాలోని ముస్లిం భూస్వాములను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే దాని మీద రాయితీలను కోరి పొందింది.

క్రొయేషియను రిపబ్లికను పీజెంటు పార్టీ రాజుకు విధేయత ప్రమాణం చేయడానికి నిరాకరించింది. ఎందుకంటే ఇది యుగోస్లేవియా ఒక రాచరిక దేశంగా ఉంటుందని భావిస్తుందని దీని మీద రాజ్యాంగ పరిషత్తు మాత్రమే నిర్ణయం తీసుకోగలదని అది వాదించింది. ఆ పార్టీ తన స్థానాలను స్వీకరించలేకపోయింది. చాలా మంది ప్రతిపక్ష సభ్యులు మొదట తమ స్థానాలను స్వీకరించినప్పటికీ కాలక్రమేణా బహిష్కరణలను ప్రకటించారు. తద్వారా వ్యతిరేకంగా కొన్ని ఓట్లు మాత్రమే పడ్డాయి. అయితే ఈ రాజ్యాంగం స్లోవేనియన్లు, క్రొయేషియన్లు, సెర్బు‌ల రాజ్యం, సెర్బియా రాజ్యం మధ్య 1918 ఒప్పందానికి విరుద్ధంగా నిర్ణయించబడింది. దీని ప్రకారం ఎంతమంది వ్యతిరేకంగా ఓటు వేసినా ఆమోదం పొందడానికి 66% మెజారిటీ అంటే 50 శాతం ప్లసు ఒక ఓటు అవసరమని పేర్కొంది. మాసిడోనియా, కొసావోకు చెందిన ముస్లింల సమూహమైన జెమియెటు‌కు చివరి నిమిషంలో ఇచ్చిన రాయితీలు మాత్రమే దానిని కాపాడాయి.

1921 జూన్ 28న విడోవు‌డాను రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది. ఇది ఏకీకృత రాచరిక వ్యవస్థను స్థాపించింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందు ఉన్న సాంప్రదాయ ప్రాంతాలు రద్దు చేయబడ్డాయి. కేంద్రం నుండి పాలించబడే 33 కొత్త పరిపాలనా ఓబ్లాస్టు‌లు (ప్రావిన్సులు) ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఈ సమయంలో మొదటి పీటరు రాజు మరణించాడు (1921 ఆగస్టు 16),   యువరాజు-రాజప్రతినిధి మొదటి అలెగ్జాండరు పేరుతో సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.

డెమోక్రాట్లకు చెందిన ల్జుబోమిరు డేవిడోవిచు తన పార్టీ కేంద్రీకరణ నిబద్ధత వివేకం మీద సందేహాలు వ్యక్తం చేయడం ప్రారంభించి. ప్రతిపక్షంతో చర్చలు ప్రారంభించాడు. ఆయన ఈ చర్యను స్వెటోజారు ప్రిబిచెవిచు వ్యతిరేకించడంతో ఇది ఆయన పార్టీలో చీలికకు దారితీసే ప్రమాదం ఏర్పడింది. ఇది సంకీర్ణాన్ని ముగించడానికి పాషికు‌కు ఒక సాకును కూడా ఇచ్చింది. మొదట రాజు, ప్రిబిచెవిచు డెమోక్రాట్లతో సంకీర్ణాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి పాషికు‌కు అధికారం ఇచ్చాడు. అయితే ప్రిబిచెవిచు అంగీకరించడానికి పెద్దగా అవకాశం లేకుండా పాషికు ఆయన చాలా తక్కువ ప్రతిపాదన చేశాడు. ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి అధికారం ఉన్న పూర్తిగా రాడికలు ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. రాడికల్సు డెమోక్రాట్ల నష్టంతో లాభపడ్డారు. కానీ ఇతర చోట్ల రేడికు రైతు పార్టీ లాభాలను ఆర్జించింది.

రేడికు చుట్టూ ఉన్న సెర్బు రాజకీయ నాయకులు సెర్బియాను యుగోస్లావు ఐక్యతకు పతాకధారిగా భావించారు. ఇటలీకి పీడ్మాంటు లేదా జర్మనీ సామ్రాజ్యానికి ప్రష్యా ఎలా ఉన్నాయో అలా; ఒక రకమైన "బృహతు సెర్బియా" వలె తరువాతి సంవత్సరాలలో సెర్బు-కేంద్రీకృత విధానానికి వ్యతిరేకంగా క్రొయేషియను ప్రతిఘటన పెరిగింది. 1920వ దశకం ప్రారంభంలో ప్రధానమంత్రి నికోలా పాషిచు నేతృత్వంలోని యుగోస్లావు ప్రభుత్వం ఓటర్లు, జాతి మైనారిటీల మీద పోలీసుల ఒత్తిడి, ప్రతిపక్ష కరపత్రాల జప్తు, ఇతర చర్యలను ఉపయోగించి ఎన్నికలలో అవకతవకలు చేసింది. ఇది క్రొయేషియను పీసెంటు పార్టీ (గతంలో క్రొయేషియను రిపబ్లికను పీసెంటు పార్టీ) మీద అంతగా ప్రభావం చూపలేదు. ఆ పార్టీ సభ్యులు పెద్ద సంఖ్యలో యుగోస్లావు పార్లమెంటుకు ఎన్నికలలో విజయం సాధిస్తూనే ఉన్నారు. కానీ ఇది రాడికల్సు ప్రధాన సెర్బియను ప్రత్యర్థులైన డెమోక్రాటు‌లకు నష్టం కలిగించింది. క్రొయేషియను పీజెంటు పార్టీ అధినేత అయిన స్టిజెపాను రాడిచు రాజకీయ కారణాల వల్ల చాలాసార్లు జైలు పాలయ్యారు. ఆయన 1925లో విడుదలయ్యి పార్లమెంటుకు తిరిగి వచ్చారు.

1928 వసంతకాలంలో రాడిచు, స్వెటోజారు ప్రిబిచెవిచు ఇటలీతో కుదిరిన నెట్టూనో ఒప్పందాన్ని ఆమోదించకుండా పార్లమెంటులో తీవ్రమైన పోరాటం చేశారు. ఈ క్రమంలో వారు సెర్బియాలో జాతీయవాద వ్యతిరేకతను సమీకరించారు. కానీ ఇది అధికార మెజారిటీ నుండి మరణ బెదిరింపులతో సహా తీవ్రమైన ప్రతిచర్యను రేకెత్తించింది. 1928 జూన్ 20న అధికార మెజారిటీకి చెందిన సభ్యుడు సెర్బు డిప్యూటీ పునిషా రాచిచు, క్రొయేషియను పీజెంటు పార్టీకి చెందిన ఐదుగురు సభ్యుల మీద కాల్పులు జరిపారు. వారిలో నాయకుడు స్టిజెపాను రాడిచు కూడా ఉన్నారు. అంతకు ముందు రాడిచు, రాచిచు పౌర జనాభా నుండి దొంగతనం చేశారని ఆరోపించగా దానికి క్షమాపణ చెప్పడానికి నిరాకరించినందున ఈ సంఘటన జరిగింది. ఇద్దరు అసెంబ్లీలోనే మరణించారు. రాడిచు ప్రాణాపాయ స్థితిలో ఉన్నారు.

ప్రతిపక్షాలు ఇప్పుడు పార్లమెంటు నుండి పూర్తిగా వైదొలిగి తమ ప్రతినిధులలో చాలామంది హత్యకు గురైన పార్లమెంటుకు తాము తిరిగి రాబోమని ప్రకటించాయి. కొత్త ఎన్నికలు కావాలని పట్టుబట్టాయి. ఆగస్టు 1న జాగ్రెబు‌లో జరిగిన ఒక సమావేశంలో వారు 1920 డిసెంబరు 1 నాటికి ప్రకటనను తిరస్కరించారు. ఏకీకరణ కోసం చర్చలు మొదటి నుండి ప్రారంభం కావాలని వారు డిమాండు చేశారు. ఆగస్టు 8న స్టిపాను రాడిచు మరణించారు.

### జనవరి 6వ నియంతృత్వం

1929 జనవరి 6న కాల్పుల ఘటనతో రేగిన రాజకీయ సంక్షోభాన్ని సాకుగా చూపి కింగ్ అలెగ్జాండరు రాజ్యాంగాన్ని రద్దు చేసి పార్లమెంటును వాయిదా వేసి యుగోస్లావు భావజాలాన్ని  ఏకైక యుగోస్లావు దేశాన్ని స్థాపించే లక్ష్యంతో వ్యక్తిగత నియంతృత్వాన్ని ప్రవేశపెట్టారు (దీనిని "జనవరి 6వ నియంతృత్వం", *షెస్టోసియెచాన్జ్కా డిక్టాతురా*, *షెస్టోజనుఆర్స్కా డిక్టాతురా* అని పిలుస్తారు). ఆయన దేశం పేరును "కింగ్‌డం ఆఫ్ యుగోస్లేవియా"గా మార్చాడు. అక్టోబరు 3న అంతర్గత విభజనలను 33 ఓబ్లాస్టు‌ల నుండి తొమ్మిది కొత్త *బనోవినాలుగా* మార్చాడు. దేశాన్ని మరింత వికేంద్రీకరించడానికి చెకోస్లోవేకియా నమూనాలో బ్రిటిషు రాయబారి చేసిన ప్రతిపాదన మేరకు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. కొత్త పాలనలో ఏ వ్యతిరేకతనైనా అణచివేయడానికి ఒక సాధనంగా పనిచేయడానికి త్వరలోనే రాష్ట్ర పరిరక్షణ కోర్టు స్థాపించబడింది. ప్రతిపక్ష రాజకీయ నాయకులైన వ్లాడ్కో మాచెకు స్వెటోజారు ప్రిబిచెవిచు‌లను ఆ కోర్టు ఆరోపణల కింద అరెస్టు చేశారు. తరువాత ప్రిబిచెవిచు ప్రవాసంలోకి వెళ్ళిపోయారు. అయితే 1930వ దశకంలో మాచెకు మొత్తం ప్రతిపక్ష కూటమికి నాయకుడిగా ఎదిగారు.

నియంతృత్వం ప్రకటించిన వెంటనే క్రొయేషియను డిప్యూటీ ఆంటె పావెలిచు దేశం విడిచి ప్రవాసానికి వెళ్ళిపోయారు. తర్వాతి సంవత్సరాలలో పావెలిచు, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా అంతర్గత మాసిడోనియను విప్లవ సంస్థ (ఐఎంఆర్‌ఒ)తో పొత్తు పెట్టుకుని ఉస్తాషే అనే విప్లవ సంస్థను స్థాపించడానికి కృషి చేశారు.

1931లో అలెగ్జాండరు ఒక కొత్త రాజ్యాంగాన్ని ప్రకటించారు. ఇది కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని రాజు విశేషాధికారంగా మార్చింది. ఎన్నికలు సార్వత్రిక పురుష ఓటు హక్కు ద్వారా జరగాల్సి ఉంది. రహస్య బ్యాలెటు నిబంధనను తొలగించారు. అలెగ్జాండరు రాజ్యాంగం ప్రకారం జరిగిన అన్ని ఎన్నికలలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల మీద అధికార పార్టీకి ఓటు వేయమని ఒత్తిడి చేయడం ఒక లక్షణంగా మారింది. అంతేకాకుండా ఎగువ సభలో సగం మందిని రాజు నేరుగా నియమించేవారు. రాజు ఆమోదం పొందితే రెండు సభలలో ఏదో ఒక సభ ఆమోదంతోనే చట్టాలు అమలులోకి వచ్చేవి.

అదే సంవత్సరం క్రొయేషియను చరిత్రకారుడు,యుగోస్లేవియా వ్యతిరేక మేధావి అయిన మిలను షుఫ్లే జాగ్రెబు‌లో హత్యకు గురయ్యారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా ఆల్బర్టు ఐన్‌స్టీనుం హెన్రిచు మాన్ పారిసు‌లోని అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల లీగు‌కు ఒక విజ్ఞప్తిని పంపారు. ఆ హత్యను ఖండిస్తూ, యుగోస్లేవు ప్రభుత్వం మీద ఆరోపణలు చేశారు. ఆ లేఖలో "క్రొయేషియను ప్రజల మీద ఆచరించబడుతున్న భయంకరమైన క్రూరత్వం" గురించి పేర్కొనబడింది. ఈ విజ్ఞప్తి పారిసు‌కు చెందిన 'లిగు డెస్ డ్రాయిట్సు డి ఎల్'హోమ్' (మానవ హక్కుల లీగ్)కు ఉద్దేశించబడింది. 6 మే 1931. మిర్రర్తమ లేఖలో ఐన్‌స్టీను మాన్ ఈ పరిస్థితులకు యుగోస్లావు రాజు అలెగ్జాండరు‌ను స్పష్టంగా బాధ్యుడిగా పేర్కొన్నారు.

కొత్త పాలన మీద క్రోయేషియన్ల వ్యతిరేకత బలంగా ఉంది. 1932 చివరలో క్రోయేషియను పీసెంటు పార్టీ 'జాగ్రెబు మ్యానిఫెస్టో'ను విడుదల చేసింది. ఇది సెర్బు ఆధిపత్యం, నియంతృత్వానికి ముగింపు పలకాలని కోరింది. ప్రభుత్వం కొత్త క్రోయేషియను పీసెంటు పార్టీ నాయకుడు వ్లాడ్కో మాచెకు సహా అనేక మంది రాజకీయ ప్రత్యర్థులను జైలులో పెట్టడం ద్వారా స్పందించింది. ఈ చర్యలు తీసుకున్నప్పటికీ నియంతృత్వానికి వ్యతిరేకత కొనసాగింది. క్రోయేషియన్లు "క్రోయేషియను సమస్య" అని పిలవబడే దానికి పరిష్కారం కోసం పిలుపునిచ్చారు.

1934 అక్టోబరు 9న ఫ్రాన్సు‌లోని మార్సెయిలు‌లో రాజు హత్యకు గురయ్యాడు. ఈ హత్యను బల్గేరియను వెలిచ్కో కెరిను (తన విప్లవ మారుపేరు వ్లాడో చెర్నోజెంస్కీగా కూడా పిలువబడ్డాడు) యుగోస్లావు ప్రవాసులు, నిషేధిత రాజకీయ పార్టీల రాడికలు సభ్యులతో కుట్ర పన్ని, క్రోయేషియను తీవ్ర జాతీయవాద ఉస్తాషే సంస్థ సహకారంతో ఐఎంఆర్‌ఒ కార్యకర్త అయిన ఈయన ఈ హత్య చేశాడు.

### యుగోస్లావ్ రాజప్రతినిధిత్వం
అలెగ్జాండరు పెద్ద కుమారుడు 2వ పీటరు మైనరు కావడంతో అలెగ్జాండరు వీలునామాలో పేర్కొన్న ముగ్గురు సభ్యుల రాజప్రతినిధి మండలి కొత్త రాజు రాజ అధికారాలు, విధులను స్వీకరించింది. ఈ మండలి మీద 11 ఏళ్ల రాజు మొదటి బంధువు ప్రిన్సు పాలు ఆధిపత్యం చెలాయించాడు.

ప్రిన్సు పాల్ 1935లో సుప్రసిద్ధ ఆర్థికవేత్త మిలను స్టోజాడినోవిచును ప్రధానమంత్రిగా నియమించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. మహా మాంద్యం నుండి మిగిలిపోయిన ఆర్థిక సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఆయన పరిష్కారం వాణిజ్య ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడం ఫాసిస్టు ఇటలీ, నాజీ జర్మనీకి దగ్గరవ్వడం. జెఆర్‌జెడ్ స్లోవేనియన్లు, బోస్నియాకు‌లు, సెర్బు‌ల నుండి మెజారిటీ మద్దతు లభించింది. క్రోయేషియన్ల మద్దతు మాత్రమే లోపించింది. ఈ కారణంగానే మిలను స్టోజాడినోవిచు జెఆర్‌జెడ్ పాలనను "మూడు కాళ్ల కుర్చీ" అని పిలిచాడు. స్టోజాడినోవిచు తన జ్ఞాపకాలలో ఇలా రాశాడు: "నేను మా పార్టీని మూడు కాళ్ల కుర్చీ అని పిలిచాను అవసరమైనప్పుడు దాని మీద కూర్చోవడం సాధ్యమే. అయినప్పటికీ నాలుగు కాళ్ల కుర్చీ చాలా స్థిరంగా ఉంటుంది" - నాల్గవ కాలు క్రోయేషియన్లు, వారి మద్దతు ఎక్కువగా హెచ్‌ఎస్‌ఎస్‌కు ఉండేది. ప్రిన్సు పాల్‌కు మొదట ఇది నచ్చలేదు. కానీ ఆర్థిక వ్యవస్థను సరిదిద్దినంత కాలం ఆయనను కొనసాగనిచ్చారు. ఐరోపాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల గురించి, ముఖ్యంగా అన్ష్లసు, మ్యూనిచు ఒప్పందం గురించి పాల్ ఆందోళన చెందాడు. అందువల్ల జర్మనీ అనుకూలవాది అయినందుకు మిలను స్టోజాడినోవిచును తొలగించి ఆయన స్థానంలో డ్రాగిషా స్వెట్కోవిచుని నియమించాడు.

1930ల చివరలో సెర్బు‌లు, క్రోయేషియన్లు జాతి ప్రాతిపదికన సమాఖ్య ఉపవిభాగాలను ఏర్పాటు చేయాలని కోరడంతో అంతర్గత ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. సెర్బు‌లు వర్దారు బనోవినా (తరువాత యుగోస్లేవియాలో వార్దారు మాసిడోనియాగా పిలువబడింది), వోజ్వోడినా, మోంటెనెగ్రో సెర్చి భూములతో ఐక్యం కావాలని, క్రొయేషియా డాల్మాటియా, కొంత వోజ్వోడినాను కావాలని కోరుకున్నారు. బోస్నియను ముస్లింలు నివసించే ప్రస్తుత బోస్నియా, హెర్జెగోవినాలోని భూభాగాన్ని రెండు వైపులా క్లెయిం చేసుకున్నారు. 1938లో నాజీ జర్మనీ విస్తరణ ఈ సమస్యలను పరిష్కరించే ప్రయత్నాలకు కొత్త ఊపునిచ్చింది. 1939లో ప్రిన్సు పాల్ డ్రాగిసా క్వెట్కోవిచును ప్రధానమంత్రిగా నియమించారు. క్రొయేషియా ప్రతిపక్షంతో ఒప్పందం కుదుర్చుకునే లక్ష్యంతో. దీని ప్రకారం 1939 ఆగస్టు 26  వ్లాడ్కో మాసెకు యుగోస్లేవియాకు వైస్ ప్రీమియరు అయ్యారు. దాని స్వంత పార్లమెంటుతో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన క్రొయేషియా బనోవినా స్థాపించబడింది.

ఈ మార్పులు క్రొయేషియాలోని కొత్త బనోవినాలో సెర్బు మైనారిటీ స్థితి గురించి ఆందోళన చెందుతున్న, బోస్నియా, హెర్జెగోవినాను సెర్బియను భూభాగంగా కోరుకునే సెర్బు‌లను లేదా బోస్నియా, హెర్జెగోవినా మొత్తాన్ని కలిపి గ్రేటరు క్రొయేషియా కోసం పూర్తి స్వాతంత్ర్యం లేని ఏదైనా పరిష్కారం పట్ల ఆగ్రహించిన క్రొయేషియను జాతీయవాది ఉస్తాసేను సంతృప్తిపరచలేదు.

### పతనం

అక్ష రాజ్యాలు దండయాత్ర చేస్తాయనే భయంతో యుగోస్లేవియా 1941 మార్చి 25న త్రిపక్ష ఒప్పందం మీద సంతకం చేసింది. అక్ష రాజ్యాలతో సహకరిస్తామని ప్రతిజ్ఞ చేసింది. దీని తరువాత బెల్గ్రేడులో అక్ష రాజ్యాలకు వ్యతిరేకంగా భారీ ప్రదర్శనలు జరిగాయి.

మార్చి 27న బ్రిటిషు మద్దతుతో సైనిక తిరుగుబాటు ద్వారా ప్రిన్సు పాల్ పాలన పడగొట్టబడింది. 17 ఏళ్ల 2వ పీటరుకి వయస్సు వచ్చినట్లు ప్రకటించి ఆయన అధికారంలోకి తీసుకువచ్చారు. జనరలు దుషాను సిమోవిచు ఆయన ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. త్రిపక్ష ఒప్పందాన్ని అధికారికంగా రద్దు చేయకుండానే యుగోస్లేవియా వాస్తవానికి అక్ష రాజ్యాలకు తన మద్దతును ఉపసంహరించుకుంది. కొత్త పాలకులు నాజీ జర్మనీని వ్యతిరేకించినప్పటికీ జర్మనీ యుగోస్లేవియా మీద దాడి చేస్తే సహాయం చేయడానికి యునైటెడు కింగ్‌డం నిజమైన స్థితిలో లేదని వారు భయపడ్డారు. ఇవన్నీ ఉన్నప్పటికీ 1941 ఏప్రిల్ 6న అక్ష రాజ్యాలు యుగోస్లేవియా మీద దండయాత్రను ప్రారంభించి. దానిని త్వరగా జయించాయి. ప్రిన్సు పాల్‌తో సహా రాజకుటుంబం విదేశాలకు పారిపోయి. బ్రిటిషు కెన్యాలో గృహ నిర్బంధంలో ఉంచబడింది.

యుగోస్లేవియాను త్వరలోనే అక్ష రాజ్యాలు అనేక విభాగాలుగా విభజించాయి. జర్మనీ, ఇటలీ, హంగేరీ, బల్గేరియా కొన్ని సరిహద్దు ప్రాంతాలను నేరుగా తమలో కలుపుకున్నాయి. స్లోవేనియాలో ఎక్కువ భాగాన్ని చేర్చుకోవడానికి బృహత్తర జర్మనీ విస్తరించబడింది. ఇటలీ డాల్మాటియా గవర్నరు‌షిపు, మాసిడోనియా, కొసావోలోని కొంత భాగం, మాంటెనెగ్రో, క్రొయేషియా దక్షిణ భాగం, పశ్చిమ స్లోవేనియాలో మూడింట ఒక వంతు కంటే ఎక్కువ భాగాన్ని ఇటాలియన్ సామ్రాజ్యంలో చేర్చుకుంది. విస్తరించిన క్రొయేషియాను అక్ష రాజ్యాలు స్వతంత్ర క్రొయేషియా రాజ్యం (*నెజావిస్నా ద్రజావా హర్వాత్స్కా*, ఎన్‌డిహెచ్)గా గుర్తించాయి. కాగితం మీద ఎన్‌డిహెచ్ ఒక రాజ్యంగా ఉండేది. ఆస్టా 4వ డ్యూకు కింగ్ 2వ టోమిస్లావు ఆఫ్ క్రొయేషియాగా పట్టాభిషేకం చేయబడ్డాడు. కానీ వాస్తవానికి రాజు కేవలం నామమాత్రపు పాలకుడు, నిజమైన అధికారం *పోగ్లావ్నికు* ఆంటే పావెలిచు చేతిలో ఉండేది. మిగిలిన భూభాగం సైనిక గవర్నర్లచే నడపబడే జర్మనీ సైనిక పరిపాలనగా, మిలను నెడిచు నేతృత్వంలోని సెర్బు పౌర ప్రభుత్వంగా మారింది. సెర్బియా భూభాగంను యుగోస్లేవియాకు వారసుడిగా జర్మనీ గుర్తింపు పొందేందుకు నెడికు ప్రయత్నించాడు. రాజు 2వ పీటరును సెర్బియా చక్రవర్తిగా ప్రకటించాడు. హంగేరీ అనేక ఉత్తర ప్రాంతాలను ఆక్రమించింది.

1943 జూలై ఇటలీలో ఫాసిస్టు పాలన పతనం తరువాత 2వ టోమిస్లావు తన క్రొయేషియను సింహాసనాన్ని వదులుకున్నాడు. పావెలికు ఎన్‌డిహెచ్ మీద ప్రత్యక్ష నియంత్రణను చేపట్టాడు. ఈ ప్రక్రియలో ఇటాలియను డాల్మాటియా గవర్నరును స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1943 సెప్టెంబరులో అక్ష రాజ్యాలు ఇటలీ మీద దాడి చేసిన తర్వాత మోంటెనెగ్రో, కొసావో, మాసిడోనియా, స్లోవేనియాలోని ఇటాలియను గవర్నరేటు‌లను జర్మన్లు ​​ఆక్రమించి ప్రత్యక్ష జర్మనీ నియంత్రణలో ఉంచారు.

### రాజు బహిష్కరణ
బహిష్కరణకు గురై పారిపోయిన రాజు 2వ పీటరును మిత్రరాజ్యాలు ఇప్పటికీ మొత్తం యుగోస్లేవియా రాజ్యానికి రాజుగా గుర్తించాయి. 1941 మే 13 నుండి అధిక సంఖ్యలో సెర్బులు ఉన్న గెరిల్లా దళం, చెట్నిక్సు ("ఫాదర్‌ల్యాండు యుగోస్లేవు సైన్యం", *జుగోస్లోవెన్స్కా వోజ్కా యు ఒటాడ్జబినీ*, లేదా జెవియుఒ) యుగోస్లేవియా మీద యాక్సిసు ఆక్రమణను ప్రతిఘటించి 2వ పీటరుకి మద్దతు ఇచ్చింది. జర్మనీ వ్యతిరేక, కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేకమైన ఈ ప్రతిఘటన ఉద్యమానికి రాజరికవాద జనరలు డ్రాజా మిహైలోవిచు నాయకత్వం వహించారు. చాలా కాలం పాటు చెట్నికు‌లకు బ్రిటిషు, యునైటెడు స్టేట్సు, రాజు 2వ పీటరు ప్రవాసంలో ఉన్న యుగోస్లేవు రాజ ప్రభుత్వాల నుండి మద్దతు లభించింది.

అయితే యుద్ధం సాగే కొద్దీ, ప్రభావవంతమైన అధికారం జోసిపు బ్రోజు టిటో కమ్యూనిస్టు పార్టిజాను‌ల చేతుల్లోకి మారింది. 1943లో టిటో డెమోక్రటికు ఫెడరేటివు యుగోస్లేవియా (*డెమోక్రాట్స్కా ఫెడరేటివ్నా యుగోస్లావియా*) ఏర్పాటును ప్రకటించారు. మిత్రరాజ్యాలు క్రమంగా టిటో దళాలను జర్మనీ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా బలమైన ప్రతిపక్ష శక్తులుగా గుర్తించడం ప్రారంభించాయి. వారు రాజరికవాద చెట్నికు‌లకు కాకుండా, టిటో పార్టిజాను‌లకే తమ సహాయంలో ఎక్కువ భాగాన్ని పంపడం ప్రారంభించారు.1944 జూన్ 16న టిటో-షుబాసికు ఒప్పందం కుదిరింది. ఇది యుగోస్లేవియా వాస్తవ, చట్టబద్ధమైన ప్రభుత్వాలను విలీనం చేసింది.

1945 ప్రారంభంలో జర్మన్లను తరిమివేసిన తర్వాత యుగోస్లేవియా రాజ్యం అధికారికంగా పునరుద్ధరించబడింది. అయితే నిజమైన రాజకీయ అధికారం టిటో కమ్యూనిస్టు పార్టిజాను‌ల చేతిలో ఉంది. నవంబరు 29న రాజు 2వ పీటరు ఇంకా ప్రవాసంలో ఉండగానే యుగోస్లేవియా కమ్యూనిస్టు రాజ్యాంగ సభ ఆయనను పదవీచ్యుతుడిని చేసింది  (రాచరికాన్ని రద్దు చేసింది). డిసెంబరు 2న కమ్యూనిస్టు అధికారులు మొత్తం భూభాగాన్ని ఫెడరలు పీపుల్సు రిపబ్లికు ఆఫ్ యుగోస్లేవియాలో భాగంగా ప్రకటించారు. కొత్త యుగోస్లేవియా రాజ్యం ఉన్న దాదాపు అదే భూభాగాన్ని కలిగి ఉంది. అయితే ఇప్పుడు అది ఏకీకృత రాచరికం కాకుండా కమ్యూనిస్టు పార్టీచే పాలించబడే సమాఖ్య గణతంత్ర రాజ్యంగా మారింది.

## విదేశాంగ విధానం
### మిత్రరాజ్యాలకు అనుకూల ప్రభుత్వం
ఈ రాజ్యం మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ మిత్రరాజ్యాలతో సన్నిహిత సంబంధాలను కొనసాగించింది. ముఖ్యంగా 1920 మరియు 1934 మధ్య యుగోస్లేవియాకు సాంప్రదాయ మద్దతుదారులైన బ్రిటన్ మరియు ఫ్రాన్స్‌లతో ఈ సంబంధాలు బలంగా ఉండేవి.

#### లిటిల్ ఎంటెంటే
1920 నుండి, యుగోస్లేవియా రాజ్యం ఫ్రాన్స్ మద్దతుతో చెకోస్లోవేకియా, రొమేనియాతో కలిసి 'లిటిల్ ఎంటెంటే'ను ఏర్పాటు చేసింది. ఈ కూటమి ప్రాథమిక లక్ష్యం మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత హంగేరీ కోల్పోయిన భూభాగాలను తిరిగి పొందకుండా నిరోధించడం. 1937లో యుగోస్లేవియా, రొమేనియా జర్మనీ చేత బెదిరింపులకు గురవుతున్న చెకోస్లోవేకియాకు సైనిక దాడి జరిగితే మద్దతు ఇవ్వడానికి నిరాకరించడంతో ఈ కూటమి తన ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయింది.

#### బాల్కను కూటములు
1934లో యుగోస్లేవియా రాజ్యం బాల్కన్ ద్వీపకల్పంలో సమతుల్యతను కాపాడాలనే ఉద్దేశ్యంతో గ్రీసు, రొమేనియా, టర్కీతో కలిసి 'బాల్కను బ్లాక్'ను ఏర్పాటు చేసింది. ఈ కూటమి 1934 ఫిబ్రవరి 9న "బాల్కన్ ఎంటెంటే"గా మారినప్పుడు అధికారికంగా రూపుదిద్దుకుని పటిష్టమైంది. 1934లో మార్సెయిలు‌లో వ్లాడో చెర్నోజెంస్కీ చేత కింగ్ 1వ అలెగ్జాండరు హత్యకు గురికావడం, యుగోస్లేవియా విదేశాంగ విధానంలో మార్పుల కారణంగా ఈ కూటమి విచ్ఛిన్నమైంది.

#### ఇటలీతో ఉద్రిక్తతలు
ఇటలీ రాజ్యానికి యుగోస్లేవియా రాజ్యం మీద ప్రాదేశిక ఆకాంక్షలు ఉండేవి. ఇటలీ, ఈ రాజ్యానికి పూర్వగాములైన సెర్బియా రాజ్యం, స్లోవేనియన్లు, క్రోయేషియన్లు మరియు సెర్బుల రాజ్యాల మధ్య సంబంధాలు మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో చేదుగా, శత్రుత్వంతో మారాయి. ఎందుకంటే ఇటాలియను, యుగోస్లావు రాజకీయ నాయకులు డాల్మాటియా ప్రాంతం మీద వివాదంలో ఉన్నారు. దీనిని ఇటలీ తమ దేశంలో భాగంగా డిమాండు చేసింది. ఈ శత్రుత్వ సంబంధాలు 1918 నవంబరు 1న ప్రదర్శించబడ్డాయి. స్లోవేనియన్లు, క్రోయేషియన్లు మరియు సెర్బుల రాజ్యం ఉపయోగిస్తున్న ఇటీవల స్వాధీనం చేసుకున్న ఆస్ట్రో-హంగేరియను యుద్ధనౌక ఎస్‌ఎంఎస్ విరిబసు యునిటిసు‌ను ఇటాలియను దళాలు ముంచివేశాయి. ఇటాలియను ఫాసిస్టు నియంత బెనిటో ముస్సోలినీ ఆంటే పావెలిచు తీవ్ర క్రొయేషియను జాతీయవాద ఉస్తాషే ఉద్యమాన్ని ఇటలీలో నివసించడానికి, యుగోస్లేవియాతో యుద్ధానికి సిద్ధం కావడానికి ఇటలీలోని శిక్షణా స్థలాలను ఉపయోగించుకోవడానికి అనుమతించాడు. హంగరీ కూడా అటువంటి ఉస్తాషే శిక్షణా శిబిరాలను అనుమతించింది. ముస్సోలినీ పావెలిచు‌ను రోం‌లో నివసించడానికి అనుమతించాడు.

##### స్నేహ ఒప్పందం
1927లో పెరుగుతున్న ఇటాలియను విస్తరణవాదానికి ప్రతిస్పందనగా యుగోస్లేవియా రాజ ప్రభుత్వం యునైటెడు కింగ్‌డం, ఫ్రాన్సు‌తో స్నేహం, సహకార ఒప్పందం మీద సంతకం చేసింది.
### 1935–1941

అధికారికంగా రాజు అలెగ్జాండరు చివరి మాటలు "యుగోస్లేవియాను రక్షించండి, ఫ్రాన్సు‌తో స్నేహం". ఆయన వారసులు మొదటిదాన్ని ప్రయత్నించాల్సిన అవసరం గురించి బాగా తెలుసు. కానీ రెండవది ఫ్రాన్సు‌తో సన్నిహిత సంబంధాలను కొనసాగించడం చాలా కష్టం. దీనికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. 1930ల మధ్య నాటికి అంతర్గతంగా విభజించబడిన ఫ్రాన్సు, తూర్పు ఐరోపాలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించలేకపోయింది. దాని మిత్రదేశాలకు మద్దతు ఇవ్వలేకపోయింది. వీరిలో చాలామంది ఆ కాలంలోని ఆర్థిక సంక్షోభం నుండి తీవ్రంగా నష్టపోయారు. దీనికి విరుద్ధంగా జర్మనీ ఆగ్నేయ ఐరోపా దేశాలతో వస్తు మార్పిడి ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోవడానికి ఎక్కువగా సిద్ధంగా ఉంది. ఈ ప్రక్రియలో ఆ దేశాలు ఫ్రాన్సు‌ను దగ్గరగా అనుసరించడం తమ ప్రయోజనాలకు విరుద్ధమని భావించాయి. ఇటలీ, జర్మనీలతో సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకోవడానికి ఉస్తాసే ఉద్యమానికి ఇటలీ మద్దతు ఇవ్వడం అదనపు ఉద్దేశ్యం. యుగోస్లేవియా నుండి క్రొయేషియా విడిపోవడానికి ఇటలీ మద్దతు ఇస్తుందని మాసెకు తెలియజేసినట్లుగా, మొదటి రీజెంటు ప్రిన్సు పాల్ ఇటలీతో సన్నిహిత సంబంధాలు అనివార్యమని నిర్ధారించారు. హెచ్‌ఎస్‌ఎస్ నుండి సంభావ్య ఇటాలియను మద్దతును దోచుకునే ప్రయత్నంలో 1937లో రెండు దేశాల మధ్య స్నేహ ఒప్పందంపై సంతకం చేయబడింది. ముస్సోలినీ వారి నాయకులలో కొంతమందిని జైలులో పెట్టడంతో, తాత్కాలికంగా ఆర్థిక సహాయాన్ని ఉపసంహరించుకున్నందున ఇది ఉస్తాసా ముప్పును కొంతవరకు తగ్గించింది. 1938లో ఆస్ట్రియాను స్వాధీనం చేసుకున్న జర్మనీ, యుగోస్లేవియాకు పొరుగు దేశంగా మారింది. ఆ సంవత్సరం చివర్లో సుడెటెను సంక్షోభం సమయంలో ఫ్రాన్సు, బ్రిటను, బలహీనమైన ప్రతిచర్య బెల్‌గ్రేడును యూరోపియను యుద్ధం అనివార్యమని, ఫ్రాన్సు, బ్రిటను‌కు మద్దతు ఇవ్వడం అవివేకమని ఒప్పించింది. బదులుగా యుగోస్లేవియా దూరంగా ఉండటానికి ప్రయత్నించింది, పాల్‌కు బ్రిటను పట్ల వ్యక్తిగత సానుభూతి ఉన్నప్పటికీ, సెర్బియా స్థాపన ఫ్రాన్సు పట్ల ఉన్న అభిరుచులు ఉన్నప్పటికీ. ఈలోగా జర్మనీ, ఇటలీ యుగోస్లేవియా, దేశీయ సమస్యలను ఉపయోగించుకోవడానికి ప్రయత్నించాయి. మాసెకు కూడా అలాగే చేశాడు. చివరికి రీజెన్సీ 1939 ఆగస్టులో క్రొయేషియా బనోవినా ఏర్పాటుకు అంగీకరించింది. ఇది జర్మనీ, ఇటలీ నుండి వచ్చిన ఒత్తిళ్లకు ముగింపు పలకలేదు. యుగోస్లేవియా వ్యూహాత్మక స్థానం రోజురోజుకూ దిగజారింది. ఇది జర్మనీ మార్కెట్టు ‌ఎక్కువగా ఆధారపడటం ప్రారంభమైంది. దాని ఎగుమతుల్లో 90% జర్మనీకి వెళ్లాయి. 1939 ఏప్రిల్‌లో ఇటలీ అల్బేనియాపై దాడి చేసి స్వాధీనం చేసుకుంది. 1940 అక్టోబరులో ఫ్రాన్సు ఇప్పటికే సన్నివేశం నుండి తొలగించబడినప్పుడు బ్రిటను యుగోస్లేవియా ఏకైక సంభావ్య మిత్రదేశంగా మిగిలిపోయింది - బెల్‌గ్రేడు సోవియటు యూనియను‌ను గుర్తించనందున. అయితే లండను యుగోస్లేవియాను యుద్ధంలో పాల్గొనాలని కోరుకుంది. దానిని అది తిరస్కరించింది.

1940 చివరి నుండి హిట్లరు బెల్‌గ్రేడు నిస్సందేహంగా వైపులా ఎంచుకోవాలని కోరుకున్నాడు. ఒత్తిడి తీవ్రమైంది ఇది 1941 మార్చి 25న త్రైపాక్షిక ఒప్పందం మీద సంతకం చేయడంతో ముగిసింది. రెండు రోజుల తరువాత ప్రింస్ పాల్ తిరుగుబాటులో పదవీచ్యుతుడయ్యాడు. ఆయన మేనల్లుడు 2వ పీటరు వయస్సు మీద పడినట్లు ప్రకటించబడ్డాడు. కానీ జనరలు సిమోవికు నేతృత్వంలోని కొత్త ప్రభుత్వం జర్మనీకి ఒప్పందానికి కట్టుబడి ఉంటుందని హామీ ఇచ్చింది. అయినప్పటికీ హిట్లరు యుగోస్లేవియా దండయాత్రని ఆదేశించాడు. 1941 ఏప్రిల్ 6న బెల్‌గ్రేడు బాంబు దాడికి గురైంది; ఏప్రిలు 10న స్వతంత్ర క్రొయేషియా రాజ్యం ప్రకటించబడింది; ఏప్రిల్ 17న బలహీనమైన యుగోస్లావు సైన్యం లొంగిపోయింది.

### 1941–1945
ఆక్రమణ తరువాత యుగోస్లావు రాజ ప్రభుత్వం ప్రవాసంలోకి వెళ్లింది. స్థానిక యుగోస్లావు దళాలు ఆక్రమణదారులైన అక్షరాజ్య శక్తులకు వ్యతిరేకంగా ప్రతిఘటనకు పూనుకున్నాయి. ప్రారంభంలో రాచరికం డ్రాజా మిహైలోవిచు ఆయన సెర్బు ఆధిపత్యంలోని చెట్నిక్ ప్రతిఘటనకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. అయితే 1944లో టిటో-షుబాసిచు ఒప్పందం డెమోక్రటికు ఫెడరలు యుగోస్లేవియాను ఒక తాత్కాలిక ప్రభుత్వంగా గుర్తించింది. రాచరికం హోదాను తరువాత నిర్ణయించాల్సి ఉంది. ముగ్గురు రీజెంట్లు—సెర్బు‌కు చెందిన స్ర్దాను బుడిసావ్ల్జేవిచు; క్రోయేషియాకు చెందిన ఆంటె మాండిచు;  స్లోవేనియాకు చెందిన దుషాను సెర్నెకు—1945 మార్చి 3న బెల్‌గ్రేడు‌లో ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. వారు మార్చి 7న కొత్త ప్రభుత్వాన్ని నియమించారు దీనికి టిటో ప్రధానమంత్రిగా, యుద్ధ మంత్రిగా షుబాసిచు విదేశాంగ మంత్రిగా వ్యవహరించారు.

1945 నవంబరు 29న ఇంకా ప్రవాసంలో ఉండగానే యుగోస్లేవియా రాజు 2వ పీటరును రాజ్యాంగ సభ పదవీచ్యుతుడిని చేసింది. ఫెడరలు పీపుల్సు రిపబ్లికు ఆఫ్ యుగోస్లేవియా అంతర్జాతీయంగా యుగోస్లేవియాగా గుర్తింపు పొందింది. 2వ పీటరు సింహాసనం కోసం పోటీపడే వ్యక్తిగా మారాడు.

## జనాభా వివరాలు
### జాతి సమూహాలు

చిన్న మధ్యతరగతి వర్గం ప్రధాన జనాభా కేంద్రాలలో నివసించేది. దాదాపు మిగిలిన వారందరూ జీవనాధార వ్యవసాయం మీద ఆధారపడిన రైతులు. అతిపెద్ద జాతి సమూహం సెర్బులు, ఆ తర్వాత క్రోట్లు, స్లోవెన్లు. వీరు రాజ్యంలోని మూడు వ్యవస్థాపక ప్రజలుగా ఉన్నారు. అయితే మాంటెనెగ్రియన్లు, బోస్నియను ముస్లింలు  మాసిడోనియన్లు ప్రత్యేక జాతి సమూహాలుగా గుర్తించబడలేదు; ఇతర చారిత్రక మైనారిటీ సమూహాలలో జర్మన్లు, ఇటాలియన్లు, హంగేరియన్లు, స్లోవాకులు, యూదులు  రుసిన్లు ఉన్నారు. మతం కూడా ఇదే నమూనాను అనుసరించింది. సగం జనాభా ఆర్థడాక్సు క్రైస్తవ్యాన్ని, సుమారు 40% మంది రోమను కాథలిక్కు మతం మిగిలిన వారిలో ఎక్కువ మంది సున్నీ ఇస్లాంను అనుసరించారు. "సెర్బో-క్రోటో-స్లోవెన్" (ఇందులో మాసిడోనియను కూడా ఉంది. అప్పుడు దీనిని సెర్బియను భాష యొక్క దక్షిణ మాండలికంగా గుర్తించారు) కాకుండా, మాట్లాడేవారి సంఖ్య ప్రకారం అత్యంత విస్తృతంగా మాట్లాడే భాషలు అల్బేనియను, ఇటాలియన్, హంగేరియను, జర్మన్, స్లోవాకు, రుసిను.

బహుళ జాతి, బహుళ మత, బహుళ భాషా సమాజంలో, జాతి ఉద్రిక్తతలు, ప్రాంతీయ ప్రయోజనాలు రాజకీయాలలో, దైనందిన జీవితంలో సాధారణంగా బయటపడేవి, ముఖ్యంగా దేశంలోని అన్ని రాజకీయ అధికారాలను గుత్తాధిపత్యం చేసిన రెండు అతిపెద్ద, అత్యంత ప్రభావవంతమైన సమూహాలైన సెర్బులు, క్రోట్ల మధ్య. ఇతర వివాదాలు సెర్బులు, మాసిడోనియన్ల మధ్య ఉండేవి. ఎందుకంటే యుగోస్లావు ప్రభుత్వం మాసిడోనియన్లు "పాత సెర్బియా" (స్టారా సెర్బియా) నుండి వచ్చిన జాతి సెర్బులు అని అధికారికంగా పేర్కొంది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అంతర్జాతీయ సమాజం భాషా ప్రాతిపదికన, సాంస్కృతిక సారూప్యతల కారణంగా మాసిడోనియన్లను ప్రధానంగా బల్గేరియన్ల ప్రాంతీయ రకంగా పరిగణించింది. కానీ 1919 పారిసు శాంతి సదస్సు సమయంలో, మిత్రరాజ్యాలు వార్దారు మాసిడోనియా మీద సెర్బియా నియంత్రణను మరియు మాసిడోనియను స్లావు‌లు వాస్తవానికి దక్షిణ సెర్బులే అనే వారి అభిప్రాయాన్ని ఆమోదించాయి. బల్గేరియా రాజకీయ నాయకులు ఈ నిర్ణయాన్ని మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో కేంద్ర శక్తులలో ఒకటిగా ఉన్నందుకు శిక్షగా, ఆమోదించబడిన సెర్బియను విస్తరణవాదంగా తరువాత వ్యాఖ్యానించారు.

ముస్లిం మైనారిటీల హక్కులు ఎప్పుడూ చట్టంలో పొందుపరచబడలేదు. కానీ మతపరమైన సాపేక్షవాదానికి అనుగుణంగా కొన్ని రాయితీలు ఇవ్వబడ్డాయి. దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలు ఇస్లామికు చట్టం ఎన్‌క్లేవు‌లుగా కొనసాగడానికి అనుమతించబడ్డాయి.

వ్లాచ్‌లు కాకుండా యుగోస్లావు ప్రభుత్వం స్లావికు కాని జాతి మైనారిటీలకు వారి భాష, సంస్కృతి లేదా రాజకీయ స్వయంప్రతిపత్తి విషయంలో ఎటువంటి ప్రత్యేక గౌరవాన్ని ఇవ్వలేదు. 1929 వరకు సెర్బు‌లు, క్రోయేషియన్లు, స్లోవేనియన్లు రాజ్యాంగబద్ధమైన జాతులుగా ఉన్నారు. ఆ తర్వాత వారిని ఒకే 'యుగోస్లావు' జాతీయతగా విలీనం చేశారు. దేశ భాషను అధికారికంగా అమలు చేసి, తప్పనిసరి చేయడంతో జాతి మైనారిటీలు క్రమంగా యుగోస్లావు సర్వజాతి గుర్తింపులో కలిసిపోతారని ఆశించారు.

### అల్బేనియన్ల మీద హింస
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగింపు నుండి యుగోస్లావియాలో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభం వరకు, యుగోస్లావియాలోని జాతి అల్బేనియన్లు హింసకు గురయ్యారు. అల్బేనియన్లు ఎదుర్కొన్న వివక్ష బహిష్కరణలు, సామూహిక హత్యలు, మరణశిక్షలు, జైలు శిక్షలు మొదలైన రూపాల్లో ఉండేది. యుగోస్లావు అధికారులు కొసావో జాతి స్వరూపాన్ని మార్చడానికి దానిని వలసరాజ్యంగా మార్చడానికి ప్రయత్నించారు.కొసావోలో అనేక సామూహిక హత్యలు జరిగాయి. మోంటెనెగ్రోలో జరిగాయి. వీటిలో కొన్నింటిని షెర్మాను మైల్సు మే 1919లో యునైటెడు స్టేట్సు డిపార్టు‌మెంటు ఆఫ్ స్టేటు‌కు నివేదించారు. రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల మధ్య కాలంలో 90,000 నుండి 3,00,000 మంది అల్బేనియన్లను యుగోస్లేవియా నుండి బహిష్కరించారు.

## క్రీడ
రాజ్యంలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడ అసోసియేషను ఫుట్‌బాలు. యుగోస్లావు ఫుట్‌బాలు అసోసియేషను 1919లో జాగ్రెబు‌లో స్థాపించబడింది. జనవరి 6న డిక్టేటర్షిపు తర్వాత అసోసియేషను బెల్‌గ్రేడు‌కు తరలించబడే వరకు ఇది జాగ్రెబు‌లో ఉంది. 1923 నుండి ఏటా జాతీయ ఛాంపియన్షిపు నిర్వహించబడింది. జాతీయ జట్టు 1920 వేసవి ఒలింపిక్సు‌లో తన మొదటి మ్యాచ్ ఆడింది. ఇది ప్రారంభోత్సవం ఫిఫా ప్రపంచ కప్పులో కూడా పాల్గొని, నాల్గవ స్థానంలో నిలిచింది.

ఇతర ప్రసిద్ధ క్రీడలలో వాటరు పోలో ఉన్నాయి. దీనిని జాతీయంగా క్రొయేషియా జట్టు వికె జగు ఆధిపత్యం చేసింది.

రాజ్యం 1920 నుండి 1936 వరకు ఒలింపికు క్రీడలలో పాల్గొంది. ఈ సమయంలో దేశం ఎనిమిది పతకాలను గెలుచుకుంది. అన్నీ జిమ్నాస్టిక్సు‌లో, వీటిలో ఆరు పతకాలను లియోను స్టుకెల్జు గెలుచుకుంది. ఆమె ఆ సమయంలో అత్యధికంగా నామినేటు చేయబడిన జిమ్నాస్టుగా ఉంది.

## పాలకుల జాబితాలు
### రాజులు
* 1వ పీటరు (1 డిసెంబరు 1918 – 16 ఆగస్టు 1921; యుగోస్లేవియా రాజప్రతినిధి అలెగ్జాండరు రాజు పేరు మీద పరిపాలించాడు)
* 1వ అలెగ్జాండరు (16 ఆగస్టు 1921 – 9 అక్టోబర్ 1934)
* పీటరు (9 అక్టోబరు 1934&nbsp;– 29 నవంబర్ 1945; 13/14 ఏప్రిల్ 1941 నుండి బహిష్కరణలో)
** ప్రిన్సు పాల్ నేతృత్వంలోని రీజెన్సీ (9 అక్టోబర్ 1934&nbsp;– 27 మార్చి 1941)

### ప్రధానులు 1918–1941
* స్టోజను ప్రోటికు: 1918–1919
* లుబోమిరు డేవిడోవికు: 1919–1920
* స్టోజను ప్రోటికు: 1920
* మిలెంకో వెస్నికు: 1920–1921
* నికోలా పాసికు: 1921–1924
* లుబోమిరు డేవిడోవికు: 1924
* నికోలా పాసికు: 1924–1926
* నికోలా ఉజునోవికు: 1926–1927
* వెలిమిరు వుకిచెవికు: 1927–1928
* అంటోను కొరోసెకు: 1928–1929
* పీటరు జివ్కోవికు: 1929–1932
* వోజిస్లావు మారింకోవికు: 1932
* మిలను స్ర్కికు: 1932–1934
* నికోలా ఉజునోవికు: 1934
* బొగోల్జుబు జెవ్టికు: 1934–1935
* మిలను స్టోజాడినోవికు: 1935–1939
* డ్రాగిసా స్వెట్కోవికు: 1939–1941
* దుసను సిమోవికు: 1941

### ప్రవాసంలో ఉన్న ప్రధానమంత్రులు 1941–1945
* దుసను సిమోవికు: 1941–1942
* స్లోబోడాను జోవనోవికు: 1942–1943
* మిలోసు ట్రిఫునోవికు: 1943
* బోజిడారు పూరికు: 1943–1944
* ఇవాను సుబాసికు: 1944–1945
* జోసిపు బ్రోజు టిటో: 1945
## ఉపవిభాగాలు
యుగోస్లేవియా రాజ్యపు ఉపవిభాగాలు వరుసగా మూడు విభిన్న రూపాలలో ఉనికిలో ఉన్నాయి. 1918 నుండి 1922 వరకు ఈ రాజ్యం మొదటి ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందు యుగోస్లేవియా పూర్వపు రాజ్యాల ఉపవిభాగాలను కొనసాగించింది. 1922లో రాజ్యాన్ని ముప్పై మూడు 'ఓబ్లాస్ట్‌లు' (ప్రావిన్సులు)గా విభజించారు. 1929లో జనవరి 6 నియంతృత్వం స్థాపించబడిన తర్వాత రాజ శాసనం ద్వారా తొమ్మిది 'బనోవినాల' (ప్రాంతాలు) కొత్త వ్యవస్థ అమలు చేయబడింది. 1939లో స్వెట్కోవిచు-మాచెకు ఒప్పందంలో యుగోస్లేవియా క్రోయేషియన్లకు అనుకూలంగా ఈ 'బనోవినాలలో' రెండింటిని ( ఇతర వాటిలోని కొన్ని భాగాలను) కలిపి ఒకే క్రొయేషియా బనోవినాను ఏర్పాటు చేశారు.

## మూలాలు