సర్వాస్తివాదం

thumb|తప శోతార్ సర్వాస్తివాద మఠానికి చెందిన కూర్చున్న బుద్ధుడు, సా.శ 2వ శతాబ్దం
***సర్వాస్తివాదం*** (;  ; ; ) అనేది అశోకుడి (క్రీ.పూ 3వ శతాబ్దం) పాలనా కాలంలో స్థాపించబడిన తొలి బౌద్ధ పాఠశాలల్లో ఒకటి. ఇది ప్రత్యేకించి ఒక ప్రత్యేకమైన ఏడు ప్రామాణిక గ్రంథాలు కలిగిన అభిధర్మ సంప్రదాయంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

సర్వాస్తివాదులు అత్యంత ప్రభావవంతమైన బౌద్ధ సన్యాసుల సమూహాలలో ఒకరు, వీరు సా.శ 7వ శతాబ్దం వరకు ఉత్తర భారతదేశం, ముఖ్యంగా కాశ్మీర్, మధ్య ఆసియా అంతటా వర్ధిల్లారు. ఈ పాఠశాలకు చెందిన సనాతన కాశ్మీరీ శాఖ కనిష్క () పాలనలో పెద్ద, విజ్ఞాన సర్వస్వం లాంటి *అభిధర్మ మహావిభాష శాస్త్రం*ను రచించింది. ఈ కారణంగా *మహావిభాష*లోని సిద్ధాంతాలను సమర్థించిన సనాతన సర్వాస్తివాదులను *వైభాషికలు* అని పిలుస్తారు.

స్థవిర నికాయ నుండి సర్వాస్తివాదుల ఆవిర్భావానికి సంబంధించిన ఖచ్చితమైన కాలక్రమంపై చర్చలు ఉన్నాయి. థేరవాద *దీపవంశం* ప్రకారం సర్వాస్తివాదులు పాత మహీశాసక పాఠశాల నుండి ఉద్భవించారు. ఈ సమూహాల మధ్య సంబంధం ఇంకా పూర్తిగా నిర్ణయించబడనప్పటికీ సర్వాస్తివాదులు మూలసర్వాస్తివాద, సౌత్రాంతిక పాఠశాలలకు జన్మనిచ్చారని నమ్ముతారు. కొంతమంది యోగ సర్వాస్తివాదులు ప్రారంభ మహాయాన ప్రభావంతో మహాయాన బౌద్ధమతంలో అత్యంత ముఖ్యమైన, ప్రభావవంతమైన సంప్రదాయాలలో ఒకటైన యోగాచార ఆవిర్భావానికి కారణమయ్యారని సూచించబడింది.

సర్వాస్తివాదులు బౌద్ధేతర సాంఖ్య తత్వశాస్త్ర పాఠశాలచే తీవ్రంగా ప్రభావితులయ్యారని థేరవాద బౌద్ధులు అప్పుడప్పుడు ఆరోపణలు చేశారు. అయినప్పటికీ సర్వాస్తివాదంతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చని భావిస్తున్న ముఖ్యమైన బౌద్ధ తత్వవేత్త అశ్వఘోషుడు, తన ప్రభావవంతమైన బుద్ధచరితం లో బుద్ధుని మొదటి ఉపాధ్యాయులలో ఒకరైన ఆలార కలామ పురాతన సాంఖ్య రూపాన్ని అనుసరించాడని పేర్కొన్నాడు.
### తొలి చరిత్ర
చార్లెస్ ప్రెబిష్ ప్రకారం, "సర్వాస్తివాద పాఠశాల పెరుగుదల, ప్రారంభ అభివృద్ధి చుట్టూ చాలా రహస్యం ఉంది." కె. ఎల్. ధమ్మజోతి ప్రకారం, "అశోక చక్రవర్తి కాలంలో దాని ఉనికి, అలాగే దాని ప్రత్యర్థి అయిన విభజ్యవాద వంశం ఉనికి సందేహాతీతం. అశోకుడి పాలన క్రీ.పూ 268-232 మధ్య ఉన్నందున కనీసం క్రీ.పూ 3వ శతాబ్దం నాటికి ఇది అప్పటికే ఒక ప్రత్యేక పాఠశాలగా అభివృద్ధి చెందిందని అర్థం."

కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం, రెండవ బౌద్ధ మండలిలో సంస్కరణవాద మెజారిటీ మహాసాంఘికుల నుండి విడిపోయిన చిన్న సంప్రదాయవాదుల సమూహమైన స్థవిర నికాయ నుండి సర్వాస్తివాదులు ఉద్భవించారు. ఈ కథనం ప్రకారం వారు మగధ నుండి బహిష్కరించబడి వాయువ్య భారతదేశానికి వెళ్లి అక్కడ సర్వాస్తివాద పాఠశాలగా అభివృద్ధి చెందారు.
### కుషాణుల యుగం
[thumb|right|మొదటి శతాబ్దం చివరి నాటికి సర్వాస్తివాద సమూహాలు నివసించినట్లు తెలిసిన [తక్షశిలలోని మొహ్రా మురాడుకి చెందిన కుషాణుల కాలం నాటి మొక్కుబడి స్తూపం.]]
సర్వాస్తివాద కుషాణ సామ్రాజ్య చక్రవర్తి కనిష్క (సా.శ. 127–150) పోషణను పొందింది, ఆ సమయంలో వారు బాగా బలపడి శతాబ్దాల పాటు భారతీయ బౌద్ధమత ఆధిపత్య వర్గాలలో ఒకటిగా మారారు; వారు వాయువ్య భారతదేశం, ఉత్తర భారతదేశం, మధ్య ఆసియా అంతటా వర్ధిల్లారు.
### భాష
క్రీ.పూ మొదటి శతాబ్దంలో గంధారన్ సాంస్కృతిక ప్రాంతంలో (ఖైబర్ పాస్ మీదుగా ఒడ్డియానా, గంధార, బ్యాక్ట్రియా, తోఖారిస్తాన్‌లను కలిగి ఉంది), స్థవిరులు ఖరోష్ఠి లిపిని ఉపయోగించి తమ సాహిత్యాన్ని వ్రాయడానికి గాంధారి భాషను ఉపయోగించారు.

టిబెటన్ చరిత్రకారుడు బుటన్ రించెన్ డ్రబ్ మహాసాంఘికులు ప్రాకృతాన్ని, సర్వాస్తివాదులు సంస్కృతాన్ని, స్థవిర నికాయ వారు పైశాచిని, సమ్మితీయులు అపభ్రంశను ఉపయోగించారని వ్రాశారు.
## మూలాలు

### మూలాధారాలు

*Cox, Collett; Dessein, Bart; Willemen, Charles (1998). *Sarvāstivāda Buddhist Scholasticism*. BRILL, Handbuch der Orientalistik. Leiden, New York, Koln. ISBN 9004102310.
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## మరింత చదవడానికి
* For a critical examination of the Sarvāstivādin interpretation of the Saṃyuktāgama, see David Kalupahana, *Causality: The Central Philosophy of Buddhism.* 
* For a Sautrantika refutation of the Sarvāstivādin use of the Saṃyuktāgama, see Theodore Stcherbatsky, *The Central Conception of Buddhism and the Meaning of the Word Dharma.*, Asian Educational Services, 2003, page 76. This is a reprint of a much earlier work and the analysis is now quite dated; the first appendix however contains translations of polemical materials.
* Bart Dessein, "The Vaibhāṣika Impact." in *Buddhist Studies Review,* Vol 17, 2, 2000, pages 151–166.
వర్గం:బౌద్ధ మతము