బి. ఎస్. దయా సాగర్

thumb|బి. ఎస్. దయా సాగర్

**బెహరా శేషాద్రి దయా సాగర్** ఎఫ్ ఏ ఎస్ సి, ఎఫ్ఎన్ఏ, ఎఫ్ఐజీయూ, ఎఫ్ ఆర్ జి ఎస్ అని కూడా పిలువబడే బి.ఎస్.దయా సాగర్ (భారతదేశంలో 1967లో జన్మించారు) గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు. బెంగళూరులోని ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్ స్టిట్యూట్ లో కంప్యూటర్ సైన్స్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్నారు. గణిత స్వరూప శాస్త్రం, ఫ్రాక్టల్ జ్యామితిలో నిపుణుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. గందరగోళ సిద్ధాంతం, భూభౌతిక శాస్త్రం, భౌగోళిక సమాచార శాస్త్రం, గణన భౌగోళిక శాస్త్రంలో వాటి అనువర్తనాలు. 2002లో ఇండియన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్ ఆయనకు కృష్ణన్ మెడల్ ను ప్రదానం చేసింది. 2011 లో జార్జెస్ మాథెరాన్ లెక్చర్షిప్ అందుకున్న మొదటి ఆసియన్. 2018 లో, అతను హ్యాండ్బుక్ ఆఫ్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్పై చేసిన కృషికి ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్ నుండి ఐఎఎంజి సర్టిఫికేట్ ఆఫ్ అప్రిసియేషన్ అందుకున్నాడు. ఐఈఈఈ జియోసైన్స్ అండ్ రిమోట్ సెన్సింగ్ సొసైటీకి ప్రాతినిధ్యం వహించేందుకు 2020లో సాగర్ ఐఈఈఈ విశిష్ట లెక్చరర్ (డీఎల్) గా ఎంపికయ్యారు. అతను, ఫ్రిట్స్ ఆగ్టర్బర్గ్, క్వియుమింగ్ చెంగ్, జెన్నిఫర్ మెక్కిన్లేలతో కలిసి ఎన్సైక్లోపీడియా ఆఫ్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్పై స్మారక ప్రాజెక్టును పూర్తి చేయడానికి నాయకత్వం వహించాడు. రెండు సంపుటాల 1756 పేజీల ఎన్సైక్లోపీడియా ఆఫ్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్ మొదటి ముద్రణను 2023 జూన్ 21 న స్ప్రింగ్ ఇంటర్నేషనల్ పబ్లిషర్స్ ప్రచురించింది.

## చదువు
విశాఖపట్నంలోని సెయింట్ ఆంథోనీస్ పాఠశాల, సామర్లకోట ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ కళాశాల-శ్రీకాకుళంలో సాగర్ విద్యాభ్యాసం చేశారు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ కళాశాల అయిన శ్రీ దుర్గా ప్రసాద్ సరాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ అప్లైడ్ సైన్సెస్, శ్రీరాంనగర్ నుండి 1987 లో బి.ఎస్.సి పట్టా పొందాడు. ఆ తర్వాత 1991, 1994లో విశాఖపట్నంలోని ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజినీరింగ్ నుంచి ఎమ్మెస్సీ, పీహెచ్ డీ పట్టాలు పొందారు. 'అప్లికేషన్స్ ఆఫ్ రిమోట్ సెన్సింగ్, మ్యాథమెటికల్ మార్ఫాలజీ అండ్ ఫ్రాక్టల్స్ టు కొన్ని ఉపరితల నీటి వనరుల అధ్యయనం' అనే అంశంపై పీహెచ్ డీ థీసిస్ చేశారు.

## కెరీర్
డాక్టరేట్ పొందిన తరువాత, సాగర్ ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్లో సిఎస్ఐఆర్ రీసెర్చ్ అసోసియేట్ గా (1994–95, 1998–98), సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ నిధులతో యువ శాస్త్రవేత్తల కోసం ఎక్స్ట్రామురల్ రీసెర్చ్ స్కీమ్లో రీసెర్చ్ సైంటిస్ట్ / ప్రిన్సిపల్ ఇన్వెస్టిగేటర్ (1997-7) గా పనిచేశాడు. 1998 నుంచి 2001 వరకు సింగపూర్ నేషనల్ యూనివర్సిటీకి చెందిన సెంటర్ ఫర్ రిమోట్ ఇమేజింగ్ సెన్సింగ్ అండ్ ప్రాసెసింగ్ (క్రిస్ప్) లో రీసెర్చ్ సైంటిస్ట్గా పనిచేశారు. 2001లో మలేషియాలోని మల్టీమీడియా యూనివర్సిటీ (ఎంఎంయూ) లో ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఇంజినీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ గా నియమితులై, అక్కడి సెంటర్ ఫర్ అప్లయిడ్ ఎలక్ట్రో మాగ్నటిక్స్ (2003-07) కు డిప్యూటీ చైర్మన్ గా కూడా పనిచేశారు. 2007-13 మధ్యకాలంలో ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్ స్టిట్యూట్-బెంగళూరు కేంద్రంలో అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ గా, 2009 నుంచి కంప్యూటర్ అండ్ కమ్యూనికేషన్ సైన్సెస్ విభాగంలో భాగంగా 2009లో ఏర్పాటైన ఎస్ ఎస్ ఐయూ వ్యవస్థాపక అధిపతిగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 2013 నుంచి ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్ స్టిట్యూట్ లో హయ్యర్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ గ్రేడ్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్నారు. 2023 ఏప్రిల్లో ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్స్టిట్యూట్-బెంగళూరు సెంటర్ హెడ్ గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

## పరిశోధన
సాగర్ పరిశోధనా సహకారం ప్రాథమిక, అనువర్తిత రంగాలలో విస్తరించి ఉంది, నీటి వనరులు, నదీ నెట్వర్క్లు, పర్వత వస్తువులు, మడతలు, దిబ్బలు, ప్రకృతి దృశ్యాలు, రాతి పోరస్ మీడియా వంటి సంక్లిష్ట భూ వ్యవస్థల డైనమిక్ ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవడానికి వివిక్త అంతరిక్షంలో కోజెంట్ నమూనాలను అభివృద్ధి చేయడానికి కంప్యూటర్ అనుకరణలు, మోడలింగ్ పద్ధతుల కలయికను కలిగి ఉంటుంది. కోజెంట్ డొమైన్-నిర్దిష్ట నమూనాలను అభివృద్ధి చేయడానికి బహుళ ప్రాదేశిక, తాత్కాలిక ప్రమాణాలలో పొందిన డేటాను ఉపయోగించడానికి అతను నిర్దిష్ట సాంకేతికతలు, ప్రాదేశిక అల్గారిథమ్లను అభివృద్ధి చేశాడు. (1) నమూనా పునరుద్ధరణ, (2) నమూనా విశ్లేషణ, (3) అనుకరణ, మోడలింగ్, (4) భౌగోళిక, జిఐఎస్సిఐ ఔచిత్యం ప్రాదేశిక, తాత్కాలిక దృగ్విషయాల తార్కిక, దృశ్యీకరణ కోసం ప్రాదేశిక అల్గారిథమ్లను అభివృద్ధి చేయడానికి అతని పని ఇటీవలి సిద్ధాంతాల నుండి ఉద్భవించిన భావనలను ఉపయోగిస్తుంది. గణిత భౌగోళిక శాస్త్ర సమాజం పరిష్కరించాల్సిన అనేక బహిరంగ సవాళ్లు ఉన్నాయని అతని అధ్యయనాలు చూపిస్తున్నాయి. సరళమైన నుండి వింత వరకు ఉండే ప్రక్రియ-నిర్దిష్ట ఆకర్షణల నిర్మాణం ద్వారా అనేక భౌగోళిక దృగ్విషయాలు, ప్రక్రియల స్పాటియోటెంపోరల్ ప్రవర్తనలలో సంక్లిష్టతను అర్థం చేసుకోవడం అటువంటి సవాళ్లలో ఒకటి.

## వృత్తిపరమైన
ప్రాదేశిక గణాంకాలు లేదా గణిత రూపశాస్త్రం రంగంలో అత్యుత్తమ పరిశోధనా సామర్థ్యానికి గాను సాగర్ కు ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్ జార్జెస్ మాథెరాన్ లెక్చర్ షిప్ అవార్డు లభించింది. 2002లో ఇండియన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్ కృష్ణన్ మెడల్ అందుకున్నారు. ఈ పతకం అందుకున్న సాగర్ 2011లో ఐజీయూ ఫెలోగా ఎంపికయ్యారు. 1995 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ప్రాంతీయ కేంద్రం నుండి డాక్టర్ బాలకృష్ణ స్మారక పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. అతను రాయల్ జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీ (1999), ఫెలో ఆఫ్ ఇండియన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్ (2011), ఐఇ (2003) సీనియర్ సభ్యుడు, 1995-96 మధ్య న్యూయార్క్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. సాగర్ 2022 లో ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యారు. డిక్రీట్ డైనమిక్స్ ఆఫ్ నేచర్ అండ్ సొసైటీ, కంప్యూటర్స్ అండ్ జియోసైన్సెస్ ఎడిటోరియల్ బోర్డుల్లో ఉన్నారు. పీర్ రివ్యూడ్ ఇంటర్నేషనల్ జర్నల్స్ లో 80+ పేపర్లు, 3 పుస్తకాలు, ప్రసిద్ధ జర్నల్స్ కోసం 7 ఎడిటెడ్ స్పెషల్ థీమ్ సంచికలను ప్రచురించారు. కంప్యూటర్స్ అండ్ జియోసైన్సెస్, మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్, డిక్రీట్ డైనమిక్స్ ఇన్ నేచర్ అండ్ సొసైటీ ఎడిటోరియల్ బోర్డుల్లో పనిచేశారు.

### వృత్తిపరమైన కార్యకలాపాలు

* ఎడిటర్ ఆఫ్ డిస్క్రిట్ డైనమిక్స్ ఇన్ నేచర్ అండ్ సొసైటీ: మల్టీడిసిప్లినరీ రీసెర్చ్ అండ్ రివ్యూ జర్నల్ ఎడిటోరియల్ బోర్డ్ మెంబర్, కంప్యూటర్స్ & జియోసైన్సెస్ ఎడిటోరియల్ బోర్డ్ మెంబర్, మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ఇన్ఫర్మేటిక్స్-ఫ్రాంటియర్స్ (ఫ్రాంటియర్స్ మీడియా) రివ్యూ ఎడిటర్ అసోసియేట్ ఎడిటర్ ఆఫ్ ఇమేజ్ అనాలిసిస్ & స్టీరియోలజీ వ్యవస్థాపక చైర్మన్, బెంగళూరు విభాగం ఐఈఈఈ జీఆర్ఎస్ఎస్ చాప్టర్

## సన్మానాలు, అవార్డులు

* సభ్యుడు, అమెరికన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్ గౌరవాలు & గుర్తింపు కమిటీ  (2022-2023)
* IEEE జియోసైన్స్, రిమోట్ సెన్సింగ్ సొసైటీ విశిష్ట లెక్చరర్ (DL). 
* ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్ నుండి IAMG సర్టిఫికేట్ ఆఫ్ అప్రిషియేషన్ - 2018 
* ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్ '  నుండి జార్జెస్ మాథెరాన్ లెక్చర్‌షిప్ అవార్డు-2011
* కర్జోంకో-శేషాచలం ఉపన్యాసాలు-5 (2009) 
* ఇండియన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్ నుండి కృష్ణన్ మెడల్ 2002
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ప్రాంతీయ కేంద్రం నుండి డాక్టర్ బాలకృష్ణ స్మారక అవార్డు 1995
* ఫెలో, ఇండియన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్ 
* ఫెలో, రాయల్ జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీ
* ఫెలో, ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ 
* ఫెలో, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ 

## పుస్తకాలు

* దయాసాగర్, బి.ఎస్. చెంగ్, క్యూ.; మెక్ కిన్లీ, జె.; ఆగ్టెర్బర్గ్, ఎఫ్., ఎడ్. (2023). ఎన్సైక్లోపీడియా ఆఫ్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్. ఎన్సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ఎర్త్ సైన్సెస్ సిరీస్. చామ్: స్ప్రింగ్ ఓపెన్. DOI:10.1007/978-3-030-85040-1. . S2CID 240988561., (రెండు సంపుటాలు), పేజీలు 1756 దయాసాగర్, బి.ఎస్. చెంగ్, క్యూ.; ఆగ్టెర్బర్గ్, ఎఫ్., ఎడ్. (2018). హ్యాండ్ బుక్ ఆఫ్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్: యాభై ఏళ్ల ఐఏఎంజీ. చామ్: స్ప్రింగ్ ఓపెన్. DOI:10.1007/978-3-319-78999-6. . S2CID 199493020. దయా సాగర్, బి.ఎస్. జియోమార్ఫాలజీ, జిఐఎస్సిఐలో గణిత రూపశాస్త్రం. బోకా రాటన్: CRC ప్రెస్. . దయా సాగర్, బి.ఎస్. డ్రైనేజీ పర్యావరణం నిర్దిష్ట వివిక్త సహజ లక్షణాల గుణాత్మక నమూనాలు. న్యూఢిల్లీ: అలైడ్ పబ్లిషర్స్. ఐఎస్ బీఎన్ 9788177644463.

## ఇది కూడ చూడు

* ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ మ్యాథమెటికల్ జియోసైన్సెస్

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో దయా సాగర్ పేజీ
* ప్రచురణల జాబితా

వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:1967 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు