ఎం. ఎం. కీరవాణి

**కీరవాణి** గా పేరు గాంచిన **కోడూరి మరకతమణి కీరవాణి** తెలుగు చలనచిత్ర సంగీత దర్శకుడు, గాయకుడు. తెలుగులో సినీ రంగంలో ఎం. ఎం. కీరవాణిగా, తమిళంలో మరకతమణిగా, హిందీలో ఎం. ఎం. క్రీమ్ గా ప్రసిద్ధుడు. తొలినాళ్లలో రాజమణి, చక్రవర్తి వంటి సంగీత దర్శకుల వద్ద సహాయకునిగా పనిచేసాడు. సినిమా నిర్మాణ సంస్థ ఉషా కిరణ్ మూవీస్ వారు 1989లో నిర్మించిన మనసు - మమత తెలుగు చిత్రం ద్వారా ఎం. ఎం. కీరవాణి తెరనామంతో సంగీత దర్శకునిగా వెండి తెరకు పరిచయమయ్యాడు. అప్పటినుండి తెలుగు, తమిళ, హిందీ భాషలలో నూరు వరకూ చిత్రాలకు సంగీతాన్ని అందించాడు. 1997లో వచ్చిన అన్నమయ్య చిత్రానికి గాను జాతీయస్థాయిలో ఉత్తమ సంగీతదర్శకునిగా పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు.

కీరవాణి సంగీతం సమకూర్చిన సినిమాలలో చెప్పుకోదగినవి సీతారామయ్యగారి మనవరాలు, క్షణ క్షణం, అల్లరి మొగుడు, మేజర్ చంద్రకాంత్, అల్లరి ప్రియుడు, అన్నమయ్య, శ్రీరామదాసు, నేనున్నాను, స్టూడెంట్ నంబర్ 1, ఛత్రపతి, సింహాద్రి, అనుకోకుండా ఒక రోజు, ఆపద్బాంధవుడు, శుభ సంకల్పం, పెళ్ళి సందడి, సుందరకాండ.

కీరవాణి కె.రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వం వహించిన 25 చిత్రాలకు పైగా సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.

గోల్డెన్‌ గ్లోబ్‌ అవార్డ్‌-2023 లో ఎస్.ఎస్. రాజమౌళి దర్శకత్వం వహించిన రౌద్రం రణం రుధిరం (2022) కి రెండు నామినేషన్లు దక్కాయి. ఉత్తమ ఆంగ్లేతర చిత్రం విభాగంలోనూ, ఎం. ఎం. కీరవాణి స్వరపరిచిన ‘నాటు నాటు...’ పాటకిగానూ ఒరిజినల్‌ సాంగ్‌ విభాగంలోనూ ఈ చిత్రం నామినేట్‌ అయ్యింది.

రౌద్రం రణం రుధిరం (2022) చిత్ర సంగీత దర్శకుడు కీరవాణి కి ‘నాటు నాటు’ పాటకు ఒరిజినల్ పాట విభాగంలో గోల్డెన్‌ గ్లోబ్‌ అవార్డ్‌-2023 లభించింది. 

2023 సంవత్సరం కు గాను కేంద్రం ప్రకటించిన పద్మ అవార్డుల్లో ఈ సంగీత దర్శకుడిని పద్మశ్రీ పురస్కారం వరించింది.

ఎం. ఎం. కీరవాణి సంగీతాన్ని సమకూర్చిన ‘నాటు నాటు’ పాట, 13 మార్చ్ 2023 న ఉత్తమ ఒరిజినల్ పాట గా ఆస్కార్ అవార్డు గెలుచుకుంది. 

69వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డ్స్‌లో ఆర్ఆర్ఆర్ (2021) సినిమాకు ఉత్తమ నేపథ్య సంగీత దర్శకుడు విభాగంలో జాతీయ ఉత్తమ నుపథ్య సంగీత దర్శకుడుగా జాతీయ అవార్డుకు ఎంపికయ్యాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
కీరవాణి 1961 జూలై 4న జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి శివశక్తి దత్తా. కీరవాణి భార్య శ్రీవల్లి. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు అబ్బాయిలు. సినీ దర్శకుడు రాజమౌళికి ఈయన వరసకి అన్న అవుతాడు. రాజమౌళి తండ్రి విజయేంద్రప్రసాద్ కీరవాణి చిన్నాన్న.

## సినిమాలు

ఈయన మొదటి సినిమా రామోజీ రావు నిర్మించిన మనసు మమత అనే చిత్రం. తర్వాత అదే సంస్థలో పీపుల్స్ ఎన్ కౌంటర్, అమ్మ, అశ్విని తదిరత చిత్రాలకు పనిచేశాడు. రాం గోపాల్ వర్మ దర్శకత్వంలో వచ్చిన క్షణక్షణం ఆయనకు మంచి బ్రేక్ నిచ్చింది. తర్వాత కె. రాఘవేంద్రరావుతో 27కి పైగా సినిమాలు చేశాడు. తర్వాత రాజమౌళి దర్శకుడిగా వచ్చిన అన్ని సినిమాలకు ఆయనే సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.

## ఇతరాలు

* మాతృదేవోభవ
* ఎక్కువగా నాగార్జున నటించిన చిత్రాలకు సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.
* ఎస్.ఎస్.రాజమౌళి దర్శకత్వం వహించిన అన్ని చిత్రాలకూ సంగీతం సమకూర్చాడు.
* ఎస్.రాజేశ్వరరావు, కె.వి.మహదేవన్ వంటి ఉద్ధండుల నిష్క్రమణానంతరం నేటి తరం తెలుగు సంగీత దర్శకులలో సంగీత ప్రధాన చిత్రాలకు సంగీతం సమకూర్చగల ఒకే ఒకనిగా పేరొందాడు.
* వ్యాపారాత్మక సినిమాల్లోనూ సంగీత విలువలతో రాగాలు కట్టి మెప్పించగల దిట్ట (ఉదా: నేనున్నాను చిత్రంలోని *ఏ శ్వాసలో చేరితే* పాట).
* గాయకునిగానూ పలు తెలుగు, హిందీ చిత్రాల్లో తన గొంతు వినిపించాడు.
* కీరవాణి స్వరపరచి ఆలపించిన *రాలిపోయే పువ్వా నీకు రాగాలెందుకే* (మాతృదేవోభవ) పాటకుగాను గీత రచయిత వేటూరి సుందరరామమూర్తి జాతీయ స్థాయిలో ఉత్తమ సినీ గీతం అవార్డునందుకున్నారు.
* తెలుగు సినీ దర్శకుడు ఎస్.ఎస్.రాజమౌళికి కీరవాణి అన్నయ్య వరుస.
* సంగీత దర్శకురాలు ఎం.ఎం.శ్రీలేఖ కీరవాణికి చెల్లెలు వరుస (బాబాయ్ కూతురు).
* ఐతే, ఆంధ్రుడు, బాస్ చిత్రాలకు సంగీతాన్నందించిన వర్ధమాన సంగీత దర్శకుడు కల్యాణి మాలిక్ కీరవాణికి స్వయానా తమ్ముడు.
* కీరవాణి తండ్రి శివ శక్తి దత్త. ఈయన అర్ధాంగి, చంద్రహాస్ అనే రెండు తెలుగు సినిమాలకు దర్శకత్వం వహించారు.

## కీరవాణి సంగీత దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు

* చంద్రముఖి 2
* జయమ్మ పంచాయితీ (2022)
*కొండపొలం (2021)
*జువ్వ (2018)
*అనామిక (2014)
*ఏమో గుర్రం ఎగరావచ్చు (2013)
*ఝుమ్మందినాదం (2010)
*అప్పాజి (1996)
*మాతో పెట్టుకోకు (1995)
* మనసు - మమత
* పీపుల్స్ ఎన్ కౌంటర్
* నా మొగుడు నా ఇష్టం (1993)
* అశ్వని (1991)
* సీతారామయ్యగారి మనవరాలు
* క్షణ క్షణం
* సుందర కాండ
* యువరత్న
* పుట్టినిల్లు - మెట్టినిల్లు
* అంతం ("గుండెల్లో దడ దడ లాడే" పాటకు మాత్రమే)
* క్రిమినల్
* అల్లరి అల్లుడు
* పీపుల్స్ ఎన్‌కౌంటర్ (1991)
* వారసుడు
* రక్షణ
* ఘరానా బుల్లోడు
* ప్రెసిడెంట్ గారి పెళ్ళాం
* అన్నమయ్య
* శ్రీరామదాసు
* నేనున్నాను
* యంగ్ ఇండియా (2010)
* ఆకాశ వీధిలో
* బావ నచ్చాడు
* సీతారామరాజు

* ఆపద్బాంధవుడు
* ఎస్. పి. పరశురాం
* ఘరానా మొగుడు
* శుభసంకల్పం
* మిస్టర్ పెళ్ళాం
* బొబ్బిలిసింహం
* అంకురం
* సూర్య పుత్రులు
* మాతృదేవోభవ
* మొండి మొగుడు - పెంకి పెళ్లాం
* అన్న
* రౌడీమొగుడు
* మేజర్ చంద్రకాంత్
* అల్లరి బుల్లోడు
* గంగోత్రి
* ఒకటో నంబర్ కుర్రోడు
* ఖతర్నాక్
* నా ఆటోగ్రాఫ్
* ఒకరికి ఒకరు
* ఒక్కడున్నాడు
* అమ్మ చెప్పింది
* అనుకోకుండా ఒక రోజు
* కుందనపుబొమ్మ
* సీతయ్య
* పిలిస్తే పలుకుతా
* చంద్రహాస్
* పెళ్ళి కానుక
* ఒహో నా పెళ్లంట
* రాంబంటు
* సాహసవీరుడు - సాగరకన్య
* రియల్ హీరో
* మౌనం
* గాండీవం
* పెళ్లి కొడుకు
* రాజేశ్వరి కల్యాణం
* హలో డార్లింగ్
* స్టూడెంట్ నంబర్ 1
* సింహాద్రి
* సై
* ఛత్రపతి
* విక్రమార్కుడు
* యమదొంగ
* రాజ హంస
* పెళ్లి సందడి
* పరదేశి

* బొంబాయి ప్రియుడు
* అల్లరి మొగుడు
* అల్లరి ప్రియుడు
* అల్లరి ప్రేమికుడు
* మనీ (చక్రవర్తికీ వీధి బిచ్చగత్తెకీ, భధ్రమ్ బీ కేర్ఫుల్ బ్రదరు పాటలు మాత్రమే)
* ముద్దుల ప్రియుడు
* పాత బస్తీ
* శ్రీ సీతారాముల కళ్యాణం చూతము రారండీ
* లాహిరి లాహిరి లాహిరిలో
* వానమే ఇల్లై (తమిళం)
* అళగన్ (తమిళం)
* సేవకన్ (తమిళం)
* దేవ రాగం (మలయాళం)
* నీలగిరి (మలయాళం)
* కర్నాటక సుపుత్ర (కన్నడం)
* జఖ్మ్ (హిందీ)
* సుర్ (హిందీ)
* రోగ్ (హిందీ)
* సాయా (హిందీ)
* జిస్మ్ (హిందీ)
* బంధన్ (హిందీ)
* పహేలీ (హిందీ)

## కీరవాణి స్వరపరచిన కొన్ని విజయవంతమైన గీతాలు

## అవార్డులు
** అకాడమీ అవార్డ్స్ **:
* 2023 – ఉత్తమ ఒరిజినల్ పాట -  *[[నాటు నాటు]]* (ఆర్.ఆర్.ఆర్)

** జాతీయ చలన చిత్ర అవార్డులు **:
* 1997 - National Film Award for Best Music Direction for *[[Annamayya (film)|Annamayya]]*

** [[దక్షిణాది ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు]] **:
* 1993 - Filmfare Best Music Director Award (Telugu) for *Allari Priyudu*
* 1995 - Filmfare Best Music Director Award (Telugu) for *[[Subha Sankalpam]]*
* 1996 - Filmfare Best Music Director Award (Telugu) for *Pelli Sandadi*
* 2009 - Filmfare Best Music Director Award (Telugu) for *[[Magadheera]]*
* 2017 - ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ గేయరచయిత – తెలుగు - బాహుబలి

**[[నంది అవార్డులు]]**:
* నంది పురస్కారం - 2012 నంది పురస్కారాలు: ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు (ఈగ)
* 2010 - Nandi Award for Best Male Playback Singer for *[[Maryada Ramanna]]*
* 2009 - Nandi Award for Best Music Director for *Vengamamba*
* 2005 - Nandi Award for Best Music Director for *[[Chatrapathi (film)|Chatrapathi]]*
* 2002 - Nandi Award for Best Music Director for *Okato Number Kurraadu*
* 2001 - Nandi Award for Best Male Playback Singer for *[[Student No. 1]]*
* 1995 - Nandi Award for Best Music Director for *Pelli Sandhadi*
* 1993 - Nandi Award for Best Music Director for *Allari Priyudu*
* 1992 - Nandi Award for Best Music Director for *Rajeswari Kalyanam*

**[[Tamil Nadu State Film Awards]]**:
* 1991 - Tamil Nadu State Film Award for Best Music Director for *[[Azhagan]]*

**Other awards**:
* 2003 - Santosham Best Music Director Award for *[[Gangotri (film)|Gangotri]]*
సైమా అవార్డులు:

* ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు (బాహుబలి)

## సన్మానం
ఆస్కార్‌ పురస్కారాన్ని గెలుచుకున్నఅనంతరం కీరవాణి, చంద్రబోస్‌లను 2023 ఏప్రిల్ 09న హైదరాబాద్‌లోని శిల్పా కళావేదికలో తెలుగు నిర్మాతల మండలి, ఫిల్మ్‌ ఛాంబర్‌ ఆఫ్‌ కామర్స్‌, తెలంగాణ ప్రభుత్వం తరపున రాష్ట్ర మంత్రులు తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్, వి. శ్రీనివాస్ గౌడ్, ఎఫ్‌డీసీ ఛైర్మన్‌ అనిల్ కుర్మాచలం సన్మానించారు.

## మూలాలు

## యితర లింకులు

వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ సంగీతదర్శకులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ నేపధ్య గాయకులు
వర్గం:భారతీయ పురుష గాయకులు
వర్గం:భారతీయ సంగీతకారులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా గాయకులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సినిమా సంగీత దర్శకులు
వర్గం:అకాడమీ అవార్డు విజేతలు
వర్గం:గోల్డెన్ గ్లోబ్ పురస్కారాలు