అదితి సేన్ దే

**అదితి సేన్ దే** (జననం 1974 అక్టోబరు 1, కోల్‌కతా, ఇండియా) ఒక భారతీయ శాస్త్రవేత్త, ప్రయాగ్‌రాజ్‌ లోని హరీష్-చంద్ర రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్లో క్వాంటమ్ ఇన్ఫర్మేషన్ అండ్ కంప్యూటేషన్ గ్రూప్లో ప్రొఫెసర్. క్వాంటమ్ ఇన్ఫర్మేషన్ అండ్ కంప్యూటేషన్, క్వాంటమ్ క్రిప్టోగ్రఫీ, క్వాంటమ్ ఆప్టిక్స్, మల్టీ బాడీ ఫిజిక్స్ సహా క్వాంటమ్ కమ్యూనికేషన్ పై ఆమె చేసిన పరిశోధనలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. శాస్త్రీయ పరిశోధనల కోసం భారత ప్రభుత్వ అత్యున్నత సంస్థ అయిన కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ 2018 లో భౌతిక శాస్త్రాలలో ఆమె చేసిన కృషికిస్వరూప్ భట్నాగర్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ బహుమతిని ప్రదానం చేసింది. ఈ గౌరవం పొందిన తొలి మహిళా భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఆమె. 2022లో ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీసభ్యురాలిగా ఎన్నికయ్యారు.

## జీవితం, వృత్తి
అదితి సేన్ డే భారతదేశంలోని కోల్కతాలో పాఠశాల ఉపాధ్యాయురాలు లక్ష్మి డే, రాష్ట్ర-ప్రభుత్వ ఉద్యోగి అజిత్ కుమార్ డే దంపతులకు జన్మించింది. కోల్కతాలోని శారదా ఆశ్రమం బాలికా బిద్యాలయలో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసిన ఆమె 1992లో కోల్కతాలోని సఖావత్ మెమోరియల్ గవర్నమెంట్ గర్ల్స్ హైస్కూల్లో హయ్యర్ సెకండరీ పూర్తి చేశారు. గణితంపై బలమైన అభిరుచి, అధిక ప్రావీణ్యంతో, ఆమె గణితంలో ఆనర్స్తో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ పొందడానికి కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలోని బెథూన్ కళాశాలలో చేరింది. తరువాత, ఆమె కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలోని రాజాబజార్ సైన్స్ కళాశాలలో ప్రముఖ అనువర్తిత గణిత విభాగంలో చేరింది, అక్కడ ఆమె క్వాంటమ్, గణాంక భౌతికశాస్త్రంలో తన ఆసక్తులను కొనసాగించింది. ఆమె 1997 లో తన మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందింది,, భారతదేశంలో కొద్ది కాలం పరిశోధన చేసిన తరువాత, గ్డాన్స్క్ విశ్వవిద్యాలయంలో మారెక్ సుకుకోవ్స్కీతో కలిసి పనిచేయడానికి పోలాండ్లోని గాడాన్స్క్కు వెళ్లింది, అక్కడ ఆమె జనవరి 2004 లో పిహెచ్డి పొందింది. ఆమె డాక్టరేట్ అధ్యయనాల తరువాత లీబ్నిజ్ విశ్వవిద్యాలయంలో మాసిజ్ లెవెన్స్టీన్తో కలిసి పనిచేయడానికి హంబోల్ట్ రీసెర్చ్ ఫెలోగా జర్మనీలోని హనోవర్కు వెళ్లారు. ఆ తరువాత, ఆమె క్వాంటమ్ ఇన్ఫర్మేషన్ థియరీ, కండెన్స్డ్ మ్యాటర్, స్టాటిస్టికల్ ఫిజిక్స్ పై తన పరిశోధనను కొనసాగించడానికి స్పెయిన్ లోని బార్సిలోనాలోని ఐసిఎఫ్ ఒ - ది ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫోటోనిక్ సైన్సెస్ లో చేరింది. ఆమె స్పెయిన్ లో ఉన్న సమయంలో ప్రతిష్టాత్మక రామోన్ వై కాజల్ రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్ ను గెలుచుకుంది. 2008 లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, ఆమె కొంతకాలం జవహర్లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ ఫిజికల్ సైన్సెస్లో భౌతికశాస్త్రంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్గా చేరారు, తరువాత 2009 లో అలహాబాద్లోని హరీష్-చంద్ర రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్కు వెళ్లారు, అక్కడ ఆమె ప్రస్తుతం భౌతికశాస్త్రంలో ప్రొఫెసర్గా ఉన్నారు. అదితి సేన్ డే ప్రముఖ పీర్-రివ్యూడ్ జర్నల్స్లో 100 కి పైగా పరిశోధనా వ్యాసాలను ప్రచురించారు, అనేక మంది ప్రపంచ ప్రఖ్యాత భౌతిక శాస్త్రవేత్తలతో కలిసి పనిచేశారు.

ఆమె భారతదేశంలోని అలహాబాద్లోని హరీష్-చంద్ర రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్లో భౌతిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్ అయిన తోటి భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఉజ్వల్ సేన్ను వివాహం చేసుకుంది. వీరికి అనుసూత సేన్ అనే కుమార్తె ఉంది.

## అవార్డులు, గౌరవాలు
2022 జనవరిలో ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్కు ఎన్నికయ్యారు. ఆమె 2022 అక్టోబరులో మరొక ప్రతిష్ఠాత్మక సైన్స్ సొసైటీ, ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ సభ్యురాలిగా ఎన్నికైంది. కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ ఆమెకు 2018 లో అత్యున్నత భారతీయ సైన్స్ పురస్కారాలలో ఒకటైన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతిని ప్రదానం చేసింది. ఫిజికల్ సైన్స్ విభాగంలో ఈ బహుమతి పొందిన మొదటి మహిళ ఆమె. 2012 లో, ఆమె సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్రం, ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ లేదా బయోఫిజిక్స్ రంగంలో విశేష కృషి చేసిన యువ శాస్త్రవేత్తలకు ఇండియన్ ఫిజిక్స్ అసోసియేషన్ ఇచ్చే ద్వైవార్షిక బుటి ఫౌండేషన్ అవార్డును గెలుచుకుంది. స్పెయిన్ లో ప్రతిష్ఠాత్మక రామన్ వై కాజల్ ఫెలోషిప్, జర్మనీలోని అలెగ్జాండర్ వాన్ హంబోల్ట్ ఫౌండేషన్ అందించే హంబోల్ట్ రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్ ను కూడా ఆమె అందుకున్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:1974 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు