open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
గౌహార్ జాన్

**గౌహార్ జాన్** (జననం 1873 జూన్ 26 – 1930 జనవరి 17) భారతీయ సంగీత విద్వాంసురాలు, నాట్య కళాకారిణి. ఆమె అసలు పేరు ఏంజలినా యోవార్డ్. కలకత్తాకు చెందిన ఈమె, భారతదేశంలో 78rpm లో రికార్డులో పాట పాడిన అతికొద్ది మందిలో గుహార్ ఒకరు.1902 లో గ్రామఫోన్ కంపెనీ ఆఫ్ ఇండియాయొక్క ఫ్రెడ్ గైస్బర్గ్ చేత రికార్డు చేయబడిన రాగ్ జోగియాలో ఒక ఖాయల్ పాడటం దానిని ఏప్రల్ 1903 న విడుదల చేయటం ద్వారా వారు భారతదేశంలో గ్రామ్ఫోన్ను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు, .

## తొలినాళ్ళ జీవితం
26 జూన్ 1873న అజంగర్ లో అర్మేనియన్ సంతతికి చెందిన కుటుంబంలో జన్మించింది గుహార్. ఆమె తండ్రి విలియం రాబర్ట్ యోవార్డ్, డ్రై ఐసు ఫ్యాక్టరీలో ఇంజినీరుగా పనిచేసేవారు. 1872లో ఆమె తల్లి విక్టోరియా హెమ్మింగ్స్ ను వివాహం చేసుకున్నాడు ఆయన. ఇండియాలో పుట్టిన ఆమె తల్లి విక్టోరియా, సంగీతంలో, నాట్యంలో శిక్షణ పొందింది.1887 లో దర్భాంగా రాజ్ రాచరిక కోర్టులలో గౌహార్ జాన్ తన తొలి ప్రదర్శన ఇచ్చారు, కోర్టు సంగీతకారుడిగా నియమితులయ్యారు.

1879లో ఆమె తల్లిదండ్రులు విడిపోవడంతో గుహార్, ఆమె తల్లి కలసి బెనారస్ వెళ్ళిపోయారు. ఖుర్షీద్ అనే ముస్లిం వ్యక్తిని ఆమె తల్లి పెళ్ళి చేసుకుంది. ఆ తరువాత విక్టోరియా ఇస్లాంలోకి మారిపోయి, తన పేరును మల్కా జాన్ గానూ, ఏంజెలినా పేరును గుహార్ జాన్ గానూ మార్చింది..బనారస్ వద్ద ఒక ప్రొఫెషనల్ డాన్సర్ నుండి వ నృత్య, సంగీత శిక్షణ పొందిన తరువాత. గౌహర్ జన్ 1896 లో కలకత్తాలో ప్రదర్శన ఇచ్చారు, ఆమె రికార్డులలో 'మొదటి డ్యాన్స్ గర్ల్' గా పిలిచారు. విక్టోరియా పబ్లిక్ హాల్లో జరిగిన ఒక సంగీత కచేరీ కోసం 1911 లో గౌహర్ జాన్ మొట్టమొదట మద్రాసును సందర్శించాడు, త్వరలో ఆమె హిందూస్థానీ, ఉర్దూ పాటలు తమిళ సంగీత పుస్తకాల్లో ప్రచురించబడ్డాయి.డిసెంబరు 1911 లో, ఢిల్లీ దర్బార్లో కింగ్ జార్జ్ V కి పట్టాభిషేకంలో పాల్గొనడానికి ఆమె ఆహ్వానించారు, అక్కడ ఆమె అలహాబాదులోని జాంకబాయ్తో యుగ హాయ్ తాజ్పోషి కా జల్సా, ముబారక్ హో ముబారక్ హో పాడారు.చివరికి, ఆమె చివరి రోజులలో, మైసూర్ కి చెందిన కృష్ణ రాజా వడయార్ IV యొక్క ఆహ్వానముతొ, మైసూర్ కు వచ్చారు ఆ తరువాత 1928 ఆగస్టు 1 న ప్యాలెస్ సంగీతకారుడిగా నియమితులయ్యారు, ఆమె 18 1930 జనవరి 17 న మైసూర్లో మరణించింది.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* http://www.tribuneindia.com/2002/20020526/spectrum/main7.htm
* https://web.archive.org/web/20110831205336/http://www.bangaloremirror.com/article/81/201004172010041719490983383ccf8dc/Who-is-Gauhar-Jaan.html

వర్గం:1873 జననాలు
వర్గం:1930 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ సంగీతకారులు
వర్గం:భారతీయ నాట్య కళాకారులు
రచ్చబండ (నాటిక)

**రచ్చబండ** (నాటిక) గ్రామీణ నేపథ్యంలో వచ్చిన సాంఘిక నాటిక. ఈ నాటికను రచయిత రావుల పుల్లాచారి రచించగా గోవాడ క్రియేషన్స్‌ అసోసియేషన్‌ నిర్వహణలో  నటుడు దర్శకుడైన డా. వెంకట్ గోవాడ దర్శకత్వం వహించాడు.

## కథ
ఐదెకరాల అసామిగా ఉన్న పిల్లలమర్రి పెద్దమల్లయ్య అనుకోని పరిస్థితుల్లో అప్పులపాలై, పొట్టకూటికోసం బర్లను కాస్తుంటాడు. అటువంటి సందర్భంలో ఊరు మోతుబరి భద్రయ్య బర్రె ఆయన దొడ్ల చావట్ల నుండి తప్పించుకుపోతుంది. ఆ బర్రెను పట్నంలో ఉన్న తన కొడుకుకు రవాణాచేసి, అమ్ముకున్నాడని పిల్లలమర్రి పెద్దమల్లయ్య మీద నింద వేస్తాడు. అంతేకాకుండా పిల్లలమర్రి పెద్దమల్లయ్యను రచ్చబండ దగ్గర పంచాయితి పిలుస్తాడు.

పెద్ద మనుషులు రచ్చబండ దగ్గరకి చేరగానే పక్క ఊరిలో కట్టేసిన బర్రె తిరిగొస్తుంది. కానీ అప్పటికే, చెయ్యని నేరానికి నిందపడ్డ మల్లయ్య కృంగిపోయి, అవమాన భారంతో చచ్చిపోతాడు. మల్లయ్య శవాన్ని రచ్చబండ దగ్గరకి తీసుకురావడం, బర్రె ఆ శవం దగ్గరికి వెళ్లడంతో నాటిక ముగుస్తుంది.

## నటవర్గం
* పిల్లలమర్రి పెద్దమల్లయ్య - మల్లేశ్ బలష్టు
* మల్లికాంబ - సురభి ప్రభావతి
* భద్రయ్య - మురళీధర్ గౌడ్
* దుర్గయ్య - జి.ఎల్. కుమార్
* లింగయ్య - లేఖానందస్వామి
* శివయ్య - చేగోండి చంద్రశేఖర్
* ఎర్రన్న - శ్రీనివాస్ రేణిగుంట్ల
* వ్యక్తులు - ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి, హనుమంతరాయుడు, సతీష్ వీరబోయిన, నిఖిల్ జాకబ్ తాటిపర్తి, గిరిబాబు దేవులపల్లి, సుధాకర్ తేళ్ళ, బెజాడు పర్వతాలు, రవీందర్, మధు, హనుమాన్, నరేందర్, బల్ల హను

## ప్రదర్శనలు (కొన్ని)
# మే 4, 2016 - త్యాగరాయగాన సభ, హైదరాబాద్- వంశీ ఆర్ట్స్‌ థియేటర్స్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ ఆధ్వర్యంలో దాసరి నారాయణరావు జన్మదినం సందర్భం
# జనవరి 25, 2016 - నంది నాటకోత్సవాలు 2016, కర్నూలు

## బహుమతులు
# ఉత్తమ ఆహార్యం- మల్లేష్, ద్వితీయ ఉత్తమ రచన- రావుల పుల్లాచారి - నంది నాటకోత్సవాలు, 2016

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటికలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
నాయకురాలు నాగమ్మ (నాటకం)

**నాయకురాలు నాగమ్మ** నాటకం చారిత్రక ప్రయోగాత్మక నాటకం. గుంటూరు జిల్లా, పిడుగురాళ్ల కు చెందిన వైహెచ్‌కే.మోహనరావు రచించిన పుస్తకాన్ని ఉత్తమనాటక రచయితగా బహుమతి అందుకున్న ఎ.ఎస్.నారాయణబాబు నాటకీకరించగా, డా. కోట్ల హనుమంతరావు దర్శకత్వం వహించారు.  
 
## కథాసారాంశం
800 సంవత్సరాల క్రితం కరీంనగర్ జిల్లా, పెగడపల్లి మండలం ఆరవెల్లి గ్రామంలో నాగమ్మ జన్మించింది. ఇప్పటికీ నాగమ్మ నివసించిన ఇల్లు ఆ గ్రామంలో ఉంది. ఆ ఇంటిని నాగమ్మ గుడిగా స్థానికులు భావిస్తారు. ఆరవెల్లి గ్రామంలో పుట్టి పల్నాటి సమైక్యత కోసం అహర్నిశలు కృషి చేసిన స్త్రీమూర్తి కథయిది. చరిత్రలోనే నాగమ్మ తొలి దేశీయ మహిళా మంత్రిగా పేరొందింది. 12వ శతాబ్దంలో ఆడది గడపదాటరాదన్న కట్టడిదాటి, సహగమనం తృణీకరించి భర్తను, తండ్రిని, మేనమామను కోల్పోయిన నాగమ్మ ప్రజలకోసం, పల్నాటి శ్రేయస్సు కోసం మంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించింది. పురుషాధిక్య సమాజానికి అదినచ్చలేదు. అందుకే ఆమెపై దుర్మార్గపు ప్రచారం జరిపి పగలు, పంతాలతో పల్నాడును విచ్చిన్నంచేసిందని ప్రచారం చేశారు. కానీ నిజంగా నాగమ్మ పల్నాడుకు చేసిన 
సేవలు, రాజ్యాభివృద్ధి, పొరుగు రాజ్యాలతో మైత్రిని మరిచారు. వందమంది యోధులతో సమానమైన నాగమ్మ మేధస్సు ఆమోఘం. పల్నాడు యుద్ధం వల్ల ఎందరో ఆడకూతుర్లు పసుపు కుంకుమలు కోల్పోతారని తానే తగ్గి బ్రహ్మనాయని షరతులకు తలొగ్గి సంధికై ప్రయత్నించింది. పల్నాడుకు శత్రువుల బెడద వదిలించి నలగాముని అఖండ పల్నాడుకు రాజుని చేసి తన శేషజీవితాన్ని స్వగ్రామమైన ఆరవెల్లి కి వెళ్లి అచ్చట గడుపుతూ ప్రజలకు ఆరాధ్య దైవమై గుడిలో దేవత అయింది.

## నటవర్గం
నాగమ్మ - శ్రీమతి రోహిణి ప్రసాద్, బ్రహ్మనాయుడు - మేకా రామకృష్ణ, అనుగురాజు - జి. సత్యనారాయణ, నలగామరాజు - జితేంద్ర, నరసింగరాజు జంగం - డా. ఆంథోని రాజ్, రామిరెడ్డి - మోహన్ సేనాపతి, గోపన్న గురువు - డా. శ్రీధర్, జగ్గారెడ్డి - డా. హరిశ్చంద్ర రాయల, కోడిపుంజు - అజయ్ మంకెనపల్లి, అలరాజు - సురేష్, చిన్ననాగమ్మ - సన్నిధి, దొడ్డనాయుడు - రవి, బాలచంద్రుడు - వంశీ, కన్నమదాసు - భాస్కర్, వృద్ధురాలు - శాంతాదేవి, కోడలు - జయశ్రీ, రేఖ,  కొడుకు - అమర్, పేరిందేల - అనుషా, కొమ్మరాజు - సతీష్, దొంగల నాయకులు - ఎల్. వెంకటేశ్వర్లు, దొంగలు - శివ, శ్రీనివాస్, ప్రభాకర్, పవన్, పర్వతాలు, సాయిరాం, సూత్రధారులు - డా. కోట్ల హనుమంతరావు, ముస్తఫా, భానుప్రకాశ్, వంశీ, మనోహర్, సురేష్, అజయ్ మంకెనపల్లి.

## సాంకేతికవర్గం
నృత్య దర్శకత్వం: డా. అనితారావు కోట్ల, రంగోద్ధీపనం - సురభి సంతోష్, పి. కొండల్ రెడ్డి, ఆహార్యం - డా. హరిశ్చంద్ర రాయల, దుస్తులు - శ్రీమతి రత్నామాధవ్, రంగాలంకరణ - క్రాంతి, మారయ్య మల్లం, సంగీతం - శ్రీనాథ్.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
ఇంద్రకంటి ఇందిరాబాల

**ఇంద్రకంటి ఇందిరాబాల** హరికథ కళాకారిణి. ఆమె ఆల్ ఇండియా రేడియో, టెలివిజన్ లలో ఎ1 గ్రేడ్ ఆర్టిస్టు, తిరుపతి తిరుమల దేవస్థాన నాథనెరజాణ, రాష్ట్ర కళా నిరజాణ పురస్కార గ్రహీత.

## జననం - వివాహం
ఇందిరాబాల 1946, మార్చి 3న ఇంద్రకంటి సత్యనారాయణ, శకుంతలమ్మ దంపతులకు చోడవరంలో జన్మించింది. స్వగ్రామైన విశాఖపట్టణం జిల్లా మాడుగులలో ఎనిమిదవ తరగతి వరకు చదువుకున్నారు.

ఇందిరాబాల మేనమామైన హరినాథ్ బాబాతో వివాహం జరిగింది. హరినాథ్ బాబా కుటింబికులు అభ్యంతరం చెప్పినా, దండకారుణ్య ప్రాజెక్టులో ఉన్న టైపిస్టు ఉద్యోగాన్ని వదిలేసి, తన అక్క ఇంటికి వచ్చి కుటుంబానికి అండగా ఉన్నాడు.

## కళారంగం
ఇందిరాబాల తండ్రి సత్యనారాయణ హరికథా కళాకారుడు. ఆరేళ్ళ వయసులో తండ్రి హరికథలు చెపుతుంటే, మధ్యమధ్యలో వచ్చి పాటలు పాడుతూ నృత్యాలు చేస్తుండేది. పదేళ్ళ వయసులో శ్రీకృష్ణ జననం హరికథ నేర్చుకొని, పన్నెండేళ్ళ వయసులో వడ్డాది శ్రీ వెంకటేశ్వరుని సన్నిధిలో తొలి హరికథా గానం చేసింది.

ఇందిరాబాల పదిహేను సంవత్సరాల వయసులోనే తండ్రి గుండెపోటుతో చనిపోవడంతో, కుంటుబ బాధ్యత ఈవిడపై పడింది. తండ్రి వారసత్వంగా వచ్చిన హరికథగానంతో కుటుంబాన్ని పోషించింది.

1965 నుంచి 25 సంవత్సరాలపాటు రాష్ట్ర రాష్ట్రేతర ప్రాంతాలలో ఇందిరాబాల హరికథలను చెప్పింది. కోస్తా ప్రాంతంలో ఎక్కడ పండగలు, ఉత్సవాలు, జాతరలు, శుభకార్యాలైనా ఇందిరాబాల హరికథాగానం ఉండితీరాల్సిందే. తన జీవితకాలంలో 25వేల హరికథా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.

ఇందిరాబాల హరికథ గానాన్ని హరినాథ్ బాబా, సోదరుడు మూర్తి, చెల్లెలు కళ్యాణిలకు కూడా నేర్పించింది. హరినాథ్ బాబా రెండు దశాబ్ధాలపాటు ఎనమిదివేల ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. కథా గాన కళా చతుర అనే బిరుదును కూడా పొందాడు.

## బిరుదులు - సత్కారాలు
**సత్కారాలు**
# సువర్ణ కంకణం (చిత్తూరు నాగయ్య చేతుల మీదుగా)
# కళానీరాజనం పురస్కారం (రాష్ట్ర ప్రభుత్వం)
# స్వర్ణ కంకణం (విజయ త్యాగరాజు సంగీత సభ, విశాఖపట్టణం)

**బిరుదులు**
# నాథభారతి
# హరికథా చూడామణి (శ్రీ మదజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాక్ష్మీన కళా పరిషత్, విజయనగరం)

## మరణం
ఇందిరాబాల 2012, ఫిబ్రవరి 12న మరణించారు.

## మూలాలు

వర్గం:మహిళా కళాకారులు
వర్గం:1946 జననాలు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా మహిళా హరికథా కళాకారులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా ఆకాశవాణి మహిళా కళాకారులు
మోగుబాయి కుర్దికర్

*గాన తపస్విని* **మోగుబాయి కుర్దికర్** (జులై 15, 1904 – 2001 ఫిబ్రవరి 10) ప్రముఖ హిందుస్థానీ సంప్రదాయ సంగీత కళాకారిణి. హిందుస్థానీ సంగీతంలోని జైపూర్-అత్రౌలీ ఘరానా సంప్రదాయానికి చెందిన గాయకురాలు ఆమె.

## తొలినాళ్ళ జీవితం, నేపధ్యం

పోర్చ్యుగీస్ పాలనలోని గోవాలో కుర్దీ గ్రామంలో గోవన్ మరాఠా కుటుంబంలో జన్మించింది మోగుబాయి. 1913లో, ఆమెకు తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో ఉన్నప్పుడు, ఆమె తల్లి జయశ్రీబాయి జంబౌలింలోని ఒక గుడిలో ఉండే పూజారి దగ్గర సంగీతం నేర్చుకునేందుకు చేర్చింది. ఆ తరువాత మోగుబాయిని చంద్రేశ్వర్ భూతనాథ్ సంగీత మండలీ అనే ట్రావెలింగ్ నాటక కంపెనీలో చేర్చింది ఆమె తల్లి. ఆ కంపెనీలో మోగుబాయి నటిగా పనిచేసింది.

ఆమె ఆ నాటక మండలిలో పనిచేసేటప్పుడు, 1914లో మోగు తల్లి మరణించింది. కొందరి ప్రకారం ఆమె తల్లి మరణశయ్యపై ఉన్నప్పుడు, మోగు ప్రముఖ గాయకురాలు కావాలని కోరిందనీ, అదే ఆమె తల్లి చివరి కోరిక. ఆ తరువాత కొన్నాళ్ళకే ఆ నాటక సమాజం దివాళా తీయడంతో, దానికి ప్రత్యర్థి అయిన సతర్కర్ స్ట్రీ సంగీత మండలి మోగును నటిగా తీసుకుంది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* MOGUBAI KURDIKAR

వర్గం:1904 జననాలు
వర్గం:2001 మరణాలు
వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు
వర్గం:ఘరానాలు
రాజా వత్సవాయ సూరిబాబు రాజు

**రాజా సూరిబాబు రాజు**  పెద్దాపురం సంస్థానాన్ని 300 సంవత్సారాలు పరిపాలించిన వత్సవాయ వంశస్థుల కోవకి చెందినవారు. ఆయన  పూర్తిపేరు "శ్రీ రాజా వత్సవాయ లక్ష్మీ సూర్యనారాయణ జగపతి బహద్దరు మహారాజు". 
## జీవిత విశేషాలు
రాజా వత్సవాయ సూరిబాబు రాజు జనవరి 7 1954 న పెద్దాపురంలో సూర్యనారాయణ జగపతి, సర్శిమూర్తియమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ప్రాధమిక విద్యను లూథరన్ హైస్కూల్ లో చదివారు.  మహారాణీ కళాశాల, పెద్దాపురం నుండి పట్ట బద్రులయ్యారు.
## రాజకీయం ప్రస్థానం
పెద్దాపురం మహారాణీ కళాశాల అధ్యక్షులుగా,  కాంగ్రేస్ పట్టణ అద్యక్షులుగా తన సేవలనందించారు. జిల్లా కాంగ్రేస్ యువ నాయకునిగానూ, మహారాణీ సత్రం కార్యనిర్వాహక అధ్యక్షునిగానూ పనిచేసారు. 1999 నుండి తెలుగుదేశం పార్టీ రాష్ట్ర కార్యదర్శిగా పార్టీకి సేవలనందించారు. రెండు సార్లు పెద్దాపురం పురపాలక సంఘ కార్యనిర్వాహక అధ్యక్షులుగా ఎన్నికయ్యారు. పెద్దాపురం పురపాలక సంఘంలో అప్పటి వరకు ఉన్న కాంగ్రెస్ పార్టీపై తెలుగుదేశం తరపున పోటీచేసి విజయం సాధించి మొదటిసారి చైర్మన్ గా మార్చి 31 2000 నుండి మార్చి 30 2005 వరకు తన సేవలనందించారు. తరువాత రెండవసారి కూడా విజేతగా నిలిచి 03.07.2014 న చైర్మన్ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

తెలుగుదేశం పార్టీ రాష్ట్ర కార్యదర్శిగా అటు పార్టీ కార్యక్రమాలలో, నవ్యాంద్ర నిర్మాణంలో చురుకుగా పాల్గొంటూ ఇటు పెద్దాపురం ప్రథమ పౌరుడిగా ప్రముఖ పాత్ర పోషిస్తూ అత్యంత ప్రభావశాలియైన రాజకీయనాయకుడిగా అందరి మన్ననలూ పొందుతూ అందరినీ అక్కున చేర్చుకుంటూ చిన్న పిల్లల్ని సైతం ఆప్యాయంగా పలకరిస్తూంటారు.

నియోజకవర్గంలో ప్రతీ కార్యక్రమానికీ హాజరవుతూ కష్టం అన్న ప్రతీఒక్కరినీ ఆదుకుంటూ అనుకున్న అభివృద్ధి పనిని అందుకోవాల్సిన లక్ష్యాన్ని ఎన్ని అవాంతరాలు వచ్చినా వదలని మనిషిగా కులమతాలకి అతీతంగా పేదల సంక్షేమమే పరమావదిగా పరిపాలన చేసే ప్రజానాయకులుగా పేరుపొందారు.

రాజకీయాలు ఎన్నికలవరకే ఎన్నికల తర్వాత ప్రతీ పనీ ఊరి అభివృద్ధి కొరకే అని విశ్వసించే వారిలో మొదటి వరసలో ఉంటారు. ముక్కు సూటిగా వ్యవహరిస్తారు నాన్చేధోరణి సహించరు. న్యాయం ఎటు ఉంటే అటు నిలబడతారు. అది అధికార పక్షమా ప్రతి పక్షమా అనిచూడరు.

టెన్నీస్ చాంపియన్ గా, హార్స్ రైడర్ గా,  రైఫిల్ షూటర్ గా, ఇంకా అనేక క్రీడలలో ప్రావీణ్యులుగా క్రీడాభ్యుదయానికి బాటలువేస్తూ క్రీడాకారులను అభినందిస్తూ ప్రోత్సహిస్తూ యువక్రీడాకారులలో స్పూర్తినింపుతున్నారు.

పెద్దాపురం ప్రాశస్త్యాన్ని ప్రతిభింబింపజేసే ప్రతీ అంశాన్నీ గౌరవిస్తూ  పెద్దాపురం ప్రాముఖ్యతని ప్రతీ చోటా తెలియజేస్తూ పెద్దాపురం చరిత్రని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయాలనుకునే ప్రతీఒక్కరిని ప్రోత్సహిస్తున్నారు.

చారిత్రక పెద్దాపుర పునర్నిర్మాణానికి పునాధిరాళ్లు పేరుస్తూ పునర్వైభవానికి విశేషకృషి చేస్తూ పురపాలక సర్వతోముఖాభివృద్ధికి సర్వదాకృషి చేస్తున్న పెద్దాపురం ప్రథమపౌరులు శ్రీ రాజా సూరిబాబు రాజు గారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజ వంశీకులు
వర్గం:పెద్దాపురం పురపాలక సంఘ చైర్మన్‌లు
సుల్ఖాన్ సింగ్

**సుల్ఖాన్ సింగ్** ఐ.పి.ఎస్ అధికారి. ఆయన ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర డి.జి.పిగా నియమితులైనారు.

## జీవిత విశేషాలు
ఆయన ఉత్తర ప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర రాజధానికి 200 కి.మీ దూరంలో గల బండా జిల్లాలోని జహర్ పూర్ గ్రామంలో లఖన్ సింగ్, కళావతి దేవి దంపతులకు 1957లో జన్మించారు. ఆయన స్థానిక పాఠశాలలో 8వ తరగతి వరకు చదివారు. తరువాత పాఠశాల విద్యను తింద్వారీ పాఠశాలలో పూర్తిచేసారు. ఇంటర్మీడియట్ విద్యను ఆదర్శ్ బజ్రంగ్ ఇంటర్ కళాలాలలో చదివారు. తరువాత రూర్కీలో సివిల్ ఇంజనీరింగ్ చేసారు. స్ట్రక్చరల్ ఇంజనీరింగ్ లో పోస్టు గ్రాడ్యుయేట్ డిప్లొమా పొందారు. ఆయన నాయశాస్త్రంలో కూడా పట్టభద్రుడు.ఆయన 1980లో మొదటిసారి తన తొలి ప్రయత్నంలోనె సివిల్ సర్వీసు పరీక్షలను పూర్తి చేసారు. ఆయన 1989 బ్యాచ్ ఐ.పి.ఎస్ అధికారి.
## నిరాడంబరుడు
ఆయన 37 సంవత్సరాల సర్వీసులో నిజాయితీగా వ్యవహరించిన అధికారి. ఆయన తన సర్వీసులో 3 లక్షల విలువ జేసే 2.3 ఎకరాల పొలం, లక్నోలో వాయిదాలతో కొనుక్కున్న ఓ మూడు గదుల ఇల్లు మాత్రమే సంపాదించాడు. 
## ఉద్యోగ జీవితం
1980 కేడర్ ఐపీఎస్ అధికారి ఆయన, 2007లో ములాయంసింగ్ యాదవ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో జరిగిన భారీ పోలీసు రిక్రూట్‌మెంట్ స్కాం బయటపెట్టాడు గానీ లేకపోతే ఎప్పుడో డీజీపీ అయ్యేవాడు. ఆ తరువాత ఆయనను మొత్తం నాన్ ఫోకల్ పోస్టుల్లోనే వేశారు. తరువాతి అఖిలేష్ యాదవ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో 2012లో ఈ సుల్కాన్ సింగ్‌కన్నా ఎనిమిది మెట్లు కింద ఉన్న జావీద్ అహ్మద్‌ను డీజీపీగా నియమించారు. అప్పుడు అడిషనల్ డీజీ ర్యాంకులో ఉన్న ఈ సుల్కాన్ సింగ్‌ను తీసుకుపోయి ఓ డీఐజీ ర్యాంకు అధికారిని నియమించే ఓ పోలీసు ట్రెయినింగు కాలేజీలో పడేశారు. ఇక కెరీర్ అక్కడే ముగిసిపోయినట్టే అనుకున్న స్థితిలో భారతీయ జనతా పార్టీ అధికారంలోకి రావడంతో ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆయనను డి.జి.పి.గా నియమించారు. ఆయనకు 2017 సెప్టెంబరు వరకు మాత్రమే పదవీకాలం ఉంది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్
వర్గం:ఐ.పి.ఎస్.ఆఫీసర్లు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1957 జననాలు
మంజు వారియర్

**మంజు వార్యర్**, ప్రముఖ భారతీయ సినీ నటి, నృత్య కళాకారిణి. ఆమె ఎక్కువగా మలయాళం సినిమాల్లో నటించింది.

ఆమె తన 16వ ఏట 1995లో సాక్ష్యం అనే సినిమాతో తెరంగేట్రం చేసింది. ఆమె నటించిన సల్లాపం, ఏ పళయుం కదన్ను, తూవల్ కొట్టరం, కలియట్టం, కృష్ణగుదియిల్ ఒరు ప్రనయకలదు (1997), దయ, ప్రణయవర్ణంగళ్, సమ్మర్ ఇన్ బెత్లెహెం, కన్మదం (1998), పత్రం (1999), ది ప్రీస్ట్. ఏ పళయుం కదన్ను సినిమాలోని నటనకుగానూ మంజు కేరళ రాష్ట్ర ఉత్తమ సినీ నటి పురస్కారం లభించింది. ఆ తరువాత ఆమె వరసగా నాలుగు సార్లు ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ నటి పురస్కారం గెలుచుకుంది.
## సినిమాలు

## ఇవి కూడ చూడండి
దిలీప్‌

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* 

వర్గం:1978 జననాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:భారతీయ నాట్య కళాకారులు
వర్గం:ఫిలింఫేర్ పురస్కార విజేతలు
గోపీ గాఁయె బాఘా బఁయె

[thumb|[సత్యజిత్ రే]]
**గోపీ గాఁయ్నె బాఘా బఁయ్నె** (గోపీ పాడతాడు - బాఘా వాయిస్తాడు) 1969లో విడుదలైన బెంగాలీ సినిమా. ఈ చిత్రం ఉత్తమ చలనచిత్రంగా భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం అందుకుంది. ఈ పురస్కారం క్రింద స్వర్ణకమలం, 20 వేల రూపాయల నగదు లభించాయి. దర్శకుడికి 5 వేల రూపాయల నగదు, నగిషీ చెక్కబడిన ప్లేటు (plaque) ఇచ్చారు. ఇదే సినిమాకు గాను ఈ చిత్రదర్శకుడు సత్యజిత్ రేకు ఉత్తమ దర్శకుడిగా అవార్డు దక్కింది. ఈ చిత్రానికి నేపాల్ దత్తా, ఆషిమ్‌ దత్తాలు నిర్మాతలు.

## చిత్రకథ
గోపీ ఒక పల్లెటూరులోని ఒక చిన్న వ్యాపారస్తుని కొడుకు. అతనికి సంగీతం అంటే ఎంతో ఇష్టం. అయిత అతని గొంతు అందుకు సహకరించేది కాదు. అతనికి సరైన స్వరాలు పలికేవి కావు. కొందరు పెద్దమనుషులు సరదాకి అతన్ని పొగిడి రాజుగారి దగ్గరకు వెళ్ళి పాడమని ప్రోత్సహించారు. గోపీ వారన్న మాటలన్నీ నిజమేనని నమ్మి రాజుగారి దగ్గరకు వెళ్ళి పాడాడు. ఫలితంగా రాజు అతన్ని కఠినంగా దండించాడు. అతనిని ఆ గ్రామం నుంచి బహిష్కరించాడు.

గోపీ ఆ గ్రామం విడిచి నడవసాగాడు. చీకటి పడే సమయానికి అతను ఒక అరణ్య సమీపానికి వచ్చాడు. అక్కడ అతనికి ఓ స్నేహితుడు కలిసాడు. అతని పేరు 'బాఘా'. అతనికీ సంగీతంలో ప్రవేశం ఉంది. అతడు డోలు వాయిస్తాడు. అతనికీ, గోపీకి పట్టిన గతే పట్టడం వల్ల వారిద్దరికీ త్వరగా సాన్నిహిత్యం కుదిరింది. చీకట్లో ప్రయాణం చేయడానికి వారిద్దరూ భయపడ్డారు. అందువల్ల గోపీ పాడుతూ, బాఘా డోలు వాయిస్తూ ఆ చీకట్లో నడవసాగారు. వారి పాట, వాద్యం ఆ అడవిలో నివాసం ఏర్పరచుకున్న దయ్యాలకు విపరీతంగా ఆకర్షించాయి. అవన్నీ ఉత్సాహంగా నృత్యం చెయ్య నారంభించాయి. అందుకు ప్రతిఫలంగా దయ్యాలరాజు వారు కోరుకున్నప్పుడల్లా ఆహారము, వస్త్రాలు లభించేటట్టు, వారి సంగీత వాద్యాలు సర్వజనులనూ రంజించేటట్టూ, తను ఇచ్చిన పాదరక్షలు ధరించి కావలసిన చోటకు వెళ్ళగలిగేటట్టూ మూడు వరాలు ఇచ్చాడు.

గోపీ, బాఘా ఆ వరాలను తీసుకుని 'ఘండి' అనే సన్మార్గుడైన రాజు ఆస్థానానికి వెళ్ళడానికి నిశ్చయించుకున్నారు. అక్కడికి వెళ్ళి వారు ఒక సంగీత పోటీలో గెలుపొందారు. మంచి పేరు సంపాదించుకున్నారు. అక్కడే సుఖంగా జీవించసాగారు. అయితే అంతలో పొరుగు దేశమైన 'హలా' దేశపు రాజు దుర్మార్గుడైన అతని ప్రధానమంత్రి ప్రోత్సాహంతో ఘండీ మీద యుద్ధం ప్రకటించాడు. గోపీ, బాఘా అతనిని ఎదుర్కోవడానికి నిశ్చయించుకున్నారు. చాలా సాహసాలూ, మాయలూ చేసి 'హల్లా' రాజును పట్టి బంధించి 'ఘండీ' వద్దకు తీసుకుని వచ్చారు. అతనిని చూసి ఘండీ ఆశ్చర్యపోయాడు. వారిద్దరూ కవలలు! అతను ఎన్నడో తప్పిపోయిన తన సొంత సోదరుడు. ఇద్దరూ అమితానందం పొందారు. తమ కలయికకు కారణభూతులైన గోపీ, బాఘాలకు తమ కుమార్తెలను ఇచ్చి వివాహం చేశారు. అదృష్టదేవత వారిద్దర్నీ మరోసారి వరించింది. ఇద్దరూ సుఖంగా జీవించసాగారు. 
## మూలాలు

వర్గం:బెంగాలీ సినిమాలు
వర్గం:1969 సినిమాలు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
వర్గం:సత్యజిత్ రాయ్ సినిమాలు
సిప్రాలి

సిప్రాలి ఒక వ్యంగ్య రచనా సంపుటి మూల రచన శ్రీశ్రీ.

తెలుగు సాహిత్యంలో శ్రీశ్రీ వ్రాయని సాహితీ ప్రక్రియ లేదు. ఐతే చాలా తక్కువమందికి తెలిసిన విషయం ఏమిటంటే, శ్రీశ్రీ వ్యంగ్య సాహిత్యంతో అంటే పేరడీ సాహిత్యంతో కూడా ఎన్నో రచనలు చేసి తెలుగు సాహితీ ప్రియులను ఆనందింప చేశాడు. శ్రీశ్రీ పేరడీ రచనలలో భాగంగానే ‘సిప్రాలి’ అనే శీర్షిక క్రింద ఒక గ్రంధం ప్రచురణ జరిగింది అది బహుళ ప్రాచుర్యం కూడా పొందింది. ‘సిప్రాలి’లో రమారమి అన్ని పద్యాలకు “సిరిసిరి” అనే మకుటం వొచ్చేటట్టు రచన చేసాడు. శ్రీ అనే పదం తెలుగులో ప్రకృతి ఐతే సిరి అనే పదం వికృతి కాబట్టి దీనికి మకుటం శ్రీశ్రీకి బదులు సిరిసిరి అని పెట్టి ఉంటాడు. అంటే తన గ్రంధం యొక్క పేరు పెట్టటంలో కూడా కవి పేరడీ చేశాడు అన్నమాట.

“ఒక మూల రచనకు అధిక్షేపాణాత్మకమైన, హేళనాత్మకమైన, హాస్యాత్మకమైన రచనతో కూడిన అనుకరణను మాత్రమే పేరడీ అని అంటారు”. పూర్వము వికటకవిగా పేరు పొందిన తెనాలి రామకృష్ణ కవి పేరడీకి ఆద్యుడని భావన చేయవచ్చు. ఆధునిక యగంలో అనేకమంది కవులు పేరడీకి వన్నె తెచ్చారు. ప్రాచీన కవుల నుంచి ఆధునిక కవుల వరకు అన్ని రచనలకు పేరడీలు కట్టారు. ఆధునిక కవులలో జలసూత్రం రుక్మిణీనాధ శాస్త్రి (జరుక్ శాస్త్రి) గారు పేరడీకి కొత్త ఒరవడిని, పోకడలను, ప్రజాదరణ తీసుకొచ్చాడు. బమ్మెర పోతన, తిక్కన, ఎర్రన్న, శ్రీశ్రీ, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి ఇలా ఒకరేంటి దాదాపు ప్రాచీన, ఆధునిక కవులందరి రచనలకు పేరడీకి రచనలకు గురి అయ్యాయి అవి విరివిగా లభ్యమౌతున్నాయి. 

## ఇది కూడా చూడండి
శ్రీశ్రీ ఒక వ్యంగ్య వైతాళికుడు – శ్రీశ్రీ సాహితీ ప్రక్రియలో మరో పార్శ్వము

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు భాష
వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
వీరమాచనేని సరోజిని

**వీరమాచనేని సరోజిని** రంగస్థల నటి, తొలితరం బుర్రకథ కళాకారిణి. తెలుగు చలనచిత్ర దర్శకుడు వీరమాచనేని మధుసూదనరావు భార్య. పూర్తిగా మహిళలతో చిన్నారి పాపలు సినిమా తీసి గిన్నిస్ రికార్డులో స్థానం పొందింది.

## జీవిత విషయాలు
సరోజిని కృష్ణా జిల్లా, ఆత్మకూరులో జన్మించింది. దర్శకుడు మధుసూదనరావును ప్రేమ వివాహం చేసుకున్న తరువాత మద్రాసులో కొన్నేళ్ళు ఉండి, చివరి రోజులలో హైదరాబాదులో గడిపింది. వీరికి ఇద్దరు అమ్మాయిలు (వీణా, వాణి).

## కళారంగం
విజయవాడలోని *అచ్చమాంబ క్లీనిక్* కేంద్రంగా ప్రజానాట్యమండలి నిర్వహించిన శిక్షణ కార్యక్రమంలో శిక్షణ పొందిన సరోజిని అనేక నాటక ప్రదర్శనల్లో, బుర్రకథ ప్రదర్శనల్లో పాల్గొన్నది. పాటలు కూడా పాడింది. కొండేపూడి రాధ కథకురాలిగా, సరోజిని పృచ్ఛకురాలిగా, తాపీ రాజమ్మ విశ్లేషకురాలిగా ఏర్పడిన కృష్ణాజిల్లా మహిళా బుర్రకథ దళం ఆధ్వర్యంలో అల్లూరి సీతారామరాజు, వీరటాన్య జీవిత చరిత్రలను బుర్రకథలుగా చెప్పేవారు. అల్లూరి బుర్రకథ ద్వారా బ్రిటిష్ వ్యతిరేక ధోరణిని, జాతీయభావాన్నీ పెంపొందించడంలో సరోజిని ముఖ్యపాత్ర పోషించింది.

## సినిమారంగం
సరోజిని నిర్వాహకురాలిగా 12మంది మహిళ భాగస్వామ్యంతో 'శ్రీమాతా పిక్చర్స్' అనే చిత్ర నిర్మాణ సంస్థను ప్రారంభించింది. ఆ సంస్థ ద్వారా నటి సావిత్రిని దర్శకురాలిగా పరిచయం చేస్తూ 1967లో చిన్నారి పాపలు సినిమా నిర్మించింది. ఈ చిత్రానికి సరోజిని కథను అందించగా, గాయని పి.లీల తొలిసారిగా సంగీతం అందించింది. నిర్మాణం, దర్శకత్వం, సంగీతం, నృత్య దర్శకత్వం, కళాదర్శకత్వం మొదలైన విభాగాలను మహిళలే నిర్వహించిన ఈ చిత్రం గిన్నిస్ బుక్‌లో స్థానం సంపాదించడమే కాకుండా 1968లో ద్వితీయ ఉత్తమ చిత్రంగా నంది అవార్డు పొందింది.

**నిర్మించినవి**
# చిన్నారి పాపలు
# పెద్దలు మారాలి

## మరణం
సరోజిని 1999లో మరణించింది.

## మూలాలు

వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా మహిళా బుర్రకథ కళాకారులు
వర్గం:1999 మరణాలు
ఉమామహేశ్వరి

**ఉమామహేశ్వరి** సంస్కృత హరికథ కళాకారిణి.

## జననం
ఉమామహేశ్వరి సంగీత విద్యాంసుల కుటుంబంలో 1965లో జన్మించింది.

## కళారంగం
చిన్నతనంలోనే కర్నాటక సంగీతం అభ్యసించిన ఉమామహేశ్వరి, హరికథపై అభిరుచిని పెంచుకుంది. 1975లో తూర్పు గోదావరి జిల్లా కపిలేశ్వరపురంలోని శ్రీసర్వారాయ హరికథా పాఠశాలలో చేరి సంగీత నాట్యాలతో పాటు సంస్కృతమూ అభ్యసించింది.

1985 నవంబరు 26న మధ్యప్రదేశ్ లోని ఉజ్జయినిలో జరిగిన కాళిదాసు జయంతి మహా సభలలో ప్రసిద్ధ సంస్కృత పండితుల సమక్షంలో ఉమామహేశ్వరి కాళిదాసు కుమార సంభవాన్ని సంస్కృత హరికథ గానం చేసింది. ఈమె పాండిత్యానికి కాళిదాస అకాడమి ప్రియపాత్రమైంది. నాటి నుంచి ఉమామహేశ్వరి ఆరేళ్ల పాటు వరుసగా కాళిదాసు కావ్య నాటకాలను అకాడమిలో హరికథలుగా ప్రదర్శించింది.

ఉమామహేశ్వరి సంస్కృత కీర్తలను ప్రముఖ సంగీత విద్యాంసులు నల్లాన్ చక్రవర్తుల కృష్ణమాచార్యులు రచించేవాడు. పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంకి పొట్టి శ్రీరాములుపై హరికథ, రామకృష్ణ మిషన్కి రామకృష్ణ పరమహంస పై హరికథ రచించింది.

### హరికథా ప్రదర్శనలు
* భోపాల్ సంగీత అకాడమీ, బరోడా అరవింద్ సొసైటీ, విశాఖపట్టణం ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, న్యూఢిల్లీ సంగీత నాటక అకాడమీ, బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం మొదలైన సంస్థల్లో హరికథా గానం చేసింది.
* 1989 మే 17న శంకరాచార్యుల 1200వ జయంతి ఉత్సవాల్లో నాటి ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ సమక్షంలో హిమాలయాల్లోని బదరీనాథ్లో హరికథా గానం చేసింది.
* మూడుసార్లు అమెరికా లోని హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో నేర్వహించిన వేద సమ్మేలనంలో పాల్గొన్నది.
* కౌలాలంపూర్లో జరిగిన రెండవ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల్లోనూ హరికథా గానం చేసింది.

## సత్కారాలు - గుర్తింపులు
* మద్రాసు సంగీత సత్కారం
* భారత రాష్ట్రపతులు నీలం సంజీవరెడ్డి, జ్ఞానీ జైల్‌సింగ్ లచే సత్కారం
* తిరుమల తిరుపతి, భద్రాచలం, శ్రీశైలం, అన్నవరం వంటి దేవస్థానాలలో సత్కారం
* కాశీ లోని జ్ఞాన ప్రవాహం అనే సంస్థ ఉమామహేశ్వరి సంస్కృత హరికథలను రికార్డు చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:హరికథా కళాకారులు
వర్గం:మహిళా కళాకారులు
వర్గం:1965 జననాలు
వెంట్రిలాక్విజం

thumb|right|వెంట్రిలాక్విజం ప్రదర్శిస్తున్న కళాకారుడు
**వెంట్రిలాక్విజం** వేదికల మీద ప్రదర్శించే ఒక కళ. ఇందులో కళాకారుడు ఒక బొమ్మను చేతిలో ఉంచుకుని దానిని ముఖ కవళికలు మారుస్తూ, తన నోరు కదపకుండా మాట్లాడుతూ బొమ్మ మాట్లాడుతున్నట్లు భ్రమను కలుగజేస్తాడు.

## చరిత్ర
వెంట్రిలాక్విజం మొదట్లో ఒక మతాచారంగా ఉండేది. వెంట్రిలాక్విజం అనే పదానికి లాటిన్ భాషలో *కడుపులోనుంచి మాట్లాడటం* అనే అర్థం ఉంది. గ్రీకు ప్రజలు దీన్ని *గ్యాస్ట్రోమాన్సీ* అని పిలిచేవారు. వీరు కడుపులో ఉత్పన్నమయ్యే శబ్దాలను చనిపోయిన వారి గొంతులనీ, వెంట్రిలాక్విస్ట్ ఆ శబ్దాలను అర్థం చేసుకుని చనిపోయిన వారితో మాట్లాడగలడనీ, భవిష్యత్తును గురించి చెప్పగలరనీ విశ్వసించేవారు. 

## భారతదేశంలో వెంట్రిలాక్విజం
భారతదేశంలో ఈ కళ అడుగుపెట్టి సుమారు వందేళ్లకుపైగా అవుతుంది. భారతదేశంలో ఈ కళను మొట్టమొదటిసారిగా వై. కె. పథ్యే అనే వ్యక్తి ప్రదర్శించాడు. ఈయన వృత్తి రీత్యా మెజీషియన్. తనకు కావలసిన వస్తువుల కోసం ఇంగ్లండు వెళ్ళేవాడు. అలా అనుకోకుండా అక్కడ ఓ సైనికుడు బొమ్మతో మాట్లాడిస్తూ తన తోటివారిని నవ్వించడం చూసి దానిమీద ఆసక్తి పెంచుకున్నాడు. అమెరికా నుంచి వెంట్రిలాక్విజం మీద ఓ పుస్తకం కూడా తెచ్చుకుని చదివాడు. దాన్ని చదివి సొంతంగా వెంట్రిలాక్విజం నేర్చుకుని 1916లో మొట్టమొదటిసారిగా భారతదేశంలో వెంట్రిలాక్విజం ప్రదర్శన ఇచ్చాడు.

## ప్రముఖులు

* జి. వి. ఎన్. రాజు

## మూలాలు

వర్గం:కళలు
ఎన్టీఆర్ జాతీయ పురస్కారం

ఎన్టీఆర్ పేరిట సినిమా ప్రముఖులకు జీవిత కాలంలో చేసిన సేవకు గుర్తింపుగా **ఎన్టీఆర్ జాతీయ పురస్కారాన్ని** ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 1996 లో నెలకొల్పింది.
 2002 వరకు ఇస్తూ వచ్చిన ఈ అవార్డును ప్రభుత్వం తరువాత నిలిపివేసింది. ఎన్టీఆర్ వర్ధంతి సందర్భంగా 2006 జనవరి 18 న ఈ పురస్కారాన్ని పునరుద్ధరించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఈ పురస్కారం గౌరవ నంది పురస్కారం. ఈ పురస్కారం భారతీయ సినిమా నటులు, దర్శకులు, నిర్మాత, రాజకీయవేత్త, ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన నందమూరి తారక రామారావు గారి గౌరవార్థం యివ్వబడుతుంది. ఈ పురస్కారం నకు నగదుగా రూ. 500,000, మెమెంటో యివ్వబడుతుంది.
## ఎన్టీఆర్ పురస్కార విజేతలు
* 1996: అక్కినేని నాగేశ్వరరావు
* 1997: దిలీప్ కుమార్
* 1998: శివాజీ గణేషన్
* 1999: లతామంగేష్కర్
* 2000: భానుమతి రామకృష్ణ
* 2001: హృషికేష్ ముఖర్జీ
* 2002: రాజ్‌కుమార్
* 2003: ఘట్టమనేని కృష్ణ
* 2004:ఇళయరాజా
* 2005: నూతన ప్రసాద్, అంబరీష్ 
* 2006: వహీదా రెహ్మాన్
* 2007: దాసరి నారాయణరావు, టి. భైరప్ప
* 2008: జమున 
* 2009: బి.సరోజాదేవి 
* 2010: శారద 
* 2011: అమితాబ్ బచ్చన్ 
* 2012: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం 
* 2013: హేమా మాలిని 
* 2014: కమల్ హాసన్
* 2015: కె. రాఘవేంద్రరావు
* 2016: రజినీకాంత్

## ఇవి కూడా చూడండి
* నంది పురస్కారాలు
* ఉగాది పురస్కారాలు
* దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారం
* రఘుపతి వెంకయ్య అవార్డు
* ఏఎన్ఆర్ జాతీయ అవార్డు

## మూలాలు

వర్గం:భారత జాతీయ పురస్కారాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పురస్కారాలు
మిఠాయి థియేటర్

**మిఠాయి థియేటర్** 2014 సెప్టెంబరు 19న హైదరాబాద్లో పార్లమెంట్ సభ్యురాలు కల్వకుంట్ల కవిత గారి చేతుల మీదుగా ప్రారంభించబడిన చిన్నపిల్లల, పెద్దల నాటక సంస్థ.

మిఠాయి థియేటర్ చిన్నారులకు రంగస్థల కళల్లో ఉచిత వేసవి శిక్షణ శిబిరాన్ని ఏర్పాటుచేసింది.

## మూలాలు
కస్తూరి పట్నాయక్

**కస్తూరి పట్నాయక్,** ప్రముఖ ఒడిస్సీ నాట్య కళాకారిణి. ఆమె భువనేశ్వర్ కు చెందిన ఒడిస్సీ రీసెర్చి సెంటర్ లో గురువుగా పని చేస్తోంది కస్తూరి. ఈ సెంటర్ లో 20 ఏళ్ళ నుంచీ ఆమె విద్యార్ధులకు ఒడిస్సీ  నృత్యంలో శిక్షణ ఇవ్వడమే కాక, నృత్య దర్శకత్వం కూడా చేస్తోంది. ఈ రీసెర్చీ సెంటర్ నుంచీ శిక్షణ పొందిన మొదటి బ్యాచ్ విద్యార్ధిని ఆమె.
## జీవిత విశేషాలు
కస్తూరీ ఒడిస్సీ నృత్య కళాకారిణి, నృత్య దర్శకురాలు, గురువు.  ఒడిస్సీ నృత్య రీతిలో ఎక్కువ ఏళ్ళు కెరీర్ ఉన్న కళాకారిణిగా ఈమె  దేశంలో ప్రఖ్యాతి చెందింది. ఎక్కువగా ఒడిస్సీ నృత్య నాటకాలను  సింగిల్ గానూ, గ్రూప్ తోనూ ప్రదర్శిస్తూంటుంది కస్తూరి. సంప్రదాయ, జానపద  రీతుల్ని మేళవించి  ఈ నృత్య నాటకాలను  తీర్చిదిద్దుతుంది ఆమె. ఎక్కువగా భారతీయ పురాణాలు, చారిత్రక ఘటనలు, సామాజిక సమస్యలపై ఈ నాటకలు ఉంటాయి.

ఆమె తన చిన్నతనం నుంచే ఒడిస్సీ, కథక్ నృత్య రీతుల్ని నేర్చుకుంది. భువనేశ్వర్ లోని ఒడిస్సీ రీసెర్చి సెంటర్ లోనే ఆమె నాట్యం నేర్చుకుంది. ఒడిస్సీ గురువుల్లో  ప్రముఖులైన గురు రఘునాథ్ దత్తా, పద్మవిభూషణ్ గ్రహీత గురు కెలుచేరన్ మోహపత్ర, పద్మశ్రీ గ్రహీత కుంకుం మొహంతీ,  పద్మశ్రీ గ్రహీత  గంగాధర్  ప్రధాన్,  గురు రమణి రంజన్ జేన, గురు దయానిధి దాస్ వంటి వారి దగ్గర నేర్చుకుంది కస్తూరి.

ఆసియా ఖండం మొత్తం తిరిగి ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది ఆమె. హాంగ్ కాంగ్, రష్యా, ఇండోనేషియా, థాయ్ ల్యాండ్, సింగపూర్, ఉత్తర కొరియా వంటి దేశాల్లో  ప్రదర్శనలు ఇవ్వడమే  కాక, అక్కడి వారికి  ఒడిస్సీలో  శిక్షణ కూడా ఇచ్చింది కస్తూరి.

ఆమె  మన  దేశంలోనూ,  విదేశాల్లోనూ  ఎంతోమంది శిష్యులకు ఒడిస్సీ నేర్పించింది. వారిలో చాలామంది గురువులు అయ్యారు కూడా.

## గౌరవాలు
* "రాజేంద్రప్రసాద్ స్మృతి సంసద్" కటక్, ఒడిశా నుండి రాజేంద్రప్రసాద్ పురస్కారం - 1997
* ఒడిస్సీ నాట్య కళలో అధ్బుత ప్రదర్శనకు గానూ విష్ణుప్రియ స్మృతి సమ్మాన్, పూరి వారి నుండి అభినందనిక - 1999.
* 1987 నుండి రాష్ట్ర ఉపకార వేతనం, 2000లో మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖచే ఉపకార వేతనం.
* 2003 లో ఉదయన్ సాంస్కృతిక్ అనుష్టాన్ నుండి "దెడదాసి సమ్మాన్"
* 2002లో జూరీస్ ఆఫ్ ద సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ పిలిం సర్టిపికేటు.
* 1999 లో కూఛిపూడి నాట్యమండలి, కూచిపూడి, ఆంధ్రప్రదేశ్ వారిచే గౌరవ పురస్కారం.
* 2015 లో మహరి పురస్కారం,

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఒడిస్సీ
## మూలాలు

వర్గం:1966 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:ఒడిస్సీ నాట్యకళాకారులు
వర్గం:ఒడిశా వ్యక్తులు
తాపీ రాజమ్మ

**తాపీ రాజమ్మ** ప్రథమ బుర్రకథ మహిళ కళాకారిణి.  రంగస్థల నటి.

## తొలి జీవితం
కర్నూలుకు చెందిన రాజమ్మ, కృష్ణా జిల్లా వైజ్ఞానిక దళంలో బందరు అనసూయ, పరుచూరి సూర్యాంబలతో కళారూపాల్లో, పాటల్లో శిక్షణ పొందారు. తాపీ రాజమ్మ భర్త తాపీ మోహనరావు, మామ తాపీ ధర్మారావు.

## కళారంగం
కొండేపూడి రాధ, వీరమాచనేని సరోజిని లతో బుర్రకథ దళంలో వంతదారుగా రాజకీయం చెప్పడం ప్రాంభించింది.

### నాటకరంగం
ప్రజానాట్యమండలిలో చేరి గరికపాటి రాజారావు శిష్యురాలు అనేక ప్రదర్శలను ఇచ్చింది. ప్రజానాట్యమండలి ప్రథమ నాటకం ‘ముందడుగు’ (సుంకర సత్యనారాయణ, వాసిరెడ్డి భాస్కరరావు ల రచన) లో మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి, పెరుమాళ్లు, చదలవాడ కుటుంబరావు, తుమ్మల కేశవరావు, కొండేపూడి రాధ లతో కలిసి తాపీ రాజమ్మ నటించింది.

## మూలాలు

వర్గం:మహిళా కళాకారులు
వర్గం:రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:కర్నూలు జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:కర్నూలు జిల్లా మహిళా బుర్రకథ కళాకారులు
వర్గం:కర్నూలు జిల్లా ప్రజానాట్యమండలి కళాకారులు
మాధవీ లత

**మాధవీ లత** ఒక సినిమా నటి. తెలుగు, తమిళ సినిమాల్లో నటించింది.

## జీవిత విశేషాలు
మాధవీ లత కర్ణాటక లోని బళ్ళారిలో 1988, అక్టోబరు 2న జన్మించింది. బళ్ళారిలోనే ఎ. ఎస్. ఎం. మహిళా కళాశాలలో సోషియాలజీలో డిగ్రీ చేసింది. తరువాత గుల్బర్గా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఆర్థిక శాస్త్రంలో ఆనర్స్ డిగ్రీ చేసింది. కన్నడ కుటుంబంలో పుట్టినా తెలుగు, తమిళ భాషలు ధారాళంగా మాట్లాడగలదు. మాధవీలత మొదట్లో చిన్న చిన్న పాత్రలో సినిమాల్లోకి అడుగుపెట్టి 2008లో రవిబాబు దర్శకత్వంలో వచ్చిన నచ్చావులే (2008) సినిమాలో కథానాయికగా నటించింది. ఈ సినిమా విజయవంతం అయింది. తర్వాత నానీ సరసన ఆమె కథానాయికగా నటించిన స్నేహితుడా పెద్దగా విజయం సాధించలేదు. తరువాత ఆమె ఒక సంవత్సరం పాటు యునైటెడ్ కింగ్‌డం లో గడిపింది. అచట కోవెంట్రీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఫాషన్ డిసైనింగ్ లో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందింది. తరువాత హైదరాబాదు వచ్చి తిరిగి సినిమా ప్రస్థనాన్ని కొనసాగించింది. ఆమె "అరవింద్ 2" (2013) లో నటనను తిరిగి కొనసాగించింది. ఆమె యొక్క విడుదల కాని చిత్రం "చూడాలని చెప్పాలని" లో ఆమె నందమూరి తారకరత్న తో నటించింది. ఆ సినిమాలో ఆమె మూగ, చెవుడు గల అమ్మాయిగా నటించింది.

ఆమె మొదటి సినిమా 2015 లో తమిళంలోని "సుందర్ సి". ఆమె తెలుగులో మహేష్ బాబు  కథానాయకునిగా విడుదలైన అతిథి లో హీరోయిన్ స్నేహితురాలిగా మొట్టమొదటిసారి నటించింది.

## సినిమాలు

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* 
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:1988 జననాలు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
సంధ్యారాణి (నటి)

**సంధ్యారాణి** 1960 - 70 దశకాలలో తెలుగు చిత్రాలలో నటించిన సినిమానటి.

## జీవిత విశేషాలు
ఆమె బెజవాడ వాస్తవ్యురాలు.  తను చిన్నతనంలో కొత్తసినిమా వచ్చినప్పుడల్లా ఆమె అందులో బాగా నచ్చిన వేషాన్ని ఇంట్లో తన కుటుంబ సభ్యుల ఎదుట ప్రదర్శించేది. అందరూ మెచ్చుకునేవారు. ఆమె 1965లో తేనె మనసులు చిత్రంలో చిత్రసీమలోకి ప్రవేశించింది. ఈ చిత్రంతో బాబూ మూవీస్ డైరెక్టర్ , టెక్నీషియన్ల ద్వారా      శిక్షణ పొందింది. వారు ఆమె నటనలోని లోపాలను తెలియజేసి  నటనలో శిక్షణనిచ్చారు. ఈ సినిమాలో "సీత" పాత్ర ద్వారా తెలుగు సినిమాలో అందరికీ సుపరిచితురాలైంది. ఈ చిత్రంలో కథానాయకుడు ఘట్టమనేని కృష్ణ. అతనికి కూడా ఇది తొలి చిత్రం. ఈ సినిమా విజయవంతమైంది.
## సినిమాల జాబితా
ఈమె నటించిన కొన్ని తెలుగు సినిమాలు:
*తేనె మనసులు (1965)
* కన్నె మనసులు (1966 సినిమా)
* ఇద్దరు మొనగాళ్లు (1967)
* మరపురాని కథ (1967)
* శ్రీకృష్ణావతారం (1967)
* సుడిగుండాలు (1967)
* నేనంటే నేనే (1968)
* వింత కాపురం (1968)
* ప్రతీకారం (1969)
* పగ సాధిస్తా (1970)
* బస్తీ కిలాడీలు (1970)
* ప్రేమజీవులు (1971)
* బస్తీ బుల్‌బుల్ (1971)
* శ్రీకృష్ణ విజయం (1971)
* శ్రీకృష్ణసత్య (1971)
* మొహమ్మద్ బీన్ తుగ్లక్ (1972)
* మేమూ మనుషులమే (1973)
* స్త్రీ గౌరవం (1974)

## మూలాలు

## బయటిలింకులు
* 

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
అల్లంరాజు ఉషారాణి

**అల్లంరాజు ఉషారాణి** ఆకాశవాణి అసిస్టెంట్ స్టేషన్ డైరెక్టర్ (ప్రోగ్రామ్స్)
## జీవిత విశేషాలు
ఆమె తూర్పు గోదావరి జిల్లా లోని కాకినాడ లో సూకూరు రాధాదేవి, హనుమంతరావు దంపతులకు మూడవ సంతానంగా జూలై 2 1958 న జన్మించారు. ఆమె  అక్క  మీనాక్షి, అన్నయ్య  సూకూరు రామారావు.  కానీ ఉషారాణి పెంపకానికి వెళ్ళి   సూకూరు లక్ష్మీబాయి,  ఎస్.ఎల్.నరసింహం గార్ల మూడవ కుమార్తెగా పెరిగి వారివద్దే విద్యాబుద్ధులు నేర్చారు. శ్రీ నరసింహంగారు తెలుగుప్రేమప్రచారక్ పత్రికా సంపాదకులుగా కాకినాడ లో పనిచేశారు .పెంపువెళ్లిన తరువాత ఉషారాణి గారి  పెద్దక్క  మొసలికంటి రాధామోహన్. రెండవ అక్క శ్రీమతి ఘనగం ప్రేమప్యారీ.పెద్ద బావగారు శ్రీ ఎం.ఎస్.రావు గారు వయొలినిస్టుగా మద్రాస్ లో వెంపటి చినసత్యంగారి నాట్య సంస్థలో ,సినిమారంగంలో రాణించారు.చిన్నబావగారు శ్రీ ఘనగం సుబ్బారావు గారు     ఇండస్ట్రియల్ రంగంలో అధికారి గా పనిచేశారు 

ఉషారాణి చిన్ననాటనుండే నాట్యశిక్షణ  సత్యనారాయణరావు గారి వద్ద అభ్యసించి కాకినాడలోనే కాక పలు నగరాలలో జంషెడ్ పూర్ లో ప్రదర్శనలిచ్చారు. కూచిపూడి భారతనాట్య కళాకారిణిగా రాణించారు.  బి.ఎస్సీ ప్యాసయ్యి పి.ఆర్.కళాశాలలో పి.జి.సెంటర్ నుండి ఎం.ఏ.ఇంగ్లీష్ లో ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయం నుండి గోల్డు మెడల్ సాధించారు. 1983 లో మద్రాస్ స్టాఫ్ సెలక్షన్ కమీషన్  ద్వారా ఎంపికై ఆకాశవాణి కడపకేంద్రంలో ట్రాన్స్ మిషన్  ఎక్సిక్యూటివ్ గా చేరారు.  అనంతరం విజయవాడ ఆకాశవాణి కేంద్రానికి బదిలీపై వెళ్ళారు. క్రియశీలక అధికారిగా మంచి పేరు పొందారు.

1985 జనవరి 26 న వీరి వివాహం ప్రముఖ కవి,రచయిత సుధామ గా పేరొందిన అల్లంరాజు వెంకటరావు గారితో జరిగింది.సుధామ ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ కేద్రంలో పనిచేస్తూవుండడంతో నాటి ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ కేంద్రం స్టేషన్ డైరెక్టర్  లీలాబవుడేకర్ విజయవాడ డైరెక్టర్  పి.ఆర్.రెడ్డి గారిని  ఆదేశించి ఉషారాణి ని హైదరాబాద్ కేంద్రానికి బదిలీ చేయించారు . అటుపై ఉషారాణి 1990 లో యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమీషన్ ద్వారా ప్రోగ్రాంఎక్సిక్యూటివ్ గా తెలుగువారిలో ప్రధములుగా  ఎంపికై విజయవాడ ఆకాశవాణి కేంద్రం స్త్రీలు పిల్లల కార్యక్రమాల విభాగ అధిపతిగా నియమితులయ్యారు..అక్కడ నుండి 1995 లో హైదరాబాద్ ఆకాశవాణి కేంద్రానికి బదిలీ అయ్యి భక్తిరంజని,యువవాణి ,స్త్రీలు ,పిల్లలకార్యక్రమాలు,కర్ణాటక సంగీతం వంటి పలువిభాగాలకు అధికారిణిగా పనిచేశారు. తురగా జానకీరాణి గారి తరువాత రేడియో అక్కయ్యగా పేరుపొందారు.పిల్లల బృందగాన కార్యక్రమాల ద్వారా కేంద్రానికి పలు అవార్డులు తెచ్చిపెట్టారు. స్త్రీల ఆరోగ్య కార్యక్రమాలపై  బీబీసి ట్రైనింగ్ చేసి 2000సంవత్సరంలో ఉద్యోగరీత్యా కొన్నాళ్లు లండన్ పర్యటించి కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. అనంతరం వరంగల్ కేంద్ర అధిపతిగా రెండు సంవత్సరాలు పనిచేసి పేరు తెచ్చుకున్నారు.వరంగల్ నుండి హైదరాబాద్ తిరిగివచ్చాక ఆకాశవాణి వివిధభారతి హైదారాబాద్ కేంద్రానికి అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ గాకొన్నాళ్లపాటు పదోన్నతి తో పనిచేసి ఆపై రీజనల్ అకాడమీ ఆఫ్ బ్రాడ్కాస్టింగ్ అండ్ మల్టీమీడియా శిక్షణాసంస్థ అధికారిణిగా ఎంతో పేరుపొందారు.2017లో స్వచ్ఛంద పదవీవిరమణ చేశారు .

ఆమెకు ఒక కుమారుడు.స్నేహిత్ అల్లంరాజు.ప్రస్తుతం ఆర్.ఏం.సి.సంస్థ డిజిటల్ అనాల్సిస్ డైరెక్టర్ గా పనిచేస్తున్నారు.కోడలు స్రవంతి లక్స్ సాఫ్ట్ సంస్థలో బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు. ఉషారాణి గారి మనుమడు చి.ఆథర్వ్ (జున్ను)

ప్రస్తుతం ఉషారాణి గారు విశ్రాంత జీవనం గడుపుతూ దయాల్బాగ్ రాధాస్వామి సత్సంగి గా అధ్యాత్మిక మార్గంలో వున్నారు. 
## మూలాలు

వర్గం:1958 జననాలు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా మహిళా ఆకాశవాణి ప్రయోక్తలు
నీలంశెట్టి లక్ష్మీ

**నీలంశెట్టి లక్ష్మీ** వెయిట్ లిఫ్టింగ్ క్రీడాకారిణి.

## జననం
శ్రీకాకుళం జిల్లా, ఆముదాలవలస గ్రామానికి చెందిన అప్పలనాయుడు, మల్లీశ్వరమ్మ దంపతులకు నీలంశెట్టి లక్ష్మీ జన్మించింది.

## క్రీడారండం
తొలి శిక్షకుడు పినతండ్రి నీలంశెట్టి అప్పన నేతృత్వంలో 13 ఏళ్ళ వయసులోనే లక్ష్మీ జాతీయ క్రీడలలో పాల్గొన్నది. 1984 లో వెయిట్ లిఫ్టింగ్ క్రీడలో ప్రవేశించిన లక్ష్మీ, 1986లో జిల్లా మహిళా జూనియర్ వెయిట్ లిఫ్టింగ్ పోటీల్లో తొలిసారి పాల్గొన్నది.

1987లో ఆస్ట్రేలియా లోని మెల్‌బోర్న్ లో జరిగిన ప్రపంచ జూనియర్ మహిళల వెయిట్ లిఫ్టింగ్ పోటీల్లో తొలిసారి అంతర్జాతీయ క్రీడారంగ ప్రవేశం చేసింది.

### పతకాలు - విజయాలు
# 1988లో కడపలో జరిగిన అంతరాష్ట్ర పోటీల్లో కాంస్య పతకం
# 1889లో చైనా లోని బీజింగ్ లో ఆసియా క్రీడల్లో రజత పతకం
# 1991 కొరియాలో జరిగిన ప్రపంచ ప్రీ క్వాలిఫైడ్ పోటీల్లో ద్వితీయ స్థానం
# 1992లో గోవాలో జరిగిన జాతీయ వెయిట్ లిఫ్టింగ్ పోటీల్లో ద్వితీయ స్థానం

## వివాహం
ప్రముఖ వెయిట్ లిప్టరైన సురేష్ తో నీలంశెట్టి లక్ష్మీ వివాహం జరిగింది. సురేష్ సి.ఐ.ఎస్.ఎఫ్. లో ఇన్సిపెక్టర్ గా పనిచేస్తున్నాడు. వీరు ప్రస్తుతం విశాఖపట్టణం లో ఉంటున్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా వెయిట్ లిఫ్టింగ్ క్రీడాకారిణిలు
కడూర్ వెంకటలక్షమ్మ

**కడూర్ వెంకటలక్షమ్మ** (29 మే 1906&nbsp;–1 జూలై 2002) మైసూరు రాజాస్థానానికి చెందిన సుప్రసిద్ధ భరతనాట్య నర్తకి. మైసూరు శైలికి చెందిన భరతనాట్యంలో ఈమె ఆరితేరిన కళాకారిణి. భారత ప్రభుత్వం 1992లో మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ తో ఈమెను సత్కరించింది.

## జీవితచరిత్ర

### ఆరంభ జీవితం

**వెంకటలక్షమ్మ** మైసూర్ రాజ్యంలోని కడూర్ సమీపంలోని తంగళి తండాలో ఒక లంబాడీ కుటుంబంలో 1906, మే 29వ తేదీన జన్మించింది. ఈమె చిన్నతనంలోనే తండ్రి మరణించడంతో తాత రామానాయక్ వద్ద పెరిగింది. ఈమె 8 యేళ్ల వయసులో మైసూరు రాజాస్థానంలోని రాజనర్తకి జట్టి తాయమ్మ వద్ద భరతనాట్య శిక్షణకోసం చేరింది.

ఈమె గురుకుల పద్దతితో  తన  గురువు వద్ద భరతనాట్యం అభ్యసించి తన 12వ యేటనే "రంగప్రవేశం" చేసింది. ఈమె మైసూరు ఆస్థాన సంస్కృత విద్వాంసులు దేవోత్తమ జోషి, శాంతాశాస్త్రి, గిరి భట్టల వద్ద సంస్కృతాన్ని అభ్యసించింది. కర్ణాటక సంగీతంలోని మెళకువలను బి.దేవేంద్రప్ప, సి.రామారావుల వద్ధ నేర్చుకుంది. ఈమె తన గురువు తాయమ్మతో కలిసి 30 సంవత్సరాలు నృత్య ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.

ఈమె తన గురువు తాయమ్మ ఇంటికి తెల్లవారుఝాముననే వెళ్లి కఠోర శిక్షణను తీసుకునేది. ప్రదర్శనలో ఆహార్యానికంటే అభినయానికి ఎక్కువా ప్రాధాన్యతను ఇచ్చేది.

### వృత్తి

ఈమెను మైసూరు మహారాజా కృష్ణరాజేంద్ర ఒడయార్ IV ఆస్థాన విదుషీమణి (రాజనర్తకి)గా 1939లో నియమించాడు. ఆ తర్వాత భరతనాట్య కళాకారిణిగా ఈమె పేరు ఇంటింటా మారుమ్రోగింది. భరతనాట్యంలో మైసూరు శైలిని ఈమె తారాస్థాయికి తీసుకువెళ్ళింది. ఈమె  కృష్ణరాజేంద్ర ఒడయార్ IV, జయచామరాజేంద్ర ఒడయార్‌ల ఆస్థానంలో ఆస్థాన విదుషీమణిగా 40 సంవత్సరాలు సేవలను అందించింది. ప్యాలెస్‌లో చాముండి ఉత్సవాలలోను, దసరా నవరాత్రి ఉత్సవాలలోను, మహారాజా వర్ధంతి ఉత్సవాలలోను ఈమె నృత్యప్రదర్శన తప్పనిసరిగా ఉండేది.

మైసూరు ప్యాలెస్‌లో 40 యేళ్ల సేవ అనంతరం వెంకటలక్ష్మమ్మ తన స్వంత శిక్షణా సంస్థ "భారతీయ నృత్య నికేతన" ను ప్రారంభించింది.

మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం 1965లో మొదటి సారి నాట్యశాస్త్రాన్ని ఒక కోర్సుగా ప్రవేశ పెట్టినప్పుడు దానికి ఈమెను తొలి రీడర్‌గా నియమించింది. ఈమె 9 సంవత్సరాల పాటు పనిచేసి పదవీ విరమణ చేసింది. ఈమె తరువాత ఈమె మనవరాలు శకుంతలమ్మ రీడర్‌గా పనిచేసింది. వెంకటలక్షమ్మ ఎందరో దేశీయ, విదేశీ విద్యార్థులకు గురువుగా భరతనాట్యాన్ని నేర్పించింది. బెంగుళూరులోని "నూపుర స్కూల్ ఆఫ్ భరతనాట్యం"కు ప్రిన్సిపాల్‌గా వ్యవహరించింది.

## పురస్కారాలు, సత్కారాలు

* కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం. (1964) (కర్ణాటక రాష్ట్రం నుండి తొలి పురస్కార గ్రహీత) 
* సంగీత నృత్య అకాడమీ అవార్డు (1976)
* మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం నుండి డి.లిట్ (1977)
* కన్నడ రాజ్యోత్సవ పురస్కారం (1988)
* బెంగళూరు గాయన సమాజం వారిచే సంగీత కళారత్న(1989)
* పద్మభూషణ్ పురస్కారం (1992)
* నాట్యరాణి శాంతల రాష్ట్ర పురస్కారం (కర్ణాటక రాష్ట్రంలో నాట్య కళాకారులకు ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారం) (1995)
* హంపి విశ్వవిద్యాలయం నుండి నాడోజ ప్రశస్తి (2001)

## మూలాలు

వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
వర్గం:భరతనాట్య కళాకారులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:నృత్యకళాకారులు
వర్గం:భారతీయ సాంప్రదాయ నృత్యకారులు
వర్గం:1906 జననాలు
వర్గం:2002 మరణాలు
వర్గం:మహిళా కళాకారులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:బంజారా ప్రజలు
ఆదిభట్ల కైలాసం

**ఆదిభట్ల కైలాసం**  భారతీయ కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకుడు. ఆయన శ్రీకాకుళం ఉద్యమం లో ప్రముఖ నాయకుడు. 

## జీవిత విశేషాలు
ఆయన శ్రీకాకుళం జిల్లా లోని కారివలస  గ్రామం (ప్రస్తుతం విజయనగరం జిల్లా) లో భూస్వామ్య కుటుంబానికి చెందినవారు. ఆయన 1970 లో  కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు-లెనినిస్టు)  లో చేరి పార్టీ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో  కేంద్ర కమిటీకి ఎన్నికైనాడు. ఆయన వృత్తిపరంగా పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు. 1960ల ప్రారంభంలో ఆయన, ఆయన సహచరుడు వెంపటాపు సత్యం తో కలసి శ్రీకాకుళ గిరిజన పోరాటానికి శ్రీకారం చుట్టారు.  రాష్ట్ర విభాగాలు వారిపై క్రిమినల్ కేసులు పెట్టాయి. వారు అజ్ఞాతంలోనికి వెళ్ళడానికి నిశ్చయించారు. జూలై 7, 1970 న కైలాసం, సత్యం పోలీసులకు పట్టుబడ్డారు. ఆ తరువాత వారు కాల్చి చంపబడ్డారు. 
## ఉద్యమం అణచివేత
ఈ నేపథ్యంలో నాటి ప్రభుత్వం  పోలీసు బల ప్రయోగంతో ఉద్యమాన్ని అణచివేసే ప్రయత్నం చేసింది. ఈ  సమయంలో వెంపటాపు సత్యం, ఆదిభట్ల కైలాసం తదితర నాయకులు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లి సాయుధ పోరాటాన్ని ప్రారంభించారు. 1967 నుంచి 70 వరకు వందలాదిగా సంఘటనలు జరిగాయి. భూస్వాములు హత్యలు, పోలీసు, సీఆర్పీఎఫ్ గాలింపు చర్యలు, ఎన్‌కౌంటర్లు జరిగాయి. ఇదే సమయంలో పశ్చిమ బెంగాల్లో నక్సల్బరీ ఉద్యమం ఉధృతంగా సాగుతోంది. ఈ రెండు ఉద్యమాలకు భావసారూప్యత గల కారణాలుగా ఆ నాటి నక్సలైట్ పార్టీ జాతీయ నాయకులు చారూ మజుందార్, కానూసన్యాల్, నాగభూషణ్ పట్నాయిక్ తదితర నాయకులు  ఉద్యమాన్ని అన్ని విధాలా ప్రోత్సహిస్తూ సహాయ సహకారాలు అందించారు. చివరకు 1970, జూలై 10న వెంపటాపు సత్యం, ఆదిభట్ల కైలాసంలు కురుపాం సమీపంలోని కొండల్లో ఉన్నట్లు సమాచారంతో పోలీసులు వీరిని చుటుముట్టి ఎన్‌కౌంటరు చేశారు. ఆ తరువాత పలువురు నాయకులను అరెస్టులు చేయడంతో నాటి ఉద్యమం బలహీనపడింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* శ్రీకాకుళం ఉద్యమం

## మూలాలు

వర్గం:కమ్యూనిస్టు నాయకులు
వర్గం:1970 మరణాలు
వర్గం:జనన సంవత్సరం తప్పిపోయినవి
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా ఉద్యమకారులు
వర్గం:విప్లవోద్యమ నాయకులు
వర్గం:పోలీసు ఎదురుకాల్పుల్లో మరణించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉద్యమకారులు
విను చక్రవర్తి

**విను చక్రవర్తి** (డిసెంబరు 15, 1945&nbsp;– 27 ఏప్రిల్ 2017)  తమిళ సినిమా నటుడు, సినీ రచయిత, దర్శకుడు. ఆయన సుమారు 1000 తమిళ, తెలుగు, కన్నడ, బడగ, మలయాళ చిత్రాలలొ నటించాడు. ఆయన ఎక్కువగా హాస్యనటునిగా, సహాయనటునిగా లేదా ప్రతినాయకునిగా సినిమాలలో నటించాడు. ఆయన తమిళంలో నటించిన "ముని" చిత్రం ఆయన 1000వ చిత్రం. ఆయన గత కొద్ది నెలలుగా అనారోగ్యంతో హాస్పటల్ లో ఉన్నారు. 

## ప్రారభ జీవితం, విద్య

చక్రవర్తి తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని "ఉసిలాంపట్టి" గ్రామంలో ఆదిమూల తేవార్, మంజువాణి అమ్మాల్ దంపతులకు డిసెంబర్ 15 1945 న జన్మించాడు. రోయపెట్ట ప్రాంతం లోని  వెస్ట్‌లీ పాఠశాలలో చదివాడు. తరువాత కామర్స్ లో పట్టాను ఎ.ఎం. జైన్ కళాశాల నుండి పొందారు. ఆయనకు  ముగ్గురు సోదరులు, ఒక సోదరి. ఆయన  వారిలో అందరికన్నా పెద్దవాడు.
## జీవితం
విద్య పూర్తి చేసిన  తదుపరి ఆయన ఐస్ హౌస్ పోలీస్ స్టేషన్ లో రిజర్వ్ సబ్-ఇనస్పెక్టరుగా భాద్యతలు ఆరు మాసాల పాటు చేపట్టాడు. తరువాత ఆయన దక్షిణ రైల్వే లలో నాలుగు సంవత్సరాల పాటు ఉద్యోగాన్ని చేసాడు.  ఆయన కన్నడ సినిమా దర్శకుడైన "పుట్టన్న కనగాల్" కు కథా రచయితగా పనిచేసాడు. అపుడు ప్రముఖ నిర్మాత తిరుప్పూర్ మణి దృష్టిలో పడ్డాడు. ఆయన 1977లో చక్రవర్తికి కన్నడ చిత్రం "పరసంగడ గెండెటిమ్మా" చిత్రంలో నటించడానికి అవకాశం యిచ్చాడు.  ఆ చిత్రం తమిళంలో పునర్మింపబదింది. అప్పటి నుండి ఆయన సుమారు 1000  దక్షిణభారత చిత్రాలలో నటించాడు. వాటిలో 900 తమిళ చిత్రాలు, 30 మలయాళ చిత్రాలు, 5 తెలుగు చిత్రాలు, ఒక బడగ భాషా చిత్రం. ఆయన స్వంతంగా చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. ఆయన ప్రముఖ నటి సిల్క్ స్మిత ను వెండితెరకు పరిచయం చేసాడు. జెమినీ గణేషన్, రజినీకాంత్, కమల్ హాసన్ వంటి అగ్రనటుల చిత్రాల్లో కీలక పాత్రల్లో నటించి మెప్పించారు.
## సినిమాలు
ఇతడు నటించిన తెలుగు సినిమాల పాక్షిక జాబితా:
* కోడలు దిద్దిన కాపురం (1984)
* జల్సారాయుడు (1984)
* ఖైదీ వేట (1985)
* సూర్యోదయం (1989)
* టైగర్ శివ (1990)
* అంగరక్షకుడు (1994)
* కుర్రాడు బాబోయ్ (1995)
* వీరా (1995)
* అమలాపురం అల్లుడు (1996)
* రధయాత్ర (1997)
* ఆయనే మా ఆయన (1998)
* అద్భుతం (2000)
* నువ్వే నాకు ప్రాణం (2005)

## వివాదాలు
ఆయన ప్రముఖ టెలివిజన్, సినిమా నిర్మాత "ఏక్తా కపూర్" ను "ద డర్టీ పిక్చర్" లో   సిల్క్ స్మిత చిత్రీకరణకు గానూ  విమర్శించాడు. ఆ చిత్రం సిల్క్ స్మిత జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా నిర్మింపబడినది. ఆయన సిల్క్ స్మిత పాత్రధారిని  నిర్మాత ఏక్తా కపూర్ ఎన్నుకోవడంలో అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసాడు. ఆయన సిల్క్ స్మిత  విస్తృతమైన భావనను, ఆహ్వానిస్తున్న కళ్ళను కలిగి ఉంటుండని, విద్యాబాలన్ అలా చేయలేదని తెలిపాడు.
## నోట్సు

## మూలాలు
* 
## ఇతర లింకులు
విరిసిన వెన్నెల

**విరిసిన వెన్నెల** 1961, డిసెంబరు 7న విడుదలైన డబ్బింగ్ సినిమా. శ్రీధర్ దర్శకత్వంలో చిత్రాలయ బ్యానర్‌పై వెలువడిన ఈ సినిమా తమిళంలో వచ్చిన "తేన్నిలవు" అనే సినిమాకు డబ్బింగు. సినీ నటి వాసంతి ఈ చిత్రం ద్వారా పరిచయమయ్యింది.  

## తారాగణం

* జెమినీ గణేశన్ 
* వైజయంతి మాల 
* తంగవేలు 
* వాసంతి 
* నంబియార్ 

## సాంకేతిక వర్గం

* శ్రీధర్ 
* సంగీతం: ఎ.ఎం.రాజా 
* గీత రచయిత: అనిశెట్టి సుబ్బారావు 
* నేపథ్య గాయకులు: శిష్ట్లా జానకి, ప్రతివాది భయంకర శ్రీనివాస్, ఎ.ఎం.రాజా, జిక్కి, పులపాక సుశీల 
* ఛాయ గ్రహణం: ఎ.విన్సెంట్ 
* మాటలు: అనిశెట్టి సుబ్బారావు 
* నిర్మాణ సంస్థ: చిత్రాలయ 
* విడుదల:07:12:1961.

## పాటలు
# ఓ హో  ఓ హో బేబి రావేల నాతొ బేబి కనువందౌ - పి.బి. శ్రీనివాస్, ఎస్. జానకి
# అందం కోరే మొహం నీదే డెందం చేరే స్నేహం నీదే - ఎ.ఎం. రాజా, ఎస్. జానకి
# కన్ను కన్ను కలిసేను వింత కోర్కె విరిసెను సౌఖ్యమేదో - ఎ.ఎం. రాజా,పి. సుశీల
# కలువపూలు బాలల కలవరించే వెన్నెల ఇల మధుర మధుర - పి. సుశీల
# పారిపోదువా పెంకి పిల్లవా మారు పలుకవా మనసు నీయవా - పి.బి. శ్రీనివాస్
# ప్రణయం మదినే కలచేనో ప్రియుడే చెలిమి మరచేనో - పి. సుశీల
# లోకమ్ము హాయిగా ఊయెల లూగె ఊయెలలో చల్లగా హృదయం - జిక్కి

## వనరులు
* ఘంటసాల గళామృతము బ్లాగు - కొల్లూరి భాస్కరరావు, ఘంటసాల సంగీత కళాశాల, హైదరాబాద్ - (చల్లా సుబ్బారాయుడు సంకలనం ఆధారంగా)

వర్గం:తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమాలు
దిగుమర్తి బుచ్చి కృష్ణమ్మ

**దిగుమర్తి బుచ్చి కృష్ణమ్మ** స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు, చిత్రకారిణి.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
బుచ్చి కృష్ణమ్మ 1900, ఆగస్టు 21న వెంకటరమణరావు, లక్ష్మీదేవి దంపతులకు రాజమహేంద్రవరంలో జన్మించింది. రమణరావు ఆయుర్వేద వైద్యుడు, వీరేశలింగం అనుచరుడు. పాఠశాల విద్య ఎనమిద తరగతిలోనే ఆపేసిన బుచ్చి కృష్ణమ్మ హిందీ విశారదలో ఉత్తీర్ణులయింది.

## చిత్రకళారంగం
అన్న రామారావు మాదిరిగానే బుచ్చి కృష్ణమ్మకు చిత్రకళపై ఆసక్తి ఉంది. అన్నతోపాటు బొమ్మూరు వెళ్లి గోదావరి నేపథ్యంగా ప్రకృతి దృశ్యాలు చిత్రించేది. బొబ్బిలి, పెద్దాపురం జమీందార్ల కుమార్తెలకు చిత్రకళ, హిందీ నేర్పించేది.

ఈవిడ పెన్సిల్ స్కెచెస్, వాటర్ కలర్స్ తో వివిధ అంశాలపై చిత్రాలు చిత్రించింది.

## మరణం
బుచ్చి కృష్ణమ్మ 1991, జనవరి 2న మరణించారు.

## మూలాలు

వర్గం:రాజమండ్రి వ్యక్తులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:చిత్రకారులు
వర్గం:1900 జననాలు
వర్గం:1991 మరణాలు
సంఘి నగర్

**సంఘి నగర్** భారతదేశంలోని తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు నగరంలోని ఒక ప్రాంతము.

సంఘి నగర్  సంఘి గ్రూపు ఆఫ్ ఇండస్ట్రీస్ చే నిర్మింపబడిన పారిశ్రామిక సముదాయం.  దేవాలయ సముదాయం  కొండపై స్వర్గధామంగా కట్టబడినది. దాని చుట్టూ ఉన్న  సంఘి గ్రూపు కు చెందిన పరిశ్రమలన్నింటినీ   సర్వశక్తిమంతుడు ఆశీర్వదించబడుతున్నట్టుగా  ఉంది. ఈ ఆలయం రాత్రిపూట చూడటానికి ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది.  ఇది రామోజీ ఫిల్ం సిటీకి దగ్గరగా ఉంటుంది. సంఘి నగర్ హైదరాబాదులోని దిల్‌సుఖ్ నగర్ కు 25 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇక్కడ సంఘి గ్రూపు సంస్థల తయారీ సౌకర్యాలే కాకుండా కార్మికులకు పూర్తి స్థాయిలో గృహనిర్మాణ సముదాయం, వైద్య వసతులు ఉన్నాయి.  ఇందులో విద్యుదుత్పత్తి కేంద్రం, కమ్యూనికేషన్ సౌకర్యాలు, హయ్యర్ సెకండరీ పాఠశాల,  సంఘి గ్రూపు సిబ్బంది, కార్మికులకు వసతి సౌకర్యం, హాస్పటల్, ఫుడ్ మార్ట్స్, వినోద సౌకర్యాలు, పోస్టు ఆఫీసు, కేబుల్, ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం కలదు.  

సంఘి నగర్ ఎస్.టి.డి కోడ్ :  08415.

ఇదే విధమైన సౌకర్యాలు కలిగిన వేరొక సంఘి టౌన్‌షిప్ గుజరాత్ లోని సంఘి పురం లో కలదు. ఈ ప్రాంతంలో సంఘి ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్. అధ్వర్యంలో పెద్ద లిగ్నైట్ ఆధారిత సిమెంటు పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.

## రవాణా

టి.ఎస్.ఆర్.టి.సి  హైదరాబాదు నుండి బస్ సౌకర్యం కలదు. అవి.

*రూటు నెం. : 290S & 205K సికింద్రాబాదు - సంఘినగర్/రామోజీ ఫిలిం సిటీ 
ఈ మార్గంలో లాలాగూడ, తార్నాక, ఉప్పల్ రింగురోడ్డు, కామినేని హాస్పటల్స్, ఎల్.బి.నగర్, సంఘి నగర్ అనే ప్రాంతాలున్నాయి. 

*రూట్ నెం. : 202u, 204u   ఉమెన్స్ కళాశాల - సంఘి నగర్  
ఈ మార్గంలో ఉమెన్స్ కళాశాల, చాదెర్గాట్, మలక్‌పేట, దిల్‌ఖుశ్ నగర్, ఎల్.బి.నగర్, సంఘి నగర్ అనే ప్రాంతాలున్నాయి. 

## ఇవి కూడా చూడండి
* సంఘి దేవాలయం
వెంపటాపు సత్యం

**వెంపటాపు సత్యనారాయణ (సత్యం)**  శ్రీకాకుళం జిల్లాకు చెందిన ఉపాధ్యాయులు, అనేక కమ్యూనిస్టు సంస్థలలో సభ్యులు, 1967లోని  శ్రీకాకుళం గిరిజనోద్యమం యొక్క నాయకులు.

## ఉద్యమ విశేషాలు
ఆయన కమ్యూనిస్టు నాయకుడు శ్రీకాకుళ గిరిజనోద్యమ నేత ఆదిభట్ల కైలాసం సహచరుడు. వారిరువురూ  నాటి గిరిజనుల అమాయకత్వం, అన్నింటా దోపిడీకి గురవడంపై చలించి పోయారు. పగలు విద్యార్థులకు పాఠాలు చెబుతూ, ఖాళీ సమయాల్లో రాత్రి పూట గిరిజన గ్రామాల్లో తిరుగుతూ వారిని సంఘటిత పరుస్తూ దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమ పంథాలో నడిపారు. ఆ సమయంలో వీరఘట్టం ప్రాంతానికి చెందిన ఆదిభట్ల కైలాసం, చౌదరి తేజేశ్వరరావు, పాణిగ్రహి తదితర ఒకే భావజాలం గల పలువురు నాయకులు ఒక్కటవడం, వీరందరూ కమ్యూనిస్టు పార్టీ గొడుగు కింద సమష్టి నిర్ణయాలతో పోరటాన్ని ఉద్యమ రూపంలోకి తీసుకువెళ్లారు. గిరిజన ప్రజలను దోచుకొనే షాహుకార్లు, సొండీలు, ఇతర భూస్వాములను హత్యలు చేయడం, వీరి ఇళ్లను దోపిడీ చేసి పేద గిరిజన  ప్రజలకు పంపిణీ చేయడం, భూ పోరాటాలు చేయడం ప్రారంభించారు. 1967 అక్టోబరు 31న మొండెంఖల్లు గ్రామంలో గిరిజన ప్రజలతో బహిరంగ సభను నిర్వహించారు. ఈ సభకు పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, కప్పగంతుల సుబ్బారావు తదితర నాయకులు హాజరవుతున్నారు. వందలు, వేలాదిగా గిరిజన ప్రజలు ఈ సభకు తరలివస్తున్నారు. ఆ సమయంలో గుమ్మ లక్ష్మీపురం ప్రాంతానికి చెందిన భూస్వాములు ఈ సభను భగ్నం చేయడానికి ప్రయత్నించారు. ఇందులో భాగంగా పిలేవిడి గ్రామం వద్ద దారికాచి సభకు వెళుతున్న గిరిజనులను అడ్డుకున్నారు. వందలాదిగా వస్తున్న గిరిజనులను భూస్వాములు అడ్డుకోవడంతో గిరిజనులు, వీరి మధ్య ఘర్షణ ఏర్పడింది. ఈ ఘర్షణ ఇరువర్గాల మధ్య కొట్లాటగా దారితీసి చివరకు భూస్వాములు గిరిజనులపై కాల్పులు జరిపారు. ఈ కాల్పుల్లో కోరన్న మంగన్న అనే గిరిజనులు చనిపోయారు. ఈ సంఘటనతో గిరిజన ప్రజలు కసి పెంచుకోవడంతో ఉద్యమం ఉవ్వెత్తున ఎగసింది. భూ స్వాములను, షాహుకార్లను హత్యలు చేయడం, వారి ఇళ్లను దోపిడీ చేసి గిరిజన ప్రజలకు పంచి పెట్టడం వంటి కార్యక్రమాలను ఉధృతం చేశారు.

సత్యం భారతీయ కమ్యూనిస్టు పార్టీ (మార్క్సిస్టు-లెనినిస్టు) లో చేరారు. ఆయన 1969లో సి.పి.ఐ(ఎం.ఎల్) కు కేంద్ర ఆర్గనైజింగ్ సభ్యునిగా ఉన్నారు. తరువాత ఆయన కొత్త సెంట్రల్ కమిటీలో సభ్యునిగా ఎన్నికై ఆ పార్టీ మొదటి కాంగ్రెస్ సమావేశాన్ని చారు ముజుందార్ ప్రధాన కార్యదర్శి తో కలసి నిర్వహించారు.

## ఉద్యమం అణచివేత
ఈ నేపథ్యంలో నాటి ప్రభుత్వం  పోలీసు బల ప్రయోగంతో ఉద్యమాన్ని అణచివేసే ప్రయత్నం చేసింది. ఈ  సమయంలో వెంపటాపు సత్యం, ఆదిభట్ల కైలాసం తదితర నాయకులు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్లి సాయుధ పోరాటాన్ని ప్రారంభించారు. 1967 నుంచి 70 వరకు వందలాదిగా సంఘటనలు జరిగాయి. భూస్వాములు హత్యలు, పోలీసు, సీఆర్పీఎఫ్ గాలింపు చర్యలు, ఎన్‌కౌంటర్లు జరిగాయి. ఇదే సమయంలో పశ్చిమ బెంగాల్లో నక్సల్బరీ ఉద్యమం ఉధృతంగా సాగుతోంది. ఈ రెండు ఉద్యమాలకు భావసారూప్యత గల కారణాలుగా ఆ నాటి నక్సలైట్ పార్టీ జాతీయ నాయకులు చారూ మజుందార్, కానూసన్యాల్, నాగభూషణ్ పట్నాయిక్ తదితర నాయకులు  ఉద్యమాన్ని అన్ని విధాలా ప్రోత్సహిస్తూ సహాయ సహకారాలు అందించారు. చివరకు 1970, జూలై 10న వెంపటాపు సత్యం, ఆదిభట్ల కైలాసంలు కురుపాం సమీపంలోని కొండల్లో ఉన్నట్లు సమాచారంతో పోలీసులు వీరిని చుటుముట్టి ఎన్‌కౌంటరు చేశారు. ఆ తరువాత పలువురు నాయకులను అరెస్టులు చేయడంతో నాటి ఉద్యమం బలహీనపడింది.

## మూలాలు


వర్గం:కమ్యూనిస్టు నాయకులు
వర్గం:1970 మరణాలు
వర్గం:ఉద్యమకారులు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా ఉద్యమకారులు
వర్గం:పోలీసు ఎదురుకాల్పుల్లో మరణించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉద్యమకారులు
వర్గం:విప్లవోద్యమ నాయకులు
జగన్నాథ దేవాలయం, హైదరాబాదు

జగన్నాథ దేవాలయం భారతదేశం లోని తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులో ఒడిషాకు చెమైన సముదాయంచే నూతనంగా కట్టించబడిన జగన్నాథ స్వామికి చెందిన దేవాలయం. ఈ దేవాలయం బంజారా హిల్స్ రోడ్ నెం. 12 లో నెలకొని ఉంది. ఇచట ప్రతీ సంవత్సరం రధయాత్ర సందర్భంగా అనేక వేలమంది భక్తులు హాజరవుతారు. ఈ దేవాలయం 2009లో నిర్మింపబడింది.

## విశిష్టతలు
ఈ దేవాలయం పూరి లో నెలకొని ఉన్న జగన్నాథ దేవాలయం నకు ప్రతిరూపంగా భావిస్తారు. అదే విధమైన రూపకల్పన చేయబడిన దేవాలయంగా చెప్పబడుతుంది. ఈ దేవాలయంలో ప్రముఖ ఆకర్షణ భాగం "శిఖరం". ఇది 70 అడుగుల ఎత్తు ఉంటుంది. ఎరుపు రంగులో ఉన్న ఈ దేవాలయం సేండ్ స్టోన్ తో కట్టబడింది. ఈ నిర్మాణానికి అవసరమైన సుమారు 600 టన్నుల రాయిని ఒడిశా నుండి తేవడం జరిగింది. 60 మంది శిల్పులు ఈ నిర్మాణ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు. ఈ దేవాలయంలో విగ్రహాలు లక్ష్మీదేవి, శివుడు, గణేష, హనుమాన్, నవగ్రహాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ రకమైన శిల్పాలు మానవుని అంతర్గత భావాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. దేవాలయంలో ప్రవేశం తర్వాత అంతర్గత భావాలను బయట ఉంచేందుకు సూచిస్తాయి.

గర్భగుడిలో జగన్నాథస్వామి తన సన్నిహితులైన భలభద్రుడు, సుభద్రాదేవి లతో కలసి ఉన్నాడు.

## మూలాలు

*Jagannath in Andhra Pradesh
*Jagannath temple at hyderabad

వర్గం:జగన్నాథస్వామి దేవాలయాలు
వర్గం:తెలంగాణ దేవాలయాలు