2002 అమర్‌నాథ్ యాత్ర మారణకాండ

2002 జూలై 30, ఆగస్టు 6 తేదీలలో, శ్రావణం నెలలో, లష్కర్-ఎ-తోయ్బాకు అనుబంధంగా పనిచేసే *అల్-మంసూరియన్* అనే ముందస్తు సంఘానికి చెందిన ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదులు జరిపిన ఉగ్రదాడుల్లో 11 మంది మరణించగా, 30 మంది గాయపడ్డారు. ఈ దాడి పహల్గామ్లోని నున్వాన్ బేస్ క్యాంప్ వద్ద, అమర్‌నాథ్ హిందూ యాత్ర (యాత్ర) సందర్భంగా, కాశ్మీర్ లోయలోని అమర్‌నాథ్ దేవాలయం హిమగుహ పుణ్యక్షేత్రానికి వెళ్లే యాత్రికులను లక్ష్యంగా చేసుకొని జరిగింది. ఈ ప్రాంతం భారతదేశంలోని జమ్మూ, కాశ్మీర్ రాష్ట్రంలో ఉంది. 

మూడవ వరుస సంవత్సరంగా యాత్రపై జరిగిన దాడుల పరంపరలో భాగంగా, జూలై 30న శ్రీనగర్‌లో యాత్రికులు ప్రయాణిస్తున్న ఒక పౌర టాక్సీపై ఉగ్రవాదులు గ్రెనేడ్‌లు విసిరారు. ఈ ఘటనలో 2 మంది యాత్రికులు మరణించగా, 3 మంది గాయపడ్డారు. అనంతరం, ఆగస్టు 6న లష్కర్-ఎ-తోయ్బా (LeT) ఉగ్రవాదులు పహల్గామ్‌లోని నున్వాన్ బేస్ క్యాంప్ వద్ద కాల్పులు జరిపారు. ఈ కాల్పుల ఘటనలో 9 మంది మరణించగా, 27 మంది గాయపడ్డారు.
## నేపథ్యం
జూలై–ఆగస్టు నెలల్లో 48 రోజుల పాటు జరిగే వార్షిక హిందూ యాత్ర, సుమారు 600,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది యాత్రికులు హిమాలయాలు ప్రాంతంలో  ఎత్తులో ఉన్న,  ఎత్తైన హిమనద గుహా ఆలయమైన అమర్‌నాథ్ గుహా మందిరాన్ని సందర్శించేందుకు నిర్వహించేది. అక్కడ మంచుతో ఏర్పడిన స్టలాగ్మైట్ రూపంలో ఉన్న శివలింగం ప్రధాన ఆరాధ్యంగా ఉంటుంది. ఈ యాత్రను *అమర్‌నాథ్ యాత్ర*గా పిలుస్తారు.

ఈ యాత్ర పహల్గాం వద్దనున్న నున్వాన్, చందన్‌వారి బేస్ క్యాంప్ నుంచి ప్రారంభమై,  పర్వత మార్గ ట్రెక్కింగ్ ద్వారా సాగుతుంది. మధ్యలో యాత్రికులు శేషనాగ్ సరస్సు, పంచతరణి శిబిరాల్లో రాత్రి విశ్రాంతి తీసుకుని చివరకు గుహా మందిరాన్ని చేరుకుంటారు.

ఈ యాత్ర, యాత్రికులపై ప్రవేశ రుసుములు, పన్నులు విధించడం ద్వారా రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి ఆదాయ వనరుగా కూడా పనిచేస్తుంది.

అదే విధంగా స్థానిక శియా ముస్లిం బకర్వాల్-గుజ్జర్లు కూడా యాత్రికులకు సేవలు అందించడం ద్వారా, అలాగే యాత్ర ఆదాయంలో ఒక భాగాన్ని పొందడం ద్వారా జీవనోపాధి సంపాదిస్తారు. అయితే ఈ ఆదాయ వనరు, యాత్రను పలు మార్లు నిషేధించి దాడులు చేసిన ఇస్లామిస్టు కాశ్మీరీ సున్నీ మిలిటెంట్ గుంపుల వల్ల ప్రమాదంలో పడింది.

2000లో జరిగిన అమర్‌నాథ్ యాత్ర ఉగ్రదాడి మారణకాండ (2000), అమర్‌నాథ్ యాత్ర ఉగ్రదాడి మారణకాండ (2001) ఘటనల్లో కనీసం 43 మందిని . ఇందులో 33 మంది హిందూ యాత్రికులు, 10 మంది ముస్లిం పౌరులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు.

## హత్యాకాండ

2000 ఆగస్టు 2న, పాకిస్తాన్ అనుకూల ఇస్లామిస్టు ఉగ్రవాద సంస్థ హిజ్బుల్ ముజాహిదీన్కు చెందిన ఉగ్రవాదులు (భారతదేశం, యూరోపియన్ యూనియన్,, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు) ఉగ్రసంస్థగా గుర్తించబడింది) కనీసం 31 మందిని హత్య చేసి, కనీసం 60 మందిని గాయపరిచారు. అనంత్‌నాగ్ జిల్లాలోని నున్వాన్ బేస్ క్యాంపులో రెండు గంటలపాటు నిర్బంధంలేని కాల్పులు జరిపారు. ఈ దాడిలో ఆయుధరహిత 21 మంది హిందూ యాత్రికులు, 7 మంది ఆయుధరహిత ముస్లిం దుకాణదారులు,, 3 మంది భద్రతా బలగాల అధికారులు మరణించారు. 

అమర్‌నాథ్ యాత్రపై జరిగిన ఈ దాడి, విస్తృతంగా జరిగిన 2000 ఆగస్టు 1, 2 తేదీల కాశ్మీర్ హత్యాకాండలో భాగంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇందులో ఐదు వేర్వేరు సమన్విత ఉగ్రదాడుల ద్వారా కనీసం 89 మంది (అధికారిక లెక్కల ప్రకారం) నుండి 105 మంది వరకు (వార్తా సంస్థ పీటీఐ నివేదిక ప్రకారం) మరణించగా, కనీసం మరో 62 మంది గాయపడ్డారు.

2001 జూలై 20న, అమర్‌నాథ్ ఆలయానికి సమీపంలోని శేషనాగ్ వద్ద ఉన్న యాత్రికుల రాత్రి శిబిరంపై ఒక ఉగ్రవాది గ్రెనేడ్ విసిరాడు. అనంతరం జరిగిన రెండు పేలుళ్లలో, మిలిటెంట్ల కాల్పుల్లో కనీసం 13 మంది మరణించారు. వీరిలో 3 మహిళలు కూడా ఉన్నారు. మరణించినవారిలో 2 మంది భద్రతా అధికారులు కాగా, 3 మంది ముస్లిం పౌరులు ఉన్నారు. ఈ దాడిలో మరో 15 మంది కూడా గాయపడ్డారు.
## పరిణామాలు
అమర్‌నాథ్ యాత్రపై గతంలో జరిగిన దాడులు, అలాగే బిన్ లాడెన్ నిర్వహించిన సెప్టెంబర్ 11 దాడులు వంటి ఘటనలు, ఇస్లామిక్ ఉగ్రదాడులపై ప్రపంచ ప్రతిస్పందనలో మార్పుకు కారణమైన సంఘటనలుగా పరిగణించబడ్డాయి. ఇవి అంతకుముందు చెల్లాచెదురుగా, నిర్లిప్తంగా ఉన్న అంతర్జాతీయ స్పందనను ఐక్యంగా, సమన్వయంతో కూడిన చర్యలుగా మార్చినట్లు నివేదికలు పేర్కొంటాయి.

పాకిస్తాన్ మద్దతుతో పనిచేస్తున్నట్లు పేర్కొనబడిన ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాద సంస్థలు, లష్కర్-ఎ-తోయ్బా
ఈ సంస్థను హఫీజ్ సయీద్ స్థాపించినట్లు పేర్కొనబడింది.

అలాగే హిజ్బుల్ ముజాహిదీన్ వంటి సంస్థలను భారతదేశం, యూరోపియన్ యూనియన్,, సంయుక్త రాష్ట్రాలు ఉగ్రవాద సంస్థలుగా గుర్తించాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కన్వర్ యాత్ర
* ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాదం
* నందిమార్గ్ ఉగ్రదాడి హత్యాకాండ (2003)
* అమర్‌నాథ్ యాత్ర ఉగ్రదాడి హత్యాకాండ (2017)
* అమర్‌నాథ్ భూమి బదిలీ వివాదం
* భారతదేశంలో ఉగ్రవాద ఘటనల జాబితా
* ఇస్లామిస్టు ఉగ్రదాడుల జాబితా
* జమ్మూ, కాశ్మీర్‌లో ఉగ్రవాద ఘటనల జాబితా

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 
* అమర్‌నాథ్: ఒక హిందూ దేవుని పుణ్యక్షేత్ర యాత్ర, *[[Boston Globe]]* చిత్రకథనం, 2012 జూలై 13.
* 2003 వరకు జమ్మూ, కాశ్మీర్‌లో జరిగిన ప్రధాన హత్యాకాండల కాలక్రమం.

వర్గం:మత కలహాలు
వర్గం:నేరాలు
వర్గం:ఉగ్రవాద ఘటనలు