కుందగోల్

**కుందగోల్,** (దీనిని **కుందగోళ** అని కూడా పిలుస్తారు) భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఉన్న ధార్వాడ జిల్లాలోని ఒక పంచాయతీ పట్టణం.

కుందగోల్ హుబ్లీకి నైరుతి దిశలో 14 కి.మీ, ధార్వాడకు నైరుతి దిశలో 32 కి.మీ దూరంలో ఉంది.

ఈ పట్టణం హిందుస్థానీ సంగీత విద్వాంసుడు రాంభౌ కుందగోల్కర్ (పండిట్ సవాయి గంధర్వ అని కూడా పిలుస్తారు) జన్మస్థలం. 

## చరిత్ర

కుందగోల్ పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్య ప్రధాన ప్రాంతంలో ఉనికిలో ఉండేది. 11వ శతాబ్దపు శ్రీ శంభులింగేశ్వర దేవాలయ ఉనికి ఈ వాదనకు మద్దతు ఇస్తుంది. 1948 కి ముందు, కుందగోల్ జంఖండి సంస్థానంలో ఒక భాగంగా ఉండేది.

కర్ణాటకలో ప్రధాన భాష అయిన కన్నడలో కుందగోల్ అంటే "అనేక కుండాలు (ట్యాంకులు, చెరువులు) ఉన్న ప్రదేశం" అని అర్థం. ఈ పేరు బహుశా పట్టణం చుట్టుపక్కల ఉన్న అనేక నీటి వనరుల చారిత్రక ఉనికిని ప్రతిబింబిస్తుంది, ఇవి ఈ ప్రాంతంలో వ్యవసాయం, దైనందిన జీవితానికి ఎంతో ముఖ్యమైనవి. "-గోల్" అనే ప్రత్యయం కొన్ని సందర్భాల్లో ఒక గ్రామం, నివాస ప్రాంతాన్ని కూడా సూచిస్తుంది, ఇది నీటి వనరుల చుట్టూ కేంద్రీకృతమైన సంఘంగా కుందగోల్ భావనను మరింత బలపరుస్తుంది.

కుందగోల్ పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది, తరువాత విజయనగర సామ్రాజ్య పాలనలోకి వచ్చింది. ఇది పురాతన దేవాలయాలకు ప్రత్యేకంగా ప్రసిద్ధి చెందింది, మురుఘరాజేంద్ర మఠం ఒక ముఖ్యమైన మత, సాంస్కృతిక సంస్థ. స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థలో వ్యవసాయం ఒక ముఖ్యమైన భాగం, ఈ ప్రాంతంలో చెరకు, పత్తి లాంటి పంటలు పండిస్తారు.
## హిందుస్థానీ సంగీతం, కుందగోల్

* **పండిట్ [[సవాయి గంధర్వ]]**

సవాయి గంధర్వగా పిలువబడే రాంభౌ కుందగోల్కర్ 1886లో కుందగోల్‌లో జన్మించారు.

* భారత రత్న పండిట్ **[[భీమ్‌సేన్ జోషి]]**
పండిట్ భీమ్‌సేన్ జోషి కుందగోల్‌కు చెందిన సవాయి గంధర్వకు శిష్యుడిగా మారడానికి ముందు సంగీత గురువు కోసం భారతదేశమంతటా ప్రయాణించారు. జీవిత చరిత్రల ప్రకారం, సవాయి గంధర్వ మొదట ఆయనను విద్యార్థిగా అంగీకరించడానికి నిరాకరించారు, కానీ తరువాత ఆయనకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి అంగీకరించారు.

డాక్టర్ గంగూబాయి హానగల్ ప్రకారం, దివంగత అబ్దుల్ కరీం ఖాన్ 1900లో ధార్వాడను సందర్శించి సవాయి గంధర్వకు బోధించారు, ఆయన డాక్టర్ హానగల్, పండిట్ భీమ్‌సేన్ జోషి లాంటి ఎంతో మంది శిష్యులను తీర్చిదిద్దిన గురువు. కుందగోల్‌కు చెందిన నాడిగేర్ కుటుంబం హిందుస్థానీ సంగీతాన్ని పోషించడంలో ప్రసిద్ధి చెందింది.

సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల అవసరాలను తీర్చడానికి, ధార్వాడ నగరంలో సవాయి గంధర్వ నాట్యగృహం అనే ఒపెరా హౌస్ ఉంది, 
దీనికి హుబ్లీ - బెంగళూరు రైలు మార్గంలో హుబ్లీకి సమీపంలోని కుందగోల్ పట్టణానికి చెందిన హిందుస్థానీ సంగీత విద్వాంసుడు సవాయి గంధర్వ పేరు పెట్టారు. ప్రముఖ హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ గాయని **డాక్టర్ గంగూబాయి హానగల్** హుబ్లీలో జన్మించారు, ఆమె అక్కడే దీర్ఘకాలం నివసించారు. ఈ శైలి ఆధునిక చరిత్రలో ఆమె ఒక ముఖ్యమైన వ్యక్తిగా పరిగణించబడుతుంది.

డాక్టర్ శ్రీమతి గంగూబాయి హానగల్ 1913 మార్చి 5 న ధార్వాడలోని సంగీతకారుల కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమె తల్లి,
శ్రీమతి అంబాబాయి ఒక కర్ణాటక సంగీత గాయని, ఆమె తండ్రి రాణేబెన్నూరుకు చెందిన శ్రీ చిక్కురావు నాడిగేర్
ఒక వ్యవసాయదారుడు. డాక్టర్ గంగూబాయికి ఆమె తల్లి సంగీత పరిచయం చేశారు.
ఆమె శ్రీ కృష్ణమాచార్య హుల్గూర్ మార్గదర్శకత్వంలో, తరువాత కిరానా ఘరానా సంగీత పాఠశాల ప్రధాన రూపకర్తలలో ఒకరైన దివంగత ఉస్తాద్ అబ్దుల్ కరీం ఖాన్ శిష్యుడు శ్రీ సవాయి గంధర్వ
అలియాస్ శ్రీ రాంభౌ కుందగోల్కర్ వద్ద సంగీతం నేర్చుకున్నారు.

## పర్యాటకం

* **శంభులింగేశ్వర దేవాలయం**

శ్రీ శంభులింగేశ్వర దేవాలయం కర్ణాటకలోని కుందగోల్‌లో ఉన్న 11వ శతాబ్దపు శివాలయం. దీనిని పశ్చిమ చాళుక్యులు నిర్మించారు, ఇందులో అత్యంత నునుపైన రాళ్లను డోవ్‌టైల్ జాయింట్‌లను ఉపయోగించి అమర్చారు. ఈ ఆలయం చెక్కిన స్తంభాలు, అలంకార వాస్తుశిల్ప వివరాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఆలయ ప్రవేశ ద్వారం దగ్గర ఉన్న శిల్పాలలో నోటి నుండి అలంకార స్క్రోల్‌లు వస్తున్న సింహం ముఖాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం శివుడు, పార్వతికి అంకితం చేయబడింది. కాలక్రమేణా దెబ్బతిన్నప్పటికీ, వెలుపలి గోడలు ఇప్పటికీ కమలం మూలాంశాలు, కీర్తిముఖ ముఖాలు, అనేక బ్రాహ్మణ ఆకృతులు లాంటి అలంకార అంశాలను ప్రదర్శిస్తున్నాయి.

చారిత్రక ఘర్షణల సమయంలో ఈ ఆలయం దెబ్బతిన్నట్లు నివేదించబడింది, 1808-1809లో స్థానిక నాయకుడు దీనిని మరమ్మతు చేశారు.

## భౌగోళికం
కుందగోల్  వద్ద ఉంది. ఇది సగటున 61 మీటర్ల (2,017 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది.

## జనాభా వివరాలు
కుందగోల్ నగరాన్ని 15 వార్డులుగా విభజించారు, వీటికి ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఎన్నికలు జరుగుతాయి. 2011 భారత జనాభా లెక్కల నివేదిక ప్రకారం కుందగోల్ పట్టణ పంచాయతీలో 18,726 జనాభా ఉంది, వీరిలో 9,423 మంది పురుషులు, 9,303 మంది స్త్రీలు.

0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 2184, ఇది కుందగోల్ (TP) మొత్తం జనాభాలో 11.66%. కుందగోల్ పట్టణ పంచాయతీలో, స్త్రీల లింగ నిష్పత్తి 987గా ఉంది, రాష్ట్ర సగటు 973. అంతేకాకుండా, కర్ణాటక రాష్ట్ర సగటు 948తో పోలిస్తే కుందగోల్‌లో పిల్లల లింగ నిష్పత్తి 1020గా ఉంది. కుందగోల్ నగర అక్షరాస్యత రేటు 76.96%, ఇది రాష్ట్ర సగటు 75.36% కంటే ఎక్కువ. కుందగోల్‌లో పురుషుల అక్షరాస్యత దాదాపు 84.33% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 69.46%.

కుందగోల్ (TP) మొత్తం జనాభాలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC) 8.65%, షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST) 2.86% ఉన్నారు.

## ఎలా చేరుకోవాలి
కుందగోల్ హుబ్లీ నుండి సుమారు 30+ కి.మీ దూరంలో ఉంది. హుబ్లీ నుండి కుందగోల్ చేరుకోవడానికి వేగవంతమైన మార్గం రైలు. దీనికి దాదాపు 1 గంట పడుతుంది.

హుబ్లీ, ధార్వాడ, సమీప పట్టణాల నుండి కుందగోల్‌కు KSRTC బస్సులు ఉన్నాయి. ఈ పట్టణం రైల్వే నెట్‌వర్క్‌తో అనుసంధానించబడి ఉంది, దీని రైల్వే స్టేషన్ కోడ్ KNO.

## ప్రముఖ వ్యక్తులు

* సవాయి గంధర్వ (జననం 1886), హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ గాయకుడు.
* ఎం. ఆర్. పాటిల్, ఎమ్మెల్యే (బీజేపీ, 2023)

## ఇవి కూడా చూడండి

* పశ్చిమ చాళుక్యులు
* పశ్చిమ చాళుక్య దేవాలయాలు
* లక్ష్మేశ్వర్
* లకుండి
* గదగ్
* అణ్ణిగేరి
* దంబుల్

## బయటి లింకులు
* గూగుల్ మ్యాప్స్‌లో కుందగోల్ శంభులింగేశ్వర దేవాలయం
1. సమవసరణ్ (రీసెర్చ్ ఆర్టికల్స్-2015), డా. అప్పన్న ఎన్. హంజె, విద్యాశ్రీ ప్రకాశన్, అలగవాడి. సెల్-9886592927

## మూలాలు

వర్గం:చాళుక్యులు
వర్గం:కర్ణాటకలోని శివాలయాలు