టి. సుండుపల్లి

**టి.సుండుపల్లె**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, టి.సుండుపల్లె మండలం లోని గ్రామం, ఇది మండల కేంద్రం.

2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 3683 ఇళ్లతో, 15015 జనాభాతో 5787 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 7646, ఆడవారి సంఖ్య 7369. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2064 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 861. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593514.పిన్ కోడ్: 516 130.
## గ్రామ భౌగోళికం
ఇది సమీప పట్టణమైన రాయచోటి నుండి 22 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.

## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 22, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు నాలుగు ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది.

సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్/సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీ టెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల కడప లోను ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం
చుండుపల్లెలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, నలుగురు పారా మెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక డిస్పెన్సరీలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారా మెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.

## పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
చుండుపల్లెలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
చుండుపల్లెలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 1810 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 1282 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 343 హెక్టార్లు
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 483 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 906 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 960 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1978 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 371 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
చుండుపల్లెలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
* బావులు/బోరు బావులు: 371 హెక్టార్లు

### ఝరీకోన జలాశయం
దశాబ్దల పోరాట ఫలితంగా, ఈ జలాశయాన్ని, 2006లో, సుండుపల్లె మండల పరిధిలో, 5,000 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలనే ఉద్దేశంతో చేపట్టినారు. కట్ట నిర్మాణం 2010లో పూర్తి అయినది. అనంతరం, ఎత్తిపోతల పథకంగా ఆమోదించి, సర్వేకు నిధులు అందించారు. అనంతరం గ్రావిటీ ద్వారా కాలువలు ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించడంతో పరిస్థితి మొదటికి వచ్చింది. ఆ తరువాత, 106 కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో, సుండుపల్లె మండలంలోని 4900 ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలని ప్రతిపాదన.

## ఉత్పత్తి
వేరుశనగ, వరి, కంది

### శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం
ఈ అలయంలో గోవింద, అయ్యప్ప మాలధారులు, తిరుపతి నుండి తెచ్చిన శ్రీదేవీ భూదేవీ సమేత శ్రీవారి ఉత్సవ విగ్రహాలను సుందరంగా అలంకరించారు. భజన గీతాలు అలపించారు. భక్తులకు అన్నప్రసాద వితరణ చేసారు.

### శ్రీ నాగారపమ్మ అమ్మవారి ఆలయం
ఈ అమ్మవారు కడప, వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లాల సరిహద్దు నియోజక వర్గాలయిన రాయచోటి, రాజంపేట, పీలేరు, తిరుపతి, మదనపల్లె తదితర ప్రాంతాలలో పేరు గాంచారు. ఈ అమ్మవారి తిరునాళ్ళు, నిర్వహించారు. భక్తులు మొక్కులు తీర్చుకున్నారు. కులమతాలకు అతీతంగా అన్ని వర్గాలవారు విచ్చేసారు.

## మూలాలు