హొయసల రాజ్య సమాజం

**హొయసల రాజ్యం** (కన్నడ هيسول سيمراجي) 10వ శతాబ్దం నుండి 14వ శతాబ్దం మధ్య ఆధునిక కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఎక్కువ భాగాన్ని పాలించిన దక్షిణ భారత కన్నడ రాజవంశం.
ఈ సామ్రాజ్యం రాజధాని మొదట బేలూరులో ఉండేది, తరువాత హలేబిడు బదిలీ చేయబడింది. హొయసల సమాజం అనేక విధాలుగా ఆ కాలంలో అభివృద్ధి చెందుతున్న మత, రాజకీయ, సాంస్కృతిక పరిణామాలను ప్రతిబింబించింది.
## సమాజం
హొయసల రాజ్యంలో ఒక ముఖ్యమైన లక్షణం ఏమిటంటే, పరిపాలనా విషయాలలో మహిళలు, ముఖ్యంగా రాజకుటుంబానికి చెందిన మహిళలు పాల్గొనడం. వీర బల్లాల II లేనప్పుడు రాణి ఉమాదేవి హళేబీడును పరిపాలించింది, విరోధులైన సామంతులకు వ్యతిరేకంగా యుద్ధాలు చేసినట్లు తెలిసింది. మహిళలు సంగీతం, నృత్యం, సాహిత్యం, కవిత్వం, రాజకీయాలు,  పరిపాలనలో పాల్గొన్నారు. రాణి శాంతలా దేవి నృత్యం, సంగీతంలో ప్రావీణ్యం కలిగి ఉండి, బహిరంగ ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది. భక్తికి అనుకూలంగా లౌకిక ప్రపంచాన్ని త్యజించిన  వచన కవయిత్రి అక్క మహాదేవి ఆనాటి మహిళలకు ఒక ఉదాహరణగా మారింది. సతి ఆచారం స్వచ్ఛందంగా ఉన్నప్పటికీ, వ్యభిచారం సామాజికంగా ఆమోదయోగ్యమైనది. ఆలయ నృత్యకారులు (*[[దేవదాసి]]*) దేవాలయాలలో సాధారణం,  కొందరు బాగా చదువుకొని కళలలో నిష్ణాతులు. రోజువారీ ప్రాపంచిక పనులకు పరిమితం చేయబడిన ఇతర పట్టణ  గ్రామీణ మహిళల కంటే ఎక్కువ స్వేచ్ఛను ఇచ్చాయి. భారతదేశంలోని చాలా ప్రాంతాలలో మాదిరిగానే, భారతీయ కుల వ్యవస్థ స్పష్టంగా ఉండేది.

పశ్చిమ తీరంలో వాణిజ్యం అరబ్బులు, యూదులు, పర్షియన్లు, చైనీయులు, మలయ్ ద్వీపకల్పం నుండి వచ్చిన ప్రజలతో సహా చాలా మంది విదేశీయులను భారతదేశానికి తీసుకువచ్చింది.ఈ సమయంలో ప్రస్తుత కర్ణాటక నుండి తమిళనాడుకు పెద్ద ఎత్తున వలసలు జరిగాయి. తమిళ దేశం హొయసల భూభాగం విస్తరణతో, ఈ వలసదారులు సామ్రాజ్య అధికారులు, సైనికులుగా వెళ్లి వారికి భూమి రాయితీలు ఇవ్వబడ్డాయి. కొన్ని హొయసల దేవాలయాలలో కొన్ని చోళ శైలి శిల్పాలు ఉండటం వల్ల తమిళ శిల్పులు బేలూరు, హలేబిడులకు వలస రావడం కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఈ మార్కెట్ ప్లేస్ పట్టణ కేంద్రాలకు కేంద్రంగా ఉండేది. ఇక్కడే వస్తువులు, ఉత్పత్తులను తీసుకువచ్చి, చేతులు మార్పిడి చేసుకున్నారు. ఇవి పునరావృతమయ్యే పండుగలు, ఉత్సవాలకు ప్రదేశాలు. దక్షిణ భారతదేశంలో పట్టణాలను పట్టణా లేదా *పట్టణం* అని, మార్కెట్ ప్లేస్ను నాగర లేదా నగరం అని పిలిచేవారు. ముఖ్యమైన మార్కెట్ స్థలాలు క్రమంగా పట్టణాలుగా మారి, ప్రసిద్ధ యాత్రా స్థలాలుగా  మారాయి. హసన్ జిల్లా శ్రవణబెళగొళ 7వ శతాబ్దంలో మతపరమైన ప్రదేశం నుండి 12వ శతాబ్దం నాటికి ఇక్కడ ధనవంతులైన జైన వ్యాపారులు స్థాపించబడినప్పుడు ఒక ముఖ్యమైన స్థావరంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఈ మార్కెట్ స్థలం ఆలయ పరిపాలనతో కూడా దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది.

సమృద్ధిగా ఉన్న ఆలయ నిర్మాణం పూర్తిగా మతపరమైన కారణాల వల్ల కాలేదు. ముఖ్యంగా రాజ దాతృత్వం ద్వారా నిర్మించినప్పుడు దేవాలయాలు స్థానిక కోర్టులుగా లేదా సర్రోగేట్ కోర్టులుగా పనిచేశాయి. వాటిని రాజభవనాలుగా చూశారు, దేవత రోజువారీ దినచర్యను సూచించే ఆచారాలు రాజు ఆచారాలను అనుకరించాయి. కొన్ని దేవాలయాలు ధనవంతులైన భూస్వాముల నుండి స్థానిక ప్రోత్సాహాన్ని కూడా పొందాయి. రాజుల ప్రోత్సాహంతో నిర్మించిన దేవాలయాలు ప్రముఖ ఉత్సవ కేంద్రం యొక్క ప్రకాశాన్ని సంతరించుకున్నాయి. విష్ణువర్ధనుడు బేలూరులో చెన్నకేశవ ఆలయాన్ని (వైష్ణవ దేవాలయం) నిర్మించినప్పుడు, ఈ పట్టణం ప్రసిద్ధ నగరంగా రూపాంతరం చెందింది. హలేబిడులోని శైవ వ్యాపారుల నుండి పోటీ ఫలితంగా హొయసలేశ్వర ఆలయ నిర్మాణం పట్టణానికి ప్రాముఖ్యతను ఇచ్చింది. తరచుగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నిర్మించిన దేవాలయాలకు రాజుల ప్రోత్సాహం లభించలేదు. అవి ఆర్థిక, రాజకీయ, సాంస్కృతిక, మతపరమైన అవసరాలకు సంబంధించిన సంక్లిష్ట సంస్థలుగా అభివృద్ధి చెందాయి. ప్రోత్సాహంతో సంబంధం లేకుండా, దేవాలయాలు కూడా వందలాది మందికి ఉపాధి కల్పించే సంస్థలు. ఆలయ నిధులు పూజారులు, రికార్డుల సంరక్షకులు, నిర్వాహకులు, గార్డులు, దండలు తయారు చేసేవారు, నృత్యకారులు, *దేవదాసులు*, శిల్పులు, వడ్రంగులు, హస్తకళాకారుల కుటుంబాలను నిర్వహించాయి. అవి రుణాలకు కూడా మూలాలుగా ఉండేవి. శాసనాలు రుణాలపై 12%-15% వడ్డీని పేర్కొన్నాయి. సంక్షిప్తంగా, హిందూ దేవాలయాలు సంపన్న బౌద్ధ మఠాల ఆకారాన్ని పొందడం ప్రారంభించాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* హొయసల పరిపాలన

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:హోయసల రాజ్యం
వర్గం:భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన వంశములు