open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
పద్యప్రభంజనం

**పద్య ప్రభంజనం** దేశభక్తి అంశంపై అవుసుల భానుప్రకాశ్ సంపాదకత్వంలో  వెలువడిన పద్య బృహత్సంకలనం. ఈ పుస్తకంలో రాష్ట్రేతర కవుల రచనలు ఉండినప్పటికీ, అవి స్వల్పమే,  తెలంగాణ జిల్లాల కవుల రచనలే ఈ పుస్తకంలో అధికం.  సుమారు 610 మంది కవుల రచనలతో 624 పేజీలతో వెలువడిన బృహత్సంకలనం ఇది.
ఈ గ్రంథాన్ని మెతుకు సీమ సాహితీ సాంస్కృతిక సంస్థ సంగారెడ్డి  ప్రచురించింది. ఈ సంకలనం డిసెంబర్ 2020 లో వెలువడింది. ఆచార్య కసిరెడ్డి,  ఆచార్య బేతవోలు రామబ్రహ్మం ఈ గ్రంథానికి మార్గదర్శనం చేశారు. 
కంది శంకరయ్య, డాక్టర్ అయాచితం నటేశ్వరశర్మ, డాక్టర్ గండ్ర లక్ష్మణరావు, దోరవేటి చెన్నయ్య, గుండు మధుసూదన్,  పి విట్టుబాబు సంపాదక మండలిగా వ్యవహరించారు.
ఆదిలాబాద్ నుండి డాక్టర్ మాడుగుల నారాయణ మూర్తి, కరీంనగర్ నుండి నంది శ్రీనివాస్, ఖమ్మం నుండి ఎన్. సి. ఎచ్. చక్రవర్తి, నల్గొండ నుండి  సాగర్ల సత్తయ్య, నిజామాబాద్ నుండి  ఎన్. సాయి ప్రసాద్, మహబూబ్ నగర్ నుండి అంబటి భానుప్రకాష్, బస్వోజు సుధాకర్ ఆచారి,  మెదక్ నుండి వడ్ల రాజయ్య, వర్కోలు లక్ష్మయ్య,  రంగారెడ్డి నుండి గోగులపాటి కృష్ణమోహన్, జి కృష్ణ గౌడ్,  వరంగల్ నుండి గుండు మధుసూదన్,  హైదరాబాద్ నుండి డాక్టర్ మరుమాముల దత్తాత్రేయ శర్మ, రాష్ట్రేతర ప్రాంతాల నుండి పి. విట్టుబాబు జిల్లాల వారి సమన్వయకర్తలుగా వ్యవహరించి, ఈ పుస్తకం రూపకల్పనలో సహకారాన్ని అందించారు.
అష్టకాల నరసింహ రామశర్మ, డాక్టర్ కూరెళ్ల విఠలాచార్య,  డాక్టర్ నందిని సిధారెడ్డి,  డాక్టర్ ఏనుగు నరసింహారెడ్డి, మామిడి హరికృష్ణ, దేశపతి శ్రీనివాస్, గన్నమ రాజు గిరిజా మనోహర్ బాబు, ఆచార్య సూర్య ధనుంజయ్, ఆచార్య బన్న అయిలయ్య, డాక్టర్  ఎన్. రఘు,  డాక్టర్ సాగి కమలాకర శర్మ,  డాక్టర్ పత్తిపాక మోహన్, డాక్టర్ లక్ష్మణ చక్రవర్తి గౌరవ సలహా మండలి సభ్యులుగా వ్యవహరించారు.
## అనుక్రమణిక
ఈ గ్రంథంలో అనుక్రమణిక ఈ విధముగా ఉన్నది
#ప్రముఖుల ఆశీరభినందనలు,
#పద్య ప్రబోధం- ఆచార్య కసిరెడ్డి,
#కవితా ప్రభంజనం- శ్రీ పెరంబదూరు రంగాచార్య
#అభినందనం- మామిండ్ల చంద్రశేఖర్ గౌడ్
#సుస్వాగతం -డాక్టర్ పూసల లింగా గౌడ్
#సంపాదకీయం -అవుసుల భానుప్రకాష్
#ఆదిలాబాద్ జిల్లా కవుల కవిత్వం
#కరీంనగర్ జిల్లా కవుల కవిత్వం 
#ఖమ్మం జిల్లా కవుల కవిత్వం
#నల్గొండ జిల్లా కవుల కవిత్వం 
#నిజామాబాద్ జిల్లా కవుల కవిత్వం
#మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవుల కవిత్వం 
#మెదక్  జిల్లా కవుల కవిత్వం 
#రంగారెడ్డి జిల్లా కవుల కవిత్వం
#వరంగల్ జిల్లా కవుల కవిత్వం 
#హైదరాబాద్ జిల్లా కవుల కవిత్వం 
#రాష్ట్రేతర కవుల కవిత్వం

## పుస్తకావిష్కరణ
జనవరి 24,2021,  రోజు హైదరాబాద్‌లోని తెలంగాణ సారస్వత పరిషత్తు సమావేశ మందిరంలో ‘పద్య ప్రభంజనం అను ఈ దేశభక్తి పద్య బృహత్సంకలనాన్ని తెలంగాణ ఎమ్మెల్సీ  కవిత ఆవిష్కరించారు,    మెతుకు సీమ రచయితల ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటు చేసిన పుస్తకావిష్కరణ సభలో పాల్గొన్న కవిత, కవుల ప్రయత్నాన్ని అభినందించారు. పుస్తకం చదివిన తర్వాత ఇది ఓ జాతీయ కావ్యంలా అనిపించిందన్నారు కవిత. తెలుగు భాషలో పద్యానికి ఉన్న గొప్పతనాన్ని తెలియజేశారు. ఇలాంటి సాహిత్య ప్రక్రియ ద్వారా జాతిని ఎలా జాగృతం చేయాలనే అంశంపై దృష్టి పెట్టాలని కూడా ఆమె సూచించారు,   .
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం : 2020 పుస్తకాలు
వర్గం: పుస్తకాలు
వర్గం: తెలంగాణ
మణి కృష్ణస్వామి

**మణి కృష్ణస్వామి**, ( 1930 ఫిబ్రవరి 3 – 2002 జూలై 12) తమిళనాడుకు చెందిన కర్ణాటక గాత్ర సంగీత విద్వాంసురాలు.

## జీవిత విశేషాలు
ఈమె జన్మనామం మణి పేరిందేవి. ఇతని తండ్రి లక్ష్మీనరసింహాచారి వెల్లూర్ సంగీత సభకు కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. ఈమెకు 6 ఏళ్ళ వయసులో ఈమె తల్లి మరగతవల్లి ఈమెకు వయోలిన్ నేర్పించింది. ఈమె భర్త కృష్ణస్వామి కళోద్ధారకుడు.

## కర్ణాటక సంగీతంలో శిక్షణ
ఈమె ప్రథమ గురువు గోపాలాచారి ఈమె కుటుంబ స్నేహితుడు. ఈమె బాల్యంలోనే 500కు పైగా పాటలను నేర్చుకుంది. ఈమె హైస్కూలు చదువు ముగిసిన తర్వాత చెన్నై, అడయార్‌లోని "కళాక్షేత్ర"లో "సంగీత శిరోమణి" కోర్సులో చేరింది. కళాక్షేత్రలో ఈమె రుక్మిణీదేవి అరండేల్, టైగర్ వరదాచారి, పాపనాశం శివన్ వంటి దిగ్గజాలనుండి ప్రభావితమయ్యింది. ఈమె కళాక్షేత్రలో మైసూరు వాసుదేవాచార్య, బడలూర్ కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి, టైగర్ వరదాచారి, ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, పాపనాశం శివంల వద్ద శిక్షణ పొంది సంగీతంలో రాటుదేలింది. ఈమె "ముసిరి సంప్రదాయా"న్ని పాటిస్తూ తన గురువు ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ కృతులను ప్రచారం చేసింది.

## సంగీత ప్రస్థానం

భారత ప్రభుత్వం సోవియట్ యూనియన్‌(1989)లో, జర్మనీ(1991)లో జరిగిన భారతీయ ఉత్సవాలలో సంగీత ప్రదర్శనలు ఇవ్వడానికి ఈమెను ఎంపిక చేసింది. ఈమె భారతదేశంలో, విదేశాలలో అనేక సంగీత కచేరీలను నిర్వహించింది. శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో విశ్వవిద్యాలయంలో కొంత కాలం విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసింది. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఆస్థాన విద్వాంసురాలిగా ఈమె సేవలను అందించింది. ఈమె ఆలపించిన "సౌందర్యలహరి" కర్ణాటక సంగీత విమర్శకులచేత ఒక "సంగీత నిధి"గా కొనియాడబడింది. ఈమె ప్రాకృతభాషలో దేశికర్ రచించిన అచుత్య శతకాన్ని శ్రావ్యంగా ఆలపించింది.

## పురస్కారాలు

* 1979లో శ్రీకృష్ణ గానసభ వారిచే "సంగీత చూడామణి"
* 1991లో కళైమామణి పురస్కారం.
* 1992లో మద్రాస్ సంగీత అకాడమీ వారి సంగీత కళానిధి పురస్కారం
* 1987లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 2002లో భారత ప్రభుత్వంచే పద్మశ్రీ పురస్కారం

## మరణం
ఈమె 2002, జూలై 12వ తేదీన గుండెపోటుతో మరణించింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Shrimati Mani Krishnaswami - A Profile
* 
* Mani Krishnaswami Songs

వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన తమిళనాడు మహిళలు
వర్గం:తమిళనాడు మహిళా గాయకులు
వర్గం:కళైమామణి పురస్కార గ్రహీతలు
తెనాలి రామకృష్ణ బిఏ.బిఎల్

**తెనాలి రామకృష్ణ బిఏ.బిఎల్**, 2019 నవంబరు 15న విడుదలైన తెలుగు కామెడీ సినిమా. జి. నాగేశ్వరరెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో సందీప్ కిషన్, హన్సికా మోట్వాని, వరలక్ష్మి శరత్‌కుమార్ నటించగా, సాయి కార్తీక్ సంగీతం అందించాడు. ఇది వరలక్ష్మి శరత్‌కుమార్ తొలి తెలుగు సినిమా.

## కథా సారాంశం
తెనాలి రామకృష్ణ ఒక న్యాయవాది. అతనికి డబ్బుపై ఆశ ఎక్కుగా ఉంటుంది. వారు ఇచ్చేదాన్ని బట్టి కేసులు గెలవడం, ఓడడం వంటివి చేస్తుంటాడు. అతను ఒక క్రిమినల్ కేసు విషయంలో న్యాయం కోసం పోరాడాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు అనేక సమస్యలు ఎదురవుతాయి. అతను తన జీవితాన్ని శాశ్వతంగా మార్చే ఒక కేసును తీసుకుంటాడు. ఆతరువాత ఏం జరిగిందనేది మిగతా కథ.

## నటవర్గం

* సందీప్ కిషన్ (తెనాలి రామకృష్ణ)
* హన్సికా మోట్వాని (రుక్మిణి)
* వరలక్ష్మి శరత్ కుమార్ (వరలక్ష్మి దేవి)
* రఘు బాబు (దుర్గా రావు, బ్రోకర్, రామకృష్ణ తండ్రి)
* మురళి శర్మ (చక్రవర్తి, క్రిమినల్ లాయర్, రుక్మిణి తండ్రి)
* వెన్నెల కిషోర్ (కిషోర్)
* వై. విజయ (వరలక్ష్మి దేవి తల్లి)
* ప్రభాస్ శ్రీను (తెనాలి రామకృష్ణ సహాయకుడు)
* రజిత (రుక్మిణి తల్లి, చక్రవర్తి భార్య) 
* సప్తగిరి (గిరి)
* పోసాని కృష్ణ మురళి (న్యాయమూర్తి)
* అన్నపూర్ణ (కిషోర్ అమ్మమ్మ)
* సత్య కృష్ణన్ (నకిలీ సాక్షి)
* చమ్మక్ చంద్ర (వరలక్ష్మి దేవి అనుచరుడు)
* గీతా సింగ్

## పాటలు

ఈ సినిమాకి సాయి కార్తీక్ సంగీతం సమకూర్చాడు.

## స్పందన
"రచయితల బృందం కామెడీని అందించడానికి పాత ఉపాయాలను ఉపయోగించింది. వారు వన్-లైనర్లపై ఎక్కువ ఆధారపడ్డారు" అని *సిఫీ* రాసింది. "తెనాలి రామకృష్ణ బిఎ. బిఎల్ ఒక కోర్టు గదిలో జరిగిన సంఘటన మిళిత సినిమా" అని *[[టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా]]* పత్రిక రాసింది. "కొన్నికొన్ని క్షణాలు తప్ప, ఇది మిడ్లింగ్ కథనంతో బోరింగ్ కోర్ట్ రూమ్ డ్రామా సినిమా" అని *[[ది హిందూ]]* పత్రిక రాసింది. "మొత్తంగా, తెనాలి రామకృష్ణ సింగిల్ స్క్రీన్‌ల ప్రేక్షకులను లక్ష్యంగా చేసుకొని చేసిన కామెడీ  సినిమా. మంచి కామెడీ, మలుపులతో మొదటి సగం ఆకట్టుకుంటుంది. కానీ రెండవ సగం కథనం, అగ్ర సన్నివేశాల కారణంగా నిరాశపరచబడింది" అని *123 తెలుగు* రాసింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:2019 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:పోసాని కృష్ణ మురళి సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు హాస్య సినిమాలు
శైలీ సింగ్

**శైలీ సింగ్**(జననం: జనవరి 7, 2004) లాంగ్ జంప్ పోటీలలో పాల్గొనే యువ భారతీయ క్రీడాకారణి. ఆమె కేవలం భారత జాతీయ జూనియర్ లాంగ్ జంప్ విజేత మాత్రమే కాదు అండర్ -18 విభాగంలో ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ 20 లాంగ్ జంప్ క్రీడాకారిణుల్లో ఒక్కత్తి.  అండర్ -18 విభాగంలో ఆమె జాతీయ రికార్డును నెలకొల్పింది. ఆమెకు ఒకప్పటి ప్రముఖ భారతీయ లాంగ్ జంప్ క్రీడాకారిణి అంజు బాబీ జార్జ్, ఆమె భర్త  శిక్షకులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం, నేపద్యం
సింగ్ జనవరి 7, 2004న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని ఝాన్సి లో జన్మించింది. ఆమె తల్లి వినీత సింగ్. తన ముగ్గురు పిల్లలను ఆమె ఒంటరిగానే పెంచింది. వృత్తిరీత్యా దర్జీ అయిన వినీత సింగ్, శైలీ అథ్లెటిక్స్‌ రంగాన్ని ఎంచుకుంటానన్న తన అభిలాషను వ్యక్తం చేసినప్పుడు ఆమె వెనకడుగు వేశింది. ఒక చిన్న పట్టణంలో నిరాడంబరమైన నేపథ్యం ఉన్న ఓ అమ్మాయి లాంగ్ జంప్‌ని కెరీర్ గా ఎంచుకోవడం అంత సులభం కాదు.   లాంగ్ జంప్‌లో సింగ్ చూపించిన అద్భుతమైన ప్రతిభ మాజీ భారత లాంగ్ జంప్ క్రీడాకారిణి అంజు బాబీ జార్జ్, ఆమె భర్త , కోచ్ రాబర్ట్ బాబీ జార్జ్ దృష్టిని ఆకర్షించింది. బెంగళూరు లో ఉన్న అంజు బాబీ జార్జ్ స్పోర్ట్స్ ఫౌండేషన్  లో సింగ్ కు శిక్షణ ఇవ్వడానికి ఆయన ముందుకొచ్చాడు. అంజు బాబీ జార్జ్ స్పోర్ట్స్ ఫౌండేషన్‌లో శిక్షణ కోసం సింగ్ తన 14 ఏళ్ల వయసులో బెంగళూరుకు వెళ్ళింది.జార్జ్ దంపతుల పర్యవేక్షణలో సింగ్ శిక్షణ ప్రారంభించారు.

## వృత్తిపరమైన విజయాలు
2018 లో రాంచీలో జరిగిన జూనియర్ నేషనల్ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో అండర్ -16 విభాగంలో లాంగ్ జంప్‌లో సింగ్ బంగారు పతకం సాధించింది. అదే సమయంలో ఆమె జూనియర్ లాంగ్ జంప్‌లో ఉన్న జాతీయ రికార్డును కూడా బద్దలు కొట్టింది. ఆమె పేరు మీద 5.94 మీటర్ల లాంగ్ జంప్ రికార్డ్ నమోదైంది. 2019 లో, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంటూరులో జరిగిన జూనియర్ నేషనల్ అథ్లెటిక్స్ పోటీలో బంగారు పతకం సాధించడానికి ఆమె 6.15 మీటర్లు దూకి అండర్ -18 లో తన రికార్డును మరింత మెరుగుపరిచింది .అలా 2020లో ఐఎఎఎఫ్ అండర్ -20 ఛాంపియన్‌షిప్‌లో పాల్గొనడానికి అర్హత సాధించింది.  భారత క్రీడా మంత్రి కిరెన్ రిజిజు ఆమె సాధించిన విజయానికి అభినందిస్తూ ట్వీట్ చేశాడు.  కోచ్ రాబర్ట్ బాబీ జార్జ్-అంజు బాబీ జార్జ్ ఇద్దరూ శైలీ సింగ్ దృష్టిలో ఆమె ఒక అసాధారణమైన అథ్లెట్.అంజు బాబీ జార్జ్ ఫౌండేషన్‌లో శిక్షణ పొందడంతో పాటు, సింగ్‌కు ఒలింపిక్ గోల్డ్ క్వెస్ట్, బెంగళూరులోని అభినవ్ బింద్రా సెంటర్ కూడా సహకారం అందిస్తున్నాయి.

## మూలాలు:
టి.వి.శంకరనారాయణన్

**టి.వి.శంకరనారాయణన్** (**తిరువలంగడు వెంబు అయ్యర్ శంకరనారాయణన్**, జననం 7 మార్చి 1945) ఒక కర్ణాటక గాత్ర సంగీత విద్వాంసుడు. 

## విశేషాలు

ఇతడు తమిళనాడు రాష్ట్రం, తంజావూరు జిల్లా, మయిలదుత్తురై గ్రామంలో 1945, మార్చి 7వ తేదీన జన్మించాడు. ఇతడు తన మామ మదురై మణి అయ్యర్ వద్న 9వ ఏటి నుండి సంగీతం అభ్యసించడం ప్రారంభించాడు.ఇతని తండ్రి వెంబు అయ్యర్‌కూడా మదురై మణి అయ్యర్ వద్ద రెండు దశాబ్దాలపాటు శిష్యరికం చేశాడు.  ఇతడు 1968లో తన మొదటి కచేరీ చేసి క్రమంగా కర్ణాటక గాత్ర విద్వాంసునిగా తన సత్తాను చాటాడు. తన గురువు వలె ఇతని స్వరకల్పన గానం కూడా విభిన్నమైన రీతిలో సర్వలఘుతో అలరారుతూ వుంటుంది.  

ఇతని శిష్యులలో ఆర్.సూర్యప్రకాష్, ఇతని కుమార్తె అమృతా శంకరనారాయణన్, కుమారుడు మహదేవన్ శంకరనారయణన్ మొదలైన వారున్నారు.

## అవార్డులు, గౌరవాలు

*1981లో అమెరికాలో భైరవి సంస్థ వారిచే*గాయక శిఖామణి* 
*1986లో రిషీకేశ్ శ్రీవిద్యాశ్రమానికి చెందిన రామకృష్ణానంద సరస్వతి స్వామిచే *స్వర లయ రత్నాకర* 
*1987లో సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్‌చే *గానకళారత్నం*
*1975లో వాసర్ కళాశాల వారిచే*సంగీత రత్నాకర* 
*1997లో యోగ జీవన సత్సంగచే*స్వర యోగ శిరోమణి* 
*1990లో *[[సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు]]*
*2003లో భారత ప్రభుత్వంచే *[[పద్మభూషణ్ పురస్కారం]]*
*2003లో మద్రాసు సంగీత అకాడమీ వారిచే *[[సంగీత కళానిధి]] పురస్కారం* 
*2005లో ది ఇండియన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సొసైటీ వారిచే *సంగీత కళాశిరోమణి*
*2012లో తపస్ కల్చరల్ ఫౌండేషన్ వారిచే *విద్యాతపస్వి*

## మూలాలు

*On a joyous musical journey  from *The Hindu* newspaper

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన తమిళనాడు వ్యక్తులు
వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:తమిళనాడు గాయకులు
వర్గం:తంజావూరు జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:భారతీయ గాయకులు
ఎస్.రాజం

**సుందరం రాజం** ( 1919 ఫిబ్రవరి 10 – 2010 జనవరి 29) తమిళనాడుకు చెందిన కర్ణాటక సంగీత గాత్ర విద్వాంసుడు, చలనచిత్ర నటుడు, చిత్రకళాకారుడు. ఇతడు పాపనాశం శివన్ వద్ద సంగీతం నేర్చుకున్నాడు. ఇతని సోదరుడు తమిళ సినిమా దర్శకుడు, వైణికుడు ఎస్.బాలచందర్. ఇతని సోదరి ఎస్. జయలక్ష్మి తమిళ సినిమా నటి. ఇతడు 1934లో*[[:ta:சீதா கல்யாணம் (1934 திரைப்படம்)|సీతా కళ్యాణం]]* సినిమాతో చిత్రరంగ ప్రవేశం చేశాడు. ఇతడు పూర్తి స్థాయి సంగీత విద్వాంసుడిగా మారక మునుపు కొన్ని సినిమాలలో ముఖ్యపాత్రలను ధరించాడు. ఇతడు ఆకాశవాణిలో నిలయ విద్వాంసునిగా, మ్యూజిక్ సూపర్‌వైజర్‌గా బాధ్యతలను నిర్వహించాడు. ఇతడు గీసిన సంగీత త్రిమూర్తుల తైలవర్ణ చిత్రాలు ప్రపంచఖ్యాతిని ఆర్జించాయి. కోటీశ్వర అయ్యర్ రచనలకు ప్రాచుర్యం కల్పించడంతో ఇతడు ప్రధాన భూమిక వహించాడు. ఇతడు మద్రాసు సంగీత అకాడమీ సభ్యునిగా ఉన్నాడు. 

## పురస్కారాలు
* ఇతనికి 1991లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు కర్ణాటక గాత్రసంగీత విభాగంలో దక్కింది.
* మద్రాసు సంగీత అకాడమీ ఇతనికి సంగీత కళాచార్య బిరుదును ప్రదానం చేసింది.
* 2008లో ది ఇండియన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సొసైటీ ఇతనికి సంగీత కళాశిరోమణి బిరుదును ఇచ్చి సత్కరించింది.

## ఫిల్మోగ్రఫీ
ఇతడు నటించిన సినిమాలు:
**[[:ta:சீதா கல்யாணம் (1934 திரைப்படம்)|సీతా కళ్యాణం]]* (1934) - రాముడు
**రాధా కళ్యాణం* (1935)
**[[:ta:ருக்மணி கல்யாணம் (திரைப்படம்)|రుక్మిణీ కళ్యాణం]]* (1936) - కృష్ణుడు
**[[:ta:சிவகவி|శివకవి]]* (1943) - వేటగాడు

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:భారతీయ చిత్రకారులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు
వర్గం:తమిళనాడు చిత్రకారులు
వర్గం:తమిళనాడు గాయకులు
వర్గం:భారతీయ సంగీతకారులు
కె.ఆర్.కుమారస్వామి అయ్యర్

**కె.ఆర్.కుమారస్వామి అయ్యర్** ఒక భారతీయ కర్ణాటక సంగీత గాత్ర సంగీత విద్వాంసుడు, వైణికుడు. 
## విశేషాలు
ఇతడు తమిళనాడు రాష్ట్రంలో కెత్తవరం పాలయం గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు మెచ్చేరి సుందరరామ శాస్త్రుల వద్ద గాత్ర సంగీతం అభ్యసించాడు. ఇతని తమ్ముడు కె.ఆర్. కేదారనాథ అయ్యర్‌కూడా సంగీత విద్వాంసుడు. ఇతడు త్రివేండ్రంలోని స్వాతి తిరునాళ్ సంగీత కళాశాలలో అనేక దశాబ్దాలు సంగీత ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసి ఎంతో మంది విద్యార్థులను సంగీతవిద్వాంసులుగా తయారు చేశాడు. తరువాత ఇతడు త్రిపునితురలోని ఆర్.ఎల్.వి.మ్యూజిక్ అకాడమీకి ప్రిన్సిపాల్‌గా బాధ్యతను నెరవేర్చాడు. ఇతని శిష్యులలో కె. జె. ఏసుదాసు, తిరువిళ ఆర్. జయశంకర్, వెచూర్ హరిహరసుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, ఎస్. రుక్మిణి గోపాలకృష్ణన్, మంగద్ నటేశన్, పరస్సల బి పొన్నమ్మాళ్ మొదలైన వారున్నారు. ఇతడు కర్ణాటక గాత్ర సంగీతానికి చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా1992లో ఇతనికి కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు లభించింది. ఇతనికి మలయాళీ క్లబ్, చెన్నై వారి నుండి "స్వాతి రత్న" అవార్డు లభించింది. మద్రాసు సంగీత అకాడమీ ఇతడిని 1978లో టి.టి.కె అవార్డుతో సత్కరించింది.

## మూలాలు

వర్గం:1913 జననాలు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత గురువులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
షెఫాలి వర్మ

**షెఫాలీ వర్మ** (జననం 2004 జనవరి 28) భారతీయ మహిళా క్రికెట్ జట్టు సభ్యురాలు. దేశంలో అతి చిన్న వయసులోనే అంతర్జాతీయ ట్వెంటీ ట్వెంటీ మ్యాచ్ ఆడిన క్రికెటర్. 16 ఏళ్ల వయసులోనే అంతర్జాతీయ టెస్ట్ మ్యాచ్‌లో హాఫ్ సెంచరీ చేసిన సచిన్ టెండుల్కర్ పేరిట 30 ఏళ్లుగా చెక్కు చెదరకుండా ఉన్న రికార్డును షెఫాలీ బద్దలు కొట్టింది. కేవలం 15ఏళ్ల వయసులోనే అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లో అర్ధ సెంచరీ చేసి సరికొత్త రికార్డు నెలకొల్పింది. 

బీబీసీ శతవసంతాల ఏడాది సందర్భంగా 2022 మార్చి నెలలో ‘ఎమర్జింగ్‌ ప్లేయర్‌ ఆఫ్‌ ది ఇయర్‌’ అవార్డును షఫాలీ వర్మ సొంతం చేసుకుంది.

## వ్యక్తిగత జీవితం, నేపథ్యం
2013లో సరిగ్గా షెఫాలీకి 9 ఏళ్ల వయుసులో ఉండగా దిల్లీకి సమీపంలోని రోహతక్ మైదానంలో సచిన్ టెండుల్కర్ తన చివరి రంజీ ట్రోఫీ మ్యాచ్ ఆడుతుంటే ఆ మ్యాచ్ చూసేందుకు షెఫాలీ తండ్రి స్టేడియంకి తీసుకెళ్లాడు. 9 ఏళ్ల షెఫాలీకి అది నిజంగా మర్చిపోలేని రోజు. సచిన్ తన ముంబై జట్టును గెలిపించిన తీరు ఆమెలో ఎనలేని స్ఫూర్తిని నింపింది.

చాలా ఇంటర్వ్యూల్లో తనకు సచిన్ ఆదర్శం అని చెప్పింది షెఫాలీ. అయితే ఆయన కన్నా ముందు ఆమెలో క్రికెట్ క్రీడ పట్ల ఆసక్తి పెరిగేలా చేసిన మరో వ్యక్తి ఆమె తండ్రి. ఆయన క్రికెట్‌కు వీరాభిమాని.

వర్మ సోదరుడు లోకల్ క్రికెట్ క్లబ్స్ తరపున ఆడేవాడు. అయితే అమ్మాయి కావడంతో వాళ్లు షెఫాలీకి అవకాశం ఇచ్చేవారు కాదు. దీంతో ఆమె తండ్రిలో సరికొత్త ఆలోచన వచ్చింది. అనుకున్నదే తడవుగా ఆమెను జత్తును కత్తిరించి అబ్బాయిలా తయారు చేశాడు. ఆపై అవకాశం వచ్చినప్పుడల్లా తనను తాను నిరూపించుకునేది షెఫాలీ.

ఓ సారి ఆమె సోదరుడు అనారోగ్యం పాలవడంతో లోకల్ క్లబ్ తరపున ఆథాని స్థానంలో షెఫాలీ ఆడి కేవలం మ్యాన్ ఆఫ్ ది మ్యాచ్ మాత్రమే కాదు. ఆ టోర్నమెంట్లో మ్యాన్ ఆఫ్ ది సిరీస్‌ను కూడా కైవసం చేసుకుంది.

2019లో దక్షిణాఫ్రికాతో జరిగిన టీ ట్వంటీ మ్యాచ్ ద్వారా కేవలం15 ఏళ్ల వయసులోనే షెఫాలీ అంతర్జాతీయ కెరియర్ మొదలయ్యింది.

2019లో వెస్టీండీస్‌తో జరిగిన మ్యాచ్‌లో అర్ధ సెంచరీ సాధించడం ద్వారా అంతర్జాతీయ క్రికెట్లో అతి చిన్న వయసులోనే ఈ ఘనత సాధించిన క్రికెటర్‌గా రికార్డు సృష్టించింది. వెస్టిండీస్‌పై ఐదు మ్యాచ్‌లలో 158 పరుగులు చేసి ప్లేయర్ ఆఫ్ ది సీరిస్‌గా నిలిచింది.

2020 జనవరిలో ఆస్ట్రేలియాలో జరగనున్న టీ ట్వంటీ వరల్డ్ కప్‌లో ఆడేందుకు బీసీసీఐ భారత జట్టుకు షెఫాలీని ఎంపిక చేసింది.

స్టార్ ఆఫ్ ది టోర్నమెంట్‌గా నిలిచిన షెఫాలీ 161 స్ట్రైక్ రేట్‌తో అత్యధిక పరుగులు చేసిన మూడో బ్యాట్స్‌ వుమెన్‌గా నిలిచింది. ఆమె ఆట తీరును చూసిన భారత మాజీ క్రికెటర్ వీరేంద్ర సెహ్వాగ్ షెఫాలీని *రాక్ స్టార్* అంటూ ప్రశంసల జల్లు కురిపించాడు.

2021 నాటికి షెఫాలీ వర్మ ఐసీసీ విమెన్స్ టీ ట్వెంటీ ర్యాంకింగ్స్‌లో మూడవ స్థానంలో ఉంది.

## మూలాలు


వర్గం:2004 జననాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు
యషస్విని సింగ్ దేస్వాల్

**యశస్విని సింగ్ దేస్వాల్** భారతీయ స్పోర్ట్ షూటర్. రియో డి జనీరోలో జరిగిన 2019 ISSF ప్రపంచ కప్‌లో 10 మీటర్ల ఎయిర్ పిస్టల్ ఈవెంట్‌లో ఆమె బంగారు పతకాన్ని సాధించారు. అలా 2021 సమ్మర్ ఒలంపిక్స్‌లో భారత కోటాలో చోటు దక్కించుకున్నారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం, నేపథ్యం:
న్యూదిల్లీలో 1997 మార్చి 30న యశస్వినీ జన్మించారు. 15 ఏళ్ల వయసులో షూటింగ్‌ను ఎంచుకున్న ఆమె తిరిగి వెనక్కి చూసుకోవాల్సినవసరం  రాలేదు. ఏ ఏటికాయేడు కొత్త రికార్డులు సృష్టిస్తూ జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తిరుగులేని ప్రదర్శన చేస్తూ వచ్చారు. 2010లో న్యూ దిల్లీలో జరిగిన కామన్ వెల్త్ గేమ్స్‌ను చూసేందుకు తన తండ్రితో కలిసి వెళ్లినప్పుడు ఆమెకు షూటింగ్ పట్ల ఆసక్తి మొదలయ్యింది.

మౌళిక సదుపాయాల కొరత కారణంగా షూటింగ్‌ను క్రీడగా ఎంచుకున్న వాళ్లకు అనేక సమస్యలు ఉంటాయన్న విషయం దేశ్వాల్‌కు చాలా త్వరగానే అర్థమయ్యింది. అయితే వృత్తి పరంగా పోలీస్ అధికారి, అలాగే క్రీడల పట్ల ఆసక్తి చూపించే ఆమె తండ్రి దేశ్వాల్‌కు అన్ని విధాల మనస్ఫూర్తిగా మద్దతుగా నిలిచారు. ఆమె 10 మీటర్ల ఎయిర్ పిస్టల్ విభాగంలో తన కెరియర్‌ను ప్రారంభించగానే ఆమె ప్రాక్టీస్‌ కోసం పంజాబ్‌లోని పంచకులలో తమ ఇంట్లోనే సొంతంగా ఓ షూటింగ్ రేంజ్‌ను ఏర్పాటు చేశారు ఆమె తల్లిదండ్రులు. ఆమెకు ప్రముఖ అంతర్జాతీయ షూటర్, రిటైర్డ్ ఇన్సెక్టర్ జనరల్ టి.ఎస్.థిల్లన్ కోచ్‌గా వ్యవహరించారు. దేశ్వాల్ ఆమె తల్లిదండ్రులు తనపై ఉంచిన నమ్మకాన్ని నిజం చేస్తూ  2014లో పూణెలో జరిగిన 58వ జాతీయ షూటింగ్ ఛాంపియన్ షిప్‌లో 3 వేర్వేరు విభాగాల్లో 3 బంగారు పతకాలు సాధించారు.

అంతర్జాతీయ స్థాయిలో కూడా తన తన విజయ పరంపర కొనసాగించారు దేశ్వాల్. 2017 జూన్‌లో జర్మనీలో జూల్‌లో ఇంటర్నేషనల్ స్పోర్ట్ షూటింగ్ ఫెడరేషన్ ఐఎస్ఎస్ఎఫ్ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన జూనియర్ వరల్డ్ ఛాంపియన్ షిప్‌లో స్వర్ణ పతకం సాధించి ప్రపంచ రికార్డును సమం చేశారు.

దేశ్వాల్ కేవలం తాను ఎంచుకున్న క్రీడారంగంలోనే కాదు, చదువు విషయంలోనూ చాలా సమస్యలు ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చేది. ఓ వైపు వివిధ జాతీయ, అంతర్జాతీయ క్రీడా పోటీలకు ప్రాక్టీస్ చెయ్యడం, మరోవైపు చదువును ఎటువంటి ఆటంకాలు లేకుండా కొనసాగించాల్సి రావడం ఆమెకు చాలా కష్టమయ్యేది. మొదట్లో కేవలం ఆమెకు మాత్రమే కాదు ఆమెను వివిధ పోటీల్లో పాల్గొనేందుకు దేశ, విదేశాలు తీసుకెళ్లాల్సిన ఆమె తల్లిదండ్రులకు కూడా కష్టంగా ఉండేది.

## వృత్తిపరమైన విజయాలు:
2012 నుంచీ దేశ్వాల్ షూటింగ్‌ను ప్రాక్టీస్ చెయ్యడం ప్రారంభించారు. 2014లో చైనాలోని నాన్జింగ్‌లో జరిగిన సమ్మర్ యూత్ ఒలంపిక్స్‌కు ఆమె అర్హత సాధించారు. ఆ పోటీల్లో ఆమె ఆరో స్థానంలో నిలిచారు.

జర్మనీలోని జూల్ నగరంలో 2016లో జరిగిన ఐఎస్ఎస్ఎఫ్ జూనియర్ వరల్డ్ కప్‌లో ఆమె రజతం సాధించారు. 2016లో అజర్బైజాన్‌లోని దక్షిణాసియా గేమ్ సాట్ క్వాబ్లాలో టీం విభాగంలో స్వర్ణం, వ్యక్తిగత విభాగంలో కాంస్యం సాధించారు.

2017లో జరిగిన ఐఎస్ఎస్ఎఫ్ జూనియర్ వరల్డ్ ఛాంపియన్ షిప్‌లో ప్రపంచ రికార్డును సమం చేసి స్వర్ణం సాధించారు. 2019లో రియో డీ జనేరో జరిగిన ఐస్ఎస్ఎఫ్‌ పోటీల్లో స్వర్ణం సాధించి 2021లో జరగనున్న ఒలంపిక్స్‌కు అర్హత సాధించారు .

2020లో జరిగిన ఐదవ ఇంటర్నేషనల్ ఆన్ లైన్ షూటింగ్ ఛాంపియన్ షిప్‌లో దేశ్వాల్ స్వర్ణం సాధించారు. కానీ ఆ ఈవెంట్‌ను నేషనల్ రైఫిల్ అసోసియేషన్ గుర్తింపు లేని ఆ ఈవెంట్లో పాల్గొనడాన్ని నేషనల్ రైఫిల్స్ అసోసియేషన్ మందలించింది. అయితే కోవిడ్ సమయంలో కేవలం ప్రాక్టీస్ కోసం మాత్రమే ఆ మ్యాచ్ ఆడారని, భవిష్యత్తులో ఎన్ఆర్ఎఐ మార్గదర్శకాలకు కట్టుబడి ఉంటారని ఆమె కోచ్ టీఎస్ థిల్లాన్ అన్నారు.

## మూలాలు:


వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారిణులు
తిరుచ్చి స్వామినాథన్ అయ్యర్

**తిరుచ్చి స్వామినాథన్ అయ్యర్** కర్ణాటక సంగీత గాత్ర విద్వాంసుడు. 
## విశేషాలు
ఇతడు తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తిరుచిరాపల్లి నగరంలో 1910లో జన్మించాడు. ఇతడు తన తండ్రి తిరువయార్ సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ నుండి సంగీతం నేర్చుకున్నాడు. 1926లో ఇతడు తన మొదటి కచేరీ ఇచ్చాడు. అది మొదలు ఇతను అనేక సంగీత ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. ఇతడు అరుదైన త్యాగరాజ కృతులను ఆలపించడంలో పేరు గడించాడు. ఇతడు గాత్ర సంగీతం ఆలపించడంతో పాటుగా సంగీత శిక్షకుడిగా వృత్తిని స్వీకరించాడు. ఇతడు అనేకమంది శిష్యులకు సంగీతం నేర్పించాడు. 1987లో తమిళనాడు ఐయల్ ఇసై నాటక మన్రం ఇతనికి కళైమామణి పురస్కారం ప్రకటించింది. 1993లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ ఇతడికి కర్ణాటక సంగీతం గాత్రం విభాగంలో అవార్డును బహూకరించింది.

## మూలాలు

వర్గం:1910 జననాలు
వర్గం:తమిళనాడు గాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత గురువులు
వర్గం:కళైమామణి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
మను భాకర్

**మను భాకర్** ఎయిర్ గన్ షూటింగ్ లో భారతదేశం తరపున ఒలింపిక్స్ ఆడిన క్రీడాకారిణి. ఆమె 2018 ఐఎస్ఎస్ఎఫ్ (ఇంటర్నేషనల్ షూటింగ్ స్పోర్ట్ ఫెడరేషన్) వరల్డ్ కప్‌లో భారతదేశం తరుపున ఆడి రెండు బంగారు పతకాలు సాధించింది. 2018 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ లో మహిళల 10 మీటర్ ఎయిర్ పిస్టల్ షూటింగ్ విభాగంలో స్వర్ణం సాధించింది. అప్పటికి ఆమె వయసు కేవలం 16 ఏళ్లు మాత్రమే. 2020లో భారత ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠతికమైన అర్జున అవార్డుతో మను భాకర్‌ను సత్కరించింది.

## వ్యక్తిగత జీవితం, నేపథ్యం
హర్యానా రాష్ట్రంలోని ఝజ్జర్ జిల్లాకు చెందిన గోరియా అనే గ్రామంలో భాకర్ జన్మించింది. ఆమె తండ్రి మెరైన్ ఇంజనీర్. తల్లి స్కూల్ ప్రిన్సిపాల్ గా పనిచేసేది. మను భాకర్ చిన్నప్పటి నుంచే షూటింగ్‌తో పాటు బాక్సింగ్, అథ్లెటిక్స్, స్కేటింగ్, జూడో కరాటే క్రీడల్లో పాల్గొనేది. కెరీర్ ఆరంభంలో పిస్టల్ తో ప్రజల మధ్య ప్రయాణించడం ఆమెకి ఒక సవాలుగా ఉండేది. ఎందుకంటే మైనరైన భాకర్ పిస్టల్ తీసుకొని ప్రయాణించడం చట్టరీత్యా నేరం. తన కుమార్తె షూటింగ్ పోటీలలో పాల్గొనడంలో సహాయ పడేందుకు తన ఉద్యోగాన్ని విడిచిపెట్టారు భాకర్ తండ్రి. లైసెన్స్ పొందిన పిస్టల్ తో ఆమె ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు తోడుగా రావడం ప్రారంభించింది.. అత్యంత ఖరీదైన తుపాకులతో ఆడే ఆటను ఆడగలిగిందంటే అందుకు తన కుటుంబం అందించిన సహాయ సహకారాలే కారణమంటారు భాకర్. 2012 ఒలింపిక్స్ తరువాత నేషనల్ రైఫిల్ అసోసియేషన్ అఫ్ ఇండియా, స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా యువ క్రీడాకారుల కోసం మొదలుపెట్టిన ఇండియా'స్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ఇన్ షూటింగ్ ప్రోగ్రాం ద్వారా బేకర్ కు ప్రయోజనం కలిగింది. ఈ ప్రోగ్రాం వలన బాగా పేరుగాంచిన షూటర్లును యువకులకు వ్యక్తిగత కోచ్ లుగా నియమించే వ్యవస్థ వచ్చింది. భారత అత్యుత్తమ షూటర్ జస్పాల్ రాణా బేకర్ కి మార్గదర్శిగా నిలిచింది.

## వృత్తిపరమైన విజయాలు
2017 కేరళలో నిర్వహించిన నేషనల్ ఛాంపియన్ షిప్ లో భాకర్ 9 బంగారు పతకాలు సాధించి జాతీయ రికార్డును బద్దలుకొట్టింది. 2017లో జరిగిన ఆసియా జూనియర్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో కూడా భాకర్ రజత పతకం కైవసం చేసుకుంది. 2018 మెక్సికోలోని గ్వాదలహరా నగరం వేదికగా జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ స్పోర్ట్ షూటింగ్ వరల్డ్ కప్ లోని 10 మీటర్ల ఎయిర్ పిస్టల్ విభాగంలోని ఫైనల్స్‌లో రెండుసార్లు ఛాంపియన్ గా నిలచిన అలెజాండ్రా జావ్లాను భాకర్ ఓడించింది.. ఈ విజయంతో భాకర్ వరల్డ్ కప్‌లో అతి చిన్న వయసులోనే బంగారు పతకం సాధించిన భారతీయురాలిగా రికార్డు నెలకొల్పింది. 2018లో జరిగిన ఐఎస్ఎస్ఎఫ్ జూనియర్ వరల్డ్ కప్ లో భాకర్ రెండు స్వర్ణాలు సాధించింది.. అదే ఏడాది నిర్వహించిన కామన్ వెల్త్ గేమ్స్‌లో కూడా ఆమె కేవలం బంగారు పతకం సాధించడం మాత్రమే కాదు.. ఆమె స్కోర్ తో కామన్ వెల్త్ గేమ్స్ లో కొత్త రికార్డు సృష్టించింది.. కేవలం 16వ ఏళ్ల వయసులోనే భాకర్ ఈ రికార్డు సాధించడం విశేషం. మ్యూనిచ్ నగరంలో జరిగిన 2019 ఐఎస్ఎస్ఎఫ్ వరల్డ్ కప్ లో భాకర్ 10 మీటర్ల ఎయిర్ పిస్టల్ ఈవెంట్ లో 4వ స్థానంలో నిలిచి 2021లో జరగనున్న టోక్యో ఒలింపిక్స్ కు అర్హత సాధించింది. 2020 ఆగస్టులో జరిగిన వర్ట్యువల్ ఈవెంట్ ద్వారా రాష్ట్రపతి రామ్ నాథ్ కోవింద్ చేతుల మీదుగా అర్జున అవార్డు అందుకుంది.

## మూలాలు


వర్గం:అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కామన్వెల్త్ క్రీడలలో పతకం సాధించిన భారత క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ ఒలింపిక్ క్రీడాకారులు
కపటధారి

**కపటధారి**, 2021 ఫిబ్రవరి 19న విడుదలైన తెలుగు థ్రిల్లర్ సినిమా. క్రియేటీవ్ ఎంటర్టైనర్స్ అండ్ డిస్ట్రిబ్యూటర్స్ బ్యానరులో జి. ధనంజయన్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు ప్రదీప్ కృష్ణమూర్తి దర్శకత్వం వహించాడు. ఇందులో సుమంత్, నందిత, నాజర్, జయప్రకాష్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించగా, సైమన్ కె. కింగ్ సంగీతం సమకూర్చాడు. 2019లో కన్నడంలో వచ్చిన *కవలుధారి* సినిమాకి రీమేక్ ఇది. తెలుగు, తమిళ భాషలలో ఏకకాలంలో చిత్రీకరించబడిన ఈ సినిమాకి తమిళంలో *కబడధారి* అని పేరు పెట్టారు. తెలుగులో సుమంత్ పోషించిన పాత్రను తమిళంలో సిబి సత్యరాజ్ పోషించాడు.( 2020-12-25 )

## నటవర్గం
* సుమంత్ (గౌతమ్)
* నందిత (స్వాతి)
* నాజర్ (రంజన్)
* జయప్రకాష్ (కుమార్/రాయుడు)
* వెన్నెల కిశోర్
* సుమన్ రంగనాథన్ (రమ్య)
* జె. సతీష్ కుమార్
* సాయి దీనా 
* సంపత్ మైత్రేయ

## పాటల జాబితా
* కపటదారి , రచన:: భాష్యశ్రీ , గానం.నిరంజ్ సురేష
*కలలో కనుపాప, రచన: వనమాలి, గానం. ప్రదీప్ కుమార్ 
*హాయకి బేబీ , రచన: వనమాలి, గానం.సానా మోయిడుట్టీ
*థీమ్ ఆఫ్ కపటదారి , రచన: సిమోన్ కె కింగ్, గానం. సిమోన్ కె కింగ్ 
*శబదమే ,
*

## నిర్మాణం
తమిళ, తెలుగు భాషల్లో రిమేక్ చేయడం కోసం నిర్మాత జి. ధనంజయన్, 2019 ఏప్రిల్ ప్రారంభంలో *కవలుదారి* సినిమా రీమేక్ హక్కులను పొందాడు. సినిమాలోని ప్రధాన పాత్రలో నటించడానికి సుమంత్ అంగీకరించాడు. 2019, నవంబరు 1న షూటింగ్ ప్రారంభమైంది. దర్శకుడు ప్రదీప్ కృష్ణమూర్తి కూడా ఇందులో నటించాడు. 2019, నవంబరు 18న అక్కినేని నాగార్జున కపటధారి మోషన్ పోస్టర్‌ను విడుదల చేశాడు. 2020, ఫిబ్రవరిలో పోస్ట్ ప్రొడక్షన్ ప్రారంభమైంది. 2020, మార్చిలో సుమంత్ తన డబ్బింగ్‌ను పూర్తిచేశాడు.

## విడుదల
2020, మే నెలలో సినిమా విడుదలకావాల్సి ఉండగా, కరోనా-19 మహమ్మారి కారణంగా వాయిదా వేయబడింది. 50% ఆక్యుపెన్సీ పరిమితులతో ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతటా థియేటర్లు తిరిగి *తెరిచిన* తరువాత, 2020 డిసెంబరు 25న తమిళ వెర్షన్‌తో పాటు విడుదల చేయాలనుకున్నారు. కానీ, వివిధ కారణాల వల్ల వాయిదా పడింది. 2021, ఫిబ్రవరి 19న విడుదలయింది.

## స్పందన
*[[ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా|టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా]]* పత్రికకు చెందిన తదగత్ పాతి ఈ సినిమాకి 3/5 రేటింగ్ ఇచ్చాడు. "ఇది ఒక ఆకర్షణీయమైన థ్రిల్లర్. సూపర్ హీరోకి బదులుగా నేరాన్ని పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న సాధారణ పోలీసుగా గౌతమ్ పాత్ర ఉంది. నాజర్ నటన, సైమన్ కింగ్ సంగీతం బాగున్నాయి. ఇందులో అనవసరమైన అంశాలు లేవు, దర్శకుడు ప్రదీప్ కృష్ణమూర్తి దీనిని మంచి సినిమాగా తీర్చిదిద్దాడు" అని పేర్కొన్నాడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు థ్రిల్లర్ సినిమాలు
వర్గం:సుమంత్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:నాజర్ నటించిన సినిమాలు
ఎస్ కలైవాణి

**ఎస్.కలైవాణి** భారతీయ మహిళా బాక్సర్. ఆమె 48 కేజీల విభాగంలో పోటీ పడుతుంటారు. 18 ఏళ్ల వయసులోనే ఇండియన్ సీనియర్స్ నేషనల్ బాక్సింగ్ ఛాంపియన్ షిప్‌లో రజత పతకం సాధించారు. ఈ పోటీలు 2019లో విజయనగరంలో జరిగాయి. ఆపై 2019లో ఇండియన్ నేషనల్ బాక్సింగ్ ఛాంపియన్ షిఫ్‌లో ఆమెను మోస్ట్ ప్రామిసింగ్ బాక్సర్‌గా కొనియాడారు. ఆ తరువాత అదే ఏడాది నేపాల్ రాజధాని ఖట్మాండులో జరిగిన దక్షిణాసియా క్రీడల్లో స్వర్ణం సాధించారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం-నేపథ్యం
ఎస్.కలైవాణి తమిళనాడు రాజధాని చెన్నైలో వాషర్‌మ్యాన్ పేటలో నవంబర్ 25, 1999లో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి శ్రీనివాసన్ అమెచ్యూర్ బాక్సర్, ఆమె సోదరుడు రంజిత్ కూడా జాతీయ స్థాయి బాక్సర్ కావడం విశేషం. ప్రారంభదశలో బాక్సింగ్ రింగ్‌లో తన తండ్రితో తాను ఎలా తలపడిందీ చాలా ఇంటర్వ్యూల్లో ప్రస్తావించారు కలైవాణి. చిన్నప్పుడు తనకు, తన సోదరునికి తండ్రి శిక్షణ ఇస్తున్న సమయంలోనే బాక్సింగ్ పట్ల అపారమైన ప్రేమను పెంచుకున్నానని ఆమె అంటారు. ఆమె కుటుంబానికి ఆర్థిక ఇబ్బందులు తప్పలేదు. ఆ సమయంలో ఆమె తండ్రి అదనపు ఆదాయం కోసం, ఆమె కలల్ని నెరవేర్చడం కోసం వ్యవసాయం చేసేవారు.  

చిన్నప్పటి నుంచే ఆమెను ప్రోత్సహించిన ఆమె తండ్రి మొదట్లో తానే స్వయంగా శిక్షణ ఇచ్చేవారు.  అయితే పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయులు మాత్రం ఆమె బాక్సింగ్‌పై ఎక్కువగా శ్రద్ధ పెట్టడానికి పెద్దగా నచ్చేవారు కాదు. ఆమె చదువుపై మరింత దృష్టి పెట్టాలని వారు ఆశించేవారు. నాల్గో తరగతి చదువుతున్నప్పుడే కలైవాణి బాక్సింగ్‌ను ప్రారంభించారు. అయితే సబ్ జూనియర్ లెవెల్ పోటీల్లో ఆమె పతకాలు సాధించిన తర్వాత ఆమె పట్ల ఆమె ఉపాధ్యాయుల అభిప్రాయం మారింది. అప్పటి నుంచి ఆమెను గోల్డెన్ గర్ల్‌గా చూడటం మొదలుపెట్టారు. అంతే కాదు... ఆమెను మరింత ప్రోత్సహించేవారు కూడా. అటు చాలా బంధువులు కూడా ఆమె బాక్సింగ్‌ పట్ల శ్రద్ధ చూపడం పెద్దగా నచ్చేది కాదు. అమ్మాయిలకు ఆ క్రీడ అంతగా నప్పదన్నది వారి అభిప్రాయం. ‘కలైవాణి బాక్సింగ్‌లోనే కొనసాగితే ఆమెను పెళ్లి చేసుకునేందుకు ఎవరూ ముందుకు రారు’ కొందరు బంధువులు ఆమె తండ్రితో అనేవారు.

 

అయితే వారి మాటల్ని కలైవాణి తండ్రి పెద్దగా పట్టించుకునేవారు కాదు. తన శిక్షణను కొనసాగిస్తూనే తన బిడ్డల్ని మరింత ప్రోత్సహించేవారు. తన బాక్సింగ్‌లో రాణించడానికి కారణం తన తండ్రి, సోదరుడే అంటారు కలైవాణి. తన కుమారుణ్ణి కూడా మరింతగా ప్రోత్సహించాలని భావించినప్పటికీ ఆర్థిక పరిస్థితి అందుకు సహకరించలేదు. దీంతో కేవలం కుమార్తె కెరియర్‌పై మాత్రమే దృష్టి పెట్టాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

### వృత్తి పరమైన విజయాలు

* 9 ఏళ్ల వయసులో తొలిసారిగా బాక్సంగ్ గ్లౌజులు ధరించారు కలైవాణి.  2012లో జరిగిన మహిళల సబ్ జూనియర్ బాక్సింగ్ ఛాంపియన్ షిప్‌లో కాంస్య పతకం సాధించారు.
* 2019లో జరిగిన సీనియర్ విమెన్ నేషనల్ బాక్సింగ్ ఛాంపియన్ షిఫ్‌లో రజతం కైవసం చేసుకున్నారు.
* 2019లో ఖట్మాండులో జరిగిన దక్షిణాసియా క్రీడల్లో ఆమె తన కెరియర్లో అత్యుత్తమ విజయం నమోదు చేశారని చెప్పవచ్చు.  48 కేజీల విభాగంలో నేపాల్ బాక్సర్ మహార్జన్ లలితను ఓడించి స్వర్ణ పతకం సాధించారు.
* నిజానికి 2020లో జరగబోయే ఒలంపిక్స్‌లో దేశానికి స్వర్ణం సాధించడమే తన లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు ఈ యువ బాక్సర్. ప్రస్తుతం 48 కేజీల విభాగంలో ఆమె పోటీ పడుతున్నారు. అయితే ఈ విభాగం ప్రస్తుతం ఒలంపిక్స్‌లో భాగం కాదు. ఒలంపిక్స్‌లో పాల్గొనాలంటే ఆమె హయ్యర్ వెయిట్ క్యాటగిరిలో పోటీ పడాల్సి ఉంటుంది.

### మూలాలు


వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారిణులు
వర్గం:ముష్టియోధులు
సి.ఎస్.కృష్ణ అయ్యర్

**సి.ఎస్.కృష్ణ అయ్యర్**(1916-1998) ఒక కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు. 
## విశేషాలు
ఇతడు కేరళ రాష్ట్రంలో పాలక్కాడు సమీపంలోని కల్పతి గ్రామంలో 1916, మార్చి 23న జన్మించాడు. ఇతడు గాత్ర సంగీతాన్ని టి.ఎస్.సభేశ అయ్యర్, టైగర్ వరదాచారి, తంజావూరు కె.పొన్నయ్య పిళ్ళైల వద్ద  చిదంబరంలోని అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయం సంగీత కళాశాలలో నేర్చుకున్నాడు. ఇతడు తన మొదటి సంగీత ప్రదర్శన 1937లో ఇచ్చాడు. ఇతడు తంజావూరు సంప్రదాయ శైలిలో పాడేవాడు. ఇతడు మలయాళంలో ఎన్నో కృతులకు రాగాలను సమకూర్చాడు. ఇతడు సంగీత గురువుగా అనేక సంవత్సరాలు అనేక మందికి సంగీతం నేర్పాడు.  ఇతడు తిరువంతపురంలోని స్వాతి తిరునాళ్ సంగీత కళాశాలలో 1942లో అధ్యాపకుడిగా చేరాడు. తరువాత పాలక్కాడులోని చెంబై సంగీత కళాశాలకు ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశాడు. కె. జె. ఏసుదాసు, కె.వి.నారాయణస్వామి, రాజేశ్వరి సతీష్, అంబికాపురం జి.కె.శివరామన్, సాదనం హరికుమార్ మొదలైన వారు ఇతని శిష్యులలో కొంతమంది. 
ఇతనికి 1972లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 1994లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ లభించాయి. 1994లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును ఇతనికి ప్రదానం చేశారు. 

## మూలాలు

వర్గం:1916 జననాలు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత గురువులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు
గంగోం బాలా దేవీ

thumb|గంగోం బాలా దేవీ
గంగోం బాలా దేవీ. భారతీయ మహిళా ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారిణి. ఆమె  ప్రస్తుతం స్కాటిష్ విమెన్స్ ప్రీమియర్ లీగ్ క్లబ్, రేంజర్స్ ఎఫ్.సి లతో సహా భారత జాతీయ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నది. రేంజర్స్ ఎఫ్.సి.తో 2020లో ఒప్పందం కుదర్చుకోవడం ద్వారా ఆ ఘనత సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళా ఫుట్ బాల్ క్రీడాకారిణిగా రికార్డు సృష్టించింది. 
## వ్యక్తిగత జీవితం, నేపథ్యం
ఆమె 1990, ఫిబ్రవరి 2 న భారతదేశ ఈశాన్య రాష్ట్రమైన మణిపూర్‌లో జన్మించింది. ఆ ప్రాంతంలో ఫుట్ బాల్ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడ. ఆ రాష్ట్ర జట్టు ఆడిన 25 మ్యాచ్‌లలో 20 ఛాంపియన్ షిప్‌లను కైవసం చేసుకుంది.

బాలా దేవికి ఫుట్ బాల్ పట్ల మక్కువ వారసత్వంగా వచ్చిందని చెప్పవచ్చు. అందుకే చిన్నప్పుడే ఫుట్ బాల్ ఆడటం మొదలు పెట్టింది.  ఆమె తండ్రికి ఫుట్ బాల్ ఆడటం అభిరుచిగా ఉండేది. అతనితో పాటు బాలా దేవి అన్నయ్య, ఆమె కవల సోదరి కూడా ఫుట్‌బాల్ ఆడేవారు. అయితే ఆమె కుటుంబంలో ప్రొఫెషనల్ ఫుట్ బాల్ క్రీడాకారిణిగా ఎదిగింది బాలాదేవి మాత్రమే. ఆమెకు ఫుట్ బాల్‌తో పాటు టెన్నిస్, హ్యాండ్ బాల్ క్రీడల్లో కూడా ప్రవేశం ఉంది.

ఆమె తన 11 ఏళ్ల వయసులోనే స్థానిక ఫుట్ బాల్ క్లబ్ ఐసీఎస్ఎలో చేరింది. దీంతో ఆమె జిల్లా స్థాయి, రాష్ట్ర స్థాయి పోటీలలో పాల్గొనే అవకాశం చిక్కింది. ఆమె చిన్నతనంలో బ్రెజిల్ ఫుట్ బాల్ క్రీడాకారులూ రొనాల్డో, రొనాల్డీనో అంటే ఎక్కువగా ఇష్టబడేది. అమెరికా మహిళా జాతీయ  జట్టు కో కెప్టెన్, మిడ్ ఫీల్డర్ అయిన మెగన్ రెపినో ప్రస్తుతం  ఆమెకు మార్గదర్శి. ఇక పురుషుల విషయానికి వస్తే పోర్చుగీస్ ఆటగాడు క్రిస్టియానో రొనాల్డో ఆమె ఫేవరెట్ క్రీడాకారుడు.

ఒక మహిళాగా క్రీడల్లో రాణించేందుకు ఎలాంటి సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చిందో బాలాదేవీ తరచుగా తన ఇంటర్వ్యూల్లో చెప్పుకొచ్చేది. మొదట్లో కేవలం తన కుటుంబం నుంచి మాత్రమే మద్దతు లభించేందని, పురుషాధిక్యం గల ఫుట్ బాల్ ఆటలో రాణించేందుకు యుద్ధాలు చేయాల్సి వచ్చిందని ఆమె చెప్పేది.  మొదట్లో అబ్బాయిలతో కలిసి ఆమె ఆడటం ప్రారంభించింది. అయితే విమెన్స్ లీగ్ ప్రారంభమైన తర్వాత దేశంలో పరిస్థితి మెరుగుపడిందన్నది ఆమె భావన.
## వృత్తిపరంగా విజయాలు
బాలాదేవి 2005లో భారత జట్టులో భాగమయింది. అప్పుడు ఆమె వయసు కేవలం 15 ఏళ్లు. ఐదేళ్ల పాటు జాతీయ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఆమె దేశంలోనే అత్యధిక గోల్స్ సాధించిన ఫుట్ బాల్ క్రీడాకారిణిగా రికార్డు సృష్టించింది. గత దశా బ్ద కాలంలో 58 మ్యాచ్‌లు ఆడిన ఆమె 52 గోల్స్ చేసింది.  దేశీయ మ్యాచ్‌లలో ఆమె 100కి పైగా గోల్స్ చేసింది.  క్రీడల్లో సాధించిన విజయంతో 2010లో ఆమెకు మణిపూర్ పోలీస్ విభాగంలో ఉద్యోగం లభించింది. ఇండియన్ విమెన్స్‌ లీగ్‌లో ఆమె మణిపూర్ పోలీస్ స్పోర్ట్స్ క్లబ్ సహా మూడు వేర్వేరు క్లబ్‌లకు ప్రాతినిద్యం వహిస్తున్నది.  వరుసగా రెండు సీజన్లలో ఆమె టాప్ స్కోరర్‌గా నిలిచింది.   2015-16 సంవత్సరాలకు గానూ ఆల్ఇండియా ఫుట్‌బాల్ ఫెడరేషన్ ఆమెను విమెన్స్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది ఇయర్‌గా ప్రకటించింది.
రేంజర్స్ ఎఫ్.సి. ఆమెకు అవకాశం కల్పించేనాటికి ఆమె మణిపూర్ పోలీస్ స్పోర్ట్స్ క్లబ్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నది. 2020 జనవరిలో ఆ చారిత్రక ఒప్పందంపై ఆమె సంతకం చేసింది. వారు అందజేసిన నెంబర్ 10 జెర్శీని ఆమె ధరించింది. భారత జట్టు తరపున కూడా అదే నెంబర్ జెర్సీతో ఆమె ఆడటం విశేషం. 
బాలా దేవి కన్నా ముందు పేరొందిన గోల్ కీపర్ అదితి చౌహాన్ 2015లో వెస్ట్ హమ్ యునైటెడ్‌ తరపున ఆడారు. కానీ ప్రొఫెషనల్ కాంట్రాక్ట్ కుదుర్చుకోలేదు. ఆ ఘనత కేవలం బాలాదేవీ మాత్రమే సాధించింది. బెంగళూరు ఫుట్ బాల్ క్లబ్ ద్వారా రేంజర్స్‌తో ఒప్పందానికి మార్గం సుగమమయ్యింది.
## మూలాలు

వర్గం:ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1990 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఎన్ రత్నబాల దేవీ

thumb|ఎన్ రత్నబాల దేవీ
**నాంగ్ మైతేమ్ రత్నబాల దేవీ**. భారతీయ మహిళా ఫుట్ బాల్ క్రీడాకారిణి. మణిపూర్‌ రాష్ట్రంతో పాటు భారత మహిళా జట్టుకు కూడా ప్రాతినిథ్యం వహించింది. ఇంఫాల్‌కు చెందిన కాంగ్ చుప్ రోడ్ ఫిజికల్ అండ్ స్పోర్ట్స్ అసొసియేషన్ (కేఆర్ వైపీహెచ్ ఎస్ ఏ) ఫుట్ బాల్ క్లబ్‌లో రత్నబాల దేవి సభ్యురాలు.

## వ్యక్తిగత జీవితం నేపథ్యం
రత్నబాల మణిపూర్ లోని బిష్ణుపూర్ జిల్లాలోని నంబోల్ ఖతోంగ్‌లో ఫిబ్రవరి 12, 1999న జన్మించింది. సరదా కోసం ఇరుగుపొరుగు అబ్బాయిలతో కలిసి ఫుట్ బాల్ ఆడేది. కాలక్రమేణా సరదా కాస్త ఆసక్తిగా గా మారిపోయింది. రత్నబాల తండ్రి ఓ ప్రైవేట్ కంపెనీలో డ్రైవర్. ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నప్పటికీ తన కూతురి లక్ష్య సాధన కోసం కృషి చేశారు. చిన్నతనం నుంచే ఫుట్ బాల్‌పై ఆసక్తితో, జాతీయ జట్టుకు ప్రాతినిథ్యం వహించాలన్న లక్ష్యంతో ఇంఫాల్‌లోని స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (ఎస్‌ఐఐ) శిక్షణా శిబిరంలో చేరింది ఆమె.సాయ్ కేంద్రంలో కోచ్‌లు, శిక్షణా సౌకర్యాలు ఉన్నప్పటికీ, టోర్నీలు ఆడేందుకు మహిళా జట్టు లేదు. దీంతో మ్యాచ్ ప్రాక్టీస్ కోసం కాంగ్ చుప్ రోడ్ ఫిజికల్ అండ్ స్పోర్ట్స్ అసొసియేషన్ (కేఆర్ వైపీహెచ్ ఎస్ ఏ) ఫుట్‌బాల్ క్లబ్‌లో చేరి శిక్షణ పొందింది. అక్కడే ఆమెకు ఓజా చావో బా వంటి సమర్థుడైన కోచ్ దొరికాడు. క్లబ్‌లో శిక్షణ ఆమెలోని ఫుట్‌బాల్ నైపుణ్యాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చింది. శిక్షణ పొందిన కొద్ది రోజుల్లోనే మె జాతీయ స్థాయి పోటీల్లో మణిపూర్ తరఫున బరిలోకి దిగింది. తాను ఫుట్ బాల్ లో ఈ స్థాయికి చేరేందుకు కోచ్ చావో బా, తన తండ్రి ప్రోత్సాహమే కారణమని ఆమె చెప్పింది.

## వృత్తిపర విజయాలు
రత్నబాల ప్రత్యర్థి జట్టుపై ఆమె అటాకింగ్ స్టయిల్  జట్టుకు ఎంతో లాభం చేకూర్చేది. అనేక జాతీయ టోర్నీల్లో మణిపూర్ జట్టును ముందుండి విజయపథంలో నడిపింది. 2015 లో భారతీయ మహిళా జూనియర్ జట్టుకి ఎంపికయ్యింది . అయితే ఆమె దృష్టంతా జాతీయ జట్టుకు ప్రాతినిథ్యం వహించడంపైనే ఉండేది.  2017లో ఆమె తన లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చుకుంది.  ఫార్వర్డ్ ఆడటం ఇష్టమైనప్పటికీ, జట్టు కోసం మిడ్ ఫీల్డ్‌లో జట్టుకు అడ్డుగోడలా నిలిచింది ఆమె. కోచ్ కోరిక మేరకు, జట్టు అవసరాల కోసం ఏ స్థానంలోనైనా ఆడేందుకు తాను సిద్ధమేనని అంటారు ఈ మణిపూరి మణిపూస.

తన సొంత జట్టు KRYPHSA FC ని 2020 లో ఇండియన్ విమెన్స్ లీగ్ నాల్గో ఎడిషన్ ఫైనల్స్‌కు చేర్చడంలో రత్నబాలదే కీలక పాత్ర.

2019 లో నేపాల్‌లో జరిగిన ఐదవ శాఫ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో రత్నబాల భారతీయ జట్టుకు ప్రాతినిథ్యం వహించారు. అలాగే 2019లో జరిగిన 13వ దక్షిణాసియా క్రీడల్లో స్వర్ణం సాధించిన భారత జట్టులో రత్నబాల సభ్యురాలు.

AFC మహిళా ఒలింపిక్ క్వాలిఫైయింగ్ టోర్నీలో భారత్ తరఫున రత్నబాల బరిలోకి దిగింది. హాంకాంగ్, ఇండోనేషియాతో స్నేహపూర్వక మ్యాచ్‌ల్లో సత్తా చాటింది. ఇండోనేషియాతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో తన మొదటి అంతర్జాతీయ హ్యాట్రిక్ సాధించింది. స్పెయిన్‌లో 2019 లో జరిగిన COTIF కప్‌లో బొలీవియా పై రెండు గోల్స్ చేసి అరుదైన బ్రేస్ సాధించింది దేవీ. ఆలిండియా ఫుట్ బాల్ ఫెడరేషన్ రత్నబాల దేవీని "భారత మహిళల టీమ్ మిడ్ ఫీల్డ్ కీలక ప్లేయర్ గా’’ అభివర్ణించింది. అలాగే 2019-20 సంవత్సరానికి గాను ఏఐఎఫ్ ఎఫ్ వర్థమాన క్రీడాకారిణిగా రత్న బాలను ఎంపిక చేశారు.  

## మూలాలు

వర్గం:మణిపూర్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1999 జననాలు
వర్గం:ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఐశ్వర్య పిస్సే

**ఐశ్వర్య పిస్సే.(14 ఆగస్టు 1995)** ఆఫ్ రోడ్ మోటార్ సైకిల్ రేసర్. మోటార్ సైకిల్ విభాగంలో జరిగే మోటార్ స్పోర్ట్స్‌లో మొట్ట మొదటి సారిగా ప్రపంచ టైటిల్ సాధించిన భారతీయ అథ్లెట్ ఆమె. 2019లో జరిగిన FIM ప్రపంచ కప్‌లో పాల్గొన్న ఆమె మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. అలాగే  జూనియర్స్ విభాగంలో రెండో స్థానం సాధించింది.  ఈ పోటీలో  వేర్వేరు భూభాగాలున్న ప్రాంతాలను కలుపుకుంటూ సుమారు 800 - 1000 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని రెండు రోజులలో ఛేదించాలి. 2017, 2018 సంవత్సరాల్లో పిస్సే నేషనల్ ర్యాలీ ఛాంపియన్‌షిప్‌ను సాధించింది.  2016 ,2017 సంవత్సరాలకు గానూ రోడ్ రేసింగ్, ర్యాలీ విభాగంలో ఛాంపియన్‌గా నిలిచింది. 2018 లో స్పెయిన్‌లో జరిగిన బాజా అరగోన్ ప్రపంచ ర్యాలీలో పాల్గొన్న తొలి భారతీయ మహిళగా ఐశ్వర్య ఘనత సాధించింది. 

## వ్యక్తిగత వివరాలు
ఐశ్వర్య పిస్సే బెంగళూరులో పుట్టి పెరిగింది . ఆమె పాఠశాలలో ఉన్నప్పుడే భవిష్యత్తులో బైకర్‌ కావాలి అని నిర్ణయించుకుంది.  కానీ ఆమె సంప్రదాయ కుటుంబం నుంచి వచ్చింది. దీంతో మొదట్లో ఆమె తల్లిదండ్రులు, తాతగారి కుటుంబం ఆమె అందరిలా ఏదైనా ఉద్యోగం చేసుకుంటే బాగుంటుందని కోరుకున్నారు.. అప్పటికి, దేశంలో చాలా కొద్ది మంది మహిళా రేసర్లు మాత్రమే ఉన్నారు. అయితే చివరికి ఆమె తల్లి తన బిడ్డ కంటున్న కలలకు వారధిగా నిలిచారు. తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో ఉన్నపుడు పిస్సే తల్లిదండ్రులు విడిపోయారు. పిస్సే ప్లస్ టూ పరీక్షలు సరిగ్గా రాయలేదని తన తండ్రి ఇంట్లోంచి వెళ్లిపొమ్మని అన్నప్పుడు తన తల్లి ఉన్న చోటుకు వెళ్లిపోయింది. తన జీవితంలో తగిన ప్రయోగాలు చేసేందుకు అదే తగిన సమయమని భావించిన ఆమె బైక్ రైడింగ్ మొదలు పెట్టింది. కొద్ది రోజులకే వారాంతాలలో తన స్నేహితులతో కలిసి బైక్ ట్రిప్స్‌కి వెళ్ళేది. ఆపై ఎంటీవి నిర్వహించిన ఓ షోలో భాగంగా గుజరాత్ నుంచి చిరపుంజీ వరకు 8 వేల కిలోమీటర్ల రోడ్ 24 రోజుల్లో పూర్తి చేసింది. 2017లో ఆమెను సంప్రదించిన టీవీఎస్ రేసింగ్ బృందం ఆర్థికంగా అన్ని విధాల సాయం చేసి ప్రోత్సహిస్తూ పిస్సేలో మరింత విశ్వాసాన్ని పెంచారు. 

## వృత్తిపరమైన విజయాలు
పిస్సే బెంగళూరులోని అపెక్స్ రేసింగ్ అకాడమీ నుండి 2016 సంవత్సరంలో పట్టా  సాధించింది. ఆపై టివిఎస్ వన్ మేక్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో అడుగుపెట్టి తొలి విజయాన్ని సాధించింది. 2016,2017, 2019 సంవత్సరాల్లో ఫెడరేషన్ ఆఫ్ మోటర్ స్పోర్ట్స్ క్లబ్స్ ఆఫ్ ఇండియా మోటర్‌స్పోర్ట్స్  అవార్డుతో ఆమెను సత్కరించింది.

2017 లో, అత్యంత క్లిష్టమైన రైడ్ ది హిమాలయస్‌లో విజయం సాధించింది. 2017లో జరిగిన ఇండియన్ నేషనల్ ర్యాలీ ఛాంపియన్షిప్‌లో కూడా విజేతగా నిలిచింది.

2018లో కూడా పిస్సే నేషనల్ ర్యాలీ ఛాంపియన్షిప్ సాధించింది.  అదే ఏడాది బాజా అరగోన్ ర్యాలీని పూర్తి చేసిన తొలి భారతీయరాలిగా నిలిచింది. కానీ ఆ తరువాత జరిగిన ప్రమాదంలో తీవ్రంగా గాయపడ్డ ఆమె ఆ ఈవెంట్ నుంచి మధ్యలోనే వైదొలగాల్సి వచ్చింది. అప్పటికే 2017లో జరిగిన తీవ్ర ప్రమాదం కారణంగా కాలర్ బోన్ దెబ్బతింది. ఆ తరువాత ఆమెకు జరిగిన రెండో పెద్ద ప్రమాదం ఇది.  శస్త్ర చికిత్స తర్వాత 2019లో కఠోరమైన శిక్షణ ద్వారా తిరిగి తన కెరియర్‌ను పునర్నిర్మించుకుంది. ఆపై FIM వరల్డ్ కప్‌లో పాల్గొని విజయం సాధించింది. మెటార్ స్పోర్ట్స్ విభాగంలో ప్రపంచ టైటిల్ సాధించిన తొలి భారతీయురాలిగా రికార్డు సృష్టించింది. 

## మూలాలు


వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారిణులు
వర్గం:1995 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
నాంది (2021 సినిమా)

**నాంది**, 2021 ఫిబ్రవరి 19న విడుదలైన తెలుగు యాక్షన్ క్రైమ్ థ్రిల్లర్ సినిమా. ఎస్వీ2 ఎంటర్టైన్మెంట్ బ్యానరులో సతీష్ వేగేశ్న నిర్మించిన ఈ సినిమాకి విజయ్ కనకమేడల దర్శకత్వం వహించాడు. ఇందులో అల్లరి నరేష్, వరలక్ష్మి శరత్‌కుమార్, ప్రియదర్శి పులికొండ, హరీష్ ఉత్తమన్, ప్రవీణ్ తదితరులు నటించారు. సిడ్ సినిమాటోగ్రఫీ, శ్రీచరణ్ పాకాల సంగీతం అందించారు. ఈ సినిమా, తీర్పు కోసం ఎదురుచూస్తున్న అండర్ ట్రయల్ ఖైదీ జీవిత నేపథ్యంలో ఉంటుంది.

## నటవర్గం
* అల్లరి నరేష్ (సూర్య ప్రకాష్)
* వరలక్ష్మి శరత్ కుమార్ (న్యాయవాది ఆధ్య)
* ప్రియదర్శి పులికొండ (రాధా ప్రకాష్)
*హరీశ్ ఉత్తమన్ (పోలీసు అధికారిగా కిషోర్)
* ప్రవీణ్ (సంతోష్, హీరో స్నేహితుడు)
* వినయ్ వర్మ, (మాజీ మంత్రి నాగేందర్‌)
* ఆనంద చక్రపాణి (హీరోయిన్ తండ్రి) 
* రాజ్యలక్ష్మి 
* దేవీప్రసాద్ 
* మణి చందన
* కృష్ణఈశ్వరరావు
*

## పాటల జాబితా
* దేవతలంతా , రచన: కిట్టు విసా ప్రగడ, గానం. అనురాగ్ కులకర్ణి
*గుండెలోన, రచన: చైతన్య ప్రసాద్, గానం. కరీముల్లా
*ఇదేనా నాంది,(బ్యాంకింగ్ వోకల్ శ్రీ చరణ్ పాకాల ఎస్ అనంత్ శ్రీకర్) రచన: చైతన్య ప్రసాద్, గానం. విజయ్ ప్రకాష్ 
*చెలి ,(బ్యాంకింగ్ వోకల్ శ్రీ చరణ్ పాకాల) రచన: శ్రీమణి, గానం.ఎన్.సి.కారుణ్య , హరిప్రియ,మరంగంటి.

## నిర్మాణం

### నటీనటుల ఎంపిక
హస్య పాత్రలకు పేరుగాంచిన నరేష్ అండర్ ట్రయల్ ఖైదీగా నటించాడు.

### చిత్రీకరణ
2020 జనవరిలో హైదరాబాదులోని రామనాయుడు స్టూడియోలో ఈ సినిమా చిత్రీకరణ ప్రారంభమైంది. 2020, ఫిబ్రవరి నాటికి మొదటి షెడ్యూల్ పూర్తయింది. హైదరాబాదులోని అల్యూమినియం ఫ్యాక్టరీలో కూడా చిత్రీకరణ జరిగింది. 2020 జూన్ నాటికి 80% చిత్రీకరణ పూర్తయింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు థ్రిల్లర్ సినిమాలు
వర్గం:అల్లరి నరేష్ నటించిన సినిమాలు
టి.కె.గోవిందరావు

**త్రిపునితుర కృష్ణన్ ఎంబ్రందిరి గోవిందరావు** ఒక కర్ణాటక సంగీత గాత్ర విద్వాంసుడు.
## విశేషాలు
ఇతడు కేరళలోని కొచ్చి ప్రాంతానికి చెందినవాడు. ఇతనిది సంగీత నేపథ్యం కలిగిన కుటుంబం.  1949లో ఇతడు మద్రాసులోని సెంట్రల్ కాలేజ్ ఆఫ్ కర్ణాటక్ మ్యూజిక్‌లో చేరి అక్కడ ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ వద్ద సంగీతాన్ని అభ్యసించాడు. తమిళనాడు ప్రభుత్వ సంగీత కళాశాలలో ఆచార్యునిగా పనిచేశాడు. ఆకాశవాణిలో ప్రొడ్యూసర్‌గా, ఛీఫ్ ప్రొడ్యూసర్‌గా బాధ్యతలను నిర్వహించి తనవంతు సంగీతసేవను చేశాడు. మద్రాసు సంగీత అకాడమీ, సంగీత నాటక అకాడమీ, ఐ.సి.సి.ఆర్.వంటి అనేక సంస్థలలో ఎక్స్‌పర్ట్స్ కమిటీ సభ్యుడిగా సేవలందించాడు. దేశవిదేశాలలో కచేరీలు చేస్తూ కళాకారునిగా రాణించాడు. సంగీతానికి సంబంధించి అనేక ప్రామాణిక గ్రంథాలు రచించి సంగీత ప్రపంచానికి అందించాడు. గానమందిర్ ట్రస్టును ఏర్పాటు చెసి కర్ణాటక సంగీత వ్యాప్తికి, పరిరక్షణకు ఎంతో సేవ చేశాడు. ఎంతోమంది శిష్యులకు సంగీతవిద్యను నేర్పించి వారిని ఉత్తమ కళాకారులుగా తీర్చిదిద్దాడు. 1996లో ఇతనికి కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ కర్ణాటక సంగీతం గాత్రం విభాగంలో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును ప్రకటించింది. ఇతనికి 1999లో మద్రాసు సంగీత అకాడమీ సంగీత కళానిధి పురస్కారంతో సత్కరించింది. ఇంకా సంగీత చూడామణి, సంగీత శాస్త్ర రత్నాకర వంటి బిరుదులు ఇతడిని వరించాయి. 

ఇతడు నిర్మల సినిమాలో మొట్టమొదటి మలయాళ సినిమా నేపథ్యగానాన్ని ఆలపించాడు. అలాగే పి.లీలతో కలిసి మొట్టమొదటి మలయాళ సినిమా యుగళగీతాన్ని పాడాడు. ఇతడు కేవలం ఈ ఒక్క సినిమాలోనే పాడాడు.

ఇతడు 2011, సెప్టెంబరు 18వ తేదీన మరణించాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత గురువులు
వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:2011 మరణాలు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:1929 జననాలు
ఎస్.ఆర్.జానకీరామన్

**ఎస్.ఆర్.జానకీరామన్** (జననం 12 జూలై 1928) ఒక కర్ణాటక గాత్ర సంగీత విద్వాంసుడు, సంగీతజ్ఞుడు.
## విశేషాలు
ఎస్.ఆర్.జానకీరామన్ 1928, జూలై 12న తమిళనాడు రాష్ట్రం, తిరుచిరాపల్లి జిల్లా లాల్గుడి పట్టణంలో జన్మించాడు. ఇతడు టైగర్ వరదాచారి,బడలూర్ కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి, టి.కె.రామస్వామి అయ్యంగార్, ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, తిరుపంబరం స్వామినాథపిళ్ళై,మాయవరం వి.వి.కృష్ణ అయ్యర్, టి.బృంద వంటి మహామహుల వద్ద గాత్ర సంగీతం నేర్చుకున్నాడు. కల్పకం స్వామినాథన్ వద్ద వీణావాయిద్యం నేర్చుకున్నాడు. మద్రాసు కేంద్ర కర్ణాటక సంగీత కళాశాల నుండి సంగీత విద్వాన్ పట్టా పుచ్చుకున్నాడు. ఇతడు శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం, అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయం,పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, శ్రీ షణ్ముఖానంద సంగీత సభ(ముంబై), ఇండియన్ మ్యూజికాలజికల్ సొసైటీ(బరోడా),ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం  వంటి అనేక సంస్థలలో ఐదు  దశాబ్దాల పాటు సంగీతశాస్త్రాన్ని బోధించాడు.ఇతడు అనేక గ్రంథాలు రచించాడు. తెలుగులో సంగీత శాస్త్ర సారము (రెండు భాగాలు) తమిళంలో రాగలక్షణాలు (మూడు భాగాలు), ఆంగ్లంలో రాగాస్ ఆఫ్ సారామృత,రాగాస్ అట్ ఎ గ్లాన్స్,ఎసెన్షియల్స్ ఆఫ్ మ్యూజికాలజీ, మిసిలనీ ఆఫ్ ఎస్సేస్ ఆన్ సౌత్ ఇండియన్ మ్యూజిక్ అండ్ మ్యూజికాలజీ మొదలైనవి ఇతడు రచించిన గ్రంథాలలో కొన్ని.ఇతడు ఎన్నో సెమినార్లలో సంగీతానికి సంబంధించిన పరిశోధనాపత్రాలు సమర్పించాడు. మహావైద్యనాథ అయ్యర్ కూర్చిన 72 మేళ రాగమాలిక ఆధారంగా 72 మేళకర్త రాగాలపై "వర్ణాస్ త్రూ ద ఏజెస్" అనే మూడు గంటల డాక్యుమెంటరీని తయారు చేశాడు.

## అవార్డులు, గుర్తింపులు
ఇతనికి పలు సంస్థల నుండి అవార్డులు, గౌరవాలు దక్కాయి. మద్రాసు సంగీత అకాడమీ "సంగీత కళాచార్య" బిరుదును ప్రదానం చేసింది. 1998లో "తమిళనాడు ఐయల్ ఇసై నాటక మన్రమ్" ఇతడిని కళైమామణి అవార్డుతో సత్కరించింది. కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ 2000వ సంవత్సరంలో కర్ణాటక సంగీతం గాత్రం విభాగంలో అవార్డును ఇచ్చింది. భారత ప్రభుత్వం 2011లో పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సన్మానించింది. కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ సంగీత రంగంలో ఇతని కృషికి గుర్తింపుగా ఫెలోషిప్‌ను ఇచ్చింది.

## మూలాలు

* Ragas at a Glance, Biography of the author
* Essentials of Musicology, Biography of the author

## బయటి లింకులు
* Profile 
* 

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ సంగీతకారులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన తమిళనాడు వ్యక్తులు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
పరూల్ దల్సుఖ్భాయ్ పర్మార్

**పరూల్ దల్‌సుఖ్‌భాయ్ పర్మార్** భారత పారా బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారిణి. పారా బ్యాడ్మింటన్ వరల్డ్ చాంపియన్, వరల్డ్ నెంబర్ వన్ ర్యాంక్ క్రీడాకారిణి కూడా. భారత ప్రతిష్టాత్మక క్రీడా పురస్కారం అర్జున అవార్డు గ్రహీత పర్మార్. 

## వ్యక్తిగత జీవితం, నేపథ్యం
పరూల్ 20 మార్చి, 1973న గుజరాత్ లోని గాంధీనగర్ లో జన్మించింది. మూడేళ్ల వయసులో పొలియో బారిన పడింది. దానికితోడు ఆడుకుంటుండగా, ఊయల మీది నుంచి పడటంతో కాలర్ బోన్, కుడి కాలు విరిగాయి. ఈ గాయాల నుంచి కోలుకునేందుకు ఆమెకు చాలా కాలం పట్టింది. ఆమె అవయవాలు గట్టిపడాలంటే వ్యాయామం చేయాలని వైద్యులు సూచించారు. పరూల్ తండ్రి రాష్ట్రస్థాయి బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారుడు. సాధన కొసం స్థానిక బ్యాడ్మింటన్ క్లబ్‌కు వెళ్లేది. దీంతో పరూల్ కూడా తండ్రితో కలిసి బ్యాడ్మింటన్ క్లబ్ కు తరుచుగా వెళ్లేది. అలా ఆమెకు కూడా బ్యాడ్మింటన్‌పై ఆసక్తి పెరిగి, ఇరుగుపొరుగు చిన్నారులతో కలిసి ఆడేది. ఆమెకు ఉన్న ప్రత్యేక నైపుణ్యాన్ని గుర్తించిన కోచ్ సురేంద్రే పరేఖ్,  పరూల్ బ్యాడ్మింటన్ ఆడేందుకు ప్రొత్సహించాడు.2

పరూల్ కుటుంబం ఆర్థిక స్థోమత అంతంత మాత్రమే అయినప్పటికీ, ఆమె కుటుంబ సభ్యులు, తోబుట్టువులు పరూల్ బ్యాడ్మింటన్ ఆడేందుకు సహకరించేవారు. తమ ప్రాధాన్యతల పక్కన పెట్టి  పరూల్ బ్యాడ్మింటన్ అవసరాలను తీర్చేవారు. 

బ్యాడ్మింటన్ ఆడుతున్నప్పటికీ, చాలాకాలం పాటు ఆమెకు పారా బ్యాడ్మింటన్ గురించి తెలియలేదు. ఒక్కసారిగా పారా బ్యాడ్మింటన్ టోర్నమెంట్ ల్లలో ఆడటడం ప్రారంభించిన తర్వాత ఆమెకు జాతీయ, అంతర్జాతీయ టోర్నమెంట్ల్లల్లో విజయాలు దాసోహం అయ్యాయి.  తన విజయాల వెనుక తన కుటుంబ సభ్యులు, తన తోటి క్రీడాకారులు ఉన్నారని, తన వైకల్యాన్ని కానీ, తన ఆర్థిక పరిస్థితులను కానీ వారు ఎప్పుడూ గుర్తు చేయలేదని ఆమె చెప్పింది. అయితే టోర్నమెంట్ ఆడేటప్పుడు స్పాన్సర్ లేకపోవడంతో కొంత నెర్వస్ గా ఫీల్ అయినప్పటికీ, భయం లేకుండా ఆడగలిగానని  పరూల్ చెపింది. తాను ఎన్నో పతకాలు గెలిచినప్పటికీ, అవన్నీ తన కుటుంబ సభ్యులకు, తన సహకరించినవారికి దక్కుతాయని, ఆమె అనింది. 

## వృత్తిపర విజయాలు
2010 ఆసియా పారా గేమ్స్ లో  పర్మార్  కాంస్యపతకం సాధించింది. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఆమెకు అదే తొలి పతకం. 2014, 2018 ఆసియా పారా గేమ్స్ లో ఆమె స్వర్ణాలు సాధించింది.  మంచి బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారిణి గా పేరొందితే చాలని చిన్నప్పుడు తాను భావించింది అని, ఓ ఇంటర్వూలో పరూల్ చెప్పుకొచ్చింది. పారా బ్యాడ్మింటన్ లో వరల్డ్ చాంపియన్ అవుతానని అప్పుడు ఆమె ఊహించలేదు. 

2017 బ్యాడ్మింటన్ వరల్డ్ ఫెడరేషన్ నిర్వహించిన పారా బ్యాడ్మింటన్ చాంపియన్ షిప్‌లో సింగిల్స్, డబుల్స్ ఈవెంట్లలో స్వర్ణాలు సాధించి అత్యంత అరుదైన క్రీడాకారిణిగా పరూల్ రికార్డు నమోదు చేశారు. 25 ఫిబ్రవరి 2020 నాటికి పారా బ్యాడ్మింటన్ లో  ఆమె వరల్డ్ నెంబర్ వన్ క్రీడాకారిణి.

2009లో భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా అర్జున అవార్డును స్వీకరించడం తన జీవితంలో అత్యుత్తమ జ్ఞాపకంగా  పరూల్ అభివర్ణించింది.  

## మూలాలు

వర్గం:అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1973 జననాలు
వర్గం:గుజరాత్ వ్యక్తులు
ఆర్.వేదవల్లి

**ఆర్.వేదవల్లి** (జననం 1935) ఒక  కర్ణాటక గాత్ర సంగీత విదుషీమణి.

## ప్రారంభ జీవితం
ఈమె 1935 నవంబర్ 9వ్ తేదీన రామస్వామి అయ్యంగార్, పద్మాసని అమ్మాళ్ దంపతులకు తమిళనాడు, తిరువారూర్జిల్లా, "దక్షిణ ద్వారక"గా పిలువబడే *మన్నార్‌గుడి* అనే పుణ్యక్షేత్రంలో జన్మించింది.

## వృత్తి
ఈమె  5సంవత్సరాల చిన్నవయసులోనే ఈమె ప్రతిభను గుర్తించిన మదురై శ్రీరంగం అయ్యంగార్ ఈమెకు సంగీత పాఠాలు నేర్పించసాగాడు. కొంతకాలానికి ఈమె కుటుంబం మద్రాసుకు తరలి వచ్చింది. అక్కడ ఈమె ముదికొండన్ వెంకట్రామ అయ్యర్ వద్ద శిక్షణను తీసుకుంది.  

ఈమెకు టి.ముక్త వద్ద పదములు, జావళీలలో ప్రత్యేక శిక్షణ తీసుకోవడానికి, ముదికొండన్ వెంకట్రామ అయ్యర్ వద్ద పల్లవులలో ప్రత్యేకత సాధించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి ఉపకార వేతనం లభించింది. ఈమె పిన్నవయసు నుండే కచేరీలు చేసినప్పటికీ, అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్ సూచన మేరకు తన 18వ యేట నుండి సంగీతాన్ని తన వృత్తిగా స్వీకరించింది. ఈమె భారతదేశంలో అన్ని ప్రాంతాలతో బాటుగా, ఉత్తర అమెరికా, అగ్నేయ ఆసియా, గల్ఫ్ దేశాలను సందర్శించి అక్కడ తన సంగీత ప్రదర్శనలను, ఉపన్యాసాలను ఇచ్చింది. 

ఈమె మద్రాసు సంగీత అకాడమీ వారి సంగీతోపాధ్యాయుల కళాశాలలో అనేక సంవత్సరాలు అధ్యాపకురాలిగా పనిచేసింది. అంతకు ముందు అడయార్‌లోని ప్రభుత్వ సంగీత కళాశాలలో ప్రొఫెసర్‌గా బాధ్యతలను నిర్వహించింది. ఈమె ఎంతో మంది శిష్యులను సంగీతంలో విద్వాంసులుగా తయారు చేసింది. ఈమెకు వీణావాదనంలో కూడా పరిచయం ఉంది. ఈమెకు తమిళ, సంస్కృత, తెలుగు భాషలపై మంచి పట్టు ఉంది కనుక ఆయా భాషల కీర్తనలను ఆలాపించినప్పుడు వాటి అర్థాన్ని, భావాన్ని బాగా ఆకళింపు చేసుకుని పాడేది. ఈమె ప్రస్తుతం చెన్నైలో తన భర్త డి.ఆర్.సంతానం, తల్లి పద్మాసని అమ్మాళ్‌లతో కలిసి నివసిస్తున్నది.

ఈమె సోదాహరణ ప్రసంగాలనన్నింటినీ "సంప్రదాయ సంగీతం" అనే పేరుతో గ్రంథరూపంలో ప్రకటించింది. 

## అవార్డులు, గుర్తింపులు

ఈమె పిన్నవయసు నుండే అనేక బహుమతులు, అవార్డులు గెలుచుకుంది. ఆల్ ఇండియా రేడియో కర్ణాటక సంగీత పోటీలలో ప్రథమ బహుమతిని గెలుచుకుని భారత రాష్ట్రపతి చేతులమీదుగా బహుమతిని అందుకుంది. 1995లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి కర్ణాటక సంగీతం గాత్రం విభాగంలో అవార్డును గెలుచుకుంది. 2000లో మద్రాసు సంగీత అకాడమీ, చెన్నై వారి నుండి సంగీత కళానిధి పురస్కారాన్ని అందుకుంది.  ఈమె 1995లో ది ఇండియన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సొసైటీ, చెన్నై వారి నుండి సంగీత కళాశిఖామణి అనే బిరుదును కూడా పొందింది.

## శిష్యులు
ఈమె శిష్యులు ఎందరో ప్రస్తుతం సంగీత విద్వాంసులుగా, పరిశోధకులుగా, అధ్యాపకులుగా, రచయితలుగా రాణిస్తున్నారు. సుమిత్రా వాసుదేవ్, శుశ్రుతి సంతానం మొదలైన వారు ఈమె శిష్యులు.
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 
* Her article on her childhood

వర్గం:తమిళనాడు గాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత గురువులు
వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1935 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:శాస్త్రీయ సంగీతకారులు
వర్గం:మహిళా గాయకులు