సుధా మూర్తి

పద్మశ్రీ **సుధా మూర్తి** (), ఒక భారతీయ సంఘ సేవకురాలు, రచయిత్రి. కంప్యూటర్ ఇంజనీర్ గా జీవితాన్ని ప్రారంభించి **ఇన్‍ఫోసిస్ ఫౌండేషన్**, గేట్స్ ఫౌండేషన్ ప్రజారోగ్య విభాగాలలో కీలక పాత్రలను పోషిస్తున్నారు.. ఈవిడ పలు అనాధాశ్రమాలను ప్రారంభించింది. అలాగే గ్రామీణాభివృద్దికి సహకరించింది. కర్ణాటక లోని అన్ని ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు కంప్యూటర్లు అందించి తద్వారా పేద విద్యార్థులు కూడా ఉచితంగా కంప్యూటర్ జ్ఞానాన్ని పొందగలిగేందుకు తోడ్పడినది. హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో భారతీయ గ్రంథాలతో **ది మూర్తి క్లాసికల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియా ** ప్రారంచించింది. తన వృత్తి జీవితంతో బాటు ఈవిడ ఒక మంచి కంప్యూటర్ సైన్స్ ఉపాధ్యాయురాలు, కాల్పనిక రచనలు కూడా చేస్తుంది. ఈమె రచించిన కన్నడ నవల డాలర్ సొసే (డాలర్ కోడలు) ఆంగ్లములో డాలర్ బహుగా అనువదించబడింది. తర్వాత ఇదే నవల 2001 లో జీ టీవీ లో ధారావాహికగా ప్రసారమైనది. 

2024లో జరిగిన రాజ్యసభ ఎన్నికల్లో భాగంగా సుధామూర్తిని రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము మార్చి 8న రాజ్యసభకు నామినేట్ చేసింది. 

## బాల్యము , విద్యాభ్యాసము
1950 ఆగస్టు 19 వ సంవత్సరము శనివారం నాడు కర్ణాటక రాష్ట్రం హావేరీ జిల్లా షిగ్గాన్ లో దేశస్థ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించింది. తండ్రి ఎస్. ఆర్. కులకర్ణి వైద్యుడు. బాల్యమంతా తల్లి తండ్రులు, తాతయ్య, నానమ్మ ల మధ్య గడిచింది.. ఈ అనుభవాలతోనే పెద్దయ్యాక How I Taught my Grandmother to Read & Other Stories*. అనే పుస్తకాన్ని రచించింది. ఇన్ఫోసిస్ ఫౌండేషన్ ద్వారా హెచ్. ఆర్. కాదిం దివాన్ బిల్డింగ్ హౌసింగ్ , [[m:en:IIT Kanpur|ఐ.ఐ.టి కాన్పూర్]] లలో కంప్యూటర్ సైన్స్ విభాగాలను ] , [[m:en:NLSIU|జాతీయ న్యాయ విశ్వవిద్యాలయం]] లోని నారాయణరావ్ మెల్గిరి స్మారక న్యాయ కళాశాల లను ప్రారంభించడానికి భూరి విరాళాలను అందజేసింది.

సుధా ఎలక్టికల్ ఇంజనీరింగ్ పట్టాను [[m:en:B.V.B. College of Engineering & Technology|బి.వి.బి. సాంకేతిక కళాశాల]] నుండి తరగతి మొత్తానికి ప్రధమురాలిగా నిలిచి [[m:en:Chief Minister of Karnataka|కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి]] నుండి స్వర్ణ పతకం అందుకొని పూర్తిచేసింది. తర్వాత కంప్యూటర్ సైన్స్ లో మాస్టర్ డిగ్రీని [[m:en:Indian Institute of Science|ఇండియన్ ఇన్‍స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్]] నుండి తరగతిలో ప్రధమురాలిగా నిలిచి స్వర్ణపతకం అందుకొని పూర్తిచేసింది.

విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసుకొని భారతదేశ అతిపెద్ద ఆటో పరిశ్రమ ఐన [[m:en:TATA Engineering and Locomotive Company|టెల్కో]] లో మొట్టమొదటి మహిళా ఇంజనీర్ గా [[ఉద్యోగం]] సాధించింది. అప్పటికి ఈ సంస్థలో కేవలము [[పురుషుడు|పురుషు]]లకే స్థానం కల్పించేవారు. దీనిని ప్రశ్నిస్తూ ఆవిడ ఆ సంస్థ అధ్యక్షుడికి ఒక పోస్టుకార్డు రాసింది. దీనిని స్పందించిన ఆయన ఆవిడకు ప్రత్యోకంగ ముఖాముఖి (Interview) నిర్వహించి, అప్పటికప్పుడు నియామక ఉత్తర్వులు అందించాడు. ఆ సంస్థ [[పూనా]] శాఖలో పనిచేస్తున్నపుడే ఆవిడకు [[ఎన్.ఆర్.నారాయణ మూర్తి]] తో పరిచయమై తర్వాతి కాలంలో వారిద్దరు వివాహం చేసుకోవడానికి దారితీసింది.

==ఇన్ఫోసిస్ ఫౌండేషన్==
ఇన్ఫోసిస్ ఫౌండేషన్ అధినేతగా పలు సేవలు అందిస్తున్నారు. అలాగే ఇన్ఫోసిస్  కు,  పెట్టుబడిదారీ సంశ్థ ఐన కెటారామన్ వెంచర్స్ సంస్థలకు తెర వెనుక ముఖ్స్య పెట్టుబడిదారుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.

==పురస్కారాలు==

# 2004 - సామాజిక సేవకు గానూ[[శ్రీ రాజా లక్ష్మీ పురస్కారం]], [[m: en:Sri Raja-Lakshmi Foundation|రాజాలక్ష్మి ఫౌండేషన్]], చెన్నై నుండి అందుకున్నారు. 
#2006 - భారత ప్రభుత్వము నుండి అత్యుత్తమ [[పద్మశ్రీ పురస్కారం|పద్మశ్రీ]] పురస్కారము , సామాజిక సేవ, దాతృత్వం , విద్యా రంగాలలో ఆమె సేవలకు గౌరవ డాక్టరేటు.
# మనదేశంలో న్యాయ విద్య , ఉపకారవేతనాల అందవేతకు ప్రముఖ న్యాయవేత్త [[m: en:Santosh Hegde|సంతోష్ హెగ్డే]] తో కలిసి గౌరవ న్యాయ డాక్టరేటు ( honorary LL.D (Doctor of Laws)) .
#సాహితీ సేవ , ఆమె రచనలకు ఆర్. కె. నారాయణన్ పురస్కారము.
#ఆమె 2011లో కన్నడ సాహిత్యంలో అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన  అట్ఠిమబ్బే' (Attimabbe)  అవార్డు గ్రహీత.
# 2023 -పద్మ భూషణ్ అవార్డు
# 2023 - గ్లోబల్ ఇండియన్ అవార్డు. దీనిని కెనడా ఇండియా ఫౌండేషన్ (CIF) వారు ప్రదానం చేసారు. ఆమె భర్త నారాయణ మూర్తి కి ఇదే పురస్కారం  2014 లో లభించింది. వారు ఈ అవార్డు తీసుకున్న మొదటి జంట.  దీని విలువ $50,000.  ఆమె ఈ మొత్తాన్ని  ది  ఫీల్డ్ ఇన్స్టిట్యూట్  (టొరంటో విశ్వవిద్యాలయం) కు విరాళం గా ఇచ్చింది.
[[దస్త్రం:Sudha Murthy receives Padma Bhushan.jpg|thumb|సుధా మూర్తి పద్మ భూషణ్ పురస్కార ప్రదానం ]]

==రచనా వ్యాసంగము==
ఈవిడ మంచి రచయిత్రి కూడా. కాల్పనిక [[సాహిత్యం]]పై పలు రచనలు కూడా చేశారు. [[m:en:Penguin Group|పెంగ్విన్]] ముద్రణా సంస్థద్వారా దాతృత్వం, ఆతిధ్యం , స్వీయ పరిపూర్ణత (self-realization ) లపై కాల్పనిక పాత్రల ద్వారా ఆమె రచించిన పలు పుస్తకాలు ప్రచురింపబడ్డాయి.  ఈమె రచించిన *How I Taught My Grandmother to Read & Other Stories*  అనే పుస్తకము దాదాపు పదహైదు భాషలలో తర్జుమా చేయబడింది. . ఆమె ఈ మధ్యనే రచించిన గ్రంథము *The Day I Stopped Drinking Milk*. . ఈవిడ ఇతర రచనలు *Wise and Otherwise*, *Old Man and his God* and *Gently Falls the Bakula''.

## రచనలు
ఆమె పిల్లలకు పెద్దవాళ్లకు జీవితం తో నేర్చుకోవలసిన పాఠాలను కధల రూపం లో అందించింది.

* మదర్ ఐ నెవెర్ న్యూ  (Mother I Never Knew: Two Novellas) - 2 నవలలు 
* మేజిక్ ఆఫ్ ది లాస్ట్ టెంపుల్ 
* హౌ ఐ టాట్ మై గ్రాండ్ మదర్ టు రీడ్ అండ్ ఆధర్ స్టోరీస్ 
* వైస్ అండ్ అదర్ వైస్ 
* మేజిక్ డ్రమ్ అండ్ ఆదర్ ఫేవరేట్ స్టోరీస్ 
* 3000 స్టిచెస్: ఆర్డినరీ పీపుల్ ఎక్సట్రార్డినరీ లైవ్స్   (Three Thousand Stitches: Ordinary People, Extraordinary Lives)
* గ్రాండ్ మా'స్ బాగ్ అఫ్ స్టోరీస్
* అమ్మమ్మ చదువు (పుస్తకం)

## మూలాలు

వర్గం:1950 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:డాక్టర్‌ పిన్నమనేని అండ్‌ శ్రీమతి సీతాదేవి ఫౌండేషన్‌ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సామాజిక సేవలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు