open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
తెలుగు సినిమాలు 2014

# 1 - నేనొక్కడినే
# అనుక్షణం
# అల్లుడు శీను
# ఆటోనగర్ సూర్య
# ఆహా కళ్యాణం
# ఉలవచారు బిర్యాని
# ఊహలు గుసగుసలాడే
# ఒక లైలా కోసం
# కమలతో నా ప్రయాణం
# కార్తికేయ
# గాలిపటం 
# గీతాంజలి
# గోవిందుడు అందరివాడేలే
# చందమామ కథలు
# చిన్నదాన నీ కోసం
# దిక్కులు చూడకు రామయ్య
# దృశ్యం 
# నా బంగారు తల్లి
# నీజతగా నేనుండాలి
# పవర్
# పాండవులు పాండవులు తుమ్మెద
# పూజ
# ప్రతినిధి
# పైసా
# మనం
# మనసును మాయ సేయకే
# మాయ 
# మిణుగురులు
# ముకుంద
# రన్ రాజా రన్
# రభస
# రాజా రాణి
# రారా...కృష్ణయ్య
# రేయ్
# రేసుగుర్రం
# రౌడీ 
# యుద్ధం
# లవ్ యు బంగారమ్
# లెజెండ్
# లౌక్యం
# విక్రమసింహ
# వీరుడొక్కడే
# సికిందర్
# హార్ట్ అటాక్
# హృదయ కాలేయం
# హైదర్
# బంగారు కోడిపెట్ట
# ఓ మనిషి కథ
# ఎదురులేని అలెగ్జాండర్
# ఐస్ క్రీమ్

సినిమాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:2014 తెలుగు సినిమాలు
భారతీయ రచయితలు

## ఆంగ్ల రచయితలు
* అనితా నాయర్
* ఆర్.కే. నారాయణ్
* ఎస్.జి.సర్దేశాయి
* కార్నేలియా సొరాబ్జీ
* కిరణ్ దేశాయ్
* కిరణ్ నగార్కర్
* కుష్వంత్ సింగ్
* గీతా రామస్వామి
* చల్లగల్ల నరసింహం
* దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి
* మీరా నందా
* రవీందర్ సింగ్
* రాజారావు
* వికాస్ స్వరూప్
* శంకర్ పిళ్ళై
* శ్రీ విరించి
* సౌమ్య రాజేంద్రన్

## ఉర్దూ రచయితలు
* అహ్మద్ రజా ఖాన్
* ఓం ప్రకాష్‌ ముంజల్‌
* జిలానీ బానో
## ఒరియా రచయితలు
* సచ్చిదానంద రౌత్రాయ్
* సీతాకాంత్ మహాపాత్ర
* హల్‌ధార్ నాగ్
* మానసీ ప్రధాన్
* సరోజిని సాహూ

## కన్నడ రచయితలు
* ఎం.ఎం.కల్బుర్గి
* కె.ఎస్.నిసార్ అహ్మద్
* కె.వి.అయ్యర్
* కె వై నారాయణస్వామి
* డి.వి.గుండప్ప

## గుజరాతీ రచయితలు
* నారాయణదేశాయ్
* మహదేవ్ దేశాయ్
## తమిళ రచయితలు
* అఖిలన్
* ఎం. ఎల్. తంగప్ప
* ఎస్.పి.నరసింహులు నాయుడు
* కన్నదాసన్
* కల్కి కృష్ణమూర్తి
* పెరుమాళ్ మురుగన్
* బామా
* రాండోర్ గై

## తెలుగు రచయితలు
* 
## పంజాబీ రచయితలు
* జస్వంత్ సింగ్ కన్వాల్

## బెంగాలీ రచయితలు
* ఈశ్వర్ చంద్ర విద్యాసాగర్
* సునీల్ గంగోపాధ్యాయ
* సుస్మితా బెనర్జీ
* బొమ్మన విశ్వనాథం
* అనితా అగ్నిహోత్రి
* అనురూపా దేబీ

## మరాఠీ రచయితలు
* ఊర్మిళ పవార్
* గోవింద్ పన్సారే
* తారాబాయి షిండే
* బాల్‌చంద్ర నెమాడే
* విష్ణు సఖారాం ఖాండేకర్

## మలయాళ రచయితలు
* ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్
* ఎస్.కె.పొట్టెక్కాట్
* విష్ణు నారాయణ్ నంబూత్రి

## సంస్కృత రచయితలు
* అమరసింహుడు
* సత్యవ్రత శాస్త్రి‌
## హిందీ రచయితలు
* నరేశ్ మెహతా
* రాంగేయ రాఘవ
* రాహుల్ సాంకృత్యాయన్
* విజయ్‌కుమార్ మల్హోత్రా
* వై.బాలశౌరిరెడ్డి
* సచ్చిదానంద వాత్స్యాయన్

వర్గం:రచయితలు
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ రచయితలు
మనలో ఒకడు

**మనలో ఒకడు ** 2016 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ఈ చిత్రం 2016 నవంబరు 4 న విడుదలైంది.
## కథ
దేవరాయ కళాశాలలో భౌతికశాస్త్రాన్ని బోధించే ఓ సాధారణ అధ్యాపకుడు కృష్ణమూర్తి (ఆర్‌.పి.పట్నాయక్‌). విద్యార్థుల్ని సొంత పిల్లలుగా భావించే మంచి వ్యక్తి. ఆయన భార్య శ్రావణి (అనిత) పిల్లలకి సంగీత పాఠాలు నేర్పిస్తుంటుంది. ఇల్లు, కళాశాల.. తప్ప మరో ప్రపంచం తెలీదు కృష్ణమూర్తికి. అలాంటి అధ్యాపకుడిపై కళాశాలలో చదువుకొనే ఓ విద్యార్థిని తనని లైంగికంగా వేధించాడని మూడో కన్ను ఛానల్‌కి ఫోన్‌ చేసి ఫిర్యాదు చేస్తుంది. వెంటనే ఆ ఛానల్‌ ‘కీచకుడు’ అంటూ వార్తని ప్రసారం చేస్తుంది. దాంతో కృష్ణమూర్తి ఉద్యోగం పోతుంది. ఇంట్లో భార్యతో విభేదాలు తలెత్తుతాయి. బయట అంతా ఓ నేరస్తుడిలా చూస్తుంటారు. మరి నిజంగా కృష్ణమూర్తి ఆ తప్పు చేశాడా? మూడో కన్ను ఛానల్‌ ప్రసారం చేసిన ఆ వార్తలో నిజమెంత? కృష్ణమూర్తి ఉదంతంలో మూడోకన్ను ఛానల్‌ ఎండీ ప్రతాప్‌ (సాయికుమార్‌) పాత్ర ఏమిటి? తదితర విషయాల్ని తెలుపుతూ కథ సాగుతుంది.

## నటులు
*ఆర్. పి. పట్నాయక్
*అనిత (నటి)
*సాయి కుమార్
*శ్రీముఖి
*తనికెళ్ల భరణి
*జయప్రకాష్‌ రెడ్డి
*దువ్వాసి మోహన్‌
*గొల్లపూడి మారుతీరావు

## సాంకేతికవర్గం
*ఛాయాగ్రహణం: ఎస్‌.జె.సిద్ధార్థ్‌ 
*సంభాషణలు: తిరుమల్‌నాగ్‌ 
*కూర్పు: ఎస్‌.బి.ఉద్ధవ్‌ 
*నిర్మాత: గురుజాల జగన్మోహన్‌ 
*కథ, కథనం, సంగీతం, దర్శకత్వం: ఆర్. పి. పట్నాయక్

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:2016 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:గొల్లపూడి మారుతీరావు నటించిన సినిమాలు
వెజిటబుల్ ఆమ్లెట్

**వెజిటబుల్ ఆమ్లెట్** శాకాహార వంటకం.
## తయారీకి కావలసిన వస్తువులు
# కారట్ తురుము
# తోటకూర
# పాలకూర
# కొత్తిమీర
# ఉల్లిపాయలు
# పచ్చిమిరపకాయలు
## తయారీ విధానం
కారట్ తురుమును తీసుకోవాలి. తోటకూర, పాలకూర, కొత్తిమీర లను సన్నగా తరగాలి.  సన్నగా, చిన్నగా తరిగిన ఉల్లిపాయ, పచ్చి మిరపకాయ ముక్కలు తీసుకోవాలి. కాబేజి సన్నగా తరగాలి.  కొద్దిగా మొక్కజొన్న పిండిని తీసుకోవాలి. ఒక స్పూను సెనగపిండి తగినంత మెత్తని ఉప్పు లతో పాటు పై వాటిని అన్నింటిని కలిపి ఒక గిన్నెలో వేసి, కొంచెం నీళ్ళు పోసి  కలుపుకోవాలి. స్టవ్ మీద పెనం పెట్టి సన్నని సెగ మీద కొంచెం నూనె వేసి గుండ్రంగా గరిటతో  వేయాలి. రెండు వైపులా ఎర్రగా కాల్చాలి. అంతే రుచికరమైన వెజిటబుల్ ఆమ్లెట్ తయారవుతుంది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* వెజెటబుల్ ఆమ్లెట్ ఎలా చేయాలి? యూట్యూబ్ వీడియో

వర్గం:శాకాహార వంటలు
వర్గం:ఫలహారాలు
జాస్తి రామమోహనరావు చౌదరి

**జాస్తి రామమోహనరావు చౌదరి** సుప్రసిద్ధ రంగస్థల నటులు. ఆంజనేయుడు, భస్మాసురుడు, హరిశ్చంద్రుడు, మైరావణుడు, భవానీ శంకరుడు, జాంబవంతుడు మొదలైన పాత్రలలో ప్రాచూర్యం పొందారు.

## జననం
రామమోహనరావు చౌదరి 1929, డిసెంబరు 24 న పూర్ణయ్య చౌదరి, సాంబ్రాజ్యమ్మ దంపతులకు గుంటూరు జిల్లా, పొన్నూరు మండలం బ్రాహ్మణకోడూరులో జన్మించారు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
రామమోహనరావు విద్యార్థి దశలో ఉన్నప్పుడే తెలుగు పద్యాలు రాగయుక్తంగా పాడుతూ, ఉపాధ్యాయుల ప్రేమను పొందారు. హైస్కూలు ప్రధానోపాధ్యాయులైన మధుసూదనరావుకి నాటకాభిరుచి ఉంది. దాంతో ఆయన తన విద్యార్థులచే శ్రీకృష్ణరాయబారం నాటకం ప్రదర్శింపచేశారు. అందులో రామమోహనరావు కృష్ణపాత్ర చేశారు. స్కూలు వార్షికోత్సవ వేడుకలలో వేసి ఈ నాటకంలో కృష్ణపాత్ర ధరించిన, రామమోహనరావు పద్యాలు చక్కగా పాడి ప్రేక్షకుల మన్ననలను పొందారు. అలా తన నటనకు బీజం పడింది.

మోహనరావు 1958లో "శ్రీమహాలక్ష్మి నాట్యమండలి"ని స్థాపించారు. మోహనరావు నటించిన శ్రీకృష్ణ జాంబవంత యుద్ధం, లంకాదహనము, వాలి-నుగ్రీవ, మోహినీ భస్మాసుర మొదలైన నాటకాలను హెచ్.యం.వి. గ్రామఫోను కంపెనీవారు రికార్డు చేసుకున్నారు. వీరితోపాటు బండారు రామారావు, చెంచు రామారావులు కూడా గ్రామఫోన్ రికార్డులిచ్చారు.

రామమోహనరావు ఆకాశవాణి హైదరాబాదు కేంద్రంలో రేడియో వారోత్సవాలు జరిపినప్పుడు మోహినీ భస్మాసుర నాటకాన్ని, 1962లో విజయవాడ రేడియో కేంద్రంలో రామాంజనేయ యుద్ధం నాటకాన్ని ప్రదర్శించారు.

రామమోహనరావు సొంత బృందాన్ని, ప్రదర్శనకు కావల్సిన లైట్స్, మైకులు, తెరలు, డ్రెస్ లు ఏర్పాటుచేసుకొని ప్రత్యేక వాహనంలో ప్రయాణం చేసూ దాదాపుగా నెలకు 25 నుండి 30 నాటకాలు ప్రదర్శించిన సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి. 1972 నుండి బుర్రా సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రితో కలసి చింతామణి, హరిశ్చంద్ర నాటకాలు ప్రదర్శించారు.

ఈయన ఆంధ్రప్రదేశ్తో పాటు కలకత్తా, బొంబాయి, బెంగుళూరు, జంషెడ్‌పూర్, మద్రాసు, భిలాయ్, దుర్గాపూరు, జయపూరు మొదలైన ప్రాంతాలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు.

### నటించిన పాత్రలు
* ఆంజనేయుడు
* భస్మాసురుడు
* హరిశ్చంద్రుడు
* మైరావణుడు
* భవానీ శంకరుడు
* జాంబవంతుడు

## సినిమారంగం
రామమోహనరావు రాష్ట్రం నలుమూలలా నాటకాలు వేస్తున్న సమయంలో మాంగల్యం సినిమాలో అవకాశం వచ్చింది. ఆ సినిమాలో ఒక సన్నివేశంలో షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు రాముడుగా, రామమోహనరావు ఆంజనేయుడుగా నటించారు.

## సన్మానాలు - బిరుదులు
* తెనాలి తాలూకా యడ్లపల్లిలో దాసరి చంద్రమౌళీశ్వరరావు 'బంగారు కిరీటం' బహుకరణ
* బండారు పల్లెలో 'సువర్ధహస్తకంకణము' బహుకరణ
* పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పెదవాడపల్లెలో 'సువర్ధగండ పెండేరము' బహుకరణ
* కృష్ణాజిల్లా ఘంటసాల లో 'వెండిగద' బహుకరణ
* తెనాలి తాలూకా మోపర్రులో 'వెండిగద' బహుకరణ
* గుంటూరులో రెండడుగులు ఎత్తుగల రజిత 'ఆంజనేయ విగ్రహం' బహుకరణ
* తెనాలిలో దొడ్డపనేని ఇందిర గారిచే 'సువర్ణ సింహతలాటం' బహూకరణ, 'నటరత్న' బిరుదు ప్రదానం

## మూలాలు
* జాస్తి రామమోహనరావు చౌదరి, నూరేళ్ల తెనాలి రంగస్థలి, నేతి పరమేశ్వశర్మ, పుట. 215.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1929 జననాలు
వర్గం:మూలాల అందజేత ప్రాజెక్టు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
మొఘల్ గార్డెన్స్

[కుడి|thumb|350x350px|[పాకిస్థాన్లోని లాహోర్లో ఉన్న షాలిమర్ గార్డెన్స్. మొఘల్  యుగపు గార్డెన్లలో సుప్రసిద్ధమైనది.]]
**మొఘల్ గార్డెన్స్** అనేవి పెర్షియన్ శైలిలో మొఘలులు నిర్మించిన తోటలు. ఈ రకపు తోటలు పెర్షియా తోటల చార్ బాగ్ నిర్మాణంలో కట్టినవి. ఈ గార్డెన్స్ చుట్టూ ప్రహారీ ఉంటుంది. సాధారణంగా ఈ గార్డెన్స్ లో సరస్సులు, ఫౌంటైన్లు, కాలువలు కూడా ఉండటం విశేషం.

## చరిత్ర
thumb|తోట నిర్మాణాన్ని మొఘల్ చక్రవర్తి బాబర్ పర్యవేక్షిస్తున్నట్టు వేసిన బొమ్మ
మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు బాబర్ చార్ బాగ్ ను తనకు ఇష్టమైన తోటగా అభివర్ణించారు. తోటను బాగ్, బగీచా అని అంటారు పెర్షియన్లు. ప్రస్తుతం ఆగ్రాలో ఉన్న రామ్ బాగ్ మొట్టమొదటి చార్ బాగ్ అని కొందరి అభిప్రాయం. భారత్, పాకిస్థాన్, బంగ్లాదేశ్ లలో ఎన్నో మొఘల్ గార్డెన్స్ ఉన్నాయి. ఈ తోటల ప్రస్థావన బాబర్, హుమాయూన్, అక్బర్ ల జీవిత చరిత్రలలోనూ ఉంది. అలాగే యూరప్ కు చెందిన పర్యాటకులు భారత్ గురించి రాసిన "ది ఎకౌంట్స్ ఆఫ్ ఇండియా" వంటి పుస్తకాల్లోనూ ఈ తోటల గురించి ఉంది. కాన్స్ టెన్స్ విల్లియర్స్-స్టార్ట్ రాసిన గార్డెన్స్ ఆఫ్ ది గ్రేట్ మొఘల్స్(1913) అనేది మొఘల్ గార్డెన్స్ పై వచ్చిన మొట్టమొదటి పరిశోధనా గ్రంధం. ఈ రచయిత భర్త బ్రిటన్ కు చెందిన భారత సైన్యంలో కల్నల్ గా పనిచేసేవారు. వారు పింజోర్ గార్డెన్స్ లో నివసించేటప్పుడు ఆ మొఘల్ గార్డెన్ బాగోగులు చూసుకునే అవకాశం ఆమెకు దక్కింది. ఆమె పుస్తకంలో ఒక గార్డెన్ ను ప్రభుత్వ భవనంగా మార్చక ముందు దాని శైలి ఎలా ఉందో వివరించారు. అదే ఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్. మొఘల్ గార్డెన్స్ పై ప్రస్తుత పరిశోధనా విషయాలు డంబర్టన్ ఓక్స్, స్మిత్ సనియన్ ఇన్స్టిట్యూషన్ ల ఆధ్వర్యంలో బయటకు వచ్చాయి. షాలిమర్ గార్డెన్స్(లాహోర్), ఢాకాలోని లాల్ బాగ్ కోట, శ్రీనగర్ లోని  షాలిమర్  గార్డెన్స్ వంటి పలు తోటలు మొఘల్ గార్డెన్స్ కావడం  విశేషం.
[ఎడమ|thumb|[తాజ్ మహల్ వద్ద ఉన్న మొఘల్  గార్డెన్స్]]
మొఘల్ సామ్రాజ్య తొలినాళ్ళ నుంచే తోటల నిర్మాణం జరిగేది.  మొదటి మొఘల్ చక్రవర్తి బాబర్ లాహోర్, ఢోలాపూర్ లలో గార్డెన్స్  ను నిర్మించారు. ఆయన కుమారుడు హుమాయూన్ కాలంలో  ఎక్కువగా  తోటల నిర్మాణాలు జరగలేదు. రాజ్యాన్ని విస్తరించడం,  నిలబెట్టుకోవడంలోనే ఎక్కువకాలం గడిచిపోయింది. అయితే తండ్రి నిర్మించిన తోటల్లో ఎక్కువ సమయం హుమాయూన్ గడిపివారని  చరిత్రకారుల నమ్మకం. మొదట్లో అక్బర్ ఢిల్లీలో చాలా తోటల  నిర్మాణం చేశారు. ఆ తరువాత అక్బర్ తన కొత్త రాజధాని అయిన ఆగ్రాలో కూడా తోటలు కట్టించారు. ఈ కాలంలో నిర్మించిన తోటలు ఎక్కువగా కోటలలో కాక, నదుల ముందు ఉంటాయి. అక్బర్ కు  ముందు రాజులు కోటల్లో తోటలు నిర్మించినా, ఆయన నదుల ముందు నిర్మించడంతో అదే శైలి స్థిరపడిపోయింది. ఆ తరువాత అది మొఘల్ నిర్మాణ శైలిలోకి ఇమిడిపోయింది.

## మూలాలు


వర్గం:ఉద్యానవనాలు
నరుడా డోనరుడా

**నరుడా డోనరుడా ** 2016 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఇది హిందీ సినిమా విక్కీ డోనర్ ఆధారంగా తెలుగులో చిత్రీకరించబడిన సినిమా
## కథ
విక్కీ (సుమంత్‌) ఓ మధ్య తరగతి యువకుడు. క్రికెటర్‌. అమ్మ (శ్రీలక్ష్మి).. నాయనమ్మలతో సంతోషంగా గడిపేస్తుంటాడు. ఓ బ్యాంకులో పనిచేసే ఆషిమా రాయ్‌ (పల్లవి సుభాష్‌) అనే బెంగాలీ అమ్మాయిని తొలి చూపులోనే ప్రేమిస్తాడు. తానూ మెల్లమెల్లగా విక్కీ ప్రేమలో పడిపోతుంది. అయితే తాను ఇది వరకే ఒకర్ని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుని అతనితో విడాకులు తీసుకున్న విషయాన్ని విక్కీకి ముందే చెబుతుంది.
విక్కీ మాత్రం ఆషిమా దగ్గర ఓ నిజం దాస్తాడు. అదేంటంటే.. తనో స్పెర్మ్‌ డోనర్‌. సంతాన సాఫల్య కేంద్ర నిర్వాహకుడు ఆంజనేయులు (తనికెళ్ల భరణి) బలవంతం చేయడంతో తన వీర్యాన్ని దానం చేయడానికి ఒప్పుకొంటాడు. తన ఖర్చులకు.. అవసరాలకు సరిపడినంత డబ్బు వస్తుండడంతో దానికి అలవాటు పడతాడు. ఈ నిజం దాచి అషిమాని పెళ్ళి చేసుకొంటాడు. అయితే ఓ సందర్భంలో ఈ నిజం అషిమాకు తెలిసిపోతుంది. అప్పుడు ఏం జరిగింది? వీళ్లిద్దరి కథ ఏ మలుపు తిరిగింది? వీళ్ల వైవాహిక జీవితం ఏమైంది? ఈ విషయాలన్నీ మిగిలిన కథలో భాగం.

## తారాగణం
*సుమంత్‌
*పల్లవి సుభాష్‌
*తనికెళ్ల భరణి
*శ్రీలక్ష్మి
*సుమన్ శెట్టి

## సాంకేతికవర్గం
*సంగీతం: శ్రీచరణ్‌ పాకాల 
*మాటలు: కిట్టూ విస్సాప్రగడ.. విద్యాసాగర్‌ రాచకొండ 
*చాయాగ్రహణం: షనీల్‌ దేవ్
*నిర్మాతలు: సుప్రియ.. జాన్‌సుధీర్‌ పూదోట 
*దర్శకత్వం: మల్లిక్‌ రామ్‌ 
*సంస్థ: అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్‌

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:2016 తెలుగు సినిమాలు
బ్రహ్మోస్-2

**బ్రహ్మోస్-2 లేదా బ్రహ్మోస్ మార్క్ 2 [[భారత దేశము|భారత్]], [[రష్యా]]లు సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేస్తున్న హైపర్‌సోనిక్ [[క్రూయిజ్ క్షిపణి]]. **NPO మషినోస్త్రోయేనియా, భారత రక్షణ పరిశోధనాభివృద్ధి సంస్థలు సంయుక్తంగా బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్ ను స్థాపించి ఈ క్షిపణిని అభివృద్ధి చేస్తున్నాయి. బ్రహ్మోస్ క్రూయిజ్ క్షిపణుల శ్రేణిలో ఇది రెండవ క్షిపణి. 290 కి.మీ. పరిధి కలిగిన బ్రహ్మోస్-2, మ్యాక్ 7 వేగాన్ని అందుకుంటుంది. క్షిపణి తన క్రూయిజ్ దశలో  స్క్రామ్‌జెట్  ఇంజనుతో పనిచేస్తుంది. దీని కొలతలు, తయారీ ఖర్చు వంటి విషయాలు ఇంకా వెల్లడి కాలేదు. 2017 నాటికి బ్రహ్మోస్-2 పరీక్షలకు సిద్ధంగా ఉంటుందని అంచనా.

రష్యా, మిస్సైల్ టెక్నాలజీ కంట్రోల్ రెజీమ్ లో సభ్యురాలు కావడం వలన, అక్కడి నిబంధనల ప్రకారం, 300 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ పరిధి గల క్షిపణుల తయారీకి సంబంధించిన సాంకేతికతను ఇతర దేశాలకు ఇవ్వరాదు. అందుచేత బ్రహ్మోస్-2 క్షిపణి పరిధిని 290 కి.మీ. కు పరిమితం చేసారు. దీని వేగం మాత్రం, బ్రహ్మోస్-1 కంటే రెట్టింపు ఉంటుంది. ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగవంతమైన క్రూయిజ్ క్షిపణి. బ్రహ్మోస్-2 కోసం రష్యా  ఒక ప్రత్యేకమైన, రహస్యమైన ఇంధన ఫార్ములాను తయారుచేస్తోంది.

వివిధ వినియోగాల కోసం వివిధ క్షిపణుల డిజైన్ల తయారీ 2011 అక్టోబరు నాటికి పూర్తయింది. 2012 లో పరీక్షలు మొదలయ్యాయి. నాలుగో తరం రష్యను నేవల్ డిస్ట్రాయర్లు (Project 21956) కూడా బ్రహ్మోస్-2 ను  వాడుతాయి.

భారత మాజీ రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలామ్ స్మృతిలో బ్రహ్మోస్-2 కు *బ్రహ్మోస్-2 (కె)* అని పేరు మార్చారు.

బ్రహ్మోస్-2, రష్యా తయారు చేస్తున్న 3M22 జిర్కాన్ క్షిపణి యొక్క ఎగుమతి రూపమేనని భావిస్తున్నారు. బ్రహ్మోస్-1 కూడా రష్యావారి P-800 ఓనిక్స్ యొక్క ఎగుమతి రూపమే.

## ఇవి కూడా చూడండి
* శౌర్య క్షిపణి
* బాలిస్టిక్ క్షిపణి

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ క్రూయిజ్ క్షిపణులు
కన్నెగంటి రాధ

**కన్నెగంటి రాధ** సుప్రసిద్ధ రంగస్థల నటులు.
thumb|రంగస్థలం - ప్రతీకాత్మక చిత్రం

## జీవిత విశేషాలు
మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించిన రాధ, చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయారు. తల్లి, మేనమామల సంరక్షణలోనే పెరిగారు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
రాధ అన్నగారైన నాసరయ్య జనతా ఆర్ట్ థియేటర్ స్థాపించి విశేషంగా నాటకాలు ప్రదర్శిస్తుండేవారు. తన ప్రభావం తమ్ముడైన రాధ మీద పడింది. వీరిద్దరు అనేకమంది రచయితలతో పరిచయాలు పెంచుకొని, ఎన్నో కొత్త నాటకాలు ప్రదర్శించారు. నాసరయ్య స్థాపించిన జనతా ఆర్ట్ థియేటర్ నుండి రాష్ట్రమంతటా ప్రదర్శనలిచ్చారు.

జనతా ఆర్ట్ ధియేటర్ వారి **భయం** నాటకానికి దర్శకత్వం వహించి, ఒక ప్రధాన పాత్ర (పి.యస్) పోషించి అనేక పరిషతుల్లో బహుమతులు అందుకున్నారు.

**చీకటి తెరలు** నాటికలో శంకర్ పాత్ర ధరించి గూడూరు, తిరుపతి, గెద్దనాపల్లి, రాజమండ్రి, నెల్లూరు, వేటపాలెం మొదలైన పరిషతులలో ప్రథమ బహుమతులు సంపాదించారు.

యడ్లపల్లి పరిషత్తులో రాధ ప్రదర్శించిన **రైలు ప్రమాదం** నాటిక మాజీ రాష్ట్రపతి, ఆనాటి మంత్రివర్యులు నీలం సంజీవరెడ్డి కోరికపై మళ్లీ ప్రదర్శించి ప్రశంసలు పొందారు. ఆ పరిషత్తులో ఉత్తమ ప్రదర్శన, రంగాలంకరణ, విలన్ పాత్రకు, మరికొన్ని బహుమతులు ఈ నాటిక సంపాదించింది.

రాధ గుంటూరు, చిలకలూరిపేట, గుంతకల్లు మొదలగు ప్రదేశాలకు వెళ్లి, ఆ సమాజాలవారు ప్రదర్శించే భయం నాటకానికి దర్శకత్వం వహించి, దిగ్విజయంగా ప్రదర్శించి అనేక ప్రశంసలు పొందారు.

## ఇతర వివరాలు
ఒకసారి వీరు టి.బి. వ్యాధికి గురై వైద్యంకొరకు మంగళగిరి శానిటోరియంలో చేరారు. ఆక్కడ జరుగుతున్న అవినీతికి స్పందించి, రోగులందరిచే హాస్పటల్ ఆహారం తీసుకోకుండా నిరాకరింపచేసారు. నిరసన జరిగినన్ని రోజులు రోగులందరికి రాధ ఇంటినుండి ఆహారం తెప్పించారు. సమస్య పెద్ద ఆధికారుల దృష్టికి వెళ్లి వారు స్పందించి సమస్యను రోగులకు అనుకూలంగా పరిష్కరించారు. హాస్పటల్ వార్షికోత్సవంలో రాధ నాటిక ప్రదర్శన ఏర్పాటుచేసి, వారిని ఘనంగా సత్కరించారు.

## మరణం
తెలుగు నాటకరంగానికి విశిష్ట సేవలు అందించిన రాధ చిన్నవయసులోనే మరణించారు.

## మూలాలు
* కన్నెగంటి రాధ, నూరేళ్ల తెనాలి రంగస్థలి, నేతి పరమేశ్వశర్మ, పుట. 217.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:మూలాల అందజేత ప్రాజెక్టు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
గట్టుపల్లె (గోపవరం)

**గట్టుపల్లె,** కడప జిల్లా, గోపవరం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

వర్గం:గోపవరం మండలంలోని గ్రామాలు
పిల్ల రాక్షసి

**పిల్ల రాక్షసి ** 2016 లో విడుదలైన తెలుగు అనువాద చిత్రము.
## కథ
నాలుగో త‌ర‌గ‌తి చ‌దివే అన‌న్య‌(సారా అర్జున్‌)కు త‌న తండ్రి అంటే చాలా ఇష్టం. త‌న తండ్రి చెప్పాడ‌నే కార‌ణంగా లాంగ్ జంప్‌లో గోల్డ్ మెడ‌ల్ సాధించాలనుకుంటుంది. అందుకోసం స్కూల్‌లో జ‌రిగే ఇంట‌ర్ స్పోర్ట్స్‌లో పాల్గొనాల‌నుకుంటుంది. పీటీ మాస్ట‌ర్ డేవిడ్‌(జాన్ కైప్పాల్లి) కావాల‌నే అనన్య‌ను ఫౌల్ చేసింద‌ని చెప్పేస్తాడు. దాంతో అన‌న్య‌కు డేవిడ్ అంటే కోపం వ‌స్తుంది. ఎలాగైనా డేవిడ్‌ను కిరాయి రౌడీల‌తో కొట్టించాల‌నుకుని త‌న స్నేహితుడిని హెల్ప్ అడుగుతుంది. అత‌ని స‌ల‌హా వ‌ల్ల గొంగ‌లిపురుగు గిరీష్(స‌న్ని వాయ్‌నే), అంబ్రోస్‌(అజు వ‌ర్గీస్‌)ను క‌లుస్తుంది. డేవిడ్‌ను కొట్ట‌మ‌ని చెప్పి, త‌న తండ్రి ప్రేమ‌గా ఇచ్చిన ఐఫోన్‌ను ఇచ్చేస్తుంది. అప్పుడేం జ‌రుగుతుంది? డేవిడ్‌ను గిరీష్‌, అంబ్రోస్‌లు కొట్టారా? అస‌లు అనన్య‌కు డేవిడ్ కొట్టేంత అవ‌స‌ర‌మెమోచ్చింది? అనే విష‌యాలు మిగిలిన కథలో భాగం.

## నటవర్గం
*బేబి సారా అర్జున్‌
*దుల్కర్ సల్మాన్ (అతిథి పాత్ర‌)
*స‌న్నివాయ్‌నే
*లియోనా లిషాయ్
*జాన్ కైప్పాల్లి
*సిద్ధికీ
*అజు వర్గీస్
*శరణ్య శశి
*బాల నటుడు విశాల్ కృష్ణ 

## సాంకేతికవర్గం
*నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీ తిరుమ‌ల తిరుప‌తి వెంక‌టేశ్వ‌ర ఫిలింస్‌
*సంగీతం: షాన్ రెహ‌మాన్‌
*సినిమాటోగ్ర‌ఫీ: విష్ణుశ‌ర్మ‌
*ఎడిటింగ్: లిజో పాల్
*మాట‌లు, పాట‌లు: భాషాశ్రీ
*నిర్మాత: చ‌ద‌ల‌వాడ ప‌ద్మావ‌తి
*ద‌ర్శ‌క‌త్వం: మిథున్ మాన్యుల్ థామ‌స్‌

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:2016 తెలుగు సినిమాలు
ఎల్7

**ఎల్7 ** 2016 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.
## కథ
అరుణ్‌(ఆదిత్‌), ప్రియా(పూజ ఝ‌వేరి)లు కొత్త‌గా పెళ్లైన జంట‌. వైజాగ్ నుండి హైద‌రాబాద్ చేరుకున్న వీరు అద్దె ఇంటి కోసం వెతుకుతుంటే మియాపూర్ ద‌గ్గ‌ర ఓ ఇల్లు దొరుకుతుంది. ఇంట్లోకి వ‌చ్చిన‌ప్ప‌టి నుండి ప్రియా ప‌రిస్థితిలో ఏదో మార్పు క‌న‌ప‌డుతుంటుంది. అరుణ్‌కు ఇంట్లో ఎవ‌రో ఉన్న‌ట్లు అనుమానం వ‌స్తుంది. ఓ యంత్రం స‌హాయంతో ఇంట్లో నెగ‌టివ్ ప‌వ‌ర్ ఉంద‌ని తెలుసుకున్న అరుణ్‌కు, త‌న భార్య‌లో దెయ్యం ఉంద‌ని నిజం తెలుస్తుంది. ఊళ్లో ఆత్మ‌ల గురించి, వాటి ద్వారా వ‌చ్చే స‌మ‌స్య‌ల‌ను తొల‌గించ‌డానికి సోమ‌నాథ్ అనే స్వామిజీ వ‌చ్చాడ‌ని తెలుసుకున్న అరుణ్, ఆ స్వామిజీని క‌లుస్తాడు. స్వామిజీ అరుణ్‌కి ప్రియా ఎందుక‌లా ప్ర‌వ‌ర్తిస్తుంద‌నే దానిపై, అస‌లేం జ‌రిగిందో చెబుతాడు. అస‌లు అరుణ్‌తో స్వామిజీ ఏం చెప్పాడు? ప‌్రియా శ‌రీరంలోకి దెయ్యం ఎందుకు ప్ర‌వేశించింది? చివ‌ర‌కు అరుణ్ త‌న భార్య‌ను కాపాడుకున్నాడా? అనే విష‌యాలు మిగిలిన కథ.

## తారాగణం
*ఆదిత్‌
*పూజ ఝ‌వేరి
*వెన్నెల కిశోర్
*అజ‌య్‌

## సాంకేతికవర్గం
*నిర్మాణ సంస్థ: రాహుల్ మూవీ మేక‌ర్స్‌
*క‌ళ: నాగ‌సాయి
*చాయాగ్ర‌హ‌ణం: దుర్గా ప్ర‌సాద్‌
*సంగీతం: అర‌వింద్ శంక‌ర్‌
*నిర్మాత: ఓబుల్ రెడ్డి
*క‌థ‌, స్క్రీన్ ప్లే, ద‌ర్శ‌క‌త్వం: ముకుంద్ పాండే

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*చిత్ర ప్రచారచిత్రం విడుదల
*చిత్రంపై ప్రేక్షకుల అభిప్రాయాలు
వర్గం:2016 తెలుగు సినిమాలు
కాష్మోరా (2016 సినిమా)

**కాష్మోరా **2016లో విడుదలైన తెలుగు అనువాద చిత్రము.
## కథ
సినిమా ఆగ్నేయాసియాలోని దైవ‌కుమారి ఆల‌యంలో ప్రారంభం అవుతుంది. దైవ‌కుమారి ఆల‌యంలో కీల‌కమైన తాళ‌ప‌త్ర గ్రంథాల‌ను ఓ ప‌క్షి రూపంలో రాజ్‌నాయ‌క్ ఆత్మ‌(కార్తీ)దొంగ‌లించి మంత్రాల చెరువు ద‌గ్గ‌ర‌లోని దెయ్యాల‌కోట‌కు తెప్పించుకుంటాడు. ఏడు శ‌తాబ్దాలుగా ఆత్మ రూపంలో కోట‌లోనే ఉన్న రాజ్‌నాయ‌క్‌కు మ‌ళ్లీ జ‌న్మించాలంటే కాష్మోరా(కార్తీ) స‌హాయం అవ‌సరం అని తాళ‌ప‌త్ర గ్రంథాల స‌హాయంతో తెలుసుకుంటాడు. కాష్మోరా అత‌ని కుటుంబం దెయ్యాలు, ఆత్మ‌ల‌తో మాట్లాడుతామ‌ని మాయ మాట‌లు చెప్పి జ‌నాల‌ను మోసం చేస్తుంటారు. కాష్మోరా చేసే మోసాలు తెలియ‌ని ప్ర‌జ‌లు అత‌న్ని బాగా న‌మ్ముతుంటారు.
 
ఓ సంద‌ర్భంలో రాజకీయ‌ నాయ‌కుడు ధ‌న‌కోటి ఓ హత్య‌కేసులో ఇరుక్కుంటాడు. ఆ కేసు నుండి త‌ప్పించుకోవ‌డానికి ఎన్నో పూజ‌లు చేసినా ఫ‌లితం ఉండ‌దు. అప్పుడు కాష్మోరా స‌హాయం కోరుతాడు ధ‌న‌కోటి, కోర్టు హ‌త్య కేసు కోట్టేయ‌డంతో కాష్మోరా మ‌హిమ గ‌ల వ్య‌క్తి అని న‌మ్ముతాడు. ఇన్‌క‌మ్ ట్యాక్స్ రైడ్‌కు భ‌య‌ప‌డి త‌న వ‌ద్ద ఉన్న డ‌బ్బు, న‌గ‌లు, ప‌త్రాలన్నింటినీ కొన్ని బ్యాగుల్లో పెట్టి కాష్మోరా ద‌గ్గ‌ర దాస్తాడు. కాష్మోరా ఆ డ‌బ్బుతో పారిపోతూ ఓ పెద్ద బంగ‌ళాకు చేరుకుంటాడు. ఆ బంగ‌ళా ఎవ‌రిది? రాజ్‌నాయ‌క్ ఎవ‌రు? రాణీ ర‌త్న‌మ‌హాదేవికి, రాజ్‌నాయ‌క్‌కు ఉన్న సంబంధం ఏమిటి? చివ‌ర‌కు కాష్మోరా ఎదుర్కొన ప‌రిస్థితులేంటి? అనేది మిగిలిన కథ.

## తారాగణం
*కార్తీ
*నయనతార
*శ్రీదివ్య
*వివేక్
* జంగిరి మధుమిత

## సాంకేతికవర్గం
*సంగీతం: సంతోష్ నారాయణన్
*సినిమాటోగ్ర‌ఫీ: ఓం ప్ర‌కాష్
*కళ: రాజీవన్
*ఎడిటింగ్‌: వి.జె.సాబు జోసెఫ్‌
*విఎఫ్‌ఎక్స్‌ సూపర్‌వైజర్‌: స్టాలిన్‌ శరవణన్‌
*నిర్మాతలు: పెరల్‌ వి. పొట్లూరి, పరమ్‌ వి.పొట్లూరి, కవిన్‌ అన్నె, ఎస్‌.ఆర్‌.ప్రకాష్‌ బాబు, ఎస్‌.ఆర్‌.ప్రభు
*కథ, స్క్రీన్‌ప్లే, దర్శకత్వం: గోకుల్‌

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*వీడియో రివ్యూ
వర్గం:2016 తెలుగు సినిమాలు
గులకరాయి

**గులకరాళ్ళు,**  అనగా రాతి శకలాల వదులుగా ఉండే సంకలనం. అనగా ధాన్య పరిమాణపు రాతికణికల నుంచి పెద్దగుండ్రాయి పరిమాణంలో పోగై ఉన్న దృఢీ భవనం కాని రాతి తునకలు. అవక్షేపణ, ఎరోసివ్ భౌగోళిక ప్రక్రియల ఫలితంగా భూమిపై సహజంగా కంకర ఏర్పడుతుంది; ఇది పెద్ద పరిమాణంలో వాణిజ్యపరంగా పిండిచేసిన రాయిగా కూడా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది.

కంకర కణ పరిమాణ శ్రేణి ద్వారా వర్గీకరించబడింది. గ్రాన్యూల్ నుండి బండరాయి - పరిమాణ శకలాలు వరకు పరిమాణ తరగతులను కలిగి ఉంటుంది. ఉడెన్-వెంట్‌వర్త్ స్కేల్‌లో కంకర గ్రాన్యులర్ కంకర (2–4 మిమీ లేదా 0.079–0.157 అంగుళాలు),  గులకరాయి కంకర (4–64 మిమీ లేదా 0.2–2.5 అంగుళాలు)గా వర్గీకరించబడింది. ISO 14688 కంకరలను చక్కగా, మధ్యస్థంగా, ముతకగా గ్రేడ్ చేస్తుంది, శుభ్రమైన కంకర కోసం 2–6.3 mm (0.079–0.248 in) మరియు ముతక కోసం 20–63 mm (0.79–2.48 in) పరిధి ఉంటుంది. ఒక క్యూబిక్ మీటర్ కంకర సాధారణంగా 1,800 kg (4,000 lb) బరువు ఉంటుంది లేదా ఒక క్యూబిక్ యార్డ్ 3,000 lb (1,400 kg) బరువు ఉంటుంది.

గులకరాళ్ళు అనేవి అనేక అనువర్తనాలతో కూడిన ముఖ్యమైన వాణిజ్య ఉత్పత్తి. మొత్తం  ఉత్పత్తిలో దాదాపు సగం కాంక్రీటు కోసం మొత్తంగా ఉపయోగించబడుతుంది. మిగిలిన వాటిలో ఎక్కువ భాగం రోడ్డు నిర్మాణం కోసం, రోడ్డు బేస్‌లో లేదా రహదారి ఉపరితలం (తారు లేదా ఇతర బైండర్‌లతో లేదా లేకుండా.) సహజంగా సంభవించే పోరస్ కంకర నిక్షేపాలు అధిక హైడ్రాలిక్ వాహకతను కలిగి ఉంటాయి.

## నిర్వచనం, లక్షణాలు
వాడుకలో, గ్రావెల్  అనే పదాన్ని తరచుగా ఇసుకతో కలిపిన వివిధ పరిమాణాల రాతి ముక్కల మిశ్రమాన్ని,  బహుశా కొంత మట్టిని వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు.  అమెరికన్ నిర్మాణ పరిశ్రమ గ్రావెక్ (సహజ పదార్థం),  పిండిచేసిన రాయి (రాయిని యాంత్రికంగా అణిచివేయడం ద్వారా కృత్రిమంగా ఉత్పత్తి చేయబడింది) మధ్య తేడాను చూపుతుంది.

## మూలాలు

వర్గం:రాయి
వేమూరి రామయ్య

**వేమూరి రామయ్య** సుప్రసిద్ధ రంగస్థల నటుడు.

## జీవిత విశేషాలు
ప్రఖ్యాత రంగస్థల నటులు వేమూరి గగ్గయ్య పుత్రులైన రామయ్య గుంటూరు హిందూ కాలేజీలో చదివారు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
ఎన్ని పాత్రలు ధరించినా 'మహారధికర్ణ', 'యముడు' పాత్రలు రామయ్యకి విశేషమైన పేరు ప్రతిష్టలు తెచ్చాయి. గుంటూరు లో జరిగిన 'ఆంధ్రప్రదేశ్ ఇన్కస్ మహాసభలలో, రామయ్య నటించిన యమధర్మరాజు పాత్రను సోవియట్ రష్యావారు ఫిల్మ్ తీసి, వారిదేశానికి తీసుకెళ్ళారు. వీరు చేసిన సైరంద్రి, బాణాసుర, రాయబారం, సతీసులోచన, భూకైలాస్ వంటి నాటకాలు రేడియోలోను, తారాశశాంకం, మహారధికర్ణ మొదలైనవి టి.వి. లోను ప్రసారమైనాయి. 1950లో'లక్ష్మీగణపతి నాట్యమండలి'ని అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు.

### నటించిన నాటకాలు
* తులసీజలంధర
* వెంకటేశ్వర మహత్మ్యం
* ఉద్యోగ విజయాలు
* గయోపాఖ్యానం
* పాదుక
* రాధాకృష్ణ
* నారదసంసారం

## సన్మానాలు - బిరుదులు
1975లో రేపల్లె లో యమధర్మరాజు పాత్రకు, మద్రాసు లో కృష్ణ పాత్రకు, తెనాలి లో జలంధర పాత్రకు (నన్నపనేని వెంకట్రావు), ప్రొద్దుటూరు లో గయోపాఖ్యానం లో అర్జునుని పాత్రకు, హైదరాబాదు రవీంద్రభారతి లో 1968లో కర్ణ పాత్రకు (మంత్రివర్యులు శీలం సిద్దారెడ్డి), శివాజీ పాత్రకు (స్థానం నరసింహారావు), తాడేపల్లిగూడెం లో పసల సూర్యచంద్రరావు లు ఘన సన్మానాలు చేశారు. ఇంకా శ్రీకాకుళం, ఏలూరు, విజయవాడ, బొంబాయి, మద్రాసు, హైదరాబాద్ మొదలైన పట్టణాలలో సన్మానాలు జరిగినాయి.

'నటశేఖరుడు', 'నటరత్న', 'నటకిశోరం', 'నాటక కళాప్రపూర్ణ' (ఆంధ్రప్రదేశ్ సాంస్కృతిక శాఖ, నాటక అకాడమీ) అనే బిరుదులు పొందారు.

## సినిమారంగం
సినిమారంగానికి వెళ్లి కృష్ణ కుచేల, నర్తనశాల, వీరాభిమన్యు, శ్రీకృష్ణావతారం, సతీ అరుంధతి, గోవుల గోపన్న వంటి సినిమాలలో నటించారు.

## మూలాలు
* వేమూరి రామయ్య, నూరేళ్ల తెనాలి రంగస్థలి, నేతి పరమేశ్వశర్మ, పుట. 218.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:మూలాల అందజేత ప్రాజెక్టు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు (2010-2019)

పద్మశ్రీ పురస్కారం, భారతదేశంలో నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం - 2010 - 2019 సంవత్సరాల మధ్య విజేతలు:
## 2010

## 2011

## 2012

## 2013

## 2014

## 2015

## 2016

## 2017

## 2018

## 2019

;మరణానంతర పురస్కార గ్రహీతలు

#### గమనికలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

*
అనుజ్ నయ్యర్

కెప్టెన్ అనుజ్ నయ్యర్ (ఆగష్టు 28, 1975 - 1999 జూలై 7) 17 జాట్ యొక్క భారతీయ సైనిక అధికారి. అతని మరణానంతరం మహావీర చక్ర, భారతదేశం యొక్క రెండవ అత్యధిక శౌర్య అవార్డును కార్గిల్ యుద్ధంలో చేసిన పోరాటానికి గానూ పొందాడు 

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
*Bharat Rakshak biography on Anuj
*List of Kargil heroes
*S.K. Nayyar's viewpoint on Kargil
*An article on Anuj by Lokesh Sopre

వర్గం:మహావీర చక్ర పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:కార్గిల్ యుద్ధం
విక్రం బాత్రా

కెప్టెన్ **విక్రం బాత్రా** (పరమవీరచక్ర) (1974  సెప్టెంబరు 9 – 1999 జూలై 7) భారతీయ సైనికాధికారి. అతని మరణానంతరం భారత అత్యున్నత పురస్కారం పరమవీరచక్ర  లభించింది. అతను 1999లో భారతదేశం, పాకిస్థాన్ దేశాల మధ్య కాశ్మీర్ లోని కార్గిల్ లోజరిగిన  యుద్ధంలో దేశానికి చేసిన సేవలకు గానూ ఈ పురస్కారం లభించింది.భారతదేశ చరిత్రలో  క్లిష్టమైన పర్వతాలపై జరిపిన యుద్ధానికి నాయకత్వం వహించాడు.అతను కొన్నిసార్లు "షేర్ షా" గా పిలువబడేవాడు.
## ప్రారంభ జీవితం, వృత్తి
విక్రం బాత్రా హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని పాలంపూర్ కు సమీపంలోని గుగ్గర్ గ్రామంలో 1974 సెప్టెంబరు 9న జన్మించాడు. అతని ప్రాథమిక విద్యను ఉపాధ్యాయురాలైన తన తల్లి వద్ద అభ్యసించాడు. మాధ్యమిక విద్యను పాలంపూర్ లోని డి.ఎ.వి పబ్లిక్ స్కూలులోనూ, ఉన్నత విద్యను పాలంపూర్ లోని సెంట్రల్ స్కూల్ లోనూ అభ్యసించాడు. తరువాత అతను పాలంపూర్ లోని సెంట్రల్ స్కూలులో 1992లో 10+2 విద్యను అభ్యసించాడు. తరువాత డి.ఎ.వి కళాశాల, చండీఘర్ లో బి.ఎస్సీ చదివాడు. అక్కడ అతను రెండు జోన్లలో ఉత్తమ ఎన్.సి.సి. కాడెడ్ గా గుర్తింపబడ్డాడు.

తరువాత అతను భారత సైనిక దళం , డెహ్రాడూన్ లో 1996లో చేరాడు. జెస్సోర్ కంపెనీ ఆఫ్ మానేక్షా బెటాలియన్ లో చేరాడు. జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని సోపోర్ నందుగల 13 జమ్మూ కాశ్మీర్ రైఫిస్ భారత దళానికి లెప్ట్ నెంట్ గా పనిచేసాడు. అతను కెప్టెన్ గా పదోన్నతి పొందాడు. 

## ఉల్లేఖనలు
* "Either I will come back after hoisting the Tricolour (Indian flag), or I will come back wrapped in it, but I will be back for sure."
* "Yeh Dil Maange More! (My heart asks for more!)"
* "Don't worry about us, Pray for your safety."
* Batra's last words were the battle-cry "Jai Mata Di!" ("Victory to Mother Durga!" in Dogri/ Punjabi)"

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* Vikram Batra
* Indian Army Webpage
* On My Himachal Blog

వర్గం:పరమ వీరచక్ర పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1974 జననాలు
వర్గం:1999 మరణాలు
వర్గం:భారతదేశ సైనికులు
సతీష్ ధావన్

**సతీష్ ధావన్**(1920 సెప్టెంబరు 25 – 2002 జనవరి 3) భారతీయ ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరు. ఆయన్ను భారత ఎక్స్పెరిమెంటల్ ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్ కు పితామహుడిగా పరిగణిస్తారు. శ్రీనగర్లో  జన్మించిన ధావన్, భారత్‌ లోను, అమెరికా లోనూ తన విద్యాభ్యాసాన్ని పూర్తి చేసాడు. టర్బులెన్స్, బౌండరీ లేయర్స్ రంగాల్లో ఆయన్ను అత్యున్నత స్థాయి పరిశోధకుల్లో ఒకరిగా పరిగణిస్తారు. ఈ రంగాల్లో ఆయన శక్తి సామర్థ్యాలు భారత స్వదేశీ అంతరిక్షకార్యక్రమ అభివృద్ధికి  దోహదపడింది. 1972 లో ఎమ్.జి.కె. మీనన్ తరువాత, భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ(ఇస్రో) ఛైర్మన్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.

## విద్య
ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్‌లో ఉన్న లాహోరు లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పంజాబ్ నుండి బాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ డిగ్రీ, మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ డిగ్రీ, ఇంగ్లీషు సాహిత్యంలో ఎమ్.ఏ డిగ్రీ పొందాడు.1947 లో మిన్నియాపోలిస్ లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిన్నెసోటా నుండి ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగులో ఎమ్.ఎస్., కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి ఏరోనాటికల్ ఇంజనీరింగులో డిగ్రీ, ఆ తరువాత 1951 లో డా. హాన్స్ డబ్ల్యు లేప్‌మ్యాన్ మార్గదర్శకుడిగా గణితం, ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగుల్లో డబల్ పి.హెచ్.డి పొందాడు.
## వృత్తి
### ఇస్రో ఛైర్మనుగా (1972–1984)
డా. ధావన్ స్పేస్ కమిషను ఛైర్మనుగా, ఇస్రో ఛైర్మనుగా భారత ప్రభుత్వ అంతరిక్ష శాఖలో సెక్రెటరీగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.  బాధ్యతలు  తీసుకోగానే  అణుశక్తి  కమిషనులో  ఉన్న బ్రహ్మ ప్రకాష్‌ను  తిరువనంతపురంలో  ఉన్న విక్రం సారాభాయ్  అంతరిక్ష  కేంద్రానికి  ఛైర్మనుగా  నియమించాడు. ఇస్రో శీఘ్రగతిన ఎదగడానికి ఈ చర్య ఎంతో తోడ్పడింది. ఆ తరువాత భారత తొలి ఉపగ్రహ  వాహక  నౌక  ఎస్‌ఎల్‌వి  అభివృద్ధి  కార్యక్రమానికి  అబ్దుల్  కలాంను నాయకుడిగా నియమించాడు. 

1975 లో ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్ నాయకత్వంలో ఎస్‌ఎల్‌వి అభివృద్ధి జరుగుతోంది. దాని మొదటి ప్రయోగం విఫలమైంది. వైఫల్యానికి బాధ్యత వహిస్తూ ఆనాటి పత్రికా సమావేశంలో పాల్గొని వైఫల్యాన్ని స్వీకరించాడు. రెండవ ప్రయోగం విజయవంతమైనపుడు ఆనాటి పత్రికా సమావేశాన్ని అబ్దుల్ కలాం చేత చేయించాడు. 

ధావన్ గ్రామీణ విద్యలోను, రిమోట్ సెన్సింగు, ఉపగ్రహ సమాచారాల లోను పరిశోధనలు చేసాడు. వాటి ఫలితంగానే ఇన్‌శాట్, ఐఆర్‌ఎస్, పిఎస్‌ఎల్‌విలు రూపొందాయి. 
### ఐఐఎస్‌సి ఛైర్మను (1962–1981)
1951 లో ధావన్ భారత్ శాస్త్ర విజ్ఞాన సంస్థలో ఉపాధ్యాయుడిగా చేరాడు. 1962 దాని డైరెక్టరుగా నియమితుడయ్యాడు. తాను ఇస్రో ఛైర్మనుగా ఉన్నప్పటికీ, బౌండరీ లేయర్ పరిశోధనలో తన శక్తియుక్తులు నియోగించాడు.  ఆయన చేసిన పరిశోధనలను హెర్మన్ ష్లిక్టింగ్, తాను రాసిన బౌండరీ లేయర్ థియరీ పుస్తకంలో వివరించాడు. ధావన్ ఐఐఎస్‌సి లో భారతదేశపు మొట్టమొదటి సూపర్‌సోనిక్ విండ్ టన్నెల్‌ను నిర్మించాడు. 

## పురస్కారాలు
* పద్మ విభూషణ్, 1981
* పద్మ భూషణ్, 1971
* ఇందిరా గాంధీ జాతీయ సమైక్యతా పురస్కారం, 1999

## స్మరణలు
2002 లో ధావన్ మరణించాక, నెల్లూరు జిల్లా శ్రీహరికోట లోని అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రానికి ఆయన పేరుతో సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రంగా పేరు పెట్టారు. లూథియానా లోని ప్రభుత్వ కళాశాలను ఆయన పేరిట మార్చారు.

## మూలాలు

వర్గం:1920 జననాలు
వర్గం:2002 మరణాలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ శాస్త్రవేత్తలు
బిష్ణు శ్రేష్ఠ

కుడి|thumb|భారత ప్రభుత్వం బిష్ణుకు ఇచ్చిన సేనా మెడల్
**బిష్ణు శ్రేష్ఠ** (జననం 1975 ), భారత సైన్యంలో పనిచేసి రిటైరైన నేపాలీ గూర్ఖా సైనికుడు. ఒక రైలు సంఘటనలో బందిపోట్ల నుంచీ ఒక అమ్మాయిని ప్రాణాలు ఒడ్డి కాపాడినందుకు సేనా మెడల్, ఉత్తమ్ జీవన్ రక్ష పదక్ మెడల్ కూడా అందుకున్నారు.

## తొలినాళ్ళ జీవితం
నేపాల్ లోని పర్బత్ జిల్లాలో బచ్చా దెయ్రలీ ఖొలాలో జన్మించారు బిష్ణు. ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా గూర్ఖాలు ఉంటారు. ఇక్కడి ప్రజల్లో 80శాతం మంది గురుంగ్ ప్రజలు. వీరు బ్రిటీష్, భారత సైన్యాల రెజిమెంట్లలో పనిచేస్తుంటారు. భారత గూర్ఖా రెజిమెంట్ లో ఉద్యోగం వచ్చిన తరువాత బిష్ణు కుటుంబం పోఖరా ప్రాంతానికి తరలి  వెళ్ళిపోయారు.

## రైలు దొంగతనం సంఘటన
సెప్టెంబర్ 2010లో, బిష్ణు గోరఖ్ పూర్ నుంచీ నేపాల్ కు మయూరా ఎక్స్ ప్రెస్ లో వెళ్తుండగా పశ్చిమ బెంగాల్ లోని చిత్తరంజన్ ప్రాంతం  వద్ద సాయుధులైన దొంగల ఒకటి ముఠా రైలు ఎక్కింది. ప్రయాణికులను దోపిడి చేయడం మొదలుపెట్టారు దొంగలు.

నిద్రపోతున్న బిష్ణును దొంగలు లేపి, తన వద్ద ఉన్న విలువైన వస్తువులు ఇమ్మన్నారు. ఆయన ఇచ్చేందుకు సిద్ధమవుతుండగా, ఆ దొంగలు బిష్ణు పక్కనే ఉన్న 18 ఏళ్ళ యువతిని మానభంగం చేసేందుకు ప్రయత్నించారు. తనను కాపాడమని ఆమె బిష్ణును కోరింది. ఈ లోపు అప్రమత్తుడైన బిష్ణు తన వద్ద ఉన్న నేపాలీ కుక్రీ కత్తిని తీసి దొంగలను గాయపరచడం మొదలుపెట్టారు.

## మూలాలు

వర్గం:1975 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతదేశ సైనికులు
రాయల్ రోడ్డు

కుడి|thumb|350x350px|అచేమెరిడ్ సామ్రాజ్యం మ్యాప్ లో హీరోడొటస్ ఉదహరించిన రాయల్ రోడ్డు మార్గం.
**రాయల్ రోడ్** అనేది ప్రాచీన హైవే. దీనిని క్రీస్తు పూర్వం 5వ శతాబ్దానికి చెందిన పర్షియా సామ్రాజ్యాధిపతి డరియస్ I ఈ దారిని కనుగొని, అభివృద్ధి చేయించారు. పర్షియాలోని సుసా నుంచీ సర్దిస్ వరకూ విస్తరించి ఉన్న విశాలమైన తన సామ్రాజ్యంలో సమాచారం, ప్రయాణా సౌకర్యాల దృష్ట్యా ఈ దారిని అభివృద్ధి చేశారు ఆయన. ఈ దారిలో అంగరియం కొరియర్లు దాదాపు 1677 మైళ్ళు (2699కి.మీ) ఏడు రోజుల్లో దాటేసేవారు. నిజానికి సుసా నుంచీ సర్దిస్ వరకు నడిచి ప్రయాణం చేయడానికి 90రోజులు పడుతుంది. ప్రముఖ గ్రీకు చరిత్రకారుడు హీరోడొటస్ ఈ మార్గం గురించి ప్రస్తావిస్తూ ఈ పెర్షియన్ కొరయర్ల కన్నా వేగంగా ఏమీ ప్రయాణించలేవు. ఎండ కానీ, మంచు కానీ అవేవీ వీటి ప్రయాణాన్ని ఆపలేవు అని రాశారు.

## Notes

వర్గం:ప్రపంచ చరిత్ర
ఐఓఎస్

**ఐఓఎస్** (**iOS**) (ఐఫోన్ ఆపరేటింగ్ సిస్టం) ఆపిల్ సంస్థ తమ మొబైల్స్ కోసం ప్రత్యేకంగా అభివృద్ధి చేసిన ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్. దీనిని జనవరి 2007లో మొదటి తరం ఐఫోన్‌ని ఆవిష్కరించినపుడు ప్రదర్శించారు. ఈ ఫోను అదే సంవత్సరం జూన్‌లో విడుదలైంది. ప్రతిసంవత్సరం ఐఓఎస్ మేజర్ వర్షన్లు విడుదల చేస్తుంటారు. సెప్టెంబరు 16, 2024 నుంచి ఐఓఎస్18 వర్షన్ అందుబాటులో ఉంది.

ఐఓఎస్ ఐఫోన్‌లో మాత్రమే కాకుండా ఐపాడ్‌ఓఎస్, టివిఓఎస్, వాచ్‌ఓఎస్ కి కూడా ఆధారమైనది. ఇది రెండవ అత్యంత ప్రముఖ మొబైల్ ఆపరేటింగ్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆండ్రాయిడ్ తర్వాత అమ్మకాల ద్వారా సిస్టమ్ ఉంది. ఐప్యాడ్ మాత్రలు కూడా అత్యంత ప్రజాదరణ రెండవ అమ్మకాలు ద్వారా, ఆండ్రాయిడ్ వ్యతిరేకంగా నుంచి 2013, ఆండ్రాయిడ్ టాబ్లెట్ అమ్మకాలు 127% పెరిగింది.

ఇది ఐపాడ్ టచ్ (సెప్టెంబరు 2007), ఐప్యాడ్ (జనవరి 2010) వంటి ఇతర ఆపిల్ పరికరాల మద్దతు పొడిగించారు. జూన్ 2016 నాటికి, ఆపిల్ యొక్క యాప్ స్టోర్, ఇందులో 725,000 ఐప్యాడ్ ల కోసం స్థానిక ఉంటాయి కంటే ఎక్కువ 2 మిలియన్ iOS అప్లికేషన్లు ఉన్నాయి. ఈ మొబైల్ అనువర్తనాలు సామూహికంగా కంటే ఎక్కువ 130 బిలియన్ సార్లు డౌన్లోడ్ చేయబడ్డాయి.

iOS యూజర్ ఇంటర్ఫేస్ బహుళ టచ్ చిహ్నాలను ఉపయోగించి, ప్రత్యక్ష తారుమారు మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇంటర్ఫేస్ నియంత్రణ అంశాలు స్లయిడర్లను, స్విచ్లు,, బటన్లు ఉంటాయి. OS తో ఇంటరాక్షన్ iOS ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్, దాని బహుళ-టచ్ అనుసంధానాన్ని సందర్భంలోనే నిర్దిష్ట నిర్వచనాలు ఉన్నాయి, ఇవన్నీ వంటి తుడుపు, పంపు, చిటికెడు హావభావాలు కలిగి,, చిటికెడు రివర్స్. అంతర్గత యాక్సెలెరోమీటర్లను పరికరం ఊపుతూ (ఒక సాధారణ ఫలితం దిద్దుబాటు రద్దుచెయ్యి ఆఙ్ఞ) లేదా మూడు పరిమాణాల్లో (ఒక సాధారణ ఫలితం పోర్త్రైట్, లాండ్ స్కేప్ మోడ్ మధ్య మారుతున్న) అది తిరిగే స్పందించడం కొన్ని అప్లికేషన్ల ద్వారా ఉపయోగిస్తారు.

iOS యొక్క మేజర్వర్షన్స్ ఏటా విడుదల చేస్తారు. ప్రస్తుత వెర్షన్, iOS 10, 2016 సెప్టెంబరు 13 న విడుదలైంది [9] ఇది, ఐఫోన్ 5 న నడుస్తుంది తరువాత, ఐప్యాడ్ (4 వ తరం) తరువాత, ఐప్యాడ్ ప్రో, ఐప్యాడ్ మినీ 2, తరువాత,, 6 వ తరం ఐపాడ్ టచ్. కోర్ సిస్టం, కోర్ సర్వీసులు, మీడియా,, కోకో టచ్ పొరలు: iOS లో, నాలుగు నైరూప్య లేయర్లు ఉన్నాయి. iOS 10 మూల్యం 1.8GB చుట్టూ ప్రతిష్ఠ పరికరం యొక్క ఫ్లాష్ మెమరీ.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* 
*  Dev Center at Apple Developer Connection
* iOS Reference Library – on the Apple Developer Connection website
* iOS 9 for iPhone and iPad

వర్గం:ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్స్
ధూళిపూడిపాలెం

**ధూళిపూడిపాలెం** కృష్ణా జిల్లా, పమిడిముక్కల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
క్రషర్

**క్రషర్** అనేది పెద్ద రాళ్లను చిన్న రాళ్ళు, కంకర, ఇసుక లేదా రాతి ధూళిగా మార్చడానికి రూపొందించిన యంత్రం.

వ్యర్థ పదార్థాలను మరింత సులభంగా పారవేయడానికి లేదా పునర్వినియోగం చేయడానికి వాటి పరిమాణాన్ని తగ్గించడానికి లేదా వాటి రూపాన్ని మార్చడానికి, లేదా విభిన్న కూర్పు గల ముక్కలను వేరు చేయడానికి వీలుగా ముడి పదార్థాల (రాతి ఖనిజం వంటివి) ఘన మిశ్రమం పరిమాణాన్ని తగ్గించడానికి క్రషర్‌లను ఉపయోగించవచ్చు. నలగగొట్టడం అనేది, నలగగొట్టబడుతున్న పదార్థంలోని అణువుల కంటే బలంగా బంధాలను ఏర్పరచుకొని, విరూపణను ఎక్కువగా నిరోధించే అణువులతో తయారైన పదార్థం గుండా, యాంత్రిక ప్రయోజనం ద్వారా బలపరచబడిన శక్తిని బదిలీ చేసే ప్రక్రియ. నలగగొట్టే పరికరాలు పదార్థాన్ని రెండు సమాంతర లేదా స్పర్శరేఖీయ ఘన ఉపరితలాల మధ్య పట్టుకొని, ఆ ఉపరితలాలను దగ్గరకు తీసుకురావడానికి తగినంత శక్తిని ప్రయోగిస్తాయి. దీనివల్ల నలగగొట్టబడుతున్న పదార్థంలోని అణువులు ఒకదానికొకటి విడిపోవడానికి (విచ్ఛిన్నం కావడానికి), లేదా వాటి అమరికను మార్చుకోవడానికి (విరూపణకు) తగినంత శక్తి ఉత్పత్తి అవుతుంది. మొట్టమొదటి క్రషర్‌లు చేతితో పట్టుకునే రాళ్లు. వీటిలో రాతి బరువు, కండరాల శక్తికి ఊపునిచ్చి, రాతి దాగలికి వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించేవారు. తిరగళ్లు , మోర్టార్లు అనేవి ఈ రకమైన నలగగొట్టే పరికరాలే.

## మూలాలు

వర్గం:యంత్రాలు
సంగీత బృందం

**సంగీత బృందం** అనేది గాయనీగాయకులు, వాద్యకారులు కలిసి  పనిచేసే ఒక గుంపు. ఇలాంటి గుంపులు ఒక ప్రత్యేక మైన పేరు కలిగి ఆ పేరుతో ప్రసిద్ధమౌతాయి. శాస్త్రీయ సంగీతంతో పాటు పాశ్చాత్య సంగీత ధోరణులైన పాప్, రాక్, జాజ్ మొదలైన వాటిలో అనేక సంగీత బృందాలు ప్రఖ్యాతి గాంచాయి. ఈ బృందాలు తమ సంగీత ప్రదర్శనల ద్వారా, ఆల్బమ్‌ల ద్వారా సంగీతప్రియుల అభిమానాన్ని చూరగొంటున్నాయి.

## కొన్ని పేరు పొందిన సంగీత బృందాల జాబితా
### తెలుగు బృందాలు

### భారతీయ బృందాలు

### విదేశీ బృందాలు

వర్గం:సంగీతం
యనమలవారిపల్లె

**యనమలవారిపల్లె **, తిరుపతి జిల్లా, యెర్రావారిపాలెం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## ఇటిమరపు రజని
ఈ గ్రామానికి చెందిన ఈమె తండ్రి రమణాచారి ఒక వడ్రంగి. తల్లి తులసి గృహిణి. వీరిది రెకాడితేగానీ, డొక్కాడనికుటుంబం. 2016 ఒలింపిక్స్ హాకీ పోటీలలో, మన రాష్ట్రం నుండి పాల్గొన్న ఏకైక తెలుగు మహిళ. ఈమె 2016, నవంబరు-5న సింగపూరు నగరంలో నిర్వహించిన ఆసియా మహిళల హాకీ ఛాంపియన్ షిప్పు పోటీలలో తొలిసారిగా విజేతగా నిల్చిన భారత జట్టులో, గోల్ కీపరుగా తన ప్రతిభ ప్రదర్శించి, ఛైనా జట్టుకే పెద్ద అడ్డుగోడగా నిలిచి, మన జట్టుకి విజయం సాధించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
కందుల రాజారావు

**కందుల రాజారావు** ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు. వ్యాఖ్యాతగా, గాయకునిగా, నటునిగా, దర్శకునిగా, రచయితగా, నిర్వాహకునిగా 60 సంవత్సరాలుగా నాటకరంగంలో పనిచేస్తున్నారు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
రాజారావుగారు చిన్నవయస్సులోనే రంగస్థల ప్రవేశంచేశారు. తెనాలి సాలిపేటలోని నాటక సమాజంలో కృష్ణ తులాభారం నాటకంలో నళిని పాత్రను ధరించారు. జి. చినయోగానందం శిక్షణలో నారదపాత్రను నేర్చుకొని, ఆ పాత్రను పోషించి ప్రశంసలు పొందారు. కృష్ణలీలలు నాటకంలో ఆర్.కోటేశ్వరరావు నాయుడు యశోదగా నటిస్తే రాజారావు చిన్నకృష్ణుడు పాత్ర ధరించారు. ఆనాటకాన్ని చూసిన పులిపాటి సోదరులు తమ నాటకంలో రాజారావుచేత కృషుని పాత్రధారణ చేయించారు. ఆ నాటకంలో వేమూరి గగ్గయ్య (కంసుడు), పులిపాటి వెంకటేశ్వర్లు (వనుదేవుడు), సూరిబాబుగారుు (అక్ళూరుడు), తురగా పుండరీకాక్షయ్య (వసుదేవుడు), జి.శ్రీరాములుగారు, మాస్టర్ కళ్యాణి, శ్రీమతి రాజేశ్వరి (తారాశశాంకం ఫేమ్) మొదలగు నటించారు.

శ్రీ వింజరపు సూర్యప్రకాశరావు దర్శకత్వంలో తెలుగుతల్లి నాటకంలో "పెంటు" పాత్ర ధరించారు. కొంతకాలం భట్టిప్రోలులో ఉన్నారు. అక్కడి కళాకారులతో కలిసి సతీ సక్కుబాయి, తెలుగుతల్లి నాటకాలు ప్రదర్శించారు. భట్టిప్రోలులో ప్రజానాట్యమండలి శాఖను స్థాపించి వీరకుంకుమ, వాస్తవం, రాజకీయ గయోపాఖ్యానం వంటి నాటకాలు ప్రదర్శించారు. రేపల్లె తాలూకా కల్చరల్ అసోసియేషన్ ఆర్గనైజర్ గా పనిచేశారు.

తెనాలి లో స్థిరనివాసం ఏర్పరుచుకొని జనతా ఆర్ట్ థియేటర్ లో సభ్యులుగా చేరి ఇదా ప్రపంచం, భయం, వీరకుంకుమ, జైజవాన్, భలేపెళ్ళి, ఉలిపికట్టె, పరివర్తన, తుఫాన్ మొదలగు నాటకాలలో పాల్గొన్నారు. వీరు ఇతర సమాజాలవారు ప్రదర్శించిన పెండింగ్ ఫైల్, నథింగ్ బట్ ట్రూత్, చీకటితెరలు, దేవుడూ నిద్రలే మొదలైన నాటికల్లో వివిధ పాత్రలు పోషించారు. భయం నాటకంలో వీరు ధరించిన అకౌంటెంట్ పాత్రపలువురి ప్రశంసలు పొందింది.

మున్సిపల్ హైస్కూల్ నందు ఉపాధ్యాయులుగా ఉంటూ పిల్లలచే నృత్యాలు, కోలాటం, నాటకాలు, పాటలు ప్రదర్శింపచేశారు. బాలబాలికలచే ఆకాశవాణిలో ప్రోగామ్స్ ఇప్పించారు. వీరు కేవలం నటులే కాకుండా మంచి నాటకరచయితగా కూడా గుర్తింపు పొందారు. వీరు రచించిన శ్రీ తిరుపతమ్మ కథ, యజ్ఞపత్రుడు, శ్రీహరివిలాసం మొదలైన పౌరాణిక నాటకాలు ప్రదర్శనకు సిద్ధం చేస్తున్నారు.

### నటించిన నాటకాలు - పాత్రలు
# కృష్ణ తులాభారం - నళిని
# కృష్ణలీలలు - చిన్నకృష్ణుడు
# తెలుగుతల్లి - పెంటు
# సతీ సక్కుబాయి
# వీరకుంకుమ
# వాస్తవం
# రాజకీయ గయోపాఖ్యానం
# ఇదా ప్రపంచం
# భయం
# వీరకుంకుమ
# జైజవాన్
# భలేపెళ్ళి
# ఉలిపికట్టె
# పరివర్తన
# తుఫాన్

### నటించిన నాటికలు - పాత్రలు
# పెండింగ్ ఫైల్
# నథింగ్ బట్ ట్రూత్
# చీకటితెరలు
# దేవుడూ నిద్రలే

### రచించిన నాటికలు
# శ్రీ తిరుపతమ్మ కథ
# యజ్ఞపత్రుడు
# శ్రీహరివిలాసం

## మూలాలు
* కందుల రాజారావు, నూరేళ్ల తెనాలి రంగస్థలి, నేతి పరమేశ్వశర్మ, పుట. 223.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:మూలాల అందజేత ప్రాజెక్టు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
బెన్ ఎఫ్రాయిము

**బెనె ఎఫ్రాయిములు** (హీబ్రూ: בני אפרים) *Bnei Ephraim* ("ఎఫ్రాయిం వంశీయులు"), వారు తెలుగు మాట్లాడే కారణంగా **తెలుగు యూదులు** అని కూడా పిలుస్తారు. వీరు ప్రధానంగా చేబ్రోలు, గుంటూరు జిల్లా వెలుపల కొత్త రెడ్డి పాలెంలో, కృష్ణా జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్, కృష్ణా నది డెల్టా సమీపంలో మచిలీపట్నంలో నివసిస్తున్నారు. వారు ఎఫ్రాయిమ్ గోత్రానికి చెందిన వారని, పది కోల్పోయిన గాత్రాలకు చెందిన వారని, 1980 నుండి ఆధునిక జుడాయిజాన్ని ఆచరించడం నేర్చుకున్నారు.

## చరిత్ర
బెనె ఎఫ్రాయిములు తాము ఎఫ్రాయిము వంశస్తులుం అని వాదిస్తారు. ఇశ్రాయేలు నుంచి పాశ్చాత్య ఆసియాలో (అంటే ఇరాన్, అఫ్ఘానిస్థాన్, తిబత్, చీనాలలో) పదహారు వందల సంవత్సరాలు తిరుగుతూ వెళ్లి, వెయ్యేళ్ళ కంటే ముందు దక్షిణ భారతదేశానికి వచ్చి స్థిరపడ్డారు. వాళ్ల చరిత్ర మిజోరాం, మణిపూర్లో ఉన్న బెనె మ్నాషె యూదుల చరిత్రలాగా ఉంటుంది.

మధ్యయుగంలో వాళ్లు రైతులుగా పని చేసే వాళ్లు. అంతకు ముందు యూదుమతాన్ని ఆచరించినా, 19వ శతాబ్దంలో వచ్చిన బ్రిటిష్ బేప్టిస్ట్ మతప్రచారకుల ప్రోత్సాహం వల్ల క్రైస్తవ మతం స్వీకరించారు.

వాళ్ల నాయకుడు, ష్ముయెల్ యాకొబీ, 1980 దశాబ్దంలో యెరూషలేంకి వెళ్లి వాళ్లది యూదువంశమే అని నమ్మారు.

1980 దశాబ్దం నుండి, కొత్త రెడ్డి పాలేంలో సుమారు 50 కుటుంబాలు యూదు మతం గురించి చదువుకుని, హీబ్రూ భాష నేర్చుకుని, ఒక సినగోగ్ని స్థాపించారు. యూదు పండుగలన్నీ జరుపుకుంటారు. తోరాహ్ గ్రంథాన్ని హీబ్రూ లో చదువుతారు. ఈ మధ్య హీబ్రూ భాష ప్రార్థనాల్లో మాత్రమే కాకుండా, వాడుక భాషలో కూడా వినిపిస్తుంది. రబ్బీలు (యూదు గురువులు) ఈ సంఘానికి వచ్చి వాళ్ల సంప్రదాయాలు చూశారు. ఇశ్రాయేల్లో, రబ్బనూత్ నుండి బెన్ ఎఫ్రాయిములకి హలాఖా (యూదు మత స్మృతి) ప్రకారం వాళ్ళు యూదులని ఇంకా గుర్తింపు రాలేదు.

## చూడండి
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్
* Bnei Menashe
* History of the Jews in India
* Shavei Israel
* [Amaravati Museum]
* [Buddhist Museum, Guntur]
* [Ministry of Communications, Government of India about Cretan origins of Telugu people]
* [History of Andhra Pradesh, Semitic links - Thesis by Dr. T. Bhaskar Rao, A.C. College, Guntur]
* [Telugu Historian Dr. B.S.N. Hanumantha Rao]
* [Manamevaru - History of Telugu People - published by Hebrew Open University Study Center - By Shmuel Yacobi]
* [The Ten Commandments Constitution - Thesis by Dr. Chilaka Abraham submitted to A.N. University, Guntur]

## మూలాలు


## వనరులు
* Francisco, Jason L., "Meet the Telugu Jews of India", Kulanu website
* Sussman, Bonita & Gerald., "India Journal", 2007, Kulanu website 
* Indian Jews, Kulanu Website index.
* Tudor Parfitt (2002), "The Lemba: An African Judaising Tribe", in *Judaising Movements: Studies in the Margins of Judaism,* edited by Parfitt, Tudor and Trevisan-Semi, E., London: Routledge Curzon.
* Shmuel Yacobi, *THE CULTURAL HERMENEUTICS,* an introduction to the cultural translation of the Hebrew Bible among the ancient nations of the Thalmulic Telugu Empire of India.
* Shmuel Yacobi, Manamevaru, Ereb Rab Telugu people and their links with Israel.
* Chilaka Abraham, Ten Commandments Constitution - A Sociological study - A.N. University, Guntur.
* Ministry of Interior, Israel, Rabbi Marvin Tokayer U.S - Letters to Shmuel Yacobi, member of Bene Ephraim Community

వర్గం:హీబ్రూ-భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
శ్రీ వ్యాసాశ్రమం

**శ్రీ వ్యాసాశ్రమం** చిత్తూరు జిల్లా, ఏర్పేడుకు సమీపంలోని కాశీ బుగ్గ వద్ద మలయాళ స్వామి జూన్ 3, 1926 న స్థాపించిన ఆశ్రమం. ఈ ఆశ్రమ విస్తీర్ణం సుమారు 115 ఎకరాలు. ఆశ్రమ భవనాలు సుమారు 30 ఎకరాల్లో విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ ఆశ్రమంలో కుల, మత, లింగ బేధాలు లేకుండా అందరికీ సమానంగా సంస్కృత పాఠశాలలు, బ్రహ్మవిద్య, ఆరోగ్యం లాంటి సౌకర్యాలు కల్పిస్తున్నారు. వ్యాసాశ్రమం పేరుమీదుగా దేశ వ్యాప్తంగా వేదాంత జ్ఞానసభలు నిర్వహిస్తున్నారు.

## చరిత్ర
వ్యాసాశ్రమ స్థాపకుడైన మలయాళ స్వామి జన్మతః కేరళ రాష్ట్రానికి చెందిన వాడు. ఆయన చిన్న వయసులోనే నారాయణ గురు అనే సామాజిక విప్లవకారుని శిష్యుడైన శివలింగప్ప వద్ద శిష్యరికం చేసి వేదాలను, హిందూ పురాణాలను అధ్యయనం చేశాడు. హిమాలయాల నుంచి కన్యాకుమారి దాకా కాలినడకన దేశాటన చేశాడు. చివరకు తిరుమల చేరి గోగర్భం వద్ద పన్నెండు సంవత్సరాల పాటు తపస్సు చేశాడు. తరువాత ఏర్పేడు దగ్గరున్న కాశీబుగ్గ చేరి నంది పర్వతం పాదాల దగ్గర వ్యాస మహర్షి పేరు మీదుగా ఆశ్రమం స్థాపించాడు.

## ఆశ్రమ ఆవరణం
మలయాళ స్వామి కాశీ బుగ్గలో అడుగు పెట్టినప్పటి నుంచే వ్యాసాశ్రమం ప్రారంభమైందని ఆయన భక్తులు విశ్వసిస్తారు. మొదట్లో ఈ ఆశ్రమం దట్టమైన అటవీ ప్రాంతంగా ఉండేది. ఆయన అనుచరులు నివసించడానికి అనువుగా కాశీబుగ్గ కు ఉత్తరంగా ఒక చిన్న కుటీరాన్ని నిర్మించి ఇచ్చారు. అది ప్రస్తుతం పూజా మందిరంగా వ్యవహరించబడుతోంది. ఆయన ధ్యానం చేసుకోవడానికి వీలుగా నిష్టాశ్రమం నిర్మించి ఇచ్చారు. అది ప్రస్తుతం *అధిష్టాన మందిరం*గా పిలవబడుతోంది. ఆశ్రమం ఎవరి పేరు మీదుగా లేకపోతే ఆక్రమణలకు గురవుతుందనే ఉద్దేశ్యంతో అప్పటి శ్రీకాళహస్తి పరిపాలకుడు శ్రీ కుమార వెంకట నాయనింగారు ఈ స్థలాన్ని స్వామి పేరుతో విరాళంగా ఇచ్చారు.

## విభాగాలు
ఏర్పేడులో ఉన్న ప్రధాన కేంద్రం ఉన్న ఈ ఆశ్రమానికి పలు చోట్ల శాఖలు ఉన్నాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో చిత్తూరు, కడప, కర్నూలు, తూర్పు గోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి, విశాఖ పట్నం, గుంటూరు, కృష్ణా, హైదరాబాదు, కరీంనగర్, కర్నూలు, మహబూబ్ నగర్, ప్రకాశం, నెల్లూరు, శ్రీకాకుళం జిల్లాల్లోనే కాక కర్ణాటక, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాల్లో కూడా ఈ ఆశ్రమ విభాగాలున్నాయి.

## పీఠాధిపతులు
ఈ ఆశ్రమం స్థాపించినప్పటి నుంచి మరణించేదాకా మలయాళ స్వామి పీఠాధిపతిగా కొనసాగాడు. ఆయన తర్వాత విమలానంది గిరి, విద్యానంద గిరి పీఠాధిపత్యం వహించారు. ప్రస్తుతం ఈ ఆశ్రమానికి పరిపూర్ణానంద గిరి స్వామి అధ్యక్షత వహిస్తున్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:ఆశ్రమాలు
నారాయణ గురు

**నారాయణ గురు,** (1856 - సెప్టెంబరు 20, 1928) కేరళకు చెందిన ఒక సంఘసంస్కర్త. సమాజంలోని మూఢ విశ్వాసాలను, కుల తత్వాన్ని నిరసించాడు. కులం కారణంగా కొన్ని వర్గాలకు చెందిన ప్రజలు అన్యాయానికి గురవుతున్నారనీ, వారికి ఆధ్యాత్మిక స్వేచ్ఛ, సామాజిక స్వాతంత్ర్యం ఉండాలని అతను భావించాడు. వారిని ఉద్ధరించడానికి ఆలయాలు, పాఠశాలలు మొదలైన సంస్థలు నెలకొల్పడానికి పాటు పడ్డాడు.

## బాల్యం
అతను ఇంటిని విడిచిపెట్టి, గురు కేరళ, తమిళనాడు గుండా ప్రయాణించాడు. ఈ ప్రయాణాలలో, అతను సామాజిక, మత సంస్కర్త చట్టంపి స్వామికల్‌ని కలుసుకున్నాడు. అతను అయ్యావు స్వామికల్‌కు గురువును పరిచయం చేసాడు. అతను ధ్యానం, యోగా నేర్చుకున్నాడు.

1887లో అతను ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చాక అతని బాల్య విశేషాల గురించి అనేక రకాలైన కథలు ప్రచారంలోకి వచ్చాయి. కానీ అందులో వేటిలోనూ నిర్దిష్టమైన సమాచారం లభించలేదు. నారాయణ గురు 1856లో కేరళ లోని తిరువనంతపురం సమీపంలోని చెంపళంతి అనే గ్రామంలో మదన్ ఆసన్, కుట్టియమ్మ అనే వ్యవసాయదారుల కుటుంబంలో జన్మించాడు. వయలవరంలోని వారి ఇల్లు ఆర్థికంగా, సామాజికంగా మంచి స్థాయిలో ఉంది. అతనికి నారాయణన్ అనే పేరు పెట్టి, *నానూ* అని పిలుచుకునే వారు. నానూకు ముగ్గురు సోదరీ మణులు ఉండేవారు. తండ్రి మదన్ ఆసన్ ఉపాధ్యాయుడు. అతనికి సంస్కృతం, జ్యోతిష శాస్త్రం, ఆయుర్వేదం లోనూ ప్రవేశం ఉండేది. నారాయణన్ కు ఐదేళ్ళ వయసులో పక్కనే ఉన్న గురుకుల పాఠశాల లో తన విద్యాభ్యాసాన్ని ప్రారంభించాడు.

## గుర్తింపు
రవీంద్రనాథ ఠాగూర్ నారాయణ గురును 1922 నవంబరున శివగిరి ఆశ్రమంలో కలిశాడు. తరువాత ఠాగూర్ అతనిని గురించి *నారాయణ గురును మించిన లేక అతనితో పోల్చదగిన ఆధ్యాత్మిక వేత్తను నేను ఎన్నడూ చూడలేద*ని ప్రశంసించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* శ్రీ నారాయణ గురు (చిత్రం)
* అయ్యావు స్వామికల్ 
*బోధేశ్వరన్
*అయ్యంకాలి

## మూలాలు

వర్గం:సంఘసంస్కర్తలు
వర్గం:1856 జననాలు
వర్గం:1928 మరణాలు
వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు
ప్రీతీ జింటా సినిమాల జాబితా

alt=Preity Zinta is smiling away from the camera.|thumb|జాన్-ఎ-మాన్(2006) సినిమా ఫంక్షన్ లో ప్రీతీ
**[[ప్రీతీ జింటా]] **ప్రముఖ బాలీవుడ్ నటి. 1998లో దిల్ సే.. లో సహాయ నటి  పాత్రతో తెరంగేట్రం చేశారు ఆమె. ఆ తరువాత సోల్జర్ సినిమాలో  నటించారు. ఈ సినిమా మంచి విజయాన్ని అందుకుంది. ఈ రెండు సినిమాల్లోని నటనకు గానూ ప్రీతీ ఆ ఏడాది ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ నటి డెబ్యూ పురస్కారాన్ని కూడా అందుకున్నారు. ఆ తరువాత సంఘర్ష్(1999), క్యా కెహనా(2000) వంటి సినిమాల్లో నటించారు. క్యా కెహనా మంచి హిట్ గానే నిలిచింది. అదే ఏడాది హర్ దిల్ జో ప్యార్ కరేగా, మిషన్ కాశ్మీర్ వంటి సినిమాల్లో నటించారు. మిషన్ కాశ్మీర్ చిత్రం ఆ ఏడాది అతి ఎక్కువ వసూళ్ళు చేసిన మూడో చిత్రంగా నిలిచింది.

2001లో దిల్ చాహ్తా హై సినిమాలో నటించారు ప్రీతీ. అదే ఏడాది చోరీ చోరీ చుప్కే చుప్కే సినిమాలో నటించి, విమర్శకులను, ప్రేక్షకులను మెప్పించారామె. 2002లో కేవలం దిల్ హై తుమ్హారా సినిమాలో కనిపించారు ప్రీతీ. ఈ సినిమా ఫ్లాప్ అయింది. 2003లో ఆమె నాలుగు సినిమాలు చేశారు. అనిల్ శర్మ దర్శకత్వంలో, సన్నీ డియోల్ తో కలసి ది హీరో సినిమాలో నటించారు. ఆ సినిమా అప్పటికి బాలీవుడ్ లోనే అతి ఎక్కువ ఖర్చుతో నిర్మించిన సినిమా. ఆ తరువాత అర్మాన్ సినిమాలో ప్రతినాయిక పాత్రలో నటించారు ప్రీతీ. కోయీ.. మిల్ గయా, కల్ హో నా హో సినిమాల్లో చేశారు ఆమె. ఈ రెండు చిత్రాలూ బ్లాక్ బస్టర్ హిట్లుగా నిలిచాయి. కల్ హో నా హో  సినిమాలోని నటనకు ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ నటి పురస్కారం అందుకున్నారు ప్రీతీ.

2004లో ఆమె నటించిన లక్ష్య చిత్రం పెద్దగా విజయం సాధించలేదు. ఈ సినిమాలో ప్రీతీ విలేఖరి పాత్రలో కనిపించారు. అదే ఏడాది యశ్ చోప్రా తీసిన వీర్-జారా సినిమాలో షారుఖ్ ఖాన్ సరసన నటించారు ఆమె. ఆ ఏడాదికిగానూ ఈ చిత్రం అతి ఎక్కువ వసూళ్ళు సాధించిన సినిమాగా నిలిచింది. 2005లో సలాం నమస్తే, 2006లో కభీ అల్విదా నా కెహనా సినిమాల్లో నటించారు ప్రీతీ. ఈ రెండు చిత్రాలూ భారత్ లో హిట్ కావడమే కాక, విదేశీ మార్కెట్లోనూ మంచి లాభాలు సాధించాయి. సలాం నమస్తేలో రేడియో జాకీగా, కభీ అల్విదా.. చిత్రంలో ఇష్టం లేని వివాహం చేసుకున్న అమ్మాయిగా ఆమె నటన ప్రేక్షకుల విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది. జాన్-ఎ-మాన్(2006), ఝూం బరాబర్ ఝూం(2007) వంటి ఫ్లాప్ సినిమాల్లో నటించారు ఆమె. 2008లో హెవెన్ ఆన్ ఎర్త్ అనే కెనడా చిత్రంలో నటించారు ప్రీతి. ఈ సినిమా ఆమె మొట్టమొదటి అంతర్జాతీయ చిత్రం. 

2011లో గిన్నీస్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ - ఎబి ఇండియా తోడేగా, అప్ క్లోజ్ & పర్సనల్ విత్ పిజెడ్ అనే రియాలిటీ షోలకు వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరించారు ప్రీతి. అదే ఏడాది ఆమె తన నిర్మాణ సంస్థ పి.జెడ్.ఎన్.జెడ్ మీడియాను స్థాపించారు.  2013లో ఇష్క్ ఇన్ పారిస్ సినిమాను నిర్మించారు ప్రీతీ. ఈ చిత్రం పెద్దగా విజయం సాధించలేదు.

## సినిమాలు

## టెలివిజన్

## మూలాలు



వర్గం:సినిమా నటుల సినిమా జాబితాలు
బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్

**బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్** (ఆంగ్లం: BrahMos Aerospace) భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ, రష్యాకు చెందిన NPO మషినోస్త్రోయేనియా సంయుక్తంగా భారత్‌లో ఏర్పరచిన కంపెనీ. సూపర్‌సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి బ్రహ్మోస్‌ను తయారుచేసేందుకు ఈ సంస్థను ఏర్పరచారు. బ్రహ్మపుత్ర, మోస్క్వా నదుల పేర్ల నుండి బ్రహ్మోస్‌కు ఆ పేరు వచ్చింది.

ఈ కంపెనీ ప్రస్తుతం బ్రహ్మోస్ క్షిపణిలను తయారుచేస్తోంది. ఈ క్షిపణి పరిధి 300 కి.మీ. ఇది మ్యాక్ 2.8 నుండి మ్యాక్ 3.0 వేగం ప్రయాణిస్తుంది. కంపెనీ ప్రస్తుతం బ్రహ్మోస్-2 హైపర్‌సోనిక్ క్షిపణిని అభివృద్ధి చేస్తోంది. 

2016 లో భారత్ MTCR లో సభ్యత్వం తీసుకున్నాక, 600 కి.మీ. పరిధితో లక్ష్యాలను కచ్చితంగా గురిచూసి ఛేదించగల కొత్త తరం బ్రహ్మోస్‌ను అభివృద్ధి చెయ్యాలని కంపెనీ భావిస్తోంది.

## చరిత్ర
thumb|ఢిల్లీలో జరిగిన Defexpo 2016 లో బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్ స్టాలు|260x260px
1990 ల నాటి గల్ఫ్ యుద్ధం తరువాత భారత్‌ తనకు ఒక క్రూయిజ్ క్షిపణి ఉండాలని భావించింది. ఫలితంగా 1998 లో అప్పటి రక్షణ మంత్రికి శాస్త్ర సాంకేతిక సలహాదారు ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం రష్యా డిప్యూటీ రక్షణ మంత్రితో మాస్కోలో ఈ విషయమై ఒక ఒప్పందం కుదురుకున్నారు.

ఈ కంపెనీలో భారత్ వాటా 50.5% కాగా, రష్యా వాటా 49.5%.

### ఎదుగుదల
బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్ మొదటి తయారీ కేంద్రం హైదరాబాదులో మొదలైంది. 2007 లో తిరువనంతపురంలోని  కేరళ హైటెక్ ఇండస్ట్రీస్‌ను కొనుగోలు చేసి, ఆ సంస్థను *బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్ ట్రివేండ్రం లిమిటెడ్‌*గా మార్చింది. ఇది కంపెనీ యొక్క రెండవ క్షిపణి తయారీ కేంద్రంగా మారింది. ఇక్కడ ప్రపంచ స్థాయి సౌకర్యాలను ఏర్పాటు చేసారు.

ప్రస్తుతం నాగపూరులో మూడవ తయారీ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చెయ్యాలని భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ ఆలోచిస్తోంది.

## ధ్యేయం
ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగవంతమైన క్రూయిజ్ క్షిపణి వ్యవస్థను రూపొందించి, అభివృద్ధి చేసి, తయారు చేసి, బహిరంగ విపణిలో అమ్మాలనేది సంస్థ లక్ష్యం.

## సంస్థ ఆకృతి, నాయకత్వం

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

### అధికారికం
* బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్ అధికారిక వెబ్‌సైటు
* బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్ ట్రివేండ్రం లిమిటెడ్ అధికారిక వెబ్‌సైటు
### ఇతర సైట్లు
* భారత రష్యాలు బ్రహ్మోస్‌ను ఎగుమతి చేసే విషయమై నిర్ణయం తీసుకుంటాయి
* బ్రహ్మోస్ ఇంజన్లను తయారు చేసేందుకు BATL సిద్ధం
* ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ బ్రహ్మోస్ బృందాన్ని అభినందించారు
* విస్తరణ ఆలోచనలో బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్ 

వర్గం:భారతీయ రక్షణ రంగ సంస్థలు
ప్రాతూరి తిరుమలరావు

****ప్రాతూరి తిరుమలరావు** (మ.1997)**  భారతీయ శిశువైద్య నిపుణులు, వైద్య, నాన్ ఫిక్షన్ సాహిత్య రచయిత. ఆయన హైదరాబాదు లోని గాంధీ వైద్య కళాశాల లో ప్రొఫెసరుగా పనిచేసారు. ఆయన శిశువైద్యానికి సంబంధించిన రెండు పుస్తకాలను ఆంగ్లంలో రాసారు. అవి "ద ఇన్సులిన్ రిక్వైర్‌మెంట్ ఆఫ్ చిల్డ్రన్ విత్ డయాబెటిస్ మెలిటస్ మైన్‌టైన్డ్ ఇన్ గుడ్ కంట్రోల్",  "పెడియాట్రిక్ ప్రోబ్లమ్స్ ఇన్ డెవలపింగ్ కంట్రీస్".  ఆయాన తెలుగులో రెండు పుస్తకాలను రాసారు. అవి "గాంధీజీతో పరిచయం" , "గడచిన రోజులు". ఆయన రెండు జీవిత చరిత్రలను రాసారు. అందులో ఒకతి "లివింగ్ ఏస్ అ డాక్టర్" ను భారతీయ విద్యా భవన్ వారు ప్రచురించారు. రెండవది "గ్లింప్సెస్ ఆఫ్ అమెరికన్ లైఫ్" ను భారతీయ సాంస్కృతిక పునరుజ్జివ సంస్థ ప్రచురించింది. ఆయన వైద్య శాస్త్రంలో చేసిన సేవలకు గానూ భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు 1988లో భారతదేశ మూడవ అత్యున్నత పురస్కారం పద్మవిభూషణ్ యిచ్చి సత్కరించింది.  ఆయన 1997లో మరణించారు. ఆయన కుమార్తె లక్ష్మీ ప్రాతూరి యు.ఎస్ లో సామాజ సేవకురాలు.  హైదరాబాదులోని ఆయన పేరును ఒక యోగా విద్యాలయానికి "పద్మభూషణ్ డి.ఆర్.పి.తిరుమలరావు ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ యోగా" అని నామకరణం చేసారు.

## గ్రంథములు
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ఇవి కూడా చూడండి
* గాంధీ వైద్య కళాశాల
* ప్రాతూరు

## మూలాలు

వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1997 మరణాలు
వర్గం:జనన సంవత్సరం తప్పిపోయినవి
వర్గం:భారతీయ వైద్యులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:భారతీయ వైద్య రచయితలు
వర్గం:భారతీయ రచయితలు
వర్గం:జన్మస్థలం తెలియని వ్యక్తులు