బృహన్ ముంబై మునిసిపల్ కార్పొరేషన్

**బృహన్ ముంబై మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ (బీఎంసీ)** మహారాష్ట్ర రాజధాని నగరం ముంబై పాలక పౌర సంస్థ.

భారతదేశంలోని ఏ ఇతర మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ కంటే ఎక్కువ నిధులు సమకూరుతున్నాయి, దీని వార్షిక బడ్జెట్ దేశంలోని కొన్ని చిన్న రాష్ట్రాల కంటే ఎక్కువగా ఉంది.  బొంబాయి మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం 1888 ప్రకారం బ్రిటిష్ ఇండియా శాసనసభచే స్థాపించబడిన బీఎంసీ, నగరంతో పాటు కొన్ని శివారు ప్రాంతాల పౌర మౌలిక సదుపాయాలు, పరిపాలనకు బాధ్యత వహిస్తుంది.
## చరిత్ర
పూర్వపు బొంబాయిలో మున్సిపల్ పరిపాలన 1805 నుండి ఉనికిలో ఉంది. ఈ కాలంలో పౌర పరిపాలనను కోర్టు ఆఫ్ పెట్టీ సెషన్స్ ఆధీనంలో ఉంచారు. 18వ శతాబ్దం చివరి వరకు బొంబాయి పరిపాలనను అధ్యక్షుడు, కౌన్సిల్ నేరుగా నిర్వహించేవారు. అయితే, మున్సిపల్ పరిపాలన అసమర్థంగా ఉండటంతో, బ్రిటిష్ పరిపాలన బహుళ ప్రయత్నాలు చేపట్టింది. 1865 సంవత్సరంలో బాడీ కార్పొరేట్‌గా మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ స్థాపించబడింది, సర్ ఆర్థర్ క్రాఫోర్డ్ మొదటి మున్సిపల్ కమిషనర్‌గా నియమితులయ్యాడు. 

ఆ తరువాత 1872లో, 1872 నాటి బాంబే చట్టం నంబర్ III అమలులోకి వచ్చిన తర్వాత, 64 మంది ఎన్నికైన కార్పొరేటర్లతో కూడిన రెగ్యులర్ కార్పొరేషన్ స్థాపించబడింది, వీరు రేటు (పన్ను) చెల్లింపుదారులు, ఓటు హక్కు పన్ను చెల్లింపుదారులకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది. సర్ ఫిరోజ్‌షా మెహతా 1872 చట్టం ముసాయిదా తయారీలో కీలక పాత్ర పోషించాడు, ఇది నేడు కనిపిస్తున్నట్లుగా కార్పొరేషన్ స్థాపనకు దారితీసింది. సర్ ఫిరోజ్‌షా 1873లో మున్సిపల్ కమిషనర్‌గా, 1884–86లో ఛైర్మన్‌గా, 1905 & 1911లో అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు. బొంబాయిలో మున్సిపల్ ప్రభుత్వ పితామహుడిగా ప్రేమగా పిలువబడే సర్ ఫిరోజ్‌షా పెద్ద విగ్రహాన్ని 1923లో అతని జ్ఞాపకార్థం, గౌరవార్థం నిర్మించారు, మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ భవనాన్ని అలంకరించారు.

బ్రిటిష్ పరిపాలన బాంబే మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం, 1888 ద్వారా కార్పొరేషన్ కార్యకలాపాలను మెరుగైన పరిపాలన ద్వారా దాని ప్రతినిధులకు సరైన బాధ్యతలను అందించడం ద్వారా క్రమబద్ధీకరించారు. కొన్ని సవరణలతో ఈ చట్టం నేటికీ అమలులో ఉంది.
బీఎంసీ కి ఐఏఎస్ అధికారి నాయకత్వం వహిస్తాడు, ఆయన మున్సిపల్ కమిషనర్‌గా పని చేస్తాడు, కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని కలిగి ఉంటారు. మున్సిపల్ కమిషనర్ 1888 ముంబై మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం కింద ఉన్న అధికారులలో ఒకరు. ముంబై మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం 1888 సెక్షన్ 54 కింద మున్సిపల్ కమిషనర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ వింగ్‌కు అధిపతిగా ఉంటారు. ముంబై మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం 1888 సెక్షన్ 54 కింద మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం మున్సిపల్ కమిషనర్‌ను నియమిస్తుంది. నీటి సరఫరా, రోడ్లు, తుఫాను నీరు, మురుగునీటి పారుదల, ముంబై పౌరులకు వివిధ సేవలను సమర్థవంతంగా అందించడం వంటి నగరంలోని పౌర మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం, నిర్వహించడం మున్సిపల్ కమిషనర్ బాధ్యత. మున్సిపల్ కమిషనర్ తన విధులను నిర్వర్తించడంలో అదనపు మున్సిపల్ కమిషనర్లు, డిప్యూటీ మున్సిపల్ కమిషనర్లు, అసిస్టెంట్ కమిషనర్లు, వివిధ విభాగాధిపతులకు వివిధ విభాగాలను కలిగి ఉంటారు. మున్సిపల్ కమిషనర్‌కు అదనపు మున్సిపల్ కమిషనర్లు, డిప్యూటీ మున్సిపల్ కమిషనర్లు, అసిస్టెంట్ కమిషనర్లు సహాయం చేస్తారు.

బీఎంసీ లోని అన్ని పరిపాలనా వ్యవహారాలు జూన్ 2008 నాటికి మరాఠీలో నిర్వహించబడ్డాయి, ఈ నిర్ణయం వివాదానికి దారితీసింది,  దీని తరువాత బీఎంసీ తన వైఖరిని సడలించి ఇంగ్లీషులో ఫారాలను అంగీకరించడం ప్రారంభించింది.
## పరిపాలన
బీఎంసీ కి ఐఏఎస్ అధికారి నాయకత్వం వహిస్తాడు, ఆయన మున్సిపల్ కమిషనర్‌గా పని చేస్తాడు, కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని కలిగి ఉంటారు. మున్సిపల్ కమిషనర్ 1888 ముంబై మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం కింద ఉన్న అధికారులలో ఒకరు. ముంబై మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం 1888 సెక్షన్ 54 కింద మున్సిపల్ కమిషనర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ వింగ్‌కు అధిపతిగా ఉంటారు. ముంబై మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ చట్టం 1888 సెక్షన్ 54 కింద మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం మున్సిపల్ కమిషనర్‌ను నియమిస్తుంది. నీటి సరఫరా, రోడ్లు, తుఫాను నీరు, మురుగునీటి పారుదల, ముంబై పౌరులకు వివిధ సేవలను సమర్థవంతంగా అందించడం వంటి నగరంలోని పౌర మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం, నిర్వహించడం మున్సిపల్ కమిషనర్ బాధ్యత. మున్సిపల్ కమిషనర్ తన విధులను నిర్వర్తించడంలో అదనపు మున్సిపల్ కమిషనర్లు, డిప్యూటీ మున్సిపల్ కమిషనర్లు, అసిస్టెంట్ కమిషనర్లు, వివిధ విభాగాధిపతులకు వివిధ విభాగాలను కలిగి ఉంటారు. మున్సిపల్ కమిషనర్‌కు అదనపు మున్సిపల్ కమిషనర్లు, డిప్యూటీ మున్సిపల్ కమిషనర్లు, అసిస్టెంట్ కమిషనర్లు సహాయం చేస్తారు.

బీఎంసీ లోని అన్ని పరిపాలనా వ్యవహారాలు జూన్ 2008 నాటికి మరాఠీలో నిర్వహించబడ్డాయి, ఈ నిర్ణయం వివాదానికి దారితీసింది,  దీని తరువాత బీఎంసీ తన వైఖరిని సడలించి ఇంగ్లీషులో ఫారాలను అంగీకరించడం ప్రారంభించింది.

## ఆదాయం

### పన్నుల నుండి ఆదాయం
కార్పొరేషన్ పన్ను సంబంధిత ఆదాయం క్రింది విధంగా ఉంది.

* ఆస్తి పన్ను.
* వృత్తి పన్ను.
* వినోద పన్ను.
* కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుండి వస్తువులు, సేవల పన్ను వంటి గ్రాంట్లు.
* ప్రకటనల పన్ను.

### పన్నుయేతర వనరుల నుండి ఆదాయం
కార్పొరేషన్  పన్నుయేతర ఆదాయం క్రింద ఇవ్వబడింది.

* నీటి వినియోగ ఛార్జీలు.
* డాక్యుమెంటేషన్ సేవల నుండి రుసుములు.
* మున్సిపల్ ఆస్తి నుండి అద్దె అందింది.
* మున్సిపల్ బాండ్ల నుండి నిధులు.

## ప్రస్తుత సభ్యులు
బృహన్ ముంబై మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ 227 వార్డులు, వాటి కౌన్సిలర్లు సీరియల్ వారీగా క్రింద ఇవ్వబడ్డారు. చివరి ఎన్నికలు 2026 జనవరి 15న జరిగాయి, వాటి ఫలితాలు జనవరి 16న ప్రకటించబడ్డాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర నగర పాలక సంస్థలు