తిరుమలై తిరుపతి యాత్ర

తెలుగునాట యాత్రా సాహిత్యం కొంత తక్కువగానే వచ్చిందని చెప్పుకోవాలి. 19వ శతాబ్ది తొలినాళ్లలోనే యేనుగుల వీరాస్వామయ్య కాశీయాత్రా చరిత్ర రచించినా అది వెలుగులోకి రావడానికి చాలా కాలమే పట్టింది. ఆపైన కూడా కొంతవరకూ ఆ లోటు కొనసాగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో 1920దశకంలో తిరుమల యాత్ర చేసి ఆ యాత్రను తిరుమలై తిరుపతి యాత్ర గ్రంథంగా మలచిన ఎస్.వి.లక్ష్మీనారాయణరావు సాహిత్యకృషి అపురూపమైనదే. ఆనాటి తిరుమల యాత్ర ఎలా ఉండేదో, నాటి సాంఘిక జీవనమెలా సాగేదో తెలుసుకునేందుకు ఉపకరిస్తుంది

## రచన నేపథ్యం
1920 దశకంలో తిరుమల తిరుపతి యాత్ర సాగించిన ఎస్.వి.లక్ష్మీనారాయణ ఆ అనుభవాలను ఈ గ్రంథ రూపంలోకి మలిచారు. తిరుమల ఆలయాన్ని సంప్రదాయ మహంతులు పాక్షికంగా పరిపాలిస్తున్న రోజులవి. ఆ నేపథ్యంలో తిరుమల మహంతులకు సంబంధించిన హథీరాంజీ మఠం వారు ఈ గ్రంథముద్రణకు సహకరించారు.

## విషయాలు
తిరుపతి చేరుకున్న దగ్గరనుంచి మొదలుకొని తిరుపతిలో యాత్రికుల సదుపాయాలు, కింద నుంచి ఆ రోజుల్లో కొండపైకి తీసుకువెళ్ళే డోలీల వారు, అలిపిరి వద్ద పోలీసు ఠాణాలు, యాత్రికులకు ఉపకరించే చలివేంద్రాలు, బావులు,  దేవాలయాల వివరాలు, చూడాల్సిన ప్రాంతాలను మొదలుకొని ఎన్నెన్నో వివరాలు అందించారు. ఆ రోజుల్లో తిరుమల యాత్ర చేయదలచిన వారికి దిక్సూచిలా, ఇతరులకు యాత్రానుభవం కలిగించేదిగా ఉపయోగించే పుస్తకమిది.

## విషయసూచిక
### 1. అధ్యాయము

* తిరుపతి
* యాత్రికుల నాదరించువారు
* సత్రములు
* శ్రీ కపిలతీర్థము
* డోలి, మూటలవాండ్రు
* కొండమార్గము
* అలిపిరి, ఠాణాలు
* చలివెంద్రలు, బావులు
* శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామివారి గుడి
* శ్రీ భాష్యకార్లవారి గుడి
* అలిపిరి గోపురం
* గాలిగోపురం
* సారెపెట్టెలు
* పంచములు మొదలగువారు

### 2. అధ్యాయము

* తిరుమల
* వృషభాచలము
* అంజనాచలము
* శేషాచలము
* వెంకటాచలము
* శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామివారి దేవస్థానం
* వెయ్యికాళ్ల మంటపం
* శ్రీహత్తీరాంజి మఠం
* శ్రీచిన్నజియ్యంగార్లవారి మఠం
* అధికారివారితోట
* మైసూరు గవర్నెంటివారి సత్రము
* దేవస్థానపు సత్రము
* శృంగగిరి స్వాములవారి మఠము
* గోసాయిమంటపము
* హిందుస్తాన్ రామాంజకూటము
* వ్యాసరాయ స్వాములవారి మఠము
* అర్చకుల యిండ్లు
* రాతి తేరు
* శ్రీవుత్తరాది స్వాములవారి మఠము
* శ్రీపరకాళ స్వాములవారి మఠము
* రధము
* దివాణము
* వాహన మంటపము
* బజారు
* తీర్థగట్టసందు
* శ్రీవరాహస్వామివారి దేవస్తానము
* ఘంటా మంటపము
* పోలీసు స్టేషను
* శ్రీపెద్దజియ్యంగార్లవారి మఠము
* ఆచార్యపురుషులు
* మంగలకట్ట
* డిస్పెన్సరి
* భోజనము
* హోటల్

### 3. అధ్యాయము

* శ్రీవారి దర్శనము
* శుద్ధి
* తోమాల సేవ
* కొలువు
* అర్చన
* ధర్మదర్శనము
* అర్చన
* రాత్రి దర్శనము
* యేకాంతసేవ
* గురువారము
* శుక్రవారము

### 4. అధ్యాయము

* ప్రసాదము
* పరఖామణి
* పక్షదిట్టం
* శ్రవణనక్షత్రదిట్టము
* రోహిణి
* ఆరుద్ర
* పునర్వసునక్షత్రం
* చిత్తానక్షత్రం
* ద్వాదశివుత్సవము
* వసంతోత్సవము
* శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవము
* నవరాత్రి వుత్సవము
* ధనుర్మాసము
* అధ్యయనోత్సవము
* రథసప్తమి

### 6. అధ్యాయము

* ఆర్జితము :- ఉత్సవములు
* బ్రహ్మోత్సవము
* వసంతోత్సవము
* కల్యాణోత్సవము
* ఇతర వాహనములు
* శేవలు :
* అమంత్రణోత్సవము
* పూలంగిశేవ
* పులికాపుసేవ
* పూరాతిరుప్పావడ
* అరతిరుప్పావడ
* కోవిలాళ్వారు తిరుమంజనం
* సహస్రకలశాభిషేకము

### 7. అధ్యాయము

* ఆర్జితనివేదన
** చెరుపులు
** పళ్లు
* నిత్య హారతి
* నిత్య అర్చన
* శ్రీపాదచందనము
* శ్రీపాదరేణువు
* షరాబు
* ముడుపు
* చంద్రగిరి రస్తా
* తిరుమల అంగడివాండ్రు
* కోతులు
* శాసనములు
* భావులు తులసిపుష్పం
* ఉగ్రాణము
* జ్వరగాలి
* నీటివసతి
* బంగళా
* తరిగొండ వెంగమ్మ
* శానిటేసన్
* శ్రీగోవిందరాజస్వామివారి దేవస్థానం
* శ్రీరామస్వామివారి దేవస్థానం
* శ్రీపద్మావతిఅమ్మవారి దేవస్థానం
* తిరుమల అడవి
* వాహనములు
* శివలింగం
* దేవతలు
* ముద్రమండపము

### 8. అధ్యాయము

* తీర్ధములు
* శ్రీస్వామిపుష్కరిణి
* శ్రీవైకుంఠతీర్థము
* పాండవతీర్థము
* జాబాలితీర్థము
* వరాహతీర్థము
* కుమారధారతీర్థము
* చక్రతీర్థము
* ఆకాశగంగ
* పాపవినాశనము
* ఘోణతీర్థము
* రామకృష్ణతీర్థము

### 9. అధ్యాయము
* చరిత్ర

## ప్రాధాన్యత
తిరుమలై తిరుపతి యాత్ర 1920ల కాలంలోని తిరుమల యాత్రాచరిత్ర కావడంతో దీనికి చాలా చారిత్రిక ప్రాధాన్యత ఉంది. దీనివల్ల ఆ రోజుల్లో సాంఘిక జీవనం, తిరుమల స్థితిగతులు, ఆర్థిక పరిస్థితులు తెలుస్తాయి. కొండపైన ఆ కాలంలో సాగిన సేవలు, నిబంధనలు వంటివీ, ఆనాడు ప్రాచుర్యంలో ఉన్న సత్రాలు, అప్పట్లో తిరుమలలో ప్రముఖులు వంటివెన్నో ఈ గ్రంథం తెలియపరుస్తుంది.
## బయటి లింకులు

* డిజిటల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియాలోని గ్రంథ ప్రతి

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1923 పుస్తకాలు
వర్గం:తిరుమల తిరుపతి
వర్గం:యాత్రా చరిత్ర