చెంగ్లీ రాజవంశం

[thumb|ఉభయ పాలక గృహాల రాణి లేడీ [యావోరీమా చాను ద్వారా చెంగ్లీ రాజవంశం (సారంగ్ లీషాంగ్థెమ్ సమూహం), నింగ్తౌజా రాజవంశం (మంగాంగ్ లేదా ఆధిపత్య మైతేయి సమూహం) మధ్య సంబంధం]]

**చెంగ్లీ రాజవంశం**, చెంగ్లీ నింగ్తౌ మయుమ్,  ప్రాచీన కంగ్లీపాక్ (తొలి మణిపూర్) పాలక రాజ గృహాలలో ఒకటి. వారి వంశవృక్షం చెంగ్లీరోన్ అని పిలువబడే వారి రాజవంశ క్రానికల్ తో సహా ప్రాచీన మైతేయి సాహిత్యంలోని సాహిత్య, చారిత్రక కథనాలలో నమోదు చేయబడింది. ఈ రాజవంశం దాని పౌరాణిక-చారిత్రక పాలకులు, మైతేయి సమాఖ్యకు చెందిన ఇతర రాజ వంశపు వంశాలతో (ముఖ్యంగా నింగ్తౌజా రాజవంశం, లువాంగ్ రాజవంశం) వారి పరస్పర చర్య, ప్రారంభ సాహిత్యం, మైతేయి నాగరికతలోని సంస్కృతికి చేసిన కృషికి గుర్తుంచుకోబడుతుంది. ప్రాచీన మణిపూర్ రాజకీయ, పౌరాణిక, వంశవృక్ష చరిత్రలో చెంగ్లీలు ప్రభావవంతమైన పాత్ర పోషించారు.

చెంగ్లీ రాజులు వాంగోయ్ కంగ్లాలోని వారి పరిపాలనా స్థానం నుండి వారి రాజ్యాన్ని పరిపాలించారు. వారు తమ పూర్వీకుల దేవత నుంగౌ యిమ్తిన్బాను విశ్వసించారు.

## రాజ కుటుంబ సభ్యులు
thumb|ప్రాచీన కంగ్లీపాక్ నాగరికతకు చెందిన చెంగ్లీ రాజవంశం ప్రారంభ పాలకుల వంశవృక్షం, సగేయి-సల్లైరోల్ గ్రంథంలో తూర్పు నాగర లిపి (బెంగాలీ వర్ణమాల)లో మైతేయి భాషలో రాయబడింది

చెంగ్లీ రాజవంశం సాంప్రదాయిక మైతేయి భాషలో ప్రారంభ నమోదిత సాహిత్య రచనలలో ఒకటైన చెంగ్లీరోన్ తో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది. ఈ శీర్షికకు "చెంగ్లీల కథ" అని అర్థం, ఈ వచనం మైతేయి పురాణాలు, రాజ చరిత్ర, నైతిక పాఠాలను మిళితం చేస్తుంది. ఇది చెంగ్లీ సంప్రదాయంలో ప్రధాన వ్యక్తి అయిన రాజు తంగ్యి ఖోంగ్‌జ్రోంబా పాలనతో ప్రారంభమవుతుంది.

### తంగ్యి ఖోంగ్‌జ్రోంబా

చెంగ్లీ రాజు ఖోంగ్‌జ్రోంబా సోరారెన్ ప్రభువు కుమార్తె లేడీ పెను లీమరెన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, వారికి ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు. పెద్ద కుమారుడు చింగ్జెన్ నరన్ పాంగన్బా తన అతీంద్రియ శక్తి, పౌరాణిక సాహసాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. చిన్న కుమారుడు తంగ్యి తాబుంగ్ ఖోంగ్‌డౌబా చివరికి చెంగ్లీ రాజ్యం సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.

### చింగ్జెన్ నరన్ పాంగన్బా

పెద్ద రాకుమారుడు చింగ్జెన్ నరన్ పాంగన్బా దైవిక శక్తి కలిగిన అసాధారణమైన బిడ్డ అయినప్పటికీ, అతను రాజు కాలేదు. బదులుగా, రక్షణ కట్టలు నిర్మించడంలో తన తండ్రికి సహాయం చేయడం, ఒక భారీ చెట్టును పెకిలించడం వంటి అద్భుతమైన విజయాలు సాధించిన తరువాత, పశ్చిమ పర్వతాలకు ఆవల ఉన్న భూములను అన్వేషించడానికి అతను తన కుటుంబాన్ని విడిచిపెట్టాడు. అతని తండ్రి వేడుకున్నప్పటికీ అతని నిష్క్రమణ, అతని తమ్ముడికి సింహాసనాన్ని తెరిచి ఉంచింది. మైతేయి నాగరికతలో గొప్ప బలం, వీరత్వం ఉన్న వ్యక్తులను వర్ణించడానికి పాంగన్బా పేరు తరువాతి సాహిత్యాలలో ప్రతీకగా మారింది.

### తంగ్యి తాబుంగ్ ఖోంగ్‌డౌబా

రాజు ఖోంగ్‌జ్రోంబా, రాణి పెను లీమరెన్ చిన్న కుమారుడు తంగ్యి తాబుంగ్ ఖోంగ్‌డౌబా తన తండ్రి పాలన తరువాత చెంగ్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. అతను ప్రాచీన కంగ్లీపాక్కు చెందిన మరొక గొప్ప గృహమైన లువాంగ్ రాజవంశం యువరాణి లేడీ తోయిబి లీమాను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారి కలయిక చెంగ్లీలు, లువాంగ్ల మధ్య రాజకీయ, రాజవంశ పొత్తును సూచిస్తుంది.

రాణి తోయిబి లీమా తరువాత తీవ్రమైన అనారోగ్యానికి గురై కోలుకోవడానికి తన పుట్టింటికి తిరిగి వెళ్ళింది. ఆమె అనారోగ్య సమయంలో ఆమెను నిర్లక్ష్యం చేసిన తరువాత, ఖోంగ్‌డౌబా తరువాత వేట యాత్రలో ఆమెను మళ్ళీ చూశాడు, ఆమె పునరుద్ధరించబడిన అందానికి చలించి, మోసపూరిత సేవకుడి సహాయంతో ఆమెను తిరిగి తీసుకువచ్చాడు. ఈ సంఘటన కంగ్లీపాక్ ప్రారంభ సమాజంలో రాజ జీవితంలో భావోద్వేగ, సామాజిక సంక్లిష్టతలను చూపుతుంది.

thumb|ప్రాచీన కంగ్లీపాక్కు చెందిన మైతేయి సమాఖ్యలోని లువాంగ్, చెంగ్లీ యెక్ సలై సమూహాల (వంశాలు/రాజవంశాలు) పవిత్ర కత్తులు

## నింగ్తౌజా రాజవంశంతో పరస్పర చర్య

చెంగ్లీ రాజవంశం కంగ్లీపాక్ ఆధిపత్య రాజ వంశమైన నింగ్తౌజా రాజవంశంతో ప్రత్యక్ష సంబంధాన్ని కలిగి ఉంది. చెంగ్లీ రాజు ఖోంగ్‌జ్రోంబా మొదటి భార్య (రాణి పెను లీమరెన్‌కు ముందు) సా.శ. 411 నుండి 428 వరకు పరిపాలించిన మైతేయి రాజు, నింగ్తౌజా పాలకుడు నౌఖాంబా చేత అపహరించబడింది. నింగ్తౌజా రాజుతో, ఆమె ఒక కుమారుడిని కన్నది, అతను తరువాత మైతేయిల రాజు నౌఫాంగ్బా (సా.శ. 428–518) అయ్యాడు. అందువలన, చెంగ్లీ మాతృ రక్తసంబంధం నింగ్తౌజా రాజ వంశంలో భాగమైంది, ఈ రెండు రాజవంశాల మధ్య గణనీయమైన వంశవృక్ష, రాజకీయ సంబంధాన్ని సృష్టించింది.

## సాహిత్య, సాంస్కృతిక వారసత్వం

చెంగ్లీ రాజవంశ వారసత్వంలో నైతిక ప్రతిబింబాలు, పోషక రాజులకు ప్రశంసలు, మతపరమైన ప్రార్థనలు ఉన్నాయి. చెంగ్లీ రాజవంశ క్రానికల్ యువరాజు పాంగన్బా వంటి పురాణ చర్యలను, రాణి తోయిబి లీమా కథ వంటి మానవోద్వేగ అనుభవాలను చిత్రీకరిస్తుంది. వీరి రాజవంశం చివరకు మైతేయి సమాఖ్య ద్వారా మరింత ఆధిపత్యం వహించే నింగ్తౌజా పాలనలో విలీనం చేయబడింది. అయినప్పటికీ, వారి ప్రత్యేకమైన రాజ సంప్రదాయాలు, రాజవంశం మౌఖిక, సాహిత్య సంప్రదాయాలలో గౌరవించబడుతూనే ఉన్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు