కుకనూరు

**కుకనూరు** (కుకనూర్, కుక్కనూర్ లేదా కుకానూర్ అని కూడా పిలుస్తారు) భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రం కొప్పల్ జిల్లా కుకనూరు తాలూకాలో ఉన్న ఒక పట్టణం. ఇది హోస్పేట్ కు వాయువ్యంగా 40 కి.మీ దూరంలో, ఇటగిలోని మహాదేవ దేవాలయం నుండి 7 కి.మీ దూరంలో ఉంది. కుకనూరు పట్టణంలోని రాష్ట్రకూటులు, చాళుక్యుల దేవాలయాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది, వీటిలో నవలింగ దేవాలయం అత్యంత ముఖ్యమైనది.

## చరిత్ర
మధ్య యుగంలో కుకనూరు ఒక ముఖ్యమైన పట్టణంగా ఉండేది. సా.శ. 8వ నుండి 13వ శతాబ్దాల కాలంలో తదనంతర చాళుక్యుల వాస్తుశిల్ప శైలిలో పూర్తయిన నవలింగ దేవాలయాలతో సహా అనేక చారిత్రక శిధిలాలను కలిగి ఉంది. కల్లేశ్వర, మల్లికార్జున దేవాలయాలు ఇతర ముఖ్యమైన ప్రదేశాలలో ఉన్నాయి.
కుడి|thumb|358x358px|నవలింగ ఆలయంలో పాత కన్నడ శాసనం

## జనాభా వివరాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, కుకనూరు జనాభా 18,033 గా ఉంది, ఇందులో 9,075 మంది పురుషులు, 8,958 మంది మహిళలు ఉన్నారు.

## దేవాలయాలు
కుకనూరు అనేక ముఖ్యమైన దేవాలయాలకు నిలయం.

### మహామాయ దేవాలయం
మహామాయ దేవాలయం పట్టణం మధ్యలో ఉంది, భారతీయ ఇతిహాసం మహాభారతం లో ఇది ప్రస్తావించబడింది. గర్భగుడిలో మూడు దేవతామూర్తులు ఉన్నాయి. ఇద్దరు స్త్రీ దేవతలు: మహాకాళి, మహామాయ, ఒక మగ దేవుడు: క్షేత్రపాలకుడు. సాధారణంగా ఉత్తర ముఖంగా ఉండే ఇతర గుడులకు భిన్నంగా ఈ 3 విగ్రహాలు దక్షిణం వైపుకు ఉంటాయి. ఇలా దక్షిణం వైపు చూసే విగ్రహాలు తరచుగా మరింత శక్తివంతమైనవిగా పరిగణించబడతాయి.

ఈ ఆలయం మహాభారతంలో ప్రస్తావించబడినందున ఇది క్రీ.పూ. 8వ శతాబ్దానికి ముందు నిర్మించబడిందని సూచిస్తుంది. ఒక పురాణం ప్రకారం, మహామాయ ఆలయం క్రింద కాళికాదేవికి అంకితం చేయబడిన రహస్య భూగర్భ దేవాలయం ఉంది. ఈ ఆలయంలో నరబలి అనే ఒక రకమైన మానవ బలిని ఆచరించినట్లు ఇతిహాసంలోని సంఘటనలలో ప్రస్తావించబడింది. ఆధునిక చరిత్రలో, దానిని వెలికితీసే ప్రణాళికలు ఉన్నాయి, అయితే ఒకవేళ దానిని వెలికితీస్తే దుష్ట ఆత్మలు బయటపడవచ్చని గ్రామస్థులు నిరసన తెలపడంతో ఆ ప్రణాళికలు రద్దు చేయబడ్డాయి.

### గుడ్నేశ్వర్ దేవాలయం
కుకనూరు సమీపంలో చింత చెట్లతో చుట్టుముట్టబడిన గుడ్నేశ్వర్ (రుద్రమునీశ్వర్) దేవాలయం ఉంది. ఇది 12వ శతాబ్దంలో సామాజిక సంక్షేమ పనులు చేసి, తరువాత గుడ్నేశ్వర్ గా పిలువబడిన రుద్రమునీశ్వర్ కు అంకితం చేయబడింది. ఇతడు ఆధ్యాత్మికత, సామాజిక చైతన్యాన్ని వ్యాప్తి చేయడానికి కర్ణాటకలోని అనేక ప్రదేశాలలో పర్యటించాడు.

## విద్య
### జవహర్ నవోదయ విద్యాలయ, కుకనూరు
జవహర్ నవోదయ విద్యాలయ (JNV) కుకనూరు, గుడ్నెప్పనమఠ్ సమీపంలో ఉన్న ఒక ప్రధాన విద్యా సంస్థ. భారత ప్రభుత్వ మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా దీనికి నిధులు సమకూరుతాయి. రాయచూర్ జిల్లాలోని గ్రామీణ విద్యార్థులకు విద్యను అందించడానికి ఇది 1987లో స్థాపించబడింది. క్యాంపస్ కుకనూరులో 35 ఎకరాలలో విస్తరించి ఉంది. ఈ పాఠశాల భారత కేంద్ర మాధ్యమిక విద్యా మండలి (CBSE) కి అనుబంధంగా ఉండి, 6-12 తరగతుల వరకు విద్యాబోధనను అందిస్తోంది.

### విద్యానంద గురుకుల్ ఎడ్యుకేషనల్ ట్రస్ట్, కుకనూరు
ఈ ట్రస్ట్ కుకనూరు, యెల్బుర్గా ప్రధాన రహదారిలో ఉంది. దీనిని 1921లో RB దేశాయ్ స్థాపించారు. ఈ సంస్థలో 1 నుండి 10వ తరగతి వరకు కన్నడ, ఆంగ్ల మాధ్యమ పాఠశాల, డిప్లొమా, PUC, డిగ్రీ కళాశాలలు ఉన్నాయి. ఇందులో భవనాలు, మౌలిక సదుపాయాలు, ఒక తోట, ఒక ఆట స్థలం ఉన్నాయి.

## కుకనూరు గ్రానైట్
కుకనూరు చుట్టుపక్కల ఉన్న క్వారీలలో హిమాలయన్ బ్లూ గ్రానైట్ తవ్వబడుతుంది.

## రవాణా
కుకనూరు రహదారి మార్గం ద్వారా కొప్పల్, యెల్బుర్గా, గదగ్-బేటగేరికి బాగా కనెక్ట్ చేయబడింది. సమీప ప్రధాన విమానాశ్రయం హుబ్లీలో ఉంది.

### బస్సు
సమీప నగరమైన కొప్పల్ బెంగుళూరు, హుబ్లీ, హైదరాబాద్, బాగల్‌కోట్, ఇతర ప్రధాన నగరాలకు బస్సు సర్వీసులను అందిస్తుంది. కర్ణాటక రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ (KSRTC) కుకనూరులో బస్సు డిపోను కలిగి ఉంది, ఇక్కడి నుండి ఇతర నగరాలు, గ్రామాలకు బస్సు సర్వీసులను నడుపుతోంది.

### రైలు
కుకనూరులో రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. దీనిని 2025లో ప్రారంభించారు. సమీపంలోని ఇతర రైల్వే స్టేషన్ కొప్పల్ రైల్వే స్టేషన్. ఇది 25 కి.మీ దూరంలో ఉంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కొప్పల్ జిల్లా
* మహాదేవ ఆలయం (ఇటగి)
* గజేంద్రగఢ్
* సూది (గ్రామం)
* లక్కుండి
* గదగ్
* ఉత్తర కర్ణాటక
* ఉత్తర కర్ణాటకలో పర్యాటకం

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక
వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర