మధుకర్ కేశవ్ ధవలీకర్

**మధుకర్ కేశవ్ ధవలీకర్** (16 మే 1930 – 27 మార్చి 2018) ఎం.కె. ధవలీకర్ గా ప్రసిద్ధుడు, ఒక భారతీయ చరిత్రకారుడు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్త.

## జీవితం, వృత్తి
ధవలీకర్ 1930లో బొంబాయి రాష్ట్రం (ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర) లోని పటస్ వద్ద జన్మించాడు. అతను 1952లో ఎకనామిక్స్, పొలిటికల్ సైన్స్‌లో బి.ఎ., 1958లో ఎం.ఎ. పూర్తిచేశాడు. పురాతన భారతీయ సంస్కృతి, పురావస్తు శాస్త్రంలో చేసిన కృషికి 1964లో పూణే విశ్వవిద్యాలయం నుండి పురావస్తు శాస్త్రంలో పి.హెచ్.డి. పొందాడు.
అతను 1953 నుండి 1965 వరకు భారతీయ భూగర్భ సర్వేక్షణలో టెక్నికల్ అసిస్టెంట్‌గా పనిచేశాడు. 1965 నుండి 1967 వరకు నాగ్‌పూర్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రాచీన భారత చరిత్ర సంస్కృతి, పురావస్తు శాస్త్రంలో అధ్యాపకుడిగా పనిచేశాడు. అతను పూణే లోని దక్కన్ కళాశాలలో 1967 నుండి 1980 వరకు ప్రాచీన భారతీయ చరిత్ర సంస్కృతి, పురావస్తు శాస్త్ర రీడర్‌గా, 1980 నుండి 1990 వరకు ప్రొఫెసర్‌గా సేవలందించాడు. జాయింట్ డైరెక్టర్ (1982-1985), డైరెక్టర్ (1985-1990) పదవులను కూడా నిర్వహించాడు.

జెడ్.డి. అన్సారీతో కలిసి, అతను 1967-68లో కాయత వద్ద త్రవ్వకాలు జరిపాడు. ధవలీకర్ ఈ ప్రదేశం క్రీ.పూ 2400 నుండి క్రీ.పూ 2000 వరకు ఉన్న కాలాన్ని సూచిస్తుందని నిర్ధారించాడు (కానీ గ్రెగొరీ పోస్సెల్ దీనిని క్రీ.పూ 2200, క్రీ.పూ 2000 మధ్య ఉంచాడు).

ఈ ప్రముఖ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త పౌనార్ (మహారాష్ట్ర), కాయత (మధ్యప్రదేశ్), గువాహటి (అస్సాం), ఇనామ్‌గావ్ (మహారాష్ట్ర), హొగ్గడెహళ్లి (కర్ణాటక), ప్రభాస్ పటన్, కుంటాసి (గుజరాత్), ఆపేగావ్, కంధార్, కౌతే, వాల్కి (మహారాష్ట్ర) ప్రాంతాలలో త్రవ్వకాలను చేపట్టాడు, ఇవి హరప్పా నాగరికత నుండి మధ్యయుగ చరిత్ర వరకు గల గతాన్ని చుట్టుముట్టాయి. (ఈ ప్రదేశాలు కాలానుక్రమంగా ఉదహరించబడ్డాయి.) ఈ త్రవ్వకాలన్నింటి తర్వాత సమగ్రంగా ప్రచురించబడిన నివేదికలు వచ్చాయి, వాటిలో కొన్ని ఈ రంగంలో క్లాసిక్‌లుగా గుర్తింపు పొందాయి. (శ్రీనంద్ ఎల్. బాపట్, ఆబిట్యువరీ నోటీస్, అన్నల్స్ ఆఫ్ ది భండార్కర్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్, వాల్యూమ్. 95, పేజీలు 173-175.)

పదిహేను మంది పరిశోధకులు అతని మార్గదర్శకత్వంలో డాక్టరేట్ డిగ్రీలు పొందడం అదృష్టంగా భావించారు.

ప్రొఫెసర్ ధవళికర్ 1987లో భండార్కర్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ధర్మకర్తగా ఎన్నికయ్యాడు. అతను ఏకగ్రీవంగా ఐదుసార్లు తిరిగి ఎన్నికై 2013 వరకు ఆ పదవిలో పనిచేశాడు.

## పురస్కారాలు
ప్రొఫెసర్ ధవలీకర్‌కు ఎన్నో గౌరవాలు సముచితంగా ప్రదానం చేయబడ్డాయి. బాంబే బ్రాంచ్ ఆఫ్ ది రాయల్ ఆసియాటిక్ సొసైటీ (2010) ఫెలోషిప్, అదే సంవత్సరంలో భారత ప్రభుత్వం మొదటి ఠాగూర్ నేషనల్ ఫెలోషిప్ అవార్డులను పొందాడు. 2011లో అతను దేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీని అందుకున్నాడు. ఇండియన్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్ 1999లో అతన్ని తమ జనరల్ ప్రెసిడెంట్‌గా ఎన్నుకుంది. అతను ప్లానింగ్ కమిషన్ కల్చర్ గ్రూప్‌లో సభ్యుడు, భారత ప్రభుత్వం పలు కమిటీలు, సాంస్కృతిక బృందాలలో సభ్యునిగా ఉన్నాడు. ఎ.ఎస్.ఐ, నేషనల్ మ్యూజియం, నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డిజైన్, ఛత్రపతి శివాజీ వాస్తుసంగ్రహాలయ (ముంబై) తదితర అత్యున్నత సంస్థలు అతని సలహాలను కోరాయి. మేధోపరమైన ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడానికి అంతర్జాతీయ, జాతీయ ఖ్యాతి గడించిన అనేక సంస్థలు అతనిని ఆహ్వానించాయి.

## ప్రచురణలు
* ద ఆర్యన్స్: మిత్ అండ్ ఆర్కియాలజీ (2007)
* ఆర్కియాలజీ ఆఫ్ వెస్టర్న్ ఇండియా (2003)
* ఎన్విరాన్‌మెంట్ అండ్ కల్చర్: ఎ హిస్టారికల్ పర్స్‌పెక్టివ్ (2002)
* హిస్టారికల్ ఆర్కియాలజీ ఆఫ్ ఇండియా (1999)
* ఇండియన్ ప్రోటోహిస్టరీ (1997)
* కుంటాసి, ఎ హరప్పన్ ఎంపోరియం ఆన్ వెస్ట్ కోస్ట్ (1996) (సహ రచయితలు: ఎం. ఆర్. రావల్, వై. ఎం. చితల్వాల)
* కల్చరల్ ఇంపీరియలిజం: ఇండస్ సివిలైజేషన్ ఇన్ వెస్టర్న్ ఇండియా (1995)
* ద ఫస్ట్ ఫార్మర్స్ ఆఫ్ ద దక్కన్ (1988)
* ఎక్స్‌కవేషన్స్ ఎట్ ఇనామ్‌గావ్ వాల్యూమ్ 1, పార్ట్ 1 (1988) (సహ రచయితలు: హెచ్. డి. సంకాలియా, జెడ్. డి. అన్సారీ)
* స్టడీస్ ఇన్ ఇండియన్ ఆర్కియాలజీ (1985) (సహ రచయితలు: హెచ్. డి. సంకాలియా, ఎస్. బి. దేవ్)
* లేట్ హీనయాన కేవ్స్ ఆఫ్ వెస్టర్న్ ఇండియా (1984)
* ఎక్స్‌కవేషన్స్ ఎట్ కాయత (1975) (సహ రచయిత: జెడ్. డి. అన్సారీ)

## మూలాలు

వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2018 మరణాలు
వర్గం:1930 జననాలు