మహాత్మా గాంధీ కళాత్మక చిత్రాల జాబితా

మోహన్‌దాస్ కరంచంద్ గాంధీ భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం కీలక నాయకుడు, ఈ ప్రచారానికి విజయవంతంగా నాయకత్వం వహించడానికి బ్రిటిష్ పాలన వ్యతిరేకంగా *అహింస* ప్రతిఘటన ఉపయోగించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందారు. ఆయన సత్యాగ్రహానికి మార్గదర్శకుడు-అహింస లేదా సంపూర్ణ అహింసపై దృఢంగా స్థాపించబడిన సామూహిక శాసనోల్లంఘన ద్వారా ఆరోపణల దౌర్జన్యానికి ప్రతిఘటన-ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా పౌర హక్కులు,  స్వేచ్ఛ కోసం ఉద్యమాలకు స్ఫూర్తినిచ్చింది. గాంధీ సాధారణంగా భారతదేశంలో, ప్రపంచవ్యాప్తంగా గౌరవప్రదమైన *మహాత్మ గాంధీ* (సంస్కృతం మహాత్మా మహాత్మా-"గొప్ప ఆత్మ"), *బాపూ* (గుజరాతీ முப்பு பாபு-"తండ్రి") గా పిలువబడ్డారు. ఆయనను భారతీయులందరూ జాతిపితగా గుర్తిస్తారు, ఆయన పుట్టినరోజు అయిన అక్టోబర్ 2ను ప్రతి సంవత్సరం జాతీయ సెలవు గాంధీ జయంతి నాడు జరుపుకుంటారు.

## కరెన్సీ & స్టాంపులు
[కుడి|thumb|181x181px|మహాత్మా గాంధీ 10 రూపాయల స్టాంపు[భారతీయ 10 రూపాయల మహాత్మా గాంధీ తపాలా బిళ్ళ|మహాత్మా గాంధీ 10 రూపాయల స్టాంప్]]
1996లో భారత ప్రభుత్వం మహాత్మా గాంధీ శ్రేణి కరెన్సీ నోట్లను 5,10,20, 50,100,500,1000 రూపాయల విలువ కలిగిన నోట్లను ప్రవేశపెట్టింది. నేడు భారతదేశంలో చలామణిలో ఉన్న అన్ని కరెన్సీ నోట్లలో మహాత్మా గాంధీ చిత్రం ఉంది. 1969లో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ మహాత్మా గాంధీ శతాబ్ది ఉత్సవాలను పురస్కరించుకుని వరుస తపాలా బిళ్ళలను విడుదల చేసింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా 80 వేర్వేరు దేశాల నుండి గాంధీ చిత్రాన్ని కలిగి ఉన్న సుమారు 250 స్టాంపులు విడుదల చేయబడ్డాయి.

## సినిమా

* 1953: అతను అమెరికన్ ఫీచర్ డాక్యుమెంటరీ మహాత్మా గాంధీః 20 వ సెంచరీ ప్రవక్తకు సంబంధించిన విషయం*మహాత్మా గాంధీ: 20వ శతాబ్దపు ప్రవక్త*
* 1962లో స్టాన్లీ వోల్పెర్ట్ రాసిన పుస్తకం ఆధారంగా రూపొందించిన నైన్ అవర్స్ టు రామ సినిమాలో జె. ఎస్. కష్యాప్ గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 1968: *మహాత్మా: లైఫ్ ఆఫ్ గాంధీ, 1869-1948* (డాక్యుమెంటరీ ఆన్ ది లైఫ్ ఆఫ్ గాంధీ)
* 1982: రిచర్డ్ అటెన్బరో దర్శకత్వం వహించిన అవార్డు గెలుచుకున్న సినిమా *[[గాంధీ (సినిమా)|గాంధీ]]* బెన్ కింగ్స్లీ గాంధీ పాత్రను పోషించారు. ఈ సినిమా ఉత్తమ సినిమా, ఉత్తమ నటుడితో సహా ఎనిమిది అకాడమీ అవార్డులను గెలుచుకుంది.
* 1986: *లార్డ్ మౌంట్ బాటన్; ది లాస్ట్ వైస్రాయ్* అనే బ్రిటిష్ మినీ-సిరీస్లో గాంధీ పాత్రను సామ్ డాస్టర్ పోషించారు, ఇది లూయిస్ మౌంట్ బాటన్ సంబంధించిన, భారతదేశం & పాకిస్తాన్ విభజనలో ఆయన పాత్ర గురించి.
* 1989: లెవీ స్వయంగా దర్శకత్వం వహించిన యుహెచ్ఎఫ్ అనే హాస్య సినిమాలో గాంధీని జే లెవీ స్పూఫ్ విభాగంలో పోషించారు 
* 1993: బి. ఆర్. అంబేద్కర్ జీవితం ఆధారంగా రూపొందించిన *యుగపురుష్ డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్* లో గాంధీ పాత్రను యశ్వంత్ సాత్విక్ పోషించారు.
* 1993: *సర్దార్* వల్లభాయ్ పటేల్ జీవితం ఆధారంగా కేతన్ మెహతా రూపొందించిన సర్దార్ సినిమాలో అన్ను కపూర్ గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 1996: దక్షిణాఫ్రికా గాంధీ 21 సంవత్సరాల గురించి శ్యామ్ బెనెగల్ సినిమా *ది మేకింగ్ ఆఫ్ ది మహాత్మా* లో యువ గాంధీగా అవార్డు గెలుచుకున్న పాత్రలో రజిత్ కపూర్ గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 1998: పాకిస్తాన్ వ్యవస్థాపకుడు మహ్మద్ అలీ *జిన్నా* జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా రూపొందించిన జిన్నా సినిమాలో గాంధీ పాత్రను సామ్ దస్తర్ పోషించారు.
* 2000: *డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్* లో గాంధీ పాత్రను మోహన్ గోఖలే పోషించారు, ఇది బి. ఆర్. అంబేద్కర్ జీవితం ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
* 2000: హే రామ్ సినిమాలో నసీరుద్దీన్ షా గాంధీ పాత్రను పోషించారు. కమల్ హాసన్ నిర్మించిన ఈ సినిమా, గాంధీని హంతకుడిగా భావించే వ్యక్తిని, విభజన అనంతర భారతదేశ గందరగోళంలో హంతకులు ఎదుర్కొంటున్న గందరగోళాన్ని చిత్రీకరిస్తుంది.
* 2001: వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్ జీవితం ఆధారంగా *[[వీర్ సావర్కర్ (సినిమా)|వీర్ సావర్కర్]]* సినిమాలో సురేంద్ర రాజన్ గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 2002: భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు భగత్ సింగ్ గురించి చారిత్రక జీవితచరిత్ర సినిమా ది లెజెండ్ ఆఫ్ భగత్ సింగ్ సినిమాలో సురేంద్ర రాజన్ గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 2004: స్వదేస్లో, గాంధీ మనవడు తుషార్ గాంధీ ప్రకారం "గాంధీ విలువలను ప్రతిబింబిస్తుంది". కథానాయకుడిని మోహన్ (భార్గవ) అని పిలుస్తారు, ఇది గాంధీ జన్మ పేరు (మోహన్దాస్). ఈ సినిమా దేశానికి, దాని ప్రజలకు సహాయం చేయడానికి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చే ఒక యువ ఎన్ఆర్ఐ గురించి, ఇది గాంధీ జీవిత కథను పోలి ఉంటుంది.
* 2005: గాంధీ పాత్రను మోహన్ జాంగియాని (నటుడు) & జల్ విలానీ (వాయిస్) క్లుప్తంగా వాటర్ సినిమాలో కనిపిస్తారు (ఈ సినిమా బాప్సి సిద్ధ్వా రాసిన వాటర్ః ఎ నవల పుస్తకంగా కూడా మార్చబడింది).
* 2005: *[[మంగల్ పాండే, ద రైజింగ్|మంగళ్ పాండేః ది రైజింగ్]]*, గాంధీని చూపించే న్యూస్ రీల్ ఫుటేజీతో ముగుస్తుంది.
* 2005: శ్యామ్ బెనెగల్ జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా తీసిన నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ః ది ఫర్గాటెన్ హీరో సినిమాలో సురేంద్ర రాజన్ గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 2005: *[[మైనే గాంధీ కో నహిన్ మారా|మైనే గాంధీ కో నహీ మారా]]*, ఒక రిటైర్డ్ హిందీ ప్రొఫెసర్ కథను చెబుతుంది, అతను చిత్తవైకల్యం బాధపడుతున్నప్పుడు, మహాత్మా గాంధీని హత్య చేసిన వ్యక్తిగా ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్నారని నమ్మడం ప్రారంభిస్తాడు.
* 2006: అవార్డు గెలుచుకున్న *[[లగే రహో మున్నా భాయ్|లగే రహో]] మున్నా భాయ్* సినిమాలో గాంధీ సినిమా దిలీప్ ప్రభావల్కర్ చేత చిత్రీకరించబడింది. ఇందులో సంజయ్ దత్ మున్నా భాయ్ గా నటించి, కొత్త పదం *గాంధీగిరి* భారతదేశంలో ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది.
* 2007: గాంధీ, మై ఫాదర్ సినిమాలో గాంధీ పాత్రను దర్శన జరీవాలా పోషించారు.
* 2007: లాగే రహో మున్నా భాయ్ తెలుగు రీమేక్ *[[శంకర్‌దాదా జిందాబాద్|శంకర్ దాదా జిందాబాద్]]* లో గాంధీ ఇమేజ్ను దిలీప్ ప్రభావల్కర్ తిరిగి పోషించారు.
* 2009: *[[మహాత్మ (సినిమా)|మహాత్మా]]* గాంధీ విలువలను ప్రతిబింబిస్తారు.
* 2009: రోడ్ టు సంగం హస్మతుల్లా (పరేష్ రావల్) అనే భక్తుడైన ముస్లిం మెకానిక్ కథను చెబుతుంది, అతను పాత V8 ఫోర్డ్ ఇంజిన్ను మరమ్మతు చేసే పనిని అప్పగించారు, ఇది ఒకప్పుడు పవిత్ర త్రివేణి సంగం నిమజ్జనం చేయబడిన గాంధీ చితాభస్మాన్ని తీసుకువెళ్ళిన చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను తెలియకుండానే.
* 2011: రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం నాజీ పార్టీ నాయకుడు, జర్మనీ ఛాన్సలర్ అడాల్ఫ్ హిట్లర్ మోహన్దాస్ గాంధీ రాసిన లేఖల ఆధారంగా రూపొందించిన డ్రామా సినిమా డియర్ ఫ్రెండ్ హిట్లర్లో గాంధీ పాత్రను అవిజిత్ దత్ పోషించారు.
* 2011: గిరీష్ కాసరవల్లి రూపొందించిన కన్నడ సినిమా *కూర్మావతారా*, మహాత్మా గాంధీని చిత్రీకరించడానికి ఒక నాటకంలో నటించిన ప్రభుత్వ ఉద్యోగి చుట్టూ తిరుగుతుంది, అతను నిజ జీవితంలో తన సూత్రాలను స్వీకరించడం, అమలు చేయడం కంటే గాంధీ పాత్రను పోషించడం సులభం అని గ్రహిస్తాడు. పండితుడు డాక్టర్ శికారిపుర కృష్ణమూర్తి ప్రభుత్వ ఉద్యోగి పాత్రను పోషించారు.
* 2012: వెల్కమ్ బ్యాక్ గాంధీ (ఎ. బాలకృష్ణన్ దర్శకత్వం వహించిన ఎస్. కనగరాజ్ గాంధీగా నటించిన *ముధల్వర్ మహాత్మా* గాంధీ అని కూడా పిలుస్తారు), గాంధీ ప్రస్తుత భారతదేశానికి తిరిగి వస్తే ఆయన చూపే ప్రభావాన్ని చిత్రీకరించారు.
* 2016: ''గాంధీగిరి'' నేటి ప్రపంచంలో గాంధీ విలువల గురించి మాట్లాడుతుంది 
* 2017: *వైస్రాయ్ హౌస్*, గురిందర్ చద్దా దర్శకత్వం వహించిన బ్రిటిష్-భారతీయ చారిత్రక డ్రామా సినిమా, వైస్రాయే లార్డ్ మౌంట్ బాటన్ ఆధ్వర్యంలో భారత విభజన దారితీసిన కాలం గురించి. నీరజ్ కబి గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 2017: కమలేష్ చారిత్రక డ్రామా సినిమా *ఫిరంగి* గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 2019: సుభాష్ చంద్రబోస్ మరణం గురించి మూడు సంభావ్య సిద్ధాంతాలతో వ్యవహరించే ముఖర్జీ కమిషన్ హియరింగ్ల ఆధారంగా బెంగాలీ సినిమా గుమ్నామీలో సురేంద్ర రాజన్ గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 2019: మహాత్మా *[[ది గాంధీ మర్డర్|గాంధీ హత్య]]* ఆధారంగా కుట్ర సిద్ధాంత సినిమా ది గాంధీ మర్డర్లో జీసస్ సాన్స్ గాంధీ పాత్రను పోషించారు 
* 2023: గాంధీ గాడ్సే-ఏక్ యుధ్ లో గాంధీ పాత్రను దీపక్ అంతాని పోషించారు, ఈ సినిమా గాంధీ తన హత్య నుండి బయటపడిన కల్పిత పరిస్థితిని వివరిస్తుంది.
* బంగ్లాదేశ్ వ్యవస్థాపకుడు షేక్ ముజీబుర్ రెహ్మాన్ జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా రూపొందించిన 'ముజీబ్ః ది మేకింగ్ ఆఫ్ ఎ నేషన్ "లో దీపక్ అంతాని 2023: గాంధీ పాత్రను పోషించారు.
* 2024: వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్ జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా రూపొందుతున్న 'స్వయంత్రియ వీర్ సావర్కర్' సినిమాలో రాజేష్ ఖేరా గాంధీ పాత్రను పోషించారు.

## సాహిత్యం

* రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మన్ విజయం గురించి హ్యారీ టర్టిల్డోవ్ రాసిన ప్రత్యామ్నాయ చరిత్ర నవల "ది లాస్ట్ ఆర్టికల్" (1988) లో గాంధీ మొదటి మూడవ వ్యక్తి వ్యాఖ్యాత ఉన్నారు.
* "సోల్జర్ ఆఫ్ ది క్వీన్" లో బార్బరా హాంబ్లీ "వార్ ఆఫ్ ది వరల్డ్స్: గ్లోబల్ డిస్ప్యాచెస్" (1996) ఒక ప్రత్యామ్నాయ చరిత్ర, విజ్ఞాన కల్పిత సంకలనం, ప్రత్యామ్నాయ విశ్వంలో సెట్ చేయబడింది, ఇక్కడ "ది వార్ ఆఫ్ ది వరల్డ్" (1898) లో భూమిపై మార్టిన్ గ్రహాంతర దాడి చిత్రీకరించబడింది. సంకలనంలోని ఇతర కథల మాదిరిగానే, ఇది ఆ కాలంలోని ప్రముఖుల గురించి (ఈ సందర్భంలో గాంధీ & రచయిత రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్, వారు తమ ప్రాంతంపై మార్టిన్ దండయాత్రను ఎలా ఎదుర్కొన్నారు) వివరిస్తుంది. భారతదేశం మీద దాడి జరిగింది కానీ మార్టిన్లను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఓడించారు. మార్టిన్లు బ్రిటన్‌పై కూడా దాడి చేశారు (ఇది అసలు హెచ్. జి. వెల్స్ నవలలో జరిగింది) & గాంధీ 50 సంవత్సరాల ముందుగానే (1948 కు బదులుగా 1898 లో) భారత స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించడం ద్వారా బ్రిటన్‌లో గందరగోళాన్ని సద్వినియోగం చేసుకున్నారు.

## స్మారక చిహ్నాలు, చిత్రాలు, శిల్పాలు & విగ్రహాలు

మోహన్‌దాస్ కరంచంద్ గాంధీకి అనేక స్మారక చిహ్నాలు ఉన్నాయి. న్యూఢిల్లీలో, 1948 జనవరి 30న గాంధీ హత్యకు గురైన ఘనశ్యామ్ దాస్ బిర్లా నివాసమైన గాంధీ స్మృతి లేదా బిర్లా హౌస్ను 1971లో భారత ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుని, 1973లో గాంధీ స్మృతి లేదా "గాంధీ రిమెంబరెన్స్" గా ప్రజలకు తెరిచింది. మహాత్మా గాంధీ తన జీవితంలో చివరి నాలుగు నెలలు నివసించిన గదిని, రాత్రి బహిరంగ నడకను నిర్వహిస్తున్నప్పుడు ఆయన కాల్చి చంపబడిన మైదానాన్ని ఇది సంరక్షిస్తుంది. ఇప్పుడు అమరవీరుల కాలమ్ మోహన్ దాస్ గాంధీ హత్యకు గురైన ప్రదేశాన్ని సూచిస్తుంది.

1988లో, భారతదేశం ఒక పార్కులో ఉన్న స్పెయిన్లోని బుర్గోస్ నగరానికి గాంధీ విగ్రహాన్ని విరాళంగా ఇచ్చింది. దక్షిణాఫ్రికాలోని పీటర్‌మారిట్జ్‌బర్గ్  నగరం-1893లో గాంధీని ఫస్ట్-క్లాస్ రైలు నుండి బయటకు తీసిన ప్రదేశం-ఇప్పుడు 2003 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ సందర్భంగా కెప్టెన్ సౌరవ్ గంగూలీ నేతృత్వంలోని భారత జట్టు ఆవిష్కరించిన స్మారక విగ్రహాన్ని నిర్వహిస్తోంది. యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో, గాంధీ అనేక ప్రముఖ విగ్రహాలు ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా లండన్‌లో రెండు ఉన్నాయి: ఒకటి అతను న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించిన యూనివర్సిటీ కాలేజ్ లండన్ సమీపంలోని టావిస్టాక్ స్క్వేర్‌లో, మరొకటి పార్లమెంట్ స్క్వేర్, బెల్‌గ్రేవ్‌లోని గోల్డెన్ మైల్‌లో మహాత్మా గాంధీ విగ్రహం. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో జనవరి 30 ని "జాతీయ గాంధీ స్మరణ దినం"గా పాటిస్తారు.

యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో, న్యూయార్క్ నగరంలోని యూనియన్ స్క్వేర్ పార్క్ వెలుపల గాంధీ విగ్రహం, అట్లాంటా మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్ నేషనల్ హిస్టారిక్ సైట్, వాషింగ్టన్, డి. సి. లోని మసాచుసెట్స్ అవెన్యూలో భారత రాయబార కార్యాలయం సమీపంలో మహాత్మా గాంధీ మెమోరియల్ ఉన్నాయి. శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో ఎంబార్కాడెరో పరిసర ప్రాంతంలో గాంధీ విగ్రహం. 2009లో వాషింగ్టన్ రాష్ట్రంలోని బెల్లెవ్యూ లైబ్రరీ వెలుపల గాంధీ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. లండన్, న్యూయార్క్ ప్రపంచంలోని ఇతర నగరాల్లోని  మేడమ్ టుస్సాడ్స్ మైనపు మ్యూజియంలలో గాంధీ మైనపు విగ్రహాలు ఉన్నాయి.

జోజెఫ్ గోస్లావ్‌స్కీ 1932లో మోహన్‌దాస్ కరంచంద్ గాంధీ వ్యంగ్య చిత్రాన్ని రూపొందించగా, దానిని 2007లో కాంస్యంలో వేయబడింది.

గాంధీస్ త్రీ మంకీస్ అనేది భారతీయ కళాకారుడు సుబోధ్ గుప్తా రూపొందించిన శిల్పాల శ్రేణి. "చెడు చూడవద్దు, చెడు వినవద్దు, దుష్టత్వం మాట్లాడవద్దు" అనే సూత్రాన్ని సూచించే "ముగ్గురు తెలివైన కోతులు" అనే గాంధీ నుండి వచ్చిన దృశ్య రూపకాన్ని శిల్పాలు గుర్తుచేస్తాయి.

2010లో, వాస్తవిక చిత్రకారుడు గోపాల్ స్వామి ఖేతంచి గాంధీ తన *గాంధీగిరి* అనే ప్రదర్శనలో స్వతంత్ర భారతదేశం గురించి గాంధీ కలను వర్ణించారు. ఈ ప్రదర్శనలో వృద్ధుడైన గాంధీని ఇతర అంశాలతో ఉపన్యాసానికి పూరకంగా లేదా ప్రతిఘటించే బొమ్మలతో వర్ణించే ఇరవై ఒక్క కళాకృతులను ప్రదర్శించారు.

ఆస్ట్రేలియాలోని బ్రిస్బేన్‌లో భారతీయ సమాజం  రోమా స్ట్రీట్ పార్క్‌ల్యాండ్‌లో రామ్ వి. సుతార్, అనిల్ సుతార్ రూపొందించిన గాంధీ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. దీనిని 2014లో అప్పటి భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ ఆవిష్కరించారు.

2018 నవంబర్ 22న, భారత రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ ఆస్ట్రేలియాలోని సిడ్నీలోని పరమట్టా మహాత్మా గాంధీ విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు.

2018లో ఘనా విశ్వవిద్యాలయం 2016లో ఏర్పాటు చేసిన గాంధీ విగ్రహాన్ని తొలగించారు, "భారత స్వాతంత్ర్య నాయకుడిని ఆఫ్రికన్లు 'తక్కువస్థాయి' వ్యక్తిగా భావిస్తున్నారని వాదించిన విద్యార్థులు, అధ్యాపకుల నిరసనల తరువాత... మలావి ప్రచారకర్తలు రాజధాని రాజధాని బ్లాంటైర్‌లో మరో గాంధీ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేయకుండా ఆపడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు".

2019లో, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో గాంధీ ఐదవ విగ్రహాన్ని మాంచెస్టర్ కేథడ్రల్ ఆవిష్కరించారు. 800 కిలోల బరువు, 9 అడుగుల కొలిచే ఈ విగ్రహం ప్రపంచవ్యాప్త ఆధ్యాత్మిక సంస్థ అయిన శ్రీమద్ రాజ్చంద్ర మిషన్ ధరంపూర్ నుండి బహుమతిగా వచ్చింది. మాంచెస్టర్ అరేనా 2017 ఉగ్రవాద దాడి తరువాత శాంతి, కరుణకు చిహ్నంగా దీనిని మాంచెస్టర్ మేయర్, పూజ్య గురుదేవశ్రీ రాకేష్‌భాయ్ అనేక మంది అతిథులతో కలిసి ఆవిష్కరించారు.

File:Mohandas Karamchand Gandhi Statue in Nicosia Republic of Cyprus.jpg|నికోసియా , సైప్రస్
File:Gandhi Smriti Delhi.jpg|న్యూఢిల్లీలోని గాంధీ స్మృతి వద్ద ఉన్న అమరవీరుల స్తంభం, ఆయన హత్యకు గురైన ప్రదేశాన్ని సూచిస్తుంది.
File:Gandhi Memorial.jpg|న్యూఢిల్లీలోని రాజ్‌ఘాట్, 1948లో గాంధీజీకి దహన సంస్కారాలు జరిగిన ప్రదేశాన్ని సూచిస్తుంది.
File:PMBGandhistatue.jpg|పీటర్‌మారిట్జ్‌బర్గ్ , దక్షిణాఫ్రికా
File:Mahatma Gandhi in Suginami Ward.jpg|టోక్యోలోని సుగినామి వార్డులో మహాత్మా గాంధీ విగ్రహం (2015) జపాన్
File:Mahatma Gandhi Bust Nishi Kasai.jpg|జపాన్‌లోని టోక్యోలోని ఎడోగావా వార్డులో మహాత్మా గాంధీ విగ్రహం (2025)
File:Mahatma Gandhi bust in Hiroshima City.jpg|జపాన్‌లోని హిరోషిమా నగరంలో మహాత్మా గాంధీ విగ్రహం
File:DSCN1998TavistockSqGandhi.jpg|టావిస్టాక్ స్క్వేర్, లండన్
File:POL Mahatma Gandhi sculpture.jpg|గోస్లావ్‌స్కీ గీసిన గాంధీ వ్యంగ్య చిత్రం
File:Gandhi Burgos lateral.JPG|స్పెయిన్‌లోని బుర్గోస్‌లో గాంధీ విగ్రహం
File:Spomenik Mahatmi Gandhiju u Manchesteru.jpg|మాంచెస్టర్ కేథడ్రల్‌లోని గాంధీ విగ్రహం

## మ్యూజిక్ వీడియోలు

* 1954: బాలీవుడ్ సినిమా *జాగృతి* లోని దేశభక్తి పాట సబర్మతి కే సంత్ మహాత్మా గాంధీకి అంకితం చేయబడింది 
* 2012: "బీ ది చేంజ్ (ది స్టోరీ ఆఫ్ మహాత్మా గాంధీ") గాంధీ జయంతి వేడుకల్లో ఎంసి యోగి రూపొందించిన రాగ, హిప్ హాప్ మిశ్రమం విడుదల చేయబడింది.
* 2013: "గాంధీ వర్సెస్ మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్ ఎపిక్ రాప్ బ్యాటిల్స్ ఆఫ్ హిస్టరీ సీజన్ 2", గాంధీ, ఎంఎల్కేల మధ్య హాస్యనటులు కీ & పీలే చిత్రీకరించిన వ్యంగ్య రాప్ వీడియో.

## టెలివిజన్

* 2002-03: యానిమేటెడ్ సిరీస్ *క్లోన్ హై* గాంధీ స్మిత్ ప్రధాన పాత్ర, ఈ కార్యక్రమంలో అతని చిత్రణ వివాదాస్పదమైంది,  కేవలం ఒక సీజన్ తర్వాత రద్దు చేయబడింది. 2023లో ఈ ప్రదర్శన పునరుద్ధరించబడినప్పుడు, గాంధీని ప్రధాన తారాగణం నుండి మినహాయించారు, అయినప్పటికీ ఇతర పాత్రలు దీనిని ప్రస్తావించాయి, ఇది భవిష్యత్ సీజన్లలో తిరిగి వచ్చే అవకాశం ఉందని సూచిస్తుంది.
* 2004: "వన్ వరల్డ్ః టెలికాం ఇటాలియా 'గాంధీ": ఇటలీలోని వై & ఆర్ నిర్మించిన, స్పైక్ లీ దర్శకత్వం వహించిన అవార్డు గెలుచుకున్న టెలివిజన్ వాణిజ్య ప్రకటన. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో గాంధీ ఒక ప్రసంగాన్ని ప్రసారం చేసి, డిజిటల్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించడం ద్వారా ప్రేక్షకులను చేరుకోవడాన్ని ఇది వర్ణిస్తుంది.

## థియేటర్

* ఫిలిప్ గ్లాస్ (1980లో కాన్‌స్టాన్స్ డి జోంగ్‌లు) స్వయంగా  కాన్స్టాన్స్ డీ జోంగ్ స్వయంగా ఒపేరా సత్యాగ్రహ దక్షిణాఫ్రికా గాంధీ అనుభవాల ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
* 1995 మరాఠీ నాటకం *గాంధీ విరుధ్ గాంధీ* గాంధీ, ఆయన కుమారుడు హరిలాల్ మధ్య సంబంధాన్ని అన్వేషించింది. 2007లో వచ్చిన గాంధీ, మై ఫాదర్ సినిమా కూడా ఇదే ఇతివృత్తం మీద ప్రేరణ పొందింది. 1997 హిందీ నాటకం *గాంధీ అంబేద్కర్* గాంధీని, ఆయన సూత్రాలను విమర్శించింది.
* మీ *నాథూరామ్ గాడ్సే బోల్తాయ్* (మరాఠీ ఫర్ దిస్ ఈజ్ నాథూరామ్ గోడ్సే స్పీకింగ్, మొదటిసారి 1997లో ప్రదర్శించబడింది 
* హోవార్డ్ బ్రెంటన్ డ్రాయింగ్ ది లైన్ 2013లో  హాంప్‌స్టెడ్ థియేటర్‌లో ప్రదర్శించబడింది. భారతదేశ విభజనపై రాసిన ఈ నాటకంలో తన్వీర్ ఘనీ గాంధీగా నటించారు.
* మనోజ్ షా దర్శకత్వం వహించిన గుజరాతీ భాష ఒక వ్యక్తి నాటకం *మోహన్ నో మసాలా*, 2015లో ముంబైలో ప్రదర్శించబడింది. ఇది ప్రతీక్ గాంధీ పోషించిన గాంధీ ప్రారంభ సంవత్సరాలను వివరిస్తుంది.
* 2016లో, నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ది పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ (ఇండియా) దానేష్ ఖంబాటా  *గాంధీ-ది మ్యూజికల్* ప్రదర్శించింది, ఇందులో చిరాగ్ వోహ్రా, అభిషేక్ కృష్ణన్ గాంధీగా నటించారు.
* 2016 నవంబరులో, యుగపురుష్: మహాత్మా నా మహాత్మా నాటకం భారతదేశంలోని ముంబైలో ప్రదర్శించబడింది. ఈ నాటకం శ్రీమతి రాజ్చంద్ర నుండి గాంధీ పొందిన ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వాన్ని వర్ణిస్తుంది.
* నేషనల్ థియేటర్ 2022 సీజన్‌లో అనుపమ చంద్రశేఖర్  ది ఫాదర్ అండ్ ది అస్సాసిన్ ఉంది, ఇది గాడ్సే కథను చెబుతుంది, దీనిని "గాంధీ భక్తుడైన అనుచరుడు [చివరికి హంతకుడు అవుతాడు" గా అభివర్ణించారు.

## వీడియో గేమ్స్

### నాగరికత
సివిలైజేషన్ టర్న్-బేస్డ్ స్ట్రాటజీ  సిరీస్‌లో (1991-ప్రస్తుతం) గాంధీ సివిలైజేశన్ సిరీస్‌లో మొదటి ఆట నుండి ప్రారంభించి భారత *నాగరికత* నాయకుడిగా కనిపిస్తారు (1996), స్పిన్-ఆఫ్లను మినహాయించి సిరీస్‌లోని అన్ని ఇతర ఆటలు.

క్రీడాకారుడు భారత నాగరికత వలె ఆడకపోతే, కంప్యూటర్ గాంధీని నిజ జీవితం మాదిరిగానే ప్రవర్తించేలా చేస్తుంది (అంటే శాంతియుతమైనది, తనను తాను దాడి చేసుకుంటే తప్ప ఇతర నాగరికతలపై దాడి చేయదు.  ఈ సిరీస్‌లో భాగంగా, ఆటలలోని టెక్నాలజీ ట్రీ, ఆటగాడి సొంత నాగరికతతో పాటు కంప్యూటర్ ద్వారా నియంత్రించబడే ఇతర నాగరికతలను కూడా అణుశక్తిని కనుగొనడానికి,  తదనంతరం అణు ఆయుధాలను అభివృద్ధి చేయడానికి అనుమతిస్తుంది.

ఈ సిరీస్‌లోని మొదటి గేమ్ నుండి సివిలైజేషన్ IV (2005) వరకు, గాంధీ యుద్ధ సమయంలో ఆయుధాలను ఉపయోగిస్తాడు (అది స్వభావరీత్యా పూర్తిగా రక్షణాత్మక యుద్ధం), కానీ అబ్రహం లింకన్ (అమెరికన్ నాగరికత నాయకుడు) వంటి ఇతర శాంతియుత నాయకుల కంటే ఎక్కువగా కాదు, అయినప్పటికీ అది అలా భావించబడింది.

సివిలైజేషన్ V (2010) నుండి, ప్రోగ్రామర్ జాన్ షేఫర్ ఒక కొత్త ఫీచర్‌ను హాస్యంగా జోడించారు, ఇక్కడ గాంధీ అణ్వాయుధాలను పొందిన తర్వాత, అతను పొరుగు నాగరికత, ఆటగాడి స్వంతంపై బాంబు దాడి చేస్తాడు. గాంధీ అహింస సూత్రానికి కట్టుబడి ఉండటానికి ప్రసిద్ధి చెందాడని, అందువల్ల గాంధీ యుద్ధాన్ని ప్రారంభించడం చాలా అసాధారణమైనది, ముఖ్యంగా అణు యుద్ధం, ఇది "న్యూక్లియర్ గాంధీ" అని పిలవబడే దాని గురించి ఇంటర్నెట్ మీమ్స్‌కు దారితీసింది.

కాలక్రమేణా, మొదటి ఆట /లేదా రెండవ ఆటలో లోపం, నాగరికత II (1996) అటువంటి పరిస్థితులలో గాంధీని అణు యుద్ధోన్మాదిగా మార్చిందనేది ప్రజాదరణ పొందిన దురభిప్రాయంగా మారింది. గాంధీ దూకుడు స్థాయిని "1" (అత్యల్ప స్థాయి) కు సెట్ చేయబడిన ఒక పూర్ణాంక ప్రవాహ లోపం వల్ల ఈ లోపం సంభవించిందని భావించబడుతుంది, అది మళ్లీ తగ్గితే, ఉనికిలో లేని "0" కు బదులుగా, అది "255" (అత్యధిక స్థాయి) కు తగ్గుతుంది, గాంధీని చాలా దూకుడుగా చేస్తుంది.

2020లో, మొదటి ఆట యొక్క సృష్టికర్త సిడ్ మీర్ మొదటి *నాగరికత* అలాంటి లోపం లేదని, మొదటి ఆట ప్రోగ్రామింగ్ భాష Cని, రెండవ ఆట C + + ను ఉపయోగించిన విధంగా ఆట ప్రోగ్రామ్ చేయబడలేదని పేర్కొన్నాడు. ఆ రెండు ప్రోగ్రామింగ్ భాషలలో, అన్ని పూర్ణసంఖ్య వేరియబుల్స్ డిఫాల్ట్‌గా సైన్డ్ చేయబడతాయి , ఇది అలాంటి గ్లిచ్‌ను అసాధ్యం చేస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:గుజరాత్ వ్యక్తులు
వర్గం:మహాత్మా గాంధీ