open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
భారతదేశంలో మహిళల ఆరోగ్యం

[alt=A community health worker prepares a vaccine.|thumb|[ఒడిశాలో టీకా వేస్తున్న  సామూహిక ఆరోగ్య కార్యకర్త.]]
**భారతదేశంలో మహిళల ఆరోగ్యాన్ని** పరిశీలించడానికి బహుళ సూచికలను దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి. భౌగోళిక, సామాజిక, ఆర్థిక, సంప్రదాయాలను బట్టీ మహిళల ఆరోగ్య పరిస్థితులు మారుతుంటాయి. 

భారతదేశంలోని మహిళల ఆరోగ్యాన్ని పలు కోణాల్లో మెరుగుపరచేందుకు, ప్రపంచ ఆరోగ్య ప్రమాణాలూ, భారత్ లోని పురుషుల ఆరోగ్యంతో పోల్చవలసి వస్తుంది. ఆరోగ్యం మనిషి జీవితానికీ, ఆర్థిక వృద్ధికి కూడా చాలా ముఖ్యమైనది.

భారతదేశం లో  మహిళల ఆరోగ్యం  వారి పరిస్థితులను  గమనిస్తూ,  రోగ నిర్ధారణ తో   చికిత్స చేయడం, వారి  శారీరక, మానసిక శ్రేయస్సును ప్రభావితం చేసే వ్యాధులను దృష్టిలో పెట్టుకొని వారికీ సరైన వైద్యను అందించటం ప్రభుత్వాల కర్తవ్యం . భారతదేశంలో మహిళలు అనేక ఆరోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కోవలసి ఉంది, ఇది చివరికి మొత్తం దేశ  ఆర్థిక వ్యవస్థ పైన ప్రభావితం చేస్తుంది. 

## చరిత్ర
భారతదేశంలో మహిళలు పోషకాహార లోపం, తల్లి ఆరోగ్యం లేకపోవడం, ఎయిడ్స్ వంటి వ్యాధులు, రొమ్ము క్యాన్సర్, గృహ హింస,పోషకాహారంలోపం ,అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో పోషకాహార లోపం ఉన్న మహిళల రేటు భారతదేశంలో ఒకటి. పోషకాహార లోపం సమస్యలను పరిష్కరించడం మహిళలకు, వారి సంతానమునకు , పెరుగుదలకు మంచి  ఫలితాలను ఇస్తుంది. తల్లి ఆరోగ్యం లేకపోవడం, ప్రభుత్వం వారి  జాతీయ ఆరోగ్య కార్యక్రమాలైన జాతీయ గ్రామీణ ఆరోగ్య మిషన్ (ఎన్‌ఆర్‌హెచ్‌ఎం),కుటుంబ సంక్షేమ కార్యక్రమం భారతదేశం అంతటా మహిళల తల్లి ఆరోగ్య సంరక్షణ అవసరాలను తీర్చడానికి రూపొందించబడ్డాయి. గత రెండు దశాబ్దాలుగా భారతదేశం అనూహ్య వృద్ధిని సాధించినప్పటికీ, అనేక అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలతో పోల్చితే మాతాశిశు మరణాలు ఇప్పటికీ ఎక్కువగా ఉన్నాయి.1992నుంచి 2006  మధ్య ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగిన మాతా శిశు మరణాలలో దాదాపు 20 శాతం భారతదేశం లో ఉన్నాయి. వీటికి తోడు గృహహింస , మహిళల ఆత్మహత్యలు , సమాజములో చిన్న చూపు  ప్రధానము గా  భారతదేశములో మహిళలు ఎదుర్కుంటున్న సమస్యలు. వీటిని దృష్టిలో లో పెట్టుకొని వారి ఆరోగ్య సంరక్షణ చేయడం అవసరం    భారతదేశంలో మహిళల ఆరోగ్యం గురించి కొన్నివాస్తవాలు ఉన్నాయి, ఇవి భారతదేశంలో మహిళలు వారి ప్రాథమిక హక్కులు, అవసరాలు, ఆరోగ్యం ఎలా కోల్పోతారనే దానిపై  స్పష్టమైన ఆలోచన దానిలో మహిళలు ప్రసవ సమయములో అత్యధిక మరణాల రేటు లో అగ్రస్థానంలో ఉంది, పాఠశాలకు వెళ్ళని బాలికలు కూడా అత్యధికంగా ఉన్నారు. భారతదేశంలో జన్మించిన మొత్తం బాలికలలో 25% మంది  15  దినములలోనే మరణిస్తున్నారు . 2005 లో భారతదేశంలో 40% హెచ్ఐవి కేసులు మహిళలే   
 

  

ఇవి  కూడా చూడండి

భారతదేశంలో మహిళలు

## మూలాలు

వర్గం:స్త్రీవాదం
చిన యాదర

**చిన యాదర **,భారతదేశంలోని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం  కృష్ణా జిల్లా, మచిలీపట్నం దక్షిణ మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

ఇది పడయదర పంచాయతీ పరిధిలోకి వస్తుంది. ఇది ఆంధ్రా ప్రాంతానికి చెందినది. ఇది జిల్లా హెడ్ క్వార్టర్స్ మచిలీపట్నం నుండి దక్షిణం వైపు 14 కిమీ దూరంలో ఉంది. మచిలీపట్నం నుండి 16 కి.మీ. తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్ నుండి 362 కి.మీ దూరంలో ఉంది.

చినయాదర పిన్ కోడ్ 521001, పోస్టల్ ప్రధాన కార్యాలయం మచిలీపట్నం.

చినయాదర చుట్టూ ఉత్తరాన మచిలీపట్నం మండలం, పశ్చిమాన మోపిదేవి మండలం, ఉత్తరాన గూడూరు మండలం, పశ్చిమాన చల్లపల్లి మండలం ఉన్నాయి.

మచిలీపట్నం, పెడన, రేపల్లె, గుడివాడ చినయాదరకు సమీపంలోని నగరాలు.

ఇది బెంగాల్ బేకు సమీపంలో ఉంది. వాతావరణంలో తేమ ఉండే అవకాశం ఉంది.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీ బాలా త్రిపుర సుందరీ సమేత శ్రీ బాలనాగేశ్వరస్వామివారి అలయం
ఈ ఆలయంలో 2017, మార్చి-5వతేదీ ఆదివారంనాడు ధ్వజస్తంభ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమం వైభవంగా నిర్వహించారు. వేదపండితుల ఆధ్వర్యంలో రుద్రయాగం పీఠన్యాసం, యంత్రస్థపన మొదలగు క్రతువులను శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు. అనంతరం జీవధ్వజస్తంభ ప్రతిష్ఠ, కుంభాభిషేకం, పూర్ణాహుతి, శాంతికళ్యాణాలను నిర్వహించారు. ఈ సదర్భంగా నిర్వహించిన అన్నసమారాధనకు విశేష స్పందన లభించింది. [1] 
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
[1] ఈనాడు కృష్ణా; 2017, మార్చి-6; 4వపేజీ.

వర్గం:మచిలీపట్నం దక్షిణ మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
పుష్పకుమారి

**పుష్పకుమారి**  దక్షిణ భారతదేశపు చలనచిత్ర నటి. ఈమె ఎక్కువగా తెలుగు సినిమాలలో నటించింది. ఎక్కువగా సహాయ పాత్రలను ధరించింది. ఈమె ఆదుర్తి సుబ్బారావు, దుక్కిపాటి మధుసూధనరావు, తాతినేని రామారావు, వి.మధుసూధనరావు, కె.ఎస్.ప్రకాశరావు, బాపు, గిడుతూరి సూర్యం, బి.విఠలాచార్య, కె.విశ్వనాథ్, భానుమతీ రామకృష్ణ, బి.ఎ.సుబ్బారావు, విజయనిర్మల, కె.రాఘవేంద్రరావు,కె.బాపయ్య మొదలైన ప్రముఖ దర్శకుల సినిమాలలో నటించింది. ఎన్.టి.రామారావు, కృష్ణ, నాగేశ్వరరావు, చిరంజీవి, శోభన్ బాబు, కాంతారావు, చంద్రమోహన్ వంటి అగ్ర నటులతో కలిసి పనిచేసింది.  
## తెలుగు సినిమాల జాబితా
పుష్పకుమారి నటించిన తెలుగు సినిమాల పాక్షిక జాబితా:

1975.               గాజుల కిష్టయ్య 

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:శోభన్ బాబు నటించిన సినిమాలు
అనాసాగరం

**అనాసాగరం **, కృష్ణా జిల్లా, నందిగామ మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఇది నందిగామ నగరపంచాయితీలో కలిపారు. 

## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
#ఆర్.సి.ఎం ప్రాథమిక పాఠశాల. 
#మండల పరిషత్తు ఆదర్శ ప్రాథమిక పాఠశాల.
### గ్రంధాలయాలు
#బొడ్డురాయి సెంటర్‌లోని మినీ గ్రంథాలయం. 
#ఎస్.సి.కాలనీలోని అంబేద్కర్ సెంటర్‌లోని పఠనమందిరం.
## గ్రామ పంచాయతీ
ఈ గ్రామం నందిగామ పట్టణ శివారులో ఉంది.
## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీ మహాలక్ష్మమ్మ, మద్దిరావమ్మ, అంకమ్మ అమ్మవార్ల ఆలయం
ఈ ఆలయంలో ఈ ముగురమ్మలూ ఒకే ప్రాంగణంలోని దేవాలయంలో కొలువై ఉన్నారు. ఈ పురాతన ఆలయాన్ని 20 లక్షలరూపాయల భక్తుల విరాళాలతో పునర్నిర్మించారు. మరికొద్ది దూరంలో శ్రీ గంటలమ్మ తల్లి ఆలయం ఉంది. ఉగాది పండుగ నాడు, మహిళలు ఈ అమ్మవారలకు బోనాలు సమర్పించడం ఆనవాయితీగా వచ్చుచున్నది. గ్రామమంతా పాడిపంటలతో చల్లగా ఉండాలని కోరుతూ, ప్రతి సంవత్సరం ప్రభలతో జాతర నిర్వహించెదరు. ఎంతో ప్రాముఖ్యం గల ఈ ఆలయం శిథిలావస్థకు చేరడంతో, గ్రామస్థులు కమిటీగా ఏర్పడి, దేవాలయాలను అపురూపంగా తీర్చిదిద్దినారు. పునర్నిర్మించిన ఈ అలయంలో విగ్రహప్రతిష్ఠా మహోత్సవం 2017, మార్చి-9వతేదీ గురువారం నుండి ప్రారంభించారు. 9వతేదీ గురువారంనాడు, గణపతిపూజ, గోపూజ నిర్వహించారు. 10వతేదీ శుక్రవారంనాడు మండపారాధన, సామూహిక కుంకుమపూజలు, 11న క్షీరాధివాసం, సూర్య నమస్కారాలు, మూలమంత్ర హోమాలు, జలాధివాసం, జ్యోతిర్లింగార్చనలు నిర్వహించారు. 12న మహా లింగార్చన, దేవతా విగ్రహాల గ్రామోత్సవం, ధాన్యాధివాసాం, శయ్యాధివాసం నిర్వహించారు. 13వతేదీ సోమవారం ఉదయం 8-42 కి యంత్రస్థాపన, బింబస్థాపన, కళాన్యాసం, దేవతా విగ్రహాల ప్రతిష్ఠ, మహాపూర్ణాహుతి నిర్వహించారు. గ్రామ దేవతల విగ్రహాలకు ఎదురుగా పోతరాజు విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. తొలిసారిగా అమ్మవారలకు ఆవు-దూడ దర్శనం చేయించారు. కుంభం సమర్పించారు. ఈ కార్యక్రమానికై సుదూర ప్రాంతాలనుండి విచ్చేసిన భక్తులు, బంధుమిత్రులతో గ్రామంలో సందడి నెలకొన్నది. ఈ సందర్భంగా భారీ అన్నసమారాధన కార్య్యక్రమం నిర్వహించారు.

ప్రతి సంవత్సరం ఉగాది పండుగనాడు, గ్రామస్థులందరూ కలిసి ఉమ్మడిగా గ్రామదేవతలకు బోనాలు సమర్పించడం ఇక్కడి ఆనవాయితీ. ఈ సందర్భంగా భారీప్రభను రంగురంగుల విద్యుద్దెపాలతో అందంగా అలంకరించెదరు.
### శ్రీ భక్తాంజనేయస్వామివారి ఆలయం

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
నందిరాజుతోట

**నందిరాజుతోట **, బాపట్ల జిల్లా, బాపట్ల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం . 

## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల.

మండల పరిషత్తు ప్రాధమిక పాఠశాల. 
## గ్రామ పంచాయతీ

#2013, జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో, వెంకటేశ్వరమ్మ, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు.
#స్వచ్ఛభారత్ ప్రాజక్ట్ అమలులో ఈ గ్రామం ఆదర్శంగా నిలిచి, సంపూర్ణ పారిశుద్ధ్యం దిశగా అడుగులు వేసింది. రాష్ట్రంలో తొలిసారిగా, కంపోస్ట్ యూనిట్‌ను పూర్తిస్థాయిలో ఏర్పాటుచేసి, తడి, పొడి వ్యర్ధాలను వేరువేరుగా సేకరించి, వ్యర్ధాల నుండి సంపద సృష్టించిన గ్రామంగా నిలిచింది. నూరు శాతం మరుగుదొడ్ల నిర్మాణంలో మండలంలో తొలి **ఓ.డి.ఎఫ్ ** గ్రామముగా నిలిచింది. ఈ గ్రామాన్ని జిల్లా సర్పంచుల సంఘం 2017, మార్,7న సందర్శించి, గ్రామ సర్పంచ్ శ్రీమతి వెంకటేశ్వరామ్మను, పంచాయతీ కార్యదర్శి శ్రీమతి మరియమ్మనూ, ఘనంగా సత్కరీంచారు.

వర్గం:బాపట్ల మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
వుమన్స్ డే (పత్రిక)

**వుమన్స్ డే (పత్రిక)** అనేది అమెరికాకు చెందిన స్త్రీల మ్యాగజైన్. ఈ పత్రికలో  ఇంటి అలంకరణ, ఆహారం, పోషణ, శారీరిక దృఢత్వం, భౌతిక ఆకర్షణ, ఫ్యాషన్ వంటి విషయాలపై వ్యాసాలు ఉంటాయి. అమెరికాలో ప్రచురించే సెవెన్ సిస్టర్స్ మాగజైన్స్ లో ఈ పత్రిక ఒక భాగం.1931లో మొట్టమొదటిసారి ఈ పత్రికను ది గ్రేట్ అట్లాంటిక్ & పసిఫిక్ టీ కంపెనీలు ప్రచురించాయి. ప్రస్తుతం హార్స్ట్ కార్పొరేషన్ అనే ప్రచురణ సంస్థ ప్రచురిస్తోంది. 
## చరిత్ర
ఎ&పి వారి కిరాణా దుకాణాల్లో ఈజీ-టు-రీడ్ విధానంలో వంటల రెసిపీ పుస్తకాలను ప్రచురించేది.1936లో ఎ&పి  మొట్టమొదటి ఆధునిక సూపర్ మార్కెట్ ప్రారంభించిన సందర్భంగా 1937లో ఆ చిన్న రెసిపీ పుస్తకాలను విస్తరించి, మరిన్ని విషయాలతో వుమన్'స్ డే పత్రికను ప్రచురించడం మొదలుపెట్టింది. ఈ పత్రిక మొదటి వెల 5 సెంట్లు. ఈ పత్రిక పిల్లల పెంపకం, కళలు, ఆహారం తయారీ, వంటలు, ఇంటి అలంకరణ, కుట్టుపని, ఆరోగ్యం వంటి విషయాలపై పలు వ్యాసాలు వెలువరించేది. వీటితో పాటు ప్రముఖ కార్టూనిస్టు వాల్టర్ హోబన్  జెర్రీ ఆన్ ది జాబ్ అనే కామిక్ స్ట్రిప్ రాసేవారు.ఈ పత్రికను ఎ&పి దుకాణాల్లో మాత్రమే ప్రత్యేకంగా అమ్మేవారు. 1944లో ఈ పత్రిక 3,000,000 కాపీలు అమ్ముడుపోయాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:పత్రికలు
చింతల రామచంద్రరెడ్డి (తెలంగాణ)

**చింతల రామచంద్రరెడ్డి** తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకుడు. ఖైరతాబాదు శాసనసభ నియోజకవర్గం ఎమ్మెల్యేగా భారతీయ జనతా పార్టీ నుండి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
ఈయన హైదరాబాద్ లోని ఎల్లారెడ్డిగూడలో జన్మించాడు. పాలిటెక్నిక్ చేసి, వ్యాపారరంగంలో అడుగుపెట్టాడు.

## రాజకీయ ప్రస్థానం
రామచంద్రరెడ్డి 12 సంవత్సరాల వయసులోనే రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్లో దానియొక్క కార్యకలాపాలలో చేరి చురుకైన పాత్ర పోషించాడు. తర్వాత భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరి, గ్రేటర్‌ హైదరాబాదు బీజెపి అధ్యక్షుడుగా పనిచేశాడు. 2009 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో భారతీయ జనతా పార్టీ తరపున ఖైరతాబాదు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు.

2014 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఆయన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ మాజీ మంత్రి దానం నాగేందర్‌ ఓడించి ఖైరతాబాదు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి తొలిసారిగా ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు.  రామచంద్రరెడ్డి ఆ తరువాత 2018లో జరిగిన ఎన్నికలలో ఓడిపోయి రెండో స్థానంలో, 2023లో జరిగిన ఎన్నికలలో ఓడిపోయి మూడో స్థానంలో నిలిచాడు.

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2014)
కురుమద్దాలి విజయలక్ష్మి

**కురుమద్దాలి విజయలక్ష్మి** నవలా రచయిత్రి, కథా రచయిత్రి. ఈమె 1940, అక్టోబర్ 16న విజయవాడలో జన్మించింది. ఈమె వ్రాసిన అనేక నాటికలు ఆకాశవాణిలో ప్రసారమయ్యాయి. ఈమె రచనలు ఆంధ్రజ్యోతి, ఆంధ్రప్రభ, ఆంధ్రపత్రిక, ప్రగతి, చక్రవర్తి, యువ, అనామిక, జయశ్రీ, వనితాజ్యోతి, స్రవంతి, అపరాధ పరిశోధన, స్వాతి, చతుర, కడలి, వనిత తదితర పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి.

## రచనలు
### నవలలు

* లవ్ మర్డర్స్
* అగాధాల అంచులలో
* నీలికన్నుల నీడల్లో
* అసిధార 
* క్షణం క్షణం 
* అడుగడుగునా 
* అనుభవాల అలలలో
* అర్ధరాత్రి ఆర్తనాదం 
* క్రేజీ గర్స్
* దీప
* ఆమని కోయిల
* ఆఖరి క్షణం
* హత్య
* పంచవన్నెల చిలక
* థ్రిల్ గేం
* అలివేణి
* ఆటవెలది
* అందమైన అపశృతి
* గాడ్స్ గిఫ్ట్
* అశోకవనంలో సీత
* ముద్దుగుమ్మ
* ఒక జంట కలిసిన తరుణాన
* రుధిర మందారం 
* గిఫ్ట్
* కథానాయకి
* అమ్మో అమ్మాయిలు
* హిమసుందరి
* పెట్టె తీసి చూడు
* కలియుగంలో స్త్రీ
* డేంజర్... డేంజర్...
* మిస్టర్ క్లీన్
* పడుచుదనం రైలుబండి
* అష్టపది
* కోటీ యాభై లక్షలు
* పన్నీటి కెరటాలు
* ప్రయాణంలో ప్రమాదం

### కథలు
ఈమె వ్రాసిన కథలలో కొన్ని:

* అంతిమ రహస్యం
* అంతిమ విజయం
* అందమైన వంటావిడ
* అతను ఆమె
* అత్తలు మారాలి
* అరుంధతి
* అసలు రహస్యం
* అహల్య పతివ్రత
* కూర
* కొత్తకోడలు
* కోరిక
* ఖూనీకోర్
* నగ్నముని
* నాపేరే భగవాన్
* పంచదార...
* పుట్టిన బుద్ధి
* ప్రశ్నలు మూడే
* ప్రేమ-పగ-ఈర్ష్య
* భార్యని లొంగ...
* మందు
* మారని కాలంలో మారిన మనుషులు
* మీసం
* మైడియర్ ఫూల్
* రంగూన్‌మిత్రుడు
* రహస్యంకావాలి
* విముక్తి
* సావిత్రీ అదియుందక్క
* సూడిదలు
* సోడాబుడ్డి కళ్ళద్దాలు
* స్ధల పురాణం
* హంతకులు - ఆగంతకులు

## మరణం
ఈమె తన 70వ యేట పార్కిన్‌సన్ వ్యాధితో బాధపడుతూ 2010, అక్టోబర్ 9న విజయవాడలో మరణించింది.

## మూలాలు

వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వర్గం:2010 మరణాలు
తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారాలు-2017

**తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం** తెలంగాణ రాష్ట్ర మహిళా, శిశు సంక్షేమ శాఖ, తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖల ఆధ్వర్యంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతీ సంవత్సరం అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఆయా రంగాల్లో రాణించిన మహిళలకు అందజేసే పురస్కారం. గౌరమ్మను గంగలో పూజించే బతుకమ్మ సాక్షిగా.. దుర్గమ్మను నైవేద్యంతో పూజించే బోనం సాక్షిగా.. స్త్రీలను గౌరవించుకోవడం, సత్కరించుకోవడం తెలంగాణ రాష్ట్ర సంప్రాదాయం. స్వతంత్ర భారతంలో ఏ రాష్ట్రంలో లేని విధంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతీ సంవత్సరం అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఆయా రంగాల్లో రాణించిన మహిళలకు ప్రత్యేక పురస్కారాలు అందజేస్తుంది.

2017 పురస్కారాల్లో భాగంగా వివిధ రంగాల్లో సత్తా చాటుతున్న తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన ప్రతిభామూర్తుల్లో 13 కేటగిరీలకుగాను 24 మందిని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఉత్తమ మహిళలుగా ఎంపిక చేసింది. వీరికి 2017, మార్చి 8న అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం రోజున హైదరాబాద్ లోని లలిత కళా తోరణంలో లక్ష రూపాయల నగదు పురస్కారంతో సత్కరించడం జరిగింది. ఈ కార్యక్రమంలో నిజామాబాద్ ఎం.పి కల్వకుంట్ల కవిత, హోంమంత్రి నాయిని నర్సింహారెడ్డిడి, తుమ్మల నాగేశ్వరరావు, ప్రణాళిక బోర్డు ఉపాధ్యక్ష్యుడు సినిగిరెడ్డి నిరంజన్ రెడ్డి, ఎస్.సి కార్పొరేషన్ చైర్మన్ పిడమర్తి రవి, సాంస్కృతిక సారథి చైర్మన్, ఎమ్మెల్యే రసమయి బాలకిషన్, డిప్యూటీ స్పీకర్ పద్మా దేవేందర్ రెడ్డి, ప్రభుత్వ విప్ గొంగిడి సునీత, తుల ఉమ తదితరులు పాల్గొని పురస్కారాలు అందజేశారు.

## పురస్కార గ్రహీతలు

## చిత్రమాలిక

File:Prof. Vidyavati receiving Eminent Women award from Telangana Government.jpg|తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం అందుకుంటున్న ప్రొ. విద్యావతి
File:Katta Kavitha receiving Eminent Women awrad from Telangana Government.jpg|తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం అందుకుంటున్న కట్ట కవిత
File:Mula VijayaReddy receiving Eminent Women awrad from Telangana Government.jpg|తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం అందుకుంటున్న మూల విజయారెడ్డి
File:Tirunagari Devakidevi receiving Eminent Women awrad from Telangana Government.jpg|తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం అందుకుంటున్న తిరునగరి దేవకీదేవి


## ఇవికూడా చూడండి
# తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారాలు-2018
# తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారాలు-2019
# తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారాలు-2020

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వం
వర్గం:పురస్కారాలు
వర్గం:తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ
వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర పురస్కారాలు
వర్గం:పురస్కార గ్రహీతలు
తురగా (మోచర్ల) జయశ్యామల

**తురగా (మోచర్ల) జయశ్యామల** ప్రముఖ రచయిత్రి. 
## విశేషాలు
ఈమె కృష్ణా జిల్లా, కలిదిండి మండలం, కోరుకొల్లు గ్రామంలో సూర్యప్రకాశరావు, రాజలక్ష్మి దంపతులకు జన్మించింది. ప్రస్తుతం ముంబాయి నగరంలో నివాసం. ఈమె భర్త తురగా రవీంద్ర ఛార్టర్డ్ అకౌంటెంట్. వీరికి ఒక కుమార్తె ఉంది. జయశ్యామల తన 14వ యేటి నుండి అంటే 1972 నుండి రచనలు చేయడం ప్రారంభించింది. ఈమె దాదాపు 45 నవలలు, 350 కథలు రచించింది. ఈమె రచనలు వివిధ పత్రికలలో ప్రచురింపబడ్డాయి. ఈమె రచనలు కొన్ని కన్నడ, మరాఠీ భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి. ఆకాశవాణి హైదరాబాదు కేంద్రం నుండి ఈమె రచనలు కొన్ని ప్రసారమయ్యాయి. కొన్ని రచనలకు బహుమతులు లభించాయి. ఈమెకు బాంబే ఆంధ్ర మహాసభలో  శాశ్వత సభ్యత్వం ఉంది. బాంబే ఆంధ్రమహాసభ మహిళాశాఖ కమిటీ మెంబరు నుండి అధ్యక్ష పదవి వరకు వివిధ హోదాలలో సేవలను అంధించింది. ప్రస్తుతం ఈ మహాసభ ఎక్స్ అఫిషియో మెంబర్‌గా ఈమె పనిచేస్తున్నది. ఈమెకు ముంబాయిలో, హైదరాబాదులో పలుసార్లు సన్మానాలు జరిగాయి. ఈమె ఐరోపా, అమెరికా, తూర్పుమధ్య దేశాలను, భారతదేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలను విరివిగా సందర్శించింది.

## రచనల జాబితా

* మగరాజ్యంలో ఆడే బొమ్మ
* స్వయంకృతం
* ముళ్ళతోటలో పూలబాటలు
* కృష్ణ ప్రేమ
* కాలమిచ్చిన తీర్పు
* పూర్ణిమ
* ఇంద్ర ధనస్సు
* దేవుడు నవ్వాడు (కథాసంపుటి)
* శంఖారావం (కథాసంపుటి)
* కరిగిపోయిన నీలిమేఘం
* నివేదన
* ప్రేమాలయం
* ప్రియబాంధవి
* సాగర తరంగాలు
* వెలుగుతీరం
* ఆశాసౌధాలు

### కథలు
ఈమె వ్రాసిన కథలలో కొన్ని:

* అనుబంధం
* అభిమాని
* ఇదొక భారతం
* గుణపాఠం
* చుక్కలు చూసేవేళ
* చెదరని స్వప్నం
* జననీ జన్మభూమి
* జాతకం
* డొక్కుపెట్టి
* తేనెపూలు
* దరిచేరిన తీరం
* దేవుడు నవ్వాడు
* దేవుడూ!నీకు దిక్కెవరు?
* నడిఏటిలో నావ
* నా స్మృతి పధంలో
* నీవునేర్పిన విద్య
* నేను ఆశావాదినికాలేను
* నేను చేసింది న్యాయమేనా?
* పట్టుచీర
* పావలా కావాలి
* పొరపాటు
* బహుమతి
* భవతీ బిక్షాందేహీ
* మనస్సాక్షి
* రక్షా-బంధనం
* రమ్యస్మృతి
* శంఖారావం
* శీనయ్యగారి సైకిలు
* శుభాహ్వనం
* స్త్రీ

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వర్గం:ప్రవాసాంధ్రులు
వర్గం:రచయిత్రులు
వర్గం:ముంబాయి తెలుగు ప్రముఖులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
తెలంగాణ శాసనసభ

**తెలంగాణ రాష్ట్ర శాసన సభ** రెండు సభలు కలిగిన రాష్ట్రాల శాసన వ్యవస్థలో దిగువ సభ. ఈ సభ ప్రస్తుతం 119 శాసన సభ్యులతో ఉంది.

విధానసభ సభ్యులు నేరుగా వయోజన ఓటు హక్కు ఉన్న ప్రజలచే ఎన్నుకోబడతారు. ప్రతి నియోజకవర్గం నుండి ఒక అసెంబ్లీ సభ్యుడును, పోటీ చేసిన అభ్యర్థులలోకెల్ల ఎక్కువ ఓట్లను పొందిన అభ్యర్థి గెలిచినట్లు ప్రకటింపబడును. సభ్యుడిని "శాసనసభ సభ్యుడు" అని పిలుస్తారు. ఎన్నికలను భారతదేశ ఎన్నికల  సంఘం నిర్వహిస్తుంది.

సభ్యుల పదవికాలం ఐదేళ్లు ఉంటుంది. సభ్యుడు మరణించనపుడు, రాజీనామా లేదా అనర్హత విషయాలు జరిగినప్పుడు ఉపఎన్నిక నిర్వహించి, సభ్యుడిని ఎన్నిక చేస్తారు. ఈ ఎన్నికలలో అధిక స్థానాలను పొందిన పార్టీ అధికార పార్టీ అవుతుంది .ఈ ఎన్నికలను గరిష్ఠంగా అరు నెలల కాలవ్యవది లోపు జరపాలి అని జాతీయ ఎన్నికల కమిషన్ లో పొందుపరిచారు

2014 జూన్‌లో తెలంగాణ ప్రత్వేక రాష్ట్ర ఏర్పడి, 119 శాసనసభ స్థానాలతో తెలంగాణ శాసనసభ ఉనికిలోకి వచ్చింది.2023 వరకు ఆంగ్లో-ఇండియా సంఘం నుండి ఒక నామినేట్ సభ్యుడు ఉన్నారు.

## సమావేశాలు
సాధారణంగా శాసనసభ ఏడాదిలో మూడుసార్లు సమావేశమవుతాయి. బడ్జెట్ సమావేశాలు, వర్షాకాల, శీతాకాల సమావేశాలు జరుగుతుంటాయి. ఈ సమావేశాలు ఎన్ని రోజులు జరగాలనేది స్పీకర్ అధ్యక్షతన జరిగే బిజినెస్ అడ్వైజరీ కౌన్సిల్ (బీఏసీ) తీసుకునే నిర్ణయంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. బీఏసీ ప్రతిపాదనల మేరకు సభ ఎన్ని రోజులు జరుగుతుందనేది విషయంపై స్పీకర్ కార్యాలయం ప్రకటన చేస్తుంది.

## ఎన్నికల ప్రక్రియ
ఏదేని పరిస్థితులలో శాసనసభ త్వరగా రద్దు కాకపోతే, మొదటి సమావేశానికి నియమించబడిన తేదీ నుండి శాసనసభ కాలవ్యవధి ఐదు సంవత్సరాలు ఉంటుంది. శాసనసభ ప్రధాన విధులు చట్టాన్ని రూపొందించడం, పరిపాలనను పర్యవేక్షించడం, బడ్జెట్‌ను ఆమోదించడం, ప్రజా ఫిర్యాదులను ప్రసారం చేయడం.

ప్రజలు ఎన్నుకున్న శాసనసభలో ప్రస్తుతం 119 మంది శాసనసభ్యులు ఉన్నారు. రాష్ట్రం దాదాపు సమాన జనాభాతో 119 నియోజకవర్గాలుగా విభజించబడింది. ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి అసెంబ్లీకి ఎన్నికలు జరుగుతాయి. అయితే ఈ క్రింది కారణాలతో ఎన్నికలు ముందుగా జరగటానికి కూడా అవకాశాలు ఉన్నాయి.

* రాజ్యాంగం ప్రకారం రాష్ట్రాన్ని పరిపాలించడంలో వైఫల్యం
* ఒక నెల కంటే ఎక్కువ కాలం హౌస్‌లో మెజారిటీ మద్దతును ఎవరూ పొందలేకపోవడం
* హౌస్ రద్దు చేస్తూ మంత్రివర్గం తీసుకున్న అనూహ్య నిర్ణయం
### ప్రిసైడింగ్ అధికారులు

### పార్టీల వారిగా సభ్యులు

## 3వ శాసనసభ సభ్యులు

## ఇవి కూడా చూడండి
* తెలంగాణ శాసన మండలి
* తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు (2018)
* తెలంగాణ శాసనసభ నియోజకవర్గాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తెలంగాణ
వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్ర శాసనసభలు
వర్గం:శాసనసభలు
వర్గం:భారత రాజకీయ వ్యవస్థ
వర్గం:భారతదేశం లోని దిగువ సభలు
వర్గం:తెలంగాణ శాసనసభ
వర్గం:తెలంగాణ శాసనవ్యవస్థ
ఘట్టమనేని మంజుల

**మంజుల ఘట్టమనేని** (జననం 1970), భారతీయ సినీ నిర్మాత, నటి. ఆమె ఎక్కువగా తెలుగు సినిమాల్లో పనిచేసింది. ప్రముఖ తెలుగు సినీ నటుడు ఘట్టమనేని కృష్ణ కుమార్తె ఆమె. 1999 లో రాజస్థాన్ అనే సినిమాలో నటించడం ద్వారా తెరకు పరిచయమయ్యారు. సమ్మర్ ఇన్ బెత్లెహెం అనే మలయాళ సినిమాలో కథానాయకురాలిగా నటించారు. 2002 లో షో సినిమా ద్వారా అందరి మెప్పు పొందారు. ఈ చిత్రానికి జాతీయ స్థాయి ఉత్తమ చిత్రం,, ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే పురస్కారాలు దక్కాయి. ఈమె తన సొంత ప్రొడక్షన్ సంస్థ ఇందిరా ప్రొడక్షన్స్ ద్వారా సినిమా నిర్మాణం చేస్తున్నారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
ఈమె కృష్ణ, ఇందిరా దేవీల మూడవ సంతానం, మొదటి కూతురు. ఈమెకు ఇద్దరు అన్నలు, ఇద్దరు చెల్లెళ్ళు. ఈమె దర్శక నిర్మాత సంజయ్ స్వరూప్ ను వివాహంచే సుకున్నారు. వీరికి జాహ్నవి అనే కూతురుంది.

## సినిమాలు

### నిర్మాతగా

### నటిగా

## మూలాలు
వారాహి

**వారాహి దేవి** హిందూ మత నమ్మకాల ప్రకారం అమ్మవారి శక్తి రూపాలలో ఒకటి. ఈమెను సప్త మాతృకలలో ఒకామెగా, దశమహావిద్యలలో ఒకామెగా కొలుస్తారు. ఈమె వరాహ (పంది) ముఖం కలిగి ఉంటుంది. ఈమెను లక్ష్మీదేవి స్వరూపంగా కూడా కొందరు కొలుస్తారు. లక్ష్మీదేవి రూపంగా కొలిచేప్పుడు ఈమెను మనిషి రూపంలో పూజిస్తారు. ఈమె వరాహ స్వామినేపాల్లో ఈమెను బారాహి అంటారు.

వారాహి దేవిని శైవులు, వైష్ణవులు, శాక్తేయులు పూజిస్తారు. ఈమెను వామాచారం పాటించే భక్తులు రాత్రిపూటల తాంత్రిక పద్ధతులలో పూజిస్తారు. బౌద్ధ మతం వారు కొలిచే వజ్రవారాహి, మరీచి ఈమె ప్రతిరూపాలే అని ఒక నమ్మిక ఉంది.

## హిందూ dharmam నమ్మకాలు
మార్కండేయ పురాణంలోని దేవీ మాహాత్మ్యంలో శుంభ-నిశుంభ వధ కథ ప్రకారం దేవుళ్ళ శరీరాల నుండి వారి స్త్రీ రూప శక్తులు ఉద్భవిస్తాయి. శివుడి నుండి శివాని, విష్ణువు నుండి వైష్ణవి, బ్రహ్మ నుండి బ్రహ్మాణి, ఇలా వరాహ స్వామి నుండి వారాహి ఉద్భవిస్తుంది. వారాహి వరాహ (పంది) రూపంలో చేతిలో చక్రం, ఖడ్గంతో వర్ణించబడి ఉంది.

దేవీ మాహాత్మ్యంలోని తరువాత జరిగిన కథ ప్రకారం రక్తబీజుడనే రాక్షసుడి సంహారం కోసం దుర్గాదేవి తన దేహం నుండి మాతృకలను సృష్టిస్తుంది. అలా పుట్టుకొచ్చిన మాతృకలతో రాక్షశుడిని, అతని సేనను సంహరిస్తుంది. శుంభుడు దుర్గాదేవిని ద్వంద్వ యుద్ధం కోసం రమ్మని సవాలు చేస్తే, ఆమె తిరిగి మాతృకలను తనలో ఇముడ్చుకుని రాక్షసుడ్ని సంహరిస్తుంది. వామన పురాణాం ప్రకారం మాతృకలు అమ్మవారి రూపమైన చండిక నుండి ఉద్భవిస్తారు. వీపు భాగం నుండి వారాహి పుడుతుంది.

మార్కండేయ పురాణం ప్రకారం వారాహి వరాలనిచ్చే తల్లి, వివిధ దిక్కులను మాతృకలు కాస్తారు అని చెప్పే స్తోత్రంలో ఈమె కాచేది ఉత్తర దిక్కును. ఇదే పురాణంలో ఈమె గేదెను వాహనంగా చేసుకుందని తెలపబడి ఉంది.

దేవీ భాగవత పురాణం ప్రకారం వారాహిని, ఇతర మాతృకలతో పాటుగా, అమ్మవారు సృష్టించారు. అమ్మవారు దేవతలను రక్షించేందుకు ఈ మాతృకలున్నారని తెలుపుతుంది. రక్తబీజుడి కథలో ఈమె వరాహ రూపంలో శవంపై కూర్చొని ఉండి తన దంతాలతో రాక్షస సంహారం కావిస్తుంది.

వరాహ పురాణంలో రక్తబీజుడి కథ తిరిగి ప్రస్తావనకు వస్తుంది. కానీ ఈ కథలో ఒక మాతృక మరో మాతృక నుండి ఉద్భవిస్తుంది. ఈ కథ ప్రకారం వారాహి శేషనాగుపై కూర్చొని వైష్ణవి తరువాత ఉద్భవిస్తుంది. ఈమె ఈ పురాణం ప్రకారం అసూయ అనే వికారానికి అధిదేవత.

మత్స్యపురాణం ప్రకారం ఈమె జననం భిన్నంగా ఉంది. ఈ పురాణం ప్రకారం ఈమె అంధకాసురుడనే రాక్షసుడ్ని సంహరించేందుకు సహాయం కోసం శివుడి ద్వారా సృష్టించబడింది. ఈ అంధకాసురుడు కూడా రక్తబీజుడి లాగానే భూమికి రాలిన ప్రతి రక్తపు బొట్టు నుండి పుట్టుకొస్తాడు.

దేవీ పురాణం వారాహీ దేవిని విచిత్రంగా వరాహా స్వామికి తల్లిగా (వరాహజననిగా) వర్ణించింది.

## దేవాలయాలు

* బారాహీ దేవాలయం, చౌరాసి

వర్గం:సప్తమాతృకలు
వర్గం:హిందూమతం
భారతీయ మహిళా ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

ఈ జాబితాలోని 17 మందిలో 2018 నాటికి 16 మంది మహిళలు భారతదేశ వివిధ రాష్ట్రాలకు ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేసారు. మిగిలిన ఇద్దరు అనగా మమతా బెనర్జీ పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రిగా 2011 మే 20 నుండి, అలాగే ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రిగా అతిషి మార్లెనా సింగ్ 2024 సెప్టెంబరు 21 నుండి అధికారంలో ఉన్నారు. జాబితా ప్రకారం 13 రాష్ట్రాల్లో కేవలం ఒకసారే మహిళా ముఖ్యమంత్రులు ఎన్నిక అవ్వగా, ఢిల్లీ, తమిళనాడు, ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రాల మహిళా ముఖ్యమంత్రులు రెండు సార్లు  ఎన్నికవడం  విశేషం. 

ఈ 17 మంది మహిళా ముఖ్యమంత్రుల్లో కాంగ్రెసుకు చెందినవారు అయిదుగురు, భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన ముఖ్యమంత్రులు నలుగురు, ఇద్దరు  ఏఐడిఎంకెకు, ఒకరు ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీకి చెందిన వారు ఉన్నారు. భారతదేశ మొట్ట మొదటి మహిళా ముఖ్యమంత్రి సుచేతా కృపలానీ 1963-67 వరకు అతిపెద్ద రాష్ట్రమైన ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా సుచేతా కృపలానీ నైపుణ్యం, పారదర్శక పరిపాలనను నిరూపించారు. తన పదవీ కాలంలో దిగజారిన రాష్ట్ర ఆర్థికవ్యవస్థను నియంత్రించింది. రాష్ట్ర ఉద్యోగులు వేతనాలను పెంచాలని డిమాండు చేస్తూ 62 రోజుల సమ్మె నిర్వహించారు. కృపలానీ తన నిర్ణయంలో దృఢంగా ఉండి, కార్మికులు రాజీకి సిద్ధంగా ఉన్నప్పుడు వారి అభ్యర్థనను అంగీకరించినట్లు భావిస్తున్నారు. సుచేతా కృపలానీ రాజకీయ జీవితంలో ఆమె అఖిల భారత మహిళా కాంగ్రెసును స్థాపించింది. 1949లో ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీకి ప్రతినిధిగా ఉన్న ఆమె 1961లో అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థకు భారత ప్రతినిధి బృందానికి నాయకత్వం వహించింది. 1971లో సుచేతకృపలానీ రాజకీయాల నుంచి విరమించారు. ఆమె 1974లో మరణించింది. సుచేతకృపలానీ స్వతంత్ర గణతంత్రానికి అంకితమైన జీవితం గడిపింది.

## మహిళా ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

;Key

* ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి
* అధికారంలో ఉండగా హత్య లేదా మరణం

* రాజీనామా
*అవిశ్వాస తీర్మానం తర్వాత రాజీనామా చేశారు

## గణాంకాలు

### పదవీకాలం వారీగా మహిళా ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

## ఇవి కూడా చూడండి
*భారతదేశంలోని మహిళా గవర్నర్ల జాబితా
*భారతదేశం లోని మహిళా లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ల, నిర్వాహకుల జాబితా
*ప్రస్తుత భారత ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
*భారతదేశ మహిళా ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
*భారతదేశంలో అత్యధికకాలం పనిచేసిన ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
*భారతదేశంలోని మహిళా లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ల, నిర్వాహకుల జాబితా
*భారత సుప్రీంకోర్టు మహిళా న్యాయమూర్తుల జాబితా

## మూలాలు

### గమనికలు


వర్గం:భారతీయ మహిళా రాజకీయ వేత్తలు
వర్గం:భారతదేశ మహిళా ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:భారత రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రుల జాబితాలు
వర్గం:తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు
ఆరతి (నటి)

**ఆరతి** ప్రముఖ భారతీయ చలనచిత్ర నటి. ఈమె 125కు పైగా కన్నడ చిత్రాలలోను, కొన్ని తమిళ, మలయాళ, తెలుగు చిత్రాలలోను నటించింది. *మిఠాయి మనె* అనే కన్నడ చిత్రానికి, *నమ్మ నమ్మల్లి* అనే కన్నడ టి.వి.సీరియల్‌కు దర్శకత్వం వహించింది. ఈమె  కర్ణాటక రాష్ట్రప్రభుత్వంచే ఉత్తమ చలనచిత్ర నటిగా అవార్డును నాలుగు సార్లు, ఫిలింఫేర్ అవార్డును నాలుగు సార్లు గెలుచుకుంది. ఈమె దర్శకత్వం వహించిన మిఠాయి మనె చిత్రం కర్ణాటక రాష్ట్రప్రభుత్వంచే ఉత్తమ బాలల చిత్రంగా ఎంపికయ్యింది. కర్ణాటక విధాన పరిషత్‌(శాసన మండలి)కు ఎం.ఎల్.సి.గా నియమించబడింది. బి.జయమ్మ తరువాత  ఎం.ఎల్.సి.గా నామినేట్ చేయబడిన రెండవ నటి ఈమె.
## వ్యక్తిగత వివరాలు
ఈమె 1954లో కర్ణాటక రాష్ట్రంలో మైసూరు సమీపంలోని అరగల్‌లో జన్మించింది. ఈమె అనేక సేవా కార్యక్రమాలను చేపట్టింది. ఈమె ప్రముఖ కన్నడ దర్శకుడు పుట్టణ్ణ కణగాల్‌కు రెండవ భార్య. ఈమె 1987లో నటనకు స్వస్తి చెప్పి చంద్రశేఖర్ దేశాయిగౌడర్‌ను పెళ్ళి చేసుకుని అమెరికాలో స్థిరపడింది. ఈమెకు ఇద్దరు కూతుళ్ళు. పెద్ద కూతురు యశస్విని వ్రాసిన *మిఠాయి మనె*ను ఆరతి దర్శకత్వం వహించి సినిమాగా రూపొందించింది.

## సినిమా రంగం
ఈమె 1969లో *గజ్జెపూజె* అనే కన్నడ చిత్రం ద్వారా సినీరంగ ప్రవేశం చేసింది. ఈమె 1986 వరకు అనేక కన్నడ సినిమాలలో వివిధ పాత్రలను ధరించింది. 70, 80 దశకాలలో దాదాపు అందరు కన్నడ హీరోలతో కలిసి నటించింది. నాగరహావు, ఎడకల్లు గుడ్డదమేలె, బిళి హెండతి, రంగనాయకి, హొంబిసులు, ఉపాసనె, శుభమంగళ, కల్లు వీణె నుడియితు మొదలైన సినిమాలు ఈమెకు మంచి గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టాయి. తెలుగులో చలం సరసన ఊరికి ఉపకారి అనే సినిమాలో నటించింది.
### తెలుగు సినిమాలు
ఈమె నటించిన తెలుగు సినిమాల పాక్షిక జాబితా:

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*

వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:కన్నడ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:ఫిలింఫేర్ అవార్డుల విజేతలు
వర్గం:మలయాళం సినిమా నటీమణులు
ఘరానా దొంగలు

**ఘరానా దొంగలు** 1971, డిసెంబరు 11న విడుదలైన డబ్బింగ్ సినిమా. ఈ సినిమా *[[:kn:ಠಕ್ಕ ಬಿಟ್ರೆ ಸಿಕ್ಕ|ఠక్క బిట్రె సిక్క]]* అనే కన్నడ చిత్రానికి అనువాదం. ఉదయకుమార్, నరసింహరాజు , ఆరతి నటించిన ఈ చిత్రాన్ని, సుదర్శన్ పిక్చర్స్ పతాకంపై ఎం. ఎం. సమీనుల్లా దర్శకత్వం లో తెరకెక్కించారు . సంగీతం విజయ భాస్కర్, వేలూరి కృష్ణమూర్తి అందించారు.
## నటీనటులు
* ఉదయకుమార్ - రాజు
* నరసింహరాజు (కన్నడ నటుడు) - జోగులు
* సి.ఐ.డి.ఇన్‌స్పెక్టర్ -  శ్రీనాథ్
* ఆరతి - జయంతి

## సాంకేతికవర్గం
* దర్శకత్వం: ఎ.ఎం.సమీనుల్లా
* నిర్మాతలు: దామిశెట్టి సూర్యనారాయణ, జొన్నల నరసింహారావు
* సంగీతం: విజయ్ భాస్కర్, వేలూరి కృష్ణమూర్తి
* గీతరచన: అనిసెట్టి

## సంక్షిప్తకథ
రంగయ్య త్రాగుబోతు జూదరి. భార్య ప్రసవ సమయంలో మందుల కోసం ఆమె తాళిబొట్టును అమ్మి ఒక స్నేహితుని ప్రోద్బలంతో ఆ డబ్బుతో జూదం ఆడి, తగాదా వచ్చి స్నేహితున్ని చంపి జైలుకు వెళతాడు. రంగయ్య కొడుకులు రాజు, జోగులు తమ చెల్లెలు జయంతిని పెంచి పెద్దదాన్ని చేయడం కోసం ఘరానా దొంగలుగా తయారవుతారు. జయంతి ఒక సి.ఐ.డి.ఇన్‌స్పెక్టర్‌ని ప్రేమిస్తుంది. ఆ సి.ఐ.డి. ఇన్‌స్పెక్టర్ ఘరానా దొంగలకోసం అన్వేషిస్తూ ఉంటాడు. రాజు, జోగులు ఒక రాకుమారి నెక్లెస్‌ను దొంగిలించడానికి ప్రయత్నించి జైలు పాలౌతారు. జైలులో ఉన్నప్పుడు మరికొంతమంది సహాయంతో జైలు నుండి తప్పించుకుని ఒక బ్యాంకును దోపిడీ చేస్తారు. దోపిడీ చేసిన డబ్బు, నగలు వారికి దక్కుతాయా? సి.ఐ.డి. వారిని పట్టుకుంటాడా? అనే విషయాలు పతాక సన్నివేశంలో తెలుస్తాయి.

## మూలాలు

వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
దసరా పిచ్చోడు

**దసరా పిచ్చోడు** 1973, ఆగస్టు 3న విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. శ్రీకాంత్ ప్రొడక్షన్స్ వై.ఆర్.స్వామి దర్శకత్వంలో రాజ్‌కుమార్, ఆరతి నటించగా, బి.గోపాలం సంగీతం, అనిసెట్టి మాటలు, పాటలు సమకూర్చారు. ఇది 1972లో వచ్చిన *భలే హుచ్చ* అనే కన్నడ సినిమాకు అనువాద సినిమా.

## నటవర్గం

* రాజ్‌కుమార్
* ఆరతి
* శ్రీనాథ్
* సంపత్
* వింజమూరి
* తూగుదీప శ్రీనివాస్
* దినేష్
* శక్తి ప్రసాద్
* శ్రీరాం
* డా. శ్రీధరరావు
* లోక్ నాథ్
* అద్వాని లక్ష్మీదేవి
* హెలెన్

## సాంకేతికవర్గం
* దర్శకత్వం: వై.ఆర్.స్వామి
* కథ: ఉదయ్ శంకర్,
* మాటలు, పాటలు: అనిసెట్టి
* సంగీతం: బి.గోపాలం
* నిర్మాణ సంస్థం శ్రీకాంత్ ప్రొడక్షన్స్

## మూలాలు

వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
వర్గం:1973 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమాలు
ప్రచండ వీరుడు

**ప్రచండ వీరుడు** 1976, డిసెంబరు 1న విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. పద్మావతి ఆర్ట్ పిక్చర్స్ పతాకంపై మిద్దే రామారావు, అంగర లక్ష్మణరావుల నిర్మాణ సారథ్యంలో ఆమంచర్ల శేషగిరిరావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో రాజ్‌కుమార్, జయంతి, ఆరతి ప్రధాన పాత్రల్లో నటించగా, చెళ్ళపిళ్ళ సత్యం సంగీతం అందించాడు. రాజ్‌కుమార్ నటించిన *బహద్దూర్ గండ* అనే కన్నడ సినిమాకి అనువాద సినిమా ఇది.

## నటవర్గం

* రాజ్‌కుమార్ 
* జయంతి 
* ఆరతి 
* బాలకృష్ణ 
* వింజమూరి 
* ద్వారకేష్ 
* రాజశేఖర్ 
* తూగుదీప శ్రీనివాస్ 
* రాజానంద్ 
* జోకర్ శ్యామ్ 
* శాని మహదేవప్ప 
* వెంకటరాజు 
* కునిగల్ రామనాథ్ 
* బి. జయ 

## సాంకేతికవర్గం

* దర్శకత్వం: ఆమంచర్ల శేషగిరిరావు
* నిర్మాత:మిద్దే రామారావు, అంగర లక్ష్మణరావు
* చిత్రానువాదం: చి. ఉదయ్ శంకర్
* సంగీతం: చెళ్ళపిళ్ళ సత్యం
* ఛాయాగ్రహణం: ఎస్.వి. శ్రీకాంత్
* కూర్పు: ఎస్.పి.ఎన్. కృష్ణ, టి.పి. వేలాయుధం
* నిర్మాణ సంస్థ: పద్మావతి ఆర్ట్ పిక్చర్స్

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
*

వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
వర్గం:1976 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు జానపద సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు
గిద్దలూరు

* గిద్దలూరు(ప్రకాశం జిల్లా) - ప్రకాశం జిల్లా లోని ఒక ముఖ్య పట్టణం
*గిద్దలూరు (సంజామల) - కర్నూలు జిల్లా సంజామల మండలంలోని ఒక గ్రామం.
*గిద్దలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం  : ప్రకాశం జిల్లాలోని 12 శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో **గిద్దలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం** ఒకటి.
*గిద్దలూరు మండలం
భారతీయ మహిళా వ్యాపారవేత్తల జాబితా

భారతదేశంలోని ప్రముఖ మహిళా వ్యాపారవేత్తల జాబితా ఇది.

## బ్యాంకింగ్ & ఫైనాన్స్
* అయేషా డీ సెక్వైరా, ఎండి, ఇన్వెస్ట్ మెంట్ బ్యాంకింగ్, మోర్గాన్ స్టాన్లీ,  భారత్
* అర్చనా భార్గవ, చైర్మన్, ఎండి, యునైటెడ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా
* అర్చన హింగోరాని, సి.ఈ.వో, ఐ.ఎల్&ఎఫ్.ఎస్ ఇన్వెస్ట్ మెంట్  మేనేజర్స్ లిమిటెడ్
* అరుంధతీ భట్టాచార్య, చైర్ పర్సన్,స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (అక్టోబరు 7,2013 నుంచి)
* బాలా దేశ్ పాండే,ఎండి,న్యూ ఎంటర్ ప్రైజెస్ అసోసియేట్స్ ఇండియా
* చందా కొచ్చర్,ఎండి, సీఇవో, ఐ.సి.ఐ.సి.ఐ. బ్యాంకు(ఫార్ట్యూన్ ప్రపంచంలోని 50మంది అత్యంత శక్తివంతమైన స్త్రీలు-2013లో 4వ స్థానం పొందారు.)
* కవిత నెహెమియా, సామాజిక వ్యవస్థాపకురాలు, ఫిన్ టెక్ సహ  వ్యవస్థాపకురాలు
* చిత్ర రామకృష్ణ ఎండి & సీఈవో, భారతదేశ జాతీయ స్టాక్  ఎక్స్ఛేంజ్(ఫార్ట్యూన్ ప్రపంచంలోని 50మంది అత్యంత శక్తివంతమైన స్త్రీలు-2013లో 17వ స్థానం పొందారు.)
* కల్పన మొర్పరియా, జెపిమోర్గన్ చేజ్ & కో కంపెనీలో  దక్షిణ ఆసియా, ఇండియా ఆపరేషన్స్ కు సీఈవో
* కకు నఖటే, అధ్యక్షురాలు, భారతదేశ బ్రాంచి హెడ్, బ్యాంక్ ఆఫ్ అమెరికా  మెర్రిల్ లించ్
* నైనా లాల్ కిద్వాయ్, హెచ్.ఎస్.బి.సి ఇండియా, గ్రూప్ జనరల్ మేనేజర్,  ఇండియా శాఖ హెడ్(ఫార్ట్యూన్ ప్రపంచంలోని 50మంది అత్యంత శక్తివంతమైన స్త్రీలు-2013లో 40వ స్థానం పొందారు.)
* రేణు సుద్ కర్నద్, ఎండి, హెచ్.డి.ఎఫ్.సి
* రేణు రాంనాథ్, వ్యవస్థాపకురాలు, మల్టిపుల్స్ ఆల్టర్నేట్ ఎసెట్  మేనేజ్ మెంట్
* షికా శర్మ, సీఈవో, యాక్సిస్ బ్యాంక్(ఫార్ట్యూన్ ప్రపంచంలోని 50మంది అత్యంత శక్తివంతమైన స్త్రీలు-2013లో 37వ స్థానం పొందారు).
* సుబ్బలక్ష్మి,  చైర్మన్, ఎండి, అలహాబాదు బ్యాంకు
* స్నేహలత శ్రీవాస్తవ, కార్యనిర్వాహకాధ్యక్షుడు, జాతీయ వ్యవసాయ, గ్రామీణాభివృద్ధి బ్యాంకు
* ఉషా సంగ్వాన్, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్, లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ అఫ్ ఇండియా 
* విజయలక్ష్మి అయ్యర్, చైర్మన్, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్, బ్యాంక్ ఆఫ్  ఇండియా
* జరిన్ దరువాలా, సీఈవో, స్టాండర్డ్ చార్టెడ్ బ్యాంక్(ఇండియా). అంతకు ముందు ఐ.సి.ఐ.సి.ఐ. బ్యాంకుకు హెడ్ గా ఉండేవారు.

## రియల్ ఎస్టేట్ & నిర్మాణ సంస్థలు
* శైల శ్రీ ప్రకాశ్, చీఫ్ ఆర్కిటెక్ట్, వ్యవస్థాపకురాలు, శిల్ప ఆర్కిటెక్ట్స్, నిర్మనా ఇన్వెస్ట్ మెంట్స్ లో బోర్డ్ ఆఫ్ డైరెక్టర్స్
* మోనికా బోత్రా, వ్యవస్థాపకురాలు, డైరెక్టర్ ఆన్ ది బోర్డ్, జి.పి.బి  ఇన్ఫ్రా ప్రాజెక్ట్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ వ్యాపారవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ మహిళలు
నన్ను ప్రేమించు

హరిచిత్ర పతాకంపై పుట్టణ్ణ కణగాల్ దర్శకత్వంలో కె.ఎస్.రామారావు నిర్మించిన రంగుల చిత్రం **నన్ను ప్రేమించు** 1977, నవంబరు 5వ తేదీన విడుదలయ్యింది. ఈ సినిమా  ఫలితాంశ అనే కన్నడ సినిమాకి తెలుగు డబ్బింగ్.
## తారాగణం
* జై జగదీశ్
* ఆరతి
* శుభ
* వైశాలి కాసరవల్లి
* పద్మ
* అరుణా ఇరానీ
* లీలావతి
* లోకనాథ్
* అమ్రిష్ పురి

## సంక్షిప్త చిత్రకథ
లీలతో పెళ్ళి కాక పూర్వం ఇద్దరు ముగ్గుర్ని ప్రేమించి ఆ ప్రేమను ఎప్పటికప్పుడు చెయ్యి జారిపోయినా చివరకు లీలను పెళ్ళి చేసుకున్న కృష్ణమూర్తి కథ ఇది. గోల్‌గుంబాజ్ చారిత్రక కట్టడాన్ని తిలకించడానికి వెళ్ళిన కృష్ణమూర్తి -  తన బేగమ్‌ ప్రేమను శంకించిన ఒక నవాబు ఆమెను పరీక్షించడానికి చాలా ఎత్తైన ఆ కట్టడం శిఖరభాగం నుండి దూకమని కోరగా ఆమె క్రిందికి దూకి మరణించిన ఉదంతాన్ని విని - తన ప్రేమను నిరూపించుకోవలసిందిగా తన భార్యను ఆ గోల్‌గుంబాజ్ వద్దకు తీసుకు వెళతాడు. ఆమె కూడా క్రిందకు దూకుతుంది.

## పాటలు
ఈ సినిమాలోని పాటల వివరాలు: 
# ఈ అల్లరి ఆట ఈ కమ్మని పాట హృదయాలను - ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల
# మాటకారి చిన్నవాడా జంట కోరే కొంటెవాడా - వాణీ జయరాం, ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం
# లవ్ అంటే ఎదో అనుకున్నాను నిజమే తెలిసి - ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం
# లవ్ అన్నది ఇలలో మాయని చిన్నది  - వాణీ జయరాం కోరస్

## మూలాలు

వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
శుభ(నటి)

**శుభ** ఒక భారతీయ చలనచిత్ర నటి. ఈమె తెలుగు, మలయాళ, తమిళ, కన్నడ, హిందీ సినిమాలలో విరివిగా నటించింది. 1970, 80 దశకాలలో పలు సినిమాలలో కథానాయికగా నటించింది. 
## వ్యక్తిగత జీవితం
ఈమె ప్రముఖ సినిమా నటుడు, దర్శకుడు అయిన వేదాంతం రాఘవయ్యకు, ప్రముఖ నటి సూర్యప్రభకు జన్మించింది. ఈమెకు ఐదుగురు అక్కచెల్లెళ్లు, ఒక సోదరుడు ఉన్నారు. ఈమె పిన్ని పుష్పవల్లి కూడా ప్రముఖనటి. హిందీ నటి రేఖ కూడా ఈమెకు సమీప బంధువు.
## సినిమాలు
ఈమె తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, హిందీ, మలయాళ భాషాచిత్రాలలో నటించింది.తొలి చిత్రం గూడు పుఠాణి. ఈమె ప్రత్యగాత్మ, కె.విశ్వనాథ్, లక్ష్మీదీపక్, పి.చంద్రశేఖరరెడ్డి, దాసరి నారాయణరావు, కె.ఎస్.ప్రకాశరావు, ఆదుర్తి సుబ్బారావు, కె.రాఘవేంద్రరావు, సింగీతం శ్రీనివాసరావు, బాపు, కోదండరామిరెడ్డి, విజయబాపినీడు, వంశీ, ఐ.వి.శశి, కోడి రామకృష్ణ, బి.గోపాల్, క్రాంతికుమార్ తదితర దర్శకుల సినిమాలలో పనిచేసింది.

ఈమె నటించిన తెలుగు సినిమాల పాక్షిక జాబితా:

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
నంది ఎల్లయ్య

**నంది ఎల్లయ్య** (జూలై 1, 1942 - ఆగస్టు 8, 2020) తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ పార్లమెంటు సభ్యుడు. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరపున సిద్ధిపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి ఐదుసార్లు (6వ, 7వ, 9వ, 10వ, 11వ లోక్‌సభ), నాగర్‌కర్నూల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం ఒకసారి (2014-2019 వరకు) ఎంపీగా పనిచేశాడు.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
ఎల్లయ్య 1942, జూలై 1న హైదరాబాదులోని ముషీరాబాదులో జన్మించాడు. మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తిచేశాడు.

## రాజకీయ ప్రస్థానం
ఈయన 6సార్లు లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. సిద్ధిపేట లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి 6వ (1977-80), 7వ (1980-84), 9వ (1989-91), 10వ (1991-96), 11వ (1996-98) లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 2014లో జరిగిన పార్లమెంట్ ఎన్నికలలో నాగర్‌కర్నూల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి పోటిచేసి మంద జగన్నాథ్ను ఓడించి 16 వ లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యాడు. 1979-84, 1989-97 వరకు రెండుసార్లు రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. టీపీసీసీ ఉపాధ్యక్షుడిగా, ఎమ్మెల్సీగా కూడా పనిచేశాడు.

## మరణం
2020, జూలై 29న అనారోగ్యంతో హైదరాబాదులోని నిమ్స్‌ లో చేరిన నంది ఎల్లయ్య కరోనా వ్యాధితో 2020, ఆగస్టు 8 శనివారం ఉదయం 10.30 గంటలకు మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదు వ్యక్తులు
వర్గం:తెలంగాణ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:1942 జననాలు
వర్గం:16వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:6వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:7వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:10వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:11వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:రాజ్యసభ మాజీ సభ్యులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:కరోనా వ్యాధి మరణాలు
పాత్రికేయ వృత్తిలో మహిళలు

thumb|1985లో లూసీ మోర్గాన్, అమెరికన్ జర్నలిస్టు
పాత్రికేయం వృత్తిగా అయిన తరువాత, దీనిని కెరీర్ గా ఎంచుకునేందుకు మహిళలకు అవకాశాలు తక్కువగా ఉండేవి. అంతే కాక వృత్తిలో కూడా ఎంతో వివక్షను ఎదుర్కొన్నారు. నిజానికి 1890కు ముందు స్త్రీలు ఎడిటర్లుగా, విలేఖరులుగా, క్రీడా విశ్లేషకులుగా పని చేశారు.

## దేశాల వారీగా..

### డెన్మార్క్
డెన్మార్క్ లో మహిళలు తమ భర్తల నుంచి వారసత్వంగా వచ్చిన పత్రికలకు ఎడిటర్లుగా పనిచేసేవారు. సోఫే మోర్సింగ్ దీనికి ఉదహారణగా నిలుస్తుంది.  1658లో ఆమె భర్త మరణం తరువాత ఈరోఫైషే వొచెంటిలిచె జైటుంగ్ పత్రికను నడిపింది. అయితే వారు తమ పత్రికలలో వార్తలు మాత్రం రాశేవారు కాదు.

చార్లెట్ట్ బాడెన్, ఈమె డెన్మార్క్ పత్రికల్లో వ్యాసాలు రాసిన మొట్టమొదటి మహిళ. 1786 నుండి 1793 వరకు వీక్లీ మోర్గెన్ పోస్ట్ లో అప్పుడప్పుడూ వ్యాసాలు రాస్తుండేది ఈమె. 1845లో డానిష్ వార్తాపత్రిక ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించిన చర్చలో మేరీ అర్నెసెన్ పాల్గొంది. అప్పటికి బహిరంగ చర్చల్లో పాల్గొన్న మొట్టమొదటి మహిళ ఆమే. 1850 తరువాత ఇది సర్వ సాధారణమైపోయింది. 1849 నుండి 1871 మధ్య కాలంలో అతలియా ష్వార్ట్ జ్, కెరొలిన్ టెస్ట్ మాన్ వంటి వారిని జనాలు సెలబ్రిటీల్లా భావించేవారు. కెరొలిన్ యాత్రా వ్యాసాలు రాస్తుండగా, అతలియా పత్రికల్లో వ్యాసాలతో పాటు బహిరంగ చర్చల్లో చురుగ్గా పాల్గొనేది. 1870లో మహిళల ఉద్యమం ప్రారంభమై, స్వంత పత్రికలు నడుపుతూండేవారు. మహిళా సంపాదకులు, విలేఖర్లతో ఈ పత్రికలు నడిచేవి.

1880ల్లో డెనిష్ ప్రెస్ లలో మహిళలు పాత్రికేయ వృత్తిలో పనిచేయడం బాగా పెరిగింది. సోఫీ హార్టెన్(1848-1927) 1888లో సొరో ఏంట్స్ టిడెండోలో విలేఖరిగా పనిచేస్తూ, విలేఖరిగా తన కెరీర్ ను బాగా అభివృద్ధి చేసుకున్న మొట్ట మొదటి మహిళగా నిలిచింది.

## Notes


వర్గం:పాత్రికేయులు
ధర్మపురి శ్రీనివాస్

**ధర్మపురి శ్రీనివాస్** (1948 సెప్టెంబరు 27 - 2024 జూన్ 29) తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకుడు. నిజామాబాదు (పట్టణ) శాసనసభ నియోజకవర్గం ఎమ్మెల్యేగా భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి  నుండి ప్రాతినిథ్యం వహించాడు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ తరపున రాజ్యసభ ఎం.పిగా కూడా చేసాడు.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
1948, సెప్టెంబరు 27న నిజామాబాద్ జిల్లాలో జన్మించాడు. నిజాం కళాశాల నుండి డిగ్రీ పూర్తిచేశాడు.

## రాజకీయ ప్రస్థానం
1989లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరపున నిజామాబాదు (పట్టణ) శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటిచేసి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి డి.సత్యనారాయణ పై గెలుపొంది  తొలిసారిగా అసెంబ్లీలో అడుగుపెట్టాడు. అదే సమయంలో రాష్ట్ర మంత్రివర్గంలో స్థానం కూడా పొందాడు. 1998లో తొలిసారిగా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ (పిసిసి) అధ్యక్షుడిగా నియమించబడ్డాడు.

1999లో భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థి యెండెల లక్ష్మీనారాయణ ను ఓడించి రెండవసారి శాసనసభ కు గెలుపొందాడు. అదే సమయంలో కాంగ్రెస్ శాసనసభ ఉప నాయకుడిగా, రూరల్‌ డెవలప్మెంట్‌, ఐ అండ్ పీఆర్ మంత్రిగా పని చేశాడు. 2004లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షుడిగా రెండవసారి నియమించబడ్డాడు. 2004లో తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి సతీష్ పవార్ ను ఓడించి మూడవసారి శాసనసభకు ఎన్నికై వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి మంత్రివర్గంలో ఉన్నత విద్య, అర్బన్ లాండ్‌ సీలింగ్ మంత్రిగా పని చేశాడు.

2009 ఎన్నికలలో నిజామాబాదు నుంచే పోటీచేసి భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థి యెండెల లక్ష్మీనారాయణ చేతిలో పరాజయం పొందాడు. తెలంగాణా నేపథ్యంలో భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున విజయం సాధించిన లక్ష్మీనారాయణ రాజీనామా చేయగా 2010లో జరిగిన ఉప ఎన్నికలలో డి.శ్రీనివాస్ మరోసారి లక్ష్మీనారాయణ చేతిలో ఓడిపోయాడు.

2014లో నిజామాబాదు (గ్రామీణ) శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటిచేసి, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి అభ్యర్థి బాజిరెడ్డి గోవర్ధన్ చేతిలో ఓడిపోయాడు.

2004, 2009లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. 2015, జూలై 2న కాంగ్రెస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో చేరాడు. ధర్మపురి శ్రీనివాస్ 2023 మార్చి 26న కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరగా ఆయనకు ఏఐసీసీ ఇంచార్జ్ మాణిక్ రావ్ ఠాక్రే, పీసీసీ అధ్యక్షుడు రేవంత్ రెడ్డి, మాజీ పీసీసీ అధ్యక్షుడు వి.హనుమంతరావు కండువా కప్పి పార్టీలోకి ఆహ్వానించారు.

## మరణం
డి.శ్రీనివాస్ 75 ఏళ్ల వయసులో గుండెపోటుతో హైదరాబాదులోని తన నివాసంలో 2024 జూన్ 29న తుది శ్వాస విడిచాడు.
## చిత్రమాలిక

File:D. Srinivas at Ugadi Celebrations in Pragathi Bhavan (18.03.2018).jpg|thumb| 2018 ఉగాది వేడుకల్లో పాల్గొన్న డి. శ్రీనివాస్, ఇతర ప్రజాప్రతినిధులు


## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
వర్గం:1948 జననాలు
వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా (సంయుక్త ఆంధ్రప్రదేశ్) నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు
వర్గం:2024 మరణాలు
అంతరిక్ష యానంలో మహిళలు

[కుడి|thumb|300x300px|2010లో అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్ లోని గుమ్మం నుంచి భూమిని చూస్తున్న నాసా వ్యోమగామి [ట్రేసీ కాల్డ్ వెల్ డైసన్]]
[thumb|300x300px|1992లో స్పేస్ ల్యాబ్ లోని ఎస్.టి.ఎస్-47లో [మయే జెమిసన్]]
[thumb|300x300px|2011లో ఐ.ఎస్.ఎస్ వ్యోమనౌకలో వేణువు వాయిస్తున్న మహిళా వ్యోమగామి [కేథరిన్ కోలెమన్]]
ప్రపంచంలోని చాలా మంది మహిళా వ్యోమగాములు అంతరిక్షయానం చేశారు. భూమి సముద్రమట్టానికి 100కి.మీ పైన ఉన్నదాన్ని కెరమన్ లైన్ అని అంటారు. ఎందరో మహిళలు ఆ లైను కన్నా పైన, ఔటర్ స్పేస్ లో కూడా ప్రయాణించారు. కానీ డిసెంబరు 2016 వరకూ భూమి కక్ష్య దాటి ఏ మహిళా ప్రయాణించలేదు.

చాలా దేశాలకు చెందిన మహిళలు అంతరిక్ష పరిశోధనలలో పని చేశారు. అంతరిక్ష యానం చేసిన మొట్టమొదటి మహిళా వ్యోమగామి  వాలెంతినా తెరిష్కోవా. రష్యా కు చెందిన ఆమె 1963లో తొలిసారి అంతరిక్ష యానం చేశారు. అంతరిక్ష యానం, పరిశోధనల విభాగంలో మహిళలను ఎంపిక చేసుకోవడం చాలా అరుదుగా ఉండేది. 1980ల నుంచి మహిళా వ్యోమగాముల సంఖ్య పెరిగింది. ఎక్కువమంది మహిళా వ్యోమగాములు అమెరికా పౌరులుకాగా, వారు ఎక్కువగా అంతరిక్ష  నౌకలోనే  పనిచేసున్నారు.  చైనా, రష్యా,  అమెరికా  దేశాలు అంతరిక్ష  యాన విభాగాల్లో మహిళలకు  ఎక్కువ అవకాశాలు ఇస్తున్నారు. వీటితో పాటు కెనడా,   ఫ్రాన్స్, భారత్, ఇరాన్, ఇటలీ, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ దేశాలు కూడా రష్యా లేదా యుఎస్  అంతరిక్ష  మిషన్స్ లో తమ మహిళా వ్యోమగాములను పంపాయి.

అంతరిక్షంలో మహిళలు పురుషులు ఎదుర్కొంటున్న అన్ని సవాళ్లను ఎదుర్కొంటారు: భూమ్యేతర పరిస్థితుల వల్ల కలిగే శారీరక ఇబ్బందులు, ఒంటరితనం, వేరుపడటం వల్ల కలిగే యొక్క మానసిక ఒత్తిళ్లు ఎదుర్కొంటారు. ఆడ ఉభయచరాలు, మానవేతర క్షీరదాలపై జరిగిన శాస్త్రీయ అధ్యయనాల ప్రకారం సాధారణంగా చిన్న చిన్న అంతరిక్ష కార్యకలాపాలు ఎటువంటి ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపించవు. అయితే దీర్ఘకాలం పాటు అంతరిక్ష ప్రయాణం వారి పునరుత్పత్తిపై ఎంతమేర ప్రభావం చూపిస్తుందో తెలియదు.

## మూలాలు


వర్గం:అంతరిక్ష కార్యక్రమాలు
వర్గం:వ్యోమగాములు
జాన్ ఆడమ్స్ (అమెరికా అధ్యక్షుడు)

**జాన్ ఆడమ్స్** (ఆంగ్లం: John Adams) (అక్టోబరు 30 &#x5B;O.S. అక్టోబరు 19&#x5D;&nbsp;1735&nbsp;– జులై 4, 1826) అమెరికాకు చెందిన రాజనీతివేత్త, ప్రముఖ న్యాయవాది, దౌత్యవేత్త, అమెరికా వ్యవస్థాపక పితృలుగా పిలువబడే ఐదుగురిలో ఒకరు. ఆడమ్స్ అమెరికా రెండవ దేశాధ్యక్షులుగా  (1797–1801) పనిచేసారు. మొట్టమొదటి దేశ ఉపాధ్యక్షుడిగా  (1789–97) వరకు పనిచేసారు. బ్రిటన్ నుండి అమెరికా విముక్తి కొరకు చేసిన ఉద్యమ నాయకుడిగా వ్యవహరించారు. అమెరికా ఉద్యమ సమయంలో సన సోదరుడైన సామ్యూల్ ఆడమ్స్ తో కలిసి పనిచేశాడు. "బోస్టన్ మారణకాండ"కు సంబంధించి బ్రిటిషు దళాలకు వ్యతిరేకంగా తన వాదనను వినిపించాడు. 

"అమెరికా స్వాతంత్ర్యపకటన" పత్రాన్ని రచించుటలో జెఫర్సన్కు, జాన్ ఆడమ్స్ తన సహకారాన్ని అందించాడు. అమెరికా స్వాతంత్ర్యం తరువాత బ్రిటన్ తో శాంతి ఒప్పందాన్ని ప్రతిపాదించాడు. మసాచుసెట్స్ రాష్ట్రానికి రాజ్యాంగాన్ని రచించారు. అమెరికా దేశ 6వ అధ్యక్షుడైన "జాన్ క్విన్సీ ఆడమ్స్"కు జాన్ ఆడమ్స్ స్వయానా తండ్రి. జాన్ ఆడమ్స్ "అమెరికా స్వాతంత్ర్య ప్రకటన" రచించి 50 యేళ్ళు పూర్తయిన రోజున మరణించారు  జూలై 4 1826. సరిగ్గా అదే రోజు దాన్ని రచించిన ప్రముఖ వ్యక్తి థామస్ జెఫర్సన్ కూడా మరణించారు. 

## Notes

వర్గం:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల అధ్యక్షులు
వర్గం:అమెరికా రాజకీయ నాయకులు
జ్వలిత

**జ్వలిత** అనే కలం పేరుతో కవిత్వం వెలువరిస్తున్న కవయిత్రి అసలు పేరు దెంచనాల విజయకుమారి. ఈమె దెంచనాల ఈశ్వరమ్మ, బ్రహ్మయ్య దంపతులకు 1959 మార్చి 11వ తేదీన  ఖమ్మం జిల్లా తిరుమలాయపాళెంలో జన్మించింది. ఈమె స్వయంకృషితో ఎం.ఎ. తెలుగు, ఎం.ఎస్.సి సైకాలజీ, ఎం.ఇడి, ఎల్.ఎల్.బి. చదివింది. ఈమె భర్త తుంగతుర్తి జనార్ధనరావు. ఈమె తమ్ముడు దెంచనాల శ్రీనివాస్ తెలుగు నాటకరంగ రిపర్టరీలో నూతన ప్రయోగాలతో మలుపులు తిప్పుతున్న రచయిత. ఈమె ఉపాద్యాయినిగా పనిచేసి త్వరలో పదవీ విరమణ చేయనున్నది. 
## రచనలు
ఈమె పలు వచనకవితలు, కథలు, వ్యాసాలు రచించింది. ఈమె రచనలలో ఉద్యోగినులైన మహిళల జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యలు, దళిత బహుజన మహిళల సమస్యలు ప్రతిబింబిస్తాయి.

ఈమె వ్రాసిన పుస్తకాలు:
# జ్వలితార్ణవాలు (వ్యాస సంపుటి)
# సుదీర్ఘ హత్య (కవిత్వం)
# ఆత్మాన్వేషణ (కథలు)
# పరివ్యాప్త (కవితా సంకలనం)
# అగ్నిలిపి
# కాలాన్ని జయిస్తూ నేను
# మర్డర్ ప్రొలాంగేర్
# గాయాలే గేయాలై
# ఖమ్మం కథలు (1911-2016) (సంపాదకత్వం) మొదలైనవి.

## సాహితీవ్యాసంగం
thumb|238x238px|తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ ఉత్సవాలలో భాగంగా నిర్వహించిన కవి సమ్మేళనంలో అనుమాండ్ల భూమయ్య నుండి సత్కారం అందుకుంటున్న జ్వలిత దెంచనాల
ఈమె రుంజ రచయితల వేదిక, మట్టిపూల రచయిత్రుల వేదిక, బి.సి.రచయితల వేదిక, దళిత బహుజనుల రచయితల వేదిక, జీవన జ్వలిత చారిటబుల్ ట్రస్ట్ మొదలైన అనేక సాహిత్య సామాజిక సంస్థలలో క్రియాశీలకంగా పనిచేస్తున్నది. ఈమె కృషిని గుర్తించి అనేక సంస్థలు ఈమెను సత్కరించాయి. రంజని నందివాడ శ్యామల స్మారక పురస్కారం,భూమిక ఉత్తమకథా పురస్కారం, మధర్ థెర్రిస్సా సేవాసంస్థ ఆణిముత్యం పురస్కారం,రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయిని పురస్కారం, శాతవాహన విశ్వవిద్యాలయం రాష్ట్రస్థాయి పురస్కారం,విశ్వభారతి ఉగాది పురస్కారం వీటిలో కొన్ని మాత్రమే. 2015 సంవత్సరానికి గాను తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఈమెకు ఉత్తమ రచయిత్రిగా కీర్తి పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది. 

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ సాహితీవేత్తలు
వర్గం:1959 జననాలు
వర్గం:కలం పేరుతో ప్రసిద్ధులైన తెలంగాణ వ్యక్తులు
వర్గం:తెలుగు కవయిత్రులు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా రచయిత్రులు
వర్గం:కలం పేరుతో రచనలు చేసిన తెలంగాణ వ్యక్తులు
లాస్లో జాబో

**లాస్లో జాబో** ([sɒboː laːsloː] 1917 మార్చి 19 - 1998 ఆగస్టు 8) హంగేరియన్ చెస్ గ్రాండ్ మాస్టర్.

బుడాపెస్ట్ జన్మించారు.1935 లో అంతర్జాతీయ చెస్ ఛాంపియన్ షిప్ ఆడారు.మొదటి గెలుపు 18 సంవత్సరాల వయసులోనే హంగేరియన్ ఛాంపియన్షిప్స్.ఇది అంతర్జాతీయ టోర్నమెంట్ తతతోవరోస్ ( Tatatóváros ), 1935 వార్సా ఒలింపియాడ్ వద్ద అతని దేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఎంపిక చేశారు. ఈయన ఆడుతున్నప్పుడు ఆ శైలి, ఆడుతున్న దృక్పధం చూస్తుంటే అక్కడ ఉన్న చూపరులకు చాలా ఆశ్చర్యం వేసింది. ఈయన ఆట చూస్తుంటే యువ జాబో గతంలో గెజ మరోకేజ్రి (  Géza Maróczy ) దగ్గర నేర్చుకున్నాడు అనుకున్నారు. క్రితం అంతర్జాతీయ ఛాంపియన్స్ మాక్స్ యూవె ( Max Euwe ), వేరే మెంచిక్ ( Vera Menchik ) ఇక్కడే నేర్చుకున్నారు.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందు, ఇతను హస్టింగ్స్ 1938 / 39 (ఈ  టోర్నమెంట్ తో అతనికి సుదీర్ఘ అనుబంధం వుంది) లో గెలుపొందారు. ఆయన విదేశీ ఎక్స్చేంజ్ వ్యవహరించే ఒక బ్యాంకర్ గా తన వృత్తిని ప్రారంభించారు.

యుద్ధం తర్వాత అతను తిరిగి అనేక ప్రధాన అంతర్జాతీయ చెస్ ఛాంపియన్ షిప్స్ ఆడాడు. గ్రానిగన్ (Groningen) 1946 లో 5 వ స్థానం కైవసం చేసుకున్నాడు. ఇదే ఆటలో Botvinnik, Euwe, Smyslov, Najdorf, Boleslavsky, Kotov ఉన్నారు.  1948 Saltsjöbaden ఇంటెర్జోనల్ లో Bronstein తరువాత రెండో స్థానంలో నిలిచి  హేస్టింగ్స్ 1947/48, బుడాపెస్ట్ 1948, హేస్టింగ్స్ 1949/50 లో మొదటి స్థానంలో నిలిచారు. Saltsjöbaden 1952 ఇంటెర్జోనల్, గోథెన్బర్గ్ ఇంటెర్జోనల్ 1955 లో  ఐదో స్థానంలో నిలిచారు. ఈ ఇంటెర్జోనల్ అనుభవం కరెస్పాండింగ్  కాండిడేట్స్ టోర్నమెంట్ లో మెరిట్ లో ఉంచింది. 1956 లో  ఆమ్స్టర్డామ్ లో జరిగిన  వరల్డ్ ఛాంపియన్ షిప్ టైటిల్ ఛాలెంజ్ కోసం చాలా కృషి చేసారు. ఈయన 3 వ స్థానంలో Bronstein, Geller, Petrosian, Spassky తో టై ఐయ్యింది.Smyslov, Keres తో పాటు ఆడాడు.

1960, 1970, అతను అంతర్జాతీయ పోటీలో ప్రతిభను కొనసాగించాడు; సాగ్రెబ్ 1964, బుడాపెస్ట్ 1965 (Polugaevsky, Taimanov తో), సారజేయేవొ 1972, హిల్వేర్స్యూమ్ 1973 (గెల్లెర్) తో మొదటి స్థానంలో నిలిచాడు, హేస్టింగ్స్ 1973/74 (గెన్నడీ కుజ్మిన్, తిమ్మన, తాల్ తో) తో టై ఐయ్యింది .

మొత్తంగా, ఆయన హంగేరి 11 ఒలింపియాడ్ కి  ప్రాతినిధ్యం వహించారు. ఐదు సందర్భములలో మొదటి బోర్డు ప్లే, అనేక పతకాలు గెలుచుకున్నారు. 1937 లో, అతను జట్టు వెండి, వ్యక్తిగత రజిత పతకాలు, 1952 లో ఒక వ్యక్తి కాంస్య, 1956 ఒక జట్టు కాంస్య, 1966 లో  జట్టు కాంస్య, వ్యక్తిగత వెండి.

జాబో దాదాపు 20 సంవత్సరాలు హంగేరి లోనే ఉత్తమ ఆటగాడు. ఈయన ప్రపంచంలో టాప్ 12 ఆటగాళ్ళలో ఒకరు.

అతని కుటుంబం జాబో యొక్క మొత్తం చెస్ లైబ్రరీ, తన పత్రాలు క్లీవ్ల్యాండ్ పబ్లిక్ లైబ్రరీ జాన్ జి వైట్ చదరంగం, చెక్కర్స్ కలెక్షన్ విరాళంగా అందించారు. జాన్ జి వైట్ చదరంగం, చెక్కర్స్ ప్రపంచంలో అతిపెద్ద చెస్ గ్రంథాలయం (బౌండ్ పత్రికలు 6,359 వాల్యూమ్లను సహా పుస్తకాలు, సీరియల్స్లో 32.568 వాల్యూమ్లను.)

## మూలాలు

వర్గం:చదరంగ క్రీడాకారులు
వర్గం:1917 జననాలు
క్రోమియం(II)క్లోరైడ్

‘’’క్రోమియం (II)క్లోరైడ్ ‘’’ అను రసాయన పదార్ధం ఒక అకర్బన సంయోగ పదార్ధం. క్రోమియం, క్లోరిన్ ములక పరమాణువుల సంయోగం,సమ్మేళనం వలన ఈ రసాయన సమ్మేళనపదార్ధం ఏర్పడినది. క్రోమియం (II)క్లోరైడ్ రసాయన పదార్థం యొక్క రసాయన ఫార్ములా CrCl2
## భౌతిక లక్షణాలు
క్రోమియం (II)క్లోరైడ్ స్పాటికా కృతి కలిగిన ఘన పదార్ధం.ఎటువంటి మలినాలు లేని క్రోమియం (II)క్లోరైడ్ తెల్లగా వుండును.అయితే వ్యాపారపరంగా లభించు ఈ రసాయనం మలినాలను కల్గిన కారణంగా గ్రే లేదా ఆకుపచ్చగా వుండును.క్రోమియం (II)క్లోరైడ్ ఆర్ద్రతాకర్షక (hygroscopic)రసాయన సమ్మేళనం.అందువలన ఇది నీటిలో అతి వేగంగా సులభంగా కరిగి లేత నీలివర్ణం కలిగిన [Cr(H2O)4]Cl2 ద్రవాన్ని ఏర్పరచును.క్రోమియం (II)క్లోరైడ్ యొక్క వినియోగం లేదా ఉపయోగం వాణిజ్య పరంగా అంత ప్రాముఖ్యత లేని ఉత్పత్తి అయ్యినప్పటికి,దీనిని ప్రయోగ శాలలో ఇతర క్రోమియం సంక్లిష్ట సంయోగ పదార్థాలను సంశ్లేషణ చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.

క్రోమియం (II)క్లోరైడ్ వాసన లేని రసాయన సమ్మేళనం. అణుభారం:122.896గ్రాములు/మోల్,దీని ద్రవీభవన స్థానం 824&nbsp;°C.బాష్పీభవన స్థానం 1300&nbsp;°C.నీటిలో కరుగును. నీటిలో కరిగినపుడు నీలి ద్రవంగా ఏర్పడును. సాంద్రత 2.751(14°Cవద్ద).అల్కహాలు,ఇథరు లలో కరుగదు.

## సంశ్లేషణ/ఉత్పత్తి
500&nbsp;°C వద్ద క్రోమియం (III)క్లోరైడ్ ను హైడ్రోజన్వాయువుతో క్షయికరించడం వలన క్రోమియం (II)ను ఉత్పత్తి చేస్తారు.
:2 CrCl3 + H2 → 2 CrCl2 + 2 HCl
పరిమిత పరిమాణంలో తయారు చేయుటకు లిథియం అల్యూమినియం హైడ్రైడ్(LiAlH4), జింకులను సంబంధిత రసాయనాలను క్షయికరించి క్రోమియం క్లోరైడ్ ఉత్పత్తి కావింతురు.
:4 CrCl3 + LiAlH4 → 4 CrCl2 + LiCl + AlCl3 + 2 H2
:2 CrCl3 + Zn → 2 CrCl2 + ZnCl2
అదే విధంగా మరో ఉత్పత్తి విధానంలో హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్ తో క్రోమియం (II)అసిటేట్ ద్రావణం చర్యవలన క్రోమియం క్లోరైడ్ ను తయారు చేయుదురు.
Cr2(OAc)4 + 4 HCl → 2 CrCl2 + 4 AcOH
## రసాయన చర్యలు
Cr3+ + e− ⇄ Cr2+ చర్య క్షయికరణ సామర్ద్యం/ సంభావ్య విలువ −0.41.ఆమ్లయుత పరిస్థితులలో H+ to H2 క్షయికరణ సంభావ్య విలువ+0.00.కావున క్రోమస్ ఆయాన్‌లు ఆమ్లాలను హైడ్రోజన్‌గా క్షయికరించు క్షయికరణ సామర్ద్యం కల్గి ఉన్నాయి.అయితే ఈ క్షయికరణ చర్యకు ఒక ఉత్ప్రేరకం లేకుండా అసంభవం.
## ఇతర రసాయన చర్యలు
క్రోమియం(II)క్లోరైడ్ ను అకర్బన, ఆర్గానో మెటాలిక్ క్రోమియం సమ్మేళనాలను ఏర్పరచుటకు,ఉత్పత్తి కావించుటకు పూర్వగామిగా ఉపయోగిస్తారు. అల్కైల్ హలైడులు,, నైట్రో ఆరోమాటిక్ పదార్థాలు క్రోమియం క్లోరైడ్ ద్వారా క్షయికరింపబడును.
## ఆరోగ్యం పై ప్రభావం
క్రోమియం(II)క్లోరైడ్ ఆవిరులను పీల్చిన ప్రమాదకరం.ఘన రూపంలో కళ్లను చర్మాన్ని తాకిన మందును,మంటగా(irritation) వుండును.కడుపులోకి వెళ్లిన ప్రాణాపాయం వుంది

## మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన సమ్మేళనాలు
[వర్గం:[క్రోమియం సమ్మేళనాలు]]
వర్గం:అకర్బన సమ్మేళనాలు
19 వ శతాబ్దం

thumb|240x240px|1808లో ఆంటోనీ-జీన్ గ్రోస్ మాడ్రిడ్ లొంగుబాటు. 1810లో ద్వీపకల్ప యుద్ధం కాలంలో నెపోలియన్ స్పెయిన్ రాజధానిలోకి అడుగుపెట్టాడు.
19వ శతాబ్ది ( 1801 జనవరి 1 &ndash; 1900 డిసెంబరు 31) స్పానిష్, నెపోలియనిక్, పవిత్ర రోమన్, ముఘల్ సామ్రాజ్యాల పతనాన్ని చూసిన శతాబ్దం. ఇది బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం, రష్యన్ సామ్రాజ్యం, యునైటెడ్ స్టేట్స్, జర్మన్ సామ్రాజ్యం, ఫ్రెంచ్ వలస సామ్రాజ్యం, మీజీ జపాన్ ల ప్రాబల్యం పెరిగేందుకు దోహదపడింది, ప్రత్యేకించి బ్రిటీష్ వారు 1815 నుంచి ఎదురులేని ప్రాబల్యాన్ని స్థాపించుకోగలిగారు. నెపోలియనిక్ యుద్ధాల్లో ఫ్రెంచ్ సామ్రాజ్యం, దాని మిత్ర రాజ్యాలు ఓటమి చెందాకా బ్రిటీష్, రష్యన్ సామ్రాజ్యాలు విపరీతంగా విస్తరించి, ప్రపంచంలో అగ్రరాజ్యాలుగా నిలిచాయి. రష్యన్ సామ్రాజ్యం మధ్య ఆసియా, తూర్పు ఆసియాల్లో విస్తరించింది. బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం తొలి అర్థ శతాబ్దిలో అత్యంత వేగంగా విస్తరించింది. ప్రత్యేకించి కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, దక్షిణాఫ్రికాల్లోని విస్తారమైన ప్రాంతం, అత్యంత జనాభా కలిగిన భారతదేశం వంటి ప్రాంతాలను ఆక్రమించింది. శతాబ్ది గడిచేసరికి బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలో 5వ వంతు భూమి, 4వ వంతు జనాభా కలిగివుంది.  పోస్ట్-నెపోలియన్ యుగంలో ప్రస్తుతం పాక్స్-బ్రిటానికా అని పిలుచుకునే పరిణామాన్ని బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం తీసుకురావడంతో, ప్రపంచీకరణ, పారిశ్రామికీకరణ, పెద్ద ఎత్తున ఆర్థిక అనుసంధానం వంటివాటికి నేపథ్యంగా నిలిచింది.

వర్గం:19 వ శతాబ్దం