open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఏకవింశతి-నరకములు

#  (అ.) 1. తామిస్రము, 2. లోహశంకువు, 3. మహానిరయము, 4. శాల్మలి, 5. రౌరవము, 6. కుడ్మలము, 7. పూతిమృత్తికము, 8. కాలసూత్రకము, 9. సంఘాతము, 10. లోహితోదము, 11. సవిషము, 12. సంప్రతాపనము, 13. మహానరకము, 14. కాకోలము, 15. సంజీవ వనము, 16. నదీపథము, 17. అవీచి, 18. అంధతామిస్రము, 19. కుంభీపాకము, 20. అసిపత్రవనము, 21. తపనము. [యాజ్ఞవల్క్యస్మృతి]
#  (ఆ.) 1. తామిస్రము, 2. అంధతామిస్రము, 3. రౌరవము, 4. మహారౌరవము, 5. కుంభీపాకము, 6. కాలసూత్రము, 7. అసిపత్రవనము, 8. సూకర ముఖము, 9. అంధకూపము, 10. కృమిభోజనము, 11. సందంశము, 12. తప్తోర్మి, 13. వజ్ర కంటక శాల్మలి, 14. వైతరణి, 15. పూయోదము, 16. ప్రాణరోధము, 17. విశసనము, 18. లలాభక్షము, 19. సారమేయాదనము, 20. అవీచి, 21. అయఃపానము. [భాగవతము 5-26]
#  (ఇ.) 1. తామిస్రము, 2. అంధతామిస్రము, 3. మహారౌరవము, 4. రౌరవము, 5. కాలసూత్రము, 6. మహానరకము, 7. సంజీవనము, 8. మహావీచి, 9. తపనము, 10. సంప్రతాపనము, 11. సం(హా)ఘాతము, 12. సకాకోలము, 13. కుడ్మలము, 14. ప్రతిమూర్తికము, 15. లోహశంకువు, 16. ఋజీషము, 17. పథము, 18. శాల్మలి, 19. నది, 20. అసిపత్రవనము, 21. లోహదారకము. [మనుస్మృతి 4-88]
#  (ఈ.) 1. తామిస్రము, 2. లోహకుండము, 3. మహారౌరవము, 4. శాల్మలి, 5. రౌరవము, 6. కుడ్మలము, 7. కాలసూత్రము, 8. పూతిమృత్తిక, 9. సంఘాతము, 10. లోహితోదము, 11. సవిషము, 12. సంప్రతాపనము, 13. మహానిరయము, 14. కాకోలము, 15. సంజీవనము, 16. మహాపదము, 17. అవీచి, 18. అంధతామిస్రము, 19. ??, 20. తపనము, 21. ??. [గరుడపురాణము 3-60]

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
అరటికాయ బజ్జీ

**అరటికాయ బజ్జీ,** ఆంధ్రవంటలలో ఒక కారపు వంటకం.

## రకాలు
* మషాలాతో అరటికాయముక్కలువేసి చేసేవి
* ఉప్పునీటిలో నానబెట్టిన అరటికాయ ముక్కలతోచేసేవి

## తయారీ విధానం
వీటి తయారెకి కావలసిన పదార్ధాలు, అరటికాయలు, శనగపిండి, వాము, నూనె, ఉప్పు

ముందుగా అరటికాయలను శుభ్రంగా కడిగి తొక్కలను చెక్కి చక్రాల్లాంటి ముక్కలుగా కోసి ఉంచుకోవాలి.ఆతరువాత ఒక గిన్నెలో సెనగపిండి వేసి నీరు పోసి తగినంత ఉప్పువేసి బాగా కలుపుకోవాలి. తరువాత పొయ్యిమీద మూకెడలో నూనెపోసి కాగిన తర్వాత అరటికాయలు చక్రాలు శనగపిండిలో వేసి పూర్తిగా మునిగేటట్టు మించి నూనెలో వేసి వేయించాలి బజ్జిలు బాగా వేగినతర్వాత చిల్లుల గరెటతో బజ్జీలను గిన్నెలో వేసుకోవాలి. బజ్జీలు బాగాలావుగా పొంగాలంటే పిండిలో కొంచెం వంట సోడా వేసి కలుపుకోవాలి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
* 

వర్గం:ఆంధ్ర పిండి వంటలు
వర్గం:పిండి వంటలు
ఆవడలు

పెరుగులో నానబెట్టిన గారెలను ఆవడలు, పెరుగావడలు అంటారు.

## రకాలు

## తయారీ విధానం
ఆవడల కొరకు మామూలుగా చేసే గారెలమాదిరిగా కాక మినప్పప్పు లో కేరట్ తురుము, పూదీనా, అల్లం,కొత్తిమీర లాంటివి కలిపి గారెలు చేస్తారు. వాటిని నూనె ఆరేవరకూ కాగితంలో ఉంచి, పెరుగులో వేస్తారు. వీటికి వాడుపెరుగులో కూడా తాలింపుతోపాటు కేరట్ తురుము. కర్వేపాకు, కొత్తిమీర ఉల్లిపాయ ముక్కలు జతచేస్తారు
### విధానం
మినప్పప్పు శుభ్రం చేసి, కడిగి 5 కప్పుల నీటిలో కనీసం రెండు గంటలు నానబెట్టాలి. తరువాత పప్పును గ్రైండ్ చేసుకోవాలి. రుబ్బేటప్పుడు నీళ్లు పోయకూడదు. నీళ్లనుండి తీసి రుబ్బితే చాలు. పిండిని మరీ మెత్తగా, కాటుకలా కాకుండా కాస్త బరకగా రుబ్బుకోవాలి. రుబ్బేటప్పుడే పచ్చిమిరపకాయ, అల్లం సన్నగా తరిగి కలుపుకోవాలి. తగినంత ఉప్పు వేసి కలిపి పెట్టుకోవాలి. కడాయిలో నూనె వేడి చేసి పిండని చిన్న ఉండలుగా, ఒక గిన్నెలో లీటరు నీళ్లు పోసి ఈ కాలిన వడలు వేసి నాననివ్వాలి. దీనివలన వడలు మెత్తబడతాయి. పెరుగులో తగిన ఉప్పు వేసి కలిపి పెట్టుకోవాలి. అందులో నెయ్యితో పోపు పెట్టుకోవాలి. కరివేపాకు , కొత్తిమిర కలపాలి. నీళ్లలో వేసిన వడలు తీసి మెల్లిగా నీరు పిండి ఒక వెడల్పాటి గిన్నెలో సర్దిపెట్టాలి. దీనిపై పోపు పెట్టిన పెరుగు పోయాలి. దానిపై కారంపొడి,మిరియాలు పొడి వేసి, కొత్తిమిరతో కలిపి వడ్డించొచ్చు.

## ఇతర విశేషాలు
* పెరుగు ఆవడలను పెరుగు వడలు, పెరుగ్గారెలు అనీ పిలుస్తారు
* వడలు ముందుగా నీళ్లలో వేయడం వల్ల అవి మెత్తగా అవుతాయి. పెరుగు మొత్తం పీల్చుకోవు. లేదంటే ముందు మజ్జిగలో కూడా నానబెట్టొచ్చు.

వర్గం:ఆంధ్ర పిండి వంటలు
వర్గం:పిండి వంటలు
తీపి గారెలు

thumb|306x306px|తీపి గారెలు
తియ్యని పాకంలో నానబెట్టిన గారెలను తీపిగారెలంటారు.

## రకాలు
వీటిలో పలు రకాల గారెలు కలవు
* బెల్లం పిండిలో కలిపి వేయించే గారెలు
* పంచదార పిండిలో కలిపి తయారుచేసే గారెలు
* బెల్లం పాకం లేదా చెరకు పానకాల్లో నానబెట్టే గారెలు
* పంచదార పాకంలో నానబెట్టిన గారెలు
* పంచదారపాకం ముదరబెట్టి గారెలువేసి ముంచితీసిన గారెలు. (పాకం గడ్డకట్టి గారెలపైఅచ్చులాఏర్పడి గట్టిగా ఉంటాయి)
* బెల్లంపాకం ముదరబెట్టి గారెలువేసి ముంచితీసిన గారెలు. (ఇవి కూడా పాకం గడ్డకట్టి గారెలు గట్టిగా ఉంటాయి)

## తయరీ విధానం

ముందుగా వీటి తయారీకి కావలసినవి
మినపప్పు, బెల్లం తురుము, ఉప్పు, నూనె

రెండు గంటల ముందుగా మినపప్పుని నానబెట్టుకోవాలి. పప్పులో నీళ్ళని వడగట్టేసి,ఉప్పుని జతచేసి మెత్తగా రుబ్బుకోవాలి. 
పాత్రలో నీళ్ళు వేడయ్యాక బెల్లం తురుము వేసి చిక్కగా పాకం వచ్చేవరకు ఉంచి దింపేయాలి.పాత్రలో నూనె వేడయ్యాక, చేతిని కొద్దిగా నీటితో తడుపుకుని పిండిని చిన్న ఉండగా తీసుకుని అరచేత్తో వత్తుకుని నూనెలో వేయించాలి. 

### పాకం గారెలు
గారెలను తయారుచేసాక వాటిని నూనే ఆరేవరకూ పేపర్లలోవేసి ఉంచుతారు. పంచదార లేదా బెల్లం నీళ్ళతో కలిపి లేతపాకం పట్టి, గారెలకు చిన్న చిన్న గాట్లుపెట్టి అందులోవేసి నానబెడతారు. కొంతసమయం తరువత అవి పాకంలో నాని మెత్తబడతాయి. కొంత పాకాన్ని పక్కన పెట్టుకుని తినే ముందు గారెల పై వేసి వేడివేడిగా వడ్డించాలి.

## ఇతర విశేషాలు

వర్గం:ఆంధ్ర పిండి వంటలు
వర్గం:పిండి వంటలు
ఆలూ టిక్కీ

**ఆలూ టిక్కీ ** ఒక భారతీయ శాకాహార వంటకము. దీనిని ఉత్తర భారతదేశంలో ఎక్కువగా ఆరగిస్తుంటారు.
## కావలసిన పదార్థాలు
*బంగాళదుంపలు - 3
*క్యారెట్‌, బీన్స్‌
*క్యాలీఫ్లవర్‌ - 100 గ్రాములు
*జీలకర్ర - 1 టీ స్పూన్‌, 
*మిరియాల పొడి - పావు టీ స్పూన్‌
*పసుపు - అర టీ స్పూన్‌, 
*అల్లం - 50 గ్రాములు
*చాట్‌ మసాలా - పావు టీ స్పూన్‌
*కొత్తిమీర - 1 కట్ట, 
*పుదీనా - 1 కట్ట
*ఉప్పు - సరిపడా, 
*కారం - తగినంత, 
*నూనె - తగినంత

## తయారీ
#బంగాళదుంపలను ఉడికించి మెత్తగా మెదపాలి.
#క్యారెట్‌, బీన్స్‌, క్యాలీఫ్లవర్‌లను ఉడికించి వడగట్టి బంగాళ దుంప ముద్దలో కలపాలి.
#అందులో జీలకర్ర, ఉప్పు, కారం, మిరియాల పొడి, అల్లం, కొత్తిమీర, పుదీనా కలపాలి.
#ఈ మిశ్రమాన్ని చిన్న చిన్న ఉండలు చేసి కొద్దిగా అదమాలి.
#వీటిని పెనంమీద నూనెతో కాల్చుకుని పైన చాట్‌ మసాలా చల్లాలి.

వర్గం:శాకాహార వంటలు
వర్గం:వంటలు
వర్గం:భారతీయ వంటలు
వర్గం:ఫలహారాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన 11వ లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితా

ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి 11వ లోక్‌సభకు ఎన్నికైన సభ్యులు.
thumb|right|100px|కె.పి.నాయుడు
thumb|right|100px|కైకాల సత్యనారాయణ

thumb|right|100px|జి.వెంకటస్వామి
thumb|right|100px|ఎ.సాయిప్రతాప్
thumb|right|100px|ఎర్రంనాయుడు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు.

వర్గం:11వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
చింతకాయల

**చింతకాయల** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.

* చింతకాయల అయ్యన్న పాత్రుడు, ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు.
* చింతకాయల రవి, తెలుగు సినిమా.
తోట గోపాలకృష్ణ

**తోట గోపాలకృష్ణ** ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు చెందిన శాసనసభ సభ్యుడు, భారత పార్లమెంటు సభ్యుడు.

 
;తెలుగు దేశం పార్టీ: కాకినాడ (ఆంధ్ర ప్రదేశ్)
 
;తండ్రి పేరు:  శ్రీ సుబ్బారావు నాయుడు
 
;పుట్టిన తేది: మార్చి 27, 1945
 
;భార్య పేరు: శ్రీమతి అచ్యుత మణి
 
;పిల్లలు:  ఒక కుమారుడు ఒక కుమార్తె.
 
;విద్య: పోస్ట్ గ్రాడుయేట్
 
;వృత్తి: వ్యాపారము: వ్వవసాయము/ సమాజ సేవ
 
;శాశ్వత చిరునామా:  కిర్లంపూడి. తూర్పు గోదావరి జిల్లా. (ఆంధ్ర ప్రదెష్)
 
;దూరవాణి. సంఖ్య: (0886822) 785
;అదిరోహించిన పదవులు:
;1994 లో 8వ లోక్ సభకు ఎన్నికయ్యారు.
 
;1996 లో తిరిగి 11 వ లోక్ సభకు ఎన్నికయ్యారు 
;ఎన్నిక పలితాలు: 
;కాకినాడ లోక్ సభ నియోజిక వర్గంలో మొత్తం ఓట్లు: 11,64,878
;పోలైన ఓట్లు.... 7,45,143
;అత్యధికంగా ఓట్లు సాధించిన నలుగు అభ్యర్థులు వారు సధించిన ఓట్లు:
;1. శ్రీ తోట గోపాల కృష్ణ.... తెలుగు దేశం పార్టీ.... 3,08,480
;2.శ్రీ తోట  సుబ్బారావు ... కాంగ్రెసు................ 2,69,981
;3.శ్రీ చిక్కల రామ చంద్ర రావు. NTR TDP....... 1,22,149

;2004 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున పెద్దాపురం నియోజకవరం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## మూలాలు
* భారత పార్లమెంటు వెబ్ సైటులో తోట గోపాలకృష్ణ జీవితచిత్రం.

వర్గం:8వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:11వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:1945 జననాలు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
చింతకాయల అయ్యన్న పాత్రుడు

**చింతకాయల ఆయ్యన్న పాత్రుడు, (జననం:1957  4 సెప్టెంబరు 04)** ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. అతను 2024 జూన్ 21న ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు 21వ స్పీకర్‌‌గా  ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికై, ప్రస్తుత స్పీకర్‌గా అధికారంలో ఉన్నారు. అతను నర్సీపట్నం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి ఏడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎనికైనాడు. అతను 2024 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో నర్సీపట్నం సీటునుండి ఎనికైనారు.

## బాల్యం
చింతకాయల అయ్యన్న పాత్రుడు 1957 సెప్టంబరు 04న విశాఖ జిల్లాలోని నర్సిపట్నంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి వరహలు దొర. 
## విద్య
ఇతదు కాకినాడలోని పి.ఆర్ కళాశాలలో బి.ఎ. పట్టా పొందాడు.
## కుటుంబం
ఇతడు 1983 జూన్1న పద్మావతిని వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి ఇద్దరు కుమారులున్నారు. 
## రాజకీయ ప్రస్థానం
అయ్యన్న పాత్రుడు 1983, 1985, 1994, 1999, 2004, 2014, 2024 శాసనసభ ఎన్నికలలో 7 సార్లు తెలుగుదేశం పార్టీ తరుపున నర్సీపట్నం నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యులుగా ఎన్నికయ్యాడు. 1984-1986 లో సాంకేతిక విద్యా మంత్రిగా ఉన్న సమయంలో అయ్యన్న స్థానికంగా ప్రభుత్వ పాలిటెక్నిక్ ఏర్పాటుకు కృషిచేశారు. దీంతో పాటు ప్రభుత్వ సాంకేతిక శిక్షణా సంస్థ, డిగ్రీ కళాశాల ఏర్పాటు చేశారు. 

1994-96 లో రహదారులు, భవనాల శాఖ మంత్రిగా పనిచేశాడు. అప్పట్లో నియోజకవర్గం పరిధిలోని మారుమూల గ్రామాల పరిధిలోని వందల కిలోమీటర్ల పంచాయతీరాజ్ రోడ్డును ఆర్‌అండ్‌బీకి బదలాయించి, పూర్తిస్థాయిలో అభివృద్ధి చేశారు. 

1996 లో 11వ లోక్‌సభకు జరిగిన ఎన్నికల్లో తెలుగు దేశం తరుపున అనకాపల్లి లోక్‌సభ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1999లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికల్లో చంద్రబాబు ముఖ్యమంత్రిగా అధికారంలో వచ్చిన తరువాత అయ్యన్న అటవీశాఖ మంత్రి పదవిలో కొనసాగాడు. ఆ సమయంలో నియోజకవర్గం లోని పెడిమికొండ నర్సరీ, ఆరిలోవ జౌషధ మొక్కల పెంపకానికి ప్రత్యేక నిధులు కేటాయించారు. 

2004 ఎన్నికల్లో అయ్యన్న ఎమ్మెల్యేగా విజయం సాధించినా, రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం రావడంతో ఖాళీగా ఉన్నారు.  

2014 ఎన్నికలలో శాసనసభ్యునిగా విజయం సాధించి మంత్రివర్గంలో స్థానం సంపాదించారు. అతను 1989, 2009, 2019లో అదే శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎన్నికలలో పోటీచేసి ఓడిపోయాడు. అతను 2014-19 మధ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో క్యాబినెట్ మంత్రిగా పనిచేశాడు.

2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో 25,000 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి, ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ 16 శాసనసభ స్పీకర్‌గా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు. తెలంగాణ విభజించిన తర్వాత కొత్తగా ఏర్పడిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో మూడవ స్పీకరుగా 2024 జూన్ 22న ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు.

## పార్లమెంటు సభ్యుడుగా ఎన్నిక
అయన్నపాత్రుడు 1996 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో, అనకాపల్లి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి 11వ లోక్‌సభ సభ్యుడుగా ఎన్నికయ్యాడు.

## శాసనసభ ఎన్నికలలో పోటీచేసిన వివరాలు

## మూలాలు


## వెలుపలి లంకెలు
* పార్లమెంటు వెబ్ సైటులో అయ్యన్న పాత్రుడు జీవితచిత్రం.

వర్గం:11వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:1957 జననాలు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లాకు చెందిన రాష్ట్ర మంత్రులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకర్లు
జాజి కుటుంబము

;**జాజి కుటుంబము**:
జాజి చెట్టు ముప్పది నలుబది అడుగు లెత్తు పెరుగును. ఇది ఏక లింగ పుష్పము.

;ఆకులు: ఒంటరి చేరిక, లఘు పత్రములు చిన్నవి. సమాంచలము. సమ గోళాకారము. విషమ రేఖ పత్రము. ఆకు బిరుసుగా నుండును. కొన వాలము గలదు.

;పుష్పమంజరి: మగ పుష్పములు తెలలు, ఏక లింగ పుష్పములు చిన్నవి. అసంపూర్ణము. స్త్రీ పుషమొక కణుపు సందున నొకటియె. ప్రతి పువ్వు వద్ద చేటిక గలదు.

;పురుష పుష్పము:

;పుష్పవిగోళము: సంయుక్తము 3 చిన్న తెమ్మెలు, నీచము

;కింజల్కములు: తొమ్మిది మొదలు పండ్రెండు వరకు అన్నియు గలసి యున్నవి. పుప్పొడి తిత్తులు రెండు గదులు.

;పుష్పనికోశము: పైదాని వలె నుండును.

;అండకోశ ముచ్చము. ఒకటియే స్త్రీ పత్రము, అండము ఒకటి గింజకు బీజ పుచ్ఛము గలదు., కీలము లేదు. కీలాగ్రములు రెండు.

ఇదియొక చిన్న కుటుంబము. దీనిలో చిన్న చిన్నమొక్కలు లేవు. ఆకులు ఒంటరి చేరిక. సమాంచలము చిన్న ఏక
366

లింగ పుష్పములు. అండాశయమునందొక గదియు అందొక గింజయు ఉన్నాయి.

జాజి చెట్టు ఒండ్రు మట్తి నేలలలో బాగుగ పెరుగును. వీనికి ఇసుక నేలలు పనికి రావు. శీతల ప్రదేశములును కూడవు. గింజలను పాతిననే మొక్కలు మొలచును. ఈ చిన్న మొక్కల కనుదినము నీరు పోయు చుండవలెను. అవి రెండు మూడడుగులు ఎత్తు పెరిగిన తరువాత తీసి 25 - 30 అడుగులదూరములో పాతవలెను. వీని కంతగా ఎండ తగులనీయ కూడదు. తరుచుగా నీరు పోయు చుండ వలెను. చెట్లు పెద్దవై పుష్పించుట కారంభింపగానే, అవి ఆడ చెట్లో పోటు చెట్లో తెలిసి కొని, పది పండ్రెండు ఆడచెట్లు కొక మగ చెట్తు చొప్పునవుంచి మిగిలిన మగ చెట్లను కొట్టి వేయవచ్చును. వీనిన్ ఉండి పుప్పొడి ఆడ చెట్లను సులభముగా చేరుటకీమగ చెట్లను గాలి వచ్చెడు మార్గమందుంచ వలెను. ఏడవ ఏడు నుండియు కాయలు కాయుటకారంభించి ఏబది ఏండ్ల వరకు కాయ చుండును. ఒక్కొకచెట్టు నుండి బాగుగ కాయలు గాచు చుండినపుడు 200 కాయల వరకు వచ్చును.

కాయలు రాలగనే ఏరి తొక్క వలసి నిప్పుపై బెట్టి కొంచము వెచ్చ బెట్టుదురు. తరువాతి పురుగులు బట్టకుండ వానిని కొంచెము సున్నముతో రాచెదరు. కాయల పై చర్మమె జాపత్రి. దీని నొలవగనే ఎండలో పెట్టుదురు.

జాజి కాయలనుండియు జాపత్రి నుండియు కూడా చమురు దీసి దానిని సుగంధ ద్రవ్యములలో వాడు చున్నారు. దీనిని మనము తరుచుగ తాబూలమునందు వాడు చున్నాము. వీనిని ఔషధములలో కూడా వాడు చున్నారు.

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
బచ్చలి కుటుంబము

;

**బచ్చలి కుటుంబము** - ఈ కుటుంబములో బెద్ద చెట్లు లేవు. ఆకులు లఘు పత్రములు. ఒంటరి చేరిక, వీనికి గణుపు పుచ్చములుండవు. కొన్నిటి పువ్వులు మిధున పుష్పములు. కొన్నిటిలో ఏక లింగ పుష్పములే గలవు.  పుష్పకోశము నీచము, మూడు మొదలైదు వరకు తమ్మెలుండును. లేద, రక్షక పత్రములు విడివిడిగానే వుండును. ఇవి మొగ్గలలో అల్లుకొని యుండును. ఆకర్షణ పత్రములు లేవు. కింజల్కములు రక్షక పత్రముల కెదురుగా నుండును. అండాశయము ఉచ్చము. ఒక గది అండము ఒకటి ఫలము పేటికా ఫలము; సాధారణముగ పుష్ప కోశములోనె మరుగు పడి యుండును.

బచ్చల కాడలో నాలౌగైదు రకములు గలవు. వీనిలో ముఖ్యమైనది పెద్ద బచ్చలి. దీనిని తీగె ముక్కలు నాటియే పెంచ వచ్చును. ఆకులు కాడలు కండ కలిగి యుండును.

ఎర్ర బచ్చలి, మట్టు బచ్చలి అంతగా వాడుట లేదు. వీనిని గింజలను పాతి మొలపింతురు. పాదులు పెట్టకనే డొంకల వద్ద మలచు బచ్చలి కాడ ఇంత కంటే సన్నముగానుండును. తినుటకును అంత బాగుండదు.

ఈల కూర కొమ్మమీద ఆకులు దూర దూరముగ నుండును. వీనిని కూర వండుకొని తిందురు. 1871 - 72 వ సంవత్సరములలో క్షామము పట్టినపుడు ధనికులు కూడనీయాకులను దినిరట. ఈ మొక్కలు పెరుగుటకు వర్షము లేకున్నను అంత ఇబ్బంది లేదు. ఈ ఆకుల రసమును పండ్ల జబ్బులకు మంచి దందురు. ఇది సముద్ర తీరమునందు పెరుగుటచే గాజు చేయుటకు బనికి వచ్చు పదార్థము దీని యందు మెండుగా కలుగు చున్నచి.

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
అగరు కుటుంబము

;thumb|అగరు కుటుంబానికి చెందిన మొక్క
;అగరు కుటుంబము
:

అగరు చెట్టు కొండల మీద బెరుగును. లే కొమ్మల మీద పట్టు వంటి రోమములు గలవు. 
;ఆకులు : ఒంటరి చేరిక. లఘు పత్రములు బల్లెపాకారము. పొడవు 2 - 3/2 అంగుళములు. విషమ రేఖ పత్రము. సమాంచలము కొన వాలము గలదు.
 
;పుష్పమంజరి: రెమ్మ గుత్తి. తెలుపు ఎక లింగ పుష్పములు.
;పుషనిచోళము: సంయుక్తము 5 తమమెలు అల్లుకొని యుండును నీచము.

;కింజల్కములు:. 10 కాడలు మిక్కిలి పొట్టివి పుప్పొడి తిత్తులు వెడల్పుగా నుండును. కింజల్కములకు పైన 5 పొలుసులు గలవు.

;స్త్రీ పుష్పము: పుష్ప నిచోళము. పైదాని వలెనే యుండును.
అండాశయము అండ కోశము: ఉచ్చము రెండు గదులు. కీళము మిక్కిలి పొట్టి. గింజలు వ్రేలాడు చుండును.

ఈ కుటుంబపు చెట్లు విస్తారము శీతల దేశములలో పెరుగును. ఆకులు ఒంటరి చేరిగా నైనను, అభిముఖ చేరికగా నైనను వుండును. లఘు పత్రములు సమాంచలము. పుష్పనిచోళమే గలదు. ఏక లింగ పుష్పములు. అండాశయము గదిలో నొక్కొక గింజయే యుండును.

అగరు చెట్టు కాశ్మీర దేశ ప్రాంతముల కొండల మీద సాధారణముగ ఆరువది అడుగుల ఎత్తు పెరుగును. దాని మాను యొక్క కైవారము 5 మొదలు 8 అడుగుల వరకు వుండును. ఇరువదేండ్లు ; అ వృక్షమైన పిదప అగరు కొరకు దానిని నరక వచ్చునందురు గాని కొందరు మంచియగరేబది సంవత్సరములలోపున రాదందురు. ఎన్ని సంవత్సరములు (నరికి యుంచినను) నరుకక యుంచినను నన్ని చెట్ల యందునగరు లభించదు. కొన్ని చెట్ల యందు మాత్రము మాను లోను కొమ్మల యందును ముక్క ముక్కలవలే నగరేర్పడును. ఈ కారణము వల్ల నిట్లేర్పడు చున్నదో తెలియ వచ్చుట లేదు. నే చెట్టు నందేర్పడినది నరికిన గాని తెలియదు. అగరులే చిట్లంత ఉపయోగ కారులు కావు. కలపకును సువాసనయుండక తేలిగ గానుండును. అగరు నకు మంచి పరిమళము గలదు. పన్నీరు వలే దీనిని శుభ కార్యములందు ఉపయోగించురు. దీని తోడనే అగరు వత్తులను చేయుదురు. కాని ఇతర పరిమళ ద్రవ్యములతో కూడ వత్తులుచేసే వానినే అగరు వత్తులని అమ్ముచున్నారు. సాధారణముగా అంగళ్ళ యందుండు అగరు నూనెయు నిజముగా అగరు నుండి చేసినదే యని నమ్ముటకు వీలు లేదు, అగరును కొందరు ఔషథముల యందు కూడ ఉపయోగించు చున్నారు. 

కాగితములు చేయక పూర్వము అగరు బెరడులను బలుచగ చీల్చి వానిమీద గొందరు వ్రాసెడు వారు. కాగితములు వచ్చిన గొంత కాలము వరకు కూడ మంత్రవేత్తలగు బ్రాహ్మణులు యోగులును యంత్ర శాలలందుజేసిన కాగితము లంటరాదని ఈ బెరడు చీలికలమీదనే వ్రాయుచు వచ్చిరి.

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
మంచి గంధము కుటుంబము

ఈ కుటుంబములో చెట్లు గుబురు మొక్కలును గలవు. ఆకులు ఒంటరి చేరిక గానైనను, అభిముఖ చేరిక గానైన నుండును. సమాంచలము కణుపు పుచ్చము లుండవు. ఏనెలు పెద్దవి గావు. కొన్నిటి ఆకులు చిన్నవిగా బొల్సుల వలెనే యుండును. కొన్నిటికి లేనేలేవు. పువ్వులు చిన్నవి. ఆకుపచ్చగా నుండును. సరాళము. పుష్పనిచోళము కొన్నిటిలో ఉచ్చముగను కొన్నిటిలో నీచముగ నున్నది. మిధున పుష్పములు ఏకలింగ పుష్పములు కూడా గలుగు చున్నవి. పుష్ప విచోళపు తమ్మెలు చివర సన్నని ముల్లు వంటి దొకటి ఉంది. కింజల్కములు 3--6 పుష్ప నిచోళము నంతి కొని దాని తమమెలకెదురుగా నుండును. పుప్పొడి తిత్తులు రెండు గదులు. అండాశయములో అందములు రెండో మూడో వ్రేలాడు చుండును. కాయ కొన్నిటిలో లోపెంకు కాయ. మరి కొన్నిటిలో బగులని యెండు కాయ.

మంచి గంధపు చెట్లు విస్థారముగా పడమటి కనుమల మీదను, కూర్గు వద్దను బెరుగు చున్నవి. ఇవి చెట్లైనను గొంత గొంత వరకు బారాన్న భుక్కులు గానున్నవి. వీని వేరులు వ్యాపించి ఇతర వృక్షముల వేరులలో జొచ్చి అవి సంపాదించినా ఆహారమును తస్కరించు చున్నవి. మంచి గంధపుటాకులు నిడివి చౌక పాకారము పువ్వులు చిన్నవి. మొదట పచ్చగా నుండి తరువాత ఊదా అగును. ఆకులకు గాని, పువ్వులకు గాని చెట్తు బెరడునకు గాని సువాసన లేదు. మాను మధ్యనున్న దారువునకే గలదు. ఈ చందనములో శ్రీ చందనము, పీత చందనము, రక్త చందనము మొదలగు భేదములు వున్నవని అను చున్నారు. మొదటి రెండును ఈ చెట్టు యొక్క మంచి రకము. చెడ్డరకములే గాని రక్త చందనము దీనిది గాదు. ఈ రక్త చందనము తోడనే చందనపు బొమ్మలు చేయుదురు. ఈ చెట్టు చిక్కుడు కుటుంబము లోనిది. మంచి గంధపు చెట్లు ఎక్కువగా దక్షిణ దేశము నందుండినను చమురు దీయుట లేదు. మంచి గంధపు నూనె, అయోద్య వద్దను, హిందూ స్థానమందలి వరి కొన్ని పట్టణములలోను చేస్తున్నారు. మంచి గంధపు చెక్కను పొడి గొట్టి రెండు దినముల నీళ్ళలో నాననిచ్చి బట్టి పట్టుదురు. నూనెయు నీళ్ళతో గలిసి ఆవిరియై రెండును జల్లారి నీళ్ళమీద నూనె దేలుచుండును. త్రువాత దీనిని వేరు వేరు విధముల పరి శుభ్రము చేసెదరు. ఒక్కొక్కప్పుడు మడ్డి అంతయు బోవుటకు నొక సంవత్సరము వరకు నూనెను అట్లే యుంచెదరు.

మంచి గంధము ఔషదములలో గూడ వాడుదురు. ఇది ముఖ్యమౌ పరిమళ ద్రవ్యములలో ఒకటి. బొట్టు పెట్టుకొనుటకు దీనినుపయోగింతుము. గౌరవము చూచించుటకై
గంధము రాయు చుందురు. వివాహాది శుభ కార్యములలోనీ చెక్కను వాడుదురు.

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
దాల్చిన కుటుంబము

; thumb|ఎండిన బెరడు కుట్లు, బెరడు పొడి, చిన్న చెట్టు సిన్నమోమమ్ వెరమ్ పువ్వులు**దాల్చిన కుటుంబము**:

దాల్చిన చెట్టు మన దేశములోఎక్కువగా లేవు.

;thumb|సిన్నమోమమ్ వెరమ్, కోహ్లర్స్ మెడిసినల్ ప్లాంట్స్ నుండి (1887)ఆకులు: ఒంటరి చేరిక. కణుపు పుచ్చములు లేవు. అండాకారము దట్టముగాను బిరుసు గానుండును. రోమములు లేవు. మూడు పెద్ద ఈనెలు గలవు. కొన గుండ్రము. ఆకులకు సువాసన గలదు.

;పుష్ప మంజరి: కణుపు సందులందుండి మధ్యారంభమంజరులగు రెమ్మ గెలలు. ఇవి ఆకుల కంటే పొడుగగా నున్నవి. వాని మీద రోమములు గలవు. మిథున పుష్పములును స్త్రీ పుష్పములును గలవు. స్త్రీ పుష్పములు పెద్దవి.

;పుష్పవిచోళము: సంయుక్తము. 5 తమ్మెలు గలవు. ఇవి కొంచెము హెచ్చు తగ్గుగ సమముగనే యున్నవి.

;కింజల్కములు: 9 తొమ్మిదికి తక్కువ కూడా గలుగు చుండును. ఒక వరుస గొడ్డు కింజల్కములు గూడ ఉన్నాయి. మూడవ వరుస వానిలో గ్రంథి కణములున్నవి. పుప్పొడి తిత్తులు నాలుగు గదులు.
368

;అండకోశము: అండాశయము ఉచ్చము ఒక గది. పుష్పనిచోళములో అడుగుగా నుండును. కీలము అండాశయము చివర నుండియే వచ్చు చున్నది.

ఈ కుటుంబపు మొక్కల ఆకులు సువాసన వేయును. ఆకులలో గ్రంథి కణములు గలవు. అవి ఒంటరి చెరికగా నున్నవి. వానికి, కణుపు పుచ్చములు లేవు. పుష్ప మంజరులు కణుపు సందులందుండి మధ్యారంభ మంజరులుగా వచ్చు చున్నవి. కింజల్కములు రెండు మూడు వరుసలుగా నుండును. వానిలో కొన్నిటి మొదట గ్రంథి కణములు గలవు. అండాశయమొక గది.

దాల్చిన చెట్లను మన దేశములో అంత శ్రద్ధతో పెంచుట లేదు. అవి పడమటి కనుమల మీద బెరుగు చున్నవి. సాధారణముగ అన్ని నేలలందును పెరుగ గలవు కాని, మంచి నేలలు కానిచో చెక్క బాగుండదు. ఈ చెట్లు కొమ్మలను పాతినగాని గింజలను బాతిన గాని మొలచును. ఆరేడడుగుల దూరమున గోతులు తీసి వానిలో నాలుగైదేశ కాయలను పాతుదురు. మొక్కలు బాగుగ నెదిగిన పిమ్మట వానిని గురించి మనమంత జాగ్రత పుచ్చుకొన నక్కర లేదు. వాని చుట్తు నుండు చెత్త మొక్కలను పెరిగి వైచిన చాలును. కొంత ఎత్తు ఎదిగిన పిమ్మట వాని చిగుళ్ళను గోసి వేయుదురు. ఆరేడేండ్లెదిగన పిమ్మట బెరడును గొయ్య వచ్చును. మానుకును చుట్టుగాక రెండు వైపులనే గోయుదురు. కోయుట వర్షకాలములో నయ్యేఅ బెరడు సులభముగ వచ్చును. బెరడును గోసిస తరువాత నొక చెక్కమీద నొక దానిని జేర్చి గట్టిగా బిగించి కట్టి ఒక దినముంచెదరు. మరు నాడు ఆ చెక్కలపై నున్న పొరను కత్తితో గీసి వైచి వానిని నీడలో ఆర బెట్టుదురు. దానినే ముక్కలుగా కోసి అమ్మదెచ్చు చున్నారు.

దాల్చిన అరకు, ఆకులనుండియు వ్రేళ్ళనుండియు గూడ తీయుదురు. చెక్కను వేళ్ళను గూడ ఔషధములలో వాడుదురు. దాల్చిన చెక్క సుగంధ ద్రవ్యములలో నొకటి.

ఈ చెట్లలో చాల రకములు గలవు.

తాళస పత్రి కొండలమీద బాగుగ పెరుగును. తోటలలో దీనిని తరచుగా, పనస, పోక చెట్లతో గలసి పెంచుదురు. విశేష వర్షము వెంటనే తీక్షణమగు నెండ, ఇట్లు ఒక దానివెనుక నొకటి యున్నచో అవి బాగుగ పెరుగును. వర్షము సర్వదా గురియు చున్న యెడల సువాసన తగ్గును. వీని విత్తనములు పాతిన 5 ఏండ్లకు మొక్కలను దీసి దూర దూరముగా పాతుదురు. కొన్ని చోట్ల చిన్న మొక్క అడుగెత్తుగా నున్న
ప్పుడేదీసి వేరుచోట బాతుదురు. ఇవి పదేండ్లకు ఫలితమునకు వచ్చును.

వర్షములును లేక, ఎండ ఎక్కువగను లేనప్పుడే ఆకులను కోయుట ఆరంబింతురు. లేత చెట్ల కేటేట కోయుదురు గాని ముదురు వాని ఆకులు రెండేసి ఏండ్ల కొక మాటే కోయుచుందురు. ఇట్లు చెట్టునకు నూరు సంవత్సరముల వరకు కోయ వచ్చును.

దీని ఆకులను కొందరు వంటలో ఉప యోగించెదరు. కరక్కాయలతో గలిపి రంగు వేయుటలో వాడుదురు. ఔషధములలో వాడుదురు.

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
ఒట్టూరు

**ఒట్టూరు** నెల్లూరు జిల్లా కావలి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

ఈ మత్స్యకార గ్రామంలోని ఆదర్శ పాఠశాల 2013 జూలైలో పూర్తి స్థాయిలో ప్రారంభమైనది. ఆంగ్ల మాధ్యం పాఠశాల చుట్టూ పచ్చని పొలాలు, చెంతనే సముద్రం, ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణంలో ఉంటుందీ . ఏటు వయిపు చూసినా, జాతి నేతలు, మానవతా విలువలు నేర్పే సంఘసంస్కర్తల చిత్రాలు, సూక్తులు కనబడతాయి. క్రమశిక్షణతో విద్యార్థులు, కార్పొరేటు పాఠశాలలను తలదన్నేలాగా సదుపాయాలు. ఆదర్శపాఠశాలకే ఆదర్శంగా నిలవాలని ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు, విద్యార్థులు పాఠశాలను తీర్చిదిద్దుచున్నారు. చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాల విద్యార్థులకు ఉచిత బస్సు సౌకర్యం గూడా కలుగుజేస్తున్నారు.

## గణాంకాలు

 
## మూలాలు

వర్గం:కావలి మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
అచ్చతెలుగు రామాయణం

right|250px|thumb|అచ్చ తెలుగు రామాయణంలోని భాషావిశేషాల గూర్చిసుందరాచార్యులు రాసిన పుస్తకం

**అచ్చతెలుగు రామాయణము** ఒక తెలుగు కావ్యము. దీనిని కూచిమంచి తిమ్మకవి రచించాడు. పేరులో కొట్టవచ్చినట్లుగా రామాయణం గ్రంథాన్ని అచ్చతెలుగు లో రచించాడు తిమ్మకవి. ఇందులోని ఆరు కాండాలలో సుమారు 13 వందల పద్యాలు ఉన్నాయి.

## అచ్చతెలుగు
ఆంధ్రభాషలో పదాలు నాలుగు రకములని వైయాకరుణులు తెలియజేశారు. అవి: తత్సమము, తద్భవము, దేశ్యము, గ్రామ్యము. ఇందులో తత్సమం రెండు విధములు: సంస్కృతసమము, ప్రాకృతసమము. సంస్కృత సమేతరమైన భాషనే అచ్చతెలుగు అంటారు. అందుచేత ఈ భాషలో ప్రాకృత సమాలు, తద్భవాలు, దేశ్యాలు ఉంటాయి. గ్రామ్యం లక్షణ విరుద్ధం కాబట్టి ప్రయోగానికి పనికిరాదని లాక్షణికులు చెప్పారు. కానీ ఆయాజాతుల ప్రయోగాన్ని బట్టి ఉపయోగించవచ్చని కొందరి అభిప్రాయం. ఇలాంటి అచ్చతెలుగులో వ్రాయబడిన రామాయణం కాబట్టి దీన్ని అచ్చతెలుగు రామాయణం అని వ్యవహరిస్తారు.

అచ్చతెలుగు కావ్యరచనకు మార్గదర్శి పొన్నిగంటి తెలగనార్యుడు. ఇతని కృతి యయాతి చరిత్ర.

## కథా సంగ్రహం
దీనికి మూలం తెలుగువారికి సుపరిచయమైన రామాయణ గాథ. అయితే ఇతర తెలుగు రామాయణాల్లో వలెనే ఇందులో కొంత తెలుగుదనం చేర్చబడింది. ఇవి అన్నీ అవాల్మీకాలు.
* అహల్య తన కథను తానే రాముడికి చెప్పుకోవడం.
* సుగ్రీవునితో స్నేహం చేస్తే కార్య సాఫల్యం జరుగుతుందని రామునికి చెప్పడం.
* ఏడు తాటిచెట్లను ఒకే బాణంతో కొడితేగాని వాలిని గెలవలేడనే సిద్ధాంతం
* లంకకు వెళ్ళేముందు హనుమంతుడు సీతాశిరోరత్నాన్ని తెస్తానని చెప్పడం.
* కోతులను, కొండముచ్చులను కూడగట్టుకొని రాముడు నాతో యుద్ధమేమి చెయ్యగలడని రావణుడు ఎగతాళి చెయ్యడం.
* లంకనుండి వచ్చేముందు హనుమంతుడు లంకిణితో యుద్ధం చేయడం.
* నీలుని చేత కొండరాళ్లు వేయిస్తే తేలుతాయని వారధి కట్టడానికి సముద్రుడు ఉపాయం చెప్పడం.

## రస పోషణము
రామాయణంలో కరుణ రసం ప్రధానమైనదని కొందరి అభిప్రాయం. అచ్చతెలుగు రామాయణం కొంతవరకు ఇలానే సాగింది. బాలకాండలో అక్కడక్కడ అద్భుతరసం, అయోధ్య, అరణ్య, సుందరకాండలలో కరుణరసం, యుద్ధకాండలో వీరరసం చాలా చక్కగా పోషించబడ్డాయి. తెలుగుదనం ఉట్టిపడే తిమ్మకవి రచనలో మధురమైన రచన, చమత్కారం, శైలి, రసం కనిపిస్తాయి.

## పాత్రపోషణ
పాత్రపోషణలో తిమ్మకవి వాల్మీకి గీసిన గిరి దాటకుండా ఆయా పాత్రలను అలాగే పోషించాడు. నాయకునిగా రాముడి పాత్ర ఉదాత్తంగా కనిపిస్తుంది. ప్రతినాయకుడిగా రావణుడు పాత్రోచితమైన రీతిలో చిత్రీకరించబడ్డాడు. సీత నాయికగా, సాధ్విగా, అత్యుత్తమ ఆదర్శ స్త్రీగా చిత్రీకరించబదింది.
## ప్రాచుర్యం
అచ్చతెలుగులో వ్రాసిన ఈ కావ్యం సాహిత్య చరిత్రలో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందింది.

## మూలాలు
* అచ్చతెలుగు రామాయణము - కూచిమంచి తిమ్మకవి; సమీక్ష: పప్పు వేణుగోపాలరావు, కావ్య సమీక్షలు, సంపాదకులు: ఎం.వి.సత్యనారాయణ, ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ ప్రెస్, వాల్తేరు, 1983, పేజీలు: 265-272.

వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
వర్గం:రామాయణం
కూచిమంచి తిమ్మకవి

**కూచిమంచి తిమ్మకవి** 18వ శతాబ్దపు తెలుగు కవి. తిమ్మకవి పదిహేడవ శతాబ్దపు నాలుగవ భాగంలో జన్మించి, పద్దెనిమిదవ శతాబ్దపు మూడవభాగం వరకు జీవించి ఉండేవాడని విమర్శకులు, చారిత్రకులు చెప్తున్నారు.

## కుటుంబం
ఇతడు ఆరువేల నియోగి. కౌండిన్యస గోత్రుడు. ఇతని ముత్తాత బయ్యనామాత్యుడు. తామ తిమ్మయార్యుడు. తండ్రి గంగనామాత్యుడు, తల్లి లచ్చమాంబ. సింగన్న, జగ్గన్న, సూరన్న ఇతనికి తమ్ములు. గొట్తిముక్కుల రామయమంత్రి కుమార్తె బుచ్చమ్మ ఇతని భార్య. దెందులూరి లింగయ్య ఇతనికి గురువు.

## చారిత్రక విశేషాలు
తిమ్మకవి పిఠాపురం సంస్థానంలోని కందరాడ గ్రామానికి కరణమట. ఇతడు ప్రతిదినం పిఠాపురానికి వచ్చి కుక్కుటేశ్వరడుని సేవించేవాడు. సహస్రమాస జీవి. పిఠాపురాన్ని పరిపాలించిన ప్రభువులలో రావు పెదమాధవరావు, రావు నరసింహారావు, రావు వేంకటరావు, రావు వేంకటకృష్ణారావు, రావు చినమాధవరావు పాలనాసమయంలో ఇతడు జీవించి వున్నాడు. రావు చినమాధవరావు తిమ్మకవికి "కవి సార్వభౌమ" అనే బిరుదాన్నిచ్చాడు. అయినా తిమ్మకవి తన గ్రంథాలను పిఠాపురపు కుక్కుటేశ్వర స్వామికి అంకితం చేశాడు. ఇతని చివరిదశలో భార్యావియోగంతో సన్యాసం స్వీకరించి శేషజీవితాన్ని పిఠాపురంలోని కుక్కుటేశ్వరాలయంలోనే గడిపాడు.

## రచనలు
# అచ్చతెలుగు రామాయణము
# రుక్మిణీ పరిణయము (1715)
# సింహాచల మహాత్మ్యము (1719)
# నీలాసుందరీ పరిణయము
# సారంగధర చరిత్ర
# రాజశేఖర విలాసము (1705)
# రసికజన మనోభిరామము (1750)
# సర్వలక్షణసార సంగ్రహము (1740)
# సర్పపురీ మహాత్మ్యము (1754)
# శివలీలా విలాసము (1756)
# కుక్కుటేశ్వర శతకము
# శ్రీ భర్గ శతకము (1729)
# భర్గీ శతకము
# చిరవిభవ శతకము

## బిరుదులు
* అభినవ వాగనుశాసనుడు
* కవిసార్వభౌమ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* కూచిమంచి తిమ్మకవి రచనలు తెలుగుపరిశోధన లో. 

వర్గం:తెలుగు కవులు
గోపాలునిపల్లె

**గోపాలునిపల్లె** మార్కాపురం జిల్లా కొమరోలు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.. 

## గ్రామ పంచాయతీ
2013-జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో  షేక్ అబ్దుల్ ఖాదర్, సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు.
## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీ నాగరబొమ్మ దేవాలయం
గ్రామంలో నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో 2015, మే నెల-4వతేదీ, వైశాఖపౌర్ణమి, సోమవారం నాడు, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యస్వామివారి విగ్రహ ప్రతిష్ఠ, ప్రాణాప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాలను భక్తి శ్రద్ధలతో నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు అన్నప్రసాద వితరణ నిర్వహించారు.
 
## గ్రామ విశేషాలు
గోపాలునిపల్లె గ్రామానికి చెందిన శ్రీ వీరంరెడ్డి చంద్రశేఖరరెడ్డి, ప్రభావతి దంపతుల కుమారుడైన విష్ణువర్ధన రెడ్డి, సంతమాగులూరులోని మండల కేంద్రంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ గురుకుల పాఠశాలలో 10వ తరగతి చదువుచున్నాడు. ఇతడికి చిన్నతనం నుండి చిత్రలేఖనంపై మక్కువ ఎక్కువ. పల్లెటూరి వాతావరణం, ఎలాంటి వసతులూ లేని ప్రభుత్వ పాఠశాలలలో చదివిన ఇతడు, చిన్నప్పటి నుండి పాల్గొన్న చిత్రలేఖనం పోటీలన్నిటిలో ప్రథమ బహుమతి సాధించేవాడు. తాజాగా, 2014 జనవరిలో అమలాపురంలో జరిగిన కోనసీమ చిత్రకళాపరిషత్తు నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ స్థాయి పోటీలలో మొదటి స్థానంలో నిలిచి, మెగా ఛైల్డ్ ఆర్టిస్ట్ ఎవార్డు తోపాటు, 4 వేల రూపాయల నగదు బహుమతి గెల్చుకున్నాడు. ఇంకా ఇతడు వ్యర్ధ పదార్ధాలతో వాల్ హ్యాంగింగ్స్, పూలబుట్టలు, ఫొటో ఫ్రేంస్, తాబేలు, నెమళ్ళ ఆకారాలు తయారుచేస్తాడు. చాక్ పీసుపై వివిధ ఆకారాల దేవుడి బొమ్మలు తయారు చేస్తాడు.
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
15వ లోక్‌సభ

**15వ [[లోక్‌సభ]]** భారతదేశంలో 2009 సాధారణ ఎన్నికల ద్వారా ఎన్నుకోబడింది.

## ముఖ్యమైన సభ్యులు

* **సభాపతి:** మీరా కుమార్, భారత జాతీయ కాంగ్రెసు
* **ఉపసభాపతి:** కారియా ముండా, భారతీయ జనతా పార్టీ
* **సభానాయకుడు:** సుశీల్ కుమార్ షిండే, భారత జాతీయ కాంగ్రెసు
* **ప్రతిపక్ష నాయకురాలు:** సుష్మా స్వరాజ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
***సభ ముఖ్య కార్యదర్శి:**
**పి.డి.టి. ఆచార్య
**టి.కె. విశ్వనాథన్

## కాబినెట్ మంత్రివర్గం

## 15వ  లోక్‌సభ సభ్యులు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన 15వ లోక్‌సభ సభ్యులు

## బయటి లింకులు

* Lok Sabha website
* List of winning candidates  published by election commission of india on 17 May 2009.
* Tracking activity of MPs in Parliament

వర్గం:15వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:లోక్‌సభ
ఎరుకోపాడు

**ఎరుకోపాడు** తిరువూరు తిరువూరు మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇక్కడ అన్ని మతాల, కులాల వారు కలసి ఉన్నారు.

## తపాలా సౌకర్యం
* ఈ ఊరికి పోస్ట్ ఆఫేస్ చింతలపాడు దగ్గర ఉంది.
## గ్రామ రాజకీయాలు
* సర్ పంచ్‌ - కొంగల జనార్ధన్‌రావు
* ఉసర్పంచ్‌ - పెనుమెల్లి వెంకటరామారావు

### రహదారి పనులు
చింతలపాడులోని మధిర రోడ్‌ నుండి ఎరుకోపాడు వెళ్లే చెరువు కట్ట రహదారికి ఇరువైపులా ఎంతోకాలం నుండి పెద్దపెద్ద ముళ్ల పొదలు వ్యాపించివున్నాయి. దీనితో మూలమలుపుల వద్ద వచ్చిపోయే ద్విచక్ర వాహనదారులు ప్రమాదాలకు గురవుతున్నట్లు సర్పంచ్‌ చెప్పారు. రహదారికి ఇరువైపులా ఉన్న దట్టమైన ముళ్లపొదలను మండలంలోని ఎరుకోపాడు సర్పంచ్‌ కొంగల జనార్ధన్‌రావు తొలగింపు కార్యక్రమానికి చేపట్టారు. ఉసర్పంచ్‌ పెనుమెల్లి వెంకటరామారావుతో కలిసి గ్రామ పెద్దలైన నలమోతు భాస్కరరావు, గద్దె జగ్గయ్య పర్యవేక్షణలో జెసిబితో ఈ తొలగింపు కార్యక్రమం పని ది. 17.11.2014 నాడు నిర్వహించారు.
## మూలాలు

వర్గం:రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
నటరాజన్

**నటరాజన్** (Natarajan) ఒక భారతీయుల పేరు.

* జయంతి నటరాజన్ ఒక భారతీయ న్యాయవాది, రాజకీయనేత. 
* శారద యస్. నటరాజన్
* పి.ఆర్.నటరాజన్ 15వ లోక్‌సభ సభ్యుడు.
పంచపిత్తములు

(అ.) 1. పాచకము, 2. రంజకము, 3. సాధకము, 4. ఆలోచకము, 5. భ్రాజకము.
"పాచకం రంజకం చాపి సాధకాలోచకే తథా, భ్రాజకం చేతి పిత్తస్య నామాని స్థానభేదతః" [భావప్రకాశము 1-2-129]
(ఆ.) "వరాహచ్ఛాగ మహిష మత్స్య మయూర పిత్తములు"

## మూలము
[సూర్యరాయఆంధ్రనిఘంటువు 5-8]

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
సూరవరపుపల్లె

**సూరవరపుపల్లె** బాపట్ల జిల్లా, యద్దనపూడి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## విద్యాసౌకర్యాలు

### ప్రభుత్వ ప్రాధమిక పాఠశాల
ఈ పాఠశాలలో విద్యార్ధుల సౌకర్యార్ధం, భోజనశాల నిర్మాణానికి, 2020, ఆగష్టు-28న భూమిపూజ నిర్వహించారు. ఈ భవన నిర్మాణానికి అసిస్ట్ సంస్థ 1.3 లక్షల రూపాయల ఆర్ధిక సహకారం అందించుచున్నది. 

## గ్రామ ప్రముఖులు
గ్రామ పంచాయతీ ఏర్పాటు చేసిన తరువాత సర్పం‍చ్‍ల వివరాలు: (1) అక్కిశెట్టి గంగయ్య. (2) బండారుపల్లి కోటేశ్వరరావు. (3) ఇంటూరి యల్లమందయ్య. (4) ఉండవల్లి లక్ష్మి వర ప్రసాదురావు (5) గోరంట్ల సరోజని. (6) బొల్లాపల్లి ఆరోగ్యం. ఉపసర్పంచ్.ఒంటేల పెద గురవయ్య (7) ముత్యాల రాంబాయమ్మ (రాము). ఉప సర్పంచ్-ఒంటేల శ్రీనువాసరావు (8) సన్నెబోయిన వెంకటప్పయ్య (09-02-2021) ఎన్నికైనాడు . ఉప సర్పంచ్:- కనకం వీరాంజనేయులు 

## జనాభా గణాంకాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ మెుత్తం జనాభా:1085.అందులో పురుషుల సంఖ్య 630 మంది, మహిళలు 455 మంది.
## విశేషాలు
గ్రామములో ఒక చన్నకేశవ ఆలయం, పోలేరమ్మ గుడి, అంకమ్మ గుడి, వర సిద్ధి బుద్ధి వినాయకుని గుడి,  గుంటుపల్లి తిరపతమ్మ ట్రస్టు ఉన్నాయి.

## వెలుపలి లింకులు
దశ వర్గం

ఇవి రెండు:
*1. వేట, జూదం, అదే పనిగా ఇతరులను గురించి చెడుగా మాట్లాడటం, పొగరుబోతుతనం, నృత్త, గీత, వాద్యాల వ్యసనానికి లోనవడం, పనిలేకుండా తిరుగుతూ ఉండటం మొదలైనవి ఒక వర్గం.
*2. లుబ్ధత్వం, క్రౌర్యం, సోమరితనం, అలవాటుగా అబద్ధమాడటం, ఏమరిపాటు వల్ల చిక్కుల్లో ఇరుక్కోవడం, పిరికితనం, నిలకడలేకపోవడం, మూఢత్వం, అతి మెతకతనం (నయత్వం), ఇతరులను అవమానపరచే ధోరణి మొదలైనవి రెండవ వర్గం.    పారమార్థిక పదకోశం (పొత్తూరి వేంకటేశ్వరరావు) 2010

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
హార్ట్ అటాక్

పూరీ జగన్నాథ్ దర్శకత్వంలో ఆయన స్వీయ నిర్మాణ సంస్థ పూరీ జగన్నాథ్ టూరింగ్ టాకీస్ పతాకంపై నితిన్, అదా శర్మ ముఖ్యపాత్రల్లో నటించిన ప్రేమకథా చిత్రం ***హార్ట్ అటాక్***. అనూప్ రూబెన్స్ ఈ సినిమాకి సంగీతం అందించారు. ఈ సినిమా ప్రపంచవ్యాప్తంగా జనవరి 31, 2014న విడుదలైంది.
## కథ
వరుణ్‌ (నితిన్‌) ఒక హిప్పీ. దేశాలు పట్టి తిరుగుతూ, రేపటి మీద ఆశ లేకుండా ఏ రోజుని ఆ రోజు గడిపేసే రకం. చూడగానే హయాతిని (అదా శర్మ) ఇష్టపడతాడు. ఆమెని ఓ ముద్దిమ్మంటూ వెంటపడతాడు. తనని ప్రేమించడం లేదని, ముద్దిస్తే చాలని వేధిస్తుంటాడు. ఈ వరసలో వరుణ్‌ని హయాతి ప్రేమిస్తుంది. కానీ ఆమెని తాను ప్రేమించిన విషయాన్ని తెలుసుకుని వరుణ్‌ వచ్చేలోగా ఆమెకి వేరే వాడితో పెళ్ళి నిశ్చయం అవుతుంది. తర్వాత ఏమి జరిగిందనేది కథ.
## నిర్మాణం
### పాటల జాబితా
నువ్వంటే నాకు, రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్, గానం. జాస్సై గిఫ్ట్  

తూహి హై తూహీ , రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్, గానం అనూప్ రూబెన్స్, స్మిత బెల్లురి   

రారా వస్తావా, రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్ , గానం.చైత్ర  అంబడిపూడి , సంతోష్   

సెలవనుకో, రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్ , గానం.చైత్ర అంబడిపూడి    

దట్స్ ఆల్ రైట్ మం , రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్, గానం.అనూప్ రూబెన్స్, టీప్పు     

చూపించందే , రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్, గానం.రాహూల్ నంబియార్     

ఎందుకిలా నన్ను వేదిస్తున్నావే , రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్ , గానం.కూనల్ గంజ్వాలా.    

### అభివృద్ధి
సినిమాని దర్శకుడు పూరీ జగన్నాధ్ తన స్వంత పతాకంపై తానే నిర్మాతగా తీశారు. సినిమా కథాంశం కొంత విచిత్రంగా ఉండడంతో, ఇలాంటిది వేరే నిర్మాతలకు చెప్పి ఒప్పించడం కష్టమని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. కమర్షియల్ సినిమా శైలికి కాస్త భిన్నంగా ఉండే ఈ కథనాన్ని వేరే నిర్మాతతో తీయించి రిస్క్ చేయడం కన్నా తనకు నచ్చింది కనుక తానే నిర్మాతగా తీయడం కరెక్ట్ అని ఈ సినిమా తీశారు.

## మూలాలు

వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:తేజస్వి మదివాడ నటించిన సినిమాలు
చతుర్వింశతిగుణములు

*అ.) 1. శ్లేషము, 2. ప్రసాదము, 3. సమత, 4. మాధుర్యము, 5. సుకుమారత, 6. అర్థవ్యక్తి, 7. ఉదారత్వము, 8. కాంతి, 9. ఉదాత్తత, 10. ఓజస్సు, 11. సుశబ్దత, 12. ప్రేయస్సు, 13. ఊర్జిత, 14. విస్తరము, 15. సమాధి, 16. సూక్ష్మత, 17. గాంభీర్యము, 18. సంక్షేమము, 19. భావికము, 20. సమ్మితత్వము, 21. ప్రౌఢి, 22. రీతి, 23. ఉక్తి, 24. గతి [ఇవి కావ్యగుణములు] [ప్రతాపరుద్రీయము]

*(ఆ.) 1. రూపము, 2. రసము, 3. గంధము, 4. స్పర్శము, 5. సంఖ్య, 6. పరిమాణము, 7. పృథక్త్వము, 8. సంయోగము, 9. విభాగము, 10. పరత్వము, 11. అపరత్వము, 12. గురుత్వము, 13. ద్రవ్యత్వము, 14. స్నేహము, 15. శబ్దము, 16. బుద్ధి, 17. సుఖము, 18. దుఃఖము, 19. ఇచ్ఛ, 20. ద్వేషము, 21. ప్రయత్నము, 22. ధర్మము, 23. అధర్మము, 24. సంస్కారము. [తర్కసంగ్రహము]

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
కె.ఎస్.నిసార్ అహ్మద్

**కె.ఎస్.నిసార్ అహ్మద్** (జననం. ఫిబ్రవరి 5 1936 - మరణం మే 3 2020 ) కన్నడ భాషకు చెందిన భారతీయ రచయిత. వీరి పూర్తి పేరు కొక్కరె హోసహళ్ళి శేఖ్‍హైదర్ నిసార్ అహ్మద్. ఇతని తండ్రి కె.స్.హైదర్ రెవెన్యూ శాఖలో చేరక ముందు శానిటరీ ఇన్స్పెక్టర్ గా, ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసాడు. ఈయన భూగర్భ శాస్త్రంలో పోస్టుగ్రాడ్యుయేట్ తీసుకొని, మైసూరు గనులు, భూగర్భశాస్త్ర విభాగం, గుల్బర్గాలో కొన్నాళ్లు అసిస్టెంటు భూగర్భ శాస్త్రవేత్తగా పనిచేశాడు.ఆ సమయం లోనే రచయిత కువెంపుతో పరిచయం కలిగింది. ఆ పరిచయం కారణంగా 1959 లో మైసూరు దసరా ఉత్సవాలలో జరిగే కన్నడ రచయితల సమావేశానికి ఆహ్వానించబడ్డాడు. ఆయన కొన్నాళ్లపాటు బెంగళూరు సెంట్రల్ కళాశాల లో, తర్వాత చిత్రదుర్గలో భూగర్భశాస్త్ర ఉపన్యాసకునిగా పనిచేశాడు. ఆ తర్వాత శివమొగ్గలోని సహ్యాద్రి ఫస్టు గ్రేడు కాలేజిలో రెండు దఫాలుగా 1967-1972, 1975-1978 సంవత్సరాలలో పనిచేశాడు.

అతనికి బాగా పేరుతెచ్చినది "నిత్యోత్సవ" గీతం. 1978 లో కన్నడంలో మొదటి లలితగీతాల కేసెట్టు విడుదల అయినప్పుడు, అందులోని "నిత్యోత్సవ" గీతం, ఆ పాటకు సమకూర్చిన సంగీతపు బాణీ, పాటలోని భావాల మేలు కలయిక వలన, బాగా జనాదరణ పొందింది.
## చేసిన సేవలు
చీలీ దేశపు రచయిత పాబ్లో నెరూడా గీతాలను "బరి మర్యాదస్తరె" (మర్యాదస్తులు మాత్రమే) పేరుతో కన్నడం లోకి అనువదించాడు. "కురిగళు సార్ నావు కురిగళు", "భారతవు నమ్మ దేశ" ( ఇక్బాల్ అహమ్మద్ గీతం "సారే జహాన్ సె అచ్ఛా"కు అనువాదం), బెణ్ణె కద్ద నమ్మకృష్ణ" గీతాలు ఆయన రచనలలో కొన్ని. ఆయన వ్రాసిన గీతం "నిమ్మోదనిద్దు, నిమ్మంతాగడె"లో తన మతపు మూలాలను పాటించడానికి తాను పడిన విచికిత్సను బాధాత్మకంగా వర్ణించాడు.

## పురస్కరాలు

* పంపా పురస్కారం
* రాజ్యోత్సవ పురస్కారం (1981) 
* నడోజా పురస్కారం (2003) 
* పద్మశ్రీ పురస్కారం (2008) 
* హానరరీ డాక్టరేట్, కుంవెపు విశ్వవిద్యాలయం నుండి.

## మూలాలు

వర్గం:కన్నడ కవులు
వర్గం:కన్నడ రచయితలు
వర్గం:భారతీయ ముస్లింలు
వర్గం:1936 జననాలు
వర్గం:కర్ణాటక రచయితలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
శ్యమంతక మణి

శ్యమంతక మణి హిందూ పురాణాలలో వర్ణించిన గొప్ప మణి.  ఈ మణి గురించి విష్ణుపురాణం, భాగవతం గ్రంథాలలో  కూడా ఉంది. 

## ఉపోద్ఘాతం
శ్యమంతక మణి సూర్య భగవానునికి చెందింది. సూర్యుడు ప్రతి రోజు దీనిని మెడలో ధరించి తిరిగేవాడు. ఇది ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ కరువు కాటకాలు లేక రాజ్యాలు సుభిక్షంగా ఉంటాయని ప్రతీతి. ఇది ప్రతీరోజు ఎనిమిది బారువుల బంగారాన్ని ఇస్తుంది.  ఇది సూర్యునిచే సత్రాజిత్తునకు ఈయఁబడిన మణి. శ్యమంతక మణి ఒక రోజుకు సుమారు 170 పౌండ్లు (77 కి.గ్రా) బంగారాన్నిస్తుంది.  ఇది సూర్యదేవుని మిరుమిట్లు గొలిపే రూపానికి కూడా మూలం

## మణి కథ
thumb|భాగవత పురాణానికి ఒక దృష్టాంతం: శమంతక మణితో సత్రాజిత్, ప్రసేన దృశ్యచిత్రం
ఒక రోజు సత్రాజిత్తు తమ్ముఁడు ప్రసేనుఁడు దీనిని కంఠాన ధరించి అడవికి వెళ్లగా ఆ మణిని మాంసమనుకుని ఒక సింహము అతనిని చంపి మణిని తీస్కుని పోయింది. సింహము నోటి లో మణిని చూసిన జాంబవంతుడు ఆ సింహాన్ని చంపి ఆ మణిని తన కుమార్తె అయిన జాంబవతికి ఆట వస్తువుగా ఇచ్చాడు. అంతకు ముందు శ్రీకృష్ణునికి అది ఇవ్వలేదు కనుక అతడే తన తమ్ముడిని చంపేశాడని ప్రచారం చేసాడు. చవితి చంద్రుడి ప్రతిబింబాన్ని పాల బిందెలో చూసిన కారణంగా ఆ అపవాదు కలిగింది అని కృష్ణుడు భావించాడు. ఈ అపవాదు బాపుకొనడానికి సైన్యం తో ప్రసేనుడి జాడ వెతుకుతూ అడవిలోకి వెళ్ళాడు. అడవిలో ప్రసేనుడి కళేబరం ఇంకా సింహపు అడుగు జాడలు కనిపించాయి. వాటిని అనుసరిస్తూ వెళ్లిన కృష్ణుడు జాంబవంతుడి గుహలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ మణిని కనుకున్న కృష్ణుడిని చూసి జాంబవతి ఏడవడం ప్రారంభించింది. అందువల్ల జాంబవంతుడికి, కృష్ణుడికి ఘోరమైన ముష్ఠి యుద్ధం జరిగింది. యుద్ధం లో అలసిపోయిన జాంబవంతుడు ఆ కృష్ణుడు, ద్వాపరయుగంలో శ్రీ రాముడే అని తెలుసుకుని శరణు వేడాడు. తన కూతురు అయిన జాంబవతిని ఇచ్చి వివాహం చేసాడు.

## సత్యభామా కళ్యాణం
అనవసరమైన అపవాదు శ్రీకృష్ణునిపై వేసినందుకు సత్రాజిత్తు చాలా చింతించాడు. తన కుమార్తె ఐన సత్యభామని శ్రీకృష్ణునికి ఇచ్చి వివాహము చేయడానికి సంకల్పించాడు. ఘనంగా వివాహం జరిపించాడు. కానీ అంతకు ముందు శతధన్వునకు ఇచ్చి వివాహము చేస్తానని మాట ఇచ్చి ఉన్నాడు. శతధన్వుఁడు కోపంతో సత్రాజిత్తుని చంపి ఆ మణిని తీసుకుని పారిపోయి, అక్రూరుని దగ్గర దాచాడు. తనని ఎలాగైనా శ్రీకృష్ణుడు చంపుతాడని గ్రహించిన శతధన్వుఁడు, ఒక తేజోమయమైన గుర్రాన్ని ఎక్కి మిథిలా నగరానికి వెళ్తుండగా, శ్రీ కృష్ణుడు అతడిని చంపి ఆ మణిని గూర్చి తెలుసుకున్నాడు. అక్రూరుడు ఆ మణి తన దగ్గర ఉందని తెలిస్తే ప్రమాదమని దేశం వదిలి పోయాడు. శ్రీకృష్ణుడు నగరంలో పెద్ద  సంబరం చేసి అక్రూరుడిని ఆహ్వానించి, ఆ మణి గురించి అడగగా అక్రూరుడు ఆ మణిని శ్రీకృష్ణుడికి ఇచ్చివేశాడు.

## రంగు
శమంతక మణి కెంపు రంగు మణి అని సూర్యుడి ప్రకాశం వల్ల తెలుస్తోంది.  

## మూలాలు

వర్గం:ఆభరణాలు
గౌస్ బేగ్ సాహెబ్

320x240px|thumb|right|గౌస్ బేగ్ సాహెబ్
## జననం - బాల్యం
జనాబ్ గౌస్ బేగ్ సాహెబ్ ప్రకాశం జిల్లా, చీరాల మండలం, గంటాయపాలెంలో హాజీమొద్దీన్ బేగ్, శ్రీమతి ఫాతిమా దంపతులకు 1885 సెప్టెంబర్ 12వ తేదీన జన్మించారు. బేగ్ తాతగారు దిలావర్ బేగ్కు చీరాలకు నాలుగు మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న ఓడరెవులో ఆయన ఓడలు ఉండేవి. పెద్ద ఎత్తున వ్యాపరం చేసేవారు, బేగ్ తండ్రి హయాంలో ఓడరేవు వ్యాపారం స్తంభించింది. కాని బాగా ఆస్తి మిగిలింది. ఇదంతా గౌస్ బేగ్ జాతీయొద్యమం లోకి ప్రవేశించాక హారతి కర్పూరం లా కరిగిపోయింది.

## చీరాల ఉద్యమం
1920లో గోపాలకృష్ణయ్యతో కలిసి కలకత్తా కాంగ్రెస్ సమవేశానికి హాజరు కావడంతో గౌస్ రాజకీయ జీవితం ప్రారంభమయింది. ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణయ్య - పేరాల ఉద్యమంలో నెలకొల్పిన కఠోర నియమాలను పాటించి పోలిసు జులుమును భరించి క్రమశిక్షణతో సత్యాగ్రహంచేసి మునిసిపల్ శాసనాన్ని రద్దుచేయించారు.

## పన్నులనిరాకరణ ఉద్యమం
1921లో మహాత్ముడు పన్నుల నిరాకరణ ఉద్యమానికి పిలుపునిచ్చారు. ఇది దేశవ్యాప్తంగా జరిగినా మొదలు నిర్ణయం తీసుకున్న ప్రాంతాలలో జరగాలని నిర్ణయించారు. గుంటూరు జిల్లా కాంగ్రెస్ కమిటీ దీనిని పెదనందిపాడు ఫిర్కాలో ప్రారంభించాలని తీర్మానించింది. ఆ వెంటనే ప్రభుత్వం నాయకులను బంధించింది. ఆ తరువాత పెదనందిపాడు ఫిర్కాలో నాయుదు పర్వతనేని చౌదరి ఈ కార్యక్రమం చేపట్టారు. వందగ్రామాలలో గ్రమోద్యోగులు లేకుండా పరిపాలన బందు అయింది. వీరయ్య చౌదరి గుర్రం ఎక్కి, గ్రామాలన్నీ తనిఖీ చెస్తూ దళాధిపతిగా తిరిగి, ప్రజలను సమావేశపరిచి ఎవ్వరూ పన్నులు కట్టకుండా చేశారు. ఆ పోరాటంలో గౌస్ బేగ్, పర్వతనేని సహచరుడిగా వ్యవహరించారు. ఆ అణచివెతలో భాగంగా గౌస్ బేగ్ ను అరెస్టు చేసి, సంవత్సరం జైలు, వెయ్యి రుపాయలు జరిమానా విధించారు. జరిమానా చెల్లించడానికి కుటుంబ సభ్యులు ముందుకు రాకపొవడంతో ఆయన భార్య శ్రీమతి ఖాతూన్ తన బంగారు ఆభరణాలను విక్రయించి ఆ డబ్బు చెల్లించింది.

వర్గం:1885 జననాలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా వ్యాపారవేత్తలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
అంజనం (మంత్ర-తంత్ర విద్య)

thumb|గాజు గోళంలో భవిష్యత్తును చూపించే విధానం

అంజనం అంటే కాటుక అని సాధారణ అర్థం. ఇంకొక అర్ధంలో దూరంగా ఉన్న వస్తువులనో, వ్యక్తులనో ఉన్నచోటనే ఉండి చూడటానికి అవకాశం కలిగించే ఒక మంత్ర/ తంత్ర విద్య. దీనిని తెలుగు పాత సినిమాలలో చూడవచ్చు.  ఎక్కడో జరుగుతున్న సంఘటనల గురించి గానీ, జరిగినవీ, జరగబోయేవీ సంఘటనల గురించి గానీ దృశ్యరూపంగా చూపించే పద్ధతిని అంజనం వేయడం అంటారు. క్రిస్టల్‌ గేజింగ్‌ అంటే ఒక గాజు గోళం (క్రిస్టల్‌) లో చూడదలచుకొన్న దృశ్యాలను చూడటం. పాశ్చాత్యదేశాలలోనూ, ఆఫ్రికా ఖండంలోనూ, ముఖ్యంగా ఈజిప్టులో, ఈ విద్య గురించి చాలా చోట్ల మాట్లాడు కొంటారు. ఐతే ఎవరికైనా క్రిస్టల్‌లో చూడదలచుకొన్న దృశ్యాలను చూపించిన దాఖలాలు లేవు. గోళంలో ఎవరైనా ఒక వ్యక్తి తనకు ఫలానా దృశ్యం కనిపిస్తున్నదంటే అది అతడి అనుభవం మాత్రమే. టీవీలో మాదిరి గాజు గోళంలో చుట్టూ కూర్చున్నవారందరూ దృశ్యాలను చూడటం సాధ్యం కాదు. కానీ, అలా చూసి చెప్పినవారి మాటలు నిజమైన సందర్భాలు ఉన్నాయి.

## తెలుగు పల్లెల్లో

తెలుగునాట పల్లెల్లో అంజనం వేసి తప్పిపోయిన తమ పశువులను కనుగొనేవారు. ఇప్పుడు ఈ ప్రక్రియ అంత వాడుకలో లేదు కాని, గతంలో ఎక్కువగా వుండేది. దీని ప్రక్రారం.... ఒక తమలపాకును తీసుకొని దాని మధ్యలో ఒక నల్లని చుక్కని పెట్టి... ఒక చిన్న పిల్లవాన్ని పిలిచి ఆ చుక్కను తదేకం కొంత సేపు చూడ మంటాడు అంజనం వేసే నిర్వహుకుడు. ఆ బాలుడు తదేకంగా ఆ చుక్క వైపు చూస్తుండగా నిర్వాహకుడు ... ఆ బాలుని ఉద్దేశించి..... ఆ తెల్ల మచ్చల నల్లావు కనిపించిందా..... అని రెండు మూడు సార్లు అంటుంటాడు..... దానికి ఆ పిల్లవాడు.... ఆ కనిపించింది..... అనగానే.... అది ఏదిక్కున ఉంది..... ఎంత దూరంలో ఉంది... అంటు ఆ ఆవు రూపు రేఖలను కొంత వరకు చెప్పి అడుగుతుంటాడు. దానికి ఆ బాలుడు... దాని కొమ్ములు ఇలా ఉన్నాయి.... అలా ఉన్నాయి.... అంటు దాని రూపు రేఖలు వర్ణిస్తాడు... దాంతో ఆవు యజమాని తన ఆవు గుర్తులను సరి పోల్చుకొని ...... ఆ.... అదే.... ఏదిక్కున వున్నది .... ఎంత దూరంలో వున్నది అని అడుగుతాడు. దానికి ఆ పిల్లావాడు... పలాన దిక్కులో ఎంత దూరంలో వున్నదో చెప్పుతాడు... ఆ సమాచారంతో యజమాని ఆదిక్కుకు వెళ్ళి తన ఆవుని తోలుకొని వస్తాడు. చాల వరకు ఇటువంటివి నిజమయ్యేవి.

## మూలాలు


వర్గం:నమ్మకాలు
వర్గం:మూఢ నమ్మకాలు
14వ లోక్‌సభ

**14వ [[లోక్‌సభ]]** (17 మే 2004 – 18 మే 2009) 2004 సాధారణ ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పాటుచేయబడింది. దీని ద్వారా మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వం (2004–2009) ఏర్పడింది.

## నిర్వహక వర్గం
thumb|right|200px|ప్రణబ్ ముఖర్జీ
* **సభాపతి:** సోమనాథ్ చటర్జీ, స్వతంత్ర అభ్యర్ధి
* **ఉపసభాపతి:** చరన్‌జిత్ సింగ్ అత్వాల్, శిరోమణి అకాలీ దళ్
* **సభా నాయకుడు:** ప్రణబ్ ముఖర్జీ, భారత జాతీయ కాంగ్రెసు
* **ప్రతిపక్ష నాయకుడు:** లాల్ కృష్ణ అద్వానీ, భారతీయ జనతా పార్టీ
* **సెక్రటరీ జనరల్:** పి.డి.టి. ఆచార్య 

## 14వ లోక్‌సభ సభ్యులు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన 14వ లోక్‌సభ సభ్యులు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* 14th Lok Sabha Members by Constituency Lok Sabha website
* Lok Sabha website

వర్గం:లోక్‌సభ
అష్టశత-తాళములు

* 1. చచ్చత్పుట, 
* 2. చాచపుట, 
* 3. షట్పితాపుత్రిక, 
* 4. సంపద్వేష్టక, 
* 5. ఉద్ఘట్ట, 
* 6. ఆది, 
* 7. దర్పణ, 
* 8. చర్చరి, 
* 9. సింహలీల, 
* 10. కందర్ప, 
* 11. సింహ విక్రమ, 
* 12. శ్రీరంగ, 
* 13. రతిలీల, 
* 14. రంగ, 
* 15. పరిక్రమ, 
* 16. ప్రత్యంగ, 
* 17. గజలీల, 
* 18. త్రిభిన్న, 
* 19. వీరవిక్రమ, 
* 20. హంసలీల, 
* 21. వర్ణభిన్న, 
* 22. రంగద్యోతన, 
* 23. రాజ చూడామణి, 
* 24. రాజ, 
* 25. సింహ విక్రీడిత, 
* 26. వనమాలి, 
* 27. చతురస్రవర్ణ, 
 
* 28. త్ర్యస్రవర్ణ, 
* 29. మిశ్రవర్ణ, 
* 30. రంగప్రదీప, 
* 31. హంసనాద, 
* 32. సింహనాద, 
* 33. మల్లికామోద, 
* 34. శరభలీల, 
* 35. రంగాభరణ, 
* 36. తురంగలీల, 
* 37. సింహనందన, 
* 38. జయశ్రీ, 
* 39. విజయానంద, 
* 40. ప్రతి, 
* 41. ద్వితీయ, 
* 42. మకరంద, 
* 43. కీర్తి, 
* 44. విజయ, 
* 45. జయమంగళ, 
* 46. రాజ విద్యాధర, 
* 47. మఠ్య, 
* 48. జయ, 
* 49. కుడుక్క, 
* 50. నిస్సారుక, 
* 51. క్రీడ, 
* 52. త్రిభంగి, 
* 53. కోకిలప్రియ, 
* 54. శ్రీకీర్తి, 
 
* 55. బిందుమాలి, 
* 56. సమ, 
* 57. నందన, 
* 58. ఉదీక్షణ, 
* 59. ఘట్టిక, 
* 60. ధేంకిక, 
* 61. వర్ణమట్టిక, 
* 62. అభినందన, 
* 63. అంతర క్రీడ, 
* 64. మల్ల, 
* 65. దీపక, 
* 66. అణంగ, 
* 67. విషమ, 
* 68. నంది, 
* 69. ముకుంద, 
* 70. కందుక, 
* 71. ఏక, 
* 72. ఆట, 
* 73. పూర్ణకంకాళ, 
* 74. ఖండకంకాళ, 
* 75. సమకంకాళ, 
* 76. విషమకంకాళ, 
* 77. చతుస్థాళ, 
* 78. దోంబులి, 
* 79. అభంగ, 
* 80. రాయవంకోల, 
* 81. లఘుశేఖర,
 
* 82. ప్రతాపశేఖర, 
* 83. జగఝంప, 
* 84. చతుర్ముఖ, 
* 85. ఝంప, 
* 86. ప్రతిమధ్య, 
* 87. గారుగి, 
* 88. వసంత, 
* 89. లలిత, 
* 90. రతి, 
* 91. కర్ణయతి, 
* 92. యతి, 
* 93. షట్‌, 
* 94. వర్ధన, 
* 95. వర్ణయతి, 
* 96. రాజనారాయణ, 
* 97. మదన, 
* 98. కారిక, 
* 99. పార్వతీలోచన, 
* 100. శ్రీనందన, 
* 101. లీల, 
* 102. విలోకిత, 
* 103. లలితప్రియ, 
* 104. ఝల్లక, 
* 105. జనక, 
* 106. లక్ష్మీశ, 
* 107. రాగవర్ధన, 
* 108. ఉత్సవ. 
 

## మూలం
* https://web.archive.org/web/20140209111013/http://www.andhrabharati.com/dictionary/
* [సంగీతశబ్దార్థచంద్రిక 39 పే.]

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
వర్గం:సంగీతం
నవవిధ తాళములు

#(అ.) 1. అరితాళము, 2. అరుమతాళము, 3. సమతాళము, 4. జయతాళము, 5. చిత్తిరతాళము, 6. దురువతాళము, 7. నివర్తతాళము, 8. పదిమతాళము, 9. విదతాళము.
#(ఆ.) 1. సమతాళము, 2. అరుమతాళము, 3. ఆటతాళము, 4. పదిమతాళము, 5. జయతాళము, 6. మట్టిమతాళము, 7. విదతాళము, 8. నివర్తతాళము, 9. దురువతాళము.
#(ఇ.) 1. ప్రకృతి, 2. ఉపాదానము, 3. కాలము, 4. భాగ్యము, 5. అర్జనోపదమము, 6. రక్షనోపరమము, 7. క్షయోపరమము, 8. అతృప్త్యుపరమము, 9. హింసోపరమము.
## మూలము
* https://web.archive.org/web/20140209111013/
* http://www.andhrabharati.com/dictionary/ 

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
వర్గం:సంగీతం
13వ లోక్‌సభ

**13వ [[లోక్‌సభ]]** (1999 అక్టోబరు10 – 2004 ఫిబ్రవరి 6) 1999 సాధారణ ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పడినది. దీనిలో మెజారిటీ సాధించిన భారతీయ జనతా పార్టీ నేతృత్వం లోని నేషనల్ డెమోక్రెటిక్ అలయన్స్ మెజారిటీ సాధించి అటల్ బిహారీ వాజపేయి సారథ్యంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పరచింది. ఈ ఎన్నికలలో భారతీయ జనతా పార్టీ నేతృత్వంలోని డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ వర్గం 270 సీట్లు గెలుచుకుంది. ఈ సంఖ్య 12 వ లోక్‌సభ కంటే 16 ఎక్కువ. అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి నాయకత్వంలో ఎన్డీఏ కూటమితో ఏర్పడిన ప్రభుత్వం తన పదవీకాలం వచ్చే 14 వ లోక్‌సభకు వచ్చే సార్వత్రిక ఎన్నికల వరకు పూర్తి చేసింది.

భారత పార్లమెంటు ఎగువ సభ అయిన రాజ్యసభకు చెందిన నలుగురు సిట్టింగ్ సభ్యులు 1999 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల తరువాత 13 వ లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యారు.

## ముఖ్యమైన సభ్యులు
* **స్పీకరు:**
**గంటి మోహనచంద్ర బాలయోగి : 1999 అక్టోబరు 22 - 2002 మార్చి 3 
** మనోహర్ జోషి : 2002 మే 10 - 2004 జూన్ 2 
* **డిప్యూటీ స్పీకర్:**
**పి.ఎం.సయీద్ : 1999 అక్టోబరు 27 - 2004 జూన్ 2 
* **సెక్రటరీ జనరల్:**
**జి.సి.మల్హోత్రా : 1999 జూలై 14 - 2005 జూలై 28

## 13వ  లోక్‌సభ సభ్యులు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నుకోబడిన 13వ లోక్‌సభ సభ్యులు

## ఎన్నికలో గెలుపొందిన పార్టీల వివరాలు

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

వర్గం:లోక్‌సభ
ఎస్.కొత్తపల్లె(రైల్వే కోడూరు)

**ఎస్.కొత్తపల్లె**, తిరుపతి జిల్లా రైల్వే కోడూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం.
ఈ గ్రామానికి శివారు గ్రామమైన జానకీపురం, మండల కేంద్రమైన రైల్వే కోడూరుకి 15 కి.మీ.దూరంలో ఉన్నది. గ్రామంలో 42 నివాసాలూ, 250 మంది జనాభా, 120 మంది ఓటర్లూ ఉన్నారు. ఈ గ్రామం ఏర్పడి శతాబ్దమైనా, గ్రామానికి సరైన రహదారి సౌకర్యం లేదు.
* 2013 జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో ఎస్.శివమ్మ, సర్పంచిగా ఎన్నికైంది. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
12వ లోక్‌సభ

**12వ [[లోక్ సభ]]**, (1998 మార్చి 10 - 1999 ఏప్రిల్ 26) 1998 సాధారణ ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పాటుచేయబడింది. 10వ లోక్‌సభ, 11వ లోక్‌సభ ఎన్నికలు దేశానికి స్థిరమైన ప్రభుత్వాన్ని అందించలేక పోయాయి. ఈ 12వ లోక్‌సభ కూడా అస్థిరమైన ప్రభుత్వాన్ని అందించిన మూడవ లోక్‌సభ. అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి భారతదేశానికి 16 వ ప్రధాని అయ్యాడు. కాని స్పష్టమైన మెజార్టీ లేకపోవడంతో ప్రభుత్వం కేవలం పదమూడు నెలలు మాత్రమే కొనసాగింది. అలాగే, ఎ ఐ ఎ డి ఎం కె పార్టీ మద్దతు ఉపసంహరించుకున్న తరువాత పార్టీ ఇతర పార్టీల నుండి మద్దతు పొందలేకపోయింది. తన రాజీనామా తరువాత అప్పటి అధ్యక్షుడు కె. ఆర్. నారాయణన్ లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకురాలు సోనియా గాంధీని ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయమని కోరారు; ఏదేమైనా, యు పి ఎ కేంద్రంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయలేదని ఆమె తెలిపారు. దీని తరువాత అధ్యక్షుడు నారాయణన్ సభను రద్దు చేశారు. 13 వ లోక్‌సభకు 1999 లో జరిగిన తదుపరి సార్వత్రిక ఎన్నికలు భారతదేశానికి ఐదేళ్లపాటు కొనసాగిన స్థిరమైన ప్రభుత్వాన్ని అందించాయి. భారత పార్లమెంటు ఎగువ సభ అయిన రాజ్యసభ నుండి తొమ్మిది మంది సిట్టింగ్ సభ్యులు 1998 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల తరువాత 12 వ లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యారు.

## ముఖ్యమైన సభ్యులు
thumb|right|100px|బాలయోగి
* **స్పీకరు:**
**గంటి మోహనచంద్ర బాలయోగి : 1998 మార్చి 24 - 1999 అక్టోబరు 22 
* **డిప్యూటీ స్పీకరు:**
**పి.ఎం. సయీద్ : 1998 డిసెంబరు 17 - 1999 ఏప్రిల్ 26 
***సెక్రటరీ జనరల్:**
**ఎస్. గోపాలన్ : 1996 జూలై 15 - 1999 జూలై 14 
**జి.సి. మల్హోత్రా : 1999 జూలై 14 - 2005 జూలై 28 

## 12వ  లోక్‌సభ సభ్యులు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన 12వ లోక్‌సభ సభ్యులు.

## ఎన్నికైన వివిధ పార్టీల సభ్యులు

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

వర్గం:లోక్‌సభ
గంగిరెడ్డిపల్లె (బ్రహ్మంగారి మఠం)

**గంగిరెడ్డిపల్లె ** కడప జిల్లా బ్రహ్మంగారిమఠం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/ దేవాలయాలు
*శ్హ్రీ రామ దేవాలయం

## ప్రధాన వృత్తులు
*వ్యవసాయం
*బోధన
*పశుపోషణ
*టెక్నాలజీ
*చాకలి
## మూలాలు
రేయ్

**రేయ్ ** 2014 లో విడుదలవ్వబోతున్న తెలుగు చిత్రం. ప్రముఖ నటుడు చిరంజీవి మేనల్లుడు సాయి ధరమ్‌తేజ్ ఈ చిత్రం ద్వారా సినీరంగ ప్రవేశం చేస్తున్నాడు. ప్రముఖ దర్శకుడు వై.వి.యస్.చౌదరి ఈ చిత్ర నిర్మాత.
## కథ
## నటవర్గం

* సాయి ధరమ్‌తేజ్
* సయామీఖేర్
* అర్పిత్ రంకా 

## సాంకేతిక వర్గం
*ఛాయాగ్రహణం - గుణశేఖరన్
*సంగీతం - చక్రి
*ఆర్ట్ - ఆనంద సాయి
*ఎడిటర్ - కోటగిరి వెంకటేశ్వరరావు
*పోరాటాలు - స్టన్ శివ
*నిర్మాత - వై. వి. ఎస్. చౌదరి.

## బయటి లంకెలు
*చిత్ర ముహూర్తం
*గోడ పత్రికలు
*చిత్ర ప్రచార చిత్రం 1
*చిత్ర ప్రచార చిత్రం 2
*చిత్ర ప్రచార చిత్రం 3

వర్గం:2016 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:చక్రి సంగీతం అందించిన సినిమాలు
మలయ మారుతాలు

**మలయ మారుతాలు** పుస్తకం సామల సదాశివ హిందూస్తానీ సంగీతం గురించి రాసిన వ్యాససంకలనం.
## రచనా నేపథ్యం
హిందూస్తానీ సంగీత విద్వాంసులు, శ్రోతలు, పోషకులు, కచేరీలు వంటి విషయాలను గురించి రాసిన ఈ వ్యాసాలను సంకలనం చేసి మలయ మారుతాలుగా ప్రచురించారు. ఈ పుస్తకాన్ని మే, 2001లో పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు ప్రచురించారు. ఈ రచనకు సదాశివను సంగీతజ్ఞుడు, సాహిత్యవేత్త కె.సదాశివరావు ప్రేరణ కలిగించారు. పద్మాసచ్ దేవ్, రేఖాసఫ్రూ, బాల్ కవి బైరాగి, శంభూనాథ్ మిశ్రా తదితరుల హిందీ రచనలను, మోహన్ నాద్ కర్ణి, జి.ఎన్.జోషి లాంటి సంగీత మర్మజ్ఞుల ఆంగ్ల రచనలను, పద్మభూషణ్ దేశ్ పాండే, రాజారాం వంటి మరాఠీ రచయితల రచనలను ఈ వ్యాసాలకు ఆధారంగా తీసుకున్నారు. కొన్ని రచనలకు ప్రముఖ పాత్రికేయుడు జి.కృష్ణ ఆంగ్ల, తెలుగు వ్యాసాలు, అప్పుడప్పుడు ఆయన స్నేహితుడైన జి.కృష్ణ కబుర్ల కొన్ని వ్యాసాలకు ఆధారమని రచయిత పేర్కొన్నారు.

## ప్రధానాంశాలు
మలయ మారుతాలులో సదాశివ హిందూస్తానీ సంగీతాన్ని గురించి ఎన్నో అంశాలను వివరించారు. సంగీత విద్వాంసుల విశిష్టతలు, ప్రత్యేకతలు, శ్రోతల రసజ్ఞత, విద్వాంసుల జీవితంలో చెణుకులు, వివిధ రాగాల ప్రత్యేకతలు వంటి అంశాలు ఈ వ్యాసాల్లో కనిపిస్తాయి. సంగీత రసజ్ఞుడు, స్వదేశీ సంస్థానాధీశుల వద్ద దివాన్ గా పనిచేసినవాడు ఐన కిషన్ సింగ్ చావ్ డా తన అనుభవాలను *ఆమాస్నాతారా* అనే గుజరాతీ పుస్తకంలో రాశారు. ఆ పుస్తకం *అంధేరీ రాత్ కే తారే* పేరిట హిందీలో అనువాదమైంది. ఎందరో సంగీతవిద్వాంసుల గురించి రాసున్న ఆ అనుభవాలను మలయమారుతాల్లో క్లుప్తంగా రాశారు సదాశివ.
ప్రముఖ హిందూస్తానీ సంగీత విద్వాంసులు హైదరీజాన్, మలికాజాన్, గోహర్ జాన్, హీరాబాయి బారోడేకర్, అంజనీబాయి మాల్ఫేకర్, విద్యాధరీదేవి, ఉస్తాద్ అల్లావుద్దీన్ ఖాన్, అన్నపూర్ణాదేవి, హరిప్రసాద్ చౌరాసియా, పండిత్ రవిశంకర్, అలీబఖష్ తదితరుల ప్రస్తావనలు, వ్యక్తిత్వాలు, జీవనశకలాలు ఈ గ్రంథంలో వస్తుంది.

## మూలాలు


వర్గం:పుస్తక పరిచయాలు
వర్గం:వ్యాస సంకలనాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:2001 పుస్తకాలు