open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కొత్తపాలెం (పిట్టలవానిపాలెం)

**కొత్తపాలెం** బాపట్ల జిల్లా, పిట్టలవానిపాలెం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
ఈ గ్రామములో అందరిదీ రెక్కాడితేగానీ డొక్కడని పరిస్థితి. చాలా కుటుంబాలలో మద్యానికి బానిసలైన వారున్నారు. ఈ పరిస్థితులలో, 15 ఏళ్ళక్రితం ఏర్పడిన స్వయం సహాయక బృందాలు, మహిళలలో చైతన్యం తెచ్చినవి. సంఘసభ్యులంతా ఏకతాటిపై నిలిచి గ్రామంలో మద్యం అమ్మరాదనీ, మద్యం త్రాగి ఎవరూ గ్రామములోనికి రారాదనీ, అలా వచ్చినవారితో ఎవరూ మాట్లాడరాదనీ, తీర్మానించుకున్నారు. దీనితో చాలామంది, మగవారు మద్యానికి దూరమైనారు. అలా మారిన మగవారు కూలీ పనులతోపాటు, కొంత భూమిని కౌలుకు తీసికొని, వ్యవసాయం చేయసాగినారు. ఇప్పుడు వీరంతా ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకుని, బాగుపడ్డారు. ఎన్నికల సమయంలో గూడా ఈ గ్రామస్థులు మద్యం జోలికి పోరు. గ్రామాన్ని రు. 3 కోట్లతో అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. ఈ చైతన్యానికి కారణం మద్యనిషేధమే. 

2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీమతి వల్లూరి పార్వతి, 62 ఓట్ల మెజారిటీతో, సర్పంచిగా గెలుపొందినారు. 

## మూలాలు

వర్గం:పిట్టలవానిపాలెం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
షమ్మీ కపూర్

**షమ్మీ కపూర్ ** (అక్టోబరు 21, 1930 - ఆగష్టు 14, 2011) ఒక సుప్రసిద్ద భారతీయ సినీ నటుడు. నృత్యాలలో ఇతను నూతన ఒరవడిని సృష్టించి 60 వ దశకంలో యువతను ఒక ఊపు ఊపాడు.
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

* Shammi Kapoor's Personal Website
* Shammi Kapoor Official Fan Club
* 
* 
* Shammi Kapoor's Official Video Blog 

వర్గం:1930 జననాలు
వర్గం:2011 మరణాలు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటులు
వర్గం:దాదాసాహెబ్‌ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీతలు
విశ్వ హిందూ పరిషత్

**విశ్వ హిందూ పరిషత్** ను సంక్షిప్తంగా **వి.హెచ్.పి** అంటారు. ఇది భారతదేశంలోని హిందూ మితవాద సంస్థ, హిందుత్వ సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది 1964 లో స్థాపించబడింది, దీని ప్రధాన లక్ష్యం హిందూ సమాజమును ఏకీకృతం చేయడం, సేవ చేయడం, హిందూ ధర్మాన్ని రక్షించడం. విశ్వ హిందూ పరిషత్ హిందూ జాతీయ సంస్థల యొక్క గొడుగు సంఘ్ పరివార్ కు చెందినది. ఇది హిందూ దేవాలయాల నిర్మాణం, పునరుద్ధరణలలో, గోసంరక్షణ, మత మార్పిడి వంటి అంశాలలో ఇంకా అనేక సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటుంది.

విశ్వ హిందూ పరిషత్ ను కేశవరాం కాశీరాం శాస్త్రి 1964 లో స్థాపించారు. హిందూ ఆధ్యాత్మిక నేత స్వామి చిన్మయానంద, పూర్వ రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ సభ్యుడు ఎస్.ఎస్.ఆప్టే, నందారి సిక్కుల యొక్క ఉన్నత ఆధ్యాత్మిక అధిపతి సద్గురు జగ్జీత్ సింగ్, సిక్కు నాయకుడు మాస్టర్ తారా సింగ్ సహ వ్యవస్థాపకులు. దీనికి చిన్మయనంద వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడిగా, ఆప్టే వ్యవస్థాపక ప్రధాన కార్యదర్శిగా నియమించబడ్డారు.

"విశ్వ హిందూ పరిషత్" అనే ఈ పేరును సంస్థ సమావేశంలో ప్రతిపాదించి నిర్ణయించారు, 1966 లో కుంభ మేళా ప్రారంభ సమయంలో ప్రయాగ (అలహాబాద్) వద్ద హిందువుల ప్రపంచ సదస్సు నిర్వహించారు.

వి.హెచ్.పి మొదటి చర్చనీయాంశ సమావేశం పవాయ్, సాందీపుని సంధ్యాలయ, బొంబాయిలో 1964 ఆగస్టు 29 న జరిగింది. కృష్ణాష్టమి పండుగ నాడు ఏర్పాటుచేసుకున్న ఈ సమావేశానికి ఆర్.ఎస్.ఎస్ అధినేత ఎం.యస్.గోల్వాల్కర్ ఆతిథ్యం వహించారు. హిందూ, సిక్కు, బౌద్ధ, జైన మతస్తుల నుండి అనేకమంది ప్రతినిధులు, అలాగే దలైలామా ఈ సమావేశానికి హాజరయ్యారు.

"భారత మూలాలకు చెందిన అన్ని మత విశ్వాసాలను ఏకం చేయాలి" అని "హిందూ" ("హిందూస్తాన్" ప్రజలు) అనే పదం చెబుతుందని కావున అన్ని మతాలకు చెందిన అనుయాయులకు ఇది వర్తించబడుతుందని గోల్వాల్కర్ వివరించారు.

ఆప్టే ప్రకటన:
:ఈ ప్రపంచం క్రైస్తవ, ఇస్లాం , కమ్యూనిస్ట్ గా విభజించబడింది. ఎంతో ఉన్నతంగా ఉన్న హిందూ సమాజాన్ని ఆహారంగా భుజించేందుకు అవి అన్ని చూస్తున్నాయి. ఈ మూడింటి యొక్క కీడుల నుంచి హిందూ ప్రపంచాన్ని రక్షించడానికి ఈ కాలంలో సంఘర్షణ అవసరం అని భావించాలి , నిర్వహించాలి.
**భావజాలం:**

విహెచ్‌పి ఒక తీవ్రమైన మితవాద సంస్థ, దీని భావజాలం హిందూ మతం కేంద్రీకృతమై ప్రపంచవ్యాప్తంగా హిందువుల సంక్షేమం, శ్రేయస్సుపై దృష్టి పెడుతుంది. వారు తరచూ మతపరమైన ఆసక్తికి కారణమవుతారు, మత మార్పిడులను అరికట్టడానికి ప్రయత్నిస్తారు.

బౌద్ధులు, జైనులు, సిక్కులతో పాటు స్థానిక గిరిజన మతాలను గొప్ప హిందూ సోదరభావంలో భాగంగా భావించే వీహెచ్‌పీ, దీనిని "భారతీయ ఋషుల శక్తి" స్థాపించినట్లు అధికారికంగా పేర్కొంది. 1964 ఆగస్టు 29 న ముంబైలోని సందైపని సాధనాలయలోని పవైలో జరిగిన సమావేశంలో విహెచ్‌పిని మొట్టమొదటిసారిగా ఎంపిక చేశారు. ఈ సమావేశాన్ని ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ చీఫ్ ఎం.ఎస్. శ్రీ కృష్ణాజన్మాష్టమి పండుగకు అనుగుణంగా తేదీని ఎంచుకున్నారు. ఈ సమావేశంలో హిందూ, సిక్కు, బౌద్ధ, జైన విశ్వాసాలకు చెందిన పలువురు ప్రతినిధులు, దలైలామా పాల్గొన్నారు. "భారతీయ మూలాల యొక్క అన్ని విశ్వాసాలు ఏకం కావాలి" అని గోల్వాల్కర్ వివరించాడు, "హిందూ" ("హిందుస్తాన్" ప్రజలు) అనే పదం పై మతాలన్నింటికీ అనుచరులకు వర్తింపజేసింది...

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:సంఘ్ పరివార్
వర్గం:హిందూ జాతీయతా వాదం
చలనచిత్రోత్సవం

**చలనచిత్రోత్సవం** వివిధ దేశాల్లో జరిగే చలనచిత్రాల పోటీలు. 

## అంతర్జాతీయ బాలల చలనచిత్రోత్సవం

పండిట్ జవహర్‌‌‌లాల్ నెహ్రూ పుట్టిన రోజైన నవంబరు 14 న మొదలై 20 వ తేదీ వరకు జరిగే సినిమా ఉత్సవం ఇది. ప్రతి రెండేళ్లకు ఓసారి జరుగుతుంది. 1995 మే నెలలో "చిల్డ్రన్స్ ఫిల్మ్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా (సీఎఫ్ఎస్ఐ)"ను ఏర్పాటు చేశారు. దీనికి మొట్టమొదటి అధ్యక్షుడిగా పండిట్ హృదయ్‍‌నాథ్ కుంజ్రా పని చేశారు. ఆ తరువాత 1968లో సీఎఫ్ఎస్ఐ పనితీరుపై అధ్యయనం చేసిన కేంద్ర ప్రభుత్వం నిపుణుల సలహా మేరకు అంతర్జాతీయ బాలల చలన చిత్రోత్సవాలను జరపాలని నిర్ణయం తీసుకుంది.

ఈ ఉత్సవాలు ముంబయి తరువాత చెన్నై, కోల్‌కతా, బెంగళూరు, భువనేశ్వర్, ఢిల్లీ, త్రివేండ్రం, ఉదయ్‌పూర్, హైదరాబాద్.. నగరాలలో వరుసగా నిర్వహించారు1997వ సంవత్సరం తరువాత హైదరాబాద్ నగరాన్ని భారత అంతర్జాతీయ బాలల చలన చిత్రోత్సవాలు నిర్వహించే శాశ్వత వేదికగా ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అప్పట్నించి ప్రతి రెండేళ్లకోసారి ఈ ఉత్సవాలను నగరం వేదికగా మారింది.

ఈ ఉత్సవాల్లో.. 60 నిమిషాలకంటే ఎక్కువ నిడివిగల చిత్రాల విభాగంలో ఉత్తమ కథా చిత్రాన్ని ఎంపికచేసి బంగారు ఏనుగు, రెండు లక్షల రూపాయల నగదును ప్రదానం చేస్తారు. ద్వితీయ ఉత్తమ చిత్రానికి వెండి ఏనుగు, లక్ష రూపాయల నగదును బహుమతిగా అందిస్తారు. అలాగే 60 నిమిషాలకంటే తక్కువ నిడివి కలిగిన ఉత్తమ లఘు కథా చిత్రానికి వెండి ఏనుగు, లక్ష రూపాయల బహుమతిని ఇస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:ఉత్సవాలు
కపి స్థలమ్

**కపి స్థలమ్‌** ఒక పవిత్రమైన క్షేత్రము. ఇది 108 వైష్ణవ దివ్యదేశాలులో ఒకటి.

## విశేషాలు
ఈ దివ్య దేశానికి 5 కి.మీ. దూరములో ఉమయాపురమునకు పోవు మార్గములో తొండరడిప్పొడి ఆళ్వార్ల జన్మస్థలమైన మణ్డజ్గుడి క్షేత్రము ఉంది.

## మార్గము
కుంభఘోణం - పాపనాశం టౌను బస్. పాపనాశం నుండి 3 కి.మీ. కుంభఘోణం - తిరువయ్యారు బస్ మార్గమున 20 కి.మీ. సత్రములు ఉన్నాయి.

## సాహిత్యంలో కపి స్థలమ్‌

శ్లోకము: 
శ్రీ మద్గజేంద్ర సరసీ కపిలాఖ్య తీర్థ | సంశోభితే శుభ కపిస్థల దివ్యదేశే |
దేవ్యా రమామణిలతాహ్వయయా సమేతో | దేవో గజేంద్ర వరదో భుజగేంద్ర శాయీ |

శ్లోకము:
వైమానమస్య వర కారక నామధేయం | దేవేశ దిగ్వదన సంస్థతి శోభమానః |
నాగాధిరాజ మరుదాత్మజ సేవితాజ్గః | శ్రీ భక్తిసారమునిరాజ నుతో విభాతి |

పాశురము: 
కూత్తముమ్‌ శారా కొడువినైయుమ్‌ శారా; తీ
మాత్తముమ్‌ శారా వగై అణిన్దేన్ - ఆళజ్
కరై కిడక్కుమ్‌ కణ్ణన్ కడల్ కిడక్కుమ్‌
మాయన్ ఉరైక్కిడక్కుం ఉళ్ళత్తెనక్కు... తిరుమళశై ఆళ్వార్ - నాన్ముగన్ తిరువన్దాది 50 పా.

## వివరాలు

## చిత్రమాలిక
## ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు
జంగాలపల్లి (నూజెండ్ల)

**జంగాలపల్లి** భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని గుంటూరు జిల్లాలోని నూజెండ్ల మండలంకు చెందిన ఒక గ్రామం. ఇది ఆంధ్ర ప్రాంతానికి చెందింది. జిల్లా కేంద్రం గుంటూరు నుండి సుమారు 98 కిలోమీటర్లు పశ్చిమ దిశగా ఉంది. నూజెండ్ల నుండి సుమారు 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్ నుండి సుమారు 246 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. జంగలపల్లి పిన్ కోడ్ 506352. దీని పోస్టల్ హెడ్ ఆఫీస్ జంగలపల్లి.

## సమీప గ్రామాలు

* నూజెండ్ల (1 కి.మీ)
* కమ్మవారి పాలెం (3 కి.మీ)
* వి. అప్పాపురం (3 కి.మీ)
* పామిడిపాడు (6 కి.మీ)
* ముప్పరాజువారి పాలెం (12 కి.మీ)

## పరిసర మండలాలు
జంగలపల్లి గ్రామం చుట్టూ ఉన్న మండలాలు:

* ఉత్తర దిశలో – వినుకొండ మండలం
* దక్షిణ దిశలో – ముండ్లమూరు మండలం
* పశ్చిమ దిశలో – కురిచేడు మండలం
* దక్షిణ దిశలో – దర్శి మండలం

## సమీప పట్టణాలు

* వినుకొండ
* చిలకలూరిపేట
* నరసరావుపేట
* మార్కాపూర్

ఈ గ్రామం గుంటూరు జిల్లా, ప్రకాశం జిల్లా సరిహద్దులో ఉంది. ప్రకాశం జిల్లా కురిచేడు ఈ గ్రామానికి పశ్చిమ దిశగా ఉంది.

## ఇతర విశేషాలు
* ఎన్.టి.రామారావు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు అమలుచేసిన మద్యనిషేధం ఈ గ్రామస్థులకి స్ఫూర్తినిచ్చింది. అప్పట్లో విధించుకున్న కట్టుబాట్లను నేటికీ కొనసాగిస్తూ, పదుగురికి గర్వంగా చాటుకుంటున్నారు. తర్వాత కొంతకాలానికి మద్యనిషేధం సడలించటంతో, గ్రామంలో అల్లర్లు, నీతి తప్పి ప్రవర్తించడం సహించలేక, గ్రామంలో అన్ని కులాల పెద్దలూ ఒక కమిటీగా ఏర్పడి, మద్యనిషేధం ప్రకటించుకున్నామని జంగాలపల్లి గ్రామస్థులు చెపుచున్నారు. గత 15 ఏళ్ళుగా గ్రామంలో మద్యనిషేధం అమలు కావడం విశేషం. 

## మూలాలు

వర్గం:నూజెండ్ల మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
కొటికెలపూడి కోదండరామకవి

**కొటికెలపూడి కోదండరామకవి** (1807-1883) బొబ్బిలి సంస్థానంలోని ఆస్థాన కవి, పండితుడు, పురోహితుడు. ఇతడు కొటికెలపూడి వేంకటకృష్ణ సోమయాజి నాల్గవ పుత్రుడు. ఇతడు తెలుగులో బహుగ్రంథకర్త

## రచనలు
### తెలుగు గ్రంథాలు
# భారతీ శతకము
# శ్రీ సతీ శతకము
# సర్వ మంగళా శతకము
#దేవ చూడామణి శతకము
# మారుతీ శతకము
#శ్రీ వేణుగోపాల శతకము
# రామప్రభు శతకము
# మాధవ శతకము
# రామరాజవతంశ శతకము
# గణపతి శతకము
# రామనామామృతము
# రంగనాయక శతకము
# ప్రపదన పారిజాతము అను దివ్య ప్రబన్ధము (ముద్రణ: 1906)
# మనుస్మృతి
# నృసింహ పురాణము
# తారక బ్రహ్మ మహాత్మ్యము
# ప్రయాగ మహాత్మ్యము
# జానకీరామ సహస్రము
# ద్విళ్ళ ద్విరేఫ చరిత్ర

### సంస్కృత గ్రంథాలు
# కల్పలత జ్యోతిషము
# ఆర్యభట తంత్ర వ్యాఖ్యానము
# నక్షత్ర చింతామణి
# రామస్తవము
# శివస్తవము
# సూర్యస్తవము
# జాతక చంద్రిక
# బాలబోధిని
# సరస్వతీ వ్రతకల్పము
# లక్ష్మీ వ్రతకల్పము

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:1807 జననాలు
వర్గం:1883 మరణాలు
వర్గం:బొబ్బిలి సంస్థాన ఆస్థాన కవులు
వర్గం:జన్మస్థలం తెలియని వ్యక్తులు
సంఘ్ పరివార్

**సంఘ్ పరివార్,** హిందూ జాతీయవాదుల సంస్థల కుటుంబాన్ని సూచిస్తుంది. రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (ఆర్.ఎస్.ఎస్.) సభ్యులచే లేదా దాని ఆలోచనల ప్రేరణతో ఇది ప్రారంభించబడింది. సంఘ్ పరివార్ హిందూ జాతీయోద్యమానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆర్.ఎస్.ఎస్, అనేక చిన్న సంస్థలను ఇది కలిగి ఉంది, ఇందులోని సభ్యులు, విషయాల పరిధిలో విభిన్న అభిప్రాయాలు వెలిబుచ్చుతారు. నామమాత్రంగా, వివిధ సంస్థలు సంఘ్ పరివార్ పరిధిలో స్వతంత్రంగా పనిచేస్తాయి, వివిధ విధానాలను, కార్యకలాపాలను కలిగి ఉంటాయి.

## చరిత్ర
1960 లలో ఆర్.ఎస్.ఎస్ స్వయంసేవకులు, ప్రముఖ గాంధేయవాది వినోభాభావే నేతృత్వంలోని భూదాన్, భూ సంస్కరణ ఉద్యమంలో, మరో గాంధేయవాది జయప్రకాష్ నారాయణ నేతృత్వంలోని సర్వోదయలో సహా భారతదేశంలోని వివిధ సామాజిక, రాజకీయ ఉద్యమాలలో చేరారు. కార్మిక సంఘాల ఏర్పాటుకు, భారతీయ మజ్దూర్ సంఘ్, విద్యార్థుల సంస్థ అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్, సేవా భారతి, లోక్ భారతీ, దీనదయాళ్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ వంటి మొదలైన అనేక ఇతర సంస్థలకు కూడా రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ తోడ్పాటునందించింది. ఆర్.యస్.యస్ స్వయం సేవకులు ప్రారంభించిన, తోడ్పాటునందించిన సంస్థలన్నింటిని కలిపి సంఘ్ పరివార్ గా పేర్కొంటారు.

## సభ్యత్వ సంస్థలు
సంఘ్ పరివార్ ఈ క్రింది సంస్థలను కలిగి ఉంది (బ్రాకెట్లలో 1998 నాటి సభ్యత్వం సంఖ్యలు):
*భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి) - *భారతీయ రాజకీయ పార్టీ* (23m) 
*భారతీయ కిసాన్ సంఘ్ - *భారతీయ రైతుల సంస్థ* (8m) 
*భారతీయ మజ్దూర్ సంఘ్ - *భారతీయ కార్మిక సంస్థ*  (2009 వరకు 10 మిలియన్లు 2009 వరకు) 
*మత్స్యకారుల సహకార సంఘం - (2.2m) 
*వివేకానంద మెడికల్ మిషన్ - (1.7m) 
*అఖిల భారత శైక్షిక్ మహా సంఘ్ - *భారతీయ ఉపాధ్యాయ సంస్ధ* (1.8m) 
*భారతీయ వికాస్ పరిషత్ - (1.8m) 
*దీన్ దయాళ్ శోధ్ సంస్థాన్ - (1.7m) 
*రాష్ట్రీయ సేవికా సమితి - *రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ అనుబంధ మహిళా సంస్ధ* (1.8m) 
*అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్ - *భారతీయ విద్యార్థి సంఘం* (2.8m) 
*భారతీయ జనతా యువ మోర్చా - *బిజెపి యువ సమూహం* (1.8m) 
*శిక్షా భారతి (2.1m) 
*విశ్వ హిందూ పరిషత్, *ప్రపంచ హిందువుల సమూహం* (2.8m) 
*హిందూ స్వయం సేవక్ సంఘ్ - *విదేశాల్లో ఉండే హిందువుల సమూహం*
*స్వదేశీ జాగరణ్ మంచ్ - *స్వదేశీ పెట్టుబడులను ప్రోత్సహిస్తుంది*
*విద్యా భారతి - *శ్రీ సరస్వతీ శిశు మందిర్ పేరుతో నడిచే రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ అనుబంధ విద్యా సంస్ధలు*
*లోక్ భారతి - *జాతీయ ప్రభుత్వేతర సంస్థ*
*ధర్మ జాగరణ సమితి - *హిందూ ధర్మ ప్రచారం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల నిర్వహణ*
*వనవాసీ కళ్యాణ్ ఆశ్రమ్ - *గిరిజనుల అభివృద్ధి సంస్థ*
*ముస్లిం రాష్ట్రీయ మంచ్ - *ముస్లింల అభివృద్ధి సంస్థ*
*భజరంగ్ దళ్ - *హిందూ ధర్మాన్ని రక్షించే హనుమంతుడి భక్తుల సంఘం* (2m)
*భారత్ టిబెట్ మైత్రి సంఘ్ - *భారతీయ టిబెట్ మిత్రుల సంస్థ*
*సామాజిక సమరసతా వేదిక - *దళితుల అభివృద్ధి సంస్థ*
*సంస్కార భారతి - *కళాకారుల సంస్థ*
*సాక్షర భారత్ - *సహకార సంస్థ*
*సేవా భారతి - *నిరుపేదల సేవా సంస్థ (1984 లో స్థాపితం)*
*భారతీయ విచారణ కేంద్రం 
*భారతీయ ఇతిహాస సంకలన యోజన
*దీన్ దయాళ్ పరిశోధన సంస్థ
*విశ్వ సంవాద కేంద్రం - *ఐటి ప్రొఫెషనల్ బృందాన్ని కలిగి ఉన్న మీడియా సంబంధిత పనుల కోసం భారతదేశం అంతటా వ్యాపించి ఉన్న సంస్ధ* http://samvada.org/ 
*రాష్ట్రీయ సిఖ్ సంగత్ - *సిక్కుల అభివృద్ధి సంస్థ*

## మూలాలు


వర్గం:సంఘ్ పరివార్
వర్గం:రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్
వర్గం:సంస్థలు
ఇంద్రవజ్రము

## ఇంద్రవజ్రము
పదునొకండవ త్రిష్టుస్ఛంధంబునందుఇంద్రవజ్రయను వృత్తము 


సామర్థలీలన్ తతజ ద్విగంబుల్
భూమింధ్ర విశ్రాంతుల బొంది యొప్పున్
ప్రేమంబుతో నైందవ బింబ వక్తృన్
హేమాంబురుం బాడుదు రింద్రవజ్రన్.


## గణ విభజన

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన ఇంద్రవజ్రము వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	4


(భా-10.1-690-ఇ.)
నీయాన; యెవ్వారిని నిగ్రహింపం
డా యుగ్ర పాపాకృతి నంద డింకన్;
నీ యాజ్ఞలో నుండెడు నేఁటఁగోలెన్
మా యీశు ప్రాణంబులు మాకు నీవే.”


## మూలాలు

వర్గం:పద్యము
వర్గం: ఛందస్సు
తిక్కిరెడ్డిపాలెం

**తిక్కిరెడ్డిపాలెం** గుంటూరు జిల్లా, ప్రత్తిపాడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
### మండల పరిషత్తు ప్రాధమిక పాఠశాల (ఎల్.)
2017, మార్చి-27న విడుదల చేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర గురుకుల పాఠశాలలో ఐదవ తరగతి ప్రవేశ పరీక్షా ఫలితాలలో, ఈ పాఠశాలకు చెందిన ఐదుగురు విద్యార్థులు అర్హత సాధించారు.
## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీ మర్రి సుబ్బారావు సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. తరువాత వీరు ప్రత్తిపాడు మండల సర్పంచుల సంఘం అధ్యక్షులుగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. ఉపసర్పంచిగా కొండమూరి శ్రావణి ఎన్నికైనాడు.
## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీ విఘ్నేశ్వరస్వామివారి ఆలయం
### శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయస్వామివారి ఆలయం
ఈ గ్రామంలోని శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయస్వామివారి దేవాలయ పునఃప్రతిష్ఠామహోత్సవం 2014, ఫిబ్రవరి-24, సోమవారం నాడు వైభవంగా జరిగింది. ఈ సందర్భంగా స్వామివారికి ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. భక్తులు అధికసంఖ్యలో పూజా కార్యక్రమాలలో పాల్గొని, తీర్ధప్రసాదాలు స్వీకరించారు. పునః ప్రతిష్ఠ చేస్తున్న సమయంలో స్వామివారి విగ్రహం వెనుక భాగంలో 1894 నాటి శిలాఫలకం ఒకటి బయట పడింది.

## గ్రామ విశేషాలు
ప్రత్తిపాడు నియోజకవర్గ పరిధిలో, ఆధునిక సౌకర్యాలతోకూడిన ఒక మినీ స్టేడియం ఏర్పాటుచేయడానికై, ఈ గ్రామములోని జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల ఎదురుగా, సర్వే నం. 172/2 లో ఉన్న 4.06 ఎకరాల ప్రభుత్వ స్థలాన్ని గుర్తించి, స్థానిక అధికారులు, ప్రభుత్వ అనుమతికై ప్రతిపాదనలు పంపినారు.

## మూలాలు


వర్గం:ప్రత్తిపాడు (గుంటూరు జిల్లా) మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
ఉపేంద్రవజ్రము

## ఉపేంద్రవజ్రము
 
పురారిము ఖ్యామర పూజనీయున్
సరోజనాభున్ జతజ ద్విగోక్తిన్
దిరంబుగా నద్రి యతి న్నుతింపన్
ఇరానుప్రాణేశు నుపేంద్రవజ్రన్.


## గణ విభజన

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన ఉపేంద్రవజ్రము వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	1


పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ప్రథమ)/గుహ్యకులుకృష్ణునిపొగడుట|(భా-10.1-407-ఉపేం.)
తపస్వి వాక్యంబులు దప్పవయ్యెన్;
నెపంబునం గంటిమి నిన్నుఁ జూడన్
దపంబు లొప్పెన్; మముఁ దావకీయ
ప్రపన్నులం జేయుము భక్తమిత్రా!


## మూలాలు

వర్గం:పద్యము
వర్గం: ఛందస్సు
కవిరాజవిరాజితము

కవిరాజ విరాజిత వృత్తము:ఈ వృత్తమున కు ప్రతి పాదములో ఒక న గణము ను దాని పిదప ఆఱు జ ఉంటూ, తారువార ఒక వ గణము ఉండవలయును.... రామ్

## కవిరాజవిరాజితం

కమల దళంబుల కైవడిఁ జెన్నగు కన్నులు జారుముఖ ప్రభలున్
సమధిక వృత్తకుచంబులు నొప్పగ శైలరసర్తు విశాల యతిన్
సముచితనాన్విత షడ్జలగంబు లజానుగఁ బాడిరి చక్రధరున్
రమణులు సొం పలరం గవిరాజ విరాజితమున్ బహు రాగములన్,


## గణ విభజన


(1'న', 6 'జ', 1 'వ' గణాలు)
 

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన కవిరాజవిరాజితం వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	3


పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ద్వితీయ)/బలరాముని ఘోషయాత్ర|(భా-10.2-489-కవి.)
చని బలభద్రుని శౌర్య సముద్రుని సంచిత పుణ్యు నగణ్యునిఁ జం
దన ఘనసార పటీర తుషార సుధా రుచికాయు విధేయు సుధా
శనరిపుఖండను సన్మణిమండను సారవివేకు నశోకు మహా
త్మునిఁ గని గోపిక లోపిక లేక యదుప్రభు ని ట్లని రుత్కలికన్.
కంత

**కంత,** పశ్చిమగోదావరి జిల్లా మొగల్తూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఈ గ్రామస్తులంతా కలసి శ్రమదానంతో గ్రామాన్ని అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. వారికివారే మద్యనిషేధం విధించుకున్నారు. జూదం, కోడిపందేలవంటివాటికి చోటులేకుండాచేసుకున్నారు. గ్రామాన్ని అభివృద్ధిచేసుకొని, ఆదర్శగ్రామంగా చేసుకున్నారు. ఈ గ్రామాన్ని అన్నికోణాలనుండి పరిశీలించిన అనంతరం, ఈ గ్రామాన్ని మరింత అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రోత్సాహం అందించుచూ, విజయవాడకు చెందిన " పిన్నమనేని సీతాదేవి ఫౌండేషన్" పురస్కారానికి ఎంపికచేసారు. ఈ పురస్కారం క్రింద లభించే రు. 1 లక్ష నగదును, ఫౌండేషన్, 16-12-2013న విజయవాడలోని సిద్ధార్ధ ఆడిటోరియంలో జరిగిన కార్యక్రమంలో గ్రామపెద్ద కనుమూరి వెంకటనరసింహరాజుకు అందజేశారు. [1]

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
[1] ఈనాడు కృష్ణా, డిసెంబరు-17,2013.15వ పేజీ.
తిరువెళ్ళియంగుడి

**తిరువెళ్లియంగుడి** ఒక పవిత్రమైన క్షేత్రము. ఇది 108 వైష్ణవ దివ్యదేశాలులో ఒకటి.

## విశేషాలు
ఇచ్చట చతుర్భుజములతో శంఖచక్రములతో వేంచేసియున్న గరుత్నంతుడు ఈ దివ్య దేశానికి సమీపముననే పెరియవాచాంపిళ్ళై (శ్రీకృష్ణసూరి) జన్మస్థలమైన శెంగనల్లూరు ఉంది.

## మార్గము
కుంభకోణము నుండి తిరువెళ్లియజ్గుడికి టౌన్ బస్ ఉంది. కుంభకోణము నుండి శంగనల్లూర్ చేరి అక్కడ నుండి 1 కి.మీ నడచి పోవచ్చును.

## సాహిత్యంలో తిరువెళ్ళియంగుడి

శ్లోకము:
వెళ్ళి యజ్గుడి పురేవిరాజతే | బ్రహ్మతీర్థ కవి పద్మినీయుతే |
కోలవిల్లి రఘునాథ నామకో | నాయకీం మరతకాభిధాం శ్రితః |
శోభనాభిద విమాన మధ్యగో | భోగిరాజ శయితేంద్ర దిజ్ముఖః |
ఇంద్ర శుక్ర విధిశక్తి సూనుభిః | సేవితః కలిహ సంస్తుతోనిశమ్‌ |


పాశురము:
పారినై యుణ్డు పారినై యుమ్మిఝన్దు పారదమ్‌ కై యెఱిన్దు; ఒరుకాల్
తేరినై యూర్‌న్దు తేరినై త్తురన్ద శెజ్గణ్ మాల్ శెన్ఱుఱై కోయిల్
ఏర్‌నిరైవయలుళ్ వాళైగళ్ మఱుగియెమక్కిడ మన్ఱి దెన్ఱెణ్ణి;
శీర్ మలిపొయ్‌గై శెన్దఱై గిన్ఱ తిరువెళ్లియజ్గుడి యదువే.

కాఝదై ప్పూళై కరన్దనవరన్దై యుఱక్కడలరక్కర్ రమ్‌శేనై
కూఝడై చ్చెల్ల క్కొడుజ్గణై తురన్ద కోలవిల్లిరామన్జన్ కోయిల్
ఊఝడై నిన్ఱ వాఝయిన్ కనిగళూఝత్తు వీఝన్దన వుణ్డు మణ్డి;
శేఝడై కయల్ గళుగళ్ తిగఝ వయల్ శూఝ తిరువెళ్లియజ్గుడి వదువే

ఒళ్లియ కరుమమ్‌ శెయ్‌వ నెన్ఱుణర్‌న్ద మావలి వేళ్వియిఱ్పుక్కు
తెళ్ళియ కుఱళాయ్ మూవడికొణ్డు తిక్కుఱ వళర్‌న్దవన్ కోయిల్
అళ్ళియమ్బొఝల్ వాయిరున్దువాఝ కుయిల్‌కళరి యఱియెన్ఱవై యఝప్ప
వెళ్ళియార్ రుణజ్గ విరైన్దరుళ్ శెయ్‌వాన్ విరువెళ్ళియజ్గుడి వదువే. తిరుమంగై ఆళ్వార్ - పెరియ తిరుమొఝ 4-10-5,6,7.

## వివరాలు

## చిత్రమాలిక
## ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
భుజంగప్రయాతము

## భుజంగ ప్రయాతము

భుజంగేశ పర్యంక పూర్ణానురాగన్
భుజంగప్రయాతాఖ్యఁ బూరించు చోటన్
నిజంబై ప్రభూతావనీ భృద్విరామం
బజస్రంబుగాఁ గూర్ప యా ద్వంద్వ మొప్పన్.


## గణ విభజన


నాలుగు యగణములు

IUU	IUU	IUU	IUU
య	య	య	య
			
## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన భుజంగ ప్రయాత వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	1


పోతన తెలుగు భాగవతము/ప్రథమ స్కంధము/పరీక్షిజ్జన్మంబు|(భా-1-295-భు.)
హరించుం గలిప్రేరితాఘంబు లెల్లన్
భరించు న్ధర న్రామభధ్రుండుఁ బోలెన్
జరించు న్సదా వేదశాస్త్రానువృత్తిన్
వరించు న్విశేషించి వైకుంఠుభక్తిన్.
మంగళమహశ్రీ

## మంగళమహాశ్రీ

చిత్తములఁ జూపులను జిత్తజునితండ్రి పయి జెంది గజదంతియతు లొందన్
వృత్తములతోడఁ దరుణీ మణులు గానరుచులింపుగను మంగళమహాశ్రీ
వృత్తములఁ బాడిరి సువృత్త కుచకుంభముల వింత జిగి యెంతయుఁ దలిర్పన్
మత్తిలించు నబ్భజిసనంబు లిరుచోటులఁదనర్పఁగఁ దుదన్గగ మెలర్పన్.


## గణ విభజన

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన మంగళమహాశ్రీ వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	1


పోతన తెలుగు భాగవతము/షష్ఠ స్కంధము/అజామిళోపాఖ్యానము|(భా-6-184-మంగ.)
ఈవిధమున న్విబుధు లేకతమ చిత్తముల నేకతము లేక హరి నీశు న్
భావమున నిల్పి తగు భాగవతయోగ పరిపాకమున నొందుదరు వారిం
దేవలదు దండనగతిం జనదు మాకు గుఱుతింప నఘము ల్దలఁగు మీఁదన్
శ్రీవరుని చక్రము విశేష గతిఁ గాచు సురసేవితులు ముక్తిఁ గడుఁ బెద్దల్.
శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి కథలు

thumb|రాజమండ్రి పట్టణంలోని శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి విగ్రహం
**శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి కథలు** తెలుగు కథా సాహిత్యంలో ఇతివృత్తము శైలిల వల్ల ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్నాయి. శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి కథలు సమాజంలోని వివిధ దురాచారాలు, ఆనాటి సమాజంలో వస్తున్న మార్పులు, జమీందారీ సంస్కృతి తదితర అంశాలపై వచ్చాయి. ఈ కథలు వివిధ తెలుగు పత్రికల్లో ముద్రణ కావడంతో పాటు చాలా సంకలనాలుగా ప్రచురణకు నోచుకున్నాయి.
## రచనా నేపథ్యం
శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి 20వ శతాబ్ది తొలి అర్థభాగంలో గోదావరి మండలంలోని తెలుగువారి జీవన సంస్కృతి ముడిసరుకుగా రాసిన 65కథలు పలు సంకలనాలుగా ప్రచురితమయ్యాయి. ఆంగ్లసాహిత్యం, ఆంగ్లభాషలతో ప్రాథమిక పరిచయం లేకున్నా తన స్వతంత్ర ఆలోచనలతో అత్యాధునికమైన భావజాలాన్ని, అపురూపమైన శైలిని అభివృద్ధి చేసుకోవడం విశేషం.

## రెండవ సంపుటం
* ఇల్లుపట్టిన వెధవాడపడుచు (1940) 

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కథలు
మానిని

## మానిని

క్రొన్నెల పువ్వును గోఱల పాఁగయుఁ గూర్చిన కెంజడకొప్పునకున్
వన్నె యొనర్చిన వాహిని యీతని వామపదంబున వ్రాలె ననన్
జెన్నుగ నద్రిభసేవ్యగురు న్విలసిల్లు రసత్రయ చిత్ర యతుల్
పన్నుగ నొందఁ బ్రభాసుర విశ్రమ భంగిగ మానిని భవ్యమగున్.


## గణ విభజన


7 భగణములు, 1 గురువు

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన మానిని వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	1

పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ప్రథమ)/పూతన వ్రేపల్లెకొచ్చుట|(భా-10.1-214-మాని.) ||

కాంచనకుండల కాంతులు గండ యుగంబునఁ గ్రేళ్ళుఱుక న్జడపై
మించిన మల్లెల మేలిమి తావులు మెచ్చి మదాళులు మింటను రా
నంచిత కంకణ హార రుచు ల్చెలువారఁగఁ బైవలువంచల నిం
చించుక జారఁగ నిందునిభా`నన యేగెఁ గుమారుని యింటికి నై.
మహాస్రగ్ధర

## మహాస్రగ్ధర
 
కొలిచెం బ్రోత్సాహ వృత్తిం గుతల గగనముల్గూడ రెం డంఘ్రులం దా
బలిఁ బాతాళంబు చేరం బనిచె గడమకై బాపురే వామనుం డ
స్ఖలితాటో పాఢ్యుఁ డంచుం గరిగిరివిరమాకారిమారన్సతానో
జ్జ్వ లసోద్యద్రేఫయుగ్మాశ్రయ గురుల మహాస్రగ్ధరం జెప్ప నొప్పున్.


## గణ విభజన

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన మహాస్రగ్ధర వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	2


పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ద్వితీయ)/బలరాముని తీర్థయాత్ర|భా 10.2-940-మస్ర.)

కనియెం దాలాంకుఁ డుద్యత్కట చటుల నటత్కాల దండాభ శూలున్
జన రక్తాసిక్త తాలున్సమధిక సమరోత్సాహ లోలుం గఠోరా
శని తుల్యోదగ్ర దంష్ట్రా జనిత శిఖక ణాచ్ఛాది తాశాంతరాళున్
హననవ్యాపార శీలున్నతి దృఢ ఘన మస్తాస్థి మాలుం గరాళున్.


## మూలాలు

వర్గం:పద్యము
వర్గం:ఛందస్సు
లయగ్రాహి

లయగ్రాహి ఛందస్సులో వృత్తం రకానికి చెందిన పద్యం. 

## ఉదాహరణ పద్యాలు

### ఉదాహరణ 1

ఎందు నిల నేజనులకుం దలఁపరాని తప మంది కొని చేసిరొకొ నందుఁడు యశోదా
సుందరియుఁ బూర్ణనిధిఁ బొందిరి కడు న్దొరసి పొందగును ముప్పు తఱి నందనునిగా శ్రీ
మందిరుని నంచు నిటు లందముగఁ బ్రాసములు గ్రందుకొని చెప్పు మునిబృందము లయగ్రా
హిం దనర సబ్భజసలుందగ నకారమును బొంద నిరుచోట్లను బిఱుం దభయ లొందన్.


### ఉదాహరణ 2
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన లయగ్రాహి వృత్త పద్యాల సంఖ్య:4

పోతన తెలుగు భాగవతము/షష్ఠ స్కంధము/వృత్రాసుర వృత్తాంతము|(భా-6-385-లగ్రా.)

కూలిరి వియచ్చరలు; సోలిరి దిశాధిపులు; వ్రాలి రమరవ్రజము; దూలి రురగేంద్రుల్;
ప్రేలిరి మరుత్తు; లెదజాలిగొని రాశ్వినులు; కాలుడిగి రుద్రు లవలీలబడి రార్తిన్;
వ్రేలిరి దినేశ్వరులు; కీలెడలినట్లు సురజాలములు పెన్నిదుర పాలగుచు ధారా
భీల గతితోడఁ దమ కేలి ధనువు ల్విడిచి నేలఁబడి మూర్ఛలను దేలిరి మహాత్మా!


## కొప్పరపు కవులు చెప్పిన "నల్లి" పై పద్యం

మల్లెలును మొల్లలును జల్లినను శయ్యపయి  నల్లియొకఁడుండ సుఖమెల్లయును బాడం
చెల్లరు వచింతు రటు లెల్లిదము సేయఁదగ     దల్ల కుసుమాంబకుని భల్ల మదియందున్
వల్లభుఁడు కాంత ముదమల్లుకొన సెజ్జఁగనఁ    బెల్లెగసి నిద్ర తనువెల్ల మఱపింపన్
ఝల్లుమనఁగుట్టి రతి నుల్లములు దన్పి భళి    వల్లెయని వారి నుతులల్లపుడే గంటన్


## గణ విభజన
ఏకోనచచ్వారింశన్మాత్రా గర్భితంబుఁ ద్రింశదక్షరంబు నైన లయగ్రాహి 

## లక్షణములు

## మూలాలు

వర్గం:పద్యము
వర్గం: ఛందస్సు
పంచచామరము

## పంచచామరము

జరేఫలున్జరేఫలున్జసంయుతంబు లై తగన్
గరూ పరిస్థితిం బొసంగి గుంఫనం బెలర్పఁగా
విరించి సంఖ్యనందమైనవిశ్రమంబు లందగన్
బ్రరూఢమైనఁ బద్మనాభ పంచచామరం బగున్


## గణ విభజన

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన పంచచామర వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	1

(భా-10.1-586-పంచ.)
ప్రసన్న పింఛమాలికా ప్రభా విచిత్రితాంగుఁడుం
బ్రసిద్ధ శృంగ వేణునాద పాశబద్ధ లోకుఁడుం
బ్రసన్న గోపబాల గీత బాహువీర్యుఁ డయ్యు ను
ల్లసించి యేగె గోపకు ల్చెలంగి చూడ మందకున్.
లయవిభాతి

## లయవిభాతి

పడయరె తనూభముల న్బడయుదురు గాక పెర 	పడతులును భర్తలును బడసిరె తలపన్
బుడమి గల నందుడును బడతుక యశోదయును గడపున జగత్రయ మునిడికొనిన పుత్రున్
బడసి రట యంచు బెడ గడరు నసనత్రివృతి గడనసగము ల్పొసగనిడ లయవిభాతిన్
నొడువుదురు సత్కవు లెపుడును విరితేనియలు వడియు పగిది న్రనము గడలు కొనుచుండున్.


ఏ కో న చ త్వాం శ న్మా త్రాగా ర్భి త పా దం బును చ తు స్త్రీం శ ద క్ష రం బు న యి న ల య వి భా తి

## గణ విభజన

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన లయవిభాతి వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	3


పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ప్రథమ)/బలరాముడు విజృంభించుట|(భా-10.1-1563-లవి.)

హసితహరినీలనిభవసనమువిశాలకటి నసమనయనాద్రిపరిహసితమగుమేఘో
ల్లసనమువహింపఁగరకిసలయముహేమమణి విసరవలయద్యుతులుదెసలతుదలందుం
బసలఁగురియంగసరభసమునబలుండుదర హసితముముఖాబ్జముననెసఁగఘనకాలా 
యసమయమహోగ్రతరముసలమువడిన్విసరి కసిమసఁగిశత్రువులనసువులకుఁబాపెన్.

## మూలాలు

వర్గం:పద్యము
వర్గం: ఛందస్సు
వనమయూరము

## వనమయూరము

ఉన్నతములై వనమయూర కృతు లోలిన్
ఎన్నగ భజంబులపయి న్సనగగంబుల్
చెన్నొదవ దంతియతి జెంది యలవారున్
వెన్నుని నుతింతురు వివేకు లతి భక్తిన్.


పదునాల్గవశక్వరీచ్ఛందంబునందు వనమయూరము


## గణ విభజన

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన వనమయూర వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	1


పోతన తెలుగు భాగవతము/షష్ఠ స్కంధము/వృత్రాసుర వృత్తాంతము|(భా-6-378-వన.)

అంత సుర లేయు నిబి డాస్త్రముల పాలై
పంతములు దక్కి హత పౌరుషముతో ని
శ్చింత గతి రక్కసులు సిగ్గుడిగి భూమిం
గంతుగొని పాఱి రపకార పరు లార్వన్.
స్రగ్ధర

## స్రగ్ధర

కూలున్ గుఱ్ఱంబులేనుంగులు ధరఁ గెడయుం గుప్పలై; నుగ్గునూచై
వ్రాలున్దేరుల్‌ హతంబై వడిఁబడు సుభటవ్రాతముల్‌; శోణితంబుల్‌
గ్రోలున్, మాంసంబు నంజుంగొఱకు, నెముకలన్గుంపులై సోలుచున్ భే
తాలక్రవ్యాదభూతోత్కరములు; జతలై తాళముల్‌ దట్టి యాడున్.


## గణ విభజన

## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన స్రగ్ధర వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	3


పోతన తెలుగు భాగవతము/దశమ స్కంధము (ద్వితీయ)/ప్రద్యుమ్న వివాహంబు|(భా-10.2-883-స్రగ్ద.)

కూలున్ గుఱ్ఱంబు లేనుంగులు ధరఁ గెడయుం గుప్పలై; నుగ్గునూచై
వ్రాలు న్దేరుల్‌ హతంబై వడిఁబడు సుభటవ్రాతముల్‌; శోణితంబుల్‌
గ్రోలున్, మాంసంబు నంజుం గొఱకు, నెముకల న్గుంపులై సోలుచు న్బే
తాల క్రవ్యాద భూతోత్కరములు; జతలై తాళముల్‌ దట్టియాడున్.


## మూలాలు

వర్గం:పద్యము
వర్గం: ఛందస్సు
తోటకము

## తోటకము

జలజోదర నిర్మల సంస్తవముల్
విలసిల్లెడుఁ దోటకవృత్తమునన్
బొలుపై స చరుష్కముఁ బొందగ నిం
పలరారఁగఁ బల్కుదు రష్టయతిన్.


## గణ విభజన


(4 'స' గణములు)


## లక్షణములు

## ఉదాహరణ 1:
పోతన తెలుగు భాగవతంలో వాడిన తోటక వృత్త పద్యాల సంఖ్య: 	1

(భా-6-531-తో.)
కరుణాకర! శ్రీకర !కంబుకరా!
శరణాగతసంగతజాడ్యహరా!
పరిరక్షితశిక్షితభక్తమురా!
కరిరాజశుభప్రద! కాంతిధరా!
తిరుత్తెట్రియమ్బలం

**తిరుత్తెట్రియమ్బలం** (Thiruthetriyambalam) ఒక పవిత్రమైన క్షేత్రము. ఇది 108 వైష్ణవ దివ్యదేశాలులో ఒకటి.

## విశేషాలు
ఇది తిరునాంగూర్ దివ్యదేశముల లోనిది.

## సాహిత్యంలో తిరుత్తెట్రియమ్బలమ్

శ్లో|| సూర్యాఖ్యాబ్జిని తెత్తియంపలపురే వేదాహ్యవైమానగః
సెజ్గణ్మాలితి విశ్రుత స్సురదిశా వక్త్రో భుజంగే శయః |
నాయక్యా స్పృహణీయ పద్మలతికా నామ్న్యా తయైవేక్షితో
స్తు త్యశ్రీ కలిజిన్మునే ర్విజయతే శ్రీ మన్ననంతాక్షి గః |


పా|| మాఝరశర్ మణిముడియుమ్‌ తిఱలుమ్‌ తేశుమ్‌
మఝవర్‌తం కాదలిమార్ కుఝయుమ్‌; తన్దై
కాఝళైయ ముడన్ కఝలవన్దు తోన్ఱి
క్కదనాగమ్‌ కాత్తళిత్త కణ్ణర్ కణ్డీర్
నూఝదళ్ క్కొళర విన్దం నుఝన్ద పళ్ళ
త్తిళజ్గుముగిన్ ముదుపాళై షగువాయ్ నణ్డిన్
శేఝళై యిల్ వెణ్ ముత్తమ్‌ శిన్దు నాజ్గూర్
తిరుత్తెజయమ్బలత్తెన్ శెజ్గణ్ మాలే

పా||
ఏఴలగుమ్‌ తాళ్ వరై యు మెజ్గుమూడి
యొణ్డిశైయుమ్‌ మణ్డలముం మణ్ణి; అణ్డమ్‌
మోఝయెళ్ న్దా: మిగుమూళ్ వెళ్లం
మున్నగట్టి లొడిక్కియ వెమ్మూర్తి కణ్డీర్;
ఊళ్‌దొఱు మూఝదొఱు ముయర్‌న్ద శెల్వ
త్తోజ్గియ నాన్నఱై యనైత్తుం తాజ్గు నావర్;
శేఝయర్‌న్ద మణిమాడమ్‌ తిజళ్ నాజ్గూర్
తిరుత్తె యమ్బలత్తెన్ శెజ్గణ్ మాలే. తిరుమంగై ఆళ్వార్ - పెరియ తిరుమొళ్ 4-4 1,9

## వివరాలు

## చిత్రమాలిక
## ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు
గాండ్లపల్లి (గాలివీడు)

**గాండ్లపల్లి**, కడప జిల్లా గాలివీడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
## మూలాలు
సినీ గీత వైభవం

**సినీ గీత వైభవం** గాయక, గీత, సంగీతకారుల జీవనరేఖలను వివరించే పుస్తకం. దీనిని యస్.వి.రామారావు రచించారు.

## విషయసూచిక
### గీత రచయితలు

* తొలి తెలుగు టాకీ గీతకర్త చందాల కేశవదాసు
* సినీ కవికుల పితామహుడు తాపీ ధర్మారావు
* ఆధునిక వాగ్గేయకారుడు డా. రజనీకాంతారావు
* సినీ సాహితీ లోకంలో ధృవతార సీనియర్ సముద్రాల
* మంచి పాటల నెలవు మల్లాది
* సినీ సాహితీ వనమాలి దేవులపల్లి
* సాహితీ మాంత్రికుడు పింగళి నాగేంద్రరావు
* వాసిగల చిత్రాలు రాసిన రావూరు
* విచిత్ర కథా రచయిత సదాశివబ్రహ్మం
* శ్రీ శ్రీ కవితాసారంలో మానవతావాదం
* ఆరుద్ర సినీ కవితా విశిష్టత

* అక్షరశిల్పాలు చెక్కిన ఆచార్య ఆత్రేయ
* జానపద కవిసార్వభౌమ కొసరాజు
* పాటల్లోనూ, మాటల్లోనూ మేటి తోలేటి
* తండ్రికి తగ్గ తనయుడు సముద్రాల రామానుజాచార్య
* గీత రచనలో రికార్డు సృష్టించిన డా. సి. నారాయణరెడ్డి
* దాశరథీ కవితా పయోనిధీ
* రచయితగా రాణించిన రాజశ్రీ
* అనువాద రచనా చక్రవర్తి అనిసెట్టి
* సమర్ధుడైన రచయిత వీటూరి
* ఎందరో మహానుభావులు...

### సంగీత దర్శకులు

* తొలితరం సంగీత దర్శకులు ఓగిరాల రామచంద్రరావు
* దేవదాసును చిరంజీవిని చేసిన సుబ్బురామన్
* సంగీత మాధుర్యం బి.యన్.ఆర్. సొత్తు
* పెళ్ళిపాట స్పెషలిస్టు గాలిపెంచల
* సంగీత సామ్రాట్ సాలూరు రాజేశ్వరరావు
* సంగీత స్రష్ట అంజలి అధినేత ఆదినారాయణరావు
* సుమధుర స్వరకర్త ఎమ్మెస్ విశ్వనాథన్
* సినీ సంగీతంలో జయభేరి మోగించిన పెండ్యాల
* సుమధుర స్వరస్ఫూర్తి సుసర్ల దక్షిణామూర్తి
* జానపద చిత్ర సంగీత సామ్రాజ్య రారాజు టి.వి.రాజు
* సంగీత గగనాన చంద మామ

* సమర్ధ సంగీత దర్శకుడు టి.చలపతిరావు
* సంగీత దర్శకద్వయం సుదర్శనం-గోవర్ధనం
* సంగీత సోదరులు రాజన్-నాగేంద్ర
* అపురూప బాణీల యస్పీ కోదండపాణి
* స్మరణీయ స్వరాలకర్త జి.కె.వెంకటేష్
* తేట తెనుగు తేనెలు చిలికించిన అశ్వత్థామ
* వినసొంపైన జానపద బాణీలందించిన మాస్టర్ వేణు
* సుమధుర స్వరకర్త రమేష్ నాయుడు
* సంగీత ఆరాధనలో సాలూరు హనుమంతరావు
* సంగీత దర్శకునిగా సత్యం స్కోరు అయిదువందలు
* జె.వి.రాఘవులు అక్షరాలా ఘంటసాలకు తగ్గ శిష్యుడే
* మరికొందరు ప్రముఖులు...

### నేపధ్య సంగీతకారులు

* సుస్వరాల, అభినయాల సమ్మేళనం నాగయ్య
* సినీ సంగీతంలో ధృవతార ఘంటసాల
* మన బాలసుబ్రహ్మణ్యం నిజంగా షణ్ముఖుడే
* మనోజ్ఞ గాన బాలసరస్వతి
* స్వర సుకుమారి టంగుటూరి సూర్యకుమారి
* తొలితరం ధృవతార శాంతకుమారి
* లీల గాన సమ్మోహనం
* సుస్వరాలను వరాలుగా పొందిన వరలక్ష్మి
* నటగాయని కృష్ణవేణి
* ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందిన నటి, గాయని కమలాదేవి
* గాయని కె. రాణి
* జీవితాన్ని సఫలం చేసుకొన్న జిక్కి
* సమ్మోహనం సుశీల గానం
* సంగీత కళాసరస్వతి యస్. జానకి
* గాయని ఏ.పి. కోమల

* హాస్యగీతాల వాణి కె.జమునారాణి
* మధురగాయని బి.వసంత
* హాస్య గీతాల స్పెషలిస్టు స్వర్ణలత
* ఉడుతా సరోజిని
* స్వరభాస్వరం ఎల్లారీశ్వరి
* ఎందరికో గురువు దైతా గోపాలం
* టాగూర్ మెచ్చిన ఈలపాట రఘురామయ్య
* గాయకునిగా ధన్యుడు యం.యస్.రామారావు
* స్వరమాధుర్యంతో రాణించిన పి.బి.శ్రీనివాస్
* మధుర గాయకుడు ఏ.యం.రాజా
* మరువలేని గాయకుడు మాధవపెద్ది సత్యం
* విలక్షణ గాత్రధారి పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు
* సినీ గాయకునిగా బాలమురళీకృష్ణ
* విలక్షణ గాయకుడు జేసుదాసు
* మరికొందరు గాయనీ గాయకులు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:2007 పుస్తకాలు
వర్గం:సినిమా పుస్తకాలు
అనుభవాలూ-జ్ఞాపకాలూనూ

**అనుభవాలూ-జ్ఞాపకాలూనూ** ప్రముఖ రచయిత, పత్రిక సంపాదకుడు శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి రాసుకున్న ఆత్మకథ. ఈ పుస్తకంలో శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి జీవితం, ఆయన రచనా వ్యాసంగం తదితర అంశాలతో పాటు ఆనాటి గోదావరి జిల్లాల నుడికారం, సమాజంలో పలు వర్గాల జీవనశైలి, జీవనవిధానం మొదలగు అంశాలు ప్రతిబింబిస్తాయి.
## రచన నేపథ్యం
ఆత్మకథల్లో ఒక వ్యక్తి జీవితంతో పాటు స్థలకాలాలకు సంబంధించిన విలువైన చిత్రీకరణ ఉంటుంది. కానీ తెలుగు రచయితల్లో, నాయకుల్లో ఆత్మకథలు రాసే అలవాటు తక్కువ, మరీముఖ్యంగా 1950ల ముందు సమాజాన్ని చిత్రీకరించే ఆత్మకథలు ఇంకా అరుదు. ఈ నేపథ్యంలో అనుభవాలూ-జ్ఞాపకాలూనూ పుస్తకం తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.
## ప్రచురణ వివరాలు
రచనాకాలం నుంచి మొదలుకొని ఈ పుస్తకం వివిధ కాలాల్లో పలు ప్రచురణ సంస్థల ద్వారా ముద్రణ పొందింది.
thumb|రాజమండ్రిలో వేదగిరి రాంబాబు చే నెలకొల్పబడిన శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యం విగ్రహం
 
2013లో ప్రగతి ప్రచురణ సంస్థ ద్వారా ప్రచురితమైన అనుభవాలూ-జ్ఞాపకాలూనూ 300రూపాయల ధరకు ప్రచురించారు.

## విశేషాలు
*ఈయన చాలా రచనల్లో కనిపించే చెరకుపానకం, చెరకుపానకంతో చేసిన వంటకాల ప్రస్తావనకు ఇందులో వివరం లభిస్తుంది. రచయితకు చిన్నతనంలో చెరకుపానకం అంటే చాలా ఇష్టం. ఆయన తరచుగా స్నేహితులతో పొలాలకు చెరకుపానకం కొరకు వెల్లేవాడు.
* ఈయన విద్యాబ్యాసం ఎక్కువగా వారాలుగా సామాన్యంగా నడిచింది. దానిని ఆయన ఎక్కువ నవలలో కథానాయకుడు దిగివస్థాయి నుండి వచ్చి విజయం సాధించినవాడుగా (క్షీరసాగరమథనం, వడ్లగింజలు) చూపిస్తారు.

## అభిప్రాయాలు
* ఇది సాహిత్యచరిత్రలోనే అపురూపం. భారతీయ భాషల్లో నేను ఎరిగినంతవరకూ ఈరకం గ్రంథం లేదు. బంగాళీలో రవీంద్రుడు రాసిన చిన్న గ్రంథం ఉంది. అది యింగ్లీషులో కూడా అనువాదమయింది. అయితే, రవీంద్రుడి గ్రంథం వేరు, మనది వేరున్నూ. మనది అద్భుతం, అనన్యసామాన్యం. - పురిపండా అప్పలస్వామి
* ‘పద్యంలోనే పసందు ఉం’దని అనుకునే ప్రాతకాలపు నమ్మకాలు శ్రీ శాస్త్రి గారి వచనరచనా సమీక్షలో సంస్కారం పొంది ‘గద్యమే హృద్య’మని ఘంటాపథంగా చాటి చెప్పుతారు. వారి ఉపజ్ఞా, ప్రతిభా, సారస్వతరంగానికి సమీచీన సందేశాలందిస్తాయి.’ - దీక్షిత దాసు
* వారి అనుభవాలూ జ్ఞాపకాలు నిజానికి వలసతత్వంపై తెలుగులో వచ్చిన అతి గొప్ప నిశిత విమర్శయే కాక సాహిత్య వాజ్ఞ్మయ తత్త్వ మూలాలని భారత జాతుల భాషల సంస్కృతుల్లోంచి (సంగీతం గురించి వారి యోచనలు చూడండి) గ్రహించడానికీ సాహిత్య రచన యే సాధించగలుగుతుందని సూచించిన సూత్రీకరించిన గొప్ప తాత్త్విక ద్రష్ట రచన – మార్గదర్శకపు వాఙ్మయం - డి.వెంకట రావు (ఆశిష్ నంది వలసవాదంపై రాసిన ఇన్టిమేట్ ఎనిమీ అనువాదానికి ముందుమాటలో) 

## మూలాలు

వర్గం:పుస్తక పరిచయాలు
వర్గం:తెలుగు నవలలు
ఛంఘిజ్ ఖాన్ (పుస్తకం)

**[[చెంఘీజ్ ఖాన్|ఛెంఘిజ్ ఖాన్]]** నవలను తెన్నేటి సూరి రచించారు. ఇది ప్రముఖ చారిత్రిక వ్యక్తి, మంగోల్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు ఛెంఘిజ్ ఖాన్ జీవితాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని రాసిన చారిత్రిక నవల.

## రచన నేపథ్యం
జర్మన్ చరిత్రకారులు సంకుచిత దృష్టితో ఛెంఘిజ్ ఖాన్ను రాక్షసునిగా, సైనికశక్తితో మాత్రమే సామ్రాజ్యాన్ని నిర్మించినవాడిగా చూపడంతో సైనికశక్తితో కఠిన శాసనంతో ప్రపంచాన్ని జయించవచ్చు అనే దురభిప్రాయం కలిగిన హిట్లర్ తయారయ్యాడని తెన్నేటి సూరి పేర్కొన్నారు. యూరప్ చరిత్ర పండితులు మొండిగా ఛెంఘిజ్ ఖాన్ ఒక రాక్షసుడు అని వాదిస్తూ లక్షల జనహననానికి కారకుడైన రాక్షసుణ్ణి తయారు చేశారనీ, మరోవైపు నెహ్రూ వంటి రాజనీతివేత్తలు ఆరోగ్యకరమైన దృక్పథంతో చరిత్రను అర్థంచేసుకుని "ఛెంఘిజ్ ఖాన్ నా ఆదర్శవీరుడు(హీరో)'' అని ప్రకటించుకున్నారని సూరి వివరించారు. ఈ నేపథ్యంలో చరిత్రకారులు హెచ్.ఎ.వేల్స్ దంపతులు రచించిన ఛెంఘిజ్ ఖాన్ చరిత్రను ప్రామాణికంగా తీసుకుని, ఛెంఘిజ్ ఖాన్ యెక్కామంగోలు తెగకు నాయకత్వం వహించేనాటికి ఆసియాలో ఉన్న రాజకీయ నేపథ్యం, ఛెంఘిజ్ ఖాన్ ఏ పరిస్థితుల్లో అంతటి జనహననం చేశాడు వంటి విశేషాలు తెలియజేస్తూ ఈ నవల రాశారు.

## ఇతివృత్తం
యెక్కామంగోల్ తెగ నాయకుడు యాసుకై ఖాన్ మరో తెగ నుంచి ఒక అమ్మాయిని ఎత్తుకుపోయి భార్యగా చేసుకోవడంతో నవల ప్రారంభమౌతుంది. కొంత ఘర్షణ అనంతరం ఆమె అన్న కరాచర్ ప్రోద్బలంతో యాసుకైను భర్తగా అంగీకరించి తాను తెగకు రాణిగా స్థిరపడుతుంది. ఆమెకు, యాసుకైకు మగబిడ్డ చేతిలో గోపురం వంటి మాంసపుముద్ద(జగజ్జేతకు మంగోలు తెగల్లో చిహ్నం)తో జన్మిస్తాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు నవలలు
పొట్టిపల్లి(కొమరోలు)

**పొట్టిపల్లి** మార్కాపురం జిల్లా కొమరోలు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### హరేరామయోగి మఠం
*పొట్టిపల్లి సమీపంలోని హరేరామయోగి 106వ ఆరాధనోత్సవం 2013,డిసెంబరు 16న ఘనంగా నిర్వహించారు. ప్రత్యేకపూజలు చేశారు. భజనలు చేశారు. అనంతరం అన్నసమారాధన నిర్వహించారు. 
*ఈ మఠంలో వార్షిక ఆరాధనోత్సవాలు, 2015,డిసెంబరు-24వ తేదీనాడు నిర్వహించెదరు. ఆ రోజున ఉదయం నుండి రాత్రి వరకు ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ కథలు

**ముళ్లపూడి వెంకటరమణ కథలు** హాస్య, వ్యంగ్య కథలుగా తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని కలిగిఉన్నాయి. వైవిధ్యభరితమైన, విస్తృతమైన ఈ కథల నుంచి పలుకుబళ్లు, కొత్త పదాలు, విలక్షణమైన పాత్రలు తెలుగువారి మాటల్లో భాగమయ్యాయి.
## రచన నేపథ్యం
జీవితపోరాటంలో పోర్టు గుమస్తా, ప్రూఫ్ రీడర్, పత్రికా సంపాదకుడు, ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిజం, సినీ రచన, సినీ నిర్మాత వంటి ఎన్నో వృత్తులు చేసిన ముళ్లపూడి వెంకటరమణ అనుభవాలు ఆయన కథల్లో ప్రతిబింబిస్తాయి. స్వయంగా తాను అనుభవించిన పేదరికం, ఆకలి బాధలు "ఆకలీ-ఆనందరావు" కథలో, నిరుద్యోగం "యువరాజు-మహారాజు" కథలో ప్రతిఫలించాయి. మద్రాసు (నేటి చెన్నై)లో ఆయన కుటుంబంతో నివసించిన తేనెగూడు వంటి వాటాల ఇంటిలో మధ్యతరగతి జీవుల జీవితాలు, ఆ టీకప్పుల్లో తుఫానులు "జనతా ఎక్స్ ప్రెస్" కథాంశానికి ముడిసరుకులుగా మారాయి. సినీ పాత్రికేయునిగా ఆయనకు తెలిసిన తెర వెనుక కథలతో "విక్రమార్కుని మార్కు సింహాసనం కథలు" రాశారు. ఐతే కథలకు ముడిసరుకుగా వెతలు ఉన్నా ఆ కష్టనిష్టూరాలు హాస్యంగా, వ్యంగ్యంగా వ్యక్తీకరించడం ఈ కథల్లోని ప్రత్యేకత.
## ఇతివృత్తాలు
ముళ్లపూడి వెంకటరమణ కథలు ఎక్కువగా హాస్య కథలు. అయితే రామాయణంలోని సీతారాముల కల్యాణ ఘట్టాన్ని ఇతివృత్తంగా తీసుకుని కళ్లకుకట్టినట్టు రమణీయమైన వర్ణనలతో రాసిన కథ "సీతాకల్యాణం", ద్వాపర కాలంలో శ్రీకృష్ణుని స్నేహితుడు, అభిమాని ఐన ఒక కళాపిపాసి కృష్ణునికి వేణువు చేసి ఇవ్వాలనే ప్రయత్నంలో అత్యున్నతమైన కళాసృష్టి గురించి కళాకారునికి ఉండే తపన, కళలో పరిపూర్ణత్వానికి ఉండే అవకాశం వంటి విశేషాలతో "కానుక" హాస్యకథలు కానివి.
ప్రేమ పేరిట తయారవుతున్న వెర్రిమొర్రితనాలు, సినిమారంగంలో ఉండే కష్టాలు, రాజకీయనాయకుల ఎత్తుగడలు, అప్పులు అడిగి ఎగవేసే వాళ్ల ఎత్తుగడలు, మధ్యతరగతి వాళ్ల జీవితాలకీ, కోర్కెలకీ మధ్య పరుగుపందెం, యువ దంపతుల దాంపత్య జీవన మాధుర్యం, పేదవాళ్ల ఆకలి, నిరుద్యోగుల దుస్థితి వంటి అంశాలను వ్యంగ్యం, హాస్యం జోడించి ఉంటాయి. ఈ కథల్లో సింహభాగం 1950-60ల నాటి పట్టణ ప్రాంతపు మధ్యతరగతి జీవితాలు చిత్రీకరించాయి. అయితే ఇద్దరమ్మాయిలు-ముగ్గురబ్బాయిలు, రాజకీయ భేతాళ పంచవింశతి (గొలుసుకట్టు కథలు) వంటి కొన్ని కథల్లో గోదావరిజిల్లాల గ్రామీణ జీవనం కనిపిస్తుంది.

## కథల జాబితా
* కానుక - ఆగస్టు 1963
* రాధాగోపాలం కథలు
:లహరి -1954-55
:రాధమ్మ బాకీ - 1954-55
:కుమార సంభవం - 1954-55
:చుట్టాలొచ్చారు - 1954-55
:
* తాంబూలాలిచ్చేశారు.... - ఫిబ్రవరి 1954
* ఏకలవ్యుడు - మే 1957
* వరలక్ష్మీ వ్రతం - జనవరి 1956
* తిమింగిలగిలం - జనవరి 1956
* ఋణానందలహరి (కథామాలిక) - 1959
:ఋణదత్తుని కథ
:గుర్నాధం కథ
:శేషయ్య కథ
:తాతబ్బాయి కథ
:అప్పలనర్సయ్య ఉదంతం
:ఋణహృదయము
:వచ్చినవాడు అప్పారావు
:భానుమతి కథ
:ఋణోపదేశం
:అన్నపూర్ణతో పెళ్లిప్రమాదము
:ప్రమాదము తప్పిన ప్రకారము
:చెంచయ్య కథ
:అప్పడి కథ
:ఋణాన్నభుక్కుల కథ
:ఋణకేతుని కథ
:అడగని కథ
:గడసరి కథ
:భవిష్యజ్జాతక కథలు
:రష్యాలో రామయ్య కథ
:గరుడ దర్శనం
:అప్పారావు కథ
:ఫలశ్రుతి
:ౠణదా! శరధీ! కరుణాపయోనిధీ!
* ఆకలీ ఆనందరావూ - జూలై 1953
* కన్నీటి పాట - జూలై 1990
* కృతజ్ఞత - మే 1954
* చండీదాసు హితోపదేశం - డిసెంబరు 1955
* లోకయాత్ర
* సెరిబ్రల్ సినేమియా - మే 1956
* ప్రాప్తి - జూన్ 1953
* ప్రయోజకుడు - ఫిబ్రవరి 1954
* సాక్షి - అక్టోబరు 1959
* విమానం కథ - 1959

## కథనం

## శైలి-ఉదాహరణలు
## మూలాలు
## ఇవి కూడా చూడండి

వర్గం:తెలుగు కథలు
బోలాయపాలెం

**బోలాయపాలెం**, బాపట్ల జిల్లా, కర్లపాలెం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## మూలాలు

వర్గం:కర్లపాలెం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
కమ్మవారిపాలెం (చిలకలూరిపేట)

**కమ్మవారిపాలెం**, పల్నాడు జిల్లా, చిలకలూరిపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ ఊరిలో 1 నుండి 5 వరకు ప్రాథమిక పాఠశాల, 6 నుండి 10 వరకు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఉన్నాయి.
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
ఈ గ్రామంలో 1940 లో వరి ప్రధాన పంట, తరువాత వరుసగా చెరుకు, పొగాకు, ప్రత్తి, మిరప, కంది, సుబాబుల్ ప్రధాన పంటలు. 1999,2003 లో కరువు, ఋతుపవనాల రాక ఆలస్యం వంటివి ఊరిలో ఆహార వాణిజ్య పంటల పైన చాల ప్రభావం చూపించడం వలన, ప్రత్యామ్నాయంగా రైతులు సుబాబులు పంట వైపు వెల్లారు.

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## ప్రముఖులు
ఈ గ్రామంలో భారత రాజకీయనాయకుడు చాపలమడుగు రామయ్య చౌదరి ఈ గ్రామంలో జన్మించాడు.నరసరావుపేట తొలి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం సభ్యుడుగా 1952 నుండి 1957 వరకు పనిచేసాడు.నరసరావుపేట శాసనసభ నియోజకవర్గానికి 1962 నుండి 1967 వరకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.

## మూలాలు
## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:చిలకలూరిపేట మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
గోపాలంవారిపాలెం

**గోపాలంవారిపాలెం**, పల్నాడు జిల్లా, చిలకలూరిపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## గ్రామంలోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)
### తేలప్రోలు వీరయ్య చౌదరి
ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ తేలప్రోలు వీరయ్య చౌదరిది రైతుకుటుంబం. వీరు ఇంజనీరింగు పట్టభద్రులు. వీరు కొంతకాలం రాష్ట్రప్రభుత్వ విభాగంలో పనిచేసిన తరువాత స్వంతంగా గుత్తేదారు వృత్తి స్వీకరించి "రాఘవేంద్ర కన్స్ ట్రక్షన్స్" అను సంస్థను స్థాపించి, మొదటిశ్రేణి గుత్తేదారుగా, కోట్ల రూపాయల విలువచేసే పలు నిర్మాణాలు చేశారు. వీరు ఎందరికో ఉన్నతస్థానం దిశగా సహాయంచేశారు. ఎందరికో విద్యాదానం చేశారు. పలువురు పేదయువతులకు వివాహాలు జరిపించి, వారికి కొత్త జీవితం ఇచ్చారు. మనసున్న మారాజుగా చిలకలూరిపేట ప్రాంతంలో పేరుగాంచారు. తన సంపాదనలో సగానికి పైగా సమాజసేవకు వినియోగించారు. అందరి బంధువుగా పేరుగాంచారు. తను పుట్టి పెరిగిన గోపాలంవారిపాలెం గ్రామాభివృద్ధికి గూడా, తనవంతు బాధ్యతగా సహాయం అందించుచున్నారు. వీరికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పురస్కారం లభించింది.

## గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ గోపాలం రమేష్ బాబు, సత్యవతి దంపతుల ఒక మామూలు వ్యవసాయ కుటుంబీకులు. వీరి కుమారుడు మోహన కృష్ణ, విజయవాడలోని సూపర్ విజ్ శిక్షణా కేంద్రంలో సి.ఏ.చదువుచూనే, ఇటీవల ఐ.సి.డబ్ల్యు.ఎ. పరీక్షలు వ్రాసినాడు. 2015, సెప్టెంబరు-24న ప్రకటించిన ఆ ఫలితాలలో ఇతడు జాతీయస్థాయిలో 42వ ర్యాంక్ సాధించాడు.

### గుంటూరు టెక్స్‌టైల్ పార్క్
ఈ గ్రామంలో 700 కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో, 50 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఏర్పాటు చేయుచున్న ఈ సంస్థ కార్యాలయ భవనాన్ని, 2017, జులై-27న ప్రారంభించారు. భవిష్యత్తులో ఈ పార్క్‌ను మరియొక 60 ఎకరాలలో, మొత్తం 1200 కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో విస్తరించెదరు.
## మూలాలు


వర్గం:చిలకలూరిపేట మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
రామచంద్రపురం (చిలకలూరిపేట)

**రామచంద్రపురం**, పల్నాడు జిల్లా, చిలకలూరిపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ పంచాయతీ
2013,జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో కమ్మ సాంబశివరావు సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు.
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## మూలాలు

వర్గం:చిలకలూరిపేట మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
సరోజిని

**సరోజిని** తెలుగువారిలో కొందరికి ఇవ్వబడిన పేరు.

# సరోజినీ నాయిడు సుప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమర యోధురాలు.
# ఉడుతా సరోజిని ప్రముఖ తెలుగు సినిమా నటి, గాయని.
కమ్మవారిపాలెం (అయోమయ నివృత్తి)

* కమ్మవారిపాలెం - పల్నాడు జిల్లా, నూజెండ్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం
* కమ్మవారిపాలెం (చిలకలూరిపేట) - పల్నాడు జిల్లా, చిలకలూరిపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం
* కమ్మవారిపాలెము (నందిగామ) - కృష్ణా జిల్లా, నందిగామ మండల గ్రామం
బి. ఆర్. చలపతిరావు

బి. ఆర్. చలపతిరావు రచయిత, వక్త.  ఆకాశవాణి డైరక్టరేట్ లో సలహాదారునిగా గుర్తింపు పొందిన వ్యక్తి.

## జీవిత విశేషాలు
అతను విశాఖపట్టణం లో 1936 డిసెంబరు 12న జన్మించాడు. ఢిల్లీ లో స్థిరపడ్డాడు. 1994 నుండి 96 వరకు ఆకాశవాణి సలహాదారుగా వ్యవహరించాడు. అతను  ఆకాశవాణిలో చేరడానికి ముందు కేంద్ర ప్రభుత్వంలో  ఆడియన్స్ రెసెర్చి అధికారిగా 1969 ఏప్రిల్ 1న చేరాడు.  1985 డిసెంబరులో యు.పి.యస్.సి. ద్వారా స్టేషను డైరక్టర్ గా ఎంపిక అయి మంగుళూరు కేంద్ర డైరక్టరుగా చేరాడు. 1987 ఏప్రిల్ లో డైరక్టరేట్ లో వాణిజ్య విభాగం డైరక్టర్ గా పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఆ పదవిలో దాదాపు 8 సంవత్సరములు జయప్రదంగా పనిచేసి 1994 జనవరిలో పదవీ విరమణ చేశాడు. రచయితగా, వక్తగా, అధికారిగా చలపతిరావు సమర్ధుడు. 

## మూలాలు

వర్గం:1936 జననాలు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా ఆకాశవాణి ఉద్యోగులు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా రచయితలు
చింతలపల్లి ఛాయాపతి

**చింతలపల్లి ఛాయాపతి** మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని బోరవెల్లి సంస్థానానికి చెందిన కవి. 17 వ శతాబ్ధానికి చెందినవాడు. ఆర్యా శతకం రచించిన గోపాలకవి వీరి తండ్రిగారు. ఛాయాపతి బోరవెల్లి సీమకు రావడానికి ముందు దేవరకొండ సీమలోని బోయినపల్లిలో ఉండేవాడు. బోరవెల్లి సీమ ప్రభువు రాజా వెంకటరెడ్డి ఆహ్వనం మేరకు బోరవెల్లి సంస్థానానికి వచ్చాడు. ఇతను ఆంధ్రగీర్వాణ భాషలలో ' నవఘంట సురత్రాణ ' బిరుదాంకితుడు. సర్వంకష ప్రజ్ఞ కలవాడు. అష్టావధానాలు చేశాడు. వ్యస్తాక్షరిలో గొప్ప ప్రతిభ కలవాడు. కొత్త శ్లోకాలను అనులోమ, విలోమ క్రమంలో పఠించగలిగినవాడు. ఇతను మురళీగోపాల భక్తుడు. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్యుల శిష్యుడు. ' రాఘవాభ్యుదయం ' అను గ్రంథాన్ని రచించాడు. దీనిని బోరవెల్లి ప్రభువుల ఇలవేల్పైన శ్రీచెన్న కేశవస్వామికి అంకితమిచ్చాడు. ఛాయాపతికి కవిత్వం పట్ల, కవుల పట్ల, కృతినాయకుల పట్ల కచ్చితమైన అభిప్రాయాలు ఉండేవి. వాటినన్నిటిని తన రాఘవాభ్యుదయంలో ప్రస్తావించాడు.
## చింతలపల్లి కవుల వంశక్రమం
                                                  చింతలపల్లి ఎల్లయ్య
                                           (చింతలపల్లి పండిత కుటుంబంలో అతి ప్రాచీనుడు)
                                                       ↓ ( ముని మనుమలు )
                                       ↓——————————————————————————————↓
                                   చింతలపల్లి జోగయ్య                           వెంకటయ్య
                                      ↓ ( కుమారుడు)
                                     మూర్తి కవి
                                      ↓ ( కుమారుడు )
                                  పెద్ద వీర రాఘవుడు
                                       ↓ ( భార్యలు)
                         ↓——————————————————————————————————↓
                       లచ్చమాంబ                             నరసమ్మ
                                                            ↓ ( ఆరుగురు కుమారులు )
                             ↓———————↓———↓——————————————↓—————————————————↓———————————————↓
                           గోపాలయ్య   (...)   (...)             వెంకటయ్య            అప్పయ్య          యాగయ్య
                             ↓ (భార్యలు)                   ↓( కుమారుడు)         ↓( కుమారుడు)
                ↓———————————————————↓              చిన వీర రాఘవయ్య        సంజీవయ్య
               (......) పెద్ద భార్య             (.....) చిన్న భార్య             
                                     ↓( కుమారులు)
                                 ↓—————————————↓
                               శేషశాయి        చింతలపల్లి ఛాయాపతి

## మూలాలు

వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ప్రాచీన కవులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవులు
వర్గం:తెలంగాణ కవులు
వర్గం:తెలుగు కవులు
భక్తరపల్లి

"భక్తరపల్లి (భక్తరహళ్ళి)" అనంతపురం జిల్లా మడకశిర మండలం లోని ఒక రెవెన్యూయేతర గ్రామం..

## జ్యోతుల ఉత్సవాలు
భక్తరపల్లి భ్రహ్మోత్సవాలలో భూతప్పలు భక్తులను కాళ్ళతో తొక్కినా, దాసప్పలు పొంజుతో తలపై కొట్టినా శుభం కలుగుతుందనే నమ్మకంతో ఇక్కడ ఆంజనేయస్వామి, లక్ష్మీనరసింహస్వామి జాతర లకు భక్తులు పోటెత్తుతారు,  హిరణ్యకశిపుడు, ప్రహ్లాదుడు ఇరువురి సంఘర్షణ వలన అవతరించిన దివ్య తేజోమూర్తి నరసింహమూర్తి. ఆ స్వామి ప్రహ్లాదుడిని కరుణించిన అనంతరం, వ్యక్తా వ్యక్త రూపునిగా, కొండగుహలలో, పర్వత సానువులలో ప్రకటితమైనాడు. ఆ నేపథ్యంలోని నృసింహధామం ఇది. దాదాపు 500 సంవత్సరాల క్రితం, శ్రీకృష్ణదేవరాయల పరిపాలనా కాలంలో ఈ ఆలయం నిర్మితమైనదని చెబుతారు.

## మూలాలు
సిపాయి కథలు

thumb
**సిపాయి కథలు** ఉమామహేశ్వరరావు రచించారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో జపాన్ సైన్యం, స్వయంగా తాను ఒక సైనికునిగా బ్రిటీష్ సైన్యంలో పనిచేసిన ఉమామహేశ్వరరావు స్వీయానుభవాలు, తోటి సైనుకుల జీవితగాథలు సిపాయి కథలుగా మలిచారు.
## రచన నేపథ్యం
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో బ్రిటీష్ సామ్రాజ్య సైనికునిగా పనిచేసిన శిష్ట్లా అనుభవాలు ఈ కథలకు నేపథ్యంగా అమరాయి. ఈ కథల నేపథ్యాన్ని గురించి కె.వి.రమణారెడ్డి ఇలా అంటారు. - **జపాన్ సేనలు అజాద్ హిందుఫౌజును వెంటబెట్టుకుని మనదేశం మీదికి దాడి చేయనున్న తరుణం. దాన్ని తిప్పికొట్టే సన్నాహాలలో భాగంగా సైనిక శిబిరాలు నెలకొల్పుకుని, బ్రిటీష్ సామ్రాజ్య సంరక్షకులుగా మన సిపాయిలు ఎదురుచూస్తూ, తీరికగా, దాదాపు నిశ్చింతతో కాలక్షేపం చేస్తూ వచ్చిన సమయం. కాబట్టి సరదాలకూ, వినోదాలకూ పుష్కలమైన అవకాశం. దాదాపుగా అందరూ తెలుగు 'జోదు'లే.** ఈ నేపథ్యం శిష్ట్లా కథలకు ఒక వింత వాతావరణం, మంచి సొబగు సంపాదించిపెట్టాయనుకోవచ్చు.

## ఇతివృత్తాలు
సిపాయిల జీవిత కష్టనిష్టూరాలు, సరదా సంతోషాలు ఇతివృత్తంగా స్వీకరించి కథారచన చేయడం వల్ల తెలుగు సాహిత్యంలో ఈ పుస్తకానికి ఓ అరుదైన, విశిష్ట స్థానం లభించింది. శ్రీరంగం నారాయణబాబు నాటి ప్రముఖ సాహిత్య పత్రిక "భారతి"లో సమీక్షిస్తూ ఇదే విషయాన్ని సిపాయి కథలు "తెలుగు సాహిత్యానికి ఒక నూతన అలంకారం" అంటూ వ్యక్తీకరించారు. ఆయన ఇతివృత్తం గురించి రాస్తూ "యీ రకం కథలు ఇదివరకు తెలుగులో లేవు.ఏ దేశానికైనా యుద్ధం వస్తే, ఆ యుద్ధం నుంచి సాహిత్యంలో కొన్ని నూతన వర్గాలు రావడం యుద్ధానికుండే ఒక విశిష్టత... మన దేశంలో యుద్ధం కాలు మెట్టినా, విశాఖపట్నం, కాకినాడలు బాంబులకు ఆహుతయినా, రచయితలకు మాత్రం చీమ కుట్టినట్టయినా లేదు" అంటూ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తెలుగువారిపై చూపిన ప్రభావం చిత్రించిన సిపాయి కథల విశిష్టతను తెలిపారు.

## కథనం
## శైలి,ఉదాహరణలు
ఈ కథల్లో 1940వ దశకం చివరినాటికి కొత్తగా ప్రయోగానికి వస్తున్న వ్యావహారికంలోనూ మరింత ప్రయోగాత్మకమైన అచ్చ గ్రామీణుల భాషను ఉపయోగించారు. ఈ క్రమంలో కూడా ఈ కథలు తమ ప్రత్యేకతను, విలక్షణతను నిలబెట్టుకున్నాయి. గురజాడ తప్ప ఇతర వ్యవహారిక భాషోద్యమ రచయితలు క్రియా శబ్దాలు తప్ప దాదాపు అభినవ గ్రాంథికశైలినే ప్రయోగంలో ఉపయోగించుకున్నా చాసో, గోఖలే వంటివారితో పాటు మాండలిక ప్రయోగాల విషయంలో తన స్వంత ప్రయోగాలతో తెలుగు వాడుకభాష అభివృద్ధిలో పాలుపంచుకున్నారు.

## ఇతరుల మాటలు
# ఇందులో రచయిత కడునేర్పుతో, సిపాయీల దైనందిన జీవిత రసవ ద్ఘట్టాలను ఎంతో ప్రతిభతో రచించారు -శ్రీరంగం నారాయణబాబు

## మూలాలు
 

## ఇవి కూడా చూడండి

వర్గం:తెలుగు కథలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
మంచు విష్ణు

**మంచు విష్ణు** తెలుగు సినిమా నటుడు, నిర్మాత. తండ్రి (మోహన్ బాబు) స్థాపించిన **మోహన్ బాబు కార్పొరేషన్** కి విష్ణు సీఈఓగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 2007 లో విష్ణు కథానాయకుడిగా నటించిన ఢీ చిత్రం విజయవంతమవటంతో మంచి పేరు సంపాదించుకొన్నాడు. **సెలెబ్రిటీ క్రికెట్ లీగ్** లో **తెలుగు వారియర్స్** జట్టుకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.

మంచు విష్ణు 10 అక్టోబర్ 2021న మూవీ ఆర్టిస్ట్స్ అసోసియేష‌న్ ఎన్నికలలో పోటీ చేసి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన తిరిగి 2024 ఏప్రిల్ 13న ఏకగ్రీవంగా 'మా' అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.

## నటించిన చిత్రాలు

## నిర్మాతగా

* *[[శివ్ శంకర్|శివ శంకర్]]* (2003; వ్యాఖ్యాత)
* *[[కరెంట్ తీగ (2018 సినిమా)|కరెంట్ తీగ]]*  (2018)
* *[[సింగం123|సింగం 123]]* (2015; రచయిత కూడా)
* *[[మామ మంచు అల్లుడు కంచు|మామా మంచు అల్లుడు కంచు]]* (2015)
* *[[చదరంగం (వెబ్ సిరీస్)|చదరంగం]]* (2020; Zee5 వెబ్ సిరీస్)
* *[[సన్ ఆఫ్ ఇండియా]]* (2022)

## బయటి లంకెలు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:1981 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా సినిమా నిర్మాతలు
వర్గం:సినీ వారసత్వం గల తెలుగు సినిమా వ్యక్తులు
ప్రాచీనాంధ్ర గాథలు

thumb|తిరుమల రామచంద్ర
**ప్రాచీనాంధ్ర గాథలు** ప్రముఖ రచయిత, పండితుడు తిరుమల రామచంద్ర గారు గాథాసప్తశతిలోని కొన్ని గాథలు తీసుకుని అల్లిన కథలు. రెండువేల యేళ్లనాటి ఆంధ్రుల ఆచార వ్యవహారాలు, తిండితిప్పలు, కష్టసుఖాలు ఈ కథల్లో ప్రతిబింబిస్తాయి.
## రచన నేపథ్యం
ఆంధ్రశాతవాహన కాలం నాటి ప్రాకృత సాహిత్యం నుంచి విశ్వసాహిత్యంలో శాశ్వత స్థానం సంపాదించున్న రెండు గ్రంథాల్లో గాథాసప్తశతి ఒకటి. సా.శ. 25-30 మధ్య శాతవాహన సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన కవి వత్సలుడు హాలుడు ఈ గ్రంథాన్ని సంతరించాడు. ఆనాడు ప్రచారంలో ఉన్న కోటి గాథల నుంచి ఏర్చి కూర్చిన గ్రంథం "గాథాసప్తశతి". 300వందల మంది రచయితలు, రచయిత్రులు ఈ కథలను రచించారంటే ఆనాటి ప్రాకృత సాహితీ వైభవం తెలుస్తుంది. అపురూపమైన ఈ కావ్యాన్ని శ్రీనాథుడు తెనుగు చేయడంతోపాటు, ప్రోలయ వేమారెడ్డి తదితరులు ఈ గ్రంథానికి తెలుగులో టీక తాత్పర్యాలు రచించారు.
సంస్కృత, ప్రాకృత, తెలుగు, కన్నడ, హిందీ, ఆంగ్లాది బహుభాషల్లో పండితుడు, సృజనాత్మక రచయిత, అనువాదకుడు తిరుమల రామచంద్ర విశిష్టమైన గాథాసప్తశతి గాథలను కథలుగా మలిచారు. ఈ కథలు మొదట పల్లకి పత్రికలో ధారావాహికంగా వెలువడగా తిరుమల రామచంద్ర శతజయంతి సందర్భంగా 2013 జూన్న ఎమెస్కో బుక్స్ ప్రచురణ సంస్థ వారు తిరుమల రామచంద్రకు నివాళిగా ప్రచురించారు.

## ఇతివృత్తాలు
## కథనం
## శైలి,ఉదాహరణలు
## ఇతరుల మాటలు
## మూలాలు
## ఇవి కూడా చూడండి

వర్గం:తెలుగు కథలు
ఎండుగుంపాలెం

**ఎదుగుంపాలెం**, పల్నాడు జిల్లా, నాదెండ్ల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం



వర్గం:నాదెండ్ల మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు