2013 పాట్నా బాంబు దాడులు

బీహార్‌లోని పాట్నా నగరంలో2013 అక్టోబర్ 27న అప్పటి భారతీయ జనతా పార్టీ ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థి నరేంద్ర మోదీ ఏర్పాటు చేసిన ఎన్నికల ర్యాలీలో వరుస బాంబు పేలుళ్లు సంభవించాయి. "హంకార్" ర్యాలీలో పాల్గొన్న 300,000 మందిలో, ఎనిమిది బాంబు పేలుళ్లలో ఆరుగురు మరణించారు, 85 మంది గాయపడ్డారు. 

ఈ బాంబు పేలుళ్లకు మొదట్లో ఎవరూ బాధ్యత వహించలేదు.  2021లో ప్రాథమిక అనుమానితులుగా ఉన్న ఇండియన్ ముజాహిదీన్ సభ్యులు, స్టూడెంట్స్ ఇస్లామిక్ మూవ్మెంట్ ఆఫ్ ఇండియా ఈ దాడులకు పాల్పడినట్లు దోషులుగా నిర్ధారించబడ్డారు.  

## బాంబు దాడులు
2013 అక్టోబరు 27 ఉదయం, పాట్నా జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ వద్ద 10:00 వద్ద మొదటి బాంబు పేలింది, బాంబు నిర్వీర్య సిబ్బంది రెండు పేలని బాంబులను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. రెండవ బాంబు 12:10 వద్ద పేలగా, మూడవ బాంబు గాంధీ మైదాన్ సమీపంలో భారతీయ జనతా పార్టీ ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థి మోదీ 2014 భారత సాధారణ ఎన్నికలకు ముందు ర్యాలీ నిర్వహించాల్సి ఉంది. గాంధీ మైదాన్ మార్గ్ లోపల  వెలుపల మూడు బాంబులు పేలడంతో పాటు మరో ఐదు పేలుళ్లు సంభవించాయి, ఒకటి సినిమా హాల్ సమీపంలో మరొకటి పాట్నాలోని ట్విన్ టవర్ భవన సముదాయం దగ్గర పేలాయి

బాంబు దాడుల కాలక్రమణిక:

* 09:30 పబ్లిక్ టాయిలెట్
* 11:40 ఉద్యోగ్ భవన్ సమీపంలో
* 12:05 రీజెంట్ సినిమా తూర్పు వైపున
* గాంధీ మైదాన్లోని మహాత్మా గాంధీ విగ్రహం సమీపంలో 12:10
* 12:15 గాంధీ మైదాన్ దక్షిణ అంచున ఉన్న ట్విన్ టవర్స్ సమీపంలో
* 12:20 స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (పశ్చిమ గాంధీ మైదాన్) సమీపంలో
* 12:25 చిల్డ్రన్స్ పార్క్ సమీపంలో (వాయువ్య వైపు)
* 13:35 మోదీ తన ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించారు.
* గాంధీ మైదాన్ లోపల 17:15

### రైల్వే స్టేషన్
పాట్నా జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ ప్లాట్‌ఫామ్ 10 లోని నిర్మానుష్య ప్రదేశంలో ముడి బాంబు పేలింది. ఈ పేలుడులో గాయపడిన వ్యక్తి మరణించాడు. రైల్వే ప్రొటెక్షన్ ఫోర్స్ ప్రకారం, స్టేషన్‌లోని పెయిడ్ టాయిలెట్‌లో పేలుడు జరిగింది. ఇంట్లో తయారు చేసిన మరో రెండు బాంబులను నిర్వీర్యం చేశారు. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, ఉంచిన రెండు ముడి బాంబులలో ఒకదానికి టైమర్ జతచేయబడింది.

### గాంధీ మైదాన్

ఆ రోజు తరువాత, మోదీ ఎన్నికల పూర్వ ర్యాలీ జరుగుతున్న గాంధీ మైదాన్ మరో ఐదు తక్కువ తీవ్రత గల పేలుళ్లు జరిగాయి. ఈ పేలుళ్లలో పలువురు గాయపడ్డారు. గాంధీ మైదాన్ సమీపంలోని ఎల్ఫిన్స్టైన్ సినిమాలో మరో పేలుడు సంభవించింది, ఇందులో ఆరుగురు గాయపడ్డారు. ర్యాలీలో మోదీ ప్రసంగించిన వేదిక క్రింద పేలని మరో బాంబు కనుగొనబడింది, దానిని నిర్వీర్యం చేశారు. అయితే, ఇతరులు పేలినప్పుడు ఒకే బాంబు ఎలా పేలలేదో నిర్ధారించబడలేదు. ఎనిమిదవ బాంబు అదే రోజు సాయంత్రం 5 గంటల ప్రాంతంలో పేలింది, ఇది చెత్త కింద దాగి ఉందని భావిస్తున్నారు. దాడి చేసినవారు ఇప్పటికీ తెలియలేదు.

## ప్రతిచర్యలు
ఈ పేలుళ్లను భారత ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ ఖండించారు. ఈ సంఘటనలపై దర్యాప్తు వేగవంతం చేయాలని బీహార్ ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ మాట్లాడారు. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఎన్ఐఏ, ఎన్ఎస్జీ బృందాలను దర్యాప్తు కోసం పేలుడు ప్రదేశాలకు పంపింది. పేలుడు సంఘటనపై దర్యాప్తులో కేంద్ర ప్రభుత్వం అన్ని విధాలా సహకరిస్తుందని కేంద్ర హోంశాఖ సహాయ మంత్రి ఆర్. పి. ఎన్. సింగ్ బీహార్ ప్రభుత్వానికి హామీ ఇచ్చారు. కుమార్ తన వంతుగా పేలుళ్లను ఖండిస్తూ, ర్యాలీకి తన ప్రభుత్వం పూర్తి భద్రత కల్పించిందని చెప్పారు. రెండు రోజుల క్రితం గాంధీ మైదానంలో అనుమానాస్పద సూట్‌కేస్ దొరికిందని, ఇక నుంచి భద్రతను పెంచుతామని ఆయన వెల్లడించారు. ఆయన ముంగేర్ పర్యటనను కూడా రద్దు చేసుకుని శాంతిభద్రతల పరిస్థితిపై సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. బాంబు పేలుళ్ల బాధితులకు నరేంద్ర మోదీ ఆన్‌లైన్‌లో తన సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేశారు. పేలుడు జరిగిన వారం తరువాత, దాడిలో మరణించిన ఆరుగురి కుటుంబాలకు దాడిలో మరణించిన ఆరుగురు వ్యక్తుల కుటుంబాలకు రూ. 500,000 అందించారు ఇవ్వడానికి మోదీ బీహార్ తిరిగి వచ్చారు. దట్టమైన పొగమంచు అతన్ని మూడు కుటుంబాలను మాత్రమే సందర్శించడానికి అనుమతించింది, మిగిలిన ముగ్గురిని ఫోన్ ద్వారా సంప్రదించారు.

బీహార్ మాజీ డిప్యూటీ సీఎం సుశీల్ కుమార్ మోడీ దీనిని ఉద్దేశపూర్వక పరిపాలనా వైఫల్యం, నేరపూరిత నిర్లక్ష్యం అని *[[ట్విట్టర్]]* పేర్కొన్నారు: గాంధీ మైదానంలో 3 పేలుళ్లు చూసినప్పుడు, నేను బీహార్ డీజీపీని సంప్రదించాను. ట్రక్ టైర్ పగిలిపోయిందని ఆయన అన్నారు

భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకుడు షకీల్ అహ్మద్ ఇలా వ్రాశారు: "ప్రధానమంత్రిగా మోదీ జీ మొదటి పర్యటన సందర్భంగా జరిగిన పేలుళ్లను అందరూ ఖండించాలి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం. ఎన్ఐఏ కుట్రను వెలికి తీయాలి". కాంగ్రెస్ ప్రధాన కార్యదర్శి దిగ్విజయ్ సింగ్ ఇలా అన్నారు: "మోడీ ర్యాలీ రోజున పాట్నా రైల్వేలో జరిగిన పేలుడు ఎంత యాదృచ్చికం! నేరస్థుడిని కనుగొనమని నితీష్ ప్రభుత్వానికి సవాలు!".

ఈ దాడులకు పాల్పడిన వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ హింద్ ప్రధాన కార్యదర్శి నుస్రత్ అలీ పిలుపునిచ్చారు.

దాడులు జరిగిన కొన్ని గంటల తర్వాత కేంద్ర హోంమంత్రి సుశీల్ కుమార్ షిండే బాలీవుడ్ సినిమా రజ్జో మ్యూజిక్ లాంచ్ పార్టీలో కంగనా రనౌత్ కలిసి కనిపించారు. జాతీయ భారతీయ జనతా పార్టీ, కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా సహా అనేక రాజకీయ పార్టీలు పేలుళ్ల తర్వాత ఈ చర్యను విమర్శించాయి.

## దర్యాప్తు
పేలుళ్లు జరిగిన కొద్ది రోజుల్లోనే,  బీహార్‌లోని నితీష్ కుమార్ ప్రభుత్వం ఈ కేసును జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (ఎన్ఐఏ) చేజిక్కించుకోవాలని కేంద్ర హోంమంత్రి సుశీల్ కుమార్ షిండే అభ్యర్థించింది. పాట్నా జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ వద్ద ఉగ్రవాదులు బాంబులు పెడుతుండగా, వైరింగ్ లోపం కారణంగా బాంబుల్లో ఒకటి ముందుగానే పేలిపోయింది. బాంబు పెట్టిన అనుమానితులలో ఒకరైన తారిక్ అలియాస్ ఐనుల్ పేలుడులో తీవ్రంగా గాయపడి కొన్ని రోజుల తర్వాత మరణించాడు. పాట్నా పోలీసులు పేలుడు జరిగిన ప్రదేశానికి చేరుకుని, పేలుడు పదార్థాలతో పారిపోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్న ఇంతియాజ్ అన్సారీని అరెస్టు చేశారు. ఇంతియాజ్ అన్సారీ విచారణలో ఈ బాంబు పేలుళ్లను భారతదేశం వెలుపల పనిచేస్తున్న పాకిస్తాన్ అనుబంధ ముస్లిం ఉగ్రవాద సంస్థ ఇండియన్ ముజాహిదీన్ సమన్వయం చేసిందని వెల్లడైంది. ర్యాలీ మైదానాన్ని బాంబులతో చుట్టడం, ర్యాలీలో తొక్కిసలాట కారణమవడం, పాల్గొనేవారిలో వీలైనంత ఎక్కువ మందిని, ముఖ్యంగా మహిళలు, పిల్లలను చంపడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు అన్సారీ అంగీకరించాడు. అయితే, పేలుళ్లు జరగడంతో, ర్యాలీని నిర్వహించిన బిజెపి అధికారులు అవి బాణసంచా అని నమ్మేలా చేసి, ప్రశాంతత కోసం విజ్ఞప్తి చేశారు, తద్వారా చాలా ఎక్కువ ప్రాణనష్టాన్ని నివారించారు, వందలాది మందిని చంపగలిగే ఘోరమైన తొక్కిసలాటను ప్రేరేపించే ఇండియన్ ముజాహిదీన్ ప్రణాళికలను విఫలం చేశారు. దర్యాప్తు ప్రారంభ రోజులలో, ఇంతియాజ్ అన్సారీ నుండి పోలీసులు పొందిన ఆధారాల ఆధారంగా ఆరుగురు అనుమానితులను విచారణ కోసం అదుపులోకి తీసుకున్నారు.

వరుస పేలుళ్ల వెనుక ఉన్న సూత్రధారి మహ్మద్ తెహ్సిన్ అక్తర్ అలియాస్ మోను అని, ఉగ్రవాద సంస్థ ఇండియన్ ముజాహిదీన్ యొక్క రెండవ అత్యున్నత స్థాయి నాయకుడని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. 2005లో కర్ణాటక చిక్మగళూరు ఒక మదర్సాలో తెహ్సిన్ తీవ్రవాదానికి పాల్పడ్డాడు, అప్పటి నుండి ఉగ్రవాద సంస్థలో తన స్థానాన్ని పెంచుకున్నాడు. పేలుళ్ల తరువాత, ఉగ్రవాద సూత్రధారి తెహ్సిన్ అక్తర్ బీహార్‌లో ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ నేతృత్వంలో ప్రస్తుతం అధికారంలో ఉన్న జనతాదళ్ (యునైటెడ్) పార్టీ నాయకుడు తకీ అక్తర్ మేనల్లుడు అని వార్తా మాధ్యమాలు వెల్లడించాయి. వరుస పేలుళ్లలో తన ప్రమేయం గురించి మీడియాలో వార్తలు వచ్చిన తరువాత తకీ తన మేనల్లుడుని బహిరంగంగా తిరస్కరించాడు.

నరేంద్ర మోదీ ర్యాలీలో పేలుళ్లు జరిగే అవకాశం ఉందని ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (ఐబి) నుండి సాధారణ ఇంటెలిగెన్స్ సమాచారం వచ్చినప్పటికీ ర్యాలీకి సహకారం లేకపోవడం, భద్రత విషయంలో నిర్లక్ష్య వైఖరిని బీహార్ ప్రభుత్వం ఎదుర్కొంటోందని గుజరాత్ డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ విమర్శించారు. గుజరాత్ పోలీసు అధికారులు అభ్యర్థించినప్పటికీ, అన్ని బహిరంగ సమావేశాలకు తప్పనిసరి అయిన ప్రాథమిక విధానాలు, విధ్వంసం నిరోధక తనిఖీలు, సంఘటనకు ముందు కసరత్తులు వంటి వాటిని బీహార్ పోలీసులు నిర్వహించడం లేదని ఆయన అన్నారు. బీహార్ మాజీ ఉప ముఖ్యమంత్రి సుశీల్ కుమార్ మోడీ సహా బిజెపి నాయకులు, భద్రతా లోపాలు తన రాజకీయ శత్రువు నరేంద్ర మోదీపై ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి బీహార్ ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ ఉద్దేశపూర్వకంగా, బహుశా నేరపూరిత ప్రయత్నం అని నొక్కి చెప్పారు. నితీష్ కుమార్ ఈ ఆరోపణను తిరస్కరించారు, ఈ కార్యక్రమానికి అవసరమైన అన్ని భద్రతా ఏర్పాట్లు చేయాలని పోలీసులను ఆదేశించినట్లు చెప్పారు.

2013 నవంబర్ 5న, పేలుళ్ల సూత్రధారిగా అనుమానిస్తున్న వారిని గుర్తించడంలో ఒక నిఘా సమాచారం నేషనల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ పాట్నాకు 350 కిలోమీటర్ల దూరంలో జార్ఖండ్ రాంచీ ఒక చిన్న హోటల్కు దారితీసింది, అక్కడ వారు పాట్నా పేలుళ్లలో ఉపయోగించిన మాదిరిగానే 9 సజీవ బాంబులను కనుగొన్నారు. పాట్నా బాంబు పేలుళ్ల అనుమానితులు ఈ హోటల్‌లో బస చేశారని పోలీసులు అనుమానిస్తున్నారు. ఏప్రిల్ 2014 నాటికి, పేలుళ్లలో పాల్గొన్నందుకు ఎనిమిది మంది అనుమానితులను ఎన్ఐఏ అరెస్టు చేసింది. 

### ఛార్జిషీట్‌
2014 ఏప్రిల్ 24న, ఎన్ఐఏ ప్రత్యేక కోర్టులో భారత శిక్షాస్మృతి, పేలుడు పదార్థాల చట్టం, ఇతర చట్టాలలోని వివిధ నిబంధనల కింద ఇంతియాజ్ అన్సారీపై ఎన్ఐఏ మొదటి ఛార్జిషీట్‌ను దాఖలు చేసింది. పరారీలో ఉన్న నిందితులు-ముజీబుల్లా, హైదర్ అలీ, నుమాన్, తౌఫిక్ అన్సారీలను అరెస్టు చేసినందుకు 5 లక్షల నుండి 10 లక్షల రూపాయల వరకు నగదు బహుమతులు 

ప్రకటించబడ్డాయి.

## తీర్పు
ప్రత్యేక ఎన్ఐఏ కోర్టు అక్టోబర్ 2021లో తొమ్మిది మందిని (ఇంతియాజ్ అన్సారీ, ముజీబుల్లా, హైదర్ అలీ, ఫిరోజ్ అస్లాం, ఒమర్ అన్సారీ, ఇఫ్తెఖర్, అహ్మద్ హుస్సేన్, ఉమైర్ సిద్దిఖీ,  అజారుద్దీన్) దోషిగా నిర్ధారించగా, ఒక వ్యక్తి (ఫక్రుద్దీన్) సాక్ష్యాలు లేకపోవడంతో నిర్దోషిగా విడుదలయ్యారు. వారిలో నలుగురికి మరణశిక్ష విధించగా, మరో ఇద్దరికి జీవిత ఖైదు విధించబడింది. ఇద్దరికి పదేళ్ల జైలు శిక్ష, ఒక వ్యక్తికి ఏడేళ్ల జైలు శిక్ష విధించబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశంలో ఉగ్రవాదం