open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
డెక్కన్ ఎయిర్‌వేస్

డెక్కన్ ఎయిర్‌వేస్ లిమిటెడ్ భారతదేశంలోని పూర్వపు హైదరాబాద్ రాష్ట్రం బేగంపేట్ విమానాశ్రయం కేంద్రంగా పనిచేసే ఒక వాణిజ్య విమానయాన సంస్థ. ఇది హైదరాబాద్ నిజాం, టాటా ఎయిర్‌లైన్స్ యాజమాన్యంలో ఉండేది. 

## చరిత్ర
1945లో స్థాపించబడిన దక్కన్, స్వాతంత్య్ర సమయంలో భారతదేశంలో ఉన్న తొమ్మిది విమానయాన సంస్థలలో ఒకటి. ఈ విమానయాన సంస్థ హైదరాబాద్ రాష్ట్ర నిజాం ప్రభుత్వం, టాటా ఎయిర్‌లైన్స్ జాయింట్ వెంచర్. డెక్కన్ ఎయిర్‌వేస్‌లో 71% నిజాం ప్రభుత్వానికి, మిగిలినవి టాటా సన్స్, ఇతరులకు చెందినవి. హైదరాబాద్, నాగ్‌పూర్, భోపాల్, గ్వాలియర్ మీదుగా మద్రాసు, ఢిల్లీ మధ్య వారానికి రెండుసార్లు సేవలను నిర్వహించే మూడు విమానాల సముదాయంతో 1946 జూలైలో వాణిజ్య కార్యకలాపాలు ప్రారంభించబడ్డాయి. ఇది వారానికి రెండుసార్లు హైదరాబాద్-బెంగళూరు విమానాన్ని కూడా నడిపింది. ఈ విమానయాన సంస్థ మార్చి 1947 నాటికి తన విమాన సముదాయంలో ఏడు విమానాలను కలిగి ఉంది. మద్రాస్-ఢిల్లీ విమాన సర్వీసును ప్రతిరోజూ అలాగే హైదరాబాద్- బొంబాయి విమాన సర్వీసును కూడా ప్రతిరోజూ నడిపింది. ఈ విమానయాన సంస్థ జూలై 1946 & మే 1947 మధ్య పదకొండు వేల మందికి పైగా ప్రయాణికులను, 51 టన్నుల సరుకు రవాణాను, దాదాపు ఏడు టన్నుల మెయిల్‌ను రవాణా చేసింది.
## విలీనం తర్వాత
1948 సెప్టెంబరులో ఆపరేషన్ పోలో సైనిక చర్య తరువాత, భారతదేశం హైదరాబాద్ రాష్ట్రాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది, ఈ విమానయాన సంస్థ భారత ప్రభుత్వానికి చెందినది. 1952 నాటికి భారత ప్రభుత్వం డెక్కన్ ఎయిర్‌వేస్ 78% వాటాలను కలిగి ఉంది. ఈ వాటాలను హైదరాబాద్ ప్రభుత్వం, నిజాం రాష్ట్ర రైల్వే నుండి కొనుగోలు చేశారు. ఇప్పటికీ 13% వాటాలను టాటాలు, 9% వాటాలను సాధారణ ప్రజలు కలిగి ఉన్నారు.

## జాతీయకరణ
1953లో డెక్కన్ ఎయిర్వేస్ లిమిటెడ్, ఎయిర్ కార్పొరేషన్స్ చట్టం కింద మరో ఏడు విమానయాన సంస్థలతో కలిసి, ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్ అనే ఒకే దేశీయ విమానయాన సంస్థగా విలీనం చేయబడింది . 1953 అక్టోబరు 10న, డెక్కన్ ఎయిర్వేస్ IATA  అనుబంధ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసింది.

## నౌకాదళం
1953లో డెక్కన్‌ను ఇండియన్ ఎయిర్‌లైన్స్‌లో విలీనం అయినప్పుడు, దానిలో పదమూడు డగ్లస్ డిసి-3 'డకోటా' విమానాల సముదాయం ఉండేది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత అస్సాంలో ఉపయోగించకుండా వదిలేసిన తరువాత డిసి-3 విమానాలను యూఎస్ వైమానిక దళం నుండి చాలా తక్కువ ధరకు కొనుగోలు చేశారు.

## ప్రమాదాలు & సంఘటనలు

; 5 ఏప్రిల్ 1950
: ఒక డెక్కన్ ఎయిర్వేస్ C-47A (రిజిస్ట్రేషన్ VT-CJD) ఇంజిన్ విఫలమైన తరువాత డమ్ డమ్ విమానాశ్రయానికి తిరిగి రావడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు హతియారా వద్ద కూలిపోయింది, ముగ్గురు సిబ్బంది మరణించారు 
; 21 నవంబర్ 1951
: డెక్కన్ ఎయిర్‌వేస్‌ సి-47ఎ (రిజిస్ట్రేషన్ విటి-ఎయుఒ) విమానం చాలా తక్కువ దృశ్యమానత పరిస్థితులలో దిగడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు డమ్ డమ్ విమానాశ్రయం సమీపంలో కూలిపోయింది, దీనిలో నలుగురు సిబ్బంది,  13 మంది ప్రయాణికులలో 12 మంది మరణించారు.
; 19 ఫిబ్రవరి 1952
: డెక్కన్ ఎయిర్‌వేస్‌ సి-47ఎ (రిజిస్ట్రేషన్ విటి-ఎక్స్ఇ) విమానం పైలట్ లోపం, అల్టిమీటర్ తప్పుగా చదవడం వల్ల సోనెగావ్ విమానాశ్రయంలో ల్యాండ్ అవుతున్నప్పుడు కూలిపోయింది, దీనిలో ఉన్న 16 మందిలో ముగ్గురు మరణించారు.
; 30 ఏప్రిల్ 1952
: ఢిల్లీలోని సఫ్దర్జంగ్ విమానాశ్రయం ఇంజిన్ వైఫల్యం కారణంగా దక్కన్ ఎయిర్‌వేస్‌ సి-47ఎ (రిజిస్ట్రేషన్ విటి-ఎయుఎన్) విమానం కూలిపోయింది, దీనిలో నలుగురు సిబ్బంది, ఐదుగురు ప్రయాణికులు మరణించారు.

## మూలాలు

వర్గం:విమానయాన సంస్థలు
వర్గం:1945 స్థాపితాలు
ఔరంగజేబు సమాధి

**[[ఔరంగజేబు]] సమాధి** భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర ఔరంగాబాద్ జిల్లా ఖుల్దాబాద్ ఉంది. తాజ్ మహల్ తో సహా చెందిన పెద్ద స్మారక చిహ్నాలైన ఇతర మొఘల్ సమాధులకు భిన్నంగా, ఔరంగజేబు తన సొంత దిశలో దర్గా లేదా షేక్ జైనుద్దీన్ మందిరం సముదాయంలో గుర్తించబడని సమాధిలో ఖననం చేయబడ్డాడు.

## నేపథ్యం
ఔరంగజేబు (3 నవంబర్ 1618-3 మార్చి 1707) ఆరవ మొఘల్ చక్రవర్తి, 1707 మార్చి 3న మరణించే వరకు అర్ధ శతాబ్దం పాటు భారత ఉపఖండంలో చాలా భాగాన్ని పరిపాలించాడు. ఆయన కోరిక ప్రకారం, ఆయన "ఆధ్యాత్మిక & మత గురువు" అయిన సూఫీ అయిన షేక్ జైనుద్దీన్ దర్గాకు సమీపంలో ఖననం చేయబడ్డాడు.

ఈ సమాధి ఔరంగాబాద్ జిల్లాలోని ఖుల్దాబాద్ నగరంలో ఉంది, ఇది ఔరంగాబాద్ నుండి 24 కిలోమీటర్ల (15 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. ఇది షేక్ జైనుద్దీన్ దర్గా సముదాయం ఆగ్నేయ మూలలో ఉంది.

## వివరణ
ఔరంగజేబు 1707లో అహ్మద్‌నగర్‌లో మరణించాడు. ఆయన కుమారుడు ఆజం షా, ఆయన కుమార్తె జీనత్-ఉన్-నిస్సా వారి తండ్రి శిబిరానికి వచ్చిన తరువాత ఆయన మృతదేహాన్ని ఖుల్దాబాద్‌కు తరలించారు.

సమాధి మీద మూడు గజాల కంటే తక్కువ పొడవుతో ఎర్ర రాతితో చేసిన వేదిక ఉంది. మధ్యలో ఒక "కుహరం" కూడా ఉంది, ఇది "కొన్ని వేళ్లు" కొలుస్తుంది. అతని సోదరి జహానారా బేగం సమాధి నుండి ప్రేరణ పొందిన ఈ సమాధిని మట్టి తో కప్పారు, దానిపై మూలికలు పెరుగుతాయి. అతని ఖననం తరువాత, ఔరంగజేబుకు "ఖుల్ద్-మకాన్" ("ఎవరి నివాసం శాశ్వతత్వంలో ఉందో అతను") అనే మరణానంతర బిరుదు ఇవ్వబడింది. లార్డ్ కర్జన్ తరువాత ఆ ప్రదేశాన్ని పాలరాయితో కప్పారు, దాని చుట్టూ "కుట్టిన పాలరాయి తెర" తో చుట్టుముట్టారు. ఈ సమాధి "ఆకాశం ఖజానా" తో కప్పబడి ఉంది. ఈ సమాధికి "ఆకాశపు కమాను"తో కప్పు వేయబడింది. ప్రవేశ ద్వారం, గోపురం ఆకారంలో ఉన్న వరండా 1760లో జోడించబడ్డాయి.

ఔరంగజేబు తన చివరి సంవత్సరాల్లో టోపీలను కుట్టడం ద్వారా తన సమాధి స్థలానికి చెల్లించాడని, దానికి కేవలం 14 రూపాయలు, 12 అన్నాలు మాత్రమే ఖర్చయ్యాయని చెబుతారు. ఈ సమాధి "ఔరంగజేబు సొంత కోరికలకు అనుగుణంగా అసాధారణంగా సరళమైనది". ఔరంగజేబు పూర్తి పేరు సమాధి మూలల్లో ఒకదానిలో ఉన్న పాలరాయి పలకపై వ్రాయబడింది.

దర్గాలో హైదరాబాద్ మొదటి నిజాం మొదటి అసఫ్ జా, అతని కుమారుడు నాసిర్ జంగ్, ఔరంగజేబు కుమారుడు ముహమ్మద్ ఆజం షా,యు అతని భార్య సమాధులు కూడా ఉన్నాయి.

## సాహిత్యంలో
ఆమె కవితాత్మక చిత్రణ, *ఔరంగజేబు సమాధిలో*, ది టోంబ్ ఆఫ్ ఔరంగజేబ్, లెటిటియా ఎలిజబెత్ లాండన్ ఆమెకు ఇచ్చిన చెక్కడం ద్వారా గందరగోళానికి గురై ఉండవచ్చు (శామ్యూల్ ప్రాట్ చిత్రలేఖనం నుండి ఆమె శక్తివంతమైన సమాధుల నిర్మాణాన్ని సమర్థిస్తుంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:ముస్లిం ప్రముఖులు
వర్గం:మొఘల్ సామ్రాజ్యం
వర్గం:మొఘల్ చక్రవర్తులు
వర్గం:సమాధులు
Hariswamy

Hari Swamy

Hari Swamy is an Indian Hindu priest known for his devotional services, religious activities, and promotion of traditional practices through digital platforms. He is associated with spiritual events, temple rituals, and cultural outreach, particularly in Hyderabad, India.

Early Life and Background

Hari Swamy was born in India and developed a deep interest in Hindu spirituality and priesthood from a young age. He follows traditional Vedic practices and is dedicated to preserving and spreading Sanatana Dharma.

Religious Work

Hari Swamy is actively engaged as a Hindu priest (Pujari), performing various rituals, vrathams, and spiritual ceremonies. He gained recognition for organizing and conducting Danurmasa Sri Vratham in Hyderabad, a sacred observance dedicated to Lord Vishnu during the auspicious Dhanurmasa period.

His work focuses on guiding devotees in temple traditions, rituals, and devotional practices in accordance with Hindu scriptures.

Digital Presence

Hari Swamy runs a YouTube channel titled “Srirangam Seva Dalam”, where he shares devotional content, पूजा (puja) procedures, spiritual knowledge, and religious teachings. Through this platform, he aims to educate devotees and make traditional practices accessible to a wider audience.

Public Engagements

A divine beginning at Hyd Himayat Sagar Eco Hill

Inaugurated with sacred blessings by sri Hari swamy and the visionary leadership of Telangana CM Revanth Reddy garu.

Where nature meets devotion.

Mission and Vision

Hari Swamy’s mission is to promote devotion, preserve Hindu traditions, and inspire younger generations to follow spiritual values. Through both offline rituals and online platforms, he continues to contribute to religious awareness and cultural heritage.
ఔరంగాబాద్ సర్కిల్‌లోని జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నాల జాబితా

మహారాష్ట్రలోని ఔరంగాబాద్ సర్కిల్‌లోని ఈ క్రింది నిర్మాణాలను భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ (ఏఎస్ఐ) జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నాలుగా గుర్తించింది.

|}

## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర
వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రాంతాలు
మాల్కం మాకిన్నాన్

**మాల్కం మాకిన్నన్** (11 మే 1891 &#x2013; 13 ఫిబ్రవరి 1975) ఇంగ్లీష్ క్రికెట్ ఆటగాడు. అతను 1927, 1935 మధ్య ఎసెక్స్ తరపున ఆడాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
* Malcolm Mackinnon at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1975 మరణాలు
వర్గం:1891 జననాలు
రెయిన్ బ్రౌన్

**జార్జ్ రైనీ రేనాల్డ్స్ బ్రౌన్** (8 డిసెంబర్ 1905 - 15 ఏప్రిల్ 2000) ఇంగ్లీష్ క్రికెట్ ఆటగాడు.

బ్రౌన్ 1924, 1932 మధ్య ఎసెక్స్ తరపున, 1925లో కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం తరపున ఆడాడు; తరువాత అతను భారతదేశంలో కొన్ని ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
* Rainy Brown at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:2000 మరణాలు
వర్గం:1905 జననాలు
వాల్టర్ టర్నర్ (క్రికెట్ క్రీడాకారుడు)

లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ **వాల్టర్ మార్టిన్ ఫిట్జెర్బర్ట్ టర్నర్** (4 ఏప్రిల్ 1881 &#x2013; 1 ఫిబ్రవరి 1948) ఇంగ్లీష్ క్రికెటర్ . అతను 1899, 1911 మధ్య ఎసెక్స్, యూరోపియన్ల తరపున ఆడాడు. 'బలమైన డ్రైవర్, కట్టర్' అయిన అతని క్రికెట్ కెరీర్ సైనిక సేవ నుండి సెలవులో ఉన్నప్పుడు 27 సీజన్లను కవర్ చేసింది.

## జీవితం
వాల్టర్ మార్టిన్ ఫిట్జెర్బర్ట్ టర్నర్ 1881 ఏప్రిల్ 4న భారతదేశంలోని ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీరట్‌లో జన్మించాడు. హాంకాంగ్ తరపున క్రికెట్ ఆడి, *SS బోఖారాలో* షాంఘైలో జరిగిన మ్యాచ్ నుండి హాంకాంగ్‌కు తిరిగి వస్తుండగా ప్రాణాలు కోల్పోయిన మేజర్ JT టర్నర్ కుమారుడు. వాల్టర్ టర్నర్ మరొక ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్ ఆర్థర్ టర్నర్ సోదరుడు, 1891, 1893 మధ్య బెడ్‌ఫోర్డ్ మోడరన్ స్కూల్‌లో చదువుకున్నాడు. ఆ తర్వాత వెల్లింగ్టన్ కాలేజీలో 1897లో మొదటి XIలో ఉన్నాడు.

వాల్టర్ టర్నర్ 1899లో రాయల్ ఆర్టిలరీలో చేరడానికి కొంతకాలం ముందు ఎసెక్స్ తరపున తన ఫస్ట్-క్లాస్ కెరీర్‌ను ప్రారంభించాడు. ఆ తర్వాత విదేశాల్లో తన సైనిక విధుల నుండి సెలవులో ఉన్నప్పుడు ఎసెక్స్ తరపున బ్యాట్స్‌మన్‌గా ఆడాడు. టర్నర్ ఉత్తమ ప్రదర్శన 1906 సీజన్‌లో 33.00 వద్ద 924 పరుగులు చేశాడు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, అతను 1919 సీజన్‌లో ఆడాడు, అక్కడ అతను 51.57 వద్ద 371 పరుగులు చేశాడు. మిడిల్‌సెక్స్‌పై 172 పరుగులతో కెరీర్ అత్యుత్తమ మ్యాచ్‌ను సాధించాడు. అతని కుమారుడు ఆంటోనీ కూడా ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్.

అతని సైనిక వృత్తి పరంగా, అతను జూన్ 11, 1915న మేజర్‌గా, జనవరి 1, 1917న లెఫ్టినెంట్-కల్నల్‌గా పదోన్నతి పొందాడు. అతను డిసెంబర్ 23, 1925న సైన్యం నుండి పదవీ విరమణ చేశాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
* Walter Turner at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1948 మరణాలు
వర్గం:1881 జననాలు
విలియం ఫావియెల్

**విలియం ఫ్రెడరిక్ ఆలివర్ ఫావియెల్** (5 జూన్ 1882 &#x2013; 4 ఫిబ్రవరి 1950) బ్రిటిష్ ఆర్మీ అధికారి, క్రికెటర్. అతను 1903, 1910 మధ్య ఎసెక్స్ తరపున ఆడాడు. అతను 1933 నుండి 1945లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు లండన్ టవర్ రెసిడెంట్ గవర్నర్‌గా ఉన్నాడు.

## సైనిక వృత్తి
ఫావియెల్ నవంబర్ 1900లో తూర్పు సర్రే రెజిమెంట్ 3వ ( మిలిషియా ) బెటాలియన్‌లో నియమించబడ్డాడు. అతను 1902 ఏప్రిల్ 30న వోర్సెస్టర్‌షైర్ రెజిమెంట్‌లో సెకండ్ లెఫ్టినెంట్‌గా రెగ్యులర్ ఆర్మీలో కమిషన్ పొందాడు. జూన్ 1902లో రెండవ బోయర్ యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత శాంతిని కాపాడటానికి ఆరెంజ్ రివర్ కాలనీలో తన బెటాలియన్‌తో ఉన్నాడు. అతను నాలుగు నెలల తర్వాత కేప్ టౌన్ నుండి యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌కు బయలుదేరాడు, నవంబర్ 1902లో సౌతాంప్టన్‌కు చేరుకున్న SS *ఓరియంట్‌లో*  అతను 1914 వరకు ఎక్కువ సంవత్సరాలు దక్షిణాఫ్రికా, భారతదేశంలోని రెజిమెంట్ రెండవ బెటాలియన్‌తో గడిపాడు, ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చాడు. సెప్టెంబర్ 1915లో, అతను సువ్లా బే వద్ద ల్యాండింగ్‌లో పాల్గొన్నాడు. ఆ సంవత్సరం నవంబర్‌లో 9వ బెటాలియన్‌కు నాయకత్వం వహించాడు. 1918లో, అప్పటికి డన్‌స్టర్‌ఫోర్స్‌లో భాగమైన 39వ బ్రిగేడ్ కమాండర్‌గా ఉన్న ఆయన బాకు తరలింపులో పాల్గొన్నారు. 1927లో తన పాత రెజిమెంట్‌కు తిరిగి వచ్చే ముందు, ఫావియెల్ తరువాత క్వీన్స్ రాయల్ రెజిమెంట్‌లో ఉన్నాడు. 1931లో స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చే ముందు అతను 1వ బెటాలియన్‌తో అలహాబాద్, షాంఘైలకు వెళ్లాడు. 1933లో ఆయన పదవీ విరమణ చేసే ముందు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం అంతటా లండన్ టవర్‌కు మేజర్, రెసిడెంట్ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
* William Faviell at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1950 మరణాలు
వర్గం:1882 జననాలు
గౌతమ్ సింఘానియా

**గౌతమ్ హరి సింఘానియా** (జననం 1965 సెప్టెంబరు 9), ఒక భారతీయ బిలియనీర్ పారిశ్రామికవేత్త. అతను సూటింగ్ ఫాబ్రిక్ (suiting fabric) ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఉత్పత్తిదారు అయిన రేమండ్ గ్రూప్ (Raymond Group) ఛైర్మన్ కమ్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్.

## ప్రారంభ జీవితం
గౌతమ్ సింఘానియా మార్వాడీ పారిశ్రామికవేత్త కుటుంబంలో విజయపత్ సింఘానియా కు జన్మించాడు. ఆయన ముంబైలోని సెయింట్ మేరీస్ స్కూల్, కేథడ్రల్ అండ్ జాన్ కానన్ స్కూల్ పూర్వ విద్యార్థి. ఆయన చర్చ్‌గేట్‌లోని హెచ్‌ఆర్ కాలేజీ పూర్వ విద్యార్థి కూడా.

## కెరీర్
గౌతమ్ సింఘానియా 1986లో సింఘానియా కుటుంబానికి చెందిన జెకె గ్రూప్ ఆఫ్ కంపెనీస్ లో చేరాడు. తరువాత అతను కుటుంబం రేమండ్ గ్రూపులో చేరాడు, 1990లో డైరెక్టర్ అయ్యాడు, జూలై 1999లో మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ అయ్యాడు. సెప్టెంబరు 2000లో ఛైర్మన్ అయ్యాడు. అతను సమూహాన్ని పునర్నిర్మించి, రేమండ్ ప్రధాన వ్యాపారాలు కాని (సింథటిక్స్, స్టీల్, సిమెంట్) వ్యాపారాలను విక్రయించాడు. ఆయన ఆధ్వర్యంలో, ఈ బృందం దుస్తులు, కామసూత్ర కండోమ్స్ వంటి ఎన్నో వస్తువులపై దృష్టి పెట్టింది. అతను రేమండ్ కోసం అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలపై కూడా దృష్టి పెట్టాడు, ఇందులో బెల్జియంలోని యుసిఓ టెక్స్టైల్స్, డెనిమ్, ఇటలీకి చెందిన గ్రూపో జాంబైటీలతో జాయింట్ వెంచర్లు ఉన్నాయి. 2005లో, సింఘానియా బాంద్రా డీజె అకీల్ తో కలిసి పాయిజన్ అనే నైట్ క్లబ్ను ప్రారంభించాడు. 2012 నాటికి సింఘానియా నికర విలువ సుమారు $1.4 బిలియన్లుగా అంచనా వేయబడింది.

జూన్ 2024లో, వాటాదారులు గౌతమ్ హరి సింఘానియాను రేమండ్ లిమిటెడ్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్గా వరుసగా ఐదోసారి ఐదేళ్ల కాలానికి తిరిగి నియమించడానికి ఆమోదం తెలిపారు, ఇది 2024 జూలై 1 నుండి అమలులోకి వచ్చింది.

ఆయన నాయకత్వంలో, రేమండ్ గ్రూప్ "రేమండ్ 2" పేరుతో ఒక వ్యూహాత్మక పునర్నిర్మాణానికి ఎదిగింది, దీనిలో మూడు విభిన్న లిస్టెడ్ కంపెనీలను రూపొందించడానికి విభజనలు ఉన్నాయిః రేమండ్ లిమిటెడ్ (ఇంజనీరింగ్ రేమండ్ లైఫ్స్టైల్, రేమండ్ రియాల్టీ). రియల్ ఎస్టేట్ నిలువు ఎన్సిఎల్టి ఆమోదించింది, ఇది జూలై 2025లో జాబితా చేయబడింది.

కొత్త నిర్మాణానికి అనుగుణంగా, గౌతమ్ సింఘానియా రేమండ్ రియాల్టీ ప్రారంభాన్ని పర్యవేక్షించాడు, ఇది 2025 ఆర్థిక సంవత్సరంలో సంవత్సరానికి 45% వృద్ధితో 2,313 కోట్ల రూపాయల ఆదాయాన్ని నివేదించింది.

## వ్యక్తిగత జీవితం
గౌతమ్ సింఘానియా పార్సీ అయిన నవాజ్ మోడీని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె న్యాయవాది నాదర్ మోడీ కుమార్తె. ఈ దంపతులకు నిహారిక, నిషా అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. అయితే, ఈ జంట నవంబరు 2023లో విడాకులు తీసుకున్నది.

అతను చిన్న వయస్సు నుండే బొల్లితో బాధపడుతున్నాడు. అతను తన 30వ దశకం ప్రారంభంలో ఉన్నప్పుడు, మందుల దుష్ప్రభావం కారణంగా సమస్య మరింత జఠిలమయింది.

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1965 జననాలు
దమల్ కందలై శ్రీనివాసన్

**దమల్ కందలై శ్రీనివాసన్** (జననం 1933), ఒక భారతీయ సామాజిక కార్యకర్త, వ్యాపారవేత్త, పరోపకారి, చెన్నైలోని హిందూ మిషన్ హాస్పిటల్ సహ వ్యవస్థాపకుడు. ఆయన వల్లువర్ గురుకులం అనే విద్యా సంస్థ కార్యదర్శిగా కూడా ఉన్నాడు, ఇది బర్మా నుండి వచ్చిన శరణార్థుల పిల్లల కోసం 1940లో స్థాపించబడింది, ఇది అప్పటి నుండి ప్రస్తుత వల్లువర్ గురుకులమ్ హయ్యర్ సెకండరీ పాఠశాలగా అభివృద్ధి చెందింది. సమాజానికి ఆయన చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 2016లో నాలుగో అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది.

## జీవితచరిత్ర
తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని కాంచీపురంలో 1933 అక్టోబరు 7న డి. కె శ్రీనివాసన్ జన్మించాడు. ఆయన స్థానికంగా ప్రసిద్ధి చెందిన న్యాయవాది డి. కె. వరదాచారి కుమారుడు. ఆయన చెన్నైలోని లయోలా కళాశాల నుండి ఆర్థికశాస్త్రంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు, ఆ తరువాత అతను మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బిజినెస్ మేనేజ్మెంట్ లో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందాడు. ఆ తువాత, ఆయన పెట్రోలియం, ఎఫ్ఎంసిజి రంగాలలో తన సొంత వ్యాపారాన్ని స్థాపించాడు. సామాజిక సేవ కోసం డిసెంబరు 1982లో, పరిమిత ఆర్థిక మార్గాలు ఉన్న ప్రజలకు వైద్య సహాయం అందించడానికి తాంబరం ఒక షెడ్లో ఒక దాతృత్వ సంస్థను ప్రారంభించాడు. ఈ వెంచర్, సంవత్సరాలుగా, ప్రస్తుత హిందూ మిషన్ హాస్పిటల్, 220 పడకల ఆరోగ్య సంరక్షణ కేంద్రంగా మారింది, అక్కడ ఆయన గౌరవ కార్యదర్శిగా కొనసాగుతున్నాడు. పేద రోగులకు డయాలసిస్ వంటి వైద్య సౌకర్యాలు ఆసుపత్రిలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ ఆసుపత్రి ఉచిత కంటిశుక్లం శస్త్రచికిత్సలు, ప్రోస్థెటిక్స్, వినికిడి పరికరాలను కూడా అందిస్తుంది.

thumb|260x260px|హిందూ మిషన్ హాస్పిటల్

బర్మా నుండి వచ్చిన శరణార్థుల పిల్లలకు విద్యా సౌకర్యాలు కల్పించడానికి 1940లో స్థాపించబడిన వల్లువర్ గురుకులం హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్, శ్రీనివాసన్ ప్రమేయం ఉన్న మరొక సంస్థ, అతను సంస్థకు గౌరవ కార్యదర్శిగా పనిచేస్తాడు. అతను అనేక సామాజిక, ఆరోగ్య సంరక్షణ, మతపరమైన సంస్థల కార్యకలాపాలలో కూడా పాల్గొంటాడు. 2004 హిందూ మహాసముద్ర భూకంపం, సునామీ తరువాత, అతను తమిళనాడు రాష్ట్రంలో బాధిత ప్రజల పునరావాసం కోసం గృహాలను నిర్మించడం ద్వారా, దెబ్బతిన్న పాఠశాలలకు ఫర్నిచర్, ప్రయోగశాల పరికరాలను అందించడం ద్వారా సహాయపడ్డాడు.

### గుర్తింపు
నవజీవన్ పురస్కార్ అవార్డు (1999), భారత్ వికాస్ పరిషత్ అందంచే సంస్కార రత్న (2004), డాక్టర్ కె. వి. శరత్ బాబు మెమోరియల్ విజ్డమ్ ఇంటర్నేషనల్ అవార్డు (2004), రోటరీ క్లబ్ ఆఫ్ మద్రాస్ ఈస్ట్, చెట్టినాడ్ అకాడమీ ఆఫ్ రీసెర్చ్ అండ్ ఎడ్యుకేషన్ (2006) వంటి పలు పురస్కారలతో పాటు భారత ప్రభుత్వం 2016లో ఆయనకు పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

### వ్యక్తిగత జీవితం
శ్రీనివాసన్ హేమను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఈ దంపతులకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయ పూర్వవిద్యార్థులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:సామాజిక సేవలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
అరూన్ పురీ

**అరుణ్ పురీ** (జననం 1944) ఇండియా టుడే వ్యవస్థాపక-ప్రచురణకర్త, ప్రధాన సంపాదకుడు, ఇండియా టుడే గ్రూప్ మాజీ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్. ఈయన థామ్సన్ ప్రెస్ (ఇండియా) లిమిటెడ్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్, టీవీ టుడే ఛైర్మన్, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్. అరుణ్ పూరీ పద్మభూషణ్ పురస్కారం గ్రహీత. రీడర్స్ డైజెస్ట్ ఇండియాకు కూడా ఈయన ప్రధాన సంపాదకునిగా పనిచేశారు. అక్టోబర్ 2017లో, ఈయన ఇండియా టుడే గ్రూప్ బాధ్యతలను తన కుమార్తె కల్లి పూరీకి అప్పగించారు.
## ప్రారంభ జీవితం
పురీ డూన్ స్కూల్ నుండి పట్టభద్రుడయ్యారు. 1965లో లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పొందారు. బాలీవుడ్ నటి కోయెల్ పురీ ఈయన చిన్న కుమార్తె.

## కెరీర్
ఈయన తన వృత్తి జీవితాన్ని 1970లో థామ్సన్ ప్రెస్‌లో ప్రొడక్షన్ కంట్రోలర్‌గా ప్రారంభించారు. ఈ బాధ్యతలను తన కుమారుడు అంకుర్ పురీకి అప్పగించినప్పటికీ, ఇప్పటికీ దానికి మార్గదర్శక శక్తిగా కొనసాగుతున్నారు. ఈయన 1975లో ఇండియా టుడే పత్రికను ప్రారంభించారు. ప్రస్తుతం ఈ గ్రూప్ 32 పత్రికలు, 7 రేడియో స్టేషన్లు, 4 టీవీ ఛానెళ్లు, 1 వార్తాపత్రిక, బహుళ వెబ్, మొబైల్ పోర్టల్స్‌తో భారతదేశపు అత్యంత వైవిధ్యమైన మీడియా సమూహంగా ఉంది.

### ఇండియా టుడే
అరుణ్ పురీ తండ్రి విద్యా విలాస్ పురీ 1975లో 'ఇండియా టుడే' పక్ష పత్రికను ప్రారంభించారు. దీనికి మధు ట్రెహాన్ సంపాదకురాలిగా, అరుణ్ పురీ ప్రచురణకర్తగా వ్యవహరించారు. ప్రధాన మంత్రి ఇందిరా గాంధీ ప్రకటించిన అత్యవసర పరిస్థితి (ఎమర్జెన్సీ) సమయంలో ఈ పత్రిక ప్రారంభమైంది. ఐదు భాషల్లో వెలువడుతున్న ఈ పత్రిక 11 మిలియన్లకు పైగా పాఠకులతో భారతదేశంలో అత్యధికంగా చదవబడే ప్రచురణగా గుర్తింపు పొందింది.

హిందీ వార్తా ఛానెల్ ఆజ్ తక్ శైలిని కూడా ఈయనే రూపొందించారు. 2025లో జరిగిన ఒక సదస్సులో, కృత్రిమ మేధ (AI) విశ్వసనీయమైన జర్నలిజానికి ముప్పుగా పరిణమించవచ్చని పురీ అభిప్రాయపడ్డారు.

## పురస్కారాలు
భారతీయ జర్నలిజానికి చేసిన కృషికి గాను 2001లో భారత ప్రభుత్వం ఈయనను పద్మభూషణ్ తో సత్కరించింది. దీంతో పాటు బి.డి. గోయెంకా అవార్డు (1988), జి.కె. రెడ్డి మెమోరియల్ అవార్డు (1993–1994), ఎన్.టి. లైఫ్ టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డు (2008) వంటి అనేక గౌరవాలను అందుకున్నారు.

మార్చి 2022లో, జర్నలిజం రంగంలో చేసిన సేవలకు గాను ఈయనకు ABLF లైఫ్ టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డు లభించింది.

## వివాదాలు
2007లో ఇండియా టుడేలో ప్రచురితమైన ఒక కథనంపై అరుణ్ పురీపై క్రిమినల్ పరువు నష్టం కేసు నమోదైంది. అయితే, అక్టోబర్ 2022లో భారత సుప్రీం కోర్టు ఈ కేసును కొట్టివేస్తూ అరుణ్ పురీకి ఊరటనిచ్చింది.

## మూలాలు

వర్గం:1944 జననాలు
వర్గం:ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
హృదయనాథ్ మంగేష్కర్

**పండిట్ హృదయనాథ్ మంగేష్కర్** (జననం 26 అక్టోబర్ 1937) భారతీయ సంగీత దర్శకుడు, గాయకుడు. ఈయన ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసుడు దీనానాథ్ మంగేష్కర్ ఏకైక కుమారుడు, లతా మంగేష్కర్, ఆశా భోంస్లే సోదరుడు. సంగీత, సినీ పరిశ్రమలో ఈయన్ను 'బాలాసాహెబ్' అని పిలుస్తారు. మరాఠీ సినిమాకు చేసిన కృషికి గాను ఈయన ఫిలింఫేర్ మరాఠీ లైఫ్‌టైమ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డును అందుకున్నారు.

## కెరీర్
హృదయనాథ్ 1955లో 'ఆకాశ్ గంగా' అనే మరాఠీ చిత్రంతో తన సంగీత ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అప్పటి నుండి ఆయన 'సంసార్', 'జైత్ రే జైత్', 'ఉంబర్తా' వంటి అనేక మరాఠీ చిత్రాలకు, 'సుబహ్', 'లేకిన్...', 'మాయా మేమ్ సాబ్' వంటి కొన్ని హిందీ చిత్రాలకు సంగీతం అందించారు.

ఈయన మరాఠీ, హిందీ భాషల్లో పాటలు స్వరపరిచారు. ఈయన స్వరకల్పనలు క్లిష్టమైన ఛందస్సుతో కూడి ఉంటాయి. వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్ రాసిన 'సాగర ప్రాణ్ తలమలల' కవితకు ఈయన అందించిన స్వరకల్పన ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. 1982లో విడుదలైన 'జ్ఞానేశ్వర్ మౌళి' ఆల్బమ్ మరాఠీ భక్తి సంగీతంలో కొత్త ప్రమాణాలను నెలకొల్పింది.

దూరదర్శన్ సంగీత నాటకం 'ఫూల్వంతి'కి కూడా ఈయన సంగీతం అందించారు. ఈయన కొంకణ్ మత్స్యకారుల సాంప్రదాయ లయలను ప్రతిబింబించేలా 'కోలి గీతాలు' (జానపద పాటలు) స్వరపరిచారు. 'జైత్ రే జైత్' చిత్రంలోని సంగీతం ఈ ప్రక్రియలో ఈయనకున్న ప్రతిభకు నిదర్శనం.

ఈయన ఉస్తాద్ అమీర్ ఖాన్ శిష్యుడు. తన కెరీర్‌లో భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా జాతీయ పురస్కారం, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇచ్చే లతా మంగేష్కర్ అవార్డు, ఏడు మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర అవార్డులను అందుకున్నారు.

భీమ్‌సేన్ జోషి, జస్రాజ్ చేతుల మీదుగా మహారాష్ట్ర ప్రజలు ఈయన్ను 'పండిట్' బిరుదుతో సత్కరించారు. శంకరాచార్యులు ఈయనకు 'భావ గంధర్వ' బిరుదును ప్రదానం చేశారు. 2009లో భారత ప్రభుత్వం ఈయన్ను పద్మశ్రీతో గౌరవించింది.

ఈయన ప్రముఖ కవి మీరాబాయి కవితలు, పాటలతో 'చలా వహి దేస్', 'మీరా భజన్స్' వంటి ఆల్బమ్‌లను విడుదల చేశారు. గాలిబ్ గజల్స్‌తో కూడిన 'గాలిబ్' ఆల్బమ్‌ను లతా మంగేష్కర్ గానంలో రూపొందించారు. 2009లో ఈయన శివసేన రాజకీయ పార్టీలో చేరారు.

## పురస్కారాలు
* 1978 – 'జైత్ రే జైత్' చిత్రానికి ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడిగా మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర చలనచిత్ర పురస్కారం.
* 1990 – 'లేకిన్...' చిత్రానికి ఉత్తమ సంగీత దర్శకత్వంలో జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం.
* 2009 – పద్మశ్రీ పురస్కారం.

## ఇవి కూడా చూడండి
* మంగేష్కర్ కుటుంబం

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1937 జననాలు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ పురుష నేపథ్య గాయకులు
దల్వీర్ భండారీ

**దల్వీర్ భండారీ** (జననం 1 అక్టోబర్ 1947) భారతీయ న్యాయవేత్త. ఈయన ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం న్యాయమూర్తులలో ఒకరు. భండారీ భారత సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి, బాంబే హైకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ఢిల్లీ హైకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి.

## ప్రారంభ జీవితం - విద్య
దల్వీర్ భండారీ తండ్రి మహావీర్ చంద్ భండారీ, తాత బి.సి. భండారీ రాజస్థాన్ బార్ కౌన్సిల్ సభ్యులు. ఈయన జోధ్‌పూర్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి హ్యుమానిటీస్, లా డిగ్రీలు పొందారు. 1968 నుండి 1970 వరకు రాజస్థాన్ హైకోర్టులో ప్రాక్టీస్ చేశారు. అంతర్జాతీయ స్కాలర్‌షిప్ ద్వారా చికాగోలోని నార్త్ వెస్ట్రన్ యూనివర్శిటీ స్కూల్ ఆఫ్ లా నుండి మాస్టర్స్ ఆఫ్ లా (LL.M.) పూర్తి చేశారు. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రాజెక్ట్ "డిలే ఇన్ ది అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఆఫ్ క్రిమినల్ జస్టిస్ ఇన్ ఇండియా"లో కూడా పనిచేశారు.

## కెరీర్
భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, 1973 నుండి 1976 వరకు రాజస్థాన్ హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా పనిచేశారు. 1977లో తన ప్రాక్టీస్‌ను ఢిల్లీకి మార్చారు. మార్చి 1991లో ఢిల్లీ హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యే వరకు సుప్రీంకోర్టు న్యాయవాదిగా కొనసాగారు.

25 జూలై 2004న బాంబే హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు. మహారాష్ట్ర, గోవా రాష్ట్రాల్లో మధ్యవర్తిత్వ (Mediation), రాజీ కేంద్రాల ఏర్పాటులో ఈయన కీలక పాత్ర పోషించారు. 28 అక్టోబర్ 2005న ఈయన భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పదోన్నతి పొందారు. నిరుపేదలకు ఆహార ధాన్యాల సరఫరా, నిరాశ్రయులకు రాత్రి ఆశ్రయాల కల్పన వంటి అంశాలపై ఈయన కీలక ఆదేశాలు జారీ చేశారు.

19 జూన్ 2012న ఈయన నెదర్లాండ్స్‌లోని హేగ్ నగరంలో ఉన్న అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం న్యాయమూర్తిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.

## అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానానికి ఎన్నిక
జనవరి 2012లో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం న్యాయమూర్తి పదవికి భారత ప్రభుత్వం ఈయన్ను అధికారిక అభ్యర్థిగా నామినేట్ చేసింది. 27 ఏప్రిల్ 2012న జరిగిన ఎన్నికల్లో భండారీ ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీలో 122 ఓట్లను సాధించి విజయం సాధించారు. 20 నవంబర్ 2017న జరిగిన ఎన్నికల్లో బ్రిటన్ అభ్యర్థి తప్పుకోవడంతో ఈయన రెండవసారి అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం న్యాయమూర్తిగా తిరిగి ఎన్నికయ్యారు.

## అవార్డులు, గౌరవాలు
* 2014లో భారత ప్రభుత్వం ఈయన్ను దేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్తో సత్కరించింది.
* తుమకూరు విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ (LL.D.) పొందారు.
* నార్త్ వెస్ట్రన్ యూనివర్శిటీ 150 ఏళ్ల వేడుకల సందర్భంగా ఈయన్ను అత్యంత విశిష్ట పూర్వ విద్యార్థులలో ఒకరిగా ఎంపిక చేసింది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం వెబ్‌సైట్‌లో దల్వీర్ భండారీ వివరాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1947 జననాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
ఎం. మహాదేవప్ప

మాదప్ప మహాదేవప్ప / వరి మహాదేవప్ప (1937 ఆగస్టు 4 - 2021 మార్చి 6), ఒక భారతీయ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, మొక్కల పెంపకందారు, అధిక దిగుబడినిచ్చే హైబ్రిడ్ రకాలైన బియ్యాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన 55 సంవత్సరాల విజయవంతమైన కెరీర్ లో రెండు పర్యాయాలు (1994-2000) ధార్వాడ్ లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ లో వైస్ ఛాన్సలర్ గా పనిచేసాడు. అతని నిస్వార్థ కృషితో పాటు విస్తృత దృష్టికి 2000 సంవత్సరంలో ఐ. సి. ఏ. ఆర్ అందించే సర్దార్ పటేల్ అవుట్‌స్టాండింగ్ ఇన్స్టిట్యూషన్ అవార్డును యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ ను వరించంది. అతను ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ కింద అగ్రికల్చరర్ సైంటిస్ట్స్ రిక్రూట్మెంట్ బోర్డ్ (2002-2003) కు ఛైర్మన్ గా పనిచేసాడు, అందులో అతను పాలక మండలిలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. అతను భారతదేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలు **[[పద్మభూషణ్ పురస్కారం|పద్మభూషణ్]]** (2014), పద్మశ్రీ (2005)లతో పాటు అనేక ఇతర ప్రశంసలను అందుకున్నాడు.

## కెరీర్
నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ కు ఎన్నికైన సభ్యుడు అయిన మహాదేవప్ప, అధిక దిగుబడినిచ్చే హైబ్రిడ్ వరి రకాల తొమ్మిది రకాల అభివృద్ధితో సహా వివిధ వినూత్న అనువర్తనాలు, పరిశోధనా కార్యక్రమాల ద్వారా భారతీయ వ్యవసాయ సమాజానికి విస్తృతంగా సహకరించాడు. దేశంలో హైబ్రిడ్ వరి సాగులో మార్గదర్శకుడిగా ఉండగా, ఇన్వాసివ్ పార్థేనియానికి వ్యతిరేకంగా శాస్త్రీయ, సమర్థవంతమైన కలుపు నిర్వహణ సాంకేతికత అయిన *ఇంటిగ్రేటెడ్ పార్థేనియం కలుపు నిర్వహణ* కూడా ఆయన ఘనత పొందాడు.

పదవీ విరమణ తరువాత, ఆయన నాలుగు దేశాలలో 340 సంస్థలతో ప్రముఖ ఎన్జీఓ అయిన మైసూరులోని జెఎస్ఎస్ మహావిద్యాపీఠంలో రూరల్ దేవ్ డైరెక్టర్గా పనిచేస్తున్నాడు. బిపిఎల్ రైతుల సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిని మెరుగుపరచడానికి ఆయన 'సీడ్ విలేజ్' భావనను అమలు చేసాడు. దీంతో 28 జిల్లాల్లోని 500 గ్రామాలలో 7633 కుటుంబాలు ప్రయోజనం పొందాయి. బాహ్య ఏజెన్సీలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం ద్వారా, గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖల ఆర్థిక సహాయంతో స్థిరమైన ఉపాధిని అందించడం ద్వారా ఇది సాధ్యమైంది. పదవీ విరమణ తరువాత చివరి శ్వాస వరకు, ఆయన నాలుగు దేశాలలో 340 సంస్థలతో ప్రముఖ ఎన్జీఓ అయిన మైసూరులోని జెఎస్ఎస్ మహావిద్యాపీఠంలో రూరల్ దేవ్ డైరెక్టర్గా పనిచేసాడు. రైతులు, విద్యార్థులు, విస్తరణ కార్మికులకు ఉపయోగకరమైన సమాచార వనరుగా విస్తృతంగా చందా పొందిన ప్రముఖ కన్నడ త్రైమాసిక "కృషి కాయక" కు ఆయన వ్యవస్థాపకుడు, ప్రధాన సంపాదకుడు.

భారతదేశపు అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలు పద్మభూషణ్, పద్మశ్రీ రెండూ ఆయన అందుకున్నాడు.

## మరణం
మహాదేవప్ప 2021 మార్చి 6న, వయసు సంబంధిత వ్యాధుల కారణంగా, మైసూరులో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1937 జననాలు
వర్గం:2021 మరణాలు
బలరామ్ భార్గవ

**బలరామ్ భార్గవ** భారతీయ వైద్య శాస్త్రవేత్త, కార్డియాలజిస్ట్, వైద్య విద్యావేత్త, ఆవిష్కర్త. ఈయన ప్రస్తుతం ఎయిమ్స్ (AIIMS) కార్డియోథొరాసిక్ సెంటర్ చీఫ్‌గా పనిచేస్తున్నారు. ఈయన భారత వైద్య పరిశోధనా మండలి (ICMR) మాజీ డైరెక్టర్ జనరల్, భారత ప్రభుత్వ ఆరోగ్య కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఉన్న ఆరోగ్య పరిశోధన విభాగం కార్యదర్శిగా పనిచేశారు.

## జీవిత చరిత్ర
బలరామ్ భార్గవ 1961లో లక్నోలో జన్మించారు. లక్నోలోని లా మార్టినియర్ కాలేజీలో పాఠశాల విద్య పూర్తి చేశారు. లక్నోలోని కింగ్ జార్జ్ మెడికల్ కాలేజీ నుండి ఎంబీబీఎస్ (MBBS), ఎండి (MD), కార్డియాలజీలో స్పెషలైజేషన్‌తో డిఎం (DM) పట్టా పొందారు. ఐసీఎంఆర్ (ICMR) డైరెక్టర్‌గా నియమితులు కావడానికి ముందు, ఈయన న్యూఢిల్లీలోని అఖిల భారత వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ (AIIMS) లో కార్డియాలజీ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు. ఈయన నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ (FNASc), అమెరికన్ హార్ట్ అసోసియేషన్ (FAHA), అకాడమీ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (FAMS), అమెరికన్ కాలేజ్ ఆఫ్ కార్డియాలజీ (FACC) గౌరవ సభ్యులు (Fellow).

## సామాజిక కార్యకలాపాలు
భార్గవ ఎయిమ్స్ ఢిల్లీ నుండి బయోమెడికల్ ప్రోగ్రామ్ అడ్మినిస్ట్రేటర్‌గా గుర్తింపు పొందారు.

ఐఐటీ ఢిల్లీకి చెందిన ఆలోక్ రేతో కలిసి ఈయన 'స్టాన్‌ఫోర్డ్ బయోడిజైన్' భారతీయ విభాగాన్ని ప్రారంభించారు. ఫెలోషిప్‌ల ద్వారా వైద్య సాంకేతిక రంగంలో ఆవిష్కర్తలను ప్రోత్సహించడం, ఇంటర్న్‌షిప్‌లు నిర్వహించడం ఈ సంస్థ లక్ష్యం. 2008 నుండి ఈయన హఠాత్తుగా గుండెపోటుకు గురయ్యే రోగుల కోసం ఉపయోగపడే 'చెస్ట్ కంప్రెషన్ పరికరం' అభివృద్ధి చేసే ప్రాజెక్టుపై పని చేస్తున్నారు.

వైద్య పరీక్షలలో మెరుగైన నియంత్రణ అవసరమని భార్గవ గళమెత్తారు. భారతదేశంలో ప్రాచుర్యంలో ఉన్న మితిమీరిన వాణిజ్య పద్ధతులను అరికట్టేందుకు 'సొసైటీ ఫర్ లెస్ ఇన్వెస్టిగేటివ్ మెడిసిన్' (SLIM) అనే సంస్థను స్థాపించే బృందంలో ఈయన సభ్యులు. అనవసరమైన పరీక్షలు, మితిమీరిన వైద్య పరిశోధనల పట్ల ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడానికి ఈ సంస్థ కృషి చేస్తుంది.

## అవార్డులు, గుర్తింపులు
* 2019లో ఈయన గుజర్ మల్ మోడీ సైన్స్ అవార్డును అందుకున్నారు.
* ఈయన ఇండియన్ సైన్స్ కాంగ్రెస్ వారి ఎస్. ఎన్. బోస్ శతజయంతి పురస్కారం, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ప్లాటినం జూబ్లీ అవార్డు, వాస్విక్ (Vasvik) అవార్డులు పొందారు.
* 2014లో వైద్య రంగంలో (కార్డియాలజీ) ఈయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం దేశపు నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
* 2019లో ఈయనకు ప్రజారోగ్య రంగంలో 'డాక్టర్ లీ జోంగ్-వూక్ మెమోరియల్ ప్రైజ్' లభించింది.

## పాపులర్ కల్చర్‌లో
* 2023లో విడుదలైన వైద్యశాస్త్ర సంబంధిత చిత్రం 'ది వ్యాక్సిన్ వార్' లో నటుడు నానా పటేకర్ బలరామ్ భార్గవ పాత్రను పోషించారు.

## మూలాలు

వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1961 జననాలు
ఆనంద్ స్వరూప్ ఆర్య

**ఆనంద్ స్వరూప్ ఆర్య** (1931-2019) భారతీయ స్ట్రక్చరల్ ఇంజనీర్. ఈయన నేల, పునాది ఇంజనీరింగ్, భూకంప విపత్తు నిర్వహణలో నిపుణుడిగా పేరు పొందారు. ఈయన భూకంప ఇంజనీరింగ్‌పై బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (BIS) కమిటీకి మాజీ ఛైర్మన్‌గా పనిచేశారు. 1997లో ఐక్యరాజ్యసమితి ససకావా విపత్తు నివారణ అవార్డును అందుకున్నారు. 2002లో భారత ప్రభుత్వం ఈయనను దేశపు నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
## జీవిత చరిత్ర
ఆర్య 13 జూన్ 1931న ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని సహరాన్‌పూర్ జిల్లా అంబేహ్తా గ్రామంలో జన్మించారు. రూర్కీ విశ్వవిద్యాలయం (ప్రస్తుతం ఐఐటీ రూర్కీ) నుండి సివిల్ ఇంజనీరింగ్‌లో పట్టా (BE), స్ట్రక్చరల్ ఇంజనీరింగ్‌లో మాస్టర్స్ (ME) పూర్తి చేశారు. 1959లో అమెరికాలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఇల్లినాయిస్‌లో చేరి, 1961లో డాక్టరేట్ పొందారు. రూర్కీ విశ్వవిద్యాలయంలో అధ్యాపకుడిగా ప్రస్థానం ప్రారంభించి, 1989లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు సుమారు 36 ఏళ్లు సేవలందించారు. అక్కడ ప్రొఫెసర్‌గా, భూకంప ఇంజనీరింగ్ విభాగాధిపతిగా, ప్రొ-వైస్ ఛాన్సలర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. పదవీ విరమణ తర్వాత ఐఐటీ రూర్కీ ఎమెరిటస్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితులయ్యారు.

## కృషి
ఐఐటీ రూర్కీలో భూకంప ఇంజనీరింగ్ విభాగాధిపతిగా ఆర్య అనేక నూతన కోర్సులను ప్రారంభించారు. భవనాలు, వంతెనలు, రిజర్వాయర్లు, అణు విద్యుత్ కేంద్రాలకు భూకంపాలను తట్టుకునేలా కొత్త నిర్మాణ నమూనాలను అభివృద్ధి చేయడంలో ఈయన కృషి ఎంతో ఉంది. భారతదేశంతో పాటు యుగోస్లేవియా, జపాన్, థాయిలాండ్, ఫిలిప్పీన్స్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, నేపాల్ వంటి దేశాలలో నిర్మాణ రూపకల్పనపై శిక్షణ తరగతులు నిర్వహించారు.

ఈయన ప్రసిద్ధ ఇంజనీర్ జై కృష్ణతో కలిసి ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ ఎర్త్‌క్వేక్ టెక్నాలజీని స్థాపించారు. ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్థలైన యునెస్కో (UNESCO), ప్రపంచ బ్యాంక్ వంటి వాటికి సలహాదారుగా పనిచేశారు. భూకంప నిరోధక నిర్మాణ పద్ధతులపై ఈయన మూడు ముఖ్యమైన పుస్తకాలను రచించారు. రూర్కీలో 'ఆనంద్ స్వరూప్ ఆర్య సరస్వతి విద్యా మందిర్' పాఠశాలను స్థాపించి, భారతీయ సంస్కృతి, సంస్కారాలను విద్యార్థులకు అందించాలని ఆకాంక్షించారు.

## పురస్కారాలు
* 1980: ఖోస్లా జాతీయ అవార్డు (ఐఐటీ రూర్కీ)
* 1982: జై కృష్ణ అవార్డు
* 1987: నేషనల్ డిజైన్ అవార్డు
* 1997: ఐక్యరాజ్యసమితి ససకావా విపత్తు నివారణ అవార్డు
* 2002: పద్మశ్రీ - భారత ప్రభుత్వం
* 2006: విపత్తు ఉపశమన అవార్డు - నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డిజాస్టర్ మేనేజ్మెంట్

## గ్రంథ పట్టిక
* డిజైన్ ఆఫ్ స్టీల్ స్ట్రక్చర్స్ (Design of Steel Structures)
* గైడ్‌లైన్స్ ఫర్ ఎర్త్‌క్వేక్ రెసిస్టెంట్ నాన్-ఇంజనీర్డ్ కన్స్ట్రక్షన్ (Guidelines for Earthquake Resistant Non-engineered Construction)
* మేసనరీ & టింబర్ స్ట్రక్చర్స్ (Masonry & Timber Structures Including Earthquake Resistant Design)

## మూలాలు

వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2019 మరణాలు
వర్గం:1931 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
నరాలోకవిరన్

కళింగ రాయన్ అనే బిరుదుతో కూడా పిలువబడే **నారలోకవీరన్,** మొదటి కులోత్తుంగ (1070-1120), అతని వారసుడు విక్రమ చోళ (1118-1135) పాలనలో చోళ సైన్యంలో సైన్యాధిపతి. అతను లోతైన దక్షిణాన అనేక చోళ దండయాత్రలకు నాయకత్వం వహించాడు, పాండ్య యుద్ధాలలో తనను తాను వేరు చేసుకున్నాడు. ఆయనకు "మదురాంతక పొన్నంబల-కూతర్", "సభర్నాటక", "కళింగ రాయన్", "పోర్కాయిల్-తొండైమన్", కూథన్, "తొండైయార్కాన్", "సింహం కళింగ" వంటి అనేక బిరుదులు ఉన్నాయి.

తిరుగుబాటు చేసిన మధ్యయుగ కేరళ చేర రాజును తన చోళ అధిపతి కోసం లొంగదీసుకోవడానికి కూడా నారలోకవీరన్ ప్రసిద్ధి చెందాడు. క్విలాన్ నౌకాశ్రయాన్ని క్రీ. శ. 1097 లో పాండ్య-చోళ దళాలు తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. అయితే, చేరా క్విలోన్-త్రివేండ్రం-నాగర్‌కోయిల్ ప్రాంతాన్ని క్రీ. శ. 1 చుట్టూ తిరిగి పొందగలిగారు (తద్వారా "దేశంలోని దక్షిణ సరిహద్దును కొట్టార్ వద్ద స్థిరపరిచారు". ఈ నష్టాలు తరువాత (క్రీ. శ. 1102-క్రీ. శ 1118) జాతవర్మన్ పరాక్రమ పాండ్యుడు విక్రమ చోళుడి కొరకు తిరిగి పొందారు.

## కుటుంబం, నివాసం
నారలోకవీరన్ అరుమ్బాక్కం అధిపతి తొండై మండలంలోని మానవిల్ నాడు లోని మానవిల్ నివాసి. అతను మానవిల్ వద్ద ఒక పెద్ద పందిరిని నిర్వహించేవాడు. నారలోకవీరన్ కుమారుడు సురైనాయకన్ అలియాస్ మాధవరాయన్ శాసనాల నుండి తెలిసినవాడు. ఆయన కూడా విక్రమ చోళుడి ఆధ్వర్యంలో అధికారిగా పనిచేశారు.

## మతపరమైన విరాళాలు
నారలోకవీరన్ చిదంబరం నటరాజ ఆలయానికి అనేక ప్రయోజనాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. రెండు పెద్ద ఆలయ ద్వారాల నిర్మాణానికి, ఆలయ సముదాయం లోపల దేవత మందిరం విస్తరణకు ఆయన బాధ్యత వహించాడు. అతను పండుగలలో ఆసక్తి కనబరిచాడు, ఊరేగింపు మార్గాల్లో దీపాలను ఏర్పాటు చేయడం, పండుగల సమయంలో వీధులకు నీరు పెట్టడం, భిక్షాటన ఊరేగింపులో దేవతకు ఎద్దుల వాహనం, శివుడి రాకను తెలియజేయడానికి బంగారంతో పొదిగిన బిగుల్కు విరాళాలు ఇచ్చాడు. విక్రమ చోళుడి పాలనలో, నారలోకవీరన్ "వంద స్తంభాల సభను" నిర్మించి, దానికి తన ప్రభువు (విక్రమ చోళుడు) పేరు పెట్టారు.

## శాసనాలు
మొదటి కులోత్తుంగ (1070-1120), అతని వారసుడు విక్రమ చోళుడు (1118-1135) అనేక శాసనాలలో నారలోకవీరన్ బొమ్మలు ఉన్నాయి.

* సంవత్సరానికి చెందిన (క్రీ. శ. 1098) శాసనం (దక్షిణ ఆర్కాట్ జిల్లాలోని నెయ్వనై నుండి "పుగల్ మదు" అనే పదబంధంతో ప్రారంభమై, కొన్ని భూములను సుంగమ్తవిర్ట్టా-సోల-నల్లూర్ (చోళ రాజు పేరు మీద) గా పేరు మార్చారని, నారలోకవీరన్ అభ్యర్థన మేరకు తిరునెల్వెన్నైలోని పోర్కుడంగుడుత్త-అరులియదేవకు దానం చేశారని పేర్కొంది.
* కులోత్తుంగ వారసుడు విక్రమ చోళుడికి (1118-1135) కూడా నారలోకవీరన్ సేవ కొనసాగించాడు. ఆయన 4వ పాలనా సంవత్సరం అయిన విక్రమ చోళుడి శాసనంలో (తిరువరూర్ నుండి "పుమాడూ పునరా" అనే పదబంధంతో ప్రారంభమైందని దీనిలో శ్రీ-ములస్థానం ఉదయ్యర్ (తిరువరూరు దేవుడు) కు ఎర్ర లిల్లీల దండలను అందించడానికి నారలోకవీరన్ తిరునల్లూరు సభ నుండి కొన్ని భూములను కొనుగోలు చేసినట్లు పేర్కొన్నాడు.
* తాజా సూచన: త్రిభువని (పాండిచ్చేరి) నుండి లభించిన విక్రమ చోళుని 6వ పాలనా సంవత్సరానికి చెందిన మరొక శాసనం (ఇది కూడా "పుమడు పునర" అనే పదబంధంతో ప్రారంభమవుతుంది) ప్రకారం, నరాలోకవీరన్ ఒక ఆలయ స్థలం, ఒక మండపం, ఒక పూల తోట కోసం కొంత భూమిని ఏర్పాటు చేసి, చోళ రాజు గ్రామ శ్రేయస్సు కోసం దానిని అరులకర-ఈశ్వరం ఉడయార్‌కు అంకితం చేసాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు చరిత్ర
వర్గం:చోళ సామ్రాజ్యం
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
దత్త రాజవంశం

thumb|రామదత్తుని నాణెం. '''ముందు భాగం:''' ఏనుగు బొమ్మ. '''వెనుక భాగం:''' చిహ్నాలతో నిలబడి ఉన్న బొమ్మ.

[thumb|[అల్మోరాలో ముద్రించిన శివదత్తుని నాణెం. ముందు భాగం: స్తంభాల మధ్య చిహ్నంతో ఉన్న రెయిలింగ్. వెనుక భాగం: శివదత్తస, అస్పష్టమైన కేంద్ర చిహ్నం, అంచు: రెయిలింగ్ లోపల జింక, చెట్టు.]]
**దత్త రాజవంశం** ఉత్తర భారతదేశంలో మధుర, అయోధ్య ప్రాంతాలలో క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దం - సా.శ. 1వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో వర్ధిల్లిన పాలకుల రాజవంశం. వీరి పేర్ల చివర "-దత్త" అని ఉండటం వల్ల వీరికి ఆ పేరు వచ్చింది, వీరు ప్రధానంగా వారి నాణేల ద్వారా మాత్రమే తెలిశారు. శుంగ సామ్రాజ్య పాలకుడు పుష్యమిత్రుని పెరుగుదలతో ఉద్భవించిన దేవ రాజవంశాన్ని వీరు భర్తీ చేశారని, ఆ తర్వాత వీరి స్థానంలో మిత్ర రాజవంశం వచ్చిందని భావిస్తారు.
తెలిసిన దత్త పాలకులు: 

* శేషదత్తుడు
* రామదత్తుడు
* శిశుచంద్రదత్తుడు
* శివదత్తుడు.

రామదత్తుని నాణేలపై సాధారణంగా ఏనుగులకు ఎదురుగా నిలబడి ఉన్న లక్ష్మీ దేవత బొమ్మ ఉంటుంది. మధుర సమీపంలోని సోంఖ్ పురావస్తు తవ్వకాలలో, ఉత్తర సాత్రపుల కాలానికి చెందిన ప్రారంభ నాణేలు హగమాష, రామదత్తులకు చెందినవిగా గుర్తించారు.

దత్త పాలకులు తమ నాణేలపై "రాజు" లేదా *రాజా* అని ఎప్పుడూ పేర్కొనబడలేదు, వారు మరొక రాజుకు లోబడి ఉన్న స్థానిక పాలకులు మాత్రమే అయి ఉండవచ్చని ఇది సూచిస్తుంది. యవనరాజ్య శాసనం ప్రకారం అదే కాలంలో (క్రీ.పూ. 150-50) ఇండో-గ్రీకులు మధురను నియంత్రించినందున, స్థానిక దత్త లేదా మిత్ర రాజవంశానికి, ఇండో-గ్రీకు రాజులకు మధ్య ఒక రకమైన సామంతుల సంబంధం ఉండి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు. ప్రత్యామ్నాయంగా, ఇండో-సిథియన్ ఉత్తర సాత్రపులు, ఆ తర్వాత కుషాన్లు రాకముందు దత్త, మిత్ర రాజవంశాల పాలకులు ఈ ప్రాంతంలో ఇండో-గ్రీకుల పాలనను భర్తీ చేసి ఉండవచ్చు.


Mathura Uttamadatta.jpg|ఉత్తమదత్తుని నాణెం.
Mathura Purushadatta.jpg|పురుషదత్తుని నాణెం.
Mathura Ramadatta.jpg|రామదత్తుని నాణెం.


## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు
కో కిజన్ అడికల్

**కో కిజాన్ ఆదికాల్ రవి నీలి** అనేది మధ్యయుగ దక్షిణ భారతదేశంలోని చేర పెరుమాళ్ రాజ్యానికి చెందిన రాణులు/యువరాణుల సాంప్రదాయ బిరుదు. కిజాన్ ఆదికాల్ అనేది సరైన పేరు అని మొదట్లో భావించారు (రాజ బిరుదు కాదు). 

చోళ యువరాజులను వివాహం చేసుకున్న తరువాత కూడా కేరళ యువరాణులు (తమిళ దేశంలో) ఈ బిరుదును ఉపయోగించారు.***' 

==రికార్డులు==
[[కేరళ]], [[తమిళనాడు]] నుండి కనుగొనబడిన ఈ క్రింది శాసనాలలో ఈ శీర్షిక కనిపిస్తుంది.

=== చోళులతో సంబంధం ఉన్న రికార్డులు ===

# "కో కిజాన్ ఆదికాల్", చోళ యువరాజు రాజాదిత్య తల్లి, తిరునావలూర్/తిరుమనల్లూర్ శాసనం (క్రీ. శ. 935, చోళ రాజు మొదటి పరాంతక 28వ పాలనా సంవత్సరం (క్రీ. స. 907-955) (ఈఐ VII, 19a) లో.
# మలాయనాటులోని నందిక్కరై పుత్తూర్ నుండి వచ్చిన కంకరన్ కుంరప్పోజాన్ లాల్గుడి రికార్డు (కేరళ) "చేరమానార్ మకలర్" "కో కిజాన్ ఆదికాల్" (పరాంతక రాణి) గురించి ప్రస్తావించింది.
# "రవి నీలి" లేదా "కిజాన్ ఆదికాల్", "చేరమానార్" లేదా "కేరళరాజ" విజయరాగ కుమార్తె, తిరువోత్రియూర్ శాసనం (క్రీ. శ. 936, మొదటి పరాంతక రాజు 29వ పాలనా సంవత్సరం (ఇండెక్స్ 17 & SII III, 103) లో.
# "కిజాన్ ఆదికాల్" తిరువల్లా రాగి పలకలలో ఆమె భర్త రాజు మొదటి పరాంతకతో (పంక్తులు 109-111) (ఇండెక్స్ A80 & TAS II, III) కనిపిస్తుంది.

యువరాణులు (1 & (3) ఒకటే కావచ్చు లేదా సోదరీమణులు కావచ్చు. వారు సోదరీమణులు అయితే, మొదటి పరాంతక రాజు ఇద్దరు విభిన్న చేర పెరుమాళ్ యువరాణులను (తన ఇద్దరు కుమారులు రాజాదిత్య, అరింజయ చోళుల తల్లులు) వివాహం చేసుకున్నాడు. క్రీ. శ. 910 లో చేర యువరాణి, పరాంతక మధ్య వివాహం [[పశ్చిమ గాంగులు|గంగా]] రాజు రెండవ పృథ్వీపతి హస్తిమల్ల ఉదయేంద్రం పలకలలో ప్రస్తావించబడింది.

[[తంజావూరు]] కిజాన్ ఆదికాల్ (కిజాన్ ఆదికల్ వేలం) లేదా కిజాయ్ వేలం వేలం మూడు చోళ శాసనాలలో ప్రస్తావించబడింది.***'

# సారంగనాథ పెరుమాళ్ ఆలయం, తిరుచిరాపల్లి, కుంభకోణం (5 వ పాలనా సంవత్సరం) (SII 19,150). ***'
# వేదారణ్యస్వామి ఆలయం, వేదారణ్యమ్, తిరుత్తురైప్పుడి, తంజావూరు (మొదటి పరాంతక, 43వ పాలనా సంవత్సరం) (SII 17,530).***'
# నాగేశ్వరస్వామి ఆలయం, కుంభకోణం (ఆదిత్య II కరికాల, 4 వ పాలనా సంవత్సరం, రాజాదిత్య తల్లి-"ఉదయ పిరట్టియార్ కిజాన్ ఆదికాల్" గా (SII 3,201)****

### ఇతర చేర పెరుమాళ్ రికార్డులు

# "రవి నీలి అలియాస్ కిజాన్ ఆదికాల్", కులశేఖర కుమార్తె మరియు విజయరాగ భార్య, తిరునండిక్కార శాసనం (9 వ శతాబ్దం AD) (ఇండెక్స్ A7 & TAS IV, 36) లో.
# "చతిరా శిఖమణి అలియాస్ కిజాన్ ఆదికాల్" లేదా "పెరుమట్టియార్" త్రిక్కకర శాసనంలో (క్రీ. శ. 953) చేర రాజు ఇందు గోడతో (క్రీ. ష. 10వ శతాబ్దం) (ఇండెక్స్ A24 & TAS III, 36).
# తిరువంచులి/తిరువలంజులి ఆలయంలో "కిజాన్ ఆదికాల్" (తంజావూరు శాసనం చేరా పెరుమాళ్ రామ కులశేఖర ప్రస్తావిస్తుంది (*FL.* క్రీ. శ. 11 వ శతాబ్దం చివరిలో) (SII III, 221).

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు చరిత్ర
వర్గం:చోళ సామ్రాజ్యం
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
రేవతిద్వీప

**రేవతిద్వీప** చాళుక్య రాజవంశం క్రింద ఉన్న ఒక ప్రావిన్స్, ఇది భారతదేశంలోని ఆధునిక మహారాష్ట్ర కొన్ని ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది. రేవతిద్వీపం, చాళుక్యులతో సహా దానిని పాలించిన రాజవంశాలకు ఒక ముఖ్యమైన వాణిజ్య ఓడరేవు. మహారాష్ట్రలోని రేడి నగరం రేవతి ద్వీపం పురాతన ప్రదేశంగా భావించబడుతోంది.  దీనిని క్రీ. శ. 753 లో రాష్ట్రకూట పాలకుడు మొదటి కృష్ణ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

వ్యాపారుల ప్రవాహం, అభివృద్ధి చెందుతున్న విదేశీ వాణిజ్య వర్గాలతో ఇది సముద్ర ఓడరేవుగా వర్ధిల్లింది. వారిలో అత్యంత ముఖ్యమైన సమాజం పెర్సిస్ (ఆధునిక ఫార్స్) కు చెందిన పహ్లావి మాట్లాడే క్రైస్తవ వ్యాపారులు 

## చరిత్ర
గోపకపట్టణ పట్టణం మహారాష్ట్ర ఆధునిక రెడి పట్టణంగా గుర్తించబడింది. 

ఈ ప్రాంతాన్ని కొంకణకు చెందిన కదంబులు, భోజాలు, మౌర్యులు, చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు, గోవాలోని శిలాహారులు, కదంబులు,  దేవగిరికి చెందిన సెయునాలు విజయవంతంగా పాలించారు.

కొంకణ్ మౌర్యుల ముఖ్యమైన భూభాగం రేవతీద్వీపం. చాళుక్య పాలకుడు మొదటి కీర్త్తివర్మన్ రేవతిద్వీప నౌకాశ్రయాన్ని ఆక్రమించడమే తన ప్రధాన లక్ష్యంగా కొంకణ్ మౌర్యులపై దాడి చేశాడు. మొదటి కీర్త్తివర్మన్ రేవతిద్వీపను జయించడం, నీలకంఠ శాస్త్రి చెప్పినట్లుగా, "సమర్థవంతమైన నౌకాదళ సంస్థ లేకుండా సాధ్యమయ్యేది కాదు".

మౌర్యులను ఓడించిన తరువాత, కీర్తివర్మన్ పూర్వపు మౌర్య భూభాగానికి 18 యుద్ధాలు గెలిచిన చాళుక్య వంశానికి చెందిన యువరాజు స్వామిరాజును కొత్త గవర్నర్‌గా నియమించినట్లు తెలుస్తోంది.

## తిరుగుబాటు
స్వామిరాజ, కీర్త్తివర్మ వారసుడు మంగలేష మధ్య సంబంధాలు స్నేహపూర్వకంగా లేవు, స్వామిరాజ మంగలేషా వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశాడు. ఐహోళే ప్రశస్తి శాసనం ప్రకారం, "వరుణ దేవత సైన్యం లాంటి మంగలేషా నావికాదళం" ఈ ద్వీపాన్ని జయించింది. తరువాతి చాళుక్య శాసనాలు మంగళేశుడి సైనికులు పడవలతో చేసిన వంతెన ద్వారా సముద్రాన్ని దాటారని పేర్కొన్నాయి.

నేరూరు శాసనం రేవతిద్వీపాన్ని సూచించదు, కానీ స్వామిరాజ కొంకణ్ తీరప్రాంతానికి గవర్నర్ అని సూచిస్తుంది, దీనిలో రేవతిద్వీప ఉంది. తదనంతరం, మంగళేశుడు స్వామీరాజును సంహరించి, బట్పురా లేదా బప్పురా కుటుంబానికి చెందిన సత్యాశ్రయ ధ్రువరాజ ఇంద్రవర్మన్‌ను కొంకణ్ ప్రాంతానికి కొత్త గవర్నర్‌గా నియమించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* తెన్‌కాశి
* కో కిజన్ అడికల్ 

## మూలాలు

వర్గం:చాళుక్యులు
వర్గం:చాళుక్య సంస్థానం
వర్గం:భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన వంశములు
సరోజ్ గుప్తా

కుడి|thumb|213x213px|డాక్టర్ సరోజ్ గుప్తా విగ్రహం
**సరోజ్ గుప్తా** FRCR (5 డిసెంబర్ 1929 – 21 మే 2010) పశ్చిమ బెంగాల్‌కు చెందిన ఒక భారతీయ ఆంకాలజిస్ట్, క్యాన్సర్ సెంటర్ వెల్ఫేర్ హోమ్, రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ వ్యవస్థాపకుడు. ఆయన 1987లో భారతదేశ నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీని అందుకున్నారు, 1989లో కోల్‌కతా షెరీఫ్ అయ్యారు.
## తొలి జీవితం, విద్య
గుప్తా 1955లో కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ మెడిసిన్, బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సర్జరీ (MBBS) పట్టా పొందారు. 1965లో, ఆయన ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్, సర్జన్స్ నుండి ఫెలోషిప్ (FRCR) పూర్తి చేశారు.

## వృత్తి
MBBS పూర్తి చేసిన తర్వాత గుప్తా 1956లో చిత్తరంజన్ నేషనల్ క్యాన్సర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో కన్సల్టెంట్ రేడియోథెరపిస్ట్‌గా చేరారు.

చిత్తరంజన్ నేషనల్ క్యాన్సర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో పనిచేస్తున్నప్పుడు, మారుమూల ప్రాంతాల నుండి వచ్చే క్యాన్సర్ రోగులకు పడకలు లేకపోవడం వల్ల తరచుగా ప్రవేశం నిరాకరించబడటాన్ని ఆయన గమనించారు. రోగులను చేర్చుకునే సమయానికి, వారు తరచుగా క్యాన్సర్ ముదిరిన దశలలో ఉండేవారు. డాక్టర్ గుప్తా వారికి వీలైనంత త్వరగా పడకలు, చికిత్స అందించాలని నిశ్చయించుకున్నారు.

గుప్తా క్యాన్సర్ రోగులు, వారి కుటుంబాలకు ప్రశాంతంగా ప్రకృతి మధ్య ఉంటూ ఆధునిక చికిత్స పొందేలా ఒక స్థలాన్ని సృష్టించాలనుకున్నారు. ఆ సమయంలో కోల్‌కతా నగరంలో ప్రైవేట్ సదుపాయాలు చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఒక ఆధునిక ఆసుపత్రిని స్థాపించడంపై ఆయనకు స్పష్టమైన దృష్టి ఉంది.

1970ల ప్రారంభంలో, వైద్యులు, సామాజిక కార్యకర్తల బృందం సహాయంతో, గుప్తా తనకు దానం చేయబడిన 16 ఎకరాల భూమిలో క్యాన్సర్ ఆసుపత్రిని నిర్మించడం ప్రారంభించారు. 1973లో, క్యాన్సర్‌తో బాధపడుతున్న రోగుల కోసం ఒక గృహాన్ని సృష్టించాలనే ఆయన కల నెరవేరింది. వాస్తవానికి ఆసుపత్రిలో 25 పడకలు ఉండేవి, కానీ మూడు దశాబ్దాల తర్వాత పడకల సంఖ్య 254కి పెరిగింది, పిల్లల క్యాన్సర్ కోసం ప్రత్యేక సదుపాయాలు నిర్మించబడ్డాయి. కోల్‌కతా మొదటి ఆధునిక క్యాన్సర్ ఆసుపత్రికి నిధులు సేకరించడానికి నామమాత్రపు ఖర్చుతో ఆయన ఒక నాటకాన్ని రచించారు, అందులో క్యాన్సర్ రోగి పాత్ర పోషించారు. సీనియర్ ఆంకాలజిస్ట్ సుబీర్ గంగూలీ ప్రకారం, "ఆంకాలజీకి ఆయన చేసిన కృషి సాటిలేనిది."

1980లో చిత్తరంజన్ నేషనల్ క్యాన్సర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నుండి స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత, ఆయన ఠాకూర్‌పుకూర్ ఆసుపత్రిలో పూర్తిగా నిమగ్నమయ్యారు.

## పురస్కారాలు, గుర్తింపులు
గుప్తా 1987లో పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. 1989లో ఆయన కోల్‌కతా షెరీఫ్ అయ్యే గౌరవాన్ని పొందారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
*పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతల జాబితా (1980–1989)
*కోల్‌కతా షెరీఫ్
*సరోజ్ గుప్తా క్యాన్సర్ సెంటర్, రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్

## మూలాలు

వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2010 మరణాలు
వర్గం:1929 జననాలు
నర్మదా యుద్ధం

నర్మదా యుద్ధం ( కన్నడ : ನರ್ಮದೆ ಕದನ ) భారతదేశంలోని నర్మదా నది ఒడ్డున 618-19 శీతాకాలంలో జరిగింది. ఈ యుద్ధం చాళుక్య వంశానికి చెందిన రెండవ పులకేశిన రాజుకు, పుష్యభూతి వంశానికి చెందిన హర్షవర్ధన రాజుకు మధ్య జరిగింది. ఈ యుద్ధంలో రెండవ పులకేశిన ఘన విజయం సాధించగా, హర్ష అతని సైన్యాలు వెనుదిరిగాయి.

## యుద్ధం
పులకేశి ఐహోళే శాసనం హర్షుడు (యుద్ధంలో ఏనుగులు పడిపోవడంతో భయంతో కరిగిపోయిన హర్షుని (తీర్థం) గురించి హైలైట్ చేస్తుంది. అతని పాలనలో ఈ యుద్ధాన్ని ప్రస్తావించిన ఏకైక శాసనం బీజాపూర్-ముంబై శాసనం. 

పులకేశి మరణం తరువాత చాలా సంవత్సరాల తరువాత చాళుక్యులను పడగొట్టిన రాష్ట్రకూటులు, హర్షవర్ధనుడిపై విజయం సాధించిన రాజవంశాన్ని ఓడించారని, తద్వారా పులకేశినుడి విజయాన్ని పరోక్షంగా ధృవీకరించారు.

ఐహోళే శాసనం కవితాత్మకంగా ఇలా చెబుతోంది: పులకేశిన్ ఏనుగులు నర్మదా నది పక్కన ఉన్న వింధ్య పర్వతాల పరిసరాలకు దూరంగా ఉండవలసి వచ్చింది , ఎందుకంటే అవి "తమ భారీతనంతో పర్వతాలకు పోటీగా నిలిచాయి". చరిత్రకారుడు కె.ఎ. నీలకంఠ శాస్త్రి దీనిని పులకేశిన్ "తన ఏనుగుల దళాలను కష్టతరమైన వింధ్య భూభాగంలోకి పంపలేదు" అని, మరియు కనుమలను పదాతి దళంతో కాపలా కాశాడని అర్థం చేసుకున్నారు. శ్రీనంద్ ఎల్. బాపట్, ప్రదీప్ ఎస్. సోహోనీ ప్రకారం, హర్ష రాజ్యంపై దాడి చేసే ప్రయత్నంలో పులకేశి సైన్యం తరువాత వింధ్యాలను దాటడానికి ప్రయత్నించింది, కానీ విఫలమైందని ఈ శాసనం సూచిస్తుంది, బహుశా అందుకే పులకేశిన్ పాలనలోని రెండు శాసనాలు మాత్రమే హర్షుడితో అతని సంఘర్షణను ప్రస్తావిస్తున్నాయి. 

## పరిణామం
పరమేశ్వర అనే బిరుదును, అంటే 'గొప్ప ప్రభువు లేదా ప్రభువుల ప్రభువు', ఉత్తరాన హర్షవర్ధనుడిని ఓడించిన తరువాత రెండవ పులకేశి స్వీకరించాడు. పల్లవులు, పాండ్యులు, చోళులు, హర్షవర్ధన (పుష్యభూతి), వజ్రతలపై విజయాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన వల్లభ లేదా కర్నాట బాల సైన్యాన్ని వారు ఓడించారని రాష్ట్రకూట రికార్డులు వివరిస్తున్నాయి, తద్వారా పరోక్షంగా చాళుక్య శాసనాలు హర్షను ఓడించాయని ధృవీకరిస్తున్నాయి 

## జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
అనేక కన్నడ సంఘాలు ఈ విజయాన్ని ఉత్తరాది ఆధిపత్యాన్ని పడగొట్టే గొప్ప సంఘటనగా జరుపుకుంటాయి. కర్ణాటక ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రి సిద్ధారామయ్య కూడా దీనిని ఒక శక్తివంతమైన విజయంగా పేర్కొన్నారు, 7వ శతాబ్దపు చాళుక్య రాజు పులకేశి తరువాత తనను తాను బలమైన దక్షిణ సత్రాప్గా ముద్రవేసే ప్రయత్నాలలో 'ఉత్తర దిగుమతులను' ఎగతాళి చేయడం కూడా ఉంది. కన్నడ నటుడు ధనంజయ కూడా తనకు విగ్రహాలపై ఆసక్తి లేదని, అయితే ప్రజలు రెండవ పులికేశి గురించి చదవాలని, రాజు రెండవ పులకేశి తనకు, కన్నడిగ సమాజానికి స్ఫూర్తిదాయకులలో ఒకరని అన్నారు.
[thumb|కర్ణాటక రాజధాని [బెంగళూరు పులకేశి చిత్రలేఖనం]]
thumb|బాదామి లోని పులకేశి విగ్రహం (పూర్వ చాళుక్య రాజధాని)

## ఇవి కూడా చూడండి
* వేదలై యుద్ధం
* పరమకుడి యుద్ధం
* పున్నైకాయల్ యుద్ధం
## మూలాలు

వర్గం:చరిత్ర
వర్గం:యుద్ధాలు
వర్గం:చాళుక్యులు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:చాళుక్య సంస్థానం
వర్గం:భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన వంశములు
ఉస్తాద్ మొయినుద్దీన్ ఖాన్

**ఉస్తాద్ మొయినుద్దీన్ ఖాన్** ఒక భారతీయ శాస్త్రీయ వాయిద్యకారుడు, గాయకుడు, సారంగి విద్వాంసుడు. జైపూర్‌కు చెందిన ఆయన హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో జైపూర్ ఘరానాకు చెందినవారు.

ఖాన్ జైపూర్ ఆల్ ఇండియా రేడియోలో సోలో కార్యక్రమాలలో తన సంగీతాన్ని ప్రదర్శించారు. 2014లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీని ప్రదానం చేసింది.

మొయినుద్దీన్ ఖాన్, ఆయన కుటుంబం తరతరాలుగా ఈ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు, ఆయన కుమారుడు శ్రీ మోమిన్ ఖాన్ అత్యున్నత స్థాయిలో సారంగి వాయిస్తూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యటిస్తున్న 8వ తరం వ్యక్తి.

## తొలి జీవితం, నేపథ్యం
మొయినుద్దీన్ ఖాన్ జైపూర్‌లోని సంప్రదాయ సంగీత విద్వాంసుల కుటుంబానికి చెందినవారు. ఖాన్ సాబ్‌కు సంగీత కళ వారసత్వంగా లభించింది, 7 సంవత్సరాల వయస్సులో ప్రముఖ సారంగి విద్వాంసుడైన తన తండ్రి ఉస్తాద్ మెహబూబ్ ఖాన్ వద్ద సారంగిలో సంగీత శిక్షణ ప్రారంభించారు. ఖాన్ స్వయంగా ఎంతో మంది విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇచ్చారు, వారిలో ప్రముఖ పండిట్ రామ్ నారాయణ్‌జీ అత్యంత అద్భుతమైనవారు. ఉస్తాద్ మొయినుద్దీన్ ఖాన్ ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసుల కుటుంబం నుండి వచ్చారు. ఖాన్ ఎంతో మంది విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇచ్చారు, వారిలో పండిట్ రామ్ నారాయణ్ అత్యంత ప్రముఖులు. ఆయన ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసుల కుటుంబం నుండి వచ్చారు.

## వృత్తి
ఆయన జైపూర్ ఆల్ ఇండియా రేడియోలో సారంగి విద్వాంసుడిగా చాలా సంవత్సరాలు పనిచేశారు. సంవత్సరాలుగా ఆయన ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని దూరదర్శన్ టెలివిజన్ ఛానెల్‌లో, ఆల్ ఇండియా రేడియోలో సోలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. అంతేకాకుండా ఆయన ఫ్రాన్స్, చెక్ రిపబ్లిక్, డెన్మార్క్, జర్మనీ, ఇతర యూరోపియన్ దేశాలలోని కచేరీలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. ఆయన వివిధ కచేరీలలో బడే గులామ్ అలీ ఖాన్, అమీర్ ఖాన్, భీమ్‌సేన్ జోషి, బేగం అక్తర్, ఫయాజ్ ఖాన్ వంటి ప్రముఖ గాయకులకు, తబలా విద్వాంసుడు జాకీర్ హుస్సేన్‌కు సారంగిలో సహకారం అందించారు.

పుష్కర్‌లో చిత్రీకరించబడిన 1999 ఆంగ్ల చిత్రం *హోలీ స్మోక్!* లోని ఒక సన్నివేశంలో కనిపించడం ద్వారా ఆయన తన సారంగి ప్రదర్శనలకు ప్రశంసలు అందుకున్నారు. ఆయన తన శిష్యులతో కలిసి సారంగి వాయిస్తున్నట్లు చూపించారు, నటి కేట్ విన్స్‌లెట్ కూడా ఈ సన్నివేశంలో నటించారు.

## పురస్కారాలు, గుర్తింపులు
ఖాన్ తన కెరీర్‌లో 1994 గణతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా రాష్ట్ర స్థాయి పురస్కారంతో సహా పలు రాష్ట్ర స్థాయి, జాతీయ స్థాయి పురస్కారాలను గెలుచుకున్నారు. 2001-2002 సంవత్సరానికి గాను రాజస్థాన్ సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం ఆయనకు లభించింది. శాస్త్రీయ సంగీత ప్రోత్సాహానికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను 2006లో ఉదయ్‌పూర్‌ మహారాణా మేవార్ ఫౌండేషన్ ఇచ్చే వార్షిక డాగర్ ఘరానా గౌరవాన్ని ఆయన అందుకున్నారు.

ఆయన తన చివరి రోజులను జైపూర్‌ వాల్డ్ సిటీ పరిధిలోని కళ్యాణ్‌జీ కా రాస్తా ప్రాంతంలో గడిపారు, అక్కడ ఆయన మరణించే వరకు గురు-శిష్య సంప్రదాయం అనుసరిస్తూ తన శిష్యులకు సారంగి, వయోలిన్, హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ గానం బోధించడం కొనసాగించారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 

వర్గం:జన్మస్థలం తెలియని వ్యక్తులు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:ఆకాశవాణి వ్యక్తులు
వర్గం:Articles with hCards
వర్గం:Short description is different from Wikidata
వర్గం:Articles with short description