open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
పద్మ పురస్కార గ్రహీతల జాబితా - 2026

పద్మ పురస్కారం భారతదేశ ప్రభుత్వం అందించే అత్యున్నత పురస్కారం. 2026వ సంవత్సరానికి గాను వివిధ రంగాలకు చెందిన - 131 మంది (పద్మ విభూషణ్ పురస్కారం - 5, పద్మభూషణ్ పురస్కారం - 13, పద్మశ్రీ పురస్కారం - 113) పద్మ పురస్కారాలకు ఎంపికయ్యారు. వీరిలో 2 జంటలు (ఇద్దరికీ కలిపి ఒక పురస్కారంగానే లెక్కిస్తారు), 19 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఈ జాబితాలో 6 విదేశీయులు/ విదేశాలలో స్థిరపడిన భారతీయులు ఉన్నారు. ఇంకా ఈసారి 16 మందికి మరణానంతరం పురస్కారం ప్రకటించారు.

## పద్మ విభూషణ్ పురస్కారం
అసాధారణమైన విశిష్ట సేవ కొరకు ఇచ్చేది పద్మ విభూషణ్ పురస్కారం. ఇది భారతదేశంలో రెండవ అత్యధిక పౌర పురస్కారం. 2026లో 5మందికి ఈ పురస్కారం ప్రకటించారు.

## పద్మభూషణ్ పురస్కారం
అధిక స్థాయి విశిష్ట సేవ కొరకు ఇచ్చేది పద్మభూషణ్ పురస్కారం. ఇది భారతదేశంలో మూడవ అత్యధిక పౌర పురస్కారం. 2026లో 13మందికి ఈ పురస్కారం ప్రకటించారు.

## పద్మశ్రీ పురస్కారం
విశిష్ట సేవ కొరకు అవార్డు ఇచ్చేది పద్మశ్రీ పురస్కారం. ఇది భారతదేశంలో నాల్గవ అత్యధిక పౌర పురస్కారం. 2026లో 113మందికి ఈ పురస్కారం ప్రకటించారు.

## మూలాలు

వర్గం:పద్మ పురస్కారాలు
వర్గం:పురస్కారాలు
హెమోప్రోవా చుటియా

**హేమోప్రోవా చుటియా** (జననం 1955 సెప్టెంబర్ 22) అస్సాంలోని దిబ్రూఘర్‌లో నివసించే భారతీయ చేనేత నేత, కళాకారిణి. ఆమె పత్తి, పట్టు, ఉన్ని & సంక్లిష్టంగా కత్తిరించిన వెదురు వంటి విభిన్న బట్టలను ఉపయోగించి వివిధ రకాల సృష్టిలను రూపొందించింది.  ఆమె 2022లో అస్సాం ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసిన అస్సాం గౌరవ్ అవార్డుతో సహా ఆమె ఈ కళలో  చేసిన కృషికిగాను వివిధ అవార్డులు, గౌరవాలను అందుకుంది. 
## ప్రారంభ జీవితం & వృత్తి
హేమోప్రోవా 1955 సెప్టెంబర్ 22న అస్సాం రాష్ట్రంలోని దిబ్రూగఢ్ జిల్లాలోని ఫోటికాచోవా అభయ్పురియా గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆమె తండ్రి ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా పని చేశాడు.  ఆమె పరిస్థితుల కారణంగా మెట్రిక్యులేషన్ స్థాయి వరకు మాత్రమే తన విద్యను పూర్తి చేయగలిగింది.

హేమోప్రోవా తన చేనేతను ఉపయోగించి నాలుగు పుస్తకాలను రూపొందించింది. ఈ పుస్తకాలలో శ్రీమంత శంకరదేవ రచించిన "గుణమాల", మాధవ్దేవ రచించిన 'నామ్ ఘోసా ", అస్సామీ, సంస్కృత, ఆంగ్ల భాషలలో భగవద్గీత ఉన్నాయి. అస్సామీ "బర్నాబ్ అస్త్ర" అనే సాంకేతికతను ఉపయోగించి, ఆమె ప్రతి వచనాన్ని నాలుగు వేర్వేరు వస్త్రాలపై నేసింది. నల్ల ఉన్నిగల ముగా వస్త్రంతో తయారు చేసిన "గుణమాల" వస్త్రం 80 అడుగుల పొడవు, 18 అంగుళాల వెడల్పు కలిగి ఉంటుంది. "నమ్గుఖా" వస్త్రం 200 అడుగుల పొడవు, 2 అడుగుల వెడల్పు కలిగి ఉంటుంది, ఇది ముగా పట్టు, నల్ల ఉన్ని తో తయారు చేయబడుతుంది. "భగవద్గీత" ను సంస్కృతం, ఆంగ్లం రెండింటిలోనూ ముగా పట్టు, ఆకుపచ్చ ఉన్నిని ఉపయోగించి నేయబడింది. సంస్కృత "బర్నబాస్త్ర" 150 అడుగుల పొడవు, 2 అడుగుల వెడల్పు కలిగి ఉండగా, ఆంగ్ల "బర్నబస్త్ర" 280 అడుగుల పొడవు, 2 అడుగల వెడల్పుతో ఉంది.

## అవార్డులు & గౌరవాలు
***2023**: కళారంగంలో భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము చేత న్యూఢిల్లీలో పద్మశ్రీ అవార్డు.

***2021**: అస్సాం ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసిన అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలలో ఒకటైన అస్సాం గౌరవ్ అవార్డును అందుకుంది.

***2018-2020**: ఆమె నేతకు ఐ కనక్లాట అవార్డు, బకుల్ బాన్ అవార్డు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ చేనేత, వస్త్ర అవార్డును అందుకుంది.
## మూలాలు

వర్గం:1955 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన అసోం వ్యక్తులు
మినోరు హర

**మినొరు హరా** (9 సెప్టెంబర్ 1930-1 నవంబర్ 2021) జపనీస్ రచయిత, ఇండాలజిస్ట్, ఫిలాలజిస్ట్ & సంస్కృత, బౌద్ధ సాహిత్యం & తత్వశాస్త్రం పండితుడు.

## జీవితచరిత్ర
మినొరు హరా టోక్యో విశ్వవిద్యాలయంలో ఎమెరిటస్ ప్రొఫెసర్‌గా పని చేశాడు. ఆయన రచనలలో సంస్కృతంలో ప్రేమ కోసం పదాలు, *స్మృతి సాహిత్యంలో తపస్*,  పాశుపత సిద్ధాంతం వేదాంతులు ప్రసారం చేసినట్లుగా,  *పూర్ణ-కుంభంపై ఒక గమనిక* ఉన్నాయి. *బుద్ధ చరిత బుద్ధ నో షో "గై*, మెమోరియల్ ఓజిహారా యుటాకా స్టడియా ఇండోలాజికా, స్టడీస్ ఆన్ ఇండియన్ ఫిలాసఫీ అండ్ లిటరేచర్ ఇన్ జపాన్, 1973-1983 అతని  ఇతర ప్రచురణలు. అతను జపాన్ అకాడమీ ఎన్నికైన సభ్యుడు (2000). ఆయన భారతీయ సాహిత్యం, విద్యకు చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 2009లో ఆయనకు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ ప్రదానం చేసింది. హరానందలహరి (వాల్యూమ్ ఇన్ హానర్ ఆఫ్ ప్రొఫెసర్ మినోరు హరా) అనేది హరా గౌరవార్థం పియట్రో చిరిచెట్టి ప్రచురించిన పుస్తకం. 

హరా 1 నవంబర్ 2021న 91 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1930 జననాలు
వర్గం:2021 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:జపాన్ వ్యక్తులు
సుందరం రామకృష్ణన్ (సామాజిక కార్యకర్త)

సుందరం రామకృష్ణన్ లేదా ఎస్. రామకృష్ణన్ (1922 జూలై 22 - 2003 ఫిబ్రవరి 14)  ఒక భారతీయ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, సామాజిక కార్యకర్త. ఆయన భారతీయ విద్యాభవన్ డైరెక్టర్ జనరల్‌గా  భారతీయ సంస్కృతి విలువలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాప్తి చేయడానికి చేసిన నాయకత్వానికి ఆయన విస్తృతంగా ప్రసిద్ధి చెందారు, ఆయన దేశానికి చేసిన సేవకు భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ & పద్మభూషణ్ రెండింటినీ ప్రదానం చేసింది. 

రామకృష్ణన్ మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ (ఇప్పుడు కేరళ) లోని త్రిస్సూర్ లోని పుష్పగిరిలో జన్మించారు. రామకృష్ణన్ తన పాఠశాల రోజుల్లో, హిందూ దేవాలయాలలో అంటరానితనాన్ని నిర్మూలించడానికి వైకోమ్, గురువాయూర్ సత్యాగ్రహం సమయంలో మలబార్ జిల్లా సందర్శించిన తరువాత మహాత్మా గాంధీ, కంచి కామకోటి పీఠం అప్పటి పరమాచార్యులు చంద్రశేఖరేంద్ర సరస్వతి బాగా ప్రభావితమయ్యారు. ఆయన 1939లో ఉపాధి కోసం బొంబాయి వచ్చి, ఒక సంవత్సరం తరువాత గాంధీజీ ప్రారంభించిన వ్యక్తిగత సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో చేరి నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమం చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. ఆయన 1942లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ సమయంలో పూణే లోని యరవాడ సెంట్రల్ జైలు ఖైదు చేయబడ్డాడు.

భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ నాయకులతో సన్నిహిత సంబంధం కలిగి, తరువాత 15 జూన్ 1945న అహ్మద్‌నగర్ ఫోర్ట్ జైలు నుండి పటేల్ విడుదలైన తరువాత 1946లో భారతదేశానికి వచ్చిన క్యాబినెట్ మిషన్ సమయంలో సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా పని చేశాడు. 

భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత ప్రభుత్వ సేవను కొనసాగించడానికి ఇష్టపడని సర్దార్ పటేల్, రామకృష్ణన్ను భారతీయ విద్యాభవన్ను స్థాపించిన కె. ఎం. మున్షికి పరిచయం చేశాడు, తరువాత 1947లో కార్యదర్శిగా చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఆయన ముఖ్యంగా హిందూ-ముస్లిం ఐక్యతకు అంకితభావంతో ఉన్నాడు, 1991లో జాతీయ సమైక్యత మండలి సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. వడకంచేరిలోని అకమలలోని భవన్ ఎస్. రామకృష్ణన్ మెమోరియల్ పబ్లిక్ స్కూల్కు ఆయన జ్ఞాపకార్థం పేరు పెట్టాడు.

## భారతీయ విద్యా భవన్
రామకృష్ణన్ తన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం భారతీయ విద్యాభవన్ ద్వారా గాంధీ ఆలోచనలు, భారతీయ సంస్కృతిని వ్యాప్తి చేయడానికి అంకితం చేశారు. ఆయన 56 సంవత్సరాలు భవన్‌కు సేవలందించాడు, 1947లో 25 సంవత్సరాల వయస్సులో కార్యదర్శిగా చేరాడు, తదనంతరం 1971లో భవన్ వ్యవస్థాపకుడు మున్షిజీ మరణం తరువాత, 2003లో తన మరణం వరకు డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.

## మరణం
రామకృష్ణన్  2003 ఫిబ్రవరి 14న వాలెంటైన్స్ డే రోజున ముంబైలోని తన నివాసంలో భారీ గుండెపోటుతో మరణించాడు. 

## పౌర గౌరవాలు
రామకృష్ణన్ కు 1991లో పద్మశ్రీ, 2001లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాలు లభించాయి.

## మూలాలు

వర్గం:1922 జననాలు
వర్గం:2003 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
డేవిడ్ ఆర్. సియెమ్లిహ్

**డేవిడ్ రీడ్ సియెమ్లిహ్** (జననం 22 జనవరి 1953) భారతీయ చరిత్రకారుడు, విద్యావేత్త & మాజీ సివిల్ సర్వీస్ నిర్వాహకుడు. ఆయన యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (యుపిఎస్సి) ఛైర్మన్‌గా పని చేశాడు. విద్యాపరమైన పాత్రలను పోషించాడు. ఆయన సాహిత్యం & విద్యకు చేసిన కృషికి గాను 2025లో పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నాడు. 

## కెరీర్
సియెమ్లిహ్ కాలింపాంగ్‌లోని డాక్టర్ గ్రాహంస్ హోమ్స్‌లో (1958-1970) లో చదివి, షిల్లాంగ్‌లోని సెయింట్ ఎడ్మండ్ కళాశాలలో బిఎ పూర్తి చేశాడు, తరువాత షిల్లాంగ్‌లోని నార్త్ ఈస్టర్న్ హిల్ విశ్వవిద్యాలయం (ఎన్‌ఇహెచ్‌యు) నుండి చరిత్రలో ఎంఏ (1976), ఎంఫిల్ (1980), పిహెచ్‌డి (1985) పూర్తి చేశాడు.

ఆయన సెయింట్ ఎడ్మండ్స్ కళాశాలలో లెక్చరర్‌గా ప్రారంభించి, ఆయన NEHU (1979-2011) లో పురోగతి సాధించి, విభాగాధిపతి, డీన్, రిజిస్ట్రార్, ప్రో-వైస్-ఛాన్సలర్ వంటి పాత్రలను పోషించాడు. ఆయన అక్టోబర్ 2011లో అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని రాజీవ్ గాంధీ విశ్వవిద్యాలయానికి వైస్ ఛాన్సలర్ అయ్యాడు. ఆయన యూఎస్ఏలోని నోట్రే డామే విశ్వవిద్యాలయం సందర్శక పండితుడి పాత్రను కూడా చేపట్టాడు.

ఆయన 2012లో యుపిఎస్సి సభ్యుడిగా నియమితులై, తరువాత 2017 జనవరి 4 నుండి 2018 జనవరి వరకు దాని ఛైర్మన్‌గా పని చేశాడు. 

## స్కాలర్‌షిప్
సియెమ్లీహ్ వలసరాజ్యాల/వలసరాజ్య అనంతర ఈశాన్య భారత చరిత్రలో ప్రత్యేకత కలిగి ఉన్నారు. బెంగాల్ జ్యుడిషియల్ కన్సల్టేషన్లలో ప్రాథమిక వనరులను గుర్తించిన తరువాత 1834 నుండి 1835 జూలై 17 వరకు ఖాసీ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు తిరోట్ సింగ్ విస్తృతంగా ఆమోదించబడిన మరణ తేదీని సరిచేసిన ఘనత ఆయనకు దక్కింది. తిరోట్ సింగ్ జైలులో కాకుండా ఢాకాలో గృహ నిర్బంధంలో మరణించాడని కూడా ఆయన స్పష్టం చేశారు.

## అవార్డులు, గౌరవాలు

* 2025 - పద్మశ్రీ (సాహిత్యం & విద్యకు)

## ప్రచురణలు

* *బ్రిటిష్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఇన్ మేఘాలయ: పాలసీ అండ్ ప్యాటర్న్* (1989)
* దే డేర్డ్ టు హోప్: ది హోలీ క్రాస్ కాంగ్రిగేషన్ ఇన్ ఇండియా (2000)
* *సర్వే ఆఫ్ రీసెర్చ్ ఇన్ హిస్టరీ ఆన్ నార్త్ ఈస్ట్ ఇండియా, 1970-1990* (2000)
* ఎర్లీ స్టేట్స్ ఇన్ నార్త్ ఈస్ట్ ఇండియా (కో-ఎడ్., ఆస్ట్రల్ పబ్లిషర్స్, 2013)
* *ఆన్ ది ఎడ్జ్ ఆఫ్ ఎంపైర్ - ఫోర్ బ్రిటిష్ ప్లాన్స్ ఫర్ నార్త్ ఈస్ట్ ఇండియా* (2014)
* లెయర్స్ ఆఫ్ హిస్టరీ: ఎస్సేస్ ఆన్ ది ఖాసీ-జైంటియాస్  (2015)

## మూలాలు

వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:2015 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన అసోం వ్యక్తులు
సయ్యద్ మహ్మద్ షర్ఫుద్దీన్ క్వాద్రీ

**సయ్యద్ మొహమ్మద్ షర్ఫుద్దీన్ క్వాద్రి** (25 డిసెంబర్ 1901 - 30 డిసెంబర్ 2015) భారతీయ స్వాతంత్ర్య కార్యకర్త , గాంధేయవాది & యునాని వైద్య విధాన వైద్యుడు. ఆయన 1930 నాటి ఉప్పు యాత్రలో ఆయన గాంధీజీతో పాటు కటక్ జైలులో బ్రిటిష్ పాలన నిర్బంధించినప్పుడు భారత నాయకుడికి జైలు సహచరుడిగా ఉన్నాడు. ఆయన హిక్మత్-ఎ-బంగాలా అనే వైద్య పత్రికను స్థాపించాడు, కలకత్తా యునాని వైద్య కళాశాల, ఆసుపత్రిని స్థాపించిన వ్యక్తుల సమూహంలో ఉన్నాడు. షర్ఫుద్దీన్ ఖాద్రి భారతీయ వైద్యశాస్త్రానికి చేసిన సేవలకుగాను భారత ప్రభుత్వం 2007లో ఆయనకు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ ప్రదానం చేసింది. 
## జీవితచరిత్ర
సయ్యద్ మొహమ్మద్ షర్ఫుద్దీన్ క్వాద్రి 1901 డిసెంబర్ 25న భారతదేశంలోని బీహార్ రాష్ట్రంలోని నవాడా జిల్లాలోని కుమ్రవాలో యునాని ప్రాక్టీషనర్ అయిన మొహమ్మద్ మోహిబ్బుద్దీన్ కు జన్మించాడు. ఆయన ముప్పైల మధ్యలో ఉన్నప్పుడు తన కుటుంబం కలకత్తాకు తరలివెళ్లింది, అక్కడ ఆయన తన జీవితాంతం గడిపాడు. తన తండ్రి నుండి యునాని వైద్యం నేర్చుకున్న తన తండ్రికి సహాయం చేశాడు. ఆయన ఈ సమయంలో భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొన్నాడు, 1930లో గాంధీజీతో కలిసి సాల్ట్ మార్చిలో పాల్గొని జైలు పాలయ్యాడు. ఆయన స్వాతంత్ర్య కార్యకర్తలతో తన అనుబంధాన్ని కొనసాగించాడు, తరువాత భారతదేశానికి మొదటి రాష్ట్రపతి అయిన రాజేంద్ర ప్రసాద్ శ్వాసకోశ సమస్యల కారణంగా అనారోగ్యానికి గురైనప్పుడు, కాబోయే అధ్యక్షుడికి చికిత్స చేయడంలో క్వాద్రి తన తండ్రికి సహాయం చేశాడు.

సయ్యద్ మొహమ్మద్ షర్ఫుద్దీన్ ఖాద్రి వలసరాజ్యాల భారతదేశ విభజనకు మద్దతు ఇచ్చిన రెండు దేశాల సిద్ధాంతాన్ని వ్యతిరేకించాడు.  

క్వాద్రీ హిక్మత్-ఎ-బంగాలా అనే వైద్య పత్రికను స్థాపించాడు, ఇది యునాని వైద్య విధానంపై దృష్టి సారించింది, అయితే నిధుల కొరత కారణంగా ఈ పత్రిక చివరికి మూసివేయబడింది. ఆయన 1994లో కలకత్తా యునాని మెడికల్ కాలేజ్ అండ్ హాస్పిటల్ స్థాపనలో సయ్యద్ ఫైజాన్ అహ్మద్‌కు ఆయన సహాయం చేశాడు. కోల్కతా హాజీ మొహ్సిన్ స్క్వేర్‌లో ఒక ఔషధశాలను నడుపుతూ రోగులకు ఉచితంగా చికిత్స చేశాడు. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 2007లో పద్మభూషణ్ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. ఆయన 2015 డిసెంబర్ 30న 114 సంవత్సరాల వయస్సులో కోల్‌కాతాలోని తన రిపన్ స్ట్రీట్ నివాసంలో మరణించాడు, అతని ఏడుగురు పిల్లలు ఉన్నారు. 

## మూలాలు

వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:2015 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వేద రత్తన్ మోహన్

**వేద్ రత్తన్ మోహన్** (మరణం 1973) భారతీయ వ్యాపారవేత్త, ఐకానిక్ వాటెడ్ ఇండియన్ డార్క్ రమ్ అయిన ఓల్డ్ మాంక్ సృష్టికర్త.  ఆయనమోహన్ మీకిన్ వ్యవస్థాపకుడు నరేంద్ర నాథ్ మోహన్ కు జన్మించి తన తండ్రి మరణం తరువాత 1969లో కంపెనీని చేపట్టారు. మేనేజింగ్ డైరెక్టర్‌గా ఆయన పదవీకాలంలో, కంపెనీ మూడు డిస్టిలరీలు, రెండు సారాబట్టీలను జోడించడానికి విస్తరించింది. అల్పాహారం, ఆహారం & రసాలను, గాజు తయారీ, వెనిగర్లు & శీతల నిల్వ వంటి కొత్త వ్యాపార మార్గాలను జోడించింది. ఆయన ఓల్డ్ మాంక్ తో పాటు సోలన్ నంబర్ 1 & *గోల్డెన్ ఈగిల్*, అనే రెండు ప్రసిద్ధ మద్యం బ్రాండ్లను పరిచయం చేశాడు. రెండు పర్యాయాలు లక్నోమేయర్‌గా, రాజ్యసభ సభ్యుడిగా పని చేశాడు. ఆయన పౌర కార్యకలాపాలను ప్రారంభించడానికి సీనియర్ రాజనీతిజ్ఞుడు నిర్మల్ చంద్ర చతుర్వేది, ఎంఎల్సి ప్రోత్సాహాన్ని కోరాడు. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 1967లో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది. ఆయన 1971లో మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ అందుకున్నాడు.

మోహన్ 1970లో 45 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు. మోహన్ మీకిన్ తో సంబంధం లేని రాకీ మోహన్, అతని కుమారుడు & కంపెనీ మాజీ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ కపిల్ మోహన్ అతని సోదరుడు.
## మూలాలు

వర్గం:1973 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
అక్షయ్ కర్నేవర్

**అక్షయ్ కిషన్‌రావ్ కర్నేవర్** (జననం 12 అక్టోబర్ 1992) విదర్భ తరపున ఆడే భారతీయ క్రికెటర్. అతను డిసెంబర్ 10, 2015న 2015–16 విజయ్ హజారే ట్రోఫీలో లిస్ట్ A అరంగేట్రం చేశాడు. అతను జనవరి 3, 2016న 2015–16 సయ్యద్ ముష్తాక్ అలీ ట్రోఫీలో తన ట్వంటీ20 అరంగేట్రం చేశాడు. అతను కుడిచేతి ఆఫ్ స్పిన్నర్‌గా ప్రారంభించాడు, కానీ అతను ఎడమ చేతితో రాయడం తప్ప మిగతావన్నీ చేస్తాడు కాబట్టి, అతను ఎడమచేతి వాటం ఆర్థోడాక్స్‌ను నెమ్మదిగా బౌలింగ్ చేయడం నేర్చుకోవాలని ప్రోత్సహించబడ్డాడు.

అతను అక్టోబర్ 27, 2016న 2016–17 రంజీ ట్రోఫీలో విదర్భ తరపున తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేసాడు. అక్టోబర్ 2017లో, అతను ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో తన తొలి ఐదు వికెట్ల ప్రదర్శనను సాధించాడు, 2017–18 రంజీ ట్రోఫీలో పంజాబ్‌పై 47 పరుగులకు 6 వికెట్లు పడగొట్టాడు. అతను 2018–19 విజయ్ హజారే ట్రోఫీలో విదర్భ తరపున అత్యధిక వికెట్లు తీసిన బౌలర్, ఏడు మ్యాచ్‌లలో పదిహేను మందిని అవుట్ చేశాడు.

2021 నవంబర్ 8న, విదర్భ, మణిపూర్ మధ్య జరిగిన 2021–22 సయ్యద్ ముష్తాక్ అలీ ట్రోఫీ మ్యాచ్‌లో, కర్నేవార్ ట్వంటీ20 క్రికెట్ మ్యాచ్‌లో ఒక్క పరుగు కూడా ఇవ్వకుండా నాలుగు ఓవర్లు బౌలింగ్ చేసిన మొదటి బౌలర్‌గా నిలిచాడు. మరుసటి రోజు, సిక్కింతో జరిగిన విదర్భ మ్యాచ్‌లో, కర్నేవార్ హ్యాట్రిక్ సాధించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:విదర్భ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1992 జననాలు
ఎం.ఆర్. కురుప్

**మాధవన్ పిళ్లై రామకృష్ణ కురుప్** భారతీయ రాకెట్ శాస్త్రవేత్త, విక్రమ్ సారాభాయ్ అంతరిక్ష కేంద్రంలో భారతదేశంలో మొట్టమొదటి ఘన రాకెట్ చోదక కేంద్రాన్ని స్థాపించాడు. ఆయన తిరువనంతపురం విఎస్ఎస్సి సెంటర్ డైరెక్టర్‌గా ఆగ్మెంటెడ్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (ఎఎస్ఎల్వి) ను విజయవంతంగా ప్రయోగించడానికి సహకరించినట్లు తెలుస్తుంది. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 1990లో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది. 

## జీవితచరిత్ర
కురుప్ దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన కేరళ చెంగన్నూర్ న్యాయవాది సి. ఎన్. మాధవన్ పిళ్ళైకు జన్మించారు. ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ (ఇస్రో) కి చెందిన విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేస్ సెంటర్ (విఎస్ఎస్సి) లో చేరడం ద్వారా కురుప్ తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు. ఆయన విఎస్ఎస్సిలో జనరల్ మేనేజర్, డిప్యూటీ డైరెక్టర్, కెమికల్స్, మెటీరియల్స్ అండ్ ప్రొపల్షన్ యూనిట్ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ వంటి వివిధ హోదాల్లో పని చేశాడు, అక్కడ అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్త ఎపిజె అబ్దుల్ కలామ్తో కలిసి పనిచేసే అవకాశం లభించింది, తరువాత అతను భారత రాష్ట్రపతి అయ్యాడు. అక్కడ తన పదవీకాలంలో పదవీకాలంలో, ప్రొపెల్లెంట్లు, ప్రొపల్షన్ & పైరోటెక్నిక్‌ల కోసం దేశంలో మొట్టమొదటి ఘన రాకెట్ ప్రొపల్షన్ ప్లాంట్‌ను స్థాపించాడు. ఆయన కురుప్, వసంత్ గోవారికర్, ఎ. ఇ. ముత్తునాయకం, ఉడిపి రామచంద్ర రావులతో కూడిన మొదటి భారతీయ ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహనాన్ని రూపొందించడానికి విక్రమ్ సారాభాయ్ ఎంపిక చేసిన బృందంలో సభ్యుడు. ఆయన రెండవ దశకు డిజైన్ ప్రాజెక్ట్ లీడర్ మరియు 1979 ఆగస్టు 10 న వాహనం ప్రారంభించబడే వరకు ఈ ప్రాజెక్ట్‌తో సన్నిహితంగా సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు. ఆయన తరువాత ఆంధ్రప్రదేశ్ శ్రీహరికోట సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రానికి వెళ్లాడు, 1970లలో ఇదే విధమైన కర్మాగారాన్ని స్థాపించాడు, షార్ సెంటర్ డైరెక్టర్‌గా సేవ నుండి పదవీ విరమణ చేశాడు. 

ఆయనను భారత ప్రభుత్వం 1990 గణతంత్ర దినోత్సవ గౌరవ జాబితాలో పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారానికి చేర్చింది. ఆయన ఇండియన్ సొసైటీ ఫర్ నాన్-డిస్ట్రక్టివ్ టెస్టింగ్ గౌరవార్థం వార్షిక ఉపన్యాసం, ఎం. ఆర్. కురుప్ మెమోరియల్ లెక్చర్‌ను ఏర్పాటు చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన కేరళ వ్యక్తులు
వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు
జి.బి. పరుల్కర్

**గురుకుమార్ భాలచంద్ర పరుల్కర్** (1 డిసెంబర్ 1931 - 4 మే 2021) భారతీయ కార్డియోథొరాసిక్ సర్జన్, కింగ్ ఎడ్వర్డ్ మెమోరియల్ హాస్పిటల్, సేథ్ గోర్ధాండాస్ సుందర్‌దాస్ మెడికల్ కాలేజీలో ఎమెరిటస్ ప్రొఫెసర్. ఆయన 1984లో అసోసియేషన్ ఆఫ్ సర్జన్స్ ఆఫ్ ఇండియా అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు.

## జీవితచరిత్ర
జి.బి. పరుల్కర్ 1931 డిసెంబర్ 1న మహారాష్ట్ర ముంబై జన్మించిన పరుల్కర్, భారతదేశంలో కార్డియాక్ సర్జరీకి మార్గదర్శకులైన ప్రఫుల్ల కుమార్ సేన్ సహచరుడిగా పనిచేశాడు. ముంబై విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రుడైన ఆయన బేలర్ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడిసిన్ అధునాతన శిక్షణ పొందాడు మరియు భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, భారతదేశంలో బృహద్ధమని సంబంధ రక్తనాళాల విచ్ఛేదనం అల్పోష్ణ ప్రసరణ నిరోధ సాంకేతికతను ప్రవేశపెట్టాడు. అరుణ షాన్బాగ్ కేసులో బాధితురాలికి చికిత్స చేసిన వైద్యులలో ఆయన ఒకడు. 
పరుల్కర్ 1997లో మెడికల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా నుండి డాక్టర్ బిసి రాయ్ అవార్డును అందుకున్నాడు. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 1998లో మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ సత్కరించింది. ఆయన మహారాష్ట్ర యూనివర్శిటీ ఆఫ్ హెల్త్ సైన్సెస్ 2009 ది *మారథాన్ టీచర్ అవార్డు* కూడా అందుకున్నాడు, అనేక ఇతర గౌరవాలను అందుకున్నాడు.

పారుల్కర్ 4 మే 2021న 89 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1931 జననాలు
వర్గం:2021 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
బాబురావ్ యాదవ్

**బాబూరావు అల్గు యాదవ్** (జననం 6 నవంబర్ 1982) భారతీయ క్రికెటర్, అతను విదర్భ క్రికెట్ జట్టు, రైల్వేస్ క్రికెట్ జట్టు తరపున, ఇండియన్ క్రికెట్ లీగ్‌లో అహ్మదాబాద్ రాకెట్స్, హైదరాబాద్ హీరోస్ తరపున ఆడుతున్నాడు. అతను కుడిచేతి వాటం బ్యాట్స్‌మన్, కుడిచేతి మీడియం పేస్ బౌలింగ్ చేయగలడు. అతను చంద్రపూర్‌లో జన్మించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:విదర్భ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1982 జననాలు
యం.సి. దాసు

**యం.సి. దాసు** ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన విద్యావేత్త, రంగస్థల కళాకారుడు.

## జననం
మండా చిరంజీవి దాసు (యం.సి. దాస్‌ గా ప్రసిద్ధుడు). దాస్ శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని అరసవల్లిలో 1944, మే 1 న జన్మించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన విద్యావేత్త, రంగస్థల కళాకారుడు. ఆంధ్ర లయోలా కళాశాలలో ప్రొఫెసర్‌గా సేవలందించి పదవీ విరమణ చేశారు. అలాగే ఆయన మేనేజ్‌మెంట్ కన్సల్టెంట్‌గా కూడా పనిచేశారు. 

## విద్య
ఆయన శ్రీకాకుళంలోని మునిసిపల్ హై స్కూల్‌లో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేశారు. 1967లో శ్రీకాకుళంలోని ప్రభుత్వ కళాశాలలో వాణిజ్య శాస్త్రంలో డిగ్రీ పూర్తిచేసి, అనంతరం ఎం.కాం. కూడా చేశారు. తర్వాత ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో విజయవాడ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ – ఒక కేస్ స్టడీ అనే అంశంపై సివిక్ సౌకర్యాల నిర్వహణపై పీహెచ్‌డీ చేశారు.

## ఉద్యోగం
దాస్ 1970లో ఆంధ్ర లయోలా కాలేజీ వాణిజ్య విభాగంలో లెక్చరర్‌గా చేరారు. కళాశాలలో పోస్ట్‌గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులు ప్రారంభమైన తర్వాత ఆయన ప్రొఫెసర్‌గా, అలాగే విభాగాధిపతిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. 1986లో విజయవాడలోని యూనివర్శిటీ ఆఫ్ హెల్త్ సైన్సెస్‌కు తొలి అకడమిక్ ఆఫీసర్‌గా కూడా సేవలందించారు. ఆయన ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం, కృష్ణా విశ్వవిద్యాలయం, కోనేరు లక్ష్మయ్య విశ్వవిద్యాలయంలలో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా కూడా సేవలందిస్తున్నారు. 

డిసెంబర్ 2024లో, కె.ఎల్. యూనివర్శిటీ XIV స్నాతకోత్సవంలో ఎల్‌.ఎల్‌.బీ. బ్యాచ్‌లో ప్రథమ స్థానంలో నిలిచినందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్ చేతుల మీదుగా ఆయనకు స్వర్ణ పతకం ప్రదానం చేయబడింది. ఆయన విజయవాడలో చురుకైన రోటేరియన్‌గా ఉండడంతో పాటు, ప్రేరణాత్మక వక్తగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందారు.

## కళ-సామాజిక విజయాలు
సీనియర్ రంగస్థల కళాకారుడిగా గుర్తింపు పొందిన మండ చిరంజీవి దాస్, ఆల్ ఇండియా రేడియో, టెలివిజన్, రంగస్థల నాటకాలు, సినిమాలు వంటి విభిన్న వేదికలపై తన ప్రదర్శనల ద్వారా తెలుగు నాటక రంగం, ప్రదర్శనా కళలకు విశేష సేవలందించారు.

ప్రముఖ తెలుగు రచయిత–దర్శకుడు జంధ్యాలతో  వీరికి సన్నిహిత అనుబంధం వుంది. హాస్యం- సామాజిక విమర్శలను సమన్వయపరిచే వినూత్న కథనాలను ప్రాంతీయ సినిమా-నాటక రంగాల్లో ప్రోత్సహించడంలో ఆయన పాత్రను ప్రతిబింబిస్తుంది.

విజయవాడలో ప్రతి సంవత్సరం హాస్య నాటికల పోటీలను నిర్వహించే, ఆంధ్రప్రదేశ్లో స్థానిక నాటక సంప్రదాయాలను పరిరక్షిస్తూ వర్థమాన కళాకారులను ప్రోత్సహించడానికి అంకితమైన **సుమధుర కళా నికేతన్** సంస్థకు గౌరవ అధ్యక్షుడిగా దాస్ రంగస్థల ప్రతిభను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఈ పోటీలను గత 27 సంవత్సరాలుగా విజయవంతంగా నిర్వహించారు.

సామాజిక రంగంలో, విజయవాడ రోటరీ క్లబ్‌లో క్లబ్ మెంబర్‌షిప్ చైర్‌గా సేవలందిస్తూ సక్రియ రోటేరియన్‌గా దాస్ సమాజ హితానికి సంబంధించిన సేవా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటున్నారు. వీధి పిల్లల పునరావాసానికి సంబంధించిన కార్యక్రమాలకు తన మేనేజ్‌మెంట్ కన్సల్టెంట్, హెచ్‌ఆర్‌డీ ట్రైనర్ అనుభవాన్ని వినియోగించి, స్థానిక సమూహాలకు విద్యా, ప్రేరణాత్మక కార్యక్రమాలకు మద్దతు అందిస్తున్నారు.

## మూలాలు

* https://en.wikipedia.org/wiki/Manda_Chiranjeevi_Das

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:1944 జననాలు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యక్తులు
రాకేష్ బక్షి

**రాకేష్ బక్షి** (4 జూన్ 1958 - 13 ఏప్రిల్ 2020), ఒక భారతీయ వాతావరణ మార్పు కార్యకర్త , ప్రొఫెసర్, వ్యాపారవేత్త. ఆయన సోల్‌క్రోమ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్, ఆర్ఆర్‌బీ ఎనర్జీ లిమిటెడ్‌లను స్థాపించాడు. 1991లో భారతదేశపు 4వ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి  చేతుల మీదుగా ప్రదానం అందుకున్నాడు.  ఆర్. వెంకట్రామన్, పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల రంగంలో ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా. పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో పనిచేసినందుకు ఈ అవార్డుతో సత్కరించబడిన మొదటి భారతీయుడు ఆయన.

## ప్రారంభ జీవితం
రాకేశ్ బక్షి 1958 జూన్ 4న లండన్ జన్మించారు. ఆయన నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, కురుక్షేత్ర నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు, కంప్యూటర్ సైన్స్, విదేశీ వాణిజ్యంలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ అర్హతలను సాధించాడు. ఆయన తన చదువును పూర్తి చేసిన తరువాత పునరుత్పాదక విద్యుత్ ప్లాంట్ల పరిశోధన, తయారీ, అమలు కోసం కంపెనీలను ఏర్పాటు చేశాడు. ఆయన కొంతకాలం ఐఐటిలోలెక్చరర్‌గా పని చేశాడు.

## కెరీర్
రాకేష్ బక్షి పునరుత్పాదక ఇంధన ఉత్పత్తి పరికరాల పరిశోధన, తయారీ రంగంలో పనిచేసే కింది కంపెనీల స్థాపకుడిగా గుర్తింపు పొందాడు, ప్రధానంగా పవన విద్యుత్ ఉత్పత్తి రంగంలో

* సోల్క్రోమ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్-భారతదేశంలో స్థాపించబడిన మొట్టమొదటి నిరంతర ప్లేటింగ్ సోలార్ సెలెక్టివ్ కోటింగ్ ప్లాంట్.
* ఆర్ఆర్‌బీ ఎనర్జీ లిమిటెడ్
* ఎకో ఆర్ఆర్‌బీ ఇన్ఫ్రా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్

రాకేష్ బక్షి పర్యావరణ-వ్యవస్థాపకుడిగా-పర్యావరణ అనుకూల సాంకేతికత, వ్యాపారాలలో వ్యవస్థాపకుడిగా పని చేశాడు. ఆయన పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో ఉత్పత్తులు, సేవల వాణిజ్య అనువర్తనంలో ప్రవేశించాడు. ఆయన భారతదేశంలో విద్యుత్ ఉత్పత్తికి ప్రధాన వనరుగా పవన శక్తిని స్థాపించడంలో ఆయన ముందున్నాడు. 

రాకేష్ బక్షి ఐరోపా, కెనడా నుండి అభివృద్ధి చెందిన దేశాల నుండి పునరుత్పాదక శక్తి , పవన శక్తి శక్తి రంగంలో అత్యంత అధునాతనమైన, ఉత్తమమైన పాశ్చాత్య సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలను భారత ఇంధన రంగానికి పరిచయం చేశాడు. రాకేష్ బక్షి కంపెనీలు స్పెయిన్, జర్మనీ, నెదర్లాండ్స్, డెన్మార్క్, గ్రీస్, మలేషియా, మారిషస్, బోట్స్వానా, కొరియా, ఆస్ట్రేలియా, సైప్రస్, యుకె, టర్కీ వంటి దేశాలకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పునరుత్పాదక ఇంధన ఉత్పత్తులు, సేవలను విక్రయించి ఎగుమతి చేశాయి.

## అవార్డులు, గుర్తింపులు

* పద్మశ్రీ-1991
* డెన్మార్క్ నుండి ప్రిన్స్ హెన్రిక్ మెడల్ ఆఫ్ హానర్-1997
* వాతావరణ సాంకేతిక నాయకత్వ పురస్కారం యునైటెడ్ నేషన్స్ ఫ్రేమ్వర్క్ కన్వెన్షన్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్-1999
* ఉద్యోగ్ రతన్
* 2000 మిలీనియం అవార్డు
* సోలార్ ఎనర్జీ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా నుండి సెసి బిజినెస్ లీడర్షిప్ అవార్డు-2005
* జీవిత సాఫల్య పురస్కారం
* రోటరీ యొక్క "ఫర్ ది సేక్ ఆఫ్ హానర్" అవార్డు
* ఆర్డర్ ఆఫ్ ది స్టార్ ఆఫ్ ఇటాలియన్ సాలిడారిటీ, నైట్ కమాండర్
* జర్మన్ క్రాస్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ మెరిట్

## వ్యక్తిగత జీవితం
రాకేష్ బక్షి భారతదేశంలోని అత్యంత గౌరవనీయమైన, అత్యంత ప్రసిద్ధ కుటుంబాలలో ఒకటైన బ్రిగేడియర్ డాక్టర్ కపిల్ మోహన్ (మోహన్ మీకిన్ లిమిటెడ్ చైర్మన్ & మేనేజింగ్ డైరెక్టర్) కుమార్తె సీమా బక్షిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె 11 అక్టోబర్ 2017న చెన్నైలో మరణించింది. ఆయనకు ముగ్గురు పిల్లలు శ్వేతాంబ్రి బక్షి, రితేష్ మోహన్ బక్షి, రాఘవ్ మోహన్ బక్షి ఉన్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:1958 జననాలు
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వామన్ కేంద్రే

**వామన్ కేంద్రే** భారతీయ నాటక దర్శకుడు, విద్యావేత్త . ఆయన గతంలో ఆగస్టు 2013 నుండి సెప్టెంబర్ 2018 వరకు న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా (**ఎన్‌ఎస్‌డి**) డైరెక్టర్‌గా పని చేశాడు. ఆయన నటి గౌరీ కేంద్రేను వివాహం చేసుకున్నారు, వారికీ ఒక కుమారుడు ఉన్నాడు.

## ప్రారంభ సంవత్సరాలు
వామన్ కేంద్రే భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర బీడ్ జిల్లాలోని దరద్వాదీ గ్రామానికి చెందిన రైతు కుమారుడు. 

తన పాఠశాల మరియు కళాశాల తరువాత, అతను ఔరంగాబాద్ డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ మరాఠ్వాడా విశ్వవిద్యాలయం నుండి డ్రామాటిక్స్‌లో ఒక సంవత్సరం ప్రావీణ్యత ధృవీకరణ కోర్సును పూర్తి చేసి, తరువాత ఎన్ఎస్డిలో మూడు సంవత్సరాల కోర్సుకు ఎంపికయ్యాడు.

## కెరీర్
ఆయన ఎన్ఎఫ్‌డీసి నుండి కేరళ ఆచారబద్ధమైన, జానపద నాటకాలపై పరిశోధన చేయడానికి ఫెలోషిప్ పొందాడు. ఆయన చాలా సంవత్సరాలు ముంబై నాటక కార్యకలాపాలలో చురుకుగా ఉన్నాడు. 1970ల చివరలో మహారాష్ట్ర దళిత నాటక ఉద్యమంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించిన ఘనత ఆయనది.

వామన్ కేంద్రేకు ముప్పై సంవత్సరాల బోధనా అనుభవం ఉంది. ఆయన భారతదేశంలోనూ, విదేశాల్లోనూ నాటక రంగంలోని వివిధ అంశాలపై రెండు వందల యాభైకి పైగా వర్క్షాప్లను నిర్వహించాడు. ఆయన తొమ్మిదేళ్లకు పైగా ముంబైలోని నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ది పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ థియేటర్ డెవలప్‌మెంట్ సెంటర్‌లో రీసెర్చ్ అసోసియేట్‌గా పని చేశాడు. ఆయన ఎన్‌సిపిఎ, ముంబై విశ్వవిద్యాలయం, రంగ్‌పీఠ్, ముంబై పరిపాలనా, సంస్థాగత నిర్వహణలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు.

ఆయన ఎన్‌ఎస్‌డి విజన్ ప్లాన్ కమిటీ, రాజస్థాన్ విశ్వవిద్యాలయం, జైపూర్ నాటక విభాగం  మహారాష్ట్ర సలహా కమిటీ ప్రభుత్వంలోని రాజ్య మరాఠీ వికాస్ సంస్థ, పాలక మండలి, వెస్ట్ జోనల్ కల్చరల్ సెంటర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కమిటీ, ఉదయపూర్, అకాడమిక్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ముంబై, గోవా ప్రభుత్వ విజన్ ప్లాన్ కమిటి, ఆల్ ఇండియా రేడియో, దూరదర్శన్ సలహా కమిటీ, సొసైటీ ఆఫ్ గవర్నింగ్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ సత్యజిత్ రే ఫిల్మ్ అండ్ టెలివిజన్ ఇన్స్టిట్యూట్ వంటి సలహా కమిటీలు, పాలక మండలులలో పదవులు నిర్వహించాడు. 

ఆయన సంస్కృత నాటక రచయిత భాస *మధ్యమ వ్యాయోగ* మూడు వేర్వేరు భాషలలో స్వీకరించారు ఆంగ్లం ఓ మై లవ్, హిందీ *మోహే పియా*  & మరాఠీ *పియా బావరి*.

ఇతర ప్రముఖ నిర్మాణాలలో *జుల్వా*, జన్నెమన్, టెంప్ట్ మీ నాట్, నాటి గోటి, గాధే కి బరాత్, *లాడి నజారియా*, రణంగన్, దుస్రా సమాన, *సైయన్ భాయ్ కొత్వాల్*, *గజబ్ తేరి అదా*, *లాగీ లగాన్*, చార్ దివాస్ ప్రేమచే మరియు రాజ్దర్శన్ ఉన్నాయి. 

## గుర్తింపు
ఆయన నాటక రంగానికి  చేసిన కృషికి గాను 2012లో సంగీత నాటక అకాడమీ గుర్తింపుతో నాటక దర్శకత్వం కోసం భారత రాష్ట్రపతి ప్రదానం చేసిన జాతీయ అవార్డుతో సత్కరించబడ్డాడు.

ఆయన 2019లో భారతదేశంలోని నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీ అవార్డును అందుకున్నాడు. 

ఆయన 2020-2021లో మధ్య ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి జాతీయ కాళిదాస్ అవార్డును అందుకున్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
బిశ్వేశ్వర్ నాథ్ రూ

**మహామహోపాధ్యాయ బిశ్వేశ్వర్ నాథ్ రూ** (2 జూలై 1890-1947) ఒక భారతీయ చరిత్రకారుడు. ఆయన గౌరీశంకర్ హీరాచంద్ ఓజాకు సహాయకుడిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించి, అతని నుండి పురాతన డింగల్ భాషను నేర్చుకున్నారు. తరువాత, జోధ్పూర్ మహారాజా సుమెర్ సింగ్ పురావస్తు  విభాగానికి అధిపతిగా నియమించబడ్డారు.  అతను చరిత్రకారుడు, శిలాశాసనకర్త, నాణేల నిపుణుడు, సంస్కృతవాదిగా తనదైన ముద్ర వేసారు. మార్వార్ ప్రాంత చరిత్రను పరిశోధించిన ప్రముఖలలో రూ ఒకరు. సంస్కృతములో ఇతను చేసిన చారిత్రక పరిశోధనకు గాను అప్పటి బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం ఇతనిని మహామహొపాధ్యాయ బిరుదుతో గౌరవించింది.

## రచనలు
*భారత్ కే ప్రాచిన్ రాజవంశ్* ను మూడు సంపుటాలతో వరుసగా 1920,1921, 1935లో ప్రచురించింది. రాజా భోజ 1932లో ప్రచురించబడింది, ఈ పుస్తకాలు హిందీ వ్రాయబడ్డాయి. 1933లో, *భారత్ కే ప్రాచిన్ రాజవంశ్* యొక్క వాల్యూమ్ 3 నుండి సవరించిన, విస్తరించిన సంస్కరణ ప్రచురించబడింది (ఆంగ్లంలో 'హిస్టరీ ఆఫ్ ది రాష్ట్రకూటాస్' గా ప్రచురించబడింది. *మార్వార్ కా ఇతిహాస్* (హిందీలో) యొక్క రెండు సంపుటాలు 1938, 1940లో ప్రజలకు చేరాయి. మార్వార్ నాణేలు 1946లో ప్రచురించబడ్డాయి. *రాథోడ్ దుర్గాదాస* జీవిత చరిత్ర 1948లో విడుదల చేయబడింది.

* *భారత్ కే ప్రాచిన్ రాజవంశ్* (ప్రాచీన భారతదేశ రాజ్యాలు) సంపాదకుడుః భగవతీలాల్ రాజ్పురోహిత్, ప్రచురణకర్తః జైపూర్ పబ్లికేషన్ స్కీమ్ 2000.
* *రాజా భోజ* ప్రచురణకర్తః హిందూస్తాన్ అకాడమీ 1932.
* మొదటి నుండి రావు సిహాజీ మార్వాడ్ వైపు వలస వెళ్ళినప్పటి వరకు రాష్ట్రకూటుల చరిత్ర. ప్రచురణకర్తః పురావస్తు శాఖ, జోధ్పూర్, 1933.
* *రాష్ట్రకూటన్ కా ఇతిహాసః ఆరంభ సే లేకర్ రావు సిహాజీ కే మార్వార్ మే అనే తక్* (పైన పేర్కొన్న హిందీ అనువాదం). ప్రచురణకర్తః పురావస్తు శాఖ, జోధ్పూర్, 1934.
* *మార్వార్ కా ఇతిహాస* (మార్వార్ ప్రచురణకర్త చరిత్రః పురావస్తు శాఖ, జోధ్పూర్ 1938.
* మార్వార్ యొక్క కీర్తి, అద్భుతమైన రాథోర్లు. ప్రచురణకర్తః పురావస్తు శాఖ, జోధ్పూర్, 1943.
* మార్వాడ్ నాణేలుః క్రీ. పూ. 400 నుండి 1945 వరకు 1946 లో ప్రచురించబడింది.
* రాథోడ్ దుర్గాదాసులుః మార్వాడ్ కు చెందిన ప్రసిద్ధ వీరుడు. ప్రచురణకర్తః పురావస్తు శాఖ, జోధ్పూర్ 1948.
* ఋగ్వేదం కా సామాజిక సంస్కృతకా ఔర్ ఐతిహాసికా సార (హిందీలో ఋగ్వేదంలో సామాజిక, సాంస్కృతిక, చారిత్రక అంశాలు ఉన్నాయి. ప్రచురణకర్తః రాజస్థాన్ సాహిత్య అకాడమీ, 1964.
* ఋగ్వేదం పారా ఏకఐతిహాసిక దృష్టి (హిందీలో ఋగ్వేదంపై చారిత్రక దృక్పథం). ప్రచురణకర్తః మోతీలాల్ బనారసిదాస్, ఢిల్లీ 1967.

## మూలములు
* రాష్ట్రకూటుల చరిత్ర

వర్గం:సంస్కృత కవులు
లలిత్ యాదవ్ (విదర్భ క్రికెటర్)

**లలిత్ యాదవ్** (జననం 17 డిసెంబర్ 1995) భారతీయ క్రికెటర్. అతను అక్టోబర్ 6, 2016న 2016–17 రంజీ ట్రోఫీలో విదర్భ తరపున తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేసాడు. అతను జనవరి 30, 2017న 2016–17 ఇంటర్ స్టేట్ ట్వంటీ-20 టోర్నమెంట్‌లో విదర్భ తరపున తన ట్వంటీ 20 అరంగేట్రం చేసాడు. అతను 2021–22 విజయ్ హజారే ట్రోఫీలో ఒడిశా తరపున డిసెంబర్ 14, 2021న లిస్ట్ A అరంగేట్రం చేసాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 

వర్గం:విదర్భ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1995 జననాలు
వెల్లప్పಳ್ಳಿ నటేశన్

**వెల్లప్పల్లి నటేశన్** (మలయాళం: വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ) కేరళకు చెందిన ప్రముఖ ఎజవ సముదాయ నాయకుడు. ఆయన ఎస్‌ఎన్‌డీపీ యోగం మరియు ఎస్‌ఎన్ ట్రస్ట్ ప్రధాన కార్యదర్శిగా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఆయన ఎస్‌ఎన్‌డీపీ యోగం సమావేశాల్లో మూడు వరుస సార్లు ప్రధాన కార్యనిర్వాహకుడిగా ఎన్నికయ్యారు. వ్యాపారవేత్తగా ప్రారంభమైన ఆయన ప్రజాజీవితంలోకి ప్రవేశించి కేరళ రాజకీయాల్లో ప్రభావశీల వ్యక్తిగా ఎదిగారు. అయితే, ఆయన చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు కేరళ రాజకీయ వేదికపై వివాదాలకు దారితీశాయి.

వెల్లప్పల్లి నటేశన్ 1937 సెప్టెంబర్ 10న అలప్పుఝ జిల్లాలోని కనిచుకులంగరలో జన్మించారు. ఆయన తల్లిదండ్రులు వెల్లప్పల్లి కేశవన్ ముత్తలాలి మరియు దేవకీ అమ్మ. పన్నెండు మంది సంతానంలో ఆయన ఏడవ సంతానం. ప్రీతి నటేశన్ ఆయన భార్య. ఆయన కుమారుడు తుషార్ వెల్లప్పల్లి కేరళలోని రాజకీయ పార్టీ భారత్ ధర్మ జన సేన అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు.

## వివాదాలు

2025 ఏప్రిల్ ప్రారంభంలో, ఎస్‌ఎన్‌డీపీ యోగం ప్రధాన కార్యదర్శి **వెల్లప్పల్లి నటేశన్** మలప్పురం జిల్లా గురించి చేసిన వ్యాఖ్యలు తీవ్ర వివాదానికి దారితీశాయి. మలప్పురం “వేరే ప్రాంతం” లేదా “వేరే దేశంలా ఉంది” అని ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలను ముస్లిం ఆధిక్య జిల్లా పట్ల అవమానకరంగా, వివక్షతో కూడినవిగా రాజకీయ పార్టీలు విమర్శించాయి. ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్ (IUML) సహా అనేక రాజకీయ సంఘాలు ఆయనపై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశాయి. ఈ వ్యాఖ్యలు కేరళలో సామాజిక సమరస్యం, ప్రజానాయకుల బాధ్యతాయుత ప్రసంగం వంటి అంశాలపై పెద్ద చర్చకు దారి తీశాయి.

2020 జూన్‌లో అలప్పుఝలోని కనిచుకులంగర యూనియన్ కార్యాలయంలో ఎస్‌ఎన్‌డీపీ యోగం సీనియర్ నాయకుడు కె.కె. మహేశన్ మృతదేహంగా లభించిన ఘటన కూడా పెద్ద వివాదంగా మారింది. మహేశన్ కుటుంబ సభ్యులు సంస్థలో ఆర్థిక అంశాలపై ఆయనకు మానసిక వేధింపులు జరిగాయని ఆరోపించారు. ఈ కేసులో అలప్పుఝ మేజిస్ట్రేట్ కోర్టు వెల్లప్పల్లి నటేశన్‌ను మొదటి నిందితుడిగా పేర్కొంటూ ఆత్మహత్యకు ప్రేరేపించిన కేసు నమోదు చేయాలని పోలీసులకు ఆదేశించింది. అయితే, వెల్లప్పల్లి ఈ ఆరోపణలను ఖండిస్తూ అవి ఆధారరహితమని తెలిపారు. ఈ వ్యవహారం నాయకత్వ బాధ్యత, సంస్థాగత ఒత్తిడి, మానసిక ఆరోగ్యం వంటి అంశాలపై రాష్ట్రవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీశింది.

2026 జనవరి ప్రారంభంలో, కేరళ రాజకీయ పరిస్థితులపై చేసిన ఘాటైన వ్యాఖ్యలతో ఆయన మరోసారి వార్తల్లో నిలిచారు. కొన్ని రాజకీయ పార్టీలను, ముఖ్యంగా ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్‌ను విమర్శిస్తూ వెనుకబడిన వర్గాల పక్కనబెట్టడంపై ఆరోపణలు చేశారు. రాబోయే అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఎల్‌డీఎఫ్ తిరిగి అధికారంలోకి వస్తుందని ఆయన విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు. ఈ వ్యాఖ్యలు ప్రతిపక్షాల నుంచి తీవ్ర ప్రతిస్పందనకు దారితీశాయి.

***2026 జనవరిలో**, అలప్పుఝలో జరిగిన ఒక ప్రెస్ సమావేశంలో టెలివిజన్ జర్నలిస్టును “తీవ్రవాది”గా అభివర్ణించడం ద్వారా వెల్లప్పల్లి నటేశన్ మరో వివాదాన్ని రేపారు. మలప్పురం వ్యాఖ్యలపై ప్రశ్నించినందుకు ఆయన జర్నలిస్టుపై ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసి, మైక్‌ను పక్కకు నెట్టినట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి. ఈ వ్యాఖ్యలను కేరళ యూనియన్ ఆఫ్ వర్కింగ్ జర్నలిస్ట్స్ (KUWJ) తీవ్రంగా ఖండించింది.

## పురస్కారాలు

సామాజిక సేవకు చేసిన కృషికి గాను 2026లో ఆయనకు పద్మ భూషణ్ పురస్కారం లభించింది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

తుషార్ వెల్లప్పల్లి – కొట్టాయం నుండి అభ్యర్థిత్వం

BDJS పార్టీ అంతర్గత వివాదాలు
సిద్దేశ్ వాత్

**సిద్ధేష్ వాత్** (జననం 3 జూలై 1997) విదర్భ తరపున ఆడే భారతీయ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్. అతను 29 నవంబర్ 2016న 2016–17 రంజీ ట్రోఫీలో విదర్భ తరపున తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేసాడు. అతను 30 జనవరి 2017న 2016–17 ఇంటర్ స్టేట్ ట్వంటీ-20 టోర్నమెంట్‌లో విదర్భ తరపున తన ట్వంటీ20 అరంగేట్రం చేసాడు. అతను మార్చి 6, 2017న 2016–17 విజయ్ హజారే ట్రోఫీలో విదర్భ తరపున తన లిస్ట్ A అరంగేట్రం చేసాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:విదర్భ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1997 జననాలు
ఇ.టి.నారాయణన్ మూస్

**ఎలేదత్ తైక్కట్టు నారాయణన్ మూస్** (15 సెప్టెంబర్ 1933 - 5 ఆగస్టు 2020) భారతదేశానికి చెందిన ఆయుర్వేద వైద్యుడు, వైద్యరత్నం ఔషధశాల ప్రధాన వైద్యుడు, మేనేజింగ్ భాగస్వామి. ఆయన ఆయుర్వేదానికి ప్రత్యేకమైన వైద్య రంగానికి చేసిన కృషికిగాను 2010లో భారత ప్రభుత్వం పద్మభూషణ్ అవార్డుతో సత్కరించింది.

## జీవిత చరిత్ర

నారాయణన్ మూస్ 1933 సెప్టెంబర్ 15న జన్మించాడు. ఆయన అష్టవైద్యుల సాంప్రదాయ ఆయుర్వేద వైద్యుల కుటుంబానికి చెందినవాడు (1924లో భారత వైస్రాయ్ లార్డ్ రీడింగ్, దేవకి అంతర్జనం, ఈ. టి. నీలకందన్ మూస్కు కుటుంబానికి ప్రదానం చేసిన బిరుదు). ఆయనకు కుటుంబ సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా తన తాత పేరు పెట్టాడు. ఆయన తన తండ్రి, ప్రసిద్ధ ఆయుర్వేద వైద్యుడు, పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత,   అతని మామయ్య వాయస్కర ఎన్. ఎస్. మూస్ నుండి ఆయుర్వేదాన్ని అభ్యసించాడు. 

నారాయణన్ మూస్ ఒల్లూరులో గురుకుల విధానంలో ప్రారంభ విద్య తర్వాత తన తండ్రికి సహాయం చేయడానికి కుటుంబం ఆయుర్వేద క్లినిక్‌లో చేరాడు, తరువాత 1944లో అతని తండ్రి స్థాపించిన వైద్యరత్నం ఔషధశాలలో పని చేశాడు. ఆయన తండ్రి కఠినమైన శిక్షణలో నారాయణన్ మూస్ ఒక వైద్యుడిగా అభివృద్ధి చెందాడు, భారతదేశంలోని సాంప్రదాయ ఆయుర్వేదానికి ఉత్తమ ప్రతిపాదకులలో ఒకరిగా విస్తృతంగా పరిగణించబడ్డాడు. ఆయన ఆయుర్వేద వైద్య వ్యవస్థ ఎనిమిది శాఖలలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. 

ఆయన 1954లో కుటుంబ సంస్థను స్వాధీనం చేసుకుని, దానిని ఒక సమూహంగా అభివృద్ధి చేశారు, దీనిలో ఇప్పుడు ఒక ఆయుర్వేద వైద్య కళాశాల, రెండు ఆసుపత్రులు, 25 డిపోలు, 800 రిటైల్ అవుట్‌లెట్‌లు, ఒక మూలికా వ్యవసాయ క్షేత్రం, ఒక నర్సింగ్ కళాశాల, ఒక ఆయుర్వేద పరిశోధన కేంద్రం, మూడు ఔషధ తయారీ యూనిట్లు, ఒక ఆయుర్వేద మ్యూజియం ఉన్నాయి.

గ్రూప్ నిర్వహణను తన పెద్ద కుమారుడు ఇ.టి. నీలకంఠన్ మూస్ జూనియర్ కు అప్పగించి, వైద్య బాధ్యతలను తన రెండవ కుమారుడు ఇ.టి. పరమేశ్వరన్ మూస్ కు అప్పగించిన తర్వాత, ఆయన ఒల్లూరులోని తన పూర్వీకుల ఇంటిలో సెమీ-రిటైర్డ్ జీవితాన్ని గడిపారు. ఆయన కేరళ సాంప్రదాయ కళలు, సంస్కృత సాహిత్యాన్ని ఆరాధించేవాడు.

## అవార్డులు

* పద్మభూషణ్ 2010లో భారత ప్రభుత్వం.
* *స్వదేశీ పురస్కార్*, 1997 సంవత్సరానికి *స్వదేశీ జాగరణ్ ఫౌండేషన్* చేత అప్పటి భారత ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజపేయి నుండి ఆయుర్వేద సేవల కోసం స్థాపించబడింది.
* ఆయుర్వేదానికి చేసిన కృషికి 1988లో *అక్షయ పురస్కార్*
* *చికిత్సక్ గురు*, 1991లో భారత ప్రభుత్వంలోని *రాష్ట్రీయ ఆయుర్వేద విద్యాపీఠం* నుండి వచ్చిన బిరుదు.
* అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఛాంబర్స్ ఆఫ్ కామర్స్ నుండి 2006లో *లైఫ్ టైమ్ అచీవ్మెంట్ అవార్డు*
* 2006లో రోటరీ క్లబ్, త్రిస్సూర్ నుండి *లివింగ్ లెజెండ్స్ అవార్డు*
* కేరళ ప్రభుత్వం 2010లో *ఉత్తమ ఆచార్య అవార్డు* అందించింది.
## మరణం
ఇ.టి.నారాయణన్ మూస్ 2020 ఆగస్ట్ 5 న ఒల్లూరులోని తైక్కట్టుస్సేరీలోని తన నివాసంలో మరణించాడు. ఆయన అంత్యక్రియలు 'తైక్కట్టుస్సేరీ మన'లో ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో నిర్వహించారు.

## మూలాలు

వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన కేరళ వ్యక్తులు
గురుచరణ్ సింగ్ కల్కట్

**గురుచరణ్ సింగ్ కల్కట్** (17 జూన్ 1926-27 జనవరి 2018) భారతదేశానికి చెందిన వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, పంజాబ్ రాష్ట్ర రైతు కమిషన్ (పిఎస్ఎఫ్సి) వ్యవస్థాపక ఛైర్మన్.  ఆయన పంజాబ్‌లో హరిత విప్లవాన్ని తీసుకురావడంలో చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 1981లో నాలుగో అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది,  ఆ తర్వాత 2007లో మూడవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్ ప్రదానం చేసింది.

## జీవిత చరిత్ర
గుర్చరణ్ సింగ్ 1926 జూన్ 17న పంజాబ్ రాష్ట్రంలో జన్మించారు. ఆయన 1947లో లియాల్పూర్‌లోని పంజాబ్ అగ్రికల్చరల్ కాలేజీ నుండి వ్యవసాయంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు, 1956లో పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి వ్యవసాయంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందాడు. రాక్ఫెల్లర్ ఫెలోషిప్ పొందిన తరువాత, అతను 1958లో వ్యవసాయ కీటక శాస్త్రం పిహెచ్‌డి పొందడానికి అమెరికా వెళ్లి, కొలంబస్ లోని ఒహియో స్టేట్ యూనివర్శిటీ తన డాక్టరేట్ అధ్యయనాలను పూర్తి చేశాడు. అమెరికా నుండి తిరిగి వచ్చిన ఆయన 1960లో పంజాబ్ ప్రభుత్వం వ్యవసాయ డిప్యూటీ డైరెక్టర్‌గా తన వృత్తిని ప్రారంభించి, 1971లో డైరెక్టర్ అయ్యాడు.

ఆయన రెండు సంవత్సరాల తరువాత న్యూఢిల్లీలోని భారత వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ వ్యవసాయ కమిషనర్ గా బదిలీ చేయబడ్డాడు, ఆ పదవిలో ఆయన 1978 వరకు కొనసాగారు. ఘనా, నైజీరియాలో వ్యవసాయ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు హాజరయ్యే బాధ్యతతో ప్రపంచ బ్యాంకు సీనియర్ వ్యవసాయవేత్తగా, తరువాత భారతదేశం, నేపాల్లలో పనిచేసిన తరువాత, 1998లో లూధియానాలోని పంజాబ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం వైస్ ఛాన్సలర్ పదవిని చేపట్టడానికి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి, 2001 వరకు అక్కడ పని చేశాడు. 2005లో పంజాబ్ ప్రభుత్వం పంజాబ్ రాష్ట్ర రైతు కమిషన్‌ను స్థాపించినప్పుడు, దాని వ్యవస్థాపక ఛైర్మన్‌గా నియమితులయ్యాడు. 

ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులను వేగంగా వ్యాప్తి చేయడానికి పంజాబ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, రైతుల మధ్య సహకారాన్ని కల్కత్ ప్రారంభించినట్లు తెలుస్తుంది. వ్యవసాయ రుణాల పంపిణీ, సామాగ్రి సరఫరా సజావుగా సాగడానికి స్థానిక సహకార సంస్థలు, పంజాబ్ రాష్ట్ర సహకార మార్కెటింగ్ సమాఖ్య మధ్య సమన్వయం కోసం చొరవ తీసుకున్న ఘనత కూడా ఆయనకు దక్కుతుంది. వ్యవసాయ కమిషనర్‌గా ఉన్న సమయంలో, అతను ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్, నేషనల్ సీడ్స్ కార్పొరేషన్‌ను వివిధ రాష్ట్ర స్థాయి వ్యవసాయ కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నాడు. ఆయన 1960లలో నోబెల్ గ్రహీత అధిక దిగుబడినిచ్చే గోధుమ రకాలపై పనిచేస్తున్నప్పుడు నార్మన్ బోర్లాగ్‌తో కలిసి పని చేశాడు.

ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 1981లో పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.  ఇరవై ఆరు సంవత్సరాల తరువాత మళ్లీ 2007 పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు.
## మరణం
గుర్చరన్ సింగ్ కల్కట్ 2018 జనవరి 27న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1926 జననాలు
వర్గం:2018 మరణాలు
వర్గం:పంజాబ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
మహేంద్ర పాల్

**మహేంద్ర పాల్** (జననం 10 ఏప్రిల్ 1946) భారతదేశానికి చెందిన శాస్త్రవేత్త, విద్యావేత్త, ఆయన వెటర్నరీ పబ్లిక్ హెల్త్, మైక్రోబయాలజీకి చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన వ్యాధులలో శిలీంధ్రాల పాత్రపై చేసిన పరిశోధనలకు భారతదేశంలో వెటర్నరీ మైకాలజీ పితామహుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. మహేంద్ర పాల్ అడ్డిస్ అబాబా విశ్వవిద్యాలయంలో వెటర్నరీ పబ్లిక్ హెల్త్ మాజీ ప్రొఫెసర్. ఆయన చేసిన కృషికిగాను  భారత ప్రభుత్వం 2023లో పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

## విద్య
మహేంద్ర పాల్ 1969లో మధురలోని కాలేజ్ ఆఫ్ వెటర్నరీ సైన్స్ నుండి బివిఎస్సి, ఎహెచ్ డిగ్రీని పొందాడు, తరువాత 1975లో కోల్కతా ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హైజీన్ అండ్ పబ్లిక్ హెల్త్ నుండి ఎంవిపిహెచ్ పొందాడు. 1981లో నైనిటాల్ కుమావోన్ విశ్వవిద్యాలయం సైన్స్ ఫ్యాకల్టీ నుండి పి. హెచ్. డి పూర్తి చేశాడు. ఆయన ఆ తరువాత తన డీఎస్సీ ను పూర్తి చేశాడు. 2008లో భువనేశ్వర్ లోని ఉత్కల్ విశ్వవిద్యాలయం సైన్స్ ఫ్యాకల్టీ నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. అతను బివిఎస్సి & ఎహెచ్ సమయంలో ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ నుండి ఐసిఎఆర్ మెరిట్ స్కాలర్‌షిప్, ఎంవిపిహెచ్ సమయంలో ఐసిఎఆర్ జూనియర్ ఫెలోషిప్ అందుకున్నాడు.

## కెరీర్
ఆయన భారతదేశం, విదేశాలలో ఉన్న వెటర్నరీ, మెడికల్ కాలేజీలలో పని చేశాడు. ఆయన పరిశోధకుడిగా 575 కి పైగా పత్రాలను ప్రచురించారు, 8 పుస్తకాలను రచించాడు. అతని పని వివిధ జంతు వ్యాధులలో అనేక శిలీంధ్రాల రోగనిర్ధారణ పాత్రను వివరించింది, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈ శిలీంధ్రాలు యొక్క ప్రాబల్యాన్ని స్థాపించింది. 

జర్మనీలోని ఇంటర్నేషనల్ జర్నల్ ఆఫ్ మెడికల్ అండ్ వెటర్నరీ మైకాలజీకి డిప్యూటీ ఎడిటర్‌గా పనిచేశాడు. ఆయన గౌరవ ప్రధాన సంపాదకుడిగా, సంపాదకుడిగా, అసోసియేట్ ఎడిటర్గా, అనేక పీర్-రివ్యూడ్ ఆన్లైన్ సైంటిఫిక్ జర్నల్స్ కోసం సంపాదకీయ బోర్డు సభ్యుడిగా పదవులను కలిగి ఉన్నాడు. అతను అనేక ఆన్లైన్ శాస్త్రీయ ప్రచురణలకు సలహా ఇచ్చాడు, పరిశోధన, ప్రచురణ లేదా విద్యలో వారికి సహాయం చేశాడు.

అతని పరిశోధనా ఆసక్తులలో పశువైద్య ప్రజారోగ్యం, అంటు వ్యాధులు, ఆహార సూక్ష్మజీవశాస్త్రం, జూనోస్ల ఎపిడెమియాలజీ, ఫంగల్ ఇన్ఫెక్షన్ డయాగ్నసిస్, డెర్మటాలజీ, మైకోటిక్ వ్యాధికారక జీవావరణ శాస్త్రం, ఆహార పరిశుభ్రత, వృత్తిపరమైన జూనోస్లు, పర్యావరణ ఆరోగ్యం & ఆహార భద్రత ఉన్నాయి. 

పొద్దుతిరుగుడు విత్తన అగర్ (పాల్ యొక్క మీడియం APRM మీడియం, PHOL స్టెయిన్, నారాయణ్ స్టెయిన్, ప్రత్యేకంగా శిలీంధ్రాల అధ్యయనం కోసం రూపొందించబడింది) ను అభివృద్ధి చేసిన ఘనత ఆయనది.

దక్షిణ కొరియా సియోల్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ వెటర్నరీ సైన్సెస్ మరియు కొరియన్ సొసైటీ ఆఫ్ వెటర్నరి క్లినికల్ మెడిసిన్ రెండింటి నుండి ఫెలో బిరుదును అందుకున్నాడు. ఇండియన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ వెటర్నరీ పబ్లిక్ హెల్త్ స్పెషలిస్ట్స్ (IAVPHS) ఆయన గౌరవార్థం "ప్రొఫెసర్ మహేంద్ర పాల్ జూనోసిస్ అవార్డు" అనే వార్షిక అవార్డును ఏర్పాటు చేసింది.

## అవార్డులు & గుర్తింపు

* 2023లో భారత ప్రభుత్వ పద్మశ్రీ 
* జవహర్లాల్ నెహ్రూ అవార్డు
* శాండోజ్ మెడికల్ టైమ్స్ ప్రైజ్ 
* ఇండియన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ వెటర్నరీ పబ్లిక్ హెల్త్ ద్వారా జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం 
* 2023లో న్యూఢిల్లీలోని విజ్ఞాన్ భవన్ జరిగిన ప్రపంచ పశువైద్య దినోత్సవ కార్యక్రమంలో కేంద్ర మంత్రి పురుషోత్తం రూపాలా నుండి మహేంద్ర పాల్ జాతీయ "అత్యుత్తమ పశువైద్య అవార్డు" అందుకున్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1946 జననాలు
వర్గం:గుజరాత్ వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
జితేంద్ర ఉధంపురి

**జితేంద్ర ఉధంపురి డోగ్రి,** హిందీ & ఉర్దూ సాహిత్యంలో భారతీయ రచయిత. ఆయనను 1981లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత. భారత ప్రభుత్వం 2010లో నాలుగో అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ సత్కరించింది.

## జీవితచరిత్ర
జితేంద్ర ఉధంపురి తన పెద్ద కుమారుడిగా 1944 నవంబర్ 9న ఉత్తర భారత రాష్ట్రమైన జమ్మూ కాశ్మీర్లోని జమ్మూ సమీపంలోని ఉధంపూర్ అనే చిన్న పట్టణంలో, తక్కువ ఆర్థిక వనరులు ఉన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఆయన ఉధంపుర్‌లో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి జమ్మూకి వెళ్లారు, అక్కడ ప్రభుత్వ గాంధీ మెమోరియల్ సైన్స్ కాలేజీలో గ్రాడ్యుయేట్ చదువుల కోసం చేరారు. అయితే, తన తల్లి అనారోగ్యాల కారణంగా, అతను తన చదువును పూర్తి చేయకుండా, చిన్న పిల్లలను చూసుకోవడానికి ఉధంపుర్‌కు తిరిగి రావలసి వచ్చింది. జితేంద్ర ఉధంపూర్ భారత సైన్యం చేరాడు, కానీ అక్కడ తన అంతరాయం కలిగించిన అధ్యయనాలను కొనసాగించాడు, చరిత్రలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ & డోగ్రిలో డాక్టరేట్ పొందాడు. అతను ఆల్ ఇండియా రేడియో బ్రాడ్‌కాస్టర్‌గా మారిన తరువాత ఉద్యోగంలో మార్పు వచ్చింది,  అక్కడ నుండి డైరెక్టర్‌గా పదవీ విరమణ చేసే వరకు అక్కడే కొనసాగాడు.

జితేంద్ర ఉధంపురి  సాహిత్య జీవితం 1962లో ఉర్దూలో ఆయన మొదటి కవిత ప్రచురణతో ప్రారంభమైంది. అప్పటి నుండి ఉర్దూ, హిందీ & డోగ్రీ భాషలలో వ్రాసాడు, ఈ భాషలలో 30 పుస్తకాలతో ఘనత పొందాడు. జిట్టో, *దివాన్-ఎ-గజల్స్*, *దుగ్గర్ నామ*, *గీత్ గంగా*, థెహ్రా హువా కోత్రా, *చాన్-ని*, *దే దో ఏక్ బసంత్* (హిందీః *ఏక్ షెహర్ యాదేన్ దా*, *బంజారా*, *కిష్ కలియన్ తేరే నా*, జుడైయన్, *పిండే ది బరాత్*, *బస్తీ-బస్తీ*, *దిల్ దరియా ఖలీ-ఖలీ*, *ఫూల్ ఉడాస్ హై* (హిందీః *వో ఏక్ దిన్* (హిందీ: *దిల్ హోయ దర్వేష్* (పంజాబీః) ఆయన ప్రముఖ రచనలలో కొన్ని. ఆయన రాసిన అనేక పుస్తకాలు ఇంగ్లీష్, హిందీ, ఉర్దూ, కాశ్మీరీ, నేపాలీ, చెక్ వంటి ఇతర భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి. ఆయన ద హిస్టరీ ఆఫ్ డోగ్రీ లిటరేచర్ మరియు ద హిస్టరీ ఆఫ్ డోగ్రా కల్చర్ అనే రెండు గ్రంథాలను ప్రచురించాడు. 

జితేంద్ర జమ్మూ కాశ్మీర్ స్టేట్ రెడ్ క్రాస్ సొసైటీ  నిర్వహణ కమిటీలో సభ్యుడు, 2010 లో అతని కృషికి సొసైటీ చేత సత్కరించబడ్డాడు.

## అవార్డులు & గుర్తింపులు
జితేంద్ర ఉధంపురి జమ్మూ కాశ్మీర్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్, కల్చర్ అండ్ లాంగ్వేజెస్ అవార్డును నాలుగుసార్లు (1985,86,95 మరియు 2004), రాష్ట్రీయ హిందీ దేవి సెహ్స్రాబ్ది సమ్మన్ 2000లో, సుభద్రా కుమారి చౌహాన్ జనమ్ శతాబ్ది సమ్మన్, రాష్ట్రీయ కారి పండిట్ షోహన్ లాల్ దేవిది సమ్మన్ 2004లో డోగ్రా సాహిత్య రతన్ సమ్మన్ & సాహిత్య సమ్మన్ వంటి అనేక అవార్డులు, గౌరవాలను అందుకున్నాడు.

ఆయన అందుకున్న ఇతర అవార్డులు:

* జాతీయ అవార్డు, సెంట్రల్ హిందీ డైరెక్టరేట్, మానవ వనరుల మంత్రిత్వ శాఖ, న్యూఢిల్లీ-1990
* సీనియర్ ఫెలోషిప్, కేంద్ర సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ-2007
* జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్ర గవర్నర్ చేత గౌరవ వస్త్రం-1987
* గోల్డ్ మెడల్ అండ్ సర్టిఫికేట్ ఆఫ్ మెరిట్, జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం-1993
* గణతంత్ర దినోత్సవ పురస్కారం, జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం-2005

ఉధంపురి 1981లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు అందుకున్నారు, 2010లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ సత్కరించింది.

## మూలాలు

వర్గం:1944 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
ద్విజెన్ ముఖోపాధ్యాయ

**ద్విజెన్ ముఖోపాధ్యాయ** (12 నవంబర్ 1927 - 24 డిసెంబర్ 2018) భారతీయ స్వరకర్త,  గాయకుడు. ఆయన ఆరు దశాబ్దాల సంగీత జీవితంలో బెంగాలీ చలనచిత్రాలకు సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు, ప్రసిద్ధ బెంగాలీ ప్రాథమిక పాటలకు సంగీతం సమకూర్చాడు. ఆయన రవీంద్రసంగీతం, బెంగాలీ ప్రాథమిక పాటలు, బెంగాలీ, హిందీ చలనచిత్ర పాటలను ప్రదర్శించారు. ఆయన 1500 కి పైగా పాటలను రికార్డ్ చేశారు, వీటిలో దాదాపు 800 రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ పాటలు.   

## ప్రారంభ రోజులు
ముఖోపాధ్యాయ 1944లో  ప్రొఫెషనల్ గాయకుడిగా అరంగేట్రం చేశాడు. ఆయన 1945లో  మెగాఫోన్ రికార్డ్ కంపెనీ నుండి ప్రాథమిక బెంగాలీ పాటల మొదటి రికార్డింగ్ చేశాడు. ఆయన 1946లో  ఆల్ ఇండియా రేడియో (AIR)లో కళాకారుడిగా నటించడం ప్రారంభించాడు, హిజ్ మాస్టర్స్ వాయిస్ - కొలంబియా రికార్డింగ్ కంపెనీతో రికార్డింగ్ ప్రారంభించాడు. ఆయన 1956లో లడఖ్‌లో తన పాటలతో భారత సైన్యం సైనికులను అలరించాడు.

ముఖోపాధ్యాయ బెంగాల్ గాయకుల నుండి శ్రీ సుశాంతో లాహిరి, పంకజ్ ముల్లిక్ , శాంతిదేవ్ ఘోష్, సంతోష్ సేన్‌గుప్తా, అనాది ఘోష్ దస్తిదార్ & నిహార్బిందు సేన్ వంటి వారి నుండి సంగీతంలో శిక్షణ పొందాడు.

## సంగీత విద్వాంసుడిగా
ముఖోపాధ్యాయకు బెంగాల్ జానపద సంగీతం, హిందీ చలనచిత్ర సంగీతాన్ని చలనచిత్ర-సంగీత స్వరకర్త సలీల్ చౌదరి పరిచయం చేశాడు. సలీల్తో అతని స్నేహం 40ల చివరలో ఇప్టాతో వారి ఉమ్మడి అనుబంధం ద్వారా ప్రారంభమైంది. వీరిద్దరూ బెంగాలీ ప్రేక్షకులకు "శ్యామల్ బరాని ఓగో కొన్యా", "క్లాంటి నేమ్ గో", "ఎక్దిన్ ఫైర్ జబో చోలే", "పల్లబిని గో సంచారిణి", మరెన్నో పాటలను ఇచ్చారు. వారు మైఖేల్ మధుసూదన్ దత్ యొక్క రెండు కవితలు, "రేఖో మా దశేరే మోనే", అషర్ చోలోన్ భులీ "లలో పని చేశాడు. ముఖోపాధ్యాయ తరువాత  సలీల్ చౌదరి కలిసి పనిచేయడానికి ముంబై వెళ్లారు, 'హనీమూన్' (1960) వంటి హిందీ చిత్రాల కోసం లతా మంగేష్కర్ యుగళగీతం రికార్డ్ చేసిన పాటలు (1961), 'మధుమతి' లో సోలో ప్లేబ్యాక్, ఈ పాటకు స్థానం దొరకలేదు, కానీ LP లో విడుదల చేయబడింది.

అతను రవీంద్రసంగీత్‌కు విద్వాంసుడు, అతను రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ రచించిన చిన్న కథ ఆధారంగా 'క్షుదిత పాషన్' (1960),  సంగీత దర్శకులు ఉస్తాద్ అలీ అక్బర్ ఖాన్, పండిట్ రవిశంకర్ (1977)లో వరుసగా 'సంధ్యా రాగ్' (1977) వంటి బెంగాలీ చిత్రాలలో రవీంద్రసంగీత్‌ను ప్రదర్శించాడు. *బాన్ పలాశిర్ పడబలి* (1973),  'వీల్ చైర్' (1994).  

ప్రతి సంవత్సరం 'మహాలయ' రోజున శరదృతువు పండుగ 'దుర్గా పూజ' ప్రారంభానికి గుర్తుగా , కోల్‌కతాలోని ఆల్ ఇండియా రేడియో (AIR) ప్రసారం చేసే రేడియో కార్యక్రమం 'మహిషాసుర మర్దిని' (రాక్షసుల నిర్మూలన) అనే సంగీత నాటకంలో భాగంగా ముఖోపాధ్యాయ 'జాగో దుర్గా' అనే భక్తి గీతాన్ని కూడా ప్రదర్శించాడు.

జోసిప్ బ్రోజ్ టిటో (యుగోస్లేవియా అధ్యక్షుడు), సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ (భారత అధ్యక్షుడు), పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ (భారత ప్రధాన మంత్రి), ఇందిరా గాంధీ (భారత ప్రధాన మంత్రి) వంటి ప్రముఖుల ముందు ఆయన పాడాడు. 'భారత సాంస్కృతిక ప్రతినిధి బృందం' సభ్యుడిగా, ఆయన సోవియట్ యూనియన్, సింగపూర్ , బంగ్లాదేశ్‌లలో ప్రదర్శన ఇవ్వడానికి కూడా ఆయనను ఆహ్వానించాడు.

## అవార్డులు

## మరణం
ద్విజెన్ ముఖోపాధ్యాయ వృద్ధాప్య సంబంధిత వ్యాధుల కారణంగా తన సాల్ట్ లేక్ నివాసంలో 2018 డిసెంబర్ 24న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1927 జననాలు
వర్గం:2018 మరణాలు
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
జై పాల్ సింగ్

జై పాల్ సింగ్ (13 మే 1930 - 24 సెప్టెంబర్ 1997) భారతీయ వైద్యుడు, సర్జన్ & విద్యావేత్త. ఆయన భారతదేశంలో వైద్య శాస్త్రం, విద్యకు, ముఖ్యంగా శస్త్రచికిత్స, వైద్య పరిపాలన రంగాలలో కృషి చేశాడు. ఆయన 1986లో హరి ఓం ఆశ్రమం ప్రిరిట్ అవార్డు, 1991లో భారత రాష్ట్రపతి ప్రదానం చేసిన పద్మశ్రీ అవార్డుతో సత్కరించబడ్డాడు.

## ప్రారంభ జీవితం & విద్య
జై పాల్ సింగ్ 1930 మే 13న మధ్యప్రదేశ్ ఇండోర్ జిల్లా మహోలో జన్మించాడు. ఆయన 1952లో ఆగ్రాలోని సరోజిని నాయిడు వైద్య కళాశాలలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ మెడిసిన్, బ్యాచిలర్ అఫ్ సర్జరీ అభ్యసించాడు. ఆయన 1955లో ఆగ్రాలోని సరోజిని నాయిడు వైద్య కళాశాల నుండి శస్త్రచికిత్స పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ అర్హతలను పూర్తి చేశారు. ఆయన తండ్రి డాక్టర్ యోగేంద్ర సింగ్ బ్రిటిష్ సైన్యంలో పనిచేసిన వైద్యుడు.

## కెరీర్
జై పాల్ సింగ్ కెరీర్ నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా విస్తరించింది, ఆయన ఈ కాలంలో అనేక ప్రతిష్టాత్మక పదవులను నిర్వహించాడు. ఆయన ఆగ్రాలోని సరోజిని నాయుడు మెడికల్ కాలేజీలో క్లినికల్ ట్యూటర్‌గా తన కెరీర్‌ను ప్రారంభించాడు, తరువాత న్యూఢిల్లీలోని లేడీ ఇర్విన్ హాస్పిటల్‌లో సర్జరీలో రిజిస్ట్రార్‌గా పని చేశాడు. న్యూఢిల్లీలోని లేడీ హార్డింజ్ మెడికల్ కాలేజీ, ది విల్లింగ్‌డన్ హాస్పిటల్‌లో సర్జరీ గౌరవ అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా నియమితులయ్యాడు, ఆయన మాస్టర్ ఆఫ్ సర్జరీ విద్యార్థులను పర్యవేక్షించాడు. 

జై పాల్ సింగ్ 1980 నుండి 1986 వరకు ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలోని యూనివర్శిటీ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్‌లో ప్రొఫెసర్, శస్త్రచికిత్స విభాగానికి అధిపతిగా ఉన్నాడు. ఆయన 1986 నుండి 1989 వరకు న్యూఢిల్లీలోని డాక్టర్ రామ్ మనోహర్ లోహియా ఆసుపత్రి వైద్య సూపరింటెండెంట్‌గా పని చేశాడు. ఆయన 1989 నుండి 1992 వరకు హర్యానాలోని రోహ్తక్ మెడికల్ కాలేజ్ & హాస్పిటల్ (ఇప్పుడు పం. బి. డి. శర్మ పిజిఐఎంఎస్ రోహ్తక్) డైరెక్టర్‌గా చివరి అధికారిక పదవిని నిర్వహించాడు.

జై పాల్ సింగ్  శస్త్రచికిత్సలో చేసిన కృషికి గుర్తింపు పొందాడు, భారతదేశంలోని ఇద్దరు అధ్యక్షులకు గౌరవ శస్త్రవైద్యుడిగా నియమించబడ్డాడు. శస్త్రచికిత్సా శాస్త్రానికి, ముఖ్యంగా బాల్యంలోని కాలిన గాయాలు, హెర్నియా, శస్త్రచికిత్సా పోషణ, మూత్రపిండాల్లో రాళ్ళు వంటి రంగాలలో గణనీయమైన కృషి చేశారు. ఆయన అమీబిక్ కాలేయ చీము చేసిన పరిశోధన ది అమెరికన్ జర్నల్ ఆఫ్ సర్జరీ ప్రచురించబడింది.

## పరిశోధన
సింగ్ ఒక శస్త్రవైద్యుడు మరియు వైద్య పరిశోధకుడు, ఆయన 25 సంవత్సరాల కాలంలో అంతర్జాతీయ పత్రికలలో అనేక కథనాలను ప్రచురించారు. అతను సాధారణ శస్త్రచికిత్స, పీడియాట్రిక్ శస్త్రచికిత్స, ఆంకాలజీ, యూరాలజీ రంగాలలో పరిశోధనలు చేసి ప్రచురించాడు. బాల్యంలో మంట హెర్నియాస్, శస్త్రచికిత్సా పోషణ, ఒక నవల పురీషనాళ ప్రోలాప్స్ విధానం, మూత్రపిండాల్లో రాళ్ళ పరిశోధన, పెద్ద ప్రేగుల చలనశీలత పరిశోధనలపై ఆయన చేసిన కృషికి భారతీయ శస్త్రచికిత్సలో గుర్తింపు పొందాడు. 1990లో, బ్రిటిష్ జర్నల్ ఆఫ్ సర్జరీ ఒక సంపాదకీయంలో అమీబిక్ కాలేయ చీము ఆయన చేసిన పరిశోధనను ప్రస్తావించారు, ఇది ది అమెరికన్ జర్నల్ ఆఫ్ శస్త్రచికిత్సలో ప్రచురించబడింది.

## అవార్డులు
ఆయన మూత్ర గణనపై చేసిన పరిశోధనకు గాను 1986లో హరి ఓం ఆశ్రమం ప్రిరిట్ అవార్డును అందుకున్నారు. 1991లో భారత రాష్ట్రపతి భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ సత్కరించాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
సింగ్ భారతదేశ 5వ ప్రధానమంత్రి చౌదరి చరణ్ సింగ్ కుమార్తె వేదవతితో వివాహం చేసుకున్నాడు. సింగ్ 1997 సెప్టెంబరు 24న భారతదేశంలోని ఢిల్లీలో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1946 జననాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మధ్య ప్రదేశ్ వ్యక్తులు