బెగ్రామ్ దంతకళలు

అనేవి వెయ్యికి పైగా అలంకార ఫలకాలు, చిన్న ఆకారాలు , లోపల అమర్చడానికి చేయబడిన సామాహారం.   ఇవి దంతాలు,  ఎముకల  తో చెక్కబడి , మొదట్లో చెక్క గృహోపకరణాలలో(ఫర్నీచర్ )  అమర్చడానికి చెక్కబడ్డాయి. ఇవి 1930 లో బెగ్రామ్   లో తవ్వకాలలో వెలుగు లోకి వచ్చాయి. అవి క్రీ. శ. 1వ లేదా 2వ శతాబ్దాల నాటి  ల సమయం లోని  కళకు అరుదైన,  ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు, స్థానిక రాజవంశాల విశాల దృక్పథం, స్థానిక కళలకు వారి  ఆశ్రయం, ఆ కాలంలోని నైపుణ్యభరితమైన కళాకౌశల్యం, ప్రాచీన కాలంలో విలాసవస్తువుల వాణిజ్య వ్యవస్థ ఎంత అభివృద్ధి చెందినదో ఇవి స్పష్టంగా తెలియజేస్తాయి..

అవి బెగ్రామ్ ఖజానాలో  అత్యంత ప్రసిద్ధ అంశం.1936నుండి  1940 వరకు, ఫ్రెంచ్ పురావస్తు ప్రతినిధి బృందం ( డిఎఎఫ్ఎ)  ఈ ప్రాంతంలో తవ్వకాలు ప్రారంభించింది. ఈ తవ్వాకాలలో, గోడలతో మూసివేసిన రెండు బలమయిన గదులు - గది సంఖ్య 10, గది  సంఖ్య 13 అనే రెండు కనుగొన బడ్డాయి. ఆ గదులలో కాంస్య వస్తువులు, అలబాస్టర్ శిల్పాలు, గాజు వస్తువులు (సుమారు 180 ముక్కల అవశేషాలు), నాణేలు, దంతంతో తయారైన వస్తువులు లభించాయి. గృహోపకరణ  అవశేషాలు, చైనా లాకర్ పాత్రలు కూడా వెలుగులోకి వచ్చాయి. కొన్ని ఫర్నిచర్ ముక్కలు గోడల వెంట అమర్చబడి ఉండగా, మరికొన్ని ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చబడి లేదా పరస్పరం ఎదురుగా ఉంచబడి ఉన్నాయి. 

ప్రత్యేకంగా చెప్పాలంటే, ముఖ్యంగా, గ్రీకో-రోమన్ ఎనామెల్ గ్లాస్ చేసిన గాజు వస్తువలలో అరుదయిన నమూనాలలో  అధిక శాతం ఈ ఆవిష్కరణ నుండి వచ్చినట్లు భావించబడుతున్నాయి. .

## చరిత్ర.
బాక్ట్రియాలోని ప్రాచీన నగరం కపిసా (నేటి బాగ్రామ్ సమీపంలో) కుషాణ సామ్రాజ్యానికి వేసవి రాజధాని గా ఉండేది. ఈ సామ్రాజ్యం క్రీ.శ. 1వ శతాబ్దం నుంచి 4వ శతాబ్దం వరకు ఉత్తర అఫ్ఘానిస్తాన్ నుంచి వాయువ్య భారతదేశం వరకూ విస్తరించి ఉంది. కాబూల్ నుంచి సుమారు ఎనభై మైళ్ల దూరంలో ఉన్న ఈ వ్యూహాత్మక నగరం హిందూ కుష్పర్వత శ్రేణిలోని రెండు కీలక దారులను నియంత్రించేది. ఈ దారులు బాక్ట్రియాను గాంధారతో అనుసంధానించేవి 

పాటేజ్ విధానం ప్రకారం,  మ్యూసీ గుయిమెట్ , నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆఫ్ఘనిస్తాన్ కాబూల్, మధ్య లభించిన అవశేషాలు  విభజించబడ్డాయి. 1978లో కాబూల్ మ్యూజియం మూసివేయబడిన తరువాత దంతాల ఆచూకీ తెలియలేదు, 1990లలో అనేక వస్తువులు దోపిడీకి గురయ్యాయి. 

గల్లంతయిన  అనేక వస్తువుల ను  2004లో గుర్తించారు. పురాతన వస్తువ్యాపారులచే అక్రమంగా అమ్మబడిన  మరో ఇరవై ముక్కల తో సహ ఒక  సమూహం  స్వాధీనం చేసుకుని తిరిగి  స్వదేశానికి పంపించబడనున్నాయి. బ్రిటిష్ మ్యూజియం పరిరక్షణ చికిత్స అనంతరం తరువాత వాటిని 2011లో అక్కడ ప్రదర్శించా బడ్డాయి . ప్రస్తుతం ఆరు దంతాలు క్లీవ్లాండ్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ లో  ఉన్నాయి.
దస్త్రం:Begram_Decorative_plaque_from_a_chair_or_throne,_ivory,_c.100_BCE.jpg|క్రీ శఒకటవ శతాబ్దికి చెందిన, కుర్చీకి గానీ, సింహాసనానికి గానీ అమర్చిన బెగ్రాం అలంకార ఫలకం 
దస్త్రం:Begram_Decorative_plaque_from_a_chair_or_throne,_ivory,_room_13,_c.100_BCE.jpg|క్రీ శ ఒకటవ శతాబ్దికి చెందిన, కుర్చీకి గానీ, సింహాసనానికి గానీ అమర్చిన బెగ్రాం అలంకార ఫలకం 
దస్త్రం:Indian_ivory_furniture_support_from_Begram,_1st_century_AD.jpg|భారతీయ దంతపు ఫర్నీచర్ కి మద్దత్తు. బెగ్రామ్, క్రీ శఒకటవ శతాబ్ది
దస్త్రం:Afghanistan,_cofanetto_V,_dal_tesoro_di_begram,_avorio,_I_sec,_0.JPG|బెగ్రామ్ లో లభించిన ఖజానా పెట్టె. 
దస్త్రం:Coffret_Begram_Guimet_18117.jpg|దంతపు ఖజానా పెట్టె వివరణగా గోవుతో  
దస్త్రం:Coffer_ornaments-IMG_8538-gradient.jpg|ఖజానా పెట్టె పై, పక్షి తో ఆడుకుంటున్న స్త్రీ. 

thumb|గ్రీకు గాధల్లోని గ్రిఫిన్  , బెగ్రామ్ దంతకళలు .
దంతాలు,  ఎముక  పదార్థాలతో రిలీఫ్ పలకలపై శిల్పాలు చెక్కబడ్డాయి. తరచుగా రెండు లేదా మూడు పట్టీలు కలిసి ఒకే ఇన్‌లే రూపాన్ని ఏర్పరచేవి. ఓపెన్‌వర్క్ శిల్పాల కోసం దంతాన్నే మాత్రమే ఉపయోగించారు .

శిల్పం చెక్కిన తరువాత ఉపరితలాలను మృదువుగా, స్వల్పంగా మెరుగుపరిచారు.  రంగుల జాడలు కొట్టొచ్చినట్లు  కనిపిస్తాయి. ఇవి ఎరుపు, నీలం వర్ణకాలను పరస్పర మార్పిడిగా ఉపయోగించినట్లు చూపుతాయి. సాధారణ నేపథ్యాలను ఎరుపు లేదా నలుపు రంగులతో ఉద్భాసింపజేశారు. ఖనిజ వర్ణకమైన వెర్మిలియన్, సేంద్రియ వర్ణకమైన ఇండిగో వాడుకను గుర్తించారు.[. 

ఇన్‌లే పనులు ముందుగా త్రవ్విన రంధ్రాల ద్వారా రాగి మిశ్రమపు రివెట్లతో కుర్చీలు, పాదపీఠాలుగా గుర్తించబడిన కుర్చీలు, పాద పీఠాల వంటి   గృహోపకరణాలకు  అమర్చబడ్డాయి. చెక్క పనితనం కాలక్రమేణా క్షీణించి నశించడంతో చెక్క రకం, దాని మూలాన్ని గుర్తించడం సాధ్యపడలేదు. అయితే లోహపు మేకులు, బిగింపులు ఇప్పటికీ మిగిలి ఉన్నాయి.[

## పరిరక్షణ

దంతాలు , ఎముకల వంటి సేంద్రీయ పదార్థాలు సున్నితమైనవిగా ఉంది, పర్యావరణ ప్రభావాల వలన క్షీణతకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది. దంతపు ముక్కలను  స్థిరపరచడం, వాటిని నేల పై  నుండి పైకి ఎత్తడం కోసం  వాటిని జెలటిన్ పూత  పూసి టిష్యూ పొరత్వ కప్పారు. కాలక్రమేణా మాలినాలను పట్టివేసి , క్షీణించి, కుంచించుకుపోవడం వల్ల,  ఇవి తరువాత వేసిన  పూతలు దంతాలకు నష్టం,కలిగించాయి. వర్ణక ద్రవ్య నష్టానికి  దారితీశాయి. పగుళ్లు, విరుగుడు భాగాలను అంచుల సమీకరణ లేకుండా, వివిధ రకాల అంటుకునే పదార్థాలతో నింపారు.  విభిన్న పునర్నిర్మాణాలు , మునుపటి సంరక్షణ చర్యలనుండి  మిగిలిన అవశేషాలను పేరుకుబోవడానికి కారణమయ్యాయి. 

బ్రిటిష్ మ్యూజియం నిపుణులు సాంకేతిక విశ్లేషణ చేసి, తయారీ కి ఉపయోగించిన పదార్ధాలు, తయారీ విధానాలు, ప్రస్తుత పరిస్థితి, క్షీణత లక్షణాలు,  గతంలో జరిగిన జోక్యాలపై సమాచారాన్ని అందించింది. తదుపరి చికిత్సలో, పూర్వపు పూతల తగ్గింపు, స్థిరీకరణ, తిరిగి  తొలగించడానికి అనుకూలమయిన పదార్థాలతో పూరింపులు చేపట్టారు. అనంతరం రంగు సమన్వయ ప్రక్రియ ప్రారంభించారు. .

## శిల్పాలలో విషయం
ఈ శిల్పాల్లోని అలంకార అంశాల పరిధిలో సింహాలు, ఏనుగులు, పక్షులు, పూలు, నగ్న మహిళా రూపాలు, సంగీతకారులు, నర్తకులు, వ్యక్తిగత ఆభరణాలు, శిల్పకళా నేపథ్యాలు ఉన్నాయి. కొన్ని ఇన్‌లే ముక్కలపై ఖరోష్ఠి లిపి, బ్రాహ్మీ లిపి, ఇంకా గుర్తించని మూడవ లిపిలో  బిగించినవారి  గుర్తులు చెక్కబడి ఉన్నాయి..

## కాలనిర్ణయం, ఆపాదన, ప్రభావాలు, సారూప్యతలు
[thumb|ఇండో-రోమన్ వాణిజ్యం నేపథ్యంలో భారతీయ కళ కూడా ఇటలీలోకి ప్రవేశించిందిః 1938లో [పాంపే|పాంపీ లక్ష్మీ అనే దంతపు బొమ్మ . పాంపీ శిధిలాలలో కనుగొనబడింది (క్రీ. శ. 79లో వెసువియస్ పర్వతం విస్ఫోటనంలో నాశనం చేయబడింది).]]
ఇదే పద్ధతిలో ఉన్నవి  అరుదుగా ఉండటం వలన దంత శిల్పాల కాల  నిర్ణయం , ఉద్భవ స్థానం పై విభేదాలు తలెత్తాయి . అయితే  స్తర  విశ్లేషణ ( స్టాటిగ్రఫీ ) ద్వారా వీటి తేదీ  2 వ శతాబ్దాన్ని మించదని సూచిస్తోంది.  దంతశిల్పాలు లభించిన  భవనం క్రీ. శ. 1వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా నిర్ధారించ బడినది. 

పొంపేయిలోని,  వియా డెల్ అబ్బోండాంజా ప్రాం తంలో లభించిన కారియాటిడ్ శిల్పం అయిన  *పొంపేయి లక్ష్మి*పై ఖరోస్తి లిపిలో  ఫిట్టర్ గుర్తు కనిపిస్తుంది. ఇది దంతంతో అలంకరించిన భారతీయ ఫర్నిచర్,  దీర్ఘదూర వాణిజ్యంలో భాగమై ఉన్నదనే విషయానికి మరింత ఆధారాన్ని అందిస్తుంది. దీని ఆధారంగా, ఆ దంతం ,  భారతదేశంలోని వాయువ్య ప్రాంతం లో జనించి , గాంధార ప్రాంతం పరిసరాల్లోని చుట్టూ ఉన్న స్థానిక కార్య సలాల్లో లక్ష్మీగా  తయారు అయి ఉండవచ్చని కూడా దీని అర్థం.

అందువల్ల ఈ దంతాలు భారతదేశంలోని వాయువ్య ప్రాంతాలలో స్థానికంగా తయారు చేయబడి, క్రీ. శ. 1వ శతాబ్దం ప్రారంభంలోనివిగా కాల నిర్ణయం  చేసే  అవకాశం ఉంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* దంతాన్ని  చెక్కడం
* గ్రీకో-బౌద్ధ కళ
* నిమ్రుద్ దంతాలు-నియో-అస్సిరియన్ సామ్రాజ్యం నుండి పోల్చదగిన ఆవిష్కరణలు
* ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సంస్కృతి

## మరింత చదవండి

* మెహెండేల్, సంజ్యోత్, "Begram: అలాంగ్ ఏన్షియంట్ సెంట్రల్ ఆసియా అండ్ ఇండియన్ ట్రేడ్ రూట్స్", Cahiers d 'Asie Centrale, 1/2.1996, p. 47-64, ఆన్లైన్&nbsp;
* వైట్హౌస్, డేవిడ్, "Begram:The Glass", *టోపోయి 'ఓరియంట్-ఆక్సిడెంట్*, 2001.11-1, pp. 437-449, ఆన్లైన్&nbsp;

* బెగ్రామ్ ఐవరీ అండ్ బోన్ కార్వింగ్స్ (ఎలక్ట్రానిక్ కల్చరల్ అట్లాస్ ఇనిషియేటివ్

## మూలాలు
వర్గం:కుషానులు
వర్గం:ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సంస్కృతి
వర్గం:పురాతన భారత శిల్పకళ
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు