నామవాచకం (తెలుగు వ్యాకరణం)

ఒక వాక్యాన్ని కొన్ని భాగాలుగా విడగొట్టి పరిశీలించవచ్చు. ఇలా విడగొట్టిన భాగాలకి ప్రత్యేకమైన పేర్లు ఉన్నాయి. ఇటువంటి భాషాభాగాల పేర్లలో ముఖ్యమైనవి: **నామవాచకం** (noun), సర్వనామం (pronoun), విశేషణం (adjective), క్రియ (verb), విభక్తి ప్రత్యయం (post position). ఈ భాగంలో ప్రస్తావన నామవాచకం గురించి మాత్రమే.

## నిర్వచనం
ఒక వ్యక్తిని కాని, ఒక స్థలాన్ని కాని, ఒక వస్తువుని కాని, ఒక ఊహని కాని సూచించేది నామవాచకం.

## వచనం
* తెలుగులో తారసపడే నామవాచకాలకి, సర్వసాధారణంగా, "వచనం" (number), "లింగం" (gender) ఉంటాయి.
* మనుష్యులలో మగ వారిని సూచించేది పుంల్లింగం లేదా పురుష లింగం
** రాముడు, తాత, ఎరకయ్య, పిల్లడు, మొ.
* మనుష్యులలో ఆడ వారిని సూచించేది స్త్రీ లింగం.
** సీత, మామ్మ, రత్తాలు, పిల్ల, మొ. 
* పశువులు, చెట్లు, ప్రాణం లేని పదార్థాలు, అన్నీ కూడా స్త్రీ లింగమే
** ఆవు, గంట, అడవి, మొ. 
* నామవాచకాలు "ఏకవచనం" (singular) లోనయినా ఉంటాయి, "బహువచనం" (plural) లోనయినా ఉంటాయి.
* బహువచనంలో ఉన్న మాటలు, సర్వసాధారణంగా, "లు"తో కాని "ళ్లు"తో కాని అంతం అవుతాయి. 
** ఏకవచనంలో ఉన్న కొన్ని నామవాచకాలకి కేవలం "లు" తగిలిస్తే బహువచనాలు అవుతాయి.:
*** గోడ --> గోడలు
*** చేప --> చేపలు
*** మాట --> మాటలు
*** పన్ను ---> పన్నులు (tax-->taxes)
** సంస్కృతం నుండి తెలుగు లోకి వచ్చినప్పుడు ఏకవచనంలో "డు" సంతరించుకున్న మాటలు బహువచనంలో "డు"ని పోగొట్టుకుని "లు" చేర్చుకుంటాయి:
*** పండితుడు --> పండితులు
*** స్నేహితుడు --> స్నేహితులు
*** ఆత్మీయుడు --> ఆత్మీయులు
** బహువచనంలో "లు" చేర్చినప్పుడు, అప్పుడప్పుడు, సంధి చేయవలసి వస్తుంది:
*** పేరు --> పేరులు --> పేర్లు
*** కారు --> కారులు --> కార్లు
*** బోటు --> బోటులు --> బోట్లు
*** చెట్టు --> చెట్టులు --> చెట్లు
*** మెట్టు --> మెట్టులు --> మెట్లు
*** రోడ్డు --> రోడ్డులు --> రోడ్లు
** ఏకవచనంలో ఉన్న నామవాచకం "లు"తో అంతం అయితే దాని బహువచనం "ళ్లు"తో అంతం అవుతుంది:
*** కీలు --> కీళ్లు
*** తేలు --> తేళ్లు
*** కాలు --> కాళ్లు
*** పాలు --> పాళ్లు (portion -->portions) 
*** పెనిసిలు --> పెనిసిళ్లు (pencils) 
** ఏకవచనం "డి", "డు", "లి", "రు" లతో అంతం అయితే దాని బహువచనం "ళ్లు"తో అంతం అవుతుంది:
*** బడి --> బళ్లు (schools)
*** బండి --> బళ్లు (carts)
*** పెరడు --> పెరళ్లు (backyards)
*** ఊరు --> ఊళ్లు (villages)
** కొన్ని నామవాచకాలకి "లు" తగిలించినప్పుడు మాట వర్ణక్రమంలో కొద్ది మార్పు వస్తుంది.
*** నది --> నదులు
*** గది --> గదులు
*** బంతి --> బంతులు
** ప్రత్యేకమైన సందర్భాలు
*** మడి --> మళ్లు
*** గడి --> గళ్లు
*** సుడి --> సుళ్లు
*** పండు --> పండ్లు, పళ్లు (fruits)
*** పన్ను ---> పళ్లు (tooth-->teeth)
*** ఇల్లు --> ఇళ్లు
*** ఎద్దు --> ఎడ్లు
** కొన్ని నామవాచకాలు ఎల్లప్పుడూ బహువచనాలే!
*** పాలు, నీళ్లు

## లింగం
* సర్వసాధారణంగా "డు"తో అంతం అయ్యే పేర్లు అన్నీ పుంల్లింగమే అవుతాయి.
** రాముడు, తమ్ముడు, అల్లుడు, మనుమడు, ముఖ్యుడు, మొ. 
* పుంల్లింగములు అన్నీ "డు"తో అంతం అవ్వాలని నియమం ఏదీ లేదు
** తండ్రి, అన్న, మామ, మొ. 
** జంతువులు అన్నీ స్త్రీ లింగములే. 
*** ఆవు, ఎద్దు, మగ గుర్రం, ఆడ గుర్రం, మొసలి, మొ.
** ప్రాణము లేనివి అన్నీ స్త్రీ లింగములే
*** చెట్టు, నది, రాయి, మొ. 
** కొన్ని వర్గాలలో ఆడ, మగ, వ్యత్యాసం చూపించడానికి వేర్వేరు పేర్లు ఉన్నాయి:
*** అమ్మ, అత్త, అక్క, కోడలు, అమ్మాయి, పిల్ల, మొ. స్త్రీ లింగములు
*** నాన్న, మామ, అన్న, అల్లుడు, అబ్బాయి, పిల్లడు, మొ. పుంల్లింగములు
### లింగం మార్పిడి
* పుంల్లింగం మాటని స్త్రీ లింగంలోకి మార్చాలంటే మాట చివర "-ఉడు" సబ్దాన్ని తీసేసి "-టి"ని చేర్చాలి.
*** నటుడు --> నటి
*** వంచకుడు --> వంచకి
* పుంల్లింగం మాటని స్త్రీ లింగంలోకి మార్చాలంటే మాట చివర "-డు" సబ్దాన్ని తీసేసి "-రాలు"ని చేర్చాలి.
*** వంచకుడు --> వంచకురాలు
*** ప్రియుడు --> ప్రియురాలు
*** భక్తుడు --> భక్తురాలు
*** స్నేహితుడు --> స్నేహితురాలు
* కొన్ని మాటలు ఎల్లప్పుడు స్త్రీ లింగాలే
*** చూలాలు, ఇల్లాలు

వర్గం:తెలుగు
వర్గం:వ్యాకరణము