పుష్పవననాథ దేవాలయం, తిరుప్పుతురట్టి

**పుష్పవననాథర్ ఆలయం** అనేది శివుడుకు అంకితం చేయబడిన ఒక హిందూ దేవాలయం. ఇది భారతదేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రంలో, తిరువయ్యారు సమీపంలోని తిరుప్పూన్తురుట్టి గ్రామంలో ఉంది. ఇక్కడ శివుణ్ణి **అయ్యరప్పర్** అనే పేరుతో పూజిస్తారు. ఆయనను *[[లింగం]]* రూపంలో ప్రతిష్ఠించారు. ఆయన భార్య పార్వతిని **సౌందరనాయగి**గా ఆరాధిస్తారు.

ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దేవతను 7వ శతాబ్దపు తమిళ శైవ ధర్మగ్రంథమైన *[[తేవారం]]*లో ప్రముఖంగా కీర్తించారు. ఈ గ్రంథాన్ని నయనారులుగా ప్రసిద్ధి చెందిన తమిళ భక్త కవులు రచించారు. ఈ ఆలయం *[[పాడల్ పేట్ర క్షేత్రాలు|పాడల్ పెట్ర స్థలం]]*గా వర్గీకరించబడింది.

ఈ దేవాలయానికి అనేక శాసనాలు సంబంధించినవి. అవి చోళులు, తంజావూరు నాయకులు,, తంజావూరు మరాఠా రాజ్యం వారు చేసిన విరాళాలను సూచిస్తాయి. ప్రస్తుతం ఉన్న రాతి నిర్మాణంలోని ప్రాచీన భాగాలు 9వ శతాబ్దంలో చోళ రాజవంశం కాలంలో నిర్మించబడ్డాయి. అనంతర విస్తరణలు, ముఖ్యంగా ఎత్తైన గోపురం ద్వారాలు, 16వ శతాబ్దంలోని తంజావూరు నాయకుల కాలం వరకు కొనసాగాయి.

ఈ ఆలయంలో అనేక ఉపదేవాలయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో పుష్పవననాథర్, సౌందరనాయగి దేవాలయాలు అత్యంత ప్రధానమైనవి. ఆలయ సముదాయంలో అనేక మండపాలు, మూడు ప్రాకారాలు ఉన్నాయి. వీటిలో రెండవ ప్రాకారం విజయనగర కాలంలో నిర్మించబడినది, ఇందులో అనేక శిల్పాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి.

ఈ ఆలయంలో రోజుకు నాలుగు పూజా క్రమాలు నిర్వహిస్తారు. ఇవి ఉదయం 6:30 నుండి రాత్రి 8:00 వరకు వివిధ సమయాల్లో జరుగుతాయి. ఆలయ క్యాలెండర్‌లో మొత్తం పన్నెండు వార్షిక పండుగలు నిర్వహించబడతాయి.

ఈ ఆలయ నిర్వహణ, పరిపాలనను తమిళనాడు ప్రభుత్వంకు చెందిన హిందూ మత, ధర్మాదాయ శాఖ పర్యవేక్షిస్తుంది.

అదే గ్రామంలో సమీపంలో ఉన్న మరో *పాడల్ పేత్ర స్థలం* అయిన తిరువలంపోఝిల్ శివాలయం కూడా ఉంది.

## పురాణ కథనం

ఈ ఆలయం 7వ శతాబ్దానికి చెందిన శైవ సంతుడు తిరునావుక్కరసర్ (అప్పర్) ఇక్కడ విస్తృతంగా కలుపు తీయు పనులు చేసిన ప్రదేశంగా విశ్వసించబడుతుంది. అలాగే మరో శైవ సంతుడు సంబందర్ ఆలయ ప్రవేశ ద్వారంలో నిలిచినప్పుడు, గర్భగుడి దర్శనం కలిగేలా నంది కొద్దిగా కదిలిందని కూడా నమ్మకం. ఇది అప్పర్, సంబందర్ పల్లకీని తన భుజాలపై మోసిన ప్రదేశంగా కూడా చెబుతారు. 

హిందూ పురాణ కథనం ప్రకారం, ఇంద్రుడు తన దురాశ కారణంగా గౌతమ మహర్షి శాపంతో శరీరమంతా వెయ్యి మచ్చలు ఏర్పడేలా శపించబడాడు. శాప విమోచనం కోసం అనేక ప్రదేశాలు తిరిగిన ఇంద్రుడు ఇక్కడికి చేరుకున్నప్పుడు పుష్పాలతో పూజ ప్రారంభించాడు (తమిళంలో పువ్వును *పూ* అంటారు). అందువల్ల ప్రధాన దేవతకు **పుష్పవనంథర్** అనే పేరు వచ్చింది. 

ప్రాంతీయ విశ్వాసం ప్రకారం, రెండు నదుల మధ్య ఉన్న పవిత్ర స్థలాన్ని **తుర్తి** అని పిలుస్తారు. ఇది అలాంటి స్థలమే. మరో తుర్తి మయిలాడుతురై సమీపంలో ఉంది.

## నిర్మాణశైలి
ఈ ఆలయం తిరువైయారుకు నైరుతి దిశలో సుమారు 5&nbsp;కిలోమీటర్ల దూరంలో, తంజావూరు–తిరువైయారు రహదారిపై ఉంది. ఆలయానికి ఐదు అంతస్తులు గల *రాజ [[గోపురం]]* ప్రవేశ ద్వారం ఉంది. మొదటి ప్రాకారంలో పంచమూర్తి మండపం ఉండగా, రెండవ ప్రవేశంలో వసంత మండపం ఉంది. మొదటి ప్రాకారంలో అప్పర్ జీవితం సంబంధించిన చిత్రలేఖనాలు ఉన్నాయి. 

ఆలయంలో అనేక ప్రత్యేక శిల్పాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు:
* కూర్చున్న భంగిమలో ఉన్న అప్పర్ శిల్పం  
* పంరుతి కటవ నంబి విగ్రహం  
* మహిషాసురుడును సంహరించిన పాప విమోచనార్థం ఒక కాలిపై నిలబడి ఉన్న దుర్గ శిల్పం
ఈ ఆలయం సుమారు 2.5 ఎకరాల  విస్తీర్ణాన్ని ఆక్రమించి ఉంది. ప్రధాన గర్భగుడిలో పుష్పవనంథర్ దేవుడు తూర్పు ముఖంగా ఉన్న లింగం రూపంలో దర్శనమిస్తాడు. ఇతర ఆలయాలలో సాధారణంగా నంది గర్భగుడికి ఎదురుగా సమఅక్షరేఖపై ఉంటుంది. కానీ ఈ ఆలయంలో నంది కొద్దిగా అక్షరేఖకు బయటగా ఉంచబడింది. ప్రధాన గర్భగుడికి ధ్వజస్తంభం, మహామండపం ద్వారా ప్రవేశం ఉంటుంది. శివుని సహచరిణి వలంబిగై దేవి (పడమర ముఖంగా) మహామండపంలో గర్భగుడి ముందు ప్రతిష్ఠించబడింది. తమిళనాడులోని ఇతర శివాలయాల మాదిరిగా, ప్రధాన ప్రాకారంలో వినాయకుడు, మురుగన్, నవగ్రహాలు, చండికేశుడు, దుర్గ శ్రైన్లు ఉన్నాయి. గర్భగుడి సమీపంలో నటరాజుడు మండపం కూడా ఉంది. ప్రస్తుత కాలంలో ఈ ఆలయం తమిళనాడు ప్రభుత్వంకి చెందిన హిందూ మతపరమైన, ధార్మిక దాన శాఖ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతోంది. 

## సప్త స్థానము

**సప్తస్థానం ఉత్సవం** ప్రతి సంవత్సరం ఏప్రిల్ నెలలో తిరువయ్యారులో నిర్వహించబడుతుంది. హిందూ పురాణ కథనం ప్రకారం, ఇది శివుని పవిత్ర వృషభమైన నందికేశ్వరుని వివాహోత్సవంగా భావించబడుతుంది. ఈ ఉత్సవం తమిళ మాసం *పంగుని*లో పునర్పూస నక్షత్రం రోజున జరుగుతుంది.

తిరువయ్యారులోని అయ్యారప్పర్ ఆలయ ఉత్సవ దేవతను నందికేశ్వరుడు, సుయసయాంబికై దేవత ప్రతిమలతో పాటు అలంకరించిన గాజు పల్లకీలో మోసుకొని తిరుపజనమ్, తిరుచోట్రుత్తురై, తిరువేదికుడి, తిరుక్కండియూర్, తిరుపూన్తురుత్తి ఆలయాలకు తీసుకువెళ్తారు. ప్రతి ఆలయంలోని ఉత్సవ దేవతలు తమతమ గాజు పల్లకీలలో అయ్యారప్పర్‌తో కలిసి చివరి గమ్యస్థానమైన తిల్లైస్థానం వరకు ప్రయాణిస్తాయి.

తిల్లైస్థానం ఆలయం బయట కావేరి నది ఒడ్డున అద్భుతమైన బాణాసంచా ప్రదర్శన జరుగుతుంది. అనంతరం ఏడు పల్లకీలను తిరిగి తిరువయ్యారులోని అయ్యారప్పర్ ఆలయానికి తీసుకువస్తారు. ఏడు ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన ప్రధాన దేవతలతో కూడిన ఏడు గాజు పల్లకీల సమాగమాన్ని వందలాది మంది భక్తులు దర్శిస్తారు.

భక్తులు *పూచొరితల్* (పుష్పోత్సవం) అనే ఆచారాన్ని నిర్వహిస్తారు. ఇందులో ఒక బొమ్మ ద్వారా పల్లకీలలోని ప్రధాన దేవతలకు పూలను అర్పిస్తారు. *పూచొరితల్* అనంతరం పల్లకీలు తమ తమ ఆలయాలకు తిరిగి వెళ్తాయి.

## మతపరమైన ప్రాముఖ్యత, ఆరాధనా విధానాలు

ఈ ఆలయం 275 పాడల్ పెట్ర స్థలాలలో ఒకటి. ఇవి ప్రాథమిక మధ్యయుగ కాలానికి చెందిన తమిళ శైవ నయనారులు సుందరర్ రచించిన *[[తేవారం]]* పద్యాలలో మహిమన్వితమైన శివ స్థలాలు.  

ఈ ఆలయంలో శివ విగ్రహం ఎదుట దక్షిణామూర్తి శిష్యుడైన సనకర్ సమాధి ఉంది. అలాగే శివానంద మౌన గురు స్వామిగారు ఇక్కడ తపస్సు చేసిన స్థలంగా కూడా ఇది ప్రసిద్ధి చెందింది.  

*తేవారం*లో ప్రస్తావించబడినందున ఈ ఆలయం *పాడల్ పెట్ర స్థలం* గా వర్గీకరించబడింది. ఇది శైవ సంప్రదాయ గ్రంథాల్లో పేర్కొనబడిన 275 ఆలయాలలో ఒకటిగా గుర్తించబడింది. ఈ ఆలయం 276 ఆలయాల జాబితాలో 242వ స్థానంలో ఉన్నదిగా కూడా పరిగణిస్తారు.  

ఈ ఆలయం కావేరి నది తీరాన నిర్మితమైన దేవాలయాలలో ఒకటిగా లెక్కించబడుతుంది. నారాయణ తీర్థ (సుమారు 1650 – 1745) ప్రధాన దేవతపై అనేక కీర్తనలు రచించారు.

ఆలయ పూజారులు పండుగల సమయంలోను, రోజువారీగా కూడా *[[పూజ]]* (ఆచారాలు) నిర్వహిస్తారు. తమిళనాడులోని ఇతర శివాలయాల మాదిరిగానే, ఇక్కడి పూజారులు బ్రాహ్మణ ఉపకులమైన శైవ సముదాయానికి చెందుతారు.  

ఆలయ ఆచారాలు రోజుకు ఐదు సార్లు నిర్వహిస్తారు: ఉదయం 6:30కి *ఉషత్కాలం*, ఉదయం 8:00కి *కాలసంధి*, మధ్యాహ్నం 12:00కి *ఉచ్చికాలం*, సాయంత్రం 5:00కి *సాయరక్షై*,, రాత్రి 8:00కి *అర్ధజామం*.  

ప్రతి ఆచారంలో నాలుగు దశలు ఉంటాయి: *[[అభిషేకం]]* (పవిత్ర స్నానం), *అలంకారం* (అలంకరణ), *[[నైవేద్యం]]* (ఆహార సమర్పణ), *దీప ఆరాధన* (దీపాలను ఊపడం). ఈ పూజలు పుష్పవనంతర్, సౌందరనాయగి దేవతలకు నిర్వహిస్తారు.  

పూజ సమయంలో *[[నాగస్వరం]]* (వాయిద్యము), *[[తవిల్]]* (తాళ వాయిద్యము) సంగీతం వినిపిస్తూ, పూజారులు వేదాల నుండి మంత్రోచ్ఛారణ చేస్తారు. భక్తులు ఆలయ ధ్వజస్తంభం ఎదుట సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తారు.  

ప్రతి వారం జరిగే పూజల్లో సోమవారం, శుక్రవారం  ముఖ్యమైనవి. పక్షవారీ ఆచారాల్లో *[[ప్రదోషం]]*, నెలవారీ ఉత్సవాల్లో *[[అమావాస్య]]*, *కృతికై*, *[[పౌర్ణమి]]*, *సతుర్థి* ఉన్నాయి.  

ఫిబ్రవరి–మార్చి మధ్య జరుపుకునే మహాశివరాత్రి ఈ ఆలయంలో ప్రధాన పండుగగా నిర్వహించబడుతుంది. ఈ ప్రాంతం, ఆలయంలో అత్యంత గొప్ప ఉత్సవం *సప్తస్థానం* ఉత్సవం. *పారివేట్టై* కూడా మరో ముఖ్యమైన పండుగగా జరుపుకుంటారు.

## మూలాలు

## గమనికలు
* 

## బాహ్య లింకులు


వర్గం:తంజావూరు జిల్లాలోని శివాలయాలు
వర్గం:తంజావూరు జిల్లాలోని హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు