బళ్లారి కోట

**బళ్లారి కోట** ("బళ్లారి కోట") "బళ్లారి గుడ్డ" లేదా కోట కొండ అని పిలువబడే ఒక కొండపై నిర్మించబడింది. ఇది భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బళ్లారి జిల్లాలో ఉన్న చారిత్రాత్మక నగరం బళ్లారిలో ఉంది. దీనిని ఎగువ కోట, దిగువ కోట అనే రెండు భాగాలుగా నిర్మించారు. ఎగువ కోటను విజయనగర సామ్రాజ్యానికి సామంతుడైన హనుమప్ప నాయక నిర్మించాడు. ఇది హండే కుటుంబం అధికారిక నివాసం. దిగువ కోటను 18వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో హైదర్ అలీ నిర్మించాడు.

ఒక ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్ దిగువ కోటకు వాస్తుశిల్పి, నిర్మాణకర్త. ఆయన ఎగువ కోటను కూడా పునరుద్ధరించాడు. కోటల నిర్మాణం పూర్తయిన తరువాత, 'కుంబర గుడ్డ' అనే ఎదురుగా ఉన్న కొండతో పోలిస్తే నిర్మించిన కోటలు తక్కువ ఎత్తులో ఉన్నాయని హైదర్ అలీ కనుగొన్నాడు, దీనివల్ల కొత్త కోటలు సైనికంగా వ్యూహాత్మక ప్రతికూలతను ఎదుర్కొన్నాయి. ఫలితంగా, ఈ లోపంతో హైదర్ అలీకి చికాకు కలిగింది,  ఆయన కోట తూర్పు ద్వారం వద్ద ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్‌ను ఉరితీయమని ఆదేశించాడని చెబుతారు. 1769 నాటి (తెలియని ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్ అని చెక్కబడిన) ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్ సమాధి కోట తూర్పు ద్వారం వద్ద ఉంది, ఇది ఒక ముస్లిం సాధువుకు చెందిన సమాధి అని కూడా చెప్పుకునే స్థానిక ముస్లింల ప్రయత్నాల వల్ల సంరక్షించబడింది.

ఈ కోటలు గొప్ప చరిత్ర కలిగిన చక్కటి ప్రాకారాలను అనేక చారిత్రక, మతపరమైన స్మారక చిహ్నాలను కలిగి ఉన్నాయి. పై కోటలో అనేక పురాతన చెరువులతో కూడిన ఒక దుర్గం ఉండగా, తూర్పున ఉన్న దిగువ కోటలో ఆయుధాగారం ఉండేది.

## పురాణాలు
కోట ఉన్న బళ్లారి నగరానికి సంబంధించిన అనేక ఇతిహాసాలు ఉన్నాయి.

ఒక పౌరాణిక గాథ ప్రకారం, ఆ ప్రదేశంలో నివసించిన రాక్షస (రాక్షసుడు) "బల్లా" ను నాశనం చేసిన దేవతల రాజు ఇంద్రుడి పేరు మీద ఈ నగరానికి పేరు పెట్టబడిందని ఆ నగరానికి ఆ పేరు వచ్చింది.

మరో పురాతన పురాణం ఈ ప్రదేశాన్ని రామాయణ ఇతిహాసంలోని కొన్ని సంఘటనలతో అనుసంధానిస్తుంది. సీత కోసం వెతుకుతున్నప్పుడు రాముడు విజయనగర సామ్రాజ్యం ప్రసిద్ధ రాజధాని బళ్లారి నుండి 30 కిలోమీటర్ల (19 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న హంపి సమీపంలో సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడిని కలుసుకున్నాడని చెబుతారు.

బళ్లారి అనే పేరు పాత తెలుగు పదం "వల్లారి" & "వల్లపురి" నుండి ఉద్భవించిందని చారిత్రాత్మకంగా ముడిపడి ఉన్న పురాణం పేర్కొంది. తలకాడ్ గంగా రాజవంశం పాలన కాలం నాటి ఒక శాసనం, నేడు బళ్లారి, ధార్వాడ్ జిల్లాలను కలిగి ఉన్న సింధా విషయ భూభాగానికి సాక్ష్యంగా ఉంది. హొయసల కాలంలో, బళ్లారిపై బెల్లారియ నరేడు రాజవంశం సార్వభౌమాధికారం కలిగి ఉంది, దీనిని కుంతల దేశ అని పిలిచేవారు, అయితే తరువాత దీనిని 'వల్లారి-వల్లపురి' అని పిలిచే వారు.

## భౌగోళికం
ఈ కోట పట్టణం రెండు ప్రముఖ పెద్ద రాతి గ్రానైట్ కొండల చుట్టూ ఉన్నాయి: బళ్లారి గుడ్డ (ఈ కొండపై నిర్మించిన కోటతో), కుంభారా గుడ్డ (కన్నడలో గుడ్డ అంటే కొండ). ఈ రెండు కొండలు నగరానికి ప్రధాన నేపథ్యాన్ని అందిస్తాయి, నగరంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి చూడవచ్చు. ఈ రెండు కొండలు కాకుండా, కాటే గుడ్డ (ప్రస్తుత మునిసిపల్ జూనియర్ కళాశాలకు సమీపంలో ఉన్న ఈశ్వర్ గుడ్డ (ఆనది లింగేశ్వర ఆలయం వెనుక ఉన్న ఒక కొండ, ఫోర్ట్ ఏరియాలోని సెయింట్ జాన్స్ ఉన్నత పాఠశాలకు ప్రక్కనే ఉన్న ఒక కొండ బళ్లారి సెంట్రల్ జైలుకు సమీపంలో ఉన్న మరొక కొండ వంటి చిన్న కొండలు ఉన్నాయి. కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ సరిహద్దులో సండూర్ శ్రేణి శిఖరంపై బళ్లారి గుడ్డపై ఉన్న ఈ కోటలో సమృద్ధిగా గ్రానైట్ వెలుపలి భాగాలు ఉన్నాయి. బంజరు రాతి గ్రామీణ ప్రాంతంలో వృక్షసంపద దాదాపుగా లేదు. ఈ కోట ప్రస్తుత బళ్లారి పట్టణాన్ని ఏర్పరుస్తున్న మైదానాల అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని కలిగి ఉంది. బళ్లారి కోట లోపల చుట్టుపక్కల భూభాగంలో గ్రానైట్ రాళ్ళు ఉన్నాయి, ఇవి మైదానాల పైన అకస్మాత్తుగా చాలా పెద్ద పర్వతం రూపంలో పైకి లేస్తాయి. కొండ  పాక్షిక-దీర్ఘవృత్తాకార ఆకారం దక్షిణ భాగంతో పోలిస్తే ఉత్తర వైపు ఎక్కువ పొడవుగా ఉంటుంది. ఇక్కడి శిలా నిర్మాణాలు పెద్ద రాంబోయిడల్ ప్రిస్మాటిక్ రూపంలో ఫెల్స్పార్‌తో కలిసిన గ్రానైట్‌ను కలిగి ఉంటాయి. ఈ రకమైన రాయి సూర్యకిరణాలను బలంగా ప్రతిబింబిస్తుంది, దీనివల్ల కోట పట్టణంలో చాలా వేడి వాతావరణ పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి (బళ్లారి భారతదేశంలోని అత్యంత వేడి ప్రదేశాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది). ఈ ప్రదేశం  వాతావరణ పరిస్థితిని వేడిగా శుష్కంగా వివరించినప్పటికీ, ఇది ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణం అని పేర్కొనబడింది.

## చరిత్ర
బళ్లారి పట్టణం జిల్లాకు క్రీ పూ 300 నుండి క్రీ శ 1365 వరకు విజయనగర సామ్రాజ్యం ప్రారంభం వరకు పురాతన చరిత్ర ఉంది. దీనిని మౌర్యులు, శాతవాహనులు, కదంబులు, కళ్యాణ చాళుక్యులు, కలచుర్యులు, సేవునాలు, హొహొయ్సాలాలు పాలించారు. కానీ ఈ కోట నిర్దిష్ట చరిత్ర (ఎగువ కోట) విజయనగర సామ్రాజ్యపు భూస్వామ్య నాయకుడు హనుమప్ప నాయక పాలనతో ప్రారంభమవుతుంది, అతను ఎగువ కోటను నిర్మించాడు. 1565లో విజయనగర సామ్రాజ్యం పతనంతో, క్రీ. శ. 1800 లో బ్రిటిష్ వారు ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకునే వరకు ఈ ప్రాంతం రాజకీయ తిరుగుబాటుకు గురైంది. ఆ తరువాత ఈ ప్రాంతం బీజాపూర్ సుల్తానుల నియంత్రణలోకి వచ్చింది. శివాజీ, తన దండయాత్రలలో ఒకదాని సమయంలో కోట గుండా వెళుతుండగా, 1678లో కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఎందుకంటే అతని ముందస్తు స్కౌటింగ్ పార్టీలలో కొన్నింటిపై కోటలో ఉన్న సైనిక దళం మెరుపుదాడి చేసింది. తరువాత ఆయన కప్పం చెల్లించాలనే షరతుపై కోటను పునరుద్ధరించాడు. 1761లో బలవంతంగా, ఈ కోట అడోనీకి చెందిన బసాలత్ జంగ్ నియంత్రణలోకి వచ్చింది. కోటకు చెందిన నాయక అధిపతి బసాలత్ జంగ్తో గొడవపడి, కప్పం చెల్లించడానికి నిరాకరించాడు. అడోని సుల్తాన్ పై దాడి చేయడానికి నాయకులు మైసూరుకు చెందిన హైదర్ అలీ సహాయం కోరారు. హైదర్ అలీ అడోనీలను నమ్మకంగా ఓడించాడు. కానీ తరువాత, హైదర్ అలీ స్వయంగా కోటను, ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆయన కాలంలోనే ఎగువ కోట పునరుద్ధరించబడింది, దిగువ కోటను ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్ సహాయంతో కొత్తగా నిర్మించారు.

స్థానిక అధిపతులను పడగొట్టిన తరువాత హైదర్ అలీకి బళ్లారి బలమైన స్థావరంగా ఉండేది. ఎం. డి. లాలీ అనే ఫ్రెంచ్ వ్యక్తి సైనిక ఆధ్వర్యంలో నిజాం పంపిన దళాలను ఆశ్చర్యపరిచి, కోటను ముట్టడించి, పూర్తి నియంత్రణను చేపట్టాడు. కానీ మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం బ్రిటిష్ వారి చేతిలో హైదర్ అలీ కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ ఓడిపోయిన తరువాత, భూభాగం విభజించబడింది, కోటతో కూడిన బళ్లారి జిల్లా అప్పటి నిజాం సలాబత్ జంగ్ అప్పగించారు. శ్రీరంగపట్టణం (శ్రీరంగపట్నం) లో జరిగిన నాలుగో ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం 1799లో టిప్పు సుల్తాన్ ఓటమి, మరణం తరువాత మైసూరు భూభాగాలు వడయర్లు, రెండవ అసఫ్ జా, బ్రిటిష్ వారి మధ్య మరింతగా విభజించబడ్డాయి. క్రీ. శ. 1796లో, మరాఠాలు, టిప్పు సుల్తాన్ చేత వేధింపులకు గురైన రెండవ అసఫ్ జా, లార్డ్ వెల్లెస్లీ సబ్సిడియరీ అలయన్స్ సిద్ధాంతం ప్రకారం బ్రిటిష్ సైనిక రక్షణను పొందాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఇప్పుడు, ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా, రెండవ ఆసిఫ్ జా, బెల్లారీతో సహా స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగంలో ఎక్కువ భాగాన్ని బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించి, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ 'బళ్లారి జిల్లా' గా చేర్చారు. ఈ ప్రాంతాన్ని సెడెడ్ జిల్లాలు అని కూడా పిలిచేవారు (మ్యాప్ను చూడండి) ఈ ప్రాంతాలకు నిరంతరం ఉపయోగించే పదం,  ప్రస్తుత జిల్లా కంటే గణనీయంగా పెద్దది, ఇందులో ప్రస్తుత కడప జిల్లాలు (కడప అనంతపురం, కర్నూలులో ఎక్కువ భాగం) ఉన్నాయి. ఇది కూడా ఒక ఒప్పందం లేదా ఒప్పందం, ఇది హైదరాబాద్ లో బ్రిటిష్ సబ్సిడరీ ఫోర్స్ నిర్వహణకు వారు చేసిన ఖర్చులకు కంపెనీకి పరిహారం చెల్లించడానికి ఉద్దేశించబడింది.

ఈ కోటను బ్రిటిష్ పరిపాలన 1వ తరగతిగా వర్గీకరించింది. ఈ కోట బళ్లారికి దాని పురాతన ప్రాముఖ్యతను ఇచ్చింది, బ్రిటిష్ పాలకులు దీనిని కంటోన్మెంట్ ప్రదేశంగా ఎంపిక చేయడానికి దారితీసింది.

కర్నూలుకు చెందిన నవాబు అయిన ముజ్జాఫర్ ఖాన్ తన భార్య హత్యకు పాల్పడినందుకు 1823 నుండి 1864 వరకు ఇక్కడే నిర్బంధించబడ్డాడు.

## కోట నిర్మాణం

ఈ కోటలో రెండు భాగాలు ఉన్నాయి, ఒకటి విజయనగర పాలనలో నిర్మించిన పురాతన ఎగువ కోట, మరొకటి హైదర్ అలీ పాలనలో నిర్మించిన దిగువ కోట. ఎగువ కోటను ఫోర్ట్ హిల్ అని పిలిచేవారు. కోట ప్రాంతంలోని కొన్ని రాళ్ళు మానవుని ముఖాన్ని పోలి ఉన్నందున దిగువ కోటను ఫేస్ హిల్ అని పిలిచేవారు.

ఎగువ కోట (వికీమాపియా) బల్లార్ గుడ్డ కొండ శిఖరంపై ఒకదాని కింద ఒకటిగా మూడు అంచెల కోటగోడను కలిగి ఉంది. ఇది సముద్ర మట్టానికి 1,976 అడుగుల (602 మీ) ఎత్తులో ఉంది. ఇది చతుర్భుజాకారంలో ఉంటుంది, దీని చుట్టుకొలత సుమారు 1.5 మైళ్ళు (2.4 కి.మీ.), ఇది కింద ఉన్న మైదానాల కంటే సుమారు 460 అడుగుల (140 మీ) ఎత్తులో ఉంటుంది; చెల్లాచెదురుగా ఉన్న బండరాళ్ల మధ్య మెలికలు తిరిగిన రాతి మార్గం ద్వారా మాత్రమే దీనిని చేరుకోవచ్చు, ఇది అభేద్యమైనదిగా పరిగణించబడింది. కోటగోడ వెలుపల, పైభాగంలో ఒక చిన్న ఆలయం, కొన్ని గదుల అవశేషాలు అనేక లోతైన నీటి కొలనులు ఉన్నాయి. కోటగోడ లోపల, పటిష్టంగా నిర్మించిన అనేక భవనాలు ఉన్నాయి,  రాళ్ల పగుళ్లలో నిర్మించిన జలాశయాల నుండి పుష్కలమైన నీటి సరఫరా ఉంది.ఈ కోటలో సైనిక దళాలు లేవు. ఇందులో నీటి నిల్వ కోసం రాళ్ళలో తవ్విన అనేక తొట్టెలు ఉన్నాయి. బురుజులు గల ప్రాకారాల వెలుపల ఒక కందకం కప్పబడిన మార్గం ఉన్నాయి. తూర్పున ఉన్న ప్రధాన బురుజులో ప్రస్తుతం తూర్పు వైపుకు తిరిగి ఉన్న భారత జెండా భారీ కుడ్యచిత్రం ఉంది.

కొండ తూర్పు పాదభాగంలో ఉన్న దిగువ కోట ( వికీమాపియా) సుమారు 0.5 మైళ్ళు (0.80 కి.మీ.) వ్యాసం కలిగి ఉంది. గతంలో ఇక్కడ ఆయుధాగారం, సైనిక శిబిరాలు ఉండేవని భావిస్తున్నారు. ఈ కోట నిర్మాణం లోతైన కందకం గ్లేసిస్‌తో చుట్టుముట్టబడిన అనేక బురుజులతో కూడిన ప్రాకారాలతో ఆవరించబడి ఉంది. దిగువ కోటకు రెండు ప్రవేశ ద్వారాలు ఉన్నాయి; ఒకటి పశ్చిమ చివరన మరొకటి తూర్పు వైపున. దిగువ కోట యొక్క తూర్పు ద్వారం వెలుపల హనుమంతునికి అంకితం చేయబడిన ఒక ఆలయం ఉంది – అదే కోట ఆంజనేయ ఆలయం (కోట (ಕೋಟೆ) – కన్నడలో కోట). గతంలో, రక్షణ కోరుతూ ఇక్కడికి తరలివచ్చిన ప్రజలు ఈ దిగువ కోటలో నివసించేవారు. బ్రిటిష్ కాలంలో, కమీషరియట్ స్టోర్స్, ప్రొటెస్టంట్ చర్చి, అనాథాశ్రమం, మాసోనిక్ లాడ్జ్, పోస్ట్ ఆఫీస్, అనేక ప్రైవేట్ నివాసాలు వంటి మరిన్ని భవనాలు జోడించబడ్డాయి. ప్రస్తుతం, ఇది అనేక ప్రభుత్వ భవనాలు, కార్యాలయాలు, విద్యా సంస్థలు, దేవాలయాలు, చర్చిలకు నిలయంగా ఉంది.

రాష్ట్ర, జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఆదివారాలు, సెలవు దినాలలో ఈ అద్భుతమైన కోట ప్రకాశిస్తుంది.

## చేరుకోవడం
ఈ కోట దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలను కలుపుతూ రోడ్డు, రైలు  వాయు రవాణా సౌకర్యాల ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది-ఇవన్నీ కోట ఉన్న బళ్లారి నగరానికి అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి.

జాతీయ రహదారులు (ఎన్‌హెచ్‌ 13 & ఎన్‌హెచ్‌ 63)  రాష్ట్ర రహదారి నెట్‌వర్క్‌లు జిల్లాలో పట్టణానికి అద్భుతమైన రోడ్డు కమ్యూనికేషన్ల నెట్‌వర్క్‌ను అందిస్తాయి. ఇది కర్ణాటక రాష్ట్ర రాజధాని బెంగళూరు నుండి 300 కిలోమీటర్ల (190 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. బళ్లారి చుట్టుపక్కల ఇతర ముఖ్యమైన పట్టణాలకు దూరాలు: చెన్నై-304 కిలోమీటర్లు (189 మైళ్ళు) హదగాలి-148 కిలోమీటర్లు (92 మైళ్ళు) హోస్పెట్-63 కిలోమీటర్లు (62 మైళ్ళు) -100 కిలోమీటర్లు (67 మైళ్ళు) హంపి-75 కిలోమీటర్లు (47 మైళ్ళు) హైదరాబాద్-367 కిలోమీటర్లు (228 మైళ్ళు) కుడ్లిగి-85 కిలోమీటర్లు (53 మైళ్ళు) పూణే-336 కిలోమీటర్లు (209 మైళ్ళు) సండూర్-63 కిలోమీట్లు (39 మైళ్ళు) & సిరిగుప్ప-60 కిలోమీటర్లు (37 మైళ్ళు).

ఈ నగరంలో రెండు రైల్వే స్టేషన్లు ఉన్నాయి, రెండూ బ్రిటిష్ పాలనలో నిర్మించబడ్డాయి-సిటీ స్టేషన్ (బెల్లారీ జంక్షన్), *కంటోన్మెంట్* స్టేషన్ (కంటోన్మెంట్). అందుబాటులో ఉన్న రైల్వే అనుసంధానాలు హుబ్లీ-గుంతకల్లు లైన్, విస్తరించిన బళ్లారి-రాయదుర్గం-చిత్రదుర్గ మార్గం, ఇవి నైరుతి రైల్వే పరిధిలోకి వస్తాయి. బళ్లారి రైలు ద్వారా బెంగళూరు, రాయచూర్, అనంతపురం, హిందూపురం, తిరుపతి, హుబ్బల్లి, గుంతకల్లు, విజయవాడ, హౌరా మొదలైన వాటికి బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. గతంలో బ్రిటిష్ పాలనలో దక్షిణ మరాఠా రైల్వే ఈ పట్టణం గుండా మద్రాసు (ఇప్పుడు చెన్నై) కు పశ్చిమాన హుబ్లీ, తూర్పున గుంతకల్ ద్వారా అనుసంధానించింది.

బెంగుళూరు, గోవా నుండి సాధారణ విమానాలు నడుస్తున్నందున బళ్లారి పౌర విమానాశ్రయం కంటోన్మెంట్ ప్రాంతానికి చాలా చివరలో ఉంది. బళ్లారి నుండి 40 కిలోమీటర్ల (25 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న సండూర్ తాలూకాలోని తోరణగల్లు లోని జిందాల్ విజయనగర స్టీల్స్ కాంప్లెక్స్ వద్ద ఉన్న ఒక ఎయిర్ స్ట్రిప్‌ను 2002 అక్టోబరు నుండి హంపి, మైసూర్ లకు సందర్శనా చార్టర్ విమానాలను నడపడానికి ప్రైవేట్ విమానయాన సంస్థలు ఉపయోగిస్తున్నాయి.

## గ్యాలరీ

File:Bellary Fort.jpg|బళ్లారి కోట దృశ్యం
File:Bellary Fort 1.jpg|కోట మరో దృశ్యం
File:West View of Bellary Fort.jpg|కోట కళాకారుడి పశ్చిమ దృశ్యం
File:Bellary Rock and Fort.jpg|బళ్లారి రాక్, కోట
File:NE View of Bellary Fort.jpg|కోట ఈశాన్య దృశ్యం
File:E. View of Bellary Fort.jpg|కోట తూర్పు వైపు దృశ్యం
File:Ballari-Fort-01.JPG|ఎగువ కోట ప్రవేశ ద్వారం
File:Ballari-Fort-02.JPG|బళ్లారి కోట
File:Ballari-Fort-03.JPG|భారత పురావస్తు శాఖ అందించిన బళ్లారి కోట గురించిన వివరాలు


## ఇవి కూడా చూడండి
* కర్ణాటకలోని కోటల జాబితా
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక కోటలు
వర్గం:కర్ణాటక దర్శనీయస్థలాలు
వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:కోటలు