పిండార దేవాలయాల సమూహం

భారతదేశంలోని గుజరాత్ దేవభూమి ద్వారకా జిల్లా కల్యాణ్పూర్ తాలూకాలోని స్థానికంగా **దుర్వాసా రిషి ఆశ్రమం** అని పిలువబడే పిండారా వద్ద ఉన్న దేవాలయాలు మైత్రక-సైంధవ కాలం (7వ శతాబ్దం నుండి 10వ శతాబ్దం వరకు) కు చెందినవి. ఈ దేవాలయాలు ద్వారకకు తూర్పున పదకొండు మైళ్ళ దూరంలో సముద్రం సమీపంలో ఉన్నాయి. 

## చరిత్ర
ఈ దేవాలయాలు 7వ, 10వ శతాబ్దాల మధ్య నిర్మించబడ్డాయి. 8వ శతాబ్దం మధ్యలో ఉన్న ఫమ్సనా శైలి దేవాలయాలు, సైన్ధవుల పాలనలో నిర్మించబడ్డాయి. 1965 లో జరిపిన తవ్వకాల్లో మొదటిసారిగా పెద్ద సంఖ్యలో శిల్పాలు సైంధవ నాణేలు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ స్మారక చిహ్నాలు దుర్వాసా రిషి తో ముడిపడి ఉన్నాయి, వీటిని దుర్వాసా రిశి ఆశ్రమం అని పిలుస్తారు.

ఈ ప్రదేశం జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నంగా (ఎన్-జిజె-121) చెక్కబడింది, దీనిని ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా వడోదర సర్కిల్ నిర్వహిస్తుంది.

## నిర్మాణం
ఒక ఆవరణలో ఐదు దేవాలయాలు పొడవైన స్తంభాల *మండపం* ఉన్నాయి. 

ఎం. ఎ. ధకీ, జె. ఎం. నానావతి వర్గీకరణ ప్రకారం, ఆలయం నంబర్ 1 (పాత మందిరం/సూర్య దేవాలయం/ధ్యాన్ మందిర్) నియో-ద్రావిడ ఫామసన రకంలో నిర్మించబడింది. ఇది చదరపు గుమ్మటం సాదా గోడలు ఉన్నాయి. దీని మీద *విమాన-వేదికా* పునాది నుండి ఐదు అంచెల ఉపరితల నిర్మాణం ఉంది. ఈ శ్రేణులలో ఐదు నుండి రెండుకు తగ్గుతున్న సంఖ్యలో *చంద్రశాల* చెక్కడాలు ఉన్నాయి, అయితే అగ్రశ్రేణి కోల్పోయి మూలల్లో *కర్ణకూట* ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం దాని *మండపం* కోల్పోయింది. ఈ ఆలయాన్ని *సంధార* లేఅవుట్‌లో నిర్మించి ఉండవచ్చు. నిజమైతే, బాహ్య గోడలు చాలా కాలం క్రితమే అదృశ్యమైనట్లు అనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంది.

*2, 3 దేవాలయాలు ఫమ్సానా* రకానికి చెందినవి , పెంట్ హౌస్ రకానికి చెందినవి. ఈ దేవాలయాలు ప్రారంభ మహా-గుర్జరా నిర్మాణ ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. ఈ దేవాలయాలు పశ్చిమ ముఖంగా ఉన్నాయి. 

ఆలయం నంబర్ 2 లో *నగారా* గ్రౌండ్ ప్లాన్, దాదోపై చిన్న స్తంభాలతో కూడిన ఓపెన్ వరండా ఉన్నాయి. ఆలయానికి తూర్పు వైపున ఉన్న దాదోలో గోప్ ఆలయం మాదిరిగానే స్తంభం-ప్రేరణ గూళ్లు ఉన్నాయి. పైకప్పుకు దాని దిగువ మార్గం మాత్రమే మిగిలి ఉంది దాని క్రింద దంతాల వరుస ఉంది. ఈ ఆలయ సాదా తలుపు చట్రం పైన, శివుడు పార్వతి వివాహాన్ని వర్ణించే ఒక పటం ఉంది. ఈ ప్యానెల్‌లోని రాక్షసుల ముఖాలకు అకోదార్ వద్ద ఉన్న సూర్య దేవాలయం పారాపెట్‌పై కనిపించే ప్యానెల్‌తో సారూప్యతలు ఉన్నాయి.

ఆలయం నెంబరు 3 ప్రణాళికలో ఒక చదరపు పరిమాణంలో చిన్నది. దీనికి 2వ ఆలయాన్ని పోలి ఉన్న ఉపరితల నిర్మాణం ఉంది. 4వ ఆలయం కూడా ఇదే విధంగా ఉంటుంది, కానీ తూర్పు ముఖంగా ఉంటుంది. ఈ రెండు దేవాలయాలలో దాదోపై చిన్న స్తంభాలతో బహిరంగ మండపం ఉంది. పశ్చిమ ముఖంగా ఉన్న ఆలయం సంఖ్య 5 అనేది బహుళ అంచెల *ఫామ్సానా* రకం ఉపరితలంతో కప్పబడిన సాదా గోడలతో కూడిన చదరపు సెల్లా.

2007లో ప్రస్తుతం ఉన్న ఆలయ సముదాయానికి ఉత్తరాన మునిగిపోయిన ఆలయ సముదాయం అవశేషాలు కనుగొనబడ్డాయి. ఆలయంలో కేవలం *జగతి* మాత్రమే మిగిలి ఉంది, ఇది ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉందని సూచిస్తుంది. అవి శివాలయాలు అని సూచించే శివలింగ యోని కూడా వారు కనుగొన్నారు. సముద్ర మట్టం పెరగడం భూకంప కార్యకలాపాల కారణంగా ఆలయ సముదాయం మునిగి ఉండవచ్చు.

## చిత్రాలు

Durvasa Rishi's Ashram - Dhyan Mandir 2, East side view.jpg|ఆలయం నెం. 1
File:Durvasa Rishi's Ashram, Building 1.jpg|ఆలయం నెం. 2
File:BATTIS PUTLI TEMPLE - PINDARA.jpg|శివుడు పార్వతి వివాహం వర్ణించే ప్యానెల్, ఆలయం నం. 2

File:TEMPLE @ PINDARA TEMPLE COMPLEX.jpg|ఆలయం నం. 3
File:SHIVA TEMPLE - PINDARA.jpg|ఆలయం నం. 4
File:Durvasa_Rishi%27s_Ashram,_Complex_area.jpg|ఆలయం నం. 5 (కుడి)
File:Durvasa Rishi's Ashram. Main entrance path.jpg|స్తంభాల మండప మార్గం
File:BATTIS PUTLI TEMPLE - PINDARA 2.jpg|గరుడుడిపై అధిరోహించిన విష్ణువు శిల్పం
File:PINDARA.jpg|శివుని తల శిల్పం


## ఇవి కూడా చూడండి
* అనేకధంగావదేశ్వర ఆలయం
* కైలాసనాథర్ దేవాలయం, కాంచీపురం
* కల్లేశ్వర ఆలయం, అంబాలి
* కల్లేశ్వర దేవాలయం, హైర్ హడగలి
* కళ్యాణసుందరేశర్ దేవాలయం, నల్లూరు
* కంపహేశ్వరర్ ఆలయం, తిరుబువనం
* కాకన్‌మఠ్
* శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి దేవాలయం, హోసూరు
* కలరివతుక్కల్ ఆలయం
* రామలింగేశ్వర దేవాలయాల సమూహం, అవని

## మూలాలు

వర్గం:దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:గుజరాత్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:గుజరాత్ పర్యాటక ప్రదేశాలు