విజయనగర సైన్యం

విజయనగర సైన్యం, ముఖ్యంగా బహమనీ సుల్తానేట్, దక్కన్ సుల్తానేట్లతో సామ్రాజ్యం దీర్ఘకాలిక శత్రుత్వానికి సంబంధించి విజయనగర సామ్రాజ్యానికి మద్దతు ఇచ్చింది. పెద్ద సైన్యంతో పాటు విజయనగర పాలకులు శక్తివంతమైన నావికాదళాన్ని కూడా నిర్వహించారు. ఇది విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని దక్షిణ భారతదేశంలో ఇప్పటివరకు ఉద్భవించిన అత్యంత కేంద్రీకృత రాజకీయ వ్యవస్థగా మార్చడానికి సహాయపడింది.

## సంఖ్యలు
విజయనగర సైన్యం సంఖ్యా బలం వివాదాస్పదమైంది. కృష్ణదేవరాయ పాలనలో 245,000 మంది పురుషులు ఉన్నారని నికోలో డి 'కొంటి నివేదించారు, అయితే ఫెర్నావో నూనిజ్ 170,000 మంది పాదచారులు, 30,000 మంది అశ్వికదళం, 550 యుద్ధ ఏనుగులతో సుమారు 200,000 మంది ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు. ఈ దళంలో 500,000 మంది పాదచారులు, 60,000 మంది అశ్వికదళం, 1,200 యుద్ధ ఏనుగులు ఉన్నాయని ప్రతివాదించాడు.

రెండవ దేవరాయ, ఉన్నత బహమనీ అశ్వికదళాన్ని ఎదుర్కోవడానికి, తన హిందూ సైనికులు, అధికారులకు విలువిద్య కళను నేర్పడానికి 2000 మంది ముస్లిం అశ్వికదళ సభ్యులను చేర్చుకున్నట్లు నమ్ముతారు.

## హొయసల ప్రభావం
మూడవ బల్లాల సమర్థవంతంగా ఉపయోగించిన హిందూ సమాఖ్య సైనిక నాయకత్వం ఆయన మరణం తరువాత విజయనగర రాజులకు బదిలీ చేయబడింది. విజయనగర రాజ్యం ఈ సమయంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైనది, ఇది ఒక వ్యూహాత్మక బిందువు వద్ద ఉండటమే కాకుండా, అందువల్ల, విజయనగర రాజులు మూడవ బల్లాల యొక్క గొప్ప లక్ష్యాన్ని సాధించే అవకాశం ఉంది, అంటే ముస్లిం ముప్పును నివారించడం మరియు దక్షిణ భారతదేశంలో హిందూ సామ్రాజ్యాన్ని పునర్నిర్మించడం. విజయనగర రాజులు వేగంగా ఎదుగుతూ ఉన్నారు, క్రీ. శ. 1346 తరువాత వారు క్రమంగా మొత్తం హొయసల సామ్రాజ్యాన్ని ఒక అంశంగా, ఎటువంటి వ్యతిరేకత లేకుండా విలీనం చేసుకున్నారు. బల్లాల IV కి చెందిన ఏ. డి 1346 నాటి శాసనం బెంగళూరు తాలూకాలోని బేగుర్ హోబ్లిలో కనుగొనబడింది, మరుసటి సంవత్సరం హరిహర 1 కి చెందిన ఒక శాసనం అదే హోబ్లిలో కనుగొనబడింది. అందువల్ల విజయనగర రాజులు చాలా తక్కువ వ్యవధిలో హొయసల సామ్రాజ్యాన్ని ఆక్రమించారని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. విజయనగర సామ్రాజ్య తొలి శాసనాలు చాలావరకు హరిహర, బుక్క “హొయసల రాజ్యాన్ని” పాలించారని వర్ణించాయి.

## శాఖలు
విజయనగర సైన్యంలో కైజీత సైన్యా, అమరనాయక సైన్యా అనే రెండు ప్రధాన శాఖలు ఉండేవి. సైన్యా అంటే దాదాపుగా సైన్యం అని అర్థం.

### కైజీతా సైన్యా
విజయనగరంలోని కైజీతం కృష్ణదేవరాయల పాలనలో 50,000 మంది పురుషులు ఉన్నారని, వీరిలో 2,00,000 మంది గుర్రపు సైనికులు ప్యాలెస్ గార్డులుగా పనిచేశారని, చక్రవర్తి వ్యక్తిగత అంగరక్షకులుగా పనిచేసిన 2,000 మంది ఉన్నారని రజాక్ రాయల చెప్పారు. సైన్యం జాగీర్ల అవార్డు ద్వారా కాకుండా ప్రతి నాలుగు నెలలకు జీతం పొందుతుందని రజాక్ రాయల చెప్పారు.
### అమరనాయక సైన్యా
కాకతీయుల భూస్వామ్య నాయంకర వ్యవస్థను ఉపయోగించి అమరనాయక సైన్యాన్ని నిర్వహించారు . ఈ ప్రయోజనం కోసం, సామ్రాజ్యాన్ని అమరాలు (ఆదాయం ఉత్పత్తి చేసే భూమి ప్రాంతాలు)గా విభజించారు, వీటిని నాయకులు అని పిలువబడే నాయకులకు ఇచ్చారు. ఈ నాయకులు ప్రతిగా అవసరమైనప్పుడు సైనికులను సరఫరా చేశారు. సరఫరా చేయబడిన సంఖ్య నాయకుడి స్థాయిపై ఆధారపడి ఉంటుంది, ఆయన స్వయంగా తన అధీనులలో భూములను విభజించాడు. నూనిజ్ ప్రకారం, అచ్యుత దేవరాయ పాలనలో అమరనాయక సైన్యం బలం 600,000గా ఉంది; రాయవాచా సరఫరా చేయబడిన దళాలను 200,000 పదాతి సైనికులు, 24,000 అశ్వికదళం, 1,200 యుద్ధ ఏనుగులుగా వర్గీకరించారు.

## కూర్పు
విజయనగర సైన్యంలో ప్రధానంగా పదాతిదళం, అశ్వికదళం, యుద్ధ ఏనుగులు ఉన్నాయి, ఇవి విల్లు, బాణాలు, కత్తులు, ఈటెలను ప్రధాన ఆయుధాలుగా కలిగి ఉన్నాయి. ఫెరిష్టా ప్రకారం, పాద సైనికులు తమ శరీరాలకు నూనెను పూయారు, కానీ కవచం లేదా శిరస్త్రాణాలు ధరించలేదు, అయితే పేస్, బారోస్ వంటి పోర్చుగీస్ ప్రయాణికులు జంతువుల చర్మంతో తయారు చేసిన రక్షణ దుస్తులను, వారు కవచాలను కలిగి ఉన్నారని  వివరించారు.

విజయనగర రాజులకు తుపాకుల పట్ల ఆసక్తి లేనప్పటికీ, పదాతిదళానికి అగ్గిపెట్టెలతో కూడిన సైనికుల రెజిమెంట్ ఉండేది. వారు పశ్చిమ తీరంలో ఒక నౌకాదళాన్ని కూడా నిర్మించారు, దీనికి కృష్ణదేవరాయ కాలంలో హనోవర్ తిమ్మోజు గవర్నర్ నాయకత్వం వహించారు, వీర రాయాలా ప్రకారం, పోర్చుగీసులు గోవా ఆక్రమణలో సహాయపడ్డారు. శక్తివంతమైన నావికాదళం విజయనగర పాలకులకు శ్రీలంక పదేపదే దాడి చేయడానికి వీలు కల్పించింది.

## కోటలు
మధ్యయుగ యుద్ధాలలో కోటలు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాయి. సంప్రదాయం ప్రకారం, ఎనిమిది రకాల కోటలు ఉండేవి. అయితే, రాయవాచకం నాలుగు రకాల కోటలను ప్రస్తావిస్తుంది. అవి గిరి (కొండ), స్థల, జల (నీటి), వన (అడవి) కోటలు. కోటలు ప్రధానంగా గాడి, సరిహద్దు ప్రాంతాలలో నిర్మించబడ్డాయని కృష్ణరాయ సూచిస్తున్నారు. సరిహద్దు ప్రాంతాలలో చాలా కోటలు ఉన్నాయని పేస్ రాశాడు. కోటల చుట్టూ లోతైన అడవులు పెంచబడ్డాయి. కోట రక్షణ కోసం కాటాపుల్ట్‌లు, దంబోలిలను ఉపయోగించారు. దంబోలి అనేది శత్రువులపై రాళ్ళు విసిరే ఫిరంగి. కోటలను ఆక్రమించడానికి వారు లగ్గ వ్యవస్థలను ఉపయోగించారు. కృష్ణదేవరాయ కొండవీడు కోటను ఆక్రమించడానికి వీటిని ఉపయోగించారు.

## నియామకాలు
చక్రవర్తి కృష్ణ దేవరాయ సరిహద్దు ప్రాంతాలకు చెందిన కన్నడ, తెలుగు వారి నుండి  పశ్చిమ & మధ్య ప్రాంతాల నుండి మైసూరియన్లు, మలబారీస్ నుండి సైనికులను, దక్షిణాన మారుమూల జిల్లాల నుండి తమిళులతో కలిసి నియమించుకున్నాడు.  సామ్రాజ్య శిక్షణా సౌకర్యాలు ధైర్యం, యుద్ధంలో ఆసక్తి, శరీర బలాన్ని మెరుగుపరిచాయి. ఆ కాలంలో వ్రాయబడిన పుస్తకాల ప్రకారం, సము గరిడి (కత్తులు & నిప్పుతో నృత్య ప్రదర్శన)  శిక్షణా జిమ్‌లు రెండూ దేశవ్యాప్తంగా ఉండేవి. హోంటకరాలు యోధులకు శిక్షణ ఇచ్చాయి. విజయనగరం బహుళ విశ్వాసాల దేశం కాబట్టి, ముస్లింలు కూడా సైన్యంలో చేరారు. వారి బలం దేవరాయ II కాలం నుండి పెరిగింది. అలియ రామరాయ కాలంలో గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది, తాలికోట యుద్ధంలో అతని ఆశ్చర్యకరమైన ఓటమి తర్వాత తగ్గింది

## మూలాలు
   
**పుస్తకాలు**  
* 
* 
* 
* విజయనగర కాలంలో సైనిక వ్యవస్థ & యుద్ధ విధానాలు (కన్నడలో)-  డా. ఎస్.వై. సోమశేఖర్, 2009, సంచికే ప్రకాశన, కన్నడ విశ్వవిద్యాలయం, హంపి, విద్యారణ్య-583 276, బళ్లారి జిల్లా