కంబోడియా - భారత్ సంబంధాలు

**కాంబోడియా–భారత్ సంబంధాలు**** (ఖ్మేర్: ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឥណ្ឌា),ఇవి కాంబోడియా రాజ్యం, భారతదేశం మధ్య కొనసాగుతున్న ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు. కాంబోడియాకు న్యూఢిల్లీలో రాయబార కార్యాలయం ఉంది. భారత్  పెన్‌లో రాయబార కార్యాలయాన్ని నిర్వహిస్తోంది.

## చరిత్ర
కాంబోడియా–భారత్ సంబంధాలు చాలా పురాతనమైనవి. కాంబోడియాలో భారత ప్రభావం అంకోర్ వాట్, రిటర్న్ ఖ్మేర్  వంటి హిందూ శైలిలోని దేవాలయాల ద్వారా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఖ్మేర్ లిపి కూడా నేటి దక్షిణ భారతదేశానికి చెందిన పల్లవ లిపి నుంచి ఉద్భవించింది.ref>  శ్రీవిజయ, తాంబ్రలింగ రాజ్యాలపై చోళ–ఖ్మేర్ మైత్రి ఏర్పడింది. ఖ్మేర్ రాజులు భారత రాజ్యపాలనా భావనలను స్వీకరించారు. చక్రవర్తిని  (సార్వత్రిక పాలకుడు), దేవరాజ (దైవ రాజు) వంటి బిరుదులు వాడారు..

“ఇండియన్ జెనెటిక్ హెరిటేజ్ ఇన్ సౌతీస్ట్ ఏషియన్ పాప్యులేషన్స్” అనే అధ్యయనం (PLOS Genetics, 2022) ప్రకారం, నేటి కాంబోడియన్లు, ముఖ్యంగా ఖ్మేర్ ప్రజలు సుమారు 9–12 శాతం దక్షిణ ఆసియా (భారతీయ) జన్యు వారసత్వాన్ని కలిగి ఉన్నారు. ఇది ముఖ్యంగా ఇరులా, మాల, బెంగాలీ వంటి సమూహాలకు సంబంధించినది. ఈ జన్యు మిశ్రమం సుమారు 770 నుంచి 3300 సంవత్సరాల క్రితం జరిగినట్టు అంచనా. అంకోర్ కాలంలో ఫునాన్ వంటి భారతీయ ప్రభావిత రాజ్యాలు కాంబోడియాలో వికసించిన దశకు ఇది సరిపోతుంది. ADMIXTURE, qpAdm, SOURCEFIND వంటి జన్యు విశ్లేషణ పద్ధతులు ఈ వారసత్వాన్ని ధృవీకరించాయి. భారత సంస్కృతి కాంబోడియాలో వ్యాప్తి చెందడం కేవలం వాణిజ్యం లేదా సాంస్కృతిక ప్రభావంతో మాత్రమే కాకుండా వలసలు, వివాహాల ద్వారానూ జరిగిందని ఇవి సూచిస్తున్నాయి. క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దం నుంచి 5వ శతాబ్దం మధ్యకాలానికి చెందిన మానవ అవశేషాల్లో తూర్పు భారత ప్రాంతాలైన బిహార్, బెంగాల్ వంటి ప్రాంతాల నుంచి 45–50 శాతం వంశావళి ఉన్నట్టు ఆధారాలు లభించాయి.

ఈ పరిశోధన ఫలితాలు ఫునాన్ రాజ్యాన్ని స్థాపించిన భారతీయ బ్రాహ్మణుడు కౌండిన్య కథనాన్ని కూడా సమర్థిస్తున్నాయి. కాంబోడియా జన్యు నిర్మాణాన్ని ప్రభావితం చేసిన భారత వలసలు అనేక దశల్లో జరిగాయని ఇవి సూచిస్తున్నాయి.  ప్రోటోహిస్టారిక్ కాలానికి చెందిన ఒక కాంబోడియన్ వ్యక్తి డీఎన్‌ఏ విశ్లేషణలో 42–49 శాతం దక్షిణ ఆసియా జన్యు మిశ్రమం ఉన్నట్టు తేలింది. ఇది ముఖ్యంగా దక్షిణ భారత జనాభాతో అనుసంధానమైంది. ఇది గతంలో భావించిన దానికంటే చాలా ముందే జన్యు మార్పిడి జరిగినట్టు సూచిస్తోంది. నేటి కాంబోడియన్లలో కనిపించే తక్కువ స్థాయి దక్షిణ ఆసియా వంశావళితో ఇది భిన్నంగా ఉంది. ఫునాన్ రాజ్యం ప్రారంభ దశలోనే దక్షిణ ఆసియన్లు స్థానిక జనాభాతో మిశ్రమమై ప్రాంతీయ సంస్కృతి అభివృద్ధిపై ప్రభావం చూపినట్టు ఇది సూచిస్తుంది. 

ఈ రెండు దేశాలు అలీన దేశాల ఉద్యమంలో భాగస్వాములు. అంతర్జాతీయంగా కాంబోడియా ఒంటరిగా ఉన్న సమయంలో, 1981లో భారత్ ప్రజాస్వామ్య కాంపుచియాతో అధికారిక దౌత్య సంబంధాలను ఏర్పాటు చేసింది. ఫ్నాం పెన్‌లో రాయబార కార్యాలయాన్ని ప్రారంభించింది. 1993లో యుఎన్‌టీఏసీ పర్యవేక్షణలో జరిగిన ఎన్నికల నిర్వహణకు భారత్ సిబ్బందిని అందించింది. 1986 నుంచి 1993 మధ్యకాలంలో అంకోర్ వాట్ దేవాలయ పరిరక్షణకు కాంబోడియా ప్రభుత్వం విజ్ఞప్తి చేయగా భారత్ అంగీకరించింది. ఈ సంరక్షణ పనులపై సుమారు 4 మిలియన్ డాలర్లు ఖర్చు చేసింది.

చరిత్రాత్మకంగా కాంబోడియా చైనాకు దగ్గరగా ఉన్నప్పటికీ, థెరవాద బౌద్ధం అక్కడి రాష్ట్ర మతంగా ఉంది. సుమారు 95 శాతం ప్రజలు దీన్ని ఆచరిస్తున్నారు. అంతర్గత భారతీయ సంస్కృతి ప్రభావం కాంబోడియా సమాజం, సంస్కృతిపై గణనీయంగా పడింది

## రాష్ట్ర పర్యటనలు

2010లో భారత మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ కాంబోడియాను అధికారికంగా సందర్శించారు. అక్కడి భారతీయ వలసవాసులు రెండు దేశాల మధ్య జ్ఞానం, నైపుణ్యం, వనరులు, మార్కెట్లకు వంతెనగా నిలవాలని ఆమె కోరారు. మానవ వనరుల అభివృద్ధి, సామర్థ్య నిర్మాణం ద్వైపాక్షిక సంబంధాలలో ప్రధాన దృష్టికేంద్రాలుగా ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు, చారిత్రక స్మారక కట్టడాల సంరక్షణ ప్రాజెక్టులలో కాంబోడియాతో సహకరించేందుకు భారత్ సంతోషంగా ఉందని చెప్పారు.

2018 జనవరిలో ప్రధాని సమ్దెచ్ హున్ సేన్ భారత్‌ను సందర్శించారు. ఈ పర్యటనలో ద్వైపాక్షిక సహకారాన్ని బలోపేతం చేసే నాలుగు కీలక ఒప్పందాలు కుదిరాయి. మానవ అక్రమ రవాణా నిరోధానికి అవగాహన ఒప్పందం, క్రిమినల్ వ్యవహారాలలో పరస్పర న్యాయ సహాయ ఒప్పందం, సాంస్కృతిక మార్పిడి కార్యక్రమం, స్టుంగ్ స్వా హాబ్ నీటి వనరుల అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుకు భారత్ నుంచి 36.92 మిలియన్ డాలర్ల రుణ సాయం ఇందులో ఉన్నాయి. ఉన్నత స్థాయి రక్షణ సిబ్బంది మార్పిడి, సామర్థ్య నిర్మాణ ప్రాజెక్టులపై సహకారం పెంచుకోవాలని కూడా నిర్ణయించారు. ఐక్యరాజ్యసమితి సముద్ర చట్ట ఒప్పందాన్ని సంయుక్తంగా సమర్థించారు.

## కాంబోడియాలో భారతీయ వలసవాసులు
ఆధునిక కాలంలో కాంబోడియాలో స్థిరపడిన తొలి భారతీయులు 1960ల, 1970ల కాలంలో వచ్చారు. ప్రధానంగా పంజాబ్ ప్రాంతం నుంచి వచ్చిన వారు. వీరు సెంట్రల్ మార్కెట్ పరిసరాల్లో ఆభరణాల వ్యాపారం, వడ్డీ  వ్యాపారం, వర్తకం చేశారు. ఖ్మేర్ రూజ్ పాలన ప్రారంభమైన తరువాత వారు దేశాన్ని విడిచిపోయారు. పోల్  పాట్  పాలన కూలిన తరువాత భారతీయులు తిరిగి కాంబోడియాకు వచ్చారు.

ప్రస్తుతం కాంబోడియాలో భారతీయ వలసవాసులు ఉన్నారు. వారు ఇండియన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ కాంబోడియా అనే సంస్థను స్థాపించారు.

## బాహ్య లింకులు
భారత విదేశాంగ శాఖ,  కాంబోడియాతో సంబంధాల పై 

కాంబోడియాతో సంస్కృతి సంబంధాలు 

## మూలాలు


## ఇంకా చదవండి
లోకేశ్, చంద్ర, ఇంటర్నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇండియన్ కల్చర్. (2000). **దక్షిణాసియా సమాజం, సంస్కృతి: కొనసాగింపులు, మార్పులు**. న్యూఢిల్లీ: ఇంటర్నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇండియన్ కల్చర్, ఆదిత్య ప్రకాశన్.

కోయిడెస్, జార్జ్ (1968). వాల్టర్ ఎఫ్. వెల్లా (సంపాదకుడు). **దక్షిణాసియాలో భారతీయీకృత రాజ్యాలు**. అనువాదం: సుసన్ బ్రౌన్ కౌయింగ్. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హవాయి ప్రెస్. .

ఆర్. సి. మజుందార్, **దక్షిణాసియాలో సంస్కృత అధ్యయనం**.

ఆర్. సి. మజుందార్, **చాంపా: తూర్పుదూర ప్రాంతాల్లో ప్రాచీన భారత కాలనీలు**, భాగం–I, లాహోర్, 1927. .

ఆర్. సి. మజుందార్, **సువర్ణద్వీపం: తూర్పుదూర ప్రాంతాల్లో ప్రాచీన భారత కాలనీలు**, భాగం–II, కలకత్తా.

ఆర్. సి. మజుందార్, **కాంబుజ దేశం లేదా కంబోడియాలోని ప్రాచీన హిందూ కాలనీ**, మద్రాస్, 1944.

ఆర్. సి. మజుందార్, **తూర్పుదూర ప్రాంతాల్లో హిందూ కాలనీలు**, కలకత్తా, 1944. .

ఆర్. సి. మజుందార్, **భారతదేశం, దక్షిణాసియా**, ఐ.ఎస్.పీ.ค్యూ.ఎస్. చరిత్ర, పురావస్తు శ్రేణి, భాగం 6, 1979. .

ఆర్. సి. మజుందార్, **దక్షిణాసియాలో ప్రాచీన భారత కాలనీకరణ: హిందూ కాలనీకరణ చరిత్ర, దక్షిణాసియాలో హిందూ సంస్కృతి**.

డైగోరో చిహారా (1996). **దక్షిణాసియాలో హిందూ–బౌద్ధ శిల్పకళ**. బ్రిల్. .

వర్గం:భారతదేశ విదేశీ సంబంధాలు