open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
జీవనాటకం

thumb|అన్వేషిత - తెలుగు టీవీ సీరియల్
జీవితాన్ని అనుకరించేది నాటకం. లోకంలోని సన్నివేశాలు, సంఘటనలు ఆధారంతో లేదా ప్రేరణతో నాటకాలు రాసి ప్రదర్శిస్తారు. ఈ ప్రదర్శనలు కాలానికనుగుణంగా మారుతూ ఉంటాయి. పూర్వకాలంలో రంగస్థలాలంటూ ప్రత్యేకంగా ఉండేవికావు. కాబట్టి వీధుల్లో నాటకాలు వేసేవారు. దాదాపు అన్ని ప్రదర్శనలు నేలపైనే జరిగేవి. కొంతకాలం గడిచాక నాలుగురోడ్ల కూడలిలోగానీ, ధనవంతుల ఇళ్లముందు గానీ మట్టిని దిబ్బగాపోసి వెనుకవైపు తెరను ఉంచి మూడువైపులా ఉన్న ప్రేక్షకులకు కనిపించేవిధంగా ప్రదర్శనలు జరిగేవి. దీనిని మొదటి నాటకరంగంగా భావించారు. ఆంగ్ల నాటకప్రభావంతో కొంత మార్పు వచ్చింది. నిర్ణీతమైన కొలతలతో తాత్కాలికంగా గానీ, శాశ్వతంగా గానీ రంగస్థలాన్ని నిర్యించి మూడు వైపులా తెరలుకట్టి ప్రదర్శన ఇచ్చేవారు. రంగస్థలానికి అభిముఖంగా ప్రేక్షకులు కూర్చునేవారు. ఇది నాటకరంగంలో రెండవదశ. దీనిని ’ప్రొసీనియం థియేటర్‘ అంటారు. నాటకం రంగస్థలాన్ని వదిలి తిరిగి నేలపైకే వచ్చింది. దానని ఆధునిక వీధి నాటకం అని అంటారు. ’ప్రొసీనియం థియేటర్, ఆధునిక వీధి నాటకం దశలమధ్య మరో వినూతనత్వం చోటు చేసుకుంది. అదే ’ఎన్విరాన్మెంట్ థియేటర్‘ (సహజ పరికరాల నాటకరంగం).

## జీవనాటక సిద్ధాంతంలో వచ్చిన నాటికలు
ఈ ప్రభావంతో నటులు, రచయిత, దర్శకులు ఎ.ఆర్.కృష్ణ మేధస్సులో నుండి పుట్టిన ప్రయోగం మాలపల్లి ప్రదర్శన. కీలుబొమ్మలు, యథాప్రజా తథారాజా, రాళ్ళపల్లి *[[ముగింపులేని కథ (నాటకం)|ముగింపులేని కథ]]*, పాటిబండ్ల ఆనందరావు పడమటి గాలి నాటకాలు ఈ కోవలోకి వస్తాయి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
మాలపల్లి (నాటకం)

మాలపల్లి అనేది ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ 1922లో రాసిన తెలుగు నవల. హరిజనోద్ధరణ ధ్యేయంగా రాయబడిన ఈ నవలను నగ్నముని 1974లో మాలపల్లి (నాటకం) నాటకీకరణ చేయగా ఎ.ఆర్.కృష్ణ దర్శకత్వం వహించి ప్రదర్శించారు. ఈ ప్రదర్శనలో 12 రంగస్థలాలు ఉంటాయి. అన్ని రంగస్థలాలలపై ఏకకాలంలో ప్రదర్శన జరుగుతూ ఉంటుంది. ఇన్ని దృశ్యాలు ఒకేసారి రంగస్థలాలపై కన్పించేసరికి ఒక గ్రామాన్ని చూస్తున్న భావం కలుగుతుంది. దీన్నే జీవనాటకం అంటారు.

## నాటక ప్రేరణ
1973లో ఇరాన్ లో జరిగిన ప్రపంచ నాటకోత్సవంలో పాల్గొన్న ఎ.ఆర్.కృష్ణ అక్కడ జపాన్ వారి ’తెరియామా‘ నాటక ప్రయోగం చూడడం జరిగింది. ఒక పార్క్ లో, భవనం ముందు, భవనం మీద, చెట్లమీద భవనం లోపల రంగస్థలాలలుగా ప్రదర్శంచడం ఆయన్ని ఆశ్చర్యానికి లోను చేయడమేకాకుండా ప్రభావితుణ్ని చేసింది. కోటప్పకొండ ప్రభలు, గద్వాలలో మూడంతస్థుల పందిళ్లపై సంగీత నాటక కార్యక్రమాలు, షేక్స్ పియర్ నాటక రంగస్థలం, తెరియామా ప్రదర్శన మాలపల్లి రంగస్థల రచనకు ధైర్యం, ఆలోచలను కలిగించాయి.

## మూలాలు

వర్గం:సాంఘిక నాటకాలు
మా భూమి (నాటకం)

**మా భూమి** సుంకర సత్యనారాయణ, వాసిరెడ్డి భాస్కరరావు కలిసి  1947లో  రచించిన సాంఘిక నాటకం. తెలంగాణాలోని నిజాం రాచరిక వ్యవస్థను ఈ నాటకం ప్రతిబింబిస్తుంది. మాభూమి నాటకంలో పాత్రలు రెండు పక్షాలకు చెందినవి: ఒకటి ప్రభుత్వ పక్షం; రెండవది ప్రజా పక్షం.

## నేపథ్యం
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత కూడా తెలంగాణా ఇంకా నిజాం పీడిత ప్రాంతంగా దోపిడీదారుల కోరల్లో చిక్కి విలవిలలాడుతున్న రోజుల్లో కొద్దిపాటి సామాజిక దృష్టి కలిగిన ప్రతి తెలుగువాడు తెలంగాణా పట్ల సానుకూలంగా స్పందించాడు. 
నల్గొండ జిల్లాలో జరిగిన ప్రజా పోరాటాన్ని గురించి ఈ నాటకం వ్రాయబడింది. ఆ పోరాటంలో 240 గ్రామాలపై పోలిసు దాడులు జరిగాయి. 8,500 మంది అరెస్టు అయ్యారు. 15,390 మంది ప్రజలు హింసాకాండకు గురయ్యారు. 12 లక్షల 25 వేల రూపాయల విలువైన ఆస్తి ఆ రోజుల్లో దోపిడీ అయ్యింది. 52 మంది వీరులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. 64 మంది స్త్రీలను మానభంగం చేశారు. వారిలో ఇద్దరు మరణించారు. ఈ పోరాటమే మమ్మల్ని ఈ నాటకం రాయడానికి ప్రోత్సహించింది అని రచయితలు వ్రాసుకున్నారు. 1947లో ఈ నాటకం అచ్చులో వెలువడింది.

ఆకాలంలో వెలువడిన రచనలలో ముఖ్యమైనది మాభూమి. ఈ నాటకం ద్వారా సాటి తెలుగు ప్రజలు పరాయి పాలనలో పడుతున్న అవస్థల్ని సభ్య సమాజానికి పరిచయం చేసి ప్రచారం చేయడానికి ప్రముఖంగా తోడ్పడింది. ఆరోజుల్లో మాభూమి నిజాం ప్రభుత్వాన్ని ఒక కుదుపు కుదిపింది.

## పాత్రలు
* వీరారెడ్డి - అభ్యుదయవాది, కథానాయకుడు
* యల్లమంద - ఆలోచించే అలవాటులేని ఆవేశపరుడు
* జగన్నాథరెడ్డి దేశ్‌ముఖ్ - గర్వాంధుడు
* పట్వారీ వెంకట్రావు - తను చేసేది తప్పని తెలిసి చేసే మూర్ఖుడు
* రౌడీ మస్తాన్ - దేశ్‌ముఖ్ కు ఎడం చెయ్యి
* సీతమ్మ - వీరారెడ్డి భార్య
* కమల - వీరారెడ్డి చెల్లెలు
* అమీన్ - ఇన్‌స్పెక్టర్.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* 

* https://www.revolutionarydemocracy.org/archive/Telangana.pdf

వర్గం:తెలుగు సాంఘిక నాటకాలు
వర్గం:1947 ఆవిష్కరణలు
దీవెన

పవిత్రత్వము, ఆధ్యాత్మిక విముక్తి, దైవ సంకల్పం, లేదా ఒక ఆశ లేదా ఒకరి ఆమోదముతో ఎంతో కొంత ప్రేరేపించబడటాన్ని **దీవెన** అంటారు. వ్యక్తులు, దీవెన అదృష్టాన్నిచ్చే మార్గం అనుకుంటారు. కొన్నిసార్లు మతాచారులు దేవుడు వారిని మంచిగా చూడాలని కోరుకుంటారు, లేదా ప్రజలే దేవుడిని మంచిగా దీవించమని కోరుకుంటారు. పూజారులు మతమరమైన వస్తువులను పవిత్రమైనవిగా మార్చేందుకు కూడా ఆశీర్వదిస్తారు.దీవెనను ఆశీర్వాదం అని కూడా అంటారు. దీవెనను ఆంగ్లంలో బ్లెసింగ్ అంటారు.

## బ్లెసింగ్ పద చరిత్ర
ఆధునిక ఆంగ్ల భాషా పదం **బ్లెస్** పాత ఇంగ్లీష్ పదం బ్లెసెన్ (సా.శ.950 నాటి నార్తంబ్రియన్ మాండలికంలో భద్రపరచబడిన) నుండి ఉద్భవించింది. ఈ పదం ఇంకా 830 ముందు ప్రోటో జర్మానిక్ వారు ఉపయోగించిన బ్లెడ్ సియన్ పదం నుండి, 725, 1000 నాటి ఆంగ్లో సాక్సాన్ అన్యమత, జెర్మేనిక్ అన్యమతత్వ కాలంలో ఉపయోగించిన బ్లెట్ సియన్ నుండి ఉద్భవించింది. మొత్తం మీద వీటి అర్థం పవిత్రమైనదిగా లేదా పరిశుద్ధమైనదిగా చేయడానికి ఒక ఆచారములా త్యాగం చేయడం. ఈ పదం బ్లడ్ (రక్తం) అనే పదంతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.క్రైస్తవీకరణ అనువాద ప్రక్రియలో బైబిల్ యొక్క అనువాదాన్ని పాత ఇంగ్లీషులోకి మార్చు సమయంలో లాటిన్ పదం మంచిపలుకు పలకడం ద్వారా మంచి ఫలితం అని అర్థానిచ్చే బెనిడిసిరే అనే పదం నేటి పదం యొక్క ఆధునిక అర్థంగా ప్రభావితమై ఉండవచ్చు.

## దీవెనలు
# అవిఘ్నమస్తు
# కళ్యాణమస్తు
# తథాస్తు
# విజయోస్తు 
#శ్రీరస్తు
# శుభమస్తు
# దీర్ఘాయుష్మాన్భవ
# ఆయురారోగ్యప్రాప్తిరస్థు
# అష్టైశ్వర్యాభివృధిరస్థు
# thumb|విళంబి నామ ఉగాది (2018) వేడుకల్లో పాల్గొన్న ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావుకి భద్రాద్రి వేద పండితుల ఆశీర్వాదంసుపుత్రప్రాప్తిరస్థు                                                     

## ఇవి కూడా చూడండి
* పెళ్ళి

## మూలాలు

* నేటి నుంచి గుణదల ఉత్సవాలు
* అమలకీ ఏకాదశి రోజు ఈ వ్రతం చేస్తే ఇక మీకు తిరుగుండదు!

## బయటి లింకులు

వర్గం:దీవెనలు
వర్గం:హిందూమతం
సదాశివరావు

**సదాశివరావు** అన్న పేరులో అనేకమంది వ్యక్తులు కలరు.

*కాసరనేని సదాశివరావు
*కాళ్ళకూరి సదాశివరావు
*మైసూరు సదాశివరావు
*భండారు సదాశివరావు
కటక నాభి

ఒక వస్తువులోని బిందువు వద్ద నుండి వెలువడే కాంతికిరణాలు ఉపసరణించే సంబంధిత బిందువు. దీనినే చిత్రబిందువు అని కూడా అంటారు. సిద్ధాంతపరంగా నాభి ఒక బిందువే అయిననూ భౌతికంగా ఇది ఒక ప్రదేశము. దీనినే గందరగోళ వృత్తం (Circle of Confusion) లేదా కళంక వృత్తం (Blur Circle) అని అంటారు. ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచే కటకాలలోని భ్రాంతుల వలన అసాధారాణ నాభి ఏర్పడుతుంది. భ్రాంతులు లేని ఎడల ఆప్టికల్ వ్యవస్థలో ఉండే సూక్ష్మరంధ్రం యొక్క వివర్తన వలన మాత్రమే ఏర్పడే అతి చిన్న గందరగోళ వృత్తాన్ని Airy disc అని అంటారు. సూక్ష్మరంధ్రపు వ్యాసం పెరిగే కొలదీ భ్రాంతి కూడా పెరుగుతుంది. Airy disc తగ్గుతుంది.

ఒక ప్రతిబింబం, లేదా ప్రతిబింబం లోని ఒక బిందువు లేదా ప్రదేశం దృష్టి లో ఉన్నచో వస్తువు నుండి వెలువడుతున్న కాంతి ప్రతిబింబంలో దాదాపుగా ఉపసరణ చెందినది అని చెప్పవచ్చును. ఉపసరణ చెందని కాంతి వలన అది దృష్టి వెలుపల ఉంటుంది. ఈ రెంటి మధ్య భేదం కొన్ని సందర్భాలలో గందరగోళ వృత్తం తో విశ్లేషించటం జరుగుతుంది. 

వర్గం:ఫోటోగ్రఫీ
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:ఫోటోగ్రఫీ సాంకేతిక అంశాలు
ఉత్తర భారతదేశం

**ఉత్తర భారతదేశం** లో హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, పంజాబ్, హర్యానా, రాజస్థాన్, ఉత్తర ప్రదేశ్, మధ్య ప్రదేశ్, బీహార్, ఢిల్లీ రాష్ట్రాలు, జమ్మూ కాశ్మీరు, లడఖ్ చండీగఢ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. ఇది మౌర్య, గుప్త, ముఘల్, సుర్, మరాఠా, సిక్కు , బ్రిటిష్ ఇండియా సామ్రాజ్యాలకు కేంద్రస్థానం. దీనిలో హిందువుల చార్ ధాం, హరిద్వార్, వారణాసి, మధుర, వైష్ణో దేవి , పుష్కర్ లు, బౌద్ధుల బుద్ధ గయ, సార్నాథ్ , కుషీనగర్ లు, సిక్కుల స్వర్ణ దేవాలయం, ముస్లింల అజ్మేర్ పుణ్యక్షేత్రాలున్నాయి.
## నిర్వచనం
ఉత్తర భారతదేశానికి వివిధ అధికారాలు వివిధ నిర్వచనాలిస్తాయి
### భారతదేశ ప్రభుత్వపు నిర్వచనం
భారతదేశ ప్రభుత్వ నిర్వచానుసారం జమ్మూ కాశ్మీరు, హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, పంజాబ్, హర్యానా, రాజస్థాన్ , కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైనచండీగఢ్లు వస్తాయి. , ఉత్తర మధ్య రాష్ట్రాలైన ఉత్తర ప్రదేశ్, మధ్య ప్రదేశ్, బీహార్ , ఢిల్లీలు కూడా వస్తాయి.
### భాషాధారిత నిర్వచనం
### వింధ్య ప్రర్వత శ్రేణికి ఉత్తరభాగం
### నిర్వచనం పై ముస్లిం, మధ్య ఆసియా , పర్షియన్ ప్రభావాలు
### అక్షాంశ ఆధారిత నిర్వచనం

## భూగోళం
### వాతావరణం
### అవపాతం
### కాలచక్రం
## జనాభా
## కళా ప్రదర్శనలు
## వృక్షజాలం , జంతుజాలం
### వన్యప్రాణుల ఉద్యానవనాలు , నిల్వలు
## ఆసక్తికర ప్రదేశాలు
### ప్రకృతి ప్రాముఖ్యత గలవి
### పుణ్యక్షేత్రాలు ప్రాముఖ్యత కలవి
### చారిత్రక ప్రాముఖ్యత గలవి
## విశ్వవిద్యాలయాలు
## ఆర్థిక వ్యవస్థ

వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాలు, ప్రాంతాలు
కాదంబరి (నవల)

thumb
**కాదంబరి** రావూరి భరధ్వాజ రచించిన నవల. మహాకవి బాణుడు రచించిన 'కాదంబరి' సంస్కృతంలో వెలసిన వచన కావ్యం. ఈ మాటకి నానార్ధాలూ ఉన్నాయి. ఒకానొక కావ్య విశేషం, ఆడు కోయిల, గోరువంక, మద్యం, నవల మొదలైనవి. ఈ నవల వచన కావ్యంలాగా ఉంది. ఇందులోని ప్రతి పాత్రా ఒక్కో రకమైన మాదకతతో జోగిసలాడి పోతూ ఉంది. పుస్తకానికి 'కాదంబరి' అన్న శీర్షిక నుంచండి అని సలహా ఇచ్చినవారు డాక్టర్ రాఘవాచార్య గారు" అంటూ కృతజ్ఞతలు తెలుపుకున్నారు భరద్వాజ.

## సంక్షిప్త నవల
ఇది రామకృష్ణయ్య కథ. పేదరికాన్ని భరించలేక చిన్నప్పుడే ఇంట్లోనుంచి పారిపోయిన రామకృష్ణయ్య అనేక రకాల ఉద్యోగాలు చేసి, సినిమా హాల్లో బ్లాక్ టిక్కట్లు అమ్ముతూ కోటీశ్వరుడైన చంద్రశేఖరం దృష్టిలో పడతాడు. దానితో అతని జాతకం పూర్తిగా మారిపోతుంది. జీనియస్ ఎక్కడున్నా ఇట్టే పట్టుకునే చంద్రశేఖరం రామకృష్ణయ్యని తన దగ్గర పెట్టుకుని తన వ్యాపారాల మెళకువలు నేర్పడం మాత్రమే కాదు, తన కూతుర్ని ఇచ్చి పెళ్ళి చేస్తాడు కూడా. పెళ్ళైన కొన్నాళ్ళకే ఆత్మాభిమానం విషయంలో బొత్తిగా రాజీ పడలేని రామకృష్ణయ్య భార్యతో కలిసి వేరు కాపురం పెట్టి, సొంతంగా కలప వ్యాపారం ప్రారంభిస్తాడు.

అంచెలంచెలుగా ఎదిగిన రామకృష్ణయ్య, ఉన్నట్టుండి ఒకరోజు తన వ్యాపారం మొత్తం కొడుక్కి అప్పగించేసి, 'మయూరాక్షి' నది మీద ప్రభుత్వం ఆనకట్ట కట్టాలంటూ పోరాటం మొదలు పెడతాడు. అధికార గణంలో ఎవరితో ఏ పని ఎలా చేయించుకోవాలో బాగా తెలిసిన రామకృష్ణయ్యకి, అన్ని పార్టీల నాయకులూ స్నేహితులే. ఉన్నట్టుండి అతనీ పని ఎందుకు మొదలుపెట్టాడో ఎవరికీ తెలియకపోయినా, అతనితో పనులు ఉన్న వాళ్ళూ, అతను ఏం చేసినా అన్నీ ఆలోచించే చేస్తాడనీ నమ్మిన వాళ్ళూ అతనితో చేతులు కలుపుతారు.

రామకృష్ణయ్యకి ఉన్న బలహీనత అతని కూతురు కౌముది. కూతురికోసం ఏమైనా చేస్తాడు ఆయన. కొడుకు మీద కూడా ఇష్టం ఉన్నా, మెజారిటీ తండ్రుల్లాగే కూతురంటే కొంచం ఎక్కువ ఇష్టం. తన తల్లితండ్రుల నుంచి తను పొందలేకపోయినది ఏమిటో బాగా తెలిసిన రామకృష్ణయ్య, పిల్లలని మాత్రం కష్టం అంటే ఏమిటో తెలియకుండా పెంచుతాడు. అంతేకాదు, కొడుకు, కూతురితో కలిసి విస్కీ తాగుతూ, సిగరెట్లు కాలుస్తూ తన సాయంత్రాలని ఆనందంగా గడపడం ఎలాగో బాగా తెలుసు. 'మయూరాక్షి' ప్రాజెక్ట్ కోసం రామకృష్ణయ్య చేస్తున్న ఉద్యమానికి పూర్తి మద్దతు ఇస్తుంది కౌముది. అక్షరాలా తండ్రి వెనుక నిలబడుతుంది.

అంత గొప్ప వ్యాపారస్తుడూ, పనులన్నీ పక్కన పెట్టి ప్రభుత్వంతో విరోధం తెచ్చుకునే ఉద్యమం ఎందుకు మొదలు పెట్టాడు, ఇందులో కౌముదికి ఉన్న ఆసక్తి ఏమిటి, చివరకి ఆ తండ్రీ కూతురూ సాధించింది ఏమిటి అన్నదే 'కాదంబరి' నవల.

## మూలాలు
*విశాలాంధ్ర ప్రచురణ, పేజీలు 164, వెల రూ. 80, అన్ని ప్రముఖ పుస్తకాల షాపులు.

వర్గం:తెలుగు నవలలు
ప్రేమలేఖ

thumb|శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ
**ప్రేమలేఖ** పొత్తూరి విజయలక్ష్మి రచించిన నవల. దీని ఆధారంగా 1984లో ఉషాకిరణ్ మూవీస్ వారి తొలి సినిమా 'శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ' నిర్మించబడింది.

## సంక్షిప్త కథ
స్వర్ణలత అనే ఓ అమ్మాయి మనసు పెట్టి ఓ ప్రేమలేఖ రాసి, సోనీ అని సంతకం చేసి, కొంచం ఆకతాయి తనంగా దానిని చేతికొచ్చిన అడ్రస్ రాసి పోస్టు చేసేస్తుంది. ఆ ఉత్తరం చేతులు మారి మారి ఆనందరావు అనే మోస్ట్ ఎలిజిబుల్ బ్రహ్మచారి చేతిలో పడడమూ, ఉత్తరం చదివి అతగాడు సోనీతో పీకల్లోతు ప్రేమలో పడిపోవడమూ మిగిలిన కథ.

ప్రధాన పాత్రలవే కాదు, మిగిలిన ఏ ఒక్క పాత్రకీ కూడా పేరునీ, మేనరిజాన్నీ మార్చలేదు జంధ్యాల. ఆనందరావు తండ్రి పరంధామయ్య ముక్కోపి. తల్లి మాణిక్యాంబ పరమ సాత్వికురాలు. అన్నగారు బాబీగా పిలవబడే భాస్కర రావుకి పేకాట పిచ్చి. అతని భార్య అన్నపూర్ణకి సినిమాలు చూడడం ఎంత ఇష్టమో, వాటిని శ్రీకారం నుంచి శుభం కార్డువరకూ భర్తకి వర్ణించి వర్ణించి చెప్పడం అంతకన్నా ఇష్టం. ఆనందరావు అక్క కామేశ్వరి, మేనమామ సూర్యంగా పిలవబడే సూర్య నారాయణ మూర్తిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంది. పుట్టింటి వాళ్ళు తన భర్తకి అల్లుడి మర్యాదలు సరిగ్గా చేయడం లేదన్నది ఆవిడ ఫిర్యాదు.

ఇక, కథానాయిక స్వర్ణలతని వాళ్ళ నాన్నగారు బాగా చదువు చెప్పించి ఇందిరాగాంధీ అంతటి దాన్ని చేద్దాం అనుకుంటారు. కూతుర్ని కనీసం జిల్లా కలక్టర్ గా అయినా చూడాలి అన్నది ఆయన కోరిక. చదువుకోడం అన్నది స్వర్ణకి బొత్తిగా సరిపడని వ్యవహారం. సినిమాలన్నా, నవలలన్నా ప్రాణం. కాబోయే వాడికోసం కలలు కంటూ ఉంటుంది. "నాన్నారూ, మీరింక సంబంధాలు చూడ్డం మొదలు పెట్టచ్చండీ! నాకు చదువు మీద ఇంట్రస్టు తగ్గిపోయింది" అని చెబుదాం అనుకుంటుంది కానీ, సిగ్గు మొహమాటం అడ్డొస్తాయి. "అసలు దానికి చదువు మీద దృష్టి లేదు. ఎంతసేపూ నవలలు చదవడం, సినిమాలు చూడ్డం, మంచం మీద బోర్లా పడుకుని గాడిదలాగా కబుర్లు చెప్పడం. ఏమన్నా అంటే నోరు పెట్టుకు పడిపోతుంది. వినయం విధేయత బొత్తిగా లేవు," ఇది వాళ్ళమ్మ గారి గోడు.

సోనీ ప్రేమలో మునిగితేలుతున్న ఆనందరావు పెళ్ళిచూపులకి వెళ్ళడానికి ఇష్ట పడక పోవడంతో, సూర్యం, కామేశ్వరి, బాబీ, అన్నపూర్ణ కలిసి బయలుదేరతారు, స్వర్ణని చూసి రాడానికి. బాబీని చూసిన స్వర్ణకి 'అగ్ని పరీక్ష' నవలలో విష్ణు వర్ధన్ గుర్తొస్తాడు. సూర్యాన్ని చూసి 'అపస్వరం' నవలలో శ్యామూ లాగా ఉన్నాడని అనుకుంటుంది. ఇక అన్నపూర్ణకైతే, స్వర్ణ 'శ్రీ రాజేశ్వరి విలాస్ కాఫీ క్లబ్' లో జయప్రద లాగా కనిపిస్తుంది. తిరుగు ప్రయాణంలో బాబీకి ఆ సినిమా కథ మొత్తం చెప్పేస్తుంది కూడా. బాబీ స్నేహితులు 'మార్గదర్శి', 'హార్మనీ పెట్టె', 'కళ్ళజోడు' ల పేకాట ప్రహసనం సరేసరి.

## మూలాలు
*శ్రీ రిషిక పబ్లికేషన్స్ ప్రచురణ. పేజీలు 142, వెల రూ.80, అన్ని ప్రముఖ పుస్తకాల షాపులు.

వర్గం:తెలుగు నవలలు
ఇరావతీ కర్వే

**ఇరావతీ కర్వే** (హిందీ :इरावती कर्वे; డిసెంబరు 15, 1905 – ఆగష్టు 11, 1970) భారత దేశానికి చెందిన ఆంథ్రాపాలజిష్టు. ఈమె విద్యావేత్త, రచయిత. ఈమె భారత దేశంలో మహారాష్ట్రకు చెందినవారు. ఈమె బర్మా దేశానికి చెందిన ఇంజనీరు జి.హెచ్.కర్మాకర్ కు జన్మించారు. ఈమెకు బర్మాకు చెందిన పవిత్ర నది "ఇరావతీ" పేరు పెట్టారు. ఈమె భారతదేశంలోని పూనాలో పెరిగారు.

## విద్యా విషయాలు
కర్వే 1928 లో ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి సోషియాలజీలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ తీసుకున్నారు. 1930 లో జర్మనీ లోని బెర్లిన్ లో గల విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆంథ్రోపాలజీలో డాక్టరేట్ డిగ్రీ అందుకున్నారు.కార్వే భారతదేశం లోని పూనే నగరంలో గల దక్కన్ కాలేజి పోష్ట్ గ్రాడ్యుయేత్, రీసెర్చ్ ఇనిస్టిట్యూట్ (దక్కన్ కాలేజీ) లోని ఆంధ్రాప్లాజీ, సోషియాలజీ విభాగాలకు అధిపతిగా అనేక సంవత్సరాలు ఉన్నారు.

ఆమె న్యూఢిల్లీలో 1947 లో జరిగిన జాతీయ సైన్స్ కాంగ్రెస్ ఆంత్రోపాలజీ విభాగానికి అధ్యక్షత వహించారు.

ఈమె సోషియాలజీ, ఆంథ్రోపాలజీ విభాగాలలో పలు అంశాలను మరాఠీ, ఆంగ్ల భాషలలో వ్రాసారు.

## రచనలు
;ఇరావతీ కర్వే రచనలు

* హిందూ సొసైటీ -వివరణ (1961) (ఆంగ్లం :Hindu Society - an interpretation (1961) ) : ఈ గ్రంథంలో కర్వే తన క్షేత్ర పర్యటనలలో హిందూ సమాజం పై అధ్యయనం చేసి సేకరించిన అంశాలు పొందుపరచబడ్డాయి. ఆమె హిందీ, మరాఠీ, సంస్కృతం, పాలీ, ప్రకృతి భాషలలో గల గ్రంథాలను అధ్యయనం చేసి వ్రాయబడిన గ్రంథము. ఇందులో హిందూమతంలో ఆర్యుల రాక పూర్వము గల కుల వ్యవస్థ గూర్చి చర్చించడం జరిగింది. 
* కిన్‌షిప్ ఆర్గనైజేషన్ ఇన్ ఇండియా (1953) (ఆంగ్లం :Kinship Organization in India (1953) ) : భారతదేశములోని వివిధ సంస్థల గూర్చి అధ్యయనం గూర్చి 
* మహారాష్ట్ర - లాండ్ ఆఫ్ పీపుల్ (1968) (ఆంగ్లం: :Maharashtra -Land and People (1968) ) : మహారాష్ట్ర లోని వివిధ ఆచారాలు, సామాజిక సంస్థల గూర్చి
* యుగాంతం (ఆంగ్లం :Yuganta : మహాభారతం లోని ముఖ్య పాత్రల గూర్చి అధ్యయనం గూర్చి వ్రాయబడిన గ్రంథం. ఇందులో చారిత్రక వ్యక్తుల వారి ప్రవర్తన, వైఖిరులను గూర్చి అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడే అంశాలున్నాయి. ఈ గ్రంథాన్ని కర్వే మరాఠీ భాషలో వ్రాశారు. ఆ తర్వాత ఆంగ్లంలో అనువాదం చేయబడింది.దీనికి 1968 లో సాహిత్య అకాడమీ బహుమతి వచ్చింది. ఈ రచన పురుషభారత ప్రభావాలకు దూరంగా మహాభారతాన్ని స్త్రీ పరంగా, స్త్రీవాదపరంగా వ్యాఖ్యానించింది.
* పరిపూర్తి (మరాఠీ)
* భోవర (మరాఠీ)
* ఆమచి సంస్కృతి (మరాఠీ)
* సంస్కృతి (మరాఠీ)
* గంగాజల్ (మరాఠీ)

## కుటుంబం
కర్వే మహర్షి దోండో కేశవ్ కార్వే యొక్క మనుమరాలు. ఈమె భర్త దినకర్ ఒక విద్యావేత్త, ఫెర్గుసన్ కాలేజీకి ప్రిన్సిపాల్ గా యున్నారు. ఈమె కుమారుడు ఆనంద్ పూనేలో ఎన్.జి.ఓను నడుపుతున్నారు. ఇది "ఆర్తి"గా పిలువబడుతున్నది. ఆమె చిన్న కుమార్తె "గౌరీ దేశ్ పాండే" మరాఠీ రచయిత, లఘు కథల రచయిత. ఈమె పెద్ద కుమార్తె జై నింబాకర్ ఫల్టాన్ లో నివసిస్తున్నారు. ఈమె కూడా నవలా, కథా రచయిత. జై నింబాకర్ యొక్క కుమార్తె నందిని నింబాకర్ యు.ఎస్.ఎ లోని ప్లోరిడా విశ్వవిద్యాలయంలో వ్యక్తి. ఆనంద్ యొక్క కుమార్తె ప్రియదర్శినీ కర్వే 1991 నుండి గ్రామీణ ప్రాంతాలో బయోమాస్ శక్తి సంకేతికత అభివృద్ధికి కృషిచేస్తున్నారు.

## సూచికలు

## ఇతర లంకెలు

## మూలాలు
* http://www.goodreads.com/author/show/486685.Irawati_Karve
* http://www.ias.ac.in/womeninscience/LD_essays/17-19.pdf ఈ లింకులో ఆయా శాస్త్రవేత్తలు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటి నుండి వికీపీడియాకు అనుకూలంగా వ్యాసాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.

వర్గం:1905 జననాలు
వర్గం:1970 మరణాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర రచయితలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
కమల్ రణదివె

**కమల్ రణదివె** (నవంబరు 11, 1917 - 2001) భారత దేశానికి చెందిన కణ జీవ శాస్త్రవేత్త. ఈమె కాన్సర్, వైరస్ ల మధ్య గల సంబంధాన్ని అధ్యయనం చేసి ప్రసిద్ధి పొందారు.  ఈమె భారత మహిళా శాస్త్రవేత్తల సంఘానికి స్థాపకురాలు. ఈమె 1982 లో పద్మభూషణ్ అవార్డును పొందారు. ఈ అవార్డు ఆమె లెప్రసీ రోగులపై చేసిన పరిశోధనకు గాను పొందింది. 1960 లో ఈమె భారతదేశంలో మొదటి టిష్యూ కాన్సర్ పరిశోధనా ప్రయోగశాలను బొంబాయిలో నెలకొల్పారు
 
## బాల్యం-విద్యాభ్యాసం
ఈమె 1917 నవంబరు 11 న మహారాష్టలో జన్మించారు. ఈమె "పూణె" లోని బాలికల పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించారు. ఈమె "ఫెర్గుస్సన్ కాలేజీ" నుండి బోటనీలో గ్రాడ్యుయేషన్ చేశారు. కణ జీవశాస్త్రంలో ఎం.యస్సీని పూణే లోని వ్యవసాయ కాలేజీలో చదివిన తర్వాత బొంబాయి యూనివర్శిటీ నుంచి కణజీవశాస్త్రంలో పి.హె.డి. చేశారు. ఈమె ప్రత్యేకంగా ఎక్స్ పెరిమెంటల్ బయాలజీలో పరిశోధనలు నిర్వహించారు. ఈమె ఇండియన్ కాన్సర్ పరిశోధనా కేంద్రంలో పాథాలజిస్ట్ వి.ఆర్.ఖనోల్కర్ ఆధ్వర్యంలో పరిశోధనలు చేశారు. రణదివే పోస్ట్ డాక్టరల్ రీసెర్చ్ చేయుటకు విదేశాలు వెళ్లారు.

## పరిశోధనలు
డాక్టర్ కమల బ్రెస్ట్ కేన్సర్ మీద యూరోపియన్ గ్రూప్ ఆఫ్ సైంటిస్ట్స్ తో కలసి అధ్యయనం (1955) చేశారు. సెల్ టిష్యూ, ఆర్గాన్ కల్చర్ మీద 1972 లో పరిశోధనలు చేశారు. భారత ప్రభుత్వ ప్లానింగ్ కమిషన్ వారి సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగంలో ఏకైక మహిళా శాస్త్రవేత్తగా (1985) గుర్తింపు పొందారు. మహారాష్ట్ర కౌన్సిల్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ నిపుణుల కమిటీలో సభ్యురాలిగా (1989) ఉన్నారు. మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్లానింగ్ కమిటీ సభ్యురాలిగా (1991) ఉన్నారు. దాదాపు 250 పరిశోధనా పత్రాలను, గ్రంథ రచనలు వెలువరించిన డాక్టర్ కమల టాటా మెమోరియల్ సెంటర్ (ముంబై) వారి కేన్సర్ రీసెర్చ్ సెంటర్ లో ఎమిరిటస్ సైంటిస్ట్ గా చిరకాలం పనిచేసి పదవీవిరమణ చేసి 2001 లో మరణించారు.
## అవార్డులు
డాక్టర్ కమల తాను సాధించిన పరిశోధన విజయాలకు పలు గౌరవ పురస్కారాలు అందుకున్నారు. 1982 లో బనారస్ హిందూ యూనివర్శిటీ మహిళా మహా విద్యాలయం వారి డిస్టింగ్విష్డ్ హ్యూమన్ అవార్డ్, 1991 లో అద్వితీయ పరిశోధనకు గాను టాటా మెమోరియల్ గోల్డెన్ జూబ్లీ అవార్డ్ అండ్ మెమెంటోను, 1992 లో భారత ప్రభుత్వం వారి పద్మభూషణ్ గౌరవ పురస్కారాలు పొందారు.

## సూచికలు

* http://www.ias.ac.in/womeninscience/LD_essays/24-26.pdf ఈ లింకులో ఆయా శాస్త్రవేత్తలు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటి నుండి వికీపీడియాకు అనుకూలంగా వ్యాసాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:1917 జననాలు
వర్గం:2001 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
అన్నా మణి

**అన్నా మణి** (ఆగష్టు 23, 1918 - ఆగస్టు 16, 2001) భారత దేశానికి చెందిన ప్రముఖ భౌతిక శాస్త్రవేత్త, వాతావరణ శాస్త్రవేత్త. పూణెలోని భారత వాతావరణ శాఖ డిప్యూటీ డైరక్టర్ జనరల్‌గా పదవీ విరమణ చేసిన ఈమె క్రియాశీలకంగా ఉన్న రోజుల్లో రామన్ అనుసంధాన సంస్థానంలో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా కూడా చేసారు. ఈమె వాతావరణ పరికరాల అభివృద్ధిపై విశేష కృషి చేయడంతో పాటు సౌరశక్తి, పవన శక్తి, ఓజోన్ పొరల పై అనేక పరిశోధనలు చేసి ఎన్నో పరిశోధనా పత్రాలను ప్రచురించారు.

## ప్రారంభ జీవితం
అన్నామణి ట్రాన్స్‌కోర్ లో గల పీరుమేడులో జన్మించారు ఆమె తండ్రి ఒక సివిల్ ఇంజనీరుగా పనిచేసేవారు. ఈమె తన కుటుంబంలో గల ఎనిమిది మంది సహోదరీ సహోదరులలో ఏడవది. ఆమె బాల్యంలో జ్ఞాన తృష్ణ గలది. ఈమె "వైకోం సత్యాగ్రగం" నిర్వహించే సమయంలో మహాత్మా గాంధీ చే ఆకట్టుకుంది. ఈమె జాతీయోద్యమంలో గాంధీజీచే ప్రభావితురాలైనది. ఆమె ఖాదీ దుస్తులు దరించేది. ఆమె వైద్యం కొనసాగించాలని కోరుకుంది. కానీ ఆమె భౌతిక శాస్త్రంపై గల మక్కువతో ఆ రంగంలో ఉండటానికి యిష్టపడ్డారు. 1939లో ఆమె మద్రాసులో గల ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో పట్టభద్రురాలయ్యారు. ఈమె బి.యస్సీ. ఆనర్స్ డిగ్రీని భౌతిక, రసాయన శాస్త్రాలలో డిగ్రీని పొందారు.

## కెరీర్
ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీ నుండి పట్టభద్రురాలైన తర్వాత ఆమె సి.వి.రామన్ వద్ద పనిచేశారు. ఇచట రుబీ, వజ్రం యొక్క దృశా ధర్మాలను పరిశోధించారు ఆమె ఐదు పరిశోధనా పత్రాలను రచించింది. కానీ ఈమె భౌతిక శాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ చేయని కారణంగా పి.హె.డి నిపొందలేకపోయింది.అపుడు ఆమె భౌతిక శాస్త్రం అధ్యయనం చేయుటకు బ్రిటన్ వెళ్ళింది. కానీ దానిని ఆపివేసి లండన్ నందుగల "ఇంపీరియల్ కాలేజి"లో వాతావరణ రంగానికి చెందిన పరికరాలపై పరిశోధనలు కొనసాహించారు. 1948లో ఆమె భారతదేశానికి వచ్చిన తర్వాత పూనేలో గల వాతావరణ శాఖలో చేరారు. ఆమె వాతావరణ రంగంలో వివిధ పరికరాలపై విశేషమైన పరిశోధనలు చేసి పత్రాలను ప్రచురించారు. ఆమె 1976లో భాతర మెటెరోలోజికల్ డిపార్ట్‌మెంట్ నుండి డిప్యూటీ డైరక్టరు జనరల్ గా పదవీవిరమణ పొందారు. ఆమె 1980లో *The Handbook for Solar Radiation data for India*, 1981లో *Solar Radiation over India* అనే పుస్తకాలను రాశారు. ఈమె కె.ఆర్.రామనాథన్ మెడల్ ను 1987లో గెలుపొందారు.

1994 నుండి ఆమెకు గుండెపోటుతో బాధపడి ఆగష్టు 16, 2001 న తిరువనంతపురంలో మరణించారు

## సూచికలు

## ఇతర లంకెలు

## మూలాలు

* [ https://web.archive.org/web/20160304073943/http://www.ias.ac.in/womeninscience/LD_essays/20-23.pdf ] ఈ లింకులో ఆయా శాస్త్రవేత్తలు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటి నుండి వికీపీడియాకు అనుకూలంగా వ్యాసాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.
* టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో ఆర్టికల్
* అన్నా మణి జీవిత చరిత్ర
* హిందూ పత్రికలో అన్నా మణి

వర్గం:1918 జననాలు
వర్గం:2001 మరణాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
2011 నంది పురస్కారాలు

alt=మహేష్ బాబు|thumb|ఉత్తమ నటుడిగా నంది పురస్కారం - 2011 అందుకున్న '''మహేష్ బాబు'''
[alt=నయనతార|thumb|ఉత్తమ నటిగా నంది పురస్కారం - 2011 అందుకున్న '''[నయన తార|నయనతార''']]

2011 సంవత్సరానికి గాను నంది పురస్కారాలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చే 2012 అక్టోబరు 13 తేదీన ప్రకటించబడ్డాయి. నందమూరి బాలకృష్ణ నటించిన శ్రీరామరాజ్యం సినిమా ఉత్తమచిత్రంగా బంగారునందిని గెలుచుకున్నది. అక్కినేని నాగార్జున నటించిన ‘రాజన్న’, శ్రీకాంత్ నటించిన ‘విరోధి’ వెండినంది, రజతనంది గెలుచుకున్నాయి. దూకుడు సినిమాలోని అధ్భుత నటనకు సూపర్ స్టార్ మహేష్ బాబు ఉత్తమ నటుడిగా ఎంపికచేయబడ్డాడు. అక్కినేని నాగార్జున రాజన్న సినిమా కోసం స్పెషల్ జ్యూరీ అవార్డు గెలుచుకోగా, నయనతారకి శ్రీరామరాజ్యంలో సీతగా నటించినందుకు ఉత్తమ నటీమణి అవార్డు లభించింది.

## 2011 లో నంది పురస్కారాల జాబితా

## ఇవి కూడా చూడండి
*నంది పురస్కారాలు

## మూలాలు

వర్గం:2011
వర్గం:నంది పురస్కారాలు
దర్శన్ రంగనాథన్

**దర్శన్ రంగనాథన్** (జూన్ 4, 1941 - జూన్ 4, 2001 ) భారత దేశ ఆర్గానిక్ కెమిస్ట్రీ (కర్బన రసాయన శాస్త్రం) శాస్త్రవేత్త. ఈమె బయో ఆర్గానిక్ కెమిస్ట్రీ విభాగంలో సుపరిచితులు. ఈమె విశేషమైన కృషిని "ప్రోటీన్ ఫోల్డింగ్" పై చేశారు ఈమె "పరమాణు పరిధిని దాటిన సమ్మేళనాలు, అణు ఆకృతులు, జీవప్రక్తియల రసాయన అనుకరణ, ఫంక్షనల్ హైబ్రిడ్ పెప్టైడ్ ల సంశ్లేషణ, , నానో ట్యూబ్స్ సంశ్లేషణ" వంటి వాటిలో గుర్తింపబడ్డారు."

## బాల్యం, విద్య
దర్శన్ రంగనాథన్ జూన్ 4, 1941 న విద్యావతి మరకన్ , శాంతి స్వరూప్ దంపతులకు జన్మించింది. ఈమె విద్యాబ్యాసం ఢిల్లీలో జరిగింది. ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి 1967వ సంవత్సరంలో రసాయన శాస్త్రంలో డాక్టరేటు పట్టా పుచ్చుకున్నారు. మొదట లెక్చరర్ గా పనిచేశారు. తర్వాత ఢిల్లీ నందలి "మిరండా కాలేజి"లో రసాయన శాస్త్ర విభాగానికి ఆధిపతిగా పనిచేశారు. ఆమె పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ నిమిత్తం ప్రొఫెసర్ డి.హెచ్.ఆర్. బార్టన్ తో కలసి చేయుటకు యు.ఎస్. వెళ్లారు.

1970లో ఐ.ఐ.టి, కాన్పూర్ (IIT Kanpur) లో పరిశోధనలు ప్రారంభించారు. ఆ సంవత్సరంలో ఆమె ఎస్. రంగనాథాన్ని వివాహమాడారు. . అదేవిధంగా "కరెంట్ ఆర్గానిక్ కెమిస్ట్రీ హైలైట్స్"లో కొన్ని సవరణలు కూడా చేశారు.

ఆమె ఐ.ఐ.టి కాన్పూర్ లో పరిశోధనలు ఫెలోషిప్ ఆధారంగా కొనసాగించారు. ఆమె భర్త అచట ఒక మెంబర్ అయినందున అలిఖిత నియమాలు ఆమె అధ్యాపకులు కాకుండా చేశాయి.

## రచనలు
ఆమె రచయితగా "ఛాలెంజింగ్ ప్రోబ్లెమ్స్ ఇన్ ఆర్గానిక్ రియాక్షన్ మెకానిజమ్స్" (1972), "ఆర్ట్ ఇన్ బయో సింథసిస్:ద సింథెటిక్ కెమిస్ట్స్ చాలంజి" (1976), "ఫర్దర్ ఛాలెంజింగ్ ప్రాబ్లెంస్ ఇన్ ఆర్గానిక్ రియాక్షన్ మెకానిజమ్స్" (1980) లను వ్రాసారు

## పరిశోధనలు
ఆమె 1993 లో త్రివేండ్రం లోని రీజనల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీలో పరిశోధనలు ప్రారంభించారు. 1998 లో హైదరాబాదు లోని ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజీ లో కూడా పనిచేశారు. అక్కడ ఆమె డిప్యూటీ డైరెక్టరు స్థాయికి ఎదిగారు. ఈ కాలంలో ఆమె యు.ఎస్.నావల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ లోని "సాబెల్లా కర్లె"తో కలసి పరిశోధనలు నిర్వహించారు దర్శన్ రంగనాథన్ 1997 లో బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ బారిన పడ్డారు. ఈమె తన 60 పుట్టిన రోజున 2001 లో మరణించారు

ఆమె ద్వివార్షిక రోజున "ప్రొఫెసర్ దర్శాన్ రంగనాథన్ మెమోరియల్ లెక్చర్"ను సన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ రంగంలో విశేష ప్రతిభ కనబరచిన మహిళా శాస్త్రవేత్త ఇవ్వడం జరిగింది. ఈ కార్యక్రమం ఆమె జ్ఞాపకార్థం ఆమె భర్తచే నెలకొల్పబడింది.

## సేవలు
రంగనాధన్ యొక్క ప్రత్యేక అభిరుచి ప్రయోగశాలలో సహజ జీవరసాయనిక ప్రక్రియలు పునరుత్పత్తి చేయటం. ఆమె "ఇమిడజోల్" యొక్క స్వతంత్ర పునరుత్పత్తి గూర్చి ఒక నియమావళిని రూపొందించారు."ఇమిడజోల్" నునది ఔషధ ప్రాముఖ్యత కలిగిన "హిస్టాడిన్", "హిస్టామిన్" యొక్క పదార్థం ఆమె "యూరియా సైకిల్" యొక్క అనుకరణను అభివృద్ధిచేశారు. ఆమె కెరీర్ వృద్ధి చెందుతున్న దశలో స్వయం నిర్మిత పెప్టైడ్ల యో నానో స్ట్రక్చర్ రూపకల్పన, వివిధ ప్రోటీన్ల నిర్మాణాలను డిజైన్ చేయుటలో స్పెషలిస్ట్ గా నిలిచారు

## సూచికలు

* [ http://www.ias.ac.in/womeninscience/LD_essays/27-30.pdf] ఈ లింకులో ఆయా శాస్త్రవేత్తలు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటి నుండి వికీపీడియాకు అనుకూలంగా 
వ్యాసాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.

## ఇతర లంకెలు

* Publications by Darshan Ranganathan , Microsoft Academic Search

వర్గం:1941 జననాలు
వర్గం:2001 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
మహామాయ మజిలీలు (నవల)

మహామాయ అనేది పోలవరపు శ్రీహరిరావు గారి జానపద నవల. ఇది పన్నెండు పుస్తకాలుగానూ పద్దెనిమిది భాగాలుగానూ రాయబడిన నవల.

## కథా ప్రారంభం
ఇది ఆంధ్రదేశాన్ని పాలించే వేంకటపతి రాజు గారి యొక్క కుమారుడైన రమాపతి రాజు యొక్క కథ, తన ఆన్న దేశపర్యటనకు వెళ్ళి వచ్చిన తరువాత తను కూడా వెళ్ళాలని నిర్ణయించుకొని అనంతమైన ధనాన్ని తీసుకొని వెంట అంజి అనే నమ్మిన బంటును తీసుకొని పర్యటనకు వెళుతాడు. వేశ్యల సుఖంలో మందు మత్తులో మునిగి తేలుతూ తిరుగుతూ ఉన్న అతడు అమరావతి నగరంలో రమాదేవి అనే నగర ప్రభువు కుమార్తెను ప్రేమిస్తాడు. ఆమె కొరకు అనేక ప్రయత్నాలు చేసి తన అలవాట్లను మార్చుకొని ఆమె ప్రేమను పొందుతాడు. ఆమె తన గురుపత్ని ఉండే చోట భైరవీ ఉపాసన చేస్తున్నానని చెప్పిన చోటుకు ఒక రాత్రి వెళ్ళి ఉపాసనలో ఉన్న ఆమెతో సరసాలు ఆడబోయిన అతడిని చూసి గురుపత్ని కురూపిగా మారమని, ఆమెపై వేసిన చెయ్యి పాముగా మారాలని శాపం ఇస్తుంది. తరువాత శిష్యురాలిద్వారా జరిగినది తెలుసుకొని ఒక సంవత్సర కాలం అన్ని పుణ్యక్షేత్రాలలో స్నానమాచరించిన శాపవిమోచనం జరుగుతుందని చెపుతుంది. రమాదేవిని మహామాయగా పేరు మార్చి ఆమెకి ఒక మహిమ కల హారం, దేనిగురించైనా తెలియచేసే ఒక నేత్రం ఇస్తుంది. వాటిని తీసుకొని తన ప్రియుని, అతడి చెలికాడు అంజిలతో మజిలీలు చేస్తుంది. అంజి తనకు కనిపించిన విశేశ్హాలను గూర్చి అడుగుతుంటే తనవద్ద కల మహిమ కల నేత్రం సహాయంతో ఆ కథలను చెప్తుంది అవే మాహామాయ కథలు.

## మజిలీల కథలు
# ఆదిశేషారెడ్డి కథ
# రంగనాయకి కథ
# చిత్రశేనుని కథ

వర్గం:నవలలు
వర్గం:పుస్తక పరిచయాలు
చందనపు బొమ్మ

right|thumb|250px|పుస్తక ముఖచిత్రం
వైవిధ్య భరితమైన పది కథలతో వర్ధమాన రచయిత్రి అరుణ పప్పు వెలువరించిన సంకలనం **చందనపు బొమ్మ.** ఆంధ్రజ్యోతి పత్రికలో జనవరి 2009 నుంచి అక్టోబరు 2011 వరకూ ప్రచురింబడిన కథలను ఇందులో సంకలనం చేశారు, కడపకి చెందిన రాష్ట్ర కథానిలయం వారు. వీరి తొలి ప్రచురణ ఇది. ఇందులో పది కథలు ఉన్నాయి. 
#ఎవరికి తెలియని కథలివిలే (ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి 2009 జనవరి 4)
#ఏకాంతంతో చివరిదాకా (నవ్య వారపత్రిక 2009 ఏప్రిల్ 29)
#వర్డ్ కాన్సర్ (పొద్దు మే 2009, వార్త ఆదివారం 2009)
#ఈ కానుకనివ్వలేను (ఈమాట జూన్ 2009)
#24 / 7 క్రైం ఇప్పుడిదే సుప్రీం (ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి 2009 జూన్ 21)
#చందనం బొమ్మ (ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి 2010 జనవరి 24) 
#కరిగిపోయిన సైకత శిల్పం (ప్రాణహిత జూన్ 2010) 
#భ్రమణకాంక్ష (పాలపిట్ట మే 2010)
#ఒక బంధం కావాలి (ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి మార్చి 2011)
#లోపలి ఖాళీలు (ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి, 2012 అక్టోబరు 7)

ఇందులో మొదట ప్రస్తావించాల్సిన కథ 'వర్డ్ కేన్సర్.' పేరులాగే, కథ కూడా వైవిధ్య భరితంగా ఉంది. పుస్తకము టైటిల్ కథ 'చందనపు బొమ్మ'కథ ఆరవది. చందనపు బొమ్మతో ఆడుకునే ఓ చిన్నపిల్ల కథ. ఇది చైల్డ్ సైకాలజీ ఆధారంగా అల్లిన ఈ కథ. పుస్తకాలకి సంబంధించిన మరో కథ 'కరిగిపోయిన సైకత శిల్పం.' పుస్తకాలనీ, వాటిని చదివే వాళ్ళనీ కూడా ఎంతగానో ప్రేమించే ఓ పుస్తకాల షాపు యజమాని కథ ఇది. కథ చదువుతున్నంత సేపూ నాకు తెలిసిన పుస్తకాల షాపుల యజమానులు అందరూ వరుసగా గుర్తొచ్చారు. కథలో ప్రధాన పాత్ర 'ఆచార్య' లో వాళ్ళంతా ఎక్కడో అక్కడ కనిపించారు కూడా.

ప్రయాణాలు అంటే నాకు ఉన్న ఇష్టం ఉన్నవారికి 'భ్రమణ కాంక్ష' కథ బాగా నచ్చుతుంది. ప్రదేశాలని కాక, ప్రపంచాన్ని చూడాలని కోరుకునే నవనీత రెడ్డి వెంటాడతాడు పాఠకులని. అంతే కాదు, 'మనసుంటే మార్గం ఉంటుంది' అన్న మాటా గుర్తొస్తుంది. 'ఒక బంధం కావాలి' 'లోపలి ఖాళీలు' కథలు రెండూ మనస్తత్వాన్ని ఆధారం చేసుకున్నవి. మొదటిది మానసికంగా ఎదగని ఓ కుర్రవాడి కారణంగా అతని తండ్రి జీవితంలో వచ్చిన మార్పుని చిత్రిస్తే, రెండోది తలచుకుంటే దేనినైనా సాధించే పట్టుదల ఉన్న విద్యావంతుడికి తన భార్య విషయంలో ఎదురైన సందిగ్ధాన్ని చర్చించింది.

పది కథల్లోనూ ఆరు కథలు జర్నలిజం నేపథ్యంతో నడుస్తాయి. పాత్రికేయ కోణం నుంచి ప్రపంచాన్ని చూసే ప్రయత్నంగా చెప్పొచ్చు వీటిని. తొలికథ 'ఎవరికి తెలియని కథలివిలే' లో ప్రధాన కథతో పాటు, తన వృత్తిలో ఇబ్బందులనీ సందర్భానుసారం ప్రస్తావించారు రచయిత్రి. ఓ రచయితకీ, ఓ మహిళా జర్నలిస్ట్ కీ ఏర్పడ్డ స్నేహం 'ఏకాంతంతో చివరిదాకా' కథ. "అనేకమైన వరాలిమ్మని దేవుణ్ణి కోరుకుంటాం. కానీ దేవుడినే కొరుకోం. ఆయనే వచ్చి అకస్మాత్తుగా ఇలాంటి ఆలోచనుందని చెప్పినా తట్టుకోలేం," లాంటి వెంటాడే వాక్యాలు చాలానే ఉన్నాయి ఈ కథల్లో.

మూడు నాలుగేళ్ల క్రితం వరుసగా జరిగిన కొన్ని సంఘటనలు ఆధారం చేసుకుని రాసిన 'ఈ కానుక నేనివ్వలేను.' మృత్యువు నేపథ్యంగా సాగే కథ అవ్వడంతో ఆకర్షించింది నన్ను. అయితే, కాలపరీక్షకి ఎంతవరకూ నిలబడుతుంది అన్నది చూడాలి. ఈకథలో సంభాషణలు ఉపన్యాస ధోరణిలో ఉండడం కొరుకుడు పడదు. అలాగే, మొత్తం సంకలనం చదివాక, '24/7 క్రైమ్ ఇప్పుడిదే సుప్రీం' కథని రచయిత్రి ఇంకా చాలా బాగా రాయగలరు.

## సూచికలు

వర్గం:తెలుగు కథలు
కమలా సొహోనీ

**కమలా సొహోనీ** (1912 జూన్ 18 – 1998 జూన్ 28) భారత దేశానికి చెందిన జీవరసాయన శాస్త్రవేత్త. ఈమె భారతదేశంలో శాస్త్రీయరంగాలలో పి.హెచ్.డి పొందిన మొట్టమొదటి మహిళ.

## ప్రారంభ జీవితం
కమలా సొహోనీ 1912లో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి నారాయణరావు భగవత్ రసాయన శాస్త్రవేత్త. తండ్రి, పినతండ్రి ఇద్దరూ ప్రసిద్ధ శాస్త్రవేత్తలు, ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ నుండి ఉత్తీర్ణులైన తొలి పట్టభద్రుల్లో వీరిరువురు ఉన్నారు.

కమల బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.యస్సీ (భౌతిక, రసాయన శాస్త్రాలు) పూర్తిచేశారు. ఈమె బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి స్వర్ణపతకం (గోల్డ్‌మెడల్) సాధించింది. తన తండ్రి, బాబాయిల బాటలో ఈమె రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్ కొరకు ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ లో దరఖాస్తు చేశారు. కానీ మహిళలు పరిశోధన కొనసాగించేందుకు తగినంత సమర్థత కలిగి ఉండరనే కారణంగా ఈమె అభ్యర్థనను ఆ సంస్థ డైరక్టరైన సి.వి.రామన్ తిరస్కరించాడు. కొంత ఒప్పించగలిగిన తర్వాత ఆమెను ఐ.ఐ.ఎస్.సిలో మొదటి సంవత్సరం పరిశోధనకు గాను కొన్ని నిబంధనల మేరకు చేర్చుకోవడం జరిగింది.

## కెరీర్ , పరిశోధనలు
1933లో ఐ.ఐ.ఎస్.సిలో సి.వి.రామన్ యొక్క నిబంధనలకు అంగీకరించి తన పరిశోధనలు ప్రారంభించారు. ఆమె గురువు శ్రీ శ్రీనివాసయ్య, ప్రొఫెసర్ రామన్ లను ఆమె పనితనం ఆకట్టుకుంది , తదుపరి పరిశోధన కొనసాగించేందుకు ఆమెకు అనుమతి ఇవ్వడం జరిగింది. ఆమె ఆహార పదార్థాలలో కల మాంసకృత్తులపై పరిశోధనలు చేశారు. ఈ పరిశోధన ఆమెకు ఎం.యస్సీ డిగ్రీని బయో కెమిస్ట్రీలో వచ్చేందుకు తోడ్పడ్డాయి. దాంతో డా. డెరిక్ రిక్టర్ వద్ద పని చేయుటకు కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయానికి ఆహ్వానింపబడ్డారు. కొన్నాళ్లకు తన పరిశోధనా మార్గదర్శకుడు రిక్టర్ వేరే విశ్వవిద్యాలయానికి తరలి వెళ్ళగా, రాబిన్ హిల్ మార్గదర్శకత్వంలో పరిశోధన కొనసాగించింది. రాబిన్ హిల్ వద్ద పనిచేస్తూ మొక్కలలో మొదటిసారిగా "సైటోక్రోమ్‌ అక్సిడేజ్" అనే ఎంజైమును కనుగొన్నది. ఈ పరిశోధనల వలన మొక్కలలో కూడా కణాల స్థాయిలో శక్తియొక్క ఉత్పాదన జంతువులలో జరిగినట్టే సైటోక్రోముల వలన జరుగుతున్నదని ఋజువైనది. ఈ పరిశోధనకు ఆమెకు కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం పి.హెచ్.డి ప్రధానం చేసింది. ఈమె పరిశోధనా ఫలితాలు 40 పేజీలలోనే పొందుపరచబడ్డాయి. ఇది చాలా అసాధారణమైన విషయం. సాధారణంగా పీ.హెచ్.డి పట్ట ప్రధానం చేసే పరిశోధనా ఫలితాలు వందల పేజీలలో ఉంటాయి. ఈ పరిశోధనకు పి.హెచ్.డీ పట్టా ఇవ్వటం పరిశోధనలో కనుగొన్న విషయాల యొక్క ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తున్నది.

అనంతరం 1939 లో కమల భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి న్యూఢిల్లీ లోని "లేడీ హార్డింగ్ వైద్య కళాశాల" లోని బయోకెమిస్ట్రీ విభాగానికి ప్రొఫెసర్, అధిపతిగా నియమింపబడ్డారు. తర్వాత ఆమె కాన్పూరులో గల ఆహారపోషక పరిశోధనా ప్రయోగశాలలో పనిచేశారు. 1947లో ఎం.వి.సొహోనీని వివాహమాడి తదనంతరం బొంబాయికి మారారు. అచట రాయల్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో చేరి బయోకెమిస్ట్రీ విభాగానికి ప్రొఫెసర్ గా నియమించబడ్డారు. ఈ సంస్థలో ఆమె పప్పుదినుసుల ( లెగ్యూమ్స్) యొక్క పోషక విలువలపై పరిశోధనలు చేశారు. నీరా పానీయంపై చేసిన పరిశోధనకుగాను రాష్ట్రపతి అవార్డు లభించింది. ఈ పానీయం పోషకాహార లోపం గల పిల్లలకు ముఖ్యమైనది. ఈమె బెంగళూరు లో గల ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్సెస్ కు డైరక్టర్ గా కూడా తన సేవలు అందిచారు.

కమలా సొహోనీ న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించబడిన ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ లో ఆమెను గౌరవిస్తున్న సమయంలో మరణించారు.

## సూచికలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:1912 జననాలు
వర్గం:1998 మరణాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:బయోకెమిస్ట్‌లు
సులోచన గాడ్గిల్

**సులోచన గాడ్గిల్** భారతదేశానికి చెందిన వాతావరణ శాస్త్రజ్ఞురాలు.. ఈమె భారతదేశంలోని బెంగళూరులోగల సెంటర్ ఫర్ అట్మోస్ఫెరిక్ అండ్ ఓషనిక్ సైన్సెస్ (CAOS) లో పనిచేస్తున్నారు. ఋతుపవనాలు ఎందుకు, ఎలా ఏర్పడతాయో అనే విషయాలపై ఈవిడ అధ్యయనం చేశారు. అంతేకాకుండా వ్యవసాయ విధానాలలో వర్షపాత వైవిధ్యం, పర్యావరణ దృగ్విషయాలను గూర్చి తెలియజేశారు. ఈవిడ చేసిన పరిశోధన వివిధ కాలాలలో ఋతుపవనాలు, మేఘాల బ్యాండ్స్ యొక్క ప్రాథమిక లక్షణాలను అన్వేషించుటకు తోడ్పడింది.వర్షపాతం అంటే ఏమిటి, ఎందుకు, వ్యవసాయ విధానాలు, వర్షపాతం వైవిధ్యం, పర్యావరణ రూపకల్పన, పరిణామాత్మక దృశ్యం వంటి విషయాలపై అధ్యయనం చేసారు. ఋతు అంతర్గత వర్షపాత మేఘాల గురించిన పరిశోధనను కూడా చేపట్టారు.

ఋతుపవనం అనగా భూమిపై సముద్రపు గాలి కాదని ఈవిడ వివరించింది. కానీ ఋతు ప్రాంతాలలో అలాగే చూడబడిన గ్రహ స్థాయి వ్యవస్థ అని అభివక్తీకరించడం జరిగింది. రైతులతో కలిసి ఆమె భారతదేశం వివిధ ప్రాంతాల వర్షపాతం వైవిధ్యం అనుగుణంగా వివిధ వ్యవసాయ విధానాలను ఆవిష్కరించింది.

## బాల్యం - విద్యాభ్యాసం
సులోచన పూణెలో జన్మించారు. ఆమె తల్లిదండ్రులకుగల నలుగురు కుమార్తెలలో సులోచన మూడవవారు. ఈమె తండ్రి ఒక వైద్యుడు, తల్లి మరాఠీ రచయిత్రి. సులోచన ప్రాథమిక విద్యను పూణెలో పూర్తిచేసి, తర్వాత ఉన్నత విద్యను పూర్తి చేయుటకు ఋషి వ్యాలీ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ లో చేరారు. అనంతరం "ఫెర్గ్యుసన్ కాలేజి"లో చేరారు. ఆతర్వాత ఆమె పూణె విశ్వవిద్యాలయంలో అప్లైడ్ గణితశాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పూర్తిచేయుటకు వెళ్లారు. తరువాత ఆమె పట్టభద్రురాలయ్యారు. ఆమె భౌతిక సముద్రశాస్త పరిశోధనల నిమిత్తం "హార్వార్డ్ విశ్వవిద్యాలయం" నకు చేరారు. అక్కడ ప్రొఫెసర్ ఎ.ఆర్. రోబిన్సన్ తో కలిసి పరిశోధనలు చేశారు. పి.హెచ్.డి పూర్తిచేసిన తర్వాత ఆమె ఒక సంవత్సరం పాటు "మాస్సాచుసెట్ట్స్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ" (MIT) లో చేరి ప్రొఫెసర్ "జూలే గ్రెగరీ చార్నీ"తో కలసి పోస్ట్ డాక్టరల్ పని పూర్తిచేశారు.

## భారతదేశానికి రాక
1971 లో ఆమె భారతదేశానికి ఆమె భర్త మాధవ్ తో పాటు వచ్చారు. మాధవ్ కూడా హార్వర్డ్ స్కాలర్. ఈమె ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెటెరాలజీలో CSIR పూల్ ఆఫీసరుగా రెండు సంవత్సరాలు పనిచేశారు. అక్కడ శాస్త్రవేత్తలైన ఆర్.అనంతకృష్ణన్, డి.ఆర్ సిక్కా లతో కలసి పనిచేశారు. ఈమె సెంటర్ ఫర్ థీరిటికల్ స్టడీస్ (CTS) లో సభ్యులుగా నియమింపబడ్డారు. ఈమె భర్త కూడా CTS కు గణిత జీవావరణశాఖలో సభ్యులుగా నియమించబడ్డారు. తర్వాత సెంటర్ ఫర్ అట్మాస్ఫోరిక్ అండ్ ఓషనిక్ సైన్సెస్ (CAOS) అనే కొత్త సంస్థ పుట్టినది. ఇది వాతావరణం, సముద్రాలను అధ్యయించే సంస్థ, 

## వ్యక్తిగత జీవితం
ఈమెకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు ఉన్నారు.

## మూలాలు
* http://www.ias.ac.in/womeninscience/LD_essays/106-109.pdf ఈ లింకులో ఆయా శాస్త్రవేత్తలు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటి నుండి వికీపీడియాకు అనుకూలంగా.

## వెలుపలి లింకులు

* https://web.archive.org/web/20090125091823/http://caos.iisc.ernet.in/faculty1.htm

వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:మహిళా గణిత శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్తలు
జీర్ణాశయ క్యాన్సర్

**[[జీర్ణాశయం|జీర్ణాశయము]] ** నకు సంభవించే క్యాన్సరే **జీర్ణాశయ క్యాన్సర్ **.
## లక్షణాలు
ఈ కేన్సర్ లక్షణాల్లో ప్రధానంగా ఆకలి లేకపోవడం, బరువు తగ్గిపోవడం, పొత్తి కడుపులో నొప్పి రావడం, కడుపులో ఎప్పుడూ ఏదో అసౌకర్యంగా అనిపించడం వంటివి కనిపిస్తాయి. వీటితో పాటు ఏ కొంచెం అన్నం తిన్నా కడుపు నిండిపోయినట్లు అనిపించడం, ఏదీ రుచిగా అనిపించకపోవడం, ఛాతీలో మంట అనిపించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అయితే ఈ లక్షణాల్ని చాలా మంది కడుపు ఉబ్బరం సమస్య అనుకుంటారు. కానీ, ఒక్కోసారి అది జీర్ణాశయ కేన్సర్ లక్షణం కావచ్చు. కొంతమందికి అజీర్తి సమస్యగా కూడా అనిపిస్తుంది. వికారం, వాంతులు, వాంతిలో కొన్ని సార్లు రక్తం పడటం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి., కడుపు మీదినుంచి తడిమితే చేతికి గడ్డలా తగలడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. చాలా మంది ఈ లక్షణాలన్నిటినీ గ్యాస్ సమస్యగానే తీసుకుని డైజిన్, జెంటాక్ లాంటి మాత్రలు వేసుకుంటూ ఉండిపోతారు. కేన్సర్ కణితి తాలూకు రక్తం కొన్నిసార్లు బయటికి రాకుండా పేగుల్లోకి వెళ్లిపోయి రక్తం కూడా జీర్ణమవుతుంది. అందుకే నల్లటి విరేచనాలు రావచ్చు. అలా రావడాన్ని మెలీనా అంటారు. అప్పటికే కేన్సర్ ముదిరిపోయి ఉంటే పొట్ట ఉబ్బిపోవడం, పొట్టలోకి నీరు రావడం, జాండిస్ రావడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
## వ్యాధినిర్ధారణ
కొన్ని లక్షణాలు ఎక్కువ రోజులుగా కనిపిస్తున్నప్పుడు వెంటనే డాక్టర్‌ను కలవడం ఎంతో అవసరం. వ్యాధినిర్ధారణకు ఎండోస్కోపీ ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. నిజంగానే అది కేన్సరా? లేక అల్సరా తెలిసిపోతుంది. ఒకవేళ కేన్సర్ కణితే అయితే అది ఏ భాగంలో ఉంది. ఇంకా ఇతర భాగానికేమైనా పాకిందా తెలిసిపోతుంది. అదే సమయంలో బయాప్సి కూడా తీస్తారు. ఆ త రువాత సిటీ స్కాన్ గానీ, పెట్ సీటీ స్కాన్‌గానీ అవసరమవుతుంది. దీని ద్వారా కణితి జీర్ణాశయంలోనే ఉందా? అందులోంచి బయటికి వచ్చి ఇతర భాగాలకేమైనా పాకిందా అన్న విషయాలు తెలుసుకోవచ్చు. కణితి క్లోమగ్రంధికి అతుక్కుందా? అన్న విషయాలు కూడా తెలిసిపోతాయి. వీటన్నితో పాటు సిఇఎ పరీక్ష కూడా చేస్తారు.
## వైద్య చికిత్సలు
వైద్య చికిత్సలు ప్రధానంగా సర్జరీ, కీమో థెరపీ, టార్గెటె డ్ థెరపీ, రేడియేషన్ థెరపీ అంటూ నాలుగు రకాలుగా ఉంటాయి. వాటిలో మొదటిది సర్జరీ. వ్యాధినిర్ధారణ కాగానే సర్జరీ ద్వారా వైద్యులు ఆ కణుతులను తొలగిస్తారు. బాగా ముందుగానే కేన్సర్‌ను గుర్తించగలిగితే ఎండోస్కోపీ ద్వారా కూడా సర్జరీ చేసే అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఇలా చేయడాన్ని ఎండోస్కోపిక్ మ్యూకోజల్ డిసెక్షన్ అంటారు. రెండవది పార్షియల్ రాడికల్ గ్యాస్ట్రెక్టమీ చేస్తారు. దీన్నే సబ్-టోటల్ గ్యాస్ట్రెక్టమీ అని కూడా అంటారు. ఒకవేళ కేన్సర్ కణుతులు బాగా విస్తరించి ఉంటే జీర్ణాశయాన్ని మొత్తంగానే తీసివేయవలసి ఉంటుంది. దీన్నే టోటల్ గ్యాస్ట్రెక్టమీ అంటారు. మొత్తంగా తీసివేస్తే జీర్ణక్రియ ఎలా అవుతుందని కొందరు ఆందోళనపడుతుంటారు. వాస్తవానికి జీర్ణక్రియ అంతా చిన్న పేగుల్లోనే జరుగుతుంది.

లింఫ్‌నోడ్స్‌లోకి పాకి ఉంటే అప్పుడు ఆర్-1, ఆర్-2, ఆర్-3 అనే విధానాలతో లింఫ్‌నోడ్స్‌ను తొలగించవలసి ఉంటుంది.
సర్జరీ తరువాత పరిస్థితి అనుసరించి కీమో థెరపీ గానీ, కీమో-రేడియో థెరపీ గానీ ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. కీమోథెరపీతో పాటు కొందరికి హరెసెప్టీన్ కూడా ఇవ్వడం జరుగుతుంది. దీన్నే టార్గెటెడ్ థెరపీ అంటారు. ఇక చివరికి రేడియేషన్ థెరపీ ఇస్తారు. జీర్ణాశయ కేన్సర్ అనగానే వణికిపోవడం ఒకప్పటి మాట. ఆధునిక వైద్య విధానాలు ఆ కేన్సర్‌ను సమూలంగా తొలగించగలుగుతున్నాయి. కాకపోతే వ్యాధిని ఎంత త్వరితంగా గుర్తించగలిగితే అంత ఎక్కువ ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.

వర్గం:క్యాన్సర్
యమునా కృష్ణన్

**యమునా కృష్ణన్** 25 మే 1974 న జన్మించిన ఒక భారత రసాయన శాస్త్రవేత్త. ఈమె బెంగుళూరులోని నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ బయోలాజికల్ సైన్సెస్ (NCBS, లో సీనియర్ అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు.

## విద్యాబ్యాసం
యమునా కృష్ణన్ మద్రాసు లోని మహిళా క్రిస్టియన్ కాలేజ్ నుండి బాచిలర్స్ డిగ్రీ పొందారు. 2001 లో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (IISc), బెంగుళూర్ నుండి 2001 లో ఈమె PhD పట్టా పుచ్చుకుంది. తరువాత 2002 నుండి 2004 వరకు, ఈమె శంకర్ బాలసుబ్రమణ్యన్ యొక్క సమూహంలో, ఇంగ్లాండులోని కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో పోస్ట్ డాక్టోరల్ ఫెల్లో పనిచేసింది.

## కెరీర్ , పరిశోధనలు
2005లో భారతదేశం తిరిగి వచ్చిన యమునా కృష్ణన్ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ బయోలాజికల్ సైన్సెస్‌లో జునియర్ అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా పదవి స్వీకరించారు. 2009 లో, ఈమె సీనియర్ అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ గా పదోన్నతి పొందారు. ఈమె న్యూక్లియిక్ ఆమ్లాలు నిర్మాణం, డైనమిక్స్, న్యూక్లియిక్ ఆసిడ్ నానోటెక్నాలజీ, సెల్యులర్, సబ్‌సెల్యులర్ టెక్నాలజీస్ లపై పరిశోధన చేస్తున్నారు.

## అవార్డులు
* DBT - వెల్కమ్ ట్రస్ట్ భారతదేశం అలయన్స్ సీనియర్ ఫెలోషిప్ అవార్డు
* ఇన్నోవేటివ్ యంగ్ Biotechnologist అవార్డు, DBT
* ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమి యొక్క యంగ్ సైంటిస్ట్ మెడల్
* అసోసియేట్, ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ 
* 1851 రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్, 1851 ప్రదర్శన కోసం రాయల్ కమిషన్
* Wolfson కాలేజ్ ఫెలోషిప్, కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం, UK
* శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ శాస్త్ర సాంకేతిక పురస్కారం - 2003

## మూలాలు
## మూలాలు
* http://www.ias.ac.in/womeninscience/LD_essays/166-169.pdf ఈ లింకులో ఆయా శాస్త్రవేత్తలు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటి నుండి వికీపీడియాకు అనుకూలంగా వ్రాయవచ్చు.

వర్గం:1974 జననాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:భారతీయ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:శాంతిస్వరూప్ భట్నాగర్ అవార్డు గ్రహీతలు
రధచక్రాలు (నాటికల సంపుటి)

డా. కొర్రపాటి గంగాధరరావుగారి రచన రథచక్రాలు. ఇది ఐదు నాటకాల సమాహారం అందులో మూడు రచయిత సొంతంగా రాసినవి కాగా మరొక రెండు అనువాదాలు.

## నాటకాలు
* రథ చక్రాలు
* పెండింగ్ ఫైల్
* కొత్త చిగురు
* ఆది మానవుడు
* విషవలయం

## రధ చక్రాలు నాటక పాత్రలు

* వెంకట్రావు
* గోపాలయ్య
* తహసీల్ధారు
* వీరాస్వామి
* కీరవాణి
* డ్రైవర్

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:పుస్తక పరిచయాలు
గాదె చిన్నపరెడ్డి

వంద సంవత్సరాలు వెనక్కివెళితే వీరుల త్యాగాల జాడలు కనపడ తాయి. వారు కన్న కలలూ, నిర్మించాలనుకున్న స్వేచ్ఛాభారతం కోసం ప్రదర్శించిన పట్టుదల మన ముందున్నాయి. బ్రిటిష్ పాలకుల గుండెల్లో సింహస్వప్నంగా మారిన చిన్నపరెడ్డి లాంటి దేశభక్తుల పోరాట చరిత్రను నేటి తరాలకు అందించాల్సిన కర్తవ్యం మనపై ఉంది. గాదె చిన్నపరెడ్డి గుంటూరు జిల్లా చేబ్రోలు మండలం కొత్తరెడ్డిపాలెం గ్రామంలో గాదె సుబ్బారెడ్డి, లింగమ్మ దంపతులకు 1864లో జన్మించాడు. ధైర్యశాలి. ఆజానుబాహుడు. చిన్నతనం నుంచే గుర్రపుస్వారీ నేర్చుకున్నాడు. 1907లో మద్రాసు సంతకు వెళ్లినప్పుడు అక్కడ జరిగిన సభలో బాలగంగాధర తిలక్ రగిల్చిన దేశభక్తి ప్రభావం చిన్నపరెడ్డిపై పడింది. దాంతో తిరిగి గ్రామానికి వచ్చినప్పుడు స్వరాజ్యం కావాల్సిందే అంటూ గ్రామంలో ప్రజల్ని కూడగట్టాడు. బ్రిటిష్ పాలకులు విధించిన వివిధ రకాల పన్నులకు వ్యతిరేకంగా ప్రజల్ని సంఘటితం చేసి పోరాడాడు. బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదులకు వ్యతిరేకంగా చిన్నపరెడ్డి ప్రదర్శించిన ధైర్యసాహసాల్ని ప్రజలు కథలు కథలుగా పాటల రూపంలో నేటికీ పాడుకుంటూనే ఉన్నారు.

గుంటూరు జిల్లా నర్సరావుపేటకి దగ్గరలో ఉన్న కోటప్పకొండ శైవులకు పుణ్యక్షేత్రం. 1909, ఫిబ్రవరి 18న శివరాత్రి. ఆ రోజు చిన్నపరెడ్డి 60 అడుగుల ప్రభను సిద్ధం చేసుకొని అలంకరించుకొన్న తన ఎద్దులతో కోటప్పకొండకు తన అనుచరులతో వెళ్లాడు. ఊహకందని జనసందోహం వలన తన ఎద్దులు అదుపు తప్పాయి. తన ప్రాణంకన్నా మిన్నగా చూసే నోరులేని ఎద్దులను బ్రిటిష్ పోలీసులు అతిక్రూరంగా తుపాకులతో కాల్చిచంపారు. చిన్నపరెడ్డిని అరెస్టు చేశారు. చిన్నపరెడ్డిని విడుదల చేయాలనీ, పరాయిపాలన వద్దనీ, స్వాతంత్య్రం కావాలనీ, వందేమాతరమంటూ ప్రజలు నినదించారు. పోలీసులు కాల్పులు జరిపారు. ఇద్దరు యువకులు మరణించారు. ఈ ఘర్షణలో ఇద్దరు పోలీసు జవానులు కూడా మరణించారు. ఈ సంఘటనని సాకుగా తీసుకొని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం చిన్నపరెడ్డి మీద, అతని వంద మంది అనుచరుల మీద కేసు పెట్టింది. 21 మందికి ఉరిశిక్షలూ, 24 మందికి కఠిన శిక్షలు విధిస్తూ గుంటూరు సెషన్స్ కోర్టు న్యాయమూర్తి ఐషర్ కార్షన్ తీర్పు చెప్పాడు. చిన్నపరెడ్డి దీన్ని సవాలు చేస్తూ మద్రాసు హైకోర్టుకి వెళ్లాడు. మీకు కావాల్సింది నేను కాబట్టి నన్ను ఉరితీయండి, మిగిలిన వారిని వదిలివేయమన్నాడు.

ఆ దేశభక్తుడి మాటలు బ్రిటిష్ పాలకుల చెవికెక్కలేదు. 1910 ఆగస్టు 13న చిన్నపరెడ్డికి ఉరిశిక్షనూ, 21 మందికి ద్వీపాంతర శిక్షలను విధిస్తూ మద్రాసు హైకోర్టు న్యాయమూర్తి మన్రో తీర్పు చెప్పాడు. దేశ విముక్తి కోసం చిన్నపరెడ్డి చిరునవ్వుతో ఉరితాళ్లని ముద్దాడాడు. చిన్నపరెడ్డి ఉరితో జిల్లా ప్రజలు బెదరలేదు. ‘సై... సైరా... చిన్నపరెడ్డి, నీ పేరు బంగారపు కడ్డీ’ అని ఆయన త్యాగాన్నీ, దేశభక్తిని ప్రజలు గానం చేశారు. వందేమాతరం ఊపిరిగా ఉరికొయ్యని దిక్కరించిన చిన్నపరెడ్డి వంటి దేశభక్తులు నడియాడిన స్థలాలను, వారు జీవించిన ఇళ్లను చారిత్రక స్మృతి కేంద్రాలుగా తీర్చిదిద్ది భావితరాలకు స్ఫూర్తినిచ్చేందుకు అందించాలి. వారి చరిత్రను పాఠ్యపుస్తకాలలో పొందుపరచాలి. ఆ అమరులకు వారసులుగా, సామ్రాజ్యవాద పెత్తనం లేని దేశం కోసం పోరాడదాం. మన దేశభక్తులు కన్న కలల్ని నిజం చేద్దాం.

## మూలాలు

* (బ్రిటిష్ సర్కార్‌తో చిన్నపరెడ్డి పోరుకు నాంది పలికి నేటి (శివరాత్రి)కి 103 ఏళ్లు)-@https://web.archive.org/web/20200203223657/https://www.sakshi.com/ 
*https://www.facebook.com/photo.php?fbid=545840962114565&set=a.233025936729404.60739.100000659993594&type=3&theater

వర్గం:1864 జననాలు
వర్గం:1910 మరణాలు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
గూటాల కృష్ణమూర్తి

**గూటాల కృష్ణమూర్తి** (జూలై 10, 1928 - జూలై 13, 2016) తెలుగు సాహితీకారుడు, రచయిత.

## నేపథ్యం
భారతదేశములో గూటాలగా, ఇంగ్లాండులో జి.కె.గా ప్రసిద్ధుడైన గూటాల కృష్ణ మూర్తి 1928 జూలై 10 వ తేదీన పర్లాకిమిడిలో జన్మించారు. విజయనగరము లోనూ, విశాఖపట్నం ఎ.వి.ఎం.కళాశాలలోనూ, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయములోనూ విద్యనభ్యసించి ఆంగ్ల సాహిత్యములో ఆనర్స్ పూర్తిచేసి మూడేళ్ళు అమలాపురం ఎస్.కె.బి.ఆర్. కళాశాలలోను, మరో మూడేళ్ళు ప్రస్తుత ఛత్తీస్‌ఘడ్ రాష్ట్రంలోని బిలాస్‌పూర్ కాలేజీలలోనూ ఆంగ్లోపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. అక్కడ పనిచేస్తూనే సాగర్ విశ్వవిద్యాలయములో పార్ట్ టైం పరిశోధకునిగా " ఫ్రాన్సిస్ ధామస్ - ఎ క్రిటికల్ బయోగ్రఫీ " అన్న అంశముపై పరిశోధన చేపట్టారు. 1962 లో లండన్‌ టైమ్‌స్ పత్రికా కార్యాలయములో గుమస్తా ఉద్యోగము కోసం లండన్‌ వచ్చిన గూటాల అక్కడే తన పి.హెచ్.డి కొనసాగించి 1967 లో డాక్టరేట్ సంపాధించారు. ఆ తర్వాత ఇన్నర్ లండన్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ అథారిటీ సర్వీసులో ప్రవేశించి లండన్‌ లోని వివిధ విద్యాలయాలలో అధ్యాపకునిగా పనిచేసారు.

## సాహితీ సేవ
గూటాల కృష్ణమూర్తి ఇంగ్లండులో పనిచేసే ఇంగ్లీషు ప్రొఫెసరైనా వారికి ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంపై చాలా మక్కువ. రాచకొండ విశ్వనాథశాస్త్రి పట్ల అభిమానం. ఈయన 'జుబ్బా లేని అబ్బాయి' అని ఒక చాలా పెద్ద నవల తెలుగులో సంకల్పించి మొదటి ప్రకరణాలేవో రాసినట్లూ, మనదేశం లోని సామాజిక జీవన అస్తవ్యస్తతలు, అన్యాయాలు, దోపిడీ వ్యవస్థ, అణగారిన వర్గాల పేదరికం, దుర్భరయాతన ప్రతీకాత్మకంగా పెద్ద నవలగా రాయాలని ఆయన అనుకుంటున్నట్లు ఆయన మాటలను బట్టి తెలిసింది.

గూటాల కృష్ణమూర్తి సూర్యకుమారిపై ఒక ప్రత్యేక గ్రంథం ప్రచురించారు. ఆయన శ్రీశ్రీ  మహాప్రస్థానం పుస్తకం, శ్రీశ్రీ స్వయంగా చదివిన గేయాల టేపు ప్రజలకు అందించారు. ఈ పుస్తకం ఇండియాలో నవంబరు 2007 లోనూ, ఇంగ్లండులో ఫిబ్రవరి 2008 లోనూ విడుదల అయింది.

గూటాల వారి సాహితీసేవలకు గాను లండన్ తెలుగు సంస్థ జీవితసాఫల్య అవార్డును ఇచ్చి గౌరవించింది.

## వ్యక్తిగత జీవితము
కృష్ణమూర్తి గారి భార్య శ్రీమతి వెంకటరమణ ఆ రోజులలోనే బెనారస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కర్బన రసాయనశాస్త్రంలో ఎమ్మెస్సీ పట్టభదృరాలు. వివిధ కళాశాలల్లో అధ్యాపకురాలిగా పనిచేసారు. వీరికి ఇద్దరు అబ్బాయిలు, ఒక అమ్మాయి.

## గూటాల కృష్ణ మూర్తి వ్రాసిన కొన్ని పుస్తకాలు / కవితలు.
#జుబ్బాలేని అబ్బాయి,
#భజగోవిందం,
#కుకునం (వంట ),
#క్లిననం (వంటపాత్రలు, ఇల్లు శుభ్రము చేయడం ),
#స్లిపనం (సంసారము చేయడం ),
#కననం (పిల్లల్ని కనడం), మున్నగునవి

## మరణం
వీరు అస్వస్థతతో బాధపడుతూ విశాఖపట్టణంలోని ఒక ప్రైవేటు ఆసుపత్రిలో చికిత్సపొందుతూ 2016, జూలై 13 వ తేదీ బుధవారం వేకువజామున మరణించారు.

## మూలాలు

* పద్మడా.యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్ వ్రాసిన వ్యాసం.
*  సాహితీవేత్త 'గూటల' కన్నుమూత.

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1928 జననాలు
వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:ఇంగ్లాండు వ్యక్తులు
వర్గం:2016 మరణాలు
యార్లగడవారిపాలెం (కంకిపాడు)

**యార్లగడ్డవారిపాలెం** కృష్ణా జిల్లా, కంకిపాడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
## గ్రామ పంచాయతీ
ఈ గ్రామం ప్రొద్దుటూరు గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక శివారు గ్రామం.
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
## గ్రామ విశేషాలు
శ్రీవరిసాగు ఉత్తమ విధానమనియూ, దిగుబడులు గణనీయముగా పెరుగుననియూ, ఖర్చులు తగ్గించుకోవచ్చుననియూ ఈ గ్రామానికి చెందిన ఔత్సాహిక రైతు దిరిశన సముద్రాలు, గత పదేళ్ళుగా నిరూపించుచున్నారు. ఈ సాగులో 60% నీరు ఆదా చేయవచ్చు. నారు 80% ఆదా అవుతుంది. దిగుబడి 20% పెరుగుతుంది. రాష్ట్రంలో క్రమం తప్పకుండా శ్రీవరి సాగు చేయటం ఇదే ప్రథమం అని రాష్ట్ర వ్యవసాయశాఖ కమిషనర్ ఉషారాణి నిరుడు ఈ పొలం సందర్శించి చెప్పారు.
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
యామిజాల పద్మనాభస్వామి

thumb|యామిజాల పద్మనాభస్వామి
**యామిజాల పద్మనాభస్వామి** బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు, స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు.
## జీవిత విశేషాలు
ఇతడు విజయనగరం జిల్లా, గరుగుబిల్లి మండలం, శివరాంపురం గ్రామంలో 1915, జూన్ 12వ తేదీన కామేశ్వరి, లక్ష్మీనరసింహశాస్త్రి దంపతులకు జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి లక్ష్మీనరసింహశాస్త్రి నిరతాన్నదాతగా ఆ ప్రాంతంలో ప్రసిద్ధుడు. యామిజాల పద్మనాభస్వామి చాలా చిన్నవయసులోనే ఇంటివద్ద ఉండి దేవులపల్లి సీతారామశాస్త్రి వద్ద కాళిదాస త్రయం అభ్యసించాడు. తన స్వగ్రామానికి సమీపంలో ఉన్న జామిలో మోతికుర్తి సత్యనారాయణశాస్త్రి వద్ద కౌముది నేర్చుకున్నాడు. 1930లో కడియం వెళ్లి చెళ్లపిళ్ల వెంకటశాస్త్రి వద్ద రెండు సంవత్సరాలు శిష్యరికం చేసి కవిత్వ రహస్యాలు తెలుసుకున్నాడు. 1933లో విజయనగరం ప్ర్రాచ్యకళాశాలలో చేరి 1938వరకు అక్కడే చదివి ప్రాచ్యభాషా పట్టాను పొందాడు. ఆ సమయంలోనే ఆదిభట్ల నారాయణదాసును సేవించి జ్యోతిష శాస్త్ర పట్టులెన్నో గ్రహించాడు. ఆదిభట్ల నారాయణదాసు ఇతడిని కావ్యకంఠ గణపతిమునికి పరిచయం చేయగా అతనికి శుశ్రూష చేసి మంత్రశాస్త్రం నేర్చుకున్నాడు. గాంధీజీ ప్రభావం, తెన్నేటి విశ్వనాథం బాంధవ్యం ఇతడిని స్వాతంత్ర్యోద్యమం వైపుకు ఆకర్షించింది. స్వయంగా రచించిన దేశభక్తి గేయాలను, పద్యాలను పాడుతూ స్వైరవిహారం చేస్తున్న ఇతడిని ప్రాచ్యకళాశాలనుండి తొలగించారు. కానీ ప్రతిభావంతుడిని పోగొట్టుకోవడ ఇష్టం లేక తిరిగి విద్యార్థిగా చేర్చుకున్నారు. విశ్వదాత కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు ఇతనికి నెలనెలా విద్యార్థివేతనం ఇచ్చాడు. ఇతని కవితాశక్తి గురించి విన్న జయపురం మహారాజా ఇతడిని ఆహ్వానించి తన సంస్థానంలో ఆస్థానకవిగా నియమించాడు. అమరజీవి పొట్టి శ్రీరాములు వెంట కొంతకాలం తిరిగి హరిజనసేవకు నిధులు సేకరించాడు. 1948లో మద్రాసులోని శ్రీరామకృష్ణ విద్యాసంస్థలలో ఆంధ్రోపాధ్యాయుడిగా ప్రవేశించి 1974లో పదవీ విరమణ చేశాడు. ఇతని సంపాదకత్వంలో మద్రాసు నుండి అమృతవాణి అనే సాహిత్యమాసపత్రిక కొన్నాళ్లు వెలువడింది.

## రచనలు

ఇతడు తన 15వ యేటనుండే కవిత్వం చెప్పనారంభించాడు. ఇతడు రచించిన అనేక రచనలలో కొన్ని:
# ఏకాంతసేవ (స్తోత్ర కావ్యం)
# శ్రీకృష్ణరాజ స్తవము
# విక్రమ ప్రకృతి
# శ్రీరామచంద్ర శతకము
# సూర్యశతకము (ఆంధ్రీకరణము)
# శ్రీ మహాభాగవతము (సరళవచనము)
# దేవీ భాగవతము (సరళవచనము)
# వాల్మీకి రామాయణం (సరళవచనము)
# కుమార సంభవము (వచనం)
# లక్ష్మీ నరసింహ పురాణము
# శ్రీ భీమేశ్వర పురాణము
# ఏకాదశీ మాహాత్మ్యం
# శ్రీ వేంకటేశ్వర సహస్రము
# సూర్యసహస్రము
# సుబ్రమణ్య సహస్రం
# శ్రీ కామాక్షీ సహస్రం
# కార్తీక పురాణము (వ్యాఖ్య)
# మాఘపురాణము (వ్యాఖ్య)
# బాలల రామాయణము
# బాలల భాగవతం
# బాలల కృష్ణలీలలు
# పూర్ణపురుషుడు (ఆదిభట్ల నారాయణదాసు జీవితచరిత్ర)
# నాయన (కావ్యకంఠ గణపతిముని జీవితచరిత్ర)
# శివలీలలు
# అన్నమాచార్య (నృత్యనాటిక)
# అర్ధనారీశ్వరం (నృత్య నాటిక)
# జ్ఞానప్రసూన
# కామాక్షీ పరిణయం (గేయనాటిక)
# ఉమర్ ఖయ్యామ్ అమర గేయాలు (శ్రీ ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు రచించిన "రుబాయియత్ ఆఫ్ ఒమర్ ఖయ్యామ్": రుబాయీల సంస్కృత అనువాదాల తెలుగుసేత. శ్రీ ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు సంస్కృత ఉపోధ్ఘాతానికి తెలుగు అనువాదం కూడ​ ఈ పుస్తకంలో ఉంది.) 

## బిరుదులు
* కవిరత్న
* కవికులతిలక
* అభినవ వాల్మీకి

## మూలం

వర్గం:1915 జననాలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రచయితలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా సంస్కృత పండితులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
2010 నంది పురస్కారాలు

2010 సంవత్సరానికి ***[[నంది పురస్కారాలు]]*** 2011 ఆగస్టు 5 తేదీన ఫిల్ం డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ ప్రకటించింది.***[[జాగర్లమూడి రాధాకృష్ణ]]*** దర్శకత్వం వహించిన *** [[వేదం (సినిమా)|వేదం]]*** సినిమాకు నంది ఉత్తమ చిత్రం పురస్కారం లభించింది. సింహా సినిమాకు *** [[నందమూరి బాల కృష్ణ]]*** ఉత్తమ నటుడిగాను,, *** [[నిత్యా మీనన్]]*** కి *** [[అలా మొదలైంది]]*** సినిమాకు ఉత్తమ నటీమణిగా నంది పురస్కారాలు అందుకున్నారు.

## 2010 నంది పురస్కార విజేతలు

right|thumb|150px|వేదం (ఉత్తమ సినిమా)
right|thumb|150px|అందరి భందువయ (అక్కినేని అవార్డు)
right|thumb|150px|మర్యాద రామన్న (ఉత్తమ పాపులర్ చిత్రం)
right|thumb|150px|నిత్యా మీనన్ (ఉత్తమ నటి)
right|thumb|150px| ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం (ఉత్తమ హాస్యనటుడు)
right|thumb|150px|చక్రి (ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడు)
right|thumb|150px|చిన్మయి (ఉత్తమ గాయిని)

## ఇవి కూడా చూడండి
* నంది పురస్కారాలు

## మూలాలు

వర్గం:నంది పురస్కారాలు
వర్గం:2010