వైకుంఠం క్యూ కాంప్లెక్స్

[కుడి|thumb|265x265px| [తిరుమల|తిరుమల వెంకటేశ్వర దేవాలయం, ముందు భాగంలో వైకుంఠం క్యూ కాంప్లెక్స్ (అర్ధ వృత్తాకార భవనం)]]

**వైకుంఠం క్యూ కాంప్లెక్స్** అనేది తిరుమల వెంకటేశ్వర ఆలయంలో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం క్యూ నిర్వహణ కోసం ఉపయోగించే భవనం. ఈ సముదాయం అన్ని దర్శనాలకు ప్రవేశ ద్వారంగా పనిచేస్తుంది. చాలా తక్కువ మినహాయింపులు ఉన్నాయి.

## చరిత్ర
1970ల మధ్యలో తిరుపతి - తిరుమలకు ప్రవేశం వేగంగా మెరుగుపడటంతో దేవాలయానికి యాత్రికుల ప్రవాహం అకస్మాత్తుగా పెరిగింది. తిరుమలలోని కొండలపై టిటిడి వందలాది కుటీరాలను నిర్మించింది కానీ జనసమూహ నిర్వహణను పూర్తిగా పరిష్కరించలేకపోయింది. యాత్రికులను ఉంచేందుకు మౌలిక సదుపాయాలు లేకపోవడంతో, దేవాలయం వెలుపల, రద్దీ సమయంలో 4 *మాడ* వీధుల చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేస్తూ పెద్ద ఎత్తున క్యూలు కనిపించాయి. శ్రీ పివిఆర్కె ప్రసాద్ (ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్), బి.నాగి రెడ్డి (ఛైర్మన్, బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రస్టీస్) నాయకత్వంలో టిటిడి జనసమూహ నిర్వహణకు పరిష్కారంగా 14,000 మందిని ఉంచగల క్యూ కాంప్లెక్స్ వ్యవస్థను ప్లాన్ చేసింది. ఇది 1980లో ప్రారంభమై 1983 లో పూర్తయింది. 1983లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి ఎన్.టి. రామారావు దీనిని ప్రారంభించాడు.

1985లో దేవాలయానికి వాయవ్య వైపున అదనపు గదుల ద్వారా క్యూ కాంప్లెక్స్‌కు మార్పులు చేయబడ్డాయి, కానీ వాటిని తొలగించి 2000లో మొదటి క్యూ కాంప్లెక్స్ నుండి రోడ్డు పక్కన ఉన్న రెండవ క్యూ కాంప్లెక్స్ ద్వారా భర్తీ చేశారు.

ప్రస్తుతం, క్యూ కాంప్లెక్స్-1 (పాతది) అన్ని అర్జిత సేవ, ప్రత్యేక దర్శనం (చెల్లింపు దర్శనం), *సెల్లార్ టికెట్* టిక్కెట్ హోల్డర్లకు సేవలు అందిస్తుంది. *సర్వదర్శనం* (ఉచిత ప్రవేశం) ఎంచుకునే యాత్రికులను క్యూ కాంప్లెక్స్-2 (కొత్తది) ద్వారా పంపుతారు.

కుడి|thumb|200x200px| క్యూ కాంప్లెక్స్ నుండి దేవాలయానికి అనుసంధానించే వంతెన. ఫోటోలో కుడి వైపున దేవాలయం ఉంది. క్యూ కాంప్లెక్స్ చేరుకోవడానికి మెట్లు (ఇక్కడ కనిపించవు) ఫోటోలో ముందు ఎడమ వైపున కనిపిస్తాయి.
వైకుంఠం క్యూ కాంప్లెక్స్ ఒక అర్ధ వృత్తాకార భవనం, టిటిడి నిర్వహించే తోటలోకి తెరుచుకుంటుంది. ఈ సముదాయం దేవాలయానికి నైరుతి మూలలో ఉంది. *దక్షిణ మాడ వీధి* దేవాలయం నుండి వేరు చేస్తుంది. ఈ భవనం మొత్తం మూడు అంతస్తులను కలిగి ఉంది, ప్రతి అంతస్తులో 19 హాళ్లు ఉన్నాయి. ప్రతి హాలుకు రెండు ద్వారాలు ఉంటాయి - ఒకటి యాత్రికులను హాలులోకి అనుమతించడానికి, మరొకటి యాత్రికులు హాలు నుండి నిష్క్రమించి దేవాలయానికి దారితీసే కారిడార్‌లోకి ప్రవేశించడానికి. ఈ కారిడార్లు దేవాలయం ఆగ్నేయ చివరను ఓవర్ హెడ్ వంతెన ద్వారా కలుపుతాయి. దిగిన తరువాత, యాత్రికులు మూల మలుపు తిరిగి ప్రధాన *గోపురం* గుండా దేవాలయంలోకి ప్రవేశిస్తారు. వివిధ కార్యకలాపాల కోసం దేవాలయంలోకి ప్రవేశించే యాత్రికులను ఒకే సమయంలో అనుమతించడానికి, గోపురం లోపల 2 క్యూలు, పరిచారకులు యాత్రికులను తగిన విధంగా దారిలో నడిపిస్తారు.

## వివరాలు

### ప్రాథమిక సౌకర్యాలు
హోల్డింగ్ ప్రాంతాలు, గదుల లోపల, టిటిడి ఉచిత ఆహారం, తాజా పాలు, వైద్య సహాయ సౌకర్యాలను అందిస్తుంది. పారిశుద్ధ్య అవసరాలను కూడా జాగ్రత్తగా చూసుకుంటారు. ప్రతి కంపార్ట్‌మెంట్‌లో టిటిడి యాజమాన్యంలోని భక్తి ఛానల్ అయిన శ్రీ వెంకటేశ్వర భక్తి ఛానల్ని ఎల్ఈడి టీవీ ప్రసారం చేసే సౌకర్యం ఉంది.

### భద్రత
వైకుంఠం క్యూ కాంప్లెక్స్ ప్రవేశ ద్వారం వద్ద పోలీసులు, భద్రతా సిబ్బంది, దేవాలయ అధికారులు ఉంటారు. అర్జిత సేవా టిక్కెట్ హోల్డర్లకు, యాత్రికులను కాంప్లెక్స్ లోపలికి అనుమతించే ముందు టిక్కెట్లను మాన్యువల్‌గా తనిఖీ చేస్తారు. యాత్రికులు తమ దర్శనం లేదా సేవ కోసం రిపోర్ట్ చేయవలసిన గది స్థానాన్ని వివిధ సైన్ బోర్డులు సూచిస్తాయి. గది వెలుపల, టికెట్‌ను వేలిముద్రలతో పాటు తనిఖీ చేస్తారు, (అవసరమైతే) టికెట్ కొనుగోలు సమయంలో అందించిన బయోమెట్రిక్ డేటాతో ముఖ సరిపోలికలను నిర్వహిస్తారు. దేవాలయంలోకి ప్రవేశించే ముందు, దేవాలయం లోపల తీసుకెళ్లే బ్యాగులను తనిఖీ చేయడానికి సామాను స్కానర్ ఉంది. యాత్రికులు క్యూ కాంప్లెక్స్ నుండి బయటకు వెళ్లి మొబైల్ ఫోన్లు, కెమెరాలు ఉంటే వాటిని డిపాజిట్ చేయమని కోరతారు - ఈ పరిస్థితి *[[షడ్దర్శనములు|దర్శనాన్ని]]* ఆలస్యం చేసే అవకాశం ఉంది. క్యూ కాంప్లెక్స్ లోపల అలాగే దేవాలయంలో (గర్భగుడికి కుడివైపున), యాత్రికుల కదలికలను పర్యవేక్షించడానికి టిటిడి భద్రతా కెమెరాలను ఏర్పాటు చేసింది.

## మూలాలు