open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
విశాఖపట్నం రైల్వే డివిజను

**వాల్తేరు** లేదా విశాఖపట్నం డివిజన్ ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే జోన్ లో భాగం. గతంలో ఇది సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే జోన్ లో ఉండేది.
## విశాఖపట్నం డివిజన్ అధికార పరిధి
వాల్తేరు రైల్వే డివిజను నుండి రాయగడ రైల్వే డివిజన్‌ను వేరు చేసిన తర్వాత ఈ క్రింది విభాగాలు విశాఖపట్నం రైల్వే డివిజను కిందనే ఉన్నాయి .

* దువ్వాడ - విశాఖపట్నం - పలాస
* దువ్వాడ - సింహాచలం ఉత్తరం
* వడ్లపూడి - దువ్వాడ
* విశాఖపట్నం స్టీల్ ప్లాంట్ - వడ్లపూడి
* విజయనగరం - కూనేరు
* నౌపడ జంక్షన్ - పర్లాఖేముండి
* బొబ్బిలి - సాలూరు
## ప్రధాన మార్గాలు
డివిజను లోని ప్రధాన మార్గాలు ఇవి:
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/Former_Waltair_division%27s_statewise_break-up.jpg/220px-Former_Waltair_division%27s_statewise_break-up.jpg|కుడి|thumb| రాష్ట్రాల వారీగా మార్గాలు
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Visakhapatnam_railway_station.jpg/220px-Visakhapatnam_railway_station.jpg|thumb| విశాఖపట్నం రైల్వే స్టేషన్

### స్టేషన్లు, తరగతులు
విశాఖపట్నం రైల్వే డివిజన్‌లోని స్టేషన్‌లు 

## లోకో షెడ్లు
విశాఖపట్నంలోని డీజిల్ లోకో షెడ్, భారతీయ రైల్వేలలో అతిపెద్ద డీజిల్ షెడ్. 300 డీజిల్ లోకోమోటివ్‌లను ఉంచే సామర్థ్యం ఇక్కడ ఉంది. ఎలక్ట్రిక్ లోకో షెడ్‌లో 231 ఎలక్ట్రిక్ లోకోమోటివ్‌లను ఉంచవచ్చు.

ఇక్కడ 3 రైలు బస్సులతో పాటు WDM-2 – 57, WDS-6 – 10, WDG -3A – 96లను ఉంచవచ్చు.

విశాఖపట్నం ఎలక్ట్రిక్ లోకో షెడ్‌లో WAG-5 – 83, WAP-4 – 21, WAP-7 - 35, WAG-6 – 9, WAG-9H – 172, 297 లోకోమోటివ్‌లు ఉన్నాయి.

## పనితీరు, ఆదాయాలు
విశాఖపట్నం డివిజనుకు ఎనిమిది విభాగాల్లో సమర్థతా షీల్డ్‌లు లభించాయి. విజయనగరం, తిలారు లకు ఉత్తమ మేజర్, ఉత్తమ మైనర్ క్లీన్ స్టేషన్లుగా అవార్డులు వచ్చాయి. 2014–15 ఆర్థిక సంవత్సరంలో, ఈ విభాగం అత్యధికంగా  ) సాధించింది. ఇందులో మెజారిటీ షేర్  సరుకు రవాణా నుండి. డివిజను  సరుకు,  ప్రయాణికులను రవాణా చేసింది. ప్రయాణీకుల నుండి వచ్చిన ఆదాయం  

2012–13లో, విశాఖపట్నం రైల్వే డివిజను సరుకు రవాణా ఆదాయం  . అదే కాలానికి, ప్రయాణీకుల రద్దీ , ప్రయాణీకుల ఆదాయాలు . ఈ డివిజను విశాఖపట్నం ఓడరేవు రవాణా అవసరాలను తీరుస్తోంది. ఈ డివిజను విశాఖపట్నం పోర్ట్ ట్రస్ట్, RINL, IOC, BPCL, HPCL మొదలైన ప్రధాన ప్రభుత్వ రంగాలకు సేవలు అందిస్తుంది 

## మూలాలు

## మూసలు , వర్గాలు

వర్గం:విశాఖపట్నం రైల్వే డివిజను
వర్గం:తూర్పు తీర రైల్వే డివిజన్లు
వర్గం:భారతీయ రైల్వేలు డివిజన్లు
వర్గం:విశాఖపట్నం రైలు రవాణా
వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రైలు రవాణా
వర్గం:1893 స్థాపితాలు
వర్గం:భారతీయ రైల్వే మండలాలు
వర్గం:భారతదేశంలో రైలు రవాణా
వర్గం:భారతీయ రైల్వేలు రవాణా
వర్గం:విశాఖపట్నం రవాణా
రాజ్‌మహల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**రాజ్‌మహల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని 14 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రెండు జిల్లాల పరిధిలో 06 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

* 1957: పైకా ముర్ము, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1962: ఈశ్వర్ మరాండి, జార్ఖండ్ పార్టీ
* 1967: ఈశ్వర్ మరాండి, జార్ఖండ్ పార్టీ
* 1971: ఈశ్వర్ మరాండి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1977: ఆంథోనీ ముర్ము, జనతా పార్టీ
* 1980: సేథ్ హెంబ్రామ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1984: సేథ్ హెంబ్రామ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1989: సైమన్ మరాండి, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా
* 1991: సైమన్ మరాండి, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా
* 1996: థామస్ హన్స్‌దక్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1999: థామస్ హన్స్‌దక్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 2004: హేమ్‌లాల్ ముర్ము, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా
* 2009: దేవీధాన్ బెస్రా, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2014: విజయ్ కుమార్ హన్స్‌దక్, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా
* 2019: విజయ్ కుమార్ హన్స్‌దక్, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా
* 2024: విజయ్ కుమార్ హన్స్‌దక్, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జార్ఖండ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:షెడ్యూల్డ్ తెగలకు కేటాయించిన లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
చత్రా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**చత్రా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని 14 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం మూడు జిల్లాల పరిధిలో 05 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

* 1957: విజయ రాజే, చోటా నాగ్‌పూర్ సంతాల్ పరగణాస్ జనతా పార్టీ
* 1962: విజయ్ రాజే, స్వతంత్ర
* 1967: వి.రాజే ( విజయ రాజే ), స్వతంత్రుడు
* 1971: శంకర్ దయాళ్ సింగ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1977: సుఖదేయో వర్మ, జనతా పార్టీ
* 1980: రంజిత్ సింగ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1984: యోగేశ్వర్ ప్రసాద్ యోగేష్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1989: ఉపేంద్ర నాథ్ వర్మ, జనతాదళ్
* 1991: ఉపేంద్ర నాథ్ వర్మ, జనతాదళ్
* 1996: ధీరేంద్ర అగర్వాల్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1998: ధీరేంద్ర అగర్వాల్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1999: నాగమణి కుష్వాహ, రాష్ట్రీయ జనతా దళ్
* 2004: ధీరేంద్ర అగర్వాల్, రాష్ట్రీయ జనతాదళ్
* 2009: ఇందర్ సింగ్ నామ్‌ధారి, స్వతంత్ర
* 2014: సునీల్ కుమార్ సింగ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: సునీల్ కుమార్ సింగ్, భారతీయ జనతా పార్టీ 
* 2024:  కాళీచరణ్ సింగ్, భారతీయ జనతా పార్టీ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జార్ఖండ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
కోదర్మా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**కోదర్మా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని 14 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం మూడు జిల్లాల పరిధిలో 06 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

* 1952-71: *ఉనికిలో లేదు*
* 1977: ఆర్.ఎల్.పి వర్మ, భారతీయ లోక్ దళ్
* 1980: ఆర్.ఎల్.పి వర్మ, జనతా పార్టీ
* 1984: తిలక్ధారి సింగ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1989: ఆర్.ఎల్.పి వర్మ, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1991: ముంతాజ్ అన్సారీ, జనతాదళ్
* 1996: ఆర్.ఎల్.పి వర్మ, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1998: ఆర్.ఎల్.పి వర్మ, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1999: తిలక్ధారి సింగ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 2004: బాబూలాల్ మరాండీ, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2006: బాబూలాల్ మరాండీ, స్వతంత్ర (ఉప ఎన్నికలు)
* 2009: బాబూలాల్ మరాండీ, జార్ఖండ్ వికాస్ మోర్చా (ప్రజాతాంత్రిక్)
* 2014: రవీంద్ర కుమార్ రే, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: అన్నపూర్ణా దేవి యాదవ్, భారతీయ జనతా పార్టీ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జార్ఖండ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ఛత్రపతి సాహు భోంస్లే

**ఛత్రపతి షాహు భోంస్లే** I (1682–1749 CE) అతని తాత, ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ స్థాపించిన మరాఠా సామ్రాజ్యం ఐదవ ఛత్రపతి.  భోంస్లే కుటుంబంలో జన్మించిన అతను పెద్ద కుమారుడు, వారసుడు ఛత్రపతి శంభాజీ మహారాజ్ కుమారుడు.  అతను చాలా చిన్న వయస్సులోనే బంధించబడ్డాడు, మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు మరణించే వరకు మొఘలులచే బందీగా ఉన్నాడు.  ఆ సమయంలో, అతను మరాఠాలను అంతర్గత పోరాటంలో ఉంచాలనే ఆశతో బందిఖానా నుండి విడుదలయ్యాడు.
## జీవితం
ఛత్రపతి షాహూ మహారాజ్ పాలనలో, మరాఠా శక్తి, ప్రభావం భారత ఉపఖండంలోని అన్ని మూలలకు విస్తరించింది, ఇది చివరికి అతని కాలంలో బలమైన మరాఠా సామ్రాజ్యంగా మారింది.  అతని మరణానంతరం, పేష్వాలు, నాగ్‌పూర్‌కు చెందిన భోంస్లే, గైక్వాడ్, షిండే, హోల్కర్ వంటి అతని మంత్రులు, సైన్యాధిపతులు తమ స్వంత రాజ్యాలను ఏర్పరచుకొని సామ్రాజ్యాన్ని సమాఖ్యగా మార్చారు.
## మరణం
షాహు డిసెంబర్ 1749లో మరణించాడు. ఆ సమయంలో సతారాలోని అతని దత్తపుత్రుడు రాజారాం,  తారాబాయి తన మనవడు అని చెప్పుకుని, సతారా సింహాసనాన్ని అధిష్టించింది.  కానీ అసలు అధికారాన్ని మొదట తారాబాయి, తరువాత పీష్వా బాలాజీ బాజీ రావు చేపట్టారు.
## మూలాలు

వర్గం:చరిత్ర
వర్గం:రాజులు
వర్గం:మహారాష్ట్ర చరిత్ర
వర్గం:మరాఠా సామ్రాజ్యం
హైదరాబాదు ఏరో క్లబ్

**హైదరాబాదు ఏరో క్లబ్,** హైదరాబాదు రాజ్యంలోని విమానాశ్రయ క్లబ్. హైదరాబాదు VII నిజాం, మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ విమానానికి ఎయిర్‌ఫీల్డ్‌గా ఉండేది. ఈ క్లబ్ 1937లో బేగంపేట విమానాశ్రయంలో మొట్టమొదటి వైమానిక ప్రదర్శనను నిర్వహించింది.

## చరిత్ర
ఈ హైదరాబాదు ఏరో క్లబ్ 1936లో ప్రారంభమైంది. "హైదరాబాద్ స్టేట్ ఏరో క్లబ్" ద్వారా 1937లో ఇక్కడ మొదటి ఎయిర్ షో నిర్వహించబడి, 7వ నిజాం దృష్టిని ఆకర్షించింది. హైదరాబాద్‌లో విమాన ప్రయాణానికి ఉపయోగపడింది. 1936 నవంబరులో యువరాణి దుర్రుషేవర్ టెర్మినల్ భవనానికి పునాది వేసింది. అప్పుడు హైదరాబాదు ఏరో క్లబ్ ఏర్పడి, నిజాం విమాన ఎయిర్‌ఫీల్డ్‌గా మారింది. 1937లో హైదరాబాద్‌కు పూర్తిస్థాయి విమానాశ్రయం అవసరమని భావించి, విమానాశ్రయ టెర్మినల్ భవనంతో రెండవ విమానాశ్రయం నిర్మించబడింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* హైదరాబాద్ ఏరో క్లబ్ చరిత్ర 

వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
వర్గం:హైదరాబాదు రాజ్యం
మెహబూబ్ కి మెహందీ (హైదరాబాదు)

**మెహబూబ్ కి మెహందీ**, తెలంగాణ రాజధాని హైదరాబాద్‌లోని ఒక ప్రాంతం. హైదరాబాద్ రాజ్యంలో నిజాం రాజుల పాలనలో ఉమ్మడి, సంగీతం, నృత్యంతో కూడిన ముజ్రా నాట్యాన్ని ప్రదర్శించే నాట్యకారిణిలు ఉన్న ప్రదేశం.

## చరిత్ర
ముజ్రాలుగా ప్రసిద్ధి చెందిన మహబూబ్ సుభానీ చిల్లా పేరు మీదుగా దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది. ప్రముఖ నాట్యకారిణి మాహ్ లకా బాయి ఈ ప్రాంతంలోనే నివసించేది. ఔరంగజేబు పాలనకు ముందు హైదరాబాద్‌లో ప్రదర్శన కళాకారులు గౌరవప్రదమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉండేవారు. 1687లో గోల్కొండ పతనం తరువాత, మొఘల్ సైన్యం హైదరాబాద్‌ను విధ్వంసం చేయడంతో ఆ హత్యాకాండ రక్తపాతం నుండి బయటపడిన కొద్దిమంది నివాసితులు మారుమూల ప్రాంతాలకు పారిపోయారు. దాంతో కళాకారులకు ఆదరణ దొరకలేదు. కుతుబ్ షాహీ రాజులు వారి కార్యకలాపాలను కొనసాగించడానికి విస్తృతమైన వ్యవస్థను ఏర్పాటుచేశారు. అందుకోసం 30,000 కంటే ఎక్కువమంది అమ్మాయిలు హైదరాబాద్‌లోని దరోగా (పోలీస్ చీఫ్) వద్ద నమోదు చేసుకున్నారు. వారందరికి పబ్లిక్ ఎంటర్‌టైనర్‌లుగా లైసెన్స్‌లను జారీ చేశారు. కళాపోషకులు లేకపోడంతో అనేకమంది కవులు, సంగీతకారులు, వివిధ కళాకారులు జీవనోపాధి కోసం దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు వలస వెళ్ళారు.

మొఘల్ దండయాత్ర నుండి సాంస్కృతికంగా నిద్రాణమైన హైదరాబాద్‌లో, 18వ శతాబ్దం మధ్యలో నిజాం అలీఖాన్ తన రాజధానిని నగరానికి మార్చిన వెంటనే జీవితం తిరిగి పుంజుకుంది. మొఘల్ సామ్రాజ్యం క్షీణించడం, ఢిల్లీ తన కళల పోషణను నిలబెట్టుకోలేకపోవడంతో, హైదరాబాద్ భారతదేశంలోని సంస్కృతికి ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల ప్రజలు హైదరాబాదుకు వలస వచ్చారు. అందులో కొందరు వేశ్యలు కూడా ఉన్నారు. 1857 తర్వాత, గౌలిగూడ పరిసర ప్రాంతంలో వేశ్యల కొత్త స్థావరం ఏర్పడింది. కాలక్రమేణా జనాభా మార్పులతో నగర నివాసాల నుండి వేశ్యలు తరిమివేయబడ్డారు. అలా చాలామంది వేశ్యలు 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మెహబూబ్ కి మెహెందీలో ఉండేవారు.

## ప్రసుత్తం
1980లలో ఇది రెడ్ లైట్ ఏరియాగా మారగా, 1996లో ఈ ప్రాంతాన్ని ఖాళీ చేయించారు. ప్రజ్వల అనే ఒక ఎన్జీవో ఇక్కడి చిన్నారులకు పునరావాసం కల్పించేందుకు కృషి చేస్తోంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* హైదరాబాద్ మెహబూబ్ కి మెహందీ
* ది ఎలైట్ పెర్ఫార్మర్

వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
వర్గం:హైదరాబాదు
వర్గం:నిజాం పరిపాలన
వర్గం:హైదరాబాదు రాజ్యం
రణదీప్ గులేరియా

**రణదీప్ గులేరియా** (ఆంగ్లం: Randeep Guleria; జననం 1959 ఏప్రిల్ 5) ఒక భారతీయ పల్మనాలజిస్ట్. ఆల్ ఇండియా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్, న్యూఢిల్లీ మాజి డైరెక్టర్. ఎయిమ్స్ లో పల్మనరీ మెడిసిన్స్, స్లీప్ డిజార్డర్స్ కేంద్రాన్ని దేశంలో మొట్టమొదటిపారిగా స్థాపించిన ఘనతను పొందాడు. 2015లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీతో సత్కరించింది. ఆయన భారతదేశంలో కోవిడ్-19 మహమ్మారిపై విశేష కృషి సల్పాడు.

ఇండియన్ పబ్లిక్ పాలసీ అండ్ హెల్త్ సిస్టం నిపుణుడు చంద్రకాంత్ లహరియా, వెల్లూరులోని క్రిస్టియన్ మెడికల్ కాలేజీకి చెందిన గగన్‌దీప్ కాంగ్‌తో కలిసి రణదీప్ గులేరియా *'[[:en:Till We Win|టిల్ వి విన్: ఇండియాస్ ఫైట్ ఎగైనెస్ట్ ది కోవిడ్-19 పాండమిక్]]*' పుస్తకం రచించాడు. ఈ పుస్తకాన్ని భారతదేశపు ప్రముఖ ప్రచురణకర్త పెంగ్విన్ రాండమ్ హౌస్ ఇండియా ప్రచురించి తక్షణ బెస్ట్ సెల్లర్‌గా మారింది.

రణదీప్ గులేరియా ప్రముఖ కార్డియాలజిస్ట్ పద్మశ్రీ జె. ఎస్. గులేరియా కుమారుడు, సర్జన్‌ పద్మశ్రీ సందీప్ గులేరియాకి అన్నయ్య.

## మూలాలు

వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ వైద్యులు
వర్గం:భారత వైద్య విద్యావేత్తలు
వర్గం:ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్, న్యూ ఢిల్లీ ఫ్యాకల్టీ
వర్గం:ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ అధికారులు
వర్గం:భారత వైద్య పరిశోధకులు
వర్గం:ఇండియన్ పల్మోనాలజిస్టులు
వర్గం: నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ సభ్యులు
వర్గం:ఐక్యరాజ్యసమితిలోని భారతీయ అధికారులు
వర్గం:డా. బి. సి. రాయ్ అవార్డు విజేతలు
వర్గం:1959 జననాలు
వర్గం:ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ డైరెక్టర్లు, న్యూఢిల్లీ
హస్తినాపురం (హైదరాబాదు)

**హస్తినాపురం**, తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదుకు సమీపంలోని ప్రాంతం. తూర్పు హస్తినాపురం, పశ్చిమ హస్తినాపురం, దక్షిణ హస్తినాపురం, మధ్య హస్తినాపురం అని నాలుగు భాగాలుగా విభజించబడిన ఈ ప్రాంతం నాగార్జునసాగర్ హైవే రోడ్డు వైపు ఉంది.

## సమీప ప్రాంతాలు
ఇక్కడికి సమీపంలో బిఎన్.రెడ్డి నగర్, వనస్థలిపురం, ఎల్.బి. నగర్, ఎన్జీవో కాలనీ, క్రిస్టియన్ కాలనీ, లక్ష్మీనగర్ కాలనీ, లక్ష్మీనరసింహపురం కాలనీ, గణేష్ నగర్, కేశవపురం కాలనీ మొదలైనవి ఉన్నాయి.

## రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో హస్తినాపుర మీదుగా సికింద్రాబాద్, నాగార్జునసాగర్ రోడ్, ఐఎస్ఐ సదన్ కాంప్లెక్స్, ఉప్పల్ ఎక్స్ రోడ్, దిల్‍సుఖ్‍నగర్, జనప్రియ కాలనీ, బిఎన్. రెడ్డి నగర్, నాంపల్లి, కొండాపూర్ మొదలైన ప్రాంతాలకు బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి. ఇక్కడికి సమీపంలో యాకుత్‌పురా, ఉప్పుగూడ ప్రాంతాలలో ఎంఎంటిఎస్ రైల్వే స్టేషను ఉంది. ఇక్కడికి సమీపంలో ఎల్‌బి నగర్ మెట్రో స్టేషన్ ఉంది.

## ప్రార్థనా మందిరాలు

* కనకదుర్గా దేవాలయం
* హనుమాన్ దేవాలయం
* నల్ల పోచమ దేవాలయం
* మసీదు మహమ్మదీయ
* మస్జిద్-ఎ-మొహమ్మదియా
* మస్జిద్-ఇ-ఇలాహి

## విద్యాసంస్థలు

* శ్రీసాయి జూనియర్ కళాశాల
* శ్రీ చైతన్య బాలికల రెసిడెన్షియల్ జూనియర్ కళాశాల
* ప్రగతి మహిళా డిగ్రీ కళాశాల
* రవీంద్ర భారతి స్కూల్
* లిటిల్ స్కాలర్ హైస్కూల్

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* హైదరాబాదులో ప్రదేశాలు

వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
రాంచీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**రాంచీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని 14 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రెండు జిల్లాల పరిధిలో 06 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

* 1952: అబ్దుల్ ఇబ్రహీం, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1957: మినూ మసాని (మినోచెర్ రుస్తోమ్ మసాని), స్వతంత్ర
* 1962: పికె ఘోష్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1967: పికె ఘోష్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1971: పికె ఘోష్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1977: రవీంద్ర వర్మ, భారతీయ లోక్ దళ్
* 1980: శివప్రసాద్ సాహు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1984: శివప్రసాద్ సాహు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1989: సుబోధ్ కాంత్ సహాయ్, జనతాదళ్
* 1991: రామ్ తహల్ చౌదరి, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1996: రామ్ తహల్ చౌదరి, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1998: రామ్ తహల్ చౌదరి, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1999: రామ్ తహల్ చౌదరి, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2004: సుబోధ్ కాంత్ సహాయ్, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్
* 2009: సుబోధ్ కాంత్ సహాయ్, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్
* 2014: రామ్ తహల్ చౌదరి, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: సంజయ్ సేథ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2024: సంజయ్ సేథ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
### 2019  లోక్‌సభ ఎన్నికల ఫలితాలు

|
  |స్వతంత్ర 
  |  రామ్  తహల్  చౌదరి  
  |  29,597
  |  2.4
  | 0.0
 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జార్ఖండ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
సింగ్‌భూమ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**సింగ్‌భూమ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని 14 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రెండు జిల్లాల పరిధిలో 06 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

* 1957: శంభు చరణ్, జార్ఖండ్ పార్టీ
* 1962: హరి చరణ్ సోయ్, జార్ఖండ్ పార్టీ
* 1967: కొలై బీరువా, జార్ఖండ్ పార్టీ
* 1971: మోరన్ సింగ్ పుర్తి, జార్ఖండ్ పార్టీ
* 1977: బగున్ సుంబ్రూయ్,  జార్ఖండ్ పార్టీ
* 1980: బగున్ సుంబ్రూయ్, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (ఇందిర)
* 1984: బగున్ సుంబ్రూయ్, కాంగ్రెస్
* 1989: బాగున్ సుంబ్రూయ్, కాంగ్రెస్
* 1991: కృష్ణ మరాండి, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా
* 1996: చిత్రసేన్ సింకు, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1998: విజయ్ సింగ్ సోయ్, కాంగ్రెస్
* 1999: లక్ష్మణ్ గిలువా,  భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2004: బాగున్ సుంబ్రూయ్,  కాంగ్రెస్
* 2009: మధు కోడా, స్వతంత్రుడు
* 2014: లక్ష్మణ్ గిలువా, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: గీతా కోడా, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 
* 2024: జోబా మాఝీ, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జార్ఖండ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:షెడ్యూల్డ్ తెగలకు కేటాయించిన లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
పాలము లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**పాలము లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని 14 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రెండు జిల్లాల పరిధిలో 06 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

* 1952: గజేంద్ర ప్రసాద్ సిన్హా, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1957: గజేంద్ర ప్రసాద్ సిన్హా, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1962: శశాంక్ మంజరి, స్వతంత్ర పార్టీ
* 1967: కమలా కుమారి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1971: కమలా కుమారి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1977: రామ్దేని రామ్, జనతా పార్టీ
* 1980: కమలా కుమారి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1984: కమలా కుమారి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1989: జోరావర్ రామ్, జనతాదళ్
* 1991: రామ్ దేవ్ రామ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1996: బ్రజ్ మోహన్ రామ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1998: బ్రజ్ మోహన్ రామ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1999: బ్రజ్ మోహన్ రామ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2004: మనోజ్ కుమార్, రాష్ట్రీయ జనతా దళ్
* 2006: ఘురాన్ రామ్, రాష్ట్రీయ జనతా దళ్
* 2009: కామేశ్వర్ బైతా, జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా
* 2014: విష్ణు దయాళ్ రామ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: విష్ణు దయాళ్ రామ్, భారతీయ జనతా పార్టీ 
* 2024: విష్ణు దయాళ్ రామ్, భారతీయ జనతా పార్టీ

## ఎన్నికల ఫలితాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జార్ఖండ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:షెడ్యూల్డ్ కులాలకు కేటాయించిన లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
హజారీబాగ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**హజారీబాగ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని 14 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రెండు జిల్లాల పరిధిలో 06 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

* 1952: బాబు రామ్ నారాయణ్ సింగ్, చోటా నాగ్‌పూర్ సంతాల్ పరగణాస్ జనతా పార్టీ 
* 1957: లలితా రాజ్య లక్ష్మి, చోటా నాగ్‌పూర్ సంతాల్ పరగణాస్ జనతా పార్టీ
* 1962: బసంత్ నారాయణ్ సింగ్, స్వతంత్ర పార్టీ
* 1967: బసంత్ నారాయణ్ సింగ్, స్వతంత్రుడు
* 1968: మోహన్ సింగ్ ఒబెరాయ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (ఉప ఎన్నిక)
* 1971: దామోదర్ పాండే, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1977: బసంత్ నారాయణ్ సింగ్, జనతా పార్టీ
* 1980: బసంత్ నారాయణ్ సింగ్, జనతా పార్టీ
* 1984: దామోదర్ పాండే, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1989: యదునాథ్ పాండే, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1991: భువనేశ్వర్ ప్రసాద్ మెహతా, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా
* 1996: ఎం.ఎల్ విశ్వకర్మ, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1998: యశ్వంత్ సిన్హా, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1999: యశ్వంత్ సిన్హా, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2004: భువనేశ్వర్ ప్రసాద్ మెహతా, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా
* 2009: యశ్వంత్ సిన్హా, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2014: జయంత్ సిన్హా, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: జయంత్ సిన్హా, భారతీయ జనతా పార్టీ 
* 2024: మనీష్ జైస్వాల్, భారతీయ జనతా పార్టీ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జార్ఖండ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
బెల్గాం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**బెల్గాం లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం బెళగావి జిల్లా పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

### బొంబాయి రాష్ట్రం

* 1951, బెల్గాం నార్త్: బలవంతరావు నాగేషరావు దాతర్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1951, బెల్గాం సౌత్: పాటిల్ శంకర్‌గౌడ వీరంగౌడ, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్

### మైసూర్ రాష్ట్రం

* 1957: బలవంతరావు నాగేషరావు దాతర్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1962: బలవంతరావు నాగేషరావు దాతర్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1963 (ఉప ఎన్నిక) : హెచ్.వి కౌజలగి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 
* 1967: ఎన్.ఎం నబీసాబ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1971: కొట్రశెట్టి అప్పయ్య కరవీరప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్

### కర్ణాటక రాష్ట్రం

* 1977: కొట్రశెట్టి అప్పయప్ప కరవీరప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1980: సిడ్నాల్ షణ్ముఖప్ప బసప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1984: సిడ్నాల్ షణ్ముఖప్ప బసప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1989: సిడ్నాల్ షణ్ముఖప్ప బసప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1991: సిడ్నాల్ షణ్ముఖప్ప బసప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1996: కౌజలగి శివానంద్ హేమప్ప, జనతాదళ్
* 1998: బాబాగౌడ రుద్రగౌడ పాటిల్, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 1999: అమర్‌సిన్హ్ వసంతరావు పాటిల్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 2004: సురేష్ చన్నబసప్ప అంగడి, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2009: సురేష్ చన్నబసప్ప అంగడి, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2014: సురేష్ చన్నబసప్ప అంగడి, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: సురేష్ చన్నబసప్ప అంగడి, భారతీయ జనతా పార్టీ 
* 2021 (ఉప ఎన్నిక) : మంగళ సురేష్ అంగడి,  భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2024: జగదీష్ శెట్టర్, భారతీయ జనతా పార్టీ

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ఎస్.పి.ఎల్.ధనలక్ష్మి

**ఎస్.పి.ఎల్.ధనలక్ష్మి** (తమిళం: எஸ். பி. எல். தனலட்சுமி) ప్రముఖ దక్షిణ భారత నటి. తమిళ సినిమాలలో పనిచేసిన ఆమె గాయని కూడా.

## జీవితచరిత్ర
ఎస్.పి.ఎల్.ధనలక్ష్మి తంజావూరులో ఒక సంగీత కుటుంబంలో జన్మించింది. తల్లి పేరు సంగీత కుజలంబల్. ఆమె ఐదుగురి సంతానంలో ఎస్.పి.ఎల్.ధనలక్ష్మి చివరిది. ఎస్.పి.ఎల్.ధనలక్ష్మి ఉమయ్యల్పురం కళ్యాణరామ అయ్యర్ వద్ద గాత్ర సంగీతం నేర్చుకుంది. వీణ వాయించడం కూడా నేర్చుకుంది. ఆమె అక్కకూతురు టి.ఆర్.రాజకుమారి కూడా సినిమా నటి. దక్షిణ భారత చలనచిత్ర పరిశ్రమలో 'డ్రీమ్‌గర్ల్' గా పేరు తెచ్చుకుంది. అలాగే సినిమా నటి, డాన్సర్ అయిన జ్యోతి లక్ష్మి కూడా ఈవిడ దగ్గరే పెరిగింది. 

## ఆమె నటించిన కొన్ని సినిమాలు

* **పార్వతీ** కళ్యాణం (తమిళ చిత్రం 1936)
* వసంతసేన (తమిళ చిత్రం 1936)
* శ్రీ గండ లీల (తమిళ చిత్రం 1938)
* సౌభాగ్యవతి (తమిళ చిత్రం 1939)
* కాలమేగం (తమిళ చిత్రం 1940)
* దేశభక్తి (తమిళ చిత్రం 1940)
* సతీ సుకన్య (తమిళ చిత్రం 1942)
* ప్రభావతి (తమిళ చిత్రం 1944)
* దైవ న్యాయం (తమిళ చిత్రం 1947)
* కృష్ణ భక్తి (తమిళ చిత్రం 1949)

## మూలాలు

వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తమిళనాడు గాయకులు
వర్గం:తమిళనాడు సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:20వ శతాబ్దానికి చెందిన భారతీయ నటీమణులు
రాజారామ్ భోంస్లే II

**రాజారామ్ భోంస్లే II** ను, రామరాజు అని కూడా పిలుస్తారు. ఇతడు మరాఠా సామ్రాజ్యం ఆరవ చక్రవర్తి. అతను ఛత్రపతి షాహూ దత్తపుత్రుడు. తారాబాయి అతన్ని తన సొంత మనవడిగా షాహూకి అందించింది, షాహూ మరణం తర్వాత అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవడానికి ఉపయోగించుకుంది. అయితే, పక్కన పెట్టబడిన తర్వాత, రాజారామ్ II కేవలం మోసగాడు మాత్రమే అని ఆమె పేర్కొంది. అయినప్పటికీ, పేష్వా బాలాజీ బాజీ రావు అతనిని ఛత్రపతిగా కొనసాగించాడు. వాస్తవానికి, పీష్వా, ఇతర అధిపతులకు కార్యనిర్వాహక అధికారాలన్నీ ఉండేవి.
## ప్రారంభ జీవితం
1740లలో, షాహూ జీవితంలోని చివరి సంవత్సరాల్లో, తారాబాయి రాజారాం IIని అతని వద్దకు తీసుకువచ్చింది. ఆమె బిడ్డను తన మనవడిగా, అందుచేత తన భర్త రాజారామ్ ఛత్రపతి ద్వారా శివాజీకి ప్రత్యక్ష వారసునిగా సమర్పించింది. అతను తన రక్షణ కోసం అతను పుట్టిన తరువాత దాచబడ్డాడని, రాజపుత్ర సైనికుడి భార్య ద్వారా పెంచబడ్డాడని ఆమె పేర్కొంది. తత్ఫలితంగా, షాహూ అతనిని చిన్నతనంలో దత్తత తీసుకున్నాడు.

## మూలాలు
గుజ్జుల నర్సయ్య

**గుజ్జుల నర్సయ్య** (జననం 1942 - 2022 సెప్టెంబరు 24) భారతీయ విద్యావేత్త, ఆయన విశ్రాంత ఆచార్యులు. అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్‌(ఏబీవీపీ) ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ అధ్యక్షుడు.

## కెరీర్
శాంతమ్మ, రాజమల్లయ్య దంపతులకు ఆరుగురు సంతానంలో గుజ్జుల నర్సయ్య మూడవ వాడిగా 1942లో జన్మించాడు. ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం ఆయన స్వస్థలమైన మండెల గూడెం, ఖిలాశాపూర్ గ్రామాలలో సాగింది. ఆలేరులో ఇంటర్ చదివి హనుమకొండ యూనివర్సిటీ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్స్ కళాశాలలో డిగ్రీ, ఆ తరువాత ఎం.ఎ (ఇంగ్లీష్)లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసాడు. జూనియర్ కళాశాల ఆంగ్ల అధ్యాపకుడిగా 1981లో ఉద్యోగం ప్రారంభించిన ఆయన తదుపరి రోజుల్లో డిగ్రీ కళాశాల అధ్యాపకునిగా పదోన్నతి పొందాడు. తెలంగాణలోని అనేక ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాలలో పని చేసిన ఆయన 2001లో హనుమకొండ కాకతీయ డిగ్రీ కళాశాల నుంచి పదవీ విరమణ పొందాడు. కొంతకాలం బిహార్‌ విశ్వవిద్యాలయం కార్యనిర్వాహక మండలి సభ్యుడిగానూ పనిచేసాడు. 

బాల్యం నుంచే రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ భావజాలాని ఆకర్శితుడైన ఆయన 1952 నుంచి హిందూత్వపై అనేక సభల్లో అనర్గళంగా ఉపన్యాసాలు ఇచ్చాడు. 1967లో అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్‌ కార్యకర్తగా చేరి 1986 నాటికి రాష్ట్ర అధ్యక్షుడుగా ఎదిగాడు. ఆయన భారతీయ జనతా పార్టీ రాష్ట్ర కార్యవర్గ సభ్యుడుగా కూడా కొనసాగాడు. 2007లో నల్గొండ పట్టభద్రుల నియోజకవర్గం నుంచి ఆ పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి స్వల్ప ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

## మరణం
80 ఏళ్ళ గుజ్జుల నర్సయ్య  2022 సెప్టెంబరు 24న హనుమకొండలోని తన నివాసంలో తుదిశ్వాస విడిచాడు. ఆయనకు భార్య రాజ్యలక్ష్మి, ముగ్గురు కుమార్తెలు, ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:1942 జననాలు
వర్గం:2022 మరణాలు
జీశాట్

**జీశాట్** (జియోసింక్రోనస్ శాటిలైట్)  ఉపగ్రహాలు భారతదేశం స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేసిన సమాచార ఉపగ్రహాలు. డిజిటల్ ఆడియో, డేటా, వీడియో ప్రసారాల కోసం వీటిని ఉపయోగిస్తారు. 2018 డిసెంబరు 5 నాటికి ఇస్రో, 20 జీశాట్ ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించింది. వాటిలో 14 ఉపగ్రహాలు పనిచేస్తున్నాయి.

## చరిత్ర
జీశాట్ ప్రసార సేవల్లో స్వావలంబన సాధించే లక్ష్యంతో ఇస్రో అభివృద్ధి చేసిన జియోసింక్రోనస్ ఉపగ్రహాల వ్యవస్థ. 10 జీశాట్ ఉపగ్రహాల్లో C, ఎక్స్‌టెండెడ్ C, Ku-బ్యాండ్‌లలో ఉన్న మొత్తం 168 ట్రాన్స్‌పాండర్లలో 95 ట్రాన్స్‌పాండర్లను ప్రసారకర్తలకు సేవల కోసం లీజుకు ఇచ్చారు. టెలికమ్యూనికేషన్స్, టెలివిజన్ ప్రసారం, వాతావరణ సూచన, విపత్తుల సమయాల్లో హెచ్చరిక, శోధన, రెస్క్యూ కార్యకలాపాల సేవలు అందిస్తాయి.

## క్రియాశీల ఉపగ్రహాల జాబితా
ఇది జీశాట్ ప్రస్తుత ఉపగ్రహాల జాబితా.

## రాబోయే జీశాట్ ఉపగ్రహాల జాబితా

## పనికిరాని ఉపగ్రహాల జాబితా

## ఇవి కూడా చూడండి
* పోలార్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (PSLV)
* జియోసింక్రోనస్ శాటిలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (GSLV)
* భారతీయ ఉపగ్రహాల జాబితా
* సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం ప్రారంభం

## మూలాలు
రాయచూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**రాయచూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం యాద్గిర్, రాయచూర్ జిల్లాల పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

### హైదరాబాద్ రాష్ట్రం ( యాద్గిర్ నియోజకవర్గం)
1952: కృష్ణాచార్య జోషి, కాంగ్రెస్ 

### మైసూర్ రాష్ట్రం

* 1957: జి.ఎస్.మేల్కోటే, కాంగ్రెస్
* 1962: జగన్నాథరావు చంద్రికి, కాంగ్రెస్
* 1967: రాజా వెంకటప్ప నాయక్, స్వతంత్ర 
* 1971: పంపన్‌గొడ్డ సక్రెప్ప గౌడ అత్నూర్, కాంగ్రెస్

### కర్ణాటక రాష్ట్రం

* 1977: రాజశేఖర్ కోలూర్, కాంగ్రెస్
* 1980: బివి దేశాయ్, కాంగ్రెస్
* 1984: బివి దేశాయ్, కాంగ్రెస్
* 1986: MY ఘోర్పడే, కాంగ్రెస్ (ఇందిర)
* 1989: రాజా అంబన్న నాయక్ దొరే, కాంగ్రెస్
* 1991: ఎ. వెంకటేష్ నాయక్, కాంగ్రెస్
* 1996: రాజా రంగప్ప నాయక్, జనతాదళ్
* 1998: ఎ. వెంకటేష్ నాయక్, కాంగ్రెస్
* 1999: ఎ. వెంకటేష్ నాయక్, కాంగ్రెస్
* 2004: ఎ. వెంకటేష్ నాయక్, కాంగ్రెస్
* 2009: సన్న పకీరప్ప, భారతీయ జనతా పార్టీ 
* 2014: బివి నాయక్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 2019: రాజా అమరేశ్వర నాయక్, బీజేపీ 
* 2024: జి. కుమార్ నాయక్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:షెడ్యూల్డ్ తెగలకు కేటాయించిన లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
బీదర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**బీదర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం యాద్గిర్, బీదరు జిల్లాల పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

### హైదరాబాద్ రాష్ట్రం

* 1952: షౌకతుల్లా షా అన్సారీ (కాంగ్రెస్)
* 1957: సీటు లేదు

### మైసూర్ / కర్ణాటక రాష్ట్రం

* 1962: రామచంద్ర వీరప్ప, కాంగ్రెస్ 
* 1967: రామచంద్ర వీరప్ప, కాంగ్రెస్
* 1971: శంకర్ దేవ్ బాలాజీ రావు (కాంగ్రెస్) రామచంద్ర వీరప్ప (NC-O) ని ఓడించాడు
* 1977: శంకర్ దేవ్ బాలాజీ రావు (కాంగ్రెస్) రామచంద్ర వీరప్ప (జనతా పార్టీ) ని ఓడించాడు
* 1980: నర్సింగ్ హుల్లా సూర్యవంశీ (కాంగ్రెస్ (ఐ) ) శంకర్ దేవ్ (జనతా పార్టీ) ని ఓడించాడు
* 1984: నర్సింగ్ హుల్లా (కాంగ్రెస్)
* 1989: నర్సింగ్ హుల్లా (కాంగ్రెస్)
* 1991: రామచంద్ర వీరప్ప (బీజేపీ) నర్సింగ్ హుల్లా సూర్యవంశీ (కాంగ్రెస్) ని ఓడించాడు.
* 1996: రామచంద్ర వీరప్ప, బీజేపీ 
* 1998: రామచంద్ర వీరప్ప, బీజేపీ 
* 1999: రామచంద్ర వీరప్ప (బీజేపీ) నర్సింగ్ హుల్లా సూర్యవంశీ (కాంగ్రెస్) ని ఓడించాడు
* 2004: రామచంద్ర వీరప్ప (బీజేపీ) నర్సింగ్ హుల్లా సూర్యవంశీ (కాంగ్రెస్) ని ఓడించాడు
* 2004 (ఉప ఎన్నిక, సిట్టింగ్ ఎంపీ మరణం తర్వాత) : నర్సింగ్ హుల్లా సూర్యవంశీ (కాంగ్రెస్) బసవరాజ్ వీరప్ప (బీజేపీ) పై విజయం సాధించాడు.
* 2009: ధరమ్ సింగ్, కాంగ్రెస్
* 2014: భగవంత్ ఖుబా, బీజేపీ
* 2019: భగవంత్ ఖుబా, బీజేపీ
* 2024: సాగర్ ఈశ్వర్ ఖండ్రే, కాంగ్రెస్

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ఉత్తర కన్నడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**ఉత్తర కన్నడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం బెళగావి, ఉత్తర కన్నడ జిల్లాల పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

### బొంబాయి రాష్ట్రం: (కనరా నియోజకవర్గంగా)
1952: జోచిమ్ పియాడే అల్వా, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్

### మైసూర్ రాష్ట్రం: (కనరా నియోజకవర్గంగా)

* 1957: జోచిమ్ పియాడే అల్వా, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1962: జోచిమ్ పియాడే అల్వా, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1967: డిడి దత్తాత్రేయ, స్వతంత్ర 
* 1971: బాలకృష్ణ వెంకన్న నాయక్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్

### కర్ణాటక రాష్ట్రం: (కనరా నియోజకవర్గంగా

** 1977: బల్సు పుర్సు కదమ్, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్
** 1980: జి. దేవరాయ నాయక్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (I)
** 1984: జి. దేవరాయ నాయక్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
** 1989: జి. దేవరాయ నాయక్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
** 1991: జి. దేవరాయ నాయక్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
** 1996: అనంత్ కుమార్ హెగ్డే, భారతీయ జనతా పార్టీ
** 1998: అనంత్ కుమార్ హెగ్డే, భారతీయ జనతా పార్టీ
** 1999: మార్గరెట్ అల్వా, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (బీజేపీకి చెందిన అనంత్ కుమార్ హెగ్డేని ఓడించారు) 
** 2004: అనంత్ కుమార్ హెగ్డే, భారతీయ జనతా పార్టీ 
### ఉత్తర కన్నడ నియోజకవర్గంగా

* 2009: అనంత్ కుమార్ హెగ్డే, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2014: అనంత్ కుమార్ హెగ్డే, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: అనంత్ కుమార్ హెగ్డే, భారతీయ జనతా పార్టీ

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
మ‌ల్కాజ్‌గిరి రెవెన్యూ డివిజను

**మ‌ల్కాజ్‌గిరి రెవెన్యూ డివిజను**, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని మేడ్చల్ మల్కాజ్‌గిరి జిల్లాలో ఉన్న ఒక పరిపాలనా విభాగం. మేడ్చల్ మల్కాజ్‌గిరి జిల్లాలోని 2 రెవెన్యూ డివిజన్లలో ఇది ఒకటి. దీని పరిపాలనలో 8 మండలాలు ఉన్నాయి. ఈ డివిజను ప్రధాన కార్యాలయం మల్కాజ్‌గిరి పట్టణంలో ఉంది. 2016, అక్టోబరు 11న రాష్ట్రంలోని జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ ఆధారంగా రెవెన్యూ డివిజను పరిధి సవరించబడింది.

## వివరాలు
ఐఏఎస్ క్యాడర్‌లో సబ్ కలెక్టర్ లేదా డిప్యూటి కలెక్టర్ హోదాలో ఉన్న రెవెన్యూ డివిజనల్ అధికారి ఈ రెవెన్యూ విభాగానికి ఆఫీసర్ గా ఉంటాడు. తహశీల్దార్ కేడర్‌లోని అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఆఫీసర్ పరిపాలనలో సహాయం చేస్తాడు. కలెక్టరేట్‌, మండల రెవెన్యూ విభాగాల మధ్య అనుసంధానంగా ఈ డివిజను పరిపాలనా వ్యవహారాలలో పనిచేస్తుంటుంది.

## పరిపాలన
మ‌ల్కాజ్‌గిరి డివిజన్‌లోని మండలాలు:

## మూలాలు

వర్గం:మేడ్చల్ జిల్లా
వర్గం:మేడ్చల్ జిల్లా రెవెన్యూ డివిజన్లు
ప్రతాప్ సింగ్ భోసలే

**ప్రతాప్ సింగ్ భోసలే** (18 జనవరి 1793 - 14 అక్టోబర్ 1847) 1808 నుండి 1819 వరకు పాలించిన మరాఠా సతారా సామ్రాజ్యం చివరి ఛత్రపతి. అయితే, రాజకీయ అధికారం పీష్వాల నియంత్రణలో ఉంది.  అతను 1839 వరకు సతారా రాజుగా కూడా ఉన్నాడు, అతని స్థానంలో బ్రిటిష్ వారు సతారాకు చెందిన షాహాజీని నియమించారు.
## ప్రారంభ జీవితం
అతను మరాఠా కులానికి చెందిన భోంస్లే వంశంలో జన్మించాడు. ప్రతాప్ సింగ్ సతారాకు చెందిన షాహు II పెద్ద కుమారుడు, అతను విజయం సాధించాడు, మరాఠా సామ్రాజ్య స్థాపకుడు శివాజీ వారసుడు.
## ఛత్రపతి
అతను 1839లో పదవీచ్యుతుడయ్యాడు, అతని అధికారాలు, వ్యక్తిగత ఆస్తుల నుండి తీసివేయబడ్డాడు. అతను బెనారస్‌కు బహిష్కరించబడ్డాడు. అతని నిర్వహణ కోసం భత్యం మంజూరు చేశాడు.  రాంగో బాపూజీ గుప్త, అతనికి విధేయుడైన సర్దార్, అతని తరపున లండన్‌లో సుదీర్ఘ న్యాయ పోరాటాలు చేసి విఫలమయ్యాడు.
## మూలాలు


వర్గం:రాజులు
వర్గం:మరాఠా సామ్రాజ్యం
కొప్పళ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**కొప్పళ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రాయచూరు, బళ్ళారి, కొప్పళ జిల్లాల పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.
## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

### '''హైదరాబాద్ రాష్ట్రం'''
1951: శివమూర్తిస్వామి అలవండి, స్వతంత్రుడు

### మైసూర్ రాష్ట్రం
* 1957: సంగన్న అందనప్ప అగడి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1962: శివమూర్తిస్వామి అలవండి, లోక్ సేవక్ సంఘ్
* 1967: సంగన్న అందనప్ప అగడి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 
* 1971: సిద్రామేశ్వర స్వామి బసయ్య, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్

### కర్ణాటక రాష్ట్రం

* 1977: సిద్రామేశ్వర స్వామి బసయ్య, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1980: హెచ్.జి. రాములు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1984: హెచ్.జి. రాములు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1989: బసవరాజ్ పాటిల్, జనతాదళ్
* 1991: అన్వారీ బసవరాజ్ పాటిల్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1996: బసవరాజ రాయ రెడ్డి, జనతాదళ్
* 1998: హెచ్.జి. రాములు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1999: హెచ్.జి. రాములు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 2004: కె. విరూపాక్షప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 2009: శివరామగౌడ శివనగౌడ, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2014: కరడి సంగన్న అమరప్ప, భారతీయ జనతా పార్టీ
* 2019: కరడి సంగన్న అమరప్ప, భారతీయ జనతా పార్టీ 
* 2024: కె. రాజశేఖర్ బసవరాజ్ హిట్నాల్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
సావిత్రి (1982 సినిమా)

**సావిత్రి** 1982, జనవరి 1న విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. అదే పేరుతో తమిళంలో విడుదలైన సినిమా దీనికి మాతృక. భరతన్ దర్శకత్వంలో తెరకెక్కిన ఈ చిత్రం లో వినోద్, మేనక, జె. వి. రమణమూర్తి మొదలగు వారు నటించిన ఈ చిత్రానికి సంగీతం ఎం. ఎస్. విశ్వనాథం సమకూర్చారు. 

## తారాగణం

* వినోద్ 
* సావిత్రిగా మేనక
* జె.వి రమణమూర్తి 
* నందిత బోస్ 

* వినోద్
* మాస్టర్ సురేష్
* ఆర్. మనోరమ
* నిత్య
* వి.ఎస్. రాఘవన్

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: భరతన్ 
* సంగీతం: యం.ఎస్.విశ్వనాథం 
* నిర్మాత: మాచన వెంకటరామ చౌదరి 
* విడుదల:01:01:1982.

## మూలాలు

వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
ఆధునిక భారతీయ భాష

ఆధునిక భారతీయ భాష (ఆంగ్లము: మోడరన్ ఇండియన్ లాంగ్వేజ్) అనేది భారతదేశం లో అధికారిక హోదాతో లేదా లేకుండా ఆధునిక కాలంలో ఉపయోగించే అనేక భారతీయ భాషలను సూచించడానికి ఉపయోగించే పదం. భారత రాజ్యాంగం ఎనిమిదవ షెడ్యూలులో చాలా ఆధునిక భారతీయ భాషలు కూడా ప్రస్తావించబడినప్పటికీ, వాటిలో ఒకదానిలో జాబితా చేయబడిన అన్ని భాషలను మరొకదానిలో జాబితా చేయాల్సిన అవసరం లేదు.

## భాషలు
ఆధునిక భారతీయ భాషలు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి.

* అస్సామీ
* బెంగాలీ
* బోరో
* భూటియా
* గుజరాతీ
* కాశ్మీరీ
* కన్నడ
* లేప్చా
* లింబు
* మైథిలి
* మలయాళం
* మైతేయి ( మణిపురి )
* మరాఠీ
* మిజో
* ఒరియా
* పంజాబీ
* సంస్కృతం
* సంతాలి
* సింధీ
* తమిళం
* తెలుగు
* ఉర్దూ
* డోగ్రి

## అప్లికేషన్
భారతదేశంలోని చాలా విద్యా బోర్డులు పాఠశాలల్లో కనీసం ఒక ఆధునిక భారతీయ భాష ను బోధిస్తాయి. అభ్యర్థులు కనీసం ఒక ఆధునిక భారతీయ భాష లో బాగా ప్రావీణ్యం కలిగి ఉండాలని యుపిఎస్సి ని కోరుతుంది.

## మూలాలు


వర్గం:భారతదేశ భాషలు
ఉదయ్‌పూర్ అంబామాత దేవాలయం

**అంబామాత దేవాలయం**, రాజస్థాన్‌లోని ఉదయపూర్ నగరం మధ్యలో ఉన్న హిందూ దేవాలయం. గుజరాత్‌రాష్ట్రంలోని అంబామాత దేవత ఆజ్ఞ మేరకు ఉదయ్‌పూర్ మహారాణా రాజ్ సింగ్ ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మించాడని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం.

## నిర్మాణం
పొడవైన కాంపౌండ్ వాల్ లోపల 20 అడుగుల ఎత్తైన ప్లాట్‌ఫారమ్ మీద అంబామాత దేవాలయం నిర్మించబడింది. దేవాలయానికి ముందర ఎనిమిది మెట్లు ఉన్నాయి. కాంపౌండ్ వాల్ ప్రధాన ద్వారం పైన "నక్కర్ ఖానా" ఇరువైపులా బంగారు సింహం విగ్రహాలు ఉన్నాయి. నక్కర్ ఖానాకు పశ్చిమాన తూర్పు ముఖంగా ప్రధాన దేవాలయం ఉంది. ఈ దేవాలయం తెల్లని రాతితో నిర్మించబడింది.

## చరిత్ర
1652-1680 మధ్యకాలంలో ఉదయ్‌పూర్ ను పాలించిన మహారాణా రాజ్ సింగ్ కు వచ్చిన తీవ్రమైన కంటి సమస్యను, ఆస్థాన వైద్యలు కూడా నయంచేయలేకపోవడంతో గుజరాత్‌లోని అర్బుదంచ కొండల్లోని అంబికా మాత దేవాలయాన్ని సందర్శించాలనుకున్నాడు. ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించే ముందు, రాజ్ సింగ్ కలలో దేవతను కనిపించి తానే స్వయంగా మేవార్‌కు వస్తున్నానని తెలిపింది. కలలో తెలిపిన వివరాలు ఆధారంగా అంబామాత దేవత విగ్రహాంకోసం త్రవ్వకాలు జరుపగా, భూమిలో నుండి అంబామాత విగ్రహం బయటకువచ్చింది. ఆ వెంటనే మహారాణా కూడా అతని అనారోగ్యం నుండి పూర్తిగా కోలుకున్నాడు. ఆ ప్రదేశంలోనే మహారాణా దేవాలయ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించగా, విక్రమాదిత్య శకం 1721లో పూర్తయింది.

## మూలాలు

వర్గం:రాజస్థాన్ లోని హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:దుర్గా దేవాలయాలు
వర్గం:పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హిందూ పుణ్యక్షేత్రాలు
ఉడిపి చిక్కమగళూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**ఉడిపి చిక్కమగళూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఉడిపి, చిక్కమగళూరు జిల్లాల పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు
ఈ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం 2008లో లోక్‌సభ స్థానాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా నూతనంగా ఏర్పాటైంది. 

### లోక్‌సభ ఎన్నికలు 2019
 

|
| జనతా దళ్ (సెక్యూలర్)
| ప్రమోద్ మధ్వారాజ్ 
| 3,69,317
| 32.09
| +30.65

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
హసన్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**హసన్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం హసన్, చిక్కమగళూరు జిల్లాల పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది. హసన్ నియోజకవర్గానికి 1991 నుండి 1994 వరకు, 1998 నుండి 1999 వరకు & 2004 నుండి 2019 వరకు భారత మాజీ ప్రధాని హెచ్.డి.దేవెగౌడ లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహించారు.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
తుమకూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**తుమకూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం తుముకూరు జిల్లా పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

### మైసూర్ రాష్ట్రం

* 1951: సిఆర్ బసప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1957: ఎంవీ కృష్ణప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1962: ఎంవీ కృష్ణప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 
* 1962 (బై-పోల్) : అజిత్ ప్రసాద్ జైన్, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్  జైన్ 1965లో కేరళ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు.
* 1965 (బై-పోల్) : మాలి మరియప్ప, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ 
* 1967: కె. లక్కప్ప, ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ
* 1971: కె. లక్కప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
### కర్ణాటక రాష్ట్రం
* 1977: కె. లక్కప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
** 1980: కె. లక్కప్ప, ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ - ఐ
** 1984: జిఎస్ బసవరాజ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
** 1989: జిఎస్ బసవరాజ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
** 1991: ఎస్. మల్లికార్జునయ్య, భారతీయ జనతా పార్టీ
** 1996: సిఎన్ భాస్కరప్ప, జనతాదళ్ 
** 1998: ఎస్. మల్లికార్జునయ్య, భారతీయ జనతా పార్టీ 
** 1999: జిఎస్ బసవరాజ్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
** 2004: ఎస్. మల్లికార్జునయ్య, భారతీయ జనతా పార్టీ
** 2009: జిఎస్ బసవరాజ్, భారతీయ జనతా పార్టీ
** 2014: ఎస్.పి. ముద్దహనుమేగౌడ, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 
** 2019: జిఎస్ బసవరాజ్,  భారతీయ జనతా పార్టీ

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
దక్షిణ కన్నడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**దక్షిణ కన్నడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం దక్షిణ కన్నడ జిల్లా పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది. దక్షిణ కన్నడ నియోజకవర్గం 2008 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా నూతనంగా ఏర్పడగా 2009లో తొలిసారి ఇక్కడ ఎన్నికలు నిర్వహించగా బీజేపీ అభ్యర్థి నళిన్ కుమార్ కటీల్ మొదటి పార్లమెంటు సభ్యుడిగా ఎన్నికై 2014, 2019 ఎన్నికల్లో గెలిచి హ్యాట్రిక్ విజయం సాధించి ఈ నియోజకవర్గానికి ఎంపీగా ఉన్నాడు.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
బెంగళూరు సెంట్రల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**బెంగళూరు సెంట్రల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం బెంగుళూరు జిల్లా పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది. బెంగళూరు సెంట్రల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం 2008లో జరిగిన పార్లమెంట్ నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా 2009లో నూతనంగా ఈ నియోజకవర్గం ఏర్పడింది. 2009లో జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో ఇక్కడి నుండి బీజేపీ అభ్యర్థి పి.సి.మోహన్ మొదటి ఎంపీగా గెలిచి, 2014, 2019 ఎన్నికల్లో వరుసగా ఎంపీగా హ్యాట్రిక్ విజయం సాధించాడు.

## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
మైసూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**మైసూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని 28 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం కొడగు, మైసూరు జిల్లాల పరిధిలో 08 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.
## లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు

## ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యులు

### మైసూర్ రాష్ట్రం

* 1951: ఎన్. రాచయ్య, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ / ఎం.ఎస్. గురుపాదస్వామి, కిసాన్ మజ్దూర్ ప్రజా పార్టీ
* 1957: ఎస్.ఎం సిద్దయ్య / M. శంకరయ్య, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1962: ఎం. శంకరయ్య, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1967: ఎం. తులసిదాస్ దాసప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
* 1971: ఎం. తులసిదాస్ దాసప్ప, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్
### కర్ణాటక రాష్ట్రం

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
తుంబా భూమధ్యరేఖీయ రాకెట్ ప్రయోగ కేంద్రం

**తుంబా భూమధ్యరేఖీయ రాకెట్ ప్రయోగ కేంద్రం** **(ఈక్వటోరియల్ రాకెట్ లాంచింగ్ స్టేషన్)** (**TERLS**)  1963 నవంబరులో భారతదేశం స్థాపించిన అంతరిక్ష నౌకా ప్రయోగ కేంద్రం. ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ (ఇస్రో) దీన్నినిర్వహిస్తోంది. ఇది కేరళ, తిరువనంతపురం లోని తుంబాలో ఉంది. ఇది భారత భూభాగపు దక్షిణ కొనకు సమీపంలో, అయస్కాంత భూమధ్యరేఖకు చాలా దగ్గరగా ఉంది. ఇది తిరువనంతపురం విమానాశ్రయానికి సమీపంలో ఉన్న ఒక చిన్న మత్స్యకార గ్రామం.  ఇస్రో ప్రస్తుతం దీన్ని సౌండింగ్ రాకెట్లను ప్రయోగించడానికి ఉపయోగిస్తోంది. 

తొలుత, రాకెట్‌లను పూర్వపు సెయింట్ లూయిస్ హై స్కూల్‌లో నిర్మించేవారు. ప్రస్తుతం ఈ పాఠశాలలో అంతరిక్ష మ్యూజియంను ఏర్పాటు చేసారు.  స్థానిక బిషప్ రెవ. పీటర్ బెర్నార్డ్ పెరీరా, త్రివేండ్రం బిషప్ అయిన విన్సెంట్ విక్టర్ డెరీరే (బెల్జియన్), జిల్లా కలెక్టర్ మాధవన్ నాయర్‌లు తీరప్రాంత సమాజం నుండి 600 ఎకరాల భూమిని సేకరించడంలో కీలకపాత్ర పోషించారు.  బిషప్ రెవ. పెరీరా, APJ అబ్దుల్ కలాం శాస్త్రీయ కార్యకలాపాల కోసం స్థానిక చర్చిలోని ప్రార్థనా మందిరాన్ని, బిషప్ గదినీ ఇచ్చాడు.  ఈ ప్రాజెక్టుకు ఢిల్లీలో ఎదురైన బ్యూరోక్రాటిక్ అడ్డంకులను సుగమం చేయడంలో విదేశాంగ శాఖ సహాయ మంత్రి లక్ష్మీ ఎన్. మీనన్ చాలా సహాయపడింది.  HGS మూర్తి తుంబా ఈక్వటోరియల్ రాకెట్ లాంచింగ్ స్టేషనుకు మొదటి డైరెక్టర్‌గా నియమితులయ్యాడు. 

ఇక్కడి నుండి ప్రయోగించిన సౌండింగ్ రాకెట్ వ్యవస్థలను NASA నుంచి అప్పు తెచ్చుకున్నారు. పేలోడును ఫ్రాన్సుకు చెందిన CNES అందించింది. ఈ కేంద్రపు స్థాపన గురించిన వార్త, స్థాపన తేదీకి మరుసటి రోజు జరిగిన జాన్ ఎఫ్. కెన్నెడీ హత్య కారణంగా  ప్రపంచ మీడియా దృష్టిని పొందలేకపోయింది.

## స్థానం
తుంబా  8°32'34" ఉత్తర అక్షాంశం, 76°51'32" తూర్పు రేఖాంశాల వద్ద ఉంది. తక్కువ-ఎత్తు వద్ద చేసే అధ్యయనాలకు, ఎగువ వాతావరణం, అయానోస్పియర్ అధ్యయనాలకూ ఈ స్థలం అనువైనది. పాకిస్తాన్, చైనా, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్‌ల నుండి చాలా దూరంలో ఉన్న ప్రదేశాలలో తుంబా కూడా ఒకటి. 

## మూలాలు
ఇస్రో టెలిమెట్రీ, ట్రాకింగ్, కమాండ్ నెట్‌వర్క్

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/A_view_of_Mission_Operations_Complex_1_%28MOX-1%29_at_ISTRAC%2C_Peenya_before_commencement_of_fourth_orbit_raising_burn_for_Chandrayaan-2.jpg/220px-A_view_of_Mission_Operations_Complex_1_%28MOX-1%29_at_ISTRAC%2C_Peenya_before_commencement_of_fourth_orbit_raising_burn_for_Chandrayaan-2.jpg|thumb| ISTRAC వద్ద మిషన్ ఆపరేషన్స్ కాంప్లెక్స్ - 1 (MOX-1) దృశ్యం - [చంద్రయాన్-2 కక్ష్యను పెంచే థ్రస్టును చెయ్యబోయే ముందు.]]
భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) తన ఉపగ్రహాల, ప్రయోగాల టెలిమెట్రీ, ట్రాకింగ్, కమాండ్ (TTC) ల మద్దతు కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక భూస్థిత స్టేషన్ల నెట్‌వర్కును ఏర్పాటు చేసింది. ఈ సౌకర్యాలన్నిటినీ **ఇస్రో టెలిమెట్రీ, ట్రాకింగ్ కమాండ్ నెట్‌వర్క్** (ISTRAC) క్రింద సమీకరించి నిర్వహిస్తున్నారు. బెంగుళూరులో దీని ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది.

## సౌకర్యాలు
2013 నవంబరు నాటికి ISTRAC లో కింది సౌకర్యాలున్నాయి: 

* అంతరిక్ష నౌకల కార్యకలాపాలను నిర్వహించడానికి, నియంత్రించడానికి, నెట్‌వర్క్ స్టేషన్‌లతో సమన్వయం చేయడానికీ బెంగుళూరులోని ISTRAC లో TTC గ్రౌండ్ స్టేషన్ (BLR)తో కూడిన పూర్తి రిడెండెన్సీ మల్టీ-మిషన్ స్పేస్‌క్రాఫ్ట్ కంట్రోల్ కేంద్రం ఉంది. డిస్ట్రిబ్యూటెడ్ ఆర్కిటెక్చర్‌తో కూడిన కంప్యూటర్ వ్యవస్థలో సమాచారం కోసం, వివిక్త నౌకలకు చెందిన రియల్ టైమ్ డిస్‌ప్లేలను అందించడానికి, ప్రత్యేకించిన ప్రాసెసర్‌లు, స్పేస్‌క్రాఫ్ట్ డేటా ఆర్కైవల్, విశ్లేషణ, కక్ష్య నిర్ధారణ కోసం ఆఫ్‌లైన్ ప్రాసెసర్‌లు ఇక్కడ ఏర్పాటు చేసారు.
* SCC, ISTRAC నెట్‌వర్క్ స్టేషన్‌లతో పాటు ఇతర బాహ్య అంతరిక్ష ఏజెన్సీల నియంత్రణ కేంద్రాలు, అంకితమైన వాయిస్, డేటా, TTY లింకుల ద్వారా డేటా రిసెప్షన్ స్టేషన్‌ల మధ్య లింకులను ఏర్పాటు చేయడానికి కమ్యూనికేషన్ కంట్రోల్ సదుపాయం ఉంది.

## ధ్యేయం
ISTRAC ధ్యేయాలు ఇవి: 

* ISRO కు చెందిన భూ నిమ్న కక్ష్య ఉపగ్రహాలన్నిటికీ ట్రాకింగ్, కమాండింగ్, హౌస్‌కీపింగ్ డేటా సేకరణలతో పాటు ఆరోగ్య విశ్లేషణ, నియంత్రణ, కక్ష్య, వైఖరిల నిర్ధారణ, నెట్‌వర్క్ కో-ఆర్డినేషన్ మద్దతు.
* ISRO వాహక నౌకల ప్రయోగాలలో లిఫ్ట్‌ఆఫ్ నుండి ఉపగ్రహ ప్రతిక్షేపణ వరకు టెలిమెట్రీ డేటా సేకరణ మద్దతు, ఉపగ్రహ ఇంజెక్షన్ పారామితులను పర్యవేక్షించడానికి, నిర్ణయించడానికి డౌన్ రేంజ్ ట్రాకింగ్ మద్దతు.
* అంతరిక్ష నౌక, వాహక నౌకల బృందాల మధ్య సమన్వయం చేయడం, జాతీయ, అంతర్జాతీయ ఉపగ్రహ మిషన్ల కోసం మిషను పూర్తి అయ్యే వరకూ ప్లానింగు నుండి గ్రౌండ్ స్టేషన్‌లకు మద్దతు ఇవ్వడం.
* అంతర్జాతీయ ఉపగ్రహ ప్రయోగ ప్రాజెక్టులకు టెలిమెట్రీ, ట్రాకింగ్, కమాండ్ మద్దతు.

## గ్రౌండ్ స్టేషన్లు
ISTRAC లో కింది TTC గ్రౌండ్ స్టేషన్‌లున్నాయి: 

### భారతదేశం

* హైదరాబాద్
* బెంగళూరు, భారత అంతరిక్ష నౌక నియంత్రణ కేంద్రం కూడా ఇక్కడ ఉంది 
* లక్నో
* పోర్ట్ బ్లెయిర్
* శ్రీహరికోట
* తిరువనంతపురం

### అంతర్జాతీయ స్టేషన్లు

* పోర్ట్ లూయిస్, మారిషస్
* బేర్ లేక్స్, రష్యా, RT-64 యాంటెన్నాను నిర్వహిస్తోంది
* బియాక్, ఇండోనేషియా
* బ్రూనై 
* స్వాల్బార్డ్, నార్వే
* ట్రోల్, అంటార్కిటికా 
* వియత్నాం  
* గాటున్ లేక్, పనామా  
* సావో టోమ్, ప్రిన్సిపే, పశ్చిమ ఆఫ్రికా  
* బ్రూనై

## ఇవి కూడా చూడండి

* ఇండియన్ డీప్ స్పేస్ నెట్‌వర్క్
* యూరోపియన్ స్పేస్ ట్రాకింగ్
* NASA డీప్ స్పేస్ నెట్‌వర్క్
* ఎర్త్ నెట్‌వర్క్ సమీపంలో
* స్పేస్ నెట్‌వర్క్

## మూలాలు


వర్గం:ఇస్రో అనుబంధ సంస్థలు
యు ఆర్ రావు ఉపగ్రహ కేంద్రం

**UR రావు ఉపగ్రహ కేంద్రం (URSC)**, భారతీయ ఉపగ్రహాల రూపకల్పన, అభివృద్ధి నిర్మాణం కోసం భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన కేంద్రం. గతంలో దీన్ని **ISRO ఉపగ్రహ కేంద్రం** అనేవారు. 1972వ సంవత్సరంలో బెంగళూరులోని పీన్యా ఇండస్ట్రియల్ ఎస్టేట్స్‌లో ఇండియన్ సైంటిఫిక్ శాటిలైట్ ప్రాజెక్ట్ (ISSP) పేరుతో దీన్ని స్థాపించారు.  మాజీ ISRO ఛైర్మన్, ISAC వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్ అయిన డాక్టర్ ఉడిపి రామచంద్రరావు పేరు మీద 2018 ఏప్రిల్ 2 న దీని పేరు UR రావు శాటిలైట్ సెంటర్ (URSC)గా మార్చారు.

బెంగుళూరులోని విమానపురాలో ఉన్న ఈ కేంద్రం తన 100వ ఉపగ్రహాన్ని 2018 జనవరి 12 న  తయారు చేసి ప్రయోగించింది. ఈ కేంద్రం తయారు చేసిన ఉపగ్రహాల్లోINSAT, IRS, GSAT కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహాలు ఉన్నాయి.

URSC గొడుగు కింద ఉన్న సంస్థలలో ఎలక్ట్రో-ఆప్టిక్స్ సిస్టమ్స్ (LEOS) ప్రయోగశాల, ISRO శాటిలైట్ ఇంటిగ్రేషన్ అండ్ టెస్టింగ్ ఎస్టాబ్లిష్‌మెంట్ (ISITE) ఉన్నాయి .

M. శంకరన్ URSC ప్రస్తుత డైరెక్టర్. 

## సంస్థ ఆకృతి
ఇతర ISRO కేంద్రాల మాదిరిగానే, URSC ను కూడా మ్యాట్రిక్స్ మేనేజ్‌మెంట్ స్ట్రక్చర్ కింద నిర్వహిస్తారు. ఈ కేంద్రంలో కంట్రోల్ అండ్ మిషన్ ఏరియా, ఎలక్ట్రానిక్ సిస్టమ్స్ ఏరియా, మెకానికల్ సిస్టమ్స్ ఏరియా, రిలయబిలిటీ అండ్ కాంపోనెంట్స్ ఏరియా వంటి అనేక విభాగాలు ఉన్నాయి. ఈ ఏరియాలను మళ్ళీ సమూహాలుగా విభజించారు. ఉదాహరణకు, కంట్రోల్ అండ్ మిషన్ ఏరియాలో కంట్రోల్ సిస్టమ్స్ గ్రూప్, ఫ్లైట్ డైనమిక్స్ గ్రూప్ మొదలైన అనేక గ్రూపులు ఉన్నాయి. సమూహాలను మళ్ళీ విభాగాలుగా విభజించారు. ఉదాహరణకు, కంట్రోల్ సిస్టమ్స్ గ్రూప్‌లో కంట్రోల్ ఎలక్ట్రానిక్స్ డివిజన్, కంట్రోల్ డైనమిక్స్ అండ్ అనాలిసిస్ డివిజన్ మొదలైన విభాగాలు ఉన్నాయి. ఇది కాకుండా, ప్రాజెక్ట్ ప్లానింగ్, ఎవాల్యుయేషన్ గ్రూప్, కంప్యూటర్, ఇన్ఫర్మేషన్ గ్రూప్, స్పేస్ ఏస్ట్రానమీ, ఇన్‌స్ట్రుమెంటేషన్ విభాగాలు స్వతంత్రంగా ఉంటాయి. ఇవికాక ఇతర సౌకర్యాలు (థర్మోవాక్ సౌకర్యం మొదలైనవి వంటివి), ప్రాజెక్ట్‌లు (IRS, INSAT, SATNAV మొదలైనవి) కూడా ఉన్నాయి.

* ప్రొఫెసర్ ఉడిపి రామచంద్రరావు (1976-1984) వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్. అతను పద్మభూషణ్ గ్రహీత, తరువాత ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ ఛైర్మన్ అయ్యాడు. తన చివరి రోజుల వరకు తిరువనంతపురంలోని ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్పేస్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీకి ఛాన్సలర్‌గా పనిచేశాడు.
* కల్నల్ ఎన్ పంత్ (1984-1990), పద్మశ్రీ గ్రహీత
* డాక్టర్ కె కస్తూరిరంగన్ (1990-1994), భారత ప్రభుత్వం నుండి మూడు ప్రధాన పౌర పురస్కారాలు: పద్మశ్రీ (1982), పద్మభూషణ్ (1992), పద్మ విభూషణ్ (2000).  ఆ తర్వాత ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ చైర్మన్ అయ్యాడు
* శ్రీ ఆర్ అరవముదన్ (1994-1997)
* డాక్టర్ PS గోయెల్ (1997-2005), పద్మశ్రీ గ్రహీత
* Dr KN శంకర, (2005-2008), పద్మశ్రీ గ్రహీత
* డాక్టర్ TK అలెక్స్ (2008-2012),  పద్మశ్రీ గ్రహీత
* డాక్టర్ SK శివకుమార్ (2012-2015),  పద్మశ్రీ గ్రహీత
* డాక్టర్ మైల్‌స్వామి అన్నాదురై (2015-2018),  పద్మశ్రీ గ్రహీత
* డాక్టర్ పి. కున్హికృష్ణన్ (2018-2021) 

## మూలాలు

వర్గం:ఇస్రో అనుబంధ సంస్థలు
ఇన్‌శాట్

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Insat-1B.jpg/220px-Insat-1B.jpg|alt=INSAT 1B|thumb| ఇన్సాట్ 1బి
**ఇండియన్ నేషనల్ శాటిలైట్ సిస్టమ్** లేదా **ఇన్సాట్** అనేది టెలికమ్యూనికేషన్స్, బ్రాడ్‌కాస్టింగ్, వాతావరణ శాస్త్రం, శోధన, రెస్క్యూ కార్యకలాపాలలో తోడ్పడడానికి ఇస్రో ప్రారంభించిన బహుళార్ధసాధక భూస్థిర ఉపగ్రహాల శ్రేణి. 1983లో మొదలైన ఈ ఇన్సాట్ ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో అతిపెద్ద దేశీయ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థ. ఇది డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్పేస్, డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ టెలికమ్యూనికేషన్స్, ఇండియా మెటీరోలాజికల్ డిపార్ట్‌మెంట్, ఆల్ ఇండియా రేడియో, దూరదర్శన్‌ల సంయుక్త కార్యక్రమం. ఇన్సాట్ మొత్తం సమన్వయం, నిర్వహణ సెక్రటరీ-స్థాయి ఇన్సాట్ కోఆర్డినేషన్ కమిటీ చేస్తుంది.

భారతదేశ టెలివిజన్, సమాచార ప్రసార అవసరాలను తీర్చడానికి ఇన్‌శాట్ ఉపగ్రహాలలో వివిధ బ్యాండ్‌లలో ట్రాన్స్‌పాండర్లు ఉన్నాయి. వాతావరణ ఇమేజింగ్ కోసం కొన్ని ఉపగ్రహాల్లో వెరీ హై రిజల్యూషన్ రేడియోమీటర్ (VHRR), CCD కెమెరాలు కూడా ఉన్నాయి. ISRO Cospas-Sarsat ప్రోగ్రామ్‌లో సభ్యులు కాబట్టి, దక్షిణాసియా, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో శోధన, రెస్క్యూ మిషన్‌ల కోసం డిస్ట్రెస్ అలర్ట్ సిగ్నల్‌లను స్వీకరించడానికి కూడా ఈ ఉపగ్రహాల్లో ట్రాన్స్‌పాండర్లు ఉన్నాయి.

## ఇన్‌శాట్ వ్యవస్థ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/STS008-44-611.jpg/250px-STS008-44-611.jpg|కుడి|thumb|250x250px| ఇన్‌శాట్-1B ఉపగ్రహం: భారతదేశంలో ప్రసార రంగం ఇన్‌శాట్ వ్యవస్థపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది.
1983 ఆగస్టులో ఇన్‌శాట్-1B ప్రయోగంతో ఇండియన్ నేషనల్ శాటిలైట్ (ఇన్‌శాట్) సిస్టమ్ మొదలైంది. మొదటి ఉపగ్రహం ఇన్‌శాట్-1A ను 1982 ఏప్రిల్లో ప్రయోగించినప్పటికీ, ఆ ప్రయోగం విఫలమైంది. ఇన్‌శాట్ వ్యవస్థ భారతదేశపు టెలివిజన్, రేడియో ప్రసారాలు, టెలికమ్యూనికేషన్స్, వాతావరణ రంగాలలో విప్లవానికి నాంది పలికింది. ఇది దూర ప్రాంతాలకు, ఆఫ్-షోర్ ద్వీపాలకు కూడా టీవీ, ఆధునిక టెలికమ్యూనికేషన్ సౌకర్యాలను వేగంగా విస్తరించడానికి వీలు కల్పించింది. మొత్తంగా, వివిధ రకాల కమ్యూనికేషన్ సేవల కోసం ఈ వ్యవస్థలో C, ఎక్స్‌టెండెడ్ C, K u బ్యాండ్‌లలో ట్రాన్స్‌పాండర్లు ఉన్నాయి. కొన్ని ఇన్సాట్‌లలో వాతావరణ పరిశీలన, వాతావరణ సేవలను అందించడానికి డేటా రిలే కోసం కూడా పరికరాలు ఉన్నాయి. కల్పన-1 ఒక ప్రత్యేకమైన వాతావరణ ఉపగ్రహం. హాసన్, భోపాల్‌లో ఉన్న మాస్టర్ కంట్రోల్ ఫెసిలిటీల ద్వారా ఈ ఉపగ్రహాలను పర్యవేక్షిస్తారు. 

## సేవలో ఉన్న ఉపగ్రహాలు
ఇన్సాట్ ప్రోగ్రామ్‌లో ప్రయోగించబడిన 24 ఉపగ్రహాలలో 11 ఇప్పటికీ పనిచేస్తున్నాయి. 

### జీశాట్ శ్రేణి
జీశాట్ ఉపగ్రహాలు భారతదేశం దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన సమాచార ఉపగ్రహాలు. ఇవి సైనిక, పౌర వినియోగదారుల కోసం డిజిటల్ ఆడియో, డేటా, వీడియో ప్రసారాలకు ఉపయోగపడతాయి. 2018 నవంబరు నాటికి, ఇస్రో 19 జీశాట్ ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించగా, వాటిలో 15 ఉపగ్రహాలు ప్రస్తుతం సేవలో ఉన్నాయి.

## వాణిజ్య సమాచార ఉపగ్రహం

* ExseedSat-1 అనేది శాటిలైజ్ సంస్థ (గతంలో ఎక్సీడ్ స్పేస్ అని పిలిచేవారు) తయారు చేసిన మొదటి భారతీయ వాణిజ్య ఉపగ్రహం. ఇది 2018 డిసెంబరు 6 న  SpaceX ఫాల్కన్-9 రాకెట్ ప్రయోగించిన కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహం.
* ExseedSat-2 (AISAT) పిఎస్‌ఎల్‌వి-C45 ద్వారా ప్రయోగించిన Amsat భారతదేశం కోసం నిర్మించిన రెండవ భారతీయ వాణిజ్య ఉపగ్రహం.  

## భారతీయ కమ్యూనికేషన్ ఉపగ్రహాల లాంచ్ లాగ్

## మూలాలు


వర్గం:ఇస్రో తయారుచేసిన ఉపగ్రహాలు
వర్గం:ఇన్శాట్‌ శ్రేణి ఉపగ్రహాలు