open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ప్రస్తుత భారత గవర్నర్ల జాబితా

thumb|350x350px|రాష్ట్రపతి భవన్‌లో '2019 గవర్నర్ల కాన్ఫరెన్స్' సందర్భంగా  గవర్నర్లు, లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, అడ్మినిస్ట్రేటర్‌లు రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, ప్రధానమంత్రితో 2019 నవంబరులో తీసిన చిత్రం.

భారత గణతంత్ర రాజ్యంలో, భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 154 ప్రకారం, గవర్నరు భారతదేశంలోని ప్రతి ఇరవై ఎనిమిది రాష్ట్రాలకు రాజ్యాంగ అధిపతి. గవర్నర్‌ను భారత రాష్ట్రపతి ఐదు సంవత్సరాల పదవీకాలానికి నియమిస్తారు. రాష్ట్రపతి ఇష్టానుసారం పదవిలో కొనసాగుతారు.

గవర్నరు ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి కార్యనిర్వాహక అధిపతి, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 154 ద్వారా గవర్నరు తన పదోన్నతి ఉపయోగించగలరు. కానీ గవర్నరు ఆ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రితో కూడిన మంత్రుల సూచనల మేరకు నిర్ణయాలు తీసుకోవలసి ఉంటుంది. గవర్నరుకు రాష్ట్రంలో మంత్రులను నియమించే అధికారం ఉంటుంది. భారత రాజ్యాంగం గవర్నర్‌కు తన స్వంత అభీష్టానుసారం పనిచేసే అధికారం ఇస్తుంది, అంటే మంత్రిత్వ శాఖను నియమించే లేదా తొలగించే సామర్థ్యం, రాష్ట్రపతి పాలనను సిఫార్సు చేయడం లేదా రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం బిల్లులను రిజర్వ్ చేయడం లాంటి అధికారాలను ఇస్తుంది.
## ప్రస్తుత గవర్నర్ల జాబితా
భారతదేశం లోని 28 రాష్ట్రాలకు 2024 సెప్టెంబరు 2 నాటికి ఆయా రాష్ట్రాలలో పదవిలో ఉన్న గవర్నర్లను ఈ జాబితా సూచిస్తుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారత రాష్ట్రపతుల జాబితా
* ప్రస్తుత భారత ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
* ప్రస్తుత భారత ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
* భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తుల జాబితా
* ప్రస్తుత భారత శాసనసభ స్పీకర్‌లు, ఛైర్‌పర్సన్‌ల జాబితా
* ప్రస్తుత భారత ప్రతిపక్ష నాయకుల జాబితా
* ప్రస్తుత భారతీయ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, నిర్వాహకుల జాబితా
* భారతదేశంలోని మహిళా గవర్నర్ల జాబితా
* భారతదేశంలోని మహిళా లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ల, నిర్వాహకుల జాబితా
* భారతదేశ గవర్నర్ జనరల్‌ల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాల గవర్నర్లు
వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
కొంజేటి సత్యవతి

**కొంజేటి సత్యవతి** (రంగక్క) తెలంగాణ సాయుధ పోరాట నాయకురాలు. నల్లమలలోని ఒక దళానికి అధినాయకురాలుగా పనిచేసిన సత్యవతి, తుపాకీ పట్టి పెత్తందారీలను హడలెత్తించడమేకాకుండా అనేక ఊర్లను వెట్టిచాకిరీ నుంచి విడిపించడంలోనూ, పేదలకు భూములు పంచడంలోనూ ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. ‘రంగక్క’ పేరు వింటే అమ్రాబాద్‌ చుట్టుపక్క గ్రామాల్లోని పెత్తందారులు, జాగీర్దారులు హడలెత్తిపోయేవాళ్ళు. సత్యవతి భర్త కొంజేటి నారాయణ కమ్యూనిస్టు పార్టీ రాష్ట్ర కమిటీ నాయకుడిగా, నాగర్‌కర్నూలు ప్రాంతంలోని దళానికి కమాండర్‌ గా పనిచేశాడు.

## జీవిత విశేషాలు
సత్యవతి అమ్మమ్మ ఊరు ఉమ్మడి నల్గొండ జిల్లా, చివ్వెముల. తండ్రి అప్పిరెడ్డి సన్నకారు రైతు. 

## సాయుధ పోరాటం
సాయుధ పోరాట సమయంలో దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు, రాఘవేంద్రరావు వంటి కమ్యూనిస్టు నాయకులు అప్పుడప్పుడు వచ్చి సత్యవతి వాళ్ళ బావికాడ తలదాచుకునేవాళ్ళు. సత్యవతి కుటుంబ సభ్యులు రహస్యంగా వాళ్ళకు అన్నం పెడుతుండేవారు. రజాకార్లకు ఆ విషయం తెలిసి ఇంటిమీద దాడిచేయడానికి వస్తున్నారన్న సమాచారం రావడంతో సత్యవతి నడుచుకుంటూ జగ్గయ్యపేటకు వెళ్ళి, అక్కడినుండి రైలులో విజయవాడకు చేరుకొని స్థానిక కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫీసుకు చేరుకొని నెలరోజులు అక్కడ గడిపింది. పార్టీలో పనిచేయాలనుందని సత్యవతి అక్కడి నాయకులకు చెప్పడంతో రంగమ్మగా పేరు మార్చి, నల్లమలకు పంపించారు.

ఢిల్లీ నుంచి వచ్చిన కామ్రేడ్‌ దగ్గర తుపాకీ వాడడంలో ట్రైనింగ్‌ తీసుకుంది. 15 ఏళ్ళ వయసులో దళ కమాండర్‌గా నియమించబడింది. అంగీ, నిక్కరుతో భుజానికి ఒకవైపు రైఫిల్‌, మరోవైపు బుల్లెట్ల సంచీ తగిలించుకొని నల్లమల అడవుల్లో కొండలు, గుట్టల చాటున నాలుగేళ్లు రహస్య జీవితం గడిపింది. అచ్చంపేట, అమ్రాబాద్‌ చుట్టుపక్క ఊర్లలో పెత్తందారులు చేస్తున్న దోపిడీ, దౌర్జన్యాల నుంచి ప్రజలకు విముక్తి కలిగించింది. భూస్వాములు అక్కమంగా దాచిన ధాన్యాన్ని పేదలకు పంచింది.

## జైలు జీవితం
సాయుధ పోరాట విరమించిన తరువాత ఆత్మకూరులో రైతు సభకు వెలుతున్న సత్యవతిని పోలీసులు అరెస్టు చేసి, అండర్‌ గ్రౌండ్‌లో ఉన్న నాయకుల ఆచూకీ చెప్పమని హింసించారు. సత్యవతి మీద తొమ్మిది కేసులు పెట్టి, ఏడాదిన్నరపాటు జైల్లో నిర్బంధించారు.  ఏడాదిపాటు మహబూబ్‌నగర్‌ జైలులో ఉన్నది. సరిపడా సబ్బులు, వేడినీళ్లు ఇవ్వాలని తోటి మహిళా ఖైదీలతో కలిసి జైల్లోనే ఉద్యమం చేసింది. ఆ తరువాత చంచల్‌గూడ జైలులో ఆరునెలలు శిక్ష అనుభవించింది. అ సమయంలో రెండేళ్ల వయసున్న సత్యవతి పెద్దకొడుకు జ్యోతిబాబు కూడా ఆమెతోనే జైల్లో ఉన్నాడు.  

## వివాహం
పెంచికల్‌ దిన్నె గ్రామానికి చెందిన కమ్యూనిస్టు పార్టీ రాష్ట్ర కమిటీ నాయకుడు కొంజేటి నారాయణ నాగర్‌కర్నూలు ప్రాంతంలోని మరొక దళానికి కమాండర్‌ గా పనిచేస్తుండేవాడు. అతనితో పరిచయంతో ఇద్దరూ వివాహం చేసుకున్నారు. చల్లా సీతారాంరెడ్డి, పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, ఎల్వీ గంగాధరరావు వంటి పార్టీ పెద్దలు, కార్యకర్తల సమక్షంలో అమ్రాబాద్‌ అడవుల్లోని ఒక కొండమీద వివాహం జరిగింది. నారాయణ రెండుసార్లు గ్రామ సర్పంచ్‌గా పనిచేశాడు. ఒకసారి ఎమ్మెల్యేగా పోటీచేసి ఓడిపోయాడు. 2020, ఏప్రిల్ 19న నారాయణ చనిపోయాడు.

నిజాం నిరంకుశత్వాన్ని, భూస్వాముల ఆగడాలను వ్యతిరేకించిన పెంచికల్ దిన్నె గ్రామానికి చెందిన ఏడుగురు పోరాట యోధులను 1948 జనవరిలో రజాకార్లు చెట్టుకు కట్టేసి కాల్చి చంపారు. పెంచికల్‌ దిన్నెకు తెలంగాణ ‘మాస్కో’గా పిలుస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ సాయుధ పోరాట యోధులు
వర్గం:నల్గొండ జిల్లా మహిళలు
వర్గం:కమ్యూనిస్టు నాయకులు
మిచెల్ డానినో

thumb| మిచెల్ డానినో
**మిచెల్ డానినో** (జననం 1956 జూన్ 4) ఫ్రెంచ్ మూలానికి చెందిన భారతీయ రచయిత.  అతను ఐఐటి గాంధీనగర్  లో అతిథి ప్రొఫెసర్. ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హిస్టారికల్ రీసెర్చ్ లో సభ్యుడు. సాహిత్యం, విద్య రంగాల్లో అతడు చేసిన కృషికి గాను 2017 లో భారత ప్రభుత్వం అతనికి పద్మశ్రీ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది. 

డానినో తమిళనాడులోని ఆరోవిల్లెలో కొన్ని సంవత్సరాలు గడిపి, ఆ తరువాత నీలగిరి పర్వతాలకు తరలి వెళ్ళాడు. అక్కడ అతను రెండు దశాబ్దాల పాటు నివసించాడు. 2003 లో, అతను కోయంబత్తూరు సమీపంలో స్థిరపడ్డాడు. భారత పౌరసత్వాన్ని స్వీకరించాడు. 

## డానినో చేసిన కృషి, దానికి లభించిన ఆదరణ
డానినో *ది లాస్ట్ రివర్:ఆన్ ది ట్రైల్ ఆఫ్ ది సరస్వతి* అనే పుస్తకం రచించాడు.  ఋగ్వేదంలో ప్రస్తావించిన పౌరాణిక సరస్వతీ నది అంటే ప్రస్తుత ఘగ్గర్-హక్రా నదేనని చెప్పవచ్చని అతడు ఆ పుస్తకంలో రాసాడు.  వి రాజమణి కరెంట్ సైన్స్ పత్రికలో దీనిని సనుకూలంగా సమీక్షించాడు. డానినో చేసిన ఖచ్చితమైన పరిశోధనను అతడు ప్రశంసించాడు. 

పీటర్ హీహ్, *శ్రీ అరబిందో అండ్ ఇండియన్ సివిలైజేషన్* అనే తన రచనలో  భాషా పరిజ్ఞానం లేకపోవడం, వలసరాజ్యాల ప్రాచ్యవాదులపై దాడులు, జాతీయవాద ప్రాచ్యవాదుల అరకొర జ్ఞానం ద్వారా రూపొందించబడింది అని చెప్పాడు.  ఇండో-ఆర్యన్ వలసలకు వ్యతిరేకంగా తాను చేసే ప్రచారంలో డానినో, శ్రీ అరబిందోను వాడుకున్నందుకు, అరబిందో యొక్క ఊహాజనిత అభిప్రాయాలను వక్రీకరించినందుకూ కూడా హిహ్స్ దానినోను విమర్శించాడు.  డానినో అరబిందో రాసిన చిత్తుప్రతుల నుండి తనకు అవసరమైన కొన్ని వ్యాఖ్యలను ఎంచుకుని, అతని ఇతర రచనలను విస్మరించాడు.  చారిత్రక నిరాకరణవాదం ఆధారంగా మతతత్వ హిందూత్వ ఆధారిత స్కాలర్‌షిప్‌ను డానినో అనుసరిస్తున్నాడని ఇతరులు ఆరోపించారు. 

సింధు లోయ నాగరికత పై, దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రంపై విలే-బ్లాక్‌వెల్ తయారు చేసిన విజ్ఞానసర్వస్వానికి డానినో సహకారి. 

## ఇవి కూడా చూడండి

* అలైన్ డానిలౌ
* కోఎన్‌రాడ్ ఎల్స్ట్
* డేవిడ్ ఫ్రాలే
* ఫ్రాంకోయిస్ గౌటియర్

## మూలాలు
 
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1956 జననాలు
వర్గం:భారత పౌరసత్వం పొందిన విదేశీయులు
వర్గం:భారతీయ చరిత్ర పరిశోధకులు
వర్గం:ఫ్రెంచి మూలాలున్న భారతీయులు
మణికొండ (అయోమయనివృత్తి)

* మణికొండ (హైదరాబాదు) - హైదరాబాద్‌లోని ఒక వాణిజ్య, నివాస ప్రాంతం.
* మణికొండ (మహబూబ్ నగర్ గ్రామీణ) - మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, మహబూబ్ నగర్ గ్రామీణ మండలంలోని గ్రామం.
* మణికొండ జాగీర్ - రంగారెడ్డి జిల్లా, గండిపేట్ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మణికొండ కల్సా - రంగారెడ్డి జిల్లా, గండిపేట్ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మణికొండ పురపాలకసంఘం -  రంగారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన ఒక పట్టణ స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ
* మణికొండ వేదకుమార్ -  తెలంగాణకు చెందిన ప్రముఖ విద్యావేత్త, పర్యావరణవేత్త, ఇంజినీర్‌
* మణికొండ చలపతిరావు (మానికొండ) - ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన పత్రికా రచయిత, సంపాదకుడు, గ్రంథకర్త, సాహితీవేత్త.
సి ఎన్ ముత్తురంగ ముదలియార్

**సి ఎన్ ముత్తురంగ ముదలియార్** ( 1888 - 2 ఫిబ్రవరి 1949) ఒక భారతీయ రాజకీయవేత్త, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. అతను కేంద్ర శాసనసభ సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. 16 జనవరి 1938 న తమిళనాడులో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. ముదలియార్ తండ్రి కూడా భారత రాజకీయ నాయకుడు.
## జననం
ముత్తురంగ ముదలియార్ తమిళనాడులోని తిరువళ్లూరు జిల్లా, పూవిరుంతవల్లిలోని నజరేత్‌పేట్‌లో జన్మించాడు.
## స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో
ముదలియార్ కమరాసర్ వంటి వారితో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. ఫలితంగా, అతను 30 ఆగస్టు, 1942 న మధ్యప్రదేశ్‌లోని అమరావతి జైలులో వివిగిరి, కమరసర్, సత్యమూర్తి అయ్యర్, సంజీవ్ రెడ్డిలతో పాటు జైలు శిక్ష అనుభవించాడు.
## రాజకీయం
1946లో చెన్నై ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీలో కాంగ్రెస్ పార్టీ లీడర్ పదవికి డి. ప్రకాశం పేరు ప్రతిపాదించబడింది తర్వాత కమరసర్ మద్దతుతో ముదలియార్ పేరు ప్రతిపాదించబడింది.
## వనరులు
* 
* 
## మూలాలు


వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:తమిళనాడు స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బ్రిటిషు భారతదేశ కేంద్ర శాసనసభ సభ్యులు
అభిరామ్ వర్మ

అభిరామ్‌ వర్మ  (జననం 3 ఫిబ్రవరి 1989) సినీ నటుడు,రచయిత.2013 లో మిస్టర్ ఆంధ్రప్రదేశ్  పోటీలో గెలుపొందాడు.2015 విడుదలైన హోరా హోరి  అనే చిత్రం ద్వారా  మంచి గుర్తింపు తెచ్చుకున్నాడు.

## వ్యక్తిగతం
అభిరామ్ వర్మ ఫిబ్రవరి 3,1989 న తెలంగాణ లోని ఖమ్మంలో జన్మించాడు.బాల్యంలో ఎక్కువగా  విజయవాడలో తాతామామల దగ్గర పెరిగాడు. ఇంజనీరింగ్ చదువుతున్నప్పుడు సినిమా రంగంలోకి వచ్చాడు.అమెరికాలో ఫ్లోరిడా స్టేట్ యూనివర్సిటీ నుండి మేనేజ్‌మెంట్‌లో మాస్టర్స్  చేశాడు. భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత దేవదాస్ కనకాల దగ్గర తెలుగు భాష నేర్చుకున్నాడు.2013 లో మిస్టర్ ఆంధ్రప్రదేశ్ అవార్డు లభించింది. దర్శకుడు తేజ ఆడిషన్స్‌లో అతడిని నటనను గుర్తించి  హోరా హోరీలో సినిమాలో అవకాశం కల్పించాడు

## నటించిన చిత్రాలు

## మూలాలు
సయ్యద్ నయీముద్దీన్

**సయ్యద్ నయీముద్దీన్** (జననం 1944), **నయీమ్** తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన ఫుట్‌బాల్ కోచ్, మాజీ ఆటగాడు. భారత జాతీయ ఫుట్‌బాల్‌ జట్టుకు కెప్టెన్‌గా నాయకత్వం వహించాడు. మహీంద్రా యునైటెడ్, బ్రదర్స్ యూనియన్, ఢాకా మహమ్మదన్, బంగ్లాదేశ్ జాతీయ జట్టును నిర్వహించాడు. అర్జున అవార్డు, ద్రోణాచార్య అవార్డు రెండింటినీ గెలుచుకున్న ఏకైక క్రీడాకారుడు ఇతడు. భారత ఫుట్‌బాల్‌కు చేసిన కృషిని గుర్తించి 1997లో భారత ప్రభుత్వం అర్జున అవార్డును, ఫుట్‌బాల్ కొరకు ద్రోణాచార్య అవార్డులను బహుకరించింది.

[thumb|left| [క్రొత్త ఢిల్లీ జిల్లా|న్యూ ఢిల్లీలో 2017లో ఎఫ్ఐఎఫ్ఏ యు-17 ప్రపంచ కప్ ప్రారంభోత్సవంలో నయీముద్దీన్‌ను భారత ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోడీ సన్మానించారు.]]

1970 ఆసియన్ గేమ్స్‌లో కాంస్య పతకం సాధించిన భారత జట్టుకు కెప్టెన్‌గా వ్యవహరించాడు.

## కోచ్ గా
1997లో నయీముద్దీన్ భారత కోచ్‌గా నియమించబడ్డాడు. 5–1తో మాల్దీవుల జట్టును ఓడించి దక్షిణాసియా ఫుట్‌బాల్ ఫెడరేషన్ కప్‌ను గెలుచుకోవడమేకాకుండా మొదటిసారి నెహ్రూ కప్‌లో సెమీ ఫైనల్‌కు చేరుకున్నాడు. 1998 ఆసియా క్రీడలకు ముందు 1997 సెప్టెంబరు నుండి 1998 నవంబరు మధ్య ఎటువంటి ప్రాక్టీస్ మ్యాచ్‌లు లేకుండా జాతీయ జట్టు బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు. 1998లో బ్యాంకాక్‌లో జరిగిన ఆసియా క్రీడలలో జట్టును నిర్వహించాడు, ఆ టౌర్నమెంటులో భారత జట్టు రెండవ రౌండ్‌కు చేరుకుంది.

1998 డిసెంబరులో ఆటల తర్వాత ఇతడు కోచ్ గా చేయలేదు. 2005లో భారత కోచ్‌గా సుఖ్వీందర్ సింగ్ నియమించబడగా, ఇతడు రెండవ స్థానంలో ఉన్నాడు. 2006లో ఆసియా కప్‌కు అర్హత సాధించినప్పుడు జపాన్, యెమెన్‌పై సరిగా ఆడకపోవడంతో 2006లో కోచ్ పదవి నుండి నిష్క్రమించాడు. 2007 నుండి 2017 వరకు, ఢాకాలోని బ్రదర్స్ యూనియన్ ప్రధాన కోచ్ గా ఉన్నాడు. గతంలో ముంబై ఫుట్‌బాల్ లీగ్‌లో బెంగాల్ ముంబై ఎఫ్.సి. జట్టును నిర్వహించాడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* *మోహన్ బగన్ AC లో* సయ్యద్ నయీముద్దీన్ ప్రొఫైల్, జీవిత చరిత్ర

వర్గం:1944 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:ద్రోణాచార్య పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారులు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా క్రీడాకారులు
1857 భారత తిరుగుబాటు పేర్లు

thumb|ప్రథమ స్వాతంత్ర్య యుద్ధంలో తిరుగుబాటులో పాల్గొన్న '''రాణి ఝాన్సీ లక్ష్మీబాయి.'''
**1857 భారత తిరుగుబాటు పేర్లు ,** 1857 భారతీయ తిరుగుబాటును వివిధ రకాలుగా ఆ తిరుగుబాటుకి పేరు పెట్టడంలో వివాదం చేయబడింది.

## వివాదాలు
thumb|'''రాణి ఝాన్సీ లక్ష్మీబాయి.'''
ఈ తిరుగుబాటుకి ఏ పేరు ఉపయోగించాలి. 1947లో దేశ స్వాతంత్య్రానికి దారితీసిన భారతీయ స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో భాగంగా భావించే అనేక మంది భారతీయ రచయితలు దీనిని "**మొదటి** **స్వాతంత్ర యుద్ధం**", "**గొప్ప విప్లవం**", "**గొప్ప తిరుగుబాటు**",, "**భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటం**". దీనిని సైనిక విఘాతంగా భావించే అనేక మంది బ్రిటిష్ రచయితలు దీనిని "**సిపాయిల తిరుగుబాటు**", "**సిపాయి యుద్ధం**", "**భారతీయుల తిరుగుబాటు**", "**గొప్ప తిరుగుబాటు**" అని పేర్కొన్నారు. 19 వ శతాబ్దం నుండి బ్రిటిష్ రచయితలలో ఒక వర్గం సంఘటనలను వివరించడానికి "**తిరుగుబాటు**" అనే పదాన్ని ఎంచుకోవడాన్ని సవాలు చేసింది.

## బ్రిటిష్ నామకరణం
బ్రిటిష్, వలస పత్రికలలో యూరోపియన్లతో పాటు, తిరుగుబాటుకి పేరు పెట్టడంలో వివాదం ప్రస్తావించాయి, అత్యంత సాధారణమైనవిగా **సిపాయ్ తిరుగుబాటు**, **భారతీయ తిరుగుబాటు** . సమకాలీన సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేకులు ఆ పదాలను ప్రచారంగా భావించారు.

తిరుగుబాటును కేవలం చేసింది, స్థానిక చిన్న చిన్న రాజ్యాల రాజుల వద్ద పనిచేస్తున్న సిపాయిలు చేసిన సాధారణ తిరుగుబాటుగా వర్గీకరించారు. ఆ సమయంలో బ్రిటిష్, వలస పత్రికలలో ‌**భారతీయ తిరుగుబాటు** అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు**.** 1857 నాటి సంఘటనలను "**జాతీయ తిరుగుబాటు**" అని పిలిచిన మొదటి పాశ్చాత్య పండితుడు కార్ల్ మార్క్స్ అయితే వాటిని వివరించడానికి **అతను సిపాయి తిరుగుబాటు** అనే పదాన్ని ఉపయోగించాడు.

## భారత ప్రభుత్వం
భారతదేశ మొదటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ *,* ఈ తిరుగుబాటును సూచించడానికి **ప్రథమ స్వాతంత్ర్య యుద్ధం** అనే పదాన్ని ఉపయోగించాలని పట్టుబట్టారు, ఈ పరిభాషను భారత ప్రభుత్వం స్వీకరించింది. 1857 తిరుగుబాటును వివరించడానికి ప్రభుత్వం మొదటి స్వాతంత్ర్య యుద్ధం అనే పదాన్ని ఉపయోగించడాన్ని కొందరు దక్షిణ భారత చరిత్రకారులు వ్యతిరేకించారు, ఈ సమస్యను విఫలమై కోర్టుకు వెళ్లారు. ఈ చరిత్రకారులు దక్షిణ భారతదేశంలో అనేక ఇతర బ్రిటిష్ వ్యతిరేక తిరుగుబాట్లు, 1806 లో వెల్లూర్ తిరుగుబాటు 1857 తిరుగుబాటుకు ముందు ఉన్నాయని, దీనిని భారత స్వాతంత్ర్య మొదటి యుద్ధం అని పిలవాలని పట్టుబట్టారు. 2006 లో, 1806 వేలూరు తిరుగుబాటు జ్ఞాపకార్థం భారతీయ పోస్టల్ శాఖ పోస్టల్ స్టాంప్ జారీ చేసినప్పుడు, తమిళనాడు మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఎం. కరుణానిధి, ఈ చర్య భారతదేశ "మొదటి స్వాతంత్ర్య యుద్ధానికి" తగిన గుర్తింపునిచ్చిందని చెప్పారు .

## సిక్కులు
కొన్ని సిక్కు సమూహాలు కూడా ఈ పదాన్ని ఉపయోగించడాన్ని వ్యతిరేకించాయి. మొదటి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం, మొదటి ఆంగ్లో-మైసూర్ వంటి బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా ఇతర స్థానికీకరించిన యుద్ధాలు జరిగినప్పటికీ, మొదటి ఆంగ్లో-సిక్కు యుద్ధం (1845-46) ను మొదటి స్వాతంత్ర్య యుద్ధం అని పిలవాలని వారు పట్టుబట్టారు.

కొంతమంది భారతీయ రచయితలు కూడా 1857 తిరుగుబాటుతో సహా భారతదేశంలో బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన సాయుధ తిరుగుబాట్లను "**స్వతంత్ర యుద్ధం**" అని పిలవకూడదని మరికొందరు వాదించారు, ఎందుకంటే వారు మైనారిటీ ప్రజలు లేదా సైనికులు వారు మాత్రమే ఇందులో పాల్గొన్నారు. జాతీయ స్వభావం కలిగి ఉండరు, లేదా ప్రధానంగా జాతీయవాదతో కాదు అని వీరి భావన.

## మూలాలు

వర్గం:సంఘటనలు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:భారతీయ సమాజం
ఎమిలీ షెంకెల్

**ఎమిలీ షెంకెల్** (ఆంగ్లం: Emilie Schenkl) జనవరి 26, 1910లో ఆస్ట్రియాలోని క్యాథలిక్ కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె 23 ఏళ్ల  ప్రాయంలో వియన్నా, ఆస్ట్రియా(యూరప్‌)లో చికిత్స పొందుతున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ 'ద ఇండియన్ స్ట్రగుల్'  అనే పుస్తకం రాయడంలో సహాయకురాలిగా నియమితురాలైంది. ఎమిలీ షెంకెల్  1934 జూన్ నుంచి 34 ఏళ్ల సుభాష్ చంద్రబోస్ తో కలిసి పని చేయడం ప్రారంభించింది.

## వృత్తి, కుటుంబం
ఎమిలీ షెంకెల్ - సుభాష్ చంద్రబోస్ భార్య (సహచరి). వారి కుమార్తె, అనితా బోస్ పాఫ్ (జననం: 29 నవంబర్ 1942). 1943 ఫిబ్రవరి యుద్ధ సమయంలో వారిని సుభాష్ చంద్రబోస్ వదిలి ఆగ్నేయాసియాకు వెళ్ళి 1945లో మరణించాడు. 1948లో, సుభాష్ చంద్రబోస్ సోదరుడు శరత్ చంద్రబోస్ వియన్నాలో వారిని కలుసుకున్నాడు. యుద్ధానంతర సంవత్సరాల్లో, కుటుంబ పోషణ కోసం ఎమిలీ షెంకెల్ ట్రంక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో పనిచేసింది.

## ప్రారంభ జీవితం
ఎమిలీ షెంకెల్ తాత షూ మేకర్, తండ్రి పశువైద్యుడు. విద్యను అభ్యసించడానికి తండ్రి విముఖత కారణంగా, ప్రాథమిక విద్యను తను ఆలస్యంగా ప్రారంభించింది. ఎమిలీ షెంకెల్ మాధ్యమిక పాఠశాల చదువులో పురోగతి పట్ల ఆమె తండ్రి అసంతృప్తి చెందాడు. ఆమెను నాలుగు సంవత్సరాల పాటు సన్యాసినిగా మార్చాడు. న్యాసినిగా మిగిలిపోకూడదని నిర్ణయించుకున్న ఎమిలీ షెంకెల్  తిరిగి పాఠశాలకు వెళ్లి, 20 ఏళ్ళ వయసులో చదువును పూర్తి చేసింది. ఐరోపాలో ఆర్థిక సంక్షోభం కారణంగా కొన్ని సంవత్సరాల పాటూ ఆమె నిరుద్యోగిగా ఉంది.

ఆమె వియన్నాలో నివసిస్తున్న భారతీయ వైద్యుడు డాక్టర్ మాథుర్ ద్వారా సుభాష్ చంద్ర బోస్‌ దగ్గర స్టెనోగ్రాఫర్ గా ఉద్యోగంలో చేరింది. ఎమిలీ షెంకెల్ షార్ట్‌హ్యాండ్ తీసుకోగలదు. ఇంగ్లీష్ భాష, టైపింగ్ నైపుణ్యాలు బాగున్నాయి. ఆమె సహకారంతో సుభాష్ చంద్ర బోస్  'ది ఇండియన్ స్ట్రగుల్' అనే పుస్తకాన్ని పూర్తిచేసాడు. ఆయన ఆలోచనలన్నీ దేశ స్వాతంత్ర్యం మీదే నిమగ్నమై ఉన్నా ఎమిలీ  షెంకెల్ తో ప్రేమలో పడ్డాడు. వారు 1937లో ఒక హిందూ వేడుకలో రహస్యంగా వివాహం చేసుకున్నారు. కానీ పురోహితులు, సాక్షులు, ఎలాంటి రికార్డు లేదు. సుభాష్ చంద్ర బోస్ భారతదేశానికి తిరిగి వెళ్ళి 1941 ఏప్రిల్ -ఫిబ్రవరి 1943 లో నాజీ జర్మనీలో తిరిగి కనిపించాడు.

## వివాహ జీవితం
వారి తొమ్మిది సంవత్సరాల వివాహ జీవితంలో.. ఎమిలీ షెంకెల్, సుభాష్ చంద్ర బోస్ కలసి ఉన్నది కేవలం మూడు సంవత్సరాలే. ఇది ఎమిలీ షెంకెల్ పై ఒత్తిడి తెచ్చింది. ఎమిలీ షెంకెల్ ఆమె కుమార్తె అనితా బోస్ యుద్ధం నుండి బయటపడ్డారు. తనతో పాటూ తల్లి, కూతురును పోషించుకోవడానికి ట్రంక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో పనిచేసేది. సుభాష్ చంద్ర బోస్ బంధువులు, ముఖ్యంగా అతని సోదరుడు శరత్ చంద్ర బోస్‌ ఆస్ట్రియాలో ఆమెని కలసి భారతదేశం స్వాగతించినా ఆమె నిరాకరించారు. ఆమె 1996లో మరణించింది.

## మూలాలు
వి.నాగిరెడ్డి

**వెంకమోళ్ల నాగిరెడ్డి** 1980 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఐఎఫ్‌ఎస్ కర్ణాటక కేడర్‌ అధికారి & 1982 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఐపీఎస్ అధికారి. ఆయన తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం కమిషనర్‌‌గా పని చేశాడు.

## జననం, విద్యాభాస్యం
వి.నాగిరెడ్డి తెలంగాణ రాష్ట్రం, మెదక్ జిల్లా (ప్రస్తుతం సంగారెడ్డి జిల్లా), పుల్కల్ మండలం, పెద్దారెడ్డిపేట గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆయన పెద్దారెడ్డిపేటలోని ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలో 5వ తరగతి వరకు , జోగిపేట ఉన్నత పాఠశాలలో 6వ తరగతి 10 వరకు, జోగిపేట్ నెహ్రూ మెమోరియల్ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్ పూర్తి చేశాడు. ఆయన హైదరాబాద్‌, రాజేంద్రనగర్‌లోని ఆచార్య జయశంకర్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయంలో ఏజీ బీఎస్సీ పూర్తి చేశాడు. 

వి.నాగిరెడ్డి బెంగుళూరులో ఎమ్మెస్సీ పూర్తి చేసి, 1979-80లో  సివిల్స్ రాసి ఐఎఫ్‌ఎస్ కర్ణాటక కేడర్‌కు ఎంపికయ్యాడు. ఆయన ఐఎఫ్‌ఎస్ శిక్షణ అనంతరం మంగళగిరి డీఎఫ్‌ఓగా పనిచేశాడు. వి.నాగిరెడ్డి 1984లో రెండవసారి సివిల్స్ రాసి ఐఏఎస్‌గా ఎంపికయ్యాడు.

## వృత్తి జీవితం
* 1984లో కొత్తగూడెం, పెనుగొండ సబ్‌కలెక్టర్‌ 
* 1988-89 పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా జాయింట్ కలెక్టర్‌ 
* 1989-91 రంగారెడ్డి జిల్లా డీఆర్‌డీఏ పీడీ 
* 1991-92  ఉద్యానవన (హార్టికల్చర్) రాష్ట్ర డెరైక్టర్‌ 
* 1992-95  విజయనగరం జిల్లా కలెక్టర్‌ 
* 1995లో కమర్షియల్ టాక్స్ డిప్యూటీ కమిషనర్‌ 
*1996-97  అగ్రికల్చర్ అండ్ కో ఆపరేటివ్ జాయింట్ సెక్రటరీ 
*1997-98  కడప కలెక్టర్‌  
*1999-2000 ఏపీ రాష్ట్ర మార్కెటింగ్ ఎండీ
*1999-2004 పంచాయతీ రాజ్ కమిషనర్‌, సహకార శాఖ రాష్ట్ర కార్యదర్శి 
*2004 - 2009 గిరిజన, సంక్షేమ, పర్యాటక శాఖల అధికారి
* 2009 - 2012 పంచాయతీరాజ్, వ్యవసాయశాఖల ప్రధాన కార్యదర్శి 
* 2012 - 2014 ఎన్జీరంగా విశ్వవిద్యాలయ వైస్ చాన్సలర్‌
* 2014 -2015  ఆర్థికశాఖ ముఖ్యకార్యదర్శి
* 2015 - ఏప్రిల్‌ 2020 తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌ 
## మూలాలు

వర్గం:ఐ.ఏ.ఎస్.ఆఫీసర్లు
వర్గం:మెదక్ జిల్లా వ్యక్తులు
సి.పార్థసారథి

**సి.పార్థసారథి** 1993 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఐఏఎస్‌ అధికారి. ఆయన తెలంగాణ విశ్వవిద్యాయం, కొండా లక్ష్మణ్‌ ఉద్యానవర్సిటీ, అంబేద్కర్‌ విశ్వవిద్యాలయాలకు ఇంచార్జ్‌ వైస్‌ చాన్సలర్‌గా, నాబార్డు పాలకమండలి సభ్యునిగా పని చేశాడు. పార్థసారథి తెలంగాణ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం కమిషనర్‌‌గా పనిచేసాడు. 

## జననం, విద్యాభాస్యం
సి.పార్థసారథి 1960లో తెలంగాణ రాష్ట్రంలో జన్మించాడు. ఆయన బీఎస్సీ (అగ్రికల్చర్‌), ఆంధ్రప్రదేశ్‌ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఎమ్మెస్సీ (అగ్రికల్చర్‌) – ఆగ్రోనమి  పూర్తి చేశాడు.

## వృత్తి జీవితం
thumb|అంతర్జాతీయ విత్తన సదస్సు (ఇష్టా), తెలంగాణ ప్రభుత్వం సంయుక్తంగా హైదరాబాదులోని హైటెక్స్ లో నిర్వహించిన 32వ విత్తన రైతుల సమావేశంలో 2019 జూన్ 25న లో పాల్గొన్న సి. పార్థసారథి
పార్థసారథి 1988 డిసెంబర్‌ 4న విజయనగరం ఆర్డీవోగా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. అతను 1993లో ఐఏఎస్‌ అధికారిగా ఎంపికై మొదట ఐఏఎస్‌గా ఆదిలాబాద్‌ జిల్లా డీఆర్‌డీఏ ప్రాజెక్ట్‌ డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఆయన తరువాత అనంతపురం, వరంగల్‌ జిల్లాల జాయింట్ కలెక్టర్ కలెక్టర్‌గా విధులు నిర్వహించాడు. పార్థసారథి 19 జూన్‌ 2004 నుండి వరకు 5 జూన్‌ 2006 వరకు కరీంనగర్‌ జిల్లా కలెక్టర్‌గా పని చేశాడు. 

పార్థసారథి 2006 జూన్‌ 6న మార్క్‌ఫెడ్‌ ఎండీగా, తర్వాత ఐఅండ్‌పీఆర్‌ (ప్రజాసంబంధాల) కమిషనర్‌గా, ఏ.పి. ఫిల్మ్‌, టీవీ, ధియేటర్‌ అభివృద్ధి కార్పొరేషన్‌ ఎండీగా, విపత్తు నిర్వహణ కమిషనర్‌గా, 2011 జూన్‌ 18న ఏపీ స్టేట్‌ ఎయిడ్స్‌ కంట్రోల్‌ సొసైటీ పీడీగా, 2014 జూన్‌ 2న పౌరసరఫరాల శాఖ కమిషనర్‌గా వివిధ హోదాల్లో పని చేశాడు. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తరువాత 2015 ఏప్రిల్‌ 15 నుండి 2020 ఫిబ్రవరి 4వ తేదీ వరకు వ్యవసాయశాఖ కమిషనర్‌గా పని చేశాడు. ఆయన వ్యవసాయ, సహకార శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శిగా ఉన్న సమయంలో రైతుబంధు పథకం అముకు సంబంధించి ప్రతిష్టాత్మక స్కోచ్‌ పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు. అతను ఫిబ్రవరి 2020 నుండి ఏప్రిల్‌ 30 వరకు ఈపీటీఆర్‌ఐ డైరెక్టర్‌ జనరల్‌గా విధులు నిర్వహించి పదవీ విరమణ చేశాడు. 

గవర్నర్‌ తమిళిసై సౌందరరాజన్ ఆమోదంతో రాష్ట్ర పంచాయతీరాజ్‌ శాఖ పార్థసారథిని 2020 సెప్టెంబరు 8న రాష్ట్ర ఎన్నిక సంఘం కమిషనర్‌గా నియమించింది.  2020 సెప్టెంబరు 9న రాష్ట్ర ఎన్నిక సంఘం కమిషనర్‌గా భాద్యతలు చేపట్టాడు. మూడేళ్ళ తరువాత పదవీ కాలాన్ని మరో సంవత్సరంపాటు పొడిగిస్తూ 2023 సెప్టెంబరు 8న పంచాయతీరాజ్‌, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి సందీప్‌ కుమార్‌ సుల్తానీయా ఆదేశాలు జారీ చేశాడు.

## మూలాలు

వర్గం:ఐ.ఏ.ఎస్.ఆఫీసర్లు
బ్రహ్మకుమార్ భట్

**బ్రహ్మకుమార్ భట్** (1921-2009) భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, మహాగుజరాత్ ఉద్యమ కార్యకర్త, గుజరాత్ రాష్ట్రానికి చెందిన సామ్యవాద రాజకీయవేత్త.   అతను ఖాడియా నియోజకవర్గం నుండి బొంబాయి రాష్ట్ర శాసనసభకు, గుజరాత్ శాసనసభకూ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.  తరువాత గుజరాత్ నుండి రాజ్యసభకు ఎన్నికై 1998 నుండి 2004 వరకు పనిచేసాడు.  

అతను గుజరాత్ విద్యుత్ బోర్డు ఛైర్మన్ గా కూడా పనిచేశాడు. మహాగుజరాత్ ఉద్యమాన్ని అక్షరబద్ధం చేసిన *లే కే రహేంగే మహాగుజరాత్ అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు.*   అతను తన ప్రారంభ జీవితంలో ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ సభ్యుడు.  అతను 2009 జనవరి 6 న మరణించాడు. 

## మూలాలు

 
వర్గం:2009 మరణాలు
వర్గం:1921 జననాలు
వర్గం:గుజరాత్ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:గుజరాత్ నుండి ఎన్నికైన రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:గుజరాత్ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
బ్రహ్మ ప్రకాష్ (రాజకీయ నాయకుడు)

**చౌధరి బ్రహ్మ ప్రకాష్ యాదవ్** (1918-1993) ఢిల్లీకి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఢిల్లీ **మొదటి ముఖ్యమంత్రి. అతనికి షేర్-ఎ-ఢిల్లీ** అని పేరు. 1940 లోమహాత్మా గాంధీ ప్రారంభించిన వ్యక్తిగత సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. అతను నైరుతి ఢిల్లీలోని షకుర్పూర్ అనే గ్రామానికి చెందినవాడు.

## కెరీర్

### భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ సమయంలో ఢిల్లీలో ప్రచ్ఛన్న కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్న నాయకులలో అతనొకడు. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో అనేక సార్లు జైలు శిక్ష అనుభవించాడు.

### స్వాతంత్ర్యం తరువాత
స్వాతంత్ర్యానంతరం, ప్రకాష్ 34 సంవత్సరాల వయస్సులో ప్రణాళికాభివృద్ధి శాఖ మంత్రిగా పనిచేసాడు. ఢిల్లీకి మొదటి ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసాడు. 1952-55లో భారతదేశంలో అత్యంత పిన్న వయస్కులైన ముఖ్యమంత్రుల్లో అతను రెండవవాడు. పార్లమెంటులో రెండుసార్లు అతను చేసిన కృషికి గాను, సమర్థుడైన పార్లమెంటేరియన్‌గా ప్రశంసలు లభించాయి. అతను కాంగ్రెస్ పార్టీలో ఉన్నప్పుడు, 1957 లో ఢిల్లీ సదర్ నియోజకవర్గం నుండి, 1962, 1967 ల్లో ఔటర్ ఢిల్లీ నుండి లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యాడు. తర్వాత జనతా పార్టీలో చేరాడు. 1977 లో మళ్ళీ ఔటర్ ఢిల్లీ నుండి లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యాడు. 1979 లో జనతాపార్టీ చీలిపోయినప్పుడు, అతను చరణ్ సింగ్ వర్గంలో చేరాడు. కొన్ని నెలల పాటు చరణ్ సింగ్ మంత్రివర్గంలో మంత్రి అయ్యాడు. ఆహారం, వ్యవసాయం, నీటిపారుదల, సహకార శాఖలకు క్యాబినెట్ మంత్రిగా పనిచేసాడు.

అతను గ్రామీణుల కష్టాలను తగ్గించడంలో సహకార సంఘాల సామర్థ్యాన్ని త్వరగా గ్రహించాడు. 1945 లోనే అతను గ్రామ, వ్యవసాయ సహకార సంఘాలను నిర్వహించడం ప్రారంభించాడు. అతను పంచాయితీ రాజ్ సంస్థల ప్రతిపాదకుడు కూడా. బలహీన వర్గాల సంక్షేమానికి కృషి చేయడానికి, 1977 లో వెనుకబడిన తరగతులు, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు, మైనారిటీల జాతీయ సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.

NDDB కి చెందిన డాక్టర్ కురియన్‌తో కలిసి ప్రకాష్, సహకార సంఘాల రిజిస్ట్రార్ ద్వారా సహకార సంఘాలను విడిపించడంలో ప్రభుత్వ నియంత్రణ సంకెళ్ల నుండి సహాయపడటానికి సహకార కంపెనీల ఆలోచనను ప్రోత్సహించాడు. ఇది ప్రస్తుత ప్రొడ్యూసర్ కంపెనీ మోడల్‌కు పూర్వగామి.

## మూలాలు

వర్గం:గాంధేయవాదులు
వర్గం:ఢిల్లీ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:2వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:4వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:3వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:1993 మరణాలు
వర్గం:1918 జననాలు
వర్గం:ఢిల్లీ రాజకీయ నాయకులు
బ్రజ్ కిషోర్ ప్రసాద్

**బ్రాజ్‌కిషోర్ ప్రసాద్** (1877 &#x2013; 1946) బీహారుకు చెందిన భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, న్యాయవాది. మోహన్ దాస్ గాంధీ స్ఫూర్తితో స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్నాడు.

బీహర్ రాష్ట్రం, సివాన్ జిల్లా శ్రీనగర్‌లోని కాయస్థ కుటుంబంలో జన్మించిన ప్రసాద్, ఛాప్రా, పాట్నాలో ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించాడు. ఆ తరువాత కలకత్తా లోని ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో చేరి న్యాయవాద విద్య చదివాడు. 

అతను ఫూల్ దేవిని వివాహం చేసుకున్నాడు. దర్భంగాలో న్యాయవాద వృత్తిని చేపట్టాడు. అతనికి విశ్వనాథ్, శివ నాథ్ ప్రసాద్ అనే ఇద్దరు కుమారులు, ప్రభావతి దేవి, విద్యావతి అనే ఇద్దరు కుమార్తెలూ ఉన్నారు.

అతను 1915 లో మహాత్మా గాంధీని కలుసుకున్నాడు. అతని నుండి ప్రేరణ పొంది, స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పూర్తి సమయం పాల్గొనాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తన న్యాయవాద వృత్తిని వదులుకున్నాడు. అతను మహాత్మా గాంధీ, చంపారన్, ఖేడా సత్యాగ్రహాలను చేపట్టడంలో ప్రసాద్ ప్రధాన కారకుడు. ఈ సత్యాగ్రహాన్ని జయప్రదం చేసేందుకు మహాత్మా గాంధీ, రాజేంద్ర ప్రసాద్, అనురాగ్ నారాయణ్ సిన్హా లతో పాటు ప్రసాద్‌ను కూడా ఎంపిక చేసుకున్నాడు.  ప్రసాద్ అంకితభావం గాంధీని ఎంతగానో ఆకట్టుకుంది. గాంధీ తన ఆత్మకథ పుస్తకం, *ది స్టోరీ ఆఫ్ మై ఎక్స్‌పెరిమెంట్స్ విత్ ట్రూత్‌లో "ది జెంటిల్ బిహారీ"* అనే  పేరుతో ఒక పూర్తి అధ్యాయాన్ని ప్రసాద్‌ కోసం కేటాయించాడు. 

బీహార్‌లో స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ప్రసాద్ ముందు వరుసలో ఉన్నాడు.  బీహార్ విద్యాపీఠం ఏర్పాటులో అనేక మంది సహోద్యోగులతో కలిసి అతను చేసిన సహకారం కీలకమైంది. అతని జీవితంలో చివరి పది సంవత్సరాలు తీవ్ర అనారోగ్యంతో బాధపడి, 1946 లో మరణించాడు. 

సచ్చిదానంద్ సిన్హా రచించిన *బ్రజ కిషోర్ ప్రసాద్: ది హీరో ఆఫ్ మెనీ బ్యాటిల్స్* అనే జీవిత చరిత్రను ఇటీవల  నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ ప్రచురించింది. 

## మూలాలు

 
వర్గం:గాంధేయవాదులు
వర్గం:1946 మరణాలు
వర్గం:1877 జననాలు
వర్గం:బీహార్ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
సుశీల్ చంద్ర

**సుశీల్ చంద్ర** 1980 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఐఆర్ఎస్ అధికారి. ఆయన ప్రస్తుతం భారత ఎన్నికల కమిషను కమిషనర్‌‌గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నాడు.

## జననం, విద్యాభాస్యం
సుశీల్ చంద్ర 1957 మే 15లో జన్మించాడు. ఆయన రూర్కీ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి బీటెక్ పూర్తి చేసి డెహ్రాడున్‌లోని డీఏవీ కాలేజీ నుండి ఎల్ఎల్‌బీ పట్టా అందుకున్నాడు.

## వృత్తి జీవితం
సుశీల్ చంద్ర 1980 బ్యాచ్‌కు చెందిన రెవెన్యూ సర్వీసెస్ అధికారిగా (ఐఆర్ఎస్) అత్యధికంగా పన్నులను చెల్లించే రాష్ట్రాల్లో సుదీర్ఘకాలం పాటు పనిచేశాడు. ఆయన కేంద్ర ప్రత్యక్ష పన్నుల మండలి ఛైర్మన్‌గా (సీబీడీటీ) పనిచేశాడు. సుశీల్ చంద్ర 15 ఫిబ్రవరి 201న కేంద్ర ఎన్నికల కమిషనర్‌గా నియమితుడై, 2021 ఏప్రిల్ 13న కేంద్ర ఎన్నికల ప్రధాన కమిషనర్‌గా (సీఈసీ) నియమితుడయ్యాడు. ఆయన సీఈసీగా పదవిలో 2022 మే 14 వరకు కొనసాగుతాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1957 జననాలు
వర్గం:భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్లు
కోవై సుబ్రి

**కోవై సుబ్రి** భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ సమయంలో తమిళ విప్లవకారుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. 

## ప్రారంభ జీవితం
కోవై సుబ్రి 1898లో కోయంబత్తూరులో జన్మించారు. అతను పార్వతి, ఎస్‌విఆర్‌కు ఐదవ సంతానం. కోయంబత్తూరులో న్యాయవాది కృష్ణయ్యర్, చెన్నిమలైలో దేవత పేరు మీద సుబ్రమణ్యం అని పేరు పెట్టారు. సుబ్రి తన తొలినాళ్ళలోనే గాంధీజీ ఆదర్శాల చే ఆకర్షించబడి, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో చేరడానికి కళాశాల నుండి వైదొలగాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. 

## స్వాతంత్ర్య పోరాటం
23 సంవత్సరాల వయసులో సుబ్రి 1921లో కోయంబత్తూరులోని టౌన్ కాంగ్రెస్ కమిటీలో కార్యదర్శిగా చేరారు. ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికి 1923లో నాగపూర్ లో జరిగిన జెండా సత్యాగ్రహ శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు ఏడాది పాటు జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో చేరాడు.   తన జీవితంలో మొత్తం 5 సంవత్సరాలు జైలులో గడిపాడు. తరువాత అతను ఉతుకులిలోని పాడియూర్ గ్రామంలో ఖాదీ కేంద్రాన్ని ప్రారంభించాడు.

కోయంబత్తూరు, నీలగిరి జిల్లాల పర్యటనలో తన బహిరంగ ప్రసంగాలకు అనువాదకుడిగా తన కమాండింగ్ వాయిస్ కోసం గాంధీజీ సుబ్రిని 'లౌడ్ స్పీకర్' అని ఆప్యాయంగా పేర్కొన్నారు.  గాంధీజీ యంగ్ ఇండియాలో ఒక వ్యాసంలో సుబ్రి గురించి ఇలా రాశాడు "యువకులు, వృద్ధులు, పురుషులు, మహిళలు అతనిని ప్రేమిస్తారు.  సూబ్రిని సంతోషపెట్టడానికి మాత్రమే నేను ఏదైనా చేస్తాను ". 

స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు టి.ఎస్. అవినాశీలింగాం చెట్టియార్ సుబ్రిని స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో తన సన్నిహిత సహచరులలో ఒకరిగా పరిగణించాడు . 

## రాజకీయ జీవితం
కాంగ్రెస్ పార్టీ సభ్యుడిగా కోవై సుబ్రి 1938 నుంచి 1942 వరకు కోయంబత్తూరు మున్సిపాలిటీ మునిసిపల్ చైర్మన్ గా పనిచేశారు. తన పదవీకాలంలో నగరంలోని ఆర్ ఎస్ పురం ప్రాంతంలో గాంధీ పార్కును సృష్టించడంలో ఆయన కీలకపాత్ర పోషించారు. తరువాత 1947 నుండి 1952 వరకు కోయంబత్తూరు నగర నియోజకవర్గం ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు.

సుబ్రి తరువాత 1959లో రాజాజీ ప్రారంభించినప్పుడు లిబరల్ స్వతంత్ర పార్టీలో చేరారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
14 నవంబర్ 1926న, 28 సంవత్సరాల వయస్సులో, సుబ్రి పొల్లాచికి చెందిన న్యాయవాది, టీచర్ ఎ. నటేసా అయ్యర్ కుమార్తె కమల (కమలమ్మల్)ను వివాహం చేసుకున్నాడు. కమల సుబ్రితో కలిసి శాసనోల్లంఘన  ఉద్యమంలో చేరి వారి ఆరు నెలల కుమార్తెతో కలిసి 1930లో అరెస్టు చేయబడింది. సుబ్రి, కమ్లా 1993 లో ఒకరి నుండి ఒకరు సరిగ్గా వారం తేడాతో మరణించారు.

## మూలాలు

వర్గం:1993 మరణాలు
వర్గం:1898 జననాలు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:తమిళనాడు స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
## బాహ్య లింకులు
* వికీడేటాలో కోవై సుబ్రి
వసూల్ రాజా

**వసూల్ రాజా** 2013లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఎం స్టూడియోస్  బ్యానర్ పై బత్తుల రతన్ పాండు, దివాకర్ మహంకాళి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు కార్తీకేయ గోపాల కృష్ణా దర్శకత్వం వహించాడు.వసూల్ రాజా సినిమా షూటింగ్ హైదరాబాద్  అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్ లో ఆగష్టు 22, 2012లో ప్రారంభమైంది. నవదీప్, శ్రీహరి, రీతూ బర్మేచ, బ్రహ్మానందం, సత్యం రాజేష్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా 11 ఏప్రిల్ 2013న విడుదలైంది.
## కథ
వసూల్ రాజా(నవదీప్), రాణి(సత్యం రాజేష్) కలిసి కార్లు దొంగతనాలు చేసుకుంటూ అప్పుడప్పుడూ పోలీసులకు దొరికి మళ్ళీ తప్పించుకుంటూ ఉంటారు. ఈ క్రమంలో రాజా జాను(రీతు బర్మేచ)ని చూసి ప్రేమలో పడతాడు. జాను ని పెళ్లి చేసుకుందామని దొంగతనాలు మానెయ్యాలి అని చివరిగా ఒక్క పెద్ద దొంగతనం చేసి లైఫ్ లో సెటిల్ అయిపోదాం అనుకుంటాడు. ఆయన అనుకున్న రాజాకు  ఎసిపి యాదవ్ (శ్రీ హరి) నుండి ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదురుకున్నాడు అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
## నటీనటులు
*నవదీప్ 
*శ్రీహరి  
*రీతూ బర్మేచ  
*బ్రహ్మానందం  
*సత్యం రాజేష్

## సాంకేతిక నిపుణులు
*బ్యానర్: బి.ఎం.స్టూడియోస్
*నిర్మాత: బత్తుల రతన్ పాండు, దివాకర్ మహంకాళి
*కథ, స్క్రీన్‌ప్లే , దర్శకత్వం:  కార్తీకేయ గోపాల క్రిష్ణా
*సంగీతం:  చిన్ని చరణ్ 
*సినిమాటోగ్రఫీ:  కృష్ణ ప్రసాద్ 
*మాటలు:రామస్వామి
*ప్రొడక్షన్ ఎగ్జిక్యుటివ్: యారబాటి శివ

## మూలాలు

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:2013 సినిమాలు
జెమ్

**జెమ్‌** 2021లో తెలుగులో విడుదలైన యాక్షన్‌ ఎంటర్‌టైనర్‌ సినిమా. మహాలక్ష్మీ మూవీ మేకర్స్‌ బ్యానర్ పై పత్తికొండ కుమారస్వామి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు సుశీల సుబ్రహ్మణ్యం దర్శకత్వం వహించాడు. విజయ్‌ రాజా, రాశీ సింగ్, నక్షత్ర హీరో హీరోయిన్లుగా నటించిన ఈ సినిమా 17 సెప్టెంబర్ 2021న విడుదలైంది.
## కథ
జెమ్ (విజయ్ రాజా) ఒక అనాధ, కొన్ని అనుకోని పరిస్థితుల్లో ఆపదలో ఉన్న అమ్మాయి శ్రీలక్ష్మి ( రాశి సింగ్) అమ్మాయిని రక్షిద్దాం అనుకున్న క్రమంలో ఆమెతో ప్రేమలో పడతాడు. శ్రీలక్ష్మిని అజయ్ వివాహం చేసుకోవాలి అనుకుంటాడు, చివరికి శ్రీలక్ష్మిని ఎవరు పెళ్లి చేసుకున్నారు అనేదే మిగతా సినిమా కథ.

## నటీనటులు
*విజయ్‌ రాజా  
*సంపూర్ణేష్ బాబు
*రాశీ సింగ్
*నక్షత్ర
*అజయ్
*రచ్చ రవి 
*మిర్చి హేమంత్
## సాంకేతిక నిపుణులు
*బ్యానర్:  మహాలక్ష్మీ మూవీ మేకర్స్‌ 
*నిర్మాత:  పత్తికొండ కుమారస్వామి
*కథ, స్క్రీన్‌ప్లే , దర్శకత్వం: సుశీల సుబ్రహ్మణ్యం 
*సంగీతం: సునీల్‌ కశ్యప్‌ 
*సినిమాటోగ్రఫీ:  ఐ ఆండ్రూ
*ఎడిటర్:  కోటగిరి వెంకటేశ్వరరావు
*కాస్టూమ్స్: శ్రీనివాస్ 
*మేకప్: రంజీత్
*పబ్లిసిటీ డిజైనర్: లెనిన్ బాబు
*పిఆర్వో: జియస్ కె మీడియా 
*ఆర్ట్ డైరెక్టర్: బాలకృష్ణ 
*కొరియోగ్రాఫర్: భాను, యాష్ 
## మూలాలు

వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు
బ్రిజ్‌లాల్ బియానీ

**బ్రిజ్‌లాల్ బియానీ** (1896-1968) భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, రచయిత. అతను మహారాష్ట్రలోని అకోలా జిల్లాలో పుట్టి పెరిగాడు.నాగపూర్‌లోని మోరిస్ కళాశాలలో చదువుకున్నాడు. బియానీ 1920 లో సహాయ నిరాకరణోద్యమంలో చేరాడు. దహిహండ ఉప్పు సత్యాగ్రహం, జంగిల్ సత్యాగ్రహం, నిజాం వ్యతిరేక పోరాటంలో అతను పాల్గొన్నపుడు నాలుగు సార్లు జైలు శిక్ష అనుభవించాడు.

1927-1930 సమయంలో సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్ & బెరార్ మూడవ శాసన మండలిలో సభ్యునిగా అతను మొదటిసారి MLC గా ఎన్నికయ్యాడు. 

స్వాతంత్ర్యానంతరం, బియానీ అప్పటి మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేశాడు. తరువాత అకోలా నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 

అతను 1957 లో మంగ్రుల్‌పిర్ నుండి బొంబాయి రాష్ట్ర శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. మహారాష్ట్ర మొదటి శాసనసభలో సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 

అతనికి సావిత్రితో చాలా చిన్న వయసులోనే పెళ్ళైంది. అతని కుమార్తె సరళ బిర్లా 1941 ఏప్రిల్ లో వ్యాపారవేత్త ఘనశ్యామ్ దాస్ బిర్లా కుమారుడు బసంత్ కుమార్ బిర్లాను వివాహం చేసుకుంది. 

అమరావతిలోని బ్రిజ్‌లాల్ బియానీ సైన్స్ కాలేజీకి అతని పేరు పెట్టారు. అతని గౌరవార్థం భారత ప్రభుత్వం 2002 లో పోస్టల్ స్టాంపు విడుదల చేసింది. 

## మూలాలు

వర్గం:గాంధేయవాదులు
వర్గం:1968 మరణాలు
వర్గం:1896 జననాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:మహారాష్ట్ర శాసన సభ్యులు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు
బ్రిజ్ కృష్ణ చాందీవాలా

**బ్రిజ్ కృష్ణ చాందీవాలా** ఢిల్లీకి చెందిన భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. మహాత్మా గాంధీకి రాజకీయ సహచరుడు. సామాజిక పని రంగంలో ఆయన చేసిన కృషికి గాను 1963 లో పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నాడు.

## ప్రారంభ జీవితం, విద్య
బ్రిజ్ కృష్ణ 1900 లో బనార్సీదాస్ చాందీవాలా, జానకీ దేవి లకు ఆరవ సంతానంగా జన్మించాడు.  చాందీవాలాలు ఢిల్లీలోని చాందినీ చౌక్ లో వెండి వర్తకం చేసేవారు. అతను ఢిల్లీలోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కాలేజీలో చదువుకున్నాడు. అక్కడే 1918 లో కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ ఎస్‌కె రుద్రకు అతిథిగా వచ్చిన గాంధీని కలిశాడు. 

## గాంధీ సహచరుడు
గాంధీతో ఆయన సమావేశం చాందీవాలాను బాగా ప్రభావితం చేసింది. అతను గాంధీకి అనుచరుడు, సన్నిహితుడూ అయ్యాడు. చాందీవాలా గాంధీ ప్రభావంతో నిరాడంబరమైన భోజనం అలవాటు చేసుకున్నాడు, ఖద్దరు ధరించాడు. అలాగే, గాంధీ ఢిల్లీలో ఉన్నప్పుడు అతనికి మేక పాలు సరఫరా చేసే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. ఈ విషయంలో ఆయనకున్న శ్రద్ధను చూసి డాక్టర్ ఎంఏ అన్సారీ, అతన్ని గ్వాలీన్ (పాలవాడు) అని పిలిచేవాడు. 

1930 వ దశకంలో, చాందీవాలా ఢిల్లీలోని రాళ్ళు పగలగొట్టే కార్మికులను  ఒక యూనియన్‌గా సంఘటితం చేసాడు. వారి పనికి సంబంధించిన ప్రభుత్వ నిబంధనలకు సరిగ్గా అమలు చేసేందుకు, వారికి సరైన వేతనం లభించేందుకూ ఢిల్లీ పాలకులతో, న్యాయస్థానాలలోనూ వారి హక్కుల ఉల్లంఘన కేసులను చేపట్టాడు.  ఢిల్లీలో ఉన్నప్పుడు, గాంధీ చాందీవాలా ఇంట్లోనే ఉండేవాడు. 1924 లో మత సామరస్యం కోసం గాంధీ 21 రోజుల ఉపవాసాన్ని అక్కడే చేపట్టాడు. గాంధీని హత్య చేసిన రోజున చాందీవాలా అతని తీనే ఉన్నాడు. అతడే గాంధీ మృతదేహాన్ని అంత్యక్రియలకు సిద్ధం చేశాడు.  

## సామాజిక సేవ
స్వాతంత్ర్యం తరువాత, చాందీవాలా సామాజిక సేవను చేపట్టాడు. భారత సేవక్ సమాజ్, సదాచార్ సమితి సంస్థలకు అతడు వ్యవస్థాపక సభ్యుడు, అధ్యక్షుడూను. 1952 లో అతను శ్రీ బనార్సీదాస్ చాందీవాలా సేవా స్మారక్ ట్రస్ట్ సొసైటీని స్థాపించాడు, దీనికి మొదట్లో గాంధీ కుమారుడు దేవదాస్ నాయకత్వం వహించాడు. ఈ ట్రస్టు ఢిల్లీలో జానకీ దేవి కాలేజ్ ఫర్ ఉమెన్ సహా అనేక ఆసుపత్రులు, విద్యాసంస్థలను నిర్వహిస్తోంది. దీనికి అతని తల్లి గౌరవార్థం ఆమె పేరు పెట్టాడు.    చాందీవాలా చేసిన సామాజిక కృషికి గాను 1963 లో అతనికి పద్మశ్రీ పురస్కారం లభించింది. 

## పుస్తకాలు
చాందీవాలా హిందీలో *బాపు కే చరణోం మే* అనే మూడు సంపుటాల  పుస్తకాన్ని రచించాడు. ఇది ఆంగ్లంలోకి *ఎట్ ది ఫీట్ ఆఫ్ బాపుగా అనువాదమైంది*.   అతని ఇతర ముఖ్యమైన రచన *గాంధీజీ కి ఢిల్లీ డైరీ.* ఇది ఢిల్లీలో గాంధీ గడిపిన రోజులను వివరిస్తుంది. 

## మూలాలు

 

వర్గం:ఢిల్లీ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:గాంధేయవాదులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:ఢిల్లీ సామాజిక కార్యకర్తలు
తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావ పురస్కారాలు - 2016

తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ సందర్భంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 2న తెలంగాణ అవతరణ దినోత్సవం నిర్వహిస్తుంది. అందులో భాగంగా తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో తెలంగాణ రాష్ట్రంలో మండల స్థాయినుంచి రాష్ట్రస్థాయి వరకు వివిధ రంగాల్లో కృషి చేసినవారికి తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావ పురస్కారాలు పేరిట పురస్కారాలను అందించడం జరుగుతుంది.

 

2016లో రాష్ట్ర స్థాయిలో వివిధ విభాగాల్లో 62మందికి ఆవార్డు కింద ఒక్కొక్కరికి లక్షా నూటా పదహారు రూపాయలతో జిల్లా స్థాయి, రాష్ట్ర స్థాయి ప్రముఖులను తెలంగాణ ప్రభుత్వం సత్కరించింది. ఈ అవార్డులకు ప్రముఖులను ఎంపిక చేసేందుకు ప్రభుత్వం ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. రాష్ట్ర సాంస్కృతిక, పర్యాటకశాఖ మాజీ మంత్రి అజ్మీరా చందులాల్ అధ్యక్షతన 11 మంది సభ్యులతో ఈ కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు.

రాష్ట్ర అవతరణ దినోత్సవం సందర్భంగా 2016, జూన్‌ 2న హెచ్.ఐ.సి.సి.లో ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు చేతులమీదుగా జ్ఞాపిక, లక్షా 116 రూపాయల నగదు, నగదు, శాలువా, ప్రశంసాపత్రం, జ్ఞాపికలతో సత్కరించాడు.

## పురస్కార గ్రహీతలు

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వం
వర్గం:పురస్కారాలు
వర్గం:తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ
వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర పురస్కారాలు
నల్లమోతు చెంచు రామానాయుడు

**నల్లమోతు చెంచు రామానాయుడు** ఉమ్మడి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ మంత్రి , భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుడు.

## ప్రాథమిక జీవితం
చెంచు రామానాయుడు ఉమ్మడి మద్రాస్ ప్రావిన్స్ లోని అవిభక్త నెల్లూరు జిల్లా కందుకూరు ప్రాంతం లోని చింతలపాలెం గ్రామంలో సంపన్న రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు.అతను  హైస్కూల్ విద్య  పూర్తి చేశాడు. వీరి సోదరి కుమారుడు పోతుల రామారావు మాజీ శాసనసభ్యుడు 

## రాజకీయ జీవితం
1935 లో అతని 20 సంవత్సరాల చింతలపాలెం సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు.1936 - 1939 వరకు జరుగుమల్లి సమితి అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. జరుగుమల్లి సమితి అధ్యక్షుడిగా పనిచేస్తున్న సమయంలోనే కందుకూరు సమితి అధ్యక్షుడు , స్నేహితుడు దివి కొండయ్య చౌదరి ప్రోద్బలంతో కాంగ్రెస్ పార్టీ లో చేరాడు. 

కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుడిగా కందుకూరు ప్రాంతంలో కీలకమైన నాయకుడిగా ఎదుగుతున్న సమయంలోనే నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన ఏ. సి. సుబ్బారెడ్డి సహకారంతో 1937 లో నెల్లూరు జిల్లా బోర్డుకు ఎన్నికై  1939-49 వరకు జిల్లా బోర్డు ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. జిల్లా బోర్డు ఉపాధ్యక్షుడిగా కావలి , కందుకూరు , ఉదయగిరి ప్రాంతాల్లో మంచి పట్టు సాధించాడు. 1949-52 వరకు నెల్లూరు జిల్లా బోర్డు అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. 

1952 లో జరిగిన ఉమ్మడి మద్రాస్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఉమ్మడి  కందుకూరు (జనరల్) నియోజకవర్గం నుంచి కాంగెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి విజయం సాధించాడు.  1955 లో కొండపి నియోజకవర్గం నుంచి మొదటి శాసనసభ్యుడిగా,  1962,1967 లలో కందుకూరు నియోజకవర్గం నుంచి  మరో రెండు పర్యాయాలు శాసనసభ్యుడిగా విజయం సాధించాడు.   

1965 -72 వరకు కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి , పి. వి. నరసింహ రావు మంత్రివర్గాలలో అటవీ , పురపాలక శాఖల మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.1970 లో ప్రకాశం జిల్లా ఏర్పాటు లో కీలకమైన పాత్ర పోషించాడు.  

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* ANDHRA_PRADESH_1967_03_01_Volume_no_11_issue_no_5

వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన రాష్ట్ర మంత్రులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
వర్గం:మద్రాసు రాష్ట్రంలో శాసన సభ్యులు
వర్గం:ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో శాసన సభ్యులు
వై. శ్రీలక్ష్మి

**ఎర్ర శ్రీలక్ష్మి** 1988 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఐఏఎస్‌ అధికారి. ఆమె  ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పురపాలక శాఖ కార్యదర్శిగా విధులు నిర్వహించింది.

## ఓబుళాపురం మైనింగ్ కేసు
కర్నాటక మాజీ మంత్రి గాలి జనార్ధన్ రెడ్డికి చెందిన ఓబుళాపురం మైనింగ్ కేసులో ఆరో నిందితురాలిగా ఉన్న ఆమె 2011లో అరెస్ట్ అయ్యింది.ఆమె 2011లో అక్రమ మైనింగు కేసులో అరెస్టవడంతో ఉమ్మడి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆమెను సస్పెండ్‌ చేసింది. శ్రీలక్ష్మి ఏప్రిల్ 2, 2013న చంచల్‌గూడ మహిళా జైలులో రిమాండ్ ఖైదీగా ఉన్న ఆమె షరతులతో కూడిన మధ్యంతర బెయిల్ తో విడుదలైంది. ఆమె జైలు నుంచి బెయిల్‌పై విడుదలయిన తర్వాత సస్పెన్షన్‌ను ప్రభుత్వం ఎత్తి వేసింది.

## డిప్యుటేషన్‌
వై.శ్రీలక్ష్మి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన 1988  బ్యాచ్‌ ఐఏఎస్‌ అధికారిణి. ఆమెను ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర విభజన సమయంలో ఆమె పోస్టల్ అడ్రస్‌ తెలంగాణలో ఉండడంతో ఆమెను తెలంగాణ రాష్ట్రానికి కేంద్రం ప్రభుత్వానికి కేటాయించింది. ఆమెను తెలంగాణలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వరంగ సంస్థల శాఖ ముఖ్యకార్యదర్శిగా నియమించింది. ఆమె 2014లో తెలంగాణ నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ కు వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమెను ఆంధ్రప్రదేశ్ కు పంపేందుకు నిరాకరించింది. ఆ నిర్ణయంపై శ్రీలక్షి కేంద్ర పరిపాలన ట్రైబ్యునల్ ను ఆశ్రయించింది. ఆమె తన సొంత రాష్ట్రం ఆంధ్రప్రదేశ్ అని దానికి సంబందించిన ఆధారాలను అందజేసింది.  క్యాట్ ను ఆశ్రయించిన ఆమె విజయం సాధించింది. క్యాట్ అదేశాలతో కేంద్రప్రభుత్వం ఆమెను ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి బదిలీ చేసింది. 

శ్రీలక్ష్మి ఆ తరువాత ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పురపాలక శాఖ కార్యదర్శిగా విధులు నిర్వహించగా 2024 జూన్ 19న ప్రభుత్వంలో జీఏడీకి(సాధారణ పరిపాలన శాఖ) అటాచ్ చేసింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* రోహిణీ సింధూరి
* యోగితా రాణా
* వి.డి. రాజగోపాల్

## మూలాలు

వర్గం:మహిళా ఐ.ఏ.ఎస్.ఆఫీసర్లు
పగ్ కుక్క

**పగ్** ('''ఆంగ్లం''':**Pug**) అనేది కుక్కల జాతి, ఇది ముడతలు, పొట్టిగా మూసిన ముఖం, వంకరగా ఉండే తోకతో శారీరకంగా విలక్షణమైన లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ జాతికి సన్నని, నిగనిగలాడే బొచ్చు ఉంటుంది, బొచ్చు వివిధ రంగులలో వస్తుంది, చాలా లేత గోధుమరంగు ( ఫాన్ ) లేదా నలుపు, కాంపాక్ట్, చదరపు శరీరం బాగా అభివృద్ధి చెందిన కండపట్టి(బలిసి)న కండరాలతో ఉంటుంది.

పగ్‌లు చైనా నుండి ఐరోపా‌ కు పదహారవ శతాబ్దంలో తీసుకువచ్చారు, పశ్చిమ యూరప్‌లో నెదర్లాండ్స్ హౌస్ ఆఫ్ ఆరెంజ్, హౌస్ ఆఫ్ స్టువర్ట్ ద్వారా ప్రాచుర్యం పొందాయి. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో, పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో, **క్వీన్ విక్టోరియా** పగ్స్‌పై మక్కువ పెంచుకుంది, దానిని ఆమె రాజకుటుంబంలోని ఇతర సభ్యులకు అందజేసింది.

పగ్స్ స్నేహశీలియైన, సున్నితమైన తోడు(పెంపకం) కుక్కలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.  అమెరికన్ కెన్నెల్ క్లబ్ జాతి వ్యక్తిత్వాన్ని "సమానమైన, మనోహరమైన" అని వర్ణిస్తుంది. కొంతమంది ప్రసిద్ధ ప్రముఖుల యజమానులతో పగ్‌లు ఇరవై ఒకటవ శతాబ్దంలో ఎక్కువ ప్రజాదరణ పొందాయి.

## బొమ్మలు
alt=A fawn pug puppy.|thumb| ఫాన్ పగ్ కుక్కపిల్ల

దస్త్రం:Pug 600.jpg|ఈ జాతికి శరీరం కింద బలమైన, నిటారుగా ఉండే కాళ్లు, తుంటిపై వంకరగా ఉండే తోక ఉంటుంది.
దస్త్రం:Pug sitting on the ground.png|ప్యూర్-పెరెడ్ పగ్స్ ప్రత్యేకమైన ముఖ ముడుతలకు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
దస్త్రం:Sad-pug.jpg|కళ్లు గుండ్రని ఆకారంతో పెద్దవిగా, ముదురు రంగులో ఉంటాయి. 
దస్త్రం:Black pug puppy.png|ఫన్ అనేది పగ్‌కు అత్యంత సాధారణ రంగు, నలుపు, వెండి, నేరేడు పండు, ఫాన్ రంగుల్లో ఉన్నాయి .

thumb| పగ్ హెడ్ 2003 (ఎడమ), 1927 (కుడి) పోలిక
thumb| అధిక బరువు కలిగిన పగ్
కుడి|thumb| పగ్‌లో పొడుచుకు వచ్చిన కళ్ళు

దస్త్రం:Jan Wyck (1645-1700) - A Dutch Mastiff (called 'Old Vertue'^) with Dunham Massey in the Background - 932341 - National Trust.jpg
దస్త్రం:LesPortraits de MM. De Béthune Jouant avec un Chien-François-Hubert Drouais-BMA.jpg|1761 లో పగ్‌తో మార్క్విస్ డి బాతున్ పిల్లలు
దస్త్రం:Henry Bernard Chalon - A favorite pug (1802).jpg|ఒక మగ పగ్, 1802
దస్త్రం:François van der Donckt - Portrait of Sylvie de la Rue - WGA06589.jpg|సిల్వి డి లా రూ చిత్రం, దాదాపు 1810
దస్త్రం:James Tissot - Young Lady in a Boat.jpg|1870
దస్త్రం:152. Pugs.JPG|1859 
దస్త్రం:Pug from 1915.JPG|1915 నుండి పగ్.
దస్త్రం:Top Dog (6199778183).jpg|పగ్ ఫోటో, 1900. దాని చిన్న తల, పొడవైన కాళ్ళను గమనించండి.
దస్త్రం:Carl Reichert Mops.jpg|కార్ల్ రీచర్ట్ ద్వారా ఒక పగ్. (1836-1918)


## ఇవి కూడా చూడండి

* జర్మన్ షెపర్డ్

## మూలాలు

వర్గం:కుక్కలు
వర్గం:క్షీరదాలు
నీతో (సినిమా)

బాలు శర్మ దర్శకత్వం వహించిన తెలుగుచలనచిత్రం.ఈ సినిమాలో అభిరామ్ వర్మ, సాత్విక రాజ్ ముఖ్య పాత్రలో నటించగా వివేక్ సాగర సంగీతం అందించారు.
## తారాగణం
*అభిరామ్ వర్మ (వరుణ్)
*సాత్విక రాజ్ (మేఘన)
*రాజీవ్ కనకాల
*రవి వర్మ
*సుజిత్ అక్కినేపల్లి
*నేహా కృష్ణ
*కావ్య రామన్ 

## సాంకేతిక వర్గం

* రచన, దర్శకత్వం: బాలుశర్మ 
* సంగీతం: వివేక సాగర 
* ఛాయా గ్రహణం: సుందర్ రామ్ 
* కూర్పు: కె.వెంకటేష్ 
* నిర్మాత: ఎ. వి. ఆర్ స్వామి, ఎం. ఆర్ కీర్తన, స్నేహాల్ 
* విడుదల:2022.

## మూలాలు


## బాహ్య లంకెలు

*
భగత్ సింగ్ కొష్యారి

**భగత్ సింగ్ కోష్యారి** (జననం:1942 జూన్ 17) ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రానికి చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు  మహారాష్ట్ర 22వ గవర్నర్‌గా 2019 సెప్టెంబరు 5  నుండి ఫిబ్రవరి 17 వరకు  పనిచేసాడు. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ అనుభవజ్ఞుడైన కోష్యారి బీజేపీ జాతీయ ఉపాధ్యక్షుడిగా, ఉత్తరాఖండ్‌కు పార్టీ 3వ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. అతను 2001 నుండి 2002 వరకు ఉత్తరాఖండ్ (గతంలో ఉత్తరాంచల్) 2వ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశాడు. 

ఆ తర్వాత 2002 నుండి 2003 వరకు ఉత్తరాఖండ్ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా పనిచేశాడు. ఉత్తర ప్రదేశ్ శాసనసభలో (ఉత్తరాఖండ్ ఉన్నప్పుడు) శాసనమండలి సభ్యుడుగా కూడా పనిచేశాడు. (అవిభక్త ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో భాగంగా ఉత్తరాఖండ్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్‌లో కొనసాగింది) ఉత్తరాఖండ్ శాసనసభలో ఎమ్మెల్యేగా ఉన్నారు. 

తరువాత అతను ఉత్తరాఖండ్ నుండి 2008 నుండి 2014 వరకు రాజ్యసభలో ఎంపీగా పనిచేశాడు ఆ తర్వాత నైనిటాల్-ఉధంసింగ్ నగర్ నుండి 16వ లోక్‌సభలో ఎంపీగా పనిచేశాడు, వరుసగా. రాష్ట్ర శాసనసభ, జాతీయ పార్లమెంటు ఉభయ సభలకు ఎన్నికైన ఘనతను సంపాదించాడు.

## తొలినాళ్లలో
1982 జూన్ 17న ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్ర బాగేశ్వర్ జిల్లా పాలాదురా చేతంగర్హ్లో గోపాల్ సింగ్ ఇంకా మోతీ దేవికి  దంపతులకు ఒక రాజపుత్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. 

అల్మరా లోని ఆల్మోరా కళాశాల నుండి ఆంగ్ల భాషలో పీజీ పట్టా పొందాడు.  కళాశాలలో విద్యార్థిగా ఉండే రోజుల్లో 1961 నుండి 1962 వరకూ ఊ అల్మోరా కళాశాల విద్యార్థి సంఘం అధ్యక్షుడిగా ఉండేవాడు. 

చదువు పూర్తయ్యాక జర్నలిస్టుగా ఉపాధ్యాయుడిగా తన వృత్తి జీవితం కొనసాగించాడు.  ఉత్తరప్రదేశంలోని ఎటా జిల్లా లోని రాజా ఇంటర్మీడియట్ కళాశాలలో లెక్చరర్ గా పనిచేసాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1942 జననాలు
వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర గవర్నర్లు
దీప్ నారాయణ్ సింగ్

**దీప్ నారాయణ్ సింగ్**, బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన  స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు. బీహార్ రాష్ట్ర మాజీ ముఖ్యమంత్రి. 

## జననం
నారాయణ్ సింగ్ 1894, నవంబరు 25న బీహార్‌ రాష్ట్రంలోని పురంతంద్‌లో జన్మించాడు.

## ఉద్యమం
భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు.

## రాజకీయరంగం
ఇతడు భారత రాజ్యాంగం రాయడానికి భారత రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యుడిగా ఎన్నికైయ్యాడు. స్వతంత్ర దేశంగా భారతదేశపు మొదటి పార్లమెంట్‌లో భాగంగా పనిచేశాడు, బీహార్ శాసనసభ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. జాతీయవాదులైన రాజేంద్రబాబు, అనుగ్రహ బాబు, శ్రీ బాబులతో సన్నిహాత సంబంధాలను కలిగి ఉన్నాడు. కృష్ణ సింగ్ తర్వాత బీహార్ ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మరణం
నారాయణ్ సింగ్ తన 83వ ఏట బీహార్ లోని హాజీపూర్ లో మరణించాడు.

## గుర్తింపు
ఆర్కియాలజీ, మ్యూజియం డైరెక్టరేట్ ఆధ్వర్యంలో 1979లో బీహార్‌లోని హాజీపూర్‌లో నారాయణ్ సింగ్ గౌరవార్థం ఒక మ్యూజియం కూడా స్థాపించబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:1894 జననాలు
వర్గం:1977 మరణాలు
వర్గం:బీహార్ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:బీహార్ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:బీహార్ రాజకీయ నాయకులు
రామనాథ్ గోయెంకా

**రామ్‌నాథ్ గోయెంకా** (1904 ఏప్రిల్ 22 - 1991 అక్టోబరు 5) భారతీయ వార్తాపత్రిక ప్రచురణకర్త. ఆయన 1932లో ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ను ప్రారంభించాడు. ఆంగ్లం, ఇంకా వివిధ ప్రాంతీయ భాషా ప్రచురణలతో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ గ్రూప్‌ను స్థాపించాడు. 2000లో, ఇండియా టుడే మ్యాగజైన్, "భారతదేశాన్ని తీర్చిదిద్దిన 100 మంది వ్యక్తుల" జాబితాలో ఆయనను పేర్కొంది. భారతదేశంలో ఆయన పేరు మీదుగా జర్నలిజం రంగంలో కృషి చేసిన వారికి *రామనాథ్ గోయెంకా ఎక్సలెన్స్ ఇన్ జర్నలిజం* అవార్డులు ప్రదానం చేస్తున్నారు. 

## జీవితం తొలిదశ
రామ్‌నాథ్ గోయెంకా ఏప్రిల్ 3, 1904 న  బీహార్‌లోని దర్భంగా పట్టణంలో బసంత్‌లాల్ గోయెంకాకు జన్మించాడు. బెనారస్ విశ్వవిద్యాలయంలో (వారణాసి) లో చదువుకున్నాడు. అతని కుటుంబం 1922లో నూలు, జనపనారలో వ్యాపారం చేయటానికి మద్రాస్ (ఇప్పుడు చెన్నై)కి వెళ్లారు.

## జీవిత గమనం
అతను 23 పెరియా నాయకర్ వీధిలో తన స్వంత ప్రాంతమైన మాండవా సమీపంలోని గ్రామం నుండి వచ్చిన చౌధరీల కుటుంబంలో ఆశ్రయం పొందాడు. భారతదేశ అత్యవసర కాలంలో, ఇందిరాగాంధీని వ్యతిరేకిస్తూ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిలబడ్డ కొద్దిమంది స్వతంత్ర వ్యాపారవేత్త, పాత్రికేయులలో రామ్‌నాథ్ గోయెంకా ఒకరు. అతను తీర్థయాత్రకు తరుచూ తిరుమల తిరుపతి వెళ్లేవాడు.

## రాజకీయ జీవితం
1930వ దశకంలో గోయెంకా బ్రిటన్ నుండి స్వాతంత్ర్యం కోసం మహాత్మా గాంధీ పోరాటంలో చేరాడు. తరువాత జవహర్ లాల్ నెహ్రూ నేతృత్వంలోని భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ మద్దతుదారుగా మారాడు. 1971లో విదిశ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి నుండి లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. గోయెంకా జయప్రకాశ్ నారాయణ్‌కి ప్రధాన మంత్రి పదవికి ఉత్సాహంగా మద్దతు ఇచ్చినందుకు ప్రతీకారంగా, గోయెంకా  ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ సంస్థపై 1975లో ప్రధాన మంత్రి ఇందిరాగాంధీ విధించిన జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితిలో అత్యంత కఠినంగా జరిమానా విధించింది. సెన్సార్‌షిప్ ఎత్తివేయబడిన వెంటనే, గోయెంకా వార్తాపత్రికలు బలవంతపు స్టెరిలైజేషన్‌లు, అత్యంత పేదల సామూహిక పునరావాసాలు, విస్తృతమైన అవినీతి, రాజకీయ అరెస్ట్‌లపై వరుసగా బహిర్గతాలను ప్రచురించాయి. ఈ నివేదికలు 1977 లో ఇందిరాగాంధీ ఓటమి, జనతా పార్టీ ఎదుగుదలలో కీలక అంశాలకు దారితీసాయి. ఆమె తిరిగి ఎన్నికైనప్పుడు (1980), ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పన్ను, ఆస్తి ఉల్లంఘన నోటీసులతో డీలాగ్ చేసింది.1984 లో ఆమె హత్యకు గురైనతరువాత రాజీవ్ గాంధీతో సంధి కుదిరింది. 

## ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ చీలిక
1997లో రామ్‌నాథ్ గోయెంకా వారసులు ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ గ్రూప్‌ని రెండు సంస్థలుగా విభజించారు. ఉత్తర విభాగం వివేక్ గోయెంకా నియంత్రణలో ఉంది. అయితే దక్షిణ భాగం మనోజ్ సాంతాలియా కుటుంబ శాఖకు వెళ్లింది.

## మరణం
గోయెంకా 1991 అక్టోబరు 5న ముంబైలో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:5వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:1991 మరణాలు
వర్గం:1904 జననాలు
వర్గం:ప్రచురణకర్తలు
వర్గం:ప్రచురణ సంస్థలు
వర్గం:జర్నలిజం
వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:పాత్రికేయులు
వర్గం:వ్యాపారవేత్తలు
వర్గం:వ్యాపార సంస్థలు
వర్గం:పార్లమెంటు సభ్యులు
వర్గం:రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:రాజకీయ విశ్లేషకులు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
సి.ఆర్. అయ్యున్ని

**చలక్కల్ రప్పై అయ్యున్ని (సి.ఆర్. అయ్యున్ని)** (1891–1961) కొచ్చిన్ రాజ్యంలో ప్రముఖ మంత్రి, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. కేరళలోని త్రిసూర్ లో న్యాయవాదిగా పనిచేశాడు. అతను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ లో సభ్యుడు. 1954 లో జరిగిన మొదటి భారతీయ సాధారణ ఎన్నికల తర్వాత పార్లమెంటు సభ్యుడిగా కూడా పనిచేశాడు. అతను, అతని భార్యతో కలిసి శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. ఇలా ఎన్నికైన మొదటి జంట వీరిదే.
## జననం, విద్య
అయ్యున్ని 15 అక్టోబర్ 1891 న జన్మించాడు. అతని తండ్రి శ్రీ రప్పాయి. అతను త్రిచూర్ మహారాజా కళాశాలలో పాఠశాల విద్యను, ఎర్నాకుళం మద్రాస్ క్రిస్టియన్ కళాశాలలో ఉన్నత విద్యను, మద్రాస్ లోని త్రివేండ్రంలో న్యాయవాద విద్యను పూర్తి చేశాడు.
## రాజకీయ జీవితం
అతను కాంగ్రెస్ కార్యకలాపాలతో పాటు త్రిచూర్‌లో న్యాయవాదిగా పని కూడా చేశాడు. క్యాథలిక్ సిరియన్ బ్యాంక్ లిమిటెడ్, మలబార్ బ్యాంక్, కొచ్చిన్ రిజర్వ్ బ్యాంక్, ఇండియన్ ఇన్సూరెన్స్, బ్యాంకింగ్ కార్పొరేషన్ వంటి బ్యాంకింగ్ సంస్థలను ప్రోత్సహించడంలో ఆయన చాలా ప్రసిద్ధి చెందాడు. త్రిచూర్ మున్సిపాలిటీ ఛైర్మన్, త్రిచూర్ బార్ అసోసియేషన్ ప్రెసిడెంట్, సివిల్ లిబర్టీస్ యూనియన్ ప్రెసిడెంట్, మేనేజింగ్ కమిటీ చైర్మన్, ఇండో-మెర్కంటైల్ బ్యాంక్, కొచ్చిన్ రాష్ట్రంలో రెవెన్యూ మంత్రి, కెపిసిసి సభ్యుడు, కొచ్చిన్ డిసిసి సభ్యుడు వంటి ఇతర చాలా రకాలైన బాధ్యతలు ఆయ్యున్ని నిర్వహించాడు.
## మరణం
అయ్యున్ని 21 అక్టోబర్ 1961 న తుది శ్వాస విడిచాడు.
## మూలాలు


వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:కేరళ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:రాజకీయ నాయకులు
గాంధీ భవన్, ఛండీగఢ్

కుడి|thumb| గాంధీ భవన్
**గాంధీ భవన్** భారతదేశంలోని చండీగఢ్ నగరంలో గల ముఖ్యమైన స్థలం.   మోహన్ దాస్ కరంచంద్  గాంధీ    సంభాషణలు,  రచనల అధ్యయనానికి ఈ కేంద్రం అంకితమైంది. దీనిని లే కర్బూజియె బంధువు ఐన పియరీ జెన్నెరెట్ అనే వాస్తుశిల్పి  రూపొందించాడు.  

## రూపకల్పన
ఇది నీటి కొలను  మధ్యలో ఉన్న ఒక ఆడిటోరియం హాల్. వాస్తుశిల్పి  నిర్మించిన కుడ్యచిత్రం ప్రవేశద్వారం వద్ద సందర్శకులను పలకరిస్తుంది. ప్రవేశద్వారం వద్ద ఆంగ్లంలో "ట్రూత్ ఈజ్ గాడ్" అని ఉంది. దీని అర్థం  "సత్యమే దేవుడు" . ప్రస్తుతం ఇక్కడ గాంధీజీకి సంబంధించిన అనేక పుస్తకాలు అందుబాటులో కలవు.

## మూలాలు

వర్గం:గాంధేయవాదం