అర్నాల కోట

**అర్నాల కోట** భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని బస్సేన్‌కు ఉత్తరాన సుమారు 13 కి.మీ (8 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న అర్నాల ఓడరేవు పట్టణానికి సమీపంలో ఉన్న ఒక చిన్న ద్వీపంలో నిర్మించబడింది. ఇది ఒక ద్వీప కోట కాబట్టి, దీనిని జలదుర్గ్ లేదా జంజీరే-అర్నాల అని కూడా పిలుస్తారు. ప్రస్తుత కోటను నిర్మించిన మరాఠాలు దీనిని జంజీరే అర్నాల అని పిలిచేవారు.

ఈ కోట సమీపంలో ఉత్తర కొంకణ్‌లోని వైతర్న నది సముద్రంలో కలుస్తుంది, దీనివల్ల ఇక్కడి నుండి మొత్తం అఖాతాన్ని వీక్షించవచ్చు.

మహారాష్ట్రలోని ఈ కోటను భారత ప్రభుత్వం 1909 మే 26న జాతీయ సంరక్షిత స్మారక చిహ్నంగా ప్రకటించింది.
## చరిత్ర
పోర్చుగీసు వారు 1530లో వైతర్ణ నది ముఖద్వారం వద్ద వ్యూహాత్మకంగా ఉన్న ఆ ద్వీపంలో ఒక బురుజును (మార్టెల్లో టవర్) నిర్మించారు. 1530లలో పోర్చుగీసు వారు ఫోర్ట్ బాసిన్ ప్రధాన కార్యాలయం కలిగిన తీరప్రాంతంలో తమ కార్యకలాపాలను స్థాపించారు, త్వరలో ద్వీపంపై నియంత్రణ సాధించారు. పోర్చుగీస్ కెప్టెన్ ఆఫ్ బాసిన్ ఈ ద్వీపాన్ని పోర్చుగీస్ ప్రభువుకు విరాళంగా ఇచ్చాడు, అతను 700-x-700-అడుగుల ( మీ × 210 మీ) కోట నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించాడు. ఆ ప్రభువు కోటను ఎన్నడూ పూర్తి చేయలేదు. అయినప్పటికీ, ఇది రెండు శతాబ్దాల పాటు పోర్చుగీసు నియంత్రణలో ఉండిపోయింది-వారు దీనిని ఉత్తర కొంకణ్ తీరం వెంబడి నౌకాయానం మరియు నౌకాయానాన్ని నియంత్రించడానికి ఉపయోగించారు.

17వ శతాబ్దం చివరలో మరియు 18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, మొఘల్ సామ్రాజ్యం సుదీర్ఘ పోరాటం తరువాత, మరాఠా సమాఖ్య ఈ ప్రాంతంలో ఆధిపత్యం చెలాయించింది. 1737లో అప్పటి పేష్వా మొదటి బాజీ రావు పోర్చుగీసుల నుండి బాసిన్ కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి తన సోదరుడు చిమాజీ అప్పా పంపాడు. వసాయి యుద్ధం విజయం సాధించిన తరువాత, అతని సైన్యాధిపతి శంకర్జీ పంత్, పోర్చుగీస్ ప్రయోజనాలపై దాడి చేయడంలో మరాఠా నావికాదళానికి వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత ఉన్నందున, అర్నాల ద్వీపంపై దాడి చేయమని చిమాజీని ఒప్పించాడు. గోవింద్జీ కాసర్, మానాజీ అగ్రే నేతృత్వంలోని మరాఠా నావికాదళం సమన్వయంతో వారి మొదటి దాడిని పోర్చుగీస్ నావికాదళం ఓడించింది. 1737 మార్చి 28న కోటపై జరిగిన రెండవ దాడి పోర్చుగీసు వారిని ఆశ్చర్యానికి గురిచేసి, ద్వీపాన్ని విడిచిపెట్టేలా చేసింది. అప్పుడు పేష్వా బాజీరావు I, ద్వీపంలో కొత్త కోటను నిర్మించమని శంకరజీని ఆదేశించాడు. కోటకు 10 బురుజులు ఉండగా, ప్రస్తుతం ఒకటి మాత్రమే నిలబడి ఉంది. కోట ఉత్తర ప్రవేశద్వారం వద్ద, కోట నిర్మాణం గురించిన సమాచారం ఉన్న ఒక ఫలకం లేదా శిలాలేఖ్ ఉంది. పోర్చుగీసు వారు నిర్మించిన బురుజు ఇప్పటికీ ఆ ద్వీపం పశ్చిమ చివరన నిలబడి ఉంది.

మొదటి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం సమయంలో 1781 జనవరి 18న బ్రిటిష్ వారు ఈ కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. సాల్బాయి ఒప్పందం నామమాత్రంగా అర్నాల, బాస్సియన్ కోటలను మరాఠాలకు తిరిగి ఇచ్చింది. 1817 వరకు మరాఠాలు ఈ కోటను నియంత్రించారు.

మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధ సమయంలో, కోటను చాలా కష్టపడి రక్షించినప్పటికీ, మరాఠాలు చివరకు కోటను బ్రిటిష్ వారి ఉన్నత నౌకాదళ శక్తికి అప్పగించాల్సి వచ్చింది. పూనా ఒప్పందం ప్రకారం బ్రిటిష్ వారు అధికారికంగా కోటలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

ప్రస్తుతం, కోట శిథిలావస్థలో ఉంది.

## ఫీచర్లు

 
### నీటి నిల్వలు. పుణ్యక్షేత్రాలు
కోట లోపల పెద్ద అష్టభుజి మంచినీటి జలాశయం ఉంది. దాని గోడల లోపల అంబకేశ్వర్, భవానీ, శివాలయాలు, అలాగే షాహాలీ,  హజ్జీ అలీ సమాధులు కూడా ఉన్నాయి. శ్రీనీతి ఆనంద్ యొక్క 'పాడుకా' లేదా పవిత్ర చెప్పులు కోట తూర్పు ముఖభాగంలో ఒక గోపురంలో ఉంచబడ్డాయి.

### ప్రవేశం
కోట ప్రధాన ద్వారం దాదాపు ఉత్తర దిశగా ఉంది.

ఘనమైన రాతి ద్వారం శరభాలు, ఏనుగుల చిత్రాలతో అలంకరించబడింది.

### ప్రాకారాలు & గోడలు
బాహ్య ప్రాకారాలు చాలా మంచి స్థితిలో ఉన్నాయి,  బయటి గోడల వెంట సుమారు మూడు మీటర్ల వెడల్పు గల మార్గం ఉంది.

### దక్షిణ వాచ్ టవర్
ప్రధాన కోటకు సుమారు 550 మీటర్ల దూరంలో, ద్వీపం దక్షిణపు చివరన ఒక ఒంటరి మార్టెల్లో గోపురం ఉంది . ఈ గోపురానికి ప్రవేశ ద్వారం లేదు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* మహారాష్ట్రలోని కోటల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:కోటలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర కోటలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రాంతాలు