బీదర్ ముట్టడి

**[[బీదర్]] ముట్టడి** (మార్చి 1657) అనేది బీదర్ కోట (ప్రస్తుత కర్ణాటకలోని బీదర్ నగరంలో) ఇరవై ఏడు రోజుల ముట్టడి, ఇది బీజాపూర్ సుల్తానేట్ వ్యతిరేకంగా మొఘల్ సామ్రాజ్యం ద్వారా ఆక్రమించబడింది. తన తండ్రి షాజహాన్ పాలనలో మొఘల్ యువరాజు ఔరంగజేబు నేతృత్వంలో ఈ ముట్టడి జరిగింది, అదే సంవత్సరం బీజాపూర్ సుల్తానేట్ పై ఆయన విస్తృత దండయాత్రకు ఇది ప్రారంభ సైనిక ఘర్షణ. ఈ సైనిక శిబిరానికి నగర గవర్నర్ సిద్ది మర్జాన్ నాయకత్వం వహించాడు, అతను చివరికి లొంగిపోయి, అతని గాయాలతో మరణించాడు. ఈ ముట్టడి మొఘల్ విజయం, బీజాపూర్ షాజహాన్‌తో శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. బీదర్ నగరం మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి అప్పగించబడింది, తద్వారా దక్కన్‌లో మొఘల్ నియంత్రణలోకి వచ్చిన తొలి నగరాలలో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది.

## నేపథ్యం
1619లో ఇబ్రహీం ఆదిల్ షా II బీదర్ సుల్తానేట్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని బరీద్ షాహీ రాజవంశాన్ని అంతం చేసినప్పటి నుండి బీదర్ నగరం బీజాపూర్ సుల్తానేట్ నియంత్రణలో ఉంది. ఇబ్రహీం ఆదిల్ షా సిది మర్జాన్ లేదా మాలిక్ మర్జాన్ అనే అబిస్సినియన్‌ను నగర  బీజాపూర్ సుల్తానేట్  నియమించాడు. ఆయన సుమారు ముప్పై సంవత్సరాలు నగరాన్ని పరిపాలించారు, ఆయన హయాంలో బీదర్ కోట విస్తృతమైన కోట నిర్మాణం, మరమ్మతులకు గురైంది. సుల్తానేట్ ఈశాన్య సరిహద్దులో ఉన్న బీదర్, దాని కోటకు వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత ఉండేది.

1652లో, మొఘల్ యువరాజు ఔరంగజేబు, పాలిస్తున్న చక్రవర్తి షాజహాన్ కుమారుడు, దక్కన్ ప్రాంతంలోని అన్ని మొఘల్ భూభాగాలకు గవర్నర్‌గా దక్కన్ వైస్రాయ్ రెండవసారి నియమించబడ్డాడు. మొఘల్ భూభాగాన్ని దక్షిణం వైపు విస్తరించడానికి, దక్కన్ ప్రావిన్సులను మరింత సుసంపన్నం చేయడానికి దక్కన్ సుల్తానేట్‌లను విలీనం చేయాలని ఔరంగజేబు వాదించాడు; ఆ సమయంలో మొఘల్-దక్కన్ భూభాగాలు ఔరంగజేబు రాచరిక స్థావరాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి అవసరమైన ఆదాయాన్ని ఇవ్వలేదు. పాలక సుల్తాన్ ముహమ్మద్ ఆదిల్ షా మరణం తరువాత బీజాపూర్‌ను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఔరంగజేబు, ద్రోహి అయిన మొఘల్ వజీర్ మీర్ జుమ్లా ప్రణాళికలు రచిస్తున్నారు,  ఔరంగజేబు బీజాపూర్‌లోని ప్రభువులకు, సేనాధిపతులకు లంచాలు ఇచ్చి పక్షం మార్చుకుంటున్నాడు. 1656 నవంబర్‌లో సుల్తాన్ మరణించాడు; ఆయన వారసుడు అలీ ఆదిల్ షా II కేవలం పద్దెనిమిదేళ్ల వయస్సులో ఉన్నాడు, రాజసభలో ఒక క్లిష్టమైన పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నాడు. 1656 నవంబర్ 26న షాజహాన్ ఔరంగజేబు బీజాపూర్ భూభాగంపై దాడి చేయడానికి అనుమతించాడు. 1657 జనవరి 18న ఔరంగజేబు దక్కన్ మొఘల్ రాజధాని ఔరంగాబాద్ చేరుకున్నాడు. తన కుమారుడు ముహమ్మద్ ముఅజ్జం, జనరల్స్ మీర్ జుంలా, ఇఫ్తికార్ ఖాన్‌లతో కలిసి , బీజాపూర్‌పై దాడి చేసే మార్గంలో మొదటి మజిలీ అయిన బీదర్ వైపు అతను కవాతు ప్రారంభించాడు.

## ముట్టడి
ఔరంగజేబు, అతని సైన్యం ఫిబ్రవరి 28న బీదర్ చేరుకుని, మార్చి 2న కోటను ముట్టడించడం ప్రారంభించారు. కోట వద్ద సిద్ది మర్జాన్  సైనిక స్థావరంలో 1,000 మంది అశ్వికదళం, 4,000 మంది పదాతిదళం ఉన్నారు. ముట్టడి జరిగిన మొదటి కొన్ని రోజుల్లో, మొఘల్ సైన్యం కోట కందకం వరకు కందకాలను తవ్వగలిగింది, ఆ తరువాత వారు కందకాన్ని నింపారు. కోట సైనిక దళం, సిద్ధి మర్జాన్ పంపిన దాడుల నుండి తీవ్రమైన కాల్పులు జరుగుతున్నప్పటికీ వారు దీనిని సాధించారు. ఆ తర్వాత మొఘల్ ఫిరంగి దళం రెండు బురుజులను, దిగువ గోడలోని ఒక భాగాన్ని ధ్వంసం చేయగలిగింది. మార్చి 29న ఒక మొఘల్ బృందం గోడను ఎక్కి రక్షక దళాలపై రాకెట్లను ప్రయోగించింది. ఇది అనుకోకుండా కోటలోని మందుగుండు సామగ్రి నిల్వను పేల్చివేసింది, ఆ పేలుడులో సిద్ధి మర్జాన్, ఆయన కుమారులు గాయపడ్డారు. మొఘలులు అప్పుడు కోటపై దాడి చేసి, ఔరంగజేబు విజయ ఊరేగింపులో కోటలోకి ప్రవేశించాడు. సిద్ది మర్జాన్ కోటను లొంగదీసుకుని, ఇరవై ఏడు రోజుల పోరాటం తర్వాత ముట్టడిని ముగించాడు. సిద్ది మర్జాన్ తరువాత ఏప్రిల్ 1న గాయాలతో మరణించాడు.

ముట్టడి కొనసాగుతున్న సమయంలో, బీజాపూర్ సుల్తానేట్ ప్రధానమంత్రి ఖాన్ ముహమ్మద్ నాయకత్వంలో ఒక సహాయక దళాన్ని పంపింది, కానీ ఈ దళం బీదర్‌కు చేరుకోకముందే వెనుదిరిగింది.

## పరిణామం
ఏప్రిల్ 18న, ఔరంగజేబు బీదర్‌ను సందర్శించి, బీదర్ కోటలోకి తిరిగి ప్రవేశించాడు. కోటలోని ప్రధాన మసీదు అయిన సోలా ఖంబా మసీదు, నగరంపై మొఘల్ సార్వభౌమత్వాన్ని సూచిస్తూ షాజహాన్ పేరిట ఆయన ఖుత్బా పఠించారు. ఆయన కోట నుండి 12 లక్షల రూపాయలు, 230 తుపాకులు, 8 లక్షల రూపాయల విలువైన మందుగుండు సామగ్రిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

బీదర్ లొంగిపోయిన రెండు నెలల తర్వాత ఔరంగజేబ్ కళ్యాణి కోటను విజయవంతంగా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు , కానీ షాజహాన్ బీజాపూర్‌తో మధ్యవర్తిత్వం వహించిన శాంతి ఒప్పందం ద్వారా అతని బీజాపూర్ దండయాత్ర అర్ధాంతరంగా ముగిసింది.ఈ ఒప్పందం ప్రకారం బీదర్, పరేందా, కళ్యాణిలను అప్పగించారు. బీదర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. జఫరాబాద్ (అక్షరాలా ' విజయ నగరం') అని పేరు మార్చబడింది, ఇది మొఘల్ నియంత్రణలోకి వచ్చిన దక్కన్‌లోని తొలి నగరాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. తరువాత బీదర్ వద్ద ముద్రించిన మొఘల్ నాణేలపై ఈ పేరు కనిపిస్తుంది. ముట్టడిలో పాల్గొన్న ఇఫ్తికార్ ఖాన్‌ను బీదర్ మొదటి మొఘల్ గవర్నర్‌గా నియమించారు. నిజాం పరిపాలనలో ఉన్న దక్కన్‌లో భాగమయ్యే వరకు బీదర్ నగరం మొఘల్ నియంత్రణలో ఉండి, గవర్నర్ లచే నిర్వహించబడుతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడి (1561-1562)
## మూలాలు

వర్గం:చరిత్ర
వర్గం:యుద్ధాలు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర