భారత యువజన వ్యవహారాలు, క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ

యువజన వ్యవహారాలు & క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ భారతదేశంలోని యువజన వ్యవహారాల శాఖ & క్రీడల శాఖను నిర్వహించే భారత ప్రభుత్వ శాఖ. మన్సుఖ్ మాండవియా ప్రస్తుతం యువజన వ్యవహారాలు & క్రీడల మంత్రిగా ఉన్నారు, అతని తర్వాత సహాయ మంత్రిగా రక్షా ఖడ్సే ఉన్నారు.

అర్జున అవార్డు & మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న అవార్డులతో సహా వివిధ విభాగాలలో వార్షిక జాతీయ యువజన అవార్డులు, జాతీయ క్రీడా అవార్డులను కూడా మంత్రిత్వ శాఖ అందిస్తుంది.

## చరిత్ర
1982 ఆసియా క్రీడలు న్యూఢిల్లీ నిర్వహించే సమయంలో ఈ మంత్రిత్వ శాఖను క్రీడల శాఖగా ఏర్పాటు చేశారు . అంతర్జాతీయ యువజన సంవత్సరం, 1985 వేడుకల సందర్భంగా దీని పేరు యువజన వ్యవహారాలు & క్రీడల శాఖగా మార్చబడింది. ఇది 2000 మే 27న ప్రత్యేక మంత్రిత్వ శాఖగా మారింది. తదనంతరం, 2008లో, మంత్రిత్వ శాఖ యువజన వ్యవహారాల శాఖ మరియు శాఖగా విభజించబడింది. ఇద్దరు వేర్వేరు కార్యదర్శుల ఆధ్వర్యంలో క్రీడలు .

## యువజన వ్యవహారాల శాఖ
స్పోర్ట్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ వలె కాకుండా, డిపార్ట్‌మెంట్ యొక్క అనేక విధులు విద్య, ఉపాధి & శిక్షణ, ఆరోగ్యం మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ వంటి ఇతర మంత్రిత్వ శాఖలకు సంబంధించినవి కాబట్టి ఇది యువత నిర్మాణానికి ఫెసిలిటేటర్‌గా ఎక్కువగా పనిచేస్తుంది.

### యువత నిర్వచనం
ఐక్యరాజ్యసమితి " యువత "ని 15–24 సంవత్సరాలుగా నిర్వచించింది  మరియు కామన్వెల్త్‌లో ఇది 15–29 సంవత్సరాలు. ఈ అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా మరింత నిర్వచనాన్ని ఉపయోగించడానికి, డ్రాఫ్ట్ NYP 2012 నిర్వచనాన్ని 13–35 సంవత్సరాల నుండి 16–30 సంవత్సరాలకు మారుస్తుంది.  డ్రాఫ్ట్ NYP 2012 16-30 సంవత్సరాల వయస్సు బ్రాకెట్‌ను మూడు గ్రూపులుగా విభజించాలని యోచిస్తోంది.

### సంస్థలు

* నెహ్రూ యువ కేంద్ర సంఘటన్ 
* రాజీవ్ గాంధీ నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ యూత్ డెవలప్‌మెంట్

### కార్యక్రమాలు

* రాష్ట్రీయ యువ సశక్తికరణ్ కార్యక్రమం: పథకాల విలీనం (నేషనల్ యూత్ కార్ప్స్, యూత్ హాస్టల్స్ మొదలైనవి)
* యువత కౌమార అభివృద్ధి కోసం జాతీయ కార్యక్రమం (NPYAD) : 2008-09 
* జాతీయ సేవా పథకం (NSS)
* నేషనల్ యూత్ కార్ప్స్ 
* ఇంటర్నేషనల్ యూత్ ఎక్స్ఛేంజ్ ప్రోగ్రామ్ 
* జాతీయ యువజనోత్సవం 
* అర్బన్ స్పోర్ట్స్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ స్కీమ్ (USIS) : 2010–11లో మౌలిక సదుపాయాలు మెరుగుదలలకు నిధులను అందించడానికి ఒక పైలట్ ప్రాజెక్ట్ 
* పంచాయతీ యువ క్రీడా ఔర్ ఖేల్ అభియాన్ 
* స్కౌటింగ్ & గైడింగ్ ప్రచారం: భారత్ స్కౌట్స్ అండ్ గైడ్స్ (BSG), హిందుస్థాన్ స్కౌట్ అండ్ గైడ్ (HSG) స్కౌట్ గైడ్ ఆర్గనైజేషన్ (SGO) జాతీయ ప్రధాన కార్యాలయం స్కౌటింగ్ రంగంలో అత్యున్నత సంస్థగా భారత ప్రభుత్వంచే గుర్తించబడింది. 
* యూత్ హాస్టల్స్

### అవార్డులు

* నేషనల్ యంగ్ లీడర్స్ అవార్డ్స్ (NYLA)
* టెన్జింగ్ నార్గే నేషనల్ అడ్వెంచర్ అవార్డు
* జాతీయ యువజన అవార్డులు
* జాతీయ సేవా పథకం (NSS) అవార్డులు
* అత్యుత్తమ యూత్ క్లబ్‌లకు అవార్డులు (NYKS) 

## క్రీడల విభాగం
డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్పోర్ట్స్ అనేది భారత ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలోని యువజన వ్యవహారాలు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ విభాగం. ఇది 2008 ఏప్రిల్ 30న సృష్టించబడింది. వారు FIFA U-17 ప్రపంచ కప్‌ను భారతదేశానికి తీసుకురావడంలో కూడా సహాయపడ్డారు. క్రీడా మంత్రిత్వ శాఖ సలహాదారులు - రాహుల్ రానా (డూన్ స్కూల్) మరియు అర్జున్ దేవాన్ (ది లారెన్స్ స్కూల్) ఇందులో ఎక్కువ భాగం పోషించారు.

### సంస్థలు

* స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా 
* జాతీయ క్రీడా విశ్వవిద్యాలయం
* నేషనల్ యాంటీ డోపింగ్ ఏజెన్సీ (NADA)  
* లక్ష్మీబాయి నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫిజికల్ ఎడ్యుకేషన్
* నేషనల్ డోప్ టెస్టింగ్ లాబొరేటరీ

నేతాజీ సుభాష్ నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్పోర్ట్స్ (NSNIS)

### అవార్డులు

* ద్రోణాచార్య అవార్డు
* అర్జున అవార్డు
* ధ్యాన్ చంద్ అవార్డు
* మేజర్ ధ్యాన్ చంద్ ఖేల్ రత్న
* రాష్ట్రీయ ఖేల్ ప్రోత్సాహన్ పురస్కార్
* మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ ట్రోఫీ

## కేబినెట్ మంత్రులు

* **గమనిక:**
** MoS, I/C – రాష్ట్ర మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత)

# **↑** మంత్రిత్వ శాఖ సామర్థ్యాలు1985 సెప్టెంబరులో మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖకు బదిలీ చేయబడ్డాయి.

## సహాయ మంత్రులు

## మూలాలు

వర్గం:భారత ప్రభుత్వం
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు