open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
బాడీ లోషన్

## శరీరం మృదువుగా ఉండడానికి బాడీలోషన్‌
శరీరం మృదువుగా ఉండాలంటే మంచి **బాడీ లోషన్‌** రాసుకోవాల్సిందే. అలాగని ఎంతో ఖర్చుపెట్టి వాటిని కొనాల్సిన పని లేదు. ఇంట్లోనే తయారుచేసుకోవచ్చు.
* మూడు టేబుల్‌ స్పూన్ల రోజ్‌ వాటర్‌కి, ఒక స్పూను గ్లిజరిన్‌, రెండు టీ స్పూనుల నిమ్మరసం కలపండి. ఆ మిశ్రమాన్ని చిన్న సీసాలో పోసి ఫ్రిజ్‌లో పెట్టండి. అసరమైనప్పుడు తీసి వాడుకుంటూ ఉంటే, చర్మం పొడి బారకుండా, మృదువుగా ఉంటుంది.

* కప్పు రోజ్‌ వాటర్‌లో టీ స్పూను బొరాక్స్‌ పొడినీ, రెండు టీ స్పూన్ల వేడి చేసిన ఆలివ్‌ ఆయిల్‌ని బాగా కలపండి. మార్కెట్లో లావెండర్‌ వాటర్‌ దొరుకుతుంది. దీనిని పై మిశ్రమంలో కలిపి బాగా గిలక్కొట్టండి. కాసేపయ్యాక వాడుకోవచ్చు.

* సబ్బుని చిన్న చిన్న ముక్కల్లా చెక్కుకొని, మూడు టీ స్పూన్ల నిండా దాన్ని తీసుకోవాలి. దానిని పావు కప్పు నీళ్లలో కలిపి వేడి చేసి, నాలుగు స్పూన్ల ఆలివ్‌ ఆయిల్‌నీ, టీ స్పూను గ్లిజరిన్‌నీ దాన్లో వేసి బాగా కలపాలి. తయారైన మిశ్రమాన్ని ముఖ వర్ఛస్సుకు రాసుకోవచ్చు.

## చర్మకాంతికి సూచనలు
కొందరి చర్మం మృదువుగా ఉన్నా.. మోచేతులు, మోకాళ్ల దగ్గర మాత్రం నల్లగా, బరకగా ఉంటుంది. ఈ సమస్య నుంచి బయట పడాలంటే కొన్ని నియమాలు పాటించాలి.
* తులసి ఆకులను మెత్తగా చేసి అందులో అరచెంచా పాలమీగడ, చిటికెడు పసుపు కలిపి రాత్రిపూట మోచేతులూ, మోకాళ్లకూ మర్దన చేసుకోవాలి. మర్నాడు చల్లటి నీళ్లతో శుభ్రపరచుకొంటే మంచి ఫలితం కనిపిస్తుంది.
* సగానికి కోసిన నిమ్మచెక్కలతో మోచేతులకు మర్దన చేసుకోవాలి. ఇలా రెండు మూడు రోజులకోసారి చేస్తుంటే నలుపు క్రమంగా తగ్గిపోతుంది. అలానే తేనెలో పంచదార కలిపి నల్లగా ఉన్న చోట రుద్దుకోవాలి.
* పెరుగులో నాలుగు చుక్కల వెనిగర్‌ కలిపి.. చేతులకు రాసుకోవాలి. తరువాత గోరువెచ్చటి నీళ్లతో స్నానం చేయాలి. పులిసిన పెరుగు కూడా బాగా పని చేస్తుంది.
* గోరువెచ్చటి కొబ్బరి నూనెలో చెంచా నిమ్మరసం కలిపి చేతులకు రాసుకోవాలి. తరువాత వేణ్నీళ్లలో తడిపిన టవల్‌ని చుట్టుకోవాలి. వారానికోసారి ఇలా చేయడం వల్ల సమస్య క్రమంగా తగ్గుతుంది. అలాగే మూడు చెంచాల సెనగపిండిలో కాస్త పెరుగు కలిపి పూతలా వేసుకోవాలి. ఆరాక నీళ్లతో కడిగేసుకోవాలి. అలానే కలబంద గుజ్జు రాసుకున్నా సమస్య దూరమవుతుంది.
* ఆలివ్ఆయిల్ లో పంచదార కలిపి మోచేతులూ, మోకాళ్లకూ ఐదు నిమిషాలు పాటు మర్దన చేసుకోవాలి, తరువాత సబ్బు, గోరువెచ్చటి నీళ్లతో కడిగేసుకోవాలి. అలానే వంట సోడా పాలు కలిపి రాసుకున్నా నలుపు క్రమంగా తగ్గిపోతుంది.

## మూలాలు
వత్సనాభి

## వత్సనాభి

## వత్సనాభి,Indian Aconite

మానసికోల్లాసాన్ని సాధించడం ఎంతో సులువు. సక్రమ జీవనానికి మార్గాలైన శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యాలకు మూలం... ప్రకృతి ప్రసాదించిన సహజసిద్ధమైన ఔషధమొక్కలు. ఆ కోవకి చెందిందే వత్సనాభి.

ఇది రానంకులేసీ కుటుంబానికి చెందింది. దీని శాస్త్రీయ నామం అకోనిటమ్‌ ఫెరొక్స వాల్‌. ఇది బహు వార్షిక గుల్మం. దీనిని ఒక్కొక్క భాషలో ఒక్కో రకంగా పిలుస్తారు. ఆంగ్లంలో ఇండియన్‌ అకోనైట్‌, హిందీలో మీటావిష్‌, బచ్నాగ్‌, మళయాళంలో వత్సనాభి, సంస్కృతంలో ప్రాణహర, హాలాహల అని పిలుస్తారు. 2000-3000 మీటర్ల ఎత్తైన ప్రాంతాలలోనూ వత్సనాభి పెరుగుతుంది. హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌, ఉత్తరాంచల్‌, జమ్మూకాశ్మీర్‌, సిక్కిం, పంజాబ్‌ రాష్ట్రాలలోని పర్వత ప్రాంతాలలో ఎక్కువగా పెరుగుతాయి. ఈ చెట్టు పొడవు 90 సెం.మీలు ఉంటుంది. ఆకులు అర్ధవర్తులాకారంలో ఉంటాయి. పువ్వులు నీలి రంగులో ఉంటాయి. వేర్లు గోధుమ వర్ణంలో ఉంటాయి. ఫిబ్రవరి - మార్చి నెలలు వీటిసాగుకు అనువైన కాలం.

ఇందులో వివిధ రకాల ఆల్కాలైడ్స్‌ ఉన్నాయి. కస్మోవాకొనిటైన్‌, బిఖాకొనిటైన్‌, ఇండా కొనిటైన్‌, సూడో కొనిటైన్‌, బిఖా కొనైన్‌ టెట్రాసిటైల్‌ ఆల్కాలైడ్స్‌ ఇందులో మిళితమై ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా వత్సనాభిమొక్కలో వేర్లు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి.

## ఔషధ ఉపయోగాలు

దీని వేరు నుంచి తయారుచేసిన ఔషధం అల్సర్ల నివారణకు చక్కగా పనిచేస్తుంది. అంతేకాకుండా ఈ వేరును నీళ్ళల్లో మరిగించి ఆ డికాక్షన్‌ను తాగితే జుట్టు రాలడం, తెల్లబడడం ఉండదు. తెగిన గాయాలకు, దెబ్బలకు దీని వేరుతో తయారుచేసిన ఔషధాన్ని పైపూతగా వాడితే తక్షణ ఉపశమనం ఉంటుంది. వేర్ల నుంచి తయారుచేసిన ఔషధాలు రక్తపోటును, డిస్‌పెప్‌సియా, అమెనోర్హియా, ఆర్ధరైటిస్‌, హెపటైటిస్‌, దగ్గు, ఆస్తమా లాంటి వ్యాధులకు మంచి దివ్యౌషధంగా పనిచేస్తుంది. అంతేకాక చర్మ సంబంధ వ్యాధులను కూడా తగ్గిస్తుంది. దీని వేర్లతో తయారుచేసిన పొడిని తేనెలో కలిపి తింటే అజీర్తి, కడుపునొప్పి తగ్గుతుంది. దీని ఆకులను నీళ్ళల్లో బాగా మరగనిచ్చి డికాషన్‌లా తయారుచేసుకోవాలి. ఈ డికాషన్‌లో కొన్ని పాలు కలిపి తయారుచేసిన పానీయంతో తలనొప్పి, భుజాలు, పార్శ్శపు నొప్పులకు బాగా పనిచేస్తుంది. దీని తైలం అన్ని అవయవాల నొప్పులకు పనిచేస్తుంది. వత్సనాభితో తయారుచేసిన టానిక కండరాలలో శక్తిని, ఎముకలలో కాల్షియం శాతాన్ని పెంచడానికి, ఉపయోగపడుతుంది. ఇది ఆయుర్వేదంలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన ఔషధం. గుణ రస వీర్య కణాలను వృద్ధి చేస్తుంది. దీనితో తయారుచేసిన ఔషధాలు కొన్ని హైలాండ్స్‌ టానిక జ్వరానికి, అల్‌షోక జుట్టు రాలకుండా, చుండ్రును తొలగిస్తుంది.

ఎన్‌.సిహెచ్‌. మానస @Andhraprabha News paper.

## మూలాలు

వర్గం:రానన్కులేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
మేర్లపాక మురళి

మేర్లపాక మురళి ప్రముఖ తెలుగు రచయిత.  ఈయన ఎక్కువగా శృంగార ప్రధాన రచనలు చేసారు. వాటిలో ఎక్కువగా స్వాతి వారపత్రికలో సీరియల్స్ గా వెలువడ్డాయి. ఈయన కుమారుడు మేర్లపాక గాంధీ సినీ దర్శకుడు.

## రచనలు, శైలి
మురళి నవలల్లో ఎక్కువగా చిత్తూరు, నెల్లూరు జిల్లాల గ్రామీణ వాతావరణాన్ని కనిపింపజేస్తారు. పాత్రలు, కథనం, వాతావరణం అన్నీ పల్లెలలోనే ఉండటం ఈయన రచనల ప్రత్యేకత. బహుశా అది ఆయన సొంతప్రాంత అభిమానం కావచ్చు. రచయిత కొన్ని రచనలు

* thumb|మేర్లపాక మురళి రాసిన మగ బుద్దిశృంగారపురం ఒక కిలోమీటర్
* చెక్
* కవ్వించకే మనసా
* కలగంటినే చెలీ
* రంగులవల
* అతడు ఆమెను జయించాడు
*ఈ రేయి నీదోయి
*ప్రేమించండి ప్లీజ్
*పగలే వెన్నెల
*నీ మీద మనసాయెరా
*రా మామా ఇంటిదాకా
*అనాథ మహిళాసదన్
*చెక్
*మగబుద్ధి
*జైలు
*చీకటికి అవతల
*ఇట్లు నీ చిలక
*మా వూరి అమ్మాయి ప్రేమకథ
*క్యాంపస్

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
అర్చనా భట్టాచార్య

**అర్చనా భట్టాచార్య** Ph.D. (1975, నార్త్వెస్ట్రన్ విశ్వవిద్యాలయం), FASc, FNASc, FNA, ప్రస్తుతం ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ జియో మాగ్నటిసం, నవి ముంబై యొక్క డైరెక్టర్. ఆమె పరిశోధనాంశాలు అయనోస్పిరిక్ ఫిజిక్స్, జియో మేగ్నటిజం, స్పేస్ వెదర్.

## విద్య
* అర్చన తన డిగ్రీని 1967 లో ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ నుండి ఫిజిక్స్లో పొందారు. 
* 1964, 69 వరకూ జాతీయ సైన్స్ టాలెంట్ స్కాలర్ షిప్ పొందారు. 
* పి.హెచ్.డి. ఫిజిక్స్ లో నార్త్ వెస్ట్రన్ యూనివర్సిటీ నుండి 1975లో పొందారు.
* ఆమె సైద్ధాంతిక కండెన్స్డ్ మాటర్ ఫిజిక్స్ ప్రాంతంలో పనిచేసారు.
* ఆమె 1978లో జియో మాగ్నటిసం ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ (IIG), బొంబాయిలో చేరారు.
* 1986-87 సమయంలో ఆమె ఇల్లినాయిస్ విశ్వవిద్యాలయం, అర్బానాషాంపైన్ వద్ద KC హే సమూహంతో కలిసి పనిచేసారు
* 1998-2000 సమయంలో ఆమె అమెరికా యొక్క (Massachussetts, USA) లో ఎయిర్ ఫోర్స్ ప్రయోగశాల వద్ద ఒక సీనియర్ NRC నివాస రీసెర్చ్ అసోసియేట్‌గా పనిచేసారు.
* 2005-2010 సమయంలో IIG డైరెక్టర్ గా పనిచేసింది. ప్రస్తుతం, ఆమె IIG వద్ద ఒక గౌరవ శాస్త్రవేత్త.

## పరిశోధనలు, విజయాలు
భట్టాచార్య IIG వద్ద, భూమి ఇనోస్పియర్, ఐనొస్పిరిక్ అసమానతల ద్వారా రేడియో తరంగాల వికీర్ణం ప్లాస్మా అస్థిరతలు వాటిద్వారా ద్వారా ఉత్పత్తి ఐనొస్పిరిక్ అసమానతల గురించిన ఒక అధ్యయనం ఆరంభించింది. ఆమె భారతదేశంలో మొదటిగా ఈ భూస్దావర ఉపగ్రహం ATS-6 నుండి VHF రేడియో తరంగాల వ్యాప్తి, దశ scintillations యొక్క డిజిటల్ డేటాను ఉపయోగించుకుని అసమానతల అధ్యయనం చేసినది . ఆమె ఐనొస్పిరిక్ scintillations నాలుగో క్షణం సమీకరణ పరిష్కారం కోసం ఒక పద్ధతి కనుగొన్నది. ఆమె డైనమిక్స్, నవజాత అసమానతల యొక్క పరిణామం అయస్కాంత తుఫానులు కారణంగా వస్తుందని దానిని ఉత్పత్తి అధ్యయనం కొరకు మిణుగురు డేటా ఉపయోగిస్తారు అని. ఆమె సంబంధిత అయస్కాంత క్షేత్రం హెచ్చుతగ్గులతో భూమధ్యరేఖ ప్లాస్మా బుడగల అభివృద్ధి కోసం ఒక కొత్త సిద్ధాంతంతీసుకువచ్చింది..

## ఇతర విశేషాలు
* IIG కొత్త ప్రాంతీయ కేంద్రంగా ఉన్న కాలంలో, భట్టాచార్య IIG డైరెక్టర్‌గా ఉన్నారు, 
* ఆమె డైరెక్టర్‌గా అలహాబాద్లో డాక్టర్ KS కృష్ణన్ జియోమెట్రిక్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ పరిశోధన కోసం ప్రయోగాత్మక సౌకర్యాలతో పనిచేయటం ఆరంభించింది. 
* ఆమె 2007-2011 సమయంలో జియో మాగ్నటిసం, Aernomy (IAGA) కోసం ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ లో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు Interdivisional కమిషన్ అధ్యక్షపదవిలో పనిచేసింది. 
* ప్రస్తుతం IAGA యొక్క ఎగ్జిక్యూటివ్ కమిటీ సభ్యురాలిగా ఉన్నారు. 
* భట్టాచార్య జియోఫిజికల్ ఇండియన్ జర్నల్ - అంతరిక్ష భౌతిక (అమెరికన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్), Pramana, రేడియో & స్పేస్ ఫిజిక్స్ సంపాదకీయ బోర్డుల్లో పనిచేసింది

## అవార్డులు
* 1969 లో డిల్లీ యూనివర్సెటీ నూండి డా. కే.యస్. కృష్ణా గోల్డ్ మెడల్ పొందారు.
* 2008 లో ఇండియన్ జియోగ్రాఫికల్ యూనియన్ వారి నుండి మెడల్

## మూలాలు

* http://iigm.res.in/iigweb/index.php?page_id=147
* Geomagnetism gave me my bearings
* http://iigm.res.in/iigweb/index.php/147
* జీవిత చరిత్ర
* http://www.ias.ac.in/womeninscience/LD_essays/156-158.pdf ఈ లింకులో ఆయా శాస్త్రవేత్తలు స్వయంగా వ్రాసిన వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వాటి నుండి వికీపీడియాకు అనుకూలంగా.

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:1948 జననాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు

**శ్రీ సూర్యారాయాంధ్ర నిఘంటువు** ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తరపున ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి, హైదరాబాదు వారి విశిష్ట ప్రచురణ. ఇది ఎనిమిది సంపుటములు కలిగిన ఒక పెద్ద నిఘంటువు.
తెలుగు భాషలో ఇప్పటికీ ఇదే నిండైన నిఘంటువు ఇదే. ఇందులో దాదాపు ఒక లక్షా పదివేల మాటలున్నాయి.

దీని మొదటి నాలుగు సంపుటాలు స్వర్గీయ రావు వేంకట కుమార మహీపతి సూర్యారావు బహద్దరుగారి అండదండలతో, సంపూర్ణ ఆర్థిక సహకారముతో, స్వర్గీయ జయంతి రామయ్య పంతులు గారి పర్యవేక్షణలో సిద్ధమై 1939 సంవత్సరములో కాకినాడ ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు పక్షాన ప్రకటితమైనది. తర్వాత 5, 6, 7 సంపుటాలు 1957 సంవత్సరములో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల సహాయముతో ముద్రితమైనవి. ఏడవ సంపుటము అనుబంధము మాత్రము 1965 సంవత్సరములొ ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి, ఆర్థిక సహాయము గావించి దీని ముద్రణకు తోడ్పడినది. ఇది 1974 సంవత్సరము హైదరాబాదు నగరములో, ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ వేదికపై ఆవిష్కృతమైనది.

దీని ఐదవ, ఆరవ సంపుటములను 1958 జూన్ 12 తేదీన ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు వారి వార్షిక సమావేశములో భారత ఉపరాష్ట్రపతి డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారు ఆవిష్కరించారు.

## అయిదవ, ఆరవ సంపుటాలు
వీనిని పీఠికాపురాధీశుల కోరిక మేరకు గిడుగు వేంకట సీతాపతి గారు 1944-48 లో ఈ నిఘంటు నిర్మాణ పర్యవేక్షణము సాగించి గ్రంథము యొక్క ముద్రణ కావించినారు.
వీటి నిర్మాణములో పాల్గొన్న పండితులు.
# కాశీభట్ట సుబ్బయ్యశాస్త్రి
# దర్భా సర్వేశ్వరశాస్త్రి
# ప్రయాగ వేంకటరామశాస్త్రి
# ఆకుండి వేంకటశాస్త్రి
# బులుసు వేంకటేశ్వరులు
# చిలుకూరి పాపయ్యశాస్త్రి
# దువ్వూరి సూర్యనారాయణశాస్త్రి
# చిలుకూరి వీరభద్రశాస్త్రి
# చెఱుకుపల్లి అప్పారాయశాస్త్రి
# సామవేదం శ్రీరామమూర్తిశాస్త్రి
# పన్నాల వెంకటాద్రిభట్టశర్మ
# ఇంద్రకంటి సూర్యనారాయణశాస్త్రి

వర్గం:నిఘంటువులు
వర్గం:1982 పుస్తకాలు

https://archive.org/details/ShriiSuuryaraayaandhraNighantuvu6

శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు  అన్వెని భాగములు తెలుగు పరిశోధన వెబ్సైటులో
ఓట్స్

ఓట్స్ సాదారాణ తృణ ధాన్యము కేటగిరికి చెందినది. వరి అటుకులు లా వీటినీ మనం తినవచ్చును . ‌ధాన్యం కేటగిరీలోని వన్నీ 'గడ్డి' జాతి నుండి ఉద్భవించినవే. అవి గోధుమ, ధాన్యం, చోళ్లు, జొన్నలు, మొక్కజొన్నలు, ఓట్స్‌ ప్రధానమైనవి. ఓట్స్ మంచి పౌష్ఠికాహారం. దీనిలో పీచు పదార్థం, విటమిన్ బి-2, విటమిన్ సి ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అలాగే పిండి పదార్థాలు, మాంసకృత్తులు కూడా ఎక్కువే. పిల్లలకు ఆహారంలో ఓట్స్‌ను ఏదో ఒక రూపంలో ఇవ్వడం వల్ల మంచి పోషక విలువలు లభిస్తాయి. ఓట్స్‌తో రకరకాల రుచికరమైన తినుబండారాలు చేయవచ్చు సగం కప్పు ఉడికించిన ఓట్స్‌లో 80 కేలరీలు మాత్రమే ఉంటాయి. నీటిలో కరిగే పీచుతో పాటు కరగని పీచు కూడా వీటిలో ఉంటుంది. కాబట్టి గుండె ఆరోగ్యంగా ఉండేలా చూస్తాయి. ఓట్స్‌కి జిగురు గుణాన్ని తెచ్చిపెట్టే కరిగే పీచు రక్తంలోని కొలెస్ట్రాల్‌ను వేరుచేస్తూ.. దాన్ని తగ్గించటంలో తోడ్పడుతుంది. ఓట్స్‌.. మనం తిన్న ఆహారం త్వరగా జీర్ణమై రక్తంలో చక్కెర మోతాదు హఠాత్తుగా పెరగకుండా చేస్తాయి. నెమ్మదిగా జీర్ణమవుతూ రక్తంలో చక్కెర శాతాన్ని నియంత్రిస్తాయి కాబట్టి మధుమేహం రాకుండానూ కాపాడతాయి. ఓట్స్‌ల్లో జింక్‌, విటమిన్‌ ఇ, సెలీనియం కూడా దండిగానే ఉంటాయి కొలెస్ట్రాల్‌ శత్రువు ఓట్స్.  

Oats Nutritional value per 100 g (3.5&nbsp;oz) Energy------------------- 1,628 kJ (389 kcal) Dietary fiber------------ 11 g Protein------------------ 17.6 g Pantothenic acid (B5) ---- 1.3&nbsp;mg (26%) Folate (Vit. B9) --------- 56 μg (14%) Iron--------------------- 5&nbsp;mg (40%) Magnesium---------------- 177&nbsp;mg (48%) β-glucan (soluble fiber) - 4 g  

బరువు తగ్గాలనుకునేవారికి ఓట్స్ మంచి ఆహారం, ఓట్స్ జీర్ణవ్యవస్ధ సక్రమంగా పనిచేయడానికి సాయపడుతుంది, అంతేగాక రక్తంలో చక్కెరశాతం అదుపులో ఉంచుతుంది. ఓట్స్ లో కొలెస్టరాల్ తక్కువగా ఉంటుంది, గుండె జబ్బుల్ని తగ్గిస్తుంది. ఓట్స్ లో ఐరన్ ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఓట్స్ లో క్యాల్షియం ఎక్కువగా ఉంటుంది. 

## మూలాలు
పల్లేరు

## పల్లేరు
పల్లేరు అందరికీ తెలిసిన మూలిక. ఇదొక ముళ్ళ మొక్క. దీనిని ఆయుర్వేదంలో గోక్షుర అంటారు.(aster, daisy, or sunflower family- Acanthospermum hispidum) English meaning of palleru =thorny creeping plant called Pedalium murex)» దీని ముళ్లు వల్ల పశువులకు అసౌకర్యంగా ఉంటుంది కాబట్టి దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది.దీనిలో పెద్దవాటిని ఏనుగు పల్లేరు అంటారు. సాధారణంగా ఇసుక నేలల్లో, ముళ్లతో కూడి కనిపించే ఈ మొక్క విచిత్రంగా ముల్లు కంటే ఎక్కువగా బాధించే మూత్ర సంబంధపు ఇన్‌ఫెక్షన్లను అమోఘంగా తగ్గించగలదు. అలాగే దీనిలోని హార్మోన్ల అంశం వల్ల దీనికి ప్రజనన వ్యవస్థను శక్తివంతం చేసి లైంగిక దోషాలను తగ్గించగలిగే శక్తి అబ్బింది. దీనికి మూత్రాన్ని జారీచేసే శక్తి ఉన్నప్పటికీ, నీరుడు మందుల్లాగా ఇది చర్మాన్ని పొడిగా మార్చదు. దీనిలోని పోషణ అంశాలు శే్లష్మపు పొరలను ఆరోగ్యంగా ఉంచడానికి సహాయపడి చర్మాన్ని పొడిబారకుండా కాపాడతాయి. పైగా ఇది హస్తపాదాల దురదలను అమోఘంగా తగ్గించగలదు.

## ఆయుర్వేద గుణకర్మలు

మూత్రవిరేచన (మూత్రాన్ని జారీ చేస్తుంది)
మూత్రకృఛ్రఘ్న (మూత్రంలో నొప్పిని తగ్గిస్తుంది)
అశ్మరీహర (మూత్ర వ్యవస్థలో రాళ్లను కరిగిస్తుంది)
భేదన (శరీరంలో సంచితరమైన దోషాలను తొలగిస్తుంది)
వేదనాస్థాపన (నొప్పిని తగ్గిస్తుంది)
శోథహర (వాపును తగ్గిస్తుంది)
వృష్య (కామజ్వాలను పెంచుతుంది)
వాజీకరణ (లైంగిక సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది) 
శుక్రశోధన (శుక్రకణాల దోషాలను సరిదిద్దుతుంది)
రక్తశోధన (రక్త దోషాలను సరిచేస్తుంది)
బృంహణ (శారీరక బరువును పెంచుతుంది)
బల్యం (శారీరక బలాన్ని పెంచుతుంది)
త్రిదోషహరం (మూడు దోషాలను తగ్గిస్తుంది)

## పరిశోధిత విశేషాలు

డైయూరిటిక్ (మూత్రాన్ని జారీ చేస్తుంది)
లితోట్రిప్టిక్ (రాళ్లను కరిగిస్తుంది)
యాఫ్రోడైజియాక్ (లైంగిక కేంద్రాలను ఉత్తేజపరుస్తుంది)
రిప్రొడక్టివ్ టానిక్ (జననేంద్రియాలను శక్తివంతం చేస్తుంది)
నర్వైన్ (నరాలను శక్తివంతం చేస్తుంది)
యాంటీ స్పాజ్‌మోడిక్ (అంతర్గత నొప్పిని తగ్గిస్తుంది)
ఎనబాలిక్ (జీవక్రియకు తోడ్పడుతుంది)

## గృహ చికిత్సలు

ఒక చిటికెడు పల్లేరుకాయల చూర్ణాన్ని, ఒక టీస్పూన్ అశ్వగంధ చూర్ణాన్ని ఒక కప్పు పాలకు కలిపి మరిగించి, వడపోసుకొని పడుకునే సమయంలో తాగితే మగవాళ్లలో లైంగిక శక్తి పెరుగుతుంది. ఇలాగ కనీసం పది పదిహేను రోజులు వాడాల్సి ఉంటుంది.
పల్లేరు చెట్టు బెరడుతో కషాయం తయారుచేసుకొని ఒక టేబుల్ స్పూన్ మోతాదుగా ఉదయం, సాయంకాలం తాగితే పిత్తప్రకోపం వల్ల వచ్చిన తలనొప్పి తగ్గుతుంది.
పల్లేరు పువ్వుల ముద్దను ఎండబెట్టి, చూర్ణంగా దంచి, రెండు గ్రాముల మోతాదుగా, రెండు మూడు ఎండు ద్రాక్ష పండ్లతో కలిపి రోజుకి మూడుసార్లు పది పదిహేను రోజులు క్రమం తప్పకుండా సేవిస్తే ఆయాసం, ఉబ్బసం వంటివి తగ్గుతాయి.
పల్లేరు మొక్కలు కాయలతో సహా తెచ్చి కచ్చాపచ్చాగా దంచి ఒక కప్పు మేక పాలకు కలిపి నానబెట్టి, మూడు గంటల తరువాత కొద్దిగా నీళ్లు కలిపి, దంచి గుడ్డలో వేసి పిండి, రసం తీయండి. ఈ రసాన్ని ఒక టీ స్పూన్ తేనెతో తాగండి. ఇలా కొంతకాలంపాటు చేస్తే మగవాళ్లలో సంభోగ శక్తి పెరుగుతుంది.
పల్లేరు కాయలు, అశ్వగంధ వేర్లు వీటి సమభాగాల సూక్ష్మ చూర్ణాన్ని అర టీస్పూన్ మోతాదుగా, రెండు టీ స్పూన్ల తేనెతో కలిపి రోజుకి రెండుసార్లు తింటూ, పావు లీటర్ పాలను తాగుతూ ఉంటే కొద్ది రోజుల్లోనే క్షయ వ్యాధి, దగ్గు, దౌర్బల్యం ఇలాంటి వ్యాధుల్లో అమితమైన ఫలితం కనిపిస్తుంది.

--Courtesy with డా. చిరుమామిళ్ల మురళీమనోహర్(Ayurvedic physician)

## మూలాలు

వర్గం:ఆస్టరేసి
పిస్తా పప్పు

పిస్తాలో పోషక పదార్థం ఎక్కువ . పొటాసియం అత్యధికంగా లభిస్తుంది-శరీరములో ద్రవాల నియంత్రణకు పొటాషియం పనికొస్తుంది . దీనిలో ఉండే బి 6 ప్రోటీన్ల తయారీ, శోషణములో ఉపయోగపాడుతుంది .మిగిలిన ఎందు పండ్లతో పోలిస్తే పిస్తాలో కేలరీలు ఎక్కువ . anti-oxidants ఉన్నందున ఇవి గుండె జబ్బులను తగ్గించే గుణం కలిగి ఉన్నాయి . కాన్సర్ రాకుండా కాపాడతాయని తేలినది . పిస్తాలో మోనో శాచ్యురేతేడ్ క్రొవ్వులు అధికంగా ఉన్నందున ఎక్కువగా తినకూడదు ... వారంలో 15 - 20 గ్రాములు మించి తీసుకోకూడదు . రక్తంలో కొలెస్టిరాల్ ను తగ్గిస్తాయి, అతి తక్కువ తిన్నా కడుపు నిండినట్లుగా ఉంటుంది . అందువల్ల ఆహారము తక్కువగా తీసుకోవడం జరుగుతుంది . పొట్టను పెరగ నీయదు . ఏం తింటే మన శరీరానికి తక్కువ కేలరీలతో తక్షణశక్తి సమకూరుతుందో దాని పేరే 'పిస్తా'! ఒక ఔన్సు పిస్తా తింటే మన శరీరానికి160 కేలరీల శక్తి సమకూరుతుంది. 30గ్రాముల పిస్తాకు 87 కేలరీల శక్తి మాత్రమే వస్తుంది. 
* ఇందులో మిగతా నట్స్‌కన్నా ఎక్కువ ప్రోటీన్‌శాతం ఉంది. 
* ఇందుళొ ఫైబర్‌ ఎక్కువే. మనం తింటే కాదనదు. 
* పిస్తాలో విటమిన్‌ బి6 సమృద్ధిగా ఉందని 'శాస్త్రం' ఘోషిస్తోంది. దాంతోపాటూ చర్మానికి మేలు చేస్తానంటూ విటమిన్‌ ఇ సైతం ఉంది. 
* అసలే కొత్త కొత్తరకాల వ్యాధులు వ్యాపిస్తున్న ఈరోజుల్లో ఇవితింటే రోగనిరోధకశక్తి పెరుగుతుందట! 
* పిస్తాలో పొటాషియం (శరీర సమతుల్యతను కాపాడేది), ఫాస్ఫరస్‌ (ఎముకలకు, పళ్లకు బలాన్నిచ్చేది), - మెగ్నీషియం (శరీరశక్తిని సమకూర్చేది) దండిగా కలవు * జీర్ణశక్తిని మెరుగుపరిచే థియామిన్‌ పిస్తాలోనే కొలువుతీరిందిట! 
* ఇవి ఎక్కువగా తిన్నా కొలెస్ట్రాల్‌ పెరగదట. మామూలుగా నట్స్‌ తినాలంటే కొలెస్ట్రాల్‌ పెరుగుతుందనే కదా దూరంగా ఉంటాం?! మరి ఆ దోషం ఇందులో లేనేలేదట! 
* కంటికి అత్యంత అవసరమైన 'ల్యూటిన్‌', 'జియాజాంథిన్‌' ఇందులో ఉందని పరిశోధకులు చెప్పుతున్నారు. 
* హానికారక కొవ్వు అంటూ ఆమడదూరానికి పరుగెత్తుతామే, అది ఇందులో దాదాపు శూన్యమట! 
* మరి ఆరోగ్యపరమైన కొవ్వు సంగతో! సందేహంలేకుండా సరిపడా ఉంది. అందుకే సాయం సమయాలు పకోడీ, చిప్స్‌ల వెంట పడకుండా కాసిని పిస్తా పప్పులు నోటిలో వేసుకుంటే ఇన్ని లాభాలు పొందొచ్చు! ఎవరైతే పిస్తా తింటారో వారికి నిండైన ఆరోగ్యం, పొందికైన సౌందర్యం చిక్కుతుంది.
* ఇతర డ్రై ఫ్రూట్స్‌తో పోలిస్తే... పిస్తాలో యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు కూడా ఎక్కువగా ఉంటాయి.
* ఆకుపచ్చ, ఊదా రంగు పిస్తాపప్పులు లౌటిన్, ఆంథోసయానిన్ వంటి పిగ్మెంట్లను కలిగి ఉంటాయి, ఇది మెదడు పనితీరును (ఆలోచన, అవగాహన) మెరుగుపరచడంలో సమర్థవంతముగా పనిచేస్తాయి.

## మూలాలు

## యితర లింకులు

*Germplasm Resources Information Network: ''Pistacia vera''
*
*Everything about Iranian pistachio

వర్గం:ఐ.యు.సి.ఎన్. కనీస ఆందోళనకర ఎర్ర జాతులు జాబితా
వర్గం:అనకార్డియేసి
గసగసాలు

## గసగసాలు , poppy seeds
పండ్లు, కాయగూరలు, గింజలు, పప్పులు, కందమూలాలు, సుగంధద్రవ్యాలు మానవుడికి ప్రకృతి ప్రసాదించిన అపురూపమైన వరము .ఆయా సీజన్లలో పండే పండ్లను ఆరగించడం మనకు తరతరాలుగా తెలుసును . అన్నంతో కూడా ప్రకృతిసిద్ధమైన పండ్లు, కూరగాయలు ఇతర త్రునధన్యాలను ఆహారంగా ఆహారముగా తీసుకుని జీవించినట్లయితే శరీరానికి కావససిన అన్నిరకాల పోషకాలు లభిస్తాయి ... ఇదే అసలు ఉత్తమమైన జీవన విధానమని పకృతి వైద్యుల నమ్మకం.....ఆహారం జీవం ఉన్న ప్రతి జీవికి అత్యవసరమైనది. పిండిపదార్ధాలు, మాంసకృత్తులు, కొవ్వుపదార్ధాలు, ఖనిజలవణాలు, పీచుపదార్ధాలు, రోగనిరోధక శక్తికి కావలసిన విటమిన్లు, శరీర పోషణకు రక్షణకు కావలసిన పదార్ధాలను కలిగిన పదార్దాలను ఆహారంగా పేర్కొనవచ్చు. ఇవి కాక శరీరానికి నూతన ఉత్సాహాన్నిచ్చే కాఫీ, టీ లాంటి వాటిని కూడా ఆహారపదార్ధాల కోవలోకి వస్తాయి. ఆహారం ఘన, ద్రవ రూపాలలో లభ్యం అవుతుంది.

## గసగాసాల తో వైద్యము , Poppy seeds and health :
ఓపియం (నల్లమందు మొక్క ) శాస్త్రీయ నామము ఓపియం పోపీ, పెపావర్ సోమ్నిఫెరమ్‌ (opium poppy, papave somniferum) . దీని నుండి ఓపియం (నల్లమందు ), గసగసాలు ఉపయోగకరమైనవి . నల్లమందును పచ్చికాయకు గంటు పెట్టి ... కారే పాల నుండి తయారు చేస్తారు . గింజలు (గసగసాలు) తీసివేసిన ఎండిన తొక్కలనుండి అనేక రకాల ఓపియేట్స్ - మారకద్రవ్యాలు, మందులు ఉదా: మార్ఫిన్‌ (morphine), తెబైన్‌ (thebaine), కొడిన్ (codine) ‌ ఒరిపావిన్‌ (oripavine) వంటివి తయారు చేస్తారు . గింజలు (గసగసాలు ) లో ఓపియం పదార్థం (Opium content) చాలా తక్కువగా ఉంటుంది ... కావున ఆహారపదార్ధముగా వాడుతారు . గససాలు, గసగసాల నూనెను ఫుడ్ ప్రొడక్ట్స్ గా వ్యాపార శైలిలో వాడుతారు . గసగసాల ఉపయోగాలు చూద్దాం : వీర్యస్తంబనకు పది గ్రాముల గసగసాలను కొంచెం నీళ్ళతో మెత్తగా నూరి, అర కప్పు పాలల్లో కలిపి అందులో 20 gm పటిక బెల్లం పొడి కలిపి రోజు 2 పూటలా తాగుతూ వుంటే వీర్య స్థంబన కలుగుతుంది. దేహమునకు చలువ చేయుటకు 10gm గసగసాలు కొంచెం నీళ్ళతో నూరి తగినంత పటిక బెల్లం కలిపి రోజు తింటూ వుంటే ఉష్ణ శరీరం కలవారు అధిక వేడి తగ్గి దేహం చలువ చేస్తుంది . చుండ్రుకు-వెండ్రుకలు పెరుగుటకు గసగసాలను నీటిలో లేదా పాలలో నానబెట్టి మేతగా రుబ్బి తలకు పెట్టుకుని ఆరిన తరువాత కుంకుడు రసంతో తలస్నానం చేస్తూ వుంటే తలలో కురుపులు చుండ్రు తగ్గి పోయి వెండ్రుకలు ఆరోగ్యంగా పెరుగుతాయి . శిరోవాతమునకు గసగసాలు 10gm, యాలకులు 10gm, సోంపు గింజలు 10gm .ఈ పదార్ధాలను కొంచెం నీళ్ళతో మెత్తగా నూరి అందులో 60gm ఆవు నెయ్యి కలిపి నీరు ఇరిగే నెయ్యి మిగిలే వరకు చిన్న మంట మీద మరగ బెట్టి దించి వడపోసి నిలువ ఉంచుకుని దీనిని రోజు తలకు రాసుకుంటూ వుంటే తల దిమ్ము, తల నొప్పి, పార్శ్వపు నొప్పి హరించి పోయి మనసు ప్రసన్నంగా ప్రశాంతంగా వుంటుంది. గర్బినీల రక్త జిగట విరేచనాలు గసగసాలు 10gm లు, పటిక బెల్లం 20gm కలిపి మెత్తగా నూరి నిలువ ఉంచుకుని, పూటకు 5gm పొడిని 20 gm వేన్నలో కలుపుకుని రోజు 2 లేదా 3 పూటలు తింటూ వుంటే గర్బినీలకు కలిగే రక్త జిగట విరేచనాలు తగ్గిపోవును. అన్నంలో పెరుగు కలుపుకుని తినవలెను. జిగట విరేచనాలు గసగసాలు కొంచెం దోరగా వేయించి దంచి చూర్ణం చేసి 2 పూటలా పూటకు 5 gm నుండి 10 GM మోతాదుగా అన్నంలో కలిపి తింటూ వుంటే 2 లేక 3 రోజుల్లో జిగట విరేచనాలు తగ్గిపోతాయి. నిద్ర రాకపోతే వేడి చేసిన గసగసాలు మూట గట్టి మాటిమాటికి వాసన చూస్తూ వుంటే నిద్ర వస్తుంది.

## మూలాలు
వాసిరెడ్డి నవీన్

**వాసిరెడ్డి నవీన్** ప్రఖ్యాత సాహితీకారుడు. ఈయన 1954 మే 23 న కృష్ణా జిల్లా వీరులపాడులో జన్మించారు. ఎం.యస్సీ వరకు చదివి, రష్యన్ భాషలో డిప్లొమాను సాధించారు.1977 లో కెనరా భ్యాంకులో ఉద్యోగంలో చేరి 2011మార్చిలో ఐచ్ఛిక పదవీ విరమణ చేశారు. హేతువాద ఉద్యమ కార్యకర్తగా అబ్రహం టి.కోవూర్ తో కలసి రాష్ట్రమంతటా తిరిగిన నవీన్ గుడివాడ, విజయనగరం లలో ఫిలిం సొసైటీలను యేర్పాటు చేశాడు. 1979 నుండి జనసాహితీ సాంస్కృతిక సమాఖ్యలో కార్యకర్తగా, కార్యవర్గ సభ్యునిగా, కార్యదర్శిగా, ప్రజాసాహితీ సంపాదకునిగా, వివిధ హోదాలలో పనిచేసి 1991 లో సంస్థ నుండి వైదొలగారు. ప్రధానంగా కథా సాహిత్యం పై ఎంతో మక్కువ కలిగిన నవీన్ 1990 లో కథా సాహితిని యేర్పాటు చేసి పాపినేని శివశంకర్తో కలసి క్రమం తప్పకుండా ఉత్తమోత్తమమైన కథలతో "కథ" సంకలనాలను వెలువరిస్తున్నారు. అమెరికా నుండి వెలువడుతున్న "తెలుగునాడి" సంపాదకులుగా విదేశాంధ్రుల అభిమానాన్ని చూరగొన్న నవీన్ "తెలుగు వెలుగు" మాసపత్రిక సలహాదారుగా పనిచేసారు.. తానా ఆహ్వానంపై అమెరికాలోనూ, తెలుగు కళా సమితి ఆహ్వానంపై కువైట్ లోనూ నవీన్ పర్యటించి సాహిత్యోపన్యాసాలు చేశారు.ప్రస్తుతం కేంద్ర సాహిత్య అకాదెమి జనరల్ కౌన్సిల్ సభ్యులు. తెలంగాణా విముక్తి పోరాటకథలు, తెలుగుకథ 60-85 సంకలనాలకు సంపాదకునిగా వ్యవహరించిన నవీన్ ప్రముఖ పత్రికలలో పలు విమర్శనా వ్యాసాలు, సమీక్షలు, కథలు, కవితలూ కూడా రాసారు. సికింద్రాబాద్ స్థిర నివాసంగా యేర్పరచుకొని సాహిత్యమే జీవితంగా గడుపుతున్న సహృదయుడు ఆయన.

## సంపాదకీయం
# కథాసాహితి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
* వాసిరెడ్ది నవీన్ గూర్చి

వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
వర్గం:సాహితీకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సాహితీ పోషకులు
కల్లంవారి పాలెం

**కల్లంవారి పాలెం**,  ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం,  ప్రకాశం జిల్లా, జే.పంగులూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇది ఆంధ్రా ప్రాంతానికి చెందినది. ఇది  ఒంగోలు నుండి ఉత్తరం వైపు 41 కిమీ దూరంలో ఉంది.  హైదరాబాద్ నుండి 283 కి.మీ దూరంలో ఉంది.

కల్లంవారిపాలెం పిన్ కోడ్ 523167,  పోస్టల్ హెడ్ ఆఫీస్ ఇంకొల్లు.

కల్లంవారిపాలెం చుట్టూ తూర్పున ఇంకొల్లు మండలం, పశ్చిమాన అద్దంకి మండలం, ఉత్తరాన మార్టూరు మండలం, దక్షిణం వైపు కొరిసపాడు మండలం ఉన్నాయి.

చిలకలూరిపేట, చీరాల, ఒంగోలు, వినుకొండ కల్లంవారిపాలెంకు సమీపంలో ఉన్నాయి.

## గ్రామ భౌగోళికం
ఇది ప్రకాశం జిల్లా ముఖ్య పట్టణం అయిన ఒంగోలు నుండి 50 కిమీల దూరంలోనూ, చిలకలూరిపేటకు 32 k.m దూరంలోనూ ఉంది. ఇది 5వ నం.జతీయ రహదారికి 7 కి.మీ.దూరంలో ఉంది.
## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
మండల పరిషత్తు ప్రథమిక పాఠశాల:- ఈ పాఠశాలలో 70 మంది విద్యార్థులు విద్యనభ్యసించుచున్నారు. 

## గ్రామ పంచాయతీ
*కల్లంవారి పాలెం, జే.పంగులూరు మండలంలో 10వ పెద్డ గ్రామం.
*2013, జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో  భవనం నాగిరేడ్డి సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. 

## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
ఈ గ్రామం తాటిముంజలకు, పాడిపరిశ్రమకు చాలా ప్రసిద్ధి.

## మూలాలు


వర్గం:జే.పంగులూరు మండలం గ్రామాలు
చల్లావారిపల్లె (చిత్తూరు జిల్లా)

**చల్లావారిపల్లె,** చిత్తూరు జిల్లా రొంపిచర్ల మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## మూలాలు
పటిక బెల్లం

క్యాండీ చక్కెర ఇరాన్ లో తన పుట్టుక కలిగి ఉంది. దీనికి మధ్య భారతదేశంలో వివిధ పేర్లు ఉన్నాయి. 
## వివిధ భాషలలో
* కళ్ళు చెక్కెర (కన్నడము ), 
* Panakarkandu లేదా Kalkandu (తమిళం / మలయాళం),
* "ఖాదీ sakhar" (మరాఠీ),
* mishri (హిందీ),
* patika bellam (తెలుగు).
## చరిత్ర
9 వ శతాబ్దంలో మొదటి సగంలో అరబిక్ రచయితలైన స్పటికాలు అతిసంతృప్తం చక్కెర పరిష్కారాలను శీతలీకరణ ఫలితంగా పండించారు. క్రిస్టలీకరణ వేగవంతం చేయడానికి, confectioners తర్వాత పెరగడం స్పటికాలు కోసం పరిష్కారంలో చిన్న కొమ్మల ముంచడం నేర్చుకున్నాడు. వేడి పంచదార ద్రావకం కూలింగ్ చేయడము ద్వారా పటికలు తయారుచేయడం నేర్చుకున్నాడు . వ్యాపారం కోసము, చిన్న పిల్లలను ఆకర్షించేందుకు రకరకాల రంగులు కలపడం తెలుసుకున్నాడు . దీనిని చైనాలో సంప్రదాయ చైనీస్ ఔషధం యొక్క ఒక భాగంగా ఉపయోగిస్తారు

## Rock candy sugar,పటిక పంచదార ,పటిక బెల్లం
సుగర్ కేన్‌ నుండి తీసిన సూక్రోజ్ నే పంచదార అంటాము . పంచదార మొదటిగా ఇండియా ఉపఖండము లోనె జనించింది. పంచదారను క్రిస్టల్గా తయారుచేసి వాడిన దానినే పటిక పంచదార అంటాము . ఏ రంగూ కలపక పోతే ఇది తెల్లగాను, అందము కోసము వివిధ రంగులు కలిపి రంగుల పటిక పంచదారను తయారుచేస్తారు.

## తయారుచేయు విధానము

## ఉపయోగాలు :
* ఇది మేహశాంతిని కలుగజేస్తుంది.
* జఠరదీప్తి, వీర్యవృద్ధి, దేహపుష్టి బలాన్నిస్తుంది.
* నీరసాన్ని పోగొడుతుంది.
* వాతపిత శ్లేష్మకారణంగా వచ్చిన రోగాలు, దాహం, తాపం, భ్రమ, శ్రమదగ్గు నేత్రరోగాలను తగ్గిస్తుంది.
* పొడిదగ్గుని అణచివేస్తుంది. సర్వేంద్రియాలకు బలాన్ని కలిగిస్తుంది.
* దీనిని మెత్తగా నూరి బార్లీ గంజిలోగాని, సగ్గుబియ్యం జావలోగాని కలిపి ఇస్తే జ్వరపడి లేచిన వారికి, రోగులకు ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది.

## ఛాట్ జిపిటి చెప్పిన ప్రకారం
మనం మామూలుగా చూసే పంచదారకు, ఈ పటిక బెల్లానికి గుణాల్లో ఎంత మాత్రం తేడా లేదని, పంచదార వాడితే వచ్చే దుష్ఫలితాలు అన్నీ కూడా, పటిక బెల్లం వాడినా వస్తాయని ఛాట్ జిపిటిని  అడిగితే వచ్చిన జవాబు. ఇటువంటి విషయాలు తెలిసి వాడకం ఉండాలన్న ఒకే ఒక్క దృక్పధంతో, ఈ విషయం ఇక్కడ వ్రాయటం జరిగింది. 

## చెడు :
* మితిమీరి తింటే ఆకలి మందగించి విరేచనం కాకుండా పోతుంది.
* మూత్రపిండాలకు హాని చేకూరుస్తుంది.
## మూలాలు

వర్గం:ఆయుర్వేదం
వర్గం:పదార్థము
కవులు, కథకులు, నాటక రచయితలు

**కవులు, కథకులు, నాటక రచయితలు** భారత ప్రభుత్వం భారతీయ సంస్కృతీ వైతాళికులు అనే శీర్షిక క్రింద ప్రచురించిన పుస్తకం. దీనిని సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ 2004 సంవత్సరంలో ముద్రించింది. ఇది 1988లో ముద్రించబడిన "Poets, dramatists and story-tellers" అనే ఆంగ్ల పుస్తకానికి అనువాదం. అనువాదకర్త పురాణపండ రంగనాథ్.

## ప్రముఖులు
# భాసుడు - ఎ. డి. పుసాల్కర్
# కాళిదాసు - ఎస్. వి. సోహాని
# శూద్రకుడు - రామ్‌ ప్రకాష్ పోద్దార్
# భర్తృహరి - కె. ఎ. సుబ్రమణియ అయ్యర్
# బాణుడు - కె. కృష్ణమూర్తి
# భవభూతి - ఎస్. వి. దీక్షిత్
# ఇళంగో - ఎన్. సుబ్రహ్మణియన్
# భారవి - వి. రాఘవన్
# మాఘుడు - వి. రాఘవన్
# విష్ణుశర్మ - బహదూర్ చంద్‌చాబ్రా
# బిల్హణుడు - ప్రియబాల షా
# క్షేమేంద్రుడు - సూర్యకాంత్
# కల్హణుడు - పి. ఎన్. పుష్ప్
# సోమదేవుడు - జగన్నాథ అగర్వాల్
# శ్రీహర్షుడు - ఎ. ఎన్. జైన్
# నారాయణ భట్టాతిరి - కె. కుంజున్ని రాజా
# నీలకంఠ దీక్షితులు - కె. చంద్రశేఖరన్

## మూలాలు
* కవులు, కథకులు, నాటక రచయితలు, భారతీయ సంస్కృతీ వైతాళికులు, పబ్లికేషన్స్ డివిజన్, సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం, 2004.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:2004 పుస్తకాలు
మొలకలతో ఆరోగ్యము

## Sprouts and health,మొలకలతో ఆరోగ్యము

యాంత్రికమయమైన ప్రస్తుత జీవన విధానం వల్ల ఎక్కువ శాతం మంది స్థూలకాయానికి గురవుతున్నారు. దాన్ని తగ్గించుకోవడానికి అన్వేషణ పెరిగింది. అందం ఆరోగ్యం పట్ల శ్రద్ధ పెరిగింది. ఆరోగ్య సూత్రాలు పాటించాలన్నప్పుడు మొదట వినపడే మాట. మొలకలు తినండి అనే! ఆ తరువాత పాలు, పళ్లు, కూరగాయలు, వ్యాయామాలు... వగైరా.

మొలకలతో వంటకాలు, మొలకలతో సలాడ్‌లు చేసుకోవడం, తినడం ఇటీవల పెరిగాయి. మొలకలు అన్ని విధాలా ఆరోగ్యానికి సోపానాలని అందరూ భావిస్తున్నారు. స్లిమ్‌గా వుండాలనే వారికి మరేం కావాలి? మొలకలు ఆరోగ్యకరమే! కానీ, ఏ విధంగానో తెలుసుకోవాలిగా! మొలకలు పోషకాహారంగా ఎల్లప్పుడు ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. ముల్లంగి, ఆల్ఫాల్ఫా, క్లోవర్‌, సోయాగింజలు, బ్రఖోలి అద్భుతమైన మాంసకృతులను కల్గి విస్తృత శ్రేణిలో వివిధ పోషకాహారాలతో చక్కటి ఆరోగ్యాన్ని కల్గించడానికి సహాయపడతాయి. మొలకలు వల్ల అత్యవసర వైద్యసంబంధ లాభాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ మధ్యకాలంలో మొలకలు మనల్ని కొన్ని రకాల వ్యాధుల నుండి కాపాడే సామర్ధ్యం కల్గి ఉన్నాయని కనుగొన్నారు. మొలకలు తిన్నందు వలన కలిగే కొన్ని ముఖ్య ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు క్రింద పేర్కొనడం జరిగింది.

అత్యవసర పోషకాలు : మొలకలలో విటమిన్‌ ఎ, విటమిన్‌ సి, విటమిన్‌ బి1, విటమిన్‌ బి6, విటమిన్‌ కె ఉన్నాయి. దీనితోబాటు ఐరన్‌, ఫాస్ఫరస్‌, మెగ్నీషియం, పొటాషియం, మాంగనీసు, కాల్షియం కూడా సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. మొలకలలో పీచు, ఫోలేట్‌ ఒమేగా 3 కొవ్వు ఆవ్లూలు కూడా ఉన్నాయి. మొలకెత్తిన తర్వాత గింజలు చాలావరకు విటమిన్‌ ఎ ఎనిమిదిరెట్లు పెరుగుతుంది.

ఎంజైములు అద్భుతమైన మూలాలు : మొలకలలో మన శరీరానికి ఉపయోగమైన ఆరోగ్యంగా ఉంచే ఎంజైములు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. ఆహారాన్ని వండినప్పుడు వీటిలో కొన్ని ఎంజైములను నష్ట పోతాయి. అందువల్ల తాజా మొలకలను తిని శక్తివంతమైన ఎంజైములను పొందాలి.

అధిక మాంసకృతులు: మొలకలలో మాంసకృతులు అత్యంత ఎక్కువ స్థాయిలో ఉంటాయి. వీటిలో 35 శాతం వరకు మాంసకృతులు ఉంటాయి. మీ ఆహారానికి మొలకలు జోడించడం వలన మీ శరీరానికి అవసరమైన మాంసకృతులను అందించడమే కాక జంతువుల మాంసాల వలన వచ్చే కొవ్వును, కొలెస్టరాల్‌ను, క్యాలరీలను తగ్గిస్తుంది. శాకాహారులకు మొలకలు ఎంతగానో సిఫార్సు చేయబడ్డాయి.

తేలికగా జీర్ణమౌతాయి: మొలకలలో మీరు ఇష్ట పడే మరొక విషయం అవి ఎంతో తేలికగా జీర్ణమౌతాయి. మొలకలలో పీచు ఎక్కువ స్థాయిలో ఉండి, క్యాలరీలు తక్కువగా ఉన్నందున బరువు తగ్గించుకొనే ప్రణాళికకు ఎంతో సహాయకారీగా ఉంటాయి. మొలకలను తినడం వలన ఎక్కువ క్యాలరీలను పొందకుండానే పోషకాలను పొందవచ్చు. మీరు బరువు తగ్గించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంటే మాత్రం మీ ఆహార ప్రణాళికలో మొలకలను జోడించండి. మొలకలు ఆరోగ్యానికి మంచివే కాక అవి ఎంతో రుచికరమైనవి కూడా. మీ సలాడ్లకు, సూప్‌లకు, మాంసపు వంటకాలకు, పాస్తాకు మరింత రుచిని జోడించి మీకు ఆకలిని పుట్టిస్తాయి. అందువల్ల మీ రోజువారీ ఆహార ప్రణాళికలో మొలకలను జత చేయండి. మొలకల్లో కొవ్వు వుండదు. ప్రోటీన్లకు మొలకలు పెట్టింది పేరు. సెనగలు, పెసలు, సోయా, రాజ్‌మా, బఠానీ ఇవన్నీ మొలకలు తయారు చేసుకోవాడానికి మార్గాలే! గర్భిణులు మొలకలు తింటే వారికే కాదు, పుట్టే బిడ్డకూ ఆరోగ్యం. యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు మొలకల్లో అధికం. ఫైబర్‌, ఐరన్‌, నియాసిన్‌, కేల్షియమ్‌ ఇవన్నీ మొలకల్లో పుష్కలం. శరీర కణాలకు మొలకలు చాలా మేలు చేస్తాయి. కేన్సర్‌ను నిరోధించగల శక్తి మొలకల్లో ఉంది. మొలకల్లో లభ్యమయ్యే విటమిన్‌ బి, డి శరీరానికి చాలా అవసరం. ఇందులోని ఫాస్ఫరస్‌ పళ్లకు, ఎముకలకు ఉపయుక్తం.
## మూలాలు
*
చల్లా కృష్ణనారాయణరెడ్డి

**సి. కె. నారాయణ రెడ్డి** (ఆగష్టు 1, 1925 - సెప్టెంబరు 5, 2013) హైదరాబాద్ బుక్ ట్రస్ట్ వ్యవస్థాపకులు, మాజీ శాసన సభ్యులు, పీలేరు గాంధీగా సుప్రసిద్ధులు. సికెగా వ్యవహరించబడే ఆయన పూర్తి పేరు చల్లా కృష్ణ నారాయణరెడ్డి.

## జీవిత విశేషాలు
**చల్లా కృష్ణనారాయణరెడ్డి** చిత్తూరు జిల్లా పీలేరు సమీపంలోని రొంపిచర్ల మండలం చల్లావారిపల్లె(చిత్తూరు జిల్లా) లో ఆగస్టు 1 1925 న జన్మించారు. మదనపల్లెలో బీసెంట్‌ థియొసాఫికల్‌ స్కూల్‌/కాలేజీలో బి.ఎ వరకు చదువుకున్నారు. బిఎ రెండో సంవత్సరంలో ఉండగానే పేద విద్యార్థుల కోసం ఆయన ఒక వసతి గృహాన్ని నిర్వహించారు. కాలేజిలో మంచి హాకీ క్రీడాకారుడిగా రాణిస్తూనే సామాజిక సమస్యల పట్ల స్పందించేవారు. క్విట్‌ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. ఎప్పుడూ ఖద్దరు వస్త్రాలనే ధరించారు. సోషలిస్టు పార్టీలో క్రియాశీల సభ్యుడిగా, జిల్లా కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. 1953లో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో చేరారు. కరవు రోజుల్లో గంజి కేంద్రాలను నిర్వహించారు.అనేక వసతిగృహాలను నెలకొల్పారు. దళిత పిల్లల చదువు కోసం విశేషంగా కృషి చేశారు.బాకారావు పేట, వాయలపాడు, యెర్రవారిపాలెం, నేలబైలు, పీలేరు, మదనపల్లెలో బడుగు వర్గాలకోసం వసతి గృహాలను నిర్వహించారు. అక్కడ చదువుకున్న మునివెంకటప్ప, అబ్బన్న ఐఎఎస్‌ అధికారులు అయ్యారు. సికె 1962లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ తరపున పోటీ చేసి శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు.

రొంపిచెర్లలో ఒక గ్రంథాలయాన్ని నెలకొల్పారు. 1967 లో చారుమంజుందార్‌ గ్రూపులో చేరారు. 1970 లో ప్రభుత్వం వీరిని అరెస్టు చేసింది. అత్యయిక పరిస్థితి సందర్భంగా 1975 లో జైల్లో నిర్భంధించింది. జనతా ప్రచురణలు, అనుపమ ప్రచురణలు, హైదరాబాద్ బుక్ ట్రస్ట్ ను నెలకొల్పి అనేక మంచి పుస్తకాలను తెలుగులో వెలువరించారు. అనుపమ ప్రచురణలు నెలకొల్పి -* ది స్కాల్‌పెల్‌, ది స్వోర్డ్‌* -రిచర్డ్‌ అ లెన్‌, టెడ్‌ గోర్డన్‌, * ఫాన్‌షెన్‌*-విలియమ్‌ హింటన్‌, *మై ఇయర్స్‌ ఇన్‌ ఎన్‌ ఇండియన్‌ ప్రిజన్‌*-మేరీ టైలర్‌* రెడ్‌స్టార్‌ ఓవర్‌చైనా*-ఎడ్గార్‌ స్నో తదితర పుస్తకాలను తెలుగులోకి ప్రచురించారు. ప్రజల మనసుల్ని గెలిచేందుకు చిన్న పుస్తకాలు విశేషంగా తోడ్పడతాయని భావించేవారు.1980లో హైదరాబాద్‌ బుక్‌ట్రస్టును నెలకొల్పి అప్పటినుంచి 1990 ల చివర తన ఆరోగ్యం క్షీణించేవరకూ నిర్విరామంగా కృషిచేస్తూ అనేక పుస్తకాలను తెలుగులో వెలువరించారు. జంటనగరాల్లో కుక్కల సంతతి ఎక్కువైనా సరే కుక్కలను చంపకూడదని ఉద్యమం నిర్వహించారు. ఫ్లోరోసిస్‌ సమస్యపై పోరాటాలు చేశారు. శాసన సభ్యులకు అనేక సౌకర్యాలు అక్కరలేదన్నారు. ఆయన సతీమణి జయప్రద మదనపల్లె ఉన్నత పాఠశాలలో సామాన్యశాస్త్ర ఉపాధ్యాయురాలిగా, అనంతరం ప్రధానోపాధ్యాయురాలిగా పనిచేసి ఉద్యోగ విరమణ పొందారు. 1972 లో ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో హత్యకు గురైన జార్జి రెడ్డి వీరి అన్న కుమారుడు. సికె గారికి భార్య జయప్రద, ఇద్దరు కూతుళ్లు డా. అరుణ, సి. శైలజ ఉన్నారు. ఈయన 2013 సెప్టెంబరు 5 న హైదరాబాద్‌లో చనిపోయారు. నారాయణ రెడ్డిగారి కోరిక మేరకు, ఆయన కుటుంబసభ్యులు ఆయన మృతదేహాన్ని గాంధీ ఆసుపత్రి కి అందజేశారు.

## మూలాలు

## యితర లింకులు
* హిందూ పత్రికలో ఆర్టికల్

వర్గం:1925 జననాలు
వర్గం:2013 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా కమ్యూనిస్టు నాయకులు
లింగన్నాయుడుపేట

**లింగన్నాయుడుపేట**, శ్రీకాకుళం జిల్లా, జలుమూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.భారతదేశం లోని ఆంధ్రప్రదేశ్ లో శ్రీకాకుళం జిల్లా లోని జలుమూరు జలుమూరు మండలంలో గల సైరిగాం అనే పంచాయితీ లోని ఒక గ్రామం.ఈ గ్రామంలో సుమారు 450 మంది నివసిస్తున్నారు.

## మూలాలు
త్రివర్ణ పదార్ధాలు

450px|right|thumb|త్రివర్ణ పతాకం రంగుల వలె త్రివర్ణ పదార్థాలు
**త్రివర్ణ పదార్ధాలు** అనగా నారింజ, తెలుపు, ఆకుపచ్చ రంగుల పదార్ధాలు. మూడురంగుల జెండా చూసినప్పుడల్లా ముచ్చటగా ఉంటుంది . అలాగే ఆ మూడు రంగుల పదార్ధాలు తినడము వల్ల మనకెంతో లాభము ఒనగూడుతుంది. ఏమిటా లింక్ అని నవ్వుకున్నా .... నారింజ, తెలుపు, ఆకుపచ్చ రంగుల పదార్ధాలు మన ఆరోగ్యానికి మంచిది . 
## నారింజ రంగు
ఈ రంగులో ఉండే పండ్లు, కూరగాయల్లో బీటా-కెరటిన్‌, విటమిన్‌ "సి" అత్యధికంగా లభిస్తాయి. వయసు రీత్యా లోపించే దృష్టి మెరుగవడానికి సహకరించే పోషకాలు వీటిలో ఉంటాయి. క్యాన్సర్ ను అడ్డుకోగలవు, కొలెస్టరాల్, రక్తపోటు లను తగ్గించి కొలాజెన్‌ ఏర్పడడాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి. ఆరోగ్యవంతమైన జాయింట్స్ కు దోహదపడతాయి. 
;బొప్పాయి
ఫోలిక్ యాసిడ్ సమృద్ధిగా ఉంటుంది . ఇతర ప్రోటీన్లు, జీర్ణసంబంధిత ఎంజైములు, విటమిన్‌ " ఎ", " ఇ ", లు పొటాషియం లభిస్తాయి. సహజసిద్ధమైన లాక్జేటివ్స్ కలిగి ఉంటాయి. 
;కమలా, బత్తాయి : వీటిలో విటమిన్ " సి " సాంద్రత ఎక్కువ . యాంటి ఆక్షిడెంట్లు ఉంటాయి. రోగనిరోధక వ్యవస్థను బలోపేతము చేస్తాయి. పీచు పదార్ధము ఎక్కువగా ఉంటుంది .
;క్యారెట్లు : కంటి దృష్టికి మంచివి . విటమిన్‌ " ఎ, కె , సి , లు .. పొటాషియం , ఫైబర్ , మెగ్నీషియం , ఫాస్పరస్ , ఇతర పోషకాలు మెండుగా ఉంటాయి . 
## తెలుపు రంగు
రోగనిరోధక వ్యవస్థను ఆందించే పోషకాలు తెల్లని పదార్థాలలో ఉంటాయి . కొలెస్టరాల్ , రక్తపోటుస్థాయి సరిగా ఉంచుకునేందుకు సహకరిస్తాయి. తెలుపు రంగు గల కొన్ని పదార్ధాలు :
;ఉల్లి , వెల్లుల్లి : సల్ఫైడ్ , ఎల్లిసిన్‌ అనే ఫైటోకెమికల్స్ అధికము గా ఉంటాయి. ట్యూమర్లకు వ్యతిరేకము గా ఇవి పోరాడతాయి. ఇన్‌ఫ్లమేషన్‌ తగ్గించి , రక్తములో కొవ్వు , కొలెస్టరాల్ లను , బ్లడ్ సుగర్ ను తగ్గిస్తాయి. యాంటీ బ్యాక్టీరియల్ , యాంటి ఫంగల్ , యాంటి వైరల్ లక్షణాలు కలిగిఉంటాయి. ఇవి రోగనిరోధక శక్తిని సమర్ధవంతం గా పెంచుతాయి. జలుబు పై పోరాడే మంచి ఆహారము . 
;ముల్లంగి : ఎక్కువగా పీచు పదార్ధము , తేమ , సహజమైన లాక్జేటివ్స్ ఉన్నాయి . దీనిలోని అధిక తేమ చర్మానికి , కళ్ళకు ఎంతో మేలుచేస్తుంది . 
## ఆకుపచ్చ
ఈ రంగు పండ్లు , కూరలు ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తాయి . క్లోరొఫిల్ , పీచుపదార్థము , ఫోలిక్ యాసిడ్ , కాల్సియం , విటమిన్‌ " సి " , బీటాకెరటిన్స్ లభిస్తాయి . ఈ రంగు పదార్ధాలలోని పోషకాలు క్యాన్సరు వచ్చే ప్రమాదాలను తగ్గిస్తాయి . రక్తపోటు, క్లెస్టరల్ స్థాయిలను తగ్గిస్తాయి. జీర్ణక్రియకు దోహదపడి , కంటి ఆరోగ్యానికి , దృష్టికి సహకరిస్తాయి . ఫ్రీ రాడికల్స్ ను తగ్గించి రోగనిరోధ వ్యవస్థను మెరుగుపరుస్తాయి .
;పాలకూర : ఐరన్‌ , ఫొలిక్ యాసిడ్ ,అధికం గా ఉంటాయి . పుట్టుకతో వచ్చిన లోపాల్ని సరిచేయడానికి సహరిస్తుంది . దీనిలో అత్యధికంగా లభించే క్యాల్సియం , పీచు జీర్ణక్రియకు , చర్మానికి మేలు కలిగిస్తాయి. 
;బ్రకోలి : క్యాన్సర్ వ్యతిరేకగుణాలు ఎక్కువ . యాంటీ ఆక్షిడెంట్స్ , ఖనిజాలు , ఏ, సి, విటమిన్లు లభిస్తాయి. 
;కివి : విటమిన్‌ "సి " ఎక్కువగా ఉంటుంది . పొటాషియం లభిస్తుంది . ఇది కంటి దృష్టి బలహీనతలనుండి కాపాడుతుంది. క్యాలరీలు తక్కువగా ఉంటాయి . తేమ అధికముగా ఉంటుంది. చర్మానికి ఎటువంటి హాని జరుగుకుండా కాపాడుతుంది .
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:ఆరోగ్య చిట్కాలు
ముఖ్యమైన ఔషధమొక్కలు-సాగుపద్ధతులు

**ముఖ్యమైన ఔషధ మొక్కలు - సాగుపద్ధతులు** ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఔషధ, సుగంధ మొక్కల బోర్డు ప్రచురించిన పుస్తకం.

## విషయాలు
# ఉసిరి - ఎంబ్లికా అఫిషినాలిస్ 
# అశోక - సరాకా అశోక
# అశ్వగంధ - విధానియా సోమ్నిఫెరా
# అతివస - అకోనిటం హెటిరోఫిలం
# మారేడు - ఎగీల్ మార్మెలోస్
# నేల ఉసిరి - ఫిల్లాంథస్ అమరస్
# బ్రహ్మీ - బకోపా మొన్నీరీ
# శ్రీగంధం - శాంటాలమ్‌ ఆల్బమ్‌
# చిరైతా - స్వెర్షియా చిరైతా
# దారుహల్ది - బెర్బిరిస్ అరిస్ట్రేటా
# పొడపత్రి - జమ్నియా సిల్వెస్ట్రీ
# తిప్పతీగ - టీనోస్పోరా కార్డిఫోలియా
# గుగ్గులు - కామ్నిఫొరా వైటై
# ఇసబ్‌గోల్ - ప్లాంటగో ఒవేటా
# జటామాంసి - నార్డోసాచిస్ జటమాంసి
# అడవినాభి - గ్లోరియోసా సుపర్బా
# నేలవేము - ఆండ్రోగ్రాఫిస్ పానిక్యులేటా
# కుంకుమపువ్వు - క్రోకస్ ఇండికా
# మలబారు చింత - గార్సినియా ఇండికా
# కోస్టము - ససూరియా కోస్టస్
# కట్కీ - పికోరైజా కుర్రోవా
# కామంచి - సోలానమ్‌ నైగ్రం
# అతిమధురం - గ్లైసిరైజా గ్లాబ్రా
# కోలియస్ - కోలియస్ బార్బడెన్సిస్
# పిప్పలి - పైపర్ లాంగమ్‌
# సఫేద్ ముస్లి - క్లోరోఫైటమ్‌ బొరివిలియానమ్‌
# సర్పగంధ - రవుల్ఫియా సర్పెంటైనా
# సునాముఖి - కాషియా అంగుష్టిఫోలియా
# శతావరి - ఆస్పరాగస్ రెసిమోసస్
# తులసి - ఆసిమమ్‌ శాంక్టమ్‌
# వాయువిడంగాలు - ఎంబెలియా రైబ్స్
# వత్సనాభి - అకోనిటమ్‌ ఫెరాక్స్

## మూలాలు
* ముఖ్యమైన ఔషధ మొక్కలు - సాగు పద్ధతులు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఔషధ సుగంధ మొక్కల బోర్డు, హైదరాబాదు, 2004.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
చిన్మయి

**చిన్మయి శ్రీపాద** (జననం 1984 సెప్టెంబరు 10) ఒక భారతీయ భాషాశాస్త్రవేత్త, సంగీత విద్వాంసురాలు, సినీ గాయని, డబ్బింగ్ కళాకారిణి. తెలుగులో పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు డబ్బింగ్ చెప్పి నంది బహుమతులను కూడా గెలుచుకున్నది. 

ఫేమస్లీ ఫిల్మ్‌ఫేర్‌కు తెలుగులో చిన్మయి హోస్ట్ గా చేసింది.

## పని చేసిన చిత్రాలు

## మూలాలు

వర్గం:1984 జననాలు
వర్గం:నంది ఉత్తమ డబ్బింగు కళాకారిణులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు
వర్గం:మహిళా డబ్బింగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా మహిళా నేపథ్య గాయకులు
ఆశారాజు

thumb|260x260px|ప్రపంచ కవితా దినోత్సవం సందర్భంగా 2016, మార్చి 21న హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో వివిధ రాష్ట్రాలకు చెందిన జాతీయ స్థాయి కవులచే తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నిర్వహించిన కవి సమ్మేళనంలో ఆశారాజుకి మామిడి హరికృష్ణ సత్కారం
**ఆశారాజు** ప్రముఖ ఉర్దూ కవి. ఆయన అనేక పత్రికలలో రచనలు చేసారు.
## జీవిత విశేషాలు
ఆయన హైదరాబాదులో జన్మించారు. ఆయన హైదరాబాదును ప్రేమించిన కవి. ఉర్దూ కవులు ఏ నగరంలో వుంటే ఆ నగరాన్ని తమ పేరుకు చివర చేర్చుకునే వారు. ఈ సంప్రదాయాన్ని స్వీకరించి ఆశారాజు ‘రాజా హైదరాబాద్’గా తన పేరుకు హైదరాబాదును చేర్చాడు. ఆశారాజు గారి చిత్తశుద్ధి, నిజాయితీ ప్రతి కవితలో తొణికిసలాడుతాయి. ఆశారాజు సరళమయిన కవి, స్వచ్ఛమైన కవి. ఒక వుర్దూ పదం లేకుండా ‘నాశ్నమైతరు’ అన్న కవిత రాశాడు.

కవుల గురించి కవులే చెప్పాలి. వాళ్ళ ప్రతిభ గురించిగానీ, రూపురేఖల గురించి గానీ ఏదో సందర్భంలో కవులే చెబుతారు. గురువులాంటి మిత్రుడు, మిత్రుడిలాంటి గురువు అయిన కె.శివారెడ్డి ఆశారాజు కవిత్వం గురించి, ఆయన రచనా విధానం గురించి మంచి చిత్రణ ఇచ్చారు. “విసురుగా అగ్నిగోళాన్ని విసిరినట్టు పద్యాన్ని విసరడం అతని పద్ధతి కాదు. సౌమ్యంగా, మృదువుగా అనుభవజ్ఞుడు కథ చెబుతున్నట్టు పద్యాన్ని ఎత్తుకుంటాడు. మెల్లమెల్లగా విడమర్చుకుంటూ, దృశ్యం మీద దృశ్యం పేర్చుకుంటూ పోతాడు" అంటారు.

## రచనలు
* పిల్లలు గీసిన వన్నెల చిత్రం!
## చిత్రమాలిక

File:Asharaju felicitation in Ugadi Kavi Sammelanam in Ravindra Bharathi (29.03.2017).jpg|thumb| 2017 ఉగాది కవి సమ్మేళనంలో సత్కారం అందుకుంటున్న ఆశారాజు
File:Asharaju Poetry Reading in Ugadi Kavi Sammelanam in Ravindra Bharathi (29.03.2017).jpg| 2017 ఉగాది కవి సమ్మేళనంలో కవిత్వ పఠనం చేస్తున్న ఆశారాజు


## సూచికలు

## ఇతర లింకులు
* సరళ జీవన సౌందర్యం – ఆశారాజు పద్యం - కోడూరి విజయకుమార్
* పరిచయం... ఆశారాజు కవితా వైభవం

వర్గం:ఉర్దూ కవులు
వర్గం:ఫ్రీవర్స్ ఫ్రంట్ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:హైదరాబాద్ సాహితీవేత్తలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా కవులు
లేమల్లె

**లేమల్లె** పల్నాడు జిల్లా అమరావతి మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం ఉంది. గుంటూరుకి 14 మైళ్ళ దూరంలో అమరావతికి పోవు మార్గంలో ఉంది. 
## విద్యా సౌకర్యాలు
thumb|264x264px|ప్రాథమిక పాఠశాల|ఎడమ
* ఈ గ్రామంలోని మండల పరిషత్తు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలో స్కూల్ అసిస్టెంట్ గా పని చేయుచున్న పోతినేని వెంకటసుబ్బమ్మ, రాష్ట్ర ఉత్తమ ఉపాధ్యాయిని పురస్కారానికి ఎన్నికైనారు. సెప్టెంబరు 5, 2013 ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంనాడు, హైదరాబాదు రవీంద్ర భారతిలో మంత్రి కె.పార్ధసారథి చేతులమీదుగా ఈ పురస్కారం అందుకుంది.
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
వర్గం:అమరావతి మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
అన్నమయ్య పదకోశం

**అన్నమయ్య పదకోశం** (తాళ్లపాకకవుల సంకీర్తన నిఘంటువు) ఆచార్య రవ్వా శ్రీహరి సంకలనం చేసిన పదకోశం. దీనిని తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు వారు 2012లో ముద్రించారు.

అన్నమాచార్యుడు తొలి తెలుగు వాగ్గేయకారుడు, పదకవితా పితామహుడు. ఇతడు తన పదహారవ యేటనే తిరుమలలో వెలసిన శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి సాక్షాత్కారాన్ని పొంది తన్మయుడై రోజుకొక్కటి చొప్పున సుమారు 32, 000 సంకీర్తనలు రచించాడు. వీనిలో మనకు లభించినవి 14, 358 మాత్రమే. అన్నమయ్య కుమారుడు పెదతిరుమలాచార్యుడు ఈ సంకీర్తనలు అన్నింటిని రాగి రేకులపై చెక్కించి అమూల్యమైన సంకీర్తన సాహిత్యాన్ని మనకు అందించాడు. అన్నమయ్య సంకీర్తనల్లోని భాష ఎంతో విలక్షణమైనది. ఇతడు ప్రజల వ్యవహారంలో వున్న తెలుగు భాషకు పట్టంకట్టిన మహానుభావుడు. తన సంకీర్తనల ద్వారా భక్తిభావాన్ని సామాన్య ప్రజల్లో కూడా వ్యాప్తి చేయాలనే లక్ష్యమే ఇందుకు ముఖ్య కారణం. ఒక విధంగా అన్నమయ్య తొట్టతొలి వ్యావహారిక భాషోద్యమ నిర్మాత అని చెప్పవచ్చు. భాషా వ్యవహారానికి జీవం పోసే ప్రాంతీయ మాండలిక పదాలను వాడి వాటిని మనకు గుర్తుచేశాడు. కొన్ని సంస్కృత పదాలకు అచ్చతెలుగు పదాలను సృష్టించి భాష విషయంలో తన సృజనశక్తిని ప్రకటించుకున్నాడు. అన్యభాషా పదాలను కూడా స్వీకరించాడు. తన సంకీర్తనలలో అన్నమయ్య ఎన్నో భాషా విశేషాలతో రచనలు చేశాడు.

అన్నమయ్య సాహిత్యంలో విశేషకృషి చేసిన వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి, గౌరిపెద్ది రామసుబ్బశర్మ, వేటూరి ఆనందమూర్తి మొదలైన పండితులు కొన్ని పదాలకు అర్ధనిర్ణయం చేసారు. కాని ఇంకా అర్ధనిర్ణయం చేయాల్సిన పదాలు ఎన్నో మిగిలివున్నాయి. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారి కృషివలన ఇటీవల అన్నమయ్య కీర్తనలకు దేశంలో విశేష ప్రచారం జరుగుతున్నది. విశ్వవిద్యాలయాల్లో కూడా అన్నమయ్య సాహిత్యంపై విస్తృతంగా పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. ఈ సందర్భంలో అన్నమయ్య సాహిత్యాన్ని చక్కగా అర్ధం చేసుకోవడానికి వీలుగా అన్నమయ్య వాడిన విశేషపదాలకు అర్ధ వివరణలు చూపే నిఘంటువు తయారుకావలసిన అవసరాన్ని ఎంతోమంది పండితులు వెలిబుచ్చారు.

2004లో రచయిత శ్రీహరి నిఘంటువు పేరుతో సూర్యారాయాంధ్ర నిఘంటువు శేషాన్ని ప్రకటించారు. అందులో కొన్ని పదాలకు అర్ధవివరణ ఇవ్వడం జరిగింది. కానీ మిగిలిన పదాలు ఇంకా ఎన్నో ఉన్నాయి. వాటిని అన్నింటికీ ప్రత్యేకంగా ఒక నిఘంటువును కూర్చాలని కాంక్షించి ప్రథమ ప్రయత్నంగా 29 సంపుటాల్లోని సంకీర్తనల్లోని క్లిష్టమైన పదాలను అన్నింటిని కార్డులపై వ్రాయడం ప్రారంభించారు. ఆయా పదాల అర్ధనిర్ణయం కోసం వివిధ నిఘంటువులు, ఆధారాల సహాయంతో నిఘంటువు నిర్మాణాన్ని కొనసాగించారు. అప్పటి తి.తి.దే. కార్యనిర్వహణాధికారులు డా. కె. వి. రమణాచారి గారు ఇలాంటి బృహత్కార్యం దేవస్థానం జరిగితే సముచితంగా ఉంటుందని భావించి కావసిన సహాయ సంపత్తిని సమకూరుస్తూ నిఘంటు నిర్మాణ బాధ్యతను రచయితకు అప్పగించారు.

వర్గం:నిఘంటువులు
వర్గం:2012 పుస్తకాలు
వర్గం:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల ప్రచురణలు
ఆంధ్రయోగులు

**ఆంధ్రయోగులు** ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన యోగులు గురించి బి. రామరాజు గారు ప్రచురించిన పుస్తకం. ఇది ఐదు భాగాలుగా ఉంది.

## ప్రథమ భాగంలోని యోగులు

# శ్రీ విద్యారణ్యులు (1296-1386)
# శ్రీపాద శ్రీవల్లభులు (1323-1344)
# వేమన (1550-1650)
# సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర సరస్వతి (1560-1750)
# నారాయణ తీర్థులు (1580-1680)
# మంత్రాలయం రాఘవేంద్రస్వామి (1596-1671)
# త్రైలింగస్వామి (1607-1887)
# పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి (1608-1693)
# పూదోట లింగావధూత (17వ శతాబ్దం)
# కేశవస్వామి భాగానగర్‌కర్ (1610-1683)
# శ్రీధర వెంకటేశ అయ్యావాళ్ (1635-1720)
# గుంటూరు నల్లమస్తాన్ (1685-1895)
# సొరకాయల స్వామి (1700-1902)
# పరశురామపంతుల లింగమూర్తి గురుమూర్తి (1710-1800)
# లింగందిన్నె ధరణి సీతారామ యోగీంద్రస్వామి (1714-1796)
# తరిగొండ వెంకమ్మ (1730-1817)
# కైవారం అమర నారేయణ (1730-1840)
# తుంగదుర్తి బుచ్చయ్య (1760-1854)
# పెనకచర్ల చితంబరస్వామి (1772-1872)
# నీలకంఠ సచ్చిదానంద ఘనేంద్రులు (1788-1907)
# చిరుమామిళ్ళ సుబ్బదాసు (1802-1882)
# మచిలీపట్నం దొంతులమ్మ (1807-1932)
# ఆదోని తిక్కలక్ష్మమ్మ (1815-1933)
# లింగాలదిన్నె బ్రహ్మస్వామి (1820-1890)
# చెళ్ళగురికి ఎఱ్ఱిస్వాములు (1822-1922)
# తడకనపల్లె రామయోగికవి (1825-1895)
# ఎల్లారెడ్డిపేట హజ్రత్ ఇమామలీ బాబా (1825-1934)
# సత్తెనపల్లి ఫీరోజీ మహర్షి (1829-1889)
# లద్దగిరి రామదాసు (1833-1893)
# ధాభా కొండయాఅచార్యస్వామి (1834-1939)
# పుదుక్కోట జడ్జిస్వామి (1850-1915)
# నెమిళ్ళదిన్నె హుసేన్ గురుడు (1850-1929)
# గోవర్ధనగిరి ముద్దయ్యస్వామి (1850-1940)
# సనారీ విశ్వనాథావధుత (1856-1914)
# మాదిరాజు వెంకట అప్పారావు (1859-1935)
# బ్రహ్మానంద సరస్వతీ స్వామి (1863-1938)
# దీపాలదిన్నెపాలెం పాటిబండ్ల వీరయ్య (1867-1922]]
# మాస్టర్ సి.వి.వి. (1868-1922)
# కుర్తాళం మౌనస్వామి (1868-1943)
# కొత్తలంక సయ్యద్ అహ్మదలీషా ఖాదర్ వలీ (1868-1948)
# నార్పల తిక్కయ్యస్వామి (1870-1924)
# తాండూరు అబ్దుల్ కరీంషా వలీ (1870-1947)
# కురుముద్దాలి పిచ్చయ్య అవధూత (1870-1951)
# ప్రకాశానందస్వామి (1871-1962)
# కదిరిమంగళం మునీంద్రస్వామి (1876-1961)
# కావ్యకంఠ వాసిష్ఠ గణపతిముని (1878-1936)
# మళయాళస్వామి (1885-1962)
# సద్గురు జగన్నాథస్వామి (1885-1974)
# వాడరేవు లలితానంద సరస్వతి (1886-1951)
# కపిలగిరి యోగానంద నరసింహస్వామి (1886-1960) 

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1998 పుస్తకాలు
రాజయ్య (అయోమయ నివృత్తి)

**రాజయ్య, అనే [[పేరు]] తో ఉన్న కొందరు** తెలుగువారు.

* అల్లం రాజయ్య : తెలుగు కథా రచయిత.
* కాపు రాజయ్య : మెదక్ జిల్లాకు చెందిన చిత్రకారుడు.
*తాటికొండ రాజయ్య : తెలంగాణకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు.
* సిరిసిల్ల రాజయ్య: తెలంగాణకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు.
* సున్నం రాజయ్య : కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్కిస్టు)కు చెందిన ప్రముఖ రాజకీయనాయకుడు.
*నరిశెట్టి రాజయ్య : ఆచార్య రంగా అనుచరుడు.
తెలుగు-తెలుగు నిఘంటువు

**తెలుగు-తెలుగు నిఘంటువు** (ఆంగ్లం: Telugu-Telugu Dictionary) ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ తెలుగు అకాడమి వారు ప్రచురించిన నిఘంటువు.

తెలుగు అకాడమి వారు తెలుగు భాషకు ఒక సమగ్ర నిఘంటువు ప్రచురించాలనే లక్ష్యంతో "తెలుగు శబ్ద సాగరం" అనే పేరిట ఒక బృహన్నిఘంటువు కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది. ఈ నిఘంటువు నుంచి దాదాపు 65,000 ఆరోపాలు ఎంపిక చేసి కళాశాల స్థాయి విద్యార్థుల కోసం తెలుగు-తెలుగు నిఘంటువు పేరిట ఒక చిన్న నిఘంటువును ముందుగా ప్రచురించాలని అకాడమి సంకల్పించింది. దీనికి ప్రధాన ఆకర గ్రంథాలు: శబ్దరత్నాకరం, ఆంధ్ర శబ్దరత్నాకరం, శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు. అకాడమి ప్రచురించిన ఆయా శాస్త్రాల పారిభాషిక పదకోశాల నుండి ఇటీవల ప్రచురించిన భాషా సాహిత్యాలకు సంబంధించిన ఇతర రచనల నుండి ఆరోపాలను ఎంపిక చేశారు. ఆధునిక వ్యవహారంలో వున్న న్యాయాలు, పదబంధాలు సాధ్యమైనంత వరకు ఆధునిక వివరణలతో చేర్చడం జరిగింది. విద్యార్థులకు తక్షణ సంప్రదింపు కోసం తెలుగు సంవత్సరాలు, తెలుగు నెలలు, సంఖ్యావాచకాలతో కూడిన సప్తర్షులు, అష్టైశ్వర్యములు వంటి పదబంధాలు చేర్చారు.

ఈ నిఘంటువు పని డా. బూదరాజు రాధాకృష్ణ పర్యవేక్షణలో డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి, డా. ఎ. మంజులత, డా. ఎం. ప్రమీలారెడ్డి, డా. ఎ. పాండయ్య, డా. ఎ. వి. పద్మాకరరెడ్డి పనిచేశారు. తరువాతి దశలో ఈ నిఘంటువును డా. అక్కిరాజు రమాపతిరావు, డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి, డా. ఎం. ప్రమీలారెడ్డి పర్యవేక్షించారు. డా. రమాపతిరావు పర్యవేక్షణలో ఉన్నప్పుడు ఉషా పన్నాల, డా. కె. లక్ష్మీనారాయణశర్మ కూడా ఈ నిఘంటువులో పనిచేశారు. డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి పర్యవేక్షణ కాలం నుండి డా. ఎం. మాణిక్య లక్ష్మి ఈ నిఘంటువులో పనిచేస్తూ వచ్చారు.

## మూలాలు

వర్గం:నిఘంటువులు
వర్గం:2001 పుస్తకాలు
ఫరీదుపేట

**ఫరీదుపేట** ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని, శ్రీకాకుళం జిల్లా, ఎచ్చెర్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ విశేషాలు
ఫరీదుపేట గ్రామం శ్రీకాకుళం జిల్లా ఎచ్చెర్ల మండలంలో శ్రీకాకుళం పట్టణానికి పశ్చిమాన సుమారు 5 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. 5వ నెంబరు జాతీయ రహదారిని ఆనుకొని ఉన్న నవభారత్ ఇండస్ట్రియల్ ఎస్టేట్ లేదా కొయిరాలను ఆనుకొన ఉంది. ఈ గ్రామంలో పంచాయితీ ఉంది. ఇది ఎచ్చెర్ల మండల కేంద్రం  నుండి 3  కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఫరీద్ పేట పిన్ కోడ్ 532410. పోస్టు ఆఫీసు మండల కేంద్రం ఎచ్చెర్ల లో ఉంది.  ఈ గ్రామంలో ఒక ప్రాథమిక పాఠశాల, ఒక జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల ఉన్నాయి. ఈ పాఠశాలలు ఈ చుట్టుప్రక్కల గ్రామాల్లోని పిల్లలకు విద్యాసౌకర్యం కలిగిస్తున్నాయి.

## సమీప గ్రామాలు
ఎచ్చెర్ల, ఇబ్రహీం బాదు, తోలాపి, కుశాలపురం, దోమాం గ్రామాలు సమీపంలో ఉన్నాయి. 

## మూలాలు


వర్గం:ఎచ్చెర్ల మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
సర్దార్ దండు నారాయణ రాజు

**దండు నారాయణ రాజు** (అక్టోబరు 15, 1889 - సెప్టెంబర్ 10, 1944) ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.

## జీవిత విశేషాలు
శ్రీ దండు నారాయణ రాజు భీమవరం తాలూకా నేలపోగుల గ్రామంలో భగవాన్ రాజు, వెంకాయమ్మ దంపతులకు అక్టోబరు 15, 1889 న జన్మించారు. ఈయన నర్సాపురం తాలూకా పోడూరులో ప్రాథమిక విద్యను, తణుకు ఉన్నత పాఠశాలలో విద్యను అభ్యసించి, విద్యారంగంలోను, క్రీడారంగంలోను ప్రతిభతో 1907 సంవత్సరంలో మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్ష ఉత్తీర్ణులైయ్యారు. మద్రాసు ప్రెసిడెంషీ కళాశాలలో బి.ఎ పట్టా పొందారు. 1910 వ సంవత్సరంలో మహదేవపట్నం కాపురస్తులు శ్రీ కలిదిండి వెంకట్రామరాజుగారి కుమార్తె సుబ్బయమ్మను వివాహమాడారు. తణుకు ఉన్నత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడుగా, బి.ఎల్ ఉత్తీర్ణులై హైకోర్టు వకీలుగా, ఏలూరులో న్యాయవాదిగా పనిచేశారు.

దండు నారాయణరాజు గారు 1921లో న్యాయవాద వృత్తిని పరిత్యజించి మహాత్మాగాంధీ సహాయనిరాకరణ ఉద్యమంలో చేరారు. శ్రీ అల్లూరి సీతారామరాజు విప్లవం సందర్భంలో ప్రభుత్వంవారు నారాయణరాజుని కాకినాడలో అరెస్టు చేసి 17 రోజులు జైలులో ఉంచి తుదకు నిర్దోషి అని తెలుసుకొని విడుదల చేశారు. 1927 లో మద్రాసు శాసన సభకు పోటీ చేసి గెలిచారు. 1930 లో మహాత్మాగాంధీగారి ఉప్పు సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాకు నాయకుడై తన సహచరులతో ఏలూరు నుండి సముద్రతీరమున తూర్పుతాళ్ళు గ్రామం వరకూ నడచి ఉప్పుసత్యాగ్రహం చేశారు. అప్పుడే ఈయనకు సర్దార్ అను బిరుదు వచ్చింది. ఈ సందర్భంలో ప్రభుత్వం వీరిని ఒక సంవత్సరం పాటూ నిర్భందంలో ఉంచింది. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో ఈయన ఖద్దరు వ్యాప్తికై విశేష ప్రచారం చేశారు. ఖద్దరు బోర్డుకు 1923 నుండి 1926 వరకూ అధ్యక్షులుగా వ్యవహరించారు. హరిజన, రైతు ఉద్యమాల్లో పాల్గొని వారి అభ్యుదయానికై పాటుపడ్డారు. సత్యాగ్రహం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో కూడా పాల్గొన్న వీరు తంజావూరు జైలులో సెప్టెంబర్ 10 1944 న స్వర్గస్తులైయ్యారు. ఈ విషయములు శ్రీ బుద్ధరాజు వరహాల రాజు గారి శ్రీ ఆంధ్ర క్షత్రియ వంశ రత్నాకరములో ప్రచురితమైనవి.

## సూచికలు

## యితర లింకులు

వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1944 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1889 జననాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు