హరి సింగ్

**మహారాజు హరి సింగ్** (23సెప్టెంబరు 1895 - 26 ఏప్రిల్ 1961) భారతదేశం లో జమ్మూ కాశ్మీర్ యొక్క రాచరిక రాజ్యానికి ఆఖరి మహారాజు.

## బాల్యం, కుటుంబం, విద్యా

హరి సింగ్ జమ్మూ కాశ్మీర్ మహారాజు ప్రతాప్ సింగ్ సోదరుడు రాజా అమర్ సింగ్ జామ్వాల్, అమర్ మహల్ కుమారుడైన హరి సింగ్  1895 సెప్టెంబరు 23 న జన్మించాడు, యువ మహారాజుగా హరి సింగ్ జమ్మూ, కాశ్మీర్ సింహాసనం వారసుడు అయ్యడు.

1903 లో, హరి సింగ్ గ్రాండ్ ఢిల్లీ దర్బార్ వద్ద లార్డ్ కర్జన్కు గౌరవ పునాదిగా పనిచేశాడు. పదమూడు సంవత్సరాల వయసులో, అతను అజ్మీర్లోని మాయో కాలేజీలో చదువుకున్నారు. ఒక సంవత్సరం తర్వాత, 1909 లో, అతని తండ్రి చనిపోయాడు, బ్రిటీష్ తన విద్యలో ఎంతో ఆసక్తిని కనబరిచాడు, మేజర్ హెచ్. కె. బ్రార్ను అతని సంరక్షకుడుగా నియమించుకున్నారు. మాయో కాలేజీ తరువాత, హరి సింగ్ సైనిక శిక్షణ కోసం డెహ్రా డన్ వద్ద బ్రిటీష్-రన్ ఇంపీరియల్ క్యాడెట్ కాన్ వెళ్లాడు.

మహారాజా ప్రతాప్ సింగ్ 1915 లో స్టేట్ ఫోర్సెస్ కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ గా నియమించారు. 

## పాలన

1925 లో అతని మామయ్య ప్రతాప్ సింగ్ మరణం తరువాత, హరి సింగ్ జమ్మూ కాశ్మీర్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. అతను రాష్ట్రంలో ప్రాథమిక విద్యను తప్పనిసరిగా చేశాడు, బాల్యవివాహాలను నిషేధించే చట్టాలను ప్రవేశపెట్టాడు, ముస్లీంలకు ప్రార్థనా స్థలాలను ఇచ్చాడు. 

మహారాజా హరి సింగ్ సీల్ బ్రిటీష్ క్రౌన్ పైన ఉంది. కతర్ లేదా ఆచార ద్వారాలు కిరీటం క్రింద కూర్చున్నాయి. రెండు సైనికులు జెండాలు నిర్వహించారు. సూర్యుని చిత్రం వాటి మధ్య ఉండేది, ఇది హిందూ సూర్య దేవుడైన లార్డ్ సూర్య నుండి తన రాజపుత్రుల వంశమును సూచిస్తుంది.

కాశ్మీరీ రాజకీయ కార్యకర్త, సోషలిస్టు షేక్ అబ్దుల్లా, కాంగ్రెస్ నేత జవహర్లాల్ నెహ్రూల మధ్య స్నేహపూరితమైన కారణంగా హరి సింగ్ భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెస్ పట్ల శత్రుత్వంతో ఉన్నాడు. ముస్లిం లీగ్, దాని సభ్యుల మతగురువుల అభిప్రాయాలను ఆయన వ్యతిరేకించారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, 1944-1946 నుండి సర్ హరి సింగ్ ఇంపీరియల్ యుద్ధ మంత్రివర్గంలో సభ్యుడు.

## విభజన, ప్రవేశము

1947 లో, భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలన నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందడంతో, జమ్మూ, కాశ్మీర్ భారతదేశం లేదా పాకిస్తాన్లో చేరబోమని స్వతంత్రంగా ఉండటానికి ప్రయత్నం చేసారు. హరి సింగ్ మొదట భారతదేశం ద్వారా తన స్వాతంత్రాన్ని కాపాడుకున్నాడు. రాచరిక రాష్ట్రాల పాలకులు, భారతదేశం లేదా పాకిస్తాన్కు ఒప్పుకోవటానికి నిర్ణయించటంలో, ప్రజల కోరికలను గౌరవించాలని విస్తృతమైన నమ్మకం ఉంది, కానీ అలాంటి నిర్ణయాలపై చర్చించడానికి కొంతమంది పాలకులు ఏ చర్యలు చేపట్టారు. జమ్ము, కాశ్మీర్ ముస్లింల మెజారిటీ రాష్ట్రంగా ఉంది, పాకిస్తాన్ నుంచి ఆపాష్తుస్తాన్ గిరిజనులను జమ్మూ, కాశ్మీర్లో హరి సింగ్ భారతదేశానికి చేరుకుంటాడనే అభిప్రాయంతో ముట్టడించాలని ప్రయత్నాలు జరుగుచుండగా. హరి సింగ్ సహాయం కోసం భారతదేశానికి విజ్ఞప్తి చేశారు.  భారతీయ ప్రధానమంత్రి నెహ్రూ సైనికులను పంపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నా, భారత్ యొక్క గవర్నర్-జనరల్ లార్డ్ మౌంట్బాటెన్ భారతదేశం తన దళాలను పంపించేముందు భారతదేశానికి ఒప్పుకోవటానికి మహారాజాకు సలహా ఇచ్చాడు. అందువల్ల, అత్యవసర పరిస్థితిని పరిశీలిస్తే, మహారాజా భారతదేశం యొక్క డొమినియన్కు ఒక వాయిద్య ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు.

హరి సింగ్ 26 అక్టోబరు 1947 న భారతదేశం యొక్క డొమినియన్కు తన రాచరిక రాష్ట్రాన్ని (జమ్మూ, కాశ్మీర్, ఉత్తర ప్రాంతాలు, లడఖ్, ట్రాన్స్-కరోకోరం ట్రక్ట్, అక్సాయ్ చిన్తో సహా) చేరిన ఒప్పందాలపై సంతకం చేసారు. ఈ సంఘటనలు మొదటి ఇండో-పాకిస్తాన్ యుద్ధానికి ప్రేరేపించాయి.

నెహ్రూ, సర్దార్ పటేల్ నుండి ఒత్తిడి 1949 లో జమ్మూ, కాశ్మీర్ యొక్క రీజెంట్గా తన కుమారుడు, వారసుడు, యువరాజ్ (కిరీటం ప్రిన్స్) కరణ్ సింగ్‌ నియమించటానికి హరి సింగ్ ఒత్తిడి చేసాడు, అయితే 1952 వరకు రాజ్యపాలన నిషేధింపబడినప్పుడు . అతను కూడా కాశ్మీర్ యొక్క ప్రధాన మంత్రిగా షేక్ అబ్దుల్లాని నియమించటానికి బలవంతం చేయబడ్డాడు. ఆ సమయంలో ఆయన కాంగ్రెస్ నాయకులతో వివాదాస్పద సంబంధాన్ని కలిగి ఉన్నారు, ఆ సమయంలో ఈ ప్రాంతంలోని అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన, ప్రముఖ రాజకీయవేత్త షేక్ అబ్దుల్లా. కరణ్ సింగ్ 1952 లో 'సదర్-ఇ-రియాసత్' ('ప్రావిన్స్ ప్రెసిడెంట్'), 1964 లో రాష్ట్ర గవర్నర్గా నియమించారు. అబ్దుల్లా తర్వాత కాశ్మీర్ యొక్క ప్రధాన మంత్రి పదవి నుండి తొలగించబడినాడు, హరి సింగ్ కుమారుడు కరణ్ సింగ్ జైలు శిక్షను అనుభవించాడు. 

జమ్మూకాశ్మీరును భారతదేశంలో విలీనం చేసే పత్రంపై సంతకంచేసాక, అతన్ని జమ్మూ కాశ్మీరు నుండి బహిష్కరించారు. అప్పటి నుండి 15 సంవత్సరాల పాటు బొంబాయిలో నివసించాక, 1961 ఏప్రిల్ 26 న అక్కడే మరణించాడు. అతని కోరిక మేరకు అతని చితాభస్మాన్ని జమ్మూలోని తావి నదిలో నిమజ్జనం చేసారు.

## కుటుంబం
అతను నాలుగు సార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. తన నాల్గవ భార్య మహారాణి తారా దేవి (1910-1967) తో, అతను ఒక కుమారుడు, యువరాజ్ (కిరీటాధిపతి) కరణ్ సింగ్. 

## జీవిత భాగస్వాములు
* ధరంపూర్ రాణి శ్రీ లాల్ కున్వర్బా సాహిబా; రాజ్కోట్ 7 మే 1913 న వివాహం చేసుకున్నారు, 1915 లో గర్భధారణ సమయంలో మరణించారు.
* చంబా రాణి సాహిబా; చంబాలో 8 నవంబరు 1915 న వివాహం చేసుకున్నారు, 31 జనవరి 1920 న మరణించారు.
* మహారాణి ధన్వంత్ కున్వేరీ బైజీ సాహిబా (1910-19?); 30 ఏప్రిల్ 1923 న ధరంపూర్లో వివాహం చేసుకున్నాడు.
* కాంగ్రాలోని మహారాణి తారా దేవి సాహిబా, (1910-1967); 1928 లో వివాహం చేసుకున్న 1950, ఒక కుమారుడు: యువరాజు, అనగా వారసుడు-కరణ్ సింగ్ (జననం 9 మార్చి 1931)

## గౌరవాలు

* ఢిల్లీ దర్బార్ మెడల్ - 1903
* ఢిల్లీ దర్బార్ మెడల్ - 1911
* ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ మెడల్ -1922 సందర్శించండి
* నైట్ గ్రాండ్ కమాండర్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ ఎంపైర్ (GCIE) -1929 (KCIE-1918)
* గ్రాండ్ క్రాస్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది క్రౌన్ ఆఫ్ ఇటలీ -1930
* నైట్ గ్రాండ్ కమాండర్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది స్టార్ ఆఫ్ ఇండియా (జిసిఎస్ఐ) -1933
* కింగ్ జార్జ్ V సిల్వర్ జూబ్లీ మెడల్ -1935
* కింగ్ జార్జ్ VI పట్టాభిషేకం మెడల్ -1937
* హాన్. LL.D పంజాబ్ యూనివర్సిటీ -1938 నుండి
* లెజియన్ దేవ్ హొన్నెయుర్ -1938 యొక్క గ్రాండ్ ఆఫీసర్
* 1939-1945 స్టార్ -1945
* ఆఫ్రికా స్టార్ -1945
* వార్ మెడల్ 1939-1945-1945
* ఇండియా సర్వీస్ మెడల్ -1945
* రాయల్ విక్టోరియన్ ఆర్డర్ (GCVO) -1946 కి చెందిన నైట్ గ్రాండ్ క్రాస్ (KCVO-1922)
* ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ మెడల్ - 1947.

## మూలాలు
* 

## బయటి లింకులు

* *How Sikhs Lost their Empire* by *Khushwant Singh*
* *Gulabnama* by *Dewan Kirpa Ram*, translated by Professor SS Charak
* *Memoirs of Alexander Gardner* by Hugh Pearse

* Proclamation of 1 May 1951 on Jammu & Kashmir Constituent Assembly by Yuvraj (Crown Prince) Karan Singh (Son of Maharajah Hari Singh) from the Official website of Government of Jammu and Kashmir, India
* ''Conflict in Kashmir: Selected Internet Resources by the Library, University of California, Berkeley, USA'';  University of California at Berkeley Library Bibliographies and Web-Bibliographies list
*  The role of Shri Guruji Golwalkar (Sarsanghchalak of the Rashtriya Swayamsevak Sangh – RSS)
* Nehru, Abdullah betrayed Maharaja Hari Singh

వర్గం:చరిత్ర
వర్గం:మహారాజులు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన వంశములు