జేన్ రైట్ (ఎంటమాలజిస్ట్)

**జేన్ రైట్** (కెనడాలోని అంటారియోలో జన్మించారు)  ఆఫ్రికాలో వేటాడే పేడ పురుగులను పరిశోధిస్తున్న కామన్వెల్త్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ ఆర్గనైజేషన్ *(సిఎస్ఐఆర్ఓ)* ఎంటమాలజీ విభాగంలో పనిచేస్తున్నప్పుడు పేడ బీటిల్ నియోచారా రైటీని (ఆమె పేరు పెట్టారు) కనుగొన్న ఎంటమాలజిస్ట్.

రైట్ 1976 లో కెనడాలోని క్వీన్స్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ (ఆనర్స్) డిగ్రీని పొందారు. లేడీ బీటిల్స్ జీవశాస్త్రంపై పరిశోధన చేస్తూ 1978లో కెనడాలోని గ్యూల్ఫ్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి మాస్టర్స్ ఆఫ్ సైన్స్ పట్టా పొందారు. పరాన్నజీవి కందిరీగల జీవశాస్త్రంపై పరిశోధన చేస్తూ 1984లో అమెరికాలోని బర్కిలీలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డాక్టరేట్ పొందారు.

1984 నుండి 1998 వరకు రైట్ దక్షిణాఫ్రికాలో పేడ సంతానోత్పత్తి ఈగలను పరిశోధించే సిఎస్ఐఆర్ఓ కోసం జీవ నియంత్రణపై పనిచేశారు. 1997 నుంచి 2005 వరకు సీఎస్ఐఆర్వో స్టోర్డ్ గ్రెయిన్ రీసెర్చ్ లేబొరేటరీ (ఎస్జీఆర్ఎల్)కు అధిపతిగా పనిచేశారు. 1998 లో రైట్ ఆస్ట్రేలియాలోని కాన్బెర్రాకు వెళ్లి, సిఎస్ఐఆర్ఓఎంటమాలజీ విభాగానికి తన పనిని కొనసాగిస్తూ, ఫ్యూమిగెంట్ టెక్నాలజీని వాణిజ్యీకరించడం , కార్యకలాపాలను నిర్వహించడం కొనసాగించారు. రైట్ 2009 లో పదవీ విరమణ చేశాడు, ఆస్ట్రేలియాకు మరిన్ని పేడ పురుగులను పరిచయం చేసే ప్రాజెక్టులో పనిచేస్తూ సిఎస్ఐఆర్ఓలో గౌరవ ఫెలోగా ఉన్నారు.

## '''ప్రారంభ జీవితం, విద్యాభ్యాసం'''
జేన్ రైట్ 1954లో ఒంటారియోలో జన్మించింది. ఆమె అంటారియోలోని  కింగ్ స్టన్ లోని క్వీన్స్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకుంది. ఎంటమాలజీలో ఆమె ఆసక్తి ఆమెను దక్షిణ అంటారియోలోని గ్యూల్ఫ్ విశ్వవిద్యాలయానికి దారితీసింది, ఇది కెనడాలో ఎంటమాలజీ విభాగాన్ని కలిగి ఉన్న ఏకైక విశ్వవిద్యాలయం. గ్యూల్ఫ్ విశ్వవిద్యాలయంలో, మాస్టర్స్ డిగ్రీపై పనిచేస్తున్న రైట్ ఆపిల్ పురుగులను అధ్యయనం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు, కాని ప్రొఫెసర్ జాన్ లాయింగ్ ఆమెపై ఎక్కువ పరిశోధనలు జరగనందున బదులుగా లేడీబర్డ్ బీటిల్స్ను అధ్యయనం చేయడానికి ఒప్పించారు. రైట్ లేడీబర్డ్ బీటిల్స్ ను అధ్యయనం చేసి, శీతాకాలంలో అవి మనుగడ సాగించే పరిస్థితులను నిర్ణయించడానికి చాలా ఫీల్డ్ వర్క్ చేశారు. రహదారులు లేని ప్రాంతాల గుండా పనిముట్లు, వలలు, నమూనాల ప్యాకెట్లను తీసుకెళ్లడం వంటి పరిశోధనలకు పరిస్థితులు క్లిష్టంగా ఉన్నాయి. వాటిని వెలికితీసేందుకు గడ్డకట్టిన భూమి నుంచి నమూనాల వలలను తవ్వింది.

గ్యూల్ఫ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రుడైన తరువాత, రైట్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని కాలిఫోర్నియాలోని బర్కిలీలో చేరారు. ఆ సమయంలో, కెనడాలోని ఏ విశ్వవిద్యాలయం ఎంటమాలజీలో పిహెచ్డి ప్రోగ్రామ్ను అందించలేదు. రైట్ క్వారంటైన్ లో పరాన్నజీవి కందిరీగలను అధ్యయనం చేశారు. కందిరీగలు వాటి పరిమాణాన్ని బట్టి గుడ్లు పెట్టడానికి వాటి అతిధేయ స్థాయి కీటకాలను ఎంచుకున్నాయని ఆమె కనుగొన్నారు. కందిరీగ గుడ్లు ఆడవి అయితే అవి పెద్ద హోస్ట్ లో మనుగడ సాగించే అవకాశం ఉంది, మగ గుడ్లు చిన్న హోస్ట్ లలో మనుగడ సాగించగలవు, అభివృద్ధి చెందుతాయి.

## '''కెరీర్'''
పీహెచ్ డీ చేసిన తర్వాత రైట్ సీఎస్ ఐఆర్ వో-ఆస్ట్రేలియాతో కలిసి ఆఫ్రికాలో పేడ పురుగులపై పరిశోధనలు చేశారు  . ఆఫ్రికా, ఆస్ట్రేలియా రెండింటిలోనూ గేదె ఈగలు పశువులకు ఒక పురుగు, రోజుకు 20 రక్త-ఆహారాన్ని తీసుకుంటాయి, దీనివల్ల రక్తస్రావం పుండ్లు ఏర్పడతాయి. గేదెల జనాభాను నియంత్రించడానికి ఆఫ్రికా నుండి ఆస్ట్రేలియాకు దిగుమతి చేసుకోగల పరాన్నజీవి కీటకాన్ని సిఎస్ఐఆర్ఓ-ఆస్ట్రేలియా అన్వేషిస్తోంది. పేడ పురుగులు జంతువుల పేడలో అభివృద్ధి చెందుతున్నప్పుడు గేదె ఈగల లార్వాలను తింటాయి, రైట్ ఆఫ్రికాలో సిఎస్ఐఆర్ఓ-ఆస్ట్రేలియా పరిశోధన బృందంలో చేరినప్పుడు గేదె ఈగల జనాభాను నియంత్రించే అవకాశంగా ఇప్పటికే గుర్తించబడింది. గేదె ఎగరడాన్ని ఆహారంగా తీసుకొని వాటి శరీరాలను పరాన్నజీవి అతిథేయులుగా ఉపయోగించే 250 జాతుల పేడ పురుగులు ఉన్నాయి; ఏ జాతులు ఈ ప్రయోజనానికి ఉత్తమంగా ఉపయోగపడతాయో గుర్తించడం రైట్ కొనసాగిన పరిశోధన.

జంతువుల పేడలో పెరిగిన వివిధ బీటిల్స్ ను పరిశోధించడంలో రైట్ ఇంకా పేరు పెట్టని జాతులను కనుగొన్నారు. నిపుణులు ఈ కొత్త చిన్న ఆఫ్రికన్ జాతికి రైట్ పేరు పెట్టారు.

సిఎస్ఐఆర్ఓ-ఆస్ట్రేలియా నేతృత్వంలోని పేడ బీటిల్ పరిశోధన ఆఫ్రికాలో దాదాపు 20 సంవత్సరాలు కొనసాగింది, రైట్ ఆ పరిశోధనకు రెండు సంవత్సరాలకు పైగా దోహదం చేశారు. పరిశోధనకు నిధులు సమకూర్చిన వారు తమ ప్రాధాన్యతలను మార్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు, రైట్, ఆమె బృందం ఆఫ్రికాలో వారి పరిశోధనా శిబిరాన్ని ప్యాక్ చేయవలసి వచ్చింది. రైట్ ఒకసారి బ్రిస్బేన్ ఆస్ట్రేలియాలో తన పరిశోధనను కొనసాగించి దిగుమతి చేసుకున్న పేడ పురుగులను ఆస్ట్రేలియాకు పంపిణీ చేశారు. నేడు గేదె ఈగల హానికరమైన జనాభాను అదుపులో ఉంచడంలో ఇవి సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి.

రైట్ తరువాత సిఎస్ఐఆర్ఓ-ఆస్ట్రేలియాతో కలిసి ఆస్ట్రేలియాలోని కాన్బెర్రాలో కీటకాల పర్యావరణవేత్త / ప్రవర్తనావేత్తగా వారి ఎంటమాలజీ విభాగంలో తిరిగి పనిచేశారు. నిల్వ ఉంచిన ధాన్యం పురుగులు, అవి సైలోలలో ఉంచిన ధాన్యానికి ఎలా హాని కలిగిస్తాయో ఆమె పరిశోధించింది.

గోదాము పురుగు, నిల్వ చేసిన ధాన్యాలు, నిల్వ చేసిన ధాన్యం సరుకులపై దాని హానికరమైన ప్రభావాన్ని నియంత్రించడానికి రైట్ ఆస్ట్రేలియాలోని స్టోర్డ్ గ్రెయిన్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ కోసం పనిని ప్రారంభించారు. గోదాము బీటిల్ ఆస్ట్రేలియాకు చెందినది కాదు, మొదట వాటిని నిర్మూలించే ప్రయత్నం జరిగింది. రైట్ ఇతర పరిశోధకులతో కలిసి పనిచేశారు, గిడ్డంగి బీటిల్ మొక్కల నుండి నిల్వ చేసిన ధాన్యంతో అడవులకు వ్యాపించిందని, పూర్తి నిర్మూలన అసాధ్యమని కనుగొన్నారు. గోదాము పురుగును నియంత్రించడానికి ధాన్యంలో ఉపయోగించే వేడి, ఫ్యూమిగెంట్లఅత్యంత ప్రభావవంతమైన మొత్తాలను రైట్, ఆమె బృందం కనుగొన్నారు.

రైట్ స్టోర్డ్ గ్రెయిన్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీకి డిప్యూటీ హెడ్ అయ్యారు.

మహిళా శాస్త్రవేత్తగా పని ప్రదేశంలో వివక్షను చూశారా అని రైట్ ను అడిగారు. ఆమె చాలా తక్కువగా ఎదుర్కొందని చెప్పింది, కానీ బర్కిలీలో తన చివరి సంవత్సరంలో ఆమె ఉద్యోగానికి దరఖాస్తు చేస్తున్న సమయంలో ఒక సమావేశంలో ఒక వ్యక్తి ఆమెతో "కాలిఫోర్నియాలో చదువుకున్న ఒక మహిళ కెనడాలోని మారుమూల ప్రాంతానికి వెళ్లి అడవిలో కీటకాలపై పనిచేయడానికి ఎప్పుడూ ఇష్టపడదు" అని చెప్పారు. ఆ వ్యక్తి సూచించిన ఉద్యోగానికి రైట్ కు ఇంటర్వ్యూ దొరకలేదు. ఒక సంవత్సరం తరువాత అదే సమావేశంలో రైట్ అదే వ్యక్తికి పేడ పురుగులతో "ఆఫ్రికన్ గేమ్ పార్కులలో, సింహాలు, అమెరికన్ బఫెలోలను తప్పించి" సిఎస్ఐఆర్ఓ కోసం పనిచేసిన ఉద్యోగం గురించి చెప్పడం ద్వారా "అపారమైన సంతృప్తిని" పొందారు.

## మూలాలు

వర్గం:మహిళలు