భూవైజ్ఞానిక కాల రేఖ

[thumb|400x400px|భూమి చరిత్రలో జరిగిన ముఖ్యమైన ఘటనలను ఈ భూవైజ్ఞానిక కాల గడియారం చూపిస్తుంది. శిలాజాల రికార్డులకు ముందున్న కాలాన్ని హేడియన్ ఇయాన్ చూపిస్తుంది; దాని పైసరిహద్దు 4.0 [సంవత్సరము|Ga (బిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం). ఇతర విభాగాలు జీవ పరిణామాలను చూపిస్తాయి.ఆర్కియన్, ప్రోటెరోజోయిక్ లు ఇయాన్లు. పేలియోజోయిక్, మెసోజోయిక్, సెనోజోయిక్ లు ఫానెరోజోయిక్ ఇయాన్‌లో భాగమైన ఎరాలు. ఈ స్కేలుపై మానవుడు ఉద్భవించిన 3 మిలియన్ సంవత్సరాల క్వాటర్నరీ పీరియడ్ మరీ చిన్నదిగా కనబడి కనబడకుండా ఉంటుంది. ]]
భూవైజ్ఞానిక కాల రేఖ, భూమి పొరల వయసును బట్టి కాలాన్ని నిర్ణయించే పద్ధతి. భూమి చరిత్రలో జరిగిన ఘటనల కాలాన్ని వివరించేందుకు జియాలజిస్టులు, పేలియోంటాలజిస్టులూ ఈ కాలరేఖను వాడుతారు. ఈ వ్యాసంలో చూపించిన కాలపట్టికలోని పేర్లు, కాలం, రంగులను ఇంటర్నేషనల్ కమిషన్ ఆన్ స్ట్రాటిగ్రాఫీ (ICS) వారు ఆమోదించినవి.

## పరిభాష
ఈ కాలనిర్ణయంలో ప్రాథమిక విభాగం ఇయాన్. హాడియన్, ఆర్కియన్, ప్రోటెరోజోయిక్, ఫానెరోజోయిక్ అనేవి ఇయాన్లు. వీటిలో మొదటి మూడింటినీ కలిపి ప్రికాంబ్రియన్ సూపర్‌ ఇయాన్ అనవచ్చు. ఇయాన్లను ఎరాలుగా, ఎరా ను పీరియడ్ లుగా, ఇపోక్ లుగా, ఏజ్ లుగా విభజించారు.

ఇయాన్‌లు, ఎరాలు, పీరియడ్లు, ఇపోక్‌లు, ఏజ్‌లలో ఏర్పడిన రాతి పొరలను వరుసగా ఇయానోదెం, ఎరాదెం, సిస్టమ్‌, సీరీస్, స్టేజ్ అని పిలుస్తారు.

కాలాన్ని మరింతగా వర్గీకరించేందుకు జియాలజిస్టులు "*తొలి"*, "*మధ్య*", "*చివరి*" అనే విశేషణాలను, రాతి పొరలను వర్గీకరించేందుకు "దిగువ (*కింది)*", "*మధ్య*", "ఎగువ (*పైని)*" అనే విశేషణాలనూ వాడుతారు. ఉదాహరణకు ఎగువ జురాసిక్ సీరీస్ అనేది తొలి జురాసిక్ ఇపోక్ కాలాన్ని సూచిస్తుంది.

## తార్కికత
రేడియోమెట్రిక్ డేటింగ్ ప్రకారం భూమి వయసు 454 కోట్ల సంవత్సరాలని తెలుస్తోంది. భూమి చరిత్రలో జరిగిన సంఘటనల ఆధారంగా చరిత్రను వివిధ కాలాలుగా వర్గీకరించారు. భూమి పొరల్లో చోటు చేసుకున్న మార్పులు అప్పట్లో ఏర్పడిన పెద్ద సంఘటనలను (మూకుమ్మడి వినాశనం వంటివి) సూచిస్తాయి. ఈ మార్పులను బట్టి కాలరేఖలో కాల విస్తృతులను (టైమ్ స్పాన్) నిర్ణయించారు. ఉదాహరణకు, క్రెటేషియస్, పేలియోజీన్ పీరియడ్ల సరిహద్దును క్రెటేషియస్-పేలియోజీన్ వినాశక ఘటన నిర్వచిస్తుంది. ఈ ఘటనలో ఎగరలేని డైనోసార్లతో పాటు అనేక జీవులు అంతరించాయి. అంతకంటే ప్రాచీన కాలవిస్తృతులను, అంటే విశ్వసనీయమైన శిలాజ ఆధారాలు లభించని కాలాలకు (ప్రోటెరోజోయిక్ ఇయాన్ కు ముందు), నిరపేక్షిక కాలం ప్రకారం నిర్వచించారు.

ఒకే కాలానికి చెందినప్పటికీ వివిధ ప్రదేశాల్లోని శిలాజాలు విభిన్నంగా ఉండటంతో ఆయా కాలాలకు వివిధ ప్రాంతాల్లో విభిన్నమైన పేర్లు పెట్టారు. ఉదాహరణకు ఉత్తర అమెరికాలో దిగువ కాంబ్రియన్‌ను వాకోబియన్ అని పిలవగా, అదే కాలాన్ని తూర్పు ఆఫ్రికా, సైబీరియాల్లో అలెక్సియన్, అడబానియన్, బోటోమియన్ అనే మూడు భాగాలుగా విభజించారు. వీటన్నిటినీ క్రోడీకరించి, సార్వత్రికంగా ఒకే పేరుతో నిర్వచించడం ICS వారి కీలకమైన పనుల్లో ఒకటి.

## కాల రేఖ చరిత్ర, విభాగాలు నామకరణం
thumb|సర్పిలాకారపు చిత్రంలో భూమి చరిత్ర

### తొలి చరిత్ర
రాళ్లలో లభించే ఆల్చిప్పల శిలాజాలు, సముద్ర తీరాల్లో లభించే ఆల్చిప్పలను పోలి ఉండటాన్ని గమనించిన అరిస్టాటిల్ (సా.శ.పూ. 384-322), దీర్ఘకాలంలో భూమి, సముద్రాల స్థానాలు పరస్పరం మారుతూ ఉండేవని భావించాడు. లియోనార్డో డా విన్సీ (1452–1519) ఈ భావనతో ఏకీభవించాడు.

### ప్రాథమిక సూత్రాల ఏర్పాటు
17 వ శతాబ్దం చివర్లో నికోలస్ స్టెనో (1638–1686) భూవైజ్ఞానిక కాల రేఖను నిర్వచించే మూల సూత్రాలను తయారుచేసాడు. రాతి పొరలు ఒకదానిపై ఒకటి ఏర్పడుతూ ఉంటాయి. ఒక్కొక్క పొర ఒక్కొక్క కాల ఖండాన్ని సూచిస్తూ ఉంటుంది అని అతడు సూత్రీకరించాడు. ప్రతి రాతి పొర, దాని పైదాని కంటే పాతదిగాను, దాని కింది దాని కంటే కొత్తదిగానూ ఉంటుందని కూడా అతడు చెప్పాడు. స్టెనో సూత్రాలు సరళంగానే ఉన్నప్పటికీ, వాటిని అనువర్తింపజేయడంలో సవాళ్ళు ఎదురయ్యాయి.

18 వ శతాబ్దంలో జియాలజిస్టులు కింది విషయాలను తెలుసుకున్నారు:

# రాతిపొరలు ఏర్పడ్డాక, కోసుకుపోవడం, వంపులు తిరగడం, తిరగబడిపోవడం వంటివి జరుగుతాయి
# ఒకే సమయంలో వివిధ ప్రాంతాల్లో ఏర్పడిన పొరలు పూర్తిగా విభిన్నంగా కనిపిస్తాయి.
# ఏదైనా ఒక ప్రాంతంలోని రాతిపొరలు భూమి దీర్ఘ చరిత్రలో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే సూచిస్తాయి.

### కాల రేఖ రూపకల్పన
భూమిపై ఎక్కడైనా వర్తింపజేయగల భూవైజ్ఞానిక కాల రేఖ తయారీ కోసం గట్టి ప్రయత్నాలు 18 వ శతాబ్దపు తుది భాగంలో జరిగాయి. వెర్నర్ తదితరులు చేసిన తొలి ప్రయత్నాల్లో భూమి పైపొరల్లోని రాళ్ళను నాలుగు రకాలుగా విభజించారు: ప్రైమరీ (ప్రాథమిక), సెకండరీ (ద్వితీయ), టెర్షియరీ (తృతీయ), క్వాటర్నరీ (చతుర్థ).

ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఆయా రాళ్ళు భూమి చరిత్రలో ఆయా విభాగాలకు చెందినవి. దీనికనుగుణంగా టెర్షియరీ పీరియడ్ అని, టెర్షియరీ రాళ్ళు అనీ పిలవడం సాధ్యపడింది. వాస్తవానికి, "టెర్షియరీ" అనే వాడుక (ప్రస్తుతం పేలియోజీన్, నియోజీన్ అని పిలుస్తున్నారు) 20 వ శతాబ్దంలో కొన్నాళ్ళ వరకూ కూడా వ్యాప్తిలో ఉండేది. "క్వాటర్నరీ" అనే పేరు ఇప్పటికీ వాడుకలో ఉంది. ఇది వర్తమాన కాలాన్ని సూచిస్తుంది.

19 వ శతాబ్దపు తొలి నాళ్ళలో విలియం స్మిత్, జార్జెస్ కూవియర్, జీన్ డి ఒమాలియస్ డి హలోయ్, అలెగ్సాంద్ర్ బ్రోనియార్ట్ లు శిలాజాల లభ్యతను బట్టి భూపొరలను గుర్తించడం మొదలుపెట్టారు. ఈ పద్ధతి భూమి చరిత్రను మరింత కచ్చితంగా విభజించేందుకు దోహదం చేసింది. దేశాల, ఖండాల హద్దులకు అతీతంగా భూపొరల సంబంధాలను గమనించేందుకు ఇది ఉపయోగపడింది. రెండు వేరువేరు పొరల్లో ఒకే రకమైన శిలాజాలు ఉంటే, ఆ పొరలు ఒకదానికొకటి ఎంత దూరంలో ఉన్నప్పటికీ, అవి రెండూ ఒకే సమయంలో ఏర్పడి ఉండటానికి సంభావ్యత ఎక్కువగా ఉంటుంది. 1820, 1850 ల మధ్య ఐరోపాలో జరిగిన శిలాజ అధ్యయనాలతో తయారు చేసిన భూవైజ్ఞానిక పీరియడ్లు ఇప్పటికీ వినియోగంలో ఉన్నాయి.

### విభాగాలు

* **ఇయాన్** అనేది భూవైజ్ఞానిక కాలమానంలో అతి పెద్ద కొలత. క్రోనోస్ట్రాటిగ్రాఫీలో ఇది ఇయోనీథెమ్‌కు సమానం. నిర్దుష్టంగా విభజించిన 4 ఇయాన్లు ఉన్నాయి. అవి: హేడియన్, ఆర్కియన్, ప్రోటెరోజోయిక్, ఫానెరోజోయిక్ ఇయాన్లు

* **ఎరా** ఈ కాలమానంలో రెండవ అతి పెద్ద కొలత. క్రోనోస్ట్రాటిగ్రాఫీలో ఇది ఎరాథెమ్‌కు సమానం. కాలమానంలో మొత్తం పది ఎరా లున్నాయి. అవి: ఇయోఆర్కియన్, పాలియోఆర్కియన్, మెసోఆర్కియన్, నియోఆర్కియన్, పాలియోప్రోటెరోజోయిక్, మెసోప్రోటెరోజోయిక్, నియోప్రోటెరోజోయిక్, పాలియోజోయిక్, మెసోజోయిక్, సెనోజోయిక్ ఎరాలు. హేడియన్ ఎరాలో ఇయాన్లేమీ లేవు.

* భూ వైజ్ఞానిక కాలమానంలో తరువాతి కొలత **పీరియడ్**. క్రోనోస్ట్రాటిగ్రాఫీలో ఇది సిస్టమ్‌కు సమానం. మొత్తం 22 పీరియడ్‌లుండగా, వర్తమానంలో జరుగుతున్నది క్వాటర్నరీ ఎరా. ఒక్క కార్బనోఫెరస్ పీరియడ్‌లో మాత్రం రెండు ఉపపీరియడ్ లున్నాయి.

* **ఇపోక్** అనేది ఆ తరువాతి కొలత. క్రోనోస్ట్రాటిగ్రాఫీలో ఇది సీరీస్‌కు సమానం. కాలమానంలో మొత్తం 37 ఎపోక్‌లున్నాయి. మరో 11 ఉప ఇపోక్‌లు కూడా ఉన్నాయి. ఇవ్వన్నీ నియోజీన్, క్వాటర్నరీ పీరియడ్‌ల లోనే ఉన్నాయి. ఈ ఉప ఇపోక్‌ల వాడకాన్ని 2022 లో అధికారికంగా ఆమోదించారు.

* ఈ కాలమానంలో అత్యంత చిన్న కొలత **ఏజ్**. క్రోనోస్ట్రాటిగ్రాఫీలో ఇది స్టేజ్‌కు సమానం. మొత్తం 96 అధికారికంగా వాడే ఏజ్‌లు ఉండగా, అనద్ఝికారికంగా వాడేవి మరో 5 ఉన్నాయి.

* *క్రోన్* అనేది పై కాలవృక్షం లోని బ్గాగం కాదు గానీ, అధికారికంగా వాడే మరిక కొలత.

### పీరియడ్లు, ఎరాలు, ఇపోక్‌ల నామకరణం
కాలమానాన్ని తయారు చెయ్యడంపై తొలుత బ్రిటిషు శాస్త్రవేత్తలు ఎక్కువగా పనిచేసారు. అందుచేతనే ఇందులోని పేర్లు వారి ఆధిపత్యాన్ని సూచిస్తాయి. "కాంబ్రియన్" అనేది వేల్స్‌కు మరో పేరు. ఒర్డోవీసియన్, సిల్యూరియన్ అనేవి వేల్స్ జాతుల పేర్లు. వేల్స్ ప్రాంతంలో భూపొరల కాలాన్ని సూచిస్తూ ఈ పేర్లు పెట్టారు. ఇంగ్లాండులోని డెవన్ ప్రాంతాన్ని సూచిస్తూ డెవోనియన్ అనే పేరు పెట్టారు. రష్యాలోని పెర్మ్ ప్రాంతాన్ని సూచిస్తూ పెర్మియన్ అనే పేరు పెట్టారు. అయితే, ఇతర దేశాలను సూచిస్తూ కూడా కొన్ని పేర్లు పెట్టారు. వాయవ్య ఐరోపాలోను, జర్మనీలోనూ కనిపించే మూడు విభిన్న రాతిపొరలను ట్రయాస్ అంటారు. ఈ పేరుమీదుగా ట్రయాసిక్ అనే పేరు వచ్చింది. జురా పర్వతాల్లో విస్తృతంగా కనబడే సముద్ర సున్నపురాతి పొరల మీదుగా జురాసిక్ అనే పేరు పెట్టారు. అదే విధంగా పశ్చిమ ఐరోపాలో లభించే చాక్ పేరు మీదుగా క్రెటేషియస్ అనే పేరు వచ్చింది. 

పీరియడ్లను ఎరాలుగా కూర్చడంలోను, టెర్షియరీ, క్వాటర్నరీ పీరియడ్లను ఇపోక్‌లుగా విభజించడంలోను కూడా బ్రిటిషు శాస్త్రవేత్తలు పనిచేసారు. ఒక్కో ఎరాలో ఏర్పడిన శిలాజ రకాల ప్రకారం మొట్టమొదటి కాల రేఖను 1841 లో జాన్ ఫిలిప్స్ రూపొందించాడు. ఈ రేఖలో అతడు పేలియోజోయిక్ (ప్రాచీన జీవ సంబంధ) వంటి పదాలను ప్రామాణీకరించాడు. మెసోజోయిక్ (మధ్య జీవ సంబంధ) వంటి పదాలను ప్రవేశపెట్టాడు.

### కాలాల కొలతలు
క్రైస్తవ సృష్టివాదులు భూమి ఆరేడు వేల సంవత్సరాల కిందట పుట్టిందని బైబిలు చెబుతోందని ప్రతిపాదించగా, తొలితరం జియాలజిస్టులు కోట్ల సంవత్సరాల కిందటే పుట్టిందని చెప్పారు. మరి కొందరైతే భూమి వయసు అనంతమని చెప్పారు. 1896 లో కనుగొన్న రేడియో ధార్మికతను ఉపయోగించి, 20 వ శతాబ్దపు తొలి సగంలో రేడియోమెట్రిక్ దేటింగు పద్ధతిని అభివృద్ధి చేసేంతవరకు, భూమి, దాని రాతిపొరల వయసు విషయంలో అనేక వివాదాలు సాగాయి.

1913 లో బ్రిటిషు జియాలజిస్టు ఆర్థర్ హోమ్స్ అచ్చంగా తేదీలతో కూర్చి కాలరేఖను ప్రచురించాడు. జియోక్రొనాలజీ శాస్త్ర విభాగం అభివృద్ధికి అతడు దోహదం చేసాడు. ప్రపంచ ప్రసిద్ధమైన పుస్తకం ది ఏజ్ ఆఫ్ ది ఎర్త్ అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు. దానిలో భూమి వయసు 160 కోట్ల సంవత్సరాలని అతడు అంచనా వేసాడు.

## భూవైజ్ఞానిక కాల పట్టిక
కాలరేఖ లోని వివిధ కాలావధుల విశేషాలను, ఆయా కాలావధుల్లో జరిగిన సంఘటనలనూ కింది పట్టికలో చూడవచ్చు. ఈ పట్టికలో అత్యంత ప్రాచీన కాలాన్ని అట్టడుగున, అత్యంత నవీన కాలాన్ని పైనా చూపించారు. ఒక్కో వరుస ఎత్తు, ఆ కాలపు అవధిని సూచించదు. 

ఈ పట్టికను ICS వారి అధికారిక కాల రేఖను అనుసరించి తయారు చేసారు.

### ప్రతిపాదిత ప్రికాంబ్రియన్ కాలరేఖ
2012 లో ICS వారు ప్రచురించిన పుస్తకంలో ప్రికాంబ్రియన్ కాల రేఖలో భుమి పుట్టుక, మహా ఆక్సిజనీకరణ ఘటన వంటి వాటిని పొందుపరచేలా అనేక మార్పులను ప్రతిపాదించారు. ఆ ప్రతిపాదన కింది విధంగా ఉంది: 

* హేడియన్ ఇయాన్ – 4600–4031 మి.సం.క్రి. (మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం)
** ఖయాటియన్ ఎరా – 4600–4404 మి.సం.క్రి. – భూమి పుట్టుకను సూచించే పౌరాణిక పేరైన ఖావోస్ పేరు మీదుగా 
** జాక్ హిల్సియన్ లేదా జిర్కోనియన్ ఎరా – 4404–4031 మి.సం.క్రి. – అత్యంత పురాతనమైన ఖనిజం, జిర్కాన్ ఉనికి ఉన్న జాక్ హిల్స్ గ్రీన్‌స్టోన్ బెల్టు పేర్ల మీదుగా
* ఆర్కియన్ ఇయాన్ – 4031–2420 మి.సం.క్రి.
** పేలియోఆర్కియన్ ఎరా  – 4031–3490 మి.సం.క్రి.
*** అకాస్టన్ పీరియడ్ – 4031–3810 మి.సం.క్రి. – అకాస్టా నీస్ పేరు మీదుగా
*** ఈసువన్ పీరియడ్ – 3810–3490 మి.సం.క్రి. – ఈసువా గ్రీన్‌స్టోన్ బెల్ట్ పేరు మీదుగా
** మెసోఆర్కియన్ ఎరా – 3490–2780 మి.సం.క్రి.
*** వాల్‌బారన్ పీరియడ్ – 3490–3020 మి.సం.క్రి. – కాప్‌వాల్ (దక్షిణ ఆఫ్రికా) పిల్‌బారా (పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియా) అనే రెండు పేర్లను కలిపి చెప్పిన పద సమ్మేళనం (పోర్ట్‌మాంటూ) 
*** పొంగోలన్ పీరియడ్ – 3020–2780 మి.సం.క్రి. – పొంగోలా సూపర్‌గ్రూపు పేరు మీదుగా
** నియోఆర్కియన్ ఎరా – 2780–2420 మి.సం.క్రి.
*** మెథానియన్ పీరియడ్ – 2780–2630 మి.సం.క్రి. – మెథ్నోట్రోఫిక్ పోకర్యోట్‌లు విస్తారంగా ఉన్నాయని సూచించే పదం
*** సైడీరియన్ పీరియడ్ – 2630–2420 మి.సం.క్రి. – ఈ కాలంలో విస్తృతంగా ఏర్పడిన ఇనుప పొరల పేరు మీదుగా
* ప్రోటెరోజోయిక్ ఇయాన్ – 2420–541 మి.సం.క్రి.
** పేలియోప్రోటెరోజోయిక్ ఎరా – 2420–1780 మి.సం.క్రి.
*** ఆక్సిజీనియన్ పీరియడ్ – 2420–2250 మి.సం.క్రి. – వాతావరణంలో ఆక్సిజన్ ఏర్పడడానికి తొలి సూచనగా ఈ పేరు పెట్టారు.
*** జాటూలియన్ or యూకర్యియన్ పీరియడ్ – 2250–2060 మి.సం.క్రి. – ఈ కలంలో ఏర్పడిన లోమగుండీ-జాటూలి δ13C ఐసోటోపు ఘటనకు, ప్రతిపాదిత  యూకర్యోట్‌ల తొలి ఉనికికీ సూచనగా ఈ పేరు
*** కొలంబియన్ పీరియడ్ – 2060–1780 మి.సం.క్రి. – కొలంబియా మహా ఖండం పేరు మీదుగా
** మెసోప్రోటెరోజోయిక్ ఎరా – 1780–850 మి.సం.క్రి.
*** రోడీనియన్ పీరియడ్ – 1780–850 మి.సం.క్రి. – మహాఖండం రోడీనియా పేరు మీదుగా
** నియోప్రోటెరోజోయిక్ ఎరా – 850–541 మి.సం.క్రి.
*** క్రయోజెనియన్ పీరియడ్ – 850–630 మి.సం.క్రి. – అనేక గ్లేసియేషన్లు ఏర్పడినందుకు సూచనగా
*** ఎడియాకరన్ పీరియడ్ – 630–541 మి.సం.క్రి.

స్కేలుకు అనుగుణంగా:
ImageSize = width:800 height:120
PlotArea  = left:65 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify

Colors =
  id:precambrian value:rgb(0.968,0.262,0.439)
  id:proterozoic value:rgb(0.968,0.207,0.388)
  id:neoproterozoic value:rgb(0.996,0.701,0.258)
  id:ediacaran value:rgb(0.996,0.85,0.415)
  id:cryogenian value:rgb(0.996,0.8,0.36)
  id:tonian value:rgb(0.996,0.75,0.305)
  id:mesoproterozoic value:rgb(0.996,0.705,0.384)
  id:rodinian value:rgb(0.996,0.75,0.478)
  id:paleoproterozoic value:rgb(0.968,0.263,0.44)
  id:columbian value:rgb(0.968,0.459,0.655)
  id:eukaryian value:rgb(0.968,0.408,0.596)
  id:oxygenian value:rgb(0.968,0.357,0.537)
  id:archean value:rgb(0.996,0.157,0.498)
  id:neoarchean value:rgb(0.976,0.608,0.757)
  id:siderian value:rgb(0.976,0.7,0.85)
  id:methanian value:rgb(0.976,0.65,0.8)
  id:mesoarchean value:rgb(0.968,0.408,0.662)
  id:pongolan value:rgb(0.968,0.5,0.75)
  id:vaalbaran value:rgb(0.968,0.45,0.7)
  id:paleoarchean value:rgb(0.96,0.266,0.624)
  id:isuan value:rgb(0.96,0.35,0.65)
  id:acastan value:rgb(0.96,0.3,0.6)
  id:hadean value:rgb(0.717,0,0.494)
  id:zirconian value:rgb(0.902,0.114,0.549)
  id:chaotian value:rgb(0.8,0.05,0.5)
  id:black value:black
  id:white value:white

Period     = from:-4600 till:-541
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:500 start:-4500
ScaleMinor = unit:year increment:100 start:-4500

Define $markred = text:"*" textcolor:red shift:(0,3) fontsize:10

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)

  bar:supereon

  from: start till: -541 text:Precambrian color:precambrian

  bar:eon

  from: -2420 till: -541  text:Proterozoic color:proterozoic   
  from: -4031 till: -2420 text:Archean     color:archean   
  from: start till: -4031 text:Hadean      color:hadean

  bar:era

  from: -850 till: -541  text:Neoproterozoic color:neoproterozoic   
  from: -1780 till: -850 text:Mesoproterozoic color:mesoproterozoic  
  from: -2420 till: -1780 text:Paleoproterozoic color:paleoproterozoic
  from: -2780 till: -2420 text:Neoarchean color:neoarchean       
  from: -3490 till: -2780 text:Mesoarchean color:mesoarchean      
  from: -4031 till: -3490 text:Paleoarchean color:paleoarchean     
  from: -4404 till: -4031 text:Zirconian color:zirconian
  from: start till: -4404 text:Chaotian color:chaotian

  bar:period

  fontsize:6

  from: -630  till: -541  text:Ed. color:ediacaran
  from: -850  till: -630  text:Cryogenian color:cryogenian
  from: -1780 till: -850  text:Rodinian color:rodinian
  from: -2060 till: -1780 text:Columbian color:columbian
  from: -2250 till: -2060 text:Eukaryian color:eukaryian
  from: -2420 till: -2250 text:Oxygenian color:oxygenian
  from: -2630 till: -2420 text:Siderian color:siderian
  from: -2780 till: -2630 text:Methanian color:methanian
  from: -3020 till: -2780 text:Pongolan color:pongolan
  from: -3490 till: -3020 text:Vaalbaran color:vaalbaran
  from: -3810 till: -3490 text:Isuan color:isuan
  from: -4031 till: -3810 text:Acastan color:acastan
  from: start till: -4031 color:white
ప్రస్తుత అధికారిక కాలరేఖకు అనుసరించి. స్కేలుకు అనుగుణంగా కాదు:
ImageSize = width:1100 height:120
PlotArea  = left:65 right:15 bottom:20 top:5
AlignBars = justify

Colors =
  id:precambrian value:rgb(0.968,0.262,0.439)
  id:proterozoic value:rgb(0.968,0.207,0.388)
  id:neoproterozoic value:rgb(0.996,0.701,0.258)
  id:ediacaran value:rgb(0.996,0.85,0.415)
  id:cryogenian value:rgb(0.996,0.8,0.36)
  id:tonian value:rgb(0.996,0.75,0.305)
  id:mesoproterozoic value:rgb(0.996,0.705,0.384)
  id:stenian value:rgb(0.996,0.85,0.604)
  id:ectasian value:rgb(0.996,0.8,0.541)
  id:calymmian value:rgb(0.996,0.75,0.478)
  id:paleoproterozoic value:rgb(0.968,0.263,0.44)
  id:statherian value:rgb(0.968,0.459,0.655)
  id:orosirian value:rgb(0.968,0.408,0.596)
  id:rhyacian value:rgb(0.968,0.357,0.537)
  id:siderian value:rgb(0.968,0.306,0.478)
  id:archean value:rgb(0.996,0.157,0.498)
  id:neoarchean value:rgb(0.976,0.608,0.757)
  id:mesoarchean value:rgb(0.968,0.408,0.662)
  id:paleoarchean value:rgb(0.96,0.266,0.624)
  id:eoarchean value:rgb(0.902,0.114,0.549)
  id:hadean value:rgb(0.717,0,0.494)
  id:black value:black
  id:white value:white

Period     = from:-4600 till:-541
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:500 start:-4500
ScaleMinor = unit:year increment:100 start:-4500

Define $markred = text:"*" textcolor:red shift:(0,3) fontsize:10

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)

  bar:supereon

  from: start till: -541 text:Precambrian color:precambrian

  bar:eon
 
  from: -2500 till: -541  text:Proterozoic color:proterozoic   
  from: -4031 till: -2500 text:Archean     color:archean   
  from: start till: -4031 text:Hadean      color:hadean

  bar:era

  from: -1000 till: -541  text:Neoproterozoic color:neoproterozoic   
  from: -1600 till: -1000 text:Mesoproterozoic color:mesoproterozoic  
  from: -2500 till: -1600 text:Paleoproterozoic color:paleoproterozoic
  from: -2800 till: -2500 text:Neoarchean color:neoarchean       
  from: -3200 till: -2800 text:Mesoarchean color:mesoarchean      
  from: -3600 till: -3200 text:Paleoarchean color:paleoarchean     
  from: -4031 till: -3600 text:Eoarchean color:eoarchean
  from: start till: -4031 color:white

  bar:period

  fontsize:6
  from: -635  till: -541  text:Ed. color:ediacaran
  from: -720  till: -635  text:Cr. color:cryogenian
  from: -1000 till: -720  text:Tonian color:tonian
  from: -1200 till: -1000 text:Stenian color:stenian
  from: -1400 till: -1200 text:Ectasian color:ectasian
  from: -1600 till: -1400 text:Calymmian color:calymmian
  from: -1800 till: -1600 text:Statherian color:statherian
  from: -2050 till: -1800 text:Orosirian color:orosirian
  from: -2300 till: -2050 text:Rhyacian color:rhyacian
  from: -2500 till: -2300 text:Siderian color:siderian
  from: start till: -2500 color:white


## ఇవి కూడా చూడండి

## నోట్స్

## మూలాలు

వర్గం:భూవిజ్ఞాన శాస్త్రం
వర్గం:భూ వైజ్ఞానిక కాలమానం