కేకి ఆర్. మెహతా

భారతీయ నేత్ర వైద్యుడు, వైద్య పరిశోధకుడు, రచయిత అయిన **కేకి ఆర్. మెహతా**ను భారతదేశంలో ఫాకోఎమల్సిఫికేషన్ పితామహుడిగా చాలామంది భావిస్తారు. ముంబైలో తాను స్థాపించిన చెందిన స్పెషాలిటీ కంటి ఆసుపత్రి అయిన మెహతా ఇంటర్నేషనల్ ఐ ఇన్స్టిట్యూట్‌లో ఆయన చీఫ్ సర్జికల్, మెడికల్ డైరెక్టరు. ఆయన భారతదేశంలో రేడియల్ కెరాటోటమీని నిర్వహించిన మొట్టమొదటి సర్జన్‌గా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి సాఫ్ట్ ఐ ఇంప్లాంట్‌నూ, నియోవాస్కులర్-కంజెనిటల్, యువెటిక్ గ్లాకోమా చికిత్సలో ఉపయోగించే మెడికల్ ఇంప్లాంట్ అయిన *కైకి మెహతా బిపి వాల్వ్ గ్లాకోమా షంట్‌*నూ అభివృద్ధి చేయడంలో ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఆయన చికాగోలోని నేషనల్ ఐ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ యొక్క గ్రాండ్ ఆనర్స్ అవార్డు, అమెరికన్ సొసైటీ ఫర్ క్యాటరాక్ట్ అండ్ రిఫ్రాక్టివ్ సర్జరీ యొక్క ట్రిపుల్ రిబ్బన్ అవార్డుతో సహా అనేక గౌరవాలను అందుకున్నాడు. వైద్య రంగంలో ఆయన చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వం 2008లో ఆయనకు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర గౌరవం పద్మశ్రీని ప్రదానం చేసింది.

## జీవిత చరిత్ర
మహారాష్ట్రలోని పార్సీ కుటుంబంలో జన్మించిన మెహతా, క్రిస్టియన్ మెడికల్ కాలేజీ నుండి మెడిసిన్ (MBBS)లో పట్టభద్రుడయ్యాడు. చండీగఢ్‌లోని పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ నుండి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ (MS) పొందాడు.  UKకి వెళ్లి, లండన్‌లోని మూర్‌ఫీల్డ్స్ ఐ హాస్పిటల్స్ అండ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆప్తాల్మాలజీ నుండి డిప్లొమా ఇన్ ఆప్తాల్మాలజీ (DO) పొందాడు, అక్కడ అతను ప్రఖ్యాత నేత్ర వైద్యుడు హెరాల్డ్ రిడ్లీ వద్ద శిక్షణ పొందాడు. అధునాతన శిక్షణ కోసం US వెళ్ళే ముందు డబ్లిన్ నుండి మరొక డిప్లొమా పొందాడు. అతను 1971లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి ఆ సమయంలో భారతదేశంలో అందుబాటులో లేని ఇంట్రాకాక్యులర్ లెన్స్‌లపై (IOL) పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. ఆయన *కొలాబా కంటి ఆసుపత్రిని* స్థాపించి, పోస్టీరియర్ చాంబర్ ఇంప్లాంట్‌ను ప్రవేశపెట్టాడు. 1976లో మృదువైన ఇంప్లాంట్ అభివృద్ధిపై పని చేయడం ప్రారంభించాడు. ఈ ప్రయత్నాల ఫలితంగా 1977లో ఆల్ ఇండియా ఆప్తాల్మోలాజికల్ సొసైటీలో, ఆ తరువాత 1978లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలోని అమెరికన్ ఇంట్రా-ఓక్యులర్ ఇంప్లాంట్ సొసైటీలో ఒక పత్రాన్ని సమర్పించారు. ఆయన భారతదేశంలో మొదటిసారిగా ఒక రౌండ్ ఇంట్రాకోక్యులర్ లెన్స్‌ను కూడా అభివృద్ధి చేశాడు. దీనిని 1983లో శస్త్రచికిత్స ద్వారా అమర్చారు. *కీకి మెహతా బిపి వాల్వ్ గ్లాకోమా షంట్* అనేది అతని ఆవిష్కరణలలో మరొకటి. ఇది గ్లాకోమా చికిత్సలో ఉపయోగించే వాల్వ్ ఇంప్లాంట్.

తరువాత, మెహతా దృష్టి వక్రీభవన శస్త్రచికిత్స వైపు పడింది. రేడియల్ కెరాటోటమీ, ఎక్సైమర్ శస్త్రచికిత్సలో మార్గదర్శకమైన కృషి చేసాడు. అతను 1990లో రేడియల్ కెరాటోటమీ ప్రిన్సిపల్ & ప్రాక్టీస్ అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు. ఇది ఈ అంశంపై ఒక రిఫరెన్సు గ్రంథం. నేత్ర వైద్య పరికరాల ఇటాలియన్ తయారీదారు ఆప్టికాన్, ప్రచార ప్రయోజనాల కోసం ఫాకోఇమల్సిఫికేషన్ యంత్రంతో భారతదేశాన్ని పర్యటించినప్పుడు, మెహతా వారి నుండి పరికరాలను కొనుగోలు చేసి, 1988లో విలియం ఎఫ్. మలోనీ ఆధ్వర్యంలో ఫాకోఇమలిఫికేషన్పై శిక్షణ పొందడానికి యుఎస్ఎను సందర్శించాడు. పరికరాలతో ఆయన చేసిన పరిశోధనలు నిలువు కటకం భ్రమణం, స్పర్శ కొలత సాంకేతికత, కటకం కొర్రుతో సహా కొత్త పద్ధతుల అభివృద్ధికి దారితీశాయి. 2000లో, నేత్ర వైద్యంపై అధునాతన పరిశోధన కోసం, కొలాబా కంటి ఆసుపత్రికి అనుబంధంగా *మెహతా ఇంటర్నేషనల్ ఐ ఇన్స్టిట్యూట్* స్థాపించాడు. 2011 లో *ముంబైలోని ఉత్తమ కంటి ఆసుపత్రికి బిగ్ బ్రాండ్ రీసెర్చ్ సర్వీస్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డు* అందుకున్నాడు. గిరిజన ప్రజలు అధిక సంఖ్యలో ఉన్న కర్జత్ అనే చిన్న గ్రామంలో నేత్ర రక్షక్ రూరల్ ఐ హాస్పిటల్ అనే స్వచ్ఛంద ఆసుపత్రిని కూడా ఆయన స్థాపించాడు. కెరాటోటమీపై పాఠ్య పుస్తకంతో పాటు, అతను *ది ఆర్ట్ ఆఫ్ ఫాకోఇమల్సిఫికేషన్* కి సహ రచయిత. ఇది ఫాకోఇమిల్సిఫికేషన్పై వివరణాత్మక, రిఫరెన్స్ మాన్యువల్.

## పదవులు, గౌరవాలు
బ్రీచ్ కాండీ హాస్పిటల్‌లో కన్సల్టెంటు, ఆప్తాల్మాలజీ విభాగాధిపతి అయిన కీకి మెహతా,  మహారాష్ట్ర గవర్నర్‌కు గౌరవ నేత్ర వైద్యుడు, భారత సాయుధ దళాలు, మహారాష్ట్ర పోలీసులకు గౌరవ నేత్ర వైద్యుడు. ఆయన ఆల్ ఇండియా ఆప్తాల్మాలజిస్ట్స్ అసోసియేషనుకు, ఇంట్రాకోక్యులర్ ఇంప్లాంట్ అండ్ రిఫ్రాక్టివ్ సొసైటీకి అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. 1996లో ప్రారంభమైన వార్షిక కార్యక్రమమైన *ఐ అడ్వాన్స్ కాంగ్రెస్‌కు* ఛైర్మన్‌గా ఉన్నాడు. ఆయన ONO క్లినిక్ డెల్'ఓయిల్ ఐ ఇన్స్టిట్యూట్, జెనీవా, సెయింట్ లూక్స్ ఇన్స్టిట్యూట్, టెక్సాస్‌లో విజిటింగ్ ఫ్యాకల్టీగా ఉన్నాడు. తన కెరీర్‌లో అనేక మంది నేత్ర వైద్యులకు శిక్షణ ఇచ్చాడు. ఆయన విజన్ ఇంటర్నేషనల్ ప్రెస్బియోపియా క్లబ్, రాయల్ సొసైటీ ఫర్ ది ప్రమోషన్ ఆఫ్ హెల్త్ (UK)  లలో సభ్యుడు. బార్సిలోనాలోని ఇన్స్టిట్యూటో బరాకర్ వారు *లెజియన్ డి' హానర్‌ను* గౌరవాన్ని ఇచ్చారు. ఈ గౌరవాన్ని అందుకున్న ఏకైక భారతీయుడతడు.

మెహతా అనేక అవార్డు ప్రసంగాలు ఇచ్చాడు. హైదరాబాద్ ఆప్తాల్మిక్ సొసైటీ నుండి శివారెడ్డి బంగారు పతకం, మద్రాస్ ఆప్తాల్మిక్ సొసైటీ నుండి మయూరిలాల్ బంగారు పతకం, ఇంట్రాకోక్యులర్ ఇంప్లాంట్ సొసైటీ నుండి బంగారు పతకం, ఉత్తరాఖండ్ స్టేట్ ఆప్తాల్మోలాజికల్ సొసైటీ నుండి డాక్టర్ వినోద్ అరోరా ఓరేషన్ అవార్డు, ముంబైలోని ఇండియన్ మెడికల్ అసోసియేషన్ నుండి ప్రొఫెసర్ బిఎస్ పెండ్సే మెమోరియల్ లెక్చర్, వాటిలో కొన్ని.  *విజయవంతమైన అంతర్జాతీయ సమావేశాలను నిర్వహించడం, అమలు చేయడం ఒక కళ* అనేది 2009లో హైదరాబాద్‌లోని ఇండియా కన్వెన్షన్ ప్రమోషన్ బ్యూరోలో ఆయన చేసిన ఒక ప్రదర్శన. బెంగళూరులో జరిగిన "కాన్ఫ్లూయెన్స్ - 2010"లో ప్రత్యక్ష ప్రెస్బీ లాసిక్ సర్జరీ ప్రదర్శనను, ఇటలీలోని మిలన్‌లోని వీడియో కాటరాక్టాలో ప్రత్యక్ష శస్త్రచికిత్స ప్రదర్శననూ ఆయన ప్రదర్శించారు.  అతను రాజీవ్ గాంధీ గోల్డ్ మెడల్ (1991), ప్రొఫెసర్ సిహెచ్ రేష్మి గోల్డ్ మెడల్ (1994), ఐ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ గోల్డ్ మెడల్, (1995) టి. అగర్వాల్ గోల్డ్ మెడల్ (2001), ఇంటర్నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆప్తాల్మాలజీ గోల్డ్ మెడల్ (2004) వంటి అనేక బంగారు పతకాలనూ, రవి భండారే అవార్డు, కాంటాక్ట్ లెన్స్ సొసైటీ అప్రిసియేషన్ అవార్డు, ఓం ప్రకాష్ అవార్డు, నార్త్ జోన్ ఆప్తాల్మోలాజికల్ సొసైటీ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డు, పాన్ ఆప్తాల్మోలాజికల్ అవార్డు వంటి భారతీయ అవార్డులనూ అందుకున్నాడు. అతను జొరాస్ట్రియన్స్ చిల్డ్రన్ ఫౌండేషన్ (2010), బాంబే పార్సీ అసోసియేషన్ (2010), విదర్భ ఆప్తాల్మోలాజికల్ సొసైటీ (2010) నుండి జీవిత సాఫల్య పురస్కారాలను అందుకున్నాడు. 

చికాగోలోని నేషనల్ ఐ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ వారి గ్రాండ్ ఆనర్స్ అవార్డును అందుకున్న తొలి భారతీయుడు మెహతా.  ఆసియా పసిఫిక్ ఇంట్రాకోక్యులర్ ఇంప్లాంట్ అసోసియేషన్ అతనికి 1997లో లిమ్ ఇంటర్నేషనల్ అవార్డును ప్రదానం చేసింది. అమెరికన్ సొసైటీ ఫర్ కాటరాక్ట్ అండ్ రిఫ్రాక్టివ్ సర్జరీ, USA 1998లో ట్రిపుల్ రిబ్బన్ అవార్డుతో సత్కరించింది. భారత ప్రభుత్వం అతనికి 2008లో పద్మశ్రీ పౌర గౌరవాన్ని ప్రదానం చేసింది. ఇంటర్-నోవేషన్ ఇంక్ 2011లో నేత్ర వైద్య రంగంలో *అగ్రశ్రేణి డాక్స్‌లో* ఒకరిగా అతనిని చేర్చింది. ఇంటర్నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ కాటరాక్ట్ సర్జన్స్ (2001) వారి అత్యుత్తమ గుర్తింపు అవార్డు, మెడికల్ ఇంటిగ్రేషన్ కౌన్సిల్, వెస్ట్ జర్మన్ కెమ్టెక్ ఫౌండేషన్ వారి జీవిత సాఫల్య పురస్కారాన్ని కూడా అందుకున్నాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* రేడియల్ కెరాటోటమీ
* ఫాకోఎమల్సిఫికేషన్
* పార్సీల జాబితా
* న్యూటన్ కె. వెస్లీ

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వైద్యులు
వర్గం:నేత్ర వైద్య నిపుణులు