open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
గగన్ ఖోడా

అక్టోబర్ 24, 1974లోరాజస్థాన్ ‌లో జన్మించిన **గగన్ ఖోడా** భారతదేశపు మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. 1998లో ఖోడా భారత్ తరపున 2 అంతర్జాతీయ వన్డే పోటీలలో ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 57.50 సగటుతో వన్డేలలో 115 పరుగులు సాధించాడు. ఇతని అత్యధిక స్కోరు 89 పరుగులు.
## బయటి లింకులు
*http://cricinfo|ref=india/content/player/30107.html

వర్గం:1974 జననాలు
వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:రాజస్థాన్ క్రీడాకారులు
వర్గం:రాజస్థాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
మదన్‌లాల్

మార్చి 20, 1951లో పంజాబ్ లోని అమృత్‌సర్లో జన్మించిన **మదన్‌లాల్** (Madan Lal Udhouram Sharma)  భారతదేశపు మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. ఇతడు 1974 నుంచి 1987 వరకు భారత క్రికెట్ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. భారత్ తరఫున 31 టెస్టులు, 67 వన్డేలు ఆడినాడు. ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్‌లో చక్కగా రాణించి 10,000 పరుగులు, 600 వికెట్లు సాధించాడు. 

## టెస్ట్ క్రికెట్
మదన్‌లాల్ భారత్ తరఫున 31 టెస్టులలో పాల్గొని 22.65 సగటుతో 1042 పరుగులు సాధించాడు. అందులో 5 అర్థ సెంచరీలు ఉన్నాయి. టెస్టులలో అతడి అత్యధిక స్కోరు 74 పరుగులు. బౌలింగ్‌లో 71 టెస్ట్ వికెట్లు సాధించాడు. ఇన్నింగ్సులో 5 వికెట్లను 4 పర్యాయాలు తీసుకున్నాడు. టెస్టులలో అతడి అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 23 పరుగులకు 5 వికెట్లు.
## వన్డే క్రికెట్
మదన్‌లాల్ 67 వన్డేలలో పాల్గొని 19.090 సగటుతో 401 పరుగులు చేశాడు. ఇందులో ఒక అర్థసెంచరీ ఉంది. వన్డేలలో ఇతడి అత్యధిక స్కోరు 53 పరుగులు నాటౌట్. బౌలింగ్‌లో 29.27 సగటుతో 73 వికెట్లు సాధించాడు. వన్డేలలో అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 20 పరుగులకు 4 వికెట్లు.
## ప్రపంచ కప్ క్రికెట్
1975 ప్రపంచ కప్ క్రికెట్‌లో మదన్‌లాల్ తొలి బంతిని ఇంగ్లాండుకు చెందిన డెన్నిస్ అమిస్కు బౌలింగ్ చేశాడు. రెండో సారి భారత్ ప్రపంచ కప్ సాధించిన 1983లో కూడా ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.
## రిటైర్‌మెంట్ తరువాత
అంతర్జాతీయ క్రికెట్ నుంచి రిటర్‌మెంట్ పొందిన తరువాత మదన్‌లాల్ అనేక స్థానాలలో క్రికెట్ పదవులను నిర్వహించాడు.
* యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ జట్టుకు కోచ్‌గా పనిచేశాడు.
* సెప్టెంబర్ 1996 నుంచి సెప్టెంబర్ 1997 వరకు భారతజట్టుకు జాతీయ క్రికెట్ కోచ్‌గా వ్యవహరించాడు.
* 2000, 2001లలో సెలెక్షన్ కమిటీ మెంబర్‌గా వ్యవహరించాడు.

## మూలాలు


వర్గం:1951 జననాలు
వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:పంజాబ్ క్రీడాకారులు
వర్గం:పంజాబ్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
నూతనకాల్వ (అయోమయ నివృత్తి)

*నూతనకాల్వ (తలుపుల)
*నూతనకాల్వ (కంభంవారిపల్లె)
కాకరాల సత్యనారాయణ

**కాకరాల వీర వెంకట సత్యనారాయణ** ప్రముఖ రంగస్థల, సినీ నటుడు. సుమారు 250 పైచిలుకు చిత్రాల్లో నటించిన కాకరాల పాత్రికేయునిగా, డబ్బింగ్‌ ఆర్టిస్టుగా కూడా పేరుగాంచాడు.

## జననం
కాకరాల 1937, డిసెంబరు 18 న వీరభద్రం, కనకమహాలక్ష్మి దంపతులకు ఆంధ్రప్రదేశ్, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, పెరవలి మండలం లోని ఖండవల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
48సంవత్సరాల సినీ జీవితంలో ఎన్నో ఎత్తుపల్లాలను చూసిన ప్రజ్ఞాశాలి. తొమ్మిదో తరగతిలో తెలుగు మాస్టారి చొరవతో సంస్కృత నాటకం ‘భోజసభ’ లో, ‘ఒథెల్లో’ నాటకంలో జడ్జి పాత్ర, జయంత జయపాల వంటి నాటకాలలో నటించాడు. ప్రజానాట్యమండలిలో పనిచేశాడు. సత్య హరిశ్చంద్ర, రామాంజనేయ యుద్ధం, బాలనాగమ్మ, అల్లూరి సీతారామరాజు, జైభవాని, పట్టాలు తప్పిన బండి, కన్యాశుల్కం, గాంధీ జయం, భవబంధాలు, నా బాబు, క్రెంబ్లిన్ గంటలు మొదలైన నాటకాలలో నటించాడు. ఈయన కొన్ని టి.వి.సీరియళ్లలో కూడా నటించాడు. కొంతమందికి డబ్బింగ్ కూడా చెప్పాడు.

## సినిమారంగం
ఈయన నటించిన సినిమాలలో కొన్ని:

# సహస్ర శిరచ్ఛేద అపూర్వ చింతామణి (1960)
# పరువు ప్రతిష్ఠ (1963)
# తోటలో పిల్ల కోటలో రాణి (1964)
# వీరాభిమన్యు (1965)
# రంగులరాట్నం (1966)
# నిన్నే పెళ్ళాడుతా (1968)
# అల్లుడే మేనల్లుడు (1970)
# పెళ్లి కూతురు (1970)
# ప్రేమనగర్ (1971)
# కలెక్టర్ జానకి (1972)
# అందాల రాముడు (1973)
# దేవుడు చేసిన పెళ్లి (1974)
# అందరూ బాగుండాలి (1975)
# నాకూ స్వతంత్రం వచ్చింది (1975)
# ముత్యాలముగ్గు (1975)
# పొరుగింటి పుల్లకూర (1976)
# మనుషులంతా ఒక్కటే (1976)
# మాంగల్యానికి మరో ముడి (1976)
# అడవి రాముడు (1977)
# ఇంద్రధనుస్సు (1978)
# దొంగల దోపిడీ (1978)
# దొంగల వేట (1978)
# విచిత్ర జీవితం (1978)
# తూర్పు వెళ్లే రైలు (1979)
# మా భూమి (1979)
# శృంగార రాముడు (1979)
# సంఘం మారాలి (1981)
# అల్లుడుగారు జిందాబాద్ (1981)
# గడసరి అత్త సొగసరి కోడలు (1981)
# దారి తప్పిన మనిషి (1981)
# కొత్త నీరు (1982)
# రంగులకల (1983)
# విముక్తి కోసం (1983)
# నేటి యుగధర్మం (1986)
# శ్రీనివాస కళ్యాణం (1987)
# కర్తవ్యం (1991)
# రౌడీగారి పెళ్ళాం (1991)
# తెలుగోడు (1998)
# నీకు నేను నాకు నువ్వు (2003)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* కాకరాల ప్రొఫైల్

కాకరాల సత్యనారాయణ
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:ప్రజానాట్యమండలి కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు నటులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ప్రజానాట్యమండలి కళాకారులు
వర్గం:ఇంటిపేరుతో ప్రసిద్ధులైన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:కన్యాశుల్కం నాటకం ప్రదర్శించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
చాగంటిపాడు (అయోమయ నివృత్తి)

*చాగంటిపాడు (తొట్లవల్లూరు)
*చాగంటిపాడు (ఉంగుటూరు)
యల్లా వెంకటేశ్వరరావు

**యల్లా వెంకటేశ్వరరావు** ప్రసిద్ధిచెందిన మృదంగ విద్వాంశులు, మృదంగంపై జలపాతాల హోరును సృష్టించగల ప్రతిభాశాలి. వెంకటేశ్వరరావు భీమవరం పట్టణానికి ఆరుకిలోమీటర్ల దూరంలో కల పాలకోడేరులో జన్మించాడు. వెంకటేశ్వరరావు కుటుంబం తాత ముత్తాతల నుండి సంగీతంతో సహజీవనం సాగిస్తున్నది. ఇతడి తండ్రి రామ్మూర్తి ప్రసిద్ధ వయొలిన్ విద్వాంసుడు. తాత వెంకటలింగం కూడా మృదంగ, సంగీత విద్వాంశుడు. వెంకటేశ్వరరావు చిన్నతనంలో కుటుంబం విజయవాడకు వలస వెళ్ళింది. అక్కడ భజన కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటూ తన ప్రతిభకు మెరుగులు దిద్దుతూ పద్నాలుగేళ్ళ వయసులో ఆలిండియా రేడియో జాతెయ స్థాయిలో నిర్వహించిన పోటీలో పాల్గొన్నాడు. ఆ పోటీలలో అప్పటి రాష్ట్రపతిడా, సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ చేతుల మీదుగా బంగారుపతకం అందుకొన్నాడు.

## ప్రజ్ఞా విశేషాలు - అవార్డులు
* కేంద్ర ప్రభుత్వం వారు 2007 సంవత్సరానికిగాను పద్మశ్రీ బిరుదుతో సత్కరించారు.
* హైదరాబాద్లో రెండున్నర దశాబ్ధాల క్రిందట ఏకథాటిగా 36 గంటలు మృదంగం వాయించి గిన్నిస్ బుక్లో స్థానం సంపాదించాడు.
* ప్రపంచదేశన్నిటిలో కచేరీలు చేసాడు.
* అనేక సినిమాలలో తన మృదంగనాదాన్ని అందించాడు.
* ప్రతిభా పురస్కారం - తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, 20 డిసెంబరు 2O16.

## స్వవిశేషాలు
వెంకటేశ్వరరావుకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు కలరు. కుమార్తెలు విజయదుర్గ, పద్మజలు సైతం సంగీతంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. కుమారుడూ మురళీకృష్ణ కర్ణాటక సంగీతంలో విశేష ప్రావీణ్యం సంపాదించి పలు ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నారు.**బొద్దు పాఠ్యం**
*వాలు పాఠ్యం*

## మూలాలు

ఈనాడు వార పత్రిక వ్యాసం నుండి సేకరణ.

వర్గం:తెలుగువారిలో సంగీతకారులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:మృదంగ వాద్య కళాకారులు
వర్గం:గిన్నిస్ బుక్‌లో స్థానం పొందిన భారతీయులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సంగీత విద్వాంసులు
భజన

thumb|260x260px|ప్రపంచ జానపద దినోత్సవ వేడుకల్లో భాగంగా 2019 ఆగస్టు 31న హైదరాబాద్‌లోని రవీంద్ర భారతిలో తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నిర్వహించిన జానపద జాతర సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో  చిరుతల భజన ప్రదర్శన
**భజన** (Bhajan) భగవంతుని కీర్తించేందుకు, స్మరించేందుకు కల అనేక సేవల రూపాలలో ఒకటి.పదిమందీ కలుసుకునే వేదిక. దేవాలయములలో, ఇతర ప్రార్థనా స్థలములలో గుంపుగా కొందరు చేరి సాగించు స్మరణం భజనగా వ్యవహరిస్తారు. ఎమ్.ఎస్.సుబ్బలక్ష్మి పాడిన మీరా బాయి భజనలు బాగా ప్రాచుర్యం పొందినవి. భజన వల్ల మనసు, నాడీవ్యవస్థ ఉత్తేజితమవుతాయి.సామూహికంగా భగవన్నామావళిని లయబద్ధంగా గొంతు కలిపినపుడు మనసు అలౌకిక ఆనందంలో తేలుతుంది.పదిమందితో కలిసినపుడు తాత్కాలికంగా సమస్యలన్నీ మరచి, భగవంతుని భజించడం వల్ల మానసిక, శారీరక ప్రశాంతత కలుగుతుంది.అలసటను మరచిపోయి నూతన ఉత్త్తేజం పొంది ఉత్సాహవంతులు అవుతారు.పాటలకు అనుగుణంగా తాళం వేయడం, పాడే వారితో గొంతు కలిపి, భక్తిపారవశ్యంలో ఓలలాడటం ద్వారా మానసికానందంలో మునిగి తేలుతారు.భజనవల్ల హృదయస్పందన బాగుంటుంది. గుండె పనితీరు మెరుగుపడుతుంది. దురాలోచనలు దూరమై, చైతన్యం పెరుగుతుంది. రెండుచేతులూ కలవడం వల్ల నాడులు ఉత్తేజమవుతాయి. మెదడు చురుగ్గా పనిచేస్తుంది. క్రమపద్ధతిలో సాగే శృతిలయల వల్ల ఆల్ఫా, తీటా, డెల్టా తరంగాలు విడుదలవుతాయి. శరీరం విశ్రాంతి స్థితిలోకి వెళుతుంది.దిగుళ్లు దూరమవుతాయి.మనసుకు ఎంతో ఉపశమనం కలుగుతుంది.

## భజనలు - రకాలు
భజనల్లో పలు రకాలు ఉన్నాయి. ఇవి ఒక్కో ప్రాంతాలలో ఒక్కోవిధంగా నడుస్తుంటాయి. పుట్టపర్తి సాయి మందిరంలో జరుగుతున్నట్లే మత సామరస్య భజన కార్యక్రమాన్ని అన్ని జిల్లా కేంద్రాలలో ఏర్పాటు చేస్తే వృద్ధులకు కొంత మానసిక ప్రశాంతత చేకూరుతుంది.
* సాధారణ భజనలు
సాధారణంగా భజనలు దేవాలయాలలో చేస్తుంటారు.

* సాంస్కృతిక భజనలు
ఈ రకపు భజనలు కొంత ఖర్చు, శ్రమలతో కూడుకొన్నవి. ధనవంతులు, రాజులు, సంస్థానాదీశులు ఇటువంటి వాటిని ప్రోత్సహించేవారు. ఇవి పాటలు పాడటంలో ప్రావీణ్యమున్నవారు, సంగీత వాయిద్యాల సహకారంతో నిర్వహించు కార్యక్రమాలు. ఇవి వినేందుకు వీనుల విందుగా శ్రావ్యంగా ఉంటాయి. వీటిని ప్రత్యేకంగా కొంత శిక్షణ, సాధన అవసరం. 

* గృహములలో భజనలు
ఇవి ప్రత్యేక సందర్భాలలో, విశేషాలను అనుసరించి నిర్వహిస్తుంటారు. వీటికి ఉదాహరణలు- అయ్యప్ప భజనలు, గృహప్రవేశ సమయంలో నిర్వహించు భజనలు,

* నగర సంకీర్తనలు
తెల్లవారు ఝామున కొందరు భక్తులు సమూహంగా ఊరిలో సంచరిస్తూ చేస్తూ నిర్వహించే భజనలను నగర సంకీర్తనం అంటారు.
### హిందూ భజనలు

# రామచక్రి భజన

### క్రిష్టియన్ భజనలు
### ముస్లిము భజనలు

## భజన పాటలు
హరే రామ హరే రామ రామ రామ హరే హరే హరే కృష్ణ హరే కృష్ణ కృష్ణ కృష్ణ హరే హరే

## మూలాలు
*http://www.sakshi.com/main/WeeklyDetails.aspx?Newsid=20461&Categoryid=5&subcatid=15

వర్గం:కళలు
వర్గం:హిందూమతం
పూరీ మఠం

thumb|పూరీ మఠం ప్రవేశ ద్వారం

**పూరీ మఠము** జగద్గురువులు ఆది శంకరులచే స్థాపించబడిన నాలుగు మఠములలో ఒకటి. దీనినే పూర్వామ్నాయ మఠము అని, గోవర్ధన మఠమని కూడా అంటారు. ఇది దేశానికి తూర్పు తీరాన గల పూరీ పట్టణంలో ఉంది.

## చరిత్ర
వైదిక సనాతన ధర్మాన్ని పునరుద్ధరించిన ఆదిశంకరుడు సనాతన ధర్మాన్ని పరిరక్షించడానికి, ప్రచారం చేయడానికి 8 వ శతాబ్దపు తత్వవేత్త-సాధువు ఆదిశంకరులు స్థాపించిన నాలుగు ప్రధాన పీఠాలలో  పూర్వామ్నాయ  శ్రీ గోవర్ధన పీఠం లేదా గోవర్ధన్ మఠం. భారతదేశంలోని ఒడిషాలోని పూరీలో ఉన్న ఈ ఆలయం ఆది శంకరులచే స్థాపించబడిన నాలుగు మఠములలో (నాలుగు  పీఠాలలో) తూర్పు ఆమ్నాయ పీఠం, మిగిలినవి దక్షిణాన శృంగేరి శారదా  పీఠం (కర్ణాటక), పశ్చిమాన ద్వారక శారదా  పీఠం (గుజరాత్), ఉత్తరాన  బదరీ జ్యోతిర్మా పీఠం. ఆది శంకరాచార్యలు  వారి వేదాంత మంత్రం లేదా మహావాక్యం ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ (చైతన్యం పరమాత్మ) ప్రకారం  ఋగ్వేదంపై ఈ పీఠం  అధికారం కలిగి ఉంది. పూరీ మఠమునకు మొదటి పీఠాధి పతిగా పద్మపాదాచార్యులు నియమించినారు. ఈ మఠానికి జగన్నాథ ఆలయంతో చారిత్రక సంబంధాలు ఉన్నాయి, దీనిని గోవర్ధననాథం అని కూడా పిలుస్తారు,శంకరానంద మఠం అని కూడా అంటారు.

## మఠ విశేషాలు
ఈ మఠం భోగవార సంప్రదాయానికి చెందినది. ఇక్కడి సన్యాసులు 'వన', 'అరణ్య'అను యోగపట్టములు ధరిస్తారు. 
* మఠక్షేత్రం పురుషోత్తమం (పూరీ). 
* పీఠ దేవత పురుషోత్తముడు (జగన్నాథుడు). 
* పీఠశక్తి వృషలాదేవి (సుభద్ర).
* మహోదధి ఈ మఠ తీర్థము.

ఈ మఠానికి చెందిన సన్యాసులను 'ప్రకాశకులు' అని వ్యవహరిస్తారు. భోగమంటే విషయములు. ఎవరు జీవులను విషయ లంపటముల నుండి దూరంగా ఉంచేందుకు వారిస్తారో వారిది భోగవాళ సాంప్రదాయం. ప్రజల భోగలాలసత్వాన్ని నివారించి ఉన్నత లక్ష్యాలవైపు మళ్ళించడానికి ఈ మఠం ప్రత్యేక బాధ్యత వహిస్తుంది. **ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ** అనేది ఈ మఠం యొక్క మహావాక్యము. ఇక్కడ ఋగ్వేదం ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయబడుతుంది. ఇక్కడి బ్రహ్మచారులు కాశ్యపగోత్రీకులుగా పరిగణింపబడతారు. అంగ, వంగ, కళింగములు ఈ మఠ పరిధిలోని ప్రాంతాలు. ఈ ప్రాంత హిందూధర్మ పరిరక్షణ ఈ పీఠం బాధ్యత.

## ప్రస్తుత పీఠాధిపతి
స్వామి నిశ్చలానంద సరస్వతి ప్రస్తుతం పూరీ గోవర్ధన్ పీఠానికి చెందిన 145వ శంకరాచార్యులు గా ఉన్నారు. స్వామి నిశ్చలానంద సరస్వతి 1943లో బీహార్ లో జన్మించారు. అద్వైత వేదాంత విద్వాంసుడైన ఆయన ఈ అంశంపై  ఎన్నో వ్యాసాలు విస్తృతంగా రాశారు.  సంఘ సంస్కర్త గా స్వామి  నిశ్చలానంద సరస్వతి మతాంతర చర్చలు, సామరస్యాన్ని పెంపొందించడానికి కృషి చేశారు. 

## ఇవికూడా చూడండి
* ఆది శంకరాచార్యుడు
* ద్వారక మఠం
* శృంగేరి
* బదరీనాథ్ మఠం

## మూలాలు
వర్గం:భారతదేశ మఠములు
వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:ఆది శంకరాచార్యుడు
ద్వారక మఠం

ద్వారకాలోని శారదా పీఠం ఆది శంకరాచార్యులు  శారదా పీఠం క్రీ.శ.8వ శతాబ్దంలో స్థాపించ బడింది. ద్వారకా మఠము జగద్గురు ఆది శంకరులచే స్థాపించబడిన నాలుగు మఠములలో ఒకటి. ఈ మఠం క్షేత్రం గుజరాత్లో ద్వారకా క్షేత్రము వద్ద ఉంది.ద్వారకాతో పాటు జ్యోతిర్మఠం, శృంగేరి, పురిలో కూడా ఇలాంటి పీఠాలు ఉన్నాయి.  ఈ నాలుగు మఠాలు  హిందూ తత్వశాస్త్రం, సనాతన ధర్మ మత ఆచారాలను, ఆధ్యాత్మిక సాక్షాత్కారానికి మార్గం అయిన అద్వైత వేదాంతం సిద్ధాంతంతో ఏర్పడినవి. 
## మఠ విశేషాలు
* ఈ మఠము దేశానికి పశ్చిమంగా, మొదటగా స్థాపించబడింది. 
* దీనిని కాళికామఠమనీ, సిద్ధేశ్వరమఠమనీ, పశ్చిమామ్నాయ మఠమనీ అంటారు. 
* ఇది కీటవాళ సాంప్రదాయ మఠము. భూతదయతో నిత్యము కీటకములు మొదలైన వాటిని హింసించకుండా అహింసా వ్రతాన్ని ఆచరించడాన్ని కీటవాళ సాంప్రదాయమంటారు. 
* ఈ మఠ సన్యాసులకు చివర 'తీర్ధ' అనిగాని 'ఆశ్రమ' అని గాని ఉంటుంది.
* పీఠ దేవత సిద్ధేశ్వరుడు; పీఠ శక్తి భద్రకాళి.
* మఠము యొక్క మొదటి ఆచార్యుడు శంకరుని ముఖ్య శిష్యులలో ఒకడైన పద్మపాదాచార్యుడు. 
* గోమతీ నది ఈపీఠ తీర్థము.

ఇక్కడ ఉండే బ్రహ్మచారులను స్వరూపులని వ్యవహరిస్తారు. సన్యాసంతీసుకోబోయేముందు బ్రహ్మచారిగాచేరి శిక్షణపొంది సన్యాసం స్వీకరిస్తారు. స్వరూపులనే ఈ మఠ సన్యాసులు సామవేదాన్ని ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయవలసి ఉంది. తత్త్వమసి అనేది ఈమఠంయొక్క మహావాక్యం. ఈ వాక్యం జీవ, బ్రహ్మల ఐక్యతను ప్రతిపాదిస్తుంది. బ్రహ్మచారులు అవిగత గోత్రానికి చెందినవారుగా పరిగణింప బడతారు. సింధు, సౌరాష్ట్ర, మహారాష్ట్రములు వాటి మధ్యనున్న పశ్చిమభారత ప్రాంతం ఈ మఠం పరిధిలోకి వస్తాయి. ఈ ప్రాంతంలో హిందూమతధర్మాన్ని సుస్థిరం చేయవలసిన బాధ్యత ఈ ద్వారకామఠానిది.

## పీఠాధిపతులు
ప్రస్తుత పీఠాధిపతి శంకరాచార్య స్వామి స్వరూపానంద మృతితో వారసులను ప్రకటించాల్సి రావడంతో  ద్వారకా శారదా పీఠాధిపతిగా  స్వామి సదానంద సరస్వతి, స్వామి అవిముక్తేశ్వరానంద్ సరస్వతి జ్యోతిష్ పీఠానికి కొత్త శంకరాచార్యుడని దివంగత స్వరూపానంద సరస్వతి వ్యక్తిగత కార్యదర్శి సుబోధానంద్ మహరాజ్ తెలిపారు. ఆది శంకరాచార్యులు ఉత్తరాన బదరికాశ్రమం జ్యోతిర్పీఠం, పశ్చిమాన ద్వారకా శారదా పీఠం, తూర్పున పూరీలోని గోవర్ధన్ పీఠం, కర్ణాటకలోని చిక్కమగళూరు జిల్లాలోని శృంగేరి శారదా పీఠం వద్ద నాలుగు మఠాలను స్థాపించారు.

## ఇవికూడా చూడండి
* ఆది శంకరాచార్యుడు
* పూరీ మఠం
* ద్వారక మఠం
* శృంగేరి
* బదరీనాథ్ మఠం

## మూలాలు
వర్గం:భారతదేశ మఠములు
వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:ఆది శంకరాచార్యుడు
పూరీ

thumb|పూరీలు.|183x183px

పూరీ గోధుమ పిండి లేదా మైదా పిండితో చేసే ఫలహారం. భారతదేశంలోని పలు ప్రాంతములలో దీనిని ఉదయము ఆల్ఫాహారముగా భుజిస్తారు. దక్షిణ భారతదేశములోని అన్ని హోటళ్ళలో తరచుగా కనిపించే అల్పాహారం **పూరీ**.

దీనిని తయారు చేయడానికి పిండిని పలుచగా చపాతీల్లాగా వత్తి, నూనెలో వేయిస్తారు.

భారతదేశంలో పూరీలు అంటే ఇష్టపడని వ్యక్తులు ఉండరు. చాలా రుచికరమైన వంటకం. ఈ వంటకం అన్ని రాష్ట్రాల్లోనూ ఇప్పుడిప్పుడు చాలా అభివృద్ధి చెందుతుంది.

## పేరు

*పూరీ* అనే పదం హిందీ  అనే పదం నుండి ఆంగ్లంలోకి వచ్చింది. ఇది సంస్కృత పదం పూర నుండి ఉద్భవించింది. పూర అంటే 'కేక్' అని అర్ధం. సంస్కృత పదం పూరికా అంటే వేయించిన అప్పడం లాంటి ఆహారం అని అర్ధం.  వంటల పుస్తకాల రచయిత మధుర్ జాఫ్రీ, *పూరీ*ని *బెవ్డి* అని కూడా పిలుస్తారని, ఢిల్లీలోని *గలీ పరాంఠే వాలీ* పరిసరాల్లో దీనిని "*పరాఠా" అని* కూడా పిలుస్తారనీ పేర్కొంది. 
## తయారీ
పూరీలు అంటే గోధుమ పిండితో తయారుచేసిన గుండ్రటి, గాలితో ఉబ్బిన, మెత్తటి, ఆహార పదార్థం.

పూరి తయారు చేసుకోవడానికి అవసరమైన పదార్ధాలు గోధుమ పిండి లేదా మైదా పిండి, నూనె లేదా నెయ్యి, పిండిని తయారు చేయడానికి తగినంత నీరు, కొద్దిగా ఉప్పు. గోధుమ పిండిని సాధారణంగా ఆటా అని కూడా అంటారు. పూరీ తయారీలో కొంతమంది మైదాపిండి ఉపయోగిస్తారు.అయితే మైదాపిండిని తక్కువగా వాడతారు.పిండిని బాగా పిసికిన తర్వాత,  వృత్తాలుగా చేసి, సుమారు 10 నుండి 12సెం.మీ. వెడల్పుతో 1 నుండి 3 మిమీ మందంతో ఉండేలా తయారు చేస్తారు. తర్వాత దీనిని చపాతీ పీట ఉపయోగించి చపాతీలను ఒత్తుతారు. చపాతీలను ఒత్తడం కోసం చపాతీ ప్రెస్ లేదా డౌ షీటింగ్ యంత్రాన్ని(ఇది గంటకు వేల పూరీలను ఉత్పత్తి చేసే యంత్రం) కూడా ఉపయోగించవచ్చు.

ఈ ఒత్తిన పూరీలను అవి మునిగేంత నూనె బాండీలో పోసి, వేయిస్తారు. పూరీలు వేయించడానికి సాధారణంగా '''తవుడు నూనె''' గానీ, సోయాబీన్ నూనె గానీ ఉపయోగిస్తారు. డీప్ ఫ్రై చేస్తున్నప్పుడు, పిండిలోని తేమ ఆవిరిగా మారి, పూరీలు ఉబ్బుతాయి. ఉబ్బిన పూరీ, వేయించక ముందు ఉన్న మందానికి పది రెట్లు ఉంటుంది. ఉబ్బిన పూరీ, నూనెపై తేలుతుంది. దీనివల్ల అది ఒక్కసారి ఒక వైపే కాలుతుంది. దానిని తిరగేసి, మరల వేయించాలి.

## మూలాలు
వర్గం:ఫలహారాలు



## ఇవి కూడా చూడండి

* పానీ పూరి
ఏ.యం.రాజా

**ఏ.యం.రాజా** (**అయిమల మన్మథరాజు రాజా**) (జూలై 1, 1929 -ఏప్రిల్ 8, 1989) 1950వ దశకంలో తమిళ, తెలుగు సినిమా రంగాలలో విశిష్టమైన నేపథ్య గాయకులు, సంగీత దర్శకులు, నటుడు. విప్రనారాయణ, చక్రపాణి, ప్రేమలేఖలు, మిస్సమ్మ పాటలు రాజా గాత్ర మాధుర్యానికి కొన్ని మచ్చు తునకలు. ఇతను వివిధ భాషలలో 10,000 పాటలు పాడి, వందకు పైగా సినిమాలకు సంగీతం సమకూర్చాడు.

ఏ.యం.రాజా 1929, జూలై 1 న చిత్తూరు జిల్లాలోని రామచంద్రపురంలో మన్మధరాజు, లక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. మూడు నెలల ప్రాయంలోనే తండ్రి మరణించడంతో ఈయన రేణుకాపురానికి తరలి వెళ్ళింది. అక్కడే రాజా తన చదువు ప్రారంభించాడు. 1951లో మద్రాసు పచ్చయప్ప కళాశాల నుండి బి.ఎ. పట్టా పొందాడు. ఈయన చదువుకునే రోజుల్లోనే సంగీతంపై ఆసక్తితో మూడేళ్ళపాటు సాధనచేసి నేర్చుకున్నాడు. పచ్చయప్ప కళాశాల సంగీత పోటీల్లో ప్రథమ బహుమతి గెలుచుకున్నాడు. 1951లో కుమారి సినిమాకు నేపథ్యగాయకునిగా పనిచేయటానికి ఒప్పందం కుదిరింది. ఆ తరువాత సంసారంలో సినిమాలో పాడాడు. ఆ తరువాత అప్పట్లో విడుదలైన దాదాపు సినిమాలన్నింటిలో రాజా గొంతు వినిపించేది. ఈయన గాత్రం 1954, 1955 సంవత్సరాల్లో ఆంధ్రదేశంలో విపరీతంగా విహారం చేసింది.

రాజా, గాయని జిక్కీని, ఎం.జి.రామచంద్రన్ హీరోగా నటించిన జెనోవా సినిమా సెట్స్‌లో కలిశాడు. జిక్కిని వివాహం చేసుకున్న సమయంలో వీరిద్దరూ పాడిన ప్రేమలేఖలు సూపర్ హిట్ కావటం ఒక విశేషం. వీరికి 4 కుమార్తెలు, ఇద్దరు కుమారులు. రాజా సరదాగా నటించి, పాడిన హాస్యరస చిత్రం పక్కింటి అమ్మాయి, అశ్వత్థామ స్వరకల్పనలో రూపొందిన ఆ చిత్రంలోని గీతాలు హాయి గొలిపే లలిత గాన మాధుర్యానికి సంకేతాలు. అలాగే అమర సందేశం గీతాలు కూడా రాజా శక్తిని నిరూపించాయి. శోభ, పెళ్ళి కానుక చిత్రాలకు, మరికొన్ని తమిళ చిత్రాలకు ఏ.యం.రాజా సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. పెళ్ళి కానుక లోని నేపథ్య సంగీతం కూడా ఎంతో భావగర్భితంగా వుండి చిత్ర విజయానికి దోహదం చేసాయి.

ఈయన కన్యాకుమారి జిల్లాలోని ఒక గుడిలో సంగీతకచ్చేరి చేసి తిరిగి వస్తుండగా తిరునల్వేలి జిల్లాలోని వల్లియూరులో జరిగిన రైలు ప్రమాదంలో 1989, ఏప్రిల్ 8న మరణించాడు.

## చిత్ర సమాహారం
### నేపథ్య గాయకునిగా
*పుట్టినిల్లు మెట్టినిల్లు (1973)
*పెళ్ళి కానుక (1960) 
*శ్రీ రామభక్త హనుమాన్ (1958)
*రాజనందిని (1958) 
*అప్పు చేసి పప్పు కూడు (1958) 
*అల్లావుద్దీన్ అద్భుతదీపం (1957) 
*భాగ్యరేఖ (1957) 
*ఎమ్.ఎల్.ఏ. (1957) 
*పెంకి పెళ్ళాం (1956) 
*మిస్సమ్మ (1955) 
*విప్రనారాయణ (1954) 
*అగ్గి రాముడు (1954) 
*బంగారు పాప (1954) 
*శ్రీ కాళహస్తి మహత్యం (1954) 
*పక్కింటి అమ్మాయి (1953)
*ప్రేమలేఖలు (1953)
*సంక్రాంతి (1952)

### సంగీత దర్శకునిగా
*పెళ్ళి కానుక (1960)
* శోభ (1958)

### నటునిగా
*పక్కింటి అమ్మాయి (1953 సినిమా)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*ఏ.యం.రాజా పేజీ.
*మోహిని: అరవై ఎనిమిది సంవత్సరాల తెలుగు సినిమా ప్రస్థానం. ఆంధ్రప్రభ విశేష ప్రచురణ 1999.
*ఘంటసాలతో సినీ గాయనీ గాయకులు తీయించుకున్న ఫోటోలో ఎ.ఎం.రాజా, జిక్కి
*మాధుర్యానికి మరో పేరు-ఏ.ఎం.రాజా గురించి ఈమాట లో వ్యాసం.

వర్గం:1929 జననాలు
వర్గం:1989 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా సినిమా సంగీత దర్శకులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా గాయకులు
వర్గం:రైలు ప్రమాదంలో మరణించినవారు
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ముస్లింలకు రిజర్వేషన్లు

## ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ముస్లింలకు రిజర్వేషన్లు

ఇంతకు మునుపే బి.సి.లలో రిజర్వేషన్ పొందిన కులాలు
(బి.సి.-బి. గ్రూపు) 1.దూదేకుల 2.లద్దాఫ్ 3.నూర్ బాషా 4.పింజారి

ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఇటీవల 4% రిజర్వేషన్లు పొందిన ముస్లిం సముదాయాలు (బి.సి.-ఇ. గ్రూపు)

కోటా పొందే కులాలు:

* అచ్చుకట్లవాండ్లు, సింగలి, సింగంవాళ్లు, అచ్చుపనివాళ్లు, అచుకట్టువారు, 
* అత్తరు సాయిబులు, అత్తరోళ్లు 
* దోభీ ముస్లిం, ముస్లిం దోభీ, ధోబి ముసల్మాన్, తుర్కచక్ల, తుర్క చాకల, తురుక చాకలి, తులుక్కవన్నన్, టిసకలాస్, సకలాస్, చాకలాస్, ముస్లిమ్ రజకులు 
* ఫకీరు, ఫకీరు బుడ్‌బుడ్కి గంటి ఫకీర్, గంట ఫకీర్లు, ఫకీర్ బుడ్‌బుడ్కి, తురక బుడ్‌బుడ్కి, దర్వేష్ ఫకీర్ 
* గారడీ ముస్లిమ్, గారడీ సాయిబులు, పాములవాళ్లు, కనికట్టువాళ్లు, గారడోళ్లు, గారడిగ 
* గోసంగి ముస్లిమ్, ఫకీర్ సాయెబులు 
* గుడ్డి ఎలుగువాళ్లు, ఎలుగుబంటువాళ్లు, ముసల్మాన్ కీలుగుర్రవాళ్లు 
* హజమ్ నాయి, నాయి ముస్లిమ్, నవీద్ ముస్లిం 
* లబ్బి, లబ్బాయి, లబ్బన్, లబ్బ 
* ఫకీర్ల, బోరెవాలె, దీర ఫకీర్లు, బొంతల 
* ఖురేషి, కురేషి, ఖాసబ్, మరాఠి ఖాసబ్, కాటిక్, ఖాటిక్ ముస్లిం, కాసాబ్, ముస్లిం కటిక. 
* షైక్, షేక్ 
* సిద్ధి యాబ, హబ్సి, జసి 
* తుర్క కాశ, కుక్కుకొట్టే జింటసాయిబులు, చక్కిటకానెవాలె, తిరుగుడు గుంటలవారు, తిరుగాటిగంట్ల, రోళ్లకు కక్కు కొట్టెవారు, పట్టర్ ఫోదులు, చక్కటకారె, తురక కాశ 
* ఇతర కులాలు : (సయ్యద్, సైద్, సాయియద్, ముషేక్, ముఘల్, మొఘల్, పఠాన్, ఇరానీ, అరబ్, బొహర, బొహ్ర, షియా ఇమామి ఇస్మాయిల్, ఖోజా, కట్చి మెమన్, జమాయట్, నవాయత్ మినహాయించి) 

## ఇవీ చూడండి

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశంలో ఇస్లాం
వర్గం:భారతదేశం ముస్లింలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇస్లాం
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ముస్లింలు
వర్గం:సమాజం
వర్గం:భారతీయ ముస్లిం కులాలు
వర్గం:రిజర్వేషన్లు
గణతంత్ర దినోత్సవం

ఒక దేశపు రాజ్యాంగ అమలు ప్రారంభమైన రోజుని ఆదేశము *గణతంత్ర దేశం*గా ప్రకటించుకుని జరుపుకునే "జాతీయ పండుగ" రోజు. భారతదేశంలో '''గణతంత్ర దినోత్సవం''' రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన 1950 జనవరి 26 దినానికి గౌరవంగా జరుపు కుంటారు. 

## ఇతర దేశాలు
వివిధ దేశాల్లో గణతంత్ర దినోత్సవాలు జరుపుకునే రోజులు కింది పట్టికలో ఉన్నాయి.

## చిత్రమాలిక

File:Marching-India-republic day2009-bharathiaar college-Tamilword25.jpg|తమిళనాడు భారతీయార్ కళాశాలలో 2009 లో గణతంత్రదినం ఆచరణ
Image:Festa della repubblica 2005 con frecce tricolori.jpg|ఫ్రెక్కే ట్రైకలరి ఫెస్టా డెల్లా రిపబ్లికా, ఇటలీ గణతంత్ర ఉత్సవాలు, 2005 జూన్ 2.


## బయటి లింకులు
*

వర్గం:స్మారక దినోత్సవాలు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
జ్యోతిర్మఠం

alt=|thumb|252x252px|జ్యోతిర్మఠం
**జ్యోతిర్మఠము** అని పిలిచే బదరీనాధ్ ఆశ్రమం ఆది శంకరులు స్థాపించిన నాలుగు మఠాలలో ఒకటి. దీనిని ఉత్తరామ్నాయ మనీ, **బదరికాశ్రమం** అని కూడా అంటారు. దీన్ని జోషిమఠ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది ఉత్తరాఖండ్ లోని చమోలి జిల్లాలో జోషిమఠ్ పట్టణంలో ఉంది. సముద్రమట్టం నుండి 1875 మీ. ఎత్తులో ఉన్న ఈ పట్టణం అనేక హిమాలయ పర్వత శిఖరారోహణ యాత్రలు, ట్రెక్కింగు యాత్రలకు, బద్రీనాథ్ యాత్రకూ ప్రవేశ ద్వారం.

## మఠ విశేషాలు
జ్యోతిర్మఠం ఉత్తరామ్నాయ మఠం. ఆది శంకరాచార్యులు స్థాపించిన నాలుగు ప్రధానమైన పీఠాల్లో ఇదొకటి. మిగతా మూడూ శృంగేరి, పూరి, ద్వారకల్లో ఉన్నాయి. ఈ మఠాల ఆచార్యులను " శంకరాచార్య " అని అంటారు. ఆది శంకర ప్రారంభించిన సంప్రదాయం ప్రకారం ఈ మఠం అధర్వవేదానికి నేతృత్వం వహిస్తుంది. జ్యోతిర్మఠ బదరీనాథ్ పట్టణం దగ్గర ఉంది. ఈ ప్రదేశం గురు గోవింద్ ఘాట్ లేదా వాలీ ఆఫ్ ఫ్లవర్స్ నేషనల్ పార్కుకు వెళ్ళే ప్రయాణికులకు స్థావరం. ఇక్కడి నరసింహ ఆలయం లోని ప్రధాన దేవత నరసింహ స్వామి. దీన్ని ఆది శంకరులు స్థాపించాడని నమ్ముతారు. ఇది 108 " వైష్ణవ దివ్య దేశాలలో " ఒకటి.

* ఈ పీఠ క్షేత్రం బదరికాశ్రమం.
* పీఠ దేవత నారాయణుడు
* పీఠ శక్తి పూర్ణగిరి.
* పీఠ తీర్థం అలకనంద (గంగానది).

వీరిది నందవాళ సాంప్రదాయం. ఈ మఠ సన్యాసులు "గిరి", "పర్వత", "సాగర" యోగపట్టములను ధరిస్తారు. ఇక్కడ అథర్వణ వేదము ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయబడుతుంది. అయమాత్మా బ్రహ్మ అనేది ఈ మఠపు మహావాక్యము. ఈ మఠానికి తోటకాచార్యుడు మొదటి అధిపతి. భారతదేశపు ఉత్తర భాగం ఈ మఠం పరిధిలోకి వస్తుంది.

## స్థల చరిత్ర
సా.శ. 7, 11 వ శతాబ్దాల మధ్య, కట్యూరి రాజులు తమ రాజధాని కుమావున్ లోని "కట్యూర్" నుండి (ఆధునిక బైజ్నాథ్ ) లోయలోని వివిధ ప్రాంతాలను పరిపాలించారు. కత్యూరి రాజవంశాన్ని వాసుదేవ్ కత్యూరి స్థాపించాడు. జోషిమఠ్ వద్ద ఉన్న పురాతన బాస్‌దేవ్ ఆలయం వాసుదేవ్ కు ఆపాదించబడింది. వాసుదేవ్ బౌద్ధ మూలానికి చెందినవాడు, కాని తరువాత బ్రాహ్మణ పద్ధతులను అనుసరించాడు. సాధారణంగా కట్యూరి రాజులు అనుసరించిన బ్రాహ్మణ పద్ధతులకు కారణం ఆది శంకరు (సా.శ. 788-820) చేసిన తీవ్రమైన ప్రచారం కారణమని చెప్పవచ్చు.

11 వ శతాబ్దంలో కట్యూరి రాజులను ఓడించి చాంద్ రాజులు అధికారానికొచ్చారు.

## ఇవికూడా చూడండి
* జోషిమఠ్
* ఆది శంకరాచార్యులు
* పూరీ మఠం
* ద్వారక మఠం
* శృంగేరి

## మూలాలు


వర్గం:భారతదేశ మఠములు
వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:ఆది శంకరాచార్యుడు
రాధాకృష్ణ

## సినిమాలు
*రాధాకృష్ణ (సినిమా) - 1939లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా

## వ్యక్తులు
*గుత్తా రాధాకృష్ణ
*బూదరాజు రాధాకృష్ణ - భాషా శాస్త్రవేత్త, సీనియర్‌ పాత్రికేయుడు
*భమిడిపాటి రాధాకృష్ణ - నాటక, సినీ కథా రచయిత
*శివలెంక రాధాకృష్ణ, పత్రికా సంపాదకులు.
*సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ - భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఉపరాష్ట్రపతి, రెండవ రాష్ట్రపతి

*రాధాకృష్ణ మూర్తి, అయోమయ నివృత్తి పేజీ.
*చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మ రచయిత, కవి, విమర్శకుడు, బహుభాషావేత్త, బాల సాహిత్య రచయిత, అనువాదకులు
*జాగర్లమూడి రాధాకృష్ణ కథా రచయిత
*జాగర్లమూడి రాధాకృష్ణ మూర్తి తెలుగు సినిమా నటుడు, ప్రముఖ నిర్మాత
*ఎస్. రాధాకృష్ణ భారతీయ సినిమా నిర్మాత
*వేమూరి రాధాకృష్ణ ఆంధ్రజ్యోతి పత్రిక ప్రధాన సంపాదకులు, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్
*రొక్కం రాధాకృష్ణ ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ 12వ ఉపకులపతి

## ఇతరములు

* రాధాకృష్ణ సంవాదము  బొబ్బిలి సంస్థానంలోని ఆస్థాన కవి పండితులైన మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి రచన.
* రాధాకృష్ణ ఆయీ

వర్గం:పుంలింగ పేర్లు
రవికె

**రవికె** లేదా**చోలీ** (తమిళం: ரவிகே, కన్నడ: ರವಿಕೆ, హిందీ: चोली, మరాఠీ: चोळी, ఆంగ్లం: Blouse లేదా **జాకెట్టు** ) భారతదేశంలో స్త్రీలు శరీరం పై భాగాన్ని అనగా వక్ష స్థలమును కప్పుకోవడానికి వారికి తగిన విధముగా వస్త్రముతో కుట్టబడి ఉపయోగించేది. దక్షిణ నేపాల్, పాకిస్తాన్, శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్,, చీరలు ధరించే ఇతర ప్రదేశాలలో ధరిస్తారు. దీని మీద చీర యొక్క పైట భాగం కప్పుతుంది. ఆధునిక కాలంలో దీనిలోపల బ్రా కూడా ధరిస్తున్నారు. భారతదేశంలో ధరించబడే గాగ్రా ఛోళీలో కూడా ఇది ఒక భాగము. శరీరానికి హత్తుకునేంత బిగుతుగా చిన్న చేతులతోలో నెక్ తో చోళీని రూపొందిస్తారు. వక్ష స్థలము క్రింద నుండి నాభి వరకు బహిర్గతం అయ్యేలా కత్తిరించబడటం వలన దక్షిణాసియా వేసవులలో సౌకర్యవంతంగా ఉంటాయి. ఇవి దక్షిణాసియా దేశాలలో స్త్రీలు ప్రధానంగా ధరించే పై వస్త్రాలు. 
## వ్యుత్పత్తి
దక్షిణ భారతాన్ని పాలించిన ఛోళుల సామ్రాజ్యం నుండి ఛోళీ వ్యుత్పత్తి అయినది. పదవ శతాబ్దంలో కల్హణచే రచించబడ్డ రాజతరంగిణిలో దక్కనుకు చెందిన ఛోళీని పరిచయం చేసిన కాశ్మీరీ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు గలదు. మొట్టమొదటి ఛోళీలు వక్షోజాలకి మాత్రమే ఆచ్ఛాదననిచ్చి వీపు వైపున కట్టుకోవటానికి నాలుగు త్రాడులు కలిగి ఉండేవి. ఈ తరహా ఛోళీలు రాజస్థాన్లో ఇంకనూ సాధారణంగా వాడుతూ ఉన్నారు. మహారాష్ట్ర, గుజరాత్కు చెందిన అతి పురాతన చిత్రాలు ఛోళీ లకు మొట్టమొదటి ఉదాహరణలు. తమిళ కావ్యం **శిలప్పదిక్కారం** 3-4 శతాబ్దంలో దక్షిణ భారతదేశంలో ఒకే వస్త్రమే చీరగా,, వక్షస్థలాచ్ఛాదనగా ఉపయోగపడేదన్న సంకేతాలనిస్తుంది. రాజా రవివర్మ వేసిన చిత్రాలలో స్త్రీలకు వక్షస్థలాచ్ఛాదన లేదు. ఇదిలా ఉంటే ఇంకో వైపు చరిత్రకారులు వివిధ రకాల వక్షస్థలాచ్ఛాదనలు అది వరకే ఉన్నవని వాదిస్తారు.

## చిత్ర మాలిక



Image:MoghulWomen2.jpg|చోలీ-లెహంగాలో స్త్రీల నృత్యము

Image:Choli_art.jpg|చోలీ-లెహంగాలో రాజపుత్ రాకుమారి

Image:Choli_art2.jpg|చోలీ-లెహంగ, రంగులవసంతానికి చిహ్నం

Image:Choli_art3.jpg|ఒక మహారాణి చోలి, దుపట్టా ధరించి


## ఇవి కూడా చూడండి
ఆంధ్రుల దుస్తులు

వర్గం:భారతీయ దుస్తులు
వర్గం:దుస్తులు
తాండూరు (అయోమయ నివృత్తి)

**తాండూరు** లేదా **తాండూర్** పేరుతో అనేక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.

## తెలంగాణ

*తాండూరు (మంచిర్యాల జిల్లా) - మంచిర్యాల జిల్లాకు చెందిన మండలం
*తాండూరు/ తాండూర్ (వికారాబాదు) - వికారాబాదు జిల్లాకు చెందిన మండలం, పట్టణం.
*తాండూరు (నాగారెడ్డిపేట) - కామారెడ్డి జిల్లా, నాగారెడ్డిపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం
ఉర్దూ షాయిరి

**షాయిరి** ఉర్దూ, పంజాబీ, హిందీ భాషలలో 'షాయిరి' లేక కవిత్వం ప్రధానంగా షేర్ లేక రెండు పంక్తుల కవితలపై ఆధారపడి వుంటుంది. షేర్ కు బహువచనము 'అషార్'. నజమ్ లేక గజల్ అషార్ లపై ఆధారపడివుంటుంది, ప్రతి షేర్ సంపూర్ణమయిన సారాంశాన్ని కలిగి వుంటుంది. నజమ్ లోని ప్రతి షేర్ ఒకే అంశంపై వర్ణింపబడివుంటుంది. గజల్ లో ప్రతి షేర్ స్వంతసారాంశాన్ని గలిగివుంటుంది.

## షేర్

చూడుము షేర్

## బైత్

షేర్ కు ఇంకొక నామము 'బైత్', షేర్-ఒ-షాయిరికి మరో పేరు బైత్-బాజి

## బైతుల్ గజల్

గజల్ లోని ఉన్నత ప్రామాణికాలు గల షేర్ ను 'బైతుల్ గజల్' అంటారు.

## గజల్

చూడుము గజల్

## ఫర్ద్

షాయిరీలో కేవలం ఒకే 'షేర్' ను రచిస్తే దాన్ని 'ఫర్ద్' అని అంటారు.

## హమ్ద్

చూడుము హమ్ద్

## హజల్

హాస్యభరితమయిన కవితను 'హజల్' అని అంటారు.

## హిజ్వ్

ఒకరి వ్యక్తిత్వాన్ని కించపరుస్తూ వ్రాయబడ్డ కవిత 'హిజ్వ్'. చక్కగా చెప్పాలంటే 'మద్దాహ్' కు వ్యతిరేకం ఈ 'హిజ్వ్'. నిజంచెప్పాలంటే హిజ్వ్ వ్రాసే కవులు బహు అరుదు.

## హుస్న్-ఎ-మత్లా

ఒక గజల్ లో ఒక మత్లా తరువాత ఇంకో మత్లా రచిస్తే, ఈ రెండవ మత్లాను 'హుస్న్-ఎ-మత్లా' అంటారు..

## మద్దాహ్

రాజులు, పోషకులు గూర్చి శ్లాఘిస్తూ వ్రాసే కవితలను 'మద్దాహ్' అని అంటారు.

## మన్ ఖబత్

మహమ్మదు ప్రవక్త గారి వంశం, వారి సంతానాన్ని లేదా ఔలియాలను స్తుతిస్తూ, పొగుడ్తూ వ్రాయబడ్డ కవిత.
thumb|ముహమ్మద్ ప్రవక్త సమాధి కల మస్జిదె నబవి

## మఖ్ తా

చూడుము మఖ్ తా

## మర్సియా

చూడుము మర్సియా

## మస్నవి

చూడుము మస్నవి

## మత్లా

గజల్ లోని మొదటి షేర్ను 'మత్లా' అని అంటారు.

## మిస్రా

షేర్ లోని ఒక పంక్తిని 'మిస్రా' అని అంటారు.

చూడుము మిస్రా

## మునాజాత్

ఈశ్వరున్ని (అల్లాహ్) ను స్తుతిస్తూ, ప్రార్థిస్తూ పాడే కవిత (లు) . ముఖ్యంగా ఇవి 'ప్రార్థనలు'.

## ముసద్దస్

ఆరు మిస్రాలు గల కవితలను 'ముసద్దస్' అంటారు. ముసద్దస్ వ్రాయడంలో అల్తాఫ్ హుసేన్ హాలి ప్రసిధ్ధుడు.

## నాత్

చూడుము నాత్

## నజమ్

సాహిత్యంలో నజమ్ అనగా పద్యం లేక కవిత. కవిత ఒక అంశంపై గాని ఒక ఆలోచనపై గాని రచింపబడి వుంటుంది.

## ఖాఫియా

చూడుము ఖాఫియా

## ఖసీదా

కీర్తిస్తూ రచింపబడ్డ కవితను 'ఖసీదా' అంటారు.

చూడుము ఖసీదా

## ఖతా

రెండు అషార్ ల కవితను ఖతా అని అంటారు.

## రదీఫ్

చూడుము రదీఫ్

## రుబాయి

చూడుము రుబాయి

## సలామ్

మహమ్మదు ప్రవక్త, హుసేన్ ఇబ్న్ అలీ, ఇతర ఔలియా లను శ్లాఘిస్తూ సమర్పించే వందనాన్ని సలామ్ అంటారు.

## సెహ్రా

వివాహ సందర్భాలలో చదివే గేయాలను, పాటలను, కవితలను సెహ్రా అని అంటారు.

## షెహ్ర్-ఎ-ఆషూబ్

పాడుబడ్డ నగరం గురించి వ్రాసే కవితలను షెహ్ర్-ఎ-ఆషూబ్ అని అంటారు.

## తహ్-తుల్-లఫ్జ్

కవితలను 'రాగయుక్తంగా' గాక 'సాదా' గా వినిపించడాన్ని 'తహ్-తుల్-లఫ్జ్' అని అంటారు.

## తఖల్లుస్

కవులు తమ కవితలలో ఉపయోగించే 'కలం పేరు' లను తఖల్లుస్ అంటారు.

## తరన్నుమ్

కవితను 'రాగయుక్తం' గా పాడడాన్ని 'తరన్నుమ్' అంటారు.

## వాసోఖ్త్

బేజారు పడడాన్ని 'వాసోఖ్త్' అని అంటారు. విరక్తి చెంది వ్రాసే కవితలు, ప్రేమించినవారిపట్ల ఏహ్యతాభావాలు ఏర్పడినపుడు వ్రాసే కవితలను 'వాసోఖ్త్' అని అంటారు.

## గీత్

పాట, గీతం లేక నేపథ్యం

## ముషాయిరా

కవిసమ్మేళనము. చూడుము ముషాయిరా

## ఖవ్వాలీ

*ఖౌల్* అనే పదం నుండి ఉద్భవించిన పదం ఈ ఖవ్వాలి. ఖౌల్ అనగా సద్వచనం. సద్వచనాలు గల గీతాలాపనను ఖవ్వాలీ అంటారు. ఖవ్వాలీ గీతాలాపన చేసేవారిని ఖవ్వాల్ అని అంటారు. ఖవ్వాలీలలో సాధారణంగా హమ్ద్, నాత్, మన్ ఖబత్, గజల్లు వుంటాయి.

వర్గం:ఉర్దూ భాష
వర్గం:ఉర్దూ సాహిత్యం
స్తంభం

**స్తంభం** (Pillar) ఒక ప్రత్యేకమైన నిర్మాణము. స్తంభమనేది లావుకు తగ్గ పొడవుతో ఉండే నిర్మాణ విశేషం. స్తంభాలు ముఖ్యంగా పైకప్పు బరువును మొయ్యటానికి వాడతారు. వీటిని పెద్ద ఇల్లు, మేడలు, వంతెనలు మొదలైనవి కట్టడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఇవి గుండ్రంగా గాని లేదా చదరంగా గాని వివిధ పరిమాణాలలో ఉంటాయి. పాతకాలంలో ఎక్కువగా కొండలలోని కఠిన శిలలను స్తంభ రూపంలో చెక్కి, కావలిసిన నిడివి గలవి తయారు చేసుకునే వారు. ప్రస్తుతము వీటిని ఎక్కువగా ఇసుక, సిమెంటు, కంకర, నీరు మిశ్రమం (కాంక్రీటు), లేదా ఇనుము లేదా ఉక్కుతో తయారుచేస్తున్నారు. ఈ రెండిటి మధ్య కాలంలో కలపతో కూడా (ముఖ్యంగా టేకు చెట్టు) స్తంభాలు చేసేవారు.

## భాషా విశేషాలు
సంస్కృత భాషలో స్తంభము పదానికి వివిధ ప్రయోగాలు ఉన్నాయి. స్తంభము [ stambhamu ] stambhamu. సంస్కృతం n. A pillar, a post, a stalf, a stem, trunk, కంబము, Stupidity, stupefaction. Stoppage or suppression of any sense or power caused by magical incantations or drugs, &c. ఊరకుండుట, మ్రామపాటు, నిలుపడము. అరటి స్తంభము the stem of a plantain tree. స్తంభనము stambhanamu. n. Stopping, obstruction, hindrance. నిలుపడము, ఆటంక పరచడము. అగ్నిస్తంభనము restraining the power of fire by magical means జలన్తంభనము continuing along while under water without inconvenience. వాయుస్తంభనము raising the body in the air and maintaining it in such a position without support. భూతస్తంభనము the laying of ghosts, &c. మృగస్తంభనము restraining wild beasts. ఖడ్గస్తంభనము preventing a sword from doing injury. గతిస్తంభనము stoppage, preventing a man from moving. స్తంభించు stam-bhinṭsu. v. n. To stop, to become motionless, stupefied or insensible, నిలిచిపోవు, మ్రానుపడు. ఈ మాట విని స్తంభించి పోయినాడు on hearing this he stood stock-still. స్తంభించు or స్తంభింపజేయు stambhinṭsu. v. a. To strike dead, depriev of the power of moving, make motionless. కదలకుండా నిలిచేటట్టు చేయు, మ్రానుపడజేయు.

## రకాలు
right|thumb|వేయి స్తంభాల గుడి. ఇందులో స్తంభ నిర్మాణం పరిశీలించవచ్చు
***[[అశోక స్తంభం]]** : అశోకుడు నిర్మించిన చాలా స్తంభాలు.
***[[ధ్వజ స్తంభం]]** : దేవాలయంలో గర్భగుడికి ఎదురుగా ఎత్తుగా కట్టబడిన స్తంభం.
***విద్యుత్ స్తంభం** : తీగలను భూమికి తగలకుండా విద్యుత్ను ఒక చోటినుండి మరొక చోటికి తరలించడానికి వాడతారు. వీటిని కలపతో గాని, సిమెంట్ తో గాని లేదా లోహపు గొట్టాలతో గాని తయారుచేస్తారు.
***[[ఘంట స్తంభం]]** : వీధి లోని అందరికీ అనుకూలంగా రహదారి కూడలిలో పెద్ద ఘంటను ఏర్పాటు చేస్తారు. వీటిని నిర్నీత సమయాలలో మ్రోగింగించడం ద్వారా ప్రజలందరికి సమయాన్ని తెలియజేస్తారు.ఇప్పుడు ఇవి దాదాపు కనుమరుగయి పొయ్యాయి.
***[[దీప స్తంభం]]** : సముద్ర తీర ప్రాంతాలలో నావికుల సౌలభ్యం కోసం ఏర్పాటు చేసిన నిర్మాణాలు.
***కప్ప స్తంభం** : కొన్ని దేవాలయాలలో ఉన్న ఇలాంటి స్తంభాన్ని పట్టుకుంటే పిల్లలు లేని వారికి పిల్లలు కలుగుతారని నమ్మకం. విశాఖ పట్నం, సింహాచలం దేవాలయంలో కప్పస్థంబం ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:కట్టడాలు
వర్గం:సంస్కృత పదజాలము
నారాయణపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం

మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని 14 శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో ఇది ఒకటి. 2007లో చేయబడిన నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ ప్రకారం ఈ శాసనసభ నియోజకవర్గం కొత్తగా ఏర్పడినది. ఈ నియోజకవర్గంలో 4 మండలాలు ఉన్నాయి. మక్తల్ నియోజకవర్గం నుంచి నారాయణపేట మండలం, కొడంగల్ నియోజకవర్గం నుంచి దామరగిద్ద మండలం, రద్దయిన అమరచింత నియోజకవర్గం నుంచి ధన్వాడ మండలం, మహబూబ్‌నగర్ నియోజకవర్గం నుంచి కోయిలకొండ మండలాలు కలిపి ఈ నియోజకవర్గాన్ని ఏర్పాటుచేశారు. దీనితో డివిజన్ కేంద్రమైననూ ఈ పేరుతో నియోజకవర్గం లేని లోటు తీరింది.
## ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలోని మండలాలు
* కోయిలకొండ
* నారాయణపేట
* దామరగిద్ద
* ధన్వాడ
## నియోజకవర్గపు గణాంకాలు
*2001 లెక్కల ప్రకారము నియోజకవర్గపు జనాభా: 2,44,367.
*ఓటర్ల సంఖ్య (2008 ఆగస్టు నాటికి): 1,97,375.
*ఎస్సీ, ఎస్టీల శాతం:14.32%, 7.26%.
## నియోజకవర్గపు భౌగోళిక సరిహద్దులు
మహబూబ్ నగర్ జిల్లా వాయవ్యాన ఉన్న ఈ నియోజకవర్గానికి ఉత్తరాన కొడంగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం, ఈశాన్య వైపున మహబూబ్‌నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం, ఆగ్నేయాన దేవరకద్ర శాసనసభ నియోజకవర్గం ఉన్నాయి. దక్షిణమున మక్తల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం ఉండగా పశ్చిమాన కర్ణాటక రాష్ట్రం ఉంది.

## రాజకీయపార్టీల బలాబలాలు
నారాయణపేట మండలంలో భారతీయ జనతా పార్టీకి మంచి పట్టుంది. ఇక మిగిలిన మండలాలలో తెలుగుదేశం పార్టీ, కాంగ్రెస్ పార్టీలకు సమాన బాలాలున్నాయి.
## ఎన్నికైన శాసనసభ్యులు
ఈ నియోజకవర్గం నుంచి ప్రస్తుతం శ్రీ రాజేందర్ రెడ్డి శాసనసభ్యుడిగా కొనసాగుతున్నాడు.
;ఇంతవరకు ఈ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందిన శాసనసభ్యులు :

:

## 2009 ఎన్నికలు
2009 ఎన్నికలలో అన్ని పార్టీల కంటే ముందుగా భారతీయ జనతా పార్టీ తన అభ్యర్థిని ప్రకటించింది. గత ఎన్నికలలో మక్తల్ నియోజకవర్గం నుండి భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున పోటీచేసి స్వల్పతేడాతో ఓడిపోయిన నారాయణపేట పట్టణ నివాసి అయిన నాగూరావు నామాజీని తన అభ్యర్థిగా ప్రకటించింది. కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున సుగూరప్ప పోటీలో చేయగా, తెలుగుదేశం పార్టీ నుండి ఎల్లారెడ్డి, ప్రజారాజ్యం పార్టీ తరఫున సాయిబాబా పోటీ చేశారు. ప్రధాన పోటీ తెలుగుదేశం, కాంగ్రెస్, భారతీయ జనతా పార్టీల మధ్య జరుగగా తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి ఎల్కోటి ఎల్లారెడ్డి తన సమీప ప్రత్యర్థి, కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి సూగప్పపై 12126 ఓట్ల తేడాతో విజయం సాధించాడు.
;2009 ఎన్నికలలో వివిధ రాజకీయ పార్టీలు సాధించిన ఓట్లు

## నియోజకవర్గపు ప్రముఖులు
;నాగూరావు నామాజీ:
:మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ భారతీయ జనతా పార్టీ నాయకుడైన నాగూరావు నామాజీ నారాయణపేట పట్టణానికి చెందినవాడు. పార్టీపరంగా గతంలో రాష్ట్ర స్థాయి పదవులు కూడా నిర్వహించాడు. ప్రస్తుతం భారతీయ జనతా పార్టీ తెలంగాణా కన్వీనర్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు. నామాజీ 2004లో మక్తల్  శాసనసభ నియోజకవర్గంలో భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున పోటీచేసి కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన చిట్టెం నర్సిరెడ్డి చేతిలో కేవలం 2356 ఓట్ల స్వల్పతేడాతో పరాజయం పొందాడు. నామాజీ భార్య గతంలో నారాయణపేట పురపాలకసంఘం చైర్మెన్‌గా పనిచేసింది. 2009 ఎన్నికలలో భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి మూడవస్థానం పొందినాడు
;రెడ్డిగారి రవీంద్రరెడ్డి:
:ప్రస్తుతం జిల్లా గ్రంథాలయ సంస్థ చైర్మెన్‌గా ఉన్న రెడ్డిగారి రవీంద్రరెడ్డి కోయిలకొండ మండలానికి చెందినవాడు. గతంలో సర్పంచు పదవిని నిర్వహించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
*ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుల జాబితాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:నారాయణపేట జిల్లా శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:నారాయణపేట జిల్లా
దేవరకద్ర శాసనసభ నియోజకవర్గం

మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని 14 శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో ఇది ఒకటి. 2007లో చేయబడిన నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ ప్రకారం ఈ నియోజకవర్గం కొత్తగా ఏర్పడినది. ఈ నియోజకవర్గంలో 5 మండలాలు ఉన్నాయి. రద్దయిన అమరచింత నియోజకవర్గంలోని దేవరకద్ర (పాక్షికం), చిన్నచింతకుంట మండలాలు, గతంలో వనపర్తి నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్న అడ్డాకల్, భూత్పూర్, దేవరకద్ర (పాక్షికం) మండలాలు ఈ నియోజకవర్గంలో కలిశాయి.
## ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలోని మండలాలు
* భూత్‌పూర్‌
* అడ్డాకల్
* దేవరకద్ర
* చిన్నచింతకుంట
* కొత్తకోట
* దేవరకద్ర

## నియోజకవర్గపు గణాంకాలు
*2001 లెక్కల ప్రకారము జనాభా: 2,55,570.
*ఓటర్ల సంఖ్య (2008 ఆగస్టు నాటికి) : 2,13,385.
*ఎస్సీ, ఎస్టీల శాతం: 13.52%, 4.70%.
## నియోజకవర్గ భౌగోళిక సమాచారం
భౌగోళికంగా మహబూబ్ నగర్ జిల్లా మధ్యన ఉన్న ఈ నియోజకవర్గం జిల్లాకు చెందిన 6 నియోజకవర్గాలను సరిహద్దులుగా కలిగిఉంది. ఉత్తరాన మహబూబ్‌నగర్ నియోజకవర్గం ఉండగా, ఈశాన్యాన జడ్చర్ల నియోజకవర్గం, నాగర్‌కర్నూల్ నియోజకవర్గం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. తూర్పున వనపర్తి నియోజకవర్గం సరిహద్దును, పశ్చిమాన మక్తల్ నియోజకవర్గం, నారాయణపేట నియోజకవర్గాలను సరిహద్దుగా కలిగిఉంది. నియోజకవర్గం గుండా దేవరకద్ర మండలం మీదుగా హైదరాబాదు - రాయచూరు ప్రధాన రహదారి, ఉత్తరం నుండి దక్షిణంగా భూత్‌పూర్, అడ్డకల్. కొత్తకోటల మీదుగా 7వ నెంబరు జాతీయ రహదారి వెళ్తున్నాయి.

## ఎన్నికైన శాసనసభ్యులు
;ఇంతవరకు ఈ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందిన శాసనసభ్యులు :

:

## 2009 ఎన్నికలు
2009 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఈ నియోజకవర్గం నుండి తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున సీతాదయాకర్ రెడ్డి పోటీ చేయగా, కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున స్వర్ణ సుధాకర్, భారతీయ జనతా పార్టీ నుండి భరత్ భూషణ్, ప్రజారాజ్యం పార్టీ తరఫున కె.ఎస్.రవి కుమార్, లోక్‌సత్తా పార్టీ తరఫున కృష్ణకుమార్ రెడ్డి పోటీ చేశారు. ప్రధానపోటీ తెలుగుదేశం, కాంగ్రెస్ పార్టీల మధ్య జరుగగా తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి సీతాదయాకర్ రెడ్డి తన సమీప ప్రత్యర్థి, కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి స్వర్ణసుధాకర్‌పై 19034 ఓట్ల ఆధిక్యతతో విజయం సాధించింది.

## 2014 ఎన్నికలు
2014 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఈ నియోజకవర్గం నుండి తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున సీతాదయాకర్ రెడ్డి పోటీ చేయగా, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి తరపున పోటీచేసిన ఆళ్ళ వెంకటేశ్వరరెడ్డి విజయం సాధించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
*ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ్యుల జాబితాలు

## మూలాలు

వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా
షాద్‌నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం

రంగారెడ్డి జిల్లా లోని శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో ఇది ఒకటి. 2007లో చేయబడిన నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ ప్రకారం ఈ నియోజకవర్గం 4 మండలాలు ఉన్నాయి. పునర్విభజన ఫలితంగా ఈ నియోజకవర్గం ఎస్సీలకు రిజర్వుడ్ నుంచి తిరిగి జనరల్‌కు మారింది. జనరల్ విభాగములో ఈ నియోజకవర్గము 1967లో జరిగిన నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఎస్.సీలకు కేటాయించబడింది. 1967 నుండి 2007 వరకు ఎస్సీలకు రిజర్వుడ్ నియోజకవర్గముగా ఉంది. గతంలో ఈ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్న బాలానగర్, నవాబుపేట మండలంలోని గ్రామాలు పునర్వ్యవస్థీకరణ ఫలితంగా జడ్చర్ల నియోజకవర్గంలో కలిశాయి. ఈ నియోజకవర్గం నుండి పి. శంకరరావు 4 సార్లు విజయం సాధించాడు.

## ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలోని మండలాలు
* షాద్‌నగర్
* కొత్తూరు
* కేశంపేట
* కొందుర్గ్‌
* చౌదర్‌గూడెం
* నందిగామ
## నియోజకవర్గపు గణాంకాలు
*2001 లెక్కల ప్రకారం జనాభా: 2,47,626.
*ఓటర్ల సంఖ్య (2008 ఆగస్టు నాటికి): 1,86,498.
*ఎస్సీ, ఎస్టీల శాతం: 18.23%, 8.59%.

## ఎన్నికైన శాసనసభ్యులు
ప్రస్తుతం ఈ నియోజకవర్గం నుంచి ప్రస్తుతం ప్రతాప్ రెడ్డి శాసనసభ్యుడిగా కొనసాగుతున్నాడు.
;ఇంతవరకు ఈ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందిన శాసనసభ్యులు :
:

## 1999 ఎన్నికలు
1999 ఎన్నికలలో ఈ నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన పి.శంకర్ రావు తన సమీప ప్రత్యర్థి భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థి ఎస్.బాలుపై 6010 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించాడు. శంకర్ రావుకు 56195 ఓట్లు లభించగా, ఎస్.బాలు 50185 ఓట్లు పొందినాడు. మొత్తం ఐదుగురు పోటీచేయగా ప్రధాన పోటీ వీరిద్దరి మధ్యనే కొనసాగింది. బరిలో ఉన్న మిగితా ముగ్గురు అభ్యర్థులు డిపాజిట్టు కోల్పోయారు.
## 2004 ఎన్నికలు
2004లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో షాద్‌నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన పి.శంకర్ రావు తన సమీప ప్రత్యర్థి అయిన తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి బక్కిని నర్సిములుపై 10632 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించాడు. శంకర్ రావుకు 65360 ఓట్లు రాగా, బక్కిని నర్సిములు 54728 ఓట్లు సాధించాడు.
;వివిధ అభ్యర్థులు సాధించిన ఓట్ల వివరాలు:

## 2009 ఎన్నికలు
2009 ఎన్నికలలో భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున వనం ఝాన్సీరాణి కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున ప్రతాప్ రెడ్డి, ప్రజారాజ్యం పార్టీ నుండి మిట్టూనాయక్, లోక్‌సత్తా పార్టీ తరఫున పి.నరేందర్, తెలుగుదేశం పార్టీ మద్దతుతో మహాకూటమి తరఫున తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితికి చెందిన అంజయ్య యాదవ్ పోటీ చేశారు. కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి ప్రతాపరెడ్డి తన సమీప ప్రత్యర్థి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి వై.అంజయ్య యాదవ్ పై 9400కు పైగా ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించాడు.

## నియోజకవర్గ ప్రముఖులు
;బూర్గుల రామకృష్ణారావు:

హైదరాబాదు రాష్ట్ర ఏకైక ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన బూర్గుల రామకృష్ణారావు ఈ నియోజకవర్గపు తొలి శాసనసభ్యుడు. షాద్‌నగర్ పట్టణం సమీపంలోని బూర్గుల గ్రామానికి చెందినవాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ సమయంలో తన ముఖ్యమంత్రి పదవిని త్యాగం చేసిన మహనీయుడు.
;పి.శంకర్ రావు:

:వైద్యశాస్త్రం అభ్యసించి వైద్యవృత్తి చేపట్టిన పి.శంకర రావు షాద్‌నగర్ నియోజకవర్గం నుంచి 4 సార్లు ఎన్నికైనాడు. 1999-04 వరకు కాంగ్రెస్ పార్టీ శాసనసభ ఉపనాయకుడిగా వ్యవహరించిన శంకర్‌రావు అంతకు క్రితం 1992-94 కాలంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో చిన్ననీటిపారుదల శాఖామంత్రిగానూ వ్యవహరించాడు.
;చౌలపల్లి ప్రతాపరెడ్డి:

దూసకల్ గ్రామానికి చెందిన ప్రతాపరెడ్డి 1995లో జడ్పీటీసి సభ్యుడిగా ఎన్నికై, 2009లో శాసనసభలో ప్రవేశించాడు.

## నియోజకవర్గం నుండి గెలుపొందిన శాసనసభ్యులు
ఇంతవరకు సంవత్సరాల వారీగా నియోజకవర్గంలో గెలుపొందిన సభ్యుల పూర్తి వివరాలు ఈ క్రింది పట్టికలో నుదహరించబడినవి.
:

## ఇవి కూడా చూడండి
*ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుల జాబితాలు

## మూలాలు

వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
నాగర్‌కర్నూల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం

మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని 14 శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో ఇది ఒకటి. 2007లో చేయబడిన నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ ప్రకారం ఈ నియోజకవర్గం 5 మండలాలు ఉన్నాయి. పునర్విభజన ఫలితంగా జడ్చర్ల నియోజకవర్గంలోని తిమ్మాజీపేట మండలం ఈ నియోజకవర్గంలో భాగం కాగా, ఇది వరకు ఉన్న గోపాలపేట మండలం వనపర్తి నియోజకవర్గానికి తరలించబడింది.

## ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలోని మండలాలు
* నాగర్‌కర్నూల్
* తాడూరు
* తెల్కపల్లి
* బిజినపల్లి
* తిమ్మాజిపేట
## నియోజకవర్గపు గణాంకాలు
* 2001 లెక్కల ప్రకారము జనాభా: 2,46,736.
* ఓటర్ల సంఖ్య (2008 ఆగస్టు నాటికి) : 2,21,328.
*ఎస్సీ, ఎస్టీల శాతం: 20.75%, 5.40%.

## ఎన్నికైన శాసనసభ్యులు
;ఇంతవరకు ఈ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందిన శాసనసభ్యులు 
:

## 1999 ఎన్నికలు
1999 ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి నాగం జనార్థన్ రెడ్డి తన సమీప ప్రత్యర్థి అయిన ఇండిపెండెంట్ అభ్యర్థి దామోదర్ రెడ్డిపై 31466 ఓట్ల ఆధిక్యతతో గెలుపొందినాడు. నాగం జనార్థన్ రెడ్డికి 61964 ఓట్లు రాగా, దామోదర్ రెడ్డి 30498 ఓట్లు పొందినాడు. రంగంలో ఉన్న కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి వి.మోహన్ గౌడ్‌కు మూడవ స్థానం లభించింది. మొత్తం 8 అభ్యర్థులు పోటీ చేయగా ప్రధాన పోటీ ఈ ముగ్గురు అభ్యర్థుల మధ్యనే కొనసాగింది. మిగితా 5గురు అభ్యర్థులు డిపాజిట్టు కోల్పోయారు.

## 2004 ఎన్నికలు
2004లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో నాగర్‌కర్నూల్ శాసనసభ నియోజకవర్గంలో తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి నాగం జనార్థన్ రెడ్డి తన సమీప ప్రత్యర్థి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి అభ్యర్థి అయిన కూచకుళ్ళ దామోదర్ రెడ్డిపై 1449 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించాడు. నాగం జనార్థన్ రెడ్డి 57350 ఓట్లు సాధించగా, దామోదర్ రెడ్డి 55901 ఓట్లు పొందినాడు.
## 2009 ఎన్నికలు
2009 ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున మాజీ మంత్రి నాగం జనార్థన్ రెడ్డి, భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున జె.రఘునందన్ రెడ్డి , కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున జిల్లా పరిషత్తు చైర్మెన్ కె.దామోదరరెడ్డి, ప్రజారాజ్యం పార్టీ నుండి నూర్జహాన్, లోక్‌సత్తా నుండి కె.రామకృష్ణ  పోటీ చేశారు. తెలుగుదేశం పార్టీకి చెందిన నాగం జనార్థన్ రెడ్డి తన సమీప ప్రత్యర్థి కూచుకుళ్ల దామోదర్ రెడ్డిపై విజయం సాధించి ఐదవసారి శాసనసభలో ప్రవేశించాడు.

## నియోజకవర్గపు ప్రముఖులు
;నాగం జనార్థన్‌రెడ్డి:

:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా తెలుగుదేశం పార్టీ నేతలలో ముఖుడైన నాగం జనార్థన్‌రెడ్డి గతంలో ఆరోగ్య, సంక్షేమశాఖామంత్రిగానూ, పంచాయతీరాజ్ శాఖామంత్రిగాను పనిచేశాడు. ఎం.బి.బి.ఎస్. చదివిన నాగం జనార్థన్‌రెడ్డి ఈ నియోజకవర్గం నుంచి ఐదవసారి విజయం సాధించాడు.
;కూచుకుళ్ళ దామోదరరెడ్డి:
:1981లో తూడుకుర్తి గ్రామ పంచాయతి సర్పంచిగా ఎన్నికై రాజకీయ జీవితం ప్రారంభించిన దామోదరరెడ్డి 1989లో మండల ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. 194-99 కాలంలో తెలుగుదేశం పార్టీలో ఉంటూ నాగర్ కర్నూల్ మండలాధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించాడు. 1999లో కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి, పార్టీ టికెట్టు రాకపోవడంతో ఇండిపెండెంట్ అభ్యర్థిగా పోటీ ఓడిపోయాడు. 2004లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి తరఫున పోటీచేసి నాగం జనార్థన్ రెడ్డి చేతిలో పరాజయం పొందినాడు. 2006 జడ్పీటీసి ఎన్నికలలో తాడూరు మండలం నుండి గెలుపొంది మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా పరిషత్తు చైర్మెన్ పదవిని పొందినాడు. 2009 ఎన్నికలలో నాగర్ కర్నూల్ స్థానం నుండి పోటీచేయడానికి కాంగ్రెస్ పార్టీ టికెట్టు లభించింది.

## ఇవికూడా చూడండి
*ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుల జాబితాలు

## మూలాలు

వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
అచ్చంపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం

మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని 14 శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో ఇది ఒకటి. 2007లో చేయబడిన నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణ ప్రకారం ఈ నియోజకవర్గం 6 మండలాలు ఉన్నాయి. ఈ నియోజకవర్గం ఎస్సీలకు రిజర్వ్ చేయబడింది. పునర్విభజన ఫలితంగా గతంలో ఈ నియోజకవర్గంలో ఉన్న కల్వకుర్తి మండలంలోని 14 గ్రామాలు కల్వకుర్తి నియోజకవర్గానికి తరలించగా, వంగూరు మండలం పూర్తి స్థాయిలో ఈ నియోజకవర్గంలో కలిసింది.

## నియోజకవర్గ పరిధిలోని మండలాలు
* అచ్చంపేట
* ఉప్పునూతల
* బల్మూర్
* లింగాల
* అమ్రాబాద్
* వంగూరు
* చారగొండ
* పదర

## నియోజకవర్గ గణాంకాలు
*2001 లెక్కల ప్రకారం జనాభా: 2,40,118.
*ఓటర్ల సంఖ్య (2008 ఆగస్టు నాటికి): 2,12,914.
*ఎస్సీ, ఎస్టీల శాతం: 22.06%, 18.65%.

## ఎన్నికైన శాసనసభ్యులు
ఈ నియోజకవర్గం నుంచి ప్రస్తుతం పి.రాములు శాసనసభ్యుడిగా కొనసాగుతున్నాడు.

## ఇంతవరకు ఈ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందిన శాసనసభ్యులు

:

## 1983 ఎన్నికలు
1983 ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి పుట్తపాగా మహేంద్రనాథ్ తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన డి.కిరణ్ కుమార్‌పై 10,000కు పైగా ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందినాడు. మహేంద్రనాథ్‌కు 36,666 ఓట్లు రాగా, కిరణ్ కుమార్‌కు 26,344 ఓట్లు లభించాయి.
## 1999 ఎన్నికలు
1999 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఈ నియోజకవర్గం నుండి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి పి.రాములు తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి అయిన సి.వంశీకృష్ణపై 12346 ఓట్ల ఆధిక్యతతో గెలుపొందినాడు. పి.రాములు 60878 ఓట్లు సాధించగా, వంశీకృష్ణ 48532 ఓట్లు పొందినాడు. మొత్తం ఐదుగురు అభ్యర్థులు పోటీచేయగా ప్రధాన పోటీ వీరిద్దరి మధ్యనే కొనసాగింది. బరిలో ఉన్న మిగితా ముగ్గురు అభ్యర్థులు డిపాజిట్టు కోల్పోయారు.

## 2004 ఎన్నికలు
2004లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో అచ్చంపేట శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన అభ్యర్థి వంశీకృష్ణ తన సమీప ప్రత్యర్థి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి అయిన పోతుగంటి రాములుపై 20665 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందినాడు. వంశీకృష్ణకు 65712 ఓట్లు రాగా, రాములు 45047 ఓట్లు సాధించాడు.
## 2009 ఎన్నికలు
2009 ఎన్నికలలో ఈ నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ పార్టీ తరఫున సిటింగ్ శాసన సభ్యులు వంశీకృష్ణ మళ్ళీ పోటీ చేయగా, తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున పి.రాములు. ప్రజారాజ్యం పార్టీ నుండి పి.మునీంద్రనాథ్, లోక్‌సత్తా పార్టీ తరఫున జి.వెంకటేశ్వర్లు పోటీ చేశారు. తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి పి.రాములు తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి వంశీకృష్ణపై 4800కు పైగా ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందినాడు.

## 2023 ఎన్నికలు
2023 ఎన్నికల్లో బీఆర్ఎస్ అభ్యర్థిగా గువ్వల బాలరాజు, కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా చిక్కుడు వంశీకృష్ణ, భాజపా అభ్యర్థి సతీశ్ మాదిగ పోటీ చేయగా కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి చిక్కుడు వంశీకృష్ణ తన సమీప బీఆర్ఎస్ అభ్యర్థి గువ్వల బాలరాజుపై 49,326 ఓట్ల భారీ మెజారితో గెలిచాడు. వంశీకృష్ణకు 1,15,337 ఓట్లు రాగా, బీఆర్ఎస్ అభ్యర్థి గువ్వల బాలరాజుకు 66,011 ఓట్లు, భాజపా అభ్యర్థి సతీశ్ మాదిగకు 4,267 ఓట్లు పోలయ్యాయి.

## ఇవికూడా చూడండి
*ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ సభ్యుల జాబితాలు

## మూలాలు

వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఆస్ట్రేలియన్ సింగిల్స్ టెన్నిస్ చాంపియన్‌షిప్ మహిళల విజేతల పట్టిక

వర్గం:ఆస్ట్రేలియన్ ఓపెన్ టెన్నిస్
వర్గం:టెన్నిస్
వర్గం:క్రీడలకు సంబంధించిన జాబితాలు
దార అప్పలనారాయణ

**కుమ్మరి మాస్టారు** బుర్రకథ చెప్పడంలో ప్రసిద్ధిచెందిన కళాకారుడు. ఇతని అసలు పేరు **దార అప్పలనారాయణ** (జూలై 1, 1930 - మే 28, 1997)

## జననం
ఈయన జూలై 1, 1930 సంవత్సరంలో విజయనగరం జిల్లా, గజపతినగరం మండలం కోడిదేవుపల్లిలో అప్పలస్వామి, చంద్రమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు.

ఈయన ఎనిమిదవ తరగతి వరకు స్వగ్రామంలోనే చదివాడు. 1947-49 మధ్యలో హయ్యర్ గ్రేడ్ ఉపాధ్యాయునిగా శిక్షణ పొంది, 1950-56 మధ్య అధ్యాపకునిగా ఉద్యోగం చేశాడు. ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కాలంలో ప్రధానోపాధ్యాయులు గండికోట శ్రీరామమూర్తి ప్రోత్సాహంతో ముట్నూరి సూర్యనారాయణ దగ్గర బుర్రకథలో శిక్షణ పొందాడు. ఈయన తొలికథ 'స్వతంత్ర పోరాటం'. తొలికాలంలో నాటకాలలో పాత్రపోషణ చేస్తుండేవాడు. 'అభ్యుదయ కళామండలి'ని స్థాపించాడు. దీని ద్వారా అందించిన తొలి కానుక 'మల్లీశ్వరి'. ఈయన కథల ప్రత్యేత వంతగా స్త్రీ కళాకారిణిని పరిచయం చేయడం, హాస్యానికి పట్టం కట్టడం. కొన్ని సందర్భాల్లో గుమ్మెట, జముకు, డప్పు, ఢమరుకం, కంజీరా, డికీరా లాంటి దేశవాళీ సంగీతవాద్యాలను వినియోగిస్తూ కథ నడిపేవాడు. ఎక్కువగా 'రామరాజ్యం', 'బాలనాగమ్మ', 'ఆంధ్రకేసరి', 'బొబ్బిలి యుద్ధం' వంటి కథాంశాలు ప్రదర్శించేవాడు.

1964 లో శృంగవరపు కోటలో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి సమక్షాన 'చైనా భూతం' ప్రదర్శించాడు. 1975 లో ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా బుర్రకథను ప్రదర్శించాడు. 1984 లో మహానాడులో 'రామరాజ్యం' బుర్రకథను రక్తికట్టించి, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి ఎన్.టి.రామారావు అభినందనలు అందుకున్నాడు. ఈయన కథాగానం గ్రామఫోన్ రికార్డులుగా కూడా విడుదలైంది. 'లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి', 'కొళాయి-లడాయి', 'ఎన్నికలు కామిక్' వంటి కథలు ఈ రికార్డులో ఉన్నాయి.

1967 లో తెలుగు సినిమా రంగంలో కాలుపెట్టి, కాంభోజరాజు కథ, కన్యకా పరమేశ్వరి కథ, రైతుబిడ్డ, శభాష్ పాపన్న చిత్రాల్లో బుర్రకథ కళాకరునిగానే కనిపించి, వినిపించాడు. ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ లలో వివిధసమయాలలో కథాగానం చేశాడు.

ఈయన 'హాస్య నటనాధురీణ' బిరుదాంకితుడు. 1966 లో భీమవరం త్యాగరాజు ఆరాధనోత్సవాలలో స్వర్ణ సింహతలాటాలు, కరకంకణాలు బహుమతిగా పొందాడు. 1988 జూన్ 27న ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ ఆధ్వర్యంలో 'కళాప్రపూర్ణ' గౌరవం అందుకున్నాడు.

ఈయన మే 28, 1997 సంవత్సరంలో పరమపదించాడు.

వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:కళాప్రపూర్ణ గ్రహీతలు
వర్గం:1930 జననాలు
వర్గం:1997 మరణాలు
వర్గం:బుర్రకథ కళాకారులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా బుర్రకథ కళాకారులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రంగస్థల నటులు
కన్నతల్లి

**కన్నతల్లి** పేరుతో రెండు తెలుగు సినిమాలున్నాయి.

*కన్నతల్లి (1953 సినిమా)
*కన్నతల్లి (1972 సినిమా)
మల్ల యుద్ధం

[thumb|right|300px|ప్రాచీన గ్రీకు మల్లయోధులు ([శిల్పం).]]

**మల్ల యుద్ధం** లేదా **కుస్తీ** (wrestling) అనేది ఒక ప్రాచీనమైన ఆట. ఈ ఆటలో క్రీడాకారులిరువురూ ఒకరినొకరు బలంగా ఒడిసి పట్టుకుంటూ ప్రత్యర్థి మీద ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శించాలని ప్రయత్నిస్తారు. ప్రస్తుతం మల్లయుద్ధాల్లో ప్రత్యేకమైన నియమావళితో అనేక రీతులు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. మల్లయుద్ధంలో వివిధమైన రకాలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి
అవి:
* హనుమంతి
* జంబువంతి
* జరాసంధి
* భీమసేని

## చరిత్ర
మహాభారతంలో భీముడికి, జరాసంధుడికీ మధ్య జరిగిన మల్ల యుద్ధం ప్రముఖంగా ప్రస్తావించబడి ఉంది. 

మల్లయుద్ధం అత్యంత శ్రమతో కూడుకున్నది కాబట్టి ఇందులో పాల్గొనే వారు సరైన పోషక పదార్థాలను తగు మోతాదులో తీసుకోవాలి లేదంటే ఇది ప్రమాదకరమైన పరిణామాలకు దారి తీస్తుంది. 

## ఇవి కూడా చూడండి

* అడిమురై
* తయాహా
* ఓవెన్ హార్ట్
* హైదరాబాదీ పహిల్వాన్

## మూలాలు

వర్గం:ఒలింపిక్ క్రీడలు
వర్గం:ఆసియా క్రీడలు
వర్గం:యుద్ధ క్రీడలు
వర్గం:భారతదేశం ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఒలింపిక్ క్రీడలు