open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
తేలు చేప

**తేలు చేపలు** (ఆంగ్లం **Scorpionfish**) స్కార్పియోనిడే (**Scorpaenidae**) కుటుంబానికి చెందిన సముద్రంలో జీవించే చేపలు. ఇవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించిన విషపూరితమైన చేప జాతులు. పేరుకు తగినట్లుగా ఈ చేపలన్నింటికి తేలు(Scorpion) కున్నట్లే పదునైన విషంతో పూయబడిన ముల్లు (spines) ఉంటాయి. ఈ కుటుంబం చాలా పెద్దదిగా నూరుకు పైగా జీవజాతులున్నాయి. ఇవి విస్తృతంగా ఉష్ణ, శీతోష్ణ మండలాలలో వ్యాపించి ప్రధానంగా ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి. 

## గ్యాలరీ

Image:Clearfin_Lionfish.jpg|Clearfin lionfish*[[Pterois radiata]]*
Image:Pterois volitans Manado-e edit.jpg|Red lionfish*[[Pterois volitans]]*
Image:IsoKGken.jpg|*[[Scorpaenodes littoralis]]*


Image:KokuchihusaKG.jpg|*[[Scorpaena miostoma]]*
Image:HusaKG.jpg|*[[Scorpaena onaria]]*
Image:Grosserdrachenkopf-02.jpg|Largescaled scorpionfish*[[Scorpaena scrofa]]*


Image:ScorpionFish.JPG|Well-camouflaged scorpion fish hiding beside a rope
Image:Scorpionfish_Nick_Hobgood.jpg‎|*Scorpaenopsis oxycephala*
File:MC Rotfeuerfisch.jpg


## బయటి లింకులు
* FishBase info for Scorpaenidae
* Scorpaenidae entry on the Animal Diversity Web.

వర్గం:చేపలు
కందిరీగ

**కందిరీగలు** హైమెనోప్టెరా క్రమంలో ఎపోక్రిటా ఉపక్రమానికి చెందిన ఎగిరే కీటకాలు జాతికి చెందుతాయి. 

కందిరీగ గూడును ఆంగ్లంలో Wasp nest అంటారు.కందిరీగలు చాలా రకాలు ఉన్నాయి. కొన్ని రకాల కందిరీగలు, తేనెటీగలు నిర్మించనట్లుగా కలిసికట్టుగా తేనెటీగలగూడు ఆకారంలోనే షడ్భుజి ఆకారంలోనే గూడును నిర్మించుకుంటాయి. మరికొన్ని కందిరీగలు ఒంటరిగా మట్టితో గూడును నిర్మించుకుంటాయి. మరికొన్ని కందిరీగలు కర్రను లేదా చెక్కను తొలచి గూడును నిర్మించుకుంటాయి. ఈ గూడులలో కందిరీగలు నివసిస్తూ తమ సంతానాన్ని అభివృద్ధి పరచుకుంటాయి. కందిరీగలు ఈ గూడులలో గ్రుడ్లను పెట్టి ఆ గూడులను మూసివేస్తాయి. ఆ గుడ్లు కాల క్రమంలో పెరిగి లార్వాలుగా మారి చివరకు కందిరీగలుగా మారి ఎగిరి పోతాయి.
## చిత్రమాల

దస్త్రం:Kamdiriga gudu one.jpg|మట్టితొ కట్టిన కందిరీగ గూడు
దస్త్రం:Wasp nest (YS) (1).JPG|కందిరీగల గూడు
File:కందిరీగ.JPG|కందిరీగ


## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* A pictorial life cycle of organ pipe wasps
* Phylogeny of the order Hymenoptera contrasting the groups discussed in this article
* Medline Encyclopedia N.I.H. - Insect bites and stings, and a section regarding how to prevent them (prevention)
* Waspweb
* అన్వీక్షణం బ్లాగ్ లో కందిరీగ తడి మట్టితో గూడు కట్టుకునే చిత్రాలు

వర్గం:కీటకాలు
వావిలి

**వావిలి** (సంస్కృతం: సింధువార; ఆంగ్లం: **Five-leaved chaste tree**; హిందీ: **Nirgundi**) ఒక రకమైన ఔషధ మొక్క. దీని శాస్త్రీయ నామం *విటెక్స్ నెగుండొ* (Vitex negundo). దీని ఆకులను వినాయక వ్రత కల్ప విధానము లోని గణేశ పత్రపూజలో ఉపయోగిస్తారు. వినాయక చవితి రోజు చేసుకునే వరసిద్ధివినాయక ఏకవింశతి పత్రి పూజా క్రమములో ఈ ఆకు పదునాలుగవది. ఇది తెలుపు, నలుపు అని రెండు రకాల్లో లభిస్తుంది.

## వ్యాప్తి
సాధారణముగా నీటి వనరులు ఉన్న గట్ల మీద ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతటా బంజరు భూముల్లో పెరుగుతుంది.

## లక్షణాలు
* వావిలి ఒక పెద్ద పొద లేదా చిన్న వృక్షం.
* వారాగ్రంతో భల్లాకారంగా ఉన్న పత్రకాలు గల 3-5 దళయుత హస్తాకార సంయుక్త పత్రాలు.
* నిశ్చిత సమూహాలలో అమరిన నీలిరంగుతో కూడిన తెలుపు పుష్పాలు.
* నల్లగా గుండ్రంగా ఉన్న టెంకగల ఫలాలు
* ఈ పత్రి సుగంధభరితంగా ఉంటుంది.

## ఆయుర్వేదంలో
ఈ సింధువార పత్రి ఉల్లేఖన ఆయుర్వేదంలో ఉంది.

## ఉపయోగాలు
* వావిలి ఆకులు వాత సంబంధమైన నొప్పులకు, శరీరముపైన వాపులను తగ్గించుటకు వాడతారు. 
* దీని పువ్వులను కలరావ్యాధిని, జ్వరమును, కాలేయపు, గుండె జబ్బులను నివారించుటకు వాడతారు.
* ఆయుర్వేద, సిద్ధ వైద్యంలో మొక్కలోని అన్ని భాగములకు తిక్తకషాయ, కటురసం, కటువిపాకం, ఉష్ణవీర్య, కఫహర, లఘు గుణములు ఉన్నాయని, దీని ఔషధ ఉపయోగం ఈ విధంగా ఉదహరించి ఉన్నారు. వెంట్రుకలకు, కంటికి, వాపులకు, నొప్పులకు, అమావాతానికి, కడుపులో పురుగులకు, పుండ్లకు, చెవి వ్యాధులకు, మలేరియాకు, కఫాన్ని తగ్గించడానికి ఉపయోగకరము.
* కంటిచూపు మెరుగవడానికి ఈ ఆకురసాన్ని ఐడ్రాప్స్ గా శ్రీధరీయం ఆయుర్వేద పద్ధతిలో (నయన ఐడ్రాప్స్) వాడతారు.
* వావిలి ఆకు రసంలో నువ్వుల నూనె కలిపి కాచి, వాతపు నొప్పులకు, వాపులకు, పై పూతగా పూస్తే తగ్గుతాయి. 
* వావిలి ఆకులు వేసి, కాచిన నీటిలో స్నానం చేస్తే, వాతపు నొప్పులకు బాలింత నొప్పులకు బాగా ఉపశమనం కలుగుతుంది. 
* పత్రాలు కషాయం కాచి, మిరియాలు పొడి కలిపి ఇస్తే జలుబు, తల భారంతో వచ్చే జ్వరం త్వరగా తగ్గుతుంది. పత్రాలతో గుంట గలగర ఆకు, తులసి, వాము, కలిపి దంచి రసం తీసి ఇస్తే కీళ్ల నొప్పులు ముఖ్యముగా ర్యుమటాయిడ్ ఆర్ధ్రయిటిస్ కు బాగా ఉపశమనం కలుగుతుంది. పత్రాలను దిండులాగా తయారు చేసి, తల క్రింద పెట్టుకొని పడుకుంటే, తరచుగా వచ్చే తలనొప్పి, జలుబు మటుమాయం అవుతుందని అంటారు. పత్రాల రసం, పిల్లలకు వచ్చే మూర్ఛ వ్యాధులకు ముక్కులో వేస్తే, ప్రథమ చికిత్సగా పనిచేస్తుంది. వావిలి పత్రాలలో గాడిదగడపాకు, జిల్లేడాకులు, ఆముదం ఆకులు, గుంటగలగర, కుప్పింటి కలిపి రసం తీసి, నువ్వులనూనెలో వేసి కాచి, కీళ్ల వాపులకు పై పూతగా వూస్తారు. పత్రాల రసంలో అల్లంరసం కలిపి ముక్కులో వేస్తే పార్శ్వపు తలనొప్పి తగ్గుతుంది.
* వావిలి చెట్టు కొమ్మలను కొడవలి పిడులకు విశేషంగా ఉపయోగిస్తారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* మందుమొక్క - ఆదివారం ఆంధ్రజ్యోతి

వర్గం:లామియేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
వర్గం:మొక్కలు
వర్గం:వినాయక చవితి పత్ర పూజ పత్రి
కవిత

**కవిత** అనేది స్త్రీలింగ పేరు.

## కవితా పేరు గల ప్రముఖ వ్యక్తులు
* కవితా కె. బర్జత్య (జననం 1977) భారతీయ నిర్మాత
* కవితా చన్నే (జననం 1980) అమెరికన్ స్పోర్ట్స్ అనౌన్సర్
* కవితా చౌదరి (1956-2024), భారతీయ నటి
* కవితా దాస్వానీ (జననం 1964) అమెరికన్-ఇండియన్ రచయిత్రి
* కవితా గోయత్ (జననం 1988) భారతీయ బాక్సర్
* కవితా జైన్ (జననం 1972) భారతీయ రాజకీయవేత్త
* కవితా కపూర్, భారతీయ నటి
* కవితా కౌశిక్ (జననం 1981) భారతీయ నటి
* కవితా కృష్ణమూర్తి (జననం 1958) భారతీయ నేపథ్య గాయని
* కవితా లాడ్ (జననం 1968) భారతీయ నటి
* కవితా రాధేశ్యాం (జననం 1985) భారతీయ నటి
* కవితా రామ్దాస్ (జననం 1962) భారత కార్యనిర్వాహక డైరెక్టర్
* కవితా రౌత్ (జననం 1985) భారతీయ సుదూర రన్నర్
* కవితా రాయ్ (జననం 1980) భారత క్రికెట్ క్రీడాకారిణి
* కవితా శ్రీనివాసన్, భారతీయ నటి
* కవితా సేథ్ (జననం 1970) భారతీయ గాయని
* కవితా సిద్ధూ (జననం 1971) మలేషియా నటి మరియు మాజీ అందాల రాణి
* కవితా లంకేష్ (జననం 1974) భారతీయ దర్శకురాలు, రచయిత్రి మరియు గీత రచయిత్రి
* కవితా ఒబెరాయ్ (జననం 1970) బ్రిటిష్ పారిశ్రామికవేత్త
* కవితా పూరి, బ్రిటిష్ పాత్రికేయుడు, రేడియో ప్రసారకుడు మరియు రచయిత

## కల్పిత పాత్రలు

* *X-మెన్* మార్వెల్ కామిక్స్ విశ్వం నుండి కవితా రావు.
## సాహిత్యం

* కవిత/కవిత్వం అంటే భావాలను, ఆలోచనలను, అనుభూతులను అందమైన, లయబద్ధమైన భాషలో వ్యక్తీకరించే ఒక కళాత్మక సాహితీ ప్రక్రియ
* కవితా కవిత్వ పత్రిక, బెంగాలీ కవిత్వ పత్రిక.
వర్గం:పేర్లు
వర్గం:సాహిత్య ప్రక్రియలు
గడ్డి చామంతి

**గడ్డి చేమంతి** (Tridax procumbens) ఒక చిన్న మొక్క. ఇది విస్తృతంగా పెరిగే ఔషధ మొక్క.  దీన్ని తెలంగాణలో నల్లారం అని అంటారు.  సాధారణంగా కలుపుమొక్కగా భావిస్తారు. ఇది చెండ్లల్ల ఒడ్ల మీద ఉంటది. 

## లక్షణాలు
*గరుకు కేశాలతో ఉద్వక్ర నిర్మాణంలో పెరిగే గుల్మం.
*అండాకారం లేదా భల్లాకారంలో ఉన్న అభిముఖ సరళ పత్రాలు.
*అగ్రస్థ భిన్న పుష్పశీర్షవద్విన్యాసంలో అమరిన పసుపురంగు పుష్పాలు.
*తెలుపు రంగు దీర్ఘకాలిక కేశగుచ్ఛంతో ఉన్న సిప్సెలా ఫలం.
## ఉపయోగాలు
దీన్ని పాఠశాలల్లో పలకలపై రాతను తుడవడానికి వాడతారు. అందుకే దీన్ని పలక గడ్డి అని కూడ అంటరు. 

దెబ్బలను తగ్గించేందుకు ఇది మంచి ఔషధంగా ఉపయోగపడుతుంది. 
వర్గం:ఆస్టరేసి
కైమోగ్రాఫ్

thumb|లుడ్వింగ్ క్రైమోగ్రాఫ్
**కైమోగ్రాఫ్** (Kymograph) (which means 'wave writer') ఒక వైద్య పరికరము.
ఇందులో కాలానుగుణమైన మార్పుల్ని గ్రాఫికల్ గా రికార్డు చేస్తారు. ఈ పరికరంలో తిరుగుతున్న డ్రమ్ము చుట్టూ కాగితం చుట్టి ఉంటుంది. దాని మీద కదులుతున్న కలం వంటి స్టైలస్ ఒత్తిడి లేదా కదలికల్ని గుర్తించి పైకి, క్రిందకి కదిలి గీతలు గీస్తుంది.

కైమోగ్రాఫ్ ను జర్మనీ శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్త (physiologist) కార్ల్ లుడ్విగ్ 1840 శతాబ్దంలో కనిపెట్టాడు. మొదటిసారిగా దీనిని రక్త పీడన మాపకం (blood pressure monitor) గా ఉపయోగించారు. తరువాతి కాలంలో దీనితో అనేక వైద్యసంబంధ ప్రయోజనాల్ని కనుగొన్నారు. ఇది ప్రాథమికంగా కండరాల సంకోచాల్ని, స్వరంలోని శబ్దాన్ని మార్పుల్ని గుర్తించడానికి ఉపయోగిస్తారు. వీటిని వాతావరణ పీడనంలోని మార్పులు, లోహాల ప్రకంపనాల్ని, ఆవిరి యంత్రం పనితనాన్ని రికార్డ్ చేస్తారు.

## మూలాలు


వర్గం:వైద్య శాస్త్రము
సజ్జలు

**సజ్జలు** (Pennisetum glaucum) ఒక రకమైన చిరుధాన్యము (Millet). వీటిని గంటెలు అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. సజ్జలు భారతీయులు, ఆఫ్రికన్ లకు వేల సంవత్సరాలుగా తెలిసిన పంట. ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో సజ్జలను ముఖ్యంగా సంగటి చేయడానికి వాడతారు.

## భారత్ లో సజ్జలకు గల పేర్లు
* కన్నడ భాష : ಸಜ್ಜೆ (*సజ్జె*), తమిళం : கம்பு (*కంబు*), హిందీ, ఉర్దూ, పంజాబీ: बाजरा (*బాజ్రా*), మరాఠీ: बाजरी (*బాజ్‌రి*), ఆంగ్లం: pearl millet (*పర్ల్ మిల్లెట్*).

thumb|250px|left|సజ్జ గింజలు

వర్గం:పోయేసి
వర్గం:ఆహార పంటలు
వర్గం:చిరుధాన్యములు
ఏప్రిల్ 2009

## ఏప్రిల్ 1

* కృష్ణా- గోదావరి బేసిన్ లో రిలయన్స్ గ్యాస్ ఉత్పత్తి ప్రారంభమైంది.

## ఏప్రిల్ 2
thumb|184x184px|సంజయ్ దత్
* తెలుగుదేశం పార్టీ ఎన్నికల మేనిఫాస్టోను విడుదల చేసింది.
* హిందీ సినిమా నటుడు సంజయ్ దత్ సమాజ్ వాదీ పార్టీ ప్రధానకార్యదర్శిగా నియమించబడ్డాడు.

## ఏప్రిల్ 7

* భారతదేశ ఆర్థికవేత్త,  మద్రాస్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ వ్యవస్థాపకుడు రాజా చెల్లయ్య మరణం

## ఏప్రిల్ 12

* థాయిలాండ్ లోని పట్టాయ నగరంలో ఆసియాన్ దేశాల కూటమి శిఖరాగ్ర సమావేశం ప్రారంభమైనది.

## ఏప్రిల్ 13

* మలేషియాలో జరిగిన అజ్లాన్ షా హాకీ టోర్మమెంటులో భారత్ 3-1 స్కోరుతో మలేషియాపై విజయం సాధించి టైటిల్ గెలుచుకుంది.

## ఏప్రిల్ 14

* మహీంద్రా గ్రూపునకు చెందిన టెక్ మహీంద్రా సత్యం సాప్ట్‌వేర్ సంస్థను టేకోవర్ చేసుకుంది.

## ఏప్రిల్ 16

* ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు 2009 మొదటి దశ పోలింగ్ జరిగింది. 
* భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల ప్రారంభంలో నక్సలైట్ ఉద్యమంలో 17 మంటి ప్రజల హతం.

## ఏప్రిల్ 19

* భారతదేశపు మొట్టమొదటి రాడార్ ఇమేజింగ్ ఉపగ్రహాన్ని ఇస్రో ప్రయోగించింది.

## ఏప్రిల్ 20

* భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ RISAT-2 ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించింది. 

## ఏప్రిల్ 21

* భారతదేశపు ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్‌గా నవీన్ చావ్లా బాధ్యతలు చేపట్టాడు.
* అమెరికాలోని ప్రవాసాంధ్రుల సంఘం (తానా) తదుపరి అధ్యక్షుడిగా తోటకూర ప్రసాద్ ఎన్నికయ్యాడు.

## ఏప్రిల్ 23

* ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలు 2009 మొదటి దశ పోలింగ్ జరిగింది. 

## ఏప్రిల్ 27

* హిందీ సినిమా నటుడు ఫిరోజ్ ఖాన్  మరణం. (జ.1939)

## ఏప్రిల్ 29

* తెలుగు సినీ దర్శకుడు, సారథి స్టూడియో వ్యవస్థాపకుడు గుత్తా రామినీడు మరణం. (జ.1929)

## ఏప్రిల్ 30

* భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలలో 3వ దశ పోలింగు జరిగింది. 
* 9 రాష్ట్రాల పరిధిలోని 107 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఎన్నికలు జరిగాయి.

## మూలాలు

వర్గం:2009
దానం

**దానం** ఎదైన ఇతరులకు అడిగినా అడగకపోయినా వారి అవసరాలకోసం ఇవ్వడం. దానం చేసిన వ్యక్తిని దాత అంటారు. దానం ఇమ్మని అర్ధించేవారిని యాచకులు అంటారు. దానం ఇచ్చేవి ధనం, వస్తువు రూపంలో గాని సేవా రూపంలో గాని ఉంటుంది. దుస్తులు, బొమ్మలు, ఆహార పదార్ధాలు, వాహనాలు, పశువులు.

## దాతృత్వం
ప్రపంచంలో మాల్టా లైబీరియా ప్రజలకు దాన గుణం ఎక్కువట.వరల్డ్ గివింగ్ ఇండెక్స్ సంస్థ 153 దేశాల్లో నిర్వహించిన సర్వేలో శ్రీలంక, ఐర్లాండ్, కెనడా, గయానా, సియర్రా లియానే వాసుల్లో దానం చేసే లక్షణాలు ఎక్కువగా ఉన్నట్లు వెల్లడైంది.

కళ్ళు, గుండె, ఊపిరితిత్తులు, కాలేయం, మూత్రపిండాలు కూడా దానమిస్తున్నారు. దీనిని అవయవ దానం (Organ donation) అంటారు.

## అన్నదానం
ఆకలితో ఉన్న వ్యక్తికి పిడికెడు అన్నాన్ని దానం చేసిన వ్యక్తి ధన్యుడు. ముఖ్యంగా కరువు మొదలైన ప్రకృతి వైపరీత్యాలు సంభవించినప్పుడు ఇవి ఇంకా అవసరం. అలాంటి క్లిష్ట సమయాలలో అన్నదానం చేసిన వ్యక్తిని ప్రజలంతా దేవునితో సమానంగా పూజిస్తారు.

## కన్యాదానం

కన్యాదానం:వివాహంలో పెళ్ళికూతురు తండ్రి కన్యగా తన కూతుర్ని ఇచ్చే దానం. వరకట్న ప్రభావం వల్ల ఇది కన్యతో పాటు ధన వస్తు కనక వాహన దానంగా కూడా పేరుగాంచింది.

## పురాణాలలో దానం
*వైశాఖమాసం - దానాలు ఇవ్వడానికి ప్రశస్తమైన మాసంగా పురాణాలు పేర్కొన్నాయి.
*బలి చక్రవర్తి - మూడడుగులు విష్ణుమూర్తికి దానం చేసి చిరస్మరణీయుడైనాడు.
*శిబి చక్రవర్తి - పావురం రూపంలో వచ్చిన దేవతలకు తన శరీరాన్ని కోసి దానం ఇచ్చిన ఉత్తముడు.
*కర్ణుడు - తనకు సహజంగా ఉన్నకవచకుండలాలను రక్షకకవచాన్ని దానం చేసి "దాన కర్ణుడి"గా నిలిచాడు.
*ఏకలవ్యుడు - తన బొటనవేలును కోసి ఇచ్చాడు

## అపాత్రదానం

ప్రధాన వ్యాసం అపాత్రదానం

మానవునికి ఉన్న సుగుణాలలో ఒకటి దానం చేయడం. దానం చేసే వ్యక్తి దానం స్వీకరించే వ్యక్తి దానం స్వీకరించడానికి తగిన పాత్రుడా కాదా అని ఆలోచించి లేదా రుజువు చేసుకొని అతను దాన స్వీకరణకు అర్హుడు అయినట్లయితే అతనికి దానం ఇవ్వాలి. దానం స్వీకరించే వ్యక్తి దాన స్వీకరణకు తగిన పాత్రుడు కానప్పటికి అతనికి దానం ఇచ్చినట్లయితే అటువంటి దానాన్ని అపాత్రదానం అంటారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:దానాలు
వర్గం:పదజాలం
వర్గం:హిందూమతం
సవరలు

alt=Lanjia Saura woman in traditional jewelry.jpg|thumb|సవర ఆదివాసీ తెగకు చెందిన మహిళ

ఒడిషా, మధ్య ప్రదేశ్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్, బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాలలోని కొండ ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న **సవరలు** (saoras or savaras) ముండా భాషను మాట్లాడే ఆదివాసులు. ఒడిషాలోని గంజాం జిల్లాలో ఆంధ్రలోని శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ఎక్కువగా కనిపించే సవరల జనాభా దాదాపు 4 లక్షల 50 వేలు. వీరు ప్రధానంగా పోడు వ్యవసాయం చేసుకుంటారు. సవర నివాసాల్లో కొట్టొచ్చినట్టు కనిపించే అంశం వారి ఇళ్ళు. ఒకదానికొకటి ఎదురుగా వరసగా వుంటాయి సవరల ఇళ్ళు. సవరలు ఏకశిలా స్మారక స్థూపాలు ( సమాధులు, Monolithic monuments) నిర్మిస్తారు. ఇవి గదబలు నిర్మించే సమాధులను పోలి వుంటాయి. సవర భాషలో గ్రామాన్ని *గొర్ఖాం* అంటారు. అంటు వ్యాధులు వచ్చి ఏ కొద్ది మంది చనిపోయినా, పులి వచ్చి మనుషులను చంపినా, అగ్ని పుట్టినా, ఆ గ్రామాన్ని వదలి వేరొకచోట ఇళ్ళు నిర్మించుకొంటారు.

సవరల స్థితిగతులు వీరి సమీప ఆదివాసీ సమూహమైన జాతాపులు కన్నాతక్కువ స్థాయిలో ఉంటుంది. సవరలు ఇంకా అనాగరికులుగానే కనబడతారు. మరోపక్క సవరల మత సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు చాలా క్లిష్టంగా ఉంటాయి. ప్రధానంగా సవర మంత్రగాళ్ళ వ్యవస్థలో మనిషికి ఆత్మకు ఉన్న సంబంధాలు, ఆత్మల్లోకి మనుషులు ప్రవేశించగలరనే విశ్వాసాలూ చాలా ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ప్రతీ గ్రామంలో గ్రామపెద్దలు-కులపెద్దలు ఉంటారు. *జిన్నోడు*, * ఎజ్జోడు*, *దాసరి,* *గొరవలు*, *కార్జినాయుడు* అని ప్రత్యేక పేర్లతో పిలుస్తారు. ఎజ్జోడు, గొరవలు మంత్రగాళ్ళు. (వెజ్జు - వైద్యుడు, (తెలుగు) ).వీరి వివాహాల్లో *ఓలి*, *మొగనాలి* ఆచారాలున్నాయి. ఆడపిల్లకు యిచ్చే కట్నం, ఓలి (కన్యాశుల్కం) . పెళ్ళి అయిన ఆడదాన్ని మనువాడబోతే బతికున్న ఆమె భర్తకు **తప్పు** కట్టాలి. దీన్ని మొగనాలి అంటారు.
గిడుగు రామ్మూర్తి పంతులు, సవర భాషకు వ్యాకరణాన్ని తయారు చేశాడు.

## మూలాలు:

* 1. ఆంగ్ల మూలం : Tribes of India : The Struggle for Survival, Christoph Von Furer-Haimendorf. (అనువాదం : మనుగడ కోసం పోరాటం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆదివాసులు, అనంత్)
* 2. **అక్షర - డి.ఆర్.అభినందన**, నవంబరు, 2005- ఉపాధ్యాయుల గౌరీశంకర రావు వ్యాసం : మన సమకాలీన పూర్వీకుల గురించి.
* 

## ఇతర పఠనాలు

* 

వర్గం:తెగలు
వర్గం:గిరిజనులు
కొండ రెడ్లు

**కొండ రెడ్లు** : ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న కొండ రెడ్లు పోడు వ్యవసాయం చేసుకుని, జీవిస్తున్న ఆదివాసులు. తూర్పు కనుమల నడుమ పారే గోదావరి నదిని ఆనుకొని వున్న కొండలలో కొండ రెడ్లు  జీవిస్తున్నారు. ఈ కొండలలో కలప సమృద్ధిగా లభిస్తుంది. కృష్ణానది ఏరకంగా నైతే నిజాం పాలించిన హైదరాబాద్ సంస్థానానికి, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీకి సరిహద్దుగా ఉండిందో, గోదావరి నది కూడా అప్పటి హైదరాబాద్ సంస్థానానికి, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో భాగమైన తూర్పు గోదావరి ఎజెన్సీ ప్రాంతానికీ సరిహద్దుగా ఉండేది. ప్రస్తుతం కొండ రెడ్లలో ఎక్కువ శాతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే నివసిస్తున్నారు. ఏదో కొన్ని కుటుంబాలు పొరుగు రాష్ట్రమైన ఒరిస్సాలోని కోరాపుట్ జిల్లాలో చెదురు మదురుగా కనిపిస్తాయి. పేరులో సారూప్యత ఉన్నప్పటికీ ఈ కొండ రెడ్లకూ, హిందూ మతంలో రాజకీయంగా, ఆర్థికంగా శక్తివంతమైన రెడ్లకూ (రెడ్డి కులానికీ) ఏ రకమైన సంబంధం లేదు.

కొండ రెడ్లంతా నెమ్మదినెమ్మదిగా ఆయా సముదాయాల (community) సమీపంలో ఉన్న హిందూ కులాలలో అంచెలంచెలుగా కలిసి పోతున్నారు. కొండ రెడ్లు మాట్లాడేది తెలుగే అయినప్పటికీ రూపురేఖల్లో, భౌతిక రూపంలో వీరికీ, తెలుగు మాట్లాడే యితర ప్రజలకూ మధ్య కొట్టవచ్చినంత తేడా కనబడుతుంది.

కొండ రెడ్లు అడవిని కొట్టేసి జొన్నలు, సజ్జలు లాంటి చిరు ధాన్యాలూ, యితర కూరగాయలూ పండిస్తారు. ఇవే వారి ప్రధాన జీవనాధారం . నాగలిని ఏమాత్రం ఉపయోగించకుండా కేవలం ఒక చిన్న గొడ్డలి సహాయంతో అడవిని కొట్టి సాగుచేసే కొండ రెడ్ల ఈ పద్ధతిని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పోడు అంటారు. అదే మధ్యప్రదేశ్‌లో నయితే "బేవార్" Bewar) లేదా " పెండా" (Penda) అనీ, ఈశాన్య భారతంలో "ఝం" (jhum) అనీ అంటారు. కాని వీటన్నింటి మధ్యా కొద్దిపాటి వ్యత్యాసాలున్నాయి. నాగా, నిషి లేదా కొండ మరియ తెగల ఆదివాసులు ఒక పార (Hoe) సహాయంతో కొండ ప్రాంతాలను చదును చేసి సాగు చేస్తుంటారు. అదే సమయంలో గోదావరీ ప్రాంతంలోని కొండ రెడ్లు మాత్రం అడవిని కొట్టేసి, చదును చేసి, చిన్న కర్ర సహాయంతో రంధ్రాలు చేసి జొన్నలు, సజ్జలు లాంటి చిరు ధాన్యాలను చల్లుతారు. మొత్తం ఆసియా ఖండంలోనే యింత మోటు (Crude) పద్ధతుల్లో సాగు చేసే తెగ మరొకటి ఉండదు. కొండ రెడ్లు విల్లంబులతో వేటాడుతారు. గోదావరీ తీరప్రాంతంలో నివసించే కొండ రెడ్లయితే చేపలు పడుతుంటారు. విత్తులు నాటడం దగ్గరనుంచీ "నేలతల్లి" చల్లని దీవెనల కోసం పందులను, కోడి పుంజులను బలి యిస్తుంటారు. "కొండ దేవత"ను ప్రతిష్ఠించి, పూజిస్తుంటారు.

సాంకేతికాభివృద్ధి వల్ల ఈ మధ్య కాలంలో కొండ రెడ్లు యితర సమూహాలకు కూడా అందుబాటులోకి వచ్చారు. అడవిని దోచుకొనే వ్యాపారాత్మకథోరణి ప్రాబల్యం వల్ల కొండ రెడ్ల జీవితంలో గణనీయమైన మార్పు రావడమే కాక వాళ్ళకిదివరకు ఉన్న అడవి మీద స్వేచ్ఛ, స్వాతంత్ర్యాలునానాటికీ సన్నగిల్లి పోతున్నాయి.

## మూలాలు
*ఆంగ్ల మూలం : Tribes of India : The Struggle for Survival, Cristoph Von Furer-Haimendorf, అనువాదం : అనంత్.
* మనుగడ కోసం పోరాటం
*ఖమ్మంజిల్లాలో కొండరెడ్లు నివసిస్తున్న ప్రాంతాలలో మందుమొక్కలపై పరిశోధన

వర్గం:కులాలు
వర్గం:గిరిజనులు
జాతాపులు

alt=Lanjia Saura woman in traditional jewelry.jpg|thumb|సవర ఆదివాసీ తెగకు చెందిన మహిళ
**జాతాపులు** :  శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని కొండ ప్రాంతాలలో జాతాపులు సవరలతో కలిసి సహజీవనం (Symbiosis) సాగిస్తుంటారు. ఈ రెండు తెగలు కూడా పక్క పక్క గ్రామాల్లోనైనా లేదా వొకే గ్రామంలో వేర్వేరు చోటైనా నివసిస్తుంటారు. జాతాపులు బల్లపరుపు భూములనూ,నీటి వసతి ఉండే భూములనే ఎక్కువగా ఎంచుకుంటారు. అక్కడ బియ్యం పండిస్తారు. అంత బాగా పండని వ్యవసాయ యోగ్యం కాని కొండ ప్రాంతాలను జాతాపులు సవరలకు వొదిలి వేస్తారు. వాస్తవానికి జాతాపులు కోంద్ (Kond) తెగకు చెందిన వారే ఐనప్పటికీ, ఎక్కువ మంది తెలుగే మాట్లాడతారు. ఏదో కొద్ది మంది జాతాపులు మాత్రం కోందుల భాష అయిన "కుయ్" (kui) మాట్లాడతారు.

ప్రధానంగా నాగలితో స్థిర వ్యవసాయం చేసే సవరలు, అక్కడక్కడా వ్యవసాయ యోగ్యం కాని ఎగుడుదిగుడు కొండ భూముల్లో పోడు వ్యవసాయం కూడా చేస్తారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కొన్ని జిల్లాలో, పక్కనే ఉన్న ఒరిస్సాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కనిపించే జాతాపుల జనాభా సుమారుగా 80 వేల దాకా ఉంటుంది.

* ఆంగ్ల మూలం : Tribes of India : The Struggle for Survival, Cristoph Von Furer-Haimendorf, (అనువాదం : అనంత్. --  మనుగడ కోసం పోరాటం .)

వర్గం:తెగలు
ఇరుగుడు

**ఇరుగుడు** లేదా **జిట్టేగి** (లాటిన్ *Dalbergia latifolia*; synonym ***Amerimnon latifolium***) ఒక కలప చెట్టు. ఇవి తూర్పు, దక్షిణ భారతదేశంలోని ఉష్ణమండల రైన్ ఫారెస్ట్ లలో పెరుగుతుంది. దీనికున్న కొన్ని ఇంగ్లీషు పేర్లు : **blackwood**, **Bombay blackwood**, **rosewood**, ** Roseta rosewood**, **East Indian rosewood**, **black rosewood**, **Indian palisandre**, and **Java palisandre**. వీటి వాడుక పెరులు ఇండియాలో ఏమిటి అంటే బీటి, సిట్సాల్**. ఈ [[వృక్షాలు]] సతతహరితంగా సుమారు 40 మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతాయి.**

## లక్షణాలు

*ఎత్తుగా పెరిగే వృక్షాలు.
*ఉపాంతరహిత అండాకార పత్రకాలు గల సంయుక్త పత్రాలు.
*బలహీనమైన శాఖలు గల అనిశ్చత విన్యాసంలో అమరిన తెలుపు రంగు పుష్పాలు.
*ఏక విత్తనం గల దీర్ఘవృత్తాకార రెక్కగల ఫలం.

## ఉపయోగాలు

* దీని బెరడును గాయం చేయగా స్రవించు ఎర్రటి ద్రవమును గాయములను మాన్పుటకు వాడెదరు.
* దీని కలప నల్లగా అందముగా ఉండి కుర్చీలు, బల్లలు మొదలైనవి తయారుచేయుటకు వాడెదరు.

## భారతీయ సంస్కృతి
* బేతాళ కథలులో విక్రమార్కుడు ఈ శింశుపా వృక్షం ఎక్కి వేళ్ళాడుతున్న శవాన్ని తాడు కోసి కింద పడవేస్తాడు. కిందపడగానే, శవం ఏడవటం మొదలుపెడుతుంది. బేతాళుదు ఆ శవాన్ని ఆవహించి ఉన్న సంగతి తెలుసుకోలేక విక్రమార్కుడు, ఎందుకు నవ్వుతావు. ఒక క్లిష్టమైన సమస్యను పూరించమని అడుగుతాడు. పరిష్కారం చెప్పగానే శవం మల్లీ వృక్షం పైకి పోతుంది.అంతే కాకుండా రామాయణంలో సీతాదేవిని రావణుడు అపహరించి లంకలో అశోకవనంలో ఉంచుతాడు.అయితే అశోకవనంలో సీత ఈ శింశుపావృక్షము క్రిందనే ఉన్నది.

## ఉపయోగాలు

ఈ చెట్టు చాలా వాటికి ఉపయోగ పడుతుంది ఈ విధమైన చెట్లు అడవులు తిరిగి పెంచడానికి ఉపయోగ పడతాయి, చాలా రకమైన వస్తువులు చెయడానికి ఉపయోగపడతాయి గిటార్ తయారు చేయడంలో, కాబినెట్ బెంచిలు తయారు చేయడములోనూ ఇంకా మంచి సామానులు చేయడానికి వీటి కలప పనికివస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:కలప చెట్లు
ఇండుపు

**ఇండుపు** (లాటిన్ Strychnos potatorum-) ఒక ఔషధ మొక్క. ఇండుపు చెట్టును క్లియరింగ్ ట్రీ, చిల్ల గింజల చెట్టు,ఇందుగు చెట్టు అని కూడా పిలుస్తారు. దీని కాయలను ఇండపుకాయఅని,ఇందుగు గింజని,చిల్ల గింజలని అంటారు.ఈ చెట్టను సంసృతంలో నిర్మలి అని వ్యవహరిస్తారు. దీని పిక్కల్ని త్రాగే నీరు శుద్ధిచేసుకోవడానికి ఉపయోగిస్తారు.ఇది లొగానియేసి జాతికి చెందిన యుడికాట్స్‌. ఇవి ఎక్కువగా పొలాల గట్లపై పెరుగుతాయి.ఈ మొక్కలు పుట్టుక భారతదేశం అని తెలుస్తుంది.ఈ మొక్కలు ఇంకా శ్రీలంక, జింబాంబ్వే, బోట్స్‌వానా,మయన్మార్ దేశాలలో కూడా పెరుగుతున్నట్లు తెలుస్తుంది.

## లక్షణాలు
*మధ్యరకంగా పెరిగే వృక్షం.
*అండాకారం నుంచి సన్నగా కొనదేలిన సరళ పత్రాలు.
*గ్రీవస్థ నిశ్చిత సమూహాలలో అమరిన తెల్లని పుష్పాలు.
*దీని పండ్లు గుండ్రంగా ఎరుపురంగుతో ఉండి, బాగా పండినతరువాత నలుపురంగులోకి మారతాయి. 
*గింజలు గుండ్రంగా,ముదురు గోదుమరంగులో చిన్నపట్టులాంటి నూగుతో ఉంటాయి.

## ఉపయోగాలు
alt=ఇండుపుగింజలు (చిల్ల గింజలు)|thumb|230x230px|ఇండుపుగింజలు (చిల్ల గింజలు)
*పూర్వం గ్రామాలలో బావులు, చిన్నచిన్న కుంటలు, చెరువులలో ఉన్న నీరే త్రాగునీటికి ఆధారం.కొన్ని బావులలో ఉన్న నీరు ఉప్పగా ఉండి త్రాగటానికి అవకాశం ఉండేదికాదు.అలాంటి పరిస్థితులలో కావిళ్లు ద్వారా పొలాలలోని కుంటలు,చెరువులు నుండి నీటిని తెచ్చుకుని వాడేవారు.అవి వర్షాలవలన పారుదుల నీరు చెరువులో చేరి మురికిగా ఉండి త్రాగటానికి ఇబ్బందిగా ఉండేది.వాటిని ఒక పాత్రలో వడపోసి,ఇందుపు గింజలను (చిల్ల గింజలు)  పగలకొట్టి చిన్న ముక్కలుగా చేసి,లేదా అరగదీసి ఆ వచ్చిన చిక్కని ద్రవం ఆ పాత్రలో వేసేవారు.కొంతసేపటికి నీటిలోని మురికి,ఇతర మలిన పదార్థాలు అడుగుకు చేరి స్వచ్చమైన నీరు పైకి తేరుకుంటాయి.ఆ నీటిని వాడుకునేవారు.ఆ రకంగా స్వచ్చమైన నీటిని తేరుకోవటానికి.అవి నీటిలో నాని నందున అందులోని ఔషధగుణాలు మంచినీటి ద్వారా మేలు కలుగజేసేవి.వీటిని ఇప్పటికీ  గ్రామీణ ప్రాంతాలలో, కొండ ప్రాంతాలలో ఉపయోగిస్తున్నారు.
* చిన్నపాటి జ్వరాలకు,మదుమేహానికి,డయేరియా,అన్ని రకాల కంటి జబ్బులకు,మూత్రపిండాల జబ్బులకు,ఉదర సంబంధిత జబ్బులకు వీటిని వాడతారని తెలుస్తుంది.
* దీని వేళ్లనుండి తీసిన రసం బొల్లి,శోభి,ఇతర మచ్చల నివారణకుకూడా ఉపయోగిస్తారని తెలుస్తుంది.
* వీటి ఫలాలు మూర్చ,ఇతర విషాలను హరించటానికి,అధికదాహం నివారణకు ఉపయోగపడతాయమని తెలుస్తుంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ఇండుపు పంట వివరాలు.

వర్గం:లోగానియేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
ఇరిడి

**ఇరిడి** (లాటిన్ *Dalbergia sissoo*) ఒక విధమైన కలప చెట్టు. 
ఇరిడిని సిస్సూ, సీసంచెట్టు, తహ్లి,, ఇండియన్ రోజ్ వుడ్ అని పిలుస్తారు. ఇది పంజాబ్ రాష్ట్రీయ చెట్టు

## లక్షణాలు
*వేలాడే శాఖలు గల వృక్షం.
*విషమ కోణ చతుర్భుజాకార పత్రకాలున్న పిచ్చాకార సంయుక్త పత్రాలు.
*శాఖాయుత అనిశ్చత విన్యాసంలో అమరివున్న తెలుపు మీగడ రంగు పుష్పాలు.
*రెండు విత్తనాలున్న వలయాకార రెక్కగల ఫలం.
## చిత్ర మాలిక

File:Dalbergia sissoo.jpg|250px|ఇరిడి చెట్టు (Dalbergia sissoo)
File:Sheesham.jpg|250px|ఇరిడి చెక్క (Dalbergia sissoo wood)



## బయటి లింకులు
*Dalbergia sissoo ocsinfra.paaf.gov.kw 
*https://en.wikipedia.org/wiki/Dalbergia_sissoo
*https://en.wikipedia.org/wiki/Rosewood

వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:కలప చెట్లు
వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
కచ్చూరాలు

**కచ్చూరాలు** (లాటిన్ : *Hedychium spicatum-*) ఒక ఔషధ మొక్క.వీటిని సౌందర్య సాధక మూలికల్లో ఉపయోగిస్తారు.తెల్లపసుపుగా దీనికి మరోపేరు ఉంది.ఇది చూడటానికి మామిడి అల్లం దుంపలాగా కనిపిస్తుంది. దీని శాస్త్రీయవృక్షనామం ళఖూషఖ్ఘౄ చీళజ్య్ఘూజ్ఘ. చక్రాల్లా తరిగి మూలికలు అమ్మే షాపుల్లో ఎండించిన కచ్చూరాలను చక్రాల్లా తరిగి విక్రయిస్తుంటారు. ఇది రుచికి చేదుగానూ, వాసనకు కర్పూరం వాసనగానూ కలిగి ఉంటుంది. ఒకప్పుడు అల్లపుపచ్చడిలాగా కచ్చూర దుంపలతో ఊరగాయ పెట్టుకునేవాళ్లని తెలుస్తుంది. కొన్ని దేశాల్లో ఈ దుంపని కూరగా వండుకుంటారు అని తెలుస్తుంది.ఈ దుంపల్లో జెడోరియా అనే ఎస్సెన్షియల్ ఆయిల్ ఉంటుంది. అది అనేక వైద్య ప్రయోజనాలకు ఉపయోగకారిగా గుర్తించబడిందని తెలుస్తుంది.వీటికి సువాసన ఇచ్చే గుణం ఉంది. 

## లక్షణాలు
thumb|293x293px|కచ్చూరాల మొక్క (Hedychium spicatum)
* నిటారుగా పెరిగే కొమ్ము గల బహువార్షిక గుల్మం.
* దీర్ఘవృత్తాకారం నుండి బల్లెమాకారంలో 3 వరుసలలో అమరివున్న సరళ పత్రాలు.
* కంకి పుష్ప విన్యాసంలో దట్టంగా అమర్చబడిన మీగడ రంగు పుష్పాలు. ఆకర్షణ పత్రాకారంలో ఉన్న పార్శ్వ వంధ్య కేసరాలు.
* మూడు నొక్కులున్న గుండ్రటి ఫలం.

## వీటి ఉపయోగాలు

*గాయకులు ప్రతివారు వారి కంఠధ్వని శ్రావ్యంగా ఉండాలని ఓ చిన్ని ముక్కను బుగ్గన పెట్టుకుని రసం మింగుతూ ఉంటారు.
*కొబ్బరినూనెలో వీటిని చితకకొట్టి వేసి తలకు రాసుకుంటారు.దానివనల వలన వెంట్రుకలు మృదువుగా వుంటాయని అంటారు.
* గొంతు నస, దగ్గు, ఆయాసం, ఉబ్బసంలాంటి సమస్యలు కచ్చూరాలు, మిరియాలతో కలిపి పొడిగాచేసి, పాలలో వేసి, అవి సగం అయ్యేలా మరగించి,వడగట్టి రుచికి కొద్దిగా బెల్లం లేదా పంచదార కలుపుకుని త్రాగితే తగ్గుతాయని తెలుస్తుంది.

* తెల్లవెండ్రుకుల నివారణకు వీటిని కొన్ని వారాలపాటు గోరింటాకుతోకలిపి నూరి తలకుమర్దించిన తరువాత తలంటుస్నానం చేస్తే ఫలితం ఉంటుందంటారు.కచ్చూరాల ముక్కల్ని కొబ్బరి నూనెలో వేసి ఉంచుతారు. వీటి వలన ఆ నూనెకు ఒక విధమైన పరిమళం వస్తుంది. ఈ నూనె రాసుకుంటే వెంట్రుకల కుదుళ్లు గట్టిపడతాయి
* కచ్చూరాల మొటిమల నివారణకు ఉపయోగిస్తారు.ముఖానికి జిడ్డు తగ్గుతుంది. జిడ్డు తగ్గటంతో ముఖం కాంతివంతంగా మారుతుంది. మొటిమలు తగ్గుతాయి.మొటిమల వలన వచ్చే నొప్పి, వాపు వాపు తగ్గించే గుణం ఉంది. మొటిమలు కొందరిని ఎక్కువుగా భాధిస్తాయి.వీటిని మెత్తనిపొడిగాచేసి తేనె కొద్దిగా కలిపి బఠాని గింజత మాత్రలుగా చేసి ఆరబెట్టి,రోజుకు రెండుచొప్పున కడుపులోకి తీసుకున్నవారికి మంచిఫలితాన్ని ఇస్తుందని తెలుస్తుంది. కచ్చూరాలకు ఎలర్జీని తగ్గించే గుణం కూడా ఉంది. ఎలర్జీ కారణంగా ముఖం మీద, శరీరంలో ఇతర భాగాల మీద వచ్చే అనేక చర్మవ్యాధుల్లో దీని ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా మొటిమలు దురద పెట్టటాన్ని కచ్చూరాలు తగ్గిస్తాయి.
*గొంతు ఇన్‌ఫెక్షన్లనుకు వచ్చే నొప్పిని నివారించటానికి, చర్మాన్ని మృదువుగానూ కాంతివంతంగానూ ఉంచటానికి, లివరుని శక్తిమంతం చేసి రక్తదోషాలను నివారించటానికి, పావుచెంచా కన్నా తక్కువ పొడిని పాలలో వేసి టీలాగా కాచుకుని తాగవచ్చు.
* గర్భాశయాన్ని పోషించే గుణంతోపాటు నెలసరి సమస్యలను కూడా సరిచేసే గుణం కచ్చూరాలకుంది. యువతులు తరచూ కచ్చూరాలను తక్కువ మోతాదులో వాడుతూ ఉంటే అధిక రుతు రక్తస్రావం, నెలసరి సరిగా రాకపోవటం, సమయానికి రాకపోవటం, ఆ మూడు రోజులూ కడుపునొప్పి, నడుము నొప్పి లాంటి బాధలు కూడా దీనివలన తగ్గుతాయి. 

## మూలాలు
వర్గం:జింజిబరేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు


## వెలుపలి లంకెలు

* Flowers of India
చర్మశిలీంద్రాలు

**చర్మశిలీంద్రాలు** (ఆంగ్లం Dermatophytes) చర్మానికి వ్యాధుల్ని సంక్రమింపజేసే శిలీంద్రాలు (Fungi). వీనిలో అసంపూర్ణ శిలీంద్రాలు (Imperfect fungi) అయిన ఎపిడెర్మోఫైటాన్ *(Epidermophyton)*, మైక్రోస్పోరమ్ *(Microsporum)*, ట్రైకోఫైటాన్ *(Trichophyton)* ప్రజాతులు ఉన్నవి. చర్మశిలీంధ్రాలకు *Dermatophytes* పేరు గ్రీకు భాషలోని చర్మపు మొక్కలు అనే అర్ధంతో ఏర్పడింది. ఈ మూడు రకాల శిలీంధ్రాలు చాలా సాధారణమైన మనుషులలోను, జంతువులలోను చర్మవ్యాధుల్ని కలుగజేస్తాయి. వీనిలో సుమారు 40 జాతులున్నాయి.

చర్మశిలీంద్రాలు చర్మం, వెండ్రుకలు, గోర్లకు వ్యాధుల్ని కలుగజేస్తాయి. ఈ వ్యాధుల్ని శిలీంధ్ర చర్మవ్యాధులు (Dermatophytosis) అంటారు. వీటిలోని కెరటిన్ (keratin) నుండి ఆహారాన్ని స్వీకరిస్తాయి. అతిథేయి (Host) యొక్క ప్రతిచర్య మూలంగా ఇన్ఫ్లమేషన్ మొదలౌతుంది. అయితే ఇవి కణజాలాలకు నష్టం కలిగించవు; ఎందుకంటే ఇవి ఆరోగ్యవంతుడైన వ్యక్తి చర్మాన్ని ఛేదించలేవు.

ఈ చర్మవ్యాధులలో కొన్ని ముఖ్యమైనవి తామర (Ringworm) or టీనియా (Tinea). కాలు లేదా చేతి గోరుకు కలిగే వ్యాధిని శిలీంధ్ర గోరువ్యాధులు (Onychomycosis) అంటారు.

## మూలాలు

వర్గం:శిలీంధ్రాలు
వర్గం:చర్మ వ్యాధులు
అమరాంథేసి

**అమరాంథేసి** (Amaranthaceae) మొక్కలలో ఒక ఆకుకూరల కుటుంబం. అమరాంథేసి పుష్పించే మొక్కల కుటుంబం . దీనిని అమరాంత్ కుటుంబములలో ఒక్కటిగా పరిగణిస్తారు. ఆస్ట్రేలియా, సింగపూర్, ఆసియా, ఫిలిపైన్స్, దేశాలలో వీటి పంట కనిపిస్తుంది. వీటి పెరుగుదల చెరువుల పక్క తడినేల, చిత్తడి, కాలువలో ఎత్తులో పెరుగుతుంది .దీనిని ఇతర మొక్కల మాదిరిగానే అమరాంథేసి మందులలో వాడుతున్నారు.దీని సాధారణ నామం అమరాంత్. శాస్త్రీయ నామం అమరాంథస్.ఇది అమరాంతేసి జాతికి చెందిన మొక్కలలో ఇది ఒకటి.ఇది క్వినోవాకు సంబంధించినదిగా పోలి ఉంటుంది.మధ్య అమెరికా, దక్షిణ అమెరికాకు చెందిన ఇది వెచ్చని వాతావరణం ఉన్నదేశాలలో సాగు చేయబడుతుంది. అమరాంత్ ను వివిధ స్థానిక పేర్లను కలిగి ఉంది. హిందీలో లాల్ సాగ్, తోటకురా చౌలాయ్; మరాఠీలో శవరాణి మత్, రాజ్‌గిరా, తమిళంలో పుంకిరాయ్, తెలుగులో, చిలక తోటకూర మొదలైన పేర్లతో పిలువబడుతుంది.దీనిని ఇంకా అమరాంథస్ హైపోకాన్డ్రియాకస్, అమరాంథస్ ఫ్రూమెంటాసియస్, అమరాంటో, చువా, అమరాంథస్ ల్యూకోకార్పస్, రెడ్ కాక్స్ కాంబ్, వెల్వెట్ ఫ్లవర్ అని కూడా పిలుస్తారు.

## చరిత్ర
అమరాంత్ వార్షిక, పెద్ద పొదగల మొక్క. సాధారణంగా 90 నుండి130 సెం.మీ.వరకు పెరుగుతుంది. ఇది దీర్ఘచతురస్రాకార - లాన్సోలేట్ పాయింటెడ్ ఆకుపచ్చ ఆకులను సాధారణంగా 2 నుండి 4 అంగుళాల పొడవులో ఏర్పడతాయి.కాండం నిటారుగా కొమ్మలుగా ఉంటాయి.ఈ మొక్క వేసవిలో లేదా శరదృతువులో (ఆగస్టు, అక్టోబరు) లో పువ్వులును ఇస్తుంది.దీని పూలు పింక్ లేదా తెలుపు రంగులో ఉంటాయి.విత్తనాలు గోళాకార లేదా చదునైన లెంటిక్యులర్ ఆకారంలో పసుపు, తెలుపు, ఎరుపు, గోధుమ, గులాబీ, నలుపురంగులలో ఉంటాయి.ఇది వెచ్చని వాతావరణాన్ని ఇష్టపడుతుంది.బాగా ఎండిపోయిన నేలల్లో వర్ధిల్లుతుంది.దీనికి ఒక సంవత్సరం ఆయుర్దాయం కలిగుఉంది.

### ఉపయోగములు
అమరాంథేసి లో విలువైన పోషకములు కలవు .  వీటి ఆకులూ  ఫైటోన్యూట్రియెంట్స్ , యాంటీఆక్సిడెంట్స్  వాటిగా  పరిగణిస్తారు, ఇవి శరీరంలో మంటను తగ్గించడానికి, మొత్తం ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి పోషణను పెంచుతాయి.తక్కువ  కేలరీలు, కొవ్వు ,కొలెస్ట్రాల్బ బరువు తగ్గించే వారికి ఆరోగ్యకరమైన ఆహారంగా పేర్కొంటారు.    అమరాంత్ ఆకులు ఫైబర్ కంటెంట్మోతాదులో ఉంది . రక్తంలో కొలెస్ట్రాల్‌ను తగ్గిస్తున్నందున దీని తీసుకోవడం బరువు తగ్గించడానికి,గుండె జబ్బు , రక్త పోటు వంటి వ్యాధులకు , పోషకాహార నిపుణులు ఆహారంలో అమరాంత్ ఆకులను అధిక మోతాదులో తీసుకోవాలని  చెప్తారు . రక్తహీనతకు, వీటి ఆకులు   నిమ్మకాయ రసముతో తీసుకుంటే   విటమిన్ సి  పెరుగుదలకు తోడ్పడుతుంది . వీటిలో విటమిన్ కే,ఏ , బి  వంటివి ఉన్నవి   

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:అమరాంథేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
ఫిలాంథేసి

**ఫిలాంథేసి** {Phyllanthaceae) పుష్పించే మొక్కలలోని ద్విదళబీజాలలోని కుటుంబం.

## ప్రజాతులు

వర్గం:ఫిలాంథేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
ముళ్ళ తోటకూర

**ముళ్ళ తోటకూర** (లాటిన్ *Amaranthus spinosus*) ఒక ఔషధ మొక్క. ఇది వరి పొలాలలో కలుపు మొక్కగా పెరుగుతుంది. దీనిని ఆఫ్రికా లో ఆహార పంటగా పండిస్తారు..

## లక్షణాలు
*ఎరుపు రంగు కాండంతో కంటకాలతో నిటారుగా పెరిగే గుల్మం లేదా చిన్న పొద.
*కంటకిత అగ్రంతో అండాకారంలో ఉన్న సరళ పత్రాలు.
*పత్ర గ్రీవాలలోను, కాండాగ్రంలోను కంకులలో అమరివున్న ఆకుపచ్చని పుష్పాలు.
*పిక్సిడియం విదారక ఫలం, గుండ్రంగా తప్పడగా నల్లని విత్తనాలు.

## మూలాలు

వర్గం:అమరాంథేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
కాంగో

* కాంగో నది, పశ్చిమ-మధ్య ఆఫ్రికాలో ఇది పెద్ద నది.
* కాంగో రిపబ్లిక్, ఆఫ్రికా ఖండంలోని ఒక దేశం.
ఆంకోసెర్సిడే

**ఆంకోసెర్సిడే** (లాటిన్ Onchocercidae), Chabaud & Anderson, 1959 నెమటోడా (Nematode) ఫైలమ్ లోని ఒక కుటుంబం. వీనిలో కొన్ని పరాన్న జీవులు మానవులలో వ్యాధుల్ని కలిగిస్తాయి. వానిలో ఫైలేరియాసిస్ (Filariasis), ఆంకోసెర్సియాసిస్ (Onchocerciasis), లోయాసిస్ (Loasis) వ్యాధులు ముఖ్యమైనవి. 

## ప్రజాతులు

**అకాంథోకీలోనిమా*
***[[Acanthocheilonema viteae]]* (parasite of gerbils in Eastern Europe, Iran and North Africa)

**బ్రుగియా*
***[[Brugia malayi]]* (one cause of filariasis in humans)
***[[Brugia pahangi]]* (one cause of filariasis in humans)
***[[Brugia timori]]* (cause of "timor filariasis" in humans)

**సెర్కోపితిఫైలేరియా*
***Cercopithifilaria johnstoni* (parasite of rodents and marsupials in Australia)

**డైపెటలోమినా*
***Dipetalonema reconditum* (parasite of dogs, and sometimes humans)
***Dipetalonema repens* (parasite of dogs, and sometimes humans)

**డైరోఫైలేరియా*
***[[Heartworm|Dirofilaria immitis]]* (cause of heartworm in dogs and cats, occasionally humans)
***Dirofilaria repens* (parasite of dogs, and sometimes humans)
***Dirofilaria tenuis* (parasite of raccoons, and rarely humans)
***Dirofilaria ursi* (parasite of bears, and sometimes humans)

**[[ఎలాఫోరా]]*
***[[Elaeophora abramovi]]* (parasite of moose in Russia)
***[[Elaeophora bohmi]]* (parasite of horses in Austria and Iran)
***[[Elaeophora elaphi]]* (parasite of Red Deer in Spain)
***[[Elaeophora poeli]]* (parasite of various cattle in Africa and Asia)
***[[Elaeophora sagitta]]* (parasite of several mammal groups in Africa)
***[[Elaeophora schneideri]]* (parasite of various ruminants in North America)

**ఫోలియెల్లా*
***Foleyella furcata* (parasite of lizards)

**లిటోమోసా*
***Litomosa westi* (parasite of bats)

**లిటోమొసాయిడిస్*
***Litomosoides brasiliensis* (parasite of bats)
***Litomosoides sigmodontis* (parasite of rodents)
***Litomosoides wilsoni* (parasite of opossums)

*లోవా
**''Loa loa''

**[[మాన్సొనెల్లా]]* 
***Mansonella ozzardi* (parasite of man in Central and South America)
***Mansonella perstans* (parasite of humans and primates in Africa and South America)
***Mansonella streptocerca* (parasite of humans in Africa)

**ఆంకోటెరినెల్లా*
***Ochoterenella digiticauda* (parasite of amphibians)

**[[ఆంకోసెర్కా]]*
***Onchocerca gibsoni* (parasite of cattle in Asia and Australia)
***Onchocerca gutturosa* (parasite of cattle in Africa, Europe, and North America)
***[[Onchocerciasis|Onchocerca volvulus]]* (parasite of humans in Africa, cause of River blindness)

**పిరాటుబా*
***Piratuba digiticauda* (parasite of amphibians)

**సార్కోనిమా*
***Sarconema eurycerca* (cause of heartworm in swans)

**వాల్టొనెల్లా*
***Waltonella flexicauda* (parasite of bullfrogs)

**ఉచరేరియా*
***[[Wuchereria bancrofti]]* (parasite of humans, cause of "bancroftian filariasis")
***Wuchereria kalimantani* (parasite of monkeys in Indonesia)

## మూలాలు

వర్గం:నెమటోడ
స్పర్శ

**స్పర్శ** (Touch) ఒక విధమైన చర్మానికి సంబంధించిన పంచేంద్రియాలలోని జ్ఞానేంద్రియం.

## భాషా విశేషాలు
తెలుగు భాషలో స్పర్శ పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. స్పర్శ లేదా స్పర్శము n. Touch, contact. Feeling, the sense of touch, తాకడము, తగలడము. రక్త స్పర్శము contact with blood. జల స్పర్శము. the usual phrase for making water: because water must afterwards be touched in purification. స్పర్శనము n. Touching, coming into contact with. తాకడము, తగలడము. A gift, donation, దానము." చరణ స్పర్శనంబు చేసి." స్పర్శ నాడులు sensory nerves. స్పర్శనుడు n. The god of the air or wind. వాయుదేవుడు. స్పర్శవేది or స్పర్శమణి n. The philosopher's stone, the touch of which changes other metals into gold. తాకగానే ఇనుము మొదలైన వాటిని బంగారు చేయు మణి విశేషము, పరుసవేది. స్పర్శించు v. a. To touch, to feel. స్పృశించు, తాకు, అంటిచూచు. స్పర్శేంద్రియము n. The sense of touch.

## శాస్త్రీయ సమాచారం
ఇది నాడీ వ్యవస్థ (Nervous system) లో ఒక భాగము. దీనిలో జ్ఞాన గ్రాహకాలు (thermoreceptors, mechanoreceptors and chemoreceptors) స్పర్శ, ఉష్ణోగ్రత, శరీర స్థితి, నొప్పికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని గ్రహించి జ్ఞాన నాడుల ద్వారా, వెన్నుపాము తద్వారా మెదడుకు చేరవేస్తాయి. ఈ గ్రాహకాలు చర్మం, ఉపకళాకణజాలాలు, కండరాలు, ఎముకలు, కీళ్ళు, అంతర్గత అవయవాలు, రక్తప్రసరణ వ్యవస్థ అంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము
దంతపు తాటి

**దంతపు తాటి** (Ivory palms లేదా Ivory-nut palms) ఒక విధమైన తాటి చెట్టు. ఇవి పామేసి కుటుంబంలోని ఫైటెలిఫాస్ (Phytelephas) అనే ప్రజాతికి చెందిన ఆరు జాతుల తాటి మొక్కలున్నాయి. ఫైటెలిఫాస్ అంటే "plant elephant" (మొక్క ఏనుగు) అని అర్ధం. దీని పేర్లు దీని విత్తనాలలోని ఏనుగు దంతం (Ivory) వంటి తెల్లని అంకురచ్ఛదము (Endosperm) వలన వచ్చింది. ఇవి ఎక్కువగా దక్షిణ పనామా, బొలీవియా, పెరు దేశాలలో విస్తరించాయి. 

They are medium-sized to tall palms reaching up to 20 m tall, with pinnate leaves. In its original state, the "nut" is covered with pericarp, which gets removed by various animals. The kernel is covered with a brown, flaky skin and shaped like a small avocado, roughly 4-8 cm in diameter.

## జాతులు
As of 2004, the following species were considered valid:
* *[[Phytelephas aequatorialis]]* &ndash; Ecuadorean Ivory Palm
* *[[Phytelephas macrocarpa]]* Ruiz & Pav. &ndash; Large-fruited Ivory Palm
* *[[Phytelephas schottii]]* H.Wendl. &ndash; Colombian Ivory Palm (formerly considered a subspecies of *P. macrocarpa*)
* *[[Phytelephas seemannii]]*
* *[[Phytelephas tenuicaulis]]* (Barfod) A.J.Hend. (formerly considered a subspecies of *P. macrocarpa*)
* *[[Phytelephas tumacana]]*

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Ecofriendly beading! What is Tagua Nut? 
* EPF Balance
* The New Student's Reference Work/Ivory, Vegetable
* Images of bagpipes made from african blackwood and palm ivory 

వర్గం:పామే
పూస

thumb|250px|right|పుసలు

**పూసలు** (Beads) అలంకరణలో విస్తృతంగా ఉపయోగించే వస్తువులు. హారంగా తయారుచేయడం కోసం దారం ఎక్కించడానికి అనువుగా వీటికి మధ్యలో నుండి సన్నని రంధ్రం ఉంటుంది. ఈ పుసలు ఒక మిల్లీమీటరు నుండి సెంటీమీటరు కంటే పెద్దవిగా, వివిధ ఆకారాలలో కూడా ఉంటాయి. ఇవి అన్ని వర్ణాలలోను ఉంటాయి.

పూసల్ని గిరిజనుల నుండి ఆధునిక యువతుల వరకు అందరూ వ్యక్తిగత అలంకారానికి, వివిధ గృహోపకరణాలలో ఇంటిని అందంగా తీర్చిదిద్దడానికి, దుస్తులు, పాదరక్షలు, పరదాలలో ఇలా చాలా విధాలుగా మన దైనందిన జీవితంలో భాగంగా ఉన్నాయి. అబాకస్లో ఉపయోగించేవి కూడా కొన్ని పూసలు.

పుసలు ఎక్కువగా గాజు, ప్లాస్టిక్, రాళ్ళుతో తయారుచేస్తారు. కానీ కొన్ని రకాల పూసలు ఎముక, కొమ్ము, దంతం, లోహాలు, ముత్యాలు, మట్టి, పింగాణీ, లక్క, కర్ర, కర్పరాలు, విత్తనాలు మొదలైన చాలా రకాల పదార్ధాలతో తయారుచేస్తారు. చెట్ల విత్తనాలైన రుద్రాక్షలు మనం పూసల రుద్రాక్ష మాలగా ధరిస్తున్నారు. అయితే అన్నింటిలోకి గాజు పూసలకే ఆదరణ అధికం.

పూసల్ని వివిధ కళారూపాలలో, చేతిపనులలో ఉపయోగిస్తారు. పూసల్ని గుచ్చడానికి ప్లాస్టిక్ లేదా నైలాన్ దారాన్ని ఉపయోగించి గుచ్చుతారు. ఆభరణాలలో అయితే బంగారు లోహపు తీగతో గుచ్చి రాలిపోకుండా ముడివేస్తారు.

## భాషా విశేషాలు
**పూస** [ pūsa ] pūsa. తెలుగు n. A bead, మణి. A joint of a finger, వ్రేలులోనగువాని కీలు. A bit or piece. వెన్నుపూసలు the joints of the backbone. ముడ్డిపూస the rump, os coccyx. "చిటివేలి పూసపై ఘటియిల్లు పెడకట్టి చిమ్ముల నురియడాల్ముమ్మరముగ." A. vi. 104. వెన్నపూస a bit of butter, i.e., butter. "పుట్టనియట్టి బిడ్డలకు పూసలు కట్టుదు రమ్మలక్కలు." (Ahalya. iii. 63.) women call for necklaces for their children before they are born, i.e., they count the chickens before they are hatched. పూసగ్రుచ్చిన రీతి (KP. iv. 193.) in regular order. పూసకజ్జెము pūsa-kajjemu. n. The sweetmeat called maccaroons. పూస కామంచి గడ్డి or పూసల కామంచి గడ్డి pūsa-kāmanchi-gaḍḍi. n. A kind of కామంచి. పూస గురువెంద pūsa-guruvenda. n. A kind of head. గుంజాలత. పూసయొమ్ము or పూసయెముక the back bone, వెన్నుపూస. "చేదోయి కురుచయై చెవులు నిల్వంకలై పూసయెమ్ముకలు పొంచుకట్టి." Kāsi Khānd. vi. 48. పూసలవాడు pūsala-vāḍu. n. One who sells beads, one who polishes precious stones, రత్నములు సానపెట్టువాడు.

## ప్రత్యేకమైన పూసలు
### వింటేజ్ పూసలు
వింటేజ్ ("Vintage") పూసలు సంగ్రహకులకు ప్రత్యేక ఆకర్షణ. ఏ రకమైన పూసలైనా 25 సంవత్సరాల కంటే పురాతనమైతే వాటిని వింటేజ్ పూసలుగా పరిగణిస్తారు. ఇవి ఎక్కువగా ప్లాస్టిక్, స్ఫటికాలు, గాజుతో తయారైవుంటాయి.

### సాంప్రదాయక పూసలు
[thumb|right|చెక్కబడిన [సినబార్ లక్క పూసలు]]
పశ్చిమ ఆఫ్రికాలో కిఫ్ఫా పూసలు, గాజు పొడి పూసలు లాంటివి సాంప్రదాయకమైనవి. టిబెటన్లు కంచూ పూసలు ఉపయోగిస్తారు. భారతదేశంలోని రుద్రాక్ష పుసలు (Rudraksha beads) కూడా ఒక ఉదాహరణ. వీటిని బౌద్ధులు, హిందువులు జపమాలగా ఉపయోగిస్తారు. మగతమ పూసలు సాంప్రదాయక జపనీస్ పూసలైతే సినబార్ లక్కతో చేసిన పుసలు చైనాలో ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని రకాల జీవుల కర్పరాలతో చేసిన పూసలు ఉత్తర అమెరికా తెగలవారు ఉపయోగిస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:అలంకరణ సామగ్రి
కోనేరు రామకృష్ణారావు

thumb|ఆచార్య కోనేరు రామకృష్ణారావు
**కోనేరు రామకృష్ణారావు** ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి చెందిన పారాసైకాలజిస్ట్, తత్వవేత్త, విద్యావేత్త.

## జననం,విద్య
కోనేరు రామకృష్ణారావు గారు కృష్ణా జిల్లా ఎనికేపాడు గ్రామంలో కోనేరు నాగభూషణం, అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు 1932 అక్టోబరు 4న జన్మించారు.

ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్లో విద్యార్థిగా 1953 లో B.A. hons., philosophy 1955లో M.A. hons., psychology చేసి అక్కడే ఉపన్యాసకునిగా పనిచేశాడు. 1958లో ప్రతిష్ఠాత్మకమగు రాకిఫెల్లర్ పురస్కారము పొంది చికాగో విశ్వవిద్యాలయములో మానసిక శాస్త్రములో పరిశోధనలు కొరకు అమెరికా వెళ్ళారు, 1962 లో డాక్టరేట్ పొందారు. అమెరికా నుండి తిరిగి వచ్చి ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యునిగా చేరి 1967లో తొలిసారిగా పారా సైకాలజీ డిపార్టుమెంట్ ను ఎర్పాటు చేసారు. 

## పారా సైకాలజి లో పరిశోధనలు
అతీంద్రియ మనోవిజ్ఞానశాస్త్రములో రామకృష్ణారావు చేసిన పరిశోధనలు ప్రపంచఖ్యాతి పొందాయి. 34వ ఏటనే ప్రపంచ పారా సైకాలజి సంఘమునకు అధ్యక్షుడైనాడు. తిరిగి 1978లో ఆ పదవిని మరలా అధిష్టించాడు. అమెరికా ఆహ్వానముపై అచటి సైకాలజి సంస్థకు అధ్యక్షునిగా వెళ్ళాడు. 

1984లో భారత దేశానికి తిరిగివచ్చి తను చదివిన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయమునకు ఉపకులపతిగా పనిచేసాడు. 

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వము వారి ఉన్నత విద్యా పరిషత్ అధ్యక్షునిగా నియమింపబడ్డాడు.

200 పరిశోధనాపత్రాలు, 12 పుస్తకాలు ప్రచురించాడు.

## పురస్కారాలు
2011 జనవరి 26న భారత ప్రభుత్వము '''పద్మశ్రీ''' పురస్కారము ప్రకటించింది.

ఆంధ్రా, కాకతీయ, ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాల నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ పురస్కారాలు పొందారు

## పదవులు

* అధ్యక్షుడు - అమెరికా పారాసైకాలజి సంఘము
* అధ్యక్షుడు - భారత ఆప్లయిడ్ సైకాలజి అకాడెమి
* సంపాదకుడు - భారత సైకాలజి జర్నల్
* సంపాదకుడు - పారాసైకాలజి జర్నల్ (20 ఏండ్లు)
* Executive Director- Foundation for Research on the Nature of Man - డ్యూక్ విశ్వవిద్యాలయము, అమెరికా.
* Editor - Current Trends in Indian Philosophy.
* Editorial Fellow - Project History of Indian Science, Philosophy and Culture 
* President - Institute for Human Science & Service.
* Doctor of Letters (Honoris Causa) degrees - Andhra and Kakatiya Universities.
* Doctor of Science (Honoris Causa) degree - Acharya Nagarjuna University.
*Chancellor, GITAM University, Visakhapatnam 

## మూలాలు

## యివి కూడా చూడండి
* ఆంగ్ల వికీలో వ్యాసం

వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా తత్వవేత్తలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఉప కులపతులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు
తొక్కుడుబిళ్ళ

**తొక్కుడుబిళ్ళ** (Hopscotch) ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలలో పిల్లలు ఆడే ఆట. ఈ ఆటను మెసిడోనియాకు చెందిన అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ కనుగొన్నాడని ప్రతీతి. ఈ ఆటను ఒంటరిగా లేదా జట్టుగా ఆడవచ్చు. సాధారణంగా ఈ ఆటను పిల్లలు ఆటస్థలాల్లో, ఆరుబయట, విశాలమైన ప్రాంగణాల్లోనూ ఆడుతుంటారు. భారత దేశంలో ఈ ఆటను గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఆడపిల్లలు ఆడతారు. అయితే నేడు నగరీకరణ, ఆంగ్ల చదువులు వల్ల ఈ ఆట క్రమేపీ అంతరించిపోతున్నది.

## ఆడే విధానం

ఈ ఆటను ఇద్దరు ఆడవచ్చు. ముందుగా పక్కపక్కనే ఉండే నాలుగు నిలువు గళ్ళు, రెండు అడ్డగళ్ళు గల దీర్ఘ చతురస్త్రాకార గడులను గీయాలి. తరువాత గడుల బయట బాలికలు నిలుచోవాలి. ముందుగా ఒక బాలిక చేతిలో బిళ్ళను ముందు గడిలో వేసి కాలు మడిచి మిగతా ఎనిమిది గడులను దాటించి బయటకు తీసుకురావాలి. తరువాత రెండవ గడి, తరువాత 3,4,5,6,7,8, ఇలా అన్ని గడులను దాటించాలి. ఏ సమయంలో కూడా కాలు గాని, బిళ్ళగాని, గడుల గీతలను తాకరాదు. గడులన్ని అయిపోయాక కాలి వేళ్ళ మధ్య బిళ్ళను బిగించి పట్టుకుని దాన్ని కుంటి కాలితో ఎనిమిది గడులను గెంతి రావాలి.అలాగే కాలి మడం మీద పెట్టి గడులను దాటాలి. తరువాత తలపై పెట్టుకొని దాటాలి. తరువాత అర చేతిలో, ఆపై మోచేతిపై , భుజం పై, పెట్టుకొని అన్ని గడులను దాటాలి. తరువాత బిళ్ళను గడుల అవతల వేసి కళ్ళు మూసుకొని అన్ని గడులను దాటాలి. ఇవన్నీ దాటితే ఆట వారిదే అవుతుంది. మధ్యలో గీత తొక్కితే ఒకటి రెండు గడులు బాలికవి అవుతాయి. మిగతా బాలికలకు అప్పుడు ఆడటం కష్టమవుతుంది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సాంప్రదాయిక ఆటలు
వర్గం:పిల్లల ఆటలు
తుళు

****తుళు** (Tulu: ತುಳು ಭಾಷೆ) ** ద్రావిడ భాషాల్లో ఒకటి.ఈ భాషని కోస్తా కర్నాటక, ఉత్తర కేరళలో ఎక్కువగ మాట్లాడుతారు.పూర్వం ఈ భాషను వ్రాయుటకు గ్రంథ లిపి వాడే వారు.కాని 20వ శతాబ్దం నుంచి కన్నడ లిపినే వాడుతున్నారు.

భారతదేశంలో, 20 లక్షల మంది ప్రజలు ఈ భాషను తమ మాతృభాషగా (2011 అంచనాలు) మాట్లాడతారు, 2001 లో వారు 1,722,768 మంది ఉన్నారు. 1991 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 10% పెరిగింది. 2009 లో ఒక అంచనా ప్రకారం, తులు ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని ముప్పై నుంచి యాబై లక్షల మంది స్థానికంగా మాట్లాడేవారు ఉన్నారు. తులు మట్లడే స్థానికులని తుళువ లేదా తుళు ప్రజలుగా సూచించబడ్డారు.

ప్రోటో-దక్షిణ ద్రవిడన్ నుండి వేరుచేయబడినది, తమిళ్-కన్నడలో లభించని అనేక లక్షణాలను తుళులకు కలిగి ఉంది.

## అధికారిక హోదా
తుళు ప్రస్తుతం భారతదేశపు లేదా ఏ ఇతర దేశం యోక్క అధికారిక భాషగా కాదు.రాజ్యాంగంలోని 8 వ షెడ్యూల్కు తుళులను చేర్చడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.ఆగస్టు 2017 లో, తుళును రాజ్యాంగంలోని 8 వ షెడ్యూల్కు చేర్చడానికి ఒక ఆన్లైన్ ప్రచారం నిర్వహించింది.

## తుళు లిపి
కన్నడ లిపి తుళు భాషకు స్థానిక లిపి.సమకాలీన రచనలు, సాహిత్యం కన్నడ లిపిలో జరుగుతాయి.చారిత్రాత్మకంగా, తుళునాడు, హవాక బ్రాహ్మణుల బ్రాహ్మణులు వేదాలు, ఇతర సంస్కృత రచనలను వ్రాయడానికి తిగళారి లిపిని ఉపయోగించారు.తిగళారి లిపి గ్రంథ లిపి. ద్వారా బ్రాహ్మీ లిపి నుండి వచ్చింది. ఇది మలయాళంకు సోదరి లిపి.తులు వ్రాయుటకు కన్నడ లిపి వాడటం, తిగళారి లిపిలో ముద్రణ లెకపొవుటచే ఆ లిపి వడకం కరువైనది.ప్రస్తుతం, లిపి పరిశోధన, మతపరమైన ప్రయోజనాల కోసం కొంతమంది పండితులు, మాన్యుస్క్రిప్టోలజి చేత అధ్యయనం చేయబడుతోంది.

## వాక్య నిర్మాణం
ప్రతి వాక్యం ఒక అంశంగా, ఒక సంక్లిష్టతతో కూడి ఉంటుంది, ప్రతి వాక్యం పదాలుగా పూర్తి ప్రసంగం లేదా ఆలోచన. మూడవ వ్యక్తి ద్వారా మొదట వ్యక్తం చేస్తున్నప్పుడు ఏకవచనం, బహువచనం రెండూ ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రతిదానికి అనేక మినహాయింపులు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు: ఒక వాక్యంలోని లేదా మునుపటి వాక్యముతో అంగీకరిస్తున్న వివిధ లింగాల పరిధిలో అనేక పేర్లు ఉన్నట్లయితే క్రియ అనేది ఒక బహుళ శైలిలో ఉండాలి. క్రియ కొన్ని వాక్యాలలో కూడా తొలగించబడవచ్చు. వర్తమాన కాలం, భూతకాలం మారవచ్చు, వారి అవగాహన

## తుళు చలన చిత్రాలు
తుళు చిత్ర పరిశ్రమ చాలా చిన్నది; ఇది సంవత్సరానికి ఐదు చిత్రాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.మొదటి చిత్రం, "ఏన్నా తంగాడి", 1971 లో విడుదలైంది.సాధారణంగా ఈ సినిమాలు తులు నాడు ప్రాంతంలో, డి.వి.డిలో థియేటర్లలో విడుదలవుతాయి.2006 లో న్యూఢిల్లీలోని ఆసియా, అరబ్ సినిమాలోని ఒస్సియన్స్ సినీఫెన్ ఫెస్టివల్ లో ఉత్తమ భారతీయ సినిమా అవార్డును విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన చిత్రం "సుధా".

## ఇవి కూడా చూడండి
* తుళు వ్యక్తుల జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*తుళు సాహిత్య

వర్గం:భాషలు
అబ్దుల్ కరీంఖాన్

**అబ్దుల్ కరీంఖాన్** లేదా **ఉస్తాద్ అబ్దుల్ కరీంఖాన్** (నవంబరు 11, 1872 - 1937), 20 వ శతాబ్దపు హిందుస్తానీ సంగీతంలోని కిరాణా ఘరానాకు చెందిన వారిలో ప్రముఖుడు.
## జీవితం
అబ్దుల్ కరీంఖాన్ ఉత్తరభారతంలోని కిరాణా అనే ప్రాంతంలో జన్మించాడు. కిరాణా ఘరానాకు మూలపురుషులు, గులాం అలీ,
గులాం మౌలా లు. కరీంఖాన్ తండ్రి, కాలే ఖాన్ గులాం అలీ మనవడు. కరీంఖాన్ తండ్రి వద్ద, మామ అబ్దుల్లా ఖాన్ వద్ద
శిక్షణను పొందాడు. గాత్రం, సారంగి, వీణ, సితార్, తబలా - వీటన్నిటినీ నేర్చుకున్నాడు కరీంఖాన్.
## సంగీత ప్రస్థానం
మొదట్లో సారంగి వాయించినా, క్రమంగా గాత్రానికి మళ్ళాడు ; సోదరుడు అబ్దుల్ హక్తో కలిసి పాడేవాడు. బరోడా రాజు వారి గాత్ర సంగీతానికి ముగ్ధుడై, వారిని తన ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసులుగా నియమించాడు. ఇక్కడే కరీంఖాన్ రాజవంశానికి చెందిన తారాబాయ్ మానెను పెళ్ళాడాలనుకున్నాడు. కాని బరోడా నుండి బహిష్కృతులై, ఆ దంపతులు ముంబై చేరుకున్నారు. 1922లో తారాబాయ్ మానే అబ్దుల్ కరీంఖాన్‌ను వదలి వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, ఆయన జీవితంలో విషాద ఛాయలు అలముకున్నాయి.

మైసూరు దర్బారులో, గొప్ప కర్ణాటక సంగీత గాయకులను కలుసుకోవడం మూలాన, ఆ ప్రభావం ఆయన పాటల్లో కనిపించేది. 1900 లో ఆయన ప్రఖ్యాత గాయకుడు, సవాయి గంధర్వకు ఎనిమిది నెలలు సంగీతాన్ని నేర్పాడు. అక్కడే మరో ప్రసిద్ధి చెందిన సంగీత విద్వాంసురాలు, కేసర్‌బాయ్ కేర్కర్కు శిక్షణ నిచ్చాడు. 1913లో పుణెలో అబ్దుల్ కరీంఖాన్ ఆర్య సంగీత విద్యాలయాన్ని స్థాపించాడు. తరువాత మీరజ్లో స్థిరపడి, మరణించేంత వరకూ (1937) అక్కడే ఉన్నాడు.

కిరాణా ఘరానా శైలి రాగం, మంద్రస్థాయిలో మొదలయ్యి, విలంబిత్ లయలో మృదుమధురంగా సాగుతుంది. అబ్దుల్ కరీంఖాన్‌ ఠుమ్రీలు
కూడా ప్రత్యేక శైలిని కలిగి వుంటాయి. ఆయన ఒక త్యాగరాజ కృతిని కూడా ఆలపించాడు.
## అబ్దుల్ కరీంఖాన్‌ శిష్యుల్లో అగ్రగణ్యులు
* సవాయి గంధర్వ
* సురేష్‌బాబు మానె
* హీరాబాయ్ బరోడేకర్ లు.

## వనరులు
*1. Sangaata Research Acaademy

## బయటి లింకులు
*78 rpm recordings of Ustad's music 
*Abdul Karim Khan recordings available on www.sarangi.info 

వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు
వర్గం:1872 జననాలు
వర్గం:1937 మరణాలు
కుమ్మరి పురుగు

**భ్రమరము** (ఆంగ్లం Carpenter bee) ఒక రకమైన ఈగ. ఇవి జైలొకోపినే (Xylocopinae) ఉపకుటుంబంలోని జైలొకోపా (Xylocopa) ప్రజాతికి చెందిన పెద్ద ఈగలు. ఇవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించాయి. వీనిలో సుమారు 500 జాతులున్నవి. వీటన్నింటి యొక్క ప్రధానమైన లక్షణము కలప, వెదురు మొదలైన వాటికి బొరియలు (burrows) చేసి అందులో గూడు కట్టుకొని నివసించడం.

## విశేషాలు
మహా భారతంలో -విలువిద్య నేర్పిన గురువే కర్ణుడిని శపించడానికి కారణమైంది ఇదే. కుమ్మరి పురుగు రూపంలో వచ్చిన ఇంద్రుడు, కర్ణుడి తొడను తొలుస్తాడు. గురువే కర్ణుడిని శపించే పరిస్థితి కల్పిస్తాడు. మహాభారతంలోని ఓ ఘట్టంలోనే దీనికి ఒకింత చోటు దొరికింది. కానీ, ఇంత పెద్ద భూమండలం మీద చోటులేక ఇది అంతరించిపోతోందట. కొనేళ్ల క్రితం వరకూ కనిపించిన కుమ్మరి పురుగు -క్రమంగా అంతరించిపోయింది. మట్టిలో బతికే ఈ పురుగులు -పంటలకు వాడుతున్న క్రిమి సంహారక మందుల కారణంగానే అంతరించాయని అంటున్నారు శాస్తవ్రేత్తలు. మనిషికి మేలు చేయడమే తప్ప, కీడు చేయడం ఎరుగని కుమ్మరి పురుగులను మళ్లీ వృద్ధి చేయడానికి ఈశాన్య జర్మనీలోని ఫ్యూయర్‌స్టీన్‌వాల్డే గార్డెన్ జాగ్రత్తలు తీసుకుంటోందట. ఇందుకోసం క్రిమినాశన మందుల్ని వాడటాన్ని కూడా నిషేధించార్ట. 
 
## గ్యాలరీ

దస్త్రం:Bee Carpenter in hole.jpg|Female carpenter bee in her nest
Image:Kumabachi1.jpg|Japanese carpenter bee
Image:Xylotabanmale2.jpg|Carpenter bee (*[[Xylocopa tabaniformis|X. tabaniformis]]*)on *[[Salvia]]*
Image:Bee September 2007-6.jpg|European carpenter bee (*[[Xylocopa violacea|X. violacea]]*) on a *Lantana camara* flower
Image:Carpenter Bee and ants in Kona.jpg|in Kona
Image:Carpenter bee at work.jpg|Carpenter Bee is working the wood in Kona
దస్త్రం:kummari purugu 3.JPG|కుమ్మరిపురుగు


## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
వర్గం:కీటకాలు
జోరీగ

**జోరీగ** ఒక రకమైన ఈగలు. ఇవి డిప్టెరా (Diptera) క్రమంలో టాబనిడే (Tabanidae) కుటుంబానికి చెందిన కీటకాలు. వీటిని సామాన్యంగా గుర్రపు ఈగలు, అడవి ఈగలు లేదా లేడి ఈగలు అని పిలుస్తారు. ఇవి ప్రపంచంలో అన్నింటికన్నా పెద్ద ఈగలు. వీటిని చాలామంది చీడపురుగులు (Pests) గా భావిస్తారు. ఇవి చేసే విపరీతమైన శబ్దానికి కాబోలు "చెవిలో జోరీగ" అనే నానుడి వచ్చింది. ఇవి ముఖ్యమైన పోలినేటర్లు (Pollinators). జోరీగలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించాయి. ఆస్ట్రేలియాలో వీటిని మార్చి ఈగలు అని పిలుస్తారు. 

జోరీగలలో సుమారు 3,000 జాతులున్నాయి. ఇవి మూడు ఉపకుటుంబాలకు చెందినవి:
* Chrysopsinae 
* Pangoniinae
* Tabaninae

వర్గం:ఈగలు
తెల్ల రక్తకణాలు

**తెల్ల కణాలు** లేదా **తెల్ల రక్తకణాలు** (White Cells or White Blood Cells) రక్తం లోని ఒక విధమైన కణాలు.

## తెల్లకణాల పట్టిక

## మందులు

* సర్గ్రామోస్టిమ్: తెల్ల రక్త కణాలను పెంచడానికి ఉపయోగించే ఒక ఔషధం.

## మూలాలు

వర్గం:రక్తం
పీత

**పీత** పది కాళ్ళ క్రస్టేషియా (Crustacea) జీవులు. ఇవి బ్రాకీయూరా (**Brachyura**) నిమ్నక్రమానికి చెందినవి. వీటికి చిన్న తోక ( = short, *ουρά*/*οura* = tail) కుంచించుకుపోయిన ఉదరము ఉరోభాగం చేత కప్పబడుతుంది. ఇవి మందమైన బాహ్య అస్తిపంజరం చేత కప్పబడి రెండు కీలే అనే భాగాలుంటాయి. వీనిలో 6,793 జాతులు గుర్తించబడ్డాయి. పీతలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రధానంగా సముద్రజలాల్లో నివసిస్తాయి. కొన్ని రకాలు మంచినీటిలోను, భూమి మీద కూడా నివసిస్తాయి. ఇవి పరిమాణంలో కొన్ని మిల్లీమీటర్ల నుండి 4 మీటర్ల వరకు ఉంటాయి.

## మూలాలు

వర్గం:ఆర్థ్రోపోడా
ప్రియా సిస్టర్స్

**ప్రియా సోదరీమణులు** గా పిలువబడే షణ్ముఖప్రియ, హరిప్రియలు  కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు. వీరు  ప్రఖ్యాత కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు జి.ఎన్.బాలసుబ్రమణియం కు శిష్యురాండ్రు అయిన రాధ, జయలక్ష్మి ల వద్ద విద్యనభ్యసించారు.    

## జీవితం
ప్రియా సోదరీమణులు తమ 5వ ఏట, తండ్రి గాత్ర సంగీతకారుడు వి. వి. సుబ్బరామ్ నుండి కర్ణాటక సంగీతం నేర్చుకోవడం ప్రారంభించారు. ఈయన చిత్తూరు సుబ్రహ్మణ్యం పిళ్లై, హరికేశనల్లూర్ వైద్యలింగ భాగవతార్ శిష్యుడు. వీరి బాల్యం చిత్తూరులో గడిచింది. తర్వాత సంగీతం నేర్చుకోవడం కోసం చెన్నైలో నివాసం ఏర్పరుచుకున్నారు. షణ్ముఖప్రియ జీవశాస్త్రంలో పట్టభద్రురాలు కాగా హరిప్రియ ఆంగ్ల సాహిత్యంలో డిగ్రీ చేసింది. హరిప్రియ అండర్ 15 క్రికెట్ పోటీల్లో కూడా పాల్గొనింది.

వీరు స్వదేశాల్లో, విదేశాల్లో కలిపి మొత్తం 2000 పైచిలుకు కచేరీలలో పాడారు. సత్య సాయి బాబా 70 వ జన్మదినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా, ఏర్పాటుచేసిన హైదరాబాద్ ఉత్సవం, డుయో ఉత్సవం లలో వీరి కచేరీలను ఏర్పాటుచేశారు. ప్రియా సోదరీమణులు మాజీ రాష్ట్రపతి, ఆర్. వెంకటరామన్ సమక్షంలో తమ సంగీతాన్ని ఆలపించారు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక సంగీతం
వర్గం:భారతీయ జంట గాయకులు
ఎండ్రకాయ

**ఎండ్రకాయ** క్రస్టేషియా జీవులు. ఇవి ఆర్థ్రోపోడా (Arthropoda) ఫైలం లో నెఫ్రోపిడే (Niphropidae) కుటుంబానికి చెందినవి. కొన్ని కథనాల ప్రకారం ఈ జాతికి చెందిన జీవులకు మరణం లేదని తెలుస్తుంది.

వర్గం:ఆర్థ్రోపోడా