చౌసత్ యోగిని ఆలయం, రాణిపూర్ ఝరియాల్

ఒడిశాలోని బలాంగిర్ జిల్లాలోని రాణిపూర్ ఝరియాల్‌లోని చౌసత్ యోగిని ఆలయం భారతదేశంలోని వృత్తాకార, బహిరంగ యోగిని ఆలయాలలో ఒకటి, ఇది 64 యోగినిలకు అంకితం చేయబడింది. ఇది కీ.శ 900 తర్వాత వచ్చిన ప్రారంభ ఆలయంగా కనిపిస్తుంది, ఇతర దేవాలయాల ఉనికి ఆ సమయంలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన ప్రదేశంగా ఉందని సూచిస్తుంది. మనుగడలో ఉన్న కేంద్ర మందిరం నృత్యం చేస్తున్న శివుని ప్రతిమను కలిగి ఉంది; అన్ని యోగిని చిత్రాలు, ప్రత్యేకంగా, అదేవిధంగా నృత్యం చేస్తున్నట్లు చూపబడ్డాయి.
## ఆలయం

ఒడిశాలోని బలంగీర్ జిల్లాలోని టిటిలఘర్, కాంటబంజి పట్టణాల నుండి కొన్ని మైళ్ల దూరంలో ఉన్న రాణిపూర్-ఝరియల్‌లో 9వ లేదా 10వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిన చౌసత్ యోగిని ఆలయం, ఇసుకరాయితో తయారు చేయబడిన వృత్తాకార, హైపెత్రల్, 64-యోగిని ఆలయం, దాదాపు 50 అడుగులు కలిగి ఉంది.  యోగిని చిత్రాలలో 62 మనుగడలో ఉన్నాయి. ఇటుకతో నిర్మించిన పెద్ద ఆలయం, రాతితో చేసిన అనేక చిన్న దేవాలయాలు ఉండటం వలన , రాతిపై ఉన్న ఈ ప్రదేశం ముఖ్యమైనది అయి ఉండాలి. ప్రాథమిక ప్రవేశ ద్వారం తూర్పు వైపు వృత్తాకార గోడలో ఒక ద్వారం; హిరాపూర్ యోగిని ఆలయంలో కాకుండా, ఒకప్పుడు దక్షిణం వైపు మరింత ద్వారం ఉండేది, ఇప్పుడు నిండి ఉంది.

యోగిని దేవాలయాలలో రాణి పూర్-ఝరియాల్ మొట్టమొదటిది, దీనిని 1853లో మేజర్-జనరల్ జాన్ కాంప్‌బెల్ వర్ణించారు. 

## శివుడు & చాముండా విగ్రహం
ఆలయం మధ్యలో నాలుగు స్తంభాలతో కూడిన అసలు మందిరం ఉంది, దీనిలో నటేశ్వర్ చిత్రం ఉంది, శివుడు నృత్య ప్రభువుగా ఉన్నాడు. శివుని చిత్రాలు  మూడు ముఖాలు, ఎనిమిది చేతులతో ఊర్ధ్వ లింగంతో కలిగి ఉంటాయి, ఒక నిటారుగా చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఏనుగు తల గల గణేష్, ఎద్దు నందిని చిత్రం బేస్ వద్ద చూపించారు.  ఆలయంలోని చాముండా దేవత సారూప్య-పరిమాణ చిత్రం ఒకప్పుడు కేంద్ర మందిరంలో శివుడితో ఉంచబడి ఉండవచ్చు.

File:Half a curve.jpg|సరళమైన 4 స్తంభాల మధ్య మందిరం
File:Yogini statues.JPG|మధ్య మందిరంలో నటేశ్వర విగ్రహం , నృత్య ప్రభువుగా శివుడు


## యోగిని చిత్రాలు
రాణిపూర్ ఝరియల్ యోగినిలు ఆలయ గోడల మాదిరిగా, ముతక ఇసుకరాయితో తయారు చేయబడ్డారు, ఇది వాతావరణానికి గురైంది; అవి ఒకప్పుడు చక్కగా చెక్కబడ్డాయి. ప్రత్యేకంగా, అన్ని యోగిని చిత్రాలు భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్యం కరణ భంగిమలో నృత్యం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు చిత్రీకరించబడ్డాయి; ప్రతి సమూహ కదలికల ప్రారంభంలో ఈ భంగిమను తీసుకుంటారని విద్యా దేహేజియా వివరిస్తుంది. హిరాపూర్ ఆలయం వలె , కానీ ఇతర యోగిని దేవాలయాల మాదిరిగా కాకుండా, యోగినిలలో మాతృకలు, మాతృ దేవతలు లేరు. 14 యోగినిలు జంతువుల తలలు కలిగి ఉన్నారు; వాటిలో పిల్లి, ఏనుగు, పాము, గుర్రం, గేదె, జింక, చిరుతపులి & ఆడ పంది తలలు కలిగిన దేవతలను చూడవచ్చు. చిరుతపులి తల గల దేవత మానవ శవాన్ని ఎత్తి పట్టుకుంది, ఇది యోగిని కల్ట్ శవ ఆచారాలను (శవ సాధన) సూచిస్తుంది. ఆ తరువాతి యోగిని దేవాలయాలలో ఉన్నట్లుగా హాలోస్ లేదా పరిచారక బొమ్మలు లేకపోవడం ఈ ఆలయం సాపేక్షంగా ముందుగానే నిర్మించబడిందని సూచిస్తుంది.

19వ శతాబ్దపు పురావస్తు శాస్త్రవేత్త అలెగ్జాండర్ కన్నింగ్‌హామ్ మరో రెండు యోగిని చిత్రాలను వర్ణించాడు. ఒకదానిలో సూర్య దేవుడు, సూర్యుడి లక్షణాలు ఉన్నాయి; ఆమెకు రెండు చేతులు, ప్రతి చేతిలో ఒక కమలం పువ్వు, ఏడు గుర్రాలు ఉన్నాయి. మరొకటి (ఇప్పుడు మోకాళ్ల నుండి క్రిందికి మాత్రమే) పడుకున్న పురుషుడిపై నృత్యం చేస్తోంది; ఆమెకు 6 లేదా 8 చేతులు ఉన్నాయి, ఆమె నోరు వెడల్పుగా తెరిచి చిత్రీకరించబడింది; ఆమె పుర్రె-కప్పు, ఒక కెటిల్-డ్రమ్ మరియు కత్తిని పట్టుకుంది.

File:The circled man.jpg|చుట్టుకొలత గోడలోని కణాలలో యోగిని చిత్రాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* చౌసత్ యోగిని ఆలయం, హీరాపూర్
* చౌసత్ యోగిని ఆలయం, ఖజురహో

## మూలాలు

వర్గం:ఒడిశా
వర్గం:ఒడిశా చరిత్ర
వర్గం:యోగిని ఆలయాలు
వర్గం:భారతదేశంలోని దేవి ఆలయాలు