ముధ్-న్యోమా వాయు సేన స్థావరం

**ముధ్-న్యోమా ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్** (మునుపటి పేరు: న్యోమా అడ్వాన్స్‌డ్ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్) భారతీయ వాయు సేన  చెందిన స్థావరం. ఇది లడఖ్‌లోని లేహ్ జిల్లాలో న్యోమా సమీపంలో ఉంది. ఈ స్థావరం సముద్ర మట్టానికి సుమారు 13,700 అడుగుల ఎత్తులో, వాస్తవ నియంత్రణ రేఖ సమీపంలో ఉంది.

న్యోమా ఎయిర్‌ఫీల్డ్ 1962 భారత్-చైనా యుద్ధ సమయంలో ప్రారంభించబడిన ఎయిర్‌ఫీల్డ్‌లలో ఒకటి. అనంతరం దీర్ఘకాలం వినియోగంలో లేకుండా ఉంది. 2009 ఏప్రిల్‌లో దీనిని  అధునాతన ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్ (స్థిర-వింగ్ ఎయిర్క్రాఫ్ట్ కార్యకలాపాలకు మద్దతుగా ఎఎల్జి) గా పనిచేయడానికి సిద్ధంగా ఉంది.  2009 సెప్టెంబర్ 18న భారతీయ వాయు సేన కు చెందిన ఏ ఎన్ -32  రవాణా విమానం ఇక్కడ ల్యాండ్ కావడంతో ఇది ఆపరేషనల్ సేవలోకి ప్రవేశించింది. విమానాన్ని అప్పటి గ్రూప్ కెప్టెన్ ఎస్.సి. చాఫేకర్ నడిపారు.  వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ .  నార్తర్న్ కమాండ్ యొక్క అప్పటి కమాండింగ్ అధికారులు వరుసగా ఎన్. ఎ. కె. బ్రౌన్,  పిసి భరద్వార్జ్ లు కూడా ఆ విమానంలో ఉన్నారు . లడఖ్‌లో రెండు సంవత్సరాల వ్యవధిలో ప్రారంభించబడిన మూడవ ఏఎల్‌జీ ఇదే. ఇతర రెండు ఏఎల్‌జీలు దౌలత్ బేగ్ ఓల్డి, ఫుక్చే. ఈ స్థావరం వాస్తవ నియంత్రణ రేఖ ఎల్‌ఏసీ నుండి సుమారు 23 కిలోమీటర్ల .దూరంలో ఉంది.

2022 డిసెంబర్ చివరి వారంలో బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ (బిఆర్ఒ)ఈ ఎయిర్‌ఫీల్డ్‌ను పూర్తిస్థాయి ఎయిర్ బేస్‌గా అభివృద్ధి చేయడానికి టెండర్లు ఆహ్వానించింది. ఫైటర్ విమానాల ఆపరేషన్లు, స్వల్ప నిర్వహణ పనులకు అనుకూలంగా మార్చే ప్రాజెక్ట్ వ్యయం సుమారు ₹214 కోట్లు గా అంచనా వేశారు. స్థావరం మొత్తం 1,235 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో, 13,700 అడుగుల (4,200 మీ) ఎత్తులో ఉంది.  2.7 కిలోమీటర్లకు (8,900 అడుగులు) పైగా పొడవైన రన్‌వేతో పాటు అనుబంధ సైనిక మౌలిక సదుపాయాలు నిర్మించబడ్డాయి.
ఈ ప్రాజెక్ట్ 2023 ఆగస్టు మూడవ వారంలో ప్రారంభమైంది. దౌలత్ బేగ్ ఓల్డి,  ఫుక్చే వద్ద రెండు ఏఎల్జిలతో పాటు లేహ్, కార్గిల్, థోయిస్ వైమానిక దళం స్టేషన్లతో సహా లడఖ్లో మూడు పూర్తి స్థాయి కార్యాచరణ వైమానిక స్థావరాలు ఉన్నాయి.

2023 సెప్టెంబర్‌లో రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ శంకుస్థాపన చేశారు. ఈ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుకు బిఆర్ఓకు చెందిన మహిళా అధికారుల బృందం నాయకత్వం వహించింది. 

2024 అక్టోబర్ నాటికి రన్‌వే పనుల్లో 95 శాతం పూర్తయ్యాయి. అత్యవసర వినియోగానికి అన్ని రకాల విమానాలకు అనుకూలంగా సిద్ధమైంది. హ్యాంగర్లు, ఎయిర్ ట్రాఫిక్ కంట్రోల్ భవనం, హార్డ్ స్టాండింగ్ ప్రాంతాలు కఠినమైన ప్రాంతాలు వంటి అనుబంధ మౌలిక సదుపాయాలు పూర్తయిన తర్వాత ఈ స్థావరం సెప్టెంబర్ 2025లో అధికారికంగా ప్రారంభించబడుతుంది.

2025 జూలై నాటికి న్యోమా వద్ద ఉన్న ముధ్ వైమానిక స్థావరం ఆ సంవత్సరం అక్టోబర్ నాటికి పనిచేయగలదని భావిస్తున్నారు.  మీ (151 అడుగులు) .  ఏటీసీ కాంప్లెక్స్, హ్యాంగర్, క్రేష్ బే, వాచ్ టవర్స్, నివాస సదుపాయాలు దాదాపు పూర్తయ్యాయి. .
2025 నవంబర్ 1 నాటికి, వైమానిక దళం ఈ వైమానిక స్థావరాన్ని కార్యాచరణలోకి తీసుకువచ్చినట్లు సమాచారం. ప్రాజెక్ట్ హిమాంక్ కింద ఈ ప్రాజెక్ట్ ₹230 కోట్ల (27  మిలియన్ అమెరికా డాలర్లు ) బడ్జెట్తో చేపట్టబడింది. సింధు నది మీదుగా కదలికను సులభతరం చేయడానికి నిర్మాణం కోసం ఒక చిన్న హ్యూమ్ పైప్ కల్వర్ట్ తొలగించారు.

2025 నవంబర్ 12న భారత వాయుసేనాధిపతి ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ అమర్ ప్రీత్ సింగ్ లాంఛనంగా ప్రారంభించారు.  ఆయన C-సి-130జె విమానంలో దిగి, వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్, ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ ఇన్ ఛీఫ్  ఎయిర్ మార్షల్ జితేంద్ర మిశ్రా తో కలిసి వచ్చారు.

## కార్యకలాపాలు
1962 నుండి 2009 వరకు ఈ ఎయిర్ స్ట్రిప్ హెలికాప్టర్ ఆపరేషన్ల కోసం వినియోగించబడింది. అనంతరం ఫిక్స్డ్-వింగ్ విమానాల ఆపరేషన్లు కూడా ప్రారంభమయ్యాయి. 2025 నాటికి , ఈ స్థావరం దాని సంక్లిష్ట రన్వే నుండి సి-130జె వంటి రవాణా విమానాలతో సహా స్థిర-వింగ్ విమానాల కార్యకలాపాలకు కూడా మద్దతు ఇచ్చింది.

2020–2021 చైనా–భారత్ సరిహద్దు ఘర్షణల సమయంలో ఈ స్థావరం కీలక పాత్ర పోషించింది.  నిఘా, గూఢచార సేకరణ కార్యకలాపాలతో సహా ముందుకు మోహరింపులో భూ దళాలకు మద్దతుగా హెవీ-లిఫ్ట్ సిఎచ్-47 చినూక్, మీడియం-లిఫ్ట్ ఎంఐ-17, ఎహెచ్-64 అపాచీ దాడి హెలికాప్టర్లు ముందస్తు మోహరింపులో ఉన్న భూసేనకు మద్దతు అందించాయి

2026 ప్రారంభం నుండి యుద్ధ విమానాల కార్యకలాపాల కోసం పూర్తి స్థాయి వైమానిక స్థావరం  ఇక్కడ అందుబాటులో ఉంటుంది.

## బాహ్య మూలాలు
ఏవియేషన్ ఏ2జడ్ 

రాయిటర్స్ 

## మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata


వర్గం:భారతీయ వాయుసేన స్థావరాలు