మాస్ జెర్న్‌వర్క్

thumb| మాస్ జలపాతాలు,  మాస్ జెర్న్‌వర్క్ (వేసవి 1800), JW ఎడీ చిత్రించాడు. మాస్‌లో ఇనుప కర్మాగారం స్థాపనకు జలపాతాల నుండి వచ్చే శక్తి ప్రధాన కారణాలలో ఒకటి.
thumb| మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ భవనం
thumb| 1834 నాటి మోస్ మ్యాప్
thumb| మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ఉపయోగించే గనుల మ్యాప్
**మాస్ జెర్న్‌వర్క్** ("మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్") అనేది నార్వేలోని మాస్‌లో ఉన్న ఒక ఇనుప పని . 1704లో స్థాపించబడిన ఇది చాలా సంవత్సరాలు నగరంలో అతిపెద్ద కార్యస్థలం,  కరిగించిన ఖనిజం, ప్రధానంగా అరెండల్స్‌ఫెల్టెట్ (నార్వేలోని ఒక భౌగోళిక ప్రావిన్స్ ) నుండి వచ్చింది. సమీపంలోని జలపాతాల నుండి వచ్చే శక్తితో అది అనేక రకాల ఉత్పత్తులను తయారు చేసేది. 1700 శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి ఈ కర్మాగారాలు దేశంలోని ప్రముఖ ఆయుధశాలగా ఉన్నాయి,  వందలాది బరువైన ఇనుప ఫిరంగులను ఉత్పత్తి చేశాయి. నార్వేలో మొట్టమొదటి రోలింగ్ మిల్లు కూడా ఇక్కడే ఉంది.

మోస్ జెర్న్‌వర్క్ యొక్క యజమానులలో బెర్న్ట్ అంకెర్,  హెర్మాన్ వెడెల్-జార్ల్స్‌బర్గ్‌లతో సహా నార్వే యొక్క చాలా ప్రసిద్ధ వ్యాపారవేత్తలు ఉన్నారు. అంకర్ నిర్వహణలో ఇది నార్వేకు తొలి ప్రయాణికులకు బాగా సందర్శించే ఆకర్షణగా మారింది. ఈ పరిపాలన భవనం ఆగస్టు 1814లో మాస్ సమావేశం జరిగిన ప్రదేశంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

19వ శతాబ్దం మధ్యలో మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్ స్వీడిష్,  ఇంగ్లీష్ ఐరన్‌వర్క్స్ నుండి పెరిగిన పోటీని ఎదుర్కొంది; తత్ఫలితంగా అది 1873లో మూసివేయబడింది. దీనిని 1875లో 115,000 ప్రత్యేక వస్తువులకు విక్రయించారు,  ఆ ప్రాంతాన్ని ఎం. పీటర్సన్  అనే కంపెనీ స్వాధీనం చేసుకుంది, వారు 2012లో దివాలా తీసే వరకు దీనిని ఉపయోగించారు.

## నేపథ్యం,  స్థాపన
thumb| పురాతన కాలంలో ఇనుప ఖనిజం వెలికితీసిన టెలిమార్క్‌లోని ఒక ప్రదేశం నుండి చిత్రం.
నేడు నార్వే అని పిలువబడే ప్రాంతంలో రెండు వేల సంవత్సరాలకు పైగా ఇనుమును వెలికితీసి ప్రాసెస్ చేస్తున్నారు.  మొదటి ఇనుము ఉత్పత్తిదారులు బోగ్ ఇనుమును ఉపయోగించారు, తరువాత దీనిని నార్వేజియన్లు "జెర్న్విన్నే" అని పిలిచే దానితో ప్రాసెస్ చేశారు. అయితే, అలాంటి ఇనుము ఉత్పత్తి స్థానికంగా,  చిన్న స్థాయిలోనే జరిగింది - తక్కువ పరిమాణంలో ఇనుమును తీయడానికి చాలా కృషి అవసరమైంది.

16వ శతాబ్దంలో ఐరోపాలో ఖనిజాన్ని తవ్వడం పట్ల ఆసక్తి పెరిగింది,  ఖనిజశాస్త్రం యొక్క ఆధునిక జ్ఞానానికి పునాదిని జర్మన్ జార్జియస్ అగ్రికోలా స్థాపించాడు.  డెన్మార్క్-నార్వే రాజ్యంలో, దేశంలోని నార్వేజియన్ ప్రాంతంలో ఇనుప ఖనిజం కనుగొనబడింది. నార్వే దక్షిణ భాగంలో, అరెండల్ నగరం చుట్టూ ఉన్న అరెండల్స్‌ఫెల్టెట్‌లో అత్యంత ధనిక నిక్షేపాలు ఉన్నాయి; అయితే, బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ కోసం బొగ్గును ఉత్పత్తి చేయడానికి పెద్ద మొత్తంలో కలప అవసరం,  బెల్లోలకు శక్తినివ్వడానికి జలపాతాల నుండి విద్యుత్ అవసరం కారణంగా, ఇనుప పనులు తరచుగా ఇనుప ఖనిజ గనులకు దగ్గరగా కాకుండా ఇతర ప్రదేశాలలో స్థాపించబడ్డాయి. మాస్ నగరం ద్వారా జలపాతాల నుండి విద్యుత్తును సులభంగా పొందే అవకాశం ఉంది; సమీపంలో పెద్ద అడవులు ఉన్నాయి,  ఓస్లోఫ్‌జోర్డ్ సమీపంలో ఉన్న ప్రదేశం ఖనిజాన్ని స్వీకరించడం,  వివిధ ఉత్పత్తి చేయబడిన వస్తువులను రవాణా చేయడం సులభం చేసింది.

డానిష్ పౌర సేవకుడు,  వ్యాపారవేత్త ఎర్నెస్ట్ ఉల్రిచ్ డోస్ 1704లో మోస్‌లో ఇనుప పనిముట్టును స్థాపించడంతో ప్రారంభించాడు, ,  అదే సంవత్సరంలో డానో-నార్వేజియన్ రాజు ఫ్రెడరిక్ IV రెండుసార్లు మోస్‌ను సందర్శించాడు,  డోస్ కార్యకలాపాలకు సానుకూలమైన సంఘటనలు. భూమిని కొనుగోలు చేయడం,  జలపాతాల నుండి విద్యుత్ హక్కులను క్లెయిమ్ చేయడం,  ఇనుప ఖనిజాన్ని యాక్సెస్ చేయడంతో పాటు, అంచనా వేసిన ఇనుప కర్మాగారాలు "సిర్కుంఫెరెన్స్" ను పొందాయి, ఈ ప్రాంతం దాదాపు 25 కిలోమీటర్ల వ్యాసార్థం కలిగి ఉంది, ఇక్కడ రైతులు బొగ్గు,  ఇతర ముడి పదార్థాలను ఉత్పత్తి చేసి ఇనుప కర్మాగారానికి పంపిణీ చేయాల్సి వచ్చింది. నవంబర్ 1704లో, కోంగ్స్‌బర్గ్‌లోని ఒబెర్‌బెర్గామ్ట్ (గనులు,  ఖనిజాలకు బాధ్యత వహించే రాష్ట్ర అధికారం) నిపుణులు మాస్,  దాని పరిసరాలను పరిశీలించారు,  ఆ సంవత్సరం డిసెంబర్ 6న ఒక ప్రత్యేక హక్కు లేఖ జారీ చేయబడింది. ఆ లేఖలో వివిధ అధికారాలు పేర్కొనబడ్డాయి; చుట్టుపక్కల అడవులు, ఇనుప పని ప్రదేశాలు, నీరు, రోడ్డు ద్వారా ప్రవేశం, ఇనుప ఖనిజం, కస్టమ్స్ నుండి స్వేచ్ఛ,  అనేక ఇతర అంశాలు.

కార్మికులకు పన్నులు,  సైనిక సేవ నుండి మినహాయింపు ఇవ్వబడింది; వారిని "బెర్గ్రెటెన్" (కాంగ్స్‌బర్గ్‌లో నివసించే గని కార్మికుల కోసం ఒక ప్రత్యేక కోర్టు) విచారించాలి,  అవసరమైతే నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులను వారు ఏ దేశానికి చెందినవారైనా విదేశాల నుండి నియమించుకోవచ్చు. మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్ స్థాపించబడినప్పుడు, దాని విస్తృతమైన రాజ అధికారాల ద్వారా, అది రాష్ట్రంలో ఒక రాష్ట్రంగా ఉండటానికి దగ్గరగా ఉంది. 

1706లో మరణిస్తూ, సంపన్నుడైన ఎర్నెస్ట్ ఉల్రిచ్ డోస్, మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్ పూర్తి స్థాయిలో పనిచేయడం చూడటానికి జీవించలేదు.

## మొదటి సంవత్సరాలు,  యుద్ధం
thumb| 1769లో మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో తయారు చేయబడిన ఐరన్ ఓవెన్, బహుశా హెన్రిక్ బెక్చే రూపొందించబడింది, దీనిని మోస్ బై-ఓగ్ ఇండస్ట్రిమ్యూజియంలో ప్రదర్శించారు
ఎర్నెస్ట్ ఉల్రిచ్ డోస్ మరణం తరువాత మోస్ జెర్న్‌వర్క్ వేలం వేయబడింది,  మే 1708లో జాకబ్ వాన్ హబ్ష్ (3/4),  హెన్రిచ్ ఓచ్‌సెన్ (1/4)లకు విక్రయించబడింది.  సమయం బాగుంది, యుద్ధం దగ్గరగా ఉంది,  ఇనుప పని ప్రదేశం నార్వే యొక్క ఆగ్నేయ భాగంలోని మూడు పెద్ద కోటలకు దగ్గరగా ఉంది: అకెర్షస్, ఫ్రెడ్రిక్‌స్టాడ్,  ఫ్రెడ్రిక్‌స్టెన్ . 1713లో హుబ్ష్, సాయుధ దళాలకు ఫిరంగులు, మందుగుండు సామగ్రి,  రైఫిళ్లను సరఫరా చేయడానికి అసంపూర్తిగా ఉన్న ఇనుప పనిని కొనుగోలు చేశానని పేర్కొన్నాడు. 1709లో యుద్ధం ప్రారంభమైంది,  1711లో స్వీడన్‌పై దాడి జరిగింది, మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ద్వారా మందుగుండు సామగ్రి, ఇనుముతో చేసిన ఫిరంగి బంతులు సరఫరా చేయబడ్డాయి. ఈ ప్రచారం చాలా తక్కువ సమయంలోనే జరిగింది, ఎటువంటి మందుగుండు సామగ్రిని ఉపయోగించలేదు,  హుబ్ష్ చెల్లింపులో తీవ్ర ఇబ్బందులను ఎదుర్కొన్నాడు. 

బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ నిరంతరం ఉపయోగంలో ఉన్న తర్వాత మూడు సంవత్సరాల పాటు టైథే నుండి మినహాయింపు పొందడం అనేది మోస్ జెర్న్‌వర్క్ స్థాపించబడినప్పుడు పొందిన ప్రత్యేక హక్కులలో ఒకటి. దశమభాగాన్ని తిరిగి స్థాపించే పనిని 1712లో కోంగ్స్‌బర్గ్‌లో జనరల్ క్రిగ్స్‌కమిస్సర్ హెచ్‌సి వాన్ ప్లాటెన్ (రక్షణ విషయాలకు బాధ్యత వహించే పౌర సేవకుడు) నియమించాడు, కానీ బొగ్గు లేకపోవడం వల్ల బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ తక్కువ కాలం మాత్రమే పనిచేసింది. స్థానిక రైతులు ప్రతి సంవత్సరం 4733 లెస్టర్లు (ఒకటి సుమారు 2 m³) బొగ్గును సరఫరా చేయాల్సి ఉంది, కానీ 1714లో ఇనుప పనివారికి 24,600 లెస్టర్లు కొరత ఏర్పడింది. బొగ్గును పంపిణీ చేయాల్సిన విధి స్పష్టంగా అదనపు పన్ను,  రైతులు దానిని నివారించడానికి ప్రయత్నించారు.  ప్రారంభ ఉత్పత్తి సమస్యల కారణంగా ఇనుప కర్మాగారానికి 1715 వరకు మినహాయింపు ఇవ్వబడింది.

గ్రేట్ నార్తర్న్ వార్ చివరి దశలో 1716 లో నార్వే దండెత్తబడింది; మార్చి 17 న స్వీడిష్ దళాలు మోస్ నగరం,  ఇనుప పనులను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. మార్చి 26న స్వీడిష్ దళాలు బహిష్కరించబడ్డాయి, కానీ స్వీడన్లు మళ్ళీ నగరాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని ఐదు వారాల పాటు దానిని కలిగి ఉన్న మరుసటి రోజు, ఇనుప పనిముట్లను దోచుకున్నారు. యుద్ధ సంవత్సరాలు ఇనుప పనివారికి కష్టంగా ఉండేవి: రైతులు దోపిడీ చేయడంతో పాటు దళాలకు వస్తువులను రవాణా చేయడంలో బిజీగా ఉన్నారు,  బొగ్గును ఉత్పత్తి చేయడానికి,  పంపిణీ చేయడానికి వారికి తక్కువ సమయం ఉంది. ఇతర నార్వేజియన్ ఇనుప కర్మాగారాలు యుద్ధం నుండి మంచి డబ్బు సంపాదించగా, మోస్ జెర్న్‌వర్క్,  దాని ప్రధాన యజమాని హబ్ష్ చెడుగా వ్యవహరించారు.  వివిధ ఇబ్బందుల కారణంగా హబ్ష్ రాజుకు మినహాయింపుతో అదనపు సంవత్సరాలు దరఖాస్తు చేసుకున్నాడు,  1722 వరకు మంజూరు చేయబడింది, 1723 నుండి మోస్ జెర్న్‌వర్క్ 300 రిక్స్‌డేలర్ చెల్లించాల్సి వచ్చింది,  1724 నుండి ఇతర నార్వేజియన్ ఐరన్‌వర్క్‌ల మాదిరిగానే చెల్లించాల్సి వచ్చింది, ఇది ప్రతి సంవత్సరం 400 రిక్స్‌డేలర్‌లు.
## యుద్ధానంతర సంవత్సరాలు,  యాజమాన్య మార్పు
జాకబ్ వాన్ హబ్ష్ అక్టోబర్ 1724లో మరణించాడు,  అతని భార్య ఎలిసబెత్ హబ్ష్ ( *నీ* హోల్స్ట్) బాధ్యతలు స్వీకరించింది, ఇది ఏడుగురు పిల్లలతో ఉన్న ఒంటరి మహిళకు భారీ భారం. వ్యాపారాన్ని బాగా పర్యవేక్షించడానికి ఆమె తన పిల్లలతో కలిసి కోపెన్‌హాగన్ నుండి మోస్‌కు వెళ్లింది. చౌకైన స్వీడిష్ ఇనుము నుండి పోటీ వినాశకరమైనది,  అనేక నార్వేజియన్ ఇనుప కర్మాగారాలు తమ ఉత్పత్తిని మూసివేసాయి.  మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను నడపడానికి ఎలిసబెత్ హబ్ష్ పెద్ద మొత్తంలో రుణాలు తీసుకోవలసి వచ్చింది,  ఆమె రుణదాతలు దూకుడుగా మారారు. 1730 నుండి డెన్మార్క్‌కు ఇనుము ఎగుమతి చేయడంలో నార్వేజియన్ ఐరన్‌వర్క్స్ గుత్తాధిపత్యాన్ని అనుభవించినప్పటికీ, మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పటికీ ఇబ్బందుల్లోనే ఉంది. 

ఐరన్ వర్క్స్ మైనారిటీ యజమాని, సివిల్ సర్వెంట్ హెన్రిచ్ ఓచ్సెన్, పదే పదే వివిధ ఖర్చులను భరించాల్సి వచ్చింది, కానీ 1738లో వితంతువు పట్ల అతని సహనం నశించింది. హెన్రిచ్ ఓచ్సెన్ తన న్యాయవాది జెన్స్ బాండోర్ఫ్‌ను కోపెన్‌హాగన్ నుండి వ్యాపారాన్ని నియంత్రించడానికి పంపాడు. ఎలిసబెత్ హబ్ష్ తన శాయశక్తులా ప్రతిఘటించడానికి ప్రయత్నించింది,  కోర్టు ఆర్కైవ్‌లలో కేసు పరిస్థితి,  వ్యాపారం యొక్క అప్పు బాగా కవర్ చేయబడ్డాయి.  1739 జనవరి 21న, కాంగ్స్‌బర్గ్‌లోని ఒబెర్‌బెర్గామ్ట్ కేసు పరిష్కారమయ్యే వరకు, వితంతువుకు చెందిన మోస్ జెర్న్‌వర్క్ భాగాన్ని నియంత్రించే హక్కు జెన్స్ బాండోర్ఫ్‌కు ఇవ్వబడిందని తీర్పు ఇచ్చింది. అనేక సంవత్సరాల కోర్టు విచారణల తర్వాత మోస్ జెర్న్‌వర్క్ వేలం వేయబడింది,  హెన్రిచ్ ఓచ్సెన్ మొత్తం వ్యాపారాన్ని తన ఆధీనంలోకి తీసుకున్నాడు. 

## ముడి పదార్థాలు, ఇనుప కర్మాగారాలు,  ఉత్పత్తులు
[ఎడమ|thumb| టోర్బ్‌జోర్న్స్‌బు గ్రూవర్ నుండి ఫోటో, అరెండల్‌లోని [Langsævannet|లాంగ్స్‌వాన్‌నెట్ చేత మూసివేయబడిన ఇనుప ఖనిజం గని, మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు ఇనుప ఖనిజాన్ని సరఫరా చేసిన ప్రాంతంలోని ఇదే గనులు, ఫోటో కెఇఎన్ ద్వారా]]
thumb| బొగ్గును ఉత్పత్తి చేయడానికి కలపను కాల్చడం
thumb| ఉత్పత్తిలో బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్, క్రిస్టియన్ ఆగస్ట్ లోరెంట్‌జెన్ (1749–1828) చే బరమ్స్ వర్క్ నుండి పెయింటింగ్
thumb| 1769 నుండి మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ఉత్పత్తి చేసిన ఇనుప ఓవెన్‌లో కొంత భాగం, హెన్రిక్ బెచ్ చేత, మూలాంశం: మోస్ బైగ్ ఇండస్ట్రిమ్యూజియంలో స్కావోలా తన కుడి చేతిని ఒక బలిపీఠంపై కాల్చడం
thumb| 1721–1729 నాటి మోస్ జెర్న్‌వర్క్ తయారు చేసిన ఇనుప ఓవెన్ భాగం, తెలియని డిజైనర్, మూలాంశం: పెద్దమనిషి సేవకుడికి ఆర్డర్ ఇస్తాడు, కుడి వైపున కుక్క. నేపథ్యంలో మోస్ బై-ఓగ్ ఇండస్ట్రీమ్యూజియం నుండి ఒక శిఖరం,  చెట్లతో కూడిన కోట.
18వ శతాబ్దంలో ఇనుప పని అనేది దేశానికి చాలా ప్రాముఖ్యత కలిగిన మూలధన-ఆధారిత భారీ పరిశ్రమ,  సంతృప్తికరమైన ఉత్పత్తిని సాధించడానికి అనేక సవాళ్లు ఎదురయ్యాయి. 1738లో జరిగిన కోర్టు విచారణలో మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ఆస్తులు ఎంత ఉన్నాయో నమోదు చేయబడింది,  సూపర్‌వైజర్ క్నుడ్ వెండెల్బో నివేదికతో కలిసి ఇది వ్యాపారం యొక్క మంచి అవలోకనాన్ని అందిస్తుంది. 1704లో స్థాపన నుండి 1874లో మూసివేత వరకు ఆవరణలోని వివిధ కార్యకలాపాలను క్రింద ఉన్న విభాగాలలో వివరించబడ్డాయి.

### ఇనుప ఖనిజం
మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ప్రత్యేకాధికారాల కారణంగా ఇనుప ఖనిజాన్ని సరఫరా చేయాల్సిన గనులు తగినంత మొత్తంలో సరఫరా చేయలేకపోయాయి, కాబట్టి 1706లో మేనేజర్ పీటర్ విండ్ట్ అరెండల్‌లోని లోవోల్డ్ గని ప్రతి సంవత్సరం 1,000 బారెల్స్ ఇనుప ఖనిజాన్ని సరఫరా చేయాలని నిర్ధారించాడు. ఇనుప ఖనిజం నాణ్యత చాలా మిశ్రమంగా ఉండటంతో కోర్టు విచారణలు జరిగాయి, దీని ఫలితంగా ఇద్దరు పరిజ్ఞానం ఉన్న మైనర్లు ఇనుప ఖనిజం నాణ్యతను నియంత్రించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. అరెండల్ చుట్టూ ఉన్న గనులు నార్వేజియన్ ఇనుప ఖనిజానికి అత్యంత ముఖ్యమైనవి, ఎందుకంటే అవి మొత్తం ఇనుప ఖనిజంలో 2/3 వంతును పంపిణీ చేశాయి.  అతి ముఖ్యమైన గనులు ఇనుప ఖనిజం నుండి కొంత దూరంలో ఉన్నప్పటికీ, రవాణా ఖరీదైనది కాదు, ఎందుకంటే ఇనుప ఖనిజాన్ని పడవ ద్వారా పంపారు. 

1723లో మోస్ జెర్న్‌వర్క్ నుండి వచ్చిన నివేదికలో మేనేజర్ క్నుడ్ వెండెల్బో ఒక ఉత్పత్తి కాలాన్ని కలిగి ఉండటానికి 2-3 సంవత్సరాలు ఇనుప ఖనిజాన్ని సేకరించాల్సి ఉంటుందని రాశారు.  1736లో ఆ సంస్థ మోస్ చుట్టూ కొన్ని చిన్న గనులను,  అరెండల్స్‌ఫెల్టెట్‌లో భాగమైన ఆగ్డర్‌లోని ఓస్ట్రే బుయ్, వెస్ట్రే బుయ్, లాంగ్సే,  బ్రస్టాడ్ వద్ద పెద్ద గనులను కలిగి ఉండి ఇనుప ఖనిజాన్ని సరఫరా చేసింది. అయితే, ఆ సమయంలో యాజమాన్యం గనులు అవసరమైన నాణ్యత గల ఇనుప ఖనిజాన్ని సరఫరా చేస్తున్నాయని చూడటంలో తగినంత అప్రమత్తంగా లేదు. 

1749లో అరెండల్‌లోని వివాహ గనుల గురించి కూడా ప్రస్తావించబడింది; ఆ గని నుండి ఇనుప ఖనిజం బహుముఖంగా నిలిచింది,  మాస్ జెర్న్‌వర్క్ అందుకున్న అత్యుత్తమమైనదిగా వర్గీకరించబడింది. అరెండాల్ చుట్టూ ఉన్న గనులతో పాటు, స్కీన్ మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను సరఫరా చేసే గనులకు కేంద్రంగా ఉంది,  అక్కడ అనేక గనులు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.  ఐరన్‌వర్క్స్‌కు స్కీన్,  అరెండల్‌లలో ఏజెంట్లు ఉన్నారు, వారు దాని ప్రయోజనాలను చూసుకునేవారు, మైనర్లకు డబ్బులు చెల్లించేవారు,  గనులను ఉపయోగించడానికి లైసెన్స్‌లు (మ్యూటింగ్స్‌బ్రెవ్) పునరుద్ధరించబడేలా చూసుకునేవారు. లార్స్ సెంబ్ మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో మేనేజర్‌గా ఉన్న సుదీర్ఘ కాలంలో, అతను దాదాపు ప్రతి సంవత్సరం మైనింగ్ ప్రాంతాలకు ప్రయాణించేవాడు,  తరువాత అతను స్థానిక ఏజెంట్లతో కలిసి ఉండేవాడు. 

### బొగ్గు
మాస్ జెర్న్‌వర్క్ చుట్టుపక్కల రైతులు ఉత్పత్తి చేసే బొగ్గుపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉండేది. 1720 వసంతకాలంలో రైతులకు 28,000 లెస్టర్ల అప్పు ఉంది. ఐరన్‌వర్క్స్ మేనేజర్ క్నుడ్ వెండెల్బో 1709–1723 సంవత్సరాలకు 70,995 లెస్టర్‌లను అందుకున్నారని, వాస్తవానికి పంపిణీ చేయబడిన మొత్తం 37,233 లెస్టర్‌లు, ఇది 33,726 లెస్టర్ చార్‌కోల్ అప్పు అని పేర్కొన్నారు.  ఈ అప్పు కొంతవరకు కలప లేకపోవడం వల్ల, కొంతవరకు యుద్ధం వల్ల, అలాగే మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు బొగ్గును సరఫరా చేయాలనే తమ విధిని నెరవేర్చడానికి రైతు అయిష్టత వల్ల కూడా జరిగింది. 

ఇతర ఇనుప పనివాళ్ళ కంటే మెరుగైన చెల్లింపులు చేసి, అడిగిన దానికంటే ఎక్కువ డెలివరీ చేసిన వారికి బోనస్ ఇచ్చినప్పటికీ, యాంచర్ & వర్న్ యాజమాన్యంలోని మాస్ జెర్న్‌వర్క్ కింద బొగ్గు కొరత కొనసాగింది. పంపిణీ చేయబడిన పరిమాణం తక్కువగా ఉండటానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటంటే, కలప యొక్క ఇతర ఉపయోగాల కంటే బొగ్గు ఉత్పత్తి దాదాపు ఎల్లప్పుడూ తక్కువ లాభదాయకంగా ఉంటుంది.  తన యాజమాన్యంలో, బెర్ంట్ అంకర్ ప్రతి పొలం నుండి నిర్దిష్ట పరిమాణంలో బొగ్గును పంపిణీ చేయడానికి అధికారుల అనుమతిని పొందడానికి ప్రయత్నించాడు.

శక్తివంతమైన బెర్ంట్ అంకర్ కూడా ఇందులో విజయం సాధించలేదు,  బొగ్గును పంపిణీ చేసే విధిని కొనసాగించడానికి రైతులపై ఎక్కువ ఒత్తిడి తీసుకురావాలని అధికారులు కోరుకోవడం లేదని స్పష్టమైంది.  1750–1808 మొత్తం కాల వ్యవధిలో, మాస్ జెర్న్‌వర్క్ ప్రతి సంవత్సరం సగటున 6,000 లెస్టర్ బొగ్గును అందుకుంది, అయితే పూర్తి ఉత్పత్తి అవసరం రెండింతలు పరిమాణాన్ని తప్పనిసరి చేసింది.  బొగ్గులో ఎక్కువ భాగాన్ని రైతులు శీతాకాలంలో కాల్చి పంపిణీ చేసేవారు; గుర్రంపై ప్రతి రవాణాకు ఒకటి మాత్రమే పట్టేది, కాబట్టి ప్రతిదీ పంపిణీ అయ్యే వరకు వివిధ పొలాలు,  ఇనుప పనిముట్ల మధ్య చాలా ప్రయాణాలు జరిగాయి. 
### నీటి
మాస్ జెర్న్‌వర్క్ నీటి కొరత వల్ల ఇబ్బందులకు గురైందని మేనేజర్ క్నుడ్ వెండెల్బో తన 1723 నివేదికలో పేర్కొన్నాడు. ఇది పాక్షికంగా వాన్స్జో సరస్సు నుండి వరద నీటిని సేకరించగల ఆనకట్ట లేకపోవడం,  పాక్షికంగా జలపాతాల నుండి నీటిని ఉపయోగించే ఇతర వినియోగదారులు (మిల్లులు,  సామిల్లులు) అందుబాటులో ఉన్న నీటిలో తమకు కేటాయించిన వాటా కంటే ఎక్కువ ఉపయోగించడం వల్ల సంభవించింది. బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ బెల్చ్‌లను నడపడానికి నీటి సరఫరా ఆగిపోతే, ఓవెన్ త్వరగా ఆగిపోతుంది,  భారీ నష్టాలు సంభవిస్తాయి. 

1750లో పెద్ద నిర్మాణ పనుల సమయంలో మాస్ జెర్న్‌వర్క్ పెద్ద తల జాతిని పొందాడు  ప్రధాన రహదారి మీదుగా వెళ్ళింది; మునుపటిది రోడ్డు కిందకు పరిగెత్తింది. హెడ్ రేస్ 8–9 అడుగుల వెడల్పు, 6 అడుగుల లోతు,  ఎత్తు (ఫాల్హోయ్డెన్) 48 అడుగులు.  పెద్ద పనుల తర్వాత, ఇనుప పనుల ప్రారంభ సంవత్సరాలతో పోలిస్తే నీటి కొరత ఒక చిన్న సమస్య, కానీ 1795లో అసాధారణ కరువు సమయంలో క్రాప్ఫోస్‌లో,  పైన ఆనకట్టల నిర్మాణానికి పని విస్తరించబడింది, మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్ భావించినట్లుగా, చాలా సంవత్సరాలుగా పనులు జరిగి ఉండాలి. మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో (మిల్లులు,  సామిల్లులు చేర్చబడలేదు) 1810 ప్రాంతంలో, మొత్తం 24 నీటి చక్రాలు ఉన్నాయి, వాటిలో కొన్ని చాలా పెద్దవి. 

### ది ఐరన్ వర్క్స్
ఇనుప పనిముట్లు మాస్ జలపాతాల నుండి నదికి ఉత్తరం వైపున పెద్ద సంఖ్యలో భవనాలను కలిగి ఉన్నాయి. బ్లాస్ట్ ఫర్నేసులు ఉన్న భవనం ప్రధాన భవనం. ఈ భవనం లోపల రెండు బ్లాస్ట్ ఫర్నేసులు ఉన్నాయి, ఒక్కొక్కటి 31 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్నాయి, కానీ తూర్పున ఉన్నది మాత్రమే ఉపయోగంలో ఉంది. బ్లాస్ట్ ఫర్నేసులతో పాటు భారీ పరికరాలు కూడా ఉన్నాయి; పెద్ద లోహపు ముక్కలను ఎత్తడానికి ఒక వించ్ ఉపయోగించబడింది. బ్లాస్ట్ ఫర్నేసుల భవనం యొక్క తూర్పు వైపున కరిగిన ఇనుమును వివిధ ఆకారాలుగా ఏర్పరిచే భవనం ఉంది. ఇనుప ఖనిజాన్ని చూర్ణం చేసే నీటి శక్తితో నడిచే సుత్తి ఉన్న ఒక ఇల్లు కూడా ఉంది. బొగ్గు కోసం రెండు నిల్వ గృహాలు ఉన్నాయి, పశ్చిమాన ఉన్నది 56 x 25 అలెన్ (సుమారు 550 చదరపు మీటర్లు) ఉండగా, తూర్పున ఉన్నది 45 x 20 అలెన్ (సుమారు 350 చదరపు మీటర్లు) కొలిచింది. 

అగ్ని ప్రమాదం గణనీయంగా ఉంది; అందువల్ల, డబుల్ ఫైర్ పంప్, రెండు గొట్టాలు ఉన్న ఇల్లు కూడా ఉంది. కరిగిన ఇనుమును ఆకృతి చేసే ఇంటికి తూర్పున ఒక ఫోర్జ్ (క్లీన్స్మీ) ఉంది, అక్కడ సున్నితమైన ఫోర్జింగ్ జరుగుతుంది. సముద్ర తీరం వెంబడి ఒక పెద్ద నిల్వ భవనం ఉన్న ఒక రేవు ఉంది. మోస్ జెర్న్‌వర్క్ యజమాని రెండు అంతస్తులలో 9 లివింగ్ రూములతో కూడిన పెద్ద భవనంలో నివసించాడు. మరో రెండంతస్తుల ఇంట్లో కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. అదనంగా అనేక ఇతర భవనాలు, గుర్రాలకు లాయం, బార్న్, కార్మికులకు నివాస గృహాలు,  మరిన్ని ఉన్నాయి. వంతెన పక్కన ఉన్న నీరు మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది, ఇక్కడ కొత్త భవనాలు, మరమ్మత్తు మొదలైన వాటి కోసం కలపను కత్తిరించడానికి లైసెన్స్ పొందింది. ఇనుప పనివారు ఈ రంపంతో 12,900 దుంగలను నరికివేయగలరు; మాస్ జెర్న్‌వర్క్ వెలుపల కలప అమ్మకం ఖచ్చితంగా నిషేధించబడింది,  జప్తుతో శిక్షించబడుతుంది. 

మోస్ జెర్న్‌వర్క్ యొక్క 170 సంవత్సరాల ఆపరేషన్‌లో వివిధ విస్తరణలు,  పునరుద్ధరణలతో పాటు, అగ్నిప్రమాదాల తర్వాత ఇనుప పని విభాగాలను పునర్నిర్మించాల్సి వచ్చింది. 1760లలో ఖరీదైన నీటితో నడిచే సుత్తి కాలిపోయింది, కానీ దానిని 1766లో పునర్నిర్మించారు. 

అనేక ప్రాంతాలలో మాస్ జెర్న్‌వర్క్ సాంకేతికంగా అభివృద్ధి చెందింది: ఇది నార్వేలో పొడవైన బ్లాస్ట్ ఫర్నేసులు,  ఫిరంగి ఉత్పత్తి, గోళ్ల ఉత్పత్తితో కూడిన మొట్టమొదటి ఇనుప కర్మాగారం. ఇది నార్వేలో మొట్టమొదటి రోలింగ్ మిల్లును కలిగి ఉంది, దీనిని ఇంగ్లీష్ డిజైన్ తర్వాత 1755 లో నిర్మించారు,  దీనికి గణనీయమైన మొత్తంలో 12,000 రిక్స్‌డాలర్లు ఖర్చయ్యాయి. 

### ఉత్పత్తులు
మాస్ జెర్న్‌వర్క్ స్థాపించబడినప్పుడు వ్యవస్థాపకులు మందుగుండు సామగ్రిని ఉత్పత్తి చేయాలని ప్రణాళిక వేశారు. మేనేజర్ వెండెల్బో ప్రకారం, 1723 వరకు ఉత్పత్తి చేయబడిన ఇనుములో ఎక్కువ భాగం గ్రెనేడ్లు,  బుల్లెట్ల కోసం ఉపయోగించబడింది - ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే ఇనుము, దీనిని నీటి శక్తితో నడిచే సుత్తుల ద్వారా మరింత ప్రాసెస్ చేశారు. 1720 మే 2 నాటి లాండెటాటెన్స్ జనరల్‌కమిస్సారియట్ (సైన్యం, ) నుండి వచ్చిన అవలోకనంలో ఈ క్రింది అవలోకనం సమర్పించబడింది:

భారీ మందుగుండు సామగ్రి ధర 11,5 రిక్స్‌డాలర్ పిఆర్ స్కిప్పండ్ (సుమారు 160) గా ఇవ్వబడింది.&nbsp;కిలోలు) అయితే చిన్న గ్రెనేడ్ల ధర 14,5 రిక్స్‌డాలర్లు, మొత్తం మీద చాలా పెద్ద మొత్తాలు.  1716 నుండి జరిగిన ఒప్పందం ప్రకారం, 1730 వరకు ఇనుప కర్మాగారం దాదాపు 30,000 రిక్స్‌డేలర్ విలువైన 2,500 స్కిప్పుండ్‌లను పంపిణీ చేసింది. 1713లో మోస్ జెర్న్‌వర్క్ 1,000 రైఫిళ్లను కూడా ఉత్పత్తి చేశాడు. 

సైనిక ఉత్పత్తికి అదనంగా పౌర ప్రయోజనాల కోసం చిన్న,  వైవిధ్యమైన ఉత్పత్తి కూడా ఉంది. మాస్ జెర్న్‌వర్క్ అన్విల్స్, రంపపు బ్లేడ్‌లు, సాస్‌పాట్‌లు, వాఫిల్ ఐరన్‌లు,  మరిన్నింటిని తయారు చేసింది. ఇనుప కర్మాగారం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ఉత్పత్తులను కూడా తయారు చేసింది; 1750లలో ఫ్రెడ్రిక్షాల్డ్ (హాల్డెన్)లోని చక్కెర శుద్ధి కర్మాగారం కోసం చక్కెరను ఉత్పత్తి చేయడానికి ఒక ఓవెన్ ఒక ఉదాహరణ. 19వ శతాబ్దంలో బట్టల ఇస్త్రీలు కూడా ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి.  బెర్ంట్ అంకర్ కాలంలో డ్రమ్స్ కోసం ఇనుము ఒక ప్రధాన ఉత్పత్తి, ఎగుమతి కూడా చేయబడేది. 

మాస్ జెర్న్‌వర్క్ యొక్క ఇనుప ఓవెన్‌ల ఉత్పత్తి ప్రత్యేక ఆసక్తిని కలిగి ఉంది, కొంతవరకు వాటి ప్రస్తుత ఉనికి కారణంగా,  కొంతవరకు వాటిని ప్రతిభావంతులైన కళాకారులు రూపొందించడం వల్ల. నార్వేజియన్ కళా చరిత్రకారుడు,  *రిక్సాంటిక్వార్* ఆర్నే నైగార్డ్-నిల్సెన్ ఈ ఓవెన్‌లను ప్రఖ్యాత ఓవెన్ డిజైనర్ టోర్స్టన్ హాఫ్ రూపొందించారని, అతను 1711లో క్రిస్టియానియాలో శిల్పిగా స్థిరపడి, 1754లో మరణించే వరకు అక్కడే పనిచేశాడని పేర్కొన్నారు. 

మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత, ఆంచర్ & వర్న్ ఓవెన్‌ల ఉత్పత్తిలో కూడా పెట్టుబడి పెట్టారు,  కోపెన్‌హాగన్‌లోని వారి కనెక్షన్‌లలో ఒకదాని ద్వారా వారు మోస్‌కు వెళ్లడానికి హెన్రిక్ లోరెంట్‌జెన్ బెచ్ (1718–1776)ను నియమించుకున్నారు. అతను అక్కడ ఇనుప ఓవెన్ల డిజైన్లపై దాదాపు ఒక సంవత్సరం పాటు పనిచేశాడు,,  మళ్ళీ 1769 లో పనిచేశాడు.  మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో హెన్రిక్ లోరెంట్‌జెన్ బెచ్ చివరి పని కాలం నుండి మూడు ప్రధాన డిజైన్‌లు తెలిసినవి; "మెడల్‌జోంగెన్" (పతకం), "హెర్క్యులెస్",  "ఆల్టర్టావ్లెన్" (బలిపీఠం), ఇనుప పనివారు చాలా సంవత్సరాలుగా ఈ చాలా ప్రజాదరణ పొందిన డిజైన్‌లను ఉపయోగించారు. 

పైన పట్టికలో జాబితా చేయబడిన ఫిరంగులతో పాటు మొత్తం 29 12-పౌండ్ల ఫిరంగులు ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి, అవి 1759లో రవాణా సమయంలో వాటి ఓడతో పాటు మునిగిపోయాయి. బెర్ంట్ అంకర్ యాజమాన్యంలో ఉత్పత్తి చేయబడిన ఫిరంగుల నాణ్యత మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్ ప్రకారం బాగుంది; 30 సంవత్సరాలుగా పరీక్ష సమయంలో ఏ తుపాకులూ పగిలిపోలేదు.  ఆంచర్ & వర్న్ మోస్ జెర్న్‌వర్క్ యాజమాన్యంలో ఉన్నప్పుడు ఫిరంగులను "ఏడబ్ల్యూ" అని పిలిచేవారు, తరువాత "ఎండబ్ల్యూ" అని ఉపయోగించారు. ఫిరంగులపై ఒక సాధారణ శాసనం "లిబరాలిటేట్ ఆప్టిమి" (సార్వభౌమాధికారి యొక్క అత్యంత దయగల దాతృత్వం ద్వారా), ఇది రాష్ట్రం నుండి వచ్చిన అధికారాలు,  పెద్ద రుణాన్ని సూచిస్తుంది. 

మాస్ జెర్న్‌వర్క్ 36-పౌండ్ల పరిమాణం వరకు ఫిరంగులను తయారు చేశాడు, అలాగే 1/8-పౌండ్ల బరువు కూడా ఉండేవాడు, వీటిని బొమ్మలుగా పరిగణించేవారు. 1789లో 18-పౌండ్ల,  12-పౌండ్ల ఫిరంగుల నాణ్యతపై అనుమానాలు ఉన్నాయి - పరీక్ష కాల్పులు ఫిరంగులు సరిపోవని నిర్ధారించాయి. దీని ఫలితంగా రాష్ట్రం ఫిరంగులను కొనుగోలు చేయడానికి స్వీడిష్ ఇనుప పనిముట్లకు మారింది, దీని ఫలితంగా మోస్ నుండి ఫిరంగులను చివరికి దశలవారీగా తొలగించారు.  మొదటి ష్లెస్విగ్ యుద్ధం (1848–1850) సమయంలో కూడా డెన్మార్క్‌లోని ఫ్రెడెరిసియా వద్ద ఉన్న కోటను మోస్ జెర్న్‌వర్క్ నుండి వచ్చిన ఫిరంగులతో రక్షించారు.

## ఒక చిన్న సమాజం
thumb| మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో కార్మికులు ఉపయోగించే పాత చెక్క ఇళ్ళు
thumb| మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో కార్మికులు ఉపయోగించే పాత చెక్క ఇళ్ళు
మాస్ జెర్న్‌వర్క్ అనేది మాస్ నగరానికి ఉత్తరాన నివసించే ఒక చిన్న స్వతంత్ర సమాజం. నిర్వాహకుడిని సాధారణంగా స్టీవార్డ్ (ఫోర్వాల్టర్) అని పిలుస్తారు; మొదటి వ్యక్తి నీల్స్ మైఖేల్సెన్ థున్,  అతని పాలన ఇనుప పని ప్రారంభంలో ప్రారంభమై 1716 వరకు కొనసాగింది. 1706–1708 సంవత్సరాలలో థూనేతో పాటు పెడర్ విండ్ట్ అనే వ్యక్తి డైరెక్టర్‌గా ఉన్నాడు. థూనే తర్వాత తదుపరి స్టీవార్డ్ బహుశా క్నుడ్ వెండెల్బో అయి ఉండవచ్చు. అతను మోస్ జెర్న్‌వర్క్ గురించి అనేక విస్తృతమైన నివేదికలను సంకలనం చేశాడు. 1738లో వేలం తర్వాత కోపెన్‌హాగన్‌కు చెందిన జెన్స్ బాండోర్ఫ్ బాధ్యతలు స్వీకరించాడు, కానీ హెన్రిచ్ ఓచ్సెన్ మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను విక్రయించినప్పుడు, స్టీవార్డ్ పేరు విచ్‌మన్.

మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లోని కార్మికులు చాలా అనామకులు, కానీ ఆ యుగంలో ఇనుప పనిలో అధునాతన సాంకేతికత ఉన్నందున, వారిలో ఎక్కువ మంది ఇతర దేశాల నుండి వచ్చారు - వారి పేర్లు స్వీడిష్,  జర్మన్ మూలాలను తెలియజేస్తాయి. ఇనుప పనివారికి నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులు ఎంత ముఖ్యమైనవారో జాకబ్ వాన్ హుబ్ష్ 1719 డిసెంబర్ 27న రాజుకు రాసిన లేఖలో చూపబడింది, అందులో అతను గ్రేట్ నార్తర్న్ యుద్ధం ఇంకా జరుగుతూనే ఉన్నందున,  ఇనుప పనివారు నిష్క్రియంగా ఉన్నందున, వారిని ఉంచడానికి తన కార్మికులకు ఇంకా జీతాలు చెల్లించాల్సి వచ్చిందని పేర్కొన్నాడు. 

1730లలో నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికుల కొరత ఏర్పడింది,  1738లో వేలం సమయంలో కార్మికులు సమ్మె చేయడం,  అధిక వేతనాలు డిమాండ్ చేయడం ద్వారా దానిని దోపిడీ చేసినట్లు అనిపించింది. చాలా మంది కార్మికుల పరిస్థితులు ఒకేలా ఉన్నాయి, దారుణంగా ఉన్నాయి. 1738లో కార్ల్ హబ్ష్ రాశారు, మాస్ జెర్న్‌వర్క్ తమ ప్రాంగణంలో ఇళ్ళు నిర్మించుకున్న కార్మికుల గురించి ఎటువంటి అవలోకనాన్ని ఉంచలేదు, ఎందుకంటే వారు ఏమైనప్పటికీ చాలా పేదవారు కాబట్టి వారి నుండి అద్దె తీసుకోలేము. 

ఇనుప కర్మాగారం చుట్టూ ఉన్న సమాజానికి మోస్ నగరంతో అనేక స్థాయిలలో సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి. ఒక వివాదాస్పద హక్కు ఏమిటంటే సుంకం లేకుండా ఆహారాన్ని దిగుమతి చేసుకోవడం, అయితే మోస్ పౌరులు నగర సరిహద్దును దాటిన అన్ని వస్తువులకు వినియోగ పన్ను చెల్లించాల్సి వచ్చింది. మరొకటి జలపాతాల నుండి వచ్చే నీటిని,  జలపాతాలను దాటే వంతెనను ఉపయోగించడం, దాని నిర్వహణ పట్టణం బాధ్యత, ఇది అన్యాయమని వారు భావించారు. దీనికి అదనంగా అధికార పరిధి వచ్చింది. మాస్ జెర్న్‌వర్క్ తన కార్మికులను బెర్గ్రెట్‌తో తీర్పు చెప్పే అధికారాన్ని కలిగి ఉంది  కోంగ్స్‌బర్గ్ వద్ద అప్పీలేట్ కోర్టుగా, స్థానిక మేజిస్ట్రేట్ చాలా వ్యతిరేకించిన విషయం.  వాస్తవానికి కేసులు దాదాపు ఎల్లప్పుడూ స్థానికంగా పరిష్కరించబడ్డాయి.  ఒక పొలం నుండి బంగాళాదుంపలను దొంగిలించిన ఇద్దరు యువకులను వారి తల్లిదండ్రులు ఐరన్‌వర్క్స్ జైలులో కొరడా దెబ్బలు కొట్టడం ద్వారా శిక్షించారు, తల్లిదండ్రులు సంతృప్తి చెందారు,  ఇంకా ఇలా అన్నారు: "శిక్షను పొడిగించవద్దని,  పిల్లలు కాంగ్స్‌బర్గ్‌కు ప్రయాణించి అక్కడ శిక్షించాల్సిన అవసరం నుండి ఉపశమనం పొందాలని వినయంగా అభ్యర్థిస్తున్నారు". 

రిగ్గే,  మోస్ యొక్క వికార్ క్రిస్టియన్ గ్రేవ్, మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను అంతగా గౌరవించలేదు: 1743లో అతని నుండి వచ్చిన ఒక ప్రకటన ఇలా చెబుతోంది:

"మోస్ సిటీలో కోపెన్‌హాగన్‌కు చెందిన మిస్టర్ స్టిఫ్ట్‌సాంట్‌మాండ్ ఓచ్సెన్ యాజమాన్యంలోని మోస్సే జెర్న్‌వర్క్ ఉంది, అతను నార్వేలోని ఇతర రచనల యజమానుల నుండి భిన్నంగా ఒబెర్‌బెర్గామ్ట్ నియమాలకు వ్యతిరేకంగా స్వయంగా స్వేచ్ఛను సంపాదించాడు, అతను చర్చికి బహుమతులు ఇవ్వడు." 

ఇనుప పనిముట్లకు కూడా నైపుణ్యం లేని కార్మికులకు భారీ డిమాండ్ ఉంది,  చాలా మంది మహిళలు అక్కడ పనిచేసేవారు, వారిలో ఒకరు థోర్ ఓల్స్‌డాటర్ మాల్మ్‌క్జెర్రింగ్ (మాల్మ్‌క్జెర్రింగ్‌ను ధాతువు మహిళ అని అనువదించవచ్చు), వారు రోజుకు 10 షిల్లింగ్‌లకు స్లాగ్, మట్టి,  బొగ్గును రోలింగ్ చేసేవారు. చర్చి విషయంలో మాత్రమే కార్మికులు స్థానిక పరిపాలనకు లోబడి ఉండేవారు. వారిని సైనిక సేవ నుండి తొలగించారు, కానీ అశాంతి సమయాల్లో వారు తమ సొంత విభాగాన్ని స్థాపించారు.  1786లో, మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ఇద్దరు సత్రాల యజమానులకు ప్రాంగణంలో స్థిరపడటానికి అనుమతి ఇచ్చాడు, కఠినమైన నియమాలు,  ఇనుప పని ప్రదేశాలలోని పేదలకు వార్షిక రుసుము ఇచ్చిన తర్వాత. సత్రాల యజమానులు ఆహారంలో తనఖా పెట్టి లిక్కర్ అమ్మడం నిషేధించబడింది; అర్థరాత్రి పార్టీలు, కార్డ్ గేమ్స్ లేదా నృత్యాలు కూడా నిషేధించబడ్డాయి,  సత్రాలు రాత్రి 10 గంటలకు మూసివేయవలసి వచ్చింది. 

1809లో మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్ రాశారు, కార్మికుల పిల్లల కోసం పాఠశాల దాదాపు 40 సంవత్సరాల క్రితం, దాదాపు 1770లో స్థాపించబడింది. ఆ సమయానికి ముందు పిల్లలు మోస్ నగరంలోని పాఠశాలకు హాజరయ్యారు. అయితే, ఇతర వనరుల నుండి తెలిసినట్లుగా, 1758లోనే మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ఆండ్రియాస్ గ్లాఫ్‌స్ట్రోమ్ అనే ఉపాధ్యాయుడిని నెలకు 6 రిక్స్‌డేలర్ జీతంతో నియమించుకున్నాడు. 1796లో ఐరన్‌వర్క్స్ కొత్త ఉపాధ్యాయుడి కోసం ఒక ప్రకటనను ప్రచురించింది,  దానిలో, అతను ఇలా వ్రాయబడ్డాడు: "పిల్లలకు చదవడం, రాయడం,  గణితాన్ని బోధించడంలో అతని సామర్థ్యం,  జ్ఞానం గురించి మంచి సూచనలను చూపించాలి." 

18వ శతాబ్దం చివరి నుండి మాస్ జెర్న్‌వర్క్ పిల్లల విద్య,  పేదల సంరక్షణ కోసం ఒక నిధిని కలిగి ఉన్నాడు , ప్రతి కార్మికుడు దీని కోసం వారి జీతంలో దాదాపు 2% విరాళంగా ఇచ్చారు,  వారు ఉచిత వైద్య సంరక్షణ,  మందులను కూడా పొందారు, కానీ వారి కోసం మాత్రమే, మిగిలిన కుటుంబం కోసం కాదు. 1790లో ఇనుప పని నుండి ఒక మహిళను మంత్రసానిగా విద్యనభ్యసించడానికి కోపెన్‌హాగన్‌కు పంపారు. ఆమె 1816 వరకు మోస్ జెర్న్‌వర్క్,  పరిసర ప్రాంతాలలో మంత్రసానిగా పనిచేసింది 

పేదల కోసం ఇనుప పని నిధి వితంతువులు, పిల్లలు,  అలసిపోయిన కార్మికులకు ఒక చిన్న భత్యం ఇచ్చింది, ప్రధానంగా గృహనిర్మాణం,  ఆహారం కోసం. మోస్ జెర్న్‌వర్క్ యాజమాన్యం మద్దతు కోసం గట్టి నియమాలకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది, దానిని బహుమతులుగా ఇవ్వాలి,  బెర్ంట్ అంకర్ అలాంటి హావభావాలను ఇష్టపడేవాడు.  పేదల సంఖ్య మారుతూ ఉండేది, 1820లో మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్ 30 మంది ఉన్నారని అంచనా వేశారు. మాస్ జెర్న్‌వర్క్ కోసం పనిచేస్తున్న చాలా మంది మైనర్లకు ఇనుప కర్మాగారం నుండి నిధులు సమకూర్చడంలో ఎటువంటి బాధ్యతలు లేదా హక్కులు లేవు, కానీ వారు సాధారణంగా ఎలాగైనా జాగ్రత్త తీసుకోబడ్డారు.

18వ శతాబ్దం తర్వాత మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో విదేశీ కార్మికుల సంఖ్య తగ్గింది. 1842లో ఇనుప పనిలో 270 మంది ఉన్నారు, వారిలో ఎనిమిది మంది స్వీడన్లు,  ఇద్దరు జర్మన్లు, మేనేజర్ ఇగ్నేషియస్ వాంకెల్,  అతని సోదరుడు ఫ్రాంట్జ్ ఉన్నారు. 1845లో ఇనుప పనిలో పనిచేసే చాలా మంది కార్మికులు మాస్‌లోని నిగ్రహ ఉద్యమంలో చేరారు,  ఆ తర్వాత సంవత్సరం సంఘంలో కార్మికుల సంఖ్య 30కి పెరిగింది. కార్మికులు ప్రారంభ నార్వేజియన్ కార్మిక ఉద్యమంలో (థ్రానెబెవెగెల్సెన్) కూడా చురుకుగా ఉన్నారు. 1849 డిసెంబర్ 16న మార్కస్ థ్రేన్ నగరాన్ని సందర్శించినప్పుడు స్థానిక అధ్యాయం స్థాపించబడింది 

## మాస్ జెర్న్‌వర్క్ యాంకర్ కుటుంబానికి చెందినది

### యాంకర్ & వేర్న్
thumb|స్వీడిష్ మోర్టార్, ఇలాంటి ఫిరంగులను మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో ఉత్పత్తి చేశారు.
హెన్రిచ్ ఓచ్సెన్ 1748లో మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను  గమనిక  16,000 రిక్స్‌డేలర్‌లకు విక్రయించాడు, ఇద్దరూ ఫ్రెడ్రిక్‌షాల్డ్ నుండి వ్యాపారవేత్తలు , అక్కడ వారికి పొగాకు,  సబ్బు తయారీకి పెద్ద వ్యాపారాలు ఉన్నాయి.  యాంకర్ & వర్న్ ఐరన్‌వర్క్స్‌ను కొనుగోలు చేయడానికి అనేక కారణాలు ఉండవచ్చు, అది ప్రతిష్టాత్మకమైనది, ఇది సంస్థను వైవిధ్యపరిచింది, ఇది తిరోగమనాలలో తక్కువ హాని కలిగించేలా చేసింది, కస్టమ్స్ విధానాలను మార్చవచ్చు కాబట్టి స్వీడన్ నుండి వస్తువుల దిగుమతి ఖరీదైనది, కానీ అతి ముఖ్యమైన కారణం బహుశా ఆయుధాల ఉత్పత్తికి అవకాశం ఉంది. 
[thumb|1762లో మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో వేయబడిన 12-పౌండ్ల ఫిరంగి, 1970లో [Vardø (town)|వార్డోలో కనుగొనబడింది,  తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోబడింది, నేడు ఇది మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లోని పాత పరిపాలన భవనం పక్కన ప్రదర్శనలో ఉంది.]]
ఆంచర్ & వర్న్ దానిని కొనుగోలు చేసినప్పుడు మాస్ జెర్న్‌వర్క్ పేలవమైన స్థితిలో ఉంది,  సహచరులు పెద్ద ఫిరంగులను ఉత్పత్తి చేయడానికి భారీగా పెట్టుబడి పెట్టాల్సి వచ్చింది. ఇనుప కర్మాగారంలో ఫిరంగి ఫౌండ్రీని ఏర్పాటు చేయడం గురించి వారు ఏప్రిల్ 1749 నాటికే లాండెటాటెన్స్ జనరల్ కమిస్సరియట్ (రాష్ట్ర రక్షణ కార్యాలయం)కి లేఖ రాశారు. రాజు ఫ్రెడరిక్ V సానుకూలంగా ఉన్నాడు, కానీ ఆంచర్ నివేదికల ప్రకారం 1749 వేసవిలో రాజు నార్వే పర్యటన సమయంలో ఈ పురోగతి జరిగింది.  రాజు ఫ్రెడ్రిక్షాల్డ్‌లోని ఎరిచ్ ఆంచర్‌ను సందర్శించి మూడుసార్లు మాస్‌ను సందర్శించాడు, కాబట్టి రాజు ఇద్దరూ మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను తనిఖీ చేసి ఆయుధాలను ఉత్పత్తి చేసే ప్రణాళికలతో పరిచయం పొందారని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. 

1749 శరదృతువులో, ఫిరంగుల ఉత్పత్తికి ప్రత్యేక హక్కులకు సంబంధించి ఆంచర్ & వర్న్ నుండి వచ్చిన దరఖాస్తును కోపెన్‌హాగన్‌లోని లాండెటాటెన్స్ జనరల్ కమిసారియట్ సమీక్షించింది, దీనికి సంస్థ ప్రతినిధి జోహన్ ఫ్రెడెరిక్ క్లాసెన్ మద్దతు ఇచ్చారు . నవంబర్ 5న యాంకర్ & వర్న్ ఇనుప ఫిరంగులు,  మోర్టార్లను తయారు చేయడానికి 20 సంవత్సరాల పాటు ప్రత్యేక హక్కు అయిన *ప్రివిలేజియం ఎక్స్‌క్లూజివమ్‌ను* పొందారు . ఒప్పందంలోని వివరాలు 1750 ఫిబ్రవరి 7న స్థాపించబడ్డాయి.
thumb|12-పౌండ్ల ఫిరంగి నుండి వివరాలు, ఏడబ్ల్యూ అనేది యాంచర్ & వార్న్ యొక్క సంక్షిప్త పదం
ఒప్పందంలోని అనేక నిబంధనలలో 20,000 రిక్స్‌డేలర్ (ఒకేసారి 14,000,  మొదటి ఫిరంగులను వేసిన తర్వాత 6,000) అడ్వాన్స్,  మొత్తం అడ్వాన్స్ విడుదలయ్యే ముందు రెండు 12-పౌండ్ల ఫిరంగులను తయారు చేసి విజయవంతంగా పరీక్షించాలనే డిమాండ్ ఉన్నాయి. ప్రతి సంవత్సరం కనీసం 20 18-పౌండ్ల ఫిరంగులు,  30 12-పౌండ్ల ఫిరంగులను డెలివరీ చేయడానికి ముందు నైపుణ్యం కలిగిన ఫిరంగి అధికారులు పరీక్షించాలి. ఫిరంగుల ధర ప్రతి స్కిప్ పౌండ్‌కు 12 రిక్స్‌డాలర్,  48 షిల్లింగ్‌లుగా నిర్ణయించబడింది (ఒక స్కిప్ పౌండ్ దాదాపు 160 కిలోలు). 
thumb|12-పౌండ్ల ఫిరంగి నుండి వివరాలు, వెనుక భాగం, రాయల్ మోనోగ్రామ్,  ఆయుధాన్ని కాల్చడానికి రంధ్రంతో.
ఫిరంగి ఉత్పత్తి 1749లోనే ప్రారంభమైంది. రెండు ఫిరంగులను వేయగా, టెస్ట్ షూటింగ్ సమయంలో రెండూ తిరగబడ్డాయి.  1750 వసంతకాలం,  వేసవి కాలంలో ఇనుప పనులు పునరుద్ధరించబడ్డాయి,  విస్తరించబడ్డాయి. ఫిరంగులను ఎలా ప్రయోగించాలో నేర్చుకోవడానికి కార్మికులను విదేశాలకు పంపారు,  విదేశాల నుండి కొత్త కార్మికులను నియమించుకున్నారు. చిన్న సైజు ఫిరంగులను తయారు చేశారు కానీ పరీక్షా షూటింగ్ కోసం 12,  18-పౌండ్ల ఫిరంగులను వేయడం అనేది బొగ్గు నిరంతరం లేకపోవడం వల్ల అనిశ్చితిలో ఉంది, అంత పెద్ద ముక్కల ఉత్పత్తికి రెండు బ్లాస్ట్ ఫర్నేసులు కూడా అవసరమయ్యాయి. 1751 శీతాకాలం,  వసంతకాలంలో అదనపు సమస్యలు తలెత్తాయి,  మొదటి రెండు 12-పౌండ్ల ఫిరంగులు సంవత్సరం ముగిసేలోపు టెస్ట్ షూటింగ్‌కు సిద్ధంగా లేవు. డిసెంబర్ 18న కల్నల్ కాల్బోల్ క్రిస్టియానియా నుండి టెస్ట్ షూటింగ్‌లో పాల్గొనడానికి వచ్చాడు, అయితే ఫలితంగా రెండు ఫిరంగులు అతిపెద్ద దాడిలో దెబ్బతిన్నాయి. ఐరన్‌వర్క్స్ నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికుల కొరతను నిందించింది,  1751 ఏప్రిల్ 14 నాటి ఒక లేఖలో మాథియాస్ వెర్న్ తన సోదరుడు మోర్టెన్ వెర్న్‌ను, ఆ సమయంలో ఫ్రాన్స్‌లో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, ఫిరంగులను వేయడంలో నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికుడిని నియమించుకోవడానికి ప్రయత్నించమని కోరాడు. 

ఎరిచ్ ఆంచర్ జనవరి 1752లో అధికారులకు ఫిరంగుల తయారీలో ఉన్న వివిధ సమస్యలు,  సాధ్యమైన పరిష్కారాల గురించి ఒక పొడవైన లేఖను పంపాడు. ఫిరంగులు మరింత దృఢంగా ఉండాలి, తక్కువ ఏకపక్ష పరీక్ష,  50,000 రిక్స్‌డేలర్ స్టాండింగ్, అద్దె లేని అడ్వాన్స్‌తో ఉండాలి. కోపెన్‌హాగన్‌లోని అధికారులు ఫిరంగుల ప్రయోగాన్ని నిలిపివేయాలని కోరుకుంటే, అది దేశం కోసమే జరిగింది. 1752 ఆగస్టు 30న ఒక రాజ శాసనం జారీ చేయబడింది, మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు విస్తరించిన అడ్వాన్స్‌ను మంజూరు చేసింది, ఇది ప్రాంగణంలో తనఖా పెట్టబడింది,  ప్రస్తుతం కోపెన్‌హాగన్‌లో ఉన్న విజయవంతమైన టెస్ట్ షూటింగ్‌పై ఆధారపడి ఉంటుంది. 
thumb|మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడిన ఇనుప ఓవెన్, పాత పరిపాలన భవనంలోని మొదటి అంతస్తులో ప్రదర్శించబడింది.
1753 ఏప్రిల్ 17న మోస్ జెర్న్‌వర్క్ నుండి వచ్చిన రెండు 12-పౌండ్ల ఫిరంగులను కోపెన్‌హాగన్‌లో పరీక్షించారు, ఒకటి దెబ్బతింది, మరొకటి విజయవంతమైంది. తగినంత బొగ్గు డెలివరీలను స్వీకరించడానికి ఇనుప కర్మాగారం పంపిణీ చేయాల్సిన ప్రాంతాన్ని విస్తరించడానికి ప్రయత్నించింది,  1753 ఆగస్టు 27న మోస్‌లో అటువంటి విస్తరణను ప్రశ్నించడానికి ఒక కమిషన్ సమావేశమైంది.  1754 మే 20 నాటి రాజ శాసనం ద్వారా ఇనుప కర్మాగారం ప్రస్తుత ప్రాంతం నిర్ధారించబడింది, విస్తరణ జరగలేదు,  ఇనుప కర్మాగారం స్థాపించబడినప్పుడు కేటాయించిన ప్రాంతం మాస్ జెర్న్‌వర్క్ మూసివేయబడే వరకు మారలేదు. 

ప్రతికూల సమాధానం,  అనేక ఇతర సమస్యల కారణంగా, ఆంచర్ 1754 జూలై 28 నాటి సుదీర్ఘమైన పిటిషన్‌ను రాజుకే పంపాడు, అక్కడ అతను ఫిరంగుల ఉత్పత్తిని స్థాపించడంలో మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ఎదుర్కొన్న అన్ని ఇబ్బందుల గురించి సమగ్ర వివరణ ఇచ్చాడు.  ఆ పిటిషన్‌లో ఈ క్రింది నిట్టూర్పు ఉంది:

: "మనం ఎన్నిసార్లు ఫిరంగులను విసిరే కోరికను ఎప్పటికీ పొందకూడదని కోరుకోలేదు?" 
thumb|మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడిన ఇనుప ఓవెన్ వివరాలు, పాత పరిపాలన భవనంలోని మొదటి అంతస్తులో ప్రదర్శించబడ్డాయి.
సుదీర్ఘ నివేదిక తర్వాత, ఆంచర్ రాజుకు దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌ను ముగించి, పెద్ద చుట్టుకొలత (రైతులు బొగ్గును సరఫరా చేయాల్సిన ప్రాంతం), దశమ భాగాన్ని తగ్గించాలని,  ఇనుప పనిముట్లకు దెబ్బతిన్న ఫిరంగులను అందించాలని కోరాడు, ఎందుకంటే వాటిని కరిగించి ఇనుమును తిరిగి ఉపయోగించుకోవచ్చు. రాజు నవంబర్ 1754లో పిటిషన్‌పై నిర్ణయం తీసుకున్నాడు, దెబ్బతిన్న ఫిరంగులను తిరిగి ఇస్తామని, కానీ చిన్న డిమాండ్లకు,  ముఖ్యమైన వాటికి సంబంధించిన జాప్యానికి ఎక్కువగా 'అవును' అనే సమాధానం వచ్చింది. 1755 నుండి ఫిరంగుల తయారీ క్రమంగా మెరుగుపడింది. 1756లో ఒక్క ఫిరంగి కూడా ఆమోదించబడనప్పటికీ, మోస్ జెర్న్‌వర్క్ యజమానులు,  అధికారుల మధ్య పోరాటం ముగియబోతోంది. 

### యాంచర్ & వార్న్ మధ్య సంఘర్షణ
ఎరిచ్ ఆంచర్ ఫ్రెడ్రిక్షాల్డ్ (నేడు హాల్డెన్ అని పిలుస్తారు)లో నివసిస్తూ అక్కడ భాగస్వామి వ్యాపారాన్ని చూసుకుంటుండగా, మాథియాస్ వేర్న్ మోస్‌లో నివసిస్తూ మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను నిర్వహిస్తున్నాడు. ఫిరంగులను వేయడంలో ఉన్న వివిధ సమస్యలకు యాంకర్ వోర్న్‌ను నిందించే అవకాశం ఉంది, కాబట్టి ఫ్రెడ్రిక్షాల్డ్‌లోని వ్యాపారం అమ్మివేయబడింది,  యాంకర్ మాస్‌కు మారాడు. 1749-1756 సంవత్సరాలలో వోర్న్ పాలనలో పంపిణీ చేయబడిన మొత్తం ఫిరంగుల సంఖ్య 32 కంటే ఎక్కువ కాదు.  యాంచర్ అక్కడికి వెళ్ళినప్పుడు ఇనుప పనివారి అప్పు సుమారు 150,000 రిక్స్‌డాలర్లుగా అంచనా వేయబడింది. 

ఎరిక్ యాంకర్ నిర్వహణలో మోస్ జెర్న్‌వర్క్ మెరుగైన స్థితిలో ఉన్నట్లు అనిపించింది. 1757-1759 సంవత్సరాల్లో 12-పౌండ్ల ఫిరంగుల 86, 99,  106 ముక్కలు లోపాలు లేకుండా వేయబడ్డాయి, కానీ 1760 కి ముందు ఇనుప పనివారు గణనీయమైన సంఖ్యలో 18-పౌండ్ల ఫిరంగులను ఉత్పత్తి చేయగలిగారు.  ఆంకర్ తన ఇద్దరు కుమారులను ( కార్స్టెన్ ఆంకర్,  పీటర్ ఆంకర్ ) విదేశాలకు చదువు కోసం పంపాడు. గ్లాస్గోలో వారికి నగర పౌరులుగా గౌరవం లభించింది,  ప్రసిద్ధ ప్రొఫెసర్ ఆడమ్ స్మిత్ వారిని ఆమోదిస్తూ రాశారు.  జర్మనీలోని ఫ్రీబెర్గ్‌లోని టెక్నిస్చే యూనివర్సిటీ బెర్గాకడెమీ ఫ్రీబెర్గ్‌లో ఇద్దరు యువ నార్వేజియన్లు పూర్తి విద్యను పొందారు , వారిని కుటుంబ వ్యాపారం కోసం సిద్ధం చేశారు. 

ఆంచర్ మాస్‌కు మారిన తర్వాత ఎరిచ్ ఆంచర్,  మాథియాస్ వర్న్ మధ్య సంబంధం క్షీణించింది,  1761లో ఆంచర్ కంపెనీని వారిద్దరి మధ్య విభజించగల బ్రోకర్ కోసం రాజుకు విజ్ఞప్తి చేశాడు. పది రోజుల తరువాత ప్రాథమిక ఒప్పందంతో, 1761 జూన్ 5న పిటిషన్ ఆమోదించబడింది.  అయితే, వెర్న్ వెంటనే పరిష్కారం నుండి దూరమయ్యాడు,  విస్తృతమైన చట్టపరమైన ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది, దీనిలో అనేక మంది ప్రముఖ వ్యక్తులు పాల్గొన్నారు, వారిలో ప్రఖ్యాత న్యాయవాది హెన్రిక్ స్టాంపే కూడా ఉన్నారు .  ఇద్దరు వ్యాపార భాగస్వాముల మధ్య వివాదం చివరికి 1765 లో బెర్గాంట్స్రెటెన్ ద్వారా ఆంచర్‌కు అనుకూలంగా పరిష్కరించబడింది,  ఇద్దరి మధ్య తుది పరిష్కారం 17 మార్చి 1766 న సంతకం చేయబడింది. ఆ తేదీ నుండి ఎరిచ్ ఆంచర్ మోస్ జెర్న్‌వర్క్ యొక్క ఏకైక యజమాని.  ఈ సమయంలో మోస్ జెర్న్‌వర్క్ బాగా నడిచాడు,  ఇనుప పనిపై ప్రసిద్ధ ఫ్రెంచ్ నిపుణుడి నుండి అనుకూలమైన సమీక్షను పొందాడు. 

1760లలో ఫిరంగులకు ఆర్డర్లు తగ్గాయి, డెన్మార్క్-నార్వే రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితి దారుణంగా ఉంది, దీని వలన మోస్ జెర్న్‌వర్క్ రాష్ట్రం కోసం ఆయుధ ఉత్పత్తిపై ఆధారపడి ఉండటంతో తీవ్ర ఇబ్బందులకు గురయ్యాడు.  ఐరన్ వర్క్స్ భారీగా అప్పులపాలైంది,  ఎరిచ్ యాంచర్ తన సోదరుడు క్రిస్టియన్,  అతని మరణం తరువాత అతని సోదరుడి కంపెనీ కరెన్ సాల్ పై ఆధారపడి ఉన్నాడు. క్రిస్టియన్ యాంకర్స్ & సన్స్.  మథియాస్ వేర్న్‌తో తుది పరిష్కారానికి సంబంధించి ఎరిచ్ యాంచర్ తనఖా బాండ్ జారీ చేయాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది, అది తరువాత అతనికి చాలా ఇబ్బందిని కలిగిస్తుంది. 

తనఖా బాండ్ కారణంగా యాంచర్ బెర్గాంట్స్రెటెన్ అధికార పరిధిని వదులుకోవలసి వచ్చింది,  కంపెనీని మోస్ నగర అధికార పరిధికి సమర్పించాల్సి వచ్చింది. చాలా ఆస్తులను కూడా తనఖా పెట్టారు. మాస్ జెర్న్‌వర్క్ కూడా 1765–1770 సంవత్సరాలకు దశమ భాగం నుండి స్వేచ్ఛను సాధించాడు, అయితే ఇది కాలిపోయిన నీటి సుత్తి పనులకు పరిహారంగా ఉన్నందున అది పెద్ద తేడాను కలిగించలేదు.  1770 లలో ఎరిచ్ ఆంకర్ యొక్క ఇనుప పనివారి రుణ సమస్యలు క్రమంగా మరింత తీవ్రంగా ఉన్నాయి, అతని ఆస్తులు వరుసగా తనఖా పెట్టబడ్డాయి లేదా అమ్ముడయ్యాయి, చివరికి అతను మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను తన బంధువులైన బెర్ట్,  జెస్ ఆంకర్‌లకు లొంగిపోయి విక్రయించాల్సి వచ్చింది. 

### బెర్న్ట్,  జెస్ అంకెర్ (1776–1784)
కొత్త యజమానులైన సోదరులు బెర్ంట్,  జెస్ అంకర్‌తో, మోస్ జెర్న్‌వర్క్ ఆర్థిక పరిస్థితి చాలా మెరుగుపడింది.  ఇద్దరు సోదరులు కూడా తమ ప్రధాన కస్టమర్ అయిన డెన్మార్క్-నార్వే రాజ్యం నుండి సాధ్యమైనంత మంచి పరిస్థితులను పొందడానికి ప్రయత్నించారు,  తరువాత కోపెన్‌హాగన్‌లో సివిల్ సర్వెంట్‌గా వారి బంధువు కార్స్టెన్ అంకర్ అందుబాటులో ఉండేవారు, వింతగా ఐరన్‌వర్క్స్ యొక్క మునుపటి యజమాని కార్స్టన్ తండ్రి కాబట్టి. ఫిరంగులను వేయడంలో దాని గుత్తాధిపత్యం గడువు ముగిసినందున, మాస్ జెర్న్‌వర్క్ కూడా పోటీని అంగీకరించాల్సి వచ్చింది, ముఖ్యంగా ఫ్రిట్జో జెర్న్‌వర్క్ నుండి. తొలినాళ్లలో తమ్ముడు జెస్ అంకర్ "మోస్ వెర్క్ యజమాని" అనే బిరుదుతో ఇనుప పనికి అధ్యక్షత వహించాడు. జెస్ అంకర్ తన మామ ఎరిక్ అంకర్ ప్రారంభించిన పరిపాలన భవన నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేశాడు. 

1776 నుండి కొత్త యజమానుల హయాంలో ఫిరంగుల ఉత్పత్తి పెరిగింది,  గతంలో కంటే ఎక్కువ బొగ్గు వినియోగించబడింది, సంవత్సరానికి 10,000 లీటర్ల వరకు.  1781లో జెస్ అంకర్ కుటుంబ సంస్థతో సంతకం చేసిన అద్దెదారు ఒప్పందానికి సంబంధించి, మోస్ జెర్న్‌వర్క్ నికర విలువ £177,689గా అంచనా వేయబడింది.  1767లో వారి తండ్రి క్రిస్టియన్ ఆంకర్ మరణించిన తర్వాత ఆంకర్ సోదరులు వారసత్వాన్ని విభజించలేదు : వాస్తవానికి దీనిని బెర్న్ ఆంకర్ నడిపాడు,  అతను 1783లో తన సోదరులకు చెల్లించి, మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను మొత్తం 80,000 రిక్స్‌డేలర్‌కు జెస్ ఆంకర్‌కు కొనుగోలు చేశాడు. 

### బెర్ంట్ అంకర్ (1784–1805)
thumb|బెర్న్ట్ అంకెర్, 1746–1805, నార్వేజియన్ వ్యాపారవేత్త, పుస్తకం ''డాన్మార్క్స్ రిజెస్ హిస్టోరీ'', వాల్యూమ్ 5 నుండి
[thumb|[John William Edy|JW Edy చే గీసిన మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లోని పరిపాలన భవనం,  జలపాతాల డ్రాయింగ్.]]
బెర్ంట్ అంకర్ మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను కొనుగోలు చేయడం (అతని మామ దానిని అమ్మినప్పటి నుండి అతను వ్యాపారాన్ని సమర్థవంతంగా నియంత్రించాడు) ఆ పని యొక్క చివరి అద్భుతమైన కాలానికి ముగింపు పలికింది. యజమాని ఆ ప్రాంగణంలో శాశ్వతంగా నివసించకపోవడంతో, ఇది మునుపటి యాజమాన్యం నుండి దూరంగా ఉన్నట్లు గుర్తించబడింది.  మొదటి మేనేజర్ జట్లాండ్‌లోని థైహోమ్ నుండి డేన్ అయిన లార్స్ సెంబ్ . అతను తన మిగిలిన పని దినాలలో మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లోనే ఉన్నాడు: అతని నోట్‌బుక్‌లు వ్యాపారం గురించి మంచి అవలోకనాన్ని ఇస్తాయి. 1793లో ఇనుప కర్మాగారంలో 278 మంది నివసించేవారు, అంతేకాకుండా వెర్లెసాండెన్, మోస్ నగరం,  జెలోయెన్‌లలో 150 నుండి 200 మంది వరకు ఈ వ్యాపారంపై ఆధారపడి ఉన్నారు. దీనికి అదనంగా, అందరు గని కార్మికులు,  రైతులు బొగ్గును ఉత్పత్తి చేశారు. 

### బెర్ంట్ అంకర్ (1805–1820) తర్వాత పునాది
[thumb|1787 వసంతకాలంలో ''[Norske Intelligenz-Seddeler|నోర్స్కే ఇంటెలిజెంజ్-సెడెలర్* వార్తాపత్రికలో మాస్ జెర్న్‌వర్క్ ఉత్పత్తుల కోసం ప్రకటన; ఈ ప్రకటన చాలాసార్లు ప్రచురించబడింది.]]
1805లో బెర్ంట్ అంకర్ మరణం తరువాత అతని వ్యాపార సామ్రాజ్యం ఫిడికోమిస్ (ఒక ప్రత్యేక రకం ఫౌండేషన్ ) లో నిర్వహించబడింది, ఇక్కడ మోస్ జెర్న్‌వర్క్ మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్ బోర్డులోని ముగ్గురు వ్యక్తులలో ఒకరు. తరువాతి సంవత్సరాల్లో ఇనుప పనుల నిర్వహణలో లార్స్ సెంబ్ చాలా స్వతంత్ర స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.  1805 సంవత్సరం మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు చాలా మంచి సంవత్సరం, కానీ 1807లో డెన్మార్క్-నార్వే రాయల్ నేవీ కోపెన్‌హాగన్‌పై దాడి చేసి , ఆపై ఫ్రెంచ్ వైపు నెపోలియన్ యుద్ధాలలోకి ప్రవేశించినప్పుడు పరిస్థితి నాటకీయంగా మారిపోయింది. యుద్ధ సమయంలో డానిష్-నార్వేజియన్ యుద్ధ ప్రయత్నాలకు మాస్ జెర్న్‌వర్క్ చాలా ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే యుద్ధనౌకలు, కోటలు,  సైన్యం కోసం ఫిరంగులకు అధిక డిమాండ్ ఉంది. రాయల్ నేవీ దాడి తర్వాత యుద్ధనౌకలు కోల్పోవడం వల్ల, గన్‌బోట్ యుద్ధం కోసం కొత్త,  చిన్న యుద్ధనౌకలను నిర్మించాల్సి వచ్చింది,  వాటిలో గణనీయమైన సంఖ్యలో మోస్ జెర్న్‌వర్క్ నుండి తుపాకులను పొందారు.  అయితే, శత్రుత్వాలు చెలరేగడంతో, కలప ఎగుమతి లేకపోవడం,  రైతుల దేశభక్తి భావన కారణంగా బొగ్గు కొరత సమస్యలు మాయమయ్యాయి.
[[దస్త్రం:Moss_Ironworks_main_office2006-05-11_02.jpg|thumb|కాన్వెన్స్‌జోన్స్‌గార్డెన్ లేదా వెర్కెట్ ఎన్ఆర్. 1 భవనాన్ని మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లోని పరిపాలన భవనం అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ఇంటిని 1756 నుండి ఎరిక్ అంకర్ నిర్మించాడు,  అతని మేనల్లుడు జెస్ అంకర్ 1778 లో పూర్తి చేశాడు.]]
మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్ 1807 శరదృతువులో 3-పౌండ్ల,  6-పౌండ్ల ఫిరంగులను వేయడం ప్రారంభించాడు,  శీతాకాలంలో బ్లాస్ట్ ఫర్నేసులను పునరుద్ధరించారు, తద్వారా నావికా సేవ (షోర్ ఫిరంగి) కోసం 24-పౌండ్ల పెద్ద ఫిరంగులను వేయడం ఫిబ్రవరిలో ప్రారంభమవుతుంది. ప్రైవేట్ వ్యక్తుల కోసం నిర్మించిన ఓడలకు ఫిరంగులకు కూడా డిమాండ్ ఉంది , ప్రైవేట్ నౌక క్రిస్టియానియా 2 6-పౌండ్ల ఫిరంగులు, 5 12-పౌండ్ల ఫిరంగులు,  4 18-పౌండ్ల కరోనేడ్లను అందుకుంది. ఇది లాండటెటెన్ (సైన్యం) కోసం 18-పౌండ్ల ఫిరంగులను కూడా వేసింది, ఆ తుపాకులను సంపాదించిన కోటలలో ఒన్సోయ్‌లోని స్లెవిక్ కూడా ఉన్నాడు . 

ఆర్థికంగా 1808 ఇనుప పనికి మంచి సంవత్సరం, కానీ భారీ ఉత్పత్తి,  కాస్టింగ్ గన్లతో శీతాకాలం ముందుగానే ప్రారంభించడం వల్ల బ్లాస్ట్ ఫర్నేసులు బాగా అరిగిపోయాయి, తూర్పు వైపున ఉన్న ఫర్నేసులు చివరిసారిగా 1809లో ఉపయోగించబడ్డాయి. ఆ సంవత్సరం గణనీయంగా దారుణమైన ఫలితాన్ని ఇచ్చింది, మరోసారి బొగ్గు లేకపోవడం,  కార్మికులలో పోషకాహార లోపం ఫలితంగా వారిలో చాలామంది అనారోగ్యానికి గురై మరణించారు. 1809లో నాలుగో వంతు కార్మికులు మరణించారని, వారిలో అత్యుత్తమ కళాకారులు కూడా ఉన్నారని మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్ నివేదించారు. నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికుల కొరత కారణంగా కొన్ని ఉత్పత్తులు చాలా కాలం పాటు ఉత్పత్తిని నిలిపివేయాల్సి వచ్చింది.  1810లో బ్రిగ్‌ల కోసం దాదాపు 50 చిన్న 18-పౌండ్ల ఫిరంగులను వేయబడ్డాయి, ఇవి మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో ఉత్పత్తి చేయబడిన చివరి భారీ క్యాలిబర్ ఫిరంగులు.

కష్టకాలం ఉన్నప్పటికీ, ఈ సంవత్సరాల్లో బెర్ంట్ అంకర్ ఫిడికోమిస్‌తో నికర విలువను ఉత్పత్తి చేసింది మోస్ జెర్న్‌వర్క్, అయితే యుద్ధం ముగిసే సమయానికి అది రంపపు మిల్లుల నుండి కలపపై ఆధారపడింది. ఇనుప పని విషయానికి వస్తే, బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ ఏప్రిల్ 1812 నుండి జూలై 1814 వరకు పనిచేయలేదు, ఫోర్జ్‌లలో ఉత్పత్తి స్టోర్‌హౌస్‌ల నుండి లేదా ఇతర నార్వేజియన్ ఇనుప పనుల నుండి, ముఖ్యంగా హకడల్ పనుల నుండి ఇనుముతో జరిగింది . కాంటినెంటల్ సిస్టమ్,  రాయల్ నేవీ దిగ్బంధనం కారణంగా ఆహార సమస్యలు తీవ్రంగా ఉన్నాయి, ఆల్బోర్గ్‌లో పెద్ద మొత్తంలో ధాన్యాన్ని తీసుకురావడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు స్థానిక ఓడ యజమాని డేవిడ్ క్రిస్టీ బ్రిగ్ రెఫ్స్నెస్‌ను బ్రిటిష్ వారు తీసుకెళ్లారు . 

కీల్ ఒప్పందం తర్వాత డెన్మార్క్ నార్వేను స్వీడన్‌కు అప్పగించాల్సి వచ్చింది. దీంతో కొత్త పరిస్థితి తలెత్తింది. క్రిస్టియానియాలోని నావల్ కమిషన్ (అడ్మిరల్టీ) దేశ సాయుధ దళాలకు మోస్ జెర్న్‌వర్క్ కవచం సామర్థ్యం గురించి ఆరా తీసింది. ఆ ఇనుప పనిముట్లు చాలా పాడైపోయాయి, 1814 అనే కీలకమైన సంవత్సరంలో అది కొంత మందుగుండు సామగ్రిని మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయగలిగింది. బారెల్స్ కోసం కొంత ఇనుము కూడా ఉత్పత్తి చేయబడింది,  ఆ సంవత్సరం ఫలితం 37,000 రిక్స్‌డేలర్ల నికర లాభం, యుద్ధం కారణంగా ద్రవ్యోల్బణం తీవ్రంగా ఉన్నందున ఈ మొత్తాన్ని మునుపటి సంవత్సరాలతో పోల్చలేము. 

1814లో యుద్ధం ముగిసినప్పుడు ఇనుప పని పరిస్థితి మరింత దిగజారింది. డెన్మార్క్-నార్వే రద్దుతో ఇనుముపై గుత్తాధిపత్యం రద్దు చేయబడింది,  కొత్త,  తక్కువ ఖర్చుతో ఉత్పత్తి చేసే స్వీడిష్,  ముఖ్యంగా ఇంగ్లీష్ ఇనుప పనివారి నుండి పోటీ చాలా కష్టంగా ఉంది.  ఆ సమయాలు కలప వ్యాపారానికి కూడా చెడుగా ఉన్నాయి,  1817లో లాభం 6,000 స్పెసీడలర్ కంటే ఎక్కువ కాదు, ఇది మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో ఉన్న 33 సంవత్సరాలలో మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్ అందించిన అత్యల్ప ఫలితం. 

నెపోలియన్ యుద్ధాల సమయంలో,  తరువాత బెర్ంట్ అంకర్ యొక్క ఫిడికోమిస్ ఆర్థిక వ్యవస్థ క్రమంగా దిగజారింది,  1819 డిసెంబర్ 13న మేనేజర్ లార్స్ సెంబ్, ఇతర నిర్వాహకులతో కలిసి వ్యాపారం కోసం లిక్విడేషన్ బోర్డును నియమించాలని రాజుకు ఒక పిటిషన్‌పై సంతకం చేయాల్సి వచ్చింది. మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లోని కొన్ని భాగాలు వేలంలో అమ్ముడయ్యాయి, కానీ బెర్ంట్ అంకర్ సోదరుడు పెడర్ అంకర్ , తన బావమరిది హెర్మన్ వెడెల్-జార్ల్స్‌బర్గ్ ద్వారా దానిలోని ఎక్కువ భాగాన్ని  మొత్తం 30,300 ప్రత్యేక విక్రయదారులకు కొనుగోలు చేశాడు.

=== పెడెర్ అంకర్ (1820–1824) ===
మాస్ జెర్న్‌వర్క్ కొన్ని సంవత్సరాలుగా అంకర్ కుటుంబానికి చెందిన ఒక శాఖ యాజమాన్యంలో ఉంది; అయితే, పెడర్ అంకర్ అక్కడ ఎప్పుడూ నివసించలేదు, కానీ అద్భుతమైన బోగ్‌స్టాడ్ పొలంలో . ఈ వ్యాపారాన్ని మునుపటి మేనేజర్ కుమారుడు ఆండ్రియాస్ సెంబ్, అంకర్ అత్తగారు హెర్మన్ వెడెల్-జార్ల్స్‌బర్గ్ ఆదేశాల మేరకు నడిపించాడు.  అంకర్ ఇప్పటికే బెరమ్స్ వెర్క్‌ను కలిగి ఉన్నాడు,  మాస్‌లోని వ్యాపారం దానికి అనుగుణంగా సర్దుబాటు చేయబడింది. 1824లో ఒక కొత్త బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ నిర్మించబడింది; అంతే కాకుండా పెడర్ అంకర్ హయాంలో పెద్ద ఈవెంట్లు ఏవీ జరగలేదు. అంకర్ మరణం తర్వాత మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను అతని కుమార్తె కరెన్,  ఆమె భర్త కౌంట్ హెర్మన్ వెడెల్-జార్ల్స్‌బర్గ్ తీసుకున్నారు.

== వ్యాపారం, సంస్కృతి,  రాజకీయాల్లో మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్ ==
[[దస్త్రం:East_Indianman_Gothenburg.jpg|thumb|2005లో స్వీడిష్ [[East Indiaman|తూర్పు భారతీయుడు]] [[Götheborg (ship)|*గోథెబోర్గ్*]] మాస్‌ను సందర్శించాడు. అయితే, అలాంటి ఓడ నగరం నుండి బయలుదేరడం ఇదే మొదటిసారి కాదు, మొదటిసారి 1791 లో.]]
మోస్ జెర్న్‌వర్క్ నిస్సందేహంగా మోస్ నగరానికి,  దాని పరిసరాలకు, అభివృద్ధి చెందుతున్న పరిశ్రమ,  వ్యవసాయం రెండింటికీ ముఖ్యమైనది. అనేక రకాల ఉపకరణాలు ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి, కొన్ని వరుసగా, మరికొన్ని కస్టమ్-మేడ్ చేయబడ్డాయి. ఇనుప కర్మాగారం కలిగి ఉన్న సాంకేతిక నైపుణ్యం, ఆ ప్రాంత వ్యాపారాభివృద్ధికి ఒక భారీ కారకంగా ఉండాలి. 
[[దస్త్రం:Fiedrichvidenmark.jpg|thumb|డెన్మార్క్-నార్వేకు చెందిన ఫ్రెడరిక్ VI. యువరాజుగా అతను మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను సందర్శించాడు. FC గ్రోగర్ చే కాన్వాస్‌పై ఆయిల్ పెయింటింగ్, 1808]]
మాస్ జెర్న్‌వర్క్ కేవలం ఇనుప ఖనిజాన్ని ప్రాసెస్ చేసే సంస్థ మాత్రమే కాదు, వ్యాపారం, సంస్కృతి,  రాజకీయాలలోని పాలక వర్గానికి సమావేశ స్థలం కూడా.  ఇనుప కర్మాగారం స్థాపించబడిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు మొదటి రాజ సందర్శన జరిగి ఉండవచ్చు. అది 1704లో, డానిష్-నార్వేజియన్ రాజు ఫ్రెడరిక్ IV రెండుసార్లు మోస్‌ను సందర్శించినప్పుడు. స్వీడన్ పశ్చిమ తీరం నుండి ఫ్రెడెరిక్షాల్డ్ మీదుగా క్రిస్టియానియాకు వెళ్ళే ప్రధాన రహదారి , ఫ్రెడెరిక్షాల్డ్స్కే కొంగేవీ దాని ప్రాంగణం గుండా నేరుగా వెళ్ళింది: 1760 తర్వాత మాస్ జెర్న్‌వర్క్ ప్రయాణికుల సాహిత్యంలో విస్తృతంగా కనిపిస్తుంది.

కొత్త పరిపాలన భవనం (కన్వెన్షన్ హౌస్) 1778 లో సిద్ధంగా ఉంది,  అది ఆ కాలానికి చాలా ఆకట్టుకుంది. ఆ కాలంలో నార్వేలో అత్యంత ధనవంతుడైన బెర్ంట్ అంకర్, మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు చాలా ఆతిథ్యమిచ్చే యజమాని.  బెర్ంట్ అంకర్ తన అతిథులకు అందించిన వినోదాలలో ఇనుప పని ప్రాంగణంలో అతను నిర్మించిన ఒక సన్నివేశంలోని అమెచ్యూర్ థియేటర్ నాటకాలు ఉన్నాయి. రచయిత, బోధకుడు,  నటుడిగా బెర్ంట్ అంకర్ స్వయంగా ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు. 

దక్షిణ-అమెరికన్ కౌంట్ ఆఫ్ మిరాండా చాలా సాధారణ సందర్శకుడు: 1787లో అతను సందర్శించి పనులు, జలపాతాలు, పరిపాలన భవనం చుట్టూ ఉన్న ఉద్యానవనం,  ఫిరంగి ఫౌండ్రీని వీక్షించాడు. 1788లో క్రౌన్ ప్రిన్స్ (తరువాత డెన్మార్క్-నార్వే రాజు ఫ్రెడరిక్ VI ),  హెస్సే-కాసెల్ యువరాజు చార్లెస్ సందర్శించడానికి వచ్చారు. ఈ చివరి సందర్శన స్వీడన్‌పై జరిగిన ప్రచారానికి ముందు జరిగింది, తరువాత దీనిని "టైట్టేబార్క్రిజెన్" (కౌబెర్రీ యుద్ధం) అని పిలుస్తారు,,  రాజ పరివారం ఫిరంగుల తారాగణాన్ని,  బెర్ంట్ అంకర్ స్వయంగా ఫిరంగి కోసం ఫ్యూజ్‌ను వెలిగించిన ఫిరంగి పరీక్షను చూడగలిగారు. 

ఈ సమయంలో మోస్ జెర్న్‌వర్క్ యొక్క కేంద్ర స్థానం బెర్ంట్ అంకర్ దానిని కొత్త,  సాహసోపేతమైన వెంచర్లలో ఎలా అభివృద్ధి చేశాడనే దాని ద్వారా తెలుస్తుంది: 1791 శరదృతువులో మొదటి నార్వేజియన్ తూర్పు భారతీయుడు *కార్ల్, ప్రిన్స్ ఆఫ్ హెస్సెన్* అక్కడ సన్నద్ధమయ్యాడు. ఈ సంస్థను చాలా మంది ఆసక్తితో చుట్టుముట్టారు,  వార్తాపత్రిక *నోర్స్కే ఇంటెలిజెన్స్సెడ్లర్* ఈ సముద్రయానం గురించి వార్తలు,  స్ఫూర్తిదాయకమైన కవితలను ప్రచురించింది. ఆ ఓడ 1793 ఏప్రిల్ 30న పెద్ద మొత్తంలో మిరియాలు , కాఫీ , చక్కెర , అరక్,  ఇతర వస్తువులతో తిరిగి వచ్చింది. 

బెర్ంట్ అంకర్ మరణం తరువాత కూడా మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో ఆతిథ్యం కొనసాగింది,  1810లో క్రిస్టియన్ ఆగస్టు స్వీడన్‌కు ప్రయాణించినప్పుడు (అతను స్వీడిష్ క్రౌన్ ప్రిన్స్‌గా ఎన్నికయ్యాడు) అతనికి చిరస్మరణీయమైన బసను అందించడానికి పెద్ద ప్రయత్నం జరిగింది.  పరిపాలన భవనం కాలక్రమేణా రాజ నివాసంగా ఎక్కువగా ఉపయోగించబడింది, ఉదాహరణకు 1816లో దీనిని క్రౌన్ ప్రిన్స్ (తరువాత చార్లెస్ III జాన్‌గా రాజు అయ్యాడు ) మాస్ సందర్శన సమయంలో ఉపయోగించారు.

== 1814లో మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్ ==
[[దస్త్రం:Christian_Frederik_J._L._Lund.jpg|thumb|డెన్మార్క్‌కు చెందిన క్రిస్టియన్ VIII 1813లో నార్వేకు స్టాడ్‌హోల్డర్‌గా రాకముందు డెన్మార్క్‌లో చిత్రించాడు. 1814 తర్వాత అతను నార్వేకు తిరిగి రాలేదు. జెఎల్ లండ్ రాసిన కాన్వాస్‌పై ఆయిల్ పెయింటింగ్]]
1807–1814 యుద్ధ సమయంలో మాస్ జెర్న్‌వర్క్ దేశం కోసం కీలక పాత్ర పోషించాడు. 1814 వేసవిలో ఇనుప కర్మాగారం,  దాని పరిపాలన భవనం సంఘటనల మధ్యలో ఉన్నాయి. కీల్ ఒప్పందం ద్వారా డెన్మార్క్ నార్వేను స్వీడన్‌కు అప్పగించింది , నార్వేజియన్ రాజ్యాంగ సభ జరిగింది,  డానిష్ గవర్నర్ క్రిస్టియన్ ఫ్రెడరిక్‌ను నార్వే రాజుగా ప్రకటించారు.

1814 జూలై 21న కొత్తగా ఎన్నికైన రాజు స్వీడన్ నుండి దాడిని ఊహించి మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో తన ప్రధాన కార్యాలయాన్ని స్థాపించాడు. అయినప్పటికీ, శాంతియుత పరిష్కారాన్ని సాధించడమే లక్ష్యంగా ప్రకటించుకున్న గొప్ప శక్తుల దౌత్యవేత్తల ద్వారా చర్చలు కొనసాగాయి. జూలై 27న స్వీడన్ నుండి వచ్చిన తుది ఆఫర్‌తో విదేశీ దౌత్యవేత్తలు మోస్‌కు చేరుకున్నారు,  ఆ మరుసటి రోజు నార్వేజియన్ వైపు దానిని తిరస్కరించింది,  స్వీడన్‌తో యుద్ధం ప్రారంభమైంది.  ఉన్నతమైన స్వీడిష్ దళాలు వేగంగా ముందుకు సాగాయి, ఫ్రెడ్రిక్షాల్డ్‌ను చుట్టుముట్టాయి,  స్మాలేనేన్‌లోకి మరింత ముందుకు సాగడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయి . ఆగస్టు 3న మోస్‌లోని ప్రధాన కార్యాలయంలో రాష్ట్ర మండలి జరిగినందున, నార్వేజియన్ స్థానం చాలా బలహీనంగా ఉంది.

ఆగస్టు 10న కాల్పుల విరమణ చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి,  స్వీడిష్ జనరల్స్ మాగ్నస్ బ్జోర్న్‌స్ట్‌జెర్నా,  ఆండర్స్ ఫ్రెడ్రిక్ స్క్జోల్డెబ్రాండ్ మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లోని నార్వేజియన్ రాజు,  ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యాలయానికి చేరుకున్నారు. వారిని నార్వేజియన్ సంధానకర్తలు జోనాస్ కొల్లెట్ కలిశారు ; చివరికి నిల్స్ ఆల్ కూడా వచ్చాడు. ఆగస్టు 13న మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లోని స్టేట్ కౌన్సిల్‌లో నార్వేజియన్ ప్రభుత్వానికి ఫలితాలను సమర్పించారు.  ఆ మరుసటి రోజు, నిర్ణయాత్మకమైన,  ముగింపు చర్చలు పూర్తయ్యాయి, అక్కడ నార్వే స్వీడన్‌తో యూనియన్‌ను అంగీకరించింది, నార్వేజియన్ రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది,  రహస్య నిబంధనలో క్రిస్టియన్ ఫ్రెడరిక్ పదవీ విరమణ చేసి నార్వేను విడిచిపెట్టడానికి అంగీకరించాడు.  తరువాత చర్చల ఫలితాలు మాస్ సమావేశంగా పిలువబడ్డాయి .

క్రిస్టియన్ ఫ్రెడరిక్ మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో మరికొన్ని రోజులు గడిపాడు,  ఆగస్టు 16న అతను నార్వేజియన్ ప్రజలకు ఒక చిన్న కానీ హృదయ స్పర్శ ప్రకటనను జారీ చేశాడు, ఇది గత నెల సంఘటనలు, కాల్పుల విరమణ,  సమావేశం గురించి వివరించింది.  మరుసటి రోజు, అతను మోస్ నుండి బైగ్డోయ్ కు ప్రయాణించాడు . నార్వేజియన్ ప్రధాన కార్యాలయం మరికొన్ని రోజులు అక్కడే ఉంది, కానీ ఆగస్టు 31న ప్రభుత్వం దాని ప్రధాన కార్యాలయాన్ని క్రిస్టియానియాకు తరలించాలని నిర్ణయించింది.

చాలా సంవత్సరాలుగా నార్వేజియన్లు మోస్‌లో జరిగిన చిన్న యుద్ధం, ఓటమి,  తదుపరి చర్చలను లొంగుబాటుగా భావించి, మే 1814లో ఈడ్స్‌వోల్‌లో జరిగిన సంఘటనలపై దృష్టి పెట్టాలని ఎంచుకున్నారు. అయితే, ఈ అభిప్రాయం కాలక్రమేణా మారిపోయింది: 1887లో చరిత్రకారుడు యంగ్వర్ నీల్సన్ మోస్‌లో జరిగిన సంఘటనలను 1814లో నార్వేజియన్ వైపు గురుత్వాకర్షణ కేంద్రంగా అభివర్ణించాడు.

*"ఈడ్స్‌వోల్డ్ జెర్న్‌వర్క్‌లో నార్వేజియన్లు వారి వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను పొందారు. మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌లో నార్వే తన స్వేచ్ఛను,  రాష్ట్రంగా స్వాతంత్ర్యాన్ని పొందింది." , మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్'' పుస్తకం నుండి. 

## వెడెల్-జార్ల్స్‌బర్గ్ (1824–1875)
1824లో మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను కౌంట్ హెర్మన్ వెడెల్-జార్ల్స్‌బర్గ్ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు , కానీ యాజమాన్యం మొదట 1826–1829 సంవత్సరాలలో అధికారికీకరించబడింది.  నార్వేజియన్ ఐరన్‌వర్క్స్ స్వీడిష్ ఇనుము నుండి చివరి కస్టమ్స్ రక్షణను కోల్పోవడంతో వ్యాపారం కోసం పరిస్థితి తీవ్రంగా మారిపోయింది. అనేక నార్వేజియన్ ఇనుప కర్మాగారాల యజమానిగా, స్వేచ్ఛా వాణిజ్యాన్ని స్థాపించడంలో భారీ నష్టాన్ని చవిచూసినప్పటికీ, సూత్రప్రాయమైన స్థానం నుండి, కౌంట్ వెడెల్ స్వీడిష్ ఇనుముపై సుంకాలను రద్దు చేయాలని ఓటు వేశారు.  మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత, కౌంట్ వెడెల్ ఐరన్‌వర్క్స్ రాష్ట్రానికి ఇంకా 50,000 రిక్స్‌డేలర్లు బాకీ ఉందని గమనించాడు, 1755 నుండి ఉన్న అప్పు చెల్లించబడలేదు. సంవత్సరాల కోర్టు విచారణల తర్వాత, నార్వే సుప్రీంకోర్టు రుణం చెల్లుబాటు అవుతుందని తీర్పు ఇచ్చింది, కానీ ఫిరంగి ఫౌండ్రీ పనిచేస్తున్నంత కాలం దానిని రద్దు చేయడం సాధ్యం కాదు. 

1830–1831 సంవత్సరాలలో, ఒక కొత్త పెద్ద రోలింగ్ మిల్లు నిర్మించబడింది,  1834 కి ముందు ఒక చిన్న బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ (కుపోలోవ్న్) నిర్మించబడింది, ఇది కాలక్రమేణా స్క్రాప్ మెటల్‌ను కరిగించగలదు కాబట్టి పాక్షికంగా దాని స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. 1830 చుట్టూ ఉన్న సంవత్సరాలు నార్వేలోని ఇనుప పనులకు ఇప్పటికీ కష్టంగా ఉన్నాయి,  మాస్ జెర్న్‌వర్క్ కూడా దీనికి మినహాయింపు కాదు,,  1836–1840 సంవత్సరాలలో బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ మొత్తం మూడు సంవత్సరాలు పనిలేకుండా ఉంది. 

కౌంట్ వెడెల్-జార్ల్స్‌బర్గ్ 1840లో మరణించాడు, ఆ తర్వాత అతని కుమారుడు హెరాల్డ్ వెడెల్-జార్ల్స్‌బర్గ్ మాస్ ఐరన్‌వర్క్స్‌తో సహా కుటుంబ వ్యాపారాన్ని కొనసాగించాడు. దీనిని ఇప్పుడు 1836 నుండి జర్మన్ ఇగ్నేషియస్ వాంకెల్ అనే మేనేజర్ నిర్వహిస్తున్నాడు. ఆతిథ్య కాలం ముగిసింది,  రాజకుటుంబ సభ్యులు మాస్ గుండా ప్రయాణించేటప్పుడు పరిపాలన భవనంలో బస చేయలేదు.  ముఖ్యంగా 1840 తర్వాత, మోస్ జెర్న్‌వర్క్ బెరమ్స్ జెర్న్‌వర్క్‌కు అధీనుడయ్యాడు. 1840లలో మార్కెట్ మెరుగుపడింది, నార్వేజియన్ ఇనుము వింతగా ఉత్తర అమెరికాలో బాగా అమ్ముడైంది,  మరియు ఇలాంటి విదేశీ ఇనుప పనులలో వలె మెరుగుదలలు జరిగాయి. 

1840ల రెండవ భాగంలో మాస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు మార్కెట్ చాలా బాగా ఉంది,  ఉత్పత్తి బాగా పెరిగింది:  బెరమ్,  మాస్‌లోని ఇనుప పనుల మధ్య ఖనిజ మార్పిడి,  ప్రత్యేకతలను విభజించడం కొనసాగింది. ఉదాహరణకు, 1830లలో మోస్‌లో గోళ్ల ఉత్పత్తి ముగిసింది, రోలింగ్ మిల్లు నార్వేలో అతిపెద్దది. 1850ల చివరి నాటికి పాత రోలింగ్ మిల్లును కూల్చివేసి, కొత్తది,  చాలా పెద్దది నిర్మించబడింది, 1858లో యంత్రాలకు మాత్రమే చెల్లింపు దాదాపు 10,999 స్పెసీడలర్లు. అయితే ఇది నార్వేజియన్ ఇనుప పనికి చివరి మంచి కాలం. క్రిమియన్ యుద్ధం తర్వాత మార్కెట్ చాలా కష్టమైంది,  నార్వేజియన్ ఇనుప పనిముట్లు స్వీడిష్,  ఇంగ్లీష్ పనులతో పోటీలో నాసిరకంగా ఉన్నాయి. 

1860లలో నార్వేజియన్ ఇనుప కర్మాగారాలు క్రమంగా మూసివేయబడ్డాయి: చాలా సమర్థవంతమైన బెస్సెమర్ ప్రక్రియ నుండి చౌకైన ఉక్కు నుండి ధర ఒత్తిడి చాలా బలంగా ఉంది.  మోస్ జెర్న్‌వర్క్ కొన్ని సంవత్సరాలు కొనసాగింది, బహుశా కొత్త రోలింగ్ మిల్లు కారణంగా,  1860ల చివరి నాటికి రోలింగ్ కోసం బెరమ్ నుండి పెద్ద మొత్తంలో ఇనుము అందింది.  ఫ్రాంకో-ప్రష్యన్ యుద్ధం (1870–1871) తర్వాత కొన్ని సంవత్సరాలకు లాంగ్ డిప్రెషన్‌తో కొత్త ఆర్థిక సంక్షోభం తలెత్తింది , ఇది మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌కు చివరి దెబ్బ. 1873లో నిర్ణయించబడిన,  ఇనుప కర్మాగారాల ప్రాంగణం గుండా అంచనా వేయబడిన స్మాలేనేన్ లైన్ వల్ల కూడా ఈ వ్యాపారం ముప్పు ఎదుర్కొంది . 1873 తర్వాత, ఇనుము కరగడం ఆగిపోయింది. 1874,  1875 లలో మిల్లు,  సామిల్లు మాత్రమే పనిచేస్తున్నాయి.  మాస్ జెర్న్‌వర్క్ 1875లో స్థానిక సంస్థ M. పీటర్సన్ & సన్‌కు 115,000 స్పెసిడలర్ (460,000 నార్వేజియన్ క్రోనర్)కు విక్రయించబడింది. ఇనుప పనిముట్లు ఉపయోగించిన ప్రాంగణాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు; వాటిని పీటర్సన్ పేపర్ ఫ్యాక్టరీ 2012 వరకు ఉపయోగించింది. 

## దృక్పథం,  తదనంతర పరిణామాలు
150 సంవత్సరాలకు పైగా, 17వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి,  1814 వరకు, నార్వేజియన్ ఇనుప పనిముట్లు నార్వే వ్యాపారంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి,  1814 కి ముందు సంవత్సరాలలో,  రాజకీయాలు,  సంస్కృతిలో కూడా కీలక పాత్ర పోషించాయి.  ఆ సమయంలో నార్వే ఎగుమతి చేసేది కలప, చేపలు,  షిప్పింగ్‌తో పాటు, రాగి,  ఇనుము. 

1807 కి ముందు సంవత్సరాలు అద్భుతంగా ఉండగా, నెపోలియన్ యుద్ధాల సమయంలో ఇనుప పనిముట్ల జాతీయ ప్రాముఖ్యత తీవ్రమైంది ;  తత్ఫలితంగా తరువాతి సంవత్సరాలు కూడా అదేవిధంగా చెడుగా ఉన్నాయి.  డెన్మార్క్‌తో యూనియన్ 1814 రద్దు తర్వాత కాలం ఇనుప కర్మాగారాలకు కష్టంగా ఉంది,  ఉత్పత్తి పరిమాణంలో నాటకీయ తగ్గింపు ద్వారా చూపబడింది. 

నార్వేలో ఇనుప కర్మాగారాలు పెద్ద ఎత్తున సంస్థలుగా ఉన్నప్పటికీ,  అవి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చిన్నవిగా ఉన్నాయి. 18వ శతాబ్దం చివరి నాటికి ప్రపంచంలోని మొత్తం వార్షిక ఇనుము వినియోగం దాదాపు 2/3 మిలియన్ టన్నులు - ఇందులో నార్వేజియన్ ఇనుప కర్మాగారం దాదాపు 9,000 టన్నులు ఉత్పత్తి చేసింది.  పోల్చి చూస్తే, స్వీడిష్ ఇనుము ఉత్పత్తి నార్వేజియన్ కంటే దాదాపు 8 రెట్లు ఎక్కువ. 

నార్వేలోని ఆగ్నేయ భాగంలో ఉన్న దాదాపు 16 ఇనుప కర్మాగారాలలో  ఇనుము ఉత్పత్తిని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే మాస్ జెర్న్‌వర్క్ మధ్యస్థ పరిమాణంలో ఒకటి. 1780-1800 సంవత్సరాలలో నార్వేజియన్ ఐరన్‌వర్క్స్ ద్వారా వార్షిక బొగ్గు వినియోగం దాదాపు 140,000 లెస్టర్లు (సుమారు 270,000 m³).  మొత్తం వాల్యూమ్‌లో మాస్ జెర్న్‌వర్క్ 10,000 లీటర్ల కంటే తక్కువ ఉపయోగించింది.

ఇనుప పని సమయంలో,  తరువాత బొగ్గును ఉపయోగించి ఇనుప పని చేసిన కాలంలో బొగ్గు ఉత్పత్తి అడవులను నాశనం చేసిందని వాదించబడింది, కానీ నార్వేజియన్ భూవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త జోహన్ హెర్మాన్ లీ వోగ్ట్ ప్రకారం డేటా దీనికి మద్దతు ఇవ్వదు, దీనికి విరుద్ధంగా అదే కాలంలో కలప ఎగుమతి 7 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంది.  అదే సమయంలో బొగ్గు అత్యంత ఖరీదైన పదార్ధం,  బొగ్గు ధరలు పెరగడం నార్వేజియన్ ఇనుప పనివారికి చివరి దెబ్బ. 

ఇనుప కర్మాగారాలను వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైనవిగా పరిగణించి, డానిష్-నార్వేజియన్ రాష్ట్రం వారికి అనేక విధాలుగా సబ్సిడీ ఇచ్చింది,  పాక్షికంగా ఇనుప కర్మాగారాలకు రైతులు బొగ్గును (నార్వేజియన్‌లో సర్కమ్‌ఫెరెన్స్ అని పిలుస్తారు) సరఫరా చేయాల్సిన పరిసర ప్రాంతాన్ని ఇవ్వడం ద్వారా,  పాక్షికంగా ఇతర దేశాల ఉత్పత్తులపై భారీ కస్టమ్ సుంకాలను విధించడం ద్వారా. సైన్యం,  నావికాదళం కోసం ఫిరంగులు,  మందుగుండు సామగ్రి వంటి ఉత్పత్తులను రాష్ట్ర కొనుగోలు ద్వారా ఇనుప కర్మాగారాన్ని నిధులు సమకూర్చాలని కూడా ఇది కోరింది.  ఇనుప పనివారు దశమ భాగం అని పిలువబడే పన్ను చెల్లించాల్సి వచ్చింది, వాస్తవానికి ఇది ఉత్పత్తి యొక్క మొత్తం విలువలో దాదాపు 1.5%.  17వ శతాబ్దంలో బెరమ్స్ జెర్న్‌వర్క్,  ఈడ్స్‌వోల్స్ జెర్న్‌వర్క్‌లు డచ్ వ్యక్తి,  కోర్లాండ్‌కు చెందిన ఒక గొప్ప వ్యక్తి యాజమాన్యంలో ఉన్నప్పుడు తక్కువ కాలం మినహా , ఈ సంస్థలు డానిష్-నార్వేజియన్ ఆధీనంలో ఉన్నాయి. 

దాని సమకాలీనులలో మాస్ జెర్న్‌వర్క్ ముఖ్యంగా ఫిరంగి ఫౌండ్రీకి ప్రసిద్ధి చెందింది: ఇది దేశంలో మొదటిది.  ఆనాటి నిపుణులలో ఇనుప పని చాలా గౌరవంగా ఉండేది: ఫ్రెంచ్ మెటలర్జిస్ట్ గాబ్రియేల్ జార్స్ ఉదాహరణకు మోస్ జెర్న్‌వర్క్‌ను ఫ్రిట్జో జెర్న్‌వర్క్,  కాంగ్స్‌బర్గ్ జెర్న్‌వర్క్‌లతో కలిసి నార్వేలో అగ్రగామిగా పేర్కొన్నాడు.  సింహావలోకనం చేసుకుంటే, నార్వే యొక్క సాంకేతికత,  పారిశ్రామికీకరణను ప్రవేశపెట్టడంలో ఇనుప పనిముట్లు వారి ముఖ్యమైన పాత్రకు గుర్తింపు పొందాయి,  ప్రసిద్ధ నార్వేజియన్ న్యాయవాది,  ఆర్థికవేత్త ఆంటన్ మార్టిన్ ష్వీగార్డ్ 1840లో ఇలా వ్రాశాడు, "మైనింగ్ పరిశ్రమ యాంత్రిక,  సాంకేతిక జ్ఞానం,  అంతర్దృష్టికి ఒక పాఠశాల." 

మాస్ జెర్న్‌వర్క్ నుండి పెద్దగా ఏమీ మిగిలి లేదు: చాలా భవనాలు కూల్చివేయబడ్డాయి. సంరక్షించబడిన వాటిలో పరిపాలన భవనం (సమావేశ భవనం),  పరిపాలన భవనానికి ఉత్తరాన ఉన్న వీధి వెంబడి ఉన్న కార్మికుల భవనాలు ఉన్నాయి. జలపాతాల దగ్గర ఉన్న మిల్లును కూడా భద్రపరిచారు. 

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:నార్వే