సత్యాశ్రయుడు

**సత్యాశ్రయుడు**  (), సత్తిగ లేదా ఇరివబెడంగ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇతను పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్యం రాజు. 11వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో సామ్రాజ్యాన్ని ఏకీకృతం చేసే సమయంలో, సత్యాశ్రయుడు తంజావూరుకు చెందిన చోళ రాజవంశం, మధ్య భారతదేశానికి చెందిన పరమార రాజవంశం, చేది రాజ్యం, గుజరాత్‌కు చెందిన చౌళుక్య రాజవంశంతో పలు యుద్ధాలలో పాల్గొన్నాడు. ఈ యుద్ధాల ఫలితాలు విజయాలు, ఓటములతో మిశ్రమంగా ఉన్నాయి. యువరాజుగా ఉన్నప్పుడు కూడా, తన తండ్రి రెండవ తైలపుడు పాలనా కాలంలో, సత్యాశ్రయుడు ఒక ప్రతిష్టాత్మక యోధుడిగా స్థిరపడ్డాడు. సత్యాశ్రయుడు గొప్ప కన్నడ కవి రన్నడును (సాంప్రదాయ కన్నడ సాహిత్యంలో "రత్నత్రయ"లో ఒకరు) ఆదరించాడు, అతను తన ఇతిహాస కావ్యం *సాహసభీమవిజయం* (*గదాయుద్ధం* అని కూడా పిలుస్తారు)లో తన పోషకుడిని మహాభారతంలోని పాండవ రాకుమారుడు భీముడుతో అతని బలం, శౌర్యానికి సానుకూలంగా పోల్చాడు. సత్యాశ్రయుడు *అకాలవర్ష*, *అకలంకచరిత*, *సాహసభీమ* వంటి బిరుదులను ధరించాడు.
## ఉత్తరాన యుద్ధాలు
సత్యాశ్రయుని పాలనా కాలంలో, మధ్య భారతదేశానికి చెందిన పరమారులు, చేది పాలకులు (వీరిని త్రిపురి కలచురీలు అని కూడా పిలుస్తారు) సత్యాశ్రయుని తండ్రి రెండవ తైలపుడు చేతిలో కోల్పోయిన భూభాగాలపై తిరిగి నియంత్రణ సాధించినట్లు తెలుస్తోంది (సుమారు సా.శ. 996లో ముంజపై అతని విజయాల కారణంగా). అయితే సత్యాశ్రయుడు ఉత్తర కొంకణ్ ప్రాంతానికి చెందిన శిలాహార రాజు అపరాజితుడును లొంగదీసుకుని అతన్ని సామంతునిగా చేసుకున్నాడు. పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్యంలో గుజరాత్ ప్రావిన్స్‌లోని లాట చాళుక్యులు అధిపతి బారపునికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు జరిగింది. చౌళుక్య కుటుంబానికి చెందిన మూలరాజు బారపుని పదవీచ్యుతుడిని చేశాడు. సత్యాశ్రయుడు గుజరాత్‌పై దండయాత్ర చేసి, మూలరాజును ఓడించి, బారప కుమారుడు గొగ్గిరాజును తిరిగి సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టాడు. ఈ విధంగా అతను ఆ ప్రాంతంపై తన నియంత్రణను పటిష్టం చేసుకున్నాడు.

## చోళులతో యుద్ధాలు
11వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, తంజావూరుకు చెందిన చోళ రాజవంశం ఎదుగుతూ ఉంది. వేంగి చాళుక్యులు (తూర్పు చాళుక్యులు) పాలిస్తున్న తూర్పు దక్కన్‌లో చోళుల ప్రభావం పెరుగుతోంది. చోళుల సహాయంతో, శక్తివర్మ జటాచోడ భీముని ఓడించి వేంగి రాజ్యంపై నియంత్రణ సాధించాడు. తూర్పున చోళుల ప్రభావం పెరగడం పశ్చిమ చాళుక్యులకు ఆమోదయోగ్యం కాదు. సుమారు సా.శ. 1006 - 1007లో, సత్యాశ్రయుని సేనాని బయల్నంబి ధాన్యకటకం (లేదా ధరణికోట), యనమందల వద్ద కోటలను తగులబెట్టాడు. ఈ విజయాలతో సత్యాశ్రయుడు ఆధునిక గుంటూరు జిల్లాలోని చేబ్రోలులో తాత్కాలికంగా స్థిరపడగలిగాడు.

కానీ ఈ ప్రారంభ విజయాలు తాత్కాలికమైనవి. చోళ రాజు మొదటి రాజరాజు రెండు వైపుల నుండి ఎదురుదాడి చేశాడు. యువరాజు రాజేంద్ర చోళుడు నాయకత్వంలోని ఒక పెద్ద చోళ సైన్యం దండెత్తి, బీజాపూర్ ప్రాంతంలోని దొనూర్, బనవాసి, రాయచూర్ అంతర్వేది (ఇడితురైనాడు అని పిలుస్తారు)లోని కొన్ని భాగాలు, ఆధునిక హుబ్లీ సమీపంలోని ఉంకల్, ఆధునిక బాగల్కోట్ జిల్లాలోని కూడలసంగమను ఆక్రమించింది. అయితే, చరిత్రకారులు సూర్యనాథ్ కామత్, ఆర్.సి. మజుందార్ గుర్తించిన హోత్తూరు శాసనాల ప్రకారం, సత్యాశ్రయుడు చివరకు రాజేంద్ర చోళుడిని ఓడించిన తర్వాత ఈ భూభాగాలను తిరిగి జయించాడు. చక్రవర్తి సత్యాశ్రయుడు చేబ్రోలులో రాజేంద్ర చోళుడిని ఓడించి దానిని ఆక్రమించాడు.

యెలెసిరూర్ (ధార్వాడ్ జిల్లా)లో లభించిన సా.శ. 1005 నాటి శాసనం, సత్యాశ్రయుడు చోళులపై ప్రచారానికి సంబంధించి శ్రీపర్వతంలో (కర్నూలులోని శ్రీశైలం) ఉన్నాడని, చోళులపై తన యుద్ధాలలో వేంగికి చెందిన తూర్పు చాళుక్యుల సహాయం తీసుకున్నాడని చెబుతోంది. రాజరాజ చోళుని మూడవ దండయాత్రలో సత్యాశ్రయుడు అతనిపై పోరాడాడు. సత్యాశ్రయుడు ప్రతీకారంగా సా.శ. 1006లో వేంగి దేశంపై దండెత్తి శక్తివర్మను వేంగి సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టాడు. సా.శ. 1007లో, అతను తావరేయఘట్ట యుద్ధంలో రాజేంద్ర చోళుడిని ఓడించాడు.
రాజేంద్ర చోళుడు చాళుక్య భూభాగాలపై దాడులు చేసిన తర్వాత సత్యాశ్రయుడు ఆంధ్రా ప్రావిన్స్‌ను చోళుల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, సత్యాశ్రయుడు రాజేంద్ర చోళుడిని తిప్పికొట్టి ఆంధ్రా ప్రావిన్స్‌ను తిరిగి జయించాడు.

చరిత్రకారులు శాస్త్రి, సేన్ ప్రకారం, సత్యాశ్రయుడు ఆ తర్వాత తన రాజ్యాన్ని చోళుల పట్టు నుండి విడిపించడానికి పెద్ద ఎత్తున కృషి చేశాడు. చరిత్రకారుడు కామత్ ప్రకారం, తన సోదరుడు యువరాజు దాసవర్మ ప్రాణత్యాగం చేయాల్సి వచ్చినప్పటికీ సత్యాశ్రయుడు తన రాజ్యాన్ని చోళుల నుండి పూర్తిగా విడిపించగలిగాడని హోత్తూరు శాసనం ద్వారా రుజువు చేయబడింది.

అయితే, చరిత్రకారుడు బాలకృష్ణన్ రాజ గోపాల్ ప్రకారం, రట్టపడిని జయించినట్లు చోళ రికార్డులలో ఉన్న ప్రకటన అతిశయోక్తి. ఇంకా, గుంటూరులో ఉన్న పశ్చిమ చాళుక్యుల శాసనం శ. 928 ('పరాభవ' - V.R.ii. గుంటూరు 84: 1897లో 145) మొత్తం రట్టపడి ఏడున్నర లక్షల భూభాగాన్ని జయించామనే చోళుల వాదనను తగినంతగా కొట్టివేస్తుంది, రాజరాజ చోళుడు విజయానికి ధైర్యంగా ప్రయత్నించినప్పటికీ విఫలమయ్యాడు.

## సంస్కృతి
సత్యాశ్రయుడు తన తండ్రి రెండవ తైలపుడు ప్రారంభించిన జైన మతం పట్ల రాజ మద్దతును కొనసాగించాడు. అతని పాలనా కాలంలో, అనేక జైన గ్రంథాలు రచించబడ్డాయి, జైన దేవాలయాలు, బసదులు నిర్మించబడ్డాయి. అతను, అతని సేనాని నాగదేవ అనేక బసదులను నిర్మించారు, అత్తిమబ్బె కూడా గణనీయంగా సహకరించి, అనేక బసదులను నిర్మించింది. అతని కాలంలో "బ్రహ్మ జినాలయం" పూర్తయింది. ఈ ప్రాంతంలో 1,501 జైన బసదులను నిర్మించడానికి అత్తిమబ్బె కారణమని శాసనాలు సూచిస్తున్నాయి, ఆమె పోషణకు గుర్తింపుగా, సత్యాశ్రయుడు ఆమెకు *"దానచింతామణి"* అనే బిరుదును ప్రదానం చేశాడు. "అజితపురాణం", "గదాయుద్ధం" రచించిన రన్నడు వంటి జైన రచయితలను అతను ఆదరించాడు. కోర్టులో జైన మతం ఒక ప్రముఖ మతంగా కొనసాగిందని, దిగంబర జైన మతం గణనీయమైన ప్రభావాన్ని కలిగి ఉందని చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ కాలంలో అనేక మంది జైన సన్యాసులు వృద్ధి చెందారు, మూల సంఘం, దార్విల సంఘం, యాపనీయ సంఘం ఈ ప్రాంతంలో చురుకుగా ఉన్నాయి. పాలక రాజవంశం బహుశా జైన విశ్వాసాన్ని అనుసరించేవారని ఈ మూలాలు సూచిస్తున్నాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
చేబ్రోలు యుద్ధం

## గమనికలు

## మూలాలు
*
* 
*
* 
*
*
వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు