open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
యాంత్రిక అనువాదం

ఒక భాషకు చెందిన వచనాలను లేదా ప్రసంగాన్ని మరొక భాషలోకి యంత్రం ద్వారా అనువాదం చేయటాన్ని **యాంత్రిక అనువాదం** అంటారు. ప్రస్తుతం వచనాల అనువాదం ప్రాథమిక స్థాయిలో నున్నను త్వరలో ఊపందుకోనున్నది, ప్రస్తుతం యంత్ర అనువాదాలు కొంత గందరగోళ పరుస్తున్నాయి. పదాల పరంగా కొన్ని భాషలను యాంత్రిక అనువాదానికి అనువుగా అనువాదకులు మార్చగలిగారు. అయితే యాంత్రిక అనువాద వాక్య నిర్మాణంలో వ్యాకరణ దోషాలు ఎదురవుతున్నాయి, వ్యాకరణ దోషాలు సరిచేసేందుకు అనేకమంది అనువాదకులు కృషి చేస్తున్నారు. గూగుల్ అనువాదం అనే కంప్యూటర్ అధారిత అనువాద వ్యవస్థ ద్వారా ప్రస్తుతం అనేకమంది యాంత్రిక అనువాద సేవలను పొందటమే కాక అందులోని లోపాలను స్వచ్ఛందంగా సరిదిద్దుతున్నారు.

## గూగుల్ అనువాదం
* ప్రధాన వ్యాసం గూగుల్ అనువాదం
గూగుల్ ట్రాన్స్లేట్ కంప్యూటర్ అధారిత అనువాద వ్యవస్థ. దీనికి హిందీతో పాటు ఇతర జూన్ 21, 2011 న లభ్యమైంది. దీనివలన ఇంగ్లీషు విషయాన్ని తెలుగులో చదువుకోవచ్చు.

## గూగుల్ ట్రాన్స్లేటర్ టూల్కిట్
* ప్రధాన వ్యాసం గూగుల్ ట్రాన్స్లేటర్ టూల్కిట్
గూగుల్ ట్రాన్స్లేటర్ టూల్కిట్ అనువాదానికి సహాయపడే వెబ్ ఆధారిత పరికరం. దీని ద్వారా వెబ్ పేజీలు పత్రాలు అనువాదం చేయవచ్చు. వాక్యభాగాలకు అనువాద కోశాన్ని, పదాలకు ప్రత్యేక కోశాన్ని జతచేయడం ద్వారా, కంప్యూటర్ అనువాదానికి సరిపోలినవి చూపుతూ సహాయపడుతుంది.

వర్గం:యాంత్రిక అనువాదం
తుమ్మల రంగారెడ్డి

**తుమ్మల రంగారెడ్డి** నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు, భారత జాతీయ కాంగ్రేసు పార్టీకి చెందిన రాజకీయనాయకుడు. 

## రాజకీయ జీవితం
అతను రంగారెడ్డి ఆర్మూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు గెలవగా, బాల్కొండ నియోజకవర్గం నుండి ఒకసారి, మొత్తం నాలుగుసార్లు శాసనసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికలలో గెలిచాడు. రంగారెడ్డి ఒకసారి ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైన ఘనతను కూడా సాధించాడు. 

1972 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో అతను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా బాల్కొండ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి సమీప పి.డి.ఎఫ్ అభర్థి   రాజాగౌడ్ పై 12331  ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించాడు. 1962 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో అతను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా ఆర్మూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు.  1962 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా ఆర్మూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీచేసి 25399 ఓట్లను సాధించాడు. ఈ ఎన్నికలలో సమీప స్వతంత్ర అభ్యర్థి జి.ఎస్.రావుకు 15767 ఓట్లు లభించాయి. అతను 9632 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించాడు.  1972 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో అతను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా ఆర్మూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి సమీప ఇండిపెండెంట్ అభ్యర్థి సుదర్శనరావుపై 18042 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:తెలంగాణ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు
వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు
మావెన్

**మార్స్ అట్మాస్పియర్ అండ్ వోలటైల్** (MAVEN) అనగా అంగారక కక్ష్యలో అంగారక వాతావరణాన్ని అధ్యయనం చేసేందుకు రూపొందించిన ఒక అంతరిక్ష ప్రోబ్. దీనిని సంక్షిప్తంగా **మావెన్** అంటారు. దీనిని అమెరికా చెందిన నాసా ప్రయోగించింది. ఒకప్పుడు నీరు, ఉష్ణ వాతావరణాన్ని కలిగి ఉన్న అరుణ గ్రహం, కాలక్రమేణా శీతలంగా, పొడిగా ఎందుకు మారిందో తేల్చడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. అంతరిక్షంలో దాదాపు 10 నెలల పాటు 71.1 కోట్ల కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించి 21-09-2014న అంగారకుడికి చేరువైంది. అంగారక గ్రహం యొక్క ఎగువ వాతావరణంపై పరిశోధన కోసం పంపిన మొట్టమొదటి ఉపగ్రహం ఇది. వందల కోట్ల సంవత్సరాల కిందట అంగారక గ్రహంపై నీరు, కార్బన్ డైఆక్సైడ్ పుష్కలంగా ఉండేవి, అయితే అవి ఇప్పుడేమయ్యాన్నది మిస్టరీగా మారింది. ఈ మిస్టరీని ఛేదిస్తే అంగారక గ్రహం ఒకప్పుడు జీవులకు ఆవాసయోగ్యంగా ఉండేదా అన్నది తేలనుంది. అంతేకాక 2030 నాటికి అరుణ గ్రహం పైకి మానవులను పంపాలని యోచిస్తున్న నేపథ్యంలో అక్కడి కఠిన వాతావరణ పరిస్థితులను వ్యోమగాములు తట్టుకోగలరా అన్నదానిపై మరింత సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. అంగారకుడిపై పరిస్థితి అత్యంత శీతలంగా ఉంటుంది. అక్కడ వాతావరణం పెద్దగా ఆవరించి ఉండదు. 
అంగారకుని ఎగువ వాతావరణంపై ఏడాది పాటు పరిశోధనలు జరుపనున్న ఇది సౌరగాలులు అరుణ గ్రహ వాతావరణంలో ఎలా చర్యలు జరుపుతున్నయన్నది కూడా పరిశీలించనుంది. ఈ ఉపగ్రహం తన జీవితకాలంలో ఎక్కువగా 3730 మైళ్ల ఎత్తునున్న అంగారక గ్రహ కక్ష్యలో తిరుగుతూ మధ్యలో కొన్ని వివరాల సేకరణ కోసం ఐదు సార్లు 78 మైళ్ల ఎత్తుకు దిగివస్తుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* మంగళయాన్ - అంగారకుని పరిశీలించేందుకు భారతదేశం పంపిన ఉపగ్రహవాహకనౌక

## మూలాలు

* ఈనాడు దినపత్రిక - 23-09-2014 - (అంగారక కక్ష్యలోకి 'మావెన్‌' - దిగ్విజయంగా ప్రవేశపెట్టిన నాసా - అరుణగ్రహ గత చరిత్రను తవ్వనున్న ఉపగ్రహం)

వర్గం:అంతరిక్ష వాహనాలు
జవహర్ భారతి కళాశాల

**జవహర్ భారతి డిగ్రీ కళాశాల** 1951 లో స్థాపించబడింది, ఇది భారతదేశపు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నెల్లూరు జిల్లా కావలి పట్టణంలో ఉంది. జవహర్ భారతి నెల్లూరు జిల్లా లోని పట్టణాల నుండి విద్యార్థులను ఆకర్షిస్తుంది. 1951 లో ఇది "కావలి కళాశాల"గా ప్రారంభమైంది. యువ పట్టభద్రుడైన డి.రామచంద్రారెడ్డి కావలికి చెందిన పేద, అవసరమయిన విద్యార్థులకు ఉత్తమ విద్యనందించే ఉద్దేశంతో ఈ కళాశాలను ఏర్పాటు చేశాడు. ఈ ఇన్స్టిట్యూట్ NAAC పీర్ కమిటీ (యుజిసి, న్యూ ఢిల్లీ) నుండి ప్రావీణ్యతకు సంభావ్య ఇన్‌స్టిట్యూట్ అని, A గ్రేడ్ రేటింగ్ను కలిగి ఉంది. ఈ కళాశాలలో కె.వి.రమణారెడ్డి, విరసం వ్యవస్థాపక సభ్యుడు, ప్రముఖ సాహిత్య విమర్శకుడు జి.కళ్యాణరావు, బి.వి.రాఘవులు, చింతామోహన్,  సుబ్రమణ్యంIAS (ముఖ్యమంత్రి ప్రత్యేక కార్యదర్శి), ఆదాల ప్రభాకర్‌రెడ్డి, వేణుగోపాల్‌రెడ్డి వంటి సాహిత్య, రాజకీయ ప్రముఖులు పనిచేశారు. ఈ కళాశాల మొగ్గ శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ అమర రామారావు. డాక్టర్ రామారావు హెచ్ఐవి టీకా అండ్ ఇమ్యునాలజీ రంగంలో ఒక శాస్త్రవేత్త. యుఎస్ లో విధర్మ DNA ప్రధాన MVA బూస్ట్ విధానంపై తన పని వైద్య ట్రయల్స్లో ఉంది, ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్లినికల్ ట్రయల్స్ లోకి హెచ్‌ఐవి టీకాలను ప్రవేశపెట్టిన  ఐదుగురిలో ఒకరు. ఇతని అడుగుజాడలలో నడిచిన మరో జవహర్ భారతి విద్యార్థి డాక్టర్ చెంచ వెంకటేశ్వర్లు, ఇతను ఇదే రంగంలో యుఎస్‌ఎ లోని ఎమోరీ టీకా సెంటర్ లో పనిచేస్తున్నారు. ఇతను భారతదేశపు ప్రీమియర్ సంస్థల్లో ఒకటైన పూనే లోని వైరాలజీ నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నందు పిహెచ్‌డి చేశాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ కళాశాలలు
వామనభట్టబాణుడు

బాణభట్ట బిరుదముగల ఈ **వామనభట్టబాణుడు**, వామనభట్టు లేక భట్ట వామనుడు 15వ శతాబ్దము ఆరంభమున ప్రసిద్ధి గాంచిన కవిపండితుడు. ఇతడు కొండవీటి పెదకోమటి వేమారెడ్డి (1404-1420) ఆస్థానమున పండితుడుగా నుండెను. శ్రీనాథుడుకి ఇతడు సమకాలికుడు.

## ఇతని కృతులు

* పార్వతీ పరిణయము
* వేమ భూపాల చరితము

బాణకవి తన హర్ష చరితము నందువలె వామనభట్టు వేమభూపాల చరితములో తన ప్రభువగు వేమభూపలుని గూరించి రచించెను.

* హంస సందేశము.
ఈ గ్రంథమందు పూర్వసందేశమున 61 శ్లోకములును, ఉత్తర సందేశమున 260 శ్లోకములును ఉన్నాయి. కథయు, శైలియు కేవలము కాళిదాసు రచించిన మేఘ సందేశముకు ప్రతిగా యున్నవి. శ్లోకములు మందా క్రాంతా వృత్తములే. కాళిదాసు పదములు, సమాసములు తరచు ఇందులో వచ్చుచుండును.

ఉదా:
; 'ఆ కైలాసా దవిదితచరాణ్
; 'ఆశామాత్ర గ్రధితమబలాజీవితం'
; 'ఇత్సౌత్సుక్యా చ్చబరయువతే
; ప్రీతివిస్తార్యమాణైః
; సభ్రాభంగై రకృతలలితై 
; రక్షిభిర్వాం పిబేయుః'

నైషధము నుండి శృంగార వర్ణనములలో పెక్కు పద్యాలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి.

కుపితుడైన యక్షరాజుచే శాపగ్రస్తుడై దక్షుడను యక్షుడొక సంవత్సరము మలయ పర్వతమున వసింపవలసినవాడై స్వవిరహప్తయై కుబేర పురమునున్న తన కాంతకు- కందర్పరేఖకు హంస ద్వారా సందేశమంపును. హంస వెళ్ళ వలసిన మార్గమును వర్ణించుట బట్టి కవి దాక్షిణాత్యుడై యుండవచ్చును. వేమభూపాల చరితమున, పెదకోమటి వేమారెడ్డి దిగ్విజయ యాత్రను వర్ణించుటలో నెట్లు భూగోళ శాస్త్రము ధ్వస్తమైయున్నదో అట్లే ఇందును దేశక్రమము ధ్వస్తమైయున్నది. ఇందులో హంస ముందు మలయ సమీపమునున్న దక్షిణ సముద్ర వాయువుల జవికొని తాంరపర్ణి దాటి పాండ్య నగరం జేరును. పిమ్మట కావేరి నదిని జూచి ఆనందించి శ్రీరంగము, కాంచి, పుండరీకము మొదలగు క్షేత్రములను సేవించి ఆంధ్ర దేసమున ప్రవేశించును. ఆంధ్ర దేశమున కృష్ణానది, తుంగభద్ర, గోదావరి, పంచవటి వర్ణింపబడినవే గాని పట్టణం లేవియు వర్ణింపబడలేదు. అటు తరువాత వింధ్య పర్వతము, నర్మదా నది వర్ణితములు. ఆమీద యమున, గంగను వర్ణించి చుట్టు తిరిగి కాశిని వర్ణించి కవి అయోధ్య మీదుగా హిమాలయము నకు హంసను జేర్చాడు. హిమాలయ వర్ణనము, కైలాస వర్ణనము కాళిదాసు మార్గము ననుసరించి కూర్చెను గాని ఆమాధుర్య మిందు రాలేదందురు. 
ఆంధ్ర ప్రశంస గల శ్లోకము నుదాహరించి, ఆంధ్ర పండిత కవియగు వామనభట్ట బాణుని ఈకృతిని ముగించెను.

;'ఆంధ్రోద్దేశా నజిగమిషో రగ్రత స్తే భవిత్రీ
; వేణీ భూమే రివ కువలయో మోదినీ కృష్ణవేణీ
; ఆశ్లిష్యంతీ తరలలహరీ (బాహయా యాం)... సుఖీవ
; ప్రోతో మధ్య వ్యవహితజలా శోభతే తుంగభధ్ర.'

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:కవులు
వర్గం:ప్రాచీన తెలుగు కవులు
రాయలసీమ విశ్వవిద్యాలయం

**రాయలసీమ విశ్వవిద్యాలయం** భారతదేశపు ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కర్నూలులో ఉంది. దీనిని 2008 లో స్థాపించారు.

## చరిత్ర
2008, సెప్టెంబరు 24న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసనసభ చేత అమలు చేయబడి, 2008 ఆంధ్రప్రదేశ్ గెజిట్‌లో 29వ చట్టం అనుసరించి 2008లో రాయలసీమ విశ్వవిద్యాలయం ఏర్పాటయింది. ఉన్నత విద్యలోని సమగ్రతను ప్రోత్సహించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఈ రాయలసీమ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించింది.

రాయలసీమలోని కరువు పీడిత ప్రాంతంలో వెనుకబడిన కర్నూలు జిల్లా గ్రామీణ యువతకు ఉన్నత విద్యను అందించే ఉద్దేశంతో 1977లో శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం రెండు కోర్సులతో కర్నులులో పోస్ట్‌గ్రాడ్యుయేట్ సెంటర్‌ను ప్రారంభించింది. ఒకటి ఎకనామిక్స్‌లో ఏరియా ప్లానింగ్, రీజినల్ డెవలప్‌మెంట్‌లో స్పెషలైజేషన్, మరొకటి పరిశ్రమల అవసరాలను తీర్చడానికి ఆపరేషన్స్ రీసెర్చ్, స్టాటిస్టికల్ క్వాలిటీ కంట్రోల్. అప్పుడు చిన్న భవనంలో ఈ సెంటర్‌ను ప్రారంభించారు. తరువాత, 1979లో పాత మున్సిపల్ కార్యాలయ భవనంలోకి మార్చబడింది. భారతీయ స్టేట్ బ్యాంక్ 1983లో  దామోదరం సంజీవయ్య జ్ఞాపకార్థం ఫైన్ ఆర్ట్స్ ప్రొఫెసర్ పదవికి విరాళం ఇచ్చింది, తరువాత దీనిని 1985లో తెలుగు శాఖగా స్థాపించారు. 1990లో కర్నూలు సమీపంలోని బి.తండ్రపాడు అనే చిన్న గ్రామంలోని విశ్వవిద్యాలయ సొంత భవనంలోకి ఈ సెంటర్ మార్చబడింది.

## కోర్సులు
1979లో భౌతికశాస్త్రం, రసాయనశాస్త్రం కోర్సులు చేర్చబడ్డాయి. 1993లో ఈ కేంద్రాన్ని శ్రీ కృష్ణదేవరాయ విశ్వవిద్యాలయానికి బదిలీ చేశారు. 1998లో ఎమ్మెస్సీ కంప్యూటర్ సైన్స్ ప్రారంభమైంది. తరువాత 2001లో మేనేజ్మెంట్, ఎంసిఎ, మ్యాథమెటిక్స్ ప్రారంభించబడ్డాయి. 2006లో వృక్షశాస్త్రం, కర్బన రసాయన శాస్త్రం, జంతుశాస్త్రం కోర్సులు ప్రారంభించబడ్డాయి. రాయలసీమ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపనతో, 2008-09 విద్యా సంవత్సరంలో ఆంగ్లంలో ఎంఏ, ఎంఇడి కోర్సులు ప్రారంభించబడ్డాయి; 2009-10 విద్యా సంవత్సరంలో బయోటెక్నాలజీలో ఎమ్మెస్సీ; 2012 -13లో  ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ కమ్యూనికేషన్స్‌లో ఎంకామ్, ఎంఎస్‌సి ప్రారంభించబడ్డాయి.

### కంప్యూటర్ సైన్స్ విభాగం
1998లో ఎమ్మెస్సీ కంప్యూటర్ సైన్స్, తరువాత 2001 లో ఎంసీఏతో ఈ విభాగం ప్రారంభమైంది. ఈ కేంద్రంలో ఒక కంప్యూటర్ ప్రయోగశాల, అనేక పుస్తకాల గల గ్రంథాలయం ఉంది. కంప్యూటర్ సైన్స్,  అప్లికేషన్స్ విభాగాలకు చెందిన చాలామంది విద్యార్థులకు మేజర్ ఐటి కంపెనీలు, ఎంఎన్‌సిలలో ఉద్యోగాలు లభించాయి. ఎమ్మెస్సీ (సిఎస్), ఎంసీఏ కోర్సుల నుండి 350+మంది విద్యార్థులు విదేశాలలో ఉద్యోగాలు చేస్తున్నారు.

### ఇంజనీరింగ్ కళాశాల
రాయలసీమ విశ్వవిద్యాలయం 2019-2020 విద్యా సంవత్సరం నుండి ఇంజనీరింగ్ కళాశాలని కూడా ప్రారంభించింది. కర్నూలు జిల్లాలో ఇది మొదటి, ఏకైక ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాల.

### ప్రాంగణం
300+ ఎకరాల విస్తీర్ణంలో గ్రామీణ పరిసరాల్లో ఉన్న ఈవిశ్వవిద్యాలయ ప్రాగణంలో కంప్యూటర్ సెంటర్, హెల్త్ సెంటర్, వ్యాయామశాల, ఆటస్థలం, ఆడిటోరియం, ప్రయోగశాలలు, వసతి గృహాలు, సిబ్బంది గృహాలు ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని విశ్వవిద్యాలయాల జాబితా
* ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉన్నత విద్యాసంస్థల జాబితా

## బయటి లింకులు
* అధికారిక వెబ్బైటు

వర్గం:కర్నూలు జిల్లా
వర్గం:రాయలసీమ లోని విద్యాసంస్థలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ విశ్వవిద్యాలయాలు
వర్గం:2008 స్థాపితాలు
కోగిర జయసీతారాం

**కోగిర జయసీతారాం** (నవంబర్ 14, 1924 - అక్టోబర్ 9, 2000)  అనంతపురం జిల్లాలోని ఒక మారుమూల పల్లెలో నిరుపేద కుటుంబంలో జన్మించాడు. 8వ తరగతి వరకు చదివాడు. కోనపురం, నడింపల్లె, బొంతలపల్లె, కోగిర, రామగిరి మొదలైన ప్రాంతాలలో ఒకటవ తరగతి ఉపాధ్యాయుడిగా, ఏకోపాధ్యాయుడిగా 1949 - 85 మధ్యకాలంలో పనిచేశాడు. ఆ పల్లెలలో పేద ప్రజల నడుమ నిత్యము కలిసిమెలిసి తిరుగుతూ ఆ ప్రజాజీవితాన్ని,భాషను, ఆచార వ్యవహారాలను, వారి జీవితానుభవాలను పూర్తిగా తన రక్తంలో జీర్ణించుకుని వారికోసం వారి భాష, పలుకుబడులతో కవిత్వం అల్లి ప్రజాకవిగా నిలిచాడు.

## జీవిత విశేషాలు
"తెలుగు సాహిత్యంలో కవికోకిల, కవి వృషభ, కవి సింహ, కవికిశోర మొదలైన బిరుదులు కలవారే ఎక్కువ మంది ఉన్నారు. కవికాకి బిరుదు ఎవరికీ ఉన్నట్లు లేదు. మీకు ఇస్తున్నాం. స్వీకరించగలరా?" అని ఒక నిండు సభలో ఆ సభాధ్యక్షుడు ఇతడిని ప్రశ్నించగా ఈయన నిస్సంకోచంగా ముందుకు వచ్చి "కాకి ప్రజల పక్షి. నిత్యము వాళ్ళను మేల్కొపుతూ వుంటుంది. నేనూ అటువంటి వాడినే. నాకు ఆ బిరుదు తగినదే" అని సభలో పలికి గౌరవాగౌరవాలను సమాన స్థాయిలో స్వీకరించిన సుకవి ఇతడు. అనంతపురం మాండలికాన్ని ఇతడు తన రచనలలో అత్యంత సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకున్నాడు. 1983లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇతడిని ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం ఇచ్చి సత్కరించింది. 1984-85 సంవత్సరానికి రెండవ తరగతి తెలుగువాచకాన్ని అందించాడు. ఇతడు చెయ్యి తిరిగిన రచయితే కాకుండా తబలా, హార్మోనియంలు వాయించడంలో దిట్ట. మంచి చిత్రకారుడు కూడా. ఇతడు 2000, అక్టోబరు 9 తేదీన చనిపోయాడు.

## రచనలు
# నిట్టూర్పులు (పద్యకావ్యం)
# విజయప్రభ (బుఱ్ఱకథ)
# సుగుణా శతకము (400 పద్యాలు)
# మదాంధబరాతము (వ్యంగ్య రచన)
# అరణ్యరోదనము (సీసపద్యాలు) 
# కావ్ కావ్ శతకము
# కాకిగోల (గేయాలు)
# పండువెన్నెల (పిల్లల పాటలు)
# జయభారతి (బుడబుక్కల కథ)
# కృష్ణార్జున యుద్ధము (నాటకము)
# రామాంజనేయ యుద్ధము (నాటకము)
# సీతారామ కళ్యాణము (నాటకము)
# మేం పిల్లలం (150 బాలగేయాల సంకలనం)
# అక్షరసైన్యం
# జైసీతారాం సీసాలు

## రచనల నుండి మచ్చుతునకలు
::ఆడ బెయ్యెదెవ్‌రు? ఆదిగా - "యాలవా"
::"అగ్గిపెట్టె వుంద అనుముగా; నితావ?"
::"వూను వుందితాలు నేనంటిత్త"
:: ----  ----  ----
::"కప్కొనేకి యేడ్డి కప్పడమూ లేదు
::దుప్టి గొందమంటె దుడ్లు లేవు
::తొలుపుల్యాక వాకిలికి తడకడ్డం బెట్కోని 
::యేటి బతుకో యేమొ యల్ల కాల్ము"

::"-యంగటమ్మా! లేత్వ, యింగా లేదా"
::"ఏం, లేశ్ననత్తా! యెసురెంత బెట్టల్ల"
::"రొండు జెమ్లు బెట్టు; పిండి వుందొ"
::"యాడిదిప్‌డు రాగులిసురల్ల; యెసర్లోకి"
::"సందకాడ వురికె సత్తారంద్రు...."
::::(**సలిమంటలు** అనే కవిత నుండి)

::అక్కా! పెట్టు
::చుక్కా బొట్టు!
::అవ్వా! నాకు 
::బువ్వా పెట్టు!
::అమ్మా! నాకు
::బొమ్మా ఇవ్వు!
::నాన్నా! నాకు
::పెన్నూ ఇవ్వు!
::::(**మేం పిల్లలం** పిల్లల గేయసంపుటి నుండి)

## మూలాలు

వర్గం:1924 జననాలు
వర్గం:2000 మరణాలు
వర్గం:బాల సాహితీకారులు
వర్గం:ఆదర్శ ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:హార్మోనియం విద్వాంసులు
వర్గం:తబలా విద్వాంసులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా రచయితలు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా చిత్రకారులు
పద్మాక్షి దేవాలయం

**పద్మాక్షి దేవాలయం** వరంగల్ జిల్లా హన్మకొండ నగరం నడిబొడ్డున వేయి స్తంభాల గుడికి అతి దగ్గరలో పద్మాక్షి దేవాలయం ఉంది.
## ఆలయ విశేషాలు
ఇది 12వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక పురాతన దేవాలయం. ఈ ఆలయంలోని ప్రధానదైవం పద్మాక్షి అమ్మవారు. కాకతీయ రాజుల ఇలవేల్పు, ఆరాధ్య దైవం పద్మాక్షమ్మ. 10వ శతాబ్ద కాలంలో ప్రతాపరుద్రుడు వేయిస్తంభాల గుడి నిర్మాణం కంటే ముందే పద్మాక్షి గుడిని నిర్మించారని కొందరు చరిత్రకారుల వాదన. కాకతీయుల ముసునూరి రాజులు అమ్మవారని దర్శించి పూజలు నిర్వహించిన అనంతరం యుద్థముహుర్తాలకు, శుభగడియలుగా భావించి శత్రువులపై యుద్ధం ప్రకటించి విజయం సాధించే వారట.

ఈ ఆలయం హిందూ, జైన సంస్కృతుల కలయికతో వైవిధ్యాన్ని కనబరుస్తూ చూపరులను విస్మయానికి గురిచేస్తున్నది. మతపరమైన ప్రకృతికి సంబంధించిన శిల్పకళతో పర్యాటకులను, నగరవాసులను ఆకర్షిస్తున్నది.
కొన్ని చారిత్రక ఆధారాలను బట్టి ఒకప్పుడు ఇక్కడ "బసది" అనే జైనమందిరం ఉండేదని చరిత్రకారులు చెపుతున్నారు. గుడి ఆవరణలో ఇప్పటికీ జైనతీర్ధంకరుల విగ్రహాలు మనకు దర్శనమిస్తాయి. ఈ ఆలయం సా.శ. 1117 లో నిర్మించబడింది. ఈ ఆలయం ఎత్తైన గుట్టమీద ఉన్న ఓ కొండను తొలిచి నిర్మించారు. ఈ గుట్టను పద్మాక్షి గుట్టగా పిలుస్తుంటారు. గుట్ట కింది భాగం నుండి ఆలయాన్ని చేరుకోవకోవడానికి గుట్టనే తొలిచి మెట్లుగా రూపొందించారు. ఆలయ ప్రవేశద్వారం వద్ద నలుపు గ్రానైట్ రాతితో నిర్మించిన మూడు జట్ల నిలువు వరుసలను చూడవొచ్చు. దీనిని అన్నకొండ స్తంభం అంటారు. దీనిమీద ఉన్న చెక్కడాలు, శాసనాలు చూసే ఇది జైనుల యొక్క స్తూపం అని, జైనుల దేవత క్దలలయకు అంకితం చేసారని చరిత్రకారులు అభిప్రాయపడ్డారు. సంవత్సరం పొడుగునా వొచ్చే సందర్శకులు ఈ స్తంభం యొక్క ఉపరితలాన్నిచూసి ఆశ్చర్యానందాలతో ఈ కట్టడం వెనుక ఉన్న పనితనాన్ని పొగుడుతుంటారు. గుట్ట పై భాగంలో భక్తులు సేదతీరడానికి ఆలయ ప్రాంగణం ఉంటుంది. అక్కడి నుండి చూస్తే హన్మకొండ నగరమంతా కనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయంలో ఉన్న గరుడ రూపాన్నే కాకతీయ రాజైన ప్రతాపరుద్రుడు ధ్వజపతాకంగా ఉపయోగించుకొన్నాడట. అంతేకాదు జైన తీర్ధంకరులు శాంతినాద తమ లాంఛనానికి కూడా వాడుకొన్నారట .ఇది మరో గొప్ప విశేషం. పద్మాక్షి దేవి ఆలంయంలో ఒక అద్దం ఉండేదట. అద్దం వెనుక నుండి ఉన్న సొరంగం భద్రకాళి దేవాలయం వరకు ఉండేదని, కాలక్రమంలో దానిని కాస్తా మూసివేశారని కొందరు అంటున్నారు.

పద్మాక్షమ్మ గుట్ట దిగువన ఓ అందమైన చెరువు కూడా ఉంది. ఇక్కడ ప్రతి యేటా బతుకమ్మ, దసరా ఉత్సవాలు తెలంగాణ లోనే అత్యంత వైభవంగా జరుగుతాయి.

## చిత్రమాలిక

File:Painting of Godess Padmakshi.jpg|పద్మాక్షి అమ్మవారి చిత్రపటము
File:Jain sculptures in padmakshi temple, hanmakonda.jpg| జైన తీర్ధంకరుల శిల్ప ప్రతిమలు 


## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:హన్మకొండ జిల్లా దేవాలయాలు
వర్గం:హన్మకొండ జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
సోమశిల ప్రాజెక్టు

thumb|సెప్టెంబరు 2018లో సోమశిల ఆనకట్ట
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లా సోమశిల వద్ద పెన్నా నదిపై నిర్మించిన భారీ సాగునీటి ప్రాజెక్టు **సోమశిల ప్రాజెక్టు**. ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం 1971లో ప్రారంభమైంది. ప్రస్తుతం దీనిలో 70 టీఎంసీల నీరు నిల్వ ఉంటుంది. ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యం 4.25 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీటిని అందించటం, అయితే ఇంకా కాలువల తవ్వకాలు, ఆధునికీకరణ పనులు జరుగుతున్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టు నుంచి సాగునీటిని, తాగునీటిని అందించేందుకు నాలుగు కాలువలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఒకటైన కావలి కాలువ ద్వారా 31 చెరువులకు నీటి సౌకర్యం ఏర్పడింది. ఈ కాలువ నుంచి ఖరీఫ్‌లో 10,400 హెక్టార్లకు, రబీలో 20,890 హెక్టార్లకు సాగునీరు అందుతోంది. వీటిలో మరొకటైన కనుపూరు కాలువ ద్వారా ఖరీఫ్‌లో 7,080 హెక్టార్లకు, రబీలో 18,200 ఎకరాలకు సాగునీరు అందుతోంది.

మొదటగా 1951 లో "కృష్ణా-పెన్నా" ల పథకం ప్రతిపాదించారు. ఇందులో భాగంగా సోమశిల గ్రామం వద్ద ఒక జలాశయం నిర్మించవలెనని నిర్ణయించారు. 1968 లో ఏర్పడిన అంతర రాష్ట్ర జల వివాదంతో, సోమశిల ప్రాజక్టు మొదట పెన్నానదికే పరిమితమైనది. మూడు సంవత్సరాల తరువాత, 33.52 కోట్ల రూపాయలతో జలాశయం నిర్మాణానికి సిద్ధం చేసారు. 1973 నవంబరులో 17.2 కోట్ల రూపాయల అంచనా వ్యయంతో మొదటి దశ నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుట్టినారు. 1975 లో శంకుస్థాపన నిర్వహించారు. ఎన్.టి.రామారావు ముఖ్యమంత్రి అయిన తరువాత ఈ ప్రాజక్టు స్వరూపమే మారిపోయింది. తెలుగు గంగ పథకం రూపకల్పనతో, జలాశయం అంతర రాష్ట్ర స్థాయిని సంతరించుకున్నది.

సోమశిల నదీ గర్భంలో, 200 అడుగుల వరకు రాతిపొర లేదు. అందు వలన మట్టి కట్ట నిర్మించవలయునని తలపెట్టినారు. రెండడుగుల మందం గల ప్లాస్టిక్ డయాఫ్రం గోడలను, 200 అడుగుల లోతు నుండి నిర్మించుకొని వచ్చారు. రెండు గోడల మధ్య సిమెంటు, ఇతర రసాయనాలతో గ్రౌటింగు చేసారు. 1,155 అడుగుల పొడవైన మట్టికట్ట, 1,455 అడుగుల పొడవైన కాంక్రీటును వినియోగించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు రాష్ట్రాల ప్రజలత్రాగునీటి అవసరాలతోపాటు, నెల్లూరు, ప్రకాశం, చిత్తూరు జిల్లాల భూములకు సాగునీటి అవసరాలు తీర్చే వరదాయినిగా, సోమశిల ప్రాజక్టు ఆవిర్భవించింది.

## మూలాలు
ఆధారం -  ఈనాడు నెల్లూరు జిల్లా; 2020 నవంబరు 27, 1వ పేజీ.   

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆనకట్టలు
వర్గం:నెల్లూరు
వర్గం:పెన్నా నది
కండలేరు ఆనకట్ట

**కండలేరు ఆనకట్ట** అనగా ఒక సాగునీటి ప్రాజెక్టు, దీనిని ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లా రాపూరు మండలంలో కండలేరు నది మీద నిర్మించారు.  ఈ ప్రాజెక్టు తెలుగుగంగ ప్రాజెక్టు యొక్క భాగం. తెలుగు గంగ ప్రాజెక్టు కృష్ణా నది మీద ఉన్న శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు నుంచి చెన్నై నగరానికి తాగునీరును సరఫరా చేస్తుంది. కండలేరు జలాశయం ప్రధానంగా సోమశిల జలాశయం నుంచి లింక్ కెనాల్ ద్వారా నింపబడుతుంది. తెలుగు గంగ ప్రాజెక్టు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో దాని కింద నున్న కాలువల ద్వారా సాగునీటి అవసరాలకు కూడా ఉపయోగపడుతుంది.

తెలుగుగంగ ప్రాజెక్టులో అంతర్భాగమైన ఈ జలాశయం 1983లో రాపూరు మండలంలోని చెల్లటూరు గ్రామం వద్ద నిర్మించారు. ఈ జలాశయ మట్టికట్ట పొడవు పదకొండు కిలోమీటర్లు, ఇది ఆసియాలోనే అతిపెద్ద మట్టిడ్యామ్‌గా గుర్తింపు పొందింది. ఈ జలాశయ పూర్తి సామర్థ్యం 68 టీఎంసీలు. 2010లో తొలిసారిగా 55 టీఎంసీల నీటిని నిల్వ చేశారు. దీని నుంచి ప్రతి ఏటా సత్యసాయి గంగ (కండలేరు-పూండి) కాలువ ద్వారా చెన్నై, తిరుపతి నగర ప్రజల తాగునీటి అవసరాలకు నీటిని విడుదల చేస్తున్నారు. ఈ జలాశయ లక్ష్యం 3 లక్షల ఎకరాల ఆయుకట్టుకు సాగునీటిని అందించటం, అయితే ప్రస్తుతం 2 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీటిని అందించగలుగుతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* తెలుగుగంగ ప్రాజెక్టు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఆనకట్టలు, జలాశయాలు జాబితా 
* నాగార్జున సాగర్ 
*నాగార్జునసాగర్ టెయిల్ పాండ్

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆనకట్టలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆనకట్టలు
వర్గం:నెల్లూరు
ఆదేశ్వరరావు

సమకాలీన హిందీ రచయితలలో ఆచార్య పీ.**ఆదేశ్వరరావు** గారి స్థానం ఏంతో విశిష్టమయినది . బహుముఖ ప్రతిభాసంపంనులయిన ఆదెశ్వరావు గారు కావ్యకరునిగా, నిభందకారునిగా, సమీక్షకునిగా, అనువాదకునిగా హిందీ సాహిత్య జగతిలో ఎనలేని కీర్తి పొందెను. ఆధునిక హిందీ కవిత యొక్క అనుభూతి, వైచారిక విధానాలకు ఈయన కవితలు గొప్ప నిదర్శనం.భారతీయ సంస్కృతి, సభ్యతా, మానవజీవితంలోని విభిన్న పరిస్థితులను తన కవితల ద్వారా వ్యక్తం చేయడానికి రావ్ గారు పూర్తి స్థాయిలో ప్రయత్నం చేసిరి.
## జననం
ఆచార్య పి.ఆదేశ్వరరావు గారు డిశెంబర్ 23 1936లో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని గుంటూరు జిల్లాలో జన్మించెను. ఈయన తల్లిగారుజ్యోతమ్మ, తండ్రిగారు వెంకటప్పయ్య ఇద్దరూ అధ్యాపకుగా పనిచేసిరి. అంతేకాక విద్యార్థులకు ఇంటివద్దనే ఆశ్రయమిచ్చి చదువు చెప్పేవారు. అందువల్ల వీరి కుటుంబాన్ని గ్రామంలో అందరు ఎంతో గౌరవించేవరు. ఇటువంటి సుసంపన్నమైన, ఉదారభావాలు కలిగిన కుటుంబ నేపథ్యంలో పెరగటంవలన రావుగారు తల్లితండ్రుల ఆదర్శాలను చిన్నతనం నుండే అలవరచుకొనెను.

## బాల్యం , విద్యాభ్యాసం
ఆదేశ్వరరావు గారు తన మాతామహులు, తల్లితండ్రుల సభ్యత, సంస్కారాలను వారసత్వంగా పొందిరి. ఆదేశ్వరరావు గారి బాల్యం ప్రత్తిపాడులోని మల్లయపాలెం గ్రామంలో గడిచింది . అన్ని తరగతులలో ముందుండే రావుగారు హిందీ పై మక్కువచూపేవారుకాదు. 
ఆసమయంలో సీనియర్ హిందీ అధ్యాపకులు, హిందీ, తెలుగు భాషల్లో గొప్ప కవి శ్రీ ఆలురిబైరగివుదరిగారి ప్రోత్సాహంతో దక్షిణభారత్ హిందీ ప్రచారసభ నుండి నిర్వహించబడే హిందీ పరీక్షలలో ఉతిర్నులైరి . ఆలురిబైరగిగారు తెలుగు, హిందీ, ఆంగ్లం, బంగ్లా, ఉర్దూ భాషలలో గోప్పపండితుడు . ఈయన తరగతి గదులలో విద్యార్థులకు ఇంగ్లీష్, ప్రెంచ్, జర్మన్, స్పానిష్, రూసీ భాషలలో గల సాహితివెత్తల రచనల గురించి వర్ణించేవారు . ఈవిధంగా హిందీ సాహిత్యం ఫై మక్కువ పెంచుకున్న రావుగారు 1959 లో కాశీవిశ్వవిద్యాయలంలో ఎమ్. ఎ హిందీ, 1961 లో తిరుపతి వెంకటేశ్వరా విశ్వవిద్యాలంలో పిహెచ్. డి (హిందీ) చేసి **" హిందీ అవుర్ తెలుగు కి స్వఛందతావాది కావ్యధారాఓం కా తులనత్మక్ అధ్యయన్"** అను పరిశోధనా గ్రంథాన్ని సమర్పించిరి . అనేక ఉత్తర, దక్షిణ భారతదేశానికి చెందిన పత్రికలలో ఆదేశ్వరరావు గారి కవితలు ప్రచురింపబడెను. దక్షిణభారత్, ధర్మయుగ్, ఆజ్కల్, భాషా, నఈధార మొదలైన పత్రికలు ముఖ్య మైనవి . 
### ప్రేరణ
యుగీన తత్వవేత్తలు, ఆలోచకులు, రాజనితజ్ఞుల ప్రభావంతో మారుతున్న పరిస్థితులకు అనుకూలంగా సామజిక, సాహిత్య ధోరణులను అర్ధంచేసుకోగల అద్భుతశక్తి రావుగారికి లభించెను. ఒకవైపు విశ్వసాహిత్యానికి చెందిన కవుల ప్రభావం, మరోవైపు ప్రకృతి, శ్రీ సౌదర్యం ఈయన కవిగా మారడాని ఎంతగానో దోహదపడెను . హిందీ సాహిత్యానికి చెందిన సూరదాస్, తులసీదాస్, జయశంకర్ ప్రసాద్, సూర్యకాంత్ త్రిపటినిరాల, పంత్, ఆలురిబైరాగిగారు, బచ్చన్ వంటి గొప్ప కవులను స్ఫూర్తిప్రదాతలుగా భావించిరి. అదేవిధంగా సంస్కృత మహాకవులైన కాళిదాసు, జయదేవ్, తెలుగు కవులైన పోతన వేమనలను ప్రేరణగా భావించిరి. ఆంగ్లంలో షేక్స్పియర్, మిల్టన్, జాన్ కిట్స్ అత్యంత ప్రియమైన కవులు . 
## వివాహం
ఆదేశ్వరావుగారి వివాహం కంకణాల వీరయ్య, వెంకటసుబ్బమ్మ గారి కుమార్తె నాగరత్నం గారితో జరిగెను. వీరికి ముగ్గురు సంతానం . 
## ఉద్యోగం
1964-1996 వరకూ ఆదేశ్వరరావు గారు తన ఉద్యోగ పర్వాన్ని కొనసాగించిరి. 1964 లో దక్షిణభారత్ హిందీ ప్రచారసభ మద్రాస్ కు విశ్వవిద్యాలయ హొదా లభించెను. ఆసమయంలో రావుగారు అక్కడ ఎమ్.ఎ, పిహెచ్. డి నిర్దేసకులుగా వ్యవహరించసాగిరి. 'ఊర్వశీ ', 'కురుక్షేత్ర ' వంటి గోప్పకృతులలోని చాలాభాగలను
## పురస్కారాలు
 
## రచనలు

వర్గం:హిందీ కవులు
వర్గం:1936 జననాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
వర్గం:తెలుగువారిలో హిందీ రచయితలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ హిందీ రచయితలు
అనంతపంతుల రామలింగస్వామి

**అనంతపంతుల రామలింగస్వామి** (ఆగష్టు 1, 1890 - 1977) ప్రముఖ తెలుగు కవి. ఇతడు భావకవిత్వం మీద వ్యంగ్య రచనలు చేశాడు.

ఈయన 1890, ఆగష్టు 1 తేదీన విజయనగరం జిల్లాలోని పార్వతీపురంలో లక్ష్మీదేవి, వెంకట సోమేశ్వరరావు దంపతులకు జన్మించాడు. సంస్కృతం, ఆంగ్లం, తెలుగు భాషలలో ఈయన ప్రవీణుడు. ఈయన కొంతకాలం ప్రభుత్వ పరిశ్రమల శాఖలో సూపరెంటెండెంటుగా ఉద్యొగ బాధ్యతలు నిర్వహించాడు. వీరికి సాంప్రదాయ కవిత్వం, ప్రబంధాల గురించిన ఇతివృత్తాలు, దేశభక్తిని బోధించే రచనలు అంటే చాలా ప్రీతి.

1910-20 మధ్యకాలంలో భావకవిత్వం పరుగులు పెడుతున్న కాలంలో రాయప్రోలు సుబ్బారావు, అబ్బూరి, దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి వంటి ప్రముఖులు చాలా రచనలు చేశారు. వానిలో దేవులపల్లి వారి కృష్ణ పక్షం ఒక ముఖ్యమైన కవితా సంపుటి. దీనిపై అనంతపంతుల ఎక్కుపెట్టిన గ్రంథాస్త్రమే శుక్లపక్షం (1932). దీనిపై విశ్వనాథ నరసింహం విమర్శ కూడా రాశారు.

1920 నుండి 1937 వరకు ఆంధ్రపత్రిక, శారద, భారతి పత్రికలలో పాతికపైగా ఈయన రచనలు ప్రచురితమయ్యాయి.

## మరణం
ఈయన 1977లో పరమపదించాడు.

## రచనలు
* శుక్ల పక్షం
* శుక్ర చాపం (గేయసంపుటి)
* అనుతాపం
* వివేకోపాసన
* భువన విజయం
* వికటవాణి
* కథాయుగం
* కవితాంజలి
* హిత సంహిత
* భార్గవ రామాయణం
* ప్రేమలత
* ధాత్రి
* భక్తబృందావనము
* శ్రీకృష్ణకవి చరిత్రము

## మూలాలు
* రామలింగస్వామి, అనంతపంతుల, 20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, రెండవ భాగము, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005, పేజీ: 546.

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1890 జననాలు
వర్గం:1977 మరణాలు
వర్గం:సంస్కృత రచయితలు
బక్సా జిల్లా

**బక్స జిల్లా** (అస్సాం: বাক্সা জিলা) అస్సాం రాష్ట్ర 27 జిల్లాలలో ఒక జిల్లా. ముషాల్‌పూర్ దీని ముఖ్య పట్టణం.

## చరిత్ర
బోరో భూభాగం లోని జిల్లాలలో బక్స జిల్లా ఒకటి. 2003 అక్టోబరులో ఈ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. 2004 జూన్ 1 నుండి ఈ కార్యాచరణ మొదలైంది. డాక్టర్ అంవరుద్దీన్ చౌదరీ ఈ జిల్లా స్థాపకుడుగా (డెఫ్యూటీ కమీషనర్) గా బాధ్యత తీసుకున్నాడు. బార్పేట జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి నల్బరి, కామరూప్ జిల్లలు ఏర్పాటు చేయబడింది.

## భౌగోళికం
జిల్లా కేంద్రంగా ముషల్‌పూర్ పట్టణం ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో భూటాన్ దేశం ఉంది, తూర్పు సరిహద్దులో ఉడల్గురి జిల్లా ఉంది, దక్షిణ సరిహద్దులో బార్పేట, నల్బరి, కామరూప్ జిల్లాలు, పశ్చిమ సరిహద్దులో చిరంగ్ (అస్సాం) జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లా వైశాల్యం 2400చ.కి.మీ.
### అభయారణ్యం
* మనస్ నేషనల్ పార్క్ (కొంతభాగం)

## విభాగాలు
* జిల్లా 3 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది : ముషాల్‌పూర్, సల్బరి, తముల్‌పురి ఉన్నాయి. 
* 3 ఉపవిభాగాలు 13 రెవెన్యూ సర్కిల్స్‌గా విభజించబడ్డాయి: బక్స, బరమ, తముల్పురి, గొరేశ్వర్, బంగన్‌పరా, ఘొగ్రాపర్, బర్నగర్, బజలి, జలహ్, పతరిఘాట్, రంగియా, సరుపేటా, 
తిహు.
* జిల్లాలో 3 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి : తముల్‌పూర్, బరమ, చపగురి. 
* ఇవన్నీ కోక్రఝూర్ పార్లమెంటరీ విభాగంలో భాగంగా ఉన్నాయి. .

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## పర్యాటక ఆకర్షణలు

* జిల్లాలో " మనస్ నేషనల్ పార్క్ " లోని అత్యధిక భాగం ఉంది. ఈ పార్క్‌లో ఉన్న విల్డ్ వాటర్ బఫెల్లోలు, గోల్డెన్ లాంగూర్లు ప్రత్యేక గుర్తింపు కలిగి ఉన్నాయి. 
 జిల్లాలో ఉన్న బగమతి పర్యాటక ఆకర్షణలలో ముఖ్యమైనది. ఇది ప్రకృతి సౌందర్యానికి ఆలవాలమై ఉంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Official website of the Baksa district

.

వర్గం:అసోం జిల్లాలు
వర్గం:బక్సా జిల్లా
వర్గం:2003 స్థాపితాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
చిరుకూరివారిపల్లి

**చిరుకూరివారిపల్లి,** మార్కాపురం జిల్లా పెదచెర్లోపల్లి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఈ గ్రామం, పెదచెర్లోపల్లి మండలంలోని కొండకోనలలో, అటవీ ప్రాంతంలోని చిన్న పల్లెటూరు. పట్టుమని నూరు కుటుంబాలులేని ఈ గ్రామప్రజలు, ఉన్న కొద్దిపాటి పొలాలలో విభిన్న పద్దతులలో మిర్చి, గులాబి, బంతి, జనుము, సజ్జ, వరి, సోయాబీన్, ప్రత్తి తదితర పంటలు సాగుచేయుచూ బంగారం పండించుచున్నారు. ఇతర ప్రాంతాలకు ఎగుమతి చేయుచూ, సెభాష్ అనిపించుకుంటున్నారు. 
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
అజీజ్ బెల్గామీ

**అజీజ్ బెల్గామీ** (Azeez Belgaumi) ( ఉర్దూ - عزیز بلگامی ) - (జననం 1954 మే 01.) దక్షిణ భారతదేశంలో ఒక ప్రఖ్యాత ఉర్దూ కవి, సాహితీకారుడు. ఇతని ప్రత్యేకత ముషాయిరా లలో తన కవితలను శ్రావ్యంగా పాడుతూ శ్రోతలకు సాహితీప్రియులకు ఉర్రూత లూగిస్తాడు.

## బాల్యం, విద్య
కర్ణాటక, బెల్గాం జిల్లా లోని కుడిచి గ్రామంలో జన్మించాడు. విద్యాభ్యాసం, బి.ఎస్.సి., ఎం.ఎ., ఎం.ఫిల్., వరకూ. ప్రథమంగా స్టేట్ బేంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో అకౌంట్స్ ఉద్యోగం. బ్రాంచ్ అకౌంట్స్ మేనేజర్ వరకూ ఎదుగుదల, ఆతరువాత వాలంటరీ రిటైర్మెంటు. ఆతరువాత సాహితీ ప్రస్థానం. ఓ జూనియర్ కాలేజిలో ప్రిన్సిపాల్ గా కూడా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.

## సాహితీ ప్రస్థానం
ఉర్దూ సాహిత్యం పట్ల ప్రగాఢమైన అభిమానమే ఈ రంగంలో తీసుకొచ్చింది. పలు రచనలు, ఓ ఉర్దూ పత్రిక "సహారా ఉర్దూ"కు సబ్ ఎడిటర్ గానూ బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఇంటర్వ్యూవర్ గానూ, కాలమిస్టుగాను మంచి గుర్తింపు పొందాడు. భారతదేశంలో వివిధ రాష్ట్రాలకు చెందిన వివిధ ఉర్దూ దిన వార పత్రికలకు వ్యాసాలు వ్రాసాడు.

యావత్ భారతదేశంలోనూ అనేక కవిసమ్మేళనాలు, సెమినార్లు, చర్చా గోష్టులలో పాల్గొన్నాడు. శాంతి సద్భావన, పరమత సహనం లాంటి విషయాలపై సెమినార్లలో పాల్గొని వక్తగా అనుభవం. అలాగే శ్రీశ్రీ రవిశంకర్ గారి "ఆర్ట్ ఆఫ్ లివింగ్" కార్యక్రమాల్లోనూ అనేక ప్రసంగాలిచ్చాడు.
## రచనలు
మూడు పుస్తకాలు రచించాడు. అవి అన్నీ కవితలే. 
# హర్ఫ్-ఒ-సౌత్ (Harf-o-saut) - అక్షరాలూ - శబ్దాలు 
# సుకూన్ కే లమ్హోన్ కి తాజగి (Sukun ke lamhouN ki tazagi) - ప్రశాంత క్షణాల తాజాతనం 
# జంజీర్-ఎ-దస్త్-ఒ-పా (Zanjeer-e-Dast-o-paa) - కాళ్లుచేతుల సంకెళ్ళు.

## ముషాయిరాలలో అజీజ్ బెల్గామి
ముషాయిరాలలో ఇతడిని వినడానికి శ్రోతలు ఎంతో ఆసక్తి చూపుతారు. ఇతడి రచనల్లో నాత్, గజల్లు ప్రసిద్ధి. "మేరే ముస్తఫా ఆయే" అనే నాత్ విని శ్రోతలు చాలా ఆనందిచే ముషాయిరాలు సర్వసాధారణం. ఇతరదేశాలనుండి ముషాయిరాలకు ఆహ్వానాలు అందుకున్న్డాడు.
thumb|క్రిస్ట్ కాలేజ్ బెంగలూరులోని ఓ సాహితీ కార్యక్రమం

## మీడియాలో అజీజ్ బెల్గామీ
*ఇతడి కవితలను ఇతనే గానం చేస్తూ అనేక ఆడియో కేసెట్లు విడుదల అయ్యాయి. వీటిలో "దుఆ హై హమారే పాస్" అనే కేసెట్, ఐ.పి.ఎస్. అధికారి ఖలీల్ మామూన్ (నేడు కర్నాటక ఉర్దూ అకాడెమీ చైర్మెన్) చే విడుదల చెయ్యబడింది.
* అలాగే అనేక ఆడియో సి.డి.లు విడుదల అయ్యాయి.
* ఇతడి కవితలకు అనేక గజల్ గాయకులూ పాడారు.
* యూట్యూబ్ లో యితడు పాల్గొన్న అనేక ముషాయిరాల ప్రోగ్రామ్లు లభ్యమవుతాయి.
* దూరదర్శన్, ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ఇతడి కార్యక్రమాలు అనేక ఇంటర్వ్యూలు వచ్చాయి.
## ఇతరత్రా
* ఇతని సాహితీ రచనలపై, శ్రీవెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఓ విద్యార్థి ఎం.ఫిల్. రీసెర్చ్ చేసాడు.

## నివాసం
ప్రస్తుతం ఇతను బెంగళూరులో కుటుంబంతో నివాసం. కుమారులు ముహమ్మద్ అత్హర్, ముహమ్మద్ జకారియా, ముహమ్మద్ యూనుస్, కుమార్తెలు సాజిడా, సాదికా లు. ప్రచురణారంగంలో "ప్రింటెక్ పబ్లికేషన్స్" నిర్వహిస్తున్నాడు.
 
## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Azeez Belgaumi - Mangalore.jpg|మంగళూరు కార్యక్రమంలో అజీజ్ 
దస్త్రం:Azeez Belgaumi AIR Portblair.JPG|పోర్ట్ బ్లెఇర్ లో అజీజ్ 
దస్త్రం:Azeez Belgaumi at Andaman.jpg|అండమాన్ లో అజీజ్ గౌరవార్థం ఓ ముషాయిరా 
దస్త్రం:Azeez Belgaumi at Bangalore.JPG|బెంగళూరు ముషాయిరా లో
దస్త్రం:Azeez Belgaumi Audio CD.JPG|ఆడియో సిడి విధాన సభా ప్రాంగణంలో విడుదల
దస్త్రం:Azeez Belgaumi at Nagpur.JPG|నాగపూర్ లోని ఓ సాహితీ కార్యక్రమంలో 
దస్త్రం:Azeez Belgaumi Delhi conference.jpg|ఢిల్లీ లోని ఓ కార్యక్రమంలో 


## మూలాలు
* / Official website 
* / facebook page
* azeez belgaumi/ యూట్యూబ్ లో అజీజ్ బెల్గామి 

వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:ఉర్దూ కవులు
వర్గం:ఉర్దూ సాహితీకారులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
చిరంగ్ జిల్లా

అస్సాం రాష్ట్ర 27 జిల్లాలలో **చిరంగ్** జిల్లా (అస్సామీ: চিৰাং জিলা) ఒకటి. 2011 అనుసరించి అస్సాం రాష్ట్రంలో జనసంఖ్యా పరంగా చిరంగ్ 2వ స్థానంలో ఉందని తెలుస్తుంది. మొదటి స్థానంలో దిమా హసాయో జిల్లా ఉంది. దీని ముఖ్య పట్టణం కాజల్‌గావ్

## చరిత్ర
బోడోలాండ్ జిల్లాలలో చిరంగ్ నూతనంగా ఏర్పాటు చేయబడింది. 2004లో బొంగైగావ్ జిల్లా నుండి కొంతభూభాగం వేరుచేసి చిరంగ్ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. . 
## పేరు వెనుక చరిత్ర
గారో భాషలో " చి" అంటే నీరు, " రంగ్ " అంటే సంపద. వాస్తవానికి ఈ పదం భూటాన్ దేశంలోని ట్సిరంగ్ జిల్లా పేరును అనుసరించబడిందని భావిస్తున్నారు.

## అభయారణ్యం
*మనస్ నేషనల్ పార్క్ (కొంతభాగం)

## 2001 లో గణాంకాలు

## వృక్షజాలం, జంతుజాలం
1990లో చిరంగ్ జిల్లాలో 500చ.కి.మీ వైశాల్యంలో మనస్ నేషనల్ పార్క్ ఏర్పాటు చేయబడింది. . ఈ పార్కును జిల్లా ఇతర 4 జిల్లాలతో పంచుకుంటుంది.

## మూలాలు

## భౌగాళిక స్థితి

## వెలుపలి లింకులు
* BTC Sectt. Home Page 

వర్గం:అసోం జిల్లాలు
వర్గం:2004 స్థాపితాలు
వర్గం:పశ్చిమ అసోం
వర్గం:చిరంగ్ జిల్లా
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
రేషన్ కార్డు

thumb|మాదిరి రేషన్ కార్డు
**రేషన్ స్టాంప్** లేదా **రేషన్ కార్డు** అనేది ప్రభుత్వం జారీ చేసే ఒక స్టాంప్ లేదా కార్డు, ఈ కార్డు పొందిన హక్కుదారునికి యుద్ధకాలంలో లేదా ఇతర అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కొరత ఏర్పడిన ఆహారాన్ని లేదా ఇతర వస్తువులను పొందేందుకు పరిమితి మేర అనుమతిస్తుంది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధకాలంలో ఇరువైపుల ఏర్పడిన విరోధాల కారణంగా వస్తువుల యొక్క సాధారణ సరఫరాకు ఏర్పడిన ఆటంకాన్ని నిరోధించేందుకు రేషన్ కార్డులను విస్తృతంగా ఉపయోగించారు.

## రేషన్ కార్డు (భారతదేశం)
* ప్రధాన వ్యాసం రేషన్ కార్డు (భారతదేశం)
భారత రేషన్ కార్డు అనగా భారత ప్రభుత్వంచే లేదా భారతదేశంలోని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలచే భారతీయ హక్కు దారులు పొందిన రేషన్ కార్డు. ఈ కార్డును ప్రధానంగా రాయితీపై ఆహారపదార్థాలను, ఇంధనాన్ని (గ్యాస్, కిరోసిన్) కోటా ప్రకారం పంచేందుకు ఉపయోగిస్తారు.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతంలో వారి ఆన్లైన్ పోర్టల్ ePDS ద్వారా కొత్త రేషన్ కార్డు సమస్యను నిర్వహించే ప్రభుత్వ సంస్థ.ఆంధ్రప్రదేశ్లో కొత్త రేషన్ కార్డు కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవటానికి AP ePDS అధికారిక వెబ్సైట్ను వాడవచ్చు, AP EPDS పోర్టల్లో వారి రేషన్ కార్డ్ స్థితిని తనిఖీ చేయవచ్చు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రేషన్ కార్డు హోల్డర్స్ రేషన్ కార్డు ప్రింట్ తీసుకొనుటకు
* https://web.archive.org/web/20140815205802/http://epds.ap.gov.in/epdsAP/epds వర్గం:ప్రభుత్వ పథకాలుf
కామరూప్ మెట్రోపాలిటన్ జిల్లా

అస్సాం రాష్ట్రం లోని 27 జిల్లాలలో **కామరూప్ మెట్రో** (అస్సాం : কামৰূপ মহানগৰ জিলা) జిల్లా ఒకటి.

## చరిత్ర
2003 ఫిబ్రవరి 3 న మునుపటి కామరూప్ జిల్లా నుండి కొంతభూభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లా రఉదిద్దబడింది.

## వాతావరణం
జిల్లా కేంద్రంగా గౌహతి నగరం ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 1527చ.కి.మీ.ఉంది.

### వాతావరణం

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## మూలాలు

## ఇవికూడాచూడండి

*Kamrup Rural district

## వెలుపలి లింకులు
* Kamrup Metropolitan district website

వర్గం:అసోం జిల్లాలు
వర్గం:2003 స్థాపితాలు
వర్గం:కామరూప్ మెట్రోపాలిటన్ జిల్లా
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
గురవారెడ్డి

**గురవారెడ్డి** తెలుగువారిలో కొందరి పేరు.

* ఎడ్ల గురవారెడ్డి, ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు నాయకుడు.
* పి.ఎస్.గురవారెడ్డి, ఫాదర్ ఆఫ్ తిరుపతి సిటీ.
* ఎ. వి. గురవారెడ్డి, ప్రముఖ ఆర్ధోపెడిక్ వైద్యులు
----
*గురవారెడ్డి పాలెం, ప్రకాశం జిల్లా, సంతనూతలపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
స్వాహిలి భాష

## స్వాహిలి పరిచయం
స్వాహిలి భాష తూర్పు ఆఫ్రికా  లో  ఎక్కువగా మాట్లాడే  భాష.  
స్వాహిలి లిపి ఇంగ్లీషు లిపి.  కావున శులభంగా  అర్తం  చేసుకోవచ్చు.
ఉదా  కు   కొన్ని స్వాహిలి పదాలు

## స్వాహిలి తెలుగు డిక్షనరి

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* Visit LL-Map link for more information on Swahili
* UCLA report on Swahili
* Foreign Service Institute Swahili course & audios (public domain)
* PanAfrican localisation page on Swahili 
* Swahili Yesterday, Today and Tomorrow: Factors of Its Development and Expansion
* List of Swahili Dictionaries

వర్గం:ఆఫ్రికా భాషలు
ఐనవోలు మల్లన్న స్వామి దేవాలయం

**ఐనవోలు మల్లన్న స్వామి దేవాలయం** తెలంగాణ రాష్ట్రం, హన్మకొండ జిల్లా, ఐనవోలు మండలం, ఐనవోలు గ్రామంలో ఉంది.

## ఆలయ విశేషాలు
పశ్చిమ చాళుక్య చక్రవర్తి, త్రిభువన మల్ల బిరుదాంకితుడైన ఆరవ విక్రమాదిత్యు ( సా .శ. 1076-1127) ని మంత్రి అయిన అయ్యనదేవుడు ఈ ఆలయాన్ని కట్టించాడని అంటారు. అందుకే అతని పేరిట అయ్యన-ప్రోలుగా పిలువబడి కాలాంతరంలో అయినవోలు, ఐనవోలుగా పిలువబడుతున్నది. 

ఇందుకు చారిత్రక ఆధారాలు లేవు. త్రిభువనమల్ల 6వ విక్రమాదిత్యునికి అయ్యన మంత్రి వున్నట్టు శాసనాధారమేది లేదు. అనుకోవడం జరుగుతున్నది. కాని, అయ్యనవోలు-500 అనే వ్యాపారుల సంఘం పేరు బాదామీ చాళుక్యుల కాలం నుంచి శాసనాలలో లభిస్తున్నది. తెలంగాాణాలో పొలవాస శాసనంలో కూడా అయ్యనవోలు-500, వీరబలింజల పేర్లు అగుపిస్తాయి. ఓరుగల్లు సమీపంలో నెలకొని ఉన్న అయ్యనవోలు-500 వ్యాపారులశ్రేణి ఈ గుడి నిర్మించి వుంటుంది. బాదామీ దగ్గర ఐనవోలుంది. వారు కట్టించిన దేవాలయాలున్నాయి.

సువిశాల రాతి ప్రాంగణంలో అష్టభుజాకృతిలో 108 స్తంభాలతో నిర్మింపబడ్డ ఈ ఆలయం చాళుక్య నిర్మాణ శైలిలో కనువిందు చేస్తుంది. ఇది చాళుక్యుల నిర్మాణం అనడానికి గుర్తుగా గర్భాలయం చుట్టూ అంతర్గత ప్రదక్షిణా మార్గం ఉంది. ఇటువంటి నిర్మాణం, చాళుక్య కాలానికే చెందిన వరంగల్లు భద్రకాళి దేవాలయంలో కనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయానికి తూర్పు, దక్షిణ భాగాల్లో కాకతీయ కీర్తితోరణాలు ఉన్నాయి. తన తండ్రిని చంపిన దోష పరిహారార్థమై కాకతీయ రుద్రదేవుడు వీటిని నిర్మింపజేశాడు. ముందుభాగంలో సువిశాలమైన రంగ మండపం ఉంది. పూర్వకాలంలో దీనిలో దేవదాసీలు ప్రాత:కాల నృత్యం చేసేవారు. ఆలయంలో మల్లన్న (మల్లికార్జున స్వామి) యొక్క భీకరమైన విగ్రహం నాలుగు చేతులలో, ఖడ్గం, ఢమరుకం, పాన పాత్ర ధరించి కనిపిస్తుంది. ఆయనకు ఇరుప్రక్కలా భార్యలు గొల్ల కేతమ్మ, బలిజ మేడలమ్మల విగ్రహాలుంటాయి. వీటి ముందు భాగంలో అర్థ పానవట్టం పై శ్వేత శివలింగం ఉంటుంది. ఈ స్వామిని మైలారు దేవుడు, ఖండేల రాయుడు అని కూడా పిలుస్తారు.

## విశేష ఉత్సవాలు
స్వామివారి వార్షిక విశేష ఉత్సవాలు ప్రతియేటా మహాశివరాత్రి పర్వదినం సందర్భంగా జరుగుతాయి. ఇవి పాంచాహ్నిక దీక్షతో, అయిదు రోజులపాటు వరుసగా అశ్వవాహనం, నందివాహనం, పర్వతవాహనం, రావణవాహనాలను అధిరోహించి చివరిరోజున రథారూఢుడై పురవీధి సేవకు బయలుదేరుతాడు. అయిదవరోజున ప్రాతఃకాలంలో అగ్నిగుండాల కార్యక్రమం అనంతరం వసంతోత్సవాన్ని ఎంతో వైభవంగా నిర్వహించి, శ్రీ పుష్పయాగం కార్యక్రమంతో ఉత్సవాలను ముగిస్తారు. ప్రతీ మాసశివరాత్రి రోజున మహాన్యాసపూర్వకరుద్రాభిశేకం, శాంతికల్యాణం, రుద్రహోమం జరుగుతాయి.

ప్రధానంగా మల్లన్న యాదవుల, కురుమల ఇష్టదైవం. ఇది ప్రముఖమైన జానపదుల జాతర. సంక్రాంతి పర్వదినం నుండి ఉగాది వరకు ప్రతి ఆది, బుధవారాల్లో జరుగుతుంది. 'బోనం' అనే ప్రత్యేక వంటకాన్ని కొత్త కుండలో వండి స్వామివారికి నివేదిస్తారు. అనంతరం 'ఒగ్గు పూజారులు 'గా వ్యవహరింపబడే కురుమ పూజారులు, ఢమరుకాన్ని వాయిస్తూ, నేలపై రంగురంగుల ముగ్గులనువేసి, జానపద బాణీలో స్వామివారి కథాగానాన్ని చేస్తారు. దీన్ని పట్నం వేయడం అంటారు. ఇది భక్తులు వారి శైలిలో నిర్వహించే స్వామివారి కళ్యాణం. ప్రతీ మాసశివరాత్రి రోజున నజరుపట్నం, మహాశివరాత్రి రోజున పెద్దపట్నం కార్యక్రమాలను ఒగ్గు పూజారీలు నిర్వహిస్తారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:హన్మకొండ జిల్లా దేవాలయాలు
వర్గం:హన్మకొండ జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రాలు
వర్గం:తెలంగాణ జాతరలు
కామేశ్వరీ శతకము

thumb
దివాకర్ల తిరుపతి శాస్త్రి (1872-1919), చెళ్లపిళ్ల వేంకట శాస్త్రి (1870-1950) - ఈ ఇద్దరు కవులు తిరుపతి వేంకట కవులు అని జంట కవులుగా తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధులయ్యారు. ఈ గ్రంథాన్ని తిరుపతి శాస్త్రి మరణానంతరం చెళ్ళపిళ్ల రచించారు. కానీ తన జంట కవిపై అభిమానంతో తిరుపతి వేంకటేశ్వరులన్న జంట పేరిటే ప్రచురించడం విశేషం. "కామేశ్వరీ" అను మకుటంతో రచించబడిన ఈ శతకంలో 107 శార్ధూల, మత్తేభ పద్యాలు ఉన్నాయి.

## కొన్ని పద్యాలు
### మొదటి పద్యం

శా. శ్రీరామారమణాదినిర్జరశిరస్సేవ్యంబు సంసారసౌ
ఖ్యారామాంకురదోహదంబు పరితాపాసార మత్యంతశో
భారమ్యంబు పరార్థదాయకము నీ పాదంబు మోదంబు కై
వారం గొల్తు నమస్కరింతు మది సంభావింతు గామేశ్వరీ.   1


### చివరి పద్యం

శా. శ్రీరంజిల్లెడిపద్యము ల్శతకమై చెన్నొంద నీమీద నే
నారంభించిన దాది ని న్నడుగునా యాకోర్కులన్ గొన్ని మున్
దీరన్ దీరుచునుండె దీర గల నీ తీ ర్కొంత మాచ్యార్థతన్
గూరె న్వచ్చెడి దాని సూచనలెఱుం గున్ గాదె? కామేశ్వరీ.   107


## ముద్రణ
దీని మూడవకూర్పు 1934 సంవత్సరంలో బందరు మినర్వా ప్రెస్ లో ముద్రించబడింది.

## మూలాలు

*  అర్కీవ్.ఆర్గ్ లో 1925లో ముద్రితమైన పుస్తక ప్రతి
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో 1925లో ముద్రితమైన కామేశ్వరీ శతకము పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1934 పుస్తకాలు
పిప్పలాదుడు

**పిప్పలాదుడు** కౌశికమహర్షి కుమారుడు. కౌశికుడు తన కుమారుడిని పోషించలేక ఒకరోజు అడవిలో వదిలేసి వెళ్లిపోతాడు. తల్లిదండ్రుల ప్రేమకి దూరమైన ఆ పిల్లవాడు అక్కడి రావిచెట్టు నీడలో తలదాచుకుంటూ . ఆ చెట్టు పండ్లు తింటూ అక్కడికి దగ్గరలో గల చెరువులోని నీళ్లు తాగుతూ కాలం గడపసాగాడు. ఈ కారణంగానే ఆ పిల్లవాడికి " పిప్పలాదుడు" అనే పేరు వస్తుంది.
## నారదమహర్షి మంత్రోపదేశం
ఆ పిల్లవాడి పరిస్థితి బాధకలిగించడంతో నారద మహర్షి అతని దగ్గరికి వస్తాడు. 'ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ' అనే ద్వాదశాక్షర మంత్రాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. ఆ నామం అతని జీవితానికి వెలుగును చూపిస్తుందని చెప్పి వెళ్లిపోతాడు. పిప్పలాదుడు అనుక్షణం ఆ మంత్రాన్ని జపిస్తూ మహర్షిగా మారిపోతాడు.ఆ తరువాత పిప్పలాదుడిని కలిసిన నారద మహర్షి అతను సాధించిన తపోశక్తిని గురించి ప్రస్తావిస్తూ అభినందిస్తాడు. 
### శనిప్రభావం
పిప్పలాదుడు బాల్యంలో తాను కష్టాలు పడటానికి కారణమేమిటని నారద మహర్షిని అతను అడుగుతాడు. శనిదేవుడే అందుకు కారణమని నారదుడు చెప్పడంతో, ఆ మహర్షి ఆగ్రహావేశాలతో శనిదేవుడిని గ్రహమండలం నుంచి కిందకి లాగి బాల్యదశలో ఎవరినీ పీడించవద్దని హెచ్చరిస్తాడు.
### పిప్పలాదుని నామస్మరణ
ఇంతలో దేవతలంతా అక్కడికి చేరుకొని పిప్పలాదుడికి నచ్చజెబుతారు. అతను శాంతించి శనిదేవుడిని తిరిగి గ్రహమండలంలో ప్రవేశపెడతాడు. అందుకు సంతోషించిన బ్రహ్మ దేవుడు శనివారం రోజున ఎవరైతే 'పిప్పలాద మహర్షి' నామాన్ని స్మరిస్తారో, వాళ్లకి శని సంబంధమైన దోషాలు బాధలు ఉండవని వరాన్ని ఇస్తాడు. అందువలన శని దోషంతో బాధలుపడే వాళ్లు పిప్పలాద మహర్షి నామాన్ని స్మరించడం వలన ఆశించిన ఫలితం కనిపిస్తుందని చెప్పబడుతోంది.
## ప్రశ్నోపనిషత్తు
పిప్పలాద మహర్షి బ్రహ్మవేత్తాగా స్తుతించబడ్డాడు. అతనును అతను శిష్యులు అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానంగా ప్రశ్నోపనిషత్తు ఆవిష్కరించబడింది. ప్రశ్నోపనిషత్తు శ్రీశ్రీశ్రీ శంకరాచార్యుల వారు బాష్యరచన చేసారు. ప్రశ్నోపనిషత్తుకు బ్రహ్మవొద్యలో ప్రముఖ స్థానం ఉంది.

## వెలుపలి లింకులు
కొండపల్లి రాజా

**కొండపల్లి రాజా** 1993లో రవిరాజా పినిశెట్టి దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. ఇందులో వెంకటేష్, నగ్మా, సుమన్ ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. తమిళంలో రజినీకాంత్ కథానాయకుడిగా సురేష్ కృష్ణ దర్శకత్వంలో వచ్చిన *అన్నామలై* ఈ చిత్రానికి మాతృక.

## కథ
రాజా తన తల్లితో పాటు ఆవులను పెంచుకుంటూ పాలు అమ్ముకుని జీవనం సాగిస్తుంటాడు. రాజా, ధనవంతుడు గంగాధరం కొడుకైన అశోక్ చిన్నప్పటి నుంచి ప్రాణ స్నేహితులు. అశోక్ చిన్నప్పుడే తల్లిని కోల్పోవడం వల్ల రాజా తల్లినే తన తల్లిలాగా అభిమానిస్తుంటాడు. అశోక్ తన కంపెనీలో పనిచేసే అమ్మాయిని ప్రేమిస్తాడు. కానీ గంగాధరానికి అది ఇష్టం ఉండదు. రాజానే వాళ్ళిద్దరికీ దగ్గరుండి పెళ్ళి జరిపిస్తాడు. రాజా కూడా లక్ష్మి అమ్మాయిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటాడు. గంగాధరం రాజా మీద ద్వేషం పెంచుకుంటాడు. ఎలాగైనా తన కొడుకుని రాజా నుంచి దూరం చేయాలని పథకం వేస్తాడు. గంగాధరం చేసిన మోసం వల్ల రాజా తన తల్లి ప్రాణంగా చూసుకున్న ఇల్లు పోగొట్టుకుంటాడు. జరిగిన దాంట్లో అశోక్ పాత్ర కూడా ఉందని రాజా వాళ్ళింటికి వెళ్ళి అతని మీదే చాలెంజ్ చేస్తాడు. ప్రాణస్నేహితులిద్దరూ విడిపోతారు. అంతకు మునుపు ఒకసారి రాజా ప్రవర్తనకు అభిమానియైన మంత్రి సింహాద్రి అప్పన్న సహాయంతో బ్యాంకు లోను తీసుకుని డైరీ వ్యాపారం ప్రారంభించి మళ్ళీ కష్టపడి డబ్బు సంపాదిస్తాడు. ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ ఎన్నికల్లో అశోక్ ని ఓడించి అధ్యక్ష పదవి సంపాదిస్తాడు.

రాజా చెల్లెలు అశోక్ తమ్ముడు శ్రీకాంత్ తో ప్రేమలో పడుతుంది. కానీ రాజా మాత్రం అశోక్ తో మాట్లాడటానికి ఇష్టపడడు. కానీ శ్రీకాంత్ తన పట్టు విడవకుండా తన ప్రేమ నిరూపించి రాజాని ఒప్పిస్తాడు. రాజా వాళ్ళిద్దరికీ పెళ్ళి జరిపిస్తాడు. పెళ్ళైనా తర్వాత శ్రీకాంత్ తన నిజస్వరూపం బయటపెడతాడు. రాజా చెల్లెల్ని అన్ని రకాలుగా వేధిస్తుంటాడు.

## తారాగణం
* రాజాగా వెంకటేష్
* లక్ష్మి గా నగ్మా
* అశోక్ గా సుమన్
* అశోక్ తండ్రి గంగాధరం గా కోట శ్రీనివాసరావు
* రాజా తల్లి గా సుజాత
* రాజా స్నేహితుడు గా సుధాకర్
* మంత్రి సింహాద్రి అప్పన్న గా కాస్ట్యూమ్స్ కృష్ణ
*అర్చన పూరణ్ సింగ్
*యువరాణి
* రేఖ

## పాటలు
ఈ చిత్రంలో మొత్తం ఆరు పాటలున్నాయి. ఈ చిత్రంలోని పాటలన్నింటికీ ఎం. ఎం. కీరవాణి స్వరాలు సమకూర్చాడు.
* కొండపల్లి రాజా గుండె చూడరా , రచన: భువన చంద్ర, గానం ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం 
* అమ్మమ్మమ్మమ్మా , రచన:వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం. మనో, కె ఎస్ చిత్ర 
* ఈ కాశిలో సిగ్గు , రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం,కె ఎస్ చిత్ర 
* దానిమ్మ తోటలోకి చెప్పవే , రచన:వేటూరి సుందర రామమూర్తి ,గానం..ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం ,కె ఎస్ చిత్ర 
* సింగరాయ కొండ కాడా , రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, మాల్గుడి శుభ 
*
* గవ్వం గుడుగుడు , రచన: భువన చంద్ర గానం. మనో, ఎస్ పి శైలజ.

## మూలాలు

వర్గం:వెంకటేష్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కీరవాణి సంగీతం కూర్చిన సినిమాలు
వర్గం:తమిళ సినిమా పునర్నిర్మాణాలు
వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:1993 తెలుగు సినిమాలు
అఖిల భారత విద్యార్థి సమాఖ్య

**అఖిల భారత విద్యార్థి సమాఖ్య** (ఏఐఎస్‌ఎఫ్‌) భారతదేశంలో జాతీయ స్థాయి వామపక్ష విద్యార్థి సంఘం. ఇది ప్రస్తుతం భారతీయ కమ్యూనిస్టు పార్టీతో సన్నిహితంగా పనిచేస్తున్నది. 

ఏఐఎస్‌ఎఫ్‌ కు భారతదేశంలో ఘనమైన పోరాట చరిత్ర ఉంది. స్వాతంత్య్రం రాకపూర్వమే ఉత్తర ప్రదేశ్లోని లక్నో నగరంలో 1936 ఆగస్టు 12 న ఏఐఎస్‌ఎఫ్‌ ఆవిర్భవించింది. తొలిరోజుల్లో బ్రిటిష్‌ సామ్రాజ్యవాదులను ఈ దేశం నుంచి తరిమికొట్టే ఉద్ధేశంతో, యువతీ, యువకుల్లో దేశభక్తి మెండుగా నింపింది. ఆనాటి ఉద్యమాలలో సంఘానికి సంబంధించిన ఎంతో మంది యువకులు దేశం కోసం బలిదానం చేశారు. పోరాటాలు, త్యాగాలే ధ్యేయంగా ఏర్పాటైన ఈ విద్యార్థి సంఘం స్వాతంత్య్రనంతరం శాస్త్రీయ విద్యావిధానం అమలుపై నిరంతరం పోరాటాలు సాగిస్తుంది. పేద విద్యార్థులకు హాస్టల్‌ సౌకర్యం, స్కాలర్‌షిప్‌ల మంజూరు, కాస్మోటిక్‌ చార్జీల పెంపు, మౌలిక సదుపాయాల కల్పన తదితర అంశాలపై నిరంతరం పోరాటాలు సాగిస్తోంది. ఐక్య ఉద్యమాలను నిర్మించి, కలిసి వచ్చే ఇతర సంఘాలతో విద్యార్థుల సమస్యల పట్ల దూసుకుపోతుంది. "చదువుతూ పోరాడు.. పోరాడి సాధించు.." నినాదాలతో విద్యార్థులకు మరింత చేరువ అవుతుంది. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అనుసరిస్తున్న విద్యార్థి వ్యతిరేక విధానాలను చీల్చిచెండాడుతూ సమరశీల పోరాటాలను కొనసాగిస్తూ సమస్యల సాధన కోసం విశేషంగా కృషిచేసిన ఘనత ఏఐఎస్‌ఎఫ్‌కే దక్కింది. రాష్ట్ర, కేంద్ర బడ్జెట్‌లలో విద్యకు ఎక్కువ నిధులు కేటాయించి, విద్య సామాన్యులకు అందుబాటులో ఉండాలని డిమాండ్‌ చేస్తూ ప్రభుత్వాలకు పలుమార్లు కనువిప్పు కల్గించింది.

వర్గం:భారతదేశం లోని విద్యార్థి సంఘాలు
వర్గం:1936 స్థాపితాలు
ఉమా మహేశ్వర శతకము

alt=ఉమా మహేశ్వర శతకము|thumb|ఉమా మహేశ్వర శతకము మొదటి పుట చిత్రపటం
**ఉమా మహేశ్వర శతకము** అంగూరు అప్పలస్వామి రచించిన తెలుగు శతకం.
thumb
శతకము అనగా వంద పద్యాలతో రచించే ఒక సాహితీ ప్రక్రియ. శతక సాహితీ ప్రక్రియలో ఒకటే మకుటము గల పద్యాలు కనీసం వంద వ్రాస్తారు. శతకములు పురాణముల వలె కథా ప్రధాన మైనవి కావు. ప్రబంధముల వలే వర్ణనా ప్రాధాన్యములు గావు, గేయ కృతులవలె సంగీత ప్రాధాన్యములు గావు, కాని తెలుగు నాట పండిత పామరులనే తారతమ్యము లేక, పిల్లలు- పెద్దలు అనే తేడాలేక, చదువురాని వారితో సహా.... అందరి లోనూ బహుళ ప్రచారము నొందినది శతక సాహిత్యము. ఇంతటి బహుళ ప్రాచుర్యమును పొందిన తెలుగు సాహిత్య ప్రక్రియ మరొకటి లేదు అనడం లో సందేహం లేదు. ఇంతవరకు ఉపలబ్ధమైన పాత తెలుగు గ్రంథాలలో సంఖ్యా పరంగా చూస్తే శతకాలదే ప్రథమ స్థానమని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు. ఆ క్రమంలో "ఉమామహేశ్వరా" యన్న మకుటంతో వెలువడినదే ఈ శతకం.

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:1942 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వేజెళ్ళవారిలంక

**వేజెళ్ళవారిలంక** బాపట్ల జిల్లా, రేపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 265., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08648.

## విద్యా సౌకర్యములు
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల.
## గ్రామ పంచాయతీ
ఈ గ్రామం మోర్లవారిపాలెం గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక చిన్న గ్రామం.
## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## గ్రామములోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)
### శ్రీ వేజెళ్ళ ఉమామహేశ్వరరావు
వీరికి లభించిన పురస్కారాలు:- జాతీయ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం, మదర్ థెరెస్సా పురస్కారం, భారత్ విభూషణ్ సన్మాన పురస్కారం, ఇండో నేపాల్ శిరోమణి పురస్కారం, అంతర్జాతీయస్థాయిలో, "ఆసియా పసిఫిక్ అఛీవర్స్ పురస్కారం.

వర్గం:రేపల్లె మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
శ్రీ భర్గ శతకము

ఈ శతకాన్ని కూచిమంచి తిమ్మకవి (1690-1773) సా.శ.1729లో రచించాడు. 101 పద్యాలు మత్తేభ శార్దూల విక్రీడితాలలో ఈ శతకంలో ఉంది. ఈ శతకాన్ని *"భర్గా! పార్వతీవల్లభా!"* అనే మకుటంతో వ్రాశాడు. ఈ పుస్తకం 1938లో పిఠాపురంలోని **శ్రీ విద్వజ్జనమనోరంజనీ** **ముద్రాక్షరశాల**లో ముద్రించబడింది. కూచిమంచి శ్రీరామమూర్తి దీనిని ప్రకటించాడు. ఈ శతకంలో నృపనింద (68-72,74,79,80 పద్యాలలో), లోభుల తత్వము (84,88-90 పద్యాలలో), ముష్కరనింద (92-95 పద్యాలలో), కుకవినింద (85-87 పద్యాలలో), గృహస్థధర్మము (97,98పద్యాలలో) తెలుపబడింది. సాంఘికమైన ఈ విషయాలే కాకుండా శివభక్తి, శివభక్తుల గాథలు కూడా ఈ శతకంలో వర్ణించబడింది.

## మచ్చుతునకలు
::మ|| అమరం ద్వత్పద పంకజాత యుగళి ధ్యాన క్రియాశ్రాంతసం
:::భ్రమలీలన్ విలసిల్లు డెందమొరులన్ బ్రార్థింపఁగా నేర్చునే
:::సుమనో నిర్ఝరిణీ సువర్ణకముల స్తోమాస వాలంపట
:::భ్రమరంబరుగునే తుమ్మకొమ్మలకు భర్గా! పార్వతీవల్లభా!

::శా|| ఆజిన్ వైరి వరూధినీ మదన దీక్షారూఢిఁగ్రాలవలెన్
:::భోజుం బోలి సమస్త యాచక తతిం బోషించుచుండన్ వలెన్
:::తేజంబెప్పుడు నుర్విలోఁబ్రజకుఁ జెందింపన్ వలెన్ గానిచో
:::రాజావాఁడు, తరాజుగాక భువి భర్గా! పార్వతీవల్లభా!

## మూలాలు

వర్గం:శతకాలు
చక్రధారి శతకము

శతకాలు తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానం కలిగివున్నాయి. వివిధ శతక పద్యాలు జనసామాన్యం నోళ్లలో నాని జాతీయాలు, సామెతల స్థాయిలో నిలిచిపోయాయి. ఈ క్రమంలో ఎందరో తెలుగు కవులు శతకాలు రచించారు. ఆ కోవలోనిదే ఈ **చక్రధారి శతకం**. "చక్రధారీ!" అనే మకుటంతో ఈ పద్యాలను పింగళి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య కవి రచించారు.

ఈ శతకం గుండవరపు మల్లికార్జునరావు గారి ద్రవ్యసహాయముతో 1933 సంవత్సరంలో బెజవాడలోని వాణీ ముద్రాక్షరశాల యందును, 1935 సంవత్సరంలో గుంటూరు వాణీ ముద్రాక్షరశాల యందు ముద్రించబడింది.

## కొన్ని పద్యాలు

సీ. శ్రీజనార్ధనశౌరి సిరియు భూదేవియు
          చేరియిర్వంకల సేవజేయ
వాణీశ్వరుడుగొల్వ వరశచీపతివేడ
          శ్రీరతీపతిమ్రొక్క శీఘ్రముగను
సనకసాదులువచ్చి సంస్తుతింపవిశేష
          ఖేచరాదులువచ్చి కీర్తినెన్న
మౌనివరులువచ్చి మధురభాషలుబల్క
          సాధువాదములెల్ల సందడింప

లోకపాలురు మొదలు సు శ్లోకులెల్ల
ప్రాకటంబుగ గొనియాడ భక్తకోటి
కేవిపత్తులు రానీక నెపుడుబ్రోచు
చక్రధారీశ్రి తమనోబ్జ చయవిహారి.


## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:1935 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1933 పుస్తకాలు
మందేశ్వర శతకము

ఈ శతకాన్ని దేవులపల్లి సుబ్బరాయశాస్త్రి రచించాడు. దీనిలో నూరు పద్యాలున్నాయి. పిఠాపురం రాజా రావు గంగాధరరామారావుతో కలసి మందపల్లి గ్రామంలో శ్రీ మందేశ్వరుడు అని పిలువబడే శివుడి ఆలయాన్ని దర్శించినపుడు కవి ఈ శతకాన్ని ఆశువుగా(?) చెప్పాడు. ఈ మందేశ్వరుడు శనిమహాత్ముని చేత ప్రతిష్ఠింపబడినవాడు. *"మందేశ్వరా!"* అనే మకుటం కలిగి శార్దూల మత్తేభ వృత్తాలున్న ఈ శతకాన్ని ఈశ్వరునికి అంకితమిచ్చాడు. 1949లో మద్రాసులోని శుభోదయా ప్రెస్సులో ఈ శతకముతో పాటు మల్హణము (మల్హణకవి సంస్కృతంలో వ్రాసిన శివస్తోత్రానికి ఆంధ్రీకరణము) కలిపి ఒకే పుస్తకంగా వెలువరించారు.

ఈ శతకంలో కవుల కృతుల ప్రశంస, సద్విభుని స్తుతి, సచివవ్యాపారములు, రాజనీతి, పతివ్రతాధర్మములు, లోకప్రవృత్తి, అవినీతి, కన్యాశుల్కము, ధనమహిమ,ఋణరాహిత్యము అనేక మొదలైన ప్రాపంచిక విషయాలు స్పృశించబడ్డాయి. ఇంకా వైరాగ్యము, పరోపకారము, సత్యప్రశస్తి, వినయశీలత, భూతదయ మొదలైనవి ఉపదేశించబడ్డాయి. కుంకుమ, పసువు,కాటుక, తాంబూలము, గంధము, కీలుజడ, పుష్పాలంకృతి, నుదుట సింధూరము, హస్తాంఘ్రికంఠాద్యలంకారములు స్త్రీలకు మంగళకరములని,ఆయా అలంకారధారణ వలన పతి దీర్ఘాయువుకలవాడవుతాడని ఈ శతకంలో కవి వ్రాశాడు.

## మచ్చుతునకలు
::శా|| శూరున్ భీరుత ధీరు బేలతనము న్ముశ్లోకు దుష్కీర్తిసా
::: చారున్నైష్టిక ధర్మహైన్యమును విజ్ఞానిందమోవృత్తి స్వా
::: కారాధ్యున్ వికృతాకృతిత్వమును బ్రజ్ఞాశాలి మందత్వమున్
::: జేరున్నీవు నిషిద్ధమై వెలయు రాశింజెంద మందేశ్వరా!

::మ|| ఋణరాహిత్య మనామయత్వ మపర ప్రేష్యత్వముం గల్గినన్
::: మణిభూషాగణ నిష్కపుష్కల మహామంజూషలున్ సుప్రసి
::: ద్యణిమాద్యష్ట విభూతులు న్విపుల భృత్యేఘాది పత్యంబులున్
::: గుణింపన్ దృణలేశ తుల్యములుగాఁ గన్పట్టు మందేశ్వరా!

::మ|| దయతోడంగొనుమొక్క మ్రొక్కి దెసుమాతైలప్రదీపంబయో
::: మయభూషాళి శమీదళంబులు తిలల్మాషాన్నమున్ లోహమూ
::: ర్తియు భాగంబు మహేంద్రనీలమణియుం గృష్ణాంబరబుంద్విజా
::: న్వయుఁ బూజింవి యొసంగినట్లు మది నానందించి మందేశ్వరా!

## మూలాలు

వర్గం: శతకాలు
వర్గం:1949 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
జయపురం (కోడూరు, కృష్ణా)

**జయపురం,** ) కృష్ణా జిల్లా కోడూరు (కృష్ణా) మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ భౌగోళికం

సముద్రమట్టానికి 7 మీ.ఎత్తు

## గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
కొత్తమాజేరు, అవనిగడ్డ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్; మచిలీపట్నం 79 కి.మీ

## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
మండల పరిషత్తు ప్రాధమిక పాఠశాల, జయపురం. 
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల, పిట్టల్లంక.  
రవితేజ హైస్కూల్, కోడూరు.  
ఆక్సువర్డ్ ఇంగ్లీష్ మీడియం స్కూల్, కోడూరు.
## గ్రామ పంచాయతీ
thumb|1961లో జయపురంలో పంచాయితీ ప్రాథమిక పాఠశాలను ప్రారంభిస్తున్న కల్లూరి చంద్రమౌళి
#కీ.శే,తలశిల నాగభూషణం, మాజీ సర్పంచి. 
#ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జూలై-2013 లో జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి మోపిదేవి వెంకాయమ్మ, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఈమె 2015,సెప్టెంబరు-17న, 77 సంవత్సరాల వయస్సులో, పదవిలో ఉండగానే, గుండెపోటుతో కాలధర్మం చెందినారు. [2]
## గ్రామములోని ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామములోని ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
## గ్రామ విశేషాలు
జయపురం గ్రామానికి చెందిన శ్రీ జాస్తి రాధాకృష్ణ, గత మూడు దశాబ్దాలుగా గ్రామంలో పాలసొసైటీ అధ్యక్షులుగా కొనసాగుచున్నారు. గ్రామంలో వీరు పాల సొసైటీ అభివృద్ధికి, రైతులకు పాల ఉత్పత్తి పెంపుదలకు, బోనస్ ల మంజూరుకు వీరు కృషిచేసారు. 4 సం క్రితం వీరు కృష్ణా డైరీకి జరిగిన ఎన్నికలలో డైరెక్టరుగా ఎన్నికైనారు. తాజాగా వీరు మరల ఇటీవల కృష్ణా డైరీకి జరిగిన ఎన్నికలలో డైరెక్టరుగా ఎన్నికైనారు. [1]
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
[1] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014,సెప్టెంబరు-27; 2వపేజీ.
[2] ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015,సెప్టెంబరు-19; 2వపేజీ.

వర్గం:కోడూరు (కృష్ణా) మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు