చందా రాజ్యం

**చందా రాజ్యం** (ప్రస్తుత చంద్రపూర్) ప్రధాన గోండు రాజ్యాలలో ఒకటి, ఇది మధ్య భారతదేశంలోని ప్రాంతాలను పాలించింది. 1751లో, దీనిని నాగ్‌పూర్ మరాఠా పాలకుడు మొదటి రఘూజీ భోంస్లే జయించాడు.
## స్థాపన
స్థానిక గోండు సంప్రదాయాల ప్రకారం, కోల్ భిల్ లేదా కోల్ భీల్ అని పిలువబడే ఒక వీరుడు వారిలో ఆవిర్భవించాడు. అతను చెల్లాచెదురైన గోండు తెగలను సేకరించి వారిని ఒక రకమైన దేశంగా ఏర్పరిచి, ఇనుప ఖనిజం నుండి ఇనుము వెలికితీత, ఇతర నాగరికత అంశాలను వారికి నేర్పించాడు. దాదాపు 200 సంవత్సరాలుగా ఆ ప్రాంతంపై ఆధిపత్యం చెలాయించిన ప్రస్తుత మహారాష్ట్రకు చెందిన మానా తెగకు వ్యతిరేకంగా అతను గోండులను నడిపించాడు. సంవత్సరాల తరబడి జరిగిన యుద్ధాల తరువాత మానాలు గోండుల చేతిలో పతనమయ్యారు, గోండులు వారి స్థానంలోకి వచ్చారు.

## చరిత్ర
కోల్ భిల్ తర్వాత భీమ్ బల్లాల్ సింగ్ వచ్చాడు, అతను వాస్తవానికి చందా గోండు వంశాన్ని స్థాపించాడు. భీమ్ బల్లాల్ సింగ్ ఆత్రం వంశానికి చెందినవాడు, ఇతను ఇతర చిన్న నాయకులను లొంగదీసుకుని సా.శ. 870 నాటికి ఒక రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. అతని రాజధాని సిర్పూర్, వార్ధా నది కుడి ఒడ్డున (ప్రస్తుత చంద్రపూర్కు సమీపంలో) ఉంది, అతని ప్రధాన కోట మానాల మాణిక్‌గఢ్ కోట, ఇది సిర్పూర్ వెనుక కొండలలో ఉంది. ఆ తర్వాతి ఎనిమిది తరాల గోండు రాజులు 1242 వరకు సిర్పూర్ నుండి పాలించారు. బాబ్జీ బల్లాల్ షా పాలనా కాలంలో, ఈ రాజ్యం పూర్తిగా స్వతంత్రంగా ఉన్నట్లు *ఐన్-ఇ-అక్బరీ* నమోదు చేసింది, ఇది సమీపంలోని సుల్తానేట్ల నుండి కొంత భూభాగాన్ని కూడా జయించింది. అయితే, అక్బర్ పాలనలో, మొఘలులు తమకు దక్షిణంగా ఉన్న భూభాగాన్ని బేరార్ సుబాలో కలుపుకున్న తర్వాత బాబ్జీ షా కప్పం చెల్లించడం ప్రారంభించాడు.

సుర్జా బల్లాల్ సింగ్ అలియాస్ షేర్ షా తర్వాత, గోండు రాజులు "సింగ్"కి బదులుగా "షా" అనే బిరుదును వాడటం ప్రారంభించారు. 1242లో సుర్జా బల్లాల్ సింగ్ తర్వాత ఖండక్యా బల్లాల్ షా అధికారంలోకి వచ్చాడు. అతను బల్లార్‌పూర్ కోటను నిర్మించాడు, చంద్రపూర్ నగరాన్ని స్థాపించాడు, దీని చుట్టూ అనేక పురాణాలు ఉన్నాయి. తర్వాతి 9 తరాల గోండు రాజులు చంద్రపూర్లో పాలించారు. వారి రాజ కుటుంబాల మధ్య జరిగిన సంతోషకరంగా లేని వివాహం, చందా రాజులు దేవ్‌గఢ్ స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించవలసి వచ్చిన ఒప్పందం కారణంగా దేవ్‌గఢ్ రాజ్యం చంద్రపూర్ రాజులకు శత్రువుగా మారింది. ఈ వివాహం జరిగిన సమయంలో, రెండు రాజ్యాలు అత్యంత సంపన్నమైనవి, శక్తివంతమైనవి, ఇవి మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి సామంతులుగా ఉంటూ బలమైన సైనిక బలగాలను కలిగి ఉన్నాయి.

ఔరంగజేబు కాలంలో దేవ్‌గఢ్, చందా గోండు రాజ్యాలు రెండూ బేరార్ సుబాలో చేర్చబడ్డాయి. ఈ రాజ్యం గోండు రాజ్యాలలో అద్భుతమైన నీటిపారుదల వ్యవస్థలను, తొలిసారిగా స్పష్టమైన రెవెన్యూ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసిన గొప్ప పాలకులను అందించింది.

## పతనం
మరాఠా జనరల్, బేరార్ సేనా-సాహిబ్ సుబా అయిన కాన్హోజీ భోంస్లే చంద్రపూర్, దేవ్‌గఢ్లపై దండెత్తాడు, కానీ దేవ్‌గఢ్‌పై దండయాత్రలో విఫలమయ్యాడు. అందువల్ల అతను ప్రధానంగా వార్ధా నదికి పశ్చిమాన ఉన్న కొన్ని *పరగణాల*ను దోచుకున్నాడు. కాన్హోజీని వెనక్కి పిలిపించారు కానీ అతను పిలుపును బేఖాతరు చేశాడు. అందువల్ల, అతనిని బలవంతంగా వెనక్కి రప్పించడానికి రఘూజీ భోంస్లే పంపబడ్డాడు, అతను ఆ పనిని విజయవంతంగా పూర్తి చేశాడు. 1730లో, రఘూజీ భోంస్లే చంద్రపూర్పై దాడికి బయలుదేరాడు, కానీ ఆ రాజ్య పాలకుడు రామ్ షా సాధు స్వభావి, భక్తిపరుడని తెలుసుకుని దండయాత్ర చేయలేదు.

రామ్ షా తర్వాత అతని కుమారుడు నీలకంఠ్ షా (1735-1751) అధికారంలోకి వచ్చాడు, అతను దుర్గుణాలకు బానిసైన క్రూరుడిగా పేరుగాంచాడు. అతను తన తండ్రికి నమ్మకస్తుడైన దివాన్ మహదాజీ వేద్యాను చంపించి, దేవ్‌గఢ్ రాజకీయాల్లో జోక్యం చేసుకున్నాడు. 1748 ప్రాంతంలో, రఘూజీ భోంస్లే బెంగాల్‌లో దండయాత్రలతో బిజీగా ఉన్నప్పుడు, దేవ్‌గఢ్ రాజు దివాన్ రఘునాథ్ సింగ్, నీలకంఠ్ షా సహాయంతో 1748లో తిరుగుబాటు చేశాడు. 1748లో రఘూజీ, బెంగాల్ దండయాత్ర నుండి విశ్రాంతి కోరుకుంటూ దేవ్‌గఢ్‌పై దండెత్తి రఘునాథ్ సింగ్‌ను చంపాడు. అప్పుడు అతను దేవ్‌గఢ్ పరిపాలనను పూర్తిగా చేపట్టి, బుర్హాన్ షాను రాష్ట్ర పెన్షనర్‌గా చేశాడు. అతను తర్వాత చందాకు చెందిన నీలకంఠ్ షా పైకి దండెత్తి అతనిని ఓడించాడు. నీలకంఠ్ షా అతనితో 1159 ఫసలీ సంవత్సరం, అనగా సా.శ. 1749 నాటి ఒప్పందంపై సంతకం చేయవలసి వచ్చింది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా రాజ్యం ఆదాయంలో మూడింట రెండు వంతులను మరాఠాలకు ఇచ్చారు.

1751లో, నీలకంఠ్ షా రఘూజీకి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసినప్పుడు, రఘూజీ అతనిని సులభంగా ఓడించి బల్లార్‌పూర్ కోటలో శాశ్వతంగా బంధించాడు. దీనితో చంద్రపూర్ గోండు వంశం అంతమైంది.

## మరింత చదవడానికి
*
*
*

## మూలాలు

వర్గం:మరాఠా సామ్రాజ్యం
వర్గం:భారతదేశ పూర్వ రాచరికాలు