ఆంధ్రులు

thumb|272x272px|మలి వేద కాలంలో ఆంధ్ర
**ఆంధ్రులు** దక్షిణ-మధ్య భారత ఉపఖండంలో నివసించిన ప్రాచీన ఆర్యేతర తెగ. ఇనుప యుగం కాలంలో వీరి ఉనికి ఉన్నట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఆంధ్రులు నివసించిన తూర్పు దక్కన్ ప్రాంతాన్ని ఆంధ్రదేశం అని పిలిచేవారు. ఆధునిక భారతీయ రాష్ట్రమైన ఆంధ్రప్రదేశ్, ఈ చారిత్రక తెగ, ప్రాంతం పేరు నుండి ఆ పేరును పొందింది.

ఋగ్వేదంలోని ఐతరేయ బ్రాహ్మణంలో (సుమారు క్రీ.పూ. 800) ఆంధ్రులను విశ్వామిత్ర మహర్షి బహిష్కరించిన కుమారులుగా పేర్కొన్నారు. మహాభారతంలో, సాత్యకి నేతృత్వంలోని పదాతిదళం ఆంధ్ర జాతికి చెందినదని చెప్పబడింది. ఈ యోధులు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ఎర్రటి దంతాలు కలిగి, కోపోద్రిక్తమైన ఏనుగుల పరాక్రమాన్ని కలిగి ఉన్నట్లు వర్ణించబడ్డారు. వివిధ రంగుల వస్త్రాలు ధరించి, సుగంధ ద్రవ్యాలు పూసుకుని, కత్తులు, పాశాలు ధరించి, బలమైన ఏనుగులను సైతం నిలువరించగల సమర్థులుగా, మరణంలోనూ ఒకరినొకరు వదలిపెట్టని సహచరులుగా మిగిలిపోయారు. అమ్ములపొదులు, విల్లంబులు ధరించిన ఈ యోధులు పొడవాటి జుట్టు, ఆహ్లాదకరమైన మాటతీరు, భయంకరమైన రూపాలు, గొప్ప శక్తితో ప్రసిద్ధి చెందారు. ఆంధ్రులను భాగవత, వాయు, స్కంద, మార్కండేయ, మత్స్య పురాణాలలో కూడా పేర్కొన్నారు. ఆంధ్రులకు సంబంధించిన బౌద్ధ ప్రస్తావనలు కూడా కనుగొనబడ్డాయి.

గ్రీకు చరిత్రకారుడు మెగస్తనీస్ తన ఇండికాలో (సుమారు క్రీ.పూ. 310), ఆంధ్రులను కృష్ణా, గోదావరి నదీ డెల్టాలలో నివసించే ఒక ప్రత్యేక జాతిగా అభివర్ణించాడు. వారు తమ సైనిక బలానికి ప్రసిద్ధి చెందారు, ఇది మొత్తం భారత ఉపఖండంలో మౌర్యుల తర్వాత రెండవ స్థానంలో ఉంది. వారు 30 కోటల నగరాలు, 1,00,000 పదాతిదళం, 2,000 అశ్వికదళం, 1,000 ఏనుగులను కలిగి ఉన్నారు. క్రీ.పూ 232లో మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుడి మరణం సమయంలో కూడా వీరి ప్రస్తావన ఉంది. శాతవాహనులను పురాణాలలో ఆంధ్రులు, ఆంధ్రభృత్యులు లేదా ఆంధ్ర-జాతీయులుగా పేర్కొన్నారు.

## స్థానం
ఆంధ్రులు కృష్ణా, గోదావరి నదుల ద్వారా ఏర్పడిన సారవంతమైన డెల్టాలలో నివసించారు. పెద్ద మొత్తంలో ఒండ్రుమట్టిని మోసుకొచ్చే ఈ నదులు చుట్టుపక్కల భూముల సారవంతతను పెంచే విస్తారమైన, పోషకాలతో కూడిన వరద మైదానాలను సృష్టించాయి. రెండు నదీ డెల్టాల మధ్య ఉన్న కొల్లేరు సరస్సు ఈ ప్రాంత పర్యావరణం, చారిత్రక అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత సారవంతమైనదిగా పరిగణించబడే అసాధారణమైన ఒండ్రు నేల, సమృద్ధిగా ఉన్న నీటి వనరులతో కూడిన డెల్టా ప్రాంతం అభివృద్ధి చెందుతున్న వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మద్దతు ఇచ్చింది, సంపన్న పట్టణాలు, నగరాల వృద్ధిని సులభతరం చేసింది. ఆంధ్రుల రాజకీయ కేంద్రం *అంధపుర*.

## హిందూ గ్రంథాలు

### ఋగ్వేదం
ఋగ్వేదంలోని ఐతరేయ బ్రాహ్మణం ప్రకారం, విశ్వామిత్ర మహర్షికి వంద మంది కుమారులు ఉన్నారు; వారిలో యాభై మంది మధుచ్ఛందుడి కంటే పెద్దవారు, యాభై మంది చిన్నవారు. పెద్దవారు (శునస్సేపుని ప్రథమ పుత్రుడిగా ప్రతిష్టించడం పట్ల) సంతోషించలేదు. అప్పుడు విశ్వామిత్రుడు వారిని శపించాడు: "మీరు మీ వారసుల కోసం అత్యల్ప కులాలను కలిగి ఉంటారు." అందువల్ల అత్యంత దిగజారిన తరగతుల ప్రజలు, ఎక్కువగా సామాన్యులు, అనగా **ఆంధ్రులు**, పుండ్రులు, శబరులు, పులిందులు, మూతిబులు విశ్వామిత్రుని వారసులు.... ఈ తెగలన్నింటినీ ఆర్యుల స్థావరాల అంచులలో నివసించే దస్యులు లేదా ఆర్యేతరులుగా పిలుస్తారు.

### రామాయణం
రామాయణం ఆంధ్ర తెగను గోదావరి ప్రాంతంతో కలుపుతుంది.*నదీం గోదావరీం చైవ సర్వమేవానుపశ్యత*

  *తథైవాంధ్రాంశ్చ పుండ్రాంశ్చ చోళాన్ పాండ్యాన్ కేరళాన్* 

*నాద్లం గోడవర్మ్ కైవా సర్వమేవన్ ^ యాత**తతైవంద్రమ్స్కా పుండ్రమ్స్కోటాన్ పేండ్రమ్స్కవేరటన్*

### మహాభారతం

* మహాభారతంలోని కర్ణ పర్వంలో, యాదవ నాయకుడు సాత్యకి పదాతిదళం **ఆంధ్ర** తెగతో కూడుకున్నదని చెప్పబడింది, వారు పొడవాటి జుట్టు, ఎత్తైన విగ్రహం, మధురమైన భాష, గొప్ప పరాక్రమానికి ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈ యోధులు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ఎర్రటి దంతాలు కలిగి, కోపోద్రిక్తమైన ఏనుగుల పరాక్రమాన్ని కలిగి ఉన్నారు. వివిధ రంగుల వస్త్రాలు ధరించి, సుగంధ ద్రవ్యాలు పూసుకుని, కత్తులు, పాశాలు ధరించి, బలమైన ఏనుగులను సైతం నిలువరించగల సమర్థులుగా, మరణంలోనూ ఒకరినొకరు వదలిపెట్టని సహచరులుగా మిగిలిపోయారు. అమ్ములపొదులు, విల్లంబులు ధరించిన ఆంధ్ర తెగకు చెందిన ఈ యోధులు పొడవాటి జుట్టు, ఆహ్లాదకరమైన మాటతీరు, భయంకరమైన రూపాలు, గొప్ప శక్తితో ప్రసిద్ధి చెందారు. 
* *మహాభారతం* (మహా 6.9) ఆ కాలంలోని ఇతర ముఖ్యమైన తెగలలో ఆంధ్రులను జాబితా చేస్తుంది: "...కుటులు, మాహేయులు, కక్షులు, సముద్రనిష్కుటులు; **ఆంధ్రులు**...
* తన దక్షిణ సైనిక ప్రచార సమయంలో, సహదేవుడు **ఆంధ్రులను**, ద్రవిడులను, ఇతర దక్షిణ తెగలను లొంగదీసుకున్నాడు (మహా 2.30). తరువాత అర్జునుడు కూడా తన కురుక్షేత్ర యుద్ధానంతర విజయ యాత్రలో ఆంధ్రులు, మహిషకులను ఎదుర్కొని లొంగదీసుకున్నాడు (మహా 14.83).
* కర్ణుడు తన దక్షిణ విజయ యాత్రలో లొంగదీసుకున్న తెగలలో కళింగులతో పాటు **ఆంధ్రులు** కూడా ఉన్నారు (మహా 7.4).
* **ఆంధ్ర** దేశానికి చెందిన చాణూరుని సంహరించినవాడిగా కృష్ణుడు నమోదు చేయబడ్డాడు (మహా 13.149).
* ధర్మరాజు నిర్వహించిన రాజసూయ యాగంలో పలు ప్రముఖ రాజ్యాలతో పాటు **ఆంధ్రులు** పాల్గొన్నారు, ఇది వారి రాజరికాన్ని సూచిస్తుంది (మహా 2.33).
* యుద్ధంలో పొత్తులు:
** పాండవ మిత్రులుగా: కృష్ణుడు, కర్ణుల మధ్య జరిగిన సంభాషణలో పాండవులకు మద్దతు ఇస్తున్న కూటమిలో ద్రవిడులు, కుంతలులతో పాటు **ఆంధ్రులు** ప్రస్తావించబడ్డారు. (మహా 5.140).
** కౌరవ మిత్రులుగా: కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో దుర్యోధనుడికి మద్దతు ఇచ్చిన తెగల జాబితాలో కూడా వారు ఉన్నారు (మహా 5.161–162). దుర్యోధనుడు పాండవులకు పంపిన సందేశం:*"కాంభోజులు, శకులు, ఖాసులు, సాళ్వులు, మత్స్యులు, మధ్య దేశానికి చెందిన కురులు, [[మ్లేచ్చ|మ్లేచ్ఛులు]], పులిందులు, ద్రవిడులు, *'ఆంధ్రులు**, కాంచీయులు — ఈ తెగలు నా సైన్యాన్ని రక్షిస్తున్నాయి."''</blockquote>

=== పురాణాలు ===

* [[భాగవత పురాణం|శ్రీమద్భాగవతం]] **ఆంధ్రులు**, పుండ్రులు, శబరులు, పులిందులు, మూతిబులను [[మ్లేచ్చ|మ్లేచ్ఛులుగా]] పేర్కొంటుంది.
* [[మార్కండేయ పురాణం]] మౌలికులు, [[అశ్మక జనపదం|అశ్మకులు]], భోగవర్ధనులు, నైశికులు, కుంతలులు తదితరులతో పాటు అంధరకులు అనే తెగ దక్షిణ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న ప్రజలుగా సూచిస్తుంది.

ఆంధ్రులు [[వాయు పురాణం|వాయు]], [[స్కంద పురాణం|స్కంద]], [[మత్స్య పురాణం|మత్స్య]] పురాణాలలో కూడా పేర్కొనబడ్డారు. ఆంధ్రులకు సంబంధించిన బౌద్ధ ప్రస్తావనలు కూడా కనుగొనబడ్డాయి.

== బౌద్ధ గ్రంథాలు ==

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అమరావతి ప్రారంభ బౌద్ధ శిల్పాలకు ప్రధాన ప్రదేశం, వీటిలో కొన్ని పాము తలల బొమ్మలను వర్ణిస్తాయి—బహుశా ఇవి ప్రతీకాత్మక ప్రాతినిధ్యాలు కావచ్చు. ఈ ప్రాంతాన్ని నాగదేశం అని, పాలకులను నాగులు అని కూడా పిలిచేవారు.

బౌద్ధమతంలో ఆంధ్రుల ప్రాముఖ్యత వారి అనేక ఆశ్రమ ప్రదేశాలు, వాణిజ్య మార్గాల ద్వారా సమర్థించబడుతుంది. కళింగ, ద్రావిడ, కర్ణాట, మహారాష్ట్ర, కోసల ప్రాంతాలకు అనుసంధానించబడిన వేంగి ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా పనిచేసింది.

== తొలి చరిత్ర ==
గ్రీకు చరిత్రకారుడు మెగస్తనీస్ తన ఇండికాలో (సుమారు క్రీ.పూ. 303) ఆంధ్రులు [[గోదావరి నది|గోదావరి]], [[కృష్ణా నది|కృష్ణా]] నదీ డెల్టాలలో నివసిస్తున్నారని, [[భారత ఉపఖండం|భారతదేశం]] మొత్తంలో [[మౌర్య సామ్రాజ్యం|మౌర్యుల]] తర్వాత రెండవ స్థానంలో ఉన్న వారి సైనిక బలానికి ప్రసిద్ధి చెందారని నివేదించాడు. గోదావరి నది వెంబడి వారికి 30 కోటల నగరాలు, 1,00,000 పదాతిదళం, 2,000 అశ్వికదళం, 1,000 ఏనుగుల సైన్యం ఉన్నాయి. దిగువ గోదావరి, కృష్ణా ప్రాంతాల మధ్య దక్కన్‌లో స్థిరపడిన ఆంధ్ర ఒక గొప్ప, శక్తివంతమైన దేశమని, మెగస్తనీస్ కాలానికి ముందే నర్మదా నది ఎగువ భాగం వరకు ఉత్తరం వైపు తమ ఆధిపత్యాన్ని విస్తరించిందని ఇండికా పేర్కొంది.

ఆంధ్ర ప్రజల మొట్టమొదటి ఎపిగ్రాఫిక్ ప్రస్తావన [[అశోకుడు|అశోకుడి]] శాసనాలలో చేయబడింది, పులిందులతో పాటు ఆంధ్రులను సరిహద్దు ప్రజలుగా పేర్కొన్నారు. క్రీ.పూ 232లో మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుడి మరణం సమయంలో కూడా ఆంధ్రులు ప్రస్తావించబడ్డారు. పురాణాలలో [[శాతవాహనులు|శాతవాహనులను]] ఆంధ్రులు, [[ఆంధ్రభృత్యులు]] లేదా ఆంధ్ర-జాతీయులుగా పేర్కొన్నారు.<blockquote>''9. హిదా లాజ విశవశి యోన కంబోజేషు నాభక నాభపంక్తిషు భోజ పితినిఖ్యేషు''

''10. అధ పలదేషు శవత దేవానంపియషా ధమ్మనుశాథి అనువతంతి[] యత పి ద్యుతా'' 

[https://archive.org/details/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/page/n186/mode/1up?view=theater — అశోకుడు, శిలా శాసనం 13, కల్సి శిల, దక్షిణ భాగం]

**అనువాదం** : అదే విధంగా ఇక్కడ రాజు (అశోకుడు) భూభాగంలో, యోనులు, కంబోజులు, నాభకులు, నాభపంక్తులు, భోజులు, పితినికులు, **ఆంధ్రులు*', పులిందులలో, ప్రతిచోటా (ప్రజలు) నైతికతపై అశోకుడి సూచనలకు అనుగుణంగా ఉన్నారు.</blockquote>
[[దస్త్రం:India_2nd_century_AD.jpg|alt=|thumb|246x246px|[[ఆంధ్ర రాజ్యం]]]]
భారత ఉపఖండంలో మొట్టమొదటి ప్రధాన ఆంధ్ర రాజ్యం శాతవాహనులు, వీరిని ఆంధ్రులు (ఆంధ్ర-భృత్యులు లేదా ఆంధ్ర-జాతీయులు) అని కూడా పిలుస్తారు, వీరు [[దక్కన్ పీఠభూమి]] అంతటా పరిపాలించారు, [[రోమన్ సామ్రాజ్యం|రోమన్ సామ్రాజ్యంతో]] వాణిజ్య సంబంధాలను ఏర్పరచుకున్నారు. పురాణాల ఆధారంగా కొందరు వీరి పాలన ప్రారంభాన్ని క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దం నాటిదిగా నిర్ధారించినప్పటికీ, చాలా మంది ఆధునిక పండితులు శాతవాహనుల పాలన క్రీస్తుపూర్వం రెండవ శతాబ్దం చివరలో ప్రారంభమై క్రీస్తుశకం మూడవ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు కొనసాగిందని నమ్ముతారు. వివిధ పురాణాలు శాతవాహన పాలకుల భిన్నమైన జాబితాలను ఇస్తాయి. ఆంధ్ర-భృత్యుల మొదటి రాజును *స్కంద పురాణం*లోని *కుమారికా ఖండం*లో శూద్రకుడు లేదా సూరకుడు అని కూడా పిలుస్తారు. *మత్స్య పురాణం* 30 మంది ఆంధ్ర రాజులు 460 సంవత్సరాలు పరిపాలించారని పేర్కొంది, కానీ దానిలోని కొన్ని వ్రాతప్రతులు 19 మంది రాజుల పేర్లను మాత్రమే పేర్కొన్నాయి, వీరి పాలనా కాలం 448.5 సంవత్సరాలు. *వాయు పురాణం'' కూడా 30 మంది ఆంధ్ర రాజులు ఉన్నారని పేర్కొంది.

క్రీ.శ. 779లో "అందమైన శరీరాలు కలిగి, మహిళలను, యుద్ధాన్ని సమానంగా ఇష్టపడేవారు, గొప్ప ఆహార ప్రియులు" అని ఉద్యోతనుడి వర్ణన నుండి ఆంధ్రులు అనే పదం గమనించబడింది. జాతక కథలు, పల్లవ శాసనాల నుండి కూడా ఆంధ్ర గురించిన ప్రస్తావనలు అంధపథం, అంధకములుగా వస్తాయి, ఇవి వరుసగా ఆ ప్రాంతాన్ని, దాని ప్రజలను సూచిస్తాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
* తెలుగు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* ఆంధ్రులు- ప్రపంచపు అతి ప్రాచీన జాతి

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:మహాభారత రాజ్యాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర