ఉదయ్‌పూర్ చరిత్ర

భారతదేశంలోని ఉదయ్‌పూర్ నగరాన్ని 1559లో, రెండవ మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ నాగ్దాకు నైరుతి దిశలో, బనాస్ నది సారవంతమైన వృత్తాకార గిర్వా లోయలో స్థాపించారు. ఈ నగరం మేవార్ రాజ్యానికి కొత్త రాజధానిగా స్థాపించబడింది.

## సారాంశం

### ఉదయపూర్ స్థాపన
బాప్పా రావల్ (క్రీ.శ. 734) తో ప్రారంభమై రావల్ ఖుమాన్‌ల నుండి మహారాణా సంగ (సంగ్రామ్ సింగ్ 1509-1527) వరకు కొనసాగిన చిత్తౌర్‌గఢ్ స్వర్ణయుగం, సంగ మరణం తర్వాత తన ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయింది. సంగ తరువాత అతని ఇద్దరు అనర్హులైన కుమారులు అధికారంలోకి వచ్చారు, వారి సంక్షిప్త పాలనలో రాజ్యంలోని ప్రభువులు కూడా దాని వ్యవహారాలపై ఆసక్తిని కోల్పోయి, చిత్తౌర్గఢ్ విపత్తు, క్షీణత కాలంలోకి ముంచివేశారు. అదృష్టవశాత్తూ, సంగ మూడవ కుమారుడు హేతుబద్ధమైన, సాహసోపేతమైన పాలన ద్వారా పరిస్థితిని చక్కదిద్దాడు. భారతదేశంలో రాజకీయ పరిస్థితి వేగంగా మారుతుండటంతో, యువ మహారాణా దానిని ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. 

### పోర్చుగీస్ సామ్రాజ్యం

### రాజధాని తరలింపు
బాబర్ యువ మనవడు ప్రసిద్ధ ప్రతిష్టాత్మక మరియు విస్తరణవాద ప్రణాళికల గురించి కూడా మహారాణాకు తెలుసు, అందువల్ల అతను తన రాజధానిని గౌరవనీయమైన కానీ హాని కలిగించే చిత్తౌర్‌గఢ్ నుండి మరింత తగిన ప్రదేశానికి మార్చాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఉదయపూర్ స్థాపన మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ సాధించిన గొప్ప విజయాలలో ఒకటి-ఈ ప్రాంతం దాని ప్రజల భవిష్యత్తు చరిత్రపై సుదూర పరిణామాలను కలిగి ఉన్న నిర్ణయం. దురదృష్టవశాత్తు, దీని స్థాపన "కథ" అనేది "వీర వినోద్"తో సహా పూర్వ సాహిత్యం మరింత హేతుబద్ధమైన పద్ధతిలో వ్యాఖ్యానించి, విశ్లేషించకుండా వర్ణించిన దానిపై ఆధారపడి ఉంది. తర్వాతి రచయితలు, ముఖ్యంగా "పర్యాటక" సాహిత్యం వారు, ఈ విషయంలోని వాస్తవాలను మూల్యాంకనం చేయకుండా అదే విషయాన్ని తమ సొంత మాటల్లో తిరిగి చెప్పారు. సాధారణ కథ ఏమిటంటేః మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ తన మనవడు-అమర్ సింగ్ (16 మార్చి 1559, చైత్ర శుక్ల సప్తమి VS 1616) జననం సందర్భంగా కుటుంబ దేవత శ్రీ ఎక్లింగ్జీకి గౌరవం ఇవ్వడానికి మరియు కృతజ్ఞతలు తెలియజేయడానికి కైలాష్‌పురిని సందర్శిస్తాడు. గిర్వాకు తిరిగి వచ్చిన తరువాత వారు "ఆఖా-తీజ్" వేట విహారం చేస్తారు, ఈ సమయంలో వారు పిచోలా సరస్సు ఎదురుగా ఉన్న శిఖరంపై ఒక సన్యాసిని కలుస్తారు,ఆయన తన రాజధానిని ఇక్కడే స్థాపించమని సలహా ఇస్తాడు, మరుసటి రోజు ఆ సన్యాసి అదృశ్యమవుతాడు.... అసలు విషయం ఏమిటంటే:

### మేవార్ 17 మంది పాలకులు
మేవార్ 17 మంది పాలకులు గిర్వా లోయలోని అయాద్ పట్టణం నుండి పాలించారు (10వ-12వ శతాబ్దాలు, పాలకుడు ఇంకా ముందు (4 + 1 రావల్స్ నాగ్ద నుండి పాలించారు) కాబట్టి "గిర్వా" (ప్రక్కనే ఉన్న లోయ) చిత్తౌర్‌గఢ్ పాలకులకు అప్పటికే బాగా తెలుసు, రాజపుత్రులు లేదా ముస్లింల వంటి ఆక్రమణదారుల చేతిలో చిత్తౌర్‌గఢ్ చేజారినప్పుడల్లా వారు ఈ లోయకు తిరిగి వచ్చేవారు! 

### వ్యూహాత్మక స్థానం
ఉదయ్‌పూర్ స్థాపించబడిన అండాకార యాంఫీథియేటర్/అరేనా అయిన గిర్వా లోయ (~20 కి.మీ x 15 కి.మీ), వాయువ్యం-ఆగ్నేయం దిశలో సుమారుగా N24°40̒ - 24°34̒ & E73°39̒ - E73°45̒ మధ్య విస్తరించి ఉంది. ఎగుడుదిగుడుగా ఉన్నప్పటికీ సారవంతమైన ఈ లోయ నేల సముద్ర మట్టానికి సుమారు 580 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. దీని చుట్టూ దట్టమైన అడవులతో కూడిన, సుమారు 670-850 మీటర్ల సముద్ర మట్టానికి దిగువన ఉన్న (MRL) నిరంతర కొండ శ్రేణులు ఉన్నాయి. ఆరావళి పర్వత శ్రేణికి తూర్పున ఉన్న ఈ లోయలోకి అయద్, సిసర్మ అనే రెండు నిత్య నదులు ప్రవహించేవి. ఇవి దిగువన కలిసి బెడాచ్ నదిగా ఏర్పడతాయి.

వ్యూహాత్మకంగా ఉన్న ఈ గిర్వా లోయ సహజ రక్షణ వ్యవస్థను కలిగి ఉంది, ఇది మానవ నివాసానికి అనువైన ప్రదేశంగా మారింది. గిర్వా లోయకు పశ్చిమాన, దట్టమైన అటవీ పర్వత శ్రేణి ఉంది మరియు దాని తూర్పున ~ 100 కిలోమీటర్ల వెడల్పు గల మేవార్ మైదానం ఉంది, తరువాత చిత్తౌర్‌గఢ్ నుండి వింధ్య పీఠభూమి శ్రేణి,  గిర్వా లోయలోని అయద్ ప్రాంతం చరిత్రపూర్వ కాలం నుండి జనావాసంగా ఉంది.

"ధూల్ కోట్" (మడ్-వాల్/దిబ్బ) వద్ద ~ 4000 సంవత్సరాల పురాతన నాగరికత అవశేషాలు తవ్వబడ్డాయి. అయితే, ధూల్ కోట్ ఇప్పటికీ రహస్యంగా కప్పబడి ఉంది! కానీ చారిత్రక కాలంలో అయాద్ మాల్వా, గుజరాత్, ఉత్తర భారతదేశం వ్యాపారులతో వ్యవహరించే మేవార్ సంపన్న వాణిజ్య పట్టణం. కాలక్రమేణా దీనిని వివిధ పేర్లతో పిలిచేవారు అవి: తంబావతి నగరి/ఆట్పూర్/అఘత్పూర్/ఆహాద్. ఇది దాదాపు 200 సంవత్సరాల పాటు మేవార్ రాజధానిగా ఉంది, [#18 రావల్ నరవాహన్ (క్రీ. శ.971) నుండి (# 34) రావల్ క్షేమ్ సింగ్ (క్రీ. శ. 1168 ) వరకు; ఆ తర్వాత నాగ్దా నుండి పాలించిన రావల్ జైత్ర సింగ్ (క్రీ. శ. 1213-1253 వరకు) చిత్తౌర్‌గఢ్‌ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు

### రాజభవనం
రావల్ పాలకుల నిరాడంబరమైన రాజభవనం (రావల్ రో రావ్లాన్ రో రావ్లో) 1620లో మహారాణా అమర్ సింగ్ మరణం తరువాత ప్రస్తుత మహాసాతియా (గొప్ప సత్యం-రాజ శ్మశానవాటిక) అభివృద్ధి చేయబడింది. ఈ ప్రాంతంలో ఒక పెద్ద (40 x 40 మీ) మెట్ల బావిని చక్కగా నిర్మించారు, "గంగోద్భవ్-కుండ్" (గంగోద్భావ్ కుండ్, 944 సిఈకి ముందు నిర్మాణం), శివాలయంతో చుట్టుముట్టబడిన ఒక చిన్న బావి, సమీపంలోని బహిరంగ కారిడార్లతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఇక్కడ సూర్య, విష్ణు, బ్రహ్మ, వరాహ, చాముండ దేవాలయాలు ఉన్నాయి. ఈ హిందూ దేవాలయాలతో పాటు, ఒక మసీదు కూడా ఉంది. రావ్లాకు దక్షిణాన ~ 1 హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో చాలా ప్రముఖమైన జైన ఆలయ సముదాయం ఉంది.

### జైన దేవాలయం
ప్రఖ్యాత జైన ఆచార్య యశోధర సూరిజీ (ఆచార్య శ్రీ శోభదర్ సూరిజీ) రావల్ నర్వాహన్ సింగ్ పాలనలో విఎస్ 1029 (క్రీ. శ. 972) లో తీర్థంకరుడైన పశర్వనాథ్కు అంకితం చేసిన జైన ఆలయాన్ని స్థాపించారు. ఆ తరువాత, రావల్ జైత్రా సింగ్ (విఎస్ <ఐడి1]) పాలనలో ఆచార్య జగచంద్ర సూరిజీ అయాద్లో బస చేశారు. ఆయన మత పండితులతో చర్చించి ఓడించారు. ఆయన సాధించిన విజయాలకు గుర్తింపుగా, ఆయనకు "ట్యాప్-హిర్లా" (తప్ హిర్లా కే వీరుద్ అళ్కృత్ వైశాఖ్ శుక్ల 3, విఎస్ 1285) బిరుదును ప్రదానం చేశారు. పర్యవసానంగా, అతను ~ 2700 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో సుపాషర్వనాథ్ శ్రీ సుపాష్వరనాథ్, శంఖేశ్వర్-పశర్వనాథ్ శ్రీ సంఘేశ్వర పార్శ్వనాథ్, ఆదినాథ్ శ్రీ ఆదినాథ్,  శాంతినాథ్ శ్రీ శాంతినాథ్ నాలుగు పెద్ద దేవాలయాలను నిర్మించాడు, అవి ఇప్పుడు వాటి గత వైభవాన్ని పునరుద్ధరించాయి. ఈ సమాచారం మేవార్ పాలకుడు మంత్రి (మంత్రి శ్రావక్ హేమ్చంద్ షెర్ష్టి-రావల్ కే మంత్రి శ్రావక్ హేంచంద్ శ్రీషి-శాంతినాథ్ జ్ఞాన్ భండార్, ఖంబాట్ (కాంబే, గుజరాత్) లో భద్రపరచబడిన ఒక వ్రాతప్రతిపై ఆధారపడి ఉంది. రావల్ వైర్ (ఐ సింగ్) అయాద్ (క్రీ. శ. 1103) ప్రాకారాలను నిర్మించాడు. అయాద్ నది ఉత్తర ఒడ్డున  అయాద్ నివాసాలకు దక్షిణాన అయాద్ నివాసుల శ్మశానవాటిక ఉంది. సమీపంలోని అదే మైదానాన్ని రాయల్ రావల్ కుటుంబ సభ్యుల కోసం కూడా ఉపయోగించి ఉండాలి. ఆ విధంగా అయాద్ పట్టణంలో బహుళ సాంస్కృతిక నేపధ్యంతో సుదీర్ఘకాలం పాటు బాగా వ్యవస్థీకృత నివాస కేంద్రం అన్ని భాగాలు ఉన్నాయి. సిసోడా నివాస గుహిలోట్ సిసోడియా అని పిలువబడింది, అదేవిధంగా, అయాద్ (అహద్ అహద్ నివాస గుహిలోత్) ను "అహదా" (అహద్ రావల్ సమంత్ సింగ్ (క్రీ. శ. 1197) అని పిలుస్తారు, అతను దుంగార్‌పూర్‌కు, దాని తరువాతి శాఖ బన్స్వారా (1527) కు మారాడు, వారిని అహదా గుహిలోట్ అని పిలుస్తారు.

### పశ్చిమ గిర్వా లోయ
గిర్వా లోయ పశ్చిమ భాగంలో కూడా జనవాసాలు చాలా తక్కువగా ఉండేవి, హస్తి మాతా ఆలయానికి సమీపంలో శిలా-లేఖ (రాతి శాసనం) కనుగొనడం నుండి ఇది స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఇది రావల్ శక్తి కుమార్ (977 సి. ఇ.) కాలాన్ని వివరిస్తుంది. అదేవిధంగా, ప్రస్తుత అశోక్ నగర్ శ్మశానవాటిక (ష్మాశానా లేదా స్మాషానా) సమీపంలో ఉన్న షాండేశ్వర్ ఆలయంలో రావల్ అల్లత్ (క్రీ. శ. 953) శిలా-లేఖ ఉంది.

ఈ నేపథ్య సమాచారం, రెండవ శక & జౌహర్ (1535), షేర్ షా సూరి దండయాత్ర (1544) విషాద జ్ఞాపకాలతో, మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ తన కాలంలో మారిన ఫిరంగి యుద్ధంలో, "కొండలకు తిరిగి రావడం" తెలివైనదని గట్టిగా అభిప్రాయపడ్డారు. కుంభల్‌గఢ్‌లో ప్రవాసంలో ఉన్నప్పుడు కొండ ప్రాంతాల ప్రయోజనాలను ఆయన గ్రహించారు. అతని సంరక్షకుడు "కిలేదార్" (ఫోర్ట్ ఇన్-ఛార్జ్ ఆశా షా దేవ్పురా, పెంపుడు తల్లి పన్నా ధాయ్ రాణా హమీర్, ప్రక్కనే ఉన్న గ్రామమైన సిసోడా కుటుంబం ఉపయోగించిన భూభాగ ప్రయోజనాల గురించి అతనికి చెప్పి ఉండాలి. ఉత్తరాన మొఘల్ పాలన ఆవిర్భావాన్ని 

మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ ఎదుర్కొన్నప్పుడు, బహదూర్ షా ముట్టడి లేదా షేర్ షా సూరి దండయాత్ర వంటి పరిస్థితులు తలెత్తవచ్చని అతను వెంటనే గ్రహించాడు.

### రాజధాని తరలింపు
అందువల్ల ఆయన గిర్వా లోయను భద్రపరచడానికి గౌరవనీయమైన కానీ బలహీనమైన చిత్తౌర్‌గఢ్ నుండి రాజధానిని తిరిగి మార్చాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. సన్యాసి గోస్వామి ప్రేమ్గిరి సూచించినట్లుగా, ఈశాన్య దిశలో వాలుగా ఉన్న పిచోలా సరస్సుకు తూర్పున ఉన్న ఎన్-ఎస్ ట్రెండింగ్ రిడ్జ్లో తన రాజభవనాన్ని గుర్తించడానికి ఆయన సరిగ్గా ఎంచుకున్నారు. అక్కడ నుండి ఇది లోయ మరింత శక్తివంతమైన దృశ్యాన్ని అందించింది. అంతేకాకుండా, ప్రతిపాదిత రాజధానికి తగినంత నీటి వనరులు ఉన్నాయి, కానీ అయాద్ పట్టణం వలె ఈ ప్రాంతం వరదలు సంభవించే అవకాశం లేదు. అయాద్ పట్టణానికి పశ్చిమాన ~ 5 కి. మీ. దూరంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో వ్యూహాత్మక వీక్షణతో ఎత్తైన కొండ-మచాల మాగ్రా కూడా ఉంది, దీనిని కొత్తగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఫిరంగి రక్షణ కోసం ఉపయోగించవచ్చు. బద్వా డాలీచంద్ లోని చిత్తౌద్-ఉదయపూర్ పట్నామా ప్రకారం, ఈ వ్యూహాత్మక కొండపై నిర్మించిన ఉదయగఢ్ అనే కోటలో మొసలి ముఖంతో ఉన్న ఫిరంగి-ఉదయబన్ కూడా ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ అంశాలన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ క్రీ. శ. 1553 (కృతి నక్షత్ర, అక్షయ్ తృతీయ, వైశాఖ్ సుది తీజ్, విఎస్ 1609, శనివారం-15 ఏప్రిల్ 1553) పవిత్రమైన ఆఖా-తీజ్ రోజున నగరాన్ని స్థాపించారు, దీనిని ఉన్నత స్థాయి అధికారిక కమిటీ ఆమోదించింది ఉదయపూర్ నగరం ద్వంద్వ రక్షణ వ్యవస్థ ద్వారా రక్షించబడుతుంది.

గిర్వా లోయ చుట్టూ ఉన్న కొండలు సహజ రక్షణను ఏర్పరుస్తాయి. ఈ నగరం తూర్పు, ఉత్తర & దక్షిణం వైపు స్థాపించబడిన వాణిజ్య మార్గాల వెంట 3 ద్వారాలు, బలవర్థకమైన గోడలతో మరింత రక్షించబడింది. కొత్త నగరానికి తూర్పు చదునైన ప్రాంతం ప్రవేశం వద్ద బయటి ప్రవేశ ద్వారం, రక్షణ గోడను గిర్వా లోయ 15 కిలోమీటర్ల చివరలో డెబారి (దేవ్-బారి/డెబారి-కా-దర్వాజా) వద్ద ఆదివారం నాడు విఎస్ 1610 (20 మే 1554) ఆశాధ్ విధి తీజ్ వద్ద నిర్మించారు.

కొత్త రాజధాని నిర్మాణంలో మహారాణీల చురుకైన పాత్ర వాస్తవాల ద్వారా వ్యక్తమవుతుంది: 

* 1555లో పట్వి (మహారాణి సోంగరిజీ) డెబారి గేట్ వద్ద ఒక మెట్ల బావి, సరాయ్ (ప్రయాణికుల కోసం టవర్/విశ్రాంతి గృహం) ను నిర్మించారు.
* మహారాణి సజ్జాదేవి (సుజా కున్వర్/సజ్జబాయిజీ కుమారుడు రావు పృథ్వీరాజ్ సోలంకి ఉదయసాగర్ ఒడ్డున ప్రహ్లద్రాయి ఆలయాన్ని నిర్మించారు.

మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ రాజధాని నగరానికి తూర్పున ఒక ప్రధాన రాతి ఆనకట్టను కూడా నిర్మించారు, దీనికి ఆయన పేరు మీద ఉదయసాగర్ అని కూడా పేరు పెట్టారు. దీని పని క్రీ. శ. 1559 అఖ-తీజ్ లో ప్రారంభమైంది, నిర్మాణం 6 సంవత్సరాలలో పూర్తయింది. ఈ ఆనకట్టను 1565 ఏప్రిల్ 4న ప్రారంభించారు. దీని మతపరమైన వేడుకను భట్ చీతుజీ నిర్వహించారు, ఈ పని కోసం అతనికి భూర్వాడా గ్రామం మంజూరు చేయబడింది. పండుగ   "తులా-దాన్" తరువాత, మహారాణా తన మహారాణీలతో కలిసి "పరిక్రమ" (పాల్కీ (పల్లంక్విన్స్) లో సరస్సు చుట్టూ తిరగడం) ప్రదర్శించారు. ఈ సరస్సు నీటిపారుదల కోసం అదనపు నీటి వనరులను అందించింది, అయితే మరీ ముఖ్యంగా ఇది గిర్వా లోయలోకి (గిర్వా లోయలోకి ప్రవేశించే ప్రదేశాలలో మిగిలినవి కొండ కనుమల ద్వారా ఉండేవి) వెళ్ళే చదునైన భూమి/కనుమ/అంతరాన్ని మాత్రమే సమర్థవంతంగా అడ్డుకుంది.

### ఆనకట్ట నిర్మాణం
ఉదయసాగర్‌లో మునిగిపోయే వ్యవసాయ భూమి దేవ్డ రాజపుత్ర కుటుంబాలకు ఉన్నందున, వారు ఈ ఆనకట్ట నిర్మాణాన్ని వ్యతిరేకించారు. కానీ మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ ఈ వ్యూహాత్మక ప్రాజెక్టును పూర్తి చేయడానికి, చాకచక్యంగా, అదే సమయంలో దృఢంగా పరిస్థితిని చక్కదిద్దారు. ఆయన దేవ్డలకు ఉదయ్‌పూర్ సంరక్షకులుగా హోదా కల్పించారు (ఇది చుండవత్‌లకు హరవాల్‌లకు ఉన్న హోదాను కొంతవరకు పోలి ఉంటుంది ). అంతేకాకుండా, మహారాణా వారిని దిగువన పునరావాసం కల్పించి, వారికి కేటాయించిన కొత్త సమానమైన భూములకు కాలువ నీటిపారుదలపై మొదటి హక్కులను ప్రసాదించారు.

### కొత్త నగరం
మహారాణా అన్ని కులాలు, వర్గాలకు చెందిన ప్రజలను కొత్త నగరంలో స్థిరపడమని ప్రోత్సహించాడు, దీని కోసం అతను స్వేచ్ఛగా భూములను మంజూరు చేశాడు. అనేక తమ్రా-పట్రా (రాగి-ప్లేట్లు) గ్రాంట్ల మంజూరును ధృవీకరిస్తాయి. ప్రభువులు, వ్యాపారులు కూడా తమ హలేసుల నిర్మాణంతో ఇక్కడ స్థిరపడ్డారు, అయితే ప్రజలు నిరాడంబరమైన గృహాలను నిర్మించారు. పిచోలా తీరంలో అనేక మెట్ల బావులు, స్నాన ఘట్టాలు కూడా నిర్మించబడ్డాయి. మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ అసలు ధూనీ (సన్యాసి అగ్ని-పిట్) సంరక్షించబడేలా చూసుకున్నారు, మహారాణా తదుపరి పట్టాభిషేకాలన్నీ ఈ ప్రదేశంలోనే జరగాలని ఆదేశించారు. ఈ పవిత్ర స్థలానికి "రాయ్-ఆంగన్" అని పేరు పెట్టారు. ధూనీ ఈ రోజు వరకు తగిన పవిత్రతతో సంరక్షించబడింది. చిత్తౌర్గఢ్ నుండి ఉదయపూర్కు అధికార స్థానాన్ని మార్చడంతో, చుండాజీ, పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్ ఇద్దరు ప్రధాన ప్రభువులు-ప్రత్యక్ష వారసులు కూడా ఉదయ్‌పూర్‌కు దగ్గరయ్యారు.

చుండాజీ వారసులు బెగు నుండి సలుంబర్‌కు, రావు పూర్వ బలభద్ర సింగ్ (చౌహాన్, 1558-1583) వరుసగా గుంగ్రార్ నుండి బెడ్లా మారారు. ఎంచుకున్న పవిత్రమైన ముహూర్తం (కృతి నక్షత్ర, అక్షయ్ త్రితియా, వైశాఖ్ సుది తీజ్, విఎస్ 1609, శనివారం-15 ఏప్రిల్ 1553) పై ఫిరంగి ప్రయోగించారు, దీనిలో మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ పిచోలా తూర్పు ఒడ్డున రాణా-మాగ్రి మీద కొత్త రాజభవనానికి పునాది రాయి వేశారు, అలాగే తమ ఇల్లు/హ్యాల్లీని నిర్మిస్తున్న చాలా మంది పౌరులు కూడా చేశారు. అదే శుభ సమయంలో, ఫిరంగి శబ్దం విని, చౌహాన్ బలభద్ర సింగ్ ఉదయపూర్కు ఉత్తరాన ~ 5 కి. మీ. దూరంలో ఉన్న బెడ్లా "గధ్" (చిన్న రాజభవనం) కు కూడా పునాది రాయి వేశాడని నమోదు చేయబడింది!

### అంత్యక్రియల స్థలం
ప్రస్తుత అశోక్ నగర్ శ్మశాన-ఘాట్ వద్ద అయాద్ నది దక్షిణ ఒడ్డున కొత్త నగరం కోసం ఒక శ్మశానవాటికను అభివృద్ధి చేశారు. ఇప్పటికే ఉన్న శాండేశ్వర్ శివ్ తో పాటు ఎత్తైన గోడల లోపల ఒక పెద్ద బావిని చుట్టుముట్టారు. అసలు పిచోలా సరస్సు, సాధారణంగా గ్రామాల్లో ఇప్పటికీ కనిపించే సరస్సు, మట్టి ఆనకట్ట వెనుక, సంచార బాల్డియా/బంజారా వ్యాపారులు నిర్మించారు, రాణా మాగ్రి  దక్షిణ చివర మధ్య అంతరం అంతటా ~ 200 సంవత్సరాల తరువాత రాజభవనాలు నిర్మించాల్సి ఉంది,  దీనిలో దీనదయాళ్ పార్క్ ఇప్పుడు నిర్మించబడింది. సంపన్న, వనరులతో సమృద్ధిగా ఉన్న చిత్తార్ బంజార 1362 లో దీనిని నిర్మించారని నమ్ముతారు, బహుశా ఈ విశ్రాంతిని కలిగించే సుందరమైన గిర్వా లోయలో ఉత్తరాన నుండి వ్యాపార పర్యటన నుండి గుజరాత్కు తిరిగి వస్తున్నప్పుడు దీనిని నిర్మించారు. ఉత్తర భారతదేశం, గుజరాత్ తీరాల నుండి వస్తువులను తమ వీపుపై మోసుకెళ్లే తన వందలాది చిన్న-నిర్మిత ఎద్దుల సేవలను ఆయన ఉపయోగించుకున్నారు. పిచోలా 'బడీ పాల్'-రాతి ఆనకట్ట-తరువాత మహారాణా కరణ్ సింగ్ (1620-1628), సంగ్రామ్ సింగ్-II (1710-1734), భీమ్ సింగ్ (1778-1828), జవాన్ సింగ్ (1828-1838) చేత స్థిరత్వాన్ని అందించడానికి అలాగే మేవార్-ముఘల్ ఒప్పందం తరువాత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరానికి మరింత నీటిని అందించడానికి "అప్గ్రేడ్" చేయబడింది. మహారాణా జగత్ సింగ్-I (1628-1652) రాజ్-మహల్ కు మరిన్ని గదులను జోడించి, నగరంలోని జగ్మందిర్ ద్వీప రాజభవనం, దేవాలయాలను మరింత అభివృద్ధి చేశారు. శతాబ్దాలుగా, పిచోలాకు ఉత్తరాన కుండ్ + రంగ్ సాగర్ + కుంభారియా తలాబ్ + స్వరూప్ సాగర్ (కలాలియా శివ్-సాగర్) అనే మరో నాలుగు నీటి వనరులు జోడించబడ్డాయి. ఈ చేర్పుల ఫలితంగా పంచావతి సమీపంలో ప్రస్తుత జోనల్ రైల్వే ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్కు తూర్పున అయాద్ నదితో కలిసిన గుమనియావాలాను ఉపయోగించి పిచోలా పొంగి ప్రవహించే ప్రవాహాన్ని తూర్పు నుండి ఉత్తరానికి మళ్లించారు.

ఉదయపూర్ పై మొఘల్ చక్రవర్తులు అక్బర్ (1576), తరువాత ఔరంగజేబు (1680) చేసిన నిరర్ధక దాడులు ఈ రాజధాని నగరం  స్థానాన్ని (భూభాగ ప్రయోజనం) నిరూపించాయి, ఇది మానవ నిర్మిత యుద్ధభూమి కంటే సహజ లక్షణాల ద్వారా రక్షించబడింది! దాడులు జరిగినప్పుడు, ప్రజలు పశ్చిమ దిశగా కొండలలోకి వెళ్లేవారు. అటువంటి భూభాగంలో తమ అశ్వికదళం  ఫిరంగులను తరలించలేని శత్రువుల నుండి గోగుండా పరిసర ప్రాంతాలు రక్షణ కల్పించాయి. శత్రువు కూడా రక్షకులను గుర్తించి తొలగించలేకపోయాడు. ఉదయపూర్ నగర గోడ, కందకం చాలా తరువాత జోడించబడ్డాయి-ఉదయపూర్  గమనించదగిన అంశాలు: ఉదయపూర్ ద్వంద్వ రక్షణ వ్యవస్థ. 1769లో మాధవరావు సింధియా దాడి సమయంలో మచాలా మాగ్రాపై ఉన్న ఎక్లింగ్-గఢ్ ఫిరంగి కోటను నగరం రక్షణ కోసం సమర్థవంతంగా ఉపయోగించారు. కందకంలోని నీరు (ఖై) సరస్సుల నుండి దాని పశ్చిమాన ఉన్న నీటి ప్రవాహంతో నిండి ఉండేది.

### ఖర్గోష్/కుందేలు & రాజధాని నగరాల స్థాపన
రాబర్ట్ సెవెల్ తన 1983 పేజీల డొమింగోస్ పేస్ జ్ఞాపక-ఆధారిత వాల్యూమ్ "ఎ ఫర్గాటెన్ ఎంపైర్ (విజయనగరం ఎ కంట్రిబ్యూషన్ టు ది హిస్టరీ ఆఫ్ ఇండియా" లో కృష్ణ దేవరాయ (క్రీ. శ. 1336) తుంగభద్ర నది వెంట బయలుదేరినప్పుడు, తన వేట కుక్కల నుండి పారిపోవడానికి బదులుగా, ఒక కుందేలును చూసి, వాటిపై ఎగిరి వాటిని కొట్టాడని పేర్కొన్నాడు (p108). అదేవిధంగా, గుజరాత్కు చెందిన సుల్తాన్ అహ్మద్ షా క్రీ. శ. 1411లో సబర్మతి నది ఒడ్డున అహ్మదాబాద్ నగరాన్ని స్థాపించాడు, దాడి చేసే వేట కుక్కకు వ్యతిరేకంగా ఒక కుందేలు నిలబడి ఉండటం చూశాడు-ఒక పిరికి కుందేలు ధైర్యంగా క్రూరమైన కుక్కను ఎదుర్కోగలిగే భూమి ఖచ్చితంగా రాజధానికి తగిన ప్రదేశం, తన కొత్త రాజధానిని స్థాపించింది! అదేవిధంగా, క్రీ. శ. 1425లో అక్షయ్ త్రితియా వేట పర్యటనలో ఒక కుందేలు తన కాళ్ళ మీద ఎత్తైన (గ్రానైట్) బండపై నిలబడి, ఒక ఫాల్కన్ దాడులను ధైర్యంగా నివారించడం చూసినప్పుడు రావు సహస్రమల్ సిరోహి రాజధాని పట్టణాన్ని స్థాపించారు. అదే విధంగా మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ కూడా 1553 లో అయాద్ పట్టణానికి కొద్దిగా వాయువ్య దిశలో ఉన్న గిర్వా లోయలో అక్షయ్ త్రితియా వేటలో కుందేలును వేటాడినప్పుడు తన కొత్త రాజధాని నగరమైన ఉదయపూర్ను స్థాపించినట్లు చెబుతారు.

## ఇవి కూడ చూడండి
* బెంగాల్ నవాబులు
* పశ్చిమ బెంగాల్ చరిత్ర
* సిటీ ప్యాలెస్, జైపూర్
* కలకత్తాపై బాంబు దాడి
* పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మతం
* 2024లో పశ్చిమ బెంగాల్ వరదలు
## మూలాలు

వర్గం:రాజస్థాన్
వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాలు, ప్రాంతాలు