open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
సి.ఆర్.ఎం.పట్నాయక్

400px|thumb|చిక్కోలు కాటన్ సి.ఆర్.ఎం.పట్నాయక్
**సి.ఆర్.ఎం.పట్నాయక్** సాంకేతిక నిపుణులు. ఆయన శ్రీకాకుళం జిల్లాను సస్యశ్యామలం చేస్తూ 2.50లక్షల ఎకరాలకు సాగునీటితో పాటు తాగునీటిని అందిస్తున్న వంశధార ప్రాజెక్టు పితామహుడు. 
## జీవిత విశేషాలు
ఆయన నరసన్నపేట మండలం చిక్కాలవలస గ్రామానికి చెందినవారు. 1954లో హిరమండలం మండలం లోని గొట్ట గ్రామం దగ్గర రిజర్వాయర్‌ నిర్మాణం చేపట్టినట్లయితే 32వేల ఎకరాల వ్యవసాయ భూమి, 30గ్రామాలు పూర్తిగా, 32 గ్రామాలు పాక్షికంగా ముంపుకు గురయ్యే విధంగా అప్పటి ఇంజనీరింగ్‌ అధికారులు ప్రణాళికలు తయారు చేశారు. అయితే తుంగతంపర శాస్త్రి తన 400 ఎకరాల భూమి మునిగిపోతుందనే తలంపుతో రాష్ట్రపతి వి.వి.గిరి అండదండల తో రిజర్వాయర్‌ నిర్మాణానికి అడ్డంకులు వేశారు. ఈ నేపథ్యంలో 1964-65లో నాగార్జున సాగర్‌ ప్రాజెక్టుకు ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీరుగా  పనిచేస్తున్న పట్నాయక్ ను  బదిలీపై తెచ్చి వంశధార ప్రాజెక్టుకు నమూనాలు తయారుచేయాలని ప్రభుత్వం సూచించింది. గొట్టపై రిజర్వాయర్‌ నిర్మాణానికి రాజకీయంగానూ, సాంకేతికంగానూ అడ్డంకులు ఉండేవి. వీటిని అధిగమించే విధంగా సరికొత్తగా, ప్రస్తుత వంశధార రిజర్వాయర్‌ నమూనాను ఆయన ప్రతిపాదించారు. తొలి ప్రతిపాదనలతో అయితే కేవలం 16టీఎంసీల నీటి నిల్వతో పాటు 32వేల ఎకరాల భూమి ముంపుకు గురయ్యే అవకాశముండేది. పట్నాయక్‌ మాత్రం 18టీఎంసీల నీటిని నిల్వ చేయడమే కాకుండా కేవలం 10వేల ఎకరాలు మాత్రమే ముంపుకు గురయ్యే విధంగా ప్రణాళిక రూపొందించారు. దేశంలో ఎక్కడా లేని విధంగా నది పక్కన రిజర్వాయర్‌ నిర్మాణానికి నాంది పలికారు.

1977లో గొట్టాబ్యారేజీ నిర్మాణం జరుగుతున్న సమయంలో ఆయనే దగ్గరుండి పనులు పర్యవేక్షించారు. 1980లో వచ్చిన భారీ వరదలకు ఆయన వరద పరిస్థితి సమగ్రంగా పరిశీలించేందుకు గొట్టాబ్యారేజీ వద్దకు వచ్చారు. అక్కడ నుంచి తిరిగి వెళ్లేందుకు దారిలేక పక్కనే ఉన్న కొండలపై నుంచి కాలిననడక రెండు రోజులు ప్రయాణం చేసి నరసన్నపేట చేరుకున్నారు. అప్పట్లో ఈ ఘటన చర్చనీయాంశమైంది. ఈ సంఘటన ఆయన కార్యదీక్షకు అద్దం పడుతుంది. 

1968 లో వంశధార మొదటి దశ ప్రాజెక్ట్ కు డిజైన్‌ చేసి 1970 లో పూర్తిచేయడంతో ఆయన ఖ్యాతి నలుదిశలా వ్యాప్తి చెందినది. వంశధార రెండోదశ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి నేరడి వద్ద బ్యారేజి నిర్మాణానికి ఈయనే డిజైన్‌ చేసారు. ఒడిషా ప్రభుత్వం అడుగడుగునా అభ్యంతరం చెబుతుండడం తో నేరడికి సమీపంలో సైడ్ వ్యూయర్ కట్టి ప్రాజెక్టు పూర్తిచేయవచ్చునని మరో డిజైన్‌ రూపొందించడంతో వైయస్ రాజశేఖరరెడ్డి ప్రభుత్వం ఆ దిశగా చర్యలు చేపట్టినది. దీనిపై కూడా ఒడిషా ప్రభుత్వము సుప్రీం కోర్ట్ ను ఆశ్రయిండంతో పనులు ప్రారంభం కాలేదు. వంశధార మూడో దశ నిర్మాణము రాస్ట్ర వ్యాప్తంగా ఉన్న ఇంజినీర్లు ససేమిరా అనడంతో మరోసారి పట్నాయక్ నే ఆశ్రయించారు.

ఆయన నీటిపారుదల విభాగంలో అనేక ప్రాజెక్టుల ను సమగ్రంగా పరిశీలించి, వాటి లోపాలను సరిదిద్దేందుకు అనేక సాంకేతిక అంశాలపై పుస్తకాలు రచించారు. ఆయన కుమారుడు కూడా ఒడిశా ఇరిగేషన్‌ చీఫ్‌ ఇంజనీరుగా పనిచేస్తున్నారు. 
## అస్తమయం
శ్రీకాకుళం నగరంలోని న్యూకాలనీలోగల ఆయన నివాసంలో మే 11 2017న తుదిశ్వాస విడిచారు.
## మూలాలు

వర్గం:తెలుగువారిలో సాంకేతిక నిపుణులు
వర్గం:2017 మరణాలు
వర్గం:జనన సంవత్సరం తప్పిపోయినవి
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా ఇంజనీర్లు
స్వాతీ సోమనాధ్

**స్వాతీ సోమనాధ్‌** శ్రీకాకుళం జిల్లాకు చెందిన నృత్యకళాకారిణి.
## జీవిత విశేషాలు
ఈమె శ్రీకాకుళం జిల్లా ఆమదాలవలస మండలం దూసి గ్రామంలో జన్మించారు. ఈమె అంతర్జాతీయ స్థాయికి ఎదిగిన ప్రముఖ నృత్య కళాకారిణి .తెలుగు సాంప్రదాయ నృత్యం 'కూచిపూడి'ని ఎన్నో సంగీత రూపకాలలో సుమారు 46 దేశాలలో ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం ద్వారా చిక్కోలు ఖ్యాతిని అంతర్జాతీయ స్థాయికి తీసుకువెళ్లిన ఏకైక మహిళ ఆమె. ఇంటాక్‌ సంస్థ ఇచ్చే 'ఉత్తమ కళాకారిణి' అవార్డు తీసుకునేందుకు శ్రీకాకుళం వచ్చారు .

ఈమె "ఈ కాలంలో శాస్త్రీయ నృత్యానికి భవిష్యత్తు లేదని, శాస్త్రీయ నృత్యం నేర్చుకోవడం ద్వారా సమయం వృధా అనే భావనలో ఎక్కువమంది తల్లిదండ్రులో ఉందనీ, మంచి నృత్యకళాకారిణిగా కంటే ఇంజనీర్‌గానో, వైద్యుని గానో తమ పిల్లలు స్థిరపడాలనే తల్లిదండ్రులు కోరుకుంటున్నారనీ, వ్యాపారధోరణి కూడా బాగా పెరిగిపోయిందనీ,నేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టిన రెండు మూడేళ్లకే లెక్కలేనన్ని ప్రదర్శనలు ఇచ్చేసి ప్రముఖ కళాకారిణులు అయిపోవాలనే తపన ఎక్కువైందనీ" తెలిపారు.

కూచిపూడి నృత్యం అభివృద్ధికి, విస్తరణకు తాను ఇప్పటివరకు ఆరువేల మందికి పైగా విద్యార్థులను తీర్చిదిద్దగలిగారు. చివరికి పరిస్థితులు చూసి హైదరాబాద్‌లో నృత్యం నేర్పడం వృధా అనుకునే స్థాయికి చేరుకున్నారు. ఒక కూచిపూడి నృత్య కళాకారిణిగా ఆమె తరమే చివరిది అనే అనుకుంటున్నారు. దూసి గ్రామంలో ఇప్పటికే రెండు ఎకరాల స్థలం కొనుగోలు చేయడం జరిగింది. త్వరలో కేంద్రం నెలకొల్పి జిల్లావాసులకు శిక్షణ ఇద్దామనుకున్తున్నారు.

సెన్సార్‌బోర్డు అధికారాలు నామమాత్రం అయిపోవడం వలన అనుకున్న స్థాయిలో సెన్సార్‌ బోర్డు సభ్యురాలిగా కొనసాగుతున్న ఆమె చెడు సినిమాలను ఎంతవరకు నియంత్రించలేక పోతున్నారు. బోర్డు చేసిన కటింగ్‌లు మళ్లీ సినిమాల్లో ప్రత్యక్షమవుతున్నా ఏమి చేయలేని నిస్సహాయస్థితిలో కొనసాగుతున్నారని ఆమె తెలిపారు. సభ్యులందరూ కచ్చితంగా పనిచేస్తే సినిమాలలో పేర్లు తప్ప దృశ్యాలు మిగలవని ఆమె తెలిపారు.

 
## మూలాలు

వర్గం:నృత్యకళాకారులు
వర్గం:ఆదర్శ వనితలు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా మహిళా నాట్య కళాకారులు
వర్గం:ఫిల్మ్ సెన్సారు బోర్డు సభ్యులు
స్వామిబాబు పొట్నూరు

**పొట్నూరు స్వామిబాబు,** నరసన్నపేట వాస్తవ్యులు. దేశభక్తుడు, దాత, సంఘసేవకుడు, కవి, పండితపోషకుడు. 
## చేసిన సేవలు :
1906 వందేమాతరం ఉద్యమంలో సకుటుంబంగా పాల్గొన్నాడు. స్వరాజ్యోద్యమం, ఉప్పు సత్యాగ్రహం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమాలలో క్రియాశీల పాత్రలు పోషించారు, 1941-42 ఉమ్మడి విశాఖ జిల్లాబోర్డు అధ్యక్షుడుగా, ఖాదీ ఉద్యమవ్యాప్తికి ఎనలేని కృషిచేసారు.

### సంఘసంస్కర్తగా
స్త్రీ విద్య, ఆదర్శ వితంతు వివాహాలు, అస్పృశ్యత నిర్మూలన కోసం కృషిచేసాడు.

;సంఘ సేవకుడుగా

దళితులకు గ్రామసముదాయ నిర్మాణం, సహకారరంగ విస్తరణకు తోడ్పడ్డాడు, 

;దాతగా

కవులకు ఇల్లు, శిశు సదనాలు, ఆశ్రమాలు, ఆసుపత్రుల నిర్మాణాలు గావించాడు.అతని విగ్రహాన్ని ఇంటాక్ సహకారంతో డే & నైట్ కొత్త బ్రిడ్జి రోడ్ న ఆవిష్కరించారు.

వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
స్వామి అగ్నివేష్

స్వామి అగ్నివేష్ సామాజిక కార్యకర్తగా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఘనతకెక్కారు . ఈయన చిక్కోలు (శ్రీకాకుళం) వాసే. 1939 లో తన తల్లిదండ్రుల మరణానంతరము తాతగారి స్వగ్రామము చత్తీస్ ఘడ్ వెల్లిపోయారు. ఫిలాసఫీ, న్యాయవాద కోర్సులు చదివినప్పటికీ సామాజిక సమస్యలపై పోరాడేందుకే తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. కొన్నాళ్ళు లెక్చెరర్‌గా కలకత్తాలో పనిచేసారు. కొద్దికాలము లాయర్‌గా ప్రాక్టీష్ చేసారు. తాను చదివిన చదువుకు పరమార్ధం చేకూర్చే ఉద్దేశంతో సామాజిక సమస్యల పరిష్కారానికి విశేష కృషి జరుపుతున్నారు. హర్యానా రాష్ట్రంలో శాసనసభ్యుడుగా ఎన్నికై విద్యామంత్రిగా సైతం పనిచేసారు.

పర్యావరణ సమస్యలు, బాలల వెట్టిచాకిరిపై పోరాటం, ప్రాంతీయ ఉద్యమాలు తదితర అంశాలపై ఆయన తనదైన శైలిలో ఉద్యమిస్తూ ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేస్తున్నారు. ఇటీవల సోంపేటలో థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రం నిర్మాణానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమం చేస్తున్నవారికి తన మద్దతు ప్రకటించారు.
ఆయన "World council of Arya Samaj" కు అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు.

అనారోగ్య కారణం గా డిల్లీ లోని  ఎయిమ్స్ లో చికిత్స పొందుతు.11సెప్టెంబర్ 2020సాయంత్రం స్వర్గస్తులైనారు.

## జీవిత విశేషాలు
స్వామి అగ్నివేశ్ అసలు పేరు వేపా శ్యాంరావు. ఇతడు 1939, సెప్టెంబరు 21న ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని గంజాం జిల్లాలో ఒక తెలుగు కుటుంబంలో జన్మించాడు. తన నాలుగవయేటనే తండ్రి మరణించడంతో ప్రస్తుతం ఛత్తీస్‌గఢ్ లో ఉన్న శక్తి అనే రాజ్యానికి దివాన్‌గా వున్న అతని మాతామహుని వద్ద పెరిగాడు. కలకత్తాలోని సెయింట్ జేవియర్స్ కళాశాలలో చదువుకుని అక్కడే అధ్యాపకుడిగా ఉద్యోగం సంపాదించుకున్నాడు.

కాషాయము కప్పుకున్న కమ్యూనిస్ట్. అతను చనిపోయిన సందర్భాన్నిfbహిందువులు ఆనందపడ్డారు
## కొన్ని ఆఫీసులు తను పనిచేసినవి :

Founder-Chairperson of Bandhua Mukti Morcha (Bonded Labour Liberation Front) since 1981.
President – Sarvadeshik Arya Pratinidhi Sabha (World Council of Arya Samaj) since Sept. 2004.
Chairperson of the United Nations Trust Fund on Contemporary Forms of Slavery (January 1994 to December 2004).
Member of the Haryana Legislative Assembly (1977–1982). Minister of Education in Haryana 1979.
National Coordinator – Adhyatma Jagran Manch (Spiritual Awakening Movement) since April 2003.
Vice President - Interntional Niwano Peace Prize Committee, Tokyo (January 2003 to 2005).
Member - International Peace Council (since January 2003)·
Convenor-Sarva Dharma Sansad (Parliament of Religions) since 5th October 2007.

## మూలాలు
ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి

250px|right|thumb|ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి

**ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి  (1910-1962)**   తెలుగు రంగస్థల నటుడు,సినీ నటుడు,గాయకుడు. ఈలపాట రఘురామయ్య సమకాలికుడు. అతను తణుకు సమీప జుత్తిగలో జన్మించాడు. అతను పానకాలుగా సుపరిచితుడు.  డి.వి. భద్రం అతనిని కాకినాడ ఆంధ్ర సేవాసంఘంలో చేర్చాడు. తర్వాత యంగ్ మెన్స్ హ్యాపీ క్లబ్లో ఉన్నాడు. దంటు సూర్యారావు అతనిని స్వంత బిడ్డలాచూసి, క్రమశిక్షణకలిగిన నటుడుగా తయారు  చేసాడు. ఆనాడు ఆలాపనారాగాన్ని రంగస్థలంమీద ఎవరు ఎక్కువసేపు నిలిపి పాడగలరో వారే గొప్పనటులు.  అనేక పాత్రలను సమర్థవంతంగా పోషిస్తూ, నాటకాలలోనూ, సినిమాలలోనూ నిర్విరామంగా పాల్గొంటూ, తెలుగు నాటకరంగంలో, పద్యపఠనంలో ఒక నూతన ఒరవడిని, విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టి ఆంధ్ర ప్రేక్షక లోకంలో గొప్ప సంచలనం కలిగించిన ఈ   అసమాన గాయకుడు ఆరోగ్యం క్షీణించడంతో కాన్సర్ వ్యాధితో తన 52వ యేట తెనాలిలో కాలధర్మం చెందాడు.

## నటించిన,పాడిన చలన చిత్రాలు

* శశిరేఖాపరిణయం 1936 - అభిమన్యునిగా నటించాడు.

*కచ దేవయాని1937 : ఈ సినిమాలో కచునిగా నటించాడు.
*సత్యమేజయం1942
*మహానంద1939 : కథనాయకుడిగా నటించాడు.
*మాయాబజారు1936
*తెనాలి రామకృష్ణ 1941
## కొన్ని పాటలు
#చేయండమ్మా ధర్మం చేయండీ (రావు బాలసరస్వతి దేవితో)1939 మహానంద
#భ్రాంతియేగా ఈ మోహ ప్రపంచము (1938 సంజీవని (లేక) కచ దేవయాని)
#ప్రేమ సుధా మధు పానము జేయని ప్రాణియె (సి.కృష్ణవేణితో)
#ప్రేమమహిమ గన ఏరికి తరమౌ యీ జగతి (సి.కృష్ణవేణితో)
#ప్రేమజపమాల గళమునన్ ప్రీతిదాల్చి 
#ఔర చేజిక్కినటు జిక్కి జారిపోయె (1936 శశిరేఖా పరిణయం (లేక) మాయాబజారు)
#వరశశివదనా పంకజనయనా భాసురరదనా
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:భారతీయ పురుష గాయకులు
వర్గం:1910 జననాలు
వర్గం:1962 మరణాలు
జార్జెస్ లెమైటర్‌.

**జార్జెస్‌ లెమైటర్‌.** మహా విస్ఫోటం వూహ తెలిపిన వాడు! బిగ్‌బ్యాంగ్‌ సిద్ధాంతం గురించి మీరు పాఠాల్లో చదువుకుని ఉంటారు. ఆ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించిన శాస్త్రవేత్తే జార్జెస్‌ లెమైటర్.

విశ్వం ఎలా పుట్టింది? ఈ ప్రశ్న మానవుడికి ఊహ తెలిసిన దగ్గర్నుంచి వేధిస్తూనే ఉంది. వేదాంతులు, శాస్త్రవేత్తలు అనేక సిద్ధాంతాలు ప్రతిపాదించారు. గ్రీకు తత్వవేత్త అరిస్టాటిల్‌ 'విశ్వం పుట్టలేదు. అది అనాదిగా ఆద్యంతాలు లేకుండా అలాగే ఉంది' అన్నాడు. దీన్ని బలపరుస్తూ 20వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్‌ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త హెర్మన్‌ బాండి 'స్థిరస్థితి సిద్ధాంతం' (Steady state Theory) ప్రతిపాదించాడు. దీని ప్రకారం 'నక్షత్రమండలాలు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, పరమాణువులకు పుట్టుక ఉంటుంది కానీ, విశ్వానికి కాదు. విశ్వం చలనం లేకుండా స్థిరంగా ఉంటుంది. దాని లోని ద్రవ్యం (matter) పుడుతూనే ఉంటుంది. విశ్వం ఏ మాత్రం మార్పు చెందడం లేదు'.

ప్రపంచంలోని శాస్త్రవేత్తలందరూ దీన్ని నమ్మే రోజుల్లో 1927లో ఒక వ్యక్తి ఓ కొత్త సిద్ధాంతంతో సంచలనం సృష్టించాడు. అదే 'బిగ్‌బ్యాంగ్‌' (మహా విస్ఫోటం) సిద్ధాంతం. దీన్ని అందించిన వ్యక్తే జార్జెస్‌ లెమైటర్‌ (Georges Lemaitre). అతడి సిద్ధాంతం ప్రకారం 'అత్యధిక సాంద్రత, ఉష్ణోగ్రతలతో ఉండే ఓ సూక్ష్మమైన బిందువు పేలిపోవడం వల్లనే విశ్వం ఏర్పడింది. ఈ బిందువే ప్రథమ పరమాణువు. అప్పటి నుంచి విశ్వం విస్తరిస్తూనే ఉంది'.

బెల్జియంలోని చార్లెరోయ్‌లో 1894 జూలై 17న పుట్టిన లెమైటర్‌ తన జీవితంలో రెండు లక్ష్యాలను పెట్టుకున్నాడు. ఒకటి గణితంలో పీహెచ్‌డీ సాధించడమైతే, రెండోది మతగురువు కావడం. రెండూ సాధించిన తర్వాత అతడు తన దృష్టిని ఖగోళ ప్రదర్శనల వైపు మళ్లించాడు. అప్పటికే ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త ఐన్‌స్టీన్‌ తన సామాన్య సాపేక్ష సిద్ధాంతం (General Theory of Relativity) ప్రతిపాదనలో విశ్వం విస్తరిస్తుందనే విషయాన్ని గమనించాడు. అయితే అప్పటికి ప్రాచుర్యంలో ఉన్న స్థిరస్థితి సిద్ధాంతానికి మద్దతిస్తూ 'విశ్వస్థిరాంకం' (Cosmological Constant) అనే గణిత భావనను ప్రవేశపెట్టి విశ్వం స్థిరంగా ఉంటుందని ప్రవచించాడు.

ఐన్‌స్టీన్‌ సిద్ధాంతంలోని అంశాలను లెమైటర్‌ అధ్యయనం చేస్తూ విశ్వం నిరంతరం వ్యాపనం చెందుతూనే ఉంటుందనే నిర్దారణకు వచ్చి, బిగ్‌బ్యాంగ్‌ సిద్ధాంతాన్ని ప్రకటించాడు. మొదట్లో దీన్నెవరూ పట్టించుకోకపోయినా, రెండేళ్ల తర్వాత మరో శాస్త్రవేత్త ఎడ్విన్‌ హబుల్‌ తాను నిర్మించిన టెలిస్కోపుతో చేసిన పరిశీలనలతో విశ్వ వ్యాపనాన్ని నిర్దరించడంతో ఎంతో ప్రాచుర్యం లభించింది. ఐన్‌స్టీన్‌ కూడా తన సిద్ధాంతంలో విశ్వ స్థిరాంకాన్ని ప్రవేశపెట్టడం పెద్ద తప్పిదమని అంగీకరించాడు.

మహావిస్ఫోటం జరిగినప్పుడు వెలువడిన సూక్ష్మతరంగాలను, అప్పటి ధ్వని తరంగాలను శాస్త్రవేత్తలు ఆ తర్వాత కనుగొనడంతో దానికి ఎంతో మద్దతు లభిస్తోంది. అయితే ఒకప్పటి సూక్ష్మబిందువు ఎందువల్ల విస్ఫోటానికి గురై, కాంతి వేగం కన్నా అధికమైన వేగంతో విస్తరిస్తోందో ఇప్పటికీ అంతుపట్టని విషయమే!

## మూలాలు
* ప్రొ|| ఈ.వి. సుబ్బారావు -- (Courtesy Eenadu news paper)

## యితర లింకులు
* ఆంగ్ల వికీలో వ్యాసం
* 'A Day Without Yesterday': Georges Lemaître & the Big Bang 
*  Biography: The Day Without Yesterday: Lemaître, Einstein and the Birth of Modern Cosmology.
*December 1932 article in Modern Mechanics explaining the Big Bang theory of Abbe George Lemaître, Belgian mathematician.

వర్గం:ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1894 జననాలు
వర్గం:1966 మరణాలు
జాకబ్స్ హెన్రికస్ వాంట్‌హాఫ్

**జాకబ్స్ హెన్రికస్ వాంట్‌హాఫ్** జూనియర్ 1852 ఆగస్టు 30న నెదర్లాండ్స్‌లోని రోటర్‌డామ్‌లో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు హెన్రికస్ వాంట్‌హాఫ్ సీనియర్, కాఫ్‌ వాంట్‌హాఫ్. చదువు ప్రారంభించిన తొలినాళ్లలో కవిత్వం, వేదాంతం పట్ల ఆసక్తి ప్రదర్శించేవాడు. 1869లో డెప్ట్ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరాడు. రసాయన సాంకేతిక నిపుణుడిగా పట్టా పొందాడు. 1874లో యుట్రెక్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డాక్టరేట్ పట్టా పొందాడు. 1874లో వాంట్‌హాఫ్ స్టియిరో కెమిస్ట్రీలో చేసిన పరిశోధనలను ప్రచురించాడు. 1884లో రసాయన గతిశాస్త్రంపై చేసిన పరిశోధనా వివరాలను ప్రచురించాడు.   వీటిలో రసాయన చర్యల క్రమాంకాన్ని (Order) నిర్ణయించడానికి కొత్త పద్ధతి కనిపెట్టాడు. ఈ పద్ధతిలో గ్రాఫిక్స్, ఉష్ణగతి శాస్త్ర నియమాలను రసాయన చర్యల సమతాస్థితికి ఉపయోగించాడు. 1889లో అర్హీనియస్ సమీకరణానికి భౌతిక న్యాయాన్ని సమకూర్చాడు. 1896లో వాంట్‌హాఫ్‌ను బెర్లిన్‌లోని ప్రష్యన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్‌లో రసాయన శాస్త్ర ఆచార్యుడిగా నియమించారు.      వాంట్‌హాఫ్ 1893లో రాయల్ సొసైటీ నుంచి డేవి పతకాన్ని స్వీకరించాడు. ద్రావణాల మీద చేసిన ప్రయోగాలు, పరిశోధనలకు 1901లో రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి పొందాడు. జర్మనీలోని బెర్లిన్‌లో 58వ ఏట 1911 మార్చి 1న మరణించారు. 

## మూలాలు

* ఆంగ్ల వికీ లో వ్యాసం

## యితర లింకులు
* 
* 
* Nobel Lecture *Osmotic Pressure and Chemical Equilibrium* from Nobelprize.org website
* 
వర్గం:1852 జననాలు
వర్గం:1911 మరణాలు
వర్గం:నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
హెన్రీ కేవిండిష్

**హెన్రీ కేవిండిష్** FRS ( అక్టోబరు 10, 1731 - ఫిబ్రవరి 24, 1810 ) బ్రిటిష్ తత్వవేత్త, శాస్త్రవేత్త. ఈయన ప్ర్రయోగాత్మక, సైద్ధాంతిక రసాయన, భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఈయన హైడ్రోజన్ కనుగొనుటలో ప్రసిద్ధిగాంచాడు ఆయన హైడ్రోజన్ ను "మండే వాయువు"గా అభివర్ణించాడు. దీని సాంద్రతను వివరించాడు. దీనిని మండిస్తే నీరు ఏర్పదుతుందని కనగొన్నాడు.

పట్టభద్రుడు కాలేకపోయినా పరిశోధనలు చేశాడు... ప్రచారానికి ఇష్టపడక మౌనంగా ఉండిపోయాడు... దశాబ్దాల తర్వాత ఆయన ఆవిష్కరణలు బయటపడ్డాయి... ఆ శాస్త్రవేత్త పుట్టిన రోజు ఇవాళే - 1731 అక్టోబరు 10న. రసాయన, వాతావరణ, విద్యుత్‌, హృదయ సంబంధిత రంగాల్లో ఎన్నో సిద్ధాంతాలను రూపొందించిన ఓ శాస్త్రవేత్త, భూమి సాంద్రతను కూడా కనుగొన్నాడు. తద్వారా భూమి బరువు, గురుత్వ స్థిరాంకాలను నిర్ధరించడానికి దోహదపడ్డాడు. ఆయనే హెన్రీ కేవిండిష్‌. శాస్త్రరంగంలో ప్రాముఖ్యత కలిగిన కూలుంబ్‌ నియమం, ఓమ్‌ నియమం, డాల్టన్‌ పాక్షిక పీడన నియమాల్లాంటి వాటిని ఆయా శాస్త్రవేత్తల కన్నా ముందే ఊహించినా ప్రచారం చేసుకోలేదు. ఆయన మరణానంతరం 30 ఏళ్లకు అవి బయటపడి ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచాయి.

ఫ్రాన్స్‌లోని నైస్‌ నగరంలో 1731 అక్టోబరు 10న ఓ ధనిక కుటుంబంలో పుట్టిన హెన్రీ కావిండిష్‌ (Henry Cavendish) చిన్నతనంలోనే తల్లిని కోల్పోయాడు. తండ్రి లార్డ్‌ ఛార్లెస్‌ శాస్త్రవేత్తే కాకుండా 'ఫెలో ఆఫ్‌ రాయల్‌ సొసైటీ' కూడా. హెన్రీ కేంబ్రిడ్జ్‌లోఉన్నత చదువులకు చేరినా మత సంబంధమైన అధ్యయనంతో విముఖత చూపడంతో డిగ్రీ పట్టా అందుకోలేకపోయాడు. ఆపై ప్యారిస్‌లో చదివి తండ్రి లాబరేటరీలో చేరాడు. సంపన్నుడైనా విలాసాలకు అలవాటు పడకుండా నిరంతరం పరిశోధనలు చేయడం విశేషం. ఎవరితోనూ మాట్లాడకుండా ఏకాంతాన్ని కోరుకునేవాడు. హెన్రీ ప్రయోగశాలలో హైడ్రోజన్‌ వాయువును ఉత్పన్నం చేయగలిగాడు. వాతావరణంలోని గాలిపై ప్రయోగాలు చేసి అనేక ప్రాథమిక సూత్రాలు కనుగొన్నాడు. వాతావరణంలో అయిదింట నాలుగు వంతులు నైట్రోజన్‌ ఉంటే ఒక వంతే ఆక్సిజన్‌ ఉంటుందని నిర్ణయించగలిగాడు. నీరు మూలకం కాదని, హైడ్రోజన్‌, ఆక్సిజన్‌ మూలకాల వల్ల ఏర్పడే సమ్మేళనమని నిర్ధరించాడు.

తన 70వ ఏట భూమి సాంద్రతను లెక్కించిన ప్రక్రియ 'కేవిండిష్‌ ప్రయోగం'గా పేరొందింది. విమోటన త్రాసు అనే పరికరం ద్వారా సీసపు గోళాలను అమర్చి వాటి మధ్య ఉత్పన్నమయ్యే ఆకర్షణ బలాన్ని లెక్కించడం ద్వారా భూమి సాంద్రత (density) కనుగొన్నాడు. దీని వల్ల భూమి బరువు, గురుత్వ స్థిరాంకాల గణన సాధ్యమైంది.

ఆయన మరణానంతరం తన సంపదంతా కేంబ్రిడ్జ్‌ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందే ఏర్పాటు చేశాడు. ఆ ధనంతోనే ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన 'కేవిండిష్‌ లాబొరేటరీ'ని నెలకొల్పారు. ఇందులో పరిశోధనలు చేసిన వారిలో మాక్స్‌వెల్‌, జేజే థామ్సన్‌, రూథర్‌ఫర్డ్‌, లారెన్స్‌ బ్రాగ్‌, ఫ్రాన్సిస్‌ క్రిక్‌, జేమ్స్‌ వాట్సన్‌, స్టీఫెన్‌ హాకింగ్‌ లాంటి గొప్ప శాస్త్రవేత్తలు ఉండడం విశేషం.

## మూలాలు

* ప్రొ||ఈ.వి. సుబ్బారావు ఆర్టికల్
* ఆంగ్ల వికీ లో వ్యాసం

## యితర లింకులు

* 
* The Life of the Honourable Henry Cavendish by George Wilson, London, 1851.
* Experiments on Air by Henry Cavendish, Edinburgh: William F. Clay (1893) – Alembic Club reprint number 3.
* "The Mean Density of the Earth" by J. H. Poynting, London: Charles Griffin and Company (1894).
* The Laws of Gravitation: Memoirs by Newton, Bouguer and Cavendish, edited and translated by A. Stanley MacKenzie, New York: American Book Company (1900).
* 

వర్గం:1731 జననాలు
వర్గం:1810 మరణాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:ఆవిష్కర్తలు
వెంగారెడ్డిపాళెం

**వెంగారెడ్డిపాళెం**, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, సంగం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం..

శ్రీ దోర్నాదుల వెంకటసుబ్బయ్య, ఈ గ్రామానికి సర్పంచిగా 2001 నుండి 2006 వరకూ పనిచేశారు. అంతకు ముందు ఆయన పంచాయతీ తాగునీటి పధకం కార్మికుడిగాపనిచేశారు. సర్పంచిగా విధులు నిర్వహిస్తూనే పంచాయతీ తాగునీటి పధకం కార్మికుడిగా గూడా పనిచేశారు. ఆ రకంగా అందరి ప్రశంసలూ పొందారు. తన పదవీ కాలంలో తాగునీటి పధకం మంజూరు చేయించారు. తన చేతనయి నంతగా గ్రామాభివృధికి కృషి చేశారు. సర్పంచిగా 2006 వరకూ బాధ్యతలు సమర్ధవంతముగా నిర్వహించారు. 2006 లో తన పదవీ కాలం పూర్తయిన తరువాత తిరిగి పంచాయితీ కార్మికుడిగా పనిచేస్తూ నెలకు రు.450-00 తీసుకుంటూ, ఆ వేతనంతోనే బతుకు బండి లాగిస్తున్నారు. ఉండటానికి సరియైన ఇల్లు లేదు. ఇందిరమ్మ ఇల్లు మంజూరయినా అది ఇప్పటికీ పూర్తికాలేదు. భార్య మానసిక అనారోగ్యంతో అదృశ్యం అయ్యారు. కొడుకులిద్దరూ ఉపాధి నిమిత్తం ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్ళారు. ప్రసుతం ఆయన వయసు మీదపడింది. అయినప్పటికీ తన బాధ్యతలను పూర్తి స్థాయిలో నిర్వహించుచున్నారు.

## మూలాలు
బ్రాంకైటిస్

వాతావరణంలో మార్పు లేదా వాతావరణంలో తేమ ఎక్కువగా ఉండటం వంటి మార్పులతో కొందరికి ఊపిరి సక్రమంగా అందదు. ఊపిరితిత్తుల్లోని శ్వాసకోశవాహికల్లోని లోపలి పొరలో సంభవించే ఇన్‌ఫ్లమేషన్ (వాపు) వల్ల శ్వాసకోశనాళాలు సన్నబడతాయి. దాంతో ఊపిరితీసుకోడానికి ఇబ్బంది కలుగుతుంది. ఈ జబ్బునే వైద్యపరిభాషలో ‘బ్రాంకైటిస్’ అంటారు. 
## ప్రధాన కారణాలు
*చల్లటి వాతావరణం సరిపడకపోవడం 
*జలుబు
*ఫ్లూ జ్వరం
* బ్యాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్స్ 
*న్యుమోనియా
*దుమ్మూ, ధూళి, పొగ, రసాయనాలు, సిగరెట్ పొగ వల్ల శ్వాసకోశనాళాలు సన్నబడటం 
* పొగతాగేవారు ఉన్న కుటుంబాల్లోని చిన్నపిల్లల్లో శ్వాసకోశనాళాలు పొగ 
* పెంపుడుజంతువుల వెండ్రుకలు 
* గాలీ వెలుతురు సరిగా సోకని గదుల వంటి అనేక కారణాలు బ్రాంకైటిస్‌కు దోహదపడతాయి.

## లక్షణాలు
*శ్వాసనాళాలు బిగదీసుకుని పోయినట్లుగా ఉండి ఊపిరి సరిగా అందకపోవడం జ్వరం 
*చలి
*కండరాలనొప్పులు 
*ముక్కుదిబ్బడ 
*ముక్కుకారడం 
*గొంతునొప్పి 
*తలనొప్పి 
*కొన్ని సందర్భాల్లో ఒకటి నుంచి రెండు వారాల పాటు దగ్గు 
*ఛాతీలో నొప్పి
* ఛాతీ పట్టేసినట్లుగా ఉండటం
*పిల్లికూతలు
*ఆయాసం 
*ఎక్కువదూరం నడవలేకపోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
## దీర్ఘకాలం కనిపించే అవకాశాలు
శ్వాసకోశ నాళాల్లో కలిగే మార్పుల వల్ల ఆయాసం, దగ్గు, కఫం, జ్వరం, నీరసం వంటి మాటిమాటికీ కనిపిస్తూ ఒక్కోసారి అది దీర్ఘకాలం కనిపించే వ్యాధిగా మారుతుంది. దీన్నే ‘క్రానిక్ బ్రాంకైటిస్’ అని అంటారు. దీనితో రోగనిరోధకశక్తి తగ్గడం, ఆస్తమాలోకి దింపడం వంటి పరిణామాలు కూడా సంభవిస్తాయి. 
## రోగనిర్ధారణ
* ఛాతీ ఎక్స్‌రే 
*కఫం కల్చర్ (స్పుటమ్ కల్చర్) 
*పీఎఫ్‌టీ (స్పైరోమెట్రీ), పూర్తి రక్త పరీక్ష (సీబీపీ),
*ఈఎస్‌ఆర్ 
## హోమియోలో వాడదగ్గమందులు
క్రింద సూచించిన మందులను రోగి లక్షణాలను, మానసిక ప్రవృత్తి వంటి అనేక అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని మోతాదును, మందులను నిర్ణయించాల్సి ఉంటుంది.
*ఆంటిమ్ టార్ట్
*కార్బోవెజ్
*లొబీలియా
*కాలీకార్బ్
*ఆర్సినికం
*స్పాంజియా
*బ్రయోనియా
*ఫాస్ఫరస్
*ఇపికాక్

వర్గం:వ్యాధులు
హెన్రీ

**హెన్రీ** (Henry) ఒక ఆంగ్ల పేరు.

* ఇంగ్లాండ్ రాజు హెన్రీ VIII
* ఓ.హెన్రీ
* హెన్రీ డెరోజియో
* హెన్రీ డేవిడ్ లీ
* హెన్రీ కేవిండిష్
శివాజీ రాజా

**శివాజీ రాజా** (ఫిబ్రవరి 26 1962) తెలుగు సినిమా టీవి నటుడు. నటుడుగా 1985లో చిత్రరంగ ప్రవేశం చేసిన శివాజీరాజా 260 చిత్రాలకు పైగానే నటించాడు. ఎం.వి.రఘు దర్శకత్వంలో గొల్లపూడి రాసిన *[[కళ్ళు (నాటిక)|కళ్ళు]]* అనే నాటిక ఆధారంగా రూపొందిన అదే పేరుగల చిత్రంలో నటుడిగా గుర్తింపు పొందిన శివాజీ రాజా ఈ ప్రయోగాత్మక చిత్రం ద్వారా ఉత్తమ నూతన నటుడుగా నంది అవార్డు స్వీకరించాడు.  పెళ్ళిసందడి, సిసింద్రీ, ఘటోత్కచుడు, మురారి, శంకర్ దాదా ఎంబీబీఎస్ లాంటి సినిమాలలో చెప్పుకోదగ్గ పాత్రలలో నటించాడు. 

గుణ్ణం గంగరాజు నిర్మాణ సారథ్యంలో జెమినీ టీవీలో ప్రసారమై బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన అమృతం ధారావాహికలో కొన్ని ఎపిసోడ్లలో ప్రధాన పాత్రయైన అమృతం పాత్రను పోషించాడు. మాటీవీలో కొద్దికాలం పాటు సంబరాల రాంబాబు అనే ధారావాహిక ను కూడా నిర్వహించాడు. ప్రస్తుతం సినిమా రంగంలోనూ, టీవీ రంగంలోనూ కొనసాగుతున్నాడు.

## జీవిత విశేషాలు
శివాజీ రాజా ఫిబ్రవరి 26, 1962 న రామరాజు, చంద్రావతి దంపతులకు జన్మించాడు. తండ్రి భీమవరం లోని డి.ఎన్.ఆర్ కళాశాలలో అటెండరుగా పని చేసేవాడు. శివాజీ రాజా హైదరాబాదులో పాలిటెక్నిక్ పూర్తి చేసి అక్కడే నటనలో శిక్షణ తీసుకున్నాడు. శిక్షణ పూర్తయ్యాక వారి కుటుంబం చెన్నైకి మారింది.
## సినిమా
శివాజీ రాజా మొదటి సినిమా కళ్ళు. ఆయన నటించిన ఇతర సినిమాలు.

#సముద్రం
#ఘటోత్కచుడు
#సిసింద్రీ
#మావిచిగురు
# అసాధ్యులు (1992)
#పెళ్ళి సందడి (1996)
# హలో నీకూ నాకూ పెళ్ళంట (1996)
# అహోబ్రహ్మ ఒహోశిష్య (1997)
# ప్రేయసి రావే
# కుర్రాళ్ళ రాజ్యం
# ఖడ్గం
# పాపే నా ప్రాణం (2000)
# ప్రేమసందడి (2001)
# విలన్ (2003)
# మొగుడ్స్ పెళ్ళామ్స్
# అల్లరి పెళ్లాం
# పుట్టింటికి రా చెల్లి (2004)
# యూత్ (2005)
# దేవరాయ (2012)
# నందీశ్వరుడు (2012)
# సేవకుడు (2013)
# జగన్నాటకం (2015)
# టాప్ ర్యాంకర్స్ (2015)
# సౌఖ్యం (2015)
# అమ్మాయిలంతే అదో టైపు (2017)
# ఇదం జగత్ (2018)
# సూర్యకాంతం (2019)
# అప్పుడు ఇప్పుడు (2021)
# అర్జున ఫల్గుణ (2021) 
# పోస్టర్(2021)
#*[[జెట్టి (సినిమా)|జెట్టి]]* (2022)
# ప్రేమలో
# సీతా కళ్యాణ వైభోగమే (2024)
# ఉషా పరిణయం (2024)
# సరిపోదా శనివారం (2024)
# హత్య (2025)
# ఒక బృందావనం (2025)
# కర్మణ్యే వాధికారస్తే (2025)
# రాజు వెడ్స్ రాంబాయి (2025)
# వనవీర (2026)

## కుటుంబం
ఆయన భార్య పేరు అరుణ.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:1972 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా హాస్యనటులు
అసీమానంద్

**అసీమానండ్** లేదా **స్వామీ అసీమానంద్** ఒక మాజీ రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (RSS) కార్యకర్త. ఇతడు అజ్మీర్ లోని ఖ్వాజా మొయినుద్దీన్ చిష్తీ దర్గాలో, 2006 మాలేగాంవ్ విస్ఫోటం లోను, హైదరాబాదులోని మక్కా మసీదు లోను,, 2007 సంఝౌతా ఎక్స్ ప్రెస్ లోను బాంబులు పెట్టి విస్ఫోటాలు గావించిన తీవ్రవాది. సి.బి.ఐ. ఇతడిని అరెస్టు చేసి ఎన్.ఐ.ఏ. (నేషనల్ ఇంవెస్టిగేషన్ ఏజెంసీ) కు అప్పగించింది. ఇతనేగాక అనేక హిందూత్వ తీవ్రవాదులు, అనేక ముస్లిం ప్రాంతాలలోనూ, మతపరమైన ప్రదేశాలలోనూ బాంబులు పెట్టి విధ్వంసాలు సృష్టించాలని పన్నాగాలు పన్నారు. His confession, recorded in Hindi, has been reported in Tehelka news magazine Issue Dated January 15, 2011 “In the Words of a Zealot.’’. 
## జీవితం
అసీమానంద్ అసలు పేరు నబ కుమార్,, జితేన్ ఛటర్జీ, ఓంకార్ నాథ్. ఇతను పశ్చిమ బెంగాల్ హుగ్లీ జిల్లా లోని కమర్‌పుకార్లో జన్మించాడు. ఇతడి తండ్రి బిభూతిభూషన్ సర్కార్ ఒక ప్రముఖ స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు, తల్లి ప్రమీలా సర్కార్.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశంలో తీవ్రవాదం
వర్గం:హిందూ తీవ్రవాదులు
వర్గం:2007 Samjhauta Express bombings
వర్గం:People from Hooghly district
వర్గం:Rashtriya Swayamsevak Sangh
వర్గం:University of Burdwan alumni
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
క్లాడ్ బెర్నార్డ్

thumb

క్లాడ్ బెర్నార్డ్
**క్లాడ్ బెర్నార్డ్** ఫ్రెంచ్ జీవ శాస్త్రజ్ఞుడు (Physiologist). 1813 లో జూలై 12 న ఫ్రెంచ్ లోని సెయింట్ జులిఎన్ గ్రామంలో జన్మించారు . ఆయన 20 వ ఏట 1834 లో పరిస్ వెళ్లి జీవశాస్త్రంలో పరిశోధనలు చేశారు . 1845 లో ఫ్రాన్కిసే మరియేను వివాహమాడి వచ్చిన కట్నంతో తన పరిశోధనలు కొనసాగించారు .ఈయనకు ఒక కుమార్తె .1847 మగెండీ మదికల్ కాలేజీలో డిప్యూటి ప్రొఫెసర్ గా నియమించబడ్డారు . 1855 ప్రొఫెసర్ గా ఎదిగేరు . ఫెబ్రవరి -10 -1878 లో చనిపోయారు .

వైద్యశాస్త్రంలో శాస్త్రీయ పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టేరు . పంక్రేయాస్ గ్రంథి ధర్మాలను, లక్షనాలను శాస్త్రీయంగా వివరించారు . జీరణ ప్రక్రియను కులన్కాశంగా అధ్యనమ చేశారు . vasomotor nerves ఉనికిని కనిపెట్టి వాటి ధర్మాలు -- vaso dilator, vaso constrictor లను వివరించారు . The constancy of the internal environment is the condition for a free and independent life" అనే గ్రంథాన్ని వ్రాసారు . An Introduction to the Study of Experimental Medicine (1865, ద్వారా వైద్య విధానాలు శాస్త్రీయ పద్ధతులు అనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రవేశపెట్టారు .

## మూలాలు
అమెదియో అవగాడ్రో

అమెదియో అవగాడ్రో

## పరమాణువులను లెక్కపెట్టిన వాడు!

డాక్టరేట్‌ పూర్తి చేసి మంచి ఉద్యోగంలో స్థిరపడిన ఎవరైనా తిరిగి కొత్తగా చదువు మొదలు పెడతారా? అలా చదివిన ఓ వ్యక్తి శాస్త్రవేత్తగా ఎదిగి ప్రపంచ గుర్తింపు పొందాడు. ఆయన పుట్టింది ఈరోజే--1776 ఆగస్టు 9న .

సమగ్రమైన అధ్యయనం ద్వారా ఓ శాస్త్రవేత్త ఓ సిద్ధాంతాన్ని ప్రకటించాడు. అది ఆయన కాలంలో ఆదరణకు నోచుకోలేదు. తర్వాతి కాలంలో అదెంత కీలకమైనదో తెలుసుకున్న శాస్త్రవేత్తలు ఆయన పేరును ఓ స్థిరాంకానికి పెట్టి నివాళులు అర్పించారు. ఆ శాస్త్రవేత్త పేరు అవొగాడ్రో అయితే, ఆయన పేరిట ఇప్పటికీ ఉపయోగపడుతున్న స్థిరాంకం 'అవగాడ్రో సంఖ్య'.

'విశ్వంలో ఒకే రకమైన పీడనం, ఉష్ణోగ్రతలు ఉండే సమాన ఘనపరిమాణం ఉన్న ఏ రెండు వాయువుల్లోనైనా సమాన సంఖ్యలో అణువులు ఉంటాయి'- ఇదే విజ్ఞానశాస్త్రంలో ప్రసిద్ధిపొందిన అవగాడ్రో నియమం (Avogadro Law). రసాయన శాస్త్రంలోను, వివిధ వాయువుల ధర్మాల నిర్ణయంలోను ఎంతో కీలకమైనదిగా ఈనాటికీ ఉపయోగపడుతున్న ఈ సిద్ధాంతాన్ని అవగాడ్రో 1811లో ప్రపంచానికి అందించాడు.

ఇటలీలోని ట్యూరిన్‌లో 1776 ఆగస్టు 9న న్యాయవాదుల కుటుంబంలో పుట్టిన అవగాడ్రో చురుకైన విద్యార్థి. పదహారేళ్లకే పట్టభద్రుడై, ఇరవై ఏళ్లకల్లా చర్చికి సంబంధించిన న్యాయశాస్త్రంలో డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. న్యాయవాద వృత్తిని స్వీకరించి ఆర్థికంగా ఎదిగి సుఖవంతమైన జీవనంలో స్థిరపడినా సంతృప్తి చెందలేదు. తిరిగి భౌతిక, రసాయనిక, గణిత శాస్త్రాలను కొత్తగా అధ్యయనం చేయసాగాడు. ఇరవై నాలుగేళ్ల వయసులోనే విద్యుత్‌ రంగంలో ప్రయోగాలు చేశాడు. ఆపై రాయల్‌ కళాశాలలో ప్రొఫెసర్‌గా నియమితుడయ్యాడు.మూలకాల సాపేక్ష అణుభారాలను భాష్పసాంద్రతల నుంచి కనుగొనడం, వాయు సమ్మేళనాల్లో అణువుల నిష్పత్తిని కనుగొనడంలో ఈ సిద్ధాంతం ఉపయోగపడుతుంది. పరమాణువుల కలయిక వల్ల అణువులు ఏర్పడతాయని కూడా అవగాడ్రో ప్రతిపాదించగలిగాడు. అలాగే నీరు ఒక ఆక్సిజన్‌ పరమాణువు, రెండు హైడ్రోజన్‌ పరమాణువుల సంయోగంతో ఏర్పడుతుందని నిర్ధరించాడు. అయితే ఈయన సిద్ధాంతాలను అప్పట్లో ఎవరూ గుర్తించలేదు. ఆయన మరణించిన నాలుగేళ్లకు అణు, పరమాణు భారాల వివరణలో తలెత్తిన చిక్కుముడులను అవగాడ్రో నియమాన్ని అన్వయించుకోవడం ద్వారా శాస్త్రవేత్తలు అర్థం చేసుకోగలిగారు. అందుకు గుర్తింపుగా పదార్థంలోని ప్రాథమిక కణాలను లెక్కించే ప్రమాణమైన మోల్ (mole) సూచించే సంఖ్య (6.023 తర్వాత 23 సున్నలు)ను అవగాడ్రో సంఖ్యగా గుర్తించారు. డజను అనేది 12 సంఖ్యను సూచించినట్టే మోల్‌ అనేది ఈ పెద్ద సంఖ్యను సూచిస్తుంది. అలాగే చంద్రునిపై ఉండే ఓ క్రేటర్‌కి కూడా ఆయన పేరే పెట్టారు.

## మూలాలు
జాగాబత్తిన నవనాధరావు

**జాగాబత్తిన నవనాథరావు**(1941-2012) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు, నిర్మాత, దర్శకుడు.

ఆయన రంగస్థలానికి ఆయన విశిష్టసేవలు అందించారు. జిల్లాలో పౌరాణిక నాటకాలు ఎక్కువవుతున్న సమయంలో సాంఘిక నాటకాలను కాపాడేందుకు సిద్ధార్థ ఆర్ట్స్ సంస్థను ప్రారంభించి అనేక నాటకాలు ప్రదర్శించారు. దాదాపు 500 నాటక ప్రదర్శనలు చేసి ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. నంది నాటకోత్సవాల్లో నాటక ప్రదర్శనలు ఇచ్చి బహుమతులు పొందారు వేరు నటులే కాకుండా దర్శకులు కూడా. అలాగే ౨౦ నాటిక, నాటకాలను కూడా రచించారు. వారు పలు పోటీల్లో కూడా ప్రదర్శించారు. సింహపురి కీర్తిప్రతిష్టలను నలుదిశలా వ్యాప్తి చేసిన వారిలో నవనాధరావు ఒకరు.. ప్రముఖ నటులు జి. చంద్ర శేఖర్ గారితో కలసి వీరు జెడ్. జి. ఆర్ట్స్ పేరుతో నాటక సంస్థను ప్రారంభించి  పలు నాటకాలు ప్రదర్శించారు. పలు నాటకాలకు దర్శక నిర్మాతగా వ్యవహరించారు. వీరు ఒక ఏడాది ‘కళ’ సాంస్క్రతిక సంస్థకు అధ్యక్షులుగా వున్నారు. కళా పరిషత్ నిర్వహించారు. ఆయనకు భార్య, ముగ్గురు కుమారు వున్నారు. ప్రముఖ చిన్న పిల్లల వైద్య నిపుణులు జెడ్. శివప్రసాద్, డా. శశికాంత్, మెడికల్ సాంకేతిక నిపుణుడు శైలేష్ ఈయన కుమారులే. వీరు నెల్లూరులో మార్చి7  2012 తేదీన కన్నుమూశారు. రెండు నెలలు నవనాధారావు అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ నారాయణ ఆసుపత్రిలో చేర్చగా అక్కడే తుదిశ్వాస విడిచారు.

వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
డి.ఎన్‌. వాడియా

thumb|డి.ఎన్‌. వాడియా
డి.ఎన్‌. వాడియా

హిమాలయాల గుట్టు విప్పినవాడు- పర్వతాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి? నేలల స్వభావమేమిటి? భూగర్భంలో దాగిన రహస్యాలేంటి? ఇలాంటి విషయాలను విప్పి చెప్పడం ద్వారా అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని పొందిన భారతీయ శాస్త్రవేత్త **డి.ఎన్‌. వాడియా** (Darashaw Nosherwan Wadia or D.N.Wadia) ! ఆయన పుట్టిన రోజు 1883 అక్టోబరు 23న అయితే 1969 వీరు పరమపదించారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్వత శ్రేణులు ఏర్పడడం వెనుక భౌగోళిక కారణాలను విశ్లేషించిన భారతీయ శాస్త్రవేత్తగా డి.ఎన్‌. వాడియా పేరుపొందారు. ఆయన పరిశోధనలు భారతదేశంలో వ్యవసాయాభివృద్ధికి దోహదపడ్డాయి. శ్రీలంక భౌగోళిక పటాన్ని తయారు చేసింది ఆయనే. హిమాలయాలు ఎప్పుడు, ఎలా, ఏ పరిస్థితుల్లో ఏర్పడ్డాయో ఆయన వివరించగలిగారు. అనేక దేశాలు పర్యటించి భూగర్భ శాస్త్రపరమైన పరిశీలనలు చేశారు. లండన్‌లోని రాయల్‌ సొసైటీ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యారు. భారతదేశం ఆయనను పద్మభూషణ్‌తో సత్కరించింది.
## ప్రస్తావన
గుజరాత్‌లోని సూరత్‌లో 1883 అక్టోబరు 23న పార్శీల కుటుంబంలో తొమ్మిదిమంది సంతానంలో నాలుగోవాడిగా పుట్టిన దారాషా నోషర్వాన్‌ వాడియాకు చిన్నతనంలోనే సైన్స్‌ పట్ల అభిరుచి ఏర్పడింది. ఓ పల్లెటూరిలో రైల్వే స్టేషను‌ మాస్టర్‌గా పనిచేసే తండ్రి అతడిని సూరత్‌లో తాతగారింట్లో చదివించారు. బరోడా కళాశాలలో చదివేప్పుడు వాడియాకు భూగర్భశాస్త్రంపై ఆసక్తి కలిగింది. రెండు బీఎస్సీ డిగ్రీలను పొందిన అతడు ఆపై ఎమ్మెస్సీ పూర్తిచేసి జమ్మూలోని ప్రిన్స్‌ ఆఫ్‌ వేల్స్‌ కళాశాలలో అధ్యాపకుడిగా చేరాడు. సెలవు రోజుల్లో హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాల్లో ఖనిజాలు, రాళ్లు, శిలాజాలను సేకరిస్తూ పరిశోధనలో మునిగితేలేవాడు. అప్పట్లో అతడు సేకరించిన అరుదైన శిలాజాలు ఇప్పటికీ జమ్మూ విశ్వవిద్యాలయంలోని మ్యూజియంలో ఉన్నాయి.

## హిమాలయాలలో పర్యటన
ఆపై 1921లో జియోలాజికల్‌ సర్వే ఆఫ్‌ ఇండియాలో అసిస్టెంట్‌ సూపరింటెండెంట్‌గా చేరిన వాడియా మరింత విస్తృతంగా పరిశోధనలు చేశారు. హిమాలయాల్లోను, ఇతర ప్రాంతాల్లోను కలిపి సుమారు 11,000 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో స్వయంగా పర్యటించి సవివరమైన భౌగోళిక పటాలను రూపొందించారు. వందలాది పరిశోధన పత్రాలను వెలువరించారు. దేశవ్యాప్తంగా భూసార శాస్త్రానికి సంబంధించిన వివరాలను నమోదు చేశారు. తద్వారా అపార ఖనిజ నిక్షేపాలు ఉన్న ప్రాంతాలను, భూగర్భ జలవనరులను, వ్యవసాయానికి అనుకూలమైన భూములను, ఆనకట్టల వంటి ప్రాజెక్ట్‌ల నిర్మాణానికి అనుకూలమైన స్థలాలను గుర్తించడం సాధ్యమైంది. ఎన్నో అంతర్జాతీయ సదస్సులలో పాల్గొని విదేశాల్లో అక్కడి బృందాలతో కలిసి పరిశోధనలు చేశారు. పదవీవిరమణ అనంతరం శ్రీలంక ప్రభుత్వం తరఫున అక్కడి భౌగోళిక స్థితిగతులపై పరిశోధన చేశారు. ఆపై మన దేశ భూగర్భశాస్త్ర సలహాదారుగా నియమితులై ఖనిజ విధానాన్ని రూపొందించారు. ఆయన రాసిన 'జియాలజీ ఆఫ్‌ ఇండియా' ఒక ప్రామాణిక గ్రంథం.

;శేకరణ: ప్రొ||ఈ.వి. సుబ్బారావు

## మూలాలు
## బయటి లింకులు
* Geology of India for students (1919)
* వాడియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హిమాలయన్ జియాలజీ అధికారిక వెబ్‌సైట్
* విజ్ఞాన్ ప్రసార్ లో వాడియా జీవితచరిత్ర 
* జీవితచరిత్ర టూకీగా 

వర్గం:శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1883 జననాలు
వర్గం:1969 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
హెన్‌రిచ్ రుడాఫ్ హెర్జ్

హెన్‌రిచ్ రుడాఫ్ హెర్ట్జ్ (ఆంగ్లంఫ Heinrich Rudolf Hertz; 1857 ఫిబ్రవరి 22 – 1894 జనవరి 1), హెర్జ్ 'కాంతి' వంతమైన పరిశోధకుడు. రేడియో తరంగాల ఫ్రీక్వెన్సీని "హెర్జ్"(Hertz) అన్న కొలమానంతో కొలుస్తారు.. హెర్జ్ 1857 ఫిబ్రవరి 22న జర్మనీ హేంబర్గ్‌లో పుట్టారు. అన్నా ఎలిజబెత్, గుస్టావ్ ఫెర్డినాండ్ హెర్జ్, ఆయన తల్లిదండ్రులు. ఆయన జర్మనీలోని వివిధ నగరాల్లో విజ్ఞాన శాస్త్రం, ఇంజినీరింగ్ అభ్యసించారు. 1880లో బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డాక్టరేట్ పట్టా పొందారు.
 
1883లో కేల్ విశ్వవిద్యాలయంలో సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్ర అధ్యాపకుడిగా చేరారు. 1885లో కార్ల్‌స్రూహే విశ్వవిద్యాలయంలో భౌతికశాస్త్ర ఆచార్యుడిగా నియమితులయ్యారు. అక్కడ పనిచేస్తూనే విద్యుదయస్కాంత వికిరణాలను ఉత్పత్తి చేయడం, శోధించే ప్రక్రియలను కనుక్కున్నారు. హెర్జ్ చేసిన ప్రయోగాలు వైర్‌లెస్ టెలిగ్రాఫ్, రేడియో, రాడార్, టెలివిజన్ ఆవిష్కరణలకు దోహద పడింది. కాంతి తరంగాలు కూడా ఒకరకం విద్యుదయస్కాంత తరంగాలని ఆయన కనుక్కున్నారు. 1887లో కాంతి విద్యుత్తు ఫలితం లెక్కగట్టగలిగారు. 1892లో కాథోడ్ కిరణాలు అతిపల్చటి లోహపు రేకుల ద్వారా చొచ్చుకు పోగలవని తెలుసుకున్నారు.

విద్యుదయస్కాంత వికిరణాల పౌనఃపున్యం S.I ప్రమాణంగా ఆయన గౌరవార్థం హెర్ట్జ్ పేరే పెట్టారు. ప్రపంచంలోని ఎన్నో దేశాలు ఈయన చిత్రంతో
తపాలా బిళ్లలను విడుదల చేసాయి. ఆయన 1894 జనవరి 1న తన 36వ ఏట జర్మనీలోని బాన్ నగరంలో కన్నుమూశారు.
## మూలాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు
హెర్మన్ లుడ్విగ్ ఫెర్డినాండ్ వాన్ హెల్మ్‌హోజ్

Hermann von Helmholtz , హెర్మన్‌ లుడ్విగ్‌ ఫెర్డినాండ్‌ వాన్‌ హెల్మ్‌హోజ్‌

పలు శాస్త్రాలపై పట్టు ... ఏడు భాషల్లో ప్రావీణ్యత... సంగీత, చిత్రకళల్లో ప్రవేశం... అన్నింటినీ మించి అనేక శాస్త్రాలపై పట్టు... ఇవన్నీ ఓ శాస్త్రవేత్త పరిచయ వాక్యాలే. ఆయన పుట్టిన రోజు ఇవాళే!-1821 ఆగస్టు 31న.

కంటిలోపల ఏముందో పరిశీలించగలిగే ఆప్తాల్మోస్కోప్‌, కంటిలోని కటకం వక్రతను నిర్ణయించే ఆప్తాల్మోమీటర్‌ పరికరాలు ఇప్పటికీ వైద్య రంగంలో ఉపయోగపడుతున్నాయి. వాటిని రూపొందించిన శాస్త్రవేత్త హెల్మ్‌హోజ్‌ (Helmholtz) అందుకు మాత్రమే పసిద్ధుడు కాదు. ఆధునిక శాస్త్రవిభాగాల్లోని అనేక అంశాల్లో సైద్ధాంతిక, పరిశోధనాత్మక కృషి చేసిన వాడు. భౌతిక, శరీర, మానసిక, కాంతి, ధ్వని తదితర శాస్త్ర విభాగాల్లో గొప్ప సేవలు అందించిన వాడు.

జర్మనీలోని బెర్లిన్‌ దగ్గరి పాట్స్‌డామ్‌లో 1821 ఆగస్టు 31న పుట్టిన హెర్మన్‌ లుడ్విగ్‌ ఫెర్డినాండ్‌ వాన్‌ హెల్మ్‌హోజ్‌ చిన్నప్పటి నుంచే తండ్రి వద్ద లాటిన్‌, గ్రీకు, హిబ్రూ, ఫ్రెంచ్‌, ఇంగ్లిష్‌, అరబిక్‌, ఇటాలియన్‌ భాషలను అభ్యసించాడు. ఇటు సంగీత చిత్రకళలు, అటు వేదాంత ధోరణులను వంటపట్టించుకున్నాడు. ఆర్థిక పరిస్థితుల వల్ల విశ్వవిద్యాలయంలో చదవలేకపోయినా, అప్పటి ప్రభుత్వ నిబంధనల ప్రకారం కొన్నాళ్లు సైన్యంలో పనిచేస్తే ఉచితంగా వైద్యవిద్యను అభ్యసించవచ్చనే షరతును చక్కగా ఉపయోగించుకున్నాడు. ఆపై మెడికల్‌ కాలేజీలో చేరి జంతువుల నాడీవ్యవస్థపై పరిశోధన చేసి ఎమ్‌డీ పట్టా సాధించాడు. వివిధ విశ్వవిద్యాలయాల్లో అధ్యాపకుడిగా వ్యవహరించిన ఆయన భూమి వయస్సు, సూర్యుడు, గ్రహాల ఆవిర్భావం గురించి సాధికారికమైన వ్యాసాలు రాశాడు. ఆపై బెర్లిన్‌లో ఫిజిక్స్‌ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశాడు. అక్కడ ఆయన విద్యుదయస్కాంత సిద్ధాంతాలపై చేసిన పరిశోధన ఫలితం 'హెల్మ్‌హెజ్‌ సమీకరణం'గా ఇప్పటికీ ఉపయోగపడుతోంది. ఆయన కాంతిశక్తిపై పరిశోధన చేసి ఆప్తాల్మోస్కోప్‌, ఆప్తాల్మోమీటర్‌ రూపొందిండమే కాకుండా కంటి చూపునకు సంబంధించిన ఎన్నో లోపాలను, వాటి పరిష్కారాలను సూచించాడు. అలాగే ధ్వని శాస్త్రంపై పరిశోధనలు చేసి వివిధ పౌనఃపున్యాలుండే శబ్దాలకు చెవిలోని కర్ణభేరి స్పందనలు, అనునాదం (resonance) అంశాలపై పరిశోధనలు చేశాడు. అలాగే సంగీతానికి అనుగుణంగా స్వరాల అన్వయమవుతున్న తీరు, స్వరంలో నాడీ ప్రేరణల వేగం కనుగొన్నాడు. స్వరధ్వనుల తీవ్రతను తెలిపే రెసొనేటర్‌ పరికరాన్ని రూపొందించాడు.

ఆయన చేసిన మరో ముఖ్య పరిశోధన 'శక్తి నిత్యత్వ సూత్ర ప్రతిపాదన'ప్రాణుల్లోని ఉష్ణం, కండరాల కదలికలకు మూలం శరీరంలో జరిగే భౌతిక, రసాయనిక చర్యలేనని నిరూపించాడు. కండరాల కదలికల వల్ల దేహం శక్తిని ఏమాత్రం కోల్పోదని నిర్ధరించాడు. ఉష్ణం ఒక శక్తి స్వరూపమని నిర్వచించే ఈ సూత్రం ఉష్ణగతిక శాస్త్రం (థర్మో డైనమిక్స్‌) మొదటి నియమం. ఆ తర్వాత ఎలక్ట్రో డైనమిక్స్‌పై చేసిన పరిశోధనల వల్ల యాంత్రిక, ఉష్ణ, కాంతి, విద్యుత్‌ అయస్కాంత శక్తులు ఒకే శక్తి యొక్క వేర్వేరు రూపాలని ప్రతిపాదించి 'ఐక్య క్షేత్ర సిద్ధాంతా'నికి పునాదులు వేశాడు. 

## మూలాలు
ఫ్రెడ్రిక్ ఓలర్

**ఫ్రెడ్రిక్‌ ఓలర్** చిన్నప్పటి నుంచీ రసాయనాలతో ప్రయోగాలు చేసిన ఓ కుర్రాడు, పెరిగి పెద్దయ్యాక ఓ ప్రత్యేక శాస్త్రం ఆవిర్భావానికి నాంది పలికాడు. ఆయన పుట్టిన రోజు ఇవాళే! 1800 జూలై 31న - ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీ ఆయన చలవే!

యూరియా అంటే ఏంటో తెలిసే ఉంటుంది. అది ఒక ఎరువుగా వ్యవసాయ రంగంలోనే కాదు, నిర్మాణ, వైద్య, ప్లాస్టిక్‌, టెక్స్‌టైల్‌, కాస్మెటిక్‌ రంగాల్లో కూడా ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తుంది. కేవలం జీవుల్లో మాత్రమే ఉండే ఈ రసాయనాన్ని తొలిసారిగా ప్రయోగశాలలో ఉత్పత్తి చేసిన శాస్త్రవేత్తే ఫ్రెడ్రిక్‌ ఓలర్‌ (Friedrich Wohler). దీని ద్వారా ఆర్గానిక్‌ కెమిస్ట్రీ అనే శాస్త్ర విభాగానికి పితామహుడిగా పేరొందాడు. అలాగే ఇవాళ అల్యూమినియం ఎంత వాడుకలో ఉందో తెలియనిది కాదు. దాన్ని కూడా ఆవిష్కరించింది ఈయనే. ఇవేకాక ఎన్నో విధాలుగా ఉపయోగపడుతున్న సిల్వర్‌ సైనేట్‌, బెరీలియం, నైట్రియం, సిలికాన్‌, సిలికాన్‌ నైట్రైడ్‌, టైటానియం లాంటి పదార్థాలను వేరుపరచే ప్రక్రియలకు దోహదపడ్డాడు.

జర్మనీలోని ఫ్రాంక్‌పోర్టమ్‌ దగ్గరి ఓ కుగ్రామంలో 1800 జూలై 31న పుట్టిన ఓలర్‌ చిన్నతనం నుంచే ఖనిజాలు, రసాయన శాస్త్రాలపై శ్రద్ధ చూపించాడు. అతడి ఆసక్తిని గమనించిన తండ్రి ఒక గ్రంథాలయాన్ని, చిన్నపాటి రసాయన ప్రయోగశాలను సమకూర్చాడు. పుస్తకాలు చదవడం, రసాయనాల ధర్మాలు పరిశీలించడమే ఓలర్‌ ముఖ్యవ్యాపకం. ఉన్నత పాఠశాల స్థాయిలోనే ఓల్టాయిక్‌ ఘటాలను తయారు చేయడం లాంటి ప్రయోగాలు చేస్తుండేవాడు. ఇరవై ఏళ్ల వయసులో వైద్యవిద్య కోసం మార్‌బర్గ్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరినా, హాస్టల్‌ గదిలో ప్రయోగాలు వద్దన్నందుకు చదువు మానేశాడు. తర్వాత స్టాక్‌హోమ్‌లోని ప్రముఖ స్వీడిష్‌ శాస్త్రవేత్త బెర్జీలియస్‌ వద్ద పరిశోధనకు చేరాడు.

ఆ రోజుల్లోనే నైట్రోజన్‌, కార్బన్‌, ఆక్సిజన్‌, సిల్వర్‌ సమ్మేళనమైన సిల్వర్‌ సైనేట్‌ (silver cynate) తయారు చేయడం అతడికి ఎంతో పేరు తెచ్చిపెట్టడమే కాకుండా, రసాయనిక శాస్త్రంలో 'ఐసోమర్‌' (Isomer) అనే కొత్త భావనకు దారి తీసింది. ఆపై పొటాషియం సైనేట్‌ను తయారు చేసిన ఓలర్‌, దాన్ని అమ్మోనియా సల్ఫేట్‌తో మేళవించడంతో ఓ అద్భుత ఆవిష్కరణ వెలువడింది. ఆ ద్రవం నుంచి తెల్లని సూదుల్లాంటి స్ఫటికాలు తయారయ్యాయి. అది అంతకు ముందెన్నడూ ప్రయోగశాలలో తయారవలేదు. మానవాళికి ఎన్నో ప్రయోజనాలు కలిగించే ఆ అమోనియం సైనేట్‌ స్ఫటిక పదార్థమే 'యూరియా'! దీన్ని కనుగొనేనాటికి ఓలర్‌ వయసు కేవలం 28 ఏళ్లు.

ఆర్గానిక్‌ సమ్మేళనాలు జీవజాలంలో మాత్రమే ఉత్పన్నమవుతాయనే భావనకు తొలగించి, శాస్త్రవేత్తలు వేలాదిగా వాటిని ప్రయోగశాలల్లో తయారు చేయడానికి దోహదం చేసిన వ్యక్తిగా ఓలర్‌ పేరు చిరస్మరణీయం.

## మూలాలు
కమర్లింగ్ ఓన్స్

Heike Kamerlingh Onnes , కమర్లింగ్‌ ఓన్స్

అతివాహకతను ఆవిష్కరించినవాడు -  పదార్థాలలో ఉన్న ఒక ధర్మాన్ని ఓ శాస్త్రవేత్త ఆవిష్కరించాడు... ఆ పరిశోధన ఈ శతాబ్దపు గొప్ప ఆవిష్కరణగా పేరొందింది... అనేక రంగాల్లో ఉపయోగపడుతూ మానవ జీవితాలను మలుపుతిప్పింది... ఆ ధర్మం 'అతి వాహకత' అయితే, దాన్ని కనిపెట్టిన వాడు కమర్లింగ్‌ ఓన్స్‌.

విద్యుత్‌ ప్రవాహమంటే ఎలక్ట్రాన్‌ల ప్రవాహం. ఎలక్ట్రాన్లు దాదాపు అన్ని పదార్థాల ద్వారా ప్రయాణిస్తాయి. కానీ కొన్ని పదార్థాలలో ఎక్కువగాను, కొన్నింటిలో తక్కువగాను వీటి ప్రవాహం ఉంటుంది. దీనికి కారణం పదార్థాలలోని పరమాణువుల ప్రకంపనాలే. ఈ ప్రకంపనాలు ఎలక్ట్రాన్ల ప్రయాణాన్ని అడ్డుకుంటాయి. ఎక్కువ సంఖ్యలో ఎలక్ట్రాన్లు పయనించే పదార్థాలను ఉత్తమ వాహకాలని, అతి తక్కువ సంఖ్యలో పయనించే వాటిని అధమ వాహకాలని అంటారు. అయితే కొన్ని పదార్థాల ఉష్ణోగ్రతను బాగా తగ్గిస్తే, పరమాణువుల ప్రకంపనాల తీవ్రత తగ్గి అధమ వాహకాలు కూడా ఉత్తమ వాహకాలుగా మారతాయి. ఇలాంటి పదార్థాలనే 'అతివాహకాలు' అనీ, ఈ ధర్మాన్ని 'అతివాహకత' (Super conductivity) అనీ అంటారు.

అతివాహకాల వాడకం వల్లనే విద్యుత్‌ యంత్రాలు, జనరేటర్లు, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లలో విద్యుత్‌ ప్రసార నష్టాలు తగ్గిపోయాయి. అణువిద్యుత్‌లో ఉత్పత్తి వ్యయం అందుబాటులోకి వచ్చింది. పరిశోధనలు, పరిశ్రమల్లో ఉపయోగపడే విద్యుదయస్కాంతాల తయారీ సాధ్యమైంది. వైద్యరంగంలో ఉపయోగపడే ఎమ్మారై స్కానర్‌, కంప్యూటర్లలో మైక్రోప్రాసెసర్లు, అయస్కాంత రైళ్లు ఇవన్నీ పని చేసేది ఈ ధర్మం ఆధారంగానే. అతివాహకతను కనుగొన్న డచ్‌ శాస్త్రవేత్త కమర్లింగ్‌ ఓన్స్‌ 1913లో నోబెల్‌ బహుమతిని పొందారు.

నెదర్లాండ్‌లోని గ్రోవిజన్‌లో 1853 సెప్టెంబర్‌ 21న పుట్టిన ఓన్స్‌ పాతికేళ్లకల్లా భౌతికశాస్త్రంలో మాస్టర్స్‌ డిగ్రీ, ఆపై ఏడాదే డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. లెయిడన్‌ యూనివర్శిటీలో ప్రొఫెసర్‌గా చేరి అక్కడి ప్రయోగశాలను ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద క్రయోజెనిక్‌ (అతిశీతలీకరణ) కేంద్రంగా మార్చాడు. శీతలీకరణ విధానాల ద్వారా అతివాహకాలుగా మారే 26 పదార్థాలను గుర్తించాడు. పరమశూన్య ఉష్ణోగ్రత(Absolute Zero అంటే సుమారు మైనస్‌ 273 డిగ్రీల సెల్షియస్‌)కు దగ్గరగా 0.9 కెల్విన్‌ వరకు ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించి హీలియం వాయువును ద్రవ రూపంలోకి మార్చిన తొలి శాస్త్రవేత్త ఆయనే. ఆ రోజుల్లో అదే భూమిపై సాధించిన అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత. పాదరసం 4 కెల్విన్ల వద్ద, తగరం 3.7 కెల్విన్ల వద్ద, సీసం 7.2 కెల్విన్ల వద్ద అతివాహకాలుగా మారతాయని నిర్ధరించాడు. అనేక పతకాలు, అవార్డులు పొందిన ఓన్స్‌ గౌరవార్థం చంద్రుడిపై ఒక క్రేటర్‌కు ఆయన పేరు పెట్టారు.

-ప్రొ||ఈ.వి. సుబ్బారావు
జేమ్స్ వాట్సన్

200px|thumb|కుడి|జేమ్స్‌ వాట్సన్‌
James Watson - జేమ్స్‌ వాట్సన్‌. జీవశాస్త్రంలో విశేష కృషి చేసిన శాస్త్రవేత్త. 

## బాల్యం, విద్య
అమెరికాలోని షికాగో నగరంలో 1928 ఏప్రిల్‌ 6న సంపన్న కుటుంబంలో పుట్టిన జేమ్స్‌ డేవీ వాట్సన్‌ బాల మేధావిగా పేరొందాడు. రేడియో క్విజ్‌ కార్యక్రమాల్లో చురుగ్గా రాణించిన జేమ్స్‌ 15 ఏళ్ల కల్లా షికాగో విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రవేశం పొందాడు. జంతుశాస్త్రంలో పట్టభద్రుడయ్యాక 'వాట్‌ ఈజ్‌ లైఫ్‌' గ్రంథం చదివి ఉత్తేజితుడై జన్యుశాస్త్ర (జెనెటిక్స్‌) అధ్యయనం ఆరంభించాడు. ఆపై 22 ఏళ్లకే డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. పరిశోధనలు కొనసాగించి లండన్‌లోని కేవిండిష్‌ లాబరేటరీలో ఫ్రాన్సిస్‌ క్రీక్‌, మారిస్‌ విల్కిన్స్‌తో కలిసి డీఎన్‌ఏను ఆవిష్కరించగలిగాడు. 'డబుల్‌ హెలిక్స్‌' గ్రంథం రాశాడు.

## పరిశోధనలు
జీవశాస్త్రంలో అద్భుతమైన ఆవిష్కరణగా పేరొందినది ఏమిటో తెలుసా? డీఎన్‌ఏ నిర్మాణాన్ని కనిపెట్టడం. ఆ పరిశోధనలో ప్రముఖ పాత్ర వహించిన శాస్త్రవేత్తే జేమ్స్‌ వాట్సన్‌. ఇందుకుగాను నోబెల్‌ బహుమతిని అందుకునేనాటికి అతడి వయసు 25 సంవత్సరాలే! ఆయన పుట్టిన రోజు -1928 ఏప్రిల్‌ 6 .

మానవ శరీరం కోట్లాది జీవకణాలతో నిర్మితమైందని మీరు పాఠాల్లో చదువుకుని ఉంటారు. ఒకో కణంలో సైటోప్లాజమ్‌ అనే జెల్లీలాంటి ద్రవ పదార్థం ఉంటుంది. కణ కేంద్రమైన న్యూక్లియస్‌లో క్రోమోజోమ్స్‌ అనే రసాయనిక పోగులుంటాయి. ఇవి క్లిష్టమైన DNA(Deoxy ribo Nucleic Acid) అనే రసాయనంతో తయారై ఉంటాయి. డీఎన్‌ఏ సర్పిలాకారపు నిచ్చెన (spiral ladder) రూపంలో ఉండే అతి పొడవైన రెండు దారాల్లాంటి నిర్మాణంతో మెలికలు తిరిగి ఉంటుంది. దీన్ని డబుల్‌ హెలిక్స్‌ అంటారు. జీవపదార్థాల్లో సమాచార మార్పిడికి ఇదెంతో కీలకం.

జేమ్స్‌ పరిశోధన వల్ల జీన్‌ క్లోనింగ్‌, జీన్‌ బ్యాంకులు, జెనెటిక్‌ ఇంజినీరింగ్‌ అందుబాటులోకి వచ్చాయి. వీటి వల్ల పుష్ఠికరమైన ఆహార పదార్థాల ఉత్పత్తి, నాణ్యమైన ఔషధాల ఉత్పాదన, రోగ నిర్దారణలో ప్రమాణాలు సాధ్యమవుతున్నాయి. జేమ్స్‌ సారధ్యంలో కేన్సర్‌కి కారణమైన ఆంకోజీన్‌ను కనుగొన్నారు. ఎనభై రెండేళ్ల వయసులో ఆయన ఇప్పటికీ పరిశోధనలను చురుగ్గా కొనసాగిస్తుండడం విశేషం.

## అవార్డులు

## మూలాలు
జాన్ డాల్టన్

ద్రవ్యం, పరమాణువులు, రసాయనిక చర్యలపై అనేక పరిశోధనలు చేసి ఆధునిక పరమాణు సిద్ధాంతానికి పునాదులు వేసిన శాస్త్రవేత్త, **జాన్ డాల్టన్**. రసాయన శాస్త్రం అభివృద్ధికి, పదార్థాలన్నింటికీ విద్యుత్‌ ధర్మం ఉందనడానికి, అణుశక్తి వినియోగానికి డాల్టన్‌ పరమాణు సిద్ధాంతమే బాటలు పరిచింది. ఈయన వాతావరణ శాస్త్రం, వర్ణాంధత్వం మీద కూడా పరిశోధనలు చేశాడు. అణు సిద్ధాంతానికి ఆధునికతను సమకూర్చినవాడుగా చంద్రుడి మీద ఒక క్రేటర్ కు ఈయన పేరు పెట్టారు.

ఇంగ్లండ్‌లోని ఈగల్స్‌ ఫీల్డ్‌ గ్రామంలో ఓ పేద చేనేత కార్మికుడి అయిదుగురి సంతానంలో ఒకడుగా 1766 సెప్టెంబరు 6న పుట్టిన డాల్టన్‌ చిన్నతనంలోనే సైన్స్‌, గణితం, ఇంగ్లిషుల్లో పట్టు సాధించాడు. వాతావరణ శాస్త్రం (మెట్రియాలజీ)పై ఆసక్తి పెంచుకుని పరిశీలనకు కావలసిన పరికరాలను స్వయంగా రూపొందించుకున్నాడు. వాతావరణ పీడనం, ఉష్ణోగ్రత, గాలి వేగం, తేమ లాంటి విషయాలను రోజూ నమోదు చేసుకోవడాన్ని ప్రారంభించి జీవితాంతం కొనసాగించాడు. చనిపోయే చివరి రోజు వరకు ఆయన నమోదు చేసిన అంశాలు 2 లక్షల పైమాటే! స్కూల్లో పిల్లలకు చదువు చెప్పడం, తండ్రికి సాయపడడంతో పాటు లాటిన్‌, గ్రీకు భాషలు నేర్చుకున్నాడు.

ఇరవై ఏడేళ్లకల్లా కళాశాల అధ్యాపకునిగా చేరినా పరిశోధనలు మానలేదు. ఇంగ్లండ్‌లోని కొండలు, లోయలు, పట్టణాలు తదితర ఎన్నో ప్రాంతాల్లో వాతావరణాన్ని పరిశీలించి, ఎక్కడైనా గాలి సమ్మేళనం (composition) ఒకేలా ఉందని తేల్చుకున్నాడు. అలా ఆయన చేసిన పరిశోధనల ఫలితంగా 'పాక్షిక పీడన సిద్ధాంతం' (Theory of Partial Pressures) చెప్పగలిగాడు. ఆపై రసాయన చర్యలపై దృష్టి సారించి పరమాణు సిద్ధాంతాన్ని అందించాడు. పరమాణువులు ఎలా సంపర్కం చెందుతాయో తెలిపేలా మూలకాలకి డాల్టన్‌ ఏర్పరిచిన సంకేతాలకు ఇప్పటికీ ప్రాధాన్యత ఉంది.

అలాగే మూలకాలు సమ్మేళనంగా ఏర్పడే అంశానికి సంబంధించి 'నిర్దుష్ట అనుపాత నియమం' (Law of Definite proportions), బహుళ అనుపాత నియమం (Law of multiple proportions) నిర్వచించాడు. వాతావరణ పీడనాన్ని సూచించే భారమితి (Barometer), తేమని తెలిపే హైగ్రోమీటర్‌, మేఘాలు ఏర్పడే విధానాలు, వర్షపాతం, బాష్పీభవనం, తుషారస్థానం (Dew Point) గురించిన పరిశోధనలు డాల్టన్‌ చేసినవే. తన పరిశోధనలకు ఎన్నో డాక్టరేట్లు, పురస్కారాలు పొందాడు.

## మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1766 జననాలు
వర్గం:1844 మరణాలు
జె.బి.ఎస్‌. హాల్డేన్

జన్యువుల గుట్టు విప్పినవాడు! ఎనిమిదేళ్ల వయసులోనే తండ్రి పరిశోధనశాలలో ప్రయోగాలు మొదలు పెట్టిన ఓ కుర్రాడు, పెరిగి పెద్దయి జన్యుశాస్త్రాన్ని మలుపు తిప్పాడు. అతడే హాల్డేన్‌. పుట్టిన రోజు 1892 నవంబరు 5న .

మానవుల పుట్టుక, పెరుగుదలల్లో ముఖ్య పాత్ర వహించేవి జన్యువులని చదువుకుని ఉంటారు. అవి ఎలా పనిచేస్తాయో, ఎలాంటి మార్పులకు గురవుతాయో వివరించిన వ్యక్తిగా జె.బి.ఎస్‌. హాల్డేన్‌ పేరుపొందాడు. జీవ, జన్యు శాస్త్రవేత్తగా, గణిత పరిశోధకుడిగా, సాహస సైనికుడిగా, బహుభాషా కోవిదుడిగా, సాహితీవేత్తగా, విప్లవకారుడిగా ఆయన బహుముఖంగా ప్రతిభ చూపారు. భారతదేశం పట్ల ఆకర్షితుడై ఇక్కడే స్థిరపడడం విశేషం.

ఇంగ్లండ్‌లోని ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో 1892 నవంబరు 5న పుట్టిన జాన్‌ బర్టన్‌ సాండర్‌సన్‌ హాల్డేన్‌ చురుకైన విద్యార్థి. శాస్త్రవేత్త అయిన తండ్రి పరిశోధనలను పరిశీలిస్తూ ఎదిగిన అతడు ఎనిమిదేళ్లకే ప్రయోగాల్లో పాల్గొనేవాడు. లాటిన్‌, గ్రీకు, ఫ్రెంచి, జర్మన్‌ భాషల్లో పట్టు సాధించిన అతడు పదహారేళ్లకే గణితంలో ప్రతిష్ఠాత్మకమైన రస్సెల్‌ ప్రైజ్‌ సాధించాడు.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో సైనికుడిగా పాల్గొన్న అతడు ధైర్య సాహసాలతో శత్రు శిబిరాలలోకి చొరబడి రహస్యాలను గ్రహిస్తూ, బాంబులతో దెబ్బతీస్తూ 'రాంబో'గా పేరొందాడు. యుద్ధానంతరం కేంబ్రిడ్జి విశ్వవిద్యాలయంలో జీవరసాయన శాస్త్రం (బయోకెమిస్ట్రీ) లో అధ్యయనం చేశాడు. ఆపై జన్యుశాస్త్రం పట్ల ఆకర్షితుడై వంశపారంపర్య పరివర్తనలపై (Heridity Mutations) పరిశోధన చేసి 'ఫెలో ఆఫ్‌ రాయల్‌ సొసైటీ'గా ఎన్నికయ్యారు. లండన్‌లోని యూనివర్శిటీ కళాశాలలో ప్రొఫెసర్‌గా నియమితులయ్యారు. ఫిజియాలజీ, వైద్య, పరిణామ, జన్యు, జీవరసాయన, గణిత, కాస్మాలజీ శాస్రాల్లో ఆయన సిద్ధాంతాలకు ప్రాముఖ్యత ఉంది. జన్యుశాస్త్రానికి గణితాన్ని అనుసంధానించిన ఘనత ఆయనదే. తద్వారా మానవ జన్యువులలో (Human Genes) పరివర్తన (mutation) రేటును నిర్ణయించారు. అంటే ఒక శిశువుకు తల్లిదండ్రులలో లేని స్వభావం ఏర్పడడం. ఒక తరంలోని ప్రతి యాభై వేల మందిలో ఒకరికి ఇలా జరిగే అవకాశం ఉందని వివరించారు.

భూమిపై జీవం ఎలా ఏర్పడిందో వివరించిన ఆయన సిద్ధాంతాలు ఎంజైమ్‌ కెమిస్ట్రీలో నియమాలు (Laws) గా రూపొందాయి.టిటనస్‌, మూర్ఛవ్యాధులకు నివారణ కనుగొని మానవాళికి మేలు చేశారు. విప్లవకారుడిగా కూడా పేరుతెచ్చుకున్న ఆయన కమ్యూనిస్టు పార్టీలో చేరి అనేక వ్యాసాల్ని రాశారు. పార్టీలోంచి బయటికి వచ్చి పిల్లల కథల పుస్తకాలు రాశారు. పరిశోధనల్లో భాగంగా భారతదేశం వచ్చి వేదాంత, ఆధ్యాత్మిక, జీవన విధానాలకు ఆకర్షితుడై 1957 నుంచి ఇక్కడే ఉండిపోయారు. మొదట కలకత్తాలోని ఇండియన్‌ స్టాటిస్టికల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో చేరి, భువనేశ్వర్‌లోని జెనిటిక్స్‌ అండ్‌ బయోమెట్రి లాబోరేటరీకి డైరెక్టరుగా పనిచేశారు. క్యాన్సర్‌ వల్ల 1964లో చనిపోయిన ఆయన పేరును కలకత్తాలోని ఓ ప్రాంతానికి పెట్టారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* An online copy of ''Daedalus or Science and the Future''
* A review (from a modern perspective) of ''The Causes of Evolution''
* Unofficial SJG Archive &ndash; People &ndash; JBS Haldane (1892&ndash;1964)  Accessed 22 February 2006. Useful text but the likeness is not of JBS but of his father John Scott Haldane.
* Haldane's contributions to science in India 
* Marxist Writers: J.B.S. Haldane
There are photographs of Haldane at
*JBS Haldane, on the Portraits of Statisticians page.
The biography on the Marxist Writers page has a photograph of Haldane when younger.
*My Friend Mr. Leakey &ndash; text &ndash; Haldane's most amusing imaginary acquaintance

వర్గం:1892 జననాలు
వర్గం:1964 మరణాలు
వర్గం:బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్తలు
సర్ జోసెఫ్ జాన్ థామ్సన్

సర్ **జోసఫ్ జాన్ థామ్సన్**  (18 డిశెంబరు 1856 - 1940 ఆగస్టు 30) అనే వ్యక్తి అంగ్ల భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఇతను లండన్ లోని రాయల్ సొసైటీకి ఎన్నికయ్యారు. 1884 లో కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయానికి కావెండిష్ భౌతిక శాస్త్ర ప్రయోగాత్మక ఆచార్యునిగా నియమించబడ్డారు.

**జేజే థామ్సన్‌,** ఎలక్ట్రాన్‌ ఉనికిని కనుక్కున్న బ్రిటిష్‌ శాస్త్రవేత్త. ఎలక్ట్రాన్‌ శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల్లో అద్భుతమైన విప్లవాన్ని తీసుకొచ్చింది. 'ఎలక్ట్రానిక్స్‌' అనే శాస్త్రాన్ని మన ముందుకు తెచ్చింది. ఇతని పూర్తి పేరు సర్‌ జోసెఫ్‌ జాన్‌ థామ్సన్‌. విజ్ఞానశాస్త్రంలో అత్యున్నతమైన 'నోబెల్‌'ను తాను అందుకోవడమే కాకుండా, తన మార్గదర్శకత్వంలో కుమారుడికి, మరో ఎనిమిది మంది శాస్త్రవేత్తలకు నోబెల్‌ లభించేలా చేసిన ఘనత ఈయనదే.

థామ్సన్‌ 1856లో డిసెంబర్‌ 18న ఇంగ్లాండులోని మాంచెస్టర్‌లో పుట్టాడు. నాన్న పాత గ్రంథాల వ్యాపారి అవడంతో చిన్నప్పటి నుంచే దొరికిన పుస్తకమల్లా చదివేవాడు. తండ్రి కోరికపై ఇంజనీరింగ్‌ కళాశాలలో చేరాడు. పదహారేళ్ళ వయసులోనే తండ్రిని కోల్పోయినా స్కాలర్‌షిప్‌లతో దాన్ని పూర్తిచేశాడు. ఆపై భౌతిక శాస్త్రంపై ఇష్టం పెంచుకున్నాడు. పరిశోధనలే ధ్యేయంగా లండన్‌లోని కేవిండిష్‌ లాబోరేటరీలో పరిశోధకునిగా చేరాడు. చేరిన కొన్నాళ్లకే ఆ సంస్థ హెడ్‌గా మారాడు. అప్పటికి అతడి వయస్సు కేవలం 24 ఏళ్లు. ఆ పదవిలో 34 ఏళ్ల పాటు కొనసాగాడు.

పదార్థంలో పరమాణువే విభజించలేని కణమని భావించే ఆ కాలంలో పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్‌ అనే కణం ఉంటుందని చెప్పి సంచలనం సృష్టించాడు. క్రీస్తుకు పూర్వమే గ్రీకు శాస్త్రవేత్తలు విద్యుచ్ఛక్తిని ఊహించి రుణావేశం, ధనావేశం అనే రెండు విద్యుదావేశాలు ఉంటాయని చెప్పారు. అంతకు మించి దాని గురించి ఎవరికీ తెలియదు. 19వ శతాబ్దంలో విలియమ్‌ క్రూక్‌ అనే శాస్త్రజ్ఞుడు కేథోడ్‌ కిరణాలను కనుక్కున్నాడు. ఆ కేథోడ్‌ కిరణాలకు విద్యుత్‌, అయస్కాంత క్షేత్రాలను అన్వయించి ఆ కిరణాలు రుణావేశముండే అతి తేలికైన కణాల ప్రవాహమని థామ్సన్‌ నిర్ధారించాడు. విశ్వంలోని ద్రవ్యంలో రుణ విద్యుదావేశముండే అతి తేలికైన ప్రాథమిక కణం అదేనని ప్రకటించి థామ్సన్‌ దానికి ఎలక్ట్రాన్‌ అని పేరు పెట్టాడు. ఎలక్ట్రాన్‌ను కనుగొన్నందుకు 1906లో థామ్సన్‌కు నోబెల్‌ వచ్చింది. థామ్సన్‌ కుమారుడు జె.పి.థామ్సన్‌ ఎలక్ట్రాన్‌కి తరంగ స్వభావాన్ని ఆపాదించి, 1937లో నోబెల్‌ అందుకున్నాడు.

## మార్పు

## మూలాలు
జీన్ పెరిన్

**జీన్ బాప్టిస్ట్ పెరిన్** (1870 సెప్టెంబరు 30 - 1942 ఏప్రిల్ 17) ఒక ఫ్రెంచి భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఈయన ద్రవ పదార్థాలలో తేలియాడే సూక్ష్మ కణాల కదలికలకు సంబంధించిన బ్రౌనియన్ చలనం గురించి పరిశోధన చేశాడు. ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ ప్రతిపాదించిన వివరణను ఈయన నిర్ధారించాడు. ఇది పదార్థపు పరమాణు నిర్మాణాన్ని రూఢిపరిచింది. ఈ పరిశోధనలకు గాను ఈయనకు 1926 లో భౌతిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది.

ఫ్రాన్స్‌ దేశంలోని లిలీ నగరంలో 1870 సెప్టెంబరు 30న పుట్టిన పెరిన్‌ ప్యారిస్‌లో చదువుకున్నాడు. కేథోడ్‌ కిరణాలు, ఎక్స్‌ కిరణాలపై చేసిన ప్రయోగాల వల్ల ఇరవై నాలుగేళ్లకే డాక్టరేట్‌ సాధించాడు. ఆపై అధ్యాపకుడిగా చేరి, ప్రొఫెసర్‌గా ఎదిగాడు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మనీ, ఫ్రాన్స్‌ను ఆక్రమించేవరకూ అదే పదవిలో కొనసాగాడు. తర్వాత నాజీల బారి నుంచి తప్పించుకోడానికై అమెరికాకు వలస వెళ్లాడు.

కేథోడ్‌ కిరణాలకు రుణ విద్యుదావేశం ఉంటుందని నిరూపించాడు. వాయువుల వాహకత్వం (conductivity) పై ఎక్స్‌రేల ప్రభావం, రేడియం ప్రతిదీప్తి (fluorescence), ధ్వని ఉత్పాదన, ప్రసారాల గురించి కూడా ముఖ్యమైన పరిశోధనలు చేశాడు. అతి నిశితమైన సూక్ష్మదర్శిని సాయంతో ఆయన చేసిన పరిశోధన వల్ల నీటి అణువు పరిమాణాన్ని, అవగాడ్రో సంఖ్య కచ్చితమైన విలువను కనుగొన్నాడు. అలాగే సూర్యశక్తికి మూలకారణమైన థర్మోన్యూక్లియర్‌ చర్యలను కూడా వివరించగలిగాడు. కృష్ణ వస్తువు వికిరణం (black body radiation), రేడియో కెమిస్ట్రీలలో కూడా అనేక ప్రయోగాలు చేశాడు.

ఎన్నో పుస్తకాలు, పరిశోధన పత్రాలు వెలువరించిన ఆయనకు అనేక గౌరవ పురస్కారాలు లభించాయి. ఎన్నో విశ్వవిద్యాలయాల నుంచి డాక్టరేట్లు, ఎన్నో దేశాల సైన్స్‌ అకాడమీల్లో సభ్యత్వాలు దక్కాయి.

## మూలాలు