open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
మంత్రపుష్పం

**మంత్ర పుష్పం** వేదాంతర్గతమైనది. తైత్తిరీయోపనిషత్తు లో మంత్ర పుష్పం, తైత్తిరీయారణ్యకంలో మహా మంత్రపుష్పం ఉన్నాయి. సహస్రశీర్షం దేవం' ఇత్యాది మంత్రాలు మంత్రపుష్పంగానూ, 'యోపాం పుష్పం వేద' ఇత్యాది మంత్రాలు మహా మంత్రపుష్పంగానూ ప్రసిద్ధిచెందాయి.

మననం చేసేవాణ్ణి రక్షించేది మంత్రం. మామూలుగా అయితే పుష్పాలతో దేవున్ని పూజిస్తాము. మంత్రం పఠిస్తూ పుష్పాన్ని సమర్పించడమనీ లేక మంత్రమనే పుష్పాన్ని సమర్పించడమనీ రెండు విధాల అర్ధాన్ని మంత్రపుష్పం అనే మాటకు చెప్పవచ్చును.

ధ్యానం, ఆవాహనం, మొదలైన షోడశోపచారాల పూజలో మంత్రపుష్పం కూడా ఒక అంగము. భగవత్పూజావసానం వంటి మంగళకర సందర్భాలలో మంత్రపుష్పం పఠించాలి.

## సారాంశం
పరమ పురుషుడే మంత్రపుష్పాన్ని తొలుత ఉచ్చరించాడంటారు. అలా వ్యక్తమైన మంత్రాన్ని సమస్త ప్రాణికోటికి అందించేందుకు ఇంద్రుడు అన్ని వైపులా వ్యాపింపజేశాడని చెబుతారు. మోక్ష మార్గానికి మంత్రపుష్పాన్ని మించింది లేదని యజుర్వేదం వెల్లడిస్తోంది. అన్ని శుభాల్నీ కలగజేసే శ్రీమన్నారాయణుడికి నమస్కారం అనే శ్లోకపాదం మంత్రపుష్పంలో కనిపిస్తుంది. నారాయణుడే విశ్వానికి జీవనాధారమని, ఆయన మంగళకరుడు, నాశరహితుడని మంత్రపుష్పంలోని మూడో శ్లోకం చెబుతుంది. చీకటివెలుగులు సూర్యుడి వల్ల సంభవిస్తాయి. ఆ సూర్యుణ్ని సృష్టించింది శ్రీమన్నారాయణుడే. అందుకే  "దైవం పరంజ్యోతి"  అంటారు. అతనే  పరబ్రహ్మ. ధ్యానం, అది చేసేవాడు- రెండూ నారాయణుడే అని మంత్రపుష్ప సారాంశం.

## ఉపయోగం
దేవాలయంలో పూజ చేసేటప్పుడు మంత్రపుష్పం చదువుతారు. పరమాత్మ సర్వత్రా ఉన్నాడని మంత్రపుష్పం చెబుతుంది. మానవుల లోపల, బయట కూడా పరమాత్మ వ్యాపించి ఉన్నాడని, ఆ పరమాత్ముడు ఏ రూపంలో ఉందో మంత్రపుష్పం చెబుతుంది.  

‘‘మానవ  శరీరంలో ముకుళించుకుని వున్న కమలంలో నాభి పైభాగంలో హృదయ కమలం వుంది. దానికి మొట్టమొదటి భాగాన అగ్నిశిఖలో పసుపు రంగుతో వడ్ల గింజ మొనలా దేవదేవుడు అణు రూపంలో వున్నాడు: అని మంత్ర పుష్పంలో  వర్ణించబడింది. ’

చేతిలో పుష్పాలని తీసుకుని మంత్రపుష్పం పూర్తయిన తర్వాత  ఆ పుష్పాలని భగవంతునికి సమర్పించి, నమస్కరించి, ఆ పుష్పాలని మన శిరస్సు మీద వేసుకుంటే ఆ దైవశక్తి మనలోకి ప్రవేశిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం.

మనిషిలో వున్న పరమాత్మ ఉనికిని తెలియజేసి భక్తుడు, పరమాత్మ ఒక్కటే అనే అద్వైత భావం కలిగించే మంత్రపుష్పాన్ని  విన్నప్పుడు కళ్ళు మూసుకుని  పరమాత్మని దర్శనం చేసుకోవాలి. 

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* 

వర్గం:స్తోత్రములు
బుగ్గపాదు

**బుగ్గపాదు** సత్తుపల్లి మండలంలో ఒక ముఖ్య గ్రామ పంచాయితి.. 

ప్రస్తుత సత్తుపల్లి ఎమ్ ఎల్ ఏ జలగం వెంకటరావు ఈ గ్రామ వాస్తవ్యులు.
ఇక్కడి నాగేంద్ర ఆలయము (పుట్ట్), కనకదుర్గా ఆలయము చాలా ప్రసిద్ధి.ఈ గ్రామం సత్తుపల్లి నుండి 9 కిలోమీటర్ల దూరములో ఉంది.గ్రామ చరిత్ర

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
గిలక (హెర్నియా)

[right|frame|Diagram of an [indirect inguinal hernia|indirect, scrotal inguinal hernia (median view from the left).]]
thumb|right|

గజ్జల్లో కాని, ఉదరంలో కాని కండరాలు బలహీనపడినప్పుడు, కడుపు లోని కొవ్వు, ప్రేగులు వాటిగుండా బయటికి రావడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. అప్పుడు బయటికి కనబడే "ఉబ్బు"ను **గిలక** లేదా **హెర్నియా** (Hernia) అంటాము.

;హెర్నియా పలు రకాలు :
* 1. గజ్జల్లో వచ్చే హెర్నియా (Inguinal Hernia)
* 2. తొడ లోపలి భాగంలో వచ్చే హెర్నియా (Femoral Hernia)
* 3. ఉదర పైభాగంలో వచ్చే హెర్నియా (Epigastric Hernia, Umbilical Hernia, Para-Umbilical Hernia)
* 4. శస్త్రచికిత్స ఐన తరువాత, కొంత కాలానికి, శస్త్రచికిత్సజరిగిన చోట ఏర్పడే హెర్నియా (Postoperative Incisional Hernia)

;వ్యాధి లక్షణాలు:
1. దగ్గినప్పుడు, బరువులను ఎత్తినప్పుడు "ఉబ్బు" కనబడుతుంది. చేతితో ఒత్తితే "ఉబ్బు"తిరిగి లోపలికి వెళ్ళిపోవచ్చు.
2. ఒక్కోసారి కడుపులోని ప్రేగులు అక్కడే చిక్కుకొని, తిరిగి కడుపు లోనికి వెళ్ళకపోవచ్చు. అప్పుడు రోగికి తీవ్రమైన కడుపునొప్పి, వాంతులు మొదలవవచ్చు. దీనిని Strangulated Hernia అంటారు. ఇది ఎమర్జెన్సీ. త్వరగా ఆపరేషన్ చేయకపోతే రోగికి ప్రాణాపాయం కలగవచ్చు.

;ఎవరికి వస్తుంది ఈ వ్యాధి ?
1. ఎక్కువగా బరువులు ఎత్తేవారిలో-వృత్తి రీత్యా , కూలీలు, హమాలీలు, రైతులు వగైరా.
2. మద్యపానం చేసేవారిలో, కొందరికి కండరాలు పలచబడుతాయి.
3. వృద్ధుల్లో.
4. ఊబకాయం గలవారికి.
5. పుట్టుకతోనే కొందరికి కండరాలు బలహీనంగా ఉండొచ్చు. వారిలో.
6. ఆపరేషన్ చేయించుకొన్న వారిలో, ముఖ్యంగా Cessarian, Tubectomy, Appendicectomy మొదలైనవి.(అంటే ప్రతి ఒక్కరికీ రావాలని ఏమీలేదు.)

;వ్యాధి నిర్ధారణ పరీక్షలు : ఏమీ లేవు. వైద్యుడు కళ్ళతో చూసి, చేతితో పరీక్షించి, రోగ నిర్ధారణ చేస్తాడు.

## వైద్య విధానాలు

;ట్రీట్ మెంట్(Treatment) : ఏ మందులూ పని చేయవు. శస్త్రచికిత్స ఒక్కటే మార్గం.
ఇది రెండు రకాలు:
1. బలహీనపడిన కండరాలను తిరిగి గట్టి proline దారంతో కుట్టడం.
2. Proline Mesh (proline దారంతో అల్లబడిన తెర) ను వేసి కుట్టడం.

;తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు: శస్త్రచికిత్స తరువాత మొదటి మూడు నెలల వరకు, బరువులు ఎత్తకూడదు.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Hernie_ligne_blanche.JPG అంబిలికల్ హెర్నియా బొమ్మ

వర్గం:వ్యాధులు
వర్గం:శారీరక సమస్యలు
అమీబియాసిస్

అమీబియాసిస్ వ్యాధి *ఎంటమీబా హిస్టోలిటికా* అనే ప్రోటోజోవా పరాన్న జీవి వల్ల వస్తుంది. ఈ జీవి కోశీయ దశలో కలుషితమైన నీరు, ఆహారం ద్వారా మానవుడిలో ప్రవేశిస్తుంది. పేగులో కోశీయ దశ నుంచి వెలువడిన జీవులు పేగు గోడపై దాడి చేసి పుండ్లను ఏర్పరుస్తాయి. దీనివల్ల రక్తం, జిగట పదార్థాలతో కూడిన విరోచనలవుతాయి. మలం దుర్వాసనతో ఉంటుంది. ఈ వ్యాధినే అమీబిక్ డీసెంటరీ అనికూడా పిలుస్తారు. సరైన ఔషధంతో అమీబియాసిస్ ను పూర్తిగా నయం చేయవచ్చు. ఆహారం, నీటిపై మూతలను ఉంచడం, వంట, భోజనానికి ముందు చేతులను శుభ్రపరచుకోవడం, కూరగాయలను, పండ్లను కడగడం లాంటి చర్యల ద్వారా వ్యాధి రాకుండా చేయవచ్చు.

## చరిత్ర
ఈ వ్యాధిని మొదటిసారిగా ఫెడర్ ఎ. లోష్ 1875 లో ఉత్తర రష్యాలో కనుగొన్నాడు. 1933 లో షికాగో ప్రపంచ సంతలో తాగునీరు కలుషితం కావడం వల్ల చాలామంది ప్రజలు ఈ వ్యాధి బారిన పడ్డారు. వెయ్యి మందికి పైగా ఈ వ్యాధి సోకగా 98 మంది మరణించారు.

## లక్షణాలు, చిహ్నాలు
ఇది సోకిన వారిలో 90 శాతం వరకు ఎటువంటి లక్షణాలు బయటికి కనిపించవు. కానీ ప్రమాదకరంగా మారే అవకాశం ఉంది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సుమారు 40 వేల నుంచి లక్షమంది వరకు ఈ వ్యాధి సోకి మరణిస్తున్నారని ఒక అంచనా. ఈ వ్యాధికి చికిత్స తీసుకోకపోతే ఇన్‌ఫెక్షన్ కొన్ని సంవత్సరాల పాటు కొనసాగవచ్చు. లక్షణాలు బయట పడటానికి కొన్ని రోజుల నుంచి కొన్ని వారాల దాకా పట్టవచ్చు. సాధారణంగా 2 నుంచి 4 వారాలు పడుతుంది. విరేచనాలు, ఒక్కోసారి రక్తంతో కూడుకున్నది, పొత్తి కడుపులో విపరీతమైన నొప్పి దీని ప్రధాన లక్షణాలు.

## నివారణ, చికిత్స
ఈ వ్యాధి నివారణకు ఇంటి చిట్కాలు కొన్ని పాటించాలి.
* టాయిలెట్ కి వెళ్ళిన తర్వాత, తినడానికి ముందు, సబ్బుతో చేతులు కనీసం పది సెకన్ల పాటు పరిశుభ్రంగా కడుక్కోవడం
* స్నానాల గదులను, టాయిలెట్లు, కొళాయిల ను అప్పుడప్పుడూ శుభ్రం చేసుకుంటూ ఉండటం.
* టవళ్ళు, ఫేస్ వాషర్స్ ను చాలా మంది పంచుకోకుండా ఉండటం

## మూలాలు

వర్గం:అంటు వ్యాధులు
ట్రైకోమోనాస్

**ట్రైకోమోనాస్ వజినాలిస్** (***Trichomonas vaginalis***), ప్రోటోజోవా కు చెందిన ఒక పరాన్న జీవి. దీని వలన వచ్చే వ్యాధిని ట్రైకోమోనియాసిస్ (Trichomoniasis) అంటారు. ఇది అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో సంభవించే ప్రోటోజోవా వ్యాధి. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) అంచనాల ప్రకారం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి సంవత్సరం 180 మిలియన్ ప్రజలు దీని బారిన పడుతున్నారు. ఒక్క దక్షిణ అమెరికా లోనే సుమారు 5 నుండి 8 మిలియన్ కొత్త కేసులు గుర్తిస్తున్నారు; అందులో సగం మందికి ఏ విధమైన వ్యాధి లక్షణాలు లేవు.

## ట్రైకోమోనియాసిస్
ట్రైకోమోనియాసిస్ (Trichomoniasis) రతి ద్వారా వ్యాపించే అంటు వ్యాధి. ఇది ఎక్కువగా స్త్రీలలో కనిపిస్తుంది. యోని (Vagina) లోని ఆమ్లత్వం తగ్గినప్పుడు ట్రైకోమోనాస్ పెంపొంది వ్యాధిని కలుగజేస్తాయి. ఈ వ్యాధి మూలంగా నెలలు నిండకుండా కాన్పు రావడం, పిల్లలు తక్కువ బరువుండడం జరుగుతుంది. టి.వజినాలిస్ వలన ముత్ర వ్యవస్థ, ఫెలోపియన్ నాళాలు, కటిలో ఇన్ఫెక్షన్ రావచ్చును. సామాన్యంగా ఇది సోకిన స్త్రీలకు పసుపు ఆకుపచ్చని యోని ద్రవాలు ఊరి దురదను కలిగిస్తాయి. తొడుగు (Condom) ఉపయోగించడం వలన దీనినుండి రక్షించుకోవచ్చును. 

సామాన్యంగా చేసే పాప్ స్మియర్ పరీక్ష (Pap smear) లో ఇవి కనిపించినా అనుభవం లేనివారికి వీనిని గుర్తించడం కష్టం, అందువలన ఈ పరీక్ష ద్వారా వ్యాధి గుర్తించే వారి సంఖ్య తక్కువగా ఉంటుంది. ట్రైకోమోనాస్ క్రిముల్ని యోనిద్రవాలను తడిగానే సూక్ష్మదర్శిని ద్వారా పరీక్షించి వీనియొక్క స్క్రూ చలనం మూలంగా సులువుగా గుర్తించవచ్చును. ప్రస్తుతం అన్నింటి కన్నా క్రిముల వర్ధనం (Culture) ద్వారా వ్యాధిని నిర్ధారించవచ్చును. with a sensitivity range of 75-95%.

ఈ వ్యాధిని మెట్రోనిడజోల్ (Metronidazole) లేదా టినిడజోల్ (Tinidazole) మాత్రలతో సులువుగా నయం చేయవచ్చును. అయితే జ్ఞాపకం పెట్టుకోవలసిన విషయం ఏమంటే ఈ మాత్రలను రతిలో వారి భాగస్వామి కూడా వాడాలి. లేకపోయినట్లయితే వ్యాధి మల్లీ వస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాధులు
వర్గం:పరాన్నజీవశాస్త్రము
హైమండాఫ్

**క్రిస్టోఫర్ వాన్ ఫ్యూరర్ హైమండార్ఫ్** (Prof.Christoph von Fürer-Haimendorf) (1909-1995)  లండన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన మానవశాస్త్ర ఆచార్యుడు. 1940లో కొమరం భీం అనే గోండు విప్లవకారుడు నిజాం నిరంకుశత్వంపై, దోపిడీ విధానాలపై తిరుగుబాటును లేవదీశాడు. సాయుధ బలగాలను పంపి, కొమరంభీంని, అదిలాబాదులోని "జోడేఘాట్" వద్ద కాల్చి చంపినా, గోండులలో చెలరేగిన అలజడిని, అశాంతిని అణచలేకపోయారు. ఈ అశాంతి కారణాలను విశ్లేషించి, తగు సూచనల నివ్వవలసిందిగా అప్పటి నిజాం ప్రభుత్వం, లండన్ విశ్వవిద్యాలయంలో మానవశాస్త్ర (Anthropology) విభాగాధ్యక్షుడైన హైమండాఫ్ ను కోరింది. పరిశీలన కోసం వచ్చిన మనిషి, గోండుల దైన్యాన్ని చూసి, కరిగిపోయి, ఆ సమస్యల పరిష్కారాన్ని అన్వేషిస్తూ, మార్లవాయి గ్రామంలో ఏళ్ళతరబడి ఉండిపోయాడు. ఆయన పుణ్యమా అని, గోండులకు భూమిపై హక్కు, పట్టాలూ లభించాయి. వారి అభివృద్ధికై ప్రప్రథమంగా చట్టాలు చేయబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతాలలో వడ్డీ వ్యాపారం క్రమబద్ధం అయింది. వారికి సేవ చేయడమే కాక, వారి ఆచారవ్యవహారాల గురించీ, సమస్యల గురించీ రెండు పుస్తకాలను వ్రాశాడు హైమండాఫ్. గోండుల గురించి పుస్తక పరిజ్ఞానం సంపాదించాలంటే, యీ రోజు వరకు, యీ పుస్తకాలు తప్ప వేరే లేవు.

ఆయన సతీమణి ఎలిజిబెత్ బర్నార్డో (బెట్టీ), లండన్ లో పుట్టిపెరిగినా, తన భర్తతో పాటు 1940 నుండి ఏళ్ళ తరబడి ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో గుర్రం మీద, కాలినడకన తిరుగుతూ, హైమండాఫ్ కు పరిశోధనలో తోడ్పడటమే కాకుండా, ఆదివాసుల సమస్యలను మాతృదృష్టితో అవగాహన చేసుకొని, ఆ సమస్యల పరిష్కారానికి పై అధికారులకు వ్రాసి, సేవ చేసిన వనిత. ఆమె 1987లో హైదరాబాదులో చనిపోయినప్పుడు, హైమండాఫ్ "నాకూ, ఆవిడకూ అర్థవంతమైన జీవితం గడిచింది గోండుల మధ్యనే. మేము కలిసి నివసించిన మార్లవాయి గ్రామంలో గోండుల ఆచారాల ప్రకారం అంత్యక్రియలు జరగాలి" అన్నాడట.

గోండులలో మెస్రం వంశీయుల ఆరాధ్యదైవం నాగోబ దేవత. నాగోబా దేవాలయం ఆదిలాబాద్‌కు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఇంద్రవెల్లి మండలం ముత్నూర్‌ దగ్గర కెస్లాపూర్‌ గ్రామంలో ఉంది. ప్రతి యేటా యీ నాగోబా జాతర జరుగుతుంది. కొండలు, కోనలు దాటి వచ్చే గిరిజనుల సమస్యలను తెలుసుకొని పరిష్కరించేందుకు జాతరలో "దర్బార్‌" ఏర్పాటు చేయాలని ప్రొఫెసర్ హైమండాఫ్ అనుకొని, మొదట 

1946 లో దర్బార్‌ను నిర్వహించాడు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత జిల్లా కలెక్టర్‌ ఆధ్వర్యంలో కొనసాగిస్తున్నారు. జాతర చివరి రోజున జరిగే ఈ దర్బార్‌కు గిరిజన పెద్దలు, తెగల నాయకులు, ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు హాజరవుతూ ఉంటారు.
ప్రొఫెసర్ హైమండాఫ్ మొత్తం మూడు పుస్తకాలను వ్రాశాడు.

అవి: 

1. ది గోండ్స్ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్: ట్రెడిషన్ అండ్ ఛేంజ్ ఇన్ యాన్ ఇండియన్ ట్రైబ్ (1979;ఢిల్లీ, లండన్)

2. ఎ హిమాలయన్ ట్రైబ్ ఫ్రమ్ క్యాటిల్ టు క్యాష్ (1980;ఢిల్లీ, బెర్కెలీ)

3. ట్రైబ్స్ ఆఫ్ ఇండియా: ద స్ట్రగుల్ ఫర్ సర్వైవల్ (2000).

## మూలాలు
*ఫణికుమార్ రచించిన" గోదావరి గాథలు"
*మనుగడ కోసం పోరాటం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆదివాసులు - అనంత్. (అనువాదం) 

## బయటి లింకులు
*1983లో హైమండాఫ్ తో ఇంటర్వ్యూ 

వర్గం:1909 జననాలు
వర్గం:1995 మరణాలు
వర్గం:తెలుగునాట విదేశీయులు
తిరుమల తోమాల సేవ

**తోమాల సేవ** తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయంలో జరిగే పూజా కార్యక్రమం. శ్రీనివాసునికి జరిపే తిరుమంజన కార్యక్రమం, ప్రబంధ పారాయణం, పుష్పాలంకరణ, పూజాది కార్యక్రమాలు తోమాల సేవలో భాగము.

తోమాల - అనే పదం 'తొడుత్తమాలై' అనే తమిళ పదానికి సంక్షిప్త రూపం. అంటే 'పూవుల మాల' అని అర్ధం. మూలవిరాట్టునకు అలంకరించిన బంగారు కవచాలకు, భోగ శ్రీనివాసునకు అభిషేకం మంత్రోచ్ఛారణల మధ్య జరుగుతుంది. తరువాత స్వామిని రకరకాల పూల దండలతో అలంకృతుని గావిస్తారు. అందుకే ఈ సేవకు తోమాల సేవ అని పేరు వచ్చింది.

;మంత్రాసనం: ఇందులో స్వామికి అర్ఘ్య, పాద్య, ఆచమనాదులకు జలాన్ని సమర్పిస్తారు.

;స్నానాసనం: ధ్రువబేరానికి ప్రతిదినం అభిషేకం సాధ్యం కాదు కనుక ఈ కార్యం కౌతుకబేరానికి చేయబడుతున్నది. ధ్రువమూర్తి పవిత్రపాదాల మీది బంగారు తొడుగును వేరుచేసి అభిషేకం చేయడం జరుగుతుంది. భోగ శ్రీనివాసుడు లేదా కౌతుక బేరాన్ని దాని జీవస్థానంనుండి వేరుచేసి, స్నపన పీఠం మీదకు చేరుస్తారు. దుస్తులను ధరింపజేసి, శాస్త్రోక్తంగా వేద మంత్రోచ్ఛారణల మధ్య అభిషేక కార్యక్రమం జరుగుతుంది. నూనె పూయబడుతుంది. తరువాత చింతపండు ముద్దను పట్టించి అది శుభ్రంగా తొలగిపోయేట్లు నీరు పోస్తారు. ఆవుపాలు, పసుపుతో కూడా అభిషేకం జరుపుతారు. అభిషేకం జరిగిన ప్రతిసారి శుద్ధోదక స్నానం జరుపుతారు. కడపట గంధోదక స్నానం, మరల శుద్ధోదక స్నానంతో అభిషేక కార్యక్రమం పూర్తవుతుంది. తరువాత కౌతుకబేరాన్ని పొడి వస్త్రంతో తుడిచి పుష్పాంజలి కావించి, ఆ విగ్రహ జీవస్థానానికి తరలిస్తారు. ధ్రువబేరానికి ప్రోక్షణ గావించిన అనంతరం కౌతుక బేరంతో వీరి మధ్య బంగారు కొక్కెమును తగిలించి సంబంధాన్ని పునరుద్ధరిస్తారు. పూర్తి కార్యక్రమం అంతా అయ్యేవరకు సంబంధించిన మంత్ర పఠనం జరుగుతుంది.

;పుష్పన్యాసం: తూర్పు దిశలోని పురుష దేవతతో ప్రారంభించి మొదటి, రెండవ, మూడవ ఆవరణలో దేవతలను పుష్పాలతో పూజ చేయడం జరుగుతుంది. అనంతరం మార్కండేయ, బ్రహ్మ, శివులకు పుష్పపూజ చేస్తారు. తరువాత ద్వార దేవతలకు, ద్వార పాలకులకు, విమాన పాలకులకు మొదలైన వారికి పూజ జరుగుతుంది. గర్భగృహం గడపను శుభ్రంగా నీటితో కడిగిన తర్వాత అర్చన కార్యక్రమం జరుగుతుంది.

;అలంకారాసనం: ఇందులో ఆసనం, వస్త్రం, భుషణం, ఉత్తరీయం సమర్పించబడును. తిలక ధారణగా స్వామికి కర్పూరంతో నుదుట ఊర్ధ్వపుండ్రాన్ని దిద్దడం జరుగుతుంది. తరువాత యజ్ఞోపవీత ధారణ జరుతుతుంది.

## మూలాలు
*తిరుమల ఆలయము (ధారా వాహికము-44), ఆంగ్లమూలం: డా.రమేశన్, తెలుగు అనువాదం: డా.కోరాడ రామకృష్ణ, సప్తగిరి మాసపత్రిక జూలై 2006 సంచికలో వ్యాసం.

వర్గం:తిరుమల ఆర్జిత సేవలు
వల్లూరి

**వల్లూరి** అను ఇంటి పేరు మండపేట వద్ద ఉన్న వల్లూరు నుండి వచ్చినవారికి ఉన్నది.

**వల్లూరి** అనే ఇంటి పేరు చాల జిల్లాలలో వివిధ సామాజిక వర్గాల వారికి ఉంది. మా పూర్వీకులు గుంటూరు జిల్లా మందడం గ్రామ వాస్తవ్యులు. 

కృష్ణాజిల్లా మచిలీపట్నం కోనేరు సెంటరు వద్ద వల్లూరి రాజావారి బంగ్లావుంది.

## ప్రముఖులు
* వల్లూరి బసవరాజు
* వల్లూరి బాలకృష్ణ
* వల్లూరి వెంకట సుబ్బారావు
* వల్లూరి వెంకట్రామయ్య చౌదరి
*వల్లూరి సీతారామారావు

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
కొక్కెము

**కొక్కెము** (ఆంగ్లం Hook) బహుళ ప్రయోజనములు కలిగిన వస్తువు. కొన్ని పరాన్నజీవుల శరీరంలోని చిన్న కొక్కేలు (Hooklets) అతిధేయిని అంటిపెట్టుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి.

## రకాలు

కొక్కెములలో పనిని బట్టి చాలా రకాలున్నాయి.
***సాధారణ కొక్కెము** (**Hanging hook**) ఇంటిలో వివిధ వస్తువులను అందుబాటులో ఉంచుకోవడానికి ఉపయోగించే కొక్కెము. దీనిని గోడకు, అల్మరా, వంటగది, బాత్రూం మొదలైన ప్రదేశాలలో దుస్తులు, తాళం గుత్తులు, సంచులు, వంటసామాన్లు వేలాడదీస్తారు. ఇవి ఒకటి లేదా కొన్ని కొక్కెములు వరుసగా కూడా ఉపయోగిస్తారు.
***చేపల కొక్కెము** (**Fish hook**) చేపలను పట్టుకోవడానికి ఉపయోగించేది. దీనినే గాలం అని కూడా అంటారు. వీటిని కొన్ని శతాబ్దాల నుండి జాలరి వారు మంచినీరు, ఉప్పునీరున్న ప్రాంతాలలో ఉపయోగిస్తున్నారు. మానవ చరిత్రలో చేపల కొక్కెము ఫోర్బిస్ ఎన్నికచేసిన 20 పనిముట్లలో ఒకటి. దీనికున్న కన్నులోపల నుండి దారం చేపలను పట్టే వ్యక్తి పట్టుకుంటాడు. ఈ కొక్కెములలో చాలా రకాలు, పరిమాణాలు, డిజైన్లు, ఆకారాలలో ఉన్నాయి. వీటిని ముఖ్యంగా ఎరను పట్టుకోవడానికి, తినడానికి వచ్చిన చేప నోటి లోపలికి సుదిగానున్న గాలం దిగిపోయి దానిని కదలకుండా చేస్తుంది. 

***బరువులెత్తే కొక్కెము** (**Lifting hook**) క్రేనులు మొదలైన భారీ యంత్రపరికరాలలో బరువుల్ని ఎత్తడానికి ఉపయోగించే అతి దృఢమైన లోహపు కొక్కెము. ఇలాంటి వానికి జారిపోకుండా సురక్షితంగా లాక్ చేయబడివుంటాయి. కొన్ని యంత్రాలలో సుళువుగా ఎత్తడానికి కప్పీలు కూడా కలిపి ఉపయోగిస్తారు.
***వస్త్రాల కొక్కెము** (**Hook-and-eye closure**) స్త్రీ పురుషుల వస్త్రధారణలో విస్తృతంగా ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. భారత స్త్రీల రవికెలకు, బ్రాలకు కొక్కెములు ఇంకా ఉపయోగిస్తున్నారు. పురుషుల పంట్లాముకు పైభాగంలో కూడా కొక్కెం ఉంచుతారు. ఇవి జిప్ కన్నా అధిక బలాన్ని తట్టుకుంటాయి, తొందరగా పాడవవు. ఇలాంటి సందర్భాలలో కొక్కెంతో కలిపి పట్టుకోవడానికి లూప్ (కన్ను) కూడా కావాలి. ఈ కొక్కేలు టైలరింగ్ లో కొన్నిసార్లు వరుసగా ఏర్పాటుచేస్తారు. 
***తలుపుల కొక్కెము** (**Window or Door latch**) తలుపులు, కిటికీలు మూయడానికి వాడే ఒక విధమైన పద్ధతి. దీనిలో రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ ఉపరితలాల్ని లేదా వస్తువులను వేరుచేసే విధంగా కలపుతారు. ఇది కూడా ఒక తాళం వేసే విధానం, కానీ అంత సురక్షితమైనది కాదు. దీనిలో కొక్కెము మరొక లోహపు భాగం లోపల కూర్చుంటుంది. ఇవి ఎక్కువగా లోహాలతో తయారైవుంటాయి.

## మూలాలు

వర్గం:గృహోపకరణాలు
నెలపర్తిపాడు

తూర్పు గోదావరి జిల్లా, రామచంద్రాపురం మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది రెవెన్యూయేతర గ్రామం
:
## మూలాలు

వర్గం:రామచంద్రపురం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
తిరుమల ఏకాంత సేవ

**ఏకాంత సేవ** లేదా **పవళింపు సేవ** తిరుమల శ్రీనివాసునికి జరిగే పూజా కార్యక్రమం. ఈ సేవలో ఒక్క మార్గశిర మాసంలో తప్ప మిగిలిన మాసాలలో భోగ శ్రీనివాసమూర్తిని ఉయ్యాలలో పవళింపజేస్తారు. ధనుర్మాసంలో ఈ సేవ శ్రీకృష్ణునికి జరుపుతారు. ఈ ఊయలలను వెండి గొలుసులతో ముఖ మండపంలో దూలానికి వేలాడదీస్తారు. అందువలనే ఈ మండపానికి శయన మండపం అని పేరు వచ్చింది. ఈ సమయంలో పాలు, పండ్లు, బాదంపప్పు మొదలైనవి స్వామికి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ధ్రువమూర్తి పాదపద్మాలపై తొడుగును కొద్దిగా తొలగించి సుగంధ వాసనలీనే రెండు చందన బిళ్ళలను ఉంచుతారు. వక్షస్థలంపై కూడా అర్ధ చందన బిళ్లను ఉంచుతారు. పావు చందన బిళ్ళను ధ్రువమూర్తి వక్షస్థలం మీదనున్న అలమేలు మంగకు అలంకరించి, మిగిలిన పావు బిళ్ళను రాత్రి బ్రహ్మ సలుపు పూజార్ధమై అక్కడ ఉంచుతారు.

ఏకాంత సేవ సమయంలో తరిగొండ వెంగమాంబ హారతి ఇవ్వబడుతుంది. ఇందులో ముందుగా పాలు, జీడిపప్పు నైవేద్యంగా సమర్పించి తరువాత దశావతారాలలో ఒక అవతారం నగిషీ చెక్కిన పళ్ళెంలో తరిగొండ వంశీయులు సమర్పించిన మంచి ముత్యాలను పోసి ముత్యాల హారతి ఇస్తారు. ఈ కార్యక్రమం జరిగే సమయంలో తాళ్ళపాక వంశస్థుడు ఒకడు అన్నమాచార్య కీర్తనలను పాడుతారు.

ఈ సేవ కోసం 374 తూకముల బరువుగల రెండు బంగారు గిన్నెలను కృష్ణదేవరాయల రాణులైన చిన్నాదేవి, తిరుమలదేవి బహుకరించినట్లు సా.శ. 1513 సంవత్సరంలో ఆలయంలో వేసిన శాసనం తెలుపుతోంది. సా.శ.1514లో వేసిన మరొక శాసనం రాయల సేనానాయకుడొకడు అర్ధయామ సేవార్ధం బాగా మరగకాసిన పాలు కోసం 200 గోవులను దానం ఇచ్చినట్లు తెలుపుతోంది.

## మూలాలు
*తిరుమల ఆలయము (ధారా వాహికం-44), ఆంగ్లమూలం: డా.రమేశన్, తెలుగు అనువాదం: డా.కోరాడ రామకృష్ణ, సప్తగిరి మాసపత్రిక 2006 జూలై సంచికలో ప్రచురించిన వ్యాసం.

వర్గం:తిరుమల ఆర్జిత సేవలు
బండి

**బండి** అనగా వాహనము
----
*బండి (ఇంటి పేరు)
*బండి వెంకట్రామిరెడ్డి, సుప్రసిద్ధ సంస్కృతాంధ్ర కవి, పండితుడు.
*బంగోరె లేదా బండి గోపాలరెడ్డి, సాహిత్య పరిశోధకులు.
*బండి రాజన్ బాబు, ప్రఖ్యాత చిత్రకారుడు.
----

*బండి ఆత్మకూరు, కర్నూలు జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం.
----
*బండి గురివింద, సంస్కృతములో జీవంతి అనబడే వనమూలిక.
ఆంధ్రప్రదేశ్ (పత్రిక)

**ఆంధ్రప్రదేశ్** సమాచార, ప్రజా సంబంధాల శాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వము వారిచే తెలుగు, ఇంగ్లీషు భాషలలో ప్రచురింపబడే మాసపత్రిక. తొలిగా 1957 మార్చిలో ఆంధ్ర రాష్ట్రం, తెలంగాణ రాష్ట్రం కలసి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తర్వాత వెలువడింది ఆ తర్వాత ఉర్దూ భాషలో కూడా ప్రచురించబడిన తెలంగాణ తిరిగి వేరైన తరువాత ఉర్దూ భాషలో ప్రచురణ నిలిపివేయబడింది. 2019 జూన్ సంచికతో పత్రిక విడుదల ఆగిపోయింది. దీనికి కారణం జగన్ ప్రభుత్వ అధికారం చేపట్టిన వివరాలు తొలిగా రూపొందించిన 2019 జూన్ సంచికలో దోషాలుండటంగా చెప్పబడింది. తరువాత కొద్ది సవరణలు చేసిన పత్రికను వెబ్సైట్లో చేర్చారు.

ప్రతి సంచికలో ప్రభుత్వ సమాచారంతో పాటు, కథలు, కవిత్వం, వ్యంగచిత్రాలు వుండేవి.

ఇది రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేపట్టే అభివృద్ధి, సంక్షేమ పథకాలను ప్రజల్లోకి తీసుకు వెళ్ళేందుకు ప్రారంభించిన పత్రిక. ఎప్పటి కప్పుడు అభివృద్ధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాలు రాష్ట్రంలోని పంచాయితీ కార్యాలయాలు మొదలుకొని మండల పరిషత్, జిల్లా పరిషత్, మునిసిపాలిటీలో పాటు అన్ని ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో విస్తృతంగా ప్రచారం కలిపించేది.

## బయటి లింకులు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ పత్రిక కొన్ని పాత సంచికలు(ఆర్కైవ్.ఆర్గ్ లో)
*  తెలంగాణ పత్రిక

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు మాసపత్రికలు
బేగం అక్తర్

**[[బేగం అఖ్తర్]]** (1914 - 1974). అఖ్తరీబాయి ఫైజాబాదీ జననం అక్టోబర్ 7, 1914, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని ఫైజాబాద్ లో. ఆమె తొలి గురువులు ఉస్తాద్ ఇమ్దాద్ ఖాన్, మొహమ్మద్ ఖాన్, అబ్దుల్ వహీద్ ఖాన్, ఉస్తాద్ ఝండే ఖాన్. ఆమె తన పదిహేనవ ఏటనే కచేరీలు ఇవ్వడం ప్రారంభించింది. ఆమె గజల్లు, దాద్రాలు, ఠుమ్రీలు ఎన్నో రికార్డుల రూపంలో విడుదలయ్యాయి. 1930లో ఆమె కొన్ని హిందీ సినిమాలలో కూడా నటించింది. 1945లో బారిష్టర్ ఇస్తెయాఖ్‌ అహ్మద్ అబ్బాసీతో ఆమెకు వివాహం జరిగిన తరువాత బేగం అఖ్తర్‌గా మారింది ."దీవానా బనానా హైతో బనాదే’’ అనే గజల్‌ తో చాలా పేరు గాంచింది.
పాటియాలా ఘరానాకు చెందిన ఉస్తాద్‌ అతా అహ్మద్‌ ఖాన్‌ దగ్గర, మరి కొన్నాళ్ళు ఉస్తాద్‌ అబ్దల్‌ వహీద్‌ ఖాన్‌ దగ్గర శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని అభ్యసించింది.పెళ్ళి తరువాత మన రావు బాలసరస్వతిదేవి లాగానే ఆమె గానం ఆగిపోయింది.  
లక్నో రేడియో స్టేషన్‌కు ప్రొగ్రాం ప్రొడ్యూసర్‌  సునీల్‌ బోస్‌  జస్టిస్‌ మల్హోర్‌ తో కలసి బారిష్టర్‌ అబ్బాసీని ఒప్పించి బేగం సాహెబాతో పాడించాడు.బేగం అఖ్తర్ "గజల్ గాయని"గా పాడిన పాటలు దాదాపు 400 వరకు ఉంటాయి. 30 అక్టోబర్ 1974, ఆమె మరణించారు.
thumb|బేగం అక్తర్ కు ఆమె పూర్వీకుల ద్వారా అందిన ఇల్లు
ఆమె చివరి గజల్

## పురస్కారాలు
* 1968: పద్మశ్రీ
* 1972: సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 1975: పద్మభూషణ్

## ఇవి కూడా చూడండి

* శాంతి హిరానంద్

## సూచికలు

## బయటి లింకులు
* http://www.livemint.com/2008/11/07235841/What-a-life.html ద వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్‌లో బేగం అక్తర్ గురించి
* వీడియో లింకులు http://video.google.com/videosearch?q=Begum+Akhtar&hl=en&emb=0&aq=-1&oq=#
* Biography of Beghum Akhtar
* An Article of Beghum Akhtar
* Beghum Akhtar -interesting insights 
* Short biography
* Begum Akhtar Resource website
* Begum Akhtar's Thumri and Ghazals in Bengali by Parag Ray (Vocalist based in Canada/India) 
* ''Begum Akhtar's Tomb, Lucknow: Some Photographs''
* Begum Akhtar the Undisputed Malika of Ghazals (NewAgeIslam)

;Video links
* ''Begum Akhtar'' videos
* ''Parag Ray - A Revival of Bangla Thumris(Album is Based on Begum Akhtar's Songs translated in Bengali)'' 

వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు
వర్గం:1914 జననాలు
వర్గం:1974 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఉత్తర ప్రదేశ్ మహిళలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:భారతీయ గజల్ గాయకులు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
లిలీ అలెన్

**లిలీ రోస్ బియాట్రిస్ అలెన్** (జననం 2 మే 1985) ఇంగ్లీష్ గాయని, పాటల రచయిత్రి. ఆమె ప్రముఖ పాటలు 'స్మైల్', 'ఎల్‌డిఎన్', 'లిట్టిలెస్ట్ తింగ్స్', 'అల్ఫీ', 'ఓ మై గాడ్', 'ఫియర్'. లిలీ తండ్రి నటుడు/సంగీత కారుడు కీత్ అలెన్ తల్లి చలనచిత్ర నిర్మాత అలిసన్ ఓవెన్‌. లిలీ బి.బి.సి త్రీ ఛానెల్‌లో 'లిలీ అలెన్ అండ్ ఫ్రెండ్స్ అనే షో నిర్వహిస్తుంది. 

## మూలాలు
రక్తపింజరి

**రక్తపింజరి** ఒక ప్రమాదమైన పాము. ఇవి వైపరిడే (Viperidae) కుటుంబానికి చెందిన సరీసృపాలు.

## శరీర నిర్మాణము
రక్త పింజరి పాము ముదురు గోధుమ రంగులో ఉంటుంది.దీని తల త్రిభుజాకారంలో ఉండి దవడ వద్ద గంత ( pit) వంటి నిర్మాణం ఉంటుంది.దీని విష ప్రభావం రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థపై ఉంటుంది.దీని విషం రక్త వ్యవస్థలో ఉండే Clotting Mechanism ను సర్వ నాశనం చేస్తుంది.

ఇవి వెచ్చగావున్న స్థలాలలో ఉండవచ్చు, గడ్డి వాములు, ముళ్ళ పొదలలో ఇవి పొంచి ఉండవచ్చు. వీటిని గమనించిన వెంటనే దూరముగా పోవాలి. కరచిన వెంటనే విషము రక్తము ద్వారా శరీరములోనికి ప్రవేశించకుండా జాగ్రత్తాలు తీసుకోవాలి.

## మూలాలు

వర్గం:పాములు
గాబ్రియల్ ఫెలోపియో

**ఫెలోపియస్** గా ప్రసిద్ధిచెందిన **గాబ్రియల్ ఫెలోపియో** (**Gabriele Falloppio**) (1523 - అక్టోబరు 9, 1562), ప్రపంచ ప్రసిద్ధిచెందిన శరీర నిర్మాణ శాస్త్రవేత్త, వైద్యుడు. ఇతడు 16వ శతాబ్దపు ఇటలీ దేశానికి చెందిన వ్యక్తి.

మానవులలో ఫలదీకరణం జరిగే ఫెలోపియన్ నాళాలు (Fallopian tubes) ఇతని పేరు మీదనే పిలవబడుతున్నాయి.

## బయటి లింకులు
* https://web.archive.org/web/20081204003044/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2288.html

వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు
వర్గం:ఇటలీ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1523 జననాలు
వర్గం:1562 మరణాలు
వర్గం:ఇటాలియన్ శరీర నిర్మాణ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:వైద్యులు
మొరాకో

**మొరాకో** : ఆఫ్రికన్, ఇస్లామిక్, అరబ్, బెర్బర్, యూరోపియన్ ప్రభావాలు గల ఈ చిన్న దేశానికి ఏటా 4 లక్షలకు పైగా పర్యాటకులు వస్తుంటారు. ముఖ్య వనరులు వ్యవసాయం,ఫాస్ఫేట్ గనులు. ఫెస్ (Fe"s)లో ఉన్న విశ్వవిద్యాలయం (859 AD), ప్రపంచంలోనే అతి పురాతనమైనది. మొరాకో ప్రజలు పుదీనా (mint)టీని సేవిస్తారు.చేతితో అల్లిన మొరాకో తివాచీలు చాలా ప్రసిద్ధమైనవి. 

## మొరాకో ప్రముఖులు

* ఫాతిమా అల్-ఫిహ్రియా

thumb|right|మొరాకో తివాచీలు

## మూలాలు
మసాయ్ మారా

మసాయ్ మారా(Masai Mara) : ఇది కెన్యా దేశంలోని అత్యధిక వన్య ప్రాణులు గల ప్రదేశం. ఇది టాంజానియా లోని సెరెంగెటి నేషనల్ పార్క్ (Serengeti National Park)ను ఉత్తరాభిముఖంగా కలుస్తుంది. ఇక్కడ నివసించే ప్రజల పేరు మాసాయ్- 
మారా అనే నది ఈ ప్రాంతం గుండా ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. దీని వైశాల్యం 1510 చ.కి.మీ. గ్రేట్ రిఫ్ట్ వేలీ(The Great Rift Valley) దక్షిణ ఆఫ్రికా నుండి మెడిటెరేనియన్ సముద్రం వరకు విస్తరించి ఉంది.
ఇక్కడ కనిపించే వన్యప్రాణులు సింహాలు, ఖడ్గ మృగాలు, చిరుత పులులు, జిరాఫీలు, నీటి గుర్రాలు, కృష్ణ జింకలు, కంచర గాడిదలు, మెకాలు,
నిప్పు కోళ్ళు, కొంగలు, రాబందులు, గద్దలు మొదలైనవి. అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:కెన్యా
పొలుసు

**పొలుసులు** (Scales) చర్మం యొక్క ఉపాంగాలు.

## జీవశాస్త్రం

జీవశాస్త్రంలో పొలుసులు (గ్రీకు *lepid*, లాటిన్ *squama*) వివిధ జంతువుల చర్మం నుండి రక్షణకోసం ఏర్పడిన చిన్న కఠినమైన పలుచని పలకవంటి నిర్మాణాలు. వీటి నిర్మాణము, ఉపయోగాలు వివిధ దశలలో అభివృద్ధి చెందాయి. సీతాకోక చిలుకలలో పొలుసులు రెక్కల మీద వివిధ రంగుల్ని కలిగిస్తాయి. సరీసృపాలలో ఇవి ముఖ్యంగా కనిపిస్తాయి. పాములు మొదలైన కొన్ని జంతువులకు ఇవి చలనాంగాలుగా ఉపకరిస్తాయి.

పొలుసులను వాటి ఆకారం, జీవియొక్క రకాన్ని బట్టి వర్గీకరిస్తారు. జంతువుల మాంసం తింటారు, కానీ పొలుసులకు తినరు. 

## చర్మవ్యాధులు
మనుషులలో చుండ్రు, సోరియాసిస్, ఇక్థియోసిస్ వల్గారిస్ వంటి కొన్ని రకాల చర్మవ్యాధులలో పొలుసులుగా వెండి లాంటి పొట్టు రాలుతుంది.

## మూలాలు

వర్గం:జంతు శాస్త్రము
విలుప్తమైన జంతువుల జాబితా

విలుప్తమైన లేదా అంతరించిపోయిన జంతువులు (ఆంగ్లం Extint animals).

## ఆసియా
### క్షీరదాలు

* Eurasian Aurochs, *Bos primigenius primigenius* (Unknown date, Middle East, Iran, Central Asia, south Siberia, China, Mongolia, Korea)
* Indian Aurochs, *Bos primigenius namadicus* (9000 BC, Indian subcontinent)
* వూలీ మామత్, *Mammuthus primigenius* (around 1500 BC, Wrangel Island)
* సిరియన్ ఏనుగు, *Elephas maximus asurus* (100 BC, Middle East)
* చైనీస్ ఏనుగు, *Elephas maximus rubridens* (15th century BC, East China)
* Northern Sumatran Rhinoceros, *Dicerorhinus sumatrensis lasiotis* (Bangladesh, India, survives maybe in Myanmar)
* జపనీస్ తోడేలు, *Canis lupus hattai* (1889, North Japan)
* Honshū Wolf, *Canis lupus hodophilax* (1905, South Japan)
* Schomburgk's Deer, *Cervus schomburgki* (1938, Southeast Asia)
* బాలీ పులి, *Panthera tigris balica* (1937, Bali island, Indonesia)
* కాస్పియన్ పులి, *Panthera tigris virgata* (1980s, European Russia, Transcaucasia, south Ukraine (possible), Turkey, northern Iran, Afghanistan, Russian and Chinese Turkistan, western Mongolia, south Siberia)
* జావా పులి, *Panthera tigris sondaica* (1980s, Java island, Indonesia)
* Panay Giant Fruit Bat, *Acerodon lucifer* (Philippines)
* Negros Naked-backed Fruit Bat, *Dobsonia chapmani* (Philippines)
* Sturdee's Pipistrelle, *Pipistrellus sturdeei* (Japan)
* సిరియన్ అడవి గాడిద, *Equus hemionus hemippus* (Iran, Iraq, Israel, Saudi Arabia, Syria)
* Arabian Gazelle, *Gazella arabica* (possible Saudi Arabia)
* Queen of Sheba's Gazelle, *Gazella bilkis* (Yemen)
* Saudi Gazelle, *Gazella saudiya* (Saudi Arabia)
* Steller's Sea Cow, *Hydrodamalis gigas* (1768, Russian Federation, United States)
* Verhoeven's Giant Tree Rat, *Papagomys theodorverhoeveni* (Indonesia)
* Flores Long-nosed Rat, *Paulamys naso* (Indonesia)
* Dangs Giant Squirrel, *Ratufa indica dealbata * (India)
* Flores Cave Rat, *Spelaeomys florensis* (Indonesia)
* Formosan Clouded Leopard, *Neofelis nebulosa brachyura* (1983, Taiwan)
* Cebu Warty Pig, *Sus cebifrons cebifrons* (Philippines)
* Japanese Sea Lion, *Zalophus japonicus* (Japan, South Korea, North Korea)
* చైనీస్ నది డాల్ఫిన్ (Baiji), *Lipotes vexillifer* (2006, Yangtze River, China)
* Cyprus Dwarf Hippopotamus, *Phanourios minutis* (Cyprus)
* Saudi Gazelle, *Gazella saudiya* (Arabia)

## బయటి లింకులు
* The Extinction Website
* IUCN Red List of Threatened Species

వర్గం:జంతు శాస్త్రము
కంచము

**కంచము** (ఆంగ్లం Plate) ఆహారపదార్థాలను తినడానికి ఉపయోగించే చదునైన పాత్ర. ఇవి వెండి, స్టీలు, పింగాణీ లేక అల్యూమినియంతో తయారుచేస్తారు.
thumb|right|కంచం
250px|thumbnail|ఆకులతో తయారు చేయబడిన ప్లేట్లు (డిస్పోజబుల్ ప్లేట్లు).
## ఆకారం
ఇది వివిధ ఆకారాలలో ఉంటుంది. వృత్తాకారంగానూ, చదరాలుగానూ, వివిధ జ్యామితీయ ఆకృతులతో తయారుచేసారు.
## తయారుచేసే పదార్థాలు
* ప్లేట్లు సాధారణంగా చైనా ఎముక, పింగాణీ, స్టోన్ వెర్ వంటి పింగాణీ పదార్థాలు, అలాగే ప్లాస్టిక్, గాజు, లేదా మెటల్ వంటి ఇతర పదార్థాలతో తయారు చేస్తారు; అప్పుడప్పుడు, చెక్క లేదా రాతి ఉపయోగిస్తారు.
* డిస్పోజబుల్ ప్లేట్లు, 1904 లో కనుగొన్నారు. ఇవి కాగితం లేదా గుజ్జుతో తయారు చేస్తారు. అలాగే కొరెల్లి వంటి మిలమైన్ రెసిన్ లేదా స్వభావిత గాజు ఉపయోగించవచ్చు.

## పరిమాణం , రకం
ఆహారాన్ని అందిస్తున్న ప్లేట్లు వివిధ రకాలలో, పరిమాణంలో వస్తాయి :
# **సాసరు**: ఒక కప్పు కోసం వాడే ఒక చిన్న ప్లేట్.
# **భోజనానికి, సలాడ్ ప్లేట్, సైడ్ ప్లేట్లు **: 4 నుండి 9 అంగుళాల పరిమాణంలో ఉంటాయి.
# **బ్రెడ్, వెన్న ప్లేట్ **: ఒక వ్యక్తి వడించుకొడాని కోసం చిన్న (6-7 అంగుళాలు) ఉంటుంది.
# **డిన్నర్ ప్లేటు**: పెద్ద (10-12 అంగుళాలు), బఫే ప్లేట్లు (11-14 అంగుళాలు) పెద్దవిగా ఉంటాయి.
# **తాంబాళము**: భారీ వంటకాలు అనేక ప్రజలకు ఆహార పట్టిక వద్ద పంపిణీ చేయవచ్చు.
## చరిత్ర
చైనీస్ 600 AD లో పింగాణీ తయారీ విధానం కనుగొన్నారు.

## డిస్పోజబుల్ ప్లేట్లు
ఈ పలకల కార్డ్బోర్డ్, కాగితం లేదా పూర్తిగా సేంద్రీయ పదార్థాన్ని తయారు చేస్తారు, సాధారణంగా ఒకసారి ఉపయోగించెల ఉద్దేశింపబడినవి.
## ప్లేట్ల సేకరణ
వాణిజ్య మార్గాలను 14 వ శతాబ్దంలో చైనా ఆరంభించినప్పుడు, డిన్నర్ ప్లేట్లు సహా పింగాణీ వస్తువులు, యూరోపియన్ ప్రభువులకు తప్పని సరిగా మారింది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:గృహోపకరణాలు
శంకు

**శంకు** తెలుగు పత్రికల్లో కార్టూన్లు గీసిన కార్టూనిస్ట్. "శంకు" అన్న కుంచె పేరుతో కార్టూన్లు వేసిన ఇతడి అసలు పేరు ఎస్.బి. శంకర కుమార్. 
## జీవిత విశేషాలు.
శంకు మొదట్లో "శంకర్" అన్న అసలు పేరుతోటే కార్టూన్లు వేస్తూ ఉండేవాడు. కాని ఆ పేరుతో ఇతరులు కూడా బొమ్మలు వేస్తూ ఉండటంతో, ప్రత్యేకత కోసం ఆంధ్రజ్యోతిలో పనిచేస్తున్న రచయిత, సంపాదకుడు పురాణం సుబ్రహ్మణ్య శర్మ ఇతని పేరులో శంకర్ లోని **శం,** కుమార్ లోని **కు **తీసి ***శంకు*** కు జన్మ నిచ్చాడు. అప్పటినుండి, శంకు అనేక కార్టూన్లు వేశాడు. కొన్ని ధారావాహిక కార్టూన్లు కూడా వేశాడు.

శంకు బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. దర్శకత్వం వహిస్తూ ధారావాహికలు, డాక్యుమెంటరీలు తీసిన కార్టూనిస్టు శంకు. భారత దేశంలోని పేరెన్నికగన్న కార్టూనిస్టులందరి గురించి దూరదర్శన్ వారి కోసం డాక్యుమెంటరీలు తీశాడు. అందులో బాపు, ఆర్కే లక్ష్మణ్, శంకర్ పిళ్ళై, మారియో మిరాండా వంటి హేమాహేమీల గురించిన డాక్యుమెంటరీలు ఉన్నాయి.

## దర్శకత్వం
రచయిత శ్రీ శంకరమంచి సత్యంగారి 'అమరావతి కధలు' కొన్ని బుల్లితెరకు స్వీయ దర్శకత్వంలో రూపొందించారు. పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు యూనివర్సిటీవారి కోరికపై 'తెలుగు వెలుగులు' అనే శీర్షికపై లబ్ధ ప్రతిష్టులైన గాయని శ్రీమతి రావు బాలసరస్వతిదేవి, మహిళా ఉద్యమ నాయకురాలు శ్రీమతి మల్లు స్వరాజ్యం, శ్రీయుతులు పాలగుమ్మి విశ్వనాధం, కాపు రాజయ్య, వెంపటి చినసత్యం, మొదలైన వారిమీద విశిష్టమైన వృత్తచిత్రాలను నిర్మించారు.

భారత ప్రభుత్వ జాతీయ చానెల్ వారి 'క్లాస్సిక్ ప్రొగ్రాంస్ 'ధారావాహిక కోసం, అలనాటి హాస్యరచయిత శ్రీ మునిమాణిక్యం నరసిమ్హారావుగారి 'కాంతం కధలు' (13 Ep) అపురూపంగా నిర్మించి యావత్ ప్రపంచంలోని తెలుగు వారి అభిమానాన్ని శ్రీ శంకు విశేషంగా చూరగొన్నారు. ఈ 13 ఎపిసోడ్ ల ధరావాహికను మునుపెన్నడూ జరగని రీతిలొ ఏకంగా 4 నంది అవర్డులు వరించడం, అత్యుత్తమ కార్యక్రమంగా గుర్తించబడి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సత్కరించడం ఓ విశేష గుర్తింపు.

శంకు దృశ్యరూప మిచ్చిన వంశీ వ్రాసిన "మా పసలపూడి కథలు" టివిలో ధారావాహికగా ప్రసార మయ్యాయి. మా టి వి ఛానెల్లో ఈ ధారావాహిక ప్రసారమైంది.

ఆ తదనంతరం, సాహిత్య ఎకాడెమీ అవార్డు గ్రహీత శ్రీ సయ్యద్ సలీం గారి రచనల ఆధారంగా 26 ఎపిసోడ్ ల 'సలీం కధలు' రూపొందించి 2017 లో మరో 2 నంది అవార్డులు శంకు గెలుచుకోడం జరిగింది.

*పార్వతి మళ్ళీ పుట్టింది* పేరుతో 1977 లో శంకు ఒక కథ రాశాడు. శరత్ రాసిన దేవదాసు కథకు ఇది పేరడీ. దేవదాసు మళ్ళీ పుట్టాడు అనే పేరుతో దాసరి నారాయణరావు సినిమా తీసిన సమయంలోనే శంకు ఈ కథ రాసాడు.

## అవార్డులు
ఆయనకు 2013 సంవత్సరానికి గాను తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు 'కార్టూనిస్టు'విభాగంలో "కీర్తి పురస్కారం (2013)" అందుకున్నాడు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* Hyderabad geek to exhibit his flick at Frankfurt
* Sanku cartoons 

వర్గం:తెలుగు వ్యంగ్య చిత్రకారులు/కార్టూనిస్ట్‌లు
వర్గం:తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం కీర్తి పురస్కారాల విజేతలు-2013
వర్గం:వ్యంగ్య చిత్రకారులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ కార్టూనిస్టులు
వర్గం:తెలుగులో పేరడీ రచయితలు
వర్గం:జన్మస్థలం తెలియని వ్యక్తులు
రజతాక్షి

**రజతాక్షి** (ఆంగ్లం Silvereye లేదా Wax-eye) ఒక చిన్న పక్షి. దీని శాస్త్రీయ నామం Zosterops lateralis*.*

## చరిత్ర
*ఇది అధికంగా [[ఆస్ట్రేలియా]], [[న్యూజిలాండ్]], నైఋతి పసిఫిక్ ప్రాంతాలలో కనిపిస్తుంది.  ఆస్ట్రేలియాలోని అనేక ప్రాంతాల్లో  రజతాక్షి (సిల్వెరీలు )  ఎక్కవగా  వ్యాపించాయి,  వాటి పరిధిలో అనేక రకాలగా  ఉన్నాయి, వాటిలో కొన్ని  ప్రదేశాలలో,  ఇతర ప్రాంతాల నుండి పక్షులు తరలించడం ద్వారా పెంచవచ్చు. ఈ జాతులు ఏడాది పొడవునా ఒక నిర్దిష్ట ప్రదేశంలో ఉన్నప్పటికీ, అవి వేర్వేరు పక్షులు కావచ్చు, అవి వేర్వేరు సమయాల్లో కనిపిస్తాయి.  రజతాక్షి (సిల్వెరీ)  అనేది కంటి చుట్టూ తెల్లటి ఈకలతో కూడిన ఒక చిన్న పక్షి,  తెల్ల కళ్ళు పక్షి  అని పిలువబడే పక్షుల సమూహానికి చెందినది. రజతాక్షి  (సిల్వెరీ )  బూడిదరంగు వెనుక ,ఆలివ్ఆకుపచ్చ తో కూడిన తలతో  పక్షులలో కనిపిస్తాయి, ఒక్కొక్క ప్రాంతాలలో  పక్షులు ఒక్కొక్క రంగులో ఉంటాయి .పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియాలోని పక్షులు బూడిదరంగు కాకుండా వెనుకభాగంలో పసుపు ఆలివ్ కలిగి ఉంటాయి. ఆస్ట్రేలియా( ఆగ్నేయంలో)  రజతాక్షి  పక్షులు  ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి,  కేప్ యార్క్ ద్వీపకల్పం, క్వీన్స్లాండ్, దక్షిణ , నైరుతి మీదుగా పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియాలోని షార్క్ బే వరకు ఉంటాయి కనిపిస్తాయి .  రజతాక్షి పక్షులు  టాస్మానియాలో  ఉంటాయి .  చెట్ల ఆవాసాలలో, ముఖ్యంగా వాణిజ్య తోటలు ,పట్టణ ఉద్యానవనాలు, తోటలలో  రజతాక్షి పక్షులు కనిపిస్తాయి* *.*

ఇవి సామాన్యంగా సెప్టెంబరు - డిసెంబరు మధ్య కాలంలో పిల్లలను పెడతాయి. పుట్టిన పిల్లలు కాస్త పెద్దవి కాగానే వేసవి చివరికాలంలో ఉత్తర దిశగా వలస వెళతాయి. ఈ పక్షులు అన్ని రకాల ఆహారాలను తింటాయి కాని వీటికి పండ్లు అంటే ఎక్కువ ఇష్టం. ద్రాక్ష, యాపిల్, నిమ్మ వంటి తోటలు పెంచేవారికి ఈ పక్షుల కారణంగా కొంత నష్టం వాటిల్లుతుంది.

### రజతాక్షి పక్షులతో ఉపయోగం
ఈ పక్షులు విత్తనాలను చెదరగొట్టడం, పువ్వులను పరాగసంపర్కం చేయడం ద్వారా పర్యావరణ స్థిరత్వం యు అడవుల సంరక్షణలో (పునరుద్ధరణ) పనికి సహాయ పడతాయి . రజతాక్షి పక్షులు తోటలు,పండ్ల తోటలలో హానికరమైన కీటకాలను తినడం ద్వారా తోటల సంరక్షణలో సహాయపడతాయి

#### నష్టములు
 పండ్ల తోటల పెంపకంలో వేసవి ఫలాలు కాస్తాయి, పలు రకాల మృదువైన పండ్లకు నష్టం కలిగిస్తుంది.

## మూలాలు


## మూలాలు

వర్గం:పక్షులు
వర్గం:ఐ.యు.సి.ఎన్. కనీస ఆందోళనకర ఎర్ర జాతులు జాబితా
స్కూటరు

ద్విచక్ర మోటారు వాహనము.మొట్టమొదట వచ్చిన మోడల్ వెస్పా (vespa).

చిన్న చక్రాలు, నడిపే వారి కాళ్ళను పెట్టుకోవడానికి ముందుభాగంలో సమతలజాగా ఉండే మోటారు సైకిలును స్కూటర్ అంటారు.సాధారణంగా స్కూటరును నడిపే యంత్రం (ఇంజిన్) వెనుక చక్రానికి అనుసంధానిస్తారు.స్కూటర్ లో ఉన్న, మోటారు సైకిల్ లో లేని సదుపాయం అత్యవసర పరిస్థితులలో గాలి తగ్గిన చక్రాన్ని మార్చుకొనడానికి వీలుగా ఉండే 'అదనపు చక్రం'.
 
స్కూటర్లలో రకాలు.
*గేర్లతో కూడిన స్కూటర్లు
*గేర్లు లేని స్కూటర్లు
*బ్యాటరీతో నడిచే స్కూటర్లు
90వ దశకం దాక భారతదెశ వాహన విపణిలో గేర్లుతో కూడిన స్కూటర్లు అత్యధికంగా ప్రజాదరణ పొందాయి వీటిలో ప్రధానంగా "బజాజ్", "వెస్పా" వంటి తయారి సంస్థలను చెప్పుకోవచ్చు, ప్రస్తుతం వీటికి ఆదరణ తగ్గి గేర్లు లేని స్కూటర్లవైపు ప్రజలు మక్కువ చూపడంతో దాదాపు అన్ని వాహనతయారి సంస్థలు గేర్లులేని స్కూటర్లను ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి ముఖ్యంగా ఇవి మహీళలకు, వృద్ధులకు అనువుగా ఉంటాయి.

వర్గం:వాహనాలు
లారీ

**లారీ** (ఆంగ్లం:** Lorry**): వస్తువులు, సామానులు మొదలగు వాటిని ఒక చోటి నుండి మరొక చోటికి చేరవేసే చతుష్చక్ర మోటారు వాహనం.

## వివిధ రకాల లారీలు

## వెలుపలి లింకులు

## మూలాలు

వర్గం:రవాణా
వర్గం:వాహనాలు
వర్గం:ఆంగ్ల పదజాలము
నమస్కారం

**నమస్తే**, **నమస్కారం** లేదా **నమస్కార్** (సంస్కృతం: नमस्ते) ఈ పదము *నమస్సు* నుండి ఉద్భవించింది. నమస్సు లేదా " నమః " అనగా "మనిషిలో గల ఆత్మ"ను గౌరవించుట. ఈ సంప్రదాయము భారతదేశంతో పాటు దక్షిణాసియాలో ఎక్కువగా వాడుకలో ఉంది. ప్రత్యేకంగా హిందూ, జైన, బౌద్ధ మతావలంబీకులలో సాధారణంగా కానవస్తుంది. ప్రపంచ సంస్కృతులలో ఎదుటి మనిషిని గౌరవించు అతి చక్కని ముద్రగా నమస్కారము పరిగణింపబడుతుంది.గురువులు, పెద్దవారు, గౌరవనీయులు ఎదురైతే రెండు చేతులు జోడించి, తలను కొద్దిగా ముందుకు వంచి, తమ భక్తిని ప్రకటించుకొనే ప్రక్రియ.
## రకాలు
నమస్కారం చేయడాన్ని శాస్త్రాలలో నాల్గు విధాలగా చెప్పబడింది. అవి
# సాష్టాంగ నమస్కారం
# దండ ప్రణామం
# పంచాంగ నమస్కారం
# అంజలి నమస్కారం.

## సాష్టాంగ నమస్కారం
మనస్సు, బుద్ధి, అభిమానం, రెండు పాదాలు, రెండు చేతులు, శిరస్సు అను ఈ ఎనిమిదింటితో చేయు నమస్కారమే సాష్టాంగ నమస్కారం. ఇందులో ఒక వ్యక్తి యొక్క శరీరంలోని అష్ట భాగాలు భూమిని తాకుతూ బోర్లా పడుకొనే మాదిరిగా దేవునికి ఎదురుగా పడుకొని నమస్కారం చేస్తారు.
## దండ ప్రణామం
నేలమీద పడిన దండము (కర్రలాగా) శరీరాన్ని భూమిపైవాల్చి పరుండి కాళ్లు చేతులను చాపి అంజలి చేయుట దండ ప్రణామం.
## పంచాంగ నమస్కారం
రెండు పాదాల వేళ్లు, రెండు మోకాళ్లు, తల భూమిపైనుంచి రెండు చేతులను తలవద్దచేర్చి అంజలి చేయుట పంచాంగ నమస్కారం. ఇది ఎక్కువగా స్త్రీలు చేస్తారు.
## అంజలి నమస్కారం
ఇది సర్వసాధారణమైన రెండుచేతులను కలిపి నమస్కారం అనటం.
## ప్రవరతో నమస్కారం
***ప్రధాన వ్యాసం : [[అభివాదం]]***భారతదేశ వ్యాప్తంగా హిందూమత సంబంధమైన విధులు నిర్వర్తించేప్పుడు, మతాచార్యుల ఎదుట, భగవంతుని ముందు ప్రవర చెప్పి నమస్కరిస్తూంటారు. *చతుస్సాగర పర్యంతం గో బ్రాహ్మణస్య శుభం భవతి. <గోత్రనామం> గోత్రస్య <వంశానికి చెందిన ముగ్గురు ఋషుల పేర్లు> త్రయార్షయ ప్రవరాన్వితః <గృహ్యసూత్రం పేరు> సూత్రః <అభ్యసించే వేదం> శాఖాధ్యాయీ <నమస్కరిస్తున్న వారి పేరు> అహంభో అభివాదయే* అంటూ నమస్కరించడం వైదిక విధానం. చేతి వేళ్లను చేవుల వెనుకకు చేర్చి ముందుకు కాస్త వంగిన భంగిమలో పై సంస్కృత వాక్యాన్ని ఉచ్చరిస్తారు. మనుష్యులకు నమస్కరించేప్పుడు కుడిచేయిని ఎడమచెవికి, ఎడమచేయిని కుడిచెవికి చేర్చి ప్రవర చెప్పాలి. దేవతలకు నమస్కరించాల్సివస్తే ఎడమచేతిని ఎడమచెవికి, కుడిచేతిని కుడిచెవి వెనక్కి చేర్చి ప్రవర చెప్తారు.

## నమస్కార ముద్రల ప్రదర్శన


దస్త్రం:Thai_wai.jpg| థాయ్ నమస్కారం ముద్ర
దస్త్రం:Sassoferrato - Jungfrun i bön.jpg| గియోవాని బాటిస్టా సాల్విడా సాసోఫెరాటో చిత్రీకరించిన కన్య మేరీ ప్రార్థన చిత్రం, నేషనల్ గ్యాలరీ లండన్
దస్త్రం:Saastaanga namaskaara mudra.JPG|తిరుమల అలిపిరి వద్ద సాష్టాంగ నమస్కారం శిల్పం.
దస్త్రం:Alipiri metla daari pai saastaanga namaskaara silpam clear.JPG|తిరుమల అలిపిరి వద్ద సాష్టాంగ నమస్కారం శిల్పం.
దస్త్రం:At foot path alipiri Silpam..JPG|నమస్కార ముద్రలో ఒక శిల్పము.


## ఇవీ చూడండి
*సూర్య నమస్కారాలు
* ముద్ర
* అభివాదం
* సంప్రదాయాలు
## మూలాలు

వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
వర్గం:అభివాదాలు
వర్గం:ముద్రలు
కుక్కర్

**కుక్కర్** (ఆంగ్లం Cooker) అన్నం, కూరగాయలు, పప్పులు ఉడికించి వండే వంటింటి పరికరం. మామూలుగా పొయ్యి మీద నేరుగా చేసేదాని కంటే దీనితో వంట త్వరగా పూర్తవుతుంది. నీటి ఆవిరి యొక్క వత్తిడి (ప్రెషర్ - Pressure) తో పనిచేసే కుక్కర్ ను ప్రెషర్ కుక్కర్ (Pressure Cooker) అంటారు. ఒక్క అన్నం (బియ్యం - Rice) ఉడికించడానికి మాత్రమే ఉపయోగించే ప్రత్యేకమైన కుక్కర్ ను రైస్ కుక్కర్ (Rice Cooker) అంటారు.
## ఆటోమాటిక్ రైస్ కుక్కర్

ఇందులో బియ్యంతో పాటు దానిక తగిన పరిమాణంలో నీళ్ళు పోసి విద్యుచ్ఛక్తితో అనుసంధానం చేస్తే అన్నం ఉడికినపుడు దానంతట అదే ఆగిపోతుంది. అన్నంలోని గంజి వార్చనక్కరలేదు. 
ఆహారం ఉడకడం అంటే ఆ పదార్థాల్లో పెద్ద పెద్ద అణువులు తమ బంధాలు తెంచుకుని నీటితో చర్య జరపడం ద్వారా చిన్న చిన్న అణువులుగా మారడమే. ఇలా జరగడానికి ఎక్కువ శక్తి కావాలి. అది వంటకి వాడే వేడి ద్వారా సమకూరుతుంది. వేడి ఎంత ఎక్కువ ఉంటే అంత తొందరగా వంట అవుతుంది. అయితే మామూలు పరిస్థితుల్లో సాధారణ వాతావరణ పీడనం దగ్గర మనం 100 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడుకి మించి ఉష్ణోగ్రతను అందించలేం. ఎందుకంటే ఆ ఉష్ణోగ్రత దగ్గరకు వచ్చేసరికి నీరు ఆవిరైపోతుంది. అయితే అధిక పీడనంలో ఉంచితే నీరు 100 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడు వద్ద ఆవిరి కాదు. దాని బాష్పీభవన ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది. అంటే నీరు ఆవిరై పోకుండానే 110 లేదా 120 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడు వరకూ కూడా ఉష్ణోగ్రతను అందించగలుగుతాం. ప్రెషర్‌ కుక్కర్‌లో జరిగేదిదే. ఎక్కువ వేడి అందుతుంది కాబట్టి త్వరగా అన్నం ఉడుకుతుంది.

వర్గం:గృహోపకరణాలు
పరిటాల (అయోమయ నివృత్తి)

## గ్రామాలు
* పరిటాల, కృష్ణా జిల్లా, కంచికచెర్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం.
* పరిటాలవారిపాలెం
* పరిటాలవారిపాలెం (పెదనందిపాడు)
## ఇంటి పేరు
ఇది తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* పరిటాల ఓంకార్, ప్రముఖ తెలుగు రచయిత, టీవీ, సినిమా నటుడు.
* పరిటాల రవి
* పరిటాల శ్రీరాములు
* పరిటాల సునీత
ట్రాక్టర్

thumb|right|250px|అత్యంత ఆధునికమైన యూరోపియన్ వ్యవసాయ ట్రాక్టర్
**ట్రాక్టర్** అనగా వ్యవసాయ పనుల్లోనూ, నిర్మాణ రంగంలోనూ ఎక్కువగా వాడుకలో ఉన్న, నెమ్మదిగా, బలంగా లాగగలిగే సామర్థ్యం కలిగిన ఒక వాహనం. మొదట్లో ఇవి నీటిఆవిరిచే నడపబడే దున్నే యంత్రాలుగా ఉపయోగించే వారు. పొలానికి రెండు వైపులా వీటిని ఉంచి నాగళ్ళను వీటి సాయంతో అటు ఇటు లాగుతూ దున్నేవారు.

ట్రాక్టర్ అనే పదం trahere అనే లాటిన్ పదం నుంచి ఉద్భవించింది. ఈ పదానికి అర్థం *లాగగలిగేది* అని. , 1901 లో మొట్టమొదటి సారిగా నాగళ్ళను కానీ, బగ్గీలను కానీ లాగగలిగే యంత్రాలను లేదా వాహనాలను ట్రాక్టర్ గా పిలవడం మొదలుపెట్టారు. అప్పటి దాకా వీటిని ట్రాక్షన్ ఇంజిన్ అని పిలిచేవారు. 
## చరిత్ర
19వ శతాబ్దం మొదట్లో పోర్టబుల్ ఇంజన్లు ఉండేవి. పోర్టబుల్ ఇంజన్ అంటే చక్రాల బండి మీద ఏర్పాటూ చేసిన ఒక ఆవిరి యంత్రం. 
భారతదేశంలో మహీంద్రా, స్వరాజ్ లాంటి కొన్ని కంపెనీలు ట్రాక్టర్లను ప్రధానంగా ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
## ఉపయోగాలు
### వ్యవసాయం
దుక్కిదున్నడం, ధాన్యాన్ని గడ్డి నుంచి వేరు చేయడానికి, పంటలను ఇళ్ళకు, మార్కెట్ కు చేరవేయడానికి ప్రస్తుతం ట్రాక్టర్లను విరివిగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఉద్యానవనాల్లో గడ్డిని కత్తిరించడానికి చిన్న ట్రాక్టర్లను వాడతారు. 
### నిర్మాణ రంగం
నిర్మాణాలకు అవసరమైన మట్టి, కంకర, ఇసుక, సిమెంటు, ఇటుకలు మొదలైన ముడి సామాగ్రిని చేరవేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. 
## మూలాలు

వర్గం:వాహనాలు
గౌతముడు

**గౌతముడు** సప్తర్షులలో ఒకడు.

వేదకాలానికి చెందిన మహర్షులలో ఒకడు. మంత్రాల సృష్టికర్తగా (మంత్ర ధృష్ట) సుప్రసిద్ధుడు. ఋగ్వేదంలో ఈయన పేరు మీదుగా అనేక సూక్తులు ఉన్నాయి. ఈయన అంగీరస వంశానికి చెందిన రాహుగణుడి కొడుకు. దేవీ భాగవత పురాణం ప్రకారమ్, గోదావరి నది గౌతముడి పేరు మీదుగా వచ్చింది. ఈయనకు వామదేవుడు, నోధసుడు అని ఇరువురు పుత్రులు కలరు. వీరు కూడా మంత్ర ధృష్టలే.

## వ్యక్తిగత జీవితం

ఈయన భార్య పేరు అహల్య ఈమె బ్రహ్మ యొక్క మానసపుత్రిక. పురాణాల ప్రకారం, బ్రహ్మ ఎవరైతే భూమిని మొత్తం ముందుగా చుట్టి వస్తారో వారికే అహల్య దక్కుతుందని ప్రకటిస్తాడు. అప్పుడు గౌతముడు కామధేనువు చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేయడం ద్వారా ఆమెను గెలుచుకుంటాడు. మిథిలా నగరానికి రాజుయైన జనకుడి కొలువులో ప్రధాన ఆచార్యుడైన శతానంద మహర్షి ఈయన పుత్రుడు. గౌతముడు ఆచరించిన 60 సంవత్సరాల తపస్సు మహాభారతంలోని శాంతి పర్వములో ప్రస్తావించబడింది. నారదపురాణంలో ప్రస్తావించబడినట్లు ఒకసారి ఏకథాటిగా 12 ఏళ్ళు కరువు ఏర్పడగా గౌతముడు ఋషులందరినీ పోషించి వారిని రక్షించాడు. హిందూ సాంప్రదాయంలో అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన సప్తర్షులలో ఒకడు. గౌతమ గోత్రానికి మూలపురుషుడు. భరధ్వాజుడు, ఈయన అంగీరస మూలానికి చెందిన వారే.

## పురాణం

రామాయణం ప్రకారం ఒకసారి గౌతముడు సూర్యోదయాన్నే గంగానదిలో స్నానమాచరించడానికి వెళ్ళగా దేవతల రాజైన దేవేంద్రుడు గౌతముడి భార్యయైన అహల్యను మోహించి మారు వేషంలో వెళ్ళి ఆమెను అనుభవించాడు. జరిగింది దివ్యదృష్టితో తెలుసుకున్న గౌతముడు ఆ ఇద్దరికీ శాపమిచ్చాడు. ఈ శాపం ప్రకారం అహల్య రాయిగా మారిపోయింది. ఇంద్రుడి శరీరం వేయి యోనిలతో నిండిపోయింది. తరువాత వారిద్దరిమీదా జాలిపడిన గౌతముడు కొంచెం ఊరట కలిగించేందుకు ఆ శాపాలనే వరాలుగా మార్చాడు. ఇంద్రుడి శరీరంపై ఉన్న యోనులు కళ్ళు లాగా కనబడేటట్లుగా, రాయిగా మారిన అహల్య శ్రీరాముని పాదస్పర్శతో పూర్వ రూపం సంతరించుకుని తనను కలుసుకునేటట్లుగా అనుగ్రహించాడు.

## ధర్మ సూత్రాలకు ఆద్యుడు

గౌతముడు రచించిన ధర్మసూత్రాలు ఆయన పేరు మీదుగా గౌతమ ధర్మ సూత్రాలుగా ప్రఖ్యాతిచెందాయి.. ఇవే మొట్టమొదటి ధర్మ సూత్రాలు అంటారు. మనువు రాసిన ధర్మ శాస్త్రాన్నే మొదటి మానవ జాతి ధర్మ శాస్త్రం అనికూడా అంటున్నారు. గౌతముడు రాసిన ధర్మసూత్ర గ్రంథంలో ఇందులో 28 అధ్యాయాలు, 1000 సూత్రాలూ ఉన్నాయి. నాలుగు ఆశ్రమాలూ, నలభై సంస్కారాలూ, చాతుర్వర్ణాలు, రాజధర్మాలు, శిక్షాస్మృతులు, స్త్రీ పాటించాల్సిన ధర్మాలు, ఆహార నియమాలు, ప్రాయశ్చిత్తానికి నియమాలు మొదలైన హింధూ ధర్మ శాస్త్రంలోని అన్ని దృక్కోణాలు ఇందులో ఉన్నాయి. ఈ విధంగా గౌతమ ధర్మ శాస్త్రమనేది అత్యంత పురాతనమైన న్యాయశాస్త్ర గ్రంథంగా చెప్పవచ్చు.గౌతముడు అహల్యల పెద్ద కుమారుడు శతానందుడు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 1 గౌతమ మహర్షి మీద కథల సంకలనం
*Gauthama Maharshi

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
వర్గం:మహాభారతంలోని పాత్రలు
వర్గం:హిందూ ఋషులు
సాహసం (అయోమయ నివృత్తి)

సాహసం (Adventure) కొన్ని ప్రమాదమైన చర్యలు.
*సాహస పుత్రులు
*సాహస సామ్రాట్
*సాహసం (1952 సినిమా)
*సాహసం (1992 సినిమా)
*సాహసం చేయరా డింభకా
*స్త్రీ సాహసం
*సాహసం (2013 సినిమా)
బుజ్జాయి

thumb|right|బుజ్జాయి జనవరి 2009 పత్రిక ముఖచిత్రం.
**బుజ్జాయి** (Bujjayi) ఒక తెలుగులో ప్రచురించబడుతున్న పిల్లల మాసపత్రిక. ఈ పత్రిక ఎడిటర్, పబ్లిషర్ జి.ఏ.రావు. దీనికి 2009 సంవత్సరంలో 34వ సంపుటి నడుస్తుంది.

## విశేషాలు
ప్రతి పత్రికలో పిల్లల కోసం నీతి కథలు, విజ్ఞానాన్ని పెంపొందించే ఎన్నో విషయాలు, అంశాలు ఉంటాయి. ఇది  ఆకర్షణీయమైన ప్రచురణ కథలు, పజిల్స్,  విద్యా విషయాలను అందిస్తుంది. ఇది తెలుగు భాష మరియు సంస్కృతిని నేర్చుకోవడాన్ని సరదాగా సుసంపన్నం చేస్తుంది. ప్రతి సంచిక రంగురంగుల దృష్టాంతాలు, వయస్సుకు తగిన కంటెంట్ తో పాటు చురుకైన భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించే ఇంటరాక్టివ్ అంశాలతో యువ మనస్సులను ఆకర్షించడానికి ఆలోచనాత్మకంగా రూపొందించబడింది. తెలుగు సాహిత్యాన్ని అన్వేషిస్తున్న పిల్లలకు ఈ పత్రిక సరైన సహచరుడిగా పనిచేస్తుంది, వినోదం పొందుతున్నప్పుడు పదజాలం, పఠన నైపుణ్యాలను పెంపొందించడంలో వారికి సహాయపడుతుంది. ఇంటి పఠనం కోసం లేదా అనుబంధ విద్యా సామగ్రిగా, బుజ్జాయి మ్యాగజైన్ ఆకర్షణీయమైన కంటెంట్ ద్వారా పిల్లలను వారి సాంస్కృతిక మూలాలతో అనుసంధానించే లీనమయ్యే అనుభవాన్ని సృష్టిస్తుంది. 

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పిల్లల పత్రికలు
వర్గం:తెలుగు మాసపత్రికలు
సన్ బర్డ్

**సన్ బర్డ్** ఒక రకమైన చిన్న పక్షి. ఈ సిక్కిం రాష్ట్రీయ పక్షిని అక్కడ "చిలిం" అని అంటారు.

## గ్యాలరీ

Image:Collaredsunbird.jpg
Image:Plain-throated Sunbird.jpg
Image:Orange-breasted Sunbird (Nectarinia violacea).jpg
Image:CinnyrisMinimusMurray.jpg
Image:Purple-rumped Sunbird (Male) I2 IMG 7524.jpg
Image:PurpleSunbird.jpg
Image:Nectarinia regia.jpg
Image:Nordoublecllaredsunbird.jpg
Image:Redchestedsunbird.jpg
Image:Nectarinia osea (fledgling).JPG

Image:Brown-throated Sunbird.jpg


వర్గం:పక్షులు
దుప్పి ఎలుక

**దుప్పి ఎలుక** (ఆంగ్లం *Indian Gerbil* లేదా లాటిన్ *Tatera indica*) మ్యురిడే కుటుంబానికి చెందిన ఎలుక. ఇవి బంగ్లాదేశ్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్, చైనా, ఇరాన్, ఇరాక్, కువైట్, నేపాల్, పాకిస్థాన్, శ్రీలంక, సిరియా దేశాలలో విస్తరించాయి. ఇవి టటేరా (***Tatera***) ప్రజాతికి చెందిన ఏకైక జాతికి చెందిన జీవులు.

## వివరణ
దీని తల, శరీరం పొడవు 117-20 సెం.మీ ఉంటుంది. దీని తలతో సహా శరీర ఉపరితలం అంతా లేత గోధుమ రంగులో ఉంటుంది. దీని దిగువ భాగం తెలుగు రంగులో ఉంతుంది. దీని తోక పూర్తిగా వెండ్రుకలతోకూడి ఉంటుంది. తోక దట్టమైన నలుపు రంగుతో కూడిన గోధుమ వర్ణములో ఇరువైపులా బూడిద రంగులో ఉండి, చివరికి నలుపు రంగులో ఉంటుంది. దీని శరీరంపై వెండ్రుకలు మృదువుగా ఉంటాయి. తోకపై ఉన్న వెండ్రుకలు పెద్దవి. కళ్ళు పెద్దవి.

## పునరుత్పత్తి
ఈ జాతి యొక్క లింగాలు రెండూ వేరుగా నివసిస్తాయి. మగ, ఆడ జీవుల మధ్య సంబంధం ఇంకా తెలియరాలేదు.

## ఆహారం
ఇవి సర్వ భక్షకాలు. ధాన్యాలు, విత్తనాలు, మొక్కలు, వేర్లు, కీటకాలు, సరీసృపాలు, చిన్న పక్షులు, క్షీరదాలను కూడా ఇవి తింటాయి.
## మూలాలు

## ఇతర వనరులు
* 

వర్గం:క్షీరదాలు
వర్గం:ఐ.యు.సి.ఎన్. కనీస ఆందోళనకర ఎర్ర జాతులు జాబితా
సాహసం

**సాహసం** లేదా **సాహస కృత్యాలు** (Adventure) కొన్ని రకాల ప్రమాదకరమైన చర్యలు. సామాన్యంగా ఎంతో కొంత ప్రమాదం ఉన్న అడవులలో ప్రయాణం, కొండలెక్కడం, ఆకాశం నుండి దూకడం వంటి భౌతిక చర్యలను మాత్రమే వీటిని ఉదహరిస్తారు. వీనిలో కొన్ని ప్రమాదమైన క్రీడలు, వ్యాపారాలు మొదలైనవి కూడా ఉన్నవి. సాహస కృత్యాలు చేసే వ్యక్తుల్ని సాహసికులు అంటారు. 

సాహసం అనేది ఒక ఉత్తేజకరమైన అనుభవం లేదా పని, ఇది సాధారణంగా సాహసోపేతమైనది, కొన్నిసార్లు ప్రమాదకరం. సాహసాలు అంటే ప్రయాణం, అన్వేషణ, స్కైడైవింగ్, పర్వతారోహణ, స్కూబా డైవింగ్, రివర్ రాఫ్టింగ్ లేదా ఇతర సాహస క్రీడలు వంటి ప్రమాదకరమైన కార్యకలాపాలు కావచ్చు. సాహసాలు తరచుగా మానసిక ఉద్రేకాన్ని సృష్టించడానికి లేదా అటువంటి కార్యకలాపాల ద్వారా మాత్రమే పొందగలిగే జ్ఞానాన్ని సాధించడం వంటి గొప్ప లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి చేపట్టబడతాయి. 

సాహసం ప్రదర్శించి ప్రాణాపాయ పరిస్థితుల నుండి రక్షించిన పిల్లలకు ప్రతి సంవత్సరం భారత ప్రభుత్వం అవార్డులు అందజేస్తుంది.

## ప్రేరణ
సాహసోపేత అనుభవాలు మానసిక ఉద్రేకాన్ని సృష్టిస్తాయి,  దీనిని ప్రతికూలంగా (ఉదా. భయం) లేదా సానుకూలంగా (ఉదా. పురోగమించడం) అర్థం చేసుకోవచ్చు. కొంతమందికి, సాహసం అనేది ఒక ప్రధాన అన్వేషణగా మారుతుంది. సాహసికుడు ఆండ్రీ మాల్రాక్స్ తన మ్యాన్స్ ఫేట్ (1933)లో, "ఒక మనిషి తన ప్రాణాన్ని పణంగా పెట్టడానికి సిద్ధంగా లేకుంటే, అతని గౌరవం ఎక్కడ ఉంటుంది?" అని పేర్కొన్నాడు.

అదేవిధంగా, హెలెన్ కెల్లర్ "జీవితం ఒక సాహసోపేతమైన సాహసం లేదా ఏమీ కాదు" అని పేర్కొంది.

బహిరంగ సాహసోపేత కార్యకలాపాలు సాధారణంగా వినోదం లేదా ఉత్సాహం కోసం చేపట్టబడతాయి: ఉదాహరణకు అడ్వెంచర్ రేసింగ్ మరియు అడ్వెంచర్ టూరిజం. సాహసోపేత కార్యకలాపాలు కూడా జ్ఞాన లాభాలకు దారితీస్తాయి, 

## మూలాలు
గాయం

**గాయం** (Injury) అనగా దెబ్బలు తగలడం.

*శారీరక గాయము: శరీరానికి బయట వస్తువుల నుండి తగిలే దెబ్బలు వలన చర్మము చిట్లడమో, కమిలిపోవడమో, వాయడమో, గీక్కుపోవడమో జరిగితే దాన్ని గాయమందుము. గాయము కర్రతో కొట్టినందువలన, ముళ్ళు గుచ్చునందువలన, పళ్ళతో కొరికినందువలన, నిప్పుతో కాలినందువలన, సల్ఫూరిక్ ఆమ్లము, జిల్లేడు పాలు వంటి రసాయనాలు వలన, ఇలా ఎన్నో విదములుగా జరుగవచ్చును.

గాయమైనచోట ఇన్ఫ్లమేషన్ కి గురియై 1. వాపు, 2. ఎరుపెక్కడం, 3. ఉష్ణోగ్రత పెరగడం, 4. నొప్పిగా ఉండడం, 5. ఆ భాగము పనిచేయకపోవడం అనేవి జరుగుతాయి .

## రకాలు
### శారీరక గాయాలు
***బ్రూయీ -**: చర్మము క్రింద రక్తము గూడికట్టి గీక్కు పోయేలా ఉండే గాయము .
***గంటు**: పదునైన కత్తి, బ్లేడు వంటి వాటితో కోసుకుపోవడము. రక్తము ఎక్కువగా కారును .
***[[బొబ్బలు]]**: మండే వస్తువు వలన కాలిపోయి చర్మము ఉబ్బి నీరుచేరడము.
***[[బెణుకు]]**: కొన్ని సమయాలలో నడిచేటపుడు ఒడిదుడుకులుగా అడుగులు వేయడము వలన కీళ్ళలోని లిగమెంట్స్ సాగిపోవడము జరిగి వాపు, నొప్పి వచ్చుట.

ఒక్కొక్కసారి గాయము వలన ప్రాణాపాయము కలుగవచ్చును. మనిషికి గాయాలు మనుషులు, జంతువులు, పక్షులు, ప్రమాదాలు, వలన కలుగును. ఉపశయము చేయుట ప్రధమ చికిత్సలో చూడండి.

## గాయం మానడం

వర్గం:శారీరక సమస్యలు
పుట్ట

thumb|సహజమైన పుట్ట|alt=
**పుట్ట** లేదా **వల్మీకం** మట్టి, ఇసుక, బంకమన్ను, చెత్తను కలిపి కూలీ చీమలు, చెదపురుగులు తమ గృహం ను నిర్మించుకొంటాయి. చీమలు నిర్మించినవాటిని చీమల పుట్ట (Anthill) అంటారు. అప్పుడప్పుడు పాములు వీటిలో నివాసాన్ని ఏర్పరచుకొంటాయి. అప్పుడు వీటిని *పాముపుట్ట* అంటారు. కీటకాలు గుంపు లేదా సమూహంగా ఉన్నా కూడా పుట్ట అని అంటారు.

ఈ పుట్టలకు నాగుల చవితి రోజు హిందువులు నాగపూజ చేస్తారు. పూజ చేసిన తర్వాత అక్కడి మట్టిని 'పుట్ట బంగారం' గా భావించి నుదుట గాని మెడకు గాని బొట్టుగా పెట్టుకుంటారు.

*బోదకాలు వ్యాధిని 'పుట్టకాలు' అని అంటారు.
*కాన్సర్ ను 'పుట్టకురుపు' లేదా 'రాచకురుపు' అని కూడా పిలుస్తారు. 

పాములు కీటకాలు, ఎలుకలు, ఉభయచరాలు వంటి జీవులను ఆహారంగా తింటాయి.గుడ్లు తినవు, పాలు త్రాగవు అని అంటారు.

## భాషా విశేషాలు
తెలుగు భాషలో పుట్ట పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. పుట్ట నామవాచకంగా An ant hill, వల్మీకము అని అర్ధం. పుట్టలో పాములు నివసిస్తే దానిని పాముపుట్ట అంటారు. నాగులచవితికి పుట్టలో పాలుపోస్తారు. 

పుట్ట పదాన్ని సంఖ్యాపరంగా గుంపు, మూక అనే అర్ధంతో కూడా ఉపయోగిస్తారు. A pack, number, collection, lot heap, crowd. ఉదా: ఆ యిల్లు చీమలపుట్టగా నున్నది, ఆ పుస్తకము అబద్ధాలపుట్టగానున్నది, వాని ఒళ్లు వట్టినరములపుట్ట. పుట్టకాపు or పుట్టకూడుదిండి అనగా That which feeds on ant hills, i.e., a bear, ఎలుగుగొడ్డు లేదా ఎలుగుబంటి. పుట్టకాలు అనగా బూరకాలు, ఏనుగుకాలు. పుట్టకాలివాడు అనగా one who is afflicted with elephantiasis in the leg. పుట్టకుడు అనగా The heart of an ant hill, the red earth that contains the eggs. కుక్కగొడుగు, పుట్టకొక్కు, పుట్టగొడుగు or పుట్టచేర్పు అనగా A mushroom, toadstool, fungus. పుట్టకోట అనగా A bulwark, a buttress. కోటకు కోటబైట వేసిన మట్టితిన్నె. పుట్టకోవలు అనగా the pointed tops of ant hills, పుట్టమీది శిఖరములు. పుట్టగోచి అనగా A large modesty piece. పెద్ద గోచి, కాపీనము. పుట్టచిలుక అనగా The Sirkeer Cuckoo. Taccocua leschnenaultii, పుట్టచూలు or పుట్టపుట్టువు He who was 'born of an ant hill.' లేదా వాల్మీకి. పుట్టతమ్మచెట్టు అనగా A large creeping plant, the fruit of which is used medicinally. పుట్ట తేనె అనగా Honey found in an ant-hill. పుట్టతేలు The large black scorpion, so called because found in rubbish. మరిడ్రగబ్బ. పుట్టముంగి అనగా A mongoose on an ant hill, used as a type of composure. adj. Demure. అది తిట్టుచుండగా పుట్టముంగివలె మారకయుండినాడు she reviled him but he stood stock still. పుట్టలమ్మ ఒక గ్రామ దేవత.

## మూలాలు

వర్గం:జంతువులు
వర్గం:జంతువుల నివాసాలు