కేలడి

కేలడి, లేదా కెలడి ఇది భారతదేశం, కర్ణాటక రాష్ట్రం, సాగర తాలూకాలోని ఒక ఆలయ పట్టణం. సాగర  పట్టణం నుండి కెలాడి పట్టణం 8 కి.మీ దూరంలో ఉంది

## కేలడి రాజ్య స్థాపన - చారిత్రక గాథ
చంద్రగుట్టి పరగణాలోని **హలే-బయాల్** గ్రామంలో **చావుడ గౌడ**, **భద్ర గౌడ** అనే ఇద్దరు సోదరులు ఉండేవారు. వారికి **యాదవ**, **మురారి** అనే ఇద్దరు నమ్మకస్తులైన సేవకులు ఉండేవారు. వారు తమ యజమానుల పొలాలను సాగు చేస్తూ ఉండేవారు.

### లింగ ఆవిర్భావం
ఒకరోజు వారు సాకుతున్న ఆవులలో ఒకటి, ఒక నిర్దిష్టమైన చీమల పుట్టపై పాలు కుమ్మరించడం గమనించారు. ఆ ప్రాంతాన్ని తవ్వి చూడగా, చావుడ గౌడకు ఒక **శివలింగం** లభించింది. అక్కడనే ఆ శివలింగానికి భక్తితో ఒక చిన్న ఆలయాన్ని నిర్మించాడు.

### నాగర్మూరి కత్తి
కొంతకాలం తర్వాత, సేవకులు పొలం దున్నుతుండగా వారికి ఒక పాత ఇనుప కత్తి దొరికింది. దానిని గడ్డివాములో దాచి ఉంచి, భవిష్యత్తులో ఏదైనా ఆయుధంగా మార్చుకోవాలని వారు భావించారు. అయితే, ఆ గడ్డివాముపై కాకి వచ్చి వాలిన ప్రతిసారీ, ఆ కత్తి పాములా మారి దానిని చంపేయడం వారు గమనించారు. ఈ వింతను చూసిన చావుడ గౌడ, ఆ కత్తిని శుభ్రం చేసి తన ఇంట్లో భద్రపరిచారు. దానికి **<nowiki/>'నాగర్మూరి**' అని పేరు పెట్టారు.

### నిధి - బలిదానం
మరో సందర్భంల, చావుడ గౌడ పొలం దున్నుతుండగా నాగలికి ఒక నిధి కుండ తగిలింది. ఆ నిధిని ముట్టుకోవడానికి భయపడి చావుడ గౌడ దానిని తిరిగి కప్పివేశాడు. కానీ అదే రాత్రి అతనికి ఒక కల వచ్చింది. అందులో **నరబలి** ఇస్తేనే ఆ నిధి లభిస్తుందని ఆదేశం వచ్చినట్లు కథనం. ఈ విషయం తెలుసుకున్న సేవకులు యాదవ, మురారిలు తమ పేర్లు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోవాలనే షరతుతో స్వచ్ఛందంగా ప్రాణత్యాగానికి ముందుకు వచ్చారు.

అన్ని సన్నాహాలు జరిగాయి. రాత్రిపూట నిర్ణీత సమయంలో ఆ నిధి ఉన్న చోట తవ్వకాలు జరిపి, శుచిగా స్నానం చేసిన ఆ ఇద్దరు సేవకులు నిధి కుండకు సాష్టాంగ నమస్కారం చేశారు. అనంతరం 'నాగర్మూరి' కత్తితో చావుడ గౌడ వారిని బలి ఇచ్చి, ఆ నిధిని వశం చేసుకున్నట్లు చరిత్ర చెబుతోంది.

## కేలడి రాజ్య విస్తరణ, గుర్తింపు
ఈ సంపద లభించిన తర్వాత, గౌడ సోదరులు ఒక చిన్న సైన్యాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుని పొరుగు గ్రామాలను తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకోవడం ప్రారంభించారు. అయితే, వీరి కార్యకలాపాలపై ఫిర్యాదులు అందడంతో విజయనగర రాజుల ఆదేశాల మేరకు వారిని బంధించి, రాజధానిలో నిర్బంధించారు.

### పాళెగాడి అణచివేత
ఆ సమయంలో బాలిహాలు సమీపంలోని ఒక పాళెగాడు (తిరుగుబాటుదారుడు) విజయనగర సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేస్తున్నాడని వారికి తెలిసింది. తాము ఆ తిరుగుబాటుదారుడిని అణచివేస్తామని, అందుకు అనుమతించాలని గౌడ సోదరులు ఆస్థాన సంగీతకారుల ద్వారా రాజుకు ప్రతిపాదన పంపారు. రాజు అనుమతి పొందిన తర్వాత, వారు ఒక సైన్యంతో వెళ్లి ఆ పాళెగాడిని హతమార్చారు.

### రాజ్య స్థాపన
వారి పరాక్రమానికి సంతసించిన విజయనగర రాజు, వారిని విడుదల చేసాడు. అంతకుముందు జయించిన ప్రాంతాలపై సర్వాధికారాలు కల్పిస్తూ రాజముద్రను (**సిఖా మొహారు**) వారికి అందించాడు. అనంతరం వారు రామేశ్వర ఆలయంతో పాటు కేలడి పట్టణాన్ని నిర్మించి, తమ పరిపాలనను స్థిరపరుచుకున్నారు.

## [[ఇక్కేరి]] రాజ్య స్థాపన, సదాశివ నాయకుడు
ఒకరోజు చావుడ గౌడ వేటాడుతుండగా, ఒక కుందేలు అతని వేట కుక్కలపైకి ఎదురుతిరిగి దాడి చేసింది. ఆ ప్రదేశంలోని మట్టికి వీరోచితమైన శక్తి ఉందని భావించిన అతను, తన రాజధానిని అక్కడికి మార్చి ఆ ప్రాంతానికి **ఇక్కేరి** అని పేరు పెట్టారు.

అతని కుమారుడు, వారసుడు అయిన విజయనగర చక్రవర్తి అయిన సదాశివ రాయల అనుమతితో **సదాశివ నాయకుడు** అనే పేరును, బిరుదును స్వీకరించాడు. దీనితో వారు విజయనగర సామ్రాజ్యానికి నమ్మకమైన సామంత రాజులుగా స్థిరపడ్డారు.

కేళడి ప్రవేశద్వారం వద్ద కల్టే అని పిలువబడే రెండు దిబ్బలు మానవ బలుల దృశ్యంగా సూచించబడ్డాయి. ఈ ప్రదేశంలో ప్రధాన భవనం రామేశ్వర , *వీరభద్ర* జంట ఆలయం, ఇది హొయసల-ద్రావిడ శైలిలో నిర్మించిన పెద్ద , సాదా నిర్మాణం. తాలికోట యుద్ధం విజయనగర సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమైన తరువాత, కేళాది నాయకులు ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని సృష్టించారు, హైదర్ అలీ దానిని మైసూర్ రాజ్యం విలీనం చేసే వరకు అది అలాగే ఉండిపోయింది. శివప్ప నాయక, చెన్నమ్మ, బసవ రాజా ఈ రాజ్యానికి పాలకులు అయ్యారు.

## చిత్రాల గ్యాలరీ

దస్త్రం:Keladi Rameshwara Temple,Keladi, Shimoga, Karnataka, India.jpg|విశాలమైన, అందమైన రామేశ్వర ఆలయం
దస్త్రం:MG 1143-Edit.jpg|ఆలయం లోపల చెక్కడం 
దస్త్రం:Keladi Sculpture 1.jpg|ఆలయం లోపల రాతి శిల్పం
దస్త్రం:Keladi temple exterior.jpg|ఆలయ సముదాయం చుట్టూ ఉన్న బాహ్య భవనం


## ఇవి కూడా చూడండి

* విజయనగర సామ్రాజ్యం
* కర్ణాటక

## మూలాలు

* C.Hayavadana Rao, B.A., B.L., Fellow, University of Mysore, Editor, Mysore Gazetter, 1930 edition, Government Press, Bangalore.
* Dr. Suryanath U. Kamath, A Concise history of Karnataka from pre-historic times to the present, Jupiter books, 2001, MCC, Bangalore (Reprinted 2002)

## వెలుపలి లింకులు
వర్గం:శివమొగ్గ జిల్లాలోని గ్రామాలు
వర్గం:భారతదేశ పూర్వ రాజధానులు
వర్గం:శివమొగ్గ జిల్లాలోని హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:కేలడి నాయక రాజవంశ రాజధానులు