బంకురా జిల్లా చరిత్ర

**[[బంకురా జిల్లా]]** **చరిత్ర** భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం ప్రస్తుత బంకురా జిల్లాలోని చరిత్రను సూచిస్తుంది. చారిత్రాత్మకంగా, ఈ ప్రాంతం పురాతన  బెంగాల్‌లోని రార్హ్ రాజ్యంలో ఉండేది.

## చరిత్రపూర్వ కాలాలు
ఈ ప్రాంతంలో మానవ నివాసం మొట్టమొదటి సంకేతాలు 1970 ల ప్రారంభంలో మణిక్‌లాల్ సిన్హా కనుగొన్న దిహార్ వద్ద ఉన్నాయి. సుమారు క్రీ.పూ. 1200-1000 నాటికి, చాల్కోలిథిక్ ప్రజలు ద్వారకేశ్వర్ ఉత్తర ఒడ్డున స్థిరపడ్డారు.

తరువాతి చరిత్రపూర్వ కాలంలో ఈ ప్రాంతంలో వివిధ ప్రోటో-ఆస్ట్రేలాయిడ్, కొన్ని ప్రోటో-ద్రావిడ తెగలు నివసించేవి. ఈ తెగలు ఆహార సేకరణ, వేట, జంతు పెంపకం, వ్యవసాయం వంటి వివిధ అభివృద్ధి దశలలో విస్తరించి ఉండేవి.  పురాతన కాలంలో బంకురా జిల్లా  రార్హ్‌లో భాగంగా ఉండేది. ఈ ప్రాంతంలో బెంగాల్ ఇతర ప్రాంతాల కంటే ఆదిమవాసుల తెగల ఆధిపత్యం ఉండేది,  ఉత్తర భారతదేశంలో మిగిలిన బెంగాల్ కంటే గణనీయంగా తరువాత ప్రబలంగా ఉన్న ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్ సమూహం ప్రజలు, సంస్కృతితో ఆర్య జాతి సంస్కృతితో ఆర్యీకరణ లేదా విలీనం చేయబడింది. రెండు ప్రాథమిక సమూహాలు ఉండేవి, *నిషాదులు* (వారు ప్రోటో-ఆస్ట్రేలాయిడ్ తెగలు)  *దాస-దాసియస్* (ద్రావిడులకు సంబంధించినవారు). సంతాలులు, మాల్ పహారియాలు కూడా బహుశా మొదటి నుండి అక్కడ ఉండేవారు. ఆహారం, దుస్తులు, మతం, ప్రవర్తనా విధానాలు, ఇతర విషయాలకు సంబంధించి తెగల మధ్య గణనీయమైన తేడాలు ఉన్నాయి, పరస్పర కలయికపై తీవ్రమైన పరిమితులు ఉన్నాయి, అంతర్-వివాహం గురించి ఆలోచించకూడదు.

## ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్లతో సమీకరణ
ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్లు ఈ ప్రాంతానికి వచ్చినప్పుడు, వారు క్రమంగా సమిష్టిని ప్రభావితం చేశారు, ప్రధానంగా వారి పని మరియు నాణ్యత యొక్క భావనల ఆధారంగా, ఇది కుల ఆధారిత సమాజ అభివృద్ధికి దారితీసింది లేదా ఇది పాత వ్యవస్థ పొడిగింపు కావచ్చు. ఈ సమీకరణ అంత సులభం కాదు, చాలా శతాబ్దాలు పట్టింది, ఇది సంఘర్షణ & సౌహార్దం రెండింటి ద్వారా సాధించబడింది.

బౌధాయన ధర్మసూత్ర (క్రీ.పూ. 5వ-6వ శతాబ్దం) అనే మత గ్రంథాలలో, అంగ & మధ్య దేశం పాక్షికంగా ఆర్యీకరణకు గురైనప్పటికీ, పుండ్రా, బంగ,  కళింగ ఉత్తర భారతదేశంలోని ఆర్యులు లేదా ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్లతో మాత్రమే సంబంధం కలిగి ఉన్నాయని పేర్కొనబడింది.

క్రీ.శ. 4వ శతాబ్దంలో, ప్రాకృత సంస్కృత భాషలలోని సుసునియా శాసనాల నుండి, సింహవర్మన్ కుమారుడైన చంద్రవర్మన్ పుష్కరాన (ఆధునిక పఖన్నా) వద్ద పరిపాలించాడని తెలుస్తుంది. ఆయన రాజ్య విస్తీర్ణం దాదాపుగా ప్రాచీన రార్ ప్రాంతం లేదా నైరుతి బెంగాల్‌తో సమానంగా ఉండి ఉండవచ్చు. అలహాబాద్ స్తంభంపై ఉన్న శాసనం ప్రకారం చంద్రవర్మ సముద్రగుప్తుడి చేతిలో ఓడిపోయి ఈ ప్రాంతం గుప్త సామ్రాజ్యం భాగమైంది. ఈ ప్రాంతం చాలా సంవత్సరాలు దండభుక్తి,  బర్ధమాన్ భక్తిలో భాగంగా ఉండేది.

పాత జైన గ్రంథమైన అచారంగ సూత్రంలో (సుమారు క్రీ.శ. 4వ శతాబ్దం) సుమ్హ, లధ (రార్హ్?) ప్రస్తావన ఉంది, అక్కడ కూడా నాగరికత లేని అనాగరిక ప్రజలు నివసించే ప్రాంతానికి సూచన ఉంది. చాలా మంది చరిత్రకారులు ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్లతో సమ్మేళనం మొదట ఉత్తర, తూర్పు బెంగాల్‌లో, ఆపై పశ్చిమ బెంగాల్‌లో జరిగిందని అభిప్రాయపడ్డారు. బెంగాల్‌లో బౌద్ధమతం, జైనమతం వ్యాప్తికి ఇది కూడా విస్తృత మార్గంగా ఉంది. సుమారు క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం నుండి పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఆర్య మతం, సంస్కృతి ప్రాధాన్యతకు పుష్కలమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి.

## మల్లభూమ్ రాజ్యం

సుమారు క్రీ. శ. 7వ శతాబ్దం నుండి బ్రిటిష్ పాలన రాక వరకు, సుమారు ఒక సహస్రాబ్ది పాటు, బిష్ణుపూర్ హిందూ రాజుల పెరుగుదల, పతనంతో బంకురా జిల్లా చరిత్ర ఒకేలా ఉంటుంది.

19వ శతాబ్దం చివరలో రమేష్ చందర్ దత్ ఇలా రాశారు, "ఢిల్లీలో హిందువులు ఇంకా పరిపాలిస్తున్న కాలం నుండి, భారతదేశంలో ముస్లింల పేరు ఇంకా వినపడని కాలం నుండి బిష్ణుపూర్ ప్రాచీన రాజులు తమ చరిత్రను గుర్తించేవారు. నిజానికి, బఖ్తియార్ ఖల్జీ హిందువుల నుండి ఆ రాష్ట్రాన్ని లాక్కోవడానికి ముందే, వారు బెంగాల్ పశ్చిమ సరిహద్దు ప్రాంతాలపై ఐదు శతాబ్దాల పాలనను లెక్కించగలిగారు. అయితే, బెంగాల్‌ను ముస్లింలు జయించడం బిష్ణుపూర్ రాకుమారులపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేదు... ఈ అడవి రాజుల గురించి బెంగాల్‌లోని సారవంతమైన ప్రాంతాల ముస్లిం పాలకులకు పెద్దగా తెలియదు,  వారి వ్యవహారాలలో ఎప్పుడూ జోక్యం చేసుకోలేదు. అందువల్ల, చాలా శతాబ్దాల పాటు, బిష్ణుపూర్ రాజులు తమ విస్తారమైన భూభాగాలలో సర్వోన్నతులుగా ఉన్నారు. ముస్లిం పాలన యొక్క తరువాతి కాలంలో, మొఘల్ శక్తి అన్ని వైపులా విస్తరించి, పటిష్టమైనప్పుడు, ఒక మొఘల్ సైన్యం అప్పుడప్పుడు కప్పం కోరుతూ బిష్ణుపూర్ సమీపంలో ప్రత్యక్షమయ్యేది, బహుశా కొన్నిసార్లు కప్పం చెల్లించబడి ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ, ముర్షిదాబాద్ సుబేదార్లకు బిష్ణుపూర్ రాజులపై అంత గట్టి పట్టు ఎప్పుడూ లేదు ." వారు సమీపంలోని ఇటీవలి బుర్ద్వాన్, బీర్భూమ్ రాజ్యాలపై ఆధిపత్యం చెలాయించారు. బుర్ద్వాన్ రాజ్యం శక్తివంతమవడంతో, బిష్ణుపూర్ కుటుంబం క్షీణించింది; బుర్ద్వాన్ మహారాజా కీర్తి చంద్ దాడి చేసి, తన పొరుగువారి భూభాగాల్లోని పెద్ద భాగాలను తన జమీందారీకి కలుపుకున్నాడు. మరాఠాలు బిష్ణుపూర్ వంశాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేశారు, ఇది నేటికీ ఒక పేద జమీందారీగా ఉంది."

బిష్ణుపూర్ రాజుల మూలాలు కొంతవరకు రహస్యంగా ఉన్నాయి. ఓ 'మాల్లీ ప్రకారం, శతాబ్దాలుగా వారు బాగ్దిస్ రాజులుగా గుర్తించబడ్డారు. అయితే, బిష్ణుపూర్ రాజులు వారి అనుచరులలో చాలామంది తాము ఉత్తర భారతదేశంలోని క్షత్రియ వంశాలకు చెందిన క్షత్రియులమని చెప్పుకున్నారు. ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్లతో ఈ ప్రాంతం సమ్మిళితం బలమైన మూలాలను పొందిన తరువాత కాలంలో ఈ వాదనలు ఉద్భవించాయి లేదా ఊపందుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. బిష్ణుపూర్ రాజులను మల్ల రాజులు అని కూడా పిలిచేవారు. మల్ల అనేది సంస్కృత పదం, దీని అర్థం మల్లయోధుడు , కానీ ఈ ప్రాంతంలోని మాల్ తెగలతో కొన్ని సంబంధాలు ఉండవచ్చు, వీరికి బాగ్డీలతో సన్నిహిత సంబంధం ఉండేది.

బిష్ణుపూర్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాన్ని మల్లభూమ్ అని పిలిచేవారు. ప్రధాన ప్రాంతం ప్రస్తుత బంకురా పోలీస్ స్టేషన్ ప్రాంతాన్ని (ఛత్నా ఒండా, బిష్ణుపూర్, కోతుల్‌పూర్, ఇండాస్ మినహా) కవర్ చేస్తుంది. పురాతన కాలంలో ఈ పదాన్ని చాలా పెద్ద ప్రాంతానికి ఉపయోగించేవారు, ఇది బహుశా బిష్ణుపూర్ రాజ్యానికి అత్యంత సుదూర ప్రాంతం. ఉత్తరాన ఇది సంతాల్ పరగణాలలోని డామిన్-ఇ-కోహ్ నుండి దక్షిణాన మిడ్నాపూర్ వరకు విస్తరించి ఉంది. ఇందులో బర్ధమాన్ తూర్పు భాగం, పశ్చిమాన చోటా నాగ్పూర్ భాగాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలోని కొన్ని భాగాలు మొదట ఆదిమవాసుల నివాసాలుగా ఉండేవి, వారు క్రమంగా అణచివేయబడ్డారు. ఖత్రా ప్రాంతం దల్‌భూమ్, రాయ్‌పూర్ ప్రాంతం తుంగ్‌భూమ్, ఛత్నా ప్రాంతం సమంతాభూమ్. చివరికి వారు బిష్ణుపూర్‌కు చెందిన మల్ల రాజుల ఆధిపత్యంలోకి వచ్చారు. పాత లిపిలో వరాహభూమి లేదా వరభూమి (ప్రస్తుత బారభుమ్) గురించి, దీని సరిహద్దులలో దారికేసి నది ప్రవహిస్తుంది, సేఖర పర్వతం (బహుశా ప్రస్తుత  పరేష్‌నాథ్) గురించి కూడా సూచనలు ఉన్నాయి.

### ఆది మల్ల
ఆది మల్ల మల్ల రాజవంశ స్థాపకుడు. ఆయన ప్రారంభానికి సంబంధించిన ఒక కథ ఉంది. క్రీ. శ. 695 లో, ఉత్తర భారతదేశంలోని ఒక రాజకుటుంబానికి చెందిన యువరాజు తన భార్యతో కలిసి పూరీ జగన్నాథ ఆలయానికి తీర్థయాత్ర చేసాడు. అతను కోతుల్పూర్ నుండి 8.4 కిలోమీటర్ల (5.2 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న లౌగ్రామ్ వద్ద ఒక గొప్ప అడవి మధ్యలో ఆగారు. ఒక బ్రాహ్మణుడి సంరక్షణలో ఒక బిడ్డకు జన్మనివ్వబోతున్న తన భార్యను విడిచిపెట్టాడు. భార్య ఒక కుమారుడికి జన్మనిచ్చి, వారు లౌగ్రామ్‌లోనే ఉండిపోయారు. ఆ బాలుడికి సుమారు 7 సంవత్సరాల వయస్సు ఉన్నప్పుడు, ఆయన గోపాలుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. ఆ బాలుడు గొప్ప లక్షణాలను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించాడు, చివరికి ఒక యోధుడిగా శిక్షణ పొందాడు. ఆయనకి 15 సంవత్సరాల వయస్సు ఉన్నప్పుడు, చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలో మల్లయోధుడిగా అతనికి సాటిలేరు. దీని కారణంగానే అతనికి ఆది మల్ల, అంటే అసలైన లేదా ఏకైక మల్లయోధుడు అనే బిరుదు లభించింది. లౌగ్రామ్ నుండి 12.8 కిలోమీటర్ల (8 మైళ్ళు) దూరంలో ఉన్న ఆధునిక జయపూర్ సమీపంలో ఉన్న పదంపూర్ రాజు దయతో అతను అధిపతి అయ్యాడు. ఆ రాజు అతనికి లౌగ్రామ్ దాని చుట్టుపక్కల కొన్ని గ్రామాలను దానంగా ఇచ్చాడు. ఈ కథ  సత్యసంధత ప్రశ్నించబడింది, బిష్ణుపూర్ రాజుల క్షత్రియ సంబంధాలను బలపరిచేందుకు ఈ కథకు ఇతర వెర్షన్లు కూడా ఉన్నాయి.

ఆది మల్ల లౌగ్రామ్‌లో 33 సంవత్సరాలు పాలించాడు, బాగ్డి రాజాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన తరువాత ఆయన కుమారుడు జే మల్లా పదంపూర్‌పై దాడి చేసి, అప్పటి అధికార కేంద్రమైన కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. జై మల్ల తన అధికార పరిధిని విస్తరించి తన రాజధానిని పదంపూర్‌పై మార్చాడు. తరువాతి రాజులు క్రమంగా తమ రాజ్యాన్ని విస్తరించారు. మరింత ప్రసిద్ధి చెందినవారిలో నాలుగో వరుసలో ఉన్న కలు మల్ల, ఆరవ వరుసలో ఉన్న కౌ మల్ల, ఏడవ వరుసలో ఉన్న జౌ మల్ల, ఎనిమిదవ వరుసలో ఉండే సుర్ మల్ల, ప్రస్తుతం ఉత్తర మిడ్నాపూర్‌లో ఉన్న బాగ్రి రాజాను ఓడించారు. ఆయన తరువాత మరో 40 మంది రాజులు పాలించారు, వీరందరినీ మల్లలు లేదా మల్లబనినాథ్ అని పిలిచేవారు, దీని అర్థం మల్లభూమ్ లేదా మల్లబని ప్రభువులు. కుటుంబ రికార్డుల ప్రకారం వారు విదేశీ శక్తుల నుండి స్వతంత్రంగా ఉన్నారని తెలుస్తుంది.

### బీర్ హంబీర్ మల్లా
క్రీ. శ. 1586లో అభివృద్ధి చెంది 16-17వ శతాబ్దంలో పాలించిన మల్ల రాజవంశం యొక్క 49వ పాలకుడు బీర్ హంబీర్, మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ సమకాలీనుడు. ఆఫ్ఘన్లకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటంలో ఆయన మొఘలుల పక్షాన పాల్గొన్నాడు, ముస్లిం చరిత్రకారులు దీనిని ప్రస్తావించారు. అతను బెంగాల్ ముస్లిం వైస్రాయ్‌లకు వార్షిక కప్పం చెల్లించి, తద్వారా వారి ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించాడు.

బీర్ హంబీర్ శక్తిమంతుడు, భక్తిపరుడు. అతను శ్రీనివాసునిచే వైష్ణవ మతంలోకి మార్చబడ్డాడు. రెండు వైష్ణవ రచనలలో, నిత్యానంద దాస్ *ప్రేమ్-విలాస* (ఆలియాస్ బలరామ్ దాస్ &  నరహరి చక్రవర్తి *భక్తి రత్నాకర*), శ్రీనివాస ఇతర భక్తుల (భక్తులు) గురించి బీర్ హమ్బీర్ దోచుకున్నట్లు, వారు అనేక వైష్ణవ వ్రాతప్రతులతో బృందావనం నుండి గౌర్ వరకు ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు ప్రస్తావించబడింది. అయితే, శ్రీనివాసుని భాగవత పఠనానికి బీర్ హంబీర్ ఎంతగానో చలించిపోయి, వైష్ణవ మతంలోకి మారి, శ్రీనివాసునికి భూమి, డబ్బు రూపంలో గొప్ప దానాన్ని ఇచ్చాడు. అతను బిష్ణుపూర్‌లో మదన్ మోహన్ ఆరాధనను ప్రవేశపెట్టాడు.

### రఘునాథ్ సింఘా
బీర్ హమ్బీర్ తరువాత వచ్చిన రఘునాథ్ సింఘా, రాస్లిమ్లి బలం కారణంగా సింహ (లియాన) బిరుదును పొందిన మొదటి బిష్ణుపూర్ రాజా కుటుంబం. ముర్షిదాబాద్ నవాబు ఆయనకు ఈ బిరుదును ప్రదానం చేసినట్లు చెబుతారు. బిష్ణుపూర్ రాజ్యం దాని స్వర్ణ యుగంలోకి ప్రవేశించింది. బిష్ణుపూర్ తరువాత కాలంలో నిర్మించిన సున్నితమైన రాజభవనాలు, దేవాలయాలతో, స్వర్గంలో ఉన్న ఇంద్రుని ఇంటి కంటే అందంగా, ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రసిద్ధ నగరంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అయితే, హిందూ కళలు, మతానికి చెందిన ఈ రాజ పోషకులు దేవాలయాలను నిర్మించడంలో బిజీగా ఉన్నప్పటికీ, వారు తమ స్వాతంత్ర్యాన్ని చాలా వరకు కోల్పోయి, సహాయక యువరాజుల స్థానానికి మునిగిపోయారని కూడా నమోదు చేయబడింది. రఘునాథ్ సింగ్ 1643, 1656 మధ్య శ్యామ్ రాయ్, జోర్ బంగ్లా, కలాచంద్ దేవాలయాలను నిర్మించాడు.

రఘునాథ్ సింఘా మిడ్నాపూర్ జమీందార్ అయిన శోభా సింఘా కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆయన పాలనలో, లాల్‌బాయి అనే పర్షియన్ నర్తకి పట్ల ఆయనకు మోహం ఉందని చెబుతారు. అతను ఆమెను తన సంరక్షణలోకి తీసుకున్నాడు, తరువాత ఆమె పేరు మీద ఒక పెద్ద చెరువును (లాల్‌బంధ్ చెరువు) తవ్వించాడు. లాల్‌బాయిని వివాహం చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్న తరువాత, రఘునాథ్ సింగాను అతని రాణి చంపింది.

### బీర్ సింఘా
బీర్ సింఘా ప్రస్తుత కోటను, 1658లో లాల్జీ ఆలయాన్ని, లాల్‌బంధ్, కృష్ణబంధ్, గణత్‌బంధ్, జమునాబంధ్, కళిందీబంధ్, శ్యామ్‌బంధ్, పోకబంధ్ అనే ఏడు పెద్ద సరస్సులను నిర్మించాడు. అతని రాణి, శిరోమణి లేదా చూడామణి, 1665లో మదన్ మోహన్,  మురళీ మోహన్ ఆలయాలను నిర్మించింది. అతను తన పద్దెనిమిది మంది కుమారులందరినీ సజీవంగా గోడ కట్టి బంధించాడు. సేవకులు దాచిపెట్టడంతో, చిన్నవాడైన దుర్జన్ ఒక్కడే తప్పించుకున్నాడు.

### దుర్జన్ సింఘా
దుర్జన్ సింగ్ 1694లో మదన్ మోహన్ ఆలయాన్ని నిర్మించారు. కుటుంబ రికార్డుల ప్రకారం, బిష్ణుపూర్ రాజులు ముస్లిం పాలకులకు కప్పం చెల్లించడం కొనసాగించారు, అయితే వారు అంతర్గతంగా పనులు చేయడానికి స్వేచ్ఛగా ఉండేవారు. బిష్ణుపూర్ అంతర్గత వ్యవహారాల్లో ముస్లిం పాలకులు జోక్యం చేసుకోలేదు. దీనిని ముస్లిం చరిత్రకారులు కూడా ధృవీకరించారు. బిష్ణుపూర్ రాజు హోదా ఒక కప్పం చెల్లించే యువరాజు హోదాతో సమానంగా ఉండేది, ముర్షిదాబాద్‌లోని దర్బారుకు వ్యక్తిగతంగా హాజరు కావడం నుండి మినహాయింపు ఉండేది,  అక్కడ అతని ప్రతినిధిగా ఒక రెసిడెంట్ ఉండేవాడు.

## మరాఠా దాడులు
17వ శతాబ్దం చివరలో తమ సంపద శిఖరాగ్రంలో ఉన్న బిష్ణుపూర్ రాజులు 18వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగంలో క్షీణించడం ప్రారంభించారు. మొదట, బుర్ద్వాన్ మహారాజు ఫతేపూర్ మహల్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, తరువాత మరాఠా దండయాత్రలు వారి దేశాన్ని నాశనం చేశాయి.

### గోపాల్ సింగ్ దేవ్
గోపాల్ సింఘా (1730–1745) ఒక భక్తిపరుడైన రాజు అయినప్పటికీ, తన రాజ్యంలో ఎదురైన కష్టాలను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యం అతనికి లేదు. మల్లాభూమ్ ప్రజలు ప్రతి సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం సమయంలో జపమాల జపించాలని, హరినామం (దేవుని నామం) జపించాలని అతను ఒక శాసనం జారీ చేశాడు. 1742లో  భాస్కరరావు నాయకత్వంలోని మరాఠాలు బిష్ణుపూర్‌పై దాడి చేసినప్పుడు, సైనికులు ధైర్యంగా ప్రతిఘటించారు, కానీ అప్పుడు గోపాల్ సింఘా కోట లోపలికి వెనుదిరిగి, నగరాన్ని రక్షించమని మదన్ మోహన్‌ను ప్రార్థించమని సైనికులను, పౌరులను ఆదేశించాడు. మదన్ మోహన్ స్పందించాడని, మానవ సహాయం లేకుండానే ఫిరంగులు పేలాయని నమ్ముతారు. బహుశా నిజం ఏమిటంటే, మరాఠా అశ్వికదళం బలమైన కోటలను ఛేదించలేకపోయి పదవీ విరమణ చేసింది. వారు కోటను స్వాధీనం చేసుకుని ఖజానాను దోచుకోవడంలో విఫలమైనప్పటికీ, మరాఠాలు రాజ్యంలోని తక్కువ రక్షణ ఉన్న ప్రాంతాలను ఆశ్రయించారు. మరాఠా నాయకుడు షియోభట్ 1760లో షా ఆలం దండయాత్ర సమయంలో బిష్ణుపూర్‌ను తన ప్రధాన కార్యాలయంగా చేసుకున్నాడు. బిష్ణుపూర్, బీర్భుమ్ వంటి సరిహద్దు రాజ్యాలపై మరాఠాలు తమ అత్యధిక బరువుతో పడిపోయారు. వంద రకాల చర్యల వల్ల ఒకప్పుడు శక్తివంతమైన రాజ్యం పేదరికంలోకి పడిపోయింది. కౌలుదారులు పారిపోయారు, దేశం నిర్మానుష్యంగా మారింది.
కుడి|thumb|200x200px|1779 జంగిల్ టెర్రీ జిల్లా  మ్యాప్.

### చైతన్య సింగ్ దేవ్
చైతన్య సింఘా కష్టాలను ఎదుర్కోవడానికి అనర్హుడైన మరో ధర్మబద్ధమైన పాలకుడు. అతను మతపరమైన విషయాలలో ఎక్కువగా నిమగ్నమై ఉండటం వల్ల, పరిపాలనా విషయాలకు అతనికి సమయం ఉండేది కాదు. అతను అంతర్గత కలహాలను ఎదుర్కొన్నాడు. అతని బంధువైన దామోదర్ సింఘా అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. అతను ముర్షిదాబాద్‌లోని దర్బారును తన సామర్థ్యాల గురించి ఒప్పించగలిగాడు. మొదట్లో, సిరాజ్ ఉద్-దౌలా అతనికి సైన్యాన్ని పంపాడు, కానీ అతను బిష్ణుపూర్‌ను స్వాధీనం చేసుకోలేకపోయాడు. తరువాత, బ్రిటిష్ వారు సిరాజ్‌ను ఓడించిన తర్వాత, మీర్ జాఫర్ అతనికి మరింత బలమైన సైన్యాన్ని పంపాడు. అతను బిష్ణుపూర్‌ను స్వాధీనం చేసుకోవడంలో విజయం సాధించాడు,  చైతన్య సింఘా మదన్ గోపాల్ విగ్రహంతో కలకత్తాకు పారిపోయాడు, కానీ బ్రిటిష్ వారు అతన్ని తిరిగి అధికారంలోకి తీసుకువచ్చారు. అయితే, కుట్రలు, వ్యాజ్యాలు చాలా సంవత్సరాలు కొనసాగాయి. ఈ వ్యాజ్యాలు బిష్ణుపూర్ రాజ్ కుటుంబాన్ని నాశనం చేశాయి, చివరికి 1806లో, భూమి శిస్తు బకాయిల కోసం ఆ ఎస్టేట్‌ను అమ్మివేసి, బుర్ద్వాన్ మహారాజు కొనుగోలు చేశారు.

## ప్రారంభ బ్రిటిష్ పరిపాలన
కుడి|thumb|1907 బెంగాల్, సిక్కిం మ్యాప్
1760లో బిష్ణుపూర్‌ను మిగిలిన బుర్ద్వాన్ చక్లాతో పాటు బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించారు. మరాఠాలు దేశాన్ని నాశనం చేశారు, 1770 నాటి కరువు రాజ్యం కష్టాలను పూర్తి చేసింది. జనాభాలో చాలా మంది కొట్టుకుపోయారు, సాగు తగ్గిపోయింది, అరాచకం వ్యాపించింది. ఒకప్పుడు శక్తివంతమైన రాజు కేవలం జమీందారు హోదాకు తగ్గించబడ్డాడు. 1787లో బిష్ణుపూర్, బీర్భుమ్ కలిసి ప్రత్యేక పరిపాలనా విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసింది, ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సూరి మార్చారు, తిరుగుబాటు పరిస్థితి ఏర్పడింది. పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉందంటే, బిష్ణుపూర్ ప్రజలు చువార్లు లేదా దొంగలుగా పిలువబడ్డారు. 1793 వరకు బంకురా బీర్‌భూమ్‌తో ఒకే జిల్లాగా కొనసాగింది, ఆ తర్వాత దానిని బుర్ద్వాన్ కలెక్టరేట్‌కు బదిలీ చేశారు.

### చుర్ తిరుగుబాటు
18వ శతాబ్దం చివరలో రాయ్‌పూర్ చుట్టుపక్కల జిల్లాలోని కొన్ని భాగాలు చువార్ తిరుగుబాటు ద్వారా ప్రభావితమయ్యాయి. తిరుగుబాటుదారుల నాయకుడు రాయ్‌పూర్ మాజీ జమీందార్ దుర్జన్ సింగ్. ఆయనకు సుమారు 1,500 మంది అనుచరులు ఉన్నారు, కొన్ని ప్రాంతాల్లో విధ్వంసం సృష్టించారు. పోలీసు బలగాలు పరిస్థితిని నియంత్రించగలిగే స్థితిలో లేవు. ఆ సమయంలో బంకురా జంగిల్ మహల్స్ భాగంగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. చువార్లు ముప్పుగా కొనసాగినప్పటికీ, ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వాణిజ్య విభాగంలో బంకురా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది. సోనాముఖికి ఒక ప్రధాన కర్మాగారం ఉండగా, పాత్రాసయార్‌తో పాటు బీర్భూమ్‌లోని సురుల్,  ఇలంబజార్‌లలో సహా 31 అనుబంధ కర్మాగారాలు ఉండేవి. 1832లో జిల్లా పశ్చిమ భాగంలో చువార్ల అల్లర్లు 1833లో జంగిల్ మహల్స్ రద్దుకు దారితీశాయి. బిష్ణుపూర్ బుర్ద్వాన్‌కు బదిలీ చేయబడినప్పటికీ, జిల్లాలోని చాలా భాగం మాన్‌భూమ్, వాయువ్య సరిహద్దు ఏజెన్సీగా పిలువబడే ప్రాంతంలో భాగంగా ఏర్పడింది. 1872లో సోనాముఖి, ఇండాస్, కోతుల్‌పూర్, షేర్‌గఢ్, సేన్‌పహారి పరగణాలు బుర్ద్వాన్‌కు బదిలీ చేయబడ్డాయి.

## ప్రస్తుత ఆకారం
1879లో ఖత్రా, రాయ్‌పూర్ థానాలు, సింప్లపాల్ అవుట్‌పోస్ట్‌ను మన్‌భూమ్ నుండి బదిలీ చేయడంతో, సోనాముఖి, కోతుల్‌పూర్ & ఇండాస్ థానాలను బుర్ద్వాన్ నుండి తిరిగి బదిలీ చేయడంతో ఈ జిల్లా ప్రస్తుత రూపాన్ని సంతరించుకుంది. అయితే, ఇది కొంతకాలం పశ్చిమ బుర్ద్వాన్‌గా పిలువబడింది 1881లో బంకురా జిల్లాగా పిలువబడింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కలకత్తాపై బాంబు దాడి
* పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మతం
* 2024లో పశ్చిమ బెంగాల్ వరదలు
* పశ్చిమ బెంగాల్ చరిత్ర
* డార్జిలింగ్ చరిత్ర

## మూలాలు

వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్
వర్గం:బంకురా జిల్లా