జ్యోతిర్మీమాంస

ఖగోళ శాస్త్రంలో, **జ్యోతిర్మీమాంస** (ఖగోళ శాస్త్ర విశ్లేషణ) అనేది సా.శ. 1504 ప్రాంతంలో నీలకంఠ సోమయాజి (1444–1544) రచించిన ఖగోళ అధ్యయన పద్ధతుల గురించిన ఒక గ్రంథం. నీలకంఠ సోమయాజి కేరళ ఖగోళ, గణిత శాస్త్ర పాఠశాలకు చెందిన ప్రముఖ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, గణిత శాస్త్రవేత్త. ఈయన అత్యంత ప్రసిద్ధ ఖగోళ శాస్త్ర గ్రంథం తంత్రసంగ్రహాన్ని రచించాడు. ఖచ్చితమైన సిద్ధాంతాలను అభివృద్ధి చేయడానికి, గణనల కోసం సరైన పారామితులను పొందడానికి ఖగోళ పరిశీలనల ఆవశ్యకతను, ప్రాముఖ్యతను ఈ పుస్తకం నొక్కి చెబుతుంది. ఖగోళ దృగ్విషయాలను అధ్యయనం చేయడంలో దైవిక జ్ఞానం, దైవిక అంతర్ దృష్టి పాత్రను కూడా ఇది పక్కన పెడుతుంది. ప్రాచీన, మధ్యయుగ భారతీయులకు ఆధునిక శాస్త్రీయ పరిశోధనా పద్ధతులు తెలుసునని నిరూపించడానికి జ్యోతిర్మీమాంసను కొన్నిసార్లు ఆధారంగా ఉదహరిస్తారు. గణన ఫలితాలు పరిశీలనలతో సరిపోలాలని, ఖగోళ పారామితులను, స్థిరాంకాలను ఎప్పటికప్పుడు సవరించాలని నీలకంఠ సోమయాజి నొక్కిచెప్పాడు. మరింత ఖచ్చితమైన నిర్ధారణలకు రావడానికి, నీలకంఠ సోమయాజి ఇతర పాఠశాలల ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు, గణిత శాస్త్రవేత్తలతో చర్చలు జరిపాడు.
ఖగోళ, గణిత శాస్త్ర పని స్వభావం, దైవిక అంతర్ దృష్టి, విజ్ఞాన శాస్త్ర ప్రయోగాత్మక వివరాలు, గ్రహాల పారామితులకు సవరణలు, గ్రహాల భ్రమణాలకు చేసిన సవరణలకు గల కారణాలు, ఖగోళ శాస్త్రంలో అనుమితికి వేద అధికారం, వివిధ వ్యవస్థల సాపేక్ష ఖచ్చితత్వం, గ్రహణాల ద్వారా సవరణలు, గ్రహాల నిజమైన కదలిక, స్థానం మొదలైనవి జ్యోతిర్మీమాంసలో చర్చించబడిన కొన్ని అంశాలు.

## సారాంశం
జ్యోతిర్మీమాంసలో చర్చించిన వివిధ అంశాల స్థూల వివరణ కింద ఇవ్వబడింది.

* ఖగోళ శాస్త్రానికి అనుసంధానించబడిన పారామితులను సరిచేయడానికి నిర్ణీత వ్యవధిలో ఖగోళ స్థిరాంకాలను సవరించవలసిన ఆవశ్యకత
* ఖగోళ శాస్త్రంలో ఖచ్చితమైన విలువలను, సరైన విధానాన్ని పొందడానికి ఒక అవసరమైన ముందుస్తు షరతుగా, ఖగోళ శాస్త్రవేత్తల అంతర్ దృష్టిలో వ్యక్తమయ్యే 'దేవతా ప్రసాదం' అర్థం
* ఖగోళ స్థిరాంకాల ప్రయోగాత్మక నిర్ధారణలు, ఈ నిర్ధారణల కోసం ఉపయోగించే సాధనాలు
* ఖగోళ అధ్యయనాలలో ప్రయోగాలు చేయవలసిన అవసరం, ప్రాముఖ్యత
* ఖగోళ శాస్త్ర పుస్తకాల ప్రాముఖ్యత, ఆ పుస్తకాల నుండి సమాచారాన్ని సేకరించడానికి ఆధారం
* ఖగోళ గణాంకాల కోసం *బీజ సవరణ* అని పిలువబడే సవరణల అప్లికేషన్
* *భట్ట సవరణ*గా పిలువబడే సవరణలు
* ఖగోళ శాస్త్రవేత్త లల్లాచార్యుడు తన *శిష్యద్ధీ వృద్ధి తంత్ర* పుస్తకంలో చేసిన మార్పుల సమర్థింపు
* భ్రమణాలు ఒకేలా ఉన్నప్పటికీ సగటు గ్రహాలలో వ్యత్యాసానికి గల కారణాలు
* గ్రహ భ్రమణాల సంఖ్యను రాబట్టడానికి ఒక సాధనంగా అనుమితికి వేద అధికారం
* వివిధ ఖగోళ వ్యవస్థలు
* శ్రీపతి, బ్రహ్మగుప్తులు ఉచ్ఛరించిన గ్రహ భ్రమణాల సంఖ్య
* ఒక కల్పంలో (ఖగోళ శాస్త్రంలో, ఇది 14×72×4320000 సంవత్సరాల కాలం) గ్రహాలు, అపోజీలు, నోడ్‌ల భ్రమణాల సంఖ్య, రోజుల సంఖ్య
* *[[కలియుగం]]* ప్రారంభంలో గ్రహాల సున్నా పాయింట్లు, గ్రహాల భ్రమణాలకు సవరణలు
* వివిధ ఖగోళ వ్యవస్థల సాపేక్ష ఖచ్చితత్వం
* ఆర్యభట్టీయం సూర్యోదయ వ్యవస్థ ప్రకారం సగటు గ్రహాలు, సిద్ధాంతశేఖర ప్రకారం సగటు గ్రహాలు, చంద్రుని అపోజీ, చంద్రుని నోడ్
* ఖగోళ గణనలలో విలువల అనువర్తనం, గ్రహణాల ఆధారంగా ఇవ్వబడిన ఖగోళ సవరణలు
* పరమేశ్వరాచార్యుడు గమనించిన గ్రహణాలు
* ఇతర ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు ఇచ్చిన సవరణల పద్ధతి
* గ్రహణాల ద్వారా ఆ సవరణల చెల్లుబాటు ప్రదర్శన, విషువత్తుల ఖచ్చితత్వం, గణన, సవరణ, మంద ఎపిసైకిల్ అంచు సవరణ, విషువత్తుల ఖచ్చితత్వంపై చర్చ, విషువత్తుల పూర్వగమనం (ప్రిసెషన్ ఆఫ్ ఈక్వినాక్సెస్) కారణంగా సవరణలు
* ప్రాణకాలాంతర కోసం సైన్ టేబుల్, ఆరోహణ వ్యత్యాసాల కోసం సైన్ టేబుల్
* 36 ఆర్-సైన్‌ల ఉత్పాదన
* భుజాలు, కర్ణం సంబంధానికి గ్రాఫిక్ రుజువు
* గ్రహ కక్ష్య ఆర్క్ నిమిషాలను కనిపించే ఖగోళ గోళానికి తగ్గించడానికి గల కారణం

## ఇవి కూడా చూడండి
* భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రం
* భారతీయ గణితం
* భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్తలు
* గణిత శాస్త్ర చరిత్ర

## మూలాలు

వర్గం:కేరళ