శ్రీ దేవ రామేశ్వర ఆలయం

**[[శ్రీ దేవ రామేశ్వర ఆలయం]]** భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం, సింధుదుర్గ్ జిల్లాలోని దేవగఢ్ తాలూకా పరిధిలో ఉన్న రామేశ్వర వాడి గ్రామంలో ఉంది. ఈ ఆలయం హిందూ దేవుడు శివుడుకు అంకితమైంది. ఇది 16వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన చారిత్రక ఆలయం.  

ఈ ఆలయానికి ప్రధాన ఆకర్షణ సుమారు 250 గజాల పొడవు గల ప్రవేశ మార్గం. ఇది సుమారు యాభై అడుగుల లోతులో రాతిని చీల్చి నిర్మించబడింది. ఇక్కడి ప్రధాన విగ్రహం నాలుగు చేతులు కలిగి, ఎద్దుపై కూర్చున్న రూపంలో ఉండి, ఘనమైన వెండి తో తయారు చేయబడింది. ఇది సుమారు వంద కిలోగ్రాముల బరువు ఉంటుందని చెబుతారు. ప్రస్తుతం ఇది మంచి స్థితిలో ఉంది.

ఆలయ నిర్మాణ శైలి ప్రకారం, ఇది స్థాపించిన కాలం నుండి ఇప్పటి వరకు కనీసం మూడు సార్లు విస్తరించబడినట్లు తెలుస్తోంది. 18వ శతాబ్ద ఆరంభంలో, సర్కేల్ కాన్హోజీ ఆంగ్రే సున్నితంగా చెక్కిన రాళ్లతో నాలుగు మూలల అంతర్గత గర్భగుడిని నిర్మించాడు. దీనిని **గాభరా** అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది శివుడు యొక్క *పిండి* ఉన్న అసలు స్థానాన్ని చుట్టుముట్టి నిర్మించబడింది.  

ఇది ఆలయంలోని ప్రధాన గది. ఇందులో మధ్యభాగం లో *శివలింగం* లేదా *పిండి* ఉంటుంది. తరువాత 18వ శతాబ్ద మధ్యలో, సర్దార్ సంభాజీ ఆంగ్రే, శంకోజీ ఆంగ్రే గాభరా ముందుభాగంలో ఒక **మండపం** నిర్మించారు. ఈ మండపంలో అందమైన చెక్కుదలలతో కూడిన నాలుగు భారీ కలప స్తంభాలు ఉన్నాయి. వారు గాభరా చుట్టూ **ప్రదక్షిణ మార్గం** కూడా నిర్మించారు.  

ఈ గాభరా, మండపం, ప్రదక్షిణ మార్గాన్ని కలుపుతూ మొత్తం ప్రదేశాన్ని గోడలతో మూసివేసి ఒక చిన్న ఆలయ సముదాయంగా రూపొందించారు. ఆలయ భవనం మొత్తం విస్తీర్ణం 4,025 చదరపు అడుగులు. ప్రధాన ఆలయ భవనం వెలుపల సుమారు 15,000 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో రాతి పలకలు పరచబడ్డాయి. ఇదే కాలంలో ఆలయానికి పడమర, దక్షిణ వైపులలో రెండు కొత్త గేట్లు ఏర్పాటయ్యాయి.

1763లో, శ్రీమంత మాధవరావు పేశ్వా సర్కేల్ ఆనందరావు రుద్రజీరావు ధులాప్‌ను మరాఠా నౌకాదళాధిపతిగా నియమించాడు. ఆనందరావు విజయదుర్గ్ కోట గవర్నరుగా కూడా నియమించబడ్డాడు.  

1775లో, మాధవరావు పేశ్వా గంగాధర్ భాను ను విజయదుర్గ్ ప్రాంత సుబేదారుగా నియమించాడు. ఐదేళ్ల తరువాత, 1780లో సుబేదార్ గంగాధర్ భాను 20 చెక్కిన కలప స్తంభాలతో కూడిన భారీ సభా మండపాన్ని నిర్మించాడు.  

18వ శతాబ్ద ఆరంభంలో ఆలయ నిర్మాణం, శిల్పకళ, పరిసరాల్లో అనేక మార్పులు, అభివృద్ధులు జరిగాయి. అత్యంత ముఖ్యమైన మార్పు సర్కేల్ ఆనందరావు ధులాప్ చేత జరిగింది. ఆయన ఆలయ ఉత్తర, తూర్పు వైపులలో మరో రెండు అదనపు గేట్లను నిర్మించాడు.  

తూర్పు గేటు ఆలయం తూర్పున ఉన్న చిన్న కొండను తొలిచి ఒక మార్గం లేదా *ఘాటి*ని రూపొందించడం ద్వారా నిర్మించబడింది. అలాగే ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం అయిన **ముఖ్య ప్రవేశ ద్వారం** కూడా ఆయన నిర్మించాడు.  

తూర్పు గేటుపై ఒక భారీ గంట వేలాడుతుంది. దానిపై 1791 సంవత్సరము చెక్కబడి ఉంది. ఈ గంటను మరాఠా నౌకాదళం స్వాధీనం చేసుకున్న ఒక పోర్చుగీసు నౌక నుండి తెచ్చినదిగా చెబుతారు.  

ఈ నౌక యొక్క ప్రధాన కలప దండను ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం ఎదుట, ఆలయ *ఘాటి* ప్రారంభంలో స్థాపించారు.
## మహాశివరాత్రి జాతర
ప్రతి సంవత్సరం మాఘ నెలలో ఆరు రోజుల పాటు ఒక జాతర నిర్వహించబడుతుంది. దీనికి సమీప గ్రామాలు, పట్టణాల నుండి సుమారు 5,000 మంది హాజరవుతారు. ఈ జాతర పూజా దినానికి ఐదు రోజుల ముందు ప్రారంభమవుతుంది. మహాశివరాత్రి రోజున భక్తులు ఉపవాసం పాటించి, రాత్రంతా జాగరణ చేస్తారు.

మహాశివరాత్రి అనేది శివుడు 'తాండవం' చేసిన రాత్రిగా భావించబడుతుంది. అలాగే ఈ రోజున శివుడు పార్వతి మాతను వివాహం చేసుకున్నాడని కూడా నమ్మకం ఉంది. ఈ రోజున శివ భక్తులు ఉపవాసం ఉండి, ఫలాలు, పూలు, బేల్ ఆకులను *[[శివ లింగం]]*పై సమర్పిస్తారు.

## గోడ చిత్రాలు
ఆలయ గోడలపై రామాయణం, మహాభారతం సంఘటనలను చూపించే చిత్రాలు ఉన్నాయి. ఈ చిత్రాలను సర్దార్ సంభాజీ ఆంగ్రే నియమించిన కళాకారులు రూపొందించారు. ఇవి ప్రత్యేకమైనవిగా భావించబడతాయి, ఎందుకంటే ఇవి ప్రాచీన వేద సంస్కృతి కథలను చూపించినప్పటికీ, అందులోని పాత్రల వస్త్రాలు, ఆయుధాలు, ఆభరణాలు, ఇతర పరికరాలు 18వ శతాబ్దంలో కనిపించిన వాటిని పోలి ఉంటాయి.

## పరిపాలన
ప్రస్తుతం ఆలయ నిర్వహణ ఐదు మంది ట్రస్టీల ఆధీనంలో ఉంది. వీరిని 1914లో సివిల్ కోర్టు నియమించింది. ఆలయం, దాని సంక్షేమాన్ని శ్రీ దేవ్ రమేశ్వర్ దేవస్థాన్ విశ్వస్త మండల్, రమేశ్వర్ వికాస్ మండల్, ముంబై పర్యవేక్షిస్తున్నాయి.

ఈ దేవస్థాన్‌కు *ఇనాం భూములు* ఉండటంతో పాటు ప్రభుత్వంచే సంవత్సరానికి రూ. 334 నగదు భత్యం కూడా అందుతుంది.

ట్రస్టీలు 1914 నుండి కాలానుగుణంగా ఆలయాన్ని మరమ్మత్తులు చేస్తూ వచ్చారు. ప్రస్తుతం ఆలయం మంచి స్థితిలో ఉంది, పునరుద్ధరణ పనులు జరుగుతున్నాయి.
## సర్కేల్ సంభాజీ ఆంగ్రే సమాధి
ఆలయ ప్రాంగణంలోని దక్షిణ ద్వారానికి కొద్దిదూరంలో సర్కేల్ సంభాజీ ఆంగ్రే సమాధి ఉంది. ఇది రాళ్లతో నిర్మించబడిన సమాధి (సమాధి స్థూపం) కాగా, దీని వయస్సు సుమారు 200–250 సంవత్సరాలు అని భావించబడుతుంది. ఆయనతో పాటు ఆయన భార్యలను సూచించడానికి సమాధి లోపల, బయట ఏడు చిన్న రాళ్లను కూడా ఏర్పాటు చేశారు.

## అధికారిక వెబ్‌సైట్
ఆలయ అధికారిక వెబ్‌సైట్ shridevrameshwar.org. ఈ సైట్‌ను ముంబయికి చెందిన గ్రీన్ ఎర్త్ వెబ్ డెవలపర్స్ నిర్వహిస్తోంది. ఇది ఆలయ నిర్వహణ కమిటీ మార్గదర్శకత్వంలో పనిచేస్తోంది. ఈ వెబ్‌సైట్‌లో బ్లాగులు, విజ్ఞానసర్వసంగ్రహ వ్యాసాలు, చిత్రాలు, ఆలయానికి సంబంధించిన సంప్రదింపు వివరాలు వంటి ముఖ్యమైన సమాచారం అందుబాటులో ఉంటుంది. సమీప ప్రాంతంలోని ఆసక్తికర ప్రదేశాలను కూడా ఇది ప్రదర్శిస్తుంది. ఆలయ నిర్వహణకు చెందిన మూడు వేర్వేరు కమిటీల సభ్యుల జాబితాను కూడా ఇందులో పొందుపరిచారు. కొన్ని సంవత్సరాల వ్యవధిలో ఆలయ అభివృద్ధి, పునరుద్ధరణ కోసం అనేక విరాళాలు అందించబడ్డాయి. ఈ దాతల జాబితా ఆలయ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో అందుబాటులో ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:16వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు

వర్గం:మహారాష్ట్రలోని హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రదేశాలు