open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
నిర్మలా దేశ్ పాండే

ప్రముఖ గాంధేయవాది అయిన **నిర్మలా దేశ్‌ పాండే** (Nirmala Deshpande) (Devanagari: निर्मला देशपांडे) (అక్టోబరు 19 1929, మే 1, 2008) భారతదేశం లోని ప్రముఖ సామాజిక కార్యకర్త, రాజ్యసభ సభ్యురాలు. ఈమె మహారాష్ట్ర లోని నాగపూర్లో జన్మించింది. ఆమె తండ్రి ప్రముఖ మరాఠి రచయిత పి.వై. దేశ్‌పాండే. వినోబా భావే ప్రారంభించిన భూదానోద్యమంలోనూ, భారత్-పాక్ శాంతి యాత్రలోనూ, టిబెట్ సమస్య పరిష్కారంలోనూ చురుగ్గా పాల్గొంది. జీవితాంతం గాంధేయ మార్గానికి కట్టుబడి అవివాహితురాలిగానే కొనసాగింది. సుమారు 60 సంవత్సరాలపాటు గాంధేయ భావాలతో కొనసాగి 2008, మే 1న ఢిల్లీలో 79వ యేట తుదిశ్వాస వదిలింది.

## జీవనం
నిర్మలా దేశ్‌పాండే 1929, అక్టోబరు 29న మహారాష్ట్ర లోని నాగపూర్‌లో విమల, పి.వై.దేశ్‌పాండే దంపతులకు జన్మించింది. తండ్రి ప్రముఖ మరాఠీ రచయిత. విద్యాభ్యాసం స్థానికంగా నాగపూర్‌లోనే కొనసాగింది. నాగపూర్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచే ఎం.ఏ. పట్టా పొందినది.  1997 ఆగష్టులో తొలిసారిగా రాజ్యసభకు నియమితురాలయింది. మళ్ళీ 2004 జూన్లో రెండవ సారి రాజ్యసభ సభ్యురాలిగా నియమించబడింది.

## సామాజిక ఉద్యమంలో పాత్ర
1952లో వినోబా భావే ప్రారంభించిన భూదానోద్యమం ద్వారా నిర్మలా దేశ్‌పాండే సామాజిక ఉద్యమంలో అడుగుపెట్టింది. వినోభాతో కలిసి 40,000 కిలోమీటర్లు పాదయాత్ర చేసింది. ఈ యాత్ర సమయంలో దాతలనుంచి అనేక వేల ఎకరాల భూములను సేకరించి పేద ప్రజలకు పంచిపెట్టారు.

## శాంతి యాత్రలు
కాశ్మీర్‌లో, పంజాబ్లో మతకలహాలు తీవ్రస్థాయిలో ఉన్నప్పుడు నిర్మలా దేశ్‌పాండే ఆ ప్రాంతాలలో పర్యటించి ప్రజలకు శాంతి సందేశాలు అందించింది. 1996లో భారత్-పాకిస్తాన్ శాంతి సదస్సులో పాల్గొన్నది. టిబెట్టు సమస్య పరిష్కారానికి కూడా తన వంతు కృషిచేసిన మహనీయురాలు నిర్మలా దేశ్‌పాండే.

## రచనలు
నిర్మలా దేశ్‌పాండే హిందీలో అనేక నవలలు రచించింది. అందులో ఒకదానికి జాతీయ అవార్డు కూడా లభించింది. వినోబా భావే జీవిత చరిత్ర కూడా లిఖించింది.
***ముఖ్యమైన రచనలు:** 
**వినోభాకే సాథ్ (హిందీ, మరాఠీ, తెలుగు, గుజరాతీ సంచికలు)
**క్రాంతి కా రాహ్ పర్ (హిందీ, మరాఠీ సంచికలు)
**చింగ్లింగ్ (హిందీ, మరాఠీ, తెలుగు, ఇంగ్లీష్ సంచికలు)
**సీమంత్ (మరాఠీ)
**వినోభా (మరాఠీ, హిందీ, ఇంగ్లీష్, గుజరాతీ)
**సేవాగ్రం తే సేవాగ్రం (మరాఠీ)
**భగ్నమూర్తి (హిందీ)

## అవార్డులు
2006లో నిర్మలా దేశ్‌పాండేను భారత ప్రభుత్వము పద్మవిభూషణ్ పురస్కారముతో సత్కరించింది. రాజీవ్ గాంధీ జాతీయ సద్భావన అవార్డు కూడా లభించింది.

## మరణం
జీవితమంతా గాంధేయవాదిగా ఉంటూ, సామాజికవాదిగా సేవలని అందించిన నిర్మలా దేశ్‌పాండే 79వ యేట 2008, మే 1న ఢిల్లీలో తుదిశ్వాస వదిలింది.
## బయటి లింకులు
*నిర్మలా దేశ్‌పాండే అధికారిక వెబ్‌సైట్
## మూలాలు

వర్గం:1929 జననాలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:భారతీయ మహిళలు
వర్గం:2008 మరణాలు
వర్గం:మరాఠీ రచయితలు
వర్గం:మరాఠీ వ్యక్తులు
జలోదరం

**జలోదరం** లేదా **జలోదర వ్యాధి** (Ascites) ఉదరంలో ఎక్కువగా ద్రవాలు చేరడం. ఈ విధంగా వివిధ రకాల వ్యాధులలో జరుగుతుంది. స్కానింగ్ పరీక్ష ద్వారా దీనిని గుర్తించవచ్చును. ఈ ద్రవాన్ని సూదితో తొలగించి కొన్ని పరీక్షల ద్వారా కారణాలను నిర్ధారించవచ్చును. 
## వ్యాధి లక్షణాలు
జలోదరం తక్కువగా ఉన్నప్పుడు దీనిని గుర్తించడం కష్టం. ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కడుపు ఉబ్బినట్లుగా కనిపిస్తుంది. కొంతమందిలో కడుపులో బరువుగా అనిపిస్తుంది. కొద్దిమందిలో మాత్రం ఛాతీపై వత్తిడి మూలంగా ఆయాసం అనిపించవచ్చును. 

వైద్యుల భౌతిక పరీక్షలలో కటి భాగం ఉబ్బినట్లుగా కనిపిస్తుంది. వేలితో గాని చేతితో గాని నెమ్మదిగా కొట్టి చూస్తే గుల్లగా కాక మోత దబ్ దబ్ మంటుంది. 

కొన్ని కొన్ని లక్షణాలు జలోదరానికి కారణాలైన వ్యాధికి సంబంధించినవి ఉంటాయి. కాలేయ వ్యాధిగ్రస్తులలో కాలు పొంగు, రొమ్ము ఉబ్బడం, రక్తపు వాంతులు, బుద్ధి మందగించడం మొదలైనవి. కాన్సర్ కు సంబంధించిన వారిలో ఆకలి లేకపోవడం, బరువు తగ్గడం కనిపిస్తుంది. గుండె వైఫల్యం వల్ల ఎక్కువగా ఆయాసం వస్తుంది.

## వర్గీకరణ
జలోదరాన్ని మూడు గ్రేడులుగా విభజించారు:
* గ్రేడు 1: తక్కువ, స్కానింగ్ ద్వారా మాత్రమే గుర్తించగలము.
* గ్రేడు 2: పొత్తి కడుపు భాగం మాత్రమే పొంగుతుంది, వైద్య పరీక్షలు నిర్ధారిస్తాయి. 
* గ్రేడు 3: స్పష్టంగా బయటకు తెలిసేవి.

## కారణాలు
Causes of high Serum-ascities albumin gradient ("transudate") are:
* కాలేయ వైఫల్యం - 81% (మద్యపానం - 65%, వైరస్ - 10%, అకారణంగా - 6%)
* గుండె వైఫల్యం - 3%

Causes of low Serum-ascities albumin gradient ("exudate") are:
* Cancer (primary peritoneal carcinomatosis and metastasis) - 10%
* క్షయ వ్యాధి - 2%
* క్లోమం వాపు - 1%
* నెఫ్రోటిక్ సిండ్రోమ్

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాధులు
వర్గం:వ్యాధి లక్షణాలు
పైత్యరసం

thumb|225px| పైత్యరస వాహికను ఉన్న సూచిస్తున్న జీర్ణవ్యవస్థ పటము
**పైత్య రసం** (Bile) మన శరీరంలో ఆహారం జీర్ణం కావడానికి అవసరమైన ద్రవం. ఇది కాలేయంలో తయారై పైత్యరస నాళికల ద్వారా కొంత కాలం పిత్తాశయంలో నిలువచేయబడి, ఆహారం చిన్న ప్రేగులోనికి ప్రవేశించినప్పుడు విడుదల చేయబడుతుంది.

## చరిత్ర
పైత్య రసం  ఆకుపచ్చ , పసుపు ద్రవం, దీని  పని చిన్న ప్రేగులలోని కొవ్వులను కరిగించడం ,  కాలేయం నుండి పదార్థాలను తొలగించడం. కాలేయం రోజుకు 0.25-1L పైత్య రసాన్ని తయారు  చేస్తుంది .పైత్య రసము  కాలేయంలో ఉత్పత్తి అయ్యి, పిత్తాశయం లో   నిలువ చేయబడి , చిన్న ప్రేగు యొక్క మొదటి ప్రాంతమైన డుయోడెనమ్‌ ద్వారా  పిత్తాశయానికి వెళుతుంది. డ్యూడెనమ్‌లోని కొవ్వుల జీర్ణక్రియకు సహాయపడటం దీని పని.  పైత్య రసం లో పులుపు , ఉప్పు , ఫాస్ఫోలిపిడ్లు, కొలెస్ట్రాల్, పిగ్మెంట్లు, నీరు, ఎలక్ట్రోలైట్ రసాయనాలతో కూడి ఉంటుంది, ఇవి మొత్తం ద్రావణాన్ని కొద్దిగా ఆల్కలీన్‌గా ఉంచుతాయి (పిహెచ్‌తో సుమారు 7 నుండి 8 వరకు). కాలేయం యొక్క కణాల నుండి  పైత్య రసం  నిరంతరం సాధారణ  పైత్య రస నాళికల ద్వారా  పిత్తాశయంలోకి వెళుతుంది . పిత్తాశయంలో ఒకసారి సాధారణంగా 5 రెట్లు, కొన్నిసార్లు 18 రెట్లు అధికంగా ఉంటుంది . డుయోడెనమ్‌లోకి  వచ్చే పైత్య రసం మొత్తాన్ని కొలెసిస్టోకినిన్, సెక్రెటిన్, గ్యాస్ట్రిన్, సోమాటోస్టాటిన్ అనే హార్మోన్లు  వాగస్ నరాల ద్వారా నియంత్రిస్తాయి. కాలేయం ద్వారా రోజూ 800 నుండి 1,000 మి.లీ పైత్యరసం  రావడం  జరుగుతుంది   పైత్య రసం  కొవ్వులను కొవ్వు ఆమ్లాలుగా విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది,  వీటిని  జీర్ణవ్యవస్థ ద్వారా శరీరంలోనికి వెళుతుంది . పైత్య రసములో ఎక్కువగా కొలెస్ట్రాల్, పిత్త లవణాలు,బిలిరుబిన్ (ఎర్ర రక్త కణాలు)  కలిగి ఉంది.నీటి శరీర లవణాలు (పొటాషియం, సోడియం వంటివి)  ,రాగి  ఇతర లోహాలు   ఇందులో ఉంటాయి  

పైత్య రసం  కాలేయం నుండి పిత్త వాహికలద్వారా  వెళుతుంది, పిత్తాశయంలో కేంద్రీకృతమై నిల్వ చేయబడుతుంది. పైత్య రసం  పిత్తాశయం నుండి సంకోచం ద్వారా విసర్జించబడి , సాధారణ పిత్త వాహిక ద్వారా డుయోడెనమ్లోకి వెళుతుంది.  పైత్య రసం లో ఉన్న లవణాలు  చాలావరకు టెర్మినల్ ఇలియంలో తిరిగి  తీసుకో బడతాయి , హెపాటిక్ పోర్టల్ సిర ద్వారా కాలేయానికి తిరిగి వస్తాయి. అప్పుడు కాలేయం  పైత్య రసం  లవణాలను తీస్తుంది.  పిత్తాశయ రాళ్ళు పిత్తాశయంలో ఏర్పడే ఘన పదార్థం .  పైత్య రసం ద్రవం లో  అసాధారణ సాంద్రతలు రాళ్ళు ఏర్పడటానికి ద్రావణం నుండి పైత్య అవక్షేపణ ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి. అవి పూర్తిగా కొలెస్ట్రాల్, పిత్త వర్ణద్రవ్యం  రెండింటి మిశ్రమంతో తయారవుతాయి. పిత్తాశయం లో రాళ్ళు  ఏర్పడటానికి  కారణములు చుస్తే  ఊబకాయం,  సరైన ఆహారం లేక పోవడం  వంటివి  . పిత్తాశయ రాళ్ళు తరచుగా లక్షణరహితంగా ఉంటాయి, బిలియరీ కోలిక్ అనేది కుడి ఎగువ  భాగములో  నొప్పి,  కొవ్వు  పిత్తాశయం యొక్క సంకోచం ద్వారా అవక్షేపించబడుతుంది. ఇది కోలేసిస్టిటిస్ (పిత్తాశయం యొక్క వాపు) లేదా ఆరోహణ కోలాంగైటిస్ (పిత్త వాహికల వాపు) వంటి మరిన్ని సమస్యలకు దారితీస్తుంది. పిత్తాశయంలో రాళ్ళు ఏర్పడే ముందు మనుషులలో కనిపించే సాధారణ సూచనలు కడుపులో వికారం / వాంతులు, కడుపు నొప్పి, కామెర్లు, జ్వరం వంటివి ఉంటాయి   

## మూలాలు

వర్గం:జీర్ణ వ్యవస్థ
దంత విన్యాసం

thumb|దంత విన్యాసం - పళ్ళ అమరికలు పై దవడ భాగములో
**దంత విన్యాసం** (Dental formula) క్షీరదాలలోని దంతాలు అన్నీ ఒకే విధంగా ఉండకుండా, కొన్ని రకాలుగా ఉంటాయి. వీటి వివరాలను సూక్ష్మంగా వివరించే సూచికను దంత విన్యాసం అంటారు. కుంతకాలు (Incisors), రదనికలు (Canines), చర్వణకాలు (Molars, అగ్రచర్వణకాలు (Premolars) అనే నాలుగు రకాల దంతాలు కల కుడి, ఎడమ పక్కల దంత విధానం ఒకే మాదిరిగా ఉంటుంది. కాబట్టి ఒక పక్క దంతాలను మాత్రం ఈ విన్యాసాం సూచిస్తుంది. అదే విధంగా పై దవడలోని దంతాలు పైన, కింది దవడలోని దంతాలు దిగువన సూచించబడతాయి.    

## చరిత్ర
మానవులందరికీ నాలుగు రకాల దంతాలు ఉన్నాయి అవి కుంతకాలు , రదనికలు , చర్వణకాలు , అగ్ర చర్వణ కాలు  ఇవి  దవడ ఎముకలపై ఉంటాయి. నాలుగు రకాల దంతాలు ఆహారాన్ని  జీర్ణం చేయడములో  చాలా ముఖ్యమైనవి.  ఆహార జీర్ణక్రియలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది, దంతాలు దవడ ఎముకను బలంగా ఉంచుతాయి, మన ముఖానికి  అందమును , మాట్లాడడానికి  సహాయపడతాయి. మనుషులకు  32 పళ్ళు ఉన్నాయి. జంతువులలో వివిధ రకాలఆకారాలు ఉన్నాయి, ఇవి జంతువులలో పోషకాహారం లేదా వాటి ఆహారపు అలవాట్ల ఆధారంగా ప్రత్యేకమైనవి   కుంతకాలు - ఎగువ, దిగువ దవడలలోని నాలుగు ముందు పళ్ళను కుంతకాలు అంటారు.  వీటి  పని ఆహారాన్ని  నమలడం ,  ఇవి  ఒకే మూలం , పదునైన కోత అంచు కలిగి ఉంటాయి. రదనికలు:  నోటి కుహరంలో నాలుగు కోరలు ఉన్నాయి, పొడవైన మూలములు కలిగి ఉంటాయి . అగ్ర చర్వణకాలు :  దంతాలు  వెనుక వైపున ఉన్నాయి , నోటి కుహరంలో ఎనిమిది ఉంటాయి.  చర్వణకాలు  నోటిలో చాలా పటిష్టమైన  పళ్ళు, 4-5 కస్పులతో  ఉంటాయి    .

దంత సూత్రం పై పళ్ళు , క్రింది పళ్ళు దవడలలో ( పై దవడ , క్రింది )  అమరికను తెలుపుతాయి . దంత సూత్రం అనేది ఒక నిర్దిష్టము గా పళ్ళను లెక్కించేడి.  మొత్తం దంతాల సంఖ్యను సూచించడానికి మొత్తం సూత్రాన్ని రెండు గా  గుణించాలి.మానవులలో **పాల దంతాల కోసం దంత సూత్రం**: మానవులలో పాల పళ్ళు,ఎగువ దవడ, దిగువ దవడ యొక్క ప్రతి సగం 2  కుంతకాలు (Incisors) ,  1 రదనికలు ( Incisors), 2  చర్వణకాలు ( Molars) కలిగి ఉంటుంది. పాల పళ్ళలో అగ్రచర్వణకాలు (Premolars) లేవు  కాబట్టి అవి  సున్నా. **మానవులలో శాశ్వత దంతాల కోసం దంత సూత్రం:** ఎగువ దవడ, దిగువ  యొక్క ప్రతి  సగం 2 కుంతకాలు , 1 రదనికలు , 2 అగ్రచర్వణకాలు   3 చర్వణకాలు  కలిగి ఉంటాయి. మానవుడికి 32  శాశ్వత దంతాలు ఉన్నాయి  

## మూలాలు

వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము
సోమచంద్ర డి సిల్వ

1942, జూన్ 11న గాలెలో జన్మించిన **సోమచంద్ర డి సిల్వ** (Somachandra de Silva) శ్రీలంక క్రికెట్ జట్టుకు చెందిన మాజీ క్రీడాకారుడు. 1983లో దులీప్ మెండిస్ న్యూజీలాండ్ పర్యటన సమయంలో గాయపడటంతో 2 టెస్టులకు నాయకత్వ బాధ్యతలు కూడా చేపట్టినాడు. కెప్టెన్‌గా 2 అర్థసెంచరీలు కూడా సాధించాడు. టెస్ట్ క్రికెట్‌లో సాధించిన రెండు అర్థసెంచరీలు ఇదే సమయంలో కావడం గమనార్హం. స్వతహాగా లెగ్ స్పిన్ బౌలర్ అయిన సోమచంద్ర డి సిల్వ 12 టెస్టులు, 41 వన్డేలలో శ్రీలంక జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.
## టెస్ట్ క్రికెట్ గణాంకాలు
సోమచంద్ర 12 టెస్టులను ఆడి 36.40 సగటుతో 37 వికెట్లను సాధించాడు. అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 59 పరుగులకు 5 వికెట్లు. బ్యాటింగ్‌లో 21.36 సగటుతో 406 పరుగులు చేశాడు. ఇందులో 2 అర్థసెంచరీలు కలవు. టెస్టులలో అత్యధిక వ్యక్తిగత స్కోరు 61 పరుగులు. 
## వన్డే క్రికెట్ గణాంకాలు
41 వన్డేలలో జాతీయ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన సోమచంద్ర డి సిల్వ 48.65 సగటుతో 32 వికెట్లను సాధించాడు.అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 29 పరుగులకు 3 వికెట్లు. బ్యాటింగ్‌లో 19.52 సగటుతో 371 పరుగులు సాధించాడు. వన్డేలలో అత్యధిక వ్యక్తిగత స్కోరు 37 నాటౌట్.
## ప్రపంచ కప్ క్రికెట్
సోమచంద్ర 3 పర్యాయాలు శ్రీలంక తరఫున ప్రపంచ కప్ క్రికెట్‌లో ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 1975లో మొదటి సారి పాల్గొనగా, ఆతరువాత 1979, 1983లో మెండిస్ నాయకత్వంలో కూడా పాల్గొన్నాడు.
## ఆవరించిన దురదృష్టం
క్రీడా జీవితంలో సోమచంద్రకు పలుమార్లు ఆవరించింది. శ్రీలంక జట్టుకు టెస్ట్ హోదా వచ్చేనాటికి సోమచంద్ర వయస్సు 40కు చేరింది. అయిననూ మరో రెండేళ్ళపాటు అంతర్జాతీయ క్రికెట్ ఆడి రిటైర్ అయ్యే నాటికి శ్రీలంక ఆడిన మొత్తం 12 టెస్టు మ్యాచ్‌లలో ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. కొన్నేళ్ళ ముందే జట్టుకు టెస్ట్ హోదా వచ్చిఉంటే అతను అత్యున్నత క్రీడాకారుడిగా ప్రపంచం దృష్టిని ఆకర్షించేవాడు. అతడు నేతృత్వం వహించిన 2 టెస్ట్ మ్యాచ్‌లలో కూడా శ్రీలంక న్యూజీలాండ్ పై 2-0 తేడాతో ఓడిపోయింది. సోమచంద్ర రెండు టెస్ట్ మ్యాచ్‌లలో రెండు అర్థసెంచరీలు సాధించిననూ ఫలితం లేకపోయింది.
## బయటి లింకులు
*క్రిక్‌ఇన్ఫో ప్రొఫైల్ - సోమచంద్ర డి సిల్వ

వర్గం:1962 జననాలు
వర్గం:శ్రీలంక క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:శ్రీలంక టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:శ్రీలంక వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
బొమ్మన బ్రదర్స్ చందన సిస్టర్స్

***బొమ్మన బ్రదర్స్ చందన సిస్టర్స్*** 2008 లో వచ్చిన తెలుగు కామెడీ డ్రామా చిత్రం. అల్లరి నరేష్, కృష్ణ భగవాన్, ఫర్జనా, చారులత, రఘు బాబు, సుమన్ శెట్టి, కోట శ్రీనివాసరావు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. శ్రీనివాసరెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాను సిరి సినిమా బ్యానర్‌లో కనుమిల్లి అమ్మిరాజు నిర్మించాడు. ఎంఎం శ్రీలేఖ సంగీతం అందించిన ఈ చిత్రం 2008 ఏప్రిల్ 18 న విడుదలైంది.

## కథ
బొమ్మన బ్రదర్స్ (అల్లరి నరేష్, కృష్ణ భగవాన్) వృత్తిరీత్యా దొంగలు. వారి తల్లిదండ్రులు (తనికెళ్ళ భరణి, కోవై సరళ) దొంగతనాలు చేయమని వారిని ప్రోత్సహిస్తారు. ఒకసారి, ఈ బొమ్మన బ్రదర్స్ ఒక బ్యాంక్ మేనేజర్ ( ధర్మవరపు సుబ్రమణ్యం ) ను దోచుకొని డబ్బుతో తప్పించుకుంటారు. చివరికి వారు పోలీసులకు చిక్కి, వారి తండ్రి సహాయంతో పోలీసుల నుండి కూడా తప్పించుకుంటారు. అప్పుడు, వారు అనుకోకుండా ఇద్దరు సోదరీమణుల ఫోటోలను చూసి వారి గురించి సమాచారాన్ని సేకరిస్తారు. వారు సిరి చందన ( ఫర్జానా ), మణి చందన ( చారులత ) అనీ, వారిద్దరూ ప్రసిద్ధ వస్త్ర వ్యాపారాల యజమాని మోహనరావు ( కోట శ్రీనివాసరావు ) కుమార్తెలనీ తెలుసుకుంటారు.

సిరికి దేవుడంటే భక్తి. మణి ఎప్పుడూ అనాథలకు, అంగవికలురకూ సహాయం చేస్తూంటుంది. బొమ్మన బ్రదర్స్ వారి వేషధారణలను మార్చుకుని మణి, సిరి లను మోసం చేసి వారి హృదయాలను గెలుచుకుంటారు. కొన్ని మలుపుల తరువాత, బొమ్మన బ్రదర్స్ చందన సోదరీమణులను వివాహం చేసుకుంటారు. తరువాత, బొమ్మన బ్రదర్స్ మరికొన్ని ఎత్తులు వేసి మామగారి ఆస్తిని చేజిక్కించుకునే ప్రయత్నాలు చేస్తారు. అయితే, వారు మోసగాళ్ళు అని తెలిసి మోహనరావు పిచ్చివాడౌతడు. ఇది మణి, సిరి లకు తీవ్రంగా కోపం వస్తుంది. తమ భర్తలను హత్య చేయడానికి ప్రొఫెషనల్ కిల్లర్ ( రఘు బాబు ) ను మాట్లాడుతారు . దీనికి ముందే బ్రదర్స్ వారి తప్పును గ్రహించి, అస్తి పత్రాలను అందజేయడానికి అక్కాచెల్లెళ్ళను కలవడానికి ప్రయత్నిస్తారు. విలన్లతో పోరాటం తరువాత, సోదరులు ఆ పత్రాలను అప్పగించి, వారి విశ్వాసాన్ని తిరిగి పొందుతారు. మోహన రావు బాగవడం, బ్రదర్స్ నిజాయితీగల జీవితాన్ని గడపడంతో సినిమా ముగుస్తుంది.

## తారాగణం

* అల్లరి నరేష్, కృష్ణ భగవాన్ (బొమ్మన సోదరులు)
* సిరి చందనగా ఫర్జానా, మణి చందనగా చారులత (చందన సోదరీమణులు)
* బొమ్మన బ్రదర్స్ తల్లిదండ్రులుగా తనికెళ్ళ భరణి, కోవై సరళ
* మోహన్ రావుగా కోట శ్రీనివాస రావు
* కనకం పాత్రలో రజిత
* బ్యాంక్ మేనేజర్‌గా ధర్మవరపు సుబ్రమణ్యం
* ప్రొఫెషనల్ కిల్లర్‌గా రఘు బాబు
* సేవకుడిగా సుమన్ సెట్టీ
* సత్యం రాజేష్ సత్యం
* చారులత

## పాటలు

## సమీక్షలు
ఈ చిత్రానికి మంచి సమీక్షలు వచ్చాయి. CineGoer.com 3/5 రేటింగు ఇచ్చింది. "పక్కా కామెడీ, పైసా వసూల్ సినిమా. క్లైమాక్స్‌కు వచ్చే వరకు సమయం పరిగెడుతుంది " 

## మూలాలు


వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
మలింగ బండార

1979, డిసెంబర్ 31న జన్మించిన **మలింగ బండార** (Malinga Bandara) శ్రీలంక క్రికెట్ జట్టుకు చెందిన క్రీడాకారుడు. 1998లో తొలిసారిగా న్యూజీలాండ్ పై టెస్ట్ క్రికెట్ ఆరంగేట్రం చేశాడు. కాని గణాంకాలు సరిగా లేకపోవడంతో జట్టు నుంచి తొలిగించబడ్డాడు. 2005 మార్చిలో ఇంగ్లాండు-ఏ జట్టుపై 126 పరుగులకు 11 వికెట్లు తీసి అదే సంవత్సరం డిసెంబర్లో మళ్ళీ జాతీయ జట్టులోకి ప్రవేశించాడు.భారత్‌పై 3 టెస్టుల సీరీస్‌లో 32.98 సగటుతో 9 వికెట్లు సాధించాడు. 2006 జనవరిలో న్యూజీలాండ్ పై తొలి వన్డే ఆడినాడు. సీరీస్‌లో 23.92 సగటుతో 14 వికెట్లు సాధించి సహచరుడు ముత్తయ్య మురళీధరన్ కంటే మెరుగనిపించుకున్నాడు.
## టెస్ట్ క్రికెట్ గణాంకాలు
మలింగ బండార 8 టెస్టు మ్యాచ్‌లలో ప్రాతినిధ్యం వహించి 39.56 సగటుతో 16 వికెట్లు సాధించాడు. అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 84 పరుగులకు 3 వికెట్లు. బ్యాటింగ్‌లో 15.50 సగటుతో 124 పరుగులు చేశాడు. అత్యుత్తమ స్కోరు 43 పరుగులు.
## వన్డే క్రికెట్ గణాంకాలు
మలింగ 26 వన్డేలలో జాతీయ జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించి 32.25 సగటుతో 31 వికెట్లు పడగొట్టినాడు. వన్డేలలో అతని అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 31 పరుగులకు 4 వికెట్లు. బ్యాటింగ్‌లో 11.72 సగటుతో 129 పరుగులు చేశాడు. వన్డేలలో అత్యుత్తమ స్కోరు 28 నాటౌట్.

వర్గం:1979 జననాలు
వర్గం:శ్రీలంక క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:శ్రీలంక టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:శ్రీలంక వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర - ఉత్తరమధ్య యుగం

## ముసునూరి నాయకులు

## విజయనగర సామ్రాజ్యము

## ఇవి కూడా చూడండి
* ప్రధాన వేదిక: ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్ర
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్ర కాలరేఖ

## మూలాలు

## వనరులు

* విజ్ఞాన సర్వస్వము, మొదటి సంపుటము, దేశము-చరిత్ర, 1983, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు.
* ఆచార్య బి.ఎస్.ఎల్. హనుమంతరావు - ఆంధ్రుల చరిత్ర - విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్
* ఏటుకూరి బలరామమూర్తి - ఆంధ్రుల సంక్షిప్త చరిత్ర - విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్
* Sir V Ramesam (retired Judge of Madras High Court) - Andra Chronology (90-1800 A.C.) - Published 1946 - http://www.archive.org/details/andrachronology035467mbp
* Dr. M. Rama Rao - Select Andhra Temples - Published by Govt. of Andhra Pradesh - http://www.archive.org/details/selectandhratemp023040mbp
* చిలుకూరి వీరభద్రరావు - ఆంధ్రుల చరిత్ర - మొదటి భాగము - విజ్ఞానచంద్రికా గ్రంథమండలి ప్రచురణ - 1910 - http://www.archive.org/details/andhrulacharitra025965mbp
* చిలుకూరి వీరభద్రరావు - ఆంధ్రుల చరిత్ర - మూడవ భాగము - ఇతిహాస తరంగిణీ గ్రంథమాల ప్రచురణ - 1916 - http://www.archive.org/details/andhrulacharitra025967mbp
* మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ - అమరావతీ స్తూపము - http://www.archive.org/details/amaravathistupam025779mbp
* ఆచార్య బి.ఎస్.ఎల్. హనుమంతరావు - బౌద్ధము-ఆంధ్రము - http://www.archive.org/details/bouddamuandhramu018708mbp
* కొలనుపాక పురావస్తు ప్రదర్శనశాల - http://www.archive.org/details/KolanaupakaPuravasthuPradarshanaShala
* Dr.K Gopalachari - Early_History_Of_The_Andhra_Country - Madras University Doctorate Thesis - 1946 - http://www.archive.org/details/earlyhistoryofth035387mbp
* ఆదిరాజు వీరభద్రరావు - ప్రాచీనాంధ్ర నగరములు - మొదటి భాగము - ఆంధ్రచంద్రికా గ్రంథమాల ప్రచురణ - 1950 - http://www.archive.org/details/pracheenamdhrana022278mbp

## బయటి లింకులు
వాడే కావాలి

వాడే కావాలి 2009 డిసెంబరు 11న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. వీరూ క్రియేషన్స్; శ్రీ సద్గురు సినిమా పతాకం కింద వీరేష్ కాసాని, రఘునాథ్ సోగి లు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు రాజేంద్రదర్శన్ దర్శకత్వం వహించాడు.  సాయిరామ్ శంకర్, సుహసీ ధామి, చంద్రహాస్ లు ప్రధాన తారాగణంగా నటించిన ఈ సినిమాకు ఆర్.పి.పట్నాయక్ సంగీతాన్నందించాడు. 

## తారాగణం

* సాయిరామ్ శంకర్, 
* *[[సుహసీ ధామి]],*
* చంద్రహాస్, 
* నరేష్, 
* అలీ, 
* వేణు మాధవ్, 
* వై. రఘుబాబు, 
* చిత్రం శ్రీను, 
* సత్యం రాజేష్, 
* ధనరాజ్, 
* రవి ప్రకాష్, 
* శ్రీనివాస వర్మ, 
* కోట శంకర్ రావు, 
* జెన్నీ, 
* అన్నపూర్ణ, 
* హేమ, 
* రాజేశ్వరి, 
* ప్రియ, 
* బొమ్మరిల్లు రేవతి

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకత్వం: రాజేంద్ర దర్శన్
* దేశం: భారతదేశం; సంవత్సరం: 2009; భాష: తెలుగు
* స్టూడియో: వీరూ క్రియేషన్స్; శ్రీ సద్గురు సినిమా
* నిర్మాతలు: వీరేష్ కాసాని, రఘునాథ్ సోగి
* సహ నిర్మాత: మారుతీ దాసరి, బోయపాటి బ్రహ్మయ్య
* సంగీత దర్శకుడు: R.P. పట్నాయక్

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

*
వినాయకుడు (సినిమా)

**వినాయకుడు** 2008, నవంబరు 22 న వడుదలైన తెలుగు సినిమా. ప్రేం మూవీస్ బ్యానర్ పై సరిత పాత్ర నిర్మించిన ఈ సినిమాకు అడవి సాయికిరణ్ దర్శకత్వం వహించాడు. కృష్ణుడు, సోనియా ప్రధాన తారాగణంగా నటించిన ఈ సినిమాకు సామ్‌ ప్రసాద్ సంగీతాన్నందించాడు. హ్యాపీ డేస్ చిత్రంతో పరిచయమయ్యిన సోనియా దీప్తి ఈ చిత్ర కథానాయిక. కృష్ణుడు ఈ సినిమా ద్వారా కథానాయకుడిగా పరిచయం అయ్యాడు. ఒక ఆధునిక యువతి, ఒక లావుపాటి అబ్బాయి ల మధ్య జరిగే ప్రేమ కథే ఈ చిత్రం. సమకాలీన అంశాలతో చిత్రాన్ని రూపొందించడం వలన ఈ చిత్రానికి మంచి గుర్తింపు వచ్చింది. కానీ, ఒక సాధారణ ప్రేమ కథకి "వినాయకుడి" పేరు వాడుకున్నందుకు గానూ భజరంగ్ దళ్ ఈ చిత్రం ప్రదర్శింపబడుతున్న థియేటర్ల వద్ద నిరసన నిర్వహించారు.

2008 లో ఈ చిత్రానికి ద్వితీయ ఉత్తమ చిత్రంగా, ఉత్తమ దర్శకుడిగా అడివి సాయికిరణ్ కి నంది పురస్కారాలు లభించాయి. 

## కథ
ఊబకాయం ఉన్న వ్యక్తి కార్తీక్ (కృష్ణుడు)  యాడ్ డిజైనింగ్ కంపెనీలో చేరాడు. అతని విచిత్రమైన వ్యక్తిత్వం కారణంగా బాలికలు అతన్ని వారి నుండి దూరంగా ఉంచుతారు. అతను ఆ సంస్థలో కల్పనా (సోనియా) అనే అమ్మాయిని ఆసక్తికరంగా చూస్తాడు. ఆమె కూడా మొదట్లో అతన్ని దూరం చేస్తుంది.  అతని శారీరక స్వరూపంపై చాలా జోకులు వేస్తుంది. కానీ మృదువైన  మనస్వత్వం కల కార్తీక్ తన  వైఖరితో అహంకార కల్పన హృదయాన్ని గెలుచుకుంటాడు. చివరగా, అహంభావమైన కల్పన తెలియకుండానే కార్తీక్‌తో ప్రేమలో పడుతుంది. మరోవైపు, సంధ్య (పూనమ్), అల్తాఫ్ (సూర్య తేజ్) ల లవ్ ట్రాక్ విడిగా నడుస్తుంది. షాలిని (అంకిత) కార్తీక్ పాత్రను పెంచడానికి ఉత్ప్రేరకంగా ఉపయోగించే పాత్ర. 

## తారాగణం
* కార్తీక్ గా కృష్ణుడు
* కల్పన గా సోనియా దీప్తి 
*సంధ్య గా పూనమ్ కౌర్ 
*రాజేష్ గా సామ్రాట్ రెడ్డి  
*అల్తాఫ్ గా సూర్యతేజ  
* షాలిని గా అంకిత  
*మహేష్ గా మహేష్ 
*అపర్ణ  గా సత్యకృష్ణన్ 
* అనంత నాయుడు గా ఆదర్శ్ బాలకృష్ణన్ 

## పాటల జాబితా
* హమ్ హైన్ హైదరాబాదీ , రచన: అవినాష్, గానం.హేమచంద్ర  
* సరదాగా ఈ సమయం, రచన: వనమాలి గానం.వున్నికృష్ణన్ , కె ఎస్ చిత్ర  
* వరవీణ , రచన: అవినాష్, గానం.రఘు, హేమచంద్ర, శ్రీదేవి , సాహితీ  
* నాలో వేదనే , రచన: అవినాష్ , గానం.కునాల్ గాంజ్వల  
* వరవీణ , ఇన్స్ట్రుమెంటల్  
* నాలో వేదనే , ఇన్స్ట్రుమెంటల్. 

## మూలాలు
బుజ్జిగాడు

పూరీ జగన్నాధ్ దర్శకత్వంలో కె.ఎస్.రామారావు నిర్మించిన చిత్రం బుజ్జిగాడు.ఈ చిత్రంలో ప్రభాస్, త్రిష ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు.

## కథ
బుజ్జిగాడు (ప్రభాస్) పన్నెండేళ్ళు తరువాత తన గర్ల్ ఫ్రెండ్ చిట్టిని (త్రిష) వెతకటానికి చెన్నై వదిలిపెట్టి తన సొంత ఊరు వస్తాడు.ఈ క్రమంలో బుజ్జి శివన్న అనే ఒక గూండాని చంపడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకుంటాడు. శివన్న(మోహన్ బాబు). మరెవరో కాదు చిట్టి అన్న అని తెలుస్తుంది. అప్పుడు బుజ్జి ఏం చేశాడు అన్నదే ఈ సినిమా .

## తారాగణం
#ప్రభాస్ (బుజ్జిగాడు అలియాస్ లింగరాజు)
#త్రిష (చిట్టి)
# సంజనా గల్రానీ (కంగనా)
#మోహన్ బాబు(శివన్న)
#కోట శ్రీనివాస రావు (మాచిరెడ్డి)
#సునీల్ (టోక్యో జానీ)
#అలీ (సర్ఫరాజ్ కాట్రే)
#ఎం.ఎస్ నారాయణ (బుజ్జి తండ్రి)
#హేమ (బుజ్జి తల్లి)
#బ్రహ్మాజీ (శివన్న సహాయకుడు)
#ఆకాశ్ పూరి

## పాటలు

ఈ చిత్రానికి సంగీతాన్ని సందీప్ చౌతా అందించారు.2008 ఏప్రిల్ 18  న ఆదిత్య మ్యూజిక్ విడుదల చేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఎం.ఎస్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు
థామస్ అల్వా ఎడిసన్

**థామస్ అల్వా ఎడిసన్** ( 1847, ఫిబ్రవరి 11 –  1931 అక్టోబర్ 18) మానవ జాతిని ప్రభావితం చేసిన విద్యుత్ బల్బు, ఫోనోగ్రాఫ్ లాంటి అనేక ఉపకరణాలను రూపొందించిన ఒక గొప్ప అమెరికన్ శాస్త్రవేత్త, వ్యాపారవేత్త.

అతనికి 1000 పేటెంట్లకు హక్కులు ఉన్నాయి. 1889లో పారిస్లో గొప్ప వైజ్ఞానిక ప్రదర్శన జరిగింది. అందులో ప్రదర్శించబడ్డ వస్తువుల్లో తొంభై శాతానికి పైగా థామస్ ఎడిసన్ కు చెందినవే.

## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
ఎడిసన్ అమెరికా లోని ఓహియో రాష్ట్రానికి చెందిన మిలన్ అనే ప్రాంతంలో జన్మించి మిషిగాన్ రాష్ట్రంలోని పోర్టుహ్యురాన్ అనే ప్రదేశంలో పెరిగాడు. తండ్రి శామ్యూల్ ఆగ్డెన్ ఎడిసన్ జూనియర్ (1804-1896), తల్లి నాన్సీ మాథ్యూస్ ఎడిసన్ (1810-1871) లకు ఏడవ, చివరి సంతానం. ఇతని కుటుంబం డచ్ మూలాలు కలిగినది. 10 ఏళ్ళ వయస్సు నాటికి థామస్ ఎడిసన్ సొంతంగా లాబొరేటరీని ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకోవటం కోసం రైళ్ళలో న్యూస్ పేపర్లు, స్వీట్లు అమ్మేవాడు. అతి చిన్నవయస్సు లోనే టెలిగ్రాఫ్ నమూనా యంత్రాన్ని తయారు చేశాడు. 1861లో సివిల్ వార్ ప్రబలినప్పుడు ఎడిసన్ "గ్రాంట్ ట్రంక్ హెరాల్డ్" అనే ఓ మోస్తరు న్యూస్ పేపర్ నడిపాడు. ఈ సమయంలోనే ఆయనకు ప్రమాదవశాత్తు చెవుడు వచ్చింది. రైల్వే బోగీలోనే లాబొరేటరీ పెట్టి కొన్ని రోజులు ప్రయోగాలు చేశాడు. పొరపాటుగా అగ్ని ప్రమాదం జరగడంతో రైల్వే అధికారులు అతనిని దూరంగా ఉంచివేశారు.

## వివాహం
1871లో డిసెంబరు 25న 24 సంవత్సరాల వయసులో ఎడిసన్ రెండు నెలలు ముందుగా కలుసుకున్న 16 యేళ్ళ మారీ స్టిల్ వెల్ ను వివాహమాడాడు. వీరికి ముగ్గురు సంతానం.

## ఆవిష్కరణలు
1862 లో ఎడిసన్ ఒక స్టేషను మాష్టర్ బిడ్డను ప్రమాదం నుంచి రక్షించి అందుకు ప్రతిఫలంగా ఆయన వద్ద నుంచి టెలీగ్రఫీని నేర్చుకున్నాడు. 1868 లో టెలిగ్రాఫ్ పేటెంట్ ను పొందగలిగాడు. బతుకు తెరువు కోసం స్టాక్ ఎక్సేంజీ టెలిగ్రాఫ్ ఏజన్సీలో పనికి కుదిరాడు. తన టెలిగ్రాఫ్ పరికరాన్ని అమ్ముకున్నాడు. ఏ కొద్ది మొత్తమో లభిస్తుందని అనుకున్న ఎడిసన్ కి నలబై వేల డాలర్లు ముట్టడంతో ఆశ్చర్యపోయాడు. అంతే, అప్పటి నుండి ఆయన ఆవిష్కరణలకు అంతం లేకుండా పోయింది. 1878 లో ఎలక్ట్రిక్ బల్బ్ ను రూపొందించాడు. అది ఆర్థికంగా ఆయనకు మరింత ఎత్తుకు తీసుకుని వెళ్ళింది. *థర్మో అయానిక్ ఎమిషన్* గురించి కూడా అదే సమయంలో ఎడిసన్ వెల్లడించాడు. 1887-1889 మధ్య కాలంలో టైప్ రైటర్, ఎలక్ట్రిక్ పెన్, గ్రామ్ ఫోన్, మోషన్ పిక్చర్ కెమేరా, అలాగ ఎన్నింటినో ఇతను రూపొందిచాడు. 1931 న చనిపోయే నాటి వరకు సరికొత్త ఆవిష్కరణలు కోసం అనుక్షణం ఆరాట పడ్డాడు.

1877లో కనిపెట్టబడిన ఫోనోగ్రాఫ్. ఈ పరికరాన్ని కనిపెట్టినపుడు ప్రజలు సంభ్రమాశ్చర్యాలకు గురయ్యారు. అతనికి *మెన్లో పార్క్ మాంత్రికుడు* అనే పేరు పెట్టారు.

## ప్రశంస
"మేధావి అంటే ఒక శాతం ప్రేరణ, తొంభై శాతం పరిశ్రమ" అనే నానుడికి నిలువెత్తు రూపం ఎడిసన్ మహాశయుడు.

## సూచికలు

వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు
వర్గం:అమెరికా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1847 జననాలు
వర్గం:1931 మరణాలు
వర్గం:శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:ఆవిష్కర్తలు
కుంతకాలు

**కుంతకాలు**  అనేవి ఎక్కువశాతం  క్షీరదాలలో  కనిపించే ముందు భాగంలోని దంతాలు. ఇవి పై దవడలోని ప్రీమ్యాక్సిల్లాలో,  దిగువ దవడలోని మాండిబుల్లో ఉంటాయి. ఇవి ఉలి ఆకారంలో ఉంటాయి. ఏనుగు దంతాలు కుంతకాల నుంచే ఏర్పడతాయి.

మనుషుల్లో మొత్తం ఎనిమిది కుంతకాలు ఉంటాయి (పై, కింది దవడలలో ప్రతి వైపున రెండు చొప్పున).  జంతువుల్లో 18 కుంతకాలు ఉంటాయి, అయితే ఆర్మడిల్లో, ఆంటీటర్ వంటి జెనార్త్రా  సూపర్ ఆర్డర్‌కు చెందిన కొన్ని జంతువుల్లో కుంతకాలు ఉండవు.

## నిర్మాణం
వయోజన మనిషిలో సాధారణంగా ఎనిమిది కుంతకాలు ఉంటాయి (ప్రతి రకానికి రెండు చొప్పున). కుంతకాల రకాలు ఇవి:

* మ్యాక్సిల్లరీ సెంట్రల్ ఇన్సైసర్ (పై దవడలో, పెదవుల మధ్య భాగానికి అత్యంత సమీపంగా ఉండే పన్ను)
* మ్యాక్సిల్లరీ లాటరల్ ఇన్సైసర్ (పై దవడలో, సెంట్రల్ ఇన్సైసర్ పక్కన ఉండే పన్ను)
* మాండిబ్యులర్ సెంట్రల్ ఇన్సైసర్ (దిగువ దవడలో, పెదవుల మధ్య భాగానికి అత్యంత సమీపంగా ఉండే పన్ను)
* మాండిబ్యులర్ లాటరల్ ఇన్సైసర్ (దిగువ దవడలో, సెంట్రల్ ఇన్సైసర్ పక్కన ఉండే పన్ను)

పూర్తి పాల దంతాలు (ప్రాథమిక పళ్లు) కలిగిన పిల్లలలో కూడా ఎనిమిది కుంతకాలు ఉంటాయి. వీటి పేర్లు శాశ్వత దంతాలలో ఉన్న విధంగానే ఉంటాయి. చిన్నపిల్లలలో పళ్లు మొలకెత్తడం,  మానవ దంత అభివృద్ధి దశలపై ఆధారపడి కుంతకాల సంఖ్య శూన్యం నుండి ఎనిమిది వరకు మారవచ్చు.

సాధారణంగా ముందుగా దిగువ దవడలోని సెంట్రల్ కుంతకాలు మొలకెత్తుతాయి. తరువాత పై దవడలోని సెంట్రల్ కుంతకాలు, ఆపై దిగువ లాటరల్ పళ్లు, చివరగా పై లాటరల్ పళ్లు మొలకెత్తుతాయి. కుంతకాల తరువాత మిగతా ప్రాథమిక పళ్లు అభివృద్ధి చెందుతాయి.

మొదటి మోలార్ పళ్లను తప్పించి, కుంతకాలు శాశ్వత పళ్లలో మొదటిగా మొలకెత్తే పళ్లుగా పరిగణించబడతాయి. ఇవి ప్రాథమిక పళ్లలో ఉన్న క్రమానుసారంగానే మొలకెత్తుతాయి.

### ఇతర జంతువులు
ఇతర జంతువులలో కుంతకాల సంఖ్య జాతి ఆధారంగా మారుతుంది. ఒపాసమ్ జంతువులకు 18 కుంతకాలు ఉంటాయి, అయితే ఆర్మడిల్లోలకు కుంతకాలు ఉండవు. పిల్లులు, కుక్కలు, నక్కలు, పందులు, గుర్రాలకు పన్నెండు కుంతకాలు ఉంటాయి.

ఎలుకలు వంటి రోడెంట్ జంతువులకు నాలుగు కుంతకాలు ఉంటాయి. కుందేళ్లు, ఖర్గోషులు (లాగోమార్ఫా) ఒకప్పుడు రోడెంట్లుగా పరిగణించబడ్డాయి, కానీ వీటిలో ఆరు కుంతకాలు ఉండటం వలన వేరు వర్గంగా గుర్తించబడ్డాయి. వీటిలో ముందుభాగంలో ఉన్న జత వెనుక చిన్న జత పళ్లు ఉంటాయి; వీటిని “పెగ్ టీత్” అని పిలుస్తారు. కుంతకాలు గట్టి ఆహార పదార్థాలను కొరుక్కునేందుకు ఉపయోగపడతాయి, ఉదాహరణకు మాంసాన్ని కొరికేందుకు. గేదెలు (ఆవులు, ఎద్దులు మొదలైనవి) పై దవడలో కుంతకాలు ఉండవు, కానీ దిగువ దవడలో మొత్తం ఆరు ఉంటాయి.

## విధులు
పిల్లులులో కుంతకాలు చిన్నవిగా ఉంటాయి; మాంసాన్ని కొరికే పని ప్రధానంగా కేనైన్ పళ్లు, కార్నాసియల్ పళ్లు ద్వారా జరుగుతుంది. ఏనుగులలో పై దవడ కుంతకాలు వంకరగా పెరిగి దంతాలుగా మారుతాయి. ఇది నార్వాల్లలో కనిపించే దంతంతో భిన్నం; నార్వాల్‌లో కేనైన్ పన్నే పొడవైన తుస్క్‌గా అభివృద్ధి చెందుతుంది. రోడెంట్ జంతువులలో కుంతకాలు జీవితాంతం పెరుగుతూనే ఉంటాయి. అవి గోకడం (gnawing) ద్వారా అరిగిపోతూ సమతుల్యంగా ఉంటాయి. మనుషులలో కుంతకాలు ఆహారాన్ని కోసి ముక్కలుగా చేయడానికి ఉపయోగపడతాయి. అదేవిధంగా ఇతర ఆహార పదార్థాలను పట్టుకునేందుకు కూడా సహాయపడతాయి.

## ఆధారాలు
*జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.

## మూలాలు

వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము
రదనికలు

**రదనికలు** (Canines) క్షీరదాలలో విషమ దంత విన్యాసంలో ఉంటాయి. ఇవి కుంతకాలకు వెనుకగా మొనదేలి ఉంటాయి. అడవి పంది మొదలైన మాంసాహార జంతువులల్లో వీటినే కోరలు అంటారు. లాగోమార్ఫా, రొడెన్షియా లలో ఇవి లోపించి ఉంటాయి.

## చరిత్ర
కుక్క కోరలతో పోలిక ఉన్నందున వీటికి  కుక్కల పళ్ళు పేరు పెట్టబడ్డాయి. మనుషుల  నోటిలో   ఈ దంతాలు  పొడవుగా,  పదునైనవి కావు, కానీ అవి ఒకే తీరుగా , ఇతర దంతాలతో చుస్తే ఇవి  ఎక్కువ పొడవుగా ఉంటాయి  .  అమెరికన్ డెంటల్ అసోసియేషన్ తెలిపిన  ప్రకారం, శిశువుకు 16 నెలల వయస్సు వచ్చిన తరువాత మొదటి దవడ పంటి సాధారణంగా పై దవడలో విస్ఫోటనం చెందుతుంది, తరువాత 23 నెలల వయస్సులో అన్ని  దంతాలు ( పళ్ళు) రావడం జరుగుతుంది , పిల్లలు 9 నుండి 12 సంవత్సరాల వయస్సులో వారి ప్రాధమిక పళ్ళను  కోల్పోతారు.  పొడవుగా ఉన్న కోర  పళ్ళు ఎందుకు అవసరం?   ఈ  పళ్లతో   తినడం, మాట్లాడటం,  పెదవుల  ఆకారాన్ని కాపాడుకోవడం  తో పాటు  ఇతర దంతాలను స్థానానికి మార్గనిర్దేశం చేయడంలో ఈ  దంతాలు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. పొడవైన కోర పళ్లతో  ఆహారము లో ఉన్న గట్టి పదార్థములను   ముక్కలు గా  చేయడం,  మనుషులు తినే ఆహరం లో  తొందరగా జీర్ణం కావడము జరుగుతుంది , మనుషులు  మాట్లాడేటప్పుడు  పదాలను రూపొందించడంలో సహాయపడతాయి. దవడ తిరగడములో పళ్ళ సమతుల్యతను కోర పళ్ళు సహాయ పడతాయి. కోర పళ్ళు  ఆకారం , వాటి  నిర్మాణం  నోటిలో  ఏంతో సహాయ పడతాయి , ఈ కోర పళ్లను  బ్రష్ చేస్తున్నప్పుడు జాగ్రత్త తీసుకుంటే మనుషులకు ఏంతో మేలు జరుగుతుంది      

నాలుగు కోరలు పదునైన దంతాలు గా  అని  పిలుస్తారు . ప్రాధమిక వచ్చే కోరలు  16, 20 నెలల మధ్య కనిపిస్తాయి,     9 సంవత్సరాల వయస్సులో విస్ఫోటనం చెందుతాయి,  పైన వచ్చే కోర పళ్ళు  11-12 సంవత్సరాల వయస్సులో వస్తాయి. కోరలు  దంతాల  ‘మూలల్లో’ ఉన్నాయి. ఈ కోర పళ్ల పొడవుగా ,పదునైనవిగా ఉండటంతో ఈ దంతములను మాంసాహార జంతువుల పాలతో పోలుస్తారు. ఈ  దంతాల  చుట్టూ చిగుళ్ళ కణజాలం క్షీణించే ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి,   పళ్ళు తోముకోవడం లో జాగ్రత్త  చాలా అవసరం ఎందుకంటే ఇది చిగుళ్ళు, ఎనామెల్ ఉపరితలాలను రక్షించడంలో సహాయ పడుతుంది    .  

## మూలాలు

* జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.

వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము
వశిష్ఠ మహర్షి

thumb|వశిష్ట, అరుంధతి, కామధేను - రామభద్రాచార్య రచనలు - అరుంధతి (1994) కవర్ పేజి

**వశిష్ఠ మహర్షి**  ఒక గొప్ప ఋషి. మహాతపస్సంపన్నుఁడు. సప్త ఋషులలో వసిష్ఠ మహర్షి కూడా ఒకడు. వేదముల ప్రకారం ఇతను మిత్ర మహర్షి, వరుణా దంపతుల కుమారుడు. సూర్యవంశానికి రాజపురోహితుడు. వైవస్వతమన్వంతరమున సప్తర్షులలో ఒకఁడు. ఇంద్రుడు వశిష్ట మహర్షి యొక్క యజ్ఞాలకు మెచ్చి కామధేనువు పుత్రిక అయిన శబల అనే గోవుని ఇస్తాడు. ఇది కామధేనువులాగే తన యజమానికి ఏది కోరితే అది ఇవ్వగలదు. 
అందరు మహర్షులలాగా ఈయన ఒంటరి వాడు కాదు. ఈయనకు పరమ పతివ్రత, పతిభక్తి పరాయణురాలైన అరుంధతితో వివాహమైంది. వీరికి 100 మంది కుమారులు కలిగెను. వారిలో శక్తి మహర్షి జేష్టుడు. ఈతని భార్య అదృశ్యంతి. శక్తి మహర్షి పుత్రుడే పరాశరుడు. 
ఇంకను వశిష్ఠుడు కుమారులుగా చిత్రకేతువు, పురోచిషుడు, విరచుడు, మిత్రుడు, ఉల్భకుడు, వసుబృద్ధాకుడు, ద్యుమన్తుడు అని ప్రసిద్ధ గ్రంథముల వలన తెలియు చున్నది.

ఈతఁడు దక్షప్రజాపతి కూఁతురు అగు ఊర్జను వివాహమాడి ఆమెయందు రజుఁడు, గోత్రుఁడు, ఊర్ధ్వబాహువు, సవనుఁడు, అనఘుఁడు, సుతపుఁడు, శుక్రుఁడు అని ఏడుగురు పుత్రులను పొందెను. వారు స్వాయంభువ మన్వంతరమున సప్తర్షులుగ ఉండిరి. ఇతఁడు తొలుత బ్రహ్మమానసపుత్రుఁడు అయి ఉండి నిమి శాపముచేత ఆ శరీరమునకు నాశము కలుగఁగా మిత్రావరుణులకు మరల జన్మించెను. ఒకప్పుడు మిత్రావరుణులకు ఊర్వసిని చూచి రేతస్సు స్ఖలితము అయి అది ఒక కుంభమునందు చేర్పఁబడఁగా అందుండి వసిష్ఠుఁడును, అగస్త్యుఁడును పుట్టిరి. కనుక వీరు ఇరువురును కుంభజులు అనఁబడుదురు.

సరస్వతీ నదీ తీరాన వశిష్ట మహర్షి ఆశ్రమం ఉండేది. ఇక్కడ దాదాపు పదివేల మంది శిష్యులకి విద్యాభ్యాసంతో పాటుగా భోజనం కూడా పెట్టేవాడు. అందువల్ల కులపతి అని పేరు వచ్చింది.

## సాహిత్యం
*
* Selected verses, sorted by subject, in both Sanskrit and English text.
*Sanskrit and English text.
* Very short condensation.
## మూలాలు

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
వర్గం:హిందూ ఋషులు
వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:ప్రజాపతులు
వర్గం:గోత్రములు
వర్గం:బ్రాహ్మణ గోత్రాలు
వర్గం:భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:భారత జ్యోతిష్కులు
పరుగు (సినిమా)

**పరుగు**, 2008లో విడుదలైన ఒక తెలుగు సినిమా. 

ఉత్తమ తృతీయ చిత్రంగా నంది అవార్డ్ 

ప్రత్యేక ప్రశంసా పురస్కారం, అల్లు అర్జున్, నంది అవార్డు 
## కథ
రామచంద్రాపురంలో నీలకంఠం (ప్రకాష్ రాజ్) ఇంటిలో అతని పెద్ద అమ్మాయి సుబ్బలక్ష్మి (పూనం బజ్వా) పెళ్ళి జరిగే సీనుతో చిత్రం మొదలవుతుంది. ఎర్రబాబుని ప్రేమించిన సుబ్బలక్ష్మి ఆ రోజే అతనితో లేచిపోతుంది. ఆగ్రహంతో ఎర్రబాబు స్నేహితులందరినీ కిడ్నాప్ చేయిస్తాడు నీలకంఠం. హైదరాబాదులో సరదాగా కాలం గడిపే కృష్ణ (అల్లు అర్జున్) కూడా అతని స్నేహితుడే కావటంతో అతన్ని కూడా కిడ్నాప్ చేయిస్తాడు నీలకంఠం. అక్క పై ఉన్న కోపాన్ని మొత్తం ఇంటిల్లిపాదీ తన పైన చూపిస్తుండటంతో బాధ పడుతూ ఉంటుంది మీనా (షీలా దీక్షిత్).

ఒకరోజు తప్పించుకు పారిపోబోతున్న కృష్ణకి మీనా కనిపిస్తుంది. తొలిచూపు లోనే మీనాని ప్రేమిస్తాడు కృష్ణ. ఇంతలో నీలకంఠం మనుషులకు దొరికిపోతాడు. హైదరాబాదులో పెద్ద కూతురు ఉంది అని తెలుసుకున్న నీలకంఠం చిన్న కూతురుని వెంటబెట్టుకుని, కృష్ణ స్నేహితుల బృందంతో వెదికిస్తూ ఉంటాడు.

నీలకంఠానికి తన పెద్ద కూతురు కనిపించి, పారిపోయి వచ్చిన తమను కుక్కల్లా వెంటాడ వద్దని మందలిస్తుంది. ఆ మాటలకి బాధ పడ్డ నీలకంఠం, తన కూతుళ్ళు అంటే తనకి చాలా ప్రేమ అని, పరమ కోపిష్టి అయిన తాను తన కూతుళ్ళ కొరకే శాంత స్వభావాన్ని అలవర్చుకొన్నాడని కృష్ణతో చెబుతాడు. పిల్లల పట్ల పెద్దలు ఎంత ప్రేమని పెంచుకొంటారో కృష్ణ అప్పుడు అర్థం చేసుకుంటాడు.

ఇంతకీ సుబ్బలక్ష్మి, ఎర్రబాబులకు సహాయపడినది ఎవరు? మీనా కూడా తనని ప్రేమిస్తోందని తెలుసుకున్న కృష్ణ ఏంచేసాడు? నీలకంఠాన్ని నొప్పించేలా మీనాతో పారిపోయాడా, లేక పిల్లల పై పెద్దల ప్రేమని అర్థం చేస్కొని తన ప్రేమని త్యాగం చేశాడా అన్నదే చిత్రంలోని తరువాతి కథ.

## నటీనటులు
* అల్లు అర్జున్ .... కృష్ణ
* షీలా .... మీనా
* పూనమ్ బజ్వా .... సుబ్బలక్ష్మి
* ప్రకాష్ రాజ్ .... నీలకంఠ
* చిత్రం శ్రీను .... శ్రీను
* సప్తగిరి
*శ్రీనివాస రెడ్డి
*ధనరాజ్
* భాస్కర్

## పాటలు

## విశేషాలు
* ఈ చిత్రం మలయాళ అనువాదం కృష్ణతో అల్లు అర్జున్ కేరళలో మూడు చిత్రాల విజయాన్ని కైవసం చేసుకున్నాడు. (దేశముదురు హీరో (2008)గా రెండవ చిత్రం, ఆర్య అదే పేరు ఆర్య (మలయాళం సినిమా)తో మొదటి చిత్రం.)
* బొమ్మరిల్లు చిత్రంలో 'పిల్లలకి స్వతంత్రం ఉండాలి' అన్న సారాంశంతో కథని ఎంచుకొన్న భాస్కర్, తన రెండవ చిత్రంలోనే దానికి వ్యతిరేక అంశం అయిన 'పెద్దలని గౌరవించాలి' ని ఎంచుకోవటం ఒక ప్రయోగం.
ఇందిరా పాయింట్

**ఇందిరా పాయింట్** (ఆంగ్లంలో: **Indira Point**) (దీనికి క్రితం పేరు, **పిగ్మాలియన్ పాయింట్**, కొంత స్వల్పకాలం **ఇండియా పాయింట్** అని పిలువబడేది.) గ్రేట్ నికోబార్ ద్వీపాలలోని నికోబార్ దీవుల దక్షిణ భాగాన, భారతదేశానికి దక్షిణానగల హిందూ మహాసముద్రపు తూర్పుభాగంలో గలదు. ఇది దక్షిణ భారతదేశానికి చువరన ఉంది. ఈ ప్రదేశానికి ఇందిరా గాంధీ గౌరవార్థం ఇందిరా అగ్రం లేదా *ఇందిరా పాయింట్* అని పేరు పెట్టారు.భారత ఉపఖండానికి దక్షిణాగ్రం కన్యాకుమారి అగ్రం, కానీ ఈ ఇందిరా పాయింట్, ఇంకనూ దక్షిణాన గలదు. ఈ మధ్య వచ్చిన సునామీ కారణంగా, ఈ ప్రాంతంలోని చాలా భాగం, ముంపునకు గురైనది. దీని దీప స్తంభం (లైట్ హౌస్) కూడా పాక్షికంగా ముంపునకు గురైనది. కాని భూగర్భ శాస్త్రజ్ఞుల ప్రకారం, ఈ ప్రాంతం కోలుకుంటోంది,, తన యదాస్థితికి చేరుకుంటోంది.
## బయటి లింకులు
*Indira point falls off the map
*Photo of the submerged lighthouse in Indira point after the Tsunami

వర్గం:అగ్రములు
వర్గం:భారత అగ్రములు
తెలుగు పదాలు

thumb|నాలుగవ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు వేదిక వద్ద ఏర్పాటు చేసిన ఎలక్ట్రానిక్ తెలుగు అక్షరమాల వృక్షం (అమృత కల్పవృక్షం)
**పదము** (Word) నిశ్చితమైన అర్ధాన్నిచ్చే ఒకటి లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ అక్షరముల సముదాయము. ఇలాంటి కొన్ని పదముల సముదాయము వాక్యము.

## పదాలలో రకాలు
వ్యుత్పత్తి పరంగా తెలుగు భాషలో పదాలు నాలుగు రకాలు. అవి:

# తత్సమము: ప్రాకృత (సంస్కృత) పదము, తెలుగు ప్రత్యయములతో కూడి వ్యవహరింపబడినచో తత్సమము అంటారు. సంస్కృత ప్రాతిపదికపై తెలుగు విభక్తి ప్రత్యయమును చేర్చుట వలన తత్సమము ఏర్పడును. వీనినే ప్రకృతి అనికూడా అంటారు. ఉదాహరణ: బాలః - బాలురు; పుస్తకమ్ - పుస్తకము
# తద్భవము: సంస్కృత, ప్రాకృత పదముల నుండి కొద్ది మార్పులు చెంది ఏర్పడిన పదములను తద్భవములు అంటారు. వీటినే వికృతి అనికూడా అంటారు. ఉదాహరణ: యజ్ఞము - జన్నము; పంక్తి - బంతి
# దేశ్యము: తత్సమము, తత్భవములు కాక, తెలుగు దేశమున వాడుకలో ఉన్న పదములు దేశ్యములు అంటారు. ఉదాహరణ: పీట, చెట్టు
# అన్యదేశ్యము: ఇతర భాషలకు చెందియుండి తెలుగులో వాడబడుచున్న పదములను అన్యదేశ్యములు అంటారు. ఉదాహరణ: స్టేషను, రోడ్డు మొదలైనవి.

## భాషాభాగాలు

తెలుగు భాషలోని పదములను ఐదు భాగములుగా విభజించవచ్చును. అవి -
* నామవాచకము: మానవుల పేర్లు, జంతువుల పేర్లు, ప్రదేశములు, వస్తువుల పేర్లు తెలియజేయునవి. ఉదా: రాముడు, పాఠశాల, విజయవాడ, బల్ల. ఈ నామవాచకములు మరళ నాలుగు విధములు. అవి 
** సంజ్ఞావాచకము: రాముడు, గోదావరి.
** జాతి నామవాచకము: చెట్టు, పర్వతాలు, గోడ.
** గుణ నామవాచకము: తీపి, నలుపు, తెలుపు.
** క్రియా నామవాచకము: వంట, నడక, చేత.
* సర్వనామము: నామవాచకమునకు బదులుగా వాడబడేది. (ఇది పాశ్చాత్యుల నిర్వచనం)
సర్వులకు (అందరికీ) వర్తించే నామము సర్వనామము.ఉదా: నీవు, ఆమె, అతడు.
* విశేషణములు: నామవాచకము, సర్వనామముల గుణములను తెలియజేయునది. ఉదా: పొడవైన, ఎరుపు, తీపి.
* అవ్యయములు: లింగ, వచన, విభక్తుల చేత మార్పులు లేని పదములు అవ్యయములు. ఉదా: ఆహా! ఓహో! ఔరా! అకటా!
*క్రియలు: పనులను తెలిపే వానిని క్రియలు అంటారు. ఉదా: చదువుట, తినుట, ఆడుట.
** సకర్మక క్రియలు: కర్మను ఆధారముగా చేసికొనియున్న క్రియలను సకర్మక క్రియలు అంటారు. ఉదా: మధు బడికి వెళ్ళెను.
** అకర్మక క్రియలు: కర్మ లేకపోయినను వాక్యము అర్థవంతమైనచో అవి అకర్మక క్రియలు. ఉదా: సోముడు పరుగెత్తెను.
** సమాపక క్రియలు: పూర్తి అయిన పనిని తెలియజేయు క్రియలు సమాపక క్రియలు. ఉదా: తినెను, నడచెను. 
** అసమాపక క్రియలు: పూర్తికాని పనిని తెలియజేయు క్రియలు అసమపక క్రియలు. ఉదా: వ్రాసి, తిని.

## వర్ణము
ఒకే అర్థాన్ని ఇచ్చే అనేక పదాలను పర్యాయ పదాలంటారు. అర్థం ఒకటే, కానీ ఆ అర్థాన్నిచ్చే పదాలు మాత్రం అనేకం. ఇలాంటి వాటిని **పర్యాయ పదాలు** అంటారు.

* తనయుడు = కొడుకు, పుత్రుడు, సుతుడు
* తరువు = చెట్టు, వృక్షము, మహీరుహము
* జలధి = కడలి, అర్ణవము
* పర్వం = పబ్బం, పండుగ, వేడుక
* శత్రువు = వైరి, రిపు, విరోధి
* ఆంజనేయుడు = పవనసుతుడు, మారుతి, హనుమంతుడు
* నిజము = సత్యము, నిక్కము
* తల = శిరస్సు, మస్తకము, మూర్ధము
* స్త్రీ = వనిత, మహిళ, పడతి
*జైలు = బందీఖాన, కారాగారము

## నానార్థాలు
పదం ఒకటే ఉండి అనేక అర్థాలు ఉండేదాన్ని **నానార్థాలు** అని అంటారు. పదం ఒకటే - అర్థాలు మాత్రం విడివిడిగా అనేకం ఉంటాయి. 
* క్రియ: పని, చేష్ట, శ్రాద్ధము, ప్రాయశ్చిత్తము, చికిత్స
* లావు: బలము, సమర్థత, గొప్పతనము
* పృథ్వి: భూమి, విరియునది, ఇంగువచెట్టు, సముద్రతీరము
* బంధం: ముడి, కలయిక, కట్టివేత

## ఇవి కూడా చూడండి
* తెలుగు వ్యాకరణము
* తెలుగు అక్షరాలు
* వ్యతిరేక పదాలు
* సాధారణ పదదోషాలు - తప్పొప్పుల పట్టిక

## మూలాలు

## ఉపయుక్త గ్రంథాలు
* తెలుగు వ్యాకరణము: వర్రే సాంబశివరావు, దేవీ పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ, 1999.

వర్గం:తెలుగు వ్యాకరణం
వర్గం:పదాలు
చర్వణకాలు

**చర్వణకాలు** (Molar teeth) క్షీరదాల విషమ దంత విన్యాసంలో ఒక విధమైన దంతాలు. ఇవి మనం ఆహారం తినేటప్పుడు నమిలే దంతాలు.  దంతాలు  శరీరంలోని బలమైన భాగాలలో ఒకటి. అవి కొల్లాజెన్ వంటి ప్రోటీన్లు, కాల్షియం వంటి నుండి తయారవుతాయి.   

## చరిత్ర
దంతములు   మనము తీసుకునే  ఆహార పదార్థాలను కూడా నమలడం, జీర్ణం  కావడమే  స్పష్టంగా మాట్లాడటానికి కూడా మనుషులకు సహాయపడతాయి.  దంతాలలో రెండు రకాలుగా విభజిస్తారు .. మొదటిదాన్ని ప్రాధమికంగా పిలుస్తారు . చిన్న పిల్లలలో ఎనిమిది నెలల నుంచి ప్రారంభించి  దంతాలు  2 సంవత్సరాల వయస్సులో పెరుగుతాయి, వీటిని పాల పళ్ళు  అంటారు, ఇవి 20 వరకు రావచ్చును  . రెండవ వాటిని  శాశ్వత దంతాలు అంటారు. పాల పళ్ళు ఊడిపోయి తిరిగి   ఇవి 6-12 సంవత్సరాల మధ్య పెరిగే దంతాలు, ఇవి  32 శాశ్వత దంతాలతో ఉంటాయి , ఇవి పై దవడ లో 16 పళ్ళు , క్రింది దవడ లో 16 పళ్ళు ఉంటాయి .  ఇందులో నాలుగు జ్ఞానం దంతాలు ఉన్నాయి.    చాలా పెద్దల దంతాలు 12 ఏళ్ళ వయసులో వస్తాయి. వివేకం దంతాలు 17, 25 సంవత్సరాల మధ్య పెరుగుతాయి.  జ్ఞాన దంతములు  పెద్దవైన   బలమైన పళ్ళు. ఇవి  పైన ఆరు, క్రింద  ఆరు ఉంటాయి. వీటిలో  ప్రధానమైన  ఎనిమిది  పళ్ళు  6 సంవత్సరాల , 12 సంవత్సరాల  గా విభజించబడతాయి,  ఎప్పుడు  పెరుగుతాయి అనే దాని ఆధారంగా చెప్పవచ్చును .  ఈ దంతములలో నాలుగు జ్ఞాన దంతములు ఉంటాయి. ఇవి సాధారణముగా 17-25 సంవత్సరాల మధ్య వస్తాయి. చాల మందికి  ఈ జ్ఞాన దంతములు చిగుళ్ళ  క్రింద చిక్కుకుంటాయి ,  దంత  వైద్యులు  చూసి వీటిని శస్త్ర చికిత్స తో  మనిషి నుంచి తీసివేస్తారు.   

జ్ఞాన దంతములు  సగం వరకు మాత్రమే వస్తాయి, లేదా తప్పు స్థితిలో రావడం జరుగుతుంది . జ్ఞాన దంతములు వచ్చే ముందు చిగుళ్లకు నొప్పి రావడం జరుగుతుంది . మనుషులకు పళ్ళ నొప్పి ,ఇన్ఫెక్షన్ ఉంటే దంతవైద్యుడు జ్ఞానం దంతాలను తొలగించాల్సి ఉంటుంది. **నమలడానికి** ప్రజలకు  **జ్ఞాన  దంతాలు** అవసరం లేదు, నోటిలో ఉన్న పళ్లలో ఇవి  వెనుకగా ఉన్నందున అవి శుభ్రంగా ఉంచడం కష్టం  

మనలో చాలా మంది మన దంతాలను పెద్దగా పట్టించుకోరు. మన దంతాలు ఆహారాన్ని నమలడానికి,జీర్ణించుకోవడంలో సహాయపడటమే కాదు,  మొత్తంగా మన ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.  ప్రజలు  దంత ఆరోగ్య పరిజ్ఞానాన్ని పెంచుకోవడం ద్వారా, దంతాల పరిశుభ్రత కు అత్యంత ప్రాముఖ్యం ఇవ్వడం తో శరీరము  మొత్తం సంరక్షణ లో  ఉంటుందని చెప్పవచ్చును      

## మూలాలు

* జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.

వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము
అగ్రచర్వణకాలు

**అగ్రచర్వణకాలు** (Premolars) క్షీరదాలలో విషమ దంత విన్యాసంలో ఒక విధమైన దంతాలు.
## మానవునిలో అగ్రచర్వణకాలు
వీటిని నమిలే దంతాలు అంటారు.యివి కొరికే పండ్లు (రదనిలకలు), చర్వణకాలు ల మధ్య ఉంటాయి. మానవుల నోటిలో ఒక చతుర్భాగంలో రెండేసి చొప్పున మొత్తం ఎనిమిది అగ్రచర్వణకాలు ఉంటాయి. అవి రెండు మొనలను కలిగి ఉంటాయి. అగ్రచర్వణకాలు నమిలేటపుడు మధ్యంతరంగా పనిచేస్తాయి. వీటి ధర్మాలు పూర్వపు రథనికలు, తర్వాతి చర్వనకాలకు మధ్య ఉంటాయి. అందువలన ఆహారం రథనికల నుండి అగ్ర చర్వణకాలకు వెళుతుంది. చివరిగా చర్వణకాల వద్దకు చేరి నమిలివేయబడుతుంది. (రదనికల నుండి నేరుగా చర్వణకాలకు పోకుండా) 

## మానవునిలో అగ్రచర్వణకాలు
:::::(1)పై దవడ మొదటి అగ్రచర్వణకాలు(maxillary first premolar)(2)పై దవడ రెండవ అగ్రచర్వణకాలు(maxillary second premolar)(3)క్రింది దవడ మొదటి అగ్రచర్వణకాలు (mandibular first premolar)(4)క్రింది దవడ రెండవ అగ్రచర్వణకాలు(mandibular second premolar)


File:Maxillary first premolars01-01-06.png|పై దవడ మొదటి అగ్రచర్వణకాలు
File:Maxillary second premolars01-01-06.png|పై దవడ రెండవ అగ్రచర్వణకాలు
File:Mandibular first premolars01-01-06.png| క్రింది దవడ మొదటి అగ్రచర్వణకాలు
File:Mandibular second premolars01-01-06.png| క్రింది దవడ రెండవ అగ్రచర్వణకాలు

## చిత్రములు

 Image:Illu mouth.jpg|Mouth (oral cavity)
 Image:Gray157.png|Left maxilla. Outer surface.
 Image:Gray187.png|Base of skull. Interior surface.


## యివి కూడా చూడండి
*పన్ను
*చర్వణకాలు
*కుంతకాలు
*రదనికలు
## సూచికలు

## మూలాలు

*జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.

వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము
దవడ

[right|thumb|మానవుని క్రింది దవడ - [హనువు.]]

**'దవడ**' (jaw bone) తలలో ఉండే ఎముకలు. ఇవి రెండుంటాయి. క్రిందిదవడ (lower jaw) ను హనువు (mandible) అంటారు. పైదవడ (upper jaw) ను జంభిక (maxilla) అంటారు.

జీవుల శాస్త్రీయ వర్గీకరణలో ముఖ్యంగా జంతు రాజ్యంలో దవడ కీలకమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.

## చరిత్ర
దాదాపు మూడు మిలియన్ సంవత్సరాలుగా ఆఫ్రికన్  దేశములో   ఉన్న దవడ ఎముక   మనలో ఉన్న  చిన్న దవడలు,   దంతాల ద్వారా,  మెదడు, పొడవాటి కాళ్ళ ద్వారా,  మనిషిలో  భాషా నైపుణ్యాలు లేదా ఈ లేదా ఇతర లక్షణాల కలయిక ద్వారా వర్గీకరించబడ్డామా అని నిర్వహించడానికి తెలుపుతాయి     .     

దవడ  పుర్రె యొక్క  క్రింది  భాగాన్ని ఏర్పరిచే ఎముక హనువు ( క్రింది దవడ)  ,  పై  దవడ  తో పాటు, నోటి నిర్మాణాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. క్రింది  దవడ యొక్క కదలిక తో  నోరు తెరుస్తుంది , మూసివేస్తుంది , ఆహారాన్ని నమలడం   జరుగుతుంది . ఇది గుఱ్ఱము ఆకారము కలిగి ఉంటుంది . దీని  కదలికకు  సులభం  చేయడానికి నాలుగు వేర్వేరు కండరాలు దిగువ దవడకు అనుసంధానిస్తాయి. ఈ కండరాలు మాసెటర్, టెంపోరాలిస్, మెడియల్ పేటరీగోయిడ్ , పార్శ్వ పేటరీగోయిడ్. ఈ కండరాలు ప్రతి  రెండుగా (జత)  వస్తాయి, ప్రతి కండరాలలో ఒకటి పుర్రెకు ఇరువైపులా కనిపిస్తుంది. క్రింది  దవడను పైకికి ,  క్రిందికి  రావడానికి  దవడను ,  ప్రక్కకు తరలించడానికి కండరాలు కలిసి పనిచేస్తాయి.   ఎముక పగిలినప్పుడు ( ఫ్రాక్చర్),   చిన్నవి , పెద్దవి  గా    ఉండవచ్చును,    పగుళ్లతో వైద్యం చేసేటప్పుడు కదలికను నివారించడానికి దవడను  మూసివేయడం అవసరం. దిగువ దవడను ప్రభావితం చేసే   అంటువ్యాధులు టెండినిటిస్, దంత క్షయం లేదా ఇతర దంతాల గాయాల నుండి  వచ్చే వ్యాధులు,  టెంపోరోమాండిబ్యులర్ జాయింట్ డిజార్డర్ (TMJD), ఇవి  వాపుకు కారణమవుతాయి, ఇక్కడ చెంప ఎముకను కలుస్తుంది 

## చికిత్స
దవడ సమస్యలు- పగలడం ,    పళ్ళు పోవడం ,టెంపోరోమాండిబ్యులర్ ఉమ్మడి పనిచేయకపోవడం,ఆస్టియోనెక్రోసిస్( ఇది  ఎముకలు రక్త సరఫరాను) కోల్పోవడం , దంత కాన్సర్ వంటి వ్యాధులు మనుషులలో రావడం,  వీటికి పనోరమిక్ డెంటల్ ఎక్స్-రే  ఆధారము గా చేసుకొని  దంతవైద్యులు  నోటి శస్త్రచికిత్సలు  చేస్తారు   

## మూలాలు

* జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.

వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము
వ్యతిరేక పదాల జాబితా

__NOTOC__

వ్యతిరేకంగా అర్ధాన్నిచ్చే రెండు లేదా అంత కన్నా ఎక్కువ పదాలను **వ్యతిరేక పదాలు** (Opposite words) అంటారు.

## ఉదాహరణలు
ఈ క్రింది వ్యతిరేక పదాలు ఆకార క్రమంలో ఏర్పాటుచేయబడినవి.

## అ
* అడ్డం X నిలువు
* అతివృష్టి X అనావృష్టి
* అదృష్టం X దురదృష్టం
* అధమం X ఉత్తమం
* అధికము X అల్పము
* అనుకూలం X ప్రతికూలం
* అనుకూలముగ X ప్రతికూలముగ
* అనుగ్రహం X ఆగ్రహం
* అర్థం X అనర్థం
* అవును X కాదు

## ఆ
* ఆకర్షణ X వికర్షణ
* ఆకలి X అజీర్తి
* ఆడ X మగ
* ఆరోగ్యం X అనారోగ్యం
* ఆరోహణ X అవరోహణ
* ఆసక్తి X అనాసక్తి లేదా నిరాసక్తి

## ఇ
* ఇష్టం X అయిష్టం
## ఉ
* ఉచితం X అనుచితం
* ఉచ్ఛ్వాసము X నిశ్వాసము
* ఉత్తమం X అధమం
* ఉత్తరం X దక్షిణం
* ఉదాత్తమైన X అనుదాత్తమైన
* ఉన్నతం X నీచం
* ఉపకారం X అపకారం
* ఉపాయం X అపాయం
* ఊర్ధ్వ X అధో

## ఎ
* ఎక్కువ X తక్కువ
* ఎత్తు X పల్లం
* ఎక్కు X దిగు

## ఏ
* ఏకం X అనేకం

## ఒ
* ఒప్పు X తప్పు

## ఓ
* ఓటమి X గెలుపు

## క
* కష్టం X సుఖం
* కారణము X అకారణము
* క్రింద X పైన లేదా మీద
* కీర్తి X అపకీర్తి
* కుంభాకార X పుటాకార
* కుడి X ఎడమ
* కొత్త X పాత

## ఖ
* ఖ్యాతి X అపఖ్యాతి

## గ
* గట్టి X మెత్త
* గెలుపు X ఓటమి
* గౌరవం X అగౌరవం

## చ
* చల్లని X వేడి
* చిన్న X పెద్ద
* చిన్న ప్రేగు X పెద్ద ప్రేగు
* చౌక X ఖరీదు
*

## జ
* జననం X మరణం
* జయము X అపజయము
* జ్ఞానం X అజ్ఞానం
* జీర్ణం X అజీర్ణం

## త
* తగ్గించు X పెంచు
* తగ్గు X హెచ్చు
* తప్పు X ఒప్పు
* తన X పర
* తడి X పొడి
* తల్లి X తండ్రి
* తీపి X చేదు
* తూర్పు X పడమర
* తృప్తి లేదా సంతృప్తి X అసంతృప్తి

## ద
* దగ్గర X దూరం
* దైవం X దెయ్యం
* ద్వైతము X అద్వైతము
* ధన X ఋణ
* ధనాత్మక X ఋణాత్మక
* ధనిక X పేద
* ధర్మం X అధర్మం
* ధైర్యం X అధైర్యం లేదా పిరికి

## న
* నీతి X అవినీతి
* నవ్వు X ఏడుపు
* న్యాయం X అన్యాయం
* నిజం X అబద్ధం
* నిశ్చయము X అనిశ్చయము
* నెమ్మది X తొందర

## ప
* పగలు X రాత్రి
* పండితుడు X పామరుడు
* ప్రత్యక్షం X పరోక్షం
* ప్రశ్న X జవాబు
* ప్రాచీనం X నవీనం లేదా ఆధునికం
* ప్రియం X అప్రియం
* ప్రేమ X ద్వేషం
* పాపం X పుణ్యం
* పైన X క్రింద
* పైదవడ X క్రిందదవడ
* పైపెదవి X క్రిందపెదవి
* పురోగమనము X తిరోగమనము
* పురుషుడు X స్త్రీ
* పూర్వ X పర

## మ
* మంచి X చెడు
* ముందు X వెనుక
* మూయు X తెరుచు లేదా విప్పు

## ర
* రాజు X రాణి

## ల
* లఘు X గురు
* లఘుకోణము X గురుకోణము
* లావు X సన్నము

## వ
* విఘ్నం X అవిఘ్నం
* వివేకి X అవివేకి
* విమర్శించు X పొగడు
* వెలుగు X చీకటి

## శ
* శాంతి X అశాంతి
* శీఘ్రం X ఆలస్యం
* శుభం X అశుభం

## స
* సంకోచం X వ్యాకోచం
* సంయోగం X వియోగం
* సజ్జనుడు X దుర్జనుడు
* సమ్మతి X అసమ్మతి
* సమ్మతించు X సమ్మతించకపోవు
* సమ్మతమైన X సమ్మతము కాని
* సాపేక్ష X నిరపేక్ష
* సాధ్యం X అసాధ్యం
* స్త్రీ X పురుషుడు
* స్వర్గం X నరకం
* సుఖము X దుఃఖము
* సుగంధం X దుర్గంధం
* సుభిక్షము X దుర్భిక్షము
* సులభము X దుర్లభము
* సూర్యోదయం X సూర్యాస్తమయం
* స్థూల X సూక్ష్మ

## హ
* హళ్ళు X అచ్చు
* హెచ్చు X తగ్గు
వర్గం:తెలుగు వ్యాకరణం
వర్గం:తెలుగు భాష
వర్గం:జాబితాలు
జన సాంద్రత

[300px|thumb|[2006, దేశాలవారీ జనసాంద్రత.]]
thumb|300px|1994 లో జనసాంద్రత, ప్రపంచ పటం.

**జనసాంద్రత** (ఆంగ్లంలో **Population density**) ఒక, జనాభా కొలమాన విధానం. ఒక చదరపు కిలోమీటరు ప్రాంతంలో నివసించే జనాభాను జనసాంద్రతగా పరిగణిస్తారు. 

## మానవ జనాభా సాంద్రత
[thumb|300x300px|[హాంకాంగ్ లోని ఒక వీధిలో జనాభా రద్దీ, ప్రపంచంలోని అత్యధిక జనసాంద్రతగల ప్రాంతాలలో ఒకటి.]]

మానవులలో, జనసాంద్రత, ఒక యూనిట్ (ఉదాహరణకు ఒక చదరపు కిలోమీటరు) తీసుకుని, దానిలో నివసించు జనాభాను తీసుకుని, సరాసరి గణిస్తారు. దీనిని, ప్రపంచం, ఖండం, దేశం, రాష్ట్రం, నగరం, ఇతర విభాగాల వారీగా గణిస్తారు.

* ప్రపంచ జనాభా 6.6 బిలియన్ ప్రజలు, భూమి వైశాల్యం 510 మిలియన్ చ. కి., (200 మిలియన్ చదరపు మైళ్ళు). 
* ఈ రీతిలో, జనాభా / విస్తీర్ణం (వైశాల్యం); 6.6 బిలియన్లు / 510 చదరపు కి.మీ. = 13 మంది జనాభా ఒక చదరపు కి.మీ.నకు (ఒక చదరపు మైలుకు 33 మంది)
* లేదా భూమిపై గల భూభాగాన్ని లెక్కగట్టితే భూభాగం 150 మిలియన్ కి.మీ.² ఈ లెక్కన ఒక చదరపు కి.మీ.నకు 43 మంది జనాభా (ఒక చదరపు మైలుకు 112 మంది).
* జనాభా పెరుగుదలతో జనసాంద్రతకూడా పెరుగుతుంది.

## ఇతర కొలమాన విధానాలు
* జనాభా సాంద్రత కొలవడానికి, గణిత సాంద్రత విధానము సాధారణమైనది, కానీ కొన్ని ఇతర విధానాల ద్వారా కూడా, ఓ నిర్ణీత ప్రదేశంలో జనసాంద్రత కొలుస్తారు.
* **గణిత సాంద్రత**: మొత్తం ప్రజలు / ప్రాంత వైశాల్యం కి.మీ² లేదా మై.².
* **[[భూమి మీద జనాభా సాంద్రత]]**: మొత్తం జనాభా / లభ్యమవుతున్న భూమి.
* **[[వ్యవసాయ సాంద్రత]]**: మొత్తం గ్రామీణ జనాభా / మొత్తం వ్యవసాయ భూమి.
* **[[నివాసాల సాంద్రత]]**: పట్టణ ప్రాంతాలలో నివసించు జనాభా / నివాసయోగ్యమైన భూమి.
* **[[పట్టణ సాంద్రత]]**: పట్టణ ప్రాంతంలో నివసించు జనాభా / మొత్తం పట్టణ ప్రాంతం.
* **[[పర్యావరణ ఆప్టిమమ్|ఉత్తమమైన పర్యావరణ]]**: ప్రాంతీయ సహజవనరుల ఆధారంగా గల జనసాంద్రత.

## ఇవీ చూడండి
* ప్రపంచ జనాభాకు సంబంధించిన కొన్ని జాబితాలు
** దేశాల జాబితా – జనసంఖ్య క్రమంలో
** దేశాల జాబితా – 2005 జనసంఖ్య క్రమంలో
** దేశాల జాబితా – 1907 జనసంఖ్య క్రమంలో
** దేశాల జాబితా – జనసాంద్రత క్రమంలో
** దేశాల జాబితా – జననాల రేటు క్రమంలో
** దేశాల జాబితా – ఆంగ్లభాష మాట్లాడేవారి సంఖ్య క్రమంలో
** దేశాల జాబితా – అక్షరాస్యత క్రమంలో
** దేశాల జాబితా – పేదరికంలో ఉన్న జనసంఖ్య శాతం క్రమంలో
** దేశాల జాబితా – మానవ అభివృద్ధి సూచికలు

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* City Ranks combines Google Maps and 2000 Census data to show the population densities of U.S. zip codes on an interactive map.
* Selected Current and Historic City, Ward & Neighborhood Densities
* Population density world-map 

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:సామాజిక శాస్త్రాలు
వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
నేతోస్టొమాటా

**నేతోస్టొమాటా** లేదా **హనుముఖులు** (Gnathostomata) సకశేరుకాలలో దవడ కలిగిన జంతువులు. చేపలు దగ్గర నుండి క్షీరదాలు వరకు గల సకశేరుకాలన్నీ ఈ ఉపవర్గంలో చేరతాయి. వీటన్నిటికి దవడలుండటం ముఖ్య లక్షణం.

## వర్గీకరణ
 Subphylum **[[సకశేరుకాలు]]**
 ├─(unranked) Gnathostomatomorpha
 └─**Infraphylum నేతోస్టొమాటా**
    ├─Class Placodermi - *extinct* (armored gnathostomes)
    └Microphylum **[[Eugnathostomata]]** (true jawed vertebrates)
     ├─Class Chondrichthyes (cartilaginous fish)
     └─(unranked) Teleostomi (Acanthodii & Osteichthyes)
       ├─Class Acanthodii - *extinct* ("spiny sharks")
       ├Superclass Osteichthyes (bony fish)
       │  ├─Class Actinopterygii (ray-finned fish)
       │  └─Class Sarcopterygii (lobe-finned fish)
       └Superclass Tetrapoda
         ├─Class ఏంఫీబియా (amphibians)
         └(unranked) Amniota (amniotic egg)
           ├─Class Sauropsida (reptiles or sauropsids)
           │ └─Class పక్షులు (birds)
           └─Class Synapsida
             └─Class క్షీరదాలు (mammals)
 &nbsp;
 Note: lines show evolutionary relationships.

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
1868

**1868** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు
* ఫిబ్రవరి 20: బెంగాలీ దినపత్రిక **అమృతబజార్ పత్రిక** ప్రారంభం.
* ఆగస్టు 13: పెరూ, ఈక్వడార్, బొలీవియా దేశాలలో భూకంపం, సునామీ వచ్చి 25,000 మంది మరణించారు. 300 మిలియన్ల డాలర్లకు పైగా నష్టం జరిగింది.
* ఆగస్టు 18: పియర్ జాన్సన్ అనే ఫ్రెంచి ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు ఒక సూర్య గ్రహణం పరిశోధన సమయంలో హీలియం కనుగొన్నాడు.
* అక్టోబర్ 16: నికోబార్ దీవులపై హక్కులను డెన్మార్క్ బ్రిటన్‌కు అమ్మివేసింది.
### తేదీ వివరాలు తెలియనివి
* ఆక్లాండ్ గ్రామర్ స్కూలు: న్యుజీలాండ్ దేశంలోని ఆక్లాండ్ నగరంలో ప్రారంభం.
* హైదరాబాద్ రేస్ క్లబ్ ప్రారంభం.
* కార్లోస్ గ్లైడన్, క్రిస్టోఫర్ లాథం షోలెస్ అనే అమెరికన్ శాస్త్రవేత్తలు టైపురైటర్ను కనిపెట్టారు.

## జననాలు

* జనవరి 9: ఎస్.పి.ఎల్.సోరెన్‌సన్, డానిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త. (మ.1939)
* మార్చి 22: అమెరికన్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత రాబర్ట్ మిల్లికాన్ (మ.1953)
* మార్చి 28: మాక్సిం గోర్కీ, రష్యన్ రచయిత. (మ.1936)
* మే 6: రష్యా జారు చక్రవర్తి రెండో నికొలస్ జన్మించాడు.
* జూన్ 14: ప్రముఖ జీవశాస్త్రవేత్త, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత కార్ల్ ల్యాండ్ స్టినేర్.
* ఆగష్టు 4: మాస్టర్ సి.వి.వి., భారతీయ తత్త్వవేత్త, యోగి, గురువు. (మ.1922)
* అక్టోబర్ 24: అలెగ్జాండ్రా డేవిడ్ నీల్, ఫ్రాన్స్ కి సంబంధించిన చారిత్రక పరిశోధకురాలు, ఆధ్యాత్మిక వేత్త, బౌద్ధ మతావలంబి, రచయిత్రి. (మ.1969)
* డిసెంబర్ 9: ఫ్రిట్జ్ హేబర్, రసాయన శాస్త్రవేత్త. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత. (మ.1934)
### తేదీ వివరాలు తెలియనివి
* జెట్టి తాయమ్మ: నాట్యకళాకారిణి. (మ.1957)
* మధిర సుబ్బన్న దీక్షితులు: కాశీ మజిలీ కథల రచయిత. (మ.1928)
* మోచర్ల రామచంద్రరావు: స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, న్యాయవాది, ఆంధ్రమహాసభ అధ్యక్షుడు. (మ.1936)
* ముత్యాల గోవిందరాజులు నాయుడు: హైదరాబాదుకు చెందిన వైద్యుడు. సరోజినీ నాయుడు భర్త. (మ.1949)

## మరణాలు

* ఫిబ్రవరి 11: లీయాన్ ఫోకాల్ట్, ప్రాన్స్ కు చెందిన భౌతిక శాస్త్రవేత్త. (జ.1819)
* మార్చి 27: మైసూరు మహారాజా ముమ్మడి కృష్ణరాజ్ వడయార్. టిప్పు సుల్తాన్ మరణానంతరం బ్రిటీష్ సైన్యం మైసూర్ ను ఒక రాచరిక రాష్ట్రం (ప్రిన్స్‌లీ స్టేట్) గా మార్చి ఇతడిని 5 ఏళ్ల వయసులో మహారాజుగా నియమించారు. (జ.1794)
* జూన్ 1: జేమ్స్ బుకానన్, అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు. (జ.1791) 
### తేదీ వివరాలు తెలియనివి
* గాజుల లక్ష్మీనర్సు శెట్టి:వ్యాపారి, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. (జ.1806)
* భానుభక్త ఆచార్య: నేపాల్‌కు చెందిన సాహిత్యవేత్త. (జ.1814) 

వర్గం:1868