open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కోట సచ్చిదానందశాస్త్రి

thumbnail|కోట సచ్చిదానందశాస్త్రి
**కోట సచ్చిదానంద శాస్త్రి** ప్రసిద్ధ హరికథా విద్వాంసుడు. ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు యొక్క ప్రశిష్యుడు. ఈయన హరికథా శైలి ప్రత్యేకం అని చెబుతారు. 1960లు చివరి భాగం,, 1980 లలో చాలా ప్రసిద్ధుడు. సచ్చిదానందశాస్త్రి గుంటూరు నివాసి. 1934 ఆగస్టు 12న అద్దంకిలో జన్మించాడు. ఎ.ఆర్. కృష్ణయ్య, ముసునూరి సూర్యనారాయణ మూర్తి, భాగవతుల అన్నపూర్ణయ్యల వద్ద హరికథను అభ్యసించాడు 

ఈయన హరికథలు, సినిమా చూస్తున్నట్లు ఉంటాయి అంటే అతిశయోక్తి లేదని చెప్పుకుంటారు. హరికథలో పాటలు, అప్పటి సినిమా హిట్ పాటలనుసరించి పాడేవారట. ఆంటే, ఆయన హరికథ చెప్తుంటే, అంత వినోదాత్మకంగా ఉంటుందన్నమాట. హరికథ చెప్తూ, ఆయన నృత్యం చేసేవారు, చక్కగా పాటలు పాడేవారు, హాస్యంగా జోక్స్ చెప్పేవారు. చెప్పే విషయం మీద అప్పటి తరం ప్రజలను ఆకట్టుకోవటానికి పూర్తి ప్రయత్నం చేసి సఫలీకృతులయ్యేవారు. పండితులకే కాకుండా, సామాన్య ప్రజలకు కూడా అర్థమయ్యేటట్లు చెప్పి వారిని మంచి మార్గంలోకి మరలేటట్టు ప్రభావితం చేయడానికి చాలా కృషి చేశారు.

ఆంధ్రపదేశ్ లోను, ఇతర రాష్ట్రాలలోను 1500 పై చిలుకు ప్రదర్శనలు ఇచ్చి అనేకుల ప్రశంసలు, సన్మానాలు అందుకొన్నారు. ఇంకా మారిషస్, ఇంగ్లాండ్ నుంచి వచ్చిన ఆహ్వానాల మేరకు ఆయా దేశాలకు వెళ్లి ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు.

భారత ప్రభుత్వం 2023 సంవత్సరానికి పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని కోట వారికి ప్రకటించిన సందర్బాన ,ప్రముఖ హరికధా విద్వాంసులు శ్రీ కోట సచ్చిదానంద శాస్త్రిని గుంటూరులో వారి స్వగృహంలో కలసి  మాజీ ఉపసభాపతి శ్రీమండలి బుద్ద ప్రసాద్అభినందించి సత్కరించారు. దివిసీమతో, శ్రీమండలి వెంకట కృష్ణారావు గారితో తనకు గల అనుబంధాన్ని శ్రీ శాస్త్రి గుర్తుచేసుకున్నారు. శ్రీ నారదులవారు తొలి హరికధకులని, తెలుగునాట శ్రీ మజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాయణదాసు హరికధా పితామహుడని,తనకు వచ్చిన పద్మశ్రీ యావత్తు హరికథాలోకానికి ఇచ్చినట్లు భావిస్తున్నానని,మానవుని మాధవునిగా, జీవుడిని దేవుడిగా చేయగల మహత్తర శక్తి హరికధకుందని శ్రీ సచ్చిదానంద శాస్త్రి చెప్పారు.

హరికధ తెలుగుభాషలో ప్రాచుర్యం పొందినంత మరే భాషలో పొందలేదని,తొలిసారిగా హరికధకు పద్మా పురస్కారం రావడం అనందదాయకమని శ్రీబుద్ద ప్రసాద్ అన్నారు. ఆధునిక కాలానుగుణంగా హరికధకు జనరంజకత్వాన్ని సాదించిన ఘనత శ్రీ సచ్చిదానంద శాస్త్రిదని,తన చిన్నప్పడు ఎడ్లబళ్లమీద తండోప తండాలుగా శ్రీ శాస్త్రి గారి హరికధ వినడానికి ప్రజలు వచ్చేవారని శ్రీబుద్ద ప్రసాద్ అన్నారు.ఆలస్యంగానైన 89 ఏళ్ల వయస్సు గల ప్రతిభా మూర్తిని గుర్తించడమే కాకుండా, సర్వకళల సమాహారమైన హరికధ కళకు తగు గుర్తింపునిచ్చినందుకు భారత ప్రభుత్వానికి శ్రీ బుద్దప్రసాద్ కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. భారత ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు తగు చర్యలు తీసుకుని, హరికథ ప్రాచుర్యం ద్వారా ఇంకా ఏమి చేస్తే బాగుంటుందో అది చేయాలని శ్రీ శాస్త్రి గారు చెప్పారు. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 2023లో పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రకటించగా, ఆయన ఆ అవార్డును రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము చేతులమీదుగా 2023 మార్చి 22న అందుకున్నాడు. హరికథ లో పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్న మొదటి వ్యక్తి కోట.

## పురస్కారాలు

* 2023 పద్మశ్రీ పురస్కారం
* 2022లో సంగీతనాటక అకాడమి అవార్డు
* 2023 నవంబర్‌లో వైఎస్సార్‌ లైఫ్‌టైమ్‌ అచీవ్‌మెంట్‌ అవార్డు
* 2019లో ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు పురస్కారం
* 2015లో హంసా పురస్కారం
* 2014 లో హంస పురస్కారం
* 2009లో కొప్పరపు కవుల పురస్కారం
* 1988 లో ఉగాది విశిష్ట పురస్కారం

## మరణం
కోట సచ్చిదానందశాస్త్రి 2024, సెప్టెంబరు 16న గుంటూరులో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ఆయన హరికథలు

వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:2024 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
కోడూరుపాడు (అల్లవరం మండలం)

**కోడూరుపాడు** తూర్పు గోదావరి జిల్లా, అల్లవరం మండలం లోని గ్రామం. ఈ మండలం లోని 6 రెవిన్యూయేతర గ్రామాల్లో ఇది కూడా ఒకటి. ఈ ఊరు అమలాపురం నుండి 4 కి.మీ. దూరంలోను, రాజమండ్రి నుండి 70 కి.మీ. దూరం లోనూ ఉంది. గ్రామం లోని అందమైన ప్రకృతి దృశ్యాల ఆకర్షణ కారణంగా, ఇక్కడ పలు తెలుగు సినిమాల షూటింగులు జరిగాయి. శతమానంభవతి, అష్టాచెమ్మా, శ్రీనివాస కళ్యాణం, లాల్ సింగ్ చద్దా (హిందీ సినిమా) లు వీటిలో కొన్ని.

## మూలాలు

వర్గం:అల్లవరం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
బిహూ పండుగ

బిహు భారతదేశ రాష్ట్రమైన అస్సాంకు ప్రత్యేకమైన ఒక ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక పండుగ. ఇది మూడు రకాలుగా ఉంటుంది. అవి ఏప్రిల్‌లో జరుపుకునే 'రొంగాలి' లేదా 'బొహాగ్ బిహు', అక్టోబరు లేదా నవంబరులో జరుపుకునే 'కొంగాలి' లేదా 'కటి బిహు', జనవరిలో జరుపుకొనే 'భోగలి' లేదా 'మాఘ్ బిహు' . ఈ పండుగలు టిబెటో-బర్మాన్, ఆస్ట్రోయాసియాటిక్ మరియు ఇండో-ఆర్యన్ సంప్రదాయాల మిశ్రమాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి, వాటిని వేరు చేయడం అసాధ్యం — ఈ పండుగలు అస్సామీలకు చెందినవి, అస్సాంలోని అన్ని సమాజాలు వీటికి జరుపుకుంటాయి. వసంత పండుగను జరుపుకునే రొంగాలి బిహు ఈ మూడింటిలో అతి ముఖ్యమైనది. భోగలి బిహు లేదా మాఘ బిహు అనేది పంటల పండుగ, దీనిలో సమాజ విందులు జరుగుతాయి. కొంగలి బిహు లేదా కటి బిహు అనేది పొదుపుగా ఉండే పండుగ, ఇది సరఫరా కొరత కాలాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది ఇది ఒక ఆత్మీయ పండుగ.thumb|"పెపా"తో బిహూ నర్తకుడు|313x313px

## విశేషాలు
రొంగాలి బిహు అన్నింటికంటే ముఖ్యమైనది, ఇది అస్సామీ నూతన సంవత్సరంతో పాటు హిందూ క్యాలెండర్ మరియు బౌద్ధ క్యాలెండర్‌ను అనుసరించే భారత ఉపఖండంలోని ఇతర ప్రాంతాలు, తూర్పు ఆసియా మరియు ఆగ్నేయాసియాతో సమానంగా వస్తుంది. ప్రతి సంవత్సరం జరిగే రెండు బిహు పండుగలు అస్సామీ ప్రజలకు ప్రత్యేకమైనవి. కొన్ని ఇతర భారతీయ పండుగల మాదిరిగానే, బిహు వ్యవసాయంతో, ముఖ్యంగా వరితో ముడిపడి ఉంది. బోహాగ్ బిహు అనేది విత్తనాల పండుగ, కటి బిహు అనేది పంటల రక్షణ, మొక్కలు- పంటల ఆరాధనతో ముడిపడి ఉంది. భోగాలి బిహు అనేది పంటల పండుగ. అస్సామీలు రొంగాలి బిహును విందులు, సంగీతంతో పాటు నృత్యాలతో జరుపుకుంటారు. కొందరు తమ ఇంటి ముందు స్తంభాలకు ఇత్తడి, రాగి లేదా వెండి కుండలను వేలాడదీస్తారు. పిల్లలు పూల దండలు ధరించి గ్రామీణ వీధుల గుండా వెళుతూ నూతన సంవత్సరాన్ని స్వాగతిస్తారు.

ఈ మూడు బిహులు అస్సామీ పండుగలు కుటుంబం, సంతానోత్పత్తితో పాటు తల్లి దేవతలలో పెద్దలు, కానీ వేడుకలు, ఆచారాలు ఆగ్నేయాసియా, చైనా-టిబెటన్ సంస్కృతుల ప్రభావాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. సమకాలీన కాలంలో, బిహులను అస్సామీ ప్రజలందరూ మతం, కులం లేదా మతంతో సంబంధం లేకుండా జరుపుకుంటారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నివసిస్తున్న అస్సామీ డయాస్పోరా సమాజం విదేశాలలో కూడా దీనిని జరుపుకుంటుంది.

బిహు అనే పదాన్ని బిహు నృత్యాన్ని సూచించేందుకు కూడా ఉపయోగిస్తారు. బిహు జానపద పాటలను బిహు గీత్ అని కూడా పిలుస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:అసోం
వర్గం:భారతీయ పండుగలు
వక్క

**పచ్చి వక్క** అసోం ప్రజల జీవన శైళిలో ప్రధాన భాగం. కొబ్బరిచెట్టులా కనపడే ఈ చెట్టు ప్రతి ఇంట్లోను సాధారణంగా ఉంటుంది. సుమారు 20 అడుగుల ఎత్తు ఉండే ఈ చెట్టు, ప్రతి ఏటా కాపు కాస్తుంది. ఒక గెలలో 200 -300 దాకా వక్కలు ఉంటాయి. పండిన వక్కలను ఒకటి లేదా రెండు నెలలు భూమిలో పాతి పెడతారు. ఈ వక్క తిన్నప్పుడు కొంచెం కళ్ళు తిరగడం సహజం. దీనిని **తమోల్** అని అసోంలో అంటారు. ఇది ప్రతి మంగళ కార్యంలోను అసోం ప్రజలు ఉపయోగిస్తారు.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Areca catechu nuts at Kadavoor.jpg|కొమ్మకు వేలాడుతూ వక్క కాయలు
దస్త్రం:Arecanut.jpg|వక్క పండు
దస్త్రం:Betel nuts (from top).jpg|వక్క చెట్టు
దస్త్రం:Areca palm fruit at Hyderabad, India.jpg|వక్క పండ్లు


## ఇవి కూడా చూడండి

* పోకచెట్టు

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:పామే
వర్గం:అసోం
నిడమర్రు (అయోమయ నివృత్తి)

**నిడమర్రు** **(నిడమఱ్ఱు)** పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పేజీలున్నందువలన ఈ పేజీ అవసరమైంది. ఈ పేరుతో గల పేజీలు.
# నిడమర్రు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా గ్రామం, మండల కేంద్రం.
# నిడమర్రు మండలం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా మండలం
#నిడమర్రు (మంగళగిరి మండలం), గుంటూరు జిల్లా మంగళగిరి మండలం లోని గ్రామం.
దూరదర్శన్ (టివి ఛానల్)

దూరదర్శన్, భారతదేశ ప్రభుత్వ టి.వి. ఛానెల్. భారత ప్రభుత్వం చేత నియమించబడ్డ ప్రసార భారతి బోర్డు ద్వారా నడుపబడుతోంది. ఇది స్టూడియోస్, ట్రాన్స్మిటర్ల యొక్క అవస్థాపన విషయంలో భారతదేశం అతి పెద్ద ప్రసార సంస్థలు ఒకటి. ఇటీవల, డిజిటల్ టెరెస్ట్రియల్ ట్రాన్సమీటర్ల ద్వారా ప్రసారం చెయ్యడం ప్రారంభించారు. 2009 సెప్టెంబరు 15 న, దూరదర్శన్ తన 50 వ వార్షికోత్సవాన్ని జరుపుకున్నది. దూరదర్శన్ టెలివిజన్, రేడియో, ఆన్లైన్, మొబైల్ సేవలను భారతదేశం అంతటా అందిస్తుంది.

## ప్రారంభం
సెప్టంబరు 1959లో ఒక చిన్న ట్రాన్స్‌మీటర్ తో మొదలైంది. 1972 లో టి.వి. కార్యక్రమాలు మొదలై 1976 లో రేడియోను టి.వి. నుండి వేరు చేశారు. దూరదర్శన్ ఒక చిన్న ట్రాన్స్మిటర్, తాత్కాలిక స్టూడియోతొ సెప్టెంబరు 1959 15 న ఢిల్లీలో ప్రయోగాత్మక ప్రసారం చేయడం ద్వారా ప్రారంభం అయింది. 1965 నుండి ఆల్ ఇండియా రేడియోగా రోజువారీ కార్యక్రమాలు మొదలయ్యాయి. టెలివిజన్ సర్వీసును 1972 లో బొంబాయి, అమృత్సర్ వరకు విస్తరించారు. 1975 వరకు కేవలం ఏడు నగరాలకు మాత్రమే టెలివిజన్ సర్వీసు ఉన్నది, దూరదర్శన్ భారతదేశంలో టెలివిజన్ యొక్క ఏకైక ప్రదాతగా ఉంది. టెలివిజన్ సేవలను 1976 ఏప్రిల్ 1 లో రేడియో నుంచి విడదీసారు. రేడియో, దూరదర్శన్ను ఢిల్లీలో రెండు ప్రత్యేక డైరెక్టర్ జనరల్స్ నిర్వహణ కింద ఉంచారు. చివరిగా, 1982 లో, దూరదర్శన్ ఒక దేశీయ ప్రసారిగా ఉనికిలోకి వచ్చింది.

thumbnail|360x360px
## జాతీయ కార్యక్రమాలు
నేషనల్ ప్రోగ్రామ్ 1982లో మొదలైంది. అదే సంవత్సరం కలర్ టి.వి.లు వచ్చాయి. పెద్ద ధారావాహికాలు (సోప్ ఓపెరాలు) హమ్ లోగ్ (1986), బుని యాద్ (1986-87), రామాయణ్ (1987-88), మహాభారత్ (1988-89) కోట్ల కొద్దీ ప్రజలను టి.వి. లకు అతికించాయి. ఇతర కార్యక్రమాలు చిత్రహార్, రంగోలీ లు, క్రైమ్ థ్రిల్లర్లు బ్యోమ్‌కేశ్ బక్షీ, జాన్‌కీ జాసూస్లు కూడా చాలా ప్రసిద్ధి పొందాయి. dd sports lo india vs south africa vastadi 

ప్రస్తుతం 19 ఛాన్నల్ల ద్వారా ప్రసారాలు లభ్యమవుతున్నాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి.
*ఆల్ ఇండియా రేడియో
*వివిధ భారతి
*ప్రసార భారతి
*దక్షిణేసియా టి.వి. ఛానెల్ లిస్టు

## బైట లింకులు
* అధికారిక సైటు
* సమాచార ప్రసార శాఖ పేజీ
* ఆల్ ఇండియా రేడియో పేజీ 
* యూరోపియన్ ఫుట్‌బాల్ టీవీ ఛానల్ 
* డి.డి. స్వర్ణయుగం పాత సీరియల్స్

## మూలములు
*దూరదర్శన్

వర్గం:1959 స్థాపితాలు
వర్గం:సమాచార సాధనాలు
నాగలాపురం (అయోమయ నివృత్తి)

**నాగలాపురం** పేరుతో ఈ క్రింది ఊళ్ళున్నాయి.

## మండలాలు
*నాగలాపురం, చిత్తూరు జిల్లా

## గ్రామాలు
*నాగలాపురం, అనంతపురం జిల్లా, డీ.హిర్చల్ మండలం
కొత్తపేట

**కొత్తపేట** లేదా **కొత్తపేట్** లేదా దగ్గరి పేర్లతో ఈ క్రింది ఊళ్ళు ఉన్నాయి.

## ఆంధ్రప్రదేశ్

### తూర్పు గోదావరి జిల్లా
#కొత్తపేట (తూర్పు గోదావరి జిల్లా)
#కొత్తపేట (వరరామచంద్రపురం)

### వైఎస్ఆర్ జిల్లా
#కొత్తపేట (పెండ్లిమర్రి మండలం)
#కొత్తపేట (పుల్లంపేట మండలం)

### కర్నూలు జిల్లా

#ఇల్లూరు కొత్తపేట, బనగానపల్లె మండలం

### నెల్లూరు జిల్లా

#కొత్తపేట (ఓజిలి మండలం)
#కొత్తపేట (కలిగిరి మండలం)
#కొత్తపేట (దుత్తలూరు మండలం)

### ప్రకాశం జిల్లా

#కొత్తపేట (గుడ్లూరు)
#కొత్తపేట (గ్రామీణ), వేటపాలెం మండలం

### శ్రీకాకుళం జిల్లా

#కొత్తపేట (కోటబొమ్మాళి మండలం)
#కొత్తపేట (లక్ష్మీనరసుపేట మండలం)

### చిత్తూరు జిల్లా

#కొత్తపేట (పులిచెర్ల మండలం)

## తెలంగాణ గ్రామాలు

### ఆదిలాబాదు జిల్లా

#కొత్తపేట్ (ఖానాపూర్ మండలం)

### మంచిర్యాల జిల్లా

#కొత్తపేట్ (జన్నారం మండలం)

### రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా

#కొత్తపేట (బోయినపల్లి మండలం)

### జగిత్యాల జిల్లా

#కొత్తపేట్ (వెలగటూరు మండలం)

### మహబూబాబాదు జిల్లా

#కొత్తపేట (బయ్యారం)

### మహబూబ్ నగర్ జిల్లా

# కొత్తపేట (హన్వాడ మండలం)

### రంగారెడ్డి జిల్లా

#కొత్తపేట (కేశంపేట మండలం)

### నాగర్‌కర్నూల్  జిల్లా

#కొత్తపేట (పెద్దకొత్తపల్లి మండలం)

### మెదక్ జిల్లా
#కొత్తపేట్ (శంకరంపేట (ఎ) మండలం)
#కొత్తపేట్ (శివంపేట మండలం)__NOTOC__
కొత్తపేట (పుల్లంపేట మండలం)

**కొత్తపేట**, వైఎస్ఆర్ జిల్లా పుల్లంపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. వేల్పులవారిపల్లె" కొత్తపేట గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని గ్రామం.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
రోజా (అయోమయ నివృత్తి)

* గులాబి - ఒక పువ్వు.
* రోజాగా ప్రసిద్ధిచెందిన రోజా సెల్వమణి, తెలుగు సినిమా నటీమణి, రాజకీయ నాయకురాలు.
* రోజా (1992 సినిమా)
* రోజా రమణి, తెలుగు సినిమా నటీమణి.
* రోజా (ధారావాహిక) - టివి సీరియల్
* రోజా మూవీస్ - చిత్ర నిర్మాణ సంస్థ
సూపర్‌నోవా 2006జివై

thumb|ఈ చిత్రం ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు SN 2006gy పేలుడును ప్రేరేపించిన ప్రక్రియను వివరిస్తుంది. తగినంత భారీ నక్షత్రం అధిక శక్తి గల గామా కిరణాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది , దీని వలన కొన్ని ఫోటాన్లు ఎలక్ట్రాన్లు, ఎలక్ట్రాన్లు, పాజిట్రాన్‌లుగా మార్చబడతాయి , అనియంత్రిత ప్రతిచర్యను ప్రేరేపిస్తాయి, నక్షత్రం పతనానికి దారితీస్తాయి.2006 సెప్టెంబరు 18 న సూర్యుని సైజుకు 150 రెట్లున్న SN 2006gy అనే ఒక పెద్ద నక్షత్రం సూపర్నోవా రూపంలో విస్పోటం చెందింది. నాసా ఈ సంగతిని 2007 మే 8 న దీని గురించి వివరించింది. సూపర్ నోవా అంటే  మానవులు ఇప్పటివరకు చూడని అతి పెద్ద పేలుడు. ప్రతి పేలుడు ఒక నక్షత్రం యొక్క అత్యంత ప్రకాశవంతమైన, సూపర్-శక్తివంతమైన పేలుడు. సుమారు 24 కోట్ల కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో జరిగిన ఈ విస్పోటము నుండి జీవమునకు కావలసిన మూలకాలు వెలువడ్డాయి.SN 2006gy చాలా అధిక శక్తి గల సూపర్నోవా , దీనిని కొన్నిసార్లు ధ్రువ సూపర్నోవా లేదా క్వార్క్ నోవా అని పిలుస్తారు . దీనిని సెప్టెంబర్ 18, 2006 న కనుగొనారు .మొదట  రాబర్ట్ క్విన్బీ, పి. మొండోల్ అనే పరిశీలకులు  దీనిని కనుగొన్నారు, ఆపై అనేక మంది ఖగోళ శాస్త్రవేత్తల బృందం, పరిశోధన చేయడానికి చాండ్లర్ ఎక్స్-రే టెలిస్కోప్ , రికర్, కెక్ అబ్జర్వేటరీతో సహా సాధనాలను ఉపయోగిస్తుంది  మే 7, 2007 న, NASA, కొన్ని ఖగోళశాస్త్రజ్ఞులు ప్రకాశవంతమైన గా అభివర్ణించాడు, ఈ జాగ్రత్తగా అధ్యయనం మొదటి సూపర్నోవా అని ప్రకటించింది స్టార్ పేలుడు ఇప్పటివరకు నమోదైన . రాబర్ట్ క్వింబి అక్టోబర్ 2007 లో SN 2005ap SN 2006gy రికార్డును బద్దలు కొట్టిందని ప్రకటించింది . టైమ్ మ్యాగజైన్ 2007 లో టాప్ 10 శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణలలో మూడవ స్థానంలో SN 2006gy ని ఎంపిక చేసింది.

## లక్షణాలు
SN 2006gy సుమారు 238 మిలియన్ కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో (72 మిలియన్ పార్సెక్లు ) దూరంలో ఉన్న గెలాక్సీ ( NGC 1260 ) లో సంభవించింది . అందువల్ల, ఈ సూపర్నోవా యొక్క కాంతి భూమిపై కనిపించినప్పుడు, ఈ సంఘటన ఇప్పటికే 238 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం జరిగింది. ప్రాథమిక సూచనలు ఇది ధ్రువ సూపర్నోవా , సాధారణ శక్తికి భిన్నమైన అధిక శక్తి గల సూపర్నోవా, సుమారు 150 సౌర ద్రవ్యరాశి (M ⊙ ) ద్రవ్యరాశి , ఇది అస్థిర జత సూపర్నోవా కావచ్చు . పేలుడు సమయంలో విడుదలయ్యే శక్తి 10 52 ఎర్గ్స్ (10 45 J ) గా ఉంటుందని అంచనా , ఇది 10 51 ఎర్గ్స్ (10 44 J) ను విడుదల చేసే ఒక సాధారణ సూపర్నోవా కంటే 10 రెట్లు ఎక్కువ. ఈ సూపర్నోవా యొక్క ప్రకాశం 70 రోజుల పాటు పెరుగుతూ వచ్చింది, డిసెంబర్ 2006 వరకు, తరువాత నెమ్మదిగా క్షీణించడం ప్రారంభమైంది. మే 2007 ప్రారంభం వరకు దాని ప్రకాశం సాధారణంగా గమనించబడే సూపర్నోవా యొక్క గరిష్ట ప్రకాశానికి పడిపోయింది. దాని తీవ్ర ప్రకాశం ఇది సాధారణ సూపర్నోవా నుండి భిన్నంగా ఉందని చూపించినప్పటికీ, దీనిని టెలిస్కోప్ ద్వారా మాత్రమే గమనించవచ్చు.

SN 2006gy దాని స్పెక్ట్రంలో కనిపించే హైడ్రోజన్ రేఖల కారణంగా టైప్ II సూపర్నోవాగా వర్గీకరించబడింది , అయితే అసాధారణంగా అధిక ప్రకాశం పూర్తిగా భిన్నమైన సూపర్నోవాను సూచిస్తుంది. 

## మూలములు
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6633609.stm

## మూలాలు

వర్గం:పిఢరా ప్రయోగాలు
జి.వరలక్ష్మి

**గరికపాటి వరలక్ష్మి** (సెప్టెంబర్ 13, 1926 - నవంబర్ 26, 2006) అందరికీ **జి.వరలక్ష్మి**గా సుపరిచితురాలైన అలనాటి రంగస్థల, సినిమా నటీమణి, గాయని, నిర్మాత, దర్శకురాలు. 1940 నుండి 1960 వరకు తెలుగు తమిళ సినిమా రంగాలలో ప్రాచుర్యమైన నటిగా వెలుగొందినది.

## జననం, బాల్యం
[thumb|[బారిష్టరు పార్వతీశం (సినిమా)|బారిష్టర్ పార్వతీశం సినిమాలో జి.వరలక్ష్మి పాడిన పోయిరా ప్రియుడా పాట]]
వరలక్ష్మి సెప్టెంబర్ 13, 1926లో ఒంగోలులో జన్మించింది. ఈమె బాల్యము నుండి మంచి గాయని. 11యేళ్ల వయసులో ఇల్లు వదిలి విజయవాడ చేరుకొని తుంగల చలపతి, దాసరి కోటిరత్నం మొదలైన రంగస్థల నటుల నాటకబృందాలలో నటించింది. వరలక్ష్మి *[[సక్కుబాయి]]*, *[[రంగూన్ రౌడీ]]* నాటకాలలో తన నటనకు మంచి పేరు తెచ్చుకొన్నది. 

## సినిమా రంగ ప్రవేశం
రంగస్థలంపై తెచ్చుకున్న పేరు ఈమెను కె.ఎస్.ప్రకాశరావు, హెచ్.ఎం.రెడ్డి వంటి తెలుగు సినిమా ఆద్యుల దృష్టికి తెచ్చింది. హెచ్.ఎం.రెడ్డి 1940లో తీసిన వ్యంగ్య హాస్య చిత్రం బారిష్టరు పార్వతీశం సినిమాతో వరలక్ష్మిని చిత్రరంగానికి పరిచయం చేశాడు.  బాలనటిగా బారిస్టర్ పార్వతీశం (1940) లో సినీ రంగ ప్రవేశం చేసి దాదాపు 4 దశాబ్దాలు చిత్ర సీమలో రాణించిన గొప్ప నటీమణి.

ఈమె 1968 లో మూగజీవులు అనే చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించారు.

## కుటుంబం
వరలక్ష్మి తెలుగు సినిమా నటుడు, దర్శకుడైన కె.ఎస్.ప్రకాశరావును వివాహం చేసుకొన్నది. ఈమె ఆయనకు రెండవ భార్య. వరలక్ష్మి కుమారుడు కె.ఎస్.సూర్యప్రకాష్ కూడా తెలుగు సినీ రంగములో ఛాయాగ్రాహకుడు. కుమార్తె కనకదుర్గ. ఈమె మనవరాలు మానస తెలుగు సినీ రంగములో నటీమణిగా ప్రవేశించింది.right|frame|జి.వరలక్ష్మి

## మరణం
వరలక్ష్మి 2006, నవంబర్ 26 న మద్రాసులో 80 ఏళ్ల వయసులో కన్ను మూసింది.

## చిత్ర సమాహారం
### నటిగా

*గోరంత దీపం (1978) 
*శ్రీ రాజేశ్వరీ విలాస్ కాఫీక్లబ్ (1976)
*అత్తవారిల్లు (1976) 
*సంసారం సాగరం (1973) 
*బుద్ధిమంతుడు (1969) 
*బంగారు పిచ్చుక (1968) 
*లేత మనసులు (1966) 
*అంతస్థులు (1965) 
*కుళందయుమ్ దెయివముమ్ (1965) 
*సుమంగళి (1965) 
*పతివ్రత (1964)
*కులగోత్రాలు (1962) 
*బికారి రాముడు (1961)
*ఇద్దరు మిత్రులు (1961) 
*రాజనందిని (1958) 
*మాంగల్యబలం (1958) 
*దొంగల్లో దొర (1957) 
*కర్పూరకరసి (1957) 
*మేలుకొలుపు (1956) 
*అంతే కావాలి (1955) 
*మా గోపి (1954) 
*మేనరికం (1954) 
*కన్నతల్లి (1953) 
*నా చెల్లెలు (1953) 
*పరోపకారం (1953/I) 
*మానవతి (1952) 
*పెళ్ళి చేసి చూడు (1952) 
*దీక్ష (1951) 
*నిర్దోషి (1951) 
*మాయా రంభ (1950) 
*మొదటి రాత్రి (1950 సినిమా) (1950) 
*శ్రీ లక్ష్మమ్మ కథ (1950) 
*స్వప్న సుందరి (1950) 
*వింధ్యరాణి (1948) 
*ద్రోహి (1948) 
*భక్త ప్రహ్లాద (1942) 
*దక్షయజ్ఞం (1941) 
*బారిష్టర్ పార్వతీశం (1940)

### దర్శకురాలిగా

* మూగ జీవులు (1968)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*
*హిందూ పత్రికలో వరలక్ష్మిపై వ్యాసం 
*వెబ్‌ప్రపంచములో సంతాప వార్త

వర్గం:1926 జననాలు
వర్గం:2006 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా గాయకులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:ప్రజానాట్యమండలి కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా వ్యాసాల విస్తరణ ప్రాజెక్టు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా సినిమా నటీమణులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా మహిళా సినిమా దర్శకులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా మహిళా గాయకులు
చందవరం

*చందవరం (నాదెండ్ల మండలం) - పల్నాడు జిల్లా, నాదెండ్ల మండలంలోని గ్రామం
*చందవరం (దొనకొండ మండలం) - ప్రకాశం జిల్లా, దొనకొండ మండలంలోని గ్రామం
శంకర నారాయణ (గ్రామం)

శంకరనారాయణ గ్రామం కర్ణాటక రాష్ట్రం ఉడుపి జిల్లాలో అరేబియా సముద్రానికి 25 కి.మీ. దూరంలో కలదు. ఇక్కడి శంకరనారాయణ దేవస్థానం పరశురామ క్షేత్రాలలొ ఒకటి. శివకేశవులు ఇద్దరు కలసి వెలసిన అరుదైన ఈ క్షేత్రం సహ్యాద్రి పర్వతశ్రేణులలో ఉంది. ఇక్కడి ఈ ఉద్భవలింగాలను స్వయంభూగా చెబుతారు. గర్భగుడి లో రెండు లింగాలు ( శివ, కేశవ) భూమికి ఒక అడుగు క్రింద నీటిలో ఉంటాయి. శంకర లింగం కుడి వైపు కేశవ లింగం ఎడమ వైపు ఉంటాయి. పూజారి ఆయన దర్శనం(అద్దం) చూపించినప్పుడు భక్తులకు శంకర లింగం ఎడమ వైపు కేశవ లింగం కుడి వైపు కనిపిస్తాయి. శివలింగంపై కామధేనువు పాలు కురుపిస్తున్నందుకు సూచనగా విష్ణు లింగం కాలి గిట్టల గుర్తులు ఉన్నాయి. దేవాలయానికి ఆవల కోటి తీర్థం అనే తటాకం కలదు. అక్కడి పూజారులు భక్తులకు ఈ తీర్థం లో ప్రోక్షణ చేసుకొని స్వామి దర్శనం చేసుకోవాలని చెబుతారు. అక్కడ గుడి అంతా నీటి పై ఉంది అని చెబుతారు. 
## స్థల పురాణం
పద్మపురాణం పుష్కర కాండలోని 24 వ అధ్యాయం ప్రకారం శివకేశవులు క్రోడ మహర్షి తపస్సు వేడుక పై ఖారాసురుడూ రత్తాసురుడూ అనే రాక్షసులను సంహరిస్తారు. అక్కడికి కొద్ది దూరంలో కొండపై క్రోడె మహర్షి గుహ ఉంది.
## పండుగలు
సంక్రాంతి మూడు రోజులు ఇక్కడ విశేషం.

## బాహ్య లంకెలు
*శంకరనారాయణ దేవస్థానం సైటుhttp://www.shankaranarayana.org 

వర్గం:కర్ణాటక పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:పరశురామ క్షేత్రాలు
పరశురామక్షేత్రాలు

thumb|కుక్కే సుబ్రహ్మణ్య స్వామి దేవాలయం 

**మహారాష్ట్ర**లోని కొంకణ తీరం,కర్ణాటక, కేరళ తీర ప్రాంతాలలోని కొన్ని క్షేత్రాలను పరశురామ క్షేత్రాలుగా పేర్కొంటారు.  మన దేశంలో ఉడిపి, కొల్లూరు, గోకర్ణ, కుక్కే సుబ్రమణ్య/సుబ్రమణ్య, శంకరనారాయణ, కుంభాసి/ఆనేగడ్డ, కోటేశ్వర అనే  7 పరశురామ క్షేత్రాలున్నాయి. ఇవి కాక రాజస్థాన్‌లోని కుంభాల్‌గఢ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌లోని జానా పావ్‌ ప్రాంతాల్లో కూడా అతని ఆలయాలున్నాయి.  అరుణాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని లోహిత్‌ జిల్లాలో పరశురామ కుండం ఉంది.  ఈ కుండంలో స్నానం వల్ల పాపాలు నశిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. ముఖ్యంగా మకర సంక్రాంతి రోజున అక్కడ స్నానం చేస్తే ఎంతో పుణ్యప్రదమని భావిస్తారు. 

## విశేషాలు
దక్షిణ భారతదేశంలో ముఖ్యమైన  పరశురామ క్షేత్రం కేరళలోని తిరువల్లంలో ఉంది. ఇది కేరళలో ఉన్న ఏకైక పరశురామ ఆలయం. తిరువల్లంలోని పరశురామాలయాన్ని 12, 13 శతాబ్దాల్లో పాండ్య రాజులు నిర్మించారని చెబుతారు.  ఇది జాతీయ ప్రాధాన్యత గల వారసత్వ స్థలాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపును పొందింది. ఈ ఆలయం కర్మా నది ఒడ్డున ఉంది.  ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించినవారు దానిలో స్నానం చేసి పితృ దేవతలను ఆరాధిస్తారు.  కేరళలో పరశురాముని ఎక్కువగా ఆరాధిస్తారు.  కేరళ పరశురాముని వల్లనే ఆవిర్భ వించిందని చెబుతారు. ఒకప్పుడు మదమెక్కిన రాజులందరినీ సంహరించిన పరశు రాముడు భూమండలంలో అటువంటివారు లేకుండా జైత్ర యాత్ర చేసి తనకు లభించిన భూభాగాన్నంతా మరొకరికి దానం చేశాడు. అయితే తాను  భూమినంతా దానం చేసినందున,  తాను ఆ దానం చేసిన భూమిలో ఉండకూడదని నిర్ణయించుకుని  సముద్రుణ్ని వెనకకు వెళ్లిపొమ్మని చెబుతాడు. సముద్రుడు వెనుకకు పోయినపుడు ఏర్పడిన  స్థానంలో తాను ఆశ్రమం ఏర్పరచుకున్నాడని, ఆ ప్రాంతమే   కేరళ అని చెబుతారు.  ఇలా వెలువడ్డ భూమిలో గల 7 ముఖ్యమైన  ప్రదేశాలను **పరశురామక్షేత్రాలు** అని అంటారు. ఈ క్షేత్రాలు అన్నీ కర్ణాటక రాష్ట్రం పశ్చిమ కనుమలలో ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
వర్గం:పరశురామ క్షేత్రాలు
పోచవరం

**పోచవరం** (Pochavaram) పేరుతో ఈ క్రింది గ్రామాలు ఉన్నాయి.

#పోచవరం (తాళ్ళపూడి మండలం), పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా
#పోచవరం (లింగపాలెం మండలం), పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా
#పోచవరం (వత్సవాయి మండలం), కృష్ణా జిల్లా
#పోచవరం (కూనవరం మండలం), ఖమ్మం జిల్లా
#పోచవరం (వరరామచంద్రపురం మండలం), ఖమ్మం జిల్లా
#పోచవరం (కల్లూరు) - ఖమ్మం జిల్లా కల్లూరు మండలం లోని గ్రామం.
దేశినేనిపాలెం

**దెసినెనిపాలెమ్ ** ఖమ్మం జిల్లా మధిర మండలం లోని గ్రామం.. పిన్ కోడ్: 507203.

ఇది మధిరకు 6కి.మీ దూరములొ ఉన్నది. గ్రామ జనాభా సుమారు వెయ్యి మంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
పుష్పక విమానం (అయోమయ నివృత్తి)

ఈ పేరుకు సంబంధించిన వ్యాసాలు 
* పుష్పక విమానం (సినిమా) - 1988లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా
* పుష్పక విమానము - రామాయణం లోనూ, ఇతర పురాణాలలోనూ వర్ణింపబడిన ఒక ఎగిరే ప్రయాణ సాధనం.
అపూర్వ సహోదరులు

**అపూర్వ సహోదరులు** పేరుతో ఈ క్రింది సినిమాలున్నాయి.

* అపూర్వ సహోదరులు (1950 సినిమా)
* అపూర్వ సహోదరులు (1986 సినిమా)
* అపూర్వ సహోదరులు (1989 సినిమా)
తిథి

**తిథి** అంటే : వేద సమయ గణితము ప్రకారము చంద్రమాసములో ఒక రోజును తిథి అంటారు. ప్రతి చాంద్రమాసములో 30 తిధులు ఉంటాయి, సూర్యుడు నుండి చంద్రుని కదలికలు తిధులవుతాయి, ఉదాహరణకు సూర్యుడు చంద్రుడు కలిసి ఉంటే అమావస్య, అదే సూర్యచంద్రులు ఒకరికి ఒకరు సమాన దూరములో వుంటే పౌర్ణమి అవుతుంది, శాస్త్రీయముగా సూర్యుడు, చంద్రున్ని కలుపుతూ ఉన్న ఆక్షాంశ కోణము 12 డిగ్రీలు పెరగడానికి పట్టే కాలాన్ని తిథి అనవచ్చు..  తిధులు సూర్యోదయమున ప్రారంభము కావు సూర్యాస్తమయానికి ముగియవు. రోజులోని ఏ వేళలలో అయినా మొదలయ్యి, అంతమయ్యే అవకాశము ఉంది. ఒక్కొక్క తిథి దాదాపు 19 నుండి 26 గంటల సమయము ఉంటుంది.

## తిథులు అధిదేవతలు
#పాడ్యమి (అధి దేవత - అగ్ని)
#విదియ (అధి దేవత - బ్రహ్మ)
#తదియ (అధి దేవత - గౌరి)
#చవితి (అధి దేవత - వినాయకుడు)
#పంచమి (అధి దేవత - సర్పము)
#షష్ఠి (అధి దేవత - కుమార స్వామి)
#సప్తమి (అధి దేవత - సూర్యుడు)
#అష్టమి (అధి దేవత - శివుడు)
#నవమి (అధి దేవత - దుర్గా దేవి)
#దశమి (అధి దేవత - యముడు)
#ఏకాదశి (అధి దేవత - శివుడు)
#ద్వాదశి (అధి దేవత - విష్ణువు)
#త్రయోదశి (అధి దేవత - మన్మధుడు)
#చతుర్దశి (అధి దేవత - శివుడు)
#పున్నమి/పూర్ణిమ/పౌర్ణమి (అధి దేవత - చంద్రుడు)
# అమావాస్య (అధి దేవత - పితృదేవతలు)

## తిథులు అధిదేవతలు ఫలితాలు

## తిథి శూలలు
* తూర్పు :- పాడ్యమి నవమి.
* ఆగ్నేయము :- తదియ, ఏకాదశి.
* దక్షిణము :- పంచమి, త్రయోదశి.
* నైరుతి :- చవితి, ద్వాదశి.
* పడమర :- షష్ఠి, చతుర్ధశి.
* వాయవ్యము :- సప్తమి, పూర్ణిమ.
* ఉత్తరము :- విదియ, దశమి.
* ఈశాన్యము :- అష్టమి, అమావాశ్య.

## ఇతర విషయాలు
తిథి అనగా... తేది, దినము, రోజు అని అర్థం. ప్రస్తుత కాలంలో ఈరోజు తేది ఎంత? అని అడిగితే క్యాలెండరు చూసో, వాచి చూసే, గుర్తుంటె ఆ తేది చెప్తారు. ఇవి నెలకు 30, 31 వుంటాయి. సర్వత్రా ఇదే పద్ధతి వ్యవహారంలో ఉంది. గత కాలంలో తిథి అంటె తేది అనే సమానార్థంలోనే, చాంద్ర మాస దినాలలో విదియ, తదియ, ద్వాదశి, త్రయోదశి అని చెప్పేవారు. ఆకాశంలో చంద్రుడు అమావాస్య రోజున పూర్తిగా కనిపించడు. ఆ మరుదినము సన్నని రేఖలా కనుపించిన చంద్రుడు దిన దినాభివృద్ధి చెందుతూ పదునైదవ రోజున పూర్ణ చంద్రుడుగా అగుపిస్తాడు. ఆనాడు పౌర్ణము. ఆ మరు దినము చందమామ దినదినానికి క్షీణించి పదునైదవ రోజున పూర్తిగా కను మరుగౌతాడు. ఆ రోజు అమావాస్య. ఈ తతంగ మంతా సూర్య చంద్రుల గమనం వల సంభవిస్తుంది. (నిజానికి భూబ్రమణం వల్ల) ప్రకృతి సిద్ధంగా ఏర్పడుతున్న ఈ తిథిని అది ఏ తిదో చందమామను చూచి చెప్పేవారు. శాస్త్రీయంగా చెప్పాలంటే చాంద్ర మాసానికి 29-1/2 రోజులు. సూర్యును నుండి 12 డిగ్రీలకు ఒక తిథి ఏర్పడుతుంది. పూర్తి వృత్తానికి 360 డిగ్రీలు. ఆవిధంగా 180 డిగ్రీలు సూర్య చంద్రుల మధ్య వున్నప్పుడు పౌర్ణమి ఏర్పడుతుంది. అదే విదంగా ఒకే డిగ్రీలో సూర్య చంద్రులున్నప్పుడు ఏర్పడేదె అమావాస్య. ఇప్పటిలాగా క్యాలెందరో, వాచీనో చూసి చెప్ప నవసరంలేదు. నిరక్షరాస్యులు సైతం చందమామ వైపు చూసి అది ఏతిదో చెప్పగలిగేవారన్న మాట. ఇది ఒకప్పటి భారతీయ పద్ధతి.
## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:తిథులు
వర్గం:కాలమానాలు
విచిత్ర సోదరులు

**విచిత్ర సోదరులు** తెలుగులో విడుదలైన ఒక డబ్బింగ్ సినిమా. దీనికి మాతృక "అపూర్వ సహోదరగళ్" (1989) తమిళ చిత్రం. ఇది తమిళంలో "అపూర్వ సహోదరగళ్" అని వచ్చిన సినిమా. తెలుగులో "విచిత్ర సోదరులు" గానూ, హిందీలో "అప్పూరాజా" గానూ అనువదించబడింది. ఇందులో కమల్ హాసన్ ద్విపాత్రాభినయం చేశాడు. అందులో ఒకటి మరుగుజ్జు పాత్ర.

## నిర్మాణం
కమల్ హాసన్, సింగీతం శ్రీనివాసరావు కాంబినేషన్లో అమావాస్య చంద్రుడు సినిమా పూర్తయిన తర్వాత మరో సినిమా చేయాలనుకున్నారు. ఈ సినిమాను కమల్ హాసనే స్వయంగా రాజ్ కమల్ పతాకంపై నిర్మిస్తానని చెప్పాడు. కథకు మూలం కూడా కమల్ హాసన్ దే.

## నటీనటులు
* కమల్ హసన్
* గౌతమి
* రూపిణి
* నగేష్
* మనోరమ
* శ్రీవిద్య
* నాజర్
* ఢిల్లీ గణేష్
* జనగరాజ్
* మయిల్‌సామి
* ఆర్.ఎస్. శివాజీ
* క్రేజీ మోహన్
* ఆనంద్ 

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: సింగీతం శ్రీనివాసరావు 
* సంగీతం: ఇళయరాజా 
* మాటలు:రాజశ్రీ 
* పాటలు:రాజశ్రీ 
* నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్. పి. శైలజ, కె. ఎస్. చిత్ర 
* నిర్మాత: కమలహాసన్ 
* నిర్మాణ సంస్థ: రాజ్ కమల్ ఇంటర్నేషనల్ 
* విడుదల:1989.

## పాటలు
పాటల రచయిత . రాజశ్రీ.
* ఆడేది నేనురా - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం
* బుజ్జి పెళ్ళికొడుక్కి - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.పి. శైలజ
* నిన్ను తలచి మైమరచా - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం
* రాజా చెయ్యివేస్తే - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం
* వేడి వేడి ఆశలకే - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, చిత్ర

## సూచికలు

వర్గం:సింగీతం శ్రీనివాసరావు సినిమాలు
వర్గం:కమల్ హాసన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఇళయరాజా సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:గౌతమి నటించిన సినిమాలు
గుడివాడ (అయోమయ నివృత్తి)

**గుడివాడ** పేరుతో ఈ క్రింది ఊళ్ళు ఉన్నాయి.

## మండలాలు
#గుడివాడ (గుడివాడ మండ‌లం), కృష్ణా జిల్లా

## గ్రామాలు
#గుడివాడ (గూడెం కొత్తవీధి మండలం), విశాఖపట్నం జిల్లా
#గుడివాడ (గజపతినగరం మండలం), విజయనగరం జిల్లా
#గుడివాడ (భోగాపురం మండలం), విజయనగరం జిల్లా
#గుడివాడ (వేపాడ మండలం), విజయనగరం జిల్లా
#గుడివాడ (కోటబొమ్మాళి మండలం), శ్రీకాకుళం జిల్లా
#గుడివాడ (పాలకొండ మండలం), శ్రీకాకుళం జిల్లా
#గుడివాడ (తెనాలి), తెనాలి మండలం, గుంటూరు జిల్లా
వనజ (చలన చిత్రం)

**వనజ** 2006వ సంవత్సరంలో విడుదలైన చలన చిత్రం. రజనీష్ దోమలపల్లి దీనికి దర్శకత్వం వహించాడు. కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో తను రాసిన రచనను ఈ సినిమాగా తీసాడు. ఈ సినిమాలోని పాత్రధారులందరూ కొత్తవారే. 111 నిమిషముల నిడివి గల ఈ చిత్రం పెక్కు ప్రపంచ చలన చిత్రోత్సవాలలో బహుమతులను గెల్చుకుంది.

## పురస్కారములు
*ఉత్తమ తొలి చిత్రం - బెర్లిన్ 07, జర్మనీ
*ఉత్తమ కథనం - ఐఏఏసి న్యూయార్క్ 06, అమెరికా
*ప్రత్యేక ప్రసంశ - హాంప్టన్స్ 06,న్యూయార్క్, అమెరికా
*ప్రిక్స్ సిఐఎఫ్‌‌ఈజె - కైరో బాలల అంతర్జాతీయం 07, ఈజిప్ట్
*ప్రతేక సభ్యుల ప్రశంస - కైరో బాలల అంతర్జాతీయం 07, ఈజిప్ట్
*గొల్లపూడి శ్రీనివాస్ స్మారకం - చెన్నై 07, ఇండియా
*ఉత్తమ చిత్రం - మెంఫిస్ 07, టెన్నేస్సే, అమెరికా
*ఉత్తమ అంతర్జాతీయ చిత్రం - సాక్రమెన్టో 07, కాలిఫోర్నియా, అమెరికా
*ఉత్తమ నటి - సాక్రమెన్టో 07, కాలిఫోర్నియా, అమెరికా
*ఉత్తమ అంతర్జాతీయ చిత్రం (ప్లాటినం రెమీ) - వరల్డ్ ఫెస్ట్ 07, టెక్సాస్, అమెరికా
*ప్రతేక ప్రశంస - ఐఎఫ్‌‌ఎఫ్‌‌ఎల్‌‌ఏ 07,కాలిఫోర్నియా, అమెరికా
*సభ్యుల ప్రతేక ప్రశంస - రివర్ రన్ 07, నార్త్ కరోలినా, అమెరికా
*అచీవ్‌‌మెంట్ - న్యూ పోర్ట్ బీచ్ 07, అమెరికా
*ఉత్తమ విదేశీ చిత్రం - మెక్సికో అంతర్జాతీయ చిత్రోత్సవం 07
*మిలోస్ మెకోరెక్ పురస్కారం - జ్లీన్ 07, చెక్ రిపబ్లిక్

## బయటి లింకులు

*"అధికారిక వెబ్‌‌సైటు"
హిందూ కాలగణన

right|thumb|220px|1871-72 కాలంనాటి ఒక హిందూ కాలెండర్ ముఖచిత్రం
**హిందూ కాలగణన** (*Hindu calendar*) కాలక్రమాన అనేక మార్పులు చెందింది. ఫలితంగా ప్రస్తుతం వివిధ ప్రాంతీయ కాలగణనా విధానాలున్నాయి. అధికంగా హిందూ కాలగణన సూర్య సిద్ధాంతం ఆధారంగా ఉంది. ఇది సుమారుగా సా.శ.. 3వ శతాబ్దానికి ప్రామాణికంగా రూపొందినట్లు భావిస్తున్నారు. ఇది వేదాంగాలలో ఒకటైన జ్యోతిషం అనే భాగంగా పరిగణింపబడుతుంది. ఆర్యభట్టుడు (సా.శ.. 499), వరాహమిహిరుడు (6వ శతాబ్దం), భాస్కరాచార్యుడు (12వ శతాబ్దం) వంటి జ్యోతిశ్శాస్త్రవేత్తలు ఈ కాలగణనను మరింత అభివృద్ధి చేశారు. సంవత్సరాలు గణన చెయ్యడం కోసం శకాలు ఏర్పాటు చెయ్యడం జరిగింది. వివిధమైన శకాలు ఆచరణలో ఉన్నాయి. కలి శకం, (క్రీస్తుశకం+3101) శాలివాహన శకం, విక్రమార్క శకం, క్రీస్తు శకం, ఆది శంకర భగవత్పాదుల శకం, శ్రీకృష్ణదేవరాయల శకం మొదలైనవి.

*దక్షిణ భారత కాలగణన పద్ధతి - శాలివాహన శకం
*ఉత్తర భారత కాలగణన పద్ధతి - విక్రమార్క శకం

భారత ప్రభుత్వం స్వాతంత్ర్యం వచ్చాక శాలివాహన శకాన్ని కాలగణనానికి ప్రామాణికంగా తీసుకొంది. పంచాంగాలలో సంవత్సర కాలగణనం కలిశకం, శాలివాహనశకం లలో చేస్తారు.

రెండు సూర్యోదయాలమధ్య కాలం ఒక రోజు.

## మూలాలు

వర్గం:కాలమానాలు
నాగయ్య (అయోమయ నివృత్తి)

*నాగయ్య గన్నసేనాని, ప్రతాపరుద్రుని సేనాధిపతి.
*చిత్తూరు నాగయ్య, సుప్రసిద్ధ తెలుగు సినిమా నటులు.
*రావిపూడి నాగయ్య, సుప్రసిద్ధ నాదస్వర విద్వాంసులు.
*మాదాసు నాగయ్య తెలుగు సినిమా క్యారక్టర్ నటుడు.
----
*నాగయ్యపేట, విశాఖపట్నం జిల్లా, దేవరాపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం
దేవిక

**దేవిక**  (1943 - మే 2, 2002) ఒక తెలుగు సినిమా నటి. 1960, 70 దశకాలలో అందాల తారగా తెలుగు, తమిళ సినీరంగాలలో వెలుగొందింది. తెలుగు, తమిళ, మలయాళంలలో 150కి పైగా సినిమాలలో నటించింది.

## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
ఈమె అసలు పేరు ప్రమీలాదేవి. చిత్తూరు జిల్లా చంద్రగిరి ప్రాంతానికి చెందినది

## సినిమాల్లో
ఈమె ఎన్టీ రామారావుతో హీరోయిన్‌గా రేచుక్క అనే సినిమాలో తొలిసారి నటించారు. అత్తా ఒకింటి కోడలే, కంచుకోట, ఆడ బ్రతుకు సినిమాలు ఆమెకు ఎంతో గుర్తింపు తెచ్చి పెట్టాయి. ఎన్.టి.రామారావు నిర్మించిన శ్రీమద్విరాట్ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్ర స్వామి చరిత్ర సినిమాలో చివరి సారిగా నటించారు. ఈమె కూతురు కనక తమిళ సినిమాల్లో నటిస్తున్నారు. ఈమె తెలుగు సినిమాకు ఆద్యునిగా భావించే రఘుపతి వెంకయ్య బంధువు. 2002 మే 2వ తేదీ తెళ్లవారు జామున మద్రాసులోని ఒక ప్రైవేటు ఆసుపత్రిలో అస్వస్థతతో మరణించింది.

రంగస్థల నటిగా జీవితాన్ని ప్రారంభించిన దేవిక ఎస్.వి.సహస్రనామం బృందం ప్రదర్శించిన అనేక నాటకాలలో వివిధ పాత్రలు పోషించింది. ముక్తా శ్రీనివాసన్ దర్శకత్వం వహించిన ముదలలిలో నటించిన తర్వాత దేవిక సినీరంగంలో ప్రాచుర్యం పొందింది.

## చిత్ర సమాహారం
*శ్రీమద్విరాట్ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్ర స్వామి చరిత్ర (1984)
*ఆడవాళ్ళు అలిగితే (1983) 
*నయా దిన్ నయీ రాత్ (1974) (హిందీ)
*పాపం పసివాడు (1972) 
*చిన్ననాటి స్నేహితులు (1971) 
*ఇజ్జత్ (1968) (హిందీ)
*నిలువు దోపిడి (1968) 
*భామా విజయం (1967) 
*శ్రీకృష్ణావతారం (1967) - రుక్మిణీ 
*తిరువిలయాడల్ (1965) (తమిళం) - శెంబగ పాండ్యన్ భార్య 
*పెంపుడు కూతురు (1963) 
*కర్ణ (1963) - శుభాంగి
*రక్త సంబంధం (1962) 
*మహామంత్రి తిమ్మరుసు (1962) - అన్నపూర్ణ
*దక్షయజ్ఞం (1962) - సతీదేవి
*గాలిమేడలు (1962) 
*బలే పాండియ (1962) 
*బంధపాశమ్ (1962) (తమిళం) 
*మన్ మౌజీ (1962) (హిందీ)
*నెంజిల్ ఒరే ఆలయమ్ (1962) (తమిళం) - సీత
*టాక్సీ రాముడు (1961) 
*పెండ్లి పిలుపు (1961) 
*ఘరానా (1961) (హిందీ)
*పాప పరిహారం (1961) 
*పావమణిప్పు (1961) (తమిళం) - క్రైస్తవ సహాయకురాలు 
*శభాష్ రాజా (1961) 
*మాంగల్యం (1960) 
*సహస్ర శిరచ్ఛేద అపూర్వ చింతామణి (1960) 
*శాంతినివాసం (1960) 
*శభాష్ రాముడు (1959) 
*ఘర్ సస్సార్ (1958) (హిందీ) - భారతి
*వరుడు కావాలి (1957) 
*రేచుక్క (1954) - లలితాదేవి

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ఐ.ఎమ్.బి.డి.లో దేవిక పేజీ

వర్గం:1943 జననాలు
వర్గం:2002 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా సినిమా నటీమణులు
వెల్లాల ఉమామహేశ్వరరావు

**వెల్లాల ఉమామహేశ్వరరావు,** తెలుగు సినిమా తొలితరం హీరోల్లో ఒకరు. కడప జిల్లాకు చెందిన ఉమామహేశ్వరరావు ప్రముఖ న్యాయవాది, రంగస్థల నటుడు. రచయిత, నాటకకర్త, ఈయన ఇల్లాలు సినిమాలో హీరోగా సినీ రంగప్రవేశం చేశాడు. ఎత్తుగా, అందంగా ఉన్న ఉమామహేశ్వరరావు సినిమాలపై మోజుతో చాలా డబ్బును భాగస్వామిగా పెట్టుబడిగా పెట్టి ఇల్లాలు సినిమా నిర్మించి, అందులో హీరోగా నటించాడు. ఆ తరువాత ఈయన 1943లో విడుదలైన మరో రెండు సినిమాల్లో మాత్రమే నటించాడు. అవి నాగయ్య సొంత చిత్రమైన భాగ్యలక్ష్మి (పి.పుల్లయ్య దర్శకుడు), గూడవల్లి రాంబ్రహ్మం నిర్మించిన పంతులమ్మ. "లేపాక్షి" అనే పేరుతో ఒక డాక్యుమెంటరీ ఫిలింను నిర్మించాడు.

ఆ తర్వాత కొన్ని సినిమాల్లో నటించినప్పటికీ చిత్తూరు నాగయ్య కాలం వచ్చేప్పటికి తెర మరుగయ్యాడు. అయితే అప్పట్లో స్టార్‌ ఇమేజ్‌ ఉన్న నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్నారు.

## విద్యాభ్యాసము
వెల్లాల ఉమామహేశ్వరరావు 4వ ఫారం వరకు చిత్తూరులో చదివి తరువాతి ఉన్నత విద్య కడపలో ముగించాడు. ఇంటర్మీడియెట్ మద్రాసులో చదివాడు. బి.ఎ. అనంతపురం దత్తమండల కళాశాలలో చదివాడు. మద్రాసులో లా చదివి అక్కడే న్యాయవాదిగా కొంతకాలం పనిచేశాడు.

## సాహిత్యసేవ
 
అనంతపురంలో చదివేటప్పుడు 1932 ప్రాంతంలో మిత్రులు మఠం వాసుదేవమూర్తి, పాళ్ళూరు సుబ్బణాచార్యులుతో కలిసి 'కవికుమారసమితి'గా ఏర్పడి క్రొక్కారు మెఱుగులు, తొలకరి చినుకులు అనే ఖండకావ్య సంకలనాలను వెలువరించాడు. 
ఉమామహేశ్వరరావు 1960వ దశకంలో షేక్స్‌పియర్ నాటకాలన్నీ తెలుగులోకి అనువదించాడు. అతనికి పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు బాల్యస్నేహితుడు. అంతే కాక మహాత్మా గాంధీ వ్యక్తిత్వాన్ని చిత్రిస్తూ *మహాత్ముని అంతరంగము* అనే రచన చేశాడు.

## నటించిన సినిమాలు
# ఇల్లాలు (1940)
# భాగ్యలక్ష్మి (1943)
# పంతులమ్మ (1943)

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా గాయకులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1912 జననాలు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:కడప జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:కడప జిల్లా రంగస్థల నటులు
తాళ్ళూరి రామేశ్వరి

**తాళ్ళూరి రామేశ్వరి** (Talluri Rameswari) తెలుగు, హిందీ సినిమా నటి. దూరదర్శిని కార్యక్రమాలలోనూ కూడా నటించింది

తిరుపతికి చెందిన ఈమె నటనలో శిక్షణ తీసుకుని హిందీ సినిమాల్లో నటించారు. ఆ తర్వాత కె.విశ్వనాథ్ దర్శకత్వం వహించిన సీతామాలక్ష్మి (1978) సినిమాలో నటించి తెలుగులో పేరు తెచ్చుకున్నారు. సూపర్‌ హిట్‌ సాధించిన ఈ చిత్రంలో ఆమె నటనకు ప్రభుత్వం పురస్కారం ఇచ్చి సత్కరించింది. తర్వాత మంగళతోరణాలు అనే చిత్రంలో నటించారు. తరువాత ఈమె హిందీ సినిమా రంగంలో స్థిరపడ్డారు. సునయనా అనే చిత్రంలో నటించే సమయంలో ప్రమాదం జరిగి కంటికి గాయమైంది. ఇటీవలి కాలంలో నిజం అనే తెలుగు చిత్రంలో మహేష్ బాబు తల్లిగా క్లిష్టమైన పాత్రలో నటించారు.

రామేశ్వరి తల్లితండ్రుల స్వస్థలం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని లంకలకోడేరు గ్రామం. కానీ రామేశ్వరి నెల్లూరులో జన్మించింది. 9వ తరగతి వరకు రామేశ్వరి చదువు కాకినాడలో సాగింది. ఆ తరువాత ఆమె తండ్రి వృత్తి రీత్యా కుటుంబము తిరుపతిలో స్థిరపడింది. తిరుపతిలో ఉండగా సినిమా షూటింగు చూసిన రామేశ్వరి సమ్మోహితురాలై సినీరంగంలో చేరాలని నిశ్చయించుకున్నది. మధ్యతరగతి కుటుంబాలు తమ పిల్లలని సినీరంగంలో చేరటం ప్రోత్సహించిన ఆ రోజుల్లో రామేశ్వరి తండ్రి విశాల ధృక్పధంలో పిల్లలను వారికి నచ్చిన రంగంలో స్థిరపడే స్వతంత్రం ఇచ్చాడు. దానితో రామేశ్వరి అక్క తాళ్ళూరి శాంతకుమారి డాక్టరు అయ్యింది. చదువు అంతగా అబ్బని రామేశ్వరి సినీరంగంలో ప్రవేశించే ఉద్దేశంతో పూణేలోని ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్ కు దరఖాస్తు పెట్టెంది. కనీసం డిగ్రీ అయినా చదవకుండా సినీరంగంలో చేరితే, కూతురు భవిష్యత్తు ఎలా ఉంటుందోనని ఆమె తండ్రి మొదట్లో కొంత ఆందోళన చెందాడు. కానీ అప్పటికే ఎం.బి.బి.ఎస్ మొదటి సంవత్సరం చదువుతున్న అక్క, సినీరంగంలో సరైన అవకాశాలు రాకపోతే చెల్లెలిని ఆదుకోవడానికి తానున్నాని హామీ ఇవ్వడంతో తండ్రి కొంత కుదుటపడ్డాడు. పూణేలోని ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్ లో చేరింది.

## సినీరంగ ప్రవేశం
రాజశ్రీ ఫిల్మ్ వారు తమ కొత్త సినిమా కోసం కొత్త కళాకారులకోసం వెతుకుతూ వార్తాపత్రికల్లో ప్రకటన ఇచ్చారు. అది చూసి రామేశ్వరి దరఖాస్తు పెట్టుకున్నది. అలా దుల్హన్ వహీ జో పియా మన్ భాయే సినిమాలో హీరోయిన్‌గా ఎంపికయ్యింది.

పూణే ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్ లో కలిసిన పంజాబీ నటుడు, నిర్మాత దీపక్ సేథ్ ను ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకొన్నది. పెళ్ళి తర్వాత రామేశ్వరి బొంబాయిలో స్థిరపడింది. వీరికి 17, 14 ఏళ్ల వయసున్న ఇద్దరు కొడుకులు ఉన్నారు. రామేశ్వరి తన భర్తతో కలిసి 2007లో "మై తూ అస్సీ తుస్సీ" అనే ఒక పంజాబీ సినిమాను నిర్మించారు. ఈ సినిమా కథ విలియం షేక్‌స్పియర్ నాటకం "కామెడీ అఫ్ ఎర్రర్స్" పై ఆధారితమైనది. పంజాబీ సినిమాలో మైలురాయి అనదగిన మరో సినిమా *ఛన్న్ పర్దేసీ*ని కూడా రామేశ్వరీ-సేథ్ దంపతులు నిర్మించారు. తన మాతృభాష తెలుగులో, తనకు పేరుతెచ్చిన హిందీ సినిమాలుకు కాకుండా పంజాబీ సినిమాలెందుకు తీస్తున్నారని ప్రశ్నించినప్పుడు తెలుగు, హిందీ సినిమాలకు పెట్టుబడి ఎక్కువగా అవసరమని, తాము అంత రిస్కును భరించలేమని చెప్పింది.

## తాళ్లూరి రామేశ్వరి నటించిన తెలుగు చిత్రాలు
* సీతామాలక్ష్మి
* నిజం
* మంగళతోరణాలు
* రౌడీ ఫెలో (2014)
* ఉప్పు కప్పురంబు (2025)

## సీరియళ్ళు
* అమెరికా అమ్మాయి

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:ఫిలింఫేర్ అవార్డుల విజేతలు
వర్గం:నంది ఉత్తమ నటీమణులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ సహాయనటీమణులు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా సినిమా నటీమణులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
షఫి

**షఫీ** (1975 జులై 2) సినీ నటుడు. చంద్రగిరి మండలం చంద్రగిరి కోటలోపల గ్రామం అతని స్వస్థలం. తిరుపతి ఆర్ట్స్ కళాశాలలో డిగ్రీ చదివాడు. తెలుగులో నాటక రంగ ప్రముఖుడైన బళ్ళారి రాఘవ స్ఫూర్తితో తిరుపతిలో ప్రయోగాత్మక నాటక సంస్థ నెలకొల్పాలనుకున్నాడు. కానీ అది వీలు కాలేదు. ష్ సినిమాతో సినీరంగ ప్రవేశం చేశాడు.నటనపైన ఉన్న మక్కువతో నేషనల్‌ స్కూల్‌ ఆఫ్‌ డ్రామా, ఢిల్లీ లో చేరాడు.  

ష్ సినిమాతో సినీరంగ ప్రవేశనం చేశాడు.  

ఇతను ఖడ్గం సినిమాలో ప్రతినాయకుడు పాత్రతో మంచి పేరు సంపాదించాడు.

నాటకరంగంలో ప్రముఖులైన గిరీష్ కర్నాడ్, బి.వి. కారంత్, రామ్ గోపాల్ బజాజ్ లాంటి వారితో కలిసి పనిచేశాడు. ఖడ్గం సినిమాలో తీవ్రవాది పాత్ర కోసం చార్మినారు సందుల్లో ఒక స్నేహితుడి ఇంట్లో ఒక నెలపాటు నివాసం ఉండి అక్కడ వారి అలవాట్లను గమనించాడు. 
## నటించిన చిత్రాలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*షఫి గారి గురించిన వివరాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
పంచభూతలింగ క్షేత్రాలు

thumb|వాయులింగ క్షేత్రం శ్రీకాళహస్తి దేవాలయం
పంచ భూత స్థలాలు అయిదు ప్రముఖ శివాలయాలను సూచిస్తుంది. ఈ అయిదింటిలో ఒకొక్కటీ ఒక్కొక్క మూలకానికి ప్రాతినిధ్యం ఉంది. పంచ భూతాలనగా 1. నింగి 2. నేల 3. గాలి 4. నీరు 5. నిప్పు. ఈ అయిదు మూలకాల అభివ్యక్తీకరణమే పంచ భూత క్షేత్రాలు. పంచభూత స్థలాలన్నీ దక్షిణ భారతదేశమందే ఉన్నాయి.ఇందులో నాలుగు తమిళనాడు ఉండగా, ఒకటి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఉంది. అవి:

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి

**యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి** సా.శ.167 నుండి 196 వరకు భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన శాతవాహన చక్రవర్తి. పురాణాలలోని యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి ఆంధ్ర శాతవానులలో చివరి గొప్ప చక్రవర్తిగా పరిగణించబడ్డాడు. శాసనాలు, నాణేలు ఇతన్ని గౌతమీపుత్ర శ్రీయజ్ఞ శాతకర్ణి అనివ్యవహరిస్తున్నవి. నాసిక్, కన్హేరీ, చిన గంజాములలో ఈయన కాలపు శాసనాలున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్, మధ్య ప్రదేశ్, బేరార్, కొంకణ్, సౌరాష్ట్ర, మహారాష్ట్రలలో ఇతని నాణేలు లభించినవి. అందుచేత యజ్ఞశ్రీ శాతవాహన సామ్రాజ్య బలగౌరవాలను పునరుద్ధరించాడని భ క్షహరాట వంశములో జీవదాసు, రుద్రసింహుల మధ్యవచ్చిన అంతఃకలహాన్ని అవకాశంగా తీసుకొని యజ్ఞశ్రీ కొంకణ, సౌరాష్ట్ర ప్రాంతాలను జయించాడు. మత్స్య పురాణంలోని రాజవంశాల జాబితా ఈయన ప్రసక్తిని బట్టి 29 సంవత్సరాల పాటు పాలించినట్టు తెలుస్తున్నది. ఈయన పాలనాకాలంలో వాసిష్టీపుత్ర శాతకర్ణి కాలంలో శకులకు కోల్పోయిన కొంత రాజ్యాన్ని తిరిగి సాధించాడు. పశ్చిమ క్షత్రాపుల (క్షహరాటులు) ఓడించి, వారి దక్షిణ, పశ్చిమ ప్రాంతాలను జయించి, పశ్చిమ క్షత్రాప వంశ నాశనానికి నాందిపలికాడు.

యజ్ఞశ్రీ బౌద్ధమతం పట్ల ఆసక్తి వహించి నాగార్జునాచార్యునుని పోషించాడని బలమైన సాంప్రదాయం ఉంది. నాగార్జుని పోషించిన రాజును *త్రిసముద్రాధీశ్వరుడని* బాణకవి హర్ష చరిత్రలో వ్రాసినాడు. చివరి శాతవాహనులలో ఈ బిరుదుకు అర్హుడు యజ్ఞశ్రీ ఒక్కడే. టిబెట్, చైనా చరిత్రకారుల రచనలను బట్టి నాగార్జునికై యజ్ఞశ్రీ శ్రీ పర్వతంలో మహాచైత్యవిహారాలను నిర్మించాడు.

యజ్ఞశ్రీ పునరుద్దరించిన శాతవాహన వైభవం తాత్కాలికమే అయింది. శాతవాహన వంశం క్రమంగా బలహీనమై, యజ్ఞశ్రీ మరణానంతరం అనతి కాలానికే నశించింది.

## మూలాలు
*ఆంధ్రుల చరిత్ర - డా. బి.ఎస్.ఎల్.హనుమంతరావు పేజీ.67

వర్గం:శాతవాహనులు
కంచుకోట

**కంచుకోట** 1967, మార్చి 22న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. సి.యస్.రావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో నందమూరి తారక రామారావు, కాంతారావు, సావిత్రి,దేవిక, ఉదయ కుమార్ తదితరులు నటించగా, కె.వి.మహదేవన్ సంగీతం అందించారు.

1968: బెర్లిన్ చిత్రోత్సవం లోప్రదర్శతమైనది. 

## తారాగణం

* నందమూరి తారక రామారావు_ సురేంద్ర 
* దేవిక_ జయంతి 
* తాడేపల్లి లక్ష్మి కాంతారావు_ నరేంద్ర 
* సావిత్రి_ మాధవి 
* ఉప్పలదడియం నాగయ్య_ రాజేంద్ర భూపతి 
* రాజనాల కాళేశ్వరరావు_ ప్రచండ 
* ధూళిపాళ సీతారామశాస్త్రి_ మహామంత్రి భైరవాచార్య 
* కైకాల సత్యనారాయణ_ శౌర్యవర్మ 
* ఉదయ్ కుమార్_విజయేంద్ర భూపతి 
* తిక్కవరపు వెంకట రమణారెడ్డి_ పుల్లయ్య 
* బసవరాజు పద్మనాభం_ భజగోవిందం 
* మందాడి ప్రభాకరరెడ్డి_మార్తాండ 
* చదలవాడ_ కోటిలింగం 
* వల్లూరి బాలకృష్ణ_యల్లయ్య 
* కాంచన_నాట్యకత్తె 
* వాణిశ్రీ_ బంగారి 
* ఎల్ విజయలక్ష్మి_ నర్తకి 
* శాంతకుమారి_ రాజేశ్వరి దేవి
* టీ. జి . కమలాదేవి _విజయేశ్వరి దేవి 
* జయశ్రీ_ డ్యాన్సర్ . 

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: చిత్తజల్లు శ్రీనివాసరావు 
* కధ: స్క్రీన్ ప్లే: త్రిపురనేని మహారధి 
* సంగీతం: కె వి మహదేవన్ 
* మాటలు: త్రిపురనేని మహారధి 
* పాటలు: ఆరుద్ర, దాశరథి కృష్ణమాచార్య, సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి, కొసరాజు రాఘవయ్య చౌదరి, ఆచార్య ఆత్రేయ, త్రిపురనేని మహారధి, యు.విశ్వేశ్వరరావు 
* గాయనీ గాయకులు: పి.లీల, కె.జమునారాణి, అప్పారావు, పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు, ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు, పులపాక సుశీల, ఎల్ ఆర్ ఈశ్వరి, శిష్ట్లా జానకి 
* ఛాయ గ్రహణం: జి.కె.రాము 
* ఎడిటింగ్: ఆర్.హనుమంతరావు  
* నిర్మాత: యు.విశ్వేశ్వరరావు 
* నిర్మాణ సంస్థ: విశ్వశాంతి పిక్చర్స్ 
* విడుదల:22:03:1967.

## పాటలు

అర్ధరేతిరికాడ అత్తయ్య నాకు కలలోకి,రచన: యు. విశ్వేశ్వర రావు, గానం. ఎల్ ఆర్ ఈశ్వరి,  అప్పారావు

భం భం భం పట పట భజగోవిందం , రచన: కొసరాజు, గానం.కె.జమునారాణి , పిఠాపురం నాగేశ్వరరావు,

సిగ్గెందుకే చెలి సిగ్గెందుకే , రచన:మహారది, గానం. పి సుశీల,ఎస్ జానకి

స్వస్తి ప్రజాబ్యాం పరిపాలయ నతాం (శ్లోకం) వాల్మికి కృతం , గానం.ఘంటసాల.

హ్రీంకారాసన గర్బితానల శిఖాం సౌ క్లీం , సంప్రదాయ శ్లోకం , గానం: పి.లీల.

## మూలాలు

*డి.వి.వి.ఎస్.నారాయణ సంకలనం చేసిన మధుర గాయని పి.సుశీల మధుర గీతాలు, జె.పి.పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ, 2007.
*సి.హెచ్.రామారావు: ఘంటసాల 'పాట'శాల అనే పాటల సంకలనం, కవి పబ్లికేషన్స్, హైదరాబాదు, 2006.
* ఘంటసాల గళామృతము బ్లాగు - కొల్లూరి భాస్కరరావు, ఘంటసాల సంగీత కళాశాల, హైదరాబాదు - (చల్లా సుబ్బారాయుడు సంకలనం ఆధారంగా)

వర్గం:ఎన్టీఆర్‌ సినిమాలు
వర్గం:కె.వి.మహదేవన్ సంగీతం కూర్చిన సినిమాలు
వర్గం:సావిత్రి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:దేవిక నటించిన సినిమాలు
అల్సర్

కడుపులోని ఆమ్లం పరిమాణంలో మార్పులు వచ్చినప్పుడు తిన్నది జీర్ణం కాకపోవడం, కడుపులో మంట, గ్యాస్‌ ఏర్పడడం వంటి సమస్యలు కనిపిస్తాయి. ఆమ్ల పరిమాణం పెరిగినా, తగ్గినా పేగుల్లో ఇబ్బందులు మొదలై పుండ్లు తయారవుతాయి. 
## ఇతర కారణాలు
* హెలికోబాక్టర్ పైలోరీ అనే బాక్టీరియా ఇన్‌ఫెక్షన్‌ వల్ల కూడా అల్సర్ల సమస్య తలెత్తుతుంది. 
* కీళ్లనొప్పుల కోసం చాలాకాలంగా మందులు వాడే వారిలో అల్సర్ల సమస్య తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది. 
* మానసిక ఒత్తిళ్లు, నిద్రలేమి కూడా అల్సర్లను తీవ్రం చేస్తాయి. అందుకే ఒత్తిడి నుంచి బయటపడడానికి యోగా, ధ్యానం చేయడం అవసరం.
* మలబద్దకం అల్సర్లను అధికం చేస్తుంది. కాబట్టి పీచు పదార్థాలు ఎక్కువగా ఉన్న ఆహార పదార్థాలు ఎక్కువగా తీసుకోవాలి. దీనివల్ల మలవిసర్జనలో ఇబ్బందులు తగ్గుతాయి.

## జాగ్రత్తలు
* ఆహారాన్ని బాగా నమిలి తిన్నప్పుడు లాలాజలం బాగా ఉత్పన్నమవుతుంది. దీనికి ఆమ్లాన్ని తగ్గించే గుణం ఉంది. అందుకే ఆదరాబాదరాగా కాకుండా ఆహారాన్ని బాగా నమిలి తినడం మంచిది. 
* అల్సర్‌ వల్ల కడుపులో మరీ నొప్పిగానో లేదా మంటగానో ఉన్నప్పుడు బాగా నీరు తాగాలి.
* అల్సర్‌ ఉన్నవాళ్లు ఏదీ అతిగా ఉండకూడదు. ఉప్పు, కారం, మసాలాలు, పులుపు ఎక్కువగా ఉండే పదార్థాలు తీసుకోకూడదు. 
* పొగ తాగడం వల్ల పేగుల్లో ఉండే మ్యూకస్‌ పొర పలుచబడి ఆమ్లం సులభంగా ప్రభావం చూపిస్తుంది. అందుకే ధూమపానానికి దూరంగా ఉండాలి. మద్యం, టీ, కాఫీలు కూడా బాగా తగ్గించాలి.
* కడుపులో మరీ మంటగా ఉన్నప్పుడు మజ్జిగ తీసుకోవచ్చు. అలాగే తేనె తీసుకోవడం ఉత్తమం.
* కొన్ని ఆహార పదార్థాలు అల్సర్లను అధికం చేస్తాయి. అలా పడనివేవో గుర్తించి వాటికి దూరంగా ఉండాలి.

వర్గం:జీర్ణకోశ వ్యాధులు
సర్వజిత్తు

**సర్వజిత్తు**  తెలుగు సంవత్సరాలలో  21వ సంవత్సరం. ఇది ప్రతీ 60 సంవత్సరాలకొకసారి పునరావృతం అవుతుంది. దీనికి ముందున్న సంవత్సరం వ్యయ, తర్వాత సంవత్సరం సర్వధారి. దీని అర్థం సర్వాన్ని జయించినది. ఈ సంవత్సరం ప్రజలు సుఖించునట్లు వర్షాలు పడతాయి. ఈ సంవత్సరం చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి తో ప్రారంభమై ఫాల్గుణ బహుళ అమావాస్య తో పూర్తవుతుంది.

సా.శ. 1827 - 1828, 	1887 - 1888, 	1947 - 1948, 2007-2008లో వచ్చిన తెలుగు సంవత్సరానికి **సర్వజిత్తు** అని పేరు. ఈ సంవత్సరం చాలా విశేషమైనది; ఈ సంవత్సరంలో మానవులు తలపెట్టిన శుభకార్యాలన్నీ విజయవంత మవుతాయని భావిస్తారు.

2007 : సర్వజిత్తు నామ సంవత్సరం 19 మార్చి 2007 సోమవారం ఉగాది నాడు చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి తో  ప్రారంభమై  7 ఏప్రిల్ 2008 సోమవారం సర్వధారి నామ సంవత్సరం ఉగాదికి ముందు గల ఫాల్గుణ బహుళ అమావాస్య వరకు ఉంది.

## తెలుగు సంవత్సరాలు
**తెలుగు సంవత్సరం** అనగా భారతదేశంలోని  ఆంధ్రప్రదేశ్ , తెలంగాణ , యానాం ప్రాంతాలలో  తెలుగు మాట్లాడే ప్రజల క్యాలెండర్ సంవత్సరం**.** ప్రభవ నుండి అక్షయ వరకు మొత్తం 60 సంవత్సరాలు.

ప్రతి యుగానికి ( యుగం ) 60 సంవత్సరాల చక్రం ఉంటుంది. ఉగాది సంవత్సరంలోని ప్రతి సంవత్సరం జ్యోతిషశాస్త్ర ప్రభావాలు,  సంవత్సరం పేరు ఆధారంగా పంచాంగంలో (ఖగోళ క్యాలెండర్) ఒక నిర్దిష్ట పేరు ఉంటుంది ; ఇది ఆ సంవత్సరం మొత్తం లక్షణాన్ని సూచిస్తుంది.  క్యాలెండర్‌లో 60 సంవత్సరాల పేర్లు ఉన్నాయి.  ప్రతి 60 సంవత్సరాలకు, ఒక నామ చక్రం పూర్తవుతుంది,  తదుపరి సర్వమానవ చక్రంలో పునరావృతమవుతుంది.

## వివిధ సంవత్సరాలలో "సర్వజిత్తు"

## సంఘటనలు
* క్రీ. శ. 1887: కొల్లూరి కామశాస్త్రి రచించిన శూద్రకమలాకరము ప్రచురణ.
* క్రీ. శ. 1947, ఆగష్టు 15: భారత దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చింది.

## జననాలు
thumb
* సా.శ.1828 కార్తీక శుద్ధ విదియ : నరసింహదేవర వేంకటశాస్త్రి - తెలుగు కవి.
* సా.శ.1887 చైత్ర శుద్ధ నవమి : ఒద్దిరాజు సీతారామచంద్రరావు - ఒద్దిరాజు సోదరులలో పెద్దవాడు (మ.1956).
* సా.శ.1888 మాఘ బహుళ ఏకాదశి: వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి - తెలుగు రచయిత, పరిశోధకుడు. (మ.1950)
* సా.శ.1948 పుష్య బహుళ తదియ :ప్యారక శేషాచార్యులు - అవధాని, కవి, గేయరచయిత. 

## మరణాలు
* 1828 ఫాల్గుణ శుద్ధ ఏకాదశి : రావు వేంకట నీలాద్రిరావు - పిఠాపురం సంస్థాన ప్రభువు. (జ.1775). 

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు
* చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి (మార్చి 20) - ఉగాది: సర్వజిత్తు నామ సంవత్సరం ప్రారంభం.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సంవత్సరాలు
సులక్షణ

**సులక్షణ** 1980వ దశకపు తమిళ, కన్నడ, మలయాళ, తెలుగు సినిమా నటి. రెండున్నరేళ్ల ప్రాయంలోనే **బేబీ డాలీ** పేరుతో బాల్యనటిగా సులక్షణ సినీరంగంలో ప్రవేశించింది. కథానాయికగా తొలిచిత్రం తెలుగు సినిమా పదహారేళ్ల వయసు. ఈమె తల్లి కళ్యాణి కొన్ని సినిమాల్లో చిన్న పాత్రలు పోషించింది. నృత్య తారగా ‘అమాయకుడు’ చిత్రంలో ‘పట్నంలో శాలిబండ’ పాటలో నటించి ఆ తర్వాత పరిశ్రమనుంచి విరమించింది

సులక్షణ దక్షిణభారత భాషలన్నింటిలో కలిపి దాదాపు 350 సినిమాలలో నటించింది. 1992 వరకు సినీరంగంలో 
సులక్షణ, ప్రముఖ సంగీతదర్శకుడు ఎం.ఎస్.విశ్వనాధన్ కుమారుడు గోపీకృష్ణను ప్రేమించి పెళ్లాడినది. అయితే పెళ్ళి తర్వాత సినిమాలలో నటించాలని సులక్షణ కోరుకోవడముతో వీరిద్దరూ విడిపోయారు.
ప్రస్తుతం ఈమె తమిళ టీవీ ధారావాహిక మలర్‌గళ్‌లో నటిస్తుంది.

పన్నెండేళ్ళ వ్యవధి తర్వాత తిరిగి సినీరంగంలో సహానా అనే ధారావాహిక ద్వారా అడుగుపెట్టింది.

## చిత్ర సమాహారం
### తెలుగు సినిమాలు
*మా ఇంటాయన కథ
*మా ఇంటి ప్రేమాయణం
*మాయా మోహిని
*శుభోదయం
*జల్సారాయుడు

### మలయాళం సినిమాలు
*ఎయమ్ సూర్యన్ (2012)
*నయమ్ వ్యక్తమక్కున్ను (1991)
*న్యాన్ గంధర్వన్ (1991)
*సండే 7 పి.ఎమ్ (1990).... పుష్ప
*కదానాథన్ అంబాడి (1990)
*చెరియ లోకవుమ్ వలియ మనుష్యరుమ్ (1990)
*స్వాగతమ్ (1989)
*మూణ్ణమ్ పాక్కమ్ (1988)
*తూవన్ తుంబికళ్ (1987)
* చేప్పు (1987).... లక్ష్మి
* ఇవిడె ఎల్లరవార్కుమ్ సుఖమ్ (1987)
* పూముఖపదిల్ నిన్నెయుమ్ కథు (1986)
* ప్రత్యేకం శ్రద్ధిక్కుక (1986)
* న్యాయవిధి (1986)
* మాయా మోహిని (1985)
* వసంతోత్సవం (1983)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
చాగల్లు (అయోమయ నివృత్తి)

**చాగల్లు** పేరు గల వ్యాసాలు

* చాగల్లు - పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా గ్రామం, మండలం
* చాగల్లు (ఉలవపాడు) - ప్రకాశం జిల్లా గ్రామం
* చాగల్లు (నకిరికల్లు) - పల్నాడు జిల్లా గ్రామం
గుణింతం

కుడి|thumb|240x240px|గాజుల సత్యనారాయణ వ్రాసిన పెద్ద బాలశిక్ష ముఖ చిత్రం
గుణింతం అంటే తెలుగు హల్లుకి అచ్చు కూడటంవలన వచ్చే శబ్దాల అమరిక. తెలుగు పెద్ద బాలశిక్షలో దీని వివరణ విస్తారంగా ఉంటుంది.

## గుణింతపు గుర్తులు

* అ – ‌ర ‌- తలకట్టు
* ఆ – ా – దీర్ఘము
* ఇ. – ి – గుడి
* ఈ – ీ – గుడి దీర్ఘము
* ఉ – ు – కొమ్ము
* ఊ – ూ – కొమ్ము ధీర్ఘము
* ఋ – ృ – ఋత్వము
* ౠ – ౄ – ఋత్వం ధీర్ఘము
* ఎ. – ‌‌ ె – ఎత్వము
* ఏ. – ే ‌- ఏత్వము
* ఐ – ై – ఐత్వము
* ఒ. – ొ – ‌ ఒత్వము
* ఓ. – ో – ఓత్వము (ఓత్వం పొల్లు)
* ఔ – ౌ – ఔత్వము
* అం – ం – సున్నా
* అః – ః – విసర్గము

## గుణింతపు గుర్తులు

అచ్చులు హల్లుల పై చేరేటప్పుడు ఇంతకు ముందు పేర్కొన్న రూపాలలో గాక భిన్నమైన రూపంలో ఉంటాయి. ఆ రూపాలను అచ్చుల "ద్వితీయ రూపాలు” (Secondary Forms) అని అంటారు. కొన్ని అచ్చుల గుర్తులను తలకట్టు తీసి హల్లు పైన రాయాలి.

ఉదాహరణ: క, కా, కి, కీ, కె, కే, కొ, కో, కౌ. ఇవి  అ, ఆ, ఇ, ఈ, ఎ, ఏ, ఒ, ఓ, ఔ - కారాలు

కొన్ని అచ్చుల గుర్తులను హల్లు పక్కన చేర్చి రాయాలి. పక్క చేర్చినపుడు తలకట్టు ఇచ్చి రాయాలి. 
ఉదాహరణ:  కు, కూ, కృ, కౄ, కం, కః. ఇవి ఉ, ఊ, ఋ, ౠ - కారాలు, సున్న- అం, విసర్గ- అః. కారాలు 
 "ఐ" - కారానికి మాత్రం హల్లు పైన కింద కూడా రాయాలి.  ఉదాహరణ: కై, గై, పై, బై, లై
ఈ క్రింది పట్టికలో తెలుగు అక్షరాలు వాటి గుణింతాలు ఇవ్వబడ్డాయి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు భాష
వర్గం:తెలుగు వ్యాకరణం
తిరపతి (సినిమా)

**తిరపతి**   1974 అక్టోబర్ 5 న విడుదలైన  తెలుగు చలన చిత్రం.  దాసరి నారాయణరావు దర్శకత్వంలో తెరకెక్కిన ఈ చిత్రంలో రాజబాబు, కైకాల సత్యనారాయణ, మురళీ మోహన్, జయసుధ ముఖ్య పాత్రలు పోషించారు.ఈ చిత్రానికి సంగీతం చక్రవర్తి సమకూర్చారు.

## తారాగణం

* రాజబాబు 
* మాగంటి మురళి మోహన్ 
* జయసుధ 
* కైకాల సత్యనారాయణ 
* నిర్మల 
* జయలక్ష్మి 
* అల్లు రామలింగయ్య 

## సాంకేతిక వర్గం

* స్క్రీన్ ప్లే , దర్శకత్వం : దాసరి నారాయణరావు 
* సంగీతంకొమ్మినేని చక్రవర్తి  
* మాటలు: దాసరి నారాయణరావు 
* గీత రచయితలు:సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి,కొసరాజు రాఘవయ్య చౌదరి,మైలవరపు గోపి, దాసo గోపాలకృష్ణ ,ఆరుద్ర 
* నేపథ్య గానం: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం,శిష్ట్లా జానకి, వాణి జయరాం, చక్రవర్తి, ఎల్.ఆర్.అంజలి,సత్యనారాయణ 
* ఫోటోగ్రఫీ: కె.ఎస్.మణి 
* కూర్పు: వి.అంకిరెడ్డి 
* కళ: కుదరవల్లి నాగేశ్వరరావు 
* నిర్మాణ సంస్థ: ప్రసాద్ ఇంటర్నేషనల్ 
* విడుదల:05:10:1974.

## పాటల జాబితా

# ఏడు కొండలవాడు వెంకన్న వెంకన్న ఏమి లేనివాడు ఈ అన్న, రచన: సి.నారాయణ రెడ్డి, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం
# తప్పెట్ట్లోయి తాళాలోయి దేవుడి గుళ్ళో, రచన: కొసరాజు, గానం.వాణి జయరాం, ఎల్ ఆర్ అంజలి, చక్రవర్తి
# దేశం పన్నెండు సార్లు నారాయణ , రచన: దాసo గోపాలకృష్ణ, గానం.ఎస్ జానకి, అల్లు రామలింగయ్య
# పోయీరారా తిరపతి పట్నం పోయీరారా తిరపతి , రచన: కొసరాజు, గానం.ఎస్.జానకి,చక్రవర్తి బృందం
# రాయీరా దేవుడు తాగినా ఊగడు తాగితే మనుషులూ,రచన: ఎం.గోపీ, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం
# చూడాలా.... ఏంచూడాలి నాలో ఏం చూడాలి, రచన: ఆరుద్ర, గానం.ఎస్.జానకి, సత్యనారాయణ.

## మూలాలు

వర్గం:రాజబాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:దాసరి నారాయణరావు దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
సువర్ణముఖి

*సువర్ణముఖి (చిత్తూరు జిల్లా)  - ఉమ్మడి చిత్తూరు జిల్లాలో, శ్రీకాళహస్తి మీదుగా ప్రవహించు నది
*సువర్ణముఖి (విజయనగరం జిల్లా) - ఉమ్మడి విజయనగరం జిల్లాలో ప్రవహించే నది.
పంచరత్న కృతులు

[alt=Tyagaraja.jpg|thumb|[శ్రీత్యాగరాజస్వామి ]]
**పంచరత్న కృతులు** త్యాగరాజు కర్ణాటాక సంగీతానికి అందించిన ఐదు రత్నాల వంటి కీర్తనలు.శ్రీత్యాగరాజస్వామి స్వరపరచిన ఈ ఐదు కృతులను పంచరత్న కృతులను "త్యాగరాజ పంచ రత్నాలు" అనడం కూడా కద్దు. 19 వ శతాబ్దంలో శాస్త్రీయ సంగీతానికి ప్రాణం పోసిన త్రిమూర్తి వాగ్గేయకారులలో ఒకడైన త్యాగయ్య అందించిన వేలాది కీర్తనలలో రత్నాల వంటివి. ఈ వేలాది కీర్తనలలో 750 కీర్తనలు లభించుచున్నాయి. త్యాగరాజు కీర్తనలు తేలికైన తేట తెలుగున పండిత పామురులకు అర్థం అయ్యే రీతిన కూర్చిన శ్రీరామ కీర్తనలు.
## పంచరత్న కృతులు
ఐదు పంచ రత్న కీర్తనలు ఆది తళానికి కూర్చబడ్డాయి. పంచరత్న కీర్తనలు పాడే రాగం వాటి సాహిత్యం, భావాన్ని అనుసరించి ఉంటాయి. ఈ ఐదు కీర్తనలు సంగీత కచేరి లొని  రాగం , తానం , పల్లవి  పాడేందుకు వీలుగా సంగీత ఉద్ధండులు కల్పనా స్వరాలు పాడేందుకు వీలుగా ఊంటాయి.

;త్యాగయ్య వారి పంచ రత్న కీర్తనలు వరుసలో
#జగదానందకారక - నాట రాగం
#దుడుకుగల నన్నే - గౌళ రాగం
#సాధించనే ఓ మనసా - అరభి రాగం
#కనకనరుచిరా - వరాళి రాగం
#ఎందరోమహానుభావులు - శ్రీ రాగం

పంచరత్న కృతులు పాడే నట గౌళ అరభి వరాళి శ్రీ  రాగాలను గాన పంచక రాగాలు అని పిలుస్తారు. వీటికి సంబంధించిన తానం వీణ పై వాయించడానికి చాలా అనువుగా ఉంటాయి. నాట, వరాళి రాగాలకు 1000 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉన్నది.

## పంచరత్న కృతుల ప్రత్యేకతలు
**[[జగదానంద కారక (కీర్తన)|జగదానంద కారక]]**: పంచరత్నాలలో మొదటిది-నాట రాగకృతి. ఇది 36వమేళకర్త రాగమైన చలనాట జన్యం. శారంగదేవుని సంగీత రత్నాకరం పేర్కొన్న గొప్పరాగాలలో ఇది ఒకటి. ఈ రాగంలో షడ్జ, పంచమాలతో పాటు షట్ శృతి దైవతం, కాకలి నిషాదం ఉన్నాయి.
ఈ కృతికి ఎన్నుకున్న భాష -సంస్కృతం.**భావం**:జగదానంద కారకుడైన శ్రీరాముని వర్ణనం. ధీరోదాత్త గుణశోభితుడైన శ్రీరాముని సంబోధనాత్మక కృతి ఇది.నాట రాగ అనువుగా-ఎంతో హృద్యంగా అమరింది.
**దుడుకుగల నన్నే**: పంచరత్నాలలో రెండవది-గౌళ రాగంలోని కృతి. ఇది 15వ మేళకర్త మాయామాళవగౌళ జన్యం. షడ్జ, పంచమాలతో పాటు శుద్ధ రిషభం ,అంతర గాంధారం ,శుద్ధ మధ్యమం ,శుద్ధ దైవతం ,[కాకలి [నిషాదం]] గల రాగం. దీనిలో రిషభం రాగచ్ఛాయగల ఏకశృతిరిషభం. పాడేటప్పుడు దీన్ని ప్రత్యేకంగా పలుకుతారు. కనుక దీనిని గౌళ రిషభం అని అంటారు.
సాహిత్యం చూస్తే, దుడుకు చేష్టలున్న అనే పద ప్రయోగం; ఆ వెంటనే ఏ దొర కొడుకు బ్రోచు? అనే పదప్రయోగం నవ్వు పుట్టిస్తాయి. కాని, ఇదొక ఆత్మ విమర్శా ‍‍జ్ఞానం. దీనిలో చరణాలు కూడా అదే ధోరణిలో సాగుతాయి.

## మూలాలు
* శ్రీ త్యాగరాజస్వామి ఘనరాగ పంచరత్న కీర్తనలు (ప్రతిపదార్థ తాత్పర్య స్వరసాహిత్య సహితము), మహామహోపాధ్యాయ డా. నూకల చిన్నసత్యనారాయణ, హైదరాబాదు, 2003.

వర్గం:కర్ణాటక సంగీతం