కొమరోలు

**కొమరోలు** మార్కాపురం జిల్లా, కొమరోలు మండలం లోని గ్రామం.
ఇది మండలకేంద్రం.ఇది సమీప పట్టణమైన మార్కాపురం నుండి 30 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2877 ఇళ్లతో, 10746 జనాభాతో 2025 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 5545, ఆడవారి సంఖ్య 5201. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1307 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 57. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591215.

## గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 9,966. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 5,190, మహిళల సంఖ్య 4,776, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 2,381 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,025 హెక్టారులు.

## సమీప గ్రామాలు
ఇడమకల్లు 3 కి.మీ, నల్లగుంట్ల 5 కి.మీ, సూరావారిపల్లె 5 కి.మీ, రెడ్డిచెర్ల 7 కి.మీ, అల్లినగరం 10 కి.మీ. చింతరపల్లి 6 కి.మీ.
## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఆరు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు 9, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఆరు ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల, ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మార్కాపురంలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాల నంద్యాలలోను, పాలీటెక్నిక్‌ గిద్దలూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కంభంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గిద్దలూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలు లోనూ ఉన్నాయి.

### జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల
ఈ పాఠశాల జిల్లాలో ఉత్తమ పాఠశాలగా ఎంపికైనది. 2015, ఆగస్టు-15వ తేదీనాడు, స్వాతంత్ర్యదినోత్సవ వేడుకల్లో ఈ పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయులు శ్రీ టి.సి.హెచ్.హజరత్తయ్య, మంత్రి, జిల్లా పాలనాధికారి నుండి పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.ఈ కళాశాలలో వ్యాయామ ఉపాధ్యాయులుగా పనిచేయుచున్న శ్రీ ఎస్. సుబ్రహ్మణ్యం, 2015, సెప్టెంబరు-5వ తేదీనాడు, ఉపాధ్యయ దినోత్సవం సందర్భంగా, ఒంగోలులో నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో, జిల్లా పాలనాధికారి నుండి, జిల్లా ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం అందుకున్నారు. 
### ఎస్.బి.ఎన్.ఆర్.ఎం.ఎయిడెడ్ ఉన్నత పాఠశాల
### బి.సి.బాలికల వసతిగృహం
### నృత్యపాఠశాల
మండల కేంద్రములోని రాజుగారితోటలో, 2014, డిసెంబరు-19వ తేదీన ఒక నృత్యపాఠశాలను ప్రారంభించారు.

## వైద్య సౌకర్యం

### ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కొమరోలులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక డిస్పెన్సరీలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.

ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

### ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో10 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు నలుగురు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. ఐదు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.

## పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కొమరోలులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.

సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
కొమరోలులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 356 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 430 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 15 హెక్టార్లు
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 4 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 94 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 1123 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 819 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 402 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొమరోలులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.దామెర్ల చెరువు:- మండలంలోనే పెద్దదయిన ఈ చెరువుకు, 15 గ్రామాలలో 300 ఎకరాలకు పైగా ఆయకట్టు ఉంది.

* బావులు/బోరు బావులు: 402 హెక్టార్లు

## ఉత్పత్తి
కొమరోలులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

### ప్రధాన పంటలు
వరి, మిరప, ప్రత్తి

## మౌలిక సదుపాయాలు

### బ్యాంకులు
#ఆంధ్రా బ్యాంకు.
#భారతీయ స్టేట్ బ్యాంక్.

### త్రాగునీటి సౌకర్యం
ఈ గ్రామంలో ఒక నీటిశుద్ధికేంద్రం నిర్మాణానికి దాతలు, **మనోజ్ ఛారిటబుల్ ట్రస్ట్ ** అను సంస్థ 2016, ఏప్రిల్-2వ తేదీనాడు శంకుస్థాపన నిర్వహించారు. ఈ కేంద్రంలో 25 లీటర్ల శుద్ధిచేసిన స్వచ్ఛమైన త్రాగునీటిని, కేవలం రెండు రూపాయలకే అందించెదరు.

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో షేక్ అబ్దుల్ ఖాదర్, సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
*శ్రీ త్రిపురాంతకేశ్వరస్వామివారి ఆలయం. ఈ ఆలయం స్థానిక పోలీసుస్టేషను ప్రక్కన ఉంది.
*శ్రీ సిద్ధేశ్వరాలయం (శివాలయం) :- ఈ ఆలయం గ్రామంలోని దామెర్ల చెరువు గట్టున ఉంది. ఈ ఆలయంలో నూతన విగ్రహ పునఃప్రతిష్ఠా మహోత్సవాలు, 2017, మార్చి-6వతేదీ ఆదివారం నుండి ప్రారంభమగును. ఆదివారంనాడు మృత్సంగ్రహణం, అంకురారోపణం, అగ్నిప్రతిష్ఠ, దీక్షాహోమాం, జలాధివాసం, యప అర్చనలతోపాటు వివిధ పూజా కార్యక్రమాఉ నిర్వహించెదరు. ఈ సందర్భంగా ఆలయాన్ని అందముగా అలంకరించారు. ఈ కార్యక్రమానికి చుట్టుప్రక్కల గల 15 గ్రామాలనుండి భక్తులు విచ్చేస్తారని అంచనా.
*శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహస్వామివారి ఆలయం:- ఈ ఆలయంలో నృసింహస్వామివారి జయంతి ఉత్సవాలు ప్రతి సంవత్సరం వైశాఖ శుద్ధ చతుర్దశినాడు (మే నెలలో) వైభవంగా నిర్వహించెదరు.
*శ్రీ విజయాంజనేయస్వామివారి ఆలయం:- ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం హనుమజ్జయంతి ఉత్సవాలు మూడు రోజులపాటు వైభవంగా నిర్వహించెదరు. ఆఖరిరోజున స్వామివారిని ప్రత్యేకంగా అలంకరించి మేళతాళాలతో ఊరేగించెదరు. గ్రామస్థులు తప్పెట్లు, బాణాసంచామోతలతో అత్యంతవైభవంగా గ్రామోత్సవం నిర్వహించెదరు. ఈ కార్యక్రమాలకు భక్తులు అధికసంఖ్యలో విచ్చేసి, స్వామి వారిని దర్శించుకొని, కాయాకర్పూరం సమర్పించుకొని తీర్ధప్రసాదాలు స్వీకరించెదరు.
*శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా వారి ఆలయం:- ఈ ఆలయ సప్తమ వార్షికోత్సవం, 2017, జూన్-9వతేదీ శుక్రవారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. ఉదయం వివిధ అభిషేకాలు, ప్రత్యేకపూజలు, భజన తదితర కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయాన్ని సుందరంగా అలంకరించారు. 
*శివాలయం:- ఈ ఆలయం స్థానిక శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉంది.
*శ్రీ వాసవీ కన్యకా పరమేశ్వరీ ఆలయం.
*శ్రీ అంకాలమ్మ తల్లి ఆలయం:- కొమరోలు మండల కేంద్రంలోని ప్రధాన రహదారి ప్రక్కనగల ఈ ఆలయంలో జీర్ణోద్ధరణ అనంతర పునఃప్రతిష్ఠా మహోత్సవ కార్యక్రమాలు, మార్గశిర మాసంలో, 2014, డిసెంబరు-16వ తేదీ మంగళవారం నుండి, 18వ తేదీ గురువారం వరకు నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా గణపతి పూజ, స్వస్తివాచకం, కలశస్థాపన తదితర కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. 17వ తేదీ బుధవారం ఉదయం నవగ్రహహోమం, చండీహోమం, మద్యాహ్నం అన్నదాన కార్యక్రమం నిర్వహించారు. సాయంత్రం కళాశాల క్రీడామైదానంలో, దివంగత వేటూరి సుందరరామమూర్తి కుమారులు శ్రీ రవిప్రకాశ్ ను సన్మానించారు. అనంతరం సినీ నేపథగాయకుల ఆధ్వర్యంలో సంగీత విభావరి నిర్వహచారు. చివరిరోజు గురువారం నాడు, అంకాలమ్మ ప్రాణప్రతిష్ఠ, ప్రతిష్ఠాహోమం నిర్వహించారు.
*శ్రీ సాయికృష్ణ ఆలయం:-

## ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## గ్రామ విశేషాలు
కొమరోలు మండల కేంద్రంలో, శ్రీ శివసాయి పిరమిడ్ ధ్యానకేంద్రాలు|పిరమిడ్ ధ్యానకేంద్ర ఉంది. కొమరోలు మండల కేంద్రంలో, శ్రీ పాశం శ్రీరామిరెడ్డి వైద్యులు. భార్య రమాదేవి గృహిణి. వీరి కుమార్తె ధామిని ఇటీవల గుంటూరులోని విఙాన్ విశ్వవిద్యాలయం నిర్వహించిన పరీక్షలలో ఎం.టెక్., ఇ.సి.ఈ. విభాగంలో ఎంబెడెడ్ సిస్టంస్ లో ప్రథమస్థానంలో నిలిచింది. 2016, అక్టోబరు-15న విఙాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో నిర్వహించిన ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో, భారతదేశంలో ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఆఫ్గన్ దేశ రాయబారి డాక్టర్ షహీద్ మొహమ్మద్ అబ్బాలి, సినీనటి జయప్రద, సహస్ర అవధాని శ్రీ మేడసాని మోహన్, విఙాన్ సంస్థల అధినేత శ్రీ లావు లావు రత్తయ్య గారల చేతుల మీదుగా ఈ విద్యార్థిని స్వర్ణ పతకం అందుకున్నది. 2016, సెప్టెంబరులో స్టూడెంట్ ఒలింపిక్ అసోసియేషన్ వారు నిర్వహించిన రాస్ట్రస్థాయి అథ్లెటిక్స్ పోటీలలో, మూడు కిలోమీటర్ల పరుగు పందెంలో, స్థానిక ఎస్.వి.బి.ఎస్.డిగ్రీ కళాశాలలో డిగ్రీ చదువుచున్న ఆనెగొంది నాగేంద్రబాబు తన ప్రతిభ ప్రదర్శించి, ప్రథమస్థానంలో నిలిచాడు. అనంతరం 2016, అక్టోబరు-16 వరకు గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని వడోదర పట్టణంలో నిర్వహించిన జాతీయస్తాయి పోటీలలో ఈ విద్యార్థి ద్వితీయస్థానం సంపాదించి, మూడు మాసాలలో శ్రీలంక దేశంలో నిర్వహించే అంతర్జాతీయస్థాయి పోటీలకు ఎంపికైనాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు