కాళిదాసు పురుషోత్తం

**కాళిదాసు పురుషోత్తం** (Kalidasu Purushotham) ప్రముఖ చరిత్ర పరిశోధకులు, రచయిత మరియు విద్యావేత్త. వీరు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో మరుగున పడిన అంశాలను, అముద్రిత గ్రంథాలను వెలుగులోకి తీసుకురావడంలో విశేష కృషి చేశాడు. ప్రస్తుతం  నెల్లూరులో నివసిస్తున్నారు.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
కాళిదాసు పురుషోత్తం 1942, మే 1న జన్మించారు. వీరి తల్లి రమణమ్మ, తండ్రి విద్యావాచస్పతులు కాళిదాసు వెంకటసుబ్బాశాస్త్రి. వీరి తండ్రి నెల్లూరు కాశిఖేలవారి అగ్రహారంలోని వేదాంత మందిరంలో సుమారు ఇరవైరెండేళ్ల పాటు ప్రతిరోజూ ఉదయం ప్రవచనాలు చేసేవారు.

పురుషోత్తం నెల్లూరులోని వి.ఆర్. హైస్కూలులో పాఠశాల విద్యను, వి.ఆర్. కళాశాలలో బి.ఎ. విద్యను పూర్తిచేశారు. వి.ఆర్. కళాశాల తెలుగు శాఖాధిపతి పోలూరు జానకీరామశర్మ ప్రేరణతో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ఎం.ఏ.లో చేరారు. అక్కడ ప్రథమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులై, యూనివర్సిటీ ఫస్ట్ కావడమే కాకుండా అత్యధిక మార్కులు సాధించినందుకు గాను "గురజాడ అప్పారావు స్వర్ణపతక పురస్కారం" అందుకున్నారు.

అనంతరం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ స్టేట్ ఆర్కైవ్స్ జాతీయ స్కాలర్‌షిప్‌తో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్ బిరుదురాజు రామరాజు పర్యవేక్షణలో "వెంకటగిరి సంస్థానం (నెల్లూరు జిల్లా) చరిత్ర - సాహిత్యం" అనే అంశంపై పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్ (Ph.D) పట్టా పొందారు.

## వృత్తి జీవితం - సామాజిక కృషి
నెల్లూరులోని శ్రీ సర్వోదయ డిగ్రీ కళాశాలలో తెలుగు శాఖాధిపతిగా, ఆ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా సుదీర్ఘ కాలం పనిచేసి 2000లో పదవీ విరమణ చేశారు. నెల్లూరు సాంస్కృతిక రంగంలో మూడు దశాబ్దాలకు పైగా క్రియాశీలంగా వ్యవహరించారు. 
నెల్లూరు కెమెరాక్లబ్ కార్యదర్శిగా నాలుగేళ్ళు పనిచేసి, రెండు జాతీయస్థాయి సెలూన్. లు నిర్వహికహరు. నెల్లూరు కెమేరా క్లబ్ తవరఫున Federation of Indian Photography ప్రతినిధిగా కొన్నేళ్ళు ఉన్నారు. నెల్లూరు కెమెరాక్లబ్ కార్యదర్శిగా రెండు అల్ ఇండియా సెలూన్లు నిర్వహించారు. A.P.Photography Acadamy p 
* **సినిమా రంగం:** నెల్లూరు కెమెరా క్లబ్ కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. 'ది ప్రోగ్రెసివ్ ఫిల్మ్ అసోసియేషన్' (ప్రో ఫిల్మ్) పేరుతో మిత్రులతో కలిసి పదేళ్ల పాటు ఫిల్మ్ సొసైటీని నడిపారు. నేషనల్ ఫిల్మ్ ఆర్కైవ్స్ (పుణే) అనుబంధంతో అరుదైన చిత్రాలను ప్రదర్శించడమే కాకుండా, 1980లో పది రోజుల పాటు 'ఫిల్మ్ అప్రిసియేషన్ కోర్సు' నిర్వహించారు. ఈ కృషిలో సింగరాజు రాజేంద్రప్రసాద్, కె.పెంచలయ్య, ఎం.టి. శేఖర్ రెడ్డి వంటి మిత్రులు సహకరించారు.1979 లో మదరాసు ఫిల్మ్ institute బాలుమహేంద్ర ప్రధాన ఆచార్యులుగా నిర్వహించిన 15 రోజుల  Filam Appreciation Courseకు, 1980 వేసవిలో Pune Film and T.V,Institute నిర్వహించిన ఆరు వారాల Film Appreciation Course కు హాజరయ్యారు.  
* **సాహిత్య కృషి:** నెల్లూరు వర్ధమాన సమాజం ద్వారా కవిత్రయ కవితా వైజయంతి, ఫిడేలు రాగాల డజన్ వంటి పుస్తకాల ప్రచురణలో కీలక పాత్ర పోషించారు. గురజాడ అప్పారావు గారి రాతప్రతులను పరిశోధించి 'గురుజాడలు' పేరిట సమగ్ర రచనల సంకలనానికి కృషి చేశారు. 

## ప్రచురణలు - సంపాదకత్వం
వీరు అనేక ప్రాచీన, ఆధునిక గ్రంథాలను పరిష్కరించి సంపాదకత్వం వహించారు:
* **పెన్న ముచ్చట్లు:** సాక్షి దినపత్రికలో 13 నెలల పాటు నెల్లూరు చరిత్రపై రాసిన 62 వ్యాసాల సంకలనం.
* **యాత్రా చరిత్రలు:** జూలియా థామస్ (1836-39) లేఖలను "ఆమె లేఖలు" పేరుతోను, పోతం జానకమ్మ (1874) ఇంగ్లాండ్ యాత్రను "జానకమ్మ ఇంగ్లాండ్ యాత్ర" పేరుతోను అనువదించి ప్రచురించారు.
వెంకటగిరి సంస్థాన చరిత్ర సాహిత్యం 2014 
* **పరిశోధన:** దంపూరు నరసయ్య జీవితంపై "ఇంగ్లిషు జర్నలిజంలో తొలి తెలుగు వెలుగు దంపూరు నరసయ్య" పుస్తకం రాశారు.

## రచనల జాబితా

# **కనక పుష్యరాగం** - పొణకా కనకమ్మ స్వీయచరిత్ర (సంపాదకత్వం), 2011.
# **ఇంగ్లీషు జర్నలిజంలో తొలి తెలుగు వెలుగు దంపూరు నరసయ్య**, 2007.
# **వెంకటగిరి సంస్థాన చరిత్ర - సాహిత్యం** (పరిశోధనా గ్రంథం), 2014.
# **గురుజాడలు** (సంపాదకత్వం), మనసు ఫౌండేషన్, 2012.
# **పెన్న ముచ్చట్లు**, పల్లవి పబ్లికేషన్స్, 2018.
# **జానకమ్మ ఇంగ్లండ్ యాత్ర** (అనువాదం), 2022.
# **బంగోరె జాబులు** (సంపాదకత్వం), 2019.
# **వెన్నెలకంటి రాఘవయ్య స్మృతిశకలాలు** (సంపాదకత్వం), 2024.
#గోపినాథుని వెంకయ్య శాస్త్రి జీవితం, సాహిత్యం, 1988 

## పురస్కారాలు
* హరివిల్లు క్రియేషన్స్ ఉగాది పురస్కారం (2006)
* చేతన - నాగభైరవ కోటీశ్వరరావు జయంతి పురస్కారం (2022)
* గురజాడ విద్యాసంస్థలు (విజయనగరం) పురస్కారం
* పద్యకళా పరిషద్ (నెల్లూరు) ఉగాది పురస్కారం
*తెలుగుభాషా పురస్కారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం- భాషాసాంస్కృతికశాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ్ అధికారభాషాసంఘం, ఆంధ్రప్రదేశ్ తెలుగు ప్రాధికారసంస్థ *తెలుగుభాషాపురస్కారం, గిడుగు రామమమూర్తి 159వ జయంతి, ఆగష్టు 29, 2022, విశాఖపట్టణం.  
*సి,పి,బ్రౌన్ 220వ జయంతి, సి.పి.బ్రౌన్ భాషాపరిశోధన కేంద్రం, కడప, పురస్కారం. 
*గురజాడ శతావర్ధంతి సారస్వతనీరాజనం,విశాఖపట్టణం, నవంబరు29=30, 2015 
*గురుజాడలు,మనసు ఫౌండేషన్, 2012 , మనసు ఫౌండేషన్ పురస్కారం.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అవతరణ వేడుకలు, శ్రీ పొట్టిశ్రీరాములఉ జిల్లా,1-11-2020 నెల్లూరు జిల్లా కలెక్టరు ప్రదానం చేశారు.  

## ఆధారాలు, మూలాలు
పురుషోత్తం గారు భారతి, ఉదయం, వార్త, ఆంధ్రప్రభ, ఆంధ్రజ్యోతి, సాక్షి, జమీన్ రైతు వంటి అనేక పత్రికల్లో సాహిత్యం, సినిమా, యాత్రా చరిత్రలపై వ్యాసాలు రాశారు. 

## మూలా మ లు

## వెలుపలి లంకెలు
* 2021 ఏప్రిల్ 2న జమీన్ రైతు వారపత్రికలో రహీమ్ రాసిన "చారిత్రక పరిశోధకుడు కాళిదాసు పురుషోత్తం" వ్యాసం.
*  వికీసోర్సు రచనలు 
* ఆమె లేఖలు - ఎం.ఎస్.కో ప్రచురణ (2020).

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు చరిత్రకారులు
వర్గం:తెలుగు అనువాదకులు