రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయం, బృందావన్

**శ్రీ రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయం** (*మదన్ మోహన్ ఆలయం* అని కూడా పిలుస్తారు) 16వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక ప్రముఖ హిందూ దేవాలయం. ఇది ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వృందావనంలో ఉంది. ఇది వృందావనంలోని అత్యంత ప్రాచీన, అత్యంత పూజనీయమైన దేవాలయాలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. ఈ ఆలయ ప్రధాన విగ్రహం మదన్ మోహన్ స్వరూపంలో ఉన్న కృష్ణుడు. ఆయనతో పాటు ఆయన సహచరి దేవి రాధా, లలిత గోపీలు గర్భగృహంలో ఆయన రెండు వైపులా ప్రతిష్ఠించబడ్డారు. ఈ ఆలయం వృందావనంలోని ప్రారంభ దేవాలయాలలో ఒకటిగా గుర్తించబడింది. దీని నిర్మాణంలో ముగల్ శిల్పకళ ప్రభావం తో పాటు భారతీయ దేవాలయ నిర్మాణ శైలిలోని నాగర శైలి, కళింగ ప్రభావాలు కనిపిస్తాయి. ఈ దేవాలయం నాగర శైలిలో నిర్మించబడింది. యమునా నది తీరంలో, కాలియా ఘాట్ సమీపంలో సుమారు 50 అడుగుల ఎత్తులో ఈ ఆలయం నిలిచివుంది. ఇది ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని అత్యంత ప్రసిద్ధ గోస్వామి పీఠాలలో ఒకటిగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.

## చరిత్ర
ఎడమ|thumb|150x150px|మదన్ మోహన్ ఆలయం అంతర్భాగం, సుమారు 1814–15.
ఎడమ|thumb|140x140px|రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయపు అసలు ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం, 1860ల కాలం.
ప్రజాదరణ పొందిన పురాణ కథనాల ప్రకారం, వృందావనంలోని శ్రీ రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయం సుమారు 5,000 సంవత్సరాల ప్రాచీనమని చెబుతారు. మొదట ఈ ఆలయాన్ని కృష్ణుడు యొక్క మునిమనవడు వజ్రనాభుడు నిర్మించాడని విశ్వసించబడింది. కాలక్రమేణా ఆ ప్రాచీన విగ్రహాలు కనుమరుగయ్యాయి. తరువాత, వృందావనాన్ని సందర్శించినప్పుడు అద్వైత ఆచార్యుడు ఒక పాత వటవృక్షం (మర్రి చెట్టు) అడుగుభాగంలో మదన్ మోహన్ విగ్రహాన్ని కనుగొన్నారని చెప్పబడుతుంది. ఆయన ఆ విగ్రహారాధన బాధ్యతను తన శిష్యుడైన పురుషోత్తమ చౌబేకి అప్పగించగా, తరువాత ఆయన ఆ విగ్రహాన్ని సనాతన గోస్వామికి సమర్పించాడు. వృందావనంలో నివసించిన కాలంలో సంత్ మీరాబాయి ఆరాధించిన విగ్రహం ఇదేనని పేర్కొనబడింది.

చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం, క్రీ.శ. 1580లో ముల్తాన్‌కు చెందిన వ్యాపారి కపూర్ రామ్ దాస్, శ్రీ సనాతన గోస్వామి మార్గదర్శకత్వంలో ఈ ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించాడు. క్రీ.శ. 1670లో ముగల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు వృందావనం, మథుర దేవాలయాలపై దాడి చేసినప్పుడు, అసలు మదన్ మోహన్ విగ్రహాన్ని రాజు జై సింగ్ I రాత్రికి రాత్రే రహస్యంగా జైపూర్ కు తరలించినట్లు చెబుతారు. అనంతరం ఆ విగ్రహాలను రాజు గోపాల్ సింగ్ కరౌలికు తరలించాడు. ప్రస్తుతం అసలు విగ్రహాలు రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని కరౌలి పట్టణంలోని మదన్ మోహన్ ఆలయం, కరౌలిలో ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి.

మూల మదన్ మోహన్ విగ్రహం నడుము దిగువ భాగంలో కృష్ణుని స్వరూపంతో సమానంగా ఉందని విశ్వసించబడుతుంది. క్రీ.శ. 1748లో మదన్ మోహన్ ఆలయం, వృందావనంలో ఒక ప్రతిరూప విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడింది. క్రీ.శ. 1819లో బహారుకు చెందిన జమీందారు నంద కుమార్ బసు, యమునా నది సమీపంలోని కొండపై ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించాడు. ప్రస్తుతం వృందావనంలోని శ్రీ రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయంలో ప్రతిరూప విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడి ఉన్నాయి.

## నిర్మాణ శైలి
శ్రీ రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయం నాగర శైలిలో నిర్మించబడింది. ఎర్రటి రాతితో అండాకార ఆకృతిలో ఈ ఆలయం నిర్మించబడింది. సుమారు 20 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న ఈ ఆలయం యమునా నది సమీపంలో ఉంది.

## ఆలయ సమయాలు
భారతదేశంలో అనుసరించే సమయ మండలం (UTC+05:30) ప్రకారం ఆలయ పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడుతాయి.

* శీతాకాల సమయాలు: ఉదయం 7:00 నుండి మధ్యాహ్నం 12:00 వరకు; సాయంత్రం 4:00 నుండి రాత్రి 8:00 వరకు.
* వేసవి సమయాలు: ఉదయం 6:00 నుండి మధ్యాహ్నం 11:00 వరకు; సాయంత్రం 5:00 నుండి రాత్రి 9:30 వరకు.

## చిత్రాలు

దస్త్రం:Madanmohan-ji.jpg|కరౌలిలోని మదన్ మోహన్ ఆలయంలో అసలు విగ్రహాలు – రాధా (కుడి), కృష్ణుడు (మధ్య), లలిత గోపీ (ఎడమ).
దస్త్రం:Madan Mohan temple, on the Yamuna, Vrindavan, 1789.jpg|1789లో యమునా తీరంలో ఉన్న శ్రీ రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయాన్ని చూపించే పెన్సిల్ చిత్రణ.
దస్త్రం:Oriental Scenery Fig 2.jpg|మదన్ మోహన్ ఆలయం, 1795.
దస్త్రం:Madan-Mohan-Mandir-N-UP-A197.jpg|వృందావనంలోని శ్రీ రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయం బాహ్య నిర్మాణం.
దస్త్రం:Courtyard of a temple at Brindaban by Seetaram.jpg|శ్రీ రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయం అంతర్భాగం, సీతారాం వర్ణచిత్రం, సుమారు 1814–15.
దస్త్రం:MadanMohanmandir.jpg|ఆలయ ముందుభాగ దృశ్యం.
దస్త్రం:Vrindavan - India (12955794664).jpg|ఆలయ ప్రాంగణంలో భక్తులు పూజ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యం.
దస్త్రం:Madanmohan Mandir Vrindavan.JPG|వృందావనంలోని రాధా మదన్ మోహన్ ఆలయం.
దస్త్రం:311 of 'Mathurá- a District Memoir. By F. S. Growse ... Second edition. Illustrated, revised and enlarged' (11137426104).jpg|ఆలయ సముదాయం ఫ్లోర్ ప్రణాళిక.


## సమీప దర్శనీయ స్థలాలు

* కాలియా ఘాట్
* బాంకే బిహారి ఆలయం
* రాధా రమణ ఆలయం
* నిధివన్
* సేవా కుంజ్
* సనాతన గోస్వామి సమాధి
* అష్ట సఖి ఆలయం.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* శ్రీ రాధా మదన్ మోహన్ జీ ఆలయం, వృందావనం – మథుర జిల్లా అధికారిక వెబ్‌సైట్
## బాహ్య లింకులు
వర్గం:శ్రీకృష్ణుని దేవాలయాలు
వర్గం:రాధా కృష్ణ ఆలయాలు
వర్గం:మథుర జిల్లాలోని హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:వృందావనం
వర్గం:మథురలో పర్యాటక ఆకర్షణలు
వర్గం:16వ శతాబ్దపు హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారకాలు