ఎం. కె. బినోదినీ దేవి

**మహారాజ్ కుమారి బినోదినీ దేవి** (ఫిబ్రవరి 6, 1922 - జనవరి 17, 2011) మణిపూర్ కు చెందిన ప్రముఖ రచయితల్లో ఒకరు, పురాతన రాచరికం, ఆధునిక కళ  రెండు ప్రపంచాలను కలిపేందుకు ప్రసిద్ధి చెందారు. రాజభవనం జీవితంలో యువరాణిగా జన్మించింది, దీనిని ఆమె తన చివరి వ్యాసాల పరంపరలో ప్రేమగా గుర్తు చేసుకుంది, ఆమె నవలా రచయిత్రిగా, చిన్న కథలు, వ్యాసాలు, నాటకాలు, అవార్డు గెలుచుకున్న స్క్రీన్ ప్లేలు, పాటలు, బ్యాలెట్ స్క్రిప్ట్ ల రచయిత్రిగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈమెకు 1976లో పద్మశ్రీ పురస్కారం లభించింది. 1976లో ఆమె రాసిన చారిత్రాత్మక నవల బోరో సాహెబ్ ఒంగ్బి సనాతోంబికి 1979లో సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు లభించింది. ఈ పుస్తకం  ఆంగ్ల అనువాదం, ది ప్రిన్సెస్ అండ్ ది పొలిటికల్ ఏజెంట్, 2020 లో పెంగ్విన్ రాండమ్ హౌస్ ఇండియా చే పెంగ్విన్ మోడ్రన్ క్లాసిక్గా ప్రచురించబడింది.

## గ్రంథ పట్టిక

### ప్రచురణలు (మణిపురిలో)

* *నుంగైరక్త చంద్రముఖి* (కంకరలో క్రిసాన్తిమం *,* 1965 *)*, చిన్న కథలు
* *అసంగ్బా నోంగ్జాబి* (క్రిమ్సన్ రెయిన్‌క్లౌడ్స్, 1966), నాటకాలు
* *బోరో సాహెబ్ ఓంగ్బీ సనతోంబి* (ది ప్రిన్సెస్ అండ్ ది పొలిటికల్ ఏజెంట్, 1976), నవల
* *అమసంగ్ ఇంద్రజిత్* (ఇంద్రజిత్, 1990), బాదల్ సిర్కార్ రచించిన బెంగాలీ నాటకానికి అనువాదం
* *ఓ మెక్సికో!* *లాంకోయ్ వారి* (2004), మెక్సికో, అమెరికా, యూరప్ గురించి ప్రయాణ రచన
* *చురాచంద్ మహారాజ్గి ఇముంగ్* (ది మహారాజాస్ హౌస్‌హోల్డ్, జ్ఞాపకాల వ్యాసాలు, 2008)
* *ఇసే బినోదినిగి* (బినోదిని పాటలు, ఎడిషన్: అరిబామ్ శ్యామ్ శర్మ, చోంగ్తం కమల; ఇమాసి పబ్లికేషన్స్, 2014)
* *ఖోంజెల్ లీలా బినోదినిగి* (రేడియో ప్లేస్ ఆఫ్ బినోదిని, ఎడి.: చోంగ్తం కమల, డా. తరుణ్కుమారి బిష్ణులత్పం; ఇమాసి పబ్లికేషన్స్, 2016)
* *వారి మచ్చ బినోదినిగి* (బినోదిని  చిన్న కథల సేకరణ) సం. L. సోమి రాయ్; ఇమాసి పబ్లికేషన్స్, 2022)

### సినిమా స్క్రిప్ట్‌లు (మణిపురిలో)

* *ఓలాంగ్‌థగీ వాంగ్మాదాసూ* (ఫీచర్ ఫిల్మ్, ఒరిజినల్ స్క్రీన్‌ప్లే, 1980)
* *ఇమాగి నింగ్థెం* (ఫీచర్ ఫిల్మ్, 1981)
* *పావోఖం అమా* (ఫీచర్ ఫిల్మ్, ఒరిజినల్ స్క్రీన్ ప్లే, 1983)
* *సాంగై, ది డ్యాన్సింగ్ డీర్ ఆఫ్ మణిపూర్* (డాక్యుమెంటరీ, 1988),
* *ఇషానౌ (* ఫీచర్ ఫిల్మ్, ఒరిజినల్ స్క్రీన్ ప్లే, *1990)*
* *మయోఫిజీ మచా* (ఫీచర్ ఫిల్మ్, 1994)
* *మణిపూర్ ఆర్కిడ్స్* (డాక్యుమెంటరీ, 1994)
* *సనాబి* (ఫీచర్ ఫిల్మ్, 1995)
* *లా* (డాక్యుమెంటరీ, 1997),
* *తెంగ్మల్లాబర రాధా-మన్బి* (ఫీచర్ ఫిల్మ్, 1999)
* *అషాంగ్బా నోంగ్జాబి* (టెలివిజన్ ఫీచర్ ఫిల్మ్, 2003)
* *న్గైహాక్ లంబిడా* (చిన్న ఫీచర్, కథ, 2006)
* *నంగ్నా కప్పా పచ్చడే* (ఫీచర్, 2013)

### రేడియో నాటకాలు

* *బాసి మరోల్ చుమ్దాబా*
* *చరంజ్ఞరబ నంగ్*
* *చెయిస్రా*
* *చితి*
* *ఇమాగి నింగ్థెం*
* *ఇంఫాల్ కాబా*
* *జహనారా* లేదా *కేతాబ్గి సెగైఖ్రబా లమై*
* *కాననా కీతెల్ కాబినీ?*
* *కౌరబరా రాస్ సన్నబాగీ అహింగ్డో*
* *నందిని*
* *నంగ్న కప్పా పచ్చడే*
* *న్గైఖో, హింగ్మినాఖిసి*
* *నోంగ్‌ఫాడోక్ లక్పడ*
* *శిల్పి,* తర్వాత *అసంగ్బా నోంగ్జాబి*
* *శ్రీబన్ చింగి తమ్నలై*
* *తెంగ్మల్లబర రాధామంబి*

### అనుసరణలు

* *అహింగ్ అమాగి వారి* (హౌబామ్ సత్యబతి కథ ఆధారంగా)
* *చరంజ్ఞరబ నుంగ్* (రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ *హంగ్రీ స్టోన్స్* )
* *నోంగ్‌ఫాడోక్ లక్పడా* (లమాబం బిరామణి  *అతిథి* ఆధారంగా)

### బ్యాలెట్ స్క్రిప్ట్‌లు (మణిపురిలో)

* *కాంగ్ హాంగోయ్* (పిల్లల బ్యాలెట్, 1971)
* *తోయిబి* (బ్యాలెట్, 1972)
* *కీబుల్ లాంజావో* (వైల్డ్‌లైఫ్ బ్యాలెట్, 1984 *)*
* *లోక్‌టాక్ ఇసే* (ఎకాలజీ బ్యాలెట్, 1991)
* *పెబెట్* (పిల్లల బ్యాలెట్, 1996)
* *ఎ త్రో ఆఫ్ పాచికలు* (మహాభారతం ఆధారంగా)

## అవార్డులు

* *నుంగైరక్త చంద్రముఖి,* జామినీ సుందర్ గుహ గోల్డ్ మెడల్, 1966 
* పద్మశ్రీ, 1976, 2001లో తిరిగి వచ్చింది 
* *బోరో సాహెబ్ ఒంగ్బి సనతోంబి,* సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, 1979 
* కమల్ కుమారి జాతీయ సాంస్కృతిక పురస్కారం, 2002
* ప్రముఖ సీనియర్ రచయిత అవార్డు, సాహిత్య అకాడమీ, 2007
* జీవిత సాఫల్య పురస్కారం *,* మణిపూర్ రాష్ట్ర కళా అకాడమీ, 2011 (మరణానంతరం) 
* 9వ మణిపూర్ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులలో నంగ్నా కప్పా పక్కాడే చిత్రానికి ఉత్తమ కథ అవార్డు.

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:భారతీయ నవలా రచయిత్రులు
వర్గం:2011 మరణాలు
వర్గం:1922 జననాలు