రామడుగు (ధర్‌పల్లి)

**రామడుగు,** తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిజామాబాద్ జిల్లా, ధర్‌పల్లి మండలంలోని గ్రామం.

ఇది మండల కేంద్రమైన ధర్‌పల్లి నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను,నిజామాబాద్ జిల్లా కేంద్రానికి తూర్పు దిక్కుగా 29 కిలో మీటర్ల దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు  ముందు ఈ గ్రామం పాత నిజామాబాదు జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.  

## గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1090 ఇళ్లతో, 4404 జనాభాతో 1879 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2164, ఆడవారి సంఖ్య 2240. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 620 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 571245.పిన్ కోడ్: 503165.గ్రామంలో మాట్లాడే భాష  తెలుగు. 

## గ్రామ సరిహద్దులు
గ్రామానికి చుట్టూ ప్రక్కల సుద్దులం 4 కి.మీ.,మైలారం 5,కి.మీ.,ఎల్లారెడ్డి పల్లి 7 కి.మీ.దమ్మన పేట్ 7కి .మీ.,అన్సాన్పెల్లి 7,కి.మీ.జక్రాంపల్లి వరకు పలు గ్రామాలతో అనుసంధానం కలిగి ఉంది.ముఖ్య పట్టణాలు అయినటువంటి కామారెడ్డి,బోధన్,ఆర్మూర్ కోరుట్ల వంటి పట్టణాలకి అతి సమీప సమయంలో చేరుకునేందుకు వీలుగా కూడా రోడ్డు సావుకర్యం ఉంది.

## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల ధార్పల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నిజామాబాద్లో ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం

### ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

### ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో10 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు 8 మంది ఉన్నారు. మూడు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.

## పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
రామడుగులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
రామడుగులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 12 హెక్టార్లు

* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 3 హెక్టార్లు

* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 157 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 60 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 1647 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 1239 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 625 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రామడుగులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.

* కాలువలు: 269 హెక్టార్లు* చెరువులు: 61 హెక్టార్లు* వాటర్‌షెడ్ కింద: 295 హెక్టార్లు

## ఉత్పత్తి
రామడుగులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

### ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న

### పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బీడీలు

## గ్రామ విశేషాలు

* గ్రామంలో అతి పురాతనమైన శ్రీ రాముని మందిరం ఉంది.శ్రీ రాముడు వనవాసం ముగిసిన తరువాత అయోధ్య నగరానికి వెళుతుండగా ఈ గ్రామం మీదుగానే వెళ్ళాడని, రాముని అడుగు తాకిన నేల అయినందున ఈ గ్రామానికి రామడుగు అని పేరు వచ్చిందని అంటారు.గ్రామంలో ప్రతి శ్రీ రామ నవమి నాడు రామ లక్ష్మణ సీతాదేవిల విగ్రహాలని రథం పయిన రామ మందిరం నుండి వేద మంత్రాలతో గ్రామంలోని వేద పండితులతో ఊరేగింపుగా బయలు దేరి ఆలయంలో పూజలు జరుపుకొంటారు.మళ్లీ విజయదశమి నాడు ఇదే విధంగా శ్రీ రాముని కొలుస్తారు.
* మరొక విశిష్టమయిన ఆలయం శ్రీ లక్ష్మి నరసింహ స్వామి ఆలయం ఈ ఆలయం గ్రామంలోని ఒక కొండ పయిన చుట్టూ ప్రక్కల గ్రామాలకి కనిపించే విధంగా నిర్మించడం జరిగింది.
* గ్రామానికి పడమర దిక్కుగా ఒక ప్రాజెక్ట్ ఉంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా పలు గ్రామాలకి సాగునీరు, త్రాగు నీటి కొరత లేకుండా ఉండేందుకు నిజం నవాబు హయంలో దీనిని నిర్మించారు.ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా గ్రామంతో పాటుగా పలు గ్రామాలకి త్రాగునీటి అవసరాలతో పాటు 1437 హెక్టార్ల భూమికి సాగు నిరు అందుతోంది.ప్రస్తుతం మరింత సామర్థ్యం పెంచేందుకు ఆధునీకరణ పనులని జరుపుతున్నారు.అంతే కాకుండా గ్రామాలో పలు చిన్న చిన్న చెరువులు ఉన్నాయి.అందులో చెప్పుకో తగ్గది ఎల్లమ్మ చెరువు. ఈ చెరువుని ఆనుకోని ఎల్లమ్మదేవత వెలసిన కొండ వుంది. అందుకనే ఈ చెరువుకి ఎల్లమ్మ చెరువు అని పేరు పెట్టారు. ఈ చెరువు నిజం నవాబుల కాలంలో సిర్నపల్లి సంస్థాన పాలకురాలు నర్సుభాయి తవ్వించారు, గ్రామంలో త్రాగు నీటి అవసరాల కోసం దీనిని ఏర్పాటు చేసారు. అంతే కాకుండా నర్సుభాయి కూడా పది మంది సేవకులని ప్రతి రోజు పంపి కావడి కుండల ద్వారా నీటిని తీసుకు పోయి ఎల్లమ్మ చెరువు నీటిని మాత్రమే ఉపయోగించేది. చుట్టూ కొండలు పచ్చని పంట పొలాలు, చెరువులు కుంటలతో ఈ గ్రామం ఆహ్లాద కరంగా ఉంటుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకులు