కొడగు చరిత్ర

కొడగు ప్రస్తుత కర్ణాటకలోని కొడగు జిల్లా అదే పేరుతో ఉన్న పూర్వ రాచరిక రాష్ట్ర ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది.

## తొలి చరిత్ర

కూర్గ్ గురించి మొట్టమొదటి ప్రస్తావన సంగం కాలం (క్రీ. పూ. 300-క్రీ. శ. 300) నాటి రచనలలో చూడవచ్చు. ఎజిమల రాజవంశానికి రెండు నాడుల మీద అధికార పరిధి ఉండేది-తీరప్రాంత *పూజినడు*, కొండ తూర్పు *కర్కనాడు*. సంగం సాహిత్య రచనల ప్రకారం, మంగుళూరు, కోళికోడ్ మధ్య తీరప్రాంతంలో ఎక్కువ భాగం *పూజినడు* ఉంది. కర్కనాడు కొడగు (కూర్గ్) లోని కొన్ని భాగాలతో వాయనాడ్ - గూడలూర్ కొండ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది. కన్నడ శాసనాలు *కుడగు నాడ్* (కొడగు, పశ్చిమ మైసూర్, కేరళలోని భాగాలు) గురించి కూడా చెబుతున్నాయి. స్థానికుల పేర్లు ఈ ప్రాంతంపేర్లు రెండూ పర్యాయపదాలు (కొడవ-కొడవ-కోడగ-కొడగ-కూర్గ్స్-కూర్గు).

## హలేరి రాజవంశం
### ప్రారంభ హలేరి
హలేరి రాజవంశం ఇక్కేరి అరసు రాజవంశం అని కూడా పిలువబడే కేళడి నాయకుల శాఖ. కొడగు మైసూరు నుండి స్వతంత్రంగా ఉండేది, ఇది శత్రువులచే తీవ్రంగా ఒత్తిడి చేయబడింది,  ఇక్కేరి లేదా బెడ్నూర్ కుటుంబానికి చెందిన యువరాజు (బహుశా చంగల్వాస్కు సంబంధించినవాడు) మొత్తం దేశాన్ని తన ఆధీనంలోకి తీసుకురావడంలో విజయం సాధించాడు, ఆయన వారసులు 1834 వరకు కొడగు రాజులుగా కొనసాగారు. 1681లో ముద్దురాజు రాజధానిని మడికేరికి (మెర్కారా) తరలించారు.

### మైసూర్ సుల్తాన్

1760ల చివరలో, హైదర్ అలీ మూడుసార్లు కొడగుపై దాడి చేయడానికి ప్రయత్నించాడు, అప్పటి కొడగు సైన్యాధిపతి కన్నంద దొడ్డయ్య చేతిలో ఓడిపోయాడు. 1770లో జరిగిన వివాదాస్పద వారసత్వం కారణంగా మైసూర్‌కు చెందిన హైదర్ అలీ జోక్యం చేసుకుని, న్యాయం కోసం తన వద్దకు పారిపోయిన లింగరాజుకు అనుకూలంగా సింహాసనంపై ఉంచాడు. తన కృతజ్ఞతకు చిహ్నంగా, రాజు కొన్ని ప్రాంతాలను వదులుకుని కప్పం చెల్లించడానికి ముందుకొచ్చాడు. 1780లో లింగరాజు మరణించిన తరువాత హైదర్ అలీ తన కుమారులు మైనర్లను మైసూర్‌లోని ఒక కోటలో బంధించాడు, మైసూర్ దండుతో మెర్కారా వద్ద ఒక గవర్నర్‌ను వారి సంరక్షకుడిగా నియమించాడు. అయితే 1782లో కొడవలు తిరుగుబాటు చేసి మైసూర్ దళాలను తరిమికొట్టారు.

టిప్పు సుల్తాన్ మొదట కూర్గ్‌లతో చర్చలు జరిపి, సామరస్యపూర్వక పరిష్కారం చేసి, వారికి సురక్షితమైన భద్రతను కల్పించాడు. కానీ అప్పుడు కొడవలపై ఆకస్మిక దాడి జరిగింది, దాని తరువాత 500 మంది చంపబడ్డారు, 40,000 మందికి పైగా కొడవులు అడవులకు పారిపోయి పర్వతాలలో దాక్కున్నారు. కూర్గ్స్ ఓడిపోయి, వారిలో పెద్ద సంఖ్యలో (స్త్రీలు & పిల్లలతో సహా) బందీలుగా తీసుకెళ్లబడ్డారు. స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగాలను నాలుగు కోటలలో దండులు అదుపులోకి తీసుకున్నాయి. పట్టుబడిన కూర్గీలను బలవంతంగా ఇస్లాంలోకి మతమార్పిడి చేశారు. ఖైదీలను ముస్లిం అహ్మదీలుగా మార్చారు. యువకులందరినీ బలవంతంగా సున్నతి చేసి అహ్మదీ కార్ప్స్‌లో చేర్చారు. వారికి శిక్షణ ఇచ్చి 8 అస్సాద్ ఇలాహి (అసదులై), అహ్మదీ రిసాలాలు (లేదా రెజిమెంట్లు) ఏర్పాటు చేశారు.

అయితే, 1788లో, దొడ్డ వీర రాజా (లేదా వీర రాజేంద్ర వడయార్) తన భార్య & తన సోదరులు లింగ రాజా, అప్పాజీతో కలిసి పెరియపటం వద్ద తన నిర్బంధం నుండి తప్పించుకోవడంలో విజయం సాధించి, కొడవ తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించి, బ్రిటిష్ వారితో పొత్తు పెట్టుకొని టిప్పు (ఫ్రెంచ్తో పొత్తు పెట్టుకున్న) దళాలను దేశం నుండి తరిమికొట్టడంలో విజయం సాధించాడు. బ్రిటిష్ కమాండర్ జనరల్ అబెర్‌క్రోంబీని మొదటిసారి కలిసిన ప్రదేశంలో, కొడగు రాజు వీరరాజేంద్రపేట నగరాన్ని స్థాపించాడు (దీనిని ఇప్పుడు సాధారణంగా విరాజ్‌పేట అని పిలుస్తారు.

### తరువాత హలేరి

తన మనస్సు అస్థిరంగా మారడం ఫలితంగా, తన దారుణమైన దురాగతాలకు పాల్పడిన పాలన చివరిలో దోషిగా తేలిన దొడ్డ వీర రాజా 1809లో మగ వారసులు లేకుండా మరణించాడు. అయితే, ఆయన సోదరుడు లింగ రాజా, తన మేనకోడలకు రాజప్రతినిధిగా వ్యవహరించిన తరువాత, 1811లో, తాను ప్రభుత్వం స్వీకరిస్తానని ప్రకటించాడు. అతను 1820లో మరణించాడు అతని కుమారుడు, ఇరవై ఏళ్ల చిక్క వీర రాజా, అతని తరువాత అధికారంలోకి వచ్చాడు. దేవమ్మాజీతో సహా అతని పూర్వీకుల కుటుంబాల సభ్యులను చంపేశారు. చివరి కొద్దిమంది రాజులు, వారి కుటుంబ సభ్యులు ముక్కతిర, పలంగండ కొడవ కుటుంబాల సభ్యులను వివాహం చేసుకున్నారు. 1833లో చివరికి రాజా వైపు నుండి రాజద్రోహ కుట్రలకు సంబంధించిన ఆధారాలను రాత్రికి రాత్రే సమర్పించడం మైసూర్‌లోని బ్రిటిష్ నివాసి అక్కడికక్కడే విచారణకు దారితీసింది, దాని ఫలితంగా రాజు తన మార్గాలను సవరించడానికి నిరాకరించడంతో 1834లో మధ్యస్థ యుద్ధం తర్వాత బ్రిటిష్ దళం కొడగులోకి ప్రవేశించింది, రాజు లొంగిపోయాడు. ఇది ఒక చిన్న కానీ రక్తపాతమైన దండయాత్ర, దీనిలో అనేక మంది బ్రిటిష్ పురుషులు, అధికారులు చంపబడ్డారు. సోమవార్‌పేట సమీపంలో, కూర్గ్‌లకు మాథంద అప్పచ్చు నాయకత్వం వహించినప్పుడు, కొడవ యోధుల ప్రతిఘటన అత్యంత తీవ్రంగా ఉండేది. కానీ ఈ కూర్గ్ దండయాత్ర త్వరగా ముగిసింది, రాజా బ్రిటిష్ వారికి లొంగిపోవలసి వచ్చింది. 

## బ్రిటిష్ పాలన

1834 ఏప్రిల్ 11న, సైన్యంలోని రాజకీయ ఏజెంట్ కల్నల్ ఫ్రేజర్ రాజాను తొలగించారు, మే 7న ఈ రాష్ట్రం అధికారికంగా ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ భూభాగంలో కూర్గ్గా విలీనం చేయబడింది. 1852లో వెల్లూరుకు బహిష్కరించబడిన రాజు, తన అభిమాన కుమార్తె గౌరమ్మతో కలిసి ఇంగ్లాండ్ సందర్శించడానికి సెలవు పొందాడు, ఆమెకు యూరోపియన్ విద్యను అందించాలనుకున్నాడు. జూన్ 30న ఆమె బాప్టిజం పొందారు, క్వీన్ విక్టోరియా ఆమె గాడ్ మదర్ లలో ఒకరు కావడంతో ఆమె తరువాత ఒక బ్రిటిష్ అధికారిని వివాహం చేసుకుంది, ఆమె 1864లో మరణించిన తరువాత, వారి బిడ్డతో పాటు రహస్యంగా అదృశ్యమైంది. వీర రాజా స్వయంగా 1863లో మరణించాడు.  కెన్సల్ గ్రీన్ సిమెట్రీలో ఖననం చేయబడ్డాడు.

1837లో అమర సుల్య ఉద్యమం ప్రారంభమైంది, బ్రిటిష్ వారు అమర సుల్యను కొడగు సంస్థాన నుండి విభజించి, సుల్య నివాసితులు వ్యవసాయ పన్నును డబ్బు రూపంలో చెల్లించాలని డిమాండ్ చేశారు. బ్రిటిష్ వారు రాజును కూడా పదవీచ్యుతుని చేశారు. ఆంగ్ల ఆధిపత్యంపై సంప్రదాయాన్ని పునరుద్ధరించడానికి స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి శ్రీ కేదంబాడి రామే గౌడ, కూర్గ్స్, కూజుగోడు మల్లయ్య గౌడ & చెట్టి కుడియ తదితరులు నాయకత్వం వహించారు. 

బ్రిటిష్ వారు తిరుగుబాటు తర్వాత విశ్వాసపాత్రంగా ఉన్న కూర్గ్ అధిపతులకు గుర్రాలతో సహా బహుమతులను బహుకరించారు, అయితే సంఘర్షణ సమయంలో బ్రిటిష్ వారికి మద్దతు ఇచ్చిన అధిపతులు, స్థానిక నాయకులు, కొడవలకు ప్రత్యేక కూర్గ్ పతకాన్ని ప్రదానం చేశారు. 

కూర్గ్ (కోడగు) భారతదేశంలో అతిచిన్న ప్రావిన్స్, దీని వైశాల్యం 1,582 చదరపు మైళ్ళు (4,100 చదరపు కిలోమీటర్లు) మాత్రమే. బ్రిటిష్ ఇండియా ప్రావిన్స్, దీనిని మైసూర్ నివాసి ద్వారా భారత గవర్నర్ జనరల్ అధీనంలో ఉన్న ఒక కమిషనర్ పరిపాలించారు, ఆయన అధికారికంగా కూర్గ్ చీఫ్ కమిషనర్ కూడా. తరువాత కొడగు నుండి వచ్చిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు జాతీయ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి మద్దతు ఇచ్చారు. వారిలో ఒకరు, పాండ్యంద బెల్లియప్ప కొడగు గాంధీ అని పిలిచేవారు.

## స్వతంత్ర భారతదేశం

1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, కూర్గ్ ఒక ప్రావిన్స్‌గా మారింది, 1950లో కూర్గ్ స్టేట్ ఆఫ్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా పేరుతో ఒక రాష్ట్రంగా మారింది. 1952లో కూర్గ్ శాసనసభకు ఎన్నికలు జరిగాయి. 1956లో, భాషా ప్రాతిపదికన భారతదేశ రాష్ట్ర సరిహద్దులు పునర్వ్యవస్థీకరించబడినప్పుడు, ఇది అప్పటి మైసూర్ రాష్ట్రం ఒక జిల్లాగా మారింది.

కూర్గ్ చీఫ్ కమిషనర్లు:

: 1947-1949 దివాన్ బహదూర్ కేతోలిరా చెంగప్ప
: 1949-1950 సి. టి. ముదలియార్
: 1950-1956 కన్వర్ దయా సింగ్ బేడీ

ముఖ్యమంత్రి 1952-1956 సి. ఎం. పూనాచా. 

మైసూర్ రాష్ట్రం తరువాత ఆధునిక కర్ణాటక రాష్ట్రంగా మారింది,  జిల్లా  అధికారిక పేరు అసలు కోడగుకు తిరిగి వచ్చింది.

చాలా మంది కూర్గ్స్ భారత సైన్యం, భారత హాకీ జట్టు ఇతర క్రీడలలో చేరారు. వారిలో ప్రముఖులు ఫీల్డ్ మార్షల్ కె. జనరల్ , లెఫ్టినెంట్ జనరల్ అయ్యప్ప (బెల్ చైర్మన్ అయ్యప్ప స్క్వాడ్రన్ లీడర్ అజ్జమాడ బి. దేవయ్య (యుద్ధ అమరవీరుడు హాకీ కెప్టెన్ ఎం. పి. గణేష్, టెన్నిస్ ఆటగాడు రోహన్ బోపన్న, సిఎజి. సోమయ్య, మొదలైనవి), కొడగు  
## ఇవి కూడా చూడండి
* కర్ణాటక చరిత్ర
* సూరత్ చరిత్ర
* మంగళూరు మెయిల్
* మధ్యయుగ కర్ణాటక రాజకీయ చరిత్ర
* మంగళూరు చరిత్ర
* మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర (1800–1947)
* మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర (1565–1760)
* కన్నడ శాసనాలు

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక
వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర