open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
టోంక్ (రాజస్థాన్)

**టోంక్,** భారత రాజస్థాన్ లోని ఒక పట్టణం.ఈ పట్టణం జైపూర్ నుండి దక్షిణాన 95 కి.మీ. (60 మైళ్లు) దూరంలో బనాస్ నది కుడి ఒడ్డుకు సమీపంలో ఉంది.ఈ నగరం టోంక్ జిల్లాకు ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రం. టోంక్ 1817 నుండి 1947 వరకు బ్రిటిష్ ఇండియా పరిపాలనకాలంలో పేరులేని రాచరిక రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం టోంక్ పట్టణ జనాభా మొత్తం 165,294 మంది కాగా అందులో 48% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. జనాభా మొత్తంలో ఆరు, అంతకన్నా తక్కువ వయస్సు గలవారు 14% మంది ఉన్నారు.టోంక్ సగటు అక్షరాస్యత 68.62%గా ఉంది.పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 77.68% కాగా స్త్రీల అక్షరాస్యత 59.18%గా ఉంది.

## చరిత్ర
రాష్ట్ర స్థాపకుడు దాని మొదటి పాలకుడు నవాబ్ ముహమ్మద్ అమీర్ ఖాన్ (1769-1834), ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి వచ్చిన పష్తున్ సంతతికి చెందిన సాహసికుడు,సైనిక నాయకుడు. అమీర్ ఖాన్ సేనాధిపతి‌గా ఎదిగాడు. 1806 లో, ఖాన్ యశ్వంత్ రావు హోల్కర్ నుండి తీసుకొని ఈ ప్రాంతాన్ని జయించాడు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం దానిని స్వాధీనం చేసుకుంది. తిరిగి ఖాన్ ఆతరువాత టోంక్ రాచరిక రాష్ట్రాన్ని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నుండి తిరిగి పొందాడు. 1817 లో, మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం తరువాత, అమీర్ ఖాన్ బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి సమర్పించి, నవాబ్ బిరుదును స్వీకరించేటప్పుడు తన భూభాగమైన టోంక్‌ను బ్రిటీష్ పాలన కింద ఉంచాడు. ఇండోర్ పాలకుడు ఖాన్ కు భూమి మంజూరు చేసిన ఒక సంవత్సరం తరువాత టోంక్ స్థాపించబడింది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:టోంక్ జిల్లా
వర్గం:టోంక్ జిల్లా నగరాలు పట్టణాలు
వర్గం:రాజస్థాన్
ప్లాటినం

thumb|ప్లాటినమ్ స్ఫటికాలు
**ప్లాటినం** ఒక రసాయనిక మూలకం. దీని పరమాణు సంఖ్య 78. దీన్ని **Pt** చిహ్నంతో సూచిస్తారు. ఇది ఎక్కువ సాంద్రత కలిగిన, బాగా సాగే గుణం కలిగిన, చర్యలకు ప్రతిస్పందించని, రజత వర్ణం కలిగిన విలువైన మూలకం. దీని పేరు స్పానిష్ పదం ప్లాటినో అనే పదం నుంచి వచ్చింది. దాని అర్థం లిటిల్ సిల్వర్ అని అర్థం.

ఇది ఆవర్తన పట్టిలో 10 గ్రూపు మూలకాలకు చెందినది. వీటినే ప్లాటినం గ్రూపు మూలకాలు అని కూడా అంటారు. ఈ మూలకం ఆరు ఐసోటోపులు సహజసిద్ధంగా లభిస్తాయి. ఇది భూమి అడుగున లభించే అరుదైన మూలకాల్లో ఒకటి. ప్రపంచంలో దీన్ని ఉత్పత్తిలో 80% దక్షిణాఫ్రికా నుంచే వస్తోంది. నికెల్, రాగి గనుల్లో కొన్ని నేటివ్ డిపాజిట్స్ తో కలిసి ఉంటుంది. భూమి పొరల్లో అరుదుగా లభిస్తుంది కాబట్టి సంవత్సరానికి కొన్ని వందల టన్నుల్లో మాత్రమే ఉత్పత్తి అవుతోంది. దీనికున్న ముఖ్యమైన ఉపయోగాల వలన కమోడిటీ ట్రేడింగ్ లో ముఖ్యమైన లోహంగా పరిగణించబడుతుంది.

ప్లాటినం అత్యంత తక్కువ అభిక్రియాశీలత (రియాక్టివిటీ) కలిగిన మూలకం. ఇది అత్యంత ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతల్లో సైతం తుప్పుపట్టడాన్ని శక్తివంతంగా అడ్డుకుంటుంది. కాబట్టి దీన్ని *నోబుల్ మెటల్* అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఫలితంగా ఇది వేరే లోహంతో కలవక వివిధ నదుల ఒండ్రుమట్టిలో సహజంగా లభిస్తుంది. దీనిని మొదట పూర్వపు కొలంబియన్లయిన దక్షిణ అమెరికా స్థానికులు కళాఖండాలు తయారు చేయడానికి వాడారు. 16వ శతాబ్దం మొదటిభాగానికి చెందిన యూరోపియన్ రచనల్లో దీన్ని గురించి ప్రస్తావించారు. 1748 లో ఆంటోనియో డి ఉల్లోవా అనే శాస్త్రవేత్త కొలంబియన్ మూలాలు కలిగిన ఈ కొత్త లోహం గురించి ప్రస్తావించే వరకు ఇది శాస్త్రవేత్తల దృష్టిలో పడలేదు.

## మూలాలు

వర్గం:రసాయన మూలకాలు
నీలకంఠ భాను ప్రకాష్

**నీలకంఠ భాను ప్రకాష్** (జననం 13 అక్టోబర్ 1999) భారతదేశం చెందిన హ్యుమన్  కాలిక్యులేటర్ గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.  ఇయనకు "ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగవంతమైన మానవ కాలిక్యులేటర్" అని పేరు పెట్టారు. "నీలకంఠ భాను ప్రకాష్ ఉసేన్ బోల్ట్ పరిగెత్తే వేగంతో గణితం చేయగలడని" అని బిబిసి తెలిపింది.  మైండ్ స్పోర్ట్స్ ఒలింపియాడ్ 2020 లో 2020 మెంటల్ కాలిక్యులేషన్ వరల్డ్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో స్వర్ణ పతకంను సాధించాడు. అతను తన గణిత గణనల కోసం 50 లిమ్కా రికార్డులను కలిగి ఉన్నాడు.    2020 లో ఢిల్లిలోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కాలేజీ నుండి గణితంలో బిఎస్సి ఆనర్స్ పట్టా పొందారు.

భాను ప్రకాష్ తన ఉన్నత విద్యాభ్యాసాన్ని హైదరాబాద్ లోని భారతీయ విద్యా భవన్ పబ్లిక్ స్కూల్ (విద్యాశ్రమం)లో పూర్తి చేసాడు.ఈయన 'ఎక్స్ప్లోరింగ్ ఇన్ఫినిటీస్' అనే సంస్థను స్థాపించాడు . ఈ సంస్థ ముఖ్య ఉద్దేశ్యాలు గణిత విద్య మెదడు శిక్షణ లాంటిది అనే వైఖరిని తొలగించడం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా గణితం పట్ల ఉన్న భయాన్ని పోగొట్టడం.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* Aged 20 and the fastest human calculator in the world BBC 24-08-2020 Retrieved 05-02-2021.
* 20-year old Hyderabad boy breaks Shakuntala Devi’s record; becomes fastest human calculat . 
* The Financial Express. 2020-08-25. Retrieved 2020-08-25.

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:గణిత శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1999 జననాలు
రాజ్ భవన్ రోడ్డు

**రాజ్ భవన్ రోడ్డు**, తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులోని రాజకీయ, వాణిజ్య ప్రాంతం. ఈ ప్రాంతంలో తెలంగాణ గవర్నర్ నివాసం *[[రాజ్‌భవన్, హైదరాబాదు|రాజ్ భవన్]]* ఉంది. అందుకే ఈ ప్రాంతానికి రాజ్ భవన్ రోడ్డు అనే పేరు వచ్చింది. ఇక్కడికి సమీపంలో ప్రభుత్వ గెస్ట్ హౌస్ (లేక్ వ్యూ గెస్ట్ హౌస్) కూడా ఉంది.

## సమీప ప్రాంతాలు
ఇక్కడికి సమీపంలో పంజాగుట్ట, గ్రీన్ లాండ్స్, సోమాజీగూడ, మాతా నగర్ మొదలైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

## వాణిజ్య ప్రాంతం
ఈ రహదారిపై అనేక దుకాణాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ రిలయన్స్ కమ్యూనికేషన్స్ ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది.

## ప్రార్థనా స్థలాలు
# జగన్నాథ్ దేవాలయం
# కనకదుర్గ దేవాలయం
# మసీదు-ఎ-ఉమ్మే ఇబ్రహీం

## రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో రాజ్ భవన్ రోడ్డు మీదుగా జీడీమెట్ల, మహాత్మా గాంధీ బస్ స్టేషన్, చింతల్, గౌలిగూడ బస్టాండ్, సనత్‌నగర్, చార్మినార్, యూసఫ్‌గూడ, సుభాష్ నగర్ (జీడిమెట్ల), అఫ్జల్‌గంజ్ మొదలైన ప్రాంతాలకు బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి. ఇక్కడికి సమీపంలోని ఖైరతాబాద్, నెక్లెస్ రోడ్డు, బేగంపేటలో ఎంఎంటిఎస్ రైలు స్టేషను ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
పురాణం పురుషోత్తమశాస్త్రి

**పురాణం పురుషోత్తమశాస్త్రి** కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు. 
## విశేషాలు
పురుషోత్తమ శాస్త్రి 1925వ సంవత్సరంలో గుంటూరు జిల్లా, నల్లపాడు గ్రామంలో తన మాతామహుని ఇంట్లో జన్మించాడు.  ఇతని తండ్రి పురాణం కనకయ్య శాస్త్రి సంగీత విద్వాంసుడు. అతడు గద్వాల సంస్థానంలో, యాదగిరిగుట్ట దేవస్థానంలో ఆస్థాన విద్వాంసునిగా ఉన్నాడు. తండ్రి ప్రోత్సాహంతో ఇతడు తన 12వ యేటనే తొలి సంగీత ప్రదర్శనను ఇచ్చాడు. ఇతడు తన తండ్రితో పాటు ములుగు శివానందశాస్త్రి, ముసిలి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రుల వద్ద సంగీతంలో మెలకువలు నేర్చుకున్నాడు. తరువాత మద్రాసు వెళ్ళి సెంట్రల్ కాలేజీ ఆఫ్ కర్ణాటిక్ మ్యూజిక్‌లో 1950-52ల మధ్య డిప్లొమా చదివాడు. అక్కడ ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్, టైగర్ వరదాచారి, టి.కె.రామాచారి, టి.బృంద, మాయవరం కృష్ణ అయ్యర్, సుందరేశ అయ్యర్ మొదలైనవారి వద్ద శిష్యరికం చేశాడు. మహావైద్యనాథ అయ్యర్ వద్ద త్యాగరాజ సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక శిక్షణను తీసుకున్నాడు. డిప్లొమా చేసిన తరువాత తన స్వస్థలానికి తిరిగి వచ్చాడు. ఇతని మనోధర్మం, లయజ్ఞానం, గమకపుష్టి, గాత్ర విస్తృతి  ఇతడికి శాస్తీయ సంగీత గాయకునిగా పేరు తెచ్చిపెట్టింది. 

ఇతడు తన రాగాలాపనతో శారీరిక రుగ్మతలను పోగొట్టేవాడు. 1999లో తీవ్రమైన కరువును ఎదుర్కొన్నప్పుడు ఇతడు హరప్రియరాగ యజ్ఞాన్ని వారం రోజులు నిర్వహించాడు. ఫలితంగా పెద్ద వర్షం రావడంతో పాటు రిజర్వాయర్లు నిండిపోయాయి. ఎవరైనా గాయకుడు తప్పుగా పాడితే ఇతడు ఆ తప్పును ఎత్తిచూపడానికి వెనుకాడేవాడు కాదు. ఇతడి సంగీత స్థాయి ఎంత పెద్దదంటే ఆకాశవాణి  ఇతడికి ఆడిషన్ పరీక్ష నిర్వహించకుండానే కార్యక్రమాలను రికార్డు చెసింది. ఇతడు గాయకుడిగానే కాకుండా సంగీత గురువుగా గుంటూరులోని నాగార్జున సంగీత కళాశాలలో ఎంతో మంది విద్యార్థులకు సంగీత పాఠాలు చెప్పాడు. కర్ణాటక సంగీతం గురించి ఎన్నో వ్యాసాలను వివిధ పత్రికలలో వ్రాశాడు. ఎన్నో గ్రంథాలను రచించాడు.  

ఇతని విద్వత్తుకు గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వపు సాంస్కృతిక శాఖ రాజీవ్‌గాంధీ పురస్కారాన్ని ఇచ్చింది. 2003లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం హంస అవార్డును ప్రకటించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత అకాడమీ సంగీత విద్యానిధి అనే బిరుదును ప్రదానం చేసింది. 2009లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు ఇతడికి లభించింది. 

ఇతడు తీవ్ర అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ 2010లో మరణించాడు. ఇతనికి భార్య, ఒక కుమారుడు, 6గురు కుమార్తెలు ఉన్నారు.

## మూలాలు

 
వర్గం:1926 జననాలు
వర్గం:సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:2010 మరణాలు
మల్లేపల్లి (ఆసిఫ్‌నగర్ మండలం)

**మల్లేపల్లి**, తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులోని ఆసిఫ్ నగర్ సమీపంలో ఉన్న ప్రాంతం. నిజాం కాలంలో హైదరాబాదు చరిత్రలో ఉన్న పురాతన ప్రాంతాలలో ఇదీ ఒకటి.

## ఉప ప్రాంతాలు
ఇక్కడ విజయనగర్ కాలనీ, ఆఘాపురా కాలనీ, బజార్ ఘాట్ కాలనీ, సీతారాంబాగ్, బాడీ మసీదు, తబ్లీఘీ జమాత్ మసీదు (నిజాం శకం), గ్లోరీ సినిమా టాకీస్ (1935 గతంలో జియా, షామ్ టాకీస్ అని పిలుస్తారు), ఎస్బిహెచ్ బ్రాంచ్ (1973), హౌసింగ్ బోర్డ్ కాలనీ (1956) మొదలైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

## చరిత్ర
ఐదవ అసఫ్ జాహి పాలకుడు - అఫ్జల్ ఉద్ దౌలా అఫ్జల్ సాగర్ ట్యాంక్ పక్కన ఈ ప్రాంతాన్ని నిర్మించారు. 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఈ ప్రదేశంలో మలే ప్రజలు ఉండేవారు. దాంతో ఈ ప్రాంతానికి మల్లేపల్లి అని పేరు వచ్చింది.

20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, హైదరాబాదులోని మూసీ నదికి వరదలు వచ్చాయి. ఆ వరదలు ప్లేగు వ్యాధికి దారితీసాయి. అప్పుడు మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ అసఫ్ జా VII, తన మంత్రులతో కలిసి నగరంలో పారిశుధ్యం, పరిశుభ్రతను మెరుగుపరిచేందుకు సమగ్ర ప్రణాళికలను రూపొందించాడు.

## రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో మల్లేపల్లి నుండి లక్డికాపూల్, టోలీచౌకీ, సికింద్రాబాద్, మెహదీపట్నం, బాపు ఘాట్ మొదలైన ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది. ఇక్కడికి సమీపంలో నాంపల్లి, లక్డికాపూల్ ప్రాంతాలలో ఎంఎంటిస్ రైలు స్టేషన్లు ఉన్నాయి.

## ఇతర వివరాలు
ఇక్కడినుండి చాలామంది పెర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో పనిచేయడానికి వెళ్ళారు. ఇక్కడ రుచికరమైన అరేబియన్ వంటకాలు లభిస్తాయి, షవర్మా కేంద్రాలు ఉన్నాయి.

ఇక్కడ ప్రియా సినిమా థియేటర్ కూడా ఉంది.

## వ్యక్తులు

* ఫాని బడయుని
* షౌకత్ అజ్మీ
* రియాజ్ అహ్మద్
* రాయ్ జంకీ పెర్షాద్
* మొహద్ సఖావత్ అలీ
* అల్లామా హైరత్ బడయుని
* అస్లాం ఫర్షోరి
* సయ్యద్ అక్తర్ హసన్
* మీర్జా షఫీ అహ్మద్ బేగ్
* అబ్దుల్ బాసిత్
* జిలానీ బానో
* షబానా అజ్మీ
* సయ్యద్ అజ్మతుల్లా హుస్సేనీ

## సమీప ప్రాంతాలు

* ఆఘాపురా
* నాంపల్లి
* బజార్ ఘాట్
* గుడి మల్కాపూర్
* హుమయూన్ నగర్
* జిర్రా
* జియాగూడ
* కార్వాన్‌
* ఆసిఫ్‌నగర్
* విజయ నగర్ కాలనీ
* శాంతినగర్
* ధూల్‌పేట్
* మెహదీపట్నం
* మాసబ్ ట్యాంక్
* మురాద్ నగర్
* ధూల్ పెట్
* గోషామహల్
* సీతారామ్ బాగ్
* తాళ్ళగడ్డ

## మూలాలు
సిరోహి

**సిరోహి,** భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి చెందిన నగరం. ఇది సిరోహి జిల్లాకు ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రం. ఇది గతంలో సిరోహి రాజ్‌పుత్ పాలకులు పాలించిన సిరోహి రాచరిక రాజధాని. 2014 సంవత్సరంలో "స్వచ్ఛ భారత్ అభియాన్" కింది రాజస్థాన్ లోని జిల్లాలలో ఈ నగరం మొదటి శ్రేణి గుర్తింపు పొందింది.

## భౌగోళికం
సిరోహి  వద్ద ఉంది. ఇది 321 మీటర్లు (1053 అడుగులు) సగటు ఎత్తులోఉంది

## చరిత్ర
రావు శోభాజీ సిరన్వా 1405లో, తూర్పుకొండ వాలుపై శివపురి పట్టణాన్ని స్థాపించాడు.శివపురి నేడు శిథిలావస్థలో ఉంది. 1425 లో, శోభాజీ కుమారుడు, సెహస్త్రామల్ (లేదా సైన్స్మల్), అదే కొండ తూర్పు వాలుపై ఒక కోటను స్థాపించాడు.ఇది అతని రాజధానిగా మారింది. అదే ప్రస్తుత సిరోహి పట్టణంగా పెరిగింది.

స్వాతంత్ర్యం తరువాత కేంద్ర ప్రభుత్వం, సిరోహి అప్పటి రాష్ట్ర పాలకుడు మధ్య ఒక ఒప్పందం కుదిరింది. దీనితో సిరోహి రాష్ట్ర పరిపాలనను అప్పటి బాంబే ప్రభుత్వం 1949 జనవరి 5 నుండి 1950 జనవరి 25 వరకు పరిపాలించింది. బాంబే రాష్ట్రానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన మొదటి నిర్వాహకుడు ప్రేమా భాయ్ పటేల్.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం సిరోహి నగర జనాభా మొత్తం 39,229 మంది ఉన్నారు. అందులో 20,612 మంది పురుషులు కాగా, 18,617 మంది మహిళలు ఉన్నారు.

0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 4485, ఇది సిరోహి (ఎం) మొత్తం జనాభాలో 11.43%గా ఉంది. స్త్రీల సెక్స్ నిష్పత్తి రాష్ట్ర సగటు 928 కు వ్యతిరేకంగా 903 గా ఉంది. అంతేకాక, రాజస్థాన్ రాష్ట్ర సగటు 888 తో పోలిస్తే సిరోహిలో బాలల లైంగిక నిష్పత్తి 831 గా ఉంది. సిరోహి నగర అక్షరాస్యత రాష్ట్ర సగటు 66.11% కంటే 79.21% ఎక్కువ. సిరోహిలో, పురుషుల అక్షరాస్యత 89.69% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత 67.73%గా ఉంది.

సిరోహి నగర పరిధిలో మొత్తం 8,335 ఇళ్లు ఉన్నాయి. వాటికి నీరు, మురుగునీటి వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ సమకూర్చింది.మునిసిపాలిటీ పరిధిలో రహదారులను నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి అధికారం ఉంది.

## చదువు

సిరోహిలోని పాఠశాలలు సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ సెకండరీ ఎడ్యుకేషన్, రాజస్థాన్ బోర్డ్ ఆఫ్ సెకండరీ ఎడ్యుకేషన్ నియంత్రణలో అనుబంధించబడ్డాయి. నగరంలోని ఉన్నత విద్యాసంస్థలలో ప్రభుత్వ పి.జి. కళాశాల, మోహన్ లాల్ సుఖాడియా విశ్వవిద్యాలయం చేత అనుబంధించబడిన కళాశాల. బాలికల కళాశాల మోహన్ లాల్ సుఖాడియా విశ్వవిద్యాలయం, ఉదయపూర్, ప్రైవేట్ కళాశాలలకు అనుబంధంగా ఉంది. సాంకేతిక విద్య కోసం ప్రభుత్వం పాలిటెక్నిక్, ప్రభుత్వం మహిళలు బి.ఎడ్ కళాశాల, ఐటిఐ కళాశాలలు ఉన్నాయి.

## జాతీయ, రాష్ట్ర రహదారులు
సిరోహి భారతదేశ రహదారులకు బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. జాతీయ రహదారి 62 సిరోహిని నుండి, పిండ్వారా నుండి ఉత్తరం వరకు, రాజస్థాన్ లోని పాలీ జిల్లా వరకు కలుపుతుంది. అది బేవార్ వరకు కొనసాగుతుంది. జాతీయ రహదారి 168 సిరోహి గుండా రాష్ట్ర రహదారి 27 (ఢిల్లీ-కండ్లా) గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని దీసా వద్ద ముగుస్తుంది. రాష్ట్ర రహదారి 38 సిరోహికి పశ్చిమాన, జాతీయ రహదారి 62 నుండి, జలోర్ ద్వారా జాతీయరహదారి 112 ను అనుసంధానిస్తుంది. ఇది బార్మర్ జిల్లాలోని బలోత్రా వద్ద ముగుస్తుంది. సిరోహికి తూర్పున ఉన్నజాతీయ రహదారి 10 రాజస్థాన్‌లోని ఉదయపూర్ వద్ద, జాతీయ రహదారి 8 కూడలి వైపు వెళుతుంది. జాతీయ రహదారి 10 రాజస్థాన్‌లోని బన్‌స్వార జిల్లా వరకు కొనసాగుతుంది.

## ప్రస్తావనలు


## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:సిరోహి జిల్లా
వర్గం:సిరోహి జిల్లా నగరాలు పట్టణాలు
వర్గం:రాజస్థాన్
కోలంక వెంకటరాజు

**కోలంక వెంకటరాజు** మృదంగ విద్యాంసుడు.
## విశేషాలు
ఇతడు మృదంగ విద్వాంసుల కుటుంబంలో 1910లో జన్మించాడు. ఇతడు మొదట తన పినతండ్రి చినరామస్వామి వద్ద మృదంగం అభ్యసించాడు. తర్వాత కాకినాడలో మురమళ్ళ గోపాలస్వామి వద్ద మెలకువలు నేర్చుకున్నాడు. తన 8వ యేట నుండే ఇతడు అనేక మంది విద్వాంసులకు మృదంగ సహకారాన్ని అందించాడు. తుమరాడ సంగమేశ్వరశాస్త్రి, ద్వారం వెంకటస్వామి నాయుడు, అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్, చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్, సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్, పల్లడం సంజీవరావు, ఈమని శంకరశాస్త్రి, స్వామినాథ పిళ్ళె, హరి నాగభూషణం, పారుపల్లి రామక్రిష్ణయ్య, మునుగంటి వెంకట్రావు, ఈమని అచ్యుతరామశాస్త్రి, జి.ఎన్.బాలసుబ్రమణియం, హరికేశనల్లూరు ముత్తయ్య భాగవతార్, టి.ఆర్.మహాలింగం, శ్రీపాద పినాకపాణి, మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ, టి.కె.జయరామ అయ్యర్, మహారాజపురం విశ్వనాథ అయ్యర్, మధురమణి అయ్యర్, ముదికొండన్ వెంకట్రామ అయ్యర్, టి.కె.రంగాచారి, ఓలేటి వెంకటేశ్వర్లు, నేదునూరి కృష్ణమూర్తి వంటి విద్వాంసుల కచేరీలలో మృదంగం వాయించాడు. మద్రాసు, కలకత్తా, బొంబాయి, పూనా, నాగపూర్, బెంగళూరు, హైదరాబాదు, ముజఫర్‌పూరు వంటి దేశంలోని అన్ని ప్రధాన నగరాలలో, పట్టణాలలో ఇతని కచేరీలు జరిగాయి. అంతే కాక విజయనగరం, బొబ్బిలి, పర్లాకిమిడి, పిఠాపురం, మందస, టెక్కలి, వెంకటగిరి, కసింకోట మొదలైన సంస్థానాలలో ఇతని విద్యా ప్రదర్శన జరిగింది.

ఇతడు తునిలో ఇంటివద్దనే గురుకుల పద్ధతిలో ఎంతో మంది శిష్య ప్రశిష్యులను తయారు చేయడంతో బాటు విజయనగరం మహారాజా ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాల, హైదరాబాదు శ్రీ త్యాగరాజ ప్రభుత్వ సంగీత నృత్య కళాశాలలలో అనేక మందికి మృదంగాన్ని నేర్పించాడు.

ఇతడిని అనేక సంస్థలు సన్మానించాయి. 1930లో విజయనగరం ఆంధ్రభారతీ తీర్థ, 1942లో కాకినాడ సంగీత విద్వత్సభ, 1971లో విజయవాడ విజయదుర్గా సంగీత విద్వత్సభ మొదలైన సంస్థలు ఇతడిని సత్కరించాయి. తన స్వగ్రామం తునిలో పౌరులు ఇతనికి 1957లో "మృదంగ ఆదిత్య" అనే బిరుదుతో గౌరవించారు. ఇంకా ఇతనికి పలు సంస్థల నుండి "మార్దంగికాగ్రేసర", "మార్దంగిక శిరోమణి", "మృదంగలహరి" వంటి బిరుదులు లభించాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీకి ప్రారంభం నుంచి సభ్యునిగా ఉన్నాడు. 1979లో ఇతనికి కర్ణాటక సంగీత వాద్యం విభాగంలో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి అవార్డు లభించింది.

## మూలాలు

వర్గం:మృదంగ వాద్య కళాకారులు
వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1910 జననాలు
ఒంగోలు ఎన్.రంగయ్య

**ఒంగోలు నిడమనూరి రంగయ్య** నాదస్వర విద్వాంసుడు. 
## విశేషాలు
ఇతడు 1937లో ప్రకాశం జిల్లా, కొత్తకోట గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు మొదట ఎం.వెంకటరత్నం వద్ద నాదస్వరాన్ని నేర్చుకున్నాడు. తరువాత ఎన్.కె.రాజదొరై కన్నన్, ఎన్.కె.సి.నటరాజన్‌ల వద్ద తన కళకు మెరుగులు దిద్దుకున్నాడు. అలత్తూర్ శ్రీనివాస అయ్యర్ వద్ద గాత్రసంగీతం అభ్యసించాడు. 

ఇతడు దక్షిణ భారత దేశంలోని  శ్రీరంగం, తంజావూరు, మదురై, చిదంబరం, తిరువయ్యూరు వంటి అనేక దేవాలయాలలో నాదస్వరం వినిపించాడు. చెన్నై, బెంగళూరు, మైసూరు, కలకత్త, ముంబై, ఢిల్లీ వంటి అనేక నగరాలలో సంగీతసభలలో తన కచేరీలు ప్రదర్శించాడు. 1950 నుండి ఆకాశవాణిలో, తరువాత దూరదర్శన్‌లో అనేక నాదస్వర కార్యక్రమాలు నిర్వహించాడు. ఇతడు తిరుపతి శ్రీ వెంకటేశ్వర సంగీత నృత్య కళాశాలలో నాదస్వర విభాగానికి అధిపతిగా 1981 నుండి 1995 వరకు పనిచేశాడు. ఇతడు తన విద్యను అనేక మందికి పంచి వందలకొద్దీ శిష్యులను నాదస్వర విద్వాంసులుగా తయారు చేశాడు. వారిలో తిరుమంగళం మీనాక్షి సుందరం, వి.ఎన్.సత్యనారాయణ, ఎ.ఎన్.కుప్పుస్వామి మొదలైనవారు ఉన్నారు. ఇతడి కళను గుర్తించి పలు సంస్థలు ఇతడిని సన్మానించాయి. కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ ఇతనికి కర్ణాటక వాద్య సంగీతం  విభాగంలో 2005లో అవార్డును ప్రకటించింది.

## మూలాలు

వర్గం:1930 జననాలు
వర్గం:నాదస్వర విద్వాంసులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆకాశవాణి కళాకారులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా ఆకాశవాణి కళాకారులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
ఎం.వి.సింహాచల శాస్త్రి

**ముప్పవరపు వేంకట సింహాచల శాస్త్రి** హరికథా కళాకారుడు. 
## విశేషాలు
ఇతడు 1968, మే 17వ తేదీన గుంటూరులో ఒక సంప్రదాయ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. ముప్పవరపు కేశవరావు, సుబ్బమ్మ ఇతని తల్లిదండ్రులు. ఇతని తాత, నాన్నమ్మ ముప్పవరపు రామారావు, వెంకాబాయమ్మలు ఆయుర్వేద వైద్యులుగా పేదలకు ఉచితంగా వైద్యసేవలందించి పేరు గడించారు.  ఇతడు కరూరు కృష్ణదాసు, వై.సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి, బుర్రా శివరామకృష్ణ శర్మ, జి.ఎల్.వి.సుబ్బమ్మల వద్ద హరికథ చెప్పే విధానాన్ని నేర్చుకున్నాడు. ఇతడు ఆకాశవాణి మొదటి గ్రేడు కళాకారుడు. ఇతడు దేశంలో అనేక సంగీతోత్సవాలలో పాల్గొన్నాడు. ఇతడు తిరుపతిలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర సంగీత నాటక కళాశాలలో హరికథ అధ్యాపకునిగా పనిచేస్తున్నాడు. ఈ కళారంగంలో ఇతడి కృషికి గుర్తింపుగా ఆంధ్రపదేశ్ ప్రభుత్వం ఉగాది విశిష్ట పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. 2006లో ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు ఆరాధన సంఘం ఇతడిని హరికథా చూడామణి అనే బిరుదుతో సత్కరించింది.ఇంకా సంగీత సాహిత్య భూషణ, కళారత్న వాచస్పతి మొదలైన బిరుదులు ఇతడిని వరించాయి. 2008లో కంచి కామకోటి పీఠం ఇతడిని ఆస్థాన విద్వాంసునిగా నియమించింది. కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ ఇతనికి  2010లో అవార్డును ప్రకటించింది.
## మూలాలు

వర్గం:1968 జననాలు
వర్గం:హరికథా కళాకారులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కేలూచరణ్ మహాపాత్ర

**కేలూచరణ్ మహాపాత్ర** (8 జనవరి 1926&nbsp;– 7 ఏప్రిల్ 2004) ఒక భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య కళాకారుడు, గురువు. ఇతడు ఒడిస్సీ నృత్యాన్ని జనబాహుళ్యం లోనికి తీసుకువచ్చాడు.
ఇతడు ఒడిషా రాష్ట్రం నుండి పద్మ విభూషణ్ పురస్కారం పొందిన మొట్టమొదటి వ్యక్తి.

## ప్రారంభ జీవితం
కేలూచరణ్ మహాపాత్ర యువకునిగా ఉన్నప్పుడు గోతిపువ అనే సంప్రదాయ నృత్యాన్ని ప్రదర్శించేవాడు.  ఈ నృత్యంలో యువకులు స్త్రీ వేషధారణలో జగన్నాథ స్వామిని ఆరాధిస్తారు. తరువాత ఈ సంప్రదాయ నృత్యంపై ఇతడు లోతుగా పరిశోధనలు చేశాడు. దీనితో పాటు మహరి నృత్యం గురించి కూడా లోతైన పరిశోధనలు చేశాడు. ఈ పరిశోధనలు ఒడిస్సీ నృత్యాన్ని పునర్మించడానికి ఇతనికి ఉపయోగపడ్డాయి. ఇతడు  మద్దెల, తబలా వంటి వాద్యపరికరాలను ఉపయోగించడంలో సిద్ధహస్తుడు. ఇతనికి ఒరిస్సా సంప్రదాయ చిత్రకళ పట్టచిత్రలో కూడా  ప్రవేశం ఉంది. 

కేలూచరణ్ మహాపాత్ర, అతని భార్య నర్తకి లక్ష్మీప్రియ, వారి కుమారుడు రజనీకాంత్ మహాపాత్ర 1993లో సృజన్ అనే నృత్య సంస్థను స్థాపించారు.

## పురస్కారాలు

* సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 1966
* పద్మశ్రీ పురస్కారం, 1974
* పద్మభూషణ్ పురస్కారం, 1988
* మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి కాళిదాస్ సమ్మాన్,1988
* సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్, 1991
* పద్మ విభూషణ్ పురస్కారం, 2000

## మూలాలు

## ఇవి చదవండి

* *ది మేకింగ్ ఆఫ్ గురు:కేలూచరణ్ మహాపాత్ర, హిజ్ లైఫ్ అండ్ టైమ్స్*, ఇలీనా సిటారిస్తి 2001. .
* *ది డాన్సింగ్ ఫినామినన్: మ్యాడ్ బాయ్*, షరాన్ లోవెన్, కేలూచరణ్ మహాపాత్ర, అవినాష్ పశ్రిచా 2001. .

## బయటి లింకులు
* mad boy profile from www.odissidance.com 
* https://web.archive.org/web/20090901075356/http://www.srjan.com/about_guruji.aspx
* Homage to a Guru at *[[Rediff.com]]*
;Video links
* 
* 
* 
* https://web.archive.org/web/20120910021257/http://www.srjan.com/guruji.aspx
* 

వర్గం:భారతీయ నాట్య కళాకారులు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఒడిశా వ్యక్తులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:ఒడిస్సీ నాట్యకళాకారులు
వర్గం:ఒడిశా వ్యక్తులు
వర్గం:కాళిదాస్ సమ్మాన్ గ్రహీతలు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
ఇ.గాయత్రి

**ఎచ్చంపాటి గాయత్రి** (జన్మనామం గాయత్రి వసంతశోభ), (జననం 9 నవంబరు 1959) ఒక వీణ కళాకారిణి. తమిళనాడు మాజీ ముఖ్యమంత్రి జయలలిత ఈమెను తమిళనాడు సంగీత, లలితకళల విశ్వవిద్యాలయానికి మొదటి ఉపకులపతిగా నవంబరు 2013లో నియమించింది..

## విశేషాలు

ఇ.గాయత్రి 1959, నవంబరు 9న అశ్వత్థామ, కమల దంపతులకు జన్మించింది. ఈమె తండ్రి అశ్వత్థామ తెలుగు సినిమా పరిశ్రమలో సంగీత దర్శకుడు. తల్లి కమల వీణా విద్వాంసురాలు. ఈమె తండ్రి ఈమెకు గాయత్రి వసంతశోభ అని నామకరణం చేశాడు. గాయత్రి మొదట తన తల్లిదండ్రుల వద్ద సంగీత శిక్షణ పొందింది. తరువాత టి.ఎం.త్యాగరాజన్ వద్ద కర్ణాటక గాత్ర సంగీతం  అభ్యసించింది.

ఈమె తన 9వ యేట మొదటిసారి 1968లో త్యాగరాయ ఉత్సవాలలో భాగంగా ట్రిప్లికేన్ శ్రీ పార్థసారథి స్వామి సభలో ప్రదర్శన ఇచ్చింది. అది మొదలు ఈమె దేశవిదేశాలలో అనేక సంస్థల నుండి బహుమతులు, సన్మానాలు పొందింది. ఈమె అనేక ఆల్బమ్‌లను విడుదల చేసింది. 2011లో అప్పటి తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి జయలలిత ఈమెను తమిళనాడులోని చెన్నై, తిరువయ్యూరు, మదురై, కొయంబత్తూరు ప్రభుత్వ సంగీత కళాశాలలకు గౌరవ డైరెక్టరుగా నియమించింది. 2017లో ప్రపంచ తమిళ విశ్వవిద్యాలయం ఈమెను సత్కరించింది. .

ఈమె అమెరికా, ఇంగ్లాండు, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, సింగపూర్, మలేసియా వంటి అనేక దేశాలలో తన ప్రదర్శనలను ఇచ్చింది. ఎ.ఆర్.రహమాన్ స్వరకల్పన చేసిన జాతీయ గీతం "జనగణమన" లో పలువురు కళాకారులతో పాటు ఈమె కూడా పాల్గొనింది.

## పురస్కారాలు
* 1973లో ఎటువంటి ఆడిషన్ లేకుండానే ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ఏ గ్రేడు ఆర్టిస్టుగా నియామకం.
* 1984లో ఎం.జి.రామచంద్రన్ చేతులమీదుగా కళైమామణి పురస్కారం.
* 2002లో ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్ చేతుల మీదుగా సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* 1999లో మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వంచే కుమార గంధర్వ అవార్డు.
* 2001లో ఇండియన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సొసైటీ, చెన్నై వారిచే "సంగీత కళా శిఖామణి" బిరుదు.
* 2009లో శ్రీ పార్థసారథి స్వామి సభ వారిచే "సంగీత కళాసారథి" బిరుదు.
* 2011లో రోటరీ క్లబ్బు వారి చేత జీవిత సాఫల్య పురస్కారం.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*Ode to queen of musical instruments 
*Tanam day for Gayathri
*   E.Gayathri is appointed as the First vice-chancellor of the Tamil Nadu Music and Fine Arts University

వర్గం:వీణా విద్యాంసులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:1959 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు
వర్గం:కళైమామణి పురస్కార గ్రహీతలు
మల్లేశ్వరం (బెంగళూరు)

**మల్లేశ్వరం**, కర్ణాటక రాష్ట్ర రాజధాని బెంగుళూరు నగరానికి వాయవ్య దిశలో ఉన్న శివారు ప్రాంతం. ఇది బిబిఎంపి జోన్లలో ఒకటి. 1898లో వచ్చిన ప్లేగు వ్యాధి తరువాత ఇది ఒక శివారు ప్రాంతంగా అభివృద్ధి చేయబడింది. చాలామంది నగర కేంద్రం నుండి బయటకు వచ్చారు. కడు మల్లేశ్వర దేవాలయం పేరు మీదుగా ఈ ప్రాంతానికి మల్లేశ్వరం అని పేరు వచ్చింది. బెంగళూరు వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటరు, మంత్రి స్క్వేర్, ఓరియన్ మాల్ వంటి షాపింగ్ మాల్స్, అనేక కార్యాలయాలు ఉన్నాయి.

## చరిత్ర
మైసూర్ విశ్వవిద్యాలయం మొదటి వైస్-ఛాన్సలర్ హెచ్.వి.నంజుండయ్య అప్పటి శివారు మల్లేశ్వరాన్ని నిర్మించాడు. ఇక్కడ అన్ని వర్గాల ప్రజలు ఉన్నారు. నోబెల్ గ్రహీత సి.వి.రామన్, శాస్త్రవేత్త కృష్ణస్వామి కస్తూరిరంగన్, బ్యాడ్మింటన్ ప్రపంచ ఛాంపియన్ ప్రకాష్ పడుకోనే, అతని కుమార్తె దీపికా పదుకోణే, కర్ణాటక సంగీతకారుడు దొరైస్వామి అయ్యంగార్, నృత్యకారిణి శాంతారావు, సినీ తారలు బి. సరోజా దేవి, రాధిక పండిట్, జగ్గేష్ మొదలైనవారు ఇక్కడ నివసించేవారు.

బెంగళూరు సెంట్రల్ టిఫిన్ రూమ్ (1920), జనతా హోటల్, న్యూ కృష్ణ భవన్, వీణ స్టోర్స్ వంటివి వారసత్వ కేంద్రాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

## ప్రదేశం
ఇది నగర వాయవ్య భాగంలో ఉంది. ఇక్కడికి సమీపంలో యశ్వంత్‌పూర్, రాజాజినగర్, సదాశివ్‌నగర్, శేషాద్రిపురం, కెంపెగౌడ బస్ టెర్మినస్ ఉంది. సంపిగే రోడ్ లో మల్లేశ్వరం మెట్రో స్టేషను ఉంది.

## ముఖ్యమైన ప్రదేశాలు
* జామియా మసీదు
* కాడు మల్లేశ్వర దేవాలయం
* శ్రీ గంగమ్మ దేవి దేవాలయం
* శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి దేవాలయం
* శ్రీ కన్యాకపరమేశ్వరి దేవాలయం
* శ్రీ దక్షిణాముఖ నంది తీర్థ కళ్యాణి క్షేత్రం
* శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి దేవాలయం
* సాంకే ట్యాంక్
* ఎంఈఎస్ పియు కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, కామర్స్ అండ్ సైన్స్
* మంత్రి స్క్వేర్

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:కర్ణాటకలోని ప్రాంతాలు
కాడు మల్లేశ్వర దేవాలయం

**కాడు మల్లేశ్వర దేవాలయం**, బెంగుళూరులోని మల్లేశ్వరం ప్రాంతంలో ఉన్న శివాలయం. సా.శ. 17వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిన హిందూ దేవాలయం. ఈ దేవాలయం పేరుమీదుగా ఈ ప్రాంతానికి మల్లేశ్వరం అనే పేరు పెట్టారు. ప్రధాన గర్భగుడి లోపల ఒక పెద్ద శివలింగం ఉంది.

## చరిత్ర
సా.శ. 17వ శతాబ్దంలో మరాఠా రాజు శివాజీ సోదరుడు వెంకోజీ ద్రావిడ శైలిలో ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మించాడు. శివుడిని మల్లికార్జునుడిగా పూజిస్తారు. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో నందిశ్వర తీర్థ (బసవ తీర్థ) దేవాలయం కూడా ఉంది. దీనిన వృషభవతి నది యొక్క ప్రధాన వనరు లేదా జన్మస్థలం అని అంటారు.

## నిర్మాణ శైలి
బెంగళూరులోని ఘనత పొందిన అనేక పాత దేవాలయాలలో ఇదీ ఒకటి. దాదాపు 200 సంవత్సరాల క్రితం ద్రవిడ శైలిలో నిర్మించబడింది. ఇక్కడ శివుడితోపాటు పార్వతి దేవిని కూడా పూజిస్తారు. ప్రధాన ఆలయ ప్రాంగణం ముందు నందిశ్వర తీర్థ ఆలయం కూడా నిర్మించబడింది. ఈ ఆలయ సముదాయం విస్తారమైన తోట మధ్యలో విస్తరించి ఉంది. 1669లో "శివలింగం" మీద ఉన్న శాసనాలలో ఛత్రపతి శివాజీ సోదరుడు వెంకోజీకి చెందిన చరిత్ర తెలియజేస్తోంది.

## ఉత్సవాలు
ఈ ఆలయంలో సోమవారం నుండి శనివారం వరకు ప్రతిరోజు ఉదయం 7 నుండి మధ్యాహ్నం 12 వరకు, సాయంత్రం 6 నుండి రాత్రి 9 గంటల వరకు పూజలు నిర్వహించబడుతాయి. ఈ ఆలయంలో దాదాపు అన్ని పండుగలను ఆచారాలతో జరుపుకుంటారు. ప్రతి సంవత్సరం శివరాత్రి సందర్భంగా ఇక్కడ ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ఇక్కడ ప్రతి సంవత్సరం మహాశివరాత్రి పర్వ సమయంలో పదిహేను రోజుల ఉత్సవం ఏర్పాటు చేయబడుతోంది. ఈ పెద్ద పండుగను జరుపుకునేందుకు స్థానిక భక్తులు, నిర్వాహకులు ఒక వేడుకను నిర్వహిస్తారు. భక్తులు ఈ రాత్రి ఉపవాసం పాటిస్తూ, శివలింగం మీద పండ్లు, పువ్వులు, బెల్ ఆకులను సమర్పిస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చారిత్రిక ప్రదేశాలు
వర్గం:కర్ణాటక దర్శనీయస్థలాలు
వర్గం:కర్ణాటక పుణ్యక్షేత్రాలు
ఎం.వి.సుబ్బయ్యనాయుడు

**మైసూరు వెంకటప్ప సుబ్బయ్య నాయుడు** (1896 – 21 జూలై 1962) ఒక భారతీయ రంగస్థల, మూకీ చిత్రాల నటుడు, దర్శకుడు. ఇతడు తొలి కన్నడ టాకీ చిత్రం సతీ సులోచన (1934), తెలుగు సినిమా భూకైలాస్ (1940), కన్నడ సినిమా భక్త ప్రహ్లాద (1958) మొదలైన వాటిలో నటించి పేరు గడించాడు. ఇతడు కన్నడ సినిమా హీరో లోకేశ్ తండ్రి.  నాటక రంగంలో ఇతని కృషికి గుర్తింపుగా 1961లో ఇతనికి కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు లభించింది. 

## విశేషాలు
సుబ్బయ్య నాయుడు నాటకాలలో మొదట చిన్న చిన్న పాత్రలలో నటించడం ప్రారంభించి నాయక పాత్రలు ధరించడం వరకు ఎదిగాడు. ఇతడు ఆ రోజులలోనే  చెప్పుకోదగ్గ అభిమానులను సంపాదించుకున్నాడు. ఇతడు రట్టిహళ్లి నాగేంద్రరావుతో కలిసి సినిమాలలో నటించడం ఆరంభించాడు. వీరిద్దరూ కలిసి తొలినాళ్ళ కన్నడ సినిమాలు   *[[:kn:ವಸಂತಸೇನಾ|వసంతసేన]]* (1941), *[[:kn:ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ (೧೯೪೩)|సత్య హరిశ్చంద్ర]]* (1943), *[[:kn:ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್ (೧೯೪೭)|మహాత్మా కబీర్]]* (1947) వంటివి తీశారు. *[[:kn:ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (೧೯೫೮)|భక్త ప్రహ్లాద]]* సినిమా తర్వాత ఇతడు మళ్ళీ నాటకరంగానికే పరిమితమయ్యాడు.

## మరణం
ఇతడు 1962, జూలై 21న మాండ్యలో గుండెపోటుతో మరణించాడు. ఇతని చివరి రోజులలో కూడా ఇతడు తన నాటక సమాజం సాహిత్య సామ్రాజ్య నాటక మండలితో కలిసి చురుకుగా నాటక ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. ఇతడు మరణించే రోజు మండ్యలో ఓ నాటకంలో అంబరీషుని వేషం వేశాడు.

## పాక్షిక ఫిల్మోగ్రఫీ

## మూలాలు

వర్గం:కన్నడ సినిమా నటులు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటులు
వర్గం:కన్నడ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:భారతీయ రంగస్థల నటులు
వర్గం:కన్నడ ప్రజలు
కె.చిన్న అంజనమ్మ

**కె.చిన్న అంజనమ్మ** తోలుబొమ్మలాట కళాకారిణి. ఈమెకు కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ 2010లో అవార్డును ప్రకటించింది.
## విశేషాలు
**చిన్న అంజనమ్మ** అనంతపురం జిల్లా, ధర్మవరంలో 1957లో జన్మించింది. కళాకారుల కుటుంబంలో జన్మించిన ఈమెకు తన తల్లిదండ్రులు సిండె నారాయణప్ప, శాంతమ్మలు తోలుబొమ్మలాటను తన నాలుగవ యేటి నుండే నేర్పించారు. ఈమె తోలుబొమ్మలను తయారు చేయడం, కత్తిరించడం, రంగులు అద్దడం, తోలుబొమ్మలను ఆడించడం, కథను చెప్పడం మొదలైన అంశాలలో ప్రావీణ్యతను సంపాదించుకుంది. ఈమె ఆంధ్రప్రదేశ్లోని అనేక పట్టణాలలో, గ్రామాలలో తన ప్రదర్శనను ఇచ్చింది. ఈమె అనేక ఉత్సవాలలో తన కళానైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించింది. ఈమె 2004లో స్పెయిన్ దేశంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ పప్పెట్ ఫెస్టివల్‌లో మన దేశం తరఫున పాల్గొన్నది.

## మూలాలు

వర్గం:1957 జననాలు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా మహిళలు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:కళాకారులు
వర్గం:మహిళా కళాకారులు
వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
కళాకృష్ణ

**కళాకృష్ణ** తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన నృత్యకారుడు, నాట్యగురువు. ఆంధ్ర నాట్యం, పేరిణి నృత్యం, కూచిపూడి వంటి నృత్యాలను ప్రదర్శించాడు. ఇతడు ‘నవజనార్దన పారిజాతం’ నృత్యరూపకం చేయడంద్వారా పేరు గడించాడు. సత్యభామ పాత్రలో అపూర్వమైన అభినయానికి మెచ్చి కళాభిమానులు ఆయనను ‘అభినవ సత్యభామ’ అని ప్రశంసించారు. కళాకారుడిగా, అధ్యాపకుడిగా 45 ఏళ్లుగా సేవలందిస్తూ వేలాది ప్రదర్శనలిచ్చాడు.

## జీవిత విశేషాలు
కళాకృష్ణ  1951 ఆగస్టు 11న లక్ష్మయ్య, గౌరి దంపతులకు  కరీంనగర్ జిల్లా  కల్లేపల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు సిరిదె మాణిక్యమ్మ, అన్నాబత్తుల సత్యభామ, జంపా ముత్యంల వద్ద ఆంధ్రనాట్యాన్ని అభ్యసించాడు. తరువాత నటరాజ రామకృష్ణ వద్ద శిక్షణ పొందాడు. జగన్నాథ శర్మ, వెంపటి చినసత్యం లవద్ద కూచిపూడి నృత్యాన్ని నేర్చుకున్నాడు.విశాలాక్షి వద్ద భరతనాట్యం అభ్యసించాడు. 

## నాట్యరంగం
1987లో హరిహర నృత్యనికేతన్ స్థాపించి వేలాదిమంది శిష్యులు, ప్రశిష్యుల ద్వారా నృత్యాన్ని ప్రచారం చేస్తున్నాడు. కళాకృష్ణ పేరిణి నట్టువాంగానికి ఎంతో పేరు గడించాడు. ఇతడు పేరిణి లాస్యం ప్రదర్శించడానికి శాస్త్రాల ఆధారంగా రూపకల్పన చేశాడు. 

ఇతడు కొన్ని వేల నృత్య ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. ఖండాంతరాలకు కూచిపూడి గొప్పతనాన్ని వ్యాపింపజేశాడు. వివిధ రాష్ట్రాలతో పాటు ఆఫ్రికా, మారిషస్, యుఎస్‌ఎ, యుకె, ఇండోనేషియా, మలేసియా, సింగపూర్, మస్కట్, జపాను మొదలైన ఎన్నో దేశాలలో ప్రదర్శనలిచ్చి మన కళలను ప్రచారం చేశాడు. పలు వీడియోలను రూపకల్పన చేశాడు. వివిధ సంస్థలు, ప్రభుత్వం తరపున దేశ విదేశాలలో వర్క్‌షాప్స్ నిర్వహించి ఎందరో కళాకారులకు మార్గనిర్దేశం చేశాడు.
## పురస్కారాలు, బిరుదులు
*తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ విశిష్ట పురస్కారం  - 2019 (తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, 12.12.2021)
* తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావ పురస్కారం -2015, తెలంగాణ ప్రభుత్వం
* వేదాంత జగన్నాథ శర్మ బంగారు పతకం, నృత్య కిన్నెర 2010
* కళా సుబ్బారావు పురస్కారం, హైదరాబాద్ 2010
* కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు 2009
* ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం హంస (కళారత్న) 2008
* స్థానం నరసింహారావు అవార్డు 2007
* కెవిఎస్ అవార్డు, ఏలూరు 2007
* ప్రతిభా పురస్కారం, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం 2006
* అక్కినేని నాగేశ్వరరావు బంగారు పతకం, 2005
* బంగారు పతకం, కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడమీ, హైదరాబాద్ 2004
* స్ఫూర్తి అవార్డు, భాగ్యనగర్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ 1995
* నంది అవార్డు, నవ జనార్దనం డాక్యుమెంటేషన్, 1987.
* "అభివ సత్యభామ" - శ్రీ వేంపర్ల సత్యనారాయణ శాస్త్రి 1986
* "మధురలాస్య కళానిధి" - సంగీత విద్వత్ సభ, కాకినాడ 1986
* ఇంటర్నేషనల్ డాన్స్ డే అవార్డు, రసమయి, హైదరాబాద్
* ఇంటర్నేషనల్ డాన్స్‌డే కల్చరల్ కౌన్సిల్, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం
* వివేకానంద ఎక్స్‌లెన్సీ అవార్డు, వివేకానంద 150 జయంతి సందర్భంగా.

## మూలాలు

వర్గం:1951 జననాలు
వర్గం:ఆంధ్ర నాట్య కళాకారులు
వర్గం:కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు
వర్గం:నంది పురస్కారాలు
వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:తెలంగాణ నాట్య కళాకారులు
వర్గం:తెలంగాణ కళాకారులు
వర్గం:తెలంగాణ నాట్య గురువులు
వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావ పురస్కార గ్రహీతలు
శాంతారావు (నృత్యకారిణి)

**శాంతారావు** (1930 - డిసెంబరు 28, 2007) భారతదేశానికి చెందిన నృత్యకారిణి. ఆమె భరతనాట్యం, కథాకళి, కూచిపూడి నృత్యాలలో ప్రావీణ్యం సంపాదించింది.

## జననం
శాంతారావు, 1930లో మంగళూరులో జన్మించింది. ముంబై, బెంగుళూరులో నివసించింది.

## నృత్యరంగం
రావున్ని మీనన్ దగ్గర కథాకళి, పానిక్కర్ దగ్గర మోహినియట్టం నేర్చుకుంది. 1940లలో శ్రీలంక వెళ్లి గుణయా వద్ద కండియన్ నృత్యాలు కూడా నేర్చుకుంది. శాంతా అనేక నృత్య రూపాలను నేర్చుకున్నప్పటికీ, చివరికి ఆమె భరతనాట్యాన్ని ఎంచుకుంది, భరతనాట్యం నేర్చుకోవడానికి పాండనల్లూరుకు వెళ్లి, గురు మీనాక్షి సుందరం పిళ్ళై ఇంటి వద్ద భరతనాట్యంలో శిక్షణ పొందింది. 1943లో ఎగ్మోర్ లోని మద్రాస్ మ్యూజియం థియేటర్ లో తొలి ప్రదర్శన ఇచ్చి, ప్రశంసలు అందుకుంది.

## పురస్కారాలు
1971లో భారతదేశం ప్రభుత్వం నుండి పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నది. సంగీతం, నృత్యం, నాటకం అభివృద్ధికోసం భారత ప్రభుత్వం ఏర్పాటుచేసిన కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి 1970లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు అందుకున్నది. 1993-94లలో మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి శాస్త్రీయ నృత్యం విభాగంలో కాళిదాస్ సమ్మాన్ పురస్కారం అందుకుంది.

## మరణం
శాంతారావు 2007, డిసెంబరు 28న బెంగళూరు సమీపంలోని మల్లేశ్వరంలో తన స్వగృహంలో మరణించింది.

## ఉపయుక్త గ్రంథాలు
* 

## మూలాలు

వర్గం:1930 జననాలు
వర్గం:2007 మరణాలు
వర్గం:కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు
వర్గం:భరతనాట్య కళాకారులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
మత్స్య నారాయణ దేవాలయం (బెంగళూరు)

**శ్రీ మత్స్య నారాయణ దేవాలయం**, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బెంగుళూరులో ఉన్న దేవాలయం. బెంగుళూరు నగరంలోని ఓంకార్ హిల్స్ లో ఉన్న ఓంకర్ ఆశ్రమంలో ఈ దేవాలయం ఉంది.

## ప్రాముఖ్యత
కర్ణాటక రాష్ట్రంలో శ్రీ మత్స్య నారాయణ స్వామికి ఉన్న ఏకైక దేవాలయం ఇది. హిందుమతం ప్రకారం,  విష్ణుమూర్తి 10 అవతారాల్లో ఈ మత్స్యావతారము మొదటిది. మత్స్య అంటే సంస్కృతంలో 'చేప' అని అర్ధం. మత్స్య అవతారం అనగా చేపల రూపంలోవున్న విష్ణువు అవతారం. మొదటి యుగం (సత్య యుగం) చివరలో, పెద్ద వరద వచ్చి ప్రపంచం నాశనమైనప్పుడు మానవత్వాన్ని, వేదాలను కాపాడటానికి విష్ణుమూర్తి మత్స్య అవతారాన్ని ధరించాడు.

## ఉత్సవాలు
ఈ ఆలయంలో సోమవారం నుండి శనివారం వరకు ప్రతిరోజు ఉదయం 7 నుండి మధ్యాహ్నం 12.30 వరకు, సాయంత్రం 4.30 నుండి రాత్రి 8 గంటల వరకు, సెలవు దినాలలో ఉదయం 7 గంటల నుండి రాత్రి 8 గంటల వరకు పూజలు నిర్వహించబడుతాయి. ప్రతిఏటా మత్స్య జయంతి సందర్భంగా చైత్ర శుక్ల పక్ష త్రిత్య (చైత్ర మాసం, మార్చి- ఏప్రిల్) చంద్రకాలం మూడవ రోజు) రోజున ఈ దేవాలయంలో ఉత్సవాలు జరుగుతాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* దొడ్డ బసవన్న దేవాలయం
* దొడ్డ బసవప్ప దేవాలయం

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చారిత్రిక ప్రదేశాలు
వర్గం:కర్ణాటక దర్శనీయస్థలాలు
వర్గం:కర్ణాటక పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు
రాజ్‌సమంద్

**రాజ్‌సమంద్**, పశ్చిమ భారతదేశంలోని రాజస్థాన్‌ రాష్ట్రానికి చెందిన ఒక నగరం.ఈ నగరానికి 17వ శతాబ్దంలో మేవార్‌కు చెందిన రానా రాజ్ సింగ్ సృష్టించిన కృత్రిమ సరస్సుకు రాజ్‌సమంద్ సరస్సు అని పేరు పెట్టారు.ఇది రాజ్‌సమంద్ జిల్లాకు ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రం.

## భౌగోళికం
రాజ్‌సమంద్ పట్టణం  వద్ద ఉంది. దీని సగటు ఎత్తు 547మీటర్లు (1794 అడుగులు) ఉంది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం రాజ్‌సమంద్ పట్టణంలో 67,798 మంది జనాభా ఉన్నారు.అందులో 35,033 మంది పురుషులు ఉండగా, 32,765 మంది మహిళలు ఉన్నారు.

0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లలు మొత్తం జనాభాలో 8121మంది ఉన్నారు. ఇది రాజ్‌సమంద్ (ఎం) మొత్తం జనాభాలో 11.98%గా ఉంది. రాజ్‌సమంద్ పట్టణ పరిధిలో, స్త్రీ సగటు నిష్పత్తి 938 తో పోలిస్తే జిల్లా సగటునిష్పత్తి 935 గా ఉంది. అంతేకాక రాజస్థాన్ రాష్ట్ర సగటు 888 తో పోలిస్తే రాజ్‌సమండ్‌లో బాలల లైంగిక నిష్పత్తి 879 గా ఉంది. రాజ్‌సమంద్ నగర అక్షరాస్యత రాష్ట్ర సగటు 66.11% కంటే 84.22% ఎక్కువ. రాజ్‌సమంద్ లో పురుషుల అక్షరాస్యత 92.52% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత 75.42%గా ఉంది

రాజ్‌సమంద్ పట్టణ పరిధిలో మొత్తం 13,765 ఇళ్లకు పైగా పరిపాలన ఉంది. దీనికి నీరు, మురుగునీటి వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను స్థానిక పురపాలక సంఘం సమకూర్చింది. మున్సిపాలిటీ పరిధిలో రహదారులను నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి కూడా పురపాలక సంఘానికి అధికారం ఉంది.

## ఆర్థిక వ్యవస్థ
రాజస్థాన్ రాష్ట్రం ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఎక్కువ భాగం వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్రంలో రాజ్‌సమంద్ ఖనిజ వనరులతో సమృద్ధిగా ఉంది.పాలరాయి, గ్రానైట్, ఇతర విలువైన రాయిని సరఫరా చేసే ప్రధాన భారతీయ సరఫరాదారులలో రాజ్‌సమంద్ ఒకటి. జింక్, వెండి, మాంగనీస్ మొదలైన వాటి ముడి ఖనిజాల భారతీయ ప్రధాన వనరులు దరిబా, జవార్ గనులు. జనాభాలో ఎక్కువ మంది వ్యవస్థీకృత, అసంఘటిత గనుల తవ్యకంలాంటి సంబంధిత పనులలో చేస్తారు. మరికొందరు టైర్ల పరిశ్రమ, పొగాకు కర్మాగారాల్లో నిమగ్నమై ఉన్నారు.

## చూడవలసిన ప్రదేశాలు
రాజ్‌సమంద్‌ సహజంగానే ఆకర్షించే అందమైన నగరం.ఇది అద్భుతమైన ఉదయపూర్ (సరస్సుల నగరం) నుండి 62 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.ఆరావళి విస్తృత శ్రేణుల చుట్టూ, ఇది అద్భుతమైన రాజ్‌సమంద్‌ సరస్సును కలిగి ఉంది.

రాజ్‌సమంద్ సమీపంలో పర్యాటక ఆసక్తి ఉన్న ప్రదేశాలలో కుంభల్‌గఢ్ ఒకటి.ఇది మహారాణా ప్రతాప్ జన్మస్థలం, యుద్ధభూమి. హల్దిఘాటిలో వైష్ణవ్ ప్రధాన దేవత శ్రీనాథ్ ఆలయం ఉంది. సమీపంలో ద్వారకాధీష్ ఆలయం, చార్భుజా ఆలయం, ఏక లింగ ఆలయంతో సహా అనేక శివాలయాలు ఉన్నాయి.ఈ ప్రాంతంలో అనేక పురాతన, కొత్త జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి.

కుంభల్‌గఢ్ కోట తప్పక చూడవలసిన మరో ప్రదేశం.ఇదిఒక కొండపై ఉంది. ఇది దాని గొప్ప సరిహద్దు గోడకు పేరు పొందింది. ఇది గ్రేట్ వాల్ ఆఫ్ చైనాకు రెండవ స్థానంలో ఉంది.

## ప్రస్తావనలు


## వెలుపలి లంకెలు

*రాజ్‌సమంద్ జిల్లా వెబ్‌సైట్ 
* అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:రాజ్‌సమంద్ జిల్లా
వర్గం:రాజ్‌సమంద్ జిల్లా నగరాలు పట్టణాలు
వర్గం:రాజస్థాన్
ఎం.ఎస్.బాలసుబ్రహ్మణ్యశర్మ

**ఎం.ఎస్.బాలసుబ్రహ్మణ్యశర్మ** కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు. 1997లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ ఇతనికి కర్ణాటక గాత్ర సంగీతం విభాగంలో అవార్డు లభించింది. 
## విశేషాలు
ఇతడు 1929 సెప్టెంబరు 17వ తేదీన రాజమండ్రిలో మామిళ్ళపల్లి సోదెమ్మ, కొండయ్య దంపతులకు మూడవ సంతానంగా జన్మించాడు.  ఇతని చిన్నతనంలోనే తల్లిదండ్రులు మరణించగా అన్నగారి పోషణలో పెరిగాడు. చాలా చిన్నవయసులోనే నాదస్వర విద్వాంసుడు జి.పైడిస్వామి వద్ద గాత్రాన్ని అభ్యసించాడు. అతి స్వల్ప కాలంలోనే సంగీతవిద్యను సాధించి స్వశక్తితో స్వయంగా సాధన చేసి కీర్తి గడించాడు. కచేరీలు చేసే ప్రథమ దశలోనే ఇతడు తిరుపతి వెంకట కవులచే "ఆంధ్రబాల గాయకరత్న" అనే బిరుదును, క్రోవి సత్యనారాయణచే "మధుర గాయక" అనే బిరుదును సంపాదించాడు.

ఇతడు తిరుచునాపల్లి, మద్రాసు, విజయవాడ, ఢిల్లీ ఆకాశవాణి కేంద్రాలనుండి కొన్ని దశాబ్దాలపాటు సంగీత కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నాడు. ఇతడు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అన్ని పట్టణాలు, గ్రామాలలోని సంగీత సభలలో కచేరీలు చేశాడు. ఇతడు ఎం.ఎస్.గోపాలకృష్ణన్, టి.కె.మూర్తి, మారెళ్ళ కేశవరావు, వి.కమలాకరరావు వంటి  విద్వాంసుల సహకారంతో మద్రాసు, కలకత్తా, ఢిల్లీ వంటి అనేక నగరాలలో తన సంగీత ప్రదర్శన కావించాడు. చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్ ఇతని ప్రతిభను గుర్తించి ప్రశంసించాడు. హరి నాగభూషణం ఇతనికి "ప్రౌఢ గాయకశిఖామణి" అనే బిరుదును ఇచ్చాడు. ఇతడు గురుకుల పద్ధతిలో అనేక మంది శిష్యులను తయారు చేసి వారికి ఉచితంగా సంగీత విద్యను నేర్పించాడు. తరువాత ఇతడు తిరుపతి శ్రీ వెంకటేశ్వర సంగీత నృత్యకళాశాల, పద్మావతి మహిళా విశ్వవిద్యాలయం సంగీత శాఖలకు అధిపతిగా పనిచేశాడు. ఇతని శిష్యులలో ఎస్.జానకి, ఎ.పి.కోమల, కె.వి.బ్రహ్మానందం, సీతా వసంతలక్ష్మి, పెమ్మరాజు సూర్యారావు, పింగళి ప్రభాకరరావు, జి.మధుసూధనరావు, కె.లలిత కళ్యాణి, పిప్పళ్ళ మీరాదాసు,కదిరి నరసింహం వంటి అనేకులు ఉన్నారు.

కర్ణాటక సంగీతంలో ఇతని సేవలకు గుర్తుగా 1997లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు లభించింది. ఇంకా తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం పురస్కారం, మద్రాసు తెలుగు అకాడమీ పురస్కారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రప్రభుత్వ ఉగాది పురస్కారం మొదలైన ఎన్నో పురస్కారాలను పొందాడు.

ఇతడు తన 73వ యేట 2002, నవంబరు 20వ తేదీన మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1929 జననాలు
వర్గం:రాజమండ్రి వ్యక్తులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా ఆకాశవాణి కళాకారులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా గాయకులు
వర్గం:సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత గురువులు
చింతలరాయస్వామి దేవాలయం

**చింతలరాయస్వామి దేవాలయం** (**శ్రీ చింతల వెంకటరమణ దేవాలయం)**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం అనంతపురం జిల్లాలోని తాడిపత్రి పట్టణంలో ఉన్న హిందూ వైష్ణవ దేవాలయం. ఈ దేవాలయంలో విష్ణువు రూపమైన వేంకటేశ్వరుడు (చింతల వెంకటరమణ) కొలువై ఉన్నాడు. ఈ ఆలయాన్ని పెమ్మసాని నాయకుల వంశానికి చెందిన 2వ పెమ్మసాని తిమ్మనాయుడు నిర్మించాడు. ఈ దేవాలయం పెన్నా నది ఒడ్డున ఉంది. ఈ ఆలయం గ్రానైట్ శిల్పాలకు పేరొందింది. భారత పురాతత్వ సర్వే సంస్థ చేత జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నాలలో ఒకటిగా వర్గీకరించబడింది. ఈ ఆలయంలో, తిరిగే గ్రానైట్ చక్రాలతో *గరుడ మండపం* ఒక *రథంగా* నిర్మించబడింది. ఇది హంపిలోని విఠల ఆలయంలో కనిపించే మాదిరిగానే ఉంటుంది.

## పద వివరణ
పురాణాల ప్రకారం, చింతచెట్టులో వేంకటేశ్వరుడు దొరకడంవల్ల, చింతల వెంకటరమణ అనే పేరు వచ్చింది.

## చరిత్ర
16వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో విజయనగర సామ్రాజ్యం పాలనలో ఈ దేవాలయం నిర్మించబడింది. 2వ పెమ్మసాని తిమ్మనాయుడు, వీరనరసింహ రాయలు, శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారు. తిమ్మనాయుడికి విష్ణువు కలలో కనపడి తాడిపత్రిలో తన కోసం ఒక ఆలయం నిర్మించాలని చెప్పడంతో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించాడని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం. తిమ్మనాయుడు ఈ ఆలయంలో ఇద్దరు అర్చకులను, ఒక ప్రధాన పూజారిని నియమించి, ఆలయానికి భూములు బహుమతిగా ఇచ్చాడు.
చింతలరాయస్వామి ఆలయం విజయనగర నిర్మాణానికి ఉత్తమ ఉదాహరణలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది. ప్రారంభ నిర్మాణం సాలువ రాజవంశానికి చెందినది కాగా, కాని ప్రవేశ స్తంభాలు తులువ రాజవంశానికి చెందినవి.

## నిర్మాణ శైలి
ఈ ఆలయాన్ని ద్రావిడ శైలిలో నిర్మించారు.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Chintalarayaswami Temple-Dr. Murali Mohan Gurram (1).jpg|విమానాల గోపురాలతో చింతలరాయ ఆలయం
దస్త్రం:INTRICATE STONE ART,TADPATRI,AP - panoramio.jpg|దేవాలయంలోని భారీ స్తంభం
దస్త్రం:Chintalarayaswami Temple-Dr. Murali Mohan Gurram (8).jpg|శిల్పాలతో కూడిన గోడ
దస్త్రం:NARTAKA MUDRA VENKATRAMANA TEMPLE TADPATRI AP - panoramio.jpg|నార్తక ముద్ర
దస్త్రం:Chintalarayaswami Temple-Dr. Murali Mohan Gurram (6).jpg|దేవతను వర్ణించే విగ్రహం
దస్త్రం:Elephants,tadpatri temple AP - panoramio.jpg|ఏనుగులు బొమ్మలు


## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు
వర్గం:వేంకటేశ్వర ఆలయాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని హిందూ దేవాలయాలు
మహాత్మా గాంధీ రోడ్డు (సికింద్రాబాదు)

**మహాత్మా గాంధీ రోడ్డు**, హైదరాబాదు, సికింద్రాబాదు జంట నగరాల మధ్య ఉన్న ప్రాంతం. నిరంతరం అత్యంత రద్దీగా ఉండే ఈ ప్రాంతం 2 కి.మీ.ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. సికింద్రాబాదులోని షాపింగ్ ప్రాంతాలలో ఇదీ ఒకటి.

ఇక్కడికి సమీపంలో పొగాకు బజార్, పాట్ మార్కెట్ ఉన్నాయి. ప్యారడైజ్ హోటల్, కబ్రా జ్యువెలర్స్, గాంధీ విగ్రహం, చర్మాస్, అస్రానీ హోటల్, ప్యారడైజ్ ఎక్స్ రోడ్డు, కెఎఫ్‌సీ, రాంగోపాల్‌పేట పోలీస్‌ స్టేషన్‌, మలాని భవనం వంటివి ఇక్కడ ముఖ్యమైన ప్రాంతాలు.

## చరిత్ర
రెసిడెంట్ జేమ్స్ అఖిలీస్ కర్క్‌పాట్రిక్ పేరు మీద ఈ ప్రాంతానికి (రహదారికి) జేమ్స్ స్ట్రీట్ అని పేరు పెట్టారు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, ఇది *మహాత్మా గాంధీ రోడ్డు*గా మార్చబడింది.
thumb|280x280px| జేమ్స్ స్ట్రీట్ సిర్కా 1880

## సమీప ప్రాంతాలు
ఇక్కడికి సమీపంలో భాస్కర్ రెసిడెన్సీ, కలాసిగుడ, సంధు అపార్ట్మెంట్, సుభాష్ రోడ్, పారడైజ్ సర్కిల్ మొదలైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

## వాణిజ్య ప్రాంతం
సికింద్రాబాద్‌లోని షాపింగ్ ప్రాంతాలలో ఎంజి రోడ్డు ప్రాంతం ఒకటి. ఇక్కడికి దూరంగా ఉన్న జనరల్ బజార్, క్లాత్ మార్కెటులలో దుకాణు ఉన్నాయి. ఇటీవలికాలంలో ఇక్కడ తిరుపతికి చెందిన హోటల్ భీమాతో సహా ఇతర హోటళ్ళు కూడా వచ్చాయి. ఇక్కడ అనేక ప్రపంచ బ్రాండ్ల వస్తువులు లభిస్తాయి. ఆయా బ్రాండ్లకు చెందిన వారి షోరూమ్‌లు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి.

* చర్మాస్: సికింద్రాబాదులోని పురాతన దుస్తుల రిటైల్ దుకాణాల్లో ఇదీ ఒకటి.
* హోండా కార్స్: సుందరం మోటార్స్, ఇది సికింద్రాబాదులోని అతిపెద్ద హోండా కార్ డీలర్‌షిప్.
* ఫిలిప్స్ లైట్ లాంజ్, ఫిలిప్స్ లైట్ స్టూడియో: వేద్ ఎలక్ట్రికల్స్ (వేద్ గ్రూప్), ఇది తెలంగాణలో అతిపెద్ద ఫిలిప్స్ లైట్ లాంజ్, ఫిలిప్స్ లైట్ స్టూడియో.
* థియేటర్లు: ఇక్కడ అలాంకర్, చిత్రాని, ప్యారడైజ్ వంటి అనేక థియేటర్లు ఉండేవి. ప్రస్తుతం అవి షాపింగ్ మాల్స్, రెస్టారెంట్‌లుగా మార్చబడ్డాయి.
* బంగారం: ఈ ప్రాంతం బంగారం, ఆభరణాల దుకాణాలకు పేరొందింది. ఇక్కడ అనేక బంగారం దుకాణాలు ఉన్నాయి. చేతితో తయారు చేసిన ఆభరణాలను కొనుగోలు చేయవచ్చు. 150 సంవత్సరాల నుండి ఇక్కడ బంగారం మార్కెట్ అభివృద్ధి చెందుతోంది.
* చీరలు: ఈ ప్రాంతంలో జరి/కంచి చీరల దుకాణాలు, వివాహ సంబంధిత వస్త్రాభరణాల దుకాణాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతానికి బొమ్మనా బ్రదర్స్, చందన బ్రదర్స్ వంటి పెద్ద షాపింగ్ పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.
ఈ ప్రాంతం నుండి పడమటి వైపు ఒక ఆఫ్‌షూట్ రహదారి ఉంది, ఈ రహదారి గుండా బేగంపేట విమానాశ్రయంకు వెళ్ళవచ్చు. సర్ రోనాల్డ్ రాస్ మలేరియాకు కారణాన్ని కనుగొన్నట్లు చెబుతున్న ప్రదేశం ఈ రహదారి.

## రవాణా
thumb|ఎంజీ రోడ్ సర్కిల్ - గాంధీ విగ్రహం|280x280px
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఎంజి రోడ్డు మీదుగా కోఠి, మేడ్చల్, ఎన్జీఓస్ కాలనీ, అఫ్జల్‌గంజ్, సికింద్రాబాద్, మెహదీపట్నం, బాపు ఘాట్ మొదలైన ప్రాంతాలకు బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి. ఇక్కడికి సమీపంలో రాణిగంజ్ బస్ డిపో ఉంది. జేమ్స్ స్ట్రీట్ ప్రాంతంలో ఎంఎంటిఎస్ రైలు స్టేషను ఉంది.

## పోలీసు స్టేషన్
గతంలో దీనిని జేమ్స్ స్ట్రీట్ అని పిలిచేవారు. పోలీస్ స్టేషన్‌ కోసం ఉపయోగిస్తున్న భవనం, దేవాన్ బహదూర్ రామ్‌గోపాల్ మలాని చేత నిర్మించబడింది. అతడు ఈ భవనాన్ని పోలీసు శాఖకు విరాళంగా ఇచ్చాడు. 1998, మార్చి 23న అనాటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ప్రకారం గడియారం భవనం, పోలీస్ స్టేషన్ భవనాన్ని వారసత్వ భవనాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.
## ఇవి కూడా చూడండి
* మహాత్మా గాంధీ పేరు మీద ఉన్న రహదారుల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
నీలోఫర్ హాస్పిటల్

**నీలోఫర్ హాస్పిటల్**, తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని చారిత్రాత్మక హైదరాబాదు నగరం మధ్యలో ఉన్న హాస్పిటల్. యువరాణి నీలోఫర్ 1949లో నీలోఫర్ అనే సంస్థను స్థాపించింది. ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం (టర్కీ) రాజు కుమార్తెన నీలోఫర్ ను 1931లో హైదరాబాదు రాజ్య 7వ నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ కుమారుడు (చివరి అసఫ్ జాహి పాలకుడు) ప్రిన్స్ మొజాంజాహి వివాహం చేసుకున్నాడు. ఫ్లోరెన్స్ నైటింగేల్ మాదిరిగానే, నీలోఫర్ కు కూడా పేదలకు సేవ చేయటానికి ఇష్టం ఉండడంతో, నర్సుగా సేవ చేసింది.

## చరిత్ర
thumb|'''యువరాణి నీలోఫర్'''
1949 సంవత్సరంలో ప్రసవ సమయంలో సరైన వైద్య సదుపాయాలు లేకపోవడంతో యువరాణి నీలోఫర్ పనిమనిషి మరణించింది. ఆ విషయం తెలుసుకున్న యువరాణి, ఇకమీదట ఏ తల్లి మరణించకుండా చూసుకోవాలని ఆమె నిర్ణయించుకుంది. వైద్య సదుపాయాలు సరిగా లేకపోవడం వల్ల తలెత్తే సమస్యల గురించి నీలోఫర్, తన మామ 7వ నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ కు తెలియజేసింది.

ఆ రోజుల్లో ప్రసవాలు ఎక్కువగా ఇంట్లో జరిగేవి, దాంతో సాధారణ సమస్యలు రావడంతోపాటు తల్లి లేదా బిడ్డకు ప్రాణాంతకం ఉంటుంది. *హెచ్ఇహెచ్ ది నిజాం ఛారిటబుల్ ట్రస్టు* సభ్యుడు మీర్ నజాఫ్ అలీ ఖాన్, ఆసుపత్రిని నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు యువరాణి “ఇక రాఫాత్లు చనిపోరు” అని ఉటంకించారు. ఫలితంగా హైదరాబాదు నగరంలోని రెడ్ హిల్స్‌ ప్రాంతంలో మహిళలు, పిల్లల కోసం ప్రత్యేక ఆసుపత్రిని నిర్మించారు. ఇన్స్టిట్యూషన్ ఆఫ్ నీలౌఫర్ హాస్పిటల్ ముఖ్యంగా ప్రసూతి విభాగం క్లిష్టమైన వైద్య సేవల కోసం ఉద్దేశించబడింది.

1953లో తల్లి, బిడ్డల ఆరోగ్య అవసరాలను తీర్చడానికి 100 పడకల ఆసుపత్రిగా ప్రారంభించబడింది. అధునాతన ప్రసూతి, శిశువైద్య శస్త్రచికిత్సలతో రోగనిర్ధారణ సదుపాయాలతో 500 పడకలకు పెంచింది.

2003లో జన్మించిన కవల పిల్లలు వీణ, వాణిలు ఈ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నారు.

## వివాదం
2018లో ఈ ఆసుపత్రిలో పసిబిడ్డ మరణించడంతో, హిమోఫాగోసైటిక్ లింఫోహిస్టియోసైటోసిస్ ఉన్న పసిపిల్లలకు రక్త మార్పిడి చేయడంలో సిబ్బంది నిర్లక్ష్యం చూపించిందని ఆరోపణలు వచ్చాయి.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* హైదరాబాద్ షాన్ - యువరాణి నీలోఫర్ - నీలోఫర్ హాస్పిటల్ చరిత్ర (05-04-2015)

వర్గం:1953 స్థాపితాలు
వర్గం:తెలంగాణ ఆసుపత్రులు
మీర్ నజాఫ్ అలీ ఖాన్

**మీర్ నజాఫ్ అలీ ఖాన్**, హైదరాబాదు రాజ్య చివరి నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ మనవడు. ప్రస్తుతం ఇతడు హైదరాబాదు మాజీ సింహాసనం వరుసలో 36వ స్థానంలో ఉన్నాడు. నిజాం ట్రస్టుతోపాటు చివరి నిజాంకు సంబంధించిన అనేక ట్రస్టులను నిర్వహిస్తున్నాడు.

## నిజాం కుటుంబ ప్రాతినిధ్యం
"హైదరాబాద్ ఫండ్స్ కేసు"లో తమ తరపున ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి నిజాం వారసులు ఇతనిని ఎన్నుకున్నారు. చివరి నిజాంకు చెందిన £35 మిలియన్ (2019 లో విలువ) గురించిన ఈ కేసు, ప్రస్తుతం నాట్‌ వెస్ట్ బ్యాంకులో ఉంది. పాకిస్తాన్ వాదనను ఏకకాలంలో తోసిపుచ్చడంతో, 2019 అక్టోబరులో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా, నిజాం వారసులకు అనుకూలంగా లండన్‌లో ఈ కేసు నిర్ణయించబడింది.

## ప్రెస్ సమావేశాలు

### తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీసులకు అభినందన
2018 సెప్టెంబరు నెలలో నిజాం మ్యూజియం నుండి దొంగిలించబడిన వస్తువులను దొంగతనం జరిగిన వారంలోనే పోలీసులు స్వాధీనం చేసుకుని, ఇద్దరు నిందితులను పట్టుకున్నందుకు నిజాం ఫ్యామిలీ వెల్ఫేర్ అసోసియేషన్ తరపున తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీసులను నవాబ్ నజాఫ్ అలీ ఖాన్ అభినందించాడు. అతను పేర్కొన్నాడు "మా ప్రియమైన తాతకు చెందిన దొంగిలించబడిన వస్తువులు స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు మాకు మాటల్లో చెప్పలేనంత ఆనందంగా ఉంది.”

## మూలాలు
జోస్యుల సీతారామయ్య

**జోస్యుల సీతారామయ్య**  కూచిపూడి నృత్యకళాకారుడు, గురువు. 
## విశేషాలు
ఇతడు ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కూచిపూడి గ్రామంలో 1923లో సంప్రదాయ కూచిపూడి కళాకారుల కుటుంబంలో  జన్మించాడు. కూచిపూడి నృత్యంలో ఇతడు ప్రాథమిక శిక్షణను తాడేపల్లి పేరయ్యశాస్త్రి వద్ద తీసుకున్నాడు. తరువాత అభినయాన్ని వేదాంతం లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి వద్ద నేర్చుకున్నాడు. ఇంకా సంగీతాన్ని మారుతి సీతారామయ్య వద్ద, భరతనాట్యాన్ని టి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం పిళ్ళై వద్ద అభ్యసించాడు. ఇతడు చిన్ననాటి నుండే కూచిపూడి యక్షగానాలలో నటించడం మొదలు పెట్టి, తరువాతి కాలంలో నృత్యనాటికలలో వివిధ పాత్రలను ధరించసాగాడు. 1959లో ఇతడు విజయవాడలోని ఘంటసాల ప్రభుత్వ నృత్యకళాశాలలో నాట్యాచార్యునిగా చేరి 16 సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. తరువాత విజయవాడలోనే స్వంతంగా నృత్యకళానికేతన్, నృత్యకళాంజలి అనే శిక్షణా సంస్థలను నెలకొల్పి ఎందరో కళాకారులను తయారు చేశాడు. 1983లో  ఇతడు ఆంధ్రప్రదేశ్ నృత్య అకాడమీ ఫెలోషిప్‌ను పొందాడు. విజయవాడలోని కనకదుర్గ దేవస్థానం ఇతడిని ఆస్థాన విద్వాంసునిగా నియమించి గౌరవించింది. కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ కూచిపూడి నృత్యానికి ఇతడు చేసిన సేవలను గుర్తించి 1993లో ఇతనికి సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును ప్రకటించింది.
## మూలాలు

వర్గం:1923 జననాలు
వర్గం:కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యక్తులు
వార్సా

**వార్సా** పోలండ్ దేశంలో అతిపెద్ద నగరం, రాజధాని. ఈ నగరం పోలండ్ తూర్పు మధ్యభాగంలో విస్టులా నది పక్కన ఉంది. నగరం సరిహద్దుల్లో 18 లక్షల జనాభా ఉండగా, గ్రేటర్ మెట్రోపాలిటన్ ఏరియా లో సుమారు 31 లక్షలమంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. యూరోపియన్ యూనియన్ లో వార్సా ఏడవ అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం. నగర హద్దులు 517.24 చదరపు కిలోమీటర్లు కాగా గ్రేటర్ ఏరియా 6,100.43 చ.కి.మీ వైశాల్యం కలిగిఉంది. వార్సా ఒక *ఆల్ఫా గ్లోబల్ సిటీ*, పేరొందిన అంతర్జాతీయ పర్యాటక కేంద్రం, చెప్పుకోదగిన సాంస్కృతిక, రాజకీయ, ఆర్థిక కేంద్రం. దీనిలో ఉన్న ప్రాచీన నగరం ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితాలో ఒకటి.
thumb|డౌన్‌టౌన్ ఆఫ్ వార్సా, పోలాండ్
ఈ నగరం 16వ శతాబ్దం చివరలో *సిగిస్మండ్ III* అనే రాజు పోలండ్ రాజధానిని క్రాకో నుండి ఇక్కడికి తరలించాలనే నిర్ణయంతో ప్రాభవాన్ని సంతరించుకుంది. సొగసైన వాస్తుశిల్పం, వైభవం, విశాల పథాలు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందు వార్సాకు *ఉత్తర పారిస్* అనే మారుపేరును సంపాదించాయి. 1939లో జర్మన్ దాడిలో ఈనగరం నిర్బంధం నుంది బయట పడింది. అయితే 1943 లో వార్సా ఘెట్టో తిరుగుబాటు, 1944 లో వార్సా తిరుగుబాటు, జర్మన్ల చేతిలో క్రమబద్ధమైన నాశనానికి గురైంది. యుద్ధంలో 85% భవనాలు నేలమట్టం కాగా తిరిగి మళ్ళీ పునర్నిర్మించబడి *ఫీనిక్స్ నగరం*గా పేరు తెచ్చుకుంది.

2012 లో ఎకనామిక్ ఇంటెలిజెంట్ యూనిట్ జరిపిన సర్వేలో నివాసానికి అత్యంత అనువైన నగరాల్లో 32వ స్థానం దక్కించుకుంది. 2017లో వ్యాపారానికి అనువైన ప్రాంతీయ నగరాల్లో 4వ స్థానం, మానవ జీవన నాణ్యతా సూచికపై ఉన్నత స్థానం సంపాదించుకుంది.

## ప్రముఖులు

* జనినా డొమాన్స్కా: కళాకారిణి, రచయిత్రి, చిత్రకారిణి.

## మూలాలు

వర్గం:ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:ప్రపంచ నగరాలు
వర్గం:యూరప్ రాజధానులు
అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్

**అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్** (19 మే 1890– 23 జనవరి 1967) ఒక కర్ణాటక గాత్ర సంగీత విద్వాంసుడు. ఇతడు పాడటంలో సరికొత్త శైలిని అభివృద్ధి చేశాడు. దానిని 
*అరియకుడి సంప్రదాయం*గా అతని శిష్యులు అనుసరిస్తున్నారు. ఇతడు కర్ణాటక సంగీత కచేరీలలో నూతన పద్ధతులను స్థిరపరిచాడు.

1954లో ఇతనికి సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ లభించింది. 1958లో భారత ప్రభుత్వం ఇతనికి పద్మభూషణ్ పురస్కారం ఇచ్చి సత్కరించింది.

## ప్రారంభ జీవితం, నేపథ్యం
ఇతడు తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని కరైక్కుడి జిల్లా (ప్రస్తుతం శివగంగై జిల్లా) అరియకుడి పట్టణంలో 1890, మే 19న జన్మించాడు. ఇతడు మొదట పుదుక్కోటై మలయప్ప అయ్యర్, నమక్కల్ నరసింహ అయ్యర్‌ల వద్ద విద్యనభ్యసించాడు. తరువాత పెక్కు సంవత్సరాలు పట్నం సుబ్రమణ్య అయ్యరు శిష్యుడు పూచి శ్రీనివాస అయ్యంగార్ వద్ద శిక్షణ పొందాడు.

## వృత్తి

ఇతడు తన మొదటి ప్రదర్శన 1918లో త్యాగరాయ ఆరాధనోత్సవాలలో ఇచ్చాడు.

కర్ణాటక సంగీత దిగ్గజం సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్ ఇతని గురించి ఇలా పేర్కొన్నాడు. "నేను అరియకుడి రామానుజ అయ్యర్ చేత చాలా ప్రభావితమయ్యాను. నేను ఇతనిలా పాడగలిగితే చాలు. నాకు ఇక పునర్జన్మ అక్కరలేదు". మరొక విద్వాంసుడు జి.ఎన్.బాలసుబ్రమణియన్ ఇతడు ఎదురు పడితే భక్తితో సాగిలపడి సాష్టాంగ నమస్కారం చేసేవాడు. ఇతడు మృదంగ కళాకారుడు పాలఘాట్ మణి అయ్యర్‌తో కలిసి అనేక కచేరీలు చేశాడు. ఇరువురికీ ఒకరి పట్ల మరొకరికి గాఢమైన స్నేహంతో పాటుగా గౌరవం ఉండేది. చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్, అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్ ఇద్దరూ తన రెండు కళ్ళని పాలఘాట్ మణి అయ్యర్ చెబుతుండేవాడు.

## శిష్యులు
అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్ వేలాది శిష్యులలో కొంతమంది ముఖ్య శిష్యులు: కె.వి.నారాయణస్వామి, బి.రాజం అయ్యర్, అలెప్పి వెంకటేశన్, మదురై ఎన్.కృష్ణన్,అంబి భాగవతార్. ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి ఇతనితో విరివిగా చర్చించి తన సంగీత పరిజ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకుంది.

## పురస్కారాలు
* సంగీత కళానిధి పురస్కారం  (1938) 
* సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1952) 
*  సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ (1954) 
* తమిళ ఇసై సంఘం, చెన్నై వారిచే *ఇసై పెరరిజ్ఞర్* (1950)
* మైసూర్ దర్బారుచే *గాయక శిఖామణి*
* వెల్లూరు సంగీత సభ వారిచే *సంగీత రత్నాకర* 
* ఇండియన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ సొసైటీ, చెన్నై వారిచే*సంగీత కళాశిఖామణి*
* భారత ప్రభుత్వం చే పద్మభూషణ్ పురస్కారం (1958)

## గ్రంథసూచిక
* 

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 
*Ariyakudi Ramanuja Iyengar Home Page
*Article on Ariyakudi Ramanuja Iyengar from ''The Hindu''
*An Article Written by Ariyakudi Ramanuja Iyengar in Ananda Vikatan in 1939 (Tamil)

వర్గం:1890 జననాలు
వర్గం:1967 మరణాలు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన తమిళనాడు వ్యక్తులు