open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఎస్. ఎస్. కాంచి

**ఎస్. ఎస్. కాంచి** ఒక భారతీయ రచయిత, నటుడు  దర్శకుడు. ఆయన ప్రధానంగా తెలుగు సినిమా  టెలివిజన్ రంగంలో తన ప్రతిభను చాటుకున్నారు. అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన తెలుగు సిట్‌కామ్ 'అమృతం'లో రచయితగా  నటుడిగా (అంబుజనాభం పాత్రలో) ఆయనకు మంచి గుర్తింపు లభించింది. ఆయన ప్రముఖ కోడూరి సినీ కుటుంబానికి చెందినవారు. ఈ కుటుంబంలో ఎం. ఎం. కీరవాణి, ఎస్. ఎస్. రాజమౌళి, వి. విజయేంద్ర ప్రసాద్ వంటి ప్రముఖ సినీ ప్రముఖులు ఉన్నారు.

## ప్రారంభ జీవితం
కాంచి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోని కోడూరి కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన ప్రముఖ గీత రచయిత  రచయిత శివ శక్తి దత్త కుమారుడు. ఈయన అన్నయ్య ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు ఎం. ఎం. కీరవాణి కాగా, తమ్ముడు కళ్యాణి మాలిక్ కూడా సంగీత దర్శకుడే. సినీ నేపథ్యం ఉన్న కుటుంబంలో పెరగడం వల్ల చిన్నప్పటి నుంచే కథలు చెప్పడం  నటనపై ఆయనకు ఆసక్తి కలిగింది.

## కెరీర్

### టెలివిజన్
'అమృతం' (2001–2007) ధారావాహిక ద్వారా కాంచి విశేష గుర్తింపు పొందారు.
* రచయితగా: పలు ఎపిసోడ్లకు ఆయన రచయితగా పనిచేశారు.
* నటుడిగా: ప్రారంభ ఎపిసోడ్లలో కథానాయకుడి బాస్ అయిన 'అంబుజనాభం' అనే కఠినమైన  హాస్యభరితమైన పాత్రను పోషించారు.
ఆయన రాసే సంభాషణలు మరియు సందర్భోచిత హాస్యం ఈ ధారావాహిక విజయానికి కీలక పాత్ర పోషించాయి. 'జస్ట్ ఎల్లో మీడియా' (Just Yellow Media) సంస్థతో కలిసి ఆయన అనేక ప్రాజెక్టులకు సృజనాత్మక సహకారాన్ని అందించారు.

### సినిమా
కాంచి పలు తెలుగు సినిమాల్లో సహాయ నటుడిగా మరియు హాస్య నటుడిగా కనిపించారు. ఆయన నటించిన కొన్ని ముఖ్యమైన చిత్రాలు:
* *[[సై]]* (2004)
* *[[మర్యాద రామన్న (సినిమా)|మర్యాద రామన్న]]* (2010)
* *[[అమృతం చందమామలో]]* (2014) – అతిథి పాత్ర
* *[[మత్తు వదలరా (2019 సినిమా)|మత్తు వదలరా]]* (2019)
* *[[డియర్ కామ్రేడ్]]* (2019)
* *[[అంటే సుందరానికి]]* (2022)

### రచన మరియు దర్శకత్వం
నటనతో పాటు రచయితగా ఆయనకు మంచి పేరుంది.
* మర్యాద రామన్న (2010):ఈ చిత్రానికి కథా సహకారం అందించారు.
* ఈగ (2012): రైటింగ్ డిపార్ట్‌మెంట్‌లో పనిచేశారు.
* అమృతం చందమామలో (2014): ఈ చిత్రానికి స్క్రీన్ ప్లే మ సంభాషణల విభాగంలో పనిచేశారు.
* తమిళ చిత్రం 'వల్లవనుక్కు పుల్లుమ్ ఆయుధం' (మర్యాద రామన్న రీమేక్) కి మూల కథా రచయితగా వ్యవహరించారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
ఎస్. ఎస్. కాంచి తెలుగు సినీ పరిశ్రమలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన కోడూరి-రాజమౌళి కుటుంబంలో సభ్యుడు.
* **తండ్రి:** శివశక్తి దత్తా
* **సోదరులు:** ఎం. ఎం. కీరవాణి, కళ్యాణి మాలిక్
* **బాబాయి:** వి. విజయేంద్ర ప్రసాద్
* **కజిన్స్:** ఎస్. ఎస్. రాజమౌళి, ఎం. ఎం. శ్రీలేఖ, రాజా కోడూరి
* **మేనల్లుళ్లు:** కాల భైరవ, శ్రీ సింహా, ఎస్. ఎస్. కార్తికేయ

## ఫిల్మోగ్రఫీ

### నటుడిగా
* *[[సై]]* (2004) 
* *[[మర్యాద రామన్న (సినిమా)|మర్యాద రామన్న]]* (2010)
* *[[అమృతం చందమామలో]]* (2014)
* *[[మత్తు వదలరా (2019 సినిమా)|మత్తు వదలరా]]* (2019)
* *[[డియర్ కామ్రేడ్]]* (2019)
* *[[అంటే సుందరానికి]]* (2022)
* *[[లిటిల్ హార్ట్స్]]* (2025)

### టెలివిజన్
* *[[అమృతం (ధారావాహిక)|అమృతం]]* (2001–2007) – రచయిత  నటుడు (అంబుజనాభం)

### రచయితగా
* *[[అమృతం]]* (ధారావాహిక)
* *[[మర్యాద రామన్న (సినిమా)|మర్యాద రామన్న]]* (2010) – కథ
* *[[ఈగ (సినిమా)|ఈగ]]* (2012) – రైటింగ్ డిపార్ట్‌మెంట్
* *[[అమృతం చందమామలో]]* (2014) – స్క్రీన్‌ప్లే & సంభాషణలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* ఐ.ఎమ్.డి.బి. లో ఎస్. ఎస్. కాంచి
కన్నడ వ్యాకరణం

**కన్నడ వ్యాకరణం** (కన్నడ: ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ) అనేది కన్నడ భాష యొక్క నిర్మాణ నియమాల సమితి. 

## నామపదాలు (ನಾಮಪದ)

### లింగం (ಲಿಂಗ)
కన్నడలో తొమ్మిది లింగ రూపాలు ఉన్నాయి. అయితే, ఆధునిక కన్నడ సాహిత్యంలో పుంలింగం, స్త్రీలింగం, నపుంసకలింగం అనే మూడు లింగ రూపాలను మాత్రమే ఆచరణలో ఉపయోగిస్తున్నారు. అన్ని కన్నడ నామవాచకాలకు లింగం ఉంటుంది, ఇది సాధారణంగా చాలా ఊహించదగినది: సహజ లింగం వ్యాకరణ లింగ వర్గానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. అయితే, 'సూర్యుడు' అని అర్థం వచ్చే *sūrya* వంటి దేవతలచే వ్యక్తిగతీకరించబడిన కొన్ని భావనలు, దేవత యొక్క వ్యాకరణ లింగాన్ని పంచుకుంటాయి, ఈ సందర్భంలో ఇది పుంలింగం.

#### పురుష లింగం (ಪುಲ್ಲಿಂಗ)

* ఉదాహరణలు: *arasa* ('రాజు'), *dore* ('యజమాని, ప్రభువు'), *vāyu* ('గాలి')

#### స్త్రీ లింగం (ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ)

* ఉదాహరణలు: *amma* ('తల్లి')

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

వర్గం:కన్నడ వ్యాకరణం
సుల్తాన్‌పేట్ తోపే యుద్ధం

**సుల్తాన్‌పేట్ తోపే యుద్ధం** అనేది 1799 ఏప్రిల్ 5, 6 తేదీలలో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, మైసూరు రాజ్య దళాల మధ్య నాలుగవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధంలో జరిగిన ఒక చిన్న పోరాటం. ప్రారంభంలో అడ్డుకోబడినప్పటికీ, ఇది బ్రిటిష్ విజయంగా ముగిసింది.

## నేపథ్యం
ఏప్రిల్ 3న, బ్రిటిష్ దళం ద్వీపం నైరుతి వైపున 1792లో జనరల్ అబెర్‌క్రోంబీ విడిది చేసిన శ్రీరంగపట్నం పక్కన ఉన్న ప్రదేశానికి చేరుకుని, ఆ ప్రాంతాన్ని ముట్టడించడానికి సిద్ధమైంది.

కార్న్‌వాలిస్ ప్రభువు చేసిన 1792 శ్రీరంగపట్నం ముట్టడి తర్వాత గడిచిన కాలంలో, సుల్తాన్ కోట రక్షణను బలోపేతం చేయడంపై ఎక్కువ శ్రద్ధ వహించాడు. కానీ, కోట వాయువ్య మూలలో అతను నిర్మించిన ఒక బ్యాటరీ మినహా, అతను చేసిన మెరుగుదలలు ప్రధానంగా దక్షిణ, తూర్పు వైపులకు నిర్దేశించబడ్డాయి.
 
కావేరి నదికి అభిముఖంగా ఉన్న పశ్చిమ వైపు గోడ పనులు అంత బలంగా లేవు, ఇక్కడ కూడా అవి ఒక జంట గోడ, కందకం ద్వారా రక్షించబడ్డాయి. బ్రిటిష్ సైన్యం ముందు భాగంలో లోతైన కందకాలతో ఖండించబడిన ఎగుడుదిగుడుగా ఉన్న ఎత్తైన భూమి, కొన్ని పాడుబడిన గ్రామాలు, వక్క, కొబ్బరి చెట్ల (కోకో) తోపులు ఉన్నాయి, ఇవి టిప్పు సైనికులకు, రాకెట్ దళాలకు సురక్షితమైన రక్షణ కల్పించాయి. కోటకు  దూరంలో ఉన్న ఒక కాలువ, సుల్తాన్‌పేట్ తోపు లేదా "సుల్తాన్‌పేట్" అని పిలువబడే చెట్లతో కూడిన ప్రాంతం సమీపంలో ఉండి, రాకెట్ ఫిరంగులను ప్రయోగించే టిప్పు సైనికులకు, రాకెట్ దళాలకు సురక్షితమైన రక్షణ కల్పించింది, ఇక్కడి నుండి వారు బ్రిటిష్ సైనిక శిబిరాలను తీవ్రంగా ఇబ్బంది పెట్టారు.

ఈ తోపును అన్వేషించి శత్రువులను తరిమికొట్టాలని జనరల్ బైర్డ్‌ను ఆదేశించారు, అయితే ఏప్రిల్ 4/5 రాత్రి ఈ లక్ష్యంతో అతను ముందుకు సాగినప్పుడు, ఆ తోపులో ఎవరూ లేరని అతను గుర్తించాడు.

## యుద్ధం
పగటిపూట, మైసూరు దళాలు ఆ స్థానాన్ని తిరిగి ఆక్రమించాయి, వారిని తరిమికొట్టడం ఖచ్చితంగా అవసరం కావడంతో, ఆ ప్రయోజనం కోసం ఏప్రిల్ 5 సూర్యాస్తమయం సమయంలో రెండు దళాలను పంపారు. వీటిలో కల్నల్ షా నేతృత్వంలోని మొదటి దళం ఒక శిథిలమైన గ్రామాన్ని ఆధీనంలోకి తీసుకుని, దానిని విజయవంతంగా తమ నియంత్రణలో ఉంచుకుంది. కల్నల్ వెల్లెస్లీ నేతృత్వంలోని రెండవ దళం తోపులోకి ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు, రాత్రి చీకటిలో తుపాకులు, రాకెట్ల భయంకరమైన కాల్పులతో ఒకేసారి దాడికి గురైంది. సైనికులు చెట్లు, నీటి ప్రవాహాల మధ్య తడబడి, చివరకు చెదిరిపోయి అస్తవ్యస్తంగా వెనక్కి తగ్గారు, కొందరు మరణించారు, కొద్దిమంది బందీలుగా పట్టుబడ్డారు. ఈ గందరగోళంలో, కల్నల్ వెల్లెస్లీ మోకాలికి ఒక బుల్లెట్ తగిలింది, శత్రువులకు చిక్కకుండా అతను తృటిలో తప్పించుకున్నాడు.

ఏప్రిల్ 6 ఉదయం వెల్లెస్లీ ఆధ్వర్యంలోనే నాలుగు రెజిమెంట్లతో చేసిన రెండవ దాడి ఆ తోపును ఆధీనంలోకి తీసుకోవడంలో విజయవంతమైంది. ఇది బ్రిటిష్ దళాలు శ్రీరంగపట్నానికి  లోపలికి ముందుకు సాగడానికి అనుమతించింది, జనరల్ హారిస్ తన ముట్టడి కార్యకలాపాలను కొనసాగించగలిగాడు, సైన్యం ఏప్రిల్ 7న తన తుది స్థానాన్ని చేపట్టింది.

## పరిణామాలు
సైనిక చరిత్రకారుడు రిచర్డ్ హోమ్స్ ఈ విషయాన్ని ఎత్తిచూపాడు:

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
*
*

**ఆపాదింపు**
*
*
వర్గం:యుద్ధాలు
వర్గం:మైసూరు రాజ్యం
దొడ్డ వీర రాజేంద్ర

**దొడ్డ వీర రాజేంద్ర** 1780 నుండి 1809 వరకు కూర్గ్ రాజ్య పాలకుడు. మైసూరు రాజైన టిప్పు సుల్తాన్ ఆక్రమణ నుండి ఇతను తన రాజ్యాన్ని విడిపించాడు. తరువాత టిప్పు సుల్తాన్‌పై జరిగిన పోరాటంలో బ్రిటిష్ వారికి సహాయం చేశాడు. దొడ్డ వీర రాజేంద్ర నిర్మించిన వీర-రాజేంద్రపేట నగరాన్ని నేడు విరాజ్‌పేట అని పిలుస్తున్నారు.
## తొలి జీవితం, ప్రవాసం
దొడ్డ వీర రాజేంద్ర బాల్యం గురించి పెద్దగా తెలియదు. దొడ్డ వీర రాజేంద్ర చిన్న వయస్సులో ఉన్నప్పుడు 1780లో అతని తండ్రి, కూర్గ్ రాజ్య పాలకుడైన లింగరాజ మరణించాడు. మైసూరు రాజైన హైదర్ అలీ దీనిని ఒక అవకాశంగా భావించి "యువరాజులు (దొడ్డ వీర రాజేంద్ర, అతని సోదరుడు) యుక్తవయస్సుకు వచ్చే వరకు" అని చెబుతూ కూర్గ్ రాజ్యాన్ని తన ఆధీనంలోకి తీసుకున్నాడు. 1782 సెప్టెంబర్‌లో యువరాజులను గోరూర్కు తరలించారు. తమ యువరాజుల బహిష్కరణకు ఆగ్రహించిన కూర్గ్ ప్రజలు తిరుగుబాటు చేసి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్నారు. ఆ వెంటనే 1782 డిసెంబర్‌లో హైదర్ అలీ తన వీపు భాగంలో వచ్చిన క్యాన్సర్ కణితి కారణంగా మరణించాడు, అతని కుమారుడు టిప్పు రాజయ్యాడు. టిప్పు కూర్గ్ రాజకుటుంబాన్ని పెరియపట్నకు పంపించి, కూర్గ్, ఇతర ప్రాంతాలను ఆక్రమించుకోవడానికి పూనుకున్నాడు. 
1788 డిసెంబర్‌లో దొడ్డ వీర రాజేంద్ర పెరియపట్న నుండి తప్పించుకున్నాడు, 1790 నాటికి కూర్గ్‌లో తిరిగి అధికారాన్ని పొందాడు.

## మైసూరు రాజ్యంపై యుద్ధాలు
దొడ్డ వీర రాజేంద్ర బిస్లె ఘాట్ నుండి మానంతవాడి వరకు ఉన్న మైసూరు ఆక్రమణ సైన్యాన్ని తరిమికొట్టాడు, మైసూరు రాజ్య భూభాగాల్లోకి దోపిడీ దండయాత్రలకు నాయకత్వం వహించాడు. దీనికి ప్రతీకారంగా, టిప్పు సుల్తాన్ తన సేనానులు గులాం అలీ, బురాన్-ఉద్-దిన్ నాయకత్వంలో సైన్యాలను పంపాడు కానీ వారిని దొడ్డ వీర రాజేంద్ర ఓడించాడు. 1789 జూన్‌లో ఇతను కుశాలనగర్ కోటను కొల్లగొట్టి తగలబెట్టాడు, ఆగస్టులో బెప్పునాడ్ కోటను ధ్వంసం చేశాడు. దీని తర్వాత భాగమండల కోటను ఆక్రమించుకున్నాడు. ఆ తర్వాత అమర సుళ్య ప్రాంతాన్ని కూడా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

దొడ్డ వీర రాజేంద్ర విజయాలను గమనించిన బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ప్రభుత్వం 1790 అక్టోబర్‌లో టిప్పు సుల్తాన్‌కు వ్యతిరేకంగా కూటమిని ప్రతిపాదించింది. మైసూరు రాజ్యంలో బలమైన ప్రత్యర్థిని ఎదుర్కొంటున్న దొడ్డ వీర రాజేంద్ర ఆ ప్రతిపాదనను అంగీకరించి బ్రిటిష్ వారితో జతకట్టాడు. 1785లో టిప్పు ఆక్రమించుకుని కొడవు బందీలను బలవంతంగా ఇస్లాంలోకి మార్చిన భాగమండల కోటను అదే సంవత్సరంలో ఇతను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 

కలవరపడిన టిప్పు జనరల్ ఖాదర్ ఖాన్ నాయకత్వంలో మరో సైన్యాన్ని పంపాడు, అది కూడా ఓడిపోయింది. ఆ తర్వాత మెర్కారా కోట ఎలాంటి యుద్ధం లేకుండానే దొడ్డ వీర రాజేంద్రకు లొంగిపోయింది.

టిప్పు సుల్తాన్ రాజధాని శ్రీరంగపట్నం వెళ్లే మార్గంలో కూర్గ్ గుండా వెళ్లడానికి దొడ్డ వీర రాజేంద్ర బ్రిటిష్ బాంబే ఆర్మీని అనుమతించాడు. 1799 మే 4న టిప్పు సుల్తాన్ మరణించే వరకు అతనిపై పోరాటంలో బ్రిటిష్ వారికి సహాయం చేశాడు.

## మరణం
దొడ్డ వీర రాజేంద్ర 1809లో మరణించాడు. ఇతని సమాధి మెర్కారాలో (మడికేరి) ఉంది. ఇతను దైవంగా భావించబడ్డాడు, ఇతని సమాధిని నేటికీ పూజిస్తున్నారు.

## రచనలు, నిర్మాణాలు
దొడ్డ వీర రాజేంద్ర *రాజేంద్రనామె* అనే సాహిత్య గ్రంథాన్ని సంకలనం చేశాడు, ఇది 1633 నుండి 1807 వరకు కూర్గ్ పాలకుల చరిత్రను నమోదు చేస్తుంది.

ఇతను 1792లో విరాజ్‌పేట పట్టణాన్ని స్థాపించాడు.

ఇతను మడికేరి పట్టణంలో మహాదేవపేట అనే వీధిని కూడా నిర్మించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:మైసూరు రాజ్యం
సెసిల్ యు'రెన్

**సెసిల్ విలియం ఎడ్వర్డ్ యు'రెన్** (9 నవంబర్ 1903 – 29 మే 1971) ఇంగ్లీష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్, ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్‌లో అధికారి.

ఉరెన్ 1903 నవంబర్‌లో డెవాన్‌పోర్ట్‌లో జన్మించారు. ఆయన 1924 డిసెంబర్‌లో బ్రిటిష్ ఇండియాలోని బొంబాయిలో ఇండియన్ ఇంపీరియల్ పోలీస్‌లో అసిస్టెంట్ సూపరింటెండెంట్‌గా చేరారు. 1932 ఫిబ్రవరిలో ఆఫీషియేటింగ్ సూపరింటెండెంట్ అయ్యే వరకు ఆయన అదే హోదాలో కొనసాగారు. 1936 ఫిబ్రవరిలో ఆయన బొంబాయిలో ఆఫీషియేటింగ్ డిప్యూటీ కమాండర్ ఆఫ్ పోలీస్‌గా నియమితులయ్యారు. 1939 అక్టోబర్‌లో సూపరింటెండెంట్ హోదాను పొందారు. భారతదేశంలో స్పెషల్ బ్రాంచ్ డిప్యూటీ కమాండర్‌గా నియమితులవడానికి ముందు, 1941లో ఉరెన్‌కు ఇండియన్ పోలీస్ మెడల్ లభించింది. బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఉన్నప్పుడు, ఆయన యూరోపియన్స్ క్రికెట్ జట్టు తరపున రెండుసార్లు ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడారు. బొంబాయి పెంటాంగ్యులర్‌లో 1941లో పార్సీలకు వ్యతిరేకంగా, 1943లో హిందువులకు వ్యతిరేకంగా ఆడారు. ఆయన ఆడిన రెండు మ్యాచ్‌లలో 14 పరుగులు చేశారు, అత్యధిక స్కోరు 10 నాటౌట్, బౌలింగ్‌లో ఒక వికెట్ తీశారు. విశిష్ట సేవకు గుర్తింపుగా, 1947 పుట్టినరోజు గౌరవాలలో యు'రెన్‌కు కింగ్స్ పోలీస్ మెడల్ లభించింది.  అతను తరువాత ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ అతను మే 1971 లో సట్టన్‌లో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1971 మరణాలు
వర్గం:1903 జననాలు
గెరాల్డ్ ఫిలిప్స్

**జెరాల్డ్ కోర్టెనే ఫిలిప్స్** (3 నవంబర్ 1886 — 26 జనవరి 1938) వెల్ష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్, బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ అధికారి.

పి.ఎస్. ఫిలిప్స్ కుమారుడైన అతను, నవంబర్ 1886లో మాన్‌మౌత్‌షైర్‌లోని క్రమ్లిన్‌లో జన్మించాడు. అతను మార్ల్‌బరో కాలేజీలో చదువుకున్నాడు, అక్కడ అతను కాలేజీ క్రికెట్ జట్టుకు ఆడాడు. బ్రిటిష్ ఇండియాకు వెళ్ళిన ఫిలిప్స్, మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీ రిజర్వ్‌లో పనిచేశాడు, జూన్ 1915లో సెకండ్ లెఫ్టినెంట్‌గా నియమించబడ్డాడు, ఏప్రిల్ 1918లో కెప్టెన్ హోదాను పొందాడు యుద్ధ సమయంలో, అతను వెస్ట్రన్ ఫ్రంట్‌లో, పాలస్తీనాలో పూనా హార్స్‌తో కలిసి పనిచేశాడు. భారతదేశంలో ఉన్నప్పుడు, అతను యూరోపియన్స్ క్రికెట్ జట్టుకు బ్యాట్స్‌మన్‌గా ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు, 1910 నుండి 1926 వరకు బొంబాయి క్వాడ్రాంగులర్ మ్యాచ్‌లలో తొమ్మిది సార్లు కనిపించాడు. అతను యూరోపియన్స్ తరపున ఒక నాన్-క్వాడ్రాంగులర్ మ్యాచ్ కూడా ఆడాడు, అదనంగా 1926లో పర్యటిస్తున్న మేరీలెబోన్ క్రికెట్ క్లబ్‌కు వ్యతిరేకంగా యూరోపియన్స్, పార్సీల సంయుక్త జట్టు తరపున కూడా ఆడాడు. ఫిలిప్స్ తన పదకొండు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లలో 30.61 సగటుతో 551 పరుగులు చేశాడు, ఇందులో ఆరు అర్ధ సెంచరీలు, 94 పరుగుల అత్యధిక స్కోరు ఉన్నాయి. అతను అప్పుడప్పుడు బౌలింగ్ కూడా చేసి, 4 వికెట్లు తీశాడు. క్రికెట్‌కు వెలుపల, అతను బొంబాయిలో వ్యాపారం చేసేవాడు. ఫిలిప్స్ ఇంగ్లాండ్‌కు పదవీ విరమణ చేసి, అక్కడ కింగ్స్‌ల్యాండ్‌లో నివసించాడు. అతని చివరి సంవత్సరాలలో, అతను లండన్‌లోని ఒక నివాస సంరక్షణ గృహంలో సంరక్షించబడ్డాడు, అక్కడ అతను జనవరి 1938 లో మరణించాడు. అతని సోదరులు, ఫ్రాంక్, నోయెల్, ఇద్దరూ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:1938 మరణాలు
వర్గం:1886 జననాలు
వర్గం:క్రికెట్ క్రీడాకారులు
క్లాడ్ రిగ్బీ

**క్లాడ్ మాలిన్సన్ రిగ్బీ** (29 మార్చి 1882 &#x2013; 29 జనవరి 1960) ఐరిష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్, రేడియాలజిస్ట్.

రిగ్బీ మార్చి 1882లో డబ్లిన్‌లో జన్మించాడు.లండన్ హాస్పిటల్ మెడికల్ కాలేజీలో మెడిసిన్ చదివే ముందు ఇంగ్లాండ్‌లోని డల్విచ్ కాలేజీలో విద్యనభ్యసించాడు. అతను 1907లో అర్హత సాధించాడు, 1908లో బ్రిటిష్ ఆర్మీలో చేరాడు, రాయల్ ఆర్మీ మెడికల్ కార్ప్స్‌లో ప్రొబేషన్‌పై లెఫ్టినెంట్‌గా చేరాడు. అతను బ్రిటిష్ ఇండియాకు నియమించబడ్డాడు, అక్కడ అతను 1915 &#x2013; 1918 వరకు బొంబాయి గవర్నర్ లార్డ్ విల్లింగ్‌డన్‌కు చీఫ్ సర్జన్‌గా పనిచేశాడు. అతను భారతదేశంలో కమాండర్-ఇన్-చీఫ్‌గా ఉన్నప్పుడు 1921 &#x2013; 1923 వరకు లార్డ్ రాలిన్సన్‌కు చీఫ్ సర్జన్‌గా పనిచేశాడు. బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఉన్నప్పుడు, రిగ్బీ పైన పేర్కొన్న లార్డ్ విల్లింగ్‌డన్స్ XI తరపున రెండు ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు, 1918లో మార్చిలో బొంబాయిలో కూచ్-బెహార్స్ XI తో, ఆగస్టులో పూనాలో మహారాజాతో రెండుసార్లు ఆడాడు.

ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతను రేడియాలజీ రంగంలోకి ప్రవేశించాడు, అక్కడ అతను ఆల్డర్‌షాట్‌లోని కేంబ్రిడ్జ్ మిలిటరీ హాస్పిటల్‌లో పనిచేశాడు. అతను 1928లో మేజర్ హోదాతో సైన్యం నుండి పదవీ విరమణ చేశాడు. సైన్యం నుండి పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత, రిగ్బీ మిడ్‌ల్యాండ్స్‌లోని పౌర ఆసుపత్రులలో రేడియాలజిస్ట్‌గా పనిచేశాడు. రాయల్ హాస్పిటల్, గెస్ట్ హాస్పిటల్, కార్బెట్ హాస్పిటల్, స్టాఫోర్డ్‌షైర్ జనరల్ ఇన్‌ఫర్మరీతో సహా మిడ్‌ల్యాండ్స్‌లోని వివిధ ఆసుపత్రులలో అతను పనిచేశాడు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో రిగ్బీని రాయల్ ఆర్మీ మెడికల్ కార్ప్స్‌కు తిరిగి పిలిచారు. క్రికెట్, అతని వైద్య వృత్తి వెలుపల, రిగ్బీ కాలక్షేపంగా టెన్నిస్, గోల్ఫ్, రగ్బీ యూనియన్ ఆడాడు. అతను సస్సెక్స్‌లోని మిడిల్టన్-ఆన్-సీకి పదవీ విరమణ చేశాడు, అక్కడ అతను జనవరి 1960లో మరణించాడు. అతని భార్య మేరీ, వారి కుమార్తె అతనితో జీవించారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:1960 మరణాలు
వర్గం:1882 జననాలు
వర్గం:క్రికెట్ క్రీడాకారులు
మానసాదేవి ఆలయం (కరీంనగర్)

**మానసాదేవి దేవాలయం** తెలంగాణ రాష్ట్రం, కరీంనగర్ జిల్లా, గన్నేరువరం మండలంలోని ఖాసింపేట్ గ్రామంలో నెలకొని ఉన్న ఆలయం. దేశంలోనే అరుదైన మనసాదేవి ఆలయాల్లో ఇది ఒకటి. పరమశివుని మనసు నుండి జన్మించిన మానసాదేవి అమ్మవారిని కోరిన కోరికలు తీర్చే దేవతగా భక్తులు విశ్వసిస్తారు. నాగ దోషం, రాహు కేతు దోషం ఉన్నవారు ఎక్కువగా ఈ ఆలయాన్ని దర్శించుకుంటారు.  

## విశిష్టత
పురావస్తు శాఖ నివేదికల ప్రకారం, ఈ ప్రాంతంలో సుమారు ఎనిమిది వందల సంవత్సరాలకు పూర్వం నుండి ఇక్కడ పంట పొలాల్లో వీరభద్ర స్వామి దేవాలయం ఉంది. అయితే, విగ్రహం కాస్త పక్కకు ఒరిగి ఉండడంతో 2013లో స్థానికులు వీరభద్రుడు విగ్రహాన్ని మళ్లీ ప్రతిష్ఠించాలని భావింంచి, వీరభద్ర స్వామి విగ్రహం కదిలించగా, దాని కింద మానసాదేవి, అపురూప లక్ష్మి దేవతలు ప్రత్యక్షమైయ్యారు. దీంతో అమ్మవార్లకు ఆలయం నిర్మించారు. క్షేత్రపాలకుడు వీరభద్ర స్వామికి ఉపాలయం ఉంది. దీంతో పాటు ఆలయ ప్రాంగణంలో 108 నాగ విగ్రహాలు, నాగేంద్రస్వామి విగ్రహాలు ఉండటం విశేషం. ఇక్కడ ఏకశిలా హనుమంతుడి విగ్రహం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.  

అమ్మవారి రూపంగా ప్రతిష్టించిన అత్యంత శక్తివంతమైన శ్రీచక్రం, ద్వజ స్థంబంతో పాటుగా ద్వీప స్థంబం ఇక్కడ ఉన్నాయి.  

## ఎలా చేరుకోవాలి
స్థానికంగా మానసవరం గా పిలుచుకునే ఖాసింపేట్ గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతుంటాయి. జాతీయ రహదారి, జిల్లా ప్రధాన రహదారి నుండి ఈ ఆలయం కేవలం 10 కి.మీ.కి దూరంలో ఉంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* వీరభద్రుడు
* మానసదేవీ
* మానసదేవీ ఆలయం, హరిద్వార్
* మాతా మనసా దేవి మందిరం,  పంచకుల జిల్లా

## మూలాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా దేవాలయాలు
రెజినాల్డ్ గ్రీన్ (క్రికెటర్)

**రెజినాల్డ్ కిలోక్స్లీ గ్రీన్** (1873 &#x2013; 6 మార్చి 1940) ఐరిష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆటగాడు.

గ్రీన్ 1873లో కౌంటీ కెర్రీలోని కిల్లోర్గ్లిన్‌లో జన్మించాడు. తరువాత అతను బ్రిటిష్ ఇండియాలో యూరోపియన్ల తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు, 1915/16 మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో ఇండియన్స్‌తో అరంగేట్రం చేశాడు. అతను టోర్నమెంట్ తదుపరి నాలుగు ఎడిషన్‌లలో ఆడాడు, నాలుగు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. అతను తన ఐదు మ్యాచ్‌లలో మొత్తం 246 పరుగులు చేశాడు, సగటున 24.60, అత్యధిక స్కోరు 78. బంతితో, అతను 31.33 బౌలింగ్ సగటుతో 6 వికెట్లు పడగొట్టాడు, ఉత్తమ గణాంకాలు 2/21. అతను తరువాత భారతదేశం నుండి తిరిగి వచ్చి ఇంగ్లాండ్‌లో స్థిరపడ్డాడు, అక్కడ అతను మార్చి 1940లో ఐల్‌వర్త్‌లో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:1940 మరణాలు
వర్గం:1873 జననాలు
వర్గం:క్రికెట్ క్రీడాకారులు
బెంగళూరు ప్రెస్

**ది బెంగళూరు ప్రెస్** అనేది 1916 ఆగస్టు 5న స్థాపించబడిన ఒక భారతీయ ప్రింటింగ్ ప్రెస్ కంపెనీ. ఇది భారతదేశపు అత్యంత పురాతన కంపెనీలలో ఒకటి. ఈ కంపెనీని మైసూరు ప్రధాన మంత్రి సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య స్థాపించారు. బెంగళూరు ప్రెస్ క్యాలెండర్లు, డైరీలు, పంచాంగాలు, పుస్తకాలు, నోట్‌బుక్‌లను ముద్రిస్తుంది. ఇది క్యాలెండర్ల ప్రచురణకు ప్రసిద్ధి చెందింది. హిందూ బిజినెస్ లైన్ నివేదిక ప్రకారం, ఇది ప్రతి సంవత్సరం 18 లక్షల క్యాలెండర్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది, దాదాపు ₹200 కోట్ల వాల్యుయేషన్‌ను కలిగి ఉంది.

## చరిత్ర
బెంగళూరు ప్రింటింగ్ అండ్ పబ్లిషింగ్ కంపెనీని 1916వ సంవత్సరంలో సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య పబ్లిక్‌గా లిస్టెడ్ కంపెనీగా స్థాపించారు. సర్ కె. పి. పుట్టన్న శెట్టి మొదటి ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరించగా, ప్రముఖ వ్యక్తి సి. హయవదన రావు బెంగళూరు ప్రెస్ మొదటి కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య మైసూరు దివాన్ (ప్రధాన మంత్రి)గా పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత 1919లో బెంగళూరు ప్రెస్‌కు సలహాదారుగా మారారు. బెంగళూరు ప్రెస్ వొడయార్ రాజ కుటుంబానికి 'అధికారిక ప్రచురణకర్త'గా ఉండేది.

క్యాలెండర్ల మొదటి ఎడిషన్‌లు 1921లో ప్రచురించబడ్డాయి, ఇది ఆకుపచ్చ పూల ఫ్రేమ్‌తో నలుపు, ఎరుపు రంగుల్లో వచనంతో ఉండేది. మొదటి క్యాలెండర్‌ను లండన్లో ప్రింటింగ్ టెక్నాలజీలో శిక్షణ పొందిన బి. పుట్టయ్య డిజైన్ చేశారు. ఇది 1936 నుండి కన్నడ భాషలో క్యాలెండర్లను ముద్రించడం ప్రారంభించింది. కన్నడ భాషలో క్యాలెండర్లను ముద్రించడంలో కన్నడ సాహిత్యకారుడు మాస్తి వెంకటేశ ఐయ్యంగార్ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. ఇది 1988లో టేబుల్ క్యాలెండర్ ఆకృతిని ప్రారంభించింది, హిందూ పంచాంగం, మల్లిగె *[[పంచాంగం|పంచాంగ]] దర్శిని* 1990లో ఉత్పత్తి శ్రేణిలో చేర్చబడింది.

జనవరి 2013లో, తమ కన్నడ, ఆంగ్ల క్యాలెండర్ల ఆన్‌లైన్, మొబైల్ వెర్షన్‌ల నవీకరించబడిన విడుదలను కంపెనీ ప్రకటించింది. జనవరి 2020లో, కంపెనీ బెంగళూరు ప్రెస్ శతాబ్ది వేడుకలను పురస్కరించుకుని ప్రత్యేక పోస్టల్ కవర్, స్మారక వెండి నాణేన్ని విడుదల చేసింది. ఇది పబ్లిక్‌గా లిస్టెడ్ కంపెనీ, 1970లలో బెంగళూరు స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్, మద్రాసు స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్లలో కూడా జాబితా చేయబడింది. అయితే, రెండు స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు వరుసగా 2013, 2015లో కార్యకలాపాలను నిలిపివేయడంతో ఇది పబ్లిక్ కంపెనీగా కొనసాగడం లేదు.

## కాలక్రమం
మూలం:
* 1916: ఇది పబ్లిక్ కంపెనీగా ప్రారంభమైంది, సర్ కె. పి. పుట్టన్న శెట్టి బెంగళూరు ప్రెస్ ఛైర్మన్‌గా నియమితులయ్యారు.
* 1921: మొదటిసారిగా ఆంగ్ల భాషలో క్యాలెండర్ ప్రచురించబడింది.
* 1936: కన్నడ భాషలో క్యాలెండర్ ప్రచురణ ప్రారంభమైంది.
* 1960: ఎరుపు, తెలుపు, నలుపు టెంప్లేట్‌తో ప్రస్తుత డిజైన్ స్వీకరించబడింది.
* 1988: కంపెనీ మొదటిసారిగా టేబుల్ క్యాలెండర్లను ప్రవేశపెట్టింది.
* 2010: ఉచిత ఇ-క్యాలెండర్‌లు డౌన్‌లోడ్ కోసం అందుబాటులో ఉంచబడ్డాయి.
* 2020: ఇది 100వ ఎడిషన్ క్యాలెండర్‌ను ప్రచురించింది.

## ప్రముఖ వ్యక్తులు
* సర్ ఎం. విశ్వేశ్వరయ్య (స్థాపకుడు, ఆ తరువాత సలహాదారు)
* సి. హయవదన రావు (1వ కార్యదర్శి)
* సర్ కె. పి. పుట్టన్న శెట్టి (1వ ఛైర్మన్)
* మాస్తి వెంకటేశ ఐయ్యంగార్

## ఇవి కూడా చూడండి
* భారతదేశంలోని అత్యంత పురాతన కంపెనీలు

## మూలాలు

వర్గం:మైసూరు రాజ్యం
నిఖిల్ ఘోష్

**నిఖిల్ జ్యోతి ఘోష్** (1918 డిసెంబరు 28 - 1995 మార్చి 3), ఒక భారతీయ సంగీతకారుడు, ఉపాధ్యాయుడు, రచయిత. ఆయన తబలా పెర్కషన్ వాయిద్యంలో ప్రావీణ్యతకు ప్రసిద్ధి చెందాడు.

ఆయన 1956లో సంగీత సంస్థ అయిన సంగీత్ మహాభారతిని స్థాపించి, భారతదేశం, విదేశాలలో వివిధ వేదికలపై ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. *ఉస్తాద్ హఫీజ్ అలీ ఖాన్ అవార్డు* గ్రహీత అయిన ఆయన శైలి ఢిల్లీ, అజ్రడా, ఫరూఖాబాద్, లక్నో, పంజాబ్ సంగీత పరంపరలతో సమలేఖనం చేయబడిందని ప్రసిద్ధి చెందింది. సంగీతానికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 1990లో ఆయనకు మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ ప్రదానం చేసింది.

## జీవితచరిత్ర
నిఖిల్ ఘోష్ 1918 డిసెంబరు 28న తూర్పు బెంగాల్, బ్రిటిష్ ఇండియా (ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్)లోని బారిసాల్ అనే చిన్న గ్రామంలో హిందూస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో ప్రసిద్ధి చెందిన వేణువు విద్వాంసుడు పన్నాలాల్ ఘోష్ తమ్ముడిగా జన్మించాడు. స్థానికంగా ప్రసిద్ధి చెందిన సితారిస్ట్ అయిన తన తండ్రి అక్షయ్ కుమార్ ఘోష్ నుండి సంగీతంలో ప్రారంభ శిక్షణ పొందిన తరువాత, అహ్మద్ జాన్ తిరక్వా, అమీర్ హుస్సేన్ ఖాన్, జ్ఞాన ప్రకాష్ ఘోష్ వంటి అనేక మంది ప్రముఖ సంగీతకారుల వద్ద గాత్రం, తబలా శిక్షణ పొంది, వేదికలపై ప్రదర్శన ఇవ్వడం ప్రారంభించాడు, ఇందులో ఫెయాజ్ ఖాన్, హఫీజ్ అలీ ఖాన్, అల్లావుద్దీన్ ఖాన్, ఓంకారనాథ్ ఠాకూర్, బడే గులాం అలీ ఖాన్, అమీర్ ఖాన్, పన్నాలాల్ ఘోష్, రవిశంకర్, అలీ అక్బర్ ఖాన్, విలాయత్ ఖాన్, భీమ్‌సేన్ జోషి, నిఖిల్ బెనర్జీ, వసంత్ రాయ్, జస్రాజ్, అమ్జద్ అలీ ఖాన్, శివ్ కుమార్ శర్మ వంటివారు ఎందరో ఉన్నారు.

ఘోష్ 1956లో శాస్త్రీయ సంగీత విద్య కోసం అంకితం చేయబడిన సంగీత మహాభారతి అనే పాఠశాలను స్థాపించాడు. ఇక్కడ, ఆయన అనేక మంది ఔత్సాహిక సంగీతకారులకు శిక్షణ ఇచ్చాడు, వారిలో కొందరు ఇప్పటికే భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలో తమ పేరును సంపాదించుకున్నారు. వారిలో అనీష్ ప్రధాన్, ఏక్నాథ్ పింపలే, దత్తా యాండే, కరోదిలాల్ భట్, గెర్ట్ వెగ్నర్, కీత్ మన్నింగ్ వంటి వారు ఎందరో ప్రముఖులు ఉన్నారు. ఆయన తన కుమారులు నయన్ ఘోష్, ధ్రుబా ఘోష్ లకు వరుసగా తబలా, సారంగి, అలాగే తన కుమార్తె తులికా ఘోష్ కు గాత్రంలో శిక్షణ ఇచ్చాడు. వారందరూ పాఠశాలలో బోధించడంలో అతనికి సహాయం చేస్తారు.

ఘోష్ భారతదేశం, విదేశాలలో అనేక వేదికలపై ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. వాటిలో ఆల్డెబర్గ్ (1958-1958), ఎడిన్బర్గ్ (బ్రాటిస్లావా (1980-1982), హెల్సింకి (1985-రోమ్), ఏథెన్స్ (1985-1985), 1978లో యునెస్కో, పారిస్ ల వద్ద సోలో ప్రదర్శనలు ఉన్నాయి. ఆయన అనేక విశ్వవిద్యాలయాలలో సంగీత సందర్శక అధ్యాపకుడిగా కూడా పనిచేసాడు. ఆయన సంప్రదాయ సంగీత సంజ్ఞామాన వ్యవస్థలో మెరుగుదలలు చేసాడు. తన వ్యవస్థను వివరిస్తూ, ఫండమెంటల్స్ ఆఫ్ రాగ అండ్ తలాః విత్ ఎ న్యూ సిస్టమ్ ఆఫ్ నోటేషన్ అనే పేరుతో ఒక పుస్తకాన్ని రాసాడు. ఆ తరువాత, ఆయన ఈ పుస్తకానికి మరో మాన్యుస్క్రిప్ట్ పుస్తకాన్ని కూడా సులభమైన సంజ్ఞామానం కోసం జోడించాడు. దీని తరువాత *ది ఆక్స్ఫర్డ్ ఎన్సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ది మ్యూజిక్ ఆఫ్ ఇండియా* అనే సెమినల్ రచన జరిగింది, రచయిత ఘనత అతని సంగీత పాఠశాల అయిన సంగీత మహాభారతికి వెళుతుంది.

భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు 1990లో పద్మభూషణ్ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది, 1995లో ఆయన *ఉస్తాద్ హఫీజ్ అలీ ఖాన్ అవార్డు* అందుకున్నాడు. ఆయన ఉషా నయంపల్లిని 1955లో వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆయన 1995 మార్చి 3న, 76 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు, అతని భార్య, ముగ్గురు పిల్లలు ఉన్నారు.
 

## మూలాలు

వర్గం:1995 మరణాలు
వర్గం:1918 జననాలు
తారక్ మెహతా

**తారక్ జానుభాయ్ మెహతా** (1929 డిసెంబరు 26 - 2017 మార్చి 1), ఒక భారతీయ కాలమిస్ట్, హాస్యరచయిత, నాటక రచయిత. ఆయన *దునియా నే ఉందా చస్మా* అనే కాలమ్ ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన గుజరాతీ థియేటర్లో ప్రసిద్ధ వ్యక్తి.

ఆయన హాస్యభరితమైన వారపత్రిక వ్యాసం మొదటిసారి 1971 మార్చిలో *చిత్రలేఖ* ప్రచురించబడింది. ఇది సమకాలీన సమస్యలను భిన్నమైన కోణం నుండి చూపింది. ఆయన తన మొత్తం కెరీర్లో 80 పుస్తకాలను ప్రచురించాడు.

2008లో, ఎస్ఏబీ టీవీ (ఇప్పుడు సోనీ సబ్), భారతదేశంలో ఒక ప్రసిద్ధ వినోద ఛానెల్, అతని కాలమ్ ఆధారంగా సిట్కామ్ *తారక్ మెహతా కా ఉల్టా చష్మా* ను ప్రారంభించింది, ఇది అతి తక్కువకాలంలోనే ఛానెల్ ప్రధాన కార్యక్రమంగా మారింది.
## వ్యక్తిగత జీవితం
తారక్ మెహతా గుజరాతీ నగర్ బ్రాహ్మణ సమాజానికి చెందినవాడు. ఆయన 30 సంవత్సరాలకు పైగా తన రెండవ భార్య ఇందుతో కలిసి గుజరాత్ లోని అహ్మదాబాద్ లో నివసించాడు. ఆయన మొదటి భార్య ఐలా 2009లో మరణించింది. ఆయనకు మొదటి వివాహం నుండి అమెరికాలో నివసిస్తున్న ఇషానీ అనే కుమార్తె ఉంది, ఆమెకు కుషాన్, షైలీ అనే ఇద్దరు మనుమలు ఉన్నారు.

సుదీర్ఘ అనారోగ్యంతో మెహతా 87 సంవత్సరాల వయసులో 2017 మార్చి 1న మరణించాడు. అతని కుటుంబం అతని శరీరాన్ని వైద్య పరిశోధన విరాళంగా ఇచ్చింది.

## అవార్డులు
[thumb|2015 మార్చి 30న న్యూఢిల్లీలోని [రాష్ట్రపతి భవనం|రాష్ట్రపతి భవన్ లో జరిగిన పౌర ప్రతిష్ఠాపన కార్యక్రమంలో రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ తారక్ మెహతాకు పద్మశ్రీ అవార్డు ప్రదానం చేసాడు.]]
మెహతాకు 2015లో భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ లభించింది. గుజరాత్ సాహిత్య అకాడమీ ఆయనకు 2011లో సాహిత్య గౌరవ్ పురస్కార్, 2017లో రామన్లాల్ నీలకంఠ హాస్య పరిచోకర్ అవార్డులను ప్రదానం చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2017 మరణాలు
వర్గం:1929 జననాలు
అడెర్లీ విల్కిన్సన్

**అడెర్లీ ఎడ్వర్డ్ విల్కిన్సన్** (Q3 1887 &#x2013; 1 ఏప్రిల్ 1978) ఐరిష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆటగాడు.

విల్కిన్సన్ 1887 మూడవ త్రైమాసికంలో కౌంటీ మీత్‌లోని డన్‌షాఫ్లిన్‌లో జన్మించాడు. తరువాత డబ్లిన్‌లోని ట్రినిటీ కాలేజ్‌లో చదువుకున్నాడు, అక్కడ అతను డబ్లిన్ యూనివర్సిటీ ఫుట్‌బాల్ క్లబ్ తరపున రగ్బీ యూనియన్ ఆడాడు. ఇంజనీరింగ్‌లో పట్టభద్రుడయ్యాక, అతను డిసెంబర్ 1920లో మద్రాస్‌లో భారతీయులతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో బ్రిటిష్ ఇండియాలో యూరోపియన్ల తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు. మ్యాచ్‌లో రెండుసార్లు బ్యాటింగ్ చేసిన విల్కిన్సన్ యూరోపియన్ల మొదటి ఇన్నింగ్స్‌లో బ్యాటింగ్ ప్రారంభించాడు. CR గణపతి చేతిలో స్కోరింగ్ చేయకుండానే అవుట్ అయ్యాడు. వారి రెండవ ఇన్నింగ్స్‌లో ఫాలో-ఆన్‌లో, అతను CK కృష్ణస్వామి చేతిలో 5 పరుగులకు అవుట్ అయ్యాడు. తోటి ఐరిష్ వ్యక్తి జాన్ గ్విన్ కూడా యూరోపియన్ల జట్టులో సభ్యుడు. క్రికెట్ వెలుపల, అతను ఇంజనీర్‌గా, నటుడిగా పనిచేశాడు. అతను ఏప్రిల్ 1978లో ఎన్నిస్కెరీలో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:1978 మరణాలు
వర్గం:1887 జననాలు
వర్గం:క్రికెట్ క్రీడాకారులు
ముధోల్ రాష్ట్రం

ముధోల్ సంస్థానం బ్రిటిష్ పాలనలో ఒక సంస్థానం . దీని పాలకులు మరాఠాల ఘోర్పడే వంశానికి చెందినవారు. ఇది దక్షిణ మరాఠా దేశంలోని పూర్వపు సంస్థానాలలో ఒకటి,  ఇది దక్షిణ మరాఠా దేశం పూర్వ రాష్ట్రాలలో ఒకటి  దాని రాజధాని భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రం ప్రస్తుత బాగల్కోట్ జిల్లా ముధోల్ నగరం. చివరి పాలకుడు హెచ్‌హెచ్ శ్రీమంత్ రాజా భైరవసింహరావు మాలోజీరావు ఘోర్పడే II. ముధోల్ 8 మార్చి 1948న భారత డొమినియన్‌లో విలీనమైంది, ప్రస్తుతం కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఒక భాగంగా ఉంది .

508 కిమీ 2 (196 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో ఉన్న ముధోల్ సంస్థానం 1901లో £20,000 ఆదాయాన్ని పొందింది. 1901 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, జనాభా 63,001 కాగా, ఆ సంవత్సరంలో పట్టణ జనాభా 8,359గా ఉంది.
## చరిత్ర
ముధోల్ జాగీర్ (ఎస్టేట్) క్రీ. శ. 1400 లో స్థాపించబడింది. మరాఠా ఘోర్పాడే రాజవంశం పాలించింది. 1670లో ముధోల్ ఎస్టేట్ ఒక రాష్ట్రంగా మారింది. ఇది 1819లో బ్రిటిష్ రక్షిత రాష్ట్రంగా మారింది. 'బావుటా' అని పిలువబడే రాష్ట్ర జెండా, పైనుండి: తెలుపు, నలుపు, ఆకుపచ్చ క్రమంలో క్షితిజ సమాంతర పట్టీలతో కూడిన త్రిభుజాకార త్రివర్ణ పతాకం. అన్ని రంగుల పట్టీలు జెండా రెపరెపలాడే చోట కొన వద్దకు వస్తాయి. నిరంజన్ శిఖరాగ్రం క్రింద బ్రిటిష్ ఇండియా 9-తుపాకీ సెల్యూట్ రాష్ట్రాలలో ముధోల్ రాష్ట్రం ఒకటి.

1929 అక్టోబరు 15న జన్మించి, 1937 నవంబరు 9న సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన రెండవ హెచ్. హెచ్. శ్రీమంత్ రాజా భైరవసింహరావ్ ఘోర్పాడే, ముధోల్ చివరి రాజు 23వ రాజు. ఆయన 8 మార్చి 1948న భారత యూనియన్‌లో చేరడానికి విలీన పత్రంపై సంతకం చేశారు. ఆయన 1984లో ఒక కారు ప్రమాదంలో మరణించాడు.

## రాజ బిరుదులు

## రాజులు

* 1398 – 1408 భైరవ్ సింగ్ ఘోర్పడే (మ. 1408)
* 1408 – 1424 దేవరాజ్ ఘోర్పడే
* 1424– 1454 ఉగ్రసేన్ ఘోర్పడే (మ. 1454)
* 1662 – 1700 మాలోజీ రాజే ఘోర్పడే (మ. 1700)
* 1700 – 1734 సర్దార్ అఖాయాజీ రాజే ఘోర్పడే (మ. 1734)
* 1734 – 1737 పిరాజీరావు రాజే ఘోర్పడే (మ. 1737)
* 1737 – 1805 మలోజీరావు III రాజే ఘోర్పడే (జ. 1710 – డి. 1805)
* 1805 – 1816 నారాయణరావు రాజే ఘోర్పడే (మ. 1816)
* 1816 – 20 ఫిబ్రవరి 1818 గోవిందరావు రాజే ఘోర్పడే (మ. 1818)
* 20 ఫిబ్రవరి 1818 – డిసెంబరు 1854 వ్యంకత్రరావు I రాజే ఘోర్పడే (మ. 1854)
* డిసెంబర్ 1854 – 27 మార్చి 1862 బల్వంతరావ్ రాజే ఘోర్పడే (జ. 1841 – డి. 1862)
* 27 మార్చి 1862 – 19 జూన్ 1900 వ్యంకత్రావ్ II రాజే ఘోర్పడే (జ. 1861 – డి. 1900) "బాలా సాహిబ్"
* 27 మార్చి 1862 – 1882 .... -రీజెంట్
* 19 జూన్ 1900 – 14 నవంబర్ 1937 మలోజీరావు IV రాజే ఘోర్పడే (జ. 1884 – డి. 1937) "నానా సాహిబ్" (1 జనవరి *1920 నుండి, సర్ మలోజీరావు IV రాజే ఘోర్పడే)
* 19 జూన్ 1900 – 1904 రీజెన్సీ మండలి
* 14 నవంబర్ 1937 – 15 ఆగస్టు 1947 భైరవసింహరావు రాజే ఘోర్పడే (జ. 1929 – మ. 1984)
* 14 నవంబర్ 1937 – 10 జూలై 1947 పార్వతీదేవి రాజా సాహిబ్ – ఘోర్పడే (స్త్రీ) - రీజెంట్

## ముధోల్ హౌండ్
ముధోల్ సంస్థానానికి చెందిన శ్రీమంత్ రాజసాహెబ్ మాలోజీరావు ఘోర్పడే (1884–1937) ముధోల్ వేట కుక్కను పునరుద్ధరించిన ఘనతను పొందారు. స్థానిక గిరిజన ప్రజలు ఈ వేట కుక్కలను వేట కోసం ఉపయోగించడాన్ని ఆయన గమనించారు. ఎంపిక చేసిన ప్రజననం ద్వారా, ఆయన రాజరికపు ముధోల్ వేట కుక్కను పునరుద్ధరించగలిగారు. 1900ల ప్రారంభంలో ఇంగ్లాండ్ పర్యటన సందర్భంగా, ముధోల్ సంస్థాన మహారాజు ఐదవ జార్జ్ రాజుకు ఒక జత వేట కుక్కలను బహుమతిగా ఇచ్చారు, ఇది ముధోల్ వేట కుక్క జాతికి ప్రజాదరణను తెచ్చిపెట్టింది.

## మూలాలు

వర్గం:1398
వర్గం:బ్రిటిష్ ఇండియా ఉపవిభాగాలు
వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:బాగల్‌కోట్ జిల్లా
జమ్‌ఖండి రాష్ట్రం

జామఖండి సంస్థానం బ్రిటిష్ ఇండియాలోని మరాఠా రాచరిక రాష్ట్రాలలో ఒకటి. ఇది 1811లో స్థాపించబడింది, దీని రాజధాని జామఖండిలో ఉండేది. ఇది బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ దక్కన్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీలో భాగంగా పరిపాలించబడింది, దక్షిణ మరాఠా దేశంలోని పూర్వపు రాష్ట్రాలలో ఒకటి. ఈ రాచరిక సంస్థానం కింద ఉన్న ప్రాంతం ప్రస్తుత కర్ణాటకలో భాగం.

## చరిత్ర
జమ్ఖండి రాష్ట్రాన్ని 1811లో శ్రీమంత గోపాలరావు పట్వర్ధన్ స్థాపించారు. ఆయన కురంద్వాడ్ సీనియర్ స్టేట్ కు చెందిన బ్రహ్మభూత్ హర్భత్ బువ పట్వర్ధన్ వారసుడు.

రాష్ట్రం పేరు జంబుకేశ్వర్ ఆలయం నుండి వచ్చింది. ఈ ఆలయానికి ఈ పేరు వచ్చింది ఎందుకంటే ఇది జంబుల్ బ్లూబెర్రీ (మరాఠీ *జంబుల్*, కన్నడ *నేరాలే హన్ను*, హిందీ అడవిలో *జామున్*) లోపల లోతుగా ఉంది. నేడు *ఆలయ* ప్రాంగణంలో ఒక *ప్రాథమిక* పాఠశాల పని చేస్తోంది.

పొరుగున ఉన్న ధార్వార్ జిల్లా ఉన్న కుందగోల్ పట్టణం, 1948 ఫిబ్రవరి 19న భారత భారత యూనియన్‌లో విలీనమయ్యే వరకు జమ్‌ఖండి రాష్ట్రంలో అంతర్భాగంగా ఉండేది.

### పాలకులు
రాష్ట్ర పాలకులు 'రాజా' అనే బిరుదును కలిగి ఉన్నారు. జమ్‌ఖండి రాజులు పట్వర్ధన్ రాజవంశానికి చెందినవారు.

జమ్‌ఖండి పాలకులు రత్నగిరి కోటవాడకు చెందిన చిత్పవన్ బ్రాహ్మణ కులానికి చెందినవారు. ఇచల్కరంజీ అధిపతి అయిన మరో చిత్పవన్ బ్రాహ్మణుడి కుటుంబ పూజారి అయిన హరిభట్. హరిభట్ కుమారులలో ముగ్గురు పేష్వా సేవ చేసి, వివిధ విజయాల సమయంలో తమను తాము వేరు చేసుకున్నారు. వారి ధైర్యసాహసాలను, ధైర్యాన్ని గౌరవించడానికి పేష్వా వారికి జమ్ఖండి, మిరాజ్, సాంగ్లీ, కురుంద్వాడ్ జాగీర్లను ప్రదానం చేశారు.

బ్రిటిష్ ఇండియా మరాఠా సంస్థానాలలో ఒకటి అయిన జమ్ఖండిని బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ భాగంగా, తరువాత దక్కన్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీ పరిపాలించింది. జామ్‌ఖండిని 1811లో గోపాల్‌రావు రామచంద్రరావు పట్వర్ధన్ (1799–1840) స్థాపించాడు. అతని తరువాత చాలా సమర్థవంతమైన పరిపాలకుడైన రామచంద్రరావు గోపాల్‌రావు పట్వర్ధన్ (1833–1897) అధికారంలోకి వచ్చారు, తన రాజధానిని జామ్‌ఖండి సమీపంలోని ఒక పాత ఆలయం పక్కన ఉన్న రామ్‌తీర్థ కొండకు మార్చాడు.

#### రాజులు

డొమినియన్ ఆఫ్ ఇండియాలో చేరడానికి సుముఖత చూపిన మొదటి సంస్థానం జమ్‌ఖండి, ఈ విలీనం మూడు షరతులపై ఆధారపడి ఉంది, అవి: జమఖండి ఒక జిల్లాగా ఉండాలి (దానికి బదులుగా దీనిని బాగల్కోట్ జిల్లాలో భాగంగా చేశారు), బాగల్కోట్ - కుడాచి రైల్వే లైన్ నిర్మాణం (ఈ ప్రాజెక్ట్ 2025 నాటికి పూర్తి అవుతుందని అంచనా), జంబాగి వద్ద కృష్ణా నది పై బ్యారేజ్ కమ్ వంతెన నిర్మాణం (2014 నాటికి పూర్తి కాలేదు).

## ప్రముఖ వ్యక్తులు

* బి. డి. జట్టి
* రామచంద్ర దత్తాత్రేయ రానాడే

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:బ్రిటిష్ ఇండియా ఉపవిభాగాలు
ఖండపడ

**ఖండపడ** (లేదా **ఖండపారా**) అనేది భారతదేశం, ఒడిశా రాష్ట్రం, నయాగఢ్ జిల్లాలోని ఒక పట్టణం, నోటిఫైడ్ ఏరియా కౌన్సిల్. ఇది తొమ్మిది పర్వతాల లోయలో ఉంది.

## భౌగోళికం
ఖండపడ  వద్ద ఉంది. ఇది సగటున  ఎత్తులో ఉంది.

## చరిత్ర
బ్రిటిష్ రాజ్ కాలంలో ఖండపడ ఖండపారా సంస్థానానికి రాజధానిగా ఉండేది. ఇది ఈస్టర్న్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీలోని అనేక రాచరిక రాష్ట్రాలలో ఒకటి. 1948 జనవరి 1న ఈ రాష్ట్ర చివరి పాలకుడు భారత యూనియన్‌లో చేరే ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు.

## జనాభా శాస్త్రం
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఖండపడ జనాభా 8754. పురుషులు 52%, మహిళలు 48% ఉన్నారు. ఖండపడ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 75%, ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ: పురుషుల అక్షరాస్యత 82%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 67%. ఖండపడ జనాభాలో 12% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.

## రాజకీయాలు
శ్రీ సౌమ్య రంజన్ పట్నాయక్ 16వ ఒడిశా శాసనసభ (2019 - 2024) సభ్యుడు, ఖండపడ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి ఎన్నికయ్యాడు. గతంలో 2014 రాష్ట్ర ఎన్నికల్లో దివంగత అరుణ్ పట్నాయక్ కుమారుడు అనుభవ్ పట్నాయక్ ఈ స్థానాన్ని గెలుచుకున్నాడు. ఖండపడ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి 2009 రాష్ట్ర ఎన్నికల్లో గెలిచిన ఎమ్మెల్యే బీజేడీ అభ్యర్థి సిద్ధార్థ్ సింగ్. కాంగ్రెస్‌కు చెందిన విభూతి భూషణ్ సింగ్ మర్దరాజ్ 1995, 1985లలో, 1980లో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా ఈ స్థానాన్ని గెలుచుకున్నాడు. జనతాదళ్‌కు చెందిన అరుణ్ కుమార్ పట్నాయక్ 1990లో, సత్యసుందర్ మిశ్రా 1977లో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా ఈ స్థానాన్ని గెలుచుకున్నారు.

ఖండపడ ఇప్పుడు కటక్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది.

## విద్య

* పఠానీ సమంత (డిగ్రీ) కళాశాల, ఖండపారా
* ఉమెన్స్ (డిగ్రీ) కళాశాల, ఖండపారా
* నీలమాధబ్ (డిగ్రీ) మహావిద్యాలయ, కాంతిలో
* ప్రహల్లాద్ (డిగ్రీ) మహావిద్యాలయ, పద్మావతి
* బాలుంకేశ్వర్ దేవ్ ఆంచలిక్ (డిగ్రీ) కళాశాల, భాపూర్
* ఆర్.సి హైస్కూల్, ఖండపడ
* గర్ల్స్ హైస్కూల్, ఖండపడ

### ఖండపడ బ్లాక్ పంచాయతీల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:ఒడిశా
వర్గం:ఒడిశా గ్రామాలు
బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాస్

బ్యాంక్ ఆఫ్ బెంగాల్, బ్యాంక్ ఆఫ్ బొంబాయి పాటు బ్రిటిష్ ఇండియా మూడు ప్రెసిడెన్సీ బ్యాంకులలో **బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాస్** ఒకటి. ఇది 1 జూలై 1843న అప్పటికే ఉన్న అనేక ప్రాంతీయ బ్యాంకుల విలీనం ద్వారా స్థాపించబడింది, దీని ప్రధాన కార్యాలయం మద్రాస్‌లో (ప్రస్తుతం చెన్నై) ఉండేది. 1921లో దీనిని ఇతర ప్రెసిడెన్సీ బ్యాంకులతో విలీనం చేసి ఇంపీరియల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాను ఏర్పాటు చేశారు, ఇది తరువాత స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాగా మారింది.

## మూలం
1683లో గవర్నర్ విలియం గైఫోర్డ్, మద్రాసులోని అతని కౌన్సిల్ ఒక బ్యాంకును స్థాపించారు. 1805లో గవర్నర్ సర్ విలియం బెంటింక్ ఒక ఆర్థిక కమిటీని ఏర్పాటు చేసి, భారతదేశంలో మొట్టమొదటి ప్రభుత్వ బ్యాంకు ఏర్పాటుకు సిఫారసు చేశారు-కొన్నిసార్లు ప్రభుత్వ బ్యాంకు విలీనం అయిన లార్డ్ కృష్ణ బ్యాంకు అని పిలువబడే మద్రాసు బ్యాంకు, 1806 ఫిబ్రవరి 1 నుండి పనిచేయడం ప్రారంభించింది. ఇది ప్రారంభంలో ఫోర్ట్ సెయింట్ జార్జ్ లోపల ఉన్న ప్రస్తుత ఫోర్ట్ మ్యూజియం ఉన్న ఎక్స్ఛేంజ్ భవనం నుండి పనిచేసింది.

1843లో మద్రాస్ బ్యాంక్, కర్ణాటక బ్యాంక్, బ్రిటిష్ బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాస్ (1795), ఆసియాటిక్ బ్యాంక్ (1804)  ల విలీనం ద్వారా 3 మిలియన్ల మూలధనంతో జాయింట్ స్టాక్ కంపెనీగా బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాస్ ఏర్పడింది. బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాసు బెంగళూరు, కోయంబత్తూర్, మదురై, మంగళూరు, కాలికట్, తెలిచ్చేరి, కొచ్చిన్, అల్లెప్పి, కోకనాడ, గుంటూరు, మసులిపట్నం, ఊటకామండ్, నాగపట్నం, టుటికోరిన్ వంటి దక్షిణ భారతదేశం అన్ని ప్రధాన నగరాలు, వాణిజ్య కేంద్రాలలో శాఖల నెట్‌వర్క్ విస్తరించి ఉంది. దీనికి ఇప్పుడు శ్రీలంక అని పిలువబడే బ్రిటిష్ సిలోన్‌లోని కొలంబోలో కూడా ఒక శాఖ ఉండేది.

## కార్యకలాపాలు
వాణిజ్య బ్యాంకు సాధారణమైన అన్ని సాధారణ కార్యకలాపాలను బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాస్ చేపట్టింది. ఆ సమయంలో సెంట్రల్ బ్యాంకింగ్ అథారిటీ లేనప్పుడు బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాస్ కూడా సాధారణంగా సెంట్రల్ బ్యాంక్ సంరక్షణలో ఉండే కొన్ని విధులను నిర్వహించింది. ఇది మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ బ్యాంకు నోట్లను కూడా జారీ చేసింది. వీటిలో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ బ్యాంకింగ్ వ్యాపారాన్ని, దక్షిణ భారతదేశంలో ఉన్న భారత వలస ప్రభుత్వ కార్యాలయాలను నిర్వహించడం, మద్రాసు ప్రభుత్వ ప్రజా రుణ కార్యాలయాన్ని నిర్వహించడం వంటివి ఉన్నాయి.

## మైలురాయి
1897లో బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాస్ ప్రధాన కార్యాలయాన్ని మద్రాసులోని సౌత్ బీచ్ రోడ్లోని కొత్త భవనానికి మార్చారు. ఈ స్థలాన్ని 1895లో ,000కి కొనుగోలు చేశారు, ఈ భవనాన్ని కల్నల్ శామ్యూల్ జాకబ్ రూపొందించారు,  హెన్రీ ఇర్విన్ (1841-1922) చేత తగిన విధంగా సవరించబడింది & స్వీకరించబడింది, దీనిని నామ్పెరుమల్ చెట్టి అనే ప్రముఖ బిల్డర్ ,00,000కి నిర్మించారు. ఈ భవనం విక్టోరియన్ వాస్తుశిల్పానికి అద్భుతమైన ఉదాహరణ. ప్రస్తుతం, ఈ భవనంలో స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా యొక్క ప్రధాన నగర కార్యాలయంతో సహా అనేక కార్యాలయాలు ఉన్నాయి.

## ముగింపు
బ్యాంక్ ఆఫ్ మద్రాస్ 27 జనవరి 1921న మరో రెండు ప్రెసిడెన్సీ బ్యాంకులు-బ్యాంక్ ఆఫ్ కలకత్తా, బ్యాంక్ ఆఫ్ బొంబాయిలతో విలీనం అయ్యింది, పునర్వ్యవస్థీకరించబడిన బ్యాంకింగ్ సంస్థ ఇంపీరియల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా అనే పేరును తీసుకుంది.

1955లో, భారతదేశ కేంద్ర బ్యాంకింగ్ సంస్థ అయిన రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా, ఇంపీరియల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో నియంత్రణ ఆసక్తిని పొందింది. 1955 ఏప్రిల్ 30న ఇంపీరియల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాగా మారింది.

## మూలాలు

వర్గం:ఆర్ధిక వ్యవస్థ
వర్గం:బ్యాంకింగ్ సంస్థలు
వర్గం:జాతీయం చేయబడిన బ్యాంకులు
తలయపూర్ దేవి ఆలయం

***తాళయాపూర్ దేవి ఆలయం*** కేరళలోని తిరువనంతపురం జిల్లాలోని కుడప్పనకున్నులో ఉన్న ఒక హిందూ దేవాలయం. 

## పురాణం
ఈ ఆలయాన్ని బ్రాహ్మణులు స్థాపించారు. వారు దుర్గాదేవిని పూజించేవారు. రాజు సైనికులైన నాయర్లు, వారిని ఆలయం నుండి మరియు కోలస్సేరికోణం, ముక్కంపలవిల, వలియవిల, కులక్కోడ్ మరియు అండూర్కోణం వంటి సమీప ప్రాంతాల నుండి తరిమివేశారు. నియంత్రణ సాధించిన తరువాత, నాయర్లు భద్రకాళి ఆరాధనను స్థాపించారు.

బ్రాహ్మణులు ఉత్తరానికి వలస వెళ్లి పతనంతిట్టలోని అడూర్‌లో మన్నడి ఆలయాన్ని స్థాపించారని నమ్ముతారు. సమీపంలోని పుల్లంకోణం శ్రీ భద్రాదేవి ఆలయం కూడా ఈ సంబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది.  వారు 'ఇరాయిలి'కి యజమానులు కావడంతో రాజులతో ఆ కుటుంబానికి ఉన్న సంబంధం స్పష్టంగా ఉంది. 

## చరిత్ర
ఇంటి దక్షిణ భాగంలో, భద్రకాళి దేవిని పూజించడానికి 'ఉడంబర' అనే గదిని ఉపయోగించేవారు. ఈ ప్రాంతాన్ని 'తలయపూర్ తెక్కత్' అని పిలిచేవారు. ఈ గదిలోకి పై నుంచి ప్రవేశం ఉండేది, మరియు దానిపై పూర్తి అధికారం కలిగిన కుటుంబంలోని పెద్ద సభ్యుడైన కారణవర్ పూజలు నిర్వహించేవారు. విలువైన వస్తువులు, పత్రాలు మరియు అమ్మవారి ఆయుధాలను ఈ గదిలో భద్రంగా ఉంచేవారు. ఈ కారణంగా, ఆ గదికి ఒక ప్రత్యేక తాళం ఉండేది, మరియు భక్తుడు దాని పైనే నిద్రించేవాడు. భద్రకాళి దేవితో పాటు, యక్షి అమ్మ, మాడన్ తంపురాన్, మారుత, పేయుం గణాలు మొదలైన దేవతలను కూడా ఆ పూజా పీఠంపై పూజించేవారు.

కొంతకాలం నిర్లక్ష్యానికి గురైన తర్వాత, మన్నంతల మేలంకోడ్ కుటుంబ సభ్యుడు మరియు రాజ గురువు అయిన ఎన్. రాఘవన్ పిళ్ళై (c.1904 - 12.1.1960) ఆలయంలో ఆచారాలను పునఃప్రారంభించారు. ప్రస్తుత కుటుంబ సభ్యులు రాఘవన్ పిళ్ళై మరియు అతని భార్య ఎల్. భార్గవి అమ్మ (1912 - 1993) ల వారసులు. 1961లో, తారవాడ్ మరియు ఆలయం శిథిలావస్థకు చేరుకోవడంతో, రెండింటినీ కూల్చివేశారు. మరుసటి సంవత్సరం కొత్త ఆలయ నిర్మాణం పూర్తయింది. 1964లో, సమీపంలోని ఒక పొలంలో నాగ విగ్రహం లభించింది, దానిని తరువాత నాగకన్యక అనే పేరుతో ఆలయంలో ప్రతిష్టించారు. 1978 మార్చి 10న కొత్త ఆలయాన్ని నిర్మించి, అమ్మవారి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారు. 1985లో ఆలయ ద్వారం నిర్మించారు మరియు 1999లో ఆలయాన్ని మళ్ళీ పునర్నిర్మించారు.

2025లో, ఈ ఆలయంలో పెద్ద ఎత్తున పునరుద్ధరణ పనులు జరిగాయి. భద్రకాళి పంచలోహ విగ్రహం , శివాలి విగ్రహం ప్రతిష్టించడంతో పాటు, ఆలయంలో అప్పటికే ఉన్న నాగకన్యక విగ్రహం పక్కన నాగరాజు, నాగయక్షి విగ్రహాలను కూడా ప్రతిష్ఠించారు.

భద్రకాళి, దుర్గాదేవి మరియు గణపతి ఆలయాలను ఇత్తడితో కప్పారు. ఊరేగింపులలో శివాలి విగ్రహాన్ని తీసుకెళ్లడానికి ఒక పల్లకిని కూడా తయారు చేశారు.

## దేవతలు
ఆలయ ప్రధాన దేవత భద్రకాళి. దుర్గాదేవి మరియు గణపతి ప్రధాన ఉపదేవతలు. యోగీశ్వరార్, బ్రహ్మరాక్షసులు, భువనేశ్వరి, యక్షి అమ్మ, మదన్ థంపురన్, మారుత, పేయ్ మరియు గణాలు పూజించబడుతున్నాయి, కానీ ప్రస్తుతం యక్షి అమ్మ మరియు మదన్ తంపురాన్ మాత్రమే పూజించబడుతున్నారు. నాగరాజు, నాగయక్షి, నాగకన్యకలకు కూడా ఒక కావు ఉంది. 

## ఆచారాలు
మూడు రోజుల ఆలయ ఉత్సవం కుంభ మాసంలోని కార్తీక మాసంలో ముగుస్తుంది. చివరి రోజున, అమ్మవారి విగ్రహాన్ని పల్లకిలో ఊరేగించి గురుసి (కురుతి) కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు. నవరాత్రులను కూడా జరుపుకుంటారు, ఈ సందర్భంగా సరస్వతీ మండపాన్ని నిర్మిస్తారు. ఈ ఆలయం లక్షద్వీపం కార్యక్రమానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. మొదటి లక్షద్వీపాన్ని 2016లో సురేష్ గోపి ప్రారంభించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* కేరళలోని హిందూ దేవాలయాల జాబితా

## సూచనలు
పాట్నా రాష్ట్రం

**పాట్నా రాష్ట్రం** అనేది బ్రిటిష్ రాజ్ కాలంలో భారతదేశంలోని తూర్పు రాష్ట్రాల ఏజెన్సీలో ఉన్న ఒక రాచరిక రాష్ట్రం. దీని రాజధాని బలాంగిర్లో ఉండేది. దీని విస్తీర్ణం . ఇది ఇప్పుడు భారత రాష్ట్రమైన ఒడిశాలో భాగంగా ఉంది.

## చరిత్ర
ఉపఖండపు ఉత్తర భాగం నుండి దండయాత్రల కారణంగా తూర్పు గంగ సామ్రాజ్యం బలహీనపడటం ప్రారంభించినప్పుడు, ఈ ప్రాంత నిర్వాహకుడు హత్తహామిర్ దేవ్‌ను తొలగించి, సా.శ 1360లో చౌహాన్ వంశానికి చెందిన రమై దేవ్ పాట్నా రాజ్యానికి పునాది వేశాడు. కాలక్రమేణా చౌహాన్ పాలన ఈ ప్రాంతంపై తన శాఖల క్రింద విస్తరించింది, ఇందులో సంబల్‌పూర్ రాష్ట్రం, సోనేపూర్ రాష్ట్ర రాజ్యాలు, మరియు ఖరియార్, జరాసింఘ జమీందారీలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో చౌహాన్ పాలన చరిత్రను 17వ శతాబ్దపు తాళపత్ర గ్రంథం కోసలానంద కావ్య నుండి కూడా పొందవచ్చు.

భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, పాట్నా చివరి పాలకుడు రాజేంద్ర నారాయణ్ సింగ్ దేవ్ 1948 జనవరి 1న కొత్తగా స్వాతంత్ర్యం పొందిన భారత డొమినియన్‌లో చేరాడు, ఈ రాష్ట్రం నేటి బలాంగిర్ జిల్లాలో ఎక్కువ భాగాన్ని కలిగి ఉంది. రాజేంద్ర నారాయణ్ సింగ్ దేవ్ ఎన్నికైన రాజకీయ నాయకుడిగా కొత్త కెరీర్‌ను నిర్మించుకున్నాడు, 1967 మార్చి 8 నుండి 1971 జనవరి 9 వరకు ఒరిస్సా ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశాడు.

## పాలకులు
చౌహాన్ వంశానికి చెందిన పాట్నా రాష్ట్ర పాలకులు:

* రమై దేవ్ (1360–1380)
* మహాలింగ దేవ్ (1380–1385)
* వత్సరాజ దేవ్ (1385–1410)
* ఒకటవ వైజల్ దేవ్ (1410–1430)
* భోజరాజ్ దేవ్ (1430–1455)
* ఒకటవ ప్రతాప్ రుద్ర దేవ్ (1455–1480)
* ఒకటవ భూపాల్ దేవ్ (1480–1500)
* ఒకటవ విక్రమాదిత్య దేవ్ (1500–1520)
* రెండవ వైజల్ దేవ్ (1520–1540)
* బజ్ర హీరాధర దేవ్ (1540–1570)
* నర్సింగ్ దేవ్ (1570–1577)
* హమీర్ దేవ్ (1577–1581)
* రెండవ ప్రతాప్ దేవ్ (1581–1620)
* రెండవ విక్రమాదిత్య దేవ్ (1620–1640)
* ముకుంద దేవ్ (1640–1670)
* బలరాం దేవ్ (1670–1678)
* హృదేశ దేవ్ (1678–1685)
* రాయ్ సింగ్ దేవ్ (1685–1762)
* పృథ్వీరాజ్ దేవ్ (1762–1765)
* ఒకటవ రామచంద్ర సింగ్ దేవ్ (1765–1820)
* భూపాల్ సింగ్ దేవ్ (1820–1848)
* హీరావజ్ర సింగ్ దేవ్ (1848–1866)
* ప్రతాప్ సింగ్ దేవ్ (1866–25 నవంబర్ 1878)
* రెండవ రామచంద్ర సింగ్ దేవ్ (25 నవంబర్ 1878-1895)
* లాల్ దల్గంజన్ సింగ్ దేవ్ (1895–1910)
* పృథ్వీరాజ్ సింగ్ (1910–1924)
* రాజేంద్ర నారాయణ్ సింగ్ దేవ్ (1924–1 జనవరి 1948)

### నామమాత్ర పాలకులు
* రాజేంద్ర నారాయణ్ సింగ్ దేవ్ (1 జనవరి 1948 – 23 ఫిబ్రవరి 1975)
* రాజ్‌రాజ్ సింగ్ దేవ్ (23 ఫిబ్రవరి 1975 – ఏప్రిల్ 2004)
* కనక్ వర్ధన్ సింగ్ దేవ్ (ఏప్రిల్ 2004 – ప్రస్తుతం)

## చిత్రమాలిక

File:Harishankar Temple.jpg|హరిశంకర్ దేవాలయం
File:Nrusinghanath Temple.JPG|నృసింహనాథ్ దేవాలయం
File:Gate of Nrusinghanath Temple1.JPG|నృసింహనాథ్ దేవాలయ ముఖద్వారం


## ఇవి కూడా చూడండి
* తూర్పు రాష్ట్రాల ఏజెన్సీ
* భారతదేశ రాజకీయ ఏకీకరణ

## మూలాలు

వర్గం:ఒడిశా చరిత్ర
వాతాపి యుద్ధం

**వాతాపి యుద్ధం** 642లో చాళుక్యుల రాజధాని వాతాపి (ప్రస్తుత బాదామి) సమీపంలో పల్లవులు, చాళుక్యుల మధ్య జరిగిన ఒక నిర్ణయాత్మక పోరాటం. సా.శ. 642లో జరిగిన ఈ యుద్ధంలో చాళుక్య రాజు రెండవ పులకేశి ఓడిపోయాడు, 654 వరకు వాతాపి పల్లవుల ఆధీనంలో ఉంది.

## కారణాలు
సుమారు 630లో, రెండవ పులకేశి పల్లవ రాజ్యంపై దండెత్తి రాజు మొదటి మహేంద్రవర్మను ఓడించి, చోళ దేశ ఉత్తర సరిహద్దులోని కావేరి నది వరకు దక్షిణాన ముందుకు సాగాడు. రెండవ పులకేశి చేతిలో జరిగిన అవమానానికి ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని పల్లవులు చాలాకాలంగా కోరుకున్నారు, రాబోయే కొద్ది సంవత్సరాలలో ప్రతీకారం కోసం తమ బలగాలను బలోపేతం చేసుకున్నారు.

630లో, మొదటి మహేంద్రవర్మ తర్వాత అతని కుమారుడు మొదటి నరసింహవర్మ అధికారంలోకి వచ్చాడు, ఇతని పాలనలో పల్లవ రాజ్యం ఒక శక్తివంతమైన రాజ్యంగా అవతరించింది. ఇది పల్లవ దేశంపై రెండవ దండయాత్రకు నాయకత్వం వహించడానికి రెండవ పులకేశిని ప్రేరేపించింది. కె. ఎ. నీలకంఠ శాస్త్రి ప్రకారం, పల్లవ దేశంలోకి ప్రవేశించడానికి ముందు పల్లవుల సామంతులైన బాణులను రెండవ పులకేశి ఓడించాడు. పల్లవ రాజధాని కంచికి సమీపంలో ఉన్న పరియాల, సూరమణ, మణిమంగళ అనే మూడు వేర్వేరు ప్రాంతాలలో మొదటి నరసింహవర్మ చాళుక్యులను ఎదుర్కొని ఓడించి వెనక్కి తగ్గేలా చేశాడు. ఆ తర్వాత పల్లవులు దాడికి దిగి పారిపోతున్న చాళుక్య బలగాలను వారి భూభాగం లోపలి వరకు వెంబడించారు.

## సంఘటనలు

642లో, చాళుక్యుల రాజధాని వాతాపిని పట్టుకోవడానికి మొదటి నరసింహవర్మ పరంజ్యోతి నాయకత్వంలో ఒక బలీయమైన పల్లవ సైన్యాన్ని పంపాడు. రెండవ పులకేశి తన రాజధాని శివార్లలో పల్లవులను ఎదుర్కొన్నాడు, తదనంతరం జరిగిన యుద్ధంలో ప్రాణాలు కోల్పోయాడని భావిస్తున్నారు. పల్లవులు రెండవ పులకేశిపై నిర్ణయాత్మక విజయం సాధించారు. విజయవంతమైన పల్లవులు ఆ రాజధానిని వశపరుచుకుని 12 సంవత్సరాల పాటు (642-654) పాలించారు.

మొదటి పరమేశ్వరవర్మ కూరం శాసనాలు ఈ యుద్ధాన్ని ఈ విధంగా వివరిస్తున్నాయి

ఉదయచంద్రమంగళం శాసనాలు ఈ విధంగా పేర్కొంటున్నాయి

వేలూరుపాళయం శాసనాల ప్రకారం

## పర్యవసానాలు

తన విజయానికి గుర్తుగా మొదటి నరసింహవర్మ వాతాపిలో మల్లికార్జున ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. అతను "వాతాపి-కొండన్" లేదా "వాతాపిని జయించినవాడు" అనే బిరుదును కూడా స్వీకరించాడు. వాతాపిలోని తెగ్గిన-ఇరప్ప ఆలయ గోడలపై తన విజయాన్ని నమోదు చేస్తూ ఒక శాసనాన్ని చెక్కించాడు. పరంజ్యోతి వాతాపి నుండి పల్లవ రాజ్యానికి అనేక యుద్ధ వస్తువులను తీసుకువచ్చాడు, వాటిలో ప్రసిద్ధ దేవుడైన వినాయకుడు (గణపతి) విగ్రహం కూడా ఉంది - దీనిని వాతాపి గణపతి అని పిలుస్తారు, దీనిని అతను తన స్వగ్రామంలో ప్రతిష్టించాడు.

## ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
కల్కి కృష్ణమూర్తి రాసిన తమిళ భాష చారిత్రక కల్పిత నవల *శివగామియిన్ శబదం*లో వాతాపి యుద్ధం చివరి ముగింపు యుద్ధం. ఇందులో పుల్లలూరు యుద్ధంలో మొదటి మహేంద్రవర్మ ఓటమికి ప్రతీకారంగా, శివగామి ప్రతిజ్ఞను తీర్చుకోవడానికి చాళుక్య రాజు రెండవ పులకేశిని పల్లవ సైన్యాధికారి పరంజ్యోతి ఓడించి చంపుతాడు.
## మూలాలు

## గ్రంథ పట్టిక

* 
* 
వర్గం:యుద్ధాలు
వర్గం:చాళుక్యులు
హమ్నే గాంధీ కో మార్ దియా

**హమ్నే గాంధీ కో మార్ దియా** 2018లో విడుదలైన హిందీ సినిమా. 1915 నుండి 1947 వరకు స్వాతంత్ర్య భారతదేశం కోసం మహాత్మా గాంధీ (మోహన్ దాస్ కరంచంద్ గాంధీ) చేసిన అహింసా ఉద్యమాల నుండి ప్రేరణతో టచ్‌వుడ్ మల్టీమీడియా క్రియేషన్స్ బ్యానర్‌పై  నయీమ్ ఎ. సిద్ధిఖీ నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించాడు. ప్రతిమా కజ్మీ,  సుబ్రత్ దత్తా, సమీక్ష భట్నాగర్, జతిన్ గోస్వామి ప్రధాన పాత్రలలో నటించిన ఈ సినిమా మార్చి 2న భారతదేశం అంతటా విడుదలైంది.

ఈ సినిమాకు మొదట 'హే రామ్ హమ్నే గాంధీ కో మార్ దియా' అని పేరు పెట్టారు , కానీ సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ సర్టిఫికేషన్ ఆ పేరును తొలగించింది.
## కథ
1948 జనవరి 28న ఒక రైలు ప్రయాణంలో కలుసుకున్న ఇద్దరు అపరిచితుల చుట్టూ ఈ కథ తిరుగుతుంది. భయానక వాతావరణం, మత అల్లర్లు, భయం నెలకొని ఉన్న ఆ సమయంలో కైలాష్ (జతిన్ గోస్వామి) తన తల్లి సావిత్రి (ప్రతిమా కజ్మీ)ని కలవడానికి తన భార్య సుధ (సమీక్ష భట్నాగర్),  వారి కుమార్తెతో కలిసి కలకత్తా నుండి ససారానికి ప్రయాణిస్తుంటాడు. అదే రైలులో దివాకర్ (సుబ్రత్ దత్తా) ఉపాధ్యాయుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించడానికి తన గ్రామానికి తిరిగి వెళ్తుంటాడు.

కలకత్తాలో జరిగిన ' ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ దినం' అల్లర్లలో కైలాష్ సర్వస్వం కోల్పోయాడు  భారతదేశ విభజనకు గాంధీయే కారణమని గట్టిగా నమ్ముతాడు. దీనికి విరుద్ధంగా దివాకర్ తనదైన అభిప్రాయాలను కలిగి ఉండి, గాంధీ  అహింస, సహనం అన్ని మతాలను స్వీకరించాలనే తత్వాన్ని విశ్వసిస్తాడు. వారి రెండు రోజుల ప్రయాణంలో జరిగిన సంఘటనలు ఇద్దరిపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపుతాయి, ఎవరు సరైనవారు, ఎవరు తప్పు అని ఆలోచించేలా వారిని ప్రేరేపిస్తాయి. 

వారు తమ గమ్యస్థానానికి చేరుకుని, తమ ప్రయాణాన్ని ముగించుకునేసరికి, గాంధీ హత్యకు గురయ్యారని తెలుసుకుంటారు. గాంధీ హత్య, తదనంతర సంఘటనలు ఈ రెండు విభిన్న భావజాలాలకు ప్రతిబింబంగా నిలుస్తాయి.
## నటీనటులు
* ప్రతిమా కజ్మీ
* సుబ్రత్ దత్తా
* సుధా సింగ్‌గా సమీక్ష భట్నాగర్
* జతిన్ గోస్వామి
## విడుదల
మహాత్మా గాంధీ వర్ధంతి సందర్భంగా  జనవరి 31న కొత్త పోస్టర్‌ను ఆవిష్కరించారు. ఈ సినిమా అధికారిక ట్రైలర్‌ను టచ్‌వుడ్ మల్టీమీడియా క్రియేషన్స్ ఫిబ్రవరి 5న విడుదల చేసింది. ఈ సినిమా థియేట్రికల్ ట్రైలర్‌ను టచ్‌వుడ్ మల్టీమీడియా క్రియేషన్స్  ఫిబ్రవరి 23న విడుదల చేసింది.

ఈ సినిమా మార్చి 2న ప్రపంచవ్యాప్తంగా థియేటర్లలో విడుదలైంది.
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:2018 హిందీ సినిమాలు
వర్గం:హిందీ సినిమా
భూమికి పచ్చని రంగేసినట్టు

**భూమికి పచ్చాని రంగేసినట్టో** అనేది 1998లో విడుదలైన శ్రీరాములయ్య చిత్రంలోని ఒక ప్రసిద్ధ గీతం. ఈ పాటను ప్రముఖ దళిత కవి, రచయిత కలెకూరి ప్రసాద్ రచించగా, వందేమాతరం శ్రీనివాస్ సంగీతం అందించారు. ఈ పాటను ప్రముఖ గాయకుడు కె.జె. ఏసుదాసు మరియు బృందం ఆలపించారు.

## నేపథ్యం
ఈ పాట గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని రైతుల కష్టాలను, భూమి కోసం సాగే పోరాటాలను మరియు ప్రకృతి అందాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. ముఖ్యంగా అప్పుల బాధతో రైతులు పడే వేదనను, ఆలి పుస్తెలు అమ్ముకోవాల్సి రావడం మరియు పురుగుల మందు తాగి ఆత్మహత్యలు చేసుకునే దయనీయ స్థితిని ఈ పాటలో కలెకూరి ప్రసాద్ ఎంతో ఆర్ద్రంగా చిత్రించారు. అదే సమయంలో వర్షం కురిసి పంటలు పండితే వచ్చే సంతోషాన్ని కూడా ఇందులో వివరించారు.

## సాహిత్యం - విశ్లేషణ
పల్లవి :
భూమికి పచ్చాని రంగేసినట్టో అమ్మలాలా
పంటచేలు పెరగాలి ఓయమ్మలాలో అమ్మలాలా
ఆలి పుస్తెలమ్ముకొని
అప్పు తీర్చుకుంటివో అమ్మలాలా
వలవలవల ఏడ్చుకుంటూ
వలసెల్లిపోతివో అమ్మలాలా
పురుగులమందే నీకు
పెరుగన్నమాయనో అమ్మలాలా
చెరవీడి భూతల్లి చెంతకు చేరిందిరో
పంటలు చేతికొస్తే పండుగ చేద్దామురో ॥

చరణం : 1
జాతరమ్మ జాతరమ్మ
కూలిజనం జాతరో అమ్మలాలా
ఎత్తుపల్లాలనే చదును చేసే జాతరో అమ్మలాలా
చేలు దున్ని చాళ్లుదీసె
బీదబిక్కి జాతరో అమ్మలాలా
ఎద్దుకొమ్మల నడుమ ఎర్రపొద్దు పొడిచెరో
భూస్వామి గుండెలధర గుడిసెలోల్ల జాతర ॥

చరణం : 2
చెమట జల్లు చిలకరిస్తే
నేల పులకించురో అమ్మలాలా
వానొస్తే భూతల్లి శీమంతమాడురో అమ్మలాలా
తంగెళ్లు గన్నేర్లు
పసుపు కుంకుమిచ్చురో అమ్మలాలా
పశుల మెడన చిరుగజ్జెలు ఘల్లున మ్రోగేనో
గజ్జెల మోతల్లో పల్లె పరవశించెను ॥

చరణం : 3
ఎగువ పెన్నమ్మమతల్లి
ఎగిరెగిరి దుమికితే అమ్మలాలా
తుంగభద్రమ్మ పొంగి
పరవళ్లు తొక్కితే అమ్మలాలా
చిత్రంగ చిత్రావతి చిందులు ఆడితే అమ్మలాలా
నేలతల్లి నీళ్లాడి పసిడిపంటలిచ్చురో
నా సీమకన్నుల్లో వెలుగులు నిండేనురో ॥

## సాంకేతిక వర్గం
చిత్రం : శ్రీరాములయ్య (1998)
సంగీతం : వందేమాతరం శ్రీనివాస్
రచన : కలెకూరి ప్రసాద్
గానం : కె.జె.ఏసుదాస్, బృందం

.
## పాటలోని ముఖ్య అంశాలు
* **రైతు కష్టాలు:** అప్పుల బాధతో వలస వెళ్లడం, ఆలి నగలు అమ్ముకోవడం వంటి వాస్తవిక పరిస్థితులను పల్లవిలో వివరించారు.
* **శ్రమ శక్తి:** ఎత్తుపల్లాలను చదును చేసి, బీడు భూములను సాగులోకి తెచ్చే కూలీల జాతరగా వ్యవసాయాన్ని వర్ణించారు.
* **నదుల ప్రస్తావన:** రాయలసీమ ప్రాంతంలోని పెన్నా, తుంగభద్ర మరియు చిత్రావతి నదులు పరవళ్లు తొక్కితే నేల తల్లి పసిడి పంటలు ఇస్తుందని ఆశాభావాన్ని వ్యక్తం చేశారు.
* **సామాజిక స్పందన:** "భూస్వామి గుండెలదర గుడిసెలోళ్ల జాతర" అనే చరణం ద్వారా సామాజిక విప్లవాన్ని మరియు పేదల పోరాట పటిమను కలెకూరి ప్రసాద్ చాటి చెప్పారు.

## సాంకేతిక వర్గం
* **రచన:** కలెకూరి ప్రసాద్
* **సంగీతం:** వందేమాతరం శ్రీనివాస్
* **గానం:** కె.జె. ఏసుదాసు
* **సినిమా:** శ్రీరాములయ్య (1998)

## ప్రజాదరణ
ఈ పాట తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని రైతు ఉద్యమాల్లో మరియు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో నేటికీ మార్మోగుతూనే ఉంటుంది. వందేమాతరం శ్రీనివాస్ అందించిన బాణీ, ఏసుదాసు గారి గంభీరమైన స్వరం ఈ పాటకు క్లాసిక్ హోదాను తెచ్చిపెట్టాయి.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* యూట్యూబ్ లో భూమికి పచ్చాని రంగేసినట్టో పాట

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం:కలెకూరి ప్రసాద్ రాసిన పాటలు
వర్గం:వందేమాతరం శ్రీనివాస్ స్వరపరిచిన పాటలు
వర్గం:కె.జె. ఏసుదాసు పాడిన పాటలు
వర్గం:రైతు నేపథ్య పాటలు