తిరువయ్యారు ఐయారప్పర్ దేవాలయం

**అయ్యారప్పర్** అనేది భారతదేశంలోని తమిళనాడు తిరువైయారు గ్రామంలో ఉన్న శివుడికి అంకితం చేయబడిన హిందూ దేవాలయం. శివుడిని *అయ్యారప్పర్* గా పూజిస్తారు. శివుడు  *[[శివలింగం|లింగం]]* రూపంలో దర్శనమిస్తుంది. అతని భార్య పార్వతి ఆరం వలర్థ నాయగి గా చిత్రీకరించబడింది. నాయనర్లు అని పిలువబడే,  *[[పాడల్ పేట్ర క్షేత్రాలు|పాదల్ పెట్రా స్థలం]]* అని వర్గీకరించబడిన తమిళ కవి సాధువులు రాసిన 7వ శతాబ్దపు తమిళ శైవ కానానికల్ రచన అయిన *తేవరం* ప్రధాన దేవతను గౌరవిస్తారు.

ఈ ఆలయాన్ని దక్షిణ కైలాసం (దక్షిణ కైలాస) అని పిలుస్తారు. ఇది నంది (శివుని దివ్య వృషభం) జన్మించి, శివునికి వాహనంగా మారిన ప్రదేశం. నంది, సుయశయంబికల దివ్య వివాహం తమిళనాడులోని అరియలూరు జిల్లాలో ఉన్న తిరుమళపాడి వైద్యనాథస్వామి ఆలయంలో జరిగింది. ఈ ప్రాంతంలోని ఏడు శివాలయాలను కలుపుకొని దీనిని సప్త స్థానం ఉత్సవంగా జరుపుకుంటారు.

చోళులు, పాండ్యులు, తంజావూరు నాయకులు, తంజావూర్ మరాఠాల రచనలను సూచించే అనేక శాసనాలు ఈ ఆలయానికి సంబంధించినవి. ప్రస్తుత రాతి కట్టడంలోని అత్యంత పురాతన భాగాలు 9వ శతాబ్దంలో చోళుల రాజవంశం కాలంలో నిర్మించబడ్డాయి, అయితే ఎత్తైన గోపుర ద్వారాలతో సహా తర్వాతి విస్తరణలు, 16వ శతాబ్దంలో తంజావూరు నాయకుల కాలం వరకు ఉన్న తరువాతి కాలాలకు చెందినవిగా చెప్పబడుతున్నాయి.

ఈ ఆలయ సముదాయం రాష్ట్రంలోని అతిపెద్ద ఆలయాలలో ఒకటి, ఇందులో గోపురాలు అని పిలువబడే నాలుగు ద్వార గోపురాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయంలో అనేక ఉపాలయాలు ఉన్నాయి, వాటిలో అయ్యరాప్పర్, ధర్మసంవర్ధని ఆలయాలు అత్యంత ప్రముఖమైనవి. ఈ ఆలయ సముదాయంలో అనేక మండపాలు, మూడు ప్రాకారాలు ఉన్నాయి; విజయనగర కాలంలో నిర్మించిన రెండవ ప్రాకారం అత్యంత ముఖ్యమైనది, ఇందులో అనేక శిల్పాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయంలో ఉదయం 5:30 నుండి రాత్రి 10 గంటల వరకు వివిధ సమయాల్లో ఆరు రోజువారీ పూజలు జరుగుతాయి, దాని క్యాలెండర్‌లో పన్నెండు వార్షిక ఉత్సవాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయాన్ని ప్రస్తుతం తమిళనాడు ప్రభుత్వ హిందూ మత, ధర్మాదాయ శాఖ నిర్వహిస్తోంది. 1984కి ముందు దీనిని దాతృత్వ గుణం గల వ్యక్తులు నిర్వహించేవారు.

## పురాణం
ఎడమ|thumb|250x250px|ఆలయ పుష్కరిణి చిత్రం
ఈ ప్రదేశంలో ఐదు నదులు ఉన్నందున, ఇక్కడి ప్రధాన దైవాన్ని అయ్యరప్పర్ లేదా పంచనదీశ్వరర్ అని పిలుస్తారు. తమిళంలో 'ఐ' అంటే ఐదు, 'అరు' అంటే నది, ఈ పేరుకు అదే అర్థం. ఆ ఐదు నదులు వడవారు, వెన్నారు, వెట్టారు, కుడమురుట్టియారు, కావేరియారు. హిందూ పురాణాల ప్రకారం, ఒకప్పుడు శివుని భక్తుడు, ఆలయ పూజారి అయిన ఒక వ్యక్తి కాశీ యాత్రకు వెళ్లినందున సమయానికి ఆలయానికి తిరిగి రాలేకపోయాడు. ఈ ఆలస్యం కారణంగా, ఆ రోజు పూజా కార్యక్రమాలను నిర్వహించలేకపోయినందుకు పూజారి శివుడిని ప్రార్థించాడు. మరుసటి రోజు అతను ఆలయానికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, ముందు రోజు శివుడు పూజారి రూపంలో ఆలయానికి వచ్చాడని తెలుసుకుని ప్రజలు ఆశ్చర్యపోయారు. ఇది ప్రసిద్ధ శైవ సాధువైన అప్పర్ కైలాస దర్శనం పొందాడని నమ్మే ప్రదేశం. సుందరర్ కావేరీ నదికి అవతలి ఒడ్డున ఉన్న తిరుక్కండియూర్‌లోని కండీశ్వరర్ ఆలయంలో పూజించడానికి వచ్చాడు. వరదల కారణంగా అతను నదిని దాటలేకపోయి, శివుడిని ప్రార్థించాడు. అతని ప్రార్థనల కారణంగా నది ఆలయానికి దారి ఇచ్చిందని నమ్ముతారు. 1894 నాటి ARE 219 & 222 శాసనాల ఆధారంగా ఈ ఆలయం లోక మహాదేవి ఈశ్వరం అని ప్రస్తావించబడింది..

మరొక పురాణం ప్రకారం, తిరుకైలయ మఠ వంశ స్థాపకుడైన నంది (శివుని దివ్య వృషభం) ఈ ప్రదేశంలోనే సలంధ మహర్షికి జన్మించాడు. ఆ మహర్షి ఆ బిడ్డను ఆలయంలో వదిలిపెట్టాడు. శివుడు ఆ బిడ్డకు అంబిక తల్లి పాలతో, నంది నోటి నుండి వచ్చిన నురుగుతో, సూర్య పుష్కరిణి, అమృత పుష్కరిణి, శైవ తీర్థం (ఈ మూడు జల వనరులు) నుండి వచ్చిన నీటితో అభిషేకం చేశాడని నమ్ముతారు. ఆ బిడ్డకు ఐదు వేర్వేరు జల వనరుల నుండి అభిషేకం జరగడం వల్ల, ఇక్కడి ప్రధాన దైవం అయ్యారప్పర్ అని పిలువబడ్డాడు.  ఈ ఆలయం కావేరీ నది ఉత్తర ఒడ్డున నిర్మించిన దేవాలయాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. 

## స్థానం
ఈ ఆలయం భారతదేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రం తంజావూరు జిల్లా తిరువైయారు అనే పంచాయతీ పట్టణం ఉంది. ఇది తంజావూరు నుండి 13 కిలోమీటర్ల దూరంలో కావేరి నది ఒడ్డున ఉంది, తిరువైయారులో పంచనాథీశ్వరునికి అంకితం చేయబడిన పాత శివాలయం ఉంది. ఏడాది పొడవునా యాత్రికులు ఈ ఆలయానికి తరలివచ్చినప్పటికీ, ముత్తుస్వామి దీక్షితర్, శ్యామా శాస్త్రి లతో పాటు కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులను కలిగి ఉన్న త్యాగరాజ సంతతో ఉన్న అనుబంధానికి తిరువైయారు మరింత ప్రసిద్ధి చెందింది. శివాలయం సమీపంలో త్యాగరాజ తన గొప్ప రచనలలో కొన్నింటిని రచించిన ఒక గది ఇల్లు ఉంది. నది ఒడ్డున సాధువు స్వరకర్త సమాధి ఉంది, ఇక్కడే దేశంలో ప్రతి సంవత్సరం గొప్ప సంగీత ఉత్సవం జరుగుతుంది.&nbsp;

## ఆర్కిటెక్చర్
దక్షిణ కైలాసం (శివుని దక్షిణ నివాసం) అని పిలువబడే ఈ ఆలయం, సుమారు 60000 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో నిర్మించబడింది. ఇందులో ఐదు ప్రాకారాలు, అనేక మండపాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంటుంది, ఏడు అంతస్తుల పిరమిడ్ ఆకారపు రాజగోపురం ద్వారా లోపలికి ప్రవేశిస్తారు. లింగ రూపంలో ఉన్న ప్రధాన దైవం చతురస్రాకారంలో ఉన్న గర్భగుడిలో ప్రతిష్ఠించబడింది, దీని కొలతలు లోపల నుండి 3.35 మీటర్లు (11.0 అడుగులు), బయట నుండి 5.97 మీటర్లు (19.6 అడుగులు) ఉన్నాయి. గర్భగుడికి ఆనుకుని ఉన్న అర్ధమండపం వెడల్పు గర్భగుడి వెడల్పుతో సమానంగా 3.35 మీటర్లు (11.0 అడుగులు) ఉండగా, దాని పొడవు గర్భగుడి పొడవుకు రెట్టింపుగా 6.7 మీటర్లు (22 అడుగులు) ఉంది. ఈ అర్ధమండపం తూర్పు వైపునకు 7.16 మీటర్లు (23.5 అడుగులు) పొడుచుకు వచ్చి ఉంటుంది. ముఖమండపం 5.94 మీటర్ల (19.5 అడుగులు) కొలతలతో ఉన్న చతురస్రాకార నిర్మాణం. గర్భగుడి బయటి గోడలపై ఐదు దేవకోష్ఠాలు ఉన్నాయి. ఈ ఐదింటిలో దక్షిణామూర్తి, బ్రహ్మ విగ్రహాలు మాత్రమే ఇప్పుడు మిగిలి ఉన్నాయి. అర్ధమండపం ప్రవేశ ద్వారం ఇరువైపులా ఇద్దరు పెద్ద ద్వారపాలక విగ్రహాలు ఉన్నాయి.

ఈ ఆలయంలో ఆట్కొండార్ లేదా కలసంహారమూర్తికి కూడా ఒక మందిరం ఉంది. ఆట్కొండ మందిరం వెలుపల ఆదిశంకరాచార్యులచే ప్రారంభించబడిన ఒక హోమగుండం కనిపిస్తుంది. ఆలయ ప్రధాన దైవానికి ఐదు నదుల పేరిట నామకరణం చేయబడినప్పటికీ, ఆలయంలో సూర్య పుష్కరిణి, గంగా తీర్థం, చంద్ర పుష్కరిణి, పాలారు, నంది తీర్థం అనే ఐదు జలాశయాలు ఉన్నాయి. దక్షిణ కైలాసం, ఉత్తర కైలాసం అనే రెండు మందిరాలు ఉన్నాయి. అక్కడ పంచాక్షరీ జపం చేసే ముక్తి మండపం కూడా ఉంది.

## చరిత్ర
దేవాలయంలోని అనేక శాసనాలు ఈ ఆలయాన్ని చోళులు, పాండ్యులు, ఇతర పాలకులతో అనుసంధానిస్తాయి. కరికల చోళుడు, రాజరాజ, జటవర్మన్ సుందర పాండ్యన్, కృష్ణదేవరాయలు తిరువయ్యారుతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారు. ఈ ఆలయంలో ఉత్తరకైలాసం, దక్షిణకైలాసం అనే రెండు విభిన్న విభాగాలు ఉన్నాయి. ఉత్తరకైలాసాన్ని 10వ శతాబ్దం చివరలో రాజరాజ చోళుని రాణి నిర్మించారు, ఆమె అనేక దానధర్మాలు కూడా చేశారు. దక్షిణకైలాసాన్ని రాజేంద్ర చోళుని రాణి పునరుద్ధరించారు. ముఖ్యమైన నాయన్మార్లలో ఒకరైన అప్పర్ ఈ పుణ్యక్షేత్రంతో సన్నిహిత సంబంధం కలిగి ఉన్నారు, తేవారం లోని పాటలలో ఒకదానిని ఈ ఆలయానికి అంకితం చేశారు.  ఆలయం యొక్క దక్షిణ గోడపై రాజరాజ I యొక్క 21వ పరిపాలనా సంవత్సరానికి చెందిన ఒక శాసనం (ARE 219 ఆఫ్ 1894) ఉంది, ఇది భూమి అమ్మకాన్ని సూచిస్తుంది. 22వ సంవత్సరంలో నమోదు చేయబడిన మరో శాసనం, ఆలయంలో నిరంతర దీపారాధన కోసం 96 గొర్రెల బహుమతిని సూచిస్తుంది. రాజు యొక్క 24వ సంవత్సరంలో వేయబడిన ఒక శాసనం, ప్రధాన, ఉత్సవ దేవతలకు బహుమతిగా ఇచ్చిన వివిధ రకాల ఆభరణాలను సూచిస్తుంది. మండపం యొక్క తూర్పు గోడపై ఉన్న ఒక శాసనం (ARE 215 ఆఫ్ 1894), రాజరాజ అల్లుడైన విమలాదిత్యుడు ఎనిమిది కుండల వెండిని బహుమతిగా ఇచ్చినట్లు సూచిస్తుంది. రాజేంద్ర I యొక్క నాల్గవ పరిపాలనా సంవత్సరంలో భూమి దానం చేసినట్లుగా ఒక నమోదు ARE 216 ఆఫ్ 1894లో కనుగొనబడింది. రాజధిరాజ I యొక్క ముప్పై రెండవ సంవత్సరంలో వేయబడిన మరో ముఖ్యమైన శాసనం, మానభరణ, వీర పాండ్య, సుందర పాండ్య అనే ముగ్గురు పాండ్య పాలకులపై రాజు సాధించిన విజయాలను సూచిస్తుంది.
center|thumb|600x600px|ఆలయం యొక్క విస్తృత దృశ్యం

## సప్త స్తానం
ఎడమ|thumb|250x250px|పండుగ సమయంలో ఉపయోగించే అలంకరించబడిన పల్లకి

దివ్య ఎద్దు నంది ఈ ఆలయంలో జన్మించి శివుని పర్వతం అయ్యింది. తమిళనాడు అరియలూరు జిల్లా తిరుమళపాటి వైద్యనాథస్వామి ఆలయం నంది, సుయసాయంబికై దివ్య వివాహం జరిగింది. ఈ ప్రాంతంలోని ఏడు శివాలయాలతో కూడిన సప్తస్తనం పండుగగా దీనిని జరుపుకుంటారు. ప్రతి సంవత్సరం ఏప్రిల్ నెలలో తిరువైయారు *సప్తస్థానం* పండుగ నిర్వహిస్తారు. హిందూ పురాణాల ప్రకారం, ఇది తమిళ *పంగుని* నెలలో పునర్పూస నక్షత్రంపై శివుని పవిత్ర ఎద్దు నందికేశ్వర వివాహ పండుగ. తిరువైయారు అయ్యరాప్పర్ ఆలయ పండుగ దేవతను అలంకరించిన గాజు పల్లకీలో నందికేశ్వర, సుయసాయంబికై చిత్రాలతో పాటు తిరుపళనం, తిరుచోత్రుతురై, తిరువెదికుడి, తిరుకండియూర్, తిరుపుంతూర్తిలోని దేవాలయాలకు తీసుకువెళతారు. గాజు పల్లకీల్లో కూర్చిన ఆయా దేవాలయాల ఉత్సవ మూర్తులు  ప్రతి ఒక్కరూ అయ్యర్పర్తో పాటు తుది విధి అయిన తిల్లిస్తానానికి వెళతారు. తిల్లిస్తానం ఆలయం వెలుపల కావేరి నది ఒడ్డున బాణసంచా ప్రదర్శనలు పెద్ద ఎత్తున జరుగుతాయి. ఏడు పల్లకీలను తిరువైయారులోని అయ్యరాప్పర్ ఆలయానికి తీసుకువెళతారు. తిరువైయారు వద్ద ఏడు ప్రదేశాల నుండి ఆయా దేవాలయాల ప్రధాన దేవతలను మోసుకెళ్లే ఏడు గాజు పల్లకీలు కలవడాన్ని వందలాది మంది చూస్తారు. భక్తులు *పూచోరితల్* (పువ్వుల పండుగ) చేస్తారు, దీనిలో ఒక బొమ్మ పల్లకీల్లో ప్రధాన దేవతలకు పువ్వులు సమర్పిస్తుంది. *పూచోరితల్* తరువాత, పల్లకీలు తమ తమ దేవాలయాలకు బయలుదేరుతాయి. 

## ఆరాధన పద్ధతులు
కుడి|thumb|250x250px|రెండవ ఆవరణలో చిత్రాలు
ఆలయ *[[పూజ]]* పండుగల సమయంలో, రోజువారీగా పూజ చేస్తారు. తమిళనాడులోని ఇతర శివాలయాల మాదిరిగానే, పూజారులు బ్రాహ్మణ ఉప కులమైన శైవ వర్గానికి చెందినవారు. ఆలయ ఆచారాలు రోజుకు ఆరుసార్లు నిర్వహిస్తారు-ఉదయం 6.30 గంటలకు ఉషత్కలం, ఉదయం 8:00 గంటలకు కళశాంతి, ఉదయం 12:00 గంటలకు ఉచ్చికాలం, సాయంత్రం 5:00 గంటలకు సాయరాక్షై, రాత్రి 8:00 గంటలకు అర్ధ జామం ప్రతి కర్మలో నాలుగు దశలు ఉంటాయిః *[[అభిషేకం]]* (పవిత్ర స్నాన) *అలంగారం* (అలంకరణ) నైవేధానం (ఆహార సమర్పణ), దీప ఆరాదనై (అయ్యరాప్పర్, ధర్మసంవర్ధినీ రెండింటికీ దీపాలు ఊపుతూ). *[[నాదస్వరం|నాగస్వరం]]* (పైపు వాయిద్యం), తవిల్ (పెర్క్యూషన్ వాయిద్యం-వేదాలలో మతపరమైన సూచనలు) (పూజారులు చదివిన పవిత్ర గ్రంథాలు), ఆలయ స్తంభం ముందు భక్తులు సాష్టాంగ నమస్కారం చేస్తూ సంగీతం మధ్య ఈ ఆరాధన జరుగుతుంది. సోమవరం, శుక్రవారము వంటి వారపు ఆచారాలు, *[[ప్రదోష|ప్రదోషం]]* వంటి పాక్షిక ఆచారాలు, అమవాసై (అమావాస్య రోజు), కిరుత్తిగై, పూర్ణిమ (పౌర్ణమి రోజు), సాతుర్థి వంటి నెలవారీ పండుగలు ఉన్నాయి. ఫిబ్రవరి-మార్చి నెలల్లో మహాశివరాత్రి ఆలయంలో జరుపుకునే ప్రధాన పండుగలు.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

## మతపరమైన ప్రాముఖ్యత
thumb|250x250px|ఆలయం లోపల ఉన్న పుణ్యక్షేత్రాలు
తిరువయ్యారు, మయిలాడుతురై, తిరువిదైమరుతుర్, తిరువెంకడు, చాయవనం, శ్రీవాంచియం కాశీ సమానమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం చుట్టూ నగరం కేంద్రీకృతమై ఉన్న కాశీ మాదిరిగానే, కావేరి నది ఒడ్డున ఉన్న ఈ పట్టణాల్లోని దేవాలయాలు, అవి తిరువైయారులోని అయ్యరాప్పర్ కోయిల్, తిరువిదైమరుదూర్ మహాలింగేశ్వర ఆలయం, మయిలాడుతురై మయురనాథస్వామి ఆలయం, సయవనంలోని చాయవనేశ్వర ఆలయం, తిరువెంకడు శ్వేతారణ్యేశ్వర ఆలయం, శ్రీవాంచియంలోని శ్రీవాంచినధస్వామి కోయిల్ పట్టణాల కేంద్ర బిందువులు.

7వ శతాబ్దపు తమిళ శైవ కవి తిరుగ్నన సంబందర్, *మొదటి తిరుమురై*, రెండవ తిరుమువారిగా సంకలనం చేయబడిన  *తేవరం >* పది పాడికలలో అయ్యరాప్పర్ను పూజించారు. సంబందర్ సమకాలీనుడైన అప్పర్, నాలుగో, ఐదవ, ఆరవ తిరుమురైలో సంకలనం చేసిన *తేవరం* 12 పాదిగమ్లలో అయ్యరాప్పర్ను కూడా పూజించాడు. 8వ శతాబ్దపు నయన్మార్ సుందరార్ అయ్యర్ప్పర్ను ఏడు పాదిగమ్లలో గౌరవించాడు, ఇది ఏడవ తిరుమువారిలో సంకలనం చేయబడింది. ఈ ఆలయాన్ని తేవరంలో గౌరవించడం వలన, శైవ శాసనంలో ప్రస్తావించబడిన 275 దేవాలయాలలో ఇది ఒకటి, దీనిని *[[పాడల్ పేట్ర క్షేత్రాలు|పాదల్ పెట్రా స్థలం]]* అని వర్గీకరించారు. కావేరి ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్న దేవాలయాల జాబితాలో ఈ ఆలయం 52వ స్థానంలో ఉంది.

## గమనికలు

## మూలాలు

* 

## బాహ్య లింకులు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:తమిళనాడు దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:శివాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు పర్యాటక ప్రదేశాలు