కుర్మలి భాష

**కుర్మాలి** లేదా **కుద్మాలి** (ISO: Kurmāli)  తూర్పు భారతదేశంలో మాట్లాడే ఒక ముఖ్యమైన భాష. ఇది బీహార్, జార్ఖండ్, ఒడిశా ,పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాలలో ప్రధానంగా మాట్లాడతారు. వాణిజ్య మాండలికంగా, దీనిని జార్ఖండ్లో ఉన్న ప్రాంతంలోని "ఐదు పరగణాలు" కోసం **పంచపర్గానియా** అని కూడా పిలుస్తారు. కుర్మాలి భాషను ప్రధానంగా జార్ఖండ్, ఒడిశా , పశ్చిమ బెంగాల్  అంచు ప్రాంతాలలో సుమారు 550,000 మంది ప్రజలు మాట్లాడతారు, అలాగే అస్సాం టీ లోయలలో గణనీయమైన జనాభా కుర్మాలి మాట్లాడతారు. కుర్మాలి భాషను భారత రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూల్‌లో చేర్చాలని చాలా కాలంగా డిమాండ్ ఉంది.

## భౌగోళిక పంపిణీ
కుర్మాలి భాష ప్రధానంగా భారతదేశంలోని మూడు తూర్పు రాష్ట్రాల్లో, అంటే జార్ఖండ్ ఆగ్నేయ జిల్లా సెరైకెలా ఖర్స్వాన్, తూర్పు సింగ్భూమ్, పశ్చిమ సింగ్భూమ్. బొకారో , రాంచీ జిల్లాలలో, ఉత్తర జిల్లా మయూర్భంజ్, బాలాసోర్, కెందుఝర్, జాజ్పూర్ , సుందర్గఢ్, , నైరుతి జిల్లా పశ్చిమ మేదినీపూర్, జార్గ్రామ్, బంకురా, పురులియా , ఉత్తర జిల్లాలు మాల్దా, ఉత్తర దినాజ్పూర్, దఖిన్ దినాజ్పూర్, జల్పాయిగురి పశ్చిమ బెంగాల్ లో మాట్లాడతారు. కుర్మాలి భాష  ప్రధాన ప్రాంతంతో పాటు, ఉదల్గురి కూడా కుర్మాలి భాష మాట్లాడతారు , కొంతమంది మాట్లాడేవారు అస్సాంలోని కచార్, శాంతిపూర్, నాగావ్, మహారాష్ట్ర చంద్రపూర్ , గడ్చిరోలి తూర్పు జిల్లాల్లో కూడా కనిపిస్తారు. ఇది కాకుండా, కొంతమంది మాట్లాడేవారు ఉత్తర ప్రదేశ్, బీహార్ , పొరుగు దేశం బంగ్లాదేశ్ , నేపాల్ కూడా కనిపిస్తారు.
thumb|గ్రియర్సన్ తూర్పు చోటా నాగ్పూర్ భాషా పటం, 1903
బ్రిటిష్ పాలనలో, కుర్మాలి భాషను పంచపర్గానియా అని పిలిచేవారు (ప్రస్తుత బుండు, బరెండా, సోనాహటు (జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని రాంచీ జిల్లా సోనాహటు , రహేహ సిల్లి, తమార్ బ్లాకులుగా విభజించబడింది) నాలుగు భాషా ప్రాంతాల మధ్య వాణిజ్య భాష. ఇప్పుడు సోనాహటు , రహే నదులు పంచపర్గానియాలో ప్రధాన ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి.2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, భారతదేశంలో 311,175 మంది కుర్మాలి థార్ మాట్లాడేవారు (ఎక్కువగా పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశా, అస్సాం , మహారాష్ట్ర నుండి) , 244,914 మంది పంచ పరగణియా మాట్లాడేవారు ఉన్నారు (ఎక్కువగా జార్ఖండ్ నుండి) భారతదేశంలో మొత్తం 556,089 మంది కుర్మలి మాట్లాడేవారు. అవి "హిందీ భాషల" గొడుగు కింద వర్గీకరించబడ్డాయి. కుర్మాలి థార్ , పంచ పరగణియా రెండూ కుర్మాలి భాష  మాండలికాలు అని గమనించండి. నేపాల్ 227 మంది కుర్మాలి భాష మాట్లాడేవారు ఉన్నారు. అయితే, కుర్మాలి మాట్లాడేవారి వాస్తవ సంఖ్య జనాభా గణనలో పేర్కొన్న సంఖ్య కంటే చాలా ఎక్కువ అని చెప్పబడింది.

## భాషా వైవిధ్యం
కుర్మలి మాట్లాడేవారు తూర్పు భారతదేశంలోని విస్తారమైన ప్రాంతంలో, ముఖ్యంగా పశ్చిమ బెంగాల్, జార్ఖండ్ ,ఒడిశా అంచులలో విస్తరించి ఉన్నారు. ఈ రాష్ట్రాల్లో బెంగాలీ, నాగ్‌పురి ,ఒడియా మాట్లాడేవారి జనాభా ఎక్కువగా ఉంది. ఈ ప్రాంతాలలో స్థానిక మాండలిక మార్పు ,భాషా మార్పును గమనించవచ్చు. పశ్చిమ బెంగాల్ కుర్మీలు తమను తాము కుర్మలి మాట్లాడేవారుగా గుర్తించుకుంటారు, దీనిని వారు తమ జాతి గుర్తింపులో భాగంగా భావిస్తారు. కానీ బెంగాలీ ప్రాంతంలో వారు చాలా కాలంగా స్థిరపడినందున, వారి భాష బెంగాలీ మన్భూమి మాండలికం వైపు మారుతోంది, ఇది ఉత్తర ఒడిశాలో బెంగాలీ ,ఒడియా మిశ్రమంతో జరిగినట్లే. 1903 లింగ్విస్టిక్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ఈ మార్పును ఈ క్రింది విధంగా వివరించింది: 
 బెంగాలీ మాట్లాడే ప్రాంతంలోకి ... ఎత్తైన ప్రాంతాల నుండి వలస వచ్చినవారు ఉన్నారు. ఇవి తమ సొంత భాషను నిలుపుకున్నాయి, అయినప్పటికీ... వారు నివసించే వారి నుండి పదాలు ,వ్యాకరణ రూపాలను అరువు తెచ్చుకున్నారు. ఫలితంగా ఒక రకమైన మిశ్రమ మాండలికం, ముఖ్యంగా దాని స్వభావంలో బిహారీ, కానీ ఆసక్తికరమైన బెంగాలీ రంగుతో ఉంటుంది.[...] ప్రతి సందర్భంలోనూ ఈ మాండలికం ఒక వింత దేశంలోని వింత ప్రజల భాష. ... మంభుంలో ఈ [కుర్మాలి] భాషను ప్రధానంగా కుర్మి కుల ప్రజలు మాట్లాడుతారు, వారు చోటా నాగ్‌పూర్ జిల్లాలలో ,ఒరిస్సా ఉపనది రాష్ట్రమైన మయూర్భంజాలో చాలా మంది ఉన్నారు.... [వాళ్ళందరూ] అవినీతి బిహారీ అని మాట్లాడరు. వారిలో చాలామంది బెంగాలీ ,ఒరియా మాట్లాడతారు.... ఒరిస్సా ఉపనది రాష్ట్రాలలో, కుర్మీలు దాదాపు అందరూ బెంగాలీ మాట్లాడతారు, అయినప్పటికీ ఒరియా మాట్లాడే దేశంలో నివసిస్తున్నారు.
— జి. ఎ. గ్రియర్సన్ (1903). లింగ్విస్టిక్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, వాల్యూమ్. V, పార్ట్ II, పేజీలు. 145–146

అదేవిధంగా, 1911 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, *లింగ్విస్టిక్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా* , రాంచీ డిప్యూటీ కమిషనర్ ప్రకారం పంచపర్గానియా ఇలా గుర్తించబడిందిః
[పంచ్ పర్గానియా] మంభుం కుర్మాలి థార్‌ను దగ్గరగా పోలి ఉంటుంది. రచనలో ఉపయోగించిన పాత్రల ఫలితం ప్రధాన స్పష్టమైన తేడా. మన్భుంలో స్వీకరించబడిన పాత్ర బెంగాలీ, ,భాషను బెంగాలీ కళ్ళజోడు ద్వారా చూశారు. అందువల్ల పదాలను బెంగాలీ ఎలా ఉచ్చరిస్తారో అలాగే ఉచ్చరిస్తారు. మరోవైపు, ఐదు పరగణాలలో, కైథి వర్ణమాల ఉపయోగించబడుతుంది ,భాషను హిందీ కళ్ళజోడు ద్వారా చూస్తారు. ... పంచ్ పర్గానియా లేదా తమరియా అనేది బెంగాలీ, ఒరియా ,బిహారీ పదాలు ,ముగింపులతో ఏర్పడిన భాష కూర్పు.
— భారత జనాభా లెక్కలు: 1911, సం. V, పార్ట్ I, పే. 389

కుర్మాలిని మొదటగా, ముఖ్యంగా 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, జి.కె., కుర్మి కమ్యూనిటీ భాషగా ఉపయోగించారు, ఇది హిందీ ,ఒడియా మాట్లాడే ప్రాంతాల సరిహద్దులో బెంగాలీ మాట్లాడే ప్రాంతాలలో స్థిరపడిన తర్వాత బెంగాలీకి పరివర్తన చెందుతున్న కుర్మి కమ్యూనిటీ భాషగా ఉపయోగించబడింది. ఎ. గ్రియర్సన్ రికార్డ్ చేసారు. అందువల్ల, దీనిని సాధారణంగా ఈ ప్రాంతంలో బెంగాలీ రకంగా పరిగణించేవారు, కానీ గ్రియర్సన్ (1903) కుర్మాలి థార్ (థార్ అంటే "శైలి", అంటే బిహారీ భాషల సమూహం కుర్మి పదజాలం), పంచ్ పర్గానియా శైలిని తూర్పు మాగహిగా వర్గీకరించాడు, దాని ప్రత్యేక నిర్మాణ లక్షణాలు, పదజాలం ఆధారంగా, ఇవి బెంగాలీ నుండి భిన్నమైన ఉపరితల భాష ద్వారా రూపొందించబడ్డాయి.. ఈ వర్గీకరణ ఆధారంగా, కుర్మాలి థార్ , పంచ పరగణియా అధికారికంగా 1911 జనాభా లెక్కల్లో హిందీ (లేదా హిందుస్తానీ) రకాలుగా వర్గీకరించబడ్డాయి, ఈ వర్గీకరణ తదుపరి జనాభా గణనలలో కొనసాగింది. గా, 1961 జనాభా లెక్కల తరువాత కుర్మాలి ప్రత్యేక భాషా గుర్తింపుగా పెరుగుతున్న గుర్తింపును పొందింది, ఇది ఎక్కువగా మాట్లాడేవారిలో పెరుగుతున్న ఎథ్నోలింగ్విస్టిక్ స్పృహ ద్వారా నడపబడింది.

కుర్మాలి భాష పంచపర్గానియాతో 61 నుండి 86 శాతం లెక్సికల్ సారూప్యతను కలిగి ఉంది, ఖోర్థాతో (ID2) శాతంతో నాగ్పురి (సద్రి) (ID3) శాతంతో ఒడియా (ID1) శాతంతో బెంగాలీ , హిందీ (ID5) శాతంతో సమానంగా ఉంటుంది. అందువల్ల పంచపర్గణియను సాధారణంగా కుర్మలి భాష ప్రధాన రకంగా పరిగణిస్తారు, అయితే దీనిని కొన్నిసార్లు ప్రత్యేక భాషగా వర్గీకరిస్తారు. అదేవిధంగా, కుర్మాలిపై బెంగాలీ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల (కుర్మాలి మాట్లాడేవారు ఈ ప్రాంతంలోని ఆధిపత్య లేదా ప్రతిష్టాత్మక భాషలకు మారే ప్రక్రియలో ఉన్నారు), చాలా మంది భాషావేత్తలు దీనిని జార్ఖండి బంగ్లా అని పిలుస్తారు, దీనిని కొన్నిసార్లు మన్భూమి మాండలికం అని పిలుస్తారు. కుర్మాలి కూడా ఖోర్థా భాషను పోలి ఉంటుంది , ముండా భాష కుటుంబం నుండి, ముఖ్యంగా సంతాలి భాష నుండి మంచి సంఖ్యలో అరువు పదాలను కలిగి ఉంది, అయితే ఖోర్థా భాష వలె కాదు.: 296, 297 

కుర్మాలి భాష  ప్రారంభ రూపాన్ని జార్ఖండ్ (మన్భూమ్ ప్రాంతం)  అసలు నివాసితులలో ఒకరైన కుద్మి మహతో అనే సమూహం మాట్లాడేవారని నమ్ముతారు. ఒక భాషగా, కుర్మాలికి దాని స్వంత సాంప్రదాయ ప్రాధాన్యత ఉంది, , ఒక మూలంగా మగహీతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కుర్మాలి భాష ఇప్పుడు ఇండో-ఆర్యన్ స్వభావంగా పరిగణించబడుతున్నప్పటికీ, దీనికి లెక్సికల్ అంశాలు, వ్యాకరణ గుర్తులు ,ఇండో-ఆర్యన్ లేదా ద్రావిడ లేదా ముండా భాషలలో కూడా అందుబాటులో లేని వర్గాలు వంటి కొన్ని విలక్షణమైన లక్షణాలు ఉన్నాయి. అందువల్ల, కుర్మలి భాష ఒకప్పుడు ప్రత్యేక, సంబంధం లేని భాష అని నమ్ముతారు. అయితే, ఆర్యన్ బెల్ట్‌లో చాలా కాలంగా స్థిరపడిన కారణంగా, స్థానిక మాట్లాడేవారు క్రమంగా అసలు నిర్మాణాన్ని విడిచిపెట్టి, పాత భాషా ఉపరితలాన్ని నిలుపుకుంటూ, భాష ఆర్యన్ రూపంలోకి మారింది. కుర్మాలి భాష ప్రస్తుతం కుర్మాలి భాష విస్తరిత-శ్రేణీకృత పీఢీయ విచ్ఛిన్నత స్కేల్ (EGIDS) 6b (అపాయంలో ఉన్న) ,7 (భాషా మార్పు) స్థాయిలలో ఉంది. ఇవి యునెస్కో భాషా అంతరాయం వర్గీకరణలో "సున్నితమైన" (Vulnerable) ,"నిశ్చితంగా అంతరించిపోతున్న" (Definitely Endangered) స్థాయిలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి.  అయితే, ఎథ్నోలాగ్ కుర్మాలి భాషను EGIDS స్కేల్లో 6a (శక్తివంతమైన) స్థాయిగానూ, దాని వైవిధ్యమైన పంచపరగనియా (జార్ఖండ్లో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది)ను 3వ స్థాయి (వాణిజ్య)గానూ వర్గీకరించాయి. ఈ రెండూ యునెస్కో భాషా అంతరాయం వర్గీకరణలో "సురక్షిత" (Safe) స్థితికి అనుగుణంగా ఉన్నాయి.

### వైవిధ్యత
center|thumb|300x300px|1903లో నమోదు చేయబడిన మూడు కుర్మలి భాషా నమూనాలు
కుర్మాలి భాష తరతరాలుగా మౌఖికంగా బదిలీ చేయబడుతుంది , ఇతర ఇండో-ఆర్యన్ భాషల ప్రభావం కారణంగా ఇది ప్రామాణికం కాలేదు. అందువల్ల, దాని స్పీకర్లు వివిధ రకాలు ,యాసలను ఉపయోగిస్తాయి. అయితే, మాట్లాడేవారి భౌగోళిక ప్రాంతం ఆధారంగా భాషను వర్గీకరించవచ్చు, అవి సింగ్‌భుమ్ కుడ్మాలి, ధల్భుమ్ కుడ్మాలి, రాంచీ కుడ్మాలి (పంచ్‌పర్గానియా) మన్భుమ్ కుడ్మాలి, మయూర్‌భంజ్ కుడ్మాలి ప్రధాన ప్రాంతీయ రకాలు. ఈ రకాలు అన్నింటికీ ఒకదానితో ఒకటి 58 నుండి 89 శాతం లెక్సికల్ సారూప్యతలు ఉన్నాయి.

## సంఖ్యలు
ప్రాథమిక కుర్మలి కార్డినల్ సంఖ్యలుః

## భాష వాడకం
భారతదేశంలో 555,465 మంది కుర్మలి (కుద్మలి) ను మాతృభాషగా మాట్లాడతారు. ప్రధాన వినియోగదారులు కుడ్మి (కుడ్మి మహతో) ప్రజలు, వారు కుర్మలి భాషను స్థానికంగా మాట్లాడతారు. ది పీపుల్ ఆఫ్ ఇండియా (1992) ప్రకారం, రెండు షెడ్యూల్డ్ తెగలు ,మూడు షెడ్యూల్డ్ కుల సంఘాలు సహా పది సంఘాలు కుర్మాలిని మాతృభాషగా మాట్లాడుతాయి. ఆ పది సమాజాలలో బేదియా, బాగల్, ధారువా, డోమ్, జోలా, కమార్, కుమ్హర్, తంతి, నాయి, ఘాసి, కారగా , రౌతియా ఉన్నాయి. అదనంగా, భూమిజ్, హో, ఖరియా, లోహారా (లేదా లోహర్ మహ్లీ, ముండా, ఒరాన్, సంతాల్, సావర్ , బతుడి కమ్యూనిటీలు వంటి ద్విభాషా గిరిజనులు కుర్మాలి భాషను రెండవ లేదా తదుపరి భాషగా మాట్లాడతారు.

బండ్నా, తుసు, కరం ,జుమైర్ వంటి పండుగలలో కుర్మాలి భాష సమాజ గుర్తింపుకు దోహదం చేస్తుంది, వీటిలో పాటలు కుర్మాలిలో   చేయబడతాయి. దీనికి ఉదాహరణ ఝుమర్ పాట.

## విద్య.
కుర్మలి భాష ఉన్నత విద్యకు ప్రధాన అంశంగా ఉన్న కొన్ని సంస్థలు ఉన్నాయి.
 

## గమనికలు

## సూచనలు

### గ్రంథ పట్టిక
 

## మరింత చదవండి

*  
* 
* 
* 
*