ఫూక్చే అడ్వాన్స్ డ్ లాండింగ్ గ్రౌండ్

**ఫుక్‌చే అడ్వాన్స్‌డ్ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్ (Fukche Advanced Landing Ground)** (ICAO: VI66) అనేది భారతదేశంలోని లడఖ్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం, డెమ్చోక్ సెక్టర్‌లో ఉన్న ఒక సైనిక విమాన మైదానం. ఇది 1962 చైనా–భారత్ యుద్ధానికి కొద్దిగా  ముందు నిర్మించబడింది. తరువాత 2008లో మళ్లీ దీనిని కార్యకలాపాల్లోకి తీసుకువచ్చారు.

ఈ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్ కోయుల్ గ్రామానికి సమీపంలో ఉంది. ఇది డెమ్చోక్‌కు వాయవ్య దిశగా సుమారు 34 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

## భౌగోళిక స్థితి
ఫుక్‌చే ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్ కోయుల్ లుంగ్పా నదీ లోయలో ఉంది. ఈ నది సింధు నదిలో కలిసే ప్రాంతానికి సమీపంలో ఈ ఎయిర్‌ఫీల్డ్ ఉంది. సింధు నదిని స్థానికంగా “సెంగ్గే జాంగ్బో” అని పిలుస్తారు.

సింధు నది వెంట సాగుతున్న వాస్తవ నియంత్రణ రేఖ (LAC) ఈ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్ నుంచి సుమారు 2.5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.  LAC అవతల చైనా నియంత్రణలో ఉన్న డెమ్చోక్ సెక్టర్ విస్తరించి ఉంది. ఇది చాంగ్ లా పాస్ వరకు వ్యాపించి ఉంది. చాంగ్ లాను షింగాంగ్ లా అని కూడా పిలుస్తారు.

స్కాక్‌జంగ్ మైదానం సింధు నది కుడి ఒడ్డున విస్తరించి ఉంది. ఇది దక్షిణంలో చైనా నియంత్రణలోని డుమ్చెలే ప్రాంతం నుంచి ట్సోస్కార్ సరస్సు వరకు విస్తరించింది. ఉత్తర దిశగా భారత్ పరిపాలనలోని డుంగ్టి–లోమా వరకు వ్యాపించింది. ఈ మైదానం కోయుల్‌కు ఉత్తరంగా ఉంది.

## చరిత్ర
1962 చైనా–భారత్ యుద్ధానికి ముందు సన్నాహక చర్యల భాగంగా 1961లో ఈ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్ తొలిసారిగా సిద్ధం చేయబడింది. లడఖ్ ప్రాంతంలో ఏర్పాటైన ఆరో ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్ ఇది. మొదటిది లే వద్ద 1948లో నిర్మించబడింది. ఆ సమయంలో మొదటి కాశ్మీర్ యుద్ధం కొనసాగుతోంది.

విరమణ పొందిన ఒక సైనిక అధికారి ప్రకారం, ఈ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్లు గట్టి భూములపై, ఎత్తైన సమాంతర పర్వత శ్రేణుల మధ్య నిర్మించబడ్డాయి. ఎక్కువ ప్రాంతాల్లో బండరాళ్లు తొలగించడం, గుంతలు పూడ్చడం, నేలను సరిచేయడం ప్రధాన పనిగా ఉండేది. పిక్ ఎక్స్, పారలు,  గునపాల  వంటి సాధారణ పాదసేన పరికరాలు ఎంతో ఉపయోగకరంగా నిలిచాయి.

1962 యుద్ధం తరువాత ఈ ఎయిర్‌స్ట్రిప్ వినియోగం నిలిచిపోయింది. 2008 నవంబర్ 4న **భారతీయ వాయు సేన** ద్వారా ఇది మళ్లీ ప్రారంభించబడింది. ఆ రోజున ఏ ఎన్ -32 రవాణా విమానం విజయవంతంగా ల్యాండ్ అయింది.

ఫుక్‌చే ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్ పునరుద్ధరణ అదే ఏడాది మే నెలలో తిరిగి ప్రారంభమైన దౌలత్ బేగ్ ఓల్డీ ఎయిర్‌స్ట్రిప్‌తో కలసి భారత దళాలకు వేగంగా పెద్ద సంఖ్యలో మోహరించే సామర్థ్యాన్ని కల్పించింది. దీనిని చైనా ఒక ముప్పుగా భావించినట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.

2013 డెప్సాంగ్ ప్రతిష్టంభన సమయంలో ఫుక్‌చే వద్ద నిర్మిస్తున్న బంకర్లు నిలిపివేయాలని చైనా డిమాండ్ చేసింది. అయితే వాస్తవ నియంత్రణ రేఖ  (LAC)  అవతల చైనా మౌలిక వసతుల నిరంతర అభివృద్ధిని భారత్ ప్రస్తావించింది. చివరికి ఫుక్‌చే విషయంలో ఎలాంటి రాయితీలు కోరకుండా చైనా డెప్సాంగ్ ప్రాంతం నుంచి వెనక్కి తగ్గింది.
## రవాణా

### వైమానిక రవాణా
ఈ సైనిక ఎయిర్‌ఫీల్డ్‌లో పౌర విమాన సేవలు లేవు. సుమారు రెండు మైళ్ల పొడవు కలిగిన గ్రావెల్ రన్‌వే ఉంది. ఇది చిన్న రవాణా విమానాల కోసం అనుకూలంగా ఉంటుంది. సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో దళాల మోహరింపు, మార్పిడి కోసం ఇది ఉపయోగించబడుతోంది.వ

### రహదారులు

#### భారత్
**చుషుల్–డుంగ్టి–ఫుక్‌చే–డెమ్చోక్ రహదారి (CDFD రోడ్)**

ఈ రహదారి సింధు నది దక్షిణ ఒడ్డున వాస్తవ నియంత్రణ రేఖ (LAC) వెంట సాగుతుంది. దీన్ని 7.45 మీటర్ల వెడల్పుతో ఒకే లేన్ జాతీయ రహదారిగా అభివృద్ధి చేయనున్నారు. మొత్తం పొడవు సుమారు 135 కిలోమీటర్లు. చుషుల్ ఎయిర్‌స్ట్రిప్, ఫుక్‌చే ఎయిర్‌స్ట్రిప్ ఈ మార్గంలో ఉన్నాయి. న్యోమా వైమానిక స్థావరానికి వేగవంతమైన చేరువ కూడా ఈ రహదారి ద్వారా లభిస్తుంది. ఈ రహదారి 2025 డిసెంబర్ నాటికి పూర్తి కావాల్సి ఉంది.

డుంగ్టి–చుషుల్ దాటి ఈ మార్గం పశ్చిమంగా లే కు  చేరుతుంది. హన్లే మార్గం ద్వారా భారత ప్రధాన భూభాగానికి కలుపుతుంది.

**హన్లే–ఫోటి లా–ఫుక్‌చే రహదారి (HPLFR)**

ఈ మార్గం హన్లే నుంచి ఫోటి లా మీదుగా కాట్లే–లెకెంగ్ యోక్–కోయుల్–ఫుక్‌చే వరకు సాగుతుంది. ఫోటి లా కర్గిల్–లేహ్ రహదారిపై ఉన్న ఫోటు లాతో భిన్నమైన పాస్.

**లికారు–మిగ్ లా–ఫుక్‌చే రహదారి (LMLF రోడ్)**

ఈ రహదారి పొడవు సుమారు 64 కిలోమీటర్లు. 19,400 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న మిగ్ లా మీదుగా ఇది సాగుతుంది. 2023 ఆగస్టు 15న బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ నిర్మాణాన్ని ప్రకటించింది. 2025లో ఇది పూర్తయ్యాక ప్రపంచంలోనే అత్యధిక ఎత్తులో ఉన్న మోటారు రహదారిగా గుర్తింపు పొందనుంది.  ఇది ఉమ్లింగ్ లా మీదుగా వెళ్లే చిసుమ్లే–డెమ్చోక్ రహదారిని మించి ఉంటుంది. ఉమ్లింగ్ లా మార్గం మౌంట్ ఎవరెస్ట్ బేస్ క్యాంప్ ఎత్తుకంటే ఎక్కువ ఎత్తులో ఉంది.

#### చైనా
**G219 జాతీయ రహదారి**

ఈ రహదారిని సెంగ్గే జాంగ్బో హైవే అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది సింధు నది వెంట వాస్తవ నియంత్రణ రేఖ (LAC)  సమీపంగా సాగుతుంది.

G219 నుంచి పాంగాంగ్ సో, స్పాంగ్గూర్ సో, డుమ్చెలే ప్రాంతాలకు అనుసంధాన రహదారులు ఉన్నాయి.
## ఇవి కూడా చూడండి

* భారతీయ ALGల జాబితా
* ఎల్ఏసీ వద్ద భారత్-చైనా సైనిక మోహరింపు
* భారత్-చైనా సరిహద్దు

## గ్రంథ పట్టిక

* 

## మరింత చదవండి

* ఎయిర్ మార్షల్ కె. కె. నోహ్వార్, సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి వేగంః సరిపోతుందా?  18 May 2021 at ది వేబ్యాక్ మెషిన్, సెంటర్ ఫర్ ఎయిర్ పవర్ స్టడీస్, మార్చి 13,2018

## బాహ్య లింకులు

* ఐఏఎఫ్ ఏఎల్జీ
## మూలాలు


వర్గం:Coordinates on Wikidata