అసిర్‌గఢ్ కోట

**అసిర్‌గఢ్ కోట** భారతదేశంలోని మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం బుర్హాన్‌పూర్ నగరానికి ఉత్తరంగా సుమారు  దూరంలో సాత్పురా పర్వత శ్రేణిలో ఉన్న ఒక భారతీయ కోట. ఈ కోట 15వ శతాబ్దం ప్రారంభ కాలానికి చెందినదని చెబుతారు, నర్మద, తపతి నదుల లోయలను కలిపే సాత్పురా పర్వతాల గుండా వెళ్లే మార్గాన్ని ఇది నియంత్రిస్తుంది. ఉత్తర భారతదేశం నుండి దక్కన్ పీఠభూమికి వెళ్లే అతి ముఖ్యమైన మార్గాలలో ఇది ఒకటి, దీనిని "దక్కన్ తాళం చెవి" అని పిలుస్తారు.

## చరిత్ర

అసిర్‌గఢ్ కోటను టాంక్ రాజపుత్రులు నిర్మించారని చెబుతారు. వీరు కోటను, నిమార్ ప్రాంత చుట్టుపక్కల భూభాగాలను తమ ఆధీనంలో ఉంచుకున్నారు, ఇవి సాంప్రదాయకంగా వారి బలమైన స్థావరాలు, 9వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి 13వ శతాబ్దం వరకు టాంక్ రాజపుత్రుల నియంత్రణలో ఉన్నాయి. టాంక్ రాజపుత్రులను తరువాత తోమర్ రాజపుత్రులు, చౌహాన్ రాజవంశం లొంగదీసుకున్నారు. వీరు ఆ ప్రాంతానికి ఆధిపత్యం వహించారు, తద్వారా టాంక్ రాజపుత్రులు భూస్వామ్య హోదాకు పరిమితమయ్యారు. 

దీనిని ఆసా అహిర్ అనే వ్యక్తి నిర్మించాడని ఫిరిష్తా చెప్పినట్లు కొన్ని మూలాలు పేర్కొంటున్నాయి, అయితే ఇది కల్పితమైన లేదా వినికిడి కథ. ఆసా అహిర్ అనే పాలకుడు ఉన్నట్లు ఎటువంటి శాసనాలు లేదా ప్రస్తావనలు మరెక్కడా కనుగొనబడలేదు. అహ్సిర్ లేదా అసిర్ అనే పదాన్ని ప్రవేశించలేని ఎత్తుకు పర్యాయపదంగా ఉపయోగించి ఉండవచ్చు. హిందీలో అశిర్ అంటే సూర్యుడు, అగ్ని, వజ్రం.

ఫరూఖీ రాజవంశానికి చెందిన ఖాందేష్ పాలకుడు సుల్తాన్ నాసిర్ ఖాన్ 14వ శతాబ్దం నుండి రెండు శతాబ్దాల పాటు అసిర్‌గఢ్ నుండి ఖాందేష్‌ను పాలించాడు. నాసిర్ ఖాన్ వారసుడు సుల్తాన్ బహదూర్ షా తన స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకుని, మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్, అతని కుమారుడు దానియాల్‌లకు కప్పం కట్టడానికి నిరాకరించాడు. అక్బర్ 1599లో బుర్హాన్‌పూర్ వైపు సైన్యంతో వెళ్లి నగరాన్ని ఆక్రమించాడు. అక్బర్ ఆపై అసిర్‌గఢ్ కోటను ముట్టడించి, బహదూర్ షాను మోసగించి 17 జనవరి 1601న దానిని వశపరుచుకున్నాడు.

రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం సమయంలో, 18 అక్టోబర్ 1803న, కంపెనీ దళాలు ఇద్దరు మరణించిన, ఐదుగురు గాయపడిన నష్టంతో అసిర్‌గఢ్ పేటను ఆక్రమించాయి. దాడి చేసినవారు ఫిరంగుల సమూహాన్ని ఏర్పాటు చేసిన తర్వాత 21వ తేదీన కోట కాపలాదారులు లొంగిపోయారు.

1819 ప్రారంభంలో మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం ముగిసే సమయానికి, చాలా మరాఠా కోటలను బ్రిటిష్ వారు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఖిలాదార్ జస్వంత్ రావు లార్ ఆధీనంలో ఉన్న అసిర్‌గఢ్ కోట మాత్రమే మిగిలింది. ఆ సంవత్సరం మార్చిలో, ఒక భారీ బ్రిటిష్ సైనిక బృందం అసిర్‌గఢ్‌ను ముట్టడించి, తాత్కాలిక కార్యకలాపాల స్థావరంగా ఉపయోగపడేలా కోట పక్కన ఉన్న పట్టణాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని ఆక్రమించింది. బ్రిటిష్ వారు దాడి ప్రారంభించడానికి ముందు 1,200 మంది బలమైన కాపలాదారులు నిరంతర ఫిరంగి దాడులకు గురయ్యారు, దీని ఫలితంగా ఏప్రిల్ 9న కోటను పట్టుకున్నారు. అసిర్‌గఢ్ కోట ఆక్రమణతో, ఈ పోరాటంలో బ్రిటిష్ విజయం పూర్తయింది, అన్ని సైనిక కార్యకలాపాలు ముగిశాయి.

మార్చి 2025లో, మొఘల్-మరాఠా యుద్ధాల సమయంలో సంభాజీ శిబిరం నుండి దోచుకున్న పెద్ద మొత్తంలో బంగారాన్ని ఔరంగజేబు మొఘల్ సైన్యాలు కోట ప్రాంగణంలో పాతిపెట్టినట్లు బాలీవుడ్ చిత్రం *[[చావా]]* కల్పితంగా చూపించిన తర్వాత స్థానికులు ఆ ప్రదేశంలో సామూహిక త్రవ్వకాలు నిర్వహించారు.

## వాస్తుశిల్పం
కోట వాస్తుశిల్పం ప్రధానంగా భారతీయ వాస్తుశిల్పంతో ప్రభావితమైంది, కొన్ని భాగాలు ఫరూఖీ, మొఘల్ వాస్తుశిల్పాలను కూడా చూపుతాయి. ఇది ఇస్లామిక్, పర్షియన్, టర్కిష్, భారతీయ శైలుల కలయిక. నీటి సరఫరాను అందించడానికి మూడు మానవ నిర్మిత చెరువులు ఉన్నాయి.

ఇక్కడ గుప్తేశ్వర్ మహాదేవ్ మందిర్ అని పిలువబడే ఆలయం ఉంది, ఇది హిందూ దేవుడు శివుడికి అంకితం చేయబడింది. భారతీయ ఇతిహాసం *[[మహాభారతం]]*లోని పాత్ర అయిన అశ్వత్థామ, ప్రతిరోజూ ఉదయం ఈ ఆలయానికి వచ్చి శివుడిని పూజించి పూలు సమర్పించేవాడని స్థానిక పురాణ కథనం.

కోట లోపల ఫరూఖీ కాలం నాటి శిథిలమైన మసీదు ఉంది, దానికి మినార్లతో కూడిన అసిర్ మసీదు అనే పేరు ఉంది. హిందూ, ముస్లిం వాస్తుశిల్పంతో పాటు, కొన్ని శిథిలాలు బ్రిటిష్ మూలాలకు చెందినవి, బ్రిటిష్ వారి సమాధులు కూడా ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ వారు వెళ్లిపోయిన తరువాత ఈ కోట నిర్జనమైంది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* అసిర్‌గఢ్ హాంటెడ్ ఫోర్ట్ – ట్రూత్ రివీల్డ్ (YouTubeలో వీడియో)
* అసిర్‌గఢ్ కోట. .
* అసిర్‌గఢ్ కిలా, ఖండ్వా 
వర్గం:భారతదేశ పూర్వ రాజధానులు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్
వర్గం:మధ్యప్రదేశ్‌లోని కోటలు