అహోం రాజ్యం

**అస్సాం రాజ్యం** లేదా **అసోం** ఇప్పుడు **అహోం రాజ్యం** (1228–1826) గా పిలువబడుతోంది. ఇది బ్రహ్మపుత్ర లోయలో ఉనికిలో ఉన్న ఒక మలి మధ్యయుగపు రాజ్యం. ఇది 1228 నుండి 1826 వరకు 598 సంవత్సరాల పాటు కొనసాగి, ఆధునిక అస్సాంలోని పెద్ద భాగాలను కలుపుకుంది. మోంగ్ మావో (ప్రస్తుత చైనాలోని దేహాంగ్ డై, జింగ్‌పో అటానమస్ ప్రిఫెక్చర్) ప్రాంతానికి చెందిన తాయ్ యువరాజు సుకాఫా దీనిని స్థాపించాడు. తడి వరి వ్యవసాయం ఆధారంగా బ్రహ్మపుత్ర ఎగువ ప్రాంతంలో ఒక మోంగ్ వలె ఇది ప్రారంభమైంది. 16వ శతాబ్దంలో సుహుంగ్‌ముంగ్ హయాంలో రాజ్యం విస్తరించింది. పాలిస్తున్న అహోం రాజవంశం కింద ఇది బహుళ-జాతి స్వభావాన్ని సంతరించుకుని సామాజిక మార్పు, జాతి-ఆవిర్భావం, అంతర్-జాతి పరస్పర చర్యల ప్రక్రియను వేగవంతం చేసింది. 17వ శతాబ్దంలో ఈశాన్య భారతదేశంలోకి విస్తరించేందుకు మొఘల్ సామ్రాజ్యం చేసిన ప్రయత్నాన్ని ఈ రాజ్యం ఓడించింది. 18వ శతాబ్దం చివరలో మోవామరియా తిరుగుబాటు తర్వాత కేంద్ర అధికారం కుప్పకూలింది. రాజవంశ వారసుల మధ్య జరిగిన అంతర్గత ఘర్షణలు బర్మీస్ జోక్యానికి దారితీశాయి. 1817 తర్వాత రాజ్యం బహుళ బర్మీస్ దండయాత్రలను ఎదుర్కొంది. బ్రిటిష్ జోక్యం మొదటి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధానికి దారితీసింది, 1826లో యాండబో ఒప్పందం ద్వారా రాజ్యం నియంత్రణ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చేతుల్లోకి వెళ్ళింది.

ఈ రాజ్యం ప్రధానంగా బహుళ-జాతులతో కూడి ఉండేది. బ్రిటిష్ ఇండియా 1872, 1881 జనాభా లెక్కల ప్రకారం తాయ్-అహోం జాతి ప్రజలు జనాభాలో 10% కంటే తక్కువగా ఉన్నారు. అహోమీకరణ అని పిలువబడే ప్రక్రియ కారణంగా వివిధ జాతుల ప్రజలు అహోం జనాభాలో భాగమయ్యారు. ఈ రాజ్యంలో అహోం ప్రజల గుర్తింపు స్థిరంగా ఉండేది కాదు, రాజు ఎవరిని దానికి చెందాలి, ఎవరిని చెందకూడదు అని నియంత్రించేవాడు. అహోంలు మొదట్లో 1401 వరకు తమ రాజ్యాన్ని *మాంగ్ డన్ షున్ ఖామ్* (బంగారు పేటిక) అని పిలిచారు, కానీ 15వ శతాబ్దంలో *అస్సాం* అని మార్చుకున్నారు. 19వ శతాబ్దంలో దాని పాలన ముగిసే వరకు ఈ రాజ్యం ఇతర తాయ్-రాష్ట్రాలతో ముఖ్యంగా మోంగ్ క్వాంగ్ (నారా) తో సన్నిహిత రాజకీయ సంబంధాలను కొనసాగించింది.

## చరిత్ర
మోంగ్ మావో నుండి కఠినమైన పాట్కాయ్ పర్వత శ్రేణిని దాటి బ్రహ్మపుత్ర లోయలోకి ప్రవేశించిన తాయ్ యువరాజు సుకాఫా 1228లో అహోం రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. సుకాఫా బహుశా తన స్వస్థలం నుండి తక్కువ సంఖ్యలో ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించాడు, కానీ దారిలో ఇతర తాయ్ నాయకులు, సాధారణ అనుచరులు అతనికి మద్దతు ఇచ్చి చేరారు. సుమారు 9,000 మందితో అతను అస్సాంలోకి ప్రవేశించాడు. అతని గమ్యస్థానం ఎగువ అస్సాం, ఇది గతంలో కామరూప రాజ్య డొమైన్, కానీ అప్పటికి క్షీణించిన పరిస్థితులలోకి జారుకుంది. అతని ఉద్దేశం జయించడం, దాడి చేయడం కాదు, పడావు భూములలో శాశ్వతంగా స్థిరపడి వ్యవసాయం చేయడం.

ఎగువ అస్సాంలోని అలలుగా ఉన్న ఒండ్రు అడవి, చిత్తడి మైదానాలను ఆనకట్టల నెట్‌వర్క్ ద్వారా వరి సాగు కోసం సాదా నీటిని నిల్వ చేయగల చదునైన వరి పొలాలుగా మార్చడానికి అహోంలు ప్రధానంగా బాధ్యత వహించారు. తాయ్-షాన్ ప్రజలు తమతో పాటు రాజ్య నిర్మాణానికి అవసరమైన ప్రాథమిక రాజకీయ నిర్మాణాలు (ముంగ్), స్థిర తడి-వరి సాగు, జలశాస్త్రం వంటి అదనపు ఉత్పత్తి సాంకేతికతలు, వంశాలపై ఆధారపడిన పితృస్వామ్య సామాజిక సంస్థ, తమ భాషకు సంబంధించిన సాహిత్య రూపాన్ని తీసుకువచ్చారు. మునుపటి రాజ్య నిర్మాణాలు (కామరూప) ఉత్తర భారతదేశం నుండి రాజకీయ నిర్మాణాలను అరువు తెచ్చుకుని ఇండో-ఆర్యన్ ఆధిపత్యానికి దారితీశాయి, అయితే అహోం రాజ్య నిర్మాణం ఆగ్నేయాసియా రాజకీయ నిర్మాణాలపై నిర్మించిన ప్రత్యామ్నాయ నమూనాను అందించింది. ఇది విలక్షణమైన రాజకీయ, సామాజిక, సాంస్కృతిక గుర్తింపు అభివృద్ధికి స్థలాన్ని అందించింది. అస్సాంలోని అన్ని ప్రాచీన, మధ్యయుగ రాజ్యాలు—చుటియా, కచారి రాజ్యాలు వంటివి—వివిధ స్థాయిలలో చట్టబద్ధత కోసం బ్రాహ్మణ పురాణాల సృష్టిని ఒక సాధారణ లక్షణంగా ఉపయోగించినప్పటికీ, అహోంలు తమ ప్రత్యామ్నాయ లెంగ్డన్ ఆధారిత చట్టబద్ధతను ఉపయోగించి తమ పాలనను స్థాపించగలిగారు, స్థానిక ప్రజలతో సమర్థవంతంగా చర్చలు జరపగలిగారు. ఏదేమైనా తరువాత తుంగ్‌ఖుంగియా రాజులు శాక్తేయం వైపు మళ్లారు. శివ సింఘా హయాంలో ప్రారంభమైన శూద్ర మహంతులు, వారి సామాన్యుల హింస మోవామరియా తిరుగుబాటుకు దారితీసి, చివరికి రాజ్యం పతనానికి కారణమైంది.

### మాంగ్ డన్ షున్ ఖామ్ (1228–1401)

సుకాఫా (1228–1268) కాలనీలను స్థాపిస్తూ ఒక ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి మారుతూ రెండు దశాబ్దాలు గడిపాడు, చివరకు 1253లో చరైదేవ్‌లో స్థిరపడ్డాడు. అతను దంగారియాలు (బురాగోహైన్, బోర్గోహైన్) కార్యాలయాలను స్థాపించాడు. 1280లలో, ఈ రెండు కార్యాలయాలకు స్వతంత్ర నియంత్రణ ప్రాంతాలు ఇవ్వబడ్డాయి. కొంతమేరకు వారసత్వంగా, కొంతమేరకు ఎన్నుకోబడే విధంగా, రాజు, ఇద్దరు సలహాదారులు ఒకరినొకరు నియంత్రించుకుంటూ సమతుల్యతను కాపాడుకున్నారు. ఆ విధంగా నాటిన ఈ తనిఖీలు, సమతుల్యతల సంస్థలు ఆరు వందల సంవత్సరాల పాటు పటిష్టంగా నిలిచాయి. 18వ శతాబ్దంలో జాన్ పీటర్ వేడ్ అనే బ్రిటిష్ అధికారి ఈ ప్రత్యేక సంస్థలను, నవల ప్రభుత్వ వ్యవస్థను గమనించాడు. తన పాలనలోని సంఘటనలను రికార్డు చేయాలని సుకాఫా ఆదేశించాడు, ఈ ఆచారాన్ని అతని వారసులు కొనసాగించారు. దీని ఫలితంగా బురంజీ రచన అనే సంస్థ ఉద్భవించింది, ఇది భారతదేశంలో అరుదైన చరిత్ర రచన ఆచారం. మలి మధ్యయుగంలో, మొఘల్ సామ్రాజ్యం వలె అహోం రాజ్యం కూడా కాగజీ రాజ్ (రికార్డులతో కూడిన రాజ్యం) గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

తమ రాక సమయంలో, అహోంలు వరి సాగుకు సంబంధించిన అధునాతన సాంకేతికతలతో వచ్చారు. పడావు భూములను వ్యవసాయానికి అనువుగా మార్చడానికి, దేశదిమ్మరులను వ్యవసాయం వైపు మళ్లించడానికి తాము దైవికంగా నియమించబడ్డామని వారి నమ్మకం. మారుతున్న ప్రజలను ఖా అని పిలిచేవారు, అలాంటి చాలా మంది ఖా ప్రజలను వివిధ అహోం వంశాలలో లాంఛనప్రాయంగా దత్తత తీసుకున్నారు. ఈ ప్రక్రియను అహోమీకరణ అంటారు. మోరన్‌లు, బారాహీలలో తనతో చేరడానికి సుముఖంగా ఉన్నవారితో సుకాఫా స్నేహం చేశాడు, తనను వ్యతిరేకించిన వారిని కత్తికి బలి చేశాడు. కాలక్రమేణా మరెంతో మంది అహోం వంశాలలో విలీనమయ్యారు. అహోంలకు తమ తక్కువ సంఖ్య గురించి బాగా తెలుసు, పెద్ద సమూహాలతో ఘర్షణలను వారు నేర్పుగా తప్పించుకున్నారు. అహోమీకరణ ద్వారా చేరికలు అహోంల సంఖ్యను గణనీయంగా పెంచాయి. ఈ అహోమీకరణ ప్రక్రియ 16వ శతాబ్దం వరకు ప్రత్యేకించి ముఖ్యమైనది. ఆ సమయంలో సుహుంగ్‌ముంగ్ నాయకత్వంలో, రాజ్యం చుటియా, కచారి రాజ్యాల స్థానంలో పెద్ద ప్రాదేశిక విస్తరణలు చేసింది.

ఈ ప్రారంభ దశలో రాజ్యం ఇంకా పూర్తి సార్వభౌమత్వాన్ని పొందలేదు. సుకాఫా తన విధేయతను, కప్పంను మోంగ్ మావోకు పంపాడు. ఈ ఆచారాన్ని అతని వారసులలో కొందరు 14వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు కొనసాగించారు. మోంగ్ మావో శక్తి మసకబారి దాని స్థానంలో మోంగ్ క్వాంగ్ శక్తి పెరిగినప్పుడు అహోంలు కప్పం చెల్లించడం ఆపేశారు. అహోంలు తమ డొమైన్‌ను మాంగ్ డన్ సన్ ఖామ్ ("బంగారు తోటల దేశం") అని పిలవడం ప్రారంభించారు. సంఖ్యాపరంగా తక్కువగా ఉన్న అహోం బృందాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని సుకాఫా నామ్‌డాంగ్ ప్రాంతాన్ని దాటవేసినప్పటికీ, అతని కుమారుడు సుతేవ్ఫా ఒక వ్యూహం ద్వారా కచారీలను స్వయంగా వెనక్కి తగ్గేలా చేశాడు, అహోంలు దానిలోకి విస్తరించారు. కానీ తదుపరి రెండు వందల సంవత్సరాల పాటు అహోం డొమైన్ తదుపరి విస్తరణలు జరగలేదు. అహోం రాజ్యం, దాని చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం, మూసివేయబడినట్లుగా ఉండి జనాభా కదలికలు నిశితంగా పరిశీలించబడేవి. అయినప్పటికీ రెండు ముఖ్యమైన పరిచయాలు ఉన్నాయి. ఒకటి చుటియా రాజ్యంతో స్నేహపూర్వక కలయిక ఘర్షణగా మారింది, మరొకటి కామతా రాజ్యంతో వివాహ సంబంధం. 14వ శతాబ్దం చివరిలో, అప్పుడే పుట్టిన అహోం రాజనైతిక వ్యవస్థ వారసత్వ సంక్షోభాలు, ఇద్దరు రాజుల హత్య, రాజు లేని మూడు శీఘ్ర మధ్యంతర కాలాలను ఎదుర్కొంది.

### అస్సాం (1401–1510)
హబుంగ్‌లోని బ్రాహ్మణ గృహంలో జన్మించి పెరిగిన సుడాంగ్‌ఫా బముని కొన్వార్ (పాలన: 1397–1407), గత రాజు వారసుడిగా గుర్తించబడ్డాడు. సంక్షోభ కాలాన్ని అంతం చేయడానికి బురాగోహైన్, బోర్గోహైన్ అతనిని సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టారు. అతను రాజధాని సమీపంలో బ్రాహ్మణ అధికారులను, సలహాదారులను, వర్గాలను స్థాపించాడు, బ్రాహ్మణ ప్రభావం తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ మొదటిసారిగా అనుభవంలోకి వచ్చింది. ఈ ప్రభావానికి వ్యతిరేకంగా అనేక తిరుగుబాట్లు చెలరేగాయి కానీ సుడాంగ్‌ఫా వాటిని అణచివేసి తన పాలనను పటిష్టం చేసుకోగలిగాడు. తిరుగుబాటుదారులలో ఒకరు మోంగ్ క్వాంగ్ (బురంజీలలో నారా అని పిలుస్తారు, ఇది మోంగ్ మావో వారసత్వ రాష్ట్రం, దీనికి ప్రారంభ అహోం రాజులు కప్పం చెల్లించేవారు) నుండి సైనిక యాత్రను ఆహ్వానించారు. దీని ఫలితంగా 1401లో ఘర్షణ జరిగింది. అయితే సుడాంగ్‌ఫా సైనిక యాత్రను ఓడించి, పాట్కాయ్ వద్ద రెండు రాజ్యాల మధ్య సరిహద్దును నిర్ణయించే ఒప్పందంతో ఘర్షణను ముగించాడు. ఈ సంఘటన అహోం పాలిటీని అవ్యక్త అణకువ నుండి స్పష్టమైన సార్వభౌమాధికారానికి మార్చింది కాబట్టి ఇది ముఖ్యమైనది. ఇది పాలిటీ పేరు మోంగ్-డన్-సన్-ఖామ్ నుండి "అస్సాం"గా మారడానికి తోడైంది, ఇది షాన్/శ్యామ్ నుండి ఉద్భవించింది. సుడాంగ్‌ఫా చరగువాలో కొత్త రాజధానిని స్థాపించాడు, అంతకుముందు అహోం వ్యవస్థను కలిపి ఉంచిన వంశ విధేయతలను విచ్ఛిన్నం చేసి, దాని స్థానంలో రాజు రాజకీయ అధికారాన్ని నెలకొల్పాడు. రాజరిక అహోం సార్వభౌమాధికారం, అధికారం, చట్టబద్ధతను సూచించే అహోం రాజుల రాష్ట్ర పట్టాభిషేక కార్యక్రమమైన సింగారిఘరుత వేడుక సంప్రదాయాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు.

సుడాంగ్‌ఫా తన రాజధానికి సమీపంలో హబుంగ్ బ్రాహ్మణులను స్థిరపరిచాడు, తాను దత్తత తీసుకున్న బ్రాహ్మణ కుటుంబ కుమారులను సరిహద్దు ప్రాంతాలలో స్థిరపరిచాడు, అంతకు ముందు వ్యవస్థను కలిపి ఉంచిన గిరిజన విధేయతలను విచ్ఛిన్నం చేశాడు, అహోం రాజ్యాన్ని పూర్తి స్థాయి రాష్ట్రానికి చాలా దగ్గరగా తీసుకువచ్చాడు.

తర్వాతి వంద సంవత్సరాలు ఈ రాజ్యం ఎక్కువగా తిరుగుబాటు చేస్తున్న నాగా సమూహాలను అణచివేయడాన్ని చూసింది. అయితే 1490లో దిమాసా రాజ్యంతో జరిగిన ఘర్షణలో అహోంలు వారిని ముందుండి ఎదుర్కోలేక శాంతి కోసం అర్ధించారు. అహోం రాజకుటుంబం బ్రాహ్మణులతో తమ సంబంధాన్ని నిరంతరం మెరుగుపరుచుకుంది, ఇది ఇండో-ఆర్యన్ గిరిజన సమూహాలతో సద్భావన పొందడానికి, అధికారాన్ని పటిష్టం చేసుకోవడానికి వారికి వీలు కల్పించింది.

### పూర్తి రాష్ట్రం, విస్తరణ (1510–1609)

సుహుంగ్‌ముంగ్ దిహింగియా రాజా (పాలన: 1497–1539) హయాంలో ఒక చిన్న వ్యవధిలో నాటకీయంగా అహోం రాజ్యం పూర్తి స్థాయి రాష్ట్రంగా రూపాంతరం చెందింది. ఇది మొదట 1510లో మిలీషియా ఏకీకరణతో ప్రారంభమైంది, ఆ తర్వాత 1512లో హబుంగ్ (చుటియా ఆధీనంలో ఉన్న ప్రాంతం) వద్ద ఉన్న పన్బారీ ప్రాంతంలోకి విస్తరించింది. బహుశా సుడాంగ్‌ఫా కాలంలో స్థిరపడిన హబుంగియా బ్రాహ్మణుల వారసుల సహాయంతో ఈ విస్తరణ జరిగింది. హిందూ మతాన్ని స్వీకరించిన చుటియా రాజ్యంతో ఘర్షణ 1513లో ప్రారంభమైంది, ఆ తర్వాత 1523లో దానిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఆ రాజ్యపు కులీనులు, కమాండర్లు, వృత్తిపరమైన వర్గాలు, యోధులు, సాంకేతికతలు అహోం రాజ్యంలో కలిసిపోయాయి. 1527లో, మధ్య అస్సాం ప్రాంతమైన రౌతా-తెమోనిలో పాలిస్తున్న బరో-భూయాన్‌లను ఎగువ-అస్సాం ఉత్తర-ఒడ్డుకు మార్చి, అభివృద్ధి చెందుతున్న రాజ్య యంత్రాంగంలో కింది స్థాయిల్లో లేఖకులుగా, యోధులుగా విలీనం చేసుకున్నారు. అహోం రాజ్యపు ఈ నిర్మాణమే 1532లో టర్బాక్ నేతృత్వంలో బెంగాల్ నుండి వచ్చిన దండయాత్రను ఎదుర్కొంది, దురాక్రమణ నాయకత్వాన్ని (తనకు గణనీయమైన నష్టంతో) తొలగించి, వెనక్కి తగ్గుతున్న ఆక్రమణదారులను కరతోయ నది వరకు తరిమి కొట్టింది. 1536లో, కచారి రాజ్యంతో జరిగిన వరుస పరిచయాల తర్వాత, అహోం పాలన నాగావ్‌లోని కోలాంగ్ నది వరకు విస్తరించింది. సుహుంగ్‌ముంగ్ పాలన ముగిసేనాటికి, రాజ్య పరిమాణం సమర్థవంతంగా రెట్టింపు అయింది.

ఈ విస్తరణలు రాజ్యంలో గణనీయమైన మార్పులను సృష్టించాయి—అహోంల కంటే అస్సామీ మాట్లాడే హిందూ ప్రజల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండేది. చుటియా రాజ్యాన్ని విలీనం చేసుకోవడం వల్ల విస్తృతమైన కళాకారుల నైపుణ్యాలు అందుబాటులోకి వచ్చి శ్రమ విభజనకు అవకాశం పెరిగింది. కొత్త ప్రజల్లో అహోం రాజుల పాలనకు చట్టబద్ధతను కల్పించడానికి సుహుంగ్‌ముంగ్ స్వర్గనారాయణ (స్వర్గదేవ్) అనే బిరుదును స్వీకరించాడు. అయినప్పటికీ అహోంలలో రాజ్‌పుతీకరణ లాంటిదేమీ జరగలేదు. మంత్రులతో రాజుకున్న సంస్థాగత సంబంధం కొత్త పదవి అయిన 'బోర్ పాత్రో గోహైన్' సృష్టితో మారిపోయింది. దీనికి చుటియా కార్యాలయం పేరు పెట్టారు. 'సదియాఖోవా గోహైన్' (చుటియా రాజ్యం నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న సరిహద్దు ప్రాంతం), 'మరంగిఖోవా గోహైన్' (కచారి రాజ్యం నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగాలు) పదవుల సృష్టి జరిగింది. ఈ రెండూ బోర్గోహైన్, బురాగోహైన్ వంశాలకే కేటాయించబడ్డాయి. సాంప్రదాయిక కులీనులు (చావో) ఇప్పుడు బ్రాహ్మణ విద్యావంతులతో జతకట్టారు, విస్తరించిన పాలక వర్గం అభివృద్ధి చెందింది. టోన్ ఖామ్ బోర్గోహైన్ నేతృత్వంలో అహోంలు ఆక్రమణదారులను తరిమికొట్టి కరతోయ నదికి చేరుకున్నప్పుడు, వారు తమను తాము పూర్వపు కామరూప రాజ్యపు హక్కుగల వారసులుగా భావించడం ప్రారంభించారు.

### పరిపక్వ దశ (1609–1682)

అహోం రాజ్యం మరింత విస్తృతమై, ప్రతాప్ సింఘా (పాలన: 1603–1641) ఆధ్వర్యంలో దాని పరిణతి చెందిన రూపంలోని అనేక లక్షణాలను సంతరించుకుంది. ప్రధానంగా మొఘలుల నుండి వచ్చే నిరంతర దాడులను ఎదుర్కోవడానికి ఇది జరిగింది. పైక్ వ్యవస్థ 1609లో వృత్తిపరమైన ఖేల్ వ్యవస్థ కింద పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది, ఇది బంధుత్వ-ఆధారిత ఫోయిడ్ వ్యవస్థను భర్తీ చేసింది. రాజ వంశానికి చెందని సంస్థలకు రాజ మంజూరుల ద్వారా పైక్‌లను శాశ్వతంగా బదిలీ చేయవచ్చు. అదే రాజు హయాంలో, బోర్ఫుకాన్ (కోచ్‌లు, మొఘలుల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగాల ప్రతినిధి), బోర్బరువా (రాచరిక ప్రభుత్వ "కార్యదర్శి") కార్యాలయాలు స్థాపించబడ్డాయి. దీంతో ఇతర చిన్న కార్యాలయాలతో పాటు పాత్ర మంత్రుల సంఖ్య ఐదుకు పెరిగింది. దౌత్యపరమైన మిషన్ల కోసం కేవలం బ్రాహ్మణులను మాత్రమే ఉపయోగించే పద్ధతులు, అహోం రాజులు తమ అహోం పేర్లతో పాటు హిందూ పేరును స్వీకరించడం, హిందూ సంస్థలను ఆదరించడం ప్రతాప్ సింఘాతో ప్రారంభమైంది, అయితే అహోం రాజుల అధికారిక హిందూ మత ప్రవేశం 1648 వరకు జరగలేదు. అస్సామీ భాష మొదటిసారిగా అహోం ఆస్థానంలో ప్రవేశించి కొంతకాలం పాటు అహోం భాషతో సహజీవనం చేసి చివరికి దాని స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. రాజ్యం ముగిసే వరకు రాష్ట్ర నిర్మాణం గురించి మరే పెద్ద పునర్నిర్మాణ ప్రయత్నాలు జరగలేదు.

#### కోచ్ సంబంధాలు
1581లో కోచ్ రాజవంశానికి చెందిన రెండు శాఖల మధ్య కోచ్ రాజ్యం విభజించబడిన తర్వాత, అహోంలు 1603 నుండి తమ తక్షణ పశ్చిమ పొరుగు వారైన కోచ్ హాజో శాఖతో మిత్రపక్షంగా మారారు. 1576 నాటికి బెంగాల్ సుబా వరకు తమ పాలనను విస్తరించిన మొఘలులకు వ్యతిరేకంగా వారిని బఫర్‌గా ఉంచడానికి ఇది జరిగింది. 1614లో కోచ్ హాజో అధికారం కూలిపోవడం వల్ల మొఘలులు బర్నాడీ నది వరకు అధికారంలోకి వచ్చారు. 1616లో మొఘలులు సంధరా యుద్ధంతో తూర్పుకు మరింత ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నించారు, ఇది అహోం-మొఘల్ ఘర్షణలకు నాంది పలికింది. ఇది 1682లో ఇటాఖులీ యుద్ధం వరకు కొనసాగింది, ఆ సమయంలో అహోంలు మొఘలులను మానస్ నదికి పశ్చిమాన శాశ్వతంగా వెనక్కి నెట్టగలిగారు.

#### మొఘల్ సంబంధాలు
1657లో, షాజహాన్ కుమారుల మధ్య 'వారసత్వ యుద్ధం' కారణంగా, అహోం రాజు జయధ్వజ్ సింఘా తన అధికారాన్ని విస్తరించాడు, కామరూప్ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించాడు, తిరుగుబాటుదారుడైన మరొక కోచ్ రాజు ప్రాణ్ నారాయణ తన స్థానాన్ని పదిలం చేసుకోకుండా అడ్డుకున్నాడు. అతను పశ్చిమ అస్సాం మొత్తానికి వేగంగా తన అధికారాన్ని విస్తరించాడు. తూర్పున సదియా నుండి దక్షిణాన షేర్పూర్ వరకు బ్రహ్మపుత్ర లోయ మొత్తాన్ని అతను తన డొమైన్ కిందకు తీసుకువచ్చాడు. తద్వారా, అహోం రాష్ట్రం దాని అత్యున్నత ప్రాదేశిక విస్తరణను పొందింది.

1662లో, ఔరంగజేబు కోల్పోయిన భూభాగాలను తిరిగి తీసుకురావడానికి, ఆ ప్రాంతంలోని తిరుగుబాటుదారులను శిక్షించడానికి తన ప్రధాన లెఫ్టినెంట్ మీర్ జుమ్లా II ఆధ్వర్యంలో దండయాత్ర ప్రారంభించాడు. ఈ దండయాత్రలో అహోంలు గట్టిగా ఎదిరించలేకపోయారు, మొఘలులు రాజధాని గఢ్‌గావ్‌ను ఆక్రమించారు. దానిని నిలుపుకోలేక, సారైఘాట్ యుద్ధం ముగింపులో, అహోంలు ఒక పెద్ద మొఘల్ దండయాత్రను తిప్పికొట్టడమే కాకుండా పశ్చిమాన మానస్ నది వరకు తమ సరిహద్దులను విస్తరించారు. ఇటాఖులీ యుద్ధం తర్వాత పశ్చిమ సరిహద్దు మానస్ నది వద్ద స్థిరపడింది, ఇది బ్రిటిష్ వారు స్వాధీనం చేసుకునే వరకు అలాగే ఉండిపోయింది.

సారైఘాట్ యుద్ధం తర్వాత, రాజ్యం పదేళ్లపాటు రాజకీయ అస్థిరతలోకి జారుకుంది. ఈ కాలంలో కులీనులు అపారమైన అధికారాన్ని చెలాయించారు, ఏడుగురు రాజులు సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు, తొలగించబడ్డారు. ఈలోగా, కామరూప్ ప్రాంతం కొన్ని సంవత్సరాల పాటు మొఘలుల చేతుల్లోకి వెళ్ళింది.

### తుంగ్‌ఖుంగియా పాలన (1682–1826)

గదాధర్ సింఘా (పాలన: 1682–1696) అస్సాంలో 'తుంగ్‌ఖుంగియా పాలన'ను స్థాపించాడు, ఇది రాజ్యం ముగిసే వరకు అధికారంలో కొనసాగింది. 1682లో ఇటాఖులీ యుద్ధంలో మొఘలులు ఓడిపోయారు, మానస్ నది పశ్చిమ సరిహద్దుగా నిర్ణయించబడింది. రాజ్యం, ప్రజలపై అపారమైన అధికారం, ప్రభావం చూపడం ప్రారంభించిన వైష్ణవ సత్రాలతో గదాధర్ సింఘా ఘర్షణకు దిగాడు, వైష్ణవులను విస్తృతంగా హింసించడం ప్రారంభించాడు. 

తుంగ్‌ఖుంగియా అహోం రాజుల పాలన కళలు, ఇంజనీరింగ్ నిర్మాణాలలో విజయాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. తుంగ్‌ఖుంగియా పాలన మోవామరియా తిరుగుబాటు వరకు సాపేక్షికంగా శాంతి, స్థిరత్వాన్ని చవిచూసింది, అంతర్గత ఘర్షణలు రాజ్యాన్ని ముక్కలు చేశాయి. గుహా (1986) ప్రకారం అహోం అస్సాం 1770 వరకు వర్ధిల్లుతూనే ఉంది. తుంగ్‌ఖుంగియా పాలన 18వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగం వరకు సాపేక్ష శాంతి కాలాన్ని చవిచూసింది, ఆ సమయంలో జనాభా పెరిగింది, వాణిజ్యం విస్తరించింది, నాణేలు, ద్రవ్యీకరణ అభివృద్ధి చెందాయి. కొత్త కళలు, చేతిపనులు, కొత్త పంటలు, కొత్త దుస్తుల శైలి కూడా ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి.

రుద్ర సింఘా అలియాస్ సుఖ్రుంగ్‌ఫా (పాలన: 1696–1714) హయాంలో రాజ్యం శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంది. అతను దిమాసా, జైంతియా రాజ్యా లొంగదీసుకున్నాడు. పశ్చిమం వైపు సరిహద్దును విస్తరించడానికి అతను విస్తృతమైన సన్నాహాలు చేశాడు, మొఘలులకు వ్యతిరేకంగా తూర్పు భారతదేశంలోని హిందూ రాజుల సమాఖ్యను చేయడానికి ప్రయత్నించాడు. కానీ తన ప్రణాళికలను అమలు చేసేలోపే 1714లో మరణించాడు. రుద్ర సింఘా వైష్ణవ సత్రాలను పునరుద్ధరించాడు, అతను స్వయంగా ఆనియతి గోసాయిన్ (అత్యంత ప్రభావవంతమైన బ్రాహ్మణ సత్రాధికార్) దీక్షను తీసుకున్నాడు, కానీ తరువాత జీవితంలో అతను శాక్తేయం వైపు మొగ్గు చూపాడు. ఒక చక్రవర్తికి ఇది మరింత అనుకూలంగా ఉంటుందని భావించి, అతను బెంగాల్ నుండి ప్రఖ్యాత శాక్త బ్రాహ్మణుడైన కృష్ణారామ్ భట్టాచార్య అలియాస్ ప్రవతీయ గోసాయిన్‌ను ఆహ్వానించాడు. మరణశయ్యపై నుండి తన ఐదుగురు కుమారులు కార్యనిర్వాహక పద్ధతిలో రాజులు కావాలని తన కోరికను వ్యక్తం చేశాడు, పర్వతీయ గోసాయిన్ దీక్ష తీసుకోవాలని వారికి సలహా ఇచ్చాడు.

శివ సింఘా అలియాస్ సుతాన్ఫా (పాలన: 1714–1744), బెంగాల్‌ను ఆక్రమించాలన్న తన తండ్రి ప్రణాళికను విరమించుకున్నాడు. అతను పర్వతీయ గోసాయిన్ దీక్షను తీసుకున్నాడు, విస్తృతమైన భూ మంజూరులు, పైక్‌లతో 'నీలాచల్ పర్వతం' వద్ద అతన్ని స్థాపించాడు. శివ సింఘా బ్రాహ్మణులు, జ్యోతిష్యుల ప్రభావంలో ఎక్కువగా ఉండేవాడు, ఛత్ర-భంగ-యోగం చెడు ప్రభావం కారణంగా అతని పాలన త్వరలో ముగుస్తుందని 1722లో జ్యోతిష్కులు అంచనా వేశారు. అందువల్ల, అతను ప్రవతీయ గోసాయిన్ సలహా మేరకు రాజ గొడుగు, సింహాసనాన్ని తన భార్య ఫులేశ్వరికి బదిలీ చేశాడు. ఆమెకు 'బార్-రాజా' అనే బిరుదు ఇవ్వబడింది. ఫులేశ్వరి మతపరమైన వ్యవహారాల్లో ఎక్కువగా జోక్యం చేసుకుంది, శూద్ర-మహంతులను అవమానించడానికి కారణమైంది. ఫులేశ్వరి మరణం తర్వాత, శివ సింఘా ఇతర ఇద్దరు భార్యలు అంబిక, సర్బేశ్వరిలను 'బార్-రాజా' స్థానంలో నియమించారు. శివ సింఘా పాలన ప్రశాంతంగా సాగింది, డాఫ్లాలకు వ్యతిరేకంగా పంపిన యాత్ర మినహా, అతను అనేక దేవాలయాలను నిర్మించాడు, మతపరమైన ప్రదేశాలు, బ్రాహ్మణులకు అనేక మంజూరులు చేశాడు. అతను 1744లో మరణించాడు. శివ సింఘా కుమారుడి వాదనలను పక్కనపెట్టి అతని తమ్ముడు ప్రమత్త సింఘా సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.

ప్రమత్త సింఘా అలియాస్ సునేన్ఫా (పాలన: 1744–1751) హయాంలో చెప్పుకోదగ్గ ప్రాముఖ్యత ఉన్న సంఘటనలు నమోదు కాలేదు. అతను రాతితో రంగ్ ఘర్‌ను నిర్మించాడు, ఉత్తర-గౌహతిలో శుక్రేశ్వర్, రుద్రేశ్వర్ దేవాలయాలను నిర్మించాడు. అతని పాలనలో, కీర్తి చంద్ర బోర్బరువా తన రాజకీయ ప్రభావాన్ని చాలా వరకు పొందాడు. 1744లో, అతను త్విప్రా రాజ్య రాజు నుండి ఒక రాయబారిని స్వీకరించాడు. అతను 1751లో మరణించాడు.

రాజేశ్వర్ సింఘా అలియాస్ సుప్రేంఫా (పాలన: 1751–1759), అతని అన్న బర్జానా గోహైన్ సీనియారిటీ వాదనలను పక్కనపెట్టి కీర్తి చంద్ర బోర్బరువా అతన్ని సింహాసనంపై కూర్చోబెట్టాడు. అహోం రాజులలో అత్యధిక సంఖ్యలో దేవాలయాలను నిర్మించిన రాజేశ్వర్ సింఘా సనాతన హిందువు, నాటి-గోసియన్ (ప్రవతీయ గోసాయిన్ బంధువు) దీక్ష తీసుకున్నాడు. 1765లో, అతను మణిపూర్‌కు ఒక యాత్రను పంపాడు, దాని రాజు భాగ్య చంద్ర (జై సింఘా) బర్మీస్ ఆక్రమణ నుండి తన దేశాన్ని తిరిగి పొందేందుకు అహోం రాజుకు విజ్ఞప్తి చేశాడు. నాగా హిల్స్ గుండా పంపిన మొదటి యాత్రా దళం పరాజయం పాలైంది. 1767లో పాత రహా మార్గం గుండా మరొక దళం పంపబడింది. రెండవ యాత్ర విజయవంతమై మణిపూర్‌ను తిరిగి పొందాలన్న లక్ష్యాన్ని సాధించింది. అహోం ఆస్థానంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన కులీనుడైన కీర్తి చంద్ర బోర్బరువా, బురంజీల దహనానికి కారణమయ్యాడు. రాజేశ్వర్ సింఘా పాలన అహోం ఆధిపత్యం, కీర్తి ముగింపును సూచిస్తుంది, అతని పాలనలోనే క్షీణత సంకేతాలు కనిపించాయి. అతని తర్వాత అతని తమ్ముడు లక్ష్మీ సింఘా అలియాస్ సున్యోఫా (పాలన: 1769–1780) అధికారంలోకి వచ్చాడు.

### పతనం
18వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి అహోం రాజ్యం బలహీనమైన సంస్థాగత పునాది, తక్కువ ఆర్థిక మిగులుతో భారం పెరిగిన క్రమానుగత నిర్మాణంగా మారింది. 17వ శతాబ్దంలో పదే పదే జరిగిన మొఘల్ దాడులను తిప్పికొట్టడంలో రాజ్యానికి సహాయపడిన పైక్ వ్యవస్థ, అత్యంత పాతబడిపోయింది. పాలన తదుపరి దశలో సామాజిక ఘర్షణలు పెరగడం కూడా జరిగింది, ఇది మోవామరియా తిరుగుబాటుకు దారితీసింది, వారు రాజధాని రంగ్‌పూర్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని కొన్ని సంవత్సరాల పాటు అధికారాన్ని నిలబెట్టుకోగలిగారు, కానీ చివరికి కెప్టెన్ వెల్ష్ ఆధ్వర్యంలో బ్రిటిష్ వారి సహాయంతో తొలగించబడ్డారు. తదుపరి అణచివేత వలన వలసలు, మరణశిక్షల కారణంగా భారీ జనాభా క్షీణతకు దారితీసింది, అయితే ఘర్షణలు ఎన్నడూ పరిష్కరించబడలేదు. బాగా బలహీనపడిన రాజ్యం పదే పదే బర్మీస్ దాడులకు గురైంది, చివరకు 1826 యాండబో ఒప్పందం తర్వాత, రాజ్యం నియంత్రణ బ్రిటిష్ వారి చేతుల్లోకి వెళ్ళింది.

## అహోం ఆర్థిక వ్యవస్థ

అహోం రాజ్యం పైక్ వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఉండేది, ఇది భూస్వామ్య లేదా ఆసియా ఉత్పత్తి విధానం కాని ఒక రకమైన వెట్టి చాకిరీ. 17వ శతాబ్దంలో జయధ్వజ్ సింఘా మొదటి నాణేలను ప్రవేశపెట్టాడు, అయినప్పటికీ పైక్ వ్యవస్థ కింద వ్యక్తిగత సేవ కొనసాగింది. 17వ శతాబ్దంలో అహోం రాజ్యం పూర్వపు కోచ్, మొఘల్ ప్రాంతాలను కలుపుకోవడానికి విస్తరించినప్పుడు, వారి ఆదాయ వ్యవస్థలతో సంబంధం ఏర్పడి దానికి అనుగుణంగా మార్పులు చేసుకుంది.

### వాణిజ్యం
వాణిజ్యం సాధారణంగా వస్తుమార్పిడి ద్వారా జరిగేది, డబ్బు చలామణి పరిమితంగా ఉండేది. షిహాబుద్దీన్ తైలాష్ ప్రకారం, అహోం రాజ్యంలో కరెన్సీగా గవ్వలు, రూపాయలు, బంగారు నాణేలు ఉండేవి. రుద్ర సింఘా కాలం నుండి విదేశీ వాణిజ్యం పెరగడంతో, డబ్బు చలామణి కూడా దానికి తగినట్లుగా పెరిగింది. శివ సింఘా పాలనా కాలం నాటి శాసనాలు రాజ్యంలో వివిధ దేవాలయాల ఆరాధనకు సంబంధించి బియ్యం, నెయ్యి, నూనె, పప్పులు, మేక, పావురం వంటి అనేక వస్తువుల ధరలను తెలియజేస్తాయి. వస్తుమార్పిడి ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థానంలో ద్రవ్య ఆర్థిక వ్యవస్థ వస్తోందని దీని ద్వారా నిర్ధారించవచ్చు, ఇది ఫ్యూడల్ భారతదేశం, ఈశాన్య పొరుగు దేశాలతో అస్సాం అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక సంబంధాల ఫలితం.

#### టిబెట్‌తో వాణిజ్యం
టిబెట్‌తో వాణిజ్యం కారణంగా, జయధ్వజ్ సింఘాకు చెందిన ఒక నాణెం రెండు వైపులా జాంఘ్ బావో అని చదవబడే ఒకే చైనీస్ అక్షరాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది 'మీ గౌరవ కోశాగారం' అని అనువదించబడింది. నికోలస్ రోడెస్ ఈ శాసనాన్ని 'టిబెట్ కరెన్సీ' గా చదివాడు. ఈ రెండు అక్షరాలను 1792, 1836 మధ్యకాలంలో చైనీయులు లాసాలో 'టిబెటన్ కరెన్సీ' అనే అర్థంతో ఉపయోగించారు. ఇంకా, పదిహేడవ శతాబ్దం మధ్యలో చైనా, టిబెట్ మధ్య గణనీయమైన సంబంధం ఉంది, కాబట్టి అస్సామీ-టిబెటన్ వాణిజ్య నాణెంకు చైనీస్ అక్షరం తగినదని అస్సామీలు భావించే అవకాశం ఉంది. ఈ నాణెం టిబెట్ దిశ నుండి వచ్చే చైనీస్ తెలిసిన వ్యక్తులతో వాణిజ్యాన్ని సులభతరం చేయడానికి జయధ్వజ్ సింఘా చేసిన ప్రయత్నం అనడంలో సందేహం లేదు. రుద్ర సింఘా టిబెట్‌తో విస్తృతమైన వాణిజ్యాన్ని స్థాపించాడని, ఇతర దేశాలతో సంబంధాలను ప్రోత్సహించాడని కూడా చెబుతారు, అయితే విదేశీయులను దేశంలోకి అనుమతించే పరిధిని అతను ఖచ్చితంగా పరిమితం చేశాడు. బహుశా, ఈ వాణిజ్య కార్యకలాపాల ద్వారా సంపాదించిన వెండితో అతని పాలనలోని కొన్ని నాణేలు ముద్రించబడి ఉండవచ్చు.

అహోంలు ఇతర దేశాలతో వాణిజ్య సంబంధాలను కలిగి ఉన్నారని అర్థం చేసుకోవడానికి వెండి నాణేల వినియోగం మరొక ఆధారం. ఈశాన్య ప్రాంతంలో లేదా భారతదేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలో వెండి గనులు లేవు, కాబట్టి వాణిజ్యం ఫలితంగానే ఈ లోహం రాజ్యానికి చేరింది.

## విస్తీర్ణం
రాజ్య పొడవు దాదాపు 500 మైళ్ళు (800 కిమీ), సగటు వెడల్పు 60 మైళ్ళు (96 కిమీ). రాజ్యాన్ని మూడు ప్రధాన ప్రాంతాలుగా విభజించవచ్చు: ఉత్తర ఒడ్డు (ఉత్తరకూల్), దక్షిణ ఒడ్డు (దక్షిణకూల్), మాజులి ద్వీపం. ఉత్తర ఒడ్డు (ఉత్తరకూల్) ఎక్కువ జనాభాతో, సారవంతమైనదిగా ఉండేది, కానీ అహోం రాజులు తమ రాజధానిని దక్షిణ ఒడ్డున (దక్షిణకూల్) ఏర్పాటు చేశారు, ఎందుకంటే ఇది చేరుకోలేని బలమైన కోటలను, రక్షించుకోదగిన కేంద్ర స్థానాలను కలిగి ఉంది.

## జనాభా వివరాలు
### జనాభా
క్రీ.శ. 1500 నుండి 1770 వరకు, ఆ ప్రాంతంలో జనాభా వృద్ధికి సంబంధించిన స్పష్టమైన సంకేతాలు కనిపిస్తాయి. మోవామరియా తిరుగుబాటు (1769–1805) సమయంలో భయంకరమైన జనాభా క్షీణత సంభవించింది, సగానికి పైగా జనాభా చనిపోయారు. మళ్ళీ, బర్మీస్ పాలనలో, బర్మీస్ దాడులు (1817–1825) జనాభాను 1/3 వంతుకు తగ్గించాయి. బ్రిటిష్ వారు స్వాధీనం చేసుకునే సమయానికి 7/8 లక్షల మంది మాత్రమే మిగిలి ఉన్నారని ఇది చూపిస్తుంది. గ్రామాలలో జనాభా పంపిణీ, నివాసాలను క్రమబద్ధీకరించిన వ్యక్తి రాజు ప్రతాప్ సింఘా. రాష్ట్ర సేవ కోసం ప్రతి శ్రామిక పౌరుడిని నమోదు చేసేందుకు, రాష్ట్రంలోని వయోజన పురుష జనాభా గణన చాలా కచ్చితంగా తీసుకోబడింది. జనాభా లెక్కలు పాయ్కర్ పియాలార్ కాకత్ అని పిలువబడే రిజిస్టర్లలో సరిగ్గా నమోదు చేయబడ్డాయి.

కింది పట్టిక రాజు రాజేశ్వర్ సింఘా (1751–1769) పాలనలోని వర్గాల జనాభా కూర్పును అంచనా వేస్తుంది. గుణాభిరామ్ బారువా గణించిన జనాభా అంచనాల ప్రకారం.

### పట్టణీకరణ
అక్కడ పట్టణాలు ఉన్నప్పటికీ, జనాభాలో చాలా తక్కువ శాతం మాత్రమే ఆ పట్టణాలలో నివసించేవారు. రంగ్‌పూర్, గఢ్‌గావ్, గౌహతి, హాజో అహోం కాలపు కొన్ని ముఖ్యమైన పట్టణాలు. 1794లో కెప్టెన్ వెల్ష్ చేత రంగ్‌పూర్ రాజధాని నగరం 20 మైళ్ల (32.18 కిమీ) విస్తీర్ణంలో జనసాంద్రతతో ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది. జనాభా మాత్రం ఎన్నడూ 10 వేల మందిని మించలేదు.

## అహోం పరిపాలన

### స్వర్గదేవ్, పాత్ర మంత్రులు
అహోం రాజ్యాన్ని స్వర్గదేవ్ (అహోం భాష: చావో-ఫా) అని పిలువబడే రాజు పాలించేవాడు, అతను మొదటి రాజు సుకాఫా వంశస్థుడై ఉండాలి. వారసత్వం సాధారణంగా జ్యేష్ఠాధికారం ద్వారా జరిగేది, అప్పుడప్పుడు గొప్ప గోహైన్లు (దంగారియాలు) సుకాఫా వేరే వంశానికి చెందిన మరొక వారసుడిని ఎన్నుకోవచ్చు, సింహాసనంపై ఉన్నవారిని తొలగించవచ్చు.

**దంగారియాలు**: పరిపాలనలో తనకు సహాయం చేయడానికి సుకాఫాకు ఇద్దరు గొప్ప గోహైన్లు ఉన్నారు: బురాగోహైన్, బోర్గోహైన్. 1280లలో, వారికి స్వతంత్ర భూభాగాలు ఇవ్వబడ్డాయి, బిలాట్ లేదా రాజ్య అని పిలువబడే వారి దత్త భూభాగాలలో వారు నిజమైన సార్వభౌమాధికారులు. బ్రహ్మపుత్ర నది ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్న సదియా, గెరెలువా నదుల మధ్య బురాగోహైన్ భూభాగం ఉంది, పశ్చిమాన బురాయ్ నది వరకు బోర్గోహైన్ భూభాగం ఉంది. వారు నియంత్రించే పైక్‌లపై వారికి పూర్తి నియంత్రణ ఇవ్వబడింది. ఈ స్థానాలు సాధారణంగా నిర్దిష్ట కుటుంబాల నుండి భర్తీ చేయబడేవి. స్వర్గదేవ్ పదవికి అర్హులైన యువరాజులను ఈ పదవులకు పరిగణించరు, దీనికి విరుద్ధంగా కూడా ఉంటుంది. 1527లో, సుహుంగ్‌ముంగ్ బోర్ పాత్రో గోహైన్ అనే మూడవ గోహైన్‌ను చేర్చాడు. బోర్ పాత్రో గోహైన్ భూభాగం ఇతర ఇద్దరు గోహైన్ల భూభాగాల మధ్య ఉంది.

**రాచరిక అధికారులు**: ప్రతాప్ సింఘా నేరుగా రాజు ఆధీనంలో ఉండే బోర్బరువా, బోర్ఫుకాన్ అనే రెండు కార్యాలయాలను చేర్చాడు. సైనిక, న్యాయ అధిపతిగా వ్యవహరించే బోర్బరువా దంగారియాల ఆధీనంలో లేని కలియాబోర్‌కు తూర్పున ఉన్న ప్రాంతానికి కమాండర్‌గా ఉన్నాడు. అతను తన కమాండ్‌లోని పైక్‌లలో ఒక విభాగాన్ని మాత్రమే తన వ్యక్తిగత ఉపయోగం కోసం ఉపయోగించగలడు (దంగారియాలకు భిన్నంగా), మిగిలిన వారు అహోం రాష్ట్రానికి సేవ చేస్తారు. బోర్ఫుకాన్ కలియాబోర్‌కు పశ్చిమాన ఉన్న ప్రాంతంలో సైనిక, పౌర కమాండ్‌గా ఉన్నాడు, పశ్చిమాన స్వర్గదేవ్ ప్రతినిధిగా వ్యవహరించాడు. బోర్బరువాలు ఎక్కువగా వివిధ మోరన్, కచారి, చిరింగ్, ఖామ్తీ వర్గాలకు చెందినవారు, దిగువ అస్సాం బోర్ఫుకాన్ చుటియా వర్గం నుండి నియమించబడ్డారు. బోర్బరువా, బోర్ఫుకాన్ కార్యాలయాలు వంశపారంపర్యమైనవి కావు, కాబట్టి ఏ కుటుంబాల నుండి అయినా ఎంచుకోవచ్చు.

**పాత్ర మంత్రులు**: ఐదు స్థానాలు పాత్ర మంత్రులను (మంత్రుల మండలి) ఏర్పాటు చేశాయి. సుపింఫా (1492–1497) కాలం నుండి, పాత్ర మంత్రులలో ఒకరిని రాజమంత్రి (ప్రధాన మంత్రి, బోర్పాత్రో కూడా; అహోం భాష: షెంగ్లుంగ్) గా చేసారు, అతను అదనపు అధికారాలను, జకైచుక్ గ్రామం నుండి వెయ్యి అదనపు పైక్‌ల సేవను పొందాడు.

### ఇతర అధికారులు
బోర్బరువా, బోర్ఫుకాన్‌లకు సైనిక, న్యాయపరమైన బాధ్యతలు ఉండేవి. ఫుకాన్ల రెండు వేర్వేరు కౌన్సిల్‌లు (సోరా) వీరికి సహాయపడేవి. బోర్ఫుకాన్ సోరా గౌహతి వద్ద, బోర్బరువా సోరా రాజధాని వద్ద ఉండేవి. వారిలో ఆరుగురు బోర్బరువా కౌన్సిల్‌ను ఏర్పాటు చేశారు, ఒక్కొక్కరికి వారి వారి విధులు ఉండేవి. వెయ్యి మంది పురుషులను కలిగి ఉన్న నౌబైచా ఫుకాన్ రాచరిక పడవలను నిర్వహించేవాడు, భితరువల్ ఫుకాన్, నా ఫుకాన్, దిహింగియా ఫుకాన్, దేకా ఫుకాన్, నియోగ్ ఫుకాన్ ఫుకాన్ కౌన్సిల్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. బోర్ఫుకాన్‌కు ఆరుగురు అధీన ఫుకాన్లతో కూడిన సారూప్య కౌన్సిల్ కూడా ఉంది, వారిని అతను అన్ని ముఖ్యమైన విషయాలలో సంప్రదించడానికి కట్టుబడి ఉన్నాడు. ఈ కౌన్సిల్‌లో ఆరు వేల పైక్‌లకు నాయకత్వం వహించిన పానీ ఫుకాన్, నాలుగు వేల పైక్‌లకు నాయకత్వం వహించిన దేకా ఫుకాన్, దిహింగియా ఫుకాన్, నెక్ ఫుకాన్, ఇద్దరు చుటియా ఫుకాన్లు ఉన్నారు.

పర్యవేక్షక అధికారులను బరువాలు అని పిలిచేవారు. ఇరవై లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది ఉన్న బరువాలలో భండారి బరువా లేదా కోశాధికారి; రాజ పల్లకీల బాధ్యత వహించే దుల్యా బరువా; మరణశిక్షలను పర్యవేక్షించే చౌదంగ్ బరువా; ప్రధాన కళాకారుడైన ఖానికర్ బరువా; మింట్ మాస్టర్, ప్రధాన ఆభరణాల తయారీదారు సోనాదార్ బరువా; రాజకుటుంబ వైద్యుడు బెజ్ బరువా, హతి బరువా, ఘోరా బరువా మొదలైన వారు ఉన్నారు.

ఇతర అధికారులలో పన్నెండు మంది రాజ్‌ఖోవాలు, అనేక మంది కటాకీలు, కాకతీలు, దొలాయిలు ఉన్నారు. రాజ్‌ఖోవాలు ఇచ్చిన భూభాగాలకు గవర్నర్లుగా, మూడు వేల పైక్‌ల కమాండర్లుగా వ్యవహరించారు. వారు స్థానిక వివాదాలను పరిష్కరించిన, ప్రజా పనులను పర్యవేక్షించిన మధ్యవర్తులు. కటాకీలు విదేశాలు, కొండ తెగలతో వ్యవహరించే రాయబారులు. కాకతీలు అధికార పత్రాల రచయితలు. దొలాయిలు జ్యోతిష్యాన్ని వివరించి, ఏదైనా ముఖ్యమైన సంఘటన, పని కోసం పవిత్రమైన సమయం, తేదీలను నిర్ణయించేవారు.

### గవర్నర్లు
రాజ కుటుంబాల సభ్యులు కొన్ని ప్రాంతాలను పాలించేవారు, వారిని రాజా అని పిలిచేవారు.
* చారింగ్ రాజా, స్వర్గదేవ్‌కు స్పష్టమైన వారసుడు, బూర్హిదిహింగ్ నది కుడి ఒడ్డున జైపూర్ చుట్టూ ఉన్న మార్గాలను నిర్వహించేవాడు.
* టిపామ్ రాజా రెండవ స్థానంలో ఉన్నాడు.
* నామ్రూప్ రాజా మూడవ స్థానంలో ఉన్నాడు.

తక్కువ స్థానాలను ఆక్రమించిన రాజ కుటుంబాల సభ్యులకు మెల్స్ అని పిలువబడే ప్రాంతాలు ఇవ్వబడ్డాయి, వీరిని మెల్దంగియా లేదా మెల్ఖోవా రాజా అని పిలుస్తారు. మెల్దంగియా గోహైన్లు మరింత తక్కువ స్థాయి యువరాజులు, వీరిలో ఇద్దరు ఉన్నారు: మజుమెలియా గోహైన్, సరుమెలియా గోహైన్.

రాజ కుటుంబాలకు చెందిన స్త్రీలకు వ్యక్తిగత మెల్స్ ఇవ్వబడ్డాయి, రాజేశ్వర్ సింఘా నాటికి వాటిలో పన్నెండు ఉన్నాయి. వీటిలో అత్యంత ముఖ్యమైనది ప్రధాన రాణికి ఇచ్చిన రైడంగియా మెల్.

సైనిక కమాండర్లుగా ఉన్న ఫార్వర్డ్ గవర్నర్లు ఫార్వర్డ్ భూభాగాలను పరిపాలించారు. ఈ అధికారులు సాధారణంగా ముగ్గురు గొప్ప గోహైన్లకు అర్హులైన కుటుంబాల నుండి నియమించబడేవారు.
* సదియాలో ఉన్న సదియా ఖోవా గోహైన్, 1524లో చుటియా రాజ్యాన్ని జయించిన తర్వాత పొందిన సదియా ప్రాంతాన్ని నిర్వహించాడు.
* ధన్సిరికి పశ్చిమాన ఉన్న నాగా సమూహాలకు ఆనుకుని ఉన్న ప్రాంతాన్ని మరంగి ఖోవా గోహైన్ నిర్వహించాడు; 1526లో కచారి రాజ్యం నుండి పొందబడింది.
* బోర్ఫుకాన్ ప్రధాన కార్యాలయాన్ని గౌహతికి మార్చిన తర్వాత సోలాల్ గోహైన్ నాగావ్‌లో ఎక్కువ భాగాన్ని, చారిదువార్‌లోని ఒక భాగాన్ని నిర్వహించాడు.
* కాజలిముఖియా గోహైన్ బోర్ఫుకాన్ క్రింద పనిచేశాడు, కాజలిముఖ్‌ను పరిపాలించాడు, జైంతియా, దిమరువాతో సంబంధాలను కొనసాగించాడు.
* ఖంజంగియా గోహైన్ ఖంజాంగ్ ప్రాంతాన్ని (నాగా కొండలలో భాగం) నిర్వహించాడు.
* బాన్‌రూకియా గోహైన్ బాన్‌రూక్ ప్రాంతాన్ని (శివసాగర్ జిల్లాలో భాగం) నిర్వహించాడు.
* తుంగ్‌ఖుంగియా గోహైన్ టింగ్‌ఖోంగ్ ప్రాంతాన్ని నిర్వహించాడు.
* బన్‌లుంగియా గోహైన్ 1524లో చుటియా రాజ్యాన్ని జయించిన తర్వాత పొందిన బన్‌లుంగ్ (ధేమాజీ) ప్రాంతాన్ని నిర్వహించాడు.
* భాటియాలియా గోహైన్ 1524లో చుటియా రాజ్యం నుండి పొందిన హబుంగ్ ప్రాంతాన్ని నిర్వహించాడు. తరువాత దాని స్థానంలో బోర్ పాత్రో గోహైన్ సృష్టించబడింది.
* దిహింగియా గోహైన్ 1524లో చుటియా రాజ్యాన్ని జయించిన తర్వాత పొందిన ముంగ్క్లాంగ్ (దిహింగ్) ప్రాంతాన్ని నిర్వహించాడు.
* కలియాబోరియా గోహైన్ కలియాబోర్ ప్రాంతాన్ని నిర్వహించాడు.
* జగియల్ గోహైన్ బోర్బరువా క్రింద పనిచేశాడు, నాగోవన్ వద్ద జగిని పరిపాలించాడు, సాట్ రాజా అని పిలువబడే ఏడుగురు గిరిజన నాయకులతో సంబంధాలను కొనసాగించాడు.
* సదియా ఉప్పు గనులలో ఉన్న మొహోంగియా గోహైన్, మొహొంగోర్ గోహైన్, చుటియా రాజ్యం, నాగా ప్రజల నుండి జయించిన మొహోంగ్ (నాగా కొండలు).

తక్కువ స్థాయి గవర్నర్లను రాజ్‌ఖోవాలు అని పిలిచేవారు, వారిలో కొందరు:
* బచా
* దర్రాంగ్
* సోలగురి
* అభయ్‌పూర్
* తపకుచి

### సామంతులు
ఆశ్రిత రాజులు లేదా సామంతులను కూడా రాజా అని పిలిచేవారు. రాణికి చెందిన రాజా మినహా, అందరూ వార్షిక కప్పం చెల్లించేవారు. యుద్ధ సమయం వంటి అవసరాలు ఏర్పడినప్పుడు వనరులు, పైక్‌ల అవసరాలను తీర్చాలని ఈ రాజాలను కోరేవారు. మొత్తం 15 సామంతుల రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి.
* దర్రాంగ్ రాజా తర్వాతి కాలంలో దర్రాంగ్ జిల్లాను పాలించారు, కోచ్ రాజవంశానికి చెందిన చిలారాయ్ మనవడైన సుందర్ నారాయణ్ వారసులు.
* రాణి (కామరూప్)
* బెల్టోలా గౌహతి నైరుతి ప్రాంతాలను పరిపాలించారు, కోచ్ రాజవంశానికి చెందిన చిలారాయ్ మనవడైన గజ్ నారాయణ్ వారసులు.
* లుకి
* బార్దువార్
* దిమరువా
* గోభా
* నెలి

అహోంల ఆధిపత్యాన్ని, నామమాత్రపు సార్వభౌమత్వాన్ని అంగీకరించిన ఇతర కొండ రాష్ట్రాలు ఇవి:

* జైంతియా రాజ్యం
* దిమాసా రాజ్యం
* మణిపూర్ రాజ్యం
* ఖైరిమ్

జైంతియా, దిమాసా రాజ్యాలు అహోం రాజుకు వార్షిక కప్పం చెల్లించాయి, అహోంల ఆధిపత్యాన్ని, సామంతుగా ఉండటాన్ని అంగీకరించాయి. ఈ సంబంధంలో, థాపిత సంచిత (స్థాపించిన, సంరక్షించిన) అనే పదాన్ని ప్రస్తావించాలి, ఇది అహోంలతో వారి సంబంధాన్ని నిర్ణయించింది.

### పైక్ అధికారులు
అహోం రాజ్యం పైక్ వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఉండేది. ఇది ఒక రకమైన వెట్టి చాకిరీ, దీనిని 1608లో మొమై తములీ బర్బరువా పునర్వ్యవస్థీకరించాడు. ప్రతి సామాన్య పౌరుడు ఒక పైక్, నలుగురు పైక్‌లు ఒక గాట్‌ను ఏర్పాటు చేసేవారు. సంవత్సరంలో ఏ సమయంలోనైనా, గాట్‌లోని పైక్‌లలో ఒకరు రాజుకు ప్రత్యక్ష సేవ చేసేవారు, అతని గాట్‌లోని ఇతరులు అతని పొలాలను చూసుకునేవారు. పైక్ వ్యవస్థను పైక్ అధికారులు నిర్వహించారు: ఒక బోరా 20 పైక్‌ల బాధ్యత వహించేవాడు, సైకియా 100 మందికి, హజారికా 1000 మందికి నాయకత్వం వహించేవారు. ఒక రాజ్‌ఖోవా మూడు వేల మందికి, ఫుకాన్ ఆరు వేల పైక్‌లకు కమాండర్‌గా ఉండేవాడు.

### భూ సర్వే
సుపత్ఫా సింహాసనాన్ని అధిష్టించడానికి ముందు కామరూప్‌లో అజ్ఞాతంలో ఉన్న సమయంలో మొఘలుల భూ కొలత విధానాన్ని తెలుసుకున్నాడు. మొఘలులతో యుద్ధాలు ముగిసిన వెంటనే తన రాజ్యమంతటా ఇలాంటి విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టాలని ఆయన ఆదేశాలు జారీ చేశాడు. ఈ పని కోసం కోచ్ బెహార్, బెంగాల్ నుండి సర్వేయర్లను రప్పించారు. ఇది శివసాగర్‌లో ప్రారంభమైంది, ఉత్సాహంగా కొనసాగింది, కానీ అతని మరణం తర్వాతే ఇది పూర్తయింది. నాగావ్ తర్వాత సర్వే చేయబడింది, దీనిని అనుసరించిన పరిష్కారాన్ని రుద్ర సింఘా స్వయంగా పర్యవేక్షించాడు. చరిత్రకారుల ప్రకారం, సర్వే పద్ధతిలో నల్, లేదా 12 అడుగుల (3.7 మీ) పొడవు గల వెదురు గడతో ప్రతి పొలం నాలుగు వైపులా కొలిచి విస్తీర్ణాన్ని లెక్కించడం జరిగింది, దీని కొలమానం "లుచా" లేదా 144 చ.అ. (13.4 మీ2), 14400 చ.అ. (1,340 మీ2) అంటే ఒక "బీఘా". నాలుగు 'బీఘా'లు ఒక 'పురా' అవుతాయి. ఇటువంటి భూ కొలత వ్యవస్థను ఆధునిక అస్సాంలో ఇప్పటికీ పాటిస్తున్నారు.

కొలత వ్యవస్థ పైక్‌ల మధ్య, కులీనులు, అధికారుల మధ్య భూమిని సమానంగా పంపిణీ చేయడంలో సహాయపడింది. దరబ్ధర బరువా అనే అధికారి ఆధ్వర్యంలో భూమి రికార్డులు నిర్వహించబడేవి. ఆ విధంగా ఇళ్లు, అడవులు మినహా సాగు చేయదగిన, ఆక్రమిత భూమి అంతా సర్వే చేసి రికార్డు చేయబడింది. దీనిని రికార్డు చేసిన కాగితాన్ని పెరకాగజ్ లేదా పెరకాకత్ అని పిలుస్తారు (పెరా అని పిలువబడే చెక్క పెట్టెల లోపల జాగ్రత్తగా భద్రపరిచిన కాగితం). పెరకాగజ్ మన్నికైనవి కానందున, ముఖ్యమైన రికార్డుల కోసం, ముఖ్యంగా మతపరమైన ప్రదేశాలకు లేదా బ్రాహ్మణులకు బహుమతిగా ఇచ్చిన ఆదాయ-రహిత భూముల కోసం తామ్రపత్రం లేదా ఫాలీ అని పిలువబడే రాగి పలకలను జారీ చేశారు.

## సైన్యం
అహోం సైనిక విభాగంలో పదాతిదళం, అశ్వికదళం, గజదళం, ఫిరంగి దళం, గూఢచర్యం, నౌకాదళం ఉండేవి. సేవలకు ప్రతిఫలంగా మార్షల్ పైక్‌లకు (మిలీషియా) భూమి ఇచ్చేవారు. పైక్‌లను ఒక గాట్ (నలుగురు పైక్‌ల సమూహం), ఒక ఖేల్ (విభాగం) కింద నిర్వహించారు. పైక్‌లు పైక్ అధికారుల ఆధీనంలో ఉండేవారు, వారి హోదాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

కత్తులు, ఈటెలు, విల్లంబులు, తుపాకులు, మ్యాచ్‌లాక్‌లు, ఫిరంగులు యుద్ధంలో ప్రధాన ఆయుధాలు. యుద్ధభూమిలో స్థిరంగా నిలబడేలా సైనికులకు శిక్షణ ఇచ్చారు. అశ్వికదళ కమాండర్ ఘోరా బరువా, గజదళ కమాండర్ హతి బరువా.

మధ్యయుగ అస్సాం ప్రజలకు అగ్ని ఆయుధాల వినియోగం గురించి తెలుసు. అయితే, అగ్నిమాపక ఆయుధాలను మొదట 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రవేశపెట్టారు. అహోం దళాలు త్వరగా చిన్న, పెద్ద వివిధ రకాల తుపాకులు, మ్యాచ్‌లాక్‌లు, ఫిరంగి దళం, పెద్ద ఫిరంగుల తయారీలో నిపుణులుగా మారాయి. గన్‌పౌడర్ తయారీకి ఇన్‌ఛార్జ్‌గా ఖర్ఘారియా ఫుకాన్ ఉన్నాడు.

నౌకాదళం అహోం దళాలలో అత్యంత ముఖ్యమైన, శక్తివంతమైన విభాగం. ప్రధాన యుద్ధనౌకలను బచారీలు అని పిలిచేవారు. ఈ ఆకారం బెంగాలీ కోసాలను పోలి ఉండేది, ఒక్కొక్కటి 70 నుండి 80 మందిని తీసుకువెళ్లగలదు. అవి కఠినమైనవి, శక్తివంతమైనవి, ఆ కాలం ముగిసే సమయానికి వాటిలో చాలా వాటికి తుపాకులతో ఆయుధాలు అమర్చారు. మీర్ జుమ్లా అస్సాం దండయాత్ర సమయంలో అస్సాం రాజుకు చెందిన 32,000 నౌకలను ఫతియా-ఇ-ఇబ్రియా ప్రస్తావించింది. ఇవి ప్రధానంగా చంబల్ చెక్కతో తయారు చేయబడ్డాయి కాబట్టి తేలికగా, వేగంగా ఉండి మునిగిపోవడం కష్టం. నౌకాదళానికి నౌబైచా ఫుకాన్, నావోసలియా ఫుకాన్ నాయకత్వం వహించారు.

సాయుధ ప్రతిఘటనను అందించడానికి వ్యూహాత్మక ప్రదేశాలలో కోటలు నిర్మించబడ్డాయి. అహోం సైనికులు రాత్రి పూట శత్రువులపై దాడి చేయడంలో నిష్ణాతులు. యుద్ధభూమిలో, చిన్న అహోం సైనికుల బృందం తరచుగా వేలాది మంది శత్రు సైనికులను మించిపోయేది. వారి సంఖ్యా బలంతో పాటు, అహోం పైక్‌ల శారీరక బలం, ధైర్యం, ఓర్పు అహోం సైన్యం అజేయతలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలు.

## న్యాయ పరిపాలన
సివిల్ విషయాలలో సాధారణంగా హిందూ చట్టాలను అనుసరించేవారు, నేర చట్టం కాఠిన్యంతో ఉండేది, ఇక్కడ కంటికి కన్ను, పంటికి పంతు అనే సాధారణ సూత్రం అమల్లో ఉండేది, ఫిర్యాదుదారునికి ఎలాంటి గాయం చేశాడో నేరస్థుడికి కూడా కచ్చితంగా అలాంటి శిక్షే విధించేవారు. బోర్బొరువా, బోర్ఫుకాన్ తమ తమ ప్రావిన్సులలో ప్రధాన న్యాయ అధికారులు, వారి ముందు విచారణలు జరిగేవి.

నేరాలకు శిక్షలు సాధారణంగా కఠినంగా ఉండేవి, నేరస్థులను కొయ్యకు గుచ్చడం, రెండు స్థూపాల మధ్య నలగ్గొట్టడం, ఆకలితో మాడ్చి చంపడం, శరీరాన్ని ముక్కలుగా కోయడం, తల నుండి పాదాల వరకు తవ్వడం వంటి శిక్షలు విధించేవారు. కళ్లు, మోచిప్పలు తీసేయడం, ముక్కులు కోయడం, కర్రలతో కొట్టడం వంటివి సాధారణ శిక్షల్లో ఉన్నాయి.

## ప్రజల వర్గాలు
 
మూడవ అహోం రాజైన సుబిన్‌ఫా (1281–1293) సత్‌ఘరియా అహోం ("ఏడు ఇళ్ల అహోం") కులీన వర్గాన్ని వివరించాడు: చావోఫా, బురాగోహైన్, బోర్గోహైన్ కుటుంబాలు, నాలుగు పూజారుల వంశాలు—దేవోధాయ్, మోహన్, బైలుంగ్, చిరింగ్ ఫుకాన్. ఈ వంశాలు స్వగోత్ర వివాహాలకు దూరంగా ఇతర వర్గాలతో వివాహ సంబంధాలను కొనసాగించాయి. ఇతర వంశాలను చేర్చుకోవడం వల్ల లేదా ఉన్న వంశాలు విడిపోవడం వల్ల తర్వాతి కాలంలో వంశాల సంఖ్య పెరిగింది. రాజు మొదటి కుటుంబానికి మాత్రమే చెందినవాడు కాగలడు, అయితే బురాగోహైన్, బోర్గోహైన్ వరుసగా రెండవ, మూడవ కుటుంబాలకు మాత్రమే చెందుతారు. విస్తరించిన కులీన వర్గంలో భూస్వామ్య కులీనులు, ఎలాంటి పన్ను చెల్లించని ఆధ్యాత్మిక వర్గం ఉన్నారు.

అపాయకన్ చమూవా అనేది ఖేల్స్ నుండి విముక్తి పొంది కేవలం డబ్బు-పన్ను మాత్రమే చెల్లించే ఉన్నత వర్గం. పైకన్ చమూవాలో కళాకారులు, విద్యావంతులు, నైపుణ్యం కలిగిన వ్యక్తులు ఉండేవారు, వీరు శారీరకేతర పనులు చేసి సేవలను పన్నుగా అందించేవారు. కన్క్రి పైక్ శారీరక శ్రమ చేసేవారు. అత్యంత దిగువన లిచౌస్, బండి-బేటి, ఇతర బానిసలు, వెట్టివారు ఉండేవారు. తరగతుల మధ్య కొంత మేర మార్పు ఉండేది. మొమై తములీ బోర్బొరువా బానిస నుండి స్థాయిని పెంచుకుని ప్రతాప్ సింఘా క్రింద మొదటి బోర్బరువా అయ్యాడు.

## సంస్కృతి

### వాస్తుశిల్పం
రంగుపూర్ మహానగరంలో తలాతల్ ఘర్, రంగ్ ఘర్, గోలా ఘర్, గఢ్‌గావ్‌లో కరెంగ్ ఘర్ ఉన్నాయి.

#### దేవాలయాలు
మలి మధ్యయుగ అస్సాంలో పెద్ద సంఖ్యలో దేవాలయాల నిర్మాణాలు అహోం రాజులకు ఆపాదించబడ్డాయి. అహోం కాలానికి చెందిన ముఖ్యమైన దేవాలయాలలో శివసాగర్ దేవాలయాల సమూహం, జయసాగర్ దేవాలయాల సమూహం, గౌరీసాగర్ దేవాలయాల సమూహం, రుద్రసాగర్ దేవాలయం, నెఘెరిటింగ్ శివ దేవాలయం, రంగనాథ్ దేవాలయం, మణికర్ణేశ్వర్ దేవాలయం, దీర్ఘేశ్వరి దేవాలయం, హాతిమురా దేవాలయం, కేదార్ దేవాలయం, వశిష్ట దేవాలయం, శుక్రేశ్వర్ దేవాలయం, ఉమానంద దేవాలయం, రుద్రేశ్వర్ దేవాలయం మొదలైనవి ఉన్నాయి.

#### చెరువులు
నీటి కొరత సమస్యను తీర్చడానికి, మతపరమైన ప్రయోజనాల కోసం అనేక పెద్ద, చిన్న చెరువులు తవ్వబడ్డాయి. వాటి ఒడ్డున దేవాలయాలు నిర్మించడం వల్ల వాటి వైభవం ఇనుమడించింది. అహోం కాలానికి చెందిన ముఖ్యమైన చెరువులలో శివసాగర్ చెరువు, జయసాగర్ చెరువు, గౌరీసాగర్ చెరువు, లక్ష్మీసాగర్ చెరువు, విష్ణుసాగర్ చెరువు లేదా రాజ్‌మావ్ పుఖురి మొదలైనవి ఉన్నాయి. అహోం పాలకులు తవ్వించిన ఇతర చెరువుల సంఖ్య సుమారు 200గా అంచనా వేయబడింది.

### చిత్రలేఖనం
### సంగీతం, నృత్యం
సంగీతం, నృత్య సంస్కృతి విస్తృతంగా, ప్రజాదరణ పొంది రాచరిక ప్రోత్సాహాన్ని పొందింది. అహోం రాజులు మొఘల్ సంగీతంపై కూడా ఎక్కువ గౌరవం కలిగి ఉండేవారు, దానిని నేర్చుకోవడానికి సంగీతకారులను ఢిల్లీకి పంపారు. సంగీతాన్ని ప్రోత్సహించడానికి 'గయాన్ బరువా' వంటి కొంతమంది అధికారులను నియమించారు.

### చిహ్నం
రాజ్యపు రాజ లాంఛనాన్ని న్గీ-న్గావ్-ఖామ్ అని పిలుస్తారు, ఇది పురాణ రెక్కల సింహం డ్రాగన్.

## ఇవి కూడా చూడండి

* రమణి గభారు

## గమనికలు


## మూలాలు

*
* 
*
*
*
*
*
*
*
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు