ఆపరేషన్ రాహత్

}
"**ఆపరేషన్ రాహత్" (హిందీ: राहत, అర్థం “సహాయం”)** 2013 ఉత్తర భారత వరదల ప్రభావానికి గురైన పౌరులను తరలించేందుకు భారత వైమానిక దళం నిర్వహించిన రక్షణ చర్యలకు **ఆపరేషన్ రాహత్** అనే పేరు పెట్టారు. ఉత్తరాఖండ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ కొండ రాష్ట్రాలలో ప్రయాణంలో ఉన్న వేలాది మంది యాత్రికులు వివిధ లోయలలో చిక్కుకుపోయారు. గత అనేక దశాబ్దాలలో భారత సాయుధ దళాలు నిర్వహించిన అతిపెద్ద ఆపరేషన్లలో ఇది ఒకటిగా గుర్తించబడింది. హెలికాప్టర్ల ద్వారా ఏ వైమానిక దళం చేసిన ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పౌర రక్షణ చర్యగా దీనిని భారత వైమానిక దళం పేర్కొంది.

### తొలి దశ
ఈ ఆపరేషన్ తొలి దశలో 17 జూన్ 2013 నుంచి మొత్తం 19,600 మందిని వైమానిక దళం తరలించింది. మొత్తం 2,140 విమాన ప్రయాణాలు నిర్వహించబడ్డాయి. 3,82,400 కిలోగ్రాముల సహాయక సామగ్రి, పరికరాలు పడవేయడం లేదా దింపడం జరిగింది. ఉత్తరాఖండ్ ప్రాంతంలో భూమిపై కార్యకలాపాల సమన్వయకర్తగా అప్పటి ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ ఎస్.ఆర్.కే. నాయర్ వ్యవహరించారు

భారీ వర్షాల కారణంగా అకస్మాత్తుగా వచ్చిన వరదల తరువాత 16 జూన్ 2013న రక్షణ చర్యల కోసం భారత వైమానిక దళ సహాయం కోరబడింది. పశ్చిమ వైమానిక కమాండ్ అభ్యర్థనలకు స్పందించి యమునానగర్ రంగం, కేదార్నాథ్–బద్రీనాథ్ అక్షం, రుద్రప్రయాగ్ లోయ, కర్చమ్–పూహ్ అక్షం ప్రాంతాలలో సమాంతరంగా కార్యకలాపాలు చేపట్టింది. ఆపరేషన్ రాహత్ టాస్క్ ఫోర్స్ కమాండర్‌గా ఎయిర్ కమోడోర్ రాజేష్ ఇస్సర్ నియమితులయ్యారకార్యకలాపాలు

సర్సావా వైమానిక స్థావరాన్ని ప్రధాన కేంద్రంగా ఏర్పాటు చేశారు. భటిండా, హిండన్ వైమానిక స్థావరాల నుంచి హెలికాప్టర్లు ఇక్కడికి చేరాయి. ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు ఉన్నప్పటికీ 17 జూన్ నాటికి కొత్తగా సేవలోకి వచ్చిన మిల్ మీ–17 వి5 సహా పలు హెలికాప్టర్లను డెహ్రాడూన్‌లోని జాలీ గ్రాంట్ విమానాశ్రయంలో మోహరించారు. అదే రోజున మి–17 హెలికాప్టర్ ద్వారా కర్నాల్ నుంచి 36 మందిని సురక్షితంగా తరలించారు.                                                                                                                                                                                          

19 జూన్ నాటికి భారత వైమానిక దళం మొత్తం 20 విమానాలను మోహరించింది. ఇందులో 8 మి–17 హెలికాప్టర్లు, 10 అడ్వాన్స్‌డ్ లైట్ హెలికాప్టర్లు (ALH), ఒక ఎఎన్–32 రవాణా విమానం, ఒక హెచ్‌ఎస్–748 రవాణా విమానం ఉన్నాయి. ఈ కార్యకలాపాలు డెహ్రాడూన్ జిల్లాలోని ఫాటా, గుప్తకాషి, గౌరికుండ్, కేదార్నాథ్ ప్రాంతాలను కవర్ చేశాయి. హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో రాంపూర్, కర్చమ్, రెకాంగ్ పియో, సంగ్లా ప్రాంతాలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి. పిథోరాగఢ్ రంగంలో ఆహార పొట్లాల పడవేత కోసం ALH హెలికాప్టర్లను మోహరించారు. సరంగ్ ప్రదర్శన బృందానికి చెందిన నాలుగు ALH హెలికాప్టర్లు సహాయక చర్యల్లో పాల్గొన్నాయి.

### రెండో దశ
alt=Fifteen children and six adults rescued from village near Yamunanagar on June 16, 2013. Indian Air Force launched a massive relief operation ‘Rahat’ at AF Stn Sarsawa|thumb|యమునానగర్ సమీపంలోని గ్రామం నుంచి 15 మంది పిల్లలను, ఆరుగురు పెద్దవారిని కాపాడేందుకు జరుగుతున్న రిలీఫ్ ఆపరేషన్
ఉత్తరాఖండ్ కొండ ప్రాంతాలలో దీర్ఘకాల పునరావాస ప్రయత్నాలకు మద్దతుగా ఆపరేషన్ రెండో దశ 5 జూలై 2013న ప్రారంభమైంది.            

## ఉపయోగించిన విమానాలు
ఆపరేషన్ రాహత్‌లో మొత్తం 43 విమానాలు వినియోగించబడ్డాయి.                                                                                                                                                                         

* మి–17 మధ్య తరహా ద్వి–టర్బైన్ రవాణా హెలికాప్టర్లు – 23
* హెచ్‌ఎఎల్ ధృవ్ తేలికపాటి బహుళోపయోగ హెలికాప్టర్లు – 11
* చీతా సింగిల్ ఇంజిన్ హెలికాప్టర్ – 1
* మిల్ మి–26 భారీ రవాణా హెలికాప్టర్ – 1
* సి–130జే సైనిక రవాణా విమానాలు – 2
* ఎఎన్–32 రవాణా విమానాలు – 3
* హెచ్‌ఎస్–748 రవాణా విమానం – 1
* ఐఎల్–76 భారీ రవాణా విమానం – 1
alt=The Army and the Air Force mounted massive rescue and relief operations in the flood and landslide affected areas of Uttarakhand and Himachal Pradesh|thumb|భారత ఎయిర్ ఫోర్స్ వారి సహాయక చర్యలు

హెలికాప్టర్ కదలికల కోసం గౌచర్, ధారాసు అడ్వాన్స్‌డ్ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్లను సక్రియం చేసి వైమానిక మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 
                

## హెలికాప్టర్ ప్రమాదం
25 జూన్ న రికుండ్ ఉత్తర ప్రాంతంలో మి–17 వి5 హెలికాప్టర్ కూలిపోయింది. ఇందులో ప్రయాణిస్తున్న మొత్తం 20 మంది మృతి చెందారు. మృతుల్లో 5 మంది వైమానిక దళ అధికారులు, 9 మంది ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ సిబ్బంది, 6 మంది ఐటిబిపి సిబ్బంది ఉన్నారు.  ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో కేంద్ర హోంమంత్రి సుశీల్‌కుమార్ షిండే మృతులకు గౌరవ వందనం అర్పించారు. వైమానిక దళాధిపతి ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ ఎన్.ఎ.కే. బ్రౌన్ “మన ప్రజల ప్రాణాలకు గౌరవం ఇవ్వాలంటే ఈ మిషన్‌ను కొనసాగించి విజయవంతంగా పూర్తి చేయాలి” అని అన్నారు. ఆ తరువాత కూడా వైమానిక దళం ధారాసు, పిథోరాగఢ్ కేంద్రాల నుంచి మి–17 వి5, ALH హెలికాప్టర్లతో సహాయక చర్యలను కొనసాగించింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఆపరేషన్ సూర్య హోప్
* ఆపరేషన్ రాహత్ సంబంధిత మాధ్యమాలు – వికీమీడియా కామన్స్

## మూలాలు