టొబాగో

**టొబాగో**', అధికారికంగా **వార్డు ఆఫ్ టొబాగో**, ఇది ద్వీపం  వార్డు, ట్రినిడాడ్లో ఉంది. ఇది ట్రినిడాడు పెద్ద ద్వీపానికి ఈశాన్యంగా 35 కిమీ (20 నామై) వెనిజులా ఈశాన్య తీరంలో దాదాపు 160 కిమీ (85 నామై)ఉంది. ఇది గ్రెనడాకి ఆగ్నేయంగా బార్బడోస్కి నైరుతి దిశలో ఉంది.

## వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం
క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ టొబాగోకు *బెలాఫార్ము* అని పేరు పెట్టారు. "ఎందుకంటే దూరం నుండి అది అందంగా కనిపించింది". స్పానిషు సన్యాసి అంటానియొ వాజ్క్విజు డీ ఎస్పినొసా ఇలా రాశారు: కాలినా ప్రజలు ప్రధాన భూభాగపు (కారిబ్సు) ఈ ద్వీపం ఒక పెద్ద నత్తను పోలి ఉండటం వల్ల దీనిని *ఉరుపినా* అని పిలిచేవారని అదే సమయంలో కాలినాగొ ప్రజలు (ద్వీప కారిబ్సు) దీనిని *అలౌబీరా* అని పిలిచేవారని; బహుశా అది ఈ ద్వీపం, డోమినికా ద్వీపంలోని ఒక గుహలో నివసించేదని భావించే *అల్లౌబీరా* అనే భారీ పామును పోలి ఉండటం వలన  వారు ఆ పేరు పెట్టి ఉండవచ్చని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ ద్వీపాన్ని సూచించడానికి *టొబాకొ* అనే పేరును ఉపయోగించినట్లు తెలిసిన మొట్టమొదటి రికార్డు 1511లో జారీ చేయబడిన ఒక స్పానిషు రాజ ఆజ్ఞ. గ్రేటరు ఆంటిల్లెసు ప్రాంతపు స్థానిక నివాసులైన టైనొ ప్రజలు తాగే లావుపాటి సిగార్లను ఈ ద్వీపం ఆకారం పోలి ఉండటం వలన ఆ పేరు స్ఫూర్తి పొందింది.

## చరిత్ర
### స్థానిక టొబాగొ

క్రీస్తుపూర్వం 3500, 1000 సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో ఏదో ఒక సమయంలో ఆర్టాయిరాయిడు సాంస్కృతిక సంప్రదాయానికి చెందిన స్థానిక ప్రజలు టొబాగోలో స్థిరపడ్డారు. సామాన్య శకం మొదటి శతాబ్దంలో సలడోయిడు ప్రజలు టొబాగోలో స్థిరపడ్డారు. వారు తమతో పాటు కుండల తయారీ, వ్యవసాయ సంప్రదాయాలను తీసుకువచ్చారు. బహుశా ఈ ప్రజలే కర్ర పెండలం, చిలగడదుంపలు, ఇండియన్ యామ్, టానియా, మొక్కజొన్న వంటి పంటలను ప్రవేశపెట్టి ఉండవచ్చు. సలాడాయిడు సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలు తరువాత బారను‌కోయిడు సంస్కృతి ప్రవేశంతో వాణిజ్యం ద్వారా లేదా వాణిజ్యం, స్థిరనివాసం కలయిక ద్వారా సవరించబడ్డాయి. క్రీ.శ. 650 తరువాత టొబాగోలో సలాడాయిడు సంస్కృతి స్థానంలో ట్రౌమాసాయిడు సంప్రదాయం వచ్చింది. ట్రౌమాసాయిడు సంప్రదాయాలు ఒకప్పుడు ప్రాతినిధ్యం వహించాయని భావించారు. లెసరు ఆంటిల్సు, టొబాగో ఐలాండు కారిబ్సు స్థిరనివాసం ఉండేవి. కానీ ఇది ఇప్పుడు కాయో సిరామికు సంప్రదాయంతో ముడిపడి ఉంది. టొబాగో నుండి కాయో సంప్రదాయంతో ప్రత్యేకంగా సంబంధం ఉన్న పురావస్తు ప్రదేశాలు ఏవీ తెలియవు.

టొబాగో భౌగోళిక స్థానం దానిని లెసరు ఆంటిల్సు‌లోని కలినాగోలకు గయానాసు వెనిజులాలోని వారి కలినా మిత్రులు, వాణిజ్య భాగస్వాములకు మధ్య ఒక ముఖ్యమైన అనుసంధాన కేంద్రంగా చేసింది. 1630ల నాటికి టొబాగోలో కలీనా ప్రజలు నివసించేవారు. కాగా పొరుగున ఉన్న గ్రెనడా ద్వీపాన్ని కలీనా, కలినాగో ప్రజలు పంచుకుని ఉండేవారు.

కొలంబసు 1498 ఆగస్టు 14న టొబాగోను వీక్షించాడు. కానీ ఆయన అక్కడ కాలు మోపలేదు. 1511లో జారీ చేయబడిన ఒక రాజశాసనం ద్వారా, హిస్పానియోలాలోని స్పానిషు వలసదారులు ఈ ద్వీపం మీద బానిసల వేట జరిపేందుకు అధికారం పొందారు. కనీసం 1620ల వరకు కొనసాగిన ఈ దాడులు. ఆ ద్వీప జనాభాను దాదాపుగా తుడిచిపెట్టేశాయి.

### ఐరోపా వలసవాదం

1628లో డచ్ వలసదారులు టొబాగోలోని గ్రేటు కోర్లాండు బే వద్ద 'నియూ వాల్చెరను' అనే పేరుతో మొట్టమొదటి ఐరోపా వలస కేంద్రాన్ని స్థాపించారు. వారు ఆధునిక పట్టణమైన ప్లేమౌతు సమీపంలో 'నియూ లిసింజెను' అనే ఒక కోటను కూడా నిర్మించారు. స్థానిక ప్రజల దాడుల కారణంగా 1630లో ఈ వలస కేంద్రం నిర్జనమైంది. కానీ 1633లో తిరిగి స్థాపించబడింది. ట్రినిడాడు‌లో నెపొయొ నాయకత్వంలో జరిగిన తిరుగుబాటుకు డచ్ వారు మద్దతు ఇవ్వడంతో ట్రినిడాడు‌లోని స్పానిషు వారు ఈ కొత్త వలస కేంద్రాన్ని ధ్వంసం చేశారు. 1630లు, 1640లలో టొబాగోను వలసరాజ్యంగా మార్చడానికి ఆంగ్లేయులు చేసిన ప్రయత్నాలు కూడా స్థానిక ప్రజల ప్రతిఘటన కారణంగా విఫలమయ్యాయి.

1650లలో యూరోపియన్ల వలస ప్రయత్నాలను అందులో భాగంగా పోలిషు-లిథువేనియను కామన్వెల్తు చేసిన ప్రయత్నాన్ని కూడా స్థానిక ప్రజలు అడ్డుకున్నారు; అయితే 1637, 1690 మధ్య ఈ ద్వీపాన్ని అడపాదడపా ఆక్రమించినప్పటికీ పోలిషు లేదా లిథువేనియను అన్వేషకులు టొబాగో ద్వీపాన్ని పూర్తిస్థాయి వలసరాజ్యంగా మాత్రం మార్చలేకపోయారు. తర్వాతి సంవత్సరాలలో కురోనియన్లు (డచీ ఆఫ్ కోర్లాండు), డచ్చు, ఆంగ్లేయులు, ఫ్రెంచి, స్పానిషు, స్వీడిషు వారు టొబాగోను వలసరాజ్యంగా మార్చడానికి పదేపదే ప్రయత్నించడంతో ఈ ద్వీపం ఆ ప్రయత్నాలకు ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది. దీని ఫలితంగా 1814లో పారిసు ఒప్పందం ద్వారా ఈ ద్వీపం బ్రిటిషు వారికి అప్పగించబడటానికి ముందు దీని అధికారం ఏకంగా 33 సార్లు చేతులు మారింది—ఇది కరేబియను చరిత్రలోనే అత్యధికం. 1662లో డచ్ సోదరులైన అడ్రియను, కార్నీలియసు లాంప్సిన్సు‌కు 'బారన్సు ఆఫ్ టొబాగో' అనే బిరుదు ప్రదానం చేయబడింది; 1666లో ఆంగ్లేయులు ఈ ద్వీపాన్ని ఆక్రమించే వరకు వారు దీనిని పరిపాలించారు. 1673లో అడ్రియను టొబాగోను క్లుప్తంగా తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. కానీ సర్ టోబియాసు బ్రిడ్జు నేతృత్వంలోని ఆంగ్లేయులు మళ్ళీ ద్వీపం మీద నియంత్రణ సాధించినప్పుడు జరిగిన యుద్ధంలో ఆయన మరణించాడు.

సుమారు 1672 నుండి, 1672–1674 మధ్య కాలంలో సాగిన తాత్కాలిక ఆంగ్ల పాలనలో టొబాగో ఒక స్థిరమైన కాలాన్ని అనుభవించింది. ఈ సమయంలోనే సంస్కృతి ప్రారంభమైంది.చక్కెర, పత్తి, నీలిమందు కర్మాగారాలు వెలిశాయి; బానిసలుగా పనిచేయించుకోవడానికి బ్రిటిషు వారు ఆఫ్రికన్లను దిగుమతి చేసుకున్నారు. ఆర్థిక వ్యవస్థ బలంగా వృద్ధి చెందింది. 1763లో ఫ్రాన్సు ఈ ద్వీపాన్ని బ్రిటను‌కు అప్పగించింది. 1777 నాటికి టొబాగో భారీ పరిమాణంలో పత్తి, నీలిమందు, రమ్, చక్కెరను ఎగుమతి చేసే స్థాయికి చేరుకుంది. 1781లో సమయంలో ఫ్రెంచి వారు ఆ ద్వీపాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 1781 మే 24న కొంటె డీ నౌకాదళం, జనరలు మార్క్విసు డీ బౌయిల్లె నాయకత్వంలో ఆ ద్వీపంలో సైన్యాన్ని దించింది. 1781 జూన్ 2 నాటికి వారు ఆ ద్వీపం మీద విజయవంతంగా నియంత్రణ సాధించారు.

### బ్రిటిషు పాలన - స్వాతంత్ర్యం
1814లో ఈ ద్వీపం తిరిగి బ్రిటిషు వారి నియంత్రణలోకి వచ్చినప్పుడు విజయవంతమైన చక్కెర ఉత్పత్తికి సంబంధించిన మరొక దశ ప్రారంభమైంది. అయితే 1847లో సంభవించిన ఒక తీవ్రమైన తుఫాను—దీనికి తోడు తోటల పెంపకానికి ఆర్థిక అండగా నిలిచే సంస్థల పతనం 1834లో బానిసత్వ నిర్మూలన, ఇతర ఐరోపా దేశాల నుండి వచ్చిన చక్కెర పోటీ—ఈ చక్కెర వాణిజ్యానికి ముగింపు పలికాయి. 1889లో ఈ ద్వీపం ట్రినిడాడు పరిధిలోని ఒక ప్రాంతంగా మారింది. చక్కెర ఉత్పత్తి లేకపోవడంతో ద్వీపవాసులు ఇతర పంటలను పండించాల్సి వచ్చింది; వారు ఎకరాల కొద్దీ నిమ్మ, కొబ్బరి, కోకో పంటలను సాగు చేసి, తమ ఉత్పత్తులను ట్రినిడాడు‌కు ఎగుమతి చేసేవారు. 1963లో 'ఫ్లోరా' తుఫాను టొబాగోను అతలాకుతలం చేసింది. గ్రామాలు, పంటలను ధ్వంసం చేసింది. ఆ తర్వాత ఒక పునర్వ్యవస్థీకరణ కార్యక్రమం చేపట్టబడింది. అలాగే ఆర్థిక వ్యవస్థను వైవిధ్యభరితం చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి. పర్యాటక పరిశ్రమ అభివృద్ధి ప్రారంభమైంది.

ట్రినిడాడు, టొబాగో 1962 ఆగస్టులో బ్రిటిషు సామ్రాజ్యం నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందాయి. 1976 ఆగస్టు 31న గణతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించాయి.

## భౌగోళికం

టొబాగో 300 చ.కిమీ భూ విస్తీర్ణాన్ని కలిగి ఉంది. సుమారు 40 కిమీ (25 మై) పొడవు, 10 కిమీ (6 మై) వెడల్పు ఉంటుంది. ఇది 11° 15' ఉ అక్షాంశం, 60° 40' పశ్చిమ రేఖాంశం వద్ద ట్రినిడాడు‌కు కొద్దిగా ఉత్తరాన నెలకొని ఉంది.

టొబాగో ద్వీపం అనేది కరేబియన్, దక్షిణ అమెరికా పలకల మధ్య ఉన్న భూపటల పదార్థపు శకలమైన టొబాగో టెర్రైన్ ప్రధాన బహిర్గత భాగం. టొబాగో ప్రధానంగా కొండలు, పర్వతాలతో కూడి ఉండి, అగ్నిపర్వత మూలాన్ని కలిగి ఉంది. ఈ ద్వీపం నైరుతి భాగం చదునుగా ఉండి అధికభాగం కోరల్ లైను పగడపు సున్నపురాయితో నిర్మితమై ఉంది. ద్వీపం మధ్యలో విస్తరించి ఉన్న పర్వత శ్రేణిని ప్రధాన పర్వత శ్రేణి అని పిలుస్తారు. టొబాగోలో అత్యంత ఎత్తైన ప్రదేశం, స్పేసైడు సమీపంలో ఉన్న 550 మీ(1,800 అ)ఎత్తైన పీజియను పీక్.

### వాతావరణం
ఇక్కడి వాతావరణం ఉష్ణమండల స్వభావం కలిగి ఉంటుంది; ఈ ద్వీపం అట్లాంటికు ప్రధాన అభివృద్ధి ప్రాంతంకు సరిగ్గా దక్షిణాన నెలకొని ఉండటం వలన అప్పుడప్పుడు సంభవించే అల్ప-అక్షాంశ ఉష్ణమండల తుఫానులు దీని మీద ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. సగటు వర్షపాతం ప్రధాన పర్వత శ్రేణి వద్ద 3,300 మి.మీ(150 అం) నుండి నైరుతి ప్రాంతంలో 1,250 మి.మీ(49 అం) కంటే తక్కువగా ఉండే స్థాయి వరకు మారుతూ ఉంటుంది. ఇక్కడ రెండు రుతువులు ఉంటాయి: జూన్ నుండి డిసెంబరు మధ్య వర్షాకాలం, జనవరి నుండి మే మధ్య వేసవి కాలం (పొడి కాలం).

#### తుఫానులు
1963లో ఈ ద్వీపాన్ని ఫ్లోరా తుఫాను తాకింది. దీని ప్రభావం ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే అది టొబాగో ఆర్థిక వ్యవస్థ స్వరూపాన్నే మార్చివేసింది. ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రధాన ఆధారంగా నిలిచిన అరటి, కొబ్బరి, కాకో తోటలను ఈ తుఫాను ధ్వంసం చేసింది; అంతేకాకుండా, ద్వీపం ఉత్తర భాగపు అంతర్భాగంలో అధిక శాతాన్ని ఆక్రమించి ఉన్న, దాదాపుగా కాలుష్యరహితమైన ఉష్ణమండల వర్షారణ్యానికి కూడా ఇది గణనీయమైన నష్టాన్ని కలిగించింది. ఆ తర్వాతి కాలంలో అనేక తోటలను వదిలివేశారు. తద్వారా ఆర్థిక వ్యవస్థ తన దిశను మార్చుకుని—వాణిజ్య పంటల వ్యవసాయం నుండి పర్యాటక రంగం వైపుకు మళ్లింది. ఇవాన్ తుఫాను, ఫ్లోరా కంటే తక్కువ తీవ్రతతో ఉన్నప్పటికీ 2004లో ఇది కూడా గణనీయమైన నష్టాన్ని కలిగించింది.

## ప్రభుత్వం

టొబాగోలో కేంద్ర, స్థానిక ప్రభుత్వ విధుల నిర్వహణ బాధ్యతలను టొబాగో హౌస్ ఆఫ్ అసెంబ్లీ చేపడుతుంది. ప్రస్తుత టొబాగో ప్రధాన కార్యదర్శి ప్రోగ్రెసివు డెమోక్రటికు పేట్రియాట్సు పార్టీకి చెందిన ఫార్లే చావెజు అగస్టిను. అసెంబ్లీలోని 15 స్థానాలలో 14 స్థానాలు ఈ పార్టీ నియంత్రణలో ఉండగా 2021 డిసెంబరు టొబాగో హౌసు ఆఫ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగినప్పటి నుండి అంసిల్ డెన్నిస్ నేతృత్వంలోని పీపుల్సు నేషనలు మూవ్మెంటు ‌ టొబాగో కౌన్సిలు ఒక స్థానాన్ని నియంత్రిస్తోంది.

ట్రినిడాడు - టొబాగో పార్లమెంటులో టొబాగోకు రెండు స్థానాల ప్రాతినిధ్యం ఉంది: అవి తూర్పు టొబాగో,  పశ్చిమ టొబాగో. ఈ రెండు స్థానాలు పీపుల్సు నేషనలు మూవ్మెంటు  టొబాగో కౌన్సిలు నియంత్రణలో ఉన్నాయి; ఈ పార్టీ 2015 2020 ట్రినిడాడు - టొబాగో సాధారణ ఎన్నికలు రెండింటిలోనూ ఈ స్థానాలను గెలుచుకుని తన ఆధీనంలోనే నిలుపుకుంది. 2025 ఏప్రిల్ 28న జరిగిన 2025 సాధారణ ఎన్నికలలో ఆ రెండు స్థానాలను 'టొబాగో పీపుల్సు పార్టీ' (టిపిపి) గెలుచుకుంది; తద్వారా ఈ ద్వీపంలో దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న 'పీపుల్సు నేషనలు మూవ్మెంటు ' (పిఎన్‌ఎమ్) ప్రాతినిధ్యానికి తెరపడింది .

టొబాగో కేంద్రంగా పనిచేసే ఒక రాజకీయ పార్టీ ఈ ద్వీపానికి కేటాయించిన రెండు పార్లమెంటరీ స్థానాలను గెలుచుకోవడం ఇదే మొదటిసారి. ఇది ద్వీప రాజకీయ ముఖచిత్రంలో వచ్చిన ఒక గణనీయమైన మార్పును ప్రతిబింబించడంతో పాటు జాతీయ వ్యవహారాలలో టిపిపి పాత్రను మరింత బలోపేతం చేసింది .

### జిల్లాలు

చారిత్రకంగా, టొబాగో ఏడు పారిష్‌లుగా (సెయింటు ఆండ్రూ, సెయింటు డేవిడు, సెయింటు జార్జి, సెయింటు జాన్, సెయింటు మేరీ, సెయింటు పాట్రికు, సెయింటు పాల్) విభజించబడింది. 1768లో టొబాగోలోని ప్రతి పారిషు 'టొబాగో హౌసు ఆఫ్ అసెంబ్లీ'కి తమ ప్రతినిధులను నామినేటు చేసింది. 1889 అక్టోబరు 20న బ్రిటిషు రాచరికం ఒక రాజ ఆదేశాన్ని అమలు చేసింది; దీని ద్వారా టొబాగోను ట్రినిడాడు‌లో ఒక 'వార్డు'గా పరిగణించారు. తద్వారా టొబాగోలో స్థానిక ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేసి ఒక ఏకీకృత వలస ప్రభుత్వ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు.

1945లో కౌంటీ కౌన్సిలు వ్యవస్థను మొట్టమొదటిసారిగా ప్రవేశపెట్టినప్పుడు టొబాగోను ట్రినిడాడు‌లో ఒకే ఒక కౌంటీగా పరిపాలించారు.

1980లో టొబాగోలో స్థానిక ప్రభుత్వ బాధ్యతలను నిర్వర్తించే ఒక సంస్థగా 'టొబాగో హౌసు ఆఫ్ అసెంబ్లీ'ని పునరుద్ధరించడానికి తగిన నిబంధనలు రూపొందించబడ్డాయి. ఈ పునరుద్ధరించిన వ్యవస్థ ప్రకారం టొబాగో 12 స్థానిక ఎన్నికల జిల్లాలతో కూడి ఉంది; ప్రతి జిల్లా నుండి ఒక అసెంబ్లీ సభ్యుడు టిహెచ్‌ఎకు ఎన్నికవుతారు.

## జనాభా వివరాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఇక్కడి జనాభా 60,874. రాజధాని అయిన స్కార్బొరొ జనాభా 17,537. ట్రినిడాడు ఒక బహుళ జాతి సమాజం అయినప్పటికీ టొబాగొ జనాభా ప్రధానంగా ఆఫ్రికను మూలాలు కలిగినవారే; అయితే తూర్పు భారతీయ మూలాలు కలిగిన ట్రినిడాడియన్లు, యూరోపియన్ల నిష్పత్తి ఇక్కడ క్రమంగా పెరుగుతోంది. 2000, 2011 మధ్య కాలంలో టొబాగొ జనాభా 12.55 శాతం మేర వృద్ధి చెందింది; దీనితో ట్రినిడాడు-టొబాగో దేశంలో అత్యంత వేగంగా జనాభా అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రాంతాలలో ఒకటిగా ఇది నిలిచింది.
### వంశపారంపర్యం - జాతి

### మతం

## ఆర్థిక వ్యవస్థ

టొబాగో ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా పర్యాటకం, చేపల వేట, ప్రభుత్వ వ్యయం మీద ఆధారపడి ఉంది; వీటిలో ప్రభుత్వ వ్యయం వాటానే అత్యధికం. స్థానిక పాలక మండలి అయిన 'టొబాగో హౌస్ ఆఫ్ అసెంబ్లీ' (టిహెచ్‌ఎ), మొత్తం శ్రామిక శక్తిలో 62% మందికి ఉపాధి కల్పిస్తోంది.

పర్యాటక రంగం ఇక్కడ ఇంకా ప్రారంభ దశలోనే ఉంది. సంప్రదాయ బీచ్, జల క్రీడల పర్యాటకం ప్రధానంగా నైరుతి దిశలో, విమానాశ్రయం చుట్టూ, తీరప్రాంత పట్టీలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. అదే సమయంలో పర్యావరణ పర్యాటకం ప్రాముఖ్యత పెరుగుతోంది; ఇది ఎక్కువగా ప్రధాన ద్వీపం మధ్య, ఉత్తర భాగాలలో ఉన్న విస్తారమైన అటవీ సంరక్షణ ప్రాంతం మీద అలాగే ప్రధాన ద్వీపం ఈశాన్య కొనకు దూరంగా ఉన్న చిన్న ద్వీపమైన లిటిల్ టుబాగో మీద దృష్టి సారిస్తోంది.

క్రౌన్ పాయింటు, స్టోరు బే,బుక్కూ రీఫు, పీజియన్ పాయింటు చుట్టూ ఉన్న నైరుతి పర్యాటక ప్రాంతంలో ఇసుక తిన్నెలు విస్తృతంగా ఉన్నాయి. ఇక్కడ రిసార్టు తరహా నిర్మాణాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. టొబాగో తీరప్రాంతంలో అనేక రమణీయమైన సముద్రతీరాలు ఉన్నాయి; ముఖ్యంగా కాస్టారా, బ్లడ్ బే, ఇంగ్లీష్‌మన్'స్ బే వద్ద ఉన్న సముద్రతీరా‌లు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి. ఆర్థర్ నెపోలియన్ రాబింసను ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్టు (గతంలో క్రున్ పాయింటు ఎయిర్పోర్టు), స్కర్బరో నౌకాశ్రయం ద్వారా టోబాగో ప్రపంచంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. దేశీయ విమానాలు టోబాగోను ట్రినిడాడుతోనూ అంతర్జాతీయ విమానాలు కరీబియను, యూరపుతోనూ అనుసంధానిస్తాయి. స్పెయిను నౌకాశ్రయం స్కార్బరో మధ్య ప్రతిరోజూ వేగవంతమైన ఫెర్రీ సేవ అందుబాటులో ఉంది.

టోబాగో ఆర్థిక వ్యవస్థ ట్రినిడాడు ఆర్థిక వ్యవస్థతో గాఢంగా ముడిపడి ఉంది; ట్రినిడాడు ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా ద్రవీకృత సహజ వాయువు (ఎల్‌ఎన్‌జి), పెట్రోకెమికల్సు, ఉక్కు రంగాల మీద ఆధారపడి ఉంది.
### డైవింగు
టోబాగో కూడా ఒక ప్రసిద్ధ డైవింగు ప్రదేశం ఎందుకంటే పగడపు దిబ్బలు ఉన్న కరేబియను దీవులలో ఇది అత్యంత దక్షిణాన ఉంది. మరింత దక్షిణాన ఉన్న ట్రినిడాడు‌లో వెనిజులా ఒరినోకో నది ముఖద్వారానికి సమీపంలో ఉండటం వలన తక్కువ లవణీయత, అధిక పూడిక కారణంగా చెప్పుకోదగిన పగడపు దిబ్బలు లేవు. టోబాగోలో స్కూబా డైవింగు సాధారణంగా విమానాశ్రయానికి దాదాపు ద్వీపానికి అవతలి వైపున ఉన్న స్పీసైడు ప్రాంతంలో కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది.

ఈ ద్వీపంలో కరేబియను ‌లోని కొన్ని ఉత్తమ డైవింగు ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. దీని తీరాల చుట్టూ మూడు ఓడల శిథిలాలు ఉన్నాయి. కానీ సాధారణంగా ఉత్తమమైనదిగా పరిగణించబడేది 'మావెరికు ఫెర్రీ'. ఇది గతంలో ట్రినిడాడు టోబాగోల మధ్య ప్రయాణించేది. ఈ ఫెర్రీ 350 అడుగుల పొడవు ఉంది. మౌంటు ఇర్విను‌లోని రాకీ పాయింటు సమీపంలో 30 మీటర్ల లోతులో మునిగిపోయింది. ఈ శిధిలాల పైభాగం 15 మీటర్ల లోతులో ఉంది. ఈ శిధిలాలలో గ్రూపరు కుటుంబానికి చెందిన 4 అడుగుల జ్యూఫిషు‌తో సహా అనేక సముద్ర జీవులు ఉన్నాయి. ఈ శిధిలాలను డైవర్ల కోసం ఉద్దేశపూర్వకంగా ముంచారు. అందువలన అన్ని తలుపులు, కిటికీలను తొలగించారు. ఈ ద్వీపం చుట్టూ ఉన్న జలాలో అనేక రకాల ఉష్ణమండల చేపలు, బాటోయిడియా కిరణాలు, సొరచేపలు, తాబేళ్లు నివసిస్తున్నాయి.

### గోల్ఫు
టొబాగోలో రెండు గోల్ఫు కోర్సులు ఉన్నాయి. ఈ రెండూ సందర్శకుల కోసం తెరిచి ఉంటాయి. ఈ రెండింటిలో పురాతనమైనది “మౌంటు ఇర్విను హోటలు గోల్ఫు కోర్సు “ దీనిని 1968లో నిర్మించారు. ప్రసిద్ధ గోల్ఫు షో "షెల్సు వండరు‌ఫులు వరల్డు ఆఫ్ గోల్ఫు"కు ఆతిథ్యం ఇచ్చిన తర్వాత ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ కోర్సు కొబ్బరి చెట్ల మధ్య నిర్మించబడింది. దాదాపు ప్రతి హోలు నుండి కరేబియను సముద్రం కనిపిస్తుంది. గతంలో 'టొబాగో ప్లాంటేషను గోల్ఫు కోర్సు'గా పిలువబడిన ఇటీవల 'మగ్డలేనా గ్రాండు హోటెలు & గోల్ఫు క్లబు'గా పేరు మార్చబడిన ఈ క్లబు 2001లో ప్రారంభించబడింది. ఇది మూడు సందర్భాలలో 'యురోపియను సీనియర్సు టూరు'కు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.

## కళలలో

### ''రాబింసను క్రూసు''
*[[:en: Robinson Crusoe| రాబింసన్ క్రూసు]]* నవలలో వర్ణించబడిన ద్వీపం పరిమాణం, స్థానంతో టొబాగో దాదాపుగా సరిపోలుతుంది. — ఈ ద్వీపం ట్రినిడాడు ఒరినొకొ నది ముఖద్వారానికి సమీపంలో ఉన్నట్లుగా వర్ణించబడింది. అయితే ఈ పుస్తకం సాధారణంగా అలెగ్జాండరు సెల్క్రికు అనుభవాల ఆధారంగా రూపొందించబడిందని భావిస్తారు; ఈయన పసిఫికు మహాసముద్రంలోని జుయాన్ ఫెర్నాండెజు దీవులులో — (తదనంతరం రాబింసన్ క్రూసు పేరు మీదనే నామకరణం చేయబడిన ద్వీపంలో) — ఒంటరిగా చిక్కుకుపోయారు. టొబాగోలో క్రూసో గుహ కూడా ఉంది.

### ''స్విసు ఫామిలీ రాబింసను''
1958లో జోహాన్ విసు రచించిన *[[:en: Swiss Family Robinson (1960 film)| స్విస్ ఫామిలీ రాబింసను]]* నవల ఆధారంగా రూపొందించే ఒక చిత్రానికి నేపథ్యంగా వాల్టు డిస్నీ కంపనీ టొబాగో దీవిని ఎంచుకుంది. నిర్మాతలు ఆ దీవిని మొదటిసారి చూసినప్పుడు వారు "వెంటనే దానితో ప్రేమలో పడిపోయారు". ఈ చిత్ర కథాంశానికి జంతువులు అవసరమయ్యాయి; వీటిని ప్రపంచం నలుమూలల నుండి తీసుకువచ్చారు. వీటిలో ఎనిమిది కుక్కలు, రెండు భారీ తాబేళ్లు, నలభై కోతులు, రెండు ఏనుగులు, ఆరు నిప్పుకోళ్లు, నాలుగు జీబ్రాలు, వంద ఫ్లెమింగో పక్షులు, ఆరు హైనా (నక్క)లు, రెండు అనకొండలు, ఒక పులి ఉన్నాయి.

చిత్రీకరణ ప్రదేశాలలో రిచ్‌మండు బే (రాబిన్సన్ల బీచ్), మౌంటు ఇర్విను బే (సముద్రపు దొంగల బీచ్), క్రెయిగు హాల్ జలపాతాలు ఉన్నాయి. గోల్డ్సు‌బరో బే ప్రాంతంలోని 200 అడుగుల ఎత్తైన 'సమను' వృక్షం మీద ఆ చెట్టు ఇల్లు నిర్మించబడింది. చిత్రీకరణ పూర్తయిన తర్వాత సినిమా నిర్మాణానికి సంబంధించిన ఆనవాళ్లన్నింటినీ తొలగించాలని డిస్నీ సంస్థ భావించింది; అయితే ఆ చెట్టు ఇంటి లోపలి అలంకరణ సామాగ్రిని తొలగించి కేవలం ఆ ఇంటిని మాత్రం అలాగే ఉంచేలా స్థానికులు డిస్నీని ఒప్పించారు. 1960లో ఆ చెట్టు ఇల్లు దాని అసలు నిర్మాణ వ్యయంలో అతి స్వల్ప భాగమైన $9,000 ధరకు అమ్మకానికి ఉంచబడింది; ఆ తర్వాత 1963లో 'ఫ్లోరా' తుఫాను ధాటికి ఆ నిర్మాణం ధ్వంసమవడానికి ముందే అది ఒక ప్రముఖ పర్యాటక ఆకర్షణగా మారింది. అయితే ఆ చెట్టు మాత్రం ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉంది; ఇది గోల్డ్సు‌బరోలో, విండు‌వార్డు రోడ్డుకు ఆనుకుని ఉన్న 'రాబర్ట్సు ఆటో సర్వీసు, టైరు షాపు' ప్రాంగణంలో నెలకొని ఉంది. టోబాగోకు చెందిన ఒక స్థానిక నివాసి ఇలా అంటున్నారు: "ఆ చెట్టు ఇప్పుడు పూర్తిగా విస్మృతిలోకి వెళ్లిపోయింది; కేవలం కొద్దిమంది వృద్ధులకు మాత్రమే దాని ప్రాముఖ్యత గురించి తెలుసు. వాస్తవానికి, 'స్విస్ ఫామిలీ రాబింసను' అనే సినిమా గురించి తెలిసినవారే పెద్దగా లేరు. ఇక ఆ సినిమా ఇక్కడే అంటే టోబాగోలో చిత్రీకరించబడిందన్న విషయం తెలిసినవారు మరీ తక్కువ."

## జీవావరణం

టొబాగొ ఫారెస్టు రిజర్వు (మెయిను రిడ్జె రిజర్వు) అనేది పశ్చిమ అర్ధగోళంలోనే అత్యంత పురాతనమైన, రక్షిత వర్షారణ్యం; ఇది గొప్ప జీవవైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది. టోబాగో అభివృద్ధి బాధ్యతలను పర్యవేక్షించిన బ్రిటియను పార్లమెంటు సభ్యుడు సోమె జెనీసు చేసిన విజ్ఞప్తుల మేరకు, 1776 ఏప్రిల్ 17న దీనిని ఒక రక్షిత 'క్రౌను రిజర్వు ‘  ప్రకటించారు. అప్పటి నుండి ఇది ఒక రక్షిత ప్రాంతంగా కొనసాగుతోంది.

ఈ అటవీ ప్రాంతం గొప్ప జీవవైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది; ఇందులో అనేక రకాల పక్షులు (నృత్యం చేసే బ్లూ-బ్యాక్డ్ మనాకిన్ వంటివి), క్షీరదాలు, కప్పలు, (విషరహిత) పాములు, సీతాకోకచిలుకలుమ్ ఇతర అకశేరుకాలు ఉన్నాయి. టొబాగోలో లెదర్‌బ్యాక్ తాబేళ్ల గూడు కట్టే తీరాలు కూడా ఉన్నాయి; ఇవి ఏప్రిల్, జూలై మధ్య కాలంలో గుడ్లు పెట్టడానికి తీరానికి వస్తాయి.

టొబాగో ద్వీపంలో అనేక పగడపు దిబ్బ పర్యావరణ వ్యవస్థలు ఉన్నాయి. బుక్కూ రీఫు, కల్లోడెను రీఫు, స్పైసైడు రీఫు. ...అనేవి టొబాగోలోని మూడు అతిపెద్ద పగడపు దిబ్బల సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థలు. ఈ పగడపు దిబ్బల వ్యవస్థలు టొబాగో తీరాలను కోతకు గురికాకుండా రక్షిస్తాయి.

లిటిల్ టొబాగో అనే చిన్న పొరుగు ద్వీపం టొబాగోలో మిగిలి ఉన్న అత్యుత్తమ శుష్క అరణ్యాలలో కొన్నింటికి ఆశ్రయం కల్పిస్తుంది. లిటిలు టొబాగో, సెయింటు గైల్సు ద్వీపం ముఖ్యమైన సముద్ర పక్షుల గూడు కట్టుకునే స్థావరాలుగా ఉన్నాయి; ఇక్కడ ఎర్ర ముక్కు గల ట్రాపికు‌పక్షులు, మాగ్నిఫిసెంటు ఫ్రిగేట్బర్డు‌లు, సార్గాసో షియరు‌వాటరు‌లతో పాటు ఇతర పక్షులు కూడా కనిపిస్తాయి

### పర్యావరణ సమస్యలు
ఈశాన్య తీరం వెంబడి రహదారి నిర్మాణ పనుల సమయంలో మట్టి, బురద ప్రవాహం కారణంగా ఇటీవల పగడపు దిబ్బలు దెబ్బతిన్నాయి. ఫ్లాగు‌స్టాఫు హిలు వద్ద రహదారిని సీలు చేయడం వలన, అక్కడి నుండి మరింత బురద నీరు ప్రవాహం ద్వారా దిగువన ఉన్న షార్లెట్సు‌విల్ గ్రామం వైపు మళ్లించబడటంతో ఆ గ్రామంలోని పగడపు దిబ్బలకు కూడా నష్టం వాటిల్లింది.

## టొబాగో వాసులు
* ది మైటీ షాడో (విన్స్టను మెక్‌గార్లాండు బెయిలీ), గాయకుడు
* కెల్లీ -అన్న్ బాప్టిస్టె, ఒలింపికు స్ప్రింటరు
* ఎడ్విను కారింగ్టను, రాజకీయ నాయకుడు
* విస్టను డ్యూక్, నటుడు
* లాలండె గార్డన్, ఒలింపికు స్ప్రింటరు
* మాకన్ హిస్లాప్, ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు
* డొమినిక్ జాక్సన్, మోడలు, నటి
* ఎ. ఫి. టి. జేమ్సు, రాజకీయ నాయకుడు
* బజ్ జాంసన్, ప్రచురణకర్త
* రెన్నీ క్యుయొ, ఒలింపికు స్ప్రింటరు
* కెయిత్ రాలీ, రాజకీయ నాయకుడు
* ఎ. ఏన్. ఆర్. రాబింసన్, రాజకీయ నాయకుడు
* కాలిప్సొ రోసు (లిండా శాండీ-లూయిసు), గాయని
* డ్విట్ యోర్కె, ఫుట్‌బాలు క్రీడాకారుడు

## మూలాలు