open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఆమె (సినిమా)

**ఆమె** 1994 లో ఇ. వి. వి. సత్యనారాయణ దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. ఇందులో ఊహ, శ్రీకాంత్, నరేష్ ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు.
ఈ చిత్రంలో నటనకు గాను 1994 లో ఊహ అత్యుత్తమ నటిగా నంది పురస్కారం అందుకుంది.

## కథ
శ్రీనివాస రావు ఇంట్లో పెళ్ళైన కొద్ది రోజులకే వైధవ్యం ప్రాప్తించిన ఊహ అనే అమ్మాయిని చూసి విక్రం ఇష్టపడతాడు. ఆమెని పెళ్ళి చేసుకోవాలని అడుగుతాడు. ఊహ తన గతాన్ని గురించి అతనికి చెబుతుంది. శ్రీనివాస రావు పరమ పిసినారి. కొడుకు ఆంజనేయులు ఓ బ్యాంకులో ఉద్యోగం చేస్తుంటాడు. కొడుకుకి పెళ్ళి చేయడానికి వధువు ఎలాంటిదైనా పరవాలేదు కానీ కట్నం మాత్రం దండిగా రావాలని కోరుకుంటాడు. అందుకోసం ఓ ఊబకాయం కలిగిన అమ్మాయినీ, పెళ్ళికి ముందే మోసపోయి గర్భవతి అయిన అమ్మాయినీ పెళ్ళి సంబంధాలుగా చూస్తాడు. కానీ ఆంజనేయులు ఆ సంబంధాలన్నీ తిప్పి కొడతాడు.

సుబ్రహ్మణ్యం ఒక సాధారణ ఉద్యోగి. అతని కుటుంబం చాలా పేదరికంలో ఉంటుంది. కనీసం పిల్లలకు సరైన బట్టలు కూడా కుట్టించలేని దీన స్థితి. దానికి తోడు అతని అల్లుడు ఆ ఇంట్లోనే తిష్ట వేసి ఏ పనీ లేకుండా తిని తిరుగుతుంటాడు. అతని కూతురు ఊహను ఆంజనేయులు ప్రేమిస్తాడు. వాళ్ళు కట్నం ఇవ్వలేరని శ్రీనివాసరావు ఒప్పుకోడు. ఆంజనేయులు మాత్రం తండ్రిని ఎదిరించి ఊహతో పెళ్ళికి ఒప్పిస్తాడు. కానీ శోభనం రోజునే ప్రమాదంలో మరణిస్తాడు.

## తారాగణం
* ఊహ గా ఊహ
* ఆంజనేయులు గా శ్రీకాంత్
* విక్రమ్ గా నరేష్
* శ్రీనివాస రావు గా కోట శ్రీనివాసరావు
* శ్రీనివాస రావు భార్య గా సుధ
* ఊహ తండ్రి సుబ్రహ్మణ్యం గా చంద్రమోహన్
* సుబ్రహ్మణ్యం భార్య గా సంగీత
* సుబ్రహ్మణ్యం అల్లుడు గా తనికెళ్ళ భరణి
* పురోహితుడు గా బ్రహ్మానందం
* ఎ. వి. ఎస్ 

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: ఇ.వి.వి.సత్యనారాయణ  
* సంగీతం: విద్యాసాగర్ 
* మాటలు: ఇసుకపల్లి మోహనరావు 
* గీత రచయిత: భువనచంద్ర 
* నేపథ్య గానం: కె ఎస్ చిత్ర, శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం , గిరీశం, రాధిక 
* ఛాయా గ్రహణం: అడుసుమిల్లి విజయకుమార్ 
* ఎడిటింగ్: కె.రవీంద్రబాబు 
* నిర్మాతలు: ముళ్ళపూడి బ్రహ్మానందం, పి.వి.వి.ఎస్.ఎన్.మూర్తి, జి.నిర్మలారెడ్డీ  
* నిర్మాణ సంస్థ: సిరి చిత్ర
* విడుదల:09:12:1994.

## పాటలు
ఈ సినిమాకు విద్యాసాగర్ సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు. పాటల రచయిత భువనచంద్ర.
* నాగమణీ నాగమణీ, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర 
* ఊహల పల్లకిలో ఊగుతున్నదీ వధువు, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర 
* చల్లగాలికీ ఈడు వచ్చింది, గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె ఎస్ చిత్ర 
* అమ్మమ్మ , గానం. ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం 
* ఓ చల్లగాలీ ఓదార్చిపోవా, గానం. గిరీశం, రాధిక.

## మూలాలు

వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సుధ నటించిన సినిమాలు
బొట్టు

ముఖాన **బొట్టు** లేదా **తిలకం** పెట్టుకోవడం ఒక హిందూ సంప్రదాయం. 

## భాషా విశేషాలు

తెలుగు భాషలో బొట్టు పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. బొట్టు అనగా బిందువు (A drop) లేదా శరీరం మీద పెట్టుకొనే చుక్క. నిలువుబొట్టు వైష్ణవానికి చిహ్నం అయితే అడ్డబొట్టు శైవానికి చిహ్మంగా భావిస్తారు. తాళిబొట్టు వివాహానికి గుర్తుగా స్త్రీలు మెడలో ధరించేది. బొట్టుకట్టు అనగా వివాహంలో తాళిబొట్టు కట్టడం లేదా వివాహం చేసుకోవడం. బొట్టుదారం అనగా మంగళసూత్రం.
### భౌతికశాస్త్రం
భౌతికశాస్త్రంలో నీరు వంటి ద్రవ పదార్ధాలు పైనుండి పడేటప్పుడు బిందువులుగా పడతాయి; వాటిని కూడా బొట్టు లేదా బొట్లు (drop or drops) అంటారు. ఉదాహరణకు వర్షం పడేటప్పుడు నీటి బొట్లు ఆకాశం నుండి భూమి మీదకు పడతాయి.

### తిలకథారణం

హిందూమతంలో మాత్రమే బొట్టుపెట్టుకొనే ఆచారముంది. ప్రపంచంలో ఏ ఇతర మతాలలోనూ ఈ ఆచారం లేదు. బ్రహ్మదేవుడు నుదుట వ్రాసినగీత తప్పింప ఎవరికీ శక్యం కాదు. కాని ఎవ్వరు ముఖాన బొట్టు పెట్టుకుందురో వారు బ్రహ్మరాసిన రాతను చెరిపి మంచిరాత వ్రాసుకుంటారనే నమ్మకం కొందరిలో ఉంది.  

## ఇవి కూడా చూడండి

* తిలకం
* పచ్చబొట్టు
* కుంకుం బొట్టు
* నామం
* తిరుచందనం బొట్టు
* గందం బొట్టు
* విభూతి బొట్టు
* తాళి బొట్టు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
హారతి (అయోమయ నివృత్తి)

*హారతి, ఒక హిందూ సంప్రదాయం.
*హారతి (సినిమా), 1974 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*హారతి(ఇంటి పేరు), తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
పూజ (అయోమయ నివృత్తి)

*పూజ, ఒక హిందూ సాంప్రదాయం.
*పూజ (సినిమా), 1975 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
దీక్ష (అయోమయ నివృత్తి)

*దీక్ష, అనేది ఒకరకమైన పూజ.

*దీక్ష (1951 సినిమా)
*దీక్ష (1974 సినిమా)
*దీక్ష (2005 సినిమా)
ఓంకారం (అయోమయ నివృత్తి)

*ఓంకారం, హిందూ మతంలోని ప్రథమ నాదం.
*ఓంకారం (సినిమా), ఒక 1996లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
మిత్రుడు

thumb|మిత్రులు
**మిత్రుడు**  (Friend) జీవరాశులకు  సహాయంచేసేవాడు.

## సాహిత్యంలో
మిత్రుడు అనే పదానికి సాహిత్యంలో చాలా పెద్ద విశ్లేషణలు ఉన్నాయి.

* ఆపదలో ఆదుకొనేవాడు మిత్రుడు.
* మొదటినుండి జీవితంలో అంటిపెట్టుకొని ఉండేవాడు మిత్రుడు.
* మంచి సలహాలతో ముందుకు నడిపించేవాడు మిత్రుడు.

## కలీల్ అంటే మిత్రుడు
* ముహమ్మదు గారు అబూబకర్ను మానవజాతిలోగొప్ప కలీల్గా ఎంచుకున్నారు. అబూబకర్ తన సంపదను ప్రవక్త క్షేమం కోసం వెచ్చించారు. మసీదులో అబూబకర్ గేటు తప్ప అన్నిద్వారాలూ మూసెయ్యమని ప్రవక్త చెప్పారు. (బుఖారీ 1:455)
* అబ్రాహాం దేవుని స్నేహితుడు అల్ కలీల్, కలీలుల్లా గా, కలీలుర్ర హ్మాన్ గా,పేరుగాంచాడు. (సహీ బుఖారి 4:572, 6:3), (కురాన్ 4:125, 7:148, 21:51)

## సినిమా

* మిత్రుడు మహాదేవ్ దర్శకత్వం వహించిన 2009 సినిమా. 

## ఇవి కూడా చూడండి
*స్నేహం

## మూలాలు

వర్గం:మానవ సంబంధాలు
స్నేహితులు (అయోమయ నివృత్తి)

*స్నేహితులు అనగా మిత్రులు.
*స్నేహితులు (సినిమా), 1998లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
స్నేహితులు (సినిమా)

**స్నేహితులు** 1998 లో ముత్యాల సుబ్బయ్య దర్శకత్వంలో విడుదలైన సినిమా. ఇందులో , వడ్డే నవీన్, రాశి, సాక్షి  శివానంద్ , ఆనంద్ , సుధాకర్          ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రానికి  సంగీతం కోటి సమకూర్చారు.

## తారాగణం
* వడ్డే నవీన్
* రాశి 
* సాక్షి శివానంద్ 
* ఆనంద్
* బేతా సుధాకర్ 
* ఆహుతి ప్రసాద్ 
* సత్యప్రకాష్ 
* తమ్మారెడ్డి చలపతిరావు 
* నర్రా వెంకటేశ్వరరావు 
* రంగనాథ్(అతిథి పాత్ర) 
* కళ్ళు చిదంబరం 
* తిరుపతి ప్రకాష్ 
* గణేష్ 
* వేణు మాధవ్ 
* జెన్నీ 
* కె.కె. 
* ఏచూరి 
* సుబ్బారెడ్డి(నూతన పరిచయం) 
* శ్రీరాజ్ 
* వాసు 
* వీరబ్రహ్మం  
* కృష్ణవేణి 
* ఉమాశర్మ 
* నీలిమ 
* ఢిల్లీ రాజేశ్వరి 
* బేబీ ఉపాసన 

## సాంకేతిక వర్గం

*స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: ముత్యాల సుబ్బయ్య 
*కథ: పోసాని కృష్ణమురళి 
*మాటలు: పోసాని కృష్ణమురళి 
*సంగీతం: కోటి
*పాటలు:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి,సామవేదం షణ్ముఖశర్మ, సురేంద్ర కృష్ణ, భువనచంద్ర 
*నేపథ్య గానం: కె .ఎస్. చిత్ర, శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.జె.జేసుదాస్ 
*డైరెక్టర్ ఆఫ్ ఫోటోగ్రఫి: కె.ఎస్.సెల్వరాజ్ 
*ఎడిటింగ్: గౌతంరాజు 
*ఆర్ట్: రమణబాబు 
*నృత్యాలు: రాజు సుందరం,రాఘవేంద్ర లారెన్స్
*కాస్ట్యూమ్స్: కానూరి బాబురావు 
*స్టిల్స్: కఠారి శ్రీను 
*మేకప్: కె.ఎం.శరత్ కుమార్ 
*ఫైట్స్: విజయ్ 
*అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్:ఘట్టమనేని వెంకటేశ్వరావు, బోయపాటి శ్రీనివాస్ 
*కో డైరెక్టర్: విక్రమ్,జొన్నలగడ్డ శ్రీనివాసరావు
*నిర్మాత: బద్వేలు శ్రీనివాసులు రెడ్డి 
*నిర్మాణ సంస్థ: ప్రదీప్ ఆర్ట్స్ 
*విడుదల:1998. 

## పాటల జాబితా

# ఎన్నెన్ని కలలు కన్నాయి కన్నెకళ్ళు అన్నీ కల్లలై ఇచ్చాయి కన్నీళ్లు, సి.సీతారామశాస్త్రి, గానం: కె.జె.జేసుదాస్
# ఓ గజ్జల గుమ్మా గాజుల గల్ గల్ వింటే చాలమ్మా, రచన: భువనచంద్ర, గానం.ఎస్ . పి .బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె .ఎస్. చిత్ర
# మల్లికవో మేనకవో మనసుని దోచిన మధనుడి మరదలివో,రచన:సురేంద్ర కృష్ణ, గానం.ఎస్. పి .బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె .ఎస్ .చిత్ర
# ప్రేమిస్తాను నిన్నే నేను ఆరే నూరైనా జాకీచాన్ ఐపోతాను, రచన: సి.సీతారామశాస్త్రి, గానం.కె.ఎస్.చిత్ర, ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం
# పూచే పువ్వుకి ఎన్నో ఘుమఘుమలు నిన్నే చూసే కంటికి ఎన్నో గుసగుసలు, రచన: సి.సీతారామశాస్త్రి, గానం.ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె .ఎస్ .చిత్ర
# వానా వానా వానా వానా వెచ్చని గుండెల్లోనా చిలిపి, రచన: భువనచంద్ర, గానం.ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్ చిత్ర .

## మూలాలు
ఓంకారం (సినిమా)

**ఓంకారం** 1997లో విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. కెకెఎన్ కుమారి నిర్మాణ సారథ్యంలో ఉపేంద్ర దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో డా. రాజశేఖర్, ప్రేమ నటించగా, హంసలేఖ సంగీతం అందించాడు. 1995లో కన్నడంలో వచ్చిన *ఓం* సినిమాకి రిమేక్ సినిమా ఇది. కన్నడ సినిమాతో పోల్చితే తెలుగులో యావరేజ్ సక్సెన్ ను సాధించింది.

## తారాగణం
* రాజశేఖర్ (సత్య)
* ప్రేమ (మధు)
* భాగ్యశ్రీ (శశి)
* జె.వి. సోమయాజులు (సత్య తండ్రి)
* ఉపేంద్ర (మొదటి సన్నివేశ వ్యాఖ్యానం)

## సాంకేతికవర్గం

* దర్శకత్వం: ఉపేంద్ర
* నిర్మాత: కెకెఎన్ కుమారి
* రచన: ఉపేంద్ర
* మాటలు: ఎల్. బి. శ్రీరామ్ (మాటలు)
* చిత్రానువాదం: ఉపేంద్ర రావు
* కథ: ఉపేంద్ర రావు
* ఆధారం: ఓం (కన్నడ సినిమా) 1995
* సంగీతం: హంసలేఖ
* ఛాయాగ్రహణం: సుందర్ నాధ్ సువర్ణ
* కూర్పు: ఆర్. జనారధన్

* పాటలు: భువనచంద్ర , గురుచరణ్ , వేటూరి సుందరరామమూర్తి 
* నేపథ్య గాయకులు: మనో, శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం 
* విడుదల:06:02:1977.

## పాటలు
ఈ చిత్రానికి హంసలేఖ సంగీతం అందించాడు. కన్నడ ఒరిజినల్ సినిమా నుండి మూడు పాటలను, నాలుగో పాట ట్యూన్ మరో సినిమా నుండి తీసుకున్నాడు.

* "కాలేజ్ కుర్రోడు" - మనో, రచన: భువన చంద్ర 
* "ఓ గులాబి" - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, రచన: భువన చంద్ర 
* "బుల్లెమ్మ" - మనో, రచన: గురుచరన్ 
* "దిల్ రూబా" - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, రచన: భువన చంద్ర 
* "ఓం బ్రహ్మండ" - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, రచన: వేటూరి.

## మూలాలు

వర్గం:1997 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:రాజశేఖర్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ప్రేమ (నటి) నటించిన సినిమాలు
వర్గం:హంసలేఖ సంగీతం అందించిన సినిమాలు
రాహుకాలం

**రాహుకాలం** ప్రతినిత్యం వస్తుంది. ఒక్కోరోజు ఒక్కొక్క సమయంలో రాహుకాలం వస్తుంది. రోజూ ఒకటిన్నర గంటల రాహుకాలం వుంటుంది. ఈ సమయాన్ని పూజకొరకు కేటాయించాలని హిందూ భావన. అందువల్ల ఈ రాహుకాలంలో ముఖ్యమైన కార్యక్రమములు ఎవరూ చేయరు, ప్రారంభించరు. తమిళులు ఎక్కువగా రాహుకాలంలో పూజ చేస్తారు. ప్రత్యేకించి దుర్గాదేవి పూజ రాహుకాలంలో చేస్తే అధిక ఫలితం లభిస్తుంది. రోజూ చేయలేనివారు కనీసం శుక్రవారము రోజున రాహుకాలంలో అర్చన చేసినా ఫలితం లభిస్తుంది.

**దినసరి రాహుకాల సమయ పట్టిక**:

## రాహు కాలాన్ని సులబముగా గుర్తించు మార్గము

ఈక్రింది శ్లోక పాదాన్ని గమనించండి. * సోమ శని శుక్ర బుద గురు మంగళాది.* ప్రతి దినము రాహుకాలము ఒక గంటా 30 నిముషాలుంటుంది. అది సోమవారము ఉదయం 7-30 నిముషాలకు ప్రారంబమై వరుసుగా ఈ శ్లోక పాద క్రమంలో సాగి ఆదివారం సాయంత్రం 6.00 గంటలకు ముగుస్తుంది. పైన చెప్పిన శ్లోక పాదాన్ని గుర్తు పెట్టుకుంటే ఏరోజు రాహు కాలము ఎప్పుడు అనేది సులభ గ్రహ్యము.
## రాహుకాలార్చన

వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
గోధుమ లడ్డు

**గోధుమ లడ్డు** లేదా **రవ్వ లడ్డు** చాలా రుచిగా ఉంటుంది. శనగపిండితో చేసిన లడ్డు కంటే అతి సులువుగా చేసుకోవచ్చు.

## కావలసిన పదార్ధాలు
* ఎర్రని గోధుమలు - ఒక కప్పు
* చక్కెర - ఒకటిన్నర కప్పులు
* ఏలకులు
* ఎండుద్రాక్షలు

## తయారుచేయు విధానం
*ఎర్రగోధుమలు శుభ్రంచేసి బూరెల మూకుడులో వేసి దోరగా వేయించాలి. ఈ గోధుమలను తిరగలిలో విసరాలి. పిండి మరీ మెత్తగా కాకుండా, మరీ రవ్వగా కాకుండా మధ్యస్తంగా ఉండాలి.
*చక్కెర తిరగలిలో పోసి మెత్తగా విసురుకోవాలి. 
*ఏలకులు పొడి చేసుకొని, ఎండుద్రాక్షలు ఈ గోధుమపిండి, చక్క్రెరపొడితో బాగా కలిపాలి.
*ఈ మిశ్రమంలో రెండు చెంచాల పాలు గాని, నెయ్యి గాని వేసి కలిపితే చక్కగా ముద్దలాగా అవుతుంది.
*దీనితో కావలసినంత పరిమాణంలో ఉండలుగా చుట్టుకోవాలి.

## చిట్కాలు
*గోధుమలు వేపి, దంచడం ఈ కాలంలో కష్టం. అందువల్ల కొంతమంది బొంబాయిరవ్వతో తయారుచేస్తారు.
*రవ్వలడ్డు విడిపోకుండా కొంచెం గట్టిగా ఉండదానికి చక్కెరను లేతపాకం చేసి అందులో అన్ని పదార్ధాలు వేసి ఉండలు చుట్టుకుంటారు.
## మూలాలు

వర్గం:పిండి వంటలు
మధుసూదన్ గుప్త

**పండిట్ మదుసూధన్ గుప్త** అలోపతి వైద్యుడు. 1836 వ సంవత్సరంలో ఆ వైద్యంలో డిప్లమో పొందిన మొదటి భారతీయుడు. యూరోపియన్ డాక్టర్లతో సమంగా ప్రజలకు వైద్యం చేసేందుకు ప్రభుత్వం మధుసూదన్ గుప్తకు అనుమతినిచ్చింది. 1836, జనవరి 10 వతారీకున తరతరాలుగా వస్తున్న మూడనమ్మకాలను పక్కకునెట్టి డాక్టర్ గుప్త తన నలుగురు విద్యార్థులతో కలసి కలకత్తా మెడికల్ కాలేజీలో మొదటి శవపరీక్ష పూర్తి చేసారు.

వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:1800 జననాలు
వర్గం:వైద్యులు
వర్గం:1856 మరణాలు
సైమన్ కుజ్‌నెట్స్

thumb|సైమన్ కుజ్‌నెట్స్   (1971)
అమెరికా ఆర్థికవేత్త అయిన **సైమన్ కుజ్‌నెట్స్** ఏప్రిల్ 30, 1901 న ఉక్రేయిన్ లోని ఖార్కివ్ లో జన్మించాడు. 1922లో అమెరికాకు వలసవెళ్ళి పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన వార్టన్ స్కూల్ లో పరిశోధనలు కావించి 1971లో అర్థశాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి సాధించాడు. జూలై 8, 1985లో ఇతడు మరణించాడు.
## బాల్యం
పూర్వపు రష్యా రిపబ్లిక్ అయిన బెలారస్లో ఏప్రిల్ 30, 1901 న జెవిష్ కుటుంబంలో పింక్స్ వద్ద సైమన్ కుజ్‌నెట్స్ జన్మించాడు. 1922లో అమెరికాకు వలసవెళ్ళి కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో 1923లో డిగ్రీ పొందినాడు. 1924, 1926 లలో వరుసగా యం.ఏ. పి.హెచ్.డి.పట్టాలు పొందినాడు.
## పరిశోధనలు
1925 నుంచి 1926 వరకు కుజ్‌నెట్స్ ధరల నిర్ణయం పట్ల రీసెర్చి ఫెలోగా పరిశోధనలు కావించాడు. ఈ పరిశోధనల ఫలితంగా 1930లో Secular Movements in Production and Prices గ్రంథం వెలువడింది.
## ఆచార్యుడిగా
1931 నుంచి 1936 కుజ్‌నెట్స్ పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయంలో అర్థశాస్త్ర, గణాంకశాస్త్ర పార్ట్‌టైం ప్రొఫెసర్ గా, ఆ తర్వాత 1936 నుంచి 1954 వరకు ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసాడు. 1954లో జాన్ హాప్కిన్స్ విశ్వవిద్యాలయానికి పయనమై 1960 వరకు రాజకీయ అర్థశాస్త్రం బోధించాడు. 1960 నుంచి 1971లో పదవీవిరమణ పొందేవరకు కుజ్‌నెట్స్ హార్వార్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో బోధించాడు.
## ఆర్థిక పరిశోధనలు
అర్థశాస్త్ర విభాగమైన ఎకనామెట్రిక్స్లో విప్లవాత్మకమైన మార్పులకు కుజ్‌నెట్స్ కృషి ప్రశంసనీయం. ఇతని పరిశోధనలు జాన్ మేనార్డ్ కీన్స్ యొక్క కీనిషియన్ విప్లవానినికి కూడా దోహదం చేశాయి. అతని యొక్క ప్రముఖ గ్రంథం National Income and Its Composition, 1919–1938. ఇది 1941లో ప్రచురించబడింది. ఈ గ్రంథంలో స్థూల జాతీయోత్పత్తిని చారిత్రక నేపథ్యంలో వర్నించాడు. అతని యొక్క వ్యాపార చక్రాలు, అసమతౌల్యం పరిశోధనలు వృద్ధి అర్థశాస్త్రానికి దోహదంచేశాయి. ఇతను పరిశోధించిన ఒక కాలానికి సంబంధించిన అసమానతలు కుజ్‌నెట్స్ రేఖగా అభివృద్ధి చెందింది.

## బయటి లింకులు
* econlib.org - *కుజ్‌నెట్స్, అతని పరిశోధనల గురించి*
* nobel-winners.com
* cepa.newschool.edu
* his empirically founded interpretation of economic growth which has led to new and deepened insight into the economic and social structure and process of development. 
* A recent biography of Kuznets. 
* Limitations of space prevent the presentation of a documented summary

వర్గం:ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:ఆర్థిక శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు
వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:1985 మరణాలు
బెజవాడ

**బెజవాడ**, విజయవాడ నగరపు పాత పేరు.
----
**బెజవాడ** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* బెజవాడ గోపాలరెడ్డి, ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి.
* బెజవాడ పాపిరెడ్డి
* బెజవాడ రాజరత్నం
* బెజవాడ రామచంద్రారెడ్డి, రాజకీయ నాయకుడు.
----
**బెజవాడ** పేరుతో విడుదలైన తెలుగు సినిమాలు:
* బెజవాడ బెబ్బులి, 1983 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
ఆనెస్ట్ రోగ్

thumb|ఎల్.వి.ప్రసాద్
హెచ్‌.ఎమ్‌.రెడ్డి 1942లో ఎల్‌.వి.ప్రసాద్‌ ముఖ్య పాత్రధారిగా తీసిన సినిమాకి 'ఆనెస్ట్‌ రోగ్‌' అని పెట్టి తరువాత 'సత్యమే జయం' అనీ, 'ఘరానా దొంగ' అనీ తెలుగు పేర్లు పెట్టారు. 

## తారాగణం

* అక్కినేని లక్ష్మివరప్రసాద్ 
* ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి 
* డి.సదాశివరావు 
* వి.కోటేశ్వరరావు 
* కె.వి.సుబ్బారావు 
* బోండాం 
* జింటాన్ 
* సీతారాం 
* శివరాం 
* ఎం.ఎల్.నారాయణ 
* పి.వి.రమణారావు 
* బేబీ రోహిణి 
* కుమారి సరళ 
* దాసరి తిలకం 
* శాంతాబాయి
* కామేశ్వరి 
* సుబ్బులు 

## సాంకేతిక వర్గం

*దర్శకుడు: హెచ్. ఎం. రెడ్డి 
*సంభాషణలు: వెంపటి సదాశివ బ్రహ్మం 
*పాటలు: వెంపటి సదాశివ బ్రహ్మం 
*ఛాయా గ్రహణం: డి లక్ష్మణ్ 
*నిర్మాణ సంస్థ: రోహిణీ పిక్చర్స్  
*విడుదల:1942.

## బయటి లింకులు
*సత్యమే జయం సినిమా పుస్తకం

## మూలాలు
కార్తీక శుద్ధ నవమి

**కార్తీక శుద్ధ నవమి** అనగా కార్తీక మాసములో శుక్ల పక్షము నందు నవమి తిథి కలిగిన 9వ రోజు.

## సంఘటనలు
* వైవశ్వత మన్వంతరములో కృతయుగము ప్రారంభమయినది.

## జననాలు
2007

## మరణాలు
thumb|149x149px|బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు
* ప్రమాది (1914):బెల్లంకొండ రామరాయ కవీంద్రుడు, కవి పండితుడు.(జ.1875)

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:కార్తీకమాసము
మాఘ బహుళ అమావాస్య

**మాఘ బహుళ అమావాస్య** అనగా మాఘమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు అమావాస్య కలిగిన 30వ రోజు.

## సంఘటనలు
* వైవశ్వత మన్వంతరములో ద్వాపరయుగము ప్రారంభమైన రోజు.

## జననాలు
2007

## మరణాలు
2007

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:మాఘమాసము
సుప్రసిద్ధ భారతీయులు - జాబితా

భారతదేశములో వివిధ రంగాలలో ప్రసిద్ధులైన ఎందరో మహానుభావులు కలరు. వారిలో కొందరి యొక్క పేర్ల జాబితా.
;ఇది ప్రధాన వ్యాసం కాదు. కేవలం ఒక జాబితా మాత్రమే. రంగాల వారీగా జాబితాలు విడగొట్టాలి. మీకు తెలిసినంత వరకూ వివరాలు అందించగలరు.

## కలగలిసిన జాబితా
* అరుణా అసఫ్ అలీ (స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకురాలు)
* అమర్త్యసేన్ (ఆర్ధిక శాస్త్రవేత్త)
* అరుంధతి రాయ్ (రచయిత్రి)
* మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ (స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు)
* ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ (సరిహద్దు గాంధీ)
* అబుల్ ఫజల్ (అక్బర్ ఆస్థాన కవి)
* అక్బర్ (చక్రవర్తి)
* బీర్బల్ (అక్బర్ సంస్థాన విదూషకుడు)
* అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ (చక్రవర్తి)
* బి.ఆర్. అంబేద్కర్ (రాజనీతిజ్ఞుడు)
* అమరసింహుడు (విక్రమాదిత్యుని ఆస్థాన కవి)
* గురు అర్జున్ దేవ్ (సిక్కుల ఐదవ గురువు)
* ఆర్యభట్టు (గుప్తుల కాల ఖగోళ శాస్త్రవేత్త)
* అశ్వఘోషుడు (కనిష్క ఆస్థాన పండితుడు)
* బాబా ఆమ్టే (సంఘసేవకుడు)
* బచేంద్రిపాల్ (ఎవరెస్ట్ అధిరోహించిన వనిత)
* చంద్రశేఖర్ అజాద్ (విప్లవవాది)
* చంద్రగుప్త మౌర్యుడు (మౌర్య సామ్రాజ్య స్థాపకుడు)
* మిథాలి రాజ్ (మహిళాక్రికెటర్)
* కరు జైన్ (మహిళాక్రికెటర్)
* దలైలామా (టిబెటియన్ల ఆరాధ్యదైవం)
* దయానంద సరస్వతి (హిందూమత సంస్కర్త)
* లక్ష్మీ మిట్టల్ (ఉక్కు దిగ్గజం)
* గోపాలకృష్ణ గోఖలే (మహాత్మాగాంధీ రాజకీయ గురువు)
* డా.హరగోబింద్ ఖోరానా (వైద్య శాస్త్రజ్ఞుడు)
* కబీర్ (భక్తుడు)
* కపిల్ దేవ్ (క్రికెటర్)
* సునీల్ గవాస్కర్ (క్రిక్ర్టర్)
* సచిన్ టెండూల్కర్ (క్రికెటర్)
* ఆర్.కె.లక్ష్మణ్ (కార్టూనిస్ట్)
* కుష్వంత్ సింగ్ (జర్నలిస్ట్)
* లతా మంగేష్కర్ (గాయని)
* డా.సి.కె.సేధీ (సర్జన్)
* సి.సుబ్రహ్మణ్యం (హరిత విప్లవ పోరాటయోధుడు)
* శామ్ పిట్రోడా

## సాహితీరంగ ప్రముఖులు
కవులు

#### రచయితలు
* సునేత్ర గుప్తా

#### పాత్రికేయులు
#### విమర్శకులు

## ఆధ్యాత్మిక రంగ ప్రముఖులు
#### తత్త్వవేత్తలు, గురువులు
* పరమహంస యోగానంద. మన భారతదేశం గర్వించదగ్గ యొగి పుంగవుడు. ఆయన గురువు గారు యుక్తేశ్వర్ గిరి.
* స్వామి దయానంద గిరి
* స్వామి శ్రధ్ధానంద

#### వేదాంతులు
#### పండితులు

## స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, ప్రజా నాయకులు, ఉద్యమకారులు

## సంఘ సంస్కర్తలు, సంఘ సేవకులు/సేవికలు
* సునీతా నారాయణ్
* సూరంపూడి కామేష్

## శాస్త్రజ్ఞులు, సాంకేతిక నిపుణులు, అధ్యాపకులు, వైద్యరంగ ప్రముఖులు
* అతుల్ కుమార్
* అనిమేష్ చక్రవర్తి
* గండికోట వి రావు
* దిపన్ కుమార్ ఘోష్
* పంచనన్ మహేశ్వరి
* బదావత్ ప్రభాకర్
* మంగిన వెంకటేశ్వరరావు
* సంజయ రాజారాం
* సునేత్ర గుప్తా
* సుభా తోలె
* శ్రీవారి చంద్రశేఖర్
* రమాకాంత్ సరబు

## న్యాయరంగ ప్రముఖులు
*
## వ్యాపార రంగ ప్రముఖులు
## అధికారులు
* స్మితా సబర్వాల్

## ప్రఖ్యాత క్రీడాకారులు

## కళాకారులు
#### సంగీతజ్ఞులు
#### వాగ్గేయకారులు
#### సంగీత దర్శకులు
#### గాయకులు
* హరిణి

## చిత్రకారులు
#### శిల్పకారులు
#### నాట్యకారులు
#### సినీ రంగ కళాకారులు
#### ఇతర కళాకారులు
* సుధీర్‌ తైలంగ్‌

వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:జాబితాలు
భాద్రపద బహుళ త్రయోదశి

**బాధ్రపద బహుళ త్రయోదశి** అనగా బాధ్రపదమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు త్రయోదశి తిథి కలిగిన రోజు.

## సంఘటనలు
* వైవశ్వత మన్వంతరములో కలియుగము ప్రారంభమైన రోజు.

## జననాలు
2007

## మరణాలు
2007

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:భాద్రపదమాసము
భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తుల జాబితా

భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి భారతీయ న్యాయవ్యవస్థ అత్యున్నత స్థాయి అధికారి, భారత సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి. సుప్రీంకోర్టు అధిపతిగా, ప్రధాన న్యాయమూర్తి కేసుల కేటాయింపు, చట్టానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన విషయాలతో వ్యవహరించే రాజ్యాంగ బెంచ్‌ల నియామకానికి బాధ్యత వహిస్తాడు. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 145, 1966 సుప్రీం కోర్టు రూల్స్ ఆఫ్ ప్రొసీజర్ ప్రకారం, ప్రధాన న్యాయమూర్తి అన్ని పనులను ఇతర న్యాయమూర్తులకు కేటాయించటానికి అధికారముంది.

## చరిత్ర
భారత ప్రధాన న్యాయస్థానాన్ని సుప్రీం కోర్టుగా పిలుస్తారు. 1950 జనవరి 26 న భారతదేశం రిపబ్లిక్ గా అవతరించింది. 2022 నవంబరు 8వరకు 49 మంది ప్రధాన న్యాయమూర్తులుగా (సిజెఐ) (చీఫ్ జస్టిస్) పనిచేశారు.

భారత సుప్రీంకోర్టు ప్రథమ ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సిజెఐ) గా హీరాలాల్ జెకిసుందాస్ కనియా ఎంపికయ్యారు. 16వ ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్ దీర్ఘకాలం (1978 ఫిబ్రవరి 22 నుండి 1985 జూలై 1 వరకు) పనిచేశారు. 22వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి కమల్ నారాయణ్ సింగ్, 1991లో 17 రోజుల పాటు అతి తక్కువ కాలం పనిచేసిన వ్యక్తి. 2024 నాటికి, భారతదేశ ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన మహిళ ఎవరూ లేరు. 50వ భారత సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ధనంజయ యశ్వంత్ చంద్రచూడ్ (జ. 1959 నవంబరు 11) 2022 నవంబరు 9న నియమితుడైనాడు.

ఇతర న్యాయమూర్తులతో సంప్రదింపులు జరిపి అవుట్‌గోయింగ్ ప్రధాన న్యాయమూర్తి సిఫార్సులతో భారత రాష్ట్రపతి కొత్త ప్రధాన న్యాయమూర్తిని నియమిస్తారు. ప్రధాన న్యాయమూర్తి అరవై ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే వరకు లేదా రాజ్యాంగపరమైన అభిశంసన ప్రక్రియ ద్వారా తొలగించబడే వరకు ఆపదవిలో కొనసాగుతారు. సంప్రదాయం ప్రకారం, ప్రస్తుత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సూచించిన పేరు దాదాపు ఎల్లప్పుడూ సుప్రీం కోర్టులో తదుపరి అత్యంత సీనియర్ న్యాయమూర్తిని సూచిస్తారు. ఈ సమావేశం రెండుసార్లు ఉల్లంఘించబడింది. 1973లో, జస్టిస్ ఎ. ఎన్. రే ముగ్గురు సీనియర్ న్యాయమూర్తులను అధిగమిస్తూ, 1977లో, జస్టిస్ మీర్జా హమీదుల్లా బేగ్, జస్టిస్ హన్స్ రాజ్ ఖన్నాను పక్కనపెట్టి ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యారు.

## భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తుల జాబితా
ఫెడరల్ కోర్ట్ ఆఫ్ ఇండియా 1937అక్టోబరు 1న ఉనికిలోకి వచ్చింది. కోర్టు స్థానం ఢిల్లీలో ఉంది. anఇది 28 1950 జనవరి 28న భారత సుప్రీం కోర్టు స్థాపన అయ్యేవరకు పనిచేసింది. మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి సర్ మారిస్ గ్వైర్.

## భారతదేశ ప్రధాన న్యాయమూర్తుల జాబితా

సుప్రీం కోర్టులో పనిచేసిన ప్రధాన న్యాయమూర్తులు వారి జాబితా క్రింద పొందు పరచడమైంది.

## సిజెఐల మధ్య సంబంధాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* సుప్రీంకోర్టు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:భారతీయ న్యాయవ్యవస్థ
వర్గం:న్యాయ శాస్త్రము
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
భారత రాష్ట్రపతుల జాబితా

భారత రాష్ట్రపతి, రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా దేశాధినేత, భారత సాయుధ దళాల సుప్రీం కమాండర్. రాష్ట్రపతిని భారతదేశ ప్రథమ పౌరుడిగా పేర్కొంటారు. భారత రాజ్యాంగం ద్వారా ఈ అధికారాలు పొందబడినప్పటికీ, ఈ స్థానం చాలావరకు ఉత్సవ సంబంధమైంది. కార్యనిర్వాహక అధికారాలు *వాస్తవికంగా* ప్రధానమంత్రి ద్వారా ఉపయోగించబడతాయి.

పార్లమెంటు సభలు, లోక్‌సభ, రాజ్యసభలలో ఎన్నికైన సభ్యులతో కూడిన ఎలక్టోరల్ కాలేజీ ద్వారా రాష్ట్రపతిని ఎన్నుకుంటారు, అలాగే శాసనసభ లేదా విధానసభ, రాష్ట్ర శాసనసభల సభ్యులు కూడా ఎలక్టోరల్ కాలేజీలో ఉంటారు.

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 56, పార్టు V ప్రకారం, రాష్ట్రపతి ఐదేళ్లపాటు పదవిలో ఉంటారు. ప్రెసిడెంటు పదవీకాలం ముందుగానే లేదా ప్రెసిడెంటు లేని సమయంలో ముగించబడిన సందర్భంలో, వైస్ ప్రెసిడెంటు ఆ పదవిని స్వీకరిస్తారు. పార్టు Vలోని ఆర్టికల్ 70 ద్వారా, ఇది సాధ్యం కాని చోట లేదా ఏదైనా ఇతర ఊహించని ఆకస్మిక పరిస్థితుల్లో రాష్ట్రపతి విధులను ఎలా నిర్వర్తించాలో పార్లమెంటు నిర్ణయించవచ్చు

1950లో భారత రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించడంతో భారతదేశం రిపబ్లిక్‌గా ప్రకటించబడినప్పుడు ఈ పదవిని స్థాపించినప్పటి నుండి భారతదేశానికి 2024 నాటికి వివిధ సమయాలలో 15 మంది అధ్యక్షులు పనిచేసారు. ఈ పదిహేను మందితో పాటు ముగ్గురు తాత్కాలిక రాష్ట్రపతులు కూడా తక్కువ కాలం పదవిలో ఉన్నారు.

1969లో జాకీర్ హుస్సేన్ మరణించిన తర్వాత వరాహగిరి వెంకట గిరి తాత్కాలిక అధ్యక్షుడయ్యాడు. కొన్ని నెలల తర్వాత వి.వి. గిరి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. అధ్యక్షుడిగా, తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా పదవీ బాధ్యతలు నిర్వహించిన ఏకైక వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందారు. మొదటి రాష్ట్రపతిగా పనిచేసిన రాజేంద్ర ప్రసాద్ రెండు పర్యాయాలు పదవిలో కొనసాగిన ఏకైక వ్యక్తి.

ఈ 15 మందిలో ఏడుగురు అధ్యక్షులు ఎన్నుకోబడక ముందు రాజకీయ పార్టీలో సభ్యులుగా ఉన్నారు. వీరిలో ఆరుగురు భారత జాతీయ కాంగ్రెసు క్రియాశీల పార్టీ సభ్యులు.జనతాపార్టీకి నీలం సంజీవ రెడ్డి ఒక సభ్యుడుగా ఉన్నారు. ఆయన తర్వాత అధ్యక్షుడయ్యారు. ఇద్దరు రాష్ట్రపతులు జాకీర్ హుస్సేన్, ఫకృద్దీన్ అలీ అహ్మద్ పదవిలో ఉండగానే మరణించారు.

కొత్త అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకునే వరకు వారి స్థానంలో ఉపాధ్యక్షులు తాత్కాలిక అధ్యక్షులుగా పనిచేశారు. జాకీర్ హుస్సేన్ మరణం తరువాత, కొత్త అధ్యక్షుడు వరాహగిరి వెంకట గిరి ఎన్నికయ్యే వరకు ఇద్దరు తాత్కాలిక అధ్యక్షులు పదవీ బాధ్యతలు నిర్వహించారు. అధ్యక్ష ఎన్నికలలో పాల్గొనడానికి వి.వి. గిరి రాజీనామా చేసినప్పుడు,అతని తర్వాత ఎం. హిదయతుల్లా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టారు. 12వ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా దేవిసింగ్ పాటిల్ 2007 లో ఎన్నికైన మొదటి మహిళ.

2022 జూలై 25 న, ద్రౌపది ముర్ము, భారతదేశ 15వ అధ్యక్షురాలిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ఆ పదవిని నిర్వహించిన రెండవ మహిళ, మొదటి గిరిజన వ్యక్తి.

## జాబితా
ఈ జాబితా భారత అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో గెలిచిన తర్వాత ఎన్నికైన అధ్యక్షుల ఆధారంగా లెక్కించబడింది. తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా పనిచేసిన వరాహగిరి వెంకటగిరి, ఎం. హిదాయతుల్లా, బి.డి.జట్టిల పదవీకాలానికి సంఖ్య లేదా పదవిలో అసలు పదాలుగా లెక్కించలేదు.
భారత రాష్ట్రపతి ఏ రాజకీయ పార్టీకి ప్రాతినిధ్యం వహించరు. పట్టికలో ఉపయోగించిన రంగులు క్రింది వాటిని సూచిస్తాయి:
;లెజెండ్

;Key

*  రాజీనామా
*  మరణం

## గణాంకాలు
### కాలక్రమం పట్టిక

## ఇది కూడ చూడు

* భారత రాష్ట్రపతి
* భారత ఉప రాష్ట్రపతి
* భారత ప్రధాని
* భారతదేశ ఉపాధ్యక్షుల జాబితా
* భారతదేశ ప్రధాన మంత్రుల జాబితా
* భారతదేశ రాష్ట్రాధిపతుల జాబితా
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
ఫకృద్దీన్ అలీ అహ్మద్

**ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహమద్** (మే 13, 1905 – ఫిబ్రవరి 11, 1977) భారతదేశానికి ఐదవ రాష్ట్రపతిగా 1974 నుండి 1977 వరకూ పనిచేసాడు. ఫక్రుద్ధీన్ 1905, మే 13 న ఢిల్లీలో జన్మించాడు. అత్యధికంగా ఆర్డినెన్సులు జారీచేసిన రాష్ట్రపతిగా రికార్డులకెక్కాడు. స్వతంత్రోధ్యమకాలంలో చురుకుగా పాల్గొన్న ఫక్రుద్దీన్ 1966 నుండి రాష్ట్రపతి అయ్యేంతవరకూ కేంద్రమంత్రిగా పనిచేసాడు. రాష్ట్రపతిగా పదవిలో ఉన్నపుడే 11.02.1977 న మరణించాడు.

## మూలాలు

## ఇవి చూడండి
* ఎం.ఎ.నాయుడు రాసిన *ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్*, 1975
* అత్తర్ చంద్ రాసిన *ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్*, 1975.
* 
*రాష్ట్రపతి భవనం

## బయటి లింకులు
* 5వ లోక్ సభ సభ్యుల అధికారిక లోక్ సభ జీవిత విశేషాలు

వర్గం:భారత రాష్ట్రపతులు
వర్గం:1905 జననాలు
వర్గం:1977 మరణాలు
రామస్వామి వెంకట్రామన్

**ఆర్.వెంకట్రామన్** గా ప్రసిద్ధులైన **రామస్వామి వెంకట్రామన్** (డిసెంబరు 4, 1910 - జనవరి 28, 2009) భారత మాజీ రాష్ట్రపతి, ప్రసిద్ధుడైన రాజనీతివేత్త, రచయిత, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.

## జననం
వెంకట్రామన్ తంజావూరు జిల్లా లోని రాజామాదం అన్న గ్రామంలో డిసెంబరు 4, 1910 వ తేదీన జన్మించాడు. వెంకటరామన్ చెన్నైలోని లయోలా కళాశాల నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని, చెన్నైలోని లా కళాశాల నుండి న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా పొందాడు. ఆ తర్వాత 1935లో మద్రాసు హైకోర్టులో, ఆ తర్వాత సుప్రీంకోర్టులో న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించాడు.

1984 నుండి కేంద్ర ఆర్థిక, రక్షణ మంత్రిగా పనిచేసిన వెంకట్రామన్, 1984 నుండి 1987 వరకూ భారత ఉపరాష్ట్రపతిగా పనిచేసాడు. వెంకట్రామన్ జూలై 25, 1987 నుండి జూలై 25, 1992 వరకు రాష్ట్రపతిగా ఉన్నాడు. వెంకట్రామన్ రచనల్లో ప్రసిద్ధి చెందింది "మై ప్రెసిడెన్షియల్ ఇయర్స్".

## రాజకీయ ప్రస్థానం
మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయశాస్త్రాన్ని అభ్యసించిన వెంకట్రామన్ 1935లో న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించాడు. వెంకట్రామన్ భారత  స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొన్నారు, 1942-44 కాలంలో  జైలు శిక్ష అను అనుభవించారు. జైలు నుంచి విడుదల అనంతరం న్యాయవాద వృత్తిని కొనసాగించారు. 1950 లో  భారత రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించడంలో సహాయపడ్డారు. వెంకటరామన్ 1950 లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ సభ్యుడిగా, స్వతంత్ర భారతదేశం తాత్కాలిక పార్లమెంటుకు ఎన్నికయ్యారు. తరువాత 1952 నుండి 1957 వరకు, 1977 నుండి లోక్‌సభ (భారత పార్లమెంటు దిగువ సభ) సభ్యుడిగా కొనసాగారు. 1957 నుండి 1967 వరకు మద్రాసు (ప్రస్తుతం తమిళనాడు) రాష్ట్రానికి పరిశ్రమలు, కార్మిక శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. వెంకటరామన్  కేంద్ర ప్రభుత్వంలో  ఆర్థిక, పరిశ్రమల మంత్రిగా (1980-82), రక్షణ మంత్రిగా (1982-84) పనిచేశారు. 1984-87లో భారత ఉపరాష్ట్రపతిగా పనిచేసిన తర్వాత 1987 జూలైలో రాష్ట్రపతి పదవికి ఎన్నికయ్యారు.

## మరణం
వెంకట్రామన్ భారత ఉపరాష్ట్రపతిగా, తరువాత భారత రాష్ట్రపతిగా, కేంద్ర మంత్రిగా, రాష్ట్ర మంత్రిగా సేవలను అందించి, తన 98 ఏళ్ళ వయస్సులో  అనారోగ్య కారణాలతో,  జనవరి 27, 2009న మరణించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* రాష్ట్రపతి భవనం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:1910 జననాలు
వర్గం:2009 మరణాలు
వర్గం:1వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:2వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:6వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:7వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
టెస్ట్ క్రికెట్ లో ట్రిపుల్ సెంచరీ వీరుల పట్టిక

thumb|వీరేంద్ర సెహ్వాగ్, రెండుసార్లు ట్రిపుల్ సెంచరీ సాధించాడు
టెస్ట్ క్రికెట్లో ఒకే ఇన్నింగ్సులో బ్యాట్స్‌మెన్ 300 పరుగులకు పైగా స్కోరు సాధించిన వారి పేర్లు ఈ పట్టికలో ఇవ్వబడింది. ఈ ఘనతను 6 టెస్ట్ క్రికెట్ ఆడే దేశాలకు చెందిన 19 గురు బ్యాట్స్‌మెన్లు 21 సందర్భాల్లో సాధించారు. బంగ్లాదేశ్, న్యూజీలాండ్, దక్షిణాఫ్రికా, జింబాబ్వే ల నుంచి ఇంతవరకు ఏ బ్యాట్స్‌మెన్ కూడా ఒకే ఇన్నిగ్సులో 300 పరుగులు సాధించలేడు. న్యూజీలాండ్ కు చెందిన మార్టిన్ 1991 క్రో <nowiki/>లో శ్రీలంక పై ఆడుతూ 299 పరుగుల వద్ద అవుటై ఈ అవకాశాన్ని వదులుకున్నాడు.

టెస్ట్ క్రికెట్ లో మొట్టమొదటి ట్రిపుల్ సెంచరీ సాధించిన ఘనత ఇంగ్లాండుకు చెందిన ఆండీ సాంధమ్కు దక్కింది. 1930 ఇతడు <nowiki/>లో వెస్టిండీస్‌పై ఆడుతూ 325 పరుగులు సాధించాడు. కాగా భారత్ నుంచి ఈ ఘనతను సాధించిన ఏకైక వీరుడు వీరేంద్ర సెహ్వాగ్. 2004లో పాకిస్తాన్ పై ఆడుతూ 309 పరుగులు సాధించాడు. ఈ ఘనతను సాధించిన తాజా ఆటగాడు శ్రీలంకకు చెందిన మహేలా జయవర్థనే . 2005 ఇతను జూలైలో దక్షిణాఫ్రికా పై 374 పరుగులు చేసి ఈ ఘనత పొందాడు. బ్యాట్స్‌మెన్లు టెస్ట్ క్రికెట్ లో ట్రిపుల్ సెంచరీలు సాధించడం బౌలర్లు హాట్రిక్ చేసిన సందర్భాల కన్నా తక్కువగా ఉన్నాయి. టెస్ట్ క్రికెట్ లో బౌలర్లు 36 పర్యాయాలు హాట్రిక్ లు సాధించగా బ్యాట్స్‌మెన్ల ట్రిపుల్ సెంచరీల సంఖ్య 21 మాత్రమే.

టెస్ట్ క్రికెట్ లో అత్యధిక పర్యాయాలు ట్రిపుల్ సెంచరీలు సాధించిన బ్యాట్స్‌మెన్లు ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన డోనాల్డ్ బ్రాడ్‌మెన్, వెస్ట్‌ఇండీస్ కు చెందిన బ్రియాన్ లారా లు. వీరిరువురు చెరో 2 సార్లు ట్రిపుల్ సెంచరీ సాధించారు. 1932లో బ్రాడ్‌మెన్ దక్షిణాఫ్రికాపై ఆడుతూ 299 పరుగుల వద్ద ఉండగా చివరి బ్యాట్స్‌మెన్ సున్నాకే అవుటవడంతో మరో ట్రిపుల్ సెంచరీ సాధించే అవకాశం కోల్పోయాడు.

బ్రియాన్ 2004 లారా <nowiki/>లో ఇంగ్లాండు పై ఆడుతూ 400 పరుగులు చేసి నాటౌట్ గా నిల్చి తన రెండో ట్రిపుల్ సెంచరీ ఘనతనే కాకుండా టెస్ట్ క్రికెట్ చరిత్ర లోనే ఏకైక క్వాడ్రుపుల్ సెంచరీ (400 పైబడి పరుగులు ) సాధించిన ఏకైక బ్యాట్స్‌మెన్ గా చరిత్ర సృష్టించాడు.

## ట్రిపుల్ సెంచరీల పట్టిక

## మూలాలు
**[[Wisden Cricketers' Almanack]]*
*Highest Individual Test Scores (from Cricinfo)
*Highest scores in Test cricket (from Cricketmania)
*Triple-centurions in Test cricket (from rediff.com) 

వర్గం:క్రికెట్ రికార్డులు గణాంకాలు
వర్గం:క్రికెట్ జాబితాలు
అరుణ్ లాల్

1982 నుంచి 1989 మధ్య భారత క్రికెట్ జట్టుకు ప్రాతిధ్యం వహించిన అరుణ్ లాల్ పూర్తి పేరు జగదీశ్ లాల్ అరుణ్ లాల్ (Jagdishlal Arun Lal) (Hindi : जगदीशलाल अरुण लाल). ఇతడు ఆగస్టు 1, 1955 న ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని మొరదాబాదులో జన్మించాడు. కుడిచేతి వాటం గల అరుణ్ లాల్ అంతర్జాతీయ మ్యాచ్ లలో అంతగా రాణించలేడు. అతని బ్యాటింగ్ సగటు కేవలం 26.03 మాత్రమే. దేశీయ క్రికెట్ లో మాత్రం బెంగాల్, ఢిల్లీ తరఫున ఆడి మెరుగ్గా రాణించి 46.94 సగటుతో 10,000 కు పైగా పరుగులు సాధించాడు. ఇందులో 287 పరుగుల అత్యధిక స్కోరు కూడా ఉంది.
## టెస్ట్ గణాంకాలు
అరుణ్ లాల్ భారత జట్టు తరఫున 16 టెస్టులు ఆడి 729 పరుగులు సాధించాడు. అతని సగటు 26.03 పరుగులు. ఇందులో 6 అర్థ సెంచరీలు ఉన్నాయి. టెస్ట్ క్రికెట్ లో అతని అత్యధిక స్కోరు 93 పరుగులు.
## వన్డే గణాంకాలు
భారత జట్టు తరఫున అరుణ్ లాల్ 13 ఒక రోజు క్రికెట్ పోటీలు ఆడి 9.38 సగటుతో 122 పరుగులు సాధించాడు. ఇందులో ఒక అర్థ సెంచరీ ఉంది. అతని అత్యధిక స్కోరు 51 పరుగులు.

## మూలాలు

వర్గం:1955 జననాలు
వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:ఢిల్లీ క్రీడాకారులు
వర్గం:ఢిల్లీ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రోజర్ బిన్నీ

కర్ణాటకలోని బెంగుళూరులో 1955 జూలై 19న జన్మించిన **రోజర్ బిన్నీ** పూర్తి పేరు **రోజర్ మైకెల్ హంప్రీ బిన్నీ** (Roger Michael Humphrey Binny) (Kannada:ರೋಜರ್‌ ಮೈಖೆಲ್‌ ಹಂಫ್ರಿ ಬಿನ್ನಿ). పూర్వపు భారత క్రికెట్ ఆల్‌రౌండర్ అయిన రోజర్ బిన్నీ 1983 ప్రపంచ కప్ క్రికెట్ లో మంచి ప్రతిభను చూపినాడు. ఆ ప్రపంచ కప్ లో మొత్తం 18 వికెట్లు సాధించి, అత్యధిక వికెట్లు సాధించిన బౌలర్ గా నిల్చాడు. 1985లో వరల్డ్ సీరీస్ క్రికెట్ చాంపియన్ లో కూడా ఇదే ప్రతిభ ప్రదర్శించి 17 వికెట్లు సాధించాడు.

బిన్నీ అతని సొంత మైదానమైన బెంగుళూరు లోనే 1979లో పాకిస్తాన్ పై తన అంతర్జాతీయ క్రికెట్ ఆరంగేట్రం చేసాడు. ఇమ్రాన్ ఖాన్, సర్ఫరాజ్ నవాజ్ లాంటి మేటి బౌలర్లను ఎదుర్కొని తొలి మ్యాచ్ లోనే 46 పరుగులు సాధించాడు. ఈ సీరీస్ లోని ఐదవ టెస్టులో ఇమ్రాన్ ఖాన్ బౌన్సర్ కు సిక్సర్ కొట్టిన సంఘటన ప్రేక్షకులకు ఎప్పటికీ గుర్తుండిపోతుంది. ఆ సమయంలో అతడు మంచి బౌలర్, ఫీల్డర్ కూడా. రోజర్ బిన్నీ భారతదేశం తరఫున ఆడిన తొలి ఆంగ్లో-ఇండియన్ . 

## టెస్ట్ గణాంకాలు
రోజర్ బిన్నీ భారత్ తరఫున 27 టెస్టులకు ప్రాతినిధ్యం వహించి 23.05 సగటుతో 830 పరుగులు సాధించాడు. ఇందులో 5 అర్థ సెంచరీలు ఉన్నాయి. టెస్ట్ క్రికెట్ లో అతని అత్యధిక స్కోరు 83 నాటౌట్. బౌలింగ్ లో 32.63 సగటుతో 47 వికెట్లు సాధించాడు. రెండు సార్లు ఇన్నింగ్సులో 5 వికెట్లు సాధించిన ఘనత పొందినాడు. అతని అత్యుత్తమ బౌలింగ్ 56 పరుగులకు 6 వికెట్లు.
## వన్డే గణాంకాలు
72 వన్డే లకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన బిన్నీ 16.12 సగటుతో మొత్తం 629 పరుగులు సాధించాడు. ఇందులో ఒక అర్థ సెంచరీ ఉంది. వన్డేలో అతని అత్యధిక స్కోరు 57 పరుగులు. బౌలింగ్లో 29.35 సగటుతో 77 వికెట్లు సాధించాడు. వన్డేలో అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 29 పరుగులకు 4 వికెట్లు.
## ప్రపంచకప్ లో ప్రాతినిధ్యం
భారతదేశం గెలుపొందిన 1983 ప్రపంచ కప్ క్రికెట్ జట్టులో రోజర్ బిన్నీ ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. ఈ కప్ లో 18 వికెట్లు సాధించి అత్యధిక వికెట్లు సాధించిన బౌలర్ గా అవతరించడమే కాకుండా భారత్ కప్ గెల్వడానికి కారకుడైనాడు. ఆ తర్వాత 1987 ప్రపంచ కప్ క్రికెట్ లో కూడా ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.
## బీసీసీఐ అధ్యక్షుడిగా
రోజర్‌ బిన్నీ 2022 అక్టోబర్ 18న బీసీసీఐ 36వ అధ్యక్షుడిగా నియమితుయ్యాడు. బీసీసీఐ నిబంధనల ప్రకారం 70 ఏళ్లు నిండిన తర్వాత ఏ అధికారి కూడా పదవిలో ఉండకూడదు అన్న నియామం ఉండడంతో ఆయన 2025 ఆగష్టు 29న బీసీసీఐ అధ్యక్ష పదవి నుండి తప్పుకున్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1955 జననాలు
వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:కర్ణాటక క్రీడాకారులు
వర్గం:కర్ణాటక క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:ఆంగ్లో ఇండియన్ వ్యక్తులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
జ్ఞాని జైల్ సింగ్

**జ్ఞాని జైల్ సింగ్** ( పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని ఫరీద్ కోట్ జిల్లాలో "సంధవాన్" అనే గ్రామంలో 1916 మే 5 న జన్మించాడు. జైల్ సింగ్ తండ్రి సర్దార్ కిషన్ సింగ్ మంచి దేశభక్తుడు. జైల్ సింగ్ సిక్కుమతానికి సంబంధించి చేసిన కృషి వలన "**జ్ఞాని**" అని గౌరవించబడ్డాడు. 1956 లో రాజ్యసభ సభ్యుడయ్యాడు. 1962లో ఫరీద్‌కోట్ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికై పంజాబ్ ప్రభుత్వంలో పని చేసాడు. 1962 మార్చిలో పంజాబ్ లెజిస్లేచర్ పార్టీ నాయకుడిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నుకోబడి, పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఐదు సంవత్సరాల పరిపాలన సాగించాడు. 1980 జనవరి లో జరిగిన ఎన్నికలలో హోషియాపూర్ నియోజకవర్గం నుండి లోక్ సభకు గెలిచి హోమ్ శాఖామంత్రిగా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. 15.07.1982 న రాష్ట్రపతిగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. అదేనెల 25 వ తేదీన పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* రాష్ట్రపతి భవనం

వర్గం:భారత రాష్ట్రపతులు
వర్గం:1916 జననాలు
వర్గం:పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:1994 మరణాలు
పొద

thumb|250px|right|పూతతో ఉన్న పొద. 
**పొద** ఒక చిన్నరకమైన మొక్క. ఇవి వృక్షాల కన్నా చిన్నవిగా ఉంటాయి. ఇంచుమించు 5-6 మీటర్ల ఎత్తువరకు పెరుగుతాయి. సాధారణంగా వీటికి సమాన పరిమాణంలో ఉన్న చాలా కాండాలు ఉంటాయి.

ఉద్యానవనాలలో విశ్రాంతి కొరకు పొదలతో కట్టబడిన చిన్న గూడు వంటి నిర్మాణాల్ని పొదరిల్లు అంటారు.విటికి మంచి ఉదాహరణ మల్లె మొక్క (Jasmin)

## పొదల జాబితా
Those marked * can also develop into tree form.

వర్గం:పొదలు
వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
లామియేసి

**లామియేసి** (Lamiaceae) కుటుంబములో సుమారు 180 ప్రజాతులు, 3,500 జాతుల మొక్కలు ఉన్నాయి. ఇవి ఎక్కువగా ఉష్ణ, సమశీతోష్ణ మండలాలఓ విస్తరించి ఉన్నాయి. భారతదేశంలో 64 ప్రజాతులు, 400 జాతులను గుర్తించారు.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* గుల్మాలు, శాఖీయ భాగాలు కేశాలతో కప్పబడి ఉంటాయి.
* కాండము నలుపలకలుగా ఉంటుంది.
* సువాసన గల లఘుపత్రాలు, అభిముఖ డెకుసేట్ పత్ర విన్యాసము.
* థైర్పస్ లేదా వర్టిసిలాస్టర్ పుష్ప విన్యాసము.
* పాక్షిక సౌష్టవ యుతము, అండకోశాధిస్థిత పుష్పాలు.
* రెండు పెదవులుగా చీలిన ఆకర్షణ పత్రావళి.
* ద్విదీర్ఘ, మకుట దళోపరిస్థిత కేసరాలు.
* ద్విఫలదళ, సంయుక్త అండాశయము.
* పీఠ అండాన్యాసము.
* పీఠ సంబంధ కీలము.
* కార్సెరూలస్ ఫలము.

## ఆర్ధిక ప్రాముఖ్యత
ఈ కుటుంబములోని అనేక మొక్కల నుండి సుగంధ తైలం లభిస్తుంది.
* రోస్ మెరినస్ అఫిసినాలిస్ నుండి రోస్ మేరి తైలం తయారుచేస్తారు.
* లావెండ్యులా పుష్పాలు, పత్రాల నుండి లావెండరు నూనెను తీస్తారు. దీనిని సబ్బులు, తలనూనెలు, పౌడరుల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
* మెంథా జాతుల నుండి మింట్ తైలం లభిస్తుంది. దీనిని పిప్పర్ మింట్ లలోను, పౌడరులలోను, మందుగాను వాడతారు.
* సాల్వియా జాతుల నుండి సేజ్ తైలం లభిస్తుంది.
* థైమస్ వల్గారిస్ నుండి థైమాల్ లభిస్తుంది. దీనిని టూత్ పేస్టుల తయారీలో వాడతారు.
* కొన్ని మొక్కలు మందు మొక్కలుగా ఉపయోగపడతాయి. తులసి ఆకులను దగ్గు, జలుబు నివారణకు ఉపయోగిస్తారు.
* పుదీనా ఆకును ఆకు కూరగా వాడతారు.
* చాలా జాతులను సాల్వియా, కోలియస్, లావెండ్యులా జాతులను తోటలలో అందం కోసం పెంచుతారు.

## ముఖ్యమైన మొక్కలు
* ఆసిమమ్ (Ocimum) - తులసి
* ల్యూకాస్ (Leucas) - తుమ్మి
* లావెండ్యులా (Lavendula) - లావెండర్ మొక్క
* కోలియస్ (Coleus) :
** కోలియస్ ఆరోమాటికస్ - వాము ఆకు
** కోలియస్ బ్లూమై - నెమలి పింఛము
* లియోనైటిస్ ఆక్సిల్లారిస్ - రణభేరి
* సాల్వియా (Salvia) - సేజ్
* మెంథా (Mentha) - పుదీనా
* విటెక్స్ (Vitex) : 
** విటెక్స్ నెగుండొ - సింధువార/వావిలి
** విటెక్స్ ట్రైఫోలియా - నీరువావిలి
* గుమ్మడి టేకు
* ఓరిగేనమ్ మజొరానా - మరువము
* పాషాణ భేది
* హిప్టిస్ (Hyptis) :
** హిప్టిస్ సువియోలెన్స్ - సీమ తులసి
* హిస్సాపస్ (Hyssopus) - హిస్సాప్

వర్గం:లామియేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
మొక్క

ఎంత పెద్ద వృక్షమైనా **మొక్క**గానే మొదలవుతుంది. తెలుగు భాష ప్రకారంగా మొక్క పదం **మొలక** పొట్టి పేరు.

## మొక్క-భాగాలు
* వేరు
* కాండం
* పత్రం
* పుష్పం
* ఫలం
## వేరు వ్యవస్థ
భూమిలో పెరిగే మొక్క భాగాన్ని వేరు అంటారు. మొక్కను నేలలో స్థిరంగా పాతుకొని ఉంచడం, నేల నుంచి నీటిని, నీటిలో కరిగిన లవణాలను పీల్చుకుని మొక్కకు అందించడం వేరు ముఖ్యమైన పనులు. మొక్కల్లో వేరు వ్యవస్థలు రెండు రకాలు. 

# తల్లివేరు వ్యవస్థ
# గుబురు వేరువ్యవస్థ

తల్లివేరు వ్యవస్థలో ఒక వేరు మొక్క నుంచి ఏర్పడి నేలలోకి నిట్ట నిలువుగా పెరుగుతుంది. దీని నుంచి చిన్న వేళ్ళు పార్శ్వంగా శాఖలుగా నేలలోకి పెరుగుతాయి. ఇలాంటి వ్యవస్థ ద్విదళ బీజాల్లో ఉంటుంది. ఉదాహరణ: ఆవాలు, మిరప, వంగ.

గుబురు వేరు వ్యవస్థలో అనేక గుబురు వేళ్ళు కాండం దిగున భాగం నుంచి ఏర్పడి నేలలోకి, పక్కకి పెరుగుతాయి. ఈ వ్యవస్థ ఏకదళ బీజాల్లో కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు వరి, గోధుమ, గడ్డి మొక్కలు.

## మొక్కలలో వివిధ రకాలు
* బీజకణాలు (Germ cells)
* గుల్మాలు (Herbs)
* పొదలు (Shrubs)
* ఎగబ్రాకే మొక్కలు లేదా పాదులు (Creepers)
* వృక్షాలు (Trees)
* నీటి మొక్కలు (Hydrophytes)
* ఎడారి మొక్కలు (Xerophytes)
* ఔషధ మొక్కలు (Medicinal plants)
* మరుగుజ్జు వృక్షాలు (Bonsai)
* కీటకాహార మొక్కలు

## పిల్లలవంటి మొక్కలు
మొక్కలను నాటడమంటే ప్రస్తుత తరానికి, భవిష్యత్తరాలకూ నిలువ నీడనూ, ఆరోగ్యాన్నీ ప్రసాదించటమే. పద్మ పురాణము ప్రకారం మొక్కలను నాటించిన వారికి మరణానంతరం స్వర్గ ప్రాప్తి కలుగుతుందట. నేరేడు మొక్క నాటడం స్త్రీ సంతానదాయకమని, దానిమ్మ ను నాటితే మంచి భార్య వస్తుందని, రావి చెట్టు రోగాన్ని నాశనం చేస్తుందని, మోదుగ విద్యా సంపత్తిని ఇస్తుందని అంటారు. వేప సూర్య ప్రీతికరం. మారేడు శంకర ప్రీతికరం. చింత సేవకుల సమృద్ధిని కలిగిస్తుంది. మంచి గంధం మొక్క ఐశ్వర్యం, పుణ్యాన్ని, సంపెంగ సౌభాగ్యాన్ని, కొబ్బరి భార్య సుఖాన్ని, ద్రాక్ష మంచి భార్యను ఇస్తుందంటారు. ప్రతి వ్యక్తీ తాను నాటిన మొక్కను తన సొంత బిడ్డలాగా పెంచగలిగితే ప్రకృతంతా పచ్చదనం పెరిగి పుణ్యం కలుగుతుంది.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Borassus flabellifer.jpg|తాటిచెట్టు
దస్త్రం:Chestnut in Guntur.jpg|తాటి ముంజలు
దస్త్రం:Turmericroot.jpg|పసుపు కొమ్ము
దస్త్రం:Starr 050407-6233 Ipomoea batatas.jpg|చిలగడ దుంప
దస్త్రం:Pandan wangi.JPG|*Pandanus amaryllifolius*
దస్త్రం:California Papaya ID.jpg|బొప్పాయి
దస్త్రం:Prepared lemon grass.JPG|నిమ్మగడ్డి
దస్త్రం:Bangkuang 070612-056 stgd.jpg|*Pachyrhizus erosus* bulb-root. Situgede,
దస్త్రం:KIKU brak-ontree.JPG|ఆపిల్
దస్త్రం:SauropusAndrogynus.jpg|Sprouting shoots of *Sauropus androgynus*
దస్త్రం:Ilaneer.jpg|కొబ్బరి
దస్త్రం:Broken Heart Plant.jpg|alt=|బ్రోకెన్ హార్ట్ ప్లాంట్


## మొక్కల వర్గీకరణ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
గుల్మము

**గుల్మము** : ఇదొక చిన్న మొక్క. ఒక్కసారి పూసిన తర్వాత అంతరిస్తాయి. తులసి,పుదీనా లాంటివి కూడా గుల్మము శాఖలనే చెప్పవచ్చును .  తులసిలో ఆకులు ( చిన్నవి ,పెద్దవి  గా )  నిగనిగలాడే  ఆకారంలో ఉంటాయి.  మొక్క చాలా సున్నితమైనది వెచ్చని వాతావరణంలో పెరుగగలదు. తేమతో కూడిన పరిస్థితులలో పెరిగినప్పుడు.  ఎండిన తులసి  (పెద్ద) ఆకు  సువాసనగా గా ఉంటాయి  . తీపి, సుగంధ, తేలికపాటి రుచిని కలిగి ఉంటాయి.  చిన్న  తులసి యొక్క ఎండిన ఆకులు తక్కువ సువాసన  రుచి గా  ఉంటాయి  

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ , తెలంగాణ  రాష్ట్రములలో రైతులలో ఆర్థికాభివృద్ధిని  ప్రోత్సహించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఔషధ , సుగంధ మొక్కల బోర్డు, హార్టికల్చర్ విశ్వవిద్యాలయాలు, వనరుల కేంద్రాలు ఔషధ మొక్కల పరిరక్షణ ప్రాంతాలు , వన సేవ సంరక్షణ  సమితి  వాటితో కార్యకలాపాలు చేపట్టబడ్డాయి    

హెర్బల్ ,సుగంధ మొక్కలను ఆంధ్ర ప్రదేశ్,తెలంగాణ రాష్ట్రములలో సుమారు 21 జిల్లాలలో 24700 ఎకరాలలో ( 10000 హెక్టార్లలో) పెంపకం జరుగుతున్నది  

తులసి ఒక అద్భుతమైన పొద  దీనిని "మూలికల రాణి" అని పిలుస్తారు. ఇది “లామియాసియా” కుటుంబానికి చెందినది. ఈ మొక్కను శతాబ్దాలుగా భారతదేశంలో బహుళ ఉపయోగాల కోసం సాగు చేస్తున్నారు. లవంగం నూనెతో పోలిస్తే తులసి నూనెలో 70 శాతం యూజీనాల్ ఉంటుంది. తులసిలో అనేక ఔషధ  గుణాలు ఉన్నాయి. తులసి ఔషధ  మొక్కల పెంపకం చాలా ప్రయోజనకరంగా ఉన్నాయి. భారతదేశంలోని అనేక రాష్ట్రాల రైతులు ఔషధ  మొక్కలను పండించడం పెద్ద ప్రయోజనం ఏమిటంటే ఇది తక్కువ సమయంలో తక్కువ ఖర్చుతో మంచి లాభాలను ఇస్తుంది. కేవలం రూ. 15000 నుండి 20000 వరకు మూడు నెలల్లో 3 నుండి 4 లక్షలు సంపాదించవచ్చు. తులసి లో నాలుగు రకములైన  కృష్ణ తులసి , ద్రుద్రిహా తులసి, రామ్ / కాళి తులసి, బాబీ తులసి  చాల రకములైన  తులసి మొక్కలు కనబడుతున్నాయి.  ప్రతి ఒక్క తులసి మొక్క ఏంతో విలువైనవి. వాటి ప్రయోజనం వివరిస్తే   **కృష్ణ తులసి**  భారతదేశంలోని దాదాపు అన్ని ప్రాంతాలలో కలవు. ఈ రకం ఆకులు వంకాయ  రంగులో ఉంటాయి. కృష్ణ తులసిలో విటమిన్ ఎ, విటమిన్ కె  బీటా కెరోటిన్  ఉన్నాయి. ఇది మెగ్నీషియం, కాల్షియం, ఐరన్, పొటాషియం  విటమిన్ సి యొక్క  వనరులను కూడా ఇస్తుంది. ఈ రకాన్ని తులసి నూనె తయారీకి ఉపయోగిస్తారు, ఇది దోమలను అరికడుతుంది.మలేరియా వంటి వ్యాధుల నివారణ కు ఉపయోగం. **ద్రుద్రిహా తులసి** ప్రధానంగా బెంగాల్, నేపాల్, చాట్‌గావ్ ,మహారాష్ట్ర ప్రాంతాలలో కనుగొనబడింది. ఇది గొంతు పొడిబారడం నుండి ఉపశమనం ఇస్తుంది, చేతులు , కాళ్ళ వాపు , కీళ్ల నొప్పులను నిరోధించ గలదు.  **రామ్ / కాశీ తులసి** చైనా, బ్రెజిల్, తూర్పు నేపాల్‌తో పాటు బెంగాల్, బీహార్, చాట్‌గావ్ , భారతదేశంలోని దక్షిణ రాష్ట్రాలలో కనుగొనబడింది. వంకాయ  రంగులో ఉంటుంది  ఆకులు ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంది , వాసన కలిగి ఉంటాయి. వీటిలో వుండే ఔషధ గుణములతో  అడాప్టోజెనిక్, యాంటీ ఫంగల్, యాంటీ బాక్టీరియల్ , రోగనిరోధక శక్తిని పెంచుతాయి. ఇది వెచ్చని ప్రదేశాలలో  పండుతుంది. 

గుల్మాలు వంటలలో, వైద్యంలోను విస్తృతంగా ఉపయోగపడుతున్నాయి. ఆకుకూరలు చాలా వరకు గుల్మాలే. ఉదాహరణ: తోటకూర, కొత్తిమిర మొదలైనవి. ఔషధ మొక్కలలోని ఆకులు, వేరు, విత్తనాలు మొదలైన భాగాలు ఇందుకోసం ఉపయోగపడతాయి.  

## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
పెండలము

**పెండలము** దుంప ఉష్ణ మండలాలలో పెరిగే ఒక రకమైన ఏక వార్షిక తీగ మొక్క. ఇది 50 అడుగుల ఎత్తు వరకు పెరుగుతుంది. సంస్కృతంలో పెండలాన్ని "ఆలూకమ్" అనిన్నీ, "పిండాలు" (పిండి + ఆలూ) అనిన్నీ పిలుస్తారు. ఇందులోంచే పెండలం అన్న తెలుగు మాట పుట్టింది. 

ప్రపంచంలో పెండలం జాతి మొక్కలు 600 పైబడే ఉన్నాయి. వీటిల్లో తిండానికి పనికొచ్చే ఉపజాతులు ఉరమరగా 10 ఉంటాయేమో. భారతదేశంలో దొరికే పెండలాలలో దరిదాపు 50 రకాలు ఉన్నాయి: వాటిల్లో ముఖ్యమైనవి: పెద్ద పెండలం (డయొస్కోరియా అలాటా, Dioscorea alata), చిన్న పెండలం (డయొస్కోరియా ఎస్కులెంటం, Dioscorea esculentum). మిగిలినవి అటవీ జాతులు కాగా ఈ రెండింటినే భారత దేశంలో విస్తారంగా సాగు చేస్తున్నారు. ఆధునిక వృక్షశాస్త్రానికి ఆద్యుడూ, మెటీరియా మెడికా గ్రంథకర్త, సా. శ. 1 శతాబ్దానికి చెందిన వాడైన గ్రీకు విజ్ఞఆని పెడారియోస్ డయస్కోరిడీజ్ (Pedanios Dioscorides) పేరిట ఈ తీగ మొక్కకి ఆయన పేరు పెట్టడం జరిగింది. తమాషా ఏమిటంటే పెద్ద పెండలం తీగ కుడి వైపుకి తిరుగుతూ అల్లుకుపోతుంది, చిన్న పెండలం తీగ ఎడమ వైపుకి తిరుగుతూ అల్లుకుపోతుంది. ఈ లక్షణాన్ని పురస్కరించుకుని పెండలాలని రెండు జాతులుగా విడగొట్టి అధ్యయనం చేస్తారు.  

"అలాటా" అంటే "రెక్కలు కలది" అని అర్థం. బీరకాయ మీద పొటమరించిన నరాల మాదిరి ఈ మొక్క కాండం మీద పొటమరించిన "రెక్కలు" (wings) ఉంటాయి. అందుకని అలాటా అన్న పేరు వచ్చింది. దీని వేళ్లు భూమిలోపల దుంపలలా ఊరతాయి. ఒకొక్క దుంప 30 కేజీల వరకు తూగవచ్చు. చేమ దుంపల మాదిరి ఈ దుంపలు పైన గరుగ్గాను, నూగుతో కలసి ఉంటాయి. దుంఫ లోపల జిగురు గల పిండి పదార్థం (strachy substance) ఉంటుంది. "ఎస్కులేటం" అంటే ఆహారానికి ఉపయోగపడేది అని అర్థం. 

ఇంగ్లీషులో పెద్ద పెండలాన్ని Greater Yam అనిన్నీ, చిన్న పెండలాన్ని Lesser Yam అనిన్నీ అంటారు. ఇంగ్లీషులో పెండలంలా కనిపించే మరొక దుంపని Cassava అని కూడ అంటారు. చిక్కు ఎక్కడ వస్తుందంటే దేశకాలపరిస్థితులని బట్టి ఇంగ్లీషు వాడకంలో పేరు మారిపోతూ ఉంటుంది. ఉదాహరణకి D. alata  ని ఇంగ్లీషులో Guyana arrowroot, ten-months yam, water yam, white yam, winged yam, violet yam, purple yam, yam అనే పేర్లు ఉన్నాయి. అందుకని శాస్త్రీయ నామం మీద ఆధారపడడం వల్ల సందిగ్ధానికి అవకాశం ఉండదు.  ఈ సందర్భంలో కొన్ని పేర్లని ఇక్కడ సంక్షిప్త పరుద్దాం:

* బంగాళాదుంప = ఆలూ = ఉర్ల గడ్డ = [bot.] Solanum tuberosum = Potato
* తియ్యదుంప = చిలగడదుంప = గెనుసు గడ్డ = [bot.] Ipomoea batatas = Sweet potato
* చేమ దుంప = [bot.] Colacasia esculenta = Taro root 
* పాలగరుడ వేరు = [bot.] *Marantha ramosissima* or [bot.] :en:Maranta arundinacea; [bot.] :en:Curcuma angustifolia;  క్షీరపిష్ఠ = Arrow-root; a flour made from this is called పాలగుండ and is used in the preparation of puddings; (note) this looks similar to other underground tubers such as cassava, yucca or kudzu, which are oblong in shape; 
* కంద =  [bot.] amorphophallus campanulatus (Watts) =  Elephant-foot yam 
* పెండలం = (1) [bot.] *Dioscorea esculentum* = Lesser Yam;  (2)  [bot.] *Dioscorea alata* = Grater yam = Purple yam; 
* కర్రపెండలం = cassava root = yucca; the starch from this root is used to make tapioca or sago [bot.] *Manihot utilissima; Manihot esculenta;* 
* అమెరికాలో అనేక రకాల దుంపలని కట్టగట్టి "యామ్" అని పిలిచెస్తారు. 

thumb|right|కర్ర పెండలము దుంప
## డయోస్కోరియా జాతులు

## మూలాలు

* ముత్తేవి రవీంద్రనాథ్, కూరగాథలు, విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయంలో దొరుకుతాయి, 2014

వర్గం:దుంపలు
సిజేరియన్ ఆపరేషన్

right|thumb|సిజేరియన్ శస్త్రచికిత్స
సాధారణంగా శిశుజననం యోనిమార్గంద్వారా జరుగుతుంది. కొన్నిసార్లు జననమార్గంద్వారా ప్రసవం జరగడం కష్టమై, బిడ్డకూ, తల్లికీ అపాయం కలిగే సూచనలున్నప్పుడు పొత్తికడుపును కోసి ఆపరేషన్ ద్వారా బిడ్డను బయటకు తీయడాన్నే' సిజేరియన్ ఆపరేషన్' (Caesarean section) అంటారు.
;ఎలక్టివ్ సిజేరియన్: నొప్పులు మొదలవకముందే తగిన సమయం ఎంచుకుని చేస్తారు.
;ఎమర్జన్సీ సిజేరియన్: నొప్పులు మొదలయిన తర్వాత, సహజంగా కాన్పు జరగనపుడు లేదా జరిగితే తల్లికి/బిడ్డకు హానిజరిగే అవకాశంవుంటే చేస్తారు.
;సూచికలు (indications): 
* బిడ్డ గుండె వేగం- ఎక్కువ/తక్కువ ఉన్నపుడు 
* జననమార్గంకంటే శిశువు తల పెద్దదిగావుంటే 
* జననమార్గం ఇరుకుగా ఉండడంవలన ఇంతకుమునుపు సిజేరియన్ జరిగివున్నపుడు
* కడుపులో బిడ్డ పొజిషన్ సరిగా లేనపుడు
* తల్లికి అధిక రక్తపోటు/గుర్రపువాతం వచ్చినపుడు
* ఉమ్మనీరు పోయి చాలాసేపయినా నొప్పులు రానపుడు
* నొప్పులు రావడానికి చికిత్స ఫలించనపుడు
* నొప్పులు వస్తున్నప్పటికీ గర్భసంచి సరిగ్గా విచ్చుకోనప్పుడు
* మాయ/మావి (placenta) జననమార్గంలో అడ్డుగా వున్నపుడు
* చాలా కాలం తర్వాత గర్భం వచ్చినపుడు
* తల్లికి ఎయిడ్స్ వున్నపుడు
* తల్లికి గుండెజబ్బు, మధుమేహం వున్నపుడు

దస్త్రం:Childbirth; Cesarean Wellcome L0033442.jpg|సిజేరియన్ తో ప్రసవం
దస్త్రం:(Method of closing incision after a cesarean section) (4647095557).jpg|సిజేరియన్ తర్వాత కోత మూసివేసే విధానం
దస్త్రం:Illustrations relating to cesarean operation Wellcome L0033433.jpg|సిజేరియన్ ఆపరేషన్ - దృష్టాంతాలు
దస్త్రం:Diagram showing incisions performed in caesarean operation Wellcome L0038227.jpg|సిజేరియన్ ఆపరేషన్‌లో చేసిన కోతలను చూపించే రేఖాచిత్రం 


## మూలాలు

వర్గం:శస్త్రచికిత్స
అర్జున అవార్డు

thumb|భారత దేశపు పరుగుల రాణిగా పేరుగాంచిన '''పి.టి.ఉషకు''' భారత ప్రభుత్వం 1985లో పద్మశ్రీ, అర్జున అవార్డు<nowiki/>తో సత్కరించింది.
**అర్జున అవార్డు**: జాతీయ క్రీడలలో మంచి ప్రతిభ చూపిన క్రీడాకారులకు తగిన గుర్తింపును ఇవ్వడానికి 1961లో అర్జున అవార్డును భారత ప్రభుత్వము ఏర్పాటుచేసింది. ఈ అవార్డు వెంబడి రూ 500000 నగదు బహుమతి కూడా అందజేస్తారు. ఇది కేలవం క్రీడాకారులకు మాత్రమే అందజేసే పురస్కారం.

ఇటీవల భారత ప్రభుత్వం ఈ అవార్డు అందజేయడానికి మార్గదర్శకాలను మార్చింది. ఈ అవార్డుకు అర్హులు కావడానికి గత 3 సంవత్సరాలుగా మంచి క్రీడా ప్రతిభను కల్గి ఉండటమే కాకుండా మంచి క్రమశిక్షణ కలిగిన నడవడిక కూడా కల్గి ఉండాలి. 2001 నుంచి ఈ అవార్డును క్రింది వర్గాలలో మంచి నడ్వడిక కలిగిన వారికే అందజేస్తున్నారు.
* ఒలింపిక్ క్రీడలు 
* ఆసియా క్రీడలు 
* కామన్వెల్త్ క్రీడలు
* ప్రపంచ కప్ 
* ప్రపంచ చాంపియన్ క్రీడలు, దేశీయ క్రికెట్ 
* వికలాంగుల క్రీడలు
## అర్జున అవార్డు (జీవన సాఫల్యం) గ్రహీతలు

## ఆర్చెరీ క్రీడలో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## అథ్లెటిక్స్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## బ్యాడ్మింటన్ లో అర్జున వార్డు గ్రహీతలు

## బాస్కెట్ బాల్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## బాల్ బ్యాడ్మింటన్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## బాక్సింగ్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## క్యారమ్స్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## వాలీబాల్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు
1898: అబ్దుల్ బాసిత్

## క్రికెట్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## సైక్లింగ్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## ఈక్వెస్ట్రియన్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## ఫుట్‌ బాల్ క్రీడలో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## జిమ్నాస్టిక్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## వెయిట్ లిఫ్టింగ్ లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## చదరంగంలో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## షూటింగ్‌లో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## హాకీలో అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు

## బిలియర్డ్స్ & స్నూకర్
జాతీయ క్రీడా అవార్డు గ్రహీతల జాబితా, సంవత్సరం, అవార్డు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* అహికా ముఖర్జీ
* రూపా ఉన్నికృష్ణన్
* కవితా తుంగార్
* చంద్రప్రభా ఐత్వాల్
* బల్వంత్ సంధు
* గురుదయాల్ సింగ్ (పర్వతారోహకుడు)

## బయటి లింకులు
*2004 వరకు అవార్డు గ్రహీతల పట్టిక
* 2006-07 సం.పు గ్రహీతలు

వర్గం:భారతీయ పురస్కారాలు
వర్గం:భారతీయ క్రీడారంగం
శంకర దయాళ్ శర్మ

**శంకర్ దయాళ్ శర్మ** (ఆగస్టు 19, 1918—డిసెంబర్ 26, 1999) ప్రసిద్ధ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, పండితుడు. భోపాల్ నగరంలో 1918, ఆగస్టు 19న జన్మించిన శర్మ 1992 నుండి 1997 వరకు రాష్ట్రపతిగానూ, 1987 నుండి 1992 వరకు రామస్వామి వెంకటరామన్ రాష్ట్రపతిగా ఉన్నపుడు, ఉపరాష్ట్రపతిగానూ పనిచేసాడు. అంతకు పూర్వం 1952-56 మధ్యలో మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా, విద్యా శాఖ, న్యాయ శాఖ మొదలైన అనేక శాఖల్లో కేంద్రమంత్రిగా, పంజాబ్ గవర్నర్‌గా, ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నరుగా పనిచేసాడు. 1972-74 మధ్యలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్కు అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు.

## విద్యాభ్యాసం
శర్మ సెయింట్ జాన్ కళాశాల, ఆగ్రా కళాశాల, అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం, లక్నో విశ్వవిద్యాలయం, ఫిట్జ్ విలియం కళాశాల, కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం, లింకన్స్ ఇన్, హార్వర్డ్ న్యాయ పాఠశాల మొదలైన అనేక విద్యా సంస్థల్లో విద్య నభ్యసించాడు.

## రాజకీయ ప్రస్థానం
1940 వ దశకంలో శర్మ భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. అదే దశకంలోనే కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి చివరి వరకూ అదే పార్టీకి విధేయులుగా ఉన్నాడు. 1952 లో అప్పటి భోపాల్ రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు. 1956లో భోపాల్ మిగతా చిన్న రాష్ట్రాలతో కలిసి మధ్యప్రదేశ్ ఏర్పడేవరకూ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశాడు.

1960లలో ఇందిరా గాంధీ కాంగ్రెస్ పగ్గాలు చేపట్టడాన్ని సమర్థించాడు. ఆమె ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో అనేక మంత్రి పదవులు నిర్వహించాడు. 1974-77 మధ్యలో కమ్యూనికేషన్ల శాఖా మంత్రిగా పనిచేశాడు.
## మరణం
తన చివరి ఐదు సంవత్సరాల్లో ఆయన తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురయ్యాడు. 1999 అక్టోబరు 9 న విపరీతమైన గుండెపోటుతో ఢిల్లోని ఒక వైద్యశాలలో అడ్మిట్ చేశారు. కొద్ది సేపటికే ఆయన తుదిశ్వాస విడిచాడు. ఆయన భౌతిక కాయాన్ని విజయ్ ఘాట్ వద్ద ఖననం చేశారు.

## విశేషాలు
*ఆయన చనిపోయే వరకు విధిగా ప్రతి యేటా తిరుమలకు వచ్చి శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దర్శించుకునేవాడు.
*భారత తపాలాశాఖ 2000, అక్టోబర్ 17న ఇతని జ్ఞాపకార్థం ఒక తపాలాబిళ్ళ విడుదలచేసింది. 

## ఇవి కూడా చూడండి
*రాష్ట్రపతి భవనం 
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:భారత రాష్ట్రపతులు
వర్గం:భారత ఉపరాష్ట్రపతులు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్లు
వర్గం:1918 జననాలు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1999 మరణాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర గవర్నర్లు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు