open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
పాలిచెర్ల రవి కిరణ్‌కుమార్ రెడ్డి

**పాలిచెర్ల రవి కిరణ్‌కుమార్ రెడ్డి** ఆంధ్రప్రదేశ్ దివంగత ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి వ్యక్తిగత కార్యదర్శి, వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ కోశాధికారి. అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన వైయస్ రాజశేఖర రెడ్డి ఆరోగ్యశ్రీ పథకానికి అతను ఇంచార్జీగా వ్యవహరించాడు. ప్రభుత్వ సహాయం కావాల్సిన నిరుపేదలందరికీ సహాయం చేసేందుకు అతను ముందుండేవాడు.
## జివిత విశేషాలు
నెల్లూరు జిల్లా దామరమడుగు గ్రామానికి చెందిన కిరణ్ సీఏ అభ్యసించి తొలుత బ్యాంకులో ఉద్యోగం చేశారు. ఆ తరువాత బ్యూరో ఆఫ్ ఎకనమిక్స్ అండ్ స్టాటిస్టిక్స్‌లో ఏడిగా పనిచేశారు. సెర్ప్‌లో ఫైనాన్స్ మేనేజర్‌గా కూడా పనిచేవారు. 2004లో వై.ఎస్ ముఖ్యమంత్రి అయిన తరువాత ఆయన వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యారు. వై.ఎస్ మరణం తరువాత కొంత కాలం విజయమ్మకు వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. స్వచ్ఛంద పదవీవిరమణ తీసుకుని వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ స్థాపించినపుడు అందులో తొలి కోశాధికారిగా నియుక్తులయ్యారు.

## ఆరోగ్యశ్రీలో పాత్ర
ఆరోగ్యశ్రీ పథకం ద్వారా పేదవాడికి ఖరీదైన కార్పోరేట్ వైద్యం సులభంగా అందేందుకు కృషి చేసిన మానవతావాది.. ప్రజా శ్రేయస్సే ప్రధాన లక్ష్యంగా భావించిన అతికొద్ది మంది అధికారుల్లో ఒకరాయన. పేద ప్రజలకు ఆరోగ్య సిరిసంపదలను విజయవంతంగా అందించిన వ్యక్తి.. ప్రజా ఆరోగ్యం బాగుపడటానికి అనుక్షణం శ్రమించిన శ్రామికుడు. రాష్ట్ర ప్రజల ప్రయోజనాల కోసం స్వప్రయోజనాలను త్యాగం చేసి ఎందరో అధికారులకు స్ఫూర్తి ప్రదాతగా నిలిచిన వ్యక్తి. ప్రజా సమస్యలకు సెలవుండదని ప్రగాఢంగా విశ్వసించిన ఆరోగ్యశ్రీ రూపశిల్పి ఆయన.
## మరణం
క్యాన్సర్ వ్యాధితో కొద్ది నెలలుగా చికిత్స పొందుతున్న కిరణ్ డిసెంబరు 25 2012 మంగళవారం అర్థరాత్రి దాటిన తరువాత 12.21 గంటలకు అపోలో ఆసుపత్రిలో తుది శ్వాస విడిచారు. ఆయనకు భార్య (శాంతి), ఒక కుమార్తె (ఐక్య) ఉన్నారు.
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* కాలమ్: నాకు తెలిసిన కిరణన్న

వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:క్యాన్సర్ వ్యాధి మరణాలు
డి.కె.జయరామన్

**డి.కె.జయరామన్** (డి.కె. గా సుప్రసిద్ధుడు),  "కర్ణాటక గాత్ర సంగీతంలో స్త్రీరత్నత్రయం" లో ఒకరైన డి.కె.పట్టమ్మాళ్ యొక్క సోదరుడు. ఆయన కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడు. ఆయనకు "సంగీత కళానిథి" అనే పురస్కారం ఆయన మరణానికి కొద్ది రోజుల ముందుగా వచ్చినది.
ఆయన తన సోదరి డి.కె.పట్టమ్మాళ్ వద్ద సంగీతాన్ని అభ్యసించిన తరువాత సంగీతంలో నైపుణ్యాన్ని మెరుగుపరచుకొనుటకు ప్రసిద్ధ సంగీత విధ్వాంసులైన ముత్తయ్య భాగవతార్, పాపనాశం శివన్ వంటి గురువుల వద్ద చేరారు. ఆయన సోదరి వలెనే  ముత్తుస్వామి దీక్షితుల సంగీత బాణీలను బాగా తెలుసుకున్నారు. ఆయన తమిళ పాటలను కూడా పాడారు.
## జీవిత విశేషాలు
తన 8 వ యేట, డి.కె.జె పాపనాశం శివన్ వద్ద నేరుగా విద్యనభ్యసించారు. ఆయన  శివన్ వద్ద 1973 లో మరణించే వరకు కొనసాగించారు. 
ఆయన కొన్ని స్వరాలను కోటేశ్వర అయ్యర్, తంజావూరు శంకర అయ్యర్,ఆర్.వేణుగోపాల్, వి.వి.శ్రీవత్స వద్ద కూడా నేర్చుకున్నారు
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* ఆయన జీవిత చరిత్ర
* యూట్యూబ్ లో డి.కె.జయరామన్ కచేరీ

వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:1928 జననాలు
వర్గం:1991 మరణాలు
వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:తమిళనాడు సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
భూపతి కృష్ణమూర్తి

**భూపతి కృష్ణమూర్తి** (1926 ఫిబ్రవరి 21 - 2015 ఫిబ్రవరి 15) ఆయనే తెలంగాణ గాంధీ. చిన్ననాటి నుంచి స్వతంత్ర భావాలు కలిగిన ఆయన..భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో క్రీయాశీలకంగా పనిచేశారు. స్వాతంత్ర్యం అనంతరం తెలంగాణ ఉద్యమాల్లోనూ పాల్గొన్నారు. తెలంగాణ ఉద్యమానికి ఊపిరిలూదిన వ్యక్తుల్లో ఆయనొకరు.

## జీవిత విశేషాలు
1926 ఫిబ్రవరి 21న వరంగల్ జిల్లా ముల్కనూర్ లొ భుపతి రాఝవులు బ్రమరాంబ దంపతులకి జన్మించారు భూపతి కృష్నమూర్తి గారు. భుపతి గారికి 1945లో కణకలక్ష్మితో వివాహము జరిగింది. వారికి ముగ్గురు సంతానం (కీ.శే.)శ్యాంసుందర్, (కీ.శే.)కరంచంద్, నర్మద. భూపతికి చిన్ననాటి నుంచి స్వతంత్ర భావాలు కలిగిన వ్యక్తి. ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ లో చేరి…మహాత్మాగాంధీ అడుగు జాడల్లో నడిచారు. ఆయన బ్రిటీష్ వారి పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఎన్నో ఉద్యమాలు చేశారు. మహాత్మా గాంధీతో కలిసి దండియాత్రలోనూ పాల్గొన్నారు.స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత కూడా ఆయన పోరాటం ఆగలేదు. రజాకార్ల వ్యతిరేక ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. రాష్ట అవతరణ తర్వాత తెలంగాణ వెనకబాటును ఎలుగెత్తి చాటారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు విశేష కృషి చేశారు. తెలంగాణ తల్లి విముక్తి కోసం భూపతి కృష్ణమూర్తి ఎన్నో పోరాటాలు చేశారు. తొలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమంలో ముందుండి కొట్లాడారు. 1953-54 సంవత్సరంలో ఫజల్ అలీ కమిషన్ వరంగల్ వచ్చినప్పుడు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కోసం కొట్లాడారు. తెలంగాణను ఎట్టిపరిస్థితుల్లో వేరే ప్రాంతంతో కలపొద్దని గళమెత్తి గర్జించారు. ఇడ్లీ సాంబార్ వ్యతిరేక ఉద్యమం వరంగల్ లో పురుడుపోసుకున్నప్పుడు క్రీయాశీలకంగా పనిచేశారు. నాటి ప్రభుత్వాలు తెలంగాణకు వ్యతిరేకంగా ఎలాంటి కార్యక్రమాలు చేపట్టినా ముక్తకంఠంతో విభేదించారు. తెలంగాణలో ఆంధ్రాపార్టీల పెత్తనం వద్దని ఆనాడే తెగేసి చెప్పారు.

## 1969 ఉద్యమంలో పాత్ర
1969 తెలంగాణ ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించారు భూపతి కృష్ణమూర్తి.సొంత ఆస్థులను అమ్మేసి.. ఉద్యమానికి పురుడు పోశారు. 1969 ఫిబ్రవరి 28 న యువకులు, మేధావి వర్గాలు కలిసి హైదరాబాదులో తెలంగాణా ప్రజాసమితిని స్థాపించారు. మర్రి చెన్నారెడ్డి పార్టీ వీడిన తర్వాత టీపీఎస్ కు ప్రెసిడెంట్ అయ్యారు. ఇక అప్పటినుంచి అన్నింటికి ఆయనే పెద్ద దిక్కై పార్టీని నడిపించారు. మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమంలో ఆయన పాల్గొన్నారు. వయసు సహకరించకున్నా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు.

## మరణం
తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని చూసి తనువు చాలిస్తానన్న భూపతి… అన్నట్టుగానే ప్రత్యేక రాష్ట్రాన్ని కళ్లారా చూసి తిరిగిరాని లోకాలకు వెళ్లిపోయారు. 2015, 15 ఫిబ్రవరి ఆదివారం అర్ధరాత్రి వరంగల్ లోని స్వగృహంలో గుండెపోటుతో మృతి చెందారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* యూట్యూబ్ లొ ఆయన జీవిత విశేషాలు
* ఆంధ్రజ్యోతి లో ఆయన గూర్చి వ్యాసం 

వర్గం:1926 జననాలు
వర్గం:2015 మరణాలు
వర్గం:తెలంగాణ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు
వర్గం:తెలంగాణ విమోచనోద్యమంలో పాల్గొన్న వ్యక్తులు
వర్గం:గాంధేయవాదులు
వర్గం:మొదటి ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వరంగల్లు పట్టణ జిల్లా వ్యక్తులు
నిత్యశ్రీ మహదేవన్

**నిత్యశ్రీ మహదేవన్** (జ. 1973 ఆగష్టు 25) (ఎస్.నిత్యశ్రీగా సుపరిచితులు) కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసురాలు, భారతీయ సినిమా ప్లేబ్యాక్ సింగర్. ఆమె భారతదేశంలోనే కాకుండా ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాలలో కూడా తన సంగీత ప్రదర్శనలనిచ్చింది. ఆమె అనేక అవార్డులు, గౌరవసత్కారాలు పొందింది. ఆమె 500కి పైగా ఆల్బమ్స్ విడుదల చేసింది. ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసురాలు డి.కె.పట్టమ్మాళ్ మనుమరాలైన నిత్యశ్రీ ప్రఖ్యాత గాయనిగా పేరు తెచ్చుకున్నారు.

ఆమె ఎ.ఆర్.రెహమాన్ స్వరపరచిన తమిళ చిత్రం "జీన్స్"లో ప్లేబ్యాక్ సాంగ్ పాడడం ద్వరా గుర్తింపు పొందారు.
## జీవిత విశేషాలు
ఆమె ఆగష్టు 25 1973 న లలితాశివకుమార్, శివకుమార్ దంపతులకు జన్మించింది. శివకుమార్ యొక్క తల్లి డి.కె.పట్టమ్మాళ్ ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసురాలు. ఈమె మొదటి గురువు తన తల్లి, సంగీత విద్వాంసురాలైన లలితా శివకుమార్. నిత్యశ్రీ కుటుంబం సంగీతజ్ఞుల కుటుంబం. తన తల్లి లలితా శివకుమార్, నాయనమ్మ డి.కె.పట్టమ్మాళ్, నాయనమ్మ సోదరుడు ‎డి.కె.జయరామన్లు సంగీత విద్వాంసులు. ఆమె తల్లి యొక్క తండ్రి (తాతగారు) మృదంగ విద్వాంసులు పాల్గాట్ మణి అయ్యర్

నిత్యశ్రీ మొట్టమొదట సంగీతాన్ని తన తల్లి లలితా శివకుమార్ వద్ద నేర్చుకుంది. నిత్యశ్రీ తన నాయనమ్మ డి.కె.పట్టమ్మాళ్ యొక్క శిష్యురాలు. ఆమె తండ్రి కూడా ప్రముఖ మృదంగ విద్వాంసుడు, తన తాతగారైన పాల్గాట్ మణి అయ్యర్ యొక్క శిష్యులు. వీరి ప్రోత్సాహంతో ఆమె కర్ణాటక సంగీతాన్ని అభ్యసించింది. నిత్యశ్రీ తన మేనకోడలు, శిష్యురాలు అయిన లావణ్యా సుందరరామన్తో కలసి కొన్ని కచేరీలను చేసింది.

ఆమె వి.మహదేవన్ అనే మకానికల్ ఇంజనీరుని వివాహమాడారు. ఆయన 2012 లో మరణించారు. ఆమెకు ఇద్దరు కుమార్తెలు. వారు తనుజశ్రీ, తేజశ్రీ. వారు కూడా తన తల్లితో కలసి కచేరీలలో పాల్గొంటున్నారు. వారు మొదటి ప్రదర్శనను టెలివిజన్ షో అయిన "ఎయిర్‌టెల్ సూపర్ సింగర్ జూనియర్"లో అతిథి పాత్రలో యిచ్చారు.

## సంగీత ప్రస్థానం
### మొదటి ప్రదర్శన
నిత్యశ్రీ మొదటి కర్ణాటక సంగీత కచేరీ ప్రదర్శన తన 14 వ యేట జరిగింది. ఆమె సాయంత్రం 6 గంటల నుండి ఏడు గంటల వరకు కచేరీని ఆగష్టు 10 1987లో యూత్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ కర్ణాటక మ్యూజిక్ ఆధ్వర్యంలో చేసారు. ఆ కచేరీలో డి.కె.పట్టమ్మాళ్, డి.కె.జయరామన్ లు ముఖ్య అతిథులుగా హాజరయ్యారు.
### ఇతివృత్త ప్రదర్శనలు
ఆమె భారత 50 వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా జాతీయ గీతాలతో కూడుకొని ఉన్న సంగీత కచేరీలను యిచ్చారు. డి.కె.జయరామన్, డి.కె.పట్టమ్మాళ్ లు తమ గురువు అయిన పాపనాశం శివన్ యొక్క కూర్పులతో ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చారు. నిత్యశ్రీ కూడా ఈ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తున్నది.

### బిరుదులు, అవార్డులు, యితర గుర్తింపులు
నిత్యశ్రీ ఆకాశవాణిలో టాప్ ర్యాంకు గ్రేడు ఆర్టిస్టు. and All India Radio, Chennai. ఆమె మద్రాసు మ్యూజిక్ అకాడమీ నుండి 6 సంవత్సరాలకు "బెస్టు కన్‌సెర్ట్ అవార్డు" పొందారు. ఆమె కలామమని అవార్డును తమిళనాడు ప్రభుత్వం నుండి పొందారు. అనేక బిరుదులు అవార్డులను పొందారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:1973 జననాలు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:తమిళనాడు మహిళా సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కళైమామణి పురస్కార గ్రహీతలు
లావణ్యా సుందరరామన్

**లావణ్యా సుందరరామన్** కర్ణాటక సంగీతకారులు. ఆమె ప్రారంభవిద్యను ఫూర్ణచంద్రరావు వద్ద అభ్యసించారు.తరువాత ఆమె సంగీత శిక్షణను సంగీతకారులైన కుటుంబసభ్యుల వద్ద చేర్చుకుంది.
## ప్రారంభ జీవితం, కుటుంబం
లావణ్య సంగీత కళాకారుల కుటుంబంలో గాయత్రి, సుందరరామన్ దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె సోదరుడు వైద్యుడు. ఆమె తాతగారు పాల్గాట్ మణి అయ్యర్ మృదంగ కళాకారుడు.

లావణ్య సంగీత విద్యను బాల్యంలో ఆమె తాతమ్మ అయిన ప్రసిద్ధ సంగీత విద్వాంసురాలు డి.కె.పట్టమ్మాళ్ వద్ద నేర్చుకుంది. ఆమె తన నాయనమ్మ అయిన సంగీతకారిణి లలితా శివకుమార్ యొక్క శిష్యురాలు. ఆమె తల్లి గాయత్రి సుందరరామన్, అత్తయ్య, ప్రసిద్ధ సంగీత విద్వాంసురాలైన నిత్యశ్రీ మహదేవన్ లకు శిష్యురాలు కూడా.

లావణ్య 2011 లో చెన్నై లోని క్వీన్ మేరీ కళాశాలలో గ్రాడ్యుయేషన్ చేసి సంగీతంలో బి.ఎ పట్టాను పొందారు.
## పర్యటనలు
ఆమె భారతదేశంలో ప్రముఖ సభలలో ప్రదర్శనలిచారు. ముఖ్యంగా చెన్నై లోని ప్రతి సంవత్సరం జరుగుతున్న "డిసెంబరు మ్యూజిక్ ఫెస్టివల్"లో కచేరీలు చేసారు. ఆమె అమెరికాలో కూడా కచేరీలను చేసారు. ఆమె కెనడా, శ్రీలంక,, యితర ప్రాంతాలలో కూడా కచేరీలను చేసారు.
## టెలివిజన్ కార్యక్రమాలలో
ఆమె వివిధ టెలివిజన్ సంగీత కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నది:
* 2004 లో జయ టీ.వీ లోని "రాగమాలిక" అనే నూతన సంవత్సర ప్రత్యేక కార్యక్రమం.
* 2009 లో "రాజ్ టీ.వీ" నిర్వహించిన దీపావళి ప్రత్యేక కార్యక్రమం.
* 2009 నవంబరులో "రాజ్ టీ.వీ"లో ప్రదర్శితమైన "ఎయిర్‌టెల్ సూపర్ సింగర్ జూనియర్" రెండవ సీజన్ లో పాల్గొన్నారు.
* 2013,2014, 2015 లలో భారతదేశంలో "మక్కల్ టీ.వీ" ప్రదార్శిస్తున్న సంగీత కార్యక్రమం "తీయనముదు" .
## డిస్కోగ్రఫీ
ఆమె హిందూ భక్తి గీతాలను, యితర మ్యూజిక్ ఆల్బమ్స్‌లో కూడా పాడారు.
* ***సాయి లావణ్య లహరి*** (పుట్టపర్తి లోని సత్యసాయినాథ ట్రస్టు కొరకు) 
* ***కరుణై దైవమె*** (గిరి ట్రేడింగ్ ఏజన్సీ కొరకు) 
* ***మదురకలి అమ్మన్*** (మంగళం గణపతి ట్రస్టు కొరకు) 
* ***త్రివేణీ సంగమం *** (గిరి ట్రేడింగ్ ఏజన్సీ కొరకు డి.వి.డి)

## మూలాలు

వర్గం:1992 జననాలు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:తమిళనాడు మహిళా సంగీత విద్వాంసులు
లలితా శివకుమార్

thumb|లలితా శివకుమార్
**లలితా శివకుమార్** ప్రముఖ కర్ణాటక సంగీత ఉపాధ్యాయిని, స్వరకర్త. 
## జీవిత విశేషాలు
ఆమె భర్త ఐ.శివకుమార్ ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసురాలైన డి.కె.పట్టమ్మాళ్ కుమారుడు. ఆయన కూడా మృదంగ విద్వాంసుడు. ఆమె తన అత్తగారైన ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసురాలు డి.కె.పట్టమ్మాళ్తో కచేరీలలో పాల్గొనేది.. లలితా శివకుమార్ ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసురాలు నిత్యశ్రీ మహదేవన్కు తల్లి, గురువు.

ఆమె తండ్రి పాల్గాట్ మణి అయ్యర్ కర్ణాటక సంగీత రంగంలో మృదంగ కళాకారుడు. ఆయన సంగిత కళానిధి, పద్మభూషణ అవార్డులు పొందిన మొదటి మృదంగ వాద్యకారుడు. లలిత తన 18అ యేట డి.కె.పట్టమ్మాళ్ కుమారుడైన ఐ.శివకుమార్ను వివాహమాడారు. వివాహమాడిన రెండవ రోజున ఆమె డి.కె.పట్టమ్మాళ్ వద్ద సంగీత శిక్షణ ప్రారంభించారు. తరువాత యిద్దరూ సోలో ప్రదర్శకులుగానూ, పట్టమ్మాళ్ కూ సంగీత సహకారానికి తోడుగా వెళ్ళి అనేక మంది యితర సంగీత ప్రముఖులైన డి.కె.జయరామన్, కె.వి.నారాయణస్వామి, ఎం.ఎస్.సుబ్బలక్ష్మీ ల ప్రశంసలు అందుకుంది.

లలితా శివకుమార్ అనేక కృతులను, తిల్లానాలను, భజనలను అనేక భారతీయ భాషలలో స్వరపరచారు.

అంతే కాకుండా కుమార్తె నిత్యశ్రీ మహదేవన్, మనుమరాలు లావణ్యా సుందరరామన్ కూడా ఆమె శిష్యులే. మహారాజపురం శ్రీనివాసన్, నిరంజన శ్రీనివాసన్,  పల్లవి ప్రసన్న,  నళిని కృష్ణన్ లతో పాటు అనేక మంది శిష్యులు ఉన్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:Performers of Hindu music
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:తమిళనాడు మహిళా సంగీత విద్వాంసులు
పాల్ఘాట్ మణి అయ్యర్

**పాల్గాట్ టి.ఎస్.మణి అయ్యర్** (1912–1981) కర్ణాటక రంగ క్షేత్రంలో ప్రఖ్యాత మృదంగ కళాకారుడు. భారత ప్రభుత్వం నుండి సంగీత కళానిథి, పద్మభూషణ అవార్డులను పొందిన మొదటి మృదంగ కళాకారుడు.

## జీవిత విశేషాలు
ఆయన కేరళ రాష్ట్రంలోని పలక్కాడ్ కి చెందిన కల్పతి గ్రామంలో 1912 లో జన్మించారు. ప్రారంభంలో ఆయన పాల్గాట్ సుబ్బయ్యర్, కల్పతి విశ్వనాథ అయ్యర్, తంజావూరు వైద్యనాథ అయ్యర్ ల వద్ద విద్యాభ్యాసం చేసారు. ఆయన మద్రాసులో "చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్" యొక్క కచేరీలో పాల్గొని సంగీత కచేరీల ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు.

## వృత్తి
మణి అయ్యర్ ఈ ప్రాంతంలో ప్రసిద్ధ సంగీత స్వర కళాకారుడు. ఆయన అనేక మంది మృదంగ విద్వాంసులైన కీ.శే పాల్గాట్ ఆర్.రఘు, కీ.శే మావెలిక్కర వెలుక్కుట్టి నాయర్, ఉమయాల్పురం కె.శివరామన్, కమలాకర రావు, పాల్గాట్ సురేశ్, ఆనంద్ సుబ్రహ్మణ్యం లకు గురువు. ఆయన జిడ్డు కృష్ణమూర్తి చే ప్రారంభించబడిన ఋషి వ్యాలీ స్కూల్ లో విద్యార్థులకు మృదంగ పాఠాలు బోధించేవారు.

ఆయన కళాకారునిగా ప్రవేశం చేయని కాలంలో ముగ్గురు మృదంగ కళాకారులు "నాగర్‌కోయిల్ ఎస్.గణేశ అయ్యర్", "అలగంబి పిళ్ళై", "దక్షిణామూర్తి పిళ్ళై"లు కళపై ఆధిపత్యం వహించేవారు. మణి అయ్యర్ ప్రవేశం తరువాత ఆయన చేసిన నూతన ప్రక్రియల ములంగా మృదంగ వాద్య శైలి మారింది.

మణి అయ్యర్ యొక్క శిష్యుడు పాల్గాట్ ఆర్.రఘు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
ఆయన ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసురాలు లలితా శివకుమార్‌కు తండ్రి, ప్రసిద్ధ గాయని నిత్యశ్రీ మహదేవన్‌కు తాతగారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* South Indian Percussionist page
* Palghat Mani Iyer website
* An article in The Hindu - The Genius of Sound and Silence
* Musings of a Mridangam Maestro

వర్గం:1912 జననాలు
వర్గం:1981 మరణాలు
వర్గం:మృదంగ వాద్య కళాకారులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
బేరియం అక్సాలేట్

**బేరియం అక్సాలేట్**ఒక రసాయనిక సమ్మేళన పదార్థం.ఇది ఒక అకర్బన సంయోగ పదార్థం.ఈ సంయోగ పదార్థం అక్సాలిక్ ఆమ్లం యొక్క బేరియం లవణం. బేరియం అక్సాలేట్యొక్క రసాయనిక ఫార్ములా BaC2O4.
## బేరియం అక్సాలేట్ యొక్క భౌతిక లక్షణాలు
బేరియం అక్సాలేట్ తెల్లని రంగులేనటు వంటి ఘన పదార్థం. బేరియం అక్సాలేట్‌ యొక్క మోలార్ మాస్/అణుభారం 225.346 గ్రాములు/మోల్.ఈ సంయోగ పదార్థం యొక్క సాంద్రత2.658 గ్రాములు/సెం.మీ3. బేరియం అక్సాలేట్‌ యొక్క ద్రవీభవన స్థానం స్థానం400&nbsp;°C (752&nbsp;°F; 673K), కాని ఈ ఉష్ణోగ్రతవద్ద బేరియం అక్సాలేట్‌ వియోగం చెందును.నీటిలో కరుగదు. గరిష్ఠంగా 0.9290 మిల్లి గ్రాములు లీటరు నీటిలో కరుగును.
## ఉత్పత్తి
బేరియం అక్సాలేట్‌ను ఉత్పత్తి చెయ్యుటకు ముడి పదార్థాలు బేరియం అక్సాలేట్ లేదా ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం, బేరియం హైడ్రాక్సైడ్ (అక్టాహైడ్రేట్) లు. బేరియం అక్సాలేట్‌ను మరో ప్రత్నామ్యాయపద్ధతిలో ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం, బేరియం క్లోరేట్ ద్రావణాన్ని ద్రావణాన్నిఉపయోగించి కుడా ఉత్పత్తి చేయ్యుదురు.వీటి మధ్య చర్య దిగువన చూపిన విధంగా జరుగును.
:BaCl2 + H2C2O4 → BaC2O4↓ + 2 HCl
ఈ సమ్మేళనం నీటిలో కరుగదు.వేడి చేసి నప్పుడు బేరియం ఆక్సైడ్ గా పరివర్తన చెందును.
## రసాయన చర్యలు
బేరియం అక్సాలేట్‌ స్థిరమైన సమ్మేళనం, ఇది బలమైన ఆమ్లాలతో చర్య జరుపును.

## ఉపయోగాలు
బేరియం అక్సాలేట్ ను ఎక్కువగా బాణ సంచా (pyrotechnic) తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. ఎక్కువగా మాగ్నీషియం కలిగిన బాణ సంచా వస్తువులలో ఉపయోగిస్తారు.
## ఆరోగ్యపరమైన ఇబ్బందులు
చర్మాన్ని సోకిన ఇరెటెసన్ కల్గిస్తుంది. అన్నాశయం/జీర్ణాశయంలోకి వెళ్ళినవాంతి వచ్చేటట్టు వుండడము జరుగును, మూత్రపిండాలు దెబ్బతినవచ్చును.అలాగే ప్రేగులకు హాని కల్గించును.
## ఇవికూడా చూడండి
బేరియం
## మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన సమ్మేళనాలు
వర్గం:బేరియం సమ్మేళనాలు
వర్గం:అకర్బన సమ్మేళనాలు
బేరియం టైటనేట్

**బేరియం టైటనేట్ ** ఒకరసాయనిక సమ్మేళన పదార్థం. ఇది ఒక అకర్బన రసాయన సంయోగ పదార్థం. బేరియం టైటనేట్ పోటో రిఫ్రాక్టివ్ ఎఫెక్ట్ (photorefractive effect), పైజో ఎలిక్ట్రిక్ (piezoelectric) గుణాలను కలిగిన ఫెర్రోఎలెక్ట్రిక్ సెరామిక్ పదార్థం. రసాయన ఫార్ములా BaTiO3.
## భౌతిక ధర్మాలు
పుడి రూపంలో బేరియం టైటనేట్ తెల్లని స్పటికాలుగా ఉండును.పెద్ద స్పటికాలుగా ఉన్నప్పుడుఅయినచో పారదర్శకంగా ఉండును. బేరియం టైటనేట్ వాసన కలిగి ఉండదు. బేరియం టైటనేట్ యొక్క అణుభారం 233.192 గ్రాములు/మోల్. ఈ అకర్బన సమ్మేళనం యొక్క సాంద్రత 6.02 గ్రాములు/సెం.మీ3. బేరియం టైటనేట్ యొక్క ద్రవీభవన స్థానం 1,625&nbsp;°C (2,957&nbsp;°F; 1,898 K).బేరియం టైటనేట్ నీటిలో కరుగదు.అయితే ఈ సమ్మేళన పదార్థం ఖనిజ ఆమ్లాలలో స్వల్పంగా కరుగును. గాఢ హైడ్రో ఫ్లోరిక్ ఆమ్లంలో బేరియం టైటనేట్ కరుగును. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద దీనిక్యురీ
పాయింట్ (curie point)120&nbsp;°C.బేరియం టైటనేట్ యొక్క స్పాంటోనియాస్ పొలరిజేసన్ 0.15 C/m2.
## బేరియం టైటనేట్  అణువు సౌష్టవం

బేరియం టైటనేట్‌ యొక్క అణుసౌష్టవం ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువ, తక్కువ ననుసరించి 5 స్థాయిలలో ఉండును. ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత నుండి ఉష్ణోగ్రత తగ్గే కొలది క్రమానుగతంగా మొదట షడ్భుజి, ఘనాకృతి, చతుష్కోణ, స్పష్ట సమచతుర్భుజాకార, rhombohedral స్పటిక స్థితులలో ఉండును. ఈ 5 స్థితి లేదా స్థాయిలలో ఘనాకృతి స్థాయి మినహా మిగతా స్థితులలో బేరియం టైటనేట్ ఫెర్రో ఎలెక్ర్టిక్ స్వభావం కలిగి ఉండును. ఘనాకృతి స్థాయి అణువులో Ba2+ ఘనంలో కేంద్ర భాగంలో ఉండి సమన్వయ సంఖ్యను 12 గా కలిగి ఉండును.

## ఉత్పత్తి-ఇతర ధర్మాలు
బేరియం కార్బొనేట్, టైటానియం డై ఆక్సైడ్ల మిశ్రమాన్ని కరిగేంతవరకు వేడి చేయడం వలన బేరియం టైటనేట్ ఏర్పడును.బేరియం టైటనేట్ తో నైట్రోజన్ ట్రైక్లోరైడ్ చర్యవలన పచ్చని లేదా బూడిద రంగు మిశ్రమ ము ఏర్పడును.ఈ మిశ్రమ పదార్థం ఫెర్రో ఎలక్ట్రిక్ ధర్మాలు కలిగి యుండును. బేరియం టైటనేట్ స్వరూపశాస్త్రంపై పలు విస్తృత శోధనలు జరిగాయి.

తగరానికి బేరియం టైటనేట్ కలిపిన ఏర్పర్చిన మిశ్రమమునకు విస్కో ఎలాస్టిక్ స్టిప్నెస్ వజ్రం కన్న ఎక్కువ ఉండును.బేరియం టైటనేట్ రెండు రకాల పరివర్తన దశలను పొందును. తత్ఫలితంగా ఘనపరిమాణం, స్పటిక పరిమాణంలో మార్పులు ఏర్పడును.మామూలు క్లాసిక్ వే బేరియం టైటనేట్ కంటే నానో క్రిష్ట లైన్ బేరియం టైటనేట్ 40% ఎక్కువ పెర్మిట్‌టివిటి (permittivity) కలిగి ఉండును.

చాలా ఆక్సైడు లవలె బేరియం టైటనేట్ కుడా నీటిలో కరుగదు. అయితే సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్ల దాడికి లోనవుతుంది. బేరియం టైటనేట్ యొక్క బల్క్ రూమ్ టెంపరేచర్ బాండ్ గ్యాప్ 3.2 eV, అయితే పార్టికిల్ సైజును 15 నుండి 7 nmకు తగ్గించిన, బ్యాండ్ గ్యాప్ విలువ ~3.5 eV కు పెరుగుతుంది.
## ఉపయోగాలు
*బేరియం టైటనేట్ విద్యున్నిరోధకమైన (విద్యు ద్వాహకం కాని) సంయోగ పదార్థం కావున, దీనిని సెరామిక్ ను విద్యుత్తు కేపాసిటరులో ఉపయోగిస్తారు.
*మైక్రో ఫోనులలో, ట్రాన్సుడ్యుసర్ (transducers) లలో పైజో ఎలిక్ట్రిక్ పదార్థంగా ఉపయోగిస్తారు.
*బేరియం టైటనేట్ పైజోఎలెక్ట్రిక్ పదార్థంగా, లెడ్‌ జిర్కొనేట్ టైటానేట్ రిప్లేస్ చెయ్యబడింది. పా క్రిష్టలైన్ బేరియం టైటనేట్ యొక్క టెంపరేచర్ కొ ఎఫిసియెంట్ వలన థెర్మిస్టర్‌లు, సెల్ఫ్ రెగ్యు లేటింగ్ ఎలెక్ట్రిక్ హిటింగ్ పరికరాలలో వాడుటకు ఉపయుక్తత కలిగి యున్నది.
*నాన్ లీనియర్ ఆప్టిక్స్ లో కూడా బేరియం టైటనేట్ స్పటికాలు ఉపయోగించుటకు అనుకూలం.
*బేరియం టైటనేట్ కు ఉన్న పైరో ఎలెక్ట్రిక్, ఫెర్రో ఎలెక్ట్రిక్ ధర్మాల కారణంగా, దీనిని థెర్మల్ కెమారాలలో అన్ కూల్డ్ సెన్సర్ తయారు చేయుదురు.
## ఇవికూడా చూడండి
బేరియం
## మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన సమ్మేళనాలు
వర్గం:బేరియం సమ్మేళనాలు
వర్గం:అకర్బన సమ్మేళనాలు
శర్బనాపురం

**శర్భనాపురం**, తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, ఆలేరు మండలానికి చెందిన శివారు గ్రామం. ఇది జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయాలు నల్గొండ నుండి 73 కి.మీ. ఆలేరు నుండి 5 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. షర్బనాపురం చుట్టూ పడమటి వైపు యాదగిరిగుట్ట మండలం, దక్షిణ దిశగా ఆత్మకూరు (ఎం) మండలం, తూర్పు వైపు లింగలఘన్‌పూర్ మండలం, పశ్చిమాన భువనగిరి మండలం ఉన్నాయి.

జనగావ్, భోంగిర్, సిద్దిపేట, హైదరాబాద్ నగరాలు షర్బనాపురానికి సమీపంలో ఉన్నాయి. ఈ స్థలం నల్గొండ జిల్లా, వరంగల్ జిల్లా సరిహద్దులో ఉంది.

## గ్రామ విశేషాలు
ఇక్కుర్తి, మాటూర్ల నడుమ 'శర్భనాపురం' చిన్నవూరు.ఈ వూరిలో అతిప్రాచీన శివాలయము ఉంది.ఆ విగ్రహాలు గాలిలోని ఆమ్లానికి శైథిల్యం చెందివున్నాయి. సా.శ.1077 మే 8 నాటి కొలనుపాక శాసనంవల్ల త్రిభువన మల్ల విక్రమాదిత్యుడు - 6 చేత భువనైక మల్లసోమేశ్వరుడు - 2 తొలగింపబడిన పిదప కందూరునాడును శాశ్వతంగా పొందిన ఏఱువ తొండయచోళ మహారాజుసేవకుడు ‘ఇప శర్భయకామన’ కొలిపాక సోమేశ్వరదేవరకు 2 నందాదివిగెల నిమిత్తం 40 గద్యాలిచ్చాడని తెలుస్తుంది.ఈ సేవకుడు (Sub-ordinate) రాజోద్యోగి అయినందుననే 40 గద్యాలివ్వ గలిగినాడట! బహుశః ఇతని పేరు మీద ఏర్పడ్డదే శర్భనాపురం కావొచ్చు!

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తెలంగాణ జిల్లాల శివారు గ్రామాలు
బేరియం ఆక్సైడ్

**బేరియం ఆక్సైడ్ ** ఒక రసాయనిక సమ్మేళన పదార్థం.ఇది ఒక అకర్బన రసాయన సంయోగ పదార్థం.ఈ సమ్మేళన పదార్థం యొక్క రసాయన ఫార్ములా BaO.బేరియం, ఆక్సిజన్ మూలకాల పరమాణువుల సంయోగం వలన ఏర్పడిన సంయోగ పదార్థం ఇది.
## భౌతిక లక్షణా లు
బేరియం ఆక్సైడ్ తెల్లని ఘన పదార్థం.బేరియం ఆక్సైడ్ యొక్క అణుభారం 153.326 గ్రాములు/మోల్. ఈ సంయోగ పదార్థం యొక్క సాంద్రత 5.72 గ్రాములు/సెం.మీ3. బేరియం ఆక్సైడ్ యొక్క ద్రవీభవన స్థానం 1,923&nbsp;°C (3,493&nbsp;°F; 2,196 K).దీని బాష్పీభవన స్థానం ~ 2,000&nbsp;°C (3,630&nbsp;°F; 2,270 K).బేరియం ఆక్సైడ్ నీటిలో కరుగుతుంది. నీటి ఉష్ణోగ్రత పెరుగు కొలది, నీటిలో బేరియం ఆక్సైడ్
ద్రావణీయత పెరుగుతుంది.100 మి.లీ నీటిలో 20&nbsp;°C వద్ద 3.48 గ్రాములు,100°Cవద్ద 90.8 గ్రాములు కరుగును. బేరియం ఆక్సైడ్ఇథనాల్, సజల ఖనిజ ఆమ్లాలలో, క్షారాలలో కరుగును.అసిటోన్ లో, ద్రవ అమ్మోనియాలో మాత్రం కరుగదు.
## ఉత్పత్తి విధానం
బేరియం కార్బోనేట్ ను కోక్, (coke, కార్బన్ బ్లాక్ లేదా తారుతో కలిపి వేడి చెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.బేరియం నైట్రేట్‌ను ఉష్ణవియోగం చెందించడం ద్వారా కూడా ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును. తరచుగా బేరియం లవణాలను వియోగం చెందించడం వలన ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు: 2Ba + O2 → 2BaO
:BaCO3 → BaO + CO2
## ఉపయోగాలు
బేరియం ఆక్సైడ్‌ను కేథోడ్ కిరణ నాళిక (cathode ray tubes) వంటి పరికరాలలో వేడి కేథోడుకు పూతగా ఉపయోగిస్తారు.ఆప్టికల్ క్రౌన్ గ్లాస్ (optical crown glass) వంటి గాజు వస్తువులలో లెడ్ (II) ఆక్సైడ్ కు ప్రత్నామ్యాయంగా ఉపయోగిస్తారు. బేరియం ఆక్సైడ్ ను ఇథైలిన్, ఆల్కహాల్ లరసాయన చర్యలో ఎథొక్సాలెసన్ (ethoxylation ) ఉత్పేరకంగా ఉపయోగిస్తారు. ఈ రసాయన చర్య 150-200°Cమధ్య జరుగును.

శుద్ధమైన ఆక్సిజన్ ఉత్పత్తికి బేరియం ఆక్సైడ్ నువనరుగా ఉపయోగిస్తారు.బేరియం ఆక్సైడ్ సమ్మేళనం BaO1+xగా ఆక్సీకరణ చెందటం వలన పెరాక్సైడ్ అయాన్ ఏర్పడును.ఒక మోస్తరు/తగుమాత్రం ఉషోగ్రత వద్ద బేరియం ఆక్సైడ్, పెరాక్సిడేసన్ వలన బేరియం పెరాక్సైడ్ (Bao2) గా ఏర్పడును.1175K వద్ద ఈ పెరాక్సైడ్ ఆక్సిజన్ (O2, బేరియం ఆక్సైడ్ గా వియోగం చెందును.
## రక్షణ ,ఆరోగ్యపరమైన విషయాలు
బేరియం ఆక్సైడ్ ఇరిటె సన్ కల్గించు పదార్థం.కళ్ళను, లేదా చర్మాన్ని తాకినప్పుడు లేదా పీల్చినపుడు నొప్పి కలగడం, ఎరుపెక్కడం జరుగును.అన్నకోశం చేరిన మరింత ప్రమాదకరం. దీని వలన వాంతులు, డోకులు, విరేచనాలు, కండరాల పక్షవాతం, హృదయానికి సంబంధించిన ఇబ్బందులు కలిగి, మరణం సంభవించే అవకాశం ఉంది. అందు వలన పొరపాటున తినిన వెంటనే వైద్య చికిత్స అందించ వలెను.

బేరియం ఆక్సైడ్ ను వాతావరణంలో విడుదల చెయ్యరాదు.అలాచేయ్యడం వలన జలసంబంధమైన, జలచరమైనమరియు సూక్ష్మసంయోగాలు, సూక్ష్మజీవులఉనికికి ప్రమాదం. 
## ఇవికూడా చూడండి
బేరియం
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
*International Chemical Safety Card 0778

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన సమ్మేళనాలు
వర్గం:బేరియం సమ్మేళనాలు
వర్గం:అకర్బన సమ్మేళనాలు
వసంత్ గోవారికర్

**వసంత్ రాంచోండ్ గోవారికర్** (1933 మార్చి 25 - 2015 జనవరి 2) ప్రముఖ భారతీయ శాస్త్రవేత్త, పద్మశ్రీ, పద్మభూషణ అవార్డుల గ్రహీత. ఆయన ఇస్రో కు ఛీఫ్ గా తన సేవలందించారు. భారతదేశం లో  సైన్స్, టెక్నాలజీ శాఖ కార్యదర్శిగా,1991–1993 మధ్యకాలంలో  అప్పటి భారత ప్రధాని దివంగత పి.వి.నరసింహారావు కు శాస్త్రీయ సలహాదారుగా వ్యవహరించారు.ఆయన అంతరిక్ష రంగంలో విశేష పరిశోధనలు చేసారు. ఆయన వాతావరణం, జనాభా రంగాలలో కూడా తన సేవలనందించారు. 'భారత మాన్సూన్ నమూనా’ పితామహుడిగా పేరుగాంచిన ఆయన తొలిసారిగా స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో వాతావరణ మార్పులను సూచించే వ్యవస్థను రూపొందించిన తొలి శాస్త్రవేత్త.
## జీవిత విశేషాలు
ఆయన పూణే లో ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో మార్చి 25 1933 న జన్మించారు. తరువాత ఆయన మహారాష్ట్ర లోని కోల్హాపూర్ జిల్లాలో ప్రారంభవిద్య, గ్రాడ్యుయేషన్ చేసారు.1950ల ప్రారంభంలో పరిశోధనల నిమిత్తం ఇంగ్లాండు వెళ్లారు. ఆయన ఎం.ఎస్.సి, కెమికల్ ఇంజనీరింగ్ లో పి.హెచ్.డి లను డా.ఎఫ్.హెచ్.గార్నర్ అధ్వర్యంలొ చేసారు. ఆయన పరిశోధనల ఫలితం "గార్నర్-గోవారికర్ సిద్ధాంతం". ఈ సిద్ధాంతం  ఘనపదార్థాల నుండి ప్రవాహులకు ఉష్ణము, ద్రవ్యరాశి ల బదిలీ గూర్చి విశ్లేషణ చేయబడిన గ్రంథము.
## కెరీర్
ఆయన అంతరిక్ష పరిశోధన, వాతావరణ అంచనా, ఇతర అంశాల పై పరిశోధనలు చేశారు. గోవారికర్ యూకే అటామిక్ ఎనర్జీ అథారిటీలో కూడా పనిచేశారు. భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో)లో పనిచేసిన ఆయన 1979 నుండి 1985 మధ్యకాలంలో విక్రం సారాభాయ్ స్పేస్ సెంటర్ డైరెక్టర్ గా బాధ్యతలను నిర్వర్తించారు. ఆయన శాస్త్ర, సాంకేతిక మంత్రిత్వశాఖ కార్యదర్శిగా పనిచేశారు.ఆయన 1967లో తుంబాలోని ఈక్వేటోరియల్ రాకెట్ లాంచింగ్ స్టేషన్ లో ప్రోపెల్లంట్ ఇంజనీరింగ్ డివిజన్ కు అధిపతిగా వ్యవహరించారు.ఆయన 1995 నుండి 1998 మధ్య పూణే విశ్వవిద్యాలయ ఉపకులపతిగా పనిచేశారు.
## అవార్డులు

ఆయనకు భారతదేశంలో ప్రతిష్టాత్మకమైన పద్మశ్రీ 1984 లోనూ, పద్మభూషణ్ 2008 లోనూ వచ్చాయి. ఆయన ఫై ఫౌండేషన్ అవార్డును కూడా పొందారు.

## మరణం
ఆయన జనవరి 2 2015 శుక్రవారం నాడు పుణేలోని దీనానాథ్ మంగేష్కర్ ఆస్పత్రిలో తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆయన డెంగ్యూ, మూత్రనాళ ఇన్‌ఫెక్షన్‌తో కన్నుమూసినట్టు ఆస్పత్రి ఐసీయూ ఇన్‌చార్జ్ డాక్టర్ సమీర్ జోగ్ వెల్లడించారు.

## మూలాలు

వర్గం:2015 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:భారతీయ శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
వర్గం:మరాఠీ రచయితలు
యువత పునరుజ్జీవన దినం

**యువత పునరుజ్జీవన దినం** భారత మాజీ రాష్ట్రపతి, విజ్ఞాన వేత్త ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్ జ్ఞాపకార్థంగా ఆయన జన్మదినం అక్టోబరు 15 న జరుపబడే దినోత్సవం. అక్టోబరు15 ఆయన జన్మదినం రోజును యువత పునరుజ్జీవన దినం (యూత్‌ రినస్సెన్స్‌ డే) గా జరపనున్నట్లు తమిళనాడు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
## నేపథ్యం
250px|right|thumb|అబ్దుల్ కలాం
అబ్ధుల్‌ కలాం ఎల్లప్పుడూ ఉపాధ్యాయునిగా ఉండడానికే ఇష్టపడేవారని, యువతలో ఆయన నింపిన స్ఫూర్తి చాలా గొప్పది. భారత వృద్ధిలో ఆయన కృషి మరువలేనిది. ఆయన మిస్సైల్‌ మ్యాన్‌, న్యూక్లియర్‌ హీరో. శాస్త్రవేత్తగానే కాకుండా రాష్ట్రపతిగా దేశానికి చేసిన సేవ ఆదర్శనీయం. 2020 నాటికి భారత్‌ సూపర్‌ పవర్‌గా ఎదగాలన్న ఆయన ఆకాంక్షను నెరవేర్చాల్సిన బాధ్యత మనందరిపై ఉంది కనుక తమిళనాడు ప్రభుత్వం ఈ దినాన్ని ప్రకటించడమే కాకుండా ఆయన పేరు మీద ఒక అవార్డును కూడా ప్రకటించింది.
## డా.ఎ.పి.జె.అబ్దుల్ కలాం అవార్డు
మాజీ రాష్ట్రపతి, విజ్ఞాన వేత్త అబ్ధుల్‌ కలాం జ్ఞాపకార్థంగా ఆయన పేరుతో తమిళనాడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అవార్డును ప్రదానం చేస్తుంది. సైన్స్‌ అండ్‌ టెక్నాలజీ రంగంలో కలాం చేసిన సేవలకు గుర్తుగా, ఆ రంగంలో విశేష ప్రతిభ కనబర్చిన వ్యక్తులను ఎంపిక చేసి ఈ అవార్డులను ప్రతీ సంవత్సరం స్వాతంత్య్రదినోత్సవం నాడు అందజేయాలని నిర్ణయించినట్లు తమిళనాడు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి జయలలిత ఒక ప్రకటనలో తెలిపారు. ఈ అవార్డు కింద 8 గ్రాముల బంగారు పతకం, రూ.5 లక్షల నగదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం అందజేయనున్నట్లు పేర్కొన్నారు. ఈ అవార్డును 2015 సంవత్సరం నుండి అందజేస్తారు.

## తపాలా బిళ్ళలు
మిస్సైల్ మ్యాన్ అభ్దుల్ కలాం పేరుతో నాలుగు తపాలా స్టాంపులను కూడా రూపొందిస్తున్నట్లు తపాలాశాఖ చెన్నై డైరక్టరు తెలిపారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:దినోత్సవాలు
వర్గం:పురస్కారాలు
కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్

**కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్**ఒక రసాయన సమ్మేళనం.ఇది ఒక కర్బన రసాయన సమ్మేళనం. ఈ సంయోగ పదార్థాన్ని టెట్రా బ్రోమోమిథేన్ (Tetrabromomethane) అని కూడా IUPACనామావళి ( nomenclature) ప్రకారం పిలుస్తారు. ఈ సమ్మేళనం రసాయన ఫార్ములాCBr4.
## భౌతిక ధర్మాలు
ఇది ఒక ఘన పదార్థం.కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ రంగు లేకుండా లేదా పసుపు-బ్రౌన్ రంగులో, స్పటికరూపం కలిగి, తియ్యటి వాసన కలిగి ఉండును. కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ యొక్క అణుభారం331.63 గ్రాములు/మోల్. ఈ రసాయన పదార్థం యొక్కసాంద్రత 3.42 గ్రాములు/సెం.మీ3.కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ ద్రవీభవన స్థానం 94.5&nbsp;°C (202.0&nbsp;°F; 367.6K)., కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ బాష్పీభవన స్థానం 189.7&nbsp;°C ( 373.4&nbsp;°F; 462.8K ), ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ వియోగం చెందును. కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్‌ నీటిలో కరుగదు. అయితే కార్బన్‌ టెట్రాబ్రోమైడ్‌ ఈథర్, క్లోరోఫారం,, ఇథనాల్ లలో కరుగును. కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ యొక్క ఆవిరి వత్తిడి (vapor pressure)5.33 kPa (96.3°Cవద్ద)

కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ రెండు బహురూపాలను (polymorphs) కలిగి ఉంది. ఒక రూపం,46.9°Cకన్న తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఏర్పడు స్ఫటికాకార II లేదా β రూపం. రెండవది 46.9&nbsp;°C కన్న ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత ఉండు స్ఫటికాకార I లేదా α రూపం.కార్బన్ టెట్రా బ్రోమైడ్ యొక్క క్రిటికల్ ఉష్ణోగ్రత 439&nbsp;°C (712 K),, క్రిటికల్ వత్తిడి 4.26 MPa.

## రసాయన చర్యలు
ట్రై పెనైల్ ఫాస్పాఫైన్ తో కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్‌ను కలిపి Appel reaction రసాయన చర్యజరిపించిన, ఈ రసాయన చర్యలో ఆల్కహాల్‌లను అల్కైల్ బ్రోమైడులుగా మార్చవచ్చును. కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్‌ను ట్రై పెనైల్ ఫాస్పాఫైన్‌తో కలిపి, అల్దిహైడులను టెర్మినల్ ఆల్కిన్స్ గా మార్చు Corey-Fuchs reaction ప్రక్రియ మొదటి దశలో ఉపయోగిస్తారు.
## ఉత్పత్తి
కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్‌ను HBr లేదా Br2 ఉపయోగించి ఉత్పత్తి చెయ్యుదురు.,, అర్థి కంగా లాభదాయకంగా,100&nbsp;°C వద్ద టెట్రా క్లోరో మిథేన్ ను అల్యూమినియం బ్రోమైడ్‌తో చర్య జరిపించడం వలన ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును.
## ఉపయోగాలు
కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ ను గ్రీజు, మైనం,, నూనెల పట్ల ద్రావణిగా పనిచేయును.రబ్బరు పరిశ్రమలలో బ్లోవింగ్, వల్కనైజింగ్‌లో ఉపయోగిస్తున్నారు.వ్యవసాయ సంబంధిత రయనాలలో ఉత్పత్తిలో మధ్యమ స్థాయి మెటిరియల్‌గా ఉపయోగిస్తారు.ఈ సమ్మేళనానికి మండే స్వభావం లేనందున అగ్ని నిరోధక రసాయన పదార్థాలలో ఉపయోగిస్తారు.
కార్బన్ టెట్రాబ్రోమైడ్ అధిక సాంద్రత కారణంగా, దీనిని ఖనిజాలను వేరుపరచు ప్రక్రియలో కూడా ఉపయోగిస్తారు.
## ఇవికూడా చూడండి
*కార్బన్
*బ్రోమిన్
## మూలాలు

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన సమ్మేళనాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
రీమాన్ దత్తాంశం

“జీటా ప్రమేయం యొక్క శూన్యస్థానాలు (zeros of the zeta function) లేదా మూలాలు (roots) అన్నీ (నిజ, రుణ రేఖ మీద కనబడే సాధారణ మూలాలని మినహాయించి) సంకీర్ణ లేదా జంట తలంలో (అనగా, complex plane లో) x = ½ అనే రేఖ మీదే గుమిగూడి ఉన్నాయి” అన్నది నిజమే సుమా అని రీమాన్ ఒక అమూల్య అభిప్రాయం వెలిబుచ్చేరు - రుజువు చెయ్యకుండా! ఇలా "రీమాన్ ఉటంకించిన శిష్టాభిప్రాయం (conjecture) ఒప్పే” అని రుజువు చేస్తే క్లే మేథమేటికల్ ఇన్‌స్టిటూట్ (Clay Mathematical Institute) వారు  మిలియను డాలర్లు ఇస్తామని 2000 లో ప్రకటన చేసేరు. ఇక్కడ శిష్టాభిప్రాయం (conjecture) అన్నా దత్తాంశం (hypothesis)  అన్నా అర్థం ఒక్కటే. 

రీమాన్ (Georg Friedrich Bernhard Riemann, September 17, 1826 – July 20, 1866) తన 28 వ ఏట, అనగా 1854లో, చేసిన ప్రసంగాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని అయిన్ స్టయిన్ తన సార్వత్రిక సాపేక్ష సిద్ధాంతం (General Theory of Relativity) అనే మహా సౌధాన్ని లేవనెత్తేరు. అదే వ్యక్తి  అయిదేళ్లు పోయిన తరువాత, 1859 లో కేవలం పది పుటలు పొడుగున్న ఒక పరిశోధనా పత్రాన్ని ప్రచురించి గణిత ప్రపంచాన్ని అదరగొట్టేరు. ఆ పత్రంలోనే ఆయన తన శిష్టాభిప్రాయాన్ని వెలిబుచ్చేరు. చిత్రం  ఏమిటంటే సంఖ్యా వాదం (Number Theory) లో ఆయన రాసిన ఏకైక పరిశోధనా పత్రం ఇది.

అప్పటికే ఎంతో పేరు మోసిన ప్రధాన సంఖ్యా సిద్ధాంతం (The Prime Number Theorem) మీద ఈ శిష్టాభిప్రాయం ఎంతో ప్రభావం చూపడం వల్ల, ఈ సమస్యని పరిష్కరించవలసిన అవసరం  కీలకం అయి కూర్చుంది. ఈ ప్రధాన సంఖ్యా సిద్ధాంతానికి పెద్ద ప్రవరే ఉంది. ఇచ్చిన ఒక “సరిహద్దు” సంఖ్య x ని మించకుండా ప్రధాన సంఖ్యలు ఎన్ని ఉన్నాయో ఊహించి ఉరమరగా చెబుతుంది ఈ సిద్ధాంతం. ఈ  ఉరమర మద్దింపుకి  లెజాండర్ ఒక సూత్రాన్ని ఇస్తే దానిని కాసింత మెరుగు పరచి గౌస్ (Johann Carl Friedrich Gauss, 30 April 1777 – 23 February 1855), తన 18 వ ఏట, మరొక సూత్రాన్ని ప్రవచించేరు. నిజ రేఖ మీద ఒక హద్దుని ఇస్తే, ఆ హద్దుని మించకుండా ఆ రేఖ మీద ఎన్ని ప్రధాన సంఖ్యలు ఉంటాయో ఉరమరగా చెబుతుంది ఈ సూత్రం. గౌస్ అంచనాని మరింత మెరుగు పరచి రీమాన్ (గౌస్ శిష్యుడు) మరొక సూత్రం ఇచ్చేరు. ఈ  సూత్రం పనిచేస్తున్నట్లే ఉంది కాని పునాదులు ఎంత దిట్టంగా ఉన్నాయో తెలియదు. పునాదులు దిట్టంగా ఉండాలంటే  రీమాన్ వెలిబుచ్చిన శిష్టాభిప్రాయం నిజం అవాలి. అప్పుడు గౌస్ ఇచ్చిన  ఆ ఉరమర లెక్కలో “దోషం” (error) ఎంత ఉందో లెక్క కట్టవచ్చు.

ఉదాహరణగా x అనే "హద్దు" ని మించకుండా ఎన్ని ప్రధాన సంఖ్యలు ఉన్నాయో ఆ సంఖ్యని n(x) అనే ప్రమేయం (function) తో సూచిద్దాం. ఈ n(x) ఉరమరగా x/ ln x అంత ఉంటుంది అన్నారు లెజాండర్.  మచ్చుకి x = 100 అయితే, 100/ ln 100 = 21.7 కనుక 100 లోపున ఉరమరగా 22 ప్రధాన సంఖ్యలు ఉంటాయని  ఈ సూత్రం అంచనా వేస్తోంది. నిజానికి 100 లోపున 25 ప్రధాన సంఖ్యలు ఉన్నాయి (లెక్క వేసి చూసుకోడం కష్టం కాదు). కనుక ఈ  అంచనాలో దోషం 22 - 25 లేదా “వందింట -3” లేదా 3 శాతం. మరొక మచ్చుగా హద్దు x = 1000, 000,000 అయితే మన  అంచనా 109/ ln 109 = 50,847,534.  నిజానికి బిలియను హద్దు లోపున 48,254,942 ప్రధాన సంఖ్యలు ఉన్నాయి (ఇది మీరు లెక్క వేసి చూసుకోలేరు కాబట్టి నా మాట నమ్మండి.) కనుక లెజాండర్ అంచనాలో దోషం 48,254,942 - 50,847,534 = -2,592,592 లేదా 0.25 శాతం.  ఈ  లెజాండర్ లెక్కని గౌస్ మెరుగు పరచేరు. నిజ రేఖ (real line) మీద దూరం వెళుతూన్న కొద్దీ గౌస్ అంచనా మెరుగవుతుంది (ఈ  దిగువ పట్టిక చూడండి). రీమాన్ శిష్టాభిప్రాయమే రుజువయితే ఈ అంచనాని పట్టికలో చూపినట్లు ఇంకా మెరుగు పరచవచ్చు. అదీ రీమాన్ శిష్టాభిప్రాయం  ప్రాముఖ్యతకి కారణం.

వర్గం:గణిత శాస్త్రము
అంగజాల రాజశేఖర్

**డాక్టర్ అంగజాల రాజశేఖర్** (ఆంగ్లం:Angajala Rajasekhar) తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన వైద్యులు. వీరు నేషనల్ పాథాలజీ లాబొరేటరీని హైదరాబాదులో స్థాపించారు. ఆయన తెలుగు భాషాభిమాని. తెలుగు వికీపీడియా సంస్థలో అధికారి.
## జీవిత విశేషాలు
అంగజాల రాజశేఖర్ గారు విజయనగరం జిల్లా సాలూరులో శ్రీమతి సావిత్రమ్మ, శ్రీ జగన్నాధయ్య దంపతులకు మూడవ కుమారునిగా జూలై 1 1961 న జన్మించారు. ఆయన తండ్రి సాలూరు పట్టణంలో వ్యాపారం చేసేవారు. జగన్నాధయ్య గారికి నలుగురు కుమారులు. వారు నాగేశ్వరరావు, మురళీకృష్ణ, రాజశేఖర్, రవికుమార్. రాజశేఖర్ తండ్రిగారు సెప్టెంబరు 29 1989 న పరమపదించారు.

రాజశేఖర్ ఆంధ్రా మెడికల్ కాలేజీ, విశాఖపట్నంలో ఎం.బి.బి.ఎస్. డిగ్రీని పొందారు. ఆయన ఆల్ ఇండియా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్, న్యూఢిల్లీ నుండి పాథాలజీలో ఎం.డి (1985-88) చేసారు.తరువాత నిజాం ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్, మెడ్విన్ హాస్పటల్ లలో తన సేవలనందించారు. ఆయన హైదరాబాదులో నేషనల్ పాథాలజీ లేబొరేటరీని స్థాపించి దానిని ప్రస్తుతం కొనసాగిస్తున్నారు. ఆయన 1989లో శ్రీకాకుళం నకు చెందిన రెడ్లం శ్రీరాములు కుమార్తె అయిన డా.పద్మకుమారిని వివాహమాడారు. రాజశేఖర్ బలిజిపేట, సిగడాంలో గల బంధువులకు, ప్రజలకు వైద్యసేవలనందిస్తుంటారు. ఆయనకు ఒక కుమారుడు (హేమంత్ కుమార్), ఒక కుమార్తె (గౌతమీ ప్రియదర్శిని) ఉన్నారు. కుమార్తె ఉస్మానియా మెడికల్ కాలేజీ, హైదరాబాదులో ఎం.బి.బి.ఎస్ చేస్తున్నారు.

## తెలుగు వికీపీడియాలో సేవలు
రాజశేఖర్ తన వృత్తి బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూనే మాతృభాష అయిన తెలుగు మీద ఉన్న మక్కువతో తెలుగు వికీపీడియా సభ్యత్వం తీసుకుని తరువాత నిర్వహణా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆయన వైవిధ్యభరితమైన వ్యాసాలను రాస్తున్నారు. వీరు జీవశాస్త్రం, సాధారణ తెలుగుపదాలు, సుప్రసిద్ధ ఆంధ్రులు, యోగా, మానవశరీర నిర్మాణం, వ్యాధులు, వ్యాధి నిర్ణయం, రహదారులు వంటి వ్యాసాలను అందించారు. వివాదాలకు దూరంగా ఉంటూ సహసభ్యుల పట్ల సౌజన్యం చూపడం వీరి ప్రత్యేకత. వికీమీడియా భారతదేశం వారి విశిష్ట వీకీమీడియన్ గుర్తింపు (NWR2011) పొందారు. 2010,2011 సంవత్సరాలలో వ్యాస, వ్యాసేతర అధికమార్పులు చేసినవారిలో 10 మందిలో ఒకరుగా గుర్తింపు పతకాలను అందుకోవడమే కాక గండ పెండేరం, జీవశాస్త్ర వ్యాసరచనలకు గుర్తింపు పతకం, 50,000 దిద్దుబాట్లు చేసినందుకు ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు. వీరు తెలుగు వికీపీడియా అధికారి.

## రచనలు
ఆయన 1991 లో డయాగ్నాసిస్ సైటోపాథాలజీ అనే గ్రంథం పై భావి అధ్యయనాన్ని వ్రాసారు.

## చిత్రమాలిక

File:Rajasekhar1.jpg|వికీమానియా 2012 లో స్కాలర్ షిప్ పొందిన సందర్భంలో
File:Rajasekhar, Kalluri Srinivas, Annamayya Varasudu, Palagiri Telugu Wikipedia 11th anniversary.JPG|తెలుగు వికీపీడియా 11వ వార్షికోత్సవ సందర్భంలో
దస్త్రం:Jyothi Prajwalana by Rajashekar Garu.jpg|11వ వార్షికోత్సవం-వికీపీడియాలో జ్యోతిప్రజ్వలన దృశ్యం
దస్త్రం:CBRao Speaking at Wiki Birthday.JPG|వికీపీడియా:హైదరాబాదులో వికీపీడియా జన్మదిన వేడుక విశేషాలు
దస్త్రం:Tewiki Monthly Meeting (24.11.2013) 03.jpg|వికీపీడియాలో శిక్షణనిస్తున్న రాజశేఖర్
దస్త్రం:Tewiki Monthly Meeting (22.12.2013) 02.jpg|వికీపీడియాలో రచనలుచేయు కొత్త వాడుకరులకు శిక్షణనిస్తున్న రాజశేఖర్


## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* https://web.archive.org/web/20160307004312/http://maddamasettyjagannadhayya.blogspot.in/2011/01/maddamasetty-savithramma.html
* http://www.geni.com/people/Rajasekhar-Angajala/6000000022641821519

వర్గం:తెలుగువారిలో వైద్యులు
వర్గం:1961 జననాలు
వర్గం:తెలుగు భాషాభిమానులు
వర్గం:తెలుగు వికీపీడియా సభ్యులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా వైద్యులు
వర్గం:హైదరాబాదు వైద్యులు
కాశకృత్స్న వ్యాకరణము

**కాశకృత్స్న వ్యాకరణము**  అనునది సంస్కృత వ్యాకరణం. 
## విశేషాలు
దానిని రచించినది కాశకృత్స్నుడో, కాశకృత్స్నియో. కవి కల్పద్రువ కాలము నందు బోపదేవగోస్వామి కాశకృత్స్నుడు ఆదిశాబ్దికుడని వ్రాసినాడు. కాశకృత్స్నుడు మీమాంసకుడని ప్రసిద్ధి. కాతీయసూత్రమునందు యాజ్నవల్క్య పుత్రుడు కాత్యాయనుడును, మహాభాష్యమున (4-1-14) పతంజలి డు ఇతనిని మీమాంసకుడని అన్నారు. కాశకృత్స్నుడే వ్యాకరణకర్త అని చెప్పవచును. 
అష్టాధ్యాయి యందు ఇతని నామము కనబడకున్నను ఈతడు పాణిని కి తరువాతి వాడు కాడు. **పారాశర్యశిలాలిభ్యాం భిక్షునటసూత్రయోః** అను సూత్రమున పాణిని వ్యాసుడు నామము, వేదాంతసూత్రమును స్మరించినాడు. **అవస్థితేరితి కాశకృత్స్న** అను వేదాంతసూత్రమున వ్యాసభగవానుడు ఇతనిని స్మరించినాడు. శ్రీభాష్యము న రామానుజాచార్యుడు పరశర్యుడే వ్యాసుడని సంబోధించినాడు. పాణిని వ్యాసుని పేర్కొన్నాడు, వ్యాసుడు కాశకృత్స్నుడుని పేర్కొన్నాడు. కావున ఇతడు వ్యాపాణినులకు పూర్వుడు అని అనుకొందురు. **శతాచ్చ ఠన్యతావశతే** అను సూత్రమును గూర్చి ప్రదీపమున కైయటాచార్యుడు **ఆపిశల కాశకృత్స్నయో స్త్వగ్రంథ ఇతివచనా ద్ ప్యత్ర ప్రతిషేధాభావో నియతకాలాశ్చ స్మృతయో వ్యవస్థాహేతవ ఇతిమునిత్రయమతే  నాద్యత్వే సాధ్వసాధుప్రవిభాగః** అన్నాడు. ఇలా పలుచోట్ల ఈతని గూర్చి పలువురు పూర్వకవులు తెలిపినారు. అయినను పాణినీయ వ్యాకరణము పూర్వులగ్రంథములకంటే బలవత్తరమయిన దని పలువురు గ్రంథ కారుల అభిప్రాయము. పతంజలి కాశకృత్స్నవ్యాకరణమును జూచియుండవచ్చును; కాని భర్తృహరి చూచినాడో, లేదో తెలుపుట కష్టము. ఒకచోట **తదర్హం ఇతి నారబ్ధం సూత్రం వ్యాకరణాంతరే** అన్నాడు భర్తృహరి. దీనిపై వ్యాఖ్యవ్రాసిన హేలరాజు **వ్యాకరణాంతరే కాశకృత్స్నే చాపిశలె** అని వివరించినాడు.

ఈవ్యాకరణము మూడు అధ్యాయములగ్రంథము.ఈ వ్యాకరణమున మూడు,నాలుగు సూత్రములు మాత్రమే నేడు లభించుచున్నవి.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
# భారతి మాస సంచిక.

వర్గం:సంస్కృత వ్యాకరణము
కాశ్యపి వ్యాకరణము

**కాశ్యపి వ్యాకరణము** అనునది సంస్కృత వ్యాకరణము. 
## విశేషాలు
**తృషిమృషికృశేః కాశ్యపస్య** (1-2-25); **నోదాత్తస్వరితోదయ మగార్గ్య కాశ్యపగాలవానాం** (9-4-67) అను సూత్రములు అష్టాధ్యాయి యందున్నవి. వీనివలన కాశ్యపివ్యాకరణగ్రంధము ఒకానొక కాలమునందు ఉన్నత్లు తెలియుచున్నది. కాశ్యపి పాణిని కి ప్రమాణ పురుషుడనియు, మహర్షి యనియు తోచును. **కాశ్యపకౌశికాభ్యా మృషిభ్యాంణినిః** (4-3-103) అను పాణిని సూత్రమువలన, కాశ్యపి ప్రోక్తమైన కల్పసూత్రమో, వ్యాకరణమో 'కాశ్యపి' నామమున ప్రసిద్ధమైయుండవచ్చును. కాశ్యపి ఋషిగ్రంధమేదియు లభ్యముకాలేదు.

ఈ వ్యాకరణము నందు అధ్యాయముల సంఖ్య గాని, సూత్రముల వివరణము గాని, సూత్రముల సంఖ్య గాని తెలియలేదు. ఈ వ్యాకరణమును గురుంచి పలువురు వారి గ్రంధములలో నామము మాత్రమే తెలియ పరిచిరి. మిగతా విషయాలు తెలియలేవు. 

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
# భారతి మాస సంచిక.

వర్గం:సంస్కృత వ్యాకరణము
శ్రీమంతుడు

* శ్రీమంతుడు (1971 సినిమా) : 1971 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా
* శ్రీమంతుడు (2015 సినిమా) : 2015 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా
భక్త కన్నప్ప (సినిమా)

**భక్త కన్నప్ప** బాపు దర్శకత్వం వహించగా, కృష్ణంరాజు, వాణిశ్రీ, రావుగోపాలరావు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన 1976 నాటి తెలుగు భక్తిరస ప్రధాన చలనచిత్రం. సినిమాను గోపీకృష్ణా మూవీస్ పతాకంపై నటుడు కృష్ణంరాజు తమ్ముడు యు.వి.సూర్యనారాయణరాజు నిర్మించారు. ప్రముఖ శైవక్షేత్రమైన శ్రీకాళహస్తి ఆలయ మహాత్మ్యంలోని ముఖ్యమైన భాగమైన తిన్నడు లేదా కన్నప్ప కథను స్వీకరించి సినిమాగా తీశారు. ప్రముఖ కవి ధూర్జటి వ్రాసిన శ్రీకాళహస్తీశ్వర మహాత్మ్యం కావ్యంలో ఆ క్షేత్రమహాత్యాల్లో భాగంగా ఈ కథాంశమూ ఉంది. 1954లో కొన్ని తేడాలతో ఈ కథాంశమే కాళహస్తి మహాత్యం సినిమాగా వచ్చింది, ఆ సినిమాలో కన్నడ కంఠీరవ రాజ్‌కుమార్ నటించారు.

## నిర్మాణం
### చిత్రీకరణ
తిన్నడి శ్రీకాళహస్తిలోనే జరిగినా సినిమా మాత్రం అక్కడ చిత్రీకరించలేదు. తిన్నడి కాలానికీ, 1970 వ దశకంలో శ్రీకాళహస్తికీ ఎన్నో మార్పులు వచ్చాయి. ఆనాటి వాతావరణం అక్కడ పునఃసృష్టి చేయడానికి అంత సులభం కాదు. అందుకని భక్త కన్నప్ప సినిమా చిత్రీకరణ బుట్టాయగూడెం, పట్టిసీమ, గూటాల తదితర ప్రాంతాల్లో జరిగింది. ఇక్కడి పరిసరాలు కాళహస్తి చుట్టుపక్కన ఉన్న ప్రాంతాలకు దగ్గరగా ఉంటాయి. ప్రధాన ఘట్టాలను కొన్ని శ్రీకాళహస్తి ఆలయంలో చిత్రీకరించారు. బుట్టాయగూడెంలో గ్రామ ప్రముఖులైన కరాటం కృష్ణమూర్తి, కరాటం చంద్రయ్య, కుటుంబసభ్యులు సినిమా నిర్మాణానికి సహకారం అందించారు. డైరెక్టర్ ఆఫ్ ఫొటోగ్రఫీగా వి.ఎస్.ఆర్. స్వామి, ఆపరేటివ్ కెమేరామేన్ గా ఎస్. గోపాలరెడ్డి వ్యవహరించి సినిమాను చిత్రీకరించారు. మేకప్ విభాగంలో మాధవయ్య, కృష్ణ, సత్యం, ఎ.సి.రాజు పనిచేశారు. కాస్ట్యూమ్స్ బి.కొండయ్య సమకూర్చగా, ఫైట్ మాస్టర్ గా రాఘవులు వ్యవహరించారు. బాపు సినిమాకు దర్శకత్వం వహించగా, ఆయనకు సహాయదర్శకునిగా కంతేటి సాయిబాబా పనిచేశారు. సినిమా సెట్లు కొంతవరకూ కళాదర్శకుడు భాస్కరరాజు వేశారు. అయితే ఆయనకు వేరే అత్యవసరమైన పని ఏర్పడడంతో ఈ సినిమా వదిలేసి మద్రాసు వెళ్ళారు. దాంతో యుద్ధక్షేత్రం (ఎరీనా)ను నిర్మించే పనులు సగంలో నిలిచిపోయాయి. బాపు రమణలు, నిర్మాత అందుకు బాపురమణల స్నేహితుడు, ఇరిగేషన్ డిపార్ట్ మెంటులో పనిచేస్తున్న బి.వి.ఎస్.రామారావు సరైన వ్యక్తి అని భావించి ఆయనకే ఆ బాధ్యతలు అప్పగించేందుకు నిర్ణయించారు. మొదట సందేహించినా చివరకు రామారావు అంగీకరించి బాధ్యతలు వహించారు. ముందుగా అనుకున్నదానికన్నా పెద్ద ప్రహరీతో ఎరీనా సెట్ పూర్తచేశారు. సెట్టుని చక్కగా అలంకరించారు.

## పాటల జాబితా
1: ఆకాశం దించాల నెలవంక తుంచాల , రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం.వి.రామకృష్ణ, పి.సుశీల

2: కండ గెలిచింది కన్నె దొరికింది , రచన: సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి, గానం.వి.రామకృష్ణ , పి.సుశీల

3: ఓం నమః శివాయ, రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం.వి.రామకృష్ణ

4:పరవశంమున్న శివుడు , రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి,,గానం. ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం

5: శివ శివ అననేలర , రచన: సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి, గానం.ఎస్.జానకి

6: శివ శివ శంకరా , రచన వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం.వి.రామకృష్ణ

7: తల్లీ తండ్రి, రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం.పి.సుశీల

8: తినవయ్య,(మేల్ వాయిస్) రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి ,గానం.వి.రామకృష్ణ 

9:తినవయ్యా , ఫిమేల్ వాయిస్).రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి , గానం. పి.సుశీల

10: తకిట తకిట , రచన :వేటూరి సుందరరామమూర్తి ,    గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం

11: ఎన్నియల్లో ఎన్నియాల్లో చందమామ , రచన: ఆరుద్ర, గానం. వి.రామకృష్ణ, పి.సుశీల

## మూలాలు

వర్గం:బాపు దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు జీవితచరిత్ర సంబంధమైన సినిమాలు
వర్గం:రావు గోపాలరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కృష్ణంరాజు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:వాణిశ్రీ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:జయమాలిని నటించిన సినిమాలు
సెంటెల్ల ఆసియాటికా

సెంటెల్ల ఆసియాటికా, సాధారణంగా సెంటెల్ల అని పిలుస్తారు, కోలా గొటు, కుటుంబం కుటుంబం అంబెల్లిఫెరె యొక్క Mackinlayoideae లేదా ఉపకుటుంబంగా Mackinlayoideae ఒక చిన్న, మొక్కలు, మంచు లేత నిత్యం మొక్క, ఆసియాలో మాగాణి స్థానిక ఉంటూంది. ఇది ఒక ఆయుర్వేద వైద్యంలో ఔషధ హెర్బ్, సంప్రదాయ ఆఫ్రికన్ ఔషధము, సంప్రదాయ చైనీస్ ఔషధం ఉపయోగిస్తారు. ఇది కూడా ఇతర భాషలలో వివిధ ఇతర పేర్లు మధ్య ఆంగ్లంలో ఆసియాటిక్ pennywort లేదా భారతీయ pennywort, అంటారు.

## వివరణ
సెంటెల్ల ఉష్ణమండల మురికి ప్రాంతాలలో పెరుగుతుంది.కాండం ఒకరికొకరు మొక్కలు ముదురు ఆకుపచ్చా, సన్నని, కండము పకుతు ఉంటాయి.అవి లేత ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండీ పిల్ల వేరులు ఉంటాయి.వాటి పుష్పాలు తెల్ల రంగులో లెదా లెత గులాబి రంగులో ఉంటాయి.
ప్రతి పువ్వు పాక్షికంగా రెండు ఆకుపచ్చ రక్షక పత్రాలలో చుట్టబడి ఉంటుంది. ద్విలింగ అమరికలో కలిగి ఉంటుంది పువ్వు ప్రతి 5-6 పుష్పానికి పరిమాణంలో 
ప్రతి పువ్వు ఐదు కేసరాలూ రెండు శైలులు వహించి, పండు, దట్టంగా ఉంటాయి. మృదువైన జాతులు లేదా వర్తి పండు నుంచి వృత్యాసమును పంట మానవీయంగా లెద, మూడు నెలల్లో పరిణితి మూలాలు మొత్తం ఉంటాయి .

***విస్తరణ***

సెంటెల్ల ఆసియాటికా ఆగ్నేయ సంయుక్త ఇండియన్ ఉపఖండంలో, ఆగ్నేయ ఆసియా, చిత్తడినేల ప్రాంతాలు దేశవాళీ . మొక్క జల ఎందుకంటే కలిసిపోయేలా చేసే నీటిలో జీవ, రసాయన కాలుష్యాలు, ముఖ్యంగా సెన్సిటివ్ అనే మొక్క.

**ఉపయొగలు**

ఇది చాలా తరచుగా malluma అన్నం, కూర సంప్రదాయ నేపథ్యాన్ని సిద్ధం, శాకాహారం అటువంటి పప్పు వంటి వంటకాల్లో, లేదా గుమ్మడికాయ కూర ముఖ్యంగా బాగా వెళుతుంది.ఇది చాలా పోషకమైన భావిస్తారు.

వైద్యపరమైన ప్రభావాల**బొద్దు పాఠ్యం**

Gotu కోలా అనారోగ్య సిరలో దీర్ఘకాలిక సిరలు లోపం చికిత్సకు ఉపయోగిస్తారు, లేపనాలు, దాని విషయాల కృ సోరియాసిస్ చికిత్స, చిన్న గాయాలు కూడా స్టడీస్ కూడా సత్ఫలితాలు చూపించారు.
 
కణిత కణాలు కనీసం ఒక ప్రయోగశాల అధ్యయనం కోలా, అందుబాటులో శాస్త్రీయ ఆధారం మానవులలో క్యాన్సర్ లేదా ఏ ఇతర వ్యాధి చికిత్స కోసం దాని ప్రభావం వాదనలను మద్దతు లేదు gotu తో కణ పెరుగుదల తగ్గింది చూపించాడు ఉన్నప్పటికీ అమెరికన్ క్యాన్సర్ సొసైటీ ప్రకారం, "
ఈహమృగము

దశ రూపాకాలలో పదవ రూపకము **ఈహమృగము**.  ఈహా అనగా చేష్ట, పోలిక, అనుసరణ. మృగం వంగి చేష్టను అంటే స్త్రీ మాత్ర వంటి చేష్టను ప్రదర్శించేది ఈహామృగం.

## దశ రూపకాలు
ఈ దశ రూపకాలు పది రకాలు;

# నాటకము 
# ప్రకరణము 
# భాణము 
# ప్రహసనము 
# డిమము
# వ్యాయోగము
# సమవాకారము
# వీధి
# అంకము
# ఈహామృగము

## ఈహమృగము - విధానం
అలభ్యమైన నాయికను నాయకుడు కోరడం చేత లేక అనుసరించడం చేత ఈహామృగం. భరతముని ఈహామృగంలో దివ్య పురుషుడు నాయకుడిగా ఉండాలి అన్నాడు. కాని ధీరోద్ధతులైన నరదివ్యులు నాయికా ప్రతి నాయకులుగా ఉండవచ్చని ధనంజయుడు అభిప్రాయపడ్డాడు. అంక సంఖ్య విషయంలో భరతముని వ్యాయోగంలా అనడంచేత ఒకే అంకమని అనుశాసించినట్లయింది. కాని ధనంజయుడు నాలుగు అంకాలని చెప్పాడు.

ఒకే అంకమైతే ఒకరోజు జరిగిన కథను, నాలగు అంకాలైతే నాలుగు రోజుల కథను నిబంధించాలని నాట్య దర్పణం చెబుతోంది.

## మూలాలు

* ఈహమృగము, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట. 227.

వర్గం:నాటక భేదములు
దద్దుర్లు

**దద్దుర్లు** అనునవి చర్మంపై లేత ఎరుపు, లేవనెత్తిన దురద గడ్డలు పెంపొందించేవి.
## లక్షణాలు
దద్దుర్లు మండే లేదా పరుష సంచలనాన్ని కారణం కావచ్చు వారు తరచుగా అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు వల్ల కలుగుతాయి. అయితే, అనేక nonallergic కారణాలు ఉన్నాయి. కంటే తక్కువ ఆరు వారాల ( తీవ్రమైన ఆహార లోపము ) శాశ్వత దద్దుర్లు చాలా సందర్భాలలో ఒక అలెర్జీ ట్రిగ్గర్ యొక్క ఫలితం. దీర్ఘకాలిక ఆహార లోపము (ఇక ఎక్కువ ఆరు వారాల పాటు దద్దుర్లు ) కారణంగా అలర్జీ అరుదుగా ఉంటుంది .

దీర్ఘకాలిక దద్దుర్లు ఎక్కువ సందర్భాల్లో తెలియని ( అకారణ ) కారణం ఉన్నాయి. దీర్ఘకాలిక అకారణ ఆహార లోపము తో రోగుల బహుశా అనేక 30-40 % వరకు , ఇది ఒక స్వయం ప్రతిరక్షక ప్రతిస్పందన కలుగుతుంది.

## సంకేతాలు, లక్షణాలు
ఎడమ ఛాతీ గోడ పై దద్దుర్లు . వారు కొద్దిగా పెరిగింది అని గుర్తించలేకపోతే.
ఆహార లోపము నుండి Wheals (ఒక ఎరుపు బేస్ చుట్టూ లేవనెత్తిన ప్రాంతాల్లో) చర్మం ఉపరితలం మీద ఎక్కడైనా కనిపిస్తాయి. ట్రిగ్గర్ అలెర్జీ కాదో , చర్మసంబంధమైన మాస్ట్ కణాలు సారంలేని రక్త నాళాలు నుండి ద్రవం లీకేజ్ ఫలితాలు నుండి హిస్టామిన్ సహా తాపజనక మధ్యవర్తులు , ఒక క్లిష్టమైన విడుదల. Wheals పరిమాణంలో ఏర్పడుతాయి , లేదా వ్యాసంలో పలు అంగుళాలు ఉండవచ్చు.

ద్రవం లీకేజ్ చర్మాంతర్గత లేదా పొరలు లో చాలా లోతుగా రక్త నాళాలు నుండి అయినప్పటికీ రక్తనాళముల శోధము (కూడా అలెర్జీ, కారణాలు నుండి) ఒక సంబంధిత పరిస్థితిని ఉంది . బాధాకరమైన గత 24 కంటే ఎక్కువ గంటల, లేదా వారు నయం అని ఒక చర్మ గాయము ఆ వ్యక్తి దద్దుర్లు urticarial వాస్కులైటిస్ అనే తీవ్రమైన పరిస్థితిగా ఎక్కువగా ఉన్నాయి. (తరచుగా కనిపించే సరళ ) చర్మం stroking వలన దద్దుర్లు ఆహార లోపము అని ఒక నిరపాయమైన పరిస్థితి కారణంగా ఉన్నాయి దద్దుర్లు

## ఔషధ-ప్రేరిత
ఆహార లోపము వంటి నిరూపించాడు అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు కారణమయ్యే డ్రగ్స్ dextroamphetamine ,  యాస్పిరిన్ , ఇబుప్రోఫెన్ , పెన్సిలిన్ , క్లోట్రిమజోల్ ,  మూర్ఛ వ్యాధిని తగ్గించు పదార్థము , antidiabetic మందులు ఉన్నాయి. Antidiabetic (వాణిజ్య నామం Amaryl ) , ముఖ్యంగా, ఆహార లోపము వంటి అలెర్జీ ప్రతిచర్యలు ప్రేరేపించడానికి రాశారు. ఔషధ-ప్రేరిత ఆహార లోపము తీవ్రమైన వైఫల్యం ప్రభావం ప్రతీతి 
మచ్చలు.

## మందులు
* బెపోటాస్టిన్
* కార్బినోక్సమైన్

## మూలాలు

వర్గం:చర్మ వ్యాధులు
ప్రహసనము

దశ రూపాకాలలో నాలుగవ రూపకము **ప్రహసనము**.  ఎక్కువగా హింసింపచేసేది, నవ్వు పుట్టించేది, హాస్య వచన కలిగినది ప్రహసనము.

## దశ రూపకాలు
ఈ దశ రూపకాలు పది రకాలు;

# నాటకము 
# ప్రకరణము 
# భాణము 
# ప్రహసనము 
# డిమము
# వ్యాయోగము
# సమవాకారము
# వీధి
# అంకము
# ఈహామృగము

## ప్రహసనము - విధానం
ప్రహసనము కలిగిన నాటికను ఆధునికులు హాస్య నాటిక లేదా వినోత నాటిక అంటారు. దీనిలో హాస్యరసం ప్రధానంగా ఉంటుంది. భారతీవృత్తి ప్రయోగం ఉంటుంది. ఒకే అంకం, అందులో మొదటి సగం ముఖ సంధికి, రెండో సగం నిర్వహణ సంధికి ఉంయోగించడం జరుగుతుంది. ఇందులోని ఇతివౄత్తం కల్పితంగా ఉంటుంది. దీనిలో విష్కంభ ప్రవేషకాలు, ఆరభట్టీ వృత్తి ప్రవేశము ఉండకూడదు.

ప్రహసనం రెండు రకాలని భరతముని నాట్యశాస్త్రంలో చెప్పడం జరిగింది. 1. శుద్ధ ప్రహసనం, 2. సంకీర్ణ ప్రహసనం.

## చిలకమర్తివారి ప్రహసనాలు

**ప్రహసనములు** చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం రచించిన ప్రసిద్ధ హాస్య నాటికలు. ఇది రూపకంలో ఒక రకమైనది.

### ఇందులోని ప్రహసనములు
# కనకశునక ప్రహసనము
# మహారసిక ప్రహసనము
# గయ్యాళి గంగమ్మ ప్రహసనము
# ఆత్మగౌరవ ప్రహసనము
# వరదక్షిణ ప్రహసనము
# బధిరచతుష్టయ ప్రహసనము
# బలవంత బ్రాహ్మణార్థ ప్రహసనము
# అద్భుత శ్రార్థ ప్రహసనము
# కైలాసదూత ప్రహసనము

## మూలాలు

* చిలకమర్తి ప్రహసనములు (ప్రసిద్ధ హాస్య నాటికలు), శ్రీమానస పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ.
* ప్రహసనము, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట. 424.

వర్గం:నాటక భేదములు
డిమము

దశ రూపాకాలలో ఐదవ రూపకము **డిమము**.  డిమం అనగా సంఘాతం, సమూహం, విద్రవం లేక ఉపద్రవం. ఈ రూపకాలలో యుద్ధం, జల, వాయు, అగ్ని, గజేంద్రోపద్రవముంటాయి.

## దశ రూపకాలు
ఈ దశ రూపకాలు పది రకాలు;

# నాటకము 
# ప్రకరణము 
# భాణము 
# ప్రహసనము 
# డిమము
# వ్యాయోగము
# సమవాకారము
# వీధి
# అంకము
# ఈహామృగము

## డిమము - విధానం
ఈ రూపకాలలో దేవ, గంధర్వ, యక్ష, రక్షో, మహూరగ, భూత, విశాచాదుల వంటి 16 మంది నాయకులు, ప్రఖ్యాత ఇతివృత్తం ఉంటాయి. రౌద్రం ప్రధాన రసం. అంకాలు నాలుగు. సాత్త్వతార్భటి వృత్తులు, శాంత, శృంగార, హాస్య రసాలు కాక మిగిలిన ఆరురసాలు ఉంటాయి. విష్కంభ, ప్రవేశకాలు ఉండవు. విమర్శకాక మిగతా నాలుగు సంధులు ఉండాలి. మాయ, ఇంద్రజాలం, యుద్ధం, సూర్య చంద్రగ్రహణాలను వర్ణించాలి. నాటకంలో మాదిరిగానే ప్రస్తావనాది నాట్యధర్మాలు నిబంధించాలి.
ఉదా. వృత్తోద్ధరణం, తారకోద్ధరణం, త్రిపురదాహం.

## మూలాలు

* డిమము, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట. 324.

వర్గం:నాటక భేదములు
వ్యాయోగము

దశ రూపాకాలలో ఆరవ రూపకము **వ్యాయోగము**.

## దశ రూపకాలు
ఈ దశ రూపకాలు పది రకాలు;

# నాటకము 
# ప్రకరణము 
# భాణము 
# ప్రహసనము 
# డిమము
# వ్యాయోగము
# సమవాకారము
# వీధి
# అంకము
# ఈహామృగము

## వ్యాయోగము - విధానం
ఇది ఏకాంత పరిమితమైన రైపకం. దీనిలో వస్తువు ప్రఖ్యాతం. నాయకుడు కూడా ప్రఖ్యాతుడుగా ఉంటాడు. స్త్రీ పాత్రలు తక్కువగా ఉంటాయి. ఇతివృత్తం ఒక రోజులో జరిగినదై ఉంటుంది. వ్యాయోగంలో రాజర్షి నాయకుడుగా ఉంటాడు. వీర రౌద్ర రసాలతో కూడి ఉంటుంది. యుద్ధం, సంఘర్షణలు దీనిలో చోటు చేసుకుంటాయి.

ఉదా: సింగభూపాలుని ధనుంజయ విజయము ధర్మసూరి నరకాసుర విజయము మొదలైనవి.

## మూలాలు

* వ్యాయోగము, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట. 577.

వర్గం:నాటక భేదములు
ఎఖినోకాక్టస్ గ్రుసోనీ

**ఎఖినోకాక్టస్ గ్రుసోనీ** వృక్షం *పుష్పించే జాతికి* చెందినది. ఇది ఒక రకమైన జెముడు మొక్క. ఈ మొక్కను ఆంగ్లంలో మదర్-ఇన్లాస్ కుషన్ అనీ, గోల్డెన్ బారెల్ కాసిల్ అనీ, గోల్డన్ బాల్ అనీ పిలుస్తారు. తూర్పు-మధ్య మెక్సికో ఈ మొక్కకి పుట్టినిల్లు. ఇది తన జన్మస్థాన ప్రదేశంలో ఒక లుప్తమవబోయే మొక్కగా గుర్తించబడింది. ఈ మొక్క అగ్నిపర్వతాల వద్ద భూమి ఉపరితలానికి 1400 మీటర్లలో పెరుగుతుంది.

## వర్గీకరణ
ఎఖినోకాక్టస్ గ్రుసోనీ ఎఖినోకాక్టస్ శ్రేణికి చెందింది. దీనిని వృక్షశాస్త్రంలో బ్యారెల్ కాక్టి కింద వ్యవహరిస్తారు. 1891లో మొట్టమొదటిసారి ఈ మొక్కను జెర్మన్ వృక్షశాస్త్రజ్ఞుడు హీన్రిక్ హిల్డ్మన్ వివరించాడు.

## లక్షణాలు
గోళాకారంగా ఈ మొక్క పెరుగుతుంది. 3.3 అడుగుల వరకూ ఎత్తు పెరగవచ్చు. వీటి వయస్సు 30 ఏళ్ళు. 
ఈ జెముడు ముళ్ళు బాగా పదునుగా పసుపు, అప్పుడప్పుడు తెలుపు వర్ణంలో ఉంటాయి.

ఎండాకాలంలో పసుపు రంగులో చిన్న చిన్న పుష్పాలు మొక్క శీర్షభాగంలో పూస్తాయి. ఇవి మొక్క 20 ఏళ్ళ వయసు వచ్చాక మాత్రమే పూస్తాయి.

## ఉపయోగాలు
#ఈ వృక్షం ను అలంకరణ కొరకు వాడుతారు.
#ఈ మొక్క ఫలాలను నీటి వనరుగా వాడతారు.

## చిత్రమాలిక

File:Golden Barrel cactus, Huntington Desert Garden.jpg|
Asiento de suegra (Echinocactus grusonii), Jardín Botánico, Múnich, Alemania, 2013-09-08, DD 02.JPG|పై భాగం
File:Echinocactus grusonii Hildm.PNG|
Image:Echinocactus grusonii spineless form.jpg|
File:Echinocactus grusonii NY Botanical Gardens.JPG|
File:Echinocactus grusonii inermis 1.JPG|
File:Echinocactus grusonii (detail) at the US Botanic Garden - Sept 2011.jpg|
File:Golden Barrel Cactus (3D Crossview).jpg|
File:Echinocactus grusonii 12.JPG|
Image:Fiore.jpg|
File:Echinocactus grusonii 13.JPG|
File:Echinocactus grusonii 24.JPG|

## మూలాలు
తృణధాన్యాల జాబితా

తృణధాన్యాలన్నీ గ్రామినే కుటుంబానికి చెందినవి. ఇవన్నీ ఏక వార్షిక గుల్మాలు. ఉపయోగపడే భాగం - కవచ బీజకాలు.
# అవీనా సటైవా (ఓట్లు)
# కాయిక్స్ లాక్రిమా-జోబి (గొలుగులు)
#డిజిటేరియా ఎక్జిలిస్(ఫొనియొ)
#ఎఖైనోక్లోవా కొలొనా(ఊదర్లు)
#ఎ.ఎస్కులెంటా
#ఎ.ఫ్రమెంటేసియా(ఊదర్లు,బొంత చామలు)
#ఎల్యుసీన్ కొరకానా(రాగులు,చోళ్ళూ)
#ఎరాగ్రాస్టిన్ టెఫ్
#హర్ఢియాం వల్గేర్(బార్లీ,యవ్వలు)
#ఒరైజా సటైవా(వరి,బియ్యము,వడ్లు)
#పానికం మిలియేసియమ్(వరిగెలు,బరిగెలు)
#పానికం సుమత్రెంస్(సామలు,గండలీక)
#పాస్పాలం స్క్రొబిక్యులేటమ్(అరికెలు,ఆర్గులు,ఆళ్ళు)
#పెన్నిసెటం గ్లాకమ్(సజ్జలు,గంటి)
#సీకేల్ సిరియేల్(రై)
#సటేరియా ఇటాలికా(కొర్రలు)
#సె.వర్టిసిల్లేటా(చిక్లెంట)
#సార్గం బైకలర్(జొన్న)
#ట్రిటికం ఈస్టివమ్(గోధుమ,రొట్టె గోధుమ)
#ట్రి.డైకాకమ్(ఉప్మా గోధుమ)
#ట్రి.డ్యూరమ్(సేమ్యా గోధుమ)
#ట్రి.మోనోకాకం
#ట్రి.స్పెల్టా
#జియా మేస్(మొక్కజొన్న,మక్కలు,బైలు మక్కలు)
#జైజానియా అక్వాటికా
       మిధ్యా ధాన్యాలు
#కినోపోడియం క్వినోవా
#యురియేల్ ఫిరాక్స్(నల్లపద్మము)
#ఫాగోఫైరం ఎస్కులెంటమ్(కుట్టు)

వర్గం:ధాన్యాలు