రాగిణి త్రివేది

**రాగిణి త్రివేది (జననం: 22 మార్చి 1960)** విచిత్ర వీణ , సితార్,  జలతరంగ్ లపై ప్రదర్శన ఇచ్చే భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీత విద్వాంసురాలు . విచిత్ర వీణ విద్వాంసురాలు,  సంగీత శాస్త్రవేత్త లాల్మణి మిశ్రా కుమార్తె, ఆమె మిశ్రాబాణి యొక్క నిపుణురాలు,  ఓమ్ స్వర్లిపి అనే డిజిటల్ మ్యూజిక్ నోటేషన్ సిస్టమ్ సృష్టికర్త.

thumb

## వ్యక్తిగత జీవితం
రాగిణి భారతదేశంలోని కాన్పూర్‌లో జన్మించారు . ఆమె తండ్రి లాల్మణి మిశ్రా,  తల్లి పద్మ, రాగిణి,  సోదరుడు గోపాల్ శంకర్‌లలో సంగీతం పట్ల అవగాహన,  ప్రేమను నింపారు.

రాగాల సూక్ష్మ నైపుణ్యాలను వివరించే సంగీత పాఠాలు, గోపాల్ శంకర్,  రాగిణి కోసం తండ్రి లాల్మణి మిశ్రా రికార్డ్ చేశారు , ఇవి ఇప్పటికీ భారతీయ సంగీత అభ్యాసకులకు వనరుగా ఉపయోగపడతాయి. బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అయిన రాగిణి క్రీడలలో పాల్గొనేది,  బాస్కెట్‌బాల్,  టేబుల్-టెన్నిస్ ఆడటానికి ఇష్టపడేది; ఆమె నాటకాలు,  విస్తరణ కార్యకలాపాలపై ఆసక్తి కలిగి ఉండేది. ఆమె సహజ నైపుణ్యం ఆమె సంగీత వాయిద్యాలను వాయించే దిశగా ఆమెను నడిపించడానికి ఆమె ఉపాధ్యాయులను ప్రభావితం చేసింది. ఆమె సంగీత గురువు శోభా పర్వత్కర్ రాగిణిని జల్తరంగ్ వాయించడానికి ప్రోత్సహించారు.

రాగిణి తన తల్లిని 1977 ఏప్రిల్ 9న, తండ్రిని 1979 జూలై 17న కోల్పోయింది. ఆమె,  ఆమె సోదరుడు గోపాల్, వారసత్వంగా వచ్చిన సంగీత సాధన,  పాండిత్యం నుండి బలాన్ని పొందారు. రాగిణి తన సంగీత అన్వేషణను కొనసాగించింది, బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ముష్  (1980)లో బంగారు పతకాన్ని పొందింది,  1983లో తన మార్గదర్శకుడు కె.సి గాంగ్‌గ్రేడ్ కింద డి.మాస్ పూర్తి చేసింది. కొంతకాలం ఆమె బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలో బోధించింది,  తరువాత హోషంగాబాద్, రేవా,  ఇండోర్‌లోని ప్రభుత్వ కళాశాలలలో సితార్ బోధించింది.

## సంగీత విద్వాంసురాలు.
మూడు వాయిద్యాలలో, జల్ తరంగ్ కచేరీ మొదట ప్రసారం చేయబడింది. కిషన్ మహారాజ్ మార్గదర్శకత్వంలో నిర్వహించిన *సుప్రభ* కార్యక్రమంలో వేదికపై సితార్ కచేరీ జరిగింది . విచిత్ర వీణను మొదట భోపాల్‌లోని భారత్ భవన్‌లో ప్రదర్శించారు.

మిశ్రాబాణి యొక్క ప్రతినిధిగా, రాగిణి *విలంబిత్ ఝూమారా తాల్* , *విలంబిత్ ఝప్ తాల్*,  *మధ్య-లయ అదా చార్ తాల్‌లలో గట్కారి* (రిథమిక్ స్ట్రోక్ నమూనాలు) యొక్క కొత్త రూపాన్ని కలిగి ఉన్న సాంకేతికత,  శైలిని అర్థం చేసుకోవడానికి,  సాధన చేయడానికి కృషి చేసింది . ఈ కొత్త శైలిలో, డాక్టర్ మిశ్రా *మిజ్రాబ్ బోల్* **డిఎ ఆర్‌డిఎ -ఆర్ డిఎను** పరిచయం చేశారు. ముఖ్యంగా, *విలంబిట్* పేస్‌లో, వాలుగా ఉన్న లయ నమూనాలు - *ద ర్ద -ఆర్ డా - రాగం యొక్క కొత్త కోణాన్ని వ్యక్తపరుస్తాయి. మూడు దశాబ్దాల అభ్యాసం ద్వారా ప్రారంభించబడిన రాగిణి ఔదవ్* , *షాదవ్*,  *సంపూర్ణ* రాగాలలోని మూడు వాయిద్యాలపై సంక్లిష్టమైన మిశ్రాబాణి కూర్పులను సృష్టించి వాయించింది . జైపూర్, పూణే,  భోపాల్‌లలో ఈ శైలిని బోధించడంపై రాగిణి వివిధ వర్క్‌షాప్‌లను రూపొందించింది,  నిర్వహించింది.

భట్ఖండే,  పలుస్కర్ సంజ్ఞామాన వ్యవస్థల సమ్మేళనం ఆధారంగా రాగిణి ఓమే స్వర్లిపి అనే కొత్త సంజ్ఞామాన వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేసింది. ఇది డిజిటల్ అనుసరణకు అనువైన అనేక లక్షణాలను కలిగి ఉంది,  సంక్లిష్టమైన మిశ్రాబాని కూర్పులను వ్యాఖ్యానించడానికి చిహ్నాలను కలిగి ఉంది.  బోధనా సహాయంగా పనిచేయడానికి నోట్స్, శ్రుతి -లు, భారత్ చతుః సరణ యొక్క పరస్పర సంబంధాన్ని వివరించడానికి ఆమె డిజిటల్ సాధనాలను కూడా అభివృద్ధి చేసింది .

రాగిణి సంగీతంలో సిద్ధాంతం, అభ్యాసం,  ఆవిష్కరణలపై రచనలు చేస్తుంది. ఆమె సంకలనాలు,  సంకలనాల సృష్టిలో సహకారి,  సంపాదకురాలిగా సహకరించింది. ఆమె తన తండ్రి భారతీయ సంగీత వాయిద్యాలపై రాసిన సెమినల్ పుస్తకం *భారతీయ సంగీత వాద్య* యొక్క తదుపరి సంచికలతో పనిచేసింది , 1970ల నుండి సృష్టించబడిన ఎలక్ట్రానిక్ భారతీయ సంగీత వాయిద్యాలపై ఒక అధ్యాయాన్ని జోడించింది. రాగిణి తన తండ్రి రాసిన గమనికల నుండి తయారుచేసిన 14 రాగాలలో 150 కి పైగా మిశ్రాబాణి కూర్పులను వివరించే ఒక సంపుటి ప్రచురణలో ఉంది.

## ప్రచురణలు

* రాగ్ విబోధ్ః మిస్రాబని. హిందీ మాధ్యమం కార్యన్వయ నిర్దేశాలయః ఢిల్లీ. 2010.
* ఓమె స్వరలిపిలో సితార రచనలు. 
* *రాగ విబోధ్ః మిస్రబానీ సంపుటి. 2*.. హిందీ మాధ్యమం కార్యన్వయ నిర్దేశాలయః ఢిల్లీ. 2013.

సంగీత విద్వాంసులు మొయ్నుద్దీన్ ఖాన్, రాజశేఖర్ మన్సూర్, శారదా వేలంకర్, పుష్పరాజ్ కోష్టి,  కమలా శంకర్లతో వ్యక్తిగత అభ్యాసం,  సాంప్రదాయ శైలిపై రాగిణి చేసిన చర్చలు ఇండోర్లోని ఎడ్యుకేషనల్ మల్టీమీడియా రీసెర్చ్ సెంటర్ ద్వారా డాక్యుమెంటరీ చిత్రాలుగా ప్రదర్శించబడ్డాయి.

## మూలాలు

# కౌర్, గురుప్రీత్. *భారతీయ సంఘితా కే అనామోల మణిః లాల్మణి మిశ్రా*. కనిష్క పబ్లిషర్స్ & డిస్ట్రిబ్యూటర్స్ః న్యూ ఢిల్లీ, 2004.
# జల్ తరంగ్ గురు శిష్య పరంపర పథకం, దక్షిణ మధ్య ప్రాంత సాంస్కృతిక కేంద్రం, నాగ్పూర్
# జల్ తరంగ్ః ది టింకిల్ దట్ ఎన్చాంట్స్ ఇంటర్వ్యూ డాక్టర్ రాగిణి త్రివేది,  జల్ తరంగ్ పై వ్యాసం ఆధారంగా రూపొందించబడింది.
# సితార వర్క్షాప్ పై నివేదిక 
# పుస్తక విడుదలః హిందీ,  జ్ఞానానికి నిబద్ధత
# రాగ-రూపాంజలి. రత్న పబ్లికేషన్స్ః వారణాసి. 2007. డాక్టర్ పుష్ప బసు రచించిన సంగీతేందు డాక్టర్ లాల్మణి మిశ్రా రచనల సంకలనం.
# శర్మ, ఎస్. డి. "మహిళా మాస్ట్రోస్""మహిళా మాస్టర్స్"
# "చండీగఢ్లో 4వ బ్రహ్మపతి సంగీత సమారోహం" లో బ్రహ్మపతి, సౌభాగ్యవర్ధన్
# ది గ్రేట్ మాస్టర్ ఆఫ్ హిందూస్థానీ క్లాసికల్ మ్యూజిక్ః డాక్టర్ (బాబా అల్లావుద్దీన్ ఖాన్ (1881-1972). డాక్టర్ సరితా మెకెంజీ-మెక్ హార్గ్.Pothi.com: బెంగుళూర్.2015
# *సంగీత ప్రవహ్ చిరంతన్*.పాఠక్, సంతోష్. ఎడ్. నవజీవన్ పబ్లికేషన్ః జైపూర్.2017

## బాహ్య లింకులు

* అధికారిక వెబ్సైట్
* ఓమె స్వరలిపిలో సితార రచనలు. డాక్టర్ రాగిణి త్రివేది. 2010.
* *సంగీతేందు పండిట్ లాల్మణి జీ మిశ్రాః ఏక్ ప్రతిభాభవన్ సంగీతజ్ఞ*, తివారీ, లక్ష్మీ గణేష్. స్వార్ సాధన, కాలిఫోర్నియా, 1996.
* *శ్రుతి ఔర్ స్మృతిః మహన్ సంగీతజ్ఞ పండిట్ లాల్మణి మిశ్రా*, చౌరాసియా, ఓంప్రకాశ్, ఎడ్. మధుకలి ప్రకాశన్, భోపాల్, ఆగస్టు 1999.
* *సంగీతేందు ఆచార్య లాల్మణి మిశ్రా*. విదుషి ప్రేమలతా శర్మ

వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ రచయిత్రులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:1960 జననాలు