పి.సి.ఎస్.దేవర

**పానుగంటి చిన సత్తిలింగం దేవర** (**పి.సి.ఎస్.దేవర)** భారతీయ వాతావరణ శాస్త్రవేత్త, భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఆయన పరిశోధన లిడార్ (లైట్ రాడార్) టెక్నాలజీ, రేడియో, ఆప్టికల్ రిమోట్ సెన్సింగ్, క్లైమటాలజీ, వాతావరణ ఏరోసోల్స్, క్లైమేట్ డైనమిక్స్‌పై దృష్టి పెడుతుంది. దేవర ఇండియన్ ఏరోసోల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ అసోసియేషన్ (IASTA) అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు.

దేవర పూణేలోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెటియోరాలజీ (IITM)లో ముప్పై ఐదు సంవత్సరాలకు పైగా పనిచేశాడు. అక్కడ ఆయన ఫిజికల్ మెటియోరాలజీ అండ్ ఏరోలజీ విభాగానికి నాయకత్వం వహించాడు. ఆ తరువాత యాక్టింగ్ డైరెక్టరుగా, సైంటిఫిక్ సలహాదారుగా పనిచేశాడు. 2014 నుండి, ఆయన హర్యానాలోని అమిటీ విశ్వవిద్యాలయం (గురుగ్రామ్/మనేసర్ క్యాంపస్)లో అమిటీ సెంటర్ ఆఫ్ ఓషన్-అట్మాస్ఫియరిక్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (అమిటీ కోస్ట్)కి డైరెక్టరుగా, హెడ్‌గా ఉన్నాడు.

## ప్రారంభ జీవితం, విద్య
దేవర ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి భౌతిక శాస్త్రంలో ఫస్ట్ క్లాస్ ఆనర్స్ తో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ పొందాడు. 1974 లో అదే విశ్వవిద్యాలయం నుండి భౌతిక శాస్త్రంలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ పూర్తి చేశాడు. 1979లో, ఇఖ్బాల్ అహ్మద్ మార్గదర్శకత్వంలో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి భౌతిక శాస్త్రంలో డాక్టరేట్ పట్టా పొందాడు. 

## పరిశోధన, కెరీర్
దేవర వాతావరణ ఆప్టిక్స్, రేడియేషన్, రిమోట్ సెన్సింగ్ పరిశోధనలపై దృష్టి పెట్టాడు. వీటిలో వాతావరణ ఏరోసోల్స్, ట్రేస్ వాయువుల వర్గీకరణ, వాతావరణం, వాతావరణ ప్రక్రియలపై వాటి ప్రభావం ఉన్నాయి. ట్రోపోస్పియర్, దిగువ స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఏరోసోల్స్, ట్రేస్ వాయువులు, స్థితి వేరియబుళ్ళ అధ్యయనం కోసం ఆప్టికల్, రాడార్ రిమోట్ సెన్సింగ్ పద్ధతుల అభివృద్ధికి ఆయన దోహదపడ్డారు.

1979లో, దేవర ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి యంగ్ సైంటిస్ట్ అవార్డు అందుకున్నాడు. ఆయన 1980లో IITMలో సీనియర్ సైంటిఫిక్ ఆఫీసర్‌గా చేరి, ఫిజికల్ మెటియోరాలజీ అండ్ ఏరోలజీ విభాగానికి అధిపతి అయ్యాడు. 2005 లో ఆయన IITMకి యాక్టింగ్ డైరెక్టర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించి 2014 వరకు సైంటిఫిక్ అడ్వైజర్‌గా పనిచేశాడు.

2014 లో దేవర, హర్యానాలోని అమిటీ విశ్వవిద్యాలయంలో అమిటీ సెంటర్ ఆఫ్ ఓషన్-అట్మాస్ఫియరిక్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (ACOAST) డైరెక్టరు, హెడ్‌గా చేరాడు. అమిటీ సెంటర్ ఫర్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ సైన్స్ అండ్ హెల్త్, అమిటీ సెంటర్ ఫర్ ఎయిర్ పొల్యూషన్ కంట్రోల్ వంటి సంబంధిత కేంద్రాలకు కూడా ఆయన నాయకత్వం వహించాడు. అమిటీలో తన పరిశోధనల్లో ఏరోసోల్-క్లౌడ్-క్లైమేట్ ఇంటరాక్షన్స్, బ్లాక్ కార్బన్ డైనమిక్స్, వాయు కాలుష్య పర్యవేక్షణ, వాతావరణం, ఆరోగ్య ప్రభావ అంచనాల కోసం ఉపగ్రహ-భూమి డేటా ఇంటిగ్రేషన్‌పై దృష్టి పెట్టాడు.

దేవర ఉపగ్రహ క్రమాంకనం/ధృవీకరణ, PM 2.5 ఆరోగ్య మ్యాపింగ్‌పై NASA, (AERONET–MAIA ప్రోగ్రామ్), IITM పూణే, ఎమోరీ విశ్వవిద్యాలయం (USA) లతో సహకార ప్రాజెక్టులకు నాయకత్వం వహించాడు. అతని ఇటీవలి ప్రచురణలలో గ్రామీణ హర్యానాపై బ్లాక్ కార్బన్ ఏరోసోల్ సంశ్లేషణపై 2024లో *హెలియోన్‌లో* జరిగిన అధ్యయనం కూడా ఉంది.

న్యూఢిల్లీ (2016)లో జరిగిన బేసి-సరి ప్రచారం సందర్భంగా, ప్రాంతీయ వాయు నాణ్యతపై ఆ విధానం చూపిన ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడానికి దేవర అమిటీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ARIES, నైనిటాల్, IITM-ఢిల్లీ సహకారంతో ఒక బృందానికి నాయకత్వం వహించాడు.  

## పురస్కారాలు, గుర్తింపు

* ఆసియన్ ఏరోసోల్ రీసెర్చ్ అసెంబ్లీ (AARA) ఫెలో, 2015. 
* ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ (APAS), హైదరాబాద్ ఫెలో. 
* భారతదేశంలోని సొసైటీ ఆఫ్ ఎర్త్ సైంటిస్ట్స్ (SES) సభ్యుడు. 
* మహారాష్ట్ర అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ (MASc) ఫెలో. 
* ఇండియన్ ఏరోసోల్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ అసోసియేషన్ (IASTA) అధ్యక్షుడు, 2008–2023. 
* గోల్డెన్ జూబ్లీ, సిల్వర్ జూబ్లీ అవార్డులు, IITM, పూణే. 
* “ఆసియా టాప్-50 సైంటిస్ట్ అవార్డు”, 2022.
* “కలాం పరిశోధన అవార్డు”, 2023.

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు