సయ్యద్ మొహమ్మద్ హదీ

**సయ్యద్ మొహమ్మద్ హాది** (12 ఆగస్టు 1899 - 14 జూలై 1971) భారతదేశంలో అత్యంత ప్రతిభావంతులైన మార్గదర్శక అథ్లెట్లలో ఒకరు. ఆయన క్రికెట్, టెన్నిస్‌లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడమే కాకుండా, ఫీల్డ్ హాకీ, ఫుట్‌బాల్, టేబుల్ టెన్నిస్, చెస్, పోలోలలో కూడా ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. ఈ ఏడు క్రీడలలో అతని నైపుణ్యం కారణంగా అతనికి "రెయిన్‌బో హాది" అని మారుపేరు వచ్చింది.

## తొలినాళ్ళ జీవితం
హాది తండ్రి, కెప్టెన్ సయ్యద్ మహ్మద్, హైదరాబాద్ రాష్ట్రం పైగా సైన్యంలో అధికారిగా పని చేశాడు, హాదికి కేవలం రెండు సంవత్సరాల వయసులోనే మరణించాడు. హైదరాబాద్ నిజాం ఆస్థానంలో హైదరాబాద్ రాష్ట్ర మాజీ ప్రధాని సర్ అస్మాన్ జా కుటుంబం ఆయనకు మద్దతు ఇచ్చింది. ఆయన అస్మాన్ జా కుమారుడు నవాబ్ మొయిన్-ఉద్-దౌలా తో కలిసి పెరిగాడు, ఆయన హైదరాబాద్ లో క్రీడలకు ప్రముఖ పోషకుడిగా మారాడు.

హాది యవ్వనంలో గుర్రపు స్వారీ, పోలో నేర్చుకున్నాడు, నిజాం కళాశాల కోసం సాకర్ ఆడాడు. వారి వార్డ్ అసాధారణమైన అథ్లెటిక్ సామర్ధ్యాలను గుర్తించి, అస్మాన్ జా కుటుంబం ఇంగ్లాండ్ ఆయన చదువుకు ఏర్పాట్లు చేయడంలో సహాయపడింది. సయ్యద్ అబ్దుల్ రహీమ్ తో పాటు, అతను హైదరాబాద్ ఫుట్‌బాల్ అసోసియేషన్ (1939 లో విలీనం చేయబడింది) వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకడు.

## టెన్నిస్ కెరీర్
కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం చదువుతున్నప్పుడు టెన్నిస్ ఆటగాడిగా అంతర్జాతీయ వేదికపైకి దూసుకెళ్లాడు, ఆయన అక్కడ  పీటర్ హౌస్ చదువుకున్నాడు, కేంబ్రిడ్జ్ బ్లూగా మారడానికి చాలా కృషి చేశాడు. ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం సందర్శించే అమెరికన్ జట్లపై కేంబ్రిడ్జ్ జట్టు వరుస విజయాలు సాధించడంలో ఆయన సహాయపడ్డారు.  ఆయన ఫీల్డ్ హాకీ, సాకర్, టేబుల్ టెన్నిస్లో కూడా విశ్వవిద్యాలయ రంగులను సంపాదించాడు.

ఆయన భారతీయుడు కాబట్టి కేంబ్రిడ్జ్ జట్టుకు కెప్టెన్సీని నిరాకరించి 1924, 1925లో డేవిస్ కప్ భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడం ద్వారా తన వాదనను నిరూపించుకున్నాడు. ఆయన ఐదేళ్లపాటు వింబుల్డన్ భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు, 1926లో డబుల్స్‌లో క్వార్టర్ ఫైనల్స్‌కు చేరుకున్నాడు. ఒలింపిక్స్ (1924 వేసవి ఒలింపిక్స్) టెన్నిస్ ఆటగాడిగా పోటీ చేసిన మొదటి భారతీయులలో ఆయన ఒకరు.

## క్రికెట  కెరీర్
హాది క్రికెటర్‌గా హైదరాబాద్ తరఫున అనేక ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. ఆయన 1934లో రంజీ ట్రోఫీ ప్రారంభించినప్పుడు, సెంచరీ సాధించిన మొదటి బ్యాట్స్‌మన్ అయ్యాడు. ఆయన 1936లో జాక్ రైడర్ నేతృత్వంలోని ఆస్ట్రేలియన్లతో "అనధికారిక టెస్ట్ మ్యాచ్" ఆడినప్పుడు భారత జట్టులో ఉన్నాడు. ఆయన 1941 వరకు రంజీ ట్రోఫీలో హైదరాబాద్ ఎలెవన్ తరఫున ఆడటం కొనసాగించాడు. ఆయన తోబుట్టువులలో చాలా మంది కూడా నిష్ణాతులైన క్రీడాకారులు. ఆయన సోదరులు హుస్సేన్ మహ్మద్, అష్గర్ అలీ ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెటర్లు.

## క్రీడలు & ప్రజా సేవ
హాది 1939-40లో తన సోదరుడు కల్నల్ అలీ రజా, నవాబ్ మహమూద్ యార్ జంగ్, ఎస్. ఎ. రహీమ్, అహ్మద్ మొహియుద్దీన్లతో కలిసి హైదరాబాద్ ఫుట్‌బాల్ అసోసియేషన్ మరియు హైదరాబాద్ క్రికెట్ అసోసియేషన్ వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకరు. అథ్లెటిక్స్ నుండి రిటైర్ అయిన తరువాత, హాది విద్యావేత్తగా క్రీడలలో తన భాగస్వామ్యాన్ని కొనసాగించాడు. ఆయన కేంబ్రిడ్జ్ నుండి ఎంఏ, పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి మాస్టర్స్ చేశాడు. హైదరాబాదులో ఫిజికల్ ఎడ్యుకేషన్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేసిన హాది చివరికి భారత ప్రభుత్వంలో విద్యా సంయుక్త కార్యదర్శి అయ్యారు. మరో సోదరుడు సయ్యద్ అలీ అక్బర్ కూడా హైదరాబాదులోని ప్రముఖ విద్యావేత్త. హాది స్కౌట్ ఉద్యమానికి ఆసక్తిగల మద్దతుదారుడు మరియు వుడ్ బ్యాడ్జ్ అందుకున్నాడు. ఆయన బాయ్ స్కౌట్స్ ఆఫ్ ఇండియా జాతీయ కమిషనర్‌గా పని చేశాడు. 

ఆయన 1959లో అఖిల భారత క్రీడా మండలి ఏర్పడినప్పుడు దాని మొదటి కార్యదర్శి అయ్యాడు.

## వారసత్వం
హది తన స్వస్థలం హైదరాబాద్, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 72 సంవత్సరాల వయసులో ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్‌తో మరణించాడు. 1971 సెప్టెంబరు 3న ప్రచురించబడిన ఒక సంస్మరణలో ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ ఇలా రాసింది-"ఇది చాలా క్రీడలలో ప్రకాశించే కొద్దిమందికి ఇవ్వబడింది, అరుదుగా ఇవ్వబడుతుంది". ఆయనను దత్తత తీసుకున్న వ్యక్తి నవాబ్ మొయిన్-ఉద్-దౌలా భారతదేశంలో క్రికెట్‌కు గొప్ప పోషకుడు కూడా. మోయిన్-ఉద్-దౌలా గోల్డ్ కప్ క్రికెట్ టోర్నమెంట్ ఈ రోజు వరకు ఆడబడుతోంది. టోర్నమెంట్ రన్నరప్ ట్రోఫీని ఇప్పుడు ఎస్. ఎం. హాది మెమోరియల్ ట్రోఫీ అని పిలుస్తారు.

## మూలాలు