open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
జానా కృష్ణమూర్తి

**కె.జానా కృష్ణమూర్తి** (1928 మే 24&nbsp;– 2007 సెప్టెంబరు 25) 2001లో భారతీయ జనతా పార్టీ అధ్యక్షపదవికి ఎన్నుకోబడిన రాజకీయ నాయకుడు. ఇతడు అటల్ బిహారీ వాజపేయి మంత్రివర్గంలో కేంద్ర న్యాయశాఖ మంత్రిగా పనిచేశాడు. కామరాజ్ నాడార్ తరువాత తమిళనాడు నుండి ఒక జాతీయ స్థాయి రాజకీయపార్టీ అధ్యక్ష పదవికి ఎన్నుకోబడిన రెండవ వ్యక్తి జానా కృష్ణమూర్తి.

## ఆరంభ జీవితం
జానా కృష్ణమూర్తి 1928న మే 24న తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని మదురై పట్టణంలో కృష్ణస్వామి, సుబ్బలక్ష్మి దంపతులకు జన్మించాడు. ఇతని మాతృభాష తెలుగు. ఇతని ప్రాథమిక, కళాశాల విద్యలు మదురైలోని ఎం.సి.హైస్కూలులోను, మదురై కాలేజీలోను జరిగింది. మద్రాసు లా కాలేజీ నుండి బి.ఎల్. పూర్తి చేశాడు. 1965 వరకు లా ప్రాక్టీస్ చేసి మంచి న్యాయవాదిగా పేరు గడించాడు. ఇతడు రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ అధిపతి ఎం.ఎస్.గోల్వాల్కర్ ప్రోద్బలంతో రాజకీయాలలోకి అడుగు పెట్టాడు.

## రాజకీయ జీవితం
1940 నుండి రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ లో క్రియాశీలక సభ్యుడిగా ఉన్న కృషమూర్తి, అటల్ బిహారీ వాజపేయి ప్రోద్భలంతో, తమిళనాడులో భారతీయ జన సంఘ్ యొక్క ప్రధాన కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. ఈయన దక్షిణ భారతదేశంలో పెద్దగా గుర్తింపులేని భారతీయ జన సంఘ్ పార్టీ నిర్మాణానికి క్రియాశీలకంగా కృషిచేశాడు. 

1975లో అత్యయిక పరిస్థితి విధించినప్పుడు, అందుకు వ్యతిరేకతా ఉద్యమానికి తమిళనాడులో కార్యదర్శిగా ఉన్నాడు. 1977లో భారతీయ జనసంఘ్, జనతా పార్టీలో విలీనమైనప్పుడు, జనతాపార్టీ యొక్క తమిళనాడు విభాగానికి ప్రధానకార్యదర్శి అయ్యాడు. 1980లో అటల్ బిహారీ వాజపేయి, లాల్ కిషన్ అద్వానీ, ఎస్.ఎస్.భండారీ, కుష్‌భావూ ఠాక్రే, జగన్నాథరావు జోషీ తదితరులతో కలిసి భారతీయ జనతాపార్టీ స్థాపనకు సహాయం చేశాడు. ఈయన పార్టీకి వ్యవస్థాపక జాతీయ కార్యదర్శి. 1983లో ప్రధాన కార్యదర్శుల్లో ఒకడిగానూ, 1985 నుండి పార్టీ ఉపాధ్యక్షుడిగానూ పనిచేశాడు.

1980 నుండి 1990 వరకు కృష్ణమూర్తి, భారతీయ జనతా పార్టీని దక్షిణాది రాష్ట్రాలైన, కేరళ, తమిళనాడు, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో విస్తరింపజేయటానికి కృషిచేశాడు.

1993లో ఎల్.కే.అద్వానీ కోరిక మేరకు ఢిల్లీ వెళ్ళి, అక్కడ ఆర్ధిక, రక్షణ, విదేశాంగ వ్యవహారాలపై విధానాలను రూపొందించేందుకు భాజపా మేధోవర్గాలను స్థాపించాడు. 1995 నుండి భాజపా ప్రధానకార్యాలయపు నిర్వహణాబాధ్యతలు చూసుకొన్నాడు. కొంతకాలం పార్టీ ప్రధానగళంగా కూడా పనిచేశాడు. 1998లో కృష్ణమూర్తి, దక్షిణ చెన్నై నియోజకవర్గం నుండి లోక్‌సభకు పోటీ చేసి కొద్ది ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 2001 మార్చి 1న పార్టీ అధ్యక్షపదవి బంగారు లక్ష్మణ్ నుండి తీసుకొని, 2002 జూన్ వరకు భాజపా అధ్యక్షుడిగా కొనసాగాడు. 

కృష్ణమూర్తి, ఆ తర్వాత అటల్ బిహారీ వాజపేయి మంత్రివర్గంలో కేంద్ర న్యాయశాఖామంత్రిగా పనిచేశాడు. ఒక సంవత్సరం తర్వాత అనారోగ్య కారణాల వళ్ళ పదవీవిరమణ చేశాడు. ఈయన గుజరాత్ రాష్ట్రం నుండి రాజ్యసభకు ఎన్నికయ్యాడు. 
రాజ్యసభలో ఉండగా విదేశీవ్యవహారాలు, రక్షణ వ్యవహారాల పార్లమెంటు కమిటీలలో క్రియాశీలక సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. ఈయన ఫిర్యాదుల కమిటీకి అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. ఈ కాలంలో పెట్రోలు కల్తీపై నిర్మొహమాటమైన నివేదికను సమర్పించి అందరకీ చిరస్మరణీయమైనాడు.

## కుటుంబం
ఇతనికి 1964, ఆగస్టు 24న భాగ్యలక్ష్మితో వివాహం జరిగింది. ఇతనికి ఇద్దరు కుమారులు ముగ్గురు కుమార్తెలు ఉన్నారు.

## మరణం
కృష్ణమూర్తి, హృదయ శ్వాసకోశ దిగ్భంధనంతో చెన్నైలోని ఒక ప్రైవేటు ఆసుపత్రిలో 2007 సెప్టెంబరు 25న మరణించాడు. 

## ఇవికూడా చూడండి
*భారతీయ జనతా పార్టీ

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* జానాజీ.కామ్‌
* జానా కృష్ణమూర్తి జీవిత రేఖలు 
* రీడిఫ్ ఇంటర్యూ
* Report on Petrol Adulteration
* ఇండియాస్ క్లీనెస్ట్ పొలిటీషియన్
* రాజ్యసభ జాలస్థలిలో ప్రొఫైల్

వర్గం:1928 జననాలు
వర్గం:2007 మరణాలు
వర్గం:తమిళనాడు రాజకీయ నాయకులు
వ్యవహార ధర్మబోధిని

**వ్యవహార ధర్మబోధిని** తొలి తెలుగు రూపక ప్రదర్శన జరిగిన నాటకం. దీనిని ప్లీడరు నాటకం అనికూడా అంటారు. 1880లో కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు ఈ నాటకాన్ని 1880లో రాయగా, అదే సంవత్సరం రాజమహేంద్రవరం లోని విజయనగరం మహారాజు యొక్క బాలికోన్నత పాఠశాలలో మొదటిసారి ప్రదర్శింపబడింది.

కోర్టు ల్లో న్యాయం, గట్టు తగాదాలు, పుట్ట తగాదాలు, స్థలం తగాదాలతో అన్నదమ్ములు బద్ధశత్రువులుగా, సంపన్నులని కూడా రోడ్డు మీద నిలబెట్టి తమాషా చూడటం, కోర్టు దర్శనాన్ని మన కళ్ల ముందు చూపించిన సామాజిక ఉద్యమ తొలి నాటకం ఇది. ఇది ఐదు అంకముల నాటకం. ఇందులోని పాత్రలు నిజ జీవితంలో ఎదురయ్యే పాత్రలే. దీనిని గద్య రూపంలో, వ్యవహారిక భాషలో రాశారు. వ్యవహారిక భాషలో రాయడమనేది ఆకాలంలో సహసమనే చెప్పవచ్చు. మొదటి ప్రదర్శనకు వందలమంది ప్రజలు వచ్చి చూశారని వీరేశలింగం తన స్వీయ చరిత్ర (స్వీ.చ. 1వ భాగంలోని 175వ పుట) లో రాసుకున్నాడు. దీనిని బట్టి మొదటి ప్రదర్శన విజయవంతమైనదని తెలుస్తుంది.

## నాటక ప్రదర్శనకు స్ఫూర్తి
1880లో ధార్వాడ నాటక సమాజం వారు రాజమహేంద్రవరం లోని విజయనగరం మహారాజు యొక్క బాలికోన్నత పాఠశాలలో పాకలు వేసి, వారి నాటకాలను ప్రదర్శించారు (స్వీ.చ. 2వ భాగంలోని 178వ పుట). అది చూసి అక్కడి ప్రజలు వీరేశలింగాన్ని ప్రోత్సహించడంతో ఒక నాటక సమాజాన్ని స్థాపించారు (స్వీ.చ. 1వ భాగంలోని 175వ పుట, (స్వీ.చ. 2వ భాగంలోని 178-79వ పుటలు). అలా తెలుగు నాటకరంగంలో మొట్టమొదటి నాటక సమాజం స్థాపించిన ఘనత వీరేశలింగంకే దక్కింది. ఈ నాటక సమాజంలోని సభ్యులు కూడా ఆ కళాశాల విద్యార్థులే.

అయితే, ఆ కాలంలో నాటకాలలో నటించడం అగౌవరమని భావించేవారు. అందువల్ల, విద్యార్థులు నాటకాలను వేయుటకు వారి తల్లిదండ్రులు అంగీకరించలేదు. దాంతో, ఈ ప్రథమ నాటక సమాజంలోని సభ్యుల పేర్లుగానీ, వారి ప్రదర్శన విధానం గురించిగానీ తెలియలేదు.

## మాలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు సాంఘిక నాటకాలు
క్రియేటివ్ కామన్స్ లైసెన్సు

thumb|150x150px|క్రియేటివ్ కామన్స్ లోగో

## లైసెన్సుల రకాలు

thumb|485x485px| క్రియేటివ్ కామన్స్ లైసెన్స్ వైవిధ్యత ప్రజోపయోగం(పైన) నుండి  అన్నిహక్కులు స్వంతదారువైన (క్రింది) ఎడమవైపు వినియోగ విభాగాలు, కుడివైపు లైసెన్స్ విభాగాలు. ముదురు ఆకుపచ్చ ప్రాంతం ఉచిత సాంస్కృతిక కృతులకు అనుకూలమైన లైసెన్సులు, రెండు ఆకుపచ్చ ప్రాంతాలు వ్యత్పత్తి సంస్కృతికి అనుకూలమైనవి.
thumb|394x394px|2014 లో సిసి-లైసెన్స్ వినియోగం (పైన, మధ్యన), "స్వేచ్ఛా సంస్కృతి కృతుల"కు అనుకూలమైన లైసెన్స్ ల వినియోగం  2010 నుండి 2014 (క్రింద)

### ఎక్కువ వినియోగంలో వున్న ఏడు లైసెన్సులు

### రెండు లేక అంతకంటే రకాలవి కలపటానికి వీలైనవి
thumb|300x300px| రెండు  CC లైసెన్స్ కృతులు కలపటానికి వీలైనవి

వర్గం:కాపీహక్కు పట్టీలు
గుంటూరు హిందూ నాటక సమాజం

**గుంటూరు హిందూ నాటక సమాజం** తెలుగు నాటకరంగంలో ఆధునికకాలంలో ప్రథమ దశలో స్థాపించబడిన నాటక సంస్థ.

## ప్రారంభం
కొండుభొట్ల సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి తన మిత్రులైన తోలేటి అప్పారావు, పాతూరి శ్రీరాములు, పోలూరి హనుమంతరావు, ఇతర శిష్యులతో 1880-81 లలో ఈ సమాజాన్ని స్థాపించారు. దీనికంటే ముందు కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు 1880వ సంవత్సరం నవంబరు, డిసెంబరు నెలలో స్థాపించిన సమాజం విద్యార్థి నాటక సమాజవడం వల్ల, అది కొద్దిరోజుల్లోనే అంతరించిపోవుట వల్ల గుంటూరు హిందూ నాటక సమాజమే మొదటిది అవుతుంది. గుంటూరు అగ్రహారంలోని ఏడుగొందుల సందులో నాటకశాలను నిర్మించుకున్నారు.

ఈ సమాజ ప్రదర్శన లకు తగిన ప్రదేశంలో పాకలు వేయడం, తెరలు సిద్ధంచేయడం, నాటక పాత్రలకు కావలసిన దుస్తులు, అలంకారాలు మొదలైనవి పొత్తూరు కృష్ణయ్య, భువనగిరి హనుమద్దీక్షితులు, భాగవతుల రాఘవయ్యలు చూసుకునేవారు. ప్రతి నాటకంలో నాయక పాత్రలను కలపటపు నరసంహం అనే విద్యార్థి, స్త్రీ పాత్రలను చెన్నూరి సూర్యప్రకాశరావు, భువనగిరి సూర్యనారాయణ అనేవారు వేసేవారు.

ఈ సమాజం నాలుగైదు సంవత్సరాలు మాత్రమే నడిచింది. ధనాపేక్ష లేకుండా వినోదం కోసమే నాటకాలను ప్రదర్శించారు. రాజమహేంద్రవరంలో హరిశ్చంద్ర నాటక మొదటి ప్రదర్శన సమయంలో ప్రదర్శన పాకపై ఎవరో నిప్పువేయడంతో స్వల్ప ప్రమాదం జరిగింది. మరలా 1884లో రెంవడసారి ప్రదర్శన విజయవంతగా జరిగింది. ఈ సమాజంవారు ఎక్కువగా వచన నాటకాలను ప్రదర్శించేవారు. అందుచేత, వచన నాటకాలకు వరవడి దిద్దినది గుంటూరు హిందూ నాటక సమాజమేనని చెప్పవచ్చు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటక సంస్థలు
గుబ్బి తోటదప్ప

రావు బహదూర్ "ధర్మప్రవర్ధ" **గుబ్బి తోటదప్ప** (1838-1910) (స్థలం: గుబ్బి), ఒక భారతీయ వ్యాపారవేత్త, పరోపకారి. అతను దేశవ్యాప్తంగా పర్యాటకులకు "**తోటదప్ప చత్ర**" అని పిలిచే ఉచిత వసతి గృహాన్ని స్థాపించారు. అతనికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం "రావు బహదూర్", మైసూర్ మహారాజు నాలుగవ కృష్ణరాజ ఒడయారు "ధర్మప్రవర్థ" అనే బిరుదుతో గౌరవించారు.

## ప్రారంభ సంవత్సరాలు
1838 సంవత్సరంలో గుబ్బిలోని లింగాయతి కుటుంబంలో తోటదప్ప జన్మించారు. అతని కుటుంబం తరువాతి కాలంలో బెంగుళూరుకు తరలి వెళ్ళింది, అక్కడ మముల్‌పేటలో తన వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించారు.

## సామాజిక సేవ

గుబ్బి తోటదప్పకు సంతానం లేదు. తన ఆస్తిని పర్యాటకులకు, విద్యార్థుల ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించాలని అతని ఆశయం. రావు బహదూర్ ధర్మప్రవర్ధ గుబ్బి తోటదప్ప చారిటీస్ (RBDGTC) అనే ట్రస్ట్ ను స్థాపించారు. 1897లో, ఈ ట్రస్ట్ బెంగుళూరు సిటీ రైల్వే స్టేషన్ సమీపంలోని భూమిని కొనుగోలు చేసింది. 1903 ఫిబ్రవరి 11న, నాలుగవ కృష్ణరాజ ఒడయారు అధికారికంగా ధర్మఛత్రా (పర్యాటకులకు), ఉచిత హాస్టల్ (విద్యార్థులకు) ప్రారంభించారు. తన చివరి రోజులలో అతను తన ఆస్తి మొత్తాన్ని RBDGTC ట్రస్టుకు విరాళంగా ఇచ్చాడు. కె.పుట్టన్న చెట్టిని ఆ ట్రస్ట్ యొక్క మొదటి అధ్యక్షుడిగా నియమించారు. ఈ ట్రస్ట్ దాని పనిని కొనసాగిస్తోంది. ఈ హాస్టల్ సదుపాయం కర్ణాటకలో విస్తరించి ఉంది. 2005లో, హాస్టల్ పునర్నిర్మించబడింది. దాని శత జయంతి కోసం ట్రస్ట్ ఆదాయ వనరుగా కెంపెగౌడ బస్‌స్టేషన్ వద్ద బెల్ హోటల్ నిర్మించింది. బస సౌకర్యాలు నామమాత్రపు రుసుముతో వసతి సదుపాయం ఉంది. మతంతో సంబంధం లేకుండా అందరికీ ప్రవేశం ఉంది. వీరశైవా (లింగాయతి) వర్గానికి చెందిన విద్యార్థులకు 
హాస్టల్‌లో ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ఇప్పటి వరకు ప్రభుత్వంవారు హాస్టల్ మంజూరు చేయలేదు. ప్రతి సంవత్సరం లింగాయతి విద్యార్థులకు అర్హత కోసం ట్రస్ట్ స్కాలర్షిప్పులు ఇస్తుంది.

## గౌరవాలు
*1905 లో మైసూర్ మహారాజు, నాలుగవ కృష్ణరాజ ఒడయారు తన సామాజిక సేవలకు గుర్తింపుగా "ధర్మప్రవర్థ" అనే ప్రసంశ ఇచ్చారు,
*1910 లో, జార్జ్ V, అప్పటి భారతదేశం యొక్క చక్రవర్తి, అతనికి "రావు బహదూర్" బిరుదు ఇచ్చి సత్కరించాడు.

## మరణం
1910 ఫిబ్రవరి 21న, 72 సంవత్సరాల వయస్సులో తోటదప్ప మరణించారు.

## ప్రభావం
*శివకుమార స్వామీజీ 1927–1930 సంవత్సరాల్లో తోటదప్ప హాస్టల్లో విద్యార్థి.
*1921-1924 సంవత్సరాల్లో కర్నాటక నాలుగో ముఖ్యమంత్రి ఎస్.నిజలింగప్ప, తోటదప్ప హాస్టల్లో విద్యార్థి.
*బెంగుళూరు నగర రైల్వేస్టేషన్ ఎదురుగా ఉన్న రోడ్డుకు అతని గౌరవార్థం "గుబ్బి తోటదప్ప రహదారి"గా పేరుపెట్టారు

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

వర్గం:1838 జననాలు
వర్గం:1910 మరణాలు
వర్గం:కర్ణాటక
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
కందుకూరి పురస్కారం - 2017

రంగస్థలంలో కొన్నేళ్లుగా మంచి ప్రతిభ కనబరుస్తూ నాటకరంగ అభివృద్ధికి కృషిచేసిన వారిని గుర్తిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆయా నాటకరంగ కళాకారులకు కందుకూరి వీరేశలింగం పేరు మీదుగా విశిష్ట పురస్కారం అందజేస్తుంది. 2017 సంవత్సరానికిగానూ రాష్ట్రస్థాయిలో ముగ్గురిని, జిల్లాస్థాయిలో జిల్లాకు ఐదుమంది కళాకారుల చొప్పున 13 జిల్లాలకు 65 మందిని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎంపిక చేసింది. రాష్ట్రస్థాయి పురస్కారానికి రూ. లక్ష రూపాయల నగుదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం... జిల్లాస్థాయి పురస్కారానికి రూ. 10వేల నగుదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం అందజేయడం జరిగింది. వారికి 2017 ఏప్రిల్ 30న రాజమండ్రి లోని ఆనం కళాకేంద్రంలో కోడెల శివప్రసాద్, మురళీమోహన్ తదితరుల చేతుల మీదుగా పురస్కారం పేరుతో రూ. 10వేల నగుదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం అందజేయడం జరిగింది.

## పురస్కార కమిటీ సభ్యులు
మురళీమోహన్, డాక్టర్‌ పెద్ది రామారావు, ఎస్.కె. మిశ్రో, పాటిబండ్ల ఆనందరావు, ఎస్‌. బాలచంద్రరావు, పత్తి ఓబులయ్య, ఎస్‌. వెంకటేశ్వర్‌లు కమిటీ సభ్యులుగా ఉన్నారు.

## రాష్ట్రస్థాయి పురస్కార గ్రహీతలు
# కర్నాటి లక్ష్మీనరసయ్య
# చింతా కబీరుదాసు
# అగ్గరపు రజనీబాయి

## జిల్లాస్థాయి పురస్కార గ్రహీతలు

**[[శ్రీకాకుళం జిల్లా]]:**
# గోకవలస కృష్ణమూర్తి
# వి.సూర్యనారాయణ
# ఎస్‌. రమణ
# వాకమళ్ల సరోజిని
# మురళీ బాసా

**[[విజయనగరం జిల్లా]]:**
# ఈపు విజయకుమార్‌
# చిన్న సూర్యకుమారి
# తేడా రామదాసు
# బి.వి.ఎస్‌. కృష్ణమోహన్‌
# నాగవోలు పరమేశ్వరావు

**[[విశాఖపట్నం జిల్లా]]:**
# పి.ఆర్‌.జె. పంతులు
# బి.వి.ఎ. నాయుడు
# వంకాయల సత్యనారాయణ
# అనురాధ
# పిళ్లా సన్యాసిరావు

**[[తూర్పు గోదావరి జిల్లా]]:**
# కొండూరి నాగేశ్వరరావు
# టి.కె. సూర్యానారాయణ
# బాబూరావు
# షేక్‌ షామిద్‌ బాబు
# పి.వి. కృష్ణారావు

**[[పశ్చిమగోదావరి జిల్లా]]:**
# బొడ్డేపల్లి అప్పారావు 
# షేక్‌ ఖాజావలీ 
# మద్దాలి రామారావు 
# రాజా తాతయ్య 
# గండేటి వెంకటేశ్వరరావు

**[[కృష్ణా జిల్లా]]:**
# వెంకట్ గోవాడ
# ఆకురాతి భాస్కర చంద్ర
# అబ్దుల్‌ ఖాదర్‌ జిలాని
# నందగిరి నర్శింహరావు
# అమ్మన విజయలక్ష్మి

**[[గుంటూరు జిల్లా]]:**
# బి. వీరయ్యచౌదరి
# ఎం. బాలచంద్రరావు
# తడికెల ప్రకాష్‌
# ఎన్‌. రవీంద్ర రెడ్డి
# గోపరాజు రమణ

**[[ప్రకాశం జిల్లా]]:**
# కె. ఆల్‌ఫ్రెడ్‌
# అన్నమనేని ప్రసాద్‌
# పిన్ని వెంకటేశ్వర్లు
# రాఘవులు
# దొడ్డ మహేంద్ర

**[[నెల్లూరు జిల్లా]]:**
# పి. భద్రేశ్వరావు
# జి.బి.కె. మూర్తి
# ఎస్‌. హరనాధ్‌
# తంగెళ్లపల్లి సుధాకర్‌
# డాక్టర్‌ జంధ్యాల సుబ్బలక్ష్మి

**[[చిత్తూరు జిల్లా]]:**
# రాఘవాచారి
# జయప్రకాష్‌
# చింతం దేవనాధం
# రామచంద్రారెడ్డి
# కోనేటి సుబ్బరాజు

**[[కర్నూలు జిల్లా]]:**
# ఏటూరి దానం
# సంగా ఆంజనేయులు
# వాల్మీకి రాముడు
# చిప్పా సుధాకర్‌ బాబు
# శ్రీనివాసాచారి

**[[కడప జిల్లా]]:**
# నాగముని మధుబాబు
# వి. సుధాకర్‌
# ఏ. కృష్ణారావు
# నందలూరి బాలాజీ
# నవీన షేక్

**[[అనంతపురం జిల్లా]]:**
# కె.సి. కృష్ణ 
# జి. నాగభూషణం 
# చాకల రాముడు 
# విజయలక్ష్మి 
# అనురాధ 

## ఇవి కూడా చూడండి
* కందుకూరి పురస్కారం - 2018
* కందుకూరి పురస్కారం - 2025

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర చలనచిత్ర, టెలివిజన్, నాటకరంగ అభివృద్ధి సంస్ధ వారి జాలగూడులో బహుమతుల ప్రదానోత్సవ సభ ఛాయాచిత్రాలు

వర్గం:పురస్కారాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పురస్కారాలు
జిగ్లీపఫ్

**జిగ్లీపఫ్** నింటెండో, గేమ్ ఫ్రీక్ స్వంతమైన పోకీమాన్ మీడియా ఫ్రాంచైజ్ నుండి పోకీమాన్  కాల్పనిక జాతులలో ఒకటి. పోకీమాన్ అనిమేషన్ లో ఆమెను పరిచయం చేసినప్పటి నుండి, ఆమె అత్యంత ప్రసిద్ధ పోకీమాన్లో ఒకటిగా మారింది.
thumb|జిగ్లిపఫ్ కాస్ప్లే
జిగ్లీపఫ్ బహుశా ఆమె పాడింది పాడటానికి పాడింది, ఇది ఆమెను లోతైన నిద్రలోకి వినడానికి ప్రతి ఒక్కరిని ఉంచుతుంది. జిగ్లీపఫ్ అప్పటికి కలత చెందుతాడు, ఎందుకంటే ప్రతిఒక్కరూ ఈ పాటలో చాలా విసుగు చెంది ఉంటారు, ఆమె వారి ముఖాలను ఒక మార్కర్తో ఆకర్షిస్తుంది.

జిగ్లీపఫ్ అనేది ఒక చిన్న పోకీమాన్, పికాచూ కన్నా కొంచెం తక్కువ. ఆమె ఒక బెలూన్ లాగా ఆకారంలో ఉంటుంది, నీలం కళ్ళు, కట్లాంటి చెవులు, దాని నుదిటిపై బొచ్చు వింతగా ఉన్న పింక్ శరీరం ఉంది.

## వీడియో గేమ్లలో
పోకీమాన్ వీడియో గేమ్లలో, జిగ్లీపఫ్ ఆటగాళ్ళలో ప్రసిద్ధి చెందింది, ఎందుకంటే ఆమె పాకిన్ శత్రువు పికెమోన్ను నిద్రపోయేలా చేసే ప్రయత్నాన్ని సింగ్ నేర్చుకుంటుంది. ఇది తరచుగా యుద్ధాన్ని కోల్పోవడానికి కారణమవుతుంది, చాలా మంది ఆటగాళ్ళు ఆమెను చాలా బాధించేవారుగా గుర్తించారు.

పోకిమోన్ రెడ్ అండ్ బ్లూలో మొట్టమొదటి పోకీమాన్ ఆటలలో జిగ్లీపఫ్ పరిచయం చేయబడింది. అప్పటి నుండి ఆమె చాలా ఆటలలో నటించింది. ఆమె విగ్లిట్టఫ్ గా రూపాంతరం చెందింది, ఇది జిగ్లీపఫ్ యొక్క "అప్గ్రేడ్డ్" రూపం. పోకీమాన్ గోల్డ్, సిల్వర్తో ప్రారంభించి, జిగ్లీపఫ్ ముందుగా పరిణామం చెందిన పరిణామ రూపాన్ని కలిగి ఉంది, ఇగ్లిబఫ్. గోల్డ్, సిల్వర్ లో ప్రవేశపెట్టిన 100 కొత్త పోకీమాన్లో ఇగ్లేల్బఫ్ ఒకటి. గతంలో  151 మాత్రమే ఉన్నాయి.

సూపర్ స్మాష్ బ్రోస్, మెలె, సూపర్ స్మాష్ బ్రోస్ బ్రాల్, సూపర్ స్మాష్ బ్రోస్. నింటెండో 3DS, Wii U లలో సూపర్ స్మాష్ బ్రోస్, సూపర్ స్మాష్ బ్రోస్, జిగ్పైపఫ్ కూడా కనిపించారు. దీని దాడుల్లో రోల్అవుట్, పౌండ్, సింగ్, రెస్ట్, దాని ఫైనల్ స్మాష్, పఫ్ అప్ ఉన్నాయి.

## అనిం లో
పిగ్చూ, బుల్బాసౌర్, ఛార్మాండర్, మెవ్త్వోలతో పాటు అత్యంత ప్రముఖ పోకీమాన్లో జిగ్లీపఫ్ ఒకటి, ఇది ఇప్పటికీ చాలాకాలం కొనసాగుతున్న పోకీమాన్ అనిమేలో కనిపించింది. ఆమె సాధారణంగా ఊహించని విధంగా కనిపిస్తుంది, పోకీమాన్, మానవులను తన ట్రేడ్మార్క్ గీతాన్ని పాడటం ద్వారా కొద్ది నిమిషాలు నిద్రపోయేటట్లు ఆమెను ఉంచుతుంది. ఆమె షార్పి మాదిరిగానే నల్ల శాశ్వత మార్కర్ను కలిగి ఉంది, దానితో ఆమె తరచుగా నిద్రిస్తున్నప్పుడు ప్రజలను, పోకీమాన్  ముఖాలను ఆకర్షిస్తుంది. ప్రతిఒక్కరూ నిద్రపోతున్నందువల్ల, జిగ్లీపఫ్  పాటను విన్నప్పుడు, జిగ్లీపఫ్ ఆమెను చాలా విసుగు చెంది ఉంటాడు ఎందుకంటే ఇది ప్రతిఒక్కరూ నిద్రిస్తుంది. జిగ్లీపఫ్ వారిని నిద్రిస్తున్నప్పుడు ప్రజలు నిరాశ చెందుతారు, వారు నిద్రపోతున్నప్పుడు జిగ్గాపేఫ్ బాధపడతారు, అది ఒక నీచమైన వృత్తం.

ఒక భాగంలో, జిగ్లీపఫ్ఫ్ బ్లాస్టోయిస్ ఫిరంగిలో చిక్కుకున్నాడు. ఆమె చివరకు పారిపోయినప్పుడు, ఆమె ప్రతి ఒక్కరిని నిద్ర పుచ్చి  వారి ముఖాలపై ఆకర్షించింది. 
## ఇవి కూడా చూడండి
## మూలాలు

వర్గం:వర్గం:వీడియో గేమ్ పాత్రలు
జారుడుమెట్లు (నాటిక)

**జారుడుమెట్లు** కళాంజలి, హైదరాబాద్ వారు ప్రదర్శిస్తున్న సాంఘిక నాటిక. దేశాన్ని పాలిస్తున్న నల్ల దొరల దోపిడీతో ప్రజల జీవితాలు ఇంకా చీకటిలో మగ్గుతున్నాయనే అంశాన్ని ఇతివృత్తంగా సాగిన 'జారుడుమెట్లు' నాటికను కంచర్ల సూర్యప్రకాశ్ రచించగా, కొల్లా రాధాకృష్ణ దర్శకత్వం వహించారు.

అర్ధరాత్రి వచ్చిన స్వాతంత్ర్యంతో దేశం నుండి బ్రిటీష్‌ దొరలు వెళ్ళిపోయినా, ఇక్కడి నల్ల దొరల పాలనలోనూ బడుగు బలహీన వర్గాలు జీవితాల్లో చోటు చేసుకుంటున్న చీకటి తెరలను రాజకీయాల సుడిగుండంలో సామాన్యులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను ఇందులో చూపించారు. అంతేకాకుండా పాలకులు తెల్లదొరల చెప్పుల్లో కాళ్లు పెట్టి నడుస్తున్నారని, స్వాతంత్ర్యం తీసుకువచ్చేందకు నాయకులు చేసిన త్యాగాలను మర్చిపోయి ప్రజారక్షకులగా కాక ప్రజాభక్షకులుగా మారి, సామాన్యుడికి అందాల్సిన స్వాతంత్ర్య ఫలాలను ధనవంతులు ఎగరేసుకుపోవటాన్ని, నాయకులంతా బంధుగణ సేవే పరమావధిగా భావించడం ఇందులో చూపించడం జరిగింది.

## నట, సాంకేతికవర్గం

**నటవర్గం:**
# నవీన షేక్
# రజనీ శ్రీకళ
# వరప్రసాద్
# రాధాకృష్ణ
# మణికంఠ

**సాంకేతికవర్గం**
* సంగీతం: పుట్టా ఆనంద్
* ఆహార్యం: నవీన
* రంగొద్దీపనం: జెట్టి హరిబాబు
* నిర్వహణ: అన్నమనేని ప్రసాద్
* రచన: కంచర్ల సూర్యప్రకాశ్
* దర్శకత్వం: కొల్లా రాధాకృష్ణ

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటికలు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ ప్రాంతీయ భాషా చిత్రం

భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు 1954 నుండి భారతీయ సినిమాకు ప్రదానం చేయబడుతున్న ప్రముఖమైన పురస్కారాలు. ఈ పురస్కారాలలో భాగంగా రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదవ షెడ్యూలులో పేర్కొన్న ప్రాంతీయ భాషా చిత్రాలకు కూడా బహుమతి ప్రదానం చేస్తున్నారు. రెండవ సంవత్సరం (1955) నుండిఅస్సామీ, బెంగాలీ, హిందీ, కన్నడ, మళయాల,మరాఠీ, తమిళ, తెలుగు భాషలలో ఉత్తమ చిత్రానికి రాష్ట్రపతి వెండిపతకం, ఉత్తమ ద్వితీయ, తృతీయ చిత్రాలకు సర్టిఫికెట్ ఆఫ్ మెరిట్ ప్రదానం చేయడం ప్రారంభించారు. 1967లో చివరి రెండు బహుమతులు ఉపసంహరించారు. గుజరాతీ, కాశ్మీరీ, కొంకణి, బోడో, మైథిలి, మణిపురి, డోగ్రీ, పంజాబీ, సంస్కృత,ఉర్దూ భాషా చిత్రాలకే కాకుండా ఎనిమిద షెడ్యూలులో లేని భోజపురి, హరియాన్వి, తుళు, వాంచో, మిజో తదితర భాషా చిత్రాలకు కూడా కొన్ని సంవత్సరాలు ఉత్తమ చలనచిత్రం అవార్డులను ప్రకటించారు.

## ఉత్తమ తెలుగు సినిమా

## ఉత్తమ కన్నడ సినిమా

## ఉత్తమ అస్సామీ సినిమా

## ఉత్తమ బెంగాలీ సినిమా

## ఉత్తమ హిందీ సినిమా

## ఉత్తమ మళయాల సినిమా

## ఉత్తమ మరాఠీ సినిమా

## ఉత్తమ ఒరియా సినిమా
## ఉత్తమ పంజాబీ సినిమా
## ఉత్తమ కొంకణీ సినిమా
## ఉత్తమ మణిపురి సినిమా

## ఉత్తమ తమిళ సినిమా

## ఉత్తమ ఆంగ్ల సినిమా
## మూలాలు
ఆకాశదేవర

**ఆకాశదేవర** గోవాడ క్రియేషన్స్, హైదరాబాద్ వారు ప్రదర్శిస్తున్న సాంఘిక నాటకం. నగ్నముని రాసిన ఆకాశదేవర అనే విలోమ రచనను పాటిబండ్ల ఆనందరావు నాటకీకరించగా, గుమ్మళ్ల బలరామయ్య దర్శకత్వం వహించారు.

## కథ
ఒక దట్టమైన కారడవిలో శతాబ్దాల కింద కట్టబడి జీర్ణావస్థలోకి మారిన ఒక ఆలయం పునర్నిర్మాణం, దాని చుట్టూ పెరుకోనిపోయిన వేలకోట్ల సంపదను కైంకర్యం చేస్తున్న మిస్టర్ కారష్ మాయాజాలం ఇతివృత్తంగా అల్లబడిన మరొక విలోమ కథ ఆకాశదేవర. ప్రచారంతో అబద్దాన్ని నిజం చేయడం, ఒకప్పుడు ఉనికిలో ఉన్న నిజాన్ని అబద్దంగా ప్రచారం చేయడం. ఒక అబద్దాన్ని స్వతంత్రంగా సృష్టించి వేలకోట్ల వ్యాపార సామ్రాజ్యాన్ని సృష్టించుకున్న నేర్పరి, కేవలం మూడుపదుల వయసు కూడా నిండని ఒక ‘సుప్రాటెక్నో నెట్‌వర్క్‌’ సృష్టించిన కారష్ అనే టెక్నోక్రాట్ చీకటి వ్యాపారి చరిత్ర. ఆయన నడుపుతున్న వ్యాపారానికి ముడిసరుకు ‘అబద్దం’, ఆయన అబద్దాలు అమ్ముతూ చరిత్ర గతిని నిర్దేషించ గలిగిన వ్యాపార డైనోసార్. కారష్ సృష్టించిన అబద్దాలు ప్రజలుచే నిజమని బ్రమింపజేసి, వాళ్ళ మనుస్సులో స్థిరపడేలా చేసి, బానిసలను చేసి దానినే చరిత్రగా, జ్ఞానంగా, విజ్ఞానంగా మార్చి ఒక కాల్పనిక కలలో భాగంచేసి నిర్మించిన దేవళం ‘ఆకాశదేవర’. నిజానికి అదొక మార్మిక కళ. ఆ కళద్వారా ప్రజల బలహీనతలను పెట్టుబడిగా మార్చుకున్న వైనాలు మన కళ్ళముందే వందలు వేలు ఉన్నాయి. ఆధునిక సంక్షోభాలు సృష్టించిన వికృత రూపం కారష్. ఆధునిక మాధ్యమాలు ఒక మిధ్యాలోకాన్ని సృష్టిస్థాయి. దాని చుట్టూ మనల్ని తిప్పుతారు, మన ప్రమేయం లోకుండానే అందులో భాగం అవుతాం. మన మేధో దారిద్రాన్ని సంపదగా మార్చుకున్న కారష్ లాంటి వ్యక్తులు సృష్టించిన శూన్యం వలయంలో కొట్టు మిట్టాడుతున్న నేటి సంక్షోభాల గుట్టూ, దానిని రాజకీయంగా ఎదుర్కొనే పనిముట్టూ ‘ఆకాశదేవర’.

## నటవర్గం

ఈ నాటకంలోని పాత్రలు-పాత్రధారులు

* ప్రయోక్త - పాటిబండ్ల ఆనందరావు
* శూన్యస్వామి - గుమ్మళ్ల బలరామయ్య
* షణ్ముఖానంద స్వామి - రజితమూర్తి. సిహెచ్
* కారష్ - వెంకట్ గోవాడ
* సత్యానంద్ - శ్రీనివాసు పోలుదాసు
* షా - లక్ష్మణ్ మీసాల
* ఈశ్వరశర్మ - కొమరవోలు శ్రీనివాసరావు
* ఎం.పి. - టి.వి. సుబ్బారావు
* చతుర - గిరిబాబు దేవులపల్లి/సురభి సంతోష్/సుధాకర్ తేళ్ళ
* పంచమ - సురభి రాఘవ
* మనిషి - సురభి సంతోష్/సతీష్ వీరబోయిన
* శిష్యులు - మల్లేశ్ బలష్టు, నిఖిల్ జాకబ్ తాటిపర్తి, ప్రణయ్‌రాజ్ వంగరి, హనుమంతరాయుడు సల్లా, సుధాకర్ తేళ్ళ, పర్వతాలు బేజాడు, రవీందర్ తమ్మాళ్, నాగేశ్వరరావు గంగుల

## సాంకేతికవర్గం
* ఆహార్యం: హరిశ్చంద్ర రాయల
* రంగొద్దీపనం - సురభి శంకర్
* రంగలంకరణ - పాటిబండ్ల ఆనందరావు, సురభి శంకర్
* సంగీతం - నాగరాజు
* తబలా - ఎస్.వి. ఈశ్వర స్వరూప్
* మేనేజర్: సిహెచ్. హనుమాన్

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు సాంఘిక నాటకాలు
నరకాసుర విజయవ్యాయోగం

**నరకాసుర విజయవ్యాయోగం** 1871లో కొక్కొండ వెంకటరత్నం పంతులు రాసిన సంస్కృత నాటక (రూపక) అనువాదం. ఇది 1872లో ముద్రాణావకాశం పొంది, లభ్యమైన వాటిలో తొలి సంస్కృత రూపకాంధ్రీకరణము. శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామ యుద్ధంచేసి నరకాసురుని వధించి విజయం పొందిన ఇతివృత్తాన్ని నరకాసుర విజయ వ్యాయోగము కథగా తీసుకున్నారు. వారణాసి ధర్మసూరి సంస్కృత రచనను వేంకటరత్నం పంతులు తెలుగులోకి అనువదించారు.

సంస్కృత నాటకాలను అనువదించడంలో పద్యానికి పద్యం, గద్యానికి గద్యం వరుసగా వ్రాసే పద్ధతిని 1872లో కొక్కొండ వెంకటరత్నం ఏర్పరిచాడు. ఈరోజుకు కాడా అందరు కవులు ఇదే పద్ధతిని వాడుతున్నారు. అర్థమేకాకుండా శబ్ధంకూడా తేడారాకుండా దీని అనువాదంలో జాగ్రత్తపడ్డారు. పద్యగద్యంలో అక్కడక్కడ కొన్ని భాగాలు సులభశైలిలో ఉన్నాయి. మూలంలోని భావం తెలుగోల ఒక పద్యంలో సరిపడకపోతే వేరొక పద్యంలో కూడా దాని భావం వచ్చేలా రాయడమేకాకుండా, కొన్నిచోట్ల ఒక పాదం ఎక్కువగా రాశారు.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
డిజిటల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియాలోని నాటక ప్రతి

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
చమత్కార రత్నావళి

**చమత్కార రత్నావళి** 1880 చివరిభాగంలో కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు రచించిన హాస్య నాటిక. ఇది షేక్స్పియరు "కామెడీ ఆఫ్ ఎర్రర్స"కు అనుసరణ. ఈ ప్రదర్శనకు చాలామంది ప్రేక్షక్కులు వచ్చి, చూచి . ది కామెడీ ఆఫ్ ఎర్రర్స్ అనే షేక్స్‌పియర్ నాటకానికి తెలుగులో అనువాదం ఈ నాటకం. దీనిని వీరేశలింగం పంతులు తన విద్యార్థులచే ప్రదర్శింపజేశాడు. ఈ ప్రదర్శనకు చాలామంది ప్రేక్షక్కులు వచ్చి, చూచి ఆనందించారు.

ఈ అనువాదంలో కందుకూరి వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రి ఏర్పరచిన మార్గంకాకుండా భిన్నమైన మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు. అనువాదం చాలా సరళంగా ఉంది. పాత్రల, ప్రాంతాల పేర్లు మార్చారు. సేవకులకు, స్త్రీలకు వ్యవహారిక భాషను ఉపయోగించారు. మూలంలోని పద్యాలను కూడా గద్యంలోకి అనువదించి, గద్య నాటకంగా రాశారు.

## మాలాలు

## ఇతర లంకెలు
* వికీసోర్స్ లో నాటక ప్రతి

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు సాంఘిక నాటకాలు
సిలికాన్ వ్యాలి

సిలికాన్ వ్యాలి, దక్షిణ శాన్ ఫ్రాన్సిస్కొలో ఒక ప్రాంతం. ఈ ప్రాంతం కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలో ఉంది. ఇక్కడ గూగల్, యాపిల్ వంటి ఐ.టి. కంపెనీల ప్రధాన కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. కంప్యూటర్లలో వుండే సిలికాన్ చిప్పులు ఇక్కడ మొదటిలో తయారుచేసేవారు.అందువలన ఈ ప్రాంతానికి "సిలికాన్"  అనే పేరు వాడకలోకి వచ్చింది. 

ప్రధాన కార్యాలయాలు వున్న కంపెనీలు దిగువ వివరించబడ్డాయి. 

# ఈబే (eBay)
#ఫేస్బుక్ (Facebook)
# హెచ్.పి. (HP)
# ఆల్ఫబెట్/గూగల్ (Alphabet/Google)
#ఇంటెల్ (Intel)
# నెట్-ఫ్లిక్స్ (Netflix)
#యాహూ (Yahoo)
# నివిడియా  (Nvidia)
# సిస్కో (Cisco)

సాంకేతిక విజ్ఞానంలో ప్రయోగాలు ఇక్కడ ముందర జరగబడ్డాయి. స్టాంఫోర్డు కళాశాలతో కలిసి, అమెరికా సైన్యానికి కావాల్సిన టెక్నాలజి వస్తువులు (రేడియోలు, కంప్యూటర్లు) 1970 ముందర ఇక్కడ ఉద్యోగస్తులు తయారుచేసారు. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:కాలిఫోర్నియా
మహిళ క్రికెట్ ప్రపంచ కప్-2017

**ఐసిసి మహిళ క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ (ICC Women'S Cricket World Cup) ** అనేది మహిళల ఒక రోజు అంతర్జాతీయ (ODI) క్రికెట్‌కు సంబంధించిన ప్రధాన అంతర్జాతీయ పోటీలను సూచిస్తుంది. ఈ ప్రపంచ కప్‌ను క్రీడా పాలక సంస్థ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ సంఘము (ICC) నిర్వహిస్తుంది, ప్రతి నాలుగేళ్లకు ఒకసారి జరిగే తుది టోర్నమెంట్‌కు ముందుగా ప్రాథమిక అర్హత పోటీలు జరుగుతాయి. ఈ టోర్నమెంట్ ప్రపంచంలో నాలుగో అతిపెద్ద, అత్యధిక మంది వీక్షించే క్రీడా కార్యక్రమంగా గుర్తింపు పొందింది. అత్యంత ముఖ్యమైన టోర్నమెంట్‌గా, ఈ క్రీడలో అత్యున్నత సాధనగా ఐ.సి.సి (ICC) దీనిని గుర్తిస్తుంది. మొదటి మహిళల క్రికెట్ ప్రపంచ కప్‌ను 1973 నుంచి ప్రతి నాలుగేళ్లకు ఒకసారి నిర్వహిస్తున్నారు.

## చరిత్ర
ప్రపంచ కప్ అర్హత పోటీల్లో విజయవంతమైన దేశాలు పాల్గొంటాయి. ఆటల పోటిలో విజేతలుగా నిలిచిన జట్లలో ఆస్ట్రేలియా అత్యంత విజయవంతమైన జట్టుగా గుర్తింపు పొందింది, ఈ జట్టు ఆరుసార్లు ఈ టోర్నీ టైటిళ్లను గెలుచుకుంది. ఇంగ్లాండ్ మూడుసార్లు టైటిళ్లు గెలుచుకోగా, న్యూజిలాండ్ ఒక్కసారి టైటిల్‌ను సొంతం చేసుకున్నాయి.

## తేది-వేదిక
2017 మహిళ క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ 24 జూన్ – 23 జూలై మధ్య తేదీల్లో జరిగింది. ఈ టోర్నమెంట్‌ ఇంగ్లాండ్లో జరిగింది. ఈ టోర్నమెంట్‌లో 08 దేశాలు పాల్గొన్నాయి.

## వివరాలు
2017 మహిళ క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ ఫైనల్ లో ఇండియా-ఇంగ్లాండ్ మధ్య జరిగింధి. ఇందులో 9 పరుగుల తేడాతో భారత్ పై ఇంగ్లాండ్ గెలుపొందింది.

## మూలాలు


## బయటి లింకులు

వర్గం:మహిళల క్రికెట్ ప్రపంచ కప్
ఎ. కృష్ణారావు

**ఎ. కృష్ణారావు (అప్పరుసు కృష్ణారావు)** సీనియర్ పాత్రికేయుడు, కవి, రచయిత, అంతర్జాతీయ రాజకీయ విశ్లేషకుడు. ఉదయం, వార్త, ఆంధ్రభూమి, ఆంధ్రజ్యోతి పత్రికల్లో పనిచేశాడు. కృష్ణుడు అనే మారుపేరుతో తన కవితలను ప్రచురించాడు. 2019లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అనువాద పురస్కారం గెలుచుకున్నాడు.

## జననం
కృష్ణారావు 1962, జూన్ 6న తెలంగాణ రాష్ట్రం, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా, కోయిలకొండ మండలంలోని వింజమూరు గ్రామంలో జన్మించాడు. తండ్రి తెలంగాణ పోరాటంలో మఖ్ధూం మొహియిద్దీన్ వంటి వారితో కలిసి పాల్గొన్నాడు, ఉర్దూ కవితలు రాసేవాడు. కొంతకాలం సియాసత్ పత్రికలో కూడా పనిచేశాడు. తాత అప్పరుసు లక్ష్మీనరసింహారావు గోలకొండ కవుల్లో ఒకరు. వీరరాఘవా అన్న శీర్షికతో ఆయన కవిత్వం గోలకొండ సంచికలో కనపడుతుంది.

## సాహిత్య ప్రస్థానం
పాతబస్తీలోని అభినవ కళాసాహితి, హైదరాబాద్ పాతనగర రచయితల సంఘం కార్యక్రమాలు, అక్కడి గ్రంథాలయాలు కృష్ణారావుపై ప్రభావాన్ని చూపాయి. చిన్నతనం నుండే ప్రాచీన, ఆధునిక సాహిత్యాలపై అభిరుచి ఏర్పడింది. 12 ఏళ్ల వయస్సులో `కటిక చీకటిలోన కలువమా, కాంతి చెందెందవేలచెపుమా, నిశీథిలో అసురుడివలె ఎసరేక ఎల పెరిగెదవో' అన్న కవిత రాశాడు.8వ తరగతి చదువుతుండగానే 'బాలభాను' అన్న లిఖిత మాస పత్రికకు సంపాదకుడుగా వ్యవహరించారు.  

## వృత్తిరంగం
సిర్పూర్ పేపర్ మిల్స్, తర్వాత హైదరాబాద్‌లో బ్రిస్టల్ ఫార్మసుటికల్స్‌లో పనిచేసి ఈ తరువాత ఉదయం పత్రిక ప్రారంభమైనప్పుడు అందులో చేరాడు. 1983లో ఆంధ్రభూమిలో సాహితీ చౌరస్తా అన్న పేరిట ఒక సాహితీ కాలమ్ నిర్వహించాడు. సాహితీ సభల్లో మాట్లాడడం, సాహిత్య విమర్శకుడుగా అనేకమంది రచయితల పుస్తకాలు సమీక్షించాడు.

ఉదయం, ఎపిటైమ్స్, ఆంధ్రభూమి తదితర పత్రికల్లో పనిచేసిన కృష్ణారావు  ఇండియన్ ఎక్స్ ప్రెస్ హైదరాబాద్ ఎడిషన్ కు ఇంఛార్డ్ సంపాదకుడుగా  కూడా వ్యవహరించారు.  ప్రస్తుతం    ఆంధ్రజ్యోతి ఢిల్లీ బ్యూరో ఛీఫ్ గా ఉన్నకృష్ణారావు 'ఇండియాగేట్' పేరుతో  రచిస్తున్న కాలమ్స్ ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఇండియాగేట్, నడుస్తున్న హీన చరిత్ర పేరుతో ఆయన సమకాలీన రాజకీయాలపై పుస్తకాలు రాశాడు. ఇంకెవరు, ఉన్నట్లుండి, ఆకాశం కోల్పోయిన పక్షి, ఒక్క కరచాలనం చేయి పేర్లతో  ఆయన కవితా సంకలనాలు ప్రచురితమయ్యాయి. 'కృష్ణ పక్షం' పేరుతో సాహితీ విమర్శా వ్యాసాల సంకలనాన్ని ప్రచురించారు. కాంగ్రెస్ సీనియర్ నేత జైరాం రమేశ్ తెలంగాణ, పి.వి, ఇందిరాగాంధీ లపై రచించిన పుస్తకాలను అనువదించారు. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అధ్యక్షుడు మాధవ్ కౌశిక్ రచించిన  'సునో రాధికా' అనే కావ్యాన్ని 'రాధికా, ఆలకించు' పేరుతో అనువదించారు.  ప్రధాని పి.వి. నరసింహారావు పై తెలుగులో 'విప్లవతపస్వి', ఇంగ్లీషులో 'ద క్వింటిసెన్షియల్ రెబెల్' పేరిట పుస్తకాలు రాశారు.  కృష్ణారావు కేంద్ర సమాచార మంత్రి వెంకయ్య నాయుడుకు  సలహాదారుగా కూడా పనిచేశాడు.

## పురస్కారాలు
కృష్ణారావుకు గోరాశాస్త్రి, మోటూరు హనుమంతరావు, తాపీ ధర్మారావు, ఎన్ ఆర్ చందూర్ తదితర దిగ్గజాల పేరిట ఉత్తమ జర్నలిస్టుగా పురస్కారాలు లభించాయి. . కవిగా ఆలూరి బైరాగి, రొట్టమాకు రేవు, తెలుగు యునివర్సిటీ పురస్కారాలను అందుకున్నారు.  కవయిత్రి పద్మా సచ్‌దేవ్‌ రాసిన కవితలను ‘గుప్పెడు సూర్యుడు-మరికొన్ని కవితలు‘ పేరిట తెలుగులో అనువదించినందుకు 2019లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అనువాద పురస్కారం వచ్చింది.

## కుటుంబం
ప్రస్తుతం కృష్ణారావు న్యూఢిల్లీలో నివాసం ఉంటున్నాడు. ఆయనకు భార్య మంజుల, ఒక కొడుకు, కూతురు ఉన్నారు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:1962 జననాలు
వర్గం:భారతీయ రచయితలు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా రచయితలు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా పాత్రికేయులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా అనువాద రచయితలు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అనువాద పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన తెలంగాణ రచయితలు
భాషా కుటుంబము

thumb|550x550px|ముఖ్యమైన ప్రపంచ భాషలు (మాట్లాడేవి) <br>
భాషా కుటుంబము అంటే ఒక ప్రాచీన భాష కాలంతోటి మారిపోయి కొత్త భాషలకు సృష్టిస్తుంది. ఈ భాషలు ఒకే భాష నుంచి వచ్చాయి కాబట్టి వీటిటిని భాషా కుటుంబము అని భాషావేత్తలు పిలుస్తారు.  ఆ కుటుంబానికి మూలమైన భాషను ఆది భాష అని మూలభాష లేదా ప్రోటో-భాష అనీ పిలుస్తారు.

ఎథ్నోలోగ్ ప్రకారం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 142 భాషా కుటుంబాల్లో 7,117 జీవిస్తున్న భాషలున్నాయని అంచనా వేసారు. ఒక మానవ సమూహం తమ దైనందిన జీవితంలో సంభాషించేందుకు వాడే భాషను జీవిస్తున్న భాష అంటారు. అనేక మృత భాషలు కూడా ఉన్నాయి. వీటిని మాతృభాషగా కలిగిన మానవ సమూహాలేమీ లేవని అర్థం. అలాగే కొన్ని లుప్త భాషలు కూడా ఉన్నాయి. మాట్లాడే ప్రజలూ లేనివి, వారసత్వ భాషలు కూడా లేనివి లుప్త భాషలు. ఇకపోతే, సరిగ్గా అధ్యయనం జరగని భాషలు కొన్ని. వీటి గురించి అవి మాట్లాడే వారికి తప్ప బయటి ప్రపంచానికి పూర్తిగా తెలియదు. 

ప్రపంచ భాషల్లో చాలా వరకు ఇతర భాషలతో బంధుత్వం ఉంటుంది. కానీ వేరే ఏ ఇతర భాష తోటీ సంబంధం లేని భాషలు కొన్ని ఉన్నాయి. వీటిని ఒంటరి భాషలంటారు. వీటి భాషా కుటుంబంలో ఇదొక్క భాషే ఉంటుందన్నమాట. బాస్క్ భాష అలాంటిదే. 

## Notes

వర్గం:భాషాశాస్త్రం
ఎవరిని ఎవరు క్షమించాలి

**ఎవరిని ఎవరు క్షమించాలి** కె.జె.ఆర్. కల్చరల్ అసోసియేషన్, సికింద్రాబాద్ వారిచే ప్రదర్శించబడుతున్న సాంఘిక నాటిక. ఉదయ్ భాగవతుల రచన, దర్శకత్వం వహించిన ఈ నాటిక అనేక పరిషత్తులలో ప్రదర్శించబడి, వివిధ విభాగాల్లో బహుమతులను అందుకుంది.

## కథ
అన్ని మతాల కంటే మానవత్వం అనే మతం గొప్పది. ఆ మతంలో క్షమించడాన్ని మించిన గొప్ప పనిలేదు. పోలీస్ ఆఫీసర్ గా రిటైర్ అయిన పుణ్యదాసు, వృత్తి పరంగానేకాదు, వ్యక్తిగతంగా కూడా గౌరవం కలిగినవాడు. ఒకరోజు అమెరికాలో సాఫ్ట్ వేర్ ఇంజనీర్ గా పనిచేస్తున్న అతని కొడుకు సుజన్, తను ప్రేమించిన అమ్మాయి ప్రకృతిని పరిచయం చేయడానికి, ఆ అమ్మాయితో సహా 
భారతదేశా నికి వస్తాడు.

పుణ్యదాసు, తన డైరీ మీద మాత్రం ఎవ్వరి చెయ్యి పడనివ్వడు. అలాంటిది ఒకరోజు కాబోయే కోడలు ఆ డైరీ ముట్టుకుందని అగ్గిమీద గుగ్గిలం అవుతాడు. మామూలుగా చాలా మంచిగా వుండే ఆయన ఆ డైరీ ముట్టుకోగానే ఎందుకు అంత అసహనానికి గురి అయ్యాడు అన్న సందేహం ఆ అమ్మాయిలో కలుగుతుంది. ఎలాగైనా ఆ డైరీ చదవాలని ప్రయత్నిస్తుంది. ఈ దశలో ఆమె ప్రవర్తన మీద అనుమానం వచ్చిన పుణ్యదాసు, తన శిష్యుడు తన కొడుకుగా భావించే ఇన్స్‌పెక్టర్ ఇంద్రాతో అమ్మాయి గురించి వాకబు చేయమన్నాడు. ఇంద్రా వాకబులో ఆ అమ్మాయి చెప్పిందంతా అబద్ధమనీ, ఆమె పోలీస్ ఎన్‌కౌంటర్లో చనిపోయిన ఒక వ్యక్తి కూతురని తెలుస్తుంది.

ఇంద్రా ద్వారా ఈ విషయం తెలుసుకున్న సుజన్ కూడా ఆ అమ్మాయిని నిలదీస్తాడు. కాని పుణ్యదాసు మాత్రం... ఆ అమ్మాయి తన చేతుల్లో పొరపాటుగా చనిపోయిన వ్యక్తి కూతురని, అతని క్రిమినల్ కాడని... చెప్పి... అసలేం జరిగిందో వివరించి, జరిగిన తప్పుకు తనని క్షమించమని ప్రకృతిని కోరుతాడు. తన గతం దాచి ప్రేమించినందుకు ప్రకృతి సుజన్ తో తనని క్షమించమంటుంది.

## నట, సాంకేతికవర్గం

**నటవర్గం**
* పుణ్యదాస్ – జోగారావు
* సుజన్ – మంజునాథ్ శర్మ/లక్ష్మణ్ మీసాల
* ప్రకృతి – జయశ్రీ (శ్రీజయ), శ్రీజ సాధినేని
* ఇంద్ర – ఉదయ్ భాగవతుల/శ్రీధర్ బీచరాజు/పుండరీ
* జావీద్ భాయ్ - కొమరవోలు శ్రీనివాసరావు, వాసన్, జార్జ్

**సాంకేతికవర్గం**
* సంగీతం – సురభి ఆనంద్
* రంగాలంకరణ – సురభి ఉమాశంకర్
* ఆహార్యం – జోగారావు/పుండరీ

## బహుమతులు
* ఉత్తమ ప్రదర్శన, దర్శకత్వం - వీరవాసరం కళాపరిషత్‌, వీరవాసరం
* ఉత్తమ ప్రదర్శన, రచన, దర్శకత్వం - గురజాడ కళాభారతి, విజయనగరం
* ఉత్తమ ప్రదర్శన, నటుడు, దర్శకత్వం - ద్రాక్షారామ నాటక కళాపరిషత్, ద్రాక్షారామం
* ఉత్తమ ప్రదర్శన, దర్శకత్వం - తపస్వి కల్చరల్ ఆర్ట్స్, విజయవాడ

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటికలు
మాయా దర్పణ్

**మాయా దర్పణ్** కుమార్ సహానీ దర్శకత్వం వహించి నిర్మించిన హిందీ సినిమా. ఈ చిత్రం 1972లో నిర్మించబడిన సినిమాలలో ఉత్తమ హిందీ సినిమాగా జాతీయ చలన చిత్ర పురస్కారాన్ని పొందింది. 
## నటీనటులు
* అదితి
* అనిల్ పాండ్య
* కాంతావ్యాస్
* ఇక్‌బల్‌కౌల్

## సాంకేతిక వర్గం
* నిర్మాత : కుమార్ సహానీ
* దర్శకత్వం : కుమార్ సహానీ
* కథ : నిర్మల్ వర్మ
* సంగీతం : భాస్కర్ చందావర్కర్
* ఛాయాగ్రహణం : కె.కె. మహాజన్

## చిత్రకథ
శిథిలమై బూజుపట్టిన చావిడి, పాతకాలపు తలుపులు, గోడలూ గల ఆ ఇంటి మధ్యకు చూస్తే ఒక యువతి కనిపిస్తుంది. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం రాకముందు ఒక చిన్న ఎస్టేట్‌కు దివాన్‌గా పనిచేసిన ముసలాయన చిన్నకూతురు ఆమె. చిన్నతనంలోనే తల్లిని పోగొట్టుకున్నది. ఇంకా ఆమెకు వివాహం కాలేదు. ఆమె అన్న తండ్రితో పాట్లాడి, ఇల్లు విడిచిపెట్టి వెళ్ళిపోయి అస్సాం టీ తోటలలో పనిచేస్తున్నాడు. అతను ఆమెకు తరచు ఉత్తరాలు రాస్తూ వుంటాడు. ఆ ఉత్తరాలు చదివినప్పుడల్లా బూజు పట్టి దుమ్ముకొట్టుకొని వున్న ఆ యింటిని విడిచిపెట్టి, ఆ పచ్చని, ప్రశాంతమైన వాతావరణంలోకి పారిపోవాలని ఆమె అనుకుంటూ వుంటుంది. కాని, వృద్ధాప్యంలో వున్న తండ్రితో గల అనుబంధం ఆమెను కదలనివ్వడం లేదు. కాని, ఆమె మాత్రం, ఆ అనుబంధాన్ని తెంపుకుని వెళ్ళిపోవాలనకుంటూ వుంటుంది. స్వేచ్ఛని కోరుకుని వెళ్ళాలనుకుంటూ వుంటుంది. తండ్రి తాను కోరుకున్న అబ్బాయితో అంతస్తుల కారణంగా చూపి వివాహం జరిపించలేదు. ఆ కారణంతో తండ్రి తన యౌవనాన్ని వృథా చేస్తున్నాడు. ఆమె సహించలేకపోయింది. అయితే, వదిలి వెళ్ళడానికీ ఆమెకు మనస్కరించడం లేదు. వితంతువైన ప్రేమ; తండ్రి పరిస్థితీ ఆమెను కదలనివ్వకుండా చేస్తున్నాయి.

తనలో మార్పు రావాలనుకున్నదామె. తను మారాలి అని నిశ్చయించుకుంది. ఆమెలో ఏవో ఘర్షణలు చెలరేగుతున్నాయి; ఏవో తుఫానులు రేగుతున్నాయి...

దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం జరిగిన పోరాటపు నీడలు ఆమెకు కనిపిస్తున్నాయి. పోరాడిన వారి శౌర్యసాహసాలు ఆమెకు కనిపిస్తున్నాయి. చారిత్రాత్మకమైన నిక్షేపాలూ, వర్తమానపు విశేషాలూ మసకమసకగా ఆమె కళ్ళ ముందు ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.

నిశ్చితాభిప్రాయాలు గల ఒక యువక ఇంజినీరు ఆమెకు తారసపడ్డాడు. ఆమెను ఆకర్షించాడు. అతని అభిప్రాయాలు ఆమెలో స్వేచ్ఛాభావాలను చిగిరింపజేస్తున్నాయి. "అవసరం వున్నదనుకున్నప్పుడు - స్వతంత్రించడంలో తప్పులేదు" అన్న సిద్ధాంతాన్ని అతను ప్రతిపాదించాడు; ఆ ప్రతిపాదన ఆమెకు సబబుగానే కనిపించింది. తన స్వవిషయంలోనే కాదు - చరిత్రలో కూడా అలాంటి మార్పు రావాలని ఆమె ఆశించింది. తన అవసరాన్ని తన తండ్రి గుర్తించాలి; అయితే తను ఆయన సేవలను వదిలిపెట్ట కూడదు! కాని, చివరి వరకూ తండ్రి తన పట్టు వదలకుండానే కనిపించాడు. తండ్రి నిస్సహాయత, తన ప్రేమ, స్చేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలు - ఆమెను ఎటూ కదలనివ్వకుండా చేస్తున్నాయి. చివరికి ఆమె ఒక నిర్ధారణకు రాగలిగింది. అస్సాం ప్రాంతాల వున్న పచ్చదనం దూరపు కొండల్లా కనిపించింది. తండ్రి స్థితిని తలచుకుని, తాను అక్కడే వుండిపోవడానికి నిర్ణయించుకుంది. ఇంజినీరుతో స్నేహాన్ని పెంచుకోవాలని కూడా నిర్ణయించుకుంది. తన చుట్టూ వున్న జీవిత వాతావరణమే ఆమెకు నచ్చింది. ప్రజలతో కలిసి నవ సమాజ నిర్మాణానికి దోహదం చెయ్యాలని నిర్ణయించుకుంది. కొత్త వూహలు, పాత బంధాలు ఒక్క చోటనే కలిపి - పాత కొత్తల మేలు కలయికతో నవసామ్రాజ్యస్థాపనకు కృషి చెయ్యలనుకున్నది.

## పురస్కారాలు

## మూలాలు

## బయటిలింకులు
* 

వర్గం:హిందీ సినిమాలు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
వర్గం:ప్రయోగాత్మక చిత్రాలు
వర్గం:సమాంతర చిత్రాలు
ప్రసన్న యాదవము

**ప్రసన్న యాదవము** చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం రచించిన నాటకం. ఇది 1934లో ముద్రించబడింది. శ్రీకృష్ణుడు, నరకాసురుడు ల మధ్య జరిగిన యుద్ధ నేపథ్య నాటకమిది.

ఈ నాటకంలో 5 అంకాలు ఉన్నాయి. ప్రథమాంకంలో నరకుడు స్వర్గమును అక్రమించడం, ద్వితీయాంకంలో ఊర్వశీ - నరకుల సంవాదము, తృతీయాంకంలో నరకుని దుశ్చర్యలు శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామ సమేతుడై బయలుదేరుట, చతుర్థాంకంలో శ్రీకృష్ణ - నరక - సత్యభామ యుద్ధాలు, పంచమాంకంలో శ్రీకృష్ణుడు నరక పుత్రుడైన భగదత్తును ఓదార్చి పదహారు వేల కన్నియలను పరిగ్రహించుట వంటివి ఉన్నాయి.

## నాటకంలోని పాత్రలు

* మహేంద్రుడు - దేవతలరాజు
* బృహస్పతి - దేవగురువు
* జయంతుడు - మహేంద్రుని కుమారుడు
* మాణిభద్రుడు - కుబేరుని సేవకుడు
* నరకాసురుడు - ప్రగ్జ్యోతిషాధిపతియగు రాక్షసరాజు
* పంచజనుడు, నిశుంభుడు, మురుడు - నరకాసురుని బంట్లు
* సూతుడు - నరకుని సారథి
* భగదత్తుడు - నరకాసురుని కుమారుడు
* శంబరుడు - నరకాసురుని మంత్రి
* శుక్రాచార్యుడు - రాక్షసుల గురువు
* చిత్రరధుడు - గంధర్వుడు
* పులహుడు, బృహదశ్వుడు - బదరికాశ్రమ మునులు
* దారకుడు - కృష్ణుని సూతుడు
* దేవలుడు - కృష్ణుని అంతపుర పరిచారకుడు
* శ్రీకృష్ణుడు - కథానాయకుడు
* ఊర్వశి - స్వర్గలోక వేశ్యకాంత
* సత్యభామ - శ్రీకృష్ణుని దేవి

## మాలాలు

## ఇతర లంకెలు
* డిజిటల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియా జాలగూడులో ప్రసన్న యాదవము నాటక ప్రతి

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:పౌరాణిక నాటకాలు
కొండముది గోపాలరాయశర్మ

**కొండముది గోపాలరాయశర్మ** ప్రముఖ నాటక, సినీ రచయిత. సామాజిక ఇతివృత్తంతో నాటకాలు రాసేవాడు.

## నాటకరంగ ప్రస్థానం
ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు నాటకపోటీలు ప్రారంభమైన తొలిరోజుల్లో నాటక రచనలు చేశాడు. ఈయన తొలి నాటకమైన ఎదురీతను ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు వారు ముద్రించారు.
గోపాలరాయశర్మ రచనలు సామాజిక ఇతివృత్తాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

### రచించిన నాటకాలు
* ఎదురీత (1945): కులాంతర వివాహం చేసుకోవాలనుకునేవాళ్లకి సమాజంలో ఎలాంటి ఆటంకాలు ఎదురవ్వుతాయో, వాటిని ఎదుర్కొని ఎలా విజయం సాధించారో ఈ నాటకంలో చూపించబడింది. దీనికి ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు పోటీలలో ఉత్తమ రచన, ప్రదర్శనల విభాగంలో బహుమతులు లభించాయి. 
* ఇదీలోకం (1946): పెట్టబడిదారుల అరాచకాలు, పేదవారి ఆకలి చావుల గురించి ఈ నాటకంలో చెప్పబడింది.
* న్యాయం (1947): అగ్ర తరగతులవారిచే మధ్య తరగతివారికి కలిగిన అవమానాలను ఈ నాటకంలో చూపించబడింది.
* ఏకదేశం (1947): ఇది చారిత్రక నాటకం ఆంగ్లేయుల రాక నుండి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినంతవరకు జరిగిన సంఘటనలను ఇందులో చూపబడింది.
* గౌతమబుద్ధ (1949)

## మాలాలు

వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
బేడర కన్నప్ప (కన్నడ సినిమా)

250px|right|
బేడర కన్నప్ప (కన్నడ: ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ) 1954లో నిర్మించబడిన కన్నడ సినిమా. గుబ్బి వీరణ్ణ ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించాడు. ఈ చిత్రం ద్వారా ప్రముఖ నటుడు రాజ్‌కుమార్ సినిమా రంగానికి పరిచయం చేయబడ్డాడు. సినీ నటి పండరీబాయికి కూడా ఇది తొలి సినిమా. దీనిని సినిమాగా తీయకముందు నాటకంగా గుబ్బి వీరణ్ణ నాటక కంపెనీ ప్రదర్శించేది. కన్నడ చలనచిత్ర చరిత్రలో ఈ సినిమా విడుదల ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోయింది. ఈ చిత్రం 1954లో నిర్మించబడిన సినిమాలలో ఉత్తమ కన్నడ సినిమాగా జాతీయ చలన చిత్ర పురస్కారాన్ని పొందింది

ఈ సినిమా కన్నప్ప అనే బోయవాడు తన మూఢభక్తితో కళ్ళు రెండూ పెరికివేసి శివునికి సమర్పించడమనే ఒక జానపద కథపై ఆధార పడింది.ఈ సినిమా థియేటర్లలో వందరోజులకు పైగా ప్రదర్శింపబడింది. దీనిని తమిళంలో "వేడన్ కన్నప్ప" (తమిళం: வேடன் கண்ணப்பா) పేరుతో 1955లో డబ్బింగ్ చేశారు. ఇదే సినిమాను కాళహస్తి మహాత్యం పేరుతో తెలుగులో పునర్నిర్మించారు. రాజ్‌కుమార్ నటించిన ఏకైక కన్నడేతర చిత్రం కాళహస్తి మహాత్యం.

## మూలాలు

వర్గం:కన్నడ సినిమాలు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
మల్లావఝ్జల సదాశివ్

***మల్లావఝ్జల సదాశివ్*** ( సెప్టెంబర్ 2, 1943 - నవంబర్ 25, 2005) ఉపాధ్యాయుడు, కవి, గేయరచయిత, సాహితీవేత్త, సామాజికవేత్త, తెలంగాణ ఉద్యమకారుడు. ఉద్యమ సమయంలో తన గళంతో, కలంతో ఎంతో మందిని చైతన్యవంతుల్ని చేశారు. ఎన్నో పత్రికలకు సంపాదకుడిగా కూడా పనిచేశారు. మహనది అనే పత్రికను కూడా స్థాపించారు. సాంస్కృతిక ఉద్యమాన్ని విస్తృతంగా విస్తరించడం కోసం *చేతన సాహితి సాంస్కృతిక సమాఖ్య*ను ప్రారంభించారు. 20 ఏళ్ళ పాటు ఎన్నో విప్లవ, అభ్యుదయ గీతాలెన్నింటికో ఊపిరి పోశారు.

## బాల్యం
ఈయన 1943, సెప్టెంబర్ 2 రోజున ఆనాటి కరీంనగర్ జిల్లాలోని రామగుండం మండలం ముర్మూర్ గ్రామంలో జన్మించాడు. తండ్రి వెంకట కృష్ణయ్య, తల్లి లక్ష్మీ నర్సమ్మ. వీరిది బ్రాహ్మణ కుటుంబం. వృతిరీత్యా ఉపాధ్యాయుడు. చిన్నపటి నుండే సాహిత్యం పై మక్కువ పెంచుకున్నాడు.

## కుటుంబ నేపధ్యం
మల్లావఝ్జల సదాశివ్ కు  ఏడుగురు పిల్లలు. ఇద్దరు కుమారులు, ఐదుగురు కుమార్తెలు.

## జీవిత ప్రస్థానం
తెలంగాణ పదాన్ని ఉచ్చరించడానికి వెనుకాడుతున్న సందర్భంలో నిర్బంధాన్ని ధిక్కరించి నీటి పంపిణీలో జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని పాటతో రూపమిచ్చి తన తెగువను ప్రదర్శించిన కవి. బడి పంతుల్నే అయినా .. ఇడుముల్లో ఇరుక్కుల్లో ఉన్న ... సామానున్ని మాత్రం కాదు .. సంపూర్ణ మానవున్ని... జాతి భవితకు కారకున్ని... సామాజిక ఆర్థిక అసమానతలకు, పీడన దోపిడీకి, కుల వ్యవస్థకి, అంటరానితనానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించిన ఉద్యమకారుడు. ఆ క్రమంలో ప్రభుత్వ నిర్బంధాలను, అనేకనేక దాడులను, పోలీస్ కేసులను భరించి పోరాడిన ఉద్యమకారుడు. ప్రజలని చైతన్య వంతున్ని చేయడం కోసం అనేక సామాజిక సంస్థలను ఏర్పాటు చేసి వాటి ధ్వారా కులాధిపత్యాన్ని, మతపరమైన అసమానతలను, స్ర్రీలపై కొనసాగుతున్న పురుషాధిపత్య ధోరణికి రాష్ట్ర స్థాయిలో అనేక సభలను నిర్వహించి ఎంతో మందిని చైతన్యవంతున్ని చేసారు.
ఒక వైపు ఉపాధ్యాయుడిగా ఉంటూనే రామగిరి అనే పత్రికకు సంపాదకుడిగా వ్యవహరించేవారు. మహానది అనే పత్రికను కూడా ప్రారంభించి సంపాదకుడిగా ఉన్నారు. 90 వ దశకంలో జిల్లాలో ఏర్పాటు చేసిన *అక్షరాస్యత కార్యక్రమం*, *అక్షర ఉజ్వల* కోసం ఎన్నో పాటలు రాసి తన కంచు కంఠంతో ఆలపించి కీలక భూమికను పోషించారు. ఎంతో మంది కవులు, జానపద కళాకారులను ప్రోత్సహించారు. మలి దశ ఉద్యమంలో ఆయన పాటతో ఒక చుక్కానిలా ముందుకు సాగారు.

## రచనలు
* *తలపున పారుతుంది గోదారి , నీ చేను, నీ చేలాకా ఎడారి.. రైతన్న నీ బతుకు అమాస, ఎన్టీపిసి చూస్తంది తమాషా..*
* *బడి పంతుల్నే అయినా .. ఇడుముల్లో ఇరుక్కుల్లో ఉన్న ... సామానున్ని మాత్రం కాదు .. సంపూర్ణ మానవున్ని... జాతి భవితకు కారకున్ని...*
* *ఏమున దక్కో ఈ ఊళ్ళ  మనకింక ఏముందక్క .. ఇల్లు సర్దుకున్న, ముల్లె సర్దుకున్న ఎల్లిపోతావున్న*....
* *జాబిలమ్మకు జిలుగు పోగుల దుప్పటి కప్పిన చేతులివి*...
* *పారాణి ఆరలేదు చెల్లాలా .. అప్పుడే నూరేళ్లు నిండాయా చెల్లాలా?*...

## మరణం
ఇతను నవంబర్ 25, 2005 న మరణించారు.

## మరిన్ని విశేషాలు

ఇతను రాసిన అనేక పాటలను *ఎర్రకుంకుమ* పేరుతో ఆడియో క్యాసెట్లు, పుస్తకాలు, కవితలను *సైరన్ * పేరుతో పుస్తక రూపంలో తీసుకొచ్చారు. 2007 నుంచి ప్రతి ఏడాది *సదాశివ స్మారక అవార్డు*ను సాంస్కృతిక రంగంలో రాణించిన వారికీ అందజేస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:1943 జననాలు
వర్గం:2005 మరణాలు
వర్గం:తెలంగాణ కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు
వర్గం:తెలంగాణ విప్లవ రచయితలు
వర్గం:2005 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం (రచయిత/కవి క్రమం)
వర్గం:పెద్దపల్లి జిల్లా రచయితలు
వర్గం:పెద్దపల్లి జిల్లా కవులు
వర్గం:రెండవ ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న పెద్దపల్లి జిల్లా వ్యక్తులు
రస్ట్ (ప్రోగ్రామింగ్ భాష)

**రస్ట్** అనేది మోజిల్లా పరిశోధన సమర్పిస్తున్న సిస్టమ్ ప్రోగ్రామింగ్ భాష. ఇది సురక్షిత, ఏకాకాలిక, ఆచరణాత్మక భాషగా రూపకల్పన చేశారు, ఇది సి++ను పోలి ఉన్నా మెమొరీ సేఫ్టీ విషయంలో మరింత మెరుగ్గా రూపకల్పన చేశారు.రస్ట్‌ను మొదట గ్రేడాన్ హోరే రూపొందించారు. డేవ్ హెర్మన్, బ్రెండన్ ఈచ్ ఇతరుల సహకారంతో ఈ ప్రోగ్రామింగ్ భాష అభివృద్ధి చేయడంలో సహకరించారు.

2016 నుంచి ప్రతి సంవత్సరం స్టాక్ ఓవర్ ఫ్లో డెవలపర్ సర్వేలో రస్ట్  అత్యంత ఆదరణపొందిన ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వేజ్ గా ఉంది.

## రూపకల్పన
రస్ట్ అత్యంత ఏకకాలిక , సురక్షితమైన  భాషగా ఉద్దేశించబడింది. ఇది భద్రత, మెమరీ లేఅవుట్ నియంత్రణ ,సమకాలీకరణకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే  ప్రోగ్రామింగ్ భాష.

## సింటాక్స్
రస్ట్  నిర్మాణం సి , సి ++ లను పోలి ఉంటుంది, మీసాల బ్రాకెట్ల ద్వారా వేరు చేయబడిన కోడ్ బ్లాక్‌లు, if, else, while, for కీవర్డ్ లు కలిగి ఉంది.

రస్ట్ మెమరీ సురక్షితంగా ఉండేలా రూపొందించబడింది . అందువల్ల ఇది శూన్య(null) పాయింటర్లు, డాంగ్లింగ్(dangling) పాయింటర్లు లేదా డేటా రేసులను (data race) సురక్షిత కోడ్‌లో అనుమతించదు.

గో (Go), జావా (java) , .NET ఫ్రేమ్‌వర్క్ వంటి  ఆటోమేటెడ్  గార్బేజ్ కలెక్టర్  వ్యవస్థను రస్ట్ ఉపయోగించదు.

## రస్ట్ ప్రోగ్రామింగ్ ఉదాహరణలు

```rust
fn main() {
    println!("Hello World!");
}
```


## ప్రాజెక్ట్స్
వెబ్ బ్రౌజర్ మొజిల్లా ఫైర్ ఫాక్స్ లో  సర్వో (servo), క్వాంటం (quantum) భాగాలు రూపకల్పనకు  రెస్ట్ ప్రోగ్రామింగ్ ఉపయోగించారు.

అనేక ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్స్ (OS), సంబంధిత భాగాలు రస్ట్‌లో వ్రాయబడుతున్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:సాఫ్టువేరు వ్రాయు భాషలు
వర్గం:స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు
ఫిదా

**ఫిదా** 2017లో విడుదలయిన హాస్య-శృంగార భరిత తెలుగు చలనచిత్రం. శేఖర్ కమ్ముల ఈ చిత్ర రచయిత, దర్శకులు. వరుణ్ తేజ్, సాయిపల్లవి ముఖ్య పాత్రల్లో నటించారు. సాయిపల్లవికిది తొలి తెలుగు చిత్రం. ఈ చిత్రానికి ప్రేక్షకులు, విమర్శకుల నుండి మంచి అభిప్రాయాలు వచ్చాయి.

## కథ
వరుణ్ అమెరికాలోని టెక్సాస్ లో వైద్యవిద్య నభ్యసిస్తుంటాడు. తన అన్న పెళ్ళికి తెలంగాణాలోని బాన్సువాడకి వస్తాడు. అక్కడ పెళ్ళి కూతురు చెల్లెలు భానుమతిని చూసి ప్రేమలో పడతాడు. భానుమతి చాలా స్వతంత్ర భావాలు కలిగిన అమ్మాయి. అక్క పెళ్ళై అమెరికా వెళ్ళిపోవడం చూసి బాధ పడుతుంది. తను మాత్రం పెళ్ళైనా తండ్రితోనే ఉండిపోవాలనుకుంటుంది. వరుణ్ కి తన ప్రేమను వ్యక్తం చేసి అతను భారత్ లోనే ఉండిపొమ్మని కోరాలనుకుంటుంది. కానీ వరుణ్ కి మాత్రం అమెరికాలోని మంచి విశ్వవిద్యాలయంలో చేరి న్యూరో సర్జన్ కావాలనుకుంటూ ఉంటాడు. అక్కడి అవకాశాల గురించి గొప్పగా చెబుతుండగా విన్న భానుమతి తన ప్రేమను మొగ్గలోనే తుంచేస్తుంది.

## తారాగణం
ఈ సినిమాలో వరుణ్ తేజ్, సాయిపల్లవి ముఖ్య పాత్రల్లో నటించారు. సాయిపల్లవికిది తొలి తెలుగు చిత్రం. గీత రచయిత సీతారామశాస్త్రి తనయుడు రాజా ఇందులో ఓ పాత్ర పోషించాడు.
* వరుణ్ గా వరుణ్ తేజ్
* భానుమతి గా సాయి పల్లవి
* భానుమతి తండ్రిగా సాయిచంద్
*రాజా చెంబోలు 
*శరణ్య ప్రదీప్
* మాస్టర్ ఆర్యన్
* రాజా 
* సత్యం రాజేష్
* గీతా భాస్కర్
*గాయత్రి గుప్తా
*సారా ఉరియార్టే బెర్రీ 

## సాంకేతిక వర్గం

* స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: శేఖర్ కమ్ముల 
* రచన: శేఖర్ కమ్ముల 
* సంగీతం: శక్తికాంత్ కార్తీక్ 
* గీత రచయితలు:సుద్దాల అశోక్ తేజ,సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, వనమాలి, చైతన్య పింగళి 
* నేపథ్య గానం: మధుప్రియ, రాంకీ, అరవింద్ శ్రీనివాస్ , రేణుక, సింధూరి, సినొవ్ రాజ్,హేమచంద్ర, దీపక్, మాళవిక 
* ఛాయా గ్రహణం: విజయ్ సి.కుమార్ 
* కూర్పు: మార్తాండ్ కె.వెంకటేష్ 
* నిర్మాతలు: దిల్ రాజ్, శిరీష 
* నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీవేంకటేశ్వర క్రియేషన్స్ 
* విడుదల:21:07:2017.

## పాటలు
శక్తికాంత్ కార్తీక్ ఈ సినిమాకు సంగీతం అందించాడు. శక్తికాంత్ ఇంతకు మునుపు శర్వానంద్ కథానాయకుడిగా వచ్చిన కో అంటే కోటి చిత్రానికి స్వరాలు సమకూర్చాడు. కీరవాణి దగ్గర కీబోర్డు వాయించే జీవన్ నేపథ్య సంగీతం రూపొందించాడు. సంగీతం ఆదిత్య మ్యూజిక్ ద్వారా విడుదలైంది.

## పురస్కారాలు

### సైమా అవార్డులు
2017 సైమా అవార్డులు

# ఉత్తమ గీత రచయిత (సుద్దాల అశోక్ తేజ - వచ్చిండే)

## మూలాలు

వర్గం:2017 తెలుగు సినిమాలు
బాల స్వేచ్ఛ

**బాల స్వేచ్ఛ** అనే గ్నూ లినెక్స్ కంప్యూటర్ నిర్వాహక వ్యవస్థ (నివ్య) ప్రత్యేకంగా బాలల కోసం రూపొందించబడింది.ఈ నిర్వాహక వ్యవస్థలో పిల్లల పాఠ్యాంశాలకు సంబంధించిన పలు విషయాలు అనువర్తనాలు (అప్లికేషన్స్) రూపంలో పొందుపరచబడినవి. విద్యార్థులు కంప్యూటర్ సహాయంతో తమ పాఠ్యాంశాలను పరస్పర సంకర్షణతో నేర్చుకునే వెసులుబాటు కలిపిస్తుంది ఈ నివ్య. త ద్వారా విద్యార్థులు పాఠము యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశాన్ని సులభంగా అర్థంచేసుకోవడమేకాకుండా వాటిని తమ నిజ జీవితంలో ఎలా అనువర్తించాలో తెలుసుకుంటారు.ప్రాథమిక తరగతులు మొదలుకుని పదవ తరగతి వరకు విద్యార్థులకు ఉపయోగపడె అనువర్తనాలు (అప్లికషన్స్) అన్ని పెన్సిల్ బాక్స్ లో ప్రభుత్వ పాఠ్య ప్రనాళికకు అనుగుణంగా పొందుపరచబడినవి.గణిత, భౌతిక, రసాయన, భౌగోల శాస్త్రాలకు సంబంధించిన అంశాలు విద్యార్థులకు ఆసక్తి కలింగించే విధంగా, వారి జిజ్ఞాసను పెంచే విధంగా, అతి సులభంగా తయారుచేయబడింది.వివిధ ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు సంబంధించిన ఉపాధ్యాయులకు, కంప్యూటర్ బోధకులకు, విద్యార్థులకు ఈ కంప్యూటర్ నిర్వాహక వ్యవస్థ పై అవగాహన కలిపించుటకు స్వేచ్ఛ సంస్థ పలు రకాల కార్యక్రమాలు చేపట్టింది.

ప్రభుత్వముచే ప్రారంభింపబడిన సర్వ శిక్షా అభియన్ ప్రాజెక్ట్ ని విద్యార్థులకు మరింత ఉపయోగకరంగా తీర్చిదిద్దడమే బాల స్వేచ్ఛ నివ్య యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.ఆధునిక విద్యా ప్రమానాలతో రూపొందించిన బాల స్వేచ్ఛ సామన్యులకు అందుబాటులోలేని ప్రైవేటు, టెక్నో స్కూళ్ళ యొక్క బొధనాపద్ధతులను ఉచితంగా విద్యార్థులకు అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చింది. సాంకేతికంగాను, విషయ పరిజ్ఞానం పరంగా గ్రామీణ విద్యార్థులను పట్టణాలలో ఉన్న విద్యార్థులకు దీటుగా తయారుచేస్తుంది. వాడుకరులకు అన్ని రకాల స్వేచ్ఛలను అందిస్తూ, విద్యార్థులకు ఉపయోగపడే అన్ని రకాల విద్యోపకరణాలతో వచ్చిన మొట్ట మొదటి నిర్వాహక వ్యవస్థ "బాల స్వేచ్ఛ."

తెలుగు, ఇంగ్లీషు మాధ్యమాల విద్యార్థుల దృష్ట్యా, ప్రతి ఒక్కరికి సాంకేతిక విద్యా ప్రమానాలు అందుబాటులో ఉండాలని, ప్రతి ఒక్కరు ప్రయోజనం పొందాలనె ఉద్దేశంతో స్వేచ్ఛ సంస్థ బాల స్వేచ్ఛ నివ్యను తెలుగు భాష లోకి స్థానికీకరించే ప్రనాళికలను తయారుచేస్తుంది.

వర్గం:కంప్యూటరు నిర్వాహక వ్యవస్థలు
వర్గం:స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు
పౌరాణిక నాటకాలు

**పౌరాణిక నాటకాలు** పురాణ కథ లలోని పాత్రలను రంగస్థలం మీద నటుల ద్వారా ప్రదర్శించే నాటకాలను పౌరాణిక నాటకాలు అంటారు. ఆకాలంలో సమాజంలో నైతిక విలువలు మానవ సంబంధాలపై అవగాహన కలిగించేందుకు పౌరాణిక నాటకాలు దోహదపడేవి.

[right|thumb|250px|[ఆంధ్రప్రదేశ్ సచివాలయ సాంస్కృతిక సంఘం వారు ప్రదర్శించిన శ్రీకృష్ణరాయబారం పౌరాణిక నాటకంలోని ఒక దృశ్యం]]

పూర్వకాలంలో కథాంశాలను పౌరాణిక ఇతిహాసాల నుంచి తీసుకొని హరికథ లు, బుర్రకథ లన ద్వారా అభినయాన్ని అందించే ప్రక్రియ పౌరాణిక నాటకాలకు ఆధారం. ధర్మవరం కృష్ణమాచార్యులు ధార్వాడా నాటక విధానాలను స్ఫూర్తిగా తీసుకొని చిత్రనళీయం అనే పౌరాణిక నాటకాన్ని రచించి ప్రదర్శించాడు. 1895లో సురభి గ్రామంలో సంపన్న కుటుంబానికి చెందిన రామిరెడ్డి, చెన్నారెడ్డి వివాహంలో వినోద కార్యక్రమాల్లో భాగంగా వనారస గోవిందరావు కీచకవధ అను నాటకాన్ని ప్రదర్శించారు.

చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం పార్వతీపరిణయం, భాష నాటకాలను సంస్కృతం నుండి అనువదించాడు. కీచకవధ, ద్రౌపది పరిణయం, గయోపాఖ్యానం రచించారు. వేదం వెంకటరాయశాస్త్రి ప్రతాపరుద్రీయం, బొబ్బిలియుద్ధం; కందుకూరి వీరేశలింగం హరిశ్చంద్ర; పానుగంటి వారి పాదుకాపట్టాభిషేకం, రాధాకృష్ణ, విజయరాఘవం, విప్రనారాయణ, కంఠాభరణం; తిరుపతి వేంకటకవులు రాసిన 5 నాటకాలలో పాండవోద్యోగ విజయాలు, కురుక్షేత్రం; బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం సత్యహరిశ్చంద్ర, ధర్మవరం గోపాలాచార్యులు భక్తరామదాసు; ముత్తరాజు సుబ్బారావు శ్రీకృష్ణ తులాభారం; ఆవటవల్లి హనుమంతరావు మహాకవి కాళిదాసు, తాండ్ర సుబ్రహ్మణ్యం శ్రీ రామాంజనేయ యుద్ధం వంటి పౌరాణిక నాటకాలు జనరంజకాలుగా నేటికి పల్లెటూళ్లలోను ప్రదర్శించబడుతున్నాయి.  

## మూలాలు

వర్గం:పౌరాణిక నాటకాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
త్రిపురనేని సాయిచంద్

**త్రిపురనేని సాయిచంద్ ** తెలుగు చలనచిత్ర నటుడు, డాక్యుమెంటరీ సినిమాల రూపకర్త. రచయిత త్రిపురనేని గోపిచంద్ కుమారుడు. సంఘసంస్కర్త, హేతువాది అయిన కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరికి మనుమడు. తెలంగాణ సాయుధ పోరాట నేపథ్యంలో ప్రసిద్ధ దర్శకుడు గౌతమ్ ఘోష్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన మాభూమి చిత్రంతో తెలుగు చలనచిత్రరంగంలో నటుడిగా ప్రవేశించాడు. ఆ చిత్రంలో కథానాయకుడు రామయ్య పాత్రలో మరుపురాని నటనను కనబరిచాడు. ఆ తర్వాత శివ, అంకురం మొదలగు తెలుగు సినిమాల్లో నటించాడు. శివ చిత్రంలో నటి అమలకు అన్నయ్యగా నటించాడు. నటనకు దూరమై మైత్రి కమ్యూనికేషన్స్ స్థాపించి కొన్నాళ్ళపాటు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు సందేశాత్మక డాక్యుమెంటరీలు తీస్తూ ఢిల్లీలో గడిపారు.  పాతికేళ్ళ విరామం తరువాత మళ్ళీ శేఖర్ కమ్ముల దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఫిదా చిత్రంతో నటుడిగా పునఃప్రవేశం చేశాడు. నిజజీవితంలో బ్రహ్మచారిగా మిగిలిపోయిన సాయిచంద్, ఫిదా చిత్రంలో ఇద్దరు కూతుళ్ళ తండ్రిగా నటించి విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్నారు.

## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
సాయిచంద్ 1956 మార్చి 12న త్రిపురనేని గోపీచంద్, శకుంతలా దేవి దంపతులకు కర్నూలులో జన్మించాడు. ఈ దంపతులకు మొత్తం అయిదు మంది సంతానం. వీళ్ళందరిలో సాయిచంద్ చివరివాడు. తండ్రి గోపీచంద్, ఆయన తండ్రి త్రిపురనేని రామస్వామి పేరొందిన రచయితలు. సాయిచంద్ కి ఆరేళ్ళ వయసులో తండ్రి మరణించాడు. పదేళ్ళ వయసులో తల్లి కూడా మరణించింది. అప్పటి నుంచి మాతామహుడైన (తల్లికి తండ్రి) నారయ్య సమక్షంలో పెరిగాడు. చిన్నతనంలో తండ్రి రచనలు చదవడం ప్రారంభించాడు.

గోరా ప్రారంభించిన *వాసవ్య* పాఠశాలలో చదువుకున్నాడు. ఆ పాఠశాల నిర్వాహకురాలు, గోరా కోడలైన హేమలతా లవణం ఊయనకు తన పేరు, తండ్రి పేరు కలిసొచ్చేలా సాయిచంద్ అని పేరు మార్చింది.
thumb|ఆడవాళ్లే అలిగితే

## ఫిల్మోగ్రఫీ
సాయిచంద్ నటించిన తెలుగు చిత్రాల పాక్షిక జాబితా:
* మాభూమి (1980)
* ధర్మవడ్డీ (1982)
* పెళ్లీడు పిల్లలు (1982)
* మంచుపల్లకీ (1982)
* ఆడవాళ్లే అలిగితే (1983)
* ఈ దేశంలో ఒకరోజు (1983)
* రంగులకల (1983)
* విముక్తి కోసం (1983)
* ఈ చదువులు మాకొద్దు (1984) 
* శివ (1989)
* అంకురం (1992)
* ఫిదా (2017)
* సైరా నరసింహారెడ్డి (2018)
* చెక్ (2021)
* ఉప్పెన (2021)
* కొండపొలం  (2021)
* విరాటపర్వం (2022)
* విరూపాక్ష (2023)
* మా నాన్న సూపర్‌హీరో (2024)

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:1956 జననాలు