హనుమసాగర

**హనమసాగర్**, **హనుమసాగర** అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశం, కర్ణాటక రాష్ట్రం, కొప్పల్ జిల్లా, కుష్టగి తాలూకాలోని ఒక గ్రామం.
## జనాభా
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, హనుమసాగరలో 12,919 జనాభా ఉంది, ఇందులో 6,556 మంది పురుషులు, 6,363 మంది మహిళలు ఉన్నారు.

వ్యవసాయపరంగా హనుమసాగర దానిమ్మ, నువ్వులు, ఇతర నూనెగింజల ఉత్పత్తికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడి రైతులు హైబ్రిడ్ విత్తనాల ఉత్పత్తికి బాగా శిక్షణ పొందారు, ఈ గ్రామంలో హైబ్రిడ్ కూరగాయలు, పత్తిని పండిస్తారు. హనుమసాగర కొప్పల్, గడగ్, బాగల్‌కోట్ అనే మూడు జిల్లాలను కలుపుతుంది. హనుమసాగర, దాని చుట్టుపక్కల గులాబీ రంగు గ్రానైట్ రాతి నిక్షేపాలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి, ఇక్కడ 30 సంవత్సరాలుగా ఈ రాళ్ల క్వారీయింగ్ కొనసాగుతోంది. ఈ గ్రామ పరిసరాల్లో ఇసుకరాయి నిక్షేపాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి, వీటిని సాధారణంగా ఇళ్ల నిర్మాణం, రాతి చెక్కడాలకు ఉపయోగిస్తారు.

పవన శక్తి ద్వారా విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేసే ప్రదేశంగా హనుమసాగర గుర్తించబడింది. గ్రామం చుట్టూ పెద్ద కొండల శ్రేణులు ఉన్నాయి, వాటిపై పవన విద్యుత్ యంత్రాలను (విండ్ మిల్స్) ఏర్పాటు చేశారు. ఈ పవన విద్యుత్ యంత్రాల ఫ్యాన్లు చాలా దూరం నుండి కనిపిస్తాయి. హనుమసాగరలో పురాతన తరానికి చెందిన చేనేత కార్మికులు ఉన్నారు, ఈ కార్మికులు ప్రసిద్ధ ఇల్కల్ చీరలను నేస్తారు.

## చరిత్ర
కొండపై ఉన్న వెంకటేశ్వర దేవాలయం (అభినవ తిరుపతి) కారణంగా ఈ ప్రదేశం చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. సమీపంలోని ఏలబుంచి గ్రామంలో ఉన్న తన భక్తుడు 'శ్రీ వెంకప్పయ్య దేశాయ్'ను కరుణించడానికి దేవుడే స్వయంగా ఇక్కడికి వచ్చాడని భక్తుల నమ్మకం. దేశాయ్ ప్రతి సంవత్సరం తిరుపతిని సందర్శించేవాడు, వృద్ధాప్యం కారణంగా అతను తిరుపతిని సందర్శించలేకపోయాడు. అతని భక్తికి ముగ్ధుడైన వెంకటేశ్వర స్వామి దేశాయ్ కలలో కనిపించి ఆశీర్వదించాడు, హనుమసాగర కొండపై తన పాదముద్రను వదిలివెళతానని వాగ్దానం చేశాడు. అదేవిధంగా వెంకటేశ్వర స్వామి మళ్లీ దేశాయ్ కలలోకి వచ్చి, కుష్టగి సరస్సులో బట్టలు ఉతికే రాయిగా ఉపయోగించబడుతున్న విగ్రహం ఉన్న ప్రదేశాన్ని చూపించాడు.

సాధారణ ఆచారాల తరువాత భక్తులు సందర్శించడానికి ఒక ఆలయం నిర్మించబడింది. వెంకటేశ్వర స్వామికి నిరంతర సేవ జరిగేలా చూడటానికి ఆలయ రోజువారీ కార్యకలాపాలను నిర్వహించడంలో పాలుపంచుకున్న ప్రతి కుటుంబానికి భూదానం చేయబడింది. కట్టెలు కొట్టేవారు, నీరు సరఫరా చేసేవారు, పూజారులు, శుభ్రం చేసేవారు, వంటవారు, పెయింటర్లు తదితరులకు భూమిని దానం చేశారు; ఈ విధంగా ఆ కుటుంబాలకు ఆదాయం లభిస్తుంది, వెంకటేశ్వర స్వామికి ఆటంకం లేకుండా సేవ జరుగుతుంది. తిరుపతికి వెళ్లలేని భక్తులు ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శిస్తారు. ప్రస్తుతం శ్రీ వెంకప్పయ్య దేశాయ్ ఏడవ తరం వారు ఆలయాన్ని నిర్వహించడానికి ఒక ట్రస్ట్‌ను ఏర్పాటు చేశారు.

హనుమసాగరలో శ్రీ కరిసిద్దేశ్వర దేవాలయం ఉంది, ఇది మైసూరు సంస్థాన మఠానికి చెందినది. ఎస్.ఎస్.కె సమాజ్ హనుమసాగర ఆధ్వర్యంలో శ్రీ సోమశంకర లింగేశ్వర సుక్షేత్ర, భవాని దేవాలయాలు నిర్వహించబడుతున్నాయి. పేరులేని చెట్టు, సూర్యరశ్మి పడని బావి ఉన్న బీళగి గ్రామంలోని పురాతన చందలింగేశ్వర దేవాలయం హనుమసాగర నుండి 4 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. కపాలేశ్వర్ జలపాతం చందలింగేశ్వర దేవాలయానికి చాలా దగ్గరగా ఉంది. ఇక్కడి ప్రసిద్ధ ఇసుకరాయి లేదా విగ్రహాల పలకలను మహారాష్ట్ర, చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలకు రవాణా చేస్తారు.

సున్నం (మోర్టార్) ఉపయోగించకుండా కొండపై నిర్మించబడిన పురాతన హనుమసాగర కోటకు కూడా హనుమసాగర ప్రసిద్ధి చెందింది.

హనమసాగర్‌కు సమీప పర్యాటక ప్రదేశాలు ఐహోళె, పట్టడకల్, బాదామి, హంపి.

ప్రముఖ రేడియో స్క్రిప్ట్ రచయిత శ్రీ ఎన్. పి. కులకర్ణి హనుమసాగరకు చెందినవారు, ఆల్ ఇండియా రేడియో కోసం ఆయన దాదాపు 40 హాస్య నాటక స్క్రిప్ట్‌లను రాశారు.

## రవాణా
హనుమసాగర కుష్టగికి రోడ్డు మార్గం ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది. సమీప ప్రధాన విమానాశ్రయం హుబ్లీలో ఉంది.

### దూరప్రాంత బస్సు మార్గాలు
కుష్టగి నుండి బెంగళూరు, హుబ్లీ, హైదరాబాద్, బాగల్‌కోట్, ఇతర ప్రధాన నగరాలకు ప్రయాణించవచ్చు. కర్ణాటక రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ (KSRTC) ఇతర నగరాలు, గ్రామాలకు బస్సు సర్వీసులను నడుపుతోంది. వివిధ ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసులు కూడా ఉన్నాయి.

### రైల్వేలు
బాదామి హనుమసాగరకు సమీప రైల్వే స్టేషన్.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కుష్టగి
* కొప్పల్
* రాయచూరు
* గజేంద్రగడ
* బాదామి
* ఇల్కల్

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* http://Koppal.nic.in/