పసల కృష్ణభారతి

**పసల కృష్ణభారతి** (1932 అక్టోబర్ 29 - 2025 మార్చి 25)  ప్రముఖ గాంధేయవాది.  స్వాతంత్ర సమర యోధులు పసల కృష్ణమూర్తి, అంజలక్ష్మి దంపతుల రెండో కుమార్తె. ఆమె 29 అక్టోబర్ 1932 తమిళనాడు లోని వేలూరు జైలులో జన్మించారు. కృష్ణుడిలా కారాగారంలో పుట్టినందుకు కృష్ణ అని, భారతావని పోరాటంలో భాగమైనందుకు భారతి అని, రెండుకలిపి కృష్ణభారతి గా పేరు పెట్టారు. ఆమెకు నలుగురు అన్నదమ్ములు, 3 అక్కచెళ్ళులు ఉన్నారు. ఆమె అవివాహిత. సంపన్న కుటుంబంలో పుట్టినా, తల్లిదండ్రుల  ఆశయాలను పుణికిపుచ్చుకొని తుదిశ్వాస వరకు నిరాడంబర జీవితమే గడిపారు. కృష్ణభారతి తన 92వ యేట 23 మార్చి  2025న హైదరాబాద్ లో సోదరి స్వగ్రహంలో మరణించారు.

### '''స్వాతంత్రోద్యమంలో'''
ఆమె విద్యాభివృద్ధికి, పేద పిల్లల  చదువులు, దళితల గురించీ ఎన్నో గుప్తదానాలూ చేసారు.  కృష్ణభారతి తల్లిదండ్రులూ గాంధీజీ సమక్షంలో కాంగ్రెస్  సభ్యత్యం తీసుకొన్నారు.  స్వాతంత్ర సమరంలో చురుగ్గా పాల్గోన్నారు.  స్వాతంత్ర పోరాటంలో  భాగంగా భీమవరం తాలూకా కార్యాలయంపై  మూవన్నెల్ల జండా ఎగురవేసి వందేమాతరం అని పసల కృష్ణమూర్తి నినాదం చేసారు. వీరిని అప్పుడు  బ్రిటిష్ వారు కారాగారంలో ఉంచారు. అంజలక్ష్మి కూడా వారి వెంట ఉన్నారు. అప్పుడు ఆమె గర్భవతి. కృష్ణభారతి కారాగారం లో జన్మించింది. ఆమె అన్నప్రాసన జైలులోనే తోటి రాజకీయ ఖైదీల సమక్షంలో జరిగింది. పుట్టిన పదినెలల వరకు బాల్యం జైలులోనే గడిచింది.

ఆమె తలితండ్రులు 25 ఏప్రిల్ 1929న గాంధీజీని చాగల్లులో (ఈస్ట్ గోదావరి) కలసి ఖద్దరు నిధికి తమ బంగారు అభరణాలు అన్ని ఇచ్చారు.  గాంధీజీ మళ్లీ బంగారంపై మోజు పడకుండా ఉంటారా అని పిల్లలను ప్రశ్నించగా ఇకపై నగలు ధరించబోమని వారు ప్రతినబునారు. ఆ మాటకు కట్టుబడి  కృష్ణమూర్తి  దంపతులు తమ కూతురు  కృష్ణభారతికి చెవులు కూడా కుట్టించలేదు. ఆమె  తల్లిదండ్రుల మాట ప్రకారం చివరి  శ్వాస వరకు బంగారాన్ని ధరించలేదు.  స్వగ్రామములో యావదాస్తిని పేదలకు, దళితలుకు ధారాదత్తం చేసారు.

### సమాజ సేవ
కృష్ణభారతి అవివాహితగా ఉంది పూర్తి జీవితం సమాజ సేవకే అంకితం చేశారు. తాడేపల్లిగూడెం కేంద్రంగా అనేక సాంఘిక సంస్కరణలను ఆమె చేపట్టారు. దళితుల్లో విద్యావ్యాప్తికి కృషిచేశారు. గోశాలలకు భూరి విరాళాలు సమకూర్చారు. తనకు సంక్రమించిన నాలుగు ఎకరాల భూమిని హరిజనవాడకు అందించారు. మరో ఎకరాన్ని విద్యాసంస్థలకు దానం చేశారు. కుష్ఠురోగులకు సేవలు అందించారు. జైలులో పుట్టినందున కేంద్ర ప్రభుత్వం కృష్ణభారతిని స్వాతంత్య్ర సమరయోధురాలుగా పరిగణించి పెన్షన్‌ ఇచ్చేందుకు ముందుకు వచ్చింది. అయితే దానిని ఆమె తిరస్కరించారు.

### ప్రధాని సన్మానం
4 జులై 2022 న పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా (భీమవరం ) లో  అల్లూరి సీతారామరాజు  విగ్రహావిష్కరణ కార్యక్రమానికి వచ్చిన ప్రధాని నరేంద్రమోది, కృష్ణభారతిని ప్రత్యేకంగా కలిశారు.   స్వాతంత్ర సమరయోధుల కుటుంబంలో పుట్టాడం, జైలులోనే మీ అన్నప్రాసన జరగడం గొప్ప విషయం.   చంట్టిబిడ్డగానె శిక్ష అనుభవించారు.  మీ ఆశీస్సులు ఆదృష్టంగా భావిస్తున్నా అని వేదికపై అమెకు పాదాభివందనము తీసుకున్నారు.  ఆ తరువాత ఆమెను శాలువాతో  సత్కరించారు.   

### నివాళి
ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ కృష్ణభారతి మరణించినప్పుడు “పసల కృష్ణ భారతి గారి మరణం తనను ఎంతో బాధించింది అని, ఆమె గాంధీజీ ఆదర్శాలకు తన జీవితాన్ని అంకితం చేసిందని, బాపూజీ విలువలతో దేశాభివృద్ధికి కృషి చేసిందని అన్నారు. మన దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొన్న తన తల్లితండ్రుల వారసత్వాన్ని ఆమె ఎంతో గొప్పగా కొనసాగించారు . భీమవరం లో జరిగిన కార్యక్రమంలో ఆమెను కలవడం తనకు గుర్తుంది అని పేర్కొన్నారు. ఆమె మృతి పట్ల ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు సంతాపం ప్రకటించారు. రాష్ట్రంలో విద్యావ్యాప్తికి అసమాన కృషి చేశారంటూ నివాళులు అర్పించారు.

## మూలాలు

వర్గం:గాంధేయవాదులు
వర్గం:మహిళా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారత మహిళా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:తెలుగువారిలో మహిళా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు