అరవిడు రామ రాజా I

మొదటి అరావిడు రామ రాజా అరావిడు కుటుంబానికి చెందిన వివిజయనగరం సామ్రాజ్యం ప్రముఖ సైనిక నాయకుడు, గొప్పవాడు. బహమనీ, బీజాపూర్ సుల్తానేట్ల విస్తరణవాద ఆశయాలకు వ్యతిరేకంగా సామ్రాజ్యాన్ని రక్షించడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. తన కుమారుడు తిమ్మా రాజాతో కలిసి విజయనగర ఉత్తర సరిహద్దులను భద్రపరిచే కందనావోలు, అదవానీ యుద్ధాలలో బీజాపూర్‌కు చెందిన యూసుఫ్ ఆదిల్ ఆదిల్ షాను ఓడించి, విజయనగర ఉత్తర సరిహద్దులను సురక్షితం చేశాడు. ఆయన 1505లో  వీరనరసింహ రాయ తన పాలనను పటిష్టం చేసుకోవడానికి కూడా మద్దతు ఇచ్చాడు.

## కుటుంబం
మొదటి అరావిడు రామ రాజా అరావిడు కుటుంబంలో సభ్యుడు. ఆయన అరవిడు బుక్కా, బల్లాంబిక కుమారుడు, అరవిడు తిమ్మ, శ్రీ రంగ రాజాలకు తండ్రి, విజయనగర సామ్రాజ్య రాజప్రతినిధి రామరాయ తాత. సాలువ రాజవంశం పాలకుడు తిమ్మ రాజా, తుళువా రాజవంశం పాలకులు వీరనరసింహ రాయ ఆధ్వర్యంలో జనరల్‌గా పని చేశాడు.

## సైనిక వృత్తి

### మాన్వి యుద్ధం (1493)
1493 ఏప్రిల్‌లో యూసుఫ్ ఆదిల్ షా తన సైన్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లి, తిమ్మ రాజా దళాల సమీపంలో శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేసి, తన అధికారులకు భూమిని పంచి, ఆకస్మిక దాడుల నుండి రక్షణ కోసం కందకాలను నిర్మించడం ద్వారా తన స్థానాన్ని జాగ్రత్తగా బలపరిచాడు. కమల్ ఖాన్, దక్కనీ ఘుజున్‌ఫర్ బేగ్, మీర్జా జహంగీర్, దావూద్ ఖాన్ లోడీతో సహా అనేక మంది ప్రముఖ జనరల్స్ అతని సైన్యానికి నాయకత్వం వహించాడు. విజయనగరం వైపు తిమ్మ రాజా పాటు తుళువా నరస నాయక, అరవిడు బుక్కా, బహుశా ఆయన కుమారుడు అరవిడు రామ రాజా వంటి కీలక నాయకులు ఉన్నారు. కొన్ని రోజుల నిష్క్రియాత్మకత తరువాత, రెండు సైన్యాలు చివరకు ఏప్రిల్లో శనివారం యుద్ధంలో నిమగ్నమయ్యాయి. ప్రారంభంలో, విజయనగరం దళాలు ఆధిపత్యం చెలాయించాయి, బీజాపూర్ దళాలకు భారీ నష్టాలను కలిగించాయి, వారు దాదాపు ఐదు వందల మంది సైనికులను కోల్పోయిన తరువాత గందరగోళంలో వెనక్కి తగ్గారు. దీనిని పూర్తి పరాజయంగా భావించి, తిమ్మ రాజా సైనికులు శత్రువులు వదిలిపెట్టిన సామాగ్రిని దోచుకోవడం మొదలుపెట్టి, ఆ క్రమంలో చెల్లాచెదురయ్యారు. ఈ అవకాశాన్ని అందిపుచ్చుకుని, యూసుఫ్ ఆదిల్ షా సైన్యంలో బందీగా పట్టుబడిన ఒక అధికారి తప్పించుకుని, విజయనగర సైన్యాలు చెల్లాచెదురయ్యాయని, ఇది తమను ఎదురుదాడికి గురయ్యేలా చేసిందని తన సేనాపతికి నివేదించాడు. ఈ సమాచారంతో ప్రోత్సాహం పొందిన యూసుఫ్ ఆదిల్ షా తన వ్యూహాన్ని మార్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తక్షణ దాడికి దిగకుండా, అతను తిమ్మరాజాకు ఒక దౌత్య సందేశాన్ని పంపి, శాంతిని కోరుతూ, ప్రస్తుతం తన నియంత్రణలో ఉన్న భూభాగాలకు బదులుగా విజయనగర రాయలకు విధేయతను అంగీకరిస్తానని ప్రతిపాదించాడు.

యూసుఫ్ ఆదిల్ ఖాన్ విధేయత ప్రతిపాదన నిజమైనదని నమ్మి, తిమ్మ రాజా, అతని సైనికాధికారి తిమ్మ రాజా కొన్ని వందల మంది అనుచరులు వారి ప్రధాన ప్రభువులతో ఒక క్షేత్ర సమావేశానికి హాజరయ్యారు. అయితే, యూసుఫ్ ఆదిల్ షా తన మొత్తం సైన్యంతో కలిసి అకస్మాత్తుగా, వినాశకరమైన దాడిని ప్రారంభించడంతో ఈ సమావేశం ఆకస్మిక దాడిగా మారింది. ఈ ఘర్షణలో రాయ గాయపడ్డాడు, డెబ్బై మంది ఉన్నత స్థాయి అధికారులు చంపబడ్డారు, ఇది హిందూ దళాలలో భయాందోళనలకు కారణమైంది, వారు గందరగోళంలో పారిపోయారు. ఆ క్షణాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని, యూసుఫ్ మరింత ముందుకు సాగాడు, 7,000 మంది అశ్వికదళం, పెద్ద సంఖ్యలో పదాతిదళం, 300 యుద్ధ ఏనుగులతో కూడిన రక్షణ దళాన్ని తిమ్మా రాజాను హడావిడిగా సమీకరించమని బలవంతం చేశాడు. ఈ ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ, యూసుఫ్ ఆదిల్ షా వివిజయనగరం శ్రేణులను అధిగమించి, క్రూరమైన దాడికి నాయకత్వం వహించాడు. నిరాశకు గురైన తిమ్మ రాజా 200 ఏనుగులు, 1,000 గుర్రాలు, అరవై లక్షల హూన్‌ల భారీ సంపదను శత్రువుల చేతిలో వదిలి వెనుదిరిగాడు. ఈ విజయాన్ని అవకాశంగా తీసుకుని, యూసుఫ్ ఆదిల్ షా తన సేనాపతి రోబ్ జంగ్ బహదూర్ ఖాన్‌కు యాభై ఏనుగులు, లక్ష హూన్‌లను బహుమతిగా ఇచ్చి, వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన ముద్గల్, రాయచూర్ కోటలను స్వాధీనం చేసుకునే పనిని అప్పగించాడు. నలభై రోజుల్లోనే ఆ రెండు కోటలు బీజాపూర్ నియంత్రణలోకి వచ్చాయి. యూసుఫ్ ఆదిల్ షా విజయోత్సాహంతో తన రాజధానికి తిరిగి వచ్చాడు.

### కందనావోలు & అదవానీ యుద్ధాలు
బీజాపూర్ ఆదిల్ షాహి రాజవంశం స్థాపకుడు యూసుఫ్ ఆదిల్ షా కృష్ణ-తుంగభద్ర దోయాబ్ను తన నియంత్రణలోకి తీసుకురావడం ద్వారా తన భూభాగాన్ని విస్తరించడానికి ప్రయత్నించాడు. 1502లో ఈ ప్రాంతాన్ని విజయవంతంగా స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత. 1505లో వీరనరసింహ రాయ సింహాసనాన్ని ఆక్రమించడం, ఆ తరువాత ప్రభువుల తిరుగుబాట్లు కారణంగా విజయనగర సామ్రాజ్యం ఏర్పడిన రాజకీయ అస్థిరత, యూసుఫ్ ఆదిల్ షా తన ప్రాదేశిక ఆకాంక్షలను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి అవకాశాన్ని అందించింది. అడవాణి గవర్నర్ కసప్ప ఒదయతో పొత్తు కుదుర్చుకుని (అదోనీ) అతను తన దళాలను విజయనగర భూభాగంలోకి నడిపించి, కందనావోలు (కర్నూల) కోటను ముట్టడించాడు. కందనావోలును పట్టుకుని, కాసప్ప ఒదయతో కలిసి విజయనగరం వైపు కవాతు చేయడమే అతని లక్ష్యం. అయితే అతని ప్రణాళికలను మొదటి రామ రాజా, అతని కుమారుడు తిమ్మ అరావిడు నాయకులు అడ్డుకున్నారు, వీరిని దండయాత్రను ఎదుర్కోవడానికి వీరనరసింహ రాయ పంపారు. విజయనగర సైన్యాలు యూసుఫ్ ఆదిల్ ఖాన్‌ను ఓడించి, అతడిని అడవాని వైపు హడావిడిగా పారిపోయేలా చేశాయి. అతను తిరిగి సైన్యాన్ని సమీకరించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా, అడవాని సమీపంలో అరవీడులు అతడిని మళ్ళీ ఓడించారు. ఈ అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని, వారు అడవాని కోటను ముట్టడించి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 

## ఇవి కూడా చూడండి
* వేదలై యుద్ధం
* అరవిడు తిమ్మ
* పరమకుడి యుద్ధం
* పున్నైకాయల్ యుద్ధం
* విజయనగర చక్రవర్తుల జాబితా
* మత్స్య తీరంపై విఠల దండయాత్ర
* అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడి (1558-1559)
* గోల్కొండపై విజయనగర దండయాత్ర

## మూలాలు

వర్గం:చరిత్ర
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్యం
వర్గం:మధ్యయుగ భారతీయ సామ్రాజ్యాలు
వర్గం:భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన వంశములు