బీబీ కా మక్బరా

**బీబీ కా మక్బారా** (ఆంగ్లం: "లేడీ సమాధి") భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని గతంలో ఔరంగాబాద్ అయిన ఛత్రపతి సంభాజీనగర్నగరంలో ఉన్న సమాధి. ఇది గతంలో మహారాష్ట్ర ఔరంగాబాద్ లో ఉండేది. దీనిని 1660లో మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు కుమారుడు యువరాజు ఆజం షా తన తల్లి దిల్రాస్ బాను బేగం (మరణానంతరం రబియా-ఉల్-దుర్రానీ అని పిలుస్తారు) జ్ఞాపకార్థం ప్రారంభించాడు. ఇది ఔరంగజేబు తల్లి ముంతాజ్ మహల్ సమాధి అయిన తాజ్ మహల్‌ను పోలి ఉంటుంది, అందుకే దీనిని దక్కన్ తాజ్ లేదా *దఖనీ తాజ్* అని కూడా పిలుస్తారు. బీబీ కా మక్బరా ఔరంగజేబు నిర్మించిన రెండవ అతిపెద్ద నిర్మాణం, ఇందులో బాద్షాహీ మసీదు అతిపెద్దది. ఈ స్మారక చిహ్నాన్ని ప్రస్తుతం ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా నిర్వహిస్తోంది.

తాజ్ మహల్ తో పోల్చడం వల్ల దాని స్వంత గణనీయమైన ఆకర్షణ తరచుగా మరుగున పడింది. బీబీ కా మక్బరా ఛత్రపతి సంభజినగర్, దాని చారిత్రక నగరం "ప్రధాన స్మారక చిహ్నం". ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారంపై ఒక శాసనం ఈ సమాధిని అట-ఉల్లా అనే వాస్తుశిల్పి, హన్సపత్ రాయ్ అనే ఇంజనీర్ వరుసగా రూపొందించి, నిర్మించారని పేర్కొంది. అతా-ఉల్లా తాజ్ మహల్ ప్రధాన డిజైనర్ ఉస్తాద్ అహ్మద్ లహౌరి కుమారుడు. ఔరంగజేబు కుమారుడు ముహమ్మద్ ఆజం షా తరువాతి సంవత్సరాల్లో షాజహాన్ సమాధి మరమ్మతు పనులను పర్యవేక్షించే బాధ్యతను చేపట్టాడు.  

## చరిత్ర
దిల్రాస్ బాను బేగం ఇరాన్ (పర్షియా)లోని ప్రముఖ సఫావిద్ రాజవంశం యువరాణిగా జన్మించింది. (పర్షియా, గుజరాత్ వైస్రాయ్ అయిన మీర్జా బడీ-ఉజ్-జమాన్ సఫావి (షానవాజ్ ఖాన్ అనే పేరు పెట్టారు) కుమార్తె. ఆమె యువరాజు ముహి-ఉద్-దిన్ (తరువాత ఔరంగజేబు అని పిలువబడ్డాడు) ను 8 మే 1637న ఆగ్రా వివాహం చేసుకుంది. దిల్రాస్ ఆయన మొదటి భార్య , అలాగే ఆయననికి  ఇష్టమైన భార్య. వారికి ఐదుగురు పిల్లలు జెబ్-ఉన్-నిస్సా, జినత్-ఉన్-నిస్సా, జుబ్దత్-ఉన్-నిసా, ముహమ్మద్ ఆజం షా, సుల్తాన్ ముహమ్మద్ అక్బర్ ఉన్నారు.

తన ఐదవ సంతానం ముహమ్మద్ అక్బర్‌కు జన్మనిచ్చిన తర్వాత, దిల్రాస్ బాను బేగం ప్రసవం వల్ల కలిగే సమస్యల కారణంగా ప్రసవ జ్వరంతో బాధపడి, ఆయన జన్మించిన ఒక నెల తర్వాత 1657 అక్టోబర్ 8న మరణించింది. దిల్రాస్ పెద్ద కుమార్తె, యువరాణి జెబ్-ఉన్-నిస్సా తన నవజాత సోదరుడిని చూసుకోవడం బాధ్యతగా మారింది. జెబ్-ఉన్-నిస్సా తన సోదరుడిని చాలా ప్రేమించేవాడు, అదే సమయంలో, ఔరంగజేబు తన తల్లి లేని కొడుకును బాగా నిమగ్నం చేశాడు, యువరాజు త్వరలో అతని అత్యంత ప్రియమైన కుమారుడు అయ్యాడు.

1660లో, ఔరంగజేబు ఔరంగాబాద్‌లో దిల్రాస్ చివరి విశ్రాంతి స్థలంగా పనిచేయడానికి ఒక సమాధిని ఏర్పాటు చేశాడు, దీనిని బీబీ కా మక్బారా ("లేడీ సమాధి") అని పిలుస్తారు.  ఇక్కడ దిల్రాస్‌ను 'రబియా-ఉద్-దౌరాని' (రాబియా ఆఫ్ ది ఏజ్) అనే మరణానంతర బిరుదుతో ఖననం చేశారు. ఆ తరువాతి సంవత్సరాల్లో, ఔరంగజేబు ఆదేశాల మేరకు ఆమె సమాధిని ఆమె కుమారుడు ఆజం షా మరమ్మతు చేశారు. బీబీ కా మక్బరా ఔరంగజేబు తన ఘనతకు చెందిన అతిపెద్ద నిర్మాణం,ల్రాస్ అత్తగారు, ఎంప్రెస్ ముంతాజ్ మహల్ సమాధి అయిన తాజ్ మహల్‌ను పోలి ఉంటుంది, ఆమె స్వయంగా ప్రసవ సమయంలో మరణించింది. ఔరంగజేబును ఖుల్దాబాద్‌లోని ఆమె సమాధి నుండి కొన్ని కిలోమీటర్ల దూరంలో ఖననం చేశారు.

### నిర్మాణం
బీబీ కా మక్బారా క్రీ. శ. 1668 మరియు 1669 మధ్య నిర్మించబడిందని నమ్ముతారు. గులాం ముస్తఫా "తారిఖ్ నమహ్" ప్రకారం, సమాధి నిర్మాణ వ్యయం రూ. 668,203-7 (రూపాయలు ఆరు లక్షల అరవై ఎనిమిది వేలు, రెండు వందల మూడు ఏడు అణాలు) - ఔరంగజేబు దాని నిర్మాణానికి రూ. 700,000 మాత్రమే కేటాయించాడు. ప్రధాన ద్వారం మీద దొరికిన ఒక శాసనం ఈ సమాధిని వాస్తుశిల్పి అటా-ఉల్లా, ఇంజనీర్ హన్స్పత్ రాయ్ రూపొందించి నిర్మించారని పేర్కొంది. ఈ సమాధి కోసం పాలరాయిని జైపూర్ సమీపంలోని గనుల నుండి తీసుకువచ్చారు. టావెర్నియర్ ప్రకారం, సూరత్ నుండి గోల్కొండ వరకు తన ప్రయాణంలో కనీసం 12 ఎద్దులు గీసిన పాలరాయితో నిండిన మూడు వందల బండ్లను ఆయన చూశారు. సమాధి తాజ్ మహల్ కు ప్రత్యర్థిగా ఉద్దేశించబడింది, కానీ నిర్మాణంలో క్షీణత, నిర్మాణం నిష్పత్తులు (రెండూ ఔరంగజేబు విధించిన తీవ్రమైన బడ్జెట్ పరిమితుల కారణంగా దాని స్వంత ముఖ్యమైన అందంతో భిన్నమైన ప్రత్యేకమైన స్మారక చిహ్నానికి దారితీశాయి.

## లక్షణాలు

File:Window architecture Bibi Ka Maqbara Aurangabad.jpg|మసీదుపై జాలి పని
File:Bibi ka makbara (Aurangabad).jpg|సమాధి లోపల తోరణాలు
File:Bibi Ka Maqbara (top view).jpg| స్పష్టమైన ఆకాశంలో సమాధి దృశ్యం
File:BIBI KA MAQBARA (TOMB OF THE LADY).jpg|గోపురం లోపలి భాగంలో డిజైన్లు
File:Bibi Ka Maqbara-Aurangabad-Dr. Murali Mohan Gurram (6).jpg|పాలరాయిపై పూల నమూనాలు
File:Side view of Mosque at Bibi Ka Maqbara.jpg|సమాధి సముదాయంలోని మసీదు పక్క దృశ్యం
File:Bibi Ka Maqbara, Aurangabad, Maharashtra-DSC002.jpg|మినార్ రాత్రి దృశ్యం
File:N-MH-A49.jpg|సమాధి వైమానిక దృశ్యం
ఈ సమాధిని *చార్‌బాగ్*  అధికారిక ఉద్యానవనంలో నిర్మించారు. ఇది సుమారు 458 మీ. ఎన్-ఎస్ ఎక్స్ 275 మీ. ఈ-డబ్ల్యూ కొలిచే భారీ ఆవరణ మధ్యలో ఉంది. బారాదారిలు లేదా స్తంభాల మండపాలు ఆవరణ గోడకు ఉత్తర, తూర్పు, పశ్చిమ భాగాల మధ్యలో ఉన్నాయి. ఎత్తైన ఆవరణ గోడను క్రమం తప్పకుండా కోణాల వంపు కుహరాలు, బురుజులతో క్రమం తప్పకుండా కప్పబడి ఉంటుంది. ఈ గుహలను చిన్న మినార్లతో కప్పబడిన స్తంభాలతో విభజించారు. సమాధిని ఎత్తైన చదరపు వేదికపై నిర్మించారు, దాని మూలల్లో నాలుగు మినార్లు ఉన్నాయి, వీటిని మూడు వైపుల నుండి మెట్లతో చేరుకోవచ్చు. ప్రధాన నిర్మాణానికి పశ్చిమాన ఒక మసీదు కనుగొనబడింది, తరువాత హైదరాబాద్ నిజాం దీనిని చేర్చారు, ఫలితంగా పశ్చిమ ద్వారం మూసివేయబడింది.

సమాధి ప్రవేశం దాని దక్షిణాన ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం ద్వారా ఉంటుంది, ఇది వెలుపలి నుండి చెక్కతో కప్పబడిన ఇత్తడి పలకపై ఆకుల నమూనాలను కలిగి ఉంటుంది. ప్రవేశ ద్వారం గుండా వెళ్ళిన తరువాత ఒక చిన్న ట్యాంక్ అందించబడుతుంది, తక్కువ ప్రొఫైల్ స్క్రీన్ గోడ ప్రధాన నిర్మాణానికి దారితీస్తుంది. తెరవబడిన మార్గంలో దాని మధ్యలో ఫౌంటైన్ల శ్రేణి ఉంటుంది.

సమాధి డాడో స్థాయి వరకు పాలరాయితో కప్పబడి ఉంటుంది. డాడో స్థాయికి పైన, ఇది గోపురం అడుగుభాగం వరకు బసాల్టిక్ ట్రాప్ నిర్మించబడింది, రెండోది మళ్లీ పాలరాయితో నిర్మించబడింది. ఒక చక్కటి ప్లాస్టర్ బసాల్టిక్ ట్రాప్‌తో కప్పి, చక్కటి మెరుగుపరుచుకున్న ముగింపు, చక్కటి గార అలంకరణలతో అలంకరించబడుతుంది. రబియా దౌరాని మృత అవశేషాలు భూమి మట్టానికి దిగువన ఉంచబడ్డాయి, వాటి చుట్టూ అష్టభుజి *జాలీ* కుట్టిన పాలరాయి తెరతో సున్నితమైన డిజైన్లతో ఉన్నాయి, వీటిని మెట్ల అవరోహణ ద్వారా చేరుకోవచ్చు. సమాధి  నేల స్థాయికి అనుగుణంగా ఉండే ఈ గది పైకప్పును అష్టభుజి ద్వారం ద్వారా కుట్టబడి, తక్కువ బారికేడ్ గల పాలరాయి తెరను ఇస్తారు. ఇది ఈ అష్టభుజి ద్వారం ద్వారా సమాధిని భూస్థాయి నుండి చూడదగినదిగా చేస్తుంది. సమాధిని ట్రెల్లిస్ పనులతో కుట్టిన గోపురం, పూల డిజైన్లతో ప్యానెల్‌లతో కిరీటం చేయబడింది. ఈ నిర్మాణం షడ్భుజి రూపంలో ఉంది, దాని కోణాలు మినార్లతో అలంకరించబడ్డాయి.

## గ్యాలరీ
## Gallery

File:Bibi Ka Maqbara - The Taj Of Deccan.jpg|సంధ్యా సమయంలో సమాధి
File:Bibi Ka Maqbara By Swapnil Bhiungade.jpg|పొగమంచులో సమాధి
File:BIBI KA MAQBARA (TOMB OF THE LADY) 9.jpg|దిల్రాస్ బాను బేగం సమాధి
File:Bibi Ka Maqbara-Aurangabad-Dr. Murali Mohan Gurram (5).jpg|పాలరాయిపై పూల నమూనాలు
File:Bibi Ka Maqbara (50751043896).jpg| కాలమ్ డిటైలింగ్ డిజైన్
File:Decorative artwork on the Door.jpg|తలుపు మీద అలంకార కళాకృతి
File:Bibi Ka Maqbara (50751154627).jpg|లోపలి నుండి సమాధి
File:IAshishTripathi Renovation work Bibi ka Maqbara backside.jpg|సమాధి పునరుద్ధరణ పనులు జరుగుతున్నాయి
File:Bibi Ka Maqbara Information Plaque near Ticket Counter.jpg|టికెట్ కౌంటర్ దగ్గర సమాచార ఫలకం
File:Bibi Ka Maqbara Main Entrance Gate Information Plaque.jpg|ప్రధాన ప్రవేశ ద్వారం సమాచార ఫలకం
File:Bibi Ka Maqbara overview.jpg|తోట కొలనులో పెద్దబాతులు


## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర చరిత్ర