హనుమంత్ సింగ్

**హనుమంత్ సింగ్** (1939 మార్చి 29 - 2006 నవంబరు 29) భారతీయ క్రికెట్ ఆటగాడు. అతను 1964 నుండి 1969 వరకు భారత క్రికెట్ జట్టు తరపున 14 టెస్ట్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. తర్వాత 1995 నుండి 2002 వరకు ఇంటర్నేషనల్ క్రికెట్ కౌన్సిల్ లో మ్యాచ్ రిఫరీగా ఉంటూ, 9 టెస్టులు, 54 వన్డే ఇంటర్నేషనల్స్‌కు పనిచేసాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
సింగ్ రాజ్‌పుతానాలోని బన్స్వారాలో రాజపుత్ర కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను 1944 నుండి 1985 వరకు బన్స్వారాకు మహారావల్‌గా ఉన్న చంద్రవీర్ సింగ్‌కు హనుమంత్ సింగ్ రెండవ కుమారుడు. అతని తల్లి కుమార్ శ్రీ దులీప్‌సిన్హ్జీ కి సోదరి. అతని అన్నయ్య, సూర్యవీర్ సింగ్ కూడా ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు. అతని కుమారుడు సంగ్రామ్ సింగ్ ముంబై U-16 జట్టుకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. బంధువు, KS ఇంద్రజిత్‌సిన్హ్జీ కూడా భారతదేశం తరపున 4 టెస్టులు ఆడాడు.  హనుమంత్ సింగ్ మొదట డెహ్రాడూన్‌లోని వెల్హామ్ బాలుర పాఠశాలలో చదువుకున్నాడు. తర్వాత ఇండోర్‌లోని డాలీ కాలేజీలో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేశాడు. డాలీ కాలేజీలో అతని పేరు మీద హనుమంత్ ఓవల్‌ అనే క్రికెట్ మైదానం ఉంది. అతను మధ్యభారత క్రికెట్ జట్టులో సభ్యుడు. 

## కెరీర్‌
హనుమంత్ సింగ్ దేశీయ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌ను ముందు మధ్యభారత్ జట్టుతోను,ఆ తర్వాత రాజస్థాన్, సెంట్రల్ జోన్ జట్ల తోనూ ఆడాడు. పొట్టిగా ఉండడం చేత అతన్ని "ఛోటూ" అని పిలిచేవారు. అతను బ్యాక్ ఫుట్‌పై ఉండి, లెగ్ సైడ్‌లో  బాగా బ్యాటింగ్ చేస్తాడు.

అతను 1964 ఫిబ్రవరిలో ఢిల్లీలో ఇంగ్లండ్‌తో జరిగిన 4వ టెస్టులో తొలిసారి ఆడి, 105 పరుగులు చేశాడు. లాలా అమర్‌నాథ్, దీపక్ శోధన్, AG కృపాల్ సింగ్, అబ్బాస్ అలీ బేగ్‌లను బాటలో తొలి టెస్టు లోనే శతకం సాధించాడు. అదే సంవత్సరం, ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన తన మొదటి టెస్టులో మొత్తం జట్టు 193 పరుగులు చేయగా అందులో 94 పరుగులు హనుమంత్ సాధించాడు 

అతను 1964-65 లో స్వదేశంలో న్యూజిలాండ్‌పై, 1966-67లో వెస్టిండీస్‌పై ఆడాడు. 1967లో ఇంగ్లాండ్‌లో పర్యటించాడు. అయితే, అనేక ఇతర ప్రముఖ భారతీయ ఆటగాళ్ళ లాగానే, అతన్ని కూడా 1967-68 ఆస్ట్రేలియా పర్యటించిన జట్టులోకి తీసుకోలేదు.  1969 సెప్టెంబరులో బాంబేలో న్యూజిలాండ్‌తో ఆడిన జట్టులోకి తిరిగి తీసుకున్నారు. అందులో అతను 1, 13 పరుగులు చేశాడు. రెండు సార్లూ డేల్ హాడ్లీ ఫాస్ట్ బౌలింగ్‌లో కీపరుకు క్యాచ్ ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత మళ్లీ టెస్ట్ క్రికెట్ ఆడలేదు, మరో టెస్టు సెంచరీ చేయలేదు.

అతను మూడు రంజీ ట్రోఫీ ఫైనల్స్‌లో రాజస్థాన్‌ జట్టుకు కెప్టెన్‌గా ఉన్నాడు. కానీ ప్రతిసారీ ఓడిపోయాడు.  అతను 1971-72లో దులీప్ ట్రోఫీలో సెంట్రల్ జోన్‌కి మొదటి విజయాన్ని అందించాడు. 1966-67లో రంజీ ట్రోఫీ ఫైనల్‌లో, అతను బాంబేపై 109, 213* పరుగులు చేశాడు. అతని అన్నయ్య, సూర్యవీర్ సింగ్, అదే మ్యాచ్‌లో 79, 132 పరుగులు చేశాడు. వారిద్దరు తమ భాగస్వామ్యంలో 176, 213  పరుగులు చేసారు. హనుమంత్ సింగ్ 1979లో ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ నుండి రిటైర్ అయ్యాడు 

## కోచింగ్ కెరీర్
అతను 1983 లో వెస్టిండీస్‌లో పర్యటించిన భారత జట్టుకు మేనేజర్‌గా ఉన్నాడు. రాజస్థాన్ క్రికెట్ జట్టుకు, 1990 ప్రారంభంలో కెన్యా క్రికెట్ జట్టుకూ ప్రధాన కోచ్‌గా ఉన్నాడు. 1990 నెదర్లాండ్స్‌లో జరిగిన ICC ట్రోఫీలో కెన్యా జట్టు సెమీ-ఫైనల్‌కు చేరింది. ఆపై 1994 ICC ట్రోఫీ ఫైనల్‌లో UAE క్రికెట్ జట్టు చేతిలో కెన్యా ఓడిపోయింది. అతను 1996 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్‌లో ఆడిన కెన్యా జట్టుకు కూడా కోచ్‌గా ఉన్నాడు. వారు వెస్టిండీస్ క్రికెట్ జట్టుపై భారీ విజయాన్ని సాధించారు, ఇది ODI లలో అతిపెద్ద అప్‌సెట్‌లలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.  

## నిర్వాహకుడు
అంతర్జాతీయ క్రికెట్ కౌన్సిల్ ప్యానల్లో భాగంగా ఉంటూ, 1995 మార్చి నుండి 2002 ఫిబ్రవరి వరకు 9 టెస్టులు, 54 వన్‌డేలలో మ్యాచ్ రిఫరీగా పనిచేశాడు. అతను బెంగుళూరులో ఉన్న నేషనల్ క్రికెట్ అకాడమీకి చైర్మన్‌గా, రాజస్థాన్ కోచ్‌గా కూడా పనిచేసాడు. క్రికెట్‌కు బయట, అతను స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాకు ఎగ్జిక్యూటివ్‌గా ఉన్నాడు. 

## మరణం
హనుమంత్ సింగ్ 2006లో డెంగ్యూ జ్వరంతో 67 ఏళ్ల వయసులో ముంబైలో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:రాజస్థాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:2006 మరణాలు
వర్గం:1939 జననాలు
వర్గం:Articles with hAudio microformats
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ కోచ్‌లు