open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
తోటరామన్నవూరు

**తోటరామన్నఊరు** చిత్తూరు జిల్లా గుడిపాల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ చరిత్ర
దాదాపు 18 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో తోట రామన్న, అతని తమ్ముడు తోట లక్ష్మన్న ఈ ప్రదేశంలో ఆవులు మేపుకుంటూ పాలు అమ్ముకుని బ్రతికేవారు.వారు పాలెంకొండ జమిందారుకి నమ్మకస్తులు. ఒకసారి ఆయన వేరే రాజ్యానికి వెళుతూ వీరికి ఆ జమీన్ ఆస్తుల పరిరక్షణ బాధ్యతలు అప్పగించి వెళ్ళాడు.
ఆయన వచ్చే వరకు ఆ జమీన్ ను ఆ జమిందారు భార్య బిడ్డల్ని కాపలా కాయడం వీరి పని.

ఒక రోజు ఆ జమీన్ లోకి దొంగలు పడ్డారు. ఈ అన్నదమ్ములు వారిని ఎదుర్కొని పోరాడారు.ఆ పాలెం కొండ జమిందారు భార్య బిడ్డల్ని కాపాడారు. అందుకు సంతోషించిన పాలెం జమిందారు వీరికి దాదాపు 100 ఎకరాల భూమిని ఇనాముగ ఇచ్చాడు. ఆ ప్రదేశాన్ని పెద్దవాడైన రామన్న పేరు మీద **తోట రామన్న వూరు** అని పేరు పెట్టి పట్టా చేసి ఇచ్చాడు.

## గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
తోట వంశం వారు ఈ గ్రామ వాస్తవ్యులుఅందుకే ఈ గ్రామానికి ఈ పేరు వచ్చింది.

## సరిహద్దులు
తూర్పున రామాపురం హరిజనవాడ, పడమర రాసనపల్లి అడవి, ఉత్తరం చీలాపల్లి అడవి, దక్షిణం 13 నెంబర్ గొల్లపల్లి

### సమీప గ్రామాలు
197 రామాపురం, ఖైడుగాని కండ్రిగ, 13 గొల్ల పల్లి, చలిచీమల పల్లి, కమ్మ తిమ్మయ్య పల్లి,

ఈ గ్రామంలో 1998 వరకు ప్రాథమిక పాఠశాల వుండేది పిల్లలు లేని కారణంగా దాన్ని తొలగించారు

## రవాణా సౌకర్యాలు
చిత్తూరు నుండి కమ్మతిమ్మపల్లి బస్సు ద్వారా రామాపురంలో దిగి అక్కడ నుంచి 1 కిలో మీటర్ నడచి గ్రామానికి చేరుకోవచ్చు,
లేదా 
చిత్తూరు నుండి రామాపురం స్టేషనుకు రైలులో వచ్చి అక్కడ నుంచి గొల్ల పల్లి మీదుగా 1 కిలో మీటర్ నడచి గ్రామానికి చేరుకోవచ్చు,

## విశేషాలు
* తోటరామన్నఊరు చిత్తూరు జిల్లా గుడిపాల మండలంలో ఒక అందమైన గ్రామం. ఇక్కడ శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి పబ్బం ఉత్సవాలు బ్రహ్మాండంగా జరుగుతాయి. 
* ఈ ఊరిలో తోట వంశం వారు, చలిచీమల వంశం వారు నివసిస్తున్నారు. 
* ఈ ఊరు చాలా అందంగా ఉంటుంది. 
* ఈ ఊరు నుండి చాలామంది తోట వారు చలిచీమల వారు బెంగుళూరులో స్థిర పడ్డారు. 
* హైదరాబాద్లో అలాగే పూనాలో కూడా ఉన్నారు. ఈ ఊరిలో ఎందరో గొప్పవారు పుట్టారు. 
* వారిలో కొందరు ఉపాధ్యాయులు ఉపన్యాసకులు న్యాయవాదులు సాంకేతిక నిపుణులు అమ్మకాల అధికారులు ఉన్నారు. 
* అలాగే నిర్మాణ రంగ నిపుణులు, ఇతర రంగాల ప్రముఖులు ఉన్నారు, మరీ ముఖ్యంగా ఈ గ్రామం వ్యవసాయానికి పుట్టినిల్లు. 
* ఇక్కడ ఎక్కువగా చెరుకు పండిస్తారు, దాని తరువాతి స్థానం మాత్రం మామిడి పండ్లది. 
* మామిడి పండ్లలో అన్ని రకాల జాతుల పండ్లు లభిస్తాయి.ఇక వరి పంట విషయానికి వస్తే గ్రామానికి కావలసిన ఆహారాన్ని వారే పండించుకుంటారు.

ఈ గ్రామం దైవం శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి, అలాగే ఈ గ్రామాన్ని నాగాలమ్మ, అరిమాకుల గంగమ్మ, బొంతల గంగమ్మ కాపాడుతుంటారు .నాగాలమ్మకు ప్రత్యేకమైన గుడి ఉంది అలాగే వినాయకునికి కూడా చాల అందమైన గుడిని నిర్మించారు ఈ గ్రామా ప్రజలు.

ఈ ఊరిలో ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి పబ్బం జరుగుతుంది. వెంకటేశ్వర స్వామికి దాదాపు 12 ఎద్దులు ప్రతిరూపాలు. వీటిలో 6 రెడ్డి కులానికి 6 కమ్మ కులానికి చెందినవి సామాజిక వర్గాల సహజీవనానికి ఇది ఒక ఉదాహరణ.

## మూలాలు
వినువీథి

thumb
**వినువీథి** ఎ.వి.యస్. రామారావు రచించిన ఖగోళ శాస్త్ర గ్రంథం. ఈ గ్రంథానికి ముందుమాట శ్రీ డా. శ్రీపాద గోపాలకృష్ణమూర్తి వ్రాయగా, భూమికను శ్రీ. ఎం.వి. నరసింహస్వామి రచించారు. ప్రచురణ కాలానికి లభించిన ఖగోళ శాస్త్రానికి సంబంధించిన పలు విషయాలతో సవివరంగా రచించిన గ్రంథమిది. ఈ గ్రంథానికి మదరాసు విశ్వవిద్యాలయం వారి ఉత్తమ ఖగోళశాస్త్ర గ్రంథం బహుమతి లభించడం విశేషం.

దీని ప్రథమ ముద్రణము జనవరి 1955 సంవత్సరంలో ఆధునిక విజ్ఞాన గ్రంథమాల, కాకినాడ వారు ప్రచురించారు.

రామారావు ఈ గ్రంథంలో వినువీధినంతటినీ చక్కగా పర్యవేక్షించిరి. భూమి ఆకారము, భ్రమణం, పరిభ్రమణ కారణము, ద్రవ్యరాశి వంటి అనేక విజ్ఞాన విషయాలన్నింటినీ ఇందులో చేర్చిరి. తరువాత దృశ్యమానవ భోగోళము, నక్షత్రరాశులు, సూర్యకుటుంబం, నక్షత్రములు, గాలక్సీలు, నెబ్యులాలు వంటి అన్ని విషయములను ఈ 300 పుటల పుస్తకంలో వివరించబడినవి.

ఈ పుస్తకమున ప్రచురించిన 4,5,6,7,9,17 పటముల ఛాయాచిత్రములను కోడైనెనాల్ అబ్సర్వేటరీవారు, 18వ పటము ఛాయాచిత్రమును చైజాయియా అబ్జర్వేటరీ వారు, 19 వ పటము ఛాయాచిత్రమును ఇయోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా వారు, 11,24,28, 30, 31, 32 పటముల ఛాయాచిత్రములను సయిస్సు సొసైటీ, మద్రాసు వారు అందజేసిరి.

మంచి ఛాయాచిత్రములతో అనేక ఖగోళ అంశాలను ఈ పుస్తకంలో చూడవచ్చు.

## విశేషాలు
# ప్రస్తావన
# భూమి
# నభోగోళము
# నక్షత్రరాశులు
# సూర్యకుటుంబము
# సూర్యుడు
# చంద్రుడు
# గ్రహములు
# తోకచుక్కలు
# ఉల్కలు
# నక్షత్రములు
# గేలాక్సీలు, నెబ్యులాలు
# ఉపసంహారము
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో వినువీథి పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:ఖగోళ శాస్త్రం
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వేమన పద్యములు (పుస్తకం)

వేమన ప్రఖ్యాతుడైన తెలుగు శతక కవి. ఆయన "విశ్వదాభిరామ వినురవేమ" అనే మకుటంతో రాసిన పద్యాలు తెలుగునాట ఆబాలవృద్ధులకూ కంఠస్థం. లోకరీతినీ, తాత్త్వికతను తెలిపే ఈ పద్యాలు 20వ శతాబ్ది విమర్శకుల కృషి వల్ల విస్తృతమైన గౌరవాన్ని పొందాయి. ఈ గ్రంథంలో తాత్పర్యంతో కూడిన వేమన పద్యాలతోపాటుగా రాళ్లపల్లి అనంత కృష్ణశర్మ రాసిన 35 పేజీల విపులమైన పీఠిక కూడా ఉంది.

దీనిని వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్, చెన్నపురి వారు 1919 సంవత్సరంలో ప్రచురించారు.

## విషయసూచిక

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో వేమన పద్యములు పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1919 పుస్తకాలు
వర్గం:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్
అనంతగిరి కొండలు

**అనంతగిరి కొండలు** భారతదేశం లోని తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గల వికారాబాదు జిల్లా లోని అనంతగిరిలో ఉన్నాయి. ఈ కొండల పైనుండి నీరు ఉస్మాన్ సాగర్, అనంత సాగర్ ప్రవహిస్తాయి. ఇది తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని అతి పెద్ద దట్టడవి. ఇందులో అనంతగిరి దేవాలయం ఉంది. ఈ కొండలు హైదరాబాదు నుండి ప్రవహిస్తున్న మూసీ నది జన్మస్థానం. ఇవి వికారాబాదుకు 5 కి.మీ దూరంలో ఉంటాయి. ఇక్కడినుండి కాగ్నా నది ప్రవహిస్తోంది.

ఇది ప్రాచీన ఆవాస ప్రదేశం. ప్రాచీన గుహలు కొన్ని కోటలు, దేవాలయం ఈ ప్రదేశ ఔన్నత్యాన్ని తెలియజేస్తాయి.

## మూసీనది
*ప్రధాన వ్యాసం:* మూసీ నది

మూసీనది హైదరాబాదు నగరానికి 90 కిలోమీటర్లు పశ్చిమాన వికారాబాదు జిల్లా, వికారాబాదు సమీపంలోని అనంతగిరి కొండల్లో పుట్టి నల్గొండ జిల్లా, వాడపల్లి (వజీరాబాద్) వద్ద కృష్ణా నదిలో కలుస్తుంది.. 2,168 అడుగుల ఎత్తులో పుట్టి తూర్పు దిశగా ప్రవహించి హైదరాబాదు గుండా ప్రవహిస్తుంది.

## పర్యాటక ఆకర్షణలు
శ్రీ అనంత పద్మనాభస్వామి దేవాలయం

ఈ దేవాలయం అనంతగిరి కోండలలో హైదరాబాదు నగరానికి సుమారు 75 కి.మీ దూరంలో నిర్మితమైనది. ఇది 400 సంవత్సరాల క్రితం నిజాం నవాబుచే నిర్మించబడింది. ఈ దేవాలయంలో ప్రధాన దైవం విష్ణువు "అనంత పద్మనాభస్వామి" రూపంలో ఉంటాడు. అందువలన ఈ ప్రాంతానికి అనంతగిరి అని పేరు వచ్చింది.

## స్థల పురాణము
ఇక్కడి పద్మనాభ ఆలయ చరిత్ర దాదాపు 1300 సంవత్సరాల నాటిది. ఈ ప్రాంతమంతా అప్పట్లో దట్టమైన అడవి. స్థలపురాణం కథనాల ప్రకారం అలనాడు కొండలతో ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో మహర్షులు తపస్సు చేసుకునేవారు. ముచుకుందుడనే మహర్షి రాక్షసులతో అనేక సంవత్సరాలు యుద్ధం చేసి వారిని ఓడించాడు. స్వర్గ లోకాధిపతి అయిన దేవేంద్రుడిని కీర్తించి, భూలోకంలో తనకు అలసట తీర్చుకోవడానికి సుఖంగా నిద్రించడానికి కావాల్సిన అహ్లాదకరమైన ప్రశాంత స్థలాన్ని చూపాల్సిందిగా, అంతే కాకుండా తన నిద్రను భంగం చేసినవారు తన తీక్షణమైన చూపులతో భస్మమయ్యేలా వరమి వ్వాలని కోరాడు. దేవేంద్రుడు అనంతగిరి గుహలను చూపించగా ఓ గుహను నివాసంగా చేసుకుని ముచుకుందుడు నిద్రపోయాడు. ముచుకుందుడి చేత శ్రీకృష్ణుడి పాదాలు కడిగిన జలమే జీవనది అయి నేడు ముచుకుందానదిగా ప్రసిద్ధి చెందిందన్న కథనం ప్రచారంలో ఉంది. కాలక్రమేణా మూసీనదిగా మారింది. ఇక్కడ పుట్టిన మూసీ నది హైదరాబాద్‌ మీదుగా నల్లగొండ జిల్లా వాడపల్లి వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తోంది. అనంతగిరికే మకుటాయమానంగా కనిపించే పద్మనాభ స్వామి ఆలయం దిగువ భాగంలోని ఓ నీటి బుగ్గ నుంచి ముచికుందా నది ప్రవహిస్తోంది. కృష్ణుడు ముచికుందునకు అనంత పద్మనాభస్వామి రూపంలో దర్శనమివ్వడం వల్ల ఈ ఆలయానికి అనంత పద్మనాభ క్షేత్రంగా పేరు వచ్చిందని స్థల పురాణం చెబుతోంది. ఈ ఆలయం పక్కనే భవనానిశిని అని పిలిచే భగీరథగుండం ఉంది. ఇందులో స్నానం చేస్తే ఆయురారోగ్యాలతో పాటు కోరిన కోర్కెలు నెరవేరుతాయని నమ్మకం జనాల్లో ఉంది.

### అనంతగిరి కొండలు వీక్షణ ప్రాంతం
ఇది అనంత పద్మనాభస్వామి దేవాలయం నుండి ఎడమవైపు దారిలో మొదటి కుడివైపు మార్గం గుండా వెలితే అనంతగిరి కొండలన్నిటిని వీక్షించవచ్చు.
### అనంతగిరి జల పాతాలు
ఆలయం కుడివైపునకు 2 కి.మీ దూరంలో కొండల మధ్యలోని ఉన్నటువంటి జలపాతాలను చూడవచ్చు.
### దామగుండం
వికారాబాద్ కు 10 కి.మీ దూరంలో రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం ఉన్నది, ఈ ప్రాంతాన్ని దామగుండంగా పిలుస్తారు. ఇక్కడకు చేరుకోవడానికి వికారాబాద్ నుండి చేవెల్ల హైదరాబాదు మార్గంలో కుడివైపున కమాన్ తో కూడిన మహావీర్ హాస్పటల్ రోడ్డు తీసుకుని పూడూరు వైపు లోపలికి సుమారు 10 కి.మీ రావాలి. ఈ మార్గం ఎత్తుపల్లాలతో కొండ ప్రాంతం వలె ఉంటుంది. కొలను మధ్యలో నిర్మించబడిన చిన్న కోవెల ప్రత్యేకాకర్షణగా నిలుస్తుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు


వర్గం:భారతదేశంలోని కొండలు
వర్గం:వికారాబాదు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
పాంబండ రామలింగేశ్వర స్వామి దేవాలయం

**పాంబండ రామలింగేశ్వర స్వామి దేవాలయం** తెలంగాణ లోని వికారాబాదు జిల్లా యందలి కుల్కచర్ల సమీపంలోని లోని హిందూ దేవాలయం. ఇందలి ప్రధాన దైవం శివుడు.
## ఆలయ విశేషాలు
పాంబండ దేవాలయానికి ఘనమైన చరిత్ర ఉంది. సూమారు కిలోమీటరు విస్తీర్ణంలో వెలసిన ఏకశిల పాము ఆకారంలో మెలితిరిగి ఉంటుంది. ఈ పాము-బండనే క్రమంగా పాంబండగా పిలువబడుతోంది. ఈ ఆలయానికి సంబంధించి స్థానికంగా ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది. త్రేతాయుగంలో రావణ సంహారం తరువాత బ్రహ్మ హత్యాపాపం నుంచి విముక్తి కోసం కోటి లింగాలను స్థాపించాలని శ్రీరాముడికి మహర్షులు సూచిస్తారు. అందులో భాగంగానే పాంబండపైన శ్రీరాముడు స్వయంగా లింగాన్ని స్థాపించి పూజించాడని అంటారు. అందుకే ఇక్కడ శివుడిని రామలింగేశ్వరుడని పిలుస్తారు. ఆలయం పక్కనే రామలక్ష్మణుల దేవాలయం ఉంది. 
మొదట్లో పాంబండ ఒక పెద్ద ఏకశిల. కానీ కాలక్రమంలో అది రెండుగా చీలిపోయింది. ఒక పెద్ద పాము బండ మధ్యలో నుంచి వెళ్లడంతో అది చీలిపోయిందని చెప్పుకుంటారు. ఈ బండ వెనుక భాగంలో పుట్టు లింగం ఉంది. ఇది ప్రతీ సంవత్సరం కొద్దికొద్దిగా పెరుగుతుందని భక్తుల నమ్మకం. ఆలయం పక్కనే భ్రమరాంబదేవీ ఆలయం ఉంటుంది. దానికి ముందుభాగంలో ఆంజనేయస్వామి విగ్రహం ఉంటుంది. ఈ బండకు వెనుక ఉన్న చర్ల అనే ఊరు క్రమంగా బండవెనుక చర్లగా పిలువబడేదని, క్రమంగా అది బండవెల్కిచర్లగా రూపాంతరం చెందిందని తెలుస్తోంది. ఈ ఆలయం సమీపంలో ఇటీవల కొత్తగా కల్యాణ మండపాన్ని నిర్మించారు. బ్రహ్మోత్సవాల్లో భాగంగా ప్రత్యేక పూజలు, శకటోత్సవం, రథోత్సవం, అగ్నిగుండాలు, జాతర నిర్వహిస్తారు.
## గుండం విశిష్టత
పాంబండపై ఉన్న గుండంలో నీటికి చాలా విశిష్టత ఉందని భక్తులు విశ్వశిస్తారు. అంతపెద్ద బండ మధ్యలో వెలసిన ఈ కోనేరులో ఎల్లప్పుడూ నీరుంటుంది. శ్రీరాముడు లింగాన్ని స్థాపించిన సమయంలో పూజ చేయడానికి పుణ్య జలాల కోసం శ్రీరాముడు బాణాన్ని సందించి బండ మధ్యలో కోనేరును సృష్టించాడనీ, ఆ నీటితోనే అభిషేకం చేశాడని భక్తులు పేర్కొంటారు. అందుకే ఈ గుండం ఎప్పుడూ ఎండిపోదు. అన్ని కాలాల్లో స్వచ్ఛమైన నీరు ఉంటుంది. ఈ గుండంలో స్నానం చేస్తే దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు నయమవుతాయని, పొలాల్లో, పశువులపై, ఇళ్లపై ఈ నీటిని చల్లితే ఎలాంటి అరిష్టాలైనా తొలగిపోతాయని ప్రజల నమ్మకం. ఇక్కడికి వచ్చిన భక్తులు గుండంలో నీటిని తమతో తీసుకుపోయి పొలాల్లో చల్లుతారు. బ్రహ్మోత్సవాల్లో భాగంగా ఉగాదికి రెండు రోజుల ముందు పాంబండపై వీరశైవులు అగ్నిగుండాలు తొక్కే కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు. కార్యక్రమానికి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు హాజరవుతారు. ఎర్రటి నిప్పుపైన నడుస్తూ అగ్నిగుండాలు తొక్కడం ఇక్కడ ప్రత్యేకత.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* పాంబండకు పోటెత్తిన భక్తజనం 
* నమస్తే తెలంగాణ ఆర్టికల్

వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా దేవాలయాలు
వర్గం:తెలంగాణ దేవాలయాలు
వర్గం:ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రాలు
మంజీర వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం

**మంజీర వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం** తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని మెదక్ జిల్లా యందలి వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం. వాస్తవంగా మొదట ఇది మొసళ్ళ సాంచురీ. ప్రస్తుతం సుమారు 70 కంటే ఎక్కువ జాతుల పక్షులు ఇచట సంరక్షింపబడుతున్నాయి. ఇది అంతరించిపోతున్న జాతులు అయిన "మగ్గర్ మొసళ్ళు"కు సంరక్షణా కేంద్రంగా ఉంది. ఈ అభయారణ్యమ్లో రిజర్వాయర్ హైదరాబాదు, సికింద్రాబాదు జంటనగరాలకు త్రాగునీటిని అందుస్తున్నది.

## భౌగోళిక స్థితి
మంజీరా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని మెదక్ జిల్లాలో ఉంది. ఇది హైదరాబాదు నగరానికి వాయవ్య దిశలో 50 కి.మీ దూరమ్లో ఉంది. ఈ అభయరణ్యంలో మంజీర నది 36 కి.మీ ఆవరించి ఉంటుంది. ఇచ్చట గల కృత్రిమ రిజర్వాయరు హైదరాబాదు, సికింద్రాబాదు నగరాలకు త్రాగు నీటి వసతిని కల్పిస్తున్నది. ఈ రిజర్వాయర్ తొమ్మిది ద్వీపాలను కలిగి ఉంటుంది. వాటిలో కొన్ని పుట్టిగడ్డ, బాపనగడ్డ, సంగమడ్డ, కర్ణంగడ్డ. ఈ ద్వీపములు చిత్తడి నేల సరిహద్దులతో నీటి పక్షులకు గూళ్ళు కట్టుకొనే విధంగా ఉపయోగపడుతాయి. అదనంగా పక్షులకు గూళ్ళు కట్టుకొనుటకు దట్టంగా వ్యాపించిన చెట్లు కూద ఉంటాయి. సవన్నా రకకు శాకాహారం ఈ అభయారణ్యంలో ఉంటుంది. ఈ రిజర్వాయరు మునిగి ఉన్న మొక్కలు, ఆవశ్యక మొక్కలకు తోడ్పడుతుంది. "టైఫా", "ఇపోమియా", "అకాసియా" రకాలైన కొన్ని మొక్కలు నీటిమట్టానికి అంచున మూసివేయబడినట్లు ఉంటాయి. రిజర్వాయరు, నదికి చుట్టూ వ్యవసాయ భూములుంటాయి.
 
ఈ ప్రాంత సరాసరి ఉష్ణోగ్రతా అవధి 15&nbsp;°C నుండి 42&nbsp;°C. వరకు ఉంటుంది.

ఈ ప్రాంత సరాసరి వర్షపాతం సుమారు 915&nbsp;mm. ఉంటుంది.

## మొసళ్ళు
1974 లో అంతరించిపోతున్న మొసళ్ల జాతి అయిన "మగ్గర్ మొసలి" తెలంగాణ లోని ప్రవేశించింది. మంజీరా నదిలో నాలుగు జతల మగ్గర్ మొసళ్ళను విడిచిపెట్టారు. ఈ మొసళ్ళను పరిరక్షించడానికి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వము మొసళ్ళ సంరక్షణా కేంద్రాన్ని ఇచట ప్రారంభింఛింది. 1980ల మధ్యలో మంజీరా ప్రఖ్యాతమైన పక్షి సంరక్షణా కేంద్రంగా నిలిచింది. ఈ కేంద్రం పక్షుల సందర్శకులను ఆకర్షించింది. ప్రస్తుతం సుమారు 300 మొసళ్ళు ఇచట ఉన్నాయి. మొసళ్ళను పునరుత్పత్తి చేయు కార్యక్రమం కూడా జరిగుతుంది.

## పార్కు విశిష్ట సమాచారం
ఈ అభయారణ్యం పర్యావరణ విద్యా కేంద్రం కలిగి యున్నది. ఇంకులో ఒక మ్యూజియం, గ్రంథాలయం, ఆడిటోరియం ఉన్నాయి. పక్షుల, జంతువుల చలన చిత్రాలను ప్రతిరోజూ చూపిస్తారు. ఈ అభయారణ్యంలో పక్షులను సందర్శకులు చూచుటకు బోట్లు సమకూర్చబడతాయి. సందర్శకులకు దూరదర్శినులు (బైనాక్యులర్స్), పక్షులను గుర్తించేందుకు పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉంటాయి.

ఈ అభయారణ్యాన్ని సందర్శించుటకు అనువైన కాలం నవంబరు నుండి మార్చి. ఈ కాలంలో వలస పక్షులు వాటి గూళ్ళను కట్టి గుడ్లను పొదుగుతాయి. సందర్శకులకు వసతి సౌకర్యం కూడా ఉంది. సంగారెడ్డి వద్ద ఇనస్పెక్షన్ బంగ్లా, సింగూర్, సదాశివపేటలలో వసతి కల్పించబడుతుంది.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* Official Page

వర్గం:తెలంగాణ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాలు
వర్గం:మెదక్ జిల్లా
వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు
పోచారం అభయారణ్యం

**పోచారం వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం** తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదుకు  దూరంలోనూ, మెదక్ నుండి  దూరంలోనూ గల అభయారణ్యం. ఇది 130 చదరపు కి.మీ పరిధిలో వ్యాపించి ఉంది. ఇది హైదరాబాదు నగర పాలకుడు నిజాం యొక్క వేటాడే స్థలం ఆ ఉండేది. అది 20 వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంగా ప్రకటించబడింది.1916 నుండి 1922 వరకు అల్లయిర్ గట్లు పోచారం సరస్సుకు యేర్పడిన తరువాత ఈ అభయారణ్యానికి "పోచారం అభయారణ్యం" అని నామకరణం చేశారు.ఇది సందర్శకులకు జీవావరణ కేంద్రంగా ఆకర్షిస్తుంది. ఇది అనేక క్షీరదాలకు, పక్షులకు ముఖ్య ఆవాసంగా నిలిచింది. మెదక్‌ జిల్లాలోనే కాకుండా రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా విహారకేంద్రంగా పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంటున్నది. 
## చరిత్ర
1916-27 ప్రాంతంలో నిజాం నవాబు తీరిక సమ యంలో జంతువులను వేటాడేందుకు ప్రస్తుతం నిజామాబాద్‌ జిల్లా, మెదక్‌ జిల్లా సరిహద్దులో ఉన్న పోచారం ప్రాజెక్టు చూట్టూరా వున్న అటవీ ప్రాంతాన్ని షికార్‌ ఘర్‌ పేరుతో అభివృద్ధి పరిచారు. నిజాం పరిపాలన అంతరించి స్వాతంత్య్రం సిద్దించాక 1952 లో పోచారం అభయారణ్యం ఏర్పడిన తర్వాతకూ డా నవాబులు, ఉన్నతాధికారులు సైతం 1990 వరకు పోచారం అభయారణ్యంలో వేటాడటం కోసం అత్యాధునిక ఆయుధాలతో పోచారం అతిథి గృహంలో నివాసం వుంటూ వేటాడేవారు. దీంతో మెదక్‌ జిల్లా అటవీ శాఖ వన్య ప్రాణి విభాగం పరిధిలో మెదక్‌లో డివిజన్‌ కార్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. పోచారం అభయారణ్యం 13 వేల హెక్టార్ల విస్తీర్ణం కలిగి ఉంది.ఈ అభయారణ్యం పరిధిలో మెదక్‌ జిల్లాలోని మెదక్‌, రామాయంపేట మండలాలు, నిజామాబాద్‌ జిల్లాలో లింగంపేట, తాడ్వాయి, బిక్కనూర్‌, ఎల్లారెడ్డి మండలాలు ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
*

వర్గం:Central Deccan Plateau dry deciduous forests
వర్గం:తెలంగాణ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాలు
బహాదుర్ పేట

**బహాదుర్ పేట** ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సరిహద్దుపై ఒడిషా యొక్క దక్షిణాన గంజాం జిల్లాలో ఒక గ్రామం. ఇది ఇచ్చాపురం యొక్క బెర్హంపూర్ ఆగ్నేయం, ఈశాన్య ఉన్న. గ్రామం యొక్క పేరు యొక్క ప్రత్యామ్నాయ రూపాలు "బహాదుర్ పల్లి" ఉన్నాయి.

బహాదుర్ పేట పరిసర గ్రామాలకు వ్యాపార కేంద్రం అనువుగా ఉంది. ప్రధాన వృత్తులుగా వ్యవసాయం, వర్తకం, స్వయం ఉపాధి ఉంటాయి. పంటలు నీటిపారుదల వర్షం ఆధారపడి ఉంటాయి. ఒక ప్రాథమిక పాఠశాల, ఒక ఇంజనీరింగ్ కళాశాల (VGTM) ఉంది. త్రాగునీటి ప్రతి హోమ్ సరఫరా గ్రామం చుట్టూ GramVikas జల, మరుగుదొడ్లను ఏజెన్సీ (35,000 ల లీటర్ల సామర్థ్యం) నీటి ట్యాంక్ ప్రాజెక్ట్ ఉంది. ఎక్కువ మంది నివాసులు ద్విభాషా ఒరియా, తెలుగు రెండు మాట్లాడటం. ప్రతి ఏడాది పండుగలు "Pathalamma యాత్ర" & "Ammoru యాత్ర" యాత్రను 5,000 మంది చుట్టూ చాలా సరదాగా ఫెయిర్ జరుపుకుంటారు ఉంటాయి. ప్రతి 5 సంవత్సరాలలో Bhajagovinda యాత్రను "హరి నామం" ప్రార్థన 5 రోజులు రోజుకు 24 గంటలపాటు జరుపుకుంటారు. సుమారు 10,000 మంది యాత్రను రోజువారీ 5 రోజులు సేకరించడానికి.

వర్గం:ఒడిషా గ్రామాలు
పుష్పదంతుడు

**పుష్పదంతుడు** మాహా పేరుగాంచిన జైన కవి. ఇతడు సా.శ 9 వ శతాబ్దము ఉత్తరభాగములో జీవించినట్లు చెప్పుదురు. ఇతడు తొలుత శైవ బ్రాహ్మణుడు. కాశ్యప గోత్రుడు. తండ్రి కేశావభట్టు; తల్లి ముగ్ధాదేవి. ఇతనికే **ఖండు** డను నామాంతర ముండెను. నాడు "మన్యఖేటము" రాష్ట్రకూటములకు ముఖ్య పట్టణం. మూడవ కృష్ణ రాయడు రాజు. అతని మంత్రి భరతుడు. పుష్పదంతుడు వీరి ఆదరముచే పలు రచనలు వ్రాసినాడు. ఆకాలమున పుష్పదంతుడు మహాప్రసిద్ధుడు. అతనికి సుమారొక పదిపదునేడు బిరుదులుండేవట. అన్నిటికన్నను ముఖ్యముగ "అభిమానమేరు" డను బిరుదు ఎక్కువగా ప్రాచుర్యత పొందినది.

## జ స హ ర చ రి వు

పుష్పదంతుడు వ్రాసిన వాటిలో పెక్కు పేరుగాంచిన రచనలలో ముఖ్యమైనది ఈ **జసహరచరివు**. దీనినే యశోధర చరిత్ర అంటారు. ఇది యశోధరుడను రాజు జైనుడిగా మారిన కథ. దీనిక్ జకినవాజ్మయమున గల వ్యాపృతి చాల పెద్దది. ఇది ఒక చక్కని గేయకావ్యమని అనవచ్చును. ఆ గేయములకు అపభ్రంశమున "కదావకము" లని పేరు. అవికాక కొన్ని గీతములంటివే అగు "దువయీ" వృతాములను, అక్కడక్కడ "ఘత్తా" చందములను ఉన్నాయి. ఈ "ఘత్తా" చందములు గీర్వాణమున ఆర్యావృత్తములంటివి. ఈ కావ్యంతయు ఒక పాటవలె చల్లని వెన్నెలలో హాయిగా పాడుకొనుటకు అనుకూలముగా నుండును.

పుష్పదంతుడు సమయానుకూల రచనయందు జాల గడుసరి. విషయమునకు తగినట్లు శైలినెకాక చందములను కూడా మార్చగల నేర్పరి. ఈ కావ్యమునందు కనబడు మరియొక ఆశ్చర్యకర గుణము సంకుచీకరణము (Brevity) " అల్ప శబ్దములను అనల్పార్ధ రచన కల్పించుట" ఈకవికిష్టమైనది. ఒక్క పదము వ్యర్ధము కాకుండా, నొక వాక్యమే సుమారొక ఘట్టమునకంతకు దీప్తినిచ్చును.

పుష్పదంతుడు మహాకవి. అపభ్రంశము - ముఖ్యముగా ప్రాకృతములు ప్రచలిత భాషలుగా అవునేమో అని భయపడి ఏమో గాని మనకు ఇప్పుడు ఈ భాషలయందు రచించిన సుందరమగు కావ్యములు అలభ్యములైనవి.

## మూలాలు
* పుష్పదంతుని గురించి https://web.archive.org/web/20140114110310/http://www.teluguone.com/devotional/content/siva-bhaktudu-pushpadantudu-54-1209.html
* పుష్పదంతుని గురించి https://web.archive.org/web/20151223075345/http://mankennastotrapushpam.blogspot.in/2014/03/blog-post_3488.html#pages/1
* పుష్పదంతుని గురించి http://sampradayam.wordpress.com/2012/05/01/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%B7%E0%B1%8D%E0%B0%AA%E0%B0%A6%E0%B0%82%E0%B0%A4%E0%B1%81%E0%B0%A1%E0%B0%BF-%E0%B0%B6%E0%B0%BF%E0%B0%B5-%E0%B0%AE%E0%B0%B9%E0%B0%BF%E0%B0%AE%E0%B1%8D%E0%B0%A8%E0%B0%B8-2/

వర్గం:జైన కవులు
వర్గం:జైనమతము
విశాలాంధ్రము (పుస్తకం)

1940ల్లో తెలుగునాట ప్రసిద్ధిపొందిన సంస్థానాధీశులు, రచయితలు, కళాకారులు, క్రీడాకారులు, రాజకీయవేత్తలు, పండితులు, స్వాతంత్రయోధులు మొదలైన వారి జీవితచిత్రాలతో ఈ గ్రంథం రూపొందింది. దాదాపుగా 75మంది వరకూ ఉన్న ఈ ప్రసిద్ధాంధ్రుల్లో అటు బరంపురం నుంచి ఇటు మద్రాసు వరకూ వేర్వేరు ప్రాంతాల వారున్నారు. కొందరు ఈనాటికీ చిరస్మరణీయులుగా నిలిచివుండగా మరికొందరు దురదృష్టవశాత్తూ కాలక్రమంలో మరుగైపోయారు. ఈ నేపథ్యంలో ఈ గ్రంథం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

దీనిని ఆవటపల్లి నారాయణరావు సేకరించి ముద్రించారు.

## జీవితచిత్రాలు

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:1940 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
అర్చన శాస్త్రి

**వేద** లేదా **అర్చన** ఒక భారతీయ సినీ నటి. ఈమె జన్మతహ తెలుగు అమ్మాయి. తెలుగుతో పాటు, తమిళ, మలయాళ, కన్నడ చిత్ర పరిశ్రమల్లోనూ పలు విజయవంతమైన చిత్రాల్లో నటించింది. తెలుగు బిగ్ బాస్ రియాలిటీ షో లో పాల్గొనింది.

## నేపథ్యము
ఈమె అమ్మ ఈవిడకు నడకతో పాటు నాట్యం కూడా నేర్పింది. ఈమె రెండో ఏటే నాట్యం ఈమె జీవితంలోకి ప్రవేశించింది. ఈమె అమ్మ కూడా నర్తకి. పేరు విజయశాస్త్రి. చిన్నప్పట్నుంచీ అమ్మ నాట్యాన్ని చూస్తుండేది. చూసి చేసేది. ఈమె లోని జిజ్ఞాసను గమనించి పసి ప్రాయం నుంచే నాట్యాన్ని నేర్పించడం మొదలుపెట్టింది అమ్మ.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

### సినిమాలు

### టెలివిజన్

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 
వర్గం:1981 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:బిగ్ బాస్ (తెలుగు టీవీ సిరీస్) పోటీదారులు
ఖైరతాబాదు మస్జిద్

**హైరతాబాదు మస్జిద్'' [[హైదరాబాదు]]లో గల [[ఖైరతాబాదు]]లో ఉంది. ఇది ఈ మస్జిద్ చుట్టూ ప్రసిద్ధ ప్రాంతమైన [[ఖైరతాబాదు]] నిర్మించబడింది. ఈ ప్రదేశం [[హైదరాబాదు]]లో గల అతి పెద్ద వ్యాపార, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ హబ్ గా ప్రసిద్ధి చెందినది.

==చరిత్ర==
ఖైరతాబాదు మస్జిద్ సా.శ. 1626 లో ఖైరునీసా బేగం చే నిర్మింపబడింది. ఇది మా సాబెబా ([[సుల్తాన్ మహమ్మద్ కుతుబ్ షా]] (1612–1626 AD) కుమార్తె) గా కూడా పిలువబడుతుంది. ఆమె తన గురువు అయిన అఖుండ్ ముల్లా అబ్దుల్ మాలిక్ కోసం నిర్మించింది.

ఈ మస్జిద్ కు ఆనుకొని ఖాళీగా ఉన్న గోపుర భవనం కనిపిస్తుంది. ఈ [[భవనం]]లో ఏ విధమైన సమాధి లేకుండా ఖాళీగా ఉండటానికి కారణం అఖుండ్ స్వీయ ఖననం కోసం ఈ మందిరాన్ని నిర్మించాడు; కానీ అతను మక్కా యాత్రకు వెళ్ళి అక్కడే మరణించినందున ఈ భవనము ఖాళీగా ఉంది.

ఆయన [[మక్కా]]కు [[హజ్]] యాత్రలో ఉన్నపుడు మరణించాడు.అందువలన ఈ గోపుర భవనం ఖాళీగా ఉంది.

ఖైరునీసా బేగం తన మేనల్లుడైన హుస్సేన్ షా వాలిని అచట రాణిగారికోసం ఒక పాలస్, ఒక మస్జిద్, ఒక నీటి సరస్సులను కట్టమని అడిగింది. ఆ సరస్సు తదనంతరం ప్రసిద్ధ [[హుసేన్ సాగర్]]గా మారింది. ఇది [[ఖైరతాబాదు]]కు ఉత్తర దిక్కున ఉంది.

==నిర్మాణము==

[[ఖైరతాబాదు]] మస్జిద్ రూపకల్పన, నిర్మాణం హుస్సేన్ షా వాలి చే జరిగింది. ఈ మస్జిద్ మూడు ఆర్చిలను ముఖద్వారంగా కలిగి యున్నది. మసీదు యొక్క సన్నని మినార్లు చాలా అలంకరణ కలిగి యుంటాయి, జాలీలతో కూడుకుని విలువైన పనితనం గోచరిస్తుంది. ఈ మస్జిద్ యొక్క నిర్మాణంలో కచ్చితమైన సామరస్యం అమూలాగ్రం గోచరిస్తుంది. ప్రధాన ప్రార్థనా గది ఎత్తుగా ఉన్న ప్లాట్ ఫాం పై ఉంటుంది..

INTACH AP, ఇండియా దీనిని వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించింది.

==నిర్లక్ష్యం==
హిందూ పత్రికలో ప్రచురితమైన ఆర్టికల్ **క్రైయింగ్ ఫర్ అటెన్షన్ ''' ప్రకరం స్థానిక మస్జిత్ లను మొక్కల పెరుగుదల ఆక్రమిస్తున్నాయని తెలిపింది. ఖైరతాబాదు లోని కుతుబ్ షాహీ మస్జిద్, ఖైరాతీ బేగం యొక్క సమాధులు సంరక్షింపబడిన ప్రసిద్ధ నిర్మాణాలు. ఇవి నిర్లక్ష్యానికి గురవుతున్నాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

వర్గం:1626 నిర్మాణాలు
వర్గం:తెలంగాణ మస్జిద్‌లు
వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా
వర్గం:భారత వారసత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:హైదరాబాద్ రాష్ట్రం
పురానీ హవేలీ

**పురనీ హవేలీ** తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హైదరాబాదులో గల ఒక రాజభవనం. ఇది నిజాం యొక్క అధికార నివాసం. దీనిని "హవేలీ ఖాదీమ్"గా కూడా పిలుస్తారు. దీని అర్థం "పాత భవనం" అని. ఈ భవనాన్ని సికిందర్ జా, ఆసఫ్ జా III (1803–1829) కోసం ఆయన తండ్రి అలీ ఖాన్ బహదూర్, ఆసఫ్ జా II నిర్మించారు. హైదరాబాదు పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ (హుడా)చే వారసత్వ కట్టడంగా గుర్తించబడింది.

1717 లో రెండవ నిజాం అయిన నిజాం మిర్ నిజాం అలీ ఖాన్ దీనిని మోమిన్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన రుకుందల్లా నుండి తీసుకొనెను. ప్రధాన భవనం 18 వ శతాబ్దపు యూరోపియన్ నిర్మాణశైలికి ప్రతీకగా ఉంటుంది. సికందర్ జా ఇచట కొంతకాలం నివసింది తరువాత ఖిల్వత్ మహల్ కు మారారు.ఈ కారణంగా ఈ భావ్నం పురానీ హవేలీగా పిలువబడుతుంది. ఈ భవన సముదాయంలో ఆయినా ఖానా (దర్పణాల భవనం), చీనీ ఖానా (చైనా గాజు భవనం) నిర్మించబడినాయి.

ప్రస్తుతం దక్షిణ జోన్ డిప్యూటీకమీషనర్ ఆఫ్ పోలీసు (హైదరాబాదు), దక్షిణ జోన్ టాస్క్ ఫోర్స్ పోలీసు అడిషనల్ డి.సి.పి కార్యాలయాలు ఈ భవనం నుండి నిర్వహింపబడుతున్నవి.

## రాజభవనం
ఈ హవేలీ "U" ఆకారంలో కలిగి ఉండి నివాస రాజభవనానికి రెండు దీర్ఘచతురస్రాకార రెక్కలు సమాంతరంగా ఉండి మధ్యలో లంబంగా ఉంటుంది. ప్రధాన భవనం 18 వ శతాబ్దం నాటి యూరోపియన్ భవనంగా గోచరిస్తుంది. A unique feature of this palace is the world's longest wardrobe, built in two levels with a hand-cranked wooden lift (elevator) in place. This occupies the entire length of one wing of the palace.

## మ్యూజియం

ఈ ప్యాలెస్‌లో నిజాం మ్యూజియం కూడా ఉంది, ఇది హైదరాబాద్ రాష్ట్రం యొక్క చివరి నిజాం కు అంకితం చేయబడింది - (మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్)
Currently the palace is being used as a school and as an Industrial training institute.

## ఇవి కూడా చూడంది
*చౌమహల్లా పాలస్
*తారామతి మరదాని

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
*The state government's page about the Nizam's palaces
*Exterior view of Purani Haveli Palace on Youtube
* Purani Haveli

వర్గం:హైదరాబాద్ రాష్ట్రం
వర్గం:భారత దేశంలోని రాజభవనాలు
వర్గం:హవేలీలు
వర్గం:హైదరాబాదు రాజభవనాలు
వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాజభవనాలు
వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:భారత వారసత్వ ప్రదేశాలు
తపోవనము

రాయలసీమ కవులలో అగ్రగణ్యుడు మధురకవి బెళ్లూరి శ్రీనివాసమూర్తి వ్రాసిన ఖండకావ్యాల సంపుటము ఈ **తపోవనము**. దీని లోని కవితలు వివిధ సందర్భాలలో వ్రాసినవి. భారతి, ఆంధ్రపత్రిక,శ్రీసాధన పత్రిక, రేనాడు,ప్రకృతిమాత మొదలైన పత్రికలలో ప్రచురితమైనవి. ఈ గ్రంథానికి కళ్యాణదుర్గం బోర్డు ఉన్నత పాఠశాల హెడ్ మాస్టర్ గుమ్మగట్ట శ్రీనివాసరావు ఆంగ్లంలో ముందుమాట వ్రాశాడు. ఈ కావ్యాన్ని రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ, చిలుకూరి నారాయణరావు, దువ్వూరి రామిరెడ్డి, తుమ్మల సీతారామమూర్తి చౌదరి, బులుసు వెంకటేశ్వర్లు, జమ్మలమడక మాధవరామశర్మ, పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు, సి.వి.సుబ్బన్న శతావధాని, దుర్భాక రాజశేఖర శతావధాని, తలమర్ల కళానిధి మొదలైన వారు ప్రశంసిస్తూ వ్రాసిన వాక్యాలు ఈ పుస్తకంలో ఉన్నాయి.

## అంకితం
ఈ పుస్తకాన్ని వాల్మీకికి  ఈ విధంగా అంకితమిస్తున్నాడు కవి.

రామకథ పాడి మోక్షసామ్రాజ్యమునకు 
ఏకపథ మారసితివి వాల్మీకి సుకవి,
ప్రేమ నేకైక సుతునభి 'రామగాథ'
నల్లుకొని యల్లుకొని శాంతి యలవరింతు.


## ఈ కావ్యములోని ఖండికలు
### కళాజీవి (పూర్వఖండము)

# శిశిరవర్ణములు
# కుసుమదామము
# నేను
# స్వేచ్ఛావిహంగము
# సౌందర్యపూజ
# తొలుకారుశోభ
# ప్రభాత పల్లకి
# ఋతుపరిదేవనము
# ఎట్లు మరణింతు!
# పశ్చాత్తాపము
# అంగవైకల్యము
# ఊరడింపు
# పడవపదము
# సహవాసకాంక్ష
# ఉపదేశము
# ముక్తి
# అభాగ్యజీవి
# గాఢయత్నము
# ఇంద్ర గోపము
# విషాదగీతి
# ఉగాదివేకువ
# అజ్ఞానము
# అమరత్వము
# ముదల
# అమృతసిద్ధి

### కళాజీవి (ఉత్తరఖండము)

# వివిక్త వీధి
# కృషి
# శ్రీ అరవిందోపాసన
# సుమమాలిక
# అఖండస్వాగతము
# కాళిదాసు
# గురూపదేశము
# ధన్యజీవితము
# శ్రీరాజశేఖర కవిసార్వభౌములు-రాణాప్రతాప
# మునివృత్తి
# రాయలసీమ
# జోహారులు
# ఉగాది
# తృప్తి
# కమండలువు

### సాన్నిధ్యము (పూర్వఖండము)

# ఝంఝామారుతము
# నా జీవిత స్వర్గము
# కావ్యమల్లిక
# గీతికలు
# గురుపూజ
# స్వర్గద్వారము
# పయనం
# పూజ
# భిక్షువు
# గీతాయోగము
# శాంతి
# శకుంతల
# నుతి
# సంధ్య
# ప్రకృతిమహిమ
# తిక్కశర్మ
# స్వాగతము
# అర్చన
# కవీంద్ర
# స్నేహస్మరణము
# ఆశీర్మాలిక
# నేడు
# కష్టేఫలి
# అక్కమ్మగార్ల కొండ
# అంకితగీతి

### సాన్నిధ్యము (ఉత్తర ఖండము)

# అద్వైతం
# సానుభూతి
# జలదపుత్రుడు
# స్మరణవీధి
# ఆహ్వానము
# కుందమాల
# సాన్నిధ్యము
# చిఱుపాట
# భావకుసుమములు
# ఉపాయనము
# ముక్తాదామము
# సారస్వతేయులకు కృతజ్ఞత
# నిర్యాణానంతరము
# కవితపస్వి
# నందన

### స్వర్గద్వారము (పూర్వఖండము)

# ఆంధ్రమాత
# రాజర్షి
# సంయుక్త చేటిక
# విపణి వీధి
# నా ప్రభూ
# సృష్టి మర్మము
# వెఱ్ఱిపాట
# నవ్య సందేశం
# గురుస్మరణ
# స్వర్గీయ రాయలసీమ చిత్రకారుడు
# గంజికేంద్రము
# నమస్తే
# సంక్రాంతికన్యలు
# సందేహము
# తెలుగు శిల్పి

### స్వర్గద్వారము (ఉత్తరఖండము)

# ప్రకృతిసందేశము
# నాస్తి ఇహపరచింతా
# స్వామిరామదాసు
# శ్రీ అనంతాశ్రమ సందర్శనము
# సమాధి
# అంక సప్తకము
# ఉత్తరుని విజృంభణము
# శివభారతము
# కట్టమంచి
# నిద్రాదేవి
# ఊదరా
# భావ భాగీరథి
# వేగుజుక్క
# యాత్రావిరతి
# ఖండకావ్యము

## మచ్చుతునక

**<big>జోహారులు</big>**
చిగురులుమేసీ
గుబురులఁ గూసే
కోయిలపాటల 
తీయఁదనాలకు-
వార్షుకాభ్రములు
వంగి కురిసితే
కొండలలోన, కోనలలోన
వరదలుగా వాగులుగా
వాహినిగా ప్రవహించే
సెలపాటలకు-
వేగుజుక్క వెలుఁగులకు
కోడికూఁతసొబగులకు
కళావికాసం కల్పించే
కాపుయువకుని
కపిలెపదాలకు-
చేతులు జోడించీ
జోహారులు గూర్చీ
ప్రకృతిదేవీహృదయములోన
పగలూ రాతిరి కలిగించే
బ్రహ్మానందం చిలికించే
భవ్యమైన నా కవితాగీతం,
పాడుకొందు నవకవితా గేయం.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
వర్గం:1954 పుస్తకాలు
దిక్కులు చూడకు రామయ్య

**దిక్కులు చూడకు రామయ్య ** 2014 అక్టోబరు 10న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఎన్నో చిత్రాలకు సహాయ దర్శకుడిగా పనిచేసిన త్రికోటి ఈ చిత్రం ద్వారా దర్శకుడిగా తెలుగు సినిమాపు పరిచయమయ్యాడు.
## కథ
చిన్న వయసులోనే పెళ్లి, పిల్లలు వంటి బరువు బాధ్యతలతో యవ్వనం అంతా వృధా పోవడంతో... ఒక అమ్మాయిని ప్రేమించాలి... ఆ ప్రేమ అనే అనుభూతిని ఆస్వాదించాలి అనే కోరికలు అలాగే మిగిలిపోతాయి గోపాలకృష్ణకి (అజయ్‌). బ్యాంక్‌ ఉద్యోగి అయిన గోపాలకృష్ణ తన వద్దకి లోన్‌ కోసం వచ్చే అమ్మాయిల్ని ట్రాప్‌ చేయాలని చూస్తుంటాడు. అలానే అతనికి ఒక లిటిగేషన్‌లో ఇరుక్కున్న సంహిత (సన) తారసపడుతుంది. ఆమెకి సాయం చేసే నెపంతో దగ్గరవుతాడు. తన వయసుకి ఇంకా ముప్పయ్యేనని, పెళ్లి కాలేదని నమ్మబలికి... ఆమెతో సాన్నిహిత్యం పెంచుకుంటాడు. ఇదిలావుంటే... గోపాలకృష్ణ పెద్ద కొడుకు మధు (నాగ శౌర్య) కూడా సంహితని చూసి మనసు పడతాడు. తనకంటే వయసులో రెండేళ్లు పెద్దదే అయినా కానీ ఆమెని ప్రేమించేస్తుంటాడు. తను ప్రేమిస్తున్న అమ్మాయినే తన తండ్రి కూడా ఇష్టపడుతున్నాడని తెలుసుకున్నాక మధు ఏం చేస్తాడు? ఇదే మిగిలిన కథ.

## నటవర్గం
* గోపాలకృష్ణగా అజయ్
* మధుగా నాగశౌర్య
* సంహితగా సనా మక్బుల్
* భవానిగా ఇంద్రజ
* పోసాని కృష్ణమురళి
* బ్రహ్మాజీ
* హరితేజ
* గెటప్ శ్రీను

## సాంకేతికవర్గం
*కథ, దర్శకత్వం - త్రికోటి
*నిర్మాత - కొర్రపాటి సాయి
*సంగీతం - ఎం. ఎం. కీరవాణి

## సంగీతం
దింతనా, రచన: ఎం ఎం కీరవాణి, గానం. రాహూల్ సింప్లీ గంజ్, ఫీట్  

చెంబిస్త్రీ , రచన: ఎం ఎం కీరవాణి, గానం.. ఫీట్, రేవంత్   

తేలిపోతున్నా , రచన: ఎం ఎం కీరవాణి, గానం.ఫీట్ , రమ్య బెహరా    

అంతే ప్రేమంతే , రచన: ఎం ఎం కీరవాణి, గానం.ఫీట్ , కాలభైరవ, మోహన భోగరాజు     

అందరి రాతలు , రచన: ఎం ఎం కీరవాణి, గానం.ఫీట్ , రమేష్ వినాయగం , యామిని      

దిక్కులు చూడకు రామయ్య, రచన: ఎం ఎం కీరవాణి, గానం.ఫీట్, కల్పన.     

## ప్రశంసలు
‘దిక్కులు చూడకు రామయ్య’ చిత్రాన్ని నందమూరి బాలకృష్ణ 2014 అక్టోబరు 12, ఆదివారం నాడు ప్రసాద్‌ ల్యాబ్‌ ప్రివ్యూ తన కుటుంబసభ్యులతో కలసి చూశారు. సినిమా చూసిన అనంతరం దర్శకుడు త్రికోటిని, నిర్మాత సాయి కొర్రపాటిని ప్రత్యేకంగా అభినందించారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన మాట్లాడుతూ ‘ఇటీవలి కాలంలో నేను చూసిన మంచి చిత్రమిది. ఇందులో తండ్రీకొడుకుల మధ్య అనుబంధాన్ని దర్శకుడు త్రికోటి తెరపై చూపించిన తీరు నన్ను కదలించింది.
వారాహి బేనరు నుంచి వచ్చేవన్నీ మంచి సినిమాలే అని నిర్మాత సాయి కొర్రపాటి నిరూపిస్తున్నారు. అజయ్‌, నాగశౌర్య నటన బాగుంది’ అన్నారు. 

## బయటి లంకెలు
## మూలాలు

వర్గం:2014 తెలుగు సినిమాలు
కురవి వీరభద్రస్వామి దేవాలయం

మహబూబాబాదు జిల్లా,కురవి గ్రామ పంచాయితీ పరిధిలో ఈ దేవాలయం ఉంది. సకల శక్తిమూర్తి, వరప్రదాత అయిన శ్రీ వీరభద్రస్వామి శ్రీ భద్రకాళి సమేతంగా కొలువుండటం వల్ల ఈ ఆలయాన్ని 'శ్రీ వీరభద్రేశ్వరాలయం'గా కూడా పిలుస్తారు.

## ఆలయ చరిత్ర
వేంగి రాజధానిగా ఆంధ్రదేశాన్ని పాలించిన రోజుల్లో రాష్ట్రకూటులచేత పరాజితుడైన భీమరాజు కురవి నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలిస్తున్న కాలంలో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు శిలాశాసనాల ద్వారా తెలుస్తోంది. నాటి వేంగి చాళుక్యుల తర్వాత తొలి కాకతీయ రాజైన ఒకటో బేతరాజు ఈ ఆలయాన్ని పునరుద్దరించారు.

## ఆలయ నిర్మాణం
కురవి దేవాలయం అష్టాదశ స్తంభాల మహామండపంతో మూడు గర్భాలయాలతో విస్తరించి ఉంది. ఈ ఆలయంలో శిల్పకళ ఉట్టిపడుతోంది. గర్భగుడిలో మూలవిరాట్ వీరభద్రస్వామి త్రినేత్రుడై దశహస్తాలతో దౌర్రరూపంగా ఉండటం విశేషం. స్వామివారి నోటికిరువైపులా రెండు కోరలు, పాదాల చెంత నందీశ్వరుడి విగ్రహం ఉండగా ఎడమవైపు శ్రీ భద్రకాళి అమ్మవారి విగ్రహం ఉంటుంది.

## జాతర
ప్రతియేటా మహాశివరాత్రి నాడు జాతర ప్రారంభమై ఉగాదికి ముగుస్తుంది. ఈ కాలంలో వివిధ ప్రాంతాల నుండి దాదాపు పదిహేను లక్షల మంది భక్తులు స్వామివారిని దర్శించుకుంటారు. శివరాత్రి పర్వదినం తర్వాతి రోజు తెల్లవారజామున స్వామివారి కళ్యాణోత్సవం జరుగుతుంది. ఈ జాతరను తెలంగాణలో మేడారం జాతర తర్వాత అతి ఎక్కువ మంది భక్తులు హాజరయ్యే గిరిజన జాతరగా పరిగణిస్తారు.

## చిత్రమాలిక
thumb|250px|right|ఆలయంలోని నంది
thumb|250px|left|ఆలయంలోని విమాన భద్రుడు

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

* http://wikimapia.org/#lang=en&lat=17.525844&lon=79.998139&z=19&m=b&search=kuravi
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:మహబూబాబాదు జిల్లా దేవాలయాలు
వర్గం:మహబూబాబాదు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
కాజీపేట హజ్రత్ సయ్యద్ షా అఫ్జల్ బియబాని దర్గా

ప్రపంచ ప్రసిద్థిగాంచిన ఈ దర్గా హన్మకొండ జిల్లా, వరంగల్ పట్టణానికి ఖాజీపేట రైల్వే స్టేషనుకు సూమారు 2 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది.

## దర్గా చరిత్ర
అఫ్జల్‌ బియబాని అనే సూఫీ సంతుడు పేదల పెన్నిధి. ఆయన తన మహిమలచేత ఎందరినో రక్షించాడు. రోగులకు స్వస్థత చేకూర్చాడు. ఆయన మరణానంతరం 1856లో ఆయన సమాధినే ఈ దర్గాగా నిర్మించారు.

## మతసామరస్య ప్రతీక
ఈ దర్గాను హిందువులు, ముస్లింలు, క్రైస్తవులు, సిక్కులు అనే భేదభావం లేకుండా భారతదేశంలోని పలు ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన భక్తులు, పర్యాటకులు సందర్శిస్తుంటారు. అందుకే ఈ దర్గా మతసామరస్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.

## దర్గా విశిష్టత
ఈ దర్గాకు ఓ విశిష్టత ఉంది. ప్రపంచంలోని మూడు ప్రముఖ దర్గాల్లో ఇది ఒకటి. మిగతా రెండూ బాగ్దాద్‌, మదీనాలో ఉన్నాయి. ఈ దర్గాకు ఆకుపచ్చరంగు ఉంటుంది. కేవలం ప్రతిష్ఠ కల్గిన వ్యక్తుల దర్గాలకే ఆకుపచ్చ రంగు ఉంటుందట. భూత, ప్రేత, పిశాచాలు ఆవహించిన వారికి ఈ దర్గాలో స్వస్థత చేకూరుతుందని చాలా మంది భక్తుల నమ్మకం.

## ఉర్సు ఉత్సవాలు
సంవత్సరానికి ఒకసారి ఈ దర్గాలో జరిగే ఉర్సు ఉత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ ఉత్సవాలకు దేశం నలుమూలల నుండి ముస్లిములతో పాటు ఇతర మతస్థులు కూడా వచ్చి సోదరభావంతో కలిసి పాల్గొంటారు.

## ఇవీ చూడండి
* సూఫీ తత్వము
* దర్గాహ్
* ఔలియా
* భారతదేశంలో ఇస్లాం
* తెలంగాణాలోని దర్గాల జాబితా

## మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర దర్గాలు
వర్గం:దర్గాలు
వర్గం:హన్మకొండ జిల్లా దర్గాలు
జి. ఎం. సి. బాలయోగి క్రీడాస్థలము

**జి. ఎం. సి. బాలయోగి క్రీడాస్థలము** () భారతదేశం లోణి తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్య పట్టణమైన హైదరాబాదు లోని క్రీడా స్టేడియం. దీని సామర్థ్యం 30,000 మంది వీక్షకులకు అందుబాటులో ఉంటుంది.

## క్రీడాస్థలము
ఇది ఒక అధునాతన క్రీడాస్థలము. ఇందులో 8 వరుసల సింథటిక్ అథ్లెటిక్ ట్రాక్ ఉంటుంది. ఇందులో 4 వరుసల సింథటిక్ ప్రాక్టీసు ట్రాక్ ఉంటుంది. దీని ఉపయోగం రాత్రి పగలు జరిగే క్రీడలకు నవీన కాంతులను వెదజల్లడమే. ఈ స్టేడియం పేరును హెలీకాప్టర్ ప్రమాదంలో మరణించిన మాజీ లోక్ సభ స్పీకరు జి.ఎం.సి.బాలయోగి జ్ఞాపకార్థం పెట్టబడింది.
 
2003 ఆఫ్రో ఆసియన్ క్రీడలు ఈ స్టేడియంలోనే జరిగాయి. ఈ క్రీడల ప్రారంభ వేడుకలను సుమారు 30,000 మంది ప్రజలు వీక్షించారు. ఈ ప్రారంభ వేడుకలు సుమారు 2 గంటల 40 నిమిషా ల అధ్బుతమైన లేసర్ షోతో కూడుకొని జరిగినవి.

2010 డిసెంబరు 26 న 2800 మంది కూచిపూడి నాట్యకారులు గిన్నిస్ బుక్లో స్థానం సంపాదించుటకు విశేషమైన ప్రదర్శనను ఈ స్టేడియం లోనే నిర్వహించారు.

తెలంగాణ ఉద్యమ నేపథ్యంలో ఈ స్టేడియం పేరును భాగ్యరెడ్డి వర్మ క్రీడామైదానముగా నామకరణం చేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ క్రీడా వేదికలు
వర్గం:భారతదేశం లోని ఫుట్‌బాల్ మైదానాలు
బహదుర్ పేట

**బహదుర్ పేట**, ఒడిషా రాష్ట్రములోని గంజాం జిల్లాకు చెందిన ఒక గ్రామం.బహదూర్ పేట గ్రామం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సరిహద్దుపై ఒడిషా, భారతదేశం యొక్క దక్షిణాన గంజాం జిల్లాలో ఒక గ్రామం. ఇది ఇచ్చాపురం యొక్క బెర్హంపూర్ ఆగ్నేయం, ఈశాన్య ఉన్న . గ్రామం యొక్క పేరు యొక్క ప్రత్యామ్నాయ రూపాలు " బహదూర్ పల్లి " ఉన్నాయి.

బహదూర్ పేట పరిసర గ్రామాలకు వ్యాపార కేంద్రం అనువుగా ఉంది. ప్రధాన వృత్తులుగా వ్యవసాయం, వర్తకం, స్వయం ఉపాధి ఉంటాయి . పంటలు నీటిపారుదల వర్షం ఆధారపడి ఉంటాయి . ఒక ప్రాథమిక పాఠశాల, ఒక ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ( VGTM ) ఉంది . త్రాగునీటి ప్రతి హోమ్ సరఫరా బహదూర్ పేట గ్రామం చుట్టూ GramVikas నీరు & టాయిలెట్ ఏజెన్సీ ( 35,000 లీటర్ల సామర్థ్యం ) నీటి ట్యాంక్ ప్రాజెక్ట్ ఉంది . ఎక్కువ మంది నివాసులు ద్విభాషా ఒరియా, తెలుగు రెండు మాట్లాడటం. ప్రతి సంవత్సరం పండుగలు " పతలమ్మ యాత్ర" & " గ్రమ దెవత యాత్ర" యాత్రను 5,000 మంది చుట్టూ చాలా సరదాగా ఫెయిర్ జరుపుకుంటారు ఉంటాయి . ప్రతి 5 సంవత్సరాల భజగొవిందం యత్ర "హరి నామం " ప్రార్థన 5 రోజులు రోజుకు 24 గంటలు జరుపుకుంటారు. సుమారు 10,000 మంది యాత్రను రోజువారీ 5 రోజులు సేకరించడానికి .

## జనాభా
* 300 మీటర్ల ఈస్ట్: పశ్చిమ 
* 150 మీటర్ల ఉత్తర: దక్షిణ 
* మొత్తం జనాభా: 2000 
* పురుష జనాభా: 1100 
* అవివాహిత Populati: 900 
వయస్సు 6 సంవత్సరాలు * కింద పిల్లలు: 300

## విద్య
* ఒక ప్రభుత్వ పాఠశాల ఉంది. 
* ఒక గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయ ఉంది. 
* ఒక నీటి తొట్టె "గ్రామ వికాస్" ప్రాజెక్టు ఉంది.

## మర్యాదకర ప్రవర్తన కలిగియుండు సభ్యులు
* పి.రామయ్య రెడ్డి (నాయుడు) 
* కె.లొకనథ్ రెడ్డి 
* డి.బిమయ్య రెడ్డి 
* పి.క్రిస్ణ రెడ్డి 
* డి.కామేష్ రెడ్డి (సృష్టికర్తను)

## దేవాలయాలు
* గ్రామ ఆలయం 

* త్రినథ్ ఆలయం 
* పతల్లమ్మ ఆలయం 
* హనుమాన్ ఆలయం 
* బజగొవిందం ఆలయం

## ఇతర దేవాలయాలు
* రజమ్మ 
* గందమ్మ
* నర్సింహా

## చెరువులు
* విలేజ్ చెరువు 
* మంగళ చెరువు 
* దిగా చెరువు 
* భైరొడి చెరువు

## చిత్రాాలు

దస్త్రం:Bahadur Pentho (2).jpg
దస్త్రం:Bahadur Pentho Front.jpg
దస్త్రం:Bahadur Pentho 3.jpg


## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:గంజాం జిల్లా
అన్వేషణ (పత్రిక)

right|thumb|250px|గుర్రం జాషువా
అన్వేషణ గుర్రం జాషుగా, విశ్వనాథ సత్యనారాయణల శత జయంతి  ఉత్సవాల ప్రత్యేక సంచిక. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ తెలుగు సాహిత్యంలో 20వ శతాబ్ది తొలి అర్థభాగంలోనే వలసవాదాన్ని ఎదిరించినవారు. గుర్రం జాషువా అదే కాలంలో కుల వివక్షపై పోరాటం చేసినవారు. వారిద్దరికీ ఒకరితో ఒకరికి సౌజన్యం ఉండేది. సిద్ధాంతాల హోరులో పలువురు లేని వివాదాలు ప్రచారం చేసినా వారి మధ్య స్నేహం చెదరనిది. వారిద్దరూ 1895లో జన్మించినవారే. 1994-5లో నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయ తెలుగు ప్రాచ్య పరిశోధన విభాగం వారిద్దరి శతజయంతిని పలువురు సాహిత్యవేత్తల ప్రసంగాలతో నిర్వహించి. వాటన్నిటినీ విభాగపు పత్రిక అన్వేషణ ప్రత్యేక సంచికలో ప్రకటించింది.

## ఉత్సవ ప్రసంగాలు
# శతవసంతాల విశ్వనాథ - డా. యం.ఆర్. అప్పారావు
# జాషువా కవితాత్మ - ఆచార్య ఎస్. గంగప్ప
# కిన్నెరసాని - ప్రొఫెసర్ తమ్మారెడ్డి నిర్మల
# మహాకవి జాషువా సాహిత్యంలో మానవతావాదం - శ్రీ జె. అమ్ములయ్య
# గుప్తపాశుపతం - తులనాత్మక పరిశీలన - డా. పి. వరప్రసాద మూర్తి
# విశ్వనాథ - జాషువా - డా. సంజీవ దేవ్
# విశ్వనాథవారి వేయిపడగలు నవలా వైశిష్ట్యం - డా. జి. వై. ప్రభావతీదేవి
# విశ్వనాథవారి విశ్వామిత్రుడు - ఆచార్య నేతి అనంతరామశాస్త్రి
# విశ్వనాథవారి కృష్ణకవిత - ఆచార్య బొడ్డుపల్లి పురుషోత్తం
# కవికోకిల జాషువా కవితా భూమిక - ఆచార్య ఆ. పున్నారావు
# జాషువా కవితలో మానవతావాదం - శ్రీ రావెల సాంబశివరావు
# నవయుగ సంఘ సంస్కర్త జాషువా - శ్రీ. కె. సత్యనారాయణ
# శ్రీ విశ్వనాథ రేడియో నాటికలు - తెలుగు సాహిత్యం - అనుశీలన - ఆచార్య ఎస్. గంగప్ప
# జాషువా "నా కథ" - రసవత్కావ్యం - ఆచార్య లకంసాని చక్రధరరావు
# విశ్వనాథ సాహితీ వ్యక్తిత్వం - ఆచార్య చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మ
# జాషువా ముంతాజమహలు - కావ్యసౌందర్యం - డా. జి. వై. ప్రభావతీదేవి
# జాషువా కోరిన జాతీయ సమైక్యత - ఆచార్య గుజ్జర్లమూడి కృపాచారి

## మూలాలు
* అన్వేషణ - 2, భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో పత్రిక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పత్రికలు
గురుజాడ రాఘవశర్మ

thumb|right|150px|గురజాడ రాఘవశర్మ
**గురుజాడ రాఘవశర్మ** (ఫిబ్రవరి 11, 1899 - ఆగష్టు 8, 1987) ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, కవి, బహుగ్రంథకర్త. ఈయన తన కవితల ద్వారా, ఉత్తేజకరమైన రచనల ద్వారా భారతదేశ ప్రజలలో స్వాతంత్ర్య కాంక్ష రగిలించినాడు. గాంధేయ మార్గాన్ని అవలంభించారు. వీరు గురజాడ అప్పారావు గారి వంశీకులు.

## జీవిత సంగ్రహం
వీరు కృష్ణా జిల్లా ఉయ్యూరు సమీపంలోనున్న గురజాడ గ్రామంలో ఫిబ్రవరి 11, 1899 తేదీన జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు: త్రయంబకం, వెంకమ్మ. వీరి నివాసస్థలం బందరు. వీరు వీరంకి సీతారామయ్య, సుదర్శనం నారాయణాచార్యులు, జొన్నలగడ్డ శివసుందరరావు, మండలీక వెంకటశాస్త్రి వంటి ప్రముఖుల వద్ద వివిధ శాస్త్రాలలో విద్యాభ్యాసం సాగించి మంచి పాండిత్యాన్ని సంపాదించారు. బమ్మెర పోతన తనకు ఉత్తేజాన్ని కలిగించినట్లుగా స్వయంగా చెప్పుకున్నారు. వీరు కూడా కృష్ణుని భక్తులు.

1921 లో మహాత్మాగాంధీ పిలుపు విని ఉపాధ్యాయ వృత్తిని వీడి జాతీయోద్యమంలో ప్రవేశించారు. 1930-31 మధ్యకాలంలో ఖైదీగా రాజమండ్రి, రాయవెల్లూరులలో జైలుశిక్ష అనుభవించారు. 1964లో ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య యోధునిగా రాష్ట్రపతితో సన్మానింపబడ్డారు.

## మరణం
వీరు 1987, ఆగష్టు 8 తేదీన పరమపదించారు.

## రచనలు
* ముకుందమాల
* వాసుదేవ శతకం
* సువర్చలాంజనేయం
* నవకాళి
* స్వాతంత్ర్య పథం
* జాతీయ గీతాలు (1973) 
* కల్పలత

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:1899 జననాలు
వర్గం:1987 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:శతక కవులు
భాషా చారిత్రక వ్యాసములు

ప్రముఖ భాషాశాస్త్రవేత్త కోరాడ రామకృష్ణయ్య వివిధ సందర్భాలలో భారతి మాసపత్రికలో వ్రాసిన వ్యాసాలు ఈ పుస్తకంలో ఉన్నాయి. ఈ పుస్తకాన్ని 1954లో ప్రచురించారు.

## విషయసూచిక
# భాషాశాస్త్రము - దాని క్రమాభివృద్ధి
# ఆంధ్ర భాషాభ్యుదయము
# ఆంధ్ర దేశ్యము - అన్య దేశ్యము 
# ద్రావిడ భాషల పరస్పర సంబంధము
# అరవము, తెలుగు - వాని ప్రాచీనత
# భాషా కుటుంబములు

## పత్రికాభిప్రాయము
తెలుగుభాష యొక్క పుట్టు పూర్వోత్తరములను చర్చించుటకు శ్రీ కోరాడ రామకృష్ణయ్య రచించి ప్రకటించిన ఈ గ్రంథము అట్టి జిజ్ఞాస కలవారికి, అట్టి పరిశోధన చేసే వారికి కంచుకాగడా వంటిది. శ్రీ కోరాడ రామకృష్ణయ్యగారు సంస్కృతమువల్ల తెనుగు బహుముఖ వికాసము చెందినదనే విషయమును అంగీకరించెదరు. కాని, తెనుగు అనునది ఒక ప్రత్యేకమైన అనాదిసిద్ధమైన భాష కాదనెడివారి వాదనను అంగీకరించరు. తెనుగు అనునది అనాదిసిద్ధమైన ద్రావిడభాషా కుటుంబమునకు చెందినదని నిరూపించుటకు వీరు చేసిన పరిశోధన రాగద్వేష రహితమైనది. - **[[భారతి (మాస పత్రిక)|భారతి]] మాసపత్రిక ** అక్టోబరు 1954

## మూలాలు

వర్గం:పుస్తకాలు
కృష్ణవేణి తరంగాలు

thumb|సప్తగిరి మాసపత్రిక ముఖచిత్రం (నవంబరు 2006)
**కృష్ణవేణి తరంగాలు** సప్తగిరి మాసపత్రిక విడుదల చేసిన శ్రీ తారణ సంవత్సర పుష్కర ప్రత్యెక సంచిక - 2004.

## విషయ సూచిక

# నా పేరు కృష్ణవేణి - డా. జంధ్యాల జయకృష్ణ బాపూజీ
# కృష్ణ - వేణి - డా. ఆర్. శేషశాస్త్రి
# తీర్థప్రబంధంలో కృష్ణాక్షేత్రాలు - డా. జి.ఎస్. మోహన్
# కృష్ణాతీర నరసింహ క్షేత్రాలు - కె. ఆర్. నరసింహన్
# దత్తగురు సన్నిధి - కె. ఆర్. నరసింహన్
# మరపురాని మన హంపి - డా. జానుమద్ది హనుమచ్చాస్త్రి
# ఆధునిక కాలంలో ఆశ్రమాలు - గురుపీఠాలు - సముద్రాల లక్ష్మణయ్య
# దేశీనృత్యం జాయపసేనాని - ఆచార్య ఎస్. గంగప్ప
# తేనెలొలుకు తెలుగు పదాల క్షేత్రయ్య పదసాహిత్యం - ఆచార్య ఎస్. గంగప్ప
# గ్రంథాలయోద్యమానికి ఊపిరి విజయవాడ - డా. రావి శారద
# ప్రకృతి అందాల సోయగం - కొల్లేరు సరస్సు - డా. కె. సోమసుందరరావు
# కృష్ణా పరీవాహక ప్రాంతకవులు - డా. కోసూరి దామోదర నాయుడు, శ్రీమతి సుసర్ల లలితాకుమారి
# కృష్ణాతీరం - సంగీత భరితం - శ్రీమతి కె. శేషులత
# కృష్ణాతీరం - ఆయుర్వేదం - పమ్మి సత్యనారాయణ శాస్త్రి
# కృష్ణాతీరం - వనమూలికా సంపద - డా. కొప్పుల హేమాద్రి
# ప్రాచీన బందరు కలంకారీ పరిశ్రమ - పి.బి.ఎల్. నాగేంద్రరావు
# బకింహాం కాలువ - డా. యార్లగడ్డ బాలగంగాధర రావు
# కొండపల్లి విశిష్టత - ఎం.పి.శాస్త్రి
# ఆర్షచింతనలో జలవైశిష్ట్యం - డా. పి.పి.వి.డి. నాగత్రిశూలపాణి
# కృష్ణానదీ దండక ప్రసక్తి - డా. జి.ఎస్. భాస్కరరావు
# భారతి : భారత భారతీ వరివస్య - సూరం శ్రీనివాసులు
# తెలుగు గంగ - కె. రామచంద్రశాస్త్రి
# విశ్వనాథవారి ఆంధ్రప్రశస్తి, వరలక్ష్మీ త్రిశతిలలో కృష్ణ - ఆచార్య శలాక రఘునాథశర్మ
# కృష్ణాతీరం నాటకరంగం - పొన్నపల్లి విశ్వనారాయణ కృష్ణ
# కృష్ణవేణి కులుకులు వెండితెర తళుకులు - డా. పైడిపాల
# కృష్ణాతీరంలో అవధానం - డా. జోస్యుల సదానందశాస్త్రి
# పుష్కర జ్ఞాపకాలు - ఎం.వి.ఎస్. ప్రసాద్
# జ్ఞాపక తరంగాలు 
# శాసనాలలో, సాహిత్యంలో కృష్ణానది - డా. గల్లా చలపతి
# ఆంధ్ర వాజ్మయంలో శ్రీకాకుళం - ఆచార్య కె. సర్వోత్తమ రావు
# కృష్ణాతీర సంస్థానాలు - నూజివీడు, గద్వాల, ముక్త్యాల
# మెకంజి మహాశయుడు - దిట్టకవి కన్నబాబు
# తి.తి.దేవస్థాన పురావస్తు సంగ్రహాలయం - వి. నరసింహాచారి
# ఆలంపురం పురావస్తు ప్రదర్శనశాల - గడియారం రామకృష్ణశర్మ
# విక్టోరియా జూబ్లీ మ్యూజియం, బౌద్ధశ్రీ పురావస్తు ప్రదర్శనశాల - వి. జయప్రద
# అమరావతి పురావస్తు సంగ్రహాలయం - దిట్టకవి కన్నబాబు
# ఆలంపురం, సంగమేశ్వరం, సోమశిల క్షేత్రాలు - గడియారం రామకృష్ణశర్మ
# శ్రీశైల మహాక్షేత్రం - డా. వి.ఎన్. చక్రవర్తి
# మాచర్ల చెన్నకేశవాలయ సముదాయం - దేసు వెంకట సుబ్బారావు
# పంచనరసింహ క్షేత్రాలు - డా. కోరాడ రామకృష్ణ
# ప్రథమ పంచారామక్షేత్రం - శ్రీ అమరారామము - దిట్టకవి కన్నబాబు
# సత్రశాల క్షేత్రమహాత్మ్యం - డా. కలువకొలను కాశీవిశ్వేశ్వర శర్మ
# గుహాలయాలు - డా. కోరాడ రామకృష్ణ
# విజయవాడ మహానగరంలో ఆలయాలు - ధారా సుబ్రహ్మణ్యం
# కనకదుర్గ ఆలయం - డా. జయంతి చక్రవర్తి
# రేపల్లె - ఆలయాలు - మొవ్వ వృషాద్రిపతి
# కృష్ణాతీరపు ప్రసిద్ధ ఆలయాలు - డా. కోరాడ రామకృష్ణ
# మచిలీపట్నం ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు - శ్రీమతి కోసురు శారద
# కృష్ణవేణీ తీరాన ప్రాచీన ప్రతీకలు : ఇక్ష్వాకుల స్నానఘట్టం, లేఖన కళాశిల్పం

## మూలాలు
* కృష్ణవేణి తరంగాలు, సప్తగిరి మాసపత్రిక ప్రత్యేక సంచిక, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు, 2004.

వర్గం:తెలుగు పత్రికలు
వర్గం:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల ప్రచురణలు
భాషా సామర్థ్యాలు

పిల్లలందరిని బాధ్యతాయుతమైన, హేతుబద్దమైన పౌరులుగా తీర్చిదిద్దడమే విద్య యొక్క ప్రాథమిక ఉద్దేశం. గత కొంతకాలం వరకు చదువు జ్ఞాపకశక్తి లేదా బట్టీ విధానం మీద ఆధారపడి ఉండేది. 2009- విద్యా హక్కు చట్టం ఈ పద్ధతిని మార్చివేసింది. విద్యార్థి ఒక తరగతిని పూర్తి చేయడమంటే...ఆ తరగతిలోని అన్ని విషయాలకు సంబంధించిన సామర్థ్యాలను సాధించడమే అని రాష్ట్ర విద్యా ప్రణాళిక పరిధి పత్రం - 2011 పేర్కొంది. అందులో భాగంగా ప్రతి విషయానికి కొన్ని సామర్థ్యాలను నిర్ధేశించింది. తెలుగు భాషను ఒక విషయంగా నేర్చుకొనే పాఠశాల విద్యార్థులు కచ్చితంగా కింది సామర్థ్యాలు సాధించాల్సి ఉందని రా. వి. ప్ర. ప. ప.-2011 పేర్కొంది..
* ప్రథమ భాషగా తెలుగు నేర్చుకొనే (9, 10 తరగతుల) విద్యార్థులు సాధించాల్సిన సామర్థ్యాలు
## అవగాహన - ప్రతిస్పందన
;వినడం - మాట్లాడడం, ధారాళంగా చదివి, అర్థం చేసుకోవడం, వ్యక్తీకరించడం: అను సామర్థ్యాలు ఉంటాయి. ఇందులో భాగంగా విద్యార్థులు కింది పనులు చేయగలగాలి.
#విద్యార్థి విన్న, చదివిన అంశాలను అర్థం చేసుకోవాలి. 
#తన అభిప్రాయాలను వ్యక్తీకరించాలి. 
#సమర్థిస్తూ, విభేదిస్తూ మాట్లాడగలగాలి. కారణాలు వివరించగలగాలి.
# నచ్చిన సందర్భాన్ని, అనుభూతులను వర్ణించగలగాలి.
# పద్య భావాలు, పాఠ్య భాగ సారాంశాలు, కథలు సొంత మాటల్లో చెప్పగలగాలి. 
#వక్తృత్వ పోటిల్లో పాల్గొనాలి. సద్యోభాషణం చేయగలగాలి. 
#జాతీయాలు, సామెతలు గుర్తించగలగాలి. 
#సందర్భాలను గుర్తించగలగాలి.
# భావాలకు తగిన పద్యపాదాలను గుర్తించగలగాలి.
# పేరాలకు శీర్షికలు పెట్టడం, శీర్షికలకనుగుణంగా పేరాలను గుర్తించాలి.
# అపరిచిత గద్య, పద్యాలను చదివి అర్థం చేసుకోవాలి.
## వ్యక్తీకరణ - సృజనాత్మకత
;స్వీయరచన, సృజనాత్మకత, ప్రశంస: అను సామర్థ్యాలు ఉంటాయి. ఇందులో భాగంగా విద్యార్థులు కింది పనులు చేయగలగాలి.
# కారణాలు రాయగలగాలి
# వివరిస్తూ రాయగలగాలి
# అభిప్రాయాలను, ఇష్టాయిష్టాలను రాయగలగాలి. 
# రచయిత అభిప్రాయాలను గ్రహించి, వివరించగలగాలి.
# సమర్థిస్తూ, విభేదిస్తూ రాయగలగాలి.
# ప్రకృతి దృశ్యాలను వర్ణిస్తూ రాయగలగాలి.
# అభినందన వ్యాసాలు, కరపత్రాలు, సన్మాన పత్రాలు రాయగలగాలి.
# వ్యాసాలు, కవితలు, కథలు రాయగలగాలి.
## భాషాంశాలు
;పదజాలం, వ్యాకరణాంశాలు: అను సామర్థ్యాలు ఉంటాయి. ఇందులో భాగంగా విద్యార్థులు కింది పనులు చేయగలగాలి.
# పదాలకు అర్థాలు, వ్యుత్పత్త్యర్థాలు, నానార్థాలు, పర్యాయ పదాలు రాయగలగాలి.
# ఇచ్చిన పదాలను, జాతీయాలను సొంత వాక్యాలలో ప్రయోగించగలగాలి.
# ప్రకృతి, వికృతులను రాయగలగాలి.
# దైనందిన జీవితంలో జాతీయాలను, సామెతలను ఉపయోగించాలి.
# పద్యాల లక్షణాలను అర్థం చేసుకోవాలి.
# సంధులు, సమాసాలను అర్థం చేసుకొని వివరించగలగాలి.
# అలంకారాలను అర్థం చేసుకొని, వివరించగలగాలి.
## ప్రాజెక్టు పనులు
;వివిధ సామార్థ్యాల సమాహారం:
# కథలు, కవితలు, రచయితలు, కళాకారుల వివరాలు సేకరించడం. సేకరించిన అంశాలపై నివేదికలు రూపొందించడం
## మూలాలు

వర్గం:విద్యా ప్రమాణాలు
వర్గం:ఉపాధ్యాయుల ఉపకరణాలు
వర్గం:విద్య
ఊట్ల స్వర్ణ

**ఊట్ల స్వర్ణ** ప్రజా గాయని.  ఈవిడ 2017 లో తెలంగాణ ప్రభుత్వం నుండి తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం అందుకుంది.

## జీవిత విశేషాలు
కరీంనగర్ జిల్లా, వీణవంక మండలంలోని ఎలబాక గ్రామంలో జన్మించింది. ఈమె  చిన్నతనమంతా తన అక్క ప్రగతిశీల మహిళా సంఘం నేత అయిన జ్యోతి ఇంటిలో గడిచింది. అక్కడే స్వర్ణకు పాటతో తొలి పరిచయం యేర్పడింది. అరుణోదయ కళాకారులతో కలసి జ్యోతి పాటలు పాడుతుంటే స్వర్ణ కూడా గొంతు కలిపేది. అయితే అప్పుడు నేర్చుకున్నవన్ని కూడా చైతన్య గీతాలే కావడం విశేషం. మా టీవీ లో ప్రసారమైన వన్స్‌మోర్ ఫ్లీజ్‌లో పాడే అవకాశం వస్తే అక్కడ కూడా **అమ్మ చూడమ్మా బైలెల్లినాదో గోదారమ్మా...గంగమ్మ తైల్లె బైలెల్లినాదో గోదారమ్మా** అంటూ చైతన్య గీతమే పాడారు. ఆ చైతన్య గీతాలే ఆమెను గాయకురాలిగా వేదికలెక్కేలా చేశాయి. మలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమంలో కాసోజు శ్రీకాంతచారి ఆత్మబలిదానం తనను కలచివేసిందని చెప్పే స్వర్ణ తెలంగాణ వచ్చేదాకా ఉద్యమ పాటలు తప్ప మరే పాటలు పాడనని నిర్ణయించుకుంది. అన్నట్లుగానే మాట మీద నిలబడింది. తెలంగాణ సమరనాదం, తెలంగాణ రగడా, ఉద్యమాల ఉస్మానియా పేర్లతో స్వయంగా పాటల సీడీలను కూడా రూపొందించింది.

## బహుమతులు - పురస్కారాలు
* తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం - హైదరాబాద్, తెలంగాణ ప్రభుత్వం, మార్చి 8, 2017

## యూట్యూబ్‌లో
'బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో- బంగారు తల్లివే ఉయ్యాలో... మా ఇంటి ముంగిట్లో ఉయ్యాలో' అంటూ... యుట్యూబ్‌ లో వినిపించే గొంతు స్వర్ణదే..

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
* స్వర్ణక్క జీవిత విశేషాలు, నమస్తే తెలంగాణ వెబ్‌సైట్ లో

వర్గం:తెలుగు మహిళా గాయకులు
వర్గం:విశిష్ట మహిళా పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా మహిళా గాయకులు
తారమతి బరాదారి

**తారమతి బరాదారి** హైదరాబాదు లోని చారిత్రాత్మక ప్రదేశం; ఇది ఇబ్రహీంబాగ్ లో ఒక భాగంగా ఉంది. ఇది ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్‌షా రాజ్యంలో నిర్మించిన పర్షియన్ నిర్మాణ శైలిలో కలిగిన కట్టడం. ఈ నిర్మాణ శైలిలో కట్టిన రెండవది గోల్కొండ

## చరిత్ర
ఈ బరాదారి మూసీ నది ఒడ్డున నిర్మించబడింది. ప్రస్తుతం ఈ ప్రదేశం హైదరాబాదు నగరం శివార్లలో ఉంటుంది. పర్యాటక శాఖ ఈ బరాదారిని ఏడవ గోల్కొండ సుల్తాన్ అయిన అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా రాజ్యం నాటిదని ఆపాదించారు. ఆయన తనకిష్టమైన వేశ్య అయిన తారామతి పేరు మీద సరాయ్ తారామతి బరదారి అని నామకరణం చేశాడని అంటారు.

## కల్పిత కథలు
పర్యాటక శాఖ ఈ ప్రదేశాన్ని సుల్తాన్, తారామతిల శృంగార కథల ప్రదేశంగా గుర్తించింది. అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా రాజ్య కాలంలో ఒక కథ ప్రాచుర్యంలో ఉండేది.ప్రయాణీకుల కోసం సెరాయ్ లో పాడే తారామతి యొక్క స్వరాన్ని రెండుకిలోమీటర్ల దూరంలో గల గోల్కొండనుండి వినాలని అనుకునేవాడు. ఆమె అద్భుతమైన గాత్రం గాలితో ప్రయాణించి కోటలోని రాజుగారిని చేరేదట. ఈ విషయాన్ని ధృవీకరించుటకు సరైన సాక్ష్యాలు లేవు.

మరొక కథ కూడా ప్రాచుర్యంలో ఉంది. ఈ కథలో తారమతి, ప్రేమమతి అనేవారు సోదరీమణులు. వారు అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా యొక్క రాజ భవనంలో పవిలియన్, బాల్కనీకి మధ్య త్రాడు కట్టి దానిపై నాట్యమాడేవారని.

కోటకు సుమారు అర మైలు దూరం ఉత్తరం వైపున గల సమాధులలో కుతుబ్ షాహి రాజుల సమాధులు ఉన్నాయి. అక్కడ కుతుబ్ షాహీ రాజుల, రాణులను ఖననం చేసిన స్థలం ఉంది. అచటనే తారమతి, ప్రేమమతి యొక్క సమాధులను కూడా చేర్చారని చెబుతారు.

## పునరద్ధరణ

తారామతి బరాదారి మంటపం 12 ద్వారాలను, వాయుప్రసరణకు అనుకూలంగా కలిగిన నిర్మాణం. ఇది అత్యంత దేశీయ నిర్మాణ విధానాలతో కూడుకుని ఉంది.

బయటి మంటపంలో ఎయిర్-కూల్ థియేటర్ సౌకర్యం ఉంది. ఇది సుమారు 500 మంది ప్రజలకు సౌకర్యాన్నిస్తుంది. ఓపెన్ ఎయిర్ ఆడిటోరియం సుమారు 1600 మంది ప్రజలకు సౌకర్యాన్నిస్తుంది. బంకేట్ హాల్ 250 మందికి సరిపోయె సామర్థ్యం కలది.

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఛార్మినార్
* గోల్కొండ
* చౌమహల్లా పాలస్
* నయా ఖిలా
* పురానీ హవేలీ
* కుతుబ్ షాహీ వాస్తుశిల్పం

## ఇతర లింకులు

* Photos of Taramati Baradari on HyderabadPlanet.com 
* A feature 
* Picture of Taramati Baradari
* Picture 2
* Business Line feature

వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:హైదరాబాదు నిర్మాణాలు
వర్గం:హైదరాబాద్ రాష్ట్రం
గోషామాల్ బరాదారి

**గొషామహల్ బరాదారి మాసోనిక్ భవనం** హైదరాబాదు లోని మతపరమైన భవనం. ఇది 1682 లో నిర్మించబడిన బరాదారి భవనం. ఈ భవనం 1872 లో హైదరాబాదు నిజాం చే మతపరమైన కార్యక్రమాల వినియోగార్థం విరాళంగా యివ్వబడింది. ఇది హైదరాబాదు లోని శివారు ప్రాంతమైన గోషామహల్ వద్ద ఉంది. హైదరాబాదు పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ (హుడా)చే వారసత్వ కట్టడంగా గుర్తించబడింది.

324 సంవత్సరాల చరిత్ర గల గోషామహల్ బరాదారి ఫ్రీమాసన్స్ ద్వారా ప్రసిధ్ధ చారిత్రక కట్టడంగా భావించబడింది. ఇందులో అతిపెద్దదైన మనోహరంగా ఉండే గోడలు వాటిపై ఫ్రీమాన్‌సన్స్ యొక్క చిత్తరువులు, చిత్రాలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం భారతదేశంలోని ప్రాచీన మాసోనిక్ దేవాలయం, ఈ బరాదారి తొమ్మిది వసతి గృహాలను, సమావేశ మందిరాలను కలిగి ఉంటుంది.

Freemasonry, said to be among the "world's oldest secular fraternal societies," is based on the "principles of fatherhood of God and the brotherhood of man" and has a member list that boasts of names like Justice Devender Gupta, several nawabs of the Nizam's era, Nawab Salar Jung Bahadur, Maharaja Kishen Pershad, Raja Venkata Ram Reddy and several others.

## మూలాలు

వర్గం:Masonic buildings
వర్గం:Buildings and structures completed in 1682
వర్గం:హైదరాబాదు వారసత్వ నిర్మాణాలు
వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు