open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2025 హసన్ జిల్లా ట్రక్కు ప్రమాదం

భారతదేశంలోని కర్ణాటకలోని హసన్ జిల్లా, మోసలే హోసహళ్లి గ్రామంలో 2025 సెప్టెంబర్ 12న హిందూ పండుగ గణేష్ చతుర్థిలో భాగంగా గణేశ్‌ శోభాయాత్రలో భక్తులపైకి ట్రక్కు దూసుకెళ్లడంతో 10 మంది మరణించారు, డ్రైవర్‌తో సహా 22 మంది గాయపడ్డారు. ప్రమాదానికి గల కారణం దర్యాప్తులో ఉంది.
## నేపథ్యం
గణేష్ చతుర్థి అనేది హిందూ దేవత అయిన గణేశుడి పుట్టినరోజును జరుపుకునే హిందూ పండుగ. ఈ పండుగ సందర్భంగా ఆ దేవుడి పెద్ద విగ్రహాలను ప్రతిష్టించి, తరువాత వాటిని బహిరంగ ఊరేగింపులో తీసుకెళ్లి, నీటిలో నిమజ్జనం చేస్తారు. ఒక ఉగ్రవాద సంస్థ గతంలో పండుగ సందర్భంగా దాడులు జరగవచ్చని హెచ్చరించింది, దీని ఫలితంగా భద్రతను కట్టుదిట్టం చేశారు. 
## ప్రమాదం
భారత కాలమానం ప్రకారం  రాత్రి 8:00 గంటల ప్రాంతంలో హసన్ జిల్లాలోని మోసలే హోసహల్లి గ్రామంలో వేగంగా వస్తున్న ట్రక్కు జనంపైకి దూసుకెళ్లింది. జాతీయ రహదారి 373లో అర్కల్‌గూడ్ నుండి హోలెనరసిపుర వైపు వెళుతున్న ట్రక్కు, నియంత్రణ కోల్పోయి, ద్విచక్ర వాహనాన్ని ఢీకొట్టి, గణేశ్‌ శోభాయాత్రలో భక్తులపైకి ట్రక్కు  దూసుకెళ్లింది.
## పర్యవసానాలు
ఈ ప్రమాదంలో కనీసం పది మంది మరణించగా, డ్రైవర్ సహా 22 మంది గాయపడ్డారు, ఎనిమిది మంది పరిస్థితి విషమంగా ఉంది. బైకర్‌ను ఢీకొట్టకుండా ఉండటానికి ప్రయత్నిస్తుండగా ట్రక్కు జనంపైకి దూసుకెళ్లిందని, మృతుల్లో బైకర్ కూడా ఉన్నాడని తెలుస్తోంది. సంఘటన స్థలంలోనే కనీసం నలుగురు మరణించినట్లు ప్రకటించారు, గాయపడిన వారిని బెంగళూరులోని రాజీవ్ గాంధీ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హెల్త్ సైన్సెస్ మరియు జిల్లాలోని ఇతర ప్రైవేట్ ఆసుపత్రులకు తరలించారు. బాధితులు 17 మంది 27 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గలవారు, వీరిలో ఏడుగురు గ్రామస్తులు, హసన్‌లోని ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలకు చెందిన ముగ్గురు ఇంజనీరింగ్ విద్యార్థులు ఉన్నారు. బాధితుల్లో తొమ్మిది మంది పోస్టుమార్టంలు మరుసటి రోజు తెల్లవారుజామున 3 గంటలకు పూర్తయ్యాయి, మృతదేహాలను వారి కుటుంబాలకు అప్పగించారు. 

ట్రక్కు డ్రైవర్‌ను హోలెనరసిపురలోని కట్టే బెలగులికి చెందిన భువనేష్‌గా గుర్తించారు, అతనిపై నిర్లక్ష్యంగా వాహనం నడిపినందుకు అభియోగం మోపారు. ప్రమాదం తర్వాత స్థానికుల దాడికి గురైన డ్రైవర్‌ను మొదట స్థానిక ఆసుపత్రిలోని ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్‌లో చేర్చి, సెప్టెంబర్ 14న తదుపరి చికిత్స కోసం బెంగళూరుకు తరలించారు. ప్రమాదానికి గల కారణాలపై దర్యాప్తు నిర్వహిస్తున్నట్లు ఒక పోలీసు అధికారి తెలిపారు.  సోషల్ మీడియా నివేదికలు ట్రక్కు డ్రైవర్‌ను ముస్లిం అని ఈ సంఘటన ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాద దాడి అని పేర్కొన్నాయి, దీనిని తరువాత ప్రభుత్వం తోసిపుచ్చింది.

## ప్రతిచర్యలు
భారత ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ తన సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, మృతుల కుటుంబాలకు ప్రధానమంత్రి సహాయ నిధి నుండి ₹ 0.2 మిలియన్ (US$2,400) విరాళాన్ని ప్రకటించాడు. కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి సిద్ధరామయ్య తన సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తూ, మృతుల కుటుంబాలకు ₹ 0.5 మిలియన్ (US$5,900) పరిహారాన్ని ప్రకటించాడు. ఈ సంఘటనలో గాయపడిన వారి చికిత్సకు అయ్యే వైద్య ఖర్చులను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భరిస్తుందని తెలిపాడు. కేంద్ర మంత్రి హెచ్.డి కుమారస్వామి ప్రమాదంపై తన దిగ్భ్రాంతిని వ్యక్తం చేశాడు.  కర్ణాటకకు చెందిన ఇతర రాజకీయ నాయకులు, ప్రభుత్వ అధికారులు  ఈ ప్రమాదంపై తమ విచారాన్ని వ్యక్తం చేశారు, భద్రతా చర్యలు సరిపోలేదని ప్రతిపక్షాలు ప్రభుత్వాన్ని నిందించాయి.

## మూలాలు

వర్గం:2025 ప్రమాదాలు
వర్గం:2025 మరణాలు
కృష్ణ కోల్హార్ కులకర్ణి

**కృష్ణ కోల్హర్ కులకర్ణి** (జననం 1939) విజయపురానికి చెందిన కన్నడ చరిత్రకారుడు.  ఆయన దాస సాహిత్యంపై విస్తృత పరిశోధనలు చేసే పరిశోధనా పండితుడు, 50కి పైగా పుస్తకాలు రాశాడు. వాటిలో కనీసం 14 దాస సాహిత్యంపై ఉన్నాయి. ఆయన దాస సాహిత్యంపై చేసిన పరిశోధనలకు గుర్తింపుగా కనకశ్రీ అవార్డును అందుకున్నాడు. కృష్ణ  కులకర్ణి కర్ణాటక గమక కళా పరిషత్ అధ్యక్షుడు. ఆయన సాహిత్యాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడానికి గమకను ఉపయోగించారు. బీజాపూర్‌లోని డాక్టర్ పిజి హలకట్టి పరిశోధనా కేంద్రానికి డైరెక్టర్‌గా పని చేశాడు.  

కృష్ణ కోల్హర్ కులకర్ణి పూర్వపు బీజాపూర్ జిల్లాలోని కృష్ణా నది ఒడ్డున ఉన్న బీజాపూర్ లోని కొల్హార్ గ్రామానికి చెందినవాడు.

కులకర్ణి ఆదిల్ షాహి సాహిత్య అనువాద ప్రాజెక్టుకు నాయకత్వం వహిస్తున్నాడు. ఈ ప్రాజెక్టు కింద జనవరి 2024 నాటికి ఏడు సంపుటాలను అనువదించడానికి నియమించాడు. ఎం.ఎం కలబుర్గి ప్రారంభించిన ఈ ప్రాజెక్టు 2019లో పూర్తయింది. కులకర్ణి బీదర్‌లో మొదటి దాస సాహిత్య సమ్మేళనాన్ని ప్రారంభించాడు,  ప్రొఫెసర్ బీజాపూర్‌ను పర్షియన్ నుండి కన్నడలోకి పాలించిన రాజవంశం పురాతన చరిత్రను కూడా అనువదించాడు. ఆయన పుస్తకాలలో ఒకటి కన్నడల్లి సెరిరువా అరబ్బీ పర్షియా భాష పడగలు, దీనిని సమన్విత ప్రచురించింది. 

ఆయన నీటిపారుదల కార్యకర్త, 2014లో మాజీ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి బ్రిజేష్ కుమార్ అధ్యక్షతన కృష్ణా జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్ ఇచ్చిన తుది అవార్డును స్వాగతించాడు. జిల్లా పేరు మార్చడాన్ని కూడా ఆయన వ్యతిరేకించాడు.
## అవార్డులు
* 2013 లో కులకర్ణి కనకశ్రీ అవార్డును అందుకున్నారు. దాస సాహిత్యంపై ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా కర్ణాటక ప్రభుత్వం వార్షిక అవార్డును అందజేసింది.
* 2021లో సాహిత్య విభాగంలో రాజ్యోత్సవ అవార్డు

## మూలాలు

వర్గం:1939 జననాలు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్ రంగంలో పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా

ఇది సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్ రంగంలో భారతదేశం నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీ గ్రహీతల జాబితా. 2025 నాటికి, మొత్తం 342 మంది వ్యక్తులు సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్ రంగంలో చేసిన కృషికి పద్మశ్రీని అందుకున్నారు.  అలాగే, ఈ జాబితాలో భారతరత్నతో సహా పద్మ అవార్డు గ్రహీతలందరూ ఉన్నారు.

## 1950–1959

## 1960–1969

## 1970–1979

## 1980–1989

## 1990–1999

## 2000–2009

## 2010–2019

## 2020–2029

## మూలాలు
వర్గం:జాబితాలు
దామ్రీ మసీదు

**దామ్రి మసీదు**, కొన్నిసార్లు దామ్డి మసీదు అని పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని అహ్మద్ నగర్‌లో ఉన్న ఒక పూర్వ మసీదు. ఇది పాక్షికంగా శిథిలావస్థలో ఉంది. ఇది 1568 క్రీ.శ.లో అహ్మద్ నగర్ సుల్తానుల పరిపాలనలో నిర్మించబడింది. ఈ మసీదు జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నం,  భారత పురావస్తు సర్వే సంస్థచే నిర్వహించబడుతుంది.

## చరిత్ర
అహ్మద్‌నగర్ సుల్తానేట్‌లోని ఒక గొప్ప వ్యక్తి సాహిర్ ఖాన్ నిర్మించిన ఈ పూర్వ మసీదు 1568 క్రీ.శ.లో పూర్తయింది.  దాని నామకరణం గురించిన ఒక అప్రమాణిక కథనం ప్రకారం, ఖాన్ అహ్మద్‌నగర్ కోట నిర్మాణంలో శ్రమించిన ప్రతి కార్మికుడి నుండి ఒక డామ్రీ రుసుము వసూలు చేసి, ఆ విధంగా సేకరించిన డబ్బును ఈ మసీదు నిర్మాణానికి ఉపయోగించాడు. పుష్కర్ సోహోని వాదిస్తూ, మసీదు యొక్క చేతిపనులు సాధారణ కార్మికుల పోషణకు ఆపాదించలేనంత అధిక నాణ్యత కలిగి ఉన్నాయని వాదించారు.
## నిర్మాణం
మసీదు ముఖభాగంలో మూడు కోణాల తోరణాలు ఉన్నాయి, ఇవి ప్రార్థనా మందిరంలోకి దారితీస్తాయి. భవనం నాలుగు మూలల వద్ద చతురస్రాకార స్తంభాలు అందించబడ్డాయి, వాటిపై సన్నని మినార్లు పైకి లేస్తాయి. స్తంభాలు చక్ర ఆకారపు అచ్చులతో అలంకరించబడి ఉంటాయి. ప్రతి మినార్లు అలంకార గ్యాలరీలను కలిగి, వాటి పైన ఒక గోళము ఉంటుంది.   

మసీదు పైన ట్రెఫాయిల్ -నమూనా పారాపెట్ గోడ ఉంది. పారాపెట్ మధ్యలో రెండు ఫినియల్స్ ఉన్నాయి, వాటి పైన అష్టభుజి మంటపాలు, గోపురం శిఖరాలు ఉన్నాయి. ఇవి స్వేచ్ఛగా నిలబడి ఉన్న వంపు ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి. మసీదు లోపలి భాగం ఆరు బేలుగా విభజించబడింది.
## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:మహారాష్ట్రలోని మసీదులు
ఆదిపత్తర్

**ఆదిపత్తర్** లేదా **ఆధిపత్త నాయనార్** 63 మంది నాయనార్లలో ఒకరు. ఇతను శివునికి గొప్ప భక్తుడు. సముద్ర తీరంలో ఉన్న ప్రస్తుత నాగపట్నంలో (సంగం సాహిత్యంలో నాగై అని పిలుస్తారు) చోళ రాజ్యంలో జీవించాడు.

## నేపథ్యం, వృత్తి
ఆదిపత్తర్ చోళ సామ్రాజ్యంలోని ప్రసిద్ధ రేవు పట్టణమైన నాగపట్నంలో (నాగపట్టినం) పరతవర్ (జాలర్ల) కులంలో జన్మించాడు. పరాక్రమవంతుడైన అతను, తన నాయకత్వ లక్షణాలతో ఆ ప్రాంత జాలర్లందరికీ పెద్దగా  ఎదిగాడు. జాలర్ల సంక్షేమం చూసుకుంటూనే, శివుని పట్ల అపారమైన భక్తిశ్రద్ధలు కలిగి ఉండేవాడు.

## జీవితం
ఆది అని కూడా పిలువబడే ఆది పత్తర్ ఒక జాలరి. ప్రతిరోజూ తాను పట్టిన చేపలలో ఒక చేపను శివుని పేరు మీద వదిలేసేవాడు. ఆ రోజుకి ఒకే ఒక్క చేప దొరికినా అలాగే చేసేవాడు. తన వ్రతం ప్రకారం ఆ రోజుకు దొరికిన ఆ ఒక్క చేపను సముద్రంలో వదిలేసి, ఇంటికి వెళ్ళేవాడు. ఇలా రోజుల తరబడి జరగడంతో అతడు, అతని కుటుంబం తీవ్రమైన ఆకలి బాధలు అనుభవించాల్సి వచ్చింది. శారీరకంగా క్షీణించిపోతున్నా అతని భక్తి, సంకల్పం ఏమాత్రం సడలలేదు.

అతని భక్తిని పరీక్షించడానికి, శివుడు ఒక బంగారు చేపను మాత్రమే దొరికేలా చేశాడు. ఆ చేప శరీరం నిండా వజ్రాలు, నవరత్నాలు పొదిగి ఉండి కళ్లు మిరుమిట్లు గొలిపేలా ప్రకాశిస్తోంది. అది చూసి తోటి జాలర్లు ఆశ్చర్యపోయి, దానితో వారి పేదరికం శాశ్వతంగా దూరమవుతుందని సంతోషించారు. కానీ ఆదిపత్తర్ మాత్రం అంతటి అందమైన, విలువైన చేప పరమశివుడికి మాత్రమే అలంకారమని భావించి, ఏమాత్రం వ్యామోహానికి గురికాకుండా శివనామస్మరణ చేస్తూ దానిని తిరిగి సముద్రంలోకి విసిరేశాడు. అతని భక్తికి సంతోషించిన శివుడు అతని ముందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

## సాహిత్యం
*"పరదవర్ నాయకుడు దేవుని కోసం ఒక పెద్ద బంగారు చేపను పొందాడు, దానిని సంతోషంగా భగవంతునికి అర్పించి శాశ్వతంగా భగవంతుని చేరుకున్నాడు"*

బంగారు సభలో నృత్యం చేసే భగవంతుడు అతని ప్రేమను, సహనాన్ని పరీక్షించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అందువలన, ఆదిపత్తర్‌కు వరుసగా చాలా రోజుల పాటు ఒకే ఒక్క చేప దొరకడం ప్రారంభమైంది. అప్పుడు కూడా ఆ గొప్ప భక్తుడు "ఇది మన తల్లితండ్రులైన నీకే అంకితం" అని సంతోషంగా వాటిని సముద్రంలో వదిలేశాడు. ఫలితంగా, ఆదిపత్తర్ మరింత పేదవాడిగా మారడం ప్రారంభించాడు. రోజులు అలాగే గడిచిపోయాయి. ఒకరోజు అతని వంశస్తులు ఒక అద్భుతాన్ని చూశారు. వారి వలలో తొమ్మిది రకాల రత్నాలతో నిండిన ఒక పెద్ద బంగారు చేప పడింది. ఆదిపత్తర్ ఆ చేపను చూసి మురిసిపోతూ "ఈ అద్భుతమైన చేప సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తోంది. ఈ రోజు మనకు దొరికిన మొదటి చేప ఇదే. దీనిని తిరిగి శివునికి ఇవ్వడం మన అదృష్టం" అని చెప్పాడు. ఆ తర్వాత దానిని తిరిగి సముద్రంలో వదిలేశాడు.

అతని స్వచ్ఛమైన ప్రేమను చూసి, తలపై చంద్రవంకను ధరించిన శివుడు ఆకాశం నుండి దిగివచ్చి "నువ్వు, నీ ప్రజలు ఎప్పటికీ నాతోనే ఉండండి" అని ఆదిపత్తర్‌ను, అతని ప్రజలను ఆశీర్వదించాడు. ఆ విధంగా ఆదిపత్తర్ భగవంతుని వద్ద ఒక అద్భుతమైన స్థానాన్ని పొందాడు. ఈ కథను సుందరార్ ప్రస్తావించాడు. సేక్కిళార్ రచించిన 63 మంది పవిత్ర నాయనార్ల చరిత్ర అయిన పెరియ పురాణంలో కూడా ఈ వృత్తాంతం నమోదు చేయబడింది.

తమిళనాడులోని నాగపట్నంలో ఉన్న కాయారోగణేశ్వరుని (నాగనాథ స్వామి) ఆలయంలో ఆదిపత్తర్‌కు ప్రత్యేక సన్నిధి ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం తమిళ ఆవణి మాసంలో (ఆగస్టు-సెప్టెంబర్) ఆశ్లేష నక్షత్రం (ఆయిల్యం) రోజున ఆయనకు ప్రత్యేక పూజలు, ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఈ ఉత్సవంలో బంగారు చేపను సముద్రంలో వదిలే ఘట్టాన్ని ప్రతీకాత్మకంగా ప్రదర్శిస్తారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

వర్గం:నాయనార్లు
వర్గం:శైవం
షంషేర్ సింగ్ (క్రికెటర్)

**షంషేర్ సింగ్** (జననం 28 డిసెంబర్ 1983) భారతీయ క్రికెటర్. అతను ఫిబ్రవరి 10, 2006న 2005–06 రంజీ ట్రోఫీలో రాజస్థాన్ తరపున లిస్ట్ A అరంగేట్రం చేశాడు. అతను నవంబర్ 7, 2003న 2003–04 రంజీ ట్రోఫీలో రాజస్థాన్ తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేశాడు.

**షంషేర్ సింగ్** (జననం 28 డిసెంబర్ 1983) భారతీయ క్రికెటర్. అతను ఫిబ్రవరి 10, 2006న 2005–06 రంజీ ట్రోఫీలో రాజస్థాన్ తరపున లిస్ట్ A అరంగేట్రం చేశాడు. అతను నవంబర్ 7, 2003న 2003–04 రంజీ ట్రోఫీలో రాజస్థాన్ తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేశాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* ESPNcricinfo లో షంషేర్ సింగ్
* క్రికెట్ ఆర్కైవ్‌లో షంషేర్ సింగ్ (చందా అవసరం)
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1983 జననాలు
తిరు కురిప్పు తొండ నాయనార్

**తిరు కురిప్పు తొండ నాయనార్** (తమిళం: திருக்குறிப்புத் தொண்ட நாயனார்) హిందూ దేవుడైన శివుని 63 మంది భక్తులైన నాయనార్లలో ఒకరు, వీరు శైవ భక్తులలో సాధువుగా గౌరవింబడ్డారు. ఇతని జీవితం క్రీ.శ 13వ శతాబ్దానికి చెందిన *[[పెరియ పురాణం]]*, క్రీ.శ 10వ శతాబ్దానికి చెందిన *తిరుత్తొండర్ అంతాది*, క్రీ.శ 8వ శతాబ్దానికి చెందిన సుందరార్ రచించిన *తిరుత్తొండ తొగై* లాంటి సాంప్రదాయ జీవిత చరిత్రలలో వ్రాయబడింది. ఈ సాధువు శివభక్తుల ముఖ కవళికలను చదవడం ద్వారా వారి నిజమైన అవసరాలను అర్థం చేసుకుని వారికి సేవ చేసేవాడు. ఈ సేవ వల్ల అతనికి తిరు కురిప్పు తొండ నాయనార్ అనే పేరు వచ్చింది: తమిళంలో 'తిరు' అనేది ఒక గౌరవప్రదమైన పదం; 'కురిప్పు' అనగా సాధారణంగా "భావోద్వేగాలు", ముఖ్యంగా "ముఖ కవళికలు" అని అర్థం; 'తొండర్' అనగా "స్వచ్ఛంద సేవకుడు" అని అర్థం.

## జీవితచరిత్ర
తిరు కురిప్పు తొండ నాయనార్ పల్లవ రాజవంశ ప్రాచీన రాజధాని కాంచీపురంలోని ఒక వన్నార్ (రజక) కుటుంబంలో జన్మించాడు, ఇది తమిళనాడు ఆధునిక రాజధాని చెన్నైకి నైరుతి దిశలో 76 కి.మీ దూరంలో ఉంది. దక్షిణ భారతదేశంలోని ఈ మతపరమైన కేంద్రం భారతదేశంలోని హిందువులకు అత్యంత పవిత్రమైన ఏడు నగరాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది, అదనంగా భక్తులు, కవులు, పరోపకారులు, సాధువులు, పండితుల నిలయంగా పరిగణించబడుతుంది.

ఈ సాధువు అత్యంత ఏకాగ్రత కలిగిన శివుని పరమ భక్తుడు, నాయనార్ల ముఖాలను చదవడం ద్వారా శివ భక్తులకు సేవ చేసేవాడు. శైవ భక్తుల బట్టలు ఉతకడంలో అతను ఎంతో సంతృప్తిని పొందాడు. శివ భక్తులు ఈ సాధువు నిస్వార్థమైన బట్టలు ఉతికే సేవలను మెచ్చుకున్నారు, అతన్ని నిస్వార్థమైన రజకుడిగా భావించారు. అతను భౌతికంగా బట్టల నుండి మురికిని కడగడమే కాకుండా ఆధ్యాత్మికంగా మానవుని మూడు మలినాలను కూడా కడుగుతున్నాడు. తిరు కురిప్పు తొండ నాయనార్‌ను పునర్జన్మ కష్టాల నుండి విముక్తి చేయాలని శివుడు నిర్ణయించుకున్నాడు, అతనికి మోక్షం ప్రసాదించాలనుకున్నాడు. దీనికంటే ముందు నాయనార్లు కష్టకాలం గుండా వెళ్లాలని అతను కోరుకున్నాడు, సాధువు భక్తిని, విశ్వాసాన్ని పరీక్షల ద్వారా పరీక్షించాలనుకున్నాడు.

ఒకరోజు, శివుడు సన్నని శరీరంతో, పాత, మురికి చిరిగిన బట్టలు ధరించిన వృద్ధ శైవ భక్తుని వేషంలో సాధువు ముందు కనిపించాడు. సాధువు అతన్ని ఆపి, అతని చిరిగిన బట్టలు ఉతకడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకొచ్చాడు. బట్టలు బాగా ఉతకాలి అన్న విషయానికి ఆ వృద్ధ భక్తుడు కూడా అంగీకరించాడు. అయితే ఆ బట్టలు మాత్రమే తనకున్న ఏకైక ఆస్తి అని, రాత్రి సమయంలో చలి వాతావరణం నుండి అవి తనను రక్షిస్తాయని అతను పేర్కొన్నాడు. అందువల్ల ఆ బట్టలను సక్రమంగా ఉతికి, సూర్యాస్తమయానికి ముందే తనకు అప్పగించాలని వృద్ధ భక్తుడు పట్టుబట్టాడు. తిరు కురిప్పు తొండ ఎలాంటి సంకోచం లేకుండా సాయంత్రంలోపు బట్టలు ఉతికే పనిని పూర్తి చేయడానికి అంగీకరించాడు.అతనితో ఆ  వృద్ధ భక్తుడు 'ఒకవేళ బట్టలు ఉతకడం కనుక ఆలస్యమైతే తనకు సమస్యలు వస్తాయని, అందువల్ల సూర్యాస్తమయానికి ముందే పని పూర్తి చేయాలని' చెప్పాడు.

అకస్మాతుగా, సాయంత్రం వరకు వాతావరణం మేఘావృతమై, ఆ వెంటనే కుండపోత వర్షం కురిసింది. దీనితో సాధువులో నిరాశ, నిస్సహాయత సంకేతాలు కనిపించాయి. కొద్దిసేపటికే అతను బాధతో రోదిస్తూ ఏడవడం ప్రారంభించాడు. అతను అపరాధ భావానికి గురై, తన తలను బట్టలు ఉతికే రాయికేసి పగలగొట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. 

తిరు కురిప్పు తొండ నాయనార్ భక్తి, విశ్వాసం శివుడిని కరిగించాయి. అతను సాధువు ముందు ప్రత్యక్షమై, అతని చర్యను దయతో కూడిన అనుగ్రహంతో మెచ్చుకున్నాడు. సాధువు చూపించిన ఆ దృఢనిశ్చయం అతనికి శివుని మనసులో స్థానం సంపాదించిపెట్టింది.

తమిళ మాసం అయిన చిత్రై, స్వాతి నక్షత్రం రోజున తిరు కురిప్పు తొండ నాయనార్ పూజా దినంగా అన్ని శివాలయాలలో ఇప్పటికీ జరుపుకుంటారు.

## మూలాలు

వర్గం:నాయనార్లు
వర్గం:శైవం
కళలో పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా

కళా రంగంలో పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా ఇది. భారతరత్న, పద్మ విభూషణ్, పద్మ భూషణ్ తర్వాత భారత గణతంత్రంలో పద్మశ్రీ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం. 1954లో స్థాపించబడిన ఈ అవార్డును భారత రాష్ట్రపతి రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగే ఉత్సవ కార్యక్రమాలలో ప్రదానం చేస్తారు.

2026 నాటికి కళకు చేసిన కృషికి గాను మొత్తం 952 మందికి పద్మశ్రీ అవార్డులు లభించాయి.

## 1950–1959

## 1960–1969

## 1970–1979

## 1980–1989

## 1990–1999

## 2000–2009

## 2010–2019

## 2020–2029

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:భారత జాతీయ పురస్కారాలు
వర్గం:పద్మ పురస్కారాలు
సన్నీ పటేల్

**సన్నీ పటేల్** (జననం 10 ఏప్రిల్ 1987) భారతీయ ఫస్ట్-క్లాస్, లిస్ట్ A క్రికెటర్. అతను కుడిచేతి వాటం బ్యాట్స్‌మన్, కుడిచేతి లెగ్ బ్రేక్ బౌలర్. అతను గుజరాత్ క్రికెట్ జట్టు తరపున దేశీయ క్రికెట్‌లో పదమూడు ఫస్ట్-క్లాస్, పదిహేడు లిస్ట్-A మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. అతను మొదటిసారిగా ట్వంటీ20 క్రికెట్‌లోకి ఏప్రిల్ 5, 2007న బరోడాతో జరిగిన 2007 ఇంటర్ స్టేట్ ట్వంటీ20 టోర్నమెంట్‌లో పాల్గొన్నాడు. అతను నవంబర్ 3, 2008న సౌరాష్ట్రతో జరిగిన 2008-09 రంజీ ట్రోఫీలో రెండవ మ్యాచ్‌లో తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేశాడు. అతను తన తొలి మ్యాచ్‌లో మొదటి ఇన్నింగ్స్‌లో 90 పరుగులు చేశాడు, ఇది గుజరాత్ 581 పరుగులు సాధించడానికి, ఘన విజయాన్ని సాధించడానికి సహాయపడింది. తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రానికి ముందు, ఫిబ్రవరి 27, 2008న, అతను 2007–08 విజయ్ హజారే ట్రోఫీ సందర్భంగా మహారాష్ట్రపై లిస్ట్ A అరంగేట్రం చేశాడు.

## మూలాలు

వర్గం:గుజరాత్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1987 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
అమిష్ సిద్ధూ

**అమిష్ సిద్ధూ** (జననం 15 అక్టోబర్ 1996) భారతీయ క్రికెటర్, అతను ఫీనిక్స్ తరపున ఐర్లాండ్‌లో దేశీయ క్రికెట్ ఆడుతున్నాడు. అతను 2021 మే 6న 2021 ఇంటర్-ప్రావిన్షియల్ కప్‌లో మున్స్టర్ రెడ్స్ తరపున లిస్ట్ Aలో అరంగేట్రం చేశాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1996 జననాలు
వైద్య రంగంలో పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా

వైద్య రంగంలో భారత గణతంత్ర రాజ్యంలో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా ఇది. 2025 నాటికి, వైద్య రంగానికి చేసిన కృషికి గాను మొత్తం 483 మందికి పద్మశ్రీ అవార్డులు లభించాయి.

1954లో స్థాపించబడిన ఈ అవార్డును భారత రాష్ట్రపతి రాష్ట్రపతి భవన్‌లో జరిగే ఉత్సవ కార్యక్రమాలలో ప్రదానం చేస్తారు.

## గ్రహీతలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:భారత జాతీయ పురస్కారాలు
వర్గం:పద్మ పురస్కారాలు
మెహక్ కేసర్

**మెహక్ కేసర్** (జననం 15 డిసెంబర్ 1992) పంజాబ్ మహిళా క్రికెట్ జట్టు తరపున ఆడే భారతీయ క్రికెటర్. ఆమె కుడిచేతి వాటం ఆఫ్ బ్రేక్ బౌలర్, కుడిచేతి వాటం లోయర్ ఆర్డర్ బ్యాట్స్‌మన్. 2019లో, పంజాబ్ జట్టు 2018–19 సీనియర్ ఉమెన్స్ టి20 లీగ్‌లో తొలి టి20 టైటిల్‌ను గెలుచుకున్నప్పుడు ఆమె వైస్ కెప్టెన్‌గా ఉంది. 2021లో, బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్ ఫర్ ఇండియా నిర్వహించిన 2021–22 సీనియర్ ఉమెన్స్ ఛాలెంజర్ ట్రోఫీకి ముందు ఆమె ఇండియా-ఎకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఎంపికైంది. 

## తొలినాళ్ళ జీవితం
కేసర్ 1992 డిసెంబర్ 15న హర్యానాలోని సోనిపట్‌లో జన్మించారు. ఆమె టేబుల్ టెన్నిస్, బేస్ బాల్, సాఫ్ట్‌బాల్‌లో జూనియర్, సబ్ జూనియర్ స్థాయిలలో హర్యానాకు ప్రాతినిధ్యం వహించింది.

17 సంవత్సరాల వయసులో, ఆమె పంజాబ్‌లోని జలంధర్‌కు వెళ్లి క్రికెట్‌లో తన ప్రారంభ కోచింగ్‌ను ప్రారంభించింది. నెమ్మదిగా క్రీడ పట్ల మక్కువ పెంచుకుంది.

## కెరీర్
కేసర్ 2010 లో పంజాబ్ మహిళల తరఫున ఆడటం ప్రారంభించింది. ఆమె 2015 నుండి 2018 వరకు నార్త్ జోన్ జట్టులో సభ్యురాలిగా, 2011 నుండి 2015 వరకు GND విశ్వవిద్యాలయ జట్టులో సభ్యురాలిగా కూడా ఉంది. ఆమె 2015–2016 సంవత్సరంలో అండర్ 23 పంజాబ్ మహిళా క్రికెట్ జట్టుకు నాయకత్వం వహించింది.

ఆమె BCCI సీనియర్ ఉమెన్ ఎలైట్ గ్రూప్ 2016-2017లో, 2016–2017లో రామ ఆత్రే మెమోరియల్ టోర్నమెంట్‌లో ఉత్తమ బౌలర్‌గా ఎంపికైంది.

ఆమె 2021–22 సీనియర్ ఉమెన్స్ ఛాలెంజర్ ట్రోఫీలో ఇండియా A తరపున ఆడింది, దీనిలో ఇండియా A ఛాంపియన్‌గా నిలిచింది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* ESPNcricinfo లో మెహక్ కేసర్
* క్రికెట్ ఆర్కైవ్‌లో మెహక్ కేసర్ (చందా అవసరం)
వర్గం:భారతీయ మహిళా క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1992 జననాలు
నిరంజన్ దాస్ గుల్హతి

నిరంజన్ దాస్ గుల్హతి భారతదేశానికి చెందిన సివిల్ ఇంజనీర్, జల వనరుల సలహాదారు & రచయిత. ఆయన భారత్, పాకిస్తాన్ మధ్య 1960 సింధు జలాల ఒప్పందంలో మధ్యవర్తిత్వం వహించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. రెండు దేశాల మధ్య నీటి భాగస్వామ్య సాంకేతికతల బదిలీని ప్రోత్సహించే ప్రభుత్వేతర సంస్థ అయిన ఇంటర్నేషనల్ కమిషన్ ఆన్ ఇరిగేషన్ అండ్ డ్రైనేజీ (ICID) ఏర్పాటులో ఆయన సహకారాలు నివేదించబడ్డాయి. 

## ప్రారంభ జీవితం & విద్య
థామస్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ (ప్రస్తుత ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, రూర్కీ ) పూర్వ విద్యార్థి అయిన ఆయన ప్రపంచ బ్యాంకు, ఇంటర్నేషనల్ డెవలప్‌మెంట్ అసోసియేషన్, యునైటెడ్ నేషన్స్ ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ కమిషన్ ఫర్ ఆసియా అండ్ ది పసిఫిక్‌లతో అనుబంధం కలిగి ఉన్నాడు. ఆయన రెండు పుస్తకాల రచయిత, ఇండస్ వాటర్స్ ట్రీటీ: యాన్ ఎక్సర్‌సైజ్ ఇన్ ఇంటర్నేషనల్ మీడియేషన్ & డేటా ఆఫ్ హై డ్యామ్స్ ఇన్ ఇండియా. ఆయన సమాజానికి చేసిన కృషికి గాను 1961లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు మూడవ అత్యున్నత పౌర గౌరవమైన పద్మభూషణ్‌ను ప్రదానం చేసింది.

2011లో ప్రచురించబడిన " ది అన్‌టిరింగ్ ఇండియన్ - లైఫ్‌స్టోరీ ఆఫ్ మిస్టర్ ఎన్డీ గుల్హతి - ఎ విజనరీ వాటర్ రిసోర్సెస్ ఇంజనీర్" అనే పుస్తకంలో ఆయన జీవిత కథను నమోదు చేశారు.ఆయన గౌరవార్థం ఇంటర్నేషనల్ కమిషన్ ఆన్ ఇరిగేషన్ అండ్ డ్రైనేజ్, ఆయన గౌరవార్థం ఇంటర్నేషనల్ కోఆపరేషన్ ఇన్ ఇరిగేషన్ అండ్ డ్రైనేజ్ కోసం వార్షిక ప్రసంగం, ఎన్డీ గుల్హతి మెమోరియల్ లెక్చర్‌ను ఏర్పాటు చేసింది.
## మూలాలు

వర్గం:1904 జననాలు
వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
అయ్యాడిగల్ కాడవార్కోన్ నాయనార్

**అయ్యాడిగల్ కాడవార్కోన్** కాడవ రాజవంశానికి చెందిన పాలకుడు, కాంచీపురం నుండి పాలించాడు. తరువాత ఇతను తమిళనాడులో 46వ నాయనార్ సన్యాసిగా మారాడు.

## పేరు వివరణ
సుజిత్ ముఖర్జీ ప్రకారం, ఈ సన్యాసి రాజు పల్లవ రాజు సింహ వర్మన్ (క్రీ.శ 550–575) అని తెలుస్తోంది. *ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ శైవిజం*  *[[కాడవ రాజవంశం|కాడవర్]]* పదాన్ని పల్లవ రాజవంశంతో, తమిళ పదం *కోన్* ను రాజుగా గుర్తిస్తుంది.

## సమర్థవంతమైన పాలకుడు
పల్లవుల రాజధాని కాంచీపురం క్రియాశీలక శక్తి నగరంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అయ్యాడిగల్ కాడవార్కోన్ రాజు విశ్వాసం, భక్తితో శివుడిని పూజించాడు, తన రాజదండంతో రాజ్యాన్ని పరిపాలించాడు, అనగా శివుని న్యాయంతో పాలించాడు. ధైర్యశాలి అయిన యోధుడిగా, సాహసోపేతమైన రాజుగా అతను శివ, ఇతర హిందూ దేవాలయాలను రక్షించాడు, తన భూమిని, ప్రజలను ఆదరించాడు, వారి మనస్సులలో శైవ మత స్ఫూర్తిని నింపాడు. రాజు తమిళ, సంస్కృత భాషలలో అనర్గళంగా మాట్లాడేవాడు, తమిళం, సంస్కృతంలో అతనికి ఉన్న జ్ఞానం శివునిపై తమిళ శ్లోకాలకు మూలంగా నిలిచింది.

## తీర్థయాత్ర
దేశాన్ని పరిపాలించడం శివుని వైపు తన పురోగతికి, తన శైవ విధులు, సేవలకు ఆటంకం అని రాజు గ్రహించాడు. అతను తన కుమారుడికి పట్టాభిషేకం చేసి, తన సూత్రాలకు అనుగుణంగా పరిపాలకుడిగా కొనసాగేలా చేశాడు. ఆ తరువాత అతను ప్రాపంచిక జీవితాన్ని విడిచిపెట్టి, శివ దేవాలయాలకు నిరంతర తీర్థయాత్రలకు బయలుదేరాడు. ఎక్కడికి వెళ్లినా, అతను శివునిపై తమిళ శ్లోకాలు రచించేవాడు. అనేక శివ దేవాలయాలను దర్శించిన తరువాత, అతను చిదంబరం నటరాజ దేవాలయానికి చేరుకున్నాడు. అతను అక్కడ ఉండిపోయాడు, నటరాజ విశ్వ నృత్యానికి మైమరచిపోయాడు. చివరగా ఈ సన్యాసి నృత్య సభలో శివునిలో ఐక్యమయ్యాడు.

## తమిళ శ్లోకాల రచయిత
తన తీర్థయాత్రలో ఈ సన్యాసి రచించిన తమిళ శ్లోకాలను సేకరించి వాటికి *క్షేత్ర తిరువెంబా* అని పేరు పెట్టారు. ఈ సేకరణలో సుమారు ఇరవై నాలుగు శ్లోకాలు ఉన్నాయి.

## సూచనలు

వర్గం:నాయనార్లు
వర్గం:తమిళ కవులు
హర్జిందర్ సింగ్

**భాయ్ హర్జిందర్ సింగ్ శ్రీనగర్ వాలే** (జననం 1958) భారతీయ సిక్కు భక్తి గాయకుడు (రాగి), గుర్బానీ కీర్తనల ప్రదర్శనలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన సాంప్రదాయ సిక్కు సంగీతాన్ని (గుర్మత్ సంగీత్) సంరక్షించడం, ప్రోత్సహించడంలో విస్తృతంగా గుర్తింపు పొందాడు,  600+ శ్లోకాలతో 100 కి పైగా భక్తి ఆల్బమ్‌లను విడుదల చేశాడు.

హర్జిందర్ సింగ్ కళలకు (భక్తి సంగీతం) చేసిన కృషికి గాను 2025లో భారతదేశంలో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీని ప్రదానం చేశారు. 

## ప్రారంభ జీవితం & శిక్షణ
హర్జిందర్ సింగ్ 1958లో పంజాబ్‌లోని లూధియానాలో జన్మించి,  అమృత్‌సర్‌లోని SGPC నడిపే గుర్మత్ సంగీత కళాశాలలో షాబాద్ కీర్తనలో శిక్షణ పొంది, రెండేళ్ల కోర్సు పూర్తి చేశాడు. ఆయన శ్రీనగర్‌లో మూడు సంవత్సరాలు గడిపాడు - అందుకే 1980ల ప్రారంభంలో తన జాతా (సంగీత బృందం) ప్రారంభించడానికి లూధియానాకు తిరిగి వచ్చే ముందు "శ్రీనగర్ వాలే" అనే పేరు వచ్చింది.  
## కెరీర్
ఆయన శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ (స్వర్ణ దేవాలయం) వద్ద హజురి రాగిగా పనిచేశాడు, రోజువారీ గుర్బానీ కీర్తనలు చేస్తున్నారు, భారతదేశం అంతటా, యూకే, యూఎస్ఏ, కెనడా & ఆస్ట్రేలియాతో సహా అంతర్జాతీయంగా కీర్తన జాతాలకు నాయకత్వం వహించాడు.

అతని రికార్డింగ్‌లు స్పాటిఫై, ఆపిల్ మ్యూజిక్, జియోసావ్న్ వంటి ప్రధాన స్ట్రీమింగ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లలో అందుబాటులో ఉన్నాయి.
## అవార్డులు & గుర్తింపు
హర్జిందర్ సింగ్ ఏప్రిల్ 2025లో రాష్ట్రపతి భవన్‌లో రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము నుండి పద్మశ్రీని అందుకున్నాడు. 

ఆయనను జూన్‌లో చండీగఢ్‌లోని రాజ్ భవన్‌లో పంజాబ్ గవర్నర్ గులాబ్ చంద్ కటారియా సత్కరించాడు, అక్కడ గవర్నర్ ఆయన ఆధ్యాత్మిక ప్రభావాన్ని ప్రశంసించాడు, గురు తేగ్ బహదూర్ ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంపై ఒక బ్రోచర్‌ను విడుదల చేశాడు.

రాజ్యసభ ఎంపీ సంజీవ్ అరోరా, పంజాబ్ విధానసభ స్పీకర్ కుల్తార్ సంధ్వన్ గురు తేజ్ బహదూర్ బలిదానాన్ని స్మరించుకోవడం కోసం ఆయన సూచనలను ఉటంకిస్తూ, అతని భక్తిపూర్వక సహకారాన్ని బహిరంగంగా ప్రశంసించారు.

గుర్మత్ సంగీతానికి ఆయన జీవితాంతం చేసిన సేవకు గాను 2013లో అకల్ తఖ్త్ సాహిబ్ ఆయనను సత్కరించింది.  

## వారసత్వం
శతాబ్దాల నాటి సిక్కు సంగీత సంప్రదాయాలను పరిరక్షించడం, ప్రాచుర్యం పొందడం, ప్రత్యక్ష ప్రదర్శనలు & డిజిటల్ మీడియా ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా సిక్కు ప్రేక్షకులను ప్రేరేపించడం ఆయన కృషికి నిదర్శనం. ఆయన యువ కళాకారులకు మార్గదర్శకత్వం వహిస్తూ, కీలకమైన మతపరమైన కార్యక్రమాలలో ప్రదర్శనలు ఇస్తూనే ఉన్నారు.
## మూలాలు

వర్గం:1958 జననాలు
వర్గం:పంజాబ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
తార్లోక్ సింగ్

**తార్‌లోక్‌ సింగ్‌** (26 ఫిబ్రవరి 1913 - 10 డిసెంబర్ 2005)  భారతీయ పౌర సేవకుడు, భారత ప్రణాళికా సంఘం సభ్యుడు. ఆయన ఆర్థికవేత్త, విధాన రూపకర్తగా, వలసరాజ్యాల అనంతర భారతదేశం ఆర్థిక పునరుజ్జీవనంలో తన పాత్రకు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
## జీవిత చరిత్ర
తార్లోక్ సింగ్ లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్‌లో హెరాల్డ్ లాస్కీ ఆధ్వర్యంలో చదువుకున్నాడు. ఆయన 1950లో భారత ప్రణాళిక సంఘం ప్రారంభం నుండి 1967లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు ఆ సంఘంలో పని చేశాడు. తార్లోక్ సింగ్ 1937 నుండి 1962 వరకు  భారత పౌర సేవలో సభ్యుడిగా ఉన్నారు. ఆయన భారతదేశపు మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికను రాశాడు; అదనంగా మూడు పంచవర్ష ప్రణాళికలను రాశాడు.

తార్లోక్ సింగ్ భారతదేశ మొదటి ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకు మొదటి ప్రైవేట్ కార్యదర్శి. ఆయన పంజాబ్‌లో పునరావాస డైరెక్టర్ జనరల్‌గా శరణార్థుల పునరావాసానికి బాధ్యత వహించాడు,  1970 నుండి 1974 వరకు యునిసెఫ్ డిప్యూటీ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ (ప్లానింగ్)గా పని చేశాడు. 

ఆయన ఇండియన్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్స్ ఇన్స్టిట్యూషన్స్ (ఆయన పేరు మీద వార్షిక స్మారక ఉపన్యాసాన్ని స్పాన్సర్ చేసేవారు మొదటి ఛైర్మన్, 1954లో భారత రాష్ట్రపతిచే పద్మ విభూషణ్ (2000), పద్మ భూషణ్ (1962), పద్మశ్రీ అవార్డులను అందుకున్నాడు.

తార్లోక్ సింగ్ కు స్టాక్హోమ్ లోని రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్ ద్వారా 1970 లో ఆర్థిక శాస్త్రానికి సోడర్‌స్ట్రోమ్ పతకం లభించింది.

ఆయన రాసిన పుస్తకాలలో పావర్టీ అండ్ సోషల్ చేంజ్, ల్యాండ్ రీసెటిల్మెంట్ మాన్యువల్ ఫర్ డిస్ప్లేస్డ్ పర్సన్స్, ది ప్లానింగ్ ప్రాసెస్, టువార్డ్స్ ఆన్ ఇంటిగ్రేటెడ్ సొసైటీ,  ఇండియాస్ డెవలప్మెంట్ ఎక్స్పీరియన్స్ ఉన్నాయి.
## మూలాలు

వర్గం:1913 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2005 మరణాలు
మాతృదేవోభవ (అయోమయ నివృత్తి)

* మాతృదేవోభవ - 1993 సినిమా
* మాతృదేవోభవ (2022 సినిమా)
* మాతృదేవోభవ (ధారావాహిక)
శ్రీకృష్ణ నారాయణ్ రతంజకర్

**శ్రీకృష్ణ నారాయణ్ రతంజన్కర్** (31 డిసెంబర్ 1899 - 14 ఫిబ్రవరి 1974), ఆగ్రా ఘరానా నుండి హిందూస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో పండితుడు. ఉపాధ్యాయుడు. ఆయన బరోడా రాష్ట్రానికి చెందిన విష్ణు నారాయణ్ భట్ఖండే, ఫయాజ్ ఖాన్‌ల శిష్యుడు, లక్నోలోని భట్ఖండే సంగీత సంస్థ (భట్ఖండే సంగీత సంస్థాన్) కు చాలా సంవత్సరాలు ప్రిన్సిపాల్‌గా పని చేశాడు, అక్కడ సంగీత రంగంలో అనేక మంది ప్రముఖులకు శిక్షణ ఇచ్చాడు.
## తొలినాళ్ళ జీవితం
ఆయన తండ్రి నారాయణ్ గోవింద్ రతంజంకర్ ముంబైలో జన్మించాడు. రతంజంకర్ తాత గోవిందరావు 19వ శతాబ్దం మధ్యలో ముంబైకి వచ్చాడు. గ్రాడ్యుయేషన్ తర్వాత శ్రీకృష్ణ తండ్రి నారాయణరావు అప్పటి బ్రిటిష్ పాలనలో పోలీసు అధికారి అయ్యాడు. శ్రీకృష్ణ నారాయణ్ రతంజకర్ 7 సంవత్సరాల వయస్సులో కార్వార్‌కు చెందిన కృష్ణం భట్ మార్గదర్శకత్వంలో శిక్షణ పొందాడు. ఆయన అనంత్ మనోహర్ జోషి ( గ్వాలియర్ ఘరానా ) నుండి ఆ తరువాత ఆగ్రా ఘరానాకు చెందిన ఫయాజ్ ఖాన్ వద్ద శిక్షణ పొందాడు. ఆయన 1911లో సంగీత విద్వాంసుడు విష్ణు నారాయణ్ భట్ఖండే వద్ద శిక్షణ ప్రారంభించాడు.  ఆయన 1926లో బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆయన విష్ణు నారాయణ్ భట్ఖండే రతంజంకర్‌ను ఉస్తాద్ ఫయాజ్ ఖాన్ వద్దకు ఆరు సంవత్సరాల విద్యార్థిగా పంపాడు.
## కెరీర్
రతంజంకర్ 1925లో ముంబైలోని విల్సన్ కాలేజీ నుండి (బిఎ) పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆయన చాలా సంవత్సరాలు లక్నోలోని భత్‌ఖండే సంగీత విశ్వవిద్యాలయానికి (గతంలో మారీస్ సంగీత కళాశాలగా పిలిచేవారు) ప్రిన్సిపాల్‌గా పని చేశాడు, ఆ తరువాత మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఖైరాఘర్‌లోని ఇందిరా సంగీత కళా విశ్వ విద్యాలయంలో వైస్-ఛాన్సలర్‌గా నియమించబడ్డాడు. ఆ తర్వాత మళ్లీ రెండేళ్ల కాంట్రాక్ట్‌పై భత్‌ఖండే సంగీత విద్యాపీఠానికి సారథ్యం వహించేందుకు పిలిచారు. ఆయన విద్యార్థులు కె.జి గిండే, SCR భట్, చిదానంద్ నాగర్కర్, వి.జి జోగ్, దినకర్ కైకిని, షాన్నో ఖురానా,  సుమతి ముతాత్కర్, ప్రభాకర్ చించోర్, సి.ఆర్. వ్యాస్, చిన్మోయ్ లాహిరి, యశ్వంత్ మహాలే. 

ఆయన ఒక గాయకుడిగా  ఆగ్రా ఘరానాలోని ధ్రుపద్, ఖయాల్ శైలులను పాడారు. తన గురువు భట్ఖండే వంటి ప్రసిద్ధ సంగీత విద్వాంసుడు, రతన్జంకర్ తన కలం పేరు "సుజాన్" కింద 800 కి పైగా కూర్పులను కలిగి ఉన్నారు, వీటిని ఆయన శిష్యుడు కె.జి. గిండే శ్రద్ధగా నమోదు చేశారు. ఆయన గీత్ మంజరి , తాన్ సంగ్రహ్ , సంగీత్ శిక్ష , అభినవ రాగ మంజరి వంటి పుస్తకాలను కూడా ప్రచురించాడు.

అతను మార్గ బిహాగ్, గోపికా బసంత్, కేదార్ బహార్, సవానీ కేదార్, రంజనీ కళ్యాణ్, హంసరంజని, సలగ్వరాలి వంటి కొన్ని కొత్త రాగాలను స్వరపరిచాడు.

ఆయన 1950ల మధ్యలో ఆల్ ఇండియా రేడియో ఆడిషన్స్ జ్యూరీకి ఛైర్మన్‌గా నియమితులయ్యాడు.

ఆయనకు 1957లో భారత ప్రభుత్వం పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది, 1963లో భారతదేశ జాతీయ సంగీతం, నృత్యం & నాటక అకాడమీ అయిన సంగీత నాటక అకాడమీ ఆయనకు జీవిత సాఫల్య పురస్కారమైన సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్‌ను ప్రదానం చేసింది.
## మూలాలు

వర్గం:1899 జననాలు
వర్గం:1977 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
పక్కిరిస్వామి చంద్రశేఖరన్

**పక్కిరిస్వామి చంద్ర శేఖరన్** (15 ఏప్రిల్ 1934 - 11 జూలై 2017) భారతీయ ఫోరెన్సిక్ నిపుణుడు, రచయిత & తమిళనాడు ప్రభుత్వ ఫోరెన్సిక్స్ సైన్సెస్ విభాగానికి మాజీ డైరెక్టర్.  ఆయన రాజీవ్ గాంధీ హత్య కేసు దర్యాప్తులో చేసిన కృషికి బాగా పేరు పొందాడు. 

చంద్ర శేఖరన్ దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన తమిళనాడులోని తీరప్రాంత పట్టణమైన నాగపట్నంలో 15 ఏప్రిల్ 1934న జన్మించి, అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయం నుండి గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీలను పొందాడు, 1986లో మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఫోరెన్సిక్ సైన్స్‌లో పిహెచ్‌డి పొందేందుకు డాక్టరల్ పరిశోధన చేశాడు.  ఆయన ఫోరెన్సిక్స్ ఇంటర్నేషనల్ అధ్యక్షుడిగా, ఫోరెన్సిక్స్ అంశంపై అనేక వ్యాసాలను ప్రచురించాడు, వాటిలో పుర్రె గుర్తింపు, వ్యక్తిగతీకరణ కొన్ని ఫోరెన్సిక్ అంశాలపై అధ్యయనాలు, [ ఫోరెన్సిక్ సైన్స్ - అదే విధంగా మోనోగ్రాఫ్, లిప్ ఫోరెన్సిక్స్: నేర పరిశోధన, నేర గుర్తింపు కోసం ఫోరెన్సిక్ కీలోస్కోపీ: వ్యక్తిగత ప్రదర్శన గుర్తింపు & వ్యక్తిగత గుర్తింపు కోసం లేబియల్ నిర్మాణం. ఆయన సమాజానికి చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వం 2000లో పద్మభూషణ్ మూడవ అత్యున్నత పౌర గౌరవాన్ని ప్రదానం చేసింది. ఆయన ఎవెలిన్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు, ఈ దంపతులకు కుమార్తె మీనా ఉంది.  

చంద్ర శేఖరన్ 2017 జూలై 11న స్వల్ప అనారోగ్యంతో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1934 జననాలు
వర్గం:2017 మరణాలు
వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన తమిళనాడు వ్యక్తులు
వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు
రాహుల్ జైన్ (డిజైనర్)

**రాహుల్ జైన్** భారతీయ వస్త్ర డిజైనర్, కళా చరిత్రకారుడు, రచయిత. ఆయన 1963లో ఢిల్లీలో జన్మించి, 1993లో వారణాసిలో సాంప్రదాయ ఇండో-ఇరానియన్ నేత పద్ధతులను ప్రోత్సహించడంలో నిమగ్నమైన ASHA అనే ​​వస్త్ర వర్క్‌షాప్‌ను స్థాపించాడు, సాంప్రదాయ భారతీయ డ్రాలూమ్‌లపై అంతరించిపోతున్న పట్టు నేత కళారూపం పునరుజ్జీవనానికి దోహదపడుతున్నట్లు నివేదించబడింది. ఆయన స్వచ్ఛమైన భారతీయ, ఇరానియన్ మరియు టర్కిష్ పట్టుపై వెండి, బంగారు దారాలను ఉపయోగిస్తారు. ఆయన మూలాంశాలు మొఘల్, సఫావిద్ & ఒట్టోమన్ ప్రేరణతో కూడినవిగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

జైన్ వస్త్ర కళపై " రప్చర్ - ది ఆర్ట్ ఆఫ్ ఇండియన్ టెక్స్‌టైల్స్" అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు, ఇది 500 సంవత్సరాల భారతీయ వస్త్ర కళ చరిత్రను వివరిస్తుంది. ఆయన కాలికో మ్యూజియం ఆఫ్ టెక్స్‌టైల్స్, సారాభాయ్ ఫౌండేషన్ కలెక్షన్స్‌లో మొఘల్ పట్కాస్ అశావలి సరియా, ఇండో-గ్రౌండ్ ఫ్రాగ్మెంట్స్ అనే రెండు పుస్తకాలను ప్రచురించాడు,  ఇది వస్త్ర నేతలో ఉపయోగించే చారిత్రక పద్ధతులపై ఒక పుస్తకం, డిజైన్, పద్ధతులు, సౌందర్యశాస్త్రంపై ఒక పుస్తకం " హ్యాండ్‌క్రాఫ్టెడ్ ఇండియన్ టెక్స్‌టైల్స్: ట్రెడిషన్ అండ్ బియాండ్".

సమకాలీన ఇస్లామిక్ కళకు అంతర్జాతీయ అవార్డు అయిన జమీల్ ప్రైజ్ III కు జైన్ ఎంపికయ్యాడు. ఆయనకు 2015 లో భారత ప్రభుత్వం నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
## మూలాలు

వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
కాశ్మీరీ లాల్ జాకీర్

**కాశ్మీరీ లాల్ జాకీర్** (7 ఏప్రిల్ 1919 - 31 ఆగస్టు 2016)  భారతీయ కవి, నవలా రచయిత, నాటక రచయిత & ఉర్దూ సాహిత్య కథా రచయిత. 

ఆయన 1940లలో లాహోర్ నుండి వచ్చిన అదాబి దునియా అనే ప్రచురణలో ప్రచురితమైన తన మొదటి గజల్‌తో ప్రారంభమైన అతని కెరీర్‌లో నవలలు, నాటకాలు, చిన్న కథలు, ప్రయాణ కథలు ఉన్నాయి. 

జాకీర్ అప్పటి బ్రిటిష్ ఇండియాలో పంజాబ్ విద్యా విభాగంలో పని చేశాడు, హర్యానా ఉర్దూ అకాడమీకి ఛైర్మన్‌గా చాలా సంవత్సరాలు పని చేశాడు.  ఆయన హిందీ, ఉర్దూ భాషలలో రచనలు చేశాడు, వీటిలో టిన్ సిహ్రే ఏక్ సవాల్, గజల్ సంకలనం, అబ్ ముజే సోనే దో, నవల, ఏయ్ మావో బెహ్నో బేటియో, వ్యాసాల సంకలనం ఉన్నాయి.

కాశ్మీరీ లాల్ జాకీర్  హర్యానా ప్రభుత్వం నుండి ఫఖర్-ఎ-హర్యానా గౌరవ పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు. ఆయన భారతీయ సాహిత్యానికి చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 2006లో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర గౌరవమైన పద్మశ్రీని ప్రదానం చేసింది. 

జాకీర్ 31 ఆగస్టు 2016న 97 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు.  
## మూలాలు

వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:2016 మరణాలు
వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
పుష్పేష్ పంత్

**పుష్పేష్ పంత్** (జననం 1946) భారతీయ విద్యావేత్త, ఆహార విమర్శకుడు, చరిత్రకారుడు. ఆయన ఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి అంతర్జాతీయ సంబంధాల ప్రొఫెసర్‌గా పదవీ విరమణ చేశాడు. ఆయన అంతర్జాతీయ సంబంధాలతో పాటు భారతీయ వంటకాలపై భారతదేశంలోని ప్రముఖ నిపుణులలో ఒకరు,  కాలమిస్ట్‌గా ఫోర్బ్స్,   ఓపెన్, ఔట్‌లుక్, టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా, ది ట్రిబ్యూన్ వంటి అనేక ప్రధాన ప్రచురణలకు రాశాడు.  

ఆయన రాసిన ' ఇండియా: ది కుక్‌బుక్' (2011) అనే పుస్తకం, ది న్యూయార్క్ టైమ్స్ ద్వారా ఆ సంవత్సరం అత్యుత్తమ వంట పుస్తకాలలో ఒకటిగా ఎంపికైంది. 

ప్రొఫెసర్ పంత్ ది ఎపిక్ ఛానల్‌లో అందుబాటులో ఉన్న భారతీయ వంటకాలపై భారతీయ టెలివిజన్ సిరీస్ అయిన రాజా, రసోయి ఔర్ అన్యా కహానియాలో కూడా కనిపించారు. ఈ సిరీస్ భారతదేశంలోని రాజ వంటశాలలను లోపలికి చూస్తుంది, భారతీయ రాజవంశాల వంటకాల వెనుక ఉన్న చరిత్రను కూడా అన్వేషిస్తుంది, వంటకాలు ఎలా కనుగొనబడ్డాయో, భారతీయ చరిత్రలో వాటి ప్రాముఖ్యతను చూపుతుంది.   

ది ఆస్ట్రేలియన్‌లో జరిగిన ఒక ఇంటర్వ్యూలో కూడా ఆయన కనిపించారు.

భారత ప్రభుత్వం అతనికి 2016లో పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.
## పుస్తకాలు
ప్రొఫెసర్ పంత్ ప్రయాణం, పర్యాటక రంగంపై ప్రచురించారు, ఆయన పేరుతో డజనుకు పైగా పుస్తకాలు ఉన్నాయి.  

* ఇండియా: ది కుక్‌బుక్ 
* భారతదేశంలో గౌర్మెట్ ప్రయాణాలు 
* క్లాసిక్ కుకింగ్ ఆఫ్ పంజాబ్ , జిగ్స్ కల్రాతో. అలైడ్ పబ్లిషర్స్, 2004   
* 21వ శతాబ్దంలో అంతర్జాతీయ సంబంధాలు
## మూలాలు

వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:1946 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
2021 కర్ణాటక స్థానిక ఎన్నికలు

కర్ణాటకలోని స్థానిక సంస్థలకు ఎన్నికలు ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి నిర్వహించబడతాయి, పట్టణ & గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలకు ప్రతినిధులను ఎన్నుకుంటారు. ఈ ఎన్నికలను కర్ణాటక రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం నిర్వహిస్తుంది.

## పట్టణ స్థానిక సంస్థలు
కర్ణాటకలో 2021 సెప్టెంబర్ 3న రాష్ట్రంలోని అన్ని స్థానిక సంస్థల చైర్మన్లు, కౌన్సిల్ సభ్యులకు ఎన్నికలు జరిగాయి.  
### షెడ్యూల్
రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ 2021 ఆగస్టు 11న ఎన్నికల షెడ్యూల్‌ను ప్రకటించింది. సెప్టెంబర్ 3న ఒకే దశలో పోలింగ్, సెప్టెంబర్ 6న ఫలితాలు ప్రకటించబడతాయని ప్రకటించింది. ఆ ప్రకటనతో మోడల్ ప్రవర్తనా నియమావళి నిబంధనలు "తక్షణమే అమల్లోకి వచ్చాయని" కూడా ప్రకటించింది.

### నగర కార్పొరేషన్లు (మహానగర పాలికేస్)

#### పోటీదారుల సంఖ్య

#### ఫలితాలు

### నగర మున్సిపల్ కౌన్సిల్‌లు (నాగరసభలు)

#### పోల్ శాతం

### టౌన్ మున్సిపల్ కౌన్సిల్ (పురసభ)

#### పోల్ శాతం

### పోల్స్ ద్వారా

#### పోల్ శాతం

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటకలో ఎన్నికలు
వర్గం:కర్ణాటక
మూళిక్కల్ పంకజాక్షి

**మూళిక్కల్ పంకజాక్షి** నోక్కువిద్య పావకలి తోలుబొమ్మలాటలో నిపుణురాలు. ఆమెకు 2020లో భారతదేశంలో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ లభించింది.
## జీవిత చరిత్ర
మూళిక్కల్ పంకజాక్షి అమ్మగా ప్రసిద్ధి చెందిన పంకజాక్షి మూళిక్కల్ శివరామన్ 1936 మార్చి 14న కొట్టాయం జిల్లాలోని పాలాలో ఉరులికున్నాథ్‌లో జన్మించింది. ఆమె ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా పాఠశాలను మధ్యలో మానేసింది.  పంకజాక్షియమ్మ తన తల్లి పాపియమ్మ నుండి నోక్కువిద్య నేర్చుకోవడం ప్రారంభించింది.  ఆమె పదకొండేళ్ల వయసులో నోక్కువిద్య నేర్చుకున్న తరువాత వివాహం చేసుకొని ఆ తరువాత తన భర్త రాసిన పాటలతో దానిని ప్రదర్శించేది.  వృద్ధాప్యం, దృష్టి లోపం, జ్ఞాపకశక్తి కోల్పోవడం కారణంగా 60 సంవత్సరాలకు పైగా నోక్కువిద్య పావకళి ప్రదర్శనకారిగా ఉన్న ఆమె 72 సంవత్సరాల వయస్సులో నోక్కువిద్యను ప్రదర్శించడం మానేసింది. ఆమె ఆ తర్వాత తన మనవరాలు రెంజినికి జానపద కళారూపాన్ని నేర్పింది.  

## వ్యక్తిగత జీవితం
పంకజాక్షి అమ్మ కొట్టాయం జిల్లా ఉజ్వూరు సమీపంలోని మోనిపల్లికి చెందిన శివరామ పనికర్‌ను 20 సంవత్సరాల వయస్సులో వివాహం చేసుకుంది.  ఈ దంపతులకు ముగ్గురు పిల్లలు విజయన్, రాధామణి, శివ ఉన్నారు. ఆమె ఇప్పుడు తన కుమార్తె రాధామణితో కలిసి మోనిపల్లిలో నివసిస్తోంది.  

## అవార్డులు & గౌరవాలు
ఆమె కేరళ ఫోక్లోర్ అకాడమీ (2012) నుండి భారతదేశంలో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర గౌరవం అయిన పద్మశ్రీ (2020) తో సహా అనేక అవార్డులను అందుకుంది. ఆమె 2008లో కేరళ టూరిజం ఫెస్టివల్‌లో భాగంగా పారిస్‌లో ప్రదర్శన ఇచ్చింది. ఇది కాకుండా పంకజాక్షి అమ్మ కేరళలో, కేరళ వెలుపల అనేక వేదికలలో నోకువిద్యను ప్రదర్శించింది. 

## ఆమెపై పనిచేస్తుంది
రేష్మి రాధాకృష్ణన్ రూపొందించిన 'నోక్కువిద్య' అనే డాక్యుమెంటరీ చిత్రం 'ది లైఫ్ ఆఫ్ ఎ లోన్ స్ట్రింగ్ పప్పెటీర్' , కేరళలోని అంతర్జాతీయ డాక్యుమెంటరీ, షార్ట్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌లో ప్రదర్శించబడింది, ఇది నోక్కువిద్య ప్రదర్శకురాలు పంకజాక్షి గురించి.
## మూలాలు

వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:1936 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన కేరళ మహిళలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన కేరళ వ్యక్తులు
పుట్లూరు అంగళ పరమేశ్వరి అమ్మన్ ఆలయం

**పుట్లూరు అంగళ పరమేశ్వరి అమ్మన్ ఆలయం**, పుట్లూరు అమ్మన్ ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశంలోని చెన్నై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో ఉన్న పుట్లూరు గ్రామంలో ఉన్న హిందూ దేవాలయం. ఈ ఆలయం పార్వతి అవతారమైన హిందూ దేవుడు అంగళ పరమేశ్వరికి అంకితం చేయబడింది, ఆమె గర్భిణీ స్త్రీని పోలిన పెద్ద చీమల పుట్ట రూపాన్ని తీసుకున్నట్లు నమ్ముతారు.
## స్థానం

ఈ ఆలయం తమిళనాడులోని తిరువళ్లూరు జిల్లాలోని పుట్లూరు గ్రామంలోని రామపురం ప్రాంతంలో చెన్నైకి పశ్చిమాన 38 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ ఆలయం పుట్లూరు రైల్వే స్టేషన్ నుండి 850 మీటర్ల దూరంలో ఉంది.

## ఆలయం
ఈ ఆలయంలోని ప్రధాన దేవతను పూంగవనతు అమ్మన్ అని పిలుస్తారు.  ఈ దేవత ప్రసవ నొప్పితో బాధపడుతున్న స్త్రీని పోలిన సహజ చీమల పుట్ట రూపంలో కనిపిస్తుంది, ఆమె నోరు తెరిచి పడుకుంది. గర్భగుడి లోపల శివుడు ఉండటం వల్ల, దేవి ఆలయంలో సాధారణంగా కనిపించే సింహం కాకుండా నంది విగ్రహం గర్భగుడి ముందు ఉంది, ఇది చాలా అరుదుగా పరిగణించబడుతుంది. గర్భగుడి దగ్గర గణేష్ , నటరాజ , మధురై వీరన్ , సుబ్రహ్మణ్యం, దక్షిణామూర్తి, తత్వవేత్త-సాధువు వల్లువర్ లకు విగ్రహాలు ఉన్నాయి . నటరాజను తాండవరయన్ అనే పేరుతో పిలుస్తారు.  ఆలయ పవిత్ర వృక్షం బయటి కారిడార్‌లో ఉన్న వేప చెట్టు . బయటి కారిడార్‌లోని ఇతర ఆలయాలలో పవిత్రమైన కారిడార్ కింద ఒక పవిత్రమైన కారిడార్, కరుమారి, గణేష్, నాగదేవతలు (సర్ప దేవతలు) విగ్రహాలు ఉన్నాయి.  అమ్మవారిని పూజించడం వల్ల సంతానం కలగాలనే కోరిక నెరవేరుతుందని భక్తులు నమ్ముతారు.

ముఖ్యమైన పండుగలలో శివరాత్రి , మాసి మాగం, తమిళ మాసంలోని శుక్రవారాలు,  అమావాస్య రోజులు ఉన్నాయి.

ఈ ఆలయం కారణంగా ఆ గ్రామానికి "పుట్లూరు" అనే పేరు వచ్చింది, దీని అర్థం "చీమల పుట్ట పట్టణం" ( పుత్రు అనే తమిళ పదం నుండి "పాము గుహ" అని అర్థం).
## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు దేవాలయాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
టి. మదయ్య గౌడ

**తిమ్మసంద్ర మదయ్య గౌడ** (17 మార్చి 1896 - 24 మే 1971)భారతదేశానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 1952లో బెంగళూరు దక్షిణ నియోజకవర్గం నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరపున లో‍క్‍సభ సభ్యుడిగా, 1962 నుండి 1967 వరకు రామనగర నుండి  ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## విద్య
మదయ్య గౌడ తన ప్రాథమిక విద్యను చన్నపట్నంలోని ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలో అభ్యసించాడు. ఆ తరువాత బెంగళూరులోని సెంట్రల్ కాలేజీ నుండి ఆర్ట్స్‌లో పట్టభద్రులయ్యాడు. ఆయన తరువాత  పూణేలోని ఐఎల్‌ఎస్ లా కాలేజీ నుండి ఎల్‌ఎల్‌బి పట్టా పొందాడు,  ఆయన కర్ణాటక తరువాత ముఖ్యమంత్రి ఎస్ నిజలింగప్ప సమకాలీనుడు.
## రాజకీయ జీవితం
భారతదేశ స్వాతంత్ర్యానికి ముందు క్లోజ్‌పేటగా పిలువబడే రామనగరంలో మదయ్య గౌడ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌తో రాజకీయ కార్యకలాపాలలో పాల్గొన్నాడు. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ఆయన 1952లో బెంగళూరు దక్షిణ నియోజకవర్గం నుండి మొదటి లో‍క్‍సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.  ఆయన 1962లో రామనగర నియోజకవర్గం నుండి కర్ణాటక శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు.

మదయ్య గౌడ మైసూర్ ప్రతినిధి సభ, మైసూర్ శాసన మండలి, మైసూర్ రాజ్యాంగ సభ & మైసూర్ శాసనసభలలో కూడా పని చేశాడు. ఆయన తన నియోజకవర్గంలో అనేక పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ఆసుపత్రుల నిర్మాణానికి దోహదపడ్డారు, వివిధ వ్యవసాయ, నీటిపారుదల & పారిశ్రామిక ప్రాజెక్టుల అభివృద్ధిలో కూడా పాల్గొన్నారు.

## నిర్వహించిన పోస్టులు

టి. మదయ్య గౌడ తన న్యాయ పట్టా పూర్తి చేసిన తర్వాత న్యాయవాదిగా మారాడు.  ఆయన తన కెరీర్ కాలంలో మైసూర్ విశ్వవిద్యాలయ మండలి, విశ్వవిద్యాలయ సెనేట్, మాధ్యమిక విద్యా బోర్డు, వయోజన విద్యా మండలి పాఠశాల బోర్డు, గ్రామీణాభివృద్ధి కమిటీలు, సహకార సంఘాలకు న్యాయవాదిగా పని చేశారు. ఆయన వ్యవసాయ, ప్రయోగాత్మక సంఘం, సర్ ఎం విశ్వేశ్వరయ్య గ్రామీణ పారిశ్రామికీకరణ పథకం కార్యకలాపాలు, కుటీర పరిశ్రమల కార్యక్రమాలపై అనేక సెమినార్లలో పాల్గొన్నాడు. ఆయన రామనగర మున్సిపల్ కౌన్సిల్, బెంగళూరు జిల్లా బోర్డు, బెంగళూరు స్థానిక విద్యా మండలిలో సభ్యుడు.

ఆయన 1947 నుండి మైసూర్ రాష్ట్ర వయోజన విద్యా మండలికి అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు, ఆ తరువాత ఇండియన్ అడల్ట్ ఎడ్యుకేషన్ అసోసియేషన్‌కు ఉపాధ్యక్షుడయ్యాడు.  ఆయన జిల్లా స్కౌట్స్ కమిషనర్‌గా, తరువాత బెంగళూరు గ్రామీణ జిల్లాకు ఛైర్మన్‌గా, బెంగళూరు జిల్లా గ్రామీణాభివృద్ధి కమిటీ సభ్యుడిగా వివిధ హోదాల్లో పని చేశాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
తరుణ్ భట్టాచార్య

**పండిట్ తరుణ్ భట్టాచార్య** (జననం 23 డిసెంబర్ 1957) భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతకారుడు, ఆయన సంతూర్ వాయించేవాడు,  ఒక రకమైన సుత్తితో కూడిన డల్సిమర్. ఆయన పండిట్ రవిశంకర్ వద్ద చదువుకున్నాడు. ఆయనకి 2018కి సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 2026లో కళలలో పద్మశ్రీని అందుకున్నాడు. 

## తొలినాళ్ళ జీవితం
తరుణ్ భట్టాచార్య 1957 డిసెంబర్ 23న భారతదేశంలోని హౌరా (కలకత్తా జంట నగరం)లో జన్మించాడు. ఆయన కలకత్తాలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ కళాశాలలలో ఒకదాని నుండి వాణిజ్య పట్టభద్రుడయ్యాడు, కొన్ని సంవత్సరాల వృత్తిపరమైన జీవితం తర్వాత తన తండ్రి రబీ భట్టాచార్య నుండి సంగీతం నేర్చుకోవడం ప్రారంభించాడు.  ఆయన ఆ తరువాత దులాల్ రాయ్ వద్ద తన నైపుణ్యాలను మెరుగుపరుచుకుని చివరకు పండిట్ రవిశంకర్ వద్ద నేర్చుకోవడం ప్రారంభించాడు.

## కెరీర్
భట్టాచార్య "మంకాలు" లేదా చక్కటి ట్యూనర్ల సృష్టికర్త, ఇవి సంతూర్‌ను త్వరగా ట్యూన్ చేయడంలో సహాయపడతాయి. ఆయన సంతూర్ వాయించే సాంకేతికత "క్రింతాన్స్, ఎఖరాతన్స్, బోల్తాన్స్" వాయించడానికి వీలు కల్పిస్తుంది, ఇది వివిధ సాంప్రదాయ కళారూపాలలో సంతూర్ వాడకాన్ని విస్తృతం చేస్తుంది. ఆయన ఆకారం, తీగల అమరికలపై చేసిన మెరుగుదలలు సంతూర్‌కు లోతైన, మరింత శాస్త్రీయ ధ్వనిని ఇచ్చాయి.  

ఆయన రోటరీ ఇంటర్నేషనల్ నిర్వహిస్తున్న ఎండ్ పోలియో నౌ ప్రచారానికి అంబాసిడర్‌గా మద్దతు ఇచ్చారు. ఈ లక్ష్యాన్ని ప్రోత్సహించడంలో ఆయన పోషించిన పాత్రకు ఇండియా హాబిటాట్ సెంటర్, కలకత్తా ప్రెస్ క్లబ్‌లలో ఇండియన్ నేషనల్ పోలియో ప్లస్ కమిటీ ఆయనను గుర్తించింది.

తరుణ్ సృష్టించిన రాగంతో కూడిన ఆడియో సిడిని గాయని గిరిజా దేవి సెప్టెంబర్ 2017లో ఐటిసి సంగీత పరిశోధన అకాడమీలో విడుదల చేశారు. 
## అవార్డులు & ప్రశంసా పత్రాలు

## డిస్కోగ్రఫీ

* మోహన్ వీణపై విశ్వ మోహన్ భట్, బన్సూరిపై రోను మజుందార్ - సాంగ్ *ఆఫ్ నేచర్, ఫ్లేమ్ ఆఫ్ ది ఫారెస్ట్* (1992)
* రోను మజుందార్‌తో *ఎసెన్స్ ఆఫ్ జుగల్‌బందీ (1993).*
* *సర్గం* (1995) ( ప్రపంచ సంగీతం )
* *కిర్వాణి* (1996), ఒక అసలు రాగం; మూడు చిన్న భాగాలను కలిగి ఉంది ( మ్యూజిక్ ఆఫ్ ది వరల్డ్ )
* *మెంటల్ బ్లిస్* (1998), బిక్రమ్ ఘోష్ , తబలా
* *నోమాడ్ క్రిస్మస్* (1997), వివిధ కళాకారులు ( ప్రపంచ సంగీతం )
* *సంతూర్* (2000)
* *హిప్నోటిక్ సంతూర్* (2001)
* *ట్రాన్స్‌సెండెన్స్* (2005)
* *ఆహిర్ భైరవ్ & గుర్జారి తోడి* (2009) – లేబుల్: క్వెస్ట్జ్ వరల్డ్
* *ది ఎక్సోటిక్ సంతూర్* (పునః విడుదల 2010)- లేబుల్: ఐమ్రెక్ – Amazon.com నుండి లభిస్తుంది.
## మూలాలు

వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:1957 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
మూవర్ కోయిల్

**మూవర్ కోయిల్** లేదా "మూడు దేవాలయాలు" అనేది భారతదేశంలోని తమిళనాడులో పుదుక్కోట్టైకి 36 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కొడుంబలూర్ గ్రామంలో ఉన్న ఒక హిందూ దేవాలయ సముదాయం. శాసనం ప్రకారం ఈ ఆలయాలను చోళ సామంతుడు, ఇరుక్కువేల్ అధిపతి అయిన బూతి విక్రమకేసరి నిర్మించాడు. మూడు ఆలయాలలో రెండు మాత్రమే మనుగడ సాగించాయి. ఈ ప్రదేశాన్ని ఇరుక్కువేల్ అధిపతులు పాలించారు. కొడుంబలూర్ పాండ్యులు, పల్లవుల మధ్య జరిగిన భీకర యుద్ధానికి కూడా వేదిక.

## వాస్తుశిల్పం
అధిపతి శాసనం ప్రకారం, అతను ఈ సముదాయంలో తన పేరు మీద, తన ఇతర ఇద్దరు భార్యలైన నంగై వరగుణ పెరుమానార్, కరాలి పేర్ల మీద మూడు దేవాలయాలను నిర్మించాడు. ఉత్తర మందిరానికి సంబంధించి కేవలం నేలమాళిగ మాత్రమే మిగిలి ఉంది. ఈ నేలమాళిగ పూర్తి వికసించిన తామర పువ్వులాగా (పద్మ పుష్కల అధిష్ఠానాలు) మలచబడింది. మధ్య, దక్షిణ మందిరాలు రెండు దాదాపు చెక్కుచెదరకుండా ఉన్నాయి. ప్రతి మధ్య మందిరం స్థావరం వద్ద 6.4 చదరపు మీటర్లు ఉంటుంది, అవన్నీ పశ్చిమ ముఖంగా ఉంటాయి. గోడలు గొప్ప వివరాలతో ఉన్నాయి, *మహా మండపం* ముందు నందికి ఒక చిన్న గుడి ఉంది. *విమానం* నాలుగు వైపులా వృత్తాకార షాఫ్ట్‌లతో ఉన్న రెండు వృత్తాకార పైలాస్టర్‌లు ఆలయ ప్రాచీనతను సూచిస్తాయి. ఈ లక్షణాన్ని *శిల్పరత్నం* వంటి *శిల్ప* గ్రంథాలలో బహుశా *వృత్తస్పుటితాలు* అని పిలుస్తారు. అటువంటి లక్షణం తిల్లైస్థానం లోని నెయ్యడియప్పర్ దేవాలయం, తిరుపుత్తూర్ లోని తిరుత్తళినాథర్ దేవాలయం, నార్తామలై లోని విజయాలయ చోళీశ్వరం, ఉడయార్‌గుడి లోని అనంతేశ్వర దేవాలయం, తిరుబువనం లోని కంపహరేశ్వర దేవాలయం వంటి కొన్ని ఇతర దేవాలయాలలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది.

చరిత్రకారుడు హార్లే ప్రకారం, ఈ దేవాలయం చోళ సామ్రాజ్యపు ప్రారంభ మనుగడలో ఉన్న నాలుగు దేవాలయాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది, మిగిలిన మూడు తిరుచిరాపల్లి జిల్లా లోని కోరంగనాథ దేవాలయం, కుంభకోణం లోని నాగేశ్వర దేవాలయం, తంజావూరు జిల్లా లోని బ్రహ్మపురీశ్వర దేవాలయం. ఈ దేవాలయాలు సాపేక్షంగా చిన్న పరిమాణంలో ఉండే పల్లవ వాస్తుశిల్పాన్ని అనుసరిస్తాయి. వాటన్నింటిలో గర్భగుడికి ఆనుకుని స్థానికంగా *అర్ధమండపం* అని పిలువబడే తగినంత పరిమాణంలో ఉండే మంటపం ఉంది, ఇవి రెండూ ఒక గుంట లాంటి నిర్మాణంలో భూమి మట్టానికి కొద్దిగా దిగువన ఉంటాయి. ఈ నిర్మాణాలు ప్రధానంగా రాతితో నిర్మించబడ్డాయి.

మూవర్ కోయిల్‌కు కొద్దిగా పశ్చిమాన, తొలి చోళుల కాలం నాటి ముచుకుందేశ్వరార్ హిందూ దేవాలయం ఉంది. ఈ ఆలయ సముదాయాన్ని ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా టిక్కెట్ మానిమెంట్‌గా నిర్వహిస్తోంది.

## ప్రాముఖ్యత
ప్రారంభ, మధ్యయుగ చోళ వాస్తుశిల్పానికి సజీవ ఉదాహరణ కావడంతో ఈ ఆలయం చాలా ముఖ్యమైనది. ఈ గుడిలోని శాసనం 8, 10వ శతాబ్దాల మధ్య దక్షిణ భారతదేశ రాజకీయ వాతావరణం, చోళ, ఇరుక్కువేల్ రాజ గృహాల మధ్య సంబంధం గురించి మనకు ఒక సంగ్రహావలోకనం ఇస్తుంది. ఇరుక్కువేల్ పాలకులు చోళులకు సాంప్రదాయ మిత్రులు, అధిపతి బూతి విక్రమకేసరి స్వయంగా చోళ యువరాణి అనుపమ, ఇరుక్కువేల్ అధిపతి సమరబీరామలకు జన్మించిన కుమారుడు.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Moovar_Koil_Temple_Info.jpg|ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ఏర్పాటు చేసిన మూవర్ కోయిల్ సమాచార బోర్డు
దస్త్రం:Moovar_Koil_Stepwell.jpg|మూవర్ కోయిల్ మెట్ల బావి లోపలి నుండి తీసిన ఫోటో
దస్త్రం:Moovar_Koil_sculptures.jpg|మూవర్ కోయిల్ శిల్పాలు
దస్త్రం:Indien_Tamil_Nadu_Kodumbalur_Muvarkoil.jpg|మూవర్ కోయిల్


## మూలాలు

వర్గం:చోళ సామ్రాజ్యం
వర్గం:చోళ రాజులు
వర్గం:10వ శతాబ్దపు హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:కేరళ
వర్గం:కేరళ దేవాలయాలు
నమక్కల్ కోట

దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన తమిళనాడులోని నమక్కల్ జిల్లాలోని నమక్కల్‌లో ఉన్న నమక్కల్ కోట ఒక చారిత్రాత్మక కోట. ఈ కోటను 17వ శతాబ్దంలో మధురై తిరుమల నాయక్ పాలనలో నిర్మించారు. ఇది టిప్పు సుల్తాన్ ఆధిపత్యంలో ఉంది ఆ తరువాత శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందంలో భాగంగా బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి అప్పగించబడింది. ఈ కోటను పాలక సామ్రాజ్యం వాచ్ టవర్, దండుగా ఉపయోగించింది.

ఈ కోట 75 మీ (246 అడుగులు) ఎత్తున్న ఒకే రాతి కొండపై ఉంది. కోట లోపల ఒక ఆలయం మరియు మసీదు ఉన్నాయి, ఈ రెండూ పట్టణంలోని ప్రసిద్ధ పర్యాటక ఆకర్షణలు. ఈ కోట ఆధునిక కాలంలో తమిళనాడు ప్రభుత్వ పురావస్తు శాఖ నియంత్రణలో ఉంది.
## పురాణం

హిందూ పురాణాల ప్రకారం ఈ కోట ఉన్న కొండను రామాయణంలోని శ్రీరాముని శిష్యుడు హనుమంతుడు మోసుకెళ్లాడు. ఈ కొండను నామగిరి అని, దైవిక రాయిలో విష్ణువు ప్రతిరూపమైన సాలిగ్రామం అని కూడా పిలుస్తారు. హనుమంతుడు హిమాలయ పర్వతం నుండి శ్రీలంకకు పవిత్ర పర్వతమైన సంజీవి పరవతంతో ఎగురుతున్నాడు. దారిలో అతను కమలాలయం సరస్సును చూసి అక్కడకు దిగి ఉదయం పూజలు చేశాడు. అతను హిమాలయాల నుండి తెచ్చిన సాలిగ్రామాన్ని ఉంచాడు, పూజ తర్వాత కళ్ళు తెరిచినప్పుడు, ఆ రాయి ప్రస్తుత పరిమాణానికి పెరిగినట్లు చూశాడు. ఒక దైవిక స్వరం అతన్ని ఆ ప్రదేశంలోనే రాయిని వదిలివేయమని కోరింది. మరొక పురాణం ప్రకారం, అసురుడు హిరణ్యకశిపుని నాశనం చేసిన తర్వాత విష్ణువు అవతారమైన నరసింహుడు ఇంకా ఉగ్రమైన మానసిక స్థితిలో ఉన్నాడు. హనుమంతుడు అతన్ని విష్ణువు భార్య మహాలక్ష్మి తపస్సు చేస్తున్న ప్రదేశానికి తీసుకువచ్చాడు.
## చరిత్ర

ఈ కోటను 17వ శతాబ్దంలో మధురై నాయకులు నిర్మించారు.  దీనిని తిరుమల నాయక్ పాలనలో సెందమంగళం పోలిగర్ రామచంద్ర నాయకర్ నిర్మించినట్లు సమాచారం. ఈ కోటను 1768లో బ్రిటిష్ వారు స్వాధీనం చేసుకుని, హైదర్ అలీ చేతిలో ఓడిపోయారు. అతని కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ ఈ కోటను ఆయుధ డిపో, వాచ్ టవర్‌గా ఉపయోగించుకున్నాడు. ఇది బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి అప్పగించబడింది, వారు శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందంలో భాగంగా ఈ కోటతో సహా ఐదు కోటలను పొందారు. బ్రిటిష్ వారు కొండపై ఆహార ధాన్యాలు, ఆయుధాలను నిల్వ చేయడానికి ఈ కోటను ఉపయోగించారు. బ్రిటిష్ వారు దీనిని వాచ్ టవర్‌గా ఉపయోగించారు. ద్వీపకల్ప యుద్ధ సమయంలో లెఫ్టినెంట్ ఫెర్జెన్ దీనిని ఒక దండుగా ఉపయోగించారు. ఈ కోటను ఆధునిక కాలంలో జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నంగా ప్రకటించారు. దీనిని తమిళనాడు ప్రభుత్వ పురావస్తు శాఖ నిర్వహిస్తుంది.
## ఆర్కిటెక్చర్
ఈ కోట నామక్కల్ పట్టణం మధ్యలో నామగిరి అనే ఒకే రాతితో నిర్మించిన కొండపై ఉంది.  ఈ కోట 75 మీ (246 అడుగులు) ఎత్తున్న ఈ రాతి పైభాగంలో ఉంది. కోట లోపల ఒక నరసింహ మూర్తి ఆలయం, ఒక మసీదు ఉన్నాయి, రెండూ పట్టణంలోని ప్రసిద్ధ పర్యాటక ఆకర్షణలు. కొండల దిగువన ఉన్న కమలాలయం ట్యాంక్ సాధారణంగా కోటతో ముడిపడి ఉంటుంది. ఈ కోట కొండ వలె అదే రాతితో బాగా కత్తిరించిన బ్లాక్‌లతో నిర్మించబడింది మరియు మోర్టార్ ద్వారా రాతికి సిమెంట్ చేయబడింది. కోట ఎత్తైన భాగాలు వాటి స్వంత బరువు, ఖచ్చితమైన అమరికతో పట్టుకున్నాయి. కోట వైశాల్యం దాదాపు 1.5 ఎకరాలు (6,100 మీ 2 ) పైభాగంలో ఉంది. ఆధునిక కాలంలో, కోట పైభాగంలో ఉన్న నరసింహ చిత్రానికి ఎదురుగా 8 అడుగుల హనుమంతుడి చిత్రం కోటపై తిరిగి స్థాపించబడింది. ఈ కోటను భారత పురావస్తు సర్వే నిర్వహిస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు కోటలు
వర్గం:తమిళనాడులోని పర్యాటక ఆకర్షణలు
మధురైయై మీట్ట సుందరపాండియన్

**మధురైయై మీట్టా సుందరపాండియన్** (అనువాదం. మదురైని  రీడీమ్ చేసిన రాజు) 1978లో విడుదలైన భారతీయ తమిళ భాషా చారిత్రక యాక్షన్ సినిమా. ఎం.జి.రామచంద్రన్ నటించి దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో ఎం. ఎన్. నంబియార్, పి.ఎస్. వీరప్ప, లత, పద్మప్రియ ప్రధాన పాత్రలలో నటించారు. నటుడిగా రామచంద్రన్‌కి ఇది చివరి సినిమా. అఖిలన్ రచించిన కయల్విజి అనే నవల ఆధారంగా ఈ సినిమా రూపొందింది. ఈ సినిమా  జనవరి 14న విడుదలైంది, బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయవంతమైంది, లత ఉత్తమ నటిగా తమిళనాడు రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకుంది.

## నటీనటులు

* ఎం.జి.రామచంద్రన్ పైంటమిజ్ కుమారన్ అలియాస్ సుందరపాండియన్‌గా 
* కయల్విళిగా లత
* భామిని యువరాణిగా పద్మప్రియ 
* ప్రిన్స్ రాజా రాజన్‌గా ఎం. ఎన్. నంబియార్
* మంత్రి తైగుం వలవరైగా పిఎస్ వీరప్ప
* ది కింగ్ నరసింహగా కె. కన్నన్
* కింగ్ చోజన్‌గా ఎస్వీ సుబ్బయ్య
* రాజు కులశేఖర పాండియన్‌గా ఎస్.వి. సహస్రనామం
* మంత్రి కొడుకుగా షణ్ముగసుందరం
* మంత్రిగా వి.ఎస్. రాఘవన్
* తేంగై శ్రీనివాసన్ విలవగా, ది ప్రిన్స్ సుందరపాండియన్ గూఢచారి
* నాగవనుడిగా ఇసారి వేలన్
* ముస్తఫా
* సలాబుగా ఎన్నత కన్నయ్య
* అయ్యర్ గా టికెఎస్ నటరాజన్
* కింగ్డమ్ డాక్టర్ గా ట్రిచీ సౌందర్ రాజన్
## నిర్మాణం
మధురైయై మీట్ట సుందరపాండియన్ అనేది అఖిలన్ రాసిన నవల కయల్విళి ఆధారంగా రూపొందించబడింది, దీనిని కల్కి పత్రికలో సీరియల్‌గా ప్రచురితమైంది. ఈ సినిమా నిర్మాణం ఏప్రిల్ 1974లో సత్య స్టూడియోస్‌లో ప్రారంభమైంది, బిఆర్ పంతులు దర్శకుడు & నిర్మాతగా వ్యవహరించారు; అయితే ఆయన మరణం తర్వాత, ఎంజి రామచంద్రన్ దర్శకత్వ బాధ్యతలు స్వీకరించగా, సోలేశ్వర్ కంబైన్స్‌కు చెందిన సోక్కయ్య, సుబ్రమణి అయ్యర్ నిర్మాణ బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఈ సినిమాను జైపూర్, ఢిల్లీ & మైసూర్‌లలో చిత్రీకరించారు. ఇది రామచంద్రన్ నటుడిగా నటించిన చివరి సినిమా, ఆ తర్వాత ఆయన పూర్తికాల రాజకీయ నాయకుడిగా, చివరికి తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.

## పాటలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*