open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కొమ్ము (వృక్ష శాస్త్రము)

అడ్డవేరుమొక్క వేరును **కొమ్ము** అంటారు, ఆంగ్లంలో Rhizome అంటారు. Rhizome అనునది పురాతన గ్రీకు పదం నుండి వచ్చింది. అడ్డు వేర్ల ద్వారా మొక్కలు తన సంతతిని పెంచుకునే వేర్లను Rhizome అంటారు. భూమిలోపల గురుత్వాకర్షణ శక్తికి లంబంగా పెరిగే ఈ వేర్ల నుండి జంతువుల కొమ్ముల వలె కొత్త మొక్కలు పుట్టుకొస్తాయి, భూమిలోపల పెరిగే వేర్లు కూడా కొన్ని రకాలు కొమ్ముల వలె లింకులు లింకులుగా అత్తుకొని ఉంటాయి, అందుచేత పసుపు, అల్లం మొదలగు మొక్కల వేర్లను పసుపు కొమ్ములు, అల్లం కొమ్ములు అని అంటారు. ఒక కొమ్ము  అనేది మొక్కల కాండం యొక్క ఉపరితల మార్పు, ఇది భూమి నుంచి  మూలాలు,రెమ్మలను ఉత్పత్తి చేయగలదు. మూలాల  నుంచి  రెమ్మలను పెంచుతాయి, దిగువ భాగం మూలాలకు దారితీస్తుంది.  అన్ని మొక్కలలో కొమ్ములు   ఉండవు ,ప్రధానంగా మొక్కల   నిల్వ ప్రయోజనాల కోసం కొమ్ములను ఉపయోగపడతాయి. మొక్కలు  అననుకూల పరిస్థితులలో  ప్రోటీన్లు, పిండి పదార్ధాలు ఇతర పోషకాలను నిల్వ చేయడానికి కొమ్ములను  ఉపయోగిస్తాయి .కొమ్ములు   ఒక మొక్కను ఏపుగా (అలైంగిక పునరుత్పత్తి ) విస్తృతం గా  పెరగడానికి  సహాయపడతాయి.   

కొమ్ము ఒక సమాంతర భూగర్భ మొక్క కాండం, ఇది శాఖ  నుండి మూలాలు , రెమ్మలను పంపుతుంది. కొన్ని మొక్కలలో, ఒక కొమ్ము మాత్రమే కాండం. కొన్ని రకాల గడ్డి, లిల్లీస్, ఆర్కిడ్లు, ఫెర్న్లు చెట్లతో సహా అనేక రకాల మొక్కలు, అల్లం, పసుపు ఉన్నాయి    కొమ్ము  అనేది విషయాల యొక్క సంబంధాలు వివరించడానికి ఉపయోగించే ఒక తాత్విక పదం. కొమ్ము అనే పదమును డెలీజ్ , గ్వాటారి,  అనే  పేరును పెట్టారు.  కొమ్ములు  అంతం లేకుండా భూగర్భంలో వ్యాపించాయి. ఇది ఒక చెట్టు ఆలోచనను వ్యతిరేకిస్తుంది, ఇది ప్రారంభ స్థానం కలిగి ఉంటుంది అక్కడ నుండి కొమ్మలు ఉంటుంది   అల్లం , పసుపు  కాక క్యాబేజీ , బీట్రూట్ , క్యారెట్ వంటివి ఉంటాయి   కొమ్ము  భూమిలో ఉన్న మొక్కలు  అల్లం, గడ్డి జాతులు, వెదురు ఉన్నాయి. కొన్ని భూమి ఫై వచ్చేవి ఉన్నాయి . కొన్ని   రెమ్మలు , మూలాలు ఉద్భవించే ఒకే పొరగా సంభవిస్తాయి 

## ఇవి కూడా చూడండి

* దుంప

## బయటి లింకులు

## మూలాలు

వర్గం:మొక్కలు
కాకిచెరకు

కాకిచెరకు అనునది దక్షిణ ఆసియాలో సహజంగా పెరిగె ఒక రకపు గడ్డి పేరు. ఈ గడ్డి సుమారుగా మూడు మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతుంది. దుంప వేరుల ద్వారా ఈ గడ్డి విస్తరిస్తుంది. దీని ఆకులు వరుసగా గరుకుగా 0.5 నుంచి 1 మీటరు పొడవు, 6 నుంచి 15 మిల్లీ మీటర్ల వెడల్పు ఉంటాయి.

## చరిత్ర
దీనిని తెలుగులో రెల్లుగడ్డి, నాగసరము, బిల్లుగడ్డి, వెర్రిచెరకు, కాకి చెరుకు అని కూడా అంటారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Saccharum spontaneum. భారతదేశం లోఉష్ణ, తక్కువగా వుండే ఉష్ణోగ్రతలో, తేమ ప్రాంతాలలోపెరుగుతుంది . ఉత్తర భారతదేశంలోని హిమాలయాల వాలుల నుండి ఆగ్నేయ ఆసియాలోని భూమధ్యరేఖ ప్రాంతాలలో వుంది . తుర్కెస్తాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాన్ నుండి ఆఫ్రికా యొక్క ఉత్తర, తూర్పు ప్రాంతాల వరకు కాకి చెరకు విస్తరించింది  కాకిచెరకును మనదేశము అస్సాలో ఖాగోరి, కహువా, ఖాగ్రా, ఖాగోరి, లిహిరా, కన్హి-బోన్, ఇంగ్లీష్ లో కాన్స్ గ్రస్స్, అడవి చెరకు, తాచ్ గడ్డి, మలయాళంలో కుసా, నన్నానా, కుసదర్భ, చుట్టపుల్లు, కురువికరింబు, థాచ్‌గ్రాస్, న్జంగనా, కన్నడలో కడు కబ్బు, బెంగాల్ లో కాన్ష్, సాచరం బైఫ్లోరం ఫోర్స్క్. హిందీలో కాన్స్, తమిళములో పెక్కరింపు, గుజరాతీలో కాన్సాడో, మరాఠిలో సెరియో గ్రాస్ కామిస్ అని వివిధ పేర్లతో పిలుస్తారు. మన దేశంలో అస్సాం ( రాష్ట్రం అంతటా), ఒడిశా, రాజస్థాన్, విస్తరించింది.

### ఉపయోగము
కాకి చెరకు బెరడుతో మూల (పైల్స్ ), కడుపులో మంట, గ్యాస్ట్రిక్ సంబంధిత ఆయుర్వేద కషాయం తయారీలో వాడతారు  కాకి చెరకు గడ్డిని పశువులకు, ఏనుగులకు పశుగ్రాసంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇసుక నేలల భూమి కోతను నివారించడానికి కూడా దీనిని ఉపయోగిస్తారు. కాకి చెరకు మొక్కను కాగితాలను తయారు చేయడం కోసం దీని గుజ్జును ఉపయోగిస్తారు  చెరకు పెంచడంలో దాని పెరుగుదలలో కాకి చెరకును విలువైన జన్యు పదార్ధంగా ఉపయోగిస్తారు 

## ఇవి కూడా చూడండి
కాకివెదురు

## మూలాలు


వర్గం:పోయేసి
ముదిగొండ సిద్ద రాజలింగం

**ముదిగొండ సిద్దవీర రాజలింగం** వరంగల్లు జిల్లాకు చెందిన తొలి మంత్రి, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, గాంధేయవాది, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల సంఘం రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు. సాధనా సమితి అనే సాహితీ సంఘానికి వ్యవస్థాపక సభ్యుడు. బూర్గుల రామకృష్ణారావు మంత్రివర్గంలో ఉపమంత్రిగా పనిచేశాడు.

## జననం
ఈయన ఫిబ్రవరి 9, 1919లో తెనాలి దగ్గర ఈమనిలో జన్మించారు. ఈయన తండ్రి వీరలింగశాస్త్రి, తెనాలి సమీపంలో ఈమని వాస్తవ్యుడు. ఈయన తల్లి వరంగల్లుకు చెందినది. రాజలింగం పుట్టి పెరిగింది వరంగల్లే. ఈయన కుటుంబం వరంగల్లులోనే స్థిరపడింది.

రాజలింగం బి.ఏస్సీ, ఎల్.ఎల్.బి పట్టభద్రుడై వరంగల్లులో న్యాయవాదిగా వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. 1939లో నిజాం కళాశాలలో విద్యార్ధిగా ఉన్న రోజుల్లోనే అనేక రాజకీయ, సాంఘీక కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నాడు. 1940లో నిజాం కళాశాల నుండి గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేశాక, పిట్టలవానివలే మారువేషంలో నిజాం పోలీసులను తప్పించుకొని వార్ధా చేరి, 1940లో మహాత్మా గాంధీ ఆశ్రమం వార్ధాలోని గ్రామోద్యోగ విద్యాలయంలో, కుటీరపరిశ్రమల విభాగంలో సామాజికసేవలో రెండు సంవత్సరాలు శిక్షణ పొందాడు.

1942లో జరిగిన క్విట్‌ ఇండియా ఉద్యమంలో టి.హయగ్రీవాచారి నాయకత్వంలో పనిచేశారు. ప్రభుత్వ ఆజ్ఞలను ఉల్లంఘిస్తూ 1942లో మహాత్మాగాంధీ జన్మదిన ఉత్సవాల్లో పాల్గొన్నందుకు ఈయనకు జైలుశిక్ష పడి, ఏడాదిన్నరపాటు వరంగల్ కేంద్రకారాగారంలో ఉన్నాడు. అంతటితో ఆగకుండా, ఆంధ్ర మహాసభ, రాష్ట్ర కాంగ్రేసు ఏర్పాటు చేసిన పలు కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నాడు. బ్రిటీషు ప్రభుత్వం వరంగల్ జిల్లాలో విధించిన ఆంక్షలు ఉల్లంఘించి, 1946, జనవరి 8 నుండి 1947 ఫిబ్రవరి 6 వరకు మరలా జైలుశిక్ష అనుభవించాడు.

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత 1952లో వరంగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి తొలిసారిగా హైదరాబాద్‌ రాష్ట్ర అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యారు. ఆ తర్వాత 1957లో చిల్లంచెర్ల శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. వరంగల్‌లో 1949లో మొగిలయ్య హాలు నిర్మాణంలో కీలక భూమిక పోషించారు. ఆయనకు ఒక కుమార్తె, నలుగురు కుమారులు సంతానం. వారిలో ముగ్గురు కుమారులు పరమపదించారు. 

రాజలింగం, తన 82 ఏట, బాపూజీతో గడిపిన కాలపు స్మృతులను గ్రంథస్తం చేస్తూ, "బాపూ - నేను" అనే పుస్తకాన్ని వ్రాశాడు. దీనికి 82 మంది ప్రముఖులు పరిచయవాక్యాలు వ్రాయగా వాటన్నింటినీ మూలగ్రంథానికి అనుబంధంగా అచ్చువేశారు. 

ముదిగొండ సిద్దవీర రాజలింగం, జనవరి 23, 2012న అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ, 92 ఏళ్ల వయసులో హైదరాబాదులోని ఒక ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో మరణించాడు. ఈయన శతజన్మోత్సవం సందర్భంగా, 2019లో భారత తపాలాశాఖ ప్రత్యేక తపాలా కవరును విడుదల చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:మహబూబాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన హైదరాబాదు రాష్ట్ర శాసన సభ్యులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1957)
వర్గం:హైదరాబాదు రాష్ట్ర శాసన సభ్యులు
వర్గం:నిజాం కళాశాల పూర్వవిద్యార్ధులు
జలచెట్టు

జలచెట్టును తెలుగులో పెద్దపీలు అని కూడా అంటారు. ఈ చెట్టు సుమారుగా 6 నుంచి 9 మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతుంది. ఈ చెట్టు మొదలు 2 మీటర్ల అడ్డుకొలతతో పొట్టిగా వంపు తిరిగినట్లు ఉంటుంది. శూలముల వలె గట్టిగా ఉన్న అనేక కొమ్మలు జారుతున్నట్లు ఉంటాయి. చెట్టు మొదలు బూడిద రంగులో ఉంటుంది. దీని ఆకులు నీలం ఆకుపచ్చ కలసిన రంగులో అండాకారంలో చివర ఈటె వలె సన్నగా ఉంటాయి. మరికొన్ని ఆకులు కండ రంగులో, పరిపక్వత చెందిన చెట్టు ఆకులు ముదురాకు పచ్చ రంగులో, బూడిద రంగులో ఉంటాయి. మార్చి, ఏప్రిల్ నెలలలో ఆకు పచ్చతో కూడిన తెల్లని పూత పూస్తుంది. మే, జూన్ నాటికి కాయలు పెద్దవి అవుతాయి.

### ఇతరభాషలలో ఈ చెట్టు పేరు
*సంస్కృతం: Brihat Madhu, pilu, gudaphala (गुडफल)
*హిందీ: pilu (पिलु), मेस्वाक ( meswak), jal
*తెలుగు: varagogu, జలచెట్టు, గున్నంగి
*కన్నడ: kake, Goni (గొని)
*తమిళం: kohu, ughai (యుగై) (உகா) 
*గుజరాతి: khakan
*మరాఠి: khakan, पिलु ( pilu )

## పిలు నూనె

Salvadora oleoides చెట్టు విత్తనాలు చిన్నవిగా, గట్టిగా, చేదుగా వుండటం వలన పైపొట్టును డికార్టికెటరు యంత్రాల ద్వారా తొలగించడం కష్టమైనపని. salvadora persica చెట్టువిత్తనాలనే నూనె తీయుటకు, మిల్చ్ పశువులకు ఎక్కువపాలు ఇచ్చుటకై దాణా గాను ఉపయోగిస్తారు. పెర్సిక (persica) విత్తనాలు తియ్యగావుండి నూనె శాతాన్ని కూడా 39% వరకు కలిగివుండును. ఒలియొడెస్ (oleodes) గింజలు చేదుగా వుండును. గట్టిరకం విత్తనాలు 21% వరకు మాత్రమే నూనెను కల్గివుండును. కాయ\పండులో గింజ శాతం 44-46% వరకుండును. గింజలో ప్రొటీన్ శాతం 27% వరకుండును. S.persica గింజలను డికార్టికేసన్ చేసిన తరువాత యంత్రాలలో క్రషింగ్ చేయుదురు. S.Oleoids గింజలను డికార్టికెసన్ చెయ్యకుండనే క్రషింగ్‍ చేయుదురు. ఏడాదికి 50 వేల టన్నుల గింజలను సేకరించి, క్రషింగ్ చేయు అవకాశం ఉంది. ఇంచుమించు ఏడాదికి 17వేల టన్నుల పిలునూనెను ఉత్పత్తిచేయు వీలున్నది.

## మూలాలు

వర్గం:సాల్వడారేసి
చిక్కం

thumb|మామిడి చెట్టు పైనుండి కాయలను తీయుటకు వాడే చిక్కం  

** చిక్కం అనగా** మొలలో దోపుకునే డబ్బు సంచి. పశువులు పంటను తినేయకుండా మూతికి కట్టె చిన్న బట్ట ను కూడా చిక్కం అంటారు. పశువులు మెయ్యటానకి వీల్లేకుండా మూతికివేసే జల్లెడ; దీన్ని వెదురుబద్దలు, తాడు, పేము, దూసరతీగె మొ.వాటితో అల్లుతారు.  

గతంలో పల్లే వాసులు ముఖ్యంగా గొర్రెల కాపరులు తమ జీవాలను మేత కొరకు అడవికి తోలు కెళ్లే టప్పుడు తమ మధ్యాహ్న బోజనానికి ఒక ముద్ద సంగటి, చింత కాయ వూరి బిండి ఒక గుడ్డలో మూట గా కట్టి దాన్ని ఒక విధమైన సంచితో పెట్టి బుజానికి తగిలించు కొని వెళ తారు. వాటిని తీసుకు పోవడానికి ఉపయోగించే సంచిని కూడా చిక్కం అంటారు.   

ఇది ముఖ్యంగా చిత్తూరు జిల్లాలో, పరిసర ప్రాంతాల ప్రాంతాలలో ఒకప్పుడు వాడుకలో వుండేది. చిక్కం   సన్నని దారాలతో అల్లిన ఒక చిన్న సంచి లాంటి సాధనము.  

తీగలు లోనగువానితో అల్లి పసులమూతికి దగిలించెడు బుట్ట /. దారముతో అల్లిన సంచి / మొలలో దోపుకునే డబ్బు సంచి అనే అర్థాలు కూడా ఉన్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:వస్తువులు
డాబా గార్డెన్స్

డాబా గార్డెన్స్ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ విశాఖపట్నం నగరంలోని ప్రధాన వాణిజ్య ప్రాంతం. ఇది జగదాంబ సెంటర్ కు, ఆర్.టి.సి.కాంప్లెక్స్ మధ్యలో ఉంటుంది. జీవిత బీమా సంస్థ (Life Insurance Corporation) వారి బహుళ అంతస్తుల భవంతి ఇక్కడే ఉన్నది.

## మూలాలు

వర్గం:విశాఖపట్నం పరిసర ప్రాంతాలు
వర్గం:విశాఖపట్నంలోని  ప్రాంతాలు
మంచె

**మంచె** అనగా జొన్న, సజ్జ చేలల్లో పంటను నాశనం చేసె పిట్టలను తోలడానికి, చేల మధ్యలో కర్రలతో ఏర్పాటు చేసిన ఎత్తైన వేదిక. రైతులు దీనిపైకెక్కి వడిసెలలో రాళ్లు పెట్టి విసిరి కంకులపై వాలిన పిట్టలను తరుముతారు. అన్నదాతలు కష్టించి పంటలను పండిస్తారు. ఆ పంటలు చేతికొచ్చే సమయానిని వానరాలు (కోతులు), పక్షులు నాశనం చేయకుండా ఉండేందుకు వారు ప్రతీ రోజూ పొలానికి వెళ్ళి రక్షణ చర్యలు చేపడుతుంటారు. కోసేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న పంటలను వానరాలు, పక్షుల బారిన పడకుండా ఉండేందుకు పొలం మధ్యలో మంచెగా ఏర్పాటు చేసుకొని దానిపై కాపలా ఉంటారు. 
## భోజరాజు కథలో ప్రస్తావన
భోజరాజు  కథలో పరివారంతో వెళుతున్న రాజుకు మంచెపై ఉన్న రైతు మంచెపై ఉన్నప్పుడు  “రాజా మీరు మీ సైన్యం ఎండనపడి వెళుతున్నారు*  *అలసిపోయి  ఉన్నారు,  జొన్నచేను కంకులు తినడానికి సిద్దంగా ఉన్నాయి  సందేహం లేకుండా  అందరూ ఆ కంకులు తిని మీ ఆకలి తీర్చుకుని  విశ్రాంతి తీసుకుని వెళ్ళండి.  మీకు ఆతిథ్యం ఇవ్వడం నా కర్తవ్యం”  అని అంటాడు. మంచె దిగిన తరువాత ఆ రైతు “రాజ ఇదేమిటి, ధర్మవంతుడివి అని నీకు పేరు,  నీ పరివారం అన్యాయంగా నా చేనునంతా నాశనం చేస్తున్నారు.  ఇది నీకెలా న్యాయంగా తోచింది?  నేను పేదవాడిని  కష్టపడి  జొన్న చేను పెంచుకున్నాను.  ఇదే నా ఆధారం.  కంచే చేను మేసినట్టుగా  ఇతరులకు  చెప్పవలసిన వారు మీరే ఇలా చేస్తే నాకు దిక్కేది?  ఇప్పుడు *నేనూ నాకుటుంబం జీవించేదెలా?”  అంటూ విలపించసాగాడు. రైతు మాటలలో తేడాను గమనించిన  రాజు మంచె కింద నేలలో ఏదైనా విచిత్రం ఉందని భావించి మంచె క్రింద త్రవ్వితే విక్రమాదిత్యుని సింహాసనం లభిస్తుంది. 

## సినిమా పాటలలో...
# మళ్ళున్నా...... మాన్యాలున్నా ...... మంచెమీద మగువుండాలి : చిత్రం: తోడూ-నీడా (1964), గానం: ఘంటసాల, సుశీల, సాహిత్యం: ఆత్రేయ, సంగీతం: కె.వి. మహదేవన్
#మొక్కజొన్నతోటలో ముసిరిన చీకట్లలో మంచె కాడ కలుసుకొ : చిత్రం: అదృష్టవంతులు - 1969, గానం: పి.సుశీల - రచన : కొనకళ్ల
#సన్నజాజి పడక... మంచె కాడ పడక.... చల్ల గాలి పడక.... మాట వినకుంది ఎందుకే...:చిత్రం: క్షత్రియపుత్రుడు, రచన: వెన్నెలకంటి, సంగీతం: ఇళయరాజా 
#చీర లేని చిన్నదాన.. ఓయబ్బా...చిగురాకు వన్నెదానా...చిగురాకు వన్నెదానా...హేహె… ఓహో...మంచె కాడ నాటి రాతిరి...వంచెన చేసావే.. మరిచావా...వంచెన చేసావే…: చిత్రం: వాడే వీడు, సంగీతం: సత్యం
#ఊరంతా అనుకుంటున్నారు... ఏమనీ ఏమనీ ఏమనీ ఏమనీ.....చరణం:చిన్నోడి వాలకం చిత్రంగా ఉందనీ...సన్నజాజులంటేనే సరదా పెరిగిందనీ...మంచె మీద నిల్చొన్న...ఇంటికాడ కూర్చున్నా...పూలరంగడి మనసంతా...ఆ బుల్లెమ్మ మీదే ఉందనీ : చిత్రం: రైతు కుటుంబం
## మొల్ల రామాయణంలో
మొల్ల రామాయణంలో హనుమంతుఁడు లంకలో సీతకై  వెదుకుతున్న సందర్భంలోని పద్యం:

మేడలు, రచ్చకొట్టములు, మిద్దెలు, మంచెలు, నాటకూటముల్‌
మాడువు, లంగళుల్‌, దనుజ మందిరముల్‌, పుర గోపురావళుల్‌,
వాడలు, దేవ గేహములు, వప్ర చయంబులు, వేశ వాటికల్‌,
గోడలు, నాదిగాఁగఁ గపి కుంజరుఁ డప్పుడు చొచ్చి చూచుచున్‌.
ఈ పద్యం ఆధారంగా రామాయణ కాలంలో కూడా లంకా నగరంలో మంచెలు ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:వ్యవసాయ పరిరక్షణా పద్ధతులు
సాల్వడారేసి

**సాల్వడారేసి** (**Salvadoraceae**) బ్రాసికేలిస్ (Brassicales), క్రమంలోని ఒక వృక్ష కుటుంబం. ఇందులోని 3 ప్రజాతులలో సుమారు 12 జాతుల మొక్కలున్నాయి. ఇవి ముఖ్యంగా ఆఫ్రికా; ఆసియా ఖండాలోని ఉష్ణమండలంలో విస్తరించాయి. 

## చరిత్ర
సాల్వడారెసి  మొక్కలు సాధారణంగా 4 సి.మీ  2.5 సెం.మీ వరకు,  ఆకులు  3 x 2 సెం.మీ., 10 సెం.మీ. పువ్వులు సమూహంగా, తెలుపు లో ఉంటాయి . పువ్వులు వచ్చే సమయం సెప్టెంబర్ నెల నుంచి మార్చ్ వరకు రాగలవు.  సాల్వడారెసి పుట్టుక  సోమాలియా నుండి, తూర్పు , మధ్య ఆఫ్రికా ద్వారా నమీబియా ,దక్షిణాఫ్రికా వరకు ,  మడగాస్కర్, అల్డాబారా, కొమొరో దీవులు, అరేబియా, భారతదేశం ,శ్రీలంక  ఫిలిప్పీన్స్ల వ్యాపించింది. భారత దేశం లో కేరళ లోని ఈ జిల్లాలో  ఇడుక్కి, కొల్లం, వయనాడ్, త్రిసూర్, పాలక్కాడ్, మలప్పురం లలో కనిపిస్తుంది 

### ఉపయోగములు
సాల్వడారేసీ మొక్కలతో మానవ, పశువైద్య వ్యాధుల చికిత్స కోసం వాడతారు .మొక్క యొక్క వివిధ భాగాల ఉపయోగముతో  ఇందు లో   ఉన్నాయని , ఆకు, విత్తనములు  ఉపయోగించబడ్డాయి.సాంప్రదాయ వైద్యంలో  దక్షిణ భారతదేశం లో పిలావైక్కలింబు అని పిలుస్తారు.సిద్ధ వైద్య విధానంలో మొక్క శ్వాసకోశ అనారోగ్యానికి,క్షయ వంటి వ్యాధులలో వాడతారు.  వీటి  ఆకులు భారతదేశంలోని కర్ణాటకలోని ధార్వాడ్ జిల్లాలోపంటి నొప్పి చికిత్సలో ఈ మొక్కను ఉపయోగిస్తారు.   సాల్వడారేసీ మొక్క తో  కఫ ,వాత ,, దగ్గు, ఉబ్బసం , మధు మేహం  (డయాబెటిస్), డయేరియా, ఆర్థరైటిస్( టైపు 1 రకములలో )   కాలేయాన్ని బలోపేతం చేయడం లో , జీర్ణవ్యవస్థలో,కిడ్నీ  కషాయం (టానిక్‌) గా  వాడతారు  
## మూలాలు

## మూలాలు
వర్గం:సాల్వడారేసి
ముల్లు గర్ర

**ముల్లు గర్ర** ఇది సన్నతి వెదురు కర్రకు కొసన సూది లాగ చెక్కి పని చేసె ఎద్దులను అదిలించ డానికి ఉపయోగించె చిన్న కర్ర పరికరం. దీని పద ప్రయోగం *రోజులు మారాయ్* సినిమాలో కూడా ఉంది. ఒక పాటలో....... ఏరువాక సాగారోరన్నో చిన్నన్న........... ఎలపట దాపట ఎడ్లబట్టుకొని, ముల్లు గర్రను చేత బట్టుకొని........... "
పొలి

**పొలి** అనగా...... గతంలో రైతులు తమ పంట పొలాలకు చీడ పీడలు రాకుండా పంటలు బాగా పండాలని..... గంగమ్మ ముందు గాని, ఇతర దేవతల ముందు గాని, లేదా చెరువు నిండి నప్పుడు చెరువు గట్టున గాని ఏట (పొట్టేలు) ను బలి ఇచ్చి అక్కడే అప్పుడే వండిన అన్నాన్ని ఆ ఏట రక్తంతో కలిపి చెరువు గట్టున, పొలాలలో చల్లు తారు. చల్లేటప్పుడు పొలో.................... పొలి, పొలో................ పొలి అని గట్టిగా అరుస్తు చల్లుతారు. అదే పొలి

జాతరలలో బలిగా అర్పించు రక్తాన్నము
గున్నంగి

**గున్నంగి**ని తెలుగులో పెద్దగోగు, గొన్ని, వరగోగు, చక్కెరచెట్టు, చిన్నపీలు, చిన్నజల, గోగు, మిస్వాక్ అని కూడా అంటారు. ఇంగ్లీషులో Toothbrush Tree అంటారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Salvadora persica. ఇది ఒక చిన్న చెట్టు. దీని మొదలు వంకరగా ఉంటుంది. అరుదుగా కొన్ని చెట్ల మొదలు ఒక అడుగు అడ్డుకొలత కలిగి ఉంటాయి. ఈ చెట్టు యొక్క తాట పగులతో చివరలు తెల్లగా ఉంటాయి. దీని వేరు యొక్క పై భాగం లేత ఊదా రంగులోను, లోపలి భాగం తెల్లగాను ఉంటుంది. ఈ వేర్లు ఔషధ మూలికల వలె సువాసనతో గాఢమైన రుచిని కలిగి ఉంటాయి.

## భారతీయ భాషలలో గున్నంగి పేరు
*సంస్కృతం:Brihat Madhu,pilu, gudaphala (गुडफल)
*హిందీ:pilu (पिलु),मेस्वाक ( meswak),jal
*తెలుగు:varagogu,జలచెట్టు,గున్నంగి
*కన్నడ:kake,Goni (గొని)
*తమిళం:kohu,ughai (యుగై) (உகா) 
*గుజరాతి:khakan
*మరాఠి=khakan, पिलु ( pilu )

## గున్నంగి విత్తన నూనె
గున్నంగి విత్తనాలనుండి నూనెను తీయుదురు, ప్రధానవ్యాసం:**[[గున్నంగి నూనె]]** చదవండి.

### వెలుపలి లింకులు

## గ్యాలరీ

Image:Salvadora persica (Peelu) W IMG_6937.jpg|in Krishna Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
Image:Salvadora persica (Peelu) W IMG_6939.jpg|in Krishna Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.

## ఉల్లేఖన/మూలాలు

వర్గం:సాల్వడారేసి
సంజీవని

**సంజీవని** అనేది పెర్న్ జాతికి చెందిన మొక్క. దీని శాస్త్రీయ నామం సెలాజినెల్లా బ్రయోటెరిస్ ( Selaginella bryopteris ). ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలోని కొండలలో ముఖ్యంగా దక్షిణ భారతదేశంలోని తూర్పు, పడమర కనుమలలో, ఉత్తర భారతదేశంలో ఆరావళి పర్వతాల్లో సంజీవని పెరుగుతుంది. తెలంగాణా ప్రాంతంలోని కె.బి.ఆర్ పార్కు వంటి రాతిప్రదేశాల్లో కూడా ఈ మొక్క కనిపిస్తుంది. ఈ మొక్క నీళ్ళు లేని సమయాల్లో వాడిపోయి ముడుచుకొని ఉంటుంది. నీరు లభ్యమైనప్పుడు ముడుచుకొని ఉన్న ఆకులు విచ్చుకుంటాయి. నల్లమల అడవుల్లో చెంచు తెగ వారు నిస్సత్తువకు సంజీవని  మొక్కలను గుజ్జుగా దంచి రోజుకు ఒక చెంచా గుజ్జు చొప్పున నీటితో కలిపి మూడు రోజుల పాటూ సేవిస్తారు. మరికొన్ని తెగలు సెగ వ్యాధి నయంచేయడానికి సంజీవని మొక్కలను చిమచిపురు (Grewia hirsuta ) వేళ్ళతోను, సుగంధిపాల (Hemidesmus indicus) వేళ్ళతోను, మిరియాలతోను, పంచదారతోను నూరి పచ్చడి చేసి మాత్రలుగా చేస్తారు. ఈ మొక్కకు మనిషిని బ్రతికించే గుణం కొన్ని పద్ధతుల ద్వారా తప్పక అవకాశం వుందని శాస్త్రజ్ఞులు అంటున్నారు. మొక్కలోని 10 శాతం స్వరసం వల్ల 41 శాతం ఎస్.ఎఫ్ 7 గ్రంథులు సూక్ష్మక్రిమిని నాశనం చేసి బ్రతకడానికి అవసరమైన పోషకాలను వృద్ధి చేస్తాయి. నిజానికి మరణించబోతున్న లేదా అప్పుడే మరణించిన వ్యక్తుల్లో బ్యాక్యులో వైరల్ ప్రవేశిస్తుంది. ఈ వైరల్ ను నాశనం చేయడానికి అవసరమైన ఎస్.ఎఫ్ 9 గ్రంథులను జనింపచేసే శక్తి ఒక్క సంజీవని మొక్కకు మాత్రమే ఉంది. తెలంగాణా రాష్ట్రంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో సంజీవని మొక్కను *పిట్ట కాలు గా* వ్యవహరిస్తారు.
రామాయణం - యుద్ధ కాండలో పేర్కొనబడ్డ సంజీవని మొక్క ఇదే. శ్రీరాముడికి, రావణుడికి యుద్ధం జరిగే సమయంలో ఇంద్రజిత్తు ఆయుధ దెబ్బతో లక్ష్మణుడు స్పృహ కోల్పోతాడు. హనుమంతుడు హిమాలయాల్లో ఉన్న సుమేరు పర్వతానికి వెళ్ళి అక్కడ సంజీవని మొక్కను గుర్తుపట్టక మొత్తం సుమేరు పర్వతాన్ని ఎత్తుకొస్తాడు. లక్ష్మణుడికి ఆ మొక్క రసాన్ని పోయగా స్పృహనుంచి లేస్తాడు.

## బయోడైవర్సిటీ ఎగ్జిబిషన్‌లో సంజీవిని
2022 మే 22న చెన్నైలో జరిగే బయోడైవర్సిటీ ఎగ్జిబిషన్‌లో సంజీవిని ప్రదర్శించాలని బిహార్‌ సర్కారు నిర్ణయించింది. బీహార్‌లోని రోహతస్‌ జిల్లాలో లభించే సంజీవిని బూతి అనే మొక్కను రామాయణంలోని సంజీవినిగా విశ్వసిస్తారు. ఇందులో అనేక ఔషధ లక్షణాలున్నాయని బిహార్‌ బయోడైవర్సిటీ బోర్డు చైర్మన్‌ డీకే శుక్లా వెల్లడించారు.

## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
రాళ్లమొక్క

రాళ్లమొక్కను ఆంగ్లంలో Lithophyte ( Lover of Stone) అంటారు. వాననీటి ద్వారా రాళ్లలో లేక రాళ్లపై  పెరగె మొక్కను రాళ్లమొక్క అంటారు. ఇవి వర్షం నీరు నుండి, వాటి సొంత చనిపోయిన కణజాలంతో సహా సమీపంలోని నశించిన మొక్కల నుండి పోషకాలు స్వీకరిస్తాయి. Chasmophytes మట్టి లేదా సేంద్రీయ పదార్థములతో పేరుకున్న రాళ్ళ పగుళ్లలో పెరుగుతాయి.

## చరిత్ర
రాళ్ళలో లేదా వాటిపై పెరిగే మొక్కలు. రాళ్ళపై పెరిగే వాటిని ఎపిపెట్రిక్ లేదా ఎపిలిథిక్ మొక్కలు అని కూడా అంటారు. లిథోఫైట్లు వర్షపు నీరు సమీపంలోని క్షీణిస్తున్న మొక్కల నుండి పోషకాలను తింటాయి.  చనిపోయిన కణజాలంతో  నేల లేదా సేంద్రియ పదార్థాలు పేరుకుపోయిన రాళ్ళలో పగుళ్లలో చాస్మోఫైట్లు పెరుగుతాయి. రాళ్ళ మొక్క కు  ఉదాహరణలు  పాఫియోపెడిలం ఆర్కిడ్లు, ఫెర్న్లు,  ఆల్గే లివర్‌వోర్ట్‌లు. రాతి లేదా కంకరపై మాత్రమే పెరిగే జాతులు.. రాతి ఉపరితలంపై ఇతర చోట్ల పెరిగే జాతులు ఫ్యాకల్టేటివ్ లిథోఫైట్స్. ఆస్ట్రేలియాలోని చాట్స్‌వుడ్ వెస్ట్‌లోని హాక్స్బరీ సాండ్‌స్టోన్‌పై పెరుగుతున్న రాక్ ఫెల్ట్ ఫెర్న్, ఎల్క్‌హార్న్ ఫెర్న్, నాచు ఫెర్న్ నాచు లిథోఫైట్స్ లేదా చాస్మోఫైట్‌లకు పోషకాలు చాలా అరుదుగా లభిస్తాయి కాబట్టి, అనేక జాతుల మాంసాహార మొక్కలను రాళ్ళపై జీవితానికి ముందే స్వీకరించినట్లుగా చూడవచ్చు. . ఎరను తినడం ద్వారా, ఈ మొక్కలు మాంసాహారేతర లితోఫ్ఫైట్ల కంటే ఎక్కువ పోషకాలను సేకరించగలవు. పిచ్చెర్ మొక్కలు నేపెంటెస్ కాంపనులట హెలియంఫోరా ఎక్సాపెండిక్యులాటా, అనేక పింగుకులా అనేక ఉట్రిక్యులేరియా జాతులు ఉదాహరణలు

## ఇవి కూడా చదవండి
*సంజీవని మొక్క.
*నెపెంథిస్

## మూలాలు

వర్గం:మొక్కలు
మొండోళ్లు

**మొండోళ్లు** ఒక యాచక వృత్తి వారు. వీరు భార్యా భర్తలు ఒక పసి పిల్లను చేటలో పెట్టుకొని పల్లెల్లో తిరుగుతూ యాచిస్తుంటారు. వీరి యాచనా పద్ధతి చాల ఘోరంగా వుంటుంది. వీరు రక్త సిక్తమైన తమ పశి పిల్లవాణ్ణి చేటలో పెట్టి ఒకరి ఇంటి ముందు పెట్టి, జుట్టు విరబోసుకున్న అతను పెద్ద కొరడాతో తనను తాను కొట్టు కుంటుండగా అతని భార్య తన వద్ద వున్న ఒక వాయిద్యంతో బర....బర... మని పెద్ద శబ్దం చేస్తూ ఏదో అర్థంలేని పాట పాడు తుంది. ఈ తతంగం చూడడానికి చాల భయానకంగా వుంటుంది. ఈ ఘోరాన్ని భరించ లేక ఆ ఇంటి ఇల్లాలు ఎంతో కొంత బిచ్చం వేయగా.... వారు అక్కడినుండి ఇంకొక ఇంటికెళతారు. వారు బిచ్చం వేసినంత వరకు అలా అరుస్తునే వుంటారు కాని వెళ్లరు. అందుకే వీరిని మొండోళ్లు అన్నారు. వీరి నుండి పుట్టినదే ఈ సామెత: * "మొండోడు రాజు కన్నా భలవంతుడు".*  

మొండోళ్లు  అని చాలా రకాలుగా చాలామందిని చెప్పవచ్చు .

1) ఒక మనిషికి మనం ఏదైనా ఒక దాని గురించి చెప్పినప్పుడు మన మాట వినకుండా వారి మాటనే పట్టుకొని మొండిగా ప్రవర్తించడం.

2) చిన్నపిల్లలు చరవాణి వాడొద్దు అంటే లేదు అమ్మానాన్న చరవాణి ఉంటేనే భోజనం చేస్తాం అని మొండిగా ప్రవర్తిస్తారు. 

3) పెద్దలు వాళ్లకు తెలిసిన కొంత విషయాని ముందే గ్రహించి మనకు చెప్పినప్పుడు ఇది మాకు తెలుసులే అని వాళ్ళ మాట వినకుండా మొండిగా ప్రవర్తించడం.

4) గురువులు విద్యార్థులను క్రమశిక్షణలో పెట్టినప్పుడు వాటిని తప్పుదారి పట్టించే కొంతమంది మొండి విద్యార్థులు ఉంటారు.

5) ప్రతి కుటుంబంలో మొండిగా ప్రవర్తించేవారు ఉంటారు. మొండిగా ప్రవర్తించే వారిని కుటుంబమే భరిస్తుంది.
చిట్లా కుప్ప

**చిట్లా కుప్ప** చిత్తూరు జిల్లా, పరిసర ప్రాంతాలలో గతంలో పశువుల పండగ రోజున ఊరి బయట ఒక చెట్టు క్రింద *కాటమ రాజు గుడి* ఏర్పాటు చేస్తారు. అక్కడ సంక్రాంతికి ఒక నెల రోజుల ముందు నుండి ఆ దారిన వెళ్లే పశువుల కాపరులు, ఇతరులు తలా ఒక కంపను గాని, కర్రను గాని అక్కడ ఒక కుప్పగా వేస్తారు. పశువుల పండగ నాటికి అది పెద్ద కుప్పగా తయారవుతుంది. ఆ పండగ రోజున కాటమ రాజుకి ఊరు వారందరు పొంగలి పెట్టి పూజ చేసి, కోళ్లను కోసి, అందరి పశువులను అక్కడికి తోలు కొచ్చి పూజానంతరం ఆ కంపల కుప్పకు అదే చిట్లా కుప్పకు నిప్పు పెట్టి పశువులన్నింటిని తరుము తారు. అదే చిట్లా కుప్ప. ప్రస్తుతం ఈ సంప్రాదాయం కనుమరుగైనది.
ఎడారి టేకు

**ఎడారి టేకు,** దీనిని రాజస్తానీ టేకు అనికూడా పిలుస్తారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Tecomella undulata. సారవంతం కాని ఇసుక నేలలో సైతం ఇంచుమించుగా ఎల్లప్పుడూ పచ్చగా ఉండే చెట్టు ఇది. భారతదేశం, పాకిస్తాన్, అరేబియా ప్రాంతాలలో పెరిగే చెట్టు. భారతదేశంలోని రాజస్థాన్‌ ఎడారి ప్రాంతంలోని చెట్ల జాతులలో కలపకు ప్రధాన వనరుగా ‘ఎడారి టేకు ’ లేదా ‘మార్వార్ టేకు’ అని పిలుస్తారు  ఎడారి ప్రాంతములలోమొ క్కల పెంపకానికి ఉపయోగపడుతుంది  చెప్పలంటే  ఎడారి టేకు  ముఖ్యమైన వ్యవసాయ-అటవీ వృక్షం గా  పేర్కొనవచ్చును . ఈ మొక్క పువ్వులు   ఒంటె , మేకలు , గొర్రెలకు పశుగ్రాసం.  

## చరిత్ర

టేకు పంట ఉపయోగం      
టేకు కలపను గృహాలలో , కార్యాలయాలలో గృహోపకరణ వస్తువులు, చెక్క శిల్పాలు , బొమ్మల  తయాఋ చేయడానికి  వాడుతారు.   ఇతర కలప రకాల కంటే వీటి మన్నిక చాల కాలం వుండటమే గాక చెదలు , ఇతర కీటకాలు ఈ టేకు కలపకు దరిచేరవు. దీని పాత టేకుకు కూడా విలువ ఉంటుంది. టేకు కలప ఉపయోగం సమాజాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని టేకు  మొక్కల పెంపకానికి ప్రోత్సహంగా చాల రాష్ట్రలలో అటవీశాఖ వారు నర్సరీలను పెంచుతున్నారు.ఒక విధం గా చెప్పాలంటే టేకు కలప పెంచేవారికి వాణిజ్యపరంగా ఆర్థికంగా తోడ్పాటునిస్తుంది.తక్కువ వర్ష పాతం (150 - 500 మి. మీ,) , అధిక ఉష్ణోగ్రత ( 35 సెం - 48 సెం)లలో  పెరుగుతుంది. స్వల్ప, అధిక ఉష్ణోగ్రత, చలి  వాతావరణంలలో తట్టుకొని  పెరిగే మొక్క  ఆరోగ్యం పరంగా ఈ టేకును లివర్, మూత్ర, చర్మ  సంభందిత వ్యాధుల ఔషధాల తయారీలో ఉపయోగపడుతుంది.     

## ఇవి కూడా చూడండి

* టేకు
## మూలాలు


వర్గం:బిగ్నోనియేసి
వర్గం:కలప చెట్లు
తాండ్రచెట్టు

**తాండ్రచెట్టు** ను తెలుగులో భూతావాసము,కర్షఫలము, తాడి, విభీతకము అని కూడా అంటారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Terminalia bellirica. ఈ చెట్టు పొడవుగా, అందంగా స్వాభావికమైన బెండు కలిగి ఉంటుంది. ఇది సుమారు 12 నుంచి 50 మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతుంది. అండాకారంలో ఉన్న ఆకులు కొమ్మ చివర ఉన్న పూత సమస్తం అందంగా ఉంటుంది. దీని ఆకులు 8 నుంచి 20 సెంటీ మీటర్ల పొడవు, 7 నుంచి 15 సెంటీ మీటర్ల వెడల్పు ఉంటాయి. దీని మీద కలి ఉంటాడు. ఈ విషయం నలోపాఖ్యానంలో ఇవ్వబడియున్నది. 

## గ్యాలరీ

File:Terminalia bellerica W IMG 9222.jpg|with leaves being eaten by Semi-looper caterpillars from Noctuidae family 
File:Terminalia bellerica W IMG 9219.jpg|with leaves being eaten by Semi-looper caterpillars 
File:Semi-looper from Noctuidae family on Terminalia bellerica W IMG_9217.jpg|with leaves being eaten by Semi-looper caterpillars 
File:Semi-looper from Noctuidae family on Terminalia bellerica W IMG_9218.jpg|with leaves being eaten by Semi-looper caterpillars 



Image:Harra (Terminalia chebula) trunk at 23 Mile, Duars, WB W IMG 59023.jpg|Terminalia bellirica trunk at 23 Mile near Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India. 
Image:Harra (Terminalia chebula) hanging fruit at 23 Mile, Duars, WB W IMG 5902.jpg|Terminalia bellirica hanging fruit at 23 Mile near Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India. 
Image:Harra (Terminalia chebula) fallen fruit at 23 Mile, Duars, WB W IMG 5900.jpg|Terminalia bellirica fallen fruit at 23 Mile near Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India.


## బయటి లింకులు

* Contains a detailed monograph on Terminalia belerica (Bibhitaki) as well as a discussion of health benefits and usage in clinical practice. Available online at https://web.archive.org/web/20110515075816/http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/389-bibhitaki

వర్గం:కాంబ్రిటేసి
సవారి బండి

thumb|బగ్గీ
**సవారి బండి** 
గతంలో..... పల్లెల్లో బాగా జరుగు బాటున్న రైతుల వద్ద సవారి బండి వుండేది. ఇది ఒక ఎద్దుతో గాని, రెండెద్దులతో గాని నడిచేది. బండి పైన గూడు లాగ వుండి లోన కూర్చున్న వారికి నీడ నిచ్చే విధంగా వుండేది. వెదురు బద్దలతో తయారు చేసిన ఒక తడిక లాంటిది బండి పైన కప్పబడి వుంటుంది. అది బండిలో కూర్చున్న వారుకి ఎండ నుండి వర్షం నుండి రక్షణ నిచ్చేది. బండిలో చాపలు వేసి వుండేవి. మనుషుల ప్రయాణానికే ఉపయోగించే వారు. బండి తయారి కూడా అందంగా చెక్కబడి వుండేది. దానికి రంగులు వేసి వుంటుంది. దానికి కట్టే ఎద్దులకు కూడా అలంకరణ చాల బాగా వుండేది. ఎద్దుల మూతికి మూజంబరం, నడుముకు వెంట్రుకల దారం, కొమ్ములకు కుప్పెలు, కొన కొమ్ముకు రంగుల కుచ్చులు, మెడలో మువ్వలు, గజ్జలు, ఒక గంట, వుండేవి. ఆ బండిలో ప్రయాణిస్తుంటే అదొక హోదా..... దాన్నే సవారి బండి అనేవారు. దీన్ని మనుషుల సవారి కొరకు తప్ప సామానులకు రవాణ కొరకు వుపయోగించరు. సామానుల రవాణ కొరకు మరొక సవారి బండి వుండేది. అది కేవలం సరకుల రవాణా కొరకు మాత్రమే ఉపయోగించే వారు. దీనిని ఇతర ప్రదేశాలకు, సంతలకు తమ వస్తువులను రవాణ చేసుకోవడాన్నికి వ్వాపారస్తులు వాడే వారు.

ప్రయాణీకుల సౌకర్యార్ధం గూడు కట్టబడడం వలన దీనిని కొన్ని ప్రాంతాలలో గూడు బండి అని పిలుస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:వాహనాలు
తెలుగు భాషలో ఆంగ్ల పదాలు

## పరిచయం
తెలుగుభాష అతి ప్రాచీనమైన ద్రావిడ భాష అయినప్పటికీ, అన్ని పెద్ద ద్రావిడ భాషలవలెనే చాలా వరకూ సంస్కృత పదాలతో ప్రభావితమయ్యింది. ఇప్పుడు ప్రపంచంలోని (భారతదేశంలోని భాషలతో సహా) చాలా భాషలవలెనే తెలుగు భాష కూడా ఆంగ్లభాషా ప్రభావానికి లోనవుతుంది. సాంఘికంగా ఆంగ్ల భాషాపదాలు కలిపి మాట్లాడటం గౌరవ ప్రదంగా భావించడం గత యాభై, నూరు సంవత్సరాల నుండి జరుగుతున్న ప్రక్రియ. గతంలో ఆంగ్ల భాష ఏ విధంగా ఫ్రెంచ్ భాషా ప్రభావానికి లోనైనదో (ఉదాహరణకు, పిగ్ అనేది నేటివ్ పదం అయితే ఫోర్క్ అనేది నార్మన్ ఫ్రెంచ్ పదం) అదే విధంగా తెలుగు గతంలో సంస్కృతం, ప్రాకృతం, పార్శీ, అరబిక్ ఇప్పుడు ఆంగ్ల భాషా ప్రభావాలకు లోనవుతోంది.

## వాడుకలో ఉపయోగిస్తున్న పదాలు - వాడవలసిన విధానం

## లంకెలు
*http://pravasarajyam.com/1/nri/2011/09/07/%E0%B0%87%E0%B0%A6%E0%B1%8D%E0%B0%A6%E0%B0%B0%E0%B1%81-%E0%B0%B5%E0%B1%80%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%AD%E0%B0%BF%E0%B0%AE%E0%B0%BE%E0%B0%A8%E0%B1%81%E0%B0%B2-%E0%B0%AE%E0%B1%81%E0%B0%A6%E0%B1%8D%E0%B0%A6/

వర్గం:తెలుగు భాష
స్థలాకృతి

**స్థలాకృతి** భూమి ఉపరితలపు నిలువు, అడ్డు కొలతలను వివరిస్తుంది. ఇంగ్లీషులో దీన్ని టెర్రెయిన్ అని అంటారు. నీటి అడుగున ఈ కొలతలను వివరించడాన్ని బాతిమెట్రీ అంటారు. హైప్సోమెట్రీ అంటే సముద్ర మట్టాన్ని భూభాగాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది.

భౌతిక భూగోళ శాస్త్రంలో స్థలాకృతి, భూమి ఎత్తును వాలునూ దిగ్విన్యాసాన్నీ (ఏయే దిశల్లో ఎలా ఉంది అనేది) వివరిస్తుంది. భూమి ఉపరితలంపై నీటి ప్రవాహాన్ని, నీటి పంపిణీనీ స్థలాకృతి ప్రభావితం చేస్తుంది. విస్తారమైన ప్రాంతంలో, ఇది వాతావరణాన్ని, శీతోష్ణస్థితి నమూనాలను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది.

## ప్రాముఖ్యత
స్థలాకృతిని అవగాహన చేసుకోవడమనేది చాలా కారణాల వల్ల కీలకమైన అంశం. వాటిలో కొన్ని:

* ఒక ప్రాంతం మానవ ఆవాసాలకు ఏమాత్రం అనుకూలంగా ఉంటుందనేది అక్కడి స్థలాకృతిని బట్టి ఉంటుంది: రాళ్ళతో కూడిన మెట్ట ప్రాంతాల కంటే సమతలంగా ఉండే మెత్తటి ఒండ్రు మైదానాలలో వ్యసాయానికి అనుకూలమైన నేలలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
* పర్యావరణ నాణ్యత, వ్యవసాయం, హైడ్రాలజీ తదితర శాస్త్రాల పరంగా; ఒక ప్రాంతపు స్థలాకృతిని అర్థం చేసుకుంటే వాటర్‌షెడ్ల సరిహద్దులు, పారుదల లక్షణాలు, పారుదల వ్యవస్థలు, భూగర్భజల వ్యవస్థలు, నీటి కదలికలు, నీటి నాణ్యతపై పడుతున్న ప్రభావాలనూ అర్థం చేసుకోవడం సులభమౌతుంది. 
* స్థలాకృతిని అర్థం చేసుకుంటే, వ్యవసాయంలో భూసార సంరక్షణకు తోడ్పడుతుంది. వాలుగా ఉన్న నేలల్లో లాభదాయకంగా వ్యవసాయం చేసేందుకు కాంటూరు దున్నకం పద్ధతిని అవలంబిస్తారు. వాలు వెంబడి దున్నకుండా, ఒకే ఎత్తులో ఉన్న నేలలో దున్నే పద్ధతి ఇది.
* సైనికపరంగా స్థలాకృతి అనేది కీలకమైనది. ప్రదేశాలను ఆక్రమించుకోవడం లోను, ఆక్రమణలో ఉంచుకోవడం లోనూ స్థలాకృతి అవగాహన ఉపయోగపడుతుంది. సైనిక దళాలను, సామాగ్రినీ ప్రదేశాలలోకి తరలించడానికి, ప్రదేశాల గుండా తరలించడానికీ ఈ అవగాహన పనికొస్తుంది. రక్షణ వ్యూహాలు, దాడి వ్యూహాలు రెండింటికీ స్థలాకృతి అవగాహన ప్రాథమికమైనది.
* వాతావరణ నమూనాలను నిర్ణయించడంలో స్థలాకృతి ముఖ్య పాత్ర వహిస్తుంది. భౌగోళికంగా దగ్గర దగ్గరగా ఉన్న రెండు ప్రాంతాల్లో, ఎత్తులో తేడాల వలన గానీ "వర్షచ్ఛాయ" ప్రభావం కారణంగా గానీ, వర్షపాతాల్లోను వర్షాలు పడే కాలాల్లోనూ తీవ్రమైన తేడాలు ఏర్పడవచ్చు.
* విమానయానంలో స్థలాకృతి గురించిన కచ్చితమైన పరిజ్ఞానం కలిగి ఉండడం చాలా ముఖ్యమైనది -మరీ ముఖ్యంగా తక్కువ ఎత్తులో ఎగిరే మార్గాల్లో. రాడార్లు, భూస్థిత రేడియో నావిగేషన్ వ్యవస్థల పరిధులనూ వాటి పనితీరునూ కూడా స్థలాకృతి ప్రభావితం చేస్తుంది. కొండ లేదా పర్వతీయ స్థలాకృతి వలన కొత్త విమానాశ్రయాల స్థాపన, దాని రన్‌వేల దిశలూ తీవ్రంగా ప్రభావితమౌతాయి.
## ఇవి కూడా చూడండి

* విస్తీర్ణం
* స్థానం

## మూలాలు


వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
వర్గం:భౌగోళిక ప్రాంతాలు
పెద్దరేగు

పెద్దరేగును తెలుగులో కొండరేగు అని కూడా అంటారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Ziziphus mauritiana. ఈ చెట్టుకి కాసే రేగు పంద్లు పెద్దవిగా ఉండటం వలన దీనిని పెద్దరేగు అంటారు. దీనిని ఇంగ్లీషులో Jujube, Chinese Apple, Indian plum అని అంటారు. ఉష్ణ మండల ప్రాంతాలలో పెరిగె రామ్నేసి (Rhamnaceae) కుటుంబానికి చెందిన చిన్న పండ్ల చెట్టు ఇది. వీటి పండ్లు తినడానికి తియ్యగా చిన్న పులుపు రుచితో ఉంటాయి. చిన్న రేగు పండ్లు నలిగి నట్లుగా ఇవి పంటి కింద నలగవు కాబట్టి విత్తనం పై ఉన్న కండను మాత్రమే తినగలుగుతారు, కొంతమంది వితనాన్ని సైతం బండతో పగలగొట్టి వితనం లోపల ఉన్న బేసనాన్ని కూడా తింటారు. ఇది సుమారు 15 మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతుంది. దీని కాండం 40 సెంటీ మీటర్ల అడ్డుకొలత ఉంటుంది. ఈ చెట్టుకి ముళ్లతో కూడిన కొమ్మలు అనేకముంటాయి. వీటి కాయలు 2 నుంచి 4 సెంటీమీటర్ల పొడవు 1 నుంచి 2.5 సెంటీమీటర్ల వెడల్పు కలిగి ఉంటాయి. దాదాపు అన్ని ప్రదేశాలలో ఈ చెట్టు వేగంగా పెరుగుతూ ఎప్పుడు పచ్చగా ఉంటుంది.
రేగి పండు 
భారత ఇతిహాసంలో.... భారత నాగరికతలో..... పూజలలోను పాలు పంచుకున్న అతి కొద్ది పండ్లలో రేగి పండు ఒకటి. రేగి పండును బదరీ ఫలం అంటారు. రామాయణంలో శబరి శ్రీరామునికి తినిపించింది ఈ ఫలాలనే. సంక్రాంతి నాడు బోగి పండ్లు పోయాలి అని అంటుంటారు అవి కూడా రేగి పండ్లే. వినాయకుని పూజా విధానంలో బదరీ పత్ర సమర్పయామి అని రేగి పత్రాన్నె సమర్పిస్తారు. 
ఈ పండులో అనేక ఔషధ గుణాలున్నాయి. పండులోనె గాదు ఆకులలోను చెట్టు బెరడులోను. చివరకు కాయ లోని గింజల్లోకూడ ఔషధ గుణాలున్నాయని పరిశోధకులు కనిపెట్టారు. నిజానికి దీనిని వైద్యంలో వినిగించే పద్ధతి భారత దేశంలో ఈ నాటిది కాదు. చాల పూర్వ కాలంనుండే ఇది వాడుకలో ఉంది. ఇతర దేశాలలోకూడ ఈ రేగి పండు ఔషధ విలువలు తెలిసికొని వాడుతున్నారు. కొన్ని దేశాలలో రేగి లేత ఆకులను కూరలుగా వండుకొని తింటారు. రేగి పండ్లు తినడానికే కాదు ఈ రేగి పండ్లతో కొన్ని వంటకాలు కూడా చేస్తారు. వీటితో జ్యూస్లులు, జామ్ లు,, వడియాలు వంటి తిను బండారాలను కూడా చేస్తరు. ఆంధ్ర ప్రాంతాలల్లో రేగి పండ్ల గుజ్జు తీసి దానికి పండు మిరపకాయలు, కొంత ఉప్పు, కొంత బెల్లం చేర్చి కచ్చా పచ్చా దంచి నిల్వ చేసుకొని అప్పుడప్పుడు తింటారు. అది కొంత తియ్యాగా, కారంగా, పుల్లగా, ఉప్పగా ఇలా అనేక రుచులతో చాల బాగుంటుంది. 
శాస్త్ర ప్రయోగాలలో ఈ రేగు పండులో పోషక విలువలు ఈ విదంగా ఉన్నాయి. వంద గ్రాముల పండ్లలో...................
ప్రొటీన్లు......................0.8 గ్రాములు. 
పీచు.......................... 0.6 "
పిండి పదార్తాలు........... 17.00 "
కాల్షియం ................... 25.6 ఎమ్.జి. 
ఫాస్పరసు.................... 26.8 "
ఇనుము.....................  1.0  " వరకు 
కెరోటిన్ ....................... 0.02 " 
సిట్రిక్ యాసిడ్.............  1.1   " 
ఆస్కార్బిక్ యాసిడ్....... 76 "

## ఇవి కూడా చూడండి

రేగు

వర్గం:రామ్నేసి
వడిసెల

వడిసెల ను ఒడిసెల అనికూడా అంటారు. దీనిని ఇంగ్లీషులో Sling (weapon) అంటారు.

అరచేతి వెడల్పుతో అంతే పొడవున్న దారాలతో అల్లిన చిన్నవల.... దానికి రెండు చివరలలో రెండు దారాలను అమర్చి ఆధార కొసలను కలిపి కుడి చేత్తో పట్టుకొని వల మధ్య లో ఒక రాయిని పెట్టి వేగంగా తిప్పి ఒక దారాని వదిలేస్తే అందులోని రాయి అతి వేగంగా చాల దూరం వెళ్లి పడుతుంది. రైతులు జొన్న చేను వంటి పొలాల్లో ఏర్పాటు చేసుకున్న మంచె పైకెక్కి వడిసెలతో రాళ్లను విసిరి పంటలపై వాలుతున్న పిట్టలను తరుముతారు.

## సినిమా సాహిత్యంలో
మాభూమి సినిమాలో ఒక  పాటలొ "వడిసెల" అనే  పద ప్రయోగము జరిగింది. ఆ పాట...

బండెనక బండి గట్టి పదహారు బండ్లు గట్టి ఏ బండిల వస్తవురో నైజాము సర్కరోడ*.....* వడిసేల రాళ్ళు పెట్టి వడి వడిగ కొట్టితేనూ నీ మిల్ట్రి పారి పోయెరో నైజాము సర్కరోడా......*.* 

## చిత్రమాలిక

Image:Balearic Slinger.jpg|A slinger from the Balearic islands (famous for the skill of its slingers).
Image:Weapon Sling 2.jpg|Home-made sling.
Image:Slingers on Trajan's Column.JPG|Slingers on Trajan's Column.



## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* Slinging.org resources for slinging enthusiasts.
* Sling Weapons The Evolution of Sling Weapons
* The Sling – Ancient Weapon
* Sports and Pastimes of the People of England, Joseph Strutt, 1903.
* Funda, William Smith, A Dictionary of Greek and Roman Antiquities.

వర్గం:పరికరాలు
వర్గం:వస్తువులు
చెక్క

thumb|right|200px|Wood surface, showing several features

**చెక్క**ను ఇంగ్లీషులో Wood అంటారు. ఇది చెట్ల యొక్క మాను, పెద్ద కొమ్మలు, వేర్ల నుండి లభిస్తుంది. ఇది చాలా గట్టిగా ఉంటుంది. ఇది పీచు నిర్మాణ కణజాలం. వందల, వేల సంవత్సరాల నుంచి దీనిని వంట చెరుకుగాను, గృహ నిర్మాణ సామాగ్రి గాను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇది ఒక సేంద్రీయ పదార్థం, సెల్యూలోజ్ ఫైబర్ల యొక్క సహజ మిశ్రమం, ఇందులో ఇమిడి ఉన్న లిగ్నిన్ మాతృక (matrix of lignin) కుదింపులను నిరోధిస్తాయి. ఈ చెక్క గట్టితనం చెట్టుని బట్టి, చెట్టు పెరిగిన ప్రాంతాన్ని బట్టి, చెట్టు వయసుని బట్టి, తీసుకున్న భాగాన్ని బట్టి, తీసుకున్న పరిమాణాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. ఈ భూమి ట్రిలియన్ టన్నుల చెక్కను కలిగి ఉంది, ఇది సంవత్సరానికి 10 బిలియన్ టన్నుల రేటుతో పెరుగుతుంది. చెక్క వస్తువులు సమృద్ధి అయిన కార్బన్ న్యూట్రల్ పునరుత్పాదక వనరు వంటి, ఆసక్తి కరమయిన పునరుత్పాదక శక్తి. 1991లో సుమారు 3.5 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల వుడ్ పండించబడింది. చెక్కను ఆధిపత్యంగా ఫర్నిచర్, భవన నిర్మాణం కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు.

## కళలు

చెక్క దీర్ఘ కాలంగా ఒక కళాత్మక మాధ్యమంగా వాడుతున్నారు. సహస్రాబ్దాలుగా కొయ్య శిల్పాలు, కొయ్యబొమ్మలు ఈ చెక్కపై చెక్కి తయారు చేస్తున్నారు. వయోలిన్, గిటార్, క్లారినెట్, రికార్డర్, జల తరంగిని, మారిబా వంటి కొన్ని రకాల సంగీత సాధనలను, చెక్కను ఎక్కువగా లేదా పూర్తిగా ఉపయోగించి తయారు చేస్తారు.

## క్రీడలు
అనేక రకాల క్రీడా పరికరాలను చెక్కతో తయారు చేస్తారు. ఉదాహరణకు, క్రికెట్ బ్యాట్ సాధారణంగా తెలుపు విల్లో చెట్టు చెక్కతో తయారు చేస్తారు.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Wood Knot.JPG|Wood Knot
దస్త్రం:Taxus wood.jpg|A section of a Yew branch showing 27 annual growth rings, pale sapwood and dark heartwood, and pith (centre dark spot). The dark radial lines are small knots.]]
దస్త్రం:Sequoia wood.jpg|The wood of Coast Redwood is distinctively red in color
దస్త్రం:VeluweTreeTrunk.jpg|A tree trunk as found at the Veluwe, Netherlands
దస్త్రం:BlkWalnut-x-section.jpg|Magnified cross-section of Black Walnut, showing the vessels, rays (white lines) and annual rings: this is intermediate between diffuse-porous and ring-porous, with vessel size declining gradually
దస్త్రం:Wood Fraxinus excelsior.jpg|Earlywood and latewood in a ring-porous wood (ash) in a Fraxinus excelsior ; tangential view, wide growth rings


## ఇవి కూడా చూడండి
కలప

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
ఆరంగేట్రం (అయోమయనివృత్తి)

అరంగేట్రం అనగా ఒక వ్యక్తి బహిర్గతంగా ఒక రంగంలో మొదటిసారి ప్రవేశించడం. సాధారణంగా **అరంగేట్రం** అనే పదాన్ని తెలుగు వారు నాట్యం నేర్చుకొని రంగస్థలంపై మొదటి ప్రదర్శన ఇచ్చు సమయంలో ఫలానా నర్తకి అరంగేట్రం చేస్తుందని చెబుతారు. అలాగే సంస్థలు కూడా తమ నూతన విధానాలను, వస్తువులను అరంగేట్రం చేస్తుంటాయి. అరంగేట్రాన్ని ఇంగ్లీషులో Legacy or Legacies అంటారు.

(ఇంగ్లీషులో Legacy అనగా మరో అర్ధం మరణ శాసనం ద్వారా సంక్ర మించే ధనము, ఆస్తి)

వివిధ రంగాల్లో అరంగేట్రం చేసిన ప్రముఖ వ్యక్తులు, నూతన విధానాలు, వస్తువులు

## రాజకీయం
మెగాస్టార్ చిరంజీవి నటునిగా పేరు ప్రఖ్యాతులు సాధించిన తరువాత మదర్ థెరీసా జన్మదినం అయిన ఆగస్టు 26న తిరుపతిలో భారీ సభను ఏర్పాటు చేసి రాజకీయ అరంగేట్రం చేశాడు.

## బయటి లింకులు
కస్తూరి మాత్ర

**కస్తూరి మాత్ర**లు
గతంలో ఈ కస్తూరి మాత్రలు చాల ప్రఖ్యాతి గాంచినవి. ఆయుర్వేద వైద్య విధానంలో చిన్న మాత్రల లాగ తయారు చేసిన మందు. ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లలకు వీటిని సర్వ రోగ నివారణగా భావించి ప్రతి రోజు పాలలో రంగరించి పాలాడితో చిన్న పిల్లలకు తాగించె వారు. ఎవరికైనా రుతు క్రమంలో బ్లీడింగ్ ఎక్కువ తక్కువ అయ్యేవారికి సరిగ్గా ఉపయోగపడతుంది. ఈ మాత్రలు నడుము నొప్పికి కూడా బాగా ఉపయోగపడుతుంది.

ఇది మానసిక రుగ్మతలు, నరాల వ్యాధులు, వికారం, చెడు వాసన, గుండె కండరాలను బలోపేతం చేయడం, శ్వాసకోశ వ్యాధుల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు.ఇందులో జాజికాయ, జాతిపత్ర, లవంగం, నల్ల మిరియాలు, తులసి వంటి మూలికలు ఉంటాయి. ఇవి బైద్యనాధ్ కస్తూరి, బృహత్ కస్తూరి, పంకజ్ కస్తూరి, శ్రీకర కస్తూరి వంటి రకాలు విపణిలో ఉన్నాయి.

ఇది కాక మగ కస్తూరి జింక గ్రంథుల స్రావాలనుండి చేసిన కొన్ని ఆయుర్వేద మందులు కూడా ఉన్నాయి, ఈ కస్తూరిని కొన్ని ఆయుర్వేద మందులు, పరిమళ ద్రవ్యాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:వైద్యము
తేనెగూడు

తేనెగూడును తెలుగులో తేనె పట్టు, తేనె తుట్టె, పురుగుల తుట్టె అని కూడా అంటారు. తేనెగూడును ఇంగ్లీషులో Honeycomb అంటారు. తేనెటీగలు ఒక సమూహంలా జీవిస్తాయి. ఇవన్నీ కలసి కట్టుగా ఈ గూడును నిర్మించుకుంటాయి. ఈ గూడులోనే అవి సేకరించుకున్న ఆహారాన్ని (పుస్పములలోని మకరందం) దాచుకుంటాయి. ఈ ఆహారాన్ని తేనె అంటారు. ఇవి ఈ గూడులోనే గ్రుడ్లను పెట్టి తమ సంతానాన్ని అభివృద్ధి చేసుకుంటాయి.
## తేనె గూడు నిర్మాణం
తేనెటీగలు గొప్ప నిర్మాణ సామర్థ్యం గల ఇంజనీర్ల వలె తమ గూడును షడ్భుజ (ఆరు కోణాలు) ఆకారం వచ్చెలా కొన్ని వందల, వేల గూడులను ప్రక్క, ప్రక్కనే నిర్మించుకుంటాయి. అలా ప్రక్క ప్రక్కనే నిర్మించుకొన్న గూడుల సమాహారమును మరింత విస్తరించుకొంటూ పెద్ద పట్టులా చేస్తాయి. తేనెటీగలు తమ నోటి నుంచి స్రవించే మైనం వంటి పదార్ధంతో అరల వంటి కాళీలతో కూడిన పట్టును నిర్మించుకుంటాయి.తేనెటీగలు తమ గూళ్ళను ఎత్తెన ప్రదేశాలలో భవనాలపై బాగాలలోనూ ఎత్తైన చెట్లపైనా తమగూళ్ళను నిర్మించు కుంటాయి.

## చిత్రమాలిక

Image:Honey comb.jpg|తేనెగూడు
File:Bienenwabe Ausbau der Mittelwand 79a.jpg|"కృత్రిమ తేనెగూడు" ప్లేట్
Image:Bienenwabe mit Eiern und Brut 5.jpg|గుడ్లు, లార్వాలతో తేనెగూడు
Image:Honeycomb on tree.jpg|బెంగుళూరు సమీపంలోని శ్రీరంగపట్నంలోని ఒక చెట్టుకు పెట్టిన తేనెగూడులు
File:TransitionalHoney.jpg|వర్కర్ నుండి డ్రోన్ (పెద్ద) గదులకు పరివర్తనను కలిగి ఉన్న తేనెగూడు విభాగం - ఇక్కడ తేనెటీగలు సక్రమంగా, ఐదు మూలల గదులను (ఎరుపు చుక్కలతో గుర్తించబడతాయి) తయారు చేశాయి.


## ఇవి కూడా చూడండి

తేనె
తేనెటీగ

## మూలాలు

* https://montgomerycountybeekeepers.com/glossary-bee-terms/#t
* https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4913256/
* https://www.archimedes-lab.org/monthly_puzzles_72.html

వర్గం:తేనెటీగలు
వర్గం:కీటకాలు
వర్గం:జీవ శాస్త్రము
జూడీ గార్లాండ్

**జూడీ గార్లాండ్** (జూన్ 10, 1922 — జూన్ 22, 1969) అమెరికాకు చెందిన సుప్రసిద్ధ నటి, గాయకురాలు, అభినేత్రి.

## ప్రారంభ జీవితం
## ప్రారంభ వృత్తి జీవితం
## అడల్ట్ స్టార్
## మెట్రో-గోల్డ్వన్-మేయర్

## తదుపరి వృత్తి
## తుది సంవత్సరాలు
## మరణము
## లెగసీ(మరణ శాసనం ద్వారా సంక్ర మించే ధనము)
## అవార్డులు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

**The Judy Garland Database
**The Judy Room

వర్గం:అమెరికా వ్యక్తులు
వర్గం:1922 జననాలు
వర్గం:1969 మరణాలు
కాసుల పురుషోత్తమ కవి

**కాసుల పురుషోత్తమ కవి** వ్యాజస్తుతి రూపంలో కావ్యాలు రాసిన కవి.
క్రీస్తుశకం 1791 లో కృష్ణాజిల్లా దేవరకోట రాజు రాజా అంకినీడు బహుద్దూర్ దగ్గర ఆస్థాన కవిగా పనిచేసేవారు)పురుషోత్తమ కవికి పుల్లమరాజు అనే మరొక పేరు కూడా ఉండేది. ఈయన రచనలు అర్ధాంతర న్యాస అలంకారాలతో ఉంటూ రచనలకు వన్నె తెచ్చాయి.

వీరు జన్మించిన పెదప్రోలు గ్రామంలో, వీరి విగ్రహాన్ని, 2012, ఏప్రిల్-29నాడు ఆవిష్కరించారు. [ఈనాడు కృష్ణా; 2012, ఏప్రిల్-29; 16వ పేజీ]

ఘంటసాల మండలంలోని శ్రీకాకుళం గ్రామములో వేంచేసియున్న శ్రీ ఆంధ్రమహావిష్ణువు ఆలయం ప్రాంగణంలో, శ్రీ కాసులపురుషోత్తమ కవి విగ్రహాన్ని, 2016, ఫిబ్రవరి-11వ తేదీనాడు ఆవిష్కరించారు. ఈ విగ్రహాన్ని శ్రీ కాసుల పురుషోత్తమ కవి వంశీకులైన శ్రీ జాడల్రిజా సాగర్ రాజు, శ్రీ కాసుల కృష్ణంరాజు, శ్రీ కాసుల శ్రీధరరాజు, కాసుల మహేంద్ర రాజు చేసారు.[ఈనాడు అమరావతి/అవనిగడ్డ; 2016, ఫిబ్రవరి-12; 1వపేజీ]

## రచనలు
విజయనగర సామ్రాజ్య ప్రాభవంలో వెలిగిన ఆంధ్ర మహావిష్ణువు దేవాలయం, తరువాత సరైన పాలన లేక నిర్లక్ష్యానికి గురి అయ్యిందిట. అప్పుడు కాసుల పురుషోత్తమ కవి ఈ స్వామి పై నిందాస్తుతిగా ఆంధ్ర నాయక శతకాన్ని రచించాడుట. ఇది విని అప్పట్లోని జమీందారు ఈ ఆలయాన్ని మళ్ళీ పునరుద్ధరించాడని చెప్పుకుంటారు.
 
ఆంధ్రనాయక శతకం:- ఈ శతకం సీస పద్యాలతో రచించ బడింది. అద్భుతమైన ధార, ఆకట్టుకునే శైలి ఈ కవి సొత్తు. మీరు ఈ శతకాన్ని ఇక్కడ చదివి ఆనందిచవచ్చు. శ్రీకాకుళం గ్రామములోని శ్రీ రాజ్యలక్ష్మీ సమేత శ్రీ శ్రీకాకుళేశ్వరస్వామివారిని కీర్తించుచూ రచించిన **ఆంధ్రనాయకశతకం** లోని 108 పద్యాలను, ఆ ఆలయప్రాంగణంలో రాతి శాసనాలరూపంలో భద్రపరచారు. ఈ పద్యాలను వారి వారసులు శ్రీ కాసుల కృష్ణంరాజు, రాజశ్రీధర్ ,కాసుల మహేంద్ర రాజు , ప్రముఖ చలనచిత్ర నేపథ్య గాయకులు గాయకులు శ్రీ శ్రీకృష్ణచే ఆలపింపజేసి, సీ.డీ.రూపంలో నిక్షిప్తం చేసారు. ఈ సీ.డీ.లను 2016, ఫిబ్రవరి-4వ తేదీనాడు ఆలయంలో ఆవిష్కరించారు. [ఈనాడు అమరావతి; 2016, ఫిబ్రవరి-5; 41వపేజీ]
ఆంధ్ర నాయక శతకం https://web.archive.org/web/20140117022408/http://www.andhrabharati.com/shatakamulu/AMdhranAyaka/index.html
*హంసలదీవి వేణుగోపాల శతకం

## విశేషాలు
దేవరకోటను పాలించిన చల్లపల్లి జమీందారు అంకినీడు ఆస్థాన కవిగా ఉంటూ అప్పటికే శిథిలస్థితిలో ఉన్న శ్రీకాకుళ ఆంధ్రమహా విష్ణు దేవాలయాన్ని మరల నిర్మింపజేసేడు.

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:శతక కవులు
కృష్ణ మండలం (నారాయణపేట జిల్లా)

**కృష్ణ మండలం,** తెలంగాణ రాష్ట్రం, నారాయణపేట జిల్లాకు చెందిన మండలం. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా ఈ మండలాన్ని ఏర్పరచారు. దానికి ముందు ఈ మండలం మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం నారాయణపేట రెవెన్యూ డివిజనులో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఇది 16.41° ఉత్తర అక్షాంశం, 77.33° తూర్పు రేఖాంశంపై ఉంది. ఇందులో 12 గ్రామాలున్నాయి.

## నూతన మండల కేంద్రంగా గుర్తింపు
లోగడ కృష్ణ (హిందూపూర్) గ్రామం మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, నారాయణపేట రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలోని మాగనూరు మండల పరిధిలో ఉంది.2014 లో తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తరువాత మొదటిసారిగా 2016 లో ప్రభుత్వం నూతన జిల్లాలు, రెవెన్యూ డివిజన్లు, మండలాల పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా కృష్ణ (హిందూపూర్) గ్రామాన్ని (0+12) పన్నెండు గ్రామాలుతో నూతన మండల కేంధ్రంగా మహబూబ్ నగర్ జిల్లా,నారాయణపేట రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలో చేర్చుతూ ది.11.10.2016 నుండి అమలులోకి తెస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వు జారీచేసింది.

## మహబూబ్ నగర్ జిల్లా నుండి మార్పు
గతంలో మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో ఉన్న ఈ మండలాన్ని 2019 ఫిబ్రవరి 17 న ప్రభుత్వం కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన నారాయణపేట జిల్లాలోకి చేర్చారు.

## గణాంకాలు
2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 161 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 23,133. జనాభాలో పురుషులు 11,537 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 11,596. మండలంలో 4,506 గృహాలున్నాయి.

## మండలం లోని గ్రామాలు

### రెవెన్యూ గ్రామాలు
#కష్ణ
#తంగడి
# శుకుర్లింగంపల్లి
# కుసుమర్తి
# చేగుంట
# ఐనాపూర్
# కున్సి
# గుడెబెల్లూరు
#ముడుమాల్
# మురహరిదొడ్డి
# గురుజాల
# అలంపల్లి

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:2016 లో ఏర్పాటైన తెలంగాణ మండలాలు
అంజలి (అయోమయనివృత్తి)

**అంజలి** పేరుతో ఇతర అర్థాలు, వ్యాసాలు ఉన్నవి.వాటి నివృత్తి కొరకు ఈ పేజీ సృష్టించబడింది. **అంజలి** అన్న పేరు ఈ క్రింది వాటిని కూడా సూచించవచ్చు: 
* అంజలీదేవి -1950 - 75లలో తెలుగు సినిమా నటీమణి, నిర్మాత
* అంజలి (నటి) - దక్షిణ భారత సినీ నటి
*అంజలి (సినిమా) - బేబి శామిలి ప్రధాన పాత్రలో మణిరత్నం సినిమా
*అంజలి (టెలివిజన్ నటి) - టెలివిజన్ ధారావాహికల్లో నటించింది
*అంజలి పాటిల్ - మహారాష్ట్రకు చెందిన సినిమా నటి, దర్శకురాలు. 
*అంజలి సుద్ -భారతీయ సంతతికి చెందిన ఒక అమెరికన్ వ్యాపారవేత్త, 
*అంజలీ పిక్చర్స్ - సినీ నిర్మాణ సంస్థ. దీనికి అధిపతులు ప్రముఖ సంగీత దర్శకులు పి.ఆదినారాయణరావు, 
*అంజలి నాయర్ - భారతదేశానికి చెందిన నటి, మోడల్. 
**[[అంజలి సిబిఐ]] -2019లో తెలుగులో విడుదలైన సినిమా.*
కంచె

****

కంచె లేక దడి ని ఇంగ్లీషులో Fenceలేక Fencing అంటారు. వివిధ రకాల రక్షణ కొరకు వీటిని వివిధ రకాలుగా ఉపయోగిస్తున్నారు. 
(Fencing అనగా ఇంగ్లీషులో మరొక అర్ధం కత్తి యుద్ధం)

## వ్యవసాయ సంబంధ కంచెలు
1.ఎండ నుంచి రక్షించే కంచె
తమలపాకు తోటలకు ఎండ నుంచి రక్షణ కల్పించేందుకు తాటి ఆకులతో దడిని కడతారు.
2.పెంపుడు జంతువుల రక్షణ కొరకు 
గొర్రెలు, మేకలు వంటి పెంపుడు జంతువులు క్రూర మృగముల బారిన పడకుండా ముండ్ల కంపతో కంచెలను నిర్మిస్తారు.
3.ఇతరుల నుంచి, జంతువుల నుంచి పంటను రక్షించుకోవడానికి తోట చుట్టు కంచెను నిర్మిస్తారు.
## నిర్మాణ సంబంధ కంచెలు
1.దొంగల నుంచి రక్షణ కొరకు కంచెలను నిర్మిస్తారు.
## దేశ సరిహద్దు కంచెలు
1.రెండు దేశముల మధ్య శత్రువుల నుంచి రక్షణ కొరకు సరిహద్దు కంచెలను నిర్మిస్తారు.
## ఇతర అవసరాలు
1.విద్యుత్ స్టేషన్ల వంటి ప్రమాదకరమయిన ప్రదేశములలో కంచెలను నిర్మిస్తారు.
2.జంతుప్రదర్శన వంటి ప్రదేశములలో జంతువుల నుంచి మనుషులకు, మనుషుల నుంచి జంతువులకు రక్షణ కల్పించడానికి కంచెలను ఏర్పాటు చేస్తారు.

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:కంచెలు
శెలవు

శెలవుని శలవు, సెలవు అని కూడా అంటారు. భాధను తగ్గించుకోవడానికి, ఆనందంగా గడపడానికి, కుటుంబ సభ్యులతో గడపడానికి తీసుకునే విరామమే శెలవు. రోజువారి కార్యకలాపాల నుండి ముఖ్యంగా వ్యాపార వ్యవహారాలను, పనులను ప్రక్కన పెట్టి ఒక రోజును అనుకూలంగా వ్యక్తిగత అవసరాలకు, విశ్రాంతికి అనుగుణంగా ఉపయోగించుకుంటారు, ఈ విధంగా ఏర్పాటు చేసుకున్న చట్టబద్ధమైన రోజును శెలవు అంటారు. సాధారణంగా ప్రాముఖ్యత కలిగిన సాంస్కృతిక లేదా మతపరమైన ఉత్సవాలను జరుపుకునేందుకు వ్యక్తులకు సెలవులు ఇస్తారు. సెలవులను ప్రభుత్వాలు, మత సంస్థలు, సంస్థలు గుర్తిస్తాయి. సాధారణంగా గుర్తించిన సెలవులతో పాటు స్థానిక చట్టాలు, ఆచారాలు, వ్యక్తిగత ఎంపికలపై కూడా సెలవులు ఆధారపడి ఉంటాయి.

## అర్థం
"సెలవు" అనే పదం "హాలీడే" అనే ఆంగ్ల పదం నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం మొదట "పవిత్ర దినం". ఈ రోజుల్లో, క్రిస్మస్, ఈద్, దీపావళి వంటి అనేక సెలవులు  మతపరమైన మూలాల నుండి ప్రభుత్వ సెలవు దినాలుగా మారాయి. ప్రజలు వాటిని సాంస్కృతికంగా, సామాజికంగా కూడా జరుపుకుంటారు.

అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం, ధరిత్రి దినోత్సవం వంటి సామాజిక, పర్యావరణ, మానవ హక్కులపై అవగాహన పెంచడానికి కొన్ని సెలవుదినాలను అంతర్జాతీయంగా జరుపుకుంటారు.

## ప్రాముఖ్యత
సెలవుదినం **అనేది** సంప్రదాయం, చట్టం ద్వారా కేటాయించబడిన రోజు అని చెప్పవచ్చు, దీనిలో సాధారణ రోజువారీ కార్యకలాపాలు, ముఖ్యంగా వ్యాపారం, ఉపాధి, విద్యాసంస్థలు మొదలైనవి నిలిపివేయబడతాయి, పని వేళలు తగ్గించబడతాయి. జాతీయ, మతపరమైన, సాంస్కృతిక, సామాజిక సంప్రదాయం, సంఘటనలను జ్ఞాపకం చేసుకోవడానికి సాధారణంగా వ్యక్తులకు సెలవులు మంజూరు చేయబడతాయి. సెలవు దినాలలో పని తగ్గింపు పరిధి స్థానిక చట్టాలు, ఆచారాలు, పని రకం, వ్యక్తిగత ప్రాధాన్యతలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

సెలవులు విశ్రాంతి తీసుకోవడానికే కాకుండా సామాజిక, సాంస్కృతిక, ఆర్థిక కార్యకలాపాల కేంద్రంగా కూడా మారాయి. మాల్స్, పర్యాటకం, రిటైల్ వ్యాపారాలు ఈ సెలవు అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకుంటాయి.

## రకాలు

### మతపరమైన సెలవులు

* హిందూ మతం: దీపావళి, హోలీ
* ఇస్లాం: ఈద్ అల్-ఫితర్, ఈద్ అల్-అధా
* క్రైస్తవ మతం: క్రిస్మస్, ఈస్టర్

### ప్రభుత్వ / జాతీయ సెలవులు

* స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం, గణతంత్ర దినోత్సవం వంటి ఇతర జాతీయ స్మారక దినోత్సవాలు

### అనధికారిక, సామాజిక సెలవులు

* అధికారిక సెలవులు కాని రోజులు, కానీ సమాజ స్థాయిలో జరుపుకుంటారు, ఉదాహరణకు ఏప్రిల్ ఫూల్స్ డే, ప్రపంచ పొగాకు నిరోధక దినోత్సవం మొదలైనవి.

## సమస్యలు
కొన్నిసార్లు రెండు సెలవులు ఒకే రోజున వస్తాయి, ఈ సందర్భంలో " *ప్రత్యామ్నాయ సెలవుదినం* " అమలు చేయబడుతుంది. సమాజంలో జాతీయ, మతపరమైన, సాంస్కృతిక గుర్తింపును కాపాడుకోవడానికి సెలవులు ఒక సాధనంగా కూడా పనిచేస్తాయి.

## మూలాలు
వర్గం:శెలవులు
నిద్ర గన్నేరు

వానచెట్టును **నిద్ర గన్నేరు** , గులాబి శిరీశ అని కూడా అంటారు. ఇంగ్లీషులో Rain Tree అంటారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Samanea saman (Albizia saman). ఈ చెట్టు అందంగా ,ఎత్తుగా , బాగా పెద్దదిగా విస్తరించి వుంటుంది. ఎప్పుడు పచ్చగా ఉండే చెట్టు ఇది. విప్పి ఉన్న గొడుగు వంటి ఆకారం గల దీనిని సులభంగా గుర్తించవచ్చు. జారుతున్న నీటి బిందువుల వంటి అతి చిన్న పచ్చని ఆకులు కురుస్తున్న వాన దారల వంటి లేత ఎరుపు రంగు పుష్పములతో కళకళలాడుతూ ఉంటుంది ఈ చెట్టు. ఇది దాదాపు 25 మీటర్ల ఎత్తు పెరిగి 40 మీటర్ల మేర అడ్డుకొలతతో విస్తరించిఉంటుంది.

వానచెట్టు ఆకులు పగలు విచ్చుకొని, రాత్రులు ముడుచుకొని ఉంటాయి.

## ఇతర పేర్లు
Unlike some other Ingeae, its taxonomy was always rather straightforward. Though it has a lot of junior synonyms, it was little confused with other species, and unlike some others of its genus, has just one homonym:
* అకేసియా :
** *Acacia propinqua* A.Rich.
:*Acacia propinqua* Pedley is a synonym of *Acacia mimula*
* *Albizzia saman* (Jacq.) Merr. (orth.var)
* *Calliandra saman* (Jacq.) Griseb.
* *Enterolobium sama* (Jacq.) Prain
* *Feuilleea saman* (Jacq.) Kuntze
* *Inga cinerea* Willd.
* *Inga salutaris* Kunth
* *Inga saman* (Jacq.) Willd.
* మైమోసా :
** *Mimosa pubifera* Poir.
** *Mimosa saman* Jacq.
* *[[పితకలోబియం]]* :
***Pithecellobium cinereum* Benth.
** *Pithecellobium saman* (Jacq.) Benth.
** *Pithecellobium saman* var. *saman* (Jacq.) Benth.
** *Pithecolobium saman* (Jacq.) Benth.
* *Samanea saman* (Jacq.) Merr.
* *Zygia saman* (Jacq.) A.Lyons

## గ్యాలరీ

File:Rain Tree Flower.jpg|
File:Rain Tree Flower (2).jpg|
File:Rain Tree Flower (3).jpg|
File:Rain Tree Flower (4).jpg|
File:Rain Tree Flower and nut (2).jpg|
File:Rain Tree Nut.jpg|
File:Rain Tree Flower and nut (3).jpg|
File:Rain Tree Flower (1).jpg|
File:Rain Tree Flower and nut.jpg|
File:Rain Tree Seed (2).jpg|
File:Rain Tree Seed (1).jpg|
File:Rain Tree Flower and nut (1).jpg|
File:Rain Tree.jpg|
File:Albizia saman (Raintree) (2).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (3).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (4).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (5).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (6).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (7).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (8).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (9).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (10).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (11).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (12).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (13).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (14).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (15).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (17).jpg
File:Albizia saman (Raintree) (18).jpg
Image:During_falling_leaf_period_Samanea_saman.jpg|During falling leaf periodKolkata, West Bengal
Image:Bark- Black-rumped Flameback I IMG 9087.jpg|Black-rumped flameback (*Dinopium benghalense*) on rain tree barkKolkata, West Bengal (India)
Image:Samanea saman hbfjxdh,xnhjkgRain TreeRanchi, Jharkhand 
Image:Pods I IMG 3110.jpg|PodsKolkata, West Bengal, India
Image:AlbiziaSaman.jpg|Leaves, flowers, dried pods, seeds Chonburi, Thailand.
File:Albizia saman.jpg|Cut wood


## మూలాలు

వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:చెట్లు