2012 తెలంగాణ నిరసనలు

2012 తెలంగాణ నిరసనలు తెలంగాణ ఉద్యమంలో భాగమైన నిరసనల గొలుసు . రాష్ట్ర పార్టీ అధ్యక్షుడు కిషన్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని భారతీయ జనతా పార్టీ 22 రోజుల తెలంగాణ "పోరు యాత్ర" ను ప్రారంభించింది-986 గ్రామాలు, 88 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల గుండా 3,500 కిలోమీటర్ల (2,200 మైళ్ళు) ప్రయాణం తెలంగాణ వైఖరిపై జనవరి 19 న ఒక వైఖరి అవసరాన్ని నొక్కి చెప్పింది.  పార్టీ తెలంగాణ అనుకూల వైఖరిని పునరుద్ఘాటించడంలో ఈ పర్యటన విజయవంతం అయినప్పటికీ, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి, తెలంగాణ జాయింట్ యాక్షన్ కమిటీ ఉదాసీనత కారణంగా ఆశించిన మద్దతు పొందలేదు. రెడ్డి యాత్రకు మద్దతు ఇవ్వడంలో టీఆర్ఎస్ వైఫల్యం పార్టీల మధ్య విభేదాలకు దారితీసింది. ఆ సంవత్సరం రెండు అసెంబ్లీ ఉప ఎన్నికలు జరిగాయి, మొదటిది మార్చిలో, రెండవది జూన్‌లో-మొదటిది బిజెపి, రెండవది వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ గెలుచుకున్నాయి. ఆగస్టులో కె. చంద్రశేఖర్ రావు కేంద్రానికి రాష్ట్ర హోదా ప్రకటించడానికి రెండు వారాల గడువు ఇచ్చినప్పుడు నిరసనలు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయి.

## అసెంబ్లీ ఉప ఎన్నికలు

### మార్చి
తెలంగాణలోని ఆరు అసెంబ్లీ జిల్లాలకు మార్చి 18న ఉప ఎన్నికలు జరిగాయి. వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్, తెలుగు దేశం పార్టీలలో ఎమ్మెల్యే పదవీ విరమణ కారణంగా ఐదు సీట్లు ఖాళీ అయ్యాయి, తెలంగాణపై ఒక వైఖరి తీసుకోవడానికి ఇష్టపడలేదు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పోటీ చేసిన ఐదు సీట్లలో నాలుగు స్థానాలను గెలుచుకుంది, మెజారిటీ 15,024 నుండి 44,465 ఓట్ల వరకు ఉంది. 2009లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో సాధించిన ఓట్ల కంటే రెండు స్థానాల్లో (కామారెడ్డి, ఆదిలాబాద్) టీఆర్‌ఎస్‌కు తక్కువ ఓట్లు వచ్చాయి. మాజీ ఎమ్మెల్యే నాగం జనార్దన్ రెడ్డి టీజేఏసీ మద్దతుతో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా విజయం సాధించారు. కాంగ్రెస్ ఒక నియోజకవర్గంలో డిపాజిట్ కోల్పోయింది, మూడు స్థానాల్లో టీడీపీ డిపాజిట్ కోల్పోయింది.

మహబూబ్‌నగర్‌లో టీఆర్ఎస్ టీజేఏసీ భాగస్వామి బీజేపీ చేతిలో 1,897 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయింది. బీజేపీ కంటే 12,000 ఓట్లు తక్కువతో కాంగ్రెస్ మూడో స్థానంలో ఉంది; నాల్గవ స్థానంలో ఉన్న టీడీపీ డిపాజిట్ కోల్పోయింది. ఎన్నికలకు ముందు బీజేపీ అభ్యర్థనను అంగీకరించని టీఆర్ఎస్, ముస్లిం అభ్యర్థిని నిలబెట్టింది. ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా తన పార్టీ అభ్యర్థి గెలుస్తారని, ఎన్నికల ప్రక్రియ లాంఛనప్రాయంగా జరుగుతుందని కేసీఆర్ విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు. తన ప్రచార ప్రసంగంలో సమాజ ఉద్వేగాలను రెచ్చగొట్టినందుకు బీజేపీ అభ్యర్థికి షో-కాజ్ నోటీసు అందింది.

ఈ ఫలితంతో తెలంగాణపై తమ పార్టీ వైఖరి నిరూపితమైందని అఖిల భారత మజ్లిస్-ఎ-ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ (ఎంఐఎం) శాసనసభాపక్ష నేత అక్బరుద్దీన్ ఒవైసీ అన్నారు. మైనారిటీలను రక్షించడానికి ఐక్య ఆంధ్రప్రదేశ్ కోసం ఎంఐఎం దూకుడుగా తన స్వరాన్ని పెంచుతుందని ఒవైసీ పునరుద్ఘాటించారు. సంగారెడ్డి,  హైదరాబాద్ లో ఘర్షణల తరువాత, ముస్లిం ఫోరం ఫర్ తెలంగాణ అధిపతి లతీఫ్ మొహమ్మద్ ఖాన్ మాట్లాడుతూ, ముస్లింలు వర్గాల నియంత్రణలో ఉన్న ప్రత్యేక తెలంగాణకు రాష్ట్రం ఐక్యంగా ఉండటాన్ని ఇష్టపడతారని అన్నారు.

కొత్త ఎమ్మెల్యేలు ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన తరువాత, ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఏర్పాటులో జాప్యాన్ని నిరసిస్తూ ఆత్మహత్యలు ప్రయత్నించిన లేదా పూర్తి చేసిన నివేదికలు వచ్చాయి. ఆత్మహత్యలకు, వ్యక్తిగత సమస్యలకు మధ్య సంభావ్య సంబంధాలను పోలీసులు తరువాత కనుగొన్నారు. ఈ ఆత్మహత్యలు టి కార్యకర్తలచే హింసాత్మక నిరసనలను ప్రేరేపించాయి.  ఆత్మహత్యలకు సంతాపం తెలియజేయడానికి ఈ ప్రాంతం అంతటా బంద్‌కు టీఆర్ఎస్ పిలుపునిచ్చింది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం సమీపంలోని ప్రాంతాలతో సహా హైదరాబాద్ నగరంపై ఈ బంద్ ప్రభావం చాలా తక్కువగా ఉంది. . ఒక ఊరేగింపులో టీఆర్ఎస్, బీజేపీ సభ్యులు పార్టీ జెండాలను మోసుకెళ్లారు, దీనిని ఆత్మహత్యను ప్రోత్సహిస్తుందని ఇతర పార్టీలు విమర్శించాయి.

తెలంగాణ రాష్ట్రాన్ని సమర్థించే ప్రధాన పార్టీలు ఏవీ ఆత్మహత్యల సంఖ్యకు సంబంధించిన తమ వాదనలను ధృవీకరించడానికి ఖచ్చితమైన డేటాను అందించలేదు. ఈ వాదనలు 315 (అధికారిక సంఖ్య) నుండి 850 మంది వరకు మారుతూ ఉన్నాయి. తెలంగాణ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక సీనియర్ మంత్రి మాట్లాడుతూ, వాస్తవాలు తెలిసినప్పటికీ, ఈ సమస్య యొక్క సున్నితమైనతనం కారణంగా వాటిని ప్రచారం చేయకపోవచ్చు.

2010 సెప్టెంబర్‌లో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టులో "పూర్తిగా గూండాయిజం, విధ్వంసానికి" పాల్పడిన తెలంగాణ ఆందోళనకారులను అదుపు చేయడంలో రాష్ట్రం విఫలమైనందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తన నోటీసుకు స్పందించనందుకు ఏప్రిల్ 4 న సుప్రీంకోర్టు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని మందలించింది: ఆందోళన సమయంలో, కోపంగా ఉన్న న్యాయవాదులు కోర్టు గదిలోకి ప్రవేశించి, న్యాయమూర్తిని బెదిరించి, విధ్వంసానికి పాల్పడ్డారని ఆరోపిస్తూ ఒక న్యాయవాది దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌కు ప్రతిస్పందనగా ఇది జరిగింది.అఫిడవిట్లు దాఖలు చేయకుండా, హైకోర్టులో విధ్వంసానికి మీరు మద్దతు ఇస్తున్నారా? ఇది కోర్టు గదుల్లో కుర్చీలు విసిరేయడం, గాజు పగలగొట్టడం, లైట్లు ఆపివేయడం వంటి గూండాయిజం. ఇది న్యాయమూర్తులకు హాని కలిగించేది. వారు న్యాయమూర్తిని కూడా చంపి ఉండవచ్చు, రాష్ట్రం చూస్తోంది.

### జూన్ 2012
జూన్ 12న 18 అసెంబ్లీ స్థానాలకు, ఒక పార్లమెంటరీ స్థానానికి ఉప ఎన్నికలు జరిగాయి. పదిహేడు మంది ఎమ్మెల్యేలు (పరకాల  ఎమ్మెల్యే, ఒక ఎంపీతో సహా) వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీకి మద్దతు ఇచ్చినందుకు అనర్హత వేటు వేశారు. ఇక మరో సీటు కూడా చిరంజీవీ రాజ్యసభ చేరడంతో ఖాళీ అయింది.

పరకాల ఎన్నికల సమయంలో వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్, టీడీపీలు తెలంగాణ వ్యతిరేకమని, ఎన్నికల్లో ఓడిపోతాయని చెప్పారు. తెలంగాణ రాష్ట్రానికి మద్దతును పెంచడానికి ఇతర రాష్ట్రాల జాతీయ నాయకులు, ముఖ్యమంత్రులను మోహరించి, జిల్లాలో బిజెపి దూకుడుగా ప్రచారం చేసింది. తమ అభ్యర్థి తెలంగాణ కోసం రాజీనామా చేశారని, తెలంగాణ మనోభావాలను గౌరవిస్తామని, రాష్ట్రాన్ని వ్యతిరేకించలేదని చెప్పారు. ఎన్నికల తరువాత తెలంగాణకు మద్దతుగా తమ పార్టీ కేంద్ర ప్రభుత్వానికి లేఖను సమర్పిస్తుందని టీడీపీ నాయకులు చెప్పారు. ఎన్నికలలో వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ గెలిస్తే తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడుతుందని కొంతమంది కాంగ్రెస్ నాయకులు సీమాంధ్ర ప్రాంతంలో ప్రచారం చేశారు.

15 అసెంబ్లీ స్థానాలను, సీమాంధ్ర ప్రాంతంలో పార్లమెంటరీ స్థానాన్ని వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ గెలుచుకుంది. పరకాల నియోజకవర్గంలో వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి కొండా సురేఖపై టీఆర్ఎస్ అభ్యర్థి 1,562 ఓట్ల తేడాతో విజయం సాధించారు. 30, 000 ఓట్లు పొంది డిపాజిట్ నిలుపుకొని టీడీపీ మూడో స్థానంలో నిలిచింది, బీజేపీ, కాంగ్రెస్ డిపాజిట్లు కోల్పోయాయి. తక్కువ మెజారిటీతో అసంతృప్తి చెందిన టీఆర్ఎస్ నాయకులు తెలంగాణ అనుకూల ఓట్లు, కొంతమంది స్వతంత్రుల ఎన్నికల చిహ్నం-ఆటో, టోపీ-తమ (ఒక కారును పోలి ఉందని వారు ఆరోపించారు. తమ ప్రత్యర్థులు పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు ఖర్చు చేశారని, మద్యం, పత్తి విత్తనాలను పంపిణీ చేశారని వారు ఆరోపించారు. బంగారు నాణేలు, మద్యం, పత్తి విత్తనాలతో ఓటర్లను ఆకర్షించడం ద్వారా వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్, టీఆర్ఎస్ తమ ఓటమిని ఆపాదించాయి. కాంగ్రెస్ పరిశీలకుడు వయలార్ రవి ప్రకారం, టీఆర్ఎస్ పేలవమైన ఫలితం తెలంగాణ సెంటిమెంట్ గురించి ప్రశ్నలను లేవనెత్తింది.

ఫలితాలపై స్పందించిన తెలంగాణ కాంగ్రెస్ ఎంపీలు తమ పార్టీ తెలంగాణ వ్యతిరేక వైఖరి కారణంగా తెలంగాణలో ప్రచారం చేయబోమని చెప్పారు.పరకాలలో పోలైన అన్ని ఓట్లు తెలంగాణకు అనుకూలంగా ఉన్నాయని టీఆర్ఎస్ నాయకుడు వినోద్ కుమార్ అన్నారు, రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ తన స్థావరాన్ని కోల్పోతోందని గ్రహించాలని పునరుద్ఘాటించాడు. పరకాల ఫలితం టిఆర్ఎస్ కు "చెంపదెబ్బ" అని, తెలంగాణ ప్రజలు పార్టీ తమను మోసం చేస్తోందని గ్రహించారని టిడిపి తెలంగాణ ఫోరం కన్వీనర్ ఎర్రబెల్లి దయాకర్ రావు అన్నారు.

## నిరసనలు
ఆగస్టు 14న, కేసీఆర్ కేంద్ర ప్రభుత్వానికి రాష్ట్ర హోదా ప్రకటించడానికి రెండు వారాల గడువు ఇచ్చారు, ప్రభుత్వం గడువును చేరుకోకపోతే మరో రౌండ్ ఆందోళనను ప్రారంభిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. ఈద్ అల్-ఫితర్ ద్వారా సానుకూల ప్రకటన చేయబడుతుందని తనకు భావాలు వచ్చాయని ఆయన తరువాత చెప్పారు. ఈద్ తర్వాత ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, సోనియా గాంధీ తెలంగాణకు ఎప్పుడూ అనుకూలంగా ఉన్నారని, కేంద్ర ప్రభుత్వం తన పార్టీని "కొన్ని వారాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ" చర్చలకు పిలుస్తుందని అన్నారు. సెప్టెంబర్ 6న, కేసీఆర్ ఢిల్లీకి బయలుదేరి, ఈ నెలాఖరులోగా సమస్యను పరిష్కరిస్తామని ప్రకటించారు. రాజధానిలో 23 రోజుల తర్వాత, ఈ అంశంపై కాంగ్రెస్ నాయకత్వంతో తుది రౌండ్ చర్చలు త్వరలో జరుగుతాయని ఆశతో కేసీఆర్ హైదరాబాద్‌కు తిరిగి వచ్చాడు. అనేక మంది నాయకులతో తన చర్చలు ఫలప్రదమయ్యాయని ఆయన అన్నాడు.

ఆయన కుమారుడు (సిరిసిల్ల శాసనసభ్యుడు కె. టి. రామారావు ప్రకారం, 2014 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలకు ముందు తెలంగాణ ఒక వాస్తవికత అవుతుంది. దీనిపై స్పందించిన టీఆర్ ఎస్ నాయకుడు (కేసీఆర్ మేనల్లుడు టి. హరీష్ రావు)  ప్రత్యేక రాష్ట్రం మంజూరు చేస్తే తమ పార్టీ కాంగ్రెస్‌లో విలీనం కావడానికి సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు. ఈ విలీనం తరువాతి పార్టీకి మాత్రమే ప్రయోజనం చేకూరుస్తుంది-పార్టీలు విలీనం కాకపోతే కాంగ్రెస్ నాయకులను "కార్యాచరణ ప్రణాళిక" తో బెదిరించారు.

ఆలస్యం దీర్ఘకాలిక నిరసనలు ఈ ప్రాంతానికి ఎంతో నష్టాన్ని కలిగించినందున, ఈ సమస్యను వీలైనంత త్వరగా పరిష్కరించాలని బిజెపి, తెలంగాణ ప్రజలు కోరుకుంటున్నారని సెప్టెంబర్ 1న *[[ది హిందూ]]* నివేదించింది. ఆ రోజు తరువాత, సెప్టెంబర్ 3న తెలంగాణ కోసం ప్రచారం ప్రారంభిస్తామని బిజెపి ప్రకటించింది. బిజెపి రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు మద్దతుగా ఢిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద మూడు రోజుల నిరాహార దీక్షకు నాయకత్వం వహిస్తానని బిజెపి రాష్ట్ర విభాగం అధ్యక్షుడు కిషన్ రెడ్డి ప్రకటించాడు.

ఆ నెలలో, కొత్తగా అధికారంలోకి వచ్చిన హోంమంత్రి సుశీల్ కుమార్ షిండే మాట్లాడుతూ, తెలంగాణ డిమాండ్‌ను జాగ్రత్తగా నిర్వహించాలని, ఎందుకంటే అదేవిధంగా ఏర్పడిన చిన్న రాష్ట్రాలు నక్సలైట్ సమస్యలను పెంచాయని అన్నారు. నిజామాబాద్ జిల్లాలో జరిగిన బహిరంగ సభలో ప్రసంగించిన ఎఐఎంఐఎం అధ్యక్షుడు అసదుద్దీన్ ఒవైసీ ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రం అసాధ్యమని, ముస్లింలు ప్రత్యేక రాష్ట్రాన్ని అంగీకరించరని తన పార్టీ వైఖరిని పునరుద్ఘాటించారు.

కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి నేషనల్ పార్క్ వద్ద మాజీ ముఖ్యమంత్రి కాసు బ్రహ్మాణందరెడ్డి విగ్రహాన్ని కార్యకర్తలు ధ్వంసం చేశారు. నిరసనకారులు ఒక హోంగార్డ్, కానిస్టేబుల్ను గాయపరిచారు,  తెలంగాణ యునైటెడ్ ఫ్రంట్ (టీయూఎఫ్) కరపత్రాలు ఆ ప్రదేశంలో కనుగొనబడ్డాయి. టీయూఎఫ్ నాయకుడు విమలక్కను భారతీయ శిక్షాస్మృతి (ఐపిసి) లోని 147,148,149,332,335 & 425 సెక్షన్ల కింద ప్రజా ఆస్తికి నష్టం కలిగించే (పిడిపిపి) చట్టంలోని సెక్షన్ల కింద అరెస్టు చేశారు, ఆమె నిరసనలో పాల్గొన్నట్లు అంగీకరించిన తరువాత,  ఆమె తరువాత బెయిల్‌పై విడుదలైంది.

## తెలంగాణ మార్చ్

### సన్నాహకాలు
కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలంగాణ ఏర్పాటును ప్రకటించడానికి సెప్టెంబర్ 30ని గడువుగా నిర్ణయించిన తర్వాత, మహాత్మా గాంధీ ఉప్పు మార్చ్ మాదిరిగానే హైదరాబాద్‌లో తెలంగాణ మార్చ్ నిర్వహిస్తామని టిజెఎసి హెచ్చరించింది. హింస, ఆస్తి నష్టాన్ని ఊహిస్తూ, పోలీసులు మొదట్లో మార్చ్‌కు (ఇది సెప్టెంబర్ 29 న గణేష్ నిమ్మజ్జన్ సమీపంలో జరగాల్సి ఉంది, అక్టోబర్ 1 న ప్రారంభమైన యూఎన్ జీవవైవిధ్య సమావేశం) అనుమతి నిరాకరించారు. పోలీసులు నగరంలోకి ప్రవేశించే బస్సులు, రైళ్లను తనిఖీ చేయడం ప్రారంభించారు, నిరసనలో పాల్గొనడానికి నగరంలోకి ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నించిన విద్యార్థులను వెనక్కి పంపారు. వారు కార్యకర్తలను గుర్తించారు, ఈ ప్రాంతం అంతటా తెలంగాణ అనుకూల కార్యకర్తలను అరెస్టు చేశారు. పోలీసుల ప్రకారం, నిరసనకారులు ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతటా ఆస్తులపై దాడి చేసే అవకాశం ఉందని నిఘా నివేదికలు వచ్చాయి. ఐక్య ఆంధ్రాకు మద్దతు ఇచ్చే ప్రజలు తెలంగాణ ప్రాంతంలో నివసించరాదని, నిరసనకారులు నిరసన సమయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎంపీల ఆస్తులపై దాడి చేయాలని కాంగ్రెస్ ఎంపీ మధు యక్షి గౌడ్ అన్నారు. తరువాత ఆయన నిజామాబాదు లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలోని తెలంగాణ అనుకూల కార్యకర్తలు ఆయనను ఘెరావ్ చేశారు, వారు ఆయనను "తెలంగాణ ద్రోహి" అని పిలిచారు. ఈ సమస్య పట్ల తన నిబద్ధతను ప్రదర్శించడానికి రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేశారు. తెలంగాణ అనుకూల పార్టీలన్నీ ఈ కవాతుకు తమ మద్దతును ప్రకటించాయి. నిరసన ప్రదర్శనకు అనుమతి కోరుతూ తెలంగాణ ప్రముఖ నివాసితులు భారత రాష్ట్రపతికి లేఖ రాశారు, కార్యకర్తలను ముందస్తు నిర్బంధం నిరసనకారులచే మరింత హింసకు దారితీస్తుందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

సెప్టెంబర్ 28న, తెలంగాణ ప్రాంతానికి చెందిన టిజెఎసి నాయకులు, మంత్రుల మధ్య సుదీర్ఘ చర్చల తరువాత, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం (శాంతిభద్రతలలో విచ్ఛిన్నం గురించి హెచ్చరికలను విస్మరించి) కవాతుకు అనుమతి ఇచ్చింది. హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు అంచున ఉన్న నెక్లెస్ రోడ్ సెప్టెంబర్ 30 న మధ్యాహ్నం 3 నుండి 7 గంటల వరకు శాంతియుత, "గాంధీ" పద్ధతిలో ప్రదర్శన నిర్వహిస్తామని టిజెఎసి నాయకులు ప్రభుత్వానికి లిఖితపూర్వకంగా హామీ ఇచ్చారు. పోలీసుల సలహా మేరకు భారతీయ రైల్వే అనేక ఎక్స్‌ప్రెస్, ప్యాసింజర్ రైళ్లను, హైదరాబాద్‌లోని అన్ని లోకల్, సబర్బన్ రైళ్లను రద్దు చేసింది. తెలంగాణ మద్దతుదారులను సామూహికంగా అరెస్టు చేశారని (నెక్లెస్ రోడ్‌కు వారి ప్రయాణాన్ని నిరోధించడం) టీజేఏసీ నాయకులు ఆరోపించినప్పటికీ, వారు కొత్తగా అరెస్టులు చేయలేదని, మార్చ్ అనుమతించబడటానికి ముందు అరెస్టు చేయబడిన వారందరినీ విడుదల చేశామని పోలీసులు తెలిపారు. వారు మూడు నిర్ణీత మార్గాల్లో నెక్లెస్ రోడ్‌లోకి ప్రవేశించడానికి అనుమతించారు, కానీ తెలంగాణ అనుకూల సంఘాలు అన్ని మార్గాల్లో ప్రవేశాన్ని డిమాండ్ చేశాయి. నగరంలో ఇతర ర్యాలీలకు అనుమతి ఇవ్వలేదని పోలీసులు తెలిపారు.

### ప్రదర్శన
సెప్టెంబర్ 30న, మార్చ్ జరిగిన రోజున, పోలీసులు గేట్లు మూసివేసి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ గేటు వద్ద విద్యార్థులను,  నగరంలోని అనేక చోట్ల ఇతర నిరసనకారులను మార్చ్ వైపు గుంపులుగా వెళుతుండగా అడ్డుకున్నారు. బారికేడ్లను ఉల్లంఘించకుండా, నిషేధిత ప్రాంతాల గుండా వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు (రాజ్ భవన్ వంటి) నిరసనకారులు పోలీసులపై రాళ్లు విసిరారు. పోలీసులు లాఠీ ఛార్జ్ , వాటర్ ఫిరంగులు, టియర్ గ్యాస్‌ ప్రయోగించారు.  ప్రదర్శన చేయకుండా నిరోధించిన పార్టీ మద్దతుదారులను అదుపులోకి తీసుకోవడం గురించి ముఖ్యమంత్రితో కలవడం నిషేధించబడినందున, ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం ముందు ధర్నాకు దిగినప్పుడు తెలంగాణకు చెందిన కాంగ్రెస్ ఎంపీలను అరెస్టు చేశారు.

నెక్లెస్ రోడ్డు (బుద్ధ భవన్ మార్గాన్ని మాత్రమే తెరిచి) దాదాపు అన్ని ప్రవేశ ద్వారాలను పోలీసులు మూసివేసినప్పటికీ, సాయంత్రం 4 గంటల నాటికి పార్టీ నాయకులు, వారి మద్దతుదారులతో సహా దాదాపు 200,000 మంది నిరసనకారులు అన్ని మార్గాల నుండి వేదిక వద్దకు చేరుకున్నారు. రెండు వైపులా పోలీసులపై దాడి చేశారు, నెక్లెస్ రోడ్డును నిరసనకారులకు అప్పగించారు, వారు జల్ విహార్‌కు కవాతు చేశారు. పోలీసుల ప్రకారం, నెక్లెస్ రోడ్డులోని పీపుల్స్ ప్లాజా వద్ద నిరసనకారులు రెండు పోలీసు వాహనాలను తగలబెట్టారు. నినిరసనకారులు రెండు మీడియా అవుట్‌డోర్ ప్రసార వ్యాన్‌లు, యంత్రాలు, నిర్మాణ సంస్థ  తాత్కాలిక క్యాబిన్ గదిని కూడా తగలబెట్టారు, ఖైరతాబాద్ రైల్వే స్టేషన్ వద్ద స్థానిక రైలును తగలబెట్టడానికి ప్రయత్నించారు. రైల్వే హుస్సేన్‌సాగర్ జంక్షన్ క్యాబిన్‌లో, సుమారు 1,000 మంది తెలంగాణ మద్దతుదారులు ఆ ప్రాంతంలోని 100 మంది యూనిఫామ్‌లో ఉన్న వ్యక్తులను ఆక్రమించుకుని, రైల్వే సిబ్బందిపై దాడి చేసిన తర్వాత క్యాబిన్‌ను తగలబెట్టారు. సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థ దెబ్బతింది, అధికారులు సుమారు ₹ 6 మిలియన్లు నష్టం జరిగిందని అంచనా వేశారు. నగరంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు హింస వ్యాప్తి చెందకుండా నిరోధించడానికి, మార్చ్‌ను కవర్ చేస్తున్న అన్ని తెలుగు వార్తా ఛానెళ్లను పోలీసులు అడ్డుకున్నారు.

జనసమూహాన్ని ఉద్దేశించి ఎం. కోదండరాం మాట్లాడుతూ, శాంతియుత, క్రమశిక్షణ కలిగిన సైనికులు తెలంగాణ రాష్ట్ర హోదా కోసం పోరాడుతున్నారని అన్నారు. ప్రజలు కవాతుకు హాజరుకాకుండా నిరోధించడానికి పోలీసులు అడ్డంకులు విధించినప్పటికీ, వారు హింసలో పాల్గొనడానికి ఇష్టపడలేదని ఆయన అన్నారు. రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రాంతాల నుండి కొంతమంది కుట్రదారులు ప్రదర్శనలోకి చొరబడి, హింసను ప్రేరేపించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారని, ఇది నిరసనకారులపై నిందించబడుతుందని కోదండరం ఆరోపించారు. ప్రజా ఆస్తులను ధ్వంసం చేయవద్దని లేదా మీడియా సభ్యులపై దాడి చేయవద్దని ఆయన జనసమూహాన్ని వేడుకున్నారు.

సాయంత్రం ఏడు గంటల వరకు వచ్చి వెళ్ళారు, తెలంగాణపై ప్రభుత్వం ఒక ప్రకటన విడుదల చేసే వరకు టిజెఎసి నాయకులు వేదికను విడిచి వెళ్ళడానికి నిరాకరించారు. పోలీసులు మొదట నీటి ఫిరంగులను ఉపయోగించారు, తరువాత నిరసనకారులను వేదికను విడిచి వెళ్ళమని బలవంతం చేయడానికి జనాలపై,  వేదికపైకి టియర్ గ్యాస్ షెల్లను ప్రయోగించారు. భారీ వర్షం,  గాయాలు కారణంగా వారు అర్ధరాత్రి కవాతు నిలిపివేశారు. వేదికపై అనేకసార్లు హెలికాప్టర్ వలయంలో తిరుగుతున్నందున, కొంతమంది నిరసనకారులు ప్రభుత్వం భారీ వర్షాన్ని కురిపించేలా మేఘాలను సృష్టించిందని ఊహించారు. టిజెఎసి తదుపరి రెండు రోజులు బంద ప్రకటించింది, ప్రాంతీయ నిరాహార దీక్ష ప్రారంభిస్తామని ప్రతిజ్ఞ చేసింది, పోలీసులు తమను అణచివేస్తూ ఉంటే ఆందోళన మరింత తీవ్రమైన మలుపు తీసుకుంటుందని ప్రకటించింది. ఈ ప్రాంతానికి చెందిన మంత్రులు రాజీనామా చేయాలని, రాష్ట్ర హోదా ఇవ్వాలని కేంద్ర ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి తీసుకురావాలని కోదండరాం డిమాండ్ చేశారు. పోలీసు అధికారులు తమ అడ్డంకులు నిరసనకారుల సంఖ్యను తగ్గించాయని, లేకుంటే ఇది చాలా పెద్దదిగా ఉండేదని చెప్పారు.

## తర్వాత పరిణామాలు
మరుసటి రోజు, స్థానిక పోలీసులు కోదండరామ్, ఇతరులపై అనుమతించబడిన సాయంత్రం 7 గంటల నుండి అర్ధరాత్రి వరకు మార్చ్ ముగింపును పొడిగించినందుకు, మార్చ్ సమయంలో హింసకు పాల్పడినందుకు 15 అభియోగాలు నమోదు చేశారు. లక్డికాపూల్ వద్ద సిగ్నలింగ్ వ్యవస్థను దెబ్బతీసినందుకు రైల్వే పోలీసులు గుర్తు తెలియని వ్యక్తులపై కూడా అభియోగాలు నమోదు చేశారు. చట్టవిరుద్ధంగా సమావేశమవడం, అల్లర్లు, దహనం, కాల్పులతో అల్లర్లు, నేరపూరిత కుట్ర వంటి కేసులు నమోదు చేయబడ్డాయి.. అనేక మంది పోలీసులు (ఒక ఐపిఎస్ అధికారితో సహా) గాయపడినందున ఇతర ఆరోపణలలో హత్యాయత్నం కూడా ఉంది. టీఎస్జేఏసీ, ఓయూజేఏసీ, తెలంగాణ విద్యావారిధి పరిషత్, టీవీవీ విద్యార్థి నాయకులపై కూడా కేసులు నమోదు చేశారు. ఈ *బంద్* హైదరాబాద్ లో పెద్దగా స్పందన రాలేదు, తెలంగాణ జిల్లాల్లో పాక్షికంగా మాత్రమే ఉంది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు మళ్ళీ రాళ్లు రువ్వారు, పోలీసులు టియర్ గ్యాస్‌తో ప్రతీకారం తీర్చుకున్నారు.

టిజెఎసి కన్వీనర్ స్వామి గౌడ్ ప్రకారం, ర్యాలీ సమర్థవంతంగా నిర్వహించబడలేదు, సమస్యాత్మకమైన వారిని మరింత దృఢంగా నియంత్రించాల్సి ఉండేది. ఇది బలమైన నాయకత్వం అవసరాన్ని సూచిస్తుందని, ముందుకు నుండి నాయకత్వం వహించాలని కేసీఆర్‌కు విజ్ఞప్తి చేశారు.  స్వామి గౌడ్ తరువాత టీఆర్ఎస్ పార్టీలో చేరారు, రాబోయే ఎన్నికలలో పార్టీ ఎమ్మెల్సీ అభ్యర్థిగా ఆయనను కేసీఆర్ ఎంపిక చేశారు.

## డిసెంబర్ సమావేశం
2012 డిసెంబర్ 28న తెలంగాణ సమస్యపై చర్చించడానికి హోంమంత్రి సుశీల్ కుమార్ షిండే ఒక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఈ సమావేశానికి రాష్ట్ర శాసనసభలో ప్రాతినిధ్యం ఉన్న ఎనిమిది రాజకీయ పార్టీలు హాజరయ్యాయి. అన్ని పార్టీల వాదనలు విన్న తర్వాత, ఈ అంశంపై ఇది చివరి సమావేశం అవుతుందని, ప్రభుత్వం 30 రోజుల్లోపు ఒక నిర్ణయానికి వస్తుందని షిండే చెప్పారు. ఈ సమావేశంలో రాష్ట్ర విభజనపై ఎంఐఎం, సిపిఐ (ఎం) తమ వ్యతిరేకతను పునరుద్ఘాటించాయి. వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ తటస్థంగా ఉండి, కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని నిర్ణయం తీసుకోవాలని కోరింది. కాంగ్రెస్ ప్రతినిధులు విరుద్ధమైన అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేశారు, ఒకరు విభజనకు మద్దతు ఇచ్చారు, ఒకరు వ్యతిరేకించారు. తెలంగాణ రాష్ట్రానికి మద్దతుగా 2008లో ప్రణబ్ ముఖర్జీకి రాసిన లేఖను వెనక్కి తీసుకోలేదని పేర్కొంటూ టీడీపీ ప్రతినిధులు తమ రాష్ట్రపతి నుండి వచ్చిన లేఖను సమర్పించారు. తెలంగాణ జాయింట్ యాక్షన్ కమిటీ కమిటీలో చేర్చుకునే ముందు తెలుగు దేశం పార్టీ నుండి మరింత స్పష్టత కోరింది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ
వర్గం:తెలంగాణ ఉద్యమం