open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
మహాత్మా గాంధీ విగ్రహం, జోహన్నెస్‌బర్గ్

**మోహన్ దాస్ కరం చంద్ గాంధీ కాంస్య విగ్రహం** దక్షిణాఫ్రికాలోని జోహన్నెస్‌బర్గ్ వద్ద గల గాంధీ స్క్వేర్ వద్ద నెలకొల్పబడింది. ఈ విగ్రహం భారత స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు మహాత్మా గాంధీ కి స్మారకంగా ఏర్పాటు చేసారు. ఈ విగ్రహం భారత స్వాతంత్ర్య ప్రచారకుడు, అహింసా శాంతి కాముకుడిగా ఉన్న యువకుని రూపంలో గాంధీ గారిని చిత్రీకరిస్తుంది.

## వివరణ,  చరిత్ర
విగ్రహం ఆవిష్కరించడానికి ముందు ఈ ప్రాంతంలోని స్క్వేరును ప్రభుత్వ స్క్వేర్ అని పేరు పెట్టారు. గాంధీ పుట్టినరోజు అయిన 2003  అక్టోబర్ 2న దీనిని జోహన్నెస్‌బర్గ్ మేయర్ అమోస్ మసోండో ఆవిష్కరించాడు. 

ఈ స్క్వేరును  గతంలో ప్రభుత్వ స్క్వేర్ అని పిలిచేవారు. ఈ ప్రాంతం  గాంధీ న్యాయశాస్త్రాన్ని అభ్యసించే జోహన్నెస్‌బర్గ్  న్యాయస్థానాల ప్రదేశం. ప్రధాన జోహన్నెస్బర్గ్ బస్ టెర్మినస్ ఇప్పుడు న్యాయస్థానాలు ఉన్న చోట ఉంది. . 

ఈ విగ్రహం నిర్మించడానికి శిల్పిగా టింగా క్రిస్టోఫర్ ను  జోహన్నెస్‌బర్గ్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ సలహా కమిటీ ఎంపిక చేసింది. ఈ విగ్రహాన్ని  క్రిస్టోఫర్ పూర్తి చేయడానికి మూడు నెలల కాలం  పట్టింది, క్రిస్టోఫర్ ఈ విగ్రహ నిర్మాణం గురించి వివరిస్తూ  "... ఆమె  ప్రతిరోజూ 10 గంటల పాటు, వారానికి ఏడు రోజులు, ఈ  పనిని పూర్తి చేయడానికి పని చేసినట్లు"  చెప్పింది. దీని నిర్మాణంలో కృషి  చేసిన ఇతర కళాకారులు నవోమి జాకబ్సన్, బెన్ ఒమర్, మౌరీన్ క్విన్. 

ఈ విగ్రహం 5 మీటర్ల ఎత్తైన స్తంభంపై ఉంది. ఈ విగ్రహం యొక్క స్థావరం చుట్టూ బెంచీలు ఉన్నాయి. ఈ విగ్రహం గాంధీ జోహన్నెస్‌బర్గ్‌లో తాను న్యాయవాదిగా పనిచేస్తున్న కాలంలో  కనిపించినట్లుగా, ఒక యువకుడు తన న్యాయవాద వృత్తికి సంబంధించిన గౌనును తన సూట్ మీద ధరించినట్లు, గాలితో తన వస్త్రం ఎగురుతున్నట్లు ఉంది. ఈ విగ్రహంలో  గాంధీ ఒక పుస్తకం పట్టుకొని ఎదురు చూస్తున్నాడు. ఈ విగ్రహంలో దొంగతనం నుండి రక్షించేందుకు దాని నుండి  వచ్చే ప్రకంపనలను గుర్తించే భద్రతా సంస్థ పర్యవేక్షించే అలారం ఉంది. 

ఈ విగ్రహానికి జోహాన్నెస్‌బర్గ్ నగరం సగం నిధులు సమకూర్చింది, మిగిలినవి ప్రైవేట్ విరాళాల నుండి వచ్చాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మహాత్మాగాంధీ స్మారక చిహ్నాలు
మహాత్మా గాంధీ స్మారక చిహ్నం (మిల్వాకీ)

మహాత్మాగాంధీ స్మారక చిహ్నం  అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని విస్కాసిన్ వద్ద మిల్వాకీ దిగువ పట్టణమైన మిల్వాకీ కౌంటీ కోర్ట్ హౌస్ వద్ద నెలకొల్పబడిన బహిరంగ శిల్పం.

## వివరణ
ఇది 8 అడుగులు (2.4 మీ) ఎత్తు కలిగి ఉంటుంది. ఇందులో భారత దేశ స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకుడు, పౌరహక్కుల నాయకుడైన మహాత్మా గాంధీ సాంప్రదాయ దుస్తులను ధరించి, ఉద్యమ నాయకులతో కలసి నడిచే భంగిమలో  ఉంటుంది. విగ్రహంలో బట్టతల, ఛాతీ, భుజాలు, కాళ్ళు వస్త్రాలతో కప్పబడకుండా ఉంటుంది. అతను కళ్ళ జోడు ధరించి అతని దృష్టి నడుస్తున్న మార్గం వైపు మాత్రమే ఉన్నట్లు ఉంటుంది. అతను చెప్పులు ధరిస్తాడు. ఈ విగ్రహం కోర్డు హౌస్ నుండి దూరంగా తూర్పు వైపు ఉన్న డౌన్ టౌన్, మిచిగాన్ సరస్సు వైపు నడిచినట్లు కనిపిస్తుంది.

వాషింగ్టన్, డి.సి.లోని మహాత్మా గాంధీ స్మారక చిహ్నం గౌతమ పాల్ చేత నిర్మించబడిన ఇదే విధమైన విగ్రహాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది ఎర్ర గ్రానైట్ స్తంభంపై  ఉంది.

ఈ శిల్పం ఒక ఎర్రటి గ్రానైట్ బేస్ మీద ఉంది, దానిపై వివరాలను రాసి ప్రదర్శించడానికి నాలుగు వైపులా కాంస్య ఫలకాలు అమర్చారు. "నిజాయితీ" ,  "న్యాయం" అని లేబుల్ చేయబడిన కోర్ట్ హౌస్ తలుపుల మధ్య ఉంచడం శిల్పం యొక్క సందేశాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.

## చారిత్రక సమాచారం
విస్కాన్సిన్ కొలిషన్ ఆఫ్ ఏషియన్ ఇండియన్ ఆర్గనైజేషన్స్ (WCAIO) సంస్థ ఈ శిల్పం నిర్మించడానికి,  దాని స్థాపన కోసం, 12,000 డాలర్లు వసూలు చేసింది. WCAIO మిల్వాకీ ప్రాంతంలో 16 భారతీయ అమెరికన్ సమూహాలను సూచిస్తుంది. ఈ విగ్రహం నెలకొల్పడానికి భారతీయ సాంస్కృతిక సంబంధాల కౌన్సిల్ సహకారం అందించింది. మార్క్వెట్టే యూనివర్శిటీ స్కూల్ ఆఫ్ డెంటిస్ట్రీ కి చెందిన మాజీ డీన్ అయిన కుమార్ ధల్వార్, అతని భార్త దర్శన్ ఈ ఈ శిల్పాన్ని మిల్వాకీకి తీసుకురావాలనే ప్రచారానికి నాయకత్వం వహించి 25,000 డాలర్లు విరాళాన్నందించారు.

"ప్రపంచంలోని హింసను నివారించడానికి మాత్రమే కాదు, గృహ హింస ,  వీధుల్లో హింస కూడా మహాత్మా గాంధీ సందేశాల ప్రాముఖ్యత ఉంది."అని ధాలివాల్ *ఇండియా-వెస్ట్ వార్తాపత్రికతో అన్నారు* . 

శిల్పాన్ని దానం చేయాలనే ప్రతిపాదనను మిల్వాకీ కౌంటీ  అంగీకరించింది. మిల్వాకీ కౌంటీ  ప్రారంభంలో ఈ విగ్రహం నెలకొల్పడానికి  పది స్థలాలను ప్రతిపాదించింది. భారతీయ అమెరికన్ సంఘం మాక్‌ఆర్థర్ స్క్వేర్ వద్ద ఈ సైట్‌ను ఎంచుకుంది ఎందుకంటే "ఇది అందమైన, నిర్మలమైన ప్రదేశం." 

ఈ శిల్పాన్ని 2002 అక్టోబర్ 5 న ఆవిష్కరించారు. ఈ విగ్రహాన్ని  అంకితం చేసే  కార్యక్రమంలో శాంతి సత్యాగ్రహం, విస్కాన్సిన్ ఎన్నికైన అధికారులు,  భారత రాయబారి లలిత్ మాన్సింగ్ చేసిన ప్రసంగాలు,  *[[భజన|భజనల]]* కార్యక్రమం జరిగాయి. *ఇండియా-వెస్ట్ వార్తాపత్రిక ప్రకారం*, ఈ అంకిత సభకు 850 మంది హాజరయ్యారు.

ఈ శిల్పం స్థానిక భారతీయ అమెరికన్ సమాజానికి,  శాంతి కార్యకర్తలకు జాగరణ చేసే ప్రదేశం.  శిల్పానికి క్రమం తప్పకుండా గాజ్రా పూల దండలు వేస్తారు. ఈ శిల్పం చుట్టూ గల ప్రదేశాన్ని 2003లో ఇండియా-అమెరికా ఫ్రెండ్‌షిప్ పార్కుగా నామకరణం చేసారు.  
&#x5B; ** &#x5D;

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మహాత్మాగాంధీ స్మారక చిహ్నాలు
విజయ్ పాండురంగ భట్కర్

విజయ్ పాండురంగ్ భట్కర్ భారతీయ కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త, ఐటి నాయకుడు,  విద్యావేత్త. అతను   భారతదేశం  జాతీయ స్థాయిలో ప్రథమ ప్రయత్నమైన సూపర్ కంప్యూటింగ్‌ లో నిర్మాణ శాస్త్రవేత్తగా గుర్తింపు పొందాడు.  అక్కడ అతను పరం సూపర్ కంప్యూటర్ల అభివృద్ధికి నాయకత్వం వహించాడు . అతని కృషికి గాను భారతదేశ పౌర పురస్కారాలైన  పద్మ భూషణ్, పద్మశ్రీ  లతో పాటు  మహారాష్ట్ర భూషణ్  పురస్కారాన్ని పొందాడు.  భారతీయ కంప్యూటర్ మ్యాగజైన్ **డేటాక్వెస్ట్** అతన్ని భారతదేశ ఐటి పరిశ్రమకు మార్గదర్శకులలో ఒకనిగా నిలిపింది. అతను  సి-డిఎసి వ్యవస్థాపక ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్‌. అతను ప్రస్తుతం   భారతదేశం కోసం ఎక్సాస్కేల్ సూపర్ కంప్యూటింగ్ మిషన్‌ను అభివృద్ధి చేసే పనిలో ఉన్నాడు.

భట్కర్ జనవరి 2017 నుండి భారతదేశంలోని నలంద విశ్వవిద్యాలయానికి ఛాన్సలర్‌గా ఉన్నాడు. దీనికి ముందు, 2012 నుండి 2017 వరకు ఐఐటి ఢిల్లీ బోర్డు బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్స్  ఛైర్మన్‌గా పనిచేశాడు. ప్రస్తుతం ఆయన భారతీయ శాస్త్రవేత్తల లాభాపేక్షలేని సంస్థ అయిన విజ్ఞాన భారతి ఛైర్మన్‌గా పనిచేస్తున్నారు. .

## మూలాలు
కోచ్‌రబ్ ఆశ్రమం

కోచ్‌రబ్ ఆశ్రమం భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ నాయకుడు, పౌర హక్కుల నేత  మోహన్‌దాస్ కరం చంద్ గాంధీ నిర్వహించిన **ఆశ్రమం. ఇది గాంధీజీ** భారతదేశంలో నిర్వహించిన  మొట్టమొదటి ఆశ్రమం. దీనిని  అతని స్నేహితుడు బారిస్టర్ జీవన్ లాల్ దేశాయ్  బహుమతిగా ఇచ్చాడు.  1915 మే 25 న గాంధీజీ చే  స్థాపించబడిన  కోచ్‌రబ్ ఆశ్రమం  గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని అహ్మదాబాద్ నగరానికి సమీపంలో ఉంది.

ఈ ఆశ్రమం గాంధేయ వాదం ఆలోచనలను  విద్యార్థులకు అందించి సత్యాగ్రహం, స్వయం సమృద్ధి, స్వదేశీ విధానాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. అంతే కాకుండాఅ  పేదలు, మహిళలు, అంటరానివారి అభ్యున్నతి కోసం పనిచేయడానికి,  మెరుగైన ప్రభుత్వ విద్య, పారిశుద్ధ్యాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. మానవ సమానత్వం, స్వయంసేవ, నిరాడంబరత ఆధారంగా ఆశ్రమం నిర్వహించబడింది. ఏదేమైనా, కొచ్‌రబ్ ఆశ్రమం రెండు సంవత్సరాల తరువాత ప్లేగు బారిన పడినందున, గాంధీ తన ఆశ్రమాన్ని ఈసారి సబర్మతి నది ఒడ్డుకు మార్చవలసి వచ్చింది. సబర్మతి ఆశ్రమంలో ఉన్న సమయంలో ప్రజల గొంతుగా, దేశ నాయకుడిగా కీర్తి మరింత పెరిగింది. తరువాత 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహం తరువాత గాంధీజీ సేవాగ్రామ్ ఆశ్రమంలో తన మరణించే వరకు గడిపాడు.

## ఇది కూడ చూడు

* టాల్‌స్టాయ్ ఫామ్
* సబర్మతి ఆశ్రమం
* సేవగ్రామ్

## మూలాలు

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
వర్గం:మహాత్మా గాంధీ
లీ మిన్ హో

**లీ మిన్ హో** (ఆంగ్లం: **Lee Min ho**) (జననం జూన్ 22, 1987) దక్షిణ కొరియాకు చెందిన నటుడు, గాయకుడు. ఆయనకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అభిమానులు ఉండటం గమనార్హం. అతను ప్రపంచ ప్రఖ్యాత నటుడు అయ్యాడు, బాయ్స్ ఓవర్ ఫ్లవర్స్, ది వారసులు, సిటీ హంటర్, ది కింగ్: ఎటర్నల్ మోనార్క్ సహా అనేక టెలివిజన్ ధారావాహికలలో కనిపించాడు. ఆయన చాలా పాటలు పాడాడు.

## సినిమాలు

* 2008: పబ్లిక్ ఎనిమీ రిటర్న్స్
* 2008: మా స్కూల్ E.T.
* 2015: గంగ్నం బ్లూస్
* 2016: బౌంటీ హంటర్స్

## నాటకాలు
* 2003: షార్ప్
* 2004: నాన్‌స్టాప్ 5
* 2005: రెసిపీ ఆఫ్ లవ్
* 2006: సీక్రెట్ క్యాంపస్
* 2007: మాకరేల్ రన్
* 2007: ఐ సామ్
* 2008: గెట్ అప్
* 2009: బాయ్స్ ఓవర్ ఫ్లవర్స్
* 2010: వ్యక్తిగత రుచి
* 2011: సిటీ హంటర్
* 2012: విశ్వాసం
* 2013: వారసులు
* 2016: బ్లూ సీ లెజెండ్

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* Official Korean Website
* Official Japanese Website 

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం: 1987 జననాలు
వర్గం: దక్షిణ కొరియా సినీ నటులు
వర్గం: దక్షిణ కొరియా టెలివిజన్ నటులు
వర్గం: సియోల్ నుండి ప్రజలు
నిర్వాహక పరిధి

నిర్వాహక పరిధి అనేది క్లయింట్ లను తేలికగా ప్రామాణీకరించడానికి, ప్రమాణీకరించడానికి అనుమతించే భద్రతా భాండాగారాన్ని కలిగి ఉన్న ఒక సేవా ప్రదాత. ఇది కంప్యూటర్ నెట్ వర్క్ భద్రతకు ప్రత్యేకంగా వర్తిస్తుంది.
ఈ అంశము  GLUE సమాచార నమూనాకు సంబందించిన 'అడ్మిన్ డొమైన్' వర్గము చే సంగ్రహించబడుతుంది.
నిర్వాహక పరిధిని ముఖ్యంగా ఆంతరిక జాలిక పరిసరాల్లో ఉపయోగిస్తారు.

## కార్యాచరణ
ఇది హోస్ట్ లు, రూటర్ ల  సమాహారంగా అమలు చేయబడుతుంది, అంతేకాకుండా ఇంటర్కనెక్టింగ్ నెట్‌వర్క్(లు), ఒకే పరిపాలనా అధికారం ద్వారా  నిర్వహించబడతాయి.

విభిన్న భద్రతా భాండాగారాలు, విభిన్న భద్రతా సాఫ్ట్ వేర్ లేదా విభిన్న భద్రతా విధానాలను కలిగి ఉన్న విభిన్న నిర్వాహక పరిధుల మధ్య పరస్పర చర్య చాలా కష్టం.  అందువల్ల, తాత్కాలిక పరస్పర చర్య లేదా పూర్తి అంతరకార్యనిర్వహణ ను కోరుకునే నిర్వాహక పరిధులు  ఒక సమాఖ్యను నిర్మించాల్సి ఉంటుంది.

## మూలాలు
భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా

భారతదేశంలో జనాభా ప్రకారం మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా ఈ వ్యాసంలో ఇవ్వబడింది. భారత రాజ్యాంగంలోని 74వ సవరణ ప్రకారం మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం అనగా, 10 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జనాభా ఉన్న ప్రాంతంగానీ, ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జిల్లాలు కలిస్తుంది కానీ, రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పురపాలక సంఘాలు లేదా పంచాయతీలు లేదా ఇతర పరిసర ప్రాంతాలను కలిగివున్నదిగానీ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. గవర్నర్ చేత ప్రజా నోటిఫికేషన్ ద్వారా మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంగా పేర్కొనబడుతుంది. 
## జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాలు
వర్గం:మహా జనపదాలు
వర్గం:జాబితాలు
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం

**హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం,** తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హైదరాబాదు నగరం పరిధిలో ఉన్న మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. హైదరాబాదు, మేడ్చల్-మల్కాజ్‌గిరి, రంగారెడ్డి, సంగారెడ్డి, మెదక్, సిద్ధిపేట, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలతో హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం విస్తరించి ఉంది. ఈ ప్రాంతం హైదరాబాదు మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ పరిధిలోని 7,257 కి.మీ2 (2,802 చ. మై) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇక్కడ 9.75 మిలియన్ల జనాభా ఉంది.

## చరిత్ర
2008 సంవత్సరంలో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చట్టం (G.O.Ms.No.570 MA & UD (11) డిపార్ట్ మెంట్, తేది.25.08.2008) ద్వారా హైదరాబాదు మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ (హెచ్‌ఎండీఏ) ఏర్పాటు చేయబడింది. హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్  ప్రాంతంలో (రీజియన్)  ప్రణాళికాబద్ధమైన అభివృద్ధిని ప్రణాళిక, సమన్వయ పరచడం, పర్యవేక్షించడం, ప్రోత్సహించడం కోసం ఇది ఏర్పాటు చేయబడింది. మున్సిపల్ కార్పోరేషన్లు, మున్సిపాలిటీలు, ఇతర స్థానిక అధికారులు, హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్ వాటర్ సప్లై & సీవరేజ్ బోర్డు, తెలంగాణ ట్రాన్స్‌మిషన్ కార్పోరేషన్, తెలంగాణ రాష్ట్ర పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాల సంస్థ, తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ, ఇతర సంస్థల అభివృద్ధి కార్యకలాపాలను సమన్వయం ఈ సంస్థ చేస్తుంది. 

thumb|352x352px|హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత ప్రతిరూప పటం

## అధికార పరిధి
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం 7 జిల్లాలు, 70 మండలాలు, 1032 గ్రామాలను కలిగివుంది. ఇందులో 175 గ్రామాలు, 31 గ్రామాలతో కూడిన 12 పురపాలక సంఘాలు/నగర పంచాయతీలు ఉన్నాయి.

## నగరపాలక సంస్థలు
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో ఈ క్రింది నగరపాలక సంస్థలు ఉన్నాయి.

# హైదరాబాదు మహానగరపాలక సంస్థ
# బోడుప్పల్ నగరపాలక సంస్థ
# పీర్జాదిగూడ నగరపాలక సంస్థ
# నిజాంపేట నగరపాలక సంస్థ
# జవహర్‌నగర్ నగరపాలక సంస్థ
# బడంగ్‌పేట్ నగరపాలక సంస్థ
# మీర్‌పేట నగరపాలక సంస్థ
# బండ్లగూడ జాగీర్ నగరపాలక సంస్థ

## పురపాలక సంఘాలు
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో ఈ క్రింది పురపాలక సంఘాలు ఉన్నాయి.

# సంగారెడ్డి పురపాలక సంఘం
# బొల్లారం పురపాలక సంఘం
# తెల్లాపూర్ పురపాలక సంఘం
# అమీన్‌పూర్ పురపాలక సంఘం
# భువనగిరి పురపాలక సంఘం
# చౌటుప్పల్ పురపాలక సంఘం
# పోచంపల్లి పురపాలక సంఘం
# మేడ్చల్ పురపాలక సంఘం
# దమ్మాయిగూడ పురపాలక సంఘం
# నాగారం పురపాలక సంఘం
# పోచారం పురపాలక సంఘం
# ఘట్ కేసర్ పురపాలక సంఘం
# గుండ్లపోచంపల్లి పురపాలక సంఘం
# తూమ్ కుంట పురపాలక సంఘం
# దుండిగల్ పురపాలక సంఘం
# కొంపల్లి పురపాలక సంఘం
# పెద్దఅంబర్‌పేట పురపాలక సంఘం
# ఇబ్రహీంపట్నం పురపాలక సంఘం
# జల్​పల్లి పురపాలక సంఘం
# షాద్‌నగర్ పురపాలక సంఘం
# శంషాబాద్ పురపాలక సంఘం
# తుర్కయాంజల్ పురపాలక సంఘం
# ఆదిభట్ల పురపాలక సంఘం
# శంకర్‌పల్లి పురపాలక సంఘం
# తుక్కుగూడ పురపాలక సంఘం
# మణికొండ పురపాలక సంఘం
# నార్సింగ్ పురపాలక సంఘం
# నర్సాపూర్ పురపాలక సంఘం
# తూప్రాన్ పురపాలక సంఘం

## ఇవికూడా చూడండి
* హైదరాబాదు మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ
* హైదరాబాదు మహానగరపాలక సంస్థ
* హైదరాబాద్ మహానగర పాలక సంస్థ వార్డులు
* భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా

## మూలాలు


వర్గం:భారతదేశం లోని రాజధాని నగరాలు
వర్గం:హైదరాబాదు
వర్గం:నగరాలు
వర్గం:రాజధానులు
గాంధీ దేవాలయం, భతరా

**గాంధీ దేవాలయం** భారతదేశంలోని తూర్పు తీరంలో గల ఒడిశా రాష్ట్రంలోని సంబల్‌పూర్ జిల్లాలోని భతరా వద్ద 1974లో నిర్మించబడిన దేవాలయం. ఈ ఆలయం మహాత్మా గాంధీకి అంకితం చేయబడింది. భారతదేశంలో గాంధీజీకి అంకితం చేసిన మొదటి ఆలయం ఇది.

## చరిత్ర
1960 దశాబ్దంలో సంబల్పూర్‌లో అంటరానితనం ఇంకా ఉండేది. ఈ అంటరాని తనాన్ని నిర్మూలించడానికి భతరా గ్రామస్థులు తమ గ్రామంలో గాంధీ ఆలయాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. రైరాఖోల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మాజీ శాసనసభ్యుడు అభిమన్యుకుమార్ గ్రామస్థుల ప్రతిపాదనకు మద్దతునిచ్చి నాయకత్వం వహించాడు. ఈ ఆలయానికి శంకుస్థాపన 1971 మార్చి 23న జరిగింది. ఆలయ నిర్మాణం పూర్తయిన తరువాత 1974 ఏప్రిల్ 11న అప్పతి ఒడిశా ముఖ్యమంత్రిణి నందిని సత్పతి అధికారికంగా ప్రారంభోత్సవం చేసింది.

## దైవం, ఆలయ ఆచారాలు
ఈ దేవాలయంలో గాంధీజీ కాంస్య విగ్రహం ఎత్తు 3.5 అడుగులు ఉంటుంది. ఈ దేవాలయం ప్రవేశ ద్వారం ఎదురుగా భారతదేశ జాతీయ చిహ్నం అయిన అశోక స్తంభం ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ దేవాలయ శిఖరంపై భారతదేశ త్రివర్ణ జాతీయ పతాకాన్ని అమర్చారు. ఆలయం లోపల ఉన్న గాంధీజీ విగ్రహానికి రోజూ దళిత పూజారి పూజిస్తుంటాడు. గాంధీజీకి ఇష్టమైన గ్రంథాలు భగవద్గీత, రామ్ ధున్ ప్రతి ఉదయం, సాయంత్రం చదవబడతాయి. గణతంత్ర దినోత్సవం, స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం, గాంధీ జయంతిని ఇక్కడ ప్రత్యేక సందర్భాలుగా జరుపుకుంటారు.

## ప్రదేశం
ఈ ఆలయం జాతీయ రహదారి నంబర్ 53 నుండి 500 మీటర్ల దూరంలో ఉంది. జార్సుగూడ విమానాశ్రయం 61&nbsp;కిమీ, క్షేతరాజ్‌పూర్ రైల్వే స్టేషన్ 10&nbsp;ఆలయం కి.మీ. దూరంలోనూ ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం సంబల్‌పూర్ జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయానికి రహదారి ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:మహాత్మా గాంధీ
వర్గం:మహాత్మాగాంధీ స్మారక చిహ్నాలు
ది ఎసెన్షియల్ గాంధీ

ది ఎసెన్షియల్ గాంధీ (ఆవశ్యక గాంధీ): అతని జీవితం, పని  ఆలోచనలపై అతని రచనల సంకలనం. ఇది మోహన్ దాస్ గాంధీ రచనల సంకలనం. గాంధీ మహాత్ముడు గా ఎలా మారాడు, వివిధ అంశాలపై గాంధీ అభిప్రాయాలను ఎలా పరిచయం చేయాలో ఈ పుస్తకం ఉదహిస్తుంది. ఇది "ది మ్యాన్"  "మహాత్ముడు" అనే రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది.

## ద మ్యాన్
[ఎడమ|thumb|240x240px|[మహాత్మా గాంధీ|గాంధీ  అతని భార్య కస్తూర్బాయి (1902)]]
అంతర్గత పోరాటాలతో నిండిన యువకుడిని భారతదేశ రాజకీయ  ఆధ్యాత్మిక నాయకుడిగా మార్చడాన్ని మొదటి అద్యాయం వివరిస్తుంది. గాంధీ తన విద్య కోసం ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి మాంసం, మద్యం  స్త్రీలకు దూరంగా ఉండాలన్న ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం ఉన్నారు. గాంధీ తన ప్రణాళికాబద్ధమైన ఆత్మహత్యలో ఘటనలో  ఉన్న హాస్య చతురత,   తన భార్య కస్తూర్బాయి పట్ల ఉన్న కాంక్ష  తన నిరాశతో, పరిపూర్ణత కోసం ఒక స్వీయ భావావరోధం రెండింటినీ ప్రదర్శిస్తాడు. పుస్తకం యొక్క ఈ భాగం అంతా, పాఠకుడికి భారతదేశపు ఆధ్యాత్మిక నాయకుడిగా మారే,  అంతగా గుర్తించబడని మోహన్‌దాస్ కె. గాంధీ యొక్క  పార్సాన్ని  సూక్ష్మంగా చూస్తారు. మొదటి భాగము ట్రాన్స్‌వాల్‌లోకి గాంధీ పాదయాత్రలో ముగుస్తుంది. ఈ ప్రదర్శన గతంలో భారత వ్యతిరేక చట్ట నియమావళికి సంస్కరణలను తీసుకువచ్చింది.

వర్గం:మహాత్మా గాంధీ
వర్గం:జీవిత చరిత్రలు
గాంధీ మూడు కోతులు (సుబోధ్ గుప్తా శిల్పాలు)

thumb|మూడు కోతుల స్పూర్థి శిల్పం
గాంధీ , మూడు కోతులు అనేది ఒక భారతీయ కళాకారుడు సుబోధ్ గుప్తా రూపొందించిన శిల్పాలు, ఇది వివిధ రకాల సైనిక శిరస్త్రాణాల్లో మూడు తలలను తెలుపుతుంది . భారతదేశపు నుండి వచ్చి విజేత అయిన మహాత్మా గాంధీ నుంచి వచ్చిన దృశ్య రూపకమైన "మూడు జ్ఞాన కోతుల" ను ఈ శిల్పాలు గుర్తుకు తెస్తాయి ఇవి , "చెడు చూడవద్దు, చెడు వినవద్దు, చెడు మాట్లాడవద్దు" అనే సూత్రాన్ని సూచిస్తుంది. 

## రూపకల్పన
ఈ మూడు తలల స్టెయిన్ లెస్ స్టీల్ వంట పరికరాలు, ఉపయోగించిన ముంతలు , సంప్రదాయ టిఫిన్ లంచ్ బాక్సులు,  గాజు గిన్నెలతో కూడి ఉంటాయి.  ఇందులో వేర్వేరు అంశాలు ప్రతి తలను నిర్వచించాయి- ఒక తల గ్యాస్ మాస్క్, ఇంకో తల శిరస్త్రాణము  జత అద్దాలు ఇంకా మరోక తల వొక విధమైన టోపితో  కప్పబడి ఉంటాయి. 

## ఈ శిల్పాల వెనుక తత్వం
ఈ శిల్పాల పరంపర, ఇతివృత్తాలతో సహా అతని కళాకృతిలో ద్వంద్వాల యొక్క సుబోధ్ గుప్తా యొక్క పరిశీలన, ద్వైతం సూచిస్తుంది , ఇందులో యుద్ధం  శాంతి, ప్రభుత్వ , ప్రైవేట్ , ప్రపంచ  స్థానిక అంశాలు ఉన్నాయి.  మొదట "చెడు చూడవద్దు, చెడు వినవద్దు, చెడు మాట్లాడకండి" అనే పదం 17 వ శతాబ్దంలో జపాన్‌లో ఉద్భవించింది, తరువాత  మహాత్మా గాంధీ కారణంగా శాంతి  సహనం యొక్క సందేశంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్వీకరించబడింది, మూడు కోతుల దృశ్య రూపకంలో  వాటిలో ఒకటి  కళ్ళను కప్పి, రెండవది నోరు, మూడవది చెవులను కప్పి ఉంచుతాయి. అణచివేత  అన్యాయాలకు వ్యతిరేకంగా శాంతియుతంగా పోరాడటానికి ఒక మార్గంగా ఈ మూడు కోతుల  గురించి ఉన్న గాంధీ దృష్టిని ఈ  సుబోధ్ గుప్తా శిల్పాలు గుర్తుచేస్తున్నాయి.

## ఈ శిల్పాల ప్రదేశం
ఇటీవల దోహాలోని కతారా కల్చరల్ విలేజ్ లో ఈ శిల్పాలు శాశ్వతంగా ప్రతిష్టించబడ్డాయి.

## మూలాలు


2008లో వీటిని రూపొందించిన అప్పటి నుండి,సుబోధ్ గుప్తా తయారుచేసిన ఈ శిల్పాలు ,జాక్ షైన్ మాన్ గ్యాలరీలో "STILL, STEAL, STEEL" ప్రదర్శన వంటి వివిధ ప్రదర్శనలలో ప్రపంచాన్ని చుట్టి వచ్చాయి (మార్చి–ఏప్రిల్ 2008) మద్యకాలంలో.

ఇటీవల దోహాలోని కతారా కల్చరల్ విలేజ్ లో ఈ శిల్పాలు శాశ్వతంగా ప్రతిష్టించబడ్డాయి.

## మూలాలు



వర్గం:గాంధేయవాదం
ప్రక్రియ విశ్లేషణ

**ప్రక్రియ విశ్లేషణ** , అనేది సాంకేతిక రచనలు, అలాగే వివరించే రచనల రూపం, దీనిని దశల పరంపరల ద్వారా ఒక మార్పు ఎలా జరుగుతుంది అనే విషయాన్ని పాఠకుడికి తెలియజేయడానికి రూపొందించబడింది.సాంప్రదాయ ప్రక్రియ విశ్లేషణ, సూచనల సమితి రెండూ క్రమానుగతంగా నిర్వహించబడతాయి,ఒక ప్రక్రియ విశ్లేషణకు సంబంధించిన పాఠకుడు సాధారణంగా చేసిన ప్రత్యక్ష చర్యలు లేకుండా ఎక్కువగా పనిచేసే ఒక వ్యవస్థకు చెందిన కాలక్రమానుగత భాగాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఆసక్తి కలిగి ఉంటుంది (ఉదాహరణకు, ఒక ఆపిల్ పండు శరీరంలో ఎలా జీర్ణం అవుతుంది), అదే ఒక ముఖ్యమైన, పరిమిత మైన పనిని పూర్తిచెయ్యడం కొరకు సూచనల సమితికి  చెందిన పాఠకుడు సూచనలను ఉపయోగించాలని భావిస్తుంది. దీనికి భిన్నంగా, ఒక యంత్రాంగం వివరణ కు చెందిన పాఠకుడుకు  అంతరిక్షం లోని ఒక వస్తువుపై ఎక్కువ ఆసక్తి కలిగి ఉంటుంది (ఒక ప్రత్యేక రకానికు చెందిన ఆపిల్ రూపం, పోషకాల విలువలు వంటివి).

## మూలాలు

వర్గం:సాంకేతిక విజ్ఞానం
గాంధీ మండపం (చెన్నై)

కుడి|thumb| గాంధీ మండపం
**గాంధీ మండపం**  చెన్నైలోని అడయార్‌లోని సర్దార్ పటేల్ రోడ్డులో నిర్మించిన స్మారక కట్టడాల శ్రేణి.    ప్రాంగణంలో నిర్మించిన మొదటి నిర్మాణం మహాత్మాగాంధీ స్మారక చిహ్నం, దీనిని మద్రాస్ ముఖ్యమంత్రి సి. రాజగోపాలచారి 1956 జనవరి 27 న ప్రారంభించాడు. తరువాత  స్వాతంత్ర్య  ఉద్యమకారుడు  రెట్టమలై శ్రీనివాసన్,  మాజీ ముఖ్యమంత్రులు సి. రాజగోపాలచారి, కె. కామరాజ్,  ఎం . భక్తవత్సలం ల  కోసం మరో నాలుగు స్మారక చిహ్నాలు జోడించబడ్డాయి. 

దాని ప్రాముఖ్యత కారణంగా ఈ మండప ఆవరణ తరచుగా బహిరంగ కార్యక్రమాలకు, ముఖ్యంగా సాంస్కృతిక ఉపన్యాసాలు,  సంగీత కార్యక్రమాల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.   ఈ స్థలం  నగరంలో వినోద కార్యక్రమాల  ప్రదేశంగా కూడా ఉంది.  

## మూలాలు


వర్గం:మహాత్మాగాంధీ స్మారక చిహ్నాలు
టాల్‌స్టాయ్ ఫామ్

[thumb|290x290px|1910 లో టాల్‌స్టాయ్ ఫామ్‌లోని కొందరు సభ్యులు, మధ్యలో [మహాత్మా గాంధీ|గాంధీ ,  రెండవ వరుస కుడి నుండి ఐదవ స్థానంలో ఉన్నారు]]
**టాల్‌స్టాయ్ ఫాం**  దక్షిణాఫ్రికా ఉద్యమంలో మోహన్‌దాస్ కరం చంద్ గాంధీ ప్రారంభించి, నిర్వహించిన మొట్టమొదటి ఆశ్రమం. 1910లో స్థాపించబడిన ఈ ఆశ్రమం భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో భారతీయులపై వివక్షకు వ్యతిరేకంగా నిర్వహించిన సత్యాగ్రహ ప్రచారానికి ప్రధాన కార్యాలయంగా పనిచేసింది. 

ఈ ఆశ్రమానికి రష్యన్ రచయిత,  తత్వవేత్త లియో టాల్‌స్టాయ్ పేరు పెట్టారు. అతను 1894లో రాసిన పుస్తకం, *ది కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ గాడ్ ఈజ్ విత్ యు*, గాంధీ యొక్క అహింసా సిద్ధాంతాన్ని బాగా ప్రభావితం చేసింది.

గాంధీ మద్దతుదారు అయిన హర్మన్ కల్లెన్‌బాచ్, వారి స్థానిక ఉద్యమం జరుగుతున్నంత వరకు గాంధీ తో పాటు డెబ్బై నుండి ఎనభై మంది ఇతర వ్యక్తులను అక్కడ నివసించడానికి అనుమతించాడు. కల్లెన్‌బాచ్ సమాజానికి దీని పేరును సూచించాడు.  ఇది త్వరలో మూడు కొత్త భవనాలను, నివాస భవనాలుగా, కార్యశాలలుగా, పాఠశాలలుగా నిర్మించింది.  

## ఇవి కూడా చూడండి

* కొక్రాబ్ ఆశ్రమం
* సబర్మతి ఆశ్రమం
* సేవగ్రామ్

## మూలాలు

వర్గం:మహాత్మా గాంధీ
జల్లారం

**జల్లారం,** భారతదేశం, పెద్దపల్లి జిల్లా, రామగిరి మండలం లోని ఒక జనగణన పట్టణం, రెవెన్యూ గ్రామం 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు  ముందు ఈ గ్రామం పాత కరీంనగర్ జిల్లా లోని కమాన్‌పూర్ మండలంలో ఉండేది.  పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన రామగిరి మండలం (సెంటనరీ  కాలనీ) లోకి చేర్చారు. 

## జనాభా
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, జల్లార పట్టణంలో మొత్తం 2,450 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. జల్లారం మొత్తం జనాభా 9,329, అందులో 4,809 మంది పురుషులు కాగా,మహిళలు  4,520  మంది ఉన్నారు.జల్లారాం సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి 940.

పట్టణ పరిధిలోని మొత్తం జనాబాలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 732, ఇది మొత్తం జనాభాలో 8%గా ఉంది.అందులో 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 389 మంది మగ పిల్లలు ఉండగా, ఆడ పిల్లలు 343 మంది ఉన్నారు.2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జల్లారం పిల్లల సెక్స్ రేషియో 882, ఇది సగటు సెక్స్ రేషియో (940) కన్నా తక్కువ.అక్షరాస్యత 73.6%.పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 80.77%, స్త్రీ అక్షరాస్యత రేటు 66.08%.గా ఉంది

2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జల్లారం మొత్తం జనాభా 11000, అందులో పురుషులు 52% ఉండగా, స్త్రీలు 48% ఉన్నారు.  జల్లారం సరాసరి అక్షరాస్యత రేటు 60%, ఇది జాతీయ అక్షరాస్యత 59.5% కన్నా ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 66% ఉండగా,స్త్రీల అక్షరాస్యత 52 % ఉంది.జల్లారం పటటణ పరిధిలో 6 సంవత్సరాల వయస్సు లోపు జనాభా 11% మంది ఉన్నారు.

## ప్రస్తావనలు


## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:పెద్దపల్లి జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
దేవాపూర్ (కాశీపేట మండలం)

**దేవాపూర్,**తెలంగాణ రాష్ట్రం, మంచిర్యాల జిల్లా,కాసిపేట మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం. దేవాపూర్ సెన్సస్ టౌన్ పరిధిలో మొత్తం 2543 ఇళ్ళున్నాయి. వీటికి నీరు, మురుగునీటి వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను సంబంధిత స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ అందిస్తుంది. సెన్సస్ టౌన్ పరిమితుల్లో రహదారులను నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి కూడా స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థకు అధికారం ఉంది. 2016లో జరిగిన తెలంగాణ జిల్లాల, మండలాలు పునర్య్వస్థీకరణకు ముందు దేవాపూర్  పట్టణం అదిలాబాదు జిల్లాలో ఉండేది.

## జనాభా
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, దేవపూర్ పట్టణంలో మొత్తం 2,543 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. దేవపూర్ మొత్తం జనాభా 9,683, అందులో 4,847 మంది పురుషులు, 4,836 మంది మహిళలు.దేవపూర్ సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి 998.దేవపూర్ పట్టణం పరిధిలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 966, ఇది మొత్తం జనాభాలో 10% గా ఉంది.మొత్తం జనాభాలో 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 479 మంది మగ పిల్లలు, 487 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం దేవపూర్ బాలల లైంగిక నిష్పత్తి 1,017, ఇది సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి (998) కంటే ఎక్కువ.మొత్తం అక్షరాస్యత 69.7%.గా ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 76.97%,  స్త్రీల అక్షరాస్యత 62.47%.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:మంచిర్యాల జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
ముంబై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం

**ముంబై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం** మహారాష్ట్రలోని ముంబై, దాని సమీప పట్టణాలను కలిగివున్న మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. 6,355 చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యాన్ని కలిగివున్న ఈ ప్రాంతం 26 మిలియన్లకు పైగా జనాభాతో ప్రపంచంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాలలో ఒకటిగా నిలుస్తోంది.

20 సంవత్సరాలుగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఈ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో తొమ్మిది నగరపాలక సంస్థలు,  పదిహేను చిన్న పురపాలక సంఘాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతాన్ని ముంబై మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ (ఎంఎంఆర్‌డిఎ) పర్యవేక్షిస్తోంది. ఈ సంస్థ పట్టణ ప్రణాళిక, అభివృద్ధి, రవాణా, గృహాల బాధ్యత నిర్వర్తించే మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థ.

మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో సమగ్ర మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళిక, అభివృద్ధికి సంబంధించిన సమస్యలను అధిగమించి, పరిష్కరించడానికి ఈ ముంబై మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ ఏర్పడింది. ముంబై, నవీ ముంబై వెలుపల ఉన్న ప్రాంతాలలో వ్యవస్థీకృత అభివృద్ధి జరగలేదు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రణాళికాబద్ధమైన నగరాల్లో ఒకటిగా అభివృద్ధి చెందిన ఈ నవీ ముంబైని మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన నగర, పారిశ్రామిక అభివృద్ధి సంస్థ (సిడ్కో) అభివృద్ధి చేసింది.

ముంబై పట్టణీకరణ వేగవంతంగా జరిగినందువల్ల ఈ ప్రాంతంలో అక్రమ అభివృద్ధికి సంబంధించిన సమస్యలు వస్తున్నాయి. భీవండి తాలూకాలోని మూడవ జాతీయ రహదిరి వెంట ఉన్న గ్రామాలలో (భారతదేశంలో అతిపెద్ద గిడ్డంగు ప్రాంతాలు) జరిగిన అవాంఛనీయ పరిణామాలు వీటికి ఉదాహరణలు చెప్పవచ్చు. పట్టణ ప్రణాళిక, ఠాణే జిల్లా కలెక్టర్ వంటి ప్రభుత్వ సంస్థలు ఈ అసంఘటిత అభివృద్ధిని పరిష్కరించడంలో సమస్యలను ఎదుర్కొన్నాయి.

## చరిత్ర
మరాఠీయుల ఆరాధ్యదైవమయిన ముంబాదేవి పేరు మీదుగా ఈ పట్టణానికి 'ముంబై' అనే పేరు వచ్చింది. కాలాలకనుగుణంగా 'బాంబే', 'బొంబైమ్', 'బంబై' అనే పేర్లతో పిలువబడి 1995లో అధికారికంగా 'ముంబై'గా మర్చబడింది.

భారతదేశపు పడమటిభాగంలో అరేబియన్ సముద్ర తీరంలో ఉల్హానదీ ముఖద్వారంలో ముంబై నగరం ఉంది. మహారాష్ట రాష్ట్రానికి చెందిన సాష్టా ద్వీపంలో అధిక భాగాన్ని ఆక్రమించుకొని వున్న ముంబై నగరం నగరమంతా సముద్ర మట్టానికి 10 నుండి 15 మీటర్ల ఎత్తుల మధ్యలో ఉంటుంది. ఉత్తర ముంబై నగరం కొండ ప్రాంతాలతో నిండి ఉంటుంది. నగరంలోకెల్లా ఎత్తైన ప్రదేశం ఎత్తు 450 మీటర్లు. నగరం విస్తీర్ణం 603 కిలోమీటర్లు. 2001 జనాభా లెక్కల ననుసరించి ముంబై జనాభా 1,30,00,000. నగరపురాలలో నివసిస్థున్న ప్రజలను చేర్చుకుంటే ఈ సంఖ్య 1,60,00,000.

## నగరపాలక సంస్థలు
thumb|235px|right|గేట్ వే ఆఫ్ ఇండియా
thumb|right|ఛత్రపతి శివాజీ టెర్మినల్
thumbnail|చర్చిగేట్ మెట్రో రైల్వే స్టేషను

ముంబై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో ఈ క్రింది నగరపాలక సంస్థలు ఉన్నాయి.

# ముంబై
# ఠాణే
# కళ్యాణ్-డోంబివ్లి
# నవీ ముంబై
# పన్వెల్
# వసై-విరార్
# మీరా-భయందర్
# భీవండి-నిజాంపూర్
# ఉల్హాస్ నగర్
# అంబర్‌నాథ్
# బద్లాపూర్
# యురాన్
# అలీబాగ్
# పెన్
# మాథేరన్
# కర్జాత్
# ఖోపోలి
# పాల్ఘర్

## జిల్లాలు
# ముంబై నగరం (పూర్తి) 

# ముంబై పరిసరం (పూర్తి)
# ఠాణే (పాక్షిక)
# పాల్ఘర్ (పాక్షిక)
# రాయగడ్ (పాక్షిక)

## ఇవికూడా చూడండి
* భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా
* హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* MMRDA cities table
*Mumbai Railway Station Names 
* Mumbai Metropolitan Region Development Authority - Who We Are

వర్గం:భారతదేశం లోని రాజధాని నగరాలు
వర్గం:నగరాలు
వర్గం:రాజధానులు
వర్గం:ముంబాయి
ఇస్నాపూర్ (పటాన్‌చెరు మండలం)

**ఇస్నాపూర్,** భారతదేశం, తెలంగాణలోని సంగారెడ్డి జిల్లా, పటాన్‌చెరు మండలం లోని గ్రామం.ఇది ఒక జనగణన పట్టణం. ఇస్నాపూర్ సెన్సస్ టౌన్‌లో మొత్తం 2082 ఇళ్ళు ఉన్నాయి. దీనికి నీరు, మురుగునీటి వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను సంబంధిత స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ అందిస్తుంది. సెన్సస్ టౌన్ పరిధిలోని రహదారులను నిర్మించడానికి,నిర్వహించటానికి దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి స్థానిక స్వపరిపాల సంస్థకు అధికారం ఉంది.2016లో తెలంగాణ రాష్ట్రంలోజిల్లాల, మండలాల పునర్య్వస్థీకరణ జరగక ముందు ఈ పట్టణం మెదక్ జిల్లా,పటాన్‌చెరు మండల పరిధిలో ఉంది. పునర్య్వస్థీకరణ భాగంగా కొత్తగా ఏర్పడిన సంగారెడ్డి జిల్లా, పటాన్‌చెరు మండల పరిధిలో చేరింది.

## జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.

## జనాభా
ఇస్నాపూర్ మొత్తం జనాభా 8,276, అందులో 4,378 మంది పురుషులు, 3,898 మంది మహిళలు.దీనినిబట్టి ఇస్నాపూర్ సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి 890గా ఉంది.ఇస్నాపూర్ పట్టణ పరిధిలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సులోపు గల పిల్లల జనాభా 1100, ఇది మొత్తం జనాభాలో 13%గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 583 మంది మగ పిల్లలు ఉండగా, ఆడ పిల్లలు 517 మంది ఉన్నారు. బాలల లైంగిక నిష్పత్తి 887, ఇది సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి (890) కన్నా తక్కువ. అక్షరాస్యత 74.8%. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 82.19%, స్త్రీ అక్షరాస్యత రేటు 66.55%గా ఉంది.

## మూలాలు


## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:సంగారెడ్డి జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
రాదుగ ప్రచురణాలయం

**రాదుగ పబ్లికేషన్స్** ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు దేశాలు, భాషల్లో ప్రచురణలు చేసిన, రష్యాకు చెందిన ప్రచురణ సంస్థ. సోవియట్ యూనియన్ ప్రభుత్వం రాదుగ పబ్లికేషన్స్ ను చట్టం ద్వారా ఏర్పాటుచేసింది. ప్రభుత్వ నిధులతో సంస్థ తక్కువ ధరకు, విలువైన, నాణ్యమైన పుస్తకాలను ప్రచురణ చేసేది. సోవియట్ యూనియన్లోని వివిధ ప్రాంతాల భాషలతో పాటుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారతదేశం, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ వంటి దేశాల్లోనూ ప్రచురణలు చేసింది. రాదుగ అంటే ఇంద్రధనుస్సు అని అర్థం. 

రాదుగ పబ్లిషర్స్, సోవియట్ యూనియన్ యొక్క ప్రభుత్వ-యాజమాన్య ప్రచురణ సంస్థ, ఇది ఎక్కువగా  పిల్లల సాహిత్యం వివిధ భాషలలో ప్రచురిస్తుంది. ఈ ప్రచురణ సంస్థ పుస్తకాలను సోవియట్ యూనియన్‍లో ముద్రించి పంపిణీచేసేది. ఈ  పుస్తకాలు దేశ విదేశ భాషలలో ప్రచురించబడ్డాయి. **రాదుగ** అంటే రష్యన్ భాషలో ఇంద్రధనస్సు అని అర్దం.  వీరు అనేక శాస్త్రీయ పుస్తకాలు, కళలు, రాజకీయ పుస్తకాలు, క్లాసిక్ పుస్తకాలు, పిల్లల సాహిత్యం, నవలలు  చిన్న ఫిక్షన్ వంటి అనేక పుస్తకాలను ప్రచురించారు. అందమైన హార్డ్ బౌండుతో, నాణ్యతతో, బొమ్మలతో ఈ పుస్తకాలు ఉండేవి భారతదేశంలో అతి తక్కువ ధరతో పుస్తకాలు లభించేవి. అక్కడ అచ్చయిన పుస్తకాలు పెద్దలను పిల్లలను విశేషంగా అలరించేవి. ఇప్పటికీ ఈ పుస్తకాలకు చాలా మంది అభిమానులు వున్నారు. 

## చరిత్ర & ప్రచురణలు
రాదుగ పబ్లిషింగ్ హౌస్ 1982 లో స్థాపించబడింది అంతకు ముందు ఉన్న  ప్రోగ్రెస్ (ప్రగతి) పబ్లిషింగ్ హౌస్ నుండి వేరు చేయబడింది దీని మూల సంస్థ అయిన ప్రోగ్రెస్ పబ్లిషర్స్ 1989 లో సంవత్సరానికి 50 భాషల్లో 750 శీర్షికలను ముద్రించారు ఇది గిన్నీస్ ప్రపంచ రికార్డు,  ముఖ్యంగా పిల్లల, సమకాలీన సాహిత్యంపై దృష్టి కేంద్రీకరించడం.  పిల్లల సాహిత్యానికి ఒక ప్రామాణికతను నెలకొల్పటం,  పిల్లల అనుభవాలను గుర్తించిన రచనలు చేయటం ఈ ప్రచురణాలయం ముఖ్య ఉద్దేశం  , అప్పటి సోవియట్ యూనియన్ ప్రభుత్వం తన భావజాలాన్ని ప్రపంచమంతా వ్యాప్తి చేయాలనుకునే ఉద్దేశంతో పుస్తకాలనే ప్రచార సాధనాలుగా ఎంచుకుంది.ప్రపంచవ్యాప్తంగా కమ్యూనిస్టు భావజాల వ్యాప్తిమీద దృష్టి మాత్రమే కాకుండా వనరులు కూడా భారీగా వెచ్చించింది రష్యా. మంచి ముద్రణా నాణ్యత కలిగిన పుస్తకాలు అతి చౌకగా అందించేవాళ్లు. ఇందులో భాగంగా ప్రగతి, రాదుగ, ప్రోగ్రెసివ్ పబ్లిషర్స్  , మీర్ ప్రచురణాలయం వంటి సంస్థలు దీనికోసం వివిధ దేశాలకు, భాషలకు చెందిన అనేక మంది అనువాదకులకు  ఉద్యోగాలు ఇచ్చి రష్యాకు రప్పించుకుని, అనువాదాలు చేయించింది. అలా  తెలుగు ప్రాంతం నుండి కూడా పలువురు రచయితలు అక్కడ అనువాదకులుగా పని చేశారు అందులో  వుప్పల లక్ష్మణరావు, రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి, ఆర్వియార్, నిడమర్తి ఉమారాజేశ్వర రావు, కొండేపూడి లక్ష్మీనారాయణ, నిడమర్తి మల్లికార్జున రావు వంటివారు ఉన్నారు,  వీరి ద్వారా తెలుగులో రష్యన్ చరిత్ర కథలూ, గాథలూ, మన కాలం వీరుడు,  బుల్లి మట్టి యిల్లు, ఆకుపచ్చ ద్వీపం, పసివాడి పగ, అడవిలో ఇళ్ళు, కళాతపస్వి యెగోరి, నొప్పి డాక్టరు, మక్సీమ్ గోర్కీ సాహిత్య వ్యాసాలు , మక్సీమ్ గోర్కీ అమ్మ , అపరాధ పరిశోధకుడి నోట్సు,ఎన్.రాద్లోవ్ బొమ్మల కథలు , సమరంలో కలిసిన గీతలు ,విషాధ సంగీతం కథా సంకలనం వంటి తెలుగు పుస్తకాలు ప్రజాదరణ పోందాయి. ఈ ప్రచురణాలయం ద్వారా  వి.బియాంకి, వి.దచ్ కేవిచ్, జి.యూదిన్,  ఎల్. షేయినిన్ ,వి.పనోవ, ఎ.కుప్రీన్, వి.బగమొలొవ్, ఎమ్. లేర్మొంతొవ్, ఎ.బెల్యాయెవ్,  ఎస్ అలెక్సేయ్ ,టాల్ స్టాయ్ మొదలైన రష్యన్ రచయితల పుస్తకాల తెలుగు అనువాదాలు ప్రచురించపడ్డాయి. 1990లో సోవియట్ యూనియన్ విచ్ఛిన్నమయ్యాక దాని ఫలితంగా ప్రగతి పబ్లిషర్స్  తన కార్యకలాపాలను మూసివేసింది  ప్రచురణ, పంపిణీ అనివార్యంగా ముగింపుకు వచ్చాయి అ పరిమాణాల అనంతరం మూడు సంవత్సరాల తరువాత 1993 లో రాదుగ ప్రచురణాలయం మూతబడింది.

## మూలాలు


వర్గం:ప్రచురణ సంస్థలు
ఎద్దుమైలారం

**ఎద్దుమైలారం,** తెలంగాణ, సంగారెడ్డి జిల్లా, కంది మండలానికి చెందిన ఒక జనగణన పట్టణం. ఎద్దుమైలారం సెన్సస్ టౌన్‌లో మొత్తం 2,801 ఇళ్ళు ఉన్నాయి.దీనికి నీరు, మురుగునీటి వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను సంబంధిత స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ అందిస్తుంది. పట్టణ పరిధిలో రహదారులను నిర్మించడానికి,నిర్వహించటానికి దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి కూడా స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థకు అధికారం ఉంది.

## జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లాలోని సంగారెడ్డి మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటుచేసిన కంది మండలంలోకి చేర్చారు.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఎద్దుమైలారం పట్టణపరిధిలో మొత్తం 2,801 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. ఎద్దుమైలారం పట్టణ మొత్తం జనాభా 11,759, అందులో 6,318 మంది పురుషులు, 5,441 మంది మహిళలు. సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి 861. పట్టణం పరిధిలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సులోపు పిల్లల జనాభా 712, ఇది మొత్తం జనాభాలో 6%గా ఉంది.0-6 సంవత్సరాల వయస్సు మధ్య 371 మంది మగ పిల్లలు, 341 మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు.దీని ప్రకారం చైల్డ్ సెక్స్ రేషియో 919, ఇది సగటు సెక్స్ రేషియో (861) కన్నా తక్కువ.పట్టణ అక్షరాస్యత మొత్తం 87.7% గా ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 93.39.%, స్త్రీ అక్షరాస్యత రేటు 80.98%. సగటు అక్షరాస్యత రేటు 77%,ఇది  జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 82%, స్త్రీ అక్షరాస్యత 71%. జనాభాలో 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు13% మంది ఉన్నారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:సంగారెడ్డి జిల్లా
వర్గం:సంగారెడ్డి జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
సాంకేతిక నివేదిక

**సాంకేతిక నివేదిక** (శాస్త్రీయ నివేదిక) అనేది, సాంకేతిక పరమైన లేక శాస్త్రీయ పరమైన పరిశోధనకు సంబంధించిన ప్రక్రియ, ఒక సాంకేతిక లేక శాస్త్రీయ పరిశోధనకు సంబంధించిన పురోగతిని లేక ఫలితమును కాని లేక సాంకేతిక, శాస్త్రీయ పరిశోధనా సమస్యకు సంబంధించిన పరిస్థితిని వివరించే పత్రము. దీనిలో పరిశోధనకు సంబంధించిన సిఫారసులు, ముగింపులు కూడా చేర్చవచ్చు. ఇతర శాస్త్రీయ సాహిత్యంలా కాకుండా, శాస్త్రీయ పత్రికలు ఇంకా కొన్ని విద్యా సదస్సుల కార్యకలాపాలు లాంటివి, సాంకేతిక నివేదిక ప్రచురణకు ముందు సమగ్ర స్వతంత్ర సహచరుల సమీక్షకు అరుదుగా ఉంటాయి. అలాంటి వాటిని గ్రే సాహిత్యంగా పరిగణించవచ్చు. సమీక్షా ప్రక్రియ ఉన్న చోట, ఇది తరచూ మూల సంస్థ పరిధి లోనే పరిమితం చేయబడుతుంది. అదేవిధంగా, స్థానికంగా స్థాపించబడ్డ చోట మినహా, అటువంటి నివేదికలకు సంబంధించిన అధికారిక ప్రచురణా ప్రక్రియలు ఏమీలేవు.

## '''వివరణ'''
సాంకేతిక నివేదికలు నేడు శాస్త్రీయ, సాంకేతిక సమాచారాలకు ముఖ్య ఆధారాలు. వీటిని అనేక సంస్థల చే అంతర్గతంగా కానీ విస్తృతం గానైనా వితరణ చేయుటకు తయ్యారుచేస్తారు, వాణిజ్య ప్రచురణకర్తలకు సంబంధించిన విస్తృత సవరణలు, ముద్రణా సౌకర్యాలు వంటివి దాదాపుగా లేవు.

పరిశోధనా ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన ప్రచారకర్తల కొరకు సాంకేతిక నివేదికలను తరచుగా తయారుచేస్తారు. ఒక వార్షిక పత్రిక ఎక్కువ సమాచారాన్ని ప్రదర్శించిన దానికన్నా, ఒక పరిశీలనా సమీక్షా ప్రచురణలో ప్రచురించడం ఎక్కువ ఆమోదయోగ్యమైన లేక ఆచరణ యోగ్యంగా ఉన్న సందర్భంలో సాంకేతిక నివేదికను తయారుచేస్తారు. సంపూర్ణ ప్రయోగాత్మక వివరాలు, అదనపు ఫలితాలు, కంప్యూటర్ నమూనా నిర్మాణ విధానము మొదలగునవి సాంకేతిక నివేదికకు ఉదాహరణలు. పరిశోధకులు తమ పనిని, వార్షిక సమాచార పత్రికకు సంబంధించిన దీర్ఘ ప్రచురణా జాబితా కోసం తరచుగా ఎదురు చూడకుండా, కొత్తదనం నిరూపించడానికి సాంకేతిక నివేదిక లాంటి కొత్త రూపంలో ప్రచురించుకోవచ్చు. సాంకేతిక నివేదికలను శాశ్వతం కానీ ప్రచురణలుగా పరిగణిస్తారు, అందుచేత వీటిని మార్పులు చేసి లేక చెయ్యకుండానైనా పరిశీలనా సమీక్షా వేడుకలలో ప్రచురించుకోవచ్చు.
## '''రూపొందించడానికి సూచనలు'''

> 2010 లో శాస్త్రీయ, సాంకేతిక నివేదికల తయారీ, ప్రదర్శన, సంరక్షణకు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను NISO సవరించి ప్రచురించింది. ఈ ప్రామాణిక రూపురేఖలలో, శాస్త్రీయ, సాంకేతిక నివేదికలకు సంబంధించిన అంశాలు, సంస్థ, రూపకల్పన, ముందు, వెనుక విషయానికి సంబంధించిన ఏకరూప ప్రదర్శన మార్గదర్శకాలతో సహా, వాచకం, దృశ్య, పట్టిక రూప విషయాలను ప్రింట్, డిజిటల్ నిర్దిష్ట రూపాలు, అలాగే బహుమాధ్యమిక నివేదిక సిఫార్సుల కోసం ఉన్నాయి.

> 2006 లో ఏర్పాటైన గ్రే లిటరేచర్ ఇంటర్నేషనల్ స్టీరింగ్ కమిటీ (GLISC), శాస్త్రీయ, సాంకేతిక నివేదికల తయ్యారు చేయటంలో మార్గదర్శకాలను ప్రచురించింది. ఇంటర్నేషనల్ కమిటీ ఆఫ్ మెడికల్ జర్నల్ ఎడిటర్స్ (ICMJE) చే తయారుచేయబడిన ఈ సూచలను బియోమెడికల్ సమాచార పత్రికలకు సమర్పించిన, చేతితో రాసిన వాటికి ఏకరీతి అవసరాల నుండి స్వీకరించబడ్డాయి- “వాంకోవర్ స్టైల్” అని అంటారు.
కారకోరం కనుమ

**కారకోరం కనుమ [[భారత దేశం|భారతదేశం]], [[చైనా]] ల మధ్య [[కారకోరం|కారకోరం పర్వత శ్రేణిలో]] ఉన్న** 5,540 మీటర్ల పొడవైన కనుమ.  లడఖ్‌లోని లే, తారిమ్ బేసిన్‌లోని యార్కండ్ ల మధ్య పురాతన బిడారు మార్గంలో ఇది అత్యంత ఎత్తైన కనుమ. 'కారకోరం' అంటే మంగోలిక్ భాషలో 'నల్ల గులకరాయి' అని అర్ధం. 

కనుమ చాలా ఎత్తున ఉండడం, పశుగ్రాసం లేకపోవడం వలన చారిత్రికంగా లెక్కలేనన్ని రవాణా జంతువులు మరణాల పాలయ్యాయి. మార్గం పొడవునా ఎముకలు పడి ఉండడం కనిపిస్తుంది. కనుమను చేరుకునే మార్గంలో వృక్షసంపద దాదాపు అసల్లేదు. 

కనుమ నుండి దక్షిణం వైపుకు చేసే ప్రయాణంలో 5,300 మీటర్ల ఎత్తున ఉన్న డెప్సాంగ్ బంజరు మైదానంలో మూడు రోజులు నడవాల్సి ఉంటుంది. ఉత్తరం వైపున కొంత మేరకు జన సంచారం ఉంటుంది. ఈ దారిలో తక్కువ ఎత్తున ఉన్న సుగెట్ కనుమ గుండా సాగే ప్రయాణం, సాపేక్షికంగా కొంత సులభంగా కూడా ఉంటుంది. కరాకాష్ నది ఎగువ మైదానం లోని షహీదుల్లా (జైదుల్లా) చేరేసరికి ఆ చుట్టుపక్కల పచ్చటి గడ్డిమైదానాలు కనిపిస్తాయి.

ఈ కనుమ రెండు పర్వతాల మధ్య 45 మీటర్ల వెడల్పున ఉంది. ఇక్కడ వృక్షసంపద లేదు. ఇక్కడ వీచే గాలుల కారణంగా ఐస్‌క్యాప్ కూడా ఉండదు. ఉష్ణోగ్రతలు తక్కువగా ఉంటాయి. గాలులు చాలా వేగంగా వీస్తూంటాయి, మంచు తుఫానులు వస్తూంటాయి. చాలా ఎత్తున ఉండడం వలన కలిగే ఇబ్బందులు తరచూ కలుగుతూంటాయి. ఇవన్నీ ఉన్నప్పటికీ, రెండు వైపులా వాలు ఎక్కువగా ఉండడం చేతను, వేసవిలో మంచు ఉండకపోవడం వలనా, ఏడాది పొడుగునా ఐసు ఉండకపోవడం వల్లనూ కారకోరం కనుమను సాపేక్షికంగా సులభమైన కనుమగా పరిగణిస్తారు. అందుచేత ఈ కనుమ ఏడాది పొడవునా తెరిచే ఉంటుంది. కనుమలో మోటారు వాహనాలు వెళ్ళేలా రహదారి లేదు. ప్రస్తుతం ఈ కనుమ అసలు వాహనాలే వెళ్ళకుండా మూసివేసి ఉంచారు.

## భౌగోళిక రాజకీయ సమస్యలు
కారకోరం కనుమ భారత భూభాగం లోని లడఖ్కు, చైనా లోని జిన్జియాంగ్ స్వయంప్రతిపత్త ప్రాంతానికీ మధ్య గల సరిహద్దులో ఉంది.

కనుమకు నైఋతి దిశలో ఉన్న సియాచిన్ హిమానీనదం ప్రాంతంపై నియంత్రణ విషయంలో భారత, పాకిస్తాన్‌ల మధ్య ఉన్న వివాదం నేపథ్యంలో ఇది ప్రధానమైన భౌగోళిక పాత్ర పోషిస్తోంది. 1972 లో భారత పాకిస్తాన్ లు సంతకం చేసిన సిమ్లా ఒప్పందంలో, నియంత్రణ రేఖ చివరి నుండి చైనా సరిహద్దు వరకు ఉన్న చివరి 100 కిలోమీటర్లను నిర్వచించకపోవడంతో ఈ వివాద పరిస్థితి ఏర్పడింది. .

ట్రాన్స్-కారకోరం ట్రాక్ట్‌కు సంబంధించి 1963 లో చైనా, పాకిస్తాన్ ల మధ్య కుదిరిన సరిహద్దు ఒప్పందంలో కారకోరం కనుమ వద్ద భారత-చైనా-పాకిస్తాన్ ల త్రిబిందువును సూచించారు. కాని ఆ ఒప్పందానికి గానీ, ఏ త్రిబిందు ఒప్పందానికి గానీ భారతదేశం పార్టీ కాదు.  అన్ని ప్రధానమైన కనుమలు, సాల్టోరో రిడ్జ్ (సియా లా, బిలాఫాండ్ లా, జ్యోంగ్ లా, యర్మ లా (6,100 మీ), చులుంగ్ లా (5,800 మీ) లతో సహా  ) లోని అన్ని శిఖరాలతో సహా మొత్తం సియాచిన్ హిమానీనదం అంతా 1984 నుండి భారత పరిపాలనలో (ప్రస్తుతం లడఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో భాగంగా) ఉంది.     ప్రస్తుత *వాస్తవ* త్రిబిందువు కారకోరం కనుమకు 100 కి.మీ. పశ్చిమాన, ఇందిరా కల్ వద్ద, భారత, పాకిస్తాన్ దళాల మధ్య ఉన్న వాస్తవ క్షేత్రస్థితి రేఖ చైనా సరిహద్దును కలిసే వద్ద ఉంది.

## చారిత్రక పటాలు

దస్త్రం:STANFORD(1917) p61 PLATE19. SINKIANG (14597194848).jpg|కారకోరం కనుమ (18,307) (1917) ను చూపించే మ్యాపు
దస్త్రం:Map India and Pakistan 1-250,000 Tile NI 43-4 Chulung.jpg|కారకోరం కనుమ ( AMS, 1953) ను చూపించే మ్యాపు 
దస్త్రం:Txu-oclc-6654394-ni-43-5th-ed.jpg|కారకోరం కనుమను ( AMS, 1966) చూపించే మ్యాపు   


## గమనికలు

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:భారతదేశంలో పర్వత కనుమలు
వర్గం:లడఖ్
పూణే మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం

**పూణే మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం** మహారాష్ట్రలోని పూణే నగరం చుట్టూ ఉన్న మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. ఇందులో రెండు నగరపాలక సంస్థలు, మూడు కంటోన్మెంట్ బోర్డులు ఉన్నాయి. పూణే మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం మొత్తం 7,256.46 కిమీ2 విస్తీర్ణంలో ఉంది. 2011 భారతదేశ జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఈ ప్రాంత జనాభా 7,541,946.

ఈ ప్రాంతానికి సంబంధించిన అభివృద్ధి ప్రణాళికల కొరకు పూణే మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ (పిఎమ్‌ఆర్‌డిఎ)కు పూర్తి అధికారం ఉంటుంది. ఈ సంస్థ మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నేతృత్వంలో పనిచేస్తుంది. పట్టణ ప్రణాళికా పథకాలకు, పూణే రింగ్ రోడ్‌తోపాటు పూణే మెట్రో (లైన్ 3)కు నిర్వాహణకు బాధ్యత వహిస్తుంది.

## చరిత్ర
పూణే, భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన 9వ నగరం. రాష్ట్ర రాజధాని ముంబై తరువాత మహారాష్ట్రలో రెండవ అతిపెద్ద నగరం. 17వ శతాబ్దం నుండి 18 వ శతాబ్దం వరకు మరాఠా సామ్రాజ్య విస్తరణతో ఈ పూణే నగర చరిత్ర దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉంది. 18వ శతాబ్దంలో, పూణే భారత ఉపఖండంలో ఒక రాజకీయ కేంద్రంగా మారింది.

1818లో పీష్వా పాలన పతనం తరువాత, బ్రిటిష్ పాలకులు ఈ నగరాన్ని తమ ప్రధాన సైనిక స్థావరాలలో ఒకటిగా మార్చుకున్నారు. స్వాతంత్య్రానంతరం నగరంలో ఉన్నత విద్యారంగంలో మరింత వృద్ధి కనిపించింది. 1961నాటి పాన్‌షెట్ వరద ఫలితంగా నది ఒడ్డున భారీగా గృహనిర్మాణం జరిగడంతో కొత్త శివారు ప్రాంతాల వృద్ధికి దారితీసింది. 1990లలో ఈ నగరం ఒక ప్రధాన సమాచార సాంకేతిక కేంద్రంగా అవతరించింది.

## అధికార పరిధి
పూణే జిల్లాలోని 3 తాలూకాలతో విస్తరించి పూణే మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం ఉంది. ఇందులో పూణే నగరం, పింప్రి చిన్చ్వాడ్ తాలూకాలు, హవేలి తాలూకా దేహు రోడ్ కంటోన్మెంట్ ఉన్నాయి.

ఈ ప్రాంతంలోని స్థానిక సంస్థలు:
### నగరపాలక సంస్థలు
* పూణే నగరపాలక సంస్థ
* పింప్రి చిన్చ్వాడ్ నగరపాలక సంస్థ

### కంటోన్మెంట్ బోర్డులు
* పూణే కంటోన్మెంట్ బోర్డు
* ఖడ్కి కంటోన్మెంట్ బోర్డు
* దేహు రోడ్ కంటోన్మెంట్ బోర్డు

## ఇవికూడా చూడండి
* భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర నగరాలు పట్టణాలు
కోల్‌కాతా మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం

**కోల్‌కాతా మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం,** పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని కోల్‌కతా నగరం చుట్టూ ఉన్న మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. ఢిల్లీ, ముంబై తరువాత భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన మూడవ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం ఇది. ఈ ప్రాంతంలో 37 పురపాలక సంఘాలు, 4 నగరపాలక సంస్థలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతానికి సంబంధించిన అభివృద్ధి ప్రణాళికల కొరకు కోల్‌కాతా మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ (కెఎండిఎ)కు పూర్తి అధికారం ఉంటుంది.

## చరిత్ర
కోల్‌కాతా అనే పేరు కొలికత (తెలుగులో కాళిక) అనే బెంగాలి పదం నుండి వచ్చింది. ఈ నగరం కోల్‌కాతా, కలికత అని పిలువబడుతూ వచ్చింది. ఈ పేరును ఆంగ్లేయులు కలకత్తా అని పిలుస్తూ వచ్చారు. 2001లో నగరం పేరును అధికారికంగా కోల్‌కాతాగా మార్చారు.

కోల్‌కాతా చారిత్రకాధారాలు 1690 నుండి లభ్య మౌతున్నాయి. కాలికత, సూతనుతి, గోవిందపూరు అనే మూడు గ్రామాల చుట్టూ క్రమంగా నగరం విస్తరించిందని భావిస్తున్నారు. కాలికత జాలరి పల్లెగా ఉండేది, సూతనుతి నదీతీర సాలెవారి పల్లె. 1712 లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం హుగ్లీ నది తూర్పుతీరంలో ఫోర్ట్ విలియం నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేసింది. ఆ తరువాత కోల్‌కాతా ప్రెసిడెన్సీ నగరంగా ప్రకటించబడింది. 1772లో ఈస్టిండియా కంపెనీ స్వాధీనంలోని ప్రదేశాలకు కలకత్తాను రాజధానిగా చేసారు. 18వ శతాబ్దపు చివరి నుండి 19వ శతాబ్దం అంతా ఈ నగరం ఈస్టిండియా కంపెనీ ఓపీయం వాణిజ్యానికి కేంద్రంగా ఉంది.

1850 నాటికి కోల్‌కాతాలో ప్రధానంగా రెండు ప్రాంతాలు అభివృద్ధి చెందాయి. ఒకటి వైట్ టౌన్ (శ్వేతనగరం) రెండవది బ్లాక్ టౌన్ (నల్లవారి నగరం). చౌరింఘీని కేంద్రంగా చేసుకుని బ్రిటిష్ ప్రజలు నివాసాలు అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. ఉత్తర కోల్‌కాతాలో భారతీయులు నివాసం ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. తరువాత టెలిగ్రాఫ్ కనెక్షన్లు, హౌరా రైల్వే స్టేషను నిర్మాణం కొనసాగింది. 1905 నాటికి మతపరమైన కదలికలు ప్రజలలో విస్తరించి, స్వదేశీ ఉద్యమం రూపుదిద్దుకుని, బ్రిటిష్ వస్తువులను బహిష్కరించడానికి దారితీసింది. తూర్పు తీరాలలో చెలరేగిన ఈ ఉద్యమాల వలన కలిగిన నిర్వహణా అసౌకర్యం కారణంగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తమ రాజధానిని 1911లో కలకత్తా నుండి కొత్త ఢిల్లీకి మార్చుకుంది.

ముస్లిం హిందూ దేశాల వారిగా విభజన తరువాత తలెత్తిన మరికొన్ని సంఘర్షణలు అనేక ముస్లింలు తూర్పు పాకిస్థాన్ కు తరలి వెళ్ళారు. అలాగే వందలాది హిందువులు నగరానికి తరలి వచ్చారు. 1971లో బంగ్లాదేశ్ విమోచనోద్యమం నగరంలోకి ప్రవేశించిన శరణార్ధుల ప్రవాహం అనేక నిరుపేదలతో కోల్‌కాతా నగరం నిండిపోయింది. 1990 తరువాత నగరం ఆర్థికంగా కోలుకోసాగింది. 2000లో దేశంలో జరిగిన ఆర్థిక సంస్కరణల తరువాత నగరంలో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ రంగం బాగా అభివృద్ధి సాధించి ఆర్థికంగా బలపడడం మొదలైంది.

## అధికార పరిధి

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం కోల్‌కాతా మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో మొత్తం జనాభా 14,112,536 ఉన్నారు. మొత్తం వైశాల్యం 1,886.67 కి.మీ.² కాగా, కి.మీ.కి జనాభా సాంద్రత 7,480.

## ఇవికూడా చూడండి
* ముంబై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* ఢిల్లీ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ నగరాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని రాజధాని నగరాలు
వర్గం:భారతీయ నగరాలు పట్టణాలు
బిగ్ సినర్జీ

బిగ్ సినర్జీ మీడియా లిమిటెడ్ చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ రాజీవ్ బక్షి నేతృత్వంలోని టెలివిజన్ నిర్మాణ సంస్థ. ఇది 1988 లో దేశంలోని మొట్టమొదటి స్వతంత్ర టెలివిజన్ సంస్థలలో ఒకటిగా ప్రారంభమైంది.  BIG సినర్జీ భారతదేశంలో వాస్తవ వినోదాల్లో ఒక గుర్తింపు పొందిన సంస్థ. ఇది భారతదేశంలో కొన్ని అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన  విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన వాస్తవిక వినోద  ప్రదర్శనలను నిర్మించింది. 

ఈ సంస్థ కౌన్ బనేగా క్రోర్‌పతి: అమితాబ్ బచ్చన్ హోస్ట్ చేస్తున్న భారతదేశపు అతిపెద్ద టెలివిజన్ క్విజ్ షోకు ప్రసిద్ది చెందింది.

## చరిత్ర
1988లో స్థాపించబడిన ఈ ప్రొడక్షన్ హౌస్ 2007 నుంచి రిలయన్స్ మీడియావర్క్స్ తో అనుబంధసంస్థగా ఉంది. అనిల్ ధీరూభాయ్ అంబానీ గ్రూప్ కు చెందిన బిగ్ ఎంటర్ టైన్ మెంట్ సంస్థ రిలయన్స్ మీడియావర్క్స్ విభాగం. 2016 లో, టీవీ  డిజిటల్ మీడియా  స్క్రిప్ట్ విభాగంలోకి ప్రవేశించడానికి ఫాంటమ్ ఫిల్మ్‌లతో సంస్థ ఒక వ్యూహాత్మక కూటమిని ఏర్పాటు చేసింది. ముంబై, డిల్లీ, చెన్నై, హైదరాబాద్, త్రివేండ్రం, బెంగళూరు  కోల్‌కతా నుండి పనిచేస్తున్న బిగ్ సినర్జీ తొమ్మిది భాషల్లో టీవీ షోలను నిర్మించింది

సంవత్సరాలుగా, BIG సినర్జీ, క్విజ్ టైమ్ వంటి ఒరిజినల్ నాన్-ఫిక్షన్ షోలను అందించింది. ఇండియా క్విజ్, ఆన్సర్స్, మంచ్ మసాలా, స్టైల్ టుడే, యురేకా, 3-2-1, మామ్ తుమ్ ఔర్ హమ్, బాలీవుడ్ కా బాస్, ఖేలో జీతో జియో , స్పోర్ట్స్ కా సూపర్ స్టార్, అలాగే మాస్టర్ మైండ్, యూనివర్సిటీ ఛాలెంజ్, కాంజోర్ కాడీ కౌన్, ఇండియాస్ చైల్డ్ జీనియస్, బ్లఫ్ మాస్టర్, హార్ట్ బీట్, క్యా ఆప్ పంచ్వీ పాసె సే తేజ్ హైన్ వంటి అంతర్జాతీయ ఫార్మాట్లు , 10 కా డమ్, ఇండియాస్ గాట్ టాలెంట్, ఆప్ కీ కచేహ్రీ, సచ్ కా సామ్నా , కౌన్ బనేగా కరోడ్ పతి, వీటితోపాటు డిస్కవరీ ఛానల్ కొరకు ఇండియాస్ బెస్ట్ జాబ్స్ , టిఎల్ సి కొరకు గుడ్ హోమ్స్ షో. 

బిగ్ సినర్జీ టీవీ, డిజిటల్ మీడియా రెండింటికీ 'వూట్'తో యాయ్ కే హువా బ్రో,' వూక్లిప్'తో కౌషికీ, 'ఆల్ట్ బాలాజీ'తో బోస్-డెడ్ లేదా అలైవ్ వంటి ప్రముఖ వెబ్-సిరీస్‌లతో ఫిక్షన్ విభాగంలోకి విస్తరిస్తోంది. స్టార్ భారత్‌తో సవ్ధాన్ ఇండియా నయా అధ్యాయ్, అమెజాన్‌తో అభివృద్ధి చెందుతున్న కొన్ని షోలు.

## కొత్త ప్రదర్శనలు (2017-2018)

* TLC లో ప్రసారం కానున్న WWM తో గుడ్‌హోమ్స్ *[[గుడ్హోమ్స్ షో|షో]]* ; రోనితా ఇటాలియా ధను హోస్ట్ చేశారు
* *[[కౌశికి|Kaushiki]]* తో వుక్లిప్, Viu దర్శకత్వం, Suparn వర్మ ; సృజనాత్మక నిర్మాత నమిత్ శర్మ ; రణ్‌విజయ్ సింగ్ నటించారు 
* *[[బోస్: డెడ్ / అలైవ్|బోస్:]]* ఆల్ట్ డిజిటల్ మీడియా ఎంటర్టైన్మెంట్తో *[[బోస్: డెడ్ / అలైవ్|డెడ్ / అలైవ్]]* ; దర్శకత్వం Pulkit , Hansal మెహతా ; రాజ్‌కుమార్ రావు నటించారు; ఏక్తా కపూర్ నిర్మించారు 
* వోట్ ఒరిజినల్స్ తో *యో కే హువా బ్రో* ; సృజనాత్మక నిర్మాత నమిత్ శర్మ ; షమితా శెట్టి, అపారశక్తి ఖురానా నటించారు 
* సృజనాత్మక నిర్మాత నమిత్ శర్మతో డిస్కవరీ ఛానల్‌తో *భారతదేశ ఉత్తమ ఉద్యోగాలు-సీజన్ 1 & 2* ; హోస్ట్ మీయాంగ్ చాంగ్ 
* రాజ్‌దీప్ సర్దేసాయ్ హోస్ట్ చేసిన *న్యూస్ విజ్ క్విజ్ షో* *[[ఇండియా టుడే]]* 
* మలయాళ భాషలో *పీపుల్స్ ఛాయిస్*, ఆసియానెట్ ఛానెల్‌లో ప్రసారం చేయబడింది 

## ప్రదర్సనలు
వెబ్ సిరీస్

**ఫిక్షన్ షోలు**

**నాన్-ఫిక్షన్ షోలు**

### ప్రాంతీయ ప్రదర్శనలు

## మూలాలు

*
ఛైర్‌పర్సన్

[thumb|[ఎల్ సాల్వడోర్|ఎల్ సాల్వడార్ రిపబ్లిక్ 2018 నవంబరులో జరిగిన ఒపిసిడబ్యు నాల్గవ సమీక్ష సమావేశం చైర్‌పర్సన్‌గా అగస్టిన్ వాస్క్వెజ్ గోమెజ్,]]
చైర్‌పర్సన్ ( చైర్మన్ లేదా చైర్‌మెన్) అనగా ఏదేని ఒక బోర్డు, కమిటీ లేదా ఉద్దేశపూర్వకంగా  ఏర్పాడిన సభ వంటి వ్యవస్థీకృత సమూహానికి అధ్యక్షత వహించిన అధికారి లేదా వ్యక్తిని. ఇతను సమూహ సభ్యులచే ఎన్నుకోబడి కార్యాలయాన్ని కలిగి ఉంటాడు. సమూహ సమావేశాలకు ఇతను అధ్యక్షత వహిస్తాడు. సమూహం పరిపాలనానిర్వహణ లేదా వ్యాపారం లావాదేవీలు క్రమబద్ధమైన పద్ధతిలో నిర్వహిస్తాడు.కొన్ని సంస్థలలో, చైర్‌పర్సన్‌ను అధ్యక్షుడు లేదా ఇతర పేర్లతో కూడా  పిలుస్తారు. ఇతరులలో ఒక బోర్డు అధ్యక్షుడిని లేదా నిర్ణయించబడిన ఇతర పేర్లతో నియమిస్తే, రెండు పదాలు వేర్వేరు స్థానాలకు ఉపయోగిస్తారు.

## పరిభాష
thumb|2018 అంతర్జాతీయ ఇంటర్నేషనల్ అటామిక్ ఎనర్జీ ఏజెన్సీ సమావేశం ''చైర్‌పర్సన్ గా జోర్డాన్‌కు చెందిన రాయబారి లీనా అల్-హదీద్.''
కార్యాలయ హక్కుదారు నిబంధనలలో కుర్చీ, చైర్‌పర్సన్, చైర్మన్, చైర్‌మెన్, కన్వీనర్, ఫెసిలిటేటర్, మధ్యస్తుడు , ప్రెసిడెంట్ లేదా అధ్యక్షుడు, సభానిర్వహణ అధికారి అనే పదాలు సందర్బాన్ని బట్టి సూచిస్తున్నాయి.    చట్టసభల నిర్వహణ చైర్‌పర్సన్‌ను తరచుగా సభాపతి అని పిలుస్తారు.  17 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి కుర్చీ అనే పదం ఒక సీటు లేదా కార్యాలయ ప్రథమ అధికారిని సూచించడానికి ఉపయోగించారు.చైర్మన్ పదం మొదటి ప్రస్తావన ఆక్స్ఫర్డ్ ఇంగ్లీష్ డిక్షనరీలో 1658 -1659 వచ్చింది,   

2009 నాటికి ప్రపంచ పాఠశాలల శైలి చర్చలోకుర్చీ లేదా చైర్‌పర్సన్ అనే పదాలు ఏదేని సభ లేదా చర్చను నియంత్రించే వ్యక్తిని సూచించిది. ఏదేని సభ లేదా చర్చను పరిష్కరించడానికి మేడం చైర్ లేదా మిస్టర్ ఛైర్మన్‌ను ఉపయోగించమని సిఫార్సు చేసింది. బిజినెస్ అండ్ టెక్నికల్ కమ్యూనికేషన్ కోసం ఫ్రాంక్లిన్ కోవీ స్టైల్ గైడ్, అమెరికన్ సైకలాజికల్ అసోసియేషన్ స్టైల్ గైడ్ కుర్చీ లేదా చైర్‌పర్సన్‌ని ఉపయోగించి న్యాయవాది.   ఆక్స్ఫర్డ్ డిక్షనరీ ఆఫ్ అమెరికన్ యూసేజ్, స్టైల్ (2000) లింగ - తటస్థ రూపాలు పుంజుకుంటున్నాయని సూచించాయి. ఇది పురుషులు, మహిళలు ఇద్దరికీ కుర్చీని సూచించింది.  టెలిగ్రాఫ్ స్టైల్ గైడ్ కుర్చీ, చైర్‌పర్సన్ వాడకాన్ని నిషేధించింది.2018 నాటికి వార్తాపత్రిక స్థానంలో "చైర్మన్ సరైన ఇంగ్లీష్" పదం అని నిర్థారించింది.  పార్లమెంటు సభ్యుల జాతీయ సంఘం 1975 లో చైర్‌పర్సన్ వాడకాన్ని నిరుత్సాహపరిచే తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది, తిరిగి దానిని 2017 లో రద్దు చేసింది.  

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:సంస్థల నాయకులు
వర్గం:రాజకీయ కొత్త పదాలు సృష్టి
వర్గం:పార్లమెంటరీ విధానాలు
వర్గం:నిర్వహణ వృత్తులు
నాగపూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం

**నాగపూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం** మహారాష్ట్రలోని నాగపూర్ నగరం చుట్టూ ఉన్న మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. ఇది 3780 చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యాన్ని కలిగివుంది. ఈ ప్రాంతాన్ని నాగపూర్ మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ పర్యవేక్షిస్తోంది. ఈ సంస్థ పట్టణ ప్రణాళిక, అభివృద్ధి, రవాణా, గృహాల బాధ్యత నిర్వర్తించే మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థ.

నాగపూర్ నగరం జనాభాలో భారతదేశంలో 13వ స్థానంలో ఉంది. ఇది ప్రపంచంలో 114వ అతిపెద్ద నగరం, భౌగోళికంగా భారతదేశానికి కేంద్ర స్థానంలో ఉంది. ఈ నగరం మీదుగా ప్రవహించే నాగ్ నది వల్ల దీనికి నాగ్‌పూర్ అనే పేరు పెట్టారు. పాత నాగ్‌పూర్ (నేడు 'మహల్' అని పిలుస్తారు) నగరం, నాగ్ నదికి ఉత్తర ఒడ్డున ఉంది. పూర్ భారతీయ భాషలలో "నగరం" అని అర్ధం.

## చరిత్ర
18వ శతాబ్దపు తొలినాళ్ళలో గోండ్ రాజవంశం నాయకుడు బఖ్త్ బులాండ్ షా ఈ నగరాన్ని నిర్మించాడు. ఆ తరువాత, డియోగ రాజ్ చాంద్ సుల్తాన్, కొండల క్రింద ఉన్న దేశంలో నివసిస్తూ నాగపూర్ ను తన రాజధానిగా చేసుకున్నాడు. నాగపూర్ నగరం స్థాపించబడి 300 సంవత్సరాలు పూర్తిచేసుకున్న సందర్భంగా 2002లో ఒక పెద్ద వేడుక నిర్వహించబడింది.

1999లో మహారాష్ట్ర  ప్రభుత్వం ఇచ్చిన నోటిఫికేషన్ ద్వారా నాగపూర్ పట్టణం, నాగపూర్ గ్రామీణ, హింగనా, పర్శివ్ని, మౌదా, కంప్టీ తాలూకాలోని సవ్నీర్, కల్మేశ్వర్, ఉమ్రెడ్, కుహి తదితరుల ప్రాంతాలతో కలిపి నాగపూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంగా ఏర్పడింది. నగరపాలక సంస్థ పరిమితుల చుట్టూ ఉన్న మెట్రో ప్రాంత సరిహద్దులు ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి. 1999 నోటిఫికేషన్‌కు సంబంధించి, ఎన్‌ఐటి చట్టం -1936 లోని 1 నిబంధన ప్రకారం "నాగ్‌పూర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం" కింద ఎన్‌ఎంసి, ఎన్ఐటి వరకు అధికార పరిధి విస్తరించింది. ఇది సుమారు 25 నుండి 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

## మెట్రోపాలిటన్ ప్రణాళిక ప్రాంతం

## ప్రతిపాదిత మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత రెండు దశలు
మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత ప్రణాళికను ఎన్‌ఐటి రెండు దశల్లో ప్రతిపాదించింది:

* మొదటి దశ: ప్రాంతం -1520&nbsp;కి.మీ.2
* రెండవ దశ: ప్రాంతం -2260&nbsp;కి.మీ.2

మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత ప్రణాళిక కోసం ఎన్‌ఐటి విధానాన్ని రూపొందించింది. ప్రణాళిక ఖరారైన తర్వాత, అభివృద్ధి కోసం వివిధ పట్టణ ప్రణాళిక పథకాలు చేపట్టబడుతున్నాయి.

## ఇవికూడా చూడండి
* ముంబై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* పూణే మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
* భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రాంతాలు
వర్గం:నగరాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర నగరాలు పట్టణాలు