ఉక్కు పిడికిలి (అభ్యాసము )

ఉక్కు పిడికిలి( ఐరన్ ఫిస్ట్)  అనేది రాజస్థాన్ పోఖ్రాన్ జరిగిన  భారత వైమానిక దళ అభ్యాసము. ఈ వ్యాయామం ఇప్పటివరకు రెండు సార్లు నిర్వహించబడింది. అవి 2013, 2016 సంవత్సరాలు

## 2013 ఉక్కు పిడికిలి(ఐరన్ ఫిస్ట్)
**ఉక్కు పిడికిలి(ఐరన్ ఫిస్ట్)  2013** భారత వైమానిక దళం నిర్వహించిన తొలి రోజు–రాత్రి సంయుక్త వ్యాయామం. ఇది 2013 ఫిబ్రవరి 22న పోఖ్రాన్ ఫైరింగ్ రేంజ్‌లో నిర్వహించారు. ఈ వ్యాయామం ప్రధాన లక్ష్యం భారత వైమానిక దళం నెట్‌వర్క్–సెంట్రిక్ ఆపరేషనల్ సామర్థ్యాలను ప్రదర్శించడం. 100కు పైగా విమానాలు ఇందులో పాల్గొన్నాయి. ఇంకొక 100  విమానాలు సన్నద్ధంగా  ఉంచబడ్డాయి. 30కి పైగా విభిన్న ఆయుధ వ్యవస్థలు ఉపయోగించబడ్డాయి. విమానాలతో పాటు నేషనల్ సెక్యూరిటీ గార్డ్, గరుడ్ కమాండోలు తమ వ్యూహాత్మక నైపుణ్యాలను ప్రదర్శించారు..

విన్యాసాల  చివరి రోజున అనేక ప్రముఖులు ఈ కార్యక్రమాన్ని వీక్షించడానికి హాజరయ్యారు. వీరిలో భారత రాష్ట్రపతి, ప్రధాని, రక్షణ మంత్రి, రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రి, భారత నౌకాదళ అధిపతి తదితరులు ఉన్నారు. ఈ కార్యక్రమాన్ని దూరదర్శన్ నేషనల్ ఛానల్ నాలుగు గంటల పాటు ప్రత్యక్ష ప్రసారంగా ప్రసారం చేసింది.                                                                                     

.

### ప్రత్యక్ష ప్రసారం
[thumb|భారతీయ వాయు సేన ఉక్కు పిడికిలి అభ్యాసం -2013 జాగ్వార్ విమానాలు,  వీ ఆకారంలో[దస్త్రం:Full Dress Rehearsal of IAF Fire Power demonstration Exercise 'Iron Fist 2013' at Pokharan, Jaisalmer, Rajasthan on February 19, 2013 (1).jpg|thumb|భారతీయ వాయు సేన ఉక్కు పిడికిలి అభ్యాసం -2013 . AN-32 విమానం సేనలను విమానాల ద్వారా దించడం .]]
ఈ ప్రత్యక్ష ప్రసారం భారత వైమానిక దళ సామర్థ్యాలను ప్రజలకు చూపించాలనే ఉద్దేశంతో నిర్వహించబడింది. సంగీతం, ప్రత్యక్ష వ్యాఖ్యానంతో పాటు విమానాల వివరాలు, సామర్థ్యాలు, కొనసాగుతున్న మిషన్, లక్ష్యాలు, ఆయుధాల సమాచారం, పైలట్‌లు, సిబ్బంది పేర్లు, కాక్‌పిట్ నుంచి ప్రత్యక్ష దృశ్యాలు కూడా చూపించబడ్డాయి.                                                              

ఈ ప్రత్యక్ష ప్రసారాన్ని నాలుగు దశలుగా విభజించారు

*

## దశ–1: ఫ్లైపాస్ట్

* 

ప్రత్యక్ష  అభ్యాసం కార్యక్రమాలను ప్రారంభించడానికి అనేక విమానాలతో ఫ్లైపాస్ట్ జరిగింది. ఇందులో క్రింది ప్రదర్శనలు భాగం.

# త్రివర్ణ పతాకంతో 3 ఎంఐ-8 హెలికాప్టర్లు
# మిగ్-27 విమానం గంటకు 450 కిలోమీటర్ల వేగంతో ఉక్కు పిడికిలి(ఐరన్ ఫిస్ట్)  13 బ్యానర్లతో  ఎగిరింది. 
# ప్రధాన ప్రేక్షకుల స్టాండు  ప్రత్యక్షంగా  చూపిస్తున్న జాగ్వార్ విమానం కెమెరాలు
# పునరుజ్జీవింపబడిన టైగర్ మోత్
# పిలాటస్ PC-7 Mk2 ఏరోబిక్స్
# మిగ్-29 (సూపర్సానిక్ ఫ్లైపాస్ట్) 
# బాణం తల ఏర్పాటులో మిగ్-21 యొక్క మొత్తం 5 రకాలు ఐఎఎఫ్ విమానాలు. .
# బాణం తల నిర్మాణంలో 5 జాగ్వార్ విమానాలు                                                                                                                                                                                             
# బాణం తల నిర్మాణంలో 5 అప్గ్రేడ్ చేసిన మిగ్-27
# బాణం తల నిర్మాణంలో 5 మిగ్-29
# జాగ్వార్, మిగ్-21 బైసన్, మిగ్ 27 విమానాలు
# 3 సుఖోయ్-30 ఎంకెఐ విక్కి ఫార్మేషన్లోవిక్కి నిర్మాణం
# హెచ్ఏఎల్ చీతా + హెచ్ఏఎల్ చేతక్ + హెచ్ఏఎల్ ధ్రువ్ + హెచ్  ఏ   ఎల్ ఎల్ సీ హెచ్                                                                
# హెచ్ఏఎల్ ఎల్ సీహెచ్ ఏరోబాటిక్స్

## దశ-2: దాడులు చేస సామర్థ్యాలు
ఈ దశలో శత్రు ప్రాంతాల్లో లోతుగా ఉన్న కమ్యూనికేషన్ కేంద్రాలు, రన్‌వేలు, హ్యాంగర్లు, ఇంధన భవనాలు, ఆయుధ నిల్వలను ధ్వంసం చేసే దాడి ఆపరేషన్లు ప్రదర్శించబడ్డాయి. ముఖ్యమైన దాడుల  ప్రదర్శనలు:

*

# జాగ్వార్, ఐఎఐ హెరాన్స్ ద్వారా భూమి లక్ష్యాలను గుర్తించిన తరువాత  మిరాజ్ 2000 ద్వారా డైవ్ దాడి
# మిగ్-21 బైసన్ 64 ఎంఎం రాకెట్లతో భూమి లక్ష్యంపై దాడి చేసింది. 
# 1000 పౌండ్ల గైడెడ్ బాంబును జారవిడిచిన సుఖోయ్-30 ఎంకెఐ&nbsp;
# మిగ్-27 40 ఎంఎం రాకెట్లను నేలపై ప్రయోగించింది&nbsp;
# రన్వే పై దూసుకుని గుంటలు చేసే  బాంబులుః సుఖోయ్-30ఎంకేఐ                                                                                  
# ఖచ్చితమైన బాంబు దాడిని ప్రదర్శిస్తున్న జాగ్వార్
# సుఖోయ్-30 ఎంకెఐ ఫైరింగ్ ప్రిసిషన్ గైడెడ్ బాంబులు
# జాగ్వార్ 3 x 1000 పౌండ్ల బాంబులను ప్రయోగించింది. 
# హెచ్ఏఎల్ తేజస్ స్వింగ్ రోల్ సామర్ధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ : భూమి లక్ష్యంపై ఎల్జిబి, తరువాత  ఆర్-73 ప్రయోగం ద్వారా సిమ్యులేటెడ్ ఇంటర్సెప్టర్ను కూల్చివేసింది

## దశ-3: రక్షణాత్మక కార్యకలాపాలు
# MANPADS కాల్పులు
# గరుడ్ కమాండోలు ఎంఐ-35 రక్షణలో ఎంఐ-17 నుండి సెర్చ్ & రెస్క్యూ మిషన్ నిర్వహిస్తున్నారు.
# OSA AK-M  భూమి నుండి  గాలిలో టార్గెట్ పైకి కాల్పులు
# ఎంఐ-35 80 ఎంఎం రాకెట్లను నేలపై ఉన్న టార్గెట్ పై   ప్రయోగించింది.&nbsp;
# BAe హాక్ శిక్షణ విమానం రెండు 125 కిలోల బాంబులు తరువాత 68 మిమీ రాకెట్లు&nbsp; ప్రయోగించింది. 
# మిగ్-21,  ఎస్-24 (240 మిమీ క్యాలిబర్) భారీ రాకెట్లను ఫైర్ చేసింది.  
# శత్రు విమానాశ్రయాలను తూట్లు పొడిచే , కార్పెట్ బాంబు దాడిని ప్రదర్శిస్తూ సుఖోయ్-30 ఎంకెఐ 26 x 250 కిలోల బాంబులను ప్రయోగించింది&nbsp;
# 2 సి-130జె ద్వారా 60 మంది పారాట్రూపర్లను మోహరించారు.
frame|కుడి|2016 ఉక్కు పిడికిలి అభ్యాసంలో , ఒక పెయింటింగ్ మీద సంతక చేస్తున్న ప్రధని నరేంద్ర మోడి. పక్కనే రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ ముఖర్జీ ఉన్నత=రు
# ఎంఐ-17 వేగంగా జరవిడిచే  ఆపరేషన్
# సర్జికల్ స్ట్రైక్ చేసి, త్వరగా తప్పించుకోవడానికి ఫాస్ట్ అటాక్ వెహికల్ లో  తిరిగి వచ్చే 5 గురు గార్డ్లను  ఎంఐ-17 ప్రదర్శిస్తోంది.
# ఐఎల్-76 పారాచూట్లతో భారీ సరుకును వదలుతోంది, ఆపటానికి ప్రయత్నించిన ఇంటెరకెపట్వర్ విమానం పై రక్షణ గా ఉన్న  2 మిగ్-29 లు  ఆర్-73 క్షిపణిని  కాల్పులు జరిపాయి.
# సి-130జె 26 మంది కమాండోలను మోహరించి, ఒక చిన్న రన్ వే పై మెరుపు  ల్యాండింగ్ను ప్రదర్శించింది. త్వరగా 1000 అడుగుల లో సంక్లిష్టమైన యుక్తులతో టేకాఫ్ చేసింది. 
# బకెట్లను తాళ్లతో జార్చి   అగ్ని నియంత్రణను ప్రదర్శించిన ఎంఐ-17

### విమాన ప్రదర్శనలు
ఈ ప్రత్యక్ష ఆయుధ ప్రదర్శనల అనంతరం నాలుగో దశ ప్రారంభానికి ముందు పలు ఏరోబాటిక్స్ ప్రదర్శనలు కొనసాగాయి:

# హెచ్ఏఎల్ ధ్రువ్ సారంగ్ హెలికాప్టర్,  ఏరోబాటిక్స్ బృందం  ప్రదర్శించింది
# సుఖోయ్-30 ఎంకెఐ ఏరోబాటిక్స్ చేశాయి 
# ఏఎన్-32 నుంచి ఆకాశ్ గంగా స్కై డైవింగ్ బృందం దిగింది. 
# ఎంఐ-17 నుండి ఎన్ ఎస్ జీ కమాండోలు  ఆపరేషన్ బ్లాక్ టొర్నాడో చూపారు.  
# IAI హెరాన్ అనే రిమోట్-పైలట్ ఎయిర్క్రాఫ్ట్, ని ఎగిరించారు.  
# వైమానిక దళం రైఫిల్ డ్రిల్
# ఐఏఎఫ్ బ్యాండ్ల సంగీత ప్రదర్శన
# ఆశీనులయిన  వివిధ ప్రముఖులకు జ్ఞాపికలు అందచేశారు. 
దశ-4: రాత్రి కార్యకలాపాలు

కాల్పులు ప్రారంభానికి ముందు లక్ష్యాల వివరాలు అందించారు. దృశ్యమానత పెంచడానికి అన్ని విమానాలు కనపడటానికి మంటలు (ఫ్లేర్లు ) ప్రయోగించాయి. 

ఈ దశలో నిర్వహించిన కార్యకలాపాలు:

# ఆయుధాల మోహరింపుకు మార్పు చేసిన ఏ ఎన్ 32 ద్వారా 10 × 1000 పౌండ్ల కార్పెట్ బాంబింగ్
# MiG-27UP ద్వారా S-24 భారీ రాకెట్ల కాల్పులు
# మిరాజ్ 2000 ద్వారా సాధారణ బాంబుల ప్రయోగం
# జాగ్వార్ ద్వారా 500 అడుగుల ఎత్తు నుంచి 3 × 1000 పౌండ్ల బాంబులు
# జాగ్వార్ డైవ్‌లో 4 × 1000 పౌండ్ల బాంబులు
# Su-30MKI ద్వారా 18 × 250 కిలోల బాంబులు (రద్దు)
# Mi-17 రాత్రి స్లిథర్ ఆపరేషన్ ద్వారా సెర్చ్‌లైట్ కింద గరుడ్ కమాండోల మోహరింపు
# పేచోరా SAM-3 ద్వారా 10 కి.మీ. పరిధిలో గగన లక్ష్యంపై రిపుల్ ఫైరింగ్
# Mi-35 ద్వారా S-24 భారీ రాకెట్ల కాల్పులు, కొత్తగా చేర్చిన NVG, FLIR అవియానిక్స్ సహాయంతో
# IL-78MKI ద్వారా 300 మంటల , ఐరన్ ఫిస్ట్ 2013 ముగింపు సూచన
# An-32 ద్వారా 50 మంటల ప్రయోగం

----

#

### పాల్గొన్న  విమానాల జాబితా

## ఆయుధ వ్యవస్థలు

* ఇగ్లా (IGLA)
* ఓసా–AKM
* పేచోరా

## ప్రత్యేక దళాలు

* NSG కమాండోలు
* గరుడ్ కమాండోలు
* ఆకాష్ గంగా స్కై డైవింగ్ బృందం

## ఐరన్ ఫిస్ట్ 2016
**ఐరన్ ఫిస్ట్ 2016** 2016 మార్చి 18న నిర్వహించబడింది. ఈ అభ్యాసంలో  మొత్తం 181 విమానాలు పాల్గొన్నాయి. వాటిలో 103 యుద్ధ విమానాలు ఉన్నాయి. తేజస్ LCA యుద్ధ సామర్థ్యాన్ని తొలిసారిగా ప్రత్యక్షంగా ప్రదర్శించడం ఈ అభ్యాసం లోని  ముఖ్యాంశం.

## ముఖ్యాంశాలు

* 22 రకాల ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు, ఆయుధ వ్యవస్థల ప్రదర్శన
* ఆకాష్ క్షిపణి ప్రయోగం
* HAL లైట్ కాంబాట్ హెలికాప్టర్ ద్వారా 70 మి.మీ. రాకెట్ల కాల్పులు
* అస్త్ర క్షిపణి ప్రత్యక్ష ప్రయోగం

## మూలలు
వర్గం:భారత వాయుసేన