విజయవాడ ఆర్థిక వ్యవస్థ

[thumb|[విజయవాడ నగరం యొక్క అవలోకనం]]
విజయవాడ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో రెండవ అతిపెద్ద నగరం. ఇది టయర్-II నగరాల్లో ఒకటి. భారతదేశంలోని నగరాల గ్రేడుల్లో B-1 గ్రేడ్‌కు చెందుతుంది.  దాని ఆర్థిక వృద్ధికి దోహదపడే అంశాలు వ్యవసాయ ఎగుమతులు, పర్యాటకం, వనరులు, పరిశ్రమలు, రవాణా మొదలైనవి. ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎక్కువగా వర్తక, వాణిజ్యాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది వ్యవస్థాపక వృద్ధిని అందిస్తుంది. దాదాపు 70% శ్రామిక ప్రజలు తృతీయ కార్యకలాపాలలో పాల్గొంటారు. ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, 2010లో నగర GDP $3 బిలియన్లు (రూ. 18,000 కోట్లు). 2025 నాటికి ఇది $17 బిలియన్లకు (రూ. 1,02,000 కోట్లు) పెరుగుతుందని అంచనా వేసారు.  ఆక్స్‌ఫర్డ్ చేసిన మరొక నివేదిక ప్రకారం 2018లో నగర GDP $5.8 బిలియన్లు, 2035 నాటికి అది $21 బిలియన్లకు పెరుగుతుందని అంచనా.

## వ్యవసాయం
ఈ ప్రాంతంలోని పొలాలు, తోటలు కృష్ణా నది, ప్రకాశం బ్యారేజి నుండి నీటిని ఉపయోగించి సాగు చేయబడతాయి. ఈ నగరం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద మామిడి ఎగుమతిదారులలో ఒకటి. మామిడి తోటల నుండి ఆదాయాన్ని పొందుతుంది. ఇతర ముఖ్యమైన పంటలలో వరి, చెరకు ఉన్నాయి. 

2024లో, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వ్యవసాయ రంగం ₹5.19 లక్షల కోట్ల స్థూల విలువ ఆధారిత (GVA)ను నమోదు చేసింది, ఇది 15.86% వృద్ధిని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఉద్యానవనాలు, పశువులు, మత్స్య సంపద వంటి ఉప రంగాలు కూడా విస్తరించాయి. చేపలు పట్టడం, జలచరాలు 16% వృద్ధి రేటును సాధించాయి. 

## పారిశ్రామిక రంగం
పారిశ్రామిక రంగం ప్రధానంగా వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ప్రాసెసింగ్, వస్త్ర, ఆటోమొబైల్ బాడీ బిల్డింగ్, హార్డ్‌వేర్, వినియోగ వస్తువులు, ఎరువులు, చిన్న పరిశ్రమలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. విజయవాడలో చక్కటి సౌకర్యాలు గల రెండు పారిశ్రామిక ఎస్టేట్‌లు ఆటో-నగర్, మరొకటి కొండపల్లికి సమీపంలోను ఉన్నాయి.

**వ్యవసాయ ఆధారిత, వస్త్ర పరిశ్రమలు**

విజయవాడ కృష్ణా జిల్లా వ్యవసాయ మార్కెట్లకు కేంద్రంగా ఉంది. పొగాకు, పత్తి, పసుపు, మామిడి వంటి వాణిజ్య, వ్యవసాయ వస్తువుల ఎగుమతి వస్తువులు, నూనె తీసే ప్లాంట్లు, నూనె, పప్పు, బియ్యం మిల్లులు నగరం చుట్టూ ఉన్నాయి. వస్త్ర వ్యాపారం కోసం ఓల్డ్ టౌన్, కాళేశ్వరరావు మార్కెట్ ప్రాంతం, గవర్నర్‌పేట, బెసెంట్ రోడ్‌లో వస్త్ర మార్కెట్లు ఉన్నాయి.

**ఆటోమొబైల్, భారీ పరిశ్రమలు**

*జవహర్ లాల్ నెహ్రూ ఆటో నగర్ ఎస్టేట్* అని కూడా పిలువబడే ఆటో నగర్ ఇండస్ట్రియల్ ఎస్టేట్, ఆటోమొబైల్ పరిశ్రమకు అంకితమైన ఒక పారిశ్రామిక ఉద్యానవనం. ఇది ఆసియాలోనే అతిపెద్ద వాటిలో ఒకటి.

కొండపల్లిలోని పారిశ్రామిక ఎస్టేట్  విస్తీర్ణంలో, 800 పైచిలుకు పరిశ్రమలతో కూడిన పారిశ్రామిక పార్కు.

**పారిశ్రామిక పార్కులు**

నగరంలోను, చుట్టుపక్కలా కొన్ని పారిశ్రామిక పార్కులు ఉన్నాయి. మరి కొన్ని ప్రతిపాదించబడ్డాయి. అపెరల్ పార్క్ అనేది ఒక పారిశ్రామిక అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు. ఇది 1000 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో, నగరం నుండి 25 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. L&T హైటెక్ సిటీ లిమిటెడ్, ప్రతిపాదిత IT / ITES SEZ ప్రాజెక్టు,  విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇది గన్నవరం విమానాశ్రయానికి సమీపంలో ఉంది. విజయవాడ సమీపంలోని మంగళగిరి పట్టణంలో, 40 చ.కి.మీ. ల విస్తీర్ణంలో IT పార్కు ఉంది.

### సాఫ్ట్‌వేర్ పరిశ్రమ
ఈ నగరం అనేక అంతర్జాతీయ ఐటీ కంపెనీలను కూడా ఆకర్షిస్తోంది. నోయిడాకు చెందిన భారతీయ బహుళజాతి సంస్థ అయిన విప్రో, హెచ్‌సిఎల్ టెక్నాలజీస్, గన్నరవం సమీపంలోని కేసరపల్లి గ్రామంలో తన విజయవాడ క్యాంపస్‌ను నిర్మిస్తోంది. మొదటి దశలో హెచ్‌సిఎల్ 5,000 మంది విద్యార్థులకు ఉపాధి కల్పిస్తుంది. 

### టోకు
2012 నవంబరులో జర్మనీకి చెందిన మెట్రో క్యాష్ &amp;amp; క్యారీ అనే హోల్‌సేల్ కంపెనీ విజయవాడలో 3 ఎకరాలలో తన స్టోర్‌ను ప్రారంభించింది. ఈ స్టోర్‌లో 10,000 కంటే ఎక్కువ వస్తువులు ఉన్నాయి. స్టోర్ పార్కింగ్ సౌకర్యంలో 200 కార్లను ఉంచగల సామర్థ్యం ఉంది.

## రవాణా
thumb|విజయవాడ రైల్వే స్టేషన్
ఈ నగరం జాతీయ రహదారులు, రైల్వేల ద్వారా దేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలకు బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది, ఇది వాణిజ్యాన్ని పెంచుతుంది. A-1 హోదా కలిగిన విజయవాడ రైల్వే స్టేషన్, దక్షిణ మధ్య రైల్వేకు అత్యధిక ఆదాయాన్ని అందించే భారతదేశంలోని ముఖ్యమైన రైల్వే జంక్షన్లలో ఒకటి.  దీనికి గన్నవరం వద్ద దేశీయ విమానాశ్రయం కూడా ఉంది. ఇది ప్రాంతీయ విమానయాన సంస్థ ఎయిర్ కోస్టాకు ప్రధాన కార్యాలయం. 
[thumb|[విజయవాడ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం|విజయవాడ విమానాశ్రయం]]
గన్నవరంలోని విజయవాడ విమానాశ్రయం దేశంలోని ప్రధాన మెట్రోపాలిటన్ నగరాలకు విమాన కనెక్టివిటీని అందిస్తుంది.  2017 మే 3 న, విజయవాడ విమానాశ్రయాన్ని దేశీయ హోదా నుండి అంతర్జాతీయ హోదాకు అప్‌గ్రేడ్ చేశారు. ఇండిగో ఎయిర్‌లైన్స్ 2018 డిసెంబర్ 4 నుండి సింగపూర్‌కు అంతర్జాతీయ విమానాలను ప్రారంభించింది. 2019 జూన్‌లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్‌ను నిలిపివేసినందున 2019 జూన్ 27 తర్వాత సింగపూర్‌కు అంతర్జాతీయ విమానాలు ఆగిపోయాయి.  2019 జూన్ నాటికి, ఇది FY 19 లో మొత్తం 11 లక్షల 92 వేల మంది ప్రయాణికులతో 70.0% దేశీయ ప్రయాణీకుల వృద్ధి రేటును నమోదు చేసింది. విమాన కదలికల్లో 65.0% వృద్ధి నమోదైంది.

## వనరులు
**విద్యుత్ ప్లాంట్లు**

కొండపల్లి ఎస్టేట్‌లో విజయవాడ థర్మల్ పవర్ స్టేషన్ అనే థర్మల్ ప్లాంట్ ఉంది. ఇది APGENCO వారి బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ ప్లాంట్లలో ఒకటి. దీనికి 1760 MW సామర్థ్యం ఉంది, 210 MW ల 6 యూనిట్లు, 500 MW ల 1 యూనిట్ ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్నాయి.  ఎస్టేట్‌లోని మరొక విద్యుత్ ప్లాంట్ *లాంకో కొండపల్లి పవర్ లిమిటెడ్*, ఇది నగరానికి, రాష్ట్రానికీ విద్యుత్ అవసరాలను తీర్చే 732 MW సామర్థ్యం గల గ్యాస్ ఆధారిత ప్లాంట్.  భారత్ హెవీ ఎలక్ట్రికల్స్ లిమిటెడ్ (BHEL) APGENCO తో ఒప్పందం ప్రకారం 182 MW సామర్థ్యం గల టెక్నాలజీ ప్రదర్శన ప్రాజెక్ట్ ప్లాంట్‌ను చేపడుతుంది.

## పర్యాటక రంగం
[కుడి|thumb|[కనకదుర్గ ఆలయం|కనక దుర్గ దేవాలయం, విజయవాడ]]
విశాఖపట్నం తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ముఖ్యమైన పర్యాటక నగరం విజయవాడ. ప్రకాశం బ్యారేజ్, పార్కులు, మ్యూజియంలు, గుహలు, నదీ ద్వీపం, మతపరమైన ప్రదేశాలు వంటి కొన్ని మైలురాళ్ళు, సందర్శకుల ఆకర్షణలూ నగరంలో ఉన్నాయి.

2024 లో, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం **ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక విధానం 2024** **- 2029** ను ప్రవేశపెట్టింది, ఇది ఐదు సంవత్సరాలలో ₹25,000 కోట్ల పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది 

## రియల్ ఎస్టేట్
పెరుగుతున్న జనాభా, ఆర్థిక వ్యవస్థ రియల్ ఎస్టేట్ ధరలు పెరగడానికి దారితీశాయి.  రియల్ ఎస్టేట్ కంపెనీలు నగర శివార్లలో అనేక నివాస పట్టణాలతో గృహ ప్రాజెక్టులను నిర్మిస్తున్నాయి.

## మూలాలు

ఆర్థిక
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ