open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
రాయి

[right|thumb|''Balanced Rock'' stands in [Garden of the Gods park in Colorado Springs, CO.]]
భూగోళ శాస్త్రంలో **రాయి** (సంస్కృతం: **శిల**; ఆంగ్లం: rock) ప్రకృతిసిద్ధంగా ఏర్పడిన ఘనమైన ఖనిజాలు.

భూమి యొక్క కఠినమైన బాహ్య పొరను లిథోస్ఫియర్ (lithosphere), శిలలతో తయారయివుంటుంది. సామాన్యంగా శిలలు మూడు రకాలున్నాయి: అవి అగ్నిమయ, అవక్షేప,, రూపాంతర ప్రాప్త శిలలు. శిలల శాస్త్రీయ విభాగాన్ని శిలాశాస్త్రం లేదా పెట్రాలజీ (petrology) అంటారు; ఇది భూగోళ శాస్త్రంలోని విభాగము.

## శిలల వర్గీకరణ
శిలలు వానిలోని ఖనిజాలు, రసాయనిక నిర్మాణం, శిలా ఖండాల వయనం (Texture), అవి ఏర్పడిన విధానం మీద ఆధారపడి వర్గీకరించారు. వీని ఆధారంగా శిలలను అగ్ని శిలలు (Igneous rock), అవక్షేప శిలలు (Sedimentary rock), రూపాంతర ప్రాప్త శిలలు (Metamorphic rock) అనే మూడు రకాలుగా విభజించారు. వీటిలోని రేణువుల పరిమాణాన్ని (Particle size) బట్టి ఇంకా విభజించారు. ఒక విధమైన శిల మరొక రకమైన శిలగా మార్పుచెందడాన్ని శిలాచక్రం (Rock cycle) అంటారు.

అగ్ని శిలలు అగ్నిపర్వతాల నుండి విడుదలై చల్లబడిన మాగ్మా నుండి ఏర్పడతాయి. are divided into two main categories: plutonic rock and volcanic. Plutonic or intrusive rocks result when magma cools and crystallizes slowly within the Earth's crust (example granite), while volcanic or extrusive rocks result from magma reaching the surface either as lava or fragmental ejecta (examples pumice and basalt) .

అవక్షేప శిలలు are formed by deposition of either clastic sediments, organic matter, or chemical precipitates (evaporites), followed by compaction of the particulate matter and cementation during diagenesis. Sedimentary rocks form at or near the Earth's surface. Mud rocks comprise 65% (mudstone, shale and siltstone) ; sandstones 20 to 25% and carbonate rocks 10 to 15% (limestone and dolostone).

రూపాంతర ప్రాప్త శిలలు are formed by subjecting any rock type (including previously-formed metamorphic rock) to different temperature and pressure conditions than those in which the original rock was formed. These temperatures and pressures are always higher than those at the Earth's surface and must be sufficiently high so as to change the original minerals into other mineral types or else into other forms of the same minerals (e.g. by recrystallisation).

The three classes of rocks — the igneous, the sedimentary and the metamorphic — are subdivided into many groups. There are, however, no hard and fast boundaries between allied rocks. By increase or decrease in the proportions of their constituent minerals they pass by every gradation into one another, the distinctive structures also of one kind of rock may often be traced gradually merging into those of another. Hence the definitions adopted in establishing rock nomenclature merely correspond to selected points (more or less arbitrary) in a continuously graduated series.
## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:DirkvdM rocks.jpg|The rocky side of a mountain creek near Orosí, Costa Rica.
దస్త్రం:Skagit-gneiss-Cascades.jpg|Banded gneiss
దస్త్రం:SandstoneUSGOV.jpg|Sandstone with iron oxide bands
దస్త్రం:GabbroRockCreek1.jpg|Sample of igneous gabbro
దస్త్రం:Mushroom rock Hyderabad.jpg|పుట్టగొడుగు ఆకారంలోని రాయి
దస్త్రం:Gundraayi round stone.JPG|గుండ్రాయి

## ఇవి కూడా చూడండి
* కదిలే రాళ్లు

## మూలాలు

వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
వర్గం:రాయి
రవ్వ దోసె

thumb|260x260px|రవ్వ దోసె
**రవ్వ దోసె** ఒక విధమైన గోధుమ రవ్వతో చేసిన దోసె.

## కావలసిన పదార్థాలు
*బియ్యపుపిండి... పావు కేజీ
*మైదా... అర్థపావు కేజీ
*బొంబాయి రవ్వ... అర్ధపావు కేజీ
*జీలకర్ర... ఒక చెంచా
*ఉప్పు... సరిపడా
*నెయ్యి లేక నూనె... సరిపడా

## తయారీ విధానం
*మైదాను, బొంబాయి రవ్వను శుభ్రపరచుకొని, ఒక గిన్నెలో పోసి, బియ్యం పిండిని కూడా వేసి నీళ్ళు పోసి పిండిని గరిట జారుగా (పలుచగా) కలుపుకోవాలి. దీన్ని నాలుగు గంటల సేపు నానబెట్టాలి.

*తరువాత పొయ్యిమీద పెనం పెట్టి కాలనియ్యాలి.
*నానిన పిండిలో ఒక టీస్పూను జీలకర్ర, సరిపడా ఉప్పువేసి బాగా కలపాలి 
*పెనం మీద ఒక టీస్పూను నూనె వేస్తూ కలిపిన పిండి పోసి పలుచగా నెరపాలి. 
*కాలే దోశె మీద మళ్ళీ ఒక చెంచా నూనె వేసి, దోశెను తిరగవేసి తీసి... లేత గోధుమ రంగు వచ్చేవరకు వేపాలి. 
*దీనికి సైడ్‌డిష్‌గా కొబ్బరి పచ్చడి మొదలైన వాటితో తింటే చాలా బాగుంటుంది. 

## మూలాలు

వర్గం:ఫలహారాలు
వెర్నియర్ కాలిపర్స్

**వెర్నియర్** లేదా **వెర్నియర్ కాలిపర్స్** ఒక కొలిచే సాధనము. దీనితో మిల్లీమీటర్లో పదవ వంతు వరకు కచ్చితంగా కొలువవచ్చు. దీనిని పియరీ వెర్నియర్ (Pierre Vernier) అనే ఫ్రెంచి గణిత శాస్త్రవేత్త 1631లో ప్రవేశపెట్టాడు

The vernier, dial, and digital calipers give a direct reading of the distance measured to high accuracy. They are functionally identical, with different ways of reading the result. These calipers comprise a calibrated scale with a fixed jaw, and another jaw, with a pointer, that slides along the scale. The distance between the jaws is then read in different ways for the three types.

The simplest method is to read the position of the pointer directly on the scale. When the pointer is between two markings, the user can mentally interpolate to improve the precision of the reading. This would be a simple calibrated caliper; but the addition of a vernier scale allows more accurate interpolation, and is the universal practice; this is the **vernier caliper**.

Vernier, dial, and digital calipers can measure internal dimensions (using the uppermost jaws in the picture at right), external dimensions using the pictured lower jaws, and in many cases depth by the use of a probe that is attached to the movable head and slides along the centre of the body. This probe is slender and can get into deep grooves that may prove difficult for other measuring tools.

The vernier scales may include metric measurements on the lower part of the scale and inch measurements on the upper, or vice versa, in countries that use inches. Vernier calipers commonly used in industry provide a precision to 0.01&nbsp;mm (10 micrometres), or one thousandth of an inch. They are available in sizes that can measure up to .

## సూచికలు

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:పరికరాలు
నిసీరియా

**నిసీరియా** (లాటిన్ Neisseria) వ్యాధి కారకమైన బాక్టీరియా ప్రజాతి. ఇవి నిసీరియేసి (Neisseriaceae) కుటుంబానికి చెందిన జీవులు.

ఇవి కొన్ని జంతువుల శ్లేష్మ ఉపరితలాలపై సహజీవనం చేస్తాయి. వీనిలోని 11 జాతులలో రెండు మాత్రమే మానవులకు వ్యాధికారకాలు (pathogens). ఇవి నిసీరియా గొనోరియా (Neisseria gonorrhoeae), నిసీరియా మెనింజైటిడిస్ (Neisseria meningitidis).  ఈ బాక్టీరియా ఎక్కువగా వ్యాధిని కలిగించకుండా చాలా మందిలో సహజీవనం చేస్తాయి లేదా వ్యాధినిరోధకత మూలంగా తొలగించబడతాయి. చాలా తక్కువమందిలో మాత్రమే వ్యాధిని కలుగజేస్తాయి. నిసీరియా కాఫీ గింజల ఆకారంలోనున్న గ్రామ్ నెగెటివ్ (Gram Negative) డిప్లోకాకై (Diplococci). 

## చరిత్ర
నిసీరియా ప్రజాతిని జర్మనీ బాక్టీరియాలజిస్ట్ ఆల్బర్ట్ నీసర్ (Albert Neisser) పేరు మీద నామకరణం చేశారు. ఇతడు మొదటగా సెగవ్యాధి కారకమైన నిసీరియా గొనోరియాను గుర్తించాడు. ఇతడు లెప్రసీ కారకమైన మైకోబాక్టీరియం లెప్రే *(Mycobacterium leprae)* క్రిముల్ని కూడా మొదటిసారిగా కనుగొన్నాడు.

## జాతులు
### వ్యాధికారకాలు
* *[[నిసీరియా గొనోరియా]]* (లేదా *[[గోనోకాకస్]]*): ఇవి సెగవ్యాధి (Gonorrhoea) కలుగజేస్తాయి.
* *[[నిసీరియా మెనింజైటిడిస్]]* (లేదా *[[మెనింగోకాకస్]]*): ఇవి బాక్టీరియల్ మెనింజైటిస్ (Meningitis), మెనింగోకాకల్ సెప్టిసీమియా (Septiceemia) వ్యాధుల్ని కలుగజేస్తాయి.

### సహభోక్తలు
**Neisseria cinerea*
**Neisseria elongata*
**Neisseria flavescens*
**Neisseria lactamica*
**Neisseria mucosa*
**Neisseria polysaccharea*
**Neisseria sicca*
**Neisseria subflava*
**Neisseria bacilliformis*
**Neisseria macacae*

## మూలాలు

వర్గం:బాక్టీరియా
తూర్పుపల్లె (పెనగలూరు)

**తూర్పుపల్లె** తిరుపతి జిల్లా, పెనగలూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం.

*ఈ గ్రామంలోని శ్రీ బోడ మల్లేశ్వరస్వామి ఆలయానికి సరికొత్త శోభ సంతరించుకొనుచున్నది. గ్రామ ప్రజల సహకారంతో, రు. 20 లక్షలతో ఏర్పాటు చేసిన దేవాలయానికి, ఆలయ ఆవరణలో శివుని సిమెంటు విగ్రహాన్ని కొలను నీటిలో నూతనంగానూ, పురాతన శివలింగం ఎదురుగా ద్వజస్థంభం ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. 2014 లో వచ్చు శివరాత్రికి ద్వజస్థంభ ఏర్పాటు పూర్తగును. మహాశివరాత్రికి అత్యంత వైభవంగా ఉత్సవాలు నిర్వహించెదరు .
* ఈ గ్రామం సరిహద్దులో వెలసిన శ్రీ బోడ మల్లేశ్వర స్వామి ఆలయంలో 2014,ఫిబ్రవరి-13న శివపార్వతుల కళ్యాణోత్సవం, దేవతామూర్తుల విగ్రహ ప్రతిష్ఠాపన కార్యక్రమాలు వైభవంగా జరిగినవి. 
## మూలాలు
పి.సి.సర్కార్

**పి.సి.సర్కార్** (P. C. Sorcar) (జ: ఫిబ్రవరి 23, 1913 - మ: జనవరి 6, 1971) గా పిలువబడే **ప్రొతుల్ చంద్ర సర్కార్** గొప్ప భారతీయ ఇంద్రజాలికుడు. దేశవిదేశాల్లో లెక్కలేనన్ని ఇంద్రజాల ప్రదర్శనల నిచ్చాడు. అతనికి ముగ్గురు కుమారులు. మానిక్ సర్కార్, దర్శకుడు, ఎనిమేటర్, లేసర్ నిపుణుడు. పి.సి.సర్కార్ జూనియర్, *పి.సి.సర్కార్ యంగ్*లు ఇంద్రజాలికులు.

## బాల్యం, ఇంద్రజాలం
సర్కార్ *[[బెంగాల్]]* (ఇప్పుడు బంగ్లాదేశ్‌లో ఉంది) లోని *తంగైల్ జిల్లా*, *ఆశిక్‌పూర్‍లో* జన్మించాడు. *శివనాథ్* ఉన్నత పాఠశాల‌లో చదివాడు. తన తొలి ఇంద్రజాల పాఠాలు, ఇంద్రజాలికుడు *గణపతి చక్రవర్తి* నుండి నేర్చుకొన్నాడు. 1930 దశకం నుండి కోల్‌కతా, జపాను, ఇతర దేశాలలో ప్రదర్శనల కీర్తిని గడించాడు. తన 58 వ ఏట, జపాన్లో ఇంద్రజాల ప్రదర్శన యిస్తుండగా, గుండెపోటుతో మరణించాడు.

చందమామలో 1950-1960లలో ఇంద్రజాలంగురించి వ్రాసేవారు. ఇంద్రజాలం ఆధారంగా నెల నెలా కథలు వెలువడేవి. పి.సి.సర్కార్ జూనియర్త న తండ్రి గురించి ఇలా అన్నారు. :"మా నాన్నగారు ఇంద్రజాలాన్ని ఆషామాషీగా కాకుండా , నూటికి నూరుపాళ్ళు ఆ కార్యక్రమానికి న్యాయం చేసేవారు. ప్రతి ప్రదర్శన ముందు మా ఇంట్లో తన అసిస్టెంట్లచేత రిహార్సల్స్ చేసేవారు. చాటుగా ఆ రిహర్సల్సు చూసే నాకు మాజిక్ పై ఆసక్తి పెరిగింది." సర్కారు తన కుమారుడితో మాజిక్ నేర్చుకో, కానీ చదువును మాత్రం ఎప్పుడూ అశ్రర్ధ చేయవద్దని చెప్పేవారట. తండ్రి మాటపై సర్కార్ కోల్‌కతా విశ్వవిద్యాలయంలో కెమిస్ట్రీతో బాటు సైకాలజీలో కూడా డిగ్రీ చేశారు. సంస్కృతంతో బాటు ఇతర భాషలలో కూడా సర్కార్ ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. పన్నెండేళ్ళ వయసులోనే డార్జీలింగ్ వెళ్ళి మాజిక్ ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. మాజిక్ నేర్చుకొంటే కొంతే వస్తుంది. మన ఆలోచనలను ఎప్పటికప్పుడు జోడించి అభివృద్ధి చేసుకోవాలని అంటారు పి.సీ.సర్కార్. 1992లో లేజర్ పక్రియతో ఆయన రైలునే మాయం చేసినట్లు భ్రమ కలిగించారు. ఏడాదికి 400 పైగా ప్రదర్శనలు ఇచ్చే సర్కార్ మాజిక్ లోని రహస్యాలు తెలిసిపొతే ప్రదర్శన రక్తి కట్టదు అంటారు.. సర్కార్ కుమార్తె మేనక ఓహియో యూనివర్సిటీలో ఎంబిఎ పూర్తి చేసి తండ్రితో మాజిక్ ప్రదర్శనలిస్తున్నది

## అవార్డులు, పురస్కారాలు

*1. భారత ప్రభుత్వం కోల్‌కతాలోని ఒక పెద్ద వీధికి, *జాదు సమ్రాట్ పి.సి.సర్కార్ సారణి* అని నామకరణం చేసి, అతనిని సమ్మానించింది. 
*2. పి.సి.సర్కార్ 1964లో, భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా పద్మశ్రీ అవార్డును అందుకొన్నాడు.
*3. *ద స్ఫింక్స్* ( ఆస్కర్ ఆఫ్ మ్యాజిక్ ) - యు.ఎస్.ఎ., 1964, 1954.
*4. *ద గోల్డెన్ లారెల్* - జర్మనీ దేశం, 1956
*5. *ద రాయల్ మెడలియన్* - జర్మన్ మ్యాజిక్ సర్కిల్.

## ఇవి కూడా చూడండి
* భారతీయ ఇంద్రజాలికుల జాబితా
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* http://www.pcsorcarmagician.com/ పి.సి.సర్కార్ అంతర్జాతీయ గ్రంథాలయం
* http://banglapedia.search.com.bd/HT/S_0501.htm పి.సి.సర్కార్ బంగ్లాపీడియా
* http://www.indianmagicians.com/ భారత మెజీషియన్ల వెబ్‌సైట్
* Postage Stamp on P.C. Sorcar Issued (The Hindu, 2010)  
## వంశవృక్షం

వర్గం:1913 జననాలు
వర్గం:1971 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:ఇంద్రజాలికులు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
గుమ్మడి టేకు

గుమ్మడి టేకు ఒక విధమైన ఔషధ చెట్టు.  ఇది భారతదేశం, ఆగ్నేయాసియా, చైనా, సియెర్రా లియోన్ , నైజీరియాలో  వీటి పెరుగుదల ఉంటుంది. గుమ్మడి టేకు చెట్టు  సుమారు 30 మీటర్ల ఎత్తు వరకు ఉంటుంది. ముదురు, , పసుపు రంగులో ,తియ్యగా ఉంటుంది.   పువ్వులు కూడా తింటారు.       జ్వరం, గోనేరియా, దగ్గు, గాయాలు, పూతల, కుష్టు వ్యాధి , రక్త వ్యాధుల చికిత్సలో మొక్కల భాగాలను ఉపయోగిస్తారు. రక్త శుద్ధీకరణ కు తోడ్పడుతుంది. పర్యాయ పరముగా చూస్తే  అడవులను పునరుద్ధరించడానికి అటవీ నిర్మూలన కార్యక్రమాలలో నాటవచ్చు.  గుమ్మడి టేకు చెట్టు   ఆకులు పశువులకు ,పట్టు పురుగుకుఆహరం లో వాడతారు. గుమ్మడి చెట్టు  కలప  నాణ్యత, బరువు తక్కువగా ఉంటుంది, చాలా బలంగా ఉంటుంది. పువ్వులు తేనెటీగలు, కీటకాలు పరాగసంపర్కం చేస్తాయి. మొక్క స్వీయ సారవంతమైనది కాదు,ఇసుక భారీ (బంకమట్టి) నేలలు, బాగా ఎండిపోయిన మట్టి లో, నిస్సార వంతమైన  నేలలో పెరుగుతాయి.తేలికపాటి అడవులలో(నీడ) లో పెరుగుతుంది. ఈ మొక్క బలమైన గాలులను తట్టుకోగలదు. ఈ మొక్క ఉష్ణమండల , ఉపఉష్ణమండలాలలో పొడి నుండి తడి ప్రాంతాలలో రాగలదు. ఇక్కడ ఇది 2,100 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంటుంది , పగటి ఉష్ణోగ్రతలు 22 - 34 ° c పరిధిలో ఉన్న ప్రాంతాలలో  పెరుగుతుంది, కానీ 16 - 46 ° c  ఉష్ణోగ్రతను కూడా తట్టుకోగలదు 

భారత దేశం లో గుమ్మడి టేకు తూర్పు ఉప-హిమాలయ మార్గంలో, బెంగాల్ , అస్సాంలోని హిమాలయ మార్గంలోని తేమ ప్రాంతాలు ,మధ్య భారతదేశంలోని పొడి ప్రాంతాలలో  మనకు ఈ చెట్లు కనబడతాయి.  గుమ్మడి టేకు మొలకల మూల భాగాన్ని  ఆరునెలల వరకు  నాటి , తరువాత   భూమి లో  నాటడం మొదటి సంవత్సరంలో కలుపు తీయవలెను . చల్లని వాతావరణం లో  ఆకులు  కొమ్మలను తొలగించాలి  

టేకు కలప (టెక్టోనా గ్రాండిస్) కు ప్రత్యామ్నాయంగా గుమ్మడి చెట్టును  ఉపయోగించవచ్చు. గుమ్మడి టేకు చెట్టును వాణిజ్య పరముగా చూస్తే ఎకరానికి 400-600 చెట్లు వేయడం.  దీనిని 8-10 సంవత్సరాలలో పండించవచ్చు . ఇది 8-10 సంవత్సరాలలో ఎకరానికి  సుమారు 500 మొక్కల కు దాదాపు Rs.40,00,000/-  రాబడిని ఇస్తుంది 

**గుమ్మడి టేకు ఉపయోగములు**  **అటవీ సంరక్షణ, మందులలో** 

* ఆకులు , మూలాలు ఆల్కలాయిడ్ల  కలిగి ఉంటాయి  మొక్కలను మందుల తయారీకి  ఉపయోగిస్తారు.

* గుమ్మడి టేకు  పండు,చెట్టు బెరడులు  పిత్త జ్వరం  వాటిలో వాడటం.
* రక్తము శుద్ధి కావటంలో వాడటం,గోనోరియా, దగ్గుకు, గాయాలు పూతలకి ఆకు  ఉపయోగపడుతుంది.
* కుష్ఠురోగం , రక్త వ్యాధుల చికిత్సకు పువ్వులు ఉపయోగిస్తారు.
* అటవీ నిర్మూలన కార్యక్రమాలకు  గుమ్మడి చెట్లు అనువైన ఎంపిక  ఎందుకంటే స్థానిక అడవులను పునరుద్ధరించడానికి అటవీ నిర్మూలన ప్రాజెక్టులలో  ఉత్తర థాయ్‌లాండ్‌లో  వాడతారు. అడవులలో, బహిరంగ ( ఖాళీ ) ప్రదేశాలలో వివిధ జాతుల  చెట్ల  కలయికతో వేస్తారు. ఇవి  వేగంగా పెరిగే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి, దట్టమైన, కలుపును అణచివేసే చెట్టు.  ఫర్నిచర్, ప్లైవుడ్ తేలికపాటి నిర్మాణం కోసం కలప తయారీ గుమ్మడి టేకు పనికి వస్తుంది.. ఇది పడవలు, సంగీత వాయిద్యాలు, చిత్రాలను చెక్కడానికి కూడా వాడతారు.కలప మంచి గుజ్జును మంచి పేపర్ తయారీకి వాడతారు 

## మూలాలు

వర్గం:లామియేసి
వర్గం:కలప చెట్లు
పాలేరు (అయోమయ నివృత్తి)

**పాలేరు**  పేరుపైనున్న వ్యాసాలు

* పాలేరు లేదా పాలేరు నది - కృష్ణానదికి ఉపనది.
* పాలేరు (కూసుమంచి) - ఖమ్మం జిల్లా కూసుమంచి మండలం గ్రామం
* పాలేరు శాసనసభ నియోజకవర్గం - ఖమ్మం జిల్లా
* పాలేరు శాసనసభ నియోజకవర్గం - ఖమ్మం జిల్లా 
* పాలేరు (బంగారుపాలెం) - చిత్తూరు జిల్లాలో ఉంది
కురుక్షేత్రం (అయోమయ నివృత్తి)

**కురుక్షేత్రం** గురించిన వ్యసాలు

* కురుక్షేత్రం - హర్యానా రాష్ట్రంలోని పట్టణం.
* కురుక్షేత్ర సంగ్రామం - మహాభారతంలో జరిగిన యుద్ధం.
* కురుక్షేత్రం (సినిమా) - 1977లో విడుదలైనది. కృష్ణ నటించింది.
* కురుక్షేత్రం (1951 సినిమా) - http://www.cscsarchive.org:8081/MediaArchive/art.nsf/94ff8a4a35a9b8876525698d002642a9/17597128291a5fa865256f2b0030487f/$FILE/Te250377.pdf
* కురుక్షేత్రంలో సీత - 1984 సినిమా
పాలేరు

thumb|right|పాలేరు (1938) పుస్తక ముఖచిత్రం
**పాలేరు** బోయి భీమన్న రచించిన సాంఘిక నాటకం. దీనిలోని ప్రధాన కథాంశం కుల నిర్మూలన.
thumb|బోయి భీమన్న

## కథాంశం
సమాజంలో కులం వల్ల గౌరవం పొందుతున్న కుటుంబం నుండి వచ్చిన వనబాల, కులం వల్ల సమాజంలో అవమానాలకు గురౌతున్న వెంకన్న పరస్పరం ప్రేమించుకుంటారు. పాలేరుగా పనిచేయాల్సిన వాడు, అగ్రకులంగా గౌరవ మర్యాదల్ని పొందుతున్న అమ్మాయిని పెండ్లి చేసుకోవాలంటే, ఎన్ని బాధలకు గురికావాల్సివస్తుందో, అన్నింటినీ అగ్రకుల, భూస్వామి కుభేరయ్య వల్ల పాలేరు వెంకన్న ఎదుర్కొంటాడు. చివరికి ‘‘ఉపకారి’’ మాస్టారు సహాయంతో చదువుకుని వెంకటేశ్వరరావుగా గౌరవం పొంది, డిప్యూటీ కలెక్టరుగా ఉన్నతోద్యోగం సాధిస్తాడు. ఉద్యోగిగా తన గ్రామానికే వచ్చి, భూస్వాముల దురాగతాలను చట్టబద్ధంగా అడ్డుకుంటాడు. అస్పృశ్యతను పాటించే వాళ్ళనీ, ప్రోత్సాహించేవాళ్ళనీ నిరోధిస్తాడు. ప్రజాస్యామ్యబద్ధంగా దళితులు తమ హక్కుల్ని సాధించుకోవాలనే అంబేద్కర్‌ ఆశయాన్ని రచయిత ఈ నాటకం ద్వారా ప్రేరేపించారు .

సమాజంలోని వాళ్ళంతా చెడ్డవాళ్ళే కాదనీ, మంచివాళ్ళూ ఉంటారనేది భీమన్న సాహిత్యంలో కనిపించే ఒక విశిష్ట గుణం. ఈ పాలేరు నాటకంలో వనబాల కూడా అగ్రవర్ణానికి చెందిన కుంటుంబం నుండే వచ్చినా, సంకుచిత మూర్ఖ కులతత్వవాదులు లేని వాళ్ళూ ఉంటారనే మరో పార్శ్వాన్ని కూడా చూపారు.
వెంకన్న తండ్రి పుల్లయ్య తన తండ్రి బాటలోనే తానూ పయనించి, తన కొడుకునీ పాలేరుతనానికి పంపుతాడు. అలాంటి సేవ చేయడానికే తాము జన్మించామనే భ్రమను కల్పించి, కొన్ని తరాలుగా కర్మ సిద్ధాంతం పేరుతో దళితుల్ని అగ్రవర్ణ భూస్వాములు వంచించిన తీరుతెన్నుల్ని ఈ నాటకం ద్వారా వివరించారు.

## పాత్రలు
* వెంకన్న - వెనుకబడిన కులానికి చెందిన వ్యక్తి
* వనబాల - అగ్రకులానికి చెందిన వనిత
* కుభేరయ్య - భూస్వామి
* పుల్లయ్య - వెంకన్న తండ్రి

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:సాంఘిక నాటకాలు
వర్గం:1938 రచనలు
వర్గం:తెలుగు సాంఘిక నాటకాలు
వర్గం:బోయి భీమన్న రచనలు
ఇంద్రజాలం

thumb|ఇంద్రజాలంలో భాగంగా చేసిన దృశ్యచిత్రం
**ఇంద్రజాలం** ఒక విధమైన కళారూపం. భారతదేశం "ఇంద్రజాల భూమి" (*Land of Magic*) అని ప్రసిద్ధిచెందింది. ఇక్కడ వీధులలోను, వేదికల మీదా ఇంద్రజాల ప్రదర్శనలు జరుగుతాయి. ఇంద్రజాలం గురించి హిందూ పురాణాలైన వేదాలు, ఉపనిషత్తులలో ప్రస్తావించబడింది.

ఇంద్రజాలం హిందువుల దేవరాజైన ఇంద్రుడు (Indra), జాలం (Net) అనే రెండు పదాల కలయిక వలన ఏర్పడింది. భారతీయ సాంప్రదాయ ఇంద్రజాలంలో  భారతీయ తాడు, భారతీయ తట్ట, పచ్చ మామిడి మర్మం, కప్పులు, బంతి, ఎగిరే మనిషి, అలా కొన్ని పేరుపొందాయి

## ప్రసిద్ధ ఇంద్రజాల విద్యలు
కొన్ని ముఖ్యమైన విద్యలు క్రింద ఇవ్వబడినవి.
* నీటి మీద నడవడం
* తాళం వేసిన పెట్టెలోనుండి బయటకు రావడం
* చేతులు కాళ్ళు తాడుతో కట్టించుకొని మూతి కట్టిన సంచిలో కూర్చొని నీటిలోకికి విసరివేయబడ్డ సంచిలోనుండి బయటకు రావడం
* పావురాలు మాయం చేయడం
* ఒకే రంగు గుడ్డ నుండి రకరకాల రంగుల గుడ్డలు తీయడం
* మాయంచేసిన నాణెములను ప్రేక్షకుల జేబుల నుండి తీయడం

### ఇండియన్ రోప్ ట్రిక్
ఓ వ్యక్తి నాదస్వరం ఊదుతూ ఉంటే చుట్టగా చుట్టిన తాడు పాములాగా పైపైకి లేస్తుంది. ఆ తరువాత ఆ వ్యక్తి దానిని పట్టుకుని పైకి ఎగబ్రాకుతాడు. ఈ విద్య గురించి నూటయాబై సంవత్సరాల క్రితం ఒక ఆంగ్లేయుడు భారత దేశంలో ఒక ఇంద్రజాల ప్రద్రర్శనను చూసి మెచ్చుకుని ఆనాడే పత్రికలలో వ్రాశాడట. ఆ ఇంద్రజాలంలో ఒకడు త్రాడు నొక దానిని పైకి నిలువుగా విసిరి గాలిలో నిలబెట్టి దాని పైకి ఎగబ్రాకి మాయమైనాడట. తరువాత అతని అంగాలన్నీ ఖండాలుగా క్రింద పడిపోయాననీ మరి కొంత సేపటికి యథా ప్రకారంగా వాడు త్రాటిమీద నుండి గబగబా దిగి వచ్చాడని వ్రాశాడు. ఇలాంటి కథనే "కొరివి గోపరాజు" సింహాసన ద్వాత్రింశికలో వివరించాడు.

## సుప్రసిద్ధ ఇంద్రజాలకులు
* పి.సి.సర్కార్
* పి.సి.సర్కార్, జూనియర్
* హారీ హుడిని
* బి.వి.పట్టాభిరామ్
* జార్జ్ మేల్యెస్
* షంషుధీన్ చెర్పులస్సేరి
* గోపినాథ్ ముత్తుకాడ్

## ఇవి కూడా చూడండి
* అబ్రకదబ్ర
* టెలిపతీ

## మూలాలు

## ఉపయుక్త గ్రంథ సూచి

వర్గం:కళలు
వర్గం:ఇంద్రజాలం
భద్రకాళి

**భద్రకాళి** (, , , , , Kodava: ಭದ್ರಕಾಳಿ) (literally "*Good Kali,*")  దక్షిణ భారతదేశంలో పూజింపబడే హిందూ దేవత. ఈ దేవత తీవ్రమైన రూపం కలిగి ఉంటుందని, దుర్గా దేవి అంశ అనీ దేవీ మహత్యంలో చెప్పబడింది. భద్రకాళి, కేరళలో శ్రీ భద్రకాళి, కరియం కాళి, మూర్తి దేవి అని ప్రసిద్ధి. కేరళలో ఈ దేవత పరమ పవిత్రమైందని, మంచిని కాపాడుతుందని నమ్ముతారు.

భద్రకాళి ఒక గ్రామదేవత అనీ, కాలక్రమేణా హిందూ దేవతలలో కలిసిపోయిందని భావిస్తారు. ఈ దేవత గురించి శివుడి పురాణాల్లో ముఖ్యంగా ప్రస్తావించబడింది. కాళీ సాధారణంగా మూడు కళ్ళు, నాలుగు, పన్నెండు లేదా పద్దెనిమిది చేతులతో దర్శనమిస్తుంది. శిరస్సు నుంచి అగ్ని జ్వాలలు, కోరల్లాంటి దంతాలు, మరిన్ని ఆయుధాలు కలిగి ఉంటుంది. ఈమెను ప్రధానంగా తాంత్రిక విద్యలు అవలంబించే వారు పరా శక్తిగా ఆరాధిస్తుంటారు. ఈ తాంత్రిక విద్య దశ-మాహావిద్యలలో ఒకటి.

## పురాణం
భద్రకాళి, ఆది పరాశక్తికి ఇంకొక రూపమని ప్రగాఢ విశ్వాసం. పరమశివుడు, శచీ దేవి ఆత్మాహుతి గురించి విని, దక్ష యజ్ఞాన్ని భగ్నం చేయడానికి తలపిస్తూ, తన జాతాఝటాన్ని నేలకేసి కొడతాడు. దాని నుంచి ఉద్భవించినవారే వీరభద్రుడు, భద్రకాళి. ఈ భద్రకాళే పార్వతి అని, శచి అని కూడా నమ్ముతారు.

## ప్రముఖ దేవాలయాలు

* చెట్టికులాంగర దేవి, అళపుళ
* అట్టుకల్ భగవతి, తిరువనంతపురం
* కొడుంగళూర్ భగవతి, త్రిసూర్
* భద్రకాళి గుడి, వరంగల్
* భద్రకాళి అమ్మన్ దేవాలయం, శివకాశి
* పట్టుపురక్కల్ భగవతి ఆలయం
* పట్టుపురక్కవు భగవతి దేవాలయం
* వెల్లయాని దేవి ఆలయం
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

*Dictionary of Hindu Lore and Legend (ISBN 0-500-51088-1) by Anna Dallapiccola
* Maha Kshethrangalude Munnil, D. C. Books, Kerala

వర్గం:హిందూ దేవతలు
వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
తండిమహర్షి

thumb|శివ అష్టోత్తర నామాల స్త్రోత్రం పుస్తకం
**[[తండి మహర్షి]]** పరమ శివ భక్తుడు. అతడు బ్రహ్మచర్య నిష్ఠతో సకల వేదశాస్త్రములను, యోగవిద్యను చదివి జ్ఞానియై ప్రసిద్ధిగాంచెను. అతడు పదివేల సంవత్సరములు సమాధి స్థితినుండి పరమశివుని ఆరాధించెను. అతనికి శివుడు ప్రత్యక్షమయ్యెను. శివకటాక్షము నందిన పిదప తండిమహర్షి యొక ఆశ్రమమును నిర్మించుకొని తపోధ్యానయుక్తుడై యుండెను.

ఉపమన్యు మహర్షి ఒకనాడు తండిమహర్షి ఆశ్రమమునకు విచ్చేసి, అతిథి సత్కారములనందిన పిదప పరమేశ్వరుని సహస్రనామములు తెలుకొనగోరుతున్నట్లుగా ప్రార్థించెను. అప్పుడు తండి భక్తిశ్రద్ధలతో శివుని ధ్యానించి "పరమేశ్వరుని నామములు తెలుపుమని మున్ను దేవతలు బ్రహ్మ నడుగ నతడు వారికి పదివేల నామములను దెలిపెను. వానినుండి వేయినామము లెన్ని బ్రహ్మ స్వర్గవాసుల కోసంగెను. నేను వానినెరింగి స్వర్గలోకమునుండి భూలోకమునకు గొనివచ్చితిని. అందుకే భూలోకవాసులీ స్తవరాజము తండికృత మందురు. ఇది సర్వమంగళములను సమకూర్చునది. సర్వకల్మషములను నశింపజేయునది. బ్రహ్మలకు బ్రహ్మ, పరులకు బరుడు, తేజములకు దేజము, తపములకు దపము, శాంతములకు శాంతము, ద్యుతలకు ద్యుతి, దాంతులకు దాంతుడు, ధీమంతులకు దీ, దేవతలకు దేవత, మహర్షులకు యజ్ఞములకు యజ్ఞము, శివులకు శివుడు, రుద్రులకు రుద్రుడు, యోగులకు యోగి, కారణములకు గారణము, నగు హరుని అష్టోత్తర సహస్రనామములు:

ఇలా తండిమహర్షి శివ సహస్రనామ స్తోత్రమును తెలియజేసెను. వీనిని జపించినవారు సర్వకామ్య సంసిద్ధిగాంచి ముక్తులగుదురు. దీని యొక్క పూర్తిపాఠం వికీసోర్స్ లో ఇక్కడ చూడండి. దీని వివరాలు మహాభారతంలో 14 అధ్యాయం: అనుశాసనిక పర్వములో పేర్కొనబడినవి.

తండి బ్రహ్మపదము జేరి శివునారాధించి శివైక్యమునందెను.

## మూలాలు
*మహర్షుల చరిత్రలు, (ఏడవ సంపుటము) విద్వాన్ బులుసు వేంకటేశ్వర్లు, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు, తిరుపతి, 1989.

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
వర్గం:హిందూ ఋషులు
వర్గం:హిందూమతం
శివాజీ గణేశన్

'నడిగర్ తిలకం' **శివాజీ గణేశన్** (Sivaji Ganesan) సుప్రసిద్ధ దక్షిణ భారత సినిమా నటుడు.

ఇతడు అక్టోబర్ 1, 1928 సంవత్సరంలో దక్షిణ ఆర్కాట్ జిల్లా విళ్ళుపురంలో స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు చిన్నయ్య మండ్రాయర్, రాజామణి అమ్మయార్ దంపతులకు జన్మించారు. ఇతడు జన్మించిన సమయంలోనే మహాత్మాగాంధీ పిలుపుతో తెల్లదొరలపై సమరం జరిపిన నేరానికి చిన్నయ్యకు ఏడాది కఠిన కారాగార శిక్ష విధించారు.

చిన్నతనంలోనే గణేశన్ కు 'కట్ట బ్రహ్మన్న' వీధి నాటకం జీవిత గమనాన్ని నిర్దేశించింది. బ్రిటిష్ వారి నిషేధానికి భయపడి ఆ నాటకాన్ని 'కంబళత్తాన్ కూత్తు' అనే పేరుతో ప్రదర్శించేవారు. శివాజీ బడి ఎగ్గొట్టి ఎక్కడ ఆ నాటకం వేస్తే అక్కడకు వెళ్ళి చూసేవాడు. ఆ నాటకంలోని డైలాగులను కంఠస్థం చేశాడు. దానిమూలంగా ఉత్తేజం పొందిన తాను కూడా నటుడిగా ఉన్నత శిఖరాలు చేరాలని లక్ష్యం అయింది. నాటకాల మీద ఆసక్తిని గమణించిన తల్లి రాజామణి 10 సంవత్సరాల శివాజీని 'శ్రీ బాలగానసభ' అనే నాటకాల కంపెనీలో చేర్చింది. బాలగానసభ నిర్వాహకులు పొన్నుసామి పిళ్ళై తన తొలి గురువు అని శివాజీ గర్వంగా చెప్పుకునేవారు. అయితే కొంతకాలం చిన్నచిన్న వేషాలు వేసేవాడు. అయితే శివాజీకి హీరో కన్న హీరోయిన్ వేషం రామాయణంలో సీత రూపంలో వచ్చింది. ఆడవేషమైనా అందమైన హావభావాలతో నాటకంలోని సీత పాత్రను అవలీలగా పోషించి ప్రేక్షకుల మెప్పుపొందారు.

శివాజీ నేషనల్ పిక్చర్స్ వారి 'పరాశక్తి' ద్వారా చిత్రరంగ ప్రవేశం చేశారు. చిత్రనిర్మాణం సమయంలో ఎన్నో ఇబ్బందుల్ని ఎదుర్కొని చివరికి ద్రావిడ మున్నేట్ర కజగం వ్యవస్థాపకులు, మాజీ తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి కీ.శే.అణ్ణాదురై అండతో సినిమా పూర్తిచేసి మహానటుడిగా ఎదిగాడు. శివాజీ ఎక్కువగా కథాబలం ఉన్న చిత్రాల్లో మహానటుల మధ్య నటించి నటనలో వారితో పోటీపడేవారు. తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకత కోసం తపించేవారు. అవార్డుల కంటే ప్రజల గుర్తింపే నటుడికి ముఖ్యమైనదని ఎప్పుడూ చెప్తుండేవారు.

చలనచిత్రరంగంలో మూడువందలకు పైగా చిత్రాలలో నటించిన శివాజీ గణేశన్ తెలుగు ప్రేక్షకులు ఆదరిస్తూ వస్తున్నారు. ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంగా ఉన్నప్పుడు శివాజీ నటించిన చిత్రాలు ఆంధ్రాలో కూడా విడుదలయ్యేవి. తెలుగులో పరదేశి, పెంపుడు కొడుకు, మనోహర, పరాశక్తి, బొమ్మలపెళ్ళి, పిల్లలు తెచ్చిన చల్లని రాజ్యం, సంపూర్ణ రామాయణం, రామదాసు, భక్త తుకారాం, జీవన తీరాలు, చాణక్య చంద్రగుప్త, నివురుగప్పిన నిప్పు, విశ్వనాథ నాయకుడు చిత్రాలలో వైవిధ్యమైన పాత్రలను పోషించారు. తెలుగులో శివాజీ నటనకు కళావాచస్పతి జగ్గయ్య కంఠం సంపూర్ణత్వాన్ని కలిగించేది.

తమిళంలో బి.ఆర్.పంతులు తీసిన 'కర్ణన్' చిత్రంలో శివాజీ కర్ణుడి పాత్రలో, ఎన్టీఆర్ శ్రీకృష్ణుడిగా నటించారు. ఆచిత్రంలో శివాజీ నటనను చూసి ఎన్టీఆర్ ఆశ్చర్యపోయారు. తర్వాత కాలంలో ఎన్టీఆర్ స్వీయ దర్శకత్వంలో రామకృష్ణా సినీ స్టుడియోస్ బ్యానర్ పై నిర్మించిన చాణక్య చంద్రగుప్త చిత్రంలో శివాజీని అలెగ్జాండర్ గా నటింపజేశారు. ప్రముఖ నిర్మాత డి.రామానాయుడు ప్రేమ్ నగర్ చిత్రాన్ని తమిళంలో శివాజీని హీరోగా పెట్టి 'వసంత మాళిగై' పేరుతో రీమేక్ చేసి తమిళ చిత్రరంగంలో సంచలనం సృష్టించారు. దాసరి నారాయణరావు కూడా శివాజీ నటన అంటే చెప్పలేని అభిమానం మూలంగా విశ్వనాథ నాయకుడు చారిత్రాత్మక చిత్రంలో అతనిని నటింపజేశారు.

మలయాళంలో 1978లో విడుదలైన ***[[తచోలి అంబు]]*** అనే చిత్రంలో ఆయన నటన ప్రశంస అందుకుంది.

భారత చిత్రరంగంలో ఎంతో ఎదిగినా ఒదిగివుండే వినమ్రత శివాజీ గణేశన్ లో కనిపిస్తుంది. పాతతరం నటుల నుండి ఈతరం కథానాయకుల వరకు అందరూ శివాజీతో నటించినవారే, ఈతని నీడలో సేదతీరినవారే.
## చిత్ర సమాహారం

## మూలాలు

## యితర లింకులు
*
*http://www.goldentamilcinema.net/index.php/sivaji 

వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:1928 జననాలు
వర్గం:2001 మరణాలు
హెపటైటిస్

**హెపటైటిస్** (Hepatitis) అనగా కాలేయానికి చెందిన వ్యాధి. ఇవి వైరస్, బాక్టీరియా, ప్రోటోజోవా, కొన్ని మందులు మొదలైన వివిధ కారణాల వలన కలుగుతుంది. వీనిలో వైరస్ వలna
కలిగే హెపటైటిస్ ను వైరల్ హెపటైటిస్ (Viral Hepatitis) అంటారు.

## వైరల్ హెపటైటిస్
### హెపటైటిస్-ఎ
**హెపటైటిస్-ఎ**,( ఇన్ఫెక్షస్ హెపటైటిస్) *హెపటైటిస్-ఎ వైరస్* ద్వారా వచ్చే లివర్ వ్యాధి. ఇది కలుషితమైన నీటి ద్వారా కాని, లేక కలుషితమైన ఆహారం ద్వారా కాని వ్యాప్తి చెందుతుంది. ప్రతి యేటా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పది మిలియన్ల ప్రజలు ఈ వ్యాధి బారిన పడుతున్నారు. రోగక్రిమి శరీరంలో ప్రవేశించినప్పటి నుండి రోగలక్షణాలు మొదలయ్యే వరకు ( ఇంక్యుబేషన్ పీరియడ్)
సాధారణంగా, రెండు నుండి నాలుగు వారాల వరకు ఉంటుంది. హెపటైటిస్-ఎ టీకాతో ఈ వ్యాధిని నిరోధించవచ్చు.
## వ్యాధి జననం
వ్యాధికారక క్రిమి గొంతు లేక ప్రేవులోని కణజాలాన్ని చొచ్చుకొని, రక్తం ద్వారా లివర్‌కు చేరి, అక్కడ అభివృద్ధి చెందుతుంది.అద్దంకి
## ప్రివలెన్స్
వ్యాధికారక క్రిములు రోగి మలంలో కనబడతాయి. ఈ వ్యాధి ప్రబలంగా ఉన్న దేశాలను సందర్శించే వారికి, రోగితో సంభోగించిన వారికి, రోగి వాడిన సూదులు, సిరెంజిలు వాడిన వారికి ఈ వ్యాధి వచ్చే అవకాశాలు ఎక్కువ.

### హెపటైటిస్-బి

### హెపటైటిస్-సి
### హెపటైటిస్-జి

హెపటైటిస్‌-బి వైరస్ ను కనుగొన్న నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత శాస్త్రవేత్త బారుచ్‌ శామ్యుల్‌ బ్లూమ్‌బర్గ్‌ గౌరవార్థం ఆయన పుట్టినరోజైన జూలై 28న ప్రపంచ కాలేయ వ్యాధి దినోత్సవం జరుపబడుతుంది.

## మూలాలు
వీరమాచనేని మధుసూదనరావు

**వి.మధుసుదనరావు** లేదా **వీరమాచనేని మధుసూదనరావు** తెలుగు సినిమా దర్శకులు. ఇతడు కె.ఎస్.ప్రకాశరావు వద్ద చలనచిత్రీకరణ పాఠాలు నేర్చుకొని మొదటిసారిగా సతీ తులసి పౌరాణిక చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించారు. ఇతడు రాజధాని నగరంలో ఫిలిం ఇన్ స్టిట్యూట్ స్థాపించి ఎందరో నటుల్ని తీర్చిదిద్దారు. ఆయన తన 95వ ఏట, 2012 జనవరి 11న అనారోగ్యంతో మరణించారు.

"విక్టరీ" నే యింటి పేరు చేసుకొన్న వి.మధుసూదన రావు గారు 1923 జూన్ 14 న కృష్ణా జిల్లాలో సామాన్య రైతు కుటుంబంలో జన్మించి స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొని జైలుకు వెళ్ళారు. ఆ తరువాత మద్రాసు వెళ్లి ఐ.ప్రసాద్, తాతినేని ప్రకాశరావు వంటి వారి పరిచయంతో సినీ రంగ ప్రవేశం చేశారు. 1958 లో చదలవాడ కుతుంబరావు నిర్మించిన "సతీ తులసి" చిత్రం ద్వారా దర్శకుడయ్యారు. ఆ తరువాత వి.బి.రాజేంద్ర గారి "జగపతి" వారి "అన్నపూర్ణ" సినిమాకు దర్శకత్వం వహించగా అది 100 రోజులు ఆడి విజయవంతమయింది. 1962 లో సూపర్ స్టార్ కృష్ణని పరిచయం చేస్తూ "పదండి ముందుకు" తీశారు. తెలుగు పరిశ్రమకు మూల స్తంబాలైన ఎన్.టి రామారావు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు లతో ఎన్నో విజయ వంతమైన చిత్రాలు తీశారు. శోభన్ బాబు, కృష్ణం రాజు, కృష్ణ వంటి రెండో తరం హీరోలతో ఎన్నో విజయవంతమైన సినిమాలు తీశారు. ఒక దశలో జగపతి సంస్థకు మధుసూదనరావు గారే రెగ్యులర్ డైరక్టరు. నేటీ హీరోలు నాగార్జునని "విక్రం" ద్వారా, జగపతి బాబుని "సింహస్వప్నం" ద్వారా,రమేష్ బాబుని "సమ్రాట్" చిత్రం ద్వారా తెరకు పరిచయం చేశారు. అగ్ర శ్రేణి దర్శకులైన కె.రాఘవేంద్రరావు, కోదండరామిరెడ్డి, పి.సి.రెడ్డి, గి.సి.శేఖర్,బోయిన సుబ్బారవు, వంశీ,శివ నాగేశ్వరరావు, మొదలైన వారు ఈయన దగ్గర శిష్యరికం చేసినవారే. మద్రాసు నుండి హైదరాబాద్ వచ్చి మధు ఫిల్ం ఇనిస్టిట్యూట్ స్థాపించి ఎంతో మందిని నటులుగా తీర్చి దిద్దారు. 1964 లో తనతో పాటు ప్రజా నాట్య మండలిలో పనిచేసిన సరోజినిని ఆదర్శాలకు కట్టుబడి వివాహం చేసుకున్నారు. ఆమె తరువాత పూర్తిగా మహిళలతో సినిమా తీసి గిన్నిస్ రికార్డుకి ఎక్కారు. తెలుగు చలన చిత్ర సీమలో 50 సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతూ నాలుగు భాషలలో కలిపి 71 చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించి "వీరమాచనేని"కి బదులు "విక్టరీ" నే ఇంటిపెరు చేసుకున్నారు.

## సినిమాలు
*సతీ తులసి (1959)
*వీరాభిమన్యు (1965)
* ట్యాక్సీ రాముడు (1961)
*ఆరాధన (1962)
*పదండి ముందుకు (1962)
*రక్తసంబంధం (1962)
* లక్షాధికారి (1963)
* ఆత్మ బలం (1964)
*అంతస్థులు (1965)
* గుడి గంటలు (1965)
* మంచి కుటుంబం (1965)
* ఆస్తిపాస్తులు (1966)
* డ్రైవర్ ఆనంద్ (1966)
* జమీందార్ (1966)
* లక్ష్మీనీవాసం (1968)
*అదృష్టవంతులు (1968)
* ఆత్మియులు (1969)
* మనుషులు మారాలి (1969)
* లవ్ కుశ (హింది)
* దేవి (1970)
* సమాజ్ కొ బాదల్ డాలో (1970))
* కళ్యాణ మండపం (1971)
* మంచి రోజు లోస్తాయి (1972)
* కన్న కొడుకు (1973)
*భక్త తుకారాం (1973)
* కృష్ణవేణి (1974)
* ప్రేమలు పెళ్ళిలు (1974)
*జేబు దొంగ (1975)
* చక్రధారి (1977)
*ఎదురీత (1977)
* ఈ తరం మనిషి (1977)
* అంగడి బొమ్మ (1978)
* మల్లెపూవు (1978)
* ముద్దుల కొడుకు (1979)
* జూదగాడు (1979)
* శివమెత్తిన సత్యం (1979)
* ఛండీ ప్రియ (1980)
* జీవిత రథం (1981)
* పులి బిడ్డ (1981)
* బంగారు కానుక (1982
* మల్లె మొగ్గలు (1986)
* విక్రమ్ (1986)
* సామ్రాట్ (1987)
* కృష్ణగారి అబ్బాయి (1989)

## మూలాలు

## యితర లింకులు
* వి.మధుసూధన రావు వ్యాసం
* 

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1923 జననాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా దర్శకులు
వర్గం:శోభన్ బాబు నటించిన సినిమాలు
బిర్జూ మహరాజ్

**బిర్జూ మహరాజ్‌**గా పిలువబడే **బిర్జూ మోహన్‌నాథ్ మిశ్రా** (ఫిబ్రవరి 4, 1938), భారతీయ కథక్ నాట్య కళాకారుడు. ఇతడు లక్నో *కాల్కా-బిందాదిన్ ఘరానా*కు చెందినవాడు. బిర్జూ కథక్ కళాకారుల కుటుంబంలో పుట్టాడు. ఈయన తండ్రి అచ్చన్ మహరాజ్, మేనమామలు శంభూ మహరాజ్, లచ్చూ మహరాజ్ లు పేరొందిన కథక్ కళాకారులు. చిన్నతనం నుండి నాట్యంపైనే మక్కువ ఉన్నా, బిర్జూ హిందుస్తానీ గాత్రంలో కూడా ఆరితేరినవాడు. కథక్ నాట్యానికి మంచి పేరు ప్రతిష్టలు తెచ్చాడు. ఇతడు దేశవిదేశాల్లో వేలాది నాట్య ప్రదర్శనలనిచ్చి, అదితి మంగళదాస్, శోభన నారాయణ్ వంటి ఎందరో విద్యార్థులను నాట్య కళాకారులుగా తీర్చిదిద్దాడు.

## బాల్యం
తండ్రి అచ్చన్ మహరాజ్ రాయఘర్ ఆస్థాన నర్తకుడు. తండ్రి వద్దనే కాక, మేనమామలు, లచ్చూ మహరాజ్, శంభూ మహరాజ్‌ల వద్ద తొలి నాట్య పాఠాలను నేర్చుకొన్నాడు. తన ఏడవ యేట, తొలి నాట్య ప్రదర్శన నిచ్చాడు.

## నాట్య ప్రస్థానం
బిర్జూ మహరాజ్ తన పదమూడవ ఏటి నుండే, న్యూఢిల్లీ లోని సంగీత భారతిలో నాట్యాచార్యుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. తరువాత భారతీయ కళాకేంద్ర, సంగీత నాటక అకాడమీ లో ప్రధాన నాట్యాచార్యుడిగా ఉండి, 1998 లో పదవీ విరమణ చేశాడు. 
బిర్జూ మహరాజ్ సత్యజిత్ రే సినిమా *షత్రంజ్ కే ఖిలాడీ* లో సంగీతం సమకూర్చి, పాడాడు. దేవ్‌దాస్ (2002) సినిమాలో, *కాహె ఛేడ్ మొహె* అనే పాటకు నాట్యం చేశాడు. 

## అవార్డులు, గౌరవ పురస్కారాలు
# పద్మవిభూషణ్ - 1996
# సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
# కాళిదాస్ సమ్మాన్
# డాక్టరేట్ డిగ్రీ - బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి. 
# లతా మంగేష్కర్ పురస్కార్ - 2002

## సినిమాలు
# దేవ్‌దాస్ (2002)
# గదర్ 2001
# దిల్ తో పాగల్ హై
# షత్రంజ్ కే ఖిలాడీ
## మరణం
బిర్జు మహారాజ్ 2021 జనవరి 17 తెల్లవారుజామున 83 సంవత్సరాల వయస్సులో తన స్వగృహంలో మరణించాడు.

రాత్రి భోజనం చేసిన తర్వాత ‘అంతాక్షరి’ ఆడుతుండగా, ఆయన అకస్మాత్తుగా అస్వస్థతకు గురయ్యాడు. జనవరి 17 తెల్లవారుజామున మరణించాడు.

## వనరులు
# అచ్చన్ మహరాజ్
# బిర్జూ మహరాజ్ - కథక్
# బిర్జూ మహరాజ్ 

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* http://www.birjumaharaj-kalashram.com/  పండిట్ బిర్జూ మహరాజ్]
* Kathak maestro Birju Maharaj on top Indian dancers 

వర్గం:భారతీయ నృత్యరీతులు
వర్గం:కాళిదాస్ సమ్మాన్ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:కథక్ నాట్యకళాకారులు
వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నృత్య దర్శకులు
వర్గం:నృత్యకళాకారులు
అగ్ని పరీక్ష (అయోమయనివృత్తి)

* అగ్నిపరీక్ష (నవల)

* అగ్నిపరీక్ష (1951 సినిమా)

* అగ్నిపరీక్ష (1970 సినిమా)
వి.ఎన్.రెడ్డి

**వి.ఎన్.రెడ్డి** గా ప్రసిద్ధి చెందిన **కసిరెడ్డి వెంకటనరసింహారెడ్డి** ప్రముఖ హిందీ చలనచిత్ర ఛాయగ్రాహకుడు. ఆగ్, బైజూ భవరా, కాలిఘటా, జాన్వర్, చోరీ చోరీ, హల్‌చల్, ఉప్‌కార్ వంటి సినిమాలకు ఛాయగ్రహణం అందించాడు. ఈయన కొన్ని తెలుగు సినిమాలకు కూడా ఛాయాగ్రాహకుడిగా పనిచేశాడు. వి.ఎన్.రెడ్డి 1907లో వైఎస్ఆర్ జిల్లా సిద్ధవటంలో జన్మించాడు. 20 ఏళ్ల వయసులోనే 1937లో ఛాయగ్రహణంలో తన ఆసక్తిని అభివృద్ధి చేసుకొని ఆ రంగంలో స్థిరపడటానికి బొంబాయి చేరాడు. మూడు సంవత్సరాల పాటు ఎస్.హర్‌దీప్ వద్ద సహాయకునిగా మడ్, చరణోంకీ దాసి, వసంతసేన సినిమాలలో పనిచేశాడు. ఐదేళ్లు కృషిచేసిన తర్వాత 1952లో ఛాయగ్రాహకునిగా పనిచేసే అవకాశం వచ్చింది. రాజ్‌కపూర్ నటించిన ఆగ్ సినిమాకు వి.ఎన్.రెడ్డి కైయారొస్కూరో (Chiaroscuro) లైటింగ్ టెక్నిక్‌ను ఉపయోగించి అందించిన అత్యద్భుత ఛాయాగ్రహణం విమర్శకుల ప్రశంసలందుకున్నది "వెలుగు నీడలను వెండితెరపై విభజించి వాటితో దాగుడు మూతలు ఆడుతూ ప్రేక్షకున్ని విస్మయంతో వినోదింపజేయగల ఘనత" వి.ఎస్. ది అని రూపవాణి పత్రికలో ఒక సినీ విలేఖరి అన్నాడు.

రెడ్డి దర్శకత్వంలో కూడా ప్రవేశించి గంగా గౌరీ సంవాదం (1958), సెంగొట్టయ్ సింగం (తమిళం - 1958) ఇంటికి దీపం ఇల్లాలు (1961), ఆనంద జ్యోతి (తమిళం - 1963),,  జహ్రీలీ (1977) తదితర సినిమాలు తీశాడు.

ఈయన ఆరుగురు సంతానంలో ఒకడైన రవికాంత్ రెడ్డి 13-14 ఏళ్ల వయసులోనే తండ్రి వద్ద ఛాయాగ్రహణంలో అప్రెంటిసుగా శిక్షణ పొంది, ఆ తరువాత తనూ ఛాయాగ్రాహకుడయ్యాడు

## చిత్రసమాహారం
; ఛాయాగ్రాహకుడిగా
* దిల్ కి రాణీ (1947)
* ఆగ్ (1948)
* హల్‌చల్ (1951)
* బైజూ భవరా (1952)
* చోరీచోరీ (1956)
* చిరంజీవులు (1956)
* కష్మీర్ కి కలీ (1964)
* ఉప్‌కార్ (1967)
* లాట్ సాహిబ్ (1967)
* యాద్‌గార్ (1970)
* పూరబ్ ఔర్ పశ్చిమ్ (1970)
* దో చోర్ (1972)
* ప్రాణ్ జాయే పర్ వచన్ న జాయే (1974)
* కాలిఘటా
* జాన్వర్
;దర్శకునిగా
* సెంగొత్తయ్ సింగమ్ (తమిళం) (1958)
* గంగా గౌరీ సంవాదం (1958)
* ఇంటికి దీపం ఇల్లాలే (1961)
* మనప్పందనాళ్ (తమిళం) (1961)
* ఆనంద జ్యోతి (1963)
* జహ్రీలీ (1979)

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా ఛాయాగ్రహకులు
వర్గం:1907 జననాలు
వర్గం:1991 మరణాలు
వర్గం:కడప జిల్లా సినిమా ఛాయాగ్రాహకులు
యార్లగడ్డ (అయోమయ నివృత్తి)

*యార్లగడ్డ(వై.రామవరం) తూర్పు గోదావరి జిల్లా వై.రామవరం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
*యార్లగడ్డ కృష్ణా జిల్లా చల్లపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం.
*యార్లగడవారిపాలెం(కంకిపాడు) కృష్ణా జిల్లా కంకిపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం. 
----
**యార్లగడ్డ** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
*యార్లగడ్డ నాయుడమ్మ, ప్రముఖ వైద్యులు.
*యార్లగడ్డ లక్ష్మీప్రసాద్, ప్రముఖ హిందీ పండితులు.
*యార్లగడ్డ రామకృష్ణ ప్రసాద్, విద్యావేత్త, కళాపోషకులు.
*యార్లగడ్డ వెంకన్న, స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, మహా దాత, పారిశ్రామిక వేత్త. 
*యార్లగడ్డ సుమంత్ కుమార్, తెలుగు సినిమా నటుడు సుమంత్ పూర్తి పేరు.
*యార్లగడ్డ బాలగంగాధరరావు, విద్యావేత్త. 
*యార్లగడ్డ వెంకట కృష్ణారావు, ప్రముఖ స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు, కమ్యూనిస్టు నాయకుడు.
బాదామి సర్వోత్తం

**బాదామి సర్వోత్తం** (1910 - 2005) తొలితరం భారతీయ సినిమా దర్శకుడు. ఈయన హిందీ, తెలుగు, తమిళ సినిమాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. సర్వోత్తం బెంగుళూరులోని చెన్నపట్టణంలో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి మైసూరులో రెవెన్యూ అధికారి. బెంగుళూరులోని ఒక అమెరికా కంపెనీకి కార్ల అమ్మకందారుగా జీవితాన్ని ప్రారంభించిన సర్వోత్తం 1930లో బొంబాయి చేరాడు. బొంబాయిలోని సాగర్ మూవీ టోన్ కంపెనీలో పనిచేస్తూ వారు నిర్మించిన ఆనేక చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. తెలుగు, తమిళ సినిమాలలో తొలి టాకీ చిత్రాలకు హెచ్.ఎం.రెడ్డి దర్శకత్వం వహిస్తే, రెండు భాషల్లోనూ మలి చిత్రాలకు బాదామి సర్వోత్తం దర్శకత్వం వహించడం విశేషం. 1948 జూలై నుండి 1952 వరకు ఫిల్మ్ డివిజన్లో న్యూస్ రీళ్ళ విభాగానికి అధ్యక్షుడిగా పనిచేస్తూ అనేక న్యూస్ రీళ్ళ ను నిర్మించాడు.

## సినీరంగ ప్రవేశం
19 యేళ్ల వయసులో బొంబాయి ఆటోమొబైల్ ఇంజనీరింగు చదవటానికి వెళ్ళిన సర్వోత్తం అనుకోకుండా తొలి టాకీ చిత్రం ఆలమ్ ఆరాలో పనిచేశాడు. బొంబాయిలో ఆర్దేషిర్ ఇరానీ కుటుంబంలో ఒక పెళ్ళికి వెళ్ళిన సర్వోత్తం అక్కడ ఇరానీని కలిసాడు. అదే సమయంలో ఆలంఅరా సినిమా రికార్డు చేయటానికి రికార్డింగు సామగ్రి అంతా విదేశాల నుండి వచ్చింది. ఇరానీ సినిమా రికార్డింగులో సహాయం చెయ్యమని సర్వోత్తాన్ని కోరాడు. అలా సర్వోత్తం సినీరంగంలో ప్రవేశించాడు. 1931లో అనుకోకుండా సినిమా తీసే అవకాశం వచ్చింది. 1931లో హరిశ్చంద్ర అనే తమిళ సినిమా తీస్తున్న నిర్మాత, జర్మనీలో శిక్షణ పొందిన దర్శకుడు మధ్యలోనే పని మానేయ్యటంతో, ఆ సెట్లో ఏకైక దక్షిణాది వ్యక్తి అయిన సర్వోత్తాన్ని సహాయం చేయమని అడిగాడు. 20 యేళ్ల వయసులో సర్వోత్తం ఆ సినిమాను పూర్తిచేయటానికి ధైర్యంగా అంగీకరించాడు. అలా కొద్దికాలంలోనే పేరు తెచ్చుకున్న సర్వోత్తానికి ఆ వెంటనే మూడు సినిమాలు తీసేందుకు అవకాశం వచ్చింది. గలవఋషి (తమిళం), పాదుకా పట్టాభిషేకం, శకుంతల (తెలుగు). మూడు సినిమాలు విజయవంతం కావడంతో దర్శకునిగా స్థిరపడ్డాడు. 1931 నుండి 1947 వరకు ఈయన సాగర్ మూవీటోన్ పతాకంపై ముప్పై సినిమాలు తీశాడు. చాలా హిందీ సినిమాలు తీసినా ఈయనకు హిందీ రాదు. ఈయన దర్శకత్వం వహించిన తొలి హిందీ చిత్రం చంద్రహాస (1933) మంచి పేరు తెచ్చింది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:1910 జననాలు
వర్గం:2005 మరణాలు
వర్గం:కర్ణాటక సినిమా దర్శకులు
ప్లేగు

**ప్లేగు వ్యాధి** ఒక రకమైన అంటు వ్యాధి. ఈ ప్రాణాంతకమైన వ్యాధి ఎర్సీనియా పెస్టిస్ (పాస్చురెల్లా పెస్టిస్) అనే బాక్టీరియా వలక కలుగుతుంది. ఇది జంతువులు ముఖ్యంగా ఎలుకల ద్వారా వ్యాపిస్తుంది, మానవులకు ఈగల ద్వారా చేరుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇది ఎన్నో విశ్వమారిగా చాలా మంది మరణానికి కారణమైంది, కొన్ని ప్రాంతాలలో మహమ్మారిగా స్థిరపడింది. చర్మం, శ్లేష్మ పొర గాయాల నుండి సంక్రమణ, సంక్రమణ కారణంగా స్ప్లాషింగ్ (టార్పెడో)      దీని ప్రభావిత  కాలం 1 నుండి 5 రోజులు.  మెజారిటీ (> 90%) శోషరస గ్రంథులను ప్రభావితం చేసే గ్రంథి ప్లేగు , రక్తస్రావం బ్రోంకోప్న్యుమోనిటిస్, చర్మంలో స్ఫోటములు, పూతలని సృష్టించే స్కిన్ ప్లేగుకు కారణమయ్యే ఇతర ప్లేగు ప్లేగులు ఉన్నాయి. దీని  చికిత్స సల్ఫా డ్రగ్ , స్ట్రెప్టోమైసిన్ వంటి యాంటీబయాటిక్స్ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.

## వ్యాప్తి
క్రీస్తుశకం 541 కాలంలో ఆనాటి బిజంటైన్‌(ఈశాన్య యూరప్‌ రాజ్యం) రాజధాని కాన్‌స్టాంటినోపిల్‌లో మొదటిసారి ప్లేగు వ్యాధి వచ్చింది. ఈజిప్టు నుంచి మెడిటెర్రెనియన్‌ సముద్రం మీదుగా ఈ వ్యాధి పాకిందని చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు.  . ప్లేగు కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 3 కోట్ల నుంచి 5 కోట్ల మంది ప్రజలు చనిపోయి ఉంటారని అంచనా
## 1994 సురత్ మహమ్మారి

1994 సంవత్సరంలో న్యుమోనిక్ ప్లేగు మహమ్మారి భారతదేశంలోని సూరత్ పట్టణంలో వ్యాపించింది. దీనిమూలంగా 52 మంది మరణించగా సుమారు 3 లక్షల మంది స్థానికులు రాష్ట్రం వదిలి పారిపోయారు..

భారీ వర్షాలు, మూసుకుపోయిన డ్రైనేజీ పైపులు మూలంగా ఏర్పడిన అనారోగ్య పరిస్థితుల మూలంగా చనిపోయిన జంతువుల మృతదేహాలను సకాలంలో తొలంగించలేకపోవడం దీనికి ప్రధానకారణంగా భావిస్తున్నారు..
అయితే భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన సత్వర చర్యల మూలంగా ఈ మహమ్మారి దేశమంతా వ్యాపించకుండా నిరోధించారు..

కొంతమంది ఈ మహమ్మారికి ముఖ్యమైన కారణం ప్రయోగశాల పరీక్షలలో దీనిని గుర్తించలేకపోవడమేనని పేర్కొంటారు..
ప్రయోగశాలలో నిర్ధారించలేకపోయినా రక్త పరీక్షలలో ప్లేగు ప్రతిరక్షకాలు ఉండడం, వ్యాధి లక్షణాలు ఇది ప్లేగు వ్యాధిగా నిర్ధారించాయి..

1720లో యూరప్ ఫ్రాన్సులోని మర్సెయిల్స్ లో బయటపడిన ఈ వ్యాధి ఆ ఒక్క నగరంలోనే 50 వేల మంది ప్రాణాలకు కబలించింది. లక్షల మందిని అనారోగ్యం పాలు చేసింది. 

https://www.hmtvlive.com/specials/an-infectious-diseases-attacking-for-every-100-years-like-coronavirus-41903 
## మూలాలు

వర్గం:అంటు వ్యాధులు
ఎంటిరోబాక్టీరియేసి

**ఎంటిరోబాక్టీరియేసి** (లాటిన్ Enterobacteriaceae) ఒక బాక్టీరియా జీవుల కుటుంబము.
వీనిలో చాలా రకాల వ్యాధికారకమైన జీవ సమూహాలున్నాయి. వానిలో టైఫాయిడ్ వ్యాధికారకమైన సాల్మొనెల్లా అతిసార వ్యాధి కారకమైన షిగెల్లా, ప్లేగు వ్యాధికారకమైన ఎర్సీనియా మొదలైన జీవులున్నాయి. జన్యు పరిశోధనల ప్రకారం వీటిని ప్రోటియో బాక్టీరియాలుగా వర్గీకరించారు. 

## ప్రజాతులు

**[[Alishewanella]]*
**[[Alterococcus]]*
**[[Aquamonas]]*
**[[Aranicola]]*
**[[Arsenophonus]]*
**[[Azotivirga]]*
**[[Blochmannia]]*
**[[Brenneria]]*
**[[Buchnera (proteobacteria)|Buchnera]]*
**[[Budvicia]]*
**[[Buttiauxella]]*
**[[Cedecea]]*
**[[సిట్రోబాక్టర్]]*
**[[Cronobacter]]*
**[[Dickeya]]*
**[[Edwardsiella]]*
**[[ఎంటిరోబాక్టర్]]*
**[[Erwinia]]*, e.g. *[[Erwinia amylovora]]*
**[[ఎషిరీషియా]]*, e.g. *[[ఎషిరీషియా కోలై]]*
**[[Ewingella]]*
**[[Grimontella]]*
**Hafnia*
**[[క్లెబ్సియెల్లా]]*, e.g. *[[క్లెబ్సియెల్లా న్యుమోనియే]]*
**[[Kluyvera]]*
**[[Leclercia]]*
**[[Leminorella]]*
**[[Moellerella]]*
**[[Morganella]]*
**[[Obesumbacterium]]*
**[[Pantoea]]*
**[[Pectobacterium]]* see *Erwinia*
**Candidatus* Phlomobacter
**[[Photorhabdus]]*, e.g. *[[Photorhabdus luminescens]]*
**[[Plesiomonas]]*, e.g. *[[Plesiomonas shigelloides]]*
**[[Pragia]]*
**[[ప్రోటియస్]]*, e.g. *[[ప్రోటియస్ వల్గారిస్]]*
**[[Providencia (bacterium)|Providencia]]*
**[[Rahnella]]*
**[[Raoultella]]*
**[[సాల్మొనెల్లా]]*
**[[Samsonia]]*
**[[సెర్రేషియా]]*, e.g. *[[Serratia marcescens]]*
**[[షిగెల్లా]]*
**[[Sodalis]]*
**[[Tatumella]]*
**[[Trabulsiella]]*
**[[Wigglesworthia]]*
**[[Xenorhabdus]]*
**[[ఎర్సీనియా]]*, e.g. *[[ఎర్సీనియా పెస్టిస్]]*
**[[Yokenella]]*

వర్గం:బాక్టీరియా
ఆకలి మాంద్యం

**ఆకలి మాంద్యం** (ఆంగ్లం: Anorexia or Loss of appetite) అనగా ఆకలి లేకపోవడం. దీనికి (గ్రీకు భాషలో "α(ν)-" (a(n)-, అనగా లేకపోవడం) + "όρεξη (orexe) అనగా ఆకలి) ఆకలి లేకపోవడం అని అర్ధం. ఆకలి తగ్గడానికి చాలా కారణాలు ఉండవచ్చును; కొన్ని సామాన్యమైన కారణాలైతే మరికొన్ని దీర్ఘకాలిక వ్యాధులకు సంకేతాలుగా కనిపిస్తుంది. దీనిలోని ప్రమాదకరమైన స్థాయిలో ఆకలి లేకపోవడం ఎనొరెక్సియా నెర్వోజా (anorexia nervosa) అనే మానసిన వ్యాధి. 

## కారణాలు
* కడుపునిండా భోజనం చేసిన తర్వాత సంతృప్తి చెందిన మూలంగా ఆకలి వేయదు. ఇది శరీర ధర్మశాస్త్రరీత్యా సాధారణంగా జరుగుతుంది. 

### ముఖ్యమైన వ్యాధులు

* ఎక్యూట్ రేడియేషన్ సిండ్రోమ్‌. 
* ఎయిడ్స్. 
* ఎనొరెక్సియా నెర్వోసా
* అపెండిసైటిస్: కడుపునొప్పి, వాంతులు మూలంగా ఆకలి నశిస్తుంది. 
* కాన్సర్. 
* దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండాల వైఫల్యం (Chronic renal failure). 
* హృదయ వైఫల్యం (Heart failure), perhaps due to congestion of the liver with venous blood.
* క్రోన్స్ జబ్బు. 
* డిమెన్షియా 
* తీవ్రమైన కుంగుబాటు.
* Sickness behavior
* Superior Mesenteric Artery Syndrome. 
* Ulcerative Colitis.

### మందులు
* Amphetamine (Adderall), dextroamphetamine (Dexedrine & Dextrostat)).
* Antidepressants can have anorexia as a side effect.
* Dextromethylphenidate (Focalin). 
* Abrupt cessation of appetite-increasing drugs, such as cannabis. 
* Methamphetamine (Desoxyn) (treatment of ADD & ADHD and narcolepsy).
* Methylphenidate (Ritalin & Concerta). 
* Chemicals that are members of the phenethylamine group. (Individuals with anorexia nervosa may seek them to suppress appetite).
* Stimulants.

### ఇతర కారణాలు
* Altitude when it can also accompany sickness.
* Preoperative anorexia drugs may be prescribed as a prophylactic to ensure no food will back up into the esophagus which might risk pulmonary aspiration.
* Significant emotional pain caused by an event (rather than a mental illness) can cause an individual to temporarily lose all interest in eating.

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాధి లక్షణాలు
మౌనం

**కృషితో నాస్తి దుర్భిక్షం, జపతో నాస్తి పాతకమ్,**
**మౌనేన కలహో నాస్తి, నాస్తి జాగరతో భయమ్.**
**మౌనం** అనగా వాక్కుని నియంత్రించడం; లేదా మాటలాడడం తగ్గించడం. ఇదొక అపుర్వమైన కళ, తపస్సు. మాటలను వృథాగా వినియోగించకుండా దైవమిచ్చిన వరంగా భావించి ముక్తసరిగా అవసరం మేరకే మాట్లాడటం సర్వదా శ్రేయస్కరం. వినేవారికి ఇంపుగా, హితంగా, మితంగా మాట్లాడాలని, అలా చేతకానప్పుడు మౌనమే మేలని విదురనీతి వివరిస్తోంది.పాపాల పరిహారార్ధం నిర్దేశించబడిన ఐదు శాంతులలో మౌనం ఒకటి. ఈ పంచ శాంతులు: ఉపవాసం, జపం, మౌనం, పశ్చాత్తాపం, శాంతి.మౌనంగా ఉండేవారిని మునులు అంటారు.మాట వెండి అయితే, మౌనం బంగారం అని సామెత.మాట్లాడటం ద్వారా శక్తిని వృథా చేసుకునేకంటే మౌనంగా ధ్యానం చేయడం ద్వారా ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థితికి చేరుకోవచ్చుఅన్నారు స్వామి వివేకానంద.నేరనిర్థారణ సందర్భాల్లో నేరస్థుడు మౌనం వహిస్తే నేరం అంగీకరించిన భావం వస్తుంది కాబట్టి ఆ సమయంలో మౌనాన్ని ఆశ్రయించడం అనుకూలం కాదు.అతిగా మాట్లాడేవారికి విలువ తగ్గిపోతూ ఉంటుంది.
## రకాలు
మౌనం మూడు విధాలుగా చెప్తారు.
***వాజ్మౌనం**: వాక్కును నిరోధించడమే వాజ్మౌనం. దీనినే మౌనవ్రతం అంటారు. ఇలాంటి మౌనం వల్ల పరుష వచనాలు పలుకుట, అబద్ధము లాడుట, ఇతరులపై చాడీలు చెప్పుట, అసందర్భ ప్రలాపాలు అను నాలుగు వాగ్దోషాలు హరించబడతాయి.
***అక్షమౌనం**: అనగా ఇంద్రియాలను నిగ్రహించడం. ఇలా ఇంద్రియాల ద్వారా శక్తిని కోల్పోకుండా చేస్తే ఆ శక్తిని ధ్యానానికి, వైరాగ్యానికి సహకరించేలా చేయవచ్చును.
***కాష్ఠమౌనం**: దీనినే మానసిక మౌనం అంటారు. మౌనధారణలో కూడా మనస్సు అనేక మార్గాలలో పయనిస్తుంది. దానిని కూడా అరికట్టినప్పుడే కాష్ఠమౌనానికి మార్గం లభిస్తుంది. దీని ముఖ్య ఉద్దేశము మనస్సును నిర్మలంగా ఉంచుట. కాబట్టి ఇది మానసిక తపస్సుగా చెప్పబడింది.
## ప్రయోజనాలు
మౌనం ఆరోగ్య వృద్ధికి తోడ్పడుతుంది. దీనివలన దివ్యశక్తి ఆవిర్భవిస్తుంది. బాహ్య, ఆంతరిక సౌందర్యాలను పెంచుతుంది. మనోశక్తులు వికసిస్తాయి. ఎదుటవారిలో పరివర్తనను తెస్తుంది. ఆధ్యాత్మిక శక్తి ఉత్పన్నమై ఆత్మకి శాంతి లభిస్తుంది. సమయం సదుపయోగమౌతుంది.పతంజలి మహర్షి తన యోగ సిద్ధాంతంలో అవలంబించవలసిన మౌనానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చారు. మౌనాన్ని అవలంబించిన మహాత్ములలో రమణ మహర్షి, శ్రీరామకృష్ణ పరమహంస, స్వామి వివేకానంద, మహాత్మాగాంధీ మున్నగు వారెందరో ఉన్నారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
*మౌనం (సినిమా)

వర్గం:మానసిక శాస్త్రము
వర్గం:మానవ ప్రవర్తన
మరుగుజ్జు

**మరుగుజ్జు** (Dwarf) అనగా పొట్టి ఆకారం గల మనిషి. ఒక వ్యక్తి యొక్క ఇలాంటి స్థితిని **మరుగుజ్జుతనం** (Dwarfism) అంటారు. ఎవరైనా యవ్వనంలో 4 అడుగుల 10 అంగుళాల ఎత్తుకంటే తక్కువ ఎత్తు ఉంటే వారిని మరుగుజ్జు అని వ్యవహరిస్తారు. 70% మరుగుజ్జుతనం ఎముకలు సరిగ్గా పెరగకుండా ఉండటం వల వస్తుంది.  దీనినే వైద్య పరిభాషలో *అకోండ్రోప్లేసియా* అని వ్యవహరిస్తారు. అంటే శరీరంలో ఒకటి లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ భాగాలు, మిగతా భాగాలతో పోలిస్తే బాగా పెద్దవిగా లేదా బాగా చిన్నవిగా ఉంటాయి. 
## కారణాలు
మరుగుజ్జు తనం కలగడానికి చాలా వైవిధ్యమైన కారణాలున్నాయి. కానీ అకాండ్రోప్లేసియా, గ్రోత్ హార్మోన్ డెఫిషియన్సీ అనేవి దీనికి ప్రధాన కారణాలుగా గుర్తించడం జరిగింది.
### అకాండ్రోప్లేసియా
కొన్ని జన్యుపరమైన కారణాల వల్ల ఎముకల పెరుగదల ఆగిపోతుంది. ప్రపంచంలో మరుగుజ్జులలో 70% మంది దీనివల్లే ప్రభావితులైనట్లు అంచనా. 
### గ్రోత్ హార్మోన్ డెఫిషియన్సీ
శరీరంలో గ్రోత్ హార్మోన్ సరిపడినంతగా విడుదల కాకపోవడం వలన కూడా మురుగుజ్జుతనం సంక్రమిస్తుంది. 
### ఇతర కారణాలు
## నివారణ
మరుగుజ్జులుగా జన్మించేవారు జన్యులోపాలతో పుట్టడం మూలాన దీన్ని ముందుగానే నివారించడం దాదాపు అసాధ్యమనే చెప్పవచ్చు. మరుగుజ్జు తనాన్ని కలుగజేసే అనేక కారణాల్ని శాస్త్రవేత్తలు కనిపెట్టి ఉండటం మూలాన ఒక శిశువు మరుగుజ్జుగా జన్మిస్తాడనేది కచ్చితంగా చెప్పలేము. అయితే దీన్ని కలుగజేసే పోషకాహార లేమి, హార్మోన్ల సమతుల్యతలోలో లోపం మొదలైన కారణాలను సరైన ఆహార పద్ధతుల ద్వారా, హార్మోన్ థెరపీ ద్వారా కొంత వరకు నివారించవచ్చు.

## సాహిత్యం
మరుగుజ్జుతనాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని పాశ్చాత్య సాహిత్యంలోనూ, భారతీయ జానపద కథల్లోనూ చాలా రచనలు ప్రచురింపబడ్డాయి. గల్లివర్ ట్రావెల్స్ అనే ప్రసిద్ధి గాంచిన ఆంగ్ల రచనలో వీరి గురించిన ప్రస్తావన ఉంది.
## మూలాలు

## Weblinks

వర్గం:వ్యాధులు
మరుగుజ్జు (అయోమయ నివృత్తి)

మరుగుజ్జు అనగా పొట్టిగా ఉండడం.

*మరుగుజ్జు గ్రహం, అంతరిక్షం లోని చిన్న గ్రహం.
*మరుగుజ్జు మొసలి, ఆఫ్రికా ఖండంలోని ఒక చిన్నజాతి మొసలి.
*మరుగుజ్జు వృక్షాలు, బోన్సాయి లేదా వామన వృక్షాలు.
యమునాచార్యుడు

**యమునాచార్యుడు** (తమిళంలో యమునత్తురైవర్) లేక *అళవందార్* 11వ శతాబ్దం మధ్యభాగంలో శ్రీరంగంలో నివసించిన వైష్ణవ బోధకుడు. విశిష్ఠాద్వైతాన్ని ప్రవచించిన రామానుజుడు యమునాచార్యుడి శిష్యుడే. యమునాచార్యుని రచనలు ఆయన శిష్యుడు ప్రవచించిన విశిష్ఠాద్వైతానికి మూలబీజాలు వేశాయని భావిస్తారు.

## బాల్యం, జీవితం
10 వ శతాబ్దంలోని నాథముని యమునాచార్యుడి తాత. యమునాచార్యుడు 916 ప్రాంతంలో వీరనారాయణపురం (ఆధునిక కాలంలో దక్షిణ ఆర్కాట్ జిల్లాలోని మన్నార్‌గుడి) లో ధాత నామ సంవత్సరం కర్కాటక మాసం, పూర్ణిమ, శుక్రవారం, ఉత్తరాషాఢ నక్షత్రం లో జన్మించాడు.. ఈయన తండ్రి ఈశ్వరముని. యమునాచార్యుడు వేదాలను, తర్కమీమాంసాలను *రామమిశ్రుడి* (మనక్కాళ్ నంబి ) వద్ద చదువుకొన్నాడు. తన చిన్నతనంలోనే యమునాచార్యుడు పాండ్యరాజు రాజగురువైన, *అక్కియాల్వాన్* ను తర్కంలో ఓడించగా, రాజు రాణి సంతోషించి, అతనికి అర్ధరాజ్యాన్ని సమర్పించుకొని రాజును చేశారు. దేవాలయంలో రంగనాథుని దర్శనం అయిన తరువాత, యమునాచార్యుడు సన్యాసిగా మారి శరణాగతిని పొందాడు. అక్కడే ఆయన *చతుశ్లోకి*, *స్తోత్రరత్న* లను ఆశువుగా రచించాడు.
మనక్కాళ్ నంబి నాథముని విద్యాలయ బాధ్యతల్ని, యామునికి అప్పజెప్పాడు. దివ్యప్రబంధాన్ని కూడా అతనికి ఇచ్చాడు. కొన్నాళ్ళకు తను చేయాల్సిన పనులు పూర్తికావడం లేదని, కలత జెంది యమునాచార్యుడు రామానుజుడికి కబురు పెట్టాడు. దురదృష్టవశాత్తూ, ఆయన రాక ముందే యమునాచార్యుడు పరమపదించాడు. అపుడు ఆయన మూడు చేతివేళ్ళు మడచి ఉండడం చూసి, రామానుజుడు తను చేయాల్సిన మూడు పనులేవో అర్థం చేసుకొన్నాడు.
1. పరాశరుడి పేరు అర్హుడైన వానికిచ్చి, అతని పేరు చిరస్థాయిగా నిలపడం.
2. నమ్మాళ్వార్ రచించిన తిరువాయిమొళి కి భాష్యం వ్రాయడం.
3. ఉపనిషత్తులకు, భగవద్గీతకు, బ్రహ్మ సూత్రాలకు టీకా వ్రాయడం.

## రచనలు
యమునాచార్యుని రచనలలో సిద్ధాంత పరంగా, దర్శన పరంగా అతి ముఖ్యమైనది *సిద్ధిత్రయం*. ఇందులో ఆత్మసిద్ధి, సంవిద సిద్ధి, ఈశ్వర సిద్ధి. ఈ మూడు విశిష్టాద్వైతంలోని, ఆత్మకు, ప్రపంచానికి, పరమాత్మకు ఉన్న సంబంధాన్ని విశదీకరించేవి. యమునాచార్యునికి ముందు పంచరాత్ర ఆగమాలు క్షుద్రమైనవని, వేదాలకు వ్యతిరేకమని ఇతర శాఖల వారు భావించేవారు. *ఆగమ ప్రామాణ్యం*లో శ్రీవైష్ణవులకు ముఖ్యమైన గ్రంథాలైన పంచరాత్ర సాహిత్యం యొక్క పురాతనతను, పవిత్రతను బలంగా నొక్కి చెప్పే ప్రయత్నం చేశాడు. *గీతార్ధ సంగ్రహ*లో మోక్షసాధనలో భక్తి మార్గం యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఉల్లేఖించాడు.

* చతుశ్లోకి - లక్ష్మీదేవి స్తోత్రం.
* స్తోత్రరత్నం - నారాయణుని స్తోత్రం.
* సిద్ధిత్రయం - ఆత్మసిద్ధి, సంవిత సిద్ధి, ఈశ్వర సిద్ధి. ఈ మూడు విశిష్టాద్వైతంలోని, ఆత్మకు, ప్రపంచానికి, పరమాత్మకు ఉన్న సంబంధాన్ని విశదీకరించేవి. 
* ఆగమ ప్రామాణ్యం.
* మహాపురుష నిర్ణయం - నారాయణుడు లక్ష్మీదేవీల జంటయే పరమసత్యం అని వక్కాణించేది.
* మాయావాద ఖండనం.

## వనరులు
* వేంకటాద్రియాగారం వరదాచారి (1984) - యమునాచార్య

## బయటి లింకులు
* యమునాచార్యుని రచనలు: గీతార్ధ సంగ్రహ,చతుశ్లోకి, స్త్రోత్రరత్న
* నాథముని - అళవందార్
* శరణాగతి

వర్గం:వైష్ణవమత ప్రబోధకులు
వర్గం:తత్వవేత్తలు
గౌతమ్ ఘోష్

thumb|250x250px|2005 ఫిబ్రవరి 2,  న్యూ ఢిల్లీలో జరిగిన 51 వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు కార్యక్రమంలో 2004 సంవత్సరానికి ఉత్తమ దర్శకత్వ అవార్డును రాష్ట్రపతి ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం,  గౌతమ్ ఘోస్ (చిత్రం అబార్ ఆరణ్యే) కు అందజేసిన చిత్రం.
**గౌతమ్ ఘోష్** ప్రఖ్యాత భారతీయ సినిమా దర్శకుడు; మంచి *ఫోటో జర్నలిస్ట్* కూడా. అతడు 1950 వ సంవత్సరంలో కోల్‌కతాలో జన్మించాడు. బెంగాలీలకు సహజంగా ఘోష్ ఇంటిపేరుగా ఉంటుంది.

## సినిమా ప్రస్థానం
గౌతమ్ ఘోష్ కలకత్తా యునివర్సిటీ నుండి పట్టా పొంది, సినిమాలలో ప్రవేశించాడు.అతని మొదటి సినిమా- మా భూమి, తెలుగులో తీసింది. 1930 - 1948 ప్రాంతంలో, హైదరాబాదు నిజాంకు వ్యతిరేకంగా ఎదిగిన కార్మికుల గురించి తీసిన సినిమా చాలా రోజులు తెలుగు నాట ఆడింది. అతని సినిమాలన్నీ సామాజిక స్థితిగతులనే ప్రతిబింబిస్తుంటాయి.

## ముఖ్యమైన సినిమాలు
* మా భూమి ( 1979 )
* దఖల్ ( 1981 )
* పార్ ( 1984 )
* అంతర్జలి జాత్రా ( 1987 )
* పద్మ నాదిర్ మఝి ( 1992 )
* పతంగ్ ( 1993 )
* గుడియా ( 1997 )
* అబర్ అరణ్యె ( 2003 )
* యాత్రా ( 2006 )
* కాల్ బేలా ( 2009 )
* సంగెమీల్ సె ములాఖత్ ( షెహనాయ్ విద్వాంసుడు, ఉస్తాద్ బిస్మిల్లా ఖాన్ పై తీసిన డాక్యుమెంటరీ )

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* గౌతమ్ ఘోష్ - ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేస్
* ప్రొఫైల్

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:1950 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
మౌనం (అయోమయ నివృత్తి)

**[[మౌనం]]** అనగా వాక్కుని నియంత్రించడం; లేదా మాటలాడడం తగ్గించడం.

*మౌనం, 1995 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*మౌన గీతం, 1981 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*మౌన పోరాటం, 1989 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.