యజ్వపాల రాజవంశం

{
	"type": "FeatureCollection",
	"features": [
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Balarpur" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.8538797, 25.4924839] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Bakhtar (Bhaktar)" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [79.1604971, 25.1278127] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Barodi" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.7738163, 25.3575284] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Bhensarwas (Bhesarwas)" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.6163803, 24.512737] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Bhimpur" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.358284, 25.0511451] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Budhera" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [78.1364889, 24.9524728] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Budirai (Budhi Rai)" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.5074774, 25.1979983] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Gwalior" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [78.1828308, 26.2182871] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Kadwaha" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [79.2986668, 24.7130656] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Sesai" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.8453043, 25.0688934] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Surwaya" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.8081363, 25.4187043] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Tilori" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [78.2789365, 26.3459742] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Udaipur" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [78.0708985, 23.8737373] }
		},
		{
			"type": "Feature",
			"properties": { "marker-symbol": "star", "marker-color": "000080", "title": "Narwar" },
			"geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.9110321, 25.6487856] }
		}
	]
}
**యాజ్వపాల** రాజవంశం సా.శ. 13వ శతాబ్దంలో మధ్య భారతదేశంలోని భాగాలను పాలించింది. వీరి రాజధాని నలపురలో (శివపురి జిల్లాలోని ప్రస్తుత నార్వార్) ఉండేది. వీరిని జజపెల్లా లేదా జాజ్‌పెల్లా అని కూడా పిలుస్తారు. యాజ్వపాలలు 13వ శతాబ్దం ప్రథమార్ధంలో ఉత్తర మధ్యప్రదేశ్‌లో ఒక రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. తరువాత కొన్ని దశాబ్దాల పాటు చందేలాలు, ఢిల్లీ సుల్తానేట్ దాడులను విజయవంతంగా ప్రతిఘటించారు. వీరి పాలన ఎలా ముగిసిందో కచ్చితంగా తెలియదు, బహుశా శతాబ్దం చివరి నాటికి వారు ఢిల్లీ సుల్తానేట్ చేతిలో పడిపోయి ఉండవచ్చు.
## చరిత్ర

గోపాల పాలనలో జారీ చేయబడిన ఒక విక్రమ సంవత్సరం 1339 (సుమారు సా.శ. 1282) యాజ్వపాల శాసనం, రాజవంశ మూలపురుషుడిగా జయపాలుడిని (స్థానిక భాషలో జజపెల్లా అని పిలుస్తారు) పేర్కొంది. ఇది రాజవంశపు జన్మస్థలాన్ని రత్నగిరి (గుర్తించబడలేదు) గా పేర్కొంది, జయపాలుడి ఎదుగుదలకు మహారుండ దేవత (ఇలవేల్పు కావచ్చు) ఆశీర్వాదం కారణమని పేర్కొంది.

కుటుంబానికి చెందిన తదుపరి తెలిసిన సభ్యుడు యా[పా]రమది-రాజా, అతని కుమారుడు చహదాదేవ నార్వార్ ప్రాంతాన్ని జయించాడు. ఢిల్లీ సుల్తానేట్ రచయిత మిన్హాజ్ అల్-సిరాజ్ జుజ్జాని రచనలలో చహదాదేవను చాహర్-ఇ-అజారీగా పేర్కొన్నారు. ఢిల్లీ సుల్తాన్ ఇల్తుత్‌మిష్ నుస్రత్ అల్-దిన్ తైసీని (తయాసి) గ్వాలియర్ ప్రాంతానికి గవర్నర్‌గా నియమించాడు. సా.శ. 1235లో, నుస్రత్ అల్-దిన్ పొరుగున ఉన్న చందేలా రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా దండయాత్రకు నాయకత్వం వహించాడు. అతను గ్వాలియర్‌కు తిరిగి వస్తుండగా, చహదాదేవ అతని సైన్యంపై ఆకస్మిక దాడి చేశాడు. మిన్హాజ్-ఇ-సిరాజ్ ప్రకారం, తైసీ సైన్యం చాలా కష్టంతో తనను తాను రక్షించుకోగలిగింది. 1251లో సుల్తాన్ నాసిరుద్దీన్ మహమూద్ పాలనలో సుల్తానేట్ జనరల్ బాల్బన్ చహదాదేవను ఓడించాడు, కానీ అతను నార్వార్‌ను పట్టుకోలేకపోయాడు.

చహదాదేవ తరువాత అసల్లాదేవ రాజయ్యాడు. తదుపరి పాలకుడు గోపాలాదేవ సా.శ. 1281-82లో (విక్రమ సంవత్సరం 1338) చందేలా రాజు వీరవర్మన్ నుండి దండయాత్రను ఎదుర్కొన్నాడు. యాజ్వపాలుల బంగ్లా, నార్వార్ శాసనాలు గోపాల వీరవర్మన్‌ను ఓడించినట్లు పేర్కొన్నాయి. బంగ్లా శాసనం ప్రకారం సా.శ. 1281 మార్చి 28న వలువ నది (నార్వార్ సమీపంలోని ఆధునిక బరువా సమీపంలో) ఒడ్డున యుద్ధం జరిగింది (కార్త్తికాది సంవత్సరాన్ని ఊహిస్తూ). సికట నది ఒడ్డున వీరవర్మన్, చంద్రగిరి రాజు లక్ష్మణుని గోపాల ఓడించాడని నార్వార్ శాసనం పేర్కొంది. అయితే చందేలాల దహి రాగి-ఫలక శాసనం చందేలా జనరల్ మల్లాయ నలపుర ప్రభువును (అంటే గోపాలాను) ఓడించినట్లు పేర్కొంది. చందేలాలు కొన్ని ప్రారంభ విజయాలు సాధించి ఉండవచ్చు, కానీ చివరికి వారు వెనక్కి తగ్గవలసి వచ్చి ఉండవచ్చు.

ఈ రాజవంశానికి చెందిన చివరి పాలకుడు గణపతిదేవుడు. యాజ్వపాలలు సా.శ. 1298 వరకు నార్వార్‌ను పాలించినట్లు తెలుస్తుంది, కానీ రాజవంశం ముగింపు కచ్చితంగా తెలియదు. చరిత్రకారులు సాధారణంగా యాజ్వపాలలు ఢిల్లీ సుల్తాన్ అల్లావుద్దీన్ ఖిల్జీ దండయాత్రకు పడిపోయారని భావిస్తారు.

## పాలకులు

ఈ రాజవంశపు కింది పాలకులు శాసనాలు, నాణేల ద్వారా ధృవీకరించబడ్డారు:

# చహదాదేవ
#* ఇతని శాసనాలు ఉదయపూర్, కద్వాహ, భక్తర్ వద్ద దొరికాయి
#* సా.శ. 1237-1254 నాటి నాణేలను జారీ చేశాడు ఈ నాణేలు విక్రమ సంవత్సరంలో ఉన్నాయి. అవి ఒక వైపు గుర్రం మీద ఉన్న వ్యక్తిని, మరొక వైపు *శ్రీమత్ చహదాదేవ* అనే పురాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
# అసల్లాదేవ
#* ఇతని శాసనాలు నార్వార్, బరోడి, భీంపూర్, బుదిరై వద్ద దొరికాయి
#* సా.శ. 1254-1279 నాటి నాణేలను జారీ చేశాడు ఈ నాణేలు గుర్రం మీద ఉన్న వ్యక్తిని కూడా కలిగి ఉంటాయి.
# గోపాలాదేవ
#* ఇతని శాసనాలు నార్వార్ (3), బంగ్లా (13), బలర్‌పూర్, బరోడి, సేసాయి, సూర్వాయా వద్ద దొరికాయి
#* గ్వాలియర్ వద్ద దొరికిన రాజవంశానికి చెందిన 791 నాణేల నిల్వలో ఇతని నాణేలు దొరికాయి
# గణపతిదేవుడు
#* ఇతని శాసనాలు తిలోరి, నార్వార్, పహారో, బలర్‌పూర్ (2), భెన్సర్వాస్, సూర్వాయా (2), బుధేరా, గ్వాలియర్ వద్ద దొరికాయి

## మూలాలు

### బిబ్లియోగ్రఫీ

* 
* 
* 
* 
* 

వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ చరిత్ర