ఝార్సుగూడ-విజయనగరం లైన్

**ఝార్సుగూడ-విజయనగరం లైన్** తూర్పు భారతదేశంలో ఒక రైలు మార్గము. ఇది హౌరా-నాగపూర్-ముంబై మార్గంలో హౌరా నుండి 516 కి.మీ (321 మైళ్ళు), విజయనగరంతో అనుసంధానించబడిన తిత్లాగఢ్, హౌరా-చెన్నై ప్రధాన మార్గంలో హౌరా నుండి 820 కి.మీ (510 మైళ్ళు), హౌరా-నాగపూర్-ముంబై మార్గంలో హౌరా నుండి 830 కి.మీ (516 మైళ్ళు) రాయ్పూర్ జంక్షన్ ను కలుపుతుంది. కొత్తవలస-కిరండూల్ మార్గంలో రాయగడను కోరాపుట్ తో కలిపే 176 కి.మీ (109 మైళ్ళు) లైన్ వంటి అనేక బ్రాంచ్ లైన్లు ఉన్నాయి. ఈ రైలు మార్గము పశ్చిమ ఒడిషా గుండా ప్రయాణించి హౌరా-నాగపూర్-ముంబై రైలు మార్గమును హౌరా-చెన్నై ప్రధాన రైలు మార్గముతో కలుపుతుంది. ఇది చత్తీస్ గఢ్, ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని చిన్న భాగాలను కవర్ చేస్తుంది.

## భౌగోళిక శాస్త్రం
ఝర్సాగూడ-టిట్లాఘర్ రైలు మార్గము ఒడిషా వాయవ్య చివరలో, హౌరా-నాగపూర్-ముంబై రైలు మార్గము టాటానగర్-బిలాస్పూర్ సెక్షన్లో ఝార్సుగూడ నుండి ప్రారంభమై ఐబి నదీ లోయ గుండా వెళుతుంది. ఇది హీరాకుడ్ ఆనకట్ట నుండి దిగువన ఉన్న మహానది నదిని దాటుతుంది. ఈ రైల్వే ట్రాక్ మహానది ఉపనదుల లోయలతో కూడిన కొండ ప్రాంతాల గుండా వెళుతుంది, వీటిలో ముఖ్యమైనవి ఓంగ్, టెల్.

రాయ్పూర్-తిత్లాఘర్-విజయనగరం రైలు మార్గము చత్తీస్గఢ్లోని సారవంతమైన మహానది లోయలోని రాయ్పూర్ నుండి హౌరా-నాగ్పూర్-ముంబై రైలు మార్గములో బయలుదేరుతుంది. ఇది మధ్య ఛత్తీస్ గఢ్ లోని రాతి మహాసముంద్ జిల్లా గుండా ప్రయాణించి ఒడిశాలో ప్రవేశిస్తుంది. ఇది పశ్చిమ ఒడిషాలోని నువాపడా జిల్లాలోని మైదానాల్లోకి, తరువాత దక్షిణ ఒడిషాలోని తూర్పు కనుమల గుండా, ఆంధ్రప్రదేశ్ తీర మైదానాల్లోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఇది విజయనగరం వద్ద హౌరా-చెన్నై ప్రధాన రైలు మార్గాన్ని కలుస్తుంది.

ఈ రేఖ పరిధిలో ఉన్న ప్రాంతం (బ్రాంచ్ లైన్లతో సహా) ఖనిజ వనరులతో సమృద్ధిగా ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతంలో రెండు బొగ్గు క్షేత్రాలు అధిక మొత్తంలో నిక్షేపాలు ఉన్నాయి. జియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ప్రకారం, తాల్చేర్ కోల్ ఫీల్డ్ లో 38.65 బిలియన్ టన్నుల నిల్వలు ఉన్నాయి, ఇది భారతదేశంలో అత్యధికం. ఐబి వ్యాలీ కోల్ ఫీల్డ్ లో 22.3 బిలియన్ టన్నుల నిల్వలు ఉన్నాయి, ఇది భారతదేశంలో మూడవ అత్యధికం. ఎన్ టిపిసి లిమిటెడ్ కు ఒడిశాలో రెండు విద్యుత్ కేంద్రాలు ఉన్నాయి, రెండూ ఈ మార్గంలో ఉన్నాయి - 3000 మెగావాట్ల తాల్చేర్ సూపర్ థర్మల్ పవర్ స్టేషన్, 460 మెగావాట్ల తాల్చేర్ థర్మల్ పవర్ స్టేషన్. సుందర్ గఢ్ జిల్లాలోని దర్లిపల్లి, ధెంకనాల్ జిల్లాలోని గజమారా వద్ద 1600 మెగావాట్ల సామర్థ్యం కలిగిన మరో రెండు సూపర్ థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్లను ఎన్టీపీసీ ఏర్పాటు చేసింది. స్టెరిలైట్ ఎనర్జీ లిమిటెడ్ (వేదాంత గ్రూపునకు చెందినది) ఝార్సుగూడలో 2400 మెగావాట్ల ఇండిపెండెంట్ పవర్ ప్లాంట్ ను కలిగి ఉంది.

ఒడిశాలోని కోరాపుట్ జిల్లాలోని పంచంపత్మాలి హిల్స్ లో బాక్సైట్ గనులను నాల్కో నిర్వహిస్తోంది. ఇది డామన్జోడి వద్ద అల్యూమినా రిఫైనరీని, అంగుల్ వద్ద స్మెల్టర్, రోల్డ్ ఉత్పత్తుల యూనిట్ ను కలిగి ఉంది. అంగుల్ వద్ద 8×120 మెగావాట్ల క్యాప్టివ్ పవర్ ప్లాంట్ ఉంది. వేదాంత అల్యూమినియం లిమిటెడ్ (వేదాంత గ్రూపునకు చెందినది) ఝార్సుగూడలో అల్యూమినియం స్మెల్టర్, 9x135 మెగావాట్ల క్యాప్టివ్ పవర్ ప్లాంట్ ను కలిగి ఉంది. ఇది లాంజిఘర్ వద్ద అల్యూమినా రిఫైనరీ, 3×30 మెగావాట్ల క్యాప్టివ్ పవర్ ప్లాంట్ కలిగి ఉంది. హిండాల్కో హీరాకుడ్ వద్ద స్మెల్టర్, 368 మెగావాట్ల క్యాప్టివ్ పవర్ ప్లాంట్ కలిగి ఉంది.

భూషణ్ స్టీల్ లిమిటెడ్ ఒడిషాలోని ధెంకనాల్ జిల్లాలోని మెరమండలిలో ఉనికిని కలిగి ఉంది, ప్రస్తుతం (2012 నాటికి) సంవత్సరానికి 2.3 మిలియన్ టన్నుల సామర్థ్యం కలిగిన ఇంటిగ్రేటెడ్ స్టీల్ ప్లాంట్ ను ఏర్పాటు చేయడానికి వెనుకబడిన ఇంటిగ్రేషన్ ప్రాజెక్టును అమలు చేస్తోంది. ప్లాంట్ సామర్థ్యాన్ని మరింత పెంచాలని యోచిస్తోంది. ఒడిశాలోని ఝార్సాగూడ జిల్లా తెల్కొలోయ్ లో భూషణ్ పవర్ అండ్ స్టీల్ లిమిటెడ్కు ఉనికి ఉంది.

బలంగిర్ జిల్లాలోని బద్మల్ వద్ద ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీ ఉంది. హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ ఇంజిన్ విభాగానికి చెందిన ప్లాంట్ కోరాపుట్ లోని సునాబేడా వద్ద ఉంది. ఇది విశాఖపట్నం-కిరండౌల్ మార్గంలో ఉంది.

## చరిత్ర
బెంగాల్ నాగపూర్ రైల్వే ప్రధాన మార్గం నాగపూర్ నుండి అసన్సోల్ వరకు 1891 ఫిబ్రవరి 1 న గూడ్స్ ట్రాఫిక్ కోసం తెరవబడింది. 1893, 1896 మధ్య, చారిత్రాత్మక ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే 1,288 కి.మీ (800 మైళ్ళు) ట్రాఫిక్ కోసం తెరవబడింది. 1898-99 లో, బిఎన్ఆర్ రెండు ముఖ్యమైన మార్గాలు సిని-ఖరగ్పూర్-కోలాఘాట్, ఖరగ్పూర్-కటక్ ప్రారంభించబడ్డాయి, తద్వారా బిఎన్ఆర్ ను దక్షిణ భారతదేశంలోని లైన్లతో అనుసంధానించారు.

సంబల్పూర్-తితల్ఘర్ రైల్వే లైన్ కు జపనీయుల నుంచి సుమారు రూ.11 కోట్లు, అమెరికా నుంచి రూ.4.2 కోట్ల సాయం అందుతోంది. అమెరికా అధ్యక్షుడు ఆసియన్ ఎకనామిక్ డెవలప్ మెంట్ ఫండ్ నుంచి 20 మిలియన్ డాలర్ల విదేశీ మారకద్రవ్యం వస్తోంది. జపాన్ 8 మిలియన్ డాలర్లు ఇస్తామని హామీ ఇచ్చింది. వీటన్నింటినీ, ఈ విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని పట్టాలు, ఇతర సామగ్రి కోసం వినియోగిస్తామని హామీ ఇచ్చారు. గతంలో సంబల్పూర్ నుంచి కంతన్గుంజి వరకు రైలు మార్గం ఉండేది. ఆ తర్వాత బోలంగీర్, తితల్ గఢ్ మీదుగా కంతన్ గుంజి 20 మైళ్ల దూరం ప్రయాణిస్తుందని గుర్తించామని, ఆ దిశగా దర్యాప్తు చేస్తున్నామని తెలిపారు.

78 కిమీ (48 మైళ్ళు) విజయనగరం-పార్వతీపురం రైలు మార్గము 1908-09 లో ప్రారంభించబడింది, సాలూరుకు 33 కి.మీ (21 మైళ్ళు) పొడిగింపు 1913 లో నిర్మించబడింది. 390 కి.మీ (242 మైళ్ళు) పొడవైన పార్వతీపురం-రాయపూర్ రైలు మార్గము 1931 లో పూర్తయింది. 1922 లో తాల్చెర్ కోల్ ఫీల్డ్ హౌరా-చెన్నై రైలు మార్గముతో అనుసంధానించబడింది.

1960 లో, భారతీయ రైల్వే మూడు ప్రాజెక్టులను చేపట్టింది: కొత్తవలస-కోరాపుట్-జైపూర్-కిరండౌల్ లైన్ (దండకారణ్య ప్రాజెక్ట్), టిట్లాఘర్-బోలంగీర్-ఝార్సుగుడా ప్రాజెక్ట్, రూర్కెలా-కిరిబురు ప్రాజెక్ట్. ఈ మూడు ప్రాజెక్టులు కలిపి డీబీకే ప్రాజెక్టు లేదా దండకారణ్య బొలంగీర్ కిరిబురు ప్రాజెక్టుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. సంబల్పూర్-టిట్లాఘర్ రైలు మార్గము 1963 లో ట్రాఫిక్ కు తెరవబడింది.

సంబల్పూర్-తాల్చేర్ లైన్ 1983లో మంజూరు చేయబడింది, 1998లో పూర్తయింది.

కోరాపుట్-రాయగడ రైలు లింక్ ప్రాజెక్ట్ 1998 డిసెంబరు 31న పూర్తయింది.

### రైల్వే పునర్వ్యవస్థీకరణ
thumb|గజపతినగరం దగ్గర రైల్వే లైన్
బెంగాల్ నాగ్పూర్ రైల్వే 1944 లో జాతీయం చేయబడింది.తూర్పు రైల్వే 1952 ఏప్రిల్ 14 న మొఘల్సరాయ్ కు తూర్పున ఈస్ట్ ఇండియన్ రైల్వే కంపెనీ, బెంగాల్ నాగ్పూర్ రైల్వే భాగాలతో ఏర్పడింది. 1955 లో ఆగ్నేయ రైల్వే తూర్పు రైల్వే నుండి వేరు చేయబడింది. గతంలో బీఎన్ఆర్ నిర్వహించే లైన్లు ఇందులో ఎక్కువగా ఉండేవి. 2003 ఏప్రిల్ లో ప్రారంభమైన కొత్త జోన్లలో ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే, సౌత్ ఈస్ట్ సెంట్రల్ రైల్వే ఉన్నాయి. ఈ రెండు రైల్వేలు ఆగ్నేయ రైల్వే నుండి వేరు చేయబడ్డాయి. విజయనగరం-గజపతినగరం డబ్లింగ్ 2002 మార్చి 31 నాటికి పూర్తయింది. బొబ్బిలి-గజపతినగరం డబ్లింగ్ 2004 జూన్ 30 నాటికి పూర్తయింది.

## కొత్త లైన్లు

### బలంగీర్-ఖుర్దా రోడ్ ప్రాజెక్ట్
ప్రస్తుతం (2012 నాటికి) ఝార్సుగూడ-తిత్లాగ్రాహ్ మార్గంలో బాలంగిర్ నుండి హౌరా-చెన్నై ప్రధాన మార్గంలో ఖుర్దా రోడ్ వరకు నిర్మాణంలో ఉన్న 289 కిలోమీటర్ల పొడవైన (180 మైళ్ళు) రైల్వే లైన్ సుబర్నాపూర్, బౌధ్, నయాగఢ్ గుండా వెళుతుంది. దీనికి మొత్తం 6.30 కిలోమీటర్ల పొడవున్న 11 సొరంగాలు, టెల్ నదిపై 660 మీటర్ల పొడవు (2,165 అడుగులు) వంతెనతో సహా సుమారు 435 వంతెనల నిర్మాణం అవసరం.

1945 లో బెంగాల్ నాగ్పూర్ రైల్వే ఈ రైలు లింక్ ను మొదటిసారి సర్వే చేసింది, ఇది ఒడిశాలోని అత్యంత వెనుకబడిన అవిభాజ్య జిల్లాలైన బలంగిర్, కలహండి, కోరాపుట్, ఫుల్బానీలతో భువనేశ్వర్ అనుసంధానం ముఖ్యమైనదని భావించింది. వాస్తవానికి ఈ ప్రాజెక్టు 1994లో ప్రారంభమైంది.

భూసేకరణలో జాప్యంతో తొలుత దెబ్బతిన్న ఈ ప్రాజెక్టు ఆ తర్వాత కూడా పురోగతి మందకొడిగా సాగింది. ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం 1994లోనే ప్రారంభమైందని ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) నాయకుడు శివాజీ పట్నాయక్ తెలిపారు. 17 ఏళ్లు గడిచినా 36 కిలోమీటర్ల లైన్ కూడా అభివృద్ధి చేయలేదన్నారు.

175 కిలోమీటర్ల పొడవైన (109 మైళ్ళు) ఫుల్బానీ-బెర్హంపూర్ బ్రాడ్ గేజ్ లింక్ ప్రణాళిక చేయబడింది.

### బిమలగర్-తాల్చేర్ ప్రాజెక్ట్
2004-05లో మంజూరైన రూర్కెలా-బర్సువాన్ బ్రాంచ్ లైన్ లోని బిమ్లాఘర్, కటక్-సంబల్ పూర్ లైన్ లోని తాల్చేర్ లను కలిపే 156 కిలోమీటర్ల పొడవైన (97 మైళ్ళు) లైన్ వెనుకబడి ఉన్న మరో కొత్త లైన్ ప్రాజెక్ట్. ఈ లైన్ పూర్తయితే రూర్కెలా- భువనేశ్వర్ మధ్య దూరం 460 కిలోమీటర్ల నుంచి (సంబల్పూర్ మీదుగా) 300 కిలోమీటర్లకు తగ్గుతుంది.

### అంగుల్-సుకింద రోడ్ ప్రాజెక్ట్
సంబల్పూర్-తాల్చేర్-బరంగ్ బ్రాంచ్ లైన్లోని అంగుల్ ను పడపహార్-జఖాపురా బ్రాంచ్ లైన్లోని సుకిందా రోడ్ వరకు కలిపే 102 కిలోమీటర్ల పొడవైన (63 మైళ్ళు) రైల్వే ట్రాక్ నిర్మాణం 2013 లో ప్రారంభమవుతుందని భావిస్తున్నారు. ఒడిశా ప్రభుత్వానికి చెందిన రైల్ వికాస్ నిగమ్ లిమిటెడ్, జిందాల్ స్టీల్ అండ్ పవర్, భూషణ్ పవర్ అండ్ స్టీల్ భాగస్వామ్యంతో ప్రభుత్వ- ప్రైవేటు భాగస్వామ్యం (పీపీపీ) విధానంలో ఈ మార్గాన్ని చేపడుతున్నారు. కొత్త రైల్వే ట్రాక్ తల్చేర్ కోల్ ఫీల్డ్, పడపహార్-జఖాపురా బ్రాంచ్ లైన్ మధ్య ఇనుప ఖనిజం గనులు, రాబోయే పరిశ్రమలతో కనెక్టివిటీని అందిస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలో అనేక మెగా ఉక్కు ప్రాజెక్టులు రాబోతున్నాయి.

### విజయనగరం-తిట్లాగఢ్ మూడో లైన్
రు.2,335.68 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో విజయనగరం-తిత్లాగఢ్ మూడో లైన్ ప్రాజెక్టును నిర్మించనున్నారు. ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే పరిధిలోకి వచ్చే మూడవ లైన్, అధిక భారంతో ఉన్న ప్రస్తుత లైన్ కు ప్రత్యామ్నాయ మార్గం. ఈ రైలు మార్గం పొడవు 264.6 కి.మీ. ఐదేళ్లలో అంటే 2021 నాటికి ప్రాజెక్టును పూర్తి చేస్తామన్నారు.

### ఇతర ప్రాజెక్టులు
పలు కొత్త లైన్లను ప్లాన్ చేశారు. వీటిలో 245 కిలోమీటర్ల పొడవైన (152 మైళ్ళు) తాల్చేర్-హిందోల్ రోడ్-బెర్హంపూర్-గోపాల్పూర్ లైన్, పదంపూర్ మీదుగా 120 కిలోమీటర్ల పొడవైన (75 మైళ్ళు) బార్ఘర్-నవపరా రోడ్ లైన్ ఉన్నాయి.

సంవత్సరానికి 90 మిలియన్ టన్నుల సామర్థ్యం ఉన్న ఐబి వ్యాలీ కోల్ ఫీల్డ్ నుండి బొగ్గు రవాణాకు 52 కిలోమీటర్ల పొడవైన (32 మైళ్ళు) ఝార్సుగూడ-బార్పల్లి రైలు మార్గం నిర్మాణం అవసరం. మహానది కోల్ ఫీల్డ్స్ లిమిటెడ్ ఈ ప్రాజెక్టుకు నిధులు సమకూరుస్తుంది.

## విద్యుద్దీకరణ
కోరాపుట్-దమన్జోడి విభాగం 1988-89లో విద్యుదీకరణ చేయబడింది. 2002-03లో బరాంగ్-రజత్గఢ్-మెరమండోలి సెక్షన్ విద్యుదీకరణ చేయబడింది. రజత్ గఢ్-కపిలాస్ రోడ్డును 2003-04లో విద్యుద్దీకరించారు.

2012-13 రైల్వే బడ్జెట్లో టిట్లాఘర్-సంబల్పూర్-ఝార్సుగూడ, అంగుల్-సంబల్పూర్ సెక్షన్ల విద్యుదీకరణకు 2019 జనవరి 15న ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ జాతికి అంకితం చేశారు. విజయనగరం-ఝార్సుగూడ సెక్షన్లో ట్రాక్షన్ పనులు ప్రారంభమయ్యాయి.

## విద్యుద్దీకరణ పని
విజయనగరం నుంచి తిత్లాఘర్ వరకు విద్యుదీకరణ పనులు 2017-18లో పూర్తయ్యాయి. అలాగే, తిత్లాగఢ్-సంబల్పూర్-ఝార్సుగూడ సెక్షన్ నుంచి సింగిల్ లైన్ విద్యుదీకరణ పనులు పూర్తయ్యాయి, టిట్లాగఢ్-సంబల్పూర్ సెక్షన్లో ఎలక్ట్రిక్ లైన్ డబ్లింగ్ నిర్మాణంలో ఉంది.

## ట్రాక్
2012-13 బడ్జెట్ లో పలు లైన్ల డబ్లింగ్ కు నిధులు మంజూరయ్యాయి: ఝర్సాగూడ-సంబల్ పూర్, సంబల్ పూర్-టిట్లాఘర్, రాయ్ పూర్-మహాసముంద్-టిట్లాగఢ్, సంబల్ పూర్-తాల్చేర్, లపంగ-బృందామాల్, అంగుల్-కెరెజాంగ్, రజత్ గఢ్-బరంగ్.

బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ బొగ్గు ఉత్పత్తికి తాల్చేర్ ప్రాంతాన్ని ప్రధాన ప్రాంతాలలో ఒకటిగా గుర్తించింది. అదనంగా, అనేక బొగ్గు బ్లాకులను ప్రైవేట్ రంగం అభివృద్ధి చేస్తోంది. సుమారు 100 మిలియన్ టన్నుల బొగ్గు సరుకు రవాణా జరుగుతుందని అంచనా. తాల్చేర్-సంబల్పూర్, సంబల్పూర్-ఝార్సుగూడ, సంబల్పూర్-తిత్లాఘర్, టిట్లాఘర్-మహాసముంద్-రాయ్పూర్ డబ్లింగ్లు మంజూరయ్యాయని, పనులు పురోగతిలో ఉన్నాయన్నారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* ఝర్సుగూడ వద్ద రైళ్లు 

వర్గం:విశాఖపట్నం రైల్వే డివిజను
వర్గం:వాల్టెయిర్ రైల్వే డివిజన్
వర్గం:ఒడిశాలో రైలు రవాణా