అర్ధనారీశ్వర ఆలయం

**అర్ధనారీశ్వర ఆలయం**, తమిళనాడు రాష్ట్రం, తిరుచెంగోడ్‌లో ఉన్న ఒక పురాతన హిందూ దేవాలయం. శివ పార్వతుల ఏక రూపమైన అర్ధనారీశ్వరుడు ఈ ఆలయ అధిష్ఠాన దేవత. దీన్ని **తిరుకోడిమాడ చెన్‌కుండ్రూర్** అని కూడా అంటారు.

మురుగన్ ఆలయమైన చెంకోట్టు వేలవర్ ఆలయం కూడా అదే కొండపై ఉంది. ప్రధాన ఆలయ సముదాయానికి ఆనుకుని ఉచ్చి పిళ్ళైయార్ కోవిల్ అనే వినాయకుడి గుడి కూడా ఉంది.

## చరిత్ర
శైవ సాధువుల తేవరం శ్లోకాలలో ప్రశంసించబడిన 275 పాడల్ పేట్రా స్థలాలలో ఈ ఆలయం ఒకటి. 5వ శతాబ్దంలో నివసించిన సంబందర్, అరుణగిరినాథర్ ఇద్దరూ ఈ ఆలయాన్ని కీర్తిస్తూ శ్లోకాలను రచించారు. పురాతన రచన సిలప్పాదికారంలో, ఈ ప్రదేశం నేడువేల్కుండ్రు పేరుతో ప్రస్తావించబడింది.

ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ కుముదక్రియా *[[రాగం|రాగంలో]]* రూపొందించిన ప్రసిద్ధ కూర్పు *అర్థనారీశ్వరం* ఈ ఆలయానికి సంబంధించినదే.

చోళ, పాండ్య, నాయక రాజుల పాలనలోను, బ్రిటిషు వలస అధికారి డేవిస్ ఇక్కడ ముఖ్యమైన పునర్నిర్మాణాలు జరిగాయి. డేవిస్ చిత్రం ముక్కూట్టు వినాయక ఆలయంలో చూడవచ్చు.

ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వ హిందూ మత, ధార్మిక శాఖ నిర్వహిస్తుంది.

### గాథలు
 ****
ఇక్కడ కొలువై ఉన్న విష్ణు స్వరూపమైన ఆది కేశవ పెరుమాళ్, కేదార గౌరీ వ్రతం గురించి పార్వతికి ఉపదేశించాడని నమ్ముతారు, అర్ధనారీశ్వరుడుగా శివునితో ఐక్యం కావడానికి ఆమె ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించింది.

ఒకసారి బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, భృంగి అనే ముని శివుడిని సేవించడానికి కైలాసం వెళ్ళారు. అందరూ మొదట పార్వతికి తమ నమస్సులను అర్పించి, తరువాత శివుని వద్దకు వెళ్ళారు. అయితే, భృంగి నేరుగా శివుని వద్దకు వెళ్ళింది. అతని చర్యతో కోపగించిన పార్వతి, ఆ ముని శరీరం నుండి మాంసాన్ని పీల్చుకుని అతన్ని ముందుకు పోకుండా ఆపింది. పార్వతి శాపాన్ని ఎదుర్కోవడానికి శివుడు భృంగికి మూడవ కాలును అనుగ్రహించాడు. పార్వతి తపస్సుతో శివుడిని శాంతింపజేసి అతని శరీరంలో స్థానం పొందింది. తద్వారా అర్ధనారీశ్వరుడిగా సగం పురుష, సగం స్త్రీ అవతారం ఏర్పడింది. 

మరో పురాణం ప్రకారం, ఆదిశేషుడికి, వాయుదేవుడికీ మధ్య ఆధిపత్యం కోసం యుద్ధం జరిగింది. ఆదిశేషుడు మేరు పర్వతాన్ని చుట్టుకుని ఉండాలనీ, వాయువు తన శక్తితో అతని పట్టునుంచి దాన్ని విడిపించాలనీ ఋషులు చెప్పారు. ఆదిశేషుడు విజయం సాధించాడు. వాయువు కోపంతో ప్రపంచంలోని వాయు ప్రవాహాన్ని ఆపేసాడు; ఫలితంగా జీవులన్నీ మూర్ఛపోయాయి. ఋషులు వాయుదేవుణ్ణి తన పట్టును వదులుకోమని ఒప్పించారు. వాయువు అకస్మాత్తుగా గాలిని విడుదల చేయడంతో పర్వత శిఖరం ఆదిశేషుని తలపై పడి మాంసం, రక్తం మూడు ప్రదేశాలపై పడి, అది ఎర్రగా అయింది. అందుకే *చెంగోడు* అనే పేరు వచ్చింది. కొండపై 60 అడుగుల పొడవైన పాము చిత్రం చెక్కి ఉంటుంది. అందుకే దీనికి *నాగమలై* అని పేరు వచ్చింది.  తోటి ప్రయాణికుల బాధలను పోగొట్టడానికి సంబందర్ ఇక్కడ తిరునీలకండపతిగం రచించాడు. అరుణగిరినాథుడు ఇక్కడే మురుగన్ పై తిరుపుగ్గల్ రచించాడు.

## మార్గాథ లింగం
ఈ ఆలయంలో, పచ్చ లింగం ప్రతిష్టించబడింది.

మార్గళి మాసంలో తెల్లవారుజామున 3:30 నుండి 7 గంటల మధ్య, రోజువారీ ఉచ్చి కాల పూజ సమయంలో మాత్రమే మార్గాథ లింగ దర్శనం జరుగుతుంది.

## ఆర్కిటెక్చర్
 
పవిత్రమైన కొండ దాదాపు 650 అడుగుల ఎత్తులో ఉంది. భక్తులు 1156 మెట్లు ఎక్కి ఆలయ శిఖరం వద్దకు వెళ్తారు. ఈ కొండను తేవరం శ్లోకాలలో 'నాగగిరి' అని పిలుస్తారు. చెమ్మలై, పాణిమలై, నందిమలై, ఉరగవేర్పు వంటి అనేక ఇతర పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు. ఈ కొండ సుమారు 350 ఎకరాల భూమిపై విస్తరించి ఉంది, ఇది సముద్ర మట్టం నుండి 2000 అడుగుల ఎత్తున ఉంది.

కొండ పైన ఉత్తరం వైపున 5 అంతస్తుల ప్రధాన గోపురం ఉంది. ఆలయ ప్రాకారం తూర్పు నుండి పడమరకు 260 అడుగుల పొడవు, ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి 170 అడుగుల పొడవు ఉంది.
thumb|ప్రధాన దేవత అర్ధనారీశ్వరుడు శివుడిని సగం పురుషుడిగా, సగం స్త్రీగా (పార్వతి) చిత్రీకరిస్తాడు.
ప్రధాన మందిరం మాథోరు పాగర్ అని పిలువబడే శివునికి, అతని భార్య అంబాల్ బాగంపిరియాలమ్మైల ఆలయం. ప్రధాన దేవత విగ్రహం 6 అడుగుల ఎత్తున, కుడి సగం పురుషునిగాను, ఎడమ సగం స్త్రీగానూ ఉంటుంది. అందువల్ల ప్రధాన దేవతను అర్ధనారీశ్వరుడూ అంటారు.

చెంగోట్టు వేలర్ అని పిలువబడే మురుగన్, కొండపై ఒక చదునైన ఉపరితలంపై ఉంది. ఈ చెంగోట్టు వేలర్ మందిరం ప్రధాన గర్భగుడి వెనుక వైపున ఉంది. ఈ ఆలయంలోని తీర్థాన్ని సంగు తీర్థం అంటారు. గర్భగుడి పశ్చిమ దిశగా ఉన్నప్పటికీ, దీనికి ప్రవేశ ద్వారం దక్షిణం నుండి ఉంది. విగ్రహం పాదాల వద్ద ఒక నీటి బుగ్గ ఉంది, ఇది స్వయంగా వెలసిన "ఉలి పద ఉరువం" ('ఉపకరణాలు లేకుండా చెక్కబడింది') అనీ, దీనిని నవబాషణ రకం అనీ భావిస్తారు. విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి మెట్లు దిగే వ్యక్తుల కోసం మార్గంలో అనేక మండపాలు ఉన్నాయి. చెంగోట్టు వేలర్ మందిరం ముందు ఉన్న మండపంలో కనిపించే శిల్పాలు క్లిష్టమైన డిజైన్లతో, చక్కటి పనితనంతో ఉంటాయి. ఈ క్షేత్రంలో అర్థరాత్రి ఆరాధన సేవ "అర్థ జామ పూజ" ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. అమావాస్య రోజులను కూడా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలుగా పరిగణిస్తారు. వార్షిక పండుగ తమిళ మాసం వైకాసిలో జరుపుకుంటారు. ఆలయంలో ఆదికేశవుడికి ఒక మందిరం ఉంది. 

ఈ మార్గంలో 11 మండపాలు ఉన్నాయి, ఇవి కొండపైకి ఎక్కే యాత్రికులకు ఆశ్రయం కల్పిస్తాయి. మొదటిది సెంగుంత ముదలియార్ మండపం, తరువాత కాళతి స్వామిగళ్ మండపం, తిరుముడియార్ మండపం, తైలీ మండపం.

పురాతన గోడలు, మండపాలు, శిల్పకళా స్తంభాలు (ఇప్పుడు శిథిలావస్థలో ఉన్నాయి) ఈ ఆలయం పట్ల కలిగే విస్మయాన్ని పెంచుతాయి. వీటిని కొండ పైన విజయ నగర రాజులు నిర్మించారు. మోటారు మార్గం, పునరుద్ధరించబడిన రాజగోపురం ఇటీవలి కాలంలో ఉద్భవించాయి. నాగగిరి అనే పేరుకు తగినట్లుగా, ఇక్కడ కొండపై 60 అడుగుల పాము చెక్కి ఉంటుంది.

గర్భగుడి పశ్చిమ దిశగా ఉన్నప్పటికీ, దాని ప్రవేశ ద్వారం దక్షిణం నుండి ఉంది. గర్భగుడిలో గంభీరమైన అర్ధనారీశ్వర విగ్రహం ఉంది. విగ్రహం పాదాల వద్ద ఒక నీటి బుగ్గ ఉంది, ఇది స్వయంగా వెలసిందని భావిస్తారు. పరాంతక చోళ, గంగైకొండ చోళ, విజయనగర, నాయక రాజుల కాలం నాటి శాసనాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

## ఉత్సవాలు
ఈ ఆలయం కావేరి నది ఒడ్డున నిర్మించిన ఆలయాలలో ఒకటి. అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగ సెంగోట్టువెలవర్ ఆలయంలో వార్షిక రథోత్సవం. ఇది వైకాశి నెలలో 15 రోజులు జరుగుతుంది. ఈ ఉత్సవం ప్రత్యేక లక్షణం ఏమిటంటే, ఉత్సవ విగ్రహాలను నాలుగు ప్రత్యేక రథాలపై వీధుల గుండా ఊరేగిస్తారు. మొదటి రథం గణేశుడిని, రెండవది సెంగోట్టువెలవర్ ( మురుగన్), మూడవది అర్థనారీశ్వరుడిని, చివరిది ఆదికేశవ పెరుమాళ్ (విష్ణువు) కోసం ఉపయోగిస్తారు. ఈ రథాలకు గణనీయమైన చారిత్రక ప్రాముఖ్యత ఉంది. అన్నిటికంటే పెద్దదైన అర్థనారీశ్వర రథాన్ని 1699లో నాగమలై గౌండర్ విరాళంగా ఇచ్చాడు, సెంగోతువెవర్ రథాన్ని 1628లో చెన్నరాజ చికేందర్ దానమిచ్చాడు. మిగిలిన రెండింటిని 1628లో కొంగునాడు పాలకుడు కొండభూపతి తయారు చేయించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:తమిళనాడు దేవాలయాలు