హిమాలయాలు

thumb|250px|హిమాలయాల 6,000 కి.మీ.ల యాత్ర, భారతఫలకం తాకక ముందు.
**హిమాలయాలు** లేదా **హిమాలయా పర్వతాలు** (ఆంగ్లం : **Himalaya Range**) (సంస్కృతం : हिमालय,), లేదా ఆసియా లోని **హిమాలయ పర్వతా పంక్తులు**. ఈ పర్వత పంక్తులు భారత ఉపఖండాన్ని టిబెట్ పీఠభూమిని వేరుచేస్తున్నాయి. ఈ పర్వత పంక్తులలో కారాకోరం, హిందూకుష్, తోబా కాకర్, చిన్న పర్వతశ్రేణులైన పామిర్ కోట్ వరకూ వ్యాపించి ఉన్నాయి. *హిమాలయాలు* అనగా సంస్కృతంలో "తత్పురుష" లేదా *మంచుకు నెలవు*.

ఈ పర్వత పంక్తులు, ప్రపంచంలోనే ఎత్తైనవి. వీటిలో ఎవరెస్టు పర్వతం, కాంచనగంగ మొదలగు శిఖరాలున్నాయి. సుమారు నూరు శిఖరాలు 7,200 మీటర్ల ఎత్తుకు మించివున్నవి.

ఈ హిమాలయాలు, ఆసియా లోని ఐదు దేశాలలో వ్యాపించి వున్నవి : భూటాన్, చైనా, భారతదేశం, నేపాల్, పాకిస్తాన్. ఇవి ప్రపంచంలోని అతి పెద్దనదులలో మూడు అయిన సింధు, గంగ-బ్రహ్మపుత్ర, యాంగ్‌ట్‌జీ నదులకు వనరులు. వీటి పరీవాహక ప్రాంతాలలో 1.3 బిలియన్ల జనాభా ఉంది. ఇవి చంద్రవంక ఆకారంలో 2,400 కి.మీ.ల పొడవూ, 400 కి.మీ. వెడల్పు ప్రాంతంలో వ్యాపించి ఉన్నాయి.
## హిమాలయాలలో కొన్ని ముఖ్యమైన శిఖరాలు

}
|-
| కే-2||చోగో గాంగ్రి || 8,611 || 28,251|| 1954 || ప్రపంచంలోని 2వ ఎత్తైన పర్వతం, ఆజాద్ కాశ్మీరు, పాకిస్తాన్, చైనాలోని జింజియాంగ్ లో గలదు. ||
|-
|కాంచనగంగ || కాంగ్‌చెన్ డ్‌జోంగా, "మంచు యొక్క ఐదు ఖజానాలు" ||8,586 || 28,169 || 1955 || ప్రపంచములోని 3వ ఎత్తైన శిఖరం. సిక్కిం (భారత్), నేపాల్ లో గలదు.|| *
|-
|లోట్‌సే|| "దక్షిణ శిఖరం" || 8,516 || 27,940 || 1956 || ప్రపంచంలోని 4వ ఎత్తైన శిఖరం. నేపాల్, టిబెట్ ల మధ్యలో గలదు, ఎవరెస్టు ఛాయలో గలదు || 
|-
|మకాలూ|| "మహా నల్లనిది (The Great Black)" || 8,462 || 27,765 || 1955 || ప్రపంచలోని 5వ ఎత్తైన శిఖరం. నేపాల్ లో గలదు.||
|-
|చో ఓయు||ఖోవోవుయాగ్, "నీలి (టర్కోయిస్ *ఊదా* రంగు) దేవత" || 8,201 || 26,905|| 1954 || ప్రపంచలోని 6వ ఎత్తైన శిఖరం. నేపాల్ లో గలదు. ||
|-
|ధవళగిరి|| "తెల్లని పర్వతం" ||8,167 || 26,764|| 1960 || ప్రపంచలోని 7వ ఎత్తైన శిఖరం. నేపాల్ లో గలదు.||
|-
|మానస్లూ||కుటాంగ్, "ఆత్మ పర్వతం" || 8,156 || 26,758|| 1956 || ప్రపంచలోని 8వ ఎత్తైన శిఖరం. గూర్ఖా హిమాల్, నేపాల్ లో గలదు.|| 
|-
|నంగా పర్వతం|| దయామీర్, "నగ్న పర్వతం" || 8,126 || 26,660|| 1953 || ప్రపంచలోని 9వ ఎత్తైన శిఖరం. భారత్/పాకిస్తాన్ లో గలదు.||
|-
|అన్నపూర్ణ|| "పంటల దేవత" ||8,091 || 26,545 || 1950 || ప్రపంచలోని 10వ ఎత్తైన శిఖరం. మృత్యుకర పర్వతం. నేపాల్ లో గలదు.||
|-
|గాషెర్‌బ్రమ్ I||"అందమైన పర్వతం" || 8,080 || 26,509 || 1958 ||ప్రపంచలోని 11వ ఎత్తైన శిఖరం. కారాకోరం పాకిస్తాన్/చైనాలో గలదు.||
|-
|విశాల శిఖరం|| ఫైచాన్ కాంగ్రి || 8,047 || 26,401 || 1957 || ప్రపంచలోని 12వ ఎత్తైన శిఖరం. కారాకోరం పాకిస్తాన్/చైనాలో గలదు..||
|-
|గాషెర్‌బ్రమ్ II|| - || 8,035 || 26,362 || 1956 || ప్రపంచలోని 13వ ఎత్తైన శిఖరం. కారాకోరం పాకిస్తాన్/చైనాలో గలదు..||
|-
|షిషాపాంగ్మా|| జిజియాబాంగ్మా, "గడ్డిమైదానాలపై ఎత్తుప్రాంతం" || 8,013 || 26,289 || 1964 || ప్రపంచలోని 14వ ఎత్తైన శిఖరం. టిబెట్ లో గలదు..||
|-
|గాషెర్‌బ్రమ్ IV|| - || 7,925 || 26,001 || 1958 || ప్రపంచలోని 17వ ఎత్తైన శిఖరం. అత్యంత సాంకేతిక అధిరోహణ. కారాకోరమ్ పాకిస్తాన్/చైనాలో గలదు. .||
|-
|మషేర్బ్రం / K1|| మషెర్బ్రమ్ || 7,821 || 25,660 || 1960 || ప్రపంచలోని 22వ ఎత్తైన శిఖరం. కారాకోరం పాకిస్తాన్/చైనాలో గలదు. .||
|-
|నందా దేవి|| "ఆశీర్వదించు-దేవత" || 7,817 || 25,645 || 1936 || ప్రపంచలోని 23వ ఎత్తైన శిఖరం. భారత్ లోని ఉత్తరాఖండ్లో గలదు..||
|-
|రాకాపోషి|| "మెరిసే కుడ్యము" || 7,788 || 25,551 || 1958 || శిఖరాల సముదాయము. కారాకోరం పాకిస్తాన్/చైనాలో గలదు. .||
|-
|గాంగ్‌ఖర్ పుయెన్సుమ్|| గాంకర్ పుంజుమ్, "మూడు సోదర పర్వతాలు" || 7,570 || 24,836 || అధిరోహించలేదు || ప్రపంచంలో అధిరోహించని ఎత్తైన శిఖరం. భూటాన్లో గలదు..|| *
|-
|అమా దబ్లామ్||"తల్లి , ఆమె నెక్లేస్" || 6,848 || 22,467 || 1961 || ప్రపంచంలోనే చాలా అందమైన శిఖరం. నేపాల్ లోని ఖుంబూలో గలదు. .||
|-
|}

## ధార్మిక స్థానాలు
[right|thumb|250px|[జమ్మూ లోని వైష్ణోదేవి మందిరం.]]
[thumb|250x250px|[టిబెట్ పీఠభూమి ఆగ్నేయం నుండి ఎవరెస్టు పర్వతం దృశ్యచిత్రం.]]
హిమాలయాలలో హిందూ, బౌద్ధ ధర్మాలకు చెందిన అనేక ధార్మిక ప్రదేశాలు గలవు. హిందూ ధర్మంలో *హిమవత్* శివుని భార్యయైన పార్వతి యొక్క తండ్రి.

* హరిద్వార్, గంగానది, మైదానంలో ప్రవేశించే ప్రాంతం.
* బద్రీనాథ్, వైష్ణవాలయం.
* కేదార్‌నాథ్, 12 జ్యోతిర్లింగాలు గల ప్రదేశం.
* గోముఖ్, భాగీరథి జన్మస్థానం.
* దేవ్‌ప్రయాగ్, ఇచట అలక్‌నంద, భాగీరథి నదులు కలసి గంగా నదిగా ఏర్పడుచున్నవి.
* రిషీకేష్,లో లక్ష్మణ దేవాలయం ఉంది.
* కైలాస పర్వతం, 6,638 మీటర్ల ఎత్తులో గల శిఖరం, ఇది శివపార్వతుల నివాస స్థలి. ఈ పర్వత అడుగుభాగానే మానస సరోవరం ఉంది. ఇది బ్రహ్మపుత్ర జన్మస్థానం.
* అమరనాథ్, ఇక్కడ శివలింగం ఉంది.
* వైష్ణోదేవి, ఈ దేవాలయం, దుర్గాదేవి భక్తులకు కేంద్రబిందువు.
* హిమాలయాలలో టిబెట్ కు చెందిన ఎన్నో ధార్మిక ప్రదేశాలు గలవు. దలైలామా నివాస స్థలం కూడా ఈ హిమాలయాలలోనే గలదు. 
* యతి అనే ప్రసిద్ధ జీవి, జీవించినట్లు ప్రజల విశ్వాసం.
* శంభాల బౌద్ధ ధర్మంలో ప్రముఖ నగరం. భౌతికంగా ఈ నగరం లేకపోయినప్పటికీ ఆధ్యాత్మికంగా బౌద్ధులు చేరే నగరం.
* హేమ్‌కుండ్ సాహెబ్ - గురు గోబింద్ సింగ్ తపస్సు చేసిన స్థలంలో గల గురుద్వార్

## ఇవీ చూడండి
* శంభల - శంభల అనునది హిందూ పురాణాలలో పేర్కొనబడిన ఒక ఆధ్యాత్మిక నగరం. బౌద్ధ పురాణాలలో కూడా దీని గురించిన ప్రస్తావన ఉంది.
* భారతదేశం
* కారాకోరం (పర్వత పంక్తి)
* లడఖ్
* భూమిపై ఎత్తైన పర్వతాల జాబితా - 7,200 మీటర్ల ఎత్తుకు మించినవి.

## మూలాలు

## ఇతర పఠనాలు
* Michael Palin, **, Weidenfeld Nicolson Illustrated (2004) ISBN 0-297-84371-0
* John Hunt, *Ascent of Everest*, Hodder & Stoughton (1956) ISBN 0-89886-361-9
* *Everest*, the IMAX movie (1998), ISBN 0-7888-1493-1
*The Himalayan Journal published by Himalayan Club

## బయటి లింకులు
* A German language page with comprehensive information about the mountains of the Himalaya. Has links to good images.
* Maps, pictures and travelogues from various regions of the Himalayas
* The making of the Himalaya and major tectonic subdivisions
* Geology of the Himalayan mountains 
* Birth of the Himalaya
* Some notes on the formation of the Himalaya 
* Guide to the 8000 m peaks
* Pictures from a trek in Annapurna (film by Ori Liber)

## చిత్రమాలిక


Everest kalapatthar crop.jpg|1. The summit of Mount Everest is the highest point on Earth.
K2 2006b.jpg|2. K2 is the highest summit of the Karakoram.
Kangch-Goechala.jpg|3. Kangchenjunga is the second highest summit of the Himalaya.
LhotseMountain.jos.500pix.jpg|4. Lhotse is the third highest summit of the Himalaya.
Makalu.jpg|5. Makalu in the Himalaya.
ChoOyu-fromGokyo.jpg|6. Cho Oyu in the Himalaya.
Dhaulagiri from ramrekha.jpg|7. Dhaulagiri in the Himalaya.
Sunrise, Manaslu.jpg|8. Manaslu in the Himalaya.
Nanga Parbat 029.jpg|9. Nanga Parbat in the Himalaya.
Annapurna South Face.jpg|10. Annapurna I in the Himalaya.
HiddenPeak.jpg|11. Gasherbrum I is the second highest summit of the Karakoram.
7 15 BroadPeak.jpg|12. Broad Peak is the third highest summit of the Karakoram.
Gasherbrum2.jpg|13. Gasherbrum II in the Karakoram.
Shishapangma.jpg|14. Shishapangma in the Himalaya.
Image:Mount_Everest_North_Face.jpg|టిబెట్ లోని రాంగ్-బక్ నుండి ఎవరెస్టు పర్వతం
Image:Sunrise, Manaslu.jpg|మానస్లూ 
Image:Sunset_om_Kangchengyao_in_North_Sikkim.jpg|ఉత్తర సిక్కిం
Image:Gurudongmar Lake.JPG|గురుదాంగ్ మార్ సరస్సు
దస్త్రం:Himalayan mountains from air 001.jpg|పాకిస్తాన్ లోని కే-2 దగ్గరలోని గ్లేషియర్ లు


వర్గం:హిమాలయాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని పర్వత శ్రేణులు
వర్గం:భూగోళశాస్త్రం