పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

**పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి** పంజాబ్ ప్రభుత్వానికి అధిపతి. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం, పంజాబ్ గవర్నరు రాష్ట్ర అధిపతి, అయితే వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధికారం ముఖ్యమంత్రిపై ఉంటుంది. పంజాబ్ శాసనసభకు జరిగిన ఎన్నికల తరువాత, గవర్నరు సాధారణంగా అత్యధిక స్థానాలు పొందిన పార్టీని (సంకీర్ణాన్ని) ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆహ్వానిస్తారు .శాసనసభకు సమష్టిగా బాధ్యత వహించే మంత్రిమండలి, ముఖ్యమంత్రిని గవర్నరు నియమిస్తాడు. అతను శాసనసభలో విశ్వాసం ఉన్నందున, ముఖ్యమంత్రి పదవీకాలం ఐదేళ్లుగా ఉంటుంది. ఎటువంటి పదవీ పరిమితులకు లోబడి ఉండదు.

## చరిత్ర

### పంజాబ్ ప్రావిన్స్ (1937-1947)
పంజాబ్ ప్రావిన్స్ అప్పుడు ప్రధాన కార్యాలయం లాహోర్‌లో ఉంది. భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1935 ప్రకారం, ప్రధానమంత్రి నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వంతో శాసనసభ, శాసనమండలితో ద్విసభ శాసనసభను ఏర్పాటు చేశారు. యూనియనిస్ట్ పార్టీ పంజాబ్ ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు, 1937లో విజయం సాధించింది. సర్ సికందర్ హయత్ ఖాన్ పంజాబ్ ప్రీమియర్ అయ్యాడు. అతను 1942లో మరణించే వరకు ఆ పదవిలో ఉన్నాడు. ఖాన్ తర్వాత సర్ ఖిజార్ తివానా అధికారంలోకి వచ్చారు. 1946లో ఎన్నికలు జరిగాయి, యూనియనిస్ట్ పార్టీ నాల్గవ స్థానంలో నిలిచింది. అయితే భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, శిరోమణి అకాలీదళ్ మద్దతుతో సర్ ఖిజార్ తివానా నేతృత్వంలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. తివానా తర్వాత 1947 మార్చి 2న భారత విభజన నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా రాజీనామా చేశారు.

### పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్ (1948-1956)
పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్ (PEPSU) అనేది ఎనిమిది రాచరిక రాష్ట్రాలతో సరిహద్దులో భారతదేశం వైపున పంజాబ్ విభజన అనంతర ప్రావిన్స్ యూనియన్ ద్వారా ఏర్పడిన ఒక భారతీయ రాష్ట్రం. ఇది వారి స్థానిక చక్రవర్తులను నిర్వహించడానికి అనుమతించబడింది. 1948 రాష్ట్రం జూలై 15న ప్రారంభమైంది అధికారికంగా 1950లో రాష్ట్రంగా అవతరించింది. ఈ రాచరిక రాష్ట్రాలలో, ఆరు రాష్ట్రాలు:- పాటియాలా, జింద్, కపుర్తలా, నభా, ఫరీద్‌కోట్, మలేర్‌కోట్ల. మిగిలిన రెండు రాష్ట్రాలు నలగర్, కల్సియా, పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియనుకు ఇంతకు ముందు ప్రీమియర్ నేతృత్వం వహించారు. 1952 నుండి ముఖ్యమంత్రి ప్రభుత్వాధినేత అయ్యారు.1956 నవంబరు 1న, రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం -1956 ప్రకారం PEPSU ఎక్కువగా తూర్పు పంజాబ్‌లో (1950 నుండి పంజాబ్) విలీనం చేయబడింది.

### తూర్పు పంజాబ్ (1947-1966)
తూర్పు పంజాబ్ రాష్ట్రం 1947లో ఏర్పడింది, తర్వాత 1950లో పంజాబ్‌గా పేరు మారింది. ఇది భారతదేశ విభజన తరువాత భారతదేశానికి వెళ్ళిన బ్రిటిష్ ఇండియాలోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌లోని భాగాలను కలిగి ఉంది. 1947 నుంచి 2024 వరకు పంజాబ్‌కు పదిహేను మంది ముఖ్యమంత్రులు పరిపాలన నిర్వహించారు. భారతదేశం బ్రిటిష్ వారి నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పుడు మొదటి ముఖ్యమంత్రిగా భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన గోపీ చంద్ భార్గవ,1947 ఆగస్టు 15న ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. గోపీ చంద్ భార్గవ తరువాత తోటి కాంగ్రెస్ సభ్యుడు భీమ్ సేన్ సచార్, 188 రోజుల తర్వాత ముఖ్యమంత్రిగా అధికారంలోకి వచ్చారు. కొంతకాలం తర్వాత, రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్ పంజాబ్ శాసనసభను తొమ్మిదవ నెలల పాటు సస్పెన్షన్‌లో ఉంచారు. 1952లో శాసనసభకు మొదటిసారిగా రాష్ట్ర ఎన్నికలు జరిగాయి.ఎన్నికల ఫలితాల్లో మాజీ ముఖ్యమంత్రి భీమ్ సేన్ సచార్ నాయకుడిగా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చింది.అతను 1956లో రాజీనామా చేసిన తర్వాత, పర్తాప్ సింగ్ కైరోన్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.1964 వరకు పనిచేసిన కైరాన్ పంజాబ్‌లో ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన ముఖ్యమంత్రులలో ఒకరు.అతని తర్వాత తిరిగి వచ్చిన ముఖ్యమంత్రి గోపీ చంద్ భార్గవ, తాత్కాలిక ముఖ్యమంత్రిగా కేవలం 15 రోజులు మాత్రమే బాధ్యతలు నిర్వహించారు. 1964 జూలైలో రామ్ కిషన్ పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించి, రెండు సంవత్సరాలు పనిచేశారు. అతని పదవీకాలం తర్వాత 119 రోజుల పాటు రాష్ట్రపతి పాలన కొనసాగింది. 1966 నవంబరు 1న, హర్యానా రాష్ట్రం పంజాబ్ నుండి విభజించబడింది. కొన్ని ఇతర జిల్లాలు హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో చేరాయి.

### పంజాబ్ (1966 నుండి)
కొత్తగా రీ-కాన్ఫిగర్ చేయబడిన రాష్ట్రానికి మొదటి ముఖ్యమంత్రి గియాని గుర్ముఖ్ సింగ్ ముసాఫిర్, విధాన పరిషత్ నుండి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించిన ఇద్దరిలో ఒకరు.1967 ఎన్నికలలో అతను అకాలీ దాస్ సంత్ ఫతే సింగ్ గ్రూప్‌కు అనుకూలంగా ఓటు వేసాడు.దాని నాయకుడు గుర్నామ్ సింగ్ మొదటి కాంగ్రెసేతర ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.గుర్నామ్ సింగ్ ప్రభుత్వం తర్వాత మూడు స్వల్పకాలిక అకాలీదళ్ ప్రభుత్వాలు వచ్చాయి. లచ్‌మన్ సింగ్ గిల్ ప్రభుత్వం ఒక సంవత్సరం కంటే తక్కువ కాలం, తిరిగి వచ్చిన గుర్నామ్ సింగ్, ప్రకాష్ సింగ్ బాదల్ హయాంలో ఒక సంవత్సరం కంటే కొంచెం ఎక్కువ కాలం పరిపాలన సాగింది. 272 రోజుల రాష్ట్రపతి పాలన తర్వాత, జైల్ సింగ్ ఆధ్వర్యంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చింది.1977లో ప్రకాశ్ సింగ్ బాదల్ రెండోసారి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.దర్బారా సింగ్ 1980లో ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.రాష్ట్రపతి పాలనలో చాలా కాలం ముందు మూడు సంవత్సరాల పాటు పదవిలో ఉన్నారు. సుర్జిత్ సింగ్ బర్నాలా ఆధ్వర్యంలో క్లుప్త విరామం తర్వాత, మూడు కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వాలు,1992 నుండి 1995 వరకు బియాంత్ సింగ్ నేతృత్వంలో 1995 నుండి 1996 వరకు హర్చరణ్ సింగ్ బ్రార్, 1996 నుండి 1997 వరకు రాజిందర్ కౌర్ భట్టల్ అధికారంలోకి వచ్చారు. పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన తర్వాత, రాజిందర్ కౌర్ భట్టల్ పంజాబ్, మొదటి మహిళా ముఖ్యమంత్రి, భారతదేశంలో 8వ మహిళా ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.

ప్రకాష్ సింగ్ బాదల్ 1997లో మూడవసారి పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.1964లో కైరోన్ రాజీనామా చేసిన తర్వాత, పూర్తికాలం పనిచేసిన మొదటి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.బాదల్ తర్వాత కాంగ్రెస్ సభ్యుడు అమరీందర్ సింగ్ పూర్తి కాలం పనిచేశారు. 2017లో అతను రెండోసారి ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.కానీ అంతర్గత రాజకీయ వర్గపోరు కారణంగా తన పదవీకాలాన్ని పూర్తి చేయడంలో అమరీందర్ సింగ్ విఫలమయ్యాడు. 15వ శాసనసభ గడువు ముగిసే 6 నెలల ముందు పంజాబ్‌లో చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ మొదటి దళిత ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.

## కార్యాలయం
పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం, పంజాబ్ సివిల్ సెక్రటేరియట్, సెక్టార్ - 1, చండీగఢ్‌లో ఉంది.

## సభా నాయకుడు
 శాసనసభలో ప్రభుత్వ వ్యవహారాల నిర్వహణను పర్యవేక్షించడానికి ప్రభుత్వం నియమించిన మంత్రిని సభా నాయకుడిగా పిలుస్తారు. లోక్‌సభ, రాజ్యసభ విధివిధానాలు "సభా నాయకుడు"ని నిర్వచించాయి. ఉభయ సభలలో హస్ నాయకుడు కీలకమైన అధికారి,వ్యాపారం ఎలా జరుగుతుందో నేరుగా ప్రభావితం చేస్తుంది. హౌస్ డిప్యూటీ లీడర్‌ను అతనే నియమించవచ్చు.ప్రభుత్వ సమావేశాల కార్యక్రమాల ప్రణాళిక, సభా వ్యవహారాలు సభా నాయకుని పరిధిలో ఉంటాయి.అదనంగా, హౌస్ లీడర్ మెజారిటీ పార్టీ శాసనసభ అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తారు. రాజ్యాంగం కంటే, సభా నియమాలు హస్ అధిపతి విధులను నిర్దేశిస్తాయి.

## పాత్ర, పనితీరు
శాసనసభ పని తీరుపై ప్రత్యక్ష అధికారాన్ని కలిగి ఉన్న ఒక ముఖ్యమైన పార్లమెంటరీ అధికారి సభా నాయకుడు. ప్రభుత్వ విధానాలన్నీ అతని చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి, ప్రత్యేకించి అవి సభ అంతర్గత కార్యకలాపాలు,దాని వ్యాపారనిర్వహణకు సంబంధించిన చర్యలకు సంబంధించినవి.ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలు ఎలా నిర్వహించబడతాయో అంతిమంగా సభానాయకుడిదే అయినప్పటికీ చీఫ్ విప్ ప్రత్యేకతలను సభా నాయకుడి ఒప్పందంతో పరిష్కరిస్తారు.సభా నాయకుడు సభ సమన్లు, సభాపతి ఆమోదంతో వాయిదా వేయడానికి తేదీలను సూచిస్తారు.శాసనాలు, చలనాల ప్రవేశంతో సహా పార్లమెంటరీ సెషన్ అధికారిక కార్యక్రమాలను నిర్వహించే బాధ్యతను అతను కలిగి ఉన్నాడు.

## పంజాబ్ శాసనసభ నాయకుడు
పంజాబ్ శాసనసభ ఏర్పడినప్పటి నుండి,శాసనసభానాయకుడిగా పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి సేవలందిస్తున్నారు.ఏది ఏమైనప్పటికీ,ముఖ్యమంత్రి శాసనసభలో సభ్యుడు కానటువంటి రెండు నిర్దిష్ట సందర్భాలు ఉన్నాయి.ఆ సమయంలో, హస్ నాయకుడి పాత్ర ముఖ్యమంత్రి కాకుండా ఇతర వ్యక్తులచే అందించబడింది. 1964లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి పర్తాప్ సింగ్ కైరోన్ రాజీనామా తర్వాత గోపీ చంద్ భార్గవ పంజాబ్ తాత్కాలిక ముఖ్యమంత్రి అయినప్పుడు, అతను రాజీనామా చేసిన తర్వాత కూడా హస్ నాయకుడి పాత్రను కైరాన్ నెరవేర్చారు. రెండవసారి, 1966లో పంజాబ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత గురుముఖ్ సింగ్ ముసాఫిర్ ముఖ్యమంత్రి అయినప్పుడు, ముసఫిర్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో పూర్వ ముఖ్యమంత్రి రామ్ కిషన్ సభకు నాయకుడిగా పనిచేశారు.మిగతా అన్ని సందర్భాల్లో, పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి సభా నాయకుడిగా వ్యవహరించాడు.

## కీ

;ముఖ్యమంత్రి పార్టీకి రంగు కీ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

;ఇతర కీ
* No - అధికారంలో ఉన్న సంఖ్య
* - హత్య చేశారు
* - కార్యాలయంలో మరణం
* - స్థానం రద్దు చేయబడింది

* 

## పూర్వగాములు

### పంజాబ్ ప్రావిన్స్ (1937-1947)

### పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్ (1948-1956)

## పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రులు జాబితా

## గణాంకాలు

### ముఖ్యమంత్రి జాబితా (పంజాబ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత (1966 నుండి)

## ఇవి కూడా చూడండి

* పంజాబ్ గవర్నర్ల జాబితా (భారతదేశం)
* భారతదేశంలోని పంజాబ్ ఉప ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

## మూలాలు

## గమనికలు


వర్గం:భారత రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రుల జాబితాలు
వర్గం:పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రులు
వర్గం:పంజాబ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పంజాబ్‌కు సంబంధించిన జాబితాలు