ఇస్లామీయ లిపీ కళాకృతులు

150px|thumb|right|బిస్మిల్లాహ్, లిపీ రూపం
**ఇస్లామీయ లిపీ కళాకృతులు** (ఆంగ్లంలో :**Islamic calligraphy**), దీనికి *అరబ్బీ లిపీకళ* అనికూడా వ్యవహరిస్తారు. ఇది వ్రాసే కళ. ప్రముఖంగా ఇది, ఖురాన్ ప్రతులు వ్రాసేందుకు ఉద్దేశింపబడింది.
మొత్తం ఇస్లామీయ చరిత్రలో దీనిని శ్లాఘించారు. ఇది ఇస్లామీయ కళలను వ్యక్తీకరించడానికి కూడా ఉపయోగించేవారు.

## ఇస్లామీయ సంస్కృతిలో దీని పాత్ర

లిపీవ్రాత కళలు ఇస్లామీయ సంస్కృతిలో ఒక భాగంగా వెల్లివిరిశాయి. ఇవి ముస్లింల భాషలు, ఇస్లాం మతానికి మధ్య లంకెలావున్నాయి. ఖురాన్, అరబ్బీ భాష వ్యాప్తి చెందుటకు దోహదపడింది. అదేవిధంగా అరబ్బీ లిపి, లిపీవ్రాత కళలు, లిపీకళాకృతులూ ప్రజలలో సామాన్యమగుటకు తోడ్పడింది.
## లిపీకళలలోని లిపులు
మొట్టమొదటి సారిగా ప్రసిద్ధి చెందిన లిపి 'కూఫీ' (కూఫాకు చెందినా) లిపి. దీనిని ఖురాన్ వ్రాసే లిపిలో విరివిగా వాడేరు.

తరచుగా వాడే సాథారణ వ్రాత, 'నస్ఖ్' లిపి, దీనిలో గుండ్రని అక్షరాలు, సన్నని గీతలతో వుంటుంది. చిన్నపిల్లలకు మొదటిసారిగా భాష నేర్పేటపుడు ఈ లిపిలోనే నేర్పుతారు. ఈ లిపి తరువాత 'రుఖా' లిపి నేర్పుతారు.
13వ శతాబ్దంలో సులుస్ లిపి, కూఫీ లిపిలా ప్రజాదరణ పొందింది. సులుస్ అనగా 1/3 వంతు. వీటిని వంచి రాస్తారు.

'దీవానీ' లిపి, వంపు శైలితో వ్రాస్తారు, ఇది ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం కాలంలో అభివృద్ధి పొందింది. తురుష్కులు, 16వ శతాబ్దంలో, 17వ శతాబ్దపు ఆరంభంలో, దీనిని అభివృద్ధి పరచారు. ఈ లిపిని మొదటిసారిగా వ్రాసినవాడు 'హౌసామ్ రూమి', సులేమాన్ చక్రవర్తి కాలంలో ఇది బహుళప్రచారం పొందింది.

దీవానీ లిపి కి, రెండో రూపంగా, 'జాలీ దీవానీ' ఆరంభమైనది.
Diwani Al Jali font

ఆఖరుకు, రోజువారీ వాడుకలో గల లిపి 'రుఖాహ్' లిపి, దీనినే 'రిఖా' అని కూడా అంటారు. ఇది చాలా సుళువుగా, అనువుగా, వ్రాయడానికి ఎలాంటి ఒడిదుడుగులు లేకుండా ఉంటుంది. దీనిని పిల్లలు పాఠశాలలలో ప్రథమ తరగతులలో నేర్చుకుంటారు.
Riq'a font

చైనాలో 'సినీ' అనే లిపి అభివృద్ధి చెందినది. దీనిపై చైనా ప్రభావమే ఎక్కువ. దీనిని వ్రాయుటకు, గుర్రపు వెంట్రుకలను ఉపయోగిస్తారు. ఈ సాంప్రదాయ లిపీ వ్రాతకుడు హాజీ నూరుద్దీన్ గుఆంగ్జియాంగ్.https://web.archive.org/web/20070717211610/http://www.hajinoordeen.com/gallery1.htm.

Sini font

## పరికరాలు , మీడియా
సాంప్రదాయికంగా, అరబ్బీ లిపీ కళాకారుడి వ్రాత పరికరం 'కలం', (పేనా), ఇది వెదురు బద్దతో తయారుచేయబడి వుంటుంది, దీని సిరా, రంగూ, రెండునూ వ్రాతకు ప్రవాభితం చేసేవిగా వుంటాయి. నేడు కొన్ని పేనాలు తయారుచేసే కంపెనీలు "నిబ్"లు  తయారు చేసే కంపెనీలు, వివిధ సైజులలో (గీతాలకు కావలసిన "వెయిట్") నిబ్ లు తయారుచేసి, వివిధ సైజుల నిబ్ ల సెట్ కలిగిన పాకెట్ లలో లభ్యమయేలా చూస్తున్నాయి.


దస్త్రం:Learning Arabic calligraphy.jpg|ఓ లిపీ కళా విద్యార్థి యొక్క పరికరాలు, పని.
Image:Persian Nastaʿlīq's proportions.jpg|వ్రాయుటకు నమూనా సూత్రాలు.


## గోడలపై లిపీ కళాకృతులు
### తాజ్ మహల్ లో లిపి కళ
తాజ్ మహల్ నిర్మాణంలోనూ ఇస్లామీయ లిపీ కళాకృతులు ఉపయోగించారు.



File:TajCalligraphy3.jpg|పెద్ద పిష్తాక్ మీద నగీషీ వ్రాత	 
File:Agra castle India persian poem.jpg|ఇస్లామీయ లిపీ కళాకృతులు - పర్షియన్ భాషలో కవితలు	
File:CalligraphyTajMahal.JPG|తాజ్ గోడలపై ఇస్లామీయ లిపీ కళాకృతులు



## ఇతర లిపీ కళాకృతులు

దస్త్రం:AndalusQuran.JPG|12వ శతాబ్దానికి చెందిన ఖురాన్ ప్రతియొక్క పుట, అందలూసీ లిపిలో.
దస్త్రం:Bismillah.svg|బిస్మిల్లాహ్, లిపీ రూపం
దస్త్రం:Caligrafia arabe pajaro.jpg|పక్షి రూపంలో అరబ్బీ లిపి. 
దస్త్రం:Tugra Mahmuds II.gif| ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం, సుల్తాన్ మహమూద్ II, యొక్క సంతకం. దీనిలోని వ్రాత "మహమూద్ ఖాన్, తండ్రి అబ్దుల్ హమీద్, ఎల్లప్పుడూ విజేయుడు*. 
Image:Calligraphic emblem MET 24-01.jpg|ఇసుకరాయి-16వ శతాబ్దం [[బీజాపూర్]]. 
File:Ijazah3.jpg|[[ఉస్మానియా సామ్రాజ్యం|ఉస్మానియా]] కాలంలో జారీచేయబడిన "ఇజాజా" సర్టిఫికేట్, అరబ్బీ భాషలో వ్రాయబడింది. హి.శ. 1206 / సా.శ.1791
File:Van yakad.jpg|[[Qur'an]] verses on [[Pictorial carpet]]
File:Chayyam guyand kasan behescht ba hur chosch ast small.png|[[:en:Shikasta Nastaʿlīq|షికస్తా నస్తలీఖ్]]

</gallery>

== ఇవీ చూడండి ==

*[[ఇస్లామీయ నిర్మాణాలు]]
*[[ఇస్లామీయ కళలు]]
*[[ఇస్లామీయ స్వర్ణయుగం]]
*[[అరబ్బీ భాష]]
*[[పర్షియన్ భాష]]
*[[ఉర్దూ భాష]]

== మూలాలు ==
<references/>
*[[Wolfgang Kosack]]: *Islamische Schriftkunst des Kufischen. Geometrisches Kufi in 593 Schriftbeispielen. Deutsch – Kufi – Arabisch.'' Christoph Brunner, Basel 2014, ISBN 978-3-906206-10-3.

## బయటి లింకులు

* Arabic Calligraphy - Arabic Calligraphy blog
* PersianCalligraphy.org - Official Site 
* Islamic Calligraphy & Islamic Calligraphers 
* Calligraphy and Islamic arts
* Calligraphers' Biographies Mainly in Turkish
* Islamic Calligraphy In China 
* Largest Collection of Islamic Calligraphy, Profiles of Muslim Calligraphers, Research & Development, News and Updates
* Letters in Gold: Ottoman Calligraphy
* Muhammad Zakariya
* Islamic calligraphy
* Islamic calligraphies in the Library of Congress
* Art and Architecture of the Arab World, including Calligraphy
* Custom Arabic Calligraphy
* Interesting examples of Arabic calligraphy
* Baytulhabeeb/history of Arabic script and gallery of original work of many scripts
* The Sakıp Sabancı Collection of Ottoman Calligraphy 

వర్గం:ఇస్లామీయ కళలు
వర్గం:ఇస్లామీయ లిపీకళాకృతులు