చెలువనారాయణ స్వామి ఆలయం

చెలువరాయణ స్వామి ఆలయం (సెల్వ పిళ్లై లేదా తిరునారాయణపురం అని కూడా పిలుస్తారు)  భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మాండ్య జిల్లాలో ఉన్న మేలుకోటలో ఉంది.  ఈ ఆలయం మేలుకోట కొండల పాదాల వద్ద ఉంది. పైన రాతి కొండలపై నిర్మించబడి, కావేరి లోయను పర్యవేక్షించే యోగ నరసింహ ఆలయంతో దగ్గరగా సంబంధం కలిగి ఉంది. ఈ ఆలయం వైష్ణవ సంప్రదాయంలోని 108 అభిమన్య క్షేత్రాలలో ఒకటి. ఇది మైసూరు నుండి సుమారు 48 కిలోమీటర్ల దూరంలో, బెంగళూరు నుండి 156 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

ఈ ఆలయ పురాణం ప్రకారం, ఈ ప్రదేశం బ్రహ్మచే విష్ణువు పూజించబడిన స్థలం. ఆలయం ప్రస్తుత రూపంలో 11వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది. ఈ ఆలయానికి రామానుజులతో సంబంధం ఉంది.  మైసూరు పాలకులైన రాజుల నుండి అనేక విరాళాలను పొందింది. ఆధునిక కాలంలో, ఈ ఆలయాన్ని కర్ణాటక ప్రభుత్వ హిందూ మత ధర్మాదాయ శాఖ నిర్వహిస్తోంది.
## పురాణం
పురాణాల ప్రకారం, ఒకప్పుడు హిందూ దేవుడైన బ్రహ్మ, పూజించుకోవడానికి విష్ణువును తన ప్రతిమను ఇవ్వమని కోరాడు. విష్ణువు అతనికి ఒక విగ్రహాన్ని ఇచ్చాడు, దానిని బ్రహ్మ తన కుమారుడైన సనత్కుమారుడికి ఇచ్చాడు, అతను దానిని ప్రస్తుత మేల్కోట్ లో ప్రతిష్ఠించాడు. బ్రహ్మ పూజ కోసం విష్ణువును మరో ప్రతిమను కోరగా, ఆయన ఒక లోహ విగ్రహాన్ని ఇచ్చాడు. ఈ విగ్రహాన్ని కృతయుగంలో రాముడు, ద్వాపరయుగంలో బలరాముడు ,  కలియుగంలో యాదవ కుటుంబం పూజించారని నమ్ముతారు. ప్రధాన దైవాన్ని నారాయణాద్రి అని, లోహ విగ్రహాన్ని యాదవాద్రి అని పిలుస్తారు.

మరొక పురాణం ప్రకారం, ఆలయం నుండి దొంగిలించబడిన ఉత్సవ విగ్రహాన్ని తిరిగి తీసుకురావడానికి రామానుజాచార్యులు ఢిల్లీకి వెళ్లారు. ఢిల్లీ సుల్తాన్ దోచుకున్న విగ్రహాల నిధిని రామానుజాచార్యులకు చూపించాడు. అయితే వాటిలో రామప్రియ విగ్రహం లేదు. మరుసటి రోజు, సుల్తాన్ కుమార్తె ఆ విగ్రహాన్ని బొమ్మలా ఆడుకుంటూ ఉండగా రామానుజులు చూశారు. ఆయన ఆ విగ్రహాన్ని "చెలువ పిల్లై!" (ప్రియమైన కుమారుడా!) అని పిలవగా, ఆ విగ్రహం ఆయన వద్దకు వచ్చింది. రామానుజులు ఆ విగ్రహాన్ని మెల్కోట్ కు తిరిగి తీసుకువచ్చారు, అయితే ఆ విగ్రహాన్ని విడిచి ఉండలేక ఆ యువరాణి కూడా ఆయనను అనుసరించింది. ఆ యువరాణి భక్తితో విగ్రహంలో ఐక్యమైంది. నేటికీ ఆమె "బీబీ నాచియార్"గా గౌరవించబడుతోంది.. అయితే, ఈ కథనం కాలవిరుద్ధమైనది, ఎందుకంటే ఢిల్లీ సుల్తానేట్ 13వ శతాబ్దంలో స్థాపించబడింది, కానీ రామానుజాచార్యులు 11వ, 12వ శతాబ్దాలలో జీవించారని నమ్ముతారు. భక్తి సామాజిక - మతపరమైన సరిహద్దులను ఎలా అధిగమిస్తుందో చూపించడానికి శ్రీరంగం, మదురై దేవాలయాలకు సంబంధించి కూడా ఇలాంటి "తురుక్క నాచియార్" (తుర్కిష్ పవిత్ర మహిళ) కథలు కనిపిస్తాయి..

## చరిత్ర
కుడి|thumb|ఆలయంలో మంటపం
రామానుజాచార్యులు హోయసల సామ్రాజ్యానికి రాజగురువుగా నియమితులైన తర్వాత, కలలో విష్ణుమూర్తి రామానుజులను మేల్కోట్ కు వెళ్ళమని ఆదేశించారు, అక్కడ ఆయనకు పవిత్రమైన మట్టి లభిస్తుందని తెలిపారు. సాంప్రదాయ కథనాల ప్రకారం, శ్రీవైష్ణవుల ఊర్ధ్వ పుండ్రం కోసం ఉపయోగించే నామం మట్టిని వెతకడమే ఈ ప్రయాణానికి కారణం, ఆ మట్టి మేల్కోట్ లో పుష్కలంగా లభించేది. ప్రయాణం చేసిన తర్వాత, ఆయనకు ఆ పవిత్రమైన మట్టి, దేవుని విగ్రహం లభించాయి. బహుధాన్య సంవత్సరంలో (క్రీ.శ. 1099) పుష్యమాస శుక్ల పక్ష చతుర్దశి నాడు, పంచరాత్ర ఆగమం ప్రకారం ఆ విగ్రహాన్ని మేల్కోటలోని తిరునారాయణ దేవునిగా ప్రతిష్ఠించారు. రామానుజులు మూడు రోజుల పాటు ఆ దేవుడిని పూజించి, కుంభాభిషేకం జరిపించి, తమిళ వేదాలను పఠించారు. విష్ణువర్ధనుడు ఆలయ నిర్మాణానికి 5000 గద్యాలను మంజూరు చేశాడు, ఆ నిర్మాణం క్రీ.శ. 1104లో పూర్తయింది. తదనంతరం, ఒక సన్యాసి నివసించి ఆలయ వ్యవహారాలను నిర్వహించడం కోసం యదుగిరి యతిరాజ మఠం స్థాపించబడింది..

## ఆలయ సముదాయం
ఈ ఆలయ సముదాయం చతురస్రాకార ప్రణాళికను కలిగి ఉంది.  గర్భగుడిలో చెలువనారాయణస్వామి విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడింది. ఆలయ మండపాలలో రామానుజులు, ఆళ్వార్లు,  యదుగిరమ్మ విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం చెక్కిన స్తంభాలతో అలంకరించబడి ఉంది అత్యంత వివరంగా చెక్కబడిన శిల్పాలతో అలంకరించబడిన గోపురం వంటి పైకప్పును కలిగి ఉంది. ప్రధాన దైవం చెలువనారాయణ స్వామి, ఈయనను తిరునారాయణ (ತಿರುನಾರಾಯಣ) లేదా చెలువపిళ్ళె రాయ (ಚೆಲುವಪಿಳ್ಳೆ ರಾಯ) అని కూడా పిలుస్తారు, ఈయన విష్ణువు యొక్క ఒక రూపం. శాసనాల ప్రకారం ఈ దైవాన్ని రామప్రియ అని కూడా పిలిచేవారు.
center|thumb|600x600px|యోగ నరసింహ ఆలయం, ఆలయ పుష్కరిణి, కళ్యాణి యొక్క విస్తృత దృశ్యం
ఉత్సవమూర్తి, అంటే ఊరేగింపులు,  కొన్ని మతపరమైన ఆచారాల కోసం ఉపయోగించే లోహ విగ్రహం, చెలువనారాయణ స్వామి దైవాన్ని సూచిస్తుంది. పురాణాల ప్రకారం, ఈ లోహ విగ్రహం ఒకప్పుడు పోయింది, కానీ శ్రీ రామానుజాచార్యులచే తిరిగి కనుగొనబడింది.   మైసూరు పురావస్తు శాఖ యొక్క వార్షిక నివేదిక ప్రకారం, శాసన ఆధారాలను బట్టి, క్రీ.శ. 1098 డిసెంబర్ కాలంలో శ్రీ రామానుజాచార్యులు ఈ ఆలయంలో పూజలు చేయక ముందే, ఈ ఆలయ ప్రధాన దైవం ఒక ప్రసిద్ధ ఆరాధ్య దైవంగా ఉండేది. ఇది శ్రీ రామానుజాచార్యులు మైసూరు ప్రాంతానికి వెళ్ళక ముందు జరిగిన విషయం. అక్కడ ఆయన ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించడానికి లేదా పునరుద్ధరించడానికి తన ప్రభావాన్ని ఉపయోగించి ఉంటారు. ఆ కాలపు శిలాశాసనాల నుండి, తమిళ ప్రభావం, వైష్ణవ ఆరాధన ఉనికి కూడా స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
## విరాళాలు
ఈ దేవాలయాలలో వివిధ పాలక మైసూర్ రాజుల నుండి లభించిన గొప్ప విరాళాలు ఉన్నాయి. రాళ్లతో నిండి ఉన్న రాజముడి కిరీటాన్ని మైసూరు రాజు వడయార్ (క్రీ. శ. 1578-1617) అందజేశారు. టిప్పు సుల్తాన్ ఆలయానికి ఏనుగులు, నాగరిని విరాళంగా ఇచ్చినట్లు భావిస్తున్నారు. మైసూరు రాజు కృష్ణరాజ వడయార్ (క్రీ. శ. 1799-1831) కృష్ణరాజముడి అని పిలువబడే విలువైన ఆభరణాలతో కూడిన కిరీటాన్ని విరాళంగా ఇచ్చాడు. వైరముడి అని పిలువబడే వజ్రంతో నిండి ఉన్న మూడవ కిరీటం సెట్ ఉంది. ఆలయ పండుగల సమయంలో ఊరేగింపు దేవతను అలంకరించడానికి ఇవన్నీ ఉపయోగించబడతాయి. మూడు కిరీటాలను ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉంచి, *చెలువనారాయణ స్వామి* విగ్రహాన్ని అలంకరించడానికి ఒక నిర్దిష్ట వార్షిక సందర్భంగా ఆలయానికి తీసుకువస్తారు.
## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* అకాడమీ ఆఫ్ సంస్కృత రీసెర్చ్

వర్గం:విష్ణువు అభిమాన క్షేత్రాలు
వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు