భారత న్యూజీలాండ్ సంబంధాలు

[thumb|మార్చి 2016, వాషింగ్టన్ డిసిలో ప్రధాన మంత్రులు జాన్ కీ, [నరేంద్ర మోదీ|నరేంద్ర మోడీల సమావేశం.]]
**భారతదేశం-న్యూజిలాండ్ సంబంధాలు** భారతదేశం న్యూజిలాండ్ మధ్య పరస్పర చర్యలను సూచిస్తాయి. ఈ రెండు దేశాలు ఒకప్పుడు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేవి. న్యూజిలాండ్‌లో దాదాపు 1,75,000 మంది భారత సంతతికి చెందినవారు ఉన్నారు. 

## చరిత్ర
భారతదేశం, న్యూజిలాండ్‌ల మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు 1952లో ఏర్పడ్డాయి. భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత భారత న్యూజిలాండ్ సంబంధాలు స్నేహపూర్వకంగానే ఉన్నప్పటికీ అవి విస్తృత స్థాయిలో లేవు. ఇటీవల, భారతదేశపు అద్భుతమైన GDP వృద్ధి కారణంగా న్యూజిలాండ్ భారతదేశంతో సంబంధాలను విస్తరించుకోవడానికి ఆసక్తి చూపింది.

ఈ దేశాలు 1983లో ఒక ఉమ్మడి వాణిజ్య కమిటీని ఏర్పాటు చేశాయి. ద్వైపాక్షికంగా లేదా తూర్పు ఆసియా సమ్మిట్ ద్వారా స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందంపై చర్చలు జరిపాయి. కానీ వ్యవసాయ సబ్సిడీలపై భిన్నాభిప్రాయాల కారణంగా ఇది వెలువడలేదు. న్యూజిలాండ్‌లో దాదాపు 23,000 మంది భారతీయ విద్యార్థులు చదువుతున్నందున కొంత విద్యా సహకారం ఉంది.

రక్షణ సహకారం మరింత పరిమితంగా ఉంది, కానీ ఉమ్మడి నావికా విన్యాసాలు జరిగాయి. భారత, న్యూజిలాండ్ దళాలు కొసావో, సూడాన్‌లలో ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి పరిరక్షక కార్యకలాపాలలో కలిసి పనిచేశాయి.

భారతదేశం, న్యూజిలాండ్‌ల ద్వైపాక్షిక సైబర్ సంభాషణలు జరుగుతాయి. 2017 నవంబరులో మొదటి ఇండియా-న్యూజిలాండ్ సైబర్ సంభాషణ న్యూఢిల్లీలో జరిగింది.  భారత ప్రతినిధి బృందానికి విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ అదనపు కార్యదర్శి సంజయ్ కుమార్ వర్మ నాయకత్వం వహించాడు. న్యూజిలాండ్ ప్రతినిధి బృందానికి ప్రధానమంత్రి, క్యాబినెట్ విభాగం, జాతీయ సైబర్ విధాన కార్యాలయం డైరెక్టర్ పాల్ ఆష్ నాయకత్వం వహించారు. చర్చా రంగాలలో దేశీయ సైబర్ విధాన దృశ్యం, సైబర్ ముప్పు, దాని నివారణ, కొత్త సాంకేతికతలు, ద్వైపాక్షిక సహకారంపై యంత్రాంగం, వివిధ అంతర్జాతీయ వేదికలు, ప్రాంతీయ వేదికలలో సాధ్యమయ్యే సహకారం ఉన్నాయి. 

2024 నవంబరు ప్రారంభంలో, భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ న్యూజిలాండ్ విదేశాంగ మంత్రి విన్స్టన్ పీటర్స్‌తో ఆక్లాండ్‌లో ఖలిస్తాన్ స్వాతంత్ర్యంపై సిక్కులు జస్టిస్ నిర్వహించనున్న నాన్-బైండింగ్ రిఫరెండం పట్ల ఆందోళన వ్యక్తం చేశాడు. ఆక్లాండ్ కౌన్సిల్, దాని వ్యాపార అనుబంధ సంస్థ టాటాకి ఆక్లాండ్ అన్‌లిమిటెడ్ నవంబరు 17న జరగనున్న ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు ఆమోదం తెలిపాయి. శాంతియుతంగా సమావేశమయ్యే ప్రజల హక్కును ఉదహరించాయి.  నవంబరు 17న, ఆక్లాండ్ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు వేలాది మంది హాజరయ్యారు.

## దౌత్య ప్రాతినిధ్యం
భారతదేశానికి వెల్లింగ్టన్‌లో ఒక హైకమిషను ఉంది. ఆక్లాండ్‌లో ఒక కాన్సులేట్ జనరల్ కూడా ఉంది.   న్యూజిలాండ్‌కు ముంబైలో కాన్సులేట్ జనరల్‌తో పాటు న్యూఢిల్లీలో హైకమిషన్ ఉంది.

## ద్వైపాక్షిక సందర్శనలు
2016 ఆగస్టులో న్యూజిలాండ్‌ను సందర్శించిన తొలి భారత రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ.  ఆదాయంపై పన్నులకు సంబంధించి ద్వంద్వ పన్నుల నివారణ, ఆర్థిక ఎగవేత నివారణ కోసం భారతదేశం, న్యూజిలాండ్‌ల మధ్య మూడవ ప్రోటోకాల్‌ను భారత ప్రభుత్వం నోటిఫై చేసింది.

న్యూజిలాండ్ విదేశాంగ మంత్రి ననైయా మహుతా భారతదేశాన్ని సందర్శించి భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్‌తో ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరిపాడు. భవిష్యత్ ఆర్థిక సంబంధాన్ని అన్వేషించడం, అంతర్జాతీయ సౌర కూటమిలో సహకారం, మెరుగైన వాయు కనెక్టివిటీ, ప్రైవేట్ రంగ సహకారంతో సహా ద్వైపాక్షిక సంబంధాన్ని తదుపరి స్థాయికి తీసుకెళ్లడంపై చర్చలు కేంద్రీకృతమయ్యాయి. ఆమె న్యూజిలాండ్ విద్య, వాణిజ్యం, పర్యాటక రంగాన్ని కూడా ప్రోత్సహించింది. భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్.జైశంకర్ "ఈ సాయంత్రం న్యూజిలాండ్ ఆర్థిక మంత్రి ననైయా మహుతాతో ఒక సౌహార్దమైన, విస్తృతమైన సంభాషణ జరిగింది. విస్తరిస్తున్న మా సంబంధాల గురించి చర్చించాం. మా పర్యటనల ఫ్రీక్వెన్సీ పెరగడంలో ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇండో-పసిఫిక్‌తో సహా మా దృక్కోణాల నుండి ప్రపంచ పరిస్థితిపై అభిప్రాయాలను పంచుకున్నాం. ఈ ప్రాంతం పట్ల ఆమె దృక్పథాలను ప్రశంసించాను. న్యూజిలాండ్ అంతర్జాతీయ సౌర కూటమిలో చేరినందుకు స్వాగతం." 

2025 మార్చి 15, 19 మధ్య,  న్యూజిలాండ్ ప్రధాన మంత్రి క్రిస్టోఫర్ లక్సన్, వాణిజ్య మంత్రి టాడ్ మెక్‌క్లే భారతదేశానికి ఒక వాణిజ్య ప్రతినిధి బృందానికి నాయకత్వం వహించారు. న్యూజిలాండ్, భారత ప్రభుత్వాలు 2025 ఏప్రిల్ నుండి ప్రారంభమయ్యే స్వేచ్ఛా వాణిజ్య చర్చలు మొదలుపెట్టేందుకు అంగీకరించాయి.  రక్షణ, భద్రతా సహకారం గురించి చర్చించడానికి లక్సన్ భారత ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోడీతో సమావేశమయ్యాడు. ఇద్దరు నాయకులు ద్వైపాక్షిక రక్షణ ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు.  అదనంగా, న్యూజిలాండ్‌లో "భారత వ్యతిరేక" కార్యకలాపాలు అని పిలవబడే వాటి గురించి మోడీ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.  తన రాష్ట్ర పర్యటన సందర్భంగా, లక్సన్ భారత నావికాదళ యుద్ధనౌక, HMNZS టేకాహా ను కూడా సందర్శించాడు. భారత నావికాదళంతో నెట్‌వర్కింగ్ ఈవెంట్‌ను నిర్వహించడానికి ఈ న్యూజీలాండ్‌ నౌక ముంబైలో లంగరు వేసింది.

## ఆర్థిక సంబంధాలు
2024లో, వస్తు సేవలలో మొత్తం భారత-న్యూజిలాండ్ ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం US$2.4 బిలియన్లు కాగా, 2024-2025 మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం US$1.3 బిలియన్లు.

2025 డిసెంబరు 22 న భారతదేశం, న్యూజిలాండ్ ప్రభుత్వాలు 2026లో స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందంపై సంతకం చేయాలనే ప్రణాళికలను ప్రకటించాయి. ఈ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం కివిఫ్రూట్స్, ఆపిల్స్, మాంసం, ఉన్ని, బొగ్గు, అటవీప్రాంతంతో సహా భారతదేశానికి న్యూజిలాండ్ ఎగుమతుల్లో 95%పై సుంకాలను తొలగిస్తుంది. పునఃఎగుమతులు, బల్క్ ఇన్ఫాంట్ ఫార్ములా వంటి కొన్ని న్యూజిలాండ్ పాల ఎగుమతులపై సుంకాలు తీసేస్తారు. చాలా పాల ఉత్పత్తులు సుంకాలకు లోబడే ఉంటాయి. కోటా కార్యక్రమం కింద మిల్క్ అల్బుమిన్‌లు 50 శాతం సుంకం కోతకు లోబడి ఉంటాయి.  ప్రతిగా, న్యూజిలాండ్ వస్త్రాలు, దుస్తులు, తోలు, పాదరక్షలు, సముద్ర ఉత్పత్తులు, రత్నాలు, నగలు, హస్తకళలు, ఇంజనీరింగ్ వస్తువులు, ఆటోమొబైల్స్‌తో సహా అన్ని భారతీయ ఎగుమతులపై సుంకాలను తొలగిస్తుంది. అదనంగా న్యూజిలాండ్, రాబోయే ఇరవై సంవత్సరాలలో భారతదేశంలో US$20 బిలియన్ల పెట్టుబడులు పెడుతుంది. భారతీయ నిపుణులు, నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులు, విద్యార్థులకు వీసాలు ఇవ్వడం పెంచుతుంది. 

ఎక్స్‌పోర్ట్ NZ, NZ ఫారెస్ట్ ఓనర్స్ అసోసియేషన్, మీట్ ఇండస్ట్రీ అసోసియేషన్, బీఫ్ + లాంబ్ న్యూజిలాండ్, హార్టికల్చర్ న్యూజిలాండ్, NZ టింబర్ ఇండస్ట్రీ ఫెడరేషన్, వూల్స్ ఆఫ్ న్యూజిలాండ్ వంటి అనేక న్యూజిలాండ్ వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక సంస్థలు ఇండియా న్యూజిలాండ్ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని స్వాగతించాయి. వెన్న, జున్ను వంటి ప్రధాన ఉత్పత్తులను ఒప్పందం నుండి మినహాయించడం పట్ల డైరీ కంపెనీల సంఘం నిరాశ వ్యక్తం చేసింది. అదనంగా, న్యూజిలాండ్ ఫస్ట్ నాయకుడు విన్స్టన్ పీటర్స్ ఈ ఒప్పందాన్ని వ్యతిరేకించాడు. ఇది న్యూజిలాండ్ పాడి పరిశ్రమకు ప్రతికూలంగా ఉందనీ, దాని వలన న్యూజిలాండ్‌కు భారతీయ వలసలు పెరిగాయనీ ఆరోపించాడు. పీటర్స్ జాతీయ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణ ప్రభుత్వంతో దాని సంకీర్ణ ఒప్పందంలోని "విభేదించడానికి అంగీకరించు" నిబంధనను ఉపయోగించాడు.

## సాంస్కృతిక సంబంధాలు

### విద్యా సంబంధాలు
భారత న్యూజీలాండ్ సంబంధాలపై పరిశోధన కోసం న్యూజిలాండ్ ఇండియా రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ 2012లో స్థాపించబడింది. పరిపాలనాపరంగా విక్టోరియా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వెల్లింగ్టన్‌లో ఉన్న ఇది, ప్రారంభంలో ఐదు న్యూజిలాండ్ విశ్వవిద్యాలయాలు - విక్టోరియా, ఆక్లాండ్, మాస్సే, కాంటర్‌బరీ, ఒటాగోలలో దాదాపు 40 మంది విద్యావేత్తలు ఇందులో భాగంగా ఉన్నారు. ఈ సంస్థ స్థాపించబడినప్పుడు ఇండియా-న్యూజిలాండ్ విద్యా మండలి ప్రారంభ సమావేశం జరిగింది.  తరువాత ఏడు న్యూజిలాండ్ విశ్వవిద్యాలయాల నుండి విద్యావేత్తలు పాల్గొన్నారు.

### క్రీడా సంబంధాలు
భారతదేశం, న్యూజిలాండ్‌ల మధ్య క్రికెట్ సంబంధం ఉంది.

వలసలు, న్యూజిలాండ్ సిక్కు క్రీడల వంటి సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల కారణంగా న్యూజిలాండ్‌లో కబడ్డీ, ఖో ఖో వంటి భారతీయ ఆటలు, కొద్దిగా తక్కువ స్థాయిలో అయినప్పటికీ, ఉన్నాయి. 

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారత న్యూజిలాండ్ వాసులు

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ విదేశీ సంబంధాలు
వర్గం:న్యూజీలాండ్