open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఴ

**ఴ** అక్షరం తెలుగు లో ఎప్పటి నుండో అస్తిత్వంలో ఉండి, వాడుకలో లేక లుప్తమయిన అక్షరం. ఇది ద్రావిడ భాష లకు ప్రత్యేకమయిన అక్షరాలలో ఒకటి. తమిఴం(తమిళం) లో ఴ ఈ అక్షరం. తమిழ் అని ఇన్నాళ్ళూ వాడుతూ వచ్చాము.

ఈ అక్షరం తమిళం 'ழ', కన్నడ 'ೞ',  మలయాళం 'ഴ' లాగా ఉంటుంది. ఴ (LLLA) అనేది రెట్రోఫ్లెక్స్ వాయిస్డ్ ఫ్రికేటివ్,  ఇది ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి ప్రత్యేకమైనది. ఈ అక్షరాన్ని ఉపయోగించే ఇతర ద్రావిడ భాషల లిప్యంతరీకరణలను కలిగి ఉన్న గ్రంథాలలో తెలుగు అక్షరం ఴ అవసరం.

## ఉచ్చారణ
ళ పలికినప్పుడు నాలుక ఇరుప్రక్కలూ దవడ ను అంటుకుని, నాలిక మడిచి, మూర్ధన్యాన్ని తాకుతాము. 
మూర్ధన్యమును తాకకుండా, కేవలం నాలుకకొనను ఎక్కడా తాకకుండా, నాలుక ప్రక్కలతో పై దంత పంక్తిని తాకినప్పుడు వచ్చే శబ్దం ఴ.

## సాంకేతిక వివరాలు
యూనికోడ్ ప్రకారం ఈ అక్షరం యొక్క కోడ్ పాయింట్ - 0C34.
ఈ అక్షరం అందుబాటులో ఉన్న ఖతి - మండలి.
## వనరులు
* http://eemaata.com/unicode-proposal/telugu-llla-proposal.pdf

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* https://graphemica.com/%E0%B0%B4

వర్గం:వర్ణమాలలు
వర్గం:తెలుగు అక్షరాలు

2601:205:4B80:1B60:7CC3:A63F:815A:A730 00:19, 2 మే 2025 (UTC)
దుగ్గిరాల సోమేశ్వరరావు

**దుగ్గిరాల సోమేశ్వరరావు** నాటక రచయిత, దర్శకుడు, కళాకారులు, సాంకేతిక నిపుణులు.

## జననం
సోమేశ్వరరావు 1932 సంవత్సరంలో గౌరిపతి శాస్త్రి, సత్యవతి దంపతులకు నిడదవోలు తాలూకాలోని నందమూరు గ్రామంలో జన్మించాడు.

## నాటకరంగ ప్రస్థానం
టెలీ కమ్యూనికేషన్స్ శాఖలో ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీరుగా 1990లో పదవీ విరమణ చేసిన దుగ్గిరాల సోమేశ్వరరావు నాటక కళాకారుడిగా ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహించాడు. కాకినాడ నిడదవోలులో మిత్ర నాటక బృందాలు విశాఖపట్నంలో విశాఖ నాటక కళామండలి పి అండ్ టి డిపార్ట్‌మెంట్ సాంస్కృతిక విభాగం అభ్యుదయ కళాసమితి కర్నూలు, ఎ.ఆర్.కృష్ణ గారి ఆధ్వర్యంలో హైదరాబాదు లో నిర్వహించిన అనేక సాంస్కృతిక సంస్థల్లో సభ్యుడుగా ఉంటూ అనేక నాటకాలు ప్రదర్శించి, ప్రదర్శింపజేశాడు. సాంస్కృతిక సంస్థల ద్వారా వివిధ హోదాల్లో సభ్యుడుగా కొనసాగుతూ ఎన్నో నాటకాల్లో అద్భుతమైన నటన కనపర్చాడు.

కన్యాశుల్కం లో కరకట శాస్త్రి, వీలునామాలో కామేశం, మృచ్ఛకటికమ్‌ లో శకారుడు, ప్రతాపరుద్రీయం లో యుగంధరుడు, మాలపల్లిలో వెంకట దాసు ఉరఫ్ జగ్గడు, తిరస్కృతిలో చంద్రశేఖర్ ఇలా అనేక గొప్ప, గొప్ప నాటకాల్లో విభిన్న పాత్రలు పోషించి నాటకాభిమానుల చేత శభాష్ అనిపించుకున్నాడు.

ఈయన నటనా ప్రతిభకు మెచ్చి వీరికి గత ఐదున్నర దశాబ్దాలలో విజయనగరం, బళ్ళారి రాఘవ పరిషత్ నాటక పోటీలలో ఉత్తమ నటుడు బహుమతి, 1965లో జరిగిన అంతరాష్ట్ర నాటకోత్సవాలలోను, దూరదర్శన్‌ లోను ప్రదర్శించిన మృచ్ఛకటిక నాటకంలో శకారుడు పాత్ర పోషణకు పత్రికా ప్రశంసలతోపాటు అప్పటి రాష్టప్రతి డా. సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారి ప్రత్యేక అభినందనలు అందుకున్నాడు. అలాగే పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం పురస్కారం కూడా వీరిని వరించింది. ఇంకా తూర్పు గోదావరి వారి నుండి 1999 సంవత్సరానికి రంగస్థల పురస్కారం, యువ కళావాహిని హైదరాబాదు వారినుండి 2000 సంవత్సరానికి గరికపాటి రాజారావు పురస్కారం, 2007 సంవత్సరానికి తంగిరాల కృష్ణప్రసాద్ స్మారక అవార్డు, శ్రీనాథుడు నాటకానికి ఉత్తమ దర్శకుడిగా కాంస్య నంది ప్రదర్శనకు రజిత నంది, నగదు పురస్కారం మొదలైనవి వీయనకు లభించాయి.

చందోబంధమైన పద్య రచన ఈయన ప్రత్యేకత. ఈయన కవితా ప్రక్రియకు గౌతం రాజు హనుమంతరావు సాహితీ పురస్కారం అందుకున్నాడు. ప్రవాసాంధ నవ్య కళా పరిషత్ ఖరగ్‌పూర్ వారి అభినందన సత్కారం, ఆంధ్ర సారస్వత సమితి జాతీయ కవి పురస్కారం వంటి ఎన్నెన్నో పురస్కారాలు ఈయన్ని వరించాయి.

## మూలాలు

## యితర లింకులు
* దుగ్గిరాల సోమేశ్వరరావు జీవిత చిత్రం

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:కళాకారులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:సాహితీకారులు
వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో సాంకేతిక నిపుణులు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా నాటక రచయితలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కవులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ఇంజనీర్లు
వర్గం:కన్యాశుల్కం నాటకం ప్రదర్శించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
నవీన షేక్

**నవీన షేక్** (జులై 5, 1979) ప్రముఖ రంగస్థల, సినీ, టివీ నటి.

## జననం
ఈవిడ 1979, జులై 5 వ తేదిన శ్రీమతి ఎస్. ఖాజాబి, ఎస్. మహబూబ్ సాహెబ్ దంపతులకు కడపలో జన్మించింది.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
1995 మే 28న రంగస్థలంపై అడుగుపెట్టింది.
* **పద్యనాటకాలు:** తారాశశాంకము, వేమన యోగి, చింతామణి, రావణ విజయం, శివకేశవ సంగ్రామం, శ్రీకృష్ణతులాభారం, మహారథికర్ణ.
* **సాంఘిక నాటకాలు**: కొయ్యగుర్రం, సీనియర్ సిటిజన్, నువ్వో సగం - నేనో సగం, రూపాయి – మహిత, మహాప్రస్థానం, అనుబంధం, నరావతారం, కళాఖండం, చూడు చూడు తమాషా, జగమే మాయ, జారుడుమెట్లు

### బహుమతులు
అనేక పరిషత్తులలో ఉత్తమ నటిగా అవార్డు అందుకుంది.
# జిల్లాస్థాయి కందుకూరి పురస్కారం - ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, 30 ఏప్రిల్ 2017.
# ప్రత్యేక బహుమతి - జగమే మాయ (నాటిక), (అపర్ణ నాటక కళాపరిషత్‌, తాడిపత్రి, గొల్లప్రోలు మండలం, 2019 ఏప్రిల్ 5)

## టీవీరంగం
అపరంజి, ఆడపిల్ల, చక్రవాకం, గీతాంజలి, మాయాబజార్, తూర్పు పడమర, అనుబంధం, సంధ్యారాగం, యువ, అంజలి, కోయిలమ్మ వంటి ధారావాహికలలో నటించింది.

## చలనచిత్రరంగం
మేస్త్రీ, ఆదివిష్ణు, సుందరానికి తొందరెక్కువ, బ్రహ్మ, డాన్ సినిమాల్లో నటించింది.

## మూలాలు

* నవీన. ఎస్, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 55.

వర్గం:1979 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
పద్మావతి వానపల్లి

వీరు, శ్రీమతి రావూరి రాఘవయ్య, రావూరి వీర్రాజు దంపతులకు జన్మించారు. ఎంగ్ మెన్స్ హేపీక్లబ్ – కాకినాడ సంస్థలో శిక్షణ పొందిన ఈవిడకు 50 సంవత్సరాల అనుభవముంది.
## నాటక రంగం
బాలనాగమ్మ, భస్మాసుర, తారాశశాంకం, చింతామణి, మైరావణ, గయోపాఖ్యానం, సుభద్రాపరిణయం, ఖిల్లీ రాజ్యపతనం, బొబ్బిలియుద్ధం, రామాంజనేయ యుద్ధం, మాయాబజార్, హరిశ్చంద్ర, పద్మవ్యూహం, భీష్మ, సక్కూబాయి, రామదాసు, సత్యభామా విజయం, శరణం అయ్యప్ప, చాణక్య, కాంతామణి మొదలగు పద్యనాటకాల్లో నటించారు.
కన్యాశుల్కం, కంఠాభరణం, వరవిక్రయం, ఓన్లీడాటర్, వీధి గాయకులు, పల్లెపడుచు, కులం లేని పిల్ల, పేదపిల్ల, చిల్లరకొట్టు చిట్టెమ్మ, కన్నీటి దీపాలు, మనస్తత్వాలు, రక్తకన్నీరు, ఒరేయ్ మొదలగు సాంఘిక నాటకాల్లో కూడా నాయకి పాత్రలు ధరించారు.
## నటీమణిగా కీర్తి
ఎన్నోసార్లు ఉత్తమ నటి బహుమతులు, ప్రశంసా పత్రాలు అందుకొని ప్రథమశ్రేణి నటీమణిగా కీర్తిని గడించారు.
ధూళిపాళ, పీసపాటి, షణ్ముఖి, జైరాజ్, శివశ్రీ, అక్కనాచారి, యమ్.జి. ఆచారి, సుభద్రరాజు, ఎ. వెంకట్వేశ్వరరావు, పృథ్వి వెంకటేశ్వర్లు వంటి నట శ్రేష్టులతోను శ్రీమతి అబ్బూరి కమల, శ్రీమతి పీసపాటి సత్యవతి, శ్రీమతి కోమలి, శ్రీమతి టి.ఎమ్.ఆర్. తిలకం వంటి ప్రముఖ నటీమణులతోను నటించారు. రాష్ట్ర, రాష్ట్రేతర ప్రాంతాలలో పలు ప్రదర్శనలిచ్చారు. ప్రాచీన నాటక సంస్థ కాకినాడ ఆంధ్ర సేవాసంఘం, రాజోలు ఎస్. ఆర్. ఎల్.జి. కళాసమితి ఓమెగా ఆర్ట్సు సంస్థవారి శతాధిక ప్రదర్శనల్లో విభిన్న పాత్రలు ధరించి విశేష ప్రశంసలు అందుకున్నారు.

## మూలాలు
పద్మావతి వానపల్లి, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 57.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:కన్యాశుల్కం నాటకం ప్రదర్శించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
రేకందార్ ప్రేమలత

**రేకందార్ ప్రేమలత** ప్రముఖ రంగస్థల నటి.

## జననం
రేకందార్ ప్రేమలత 1957, ఆగష్టు 21 న శ్రీమతి వనారస భువనేశ్వరి, వనారస వెంకట్రావు దంపతులకు విశాఖపట్నం జిల్లా, రావికమతం మండలంలోని మేడివాడలో జన్మించింది.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
ఈవిడ పసిప్రాయంలోనే రంగస్థలంపై అడుగుపెట్టింది. ఐదు దశాబ్దాలకు పైబడిన రంగస్థల అనుభవం గడించి, అనేక పాత్రలను పోషించింది. గంగ, కృష్ణుడు, లవుడు, బాలవర్ధి, సంగు, వనకన్య, శశిరేఖ, శూర్పణఖ, ఊర్వశి, మాతంగ కన్య, రంభ, రాధాభాయి, పార్వతి, కనక సేనుడు, ఇందుమతి, చంద్రలేఖ, ప్రహ్లాదుడు, మన్మథుడు, అనసూయ, సావిత్రి పాత్రలు పోషించారు.

## మూలాలు
* **రేకందార్ ప్రేమలత**, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 57.

వర్గం:1957 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
మణిబాల. ఎస్

**మణిబాల. ఎస్** ప్రముఖ రంగస్థల నటి.

## జననం
వీరు 1968 నవంబరు 3న శ్రీమతి కామేశ్వరి, వేధనభట్ల నరసింహమూర్తి దంపతులకు కాకినాడలో జన్మించారు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
బాల్యంలోనే కూచిపూడి, భరతనాట్యం, జానపద నృత్యాలను అభ్యసించి హైదరాబాదు రవీంద్రభారతిలోను, బరంపురం, జయపూర్, బిలాస్ పూర్, మొదలగు ఇతర రాష్ట్రాలలోనూ అనేక నృత్య ప్రదర్శనలిచ్చి ప్రముఖుల ప్రశంసలు పొందారు. సంగీతం కూడా అభ్యసించారు. తల్లిదండ్రులనుండి నటనను వారసత్వంగా పుణికిపుచ్చుకున్న మణిబాల, బాల్యంలోనే తారాశశాంకం నాటకంలో బాలచంద్రుడుగా రంగప్రవేశం చేశారు. చింతామణి నాటకంలో చింతామణి, శ్రీకృష్ణ తులాభారం నాటకంలో సత్యభామ, తారాశశాంకం నాటకంలో తార, బాలనాగమ్మ నాటకంలో సంగు మొదలైన ప్రధాన భూమికలు పోషించారు. పి అండ్ టి కల్చరల్ అసోసియేషన్, కాకినాడవారి పుటుక్కు జరజర డుపుక్కుమే, భార్యలూ బహుపరాక్, నారద సంసారం, శకుంతల, శ్రీ రుక్మణీ కళ్యాణం, భక్త పోతన, భలే నాటకంలోనూ, ది యంగ్ మెన్స్ హేపీక్లబ్ (రి), కాకినాడవారి సుభద్రా పరిణయం, మూడో పురుషార్ధం, తాబేలు, క్లైమాక్స్ లోను, శ్రీ శారదా కళామందిర్, పాలకొల్లువారి చంద్రోదయంలోను, కళాప్రియ, రాజమండ్రి వారి ఉలిపికట్టెలోను, మరెన్నో నాటక, నాటికలలోను ప్రధాన పాత్రలు పోషించి, నంది నాటకోత్సవాలతోపాటు అనేక నాటక కళాపరిషత్ ల పోటీలలో పాల్గొని, ప్రముఖుల ప్రశంసలు పొంది, ఆయా నాటక, నాటికలు ఉత్తమ ప్రదర్శన బహుమతులు పొందడానికి దోహదం చేశారు.
	
అనేక పరిషత్తులలో 40 కి పైగా ఉత్తమ నటి బహుమతులు పొందడంతోపాటు, కన్నాంబ అవార్డు, నాట్య మయూరి అవార్డు అందుకున్నారు. తూర్పుగోదావరి జిల్లా కళాకారుల సంఘం వైస్ ప్రెసిడెంట్ గా, రాజోలు యస్.ఆర్.యల్.జి కళాసమితి, కాకినాడ శాఖకు ప్రెసిడెంట్ గా పనిచేస్తూ, కష్టాలలో ఉన్న కళాకారులను ఆదుకొంటున్నారు.

## మూలాలు
మణిబాల. ఎస్, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 69.

వర్గం:1968 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:నృత్యకళాకారులు
మాధవి. ఒ

**వోడ్నాల మాధవి** తెలుగు రంగస్థల నటి. 2000వ సంవత్సరంలో నాటకరంగంలోకి ప్రవేశించిన మాధవి, అనేక నాటికల్లో ప్రధాన పాత్రలు పోషించింది.

## జననం
మాధవి 1983, ఆగస్టు 30న సత్తయ్య,అంజలి దంపతులకు కరీంనగర్ లో జన్మించింది.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
2000 సంవత్సరంలో నాటకరంగ ప్రవేశం చేసిన మాధవి... మంచర్ల గోపి, గూండా మల్లయ్య శిష్యరికంలో నటనలో మెళకువలు నేర్చుకున్నది.  దాదాపు 100 ప్రభుత్వ ప్రచార కార్యక్రమాల్లో గాయనిగా పాల్గొన్నది. 

### నటించిన నాటకాలు

# క్షత్రగాత్రులు
# క్లిక్
# తిమిరం
# రెండో భర్త
# ఎవరో ఒకరు
# ఒకటి కొంటే ఒకటి ఫ్రీ
# అంతా భ్రాంతియే
# పడమటిగాలి
# బాపు చెప్పిన మాట

### బహుమతులు
# ఉత్తమ క్యారెక్టర్ నటి - అంతా భ్రాంతియే (పరుచూరి రఘుబాబు స్మారక నాటక పరిషత్తు - 2011, పల్లెకోన, గుంటూరు జిల్లా)

## మూలాలు


వర్గం:1983 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
డేవిడ్ ఎడ్వర్డ్ హ్యుస్

**డేవిడ్ ఎడ్వర్డ్ హ్యుస్ ** (మే 16, 1831 - జనవరి 22, 1900) అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలకు చెందిన ఒక శాస్త్రవేత్త, సంగీత కారుడు. హ్యూగ్స్ మైక్రోఫోన్, టెలిప్రింటర్, రేడియో, క్రిస్టల్ రేడియో, వంటి ఆవిష్కరణలకు సహ ఆవిష్కర్త.ఆయన వైణికుడు, సంగీతంలో ఆచార్యుడు.

## జీవిత విశేషాలు
హ్యూగ్స్ వేల్స్ దేశంలో "బాల" ప్రాంతంలో 1831 లో జన్మించాడు.7 సంవత్సరాల వయసులో అతని కుటుంబం యునైటెడ్ స్టేట్స్ కు వలస వెళ్ళింది. ఆయన ఒక ప్రయోగాత్మక భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఆయన విద్యుత్తు మారియు విద్యుత్ సంకేతాలు వంటి రంగాలలో కృషిచేశాడు. ఆయన అభివృద్ధి చెందిన మైక్రోఫోన్ను కనుగొన్నాడు. ఆ మైక్రోఫోన్ థామస్ అల్వా ఎడిసన్ కనుగొన్న కార్బన్ మైక్రోఫోన్ ట్రాన్సిమిటర్ కు మార్పులు చేసి సరికొత్త మైక్రోఫోన్ కనుగొన్నాడు.ఆయన "మైక్రోఫోన్" అనే పదాన్ని బలహీనమైన శబ్ద తరంగాలనుంది బెల్ టెలిఫోన్ రిసీవర్ వరకు ప్రసారణ సామర్థాన్ని పెంచే విధంగా వివరించి అభివృద్ధి చేశాడు. అతడు ప్రేరణ సమతౌల్యం (induction balance) ను కనుగొన్నాడు. ఇది ప్రస్తుతం మెటల్ డిటెక్టర్లలో ఉపయోగపడుతుంది. హ్యూగ్స్ ప్రయోగం ఒక ప్రయోగం అయినప్పటికీ అయన కొంత గణిత శిక్షణ పొందాడు. అతని స్నేహితుడు విలియం హెన్రీ ప్రీస్ ఒక గణిత శాస్త్రవేత్త.

డేవిడ్ హ్యూస్ పై మొదటి జీవితచరిత్ర పుస్తకం ఇవోర్ హ్యూస్, డేవిడ్ ఎల్లిస్ ఎవాన్స్ చే వ్రాయబడి 2011 లో ప్రచురించబడింది.

## సంగీతం
హ్యూగ్స్ ఒక సంగీతకారుల కుటుంబంలోనివాడు. అయన 6 సంవత్సరాల వయసులో వీణ పై సంగీత రాగాలను పలికించే సామర్థాన్ని పొందాడు. అతి పిన్న వయసులో వైణికునిగా రాణించి అమెరికాలో ఉన్న ప్రముఖ పియానో విద్వాంసుడు, సెయింట్స్ జోసెఫ్ కాలేజ్, బార్డ్‌స్టోన్ లో ప్రొఫెసర్ అయిన "హెర్ హాస్ట్" చే మన్ననలు పొందాడు.

## ప్రింటింగ్ టెలిగ్రాఫ్

హ్యూగ్స్ "ప్రింటింగ్ టెలిగ్రాఫ్ వ్యవస్థ"కు యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో 1855 లో రూపకల్పన చేశాడు. రెండు సంవత్సరముల లోపల అనేక చిన్న టెలిగ్రాఫ్ కంపెనీలు, వెస్టర్న్ యూనియన్ కంపెనీతో సహా అన్నీ కలసి ఒక పెద్ద కార్పొరేషన్ గా యేర్పడ్డాయి. అది వెస్టర్న్ యూనియన్ టెలిగ్రాఫ్ కంపెనీ. అది హ్యూగ్స్ వ్యవస్థ ద్వారా టెలిగ్రాఫ్ యొక్క వ్యాపారాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. హ్యూగ్స్ వ్యవస్థ అంతార్జాతీయ ప్రమాణాలకు ఎదిగింది.
## సూచికలు


వర్గం:1831 జననాలు
వర్గం:1900 మరణాలు
వర్గం:బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్తలు
పద్మావతి. ఎల్

పద్మావతి 1970 మే 3వ తేదిన శ్రీమతి సత్యవతి, కోట రామచంద్రరావు దంపతులకు జన్మించారు. వీరికి రంగస్థలనటిగా 16 సంవత్పరాల అనుభవం ఉంది. చాలా సాంఘిక నాటిక/నాటకల్లో ప్రధాన స్త్రీ పాత్రలను పొషించారు.

## నటిగా
ఎవర్ గ్రీన్ ప్రాబ్లమ్ ఆఫ్ ఇండియా, స్పృహ, మేడిపండు, సరిలేరు నీకెవ్వరు, పునరపి, గద్దొచ్చే కోడిపిల్ల, నేషనల్ హైబే, కొత్త చెప్పులు, సర్పయాగం, నత్వం శోచిత మర్హసి, అమీబ, యత్ర నార్యస్తు పూజ్యంతే, మరో సంఘటన, తపస్సు, కాలజ్ఞానం, జారుడు మెట్లు, గిజిగాడిగూడు, కాంచన మృగం, మంచుబొమ్మలు, వాయిదాల పెళ్ళి, ఊరుమ్మడి బతుకులు, పుటుక్కుజరజర డుబుక్కుమే, వఱుడు, పుట్టలో ఏలెడితే కుట్టనా, పృథ్వీసూక్తం, దోశేచవహ్ని, యువర్స్ ఫేత్ పుల్లీ, పాత్రోపాఖ్యానం, ముద్దుబిడ్డ, బతుకు పుస్తకం, చీమాచీమా ఎందుక్కుట్టావ్, చిరస్మరణీయులు, అంతా భ్రాంతియే, జీవనయానం మొదలగు నాటికల్లో నటించారు

### రేడియో ద్వారా
మరో మొహెంజోదారో, తూర్పు రేఖలు, ఈ మంటలార్పండి, తొలిపొద్దు, అల్లూరి సీతారామరాజు, లాకప్, సహజీవనం, పడమటిగాలి, తప్పటడుగు, ప్రేక్షకుడు, ఉరి, ఆత్మకథ, అడవిలో అక్షరాలు మొదలగు నాటకాల్లో, ఆకాశవాణి – విజయవాడ ‘బి’ గ్రేడ్ ఆర్టిస్ట్ గా ఉన్న ఈవిడ దశమగ్రహం, ఆనందరావు ఆరోగ్య సూత్రాలు అనే రేడియో నాటకల్లో నటించారు.

## ఇతర విశేషాలు
ప్రస్తుతం వీరు జనచైతన్య సాంస్కృతిక సమితి – ఒంగోలు కోశాధికారిగా వ్యవహరిస్తున్నారు.

## మూలాలు
పద్మావతి. ఎల్, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 56.

వర్గం:1970 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రాజ్యం. కె

**రాజ్యం. కె** (నవంబర్ 2, 1956 - ఏప్రిల్ 1, 2018) ప్రముఖ రంగస్థల నటి.

## జననం
రాజ్యం 1956 నవంబర్ 2వ తేదిన శ్రీమతి సత్యవతి, అడబాల వీరాస్వామి రాజా దంపతులకు తణుకులో జన్మించారు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
ఈవిడ తన ఏడవ ఏటనే పునర్జన్మ నాటకంలో పాప పాత్ర ద్వారా రంగస్థల ప్రవేశం చేశారు. తణుకుకు చెందిన కీ.శే. ముంగడ నాగేశ్వరరావు తొలి గురువై నటనలో ఈవిడకు ప్రాథమిక శిక్షణ ఇచ్చారు. పి. సత్యనారాయణ రెడ్డి, ఈడేపల్లి రామారావు, మల్లాది సూర్యనారాయణ, ఎర్రంశెట్టి రామ్ ప్రసాద్, బళ్ళారి రాఘవ, పి. దాస్ ఈమెను మంచి నటిగా తీర్చిదిద్దారు.

1973లో గీతా కళామందిర్ పేర నట శిక్షణాలయాన్ని ప్రారంభించి, నూతన రంగస్థల నటీనటులకు శిక్షణ ఇచ్చారు. 1989లో శ్రీ కృష్ణభారతి నాట్యమండలిని స్థాపించి కీ.శే. పి.వి. భధ్రం రచించిన ‘చక్రధారి’, మల్లాది సూర్యనారాయణ రచించిన ‘లక్ష్మమ్మ కథ’ నాటకాలను శతాధిక ప్రదర్శనలిచ్చారు. లక్ష్మమ్మ పాత్ర ఈవిడకు ఎంతో కీర్తి, ప్రతిష్ఠలను తెచ్చిపెట్టింది. రంగస్థల ప్రముఖులు షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు, ఎ. వి. సుబ్బారావు, అమరపు సత్యనారాయణ, మజ్జి రామారావు, ఆచంట వెంకటరత్నం నాయుడు, మద్దాల రామారావు మరెందరో ప్రముఖుల సరసన నటించారు.

### నటించినవి
**సాంఘిక నాటకాలు, నాటికలు**

# మారిమారని మనషులు
# కట్నాలు – కాపురాలు
# పల్లెపడుచు
# పసుపు – బొట్టు – పేరంటం
# కన్నీటి కాపురం
# మంచి రోజులు
# పంజరంలో పక్షులు
# కృష్ణపక్షం
# నటశేఖర
# సద్గతి
# పెళ్ళిచూపులు
# పుణ్యస్థలం
# రాలిపోని ఆకు

**పద్యనాటకాలు**

# చంద్రహాస
# ప్రమీలార్జునీయం
# కచదేవయాని
# బభ్రువాహన
# భూకైలాస్
# తులసీ జలంధర
# నర్తనశాల
# మాయాబజార్
# శకుంతల
# శ్రీరామ భక్తహనుమాన్
# శ్రీకృష్ణ తులాభారం
# సత్యహరిశ్చంద్ర
# భక్త చింతామణి
# చక్రధారి
# వల్లీకళ్యాణం
# గులేబకావళి
# సారంగధర
# గయోపాఖ్యానం
# కురుక్షేత్రం

## పురస్కారాలు
# కళాభారతి – ఏలూరువారు ‘కళాభారతి’ బిరుదు ప్రధానం చేయగా, నటరాజ కళాపీఠం – తాడేపల్లిగూడెం వారు ‘శ్రీరంజని అవార్డును అందించారు.
# తిరుపతి – శ్రీ వేంకటేశ్వర నాట్య కళాపరిషత్తువారి ప్రతిష్ఠాత్మక ‘గరుడ పురస్కారాన్ని’ 2010 జూన్ 14న రూ. 10,000/- నగదుతో అందుకొన్నారు.
# ఉత్తమనటిగా పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారిచే కీర్తి పురస్కారాన్ని అందుకొన్నారు.
# కళాకారులు ఐక్యవేదిక జిల్లా ఉపాధ్యక్షురాలుగా, వృత్తి కళాకారుల సంఘం కార్యదర్శిగా సేవలందించారు.

## మరణం
రాజ్యం 2018, ఏప్రిల్ 1న మరణించారు.

## మూలాలు
రాజ్యం. కె, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 76.

వర్గం:1956 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:2018 మరణాలు
ఈద్ ముబారక్

**ఈద్ ముబారక్** - Eid Mubarak ( , , పర్షియన్ / ఉర్దూ: , , ) ముస్లింల సాంప్రదాయంలో ఈద్ వేళల్లో ఒకరి కొకరు శుభాకాంక్షలు తెలుపుకునే రీతి లేదా రివాజు. ఈదుల్ ఫిత్ర్, ఈదుల్ అజ్ హా, మీలాదె నబి లేదా ఇతర పర్వదినాలకునూ ఉపయోగిస్తారు. "ఈద్" అనగా పండుగ లేదా పర్వం, "ముబారక్" అనగా ఆశీర్వదింపబడిన, శుభీకరింపబడిన, క్లుప్తంగా, "పండుగ-శుభాకాంక్షలు". పండుగ ఏదైనా గావచ్చు, శుభాకాంక్షలు తెలుపుకునే సాంప్రదాయం. ఉదాహరణకు, రంజాన్ ముబారక్ అనగా "రంజాన్ నెల శుభాకాంక్షలు", ఈదుల్-ఫిత్ర్ ముబారక్ అనగా "రంజాన్ పండుగ శుభాకాంక్షలు", "దీవాలి (దీపావళి) ముబారక్" అనగా దీపావళి శుభాకాంక్షలు. 
ముస్లింలు సాధారణంగా "సలాత్-అల్-ఈద్ (సలాత్ అనగా "నమాజు", - ఈద్ నమాజు) " ఆచరించిన తరువాత, ఈద్ శుభాకాంక్షలు తెలుపుకుంటారు.

ఈ శుభాకాంక్షల ఆచారం, ముస్లింల సాంప్రదాయక ఆచారం, అంతేగాని, ఇస్లామీయ ధార్మిక నిబంధన కాదు.

## ప్రాంతాల వారిగా శుభాకాంక్షల విధం

దక్షిణాసియా లో ఈ ఈద్-ముబారక్ సాంప్రదాయం కానవస్తుంది, పశ్చిమాసియా , ఆగ్నేయాసియా దేశాలలో భిన్నంగా ఫిలిపైన్ లో "సలాత్-అల్-ఈద్" అనీ, ఇండోనేషియాలో "సలామత్ లెబరాన్" అనీ, మలేషియాలో ఈదుల్ ఫిత్ర్ శుభాకాంక్షలకు "సెలామత్ హరి రాయ ఐదిల్-ఫిత్రి" అని సంబోధిస్తారు.

తుర్కీ లో ఈద్-ముబారక్ తెలుపుకోవడం సాధారణంగా కానరాదు. అందుకు భిన్నంగా "బైరామినిజ్ ముబారెక్ ఓల్సాన్" అని సంబోధిస్తారు. బోస్నియన్ ల ఆచారంలో "బజ్రాం సెరీఫ్ ఓల్సన్" శుభాకాంక్షలైతే అందుకు ప్రతిగా "అల్లాహ్ రోజియోలా" అనేది సమాధానం. అరబ్బులు ఈద్-ముబారక్ ను సాగదీస్తూ "కుల్లు ఆమ్మ వ అంతుం బిఖైర్" అని పలుకుతారు. దీని అర్థం మన సంస్కృత వచనమైన "సర్వేజనాః సుఖినోభవంతు" అని.

ముహమ్మద్ ప్రవక్త కాలంలో ఈదుల్-ఫిత్ర్ పర్వదినాన, సహాబాలు (అనుచరులు), ప్రవక్త ఒకరినొకరు "తకబ్బలల్లాహు మిన్నా వ మిన్నకుమ్" (మా నమాజులను, ఉపవాసాలను, పుణ్యకార్యాలను అల్లాహ్ స్వీకరించుగాక) అని పలికే వారు. .

## ఇవీ చూడండి
* రంజాన్
* ముస్లింల పండుగలు

## చిత్రమాలిక

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Ramadan Timetable 

.

వర్గం:ముస్లింల పండుగలు
వర్గం:శుభాకాంక్షలు
వర్గం:ఇస్లాం
వర్గం:ముస్లింల సాంప్రదాయాలు
వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
పువ్వుల రాజేశ్వరి

**పువ్వుల రాజేశ్వరి** (ఫిబ్రవరి 28, 1948 - జూన్ 5, 2012) రంగస్థల నటి.

## జననం
రాజేశ్వరి 1948, ఫిబ్రవరి 28న పైడి రాజమ్మ, సి.హెచ్. జగన్నాథరావు దంపతులకు విజయనగరంలో జన్మించింది.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
నటిగా చాట్ల శ్రీరాములు, అత్తిలి కృష్ణారావు, కొర్రపాటి గంగాధరరావు, కె.ఎస్.టి. శాయి, దాడి వీరభద్రరావు, గొల్లపూడి మారుతీరావు, సాక్షి రంగారావు, పి.ఎల్. నారాయణ వంటి నటుల పక్కన నటించింది. రంగస్థల నటిగానేకాక రేడియో, టి.వి., సినిమాల్లోనూ నటించింది.

### నటించినవి
**పద్య నాటకాలు**
* శ్రీకృష్ణతులాభారం (సత్యభామ)
* సీతాకళ్యాణం (సీత)
* వేంకటేశ్వర మహాత్మ్యం (పద్మావతి)
* చింతామణి (చింతామణి)
* బాలనాగమ్మ (సంగు)
* బొబ్బిలియుద్ధం (మల్లమ్మ)

**సాంఘీక నాటకాలు, నాటికలు**

# పోతుగడ్డ
# ఆశ్రయం
# అతిథి
# రాతి మనిషి
# మహనీయులు
# తప్పెవరిది
# శిరోమణి
# దొంగాటకం
# పంజరం
# రాగశోభిత
# కృష్ణపక్షం
# ఉలిపికట్టె
# కన్యాశుల్కం
# బొమ్మా-బొరుసా
# శ్రావణి
# నాభూమి
# నటనాలయం
# ఎలుకల బోను
# పరమాత్మా వ్యవస్థితః
# సంఘం చెక్కిన శిల్పం
# తులసితీర్థం
# ఓటున్న ప్రజలకు కోటి దండాలు
# హిరోషిమా
# అతిథి దేవుళ్ళు
# కరుణించని దేవతలు
# పల్లెపడుచు
# అన్నాచెల్లెలు
# కులంలేని పిల్ల
# సామ్రాట్ అశోక్
# వలయం
# కీర్తిశేషులు
# బ్రహ్మ నీరాత తారుమారు
# నారీనారీ నడుమ మురారీ
# బొమ్మ డాట్ కామ్
# పక్కింట్లో పుట్టండి

### పురస్కారాలు
# రాఘవ కళానిలయం (నిడదవోలు)
# అభిరుచి (విజయవాడ)
# సుమధుర కళానికేతన్ (విజయవాడ)
# ఇమ్మడి లింగయ్య సరోజిని మెమోరియల్స్ (విజయవాడ)
# రాఘవ, కన్నాంబ అవార్డులు (యల్.కె.ఎన్. రాజమండ్రి)

## మరణం
రాజేశ్వరి 2012, జూన్ 5 న మరణించింది.

## మూలాలు
రాజేశ్వరి పువ్వుల, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 84.

వర్గం:1948 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:కన్యాశుల్కం నాటకం ప్రదర్శించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
లక్ష్మీ. టి

**లక్ష్మీ. టి**, ప్రముఖ రంగస్థల నటి.

## జననం
**లక్ష్మీ** 1963 సెప్టెంబర్ 9 న కృష్ణాజిల్లా జగ్గయ్యపేటలో శ్రీమతి సీతమ్మ, జయరాజు దంపతులకు జన్మించారు.

## రంగస్థల ప్రవేశం
1981 లో **పులీ మేకలోస్తున్నాయి జాగ్రత్త** నాటిక ద్వారా రంగస్థల ప్రవేశం గావించారు.

## నాటకాలు - నాటికలు

* అదాలత్
* యూటూబ్రూటస్
* రాజి
* క్విట్ ఇండియా
* కాలజ్ఞానం
* నవ్వండి ఇది విషాదం
* శ్వేతపత్రం
* కాదు సుమా కల
* మానస సరోవరం
* భువనఘోష
* జీవని
* శేషార్థం
* నోట్ దిస్ పాయింట్
* ఉత్తిత్తి పాట
* ఆంబోతు
* అసలు నేను
* అహంబ్రహ్మ
* దేవుడు
* ఛీఛీ
* దహతి మమాననం
* మిస్డ్ కాల్
* రైలాగని స్టేషను
* రివర్స్ మార్చి
* ఆత్మవత్సర్వ భూతాని
* నేను రాముణ్ణికాను
* ఆత్మగీతం
* నువ్వు + నేను – ప్రేమ = పెళ్ళి
* డొక్కా సీతమ్మ
* రెండు నిశబ్ధాల మధ్య
* సరికొత్త మనుషులు

## దర్శకులు
అనంత హృదయరాజ్, కె.వి. ప్రసాద్, సంజీవి ముదిలి, నాయుడు గోపి, నుసుము కోటిశివ, ఎస్.ఎం. బాషా దర్శకత్వంలో తన నటనకు మెరుగులు దిద్దుకొన్నారు. పలు పరిషత్తులలో ఉత్తమ నటిగా, ఉత్తమ పాత్రోచిత నటిగా శతాధిక బహుమతులందుకొన్నారు.

## బహుమతులు
### నంది బహుమతులు
# ఉత్తమ నటి - డొక్కా సీతమ్మ (నాటకం) - నంది నాటక పరిషత్తు - 2013 (2015)
# ఉత్తమ నటి - అమ్మకో ముద్దు  (నాటిక) - నంది నాటక పరిషత్తు - 2013 (2015)

### ఇతర బహుమతులు
# ఉత్తమ నటి - ఆత్మగీతం - పరుచూరి రఘుబాబు స్మారక నాటక పరిషత్తు - 2011 (2011)
# ఉత్తమ సహాయ నటి - దివ్యధాత్రి - పరుచూరి రఘుబాబు స్మారక నాటక పరిషత్తు - 2012 (2012)

## మూలాలు

* లక్ష్మీ. టి, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 93.

వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
శివ ఎస్.బందా

శివ ఎస్. బందా ఆంధ్ర ప్రదేశ్, ఇండియాలో జన్మించెను. అతను ౧౯౭౪ లో ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్లో బాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ డిగ్రీని రీజినల్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్, వరంగల్l, ఇండియా నుండి పొంది యుండెను. దాని తర్వాత ౧౯౭౬ లో ఏరోస్పేస్ ఎంజనీరింగ్లో మాస్టర్ ఆహ్ సైన్స్ డిగ్రీను ఇండియన్ ఇస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్, బెంగుళూరు, ఇండియా నుండి పొంది యుండెను. అతను తరువాత యునైటెడ్ స్టేట్స్ నకు వచ్చెను, ౧౯౭౮లో డేటన్, ఒహియో లోని రైట్ స్టేట్ యూనివర్శిటీలో సిస్టమ్స్ ఇంజనీరింగ్ నుందు మరియొక మాస్టర్ ఆఫ్ సైన్స్ సంపాదించుటకు పూర్వం కొంతకాలం అతను యూనివర్శిటీ ఆఫ్ సిన్సినాటీకు వెళ్ళెను. బందా పై చదువులు కొనసాగించి ౧౯౮౦ లో యూనివర్శిటీ ఆఫ్ డేటన్లో ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్ లో పి.హెచ్‌డి పూర్తి చేసెను. అతని డాక్టోరల్ డిస్సెర్‌టేషన్ పేరు *మాగ్జిమమ్ లైక్లీహుడ్ ఐడెన్టిఫికేషన్ ఆఫ్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ లాటరల్ పరామీటర్స్ విత్ అన్‌స్టడీ ఎయిరోడైనమిక్ మోడలింగ్*

డా. బంద ౧౯౮౧ లో రైట్ - పాటర్సన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ బేస్ లోని యు.ఎస్. ఎయిర్ ఫోర్స్ ప్లైట్ డైనమిక్స్ లాబొరేటరీలో ప్లైట్ కంట్రోల్స్ డివిజన్ లో ఒక ఎయిరోస్పేస్ రీసర్చ్ ఇంజనీర్‌గా చేరారు. అతను ఒక ఇన్-హౌస్ పరిశోధకుడిగా తన కెరీర్ ను మొదలు పెట్టాడు. అతను బ్రాంచ్ ఛీప్ అవడానికి ముందు గ్రూప్ లీడర్, ప్రోగ్రామ్ మేనేజర్ గా పనిచేశారు. అతను ఇప్పుడు కంట్రోల్ సైన్స్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సెలెన్స్ నకు డైరెక్టరు గాను, రైట్ - పాటర్సన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ బేస్ లోని అయిర్ వెహికిల్స్ డైరెక్టరేట్ నకు సీనియర్ సైంటిస్ట్ గాను పనిచేస్తున్నారు. అతను ప్లైట్ కంట్రోల్ సిస్టమ్స్ యొక్క ప్రాథమిక పరిశోధనలకు ఒక కన్సల్టెంట్‌గాను, మార్గదర్శిగాను, సాంకేతిక నాయకుడిగాను కూడా పనిచేశారు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
### బయోగ్రఫీ
* US Air Force official web site
### వృత్తి విజయాలు
* Scientific Commons, partial list of publications
* Scientific Commons, more publications
* National Academy of Engineering directory
* University of Tennessee
* US National Academy of Engineering
* Amazon listings
* The Day After Newsmagazine article
* Society for Industrial and Applied Mathematics

వర్గం:ఇంజనీరింగ్ విద్య
రమాదేవి దాసరి

వీరు 1955లో శ్రీమతి కోటేశ్వరమ్మ, పోలుకొండ చిట్టివెంకులు దంపతులకు ద్వితీయ సంతానంగా జన్మించారు. వీరింటి ప్రక్కనే ఉండే ప్రసిద్ధ నట దంపతులు శ్రీమతి సీతాకుమారి, బి.ఎన్. సూరిగార్ల నట జీవితం ఈవిడను ప్రభావితం చేయగా, ప్రసిద్ధ రంగస్థల నటుడు, దర్శకుడు, నాటక రచయిత కె.ఎస్.టి. శాయి (బాపట్ల), ప్రముఖ నటీమణి శ్రీమతి కె. విజయలక్ష్మి (విశాఖపట్నం) స్ఫూర్తితో, తన భర్త ప్రముఖ రచయిత, సంగీత దర్శకుడు డి.ఆర్. మోహన్ ప్రోత్సాహంతో 1977 సంవత్సరంలో రంగస్థల ప్రవేశం చేశారు.
	ఫైన్ ఆర్ట్స్ – బాపట్ల, సాగరి- చిలకలూరిపేట, అరవింద ఆర్ట్స్ – తాడేపల్లి – కుంచనపల్లి, కళానికేతన్ – వీరన్నపాలెం మొదలగు సంస్థలు ప్రదర్శించిన పలు నాటక/నాటికల్లో ప్రధాన స్త్రీ పాత్రలు పోషించారు.
	సుమతి, పుటుక్కు జరజర డుబుక్కుమే, అక్షింతలు, గాజు పెంకులు, రూల్సు ఒప్పుకోవు, మృగమైదానం, ధ్వంసరచన, ఏరువాక సాగాలి, బీజాక్షరాలు, ఒక మహాపతనం వంటి శతాధిక నాటిక/నాటకాల్లో నటించారు.
	సాంఘిక నాటిక/నాటకాల్లోనే కాక పద్య నాటకాల్లోనూ చింతామణి, చంద్రమతి, మోహిని, తార, సీత, తిరుపతమ్మ తదితర పాత్రలు ధరించారు.
	పలు పరిషత్తులలో ‘ఉత్తమ నటి’గా అనేకానేక బహుమతులను కైవశం చేసుకున్న ఈవిడ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంవారి ప్రతిష్ఠాత్మక నంది అవార్డును కూడా అందుకొన్నారు. కళావాణి – రాజమండ్రి వారిచే ‘రసజ్న’ అవార్డును, తెనాలి – పట్టణ కళాకారుల సంఘం వారిచే ఘన సత్కారాన్ని పొందారు.

## మూలాలు
రమాదేవి దాసరి, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 78.

వర్గం:1955 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కర్లపూడి (కె.వి.బి.పురం మండలం)

**కర్లపూడి** తిరుపతి జిల్లా కె.వి.బి.పురం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## మూలాలు
రిషి రెడ్డి

**రిషి రెడ్డి ** ఒక అమెరికన్ రచయిత. 
## బాల్యం
ఆమె హైదరాబాద్, భారతదేశంలో జన్మించాడు, యునైటెడ్ కింగ్డమ్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో పెరిగారు.

## విద్య
* రెడ్డి స్వార్త్మోర్ కళాశాలలో ఆంగ్లం అభ్యసించారు, నర్త్ ఇస్టన్ యూనివర్సిటీ లా స్కూల్ నుండి పట్టభద్రుడయింది.
* 2001 లో, ఆమె బోస్టన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి సృజనాత్మక రచన మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొందారు.

## ఉద్యోగం
ఆమె రచన లతో పాటుగా, రాష్ట్ర, జాతీయ పర్యావరణ రక్షణ సంస్థలు కోసం న్యాయ న్యాయసలహా అధికారినిగా, అలాగే పర్యావరణ మస్సచుసేట్ట్స్ సెక్రటరీ కోసం న్యాయవాదిగా పనిచేసారు.

## మూలాలు

## బాహ్యా లంకెలు
*Reddi's website
*Interview in ''Nirali'' magazine 
*Meet the Newest Indian literary star Rediff - January 3, 2006
* Rishi Reddi talks about growing up bicultural in the US, from the web-only interview series,  WGBH One Guest

వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా రచయితలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా న్యాయవాదులు
ఉమా పెమ్మరాజు

**ఉమాదేవి పెమ్మరాజు** (**జ. 1958 మార్చి 31**)  భారతీయ సంతతికి చెందిన అమెరికన్ ఏంకర్, ఫాక్స్ న్యూస్ ఛానెల్ కేబిల్ నెట్‌వర్క్ హోస్టుగా పనిచేస్తున్నారు. ఈమె ప్రస్తుతం వాషింగ్టన్ డి.సి. నుండి ప్రసారాలను ఇస్తున్నది.

## ప్రారంభ జీవితం
పెమ్మరాజు భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని తూర్పుగోదావరి జిల్లాకు చెందిన రాజమండ్రిలో జన్మించింది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని టెక్సాస్ లోని శాన్ ఆంటోనియోలో పెరిగింది. ఆమె టెక్సాస్‌లోని ట్రినిటీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి రాజకీయ శాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పట్టా పొందింది.పెమ్మరాజు ప్రారంభ టెలివిజన్ కెరీర్ ఆమె సొంత రాష్ట్రం టెక్సాస్‌లో KENS-TV, శాన్ ఆంటోనియో ఎక్స్‌ప్రెస్-న్యూస్ వార్తాపత్రికలో ప్రారంభమైంది. ఈ పత్రికలో ఆమె రిపోర్టర్, నిర్మాతగా పనిచేసేది. ట్రినిటీ విశ్వవిద్యాలయంలో కళాశాలలో పూర్తి సమయం విద్యాభ్యసన చేస్తూ తన స్వంత రాష్ట్రమైన టెక్సాస్ లో ఏంకర్ గా పనిచేసేది.

ఆమె తన కళాశాల వార్తాపత్రికకు సంపాదకురాలిగా కూడా పనిచేసింది. ఆమె తరువాత డల్లాస్‌లోని కెటివిటి -11 కు న్యూస్ యాంకర్, కరస్పాండెంట్‌గా, ఆపై బాల్టిమోర్‌లోని డబ్ల్యుఎంఎఆర్-టివికి వెళ్లి అక్కడ ఎమ్మీ పురస్కారాన్ని గెలుచుకుంది. ఆమె బాల్టిమోర్ నుండి బోస్టన్‌లోని WLVI, WBZ-TV లకు వెళ్ళి, అక్కడ కరస్పాండెంట్, WBZ ఈవినింగ్ మ్యాగజైన్‌కు నిర్మాతగా వ్యవహరించింది.

1996 అక్టోబరులో నెట్‌వర్క్ ప్రారంభించినప్పుడు పెమ్మరాజు అసలు ఫాక్స్ న్యూస్ ఛానల్ బృందంలో ఒక భాగం. ఆమె నెట్‌వర్క్‌లో అనేక విభిన్న వార్తా ప్రదర్శనలను నిర్వహించింది. అనేక ప్రత్యేక వార్తా కార్యక్రమాలను నిర్వహించింది. ఆమె దలైలామా నుండి వ్యోమగామి బజ్ ఆల్డ్రిన్, జోయెల్ ఒస్టీన్, కార్లీ సైమన్, డోనాల్డ్ ట్రంప్, హూపి గోల్డ్‌బెర్గ్, సారా పాలిన్లతో పాటు డి.సి నుండి వచ్చిన సెనేటర్లు, కాంగ్రెస్ నాయకులకు ఇంటర్వ్యూ చేసింది. ఆమెకు 1996, 1997 లలో బోస్టన్ మ్యాగజైన్ "బోస్టన్" ఉత్తమ యాంకర్ " పురస్కారాన్నిచ్చింది. పెమ్మరాజు తన రిపోర్టింగ్, ఇన్వెస్టిగేటివ్ జర్నలిజం కోసం అనేక ఎమ్మీ అవార్డులను అందుకుంది.

ఆమె కెరీర్‌లో ఇతర గౌరవాలు: రిపోర్టింగ్ కోసం టెక్సాస్ AP అవార్డు, బిగ్ సిస్టర్స్ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ అమెరికా నుండి ది ఉమెన్ ఆఫ్ అచీవ్‌మెంట్ అవార్డు, విమెన్ ఇన్ కమ్యూనికేషన్స్ నుండి మ్యాట్రిక్స్ అవార్డు పొందింది. 
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*Fox News profile

వర్గం:అమెరికాలో స్థిరపడ్డ తూర్పు గోదావరి జిల్లా మహిళలు
వర్గం:మహిళా టెలివిజన్ వ్యాఖ్యాతలు
వర్గం:1958 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రమణ. ఎమ్.వి.

వీరు, శ్రీమతి భానుమతి, వెంకటేశ్వరరావు దంపతులకు తూర్పుగోదావరి జిల్లా అమలాపురంలో జన్మించారు. తన పదవ ఏట ‘చక్రధారి’ నాటకంలో పాండురంగని పాత్రతో రంగస్థల నటనకు శుభారంభం పలికారు. తన గురువు పి. సత్యనారాయణ రెడ్డి దర్శకత్వంలో ‘వల్లీ కళ్యాణం’ నాటకంలో ‘లక్ష్మి’ పాత్ర పొషించి ప్రశంసలందుకొన్నారు. పిచ్చమ్మ, చాత్రాంగి, రుక్మిణి పాత్రలు కూడా ఈవిడకు మంచి పేరును తెచ్చిపెట్టాయి.
	ఎన్నో పౌరిణిక, చారిత్రాత్మక, సాంఘిక నాటక/నాటికలలో పాత్రలు ధరించిన ఈమె, పరిషత్తులనండి అనేకసార్లు ‘ఉత్తమనటి’ బహుమతులను అందుకున్నారు.
	గీతా కళామందిర్ – భారతీ అసోసియేట్స్ (తణుకు) అధ్యక్షురాలైన ఈవిడ ఆ సంస్థ తరపున అందరూ స్త్రీలే ప్రదర్శించిన ‘భక్త చింతామణి’లో చింతామణిగా, ‘శ్రీకృష్ణతులాభారం’లో సత్యభామగా, ‘సత్యహరిశ్చంద్ర’లో చంద్రమతిగా నటించారు. అంతేకాకుండా ‘చావకూడదు’లో మహిళామండలి ప్రెసిడెంట్ గా, ‘రాలిపోని అకు’లో ప్రధాన పాత్రను పోషించి బహుమతులు పొందారు.
కీ.శే. షణ్ముఖి ఆంజనేయరాజు, ఎ. కోటేశ్వరరావు, ఆర్.ఎ. నాయుడు, ప్రగడ నాగేంద్రలాంటి రంగస్థల ప్రముఖుల సరసన ప్రధాన పాత్రలు ధరించారు.

## మూలాలు
రమణ. ఎమ్.వి., కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబరు 2011, పుట. 71.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వుయ్యీరివారి మెరక

**వుయ్యీరివారి మెరక**, డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ జిల్లా, సఖినేటిపల్లి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం..
## మూలాలు
రామాభ్యుదయము

thumb|right|ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ వారు ప్రచురించిన గ్రంథ ముఖ చిత్రము
**రామాభ్యుదయము** ఒక తెలుగు ప్రబంధము. దీనిని అయ్యలరాజు రామభద్రుడు రచించారు. ఇది ఎనిమిది ఆశ్వాసాల బృహత్ప్రబంధం; ఇందులో పద్దెనిమిది వందలకు పైగా పద్యాలున్నాయి.

## కథా సంగ్రహం
రామకథ ఇందులోని ప్రధాన ఇతివృత్తం. దశరథుని జీవితంలోని యౌవనం మొదటి రెండు ఆశ్వాసాల్లో పేర్కొన్నారు. రామపట్టాభిషేకంతో గ్రంథం ముగుస్తుంది. ఉత్తర రామాయణం ఇందులో చేర్చలేదు.

## శైలి
కవి శైలిలో సంస్కృతం, తెలుగు రెండూ మనోజ్ఞమైన మైత్రి చేసుకుంటాయి. అచ్చతెలుగు వాడినా అది కృతక పాండిత్యపు చచ్చుతెలుగులా ఉండదు. పదిమంది మెచ్చుతెలుగులా ఉంటుంది. "కల్లోల డోలా సముల్లోల లీలాస రాళమరాళవా చాల ఝరము" వంటి రచనలో ఉయ్యాలలూగే శైలితోపాటు సంస్కృత భాషా మాధుర్యం గూడా జోలపాడుతుంది. సురలు శ్రీమన్నారాయణుని సేవించిన ఘట్టంలో రామభద్రుడు పోయిన పోకడలు చూపిన శైలీ విన్యాసాలు బహువర్ణచిత్రాలు.

ఒక్క స్వయంపాకం తప్ప అన్ని పాకములు ఈ గ్రంథమున గలవని చెళ్లపిళ్లవారి ప్రశంసా చమత్కారము.

వర్గం:పుస్తక పరిచయాలు
వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
పి.వి.రాఘవరావు

**పి.వి.రాఘవరావు** మాజీ అకౌంటెంట్ జనరల్.

## జీవిత విశేషాలు
అతను అకౌంటెంట్ జనరల్ గా వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. తరువాత   డెప్యుటేషన్ మీద ఆకాశవాణి డిప్యూటీ డైరక్టర్ జనరల్ (అడ్మినిస్ట్రేషన్) గా పనిచేసాడు. అతను  కొత్త ఢిల్లీలోని పార్లమెంటు వీధిలోని ఆకాశవాణి భవనంలో ఉన్న ఆకాశవాణి డైరక్టరేట్ జనరల్ కార్యాలయంలో పనిచేసాడు.  ఆకాశవాణి మాన్యువల్ రూపొందించిన ఘనత ఆంధ్రులకే దక్కింది. అతను 1956 లో మనుస్మృతి వంటి మాన్యువల్ తయారుచేశాడు. 1989 వరకు దానినే అనుసరించారు. 1989 లో మాన్యువల్ కు కొత్తరూపం యిచ్చారు. రాఘవరావుగారు పదవీ విరమణానంతరం హైదరాబాదులో 1992 లో పరమపదించారు. వీరి కుమారులు రాష్ట్రప్రభుత్వ కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్న పి.వి. రావు.

## మూలాలు

వర్గం:1992 మరణాలు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు
నారాయణ కొచ్చెర్లకోట

**నారాయణ కొచ్చెర్లకోట** (జ. అక్టోబరు 12, 1963) భారతీయ సంతతికి చెందిన అమెరికా ఆర్థికవేత్త, మిన్నియాపోలిస్ ఫెడరల్ రిజర్వ్ బ్యాంకుకు 12వ, ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు.

## జీవిత చరిత్ర

### బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
కొచ్చెర్లకోట బాల్టిమోర్, మేరీలాండ్ నందు, ఒక తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబములో జన్మించాడు, కానీ ఈయన బాల్యమంతా చాలామటుకు మానిటోబా రాష్ట్రంలోని విన్నీపెగ్లో గడిచింది. 15 సంవత్సరాల వయసులో ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రవేశించి 1983లో గణితశాస్త్రంలో నాలుగేళ్ళ బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పట్టా పుచ్చుకొనెను. అతను 1987 లో చికాగో విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆర్థికశాస్త్రంలో పిహెచ్.డి పట్టా అందుకున్నాడు.

### విద్యారంగంలో
కొచ్చెర్లకోట తొలుత నార్త్‌వెస్ట్రన్ విశ్వవిద్యాలయంలోని కెల్లాగ్ బిజినెస్ స్కూల్లో అధ్యాపకునిగా వృత్తిజీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. ఆ తరువాత ఐయోవా విశ్వవిద్యాలయం, స్టాన్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం, మిన్నసోటా విశ్వవిద్యాలయంలలో ఆర్థికశాస్త్ర ఆచార్యునిగా పనిచేశాడు. మానిటరీ ఎకనామిక్స్, ఆసెట్ ప్రైజింగ్, పబ్లిక్ ఫైనాన్స్ అంశాలపై కొచ్చెర్లకోట చేసిన పరిశోధన ఎకానీమెట్రికా, జర్నల్ ఆఫ్ పొలిటికల్ ఎకానమీ, జర్నల్ ఆఫ్ ఎకనాకమిక్ థియరీ, జర్నల్ ఆఫ్ మానిటరీ ఎకనామిక్స్, జర్నల్ ఆఫ్ మనీ, క్రెడిట్ అండ్ బ్యాంకింగ్ తదితర ఆర్థికశాస్త్ర పరిశోధనా పత్రికలలో వెలువడింది.

### మిన్నియాపోలిస్ ఫెడరల్ రిజర్వు అధ్యక్షునిగా
2009, అక్టోబర్ 8న గారీ హెచ్. స్టెర్న్ పదవీవిరమణాంతరం, కొచ్చెర్లకోట మిన్నియాపోలిస్ ఫెడరల్ రిజర్వు యొక్క అధ్యక్షునిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. కొచ్చెర్లకోట 1999 నుండి మిన్నియాపోలిస్ ఫెడరల్ రిజర్వుకు సలహాదారుగా పనిచేస్తున్నాడు.

2011 జనవరిలో కొచ్చెర్లకోట, 2000 దశకంలో హౌసింగ్ బబుల్ (గృహరంగంలో ఏర్పడిన ద్రవ్యోల్భణ బుడగ) సంభవించడానికి మూలకారణం ఫెడరల్ రిజర్వు యొక్క చర్యలేనన్న ఆరోపణను వ్యతిరేకించాడు. "భూమి ధరలు పెరగటం 1996లో మొదలైంది. ఫెడరల్ రిజర్వు యొక్క నిర్ణీత వడ్డీరేట్లు 4.75% నుండి 6.5% మధ్యలో ఉండిన, 1996 - 2001 మధ్య కాలంలో సాలీనా ధరలు 11% దాకా పెరుగుతూ వచ్చాయి. అంత ఎక్కువ వడ్డీరేట్లు ఉండటం ఏమాత్రం సడలించిన మానిటరీ పాలసీ కాదు.'"

2011 ఆగస్టులో, సమీపకాలంలో వడ్డీరేట్లను సున్నాకు దగ్గరగా ఉంచడాన్ని మరో రెండేళ్లపాటు కొనసాగిస్తామని, హామీ ఇస్తూ చేసిన ప్రకటనకు వ్యతిరేకంగా ఓటు వేసిన ముగ్గురు ఫెడరల్ రిజర్వు గవర్నర్లలో కొచ్చెర్లకోట ఒకడు.

### వ్యక్తిగత జీవితం
కొచ్చెర్లకోట బార్బరా మెక్కచ్చియాన్ ను పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. ఈయన భార్య చికాగో విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో పి.హెచ్.డి పట్టా పొందింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*Official biography at the Federal Reserve Bank of Minneapolis

వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కంచెర్ల పాలెం

**కంచెర్ల పాలెం**, గుంటూరు జిల్లా, తెనాలి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
కడప జిల్లా **గండిపేట ** ప్రాంతం నుండి వలస వచ్చిన కుటుంబాలతో వచ్చిన గ్రామమే "కంచల" అను ఊరు. తొలి నాళ్ళలో భూమిని గుంతలు తీయగా వచ్చిన నీటితో వ్యవసాయం చేయడం వలన "కంచల" అనే పేరుతో ఊరుగా పేరుతెచ్చుకున్న గ్రామం, కాలక్రమేణా "కంచలపాలెం" గా, తరువాత "కంచర్లపాలెం"గా రూపాంతరం చెందింది.

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో అరుణ కుమారి, సర్పంచిగా ఎన్నికైంది.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
*కంచెర్లపాలెం గ్రామంలో వెలసిన శ్రీ గంగా సర్వమంగళ సమేత ఓంకారేశ్వరస్వామివారి కళ్యాణోత్సవం, 2014, మే-10, శనివారం నాడు, కన్నులపండువగా నిర్వహించారు. ఈ ఆలయ అష్టమ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకొని ఆలప్రాంగణంలో నిర్వహించిన విశేషపూజలలో గంగా సమేతుడైన శ్రీ ఓంకారేశ్వరస్వామివారికి, భక్తులు, తలంబ్రాలు అర్పించారు. ఉదయం స్వామివారికి అభిషేక పూజలు నిర్వహించి, మద్యాహ్నం అన్నసంతర్పణ నిర్వహించారు.
*ఈ గ్రామంలోని భగవాన్ వెంకయ్యస్వామి ఆలయంలో 2014, ఫిబ్రవరి-10 సోమవారం నాడు, విగ్రహప్రతిష్ఠా పూజా కార్యక్రమాలు వైభవంగా జరిగినవి. దత్తాత్రేయ, నాగపంచమ మూర్తుల విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించారు.

## ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## గ్రామ ప్రముఖులు
*కాంచనమాల తొలితరం చలనచిత్ర కథానాయిక ఈ గ్రామ కోడలే.
*ఘట్టమనేని కృష్ణ ప్రముఖ కథానాయకుడు ఈ వూరి అల్లుడే.
*చుక్కపల్లి పిచ్చయ్య పాపులర్ గ్రూపు సంస్థల అధినేత. 

## గ్రామ విశేషాలు
#జిల్లాలో మొట్టమొదట గాంధీజీ విగ్రహం ఏర్పాటు చేసింది ఈ వూరిలోనే.
#గ్రామాలను దత్తత తీసుకొని అభివృద్ధి చేయాలనే ప్రభుత్వం పిలుపు మేరకు, ఈ గ్రామాన్ని లోక్ సభ సభ్యులు [[గల్లా జయదేవ్]] భార్య, గల్లా పద్మావతి, ఆకర్షణీయ గ్రామం (స్మార్ట్ విలేజ్) గా అభివృద్ధి చేయాడానికై, ఈ గ్రామాన్ని దత్తత తీసుకుంది. పద్మావతి, ప్రముఖ తెలుగు చలనచిత్ర కథానాయకుడు కృష్ణ కుమార్తె. ఈ గ్రామం ఆమె తల్లి ఇందిర స్వగ్రామం.

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
సేవమాను

**సేవమాను** యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Aphanamixis polystachya.

## ఇతర భాషలలో ఈ చెట్టు పేరు

సంస్కృతం : రోహితకః, హిందీ : హరిన్ హరా, కన్నడ : ముల్లుముంతల, మలయాళం : సెమ్మరం, తమిళం : మలంపులువం

## వ్యాప్తి
భారతదేశమంతటా హరితారణ్యాలలో సేవమాను పెరుగుతుంది.

## వర్ణన
18 నుండి 25 మీటర్ల ఎత్తుకు పెరిగే ఈ చెట్టు కాండం చాలా ఎత్తుగా ఉండి దీనిపైన గుబురుగా శాఖలు వ్యాపించి ఉంటాయి. దీని కాండం బెరడు లేత గోధుమ, లేక ముదురు గోధుమ రంగులో దళసరిగా బాగా గరుకుగా ఉంటుంది. ఈ కాండంపై ఆకులు ఉండవు. బెరడు గుండ్రంగా పెచ్చులు లేచినట్లు ఉంటుంది. దీని కాండం చెక్క ఎరుపుతో కూడిన గోధుమ రంగులో ఉంటుంది. దీని పెద్ద ఆకులు ఒక ఈనెకు ఇరువైపులా ఎదురెదురుగా ఉంటూ చివరికొసన ఒక ఆకు ఉంటుంది. ఈ ఆకులు సాధారణంగా 9 నుండి 17 వరకు ఉంటాయి. ఆకులు కొలగా బారుగా కొసతేలి ఉంటాయి. ఆకు రెండువైపులా నున్నగా ఉంటుంది. మగ పూవులు ప్రత్యేక ఈనెకు పూస్తాయి. ఆడ, లేక ద్విలింగ పుష్పాలు మగ పుష్పాల కంటే పెద్దవిగా ఉంటాయి. ఇవి ప్రత్యేకంగా ఒంటరిగా ఉంటాయి. కాయలు నున్నగా, పండినపుడు పసుపు పచ్చగా ఉంటాయి. ఎండినపుడు మూడు భాగాలుగా పగులుతుంది.

## ఔషధీ ఉపయోగాలు
దీని బెరడు నాలుకపై చురుకుదనం కలిగిస్తుంది. వగరుగా ఉంటుంది. ఇది గాయాలను మాన్పుతుంది. జీర్ణశక్తిని కలిగించుటకు, రక్తశుద్ధికి, మూత్రములో రక్తస్రావమును నిలుపు చేయుటకు, కంటి జబ్బుల నివారణకు, దేహ చల్లదనానికి మంచి మందు. లివర్ జబ్బులకు గడ్డలకు, వృణములకు, అజీర్ణము, చిన్న ప్రేగులలో పురుగులకు, చర్మ వ్యాధులకు, కుష్టు వ్యాధులకు, మధుమేహము, కంటి జబ్బులకు దివ్యౌషధము. దీని గింజలు కూడా విరేచనకారిగాను, దేహ చల్లదనానికి, కంటి జబ్బులకు, చెవి జబ్బులకు, వాత వ్యాధులకు మంచి మందు.

## ఉపయోగపడు భాగాలు
చెట్టు బెరడు, గింజలు

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

వనమూలికా వైద్యము

## బయటి లింకులు
* FOREST FLORA OF ANDHRA PRADESH

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:మెలియేసి
వర్గం:ఐ.యు.సి.ఎన్. కనీస ఆందోళనకర ఎర్ర జాతులు జాబితా
దుంపరాష్ట్రము

**దుంపరాష్ట్రము** యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం అల్పినియా గలంగ (Alpinia galanga).

## ఇతర భాషలు
హిందీ - కులాంజన్, కులింజన్, కన్నడ - డొడ్డరసగట్టె, మలయాళం - అరట్టి, పేరరట్టి, సంస్కృతం -రాస్నా, సుగంధమూల

## వ్యాప్తి
ముఖ్యంగా పశ్చిమ కనుమలలో విస్తృతంగా దొరుకుతుంది. అన్ని కాలాలలోనూ నిరంతరంగా పెరిగే మొక్క. సుగంధ ద్రవ్యం.

## వర్ణన
నేలలో నేలబారుగా దుంపలు విస్తరిస్తాయి. ఆ దుంపలకు కాండంపైన ఆకులు మొక్కలు వస్తాయి. మొక్కలు 1.8 నుంచి 2.1 మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతాయి. ఆకులు కొలగా మొనదేలి, నున్నగా, ఆకర్షణీయమైన పచ్చని రంగుతో ఉంటాయి. పూవులు, సువాసన కలిగి, లేత ఆకుపచ్చ తెలుపు రంగులో, ఎర్రటి తొడిమలతో గుత్తులుగా ఉంటాయి. ముదిరి పండిన కాయలు కాషాయ రంగులో ఉంటాయి.

## ఔషధానికి ఉపయోగపడే భాగాలు
దుంపభాగం. దుంపలు చేదుగానూ, కొద్ది మంట, చురుకుమనిపించే రుచి కలిగి ఉంటాయి. సువాసన కలిగి, నరాలకు బలాన్నిచ్చే టానిక్, ఉత్ప్రేరకం, జీర్ణకారి, కడుపును శుభ్ర పరచేది. దురదలను నివారిస్తుంది. వాత, కఫలాలను తగ్గిస్తుంది. దగ్గు, ఉబ్బసము, ఎక్కిళ్ళు, ఆయాసము, జ్వరాలు, మధుమేహము, అజీర్ణము, కడుపులో నొప్పి, కొవ్వు జ్వరాలకు దివ్యౌషధము.

## చిత్రమాలిక

File:Alpinia galanga.jpg|దుంపరాష్ట్రము
File:Gardenology.org-IMG 7562 qsbg11mar.jpg|A. galanga plant


## మూలాలు
ఆదిమ గిరిజన వైద్యము - పలురేతు షణ్ముఖరావు

## ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు

వర్గం:జింజిబరేసి
ఈశ్వర వేరు

**ఈశ్వర వేరు** యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Aristolochia indica.

## ఇతర భాషలు
ఆంగ్లము - ఇండియన్ బర్త్ వర్ట్, హిందీ - ఈశ్వరమూల్, ఈసర్ మూల్, కన్నడ - ఈశ్వర బెరుస, మలయాళం - కరల్ ఆయం, ఈశ్వరముల్లా, కరలకం, సంస్కృతం - గరలిక, ఈశ్వరి, తమిళం - కరుటకొట్టి, ఈశ్వరమూలి

## వ్యాప్తి
లోతట్టు ప్రాంతాలలోని పొదలు, కంచెలలో భారతదేశమంతటా పెరుగుతుంది.

## వర్ణన
పొదలాగా పెరిగే ఈ తీగ అన్ని ఋతువులలోను పెరుగుతూ అల్లుకొంటుంది. చాలా బారుగా ఉండే ఈ తీగలు దట్టంగా అల్లుకొంటాయి. తీగకు ఎటువంటి ముళ్లు, నూగు లేకుండా నున్నగా ఉంటుంది. ఆకులు మామూలుగా పొట్టిగా ఉండి తీగకు ఇరువైపులా ఒకదాని తరువాత మరొకటి ఉంటాయి. అకు అంచులు సాఫీగా ఉండక వంపులు కలిగి ఉంటాయి. పూవులు తెలుపు ఆకుపచ్చ లేత ఉందా రంగులో ఉంటాయి. గరాటా ఆకారంలో ఉంటాయి. కాయలు కోలగా, షడ్భుజాకారంలో ఉంటాయి. కాయ క్రింద భాగం నుండి ఆరు గొట్టాలుగా తొడమి సాగి ఉంటాయి. గింజలు పల్చగా, రెక్కలు కలిగి ఉంటాయి.

## ఔషధానికి ఉపయోగపడే భాగాలు
వేళ్లు, ఆకులు, కాయలు

## ఔషధ లక్షణాలు, ఉపయోగాలు
వేళ్లు చేదుగా ఉంటాయి. నాలుకకు తగిలిస్తే చురుక్కుమనిపించే గుణముంది. జీర్ణకారి, విరేచనకారి, నొప్పులను తగ్గిస్తుంది. రక్తశుద్ధి, కడుపులో పురుగులను నాశనం చేస్తోంది. కడుపునొప్పిని తగ్గిస్తుంది. గుండె బలానికి, చర్మముపై మంటల నివారణకు పనిచేస్తుంది. తరచుగా వచ్చే జబ్బులను నివారిస్తుంది. కురుపులను తగ్గిస్తుంది. కఫ, వాత రోగాలకు, కీళ్ళ సంబంధమైన వాటికి పనిచేస్తుంది. కుష్టు బొల్లి, ఇతర చర్మ రోగాలకు దివ్యంగా పనిచేస్తుంది. పేగులలో నులి పురుగులు, గుండె బలహీనత, బహిష్టు నిలిచి పోవడం, అజీర్ణం, పిల్లల గుత్తి కడుపుకు సంబంధించిన వ్యాధులకు, అన్ని రకాల విష పురుగులు, జంతువులు కరిచినా, తేళ్ళలాంటి విషక్రీములు కొట్టినా దివ్యంగా పనిచేస్తుంది. అకులను కలరా నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. పెద్ద ప్రేవులలోని బాధలకు చిన్న పిల్లలకు తరచుగా వచ్చే జ్వరాలకు ఉపయోగపడుతుంది. ఆకులను నూరి శరీర మంటలతో బాధ పడుతున్న చోట శరీర భాగాలపైన పూసిన వెంటనే తగ్గుతుంది. అదే విధంగా విత్తనాలు శరీరమంటలు, పొడి దగ్గు, కాళ్ళ నొప్పులు, పిల్లల శ్వాస రోగాలకు పనిచేస్తున్నాయి.

వశపరచుకొనుటకు ఈశ్వరి వేరును ఉపయోగిస్తారు

## బయటి లింకులు

## మూలాలు
ఆదిమ గిరిజన వైద్యము - పలురేతు షణ్ముఖరావు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
నర్రా విజయలక్ష్మి

**నర్రా విజయలక్ష్మి** (అక్టోబర్ 24, 1953) ప్రముఖ రంగస్థల నటి. అనేక పౌరాణిక, జానపద, చారిత్రక, సాంఘిక నాటకాల్లో పాత్రధారణ గావించారు, దూరదర్శన్, ఆకాశవాణిలో ఆర్టిస్ట్ గా పనిచేశారు.

## జననం
వీరు 1953, అక్టోబర్ 24 న శ్రీమతి నర్రా యశోదమ్మ, రామస్వామి దంపతులకు జన్మించారు. ఈవిడకు చిరుప్రాయంలో భరతనాట్యంలో శిక్షణ ఇచ్చిన గురువు వేదాంత జగన్నాథశర్మ. నాటకరంగ గురువు ఎర్రంనేని చంద్రమౌళి.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
1967లో జీవనశ్రీ రచనకు ఎర్రంనేని చంద్రమౌళి దర్శకత్వంలో రవీంద్రభారతిలో ప్రదర్శించిన ‘దేవాంగపిల్లలు’ నాటిక ద్వారా రంగస్థల నటనకు నాంది పలికారు. అనేక పౌరాణిక, జానపద, చారిత్రక, సాంఘిక నాటకాల్లో పాత్రధారణ గావించారు.
	
సత్యహరిశ్చంద్ర, భూకైలాస్, మాయాబజార్, బాలనాగమ్మ, కన్యాశుల్కము, వరవిక్రయము, దైవశాసనము, కప్పలు, సంఘం చెక్కిన శిల్పం, నటనాలయం, పసుపు బొట్టు పేరంటం, పుణ్యస్థలి, కళ్ళు, తెర వెనుక, కంచికి చేరనొ కథ, పైడిరాజు, మహానటి మొదలగు నాటిక/నాటకాల్లో నటించారు. కాగా అనేక తమిళ, హిందీ నాటకాలలో కూడా నటించారు. 
మంచి నటిగా గుర్తింపబడి ప్రముఖ సాంస్క తిక సంస్థలచే సత్కారాలు అందుకొన్నారు. ప్రభుత్వ సాంస్కృతికశాఖ వారిచే వివిధ సందర్భాల్లో నాలుగుసార్లు సత్కరింపబడ్డారు. ఢిల్లీలోని శ్రీకృష్ణ తెలుగు థియేటర్ ఆర్ట్సు వారిచే, ముంబాయి, కలకత్తా, పూణే, నాగపూర్, హస్సాన్, భోపాల్ లోని సాంస్కృతిక సంస్థల సత్కారాన్ని పొందారు. యువ కళావాహిని – హైదరాబాదు వారు కీ.శే. శశికుమార్ శ్యాండిల్యా స్మృత్యర్థం ప్రధానం చేసే ‘బంగారు పతకాన్ని’ అందుకున్నారు. ఉత్తమ రంగస్థల నటిగా ఎన్నో అవార్డులు అందుకున్న ఈవిడ సినీరంగ ప్రవేశం కూడా గావించారు. మెకన్సాస్ గోల్డ్ చిత్ర దర్శకుడు జేమ్సు జావర్ దర్శకత్వంలో శశికపూర్ నిర్మించిన ఆంగ్ల చిత్రం Heat and Dust లోనూ, మరెన్నో తెలుగు సినిమాల్లో నటించారు. గౌంతంఘోష్, శ్యామ్ బెనగల్, మృ ణాల్ సేన్ తదితర ప్రముఖ సినీ దర్శకుల చిత్రాలలో నటించారు. ఈవిడ దూరదర్శన్, ఆకాశవాణిలో ఆర్టిస్ట్ గా పనిచేశారు.

## మూలాలు
విజయలక్ష్మి నర్రా, కళాదీపికలు (సమకాలీన రంగస్థల నటీమణులు), ప్రథమ ముద్రణ, సంపాదకులు: వి.ఎస్. రాఘవాచారి., కళాదీపిక మాసపత్రిక, తిరుపతి, అక్టోబర్ 2011, పుట. 100.

వర్గం:1953 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కోపల్లె (తెనాలి)

**కోపల్లె**, గుంటూరు జిల్లా, తెనాలి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.

### గుంటూరు జిల్లా పరిధిలోని మండలాలు
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో, 2013,జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో, దశావత్ రాజమ్మ సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు. ఉపసర్పంచిగా దండమూడి రాంబాబు ఎన్నికైనారు.
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## గ్రామ ప్రముఖులు
*కొండూరు వీరరాఘవాచార్యులు
*శార్వరి (రచయిత)

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
వర్గం:తెనాలి మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
హార్స్ టెయిల్ జలపాతం

ఉత్తర అమెరికా ఖండంలో ప్రతి ఏటా రెండు వారాలు మాత్రమే కనిపించే అద్భుత దృశ్యం ఇది. జలజల దూకే జలపాతం ఇలా కాంతిపుంజాల్ని విరజిమ్ముతోందేమిటి? అన్న మీమాంసలో కొట్టుమిట్టాడే ముందు ఇది ఎప్పటి కథనో చూద్దాం. 1960 నాటి మాట. బహుశా అంతకు మునుపేనేమో? ఇదమిత్థంగా తెలీదు. ఇది అసలు జలపాతం కాదు. మానవుడు సృష్టించిన అభూత కల్పన. ‘యోసేమైట్’ పార్క్‌లో ఎత్తైన శిఖరాలపై నుంచీ మందుగుండు సామాగ్రిని పేల్చి - గలగల దుమికే అగ్ని శిఖల్ని దొర్లించటం ఇక్కడి ప్రత్యేకత. గ్లేసియర్ పాయింట్ మొదలుకొని పేల్చే ‘ఫైర్ వర్క్స్’ అనతికాలంలోనే ప్రాచుర్యం పొంది ఉన్నట్టుండి అదృశ్యమై పోవటానికి కారణం - ఇది ప్రమాదభరితమైన అంశం కావటమే. అడపాదడపా ‘యోసేమైట్’ పార్క్ వచ్చి వెళ్లే సందర్శకులను మరింత ఆకర్షించటానికి ఈ వినూత్న పద్ధతికి శ్రీకారం చుట్టారు. ఫిబ్రవరిలో రెండు వారాలపాటు జరిగే ఈ తంతు ఆ లోయకే కొత్త అందాల్ని తెచ్చిపెట్టాయి. అందుకే ముద్దుగా ‘హార్స్ టెయిల్ ఫాల్’ అంటూ స్థానికులు పిలుచుకుంటూంటారు

జలపాతం అంటేనే కిందకి దూకే నీటి ధారలు. కానీ అవే ధారలు బంగారు రంగులో మెరిసిపోతే? ఆ అద్భుతాన్ని చూడాలంటే కాలిఫోర్నియా లోని "హార్స్ టెయిల్" జలపాతం దగ్గరకు వెళ్లాల్సిందే. అయితే ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు వెళితే లాభంలేదు. ఏడాదిలో కేవలం రెండు వారాలు మాత్రమే అవకాశం. ఆ రోజుల్లో సూర్యుడు అస్తమించేటఫ్ఫుడు కొద్ది క్షణాల పాటు నీళ్లన్నీ కిందికి దూకుతున్న మంటల్లా మారిపోతాయి. సూర్య కిరణాలు ఒక ప్రత్యేక కోణంలో పడేటప్పుడు జరిగే వింత ఇది. అందుకే దీన్ని "పైర్ ఫాల్స్"ని కూడా అంటారు.
* యోస్‌మైట్ జాతీయ పార్కులో ఎల్‌క్యాపిటన్ అనే కొండపై నుండి పడే ఈ జలపాతం కేవలం కొన్ని ఋతువుల్లో మాత్రమే ఏర్పడుతుంది.
* ఏటా ఫిబ్రవరి చివరి రెండు వారాలు మాత్రం సూర్యుడు అస్తమించేటప్పుడు ఈ జలపాతం రంగులు మారిపోతాయి. తెల్లని నీళ్ల ధార క్రమంగా బంగారు రంగులోకి మారుతుంది. కాసేపటిలోనే ఎరుపు రంగును పులుముకుంటుంది. అప్పుడు మంటలు దూకుతున్నట్టే అనిపిస్తుంది.
* ఆ రెండు వారాల కోసారి దేశదేశాల నుంచి వేలాది పర్యాటకులు ఇక్కడికి వచ్చి ఫొటోలు తీసుకుంటారు.
* ఈ కొండ ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద గ్రానైట్ కొండ.

## చిత్రమాలిక

File:Horsetail fall, Yosemite.jpg
File:2007-02-16 - Horsetail Fall (Yosemite).jpg



## ఇవి కూడా చూడండి
* Yosemite Firefall

## సూచికలు


వర్గం:పర్యటక రంగం
వర్గం:అమెరికా లోని పర్యటక ప్రాంతాలు
హర్షవర్ధన్

**హర్షవర్ధన్** ఒక తెలుగు నటుడు, రచయిత, సంగీత దర్శకుడు. అమృతం ధారావాహికలో తను పోషించిన పాత్ర ప్రాచుర్యం పొందింది.

## జీవిత విశేషాలు
హర్షవర్ధన్ స్వస్థలం విజయనగరం.

## టీవీ ధారావాహికలు
శాంతి నివాసం, కస్తూరి ధారావాహికలు అతనికి గుర్తింపు సాధించిపెట్టాయి. జెమిని టి. వి. లో ప్రసారమైన అమృతం ధారావాహికలో కీలకమైన అమృతరావు పాత్రను పోషించాడు. ఇది కూడా ఇతనికి మంచి గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టింది. ఈ పాత్రను పోషించిన మూడో నటుడు హర్షవర్ధన్. అంతకు మునుపు శివాజీ రాజా, నరేష్ ఈ పాత్రలు పోషించారు.
# *[[శాంతి నివాసం (టీవీ సిరీస్)|శాంతి నివాసం]]*
# కస్తూరి
# అమృతం
# ఆలు - బాలు

## చిత్ర సమాహారం

* (2026) - హే బల్‌వంత్ 
* (2026) - మన శంకర వరప్రసాద్‌గారు  
* (2025) - మేఘాలు చెప్పిన ప్రేమకథ 
* (2025) - పరదా 
* (2025) - కోర్ట్ 
* (2025) - లైలా 
* (2025) - నీలి మేఘ శ్యామ 
* (2024) - మా నాన్న సూపర్‌హీరో
* (2024) - మారుతి నగర్ సుబ్రమణ్యం 
* (2024) - మెకానిక్ రాకీ 
* (2024) - సత్యభామ 
* (2024) - భరతనాట్యం  
*  (2024) - సుందరం మాస్టర్ 
* (2023) - బబుల్‌గమ్ 
* (2023) - ఎక్స్‌ట్రా ఆర్డినరీ మ్యాన్ 
* (2023) - మిస్ శెట్టి మిస్టర్ పోలిశెట్టి 
* 2022 -  చిత్తం మహారాణి 
* 2021 - సేనాపతి 
* 2021 - ఏక్ మినీ కథ
* 2021 - అక్షర
* 2021 - చెక్
* 2015 - కొరియర్ బాయ్ కళ్యాణ్
* 2014 - హృదయం ఎక్కడుంది
* 2014 - బంగారు కోడిపెట్ట
* 2013 - గుండెజారి గల్లంతయ్యిందే - కథ, స్క్రీన్‌ప్లే
* 2013 - దళం
* 2013 - చల్ చల్
* 2012 - కులూ మనాలి
* 2012 - లవ్‌లీ
* 2012 - ఎస్.ఎం.ఎస్.
* 2012 - అయ్యారే 
* 2012 - కులుమనాలి
* 2011 - వైకుంఠపాళి
* 2011 - గగనం 
* 2011 - ప్లే
* 2011 - వంకాయ్ ఫ్రై
* 2011 - గోల్కొండ హైస్కూల్
* 2011 - భలే మొగుడు భలే పెళ్ళామ్
* 2010 - లీడర్ - అర్జున్ స్నేహితుడు.
* 2010 - వరుడు
* 2010 - కేడి 
* 2010 - గాయం-2 
* 2010 - Moscowin Kaveri (Tamil)
* 2009 - బోణీ 
* 2009 - అడుగు
* 2009 - ఇందుమతి
* 2007 - మున్నా
* 2007 - 50 Lakh (Hindi)
* 2006 - పౌర్ణమి 
* 2005 - అనుకోకుండా ఒక రోజు 
* 2005 - అతడు - పార్థు స్నేహితుడు
* 2003 - ఐతే 
* 2002 - కొండవీటి సింహాసనం

## వెబ్ సిరీస్
* ఆహా నా పెళ్ళంట (2022)
* సేవ్ ద టైగర్స్ (2023)
* టచ్ మీ నాట్ (2025)

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
వర్గం:1974 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు
నేలతాడి

**నేలతాడి** యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం కర్కులిగో ఆర్కి యూయిడిస్ (Curculigo orchioides). ఇది హైపాక్సిడేసి అనే కుటుంబమునకు చెందినది. వేరులో రెసిన్, టానిక్, కాల్షియం ఆక్సలేట్స్ ఉన్నాయి.

## Tamil
శాస్త్రీయంగా - కర్కులిగో ఆర్కి యూయిడిస్, సంస్కృతంలో - తాలమూరి లేక ముసాలి. మలయాళంలో నిలప్పన

## వ్యాప్తి
అనేక గుణాలున్న ఈ మొక్కను పెరటిలో పెంచవచ్చును. ఇసుక నేలలు ఈ మొక్క పెరుగుదలకు మంచిది. ఈ మొక్కలను అరణ్యాల నుంచి సేకరించాలి.

## లైంగిక వృద్ధికి
నేలతాడి వేరును లైంగిక వృద్ధికి వాడే ఔషధాలలో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. నేలతాడి వేరు శతావరి, బోడతరం, మోదుగ విత్తులు కలిపి చూర్ణం చేసి తగు మోతాదులో తేనెలో తీసుకుంటే ముసలితనంలో వచ్చే నిస్సత్తువ పోతుందని అంటారు.

## తెల్లబట్ట వ్యాధి నివారణకు
తెల్లబట్ట వ్యాధికి ఋతు సంబంధ బాధలకు నేలతాడి వేర్లను, పల్లేరు కాయలు, బూరుగు (జిగురు), దూలగొండి విత్తులు, మాసారి తీగ సమభాగాలుగా కలిపి, ఎండించి చూర్ణం చేసి, పాలతో ఇస్తే తగ్గుతుంది. దీనినే ముసల్యాది చూర్ణం అని అంటారు.

## ఆయుర్వేదం
వేరు నూరి పైపూతగా చనుకట్లు గట్టిపడడానికి, పెరగడానికి వాడతారు. ఆయుర్వేద ఔషధమయిన అశ్వగంధారిష్టలో ఈ మొక్కను ఉపయోగిస్తారు. అరటి దుంప రసంలో, నేలతాడి దుంపల చూర్ణం కలిపి, రోజుకు రెండు లేక మూడు సార్లు ఇస్తే, రోజు మార్చి రోజు వచ్చే జ్వరాలు తగ్గుతాయి. ఈ చూర్ణాన్ని పిపళ్ళ చూర్ణములో కలిపి తింటే, జీర్ణ జ్వరాలన్నీ పోతాయి. వన చూర్ణంలో, నేలతాడి దుంపల చూర్ణం కలిపి గుంటగలిజేరు రసంలో తీసుకుంటే, సకలవాత వ్యాధులు హరిస్తాయి. ఈ చూర్ణాన్ని మజ్జిగలో కలుపుకొని ప్రతి నిత్యం తీసుకుంటే, బొల్లి వ్యాధిగ్రస్తులకు చాలా మంచిది. కొంత కాలానికి గుణం కనిపిస్తుంది. నేలతాడి చూర్ణం త్రిఫల కషాయంలో రెండు లేక మూడు పూటలు 40 రోజులు తీసుకుంటే జలధరు వ్యాధి తగ్గుతుంది.

## మూలాలు

మందుమొక్క - ఆదివారం, ఆంధ్రజ్యోతి - డా.వేదవతి

## ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు
* FOREST FLORA OF ANDHRA PRADESH

వర్గం:ఔషధ మొక్కలు