open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
మంగళ్ పాండే

**మంగళ్ పాండే** (19 జూలై, 1827 – 8 ఏప్రిల్, 1857) (హిందీ : मंगल पांडे), ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, 34వ బెంగాల్ రెజిమెంట్ యందు ఒక సిపాయి.  మంగళ్ పాండే 19 జులై 1827 తేదీన ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని నాగ్వాద దివాకర్ పాండే కి పుత్రుడిగా జన్మించాడు. చిన్నతనంలో శాస్త్రాధ్యయనం వద్దనుకొని శస్త్ర విద్యను అభ్యసించాడు. తాను 9 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్నప్పుడే బ్రిటీషు వారి సైన్యంలో చేరాడు. తాను చూపించిన అద్వితీయ ప్రతిభతో అనదికాలంలోనే తాను సైనిక దళ నాయకుడా ఎన్నుకోబడ్డాడు.

## 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు
కలకత్తా దగ్గర బారక్ పూర్ వద్ద మార్చి 29, 1857, మధ్యాహ్నం, ల్యూటినెంట్ బాగ్ వద్ద, బ్రిటిష్ అధికారిని కాల్చి చంపాడు. ఇందుకు కారణం బ్రిటిషు వారు సిపాయిలకు ఆవు కొవ్వు, పంది కొవ్వును పూసి తయారుచేసిన తూటాలు (cartridges) ఇచ్చేవారు. ఆ తూటాలని నోటితో కొరికి తొక్క తొలిగిస్తేనే పేలుతాయి. హిందూ ముస్లిం ఇద్దరికీ ఇవి నచ్చలేదు. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ, 34వ బెంగాల్ రెజిమెంట్ యందు ఒక సిపాయి. ప్రప్రథమ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు . సుమారు రెండుశతాబ్దాలు మన దేశాన్ని తమ గుప్పెట్లో పెట్టుకుని పరిపాలించిన బ్రిటిష్ వారిపై యుద్ధాన్ని ప్రకటించిన తొలి స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు మంగళ్ పాండే. . అప్పటివరకూ బ్రిటిష్ వారి పెత్తనానికి తలొగ్గి వాళ్ళు చేస్తున్న అరాచకాలు, అవమానాలు మౌనంగా భరించిన భారతీయుల ఆలోచనలను స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాల సాధన వైపు మళ్లించిన ఘనత మంగళ్ పాండేదే ! బాగ్ ను చంపినందుకుగాను ఆతనిని బ్రిటీషువారి న్యాయాలయానికి తీసుకువెళ్తాం అనే నాటకం చెప్పి బహిరంగంగా అత్యంత కిరాతకంగా చంపారు.

## మంగళ్ పాండేపై సినిమాలు
2005 లో మంగళ్ పాండే పై ఒక హిందీ సినిమా తీసారు. ఇందులో కథానాయకుడి గా ఆమిర్ ఖాన్ నటించాడు.

### తపాళా బిళ్ళ
భారత ప్రభుత్వం మంగళ్ పాండే గౌరవార్థం, 1984 అక్టోబరు 5 న ఒక తపాళాబిళ్ళను విడుదల చేసింది. దీని చిత్రకారుడు ఢిల్లీకి చెందిన సి.ఆర్. ప్రకాశ్.
## మూలాలు
మొదటి స్వాతంత్ర పోరాటంలో పాల్గొన్న... మంగళ్ పాండే అనుచరులు దాదాపు 700 మంది సైనికులను ఈ విధంగా ఫిరంగి గుల్లు ద్వారా శరీరాన్ని ముక్కలుగా చేసి హింసించి చంపితే....వారి త్యాగాల ప్రతిఫలము మనం అనుభవిస్తున్న స్వాతంత్రం!!

## ఇవీ చూడండి
* 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు
## బయటి లింకులు
* Mangal Pandey
* Freedom Fighters - Mangal Pandey
* Between fact and fiction - A newspaper article on Rudrangshu Mukherjee's book
* Indian Postal Service's commemorative stamp on Mangal Pandey
* Man who led the mutiny
* The man who started the Revolt
* In the Footsteps of Mangal Pandey
* The Great Mutiny: India's War for Freedom
* Review of ''The Roti Rebellion'' in ''The Hindu'' (June 8, 2005) 

వర్గం:1827 జననాలు
వర్గం:1857 మరణాలు
వర్గం:1857 మొదటి భారత స్వాతంత్ర్య యుద్ధంలో పాల్గొన్న యోధులు
పూర్ణ సంఖ్య

thumb|299x299px|అకరణీయ సంఖ్యా సమితిలో "పూర్ణ సంఖ్యలు" ఒక భాగం.

**పూర్ణ సంఖ్యలు** (ఆంగ్లం:Integers)  ఒక సంఖ్యా వ్యవస్థ. 0 (సున్న), 1, 2, 3,... (సహజ సంఖ్యలు), వాటి ఋణాత్మక రూపాలు (-1, -2, -3,...) పూర్ణసంఖ్యలు అని అంటారు. వీటిని  తో సూచిస్తారు. సహజ సంఖ్యల సమితి \mathbb{N} పూర్ణసంఖ్యలకు ఉపసమితి. అంటే సహజ సంఖ్యలు పూర్ణసంఖ్యలలో ఒక భాగం. పూర్ణసంఖ్యలు వాటికన్న విస్తృతమైన అకరణీయ సంఖ్యలకు (Rational numbers) (\mathbb{Q}) కు ఉపసమితి.

## పూర్ణాంకాల ధర్మాలు
పూర్ణాంకాల సమితి లో రెండు యుగ్మ పరిక్రియలు ఉన్నాయి. ఒకటి సంకలనం లేదా కూడిక. దీనిగుర్తు : +. రెండవది గుణకారం లేదా లబ్ధం . దీ ని గుర్తు * లేదా X లేదా .
ఈ యుగ్మ పరిక్రియలు రెండు పూర్ణాంకాల మీద అనువర్తిస్తే మరో పూర్ణాంకం వస్తుంది. ఏ రెండు పరిక్రియలకు క్రింది న్యాయాలు వర్తిస్తాయి.
 
### సంకలన సంవృత న్యాయం
రెండు పూర్ణాంకాలను కూడితే వచ్చే మొత్తం కూడా పూర్ణాంకమే. అనగా a,b లు రెండు పూర్ణాంకాలయితే a+b కూడా ఒక పూర్ణాంకమే.

ఉదా: 5,6 లు రెండు పూర్ణాంకాలు , వాటి మొత్తము 5+6 కూడా ఒక పూర్ణాంకము.

### సంకలన వినిమయ (స్థిత్యంతర) న్యాయం
రెండు పూర్ణాంకాలను ఏ వరుసలో కూడినా మొత్తం మారదు. అంటే a,b లు రెండు పూర్ణాంకాలయితే a+b = b+a
ఉదా: 6,8 లు రెండు పూర్ణాంకాలు, 6+8 = 8+6.

### సంకలన సాహచర్య న్యాయం
సంఖ్యలను ఏ వరుసలో అమర్చి కూడిననూ మొత్తం మారదు. అనగా a,b,c అనే మూడు పూర్ణాంకాలకు (a+b)+c = a+(b+c)
ఉదా: 2,5,7 లు మూడు పూర్ణాంకాలు, వాటిని ఎలా కూడినా మొత్తం సమానం అనగా (2+5) + 7 = 2 + (5+7) .

### సంకలన తత్సమ ధర్మం
ఏ పూర్ణాంకానికైనా '0' ని కూడితే ఆ పూర్ణాంకమే వస్తుంది. అంటే a అనే ఏదేని పూర్ణాంకానికి a+0 = 0+a = a. పూర్ణాంకాలలో ఈ ధర్మాన్ని సంకలన తత్సమ ధర్మం అంటారు. 0 ను సంకలన తత్సమం అంటారు.
ఉదా: 8 ఒక పూర్ణ సంఖ్య అయిన 8+0=8 అయినట్లు "0" అనే మూలకం పూర్ణ సంఖ్యా సమితిలో ఉంటుంది.
 
### గుణకార సంవృత న్యాయం
రెండు పూర్ణాంకాలను గుణిస్తే వచ్చే లబ్ధం కూడా పూర్ణాంకమే. అనగా a, b లు రెండు పూర్ణాంకాలయితే a*b కూడా ఒక పూర్ణాంకమే.
ఉదా: 5,6 లు రెండు పూర్ణాంకాలు, వాటి లబ్ధము 5 X 6 = 30 కూడా ఒక పూర్ణాంకము.

### గుణకార వినిమయ (స్థిత్యంతర) న్యాయం
రెండు పూర్ణాంకాలను ఏ వరుసలో గుణించినా వాటి లబ్ధం మారదు. అంటే a, b లు రెండు పూర్ణాంకాలయితే a*b = b*a .
దా: 6,8 లు రెండు పూర్ణాంకాలు, 6X8 = 8X6 .

### గుణకార సాహచర్య న్యాయం
మూడు పూర్ణాంకాలను ఏ వరుసలో అమర్చి గుణించిననూ లబ్ధం మారదు. అనగా a, b, c అనే మూడు పూర్ణాంకాలకు (a*b) *c = a* (b*c)
ఉదా: 2,5,7 లు మూడు పూర్ణాంకాలు వాటిని ఏ క్రమంలో గుణించిననూ లబ్ధం సమానం అనగా (2X5) X 7 = 2 X (5X7).

### గుణకార తత్సమ న్యాయం
ఏ పూర్ణాంకాన్నైనా '1' తో గుణిస్తే ఆ పూర్ణాంకమే వస్తుంది. అంటే a అనే ఏదేని పూర్ణాంకానికి a*1 = 1*a = a. పూర్ణాంకాలలో ఈ ధర్మాన్ని గుణకార తత్సమ ధర్మం అంటాము. 1 ను గుణకార తత్సమం అంటాము.
ఉదా: 8 ఒక పూర్ణ సంఖ్య, 8X1=8 . "1" అనే మూలకం పూర్ణ సంఖ్యా సమితిలో ఉంది.

### గుణకార శూన్య ధర్మం
a ఒక పూర్ణాంకం అయితే a*0 = 0*a = 0
a*b=0 అయితే a=0 లేక b=0 లేక a=b=0

### సంకలన, గుణకార విభాగ న్యాయం
ఏవేని మూడు పూర్ణాంకాలు a, b, c లకు a* (b+c) = a*b + a*c

## మూలాలు

వర్గం:గణిత శాస్త్రము
వర్గం:సంఖ్యా సమితులు
ఊర్ట్ మేఘం

[thumb|upright=1.3|చిత్రకారుడి 'ఊర్ట్ మబ్బు' [ఊహాచిత్రం, పర్వతాల మబ్బు, క్యూపర్ బెల్ట్ (ఇస్ సెట్ లో) .]]
**ఊర్ట్ మేఘం** లేదా **ఊర్ట్ మబ్బు**, ఒక బంతి ఆకారపు మబ్బు. ఈ మబ్బు తోకచుక్కల నిలయం. ఇది సూర్యుడి నుండి 50, 000 ఆస్ట్రనామికల్ యూనిట్ల దూరంలో ఉంది. సూర్యుడినుండి ప్లూటోకు గల దూరం కంటే ఇది 1000 రెట్లు అధికం. దాదాపు ఒక కాంతి సంవత్సరానికి సమానం. ఊర్ట్ మబ్బు యొక్క వెలుపలి అంచు మన సౌరమండల అంచునకు ప్రాక్సిమా సెంటారీ (సూర్యునికి అతి దగ్గరలో వున్న నక్షత్రం) దూరంలో పావువంతు వరకు విస్తరించి ఉంది.

ఈ ఊర్ట్ మబ్బులో రెండు భాగాలున్నట్లు భావిస్తున్నారు. ఒకటి, బంతి ఆకార 'బాహ్య ఊర్ట్ మబ్బు', రెండవది, డిస్క్-ఆకార 'అంతర్ ఊర్ట్ మబ్బు' (లేదా పర్వతాల మబ్బు) . ఊర్ట్ మబ్బులో గల శరీరాలు మంచు, ఉదాహరణకు నీరు, అమ్మోనియా, మీథేన్ లతో తయారైన ఆకృతులుగా భావిస్తున్నారు. ఊర్ట్ మబ్బు గురించి సంపూర్ణమైన పరిశోధనలు ఇంకనూ జరగవలసి ఉన్నాయి.. అయిననూ ఎక్కువ కాలానికి చెందిన హేలీ తోకచుక్క, బృహస్పతి కుటుంబానికి చెందిన తోకచుక్కలూ, ఇతర తోకచుక్కలకు పుట్టినిల్లు ఈ ఊర్ట్ మబ్బే. తక్కువ కాలానికి చెందిన తోకచుక్కలు క్యూపర్ బెల్ట్కు చెందినవి, కానీ ఈ తక్కువకాలానికి చెందిన కొన్ని తోకచుక్కలూ ఊర్ట్ మబ్బుకే చెందినవి అని భావిస్తున్నారు. క్యూపర్ బెల్ట్, సుదూర విసరబడ్డ డిస్క్ను పరిశీలించి పటాలనూ తయారు చేశారు, కానీ ప్రస్తుతం తెలిసిన శరీరాలు, 90377 సెడ్నా, 2000 CR<sub>105</sub>లు అంతర్ ఊర్ట్ మబ్బు సభ్యులని భావించడం జరిగింది.

## ఇవీ చూడండి
*సౌరమండలము

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Oort Cloud Profile  by NASA's Solar System Exploration
*Representation, Southwest Research Institute
*The Kuiper Belt and The Oort Cloud
*The effect of perturbations by the Alpha Cen A/B system on the Oort Cloud

వర్గం:ఖగోళ శాస్త్రం
వర్గం:సౌర వ్యవస్థ
సామాజిక సేవలు

**సామాజిక సేవలు**  ప్రజలకు వివిధ రకాల సేవలందించడానికి ప్రభుత్వం, ప్రైవేట్ రంగంలో నిర్వహించబడుతున్న లాభం గల, లాభాపేక్ష లేని సంస్థలు. ఈ ప్రజా సేవలు మరింత ప్రభావవంతమైన సంస్థలను సృష్టించడం, బలమైన సంఘాలను ఏర్పరచడంతో పాటు సమానత్వం, అవకాశాలను పెంపొందించడం వంటి కార్యక్రమాలను లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.

సామాజిక సేవలలో విద్య, ఆహార రాయితీలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ, పోలీసు, అగ్నిమాపక సేవ, ఉద్యోగ శిక్షణ,  సబ్సిడీ గృహాలు, దత్తత, సమాజ నిర్వహణ,  సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.

## సామాజిక సంస్థలు
సమాజము లోని ఆర్థికముగా వెనుకబడిన తరగతుల వారికి, వికలాంగులకు, సహాయార్ధులకు, ఆర్థికముగా బలపడిన అన్ని వర్గాల లోని సమసమాజ నిర్మాణ వాదులు సంస్థలుగా ఏర్పడి తమవంతు సేవలను అందిస్తూ "మానవ సేవే మాధవ సేవ"గా భావించే సంస్థలను సామాజిక సేవా సంస్థలు అంటారు.

## కొన్ని సేవా సంస్థలు

* మిలిండా పౌండేషన్
*అన్నపూర్ణ సేవా సమితి
* రోటరీ క్లబ్
* లయన్సు క్లబ్
* వాసవీ క్లబ్
* వాస్వీక్ ఫౌండేషన్

## జాతీయ సామాజిక సేవా సంస్థలు
*అంతర్జాతీయ సులభ్ సామాజిక సేవా సంస్థ, బిందేశ్వర్ పాఠక్ స్థాపించిన సుప్రసిద్ధ సేవా సంఘం.

## రాష్ట్ర సామాజిక సేవా సంస్థలు
* జన విజ్ఞాన వేదిక, హైదరాబాదు.
* సి.బీ.ఆర్ సేవా సంస్థ, **మహబూబునగర్**.

## ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామ సామాజిక సేవా సంస్థలు
*విధ్యాగణపతి సేవా సంస్థ మార్టేరు

## మూలాలు

వర్గం:సంస్థలు
చిమ్మిరిబండ

**చిమ్మిరిబండ **, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో బాపట్ల జిల్లా మార్టూరు మండలానికి చెందిన ఒక గ్రామం.

గ్రామ జనాభా సుమారు 2000. రెండు రామాలయములు, ఒక చెరువు ఉన్నాయి. ప్రజల ప్రధాన జీవనాధరము వ్యవసాయము. ముఖ్యముగ వరి, మొక్కజొన్న సాగుతాయి.
:

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* మండలాలు కుటుంబాలు, జనసంఖ్య, స్త్రీ పురుషుల సంఖ్య వివరాలు ఇక్కడ చూడండి.http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=18
నెప్ట్యూన్

**నెప్ట్యూన్** **Neptune** () సౌరమండలములో సూర్యుని నుండి 8వ దూరమైన గ్రహం. ప్రస్తుతానికి ఇదే ఆఖరు గ్రహమని అనవచ్చును. సౌరమండలములో వ్యాసం ప్రకారం చూస్తే నాలుగవ పెద్ద గ్రహం, బరువులో చూస్తే 3వ అతిపెద్ద గ్రహం. ఇది భూమికంటే 17 రెట్లు బరువెక్కువ, యురేనస్ (భూమి కన్నా 15 రెట్ల బరువెక్కువ) కన్నా కొద్ది బరువెక్కువ. రోమన్ సముద్ర దేవతైన 'నెప్చూన్' పేరు దీనికి పెట్టారు.

దీనిని సెప్టెంబరు 23, 1846న, కనుగొన్నారు. నెప్ట్యూన్ ను అంతరిక్ష నౌక వోయెజర్ 2 ఆగస్టు 25, 1989 న సందర్శించింది.

## ఉపగ్రహాలు
[thumb|right|Neptune (top) and [Triton (moon)|Triton (bottom).]]

నెప్ట్యూన్ కు 14 చంద్రుళ్ళు (సహజసిద్ధ ఉపగ్రహాలు) ఉన్నాయి. 
[thumb|upright|left|Neptune's moon [Proteus (moon)|Proteus.]]

right|thumb|A ''Voyager 2'' image of Triton

## ఇవీ చూడండి
* సౌరమండలము
* గ్రహం
* నవగ్రహాలు
## మూలాలు
### Notes

## బయటి లింకులు

* Smith, Bradford A. "Neptune."  *World Book Online Reference Center*. 2004. World Book, Inc. (NASA.gov)
* NASA's Neptune fact sheet 
* Neptune Profile  by NASA's Solar System Exploration
* Planets - Neptune  A kid's guide to Neptune.
* Neptune from Bill Arnett's nineplanets.org

వర్గం:గ్రహాలు
వర్గం:సౌర వ్యవస్థ
వోయెజర్ 2

***వోయెజర్ 2'''' ''''Voyager 2*** ఒక మానవరహిత అంతర్ గ్రహ అంతరిక్ష నౌక. దీనిని NASA అమెరికా వారు, 1977 ఆగస్టు 20 న ప్రవేశపెట్టారు. దీని సోదర ప్రాజెక్టు అయిన వోయెజర్ 1 తరువాత రంగంలోకి తెచ్చారు. ఇది సౌరమండలము లో విహరించి గ్రహాలను పరిశీలించి శోధించి, వాటి చిత్రాలను భూమి పైకి పంపింది. బృహస్పతి, శని, యురేనస్, నెప్ట్యూన్ లను వాటి ఉపగ్రహాలను శోధించడానికి సంధించారు.

## వోయెజర్ మిషన్
[thumb|వోయెజర్ 2 1977, ఆగస్టు 20, [టైటాన్ III|టైటాన్ 3ఇ సెంటార్ రాకెట్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు.]]
*వోయెజర్ 2* వాస్తవంతా *మరైనర్ ప్రోగ్రాం* యొక్క భాగము.
కానీ దీనిని టైటాన్ 3ఇ సెంటార్ రాకెట్ ద్వారా కేప్ కానవెరల్, ఫ్లోరిడా నుండి సంధించారు.

### బృహస్పతి
ఇది బృహస్పతి గ్రహానికి 5,70,000 కి.మీ. దగ్గరగా 1979, జూలై 9 న వచ్చింది. బృహస్పతి గ్రహాన్నీ, దీని చంద్రులనూ, చుట్టూ వున్న రింగులనూ శోధించింది.
రెండు చిన్న ఉపగ్రహాలైన అడ్రస్తియా, మెటిస్ లు, దీని రింగులకు అతిదగ్గరగా సంచరించడాన్ని గమనించింది. ఓ మూడవ క్రొత్త ఉపగ్రహం *థేబి* ను కనుగొనింది.

### శని
శని గ్రహానికి దగ్గరగా ఆగస్టు 25, 1981 న సంచరించింది.
ఆ తరువాత దీనిలో సాంకేతిక ఇబ్బందులు రావడం, శాస్త్రజ్ఞులు వాటిని సరిచేయడం, తదనంతరం యురేనస్, నెప్ట్యూన్ కొరకు యాత్ర సుగమమైంది.

Image:Saturn (planet) large.jpg |వోయెజర్ 2 తీసిన శని గ్రహ చిత్రం.
Image:Iapetus by Voyager 2.jpg |ఇయాపెటస్ చిత్రం, ఆగస్టు 22, 1981.
Image:Enceladus from Voyager.jpg | ఎన్సిలాడస్, రంగు చిత్రం, మొత్తం డిస్క్.
Image:Titan voyager.jpg | టిటాన్.


### యురేనస్

ఇది యురేనస్ కు 81,500 కి.మీ. దగ్గరగా జనవరి 24, 1986 న చేరింది. ఇంతకు మునుపు తెలియని 10 చంద్రుళ్ళను కనుగొనింది.


Image:Uranus.jpg | 18 మిలియన్ కి.మీ. దూరంనుండి యురేనస్.

Image:Uranus Final Image.jpg | యురేనస్ ఆఖరి చిత్రం.
Image:Uranian rings PIA01977.jpg | వోయెజర్ 2 తీసిన యురేనస్ రింగులు.


### నెప్ట్యూన్

ఇది నెప్ట్యూన్ కు దగ్గరగా ఆగస్టు 25, 1989 న చేరింది.

2006 నుండి అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష సమాఖ్య ప్లూటో ను గ్రహంగా పరిగణించడం మాని మరుగుజ్జు గ్రహంగా పరిగణిస్తుండడం వల్ల *వోయెజర్ 2*, సౌరమండలములోని ప్రతి గ్రహాన్ని సందర్శించిన అంతరిక్ష నౌకగా ప్రసిద్ధికెక్కింది.

Image:Neptune Voyager2 color calibrated.png|*వోయెజర్ 2* తీసిన నెప్ట్యూన్ చిత్రం
Image:Triton_moon_mosaic_Voyager_2_(large).jpg|*వోయెజర్ 2* తీసిన ట్రిటాన్ చిత్రం.


## ఇవీ చూడండి
* సౌరమండలము
* కృత్రిమ ఉపగ్రహం
* అంతరిక్ష నౌక
* వోయెజర్ 1
* పయోనీర్ 10
* పయోనీర్ 11

## మూలాలు
### నోట్స్


* 

* 

## బయటి లింకులు
* NASA ''Voyager'' website
* ''Voyager'' Spacecraft Lifetime
* Voyager 2 Mission Profile by NASA's Solar System Exploration
* Voyager 2 (NSSDC Master Catalog) 
* Spacecraft Escaping the Solar System - current positions and diagrams
* Mission state
* VOYAGER RECENT 6-HOUR HISTORY
* Voyager 2 Detects Odd Shape of Solar System's Edge 23 May 2006

వర్గం:వోయెజర్ కార్యక్రమం
వర్గం:వోయెజర్ అంతరిక్ష వాహనం
వర్గం:సౌరకుటుంబాన్ని దాటిన అంతరిక్ష వాహనాలు
వర్గం:1977లో అంతరిక్ష ప్రయాణాలు
తొండమాన్ చక్రవర్తి

thumb|తొండమాన్ పురం శ్రీ వరసిద్ధి వేంకటేశ్వర స్వామి దేవస్థానం
**తొండమాన్ చక్రవర్తి** లేదా **తొండమానుడు** శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ప్రియభక్తుడు. ఆకాశరాజు సోదరుడు. తిరుమలలో స్వామికి ఆనంద నిలయం కట్టించిన ప్రసిద్ధుడు. స్వామివారి వివాహానంతరం తొండమానుడు రాజ్యం పంచుకొని 'తొండమండలం' అన్న పేరుతో పాలించిన చారిత్రక పురుషుడు. వీని రాజధాని "కోట" అన్న ప్రాంతమే నేడు శ్రీకాళహస్తికి 8 కి.మీ.ల దూరంలో తొండమనాడు గ్రామంగా వ్యవహారంలో ఉంది.
ఎడమ|frameless|160x160px
తొండమానుడు ప్రతిరోజు తిరుమలకు వెళ్ళి శ్రీవారిని దర్శించుకోవటానికి సొరంగమార్గం ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. వృద్ధాప్యం మూలంగా అది కష్టమని స్వామినే తన కోటలో వెలిసేటట్లు వరం పొందాడు. తిరుమలలోని ఆకాశగంగ తీర్థంతో జరిపే అభిషేకం స్వామివారికి ప్రీతిపాత్రం కనుక విశాలమైన చెరువు తవించి కపిలతీర్థం, ఆకాశగంగ కాలువల ద్వారా చెరువులోనికి చేరే ఏర్పాటు చేశాడు. ఈ చెరువే 'తామరగుంట'గా ప్రసిద్ధి చెంది ఆలయానికి సమీపంలో నెలకొని స్వామివారి అభిషేకానికి ఉపయోగపడేది. చాలా కాలం వరకు తామరగుంట జలంతో స్వామివారికి అభిషేకం జరపటం ఆనవాయితీగా రూపొందింది.

తొండమానుడు చేసిన ఏర్పాటుకు శ్రీవారు సంతోషించి ఇచ్చిన మాట ప్రకారం తన ఇద్దరు దేవేరులైన శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా తొండమానుని కోటలో వెలిశారు. ఆ కాలంలో తొండ మడల ప్రాంతమంతా తమిళ భాష మాట్లాడే ప్రజలు అధికంగా నివసించడం చేత స్వామివారిని "వీటిల్ ఇరందు రాయ్ పెరుమాళ్"గా పిలిచేవారు.

## మూలాలు
*తొండమనాడు ఆలయం: మధుర చంద్రశేఖరరావు, సప్తగిరి ఫిబ్రవరి 2008 పత్రికలో వ్రాసిన వ్యాసం ఆధారంగా
ఉర్దూ-తెలుగు నిఘంటువు

**ఉర్దూ-తెలుగు నిఘంటువు** : నిఘంటువును ఉర్దూలో "లుగాత్" లేదా "లొగాత్" అని అంటారు. ఉర్దూ-తెలుగు నిఘంటువును ఉర్దూలో "ఉర్దూ-తెలుగు లుగాత్" అని వ్యవహరించవచ్చును.

## చరిత్ర

*1938-మొదటి ఉర్దూ - తెలుగు నిఘంటువు 1938లో వరంగల్ ఉస్మానియా కాలేజిలో అరబిక్ మాజీ ప్రొఫెసర్ శ్రీ ఐ.కొండలరావు సంకలనపరచి ప్రచురించారు.ఇది అలీఫ్ నుండి లామ్ వరకు అహ్మదియా ప్రెస్ కర్నూలులోను మీమ్ నుండి యే వరకు వరంగల్ కుమార్ ప్రెస్ లోను ప్రింటు చేయబడింది.మొత్తం 857 పేజీల పుస్తకం.
*2009-శ్రీ ఎ.బి.కె.ప్రసాద్ అధ్యక్షతన ఆంధ్రప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం 862 పేజీలతో ఈ నిఘంటువును పునర్ముద్రించింది.

## ఇవీ చూడండి
* ఉర్దూ-ఉర్దూ నిఘంటువులలో ప్రసిద్ధమైనవి : "లుగాత్-ఎ-కిషోరి", "ఫైరోజ్-ఉల్-లుగాత్".
* నిఘంటువు
## బయటి లంకెలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో ఉర్దూ తెలుగు నిఘంటువు

వర్గం:ఉర్దూ భాష
వర్గం:నిఘంటువులు
ఆకాశరాజు (అయోమయ నివృత్తి)

* ఆకాశరాజు శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి మామగారు. పద్మావతి కి తండ్రి.

* ఆకాశరాజు (సినిమా), 1951 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
ఆకాశరాజు

**ఆకాశరాజు** పద్మావతికి తండ్రి. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని మామగారు.
ద్వాపర యుగాంతమున భారత యుద్ధము జరిగిన తరువాత విక్రమార్కుడు మొదలైన రాజుల తరువాత సువీరుడను చంద్ర వంశానికి చెందిన యాదవ రాజు జన్మించెను. అతని పుత్రుడగు సుధర్ముని కుమారులు ఆకాశుడు, తొండమానుడు. ఆకాశరాజుకు చాలకాలము వరకు సంతానము కలుగలేదు. గురువుల ఆనతి మీద యజ్ఞార్ధము భూమిని శుభ్రము చేసి కర్షణము చేయుచుండగా సహస్రపత్రముల కమలము నందు స్త్రీశిశువు కనబడెను. పద్మము నందు జన్మించినందువల్ల ఆమెకు 'పద్మావతి' అని నామకరణము చేసి కన్నకూతురు వలె పెంచుకొనుచుండెను. తరువాత అతనికి వసుదాత అను పుత్రుడు కలిగెను.

పద్మావతి దినదిన ప్రవర్ధమానయై యౌవనవతి అయినది. ఒకనాడు ఉద్యానవనంలో శ్రీనివాసుని చూసి, మాట్లాడి, నారదుని, వకుళాదేవిని కలుసుకొనెను. ఆకాశరాజు ఎరుకలసాని జోస్యం విని, బృహస్పతిని, శుకమునిని సంప్రదించి పద్మావతిని శ్రీనివాసునికి కన్యాదానమిచ్చెను.

## మూలాలు
* శ్రీవేంకటాచల మాహాత్మ్యము (వచనరూపము): పరవస్తు వేంకటరామానుజస్వామి. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు, తిరుపతి, 1995.
కాంతి సంవత్సరం

**కాంతి సంవత్సరం**, అతి పెద్ద దూరాల్ని కొలవడానికి ఉపయోగించే ఒక కొలమానము. దీనిని ప్రత్యేకంగా ఖగోళ శాస్త్రములో ఖగోళ వస్తువుల మధ్య దూరాన్ని కొలవడానికి ఉపయోగిస్తారు. కాంతి సుమారుగా ఒక సెకనుకి 3 లక్షల కిలోమీటర్లు వేగంతో ఒక సంవత్సరం పాటు శూన్యంలో ప్రయాణించిన దూరాన్ని ఒక కాంతి సంవత్సరము అని అంటారు. కాంతి వేగము ఒక సెకనుకు 3 లక్షల కిలో మీటర్ల లెక్కన నిముషానికి 180 లక్షల కిలోమీటర్లు, గంటకు 108 కోట్ల కిలో మీటర్ల దూరం, రోజుకు 2592 కోట్ల కిలో మీటర్ల దూరం, సంవత్సరానికి 9 లక్షలా 50 వేల కోట్ల కిలో మీటర్ల దూరం ప్రయాణిస్తుంది. 

## సాంఖ్యక బలము
ఒక కాంతి సంవత్సరం వీటితో సమానం:
* 9,460,730,472,580.800 కి.మీ. (దాదాపు 9.461 పెటామీటరు)
* 5,878,625,373,183.61 మైళ్ళు
* 63,241 అంతరిక్షమానాలు - Astronomical Units (AU)
* దాదాపు 0.3066 పార్సెక్లు
సంవత్సరమనగా ఒక జూలియన్ సంవత్సరం (గ్రెగోరియన్ సంవత్సరం కాదు), అంతర్జాతీయ ఖగోళ సమాఖ్య లెక్కల ఆధారంగా ఖచ్చితంగా 365.25 రోజులు (ఖచ్చితంగా, మొత్తం 3,15,57,600 సెకన్లు) .

### ఇతర కాంతి సంవత్సరాలు

## మూలాలు

## ఇవీ చూడండి
* కాంతి
* కాంతి వేగం
* సంవత్సరం

వర్గం:కాంతి
వర్గం:దూరమానాలు
ప్రాక్సిమా సెంటారీ

**ప్రాక్సిమా సెంటారీ** **Proxima Centauri**, ఈ పేరుకు మూలం లాటిన్ భాష. లాటిన్ భాషలో 'ప్రాక్సిమా' అర్థం, తరువాత లేక అతిదగ్గర.  ఇది ఒక ఎర్ర మరుగుజ్జు తార. ఇది ఆల్ఫా సెంటారీ నక్షత్ర మండలభాగం. మన సూర్యునికి అతి దగ్గరలో, 4.22 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో నున్న నక్షత్రం.  ఇది సెంటారస్ రాశి లేదా నక్షత్రమండలము లో గలదు.

మన సూర్యుని ద్రవ్యరాశికి 8వ వంతు ద్రవ్యరాశి ని, తక్కువ కాంతిత్వాన్ని కలిగివున్నది. దీని వ్యాసము మన సూర్యుని వ్యాసంలో 7వ వంతు మాత్రమేనున్నది. దీని అయస్కాంత క్రియాశీలతానుసారం, నెమ్మదిగా ప్రకాశవంతమౌతుంది. 

## పర్యవేక్షణా చరిత్ర
1915 లో రాబర్ట్ ఇన్నెస్, ఆల్ఫా సెంటారీ గమనాలను పరిశీలిస్తూ "ప్రాక్సిమా సెంటారీ" ని కనుగొన్నాడు. 

## ఇవీ చూడండి
* నక్షత్రం
* మరుగుజ్జు నక్షత్రం
* ఆల్ఫా సెంటారీ
* దగ్గరి నక్షత్రాల జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Photograph of Proxima Centauri
* O Sistema Alpha Centauri (portuguese) 
* Alpha Centauri - Associação de Astronomia

వర్గం:ఎర్రని మరుగుజ్జు నక్షత్రాలు
వర్గం:కాంతివిహీన నక్షత్రాలు
వర్గం:దగ్గరి నక్షత్రాలు
రవీంద్రనాథ్

* రవీంద్రనాధ టాగూరు, భారత దేశానికి జాతీయ గీతాన్ని అందించిన కవి. 
* మాగంటి రవీంద్రనాథ్ చౌదరి, తెలుగు సినిమా నిర్మాత. 
* రావుల రవీంద్రనాథ్ రెడ్డి, ఆలంపూర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి భారతీయ జనతా పార్టీ కి చెందిన 3 సార్లు విజయం సాధించాడు. 
* ఆలపాటి రవీంద్రనాధ్, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి, పత్రికా సంపాదకులు.
కేలండరు

[right|150px|thumb|1871-1872 [హిందూ కాలమానముకు చెందిన ఒక పుట.]]
**కాలెండరు, లేదా క్యాలెండరు** (ఆంగ్లం: క్యాలెండర్) అనగా, సంవత్సరంలో అన్ని రోజులు, వారాలు, నెలలు కాలాన్ని  చూపించే ముద్రిత పట్టికను క్యాలెండరు అని అంటారు.అయితే ప్రస్తుత సాంకేతిక యుగాలలో పుస్తక రూపం కాకుండా వివిధరూపాలలో తయారవుతుంది.దీనిని సామాజిక, ధార్మిక, వర్తక లేదా పరిపాలనా సౌలభ్యంకొరకు తయారు చేయబడింది.దీనిలో కాలం, దినములు, వారములు, నెలలు,, సంవత్సరములు తగు రీతిలో అమర్చబడి వుంటాయి. దీనిలో ప్రతి దినమునకు 'ఒక కేలండర్ దినం' అని సంబోధిస్తారు. అన్ని సంస్కృతులలోనూ, నాగరికతలలోనూ, వారి వారి విధానాలను బట్టి, వారి అవసరాలను బట్టి వారి కేలండర్లు వుంటాయి.ఈ కేలండర్లు, పేపర్లపై గాని, కంప్యూటర్ విధానాలలో గాని తయారుచేస్తారు.కేలండర్, పరిపాలనా యంత్రాంగం వారు, ప్రత్యేక కార్యక్రమాల అనుసారం సాంవత్సరిక కార్యక్రమాల పట్టికను తయారు చేస్తారు, ఉదాహరణకు *అకాడమిక్ కేలండర్*, *కోర్టు కేలండర్*.).

## సమకాలీన కాలంధరలు
* గ్రెగోరియన్‌ కేలండరు : ప్రపంచమంటా ప్రామాణికంగా ఉపయోగించబడుతుంది
* హిందూ కేలండరు : భారత్ నేపాల్ లలోఉపయోగించబడుతుంది.
* తెలుగు కేలండరు : ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఉపయోగించబడుతుంది.
* ఇస్లామీయ కేలండరు : ప్రపంచంలోని ఇస్లామిక్ దేశాలలో ఇతర దేశాలలో ఉపయోగించబడుతుంది.
* చాంద్రమాన కేలండరు: చంద్రుని గమనాలపై ఆధారపడి తయారుచేసింది. ఈ కేలండరు ప్రస్తుతం ఎక్కువగా ముస్లింలు ఉపయోగించే ఇస్లామీయ కేలండరుకు మూలం. 
* బిక్రమి కాలెండరు: ఈ కాలెండరు మార్చి నుండి ప్రారంభమవుతుంది.వసంతకాలంతో ప్రారంభంతో ప్రారంభమై 365 రోజుల వరకు ఉంటుంది.
* నానాక్షాహి కేలండరు:ఈ కాలెండరు శకం మొదటి సిక్కుల గురువైన నానక్ దేవ్ జన్మసంవత్సరమైన 1469 నుండి ప్రారంభమైంది.
* పంజాబీ కేలండరు: విక్రమాదిత్యశకం నుండి వచ్చిన బిక్రమి కేలండరు ఆధారంగా రూపొందించబడి క్రీ.పూ 57 నుండి మొదలయింది.
* ఇరానియన్ కేలండెరు: ఇరాన్, ఆప్ఘనిస్తాన్ లలో ఉపయోగించబడుతుంది.
* హెబ్ర్యూ కేలండరు : ప్రపంచంలో వున్న యూదులు ఉపయోగిస్తారు.
* బౌద్ధుల కేలండరు : బౌద్ధులున్న చోట ఉపయోగిస్తారు.

## ఇవీ చూడండి
* కాలం
* సంవత్సరం
* ఈ సంవత్సరం కాలెండరు
* నెల

## మూలాలు

## వనరులు
* మహీధర నళినీమోహన్‌, కాలంధర కథ, విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్‌ హౌస్‌, విజ్ఞాన్‌ భవన్‌, బ్యాంక్‌ వీధి, హైదరాబాదు, 1981.

## బయటి లింకులు

* Frequently Asked Questions about Calendars
* Various calendars  described as part of the Calendars through the Ages  online exhibit
* Current calendar.
* పంచాంగం 2016 (Calendian) 
* ''Ancient Calendars'' NIST website 
* Calendar of all legal Public and Bank Holidays worldwide, until 2050
* https://web.archive.org/web/20090602042315/http://www.andhrajyothy.com/sunday/sundayshow.asp?qry=2008%2F28-12%2Fcoverstory
* https://web.archive.org/web/20100808080405/http://www.eenadu.net/htm/weekpanel1.asp

వర్గం:కాలం
వర్గం:కేలండర్
హుమాయూన్ సమాధి

[thumb|250px|[హుమాయూన్ సమాధి.]]
**హుమాయూన్ సమాధి** (**Humayun's tomb**) మొఘల్ నిర్మాణాల సమూహం. ఢిల్లీ లోని తూర్పు నిజాముద్దీన్ లో ఉంది. దీనిని హుమాయూన్ మరణాంతరం, ఇతని భార్య హమీదా బాను బేగం, ఆదేశాన నిర్మాణం జరిగింది. 1562 లో నిర్మాణపు పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. దీని ఆర్కిటెక్ట్ *సయ్యద్ ముహమ్మద్ ఇబ్న్ మిరాక్ గియాసుద్దీన్* , తండ్రి *మీరక్ గియాసుద్దీన్*. వీరిని 'హిరాత్' నుండి రప్పించారు. దీనిని నిర్మించుటకు 8 సంవత్సరాల కాలం పట్టింది. తాజ్ మహల్ నిర్మాణానికి పూర్వం దీనిని భారత్ లోనే అత్యంత సుందరమైన కట్టడంగా పరిగణించేవారు. 
దీనిని యునెస్కో వారి ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించారు.


Image:Humayuns Tomb Delhi 31-05-2005 pic2.jpg|తోటల మధ్య హుమాయూన్ సమాధి.

Image:Humayuns Tomb Delhi 31-05-2005 pic3.jpg|హుమాయూన్ సమాధి ప్రక్క దృశ్యం

Image:Isa Khan Niyazi's-tomb-0.jpg|హుమాయూన్ సమాధి ప్రక్కన అలీ ఈసాఖాన్ నియాజీ సమాధి.


## మూలాలు

* Zohreh Bozorg-nia, *Mimaran-i Iran*. ISBN 964-7483-39-2, 2004, p.&nbsp;184. 

## ఇవీ చూడండి
* భారతీయ నిర్మాణాలు
* మొఘల్ తోటలు
* నిజాముద్దీన్ ఔలియా
* ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం
* ఆసియా , ఆస్ట్రలేషియా లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా
* భారతదేశంలోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా

## బయటి లింకులు

* Pictures of the Humayun’s Tomb
* Compilation of Indian Heritage Sites
* Satellite picture by Google Maps
* AKTC revitalisation of the Humayun’s Tomb Gardens
* Humayun's Tomb on Delhi-Tourism-India.com
* Pictures of Humayun's Tomb From a backpackers trip around India in 2005.
* Panoramic view on Humayun's Tomb at WHTour
* Photos linked to Google Earth
* - photographs of Humayun's tomb and other sites in Delhi 

వర్గం:ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:ఆసియా , ఆస్ట్రలేషియా లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
కబీరుదాసు

**కబీరుదాసు** భక్తి సామ్రాజ్యంలో ఆణిముత్యాలవలె వెలుగొందిన వారిలో అగ్రగణ్యుడు. *కబీరుదాసు* అంటే గొప్ప జ్ఞాని అని అర్థం. కబీర్ జన్మస్థలం కాశి. ఈయన సా.శ.1399లో జన్మించాడు. ఈయన తల్లిదండ్రులెవరో తెలియదు. కానీ ఇతన్నిఒక నిరుపేద చేనేత ముస్లిం దంపతులైన నీమా, నీరూ పెంచి పెద్దచేశారు. ఇతను దుర్భరమైన దారిద్ర్యాన్ని అనుభవించాడు. ఇతని మొదటి భార్య చనిపోగా రెండవ వివాహం చేసుకున్నాడు. కానీ ఆమె పరమగయ్యాళి కావటం వలన జీవితముపై విసిగిపోయాడు. ఆకాలంలో ఉత్తర భారతదేశంలో హిందువులు, మహమ్మదీయులు పరస్పరం ద్వేషించుకొనేవారు, మూఢాచారాలు వ్యాపించి ఉండేవి. ఇవన్నీ చూసిన కబీరుదాసు ఇల్లు వదలి దేశాటనకై బయలుదేరి అనేక యాత్రలు తిరిగి పలుప్రదేశాలను, వివిధ వ్యక్తులను కలుసుకొని జ్ఞాన సంపన్నుడయ్యాడు. కబీరు చదువుకొన్న విద్యాధికుడు కాదు. అయినా ఆయన చెప్పిన ఉపదేశాలను ఆయన శిష్యులు గ్రంథస్థం చేశారు. దాని పేరు "కబీరు బీజక్". కబీర్ శ్రీరాముని భక్తుడు. కబీరుదాసు గురువు "రామానందుడు". అతని ద్వారా జ్ఞానోపదేశం పొంది జీవితాన్ని పావనం చేసుకున్నాడు కబీర్. కబీర్ సా.శ.1518లో మరణించాడు. అతని భౌతికకాయం కోసం హిందువులు, ముస్లింలు వాదులాడుకున్నారు. కబీర్ ముస్లిం అని, కాదు, హిందువని వారు పోట్లాడుకున్నారు. భౌతికకాయం మాయమై, దానికి బదులుగా అక్కడ పుష్పాలు వెలిశాయట. ఈ నిదర్శనం వల్ల వారికి భక్తకబీరు ఎంతటి మహిమాన్వితుడో తేటతెల్లమయింది. ఇతడు 120 యేళ్ళ సుదీర్ఘ జీవితాన్ని చూశాడు.

## సాహిత్యం
కబీర్ దాసు దోహాలు చాలా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

## కబీర్ సూక్తులు
* మతాల పేరిట సామరస్యం చెడగొట్టుకోవటం అవివేకం 
* "రామ్ రహీమ్ ఏక్ హై" 
* భగవంతుని కొరకు అక్కడ - ఇక్కడ వెతకవలసిన పనిలేదు, అతడు నీలోనే ఉన్నాడు . నీలో వున్న ఆత్మారాముని కనుగొనలేక కస్తూరి మృగం చందంబున అక్కడక్కడ వెదకులాడిన ఏమి లాభం? పూవులోని వాసనలా దేవుడు నీలోనే ఉన్నాడు. తన నాభినుండి బయట పడుతున్న కస్తూరి గంధాన్ని, తెలుసుకొనలేని జింక, దాన్నిబయట గడ్డిలో వెతుకుతుంది. అలాగే నీలోని భగవంతుని బయట వెతకవద్దు.
*ప్రజలు తమ శరీరాలను బాగా శుభ్రపరుస్తారు. కానీ, మనస్సులోని మురికిని శుభ్రం చేయరు. వారు గంగా, గోమతి వంటి నదులలో స్నానం చేయడం ద్వారా తమను తాము పవిత్రులుగా భావిస్తారు, కానీ వారు మూర్ఖులు.

ప్రజలు కదలని రాయికి పంచభక్ష పరమాన్నాలు పెట్టి తినమని పూజిస్తారు తప్ప సాటి మనిషిని ప్రేమించీ కాస్త అన్నం పెట్టారు

రాయిలో దేవుడున్నాడు అనుకొంటే 
చిన్న రాయికి ఎందుకు ఆ కొండకే పూజలు చేయండి అంటారు
అంతకంటే, విసుర్రాయిని పూజించండి గింజల్ని పిండి చేసి ముద్ద పెడుతుంది అంటారు.

## మూలాలు
* కబీరుదాసు: సి.వి.నారాయణ 2008 ఫిబ్రవరి సప్తగిరి పత్రికలో వ్రాసిన వ్యాసం ఆధారంగా.

www.kubeer.eu.pn

వర్గం:భారతీయ కవులు
వర్గం:ఇస్లాంను వదిలేసిన వారు
వర్గం:1399 జననాలు
వర్గం:1518 మరణాలు
ఛాయా దేవి

**ఛాయాదేవి** సూర్యుని భార్య, హిందూమతంలో నీడ దేవత. సూర్యుని మొదటి భార్య సరన్యు (సంజ్నా)కు నీడ (ప్రతిబింబం). ఛాయా సంజ్ఞ నీడ నుండి జన్మించంది. ఛాయను శని తల్లిగా వర్ణించారు. ఈమెకు సావర్ణి మనువు అను కుమారుడు జన్మించాడు. 

## పురాణ కథ
సూర్యుని మొదటి భార్య పేరు సంజ్ఞ. సంజ్ఞ సూర్యుని వలన మనువు, యముడు,యమునలను సంతానంగా పొందింది. కోమలాంగి అయిన  సంజ్ఞ సూర్యు వేడిని సహించలేక తన యోగబలంతో తనవలే ఉండే తన నీడను ఛాయగా ప్రాణం పోసింది.  సూర్యునితో ఉండమని ఛాయను ఆజ్ఞాపించిన సంజ్ఞ, ఉత్తర కుశంలో ఉండే ఏకాంత వాసానికి వెళ్ళిపోయింది. సూర్యుడు ఛాయను సంజ్ఞగానే భావించి, ఆమె వలన సంవీర్ణ, శని, తపతి అనే ముగ్గురు బిడ్డలను కన్నాడు. కాలం గడచిన కొద్దీ ఛాయ, సంజ్ఞ సంతానంమీద ధ్వేషం పెంచుకోగా  మనువు సహించి ఊరుకోగా, యముడు మాత్రం కోపగించుకునేవాడు.

అతనికి తల్లిమీద కోపం వచ్చి ఆమెను కొట్టడానికి కాలు ఎత్తాడు. అందుకు ఛాయ కోపంతో యముని మందబుద్ధివిగా అని శపించింది. అసలు విషయం తెలుసుకున్న సూర్యుడు యమునికి, యమ ధర్మరాజ పదవినిచ్చాడు. తరువాత సూర్యుడు తన మామ త్వష్ట ప్రజాపతిని కలిసి జరిగినదంతా తెలియజేయగా అతడు అల్లుని శాంతింపజేసి తన కుమార్తె ఆడగుర్రము రూపములో ఉత్తర కురుదేశములో సంచరించుచున్నదని తెలిపాడు. సూర్యుడు అక్కడికి వెళ్ళి గుర్రము రూపంలో ఉన్న ఆమెకు తన నోటిద్వారా వీర్యమును ఆమె నాసికలందు స్కలించాడు. ఆ వీర్య ప్రభావముచే వారే అశ్వినీ దేవతలుగా పిలువబడుతున్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
పైథాన్ (కంప్యూటర్ భాష)

thumb|341x341px|పైథాన్ ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వేజ్ - ఒక పుస్తకం
**పైథాన్** అనేది ఒక కంప్యూటర్ భాష. దీనిని నెదర్లాండ్స్కు చెందిన గిడో వాన్ రోసమ్ అనే ఒక కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త రూపొందించడం జరిగింది. ఇది ఒక బహుళ ప్రయోజనకరమైన ఉన్నత స్థాయి కార్యలేఖన (హై లెవెల్ ప్రోగ్రామింగ్) భాష. దీనితో బాటు వచ్చే ప్రామాణిక లైబ్రరీ చాలా విస్తారమైనది, ఉపయోగకరమైనది.
 
ఈ భాష గతిక (డైనమిక్) రకపు వ్యవస్థను, స్వయంచాలక జ్ఞాపకశక్తి నిర్వాహణను, సమగ్రమైన ప్రామాణిక లైబ్రరీలను కలిగివుంది.

ఇతర గతిక భాషల వలె పైథాన్ భాషను తరచుగా స్క్రిప్టింగు భాష లాగానే ఉపయోగిస్తారు, అయితే స్క్రిప్టింగు కాని సందర్భాలలో కూడా విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. తృతీయ పార్టీ పనిముట్లను వినియోగించి, పైథాన్ సంకేతాన్ని స్వతంత్ర ఎక్జిక్యూటబుల్ కార్యక్రమాల వలె ప్యాక్ చేయవచ్చు. అంతేకాక పైతాన్ దుబాసిలు చాలా నిర్వాహక వ్యవస్థలకు అందుబాటులోవున్నాయి.

CPython అనేది పైథాన్ యొక్క రిఫెరెన్సు అమలు, ఇది ఉచితం, స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు అంతేకాక కమ్యూనిటీ ఆధారిత అభివృద్ధి నమూనాను కలిగివుండి, దాదాపు అన్ని ప్రత్యామ్నాయ విధానాలను ఉంది. CPython లాభాపేక్షలేని సంస్థ అయిన పైథాన్ సాఫ్టువేర్ ఫౌండేషన్ చే నిర్వహించబడుతుంది. పైథాన్ స్థిరంగా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ప్రోగ్రామింగ్ భాషలలో ఒకటిగా ర్యాంక్ పొందింది.

## చరిత్ర
గుయిడో వాన్ రోసమ్, పైథాన్ యొక్క సృష్టికర్త

పైథాన్ 1980వ సంవత్సరం చివరలో ఉద్భవించింది, దీని అమలు నెదర్లాండ్సులో CWI వద్ద ABC భాష (SETL ప్రేరణతో)కు (అసాధారణ పరిస్థితి నిర్వహణా సామర్థ్యం, అమీబా నిర్వాహక వ్యవస్థ అంతరవర్తిగా వున్న) వారసునిగా వున్న గుయిడో వాన్ రోసమ్ చే ప్రారంభించబడింది. వాన్ రోసమ్ పైథాన్ యొక్క ప్రధాన రచయిత, ఇతడు పైథాన్ యొక్క దిశను నిర్ధేశించుటలో, నిర్ణయించుటలో కీలక పాత్రను పోషిస్తున్నాడు.

పైథాన్ అనే పేరు బ్రిటిష్ కామెడీ ప్రదర్శన “మాంటీ పైథాన్’స్ ఫ్లయింగ్ సర్కస్” నుండి ఉద్భవించింది.

పైథాన్ 2.0 2000 అక్టోబరు 16 లో విడుదల అయింది, ఇందులో చెత్తను పూర్తిగా సేకరించే ఫుల్ గార్బేజ్ కలెక్టర్, యూనికోడ్ తోడ్పాటు వంటి చాలా ప్రధాన విశిష్టతలు ఉన్నాయి.

పైథాన్ 3.0 (పైథాన్ 3000 లేదా py3k అని పిలవబడుతుంది), ఒక ప్రధానమైన, ముందు రూపాంతరాలకు అనుకూలత లేని విడుదల, ఇది సుదీర్ఘ కాలం పరీక్షించబడిన తరువాత 2008 డిసెంబరు 3 న విడుదలైంది. ఇందులో ఉన్న చాలా విశిష్టతలు మునుపటి రూపాంతరాలు అయిన పైథాన్ 2.6, 2.7 కు అనుకూలంగా చేశారు.

## విశిష్టతలు , తత్వం
పైథాన్ అనేది ఒక బహుళ-సమాహార కార్యలేఖన భాష.
ఇందులో వస్తు ఆధారిత కార్యలేఖనం, నిర్మాణాత్మక కార్యలేఖనానికి పూర్తిగా తోడ్పాటువుంది.పైథాన్‌లో క్లాసులు మరియు ఆబ్జెక్టులు కోడ్‌ను నిర్మాణాత్మకంగా రూపొందించడానికి ఉపయోగపడతాయి.

## పైథాన్ ప్రోగ్రామింగ్ ఉదాహరణలు

```python
print('Hello , World!')
```
ఔట్పుట్ : Hello , World!

## మూలాలు
వర్గం:సాఫ్టువేరు వ్రాయు భాషలు
వర్గం:స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు
షోయబ్ అక్తర్

thumb|right|షోయబ్ అక్తర్
1975, ఆగష్టు 13న పంజాబ్ (పాకిస్తాన్) లోని రావల్పిండిలో జన్మించిన **షోయబ్ అక్తర్** (Shoaib Akhtar) పాకిస్తాన్కు చెందిన క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. అతివేగంగా బౌలింగ్ విసరడంలో ఇతడు ప్రసిద్ధి చెందినాడు. తరుచుగా వివాదాలలో కూరుకొని పలుమార్లు జట్టు నుంచి తొలిగించబడ్డాడు. 2005లో ఆస్ట్రేలియా పర్యటన నుంచి అర్థాంతరంగా పంపివేయబడ్డాడు. ఆ మరుసటి సంవత్సరంలో డ్రగ్ వివాదంలో కూరుకొని నిషేధించబడ్డాడు. 2007 సెప్టెంబర్లో సహచర ఆటగాడు మహ్మద్ ఆసిఫ్‌తో గొడవపడి జట్టు నుంచి వెలి వేయబడ్డాడు. ఇటీవల 2008, ఏప్రిల్ 1న ఆటగాళ్ళ ప్రవర్తనా నియమావళిని ఉల్లఘించింనందుకు పాకిస్తాన్ క్రికెట్ బోర్డుచే 5 సంవత్సరాల నిషేధానికి గురైనాడు.  
## టెస్ట్, వన్డే గణాంకాలు
షోయబ్ 46 టెస్టులలో ప్రాతినిధ్యం వహించి 25.69 సగుతో 178 వికెట్లను సాధించాడు. అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 11 పరుగులకు 6 వికెట్లు. వన్డేలలో 138 మ్యాచ్‌లు ఆడి 23.20 సగటుతో 219 వికెట్లు సాధించాడు. వన్డేలలో అత్యుత్తమ బౌలింగ్ విశ్లేషణ 16 పరుగులకు 6 వికెట్లు.

అక్తర్ 3 ప్రపంచ కప్ పోటీలలో కూడా ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. 2007 ప్రపంచ కప్ పోటీలలో జట్టులో మొదట చేరిననూ గాయం వల్ల పోటీలలో పాల్గొనలేడు.

## మూలాలు

వర్గం:1975 జననాలు
వర్గం:పాకిస్తాన్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ముహమ్మద్ అల్ బుఖారీ

ముహమ్మద్ ఇబ్న్ ఇస్మాయీల్ అల్-బుఖారీ. **అల్-బుఖారీ** అరబ్బీ : **البخاري**, లేదా **[[ఇమామ్]] బుఖారీ** (810-870). ఇతను ప్రసిద్ధ సున్నీ ఇస్లామీయ పండితుడు. పర్షియాకు చెందినవాడు. హదీసుల క్రోడీకరణలు సహీ బుఖారి రచించినందులకు ప్రసిద్ధిగాంచాడు. ఖురాన్ తరువాత ఈ హదీసుకే ఇస్లామీయ ప్రపంచంలో అత్యంత విలువుంది.

## జీవిత చరిత్ర

ఇతని పూర్తి పేరు**ముహమ్మద్ ఇబ్న్ ఇస్మాయీల్ ఇబ్న్ ఇబ్రాహీమ్ ఇబ్న్ అల్-ముఘీరా ఇబ్న్ బర్దిజ్ బాహ్ అల్-బుఖారీ** (అరబ్బీ : محمد بن اسماعيل بن ابراهيم بن المغيرة بن بردزبه البخاري).

### ప్రారంభ జీవితం (810-820)

### అరేబియా ద్వీపకల్ప యాత్రలు

### ఇస్లామీయ ప్రపంచ యాత్ర

### ఆఖరి సంవత్సరాలు (864-870)

## వ్యక్తిత్వం

### ధార్మిక ప్రపంచంలో స్థానం

### విలువిద్య

### సున్నీల భావనలు

## రచనలు
* సహీ బుఖారి
* అల్ అదబ్ అల్ ముఫ్రద్ الأدب المفرد- ముహమ్మద్ ప్రవక్త నడవడికలూ, సత్ప్రవర్తనలపై గ్రంథం.

## మూలాలు


Also:
* *S. 'Abdul-Maujood*, "The Biography of Imam Bukhaaree", Maktaba Dar-us-Salam, 2005.
* F. Wüstenfeld, *Shâfi`iten*, 78 ff.
* McG. de Slane's translation of Ibn Khallikan, i. 594 ff.
* Ignaz Goldziher, *Mohammedanische Studien*, ii. 157 ff. 
* Nawawi, *Biographical Dictionary* 86 ff.

## ఇవీ చూడండి
* సహీ బుఖారి
* హదీసులు
* ఇస్ నద్
* ముస్లిం పండితులు

## బయటి లింకులు
* Hadith Phonetic/Natural Language Search engine of Sahih Bukhari and other Hadith compilations
* English Translation of Sahih Al Bukhari
* Arabic Text of Sahih Al Bukhari الجامع الصحيح, with one of the most famous of its commentary by Ibn Hajar Fath al-Bari فتح الباري
* Al Adab Al Mufrad الأدب المفرد 
* Ahmad Mujtaba Hasan. ''Bukhari.'' I.B. Tauris. ISBN 1-84511-095-1.
* http://www.islaam.net/main/display.php?id=1126&category=13 
* Biography of Muhammad al-Bukhari

వర్గం:ముస్లిం పండితులు
వర్గం:సున్నీ ముస్లిం పండితులు
వర్గం:ముహద్దిస్‌లు
అల్ ఘజాలి

**అబూ హామిద్ మొహమ్మద్ ఇబ్న్ మొహమ్మద్ అల్-ఘజాలీ** **Abu Hāmed Mohammad ibn Mohammad al-Ghazzālī ** (1058-1111) (పర్షియన్ : **ابو حامد محمد ابن محمد الغزالی** ), టర్కిష్ : İmâm-ı Muhammed Gazâlî, **అల్-గాజెల్** గా కూడా ప్రసిద్ధి. పర్షియా లోని ఖోరాసాన్లో జన్మించాడు. ముస్లిం పండితుడు, ధార్మిక తత్వవేత్త. 
## కార్యాలు

thumbnail|200px|1308 పర్షియన్ ముద్రణ, 'సంతోష రాసాయనం".
## అల్-ఘజాలి ప్రకారం ప్రభుత్వాధినేతకు కావలసిన లక్షణాలు

అల్-ఘజాలి "నసీహత్ అల్-ములూక్" లేదా "రాజులకు హితబోధలు" సెల్జూఘ్ ఖలీఫా కొరకు వ్రాశాడు. ఇతని ప్రకారం *దశ హితబోధలు* రాజుకు తనరాజ్యపరిపాలన కొరకు కనీసం వుండవలసిన సూత్రాలని సూచించాడు.
#	తన భుజస్కంధాలపై ఉంచబడిన బాధ్యతల ప్రాముఖ్యాన్ని, అపాయాన్ని, రాజు గ్రహించవలెను. అధికారం ఒక వరం, ఈ అధికారాన్ని ధర్మబధ్ధంగా చెలాయిస్తే ఇటు రాజుకూ అటు ప్రజకూ అనంత సుఖఃసంతోషాలు కలుగును, లేనిచో ఇటు రాజూ అటు ప్రజలూ దుఖః పాతానికి లోనౌతారు.
#	రాజు ఎల్లప్పుడూ ధార్మిక పండితులకు సంప్రదించడానికి తహతహలాడాలి, వీరి సలహాలు తీసుకొని రాజ్యాన్ని సుబిక్షంగా పాలించాలి.
#	పరస్త్రీవ్యామోహాన్ని తానూ త్యజించాలి తన అధికారవర్గం త్యజించాలి. అన్యాయాన్ని తానూ తన అధికారగణం సహించకూడదు. రాజు తన స్వంత జీవనచర్యల న్యాయాన్యాయాలను విచారించాలి, అలాగే తన అధికారగణ జీవనచర్యల న్యాయాన్యాయాలను విచారించాలి, అన్యాయాలుంటే శిక్షించాలి.
#	రాజు నిగర్విగాను, కోపతాపాలకు దూరంగానూ, పగ ద్వేషాలకు అతీతంగానూ ఉండాలి. కోపము జ్ఞానుల శత్రువుగా గుర్తించాలి. తనపాలనలో శాంతి, క్షమా, దయా కారుణ్యాలపట్ల తనూ తలొగ్గాలి ఇతరులనూ తలొగ్గేలా చేయాలి. క్షమాగుణాలను అలవర్చుకొనేలాచేయాలి.
#	ప్రతివిషయ సన్నివేశంలో రాజు తనకు తాను ప్రజగా భావించి ప్రజలకు అధికారులుగా భావించి కార్యక్రమాలు చేయాలి. తనకొరకు ఏమికోరుకుంటాడో ఇతరులకూ అవే అందజేయాలి. ఇలా చేస్తేనే తన అధికారాలను సద్వినియోగం చేస్తున్నట్లు.
#	రాజు న్యాయస్థానంలో ఫిర్యాదు దారుల ఫిర్యాదులను స్వయంగా పరిశీలించవలెను. ఫిర్యాది యొక్క సాధక బాధకాలను తెలుసుకోవడం రాజు యొక్క విద్యుక్తధర్మం. అన్యాయానికి తావు లేకుండా చూడవలసిన బాధ్యతకూడా రాజుదే.
#	రాజు అలంకారాలకు మోజులకు వ్యామోహాలకు బానిస కారాదు. అసలు వీటి జోలికే పోరాదు. హుందాగావుంటూ రాజ్యానికి మకుటంలా ఉండాలి గాని, అహంకారానికి పోయి రాజ్యానికి చీడ తేకూడదు.
#	రాజు మృదువుగా మెలగడం అలవర్చుకోవాలి, క్రూరంగాను, అసభ్యంగాను, హింసించువాడు గాను ఉండకూడదు.
#	రాజును ప్రజలందరూ మెచ్చుకొనేలా రాజు మసలుకోవాలి. ప్రజలను గదమాయించి తనను పొగిడేలా చేసుకొనే రాజు అత్యల్పుడు. ప్రజలలో తనపట్లగల భావాలను ఎప్పటికప్పుడు తెలుసుకొంటూ తన తప్పులున్నయెడల వాటిని తెలుసుకొని దిద్దుకుంటూ ప్రజలనోటిలో నాలుకలా మెలగాలి.
#	అల్లాహ్ ను సంతుష్టుడిని చేసేందుకు ప్రతికార్యం సలపాలి. ఓ ప్రజ దగ్గర మెప్పు కోసం అల్లాహ్ ను వ్యతిరేకిగా చేసుకోరాదు. ఒకరిని అసంతుష్టుడిని చేసి అల్లాహ్ ను సంతుష్టుడిని చేయడం ఉత్తమం. ఒకరిని సంతుష్టుడిని చేసి అల్లాహ్ ను అసంతుష్టుడు చేయడం జరగరాదు.

## ఘజాలీ ప్రభావం
thumbnail|అల్-ఘజాలీ సమాధిగా భావింపబడు సమాధి.

## రచనల జాబితా

## నోట్స్

## మూలాలు
* 

## బయటి లింకులు

* Al-Ghazali Web Site
* Full text of Incoherence of the Philosophers, from Al-Ghazali Websites
* Public Domain documentary on al-Ghazali

వర్గం:ముస్లిం పండితులు
వర్గం:సూఫీలు
ఇబ్నె ఖుల్దూన్

**ఇబ్న్ ఖుల్దూన్** లేదా **ఇబ్న్ ఖల్దూన్** (పూర్తి పేరు, అరబ్బీ, ابو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون, **అబూ సైద్ అబ్దుర్-రహ్మాన్ బిన్ ముహమ్మద్ బిన్ ఖల్దూన**) (మే 27, 1332 సా.శ./732 హి.శ. – మార్చి 19, 1406 సా.శ./808 హి.శ.), ప్రసిద్ధ చరిత్రకారుడు, పండితుడు, ధార్మిక శాస్త్రవేత్త,, రాజకీయ వేత్త. ట్యునీషియాలో జన్మించాడు. జనగణాంక శాస్త్ర పితామహుడు. సాంస్కృతిక చరిత్ర,  చారిత్ర రేఖా శాస్త్రం,  చరిత్ర తత్వం,  సామాజిక శాస్త్రం,  నవీన ఆర్థిక శాస్త్రం. కొన్ని సార్లు ఇతనికి ఈ రంగాల పితామహునిగా గుర్తిస్తారు, లేదా, 'సామాజిక శాస్త్రాల పితామహుడి'గా గుర్తిస్తారు.

[thumb|[ట్యూనిస్లో ఇబ్న్ ఖుల్దూన్ ప్రతిమ.]]

## పనులు

## ఇవీ చూడండి
* ఇస్లామీయ స్వర్ణయుగం
* ముస్లిం శాస్త్రవేత్తలు
* ముస్లిం పండితులు
* ఇస్లామీయ శాస్త్రాలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* The best and complete site on Ibn khaldun 
* Complete Muqaddimah/Kitab al-Ibar in English (without Chapter V, 13)
* Ibn Khaldun on the Web 
* Ibn Khaldun: His Life and Work, by Muhammad Hozien
* Muslim Scientists and Scholars - Ibn Khaldun 
* Dutch biography 
* Chapters from the Muqaddimah and the History of Ibn Khaldun '''in Arabic''' 
* Ibn Khaldūn, from Arnold Toynbee, ''A Study of History'' vol. iii, III. C. II. (b), p. 321
* Ibn Khaldun’s Philosophy of Management and Work 
* Ibn Khaldun (al-Muqaddimah): Methodology & concepts of economic-socioogy 
* Ibn Khaldun. The Mediterranean in the 14th century: Rise and fall of Empires . *Andalusian Legacy* exhibition in the Alcazar of Seville
* The Ibn Khaldoun Community Service Award 

వర్గం:ముస్లిం పండితులు
వర్గం:ముస్లిం శాస్త్రవేత్తలు
ఫాతిమా జహ్రా

**ఫాతిమా** లేదా **ఫాతిమాహ్** (అరబ్బీ : فاطمة ; *ఫాతిమా జహ్రా*గా ప్రసిద్ధి. c. 605 లేదా 615 –632), ఇస్లామీయ ప్రవక్త అయిన ముహమ్మద్ కుమార్తె, ఖదీజాతో కలిగిన సంతానం. ముస్లింల ప్రకారం, స్త్రీలందరికీ ఒక ఆదర్శమూర్తి. తన తండ్రియైన మహమ్మద్ ప్రవక్త ఆపత్కాలంలోనుండగా, ఈమె తండ్రి చెంతనే అనేక కష్టాలు సహిస్తూ తోడుగానే ఉంది. మహమ్మదు ప్రవక్త మక్కా నుండి మదీనాకు హిజ్రత్ చేసినపుడు తాను కూడా మదీనాకు వెళ్ళారు. మదీనాలో అలీ ఇబ్న్ అబీ తాలిబ్తో వివాహం అయింది. ఈమెకూ అలీకూ నలుగురు సంతానం. ఇద్దరు కుమారులు ఇద్దరు కుమార్తెలు. ఇద్దరు కుమారులు హసన్ ఇబ్న్ అలీ, హుసేన్ ఇబ్న్ అలీ. తన తండ్రియైన మహమ్మదు ప్రవక్త మరణించిన కొద్దినెలలకే ఈమెయూ మరణించారు. ఈమెను మదీనాలోని జన్నతుల్ బఖీలో ఖననం చేశారు.

## ఇవీ చూడండి
* ముహమ్మద్ వంశవృక్షం
* సయ్యద్
* ముహమ్మద్ కుటుంబం

## మూలాలు
;Books and jourals
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (In Arabic)
* 
*  (In Persian)

;Encyclopedias
* 
* 

## బయటి లింకులు
* Fatimah, article at *Enyclopaedia Britannica Online*
* Fatimah  by Jean Calmard, article at *Enyclopaedia Iranica*

## మూలాలు
వర్గం:ముహమ్మద్ కుటుంబ వారసులు
వర్గం:ముహమ్మద్ వంశవృక్షం
శశిరేఖ (చలం రచన)

thumb|శశిరేఖ
thumb
**శశిరేఖ**, ప్రఖ్యాత తెలుగు రచయిత గుడిపాటి వెంకటచలం వ్రాసిన ఒక రచన.

'శశిరేఖ ' గురించి రాస్తూ శివశింకరశాస్త్రి తన పీఠికలో-'ప్రేమ శాశ్వతమా చంచలమా అని కొందరు ప్రశ్నిస్తారు. గాడానురాగం శాశ్వతము కాదని యెవరనగలరు? అయితే జీవితంలో ప్రేమ ఒకసారి కలుగుతుందా, అనేక పర్యాయములు ఉదయిస్తుందా? ఈ విషయంలో భేదాలున్నవి. ప్రేమామృత ఝరి హృదయంలో నిరంతరమూ ప్రవహించేవారు ఎక్కువసార్లు ప్రేమించగలరు. ఏక కాలములో ఇద్దరు వ్యక్తులను మాత్రము సమానముగా ప్రేమించడం అసంభవం. ఒకరిమీద అనురాగం సడలిపోయిన తర్వాత ఇంకొకరిమీదికి ప్రసరించవచ్చును ' అని కథానాయికను జాగ్రత్తగా సమర్థిస్తూ ' ఈ కథానాయిక సామాన్య స్త్రీ కాదు. ఈమె ప్రేమైక జీవిని. అందుచేతనే తనకు యోగ్యుడైన ప్రియునికోసమై ఎట్టి త్యాగమైనా చేసింది. స్వాతంత్ర్యములేని సామాన్య స్త్రీలవంటి పతివ్రత ఈమె కాదు ' అని రూలింగ్ ఇచ్చాడు.

రామ్మూర్తి రత్నమ్మ, చలం-కృష్ణశాస్త్రి. సత్యవతి వీరి సంబంధాలను వ్యావహారిక జగత్తు నుంచి విడదీసి చూడడానికి తాత్త్వికమైన ప్రాతిపదికను శాస్త్రి తమ పీఠికలో తెచ్చిఇచ్చాడు. శశిరేఖ గురించి చలమే ముగింపులో దేవదూతచేత ఇలా అనిపిస్తాడు- 'అవును, ఈమె ఆ లోకంలో ఉండతగినది కాదు. ఎక్కడ ప్రేమకు అంతంలేదో, అంతా ప్రేమమయమో, ఎక్కడ ప్రేమకు నీతిదుర్నీతి అనునవి లేవో, అట్టి లోకానికి ఒస్తోందీమె. తన మనోకల్పితములైన దివ్య ప్రేమమూర్తులతో లీలలకై ఈమెకు వరమీయబడినది. ప్రేమించినవారికి పాపములేదు. ప్రేమ మూర్తి, ప్రేమాగ్నిలో తప్తమైన పరిశుద్దమైన దీమె ఆత్మ. ధన్యురాలు, ప్రేమించినది’

## ఇవి కూడా చూడండి
* చలం రచనల జాబితా
* గుడిపాటి వెంకటచలం

వర్గం:చలం రచనలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
కుతుబ్ మీనార్

**విష్ణు స్తంభం**right|thumb|72.5 మీటర్ల '''విష్ణు స్తంభం''', ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన ఇటుకల నిర్మాణం.

**విష్ణు స్తంభం** (ధ్రువ స్తంభం ध्रुव स्तम्भ Dhruv Sthambh) (ఆంగ్లం: **Vishnu Dhwaj** హిందీ: **विष्णु ध्वज** ఉర్దూ:  قطب مینار), ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన ఇటుకల '''స్తంభం''', ఇది 5వ శతాబ్దంలో రాజా విక్రమాదిత్యచే నిర్మించబడింది, హిందూ నిర్మాణాలకు ఒక అపురూపమైన ఉదాహరణ. ఇది ఢిల్లీ లోని మెహ్రౌలీ వద్ద గల కుతుబ్ కాంప్లెక్స్లో గలదు. యునెస్కో వారు ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితాలో **'విష్ణు స్తంభం** (ధ్రువ స్తంభం ध्रुव स्तम्भ Dhruv Sthambh)'ను నమోదు చేశారు.

మన దేశంలో ప్రాచీన నిర్మాణ శాస్త్రం, ఇంజనీరింగ్ ప్రతిభను సాక్షాత్కరింపజేసే చారిత్రాత్మక కట్టడమే విష్ణు స్తంభం (ధ్రువ సంభం). ఢిల్లీలోని మెహ్రాలీ వద్ద ఉంది. ప్రతి ఏడాది జూన్ నెలలో 22 వ తేదీన భూమి మీద దీని నీడ పడదు. అత్యద్భుతమైన భౌగోళీక శాస్త్ర నిగూఢతను తెలిపే ఈ కట్టడం 28.5 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మీద ఉంది. ఈ కట్టడం 5 డిగ్రీలు వంపు కలిగి వుండటం వలన భూమధ్య రేఖకు అటు ఇటుగా సూర్యుడి చలనం వలన దీని నీడ ఆ ప్రత్యేక రోజున భూమి మీద పడటం లేదు.

## వర్ణన
కుతుబ్ అనగా ధృవం, మీనార్ అనగా స్తంభం, కుతుబ్ మీనార్ అనగా "ధృవపుస్తంభం".ఐనను దానిని కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ నిర్మించాడు గనక అతని పేరు మీదుగానూ దీనికి కుతుబ్ మీనార్ అనే పేరొచ్చిందని ప్రతీతి. కుతుబ్ మీనార్ ఎత్తు 72.5 మీటర్లు లేదా 237.8 అడుగులు. దీనిలో 399 మెట్లు పైవరకూ గలవు. పునాది వద్ద దీని వ్యాసం 14.3 మీటర్లు, పైన దీని వ్యాసం 2.75 మీ. ఇది మొత్తం ఐదు అంతస్తుల నిర్మాణం. దీనిని 1193 లో నిర్మించారు. కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ దీని నిర్మాణం ప్రారంభించగా, ఇల్ టుట్ మిష్ పూర్తికావించాడు.దీని ప్రాంగణంలో ఢిల్లీ ఇనుప స్థంభం, ఖువ్వతుల్ ఇస్లాం మస్జిద్లు కూడా ఉన్నాయి.

## ఇంజనీరింగ్ ప్రతిభ
మన దేశంలో ప్రాచీన నిర్మాణ శాస్త్రం, ఇంజనీరింగ్ ప్రతిభను సాక్షాత్కరింపజేసే చారిత్రాత్మక కట్టడమే కుతుబ్ మీనార్. ఢిల్లీలోని మెహ్రోలీ వద్ద ఉంది. ప్రతి ఏడాది జూన్ నెలలో 22 వ తేదీన భూమి మీద దీని నీడ పడదు. అత్యద్భుతమైన భౌగోళీక శాస్త్ర నిగూఢతను తెలిపే ఈ కట్టడం 28.5 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మీద ఉంది. ఈ కట్టడం 5 డిగ్రీలు వంపు కలిగి వుండటం వలన భూమధ్య రేఖకు అటు ఇటుగా సూర్యుడి చలనం వలన దీని నీడ ఆ ప్రత్యేక రోజున భూమి మీద పడటం లేదు.
right|కుతుబ్ మీనార్ ప్రక్కన వున్న కట్టడము

## ఇవీ చూడండి
* ఆసియా ,  ఆస్ట్రేలియా లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా
* భారతదేశంలోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా

## చిత్రమాలిక

Image:Qutub Minar Image.jpg
Image:minar9936775.jpg|దగ్గర నుంచి మీనార్
Image:Qutub_minar.JPG|కుతుబ్ మీనార్, చుట్టూ శిథిలాలు.
Image:Qutub Minar at night.jpg|రాత్రివేళ కుతుబ్ మీనార్.
Image:India-Qutb-Silho.jpg|దూరం నుండి కుతుబ్ మీనార్.
Image:Minar-height.jpg|కుతుబ్ మీనార్ ఎత్తు.
Image:Qutab.jpg|కుతుబ్ మీనార్
Image:Arabic_words_carved_into_the_Qutb_Minar.jpg |మీనార్ పై ఖురాన్ సూక్తులు.
right|కుతుబ్ మీనార్ ప్రక్కన వున్న కట్టడము


## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Quwwat Al-Islam Mosque
* Qutub Minar at night
* Qutb Minar from satellite, recognizable by its long shadow
* Qutab Minar
* Downloadable photos Qutab Minar
* 19th century photography by Eugene Clutterbuck Impey

వర్గం:ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:ఆసియా , ఆస్ట్రలేషియా లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు
వర్గం:ఇస్లామీయ నిర్మాణాలు
వర్గం:ఢిల్లీ
వర్గం:మీనార్లు
వర్గం:ఢిల్లీ పర్యాటక ప్రదేశాలు
మహారాజా కళాశాల

**మహారాజా కళాశాల**లు ఈ క్రింది ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి. 

* మహారాజా కళాశాల, విజయనగరం
* మహారాజా కళాశాల, పిఠాపురం
* మహారాజా కళాశాల, మైసూర్
* మహారాజా కళాశాల, పర్లాకిమిడి
చెలికాని అన్నారావు

**చెలికాని అన్నారావు** తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం కార్యనిర్వహణాధికారి పనిచేశాడు. ఈయన 1908, సెప్టెంబరు 8 న విజయనగరం జిల్లాలోని బొబ్బిలి రాజవంశంలో జన్మించాడు.

అన్నారావు 1930 లో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి రసాయన శాస్త్రంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. ముంబైలోని లక్ష్మీరంగం కాపర్ మైన్స్ లిమిటెడ్ సంస్థకు, మద్రాసు కమర్షియల్ కార్పొరేషన్ కు డైరెక్టరుగా పనిచేశాడు. 1933 లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంలో అధికారిగా చేరాడు. అన్నారావు టి.టి.డి.లో పేష్కారుగా, పర్సనల్ అసిస్టెంటు కమీషనరుగా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. స్వామివారి దర్శనానికి వచ్చే యాత్రికులకు విశేషమైన సౌకర్యాలు కల్పించడం ఈయన తోనే ఆరంభమయింది. ఈయన దేవస్థానంలో ఉద్యోగులకు ప్రభుత్వోద్యోగులతో సమానమైన జీతాలు, సౌకర్యాలను కల్పించి, చక్కని క్రమశిక్షణ అలవర్చాడు. అమెరికా, ఇతర దేశాలలో శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి దేవాలయాల స్థాపనకు ఆయన ఎంతో కృషిచేశాడు.

## మూలాలు
*20వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2005.

వర్గం:1908 జననాలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లాకు చెందిన ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు
హుమాయూన్

**నాసిరుద్దీన్ ముహమ్మద్ హుమాయాన్** (* అల్-సుల్తాన్ అల్-ఆజమ్ వల్ ఖాఖాన్ అల్-ముకర్రమ్, జామ్-ఇ-సల్తనత్-ఎ-హఖీఖి వ మజాజి, సయ్యద్ అల్-సలాతీన్, అబుల్ ముజఫ్ఫర్ నాసిర్ ఉద్దీన్ ముహమ్మద్ హుమాయూన్ పాద్షాహ్ గాజి, జియాఉల్లాహ్*) (పర్షియన్ : **نصيرالدين همايون**) (మార్చి 6 1508 &ndash; ఫిబ్రవరి 22 1556), మొఘల్ సామ్రాజ్యపు రెండవ చక్రవర్తి. ఇతను ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, ఉత్తర భారత ప్రాంతాలను పాలించాడు. 1530&ndash;1540, తిరిగి 1555&ndash;1556 వరకూ పరిపాలించాడు. ఇతడి తండ్రి బాబరు. కుమారుడు అక్బర్.
## వ్యక్తిత్వం
హుమాయూన్ చక్కని విద్వాంసుడు. జ్యోతిష్యభూగోళ శాస్త్రములందు అభిరుచి గల యీ చక్రవర్తి స్వోపయోగార్ధము భూగోళఖగోలకు ప్రతికృతులను (ఘ్లొబెస్)నిర్మించుకొనెను. జాతకభాగమునందున దీతనికి ప్రబలమగు విశ్వాసముండెడిది. పంచ భూతములయొక్క తత్వమును విమర్చించుచు ఈతడొక గ్రంధమును రచించెను. తన దర్సనమొనర్చి తన ఆదరమునుబడయు జనులను ఈతడు కొన్ని తరగతులుగా విభజించి యందు విద్వాంసులకు మతప్రచారకులతోడను, ధర్మశాస్త్రజ్ఞులతోడను సమముగ అగ్రస్థానమునొసంగెను. ఖగోళమునందు గ్రహముల పేరిట దివ్య భవనములను నిర్మిచి యీ చక్రవర్తి శనిగురువుల భవనములలో విద్వత్సమానము నొనర్చుచుండెను. యుద్ధ రంగములకేగునపుడు, తుదకు ప్రాణములకై పరుగెత్తినపుడుగూడ ఈతడు గ్రంధములనుమాత్రము విడువకుండెనట. ఈ చక్రవర్తి నిర్మించిన విద్యాలయములలో ఢిల్లీ నగరమందలి కళాశాలయు, ఆగ్రానగరమున కెదురుగ యమునా తీరమందలి మరియొక విద్యాలయమును ముఖ్యమయినవి.

హుమాయున్‌కు తన తండ్రి బాబర్ ఎలాంటి స్థితిలోనూ కోల్పోకుండా ఇచ్చిన అపురూపమైన వజ్రం కోహినూర్‌ని చాలాకాలం జాగ్రత్తగా కాపాడుకున్నారు. మొఘల్ చరిత్రకారుడు అబుల్ ఫజల్ వ్రాసిన చరిత్ర ప్రకారం హుమాయున్ షేర్షా కారణంగా రాజ్యాన్ని కోల్పోయి రాజస్థానంలో ప్రవాసం ఉన్నప్పుడు కూడా వజ్రాన్ని నిలబెట్టుకున్నారు. కోహినూర్ పొందాలని మార్వాడ్ రాజైన మాల్దేవు తన అనుచరుడికి వ్యాపారస్తుని వేషం వేసి వజ్రానికి మంచి ధర కట్టి కొనిపించేందుకు సిద్ధమయ్యారు. అయితే హుమాయున్ అమ్మలేదు. చివరకు రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందేందుకు పర్షియన్ రాజు *షా తహమస్* సహకరించినప్పుడు, అతనికి కృతజ్ఞతతో 250 విలువైన వజ్రాలతోపాటు కోహినూరును కూడా ఇచ్చేశారు.

## మరణం

ఫిబ్రవరి 22, 1556 న, చేతినిండా పుస్తకాలతో గ్రంథాలయ మెట్లపై నడుస్తూ క్రిందికి వస్తున్న హుమాయూన్, మస్జిద్ నుండి అజాన్ విని, నమాజ్ కు వెళ్ళాలన్న ఆతృతతో వడివడిగా అడుగులు ముందుకు వేశాడు. కాలు జారి, మెట్లపైనుండి, జారి పడ్డాడు. గాయాలపాలైన హుమాయూన మూడురోజుల తరువాత మరణించాడు. 13 యేండ్ల అక్బర్ సింహాసనం అధిష్టించాడు.

## మూలాలు

*Gulbadan Begum *Humayun-nama*. Trans. & Ed. Annette Beveridge Royal Asiatic Soc. (London) 1902 (ISBN 81-215-1006-6)
**Cambridge History of India*, Vol. III & IV, "Turks and Afghan" and "The Mughal Period". (Cambridge) 1928
*Muzaffar Alam & Sanjay Subrahmanyan (Eds.) *The Mughal State 1526-1750* (Delhi) 1998
*William Irvine *The army of the Indian Moghuls*. (London) 1902. (*Last revised 1985*)
*Bamber Gasgoigne *The Great Moghuls* (London) 1971. (*Last revised 1987*)
*Jos Gommans *Mughal Warfare* (London) 2002
*Peter Jackson *The Delhi Sultanate. A Political and Military History* (Cambridge) 1999
*John F. Richards *The Mughal Empire* (Cambridge) 1993
*James Tod *Annals & Antiquities of Rajasthan* (Oxford) 1920 Ed. Wm Crooke (3rd Edition)

## బయటి లింకులు
*The Reign of Humayun
*Humayun's Tomb

వర్గం:మొఘల్ సామ్రాజ్యం
వర్గం:మొఘల్ చక్రవర్తులు
వర్గం:1508 జననాలు
వర్గం:1556 మరణాలు
తెలుగు సామెత

సామెతలు భాషలు మాట్లాడే ప్రజల సంస్కృతిని, సాంప్రదాయాలను ప్రతిబింబిస్తాయి."సామెత లేని మాట ఆమెత లేని ఇల్లు" అంటారు.సామెతలు ప్రసంగానికి దీపాల్లాంటివి.సామెతలు మాటల రుచినిపెంచే తిరగమోత,తాలింపు దినుసులు.ప్రజలు తమ అనుభవాల్లోనుంచే సామెతలను పుట్టిస్తారు కాబట్టి సామెతలు అనుభవ సారాలు.సామెతలు నిప్పులాంటి నిజాలు,నిరూపిత సత్యాలు.ఆచరించదగ్గ సూక్తులు. 

**సామెతలు** లేదా **లోకోక్తులు** (Proverbs) ప్రజల భాషలో మరల మరల వాడబడే వాక్యాలు. వీటిలో భాషా సౌందర్యం, అనుభవ సారం, నీతి సూచన, హాస్యం కలగలిపి ఉంటాయి. సామెతలు ఆ భాష మాట్లాడే ప్రజల సంస్కృతిని, సంప్రదాయాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. *"సామెత లేని మాట ఆమెత లేని ఇల్లు"* అంటారు. సామెతలకు ఏ ఒక్కరినీ రచయితగా చెప్పలేము. ప్రజలు తమ అనుభవాల్లోనుంచే సామెతలను పుట్టిస్తారు. ఆంగ్లంలో సామెతను **byword** లేదా **nayword** అని కూడా అంటారు. సామెతలలో ఉన్న భేదాలను బట్టి వాటిని "సూక్తులు", "జనాంతికాలు", "లోకోక్తులు" అని కూడా అంటుంటారు.

## పుస్తకాలు
*తెలుగు సామితలు:కెప్టెన్ ఎం.దబ్ల్యు.కార్,వి.రామస్వామి శా స్త్రులు 1955
*తెలుగు సామెతలు:సంపాదక వర్గం-దివాకర్ల వెంకటావధాని,పి.యశోదా రెడ్డి,మరుపూరి కోదండరామరెడ్డి. *తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం మూడవ కూర్పు పునర్ముద్రణ1986
*తెలుగు సామెతలు: సంకలనం-పి.రాజేశ్వరరావు, విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్, హైదరాబాదు, 1993.
*తెలుగు సామెతలు:గీతికా శ్రీనివాస్,జే.పి.పబ్లికేషన్స్ 2002
*తెలుగు సామెతలు:సంకలనం-రెంటాల గోపాలకృష్ణ,నవరత్న బుక్ సెంటర్ 2002
*జాతీయ సంపద: తెలుగు నేర్చుకునేవారికి సామెతలు, జాతీయాలు, భవిష్యనిధి వివరణలతో, ఆరి శివరామకృష్ణయ్య, 2008.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
ఆయనము

thumb|సౌర వ్యవస్థ పెయింటింగ్
**ఆయనము** ఒక కాలమానము. ఒక ఆయనము 3 ఋతువులు లేదా 6 నెలలకు సమానము. ఒక సంవత్సరములో రెండు ఆయనాలు వస్తాయి. అవి ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయణం.

## ఉత్తర ఆయనం
ఉత్తర ఆయనం అంటే ఉత్తరం వైపుకి పయనించడం అని అర్ధం. సూర్యుడు కొంత కాలం భూమధ్యరేఖకి దక్షిణం వైపు పయనించడం, తరువాత దక్షిణం వైపు నించి ఉత్తరం వైపుకి పయనించడం జరుగుతూ ఉంటుంది. సూర్యుడు పయనించే దిక్కుని బట్టి దక్షిణం వైపుకి పయనిస్తున్నపుడు దక్షిణాయనం అని ఉత్తరం వైపుకి పయనిస్తున్నప్పుడు ఉత్తరాయణం అని అంటారు.

## తెలుగు మాసములు
చైత్ర మాసం -- ఉత్తరాయనం -- వసంత ఋతువు
వైశాఖ మాసం -- ఉత్తరాయనం -- వసంత ఋతువు
జ్యేష్ట మాసం -- ఉత్తరాయనం -- గ్రీష్మ ఋతువు
ఆషాఢ మాసం -- ఉత్తరాయనం + దక్షిణాయనం గ్రీష్మ ఋతువు

శ్రావణ మాసం --దక్షిణాయనం -- వర్ష ఋతువు
భాద్రపద మాసం --దక్షిణాయనం -- వర్ష ఋతువు
ఆశ్వయుజ మాసం --దక్షిణాయనం -- శరత్ ఋతువు
కార్తీక మాసం --దక్షిణాయనం -- శరత్ ఋతువు
మార్గశిర మాసం --దక్షిణాయనం -- హేమంత ఋతువు

పుష్య మాసం -- దక్షిణాయనం + ఉత్తరాయణం -- హేమంత ఋతువు
మాఘ మాసం -- ఉత్తరాయనం -- శిశిర ఋతువు
ఫాల్గుణ మాసం -- ఉత్తరాయనం -- శిశిర ఋతువు

వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
మండలము (అయోమయ నివృత్తి)

*మండలం - ఒక రెవెన్యూ శాఖకు చెందిన పరిపాలనా విభాగం.
*మండల పరిషత్ - ఒక పంచాయితీ రాజ్ శాఖకు చెందిన పరిపాలనా విభాగం
*మండలం (కాలమానం) - తెలుగు కాలమానంలో 40 రోజుల సముదాయం.