కప్పే అరభట్ట

[కుడి|thumb|[బాదామి|బాదామిలో ఉన్న కృత్రిమ సరస్సుకి తూర్పు చివరన ఉన్న భూతనాథ ఆలయానికి ఎదురుగా ఉన్న కొండను చూపే 1880ల నాటి ఛాయాచిత్రం. *కప్పె అరభట్ట* శాసనం ఈశాన్య చివరన ఉన్న కొండపై చెక్కబడింది.]]
**కప్పె అరభట్ట** (కన్నడ: ಕಪ್ಪೆ ಅರಭಟ್ಟ) 8వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక చాళుక్య వీరుడు. క్రీ.శ. 700 నాటిదని భావిస్తున్న ఒక కన్నడ పద్య శాసనం ద్వారా ఇతని గురించి తెలిసింది. భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఉన్న బాదామిలో కృత్రిమ సరస్సుకి ఈశాన్య చివరన ఉన్న కొండపై ఈ శాసనం చెక్కబడింది. ఈ శాసనంలో కన్నడ లిపిలో పది వరుసల్లో ఐదు పద్యాలు ఉన్నాయి. రెండవ పద్యం (3, 4 వరుసలు) ఒక సంస్కృత *శ్లోకం*. మిగిలిన పద్యాలలో, మొదటిది మినహా అన్నీ *త్రిపది* (కన్నడ పద్య ఛందస్సు)లో ఉన్నాయి.

పన్నెండు పదాలతో ఉన్న మూడవ పద్యం (5, 6 వరుసలు) బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ పన్నెండు పదాలలో తొమ్మిది కన్నడలో ఉన్న సంస్కృత పదాలు. దీని సంక్షిప్త రూపం అందరికీ సుపరిచితం, కొన్నిసార్లు ఇది కన్నడలో *త్రిపది* ఛందస్సుకు మొదటి ఉదాహరణగా చెప్పబడుతుంది. అయితే, 3, 4 పద్యాలు ఏవీ *త్రిపది* ఛందస్సు కచ్చితమైన నియమాలకు కట్టుబడి ఉండవు. ఈ రెండు పద్యాల్లోని రెండవ వరుసలో అనుమతించబడిన 17 మాత్రాంశాలకు బదులుగా 18 కంటే ఎక్కువ మాత్రాంశాలు ఉంటాయి.

## ఉనికి
1884 నాటి బాంబే ప్రెసిడెన్సీ గెజిటీర్ (పేజీ 558) ప్రకారం, కప్పె అరభట్ట శాసనం బాదామి పట్టణంలోని కృత్రిమ సరస్సుకు ఆగ్నేయ దిశలో ఉంది: 

## కప్పె అరభట్ట శాసన పాఠం
thumb|right|250px|upright|7వ శతాబ్దానికి చెందిన కప్పె అరభట్ట శాసనం
శాసనంలోని పది వరుసల్లో రాయబడిన ఐదు పద్యాల పాఠం కింద ఇవ్వబడింది. పదాల అర్థాలు పాఠం క్రింద ఫుట్‌నోట్స్‌లో ఇవ్వబడ్డాయి. 3, 4 వరుసలలో ఒక సంస్కృత శ్లోకం ఉంది. ఇక్కడ  అనేది *[[త్రిపది (ఛందస్సు)|త్రిపది]]* ఛందస్సులోని ప్రతి వరుస ముగింపును సూచిస్తుంది.  అనేది పద్యం ముగింపును సూచిస్తుంది:

## నిఘంటువు (అనువాదం కోసం)

**1a** "కప్పె," కన్నడ, "కప్ప; దూకేది", సంబంధిత భాషలలో దీనికి సమాన పదాలు ఉన్నాయి: తెలుగు "కప్ప - దూకేది;" తుళు "కప్పె - కప్ప, బహుశా 'కుప్పు' - దూకడం లేదా 'కప్పు' - కప్పడం నుండి వచ్చి ఉండవచ్చు;"  **1b** "అర", "భట్ట" రెండు కూడా ప్రాకృత పదాలు: మొదటి దానికి "సద్గుణం" అని అర్థం, రెండవది సంస్కృత పదం "భర్తా" నుండి ఉద్భవించింది. **1c** *శిష్టజన ప్రియన్*: మంచి మనుషులకు ఇష్టమైనవాడు. సంస్కృతం. ప్రియ,
**2a** *కష్టజనవర్జితన్*: చెడ్డవారిచే దూరంగా ఉంచబడినవాడు (కప్పె-అరభట్టన్‌ను వివరిస్తుంది). సంస్కృతం. *కష్ట*, *జన*, *వర్జిత*; **2b** *కలియుగవిపరీత*: కలియుగంలో ఒక అసాధారణమైన వ్యక్తి. సంస్కృతం, *విపరీత* (కప్పె-అరభట్టన్‌ను వివరిస్తుంది); 
**5a** *సాధుగె*: మంచి వారికి. సంస్కృతం సాధు; **5b** *సాధు*: మంచి, దయగల వ్యక్తి. సంస్కృతం; **5c** *మాధుర్యంಗೆ*: తీపికి. సంస్కృతం. మాధుర్య-; **5d** *మాధుర్యం*: తీపి. సంస్కృతం;  **5e** *బాధిప్ప*: బాధ కలిగించే, సంస్కృతం బాధ్ (వేధించడం) నుండి ఉద్భవించిన 'బాధిసు' (బాధ కలిగించడం) యొక్క భవిష్యత్ కాల రూపం.
**6a** *కలిగె*: కలియుగానికి. సంస్కృతం. కలి-; కలి - వీరుడు.; **6b**: *మాధవన్*: విష్ణువు, సంస్కృతం. మాధవ; **6c**: *ఈతన్*: ఇతడు, ప్రదర్శక సర్వనామం. తెలుగు: ఇతడు - బహుశా ఇ + తాన్ (ఈ నేనే - వక్త) లేదా ఈ + తన్ (ఈ నాది) నుండి వచ్చి ఉండవచ్చు; **6d**: *పెరన్*: ఇంకొకడు. పెర (వెలుపలి ప్రదేశం; బయట) నుండి ఉద్భవించింది. మధ్య కన్నడ హెర; ఆధునిక కన్నడ హొర; తమిళం: పిరన్ - అపరిచితుడు; మలయాళం: పిరన్ - ఇంకొకడు; తెలుగు: పెర - ఇంకొకడు; **6e** *అల్ల*: కాదు, 'అల్' (సరిపోవడానికి) వ్యతిరేక పదం; తమిళం *అల్*, *అల్ల-*: లేదు, కాదు; మలయాళం *అల్ల*: లేదు, కాదు.
**7a** *ఒళ్ళిత్త*: మంచిది; **7b** *కెಯ್వోర్*: చేసేవారు; **7c** *ఆర్*: ఎవరు (ప్రశ్నార్థక సర్వనామం); **7d** పొల్లదుమ్: చెడు కూడా. దీనికి ఆధునిక కన్నడ (NK) పదం 'హొల్లదు', 'హొలె' — తమిళం: 'పొల్' — 'అంగీకరించడం', దీనికి వ్యతిరేకం 'పొల్లా'. తమిళం: 'పొల్లా', 'పొల్లాద': చెడ్డ, దుష్ట (పొన్ (ప్రకాశించడం)కి వ్యతిరేకం), మలయాళం: 'పొల్లా' - చెడ్డదిగా ఉండటం; 'పొల్లు' - బోలుగా ఉండటం, పనికిరానిది; తెలుగు: 'పొల్లు' - పనికిరానిది; తుళు: 'పొల్లె' - నింద, చాడీలు చెప్పడం. **7e** *అదరంతె* - దాని వలె. 'అదర', 'అంతె' (మాట్లాడటం) నుండి ఉద్భవించింది.; **7f** *బల్లిత్తు*: బలమైనది; 
**8a**: *పురాకృతమ్*: పురాతన కర్మ (ఫ్లీట్); గతంలో చేసిన పనులు. సంస్కృతం; **8b** *ఇల్లి*: ఇక్కడ. **8c**: *సంధిక్కుమ్*: కలుస్తుంది; **8d** *అదు* - అది (సర్వనామం);  **8e** *బందు* - వచ్చి (బర్ - రావడం). తమిళం వందు; మలయాళం వందు; తెలుగు వచ్చి;  
**9a** *కట్టిద* - కట్టబడిన (కట్టు పదానికి భూతకాలం); తమిళం: కట్టు, మలయాళం: కట్టు; తుళు: కట్టు; **9b** *సింఘమన్* సింహం. సంస్కృతం. సింఘ-; **9c** *కెట్టోదేనెమగె*: హానికరమైన విషయం; **9d** *ఎన్* ఏమిటి (ప్రశ్నార్థక సర్వనామం) **9e** *బిట్టవోల్*: విడుదల చేసినట్లే.;   
**10a** *అహితర్కళ్*: శత్రువులు (సంస్కృతం. అహిత- ); **10b** *కెట్టర్*: నాశనమయ్యారు; **10c** *మేణ్*: మరియు (సంయోగం, మధ్య కన్నడ 'మేణ్', 'మేణు': పైన ఉన్నది, 'మేల్' నుండి. మలయాళం: 'మేణ్': పైన ఉన్నది; ఆధిక్యత; 'మేనవన్' — ఒక ఉన్నత శూద్ర (ఆధునిక మలయాళం 'మేనన్'), ఆధునిక కన్నడలో 'మత్తు' అని వాడుతున్నారు. **10d** *సత్తర్*: చనిపోయారు; 'సా' (చనిపోవడానికి)కి బహువచనం. తమిళం చా - చనిపోవడానికి, సత్తాన్. మలయాళం చా - చనిపోవడానికి; తెలుగు - చచ్చు - చనిపోవడానికి; చచ్చిన. తుళు సాయ్, సాయి - చనిపోవడానికి, సత్త-; **10e** *అవిచారమ్*: ముందుచూపు లేకుండా. (ఫ్లీట్ "నిస్సందేహంగా" అని అనువదించారు.) సంస్కృతం. *అవిచార*.

## సాహిత్య అనువాదం
**1** మంచి వారికి ఇష్టమైన కప్పె1a అరభట,1b1c
**2** చెడ్డవారిచే దూరంగా ఉంచబడిన,2a *[[కలియుగం|కలియుగంలో]]* అసాధారణమైన వ్యక్తి2b 
**5** మంచి వారికి,5a మంచివాడు;5b తీపికి,5c తీపిలాంటివాడు;5d  బాధ కలిగించేవాడు5e 
**6** కలియుగానికి,6a *కలియుగంలో* ఒక అసాధారణమైన వ్యక్తి,2b మాధవుడు (లేదా విష్ణువు),6b ఇతడు,6c మరొకరు6d కాదు6e
**7** మంచిని7a చేసేవారు7b ఎవరు7c చెడును7d ఆ విధంగా7e  బలంగా7f 
**8** పురాతన కర్మకు8a మినహాయింపు (లేదా వ్యతిరేకం)2b  ఇక్కడ8b *సంధిక్కుమ్*8c అది8d వచ్చి8e 
**9** కట్టబడిన9a సింహం9b హానికరమైన విషయం9c ఏమిటి9d  వదిలిపెట్టిన విధంగా9e (నరసింహయ్య (1941) "మనకు హాని ఏమిటి?" అని చెప్పి కట్టబడిన సింహాన్ని వదిలిపెట్టినట్లు" అని అనువదించారు.)
**10** శత్రువులకు10a మినహాయింపు లేదా వ్యతిరేకం2b  నాశనమయ్యారు10b మరియు10c చనిపోయారు10d ముందుచూపు లేకుండా (లేదా నిస్సందేహంగా)10e  (గమనిక: 10c, 10d, 10e నరసింహయ్య (1941) "మరియు వారు నిస్సందేహంగా (ముందుచూపు లేకపోవడం వల్ల) చనిపోయారు" అని అనువదించారు)

## కన్నడ లిపిలో మూడవ పద్యం ప్రసిద్ధ రూపం
మూడవ పద్యం సంక్షిప్త రూపం కన్నడ లిపిలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది:

**ಸಾಧುಗೆ ಸಾಧು**
**ಮಾಧುರ್ಯಂಗೆ ಮಾಧುರ್ಯಂ**
**ಬಾಧಿಪ್ಪ ಕಲಿಗೆ ಕಲಿಯುಗ ವಿಪರೀತನ್**
**ಮಾಧವನೀತಂ ಪೆರನಲ್ಲ!**

ఆంగ్ల కవితా అనువాదం:


"Kind man to the kind,
Who's sweet to the sweet, 
Very cruel to the cruel
He was not unlike Lord Vishnu in this regard"


## ఇవి కూడా చూడండి
* బాదామి
* చాళుక్యులు
* కన్నడ సాహిత్యం

## గమనికలు

## మూలాలు
*
*
*
*

## బయటి లింకులు
*

వర్గం:చాళుక్యులు