మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర (1565–1760)

పశ్చిమ-మధ్య ద్వీపకల్ప భారతదేశంలోని దక్కన్ పీఠభూమి ఉన్న ప్రాంతం రాజకీయ చరిత్ర తరువాత మైసూర్ రాష్ట్రం కూర్గ్ ప్రావిన్స్ విభజించబడింది, 1565లో హిందూ విజయనగర సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత అనేక మార్పులు వచ్చాయి. 1761లో సుల్తాన్ హైదర్ అలీ ఎదుగుదల కొత్త కాలాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.

విజయనగర సామ్రాజ్యం ఉచ్ఛస్థితిలో ఉన్నప్పుడు, మైసూరు కూర్గ్ ప్రాంతాలను విభిన్న అధిపతులు లేదా రాజులు (చిన్న రాజులు) పాలించారు. ప్రతి రాజాకు ఒక చిన్న ప్రాంతాన్ని పరిపాలించే హక్కు ఉండేది, కానీ సైనికులను సరఫరా చేయాల్సిన బాధ్యత, సామ్రాజ్య అవసరాలకు వార్షిక కప్పం కూడా ఉండేది. సామ్రాజ్య పతనం తరువాత, క్షీణించిన పాలక కుటుంబం తూర్పు వైపుకు వెళ్ళిన తరువాత, చాలా మంది నాయక తమ సామ్రాజ్య బంధాలను విప్పడానికి, తమ రాజ్యాలను విస్తరించడానికి ప్రయత్నించారు. కొత్త అనిశ్చితి మధ్య అవకాశాన్ని గ్రహించి, ఉత్తరం నుండి వివిధ శక్తులు ఈ ప్రాంతంపై దాడి చేశాయి. వీటిలో వాయువ్య దిశలో బీజాపూర్ సుల్తానేట్, ఈశాన్యంలో గోల్కొండ సుల్తానేట్, మరింత వాయువ్య దిశగా కొత్తగా ఏర్పడిన మరాఠా సామ్రాజ్యం, ఉత్తరాన సరిహద్దులుగా ఉన్న భారతదేశంలోని ప్రధాన సమకాలీన సామ్రాజ్యం మొఘల్ ఉన్నాయి. 17వ శతాబ్దంలో చాలా వరకు చిన్న రాజులు, పెద్ద శక్తులు, చిన్న రాజుల మధ్య ఘర్షణలు సార్వభౌమాధికారాలు, విధేయతలు, సరిహద్దులను మార్చడంలో ముగిశాయి. 18వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటికి, రాజకీయ ప్రకృతి దృశ్యం మరింత మెరుగ్గా నిర్వచించబడిందిః వాయువ్య కొండలను ఇక్కేరి నాయక పాలకులు, నైరుతి-పశ్చిమ కనుమలలో-కూర్గ్ రాజులు, దక్షిణ మైదానాలను మైసూర్ వోడేయార్ పాలకులు పాలించారు, ఇవన్నీ హిందూ రాజవంశాలు, తూర్పు, ఈశాన్య ప్రాంతాలను ఆర్కాట్, సిరా ముస్లిం నవాబులు పాలించారు. వీటిలో ఇక్కేరి, కూర్గ్ స్వతంత్రంగా ఉన్నాయి, మైసూర్, చాలా విస్తరించినప్పటికీ, అధికారికంగా మొఘల్ డిపెండెన్సీగా ఉంది, ఆర్కాట్, సిరా, మొఘల్ *సుబాహ్లు* (లేదా ప్రావిన్సులు) ఉన్నాయి.

మైసూరు విస్తరణలు అస్థిర పొత్తులపై ఆధారపడి ఉండేవి. పొత్తులు విప్పుకోవడం ప్రారంభించినప్పుడు, తరువాతి అర్ధ శతాబ్దంలో చేసినట్లుగా, రాజకీయంగా, సైనికపరంగా పనికిరాని రాజుల అధ్యక్షతన క్షీణించడం ప్రారంభమైంది. మొఘల్ గవర్నర్, ఆర్కాట్ నవాబ్, క్షీణిస్తున్న మొఘల్ సామ్రాజ్యం ఇంకా మిగిలి ఉన్న పరిధిని ప్రదర్శిస్తూ, చెల్లించని పన్నులను వసూలు చేయడానికి మైసూర్ రాజధాని శ్రీరంగపట్టణంపై దాడి చేశారు. కూర్గ్ రాజు మైసూరు పశ్చిమ సరిహద్దు ప్రాంతాలలో భూభాగంపై ఘర్షణ యుద్ధం ప్రారంభించాడు. మరాఠా సామ్రాజ్యం దాడి చేసి భూమి రాయితీలను వసూలు చేసింది. ఈ కాలం అస్తవ్యస్తమైన చివరి దశాబ్దంలో, అంతగా తెలియని ముస్లిం అశ్వికదళం, హైదర్ అలీ, మైసూరులో అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆయన ఆధ్వర్యంలో, ఆ తరువాతి దశాబ్దాల్లో, మైసూరు మళ్లీ విస్తరించాల్సి వచ్చింది. ఇది దక్షిణ భారతదేశం మొత్తంతో సమానంగా ఉండటానికి, ఉపఖండం కొత్తగా పెరుగుతున్న శక్తి అయిన ఇంగ్లీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చివరి తీవ్రమైన ముప్పును కలిగించడానికి ఉద్దేశించబడింది.

1565-1760 కాలంలో ఈ ప్రాంతంలోని అన్ని పెద్ద ప్రభుత్వాల  సాధారణ లక్షణం సైనిక ఆర్థికవాదం పెరగడం. రాష్ట్రానికి ఆదాయాన్ని సృష్టించే ఈ పద్ధతిలో సైనిక చర్య బెదిరింపుల కారణంగా స్థానిక అధిపతుల నుండి కప్పం చెల్లింపులు పొందడం జరిగింది. ఇది మునుపటి ప్రభుత్వాల మరింత విభాగ పద్ధతులకు తరువాతి వాటి మరింత నిరంకుశ పద్ధతులకు భిన్నంగా ఉంటుంది-రెండోది పౌరుల నుండి ప్రత్యక్ష పన్ను సేకరణ ద్వారా సాధించబడింది. ఈ పాలనల మరొక సాధారణ లక్షణం వాటికి అంకితం చేయబడిన శకలాల చరిత్ర, ఇది విస్తృత సాధారణీకరణలను కష్టతరం చేస్తుంది.

## విజయనగర పోలీగర్లు, 1565-1635

23 జనవరి 1565న దక్షిణ భారతదేశంలోని చివరి హిందూ సామ్రాజ్యమైన విజయనగరం సామ్రాజ్యం, బీజాపూర్, గోల్కొండ,  అహ్మద్‌నగర్‌ల ముస్లిం రాష్ట్రాల సంయుక్త దళాల చేతిలో తాలికోటా యుద్ధంలో ఓడిపోయింది. సామ్రాజ్య రాజధాని విజయనగరానికి ఉత్తరాన 100 మైళ్ళు (160 కిమీ) దూరంలో ఉన్న దోవాబ్ (ఇంటర్ ఫ్లూవ్ లేదా భూమి నాలుక) లో కృష్ణా నది, దాని ప్రధాన ఎడమ ఒడ్డున ఉన్న ఉపనది భీముడి మధ్య యుద్ధం జరిగింది. (Map&nbsp;2)ఉత్తరాది నుండి వచ్చిన ఆక్రమణదారులు తరువాత రాజధానిని నాశనం చేశారు, పాలకుడి కుటుంబం ఆగ్నేయంలో 125 మైళ్ళు (201) దూరంలో ఉన్న పెనుకొండ పారిపోయి, అక్ కొత్త రాజధానిని స్థాపించారు. తరువాత, వారు తీరానికి చాలా దూరంలో లేని చంద్రగిరి మరో 175 మైళ్ళు (282 కిమీ) తూర్పు-ఆగ్నేయంగా మారారు,  1635 వరకు అక్కడ నివసించారు, వారి క్షీణిస్తున్న సామ్రాజ్యం దాని వనరులను దాని తూర్పు తమిళ,  తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతాలపై కేంద్రీకరించింది. చరిత్రకారుడు సంజయ్ సుబ్రమణ్యం ప్రకారం: " 1565 తరువాత పది సంవత్సరాలలో, విజయనగర సామ్రాజ్య కేంద్రం ద్వీపకల్పం పశ్చిమ ప్రాంతాలకు సంబంధించినంతవరకు ఒక శక్తిగా ఉండటం సమర్థవంతంగా ఆగిపోయింది, చివరికి ఇక్కేరి, మైసూర్ నింపిన శూన్యతను వదిలివేసింది". 

వారి పాలన ఉచ్ఛస్థితిలో, విజయనగర రాజులు వార్షిక కప్పం  యుద్ధ సమయాల్లో సైనిక సేవ అనే నిబంధనపై సామంత *[[నాయక రాజవంశాలు|నాయక]]* తమ రాజ్యంలో భూభాగాలను మంజూరు చేశారు. ధనిక, మరింత సుదూర, దక్షిణ ప్రావిన్సులలోని అధిపతులు సులభంగా నియంత్రించబడలేదు, వారి నుండి కప్పం మొత్తంలో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే సేకరించారు. రాజధానికి దక్షిణాన 200 మైళ్ళు (320 ) దూరంలో కావేరి నదిపై ఉన్న శ్రీరంగపట్నం ద్వీప పట్టణంలో ఉన్న *శ్రీ రంగ రాయ* అనే వైస్రాయ్ పర్యవేక్షణలో, దక్షిణాది అధిపతులు వివిధ బిరుదులను కలిగి ఉన్నారు. వీటిలో వాయువ్య కొండలలోని కేలాడి అధిపతులు, ఉత్తరాన బసవాపట్న, చితల్ ద్రూగ్, పశ్చిమాన బేలూర్, మధ్యలో హెగల్వాది, మధ్యలో బల్లాపూర్, యెలహంక అధిపతులు *గౌడ* అనే బిరుదును, తూర్పున సుగతూర్, దక్షిణాన మైసూర్ పాలకులు వోడేయర్ అనే బిరుదును స్వీకరించారు.

దక్షిణాది అధిపతులు (కొన్నిసార్లు *రాజులు* లేదా "చిన్న రాజులు" అని పిలుస్తారు) నైతిక రాజకీయ కారణాల వల్ల కూడా ప్రతిఘటించారు. చరిత్రకారుడు బర్టన్ స్టెయిన్ ప్రకారం:'చిన్న *రాజులు*' లేదా రాజులు, చక్రవర్తులు, వారు పాలించిన స్థానిక ప్రజల నుండి కులీనుల చట్టపరమైన స్వాతంత్ర్యాన్ని ఎన్నడూ పొందలేదు. కేంద్రీకరణ చేయబోయే సార్వభౌమ వాదనలు, దక్షిణ భారత పాలకులు, ఆ సార్వభౌమాధికారం పేరిట డిమాండ్ చేసిన వనరులు స్థానిక నాయకులు ఒక రకమైన రాజ బహుమతులుగా ఉపయోగించిన వనరులను తగ్గించాయి, తద్వారా కేంద్రీకరణ డిమాండ్లను నైతికంగా  రాజకీయ ప్రాతిపదికన చాలా నిరాడంబరమైన నాయకులు కూడా వ్యతిరేకించారు.ఈ నాయకులను పోలిగర్లు అని పిలిచేవారు, బ్రిటిష్ వారు "పాలయక్కారర్" అని, తమిళులు "పాలయ్యా" లేదా "బారోనియల్ ఎస్టేట్" కన్నడ పలగారూ అని పిలిచే వారు.
బసవణ్ణ ఎద్దు అడవి భూమిని కత్తిరిస్తుంది దేవేంద్ర వర్షాన్ని ఇస్తుంది కష్టపడి పంటలను పండించే మనం రాజుకు పన్నులు ఎందుకు చెల్లించాలి?ప్రసిద్ధ శైవ కేంద్రమైన *నంజనగూడు* వద్ద ఒక గొప్ప విందుకు 400 మందికి పైగా సన్యాసులను ఆహ్వానించే వ్యూహాన్ని రాజు ఉపయోగించాడు. అది ముగిసిన తరువాత, అతను వారికి బహుమతులను అందించి, వారి కోసం ఎదురుచూస్తున్న రాజ మల్లయోధులు వారిని గొంతు నులిమి చంపిన ఇరుకైన వీధి గుండా ఒక సమయంలో ఒకదాని నుండి బయటకు వెళ్ళమని ఆదేశించాడు.

1687 ప్రాంతంలో చిక్క దేవరాజు బెంగళూరు నగరాన్ని సిరా ప్రావిన్స్ కొత్త మొఘల్ గవర్నర్ ఖాసిం ఖాన్ నుండి రూ. 300,000 కు కొనుగోలు చేశాడు. మరాఠీలతో నిరంతర కలహాలు మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు (1658–1707 పాలన)తో పొత్తుకు దారితీశాయి, ఆయన మైసూర్ రాజును వారి పరస్పర శత్రువును వెంబడించినందుకు విస్తృతంగా ప్రశంసించాడు. మొఘల్ ఆసక్తి ఉన్న వస్తువులు తక్కువగా ఉన్న బారామహల్, సేలం  చుట్టూ ఉన్న తూర్పు కనుమల క్రింద ఉన్న భూములు మైసూర్‌లో విలీనం చేయబడ్డాయి, అలాగే దక్కన్ పీఠభూమి పశ్చిమ అంచున ఉన్న బాబా బుడాన్ పర్వతాల క్రింద ఉన్నవి కూడా మైసూరుకు అనుసంధానించబడ్డాయి. 1704 నవంబరు 16న రాజు మరణించినప్పుడు, అతని రాజ్యాలు ఉత్తరాన మిడగేసి నుండి దక్షిణాన పాల్ని కొండలు అనైమలై వరకు, పశ్చిమాన కూర్గ్ నుండి తూర్పున ధర్మపురి జిల్లా వరకు విస్తరించాయి. 

సంజయ్ సుబ్రహ్మణ్యం ప్రకారం, చిక్క దేవరాజా తన కొడుకు కోసం వదిలి వెళ్ళిన రాజకీయ వ్యవస్థ "ఒకే సమయంలో బలమైనది & బలహీనమైనది". 17వ శతాబ్దం మధ్య నుండి 18వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు ఇది ఒకే విధంగా విస్తరించినప్పటికీ, విస్తరణల స్థిరత్వానికి ఆటంకం కలిగించే పొత్తుల ఫలితంగా ఇది విస్తరించింది. కొన్ని ఆగ్నేయ విజయాలు (సేలం వంటివి) మొఘలులకు ప్రత్యక్ష ఆసక్తి లేని ప్రాంతాలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, సిరా మొఘల్ గవర్నర్, తంజావూరు మరాఠా పాలకుడు వెంకోజీ పొత్తుల ఫలితంగా జరిగాయి. కూటమి విచ్ఛిన్నం కావడం ప్రారంభమైనందున తిరుచిరాపల్లి ముట్టడిని విడిచిపెట్టవలసి వచ్చింది.అదేవిధంగా, 1700 లో ఔరంగజేబు నుండి ఒక సిగ్నెట్ రింగ్, రాయల్ స్టేట్ కత్తి లేదా స్టేట్ కత్తిని అందుకున్నట్లు ఆరోపణలు రావడంతో పాటు, చిక్క దేవరాజా మొఘల్ అధికారానికి అప్రకటిత విధేయతను, వార్షిక పన్నులు చెల్లించాల్సిన అవసరాన్ని అంగీకరించాడు. చిక్క దేవరాజ ప్రవేశపెట్టిన పరిపాలనా సంస్కరణలు మొఘల్ ప్రభావం ప్రత్యక్ష ఫలితం అయి ఉండవచ్చని కూడా ఆధారాలు ఉన్నాయి.
మరింత ఆకర్షణీయమైన ప్రధానంగా విజయనగర కాలంలో ఒక ఇల్లు ఉద్భవించింది, విస్తృతమైన సార్వభౌమత్వాన్ని ఆస్వాదించింది. వీరు తరువాత ఇక్కేరి *నాయక* రాజ్యాన్ని స్థాపించిన కేలాడి నాయకులు. దాని గరిష్ట స్థాయిలో, ఇక్కేరి *రాజులు* విజయనగర హృదయ భూభాగం అంత పెద్ద భూభాగాన్ని నియంత్రించారు, సుమారు 20,000 చదరపు మైళ్ళు, గోవా నుండి 180 మైళ్ళ దక్షిణాన వాణిజ్య సంపన్న కెనరా తీరం వెంబడి విస్తరించి ఉంది.1498లో వాస్కో డా గామా భారతదేశంలోని నైరుతి మలబార్ తీరం కాలికట్ లో అడుగుపెట్టినప్పుడు, విజయనగర సామ్రాజ్యం దాని శిఖరానికి చేరుకోబోతోంది. పోర్చుగీసు వారు మలబార్ తీరం మరింత దక్షిణాన తమ మిరియాలు వ్యాపారాన్ని కొనసాగించారు. సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత దశాబ్దంలో, వారు తమ పందాలకు రక్షణ కల్పించడానికి కెనరా ప్రాంతం నుండి మిరియాలు కొనుగోలు ప్రారంభించడానికి వాణిజ్య వ్యూహంగా నిర్ణయించుకున్నారు. 1568-1569 సమయంలో, వారు ఒనార్ (ఇప్పుడు హొనావార్) బార్సిలార్ (ఇప్పుడు బస్రుర్), మంగళూరు తీర పట్టణాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు ప్రతి ప్రదేశంలో కోటలు,  కర్మాగారాలను నిర్మించారు.  

ఓనోర్ (ఆధునిక హొన్నావర్ ) షరావతి నది ఒడ్డున ఉంది, అక్కడ నది దాని ముఖద్వారం నుండి రెండు మైళ్ళు (3 కి.మీ) ఎగువన ఒక సరస్సుగా విస్తరించింది. వ్యూహాత్మకంగా ఒక కొండపై నిర్మించబడిన ఈ పోర్చుగీస్ కోట ముప్పై కాసాడోలకు (వివాహిత స్థిరనివాసులు) నివాసాలను కలిగి ఉంది. ఒక సహజ ఇసుక దిబ్బ పెద్ద సముద్రంలో ప్రయాణించే ఓడలను దూరంగా ఉంచింది, చిన్న నౌకలకు మాత్రమే నౌకాశ్రయాన్ని అందుబాటులో ఉంచింది.  దాదాపు 35 మైళ్ళు (56 కి.మీ) ఎగువన, పోర్చుగీస్ వారు గెర్సోప్పా వద్ద ఒక తూకం కేంద్రాన్ని నిర్వహించి , అక్కడ వారు మిరియాలు కొనుగోలు చేశారు. 16వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో, 17వ శతాబ్దం మొదటి భాగంలో ఓనోర్ కనారా మిరియాలు ఎగుమతికి ప్రధాన ఓడరేవుగా మారడమే కాకుండా, ఆసియా అంతటా మిరియాలు కోసం అత్యంత ముఖ్యమైన పోర్చుగీస్ సరఫరా కేంద్రంగా కూడా మారింది.

ఓనోర్‌కు దక్షిణంగా దాదాపు 50 మైళ్లు (80 కి.మీ) దూరంలో కూండాపూర్ నదీముఖద్వారం (ఇప్పుడు వారాహి) నుండి కొన్ని మైళ్ల దూరంలో బార్సిలోర్ (ఇప్పుడు బస్రూర్) పట్టణం ఉంది.  సముద్రం నుండి వచ్చే ఏవైనా విధానాలను నియంత్రించడానికి ప్రస్తుత హిందూ పట్టణం దిగువన తమ కోటను నిర్మించి, పోర్చుగీసువారు దాని గోడల లోపల 30 కాసాడోలకు వసతి కల్పించారు;  మరో 35 కాసాడోలు వారి కుటుంబాలు రాతి దూరంలో గోడలతో కూడిన సమ్మేళనంలో నివసించారు. బార్సిలోర్ ఒక రద్దీగా ఉండే వాణిజ్య కేంద్రంగా మారింది, ఇది అంతర్గత ప్రాంతాల నుండి బియ్యం, స్థానిక వస్త్రాలు, సాల్ట్‌పెట్రే, ఇనుమును ఎగుమతి చేస్తుంది పగడాలు , అన్యదేశ యార్డ్ వస్తువులు & గుర్రాలను దిగుమతి చేసుకుంటుంది.  

బార్సిలోనాకు దక్షిణాన యాభై మైళ్ళ దూరంలో మంగళూరు ఉంది, ఇది పోర్చుగీసు పట్టు నగరాలలో చివరిది, ఇది నేత్రావతి నది ముఖద్వారం వద్ద ఉంది. అక్కడ కూడా పోర్చుగీసు వారు ఒక కోటను నిర్మించారు, దానితో పాటు 35 కాసాడో కుటుంబాలకు వసతి కల్పించే గోడల పట్టణం నిర్మించారు. బియ్యం ఎగుమతులకు బార్సెలోర్, మంగళూరు రెండూ ప్రధాన ఓడరేవులుగా మారాయి, 17వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధభాగంలో పోర్చుగీస్ ఆసియా సామ్రాజ్యమైన ఎస్టాడో డా ఇండియాకు ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఇతర వ్యూహాత్మక *కోటలు* సరఫరా చేయబడ్డాయి. వీటిలో గోవా, మలక్కా, మస్కట్, మొజాంబిక్  మొంబాసా ఉన్నాయి.  

బియ్యం, మిరియాలు, టేకు తయారీకి సిద్ధంగా ఉన్న మూలంగా, కెనరా తీరం ఎస్టాడో ప్రజలకు ముఖ్యమైనది. 16వ శతాబ్దంలో ఎక్కువ భాగం పోర్చుగీసు వారు కెనరా తీరాన్ని ఏర్పాటు చేసిన బలహీన రాజ్యాలతో అనుకూలమైన వాణిజ్య నిబంధనలను చర్చించగలిగారు. శతాబ్దం చివరలో, కేలడి *నాయక* పాలకుడు ( ఇక్కేరి వెంకటప్ప నాయక (r 1592-1629) అతని వారసులు, వీరభద్ర నాయక (r. 1629–1645), శివప్ప నాయక (r. 1645–1660) మునుపటి వాణిజ్య ఒప్పందాలను సవరించవలసి వచ్చింది. 1630ల నాటికి, పోర్చుగీసువారు మార్కెట్ ధరలకు మిరియాలు కొనుగోలు చేయడానికి అంగీకరించారు, ఇక్కేరి పాలకులకు కార్టాజ్ (పోర్చుగీస్ రక్షణ కోసం పాస్) కొనుగోలు లేకుండా సంవత్సరానికి రెండు ప్రయాణాలు చేయడానికి పన్నెండు సుంకం లేని గుర్రాలను వార్షికంగా దిగుమతి చేసుకోవడానికి అనుమతి లభించింది.  విజయనగర చివరి రాజు తన రాజ్యాలలో ఆశ్రయం పొందినప్పుడు, శివప్ప నాయక అతన్ని బేలూరు, సక్కరేపట్నాలలో ఏర్పాటు చేశాడు.  తరువాత అతని తరపున సెరింగపట్నంపై విజయవంతం కాని ముట్టడిని ప్రారంభించాడు. 1650ల నాటికి అతను ఓనోర్, బార్సిలోర్, మంగళూరులోని మూడు ఫోర్టలేజాల నుండి పోర్చుగీసులను తరిమికొట్టాడు అయితే 1660లో అతని మరణం తరువాత, అతని వారసుడు సోమాష్కర్ నాయక, కనారాలో పోర్చుగీస్ వాణిజ్య స్థావరాలను తిరిగి స్థాపించడానికి గోవాకు ఒక రాయబార కార్యాలయాన్ని పంపాడు. 1671 నాటికి, పోర్చుగీసువారికి మరోసారి చాలా అనుకూలంగా ఉండే ఒక ఒప్పందం కుదిరింది.

అయితే, ఈ ఒప్పందం అమలుకు ముందే, సోమష్కర్ నాయక మరణించాడు, అతని తరువాత శిశువు మనవడు బసవ నాయక విజయం సాధించాడు, అతని వారసత్వాన్ని రాణి తల్లి వివాదం చేసింది, ఆమె మరొక హక్కుదారు అయిన తిమ్మయ నాయకకు అనుకూలంగా ఉంది. 1671 ఒప్పందం వారసత్వ పోరాటం మధ్య 1678 వరకు క్షీణించింది, అప్పుడు విజయవంతంగా ఉద్భవించిన బసవ నాయకతో మరో ఒప్పందం కుదిరింది. వారసత్వ పోరాటంలో రెండు పార్టీలు పోర్చుగీసు నుండి యూరోపియన్ ఫిరంగులను కొనుగోలు చేయడానికి ఆసక్తి చూపినందున, చివరికి 1678 నాటి ఒప్పందం పోర్చుగీసుకు మరింత అనుకూలంగా ఉంది. దీని కింద, మంగుళూరులోని కర్మాగారానికి నిర్మాణ సామగ్రిని అందించడానికి, మంగుళూర్,  బార్సిలోనాకు వార్షిక నివాళి అర్పించడానికి, కెనరా తీరంలో ఒమానీ అరబ్బుల కర్మాగారాలను నాశనం చేయడానికి, కనారాలోని అనేక ప్రదేశాలలో కాథలిక్ చర్చిలను నిర్మించడానికి అనుమతించడానికి డచ్ (ఇక్కేరి నాయకులు) తో దశాబ్దం పాటు జరిగిన ఘర్షణకు పోర్చుగీస్ యుద్ధ ఛార్జీలలో 30,000 జెరాఫిన్లను చెల్లించడానికి బసవ అంగీకరించారు. ఈ ఒప్పందం అమలులో ఉండటంతో, దాదాపు అర్ధ శతాబ్దం మధ్యకాలం తర్వాత పోర్చుగీస్ అధికారం కనారాకు తిరిగి వచ్చింది.

## సిరా సుబేదార్స్, 1689-1760

తుంగభద్ర నది దక్షిణాన కర్ణాటక ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉన్న ఒక మొఘల్ ప్రావిన్స్, డెబ్బై సంవత్సరాలు ఉనికిలో ఉంది, 1687లో సిరా (తుమ్కూర్ జిల్లా) రాజధానితో స్థాపించబడింది. *సిరా ప్రావిన్స్* (అలాగే *కర్ణాటక-బాలాఘాట్*) ఏడు పరగణాలు కూడి ఉంది (జిల్లాలుః బస్వపట్నం, బుదిహాల్, సిరా, పెనుకొండ, డోడ్-బల్లాపూర్, హోస్కోట్,  కోలార్), అదనంగా, హర్పనహళ్లి, కొండర్పి, అనేగుండి, బెడ్నూర్, చితాల్ ద్రూగ్ & మైసూర్ లను మొఘలులు ఈ ప్రావిన్స్ ఉపనదుల రాష్ట్రాలుగా పరిగణించారు. ఖాసిం ఖాన్ (ఖాసిం ఖాన్ లేదా కాసిం ఖాన్) 1689లో ప్రావిన్స్ మొదటి *సుబాహ్దార్* (గవర్నర్) ఫౌజ్దార్ (మిలిటరీ గవర్నర్) గా నియమించబడ్డాడు. ప్రావిన్స్ను నియంత్రించడంలో దానిని అభివృద్ధి చేయడంలో "శక్తి & విజయాన్ని" ప్రదర్శించిన అతను 1694లో మరణించాడు, వాయువ్య దిశ నుండి మరాఠా రైడర్లచే చంపబడ్డాడు, లేదా ఈ రైడర్లు అతని సంరక్షణలో ఉన్న నిధిని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత అవమానకరంగా ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. ఆయన తరువాత పాలించిన చాలా మంది *సుభాదర్లు* ఒకటి లేదా రెండు సంవత్సరాలలో వారసుడిని భర్తీ చేశారు. 1726లో దిలావర్ ఖాన్ గవర్నర్గా నియమించబడే వరకు అస్థిరత కొనసాగింది, అతని పదవీకాలం 1756 వరకు కొనసాగింది. 1757లో, సిరాను మరాఠాలు ఆక్రమించారు, కానీ 1759లో మొఘలులకు తిరిగి అప్పగించారు. 1761లో భవిష్యత్ పాలకుడు హైదర్ అలీ, అతని తండ్రి మొఘల్ సైనిక గవర్నర్గా ఉన్నారు (లేదా ప్రావిన్స్లోని కోలార్ జిల్లా చెందిన ఫౌజ్దర్, సిరాను స్వాధీనం చేసుకుని, వెంటనే తనకు తానుగా "సిరా నవాబ్" అనే బిరుదును ప్రదానం చేసుకున్నాడు. ఏదేమైనా, ఐదు సంవత్సరాల తరువాత అతని సోదరుడు ఫిరాయించడం వల్ల ఈ ప్రావిన్స్ మళ్లీ మరాఠాలకు కోల్పోయింది, వారు 1774లో హైదర్ కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ తన తండ్రి కోసం దానిని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునే వరకు దానిని కొనసాగించారు.

ప్రావిన్స్ రాజధాని సిరా పట్టణం దిలావర్ ఖాన్ ఆధ్వర్యంలో చాలా అభివృద్ధి చెందింది 50,000 గృహాలకు వసతి కల్పించడానికి పరిమాణంలో విస్తరించింది.  సిరా రాజభవనాలు, ప్రజా స్మారక చిహ్నాలు ఇతర భవిష్యత్ నిర్మాణాలకు నమూనాలుగా మారాయి-బెంగళూరు హైదర్ అలీ రాజభవనం, శ్రీరంగపట్టణంలోని టిప్పు సుల్తాన్ రాజభవనం, వారి పాలన 1761-1799 కాలంలో నిర్మించబడ్డాయి, ఇవి సిరాలోని దిలావర్ ఖాన్ రాజభవనం మాదిరిగానే రూపొందించబడ్డాయి. అదేవిధంగా, రైస్ ప్రకారం, బెంగళూరులోని లాల్ బాగ్, అలాగే బెంగళూరు కోట సిరా ఖాన్ బాగ్ తోటలు, సిరా కోట తర్వాత రూపొందించబడి ఉండవచ్చు. అయితే, సిరా పౌర సేవకులు అంత సులభంగా పునరుత్పత్తి చేయలేకపోయారు. 1782లో టిప్పు సుల్తాన్ తన తండ్రి తర్వాత మైసూర్ సుల్తాన్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించిన తర్వాత, ఆయన 12,000 కుటుంబాలను ప్రధానంగా నగర అధికారులను సిరా నుండి శ్రీరంగపట్నం ద్వీపంలో తాను స్థాపించిన కొత్త రాజధాని షహర్ గంజాంకు బహిష్కరించాడు.

అంతకుముందు, 1689లో మొఘల్ సైన్యాలు మైసూర్ టేబుల్-ల్యాండ్ను ఆక్రమించిన తరువాత, పన్నెండు పరగణాలు (లేదా ఉప-జిల్లాలు) కొత్తగా ఏర్పడిన ప్రావిన్స్ (సిరా *సుబాహ్*) లో చేర్చబడ్డాయి. ఇతర ప్రాంతాలు పొలిదారుల క్రింద ఉండటానికి అనుమతించబడ్డాయి, వారు సాగుదారుల నుండి పన్నులు వసూలు చేయడం కొనసాగించారు, కానీ ఇప్పుడు సిరాలోని ప్రాంతీయ ప్రభుత్వానికి వార్షిక నివాళి చెల్లించాల్సి వచ్చింది. స్వాధీనం చేసుకున్న ప్రాంతాలలో, విస్తృతమైన అధికారుల వ్యవస్థ ఆదాయాన్ని సేకరించి నిర్వహించింది. మునుపటి బీజాపూర్ సుల్తానేట్ పరిపాలనలో  చాలా కార్యాలయాలు మునుపటి బీజాపూర్ సుల్తానేట్ పరిపాలనలో ఉన్నాయి, దేశ్‌ముక్‌లు, దేశ్‌పాండేలు, మజ్ముండార్లు, కనుంగోయాలను కలిగి ఉన్నాయి. దేశ్‌ముక్‌లు గ్రామ అధిపతులతో (లేదా పటేల్‌లతో) "ఖాతాలు పరిష్కరించుకున్నారు "; దేశ్‌పాండేలు గ్రామ రిజిస్ట్రార్ల (లేదా కర్ణాములు ) ఖాతా పుస్తకాలను ధృవీకరించారు; కనుంగోయాలు గ్రామ రికార్డు పుస్తకాలలో అధికారిక నిబంధనలను నమోదు చేశారు, గ్రామ పాలక అధికారులకు & నివాసితులకు డిక్రీలు, నిబంధనలను కూడా వివరించారు.  చివరగా, మజ్ముండార్లు "సెటిల్మెంట్" ( అంటే పన్ను అంచనా, చెల్లింపు ) తుది పత్రాలను సిద్ధం చేసి దానిని ప్రకటించారు. 

17వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు, గ్రామం, జిల్లా (*[[మండలం|తాలూకా]]*) ఖాతాలు రెండూ ఈ ప్రాంతం సాంప్రదాయ భాష అయిన కన్నడ భాష, లిపిలో తయారు చేయబడ్డాయి. అయితే, బీజాపూర్ దండయాత్రల తరువాత, మరాఠా అధిపతులు ఈ ప్రాంతంలో అధికారాన్ని సంపాదించి, మరాఠీ భాష, లిపిని "ప్రజా ఖాతాల" లోకి ప్రవేశపెట్టిన వివిధ అధికారులను తీసుకువచ్చారు. కొంతమంది పోలిగర్ అధిపతులు పాలించిన భూముల్లోకి కూడా ఈ కొత్త భాష ప్రవేశించింది. సిరా ప్రావిన్స్ సృష్టించబడిన తరువాత, మొఘల్ సామ్రాజ్యం అధికారిక భాష అయిన పర్షియన్ ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది.

## 16వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో కూర్గ్ రాజులు-1768
అయినప్పటికీ, 1808లో రాసిన కూర్గ్ పాలకుల "రాజ" వంశావళి రాజేంద్రనామ్, వంశం మూలం గురించి ప్రస్తావించలేదు, చరిత్రకారుడు లూయిస్ రైస్ చదివినప్పుడు, ఈ రాచరిక రేఖను ఇక్కేరి నాయక కుటుంబంలో ఒక సభ్యుడు స్థాపించాడని నిర్ధారించాడు. ఉత్తర కూర్గ్ లోని హలేరి పట్టణానికి దక్షిణాన తిరుగుతున్న జంగమ సన్యాసి మారువేషంలో వెళ్ళిన తరువాత, అతను అనుచరులను ఆకర్షించడం ప్రారంభించాడు. వారి సహాయంతో, లేదా సమ్మతించడంతో, అతను పట్టణాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, ఆ పద్ధతిలో చివరికి దేశాన్ని పరిపాలించాడు.  వంశావళి ప్రకారం, 16వ శతాబ్దం మధ్య నుండి 18వ శతాబ్దం మధ్యలో పాలించిన కూర్గ్ రాజులు:

17వ శతాబ్దం చివరి నాటికి, కూర్గ్ రాజులు "దూకుడు, స్వతంత్ర" రాజ్యాన్ని సృష్టించారు. 1633 నుండి 1687 వరకు కూర్గ్ పాలకుడు అయిన ముద్దు *రాజా* తన రాజధానిని మెర్కా మార్చాడు, దానిని బలపరిచి 1681లో అక్కడ ఒక రాజభవనాన్ని నిర్మించాడు. అతని వారసుడు దొడ్డ విరప్ప పాలనలో, పొరుగున ఉన్న మైసూర్ సైన్యం, అప్పుడు వోడేయార్ పాలించిన చిక్క దేవరాజ, పిరియాపట్నంపై దాడి చేసి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఇది దొడ్డ విరప్ప బంధువు పాలించిన కూర్గ్ కు ఆనుకుని ఉన్న భూభాగం   ఈ విజయంతో ఉత్సాహపడిన మైసూరు సైన్యం కూర్గ్ పై దాడి చేసింది. ఇది ముందుకు సాగింది, కానీ కొద్ది దూరంలో, పాలుపారే మైదానంలో రాత్రిపూట క్యాంపింగ్ చేసినప్పుడు, కూర్గ్ ఆకస్మిక దాడిని చూసి ఆశ్చర్యపోయింది. ఆ తరువాత జరిగిన ఊచకోతలో 15,000 మంది మైసూరు సైనికులు చంపబడ్డారు, ప్రాణాలతో బయటపడిన వారు తొందరపడి తిరోగమనాన్ని ఎదుర్కొన్నారు.  తరువాతి రెండు దశాబ్దాల పాటు, మైసూర్ పశ్చిమ ప్రాంతాలు కూర్గ్ సైన్యం దాడులకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది. ఉదాహరణకు, యెలుసావిరా సరిహద్దు జిల్లాలో, కూర్గ్ మైసూర్ దళాలు ప్రతిష్టంభనతో పోరాడాయి, చివరికి, పన్ను-భాగస్వామ్య ఏర్పాటును రూపొందించాల్సి వచ్చింది.

1724లో కూర్గ్, మైసూర్ మధ్య పెద్ద యుద్ధాలు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయి. కొండ కూర్గ్ అడవిలో గెరిల్లా కొట్లాటల తన కార్యాచరణ విధానాన్ని మార్చుకుని, దొడ్డ విరప్ప మైసూరు సైన్యానికి వ్యతిరేకంగా యుద్ధరంగాన్ని ప్రారంభించాడు. దానిని కాపాడుకుంటూ, అతను పిరియాపట్న నుండి అర్కల్గుడ్ వరకు ఆరు కోటలను వేగంగా వరుసగా తీసుకున్నాడు. మైసూర్లో దాదాపు 600,000 బంగారు పగోడాలు కోల్పోయినట్లు భావించారు, చాలా నెలల తరువాత, ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబర్ 1724లో, మైసూర్ రాజధాని శ్రీరంగపట్నం నుండి కూర్గ్కు పెద్ద సైన్యాన్ని పంపారు. పశ్చిమ ప్రాంతానికి సైన్యం వచ్చినప్పుడు, కూర్గ్ దళాలు గెరిల్లా యుద్ధానికి తిరిగి వచ్చి, అడవుల్లోకి తిరోగమించాయి. ప్రతిఘటన లేకపోవడంతో ధైర్యంగా, మైసూరు దళాలు కూర్గ్ కొండలపై దాడి చేశాయి, కానీ ఎటువంటి ప్రతిఘటనను ఎదుర్కోలేదు. 1690ల ఆకస్మిక దాడులతో వెంటాడిన వారి ఏకగ్రీవ పురోగతి తరువాత కొన్ని రోజులు, మైసూరు దళాలు భయాందోళనకు గురై, రాత్రి సమయంలో తిరోగమించాయి. కూర్గ్ సైన్యం మైసూరు స్థావరాలపై దాడి చేయడానికి తిరిగి వెళ్ళింది. మైసూరు సైన్యాన్ని శ్రీరంగపట్టణానికి రీకాల్ చేసే వరకు ముందుకు వెనుకకు కొనసాగారు, ఈ ప్రాంతం కూర్గ్ దాడులకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది. చరిత్రకారుడు సంజయ్ సుబ్రమణ్యం ప్రకారంమొత్తం ఎపిసోడ్ 18వ శతాబ్దంలో యుద్ధం ఒక అంశానికి అరుదైన అంతర్దృష్టిని ఇస్తుంది: (కూర్గ్ దళాలు, అశ్వికదళం లేని, కనీసం తుపాకీలతో, ప్రతి ప్రధాన యుద్ధాన్ని కోల్పోయాయి, కానీ రెండు కారణాల వల్ల యుద్ధాన్ని గెలుచుకున్నాయి. మొదటిది, భూభాగం,  కాలానుగుణంగా చెట్లతో నిండిన కొండలోకి తిరోగమించే అవకాశం, వారి సాపేక్షంగా వికృతమైన ప్రత్యర్థులకు భిన్నంగా వారికి అనుకూలంగా ఉండేవి. రెండవది, మైసూరు సైన్యం ఈ ప్రాంతంలో శాశ్వత ఉనికిని కొనసాగించలేకపోయింది, ఎందుకంటే వోడయార్ రాజ్యానికి అనేక బహిరంగ సరిహద్దులు ఉన్నాయి.ఒక శతాబ్దం కంటే ముందు, లూయిస్ రైస్ ఇలా వ్రాశాడు:దొడ్డ వీరప్ప తన సుదీర్ఘమైన, శక్తివంతమైన పాలనలో అజేయమైన స్ఫూర్తిని కనబరిచాడు, శక్తివంతమైన పొరుగువారితో చుట్టుముట్టబడినప్పటికీ, ఈ శత్రువుల సంఖ్య లేదా బలం అతని ధైర్యాన్ని తగ్గించలేదు లేదా అతని సంస్థను దెబ్బతీసినట్లు అనిపించలేదు. అతను 78 సంవత్సరాల వయస్సులో 1736 లో మరణించాడు. అతని ఇద్దరు భార్యలు రాజు మృతదేహంతో అంత్యక్రియల కుప్పను అధిరోహించారు.

## అంచనా: కాలం, దాని చరిత్ర
15వ శతాబ్దం మధ్య నుండి 18వ శతాబ్దం మధ్యలో దక్షిణ భారతదేశంలోని రాష్ట్రాల పాలకులు తమ పూర్వీకుల కంటే భిన్నమైన ప్రాతిపదికన యుద్ధాలకు ఆర్థిక సహాయం చేయడం ప్రారంభించారు. చరిత్రకారుడు బర్టన్ స్టెయిన్ ప్రకారం, మైసూరు, కూర్గ్ ప్రాంత పాలకులందరూ-విజయనగర చక్రవర్తులు, మైసూరు *వడయర్లు*, ఇక్కేరి నాయకులు, సిరా సుబేదర్లు, కూర్గు *రాజులు*-కొంతవరకు ఈ వర్గంలోకి వస్తారు. ఫ్రెంచ్ చరిత్రకారుడు మార్టిన్ వోల్ఫ్ చేత "సైనిక ఆర్థికవాదం" గా సూచించబడిన ఇదే విధమైన రాజకీయ వ్యవస్థ 15వ, 17వ శతాబ్దాల మధ్య ఐరోపాలో పట్టు సాధించింది. ఈ సమయంలో, వోల్ఫ్ ప్రకారం, పశ్చిమ ఐరోపాలోని చాలా పాలనలు కులీనుల నుండి సంపూర్ణ రాచరికాలుగా ఉద్భవించాయి, వారు ఏకకాలంలో పన్ను ఆధారాన్ని విస్తరించడం ద్వారా విస్తృతమైన పన్ను సేకరణ నిర్మాణాన్ని అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా కులీనులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించారు. స్టెయిన్ మాటల్లో చెప్పాలంటే:గతంలో నిరోధక కులీనులు చివరికి ప్రారంభ ఆధునిక ఐరోపాలో ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు గౌరవాలను అందించడం ద్వారా వారి వారసత్వ సంపదలో రక్షించబడటం ద్వారా గెలిచారు, అయితే ఇది పురాతన భూస్వామ్య శక్తులను ఓడించగల తమ సామర్థ్యాన్ని రాచరికాలు నిరూపించుకున్న తరువాత  నగరాల్లో వాణిజ్యం నుండి ప్రత్యామ్నాయ వనరులను కనుగొన్న తరువాత మాత్రమే జరిగింది.దక్షిణ భారతదేశంలో, 1760 కి ముందు ఉన్న ఏ పాలనలు కూడా వారి యూరోపియన్ సమకాలీనుల "ఆర్థిక నిరంకుశత్వం" ను సాధించలేకపోయాయి. తమ సామాజిక సమూహాలతో సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగి ఉన్న,  వారి నుండి ఇటీవల ఉద్భవించిన స్థానిక నాయకులు, మరింత శక్తివంతమైన ప్రాంతీయ పాలకుడి అధిక ద్రవ్య డిమాండ్లను వ్యతిరేకించారు. పర్యవసానంగా, దక్షిణ భారతదేశంలోని ఈ కాలంలోని పెద్ద రాష్ట్రాలు, సంపదను సృష్టించే విధానాన్ని పూర్తిగా మార్చలేకపోయాయి, ఇది అరుదుగా క్రమబద్ధంగా ఉండే కప్పం చెల్లింపుల నుండి ప్రభుత్వ అధికారులచే ప్రత్యక్ష పన్నుల సేకరణకు. సైనిక చర్య బెదిరింపుల క్రింద కప్పం వసూలు చేయడం, స్టెయిన్ ప్రకారం, నిజమైన "సైనిక ఆర్థికవాదం" కాదు, అయినప్పటికీ ఇది చేరుకోవడానికి ఒక సాధనం. ఈ పాక్షిక లేదా పరిమిత సైనిక ఆర్థికవాదం విజయనగర సామ్రాజ్యం సమయంలో ప్రారంభమైంది, ఇది తరువాతి దానిని ముందు ఉన్న మరింత "విభాగ" పాలనల నుండి వేరుగా ఉంచింది,  ఈ కాలంలో అన్ని ప్రభుత్వాలలో ఇది ఒక ప్రముఖ లక్షణం 1780లలో టిప్పు సుల్తాన్ పాలన వరకు ఈ ప్రాంతంలో నిజమైన సైనిక ఆర్థికవాదం సాధించబడలేదు.

ఆ కాలానికి సంబంధించి విస్తృతమైన చరిత్ర రచన లేకపోవడం వల్ల చరిత్రకారుడు సంజయ్ సుబ్రమణ్యం స్టెయిన్ సూత్రీకరణను విమర్శించారు. మైసూరులోని 18వ శతాబ్దపు వడయార్ పాలకులు-రాజ్పుతానా, మధ్య భారతదేశం, మరాఠా దక్కన్, తంజావూరు వారి సమకాలీనులకు భిన్నంగా-వారి పరిపాలన గురించి చాలా తక్కువ లేదా ఎటువంటి రికార్డులను వదిలిపెట్టలేదు. చరిత్రను పరిశీలిస్తూ, సుబ్రహ్మణ్యం ఇలా అంటాడు:అయితే, 1760 కి ముందు మైసూర్ గురించి ఆధునిక చరిత్రకారులు ఇటువంటి సాధారణీకరణలపై ఒక ప్రధాన సమస్య ఏమిటంటే, ఈ పాత 'పాత పాలన' పై డాక్యుమెంటేషన్ కొరత.ఆంగ్లంలో మొట్టమొదటి స్పష్టమైన మైసూర్ చరిత్ర, మార్క్ విల్క్స్ రచించిన *మైసూర్ చరిత్రను కనుగొనే ప్రయత్నంలో దక్షిణ భారతదేశ చారిత్రక రేఖాచిత్రాలు*. విల్క్స్ తన చరిత్రను వివిధ కన్నడ భాష పత్రాలపై ఆధారం చేసుకున్నారని పేర్కొన్నాడు, వీటిలో చాలా వరకు మనుగడలో లేవు.  ప్రకారం, మైసూరు తదుపరి చరిత్రలన్నీ విల్క్స్ పుస్తకం నుండి వారి 1760 పూర్వపు కంటెంట్ కోసం భారీగా అరువు తెచ్చుకున్నాయి. వీటిలో 1897 నాటి లూయిస్ రైస్ ప్రసిద్ధ *గెజిటీర్* , అర్ధ శతాబ్దం తరువాత సి. హయవదన రావు *గెజిటీర్* ప్రధాన పునర్విమర్శ ఈ రెండు రచనల అనేక ఆధునిక ఉపశీర్షికలు ఉన్నాయి. సుబ్రమణ్యం మాటల్లో చెప్పాలంటే, "విల్క్స్ రచన దాని సొంత ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే కాకుండా, చిన్న మార్పులతో మళ్లీ మళ్లీ పునరుత్పత్తి చేయబడినందున ఇది చాలా ముఖ్యమైనది".

ఒక వోడేయార్ రాజవంశం వంశావళి, తిరుమల్యార్యానికి చెందిన చిక్కదేవరాయ వంశావళి, 1710-1715 కాలంలో కన్నడ కూర్చబడింది, ఈ ప్రాంతంలోని అప్పటి-ప్రస్తుత శాసనాల ఆధారంగా ఉందని చెప్పబడింది. మైసూరుకు వంశపారంపర్య ముఖ్యమంత్రులైన డెల్వాయ్ల మరో వంశావళి, *కలాలే దొరేగల వంషావళి*, 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో రచించబడింది. అయితే, ఏ మాన్యుస్క్రిప్ట్ పరిపాలన, ఆర్థిక వ్యవస్థ లేదా సైనిక సామర్ధ్యం గురించి సమాచారాన్ని అందించదు. పాలక రాజవంశం మూలాలు, ముఖ్యంగా తరువాతి రాజభవన వంశావళిలో వివరించినట్లుగా, సందేహాస్పదమైన ఖచ్చితత్వం కూడా ఉంది, ఎందుకంటే ఇది కొంతవరకు, 1799 లో మైసూర్ *గడ్డి* బ్రిటిష్ వారు తిరిగి నియమించిన వడయార్, పెళుసుగా ఉన్న సార్వభౌమత్వానికి అధ్యక్షత వహించడానికి, వారి అప్పటి అనిశ్చిత స్థితిని బలోపేతం చేయడానికి వారి "విడదీయరాని" రాజ వంశాన్ని ప్రదర్శించడానికి "అబ్సెసివ్" గా ప్రయత్నించారు.

1760 మైసూరుకు ముందు పాలన సైనిక సంఘర్షణకు ఆధారాలను అందించే మొట్టమొదటి మాన్యుస్క్రిప్ట్ డయాస్స్ (1725) మైసూర్‌కు చెందిన జెస్యూట్ మిషనరీ అయిన జోచిం డయాస్ పోర్చుగీసులో వ్రాసిన వార్షిక లేఖ అతని ప్రావిన్షియల్ ఉన్నతాధికారులను ఉద్దేశించి రాసినది. టిప్పు సుల్తాన్ పై 1799లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ చివరి విజయం సాధించిన తరువాత, అధికారిక కంపెనీ రికార్డులు కూడా ప్రచురించడం ప్రారంభించాయి, వీటిలో భారతదేశంలోని కంపెనీ అధికారులు  లండన్లోని కోర్ట్ ఆఫ్ డైరెక్టర్ల మధ్య ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాలకు సంబంధించిన ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాల సేకరణ, దాని నివాసి మార్క్ విల్క్స్ మైసూర్ కొత్త రాచరిక రాజ్యంపై మొదటి నివేదికను ప్రచురించారు. ఈ సమయంలో, ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాల గురించి ఫ్రెంచ్ కథనాలు కూడా కనిపించాయి,  మరొక జెస్యూట్ పూజారి జోసెఫ్-ఫ్రాంకోయిస్ మిచాడ్ యుద్ధాల చరిత్రను కూడా చేర్చారు. ఆంగ్ల భాషా రచనలో మైసూరు సమగ్ర చరిత్రను చేర్చడానికి చేసిన మొదటి ప్రయత్నం లార్డ్ రిచర్డ్ వెల్లెస్లీ అభ్యర్థన మేరకు స్కాటిష్ వైద్యుడు, భౌగోళిక శాస్త్రవేత్త ఫ్రాన్సిస్ బుకానన్ నిర్వహించిన దక్షిణ భారతదేశ సర్వే. బ్రిటిష్ కమిషనర్ పదవి కాలం (1831–1881) ముగిసే సమయానికి, మైసూర్ సంబంధిత వివిధ విషయాలపై అనేక ఆంగ్ల భాషా రచనలు కనిపించడం ప్రారంభించాయి. వీటిలో లూయిస్ రైస్ రాసిన కన్నడ భాష శాసనాల ఆంగ్ల అనువాదాల పుస్తకం, విలియం డిగ్బీ రెండు-వాల్యూమ్ల విమర్శ, గ్రేట్ కరువు సమయంలో బ్రిటిష్ కరువు విధానం, ఇది తరువాత చాలా సంవత్సరాలు మైసూర్ను నాశనం చేసింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కర్ణాటక చరిత్ర
* కొడగు చరిత్ర
* సూరత్ చరిత్ర
* కన్నడ శాసనాలు
* మంగళూరు చరిత్ర
* మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర (1800–1947)
* మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర (1761-1799)

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:కర్ణాటక