open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఖోవాయ్ జిల్లా

**ఖోవాయ్ జిల్లా**, త్రిపుర రాష్ట్రంలోని 8 జిల్లాల్లో ఒక జిల్లా. 2012, జనవరి నెలలో త్రిపురలో ఏర్పాటు చేసిన నాలుగు కొత్త జిల్లాల్లో ఇది ఒకటి. ఖోవాయ్ పట్టణంలో జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది. పశ్చిమ త్రిపుర జిల్లా నుండి ఈ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. జిల్లాను ఖోవాయ్, తేలియామురా అనే రెండు ఉపవిభాగాలుగా విభజించారు.

## పద వివరణ
ఖోవాయ్ నది నుండి ఈ జిల్లాకు ఖోవాయ్ అనే పేరు వచ్చింది. ఈ నది ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో దాదాపు జిల్లా అంతటా ప్రవహిస్తోంది.

## భౌగోళికం
ఖోవాయి జిల్లా తూర్పు వైపు దలై జిల్లాలోని కమల్‌పూర్ ఉపవిభాగం, పశ్చిమం వైపు పశ్చిమ త్రిపుర జిల్లాలోని సదర్ ఉపవిభాగం, దక్షిణం వైపు గోమతి జిల్లాలోని అమర్‌పూర్ ఉపవిభాగం, ఉత్తరం వైపు బంగ్లాదేశ్ దేశ సరిహద్దు  ఉన్నాయి.

ఈ జిల్లా పరిధిలో 55 గ్రామ పంచాయితీలు, 2 మున్సిపాలిటీలు (ఖోవాయ్, తేలియామురా) ఉన్నాయి. 69 గ్రామ కమిటీలు ఏడీసీ పరిధిలోకి వస్తాయి.

## విభాగాలు
ఈ జిల్లా ఖోవాయ్ ఉపవిభాగం, తేలియామురా ఉపవిభాగం అని రెండు ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది. జిల్లాను ఖోవయ్, పద్మబిల్, తులశిఖర్, కల్యాణ్‌పూర్, తేలియామురా, ముంగియాకుమి అనే 6 బ్లాక్‌లుగా విభజించారు.

## రవాణా
; రైలుమార్గం
ఈశాన్య సరిహద్దు రైల్వే ఆధ్వర్యంలోని లమ్డింగ్-సబ్రూమ్ మార్గం ఖోవాయ్ జిల్లా మీదుగా వెళుతోంది. జిల్లాలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషనైన తేలియామురా రైల్వే స్టేషను నుండి త్రిపుర రాజధాని అగర్తలా, అస్సాంలకు రైలు సౌకర్యం ఉంది.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
ఖోవాయ్ జిల్లాలోని పర్యాటక ప్రాంతాలు:-

# బారామురా ఎకో పార్క్ 
# చక్మఘాట్ పార్క్, తేలియామురా
# బనబితి ఎకో పార్క్, పద్మాబిల్, ఖోవాయ్
# జంగల్ మహల్, ఖోవాయ్

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* త్రిపురలోని ఖోవాయ్ జిల్లా అధికారిక వెబ్‌సైట్
* జిల్లా సెన్సస్ హ్యాండ్‌బుక్ - పశ్చిమ త్రిపుర జిల్లా పార్ట్ ఎ (2011) - విభజనకు ముందు

వర్గం:త్రిపుర జిల్లాలు
మిషనరీస్ అఫ్ ఛారిటీ

**మిషనరీస్ ఆఫ్ ఛారిటీ** * () అనేది 1950 లో స్థాపించబడిన [[కాథలిక్]] ([[లాటిన్ చర్చి]]) [[మత సమాజం]] . ప్రముఖ సంఘ సేవకురాలు మదర్ థెరీసా దీనిని స్థాపించింది. 2020 నాటికి ఇందులో  దాదాపు 5167 మంది సభ్యులు కలరు. ఇందులోని సభ్యులు నాలుగు మతపరమైన అంశాలకు కట్టుబడి ఉండాలి. అవి పవిత్రత, పేదరికం, విధేయత, పేద ప్రజలకు హృదయ పూర్వకంగా సేవ చేయడానికి సిద్దంగా ఉండవలెను..ఈ రోజు, ఈ సంఘానికి అనేక దేశాలలో ఆలోచనాత్మక, క్రియాశీల శాఖలు ఉన్నాయి.*
## నేపధ్యము
1950, అక్టోబరు 7న  మదర్ థెరీసా నేతృత్వంలో కలకత్తా నగరంలో (ప్రస్తుత కోల్‌కతా)  "ఆకలితో, నగ్నంగా, నిరాశ్రయుల, వికలాంగులు, అంధులు, కుష్ఠురోగులు, అవాంఛిత, ప్రియమైన, సమాజమంతా పట్టించుకోని, సమాజానికి భారంగా మారిన, ప్రతిఒక్కరికీ దూరంగా ఉన్న"  వ్యక్తుల కొరకు 12 మంది సభ్యులతో ఒక చిన్న సమాజంగా ప్రారంభమైంది. 2020  నాటికి 760 గృహాలలో 139 దేశాలలో 5,167 మంది సభ్యులు ఉన్నారు, ఈ గృహాలలో 244 భారతదేశంలో ఉన్నాయి.

ఈ సంస్థ సభ్యులైన సిస్టర్స్ పలు సేవా కార్యక్రమాలు చేస్తున్నారు. ఇందులో అనాథాశ్రమాలు, ఎయిడ్స్‌తో మరణిస్తున్నవారికి ఇళ్ళు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్వచ్ఛంద కేంద్రాలు, శరణార్థులు, అంధులు, వికలాంగులు, వృద్ధులు, మద్యపానం చేసేవారు, పేదలు, నిరాశ్రయుల, వరదలు, అంటువ్యాధులు, కరువు ఆసియా,ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికా, ఉత్తర అమెరికా, యూరప్, ఆస్ట్రేలియా. కోల్‌కతా (కలకత్తా) లో మాత్రమే వారికి 19 గృహాలు ఉన్నాయి, ఇందులో మహిళలకు గృహాలు, అనాథ పిల్లలు, మరణిస్తున్నవారికి గృహాలు ఉన్నాయి; వీధి పిల్లల కోసం ఒక పాఠశాల, కుష్ఠురోగి కాలనీ కూడా ఉన్నాయి
thumb|కలకత్తా లో మిషనరీస్ ఆఫ్ ఛ్హారిటీ  సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయము

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

* మదర్ థెరీసా ఆఫ్ కలకత్తా సెంటర్
* మిషనరీస్ ఆఫ్ ఛారిటీ పురుషుల శాఖ
* Mother Teresa biography at the Nobel Prize foundation site has some information on the history and activities of the Missionaries of Charity.
* టైం మ్యాగజీన్ ప్రచురించిన 100 మంది ప్రభావశీల వ్యక్తులు 
* Eternal Word Television Network —History of the order and bio of Sister Nirmala
* Letter by Pope John Paul II on the 50th anniversary of the order in 2000
* Teresa's volunteers —Photo document on volunteers working at Nirmal Hriday in Calcutta, by photographer Wim Klerkx, 1998
* "Volunteering for Mother Teresa's Missionaries of Charity", ''New York Times'' -one volunteer's experience]

వర్గం:ధార్మిక సంస్థలు
వర్గం:మత సంస్థల జాబితాలు
వర్గం:సేవా సంస్థలు
ఖోవాయ్

**ఖోవాయ్**, త్రిపుర రాష్ట్రంలోని ఖోవాయ్ జిల్లా ముఖ్య నగరం, ప్రధాన కార్యాలయం. ఖోవాయ్ మున్సిపల్ కౌన్సిల్‌గా, నగర పంచాయితీగా ఏర్పడింది. ఈ పట్టణం ఖోవాయ్ నది ఒడ్డున ఉండడం వల్ల దీనికి ఖోవాయ్ అనే పేరు వచ్చింది. ఖోవాయి దక్షిణ భాగం బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దులతో కలుస్తోంది.

## జనాభా
ఎడమ|thumb| కోహినూర్ కాంప్లెక్స్ నుండి శుభాష్ పార్క్ దృశ్యం
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఖోవాయ్ పట్టణంలో 17,621 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 51% మంది పురుషులు, 49% మంది స్త్రీలు  ఉన్నారు. ఖోవాయ్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 86% కాగా, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 88% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 85% గా ఉంది. ఈ మొత్తం జనాభాలో 9% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## అటవీ
ఖోవాయ్ ఉపవిభాగంలో ఖోవాయ్, పద్మాబిల్ అనే రెండు జోన్ కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. ఖోవాయ్ జోన్ శ్రేణిలో 13,578 హెక్టార్ల అటవీ భూములు ఉండగా, పద్మాబిల్ జోన్ శ్రేణిలో 6,468 హెక్టార్ల అటవీ భూమి ఉంది.

## ఆరోగ్యం
ఖోవాయ్ పట్టణంలో ఒక జిల్లా ఆసుపత్రి (ఖోవాయ్ హాస్పిటల్), ఐదు ప్రజారోగ్య కేంద్రాలు, 43 ఆరోగ్య ఉపకేంద్రాలు ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం, వాతావరణం
ఖోవాయ్ నది వెంబడి ఉన్న మైదానంలో ఈ ఖోవాయ్ పట్టణం ఉండడం వల్ల రుతుపవనాల ప్రభావంతో ఇక్కడ తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 28 డిగ్రీలు (82°F) ఉండగా వర్షపాతంతో హెచ్చుతగ్గులు ఉంటాయి. నవంబరు నెట మధ్య నుండి మార్చి ఆరంభం వరకు స్వల్ప, తేలికపాటి శీతాకాలం ఉంటుంది. ఈ కాలంలో ఎక్కువగా పొడి పరిస్థితులు, సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 18 డిగ్రీలు (64°F) ఉంటుంది.

## సంస్కృతి
ఖోవాయ్ పట్టణంలో కోక్బోరోక్, బంగ్లా భాషల ప్రాబల్యం ఉంది. ఇక్కడ దుర్గా పూజ, ఖార్చి, గారియా పూజ, ట్రింగ్ (త్రిపురి కొత్త సంవత్సరం) మొదలైన పండుగలు జరుపుకుంటారు.

## ఇండో-బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దు
ఖోవాయ్ పట్టణం సరిహద్దు పొడవు 61.5 కి.మీ. ఉంటుంది. ఇది దాదాపు పూర్తిగా కంచెతో ఉంది. (950 మీటర్లు మాత్రమే పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి).

## రవాణా
ఖోవాయ్ పట్టణానికి రవాణా సేవలు అందించే ఖోవాయ్ విమానాశ్రయం ప్రస్తుతం వాడుకలో లేదు.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* ఖోవాయ్ అధికారిక సైట్

వర్గం:త్రిపుర నగరాలు, పట్టణాలు
గోమతి జిల్లా

**గోమతి జిల్లా**, త్రిపుర రాష్ట్రంలోని 8 జిల్లాల్లో ఒక జిల్లా. 2012, జనవరి నెలలో త్రిపురలో ఏర్పాటు చేసిన నాలుగు కొత్త జిల్లాల్లో ఇది ఒకటి. ఉదయ్‌పూర్ దీని ముఖ్య పట్టణం. ఈ జిల్లాలోని మాతా త్రిపుర సుందరి ఆలయం ప్రాముఖ్యత కలిగిన దేవాలయం. ఉదయ్‌పూర్ నుండి 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న మాతాబారి వద్ద ఈ దేవాలయం ఉంది. భారతదేశంలోని 51 మహాపీఠాలలో ఈ ఆలయం ఒకటి. త్రిపుర దేశీయ జానపద కథలు, సంస్కృతి, మతపరమైన ఆచారాలకు సంబంధించిన బొమ్మలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం
పచ్చని, సారవంతమైన గోమతి లోయలతో ఈ గోమతి జిల్లా ఉంది. జిల్లాలోని ఉదయ్‌పూర్, అమర్‌పూర్ ఉపవిభాగాల చుట్టూ కొండలపై చెక్కబడిన సున్నితమైన శిల్పకళా రచనలతో అత్యున్నత డెబ్టమురా కొండ శ్రేణి ఉంది. జిల్లాలో ఒకేఒక మున్సిపాలిటీ (ఉదయ్‌పూర్ మున్సిపాలిటీ) ఉంది. ఈ జిల్లా పరిధిలో 173 గ్రామాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో 16 పోలీస్ స్టేషన్లు సేవలు అందిస్తున్నాయి.

## విభాగాలు
గోమతి జిల్లాలో ఉదయ్‌పూర్ ఉపవిభాగం, అమర్పూర్ ఉపవిభాగం, కార్బుక్ ఉపవిభాగం అనే 3 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి. గోమతి జిల్లా పరిధిలో మాతాబారి, టెపానియా, కిల్లా, కాక్రాబన్, అమర్‌పూర్, ఓంపి, కార్బుక్, సిలాచారి అనే 8 బ్లాక్‌లు ఉన్నాయి.

## పర్యాటక ప్రదేశాలు
గోమతి జిల్లాలోని పర్యాటక ప్రదేశాలు:-

# త్రిపురేశ్వరి మందిర్: జిల్లాకు ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలిచే ఈ ఆలయాన్ని 1501లో మహారాజా ధన్య మణిక నిర్మించాడు.
# భువనేశ్వరి ఆలయం: భువనేశ్వరి దేవికి అంకితం చేయబడిన ఈ ఆలయాన్ని 17వ శతాబ్దంలో మహారాజా గోవింద మాణిక్య నిర్మించాడు. గోమతి నది పక్కన ఉన్న ఈ ఆలయం, శిథిలావస్థలో ఉన్న పాత రాజభవనానికి దగ్గరగా ఉంది.
# పాత రాజ్‌బరి: కవిగురువు రవీంద్రనాధ టాగూరు ఈ స్థలాన్ని సందర్శించాడు. ఉదయ్‌పూర్ రాష్ట్ర రాజధానిగా ఉన్నప్పుడు ఈ రాజ్‌బరి నిర్మించారు.
# గుణబతి ఆలయం: దీనిని గుణబతి మందిర్ గుచ్చా అని పిలుస్తారు. ఇది మూడు దేవాలయాల సమూహంగా ఉంది. ఇందులోని ఒక ఆలయపు రాతి-శాసనం సా.శ. 1668లో హైనెస్ మహారాణి గుణబతి (మహారాజా గోవింద మణిక భార్య) పేరిట నిర్మించబడిందని తెలుపుతుంది.
# చోబిమురా: గోవి నది ఒడ్డున రాతిలో చెక్కిన దేవి దుర్గా, ఇతర దేవతల చిత్రాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
# టెపానియా ఎకో పార్క్: 8వ జాతీయ రహదారి వైపు ఈ పార్కు ఉంది. ఇక్కడ పచ్చని అడవి, ఒక చెట్టు ఇల్లు ఉంది.
# తీర్థ్ముఖ్: ఈ జిల్లాలో అమర్‌పూర్ ఉపవిభాగంలో ఈ తీర్థయాత్ర కేంద్రం ఉంది.

## రవాణా

### రోడ్డుమార్గం
అస్సాం రాష్ట్రంలోని కరీంగంజ్ నుండి త్రిపుర రాష్ట్రంలోని సబ్రూమ్ వరకు ఉన్న 8వ జాతీయ రహదారి ఈ జిల్లా మీదుగా వెళుతుంది.

### రైలుమార్గం
ఈశాన్య సరిహద్దు రైల్వేకు చెందిన లమ్డింగ్-సబ్రూమ్ రైలు మార్గం సిపాహీజాల జిల్లా గుండా వెళుతోంది. ఈ జిల్లాలో ఉదయ్‌పూర్ త్రిపుర రైల్వే స్టేషను, గార్జీ రైల్వే స్టేషను అనే రెండు రైల్వే స్టేషన్లు ఉన్నాయి. త్రిపుర రాజధాని అగర్తలా, అస్సాం, ధర్మనగర్, ఉదయ్‌పూర్, బెలోనియా వంటి రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రధాన నగరాలకు ఇక్కడినుండి రైల్వే సౌకర్యం ఉంది.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
*    
* అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:త్రిపుర జిల్లాలు
పన్నీరు పుష్పాలు

***పన్నీరు పుష్పాలు*** 1982 లో బి.ఆర్.రవిశంకర్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన డబ్బింగ్ సినిమా. ఇందులో ప్రతాప్ పోతన్, రాధిక ముఖ్య పాత్రల్లో నటించారు. ఇది 1982లోనే విడుదలైన ఈర విళి కావ్యంగల్ అనే తమిళ సినిమాకు తెలుగు డబ్బింగ్.

## కథ
ప్రకాష్ పల్లెటూరి వాడు. లోకంపోకడ తెలియని అమాయకుడు. గిటార్ విద్వాంసుడు. అవకాశాల కోసం, ప్రతిభ ప్రదర్శించడానికి పట్నం చేరుకుంటాడు. కానీ పట్నంలో అడుగడుగునా మోసాలు అతడిని ఇబ్బందుల పాలు చేస్తాయి. రాధ అనే అమ్మాయితో ప్రకాష్‌కు పరిచయం ఏర్పడుతుంది. రాధ ప్రకాష్‌లోని అమాయకత్వాన్ని ఇష్టపడి అతనిపై సానుభూతిని ప్రదర్శిస్తూ అతడిని ప్రోత్సహిస్తూ ఉంటుంది. ప్రకాష్‌కు రాధ పట్ల ఇష్టం ఏర్పడి, అది ప్రేమగా పరిణమిస్తుంది. అయితే అతడు తన ప్రేమను ఆమె ముందు వ్యక్తం చేయడానికి ధైర్యం చేయలేక సతమతమవుతుంటాడు. రాధ సైన్యంలో పనిచేసే గోపాల్‌ను ప్రేమిస్తూ ఉంటుంది. ప్రకాష్, గోపాల్ లలో ఎవరి ప్రేమ ఫలిస్తుంది? రాధ ఎవరిని వరిస్తుంది? అనేది కథ చివరలో తెలుస్తుంది.

## తారాగణం
* ప్రతాప్ పోతన్
* శరత్ బాబు
* రాధిక 
## సాంకేతిక వర్గం
* దర్శకత్వం: బి.ఆర్.రవిశంకర్
* సంగీతం: ఇళయరాజా
* ఛాయాగ్రహణం: అశోక్ కుమార్
* నిర్మాతలు: ఎం.నరసింహారావు, కె.నాగేశ్వరరావు
## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
వర్గం:శరత్ బాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రాధిక నటించిన సినిమాలు
బెలోనియా

**బెలోనియా**, త్రిపుర రాష్ట్రంలోని దక్షిణ త్రిపుర జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, ప్రధాన కార్యాలయం. మున్సిపల్ కౌన్సిల్ గా కూడా ఏర్పడింది.

## భౌగోళికం
బెలోనియా పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. సముద్ర మట్టానికి 23 మీటర్లు (75 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం,  బెలోనియా మునిసిపల్ కౌన్సిల్ లో 19,996 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 52% మంది పురుషులు, 48% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. బెలోనియా సగటు అక్షరాస్యత 95% కాగా, ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఈ అక్షరాస్యతలో 54% మంది పురుషులు, 46% స్త్రీలు ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 9% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
* పిలక్-పాథర్: 12 వ శతాబ్దపు హిందూ-బౌద్ధ పురావస్తు ప్రదేశం
* కృష్ణ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం
* యోగ్మయ ఆలయం, కాళిబారి
* ఇండో-బంగ్లా కస్టమ్ చెక్‌పోస్ట్
* రాజరాజేశ్వరి ఆలయం, ముహూరిపూర్
* ముహూరిచార్ నది ద్వీపం
* ముహూరిపూర్ ఫిషరీ
* భారత్ - బంగ్లాదేశ్ మైత్రి ఉద్ద్యాన్ (సా.శ. 1971 లో బంగ్లాదేశ్ విముక్తి యుద్ధానికి ఇది ఒక చిరస్మరణీయ ప్రదేశం)
* ఎకో పార్క్

## బెలోనియా రైల్వే స్టేషను
2019, ఫిబ్రవరి నుండి బెలోనియా నుండి అగర్తలా వరకు రైల్వే సర్వీసు ప్రారంభమైంది. ప్రస్తుతం ప్రతిరోజూ (ఆదివారం తప్ప) 4 రైళ్ళు బెలోనియా, అగర్తాలా మధ్య నడుస్తున్నాయి. ఈశాన్య సరిహద్దు రైల్వే లమ్డింగ్ రైల్వే డివిజన్ పరిధిలోకి వచ్చే అగర్తాలా - సబ్రూమ్ రైలు విభాగంలో ఈ స్టేషను ఉంది.

## ఇంటిగ్రేటెడ్ చెక్‌పోస్ట్
భారతదేశ సరిహద్దులోని బెలోనియా రైల్వే స్టేషనులో ఇమ్మిగ్రేషన్, కస్టమ్స్ కోసం ఇంటిగ్రేటెడ్ చెక్‌పోస్ట్ ఉంది.

## రాజకీయాలు
బెలోనియా అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం త్రిపుర పశ్చిమ లోక్‌సభ నియోజకవర్గ పరిధిలో ఉంది.

## చిత్రమాలిక

Temple_of_Debi_Raj_Rajeswari..JPG|దేవి రాజరాజేశ్వరి దేవాలయం
Tripura_map.png|త్రిపుర రాష్ట్రం 8 జిల్లాలు, రహదారులు


## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:త్రిపుర నగరాలు, పట్టణాలు
బర్వానీ

**బర్వానీ** మధ్యప్రదేశ్, బర్వానీ జిల్లాలోని పట్టణం. ఇది నర్మదా నది ఎడమ ఒడ్డున ఉంది. ఇది బర్వానీ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. పూర్వపు సంస్థానమైన బర్వానీకి రాజధాని కూడా. బర్వానీకి రోడ్డు సౌకర్యం మాత్రమే ఉంది, రైలు మార్గం లేదు.

## భౌగోళికం
కుడి|thumb| రాజ్‌ఘాట్, బర్వానీ
బర్వానీ   వద్ద  సముద్ర మట్టం నుండి 178&nbsp;మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. నర్మదా నది బర్వానీ పట్టణ కేంద్రం నుండి 5 కి,మీ. దూరంలో ప్రవహిస్తుంది. ఏప్రిల్, మే నెలల్లో బర్వానీ గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 48°C కు చేరుకుంటుంది. ఇది మధ్య భారతదేశంలోని అత్యంత వేడిగా ఉండే ప్రదేశాలలో ఒకటి.

## రవాణా

### రైల్వేలు
బర్వానీకి నేరుగా రైలు మార్గం లేదు పట్టణానికి సమీప స్టేషన్ ఇండోర్ లో ఉంది. 180 కి.మీ. దూరం లోని ఖాండ్వా వద్ద కూడా రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. 

### రోడ్లు
బర్వానీ నుండి వివిధ ప్రదేశాలకు జాతీయ, రాష్ట్ర రహదారుల ద్వారా రవాణా సౌకర్యం ఉంది. పట్టణం నుండి&nbsp;51 కి.మీ. దూరంలో పోతున్న ఆగ్రా-బొంబాయి జాతీయ రహదారి నంబర్ మూడును కలిపేందుకు ఖాండ్వా-బరోడా ఇంటర్ స్టేట్ హైవే నెం. 26 నిర్మించారు. బర్వాని`నుండి ఇండోర్, ఖండ్వా, ఉజ్జయినీ, దేవాస్, ధార్, రత్లాం, ఖర్‌గోన్, హర్దా, ముంబై, అహ్మదాబాద్, వడోదర తదితర నగరాలకు బస్సు సౌకర్యాలున్నాయి.

## జనాభా వివరాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం,  బర్వానీ జనాభా 55,504, ఇందులో 28,437 మంది పురుషులు (51%), 27,067 మంది మహిళలు (49%) ఉన్నారు.

ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు 6,961 (12.54%). బర్వానీ పట్టణంలో స్త్రీ-పురుష లింగ నిష్పత్తి 952:1000. పిల్లల్లో స్త్రీ-పురుష లింగ నిష్పత్తి 919:1000. బర్వానీ పట్టణ అక్షరాస్యత 82.10%. పురుషుల అక్షరాస్యత 87.17%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 76.80%.

## ప్రముఖ వ్యక్తులు

* ప్రముఖ అణు భౌతిక శాస్త్రవేత్త, భారత అటామిక్ ఎనర్జీ కమిషన్ మాజీ ఛైర్మన్, భారత ప్రభుత్వ అటామిక్ ఎనర్జీ విభాగం కార్యదర్శి అయిన డాక్టర్ అనిల్ కాకోద్కర్ బర్వానీలో జన్మించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
సిపాహీజాల జిల్లా

**సిపాహీజాల జిల్లా**,  త్రిపుర రాష్ట్రంలోని 8 జిల్లాల్లో ఒక జిల్లా. 2012, జనవరి నెలలో త్రిపురలో ఏర్పాటు చేసిన నాలుగు కొత్త జిల్లాల్లో ఇది ఒకటి. జిల్లాలో కొంత భాగం పశ్చిమ త్రిపుర జిల్లా నుండి ఏర్పడింది. ఈ జిల్లాలో బిషాల్‌గర్, బిశ్రామ్‌గంజ్, మేలఘర్, సోనమురా మొదలైనవి ప్రధాన పట్టణాలు.

## విభాగాలు
ఈ జిల్లాలో బిషాల్‌గర్ ఉపవిభాగం, సోనమురా ఉపవిభాగం, జంపూయిజాలా ఉపవిభాగం అనే 3 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి. ఈ జిల్లా పరిధిలో బిషాల్‌గర్, చరిలం, నల్చార్, మోహన్‌భోగ్, బాక్సానగర్, కాథాలియా, జంపూయిజాలా అనే 7 బ్లాక్‌లు ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం, జనాభా
ఈ జిల్లా 1,043.04 కి.మీ2 (402.72 చ. మై) విస్తీర్ణంలో ఉంది. 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఈ జిల్లాలో 5,42,731 జనాభా ఉన్నారు. అక్షరాస్యత 98% ఉంది.

## రవాణా

### రోడ్డుమార్గం
అస్సాం రాష్ట్రంలోని కరీంగంజ్ నుండి త్రిపురలోని సబ్రూమ్ వరకు ఉన్న 8వ జాతీయ రహదారి ఈ జిల్లా మీదుగా వెళుతోంది.

### రైల్వేమార్గం
ఈశాన్య సరిహద్దు రైల్వే పరిధిలోని లమ్డింగ్-సబ్రూమ్ మార్గం ఈ జిల్లా మీదుగా వెళుతోంది. ఈ జిల్లాలో బిశ్రామ్‌గంజ్ రైల్వే స్టేషను, బిషాల్‌గర్ రైల్వే స్టేషను అనే రెండు రైల్వే స్టేషన్లు ఉన్నాయి. వీటినుండి త్రిపుర రాజధాని అగర్తలా, అస్సాం, ధర్మనగర్, ఉదయ్‌పూర్, బెలోనియా మొదలైన ప్రాంతాలకు రైల్వే సౌకర్యం ఉంది.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
ఈ జిల్లాలో మూడు పర్యాటక ప్రాంతాలు ఉన్నాయి:-

# నీర్‌మహల్
# సిపాహీజాల వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం
# కమల్ సాగర్ కాళి ఆలయం

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:త్రిపుర జిల్లాలు
బుల్ఢానా

**బుల్దానా** (ఆంగ్లం:**Buldhana**) మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలో బుల్దానా జిల్లాకు  జిల్లా ప్రధాన కేంద్రం, అమరావతి డివిజన్ లోని ఒక మున్సిపాలిటీ నగరం.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, బుల్దానా నగరంలో 67,431 జనాభా ఉంది. జనాభాలో పురుషులు 52%, స్త్రీలు 48% ఉన్నారు. బుల్దానా సగటు అక్షరాస్యత రేటు 82%, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ, పురుషుల అక్షరాస్యత 82% స్త్రీ అక్షరాస్యత 72%. జనాభాలో 13% ఆరు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.

## రవాణా
ఎడమ|thumb| మోతాలా మీదుగా మల్కాపూరు బుల్ధన అనే రెండు నగరాల్లో కలిసే రాష్ట్ర రహదారి. రహదారి బుల్ధానా సమీపంలోని ఘాట్‌లో ముగుస్తుంది.|200x200px
నగరంలో మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర రహదారి బస్సు స్టేషన్ ఉంది. బుల్ధానా, మల్కాపూరు, చిఖాలి, మెహకర్, ఖామ్‌గావ్, షెగావ్, జల్గావ్-జామోద్ వద్ద రాష్ట్ర రవాణా బస్సు డిపోలు ఉన్నాయి. బుల్ధానాను జాతీయ రహదారి 6 కు ఖమ్‌గావ్, నందురా, మల్కాపూర్ పట్టణం ద్వారా జాతీయ రహదారి 753A ద్వారా అనుసంధానించారు. మల్కాపూర్, ఖమ్‌గావ్ టెర్మినస్; షెగావ్, నందురా సమీప రైల్వే స్టేషన్ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. సమీప విమానాశ్రయం  ఔరంగాబాద్ వద్ద ఉంది, నగరం నుండి ఇది 150 కి.మీ. దూరంలో సౌకర్యం ఉంది.

## భాషలు, సంస్కృతి
బుల్ధానాలో ఎక్కువగా మాట్లాడే భాష మరాఠీ భాష . నగర జనాభాలో 98 శాతానికి పైగా మరాఠీ మొదటి భాషగా మాట్లాడతారు. మరాఠీ, ఇంగ్లీష్, హిందీ మీడియం పాఠశాలలో బోధించే తప్పనిసరి విషయం. జనాభాలో 1 శాతం హిందీ మాట్లాడుతుంది. బుల్దానాలోని అన్ని హిందీ మాట్లాడేవారు దాని వాణిజ్య స్థితి కారణంగా నిష్ణాతులుగా మాట్లాడగలరు.సైలానీ బాబా ఉర్స్ పండుగను ఏటా స్థానిక సమాజం బుల్ధానా పాటిస్తుంది, దీనిని మత సామరస్యం చిహ్నంగా భావిస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర
బిశ్రామ్‌గంజ్

**బిశ్రామ్‌గంజ్**, త్రిపుర రాష్ట్రంలోని సిపాహీజాల జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. ఇది రాజధాని అగర్తలా నుండి 35 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. 2012, జనవరి నెలలో సిపాహీజాల జిల్లాగా ఏర్పడిన తరువాత ఇది జిల్లా ముఖ్య పట్టణంగా మార్చబడింది.

## చరిత్ర
పూర్వకాలంలో ఒక త్రిపుర రాజు పర్యటన కోసం వెళ్ళినప్పుడు అతను ఈ ప్రదేశంలో విశ్రాంతి తీసుకునేవాడు. దాంతో, అతను ఈ స్థలానికి బిష్రామ్ గంజ్ అని పేరు పెట్టాడు. బిశ్రామ్ అంటే విశ్రాంతి అని, గంజ్ అంటే స్థలం అని అర్థం. ఈ ప్రాంతాన్ని త్రిపురి జాతికి చెందిన డెబ్బార్మా ప్రజలు ఆక్రమించారు. ప్రస్తుతం దేబ్బర్మాలను త్రిపుర ప్రధాన తెగగా పిలుస్తున్నారు.

## భౌగోళికం
ఈ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాల మధ్య ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 15 మీటర్లు (49 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది. అగర్తాలా నగరానికి తూర్పు వైపు 5 కి.మీ.ల దూరంలో, బిషాల్‌గర్ నుండి 22 కి.మీ.ల దూరంలో ఈ పట్టణం ఉంది. ఇందిరానగర్ (1 కి.మీ.), ఉత్తర చంపమురా (1 కి.మీ.), మరియంనగర్ (1 కి.మీ.), ఖైర్‌పూర్ (1 కి.మీ.), తూర్పు చంపమురా (1 కి.మీ.) మొదలైన గ్రామాలు బిశ్రామ్‌గంజ్ కు సమీపంలో ఉన్నాయి.

## భాషలు
ఇక్కడి ప్రజలు బెంగాళీ, కోక్బోరోక్, ఇంగ్లీష్ భాషలు మాట్లాడుతారు.

## రాజకీయాలు
బిశ్రామ్‌గంజ్ పట్టణం ఖైర్‌పూర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం, పశ్చిమ త్రిపుర లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఉంది.

## రవాణా
ఈ పట్టణం నుండి ఇతర ప్రాంతాలకు రోడ్డుమార్గం ఉంది. జోగేంద్రనగర్ రైల్వే స్టేషను, అగర్తలా రైల్వే స్టేషను బిశ్రామ్‌గంజ్‌కు చాలా దగ్గరలో ఉన్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:త్రిపుర నగరాలు, పట్టణాలు
కన్వర్ సరస్సు పక్షుల అభయారణ్యం

**కన్వర్ సరస్సు పక్షుల అభయారణ్యం** (ఆంగ్లం:**Kanwar Lake Bird Sanctuary**) భారతదేశంలోని బీహార్‌లోని బెగుసారై జిల్లాలో ఉన్న **కన్వర్ తాల్** లేదా **కబర్ తాల్ సరస్సు** ఆసియాలో అతిపెద్ద మంచినీటి ఆక్స్‌బో సరస్సు. దీని పక్కన కన్వర్ అభయారణ్యం ఇది భరత్పూర్ అభయారణ్యం పరిమాణం కంటే విస్తీర్ణంలో సుమారు ఆరు రెట్లు పెద్దది.

సరస్సు పేరు, అభయారణ్యం ఒకే పేరుతో దీనిని స్థానికంగా కన్వర్ జీల్, అని పిలుస్తారు, విస్తీర్ణంలో ఇది 22 కి.మీ. లో ఉంది. బెగుసారై పట్టణానికి వాయువ్యంగా ఇది ఒక అవశేష ప్రాంతమైన సరస్సు పక్కన ఈ అభయారణ్యం ఏర్పడింది, ఇది గంగా ఉపనదిని గండక్ నదిగా భౌగోళికంగా మార్చడం వల్ల ఏర్పడింది. 

పక్షి శాస్త్రవేత్త సలీం అలీ, శీతాకాలంలో మధ్య ఆసియా నుండి 60 వలస పక్షుల గురించి ప్రస్తావించారు. సుమారు 106 జాతుల నివాస పక్షులను గుర్తించినట్లు నమోదు చేశారు.   2020 నుండి ఈ సరస్సుకు రక్షణగా వినియోగిస్తున్నారు.

దగ్గరల్లో ఉన్న రైల్వే స్టేషన్: బెగుసారై స్టేషన్ సమీప బస్ స్టేషన్: జైమంగ్లగాద్ దగ్గరల్లో ఉన్న విమానాశ్రయం: పాట్నా విమానాశ్రయం (లోక్ నాయక్ జయప్రకాష్ విమానాశ్రయం) అందుబాటులో ఉంది.

## చిత్రాలు

దస్త్రం:Siberian Stonechat at Kanwar Lake.jpg|సైబీరియన్ స్టోన్‌చాట్
దస్త్రం:Red-naped Ibis at Kanwar Lake.jpg|రెడ్-నాప్డ్ ఐబిస్
దస్త్రం:Yellow-throated Sparrow at Kanwar Lake.jpg|పసుపు గొంతు పిచ్చుక
దస్త్రం:Eurasian Sparrowhawk at Kanwar Lake.jpg|యురేషియన్ స్పారోహాక్


## ఇవి కూడా చూడండి
కియోలాడియో జాతీయ ఉద్యానవనం

## బయటి లింకులు

* కిల్లింగ్ పై న్యూస్ ఎక్స్ రిపోర్ట్
* న్యూస్‌ఎక్స్ నివేదిక

## మూలాలు

వర్గం:లోయలు
వర్గం:సరస్సులు
వర్గం:నదులు
బాలాఘాట్

**బాలఘాట్** మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం బాలాఘాట్ జిల్లా లోని పట్టణం. ఇది బాలాఘాట్ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. ఈ పట్టణం వైన్‌గంగ నది ఒడ్డున ఉంది.

బాలాఘాట్  వద్ద  సముద్ర మట్టం నుండి 288&nbsp;మీటర్ల ఎత్తున ఉంది.

## జనాభా
2011 భారత జనగణన ప్రకారం, బాలాఘాట్ జనాభా 84,216. జనాభాలో పురుషులు 51%, స్త్రీలు 49%, ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు 11% ఉన్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
రాయ్‌సేన్

**రాయ్‌సేన్** మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం రాయ్‌సేన్ జిల్లా లోని పట్టణం. ఇది రాయ్‌సేన్ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. ఒక కొండ పైన ఉన్న భారీ కోటను బట్టి పట్టణానికి ఈ పేరు వచ్చింది. పట్టణం ఈ కొండ పాదాల వద్ద ఉంది. ఈ పేరు బహుశా రాజవాసిని లేదా రాజశయన్ (రాజ నివాసం) ల నుండి రూపాంతరం చెంది ఉండవచ్చు. రాయ్‌సేన్ జిల్లాలో చూడవలసిన ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలు రాయ్‌సేన్ కోట, దర్గా, సాంచి స్థూపం . రాయ్‌సేన్ పట్టణం రాష్ట్ర రాజధాని భోపాల్ నుండి 45.5&nbsp;కి.మీ. దూరంలో ఉంది.

### రాయ్‌సేన్ కోట
రాయ్‌సేన్ కోట ఒక కొండ శిఖరంపై ఉంది. ఇక్కడి శివాలయం మహాశివరాత్రి వేడుకలకు ప్రసిద్ది చెందింది. పని చేసే స్థితిలో ఉన్న పురాతన ఫిరంగి కూడా కొండపై ఉంది. రంజాన్ మాసంలో సూర్యాస్తమయాన్ని ప్రకటించేందుకు దీన్ని వాడుతారు

## జనాభా వివరాలు
2001 జనగణన ప్రకారం, రాయ్‌సేన్ జనాభా 35,553. జనాభాలో పురుషులు 53%, స్త్రీలు 47%. రాయ్‌సేన్ అక్షరాస్యత 66%. ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ: పురుషుల అక్షరాస్యత 72%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 59%. జనాభాలో 15% మంది ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
శివ్‌పురి

**శివ్‌పురి,** మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శివ్‌పురి జిల్లాలోని పట్టణం, ఈ జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం. మునిసిపాలిటీ . ఇది వాయవ్య మధ్య ప్రదేశ్ లోని గ్వాలియర్ డివిజన్లో భాగం. ఇది సముద్ర మట్టం నుండి 462 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది..

## భౌగోళికం
శివ్‌పురి సుమారు 25.43 ° ఉత్తర అక్షాంశం, 77.65 ° తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంది.  పట్టణం గ్వాలియర్కు దక్షిణాన 120&nbsp;కిమీ, ఝాన్సీకి పశ్చిమాన 96&nbsp;కిమీ  దూరంలో ఉంది. శివ్‌పురి సముద్ర మట్టం నుండి 462 మీ. ఎత్తున ఉంది. 

## వాతావరణం
భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రాంతాల మాదిరిగానే శివ్‌పురిలో కూడా ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది, ఇక్కడ ప్రధానంగా మూడు ప్రధాన ఋతువులు - వేడి వేసవి, వర్షాకాలం, చల్లని శీతాకాలం - ఉంటాయి. 

### వేసవి
శివ్‌పురిలో వేసవి ఏప్రిల్‌లో వచ్చి జూన్ వరకు ఉంటుంది. ఈ కాలంలో శివ్‌పురి సగటు 40°C తో వేడిగా ఉంటుంది. కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 30°C చుట్టూ ఉంటుంది. మేలో సగటు అధిక ఉష్ణోగ్రత 43°C కు చేరుకుంటుంది. ఇదే అత్యంత వేడిగా ఉండే నెల. 

### వర్షాకాలం
వర్షాకాలం, జూలై-సెప్టెంబరు నెలల్లో ఉంటుంది. సగటున 34°C గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత ఉంటుంది. కనిష్టంగా 20 - 24°C మధ్య ఉంటుంది. 

### శీతాకాలం
శీతాకాలపు చల్లగా సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది. ఈ ఋతువు, నవంబరు నుండి మార్చి వరకు ఉంటుంది. సగటు కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత 14°C తో కొంత చల్లగా ఉంటుంది. అయితే ఇది కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత 6°C వరలు పడిపోతూ ఉంటుంది. 

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
కైలాషహర్

కైలాషహర్, త్రిపుర రాష్ట్రంలోని ఉనకోటి జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, ప్రధాన కార్యాలయం. ఇది బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దులో ఉంది.

## చరిత్ర
త్రిపురి రాజ్యానికి ప్రాచీన రాజధానిగా ఉన్న కైలాషహర్ చరిత్ర ఉనకోటితో ముడిపడి ఉంది. త్రిపురబ్దా (త్రిపురి క్యాలెండర్)ను ప్రారంభించిన శివ శిష్యుడు, మౌ నది ఒడ్డున ఉన్న చంబుల్ నగర్ గ్రామంలో శివుడి కోసం ప్రార్థించాడు. రాజ్‌మలాలో ప్రస్తావించబడిన చంబుల్‌నగర్ ప్రాంతం, ఉనకోటి కొండ సమీపంలో ఉందని తేలింది. ఈ పురాణ చంబుల్ నగర్ ప్రాంతమే నేటి కైలాషహర్ కావచ్చని కొందరి అభిప్రాయం. హర్ (శివ) కైలాష్‌లో నివసించడం వల్ల, ఈ ప్రాంతాన్ని కైలాష్ హర్ అని పిలిచేవారు, తరువాత దీనిని కైలాషహర్‌గా మార్చారు. 7వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతాంన్ని త్రిపుర రాజు ఆది-ధర్మఫా పరిపాలించాడు. ఆ రాజు తన ఆడంబరం, ఆనందంతో ఇక్కడ ఒక యజ్ఞం చేసాడు.

## జనాభా
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, కైలాషహర్ పట్టణంలో 23,418 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 51% మంది పురుషులు, 49% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. కైలాషహర్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 82% కాగా, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 84% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 79%గా ఉంది. కైలాషహర్‌లో జనాభాలో 10% మంది 6 సంవత్సరాలలోపు వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## రవాణా
కైలాషాహర్ పట్టణం నుండి భారతదేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలకు రోడ్డుమార్గం ద్వారా రవాణా సౌకర్యం ఉంది. ఈ పట్టణంలో విమానాశ్రయం కూడా ఉంది. దీనికి సమీపంలోని కుమార్‌ఘాట్‌లో రైల్వే స్టేషను ఉంది.

## సంస్కృతి
కైలాషహర్ పట్టణం సంపన్న ప్రాంతం. ఇక్కడ బెంగాలీలు, త్రిపురి, మీటీ మణిపురి, డార్లాంగ్, ముస్లింలు, విష్ణుప్రియ మణిపురీలు మొదలైన వారు ఉన్నారు.

## పండుగలు
ఇక్కడ సెప్టెంబరు, అక్టోబరు మధ్య దుర్గా పూజ పండుగను, కాశీ పూజ పండుగను జరుపుకుంటారు.

## మతాలు
ఇక్కడ హిందూమతం ఎక్కువగా ఉండడంవల్ల ఈ పట్టణంలో అనేక దేవాలయాలు (లక్ష్మీ నారాయణ్ దేవాలయం, 14 దేవతల ఆలయం (చౌడూ దేవతార్ మందిర్), రంగౌటి దేవాలయం) ఉన్నాయి. ముస్లింల కోసం ఒక మసీదు కూడా ఉంది. ఇక్కడ బౌద్ధ మతం, క్రైస్తవ మతం వారు కూడా ఉన్నారు.

## పాలన
త్రిపుర తూర్పు లోక్‌సభ నియోజకవర్గ పరిధిలో కైలాషహర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:త్రిపుర నగరాలు, పట్టణాలు
అక్షర తత్వం

ఉపనిషత్తులును బ్రహ్మసూత్రములును పరమాత్మనే అక్షరునిగను బ్రహ్మముగను చెప్పును. కానీ గీతలో ఈ విషయమును రెండు విరుద్ధములుగా చూపెట్టును. గీతకారుడు ఉపనిషాదుల మతమును మొదటగా వివరించి అక్షరతత్త్వమునకు రెండవ స్థానము ఇచ్చెను.

## భగవద్గీత-అక్షరతత్త్వం
8వ అధ్యాయమున అక్షరతత్వము చెప్పబడినది. "అక్షరం బ్రహ్మపరమ్" అని మూడవ శ్లోకము.అక్షరము పరబ్రహ్మము (అనగా ఈ రెండును ఒకటి).నశించు స్వభావము కలది గాని మారు స్వభావము కలదికాని మారు స్వభావము కలదికాని క్షరమనబడును.క్షరము కానిదక్షరము.అక్షరమనగా అవ్యయము, అవినాశి. (మారినది, నశించనిది). 11వ శ్లోకమునందు అక్షర పరము. వేదవేత్తలు దేనిని అక్షరమని యందురో, వీతరాగులగు సన్యాసులెందు జొత్తురో, దేనిని కోరుకొరుచు బ్రహ్మచర్యము నడుపుదురో ,ఆపదమునకు నీకు నేను సంక్షేపముగా చెప్పుదురు.17, 18, 19వ శ్లోకములందు బ్రహ్మము యొక్క దినమును, రాత్రిని గురించియు, సృష్టిని ప్రళయమును గురించియు తెలుపబడెను.ప్రళయ కాలమున సమస్తమును అవ్యక్తమున లీనమగును.ఈ అవ్యక్తము ప్రకృతికే అక్షర బ్రహ్మము అని పేరు. అక్షరప్రాప్తి కలిగినచో పునరావృత్తి లేదు కావున అక్షరుడే పరమత్మ. ఈ అక్షరుడే పరమగతి.కావున అక్షరుని కంటె పైమెట్టులేదు.అక్షరుని పొందినచో తిరిగి పుట్టుక లేదు. అక్షరుడే పరమగతి.అక్షరుడే పరబ్రహ్మము, పరంపురుషుడు.11వ అధ్యాయమునందు అక్షర విషయమున రెండు శ్లోకములున్నవి. అర్జునుడు కృష్ణుని ఈవిధముగా సంబోధించుచున్నాడు: తెలిసికొనదగిన పరమాక్షరుడవు నీవు, నీవు ఈజగతి కాశ్రయుడవు, నీవు అవ్యయుడవు, నిత్యమగు ధర్మమునకు రక్షకుడవు, నీవు సనాతుడవగు పురుషుడవని నాఅభిప్రాయము. ఎవడు పరమాత్మో అతడే అక్షరుడు. సత-వ్యక్తము, అసత్- అవ్యక్తము. అక్షరుడు సత్తుకంటేను అసత్తుకంటేను శ్రేష్ఠుడు.కావున అక్షరుడే పరమాత్మ.

## క్షరాక్షరవాదం
మహాభారతమున కొన్ని శ్లోకములలో క్షరాక్షరతత్త్వము కలదు. క్షరమనియు అక్షరమనియు ఆత్మ రెండు తెగలు. భూతములందు క్షరము-దివ్యలోకమునందు అక్షరము.ఎవడు చరాచరములకు ప్రభువో, అచలుడో, వశియో అతడు తొమ్మిది గుమ్మములుగల నగరుచొచ్చి, అనగా మానవదేహమున ప్రవేశించి హంసయను పేరు దాల్చును.ఎవడు హంసయనబడు అక్షరుడో అతడే కూటస్థుడగు అక్షరుడు.జ్ఞానవంతుడీ అక్షరుని బడసి ప్రాణజన్మములను ఉత్తరించును.ఇచట కూటస్థుడు, అక్షరుడు, పరమాథయు ఒక్కడే. శాంతపర్వమునందు క్షరాక్షర తత్త్వము అద్వైత తత్త్వము.

## బ్రహ్మ తత్త్వం
ఆత్మతత్వము అక్షరతత్త్వమును ఆలోచించిన పిదప, బ్రహ్మతత్త్వమును గురించి ఆలోచించవలసిన పని ఉండదు. ఏలనగా ఆత్మయు అక్షరుడును బ్రహ్మమును ఏకమే. కాని గీతలో బ్రహ్మతత్త్వమనెడి మతబేధమున్నది. బ్రహ్మ విషయమున ముఖ్యాంశాలివి: దేనిని తెలిసినచో మోక్షము లభించునో అదియే బ్రహ్మము. దానిని ఎటు చూచినను కాలు చేతులు చెవులు కన్నులు మోము తలలు కలవు. అది యెల్లయు ఆవరించి లోకంధ్యమున వున్నది. దానికి అన్ని ఇంద్రియ ధర్మముల అభాసము కలదు. అయినను అది సకలేంద్రియ వివర్జితము.అది అసక్తము, అన్నిటిని భరించును, అది నిర్గుణము, అయినను గుణములను భోగించును.అది భూతముల లోపలను, బయాను కలదు. అది అచరమును చరమును.అతి సూక్ష్మమగుటచేత తెలియరానిది.అది దవ్వులను దాపులను కలదు.అది భూత గణముల నడుమ అవిభక్తముగా ఉన్నను విభక్తముగా ఉన్నటులు కనిపించును.తెలియదగిన ఆ వస్తువు భూతములను ఏలును,, దాని స్వభావము పుట్టుట.

## మూలాలు
1980 భారతి మాసపత్రిక: వ్యాసం: అక్షర తత్త్వము, వ్యాసకర్త:  వేలూరి శివరామశాస్త్రి.

వర్గం:ఆధ్యాత్మికం
విలియమ్‌నగర్

**విలియమ్‌నగర్ (సిమ్సాంగ్రే)**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని తూర్పు గారో హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం.

## చరిత్ర
విలియమ్‌నగర్ పట్టణమున్న ఈ ప్రాంతానికి చారిత్రక ప్రాముఖ్యత ఉంది. 1837 సంవత్సరంలో గారో హిల్స్‌లోకి బ్రిటిష్ చొరబాటుకు వ్యతిరేకంగా గారోలు ఎదురు తిరిగారు. 1837, డిసెంబరు 12న విలియమ్‌నగర్ శివార్లలోని చిసోబిబ్రా వద్ద గారో నాయకుడు పా తోగన్ నెంగ్మిన్జా సంగ్మాను బ్రిటిష్ వారు ఇబ్బందులకు గురిచేశారు.

## జనాభా
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, విలియమ్‌నగర్ పట్టణంలో 18,251 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 52% మంది పురుషులు, 48% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. విలియమ్‌నగర్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 67% కాగా, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 71% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 64% గా ఉంది. ఈ మొత్తం జనాభాలో 18% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
# పా.టోగన్ ఎన్ సంగ్మా మెమోరియల్ పార్క్, చిసోబిబ్రా
# సిమ్సాంగ్ నది
# జాడి డేర్ పార్కు
# చిబోక్ డేర్ (జలపాతం)
# మ్రిక్ వారీ
# రోంగన్
# మి డేర్
# గిచ్చం (పాత) బాల్పాక్రామ్
# బన్సామ్‌గ్రే పిక్నిక్ స్పాట్
# బన్సాంగ్రే చేపల అభయారణ్యం
# నెంగ్మండల్ చేపల అభయారణ్యం
# డో.బే డేర్ (జలపాతం)

## ప్రాంతాలు

# బైజా కుసింకోల్
# బైజా
# సంగోంగ్రే
# డమాగ్రే
# చిసోబిబ్రా
# చిడేక్‌గ్రే
# రంగల్ బదీమ్
# కుసింకోల్గ్రే
# నోకిల్ ఎ వుయ్
# నెంసాంగ్రే
# బాల్స్రిగిట్టిమ్
# డిసి కాలనీ
# ఫిషరీ కాలనీ
# పిడబ్ల్యుడి కాలనీ
# కోల్మెసల్గ్రే
# ఇరిగేషన్ కాలనీ
# మెయిన్ బజార్
# సినిమా హాల్ - సూపర్ మార్కెట్
# మెడికల్ కాలనీ
# టాంబో ఎ డింగ్
# డోబెట్కోల్గ్రే
# డెంగగ్రే
# దావగ్రే
# వారిమగ్రే
# సంపాల్గ్రే
# చియోక్‌గ్రే
# అసిరాగ్రే
# నెంగ్మండల్గ్రే
# చచత్‌గ్రే
# రోంగోంగ్రే
# బోల్కింగ్రే

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* తూర్పు గారో హిల్స్ జిల్లా పరిపాలన అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
అంపతి

**అంపతి,** ఈశాన్య భారత దేశంలోని మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని నైరుతి గారో హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య నగరం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. 2012, ఆగస్టు 7న పశ్చిమ గారో హిల్స్ జిల్లా నుండి ఈ జిల్లా ఏర్పడింది. ఈ నగరం, పశ్చిమ గారో హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణమైన తుర నుండి 52 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది.

## జనాభా
ఈ నగరంలోని మొత్తం 15 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. ఇక్కడి కొండ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా గారో ప్రజలు, హజాంగు, కోచ్ మొదలైన తెగలకు చెందిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. గారో తరువాత రెండవ అతిపెద్ద జాతి హజాంగు.

2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఇక్కడ 70మంది జనాభా ఉన్నారు., అందులో 36 మంది పురుషులు, 34 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఒక్కడ 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు 20మంది (28.57%) ఉన్నారు. అంపతి అక్షరాస్యత 74.00% కాగా, రాష్ట్ర అక్షరాస్యత 74.43% కంటే తక్కువగా ఉంది.  ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 76.00% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత రేటు 72.00% గా ఉంది.

## రవాణా
అంపతి నగరం నుండి అస్సాం రాష్ట్రంలోని దక్షిణ సల్మారా జిల్లా ముఖ్యమైన వాణిజ్య కేంద్రమైన మంకాచర్‌ నగరంతో సహా ఇతర ప్రాంతాలకు రవాణా సౌకర్యం ఉంది.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
* కోడాల్డోవా
* చెంగా - బెంగ & ది వాటర్ ట్యాంక్
* మీర్ జున్లా సమాధి
* షా కమల్ దుర్గా - దర్గా షరీఫ్

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* అంపతి ఉపవిభాగ అధికారిక వెబ్‌సైట్
* నైరుతి గారో హిల్స్ అధికారిక వెబ్‌సైట్
* అంపతి ఉపవిభాగం బ్లాగ్

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
నోంగ్‌స్టోయిన్

**నోంగ్‌స్టోయిన్**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ ఖాసీ హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, ప్రధాన కార్యాలయం.

## భౌగోళికం
నోంగ్‌స్టోయిన్ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 1409 మీటర్లు (4622 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది.

నోంగ్‌స్టోయిన్ పట్టణానికి 24 కి.మీ. (15 మైళ్ళ) దూరంలో *లాంగ్షియాంగ్ జలపాతం* ఉంది.

## జనాభా
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, నోంగ్‌స్టోయిన్ పట్టణంలో 22,003 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 50% మంది పురుషులు, 50% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. పట్టణ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 67% కాగా, ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 67% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 66% గా ఉంది. మొత్తం జనాభాలో 23% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## పర్యాటలక ప్రాంతాలు
* నోంగ్ఖ్నమ్ రివర్ ద్వీపం, బీచ్
** వీనియా జలపాతం
** షాదుం జలపాతం
** రియాట్సోహ్ఖే జలపాతం
* లాంగ్‌షియాంగ్ జలపాతం, వీస్పి జలపాతం, షాడ్ చోంగ్ జలపాతం
* మావత్రాషన్ కొండ, సరస్సులు
* పంఫిర్నై సరస్సు
* ఉమియాప్ వరి క్షేత్రం
* రాంబ్రాయ్, ఉర్ఖ్లి, మావ్లాంగ్సు.
* పుంగ్లీహ్, సిల్లీ ఇవ్ఖెయిన్
* వహ్రియత్ జలపాతం
* నాంగ్స్టెయిన్ బై పాస్
* కిన్రోహ్
* ర్వియాంగ్ నది, వాహ్లే నది

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* నోంగ్‌స్టోయిన్ వెబ్సైటు 

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
అలీరాజ్‌పూర్

**అలీరాజ్‌పూర్** మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం అలీరాజ్‌పూర్ జిల్లాలోని పట్టణం. 76.5% కంటే ఎక్కువ జనాభా దారిద్య్రరేఖకు దిగువన నివసిస్తున్న అలిరాజ్‌పూర్ జిల్లా, భారతదేశంలోని అత్యంత పేద జిల్లాగా పేరుపొందింది.

అలీరాజ్‌పూర్ గతంలో సంస్థానం. మధ్య భారతదేశంలోని భోపవర్ ఏజెన్సీలో భాగంగా ఉండేది. ఇది గుజరాత్, మహారాష్ట్రల సరిహద్దులకు సమీపంలో మధ్యప్రదేశ్ లోని మాళ్వా ప్రాంతంలో ఉంది.  అలీరాజ్‌పూర్‌లోని విక్టోరియా వంతెన 1897 రాణి పరిపాలన వజ్రోత్సవం జ్ఞాపకార్థం నిర్మించారు.

## జనాభా
2001 భారత జనగణన ప్రకారం, అలీరాజ్‌పూర్ జనాభా 25,161. జనాభాలో పురుషులు 52%, స్త్రీలు 48%, ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు 15% ఉన్నారు.

## చరిత్ర
బ్రిటీష్ రాజ్ కాలంలో అలీరాజ్‌పూర్ అలీరాజ్‌పూర్ సంస్థానానికి రాజధానిగా ఉండేది.  1947 సంవత్సరంలో స్వాతంత్ర్యం లభించిన తరువాత, అలీరాజ్‌పూర్ పాలక కుటుంబం ఢిల్లీకి తరలి వెళ్లింది, అలీ రాజ్‌పూర్ చివరి పాలకుడైన సురేంద్ర సింగ్ 1980 లలో స్పెయిన్‌లో భారత రాయబారిగా పనిచేశారు.

## భౌగోళికం
అలీరాజ్‌పూర్ ప్రధానంగా కొండ. ప్రాంతం. మాజీ అలీరాజ్‌పూర్ తాలూకా ఝాబువా జిల్లాలోని ఝాబువా తాలూకా కంటే పెద్దది. ఇప్పుడు అలీరాజ్‌పూర్ ఒక జిల్లా. రాజ్వరా కోట పట్టణం మధ్యలో ఉంది.

## రవాణా
అలీరాజ్‌పూర్ నుండి ఇండోర్‌కు, సమీప జిల్లాలకూ చక్కటి రోడ్డు సౌకర్యాలున్నాయి.

2019 అక్టోబరు 30 న అలీరాజ్‌పూర్ నుండి వడోదర లోని ప్రతాప్‌నగర్‌కు కొత్త రైలు మార్గాన్ని ప్రారంభించారు.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
జాల్నా

**జాల్నా** (ఆంగ్లం:**Jalna**) మహారాష్ట్రలోని  ఔరంగాబాద్ తాలూకా లేదా మరాఠ్వాడ ప్రాంతంలోని జల్నా జిల్లాలోని ఒక నగరం. 1952  కంటే ముందు తెలంగాణాలో ఇది భాగంగా ఉంది.  హైదరాబాద్ రాష్ట్రం గా ఉండే మహారాష్ట్ర లో కలిసింది. ఔరంగాబాద్ జిల్లాలో తాలూకాగా ముందు కలిసి ఉన్న ఈ జాల్నా జిల్లాగా కొత్తగా 1 మే 1981 ఏర్పడింది.

## భౌగోళికం
అక్షాంశరేఖాంశాలు మధ్య  వద్ద జల్నా ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 508 మీ. సగటు ఎత్తులో ఉంది. కుండలికా నది ఒడ్డున జల్నా ఉంది.

## జనాభా
2011లో జల్నా జనాభా 285,577. మొత్తం జనాభాలో, 147,029 మంది పురుషులు 138,485 మంది స్త్రీలు - ఒక లింగ నిష్పత్తి 1000 మగవారికి 942 మంది మహిళలు. 38–834 మంది పిల్లలు 0–6 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్నారు, వారిలో 20,338 మంది బాలురు 18,496 మంది బాలికలు ఉన్నారు. 201,829 అక్షరాస్యులతో సగటు అక్షరాస్యత రేటు 81.80% వద్ద ఉంది, ఇది రాష్ట్రం సగటు 67.41% కంటే గణనీయంగా ఎక్కువ ఉంది.

## ఆర్థిక వ్యవస్థ
మొట్టమొదటి పత్తి -శుధి చేయు & పత్తి గింజల నూనె, పత్తి  శుధి చేయు మిల్లుని **పెస్టోంజి మెహర్వాన్జీ** అనే అతను 1863 సంవత్సరంలో స్థాపించారు. 1889 లో  ఔరంగాబాద్ నగరంలో పత్తి నేత మిల్లును నిర్మించారు, ఇందులో 700 మంది పనిచేస్తున్నారు. 1900 లో నిజాం హైదరాబాద్-గోదావరి లోయ రైల్వేలు ప్రారంభించడంతో, అనేక శుధి చేయు మిల్లు కర్మాగారాలు ప్రారంభించబడ్డాయి. జల్నాలో మాత్రమే, 9 పత్తి -శుధి చేయు మిల్లు కర్మాగారాలు 5 పత్తి మిల్లులు ఉన్నాయి, ఔరంగాబాద్ కన్నద్ వద్ద రెండు శుధి చేయు మిల్లు లు ఔరంగాబాద్ వద్ద నూనె శుధి చేయు మిల్లులు ఉన్నాయి. 1901 సంవత్సరంలో పత్తి మిల్లులు శుధి చేయు మిల్లు లలో పనిచేస్తున్న వారి సంఖ్య 1,016. జల్నా మహారాష్ట్రలో తీపి నిమ్మకాయలు నారింజలను ఎక్కువగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది. మహారాష్ట్రలో అతిపెద్ద ఉక్కు ఉత్పత్తిదారు జల్నా, మహారాష్ట్ర పారిశ్రామిక అభివృద్ధి సంస్థ (ఎంఐడిసి) ప్రాంతంలో అనేక ఉక్కు మిల్లులు ఉన్నాయి.

## రవాణా
జల్నా ప్రధానంగా రైల్వే రహదారి ద్వారా మిగిలిన భారతదేశంతో అనుసంధానించబడి ఉంది.

**రైలు**

జల్నా రైల్వే స్టేషన్ అనేది దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో కొత్తగా సృష్టించిన నాందేడ్ తాలూకా సికింద్రాబాద్-మన్మాడ్ మార్గం లో ఉన్న ఒక స్టేషన్. గతంలో, ఇది హైదరాబాద్ రైల్వే తాలూకాలో భాగంగా ఉంది, 2003 లో తాలూకా సర్దుబాట్లకు ముందు, జల్నా-ఖమ్‌గావ్ రైల్వే మార్గం మంజూరు చేయబడింది, పూర్తయిన తర్వాత దక్షిణ మధ్య రైల్వేకు అనుసంధానించబడుతుంది.

**త్రోవ**

జల్నా రాష్ట్ర రహదారుల ద్వారా రాష్ట్రంలోని ప్రధాన పట్టణాలకు అనుసంధానించబడి ఉంది. రహదారుల నిర్మాణం, అద్భుతమైన ఉంది ఔరంగాబాద్, పూనే, అహ్మద్ నగర్, నాగ్పూర్, బీడ్, ఖంగావ్, ముంబై, నాలుగు లేన్ల రహదారుల అభివృద్ధి జరిగింది. జల్నా గుండా వెళుతున్న కొత్త ముంబై-ముంబై - ఔరంగాబాద్-నాగ్‌పూర్  రహదారిని అభివృద్ధి చేస్తున్నారు.

## బాహ్య లింకులు

* మహారాష్ట్ర మహారాష్ట్రలోని జల్నా జిల్లా అంతర్జాలం

## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర
వర్గం:భారతీయ నగరాలు పట్టణాలు
ఖ్లెహ్రియత్

**ఖ్లెహ్రియత్**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని తూర్పు జైంతియా హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. ఈ జిల్లా జైంతియా హిల్స్ జిల్లా నుండి ఏర్పాటు చేయబడింది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఖ్లెహ్రియత్ పట్టణంలో 327 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 146 మంది పురుషులు, 181 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.పట్టణ పరిధిలో మొత్తం 60 కుటుంబాలు ఉన్నాయి.  ఇందులో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు 108 (33.03%) మంది ఉన్నారు. ఖ్లెహ్రియాత్ అక్షరాస్యత రేటు 19.63% కాగా, రాష్ట్ర అక్షరాస్యత 74.43% కంటే తక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 14.71% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత 23.93% గా ఉంది.

## విభాగాలు
ఈ జిల్లాలో ఖ్లెహ్రియత్, సైపుంగ్ అనే రెండు కమ్యూనిటీ,  గ్రామీణాభివృద్ధి విభాగాలు ఉన్నాయి.

## ఇతర వివరాలు
ఖ్లైహ్రియాత్‌ పట్టణంలో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి, కొన్ని ప్రైవేట్ ఆసుపత్రులు ఉన్నాయి. ఈ పట్టణంలో క్రైస్తవులు ఉన్నారు, చాలా చర్చిలు కూడా ఉన్నాయి. ఫుట్‌బాల్, ఎద్దుల పోటీలు ఇక్కడి ప్రధాన ఆకర్షణలు.

## వాతావరణం
ఏడాది పొడవునా ఖ్లైహ్రియాట్ చాలా చల్లగా ఉంటుంది, వర్షాకాలంలో ఇక్కడ భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
రెసుబెల్‌పారా

**రెసుబెల్‌పారా (రెసు)**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని ఉత్తర గారో హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. డామింగ్ నది పక్కన ఈ పట్టణం ఉంది.

## జనాభా
కుడి|thumb|260x260px| 2016లో రెసుబెల్‌పారాలో పండుగ ప్రారంభానికి ముందు సాంప్రదాయ దుస్తులలో ఉన్న గారో అమ్మాయిలు
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, రెసుబెల్‌పారా పట్టణంలో 17,652 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 51% మంది పురుషులు, 49% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు పట్టణ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 68% కాగా, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత 69% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 66% గా ఉంది.  మొత్తం జనాభాలో 17% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## రవాణా
రెసుబెల్‌పారాలో రైల్వే స్టేషను ఉంది. సమీప విమానాశ్రయం గువహాటి నగరంలో ఉంది.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
* హాట్ స్ప్రింగ్, బక్రా
* జోల్డింగ్ వారీ
* రంగ్డోక్రామ్
* శివ సుసు (లింగం), నోకాట్
* రంగోకోరం సరస్సు
* డ్యాప్
* డామరింగ్ బీచ్, డెకాచాంగ్

## ప్రజలు
ఇక్కడ గారోలు, రభాలు నివసిస్తున్నారు.

## ప్రాంతాలు

* సాంగ్మా
* రోంగ్ · డిపాంగ్
* డెకాచాంగ్
* నంగబురి
* డిసి కాలనీ
* మెడికల్ కాలనీ
* మెపాన్ ఎ బ్రి
* చిబాగోక్
* జోంగ్లా
* రోంగ్‌పేట్చి
* దరం
* బక్రా (హాట్ స్ప్రింగ్)
* బిజెఎన్
* రీబాగ్రే
* బోల్సాల్డమ్
* హలుపారా (వేడి వసంత)
* బాబుకోనా

## పండుగలు
కుడి|thumb|260x260px| 2017లో జరిగిన వంగల ఎవ్ వింటర్ ఫెస్టివల్ సందర్భంగా ప్రదర్శన
ఇక్కడ ప్రతి ఏటా డిసెంబరు నెలలో **ఎవ్ వింటర్ ఫెస్టివల్**, **మిలీనియం ఫెస్టివల్** జరుపుకుంటారు. డ్యాన్స్, రాక్ కన్సర్ట్, గేమ్స్, ఫ్యాషన్ షో వంటి పోటీలు ఇక్కడ నిర్వహించబడుతాయి. ప్రతి ఏటా సెప్టెంబరు నుండి డిసెంబరు వరకు వంగల పండుగను జరుపుకుంటారు. "కట్టా డోక్కా", "అజియా", డాని డోక్కా చంబిల్ మో లేదా పోమెలో డాన్స్ మొదలైనవి ఈ పండుగ సందర్భంగా ప్రదర్శించబడతాయి.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* రెసుబెల్‌పారా వెబ్సైటు 
* డైట్ రెసుబెల్‌పారా వెబ్సైటు 
* షిల్లాంగ్ టైమ్స్

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
ఉషారాణి భాటియా

**ఉషారాణి [[భాటియా]]**, ఒక తెలుగు రచయిత్రి. ఈమె పలు పేరు పొందిన రచనలు చేశారు.

## నేపధ్యం
ఈమె తల్లి దండ్రులు కూడా కళలకు సంబంధించినవారె. ఈమె పెదనాన్న గుడిపాటి వెంకట చలం ఒక పేరుగల తెలుగు రచయిత. తల్లి  నటి, రచయిత్రి కొమ్మూరి పద్మావతీదేవి. ఈ దంపతులకు ఉషారాణి భాటియా చిన్న కుమార్తె. ఈమె బంధుత్వ రీత్యా కొడవటిగంటి కుటుంబరావుకు మరదలు అవుతారు.

## బాల్యం-విద్యాభ్యాసం
ఈవిడ బాల్యం అంతా చెన్నైలో గడిచింది. అక్కడే న్యాయ విద్యను అభ్యసించింది. ఆంధ్రపత్రిక లో కొంతకాలం పని చేసి, దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్ సలహా మేరకు ఢిల్లీలోని సెంట్రల్‌ సోషల్‌ వెల్‌ఫేర్‌ బోర్డు వారి ఆంగ్లపత్రిక సంపాదకవర్గంలో చేరింది. ఆ తరువాత నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్, ఇండియా తెలుగుశాఖకు, తొలి ఎడిటర్‌గా 1990 వరకు పదవీబాధ్యతలు నిర్వహించింది.

## రచనా వ్యాసాంగం

### నవలలు
* చిన్నారి
* తండ్రి కూతురు 
* ప్రతీకారం
* అరుణోదయం

### కథలు
* క్షణం శాంతి లేదు
* దేవుడి ఇల్లు
* నిర్ణయం
* ఆ లోకం నుంచీ ఆహ్వానం
* ఆరోజు సాయంత్రం
* తెల్లవారింది
* ఓ ముగ్గురి కథ
* ఎవరైనా చెప్పండి

## మరణం
ఉషారాణి 2020, డిసెంబరు 28న ఢిల్లీలోని స్వగృహంలో మరణించింది.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:చెన్నై తెలుగువారు
మాకిర్వట్

**మాకిర్వట్**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని నైరుతీ ఖాసీ హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. ఇది రాష్ట్ర రాజధాని షిల్లాంగ్ నగరానికి 85 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

## జనాభా
మాకిర్వట్ పట్టణంలో మొత్తం 261 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఇక్కడ 1,666 జనాభా ఉంది. వీరిలో 804 మంది పురుషులు, 862 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఈ మొత్తం జనాభాలో 254 (15.25%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. పట్టణ అక్షరాస్యత 94.62% కాగా, రాష్ట్ర సగటు అక్షరాస్యత 74.43% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 94.81% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 94.44% గా ఉంది.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
మాకిర్వట్ ప్రాంతంలో అనేక పర్యాటక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.

# జాక్రెం హాట్ స్ప్రింగ్: మాకిర్వట్ నుండి 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
# సింపర్ కొండ: షిల్లాంగ్-మాకిర్వట్ రహదారికి పశ్చిమాన షిల్లాంగ్ నుండి 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
# ఉమ్ంగి నది: మాకిర్వట్ నుండి 18 కి.మీ. దూరంలో నది.
# రిలాంగ్ వ్యూ పాయింట్: మాకిర్వట్ నుండి 5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
# టిన్రోంగ్ సిన్రాంగ్ మురిన్: మాకిర్వట్ నుండి సుమారు 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
# బాంబెల్ కొండ: మాకిర్వట్ నుండి 3 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది.
# సిన్రాంగ్బా గుహ: మాకిర్వట్ 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
# డాంగ్నోబ్ జలపాతం: మాకిర్వట్ నుండి 8 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది.
# సిన్రాంగ్ స్ంగి కొండ: మాకిర్వట్ నుండి 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
# టైన్‌రోంగ్ మన్‌బాసా: మాకిర్వట్ నుండి 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న పవిత్ర రాయి.
# టిన్నై వ్యూ పాయింట్: మాకిర్వట్ నుండి 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
# కైలాయ్ లింగ్స్‌గున్ కొండ: మాకిర్వట్ నుండి 35 కిలోమీటర్లు తాటి చెట్లు, ఆకులతో నిండిన కొండ.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
జోవై

**జోవై**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ జైంతియా హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. ఇండో-బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దు నుండి సుమారు 50 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న పట్టణానికి మూడు వైపులా *మైంట్డు నది* ఉంది. 

## భౌగోళికం
ఇది సముద్ర మట్టానికి 1,380 మీ. (4,530 అ.) మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.

## విద్య
జిల్లావ్యాప్తంగా ముఖ్య వ్యాపార, విద్యాకేంద్రంగా నిలుస్తున్న జోవై పట్టణానికి జిల్లా నలుమూలల నుండి, అసోం, బంగ్లాదేశ్ నుండి విద్యార్థులు వస్తారు. అనేక పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ఆసుపత్రులు, పోస్టాఫీసు మొదలైన సదుపాయాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

thumb|జోవై ప్రెస్బిటేరియన్ చర్చి
right|thumb|ఇలాంగ్ పార్కు

## జనాభా
ఇక్కడ ప్నార్ ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు. వీరితోపాటు మార్వాడీలు, బెంగాలీలు, నేపాలీలు, ఖైన్రియామ్, వార్, బయాట్, భోయి ప్రజలు కూడా ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. ఖైన్రియామ్ మాదిరిగా, ప్నార్స్‌కు ఇక్కడ మాతృస్వామ్య సమాజం ఉంది. ఇక్కడ కుమార్తెలు కుటుంబ ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందుతారు.

2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, జోవై పట్టణంలో 28,430 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 49% మంది పురుషులు, 51% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. పట్టణ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 76% కాగా, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 77% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 75% గా ఉంది. ఈ మొత్తం జనాభాలో 17% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## పర్యాటక ప్రదేశాలు
* **సింటు క్సియార్**: ఇది మైంట్డు నది నుండి వచ్చే సాగునీటితో కూడిన లోయ. 
* **టైర్చి జలపాతం** - జోవై పట్టణానికి సుమారు 8 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది.
* **జోవై ప్రెస్బిటేరియన్ చర్చి**: వెల్ష్ ప్రెస్బిటేరియన్ మిషన్ 150 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన పురాతన చర్చి.
* **థడ్లాస్కీన్ సరస్సు**: జైంతియా రాజు అనుచరుడు సాజర్ నంగ్లీ తవ్వించాడు.
* **ఇలాంగ్ పార్కు**: జోవై పట్టణంలోని పార్కు.

## జోవైలోని ప్రాంతాలు

# దులాంగ్
# పనాలియార్
# మగ్గం పిర్డి అయోంగ్పియా
# మగ్గం-అయాంగ్-క్జామ్
# మగ్గం కిర్వియాంగ్
# టిపెప్ లేత
# చిలియాంగ్ రాయ్జ్
# ఉమ్చియార్
# లంపారిట్
# లడ్డలబో
# కరోలిన్ కాలనీ
# డోంగ్మిహ్స్ంగి
# న్యూ హిల్
# టిండోవాపుంగ్
# మైన్‌తోంగ్
# చుట్వాఖు
# మూసలింగ్‌కట్
# మూరాలాంగ్
# మెమరీ కాలనీ
# మూకిర్డప్
# ఖిముస్నియాంగ్
# ఇవా ముసియాంగ్
# మిషన్ కాంపౌండ్
# సాలరోహ్
# రియాట్ సియాట్సిమ్
# ఖ్లీహ్ మైంగ్క్రెం
# సాలిని కాలనీ

## రవాణా
షిల్లాంగ్ నగరానికి 64 కి.మీ.ల దూరంలో ఉన్న ఈ పట్టణం రోడ్డుమార్గం ద్వారా ఇతర ప్రాంతాలకు కలుపబడి ఉంది. అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరాం, మణిపూర్ రాష్ట్రాలలోని ప్రాంతాలను కలిపే 44వ జాతీయ రహదారి మార్గంలో ఈ జోవై పట్టణం ఉంది. ఇక్కడి నుండి కొన్ని బస్సు, టాటా సుమో, టాటా ఇండికా వంటి వాహన సౌకర్యం కూడా ఉంది.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* మేఘాలయ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పోర్టల్
* జైంతియా హిల్స్ జిల్లా హోమ్‌ పేజీ
* పర్యాటక శాఖ, మేఘాలయ ప్రభుత్వం  

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
తుర

**తుర**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ గారో హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. మున్సిపాలిటీగా కూడా మార్చబడింది. మేఘాలయలోని అతిపెద్ద పట్టణాల్లో ఒకటైన తుర పట్టణం, కొండల పర్వత ప్రాంతంలో తురా శిఖరానికి దిగువన ఉన్న ఒక లోయ. ఇక్కడ ఏడాది పొడవునా వాతావరణం మితంగా ఉంటుంది. దురామ కొండలలో దేవుడు నివసిస్తారని ఇక్కడి ప్రజలు నమ్ముతుంటారు.

రాజధాని షిల్లాంగ్ నగరానికి 323 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ పట్టణానికి బస్సులు, హెలికాప్టర్ సర్వీసు ద్వారా చేరుకోవచ్చు. ఇది బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దుకి 50 కిలోమీటర్ల సమీపంలో ఉంది. ఇక్కడ రోంగ్‌బాంగ్‌దారే, పెల్‌గడారే, గాండ్రాక్ జలపాతాలు, రంగోల్వారీ, నోక్మావారి, గానోల్, డాచిమా ప్రవాహాలు ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం, వాతావరణం
తుర పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది.ఇది సముద్రమట్టానికి 349 మీటర్ల (1145 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది. ఇక్కడ తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, తుర పట్టణంలో 74,858 జనాభా ఉంది. పట్టణ జనాభాలో స్వదేశీ గారో ప్రజలు, హజోంగ్ ప్రజలు, బెంగాలీలు, నేపాలీలు, కోచెలు, రభాలు, బోడోలు, ఇతర స్వదేశీ గిరిజన జాతులతోపాటు వలస ముస్లింలు, బిహారీలు ఉన్నారు. ఇందులో గారో ప్రజలు 54,750 (73%) మంది ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 51% మంది పురుషులు, 49% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. తుర పట్టణ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 70% కాగా, ఇది జాతీయ సగటు 56% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 70% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 67% గా ఉంది. మొత్తం జనాభాలో 14% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## సమాజం
ఇక్కడ గారో తెగ (స్థానిక ప్రజలు)కు చెందినవారు ప్రధాన నివాసితులు. ఇక్కడ ప్రధానంగా క్రైస్తవ మతం ఉంది. ఇందులో బాప్టిస్ట్, కాథలిక్, సెవెంత్ డే అడ్వెంటిస్ట్, చర్చ్ ఆఫ్ జీసస్ క్రైస్ట్, క్రిస్టియన్ రివైవల్ చర్చి వంటి విభిన్న క్రైస్తవ వర్గాల ప్రజలు ఉన్నారు. గారో తెగ ప్రజలు, హజాంగు హిందువులు కూడా ఉన్నారు.

గారో తెగలతోపాటు హజాంగు, కోచె ప్రజలు, రభా ప్రజలు, బోడో ప్రజలు వంటి తెగలవారు కూడా ఇక్కడ ఉన్నారు. వలస బెంగాలీ, బిహారీ, నేపాలీ మాట్లాడే వారు కూడా ఉన్నారు.

## రవాణా
తుర, మేఘాలయ పశ్చిమ భాగంలో బంగ్లాదేశ్ జాతీయ సరిహద్దుకు చాలా దగ్గరగా ఉంది. ఇక్కడ రోడ్డు మార్గమే ప్రధాన రవాణా సౌకర్యం. గువహాటి నుండి పగలు సుమో, రాత్రిపూట బస్సు సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. పవన్ హన్స్ ఆధ్వర్యంలో గువహాటి, షిల్లాంగ్ నుండి వారానికి 3 రోజులు హెలికాప్టర్ సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంది.

గువహాటి నగరంలో సమీప విమానాశ్రయం ఉంది. తుర పట్టణంకు 30 కి.మీ.ల దూరంలో బాల్జెక్ విమానాశ్రయం ఉంది, అయితే ఇది ఇంకా పనిచేయడం లేదు. దీనిని అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి శ్రీమతి ప్రతిభా పాటిల్ పట్టణ పర్యటన సందర్భంగా ప్రారంభించారు.

## చిత్రమాలిక

ICFAI_University,_Tura.JPG|ఐసిఎఫ్ఏఐ విశ్వవిద్యాలయం
Kendriya_Vidyalaya,_Tura.JPG|కేంద్రీయ విద్యాలయం


## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
జాంబీ రెడ్డి

250px|right|thumb|సినిమా పోస్టరు
జాంబీ రెడ్డి 2020 లో చిత్రీకరణ జరుపుకున్న తెలుగు సినిమా. ఇది హారర్ ప్రధాన సినిమా. తేజ సజ్జా, ఆనంది ముఖ్య తారాగణంగా ఆపిల్ ట్రీస్ స్టుడియోస్ బ్యానర్ పై ప్రశాంత్ వర్మ దర్శకత్వంలో వస్తున్న చిత్రమిది. తెలుగు లో జాంబీ నేపధ్యంలో వస్తున్న మొదటి చిత్రంగా దీనిని పేర్కొంటున్నారు. ఈ చిత్రం పాక్షికంగా కోవిడ్-19 వ్యాధి నేపధ్యంలో చిత్రీకరించబడినది. 

## కథ

## తారాగణం

* తేజ సజ్జా 
* ఆనంది (నటి) 
* దక్ష నగార్కర్ - మ్యాగీ 
* రఘుబాబు
* హరితేజ
* బలిరెడ్డి పృథ్వీరాజ్
* గెటప్ శ్రీను
* కారుమంచి రఘు
* విజయ రంగరాజు 
* అన్నపూర్ణ (నటి)
*చరణ్‌దీప్
* రూప లక్ష్మి
* హేమంత్ 
* లహరి
* వినయ్ వర్మ 
* నాగ మహేష్ 
* హర్షవర్ధన్
* కీర్తి దామరాజు 
* విట్ట మహేష్ 
* త్రిపురనేని చిట్టి 
* కేశవ దీపక్.

## పాటల జాబితా
* గో కరోనా , రచన: మామా సింగ్ , గానం.మామాసింగ్, శ్రీకృష్ణ, అనుదీప్,కోరస్
*జాంబియా రెడ్డి థీమ్ కోరస్ రచన:: మామా సింగ్, గానం. మామా సింగ్ 
*బర్న్ డౌన్ , రచన: హారిక నారాయణ్ , గానం.హారిక నారాయణ్ 
*గేమ్ ఆఫ్ లైఫ్, రచన: మామా సింగ్, గానం. తరుణ్ సింగ్, మన్మోహన్ రాజ్, మార్క్ కె రాబిన్
*నాటు కోడి , రచన: నాగేంద్ర , గానం.మార్క్ కె  రాబిన్ 
*మృత్యుంజయ , రచన: శివశక్తి దత్త, గానం.కాలభైరవ.
*

## సాంకేతికవర్గం

* దర్శకత్వం - ప్రశాంత్ వర్మ 
*సౌండ్ డిజైన‌ర్‌: నాగార్జున తాళ్లపల్లి  
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

* 

వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు
నోంగ్‌పొ

**నోంగ్‌పొ**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని రి-భోయ్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. నాంగ్‌పొ పట్టణం 40వ జాతీయ రహదారిలో, రాష్ట్ర రాజధాని షిల్లాంగ్ నుండి 52 కిలోమీటర్లు, అసోం రాష్ట్రంలోని గువహాటి నుండి 48 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

## భౌగోళికం
నాంగ్‌పొ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 485 మీటర్ల (1,591 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది. బ్రహ్మపుత్రా నదికి దగ్గరగా ఉండడంవల్ల ఇక్కడ వేసవికాలంలో వాతావరణం తేమగా, వేడిగా.. శీతాకాలంలో వెచ్చగా ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతంలో పైనాపిల్స్, అరటి, బొప్పాయి, లిచి వంటి పండ్లను పండిస్తారు. నాంగ్‌పొ నుండి గువహాటికి వెళ్ళే రోడ్డమార్గంలో తమలపాకు గింజ చెట్లు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి .

## జనాభా
ఎడమ|thumb| మేఘాలయలోని నాంగ్‌పొలో పిల్లలకు స్వీట్లు పంపిణీ చేస్తున్న జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, నాంగ్‌పొ పట్టణంలో 17,055 జనాభా ఉంది. ఇందులో 8,536 మంది పురుషులు, 8,519 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఈ మొత్తం జనాభాలో 2,993 మంది 0 నుండి 6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. పట్టణంలోని అక్షరాస్యుల సంఖ్య 11,610 (68.1%) గా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 68.8% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 67.3% గా ఉంది. నాంగ్‌పొలో 3160 గృహాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ షెడ్యూల్డ్ కులాల వారు 30 మంది, షెడ్యూల్డ్ తెగల వారు 14,206 మంది ఉన్నారు.

2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, నాంగ్‌పొ పట్టణంలో13,165 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 51% మంది పురుషులు, 49% మంది స్త్రీలు  ఉన్నారు. నాంగ్‌పొ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 61% కాగా, ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 63% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 59% గా ఉంది. ఈ మొత్తం జనాభాలో 21% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

### మతం

నాంగ్‌పొ పట్టణంలో క్రైస్తవులు ఎక్కువగా ఉన్నారు. ఇక్కడ హిందువులు, ముస్లింలు కూడా ఉన్నారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు
బాఘ్మార

**బాఘ్మార**, మేఘాలయ రాష్ట్రంలోని దక్షిణ గారో హిల్స్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. తుర పట్టణం నుండి 113 కి.మీ.ల దూరంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశం, బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దులో ఉంది. ఇక్కడ *సోమేశ్వరి నది* ఉంది. గారో గిరిజన భాషలో దీనిని *సిమ్సాంగ్ నది* అని కూడా పిలుస్తారు. 

ఈ పట్ణానికి సుమారు 45 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న సిజు గుహకు ఈ పట్టణం మీదుగానే వెళ్ళాలి. బల్పక్రం జాతీయ ఉద్యానవనం ఈ పట్టణానికి 66 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది. ఇక్కడ బస్సులు, జీపులలతో రవాణా సౌకర్యం ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో చేపలు అధికంగా లభిస్తాయి. ఈ ప్రాంతం బంగ్లాదేశ్‌తో సముద్ర వాణిజ్య సంబంధాన్ని కలిగి ఉంది.

## చరిత్ర
బాంగ్ లాస్కర్, ఒక బెంగాల్ పులి మధ్య జరిగిన పోరాటం నుండి ఈ ప్రాంతానికి "బాఘ్మార" అనే పేరు వచ్చింది. బాంగ్ లాస్కర్ ఈ ప్రాంతంలో ఒక పులిని చంపాడు. ఇందులో *బాగ్* అంటే "పులి" అని, *మారా* అంటే "మరణించించడం" అని అర్థం. బాంగ్ లాస్కర్‌ జ్ఞాపకార్థంగా ఈ పట్టణం మధ్యలో ఒక సమాధి కూడా నిర్మించబడింది. ఈ స్థలాన్ని గతంలో "బరోకర్" అని కూడా పిలిచేవారు. అంటే 12 ప్రవాహాలు ("బారో" అంటే 12, "కర్" అంటే ప్రవాహం) అని అర్థం.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఈ పట్టణంలో 8,643 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 53% మంది పురుషులు, 47% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. పట్టణ సగటు అక్షరాస్యత 70% కాగా, ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఈ అక్షరాస్యతలో 55% మంది పురుషులు, 45% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఈ మొత్తం జనాభాలో 16% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, బాఘ్మార మున్సిపాలిటీ జనాభా 13,131 మందికి పెరిగింది.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
thumb|left|బాఘ్మారలోని పిచర్ ప్లాంట్ అభయారణ్యం

* బల్పక్రం జాతీయ ఉద్యానవనం
* సిజు గుహ
* పిచర్ ప్లాంట్
* సిమ్సాంగ్ నది
* చిట్మాంగ్ కొండ
* పిచర్ ప్లాంట్ అభయారణ్యం
* బంగ్లాదేశ్ వ్యూ
* సీతాకోకచిలుక స్పాట్
* బాఘ్మార-బల్పక్రం అటవీ రిజర్వ్
* నెంగ్కాంగ్ గుహ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మేఘాలయ నగరాలు, పట్టణాలు