భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్

**భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరు,** అనే పదవి స్వేచ్ఛాయుతమైన, న్యాయమైన ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి రాజ్యాంగబద్ధంగా అధికారం కలిగిన భారత ఎన్నికల కమిషన్ (సిఇసి)కి నాయకత్వం వహించే **ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరు** (సిఇసి). భారత ప్రధాన మంత్రి నేతృత్వంలోని ముగ్గురు సభ్యుల ఎంపిక కమిటీ సిఫారసు మేరకు భారత రాష్ట్రపతి ఒక ఎన్నికల **కమిషనర్‌ను** నియమిస్తారు. అత్యంత సీనియర్ ఎన్నికల కమిషనర్‌ను ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా నియమిస్తారు. సిఇసి పదవీకాలం గరిష్ఠంగా ఆరు సంవత్సరాలు లేదా అతను/ఆమె అరవై ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు వచ్చే వరకు ఉండవచ్చు. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సాధారణంగా ఇండియన్ సివిల్ '''సర్వీస్‌కు''' లేదా ఎక్కువగా ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ '''సర్వీస్‌కు''' చెందినవారి నుండి ఎంపికవుతారు.

## పాత్ర, అధికారాలు
భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (సిఇసి.) భారత ఎన్నికల **కమిషన్‌కు** నాయకత్వం వహిస్తారు. ఇది జాతీయ, రాష్ట్ర శాసనసభలు, రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికలకు స్వేచ్ఛగా, న్యాయబద్దంగా ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి రాజ్యాంగపరంగా స్వయం ప్రతిపత్తి కలిగిన సంస్థ. భారత ఎన్నికల సంఘం పొందిన ఈ అధికారం భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 324 నుండి సంక్రమించింది. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ సాధారణంగా ఇండియన్ సివిల్ '''సర్వీస్‌కు''', లేదా ఎక్కువగా ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్‌కు చెందినవారు ఉంటారు. భారత ఎన్నికల సంఘంలో ఒక ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు ఉంటారు. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌కు ప్రత్వేక అధికారాలు అంటూ ఏమీ లేవు. ఏ నిర్ణయం అయినా ముగ్గురిలో మెజారిటీ అభిప్రాయం ద్వారా అమలుజరుగుతుంది.

## నియామకం, పదవీకాలం
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల (నియామకం, సేవా పరిస్థితులు, పదవీకాలం చట్టం, 2023) లో సూచించిన ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ నియామకం, పదవీకాలం, చట్టం సెక్షన్ 7 ప్రకారం, భారత ప్రధాన మంత్రి నేతృత్వంలోని ఎంపిక కమిటీ సిఫారసు మేరకు భారత రాష్ట్రపతి ఎన్నికల కమిషనర్‌ను నియమిస్తారు. ఇందులో లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడు, ప్రధానమంత్రి నామినేట్ చేసే కేంద్ర మంత్రిమండలి సభ్యుడు ఉంటారు. ఎన్నికల సంఘంలో అత్యంత సీనియర్ సభ్యుడిని రాష్ట్రపతి ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌గా నియమిస్తారు. సిఇసి పదవీకాలం అతను/ఆమె పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన తేదీ నుండి గరిష్ఠంగా ఆరు సంవత్సరాలు ఉంటుంది. అయితే, పదవీకాలం ముగియడానికి ముందు అతను/ఆమె అరవై ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు చేరుకున్నట్లయితే సిఇసి పదవీ విరమణ చేస్తారు. లోక్‌సభ, రాజ్యసభ మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీతో హాజరు కావాల్సిన అభిశంసన ప్రక్రియ ద్వారా సిఇసిని పదవి నుండి తొలగించవచ్చు.

## పరిహారం
ఎన్నికల కమిషన్ (ఎన్నికల కమిషన్ సేవ, వ్యాపార లావాదేవీల షరతు చట్టం, 1991 ప్రకారం, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జీతం భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి జీతంతో దాదాపు సమానంగా ఉంటుంది. సిఇసి నెలవారీ జీతం ₹350,000 (యుఎస్ $4,400) తోపాటు ఇతర భత్యాలు చెల్లింపు, సదుపాయాలు ఉంటాయి.

## ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ల జాబితా
ఈ క్రింది వారు భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్లుగా పదవిని నిర్వహించారు.

## సంస్కరణలు
1989 వరకు భారత ఎన్నికల సంఘం ఒకే సభ్య సంస్థగా ఉండేది.ఆ తరువాత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌కు సహాయం చేయడానికి ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు నియమించబడ్డారు. భారత రాజకీయ ప్రక్రియలో ఈ కార్యాలయం ఎల్లప్పుడూ ముఖ్యమైనది అయినప్పటికీ, 1990 నుండి 1996 వరకు టి. ఎన్. శేషన్ పదవీకాలంలో ఇది గణనీయమైన ప్రజా దృష్టిని ఆకర్షించి,మన్ననలు అందుకుంది. ఎన్నికల కమిషన్ అధికారాలను బలంగా అమలు చేసి, భారతఎన్నికలలో అవినీతి,తారుమారు చేయడాన్ని అంతం చేయడానికి ఉత్సాహపూరితమైన ప్రయత్నాన్ని చేపట్టిన ఘనత శేష**న్‌కు** విస్తృతంగా ఉంది.

2012 జూన్‌లో, భారత మాజీ ఉప ప్రధాని, భారత పార్లమెంటు మాజీ ప్రతిపక్ష నాయకుడు లాల్ కృష్ణ అద్వానీ, సిఇసి (అలాగే కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (సిఎజి) ను ప్రధాన మంత్రి, ప్రధాన న్యాయమూర్తి,న్యాయ మంత్రి,లోక్‌సభ, రాజ్యసభలోని ప్రతిపక్ష నాయకులతో కూడిన ద్వైపాక్షిక కొలీజియం ద్వారా నియమించాలని సూచించారు. అద్వానీ అభిప్రాయం ప్రకారం, పక్షపాతం లేదా పారదర్శకత, సరసత లేకపోవడం అనే అభిప్రాయాన్ని తొలగించాలని డిమాండ్ చేశారు, ఎందుకంటే ప్రస్తుత వ్యవస్థ తారుమారు, పక్షపాతానికి తెరవబడింది తదనంతరం, తమిళనాడు మాజీముఖ్యమంత్రి ఎం కరుణానిధి కూడా ఈ సూచనకు మద్దతు ఇచ్చారు. బిబి టాండన్, ఎన్ గోపాలస్వామి, ఎస్ వై ఖురేషి వంటి మాజీ సిఇసిలు కూడా ఈ సిఫార్సులుకు మద్దతు పలికారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారత ఎన్నికల కమిషనర్లు
* భారత ఎన్నికల కమిషను

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్లు
వర్గం:భారత రాజ్యాంగ పదవులు