కనిపుర శ్రీ గోపాలకృష్ణ దేవాలయం

**కనిపుర శ్రీ గోపాలకృష్ణ దేవాలయం** కుంబ్లాలో ఉన్న ఒక ప్రాచీన దేవాలయం. ఇది కేరళ రాష్ట్రంలోని కాసరగోడ్ పట్టణానికి ఉత్తరంగా సుమారు ఎనిమిది మైళ్ల దూరంలో, దక్షిణ భారతదేశంలో స్థితిచేసి ఉంది. ఈ దేవాలయం వైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఉన్న ప్రసిద్ధ అభిమాన క్షేత్రంలలో ఒకటిగా ప్రశంసించబడుతుంది.

ఇక్కడ ప్రతిష్ఠించబడిన బాల గోపాలకృష్ణుడి కృష్ణశిల విగ్రహం చిన్నపిల్లవాడి లక్షణాలను కలిగి ఉండి, శ్రీకృష్ణుని దత్తత తల్లి అయిన యశోద ఆరాధించినదిగా విశ్వసించబడుతుంది. స్థానిక మతపరమైన విశ్వాసాల ప్రకారం, ఈ విగ్రహాన్ని స్వయంగా శ్రీకృష్ణుడు ద్వాపర యుగంలో ఒక మహర్షికి ప్రసాదించగా, ఆ మహర్షి దీనిని ప్రస్తుతం దేవాలయం ఉన్న స్థలంలో ప్రతిష్ఠించాడని నమ్ముతారు.

చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం, 10వ శతాబ్దంలో కదంబ వంశంకు చెందిన రాజు జయసింహుడు ఈ దేవాలయాన్ని పునర్నిర్మించాడు. ఆ కాలంలో అతని రాజధాని కుంబ్లాగా ఉండేది, రాజ్య పాలన కనిపుర శ్రీ గోపాలకృష్ణుని నామంలో నిర్వహించబడేది. కుంబ్లా రాజుల పట్టాభిషేకం ఈ దేవాలయంలోనే నిర్వహించబడేదని చెప్పబడుతుంది.

కనిపుర శ్రీ గోపాలకృష్ణ దేవాలయానికి త్రేతా యుగం, ద్వాపర యుగం, కలియుగం అనే మూడు యుగాల పవిత్రత ఉన్నదని పేర్కొనబడింది. ఈ దేవాలయంలో పూజారులు కోట బ్రాహ్మణ సముదాయానికి చెందినవారు.
## చరిత్ర
కనిపుర దేవాలయం మొదట కుంబ్లా రాజుల అధికార కేంద్రంగా ఉండేది. తరువాత ఇది మైపాడి (మాయాపురి)కి మార్చబడింది. నేటికీ కుంబ్లా (లేదా కోటేకర్), అరికాడిలో ఉన్న కోట అవశేషాలు, ఆ కాలంలో కుంబ్లాకు ఉన్న రాజకీయ ప్రాముఖ్యతకు సాక్ష్యంగా నిలుస్తున్నాయి.

కనిపుర అనే పేరు కన్వపురం నుండి ఉద్భవించిందని భావిస్తారు. సంప్రదాయాల ప్రకారం, ఈ దేవాలయంలోని శ్రీ గోపాలకృష్ణ మూర్తి ప్రతిష్ఠను కన్వ మహర్షి నిర్వహించాడని నమ్ముతారు. దేవాలయానికి తూర్పున రెండు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న కన్నూర్ (కణ్వ పీఠం అని కూడా పిలుస్తారు), మంజేశ్వర సమీపంలో ఉన్న కన్వ తీర్థం వంటి ప్రదేశాల పేర్లు కూడా ఈ విశ్వాసానికి ఆధారంగా ఉన్నాయి.

స్థలపురాణ కథనం ప్రకారం, యశోద ఆరాధించిన నల్లని గ్రానైట్ బాలగోపాలకృష్ణ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించిన తరువాత, మహర్షి తన కమండలులో భద్రపరచుకున్న మంత్రోదకంతో అభిషేకం చేశాడు. ఆ మంత్రోదకం ప్రవాహంగా మారి నదిగా విస్తరించి చివరకు పశ్చిమ సముద్రంలో కలిసిందని చెబుతారు. ఆ నదిని "కుంబ హోಳೆ" (హోಳೆ అంటే నది) అని పిలుస్తారు. ఈ కారణంగానే ఆ పట్టణానికి కుంబ్లా అనే పేరు వచ్చిందని భావిస్తారు.

పునరుద్ధరణలు జరిపిన ఈ దేవాలయం, కుంబ్లా పట్టణ హృదయంలో, ముందువైపు ఉన్న ఎత్తైన కొండ అడుగున, ఉత్తరంగా కుంబ హోಳೆ నదికి ఆనుకొని ఉంది. కుంబ్లా రాజుల దినసరి ఆరాధ్య దేవతలు శ్రీమదనంతేశ్వరుడు, మధూర్ లోని శ్రీ వినాయకుడైనా, పట్టాభిషేకం మాత్రం కనిపుర శ్రీ గోపాలకృష్ణ దేవాలయంలోనే నిర్వహించబడేది.

కనిపుర శ్రీ గోపాలకృష్ణుని మహిమలను యక్షగాన పితామహుడిగా ప్రసిద్ధుడైన పార్థి సుబ్బ గానం చేశాడు. ఆయన కుంబ్లాలో జన్మించి, సుమారు 1740–1800 మధ్య కాలంలో తన యక్షగాన ప్రసంగాలను రచించాడు. 1797లో మధూర్ దేవాలయంలో జరిగిన మూడప్ప సేవలో తన పేరుతో చెక్కబడిన తామ్ర "ధారా బట్టల్"ను ఆయన దానం చేశాడు.
## పండుగలు
కుంబ్లా దేవాలయంలో ప్రతి సంవత్సరం జరిగే ఐదు రోజుల పండుగ మకర సంక్రాంతి రోజున ధ్వజారోహణంతో ప్రారంభమవుతుంది. పండుగ ముగింపు రోజున విగ్రహాన్ని దేవాలయానికి మూడు కిలోమీటర్ల దూరంలోని చెరువులో ముంచి తిరిగి తీసుకువస్తారు. పతాకాన్ని దించడం జరుగుతుంది. ఈ ఉత్సవాన్ని "కుంబ్లే బేడి" అని పిలుస్తారు. విగ్రహం ముందు బాణసంచా ప్రదర్శన సుమారు ఒకటిన్నర గంటల పాటు కొనసాగుతుంది. కేరళ, తుళునాడు ప్రాంతాల నుండి ప్రజలు ఈ ఉత్సవానికి హాజరవుతారు. "బలి" అనే సంప్రదాయంలో పూజారి తన తలపై విగ్రహాన్ని మోసుకొని, చండే మేళం తాళానికి అనుగుణంగా ఆలయం చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేస్తాడు. చివరలో మద్దతు లేకుండా వేగంగా తిరుగుతాడు.
## మీడియాలో
2012లో ఈ దేవాలయం నిర్మూలనకు గురయ్యే ప్రమాదంలో పడటంతో వార్తల్లో నిలిచింది. అరేబియా సముద్రం, దేవాలయం మధ్య జాతీయ రహదారి నిర్మాణం కోసం దేవాలయాన్ని కూల్చివేయాలని నిర్ణయించడంతో, 24 జనవరి 2012న కాసరగోడ్‌లో భారీ నిరసన జరిగింది. లక్షకు పైగా ప్రజలు పాల్గొన్నారు.

ఈ నిరసనలో ఉడుపి పీఠాధిపతి శ్రీ పేజావర విశ్వేశ్వర స్వామీజీ, అనేక సామాజిక-మత నాయకులు, ఎమ్మెల్యేలు, రాజకీయ నాయకులు పాల్గొన్నారు.

## ఇవీ చూడండి
* అనంతపుర సరస్సు దేవాలయం
* మధూర్ దేవాలయం

## మూలాలు

వర్గం:విష్ణు దేవాలయాలు

వర్గం:శ్రీకృష్ణుని దేవాలయాలు
వర్గం:కేరళ దేవాలయాలు
వర్గం:కేరళ పర్యాటక ప్రదేశాలు