మంగళూరు చరిత్ర

మంగళూరు చరిత్ర క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దం నాటిది మరియు దీనిని అనేక మంది పాలకులు పరిపాలించారు. ఆధునిక భారతదేశ యుగంలో , ఈ ప్రాంతాన్ని గోవా మరియు బొంబాయిలోని పోర్చుగీసు వారు నియంత్రించారు , వారు దానిని శివప్ప నాయక చేతిలో ఓడిపోయారు , తరువాత అతను దానిని హైదర్ అలీ చేతిలో ఓడిపోయాడు .

భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందే వరకు మంగళూరు బ్రిటిష్ ఇండియా పాలనలో ఉంది, వారు మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో టిప్పు సుల్తాన్‌ను ఓడించి దానిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు . మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో భాగమైన మంగళూరు 1956లో ఏకీకృత మైసూర్ రాష్ట్రంలో విలీనం చేయబడింది .

## బహుభాషా నగరం

మంగళూరు ఒక ప్రత్యేకమైన బహుభాషా-సాంస్కృతిక ప్రాంతానికి గుండె: తుళు మాట్లాడే ప్రజల మాతృభూమి అయిన తులునాడు, ఇది ఆధునిక దక్షిణ కెనరా జిల్లాతో దాదాపు సమానంగా ఉండేది. క్రీస్తుపూర్వం మూడవ శతాబ్దంలో, ఈ పట్టణం మౌర్య సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఏర్పడింది, దీనిని మౌర్య చక్రవర్తి మగధ చెందిన అశోకుడు పాలించాడు. 176&#x200A; మూడవ నుండి 6వ శతాబ్దం వరకు, ఉత్తర కెనరా లోని బనవాసి రాజధానిగా ఉన్న కదంబ రాజవంశం, మొత్తం కెనరా ప్రాంతాన్ని స్వతంత్ర పాలకులగా పరిపాలించింది. ఏడవ శతాబ్దం మధ్య నుండి 14వ శతాబ్దం చివరి వరకు, దక్షిణ కెనరా ప్రాంతాన్ని దాని స్వంత స్థానిక అలుపా పాలకులు పాలించారు. మంగళూరు అలుపా రాజవంశం పాలకుడు కుంద అలుపాను ప్రస్తావిస్తూ క్రీ. శ. 1075 నాటి పాత మలయాళం శాసనం (రామంతలి శాసనాలు) కేరళ ఉత్తర మలబార్ ప్రాంతంలోని ఎజిమల (కన్నానూర్ సమీపంలోని ముషిక రాజవంశం పూర్వ ప్రధాన కార్యాలయం) వద్ద చూడవచ్చు. బాదామి చాళుక్యులు, మన్యఖేట రాష్ట్రకూటులు, కళ్యాణి చాళుక్యలు, ద్వారసముద్ర హొయసల వంటి ప్రధాన ప్రాంతీయ రాజవంశాలకు సామంతులుగా అలుపాలు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించారు. 1130, 1140 లలో అలుపా రాజు కవి అలుపేంద్ర (c. 1110-c.1160) పాలనలో, ఈ నగరం అరబిక్ మాట్లాడే ట్యునీషియా యూదు వ్యాపారి అబ్రహం బెన్ యిజు నిలయంగా ఉండేది.
## ఇబ్న్ బతూతా
1342లో ఈ పట్టణాన్ని సందర్శించిన మొరాకో యాత్రికుడు ఇబ్న్ బతూతా, దీనిని మంజరూర్ అని పేర్కొన్నాడు. ఈ పట్టణం "తోడేలు నదీముఖం" అని పిలువబడే పెద్ద నదీముఖం మీద ఉందని, మలబార్ దేశంలోనే అతిపెద్ద నదీముఖం అని పేర్కొన్నాడు. 1345 నాటికి విజయనగరం పాలకులు ఈ ప్రాంతాన్ని తమ నియంత్రణలోకి తీసుకువచ్చారు.  17 విజయనగర కాలంలో దక్షిణ కెనరా మంగళూరు, బార్కూర్ రాజ్యాలుగా విభజించబడింది, మంగళూరు & బార్కుర్ నుండి ఒక్కొక్కటి చూసుకోవడానికి ఇద్దరు గవర్నర్లు నియమించబడ్డారు. కానీ చాలా సార్లు మంగళూరు & బార్కూర్ రాజ్యాలు రెండింటిపై ఒకే గవర్నర్ మాత్రమే పాలించారు, అధికారం కేలాడి పాలకుల చేతుల్లోకి వెళ్ళినప్పుడు (c. 1550-1763) వారికి బార్కూర్లో మాత్రమే గవర్నర్ ఉండేవారు. 1448లో సమర్కండ్ సుల్తాన్ షారుఖ్ పర్షియన్ రాయబారి అబ్దుర్ రజాక్ విజయనగర ఆస్థానానికి వెళ్లే మార్గంలో మంగళూరును సందర్శించాడు. : 31 1506లో భారతదేశాన్ని సందర్శించిన ఇటాలియన్ యాత్రికుడు లుడోవికో డి వర్తెమా, మంగళూరు నౌకాశ్రయంలో ప్రయాణానికి సిద్ధంగా ఉన్న బియ్యంతో నిండిన దాదాపు అరవై నౌకలను తాను చూశానని చెప్పాడు.  

## యూరోపియన్ ప్రభావం
పోర్చుగీస్ అన్వేషకుడు వాస్కో డా గామా 1498 లో కోయికోడ్లోని కోయిలాండీకి వచ్చిన వెంటనే ఉడిపి సమీపంలోని సెయింట్ మేరీస్ ద్వీపం అడుగుపెట్టినప్పుడు మంగళూరులో యూరోపియన్ ప్రభావాన్ని గుర్తించవచ్చు. 16వ శతాబ్దంలో పోర్చుగీసు వారు కానారాలో గణనీయమైన వాణిజ్య ప్రయోజనాలను పొందారు. అప్పటి విజయనగర సామ్రాజ్య పాలకుడు కృష్ణదేవరాయ పోర్చుగీసులతో స్నేహపూర్వక సంబంధాలను కొనసాగించాడు. పోర్చుగీస్ వాణిజ్యం క్రమంగా ఊపందుకుంది, వారు తీరం వెంబడి అరబ్, మోపలా వాణిజ్యాన్ని నాశనం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. 1524లో, కాలికట్ ముస్లిం వ్యాపారులకు మంగళూరు, బస్రూర్ ఏజెంట్లు ఉన్నారని వాస్కో డా గామా విన్నప్పుడు, అతను నదులను దిగ్బంధం చేయాలని ఆదేశించాడు. 1526లో, పోర్చుగీసు వారు లోపో వాజ్ డి సంపాయో వైస్రాయ్ ఆధ్వర్యంలో మంగళూరును స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తీరప్రాంత వాణిజ్యం ముస్లింల చేతుల్లోంచి పోర్చుగీసు చేతుల్లోకి వెళ్ళింది.   20 1550లో విజయనగర పాలకుడు సదాశివ రాయ కెనరా తీరప్రాంతాన్ని నిర్వహించే పనిని కేలాడికి చెందిన సదాశివ నాయకునికి అప్పగించాడు. 1554 నాటికి ఆయన దక్షిణ కెనరా మీద రాజకీయ అధికారాన్ని స్థాపించగలిగాడు. 1565లో విజయనగర సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నం కావడం వల్ల కేలాడి పాలకులు తీరప్రాంత కెనరా ప్రాంతంతో వ్యవహరించడంలో ఎక్కువ శక్తిని పొందారు. 27 వారు విజయనగర పరిపాలనా వ్యవస్థను కొనసాగించారు. మంగళూరు, బార్కూర్ అనే రెండు ప్రావిన్సులు కొనసాగాయి. మంగళూరు గవర్నర్ తన ప్రావిన్స్లో కేలాడి సైన్యానికి గవర్నర్గా కూడా వ్యవహరించారు. 1695లో, అరబ్ వాణిజ్యంపై పోర్చుగీస్ ఆంక్షలకు ప్రతీకారంగా ఈ పట్టణాన్ని అరబ్బులు తగలబెట్టారు. రెండవ జైనుద్దీన్ మఖ్దూమ్ రచించిన 16వ శతాబ్దపు రచన *తుహ్ఫత్ ఉల్ ముజాహిదీన్* మంగళూరు సమకాలీన చరిత్ర గురించి వివరంగా రాసిన మొదటి చారిత్రక రచనగా కనిపిస్తుంది. ఇది అరబిక్ భాషలో వ్రాయబడింది, తుళు నాడు & మలబార్ తీరాన్ని వలసరాజ్యం చేయడానికి పోర్చుగీస్ ప్రయత్నాలకు వ్యతిరేకంగా 1498 నుండి 1583 వరకు కాలికట్ జామోరిన్ వెంట కుంజాలి మరక్కర్ నావికాదళం చేసిన ప్రతిఘటన గురించి సమాచారం ఉంది.

## మైసూర్ సుల్తానులు

మైసూరు రాజ్యానికి వాస్తవ పాలకుడైన హైదర్ అలీ 1763లో మంగళూరును జయించాడు, తత్ఫలితంగా 1767 వరకు నగరాన్ని తన పరిపాలనలోకి తీసుకువచ్చాడు. 1767 నుండి 1783 వరకు బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ మంగుళూరును పాలించింది, కానీ తరువాత 1783లో హైదర్ అలీ కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ వారి నియంత్రణ నుండి స్వాధీనం చేసుకుని దానికి *జలాలాబాద్* అని పేరు మార్చాడు. 1784 మార్చి 8న టిప్పు సుల్తాన్, బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ మధ్య సంతకం చేసిన మంగళూరు ఒప్పందం రెండవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం ముగిసింది. నాలుగో ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం టిప్పు ఓటమి తరువాత, ఈ నగరం బ్రిటిష్ వారి నియంత్రణలో ఉండిపోయింది, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ క్రింద కెనరా జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది.

## పురాతన నౌకాశ్రయం
1801లో మంగళూరును సందర్శించిన స్కాటిష్ వైద్యుడు ఫ్రాన్సిస్ బుకానన్ ప్రకారం, మంగళూరు అభివృద్ధి చెందుతున్న వాణిజ్య కార్యకలాపాలతో సుసంపన్నమైన ఓడరేవు. బియ్యం ఎగుమతులకు గొప్ప వస్తువు, మస్కట్, బొంబాయి, గోవా, మలబార్ లకు ఎగుమతి చేయబడింది. సుపారీ లేదా బీటల్-నట్ బొంబాయి, సూరత్, కచ్ లకు ఎగుమతి చేయబడేది. మిరియాలు, గంధపు చెక్క బొంబాయికి ఎగుమతి చేశారు. కాసియా దాల్చినచెక్క, చక్కెర, ఇనుము, సాల్ట్పీటర్, అల్లం, కొబ్బరి,   కలప. పాటు మస్కట్, కచ్, సూరత్, బొంబాయిలకు పసుపు ఎగుమతి చేయబడింది.

## బ్రిటిష్ కాలం
బ్రిటిష్ వలసరాజ్య ప్రభుత్వం ఈ ప్రాంతంలో పారిశ్రామికీకరణకు మద్దతు ఇవ్వలేదు, స్థానిక మూలధనం ఎక్కువగా భూమి, డబ్బు రుణాలలో పెట్టుబడి పెట్టబడింది, ఇది తరువాత ఈ ప్రాంతంలో బ్యాంకింగ్ అభివృద్ధికి దారితీసింది. 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో యూరోపియన్ మిషనరీల రాకతో, ఈ ప్రాంతం యూరోపియన్ పరిశ్రమల మాదిరిగా విద్యా సంస్థల అభివృద్ధిని, ఆధునిక పారిశ్రామిక స్థావరాన్ని చూసింది. 1834లో లూథరన్ స్విస్ బాసెల్ మిషన్ ప్రారంభించడం పారిశ్రామికీకరణ ప్రక్రియకు కేంద్రంగా ఉంది. ప్రసిద్ధ మంగళూరు పలకలను తయారు చేసే ప్రింటింగ్ ప్రెస్, వస్త్ర-నేత మిల్లులు, టైల్ ఫ్యాక్టరీలను మిషనరీలు ఏర్పాటు చేశారు. కెనరా (ఈ సమయం వరకు మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో భాగం) 1859లో ఉత్తర కెనరా, దక్షిణ కెనరాగా విభజించబడినప్పుడు, మంగళూరు దక్షిణ కెనరా లోకి బదిలీ చేయబడి దాని ప్రధాన కార్యాలయంగా మారింది. : 5 దక్షిణ కెనరా మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ క్రింద ఉండిపోయింది, ఉత్తర కెనరా మద్రాసా ప్రెసిడెన్సీ నుండి వేరు చేయబడి 1862లో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ బదిలీ చేయబడింది.  6 మద్రాసు పట్టణ అభివృద్ధి చట్టం (1865) 1866 మే 23న పురపాలక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేయడాన్ని తప్పనిసరి చేసింది, ఇది పట్టణ ప్రణాళిక, పౌర సౌకర్యాలను అందించడానికి బాధ్యత వహిస్తుంది. 1878లో మంగళూరుకు వచ్చిన ఇటాలియన్ జెస్యూట్స్, నగరం విద్య, ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఆరోగ్యం & సామాజిక సంక్షేమంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. 1907లో మంగళూరును దక్షిణ రైల్వే అనుసంధానించడం, ఆ తరువాత భారతదేశంలో మోటారు వాహనాల విస్తరణ, నగరానికి, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు మధ్య వాణిజ్యం, సమాచార మార్పిడిని మరింత పెంచింది. 1,  2 ప్రపంచ యుద్ధాలలో అవిభక్త దక్షిణ కన్నడ జిల్లా నుండి మైసూర్ రాజ్యం, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ, బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీలోని ఇతర ప్రాంతాలకు స్థానికులు వలస వచ్చారు. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభానికి, మంగుళూరు బొంబాయి, బెంగళూరు, మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతాలకు విద్యావంతులైన మానవశక్తిని సరఫరా చేసే ప్రధాన సంస్థగా మారింది.

## కర్ణాటక రాష్ట్రం
రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం (1956) ఫలితంగా మంగళూరు (ఈ సమయం వరకు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ భాగం) కొత్తగా ఏర్పడిన మైసూర్ రాష్ట్రం (ఇప్పుడు కర్ణాటక అని పిలుస్తారు) డొమినియన్లో చేర్చబడింది. మంగళూరు కర్ణాటకలో రెండవ అతిపెద్ద నగరం, భారతదేశంలో తొమ్మిదవ అతిపెద్ద నౌకాశ్రయం, ఇది రాష్ట్రానికి అరేబియా సముద్ర తీరానికి ప్రవేశం కల్పిస్తుంది. 1974లో న్యూ మంగళూరు నౌకాశ్రయం ప్రారంభించడంతో  1976లో మంగళూరు కెమికల్స్ & ఫెర్టిలైజర్స్ లిమిటెడ్ను ప్రారంభించడంతో, దశాబ్దాలలో మంగళూరు గణనీయమైన వృద్ధిని సాధించింది. నేడు, మంగళూరు ప్రాంతం అభివృద్ధి చెందుతున్న సేవా రంగం, ముఖ్యంగా వైద్య సేవలలో, ఒక చిన్న కానీ పెరుగుతున్న ఐటి ప్రాంతీయ కేంద్రం అభివృద్ధి చెందుతున్న రియల్ ఎస్టేట్, బ్యాంకింగ్ పరిశ్రమతో జాతీయంగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఉన్నత విద్యా కేంద్రంగా ఉంది.

## చారిత్రక సూచనలు
క్రీ. శ. 715 లో తీరప్రాంతాన్ని పాలించిన పాండ్య రాజు చెట్టియన్ నుండి మంగళూరు గురించి మొదటి ప్రస్తావన వచ్చింది. ఆయన ఈ పట్టణానికి *మంగళపురం* అని పేరు పెట్టారు. మంగుళూరు సత్యపుత్ర రాజ్యానికి కేంద్రంగా ఉన్నట్లు గుర్తించబడింది. తరువాత ఈ ప్రాంతం తుళు భాష వ్యాప్తితో ప్రస్తుత దక్షిణ కెనరా ప్రాంతంగా మారింది. ఈ పట్టణానికి సంబంధించి అనేక చారిత్రక సూచనలు ఉన్నాయి. కాస్మాస్ ఇండికోప్లస్టెస్, ఒక గ్రీకు సన్యాసి *మంగరూత్* నౌకాశ్రయాన్ని సూచించాడు. రోమన్ చరిత్రకారుడు ప్లినీ, *నిత్రియాస్* అనే ప్రదేశం గురించి ప్రస్తావించాడు, గ్రీకు చరిత్రకారుడు టోలెమీ నైట్రే గురించి ప్రస్తావించాడు. ఈ రెండు సూచనలు బహుశా నేత్రావతి నది సంబంధించినవి. టోలెమీ తన రచనలో మంగుళూరు నగరాన్ని కూడా *మగనూర్* గా పేర్కొన్నాడు. రోమన్ రచయిత ఏరియన్ మంగుళూరు మాండెగోర అని పిలిచేవారు. 7వ శతాబ్దపు రాగి శాసనం మంగళూరును మంగళపురంగా పేర్కొంది. క్రీ. శ. 200 నుండి 600 వరకు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించాడు  14వ శతాబ్దం వరకు అలుపా రాజవంశానికి మంగళూరు రాజధానిగా ఉందని పురాతన చరిత్ర రుజువు చేసింది. 1342లో ఈ పట్టణాన్ని సందర్శించిన ఇబ్న్ బతూతా అనే యాత్రికుడు, అతను పెద్ద నదీముఖద్వారం మీద ఉన్న *మంజురున్* లేదా *మాండ్జౌర్* అనే ప్రదేశానికి వచ్చాడని పేర్కొన్నాడు. ఈ పట్టణం ఒక వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉందని, పర్షియన్, యెమెన్ వ్యాపారులు మంగళూరులో దిగారని ఆయన పేర్కొన్నారు. 1448లో పర్షియన్ రాయబారి అబ్దుల్ రజాక్ ఈ మార్గం గుండా వివిజయనగరం వెళ్లాడు. ఇక్కడ ఒక అద్భుతమైన ఆలయాన్ని తాను చూశానని ఆయన చెప్పాడు. మూడబిద్రి వద్ద ఉన్న శాసనాలు విజయనగర రాజవంశానికి చెందిన రెండవ వీర హరిహరరాయ పాలనలో మంగురారాజ్య రాజుగా ఉండేవాడని పేర్కొన్నాయి. విజయనగర రాజు రెండవ వీర దేవరాయ పాలనలో 1429లో దేవరాజా ఒడేయ *మంగళూరు రాజ్య* పరిపాలించాడని మరొక శాసనం పేర్కొంది. మంగుళూరుపై నియంత్రణ కోసం వివిధ శక్తులు పోరాడాయి. పోర్చుగీసు రాక వరకు ఈ పట్టణాన్ని పాలించిన ప్రధాన రాజవంశాలు పశ్చిమ చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు, హొయసలులు.

### పౌరాణిక సంఘాలు

హిందూ పురాణాల ప్రకారం, మంగళూరు ప్రాంతాన్ని పరశురామ సముద్రం నుండి తిరిగి పొందిన తీరప్రాంతమైన *పరశురామ సృష్టి* భాగంగా ఉండేది. ఇతర పౌరాణిక సంఘాల విషయానికొస్తే, రామాయణం రోజుల్లో రాముడు కనారాకు ప్రభువు. పాండవులలో చిన్నవాడైన సహదేవ మహాభారత కాలంలో ఈ ప్రదేశానికి గవర్నర్గా ఉండేవాడు. పాండవులు మంగుళూరు సమీపంలోని సారపాడి సందర్శించినప్పుడు బనవాసి నివసించారు. మహాభారత వీరుడు అర్జునుడు కూడా గోకర్ణ నుండి కాసరగోడ్ సమీపంలోని *అదూర్* వరకు ప్రయాణించినప్పుడు ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శించినట్లు తెలుస్తోంది. ఇది సహ్యాద్రి పర్వతాల మంత్రముగ్ధమైన భూమి, ఇక్కడ గొప్ప ఋషులు కణ్వ, వ్యాస, వశిష్ఠ, విశ్వామిత్ర, ఇతరులు తమ ధ్యాన దినాలను గడిపారు.

## పోర్చుగీస్
పోర్చుగీస్ అన్వేషకుడు వాస్కో డా గామా పోర్చుగల్ నుండి భారతదేశానికి తన సముద్రయానంలో మంగళూరు సమీపంలోని సెయింట్ మేరీస్ దీవులకు చేరుకున్నప్పుడు 1498 సంవత్సరం వరకు మంగళూరులో యూరోపియన్ ప్రభావాన్ని గుర్తించవచ్చు. 1520లో పోర్చుగీసు వారు వివిజయనగరం పాలకుల నుండి ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 16వ & 17వ శతాబ్దాలలో పోర్చుగీసు వారు మంగుళూరు నౌకాశ్రయం నుండి అరేబియా సముద్రాన్ని నియంత్రించారు, వారు స్థానిక అధిపతుల వ్యవహారాలలో చురుకుగా చొరబాట్లు చేశారు. 1695లో, అరబ్ వాణిజ్యంపై పోర్చుగీస్ ఆంక్షలకు ప్రతీకారంగా ఈ పట్టణాన్ని అరబ్బులు తగలబెట్టారు.

## మైసూర్ రాజ్యం

మైసూర్ పాలకుడు హైదర్ అలీ 1763లో మంగళూరును జయించాడు, 1768 వరకు ఇది ఆయన పరిపాలనలో ఉంది, 1768 & 1794 మధ్య బ్రిటిష్ వారు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తరువాత 1794లో హైదర్ అలీ కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ మళ్లీ ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆయన పాలనలో, ఈ నగరం ఆంగ్లో-మైసూర్ సంబంధాల ఘర్షణల్లో చిక్కుకుంది. 1784 మార్చి 11న టిప్పు సుల్తాన్, బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ మధ్య మంగళూరులో సంతకం చేసిన *మంగళూరు ఒప్పందం* రెండవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం ముగిసింది.

1791లో ఆంగ్లేయులు మళ్లీ మంగళూరును స్వాధీనం చేసుకున్నారు, కానీ 1793లో టిప్పు దానిని ముట్టడించాడు  1794లో ఆంగ్లేయుడు నగరాన్ని లొంగిపోయాడు. 1799లో నాలుగో ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం టిప్పు సుల్తాన్ మరణం శ్రీరంగపట్నం పతనంతో, ఈ నగరాన్ని బ్రిటిష్ వారు తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు, 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు ఇది బ్రిటిష్ పరిపాలనలో కొనసాగింది.

## బ్రిటిష్ పరిపాలన
ఈ నగరం బ్రిటిష్ పాలన శాంతియుత పరిపాలనను కలిగి ఉంది,  ఈ కాలంలో శాశ్వతంగా కనిపించే మెరుగుదలలు జరిగాయి. ఇది విద్యలో & పరిశ్రమలో క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది, ఎగుమతి & దిగుమతి వాణిజ్యానికి వాణిజ్య కేంద్రంగా మారింది. మంగళూరును 1907లో దక్షిణ రైల్వే అనుసంధానించడం, తరువాత మోటారు వాహనాల రాకతో సంపన్నమైన మారుమూల ప్రాంతాలతో వాణిజ్యం, కమ్యూనికేషన్ మరింత పెరిగింది. 1834లో బాసెల్ మిషన్ ప్రారంభమైన తరువాత నగరంలోకి అనేక పరిశ్రమలు వచ్చాయి.

## స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తరువాత
1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ భాగమైన మంగళూరు 1956లో ఏకీకృత మైసూర్ రాష్ట్రం విలీనం చేయబడింది. ఆ తరువాత, మునుపటి మైసూర్ రాష్ట్రానికి తీరప్రాంతం ప్రయోజనాన్ని ఇచ్చినందున మంగళూరు రాష్ట్రంలో చాలా ముఖ్యమైన స్థానాన్ని పొందింది. ఇరవయ్యవ శతాబ్దం చివరలో మంగళూరు వ్యాపార, వాణిజ్య కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. అయినప్పటికీ, మంగళూరు ఇప్పటికీ కొబ్బరి తోటల మధ్య టైల్-రూఫ్డ్ భవనాలు, చీకటి ఆకాశ రేఖకు వ్యతిరేకంగా సిల్హౌట్ చేయబడిన ఫిషింగ్ బోట్లు వంటి దాని పాత ప్రపంచ ఆకర్షణను నిలుపుకుంది. ప్రస్తుత నగరం రాబోయే ఐటి రంగంలో గొప్ప కార్యకలాపాలతో సందడిగా ఉంది. ఈ అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మగ్గాలలో శ్రేయస్సు సూచన.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కర్ణాటక చరిత్ర
* కొడగు చరిత్ర
* సూరత్ చరిత్ర
* మంగళూరు మెయిల్
* మధ్యయుగ కర్ణాటక రాజకీయ చరిత్ర
* మైసూర్, కూర్గ్ రాజకీయ చరిత్ర (1800–1947)

## మూలాలు

### ఉదహరించబడిన రచనలు

* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:కర్ణాటక