శ్రీవిజయపై చోళుల దండయాత్ర

క్రీ శ 1025 లో చోళ చక్రవర్తి మొదటి రాజేంద్ర సముద్ర ఆగ్నేయాసియా శ్రీవిజయ నావికాదళ దండయాత్రలు ప్రారంభించాడు, ఇది శ్రీవిజయ శైలేంద్ర రాజవంశం పతనానికి దారితీసింది. 

శ్రీవిజయకు వ్యతిరేకంగా రాజేంద్ర విదేశీ దండయాత్ర భారతదేశ చరిత్రలో ఆగ్నేయాసియా రాష్ట్రాలతో దాని శాంతియుత సంబంధాలలో ఒక ప్రత్యేకమైన సంఘటన. ప్రస్తుత ఇండోనేషియా, మలయ్ ద్వీపకల్పం అనేక ప్రదేశాలపై చోళ రాజవంశానికి చెందిన మొదటి రాజేంద్ర దాడి చేశాడు. ఈ దండయాత్ర మణిగ్రామం, అయ్యవోల్, ఐన్నురువర్ వంటి తమిళ వాణిజ్య సంఘాలను ఆగ్నేయాసియాలోకి విస్తరించింది. 

చోళ దండయాత్ర 1025లో సుమత్రా నుండి భారతదేశం, టిబెట్ గొప్ప బెంగాలీ బౌద్ధ పండితుడు అతిషా (c. 982-1054) తిరుగు ప్రయాణంతో సమానంగా జరిగింది. 

## నేపథ్యం
వారి చరిత్ర అంతటా, పురాతన భారతదేశం, ఇండోనేషియా శాంతియుత స్నేహపూర్వక సంబంధాలను కొనసాగించాయి, చోళ దండయాత్రను ఆసియా చరిత్రలో ఒక ప్రత్యేకమైన సంఘటనగా మార్చాయి.

9వ, 10వ శతాబ్దాలలో శ్రీవిజయ బెంగాల్ పాల సామ్రాజ్యం సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి. పాల భూభాగంలోని నలంద మహావిహారం శ్రీవిజయ మహారాజు బాలపుత్ర ఒక మఠాన్ని అంకితం చేసినట్లు 860 నలంద శాసనం నమోదు చేసింది. మొదటి రాజా చోళ పాలనలో దక్షిణ భారతదేశం చోళ రాజవంశానికి, శ్రీవిజయకు మధ్య సంబంధాలు స్నేహపూర్వకంగా ఉండేవి. 1006లో శైలేంద్ర రాజవంశానికి చెందిన శ్రీవిజయన్ మహారాజు అయిన మారవిజయాట్టుంగవర్మన్ ఓడరేవు పట్టణం నాగపట్టినంలో చూడామణి విహారాన్ని నిర్మించాడు. అయితే, మొదటి రాజేంద్ర చోళుడి పాలనలో, చోళులు శ్రీవిజయన్ నగరాలపై దాడి చేయడంతో సంబంధాలు క్షీణించాయి.

శ్రీవిజయ రెండు ప్రధాన నౌకాదళ చోక్ పాయింట్లను, మలక్కా జలసంధి, సుంద జలసంధి నియంత్రించాడు, బలీయమైన నౌకాదళ దళాలతో ఒక ముఖ్యమైన వాణిజ్య సామ్రాజ్యంగా ఉండేది. మలక్కా జలసంధి వాయువ్య ద్వారం మలయ్ ద్వీపకల్పం కెడా నుండి సుమత్రాన్ వైపు పన్నాయ్ నుండి నియంత్రించబడింది, మలయు (జాంబి & పాలెంబాంగ్) ఆగ్నేయ ద్వారం సుంద జలసంధిని నియంత్రించింది. శ్రీవిజయ నావికాదళ వాణిజ్య గుత్తాధిపత్యాన్ని అమలు చేసి, తమ జలాల గుండా వెళ్ళే నౌకలను తమ ఓడరేవుల వద్ద ఆపడానికి లేదా దోపిడీకి గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

చోళులు వ్యవసాయం, విదేశీ వాణిజ్యం రెండింటి నుండి ప్రయోజనం పొందారు. వారి సముద్రయాన కార్యకలాపాలు కొన్నిసార్లు ఆగ్నేయాసియాతో సహా విదేశీ వాణిజ్యం ఆక్రమణలకు దారితీశాయి.

చోళ నావికాదళ దండయాత్రకు కారణాలు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి. తూర్పు దేశాలతో ముఖ్యంగా చైనాతో చోళ వాణిజ్యాన్ని అడ్డుకునే శ్రీవిజయన్ ప్రయత్నాల వల్ల లేదా బహుశా సముద్రం మీదుగా తన దిగ్విజయ (ప్రపంచ విజయం) ను విస్తరించాలనే రాజేంద్ర కోరిక వల్ల ఈ వివాదం తలెత్తి ఉండవచ్చని చరిత్రకారుడు నీలకంఠ శాస్త్రి సూచించారు. భౌగోళిక రాజకీయ, దౌత్యపరమైన అంశాలు దండయాత్రను ప్రేరేపించాయని మరొక సిద్ధాంతం చెబుతోంది. ఖైమర్ సామ్రాజ్యం రాజు సూర్యవర్మన్ I తాంబ్రలింగ రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా రాజేంద్ర చోళ I నుండి సహాయం కోరాడు. In response, the Tambralinga kingdom sought aid from Srivijayan king Sangrama Vijayatunggavarman.

## దండయాత్ర
శ్రీవిజయ చోళుల దండయాత్ర శ్రీవిజయను సిద్ధం చేయకుండా వదిలివేసిన వేగవంతమైన ప్రచారం. 11వ శతాబ్దం చోళ నావికాదళం బలీయమైన శక్తిగా మారింది, శ్రీవిజయ సముద్ర శక్తి బలహీనపడింది. భారతీయ నౌకలు సాధారణంగా బంగాళాఖాతం మీదుగా తూర్పు దిశగా ప్రయాణించి, మలక్కా జలసంధి ప్రవేశించే ముందు మలయ్ ద్వీపకల్పంలోని లామురి, అచే లేదా కేడాలోని ఓడరేవులలో ఆగుతాయి. అయితే, చోళ నౌకాదళం నేరుగా సుమత్రా పశ్చిమ తీరానికి ప్రయాణించింది. ఉత్తర సుమత్రా పశ్చిమ తీరంలో ఉన్న బారస్ నౌకాశ్రయం, తమిళ వాణిజ్య సంఘాలచే నియంత్రించబడింది, హిందూ మహాసముద్రం దాటిన తరువాత తిరిగి సరఫరా చేసే ప్రదేశంగా పనిచేసింది. అక్కడ నుండి చోళ నౌకాదళం సుమత్రా పశ్చిమ తీరం వెంబడి దక్షిణ దిశగా ప్రయాణించి సుంద జలసంధి ప్రవేశించింది.

మలక్కా జలసంధి వాయువ్య ద్వారం సమీపంలో కేదా వద్ద ఉన్న శ్రీవిజయ నావికాదళానికి, సుంద జలసంధి ద్వారా దక్షిణం నుండి చోళ దండయాత్ర సమీపించడం గురించి తెలియదు. దాడి చేయబడిన మొదటి శ్రీవిజయన్ నగరం సామ్రాజ్య రాజధాని పాలెంబాంగ్. ఆకస్మిక దాడి వల్ల చోళులు నగరాన్ని దోచుకోవడానికి వీలు కల్పించి, కడతువాన్ రాజప్రాసాదం, మఠాలను దోచుకున్నారు. రాజేంద్ర చోళుడు శ్రీవిజయ రాజు సంగ్రామ విజయోత్తుంగవర్మన్‌ను బంధించి, శ్రీవిజయ రత్నాలతో కూడిన 'యుద్ధ ద్వారం' అయిన విద్యాదర తోరణంతో సహా సంపదలను స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు తంజావూరు శాసనం నమోదు చేసింది.

వారి విజయం ఉన్నప్పటికీ, చోళులు స్వాధీనం చేసుకున్న నగరాలపై శాశ్వత నియంత్రణను స్థాపించలేదు, ఎందుకంటే ఈ ప్రచారంలో ప్రధానంగా వేగంగా కదిలే దాడులు, దోపిడీలు ఉన్నాయి. చోళుల నౌకాదళం ఓడరేవుల మధ్య వేగంగా కదలడానికి ఆగ్నేయాసియా రుతుపవనాల గాలులను ఉపయోగించుకుంది. ఈ వేగవంతమైన, ఊహించని దాడుల వ్యూహం చోళుల విజయానికి దోహదపడింది, ఎందుకంటే ఇది శ్రీవిజయ మండలాన్ని రక్షణలను నిర్వహించకుండా, ప్రతిస్పందనను పెంచకుండా లేదా సహాయం కోరకుండా నిరోధించింది.  యుద్ధం చోళ విజయంతో ముగిసింది, శ్రీవిజయను గణనీయంగా బలహీనపరిచింది, ఈ ప్రాంతంలో దాని సముద్ర గుత్తాధిపత్యాన్ని విచ్ఛిన్నం చేసింది.

## పరిణామం

మహారాజా సంగ్రామ విజయోత్తుంగవర్మన్ ఖైదు చేయబడి, దాని నగరాల్లో చాలా వరకు నాశనం కావడంతో, నాయకత్వం లేని శ్రీవిజయ మండల గందరగోళ కాలంలోకి ప్రవేశించి, శైలేంద్ర రాజవంశం ముగింపును సూచిస్తుంది. 15వ శతాబ్దపు మలయ్ అన్నల్స్ ప్రకారం, 1025లో విజయవంతమైన నౌకాదళ దాడి తరువాత మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు సంగ్రామ విజయోత్తుంగవర్మన్ కుమార్తె ఓనాంగ్ కియుని వివాహం చేసుకున్నాడు.

ఈ దండయాత్ర వల్ల శ్రీవిజయ జావానీస్ రాజ్యమైన కహురిపాన్‌తో  శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకోవలసి వచ్చింది. పాలెంబాంగ్ విధ్వంసం నుండి తప్పించుకుని తూర్పు జావా కింగ్ ఎయిర్‌లంగా రాజసభకు వచ్చిన శ్రీవిజయన్ యువరాణి సంగ్రామ విజయోత్తుంగవర్మన్ బహిష్కరించబడిన కుమార్తె ఈ శాంతి ఒప్పందానికి మధ్యవర్తిత్వం వహించింది. ఆమె ఎయిర్‌లంగాకు ధర్మప్రసాదోత్తుంగదేవి అనే రాణి భార్యగా మారింది 1035లో, ఎయిర్‌లంగా తన రాణి భార్యకు అంకితం చేయబడిన శ్రీవిజయాశ్రమ అనే బౌద్ధ ఆశ్రమాన్ని నిర్మించింది.

ఈ దండయాత్ర శ్రీవిజయ ఆధిపత్యాన్ని తీవ్రంగా బలహీనపరిచింది, తీరప్రాంత & సుదూర వాణిజ్యం కంటే వ్యవసాయం ఆధారంగా జావాలోని కహురిపాన్, దాని వారసుడు కేదిరి వంటి ప్రాంతీయ రాజ్యాలు ఏర్పడటానికి వీలు కల్పించింది. శ్రీ దేవ కొత్త రాజుగా సింహాసనం అధిష్టించబడ్డాడు, వాణిజ్య కార్యకలాపాలు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయి. ఆయన క్రీ. శ.1028లో చైనా ఆస్థానానికి ఒక రాయబార కార్యాలయాన్ని పంపాడు. *సాన్‌ఫోకి* 1028లో చైనాకు ఒక మిషన్ పంపారు, కానీ ఇది మలయు-జాంబీని సూచిస్తుంది, శ్రీవిజయ-పాలెంబాంగ్ కాదు.  శ్రీవిజయ మండలము క్షీణించుటను సూచిస్తూ 1028-1077 మధ్యలో శ్రీవిజయ రాయబారులు ఎవరూ చైనాకు రాలేదు. శ్రీవిజయ 1025లో కూలిపోయే అవకాశం ఉంది. తరువాతి శతాబ్దాలలో, చైనీస్ వృత్తాంతాలు ఇప్పటికీ "సాన్‌ఫోకి" ని సూచిస్తాయి, కానీ ఈ పదం బహుశా మలయు-జాంబి రాజ్యాన్ని సూచిస్తుంది, దీనికి చైనా రికార్డు అయిన *సన్ఫోకి ఝాన్బీ గువో* (జాంబి దేశం సాన్‌ఫోకి) సాక్ష్యం. "శ్రీవిజయ" లేదా "శ్రీవిజయ 'అనే పదాన్ని ప్రస్తావించే చివరి శిలాశాసనం 1030 లేదా 1031 లో చోళ రాజ్యంలోని తంజావూరు శాసనం నుండి వచ్చింది.

శ్రీవిజయపై చోళుల నియంత్రణ అనేక దశాబ్దాల పాటు కొనసాగింది. చైనీస్ వృత్తాంతాలు *సాన్‌ఫోకి జు-నియాన్ గువో* ప్రస్తావించాయి, దీని అర్థం "సాన్‌ఫోకి చోళ దేశం", బహుశా కేడాను సూచిస్తుంది. *సాన్‌ఫోకి జు-నియాన్ గువో* 1077,1079,1082,1088,1090లలో చైనాకు మిషన్లను పంపాడు. చోళులు మలక్కా జలసంధిలోని తమిళ ఆధిపత్య ప్రాంతంలో యువరాజును నియమించి ఉండవచ్చు.

మలక్కా జలసంధిపై తమిళ వలసరాజ్యం ఒక శతాబ్దం పాటు కొనసాగినట్లు తెలుస్తోంది. చోళులు ఉత్తర సుమత్రా, మలయ్ ద్వీపకల్పంలో అనేక శాసనాలు వదిలారు. కళాకృతులలో (శిల్పం & ఆలయ నిర్మాణం) తమిళ ప్రభావాన్ని చూడవచ్చు, ఇది వాణిజ్యం కంటే ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలను సూచిస్తుంది. ఉత్తర సుమత్రా, మలయ్ ద్వీపకల్పంపై చోళుడి పట్టు 12వ శతాబ్దంలో తగ్గింది - 1120 ప్రాంతంలోని తమిళ కవిత కళింగతుప్పరాణి కులోత్తుంగ కదరం (కేదా) నాశనం గురించి ప్రస్తావించింది. ఆ తరువాత, కేదా భారతీయ మూలాల నుండి అదృశ్యమైంది.
## ఇవి కూడా చూడండి
* మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు
* కేదాపై చోళుల దండయాత్ర
* పరి పెరుమాళ్
## మూలాలు

వర్గం:చోళ సామ్రాజ్యం
వర్గం:చోళ రాజులు