open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఎర్నెస్ట్ బ్రోమ్లీ

**ఎర్నెస్ట్ హార్వే బ్రోమ్లీ** (2 సెప్టెంబర్ 1912 - 1 ఫిబ్రవరి 1967) ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెట్ ఆటగాడు, అతను 1933లో, 1934లో రెండు   టెస్ట్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు.

అతను పెర్త్‌లోని క్రిస్టియన్ బ్రదర్స్ కాలేజీలో (ఇప్పుడు అక్వినాస్ కాలేజ్ ) చదువుకున్నాడు, అక్కడ నుండి 1928లో పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియా తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడటానికి బయలుదేరాడు. 1933లో ఆస్ట్రేలియా తరపున క్రికెట్ ఆడిన మొదటి పశ్చిమ ఆస్ట్రేలియన్ అయ్యాడు.

స్లోగర్ అనే మారుపేరుతో, బ్రోమ్లీ అద్భుతమైన విసిరే చేతిగా పేరుగాంచాడు. 1933లో, MCGలో జరిగిన విసిరే పోటీలో, అతని మొదటి త్రో ప్రేక్షకులను రక్షించడానికి 130 గజాల దూరంలో ఏర్పాటు చేసిన అడ్డంకిని ఢీకొట్టింది.

ఎడమ|thumb|ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెటర్ ఎర్న్ (ఎర్నెస్ట్) బ్రోమ్లీ బ్యాటింగ్ చేస్తున్న చిత్రం, సిడ్నీ, 1933-34

## మూలాలు

వర్గం:ఆస్ట్రేలియా క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:ఆస్ట్రేలియా టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1967 మరణాలు
వర్గం:1912 జననాలు
జస్వీందర్ సింగ్ (రోవర్)

**జస్వీందర్ సింగ్** (జననం 8 ఆగస్టు 1997) పంజాబ్ రాష్ట్రానికి చెందిన ఒక భారతీయ రోవర్. చైనా హాంగ్జౌ లోజరిగిన 2022 ఆసియా క్రీడలకు భారత రోయింగ్ జట్టులో ఎంపికయ్యాడు, అక్కడ ఇతడు పురుషుల జట్టులో రజత పతకాన్ని,  పురుషుల కాక్స్‌లెస్ ఫోర్ ఈవెంటులో కాంస్య పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు.
## ప్రారంభ జీవితం
 సింగ్ పంజాబ్ రాష్ట్రం సంగ్రూర్ ధురి బ్లాక్‌లోని కలేరా గ్రామంలో ఒక రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు.ఇతడు తన కుటుంబాన్ని పోషించడానికి 2017లో  భారత సైన్యంలో సిపాయిగా చేరాడు.

## సైనిక వృత్తి

## మూలాలు

వర్గం:1997 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:ఆసియా క్రీడలలో పతకం సాధించిన క్రీడాకారులు
వర్గం:ఆసియా క్రీడలలో పతకం సాధించిన భారతీయులు
జె. ఎస్. గులేరియా

**డాక్టర్ జగ్దేవ్ సింగ్ గులేరియా** (1927/1928 - 2026 జనవరి 22), ఒక భారతీయ వైద్యుడు, కార్డియాలజిస్ట్. ఆయన ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్, న్యూ ఢిల్లీ డీన్, ప్రొఫెసర్. ఆయన సీతారాం భారతీయ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ రీసెర్చ్ లో జనరల్ మెడిసిన్ సీనియర్ కన్సల్టెంట్ గా, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ లో ఎమెరిటస్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసాడు. ఆయన 2003లో నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నాడు. 

జె. ఎస్. గులేరియా కుమారులు, ఎయిమ్స్ లో పల్మనాలజిస్ట్ అయిన రణదీప్ గులేరియా, సర్జన్ అయిన సందీప్ గులేరియా, ఇద్దరూ కూడా పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలే.

## కెరీర్
1953లో మెడిసిన్ (ఎంబిబిఎస్)లో పట్టభద్రుడైన తరువాత, ఆయన పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి 1957లో తన మాస్టర్స్ డిగ్రీని పూర్తి చేసాడు. ఆయన 1962లో ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ ఢిల్లీ (ఎయిమ్స్) నుండి కార్డియాలజీలో డీఎమ్ పొంది, తన కెరీర్ ప్రారంభించడానికి అక్కడే అధ్యాపకుడిగా చేరాడు. 1984 అక్టోబరులో ఉగ్రవాదులు జరిపిన అమానుష దాడిలో గాయపడిన మాజీ భారత ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ ఎయిమ్స్ కు తీసుకువచ్చినప్పుడు ఆయన అక్కడ విధుల్లో ఉన్నాడు, చనిపోయినట్లు ప్రకటించబడే ముందు ఆమెని పరామర్శించాడు. ఎయిమ్స్ లో జరిగిన అవకతవకలను దర్యాప్తు చేసిన ఎయిమ్స్ ఎథిక్స్ కమిటీకి ఆయన నాయకత్వం వహించాడు. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో జయప్రకాశ్ నారాయణ్ పరీక్షించడానికి నియమించిన ఇద్దరు వైద్యులలో ఆయన ఒకడు, మరొకరు కె. కె. మల్హోత్రా.

నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ ఎమెరిటస్ ప్రొఫెసర్ అయిన గులేరియా, 1998లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (పిజిఐఎంఇఆర్) ఎస్. కె. మాలిక్ మెమోరియల్ ప్రసంగంతో సహా అనేక ప్రసంగాలు చేసాడు. ఆయన ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ హెల్త్ ఫర్ ఆల్ (హెచ్ఎఫ్ఎ) చొరవతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు. 1998లో కొలంబోలో ఆరోగ్య పరిశోధనపై సౌత్ ఈస్ట్ ఆసియా అడ్వైజరీ కమిటీ పద్నాలుగో సమావేశంలో ప్రధాన పత్రాన్ని సమర్పించాడు. ఆయన అమెరికన్ కాలేజ్ ఆఫ్ చెస్ట్ ఫిజిషియన్స్ (ఎఫ్సిసిపి), ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (ఎఫ్ఎమ్ఎస్), ఇండియన్ కాలేజ్ ఆఫ్ చెస్ట్ ఫిజిషియన్స్ లలో ఫెలోగా ఉన్నాడు.

## గుర్తింపు
భారత ప్రభుత్వం 2003లో ఆయనకు పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. ఢిల్లీలోని ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ ఆయనను 2014లో జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారంతో సత్కరించింది.

## మరణం
జె. ఎస్. గులేరియా 2026 జనవరి 22న 98 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2026 మరణాలు
నేమి చంద్ర జైన్

**నేమి చంద్ర జైన్** (జననం 1919 ఆగస్టు 16), ఒక భారతీయ కవి, విమర్శకుడు, రంగస్థల నటుడు. ఆయన భారతదేశంలో నాటక, కళలు, సాహిత్యం, సంస్కృతిని ప్రోత్సహించడానికి 1989లో స్థాపించబడిన ఛారిటబుల్ ట్రస్ట్ నటరంగ్ ప్రతిష్ఠాన్ స్థాపకుడు. 1919 ఆగస్టు 16న ఆగ్రాలో జన్మించిన ఆయన ఆంగ్లంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని అందుకున్నాడు. 1959 నుండి 1982 వరకు నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామాలో సీనియర్ లెక్చరర్ గా పనిచేసాడు, అలాగే ది స్టేట్స్మన్, ది ఎకనామిక్ టైమ్స్ లలో కాలమిస్ట్ గా కూడా పనిచేసాడు. ఆయన నటరంగ్ అనే నాటక పత్రికను స్థాపించాడు, దాని సంపాదకుడిగా ఉన్నాడు, తన నాటక కార్యకలాపాలతో అనేక దేశాలను సందర్శించాడు. ఆయన *ఆక్టేవ్ స్ట్రింగ్స్* (1944), సోలిటరీ (1973), నవన్నా (2002), *ఆగే గహన్ అంధేరా హై* (2007), *రంగ్ ధర్షన్* (2008) ల రచయిత, అనేక అనువాదాలు, విమర్శనాత్మక వ్యాసాలతో పాటు వివిధ విషయాలపై  రచనలు కూడా చేసాడు. వీటిలో *ఫ్రమ్ ది వింగ్స్, నోట్స్ ఆన్ ఇండియన్ థియేటర్*, ఇది క్రైస్ట్ విశ్వవిద్యాలయం విద్యావేత్తలకు సూచించబడిన గ్రంథం.

## వ్యక్తిగత జీవితం
ఆయన భార్య రేఖా జైన్ బాల నాటక రచయిత్రి, నర్తకి, రచయిత్రి. ఆమె ఉమాంగ్ చిల్డ్రన్స్ థియేటర్ వ్యవస్థాపక దర్శకురాలు. ఆయన కుమార్తె కీర్తి జైన్ కూడా ప్రముఖ నాటక కళాకారిణి, 1988 నుండి 1995 వరకు నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా దర్శకురాలిగా పనిచేసింది. ఆయన కుమారుడు సంజయ్ జైన్ ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో ఫిజిక్స్ అండ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ విభాగంలో ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసాడు.

## గుర్తింపు
నేమి చంద్ర జైన్ ను 2003లో భారత ప్రభుత్వం నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.

## మరణం
ఆ తరువాత, ఆయన రెండు సంవత్సరాలకు, 2005లో మరణించాడు. నటరంగ్ ప్రతిష్ఠాన్ అతని జ్ఞాపకార్థం వార్షిక ఉపన్యాసాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. 

 

## మూలాలు

వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:2005 మరణాలు
వర్గం:హిందీ కవులు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
మహిపాల్ ఎస్. సచ్‌దేవ్

**మహిపాల్ ఎస్. సచ్‌దేవ్**, ఒక భారతీయ నేత్ర వైద్యుడు, భారతదేశంలోని కంటి ఆసుపత్రుల గొలుసు అయిన సెంటర్ ఫర్ సైట్ కు ఛైర్మన్. భారతదేశంలో ఫాకోఇమల్సిఫికేషన్ ప్రక్రియకు మార్గదర్శకులలో ఒకడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన ఎ ప్రాక్టికల్ గైడ్ టు ఫాకోఇమల్సిఫికేషన్ అనే అంశంపై మొదటి భారతీయ పుస్తకం సహ రచయిత. భారతీయ వైద్యానికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 2007లో ఆయనకు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది. ఆయన ఇంట్రాక్యులర్ ఇంప్లాంట్ అండ్ రిఫ్రాక్టివ్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా, ఐఐఆర్ఎస్ఐ శాస్త్రీయ కమిటీకి ఛైర్మన్ గా ఉన్నాడు.

## జీవితచరిత్ర
మహిపాల్ ఎస్. సచ్‌దేవ్ ఢిల్లీలోని ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ లో మెడిసిన్ లో గ్రాడ్యుయేట్ అధ్యయనాలు పూర్తి చేసి, భారతదేశంలోని రీజినల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆప్తాల్మాలజీ అత్యున్నత సంస్థ అయిన డాక్టర్ ఆర్. పి. సెంటర్ ఫర్ ఆప్తల్మిక్ సైన్సెస్ నుండి నేత్రశాస్త్రంలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుఏషన్ పొందాడు. 1989లో, ఆయన ఫెలోషిప్ పొందాడు, వాషింగ్టన్ డిసిలోని జార్జ్టౌన్ విశ్వవిద్యాలయం కార్నియా, రిఫ్రాక్టివ్ సర్జరీపై అధునాతన శిక్షణ పొందాడు, ఆయన అల్మా మేటర్ అయిన ఎయిమ్స్ లో అధ్యాపకుడిగా చేరాడు, అక్కడ ఆయన 1996 వరకు పనిచేసాడు. 1996లో ఇంద్రప్రస్థ అపోలో ఆసుపత్రి ప్రారంభమైనప్పుడు, ఆయన ఆ సంస్థలో చేరాడు. అదే సమయంలో, ఆయన సఫ్దర్జంగ్ ఎన్క్లేవ్ కంటి క్లినిక్ ను ప్రారంభించాడు, ఇది కంటి ఆసుపత్రుల గొలుసుగా మారింది, 2002 నుండి *సెంటర్ ఫర్ సైట్* అనే బ్రాండ్ పేరుతో పనిచేయడం ప్రారంభించింది.

సమ్మిట్ అటానమస్ సొసైటీ ఆఫ్ యుఎఎస్ మహిపాల్ ఎస్. సచ్‌దేవ్ ను వక్రీభవన శస్త్రవైద్యుడిగా, సంస్థలో సభ్యుడిగా గుర్తించింది. ఆయన ఇండియన్ ఇంట్రాక్యులర్ ఇంప్లాంట్ అండ్ రిఫ్రాక్టివ్ సొసైటీకి దాని శాస్త్రీయ కమిటీకి ఛైర్మన్ గా, ఢిల్లీ ఆప్తాల్మోలాజికల్ సొసైటీకి కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నాడు. ఆసియా రిఫ్రాక్టివ్ కౌన్సిల్లో కూడా ఆయన భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. అమెరికన్ సొసైటీ ఆఫ్ క్యాటరాక్ట్ అండ్ రిఫ్రాక్టివ్ సర్జరీ (ఎఎస్సిఆర్ఎస్) ఆయన బోధనా కోర్సుకు గుర్తింపునిచ్చింది.

మహిపాల్ ఎస్. సచ్‌దేవ్ 2003లో తనుజ్ దాదా సహ రచయితగా ఎ ప్రాక్టికల్ గైడ్ టు ఫాకోఇమల్సిఫికేషన్ అనే పాఠ్యపుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు, ఇది ఈ అంశంపై మొదటి భారతీయ పుస్తకం అని నివేదించబడింది. ఆయన వైద్య విధానంపై *ఫాకోఇమల్సిఫికేషన్* అనే మరో పుస్తకాన్ని కూడా సవరించాడు. అంతేకాకుండా, ఆయన 150కి పైగా పత్రాలను సమర్పించాడు, వందకి పైగా కథనాలను ప్రచురించాడు, రీసెర్చ్గేట్, ఒక ఆన్లైన్ రిపోజిటరీ, వాటిలో 47 జాబితా చేసింది. ఒక సంవత్సరంలో వెయ్యి లాసిక్ విధానాలను విజయవంతంగా ప్రదర్శించినందుకు 1999లో సమ్మిట్ అటానమస్ సొసైటీ ఆఫ్ యుఎఎస్ (ఎస్ఎస్ఎ) ఆయనకు రజత పతకాన్ని ప్రదానం చేసింది. భారత ప్రభుత్వం 2007లో ఆయనకు పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. రెండు సంవత్సరాల తరువాత, ఆయన న్యూ ఢిల్లీలోని *ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎన్విరాన్మెంట్ యోగా అండ్ సోషల్ సెక్యూరిటీ* నుండి 2009 *రాష్ట్రీయ గౌరవ్ అవార్డు* అందుకున్నాడు.

మహిపాల్ ఎస్. సచ్‌దేవ్ వైద్యురాలు అయిన అల్కా ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఈ దంపతులకు ఇద్దరు కుమార్తెలు, రితికా, గీతాన్షా ఉన్నారు, వీరిద్దరూ వైద్య విద్యను అభ్యసించారు.

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:వైద్యరంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
సత్యశోధక్

**సత్యశోధక్** 2024లో జ్యోతిరావు ఫూలే జీవితం ఆధారంగా నిర్మించిన భారతీయ మరాఠీ భాషా సినిమా, నీలేష్ జలంకర్ దర్శకత్వం వహించాగా సందీప్ కులకర్ణి, రాజశ్రీ దేశ్‌పాండే ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఈ సినిమా 2024 జనవరి 5న థియేటర్లలో విడుదలైంది.
## కథ
19వ శతాబ్దంలో భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలన నేపథ్యంలో కులతత్వం, పేదరికం వంటి సామాజిక సమస్యల నేపథ్యంలో ఈ సినిమా రూపొందించబడింది. సామాజిక కార్యకర్తలు,  సంస్కర్తలు జ్యోతిరావు ఫూలే, సావిత్రిబాయి ఫూలే ఎదుర్కొంటున్న పోరాటాలపై దృష్టి పెడుతుంది. ఈ కథనం మహిళలు ఎదుర్కొంటున్న కష్టాలను, వితంతువులకు పునర్వివాహం నిషేధం, వారి తలలను ఆచారబద్ధంగా గుండు చేయించుకోవడం వంటి వాటిని పరిశీలిస్తుంది.
## నటీనటులు
* జ్యోతిరావు ఫూలేగా సందీప్ కులకర్ణి  
* సావిత్రీబాయి ఫూలేగా రాజశ్రీ దేశ్‌పాండే
## నిర్మాణం
ఈ సినిమా ప్రధాన ఫోటోగ్రఫీ 2016 జూన్ 3న ప్రారంభమైంది, మే 2019 నాటికి యాభై శాతం చిత్రీకరణ పూర్తయింది. షూటింగ్ 2021 జూలై 6న ముగిసింది.
## సమీక్ష
లోక్‌సత్తా నుండి రేష్మా రైక్వార్ ఇలా రాశారు, "చివరికి, 'సత్యశోదక్' సినిమాలో ప్రతి మంచి ఆలోచన, ఉద్యమం సమాజంలో ఎలా పాతుకుపోయి ముందుకు సాగుతుందో చూపించడానికి మంచి ప్రయత్నం జరిగింది, ప్రజలు చనిపోతారు, ఆలోచనలు చనిపోవు అనే జోతిబ్ చెల్లుబాటు అయ్యే ఆలోచనను ఉంచుతుంది". ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా నుండి అయూబ్ జార్జ్ ఇలా రాశారు, "సత్యశోధక్ ఒక ఆదర్శవంతమైన చారిత్రక బయోపిక్, ఇది మిమ్మల్ని కాలంలో పర్యటనకు తీసుకెళుతుంది, మన సమాజాన్ని మార్చడంలో కీలక పాత్ర పోషించిన నీతిమంతుడి గొప్పతనాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది". సకల్ నుండి దేవేంద్ర జాదవ్ అభిప్రాయపడ్డారు, "రెండున్నర గంటల జ్యోతి - సావిత్రి జీవిత ప్రయాణం మనల్ని ప్రేరేపిస్తుంది, మనల్ని మేల్కొల్పుతుంది, మనల్ని మనం దాటి చూడమని బలవంతం చేస్తుంది!!"  
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:మరాఠీ సినిమా
ది గాంధీ మర్డర్

**ది గాంధీ మర్డర్** 2019లో విడుదలైన ఒక చారిత్రక యాక్షన్ థ్రిల్లర్ సినిమా. న్యూజెన్ మీడియా ప్రొడక్షన్ బ్యానర్‌పై రలిట్జా ఇవనోవా, నోగెన్ బోరువా, మూబి ఆల్రైట్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు కరీం ట్రాడియా, పంకజ్ సెహగల్ దర్శకత్వం వహించాడు. స్టీఫెన్ లాంగ్ , ల్యూక్ పాస్క్వాలినో , ఓం పూరి, విన్నీ జోన్స్ ప్రధాన పాత్రలో నటించిన ఈ సినిమా జనవరి 30న విడుదలైంది. 	

## కథ
బ్రిటన్ నుండి భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత, బ్రిటిష్ ఇండియాను భారతదేశం, పాకిస్తాన్లుగా విభజించిన తరువాత జరిగిన విషాదకరమైన పరిణామాల నేపథ్యంలో ముస్లింల పట్ల గాంధీజీ సహనం కారణంగా హిందూ ఉగ్రవాదులు గాంధీని చంపాలని ప్లాన్ చేస్తున్నారని ఇంటెలిజెన్స్ సూచించడంతో చర్య తీసుకోవడానికి ముగ్గురు వేర్వేరు భారత పోలీసు అధికారులు చేసిన వివాదాస్పద - విఫలమైన - ప్రయత్నాలను అనుసరిస్తుంది.

## నటీనటులు

* డీఐజీ సునీల్ రైనాగా స్టీఫెన్ లాంగ్
* డీసీపీ జిమ్మీగా ల్యూక్ పాస్క్వాలినో
* టిజిగా ఓం పురి
* సర్ నార్మన్ స్మిత్ గా విన్నీ జోన్స్
* నాథూరామ్ గాడ్సేగా వికాస్ శ్రీవాస్తవ్
* గాంధీగా జీసస్ సాన్స్
* ఎలిజబెత్ పాత్రలో బాబీ ఫిలిప్స్
* సర్ పెర్సీ సిల్లిటోగా మార్క్ మోసెస్
* జవహర్‌లాల్ నెహ్రూగా రజిత్ కపూర్
* జాన్ బూత్ గా కాల్టన్ ట్యాప్
* ఎడ్వినాగా ఎలిస్సార్ – సెడక్ట్రెస్
* ఎస్‌ఎస్‌పీ అశోక్ గా నాసర్
* ఇన్‌స్పెక్టర్ ఓంకార్‌గా వివాన్ తివారీ
* డిఎస్పీ సింగ్ గా రాజ్ పాల్ యాదవ్
* లార్డ్ మౌంట్ బాటన్ పాత్రలో గ్రెగొరీ ష్వాబే
* ప్రొఫెసర్ జైన్ పాత్రలో అనంత్ మహదేవన్
* సర్దార్ పటేల్ గా అవతార్ గిల్
* మొరార్జీ దేశాయ్‌గా గోవింద్ నామ్‌డియో ;డీఎస్ పర్చూరు
* అబ్రహం లింకన్ గా జో బెవిలాక్వా
* విష్ణు కర్కరే గా బెహజాద్ ఖాన్
* డిఎస్పీ డోయల్ గా సచిన్ నికం
* ఎడ్వినా మౌంట్ బాటెన్ గా లిసా హోల్సపెల్-మార్స్
* నానాగా రవి గోస్సేన్
* సబ్-ఇన్‌స్పెక్టర్ దేశ్‌ముఖ్‌గా గౌరవ్ మోహింద్రా
* ఇన్‌స్పెక్టర్ ( సిఐడి ) రాజ్‌గా విశాల్ ఓం ప్రకాష్
* ఎమిలీగా అలెస్సా నోవెల్లి
* మదన్ లాల్ గా అలెన్ థామ్సన్
* సంషేర్ గా అమిత్ వర్మ
* సామ్ గా పంకజ్ సెహగల్
* ఏసీపీ రావు సాహెబ్ గుర్తుగా చేతన్ అరోరా

## సమీక్ష
ది గార్డియన్ ఈ సినిమాను విమర్శించింది, దానికి ఒక నక్షత్రాన్ని ఇచ్చి, వింతైన నటీనటుల ఎంపికలను (భారతీయ పాత్రగా లాంగ్ వంటివి), పేలవమైన నిర్మాణ విలువలను విమర్శించింది. న్యూయార్క్ టైమ్స్ కూడా అంతే విమర్శనాత్మకంగా ఉంది, సినిమా   ఆధారాన్ని ప్రశ్నించింది, నిర్మాణాన్ని 'నాసిరకం' అని పిలిచింది. లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ స్క్రిప్ట్‌ను 'గజిబిజిగా' పిలిచింది, 'సెట్టింగ్‌లు, పాత్రలు, కఠినమైన యాక్షన్ సన్నివేశాలు, మొద్దుబారిన స్పీచిఫికింగ్, వాన్ రొమాన్స్ కాలిడోస్కోప్ మధ్య దాని సకాలంలో సందేశాలు మ్యూట్ చేయబడ్డాయి' అని చెప్పింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:హిందీ సినిమా
శశి సోనీ

**శశి సోనీ** (జననం 1941 ఏప్రిల్ 4), ఒక భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త, పరోపకారి. ఆమె ఆటోమోటివ్ ఇ-రిటైలింగ్ అండ్ డిజిటల్ మార్కెటింగ్ పరిష్కారాలను అందించే సాంకేతిక సంస్థ అయిన ఐజెడ్ఎంఓ లిమిటెడ్ (IZMO Ltd.,) వ్యవస్థాపకురాలు, చైర్పర్సన్. వాణిజ్యం, పరిశ్రమల రంగంలో ఆమె చేసిన కృషికి గాను 2024లో భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నది.

## ప్రారంభ జీవితం
శశి సోనీ 1941 ఏప్రిల్ 4న బ్రిటిష్ ఇండియా (ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్) లోని లాహోర్ లొ జన్మించింది. ఆమె 1971లో డీప్ ట్రాన్స్పోర్ట్ ను 10 వేల రూపాయల సీడ్ క్యాపిటల్ తో స్థాపించడం ద్వారా తన వ్యవస్థాపక వృత్తిని ప్రారంభించింది.
## కెరీర్
1975లో, శశి సోనీ ముంబైలోని ములుండ్ లో మొదటి ఎయిర్ కండిషన్డ్ సినిమా అయిన దీప్ మందిర్ ను స్థాపించింది. 1981లో, ఆమె డీప్ ఆక్సిజన్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ ను స్థాపించింది, ఇది మైసూరులో మొదటి పారిశ్రామిక గ్యాస్ తయారీ యూనిట్ గా మారింది. ఆ తరువాత, ఆమె అఖిల భారత పారిశ్రామిక గ్యాస్ తయారీదారుల సంఘం మేనేజింగ్ కమిటీలో ఏకైక మహిళా సభ్యురాలిగా ఎన్నికయింది. భారత ప్రభుత్వ సాంకేతిక అభివృద్ధి ప్యానెల్ డైరెక్టర్ జనరల్ గా ఆమె పనిచేసింది.

1996లో, శశి సోనీ ఐజెడ్ఎంఓ లిమిటెడ్ ను స్థాపించింది, ఇది ఎన్ఎస్ఈ, బీఎస్ఈలలో జాబితా చేయబడింది. ఈ సంస్థ ఆటోమోటివ్ రంగానికి డిజిటల్ రిటైలింగ్ ప్లాట్ఫారమ్ లను అందిస్తుంది. ఉత్తర అమెరికా, యూరప్, ఆసియాలలో ఇది పనిచేస్తుంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1,800 మంది ఖాతాదారులకు సేవలు అందించింది.

కోవిడ్-19 మహమ్మారి సమయంలో, గోవాలోని వెర్నాలో హ్యూస్ ప్రెసిషన్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ అనే మందుగుండు (ammunition) సామగ్రిని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆమె నాయకత్వం వహించింది. భారత ప్రభుత్వ "మేక్ ఇన్ ఇండియా" చొరవతో ఈ ప్రాజెక్ట్ 18 నెలల్లో పూర్తయింది. 14 దేశాలకు సేవలు అందిస్తూ దేశంలో ఏకైక ప్రైవేట్ రంగ మందుగుండు సామగ్రి ఎగుమతిదారుగా మారింది.

## దాతృత్వం
శశి సోనీ 1996లో దీప్ జనసేవా సమితిని స్థాపించింది, ఇది జీవనోపాధి కల్పన, మహిళల విద్య, మురికివాడల పునరావాసం, వికలాంగుల సంక్షేమానికి సంబంధించిన ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ. ఆమె కర్ణాటకలో యువత విద్య కోసం "స్మార్ట్ శిక్షా" కార్యక్రమాన్ని కూడా ప్రారంభించింది.

## గౌరవాలు

* భారతీయ పరిశ్రమకు ఆమె చేసిన కృషికి గాను ఉమెన్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డు (1990)
* ఆమె ప్రారంభ వ్యవస్థాపక విజయాలకు గుర్తింపుగా మహిళా గౌరవ్ పురస్కార్ (1990)
* వాణిజ్యం, పరిశ్రమ రంగాలలో విశిష్ట సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వంచే పద్మశ్రీ పురస్కారం(2024)

## వారసత్వం
రక్షణ ఎగుమతులు, పారిశ్రామిక తయారీ, సాంకేతిక సేవలలో భారతదేశ వృద్ధికి సోనీ వ్యాపార సంస్థలు గణనీయంగా దోహదపడ్డాయి. రక్షణ, ఐటి, పారిశ్రామిక వాయువులు వంటి పలు రంగాలకు నాయకత్వం వహించిన భారతదేశంలోని అతికొద్ది మంది మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలలో ఆమె ఒకరు.

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1941 జననాలు
గాంధీగిరి (సినిమా)

**గాంధీగిరి** 2016లో విడుదలైన భారతీయ హిందీ -భాషా సినిమా.  సనోజ్ మిశ్రా దర్శకత్వం వహించగా ఆగ్మాన్ ఫిల్మ్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ బ్యానర్‌పై ప్రతాప్ సింగ్ యాదవ్ నిర్మించాడు.

## కథ
ఈ సినిమా భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన నాన్-రెసిడెంట్ ఇండియన్ రాయ్ సాహెబ్ కథను చెబుతుంది. ఆయన గాంధీజీ ఇచ్చిన సూత్రాలను బలంగా నమ్ముతాడు. ఆయన తండ్రి స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో చురుకైన పాత్ర పోషించాడు, ఆయనతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు. భారతదేశంలో, వివిధ పరిస్థితుల కారణంగా తప్పు మార్గాన్ని తీసుకున్న నలుగురు వేర్వేరు వ్యక్తులను అతను కలుస్తాడు. సాహెబ్ వారికి గాంధీ సూత్రాల ప్రాముఖ్యతను అర్థం చేసుకుంటాడు. గాంధేయ విలువలు ఎలా సంబంధితంగా ఉంటాయో, సమర్థవంతంగా అమలు చేస్తే శాంతిని ఎలా తీసుకురాగలవో ఇది ప్రదర్శిస్తుంది.

## నటీనటులు

* రాయ్ సాహెబ్ గా ఓం పురి
* బకైత్ సింగ్ గా సంజయ్ మిశ్రా
* బన్సీగా బ్రిజేష్ కర్నివాల్
* క్రాంతి పాండేగా అనుపమ్ శ్యామ్
* నట్వర్లాల్ గా ముఖేష్ తివారీ
* జయంతి పాత్రలో మేఘనా హల్దార్
* దిశా పాత్రలో డాలీ చావాలా
* ఇన్స్పెక్టర్ గా అమిత్ శుక్లా
* యువరాజ్ గా రిషి భూతాని
* రాజారామ్ పాండేగా రవి సింగ్
* సల్ఫాస్ బాబాగా రామ్ సుజన్ సింగ్
* ధనంజయ్ పాండేగా నవీన్ శర్మ
* విక్రాంత్ ఆనంద్ (అతిథి పాత్ర)
* విజయ్ రాజ్ (వ్యాఖ్యాత)
* మహమ్మద్ ఖలీల్‌గా వీరేంద్ర సింగ్
* దీనదయాళ్ గా నిరంజన్ చౌబే
* యువరాజ్ తల్లిగా అనితా సెహగల్
* దయా నాయ్ గా రాకేష్ త్రిపాఠి
* యశార్థ శ్రీవాస్తవ్
* నవీన్ శర్మ
* ఆదిత్య రాయ్

## నిర్మాణం
గాంధీగిరిని ఆగ్మాన్ ఫిల్మ్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ నిర్మించింది, సనోజ్ మిశ్రా దర్శకత్వం వహించాడు. అంకిత్ తివారీ, సునిధి చౌహాన్, మొహమ్మద్ ఇర్ఫాన్, సుజాత మజుందార్, మాషా గాయకులు. ఎడిటింగ్ అర్చిత్ డి రస్తోగి. సౌండ్ ఇంజనీరింగ్ సుభాష్ సాహూ. బ్యాక్‌గ్రౌండ్ స్కోర్‌ను సలీల్ అమృతే స్వరపరిచాడు. అసోసియేట్ డైరెక్టర్ వికాస్ కుమార్ సింగ్. పోస్ట్ ప్రొడక్షన్‌ను డిఎల్ & విఎఫ్ఎక్స్ - ఆఫ్టర్ స్టూడియో నిర్వహించింది.

ఈ సినిమాను లక్నో, రాయ్‌బరేలి,  ఉత్తరప్రదేశ్‌లో చిత్రీకరించారు.

## సమీక్షలు
ఈ సినిమాకు ప్రతికూల సమీక్షలు వచ్చాయి. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ దీనిని "శుద్ధ నేరం" అని పేర్కొంది; షాలిని లింగర్ ప్రకారం, ఇది చాలా సెక్స్ సన్నివేశాలను చూపించింది, సినిమా సందేశాన్ని సమర్థవంతంగా అందించలేదు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా నుండి మిహిర్ భనాగే తన సమీక్షలో ' గాంధీగిరిని మిస్ చేయవచ్చు' అని రాశారు.

హిందూస్తాన్ టైమ్స్ నుండి సూర్య అగర్వాల్ ప్రకారం ఈ సినిమా కారణంగా గాంధీ టోపీ, కుర్తా అమ్మకాలు పెరిగాయి.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*
భారతీయ 10 రూపాయల మహాత్మా గాంధీ తపాలా బిళ్ళ

1948లో భారతదేశం విడుదల చేసిన మహాత్మా గాంధీ చిత్రపటం కలిగిన 10 రూ తపాలా బిళ్ళ భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ స్టాంపులలో ఒకటి. 1948 ఆగస్టు 15న భారత స్వాతంత్య్ర దినోత్సవం మొదటి వార్షికోత్సవం సందర్భంగా భారతదేశ స్టాంపులపై చిత్రీకరించబడిన మొదటి భారతీయుడిగా గాంధీని సత్కరించారు. వీటిలో 100 స్టాంపుల సమితి "సర్వీస్" పదంతో అతిగా ముద్రించబడింది, అధికారిక ఉపయోగం కోసం భారత గవర్నర్ జనరల్‌కు మాత్రమే అందించబడింది. 10 రూపాయల "సర్వీస్" ముద్రించిన స్టాంపు భారతదేశంలోని అరుదైన, అత్యంత విలువైన స్టాంపులలో ఒకటి.

## చరిత్ర
1948 జనవరిలో మహాత్మా గాంధీ (బాపూ, లేదా హిందీ "తండ్రి") ను వర్ణించే స్టాంపుల సమితిని విడుదల చేయడమే అసలు ప్రణాళిక. 4 స్టాంపుల సమితిని తయారు చేసే పనిని నాసిక్ ఇండియా సెక్యూరిటీ ప్రెస్ అప్పగించారు. కానీ స్టాంపులు జారీ కావడానికి ముందే గాంధీ హత్యకు గురయ్యారు. భారత ప్రభుత్వం ఈ స్టాంపులను స్మారక చిహ్నంగా ముద్రించాలని నిర్ణయించుకుంది, అందువల్ల ఇండియా సెక్యూరిటీ ప్రెస్‌కు బదులుగా స్విస్ ప్రింటర్లు, హెలియో కోర్వోసియర్, సా. లాచౌక్స్ డి ఫాండ్స్ సేవలను ఉపయోగించాల్సి వచ్చింది. మత సామరస్యానికి చిహ్నంగా హిందీ, ఉర్దూ భాషలలో తపాలా బిళ్ళపై "బాపూ" పదం ముద్రించబడింది. 1. 5 అన్నాలు, 3.50 అన్నాలు, 12 అన్నాలు, 10 రూపాయల విలువ కలిగిన నాలుగు స్టాంపులు జారీ చేయబడ్డాయి. ఈ సెట్‌లోని ఒక స్టాంపును 10 రూపాయల అధిక ధరతో జారీ చేశారు 1948 ఆగస్టు 15న భారత స్వాతంత్య్ర దినోత్సవం మొదటి వార్షికోత్సవం సందర్భంగా ఈ స్టాంపులు విడుదల చేయబడ్డాయి.

## సాంకేతిక వివరాలు
10 రూపాయల స్టాంపు ఎరుపు-గోధుమ రంగు నేపథ్యంతో బూడిద రంగులో బాపును చిత్రీకరించింది. మొత్తం 250,000 స్టాంపులు 50 స్టాంపుల షీట్లలో ముద్రించబడ్డాయి, 5 వరుసల 10 స్టాంప్లు, 11,5 మిమీ రంధ్రంతో ఉన్నాయి. రెండు స్టాంపుల నకిలీలు, వాటిని కలిగి ఉన్న మొదటి రోజు కవర్లు తెలిసినవి. 

## సర్వీస్ సమస్య
అధికారిక ప్రయోజనాల కోసం "సర్వీస్" గా ముద్రించిన స్టాంపుల సమితిని భారత ప్రభుత్వానికి జారీ చేశారు. కేవలం 100 మహాత్మా గాంధీ 10 రూపాయల స్టాంపులు మాత్రమే "సర్వీస్" తో ముద్రించబడ్డాయి, భారత గవర్నర్ జనరల్ సి. రాజగోపాలాచారి ఉపయోగం కోసం జారీ చేయబడ్డాయి. "సర్వీస్" తో ముద్రించిన వంద స్టాంపులలో కొన్ని ప్రముఖులకు ఇవ్వబడ్డాయి, చెక్కుచెదరకుండా ఉన్న 50 స్టాంపులతో సహా చాలా వరకు నేషనల్ ఆర్కైవ్స్, పోస్టల్ మ్యూజియంలలో ఉన్నాయి. డాక్టర్ రూబెన్ రామ్కిసూన్, డాక్టర్ రాజగోపాలన్ రాసిన 2006 పుస్తకం గాంధీ 10 రూపాయల సర్వీస్ స్టాంపుల ఎనిమిది కాపీల కంటే తక్కువ ప్రైవేట్ చేతుల్లో ఉన్నాయని నివేదించింది. 5 అక్టోబర్ 2007న డేవిడ్ ఫెల్డ్మాన్ వేలం అమ్మకంలో 38,000 యూరోలకు వేలం వేయబడిన 1948 "సర్వీస్" సెట్. 2011లో డేవిడ్ ఫెల్డ్మాన్ ఒక ఉదాహరణను €144,000కు విక్రయించాడు, 18 మాత్రమే  తెలిసినట్లు సూచించాడు. ఏప్రిల్ 2017లో స్టాన్లీ గిబ్బన్స్, యూకేలో జరిగిన వేలంలో ఆస్ట్రేలియాలోని ఒక ప్రైవేట్  కలెక్టర్‌కు £500,000కు విక్రయించబడిన నాలుగు ఓవర్ ప్రింటెడ్ 10 రూపాయల సర్వీస్ స్టాంపుల  బ్లాక్‌ను నివేదించింది. ఓవర్ ప్రింట్ నకిలీలు తెలిసినవి .

## మూలాలు
తిప్పిరి తిరుపతి

**తిప్పరి తిరుపతి అలియాస్ దేవ్ జీ** మాజీ భారతీయ మావోయిస్టు నాయకుడు, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మావోయిస్ట్) ప్రధాన కార్యదర్శి.

తిప్పరి తిరుపతి అలియాస్ దేవ్ జీ, ఆయన ముగ్గురు సహచరులు బడే చొక్కారావు, మల్లా రాజిరెడ్డి, నూనె నర్సింహారెడ్డితో కలిసి తెలంగాణ పోలీసుల ఎదుట 2026 ఫిబ్రవరి 22న లొంగిపోయాడు.
## జీవితం
తిప్పిరి తిరుపతి భారతదేశంలోని తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని జగిత్యాల జిల్లాలోని అంబేద్కర్ నగర్‌లోని కోరుట్ల పట్టణానికి చెందినవాడు. ఆయన తండ్రి పేరు వెంకట్ నర్సయ్య, మాల కులానికి చెందినవాడు. ఆయన 1983లో మావోయిస్టు ఉద్యమంలో చేరి క్రమంగా ఉన్నత స్థానానికి ఎదిగి దక్షిణ భారత జోన్ ఆపరేటర్‌గా పని చేశాడు. తిరుపతి పేరు జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (ఎన్ఐఏ) మోస్ట్ వాంటెడ్ జాబితాలో రూ. 10 లక్షల బహుమతితో ఉంది. 

తిప్పిరి తిరుపతి పార్టీ లోపల సంజీవ్, చేతన్, రమేష్, సుదర్శన్, దేవన్న అని వివిధ పేర్లతో పిలుస్తారు. ఆయన పార్టీ  భూగర్భ సైనిక ప్రచురణ అయిన అవామి జంగ్‌ను సవరించాడు, ఇది సిపిఐ (మావోయిస్ట్) విజయాల గురించి కథనాలను కలిగి ఉంది.  తిరుపతి, సెంట్రల్ మిలిటరీ కమిషన్‌లో సీనియర్ సభ్యుడు, సైనిక సమస్యలలో సిపిఐ (మావోయిస్ట్) సెంట్రల్ రీజినల్ బ్యూరో (CRB)కి మార్గనిర్దేశం చేస్తాడు. దంతెవాడలో ఏప్రిల్ 2010లో జరిగిన మావోయిస్టు దాడిలో 74 మంది సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ జవాన్ల హత్యకు తిరుపతి ప్రధాన సూత్రధారి అని పోలీసులు భావిస్తున్నారు. 

నంబల కేశవరావు మరణం తరువాత ఆయన సెప్టెంబర్ 2025లో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మావోయిస్ట్) ప్రధాన కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యాడు. తిప్పిరి తిరుపతి అలియాస్‌ దేవ్‌జీ 2026 ఫిబ్రవరి 22న తన సహచరులు బడే చొక్కారావు, మల్లా రాజిరెడ్డి, నూనె నర్సింహారెడ్డితో కలిసి తెలంగాణ డీజీపీ బి. శివధర్ రెడ్డి ఎదుట లొంగిపోయారు.  
## ఇవి కూడా చూడండి
* తక్కళ్లపల్లి వాసుదేవరావు
* మల్లోజుల వేణుగోపాల్
* గాజర్ల రవి
## మూలాలు

వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:మావోయిస్టులు
వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:నక్సల్బరీ ఉద్యమం
వర్గం:భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ(మావోయిస్ట్) నాయకులు
పునీత్ కుమార్ (రోవర్)

**పునీత్ కుమార్** (జననం 8 ఆగస్ట్t 1994) ఉత్తర ప్రదేశ్‌కు చెందిన ఒక భారతీయ రోవర్. చైనా హాంగ్జౌ లోజరిగిన 2022 ఆసియా క్రీడల భారత రోయింగ్ జట్టులో ఎంపికయ్యాడు, అక్కడ ఇతడు పురుషుల జట్టులో రజత పతకాన్ని, పురుషుల కాక్స్‌లెస్ ఫోర్ ఈవెంటులో కాంస్య పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు.
## ప్రారంభ జీవితం
పునీత్ కుమార్ ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం ముజఫర్‌నగర్ జిల్లా కాక్రా ప్రాంతానికి చెందినవాడు. ఇతడు తన 18 యేటి నుండే రోయింగ్ క్రీడను అభ్యసించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:ఆసియా క్రీడలలో పతకం సాధించిన క్రీడాకారులు
వర్గం:ఆసియా క్రీడలలో పతకం సాధించిన భారతీయులు
ప్రజా వ్యవహారాలలో పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా

[thumb|[సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్|351x351px]]
ఇది పౌర సేవా రంగంలో భారత గణతంత్ర రాజ్యపు నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల జాబితా. 2025 నాటికి, ప్రజా వ్యవహారాల రంగంలో చేసిన సేవలకు గాను మొత్తం 70 మంది వ్యక్తులకు ఇప్పటివరకు పద్మశ్రీ పురస్కారం వరించింది.

## గ్రహీతలు

## మూలాలు

వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
మజల్‌గావ్

మజల్‌గావ్ భారతదేశంలోని మహారాష్ట్రలోని బీడ్ జిల్లాలోని మునిసిపల్ కౌన్సిల్.​ ఇది బీడ్ జిల్లాలోని మజల్‌గావ్ తాలూకా ప్రధాన కార్యాలయం. మజల్‌గావ్ బీడ్ జిల్లాకు ఈశాన్య భాగంలో ఉంది.

మజల్‌గావ్ ఆనకట్టను సింధ్ఫానా నదిపై నిర్మించారు, ఇది గోదావరి నదికి ప్రధాన ఉపనది. ఈ ఆనకట్ట మజల్‌గావ్ కుడి ఒడ్డు కాలువ జయక్వాడి ప్రాజెక్ట్ దశ II భాగాలు. ఈ ప్రాజెక్టును 1976లో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం ₹ 5,433 లక్షల అంచనా వ్యయంతో ఆమోదించింది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం మజల్‌గావ్  జనాభా 49,453. ఈ జనాభాలో పురుషులు 51%, మహిళలు 49%. మజల్‌గావ్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 72%, ఇది జాతీయ సగటు కంటే ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 79%, స్త్రీ అక్షరాస్యత 65%. మజల్‌గావ్‌లో జనాభాలో 15% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.
## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర నగర పాలక సంస్థలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర
ఔరంగాబాద్ డివిజన్

ఔరంగాబాద్ డివిజన్ అధికారికంగా ఛత్రపతి శంభాజీనగర్ డివిజన్ గా పేరు మార్చబడింది. మరాఠ్వాడ డివిజన్ అని కూడా పిలుస్తారు, భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని ఆరు పరిపాలనా విభాగాలలో ఒకటి. ఇది మహారాష్ట్రలోని మరాఠ్వాడ ప్రాంతాన్ని సూచిస్తుంది, దీనికి పర్యాయపదంగా ఉంది.
## జనాభా
ఔరంగాబాద్ డివిజన్ మొత్తం వైశాల్యం 64,590 కిమీ, 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం 18,731,872 జనాభా ఉంది.
### భాషలు

2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఔరంగాబాద్ డివిజన్‌లో వివిధ భాషలు ఉన్నాయి. జనాభాలో 77.98% మంది మరాఠీ, 9.56% ఉర్దూ, 6.49% హిందీ, 3.20% లంబాడీలను వారి మాతృభాషగా మాట్లాడేవారు.
### మతం
ఔరంగాబాద్ డివిజన్‌లో హిందూ మతం మెజారిటీ మతం, ఇస్లాం & బౌద్ధమతం గణనీయమైన మైనారిటీలు. ఔరంగాబాద్ డివిజన్ పట్టణ ప్రాంతాల్లో, ముస్లిం జనాభా 25% కంటే ఎక్కువగా ఉంది, ముఖ్యంగా ఔరంగాబాద్ వంటి నగరాల్లో, ఇది సుమారు 30% వద్ద ఉంది. ఇది డివిజన్ సగటు జనాభా 18% కంటే ఎక్కువ. నాందేడ్‌లో సిక్కు మతం గణనీయమైన ఉనికిని కలిగి ఉంది, అదే సమయంలో జైనులు మరాఠ్వాడలోని ఔరంగాబాద్, జల్నా & ఉస్మానాబాద్ వంటి పట్టణ ప్రాంతాలలో ఉన్నారు.

2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఔరంగాబాద్ డివిజన్ జనాభాలో 76.68% మంది హిందూ మతాన్ని, 15.13% ఇస్లాంను , 7.17% బౌద్ధమతాన్ని , 0.22% క్రైస్తవ మతాన్ని అనుసరించారు, మిగిలిన 0.81% జనాభా ఇతర మతాలను అనుసరించలేదు లేదా ఏ మతాన్ని ప్రకటించలేదు.

## జిల్లాలు
* ఔరంగాబాద్
* నాందేడ్
* జాల్నా
* ఉస్మానాబాద్
* లాతూర్
* బీడ్
* పర్భణీ
* హింగోలి
## మూలాలు

## బయటి లింకులు

*maharashtra.gov.in
వర్గం:మహారాష్ట్ర
వర్గం:ఔరంగాబాద్ డివిజన్
రోవాన్ రైట్ కెర్

కల్నల్ **రోవాన్ స్క్రోప్ రైట్ కెర్** (13 ఏప్రిల్ 1891 - 7 ఏప్రిల్ 1961) ఐరిష్-జన్మించిన క్రికెటర్, క్రీడా నిర్వాహకుడు.

రైట్ కెర్ ఐర్లాండ్‌లోని బ్రేలో ఎడెండర్రీ కింగ్స్ కో., రాత్‌మోయిల్‌కు చెందిన సిల్వెస్టర్ రైట్ కెర్ మూడవ కుమారుడిగా జన్మించాడు.  విశిష్ట సైనిక వృత్తిని నడిపించాడు. అతను రగ్బీలో చదువుకున్నాడు. 1910లో శాండ్‌హర్స్ట్ నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. రాయల్ ఇంజనీర్స్‌లో చేరాడు. 1916 నాటికి అతను తాత్కాలిక కెప్టెన్‌గా పదోన్నతి పొందాడు. 1917 నాటికి అతను యాక్టింగ్ మేజర్‌గా ఉన్నాడు. మిలిటరీ క్రాస్, DSOలను పొందాడు.

ఒక క్రికెటర్‌గా, అతను ఆరు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లలో ఆడాడు. వీటిలో ఐదు 1913–14, 1920–21 మధ్య భారతదేశంలో యూరోపియన్ల తరపున ఆడగా, మరొకటి 1931లో ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో ఆర్మీ తరపున ఆడినప్పుడు ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌కు దశాబ్దం పాటు దూరంగా ఉన్న తర్వాత వచ్చింది.

అతను 1936లో మేరీల్‌బోన్ క్రికెట్ క్లబ్ కార్యదర్శిగా విలియం ఫైండ్లే స్థానంలో బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. అతను 1952లో పదవీ విరమణ చేశాడు. అతని కుమార్తె డయానా రైట్ కెర్ MCC మొదటి క్యూరేటర్ అయ్యారు. తరువాత ఆమె 1999లో క్లబ్ మొదటి ఎన్నికైన మహిళా సభ్యులలో ఒకరిగా మారింది.

కల్నల్ రైట్ కెర్ 69 సంవత్సరాల వయసులో కార్న్‌వాల్‌లోని కాన్‌స్టాంటైన్ బేలో మరణించాడు.

## గ్రంథ పట్టిక

* *ఎ హిస్టరీ అఫ్ రాయల్ ఇంజనీర్స్ క్రికెట్ 1862-1924*, ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ రాయల్ ఇంజనీర్స్, 1925.
* *ది లాస్ ఆఫ్ క్రికెట్: దెయిర్ హిస్టరీ,  గ్రోత్,*, లాంగ్‌మన్స్, గ్రీన్ & కో, 1950.
* *క్రికెట్ అంపైరింగ్ అండ్ స్కోరింగ్*, ఫీనిక్స్ హౌస్, 1964.
* *క్రికెట్ అంపైరింగ్ అండ్ స్కోరింగ్* - 3వ సవరించిన ఎడిషన్, థామస్ ఎడ్వర్డ్ స్మిత్ తో, లిటిల్ హాంప్టన్ బుక్ సర్వీసెస్ లిమిటెడ్, 1969.

## బాహ్య లింకులు

* క్రిక్ఇన్ఫోలో రోవాన్ రైట్ కెర్
* క్రికెట్ ఆర్కైవ్‌లో రోవాన్ రైట్ కెర్
* 

వర్గం:1961 మరణాలు
వర్గం:1891 జననాలు
పూవార్

**పూవార్** దక్షిణ భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రంలో గల తిరువనంతపురం జిల్లాలో, నెయ్యట్టింకర లోని ఒక పర్యాటక పట్టణం. ఈ గ్రామం దాదాపు తిరువనంతపురం దక్షిణ కొనలో ఉంది, తదుపరి గ్రామం పొజియూర్ తో కేరళ సరిహద్దు ముగుస్తుంది.

## భౌగోళికం
పూవార్ సహజ ఓడరేవు అయిన విజింజం చాలా దగ్గరగా ఉంది. పూవార్ సమీపంలో పొజిక్కర అనే పేరున్న పొజియూర్ బీచ్ ఉంది. 56 కిలోమీటర్ల పొడవైన నెయ్యార్ నది నెయ్యట్టింకర తాలూకా గుండా ప్రవహించి పూవార్ సమీపంలో అరేబియా సముద్రంలో కలుస్తుంది.

## చరిత్ర
పూవార్ కలప, గంధపు చెక్క, దంతాలు, సుగంధ ద్రవ్యాల వ్యాపార కేంద్రంగా ఉండేది. ఇజ్రాయెల్ రాజు సొలొమోనుకు చెందిన ఓడలు ఓఫిర్లో దిగాయని, కొన్ని మూలాల ప్రకారం ఆ ఓఫిర్ ఈ పూవార్ అని నమ్ముతారు.
భారతదేశ పశ్చిమ తీరంలో ఉన్న పురాతన ముస్లిం స్థావరాలలో ఈ గ్రామం ఒకటి. పూవార్‌లోని కేంద్ర మసీదును ఎనిమిదవ శతాబ్దపు ముస్లిం మత ప్రబోధకుడు మాలిక్ దీనార్ నిర్మించాడు. చోళ వంశ పాలనలో పూవార్ ఒక ప్రధాన ఓడరేవుగా ఉండేది. అన్వేషకుడు మెగస్తనీస్, రోమన్ రచయిత ప్లినీ ద ఎల్డర్, వెనీషియన్ యాత్రికుడు మార్కో పోలోలు గ్రీస్, రోమ్ దేశాలతో ఉన్న సంబంధాలను ప్రస్తావించారు.

"పూవార్" అనే పేరు రావడం వెనుక మార్తాండ వర్మకు సంబంధించిన ఒక కథ ఉంది. అంతకు ముందు దీనిని పొక్కుమూసాపురం అని పిలిచేవారు. 18వ శతాబ్దంలో కల్లరైకల్ తరవాడ్ అనే ఇంట్లో పొక్కు మూసా మరైక్కార్ అనే వ్యాపారి పూవార్‌లో నివసించేవాడు, ఈ ఇల్లు ట్రావెన్‌కోర్ రాజు మార్తాండ వర్మ (1706–58) కి అతని శత్రువుల నుండి చాలాసార్లు ఆశ్రయం ఇచ్చింది. పొక్కు మూసా మరైక్కార్ వ్యాపారం కోసం కోజికోడ్ పరిసర ప్రాంతాల నుండి మలబార్ గుండా వలస వచ్చి చివరకు పూవార్‌లో స్థిరపడ్డాడని నమ్ముతారు. అతను కుంజాలి మరైక్కార్‌ల వంశానికి చెందినవాడని భావిస్తారు. ఈ సమయంలో పూవార్‌కు అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లతో వాణిజ్య సంబంధాలు, అలాగే బాగా శిక్షణ పొందిన సైన్యం, కొన్ని నౌకలు కూడా ఉండేవి. కొలచల్ యుద్ధం, కాయంకుళం యుద్ధాలలో కల్లరైకల్ దళాలు ట్రావెన్‌కోర్-డచ్ యుద్ధం సమయంలో డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా ట్రావెన్‌కోర్ సైన్యానికి సహాయం చేశాయి.

ట్రావెన్‌కోర్‌లో అంతర్గత అల్లర్ల సమయంలో, ఎట్టువీటిల్ పిళ్ళమార్ (ఎనిమిది ఇళ్ళ ప్రభువులు) నుండి తప్పించుకునే క్రమంలో రాజు పూవార్ చేరుకున్నాడు. అది వసంత రుతువు, నెయ్యార్ నదికి ఇరువైపులా ఉన్న చెట్లు పూలతో నిండి ఉన్నాయి. ఆ పూలు నదిలో పడి దానిని మరింత ఆకర్షణీయంగా మార్చాయి. ఈ ఆహ్లాదకరమైన దృశ్యాన్ని చూసిన మార్తాండ వర్మ దీనిని *పూ-వార్* అని వ్యాఖ్యానించాడు, ఇది "పువ్వు", "నది" అనే అర్థం వచ్చే మలయాళం పదాల కలయిక.

## త్రివేండ్రం షిప్‌యార్డ్ పూవార్

సముద్ర పరిశ్రమలో అతిపెద్ద నౌకల నిర్మాణం, మరమ్మతుల కోసం దేశం చేస్తున్న విశేష కృషి అయిన త్రివేండ్రం షిప్‌యార్డ్ పూవార్ ప్రాజెక్టుకు పూవార్ వేదికగా ఉంది. 23 మీటర్ల సహజ లోతుతో, భారీ నౌకల అసెంబ్లీ, పరీక్షల కోసం షిప్‌యార్డ్ ప్రాజెక్ట్ ప్రత్యేక ప్రయోజనాన్ని కలిగి ఉంది. అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ ఛానెల్ నుండి కేవలం 10 నాటికల్ మైళ్ళు, విజింజం అంతర్జాతీయ ఓడరేవు (తిరువనంతపురం) నుండి కేవలం 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండటం వల్ల ఇది అంతరాయం లేని అనుసంధానం, ప్రపంచ స్థాయి ప్రాప్యతను నిర్ధారిస్తుంది. లోతైన జలాలు, కీలకమైన షిప్పింగ్ మార్గాలకు సమీపంలో ఉండటం అనే కలయిక భారీ స్థాయిలో నౌకల నిర్మాణం, మరమ్మత్తు, పరీక్షల కోసం షిప్‌యార్డ్ ప్రాజెక్టును కీలక కేంద్రంగా నిలబెట్టింది, సముద్ర రంగంలో భారతదేశ స్థానాన్ని పటిష్టం చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:కేరళ
చంద్రగిరి కోట, కేరళ

**చంద్రగిరి కోట** () అనేది భారతదేశం, కేరళలోని కాసరగోడ్ జిల్లాలో ఉన్న 17వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన కోట. ఈ పెద్ద చతురస్రాకార కోట సముద్ర మట్టానికి  ఎత్తులో ఉంది. చంద్రగిరి నది పక్కన దాదాపు ఏడు ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఈ కోట ఇప్పుడు శిథిలావస్థలో ఉంది.

## భౌగోళికం
అరేబియా సముద్రం, పయస్విని నది అని కూడా పిలువబడే చంద్రగిరి నది సంగమ ప్రదేశంలో చంద్రగిరి కోట నిర్మించబడింది. ఈ కోట మంగళూరుకు దక్షిణంగా 59 కిలోమీటర్లు, కన్నూరుకు ఉత్తరాన 87 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.

## చరిత్ర
చంద్రగిరి నది తులునాడు, కోలతునాడు రాజ్యాల మధ్య సరిహద్దుగా ఉండేది. రెండు రాజ్యాలను చివరికి విజయనగర సామ్రాజ్యం జయించింది, ఈ ప్రాంతం వారి ఆధీనంలోకి వచ్చింది. విజయనగర సామ్రాజ్య పతనం తరువాత, ఆ సామ్రాజ్యం తరపున ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన కెలాడి నాయకులు స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్నారు. కోట నిర్మించబోయే ప్రాంతంతో సహా ఉత్తర కన్నడలోని అనేక ప్రాంతాలను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు.

చంద్రగిరి కోటను 17వ శతాబ్దంలో శివప్ప నాయక్ ఇతర కోటల వరుసతో పాటు నిర్మించాడు. నేడు ఈ కోటను పర్యాటక శాఖ సహకారంతో కేరళ రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ నిర్వహిస్తోంది. పురావస్తు శాఖ తవ్వకాలు జరిపి రాయి, ఇనుముతో చేసిన ఫిరంగి గుండ్లు, ఇనుప పనిముట్లు, మట్టి పాత్రలను వెలికితీసింది.

## నిర్మాణ శైలి
కనుగొనబడిన సరిహద్దు ప్రాంతం సుమారు 7.76 ఎకరాలు కాగా, భవనం సుమారు 5 ఎకరాలు, చతురస్రాకారంలో ఉంది. ఈ కోట సముద్ర మట్టానికి 46 మీటర్ల (150 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది, దీనిని లాటరైట్ ఇటుకలతో (ఎర్రరాయి) నిర్మించారు. కొన్ని గోడలు ఫిరంగి దాడుల వల్ల దెబ్బతిన్నాయి. కోట చుట్టూ మూడు దిశల నుండి కందకం ఉంది. తూర్పు, పశ్చిమ దిశలో కందకంలోకి ప్రవేశించే ద్వారాలు ఉన్నాయి. ఈశాన్య మూలల ఒక భూగర్భ సొరంగం కూడా కనిపిస్తుంది.

కోటలో 8 బురుజులు ఉన్నాయి, ప్రతి దానిలో ఫిరంగి (పీరంకి) రంధ్రాలు ఉన్నాయి. ప్రధాన బురుజు ఉత్తర దిశలో ఉంది. బ్యారక్స్ వంటి ఇతర భవనాలు కూడా కోట లోపల ఉన్నాయి.
*

## చిత్ర మాలిక

File:Chandragiri Fort, Kerala.jpg|చంద్రగిరి కోట మెల్పరంబ, ఇది కాసరగోడ్ పట్టణానికి 6 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 02.jpg|చంద్రగిరి కోట పునరుద్ధరణ పనులు 2019
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 03.jpg|చంద్రగిరి కోట ప్రవేశద్వారం
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 04.jpg|చంద్రగిరి కోట పునరుద్ధరణ పనులు 2019
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 05.jpg|చంద్రగిరి కోట పునరుద్ధరణ పనులు 2019
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 06.jpg|చంద్రగిరి కోట పునరుద్ధరణ పనులు 2019
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 07.jpg|చంద్రగిరి కోట పునరుద్ధరణ పనులు 2019
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 08.jpg|చంద్రగిరి కోట పునరుద్ధరణ పనులు 2019
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 10.jpg|చంద్రగిరి కోట
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 11.jpg|చంద్రగిరి కోట
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 13.jpg|చంద్రగిరి కోట
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 15.jpg|చంద్రగిరి కోట
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 18.jpg|చంద్రగిరి కోట పునరుద్ధరణ పనులు 2019
File:CHANDRAGIRI FORT KASARAGOD S-KL-25 TPR 19.jpg|చంద్రగిరి కోట


## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* కేరళ పర్యాటకం

వర్గం:కేరళలోని కోటలు
వర్గం:కేరళ
బీహార్‌లోని జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నాల జాబితా

ఇది భారత రాష్ట్రమైన బీహార్‌లోని ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా వెబ్‌సైట్ ద్వారా అధికారికంగా గుర్తించబడిన, అందుబాటులో ఉన్న జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నాల జాబితా. స్మారక గుర్తింపు అనేది జాబితా ఉపవిభాగం (రాష్ట్రం, ఏఎస్ఐ సర్కిల్)  సంక్షిప్తీకరణ, ఏఎస్ఐ వెబ్‌సైట్‌లో ప్రచురించబడిన సంఖ్యల కలయిక. బీహార్‌లో 70 జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నాలను ఏఎస్ఐ  గుర్తించింది. 

## జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నాల జాబితా

|}
## మూలాలు

వర్గం:బీహార్
వర్గం:బీహార్ చరిత్ర
బీహార్ ప్రావిన్స్

**బీహార్ ప్రావిన్స్** అనేది 1936లో బీహార్, ఒరిస్సా ప్రావిన్స్ విభజన ద్వారా సృష్టించబడిన బ్రిటిష్ ఇండియాలోని ఒక ప్రావిన్స్. ఇది ఆధునిక భారత రాష్ట్రాలైన బీహార్, జార్ఖండ్లను కలిగి ఉంది .

## చరిత్ర
1756లో బీహార్ మొఘల్ బెంగాల్ సుబా భాగంగా ఉండేది. ప్లాస్సీ యుద్ధం (1757), బక్సర్ యుద్ధం (1764) ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ విజయాల తరువాత బెంగాల్ బ్రిటిష్ ప్రభావంలోకి వచ్చి బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ పరిపాలించబడింది. మూడవ రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం తరువాత 1803లో ఒరిస్సా బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీలో విలీనం చేయబడింది.

1912 మార్చి 22న, బీహార్, ఒరిస్సా రెండూ బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ నుండి వేరు చేయబడ్డాయి. బీహార్ & ఒడిశా ప్రావిన్స్‌గా నిర్వహించబడ్డాయి. 1936 ఏప్రిల్ 1న బీహార్, ఒరిస్సా ప్రత్యేక ప్రావిన్సులుగా మారాయి.

1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం ప్రాంతీయ శాసనసభ, బాధ్యతాయుతమైన ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకునేలా చేసింది. 1937 భారత ప్రాంతీయ ఎన్నికలలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ మెజారిటీ స్థానాలను గెలుచుకుంది, కానీ బీహార్‌లో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి నిరాకరించింది. ముస్లిం ఇండిపెండెంట్ పార్టీ చెందిన ముహమ్మద్ యూనస్ ఆధ్వర్యంలో మైనారిటీ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. 1937 జూలైలో యూనుస్ ప్రభుత్వం పతనమైన తరువాత, గవర్నర్ మారిస్ గార్నియర్ హాలెట్ కాంగ్రెస్‌కు చెందిన శ్రీ కృష్ణ సిన్హా ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆహ్వానించారు.

1939లో, ఇతర ప్రావిన్సులలోని కాంగ్రెస్ మంత్రిత్వ శాఖలతో పాటు, భారత నాయకులతో సంప్రదించకుండా జర్మనీపై గవర్నర్ జనరల్ లిన్లిత్గో యుద్ధం ప్రకటించడాన్ని నిరసిస్తూ సిన్హా రాజీనామా చేశారు, బీహార్ గవర్నర్ పాలన వచ్చింది. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 1946లో బీహార్‌లో జరిగిన భారత ప్రాంతీయ ఎన్నికలలో విజయం సాధించింది, బీహార్ మొదటి మంత్రివర్గాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి గవర్నర్ థామస్ జార్జ్ రూథర్ఫోర్డ్ శ్రీ కృష్ణ సిన్హాను ఆహ్వానించారు. అందులో ముఖ్యమంత్రి కూడా ఉన్నారు. 1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, బీహార్ ప్రావిన్స్ స్వతంత్ర భారతదేశంలో భాగమైంది.

## గవర్నర్లు

* 1 ఏప్రిల్ 1936-11 మార్చి 1937 సర్ జేమ్స్ డేవిడ్ సిఫ్టన్  
* 11 మార్చి 1937-5 ఆగస్టు 1939 సర్ మారిస్ గార్నియర్ హాలెట్ (బి. 1883-డి. 1969)
* 5 ఆగస్టు 1939-9 జనవరి 1943 సర్ థామస్ అలెగ్జాండర్ స్టీవర్ట్ (జననం 1888-మరణం 1964) (సెప్టెంబరు 1939 వరకు పనిచేశారు)
* 9 జనవరి 1943-6 సెప్టెంబరు 1943 సర్ థామస్ జార్జ్ రూథర్ఫోర్డ్ (జననం 1886-మరణం 1957) (1వ సారి)
* 6 సెప్టెంబరు 1943-23 ఏప్రిల్ 1944 సర్ రాబర్ట్ ఫ్రాన్సిస్ ముడీ (నటన) (జననం 1890-మరణం 1976)
* 23 ఏప్రిల్ 1944-13 మే 1946 సర్ థామస్ జార్జ్ రూథర్ఫోర్డ్  (2 వ సారి)
* 13 మే 1946-15 ఆగస్టు 1947 సర్ హ్యూ డౌ (జననం 1886-మరణం 1978) 

## ప్రీమియర్లు

* 1 ఏప్రిల్ 1937-19 జూలై 1937 మొహమ్మద్ యూనస్ (1884-1952)
* 20 జూలై 1937-31 అక్టోబర్ 1939 శ్రీ కృష్ణ సిన్హా (మొదటి సారి) (1888-1961)
* 31 అక్టోబర్ 1939-23 మార్చి 1946 గవర్నర్ పాలన
* 23 మార్చి 1946-15 ఆగస్టు 1947 శ్రీ కృష్ణ సిన్హా (2 వ సారి)  

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్
ధమారా ఘాట్ రైలు ప్రమాదం

**ధమారా ఘాట్ రైలు ప్రమాదం** 2013 ఆగస్టు 19న బీహార్ రాష్ట్రంలోని ధమారా ఘాట్ట్ రైల్వే స్టేషన్ వద్ద సహర్సా పాట్నా రాజ్య రాణి ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలను ఢీకొట్టడంతో జరిగింది. ఈ ప్రమాదంలో 28 మంది మరణించారు, 24 మంది గాయపడ్డారు. బాధితులు ఎక్కువగా సమీపంలోని కాత్యాయనీ ఆలయంలో ప్రార్థనల నుండి తిరిగి వచ్చే హిందూ యాత్రికులు. ఈ ప్రమాదంలో ప్రయాణికులు నిరసన వ్యక్తం చేశారు, వారు డ్రైవర్‌ను స్పృహ కోల్పోయి కొట్టారు, సిబ్బందిపై దాడి చేశారు, రైలులోని రెండు కోచ్‌లను తగలబెట్టారు. బీహార్ ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ దీనిని "అరుదైన విషాదాలలో అరుదైనది" అని పేర్కొన్నారు. ఆయన ప్రతి బాధితుడి కుటుంబానికి 2,00,000 రూపాయలు ఇస్తానని  హామీ ఇచ్చారు, రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖను కూడా అదే విధంగా చేయాలని కోరాడు.

## ప్రమాద బాధితులు
బీహార్ సీనియర్ పోలీసు అధికారి ఎస్. కె. భరద్వాజ్ ప్రకారం 37 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వారిలో 13 మంది మహిళలు, నలుగురు పిల్లలు, 20 మంది పురుషులు ఉన్నారు. సమస్తిపూర్-సహర్సా ప్యాసింజర్ రైలు నుంచి దిగి ధమర ఘాట్ స్టేషన్ వద్ద పట్టాలపై నడుచుకుంటూ వెళ్తుండగా, గంటకు 80 కి.మీ. వేగంతో ప్రయాణిస్తున్న సహర్సా-పట్నా రాజ్య రాణి ఎక్స్‌ప్రెస్ వారిని ఢీకొట్టింది.

## మూలాలు

వర్గం:2013 మరణాలు
అహ్సాన్-ఉల్-హక్

**అహ్సాన్-ఉల్-హక్** (16 జూలై 1878 - 29 డిసెంబర్ 1957న మరణించారు) భారతీయ క్రికెట్ ఆటగాడు. అతను హార్డ్-హిటింగ్ కుడిచేతి వాటం బ్యాట్స్‌మన్, కుడిచేతి మీడియం ఫాస్ట్ బౌలర్.

జుల్లుందూర్‌లో జన్మించిన అహ్సాన్-ఉల్-హక్ లా చదవడానికి ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లి అక్కడ క్లబ్ క్రికెట్‌లో హాంప్‌స్టెడ్ తరపున ఆడాడు. జూన్ 1901లో, హక్ మిడిల్‌సెక్స్ సెకండ్ ఎలెవన్ తరపున సస్సెక్స్ సెకండ్ ఎలెవన్‌పై 135 పరుగులు చేశాడు. మరుసటి సంవత్సరం, అతను మిడిల్‌సెక్స్ తరపున మూడు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. కానీ అతని అధికారిక పని అతని ప్రదర్శనలను పరిమితం చేసింది, అతను త్వరలోనే భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు.

45 సంవత్సరాల వయసులో అతను 1924లో లాహోర్ టోర్నమెంట్‌లో ముస్లింలకు నాయకత్వం వహించాడు. భారత గడ్డపై ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లో అతని మొదటి ప్రదర్శన ఏమిటంటే, అతను సిక్కులపై చివరిగా ఆడి 40 నిమిషాల్లో 100 నాటౌట్ పరుగులు చేశాడు, అబ్దుస్ సలామ్‌తో పదో వికెట్ భాగస్వామ్యంలో 150 పరుగులు జోడించాడు. కల్పిత పరిస్థితులలో చేసిన సెంచరీలను మినహాయించి, ఇది ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో ఇప్పటివరకు చేసిన రెండవ వేగవంతమైన సెంచరీ (నిమిషాల పరంగా).

తరువాత హక్ భారత క్రికెట్ బోర్డు ఏర్పాటులో పాల్గొన్నాడు.

## మూలాలు

* మోహన్‌దాస్ మీనన్, *ఇంగ్లీష్ కౌంటీ, విశ్వవిద్యాలయ క్రికెట్‌లో భారతీయులు*, ACSSI క్రికెట్ ఇయర్‌బుక్, 1990–91

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1957 మరణాలు
వర్గం:1878 జననాలు
పేరూర్ పటీశ్వరస్వామి ఆలయం

**పేరూర్ పటీశ్వరస్వామి ఆలయం** భారతదేశం, తమిళనాడు రాష్ట్రం, కోయంబత్తూరు పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న పేరూర్ వద్ద ఉన్న శివునికి అంకితం చేయబడిన హిందూ దేవాలయం. ఈ ఆలయాన్ని సా.శ. 2వ శతాబ్దంలో కరికాల చోళుడు నిర్మించాడు. ఇది నొయ్యల్ నది ఒడ్డున ఉంది. అరుణగిరినాథర్, కచ్చియప్ప మునివర్ వంటి కవులు ఈ ఆలయాన్ని కీర్తించారు. పటీశ్వరుడు (శివుడు) ఇక్కడి ప్రధాన దైవం కాగా, ఆయన దేవేరి పచ్చైనాయకి (పార్వతి). ప్రధాన దైవం స్వయంభు లింగం.

ఈ ఆలయానికి కామధేనుపురి, పట్టిపురి, ఆదిపురి, దక్ష కైలాసం, తవసిద్ధపురం, జ్ఞానపురం, కళ్యాణపురం, పిరవా నెరి తలం, పశుపతిపురం, మేలై చిదంబరం వంటి పేర్లు కాలక్రమేణా వాడుకలో ఉన్నాయి.

## చరిత్ర
ఈ ఆలయాన్ని సా.శ. 2వ శతాబ్దంలో చోళ చక్రవర్తి కరికాల నిర్మించాడు. 10వ శతాబ్దం చివరలో, 11వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఇంపీరియల్ చోళులు దీనికి మరింత అభివృద్ధి చేశారు.

## వాస్తుశైలి

పేరూర్ పటీశ్వరస్వామి ఆలయంలో అనేక గోపురాలు, మండపాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా కనక సభలో నటరాజు బంగారు విగ్రహం ఉంది. పైకప్పు రాతి గొలుసుల అల్లికతో కప్పబడి ఉంటుంది. స్తంభాలపై శివుని వివిధ రూపాలు చెక్కబడి ఉంటాయి.

## సంస్కృతి
ప్రతి సంవత్సరం ఈ ఆలయంలో శాస్త్రీయ నృత్య వారోత్సవాలు, సాధారణంగా భరతనాట్యం జరుపుకుంటారు. శివుడు ఆనంద తాండవం చేసిన ప్రదేశాలలో ఇది ఒకటిగా నమ్ముతారు.

## ఉత్సవాలు
### ఆలయ రథోత్సవం
ప్రతి సంవత్సరం పంగుని మాసంలో పంగుని ఉతిరం జరుపుకుంటారు. ఉత్సవంలో భాగంగా ఆలయ రథాన్ని పరిసర ప్రాంతాల్లో ఊరేగిస్తారు.

### నారు నాటే ఉత్సవం
నొయ్యల్ నది ఒడ్డున ఉన్న వ్యవసాయ సామాజిక వర్గం ఈ పండుగను జరుపుకుంటుంది. దీనిని ఆని మాసంలో నిర్వహిస్తారు. ఈ ఆచారం ఇంద్ర ఉత్సవంలో ఒక భాగం. కచ్చియప్ప మునివర్ రచించిన "పేరూర్ పురాణం"లో ఈ పండుగ ప్రస్తావన ఉంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* అధికారిక వెబ్‌సైట్
* ఆలయ విశిష్టత దినమలర్
వర్గం:తమిళ సమాజం
వర్గం:తమిళ భాష
వర్గం:తమిళ శిల్పకళ
వర్గం:తమిళనాడు
రాంపూర్వ రాజధానులు

రాంపుర్వా రాజధానులు  ఎ. సి. ఎల్. కార్లేలే కనుగొన్న అశోక స్తంభాల జంటకు రాజధానులు. ఈ పురావస్తు ప్రదేశాన్ని రాంపూర్వ అని పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశంలోని బీహార్ రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ చంపారన్ జిల్లా ఉంది, ఇది నేపాల్ సరిహద్దుకు చాలా దగ్గరగా ఉంది. సింహ రాజధాని ఇప్పుడు కోల్‌కాతా ఇండియన్ మ్యూజియం ఉండగా, ఎద్దుల రాజధాని భారత రాష్ట్రపతి భవన్, భారత రాష్ట్రపతి భవంతిని నడిబొడ్డున ఉంది.

## బౌద్ధ ప్రాముఖ్యత
1896లో వాడ్డెల్ గౌతమ బుద్ధుని మరణం లేదా పరినిర్వాణం రాంపూర్వ ప్రాంతంలో జరిగిందని సూచించాడు: "బుద్ధుడు మరణించిన కుసినగరం చివరికి బేతియాకు ఉత్తరాన పాట్నా నుండి ఇక్కడికి దారితీసే అకోకా స్తంభాల వరుసలో కనుగొనబడవచ్చని నేను నమ్ముతున్నాను (పాటలీపుత్ర". పురావస్తు ఆధారాల ఆధారంగా ఆధునిక పాండిత్యము, బుద్ధుడు కుషినగర్ (ఉత్తర ప్రదేశ్) లో మరణించాడని నమ్ముతుంది.

## రాంపురవ సింహ రాజధాని
సింహ స్తంభం అశోక శాసనాల ప్రధాన స్తంభ శాసనాలు, స్తంభ శాసనాలు I, II, III, IV, V, VI తో చెక్కబడింది.

## రాంపూర్వ బుల్ క్యాపిటల్

అశోక స్తంభాల నుండి మిగిలి ఉన్న ఏడు జంతు శిఖరాలలో రాంపుర్వా ఎద్దుల రాజధాని ఒకటిగా గుర్తించబడింది. ఇది లోటిఫామ్ బేస్‌తో కూడి ఉంది, పూల డిజైన్లతో అలంకరించబడిన అబాకస్, జీబు ఎద్దు వాస్తవిక చిత్రణతో ఉంటుంది.

అబాకస్ ముఖ్యంగా గ్రీకు కళ బలమైన ప్రభావాన్ని ప్రదర్శిస్తుందిః ఇది శైలీకృత పామెట్లు మరియు చిన్న గులకరాళ్ళతో ప్రత్యామ్నాయంగా హనీసకిల్స్ కూడి ఉంటుంది. సంకస్స ఏనుగు రాజధాని ఆధారంగా ఇదే విధమైన రాజధానిని చూడవచ్చు. బోధ్ గయలో అశోకుడు నిర్మించిన వజ్ర సింహాసనంపై కూడా ఇదే విధమైన విగ్రహం కనిపిస్తుంది. ఈ రూపకల్పన బహుశా గ్రీకు, సనియర్-ఈస్టర్న్ కళలలో ఉద్భవించి ఉండవచ్చు.

File:Rampurva Pillar excavation 1877.jpg|రాంపూర్వ స్తంభం తవ్వకం 1877
File:Rampurva pillars.jpg|నేటి స్తంభాల అవశేషాలు
File:Original Rampurva bull at Rashtrapati Bhavan, New delhi, India.jpg|న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్ మెట్లపైకి ఎగిరిన అసలు రాంపూర్వ ఎద్దు.


## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశంలో పురావస్తు ప్రదేశాలు
వర్గం:బీహార్
నలంద రైల్వే స్టేషన్

**నలంద రైల్వే స్టేషన్** , స్టేషన్ కోడ్ ఎన్‌ఎల్‌డి, తూర్పు మధ్య రైల్వేలోని దానాపూర్ రైల్వే డివిజన్ కింద ఉన్న ఒక రైల్వే స్టేషన్. నలంద భారతదేశంలోని మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతాలకు ఢిల్లీ-కోల్‌కతా ప్రధాన మార్గం ద్వారా ముగల్సరాయ్-పాట్నా మార్గం ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది.  భారతదేశంలోని బీహార్ రాష్ట్రంలోని నలంద జిల్లాలోని నలంద నగరంలో ఉంది. భక్తియార్‌పూర్-తిలయ్య ప్రధాన మార్గంలో ఉండటం వల్ల రాజ్‌గిర్, గయా జంక్షన్ నుండి వచ్చే ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు ఇక్కడ ఆగుతాయి. దీనికి రెండు ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు ఉన్నాయి. అయితే, ఈ స్టేషన్ డిసెంబర్ 2024లో ప్రాథమిక సౌకర్యాలు లేవని ఆరోపిస్తూ వార్తల్లో నిలిచింది.  

## చరిత్ర

నలంద విశ్వవిద్యాలయం ప్రపంచంలోని పురాతన విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటి, ఉన్నత విద్యకు ప్రపంచంలోని చాలా ముఖ్యమైన కేంద్రంగా ఉన్నందున నలంద నగరానికి చాలా కాలం నుండి అద్భుతమైన చరిత్ర ఉంది. నాణ్యమైన విద్యను పొందడానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా మంది విద్యార్థులు ఇక్కడకు వచ్చేవారు. సుర్జర్‌పూర్ (సూర్య దేవాలయం), కుండల్‌పూర్ (మహావీరుడు జన్మించిన ప్రదేశం) నగరంలోని ప్రదేశాలు, ఇవి వరుసగా హిందువులు, జైనులకు ముఖ్యమైన యాత్రికుల కేంద్రంగా ఉన్నాయి. ఈ నగరంలోని నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం ఉన్నత విద్యకు కేంద్రంగా ఉంది. నగరంలో మంచి పాఠశాలలు,  కళాశాలలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

## స్థానం
నలంద ఒక చారిత్రక బౌద్ధ & జైన మత యాత్రికుల కేంద్రంగా ఉంది. రైలు, రహదారి నెట్వర్క్ ద్వారా నగరం బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. ఇది పాట్నా నుండి ఆగ్నేయంగా 85 కి. మీ. దూరంలో భారతదేశంలోని గయకు ఈశాన్యంగా 80 కి. మీ దూరంలో, (పావాపురి నుండి 20 కి. మీ), వైశాలి (పురాతన నగరం)  నుండి 105 కి. మీ దూరంలో ఉంది.

## ముఖ్యమైన రైళ్లు

* మహాపరినిర్వాణ ఎక్స్‌ప్రెస్ అని పిలువబడే మహాపరినిర్వాణ ఎక్స్‌ప్రెస్ బౌద్ధ సర్క్యూట్ రైలు ఒక పర్యాటక రైలు, దీనిని బౌద్ధ యాత్రికులను ఆకర్షించడానికి  2007 మార్చి 28న ఐఆర్సిటిసి ప్రారంభించింది. రాజ్‌గిర్, నలంద, పాటలీపుత్ర, వారణాసి, బోధగయ, సారనాథ్, వైశాలి (పురాతన నగరం కుషినగర్ మొదలైనవి) లను కలుపుతుంది.
* శ్రామ్జీవి ఎక్స్ప్రెస్ రాజ్‌గిర్, పాట్నా, వారణాసి, లక్నో, న్యూఢిల్లీలను కలుపుతుంది.
* బుద్ధపూర్ణిమ ఎక్స్‌ప్రెస్ కూడా ఒక బౌద్ధ ప్రత్యేక రైలు రాజ్‌గిర్ నుండి వారణాసి వయా పాట్నా, భారతదేశంలోని గయా మధ్య నడుస్తుంది.
* రాజ్‌గృహ ఇంటర్‌సిటీ ఎక్స్‌ప్రెస్ రాజ్‌గిర్ హర్నౌట్ మీదుగా రాజ్‌గిర్ & దానాపూర్ మధ్య నడుస్తుంది.
* హౌరా-రాజ్‌గిర్ జనతా ఎక్స్‌ప్రెస్ అసన్సోల్ ఝఝా భక్తియార్‌పూర్ మీదుగా రాజ్‌గిర్ నుండి హౌరా వరకు కలుపుతుంది.
* హౌరా-రాజ్‌గిర్ ఫాస్ట్ ప్యాసింజర్-హౌరా జంక్షన్ వరకు రాజ్‌గిర్ రైల్వే స్టేషన్ నుండి భక్తియార్‌పూర్ జంక్షన్, కియుల్ రైల్వే స్టేషన్,  భాగల్‌పూర్ రైల్వే స్టేషన్, బర్ధమాన్ మీదుగా హౌరా జంక్షన్‌కు చేరుకుంటుంది.

## సమీప విమానాశ్రయం

* లోక్ నాయక్ జయప్రకాశ్ విమానాశ్రయం, పాట్నా
* గయా విమానాశ్రయం

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ రైలు మార్గాలు
డియో కోట

**డియో కోట** బీహార్‌లోని ఔరంగాబాద్ జిల్లాలో డియో పట్టణానికి సమీపంలో ఉన్న కోట. మొఘల్ కాలం (16వ-17వ శతాబ్దాలు) మేవార్ నుండి ఉద్భవించిన సిసోడియా రాజపుత్రులైన డియో రాజ్ పాలకులు దీనికి నాయకత్వం వహించారు. వారు దక్షిణ బీహార్‌లో స్థిరపడి ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. డియో మహారాజు జగన్నాథ్ సింగ్ చివరి రాజు అయిన ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు. ఈ కోట డియో సూర్య దేవాలయం పక్కన  ఉత్తరం వైపు ఉంది. చివరి రాజు జగన్నాథ్ ప్రసాద్ సింగ్ 1934 ఏప్రిల్ 16న మరణించగా, ఆయన మరణం తరువాత యువ రాణి బాధ్యతలు స్వీకరించి 1947 వరకు పాలించింది. 

## చరిత్ర
**డియో కోట** దాని మూలాలను మధ్యయుగ కాలం చివరి వరకు గుర్తించింది. చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం, మొఘల్ కాలం సిసోడియా రాజపుత్రులు, మేవార్ నుండి వలస వచ్చినవారు డియో ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు (కొన్నిసార్లు గయాతో గుర్తించబడి డియో రాజ్ కుటుంబాన్ని స్థాపించారు. ఈ కుటుంబం వంశపారంపర్య పాలకులు (డియో జమీందార్లు) అయ్యారు, ఈ ప్రాంతంపై అధికారాన్ని కొనసాగించారు సమీపంలోని సూర్య దేవాలయానికి సాంప్రదాయ పోషకులుగా పని చేశారు. సిసోడియా వంశం మునుపటి స్థానిక రాజవంశం (కొన్నిసార్లు 15వ శతాబ్దంలో వివాహ సంబంధాల ద్వారా "ఉమ్గా" తో ముడిపడి) తరువాత వచ్చిందని శాసనాలు, తరువాతి వంశావళి నమోదు చేశాయి. డియో రాజ్ పీఠం మొఘల్ పాలనలో ఉద్భవించినప్పటికీ, దాని పాలకులు వలసరాజ్యాల కాలం వరకు పాలనను కొనసాగించారు. వారు సాధారణంగా బ్రిటిష్ అధికారులతో సహకరించారు, 1781 లేదా 1857లో సాయుధ తిరుగుబాట్లలో చేరలేదు.

20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో దేవ్ రాజ్ వంశం మగ వారసుడు లేకుండా ముగిసింది. చివరి పాలక నాయకుడు మహారాజా జగన్నాథ్ ప్రసాద్ సింగ్ (కింకర్ సింగ్ అని కూడా పిలుస్తారు) 1934లో మరణించారు. ఆయన భార్య 1947లో భారత స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు ఈ ఎస్టేట్‌ను నిర్వహించింది. 1947 తరువాత జమీందారీ వ్యవస్థ రద్దు చేయబడింది, బీహార్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పరిపాలనలో డియో ఆమోదించబడింది. నేడు దేవ్ కోట దేవ్ రాజ్ రాజవంశం శిథిలమైన అవశేషంగా నిలుస్తుంది.

## ఆర్కిటెక్చర్
డియో కోట మిగిలిన నిర్మాణాలు దాని అసలు రక్షణ రూపకల్పనను వివరిస్తాయి. డియో కోటను కొండపై మందపాటి రాతి ప్రాకారాలు  ప్రవేశ ద్వారాలతో నిర్మించారు. బయటి గోడల మనుగడలో ఉన్న భాగాలు రాళ్లతో నిర్మించిన రాతి నిర్మాణాలు, కనీసం ఒక వంపు ప్రవేశం కనిపిస్తుంది. ఈ నిర్మాణం మొత్తంమీద బీహార్‌లోని తరువాతి మధ్యయుగ రాజ్‌పుత్ కోటల శైలిని అనుసరిస్తుంది, బురుజులు, పెద్ద వంపు ద్వారాలతో విరామ చిహ్నాలు కలిగిన భారీ రాతి గోడలు ఉన్నాయి.

## పరిరక్షణ & ప్రస్తుత స్థితి
డియో కోటను ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా కేంద్ర రక్షిత స్మారక చిహ్నంగా జాబితా చేయలేదు, ఇప్పటి వరకు ఏ పెద్ద పరిరక్షణ ప్రాజెక్ట్ చేపట్టలేదు. నేడు ఈ ప్రదేశం ఎక్కువగా విస్తరించి ప్రజలకు తెరిచి ఉంది. సందర్శకులు ఈ కోటను స్వేచ్ఛగా చేరుకోవచ్చు, దీనిని స్థానిక పర్యాటక ఆకర్షణగా పరిగణిస్తారు. కోట యొక్క నిర్మాణాలు పునరుద్ధరించబడలేదు కాబట్టి, మిగిలి ఉన్న వాటిలో చాలా వరకు చెక్కుచెదరకుండా ఉన్న బయటి గోడలు మరియు ప్రధాన ద్వారం, లోపలి భాగం చాలా వరకు కూలిపోయింది. ఏదేమైనా, డియో ఆలయ సముదాయం. బీహార్ వారసత్వం భాగంగా డియో కోట ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది, ఇది రాష్ట్రంలోని ప్రసిద్ధ చారిత్రక కోటలలో ఒకటిగా పేర్కొనబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్
వర్గం:బీహార్ భౌగోళిక గుర్తింపులు
వర్గం:కోటలు
డిమ్నా సరస్సు

**దిమ్నా సరస్సు** భారతదేశంలోని జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని జంషెడ్‌పూర్ నగరం నుండి 15 కి.మీ దూరంలో ఉన్న దాల్మా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం సమీపంలో ఉన్న కృత్రిమ జలాశయం. నగరంలో నీటి కొరతను తీర్చడానికి టాటా స్టీల్ ద్వారా 1944లో ఈ  సరస్సును నిర్మించారు.

## భౌగోళిక శాస్త్రం
దిమ్నా సరస్సు దిగువన ఉంది. డిమ్నా సరస్సు సుమారు 5,5 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది, ఆనకట్ట కోసం 1894 నాటి భూసేకరణ చట్టం కింద సుమారు 1,861 ఎకరాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. జంషెడ్‌పూర్ పట్టణానికి ఈ సరస్సు తాగునీటికి ఏకైక వనరు. ఈ సరస్సు దాల్మా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం సమీపంలో ఉంది.

దిమ్నా సరస్సు రాజధాని నగరం రాంచీ నుండి 100 కి. మీ. ల దూరంలో, ఉక్కు నగరం జంషెడ్‌పూర్ నుండి 15 కి. మీ దూరంలో ఉంది. దిమ్నా సరస్సు మొత్తం నిల్వ సామర్థ్యం సుమారు 120 లక్షల క్యూబిక్ అడుగులు. ఈ సరస్సులో నీటి విస్తీర్ణం సుమారు రెండు చదరపు మైళ్ళు. ఈ సరస్సు 3 మైళ్ల పొడవు, సుమారు ఒక మైలు వెడల్పు కలిగి ఉంది. ఈ మిశ్రమ రకానికి చెందిన రెండు చిన్న ఆనకట్టలు ఉన్నాయి, ఒకటి 800 అడుగుల పొడవు, రెండవది 1,200 అడుగుల పొడవుండాయి. అత్యల్ప స్థాయి నుండి ఆనకట్ట యొక్క గరిష్ట ఎత్తు 83 అడుగులు దిగువన గరిష్ట వెడల్పు సుమారు 400 అడుగులు. తగిన కవాటాలతో ఒక అవుట్లెట్ అందించబడుతుంది. జంషెడ్‌పూర్‌కు నీటిని తీసుకువెళ్ళే పైపులైన్లు ఉన్నాయి. నీటి ఉత్పత్తికి మూలం వర్షపాతం. సేకరించిన వర్షపు నీరు వర్షాకాలంలో స్థానిక సమాజం, జీవవైవిధ్యం, జంషెడ్‌పూర్ పట్టణ మునిసిపల్ నీటి అవసరాలకు ప్రధానంగా తోడ్పడుతుంది. కొండ భూభాగం నుండి సుమారు 36 చదరపు మైళ్ల ప్రాంతం నుండి వర్షపు నీరు *దిమ్నా నాలా* ప్రవహించింది. ప్రకృతి ఒక రెడీమేడ్ బేసిన్, కొండల శ్రేణిని రెండు చిన్న అంతరాలను మూసివేయడం ద్వారా పెద్ద మొత్తంలో నీటిని నిల్వ చేయగలిగే విధంగా అందించింది.

## చరిత్ర
జనాభా వేగంగా పెరుగుతున్నందున నీటి కొరత నగర ప్రజలను ప్రభావితం చేస్తుందని 1930ల చివరలో జంషెడ్‌పూర్ భావించింది. ఈ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవటానికి, దిమ్నా నాలా నీటి సరఫరా పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.

బోరమ్ బ్లాక్ డిమ్నా సరస్సును టాటా స్టీల్ నిర్మించి, సొంతం చేసుకుంది. నిర్మాణం 1940 ఫిబ్రవరిలో ప్రారంభమైంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతంగా పూర్తయింది, 1944 ఏప్రిల్ 17న మొదటిసారి నగరానికి నీటిని సరఫరా చేశారు.

## కార్యకలాపాలు
దిమ్నా సరస్సు ప్రశాంతత, ఆహ్లాదకరమైన పచ్చదనానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ సరస్సు స్పష్టమైన నీరు, సుందరమైన పరిసరాలతో పిక్నిక్ ప్రదేశంగా బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇది కొండలలోకి చిన్న ట్రెక్లకు, బోటింగ్, రోయింగ్, జెట్ స్కీయింగ్ వంటి నీటి కార్యకలాపాలకు అవకాశాన్ని సృష్టిస్తుంది.

## యాక్సెసిబిలిటీ

## మూలాలు