హైద్రాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు

[thumb|[చార్మినార్]]
కుడి|thumb|బిర్లా మందిర్ హైదరాబాద్
**[[హైదరాబాదు|హైదరాబాద్]]** దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన తెలంగాణ రాజధాని  అతిపెద్ద నగరం. కుతుబ్ షాహీలు, మొఘలులు, నిజాంలు దీనిని పాలించి దాని చరిత్ర రూపొందించారు. ఈ నగరం చార్మినార్ కళాఖండం, గోల్కొండ కోట వంటి స్మారక కట్టడాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. నగరంలో అనేక మసీదులు, దేవాలయాలు, చర్చిలు చారిత్రక వీధులు ఉన్నాయి. 

హైదరాబాద్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో పర్యాటక పరిశ్రమ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. పర్యాటక సంబంధిత ఉత్సవాలు క్రమం తప్పకుండా జరుగుతాయి,  2010 లో, ఈ నగరం GaWC చే ఉత్పత్తి చేయబడిన గ్లోబల్ సిటీ ఇండెక్స్ ద్వారా బీటా-వరల్డ్ సిటీ జాబితా చేయబడింది,  2011 లో ఈ నగరం ప్రపంచంలో 19 వ స్థానంలో నిలిచింది. 2011 నాటికి, నగరానికి పర్యాటక ప్రోత్సాహక బడ్జెట్ను  520 మిలియన్లకు పెంచారు. భారతదేశంలోని అగ్ర దేశీయ పర్యాటక గమ్యస్థానమైన తెలంగాణ 157 మిలియన్ల సంఖ్య తో సందర్శనలను అందుకుంది,   ఏడాదికి 15 లక్షల పై చిలుకు  అంతర్జాతీయ పర్యాటకులను చేరుకుంటుంది, ఇది 23 మిలియన్ డాలర్ల ఆదాయాన్ని ఆర్జించింది. 

ఈ నగరంలో చార్మినార్, యునెస్కో ఆసియా పసిఫిక్ హెరిటేజ్ సైట్ చౌమహల్లా ప్యాలెస్, సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం (ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రైవేట్ సేకరణ మ్యూజియంలలో ఒకటి) అలాగే ఆర్ట్ గ్యాలరీలు, లైబ్రరీలు, స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్సులు, మ్యూజియంలు,  థియేటర్లతో సహా అనేక ప్రసిద్ధ చారిత్రక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఇది బ్రిటిష్ వారు భారతదేశం లో ఉన్నప్పుడు  దేశానికీ స్వత్రంత్రం వచ్చినపుడు కూడా నవాబుల అధీనంలో ఉన్న  ప్రదేశం.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

సముద్రం లేకపోయినా కూడా  హైదరాబాద్ "*ముత్యాల నగరం* "అని పిలువబడుతుంది, ఎందుకంటే ఇది ఒకప్పుడు  వజ్రాలు, పచ్చలు, రత్నాలు , సహజ ముత్యాల వాణిజ్యానికి ప్రపంచనీకె  ఏకైక కేంద్రంగా ఉండేది.  ఈ నగరం చుట్టూ అనేక సాంప్రదాయ,  చారిత్రక బజార్లు ఉన్నాయి.   చార్మినార్ సమీపంలో ఉన్న లాడ్ బజార్‌లో ముత్యాలు, ఆభరణాలు   వెండి వస్తువులు, నిర్మల్, కలంకారి పెయింటింగ్‌లు  కళాఖండాలు, బిద్రివస్తువులతో  పాటు రాళ్లతో నిండిన లక్క గాజులు, చీరలు, పట్టు  పత్తిలో చేతితో నేసిన వస్తువులు వంటి ఉత్పత్తులను విక్రయించే ప్రత్యేక దుకాణాలు ఉన్నాయి. 

## చారిత్రక కట్టడాలు
[center|thumb|1000x1000px|[హైదరాబాదు|హైదరాబాద్ పనోరమా చిత్రం ]]

* చార్మినార్ - హైదరాబాద్ యొక్క ప్రధాన మైలురాయి, పాత నగరంలో నాలుగు అందమైన మినార్లు ఉన్నాయి. దీనిని ముహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా ప్లేగు బాధితుల స్మారక చిహ్నంగా నిర్మించారు.  దాదాపు 400 సంవత్సరాలుగా హైదరాబాద్‌లో ఎత్తైన నిర్మాణంగా ఉంది. చార్మినార్, చాలా సందర్భాలలో,ఇది నగరాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాన్ని (ఉమ్మడి ), ఇప్పుడు తెలంగాణ ని  సూచించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది. దీనిని ఒక ప్రత్యేకమైన దక్కన్ స్మారక చిహ్నంగా ప్రశంసించారు. ఇది చార్ కమాన్ (4 కమాన్ ) మధ్యలో ఉంది, ఇవి చార్మినార్ స్మారక చిహ్నం నుండి నాలుగు దిశలలోకి వెళ్లే రోడ్లకు నాలుగు తోరణాలు.  మక్కా మసీదు - ఒక ప్రతీకాత్మక మసీదు, మక్కా మసీదు 400 సంవత్సరాల క్రితం హైదరాబాద్ 6వ కుతుబ్ షాహి సుల్తాన్,  ముహమ్మద్ కుతుబ్ షా పాలనలో నిర్మించబడింది. మూడు తోరణాల ముఖభాగాన్ని ఒకే గ్రానైట్ ముక్కతో చెక్కారు, దీనిని తవ్వడానికి ఐదు సంవత్సరాలు పట్టింది. ఈ మసీదును నిర్మించడానికి 8,000 మందికి పైగా కార్మికులు పనిచేశారు. ముహమ్మద్ కుతుబ్ షా స్వయంగా పునాది రాయి వేశారు.

: ఫ్రెంచ్ అన్వేషకుడు జీన్-బాప్టిస్ట్ టావెర్నియర్ తన ప్రయాణ కథనంలో, "వారు పట్టణంలో ఒక అద్భుతమైన పగోడాను నిర్మించడం ప్రారంభించి దాదాపు 50 సంవత్సరాలు అయ్యింది, ఇది పూర్తయినప్పుడు మొత్తం భారతదేశంలోనే అత్యంత గొప్పదిగా ఉంటుంది. రాయి యొక్క పరిమాణం ప్రత్యేక సాధనకు సంబంధించినది,  ప్రార్థన కోసం దాని స్థలంగా ఉన్న ఒక గూడు యొక్క పరిమాణం చాలా అపారమైన పరిమాణంలో ఉంది, వారు దానిని తవ్వడంలో ఐదు సంవత్సరాలు గడిపారు  500 నుండి 600 మంది పురుషులు దాని పనిలో నిరంతరం నియమించబడ్డారు. దానిని రవాణాకు చుట్టడానికి ఇంకా ఎక్కువ సమయం పట్టింది, దీని ద్వారా వారు దానిని పగోడాకు తీసుకువచ్చారు;  దానిని గీయడానికి వారు 1400 ఎద్దులను తీసుకున్నారు". అని పేర్కొన్నాడు 

[thumb|భారతదేశంలోని హైదరాబాద్‌లోని [కుతుబ్ షాహీ సమాధులు|కుతుబ్ షాహి సమాధులు]]

* గోల్కొండ కోట -  దీనిని మొదట కాకతీయులు తమ పశ్చిమ రక్షణలో భాగంగా నిర్మించారు. తరువాత ఇది  కుతుబ్ షాహీలచే పాలించబడి వదిలివేయబడిన కోట. భారతదేశంలోని అత్యంత అద్భుతమైన కోట సముదాయాలలో ఒకటి. ఒక వైపు కొండపై  మరోవైపు సర్పిలాకార కోటపై  దీనిఇది నిర్మింపబడి ఉంది .  అంతర్గత రూపకల్పన దీనిని భారతదేశంలోని బలమైన కోటలలో ఒకటిగా చేసింది. కుతుబ్ షాహి సమాధులు - గోల్కొండ కోట సమీపంలోని షేక్‌పేటలో ఉన్న కుతుబ్ షాహి రాజవంశ పాలకులకు అంకితం చేయబడిన వివిధ సమాధులకు నిలయం. ఇవి పెద్ద మినార్లు, భారీ గోపురాలు, సున్నితమైన పాలరాయి నమూనాలు  బహుళ అంతర్గత మార్గాలతో దక్కన్ నిర్మాణ శైలికి ఉదాహరణ.
* పైగ సమాధులు – ఇవి ఇటీవల కనుగొనబడిన సమాధుల శ్రేణి, ఇవి ప్రపంచంలో ఎక్కడా కనిపించని ప్రత్యేకమైన రేఖాగణిత శిల్పాలతో ఉన్నాయి. ఇవి చంద్రాయణగుట్టలో ఉన్నాయి. పైగలు నిజాంల పాలనలోని  గొప్ప వ్యక్తులు.
* స్పానిష్ మసీదు, బేగంపేట - ఇది సికింద్రాబాద్/హైదరాబాద్‌లోని అనేక మసీదులలో ఒకటి. ఈ మసీదు మూరిష్ వాస్తుశిల్పంతో కూడుకున్నది  దీనిని 1906లో పైగా నవాబ్ అయిన సర్ వికార్-ఉల్-ఉమ్రా నిర్మించారు.
* హయత్ బక్షి మసీదు, హయత్ నగర్ – కుతుబ్ షాహీల పాలనలో అత్యంత ఫలవంతమైన మహిళలలో ఒకరైన హయత్ బేగం (మా సాహెబా) నిర్మించిన ఈ మసీదు ఒక సముదాయంలో ఉంది, దీనిలో ఒక కారవాన్ సారాయ్  హాథీ బౌలి అని పిలువబడే పెద్ద బావి ఉన్నాయి. 

[center|thumb|500x500px|[గోల్కొండ|గోల్కొండ కోటను మొదట కాకతీయులు తమ పశ్చిమ రక్షణలో భాగంగా నిర్మించారు.]]

### రాజభవనాలు

* ఫలక్‌నుమా ప్యాలెస్ - ఇటాలియన్ వాస్తుశిల్పి పైగా ప్రభువులలో ఒకరైన నవాబ్ వికార్ అల్-ఉమ్రా ద్వారా నిర్మించబడింది, ఇటాలియన్ పాలరాయి, లూయిస్ XIV శైలి అలంకరణ, మొఘల్ వాతావరణం, ఇటాలియన్ పాలరాయి మెట్లు  అలంకరించబడిన ఫౌంటెన్లతో దీనిని నిర్మిచడం జరిగింది . దీనిని తాజ్ హోటల్స్ వారు తమ వారసత్వ హోటల్‌గా అభివృద్ధి చేసారు . ఇప్పుడు ఇక్కడ చారిత్రాత్మక వి లువలను పోషిస్తూ , రాజరికాన్ని ప్రతిబంబించేలా పెద్ద హోటల్ నడుస్తోంది . దీన్ని  1884 నుండి 1893 వరకు ప్యాలెస్‌ను నిర్మించడానికి 9 సంవత్సరాలు పట్టింది. ప్యాలెస్‌లోని లైబ్రరీ విండ్సర్ కోటలో ఉన్నంత గంభీరంగా ఉంటుంది . ప్యాలెస్ యొక్క ప్రధాన ఆకర్షణలలో ఒకటి 108 అడుగుల పొడవున్న 100 సీట్ల టేబుల్. 
* చౌమహల్లా ప్యాలెస్ - ఇది అసఫ్ జాహి రాజవంశం యొక్క స్థానం, ఇక్కడ నిజాం తన అధికారిక అతిథులను  రాజ సందర్శకులను అలరించాడు. 1750 లో నిజాం సలాబత్ జంగ్ చేత ప్రారంభించబడింది  ఇస్ఫాహాన్‌లోని షా ప్యాలెస్ తరహాలో రూపొందించబడింది. ఇది వాస్తవానికి దర్బార్ హాల్‌గా ఉపయోగించబడే ప్యాలెస్‌ల సమూహం. ఇది ఇప్పుడు సౌందర్యపరంగా పునరుద్ధరించబడింది  సమావేశాలకు వేదికగా కూడా ఉంది.
* అస్మాన్ ఘర్ ప్యాలెస్ - దీనిని 1885 లో హైదరాబాద్ రాష్ట్ర మాజీ ప్రధాన మంత్రి సర్ అస్మాన్ జా తన విశ్రాంతి కోసం ఒక కొండపై స్వయంగా రూపొందించి నిర్మించారు. ఇది గోతిక్ వాస్తుశిల్పం ఆధారంగా  యూరోపియన్ మధ్యయుగ కోట ఆకారంలో ఉంది. ఈ ప్యాలెస్‌లో ప్రస్తుతం పురావస్తు అవశేషాలను ప్రదర్శించే మ్యూజియం ఉంది.
* తారామతి బారాదరి - తారామతి బారాదరి అనేది గండిపేట సరస్సు సమీపంలో ఉన్న ఒక రాజభవనం, దీనిని గోల్కొండ ఏడవ సుల్తాన్ అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా పాలనలో తన హృదయ దేవత అయిన  తారామతికి గుర్తుగా నిర్మించారు. 12 ద్వారాలతో కూడిన బారాదరి ఆ సమయంలో అత్యంత తెలివిగల సాంకేతికతగా పరిగణించబడే క్రాస్ వెంటిలేషన్‌ను అనుమతించేది. ప్రేమావతి  భాగమతి వంటి సారూప్య నిర్మాణాలను ఇక్కడ నుండి చూడవచ్చు. ప్రజల నానుడి లో ఈ ప్రాంతాన్ని తారామతి - బారామతి అని పిలుస్తారు .
* పురానీ హవేలీ - ఇది నిజాం తల్లిదండ్రుల అధికారిక నివాసం.కింగ్ కోఠి ప్యాలెస్ - చివరి నిజాం, మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ ఇక్కడ నివసించారు.
* బెల్లా విస్టా, హైదరాబాద్ - ఇది 1910లో నిజాంల రాజభవనం. ఇది 10 ఎకరాల (40,000 మీ2) పచ్చదనంతో నిండిన ప్రాంతంలో ఉన్న ఇండో-యూరోపియన్ భవనం. ఈ భవనం యొక్క ఫ్రెంచ్ వాస్తుశిల్పి హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సును పర్యవేక్షించడం వలన దీనికి బెల్లా విస్టా అని నామకరణం చేశాడు, అంటే అందమైన దృశ్యం అని అర్థం. ఇది సైఫాబాద్ శివారులో ఉంది. ఇది ఇంగ్లాండ్‌లోని హెన్లీ-ఆన్-థేమ్స్ నమూనాలో రూపొందించబడింది. ఇప్పుడు ఇది అడ్మినిస్ట్రేటివ్ స్టాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇండియా ఈ భావనాన్ని వాడుతున్నారు .

## మతపరమైన ప్రదేశాలు
[కుడి|thumb|[మక్కా మసీదు (హైదరాబాదు)|మక్కా మసీదు]]
[కుడి|thumb|[జగన్నాథ దేవాలయం, హైదరాబాదు|జగన్నాథ ఆలయం, హైదరాబాద్]]
[thumb|[స్పానిష్ మసీదు, مسجد بايغا బేగంపేట్, సికింద్రాబాద్ 1906]]
[thumb|[సమతామూర్తి|సమానత్వ విగ్రహం - జీయర్ స్వామి మఠం .]]

* మక్కా మసీదు - చార్మినార్ కు నైరుతి దిశలో ఉన్న ఒక రాతి భవనం. ఈ హైదరాబాద్ మసీదు దాని నిర్మాణ శైలి, పరిమాణం  రాజ వైభవానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది దాని సమరూపత  మక్కా నుండి వచ్చినట్లు నమ్ముతున్న ప్రవేశ ద్వార ఇటుకలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
* చార్మినార్ - ఇది మసీదు (మసీదు) అని పెద్దగా తెలియదు. దీనికి గుల్జార్ హౌజ్ లాగా, దాని పైకప్పుపై ఒక ఫౌంటెన్ ఉండేది.షాహి మసీదు :
* అసఫ్ జా I నిర్మించిన పురాతన మసీదులలో ఇది ఒకటి, ఇది పబ్లిక్ గార్డెన్‌లో భాగం.
* బిర్లా మందిర్ - నగరానికి అభిముఖంగా ఉన్న కొండ పైన తెల్లని పాలరాయితో నిర్మించిన వెంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయం.
* సంఘి దేవాలయం - రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీకి సమీపంలో సంఘీ నగర్‌కు ఎదురుగా ఉన్న ఒక ప్రాంగణంలో వెంకటేశ్వర స్వామికి అంకితం చేయబడిన ఆలయం ఉంది.
* చిలుకూరు బాలాజీ ఆలయం - ఇది గండిపేటకు పశ్చిమాన హిమాయత్‌నగర్ వద్ద ఉంది. ఇది వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం.
* జగన్నాథ ఆలయం - హైదరాబాద్‌లోని బంజారా హిల్స్ సమీపంలో రోడ్ నంబర్ 12 వద్ద ఉంది. ఇది వార్షిక రథయాత్ర ఉత్సవానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.
* శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి ఆలయం - హైదరాబాద్ నుండి 60 కి.మీ దూరంలో విష్ణువు అవతారమైన నరసింహ స్వామి హిందూ ఆలయం ఉంది. మార్చిలో జరిగే వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలలో యెదుర్కోలు, ది సెలెస్టియల్ వెడ్డింగ్  దివ్య విమాన రథోత్సవం ఉన్నాయి.  నరసింహుడి పుట్టినరోజును ఏప్రిల్ 28న జరుపుకుంటారు. నరసింహుడిని యాదగిరి అని కూడా పిలుస్తారు, అందుకే దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది.
* వర్గల్ సరస్వతి ఆలయం -  హైదరాబాద్ నుండి 52వ కి.మీ దూరంలో, సిద్ధిపేట జిల్లాలో  హిందూ మతంలో విద్యకు దేవత అయిన సరస్వతి దేవి ఆలయం ఉంది.సమానత్వ విగ్రహం - 11వ శతాబ్దపు భారతీయ తత్వవేత్త రామానుజ విగ్రహం, హైదరాబాద్ శివార్లలోని రంగారెడ్డి జిల్లా ముచ్చింతల్ వద్ద ఉన్న చిన్న జీయర్ ట్రస్ట్ ప్రాంగణంలో ఉంది. ఇది ప్రపంచంలోనే రెండవ ఎత్తైన సిట్టింగ్ విగ్రహం. 
* స్పానిష్ మసీదు
* దర్గా యూసుఫైన్
* పహాడీ షరీఫ్
* ఖైరతాబాద్ మసీదు
* టోలి మసీదు

కుడి|thumb|హైదరాబాద్‌లో భారతదేశంలోనే ఎత్తైన బిఆర్ అంబేద్కర్ విగ్రహం

* హైదరాబాద్‌లోని బిఆర్ అంబేద్కర్ విగ్రహం – 2023లో, చారిత్రాత్మక హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు  కొత్త తెలంగాణ రాష్ట్ర సచివాలయం ఒడ్డున 11.4 ఎకరాల్లో డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.   డాక్టర్ బిఆర్ అంబేద్కర్ విగ్రహం దేశ పార్లమెంట్ భవనంపై ఆయన సంతకంతో ఎత్తుగా ఉంది, ఇది మొత్తం ఎత్తు 175 అడుగులకు చేరుకుంటుంది. ఇది భారతదేశంలో నాల్గవ ఎత్తైన విగ్రహం. భారత పార్లమెంటును పోలి ఉండే వృత్తాకార భవనంలో అంబేద్కర్ జీవితం  కాలాలను స్మరించుకునేందుకు 20,000 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో మ్యూజియం, లైబ్రరీ  ఆడియో-విజువల్ హాల్ కూడా ఉన్నాయి. 14 ఏప్రిల్ 2023న, తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కె. చంద్రశేఖర్ రావు తన 132వ జయంతి సందర్భంగా హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు వద్ద డాక్టర్ బిఆర్ అంబేద్కర్ 125 అడుగుల ఎత్తైన కాంస్య విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు. 

[thumb|[సాలార్ ‌జంగ్ మ్యూజియం|సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం]]

* సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం - ఈ మ్యూజియంలో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వన్-మ్యాన్ పురాతన వస్తువుల సేకరణ ఉంది. సేకరణలలో *ది వీల్డ్ రెబెక్కా*  అనేక శతాబ్దాల నాటి ఇతర భారీ కళాఖండాల సేకరణలు ఉన్నాయి. గ్యాలరీలతో పాటు, రిఫరెన్స్ లైబ్రరీ, రీడింగ్ రూమ్, ప్రచురణ  విద్యా విభాగం, రసాయన పరిరక్షణ ప్రయోగశాల, అమ్మకాల కౌంటర్, ఫలహారశాల మొదలైనవి ఉన్నాయి.సిటీ మ్యూజియం, హైదరాబాద్ – ఈ మ్యూజియం కొత్తగా ప్రారంభించబడింది. హైదరాబాద్ రాష్ట్ర చివరి పాలకుడి మనవడు ముఫాఖం జా మాట్లాడుతూ, "చాలా మంది చరిత్రకారులు మొఘల్ పాలనపై దృష్టి సారించినందున హైదరాబాద్ చరిత్ర ఎల్లప్పుడూ మసకబారింది" అని అన్నారు. ఈ మ్యూజియం నియోలిథిక్ కుండలు, మెగాలిథిక్ ప్రదేశాలు, యూరోపియన్ శైలి టెర్రకోట బొమ్మలు, శాతవాహన కాలం నాటి నాణేలు వంటి పురావస్తు ఆధారాల ద్వారా నగరం యొక్క దాదాపు 4,000 సంవత్సరాల చరిత్రను తీసుకువచ్చింది.   
* తెలంగాణ రాష్ట్ర పురావస్తు మ్యూజియం - ఇది పబ్లిక్ గార్డెన్స్ లోపల ఉన్న ఒక పురావస్తు మ్యూజియం.
* సురేంద్రపురి - సురేంద్రపురి అనేది 60 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న ఒక మ్యూజియం.&nbsp;హైదరాబాద్ నుండి కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ మ్యూజియంను పౌరాణిక అవగాహన కేంద్రం అని కూడా పిలుస్తారు. పేరు సూచించినట్లుగా, ఇది భారతీయ పురాణాల గురించి అవగాహన కల్పించడానికి స్థాపించబడింది.

thumb|బిర్లా సైన్స్ మ్యూజియం హైదరాబాద్

* బిర్లా సైన్స్ మ్యూజియం - సైన్స్ సెంటర్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీలో సాధించిన పురోగతిని ప్రతిబింబిస్తుంది. లోపలి అలంకరణ  కంటే ఎక్కువ సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన కేంద్రం యొక్క నిర్మాణ బాహ్య నిర్మాణాన్ని పోలి ఉంటుంది.   . ఈ కేంద్రం ప్లానిటోరియం, సైన్స్ మ్యూజియం  అప్లైడ్ మ్యాథమెటిక్స్  కంప్యూటర్ సైన్సెస్ సెంటర్ వంటి అనేక విభాగాలకు ఆతిథ్యం ఇస్తుంది.
* బిర్లా ప్లానిటోరియం - ఈ ప్లానిటోరియం బీజాపూర్‌లోని గోల్ గుంబజ్  న్యూఢిల్లీలోని కొన్ని తొలి ప్రభుత్వ నిర్మాణాలను పోలి ఉండే పెద్ద గోపురం కలిగిన భవనం. విశ్వం యొక్క రహస్యాలు  విశ్వం యొక్క మూలాలు, తోకచుక్కలు, గ్రహణాలు, గుర్తించబడని ఎగిరే వస్తువులు  టైటాన్‌ల ఘర్షణను ఆవిష్కరించే ప్రదర్శనలు ప్రత్యేక ఆకర్షణ. తాజా అదనంగా డైనోసార్‌రియం ఉంది, దీనిలో డైనోసార్ గుడ్డు శిలాజాల సేకరణ ఉంది. మ్యూజియం యొక్క ముఖ్యాంశం 160 మిలియన్ సంవత్సరాల పురాతన డైనోసార్ అవశేషాలు అయిన మౌంటెడ్ *కోటాసారస్ యమన్‌పాలియెన్సిస్* .
* పురానీ హవేలి - అఫ్జల్ గుంజ్ వంతెన సమీపంలో ఉన్న ఇది యూరోపియన్ వాస్తుశిల్పంతో కూడిన ఒకే అంతస్థుల భవనం. ఈ మ్యూజియం ఆకర్షణలలో నిజాం వాక్-ఇన్ వార్డ్‌రోబ్, చేతితో పనిచేసే లిఫ్ట్ మొదలైనవి ఉన్నాయి. ఇది కులీ కుతుబ్ షా యొక్క పేష్వా నివాసం, తరువాత దీనిని అసఫ్ జా (రెండవ నిజాం) స్వాధీనం చేసుకుంది.
* చౌమహల్లా ప్యాలెస్ - నిర్మాణ సౌందర్యం  సంక్లిష్టంగా చెక్కబడిన గోడలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ భవనం, అసఫ్ జా రాజవంశం యొక్క అతిథులకు వినోదం అందించేది.

## హైదరాబాద్ సరస్సులు
[thumb|[హుసేన్ సాగర్|హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు మధ్య బుద్ధ విగ్రహం]]
thumb|ఖాజాగూడ తలాబ్

* హుస్సేన్ సాగర్ - ఇది మానవ నిర్మిత సరస్సు, సరస్సు మధ్యలో 19 మీటర్ల ఎత్తైన బుద్ధ విగ్రహం ప్రసిద్ధి చెందింది. దాని ఒడ్డున ట్యాంక్ బండ్ ఉంది, దీనిలో తోటలు  ప్రముఖ వ్యక్తుల విగ్రహాలు ఉన్నాయి. బోటింగ్  వాటర్ స్పోర్ట్స్ సరస్సులో ఒక సాధారణ లక్షణం.
* ఉస్మాన్ సాగర్, గండిపేట సరస్సు - హైదరాబాద్ నగరానికి తాగునీటి వనరును అందించడానికి  నగరాన్ని వరదల నుండి కాపాడటానికి 1920లో మూసీ నదిపై నిర్మించిన ఆనకట్ట ద్వారా ఉస్మాన్ సాగర్ సృష్టించబడింది; నగరం 1908లో వరదలను చూసింది. ఇది హైదరాబాద్ చివరి నిజాం ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ పాలనలో నిర్మించబడింది, అందుకే దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది. దీని పార్కులు, రిసార్ట్‌లు, వినోద ఉద్యానవనం ఒక ప్రధాన ఆకర్షణ. నేడు, ఈ సరస్సును ప్రజా వినోదం కోసం మాత్రమే ఉపయోగిస్తున్నారు.
* దుర్గం చెరువు - ది సీక్రెట్ లేక్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది సందడిగా ఉండే మాదాపూర్ సమీపంలోని ప్రశాంతమైన బౌలేవార్డ్.
* హిమాయత్ సాగర్ - ఇది ఉస్మాన్ సాగర్, గండిపేట్ సరస్సుకు జంట సరస్సు.
* షామిర్‌పేట్ సరస్సు - &nbsp;సికింద్రాబాద్ కు ఉత్తరాన కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇది పక్షి పరిశీలకులను  వారాంతపు విహారయాత్రలను ఆకర్షిస్తుంది. సరస్సు దగ్గర రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన జింకల ఉద్యానవనం కూడా ఉంది.
* రుక్న్ ఉద్ దౌలా సరస్సు - షారుఖ్ ఖాన్, నవాబ్ రుక్న్ ఉద్-దౌలా, నిజాం యొక్క 10వ ప్రధాన మంత్రి (1765-1775), మీర్ అక్బర్ అలీ ఖాన్ సికందర్ జా, హైదరాబాద్ దక్కన్ యొక్క అసఫ్ జా III పేరు పెట్టారు. 
* ఖాజాగూడ తలాబ్ - ఇంజనీరింగ్ స్టాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇండియా  కేర్ హాస్పిటల్స్ సమీపంలో ఉన్న రేఖీయ ఆకారపు సరస్సు.

## ఉద్యానవనాలు  తోటలు
[thumb|[ఎన్టీఆర్ గార్డెన్స్]]
thumb|సుందరమైన హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు ఒడ్డున పీపుల్స్ ప్లాజాలో లవ్ హైదరాబాద్ శిల్పం.

* ఎన్టీఆర్ గార్డెన్స్ – ఈ విశ్రాంతి ప్రదేశం ఐమాక్స్ థియేటర్ పక్కన ఉంది.    హుస్సేన్ సాగర్ కు ఆనుకుని ఉన్న ఈ తోటలు వినోదం  వినోదాన్ని అందిస్తాయి. చెట్లపై ఉన్న రెస్టారెంట్లు ,  శిల్పాలు  ఉన్నాయి.        
* ఇందిరా పార్క్ - ఇందిరా పార్క్ హైదరాబాద్ నగరంలోని లోయర్ ట్యాంక్ బండ్‌లో ఉంది. కొత్తగా నిర్మించిన ఈ పార్క్  విస్తీర్ణంలో ఉంది.   పచ్చని ప్రాంతం  ఇది హుస్సేన్ సాగర్ పక్కన ఉంది.కోట్ల విజయభాస్కర రెడ్డి బొటానికల్ గార్డెన్స్ - కొండాపూర్ వద్ద ఉన్న ఈ తోటలు  విస్తరించి ఉన్నాయి.  , వివిధ రకాల మూలికలు, మొక్కలు, చెట్లు మొదలైన వాటికి నిలయంగా ఉంది, నీటి వనరులు, పచ్చికభూములు  గొప్ప గడ్డి భూములు ఉన్నాయి. నైట్ సఫారీ పార్క్ తోటలకు ఆనుకొని ఉంది.లుంబినీ పార్క్ - 7.5 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఒక చిన్న పబ్లిక్, అర్బన్ పార్క్&nbsp;రద్దీగా ఉండే నెక్లెస్ రోడ్ ప్రాంతంలో హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు పక్కన ఎకరాలు (0.030 కిమీ2; 0.0117 చదరపు మైళ్ళు). దీనిని 2000 నుండి బుద్ధ పూర్ణిమ ప్రాజెక్ట్ అథారిటీ నిర్వహిస్తోంది.  ఈ ఉద్యానవనం యొక్క ప్రధాన ఆకర్షణలు హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సులోని బుద్ధ విగ్రహాన్ని  రాష్ట్రంలో మొట్టమొదటి 1500 సీట్ల లేసిరియంను దగ్గరగా చూడటానికి సరస్సు మీదుగా పడవ ప్రయాణాలు. 2007 ఆగస్టు 25న ఇక్కడ ఒక పెద్ద ఉగ్రవాద చర్య జరిగింది, దీనిలో 44 మంది మరణించారు.  
* లోటస్ పాండ్ - జూబ్లీ హిల్స్‌లోని ఒక చెరువు చుట్టూ నిర్మించిన తోట, దీనిని ఇటాలియన్ డిజైనర్ రూపొందించారని చెబుతారు. ఈ తోట ప్రస్తుతం మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ ద్వారా నిర్వహించబడుతోంది. ఇది కొన్ని అరుదైన జాతుల పక్షులకు నిలయం కూడా.మహావీర్ హరిణ వనస్థలి జాతీయ ఉద్యానవనం - వనస్థలిపురం సమీపంలో ఉంది, గతంలో ఇది నిజాంలకు వేట (షికారి) ప్రదేశంగా ఉండేది; ఇప్పుడు ఇది ఒక పిక్నిక్ స్పాట్. నిశ్చల్వన్ ఎకో-టూరిజం ప్రాజెక్ట్ ఇక్కడ ఉంది.
* పబ్లిక్ గార్డెన్స్ -- అసెంబ్లీ ప్రాంగణం తో పాటు నిర్మించిన ఒక పార్కు , తెలుగు విశ్వ విద్యలయానికి అనుకుకొని వేలుకు పక్క నాంపల్లి రైల్వే స్టేషన్ ఉంటాయి . 

[కుడి|thumb|[నెహ్రూ జంతుప్రదర్శనశాల|నెహ్రూ జూలాజికల్ పార్క్]]

* నెహ్రూ జూ పార్క్ - ఈ జూ ఒక సహజ ఆవాసం, 380 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది, అనేక రకాల జంతువులు, పక్షులు, రాత్రిపూట జీవులు, జలచరాలు  ఉభయచర జాతులకు నిలయంగా ఉంది. జూకు సమీపంలో ఉన్న మీర్ ఆలం సాగర్, దీనిని సింగపూర్‌లోని సెంటోసాలో ఉన్న అక్వేరియం వలె మార్చాలని ప్రతిపాదించబడింది. దీని ప్రత్యేక లక్షణం రత్నం ఆకారంలో ఉన్న 21 అంతర్నిర్మిత రాతి ఆనకట్టలు, వీటిని 1804లో బ్రిటిష్ సేవలో ఫ్రెంచ్ ఇంజనీర్ హెన్రీ రస్సెల్ నిర్మించారు. మృగవాణి జాతీయ ఉద్యానవనం - జింకలు  చిరుతపులికి అభయారణ్యం, ఇది చిల్కూర్‌కు వెళ్లే మార్గంలో ఉంది. ఔటర్ రింగ్ రోడ్ ఈ జాతీయ ఉద్యానవనం గుండా ఒక ఫ్లైఓవర్.
* KBR నేషనల్ పార్క్ - నెమళ్ళు  యాంటెటర్లతో పాటు కోతులు , పాములు వంటి అనేక ఇతర జాతులకు అభయారణ్యం, ఈ అభయారణ్యం నగరంలోని అత్యంత ధనిక ప్రాంతమైన జూబ్లీ హిల్స్ యొక్క పచ్చని ప్రదేశం. నగరం నడిబొడ్డున ఉంది స్వచ్ఛమైన గాలిని అందించే 4కి . మీ . విస్త్రిర్ణం కలిగిన ఉద్యానవనం ఇది .

## '''షాపింగ్ మాల్స్ - ఆధునిక ప్రదేశాలు'''
[thumb|భారతదేశంలోని [హైదరాబాదు|హైదరాబాద్‌లో IKEA స్టోర్]]

* ఇనోర్బిట్ మాల్ - ఇనోర్బిట్ సైబరాబాద్ (హైదరాబాద్) లో 8,00,000 చదరపు అడుగుల స్థూల లీజుకు ఇవ్వదగిన విస్తీర్ణం ఉంది. ఇది 2009 లో ప్రారంభించబడింది  అన్ని ఇనోర్బిట్ మాల్స్‌లో అతిపెద్దది. ఇది హైదరాబాద్‌లోని హైటెక్ సిటీలోని మాదాపూర్‌లోని మైండ్‌స్పేస్‌లో ఉంది.హైటెక్ సిటీ - హైదరాబాద్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ అండ్ ఇంజనీరింగ్ కన్సల్టెన్సీ సిటీ, దీనిని హైటెక్ సిటీ అని సంక్షిప్తీకరించారు, ఇది భారతదేశంలోని తెలంగాణలోని హైదరాబాద్‌లో ఉన్న ఒక భారతీయ సమాచార సాంకేతికత, ఇంజనీరింగ్, హెల్త్ ఇన్ఫర్మేటిక్స్  బయోఇన్ఫర్మేటిక్స్, ఆర్థిక వ్యాపార జిల్లా .

కుడి|thumb|దుర్గం చెరువు సరస్సు నుండి ఇనార్బిట్ మాల్ యొక్క దృశ్యం
[thumb|[రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీ|రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీలోని మొఘల్ తోటలు]]
thumb|వండర్లా అమ్యూజ్‌మెంట్ పార్క్, రావిర్యాల్, హైదరాబాద్
thumb|స్నో వరల్డ్, హైదరాబాద్
[thumb|మాదాపూర్‌లో [శిల్పారామం (హైదరాబాదు)|శిల్పారామం అనేది ఒక కళలు  చేతిపనుల ప్రదర్శన.]]

* రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీ (RFC) – ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫిల్మ్ స్టూడియో కమ్ థీమ్ పార్క్, ఇది 1666 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇది ఆసియాలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన పర్యాటక  వినోద కేంద్రాలలో ఒకటి. ఇటీవల, ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఫిల్మ్ స్టూడియోగా గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్‌లోకి ప్రవేశించింది. 1996లో ప్రారంభించబడిన ఇది, విజయవాడ హైవేపై హైదరాబాద్ నుండి 20 నిమిషాల డ్రైవ్ దూరంలో ఉంది.
* రవీంద్ర భారతి - అన్ని ప్రదర్శన కళలకు వేదిక, ముఖ్యంగా రాష్ట్ర  భారతీయ సంస్కృతులను పెంపొందించే కళలకు. ఏడాది పొడవునా దాదాపు ప్రతి సాయంత్రం ప్రదర్శనలు జరుగుతాయి, వీటిలో సంగీత  నృత్య ప్రదర్శనలు, నాటకం, అవార్డు వేడుకలు  ప్రత్యేక ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు ఉంటాయి.
* నెక్లెస్ రోడ్ - ఈ బౌలేవార్డ్ సరస్సుకి అవతలి వైపున ఉంది, ఇది ఐమాక్స్ థియేటర్  సంజీవయ్య పార్క్‌ను కలుపుతుంది. ఇది సాయంత్రం వేళల్లో హైదరాబాదీలకు అనువైన ప్రదేశంగా మారింది. ఈ స్ట్రిప్‌లో పచ్చని పచ్చిక బయళ్ళు  పొడవైన పూల పడకల వరుసలు ఉన్నాయి. ఈ స్ట్రిప్‌కు తాజాగా అదనంగా జలవిహార్ ఉంది, ఇది ఇంద్రియాలను శాంతపరచడానికి రూపొందించబడిన ఒక చిన్న నీటి ప్రపంచం. దివంగత శ్రీ పివి నరసింహారావు జ్ఞాపకార్థం పివి ఘాట్ కూడా ఇక్కడ ఉంది.**వండర్లా అమ్యూజ్‌మెంట్ పార్క్** - దీనిని జనవరి 20, 2018న మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ అరుణ్ కె చిట్టిలపిల్లి  చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ డిఎస్ సచ్‌దేవా ప్రారంభించారు.  దీని అత్యంత ముఖ్యమైన రైడ్ రివర్స్ లూపింగ్ రోలర్ కోస్టర్ అయిన *రీకోయిల్* .
* స్నో వరల్డ్ - ఇది భారతదేశంలోని తెలంగాణలోని హైదరాబాద్‌లో ఇందిరా పార్క్ పక్కన  హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు వెంబడి ఉన్న ఒక వినోద ఉద్యానవనం.
* లాడ్ బజార్ - చుడీ బజార్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది చార్మినార్ కు పశ్చిమాన ఉంది  దాని గాజులు, ఆభరణాలు  ముత్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
* హైదరాబాద్ ముత్యాలు - సముద్రానికి దూరంగా ఉన్నప్పటికీ హైదరాబాద్‌ను ఎల్లప్పుడూ "ముత్యాల నగరం" అని పిలుస్తారు. హైదరాబాద్‌లోని కొన్ని ప్రసిద్ధ ముత్యాల దుకాణాలు చార్మినార్, బేగంపేట  ఎంజి రోడ్‌లో ఉన్నాయి.శిల్పారామం - హైటెక్ నగరంలోని సైబర్ టవర్స్ ఎదురుగా ఉంది, ఇది రాతి నుండి శిల్పం, పత్తి, పట్టు  బంగారు దారంతో నేయడం, ఢాకా మస్లిన్, కొండపల్లి బొమ్మలు, బంకురా గుర్రాలు, పంజాబ్ యొక్క గుడ్డ-గుడ్డిలు, ఆలయ కళలు  ఇతర భారతీయ కళలు  చేతిపనుల వంటి సాంప్రదాయ చేతిపనుల సంరక్షణ కోసం రూపొందించబడిన కళలు  చేతిపనుల గ్రామం. దీనికి సమీపంలోనే జాతి అలంకరణతో నిర్మించిన సమావేశ మందిరం శిల్పకళా వేదిక ఉంది. నాగోల్ మెట్రో స్టేషన్‌కు చాలా సమీపంలో ఉన్న హైటెక్ సిటీ శిల్పారామం యొక్క చిన్న వెర్షన్ మినీ శిల్పారామం 22 జూన్ 2019న ఉప్పల్‌లో ప్రారంభించబడింది.
* కీసర - హైదరాబాద్‌కు తూర్పున ఉంది. కొండపై  ఇక్కడ ఉన్న మ్యూజియంలో చాళుక్యుల శకం శిథిలాలను చూడవచ్చు. ఇది ప్రస్తుతం శివాలయానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.రాచకొండ – 30వ స్థానంలో ఉంది&nbsp;హైదరాబాద్ నుండి కి.మీ దూరంలో, ఇది ఒకప్పుడు కాకతీయుల కాలంలో  తరువాత కుతుబ్‌షాహీల ఆవిర్భావం వరకు పరిపాలించిన వెలమ రాజుల రాజధాని నగరం. ఇది దాదాపు 40&nbsp;గోల్కొండ కోట నుండి కి.మీ.
* ట్రెజర్ ఐలాండ్
* సుధా కార్స్ మ్యూజియం

## తెలంగాణ పర్యాటక రంగం

* హైదరాబాద్‌లోని వారసత్వ నిర్మాణాలు 

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు