open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఫినాప్తలీన్

**ఫినాప్తలీన్**  అనునది ఒక రసాయన సమ్మేళనము. దీని యొక్క రసాయన ఫార్ములా  C20H14O4. ఇది సంక్షిప్తంగా   "**HIn**" or "**phph**" అని పిలువబడుతుంది. దీనిని తరచుగా టైట్రేషన్ లలో వాడుతారు. ఇది ఆమ్ల ద్రావణంలో రంగులేనిదిగానూ, క్షార ద్రావణంలో గులాబి(పింక్) రంగుగానూ మారుతుంది. సూచిక యొక్క గాఢత బలంగా ఉంటే ఊదా (పర్పల్) రంగులోనికి మారుతుంది. పి.హెచ్ విలువ 13.0 కంటే ఎక్కువ ఉన్న బలమైన క్షార ద్రావణంలో ఇది రంగు లేనిదిగా ఉండును. దీని యొక్క అణువు నాలుగు రూపాలలో ఉంటుంది:

నెమ్మదిగా కాకుండా జరిగే ఈ చర్య రంగులేని OH3− ఉత్పత్తిచేస్తుంది. ఈ చర్య కొన్నిసార్లు రసాయనచర్యల గతిశాస్త్రం అధ్యయనం చేయుటకు గల తరగతులకు ఉపయోగిస్తారు.

ఫినాప్తలీన్ నీటిలో కరుగదు. ఇది సాధారణంగా చేసే ప్రయోగాలలో  ఆల్కహాల్ లలో కరుగుతుంది. ఇది బలహీన ఆమ్లం. ఇది ద్రావణంలో H+ అయాన్ ను కోల్పోతుంది. ఫినాప్తలీన్ అణువుకు రంగు ఉండదు. కానీ ఫినాప్తలీన్ అయాన్ పింక్ రంగులో ఉంటుంది. ఫినాప్తలీన్ కు ఒక క్షారం కలిసినపుడు, దాని అణువుల  అయాన్లు సమతాస్థితి కుడివైపుకు జరుగుతుంది. H+ అయాన్లు తొలగింపబడినందువల్ల అధిక అయనీకరణం జరుగుతుంది. దీనిని లీ ఛాటెలియర్ సూత్రం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
## సంశ్లేషణ
ఫినాప్తలీన్ ను ఆమ్ల పరిస్తితులలో రెండు సమానమైన ఫీనాల్ సమూహాలతో థాలిక్ అన్‌హైడ్రేట్ ను కండెన్సేషన్ చేసి సంశ్లేషించవచ్చు(అందువల్ల దానికి ఆ పేరు వచ్చింది.). దీనిని 1871 లో అడాల్ఫ్ వాన్ బేయర్ కనుగొన్నాడు.
:

## ఇవి కూడా చూడండి
*బ్రోమోథిమోల్ బ్లూ
*లిట్మస్
*మిథైల్ ఆరెంజ్
*pH సూచిక
*సార్వత్రిక సూచిక

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

*Page on different titration indicators, including phenolphthalein

వర్గం:PH indicators
వర్గం:Triarylmethane dyes
వర్గం:Phenols
వర్గం:Lactones
వర్గం:IARC Group 2B carcinogens
వర్గం:Isobenzofurans
చెంచుగానిపాలెం

**చెంచుగానిపాలెం** నెల్లూరు జిల్లా కావలి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## దేవాలయాలు
శ్రీ కోదండరామస్వామివారి ఆలయం:- చెంచుగానిపాలెం భీమ్ నగర్ లోని ఈ ఆలయంలో, స్వామివారి తిరునాళ్ళు, 2014, జూలై-16, బుధవారం నాడు ప్రారంభమైనవి. ఉదయం, వేదపండితులు స్వామివారికి అభిషేకాలు, అర్చనలు, ప్రత్యేకపూజలు శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు. సాయంత్రం పలు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు ఏర్పాటు చేసారు. భక్తులు అధిక సంఖ్యలో విచ్చేసి, స్వామివారిని దర్శించుకొని, తీర్ధప్రసాదాలు స్వీకరించారు. గురువారం నాడు స్వామివారి కళ్యాణం నిర్వహించెదరు. 

## మూలాలు

వర్గం:కావలి మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
సార్వత్రిక సూచిక

**సార్వత్రిక ఆమ్ల క్షార సూచిక** అనునది 1 నుండి 14 అవధిలో గల ఆమ్ల క్షార ద్రావణాల పి.హెచ్ విలువల ఆధారంగా వివిధ రంగులను మార్చే అనేక సమ్మేళనాలతో కూడిన ద్రావణం. ఇది కూడా ఒక పి.హెచ్ సూచిక. అనేక సంఖ్యలో వాణిజ్యపరంగా పి.హెచ్ సూచికలు ఉన్నప్పటికీ 1923లో యమడా చే పేటెంట్ చేయించబడ్డ ఫార్ములా యొక్క మార్పులకు అనుగుణంగానే అనేకమైన సూచికలు ఉన్నాయి. ఈ పేటెంట్ హక్కుల వివరాలను "కెమికల్ ఆబ్‌స్ట్రాక్ట్స్"లో కనుగొనవచ్చు.

పి.హె. విలువలు 1 నుండి 14 వరకు నిర్ణయించుటకు వివిధ రంగులతో కూడిన వివిధ సూచికలు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. రంగులతో కూడిన ఛార్టులు వాటితో బాటు నిర్ధిష్ట పరీక్ష కాగితములు అమ్మబడుతున్నవి. ఈ సార్వత్రిక సూచిక పి.హెచ్ విలువ 4 గా గల మెగ్నీషియం హైడ్రాక్సైడుతో తయారుచేయబడుచున్నవి.

సార్వత్రిక సూచికలో సాధారణంగా నీరు, ప్రోపన్-1-ఆల్, ఫినాప్తలీన్ సోడియం లవణము, సోడియం హైడ్రాక్సైడ్, మిథైల్ రెడ్, బ్రోమోథిమోల్ బ్లూ మోనో సోడియం లవణము, థైమోల్ బ్లూ పదార్థాలతో కూడి ఉంటుంది. ఈ సార్వత్రిక సూచికనుపయోగించి వివిధ రకాల పి.హెచ్ విలువ గల ద్రావణాలను తెలుసుకొనుటకు ఈ క్రింది పట్టిక చూడండి.

## ఇవి కూడా చూడండి
*లిట్మస్ పరీక్ష
*pH సూచిక
* ఫినాప్తలీన్

## మూలాలు

వర్గం:PH సూచికలు
లిట్మస్

(అంటే ఆల్కలీన్) పరిస్థితులలో ఎరుపు లిట్మస్ కాగితం నీలంగా మారుతుంది, రంగు మార్పుతో పాటు 25&nbsp;°C వద్ద pH పరిధి 4.5-8.3. తటస్థ లిట్మస్ కాగితం ఊదా రంగులో ఉంటుంది. లిట్మస్‌ను అదే విధంగా పనిచేసే సజలద్రవంగా కూడా తయారు చేయవచ్చు. ఆమ్ల పరిస్థితులలో ద్రావణం ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది, క్షార పరిస్థితులలో ద్రావణం నీలం రంగులో ఉంటుంది.

లిట్మస్ మిశ్రమం CAS సంఖ్య1393-92-6ని కలిగి ఉంటుంది, 10 నుండి 15 రకాల రంగులను కలిగి ఉంటుంది. లిట్మస్‌లోని చాలా రసాయన భాగాలు orcein అని పిలువబడే సంబంధిత మిశ్రమంతో సమానంగా ఉంటాయి, కానీ వేర్వేరు నిష్పత్తిలో ఉంటాయి.
Liṭmas’lōni cālā r orcein కి విరుద్ధంగా, లిట్మస్ యొక్క ప్రధాన భాగం సగటు పరమాణు బరువు 3300. లిట్మస్‌పై యాసిడ్-బేస్ సూచికలు వాటి లక్షణాలకు 7-హైడ్రాక్సీఫెనాక్సాజోన్ క్రోమోఫోర్ పై ఆధారపడి ఉంటాయి. లిట్మస్ యొక్క కొన్ని భిన్నాలకు, ఎరిథ్రోలిట్మిన్]] (లేదా ఎరిథ్రోలిన్), అజోలిట్మిన్, స్పానియోలిట్మిన్, ల్యూకోర్సీన్, ల్యూకాజోలిట్మిన్ వంటి నిర్దిష్ట పేర్లు ఇవ్వబడ్డాయి. అజోలిట్మిన్, లిట్మస్ స్ వలె దాదాపు అదే ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.

## చరిత్ర
లిట్మస్‌ను మొదటిసారిగా 1300 ADలో స్పానిష్ రసవాది అర్నాల్డస్ డి విల్లా నోవా ఉపయోగించాడు. 16వ శతాబ్దం నుండి, నీలిరంగు కొన్నిపాచి (lichens) మొక్కల నుండి, ముఖ్యంగా నెదర్లాండ్స్‌లో సంగ్రహించబడింది.

## సహజ వనరులు

లిట్మస్ వివిధ జాతుల నాచు/పాచి మొక్కలలోలో చూడవచ్చు. రంగులు *రోసెల్లా టింక్టోరియా* (దక్షిణ అమెరికా), *రోసెల్లా ఫ్యూసిఫార్మిస్* అంగోలా, మడగాస్కర్, *రోసెల్లా పిగ్మేయా*' వంటి జాతుల నుండి సంగ్రహించబడతాయి. (అల్జీరియా), *రోసెల్లా ఫైకోప్సిస్*, *లెకనోరా టార్టారియా* (నార్వే, స్వీడన్), *వేరియోలారియా డీల్‌బాటా*, *ఓక్రోలెచియా పరెల్లా *, *పర్మోట్రేమా టింక్టోరం*, *పర్మేలియా (పాచి ) |పర్మేలియా*. ప్రస్తుతం, ప్రధాన వనరులు *[[రోసెల్లా మోంటాగ్నీ* (మొజాంబిక్), *డెండ్రోగ్రాఫా ల్యూకోఫోయా* (కాలిఫోర్నియా) లు .

## ఉపయోగాలు

లిట్మస్ యొక్క ప్రధాన ఉపయోగం ఒక ద్రవం ఆమ్లమా లేదా ప్రాథమికమా అని పరీక్షించడం నీటిలో కరిగే వాయువులను పరీక్షించడానికి తడి లిట్మస్ పేపర్‌ను కూడా ఉపయోగించవచ్చు; వాయువు నీటిలో కరిగిపోతుంది, ఫలితంగా వచ్చే ద్రావణం లిట్మస్ పేపర్‌కు రంగులు కల్గిస్తుంది . ఉదాహరణకు, అమోనియా వాయువు, ఇది ఆల్కలీన్, ఎరుపు లిట్మస్ కాగితాన్ని నీలం రంగులో ఉంచుతుంది.

యాసిడ్-బేస్ రియాక్షన్ కాకుండా ఇతర రసాయన ప్రతిచర్యలు కూడా లిట్మస్ పేపర్‌కి రంగు-మార్పును కలిగిస్తాయి. ఉదాహరణకు, క్లోరిన్ వాయువు నీలిరంగు లిట్మస్ పేపర్‌ను తెల్లగా మార్చుతుంది &ndash; లిట్మస్ డై వర్ణ విహీనం అవుతుంది,  హైపోక్లోరైట్ అయాన్ల ఉనికి కారణంగా. ఈ ప్రతిచర్య ప్రకోపకం, అందువల్ల లిట్మస్ ఈ పరిస్థితిలో సూచికగా పనిచేయదు.లిట్మస్ పేపర్ ప్రత్యామ్నాయంగా ఒక తెల్ల కాగితం పై మందార పువ్వును రుద్ది ఆరా పెడితే లిట్మస్ పేపర్ కు ప్రత్యామ్నాయం తయారైనట్లే.

## ఇవి కూడా చూడండి
*Nitrazine strips - Measures pH about 4.5 to 7.5 with more precision
*pH సూచిక
*ఫినాప్తలీన్
*బ్రోమోథిమోల్ బ్లూ
*మిథైల్ ఆరెంజ్
*సార్వత్రిక సూచిక - Modern paper measures pH 1 to 14 with distinct colors for each. The color chart is usually included with the strips.

## మూలాలు

వర్గం:PH సూచికలు
వర్గం:కాగితం ఉత్పత్తులు
అశోకుని ఎర్రగుడి శిలాశాసనములు

thumb
అశోకుని ఎర్రగుడి శిలాశాసనములు గ్రంథాన్ని రాయప్రోలు సుబ్రహ్మణ్యం ప్రాచీన శాసనాలను వ్యాఖ్యానిస్తూ రచించిన గ్రంథం. అశోక చక్రవర్తి వేసిన పలు శాసనాలు కర్నూలు జిల్లాలోని జొన్నగిరి-ఎర్రగుడి గ్రామాల నడుమ దొరికాయి. వాటీని వ్యాఖ్యానించి ఈ గ్రంథప్రచురణ చేశారు.

## రచన నేపథ్యం
ప్రాచీన భారతీయ లిపుల్లో అశోకుని శాసన లిపి అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగినది. ఈ నేపథ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తు శాఖ ఈ గ్రంథాన్ని ప్రచురించింది. గ్రంథానికి ఆనాటి ఆంధ్రప్రదేశ్ రెవెన్యూ బోర్డు మెంబర్, పురావస్తు శాఖ డైరెక్టర్ రమేశన్ సంపాదకత్వం వహించారు. 1971లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసనసభలో ఈ అంశం చర్చకు వచ్చి తెలుగు వారి పూర్వ భాషావైభవాలకు గుర్తైన ఈ శాసనాన్ని అందరికీ అర్థమయ్యేలా తెలుగులోకి అనువదించి ప్రచురించనున్నట్టు ఆనాటి రాష్ట్రమంత్రి ప్రకటించగా ఈ పుస్తకం 1975 ప్రచురితమైంది.

## ఎర్రగుడి శాసనాల ప్రాధాన్యత
1927లో నేటి కర్నూలు జిల్లాలోని ఎర్రగుడి-జొన్నగిరి గ్రామాల నడుమ కొండపై అశోక చక్రవర్తి వేయించిన శాసనాలు దొరికాయి. సింధు నాగరికతలోని నాణాలపైనున్న లిపి తర్వాత ప్రాచీన భారతదేశంలో దొరికిన లిపి పాఠ్యం అశోకుని కాలం నాటి శాసనాలపై ఉన్నదే కావడంతో ఇవి ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. అశోకుని ఎర్రగుడి శాసనాలు బ్రాహ్మీ లిపిలో ప్రాకృత భాషలో ఉంది. ప్రజల భాషయైన ప్రాకృతంలోనే అశోకుడు వారికి అవసరమైన ధర్మ శాసనాలు వేయించి ఉంటాడని భావిస్తూన్న పరిశోధకులు ఈ లిపి అప్పటి ప్రజల వ్రాతకట్టని, ప్రాచీన దక్షిణాపథంలోని ఈ భాగంలో ప్రాకృతం వాడుకలో ఉందని భావిస్తున్నారు. ఆంధ్రుల ప్రాచీన చరిత్రకు ఆధారాలు కావడంతో ఈ శాసనాలు ప్రజలకు ఉపకరించేవని భావించి ప్రచురించారు. అశోకుని దక్షిణ ప్రాంత రాజధానిగా భావిస్తున్న స్వర్ణగిరి కాలక్రమేణా సొర్నగిరి, జొన్నగిరిగా మారిందని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.
## బయటి లింకులు
* డిజిటల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఇండియాలోని గ్రంథ ప్రతి

## మూలాలు


వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర

**ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర** గ్రంథాన్ని సంపాదకుడు, చరిత్ర కారుడు, రచయిత సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సుమారు 20 సంవత్సరాల పాటు చేసిన పరిశోధన చేసి రచించాడు. రెండు వేలయేళ్ళుగా వివిధ సాహిత్య ఆకరాలను ఆధారం చేసుకుని కొంతవరకూ పురావస్తువులతో సరిచూసుకుని రచించిన సాంఘిక చరిత్ర ఇది. రాజుల చరిత్ర కాక ప్రజల చరిత్రకు ఇది ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది.
## రచన నేపథ్యం
దీన్ని 1949 లో మొదటిసారి ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు ప్రకటించింది. ఆ తరువాత ఈ గ్రంథాన్ని అనేక ముద్రణల తరువాత విశాలాంధ్ర తిరిగి ముద్రించింది. కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ భారతీయ భాషలకు ఇచ్చే జాతీయ బహుమతిని తెలుగులో మొదటిసారి ఈ గ్రంథానికి ఇచ్చింది. ఆంధ్ర ప్రజల ఆచార వ్యవహారాలు, ఆహార విహారాలు, ఆటపాటలు మొదలైన వాటికి చోటు ఇచ్చింది. అనేక భారతీయ భాషల లోకి ఇది అనువాదమైంది. దీనిని సురవరము ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్య వైజయంతి, హైదరాబాదు వారు 1982 సంవత్సరంలో మూడవసారి 2000 కాపీలు ముద్రించారు. ప్రతాపరెడ్డి గ్రంథానికి ముందుమాటలో తనకు పూర్వమే ఈ విషయాన్ని భావన చేసి అలాంటి ప్రయత్నాలు చేసినవారి పేర్లు ప్రస్తావించారు. చిలుకూరి వీరభద్రరావు తన ఆంధ్రుల చరిత్రము గ్రంథంలోని వెలమవీరుల చరిత్ర ప్రకరణంలో పుట అడుగున "ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర ప్రత్యేకంగా విరచింపబడుతున్నది. కావున ఈ విషయమై(వెలమాది జాతుల సంగతి) అందు సవిస్తరంగా చర్చింపబడుతున్నది" అన్నారు. దాని ఆధారంగా చూస్తే వీరభద్రరావు కొంతవరకూ ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర రాసే ప్రయత్నం ప్రారంభించి ఏవో కారణాంతరాల వల్ల నిలిపివేసి ఉండొచ్చని ప్రతాపరెడ్డి భావించారు. ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రకు సంబంధించి ప్రఖ్యాత చారిత్రికులు నేలటూరి వెంకట రమణయ్య ఆంగ్లవ్యాసం రచిస్తే, మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ తమ రెడ్డి రాజ్యాల చరిత్రలో సాంఘిక చరిత్రను కూడా చేర్చారు. ఇలా కొందరు చారిత్రికులు ఆ ఆలోచన ప్రతిపాదించి, మరికొందరు కొంత కృషిచేసినా పూర్తిస్థాయిలో ఆంధ్రుల సాంఘిక జీవన చరిత్ర రచనలో ఇదే మొదటి గ్రంథంగా పేర్కొంటున్నారు.

## బయటి లింకులు

*అర్కీవ్.ఆర్గ్ లో ప్రతి
*భారత డిజిటల్ లైబ్రరీ లో నాలుగు ప్రతులు ఉన్నాయి.
## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1949 పుస్తకాలు
వర్గం:1982 పుస్తకాలు
వర్గం:చరిత్ర పుస్తకాలు
వర్గం:సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన పుస్తకాలు
చాపరోపల్లి

చాపరోపల్లి తిరుపతి జిల్లా చిట్వేలు మండలానికి చెందిన గ్రామం.

శ్రీ సీతారాముల ఆలయం:- ఈ గ్రామంలోని గ్రామస్తులంతా కలిసి, రెండున్నర లక్షల రూపాయల చందాలసొమ్ముతో నిర్మించుకున్న ఈ ఆలయాన్ని, 2014, జూలై=16, బుధవారం నాడు, వైభవంగా ప్రారంభించారు. ఈ సందర్భంగా ఉదయం హోమం, ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. మద్యాహ్నం అన్నదానం, సాయంత్రం సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, రాత్రికి స్వామివారికి గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. 

## మూలాలు
మలేషియా ఎయిర్‌లైన్స్ విమానం 17

thumb|right|200px|మలేషియా ఎయిర్‌లైన్స్ బోయింగ్ 777-200ER విమానం

**[[మలేషియా ఎయిర్లైన్స్|మలేషియా ఎయిర్‌లైన్స్]]** కు చెందిన (MH17/MAS17) విమానం 17 జూలై 2014 న  ప్రమాదవశాత్తు కూలిపోయింది. ఇది నెదర్లాండ్స్ రాజధాని ఆమ్‌స్టర్ డామ్ నుంచి మలేషియా రాజధాని కౌలాలంపూర్ వస్తున్న మలేషియా ఎయిర్‌లైన్స్ విమానం రష్యా సరిహద్దుల్లోని ఉక్రెయిన్లో ఉండగా కూలిపోయింది.  ఉక్రెయిన్ దేశం తూర్పు ప్రాంతమైన డొనెష్క్‌లోని హ్రాబోవ్ గ్రామం సమీపంలో ఈ సంఘటన జరిగింది []. విమానం శకలాలు దాదాపు 15 కిలోమీటర్ల చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి. ఈ విమానంలో 280 మంది ప్రయాణికులు, 15 మంది సిబ్బంది ఉన్నారు. ఈ బోయింగ్ 777-200ER విమానం గంటకు 950 కిలోమీటర్ల వేగంతో వెళ్తుంది. వైమానిక దళం వినియోగించే క్షిపణిని ఈ విమానంపై ప్రయోగించి ఉక్రెయిన్లో తిరుగుబాటుదారులు కుల్చివేసారు.

## gallery

Buk-m2 ky.jpg|Buk-m2
MH17_map-en.svg|
|


## బయటి లింకులు
* కుప్పకూలిన మలేషియా విమానం

## మూలాలు

వర్గం:విమాన ప్రమాదాలు
కల్యాణం కానున్నది కన్నె జానకికి

ఈ పాట సౌందర్య, సాయికుమార్ లపై చిత్రీకరించారు. చిత్రంలో వాళ్ళిద్దరి పెళ్ళి ఈ పాటలు సందర్భం.
దీనిని రచించినది సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి.

కె.ఎస్.చిత్ర పాడగా ఇళయరాజా సంగీతం అందించారు.

కల్యాణం కానుంది కన్నె జానకికీ..
వైభోగం రానుంది రామచంద్రుడికీ.. 
దేవతలే దిగి రావాలి.. జరిగే వేడుకకీ..
రావమ్మా సీతమ్మా.. సిగ్గు దొంతరలో..
రావయ్యా రామయ్యా.. పెళ్ళి శోభలతో..

వెన్నెల్లో నడిచే మబ్బుల్లాగా..
వర్షంలో తడిసే సంద్రంలాగా..
ఊరేగే పువ్వుల్లో.. చెలరేగే నవ్వుల్లో..
అంతా సౌందర్యమే.. అన్నీ నీ కోసమే..!
వెన్నెల్లో నడిచే మబ్బుల్లాగా..
వర్షంలో తడిసే సంద్రంలాగా..

నాలో ఎన్ని ఆశలో.. అలల్లా పొంగుతున్నవీ..
నీతో ఎన్ని చెప్పినా.. మరెన్నో మిగులుతున్నవీ..
కళ్ళల్లోనే వాలి.. నీలాకాశం అంతా.. ఎలా ఒదిగిందో..
ఆ గగనాన్ని ఏలే పున్నమి రాజు.. ఎదలో ఎలా వాలాడో..
నక్షత్రాలన్నీ ఇలా కలలై వచ్చాయి.. 
చూస్తూనే నిజమై.. అవి ఎదటే నిలిచాయి..
అణువణువు అమృతంలో తడిసింది అద్భుతంగా..!!

వెన్నెల్లో నడిచే మబ్బుల్లాగా..
వర్షంలో తడిసే సంద్రంలాగా..

ఇట్టే కరుగుతున్నదీ.. మహా ప్రియమైన ఈ క్షణం..
వెనుకకు తిరగనన్నదీ.. ఎలా కాలాన్ని ఆపడం..
వదిలామంటే నేడు.. తీయని స్మృతిగా మారి.. ఎటో పోతుందీ..
కావాలంటే చూడు.. ఈ ఆనందం.. మనతో తనూ వస్తుందీ..
ఈ హాయి అంతా మహా భద్రంగా దాచి.. 
పాపాయి చేసి.. నా ప్రాణాలే పోసి..
నూరేళ్ళ కానుకల్లే.. నీ చేతికీయలేనా..!!

ఆకాశం అంతఃపురమయ్యింది.. నాకోసం అందిన వరమయ్యింది..
రావమ్మా మహారాణీ.. ఏలమ్మా కాలాన్నీ..
అందీ ఈ లోకమే.. అంతా సౌందర్యమే..!!
ఆకాశం అంతఃపురమయ్యింది.. నాకోసం అందిన వరమయ్యింది..

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి రచించిన పాటలు
మాటే మంత్రము మనసే బంధము

**మాటే మంత్రము మనసే బంధము**  1981లో విడుదలైన సీతాకోకచిలుక సినిమా లోనిది. ఈ సినిమా  తమిళంలో భారతీరాజా దర్శకత్వంలో విడుదలైన *అలైగల్ ఒవితల్లై*  మాతృక. రెండింటిలోను మురళి ప్రధానమైన కథానాయకుని పాత్రను పోషించాడు. ఈ పాట వేటూరి సుందరరామమూర్తి. రచించగా, ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం , ఎస్.పి. శైలజ నేపథ్యగానం చేసారు.  కార్తీక్, ముచ్చర్ల అరుణ పై ఈ పాటను చిత్రీకరించారు. దీంకి  ఇళయరాజా స్వరాలను సమకూర్చారు.

## పాట

ఓం శతమానం భవతి శతాయుః పురుష శతేంద్రియ ఆయుశ్శేవేంద్రియే ప్రతిదిష్టతి.....

మాటే మంత్రము... మనసే బంధము... 
ఈ మమతే.. ఈ సమతే.. మంగళ వాద్యము...
ఇది కల్యాణం... కమనీయం... జీవితం...

మాటే మంత్రము... మనసే బంధము...
ఈ మమతే.. ఈ సమతే.. మంగళ వాద్యము...
ఇది కల్యాణం... కమనీయం... జీవితం...
ఓ..ఓ..మాటే మంత్రము... మనసే బంధము...

నీవే నాలో స్పందించిన...ఈ ప్రియలయలో శ్రుతి కలిసే ప్రాణమిదే...
నేనే నీవుగా... పువ్వు తావిగా...
సంయోగాల సంగీతాలు విరిసే వేళలో...

నేనే నీవై ప్రేమించిన...ఈ అనురాగం పలికించే పల్లవిదే...
ఎదలో కోవెల ఎదుటే దేవత...
వలపై వచ్చి వారమే ఇచ్చి కలిసే వేళలో...

మాటే మంత్రము... మనసే బంధము...

## మూలాలు

వర్గం: తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం: వేటూరి సుందరరామమూర్తి రచించిన పాటలు
జెనిట్-ఎస్

**జెనిట్-ఎస్** సోవియట్ యూనియన్ కి చెందిన ఒక స్మాల్ ఫార్మాట్ (35 ఎంఎం) సింగిల్ లెన్స్ రిఫ్లెక్స్ కెమెరా. 1955 నుండి 1961 వరకు ఈ కెమెరా క్రాస్నొగోర్స్క్ మెకానికల్ ఫ్యాక్టరీ (KMZ) చే ఉత్పత్తి చేయబడినది.

ఇది సోవియట్ చే రూపొందించబడిన మొట్టమొదటి సింగిల్ లెన్స్ రిఫ్లెక్స్ కెమెరా.

## రూపకల్పన, లక్షణాలు
జెనిట్-ఎస్, 1952లో విడుదల చేయబడిన జెనిట్ కెమెరా యొక్క రూపం.

## మూలాలు


వర్గం:ఎస్ ఎల్ ఆర్ కెమెరాలు
ఒక బృందావనం

**ఒక బృందావనం** పాటను ఘర్షణ చిత్రం కోసం రాజశ్రీ రచించారు. పాడినది వాణీ జయరాం. సంగీతం ఇళయరాజా అందించారు. ఈ పాటను
కార్తీక్, నిరోషా లపై చిత్రీకరించారు

## గీత సాహిత్యం

పల్లవి :
ఒక బృందావనం...సోయగం...ఎద కోలాహలం..క్షణ క్షణం... 
ఒకే స్వరం..సాగెను తీయగా..ఒకే సుఖం విరిసేను హాయిగా.. 
ఒక బృందావనం...సోయగం...... 

చరణం 1 :
నే సందెవేళ జాబిలీ...నా గీతమాల ఆమనీ... 
నా పలుకు తేనె కవితలే...నా కులుకు చిలక పలుకులే...
నే కన్న కలల మేడ నందనం...నా లోని వయసు ముగ్ధ మోహనం...
ఒకే స్వరం..సాగెను తీయగా..ఒకే సుఖం విరిసేను హాయిగా.. 
ఒక బృందావనం...సోయగం...... 

చరణం 2 :
నే మనసుపడిన వెంటనే... ఓ ఇంద్రధనుస్సు పొందునే... 
ఈ వెండి మేఘమాలనే...నా పట్టుపరుపు చేయనే.. 
నే సాగు బాట జాజిపూవులే...నాకింక సాటి పోటి లేదులే .. 
ఒకే స్వరం..సాగెను తీయగా..ఒకే సుఖం విరిసేను హాయిగా.. 
ఒక బృందావనం...సోయగం......


## మూలాలు

వర్గం: తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం: రాజశ్రీ రచించిన పాటలు
ఐక్యతా ప్రతిమ

సంస్థానాలను విలీనం చేసి భారతదేశ సమైక్యతకు పాటుపడిన సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ రూపంలో నిర్మిస్తున్న ఒక స్మారక కట్టడం పేరు **స్టాట్యూ ఆఫ్ యూనిటీ**. దీనిని తెలుగులో **ఐక్యతా ప్రతిమ** లేక ఐక్యతా విగ్రహం అని అంటారు. ఈ విగ్రహాన్ని గుజరాత్‌లో నర్మదానది మధ్యలో సర్దార్ సరోవర్ డ్యాంకు మూడు కిలోమీటర్ల దూరంలో నిర్మించేందుకు నిర్ణయించి నరేంద్రమోడీ శంకుస్థాపన చేశారు.

గుజరాత్‌లో జన్మించిన సర్దార్ పటేల్ ఖ్యాతిని అంతర్జాతీయంగా చిరస్థాయిగా నిలపాలని నరేంద్రమోడీ గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు సంకల్పించి శ్రీకారం చుట్టారు. గుజరాత్‌లో 182 నియోజక వర్గాలున్న నేపథ్యంలో పటేల్ విగ్రహం ఎత్తు 182 మీటర్లు ఉండేట్లుగా నిర్మిస్తున్నారు. అంటే ఈ విగ్రహం ఎత్తు 597 అడుగుల ఎత్తు ఉండేలా దీనిని నిర్మిస్తున్నారు. 19వేల చదరపు కిలోమీటర్ల వ్యాసార్ధంలో 2989 కోట్ల భారీ ఖర్చుతో పటేల్ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.  ఈ విగ్రహం నిర్మాణం అక్టోబర్ 2014లో ప్రారంభించి అక్టోబర్ 2018 లో అనగా 4 సంవత్సరాల కాలంలోనే పూర్తి చేశారు. దీని కోసం 75వేల క్యూబిక్ మీటర్ల కాంక్రీట్, 5వేల 700 టన్నుల ఉక్కు, 18వేల 500 టన్నుల స్టీలు రాడ్లు, 22వేల 500 టన్నుల రాగి షీట్లు వినియోగించారు.  ఈ భారీ విగ్రహాన్ని నిర్ణీత గడువులోపు తయారీ పనులు ముగించేందుకు 2500 మందికి పైగా కార్మికులు పనిచేశారు. అమెరికాలోని స్టాట్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ విగ్రహానికి రెండింతలు పెద్దదిగా నిర్మిస్తున్న సర్ధార్ పటేల్ ఐక్యత స్మారక చిహ్నం ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన విగ్రహం.
## ప్రత్యేకతలు
విగ్రహం పైకి వెళ్ళడానికి, దిగడానికి అత్యంత వేగంగా ప్రయాణించే లిఫ్టులు ఏర్పాటు చేయడమైనది. విగ్రహం ఛాతి భాగంలో నదీ తీరానికి 500 అడుగుల ఎత్తున ఒక అద్భుతమైన గ్యాలరీని కూడా ఏర్పాటు చేశారు. ఒకే సారి 200 మంది సందర్శకులు నిలబడి చూచేందుకు వీలుగా ఉండడమే కాకుండా వింధ్యా సాత్పురా పర్వతాల అందాలను, 212 కిలోమీటర్ల పరిధిలో విస్తరించిన సుందరమైన సర్దార్ సరోవర్ డ్యాం, 12 కిలోమీటర్ల పరిధిలో విస్తరించిన గరుడేశ్వర్ రిజర్వాయర్ అందాలను తిలకించవచ్చు.

ఈ విగ్రహ ఏర్పాటుతో పాటు విజిటింగ్ సెంటర్ కన్వెన్షన్ సెంటర్, గార్డెన్ హోటల్, అమ్యూజ్‌మెంట్ పార్క్, రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ లాంటివి కూడా అందుబాటులో ఉండేటట్లుగా అలాగే భారీ రెస్టారెంట్లు, పార్కులు, విలాసవంతమైన హోటళ్లు ఏర్పాటు చేసినారు. అలాగే 5 కిలోమీటర్ల బోటు షికారు కేంద్రం ఏర్పాటు చేయడం ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణ.
## ఆవిష్కరణ
ఐక్యతా ప్రతిమను సర్దార్ వల్లభభాయి పటేల్ 143వ జయంతి సందర్భంగా 2018 అక్టోబర్ 31వ తేదీన భారత ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోడీ ప్రారంభించి జాతికి అంకితం చేశారు.

## వల్లభాయ్ పటేల్ రాష్ట్రీయ ఏకతా ట్రస్ట్
విగ్రహ నిర్మాణ కార్యక్రమాలను పర్యవేక్షించేందుకు "వల్లభాయ్ పటేల్ రాష్ట్రీయ ఏకతా ట్రస్ట్" ను ఏర్పాటు చేశారు. మోడి అధ్యక్షుడిగా పనిచేసే ఈ ట్రస్ట్ లో తెలుగు ఐఎఎస్ అధికారి శ్రీనివాస్ కార్యదర్శిగా వ్యవహరిస్తున్నారు.

## కేంద్ర ప్రభుత్వం
గుజరాత్ లో సర్ధార్‌ వల్లభాయ్‌ పటేల్ విగ్రహం ప్రతిష్టాపనకు కేంద్ర ప్రభుత్వం 200 కోట్ల రూపాయలు కేటాయించిందని లోకసభలో 2014-15 ఆర్థిక బడ్జెట్ ప్రవేశపెడుతూ కేంద్ర  ఆర్థిక మంత్రి అరుణ్ జైట్లీ ఈ మేరకు ప్రకటన చేశారు.

## మూలాలు


వర్గం:గుజరాత్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:భారతీయ నిర్మాణశాస్త్రం
వర్గం:భారతదేశంలో విగ్రహాలు
వర్గం:ప్రతిమలు
ఖలీఫా అల్ తజర్ మస్జిద్

**ఖలీఫా అల్ తజర్** ప్రపంచంలోనే తొలిసారిగా పర్యావరణానికి అనుకూలంగా ఉండేలా నిర్మించిన హరిత మసీదు.
## విశేషాలు
alt=రాత్రివేళ దుబాయి దృశ్యం|thumb|రాత్రివేళ దుబాయి దృశ్యం
ఈ మసీదు దుబాయిలోని దీరాలో గల సయీద్ స్ట్రీట్‌లో ఉంది. ఇది జూలై 19 2014 న  ప్రారంభమైంది. ఈ మస్జిద్ దుబాయిలోని బర్ సయీద్ వీధి లో ఉన్నది. ఈ మసీదులో ఒకేసారి 3,500 మంది ప్రార్ధనలు చేసుకోవచ్చు. ఈ మసీదును దుబాయి ప్రభుత్వానికి చెందిన "ఆఖాఫ్ అండ్ మైనర్స్ అఫైర్స్ ఫౌండేషన్" 40 కోట్ల రూపాయల ఖర్చు చేసి నిర్మించారు. ఈ మసీదు 105,000 చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంతో కూడుకొని ఉన్నది. ఈ మసీదును హరితత్వం పెంపొందించుటకు పర్యావరణ సమతౌల్యం చేసే పదార్థాలతోనే నిర్మించారు. దీనిలో మసీదు 45 వేల చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో హరిత భవన సామాగ్రితో నిర్మితమైనది. ఇతర మసీదులతో పోల్చితే ఈ మసీదులో నీరు, విద్యుత్ 19 శాతం వరకు తగ్గుతుందట. అమెరికా హరిత భవనాల మండలి ప్రమాణాలకు, మార్గదర్శకాలకు, దుబాయిలోని కొత్త చట్టాల నిబంధనలకు అనుగుణంగా దీనిని నిర్మించారు. దీనిలో సౌర విద్యుత్ దీపాలు, నీరు వేడిచేసేందుకు సోలార్ హీటర్లు, కార్బన్ ఉద్గారాలను తక్కువగా విడుదల చేసే ఏసీల వంటివి అమర్చారు. ఉష్ణోగ్రతలను స్థిరంగా ఉంచేందుకు ఉష్ణ నిరోధక పదార్థాలను నిర్మాణంలో ఉపయోగించారు.

## మూలాలు
* సాక్షి - 20-07-2014 - 16వ పేజి

## ఇతర లింకులు
* frindly mosque opens in dubai
* టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా లో కథనం

వర్గం:మస్జిద్‌లు
వర్గం:దుబాయి
కబీర్‌ధామ్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో **కబీర్‌ధామ్ జిల్లా** ఒకటి. జిల్లావైశాల్యం 4447.5 చ.కి.మీ జిల్లా ప్రధానకార్యాలయాలు కవర్ధా వద్ద ఉన్నాయి. జిల్లా కేంద్రం కవర్ధాకు 18 కి.మీ దూరంలో " బొరండియో " (ఖజోరహో) ఆలయం ఉంది. కబీర్‌ధామ్ జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో బెమెతర జిల్లా, ముంగెలి జిల్లా, పడమర సరిహద్దులో బాలాఘాట్, మండల జిల్లా, ఉత్తర సరిహద్దులో దిండోరి జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో రాజనందగావ్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా ఉత్తర, పశ్చిమ సరిహద్దులో సాత్పురా పర్వతాలలోని మైకల్ ప్రవతశ్రేణి ఉంది.
జిల్లా 21.32' నుండి 22.28' డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 80.48' to 81.48' డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంది.

## చరిత్ర
1998 జూలై 2 న ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం కొత్త జిల్లాను రూపొందించాలని నిర్ణయించింది. రాజనందగావ్ జిల్లా నుండి కొంతభూభాగం వేరుచేసి కవర్ధా తాలూకా కేంద్రంగా ఒక జిల్లాను రూపొందించింది. కొత్తగా రూపొందించిన జిల్లాకు కవర్ధాను ముఖ్యపట్టణంగా చేసారు. 1998 జూలై 6 నుండి కవర్ధా జిల్లా పేరుతో కొత్త జిల్లా ఉనికి లోకి వచ్చింది.  

### పేరుమార్పిడి
2003 జనవరి 17 నుండి ఈ జిల్లా పేరు కబీర్‌ధామ్గా మార్చబడింది. ధని ధాం దాస్ 600వ సంవత్సర ఉత్సవాల సందర్భంలో ఈ పేరు మార్పిడి జరిగింది. ధని ధాం దాస్ ఛత్తీస్‌గఢ్లో " కబీర్ పంత్ " స్థాపించాడు. 1803 నుండి 1903 వరకు కబీర్ పంత్‌కు చెందిన " గురూ గద్దీ పీఠ్" ఇక్కడ ఉన్నందున ఈ పేరు మార్పిడి జరిగింది. కబీర్ పంత్ 8 వ గురువు హాక్వ్ నాం సాహెబ్ " ఇక్కడ 1806లో గురు గద్దీని స్థాపించాడు. 9 వ గురువు పాక్ నాం సాహెబ్, 10వ గురువు ప్రకాత్ నాం సాహెబ్, 11వ గురువు ధీరజ్ నాం సాహెబ్ ఇక్కడే నివసించారు. 12వ గురువు ఉగ్ర్ నాం సాహెబ్ ఆధ్వర్యంలో గురు గద్ది 1903 లో కవర్ధా నుండి దమఖెడాకు మార్చబడింది.
### మహాబలి సింగ్
ప్రస్తుత కవార్ధా ఒకప్పుడు మహాబలి సింగ్ రాజాస్థానంగా ఉండేది. ఈ రాజాస్థానం 1751 లో మహాబలి సింగ్ చేత స్థాపినబడింది. 1895 లో కవర్ధా మండల జిల్లాలో ఒక తాలూకాగా ఉండేది. 1903 లో ఇది బీజపుర్ జిల్లాలో చేర్చబడింది. 1912లో ఇది రాయ్‌పూర్ జిల్లాకు మార్చబడింది. 1948 లో ఇది దుర్గ్ జిల్లాలో భాగం అయింది. 1973 జనవరి 26న 
సరికొత్తగా రాజనందగావ్ జిల్లాను రూపొందించారు. 1952 వరకు పండారియా తాలూకా పండారియ జమీందారీగా గుర్తించబడింది. తరువాత ఇది బిలాస్‌పూర్ జిల్లాలో భాగం అయింది. 1986 లో ఇది తాలూకాగా మార్చబడింది. జిల్లా కేంద్రం కవర్ధా మొదటి జమిందార్ రియాసత్ మహాబలి సింగ్ 1751లో కవర్ధా నగరం స్థాపించబడింది. 

## [[2001]] లో గణాంకాలు

### భాషలు
జిల్లాలో ప్రధానంగా అగారియా (ఇది ఒక ఆస్ట్రో ఆసియాటిక్ భాష) ను మైకల్ పర్వతాలలో దాదాపు 72,000 మంది మాట్లాడుతుంటారు.

## విభాగాలు
జిలా 4 తాలూకాలుగా విభజించబడింది: కబీర్‌ధామ్, బొడ్ల, సాహస్పూర్ లోహ్రా, పండరియా. ఒక్కొక తాలూకాలో అదే పేరుతో ఒక బ్లాకు ఉంది. 2 విధాన సభ నియోజకవర్గాలు (కవర్ధా, పండరియా) ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* 
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Kabirdham Information about Kabirdham

వర్గం:States and territories established in 1998

వర్గం:1998 స్థాపితాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
రుక్మాంగదరెడ్డి

** రుక్మాంగదరెడ్డి ** మహబూబ్ నగర్ జిల్లా వెల్దండ మండల కేంద్రానికి చెందిన కవి. ఒక వైపు ఉపాధ్యాయునిగా వృత్తి జీవితాన్ని కొనసాగిస్తూనే రెడ్డి, మరో వైపు కవిగా తన ప్రతిభను చాటుకున్నారు.  50 సంవత్సరాలు కవిగా, రచయితగా అనేక రచనలు చేసి పాలమూరు సాహిత్యానికి తన వంతు చేయూతనిచ్చారు. 1963 నుండి నేటి వరకు సుమారు 3 వేలకు పైగా పద్యాలు రచించారు. కథలు, నవలలు కూడా  రాశారు..
వీరు పాలమురుకు చెందిన మరో ప్రముఖ కవి మల్లేపల్లి శేఖర్ రెడ్డికి మిత్రులు. ఎంతగా అంటే శేఖర్ రెడ్డి తన కుమారుడికి ఇతని పేరే పెట్టుకునేంతగా.  శేఖర్ రెడ్డి రాసిన చివరి పుస్తకం రాఘవేంద్ర శతకాన్ని వీరే ముద్రించారు.  
## రచనలు
1. వెలుగుకు ఆహ్వానం
2. శివతత్త్వం
3. ఉరుములు- మెరుపులు
4. రుక్మాంగద రుబాయిలు
5. రుక్మకణికలు
6. ఒకే ఒక్కడు శ్రీశ్రీ
7. సుజన శతకం
8. వివేకానందీయం
## మూలాలు

వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా కవులు
వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా రచయితలు
నారాయణపూర్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో నారాయణపూర్ (బెంగాలీ:नारायणपुर जिला) జిల్లా ఒకటి. ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో 2007 మే 11న ప్రారంభించబడిన 2 జిల్లాలలో ఇది ఒకటి. బస్తర్ జిల్లాలోని భూభాగం కొంత వేరుచేసి నారాయణపూర్ జిల్లా రఒందించబడింది. జిల్లా వైశాల్యం 6640 చ.కి.మీ. 2001 గణాంకాల ప్రకారం జిల్లా జనసంఖ్య 110,800. జిల్లా కేంద్రంగా నారాయణపూర్ పట్టణం ఉంది. ఈ జిల్లాలో 366 గ్రామాలు ఉన్నాయి. ఇది ప్రస్తుతం రెడ్ కారిడార్‌లో భాగం.2011 గణాంకాల ప్రకారం నారాయణపూర్ జిల్లా రాష్ట్రంలో అత్యల్ప జసంఖ్య కలిగిన జిల్లాగా గుర్తినబడుతుంది.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## భౌగోళికం
నారాయణపూర్ జిల్లా 2 నిర్వహణా బ్లాకులుగా విభజించబడింది:
* నారాయణపూర్ బ్లాకులో 45 గ్రామపంచాయితీలు, 176 గ్రామాలు (172 గ్రామాలు ప్రజలు నివాసితాలు) వైశాల్యం 2760చ.కి.మీ.
* ఒచిరా బ్లాకులో 24 గ్రామపంచాయితీలు 237 గ్రామాలు (209 గ్రామాలు ప్రజలు నివాసితాలు) వైశాల్యం 3880చ.కి.మీ.
* ఒచిరాలోని సర్వేచేయబడని అబుజ్మాద్ భాగంలో పురాతన గిరిజనులైన మాడియా గోండ్, మురియా గోండ్ ప్రజలు ఉన్నారు.
* నారాయణపూర్ జిల్లా వార్షికం వర్షపాతం 1300 మి.మీ.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Narayanpur List of places in Narayanpur


వర్గం:2007 స్థాపించబడిన రాష్ట్రాలు, భూభాగాలు
వర్గం:2007 స్థాపితాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
బెమెతరా జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో బెమెతెర జిల్లా ఒకటి. ఈ జిల్లాను ముఖ్యమంత్రి రామన్ సింగ్ 2012 జనవరి 13 న ప్రారంభించారు. జిల్లకు మొదటి కలెక్టరుగా స్రుతి సింఘ్ నియమించబడింది. 
## విభాగాలు
బెమెతెర జిల్లా 2 నిర్వహణా విభాగాలుగా విభజించబడ్డాయి: బెమెతెర, సజ (చత్తిస్‌గఢ్). జిల్లాలో 4 కమ్యూనిటీ డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు (నవగర్, బెమెతెర, సజ, బెర్ల) ఉన్నాయి.

## ఆర్ధికం
బెమెతెర జిల్లా ఆర్థిక రంగం వ్యవసాయం వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి ఉంది. జిల్లాలో 80% ప్రజలు వారి పొలాలు, తోటలలో పనిచేస్తుంటారు. మిగిలిన వారిలో 10% ప్రభ్త్వౌద్యోగాలు చేస్తున్నారు. ఇవి వర్సుగా: విద్య, నీటిపారుదల, విద్యుత్తు, ఇతర కార్యాలయాలలో పనిచేస్తుంటారు. వీటిలో విద్యారంగం ఆధిక్యతలో ఉంది. 10% ప్రజలు వ్యాపారం, రియల్ ఎస్టేట్, చిల్లర వ్యాపారం ఉన్నారు. బెమెతెర జిల్లాలో పన్నువసూలు శాఖ శక్తివంతంగా పనిచేస్తుంది. ఇది పురపాలకానికి 5కోట్ల రూపాయల నిధిని సమకూరుస్తుంది.

## సంస్కృతి
బెమెతెర సంస్కృతి మీద ఛత్తీస్‌గఢ్ ధర్మాలు, ఆచారాలు, అలవాట్ల ప్రభావం అధికంగా ఉంటుంది. ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని ఇతర జిల్లాలలో వలె ఈ జిల్లాలో కూడా వివిధ సందర్భాలలో మండలం, మేళా (మాఘ పూర్ణిమ రోజు) నిర్వహించబడుతుంది. భై దుజ్ సందర్భంలో మాతర్ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. ఇది దీపావళి లక్ష్మీ పూజకు మరుసటి రోజు నిర్వహించబడుతుంది. 
దీపావళి, హోళీ పండుగలతో హరేలి, తిజ, దేవ్, ఉథాని ఎకాదశి, కార్తిక్ పూర్ణిమ మొదలైన పండుగలు కూడా జరుపుకుంటారు.

## ప్రజలు
జిల్లాలో ప్రజలు అత్యధికంగా భారతీయ ఆర్యసంప్రదాయానికి చెందినవారు. తరువాత స్థానంలో దక్షిణ ద్రావిడ సంప్రదాయానికి చెందినవారు. బెమెయెర జిల్లా ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం కేంద్రస్థానంలో ఉంది. ఇది రాష్ట్రానికి ఇది వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉన్నందున జిల్లాలో అత్యధికంగా వైశ్యులు ఉన్నారు. అంతేకాక ఇతర స్థానిక గిరిజనప్రజలు కూడా నివసిస్తున్నారు.

.

## మూలాలు
https://www.facebook.com/pritendrac
https://www.facebook.com/ZilaBemetara
## వెలుపలి లింకులు


వర్గం:2012 స్థాపితాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
బలోడా బజార్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో బలోడా బజార్ జిల్లా ఒకటి. బలోడా బజార్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. రాయ్‌పూర్ జిల్లాలోని కొంత భూభాగాన్ని విభజించి బలోడా బజార్ జిల్లాను ఏర్పరచారు.

## నిర్వహణ
జిల్లాను 3 ఉపవిభాగాలుగా విభజించారు: బలోడా బజార్, బిలైగర్, భాటాపరా. అలాగే పలారి, బలోడా బజార్, కాస్డోల్, బిలైగర్, భాటాపరా, సింగ అనే 6 డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులుగా కూడా విభజించారు. జిల్లా పాలనాబాధ్యతలను మెజిస్ట్రేట్ , కలెక్టర్ వహిస్తున్నారు. 2005లో కలెక్టర్‌గా రాజేష్ సుకుమార్ తొప్పొ నియమించబడ్డాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు



వర్గం:2012 స్థాపించబడిన రాష్ట్రాలు , భూభాగాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
గరియాబంద్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో గరియాబండ్ జిల్లా ఒకటి. 2012 జనవరి 1 నుండి ఈ జిల్లాకు అధికారిక గుర్తింపు వచ్చింది. రాయ్‌పూర్ జిల్లాలోని కొంత భూభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు. గరియాబండ్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.

ధంతారి, మహాసముంద్ జిల్లాలు ఈ జిల్లాకు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. జిల్లా విస్తీర్ణం 5,822 చ.కి.మీ. జిల్లాలో గరియాబండ్, ఛూరా, మెయిన్‌పూర్, దేవభోగ్, రాజీం తాలూకాలు ఉన్నాయి. జిల్లా లోని గరియాబండ్ అరణ్యం 1951.861 చ.కి.మీ. విస్తీర్ణం లోను, ఉదంతి సీతా నది టైగర్ రిజర్వు 983.94 చ.కి.మీ. లోనూ ఉన్నాయి.


## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
*Districts of Chhattisgarh
* List of Chhattisgarh District Centres
* List of District official websites


వర్గం:2012 స్థాపితాలు
వర్గం:2012 స్థాపించబడిన రాష్ట్రాలు, భూభాగాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
సుకుమా జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో **సుకుమ జిల్లా** ఒకటి. ఛత్తీస్‌గఢ్‌కు దక్షిణాన ఈ జిల్లా ఉంది. ఈ జిల్లా సరిహద్దులలో బస్తరు, దెంతెవాడ, బిజాపూర్ జిల్లాలున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిషా, తెలంగాణ రాష్ట్రాలు కూడా సుకుమా జిల్లాకు ఉన్నాయి. సుకుమ, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. ఇది రాష్ట్ర రాజధాని రాయ్‌పూర్ నుండి 400 కి.మీ. దూరమ్లో ఉంది.

2012 జనవరి 12 న దెంతెవాడ జిల్లా నుండి కొంత భాగాన్ని విడదీసి ఈ జిల్లాని ఏర్పరచారు. ఉప ఉష్ణమండల అరణ్యాలతో నిండి ఉంటుంది. గిరిజన తెగ అయిన గోండులు ఈ జిల్లాలో ప్రధానంగా ఉంటారు. జిల్లా జనాభాలో 85% పైగా గిరిజనులే. జిల్లా విస్తీర్ణంలో 65% భాగం అడవులే. చ.కి.మీ.కు 45 మంది ప్రజలతో అతి తక్కువ జనసాంద్రత కలిగి ఉంది. 29% అక్షరాస్యతతో దేశంలో కెల్లా అత్యల్ప అక్షరాస్యత గల జిల్లాలో ఇది ఒకటి. శబరి నది, జిల్లా గుండా ప్రవహించే ప్రధానమైన నది.

## ప్రయాణ వసతులు
సుకుమ పట్టణాన్ని జాతీయరహదారి - 221 జగదల్‌పూర్‌తో అనుసంధానం చేస్తుంది. జాతీయ రహదారి-30, రాష్ట్ర రాజధాని రాయ్‌పూర్తో సుకుమను కలుపుతుంది. సుకుమ జిల్లాకు ఒడిషా రాష్ట్రంలోని మల్కనగిరి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లా, తెలంగాణ లోని భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.

సుకుమ నుండి రాయ్‌పూర్ కు బస్సులు నడుస్తున్నాయి. జగదల్‌పూర్, దంతేవాడ, మల్కనగిరి, హైదరాబాదు, రాజమండ్రి, విజయవాడలకు సుకుమ నుండి బస్సులు తిరుగుతాయి.

దంతేవాడ, జగదల్‌పూర్ రైల్వేస్టేషన్లు సుకుమకు దగ్గరలోని రైల్వే స్టేషన్లు. జగదల్‌పూర్ విమానాశ్రయం 100 కి.మీ., దూరంలో ఉంది. ఇక్కడి నుండి విశాఖపట్నం, భుబనేశ్వర్ లకు విమాన సౌకర్యం ఉంది.


వర్గం:2012 స్థాపించబడిన రాష్ట్రాలు, భూభాగాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
సూరజ్‌పూర్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో **సూరజ్‌పూర్ జిల్లా** ఒకటి. జిల్లాకు కేంద్రగా సూరజ్‌పూర్ పట్టణం ఉంది. జాతీయరహదారి 43 ఈ జిల్లాగుండా పోతుంది. 2011 ఆగస్టు 15 న నాటి ముఖ్యమంత్రి డాక్టర్ రమణ్ సింగ్ అధ్వర్యంలోఈ జిల్లా ఆరంభం అయింది. సూరజ్‌పూర్ జిల్లా " నేషనల్ సత్యన్ మిత్రా లిటరసీ అవార్డ్ "ను అందుకుంది. జిల్లా ఆర్థికంగా శక్తివంతమైనది. అలాగే నాణ్యమైన వస్తు ఉత్పత్తులను అందిస్తుంది. జిల్లాలోని పర్యాటక ఆకర్షణలలో "టామర్ పింగ్ల వన్యప్రాణి శాంచ్యురీ" ఒకటి.

## పర్యాటక ఆకర్షణలు
సూరజ్‌పూర్ జిల్లాలో రామ్‌గఢ్, కుందర్‌గఢ్, దేవ్‌గఢ్, భయ్యాతాన్, ప్రేమ్ నగర్ వద్ద ప్రముఖ ఆలయాలు ఉన్నాయి.

## జనాభా వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం, జిల్లాలోని 547 గ్రామాల్లో 7,89,043 (పురుషులు – 3,98,381, స్త్రీలు – 3,90,662) మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. జనసాంద్రత చ.కి.మీ.కు 283. జిల్లా అక్షరాస్యత 60.95%, 

జిల్లాలో 6 తహసీళ్ళు ఉన్నాయి. అవి:

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు


వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
బీజాపూర్ జిల్లా (ఛత్తీస్‌గఢ్)

బీజపూర్ జిల్లా (హింది: बीजापुर जिला) ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో ఒకటి. 
2007 మే 11న  ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో రూపొందించబడిన రెండు జిల్లాలలో ఇది ఒకటి. రాష్ట్రంలో అత్యల్ప జనసాంధ్రత కలిగిన జిల్లాలలో బీజపూర్ జిల్లా ద్వితీయస్థానంలో ఉంది. ప్రధమస్థానంలో నారాయణపూర్ జిల్లా ఉంది. 2011 గణాంకాల ఆధారంగా బీజ్పూర్ జిల్లా రాష్ట్రంలో అత్యల్ప అక్షరాశ్యత కలిగిన జిల్లాలలో ద్వితీయస్థానంలో (41.58%, ) ఉందని అంచనావేయబడింది. ప్రధమస్థానంలో అలీరాజ్‌పూర్ జిల్లా ఉంది.

## చరిత్ర
దంతేవాడ జిల్లాను విభజించి బీజ్‌పూర్ జిల్లాను రూపొందించారు. జిల్లా ప్రస్తుతం రెడ్ కార్పెట్‌లో భాగం.

## భౌగోళికం
బీజపూర్ జిల్లా ఛత్తీస్‌గఢ్ నైరుతీ భాగంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో నారాయణపూర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో దంతేవాడ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లా నైరుతీ సరిహద్దులో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పశ్చిమ సరిహద్దులో మహారాష్ట్ర ఉన్నాయి. జిల్లా దక్షిణప్రాంతంలో ఇంద్రావతి నది ప్రవహిస్తూ ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 6555 చ.కి.మీ. ఉంది.
 జిల్లాలో 741 గ్రామాలు ఉన్నాయి. 

### అభయారణ్యం
* ఇంద్రావతి అభయారణ్యం.

## నైసర్గికం
జిల్లాలో అత్యధికప్రాంతాన్ని కొండలు ఆక్రమించుకుని ఉన్నాయి. జిల్లాలో అత్యంత ఎత్తైన శిఖరం ఇంద్రావతీ నదీతీరంలో ఉన్న " బుల్లాక్స్ హంప్ "

## ప్రయాణసౌకర్యాలు
జిల్లారాజధాని బీజపూర్ నగరం మీదుగా జాతీయరహదారి - 16 పయనిస్తుంది. ఇది జిల్లాను తూర్పున జగదల్‌పూర్, పశ్చిమంలో మహారాష్ట్ర మీదుగా పయనించి ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన నిజామాబాద్ జిల్లాలను అనుసంధానిస్తుంది. రహదారి -16 భోపాల్‌పట్నం వద్ద బీజపూర్‌ను జాతీయరహదారి -202 తో అనుసంధానిస్తుంది. ఇక్కడ నుండి సులువుగా వరంగల్, హైదరాబాదు చేరుకోవచ్చు.

## వృక్షలాలం, జంతుజాలం
జిల్లా అరణ్యసంపదతో అలరారుతూ ఉంది. జిల్లాలో అరణ్యాలు మిశ్రిత వనాలు కలిగిన  " డ్రై రీజియన్ " వర్గీకరించబడింది. ఇక్కడి అరణ్యంలోధవ్రా, భిర్రా, ర్హోని, చర్, అయోనియా, హర్రా, హరియా, ఇతర చెట్లు ఉన్నాయి.
 
రాతిమయ ప్రాంతంలో చెట్లు రూపరహితంగా ఉన్నాయి. సాల, హంగు, ఖైర్, హర్రా, పలాస్, సెసాం, ఇతర చెట్లు ఉన్నాయి. జిల్లా ఉత్తరభాగంలో టేకు, సాల, సిర్సా, బీజసాల్, కుసుం, పలాస్, మహుయా, తెండు, హర్రా, అయోన్లా, సాజా, కౌహా (మద్ది), సాలై, చార్, ఇతరాలు ఉన్నాయి.

గ్రామీణప్రాంతాలలో ఉన్న సాధారణచెట్లు ఇక్కడ వివరించబడలేదు. తాటిచెట్లు జిల్లా ప్రజల ఆర్ధికరంగాన్ని అధికంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. పాల్మిరా తాటి (ప్రాంతీయంగా తార్ అంటారు) జిల్లా నైరుతీ భాగంలో అధికంగా కనిపిస్తుంటాయి.తరువాత స్థానాన్ని సల్ఫీ చెట్లు వహిస్తున్నాయి. తాటిచెట్లలా కాక సల్ఫీ చెట్లు నీడ అధికంగా కలిగిన కొండచరియలలో ఎగుడు దిగుడు ప్రాంతాలలో పెరుగుతుంటాయి. ఇవి జిల్లా మధ్యభాగంలో అధికంగా ఉన్నాయి.సల్ఫీ చెట్ల నుండి రుచికరమైన జూస్ తయారౌతూ ఉంది.అడవి ఖర్జూరం, అకౌలీస్ (ప్రాంతీయంగా చింద్, బుటా చింద్ అంటారు). దీనిని కొండతెగల ప్రజలు ఆహారంలో వినియోగిస్తుంటారు.

జిల్లాలో పులులు, చిరుతలు అధికంగా ఉన్నాయి. చిరుతలు మనుషులను చంపుతూ మానవభక్షకులుగా మారాయి. చెట్లు క్షీణించడం అరణ్యంలో సహజంగా లభించే ఆహారం అందకపోవడం, పశు సంపద మరుగు కావడం ఇందుకు ప్రధాన కారణంగా మారాయి. 
## ప్రయాణ వసతులు
జిల్లా సమీపంలోని విమాశ్రయం రాయపూర్ వద్ద ఉంది. సమీపంలోని రైల్వే స్టేషన్ దంతవాడ లో ఉంది. రహదారి మార్గం ద్వారా బీజపూర్ దంతేవాడ, రాయపూర్, విశాఖపట్నంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. జిల్లాకేంద్రం బీజపూర్ దంతేవాడకు దక్షిణంలో దాదాపు 90 కి.మీ దూరంలో ఉంది.

## గణాంకాలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Bijapur List of places in Bijapur

వర్గం:బీజపూర్ జిల్లా
వర్గం:2007 స్థాపితాలు
కొండగావ్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో కొండగావ్ జిల్లా ఒకటి. బస్తర్ జిల్లాలో కొంతభాగాన్ని వేరుచేసి 2012 జనవరి 24 న ఈ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసారు. జిల్లా కేంద్రం కొండగావ్ పట్టణం. 

కంచు గంటల తయారీకి, బస్తర్ గిరిజనుల కళలకూ ఈ జిల్లా ప్రసిద్ధం. ఇక్కడి వివిధ కళా రూపాలకు గాను, కొండగావ్ ను ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్ర శిల్ప నగరం అని కూడా అంటారు. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు


వర్గం:2012 స్థాపితాలు
వర్గం:2012 స్థాపించబడిన రాష్ట్రాలు, భూభాగాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
బల్‌రాంపూర్ జిల్లా (ఛత్తీస్‌గఢ్)

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో **బలరాంపూర్ జిల్లా** ఒకటి. జిల్లా కేంద్రం బలరాంపూర్ పట్టణం. బలరాంపూర్ జిల్లా ఛత్తీస్‌గఢ్ ఉత్తర సరిహద్దులో ఉంది. సుర్గుజా జిల్లాలోని కొంత భూభాగాన్ని వేరుచేసి, 2012 జనవరి 1 న ఈ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసారు. సుర్గూజా జిల్లాకు ఇది ఉత్తర, ఈశాన్య సరిహద్దులో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 3806 చ.కి.మీ. జిల్లాను బలరాంపూర్, రాజ్‌పూర్, శంకర్‌గఢ్, కుష్మి, రామచంద్రపూర్, వద్రాఫ్‌నగర్ అనే 6 బ్లాకులుగా విభజించారు.

రామానుజ్‌గంజ్ బలరాంపూర్ జిల్లా లోని చారిత్రిక ప్రదేశం. ఇది, జిల్లాలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన పట్టణం. ఈ పట్టణం ఛత్తీస్‌గఢ్-జార్ఖండ్ ల సరిహద్దులో ఉంది. రాంచి, రాయ్‌పూర్ లు దగ్గర లోని విమానాశ్రయాలు. బలరాంపూర్ జిల్లాకు తూర్పున జార్ఖండ్, ఉత్తరాన ఉత్తర ప్రదేశ్, పశ్చిమాన మధ్య ప్రదేశ్ ఉన్నాయి. జిల్లా జనాభాలో 63% షెడ్యూల్డ్ తెగలకు చెందినవారు.

## పర్యాటకం
జిల్లా లోని ప్రముఖమైన పర్యాటక ప్రదేశాలు:

* దిపాడీ (ప్రాచీన శిల్పాలు)
* రాకాస్‌గండ
* తాటాపానీ (వేడినీటి బుగ్గ)

## విద్య
సర్గూజా విశ్వవిద్యాలయం, జిల్లా లోని ఏకైక విశ్వవిద్యాలయం. దీన్ని 2008 సెప్టెంబరు 2 న స్థాపించారు.

## మూలాలు


వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
ముంగేలి జిల్లా

చత్తీస్ గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో ముంగెలి జిల్లా ఒకటి జిల్లా కేంద్రంగా ముంగెలి ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు


వర్గం:2012 స్థాపించబడిన రాష్ట్రాలు, భూభాగాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
షకీరా

అదే పేరు కలిగి ఉన్న ఇతర వ్యాసాల కొరకు, షకీలా (అయోమయ నివృత్తి) చూడండి.

**షకీరా** (జననం: ఫిబ్రవరి 2, 1977) ఒక కొలంబియన్ గాయని, గేయరచయిత, నర్తకి, రికార్డు నిర్మాత, కొరియోగ్రాఫర్, మోడల్. ఈమె పూర్తి పేరు షకీరా ఇసాబెల్ మెబారాక్ రీపోల్. బ్యారాంక్విలా లో పుట్టి పెరిగిన ఆమె లాటిన్, అరబిక్, రాక్ అండ్ రోల్ ప్రభావాలు, బెల్లి నృత్య సామర్ధ్యాలు నిరూపించుకునేందుకు తను పాఠశాలలో ప్రదర్శనలను ప్రారంభించారు.

## ఫేస్‌బుక్ లో రికార్డ్
మధురంగా మత్తెక్కించే గాత్రంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది అభిమానులను సొంతం చేసుకున్న షకీరా వారి అభిమానంతో ఫేస్‌బుక్ చరిత్రలో ఒక అరుదైన రికార్డ్ నమోదు చేసింది. ఆమె ఫేస్‌బుక్ పేజీకి భారీగా 10 కోట్ల లైక్స్ వచ్చాయి. ఇంత స్థాయిలో లైక్స్‌ను సంపాదించుకున్న తొలి సెలబ్రిటీగా ఆమె నిలిచింది. 
## మూలాలు

* సాక్షి దినపత్రిక - 20-07-2014 16వ పేజీ (షకీరాకు 10కోట్ల లైక్స్)

వర్గం:1977 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
తూర్పు సింగ్‌భూమ్ జిల్లా

thumb|ఘట్‌శిలలోని సిద్దేశ్వరి ఆలయం నుండి దృశ్యం

జార్ఖండ్ రాష్ట్రం లోని 24 జిల్లాలలో దేవ్‌ఘర్ (హింది: पूर्वी सिंहभूम ) జిల్లా ఒకటి. 1990 జనవరి 16 న ఈ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. సింగ్‌భుం అంటే " సింహాల భూమి " అని అర్ధం. జిల్లాలో 50% కంటే అధికంగా దట్టమైన అరణ్యాలు, పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు ఇక్కడ వన్యమృగాలు స్వేచ్ఛగా సంచరించాయి. ఈ జిల్లా రెడ్ కార్పెట్‌లో భాగం.

## భౌగోళికం
జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రానికి చెందిన మిడ్నాపూర్ జిల్లా, ఉత్తర సరిహద్దులో పురూలియా జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో పశ్చిం సింగ్‌భుం దక్షిణ సరిహద్దులో ఒడిషా రాష్ట్రానికి చెందిన మయూర్బని జిల్లాలు ఉన్నాయి.

## ఆర్ధికం
జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలో తూర్పు సింగ్‌భుం జిల్లా గనులకు, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులకు ప్రసిద్ధి చెందినది. దేశంలో ప్రధాన పారిశ్రామిక నగరమైన జెంషెడ్‌పూర్ ఈ జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. 50 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉన్న " హిందూస్థాన్ కాపర్ " సంస్థ ఘట్శిలా వద్ద ఉంది. జిల్లా ఈశాన్య సరిహద్దులో సుబర్నరేఖా నది ఉంది. ఉత్తర దక్షిణాలుగా విస్తరించి ఉన్న ధంజౌరీ పర్వతశ్రేణిలో రాగి, యురేనియం గనులు ఉన్నాయి. అధికమైన రాగి గనులు బనలోపా, బడియా, పథర్గొరా, ధిబ్ని, కెండదిహ్, రాఖ, సుర్ద ఉన్నాయి. వీటన్నింటిలో సుర్దలో మాత్రమే త్రవ్వకాలు జరుగుతున్నాయి. ప్రధాన యురేనియం గనులు జడుగొర, నర్వపహర్, భతిన్, తురందిహ్, భగ్జంత ఉన్నాయి. జిల్లా ఆగ్నేయంలో ఉన్న చకులియా పట్టణం రైస్ మిల్లులు, ఆయిల్ మిల్లులు, వాషింగ్ సోప్ (బట్టలు ఉతికే సబ్బు) తయారీ పరిశ్రమలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. జాతీయ రహదారి 6 పక్కన ఉన్న మరొక ప్రాధాన్యత కలిగిన బహరగొండ ఉంది.

గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో తూర్పు సింగ్‌భుం జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న జార్ఖండ్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

## విభాగాలు
జిల్లా 2 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది: ధాల్భుం, ఘట్‌షిల. 
* ధల్భం ఉపవిభాగంలో 4 బ్లాకులు ఉన్నాయి: గోల్మురి లేక జుగ్సలై, పొత్క, పతంద, బొరం. 
* ఘట్షిల ఉపవిభాగంలో 7 బ్లాకులు ఉన్నాయి: ఘట్షిల, ముసాబని, దుమరియా, గుడబంద, ధల్భుంగర్, బహరగొర, చకులియా.
* జిల్లాలో 6 అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి : బహరగొర, ఘట్షిల, పొత్క, జుగ్సలై, తూర్పు జంషెడ్‌పూర్, పశ్చిమ జంషెడ్‌పూర్. ఇవిన్నీ జంషెడ్‌పూర్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గానికి చెంది ఉన్నాయి.

## సస్కృతి
జిల్లాలో వాడుకలో ఉన్న భాషలలో శాంతలి, హిందీ, బెంగాలీ, ఒరియా భాషలు ప్రధానమైనవి. ప్రముఖ హిందీ కవి సౌరవ్ రాయ్  ఈ జిల్లాకు చెందినవాడే. దుర్గాపూజ, వసంత పంచమి, మకర సంక్రాంతి, సొహ్రై, దీపావళి పండుగలు జరుపుకుంటారు. 
* భహరగొరా బ్లాకుకు 12 కి.మీ దూరంలో ఉన్న చిత్రేశ్వర్ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయంలో శివుడు స్వయంభువుగా వెలిశాడని ప్రతీతి. ఈ ఆలయానికి ప్రతిరోజూ అనేక మంది శివభక్తులు వస్తుంటారు. ఈ ఆలయంలో బృహత్తరమైన శివలింగం ఉంది. భువనేశ్వర్ లోని అతి పెద్ద శివలింగం లింగరాజా శివలింగం తరువాత చితృశ్వర్ శిలింగం ఉందని భావిస్తున్నారు. 
* బహరగొరా బ్లాకులో భూతేశ్వర్ ఆలయం అనే మరొక శివాలయం ఉంది. 
* ప్రఖ్యాత బెంగాలీ కవి బిభూతి భూషన్ రాయ్ నివసించిన ప్రదేశం ఘట్శిలా పర్యాటక ఆకర్షణలలో ఒకటిగా ఉంది. 
* మైనింగ్ టౌన్‌గా ప్రసిద్ధి చెందిన జదుగొరా వద్ద ఉన్న రాంకిని ఆలయం భక్తులను ఆకర్షిస్తూ ఉంది. శక్తికలిగిన దైవమని భావిస్తున్న రాంకిని దేవి ఇక్కడ ఉన్న గిరిజన ప్రజలనేగాక ఇతర భక్తులను కూడా ఆకర్షిస్తుంది.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
*East Singhbhum district administration website

వర్గం:జార్ఖండ్ జిల్లాలు
*
వర్గం:1990 స్థాపితాలు
లాతేహార్ జిల్లా

thumb|లోధ్ జలపాతం

జార్ఖండ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో **లాతేహార్ జిల్లా** (హిందీ: लातेहार जिला) ఒకటి. జిల్లా కేంద్రగా లాతేహార్ జిల్లా ఉంది. పాలము జిల్లాలో కొంత భూభాగం వేరు చేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు.
2001 గంఆణ్కాలను అనుసరించి జిల్లా వైశాల్యం 3660చ.కి.మీ, జనసంఖ్య 558,831.

## చరిత్ర
ఈ జిల్లా మునుపు పాలము జిల్లాలో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. పాలము జిల్లా 1928 జనవరి 1 రూపొందించబడింది. 2001 ఏప్రిల్ 4 న పాలము జిల్లాలోని లాతేహార్ ఉపవిభాగం జిల్లాగా రూపొందించబడింది. ఇది రెడ్ కార్పెట్‌లో భాగం.

## భౌగోళికం
లాతేహార్ జిల్లాలో 2 ఎత్తైన జలపాతాలు (లోథ్ జలపాతం, లోవర్ ఘఘ్రి జలపాతం ) ఉన్నాయి. ఇవి భారతీయ ఎత్తైన జలపాతాల జాబితాలో భాగమై ఉన్నాయి. ఇవి కాక జిల్లాలో పలు జలపాతాలు ఉన్నాయి.
* జిల్లాలో "  బెట్ల జాతీయ పార్క్ " ఉంది.

## ఆర్ధికం
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో లాతేహార్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న జార్ఖండ్ రాష్ట్ర 21 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

## విభాగాలు
జిల్లాలో 7 డెవెలెప్మెంటు బ్లాకులు ఉన్నాయి : లాతేహార్, చంద్వా, బాలూమఠ్, మనిక, బార్వాడిహ్, గురు, మహుద్.
* జిల్లాలో 2 విధానసభ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి : మనిక, లాతేహార్. ఇవి రెండు చత్రా పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* జార్ఖండ్ జిల్లాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* Latehar district website
* Latehar travel guide and maps
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Latehar Information about Latehar

వర్గం:జార్ఖండ్ జిల్లాలు
వర్గం:2001 స్థాపితాలు
జమ్తారా జిల్లా

thumb|జమ్తాడా జిల్లా

జార్ఖండ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో **జమ్తాడా  జిల్లా** (హిందీ: जामताड़ा जिला) ఒకటి. జిల్లాకేంద్రంగా జమ్తాడా పట్టణం ఉంది. జిల్లా 23°10′, 24°05′ డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశాలు, 86°30′, 87°15′ డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశాల మధ్య ఉంది.

## చరిత్ర
జమ్తాడా జిల్లా 2001 ఏప్రిల్ 1 న మునుపటి దుమ్కా లోని కుందిత్, నల, జమ్తాడా, నారాయణపూర్ బ్లాకులను వేరుచేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు. గతంలో ఇది ఉపవిభాగంగా ఉంటూవచ్చింది. ఈ ప్రాంత దీర్ఘకాలిక చరిత్రలో ఒకప్పుడిది హేతంపూర్ రాజ్, మహారాజా -ధీరజ్ ఆధీనంలో బిర్బంలో భాగంగా ఉండేది. పూర్వపు రాజవంశాలకు చెందిన కుటుంబాలు కొన్ని ఇప్పుడుకూడా జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. జమ్తాడా రాజు పాలనాకాలంలో జమ్తాడా ప్రజల మీద గొప్ప ప్రభావం చూపాడు. ఆయన జమ్తాడా, సమీపంలోని ప్రజల శ్రేయస్సు కొరకు జీవించాడు. కుందహిత్, ఫతేపూర్ బ్లాకులలో జజురి జమిందారి కుటుంబం ప్రభావం కనిపిస్తుంటుంది. జిల్లాలో పలు చారిత్రిక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ వాటిని అధ్యయనంచేసి తెలుసుకొనవలసిన అవసరం చాలా ఉంది.

1854 - 55 లలో సిద్దు, కంహు ఆధ్వర్యంలో ఈ ప్రాంతం మీద శాంతల్ దండాయాత్ర జరిగింది. తిరుగుబాటు దారులు గ్రామగ్రామానికి వెళ్ళి సానుభూతి సంపాదించారు. ఫతేపూర్ గ్రామపెద్ద మాథోపూర్ సమీప గ్రామవాసులతో కలిసి వారిని మర్యాదపూర్వకంగా గౌరవించాడని వారికి ఆయన మూటల కొద్దీ బియ్యం సమర్పించి రాత్రి విందుకు ఏర్పాటు చేసాడని ఆయన మనుమడికి మనుమడు స్కాలర్, ఇంటలెచ్యువల్ డాక్టర్ శరత్ కుమార్ వివరణ ద్వారా తెలుస్తుంది. సిద్ధు జిల్లాలోని గతియారీ, నారాయణపూర్ లను స్వాధీనం చేసుకుని ప్రత్యేక శాంతల్ పరగణాలను స్థాపించాడు. బీహార్ రూపుదిద్దుకున్న తరువాత ఇది బెంగాల్‌లో భాగం అయింది. ఈ ప్రాంత ప్రజలు హిందీ మాట్లాడుతుంటారు.గిరిజనులు శాంతల్ భాషను మాట్లాడుతూ ఉంటారు. బెంగాలీ కూడా జిల్లా అంతటా వాడుకలో ఉంది.

రచయిత, తత్వవేత్త అయిన అమిత్ బెస్రా జమ్తాడాను ప్రపంచపు దృష్టికి తీసుకువచ్చాడు.ఆయన వ్రాసిన 2010లో " ఇట్స్ డైయింగ్ టైమ్-ఎ - చిల్లింగ్ ఇండియన్ థ్రిల్లర్ ", 2014లో " బి ది చేంజ్ " పుస్తకం ప్రచురించబడ్డాయి.

## ఆర్ధికం
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో జమ్తాడా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న జార్ఖండ్ రాష్ట్ర 21జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

## విభాగాలు
జిల్లాలో 6 బ్లాకులు ఉన్నాయి: నారాయణపూర్, కర్మతర్, జమ్తాడా, ఫతేపూర్, నల, కుంధిత్.
* జిల్లాలో మూడు విధానసభ జినోజకవర్గాలు ఉన్నాయి : నల, సరత్, జమ్తాడా. ఇవన్నీ దుమ్కా నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉనాయి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## వెలుపలి లింకులు
* జార్ఖండ్ జిల్లాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* Jamtara district website
*https://web.archive.org/web/20140704185532/http://www.onefivenine.com/india/villag/Jamtara List of places in Jamtara

వర్గం:జార్ఖండ్ జిల్లాలు
వర్గం:2001 స్థాపితాలు
ఖుంటీ జిల్లా

thumb|పెరూ గాగ్ జలపాతం
జార్ఖండ్ రాష్ట్రం లోని 24 జిల్లాలలో **కుంతీ జిల్లా** (హిందీ: खूंटी जिला) ఒకటి. ఇది చోటానాగపూర్ డివిజన్‌లో భాగం. 2007 సెప్టెంబరు 17 న రాంచీ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి కుంతీ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. చారిత్రాత్మకంగా " బిర్సా ముండా " ఉద్యమానికి ఈ ప్రాంతం కేంద్రంగా ఉంది. కుంతీ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగ ఉంది. 2011 గణాంకాల ప్రకారం రాష్ట్రంలో అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత కలిగిన జిల్లాలలో రెండవదిగా ఇది గుర్తించబడింది. 
మొదటి స్థానంలో లోహర్‌దర్గా జిల్లా ఉంది. ఈ జిల్లా ప్రస్తుతం రెడ్ కార్పెట్లో భాగం.

## విభాగాలు
* కుంతీ జిల్లాలో 6 కమ్యూనిటీ విభాగాలు ఉన్నాయి : అర్కి, కర్రా, కుంతి, ముర్హు, రాణియా, తొర్ప.
* కర్రా బ్లాక్ ధుర్వాకు 30 కి.మీ దూరంలో, కుంతీ నుండి 18 కి.మీ దూరంలో ఉంది. సాయి గ్రామంలో సాయిబాబా మందిరం ఉంది. పురాతన కాలంలో గజిపూర్‌నుండి వ్యాపారులు ఇక్కడికి వచ్చి స్థిరపడినప్పటి నుండి కర్రా ప్రాంతానికి ఉత్తరప్రదేశ్తో సంబంధాలు ఉన్నాయి. పొరుగునా నవాకెల్, డాక్ఘర్, బరైక్తొలి స్టేషను, మహ్తో టోలి, మాస్మనొ, కర్రాచక్ టోలీలు ఉన్నాయి.
అమరేశ్వర్ ధాం (అంగ్రబరి) లో పలు ఆలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో అధికంగా శివాలయాలు ఉన్నాయి. అమరేశ్వర్ ధాం ఆలయానికి శ్రావణ మాసంలో భక్తులు అత్యధికంగా వస్తుంటారు. మహతో టోలీలో దుర్గా ఘర్, గౌరీ దేవి ఆలయాలు ఉన్నాయి. శ్రీ జానకి సాహు స్థాపించిన దాక్ఘర్ శివాలయం, నవాకెల్ దేవి గౌరీ ఆలయం ఉన్నాయి. కర్రాలో 2 చర్చిలు ఉన్నాయి. శ్రామిక వర్గాలు 
మహుయా, చింతపండు, రాగి,, వరిని రాంచి, లక్నో వంటి ఇతరప్రదేశాలకు ఎగుమతి చేసే పనికి మారారు. జిల్లాలో అత్యధికంగా ముండా, ఓరాన్, క్రైస్తవ వర్గాలకు చిందినవారు.ఇతరులలో బారియాక్, రాజ్పుత్రులు (గంఝు), బనియా, హల్వై, బ్రాహ్మణ, ధోబి, చామర్, నై. ముస్లిములు మొదలైన వారు ఉన్నారు. కర్రా స్వీట్ ఉర్లగడ్డలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Khunti List of places in Khunti

*

వర్గం:జార్ఖండ్ జిల్లాలు
వర్గం:2007 స్థాపితాలు
సరాయికేలా ఖర్సావా జిల్లా

జార్ఖండ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో **సరాయికేలా ఖర్సావా జిల్లా** ( హిందీ: सराइकेला खरसावाँ जिला) (ఒడిషా: ଷଢେଇଖଳା ଖରସୁଆଁ ଜିଲ୍ଲା) ఒకటి. ఇది ఒకప్పుడు సెరైకెల రాజాస్థానంగా ఉండేది. జిల్లా కేంద్రంగా సెరైకెలా పట్టణం ఉంది. జిల్లా సెరైకెలా చౌ ( 3 చౌ నృత్యాలలో ఇది ఒకటి) నృత్యానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.
thumb|చండిల్ డ్యామ్

## చరిత్ర

### రాజరికం
సెరైకెల మునుపటి రాజకుటుంబానికి చెందిన సింగ్ దేవ్ కుటుంబం (చౌనృత్య సృష్టికర్తలు) వారి కాలంలో దాదాపు 300 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉన్న సెరైకెల రాజభవనం వదిలి ఒడిషా, పశ్చిమ బెంగాల్, విదేశాలకు వెళ్ళారు. సెరైకెలా రాజాస్థానం చివరి రాజు హెచ్.హెచ్ ఆదిత్య ప్రతాప్ సింగ్ దేవ్ (హెచ్ హెచ్ మహారాజా ఉదిత్ నారాయణన్ సింగ్ దేవ్ కుమారుడు) కుమారులు ఈ ప్రాంతంలో ఖ్యాతిగడించారు. మహారాజా కుమారులు తికియత్ సాహెబ్ నృపేంద్ర నారాయణ సింగ్ దేవ్, హెచె హెచ్ మహారాజ సర్ రాజేంద్ర నారాయణ్ సిన్ దేవ్ పట్నా - బొలింగర్‌కు దత్తు (గత ఒడిషా ముఖ్య మంత్రులలో ఒకరు ) ఇచ్చారు. పతయెత్ సాహెబ్ మహారాజ కుమార్ భూపేంద్ర నారాయణ సింగ్ దేవ్ ( " ట్రైబల్ యాంటీ - మెర్జర్ మూవ్మెంట్ విత్ బీహార్" మద్దతుదారుడు ప్రముఖ రాజకీయ వేత్త ), రాజకుమార్ సురేంద్ర నారాయణ్ సింగ్ దేవ్ (పరమ గురు ఆఫ్ చౌ) ఒక పద్మశ్రీ బహుమతి గహీత.

సింగ్ దేవ్ రాజకుటుంబం సంఘంలో (రాజకీయ, సాంస్కృతిక, మతపరంగా ) ప్రముఖులుగా ఉన్నారు. రాజభవనంలో ఉన్న " మా పౌడి ఆలయం " రాజకుటుంబ వారసులు ధర్మకర్తలుగా ఉన్నారు. రాజకుటుంబ సభ్యులు వార్షిక చౌ ఉత్సవాలకు నిర్వాహకులుగా ఉన్నారు. అలాగే వారు ఈ ప్రాంతం రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారం చేస్తున్నారు. వారు పూర్వపు రాజవైభవాన్ని కోల్పోయినా 
ఈ ప్రాంతపు ప్రజల అభిమానం చూరగొంటున్నారు. రాజకుటుంబంలో ప్రముఖులలో రాజకుమార్ ప్రతాప్ ఆదిత్య సింగ్ దేవ్, రాజకుమార్ జుగ భాను సింగ్ దేవ్, దేవ్ సింగ్ మహారాజకుమార్ జైరాజ్ సింగ్ దేవ్, రాజకుమార్ రాజ్‌విక్రం ముఖులు. 
* 2001 ఏప్రిల్ 1 న పశ్చిం సింగ్‌భుం జిల్లా నుండి సెరైకెల, ఖరస్వాన్ జిల్లాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.

### సమీపకాల సంఘటనలు

ఈ జిల్లా ప్రస్తుతం రెడ్ కారిడార్‌లో భాగం.

## భౌగోళికం
జిల్లా 22°29'26", 23°09'34" డిగ్రీలు ఉత్తర అక్షాంశాలు, 85°30'14", 86°15'24" తూర్పు రేఖాంశాల మధ్య ఉపస్థితమై ఉంది.

## ఆర్ధికం
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సరాయికేలా ఖర్సావా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న జార్ఖండ్ రాష్ట్ర 21 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

## విభాగాలు
జిల్లాలో 9 బ్లాకులు ఉన్నాయి: సెరైకెల, ఖర్స్వాన్, గంహరియా, కుచై, ఇచ్గర్హ్, నిందిత్, చందిల్, రాజ్నగర్, కురు.
*జిల్లాలో మూడు విధానసభ జినోజకవర్గాలు ఉన్నాయి : ఇచగర్, నిందిహ్, ఖరస్వాన్. ఇవన్నీ రాంచి, సింగ్‌భుం, కుంతీ పార్లమెంటు నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

*Seraikela-Kharsawan district website
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Saraikela-Kharsawan  Iformation about Saraikela-Kharsawan

వర్గం:జార్ఖండ్ జిల్లాలు
వర్గం:2001 స్థాపితాలు
సిమ్‌డేగా జిల్లా

thumb|అంబపాని దగ్గర నది

జార్ఖండ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో **సిండెగ జిల్లా** (హిందీ: सिमडेगा जिला) ఒకటి. జిల్లాకేంద్రగా సిండెగ పట్టణం ఉంది.ఇది రెడ కారిడార్లో భాగం.గుమ్లా జిల్లాలో కొంత భూభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు.2011 గణాంకాల ప్రకారం రాష్ట్రంలో అత్యల్ప జసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలలో ఇది 3 వ స్థానంలో ఉందని తెలుస్తుంది. మదటి రెండు స్థానాలలో లోహార్‌దాగా, కుంతీ జిల్లా ఉన్నాయి.

## జనాభా వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం సిండెగా జిల్లా జనసంఖ్య 5,99,578. జనాభా పరంగా ఇది భారతదేశపు జిల్లాల్లో 526 వ స్థానంలో ఉంది. (మొత్తం 640 జిల్లాల్లో). జనసాంద్రత ప్రతి చ.కి.మీ.కు 160 మంది. 2001-2011 దశాబ్దంలో జనాభా పెరుగుదల 16.62%గా ఉంది. ఇక్కడి లింగ నిష్పత్తి 1000/1000  అక్షరాస్యత 67.59%. జార్ఖండ్‌లో క్రైస్తవ మెజారిటీ జిల్లా ఇదొక్కటే. జనాభాలో షెడ్యూల్డ్ కులాల వారు 7.5%, షెడ్యూల్డు తెగల వారు 70.8%గా ఉన్నారు.

2011 జనగణన ప్రకారం జిల్లాలో 53.91% మంది సద్రి భాష మాట్లాడతారు. 22.50% మంది ముండారి, 15.44% మంది ఖరియా, 4.02% మంది హిందీ, 1.44% మంది కురుఖ్,1.36% మంది ఉర్దూ మాట్లాడుతారు.

## ఆర్ధికం
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో జంతర జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న జార్ఖండ్ రాష్ట్రజిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

## విభాగాలు
జిల్లాలో 10 బ్లాకులు ఉన్నాయి: కుర్డెగ్, బొల్బ, తెతైతంగర్, కొలెబిరా, బానో, జల్దెగ, పకర్తన్ర్, బంస్జొర్, కె.ఇ.ఆర్.ఎస్.
* జిల్లాలో 3 అస్ర్ంబ్లీ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి: సిండెగ, కొలెబిరా, తొర్ప. ఇవన్నీ కుంతీ పార్లమెంటు నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## సంస్కృతి
### సిండెగ జిల్లా లో ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలు
* చిండ ఆనకట్ట 
* రంరెఖ - సాధారణంగా రాముడు తన ప్రవాస సంవత్సరాలలో ప్రాంతంలో సనచరించాడని గిరిజనుల నమ్మకం. 
* రాంజంకి మందిర్ 
* మహాత్మా గాంధీ మైదాన్ 
* కెలఘాట్ 
* కొబాంగ్ ఆనకట్ట 
* సమ మందిర్ 
* ధంగడివ్బొల్బ బ్లాక్ లో శంఖ నది తీరంలో ఉన్న ఒక విహార ప్రదేశం. సహజమైన నది నీటి ద్వారా కనిపించే చాలా ఆకర్షణీయమైన కట్ రాళ్ళు . 
అందమైన ఈ ప్రదేశం, కె.ఇ.ఆర్.ఎస్ బ్లాక్ నుండి 10 మైళ్ళ దూరంలో ఉంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* జార్ఖండ్ రాష్ట్ర జిల్లాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* Simdega district website
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Simdega List of places in Simdega

వర్గం:జార్ఖండ్ జిల్లాలు
వర్గం:2001 స్థాపితాలు