open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
సుగంధ ద్రవ్యం

**సుగంధ ద్రవ్యాలు** వంటకాలకు ప్రత్యేక రుచిని సంతరించుటకు మొక్కల భాగాల నుండి తయారు చేయబడే పదార్థాలు (దినుసులు). వీటిని ఉష్ణమండల సుగంధ మొక్కల బెరడు, విత్తనాలు, వేర్లు, పండ్లు, గింజల నుండి తయారు చేస్తారు.  కొన్ని సుగంధ ద్రవ్యాలను చాలా అస్పష్టమైన, మృదువైన మొక్క కణజాలంతో తయారు చేస్తారు.  మొక్కల ఆకులు, పువ్వులు, కొమ్మల నుండి తయారు చేసిన దినుసులను మూలికలుగా వ్యవహరిస్తారు. సాధారణంగా సుగంధ ద్రవ్యాలు బలమైన రుచి కలిగియుంటాయి. వాటిని ఎండబెట్టి ఉపయోగిస్తారు. ప్రస్తుత సుగంధ ద్రవ్యాలు, మూలికలు మానవ నాగరికత ప్రారంభం నుండే ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ఎప్పుడు మానవులూ సుగంధ ద్రవ్యాల ప్రభావానికి ఆకర్షించబడినారో, అపుడు వివిధ మొక్కల భాగాల నుండి వివిధ సుగంధ ద్రవ్యాలను తీయడం ప్రారంభించారు. ఆసక్తికరంగా, మానవులు ఆకర్షించే ఈ ద్రవ్యాలలో కొన్ని ప్రకృతిలో విషంతో లేదా జంతువుల వ్యతిరేక వికర్షకాలతో కూడి ఉన్నవి.
thumb|కేరళ సుగంధద్రవ్యాలు

## సుగంధద్రవ్యాల చరిత్ర
మధ్యప్రాచ్యంలో సా.శ.పూ 2000 ముందు గొప్ప విలువగల సుగంధ ద్రవ్యాలలైన ఉత్తమ దాల్చిన చెక్క, దాల్చిన చెక్క (సునాముఖి), నల్ల మిరియాలు మొదలగు వాటితో జరిగిన లాభసాటి వాణిజ్య వ్యాపారాల ద్వారా ఆ ప్రదేశంలో ఆర్థికాభివృద్ధి జరిగింది. అనేక శతాబ్దాలుగా అరబ్ వ్యాపారులు భారతదేశానికి వెళ్ళే వర్తక భూమార్గాలను నియంత్రించారు. కానీ ఎప్పుడైతే సముద్రమార్గాలు కనుగొనబడ్డవో ఈజిప్ట్ లో రోమన్-నియంత్రిత అలెగ్జాండ్రియా ఒక వాణిజ్య కేంద్రంగా మారింది. 13 నుండి 15 వ శతాబ్దం వరకు, వెనిస్ మధ్య ప్రాచ్యంతో సుగంధద్రవ్యాల గుత్తాధిపత్యం సాధించారు. వెనిస్ అన్యాయమైన ధరలు డిమాండ్ చేసేసరికి పోర్చుగల్, స్పెయిన్ దేశాలు తూర్పు ప్రాంతములో గుడ్ హోప్ అగ్రము చుట్టూ సుగంధ ద్రవ్యాల ద్వీపాలపైపు దృష్టి సారించాయి. అపుడు ప్రారంభ అన్వేషకులు అనేకమంది ఉన్నప్పటికీ క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ పశ్చిమంగా శోధించి బంగారం కనుగొన్నాడు. ఈ యాత్రలకు ఎక్కువ సుగంధ ద్రవ్య వర్తకుల ఆర్థిక మద్దతు లభించేది.

## ఆధునిక ఉత్పత్తి
ప్రస్తుతం అన్ని సుగంధ ద్రవ్యాలు, మూలికలు సులువుగా అమ్మబడుతున్నవి. రవాణా, వాణిజ్య రంగాల పురోగతితో పాటు సుగంధ ద్రవ్యాలను అవి కనుగొనబడ్డ ప్రదేశాలలోనే కాక ప్రపంచం నలుమూలలా కూడా పండించడం దీనికి కారణాలు. "టిడోర్" లోని ఉదాహరణకు స్పెయిన్ కు చేరిన ఫెర్డినాండ్ మాగెల్లాన్ నౌకాదళంలో మనుగడలో ఉన్న ఏకైక ఓడ లోని అతి విలువైన లవంగాలు ఇప్పుడు జాంజిబార్, మడగాస్కర్ దీవుల తోటలలో సాగు చేస్తారు. ఒకప్పుడు చైనాలో మాత్రమే దొరికే అల్లం, ఇప్పుడు జమైకా, నైజీరియాలో పండిస్తున్నారు. మోలుకాస్ స్థానిక జాజికాయ, ఇప్పుడు గ్రెనడా పెరుగుతుంది. నవీన ప్రపంచంలో ముఖ్యమైన మిరియాలు కూడా ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాగు చేస్తున్నారు.

భూగోళం పై 70% ఉత్పత్తులను భారతదేశం ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

## రకాలు
**సుగంధ ద్రవ్యాలను** ముఖ్యంగా మూడు రకాలుగా విభజించవచ్చు.

1. వృక్ష సంబంధమైన సుగంధ ద్రవ్యాలు: దాల్చినచెక్క, జాజికాయ, జాపత్రి, లవంగాలు మొదలగునవి.

2. గింజ సుగంధ ద్రవ్యాలు: ధనియాలు, జీలకర్ర, మెంతులు, సోంపు మొదలగునవి.

3. ఇతర సుగంధ ద్రవ్యాలు: మిరియాలు, యాలకులు, పసుపు, అల్లం వంటివి. ఇవేకాకుండా మిరప, ఉల్లి, వెల్లుల్లి మొదలైన వాటిని కూడా సుగంధ ద్రవ్యాలుగా చెప్పవచ్చు.

భారతీయ సాంప్రదాయ వంటలలో, పిండి వంటల తయారీలో సుగంధ ద్రవ్యాలకు ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది. కేవలం దేశంలో వినియోగానికేకాక, వాటిని విదేశాలకు ఎగుమతి చేయడం వలన కోట్లాది రూపాయల విదేశీ మారక ద్రవ్యం లభిస్తోంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* సుగంధ ద్రవ్య మొక్కల జాబితా
* మోదక్

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
* 
* 
* 
* 
* 

## బయటి లింకులు
* Pungency of spices

వర్గం:సుగంధ ద్రవ్యాలు
శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క

**శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క**ను నిజమైన దాల్చిన చెక్క అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Cinnamomum verum. ఇది లారేసి కుటుంబానికి చెందినది. ఈ చెట్టు బెరడును దాల్చిన చెక్క అనే సుగంధ ద్రవ్యముగా వాడుతున్నారు. ఈ చెట్టు మూలాలు శ్రీలంకకు చెందినవి. ఇది చిన్న సతత హరిత వృక్షం. ఈ చెట్టు 10 నుంచి 15 మీటర్ల (32.8–49.2 అడుగులు) ఎత్తు పెరుగుతుంది. దీని ఆకులు దీర్ఘచతురస్రాండాకారములో 7-18 సెం.మీ. (2.75-7.1 అంగుళాలు) పొడవు ఉంటాయి. దీని పుష్పాలు గుత్తులుగా అమరి ఉంటాయి, ఇవి ఆకుపచ్చని రంగుతో, విస్పష్టమైన వాసన కలిగి ఉంటాయి.

The fruit is a purple 1-cm berry containing a single seed.

## సాగు
దీని సాగుకు 2000 నుంచి 2500 మి.మీ. వర్షపాతంగల ఎత్తయిన ప్రదేశాలు అనుకూలం. కంకర నేలలు, గరపనేలలు నీటి ముంపుకు గురి అయ్యే భూములు దీని సాగుకు పనికిరావు. నాణ్యత పండించిన నేల ఇతర పరిస్థితులపై ఆధారపడి వుంటుంది. దీనిని విత్తనాల ద్వారా శాఖీయ పద్ధతుల ద్వారా ప్రవర్థనం చేస్తారు. విత్తనాలను పండ్ల నుంచి వేరుచేశాక వీలైనంత త్వరగా నాటుకోవాలి. విత్తనాలు నాటుట అలస్యమైన కొద్దీ మొలకెత్తే శాతం తగ్గిపోతుంది. విత్తనాలను నారుమళ్లలో 20 సెం.మీ. దూరంలో నాటాలి. మొక్కలు 4 నెలల వయసులో నారుమడి నుండి తీసి బుట్టలలో/పాలిథీన్ సంచులలో నాటుకొని మొక్కకు మరొక 5 నెలల వయస్సు వచ్చినపుడు పొలంలో నాటుకోవాలి. మొక్కను తొలిదశలో ఎండనుంచి కాపాడాలి. మొక్కలు రెండేళ్ళు పెరిగాక కొమ్మలను భూమి నుంచి అర అడుగు ఎత్తులో నరికివేసి మొక్కను మట్టితో కప్పాలి. దీనికి నీరు, ఎరువులు అందిస్తే కొత్త కొమ్మలు భూమి నుంచి వస్తాయి. వాటిలో సరియైన 4 లేదా 6 కొమ్మలను పెరగనిచ్చి మిగిలినవి తీసివేయాలి. పెరిగిన ఈ కొమ్మలు తిరిగి రెండేళ్ళలో కోతకు తయారవుతాయి. కోతకు వచ్చిన కొమ్మలను వర్షాకాలంలో కొత్తగా వచ్చిన ఆకులు ఎరుపు రంగు నుంచి ఆకుపచ్చ రంగులోకి మారుతున్నప్పుడు కత్తిరించాలి. మొక్కలో బయటివైపుకు ఉన్న కొమ్మల కంటే లోపలివైపు ఉన్న కొమ్మల నుంచి మంచి నాణ్యతగల బెరడు లభిస్తుంది. ఇలా నరికిన కొమ్మల నుంచి బెరడు తీసి శుద్ధిచేయడానికి ఎంతో నైపుణ్యత కావాలి.

శుద్ధి చేయటంలోని ముఖ్య అంశాలు ఏమిటనగా.

1. కొమ్మలు ముదిరిన వాటిని ఎంపిక చేసి సకాలంలో కత్తిరించుట.

2. బెరడు మీదనున్న గరకు పొరను బెరడు దెబ్బతినకుండా తొలగించుట.

3. బెరడును లోపల గల కర్ర నుంచి వేరుచేయటం.

4. తీసిన బెరడును ఆరబెట్టి నాణ్యతనుబట్టి వివిధ గ్రేడ్లలో వేరుచేయటం.

దాల్చిన చెక్కలో రెండు రకాల తెగుళ్ళు వస్తాయి. చారలతో కూడిన గజ్జి తెగులు. ఇది ఎక్కువగా కాండం శాఖలపై వస్తుంది. వేరుకుళ్ళు తెగులును కూడా దాల్చిన చెక్కలో గమనించవచ్చు. శిలీంద్రనాశక మందులను వాడి వీనిని నివారించుకోవాలి.

## రకాలు
బెరడు యొక్క రుచిని బట్టి శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క యొక్క వివిధ పంటలు:

* Type 1	Sinhala: *Pani Kurundu (පැණි කුරුඳු)*, *Pat Kurundu (පත් කුරුඳු)* or *Mapat Kurundu (මාපත් කුරුඳු)*
* Type 2 	Sinhala: *Naga Kurundu (නාග කුරුඳු)*
* Type 3 	Sinhala: *Pani Miris Kurundu (පැණි මිරිස් කුරුඳු)*
* Type 4 	Sinhala: *Weli Kurundu (වැලි කුරුඳු)*
* Type 5 	Sinhala: *Sewala Kurundu (සෙවල කුරුඳු)*
* Type 6 	Sinhala: *Kahata Kurundu (කහට කුරුඳු)*
* Type 7 	Sinhala: *Pieris Kurundu (පීරිස් කුරුඳු)*

## చిత్రమాలిక

Image:Cinnamomum verum leaves.JPG|శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క మొక్క యొక్క ఆకులు.
Image:Cinnamomum verum 002.JPG|శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క మొక్క యొక్క ఆకులు.
Image:Cinnamomum verum spices.jpg|శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క మొక్క యొక్క బెరడు.


## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Health: Ceylon Cinnamon in traditional medicine

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:లారేసి
పెమ్మరాజు

* పెమ్మరాజు ఉమ
* పెమ్మరాజు రామారావు
* పెమ్మరాజు వెంకట రామకృష్ణ, న్యాయవాది.

; గ్రామాలు :
* పెమ్మరాజు పోలవరం
పెమ్మరాజు రామారావు

**పెమ్మరాజు రామారావు** ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు.
## జీవిత విశేషాలు
thumbnail
ఈయన 1908 లో ఎమెచ్యూర్ నాటక సమాజం ప్రదర్శించిన గయోపాఖ్యానం నాటకంలో పాత్రధారణతో తన నటజీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. అటుపిమ్మట ధృతరాష్ట్రుడు, చెకుముకిశాస్త్రి, అలెగ్జాండర్, అగ్నిహోత్రావధానులు, కర్ణుడు, కరటకశాస్త్రి, పేరిగాడు, తహశీల్దారు వంటి పురుష పాత్రలతో పాటు, చిత్రనళీయంలో భారతి, రసపుత్రవిజయంలో కేసర బేగం, సుభద్రగా, అనసూయగా, తులాభారంలో జాంబవతిగా, చింతామణిలో శ్రీహరిగా ఎన్నో స్త్రీ పాత్రలను అత్యద్భుతంగా నటించిన సవ్యసాచిగా ప్రశంసలు అందుకున్నాడు. తెలుగు నాటకాలే కాకుండా ఇంగ్లీషులో ఒథెల్లో, మాక్‌బెత్ వంటి నాటకాలలో కూడా ఆయన ప్రతిభను ప్రదర్శించాడు.

ఈయన సుమారు 500 నాటక ప్రదర్శనలలో విభిన్న స్త్రీ పురుష పాత్రలను పోషించాడు.

ఈయన ద్రోణంరాజు కామేశ్వరరావు, అంకరాజు శంకరరావు, మాచిరాజు రామచంద్రమూర్తి, టి.కె.వరాహస్వామి, బుద్ధవరపు కురంగేశ్వరరావు, మహిపాల రామన్న పార్సీ శేషగిరిరావు మొదలైన సుమారు 50 మంది సమాజ సభ్యులను తీర్చిదిద్దాడు.

ఈయన 1971 డిసెంబర్ 12 తేదీన హైదరాబాదులో పరమపదించాడు.
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1971 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:రంగస్థలంపై స్త్రీ పాత్ర ధరించిన పురుషులు
మంత్రిప్రెగడ సూర్యప్రకాశ కవి

**మంత్రిప్రెగడ సూర్యప్రకాశ కవి** మాడుగుల సంస్థాన ప్రభువైన శ్రీకృష్ణ భూపాలుని ఆస్థానంలో కవి, పండితుడు.

## జీవిత విశేషాలు
ఈయన తల్లి సీతమ్మ, తండ్రి శరభరాజామాత్యుడు. ఈయన పిఠాపురం దగ్గరున్న తిమ్మాపురంలో 1808 విభవ నామ సంవత్సరంలో జన్మించారు. 1873లో మే 11న శ్రీముఖ నామ సంవత్సరం వైశాఖ శుద్ధ చతుర్దశి భానువాసరము రోజున నిర్యాణము చెందారు.

## విద్య
ఈ కవి విద్యా గురువులు ముగ్గురు - కందర్ప సీతారామశాస్త్రి గారు బాల్యగురువులు. దేవులపల్లి తమ్మయసూరి గారు, వాడపల్లి అనంతపద్మనాభాచార్య గార్ల వద్ద ఉభయ భాషలు అభ్యసించారు ఈ కవి. కవిత్వం  వీరికి జన్మతః ఉన్న విద్య. తల్లితండ్రులిరువురి వైపు వారు పండిత కవులు. 

## రచనలు
* సీతారామచరిత్రము (ఆఱు ఆశ్వాసములు - 1851-52)
* కృష్ణార్జున చరిత్రము (ద్వ్యర్థి కావ్యము - 1863)
* భీమలింగశతకము (1869)

## రచనలకు గుర్తింపు
* ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు సీతారామచరిత్రములోని బాలకాండము గల ప్రథమాశ్వాసాన్ని 1941 లో వెలువరించింది.
* కృష్ణార్జున చరిత్రము 1908లో బి.ఏ.కూ, 1914లో ఎమ్.ఏకును పాఠ్యముగా చెన్నపుర విశ్వవిద్యాలయము వారు నిర్ణయించారు.

## రచనల ఉదాహరణలు
* భీమలింగశతకం నుండి:
:క. కాయలు లేని మహీజము
::కోయిల లేనట్టి వనము గుడిలేనిపురము
:బాయల మోదము జేయవు
::కాయజహర! భీమలింగ! కలుషవిభంగా!

## మూలాలు
* ఆంధ్ర రచయితలు : మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి, 1940, పేజీలు: 30-4.

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:1808 జననాలు
వర్గం:1873 మరణాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా కవులు
వర్గం:19 వ శతాబ్దపు కవులు
పింగళుడు

**[[పింగళ]] ** (Devanagari: पिङ्गल **) ప్రాచీన భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్త. ఈయన ప్రసిద్ధ గణిత గ్రంథం "చంధః శాస్త్రము" యొక్క రచయిత. ఈ గ్రంథం సంస్కృతంలో గల ప్రాచీన గ్రంథం. ఈయన భారత సాహిత్య చరిత్రలో ప్రముఖ గణిత శాస్త్రవేత్త "పాణిని" లేదా ప్రముఖ గ్రంథం "మహాభాష్య" రచయిత "పతంజలి" యొక్క సోదరునిగా చెప్పబడుతోంది.

"ఛందస్సు శాస్త్రము" ఎనిమిది అధ్యాయాలతో కూడినది. ఈ గ్రంథములో అన్ని అథ్యాయములలో గణిత భావనలు సూత్రములుగా వివరింపబడినవి. ఈ భావనలు పాఠ్యంగా విస్తరింపబడలేదు. ఈ గ్రంథం క్రీస్తు పూర్వానికి చివర్లో గానీ లేదా క్రీస్తు శకానికి ముందుగా గానీ రచింపబడు యుండవచ్చు. ఈ గ్రంథం వైదిక, సాంప్రదాయక విధానంలో సంస్కృతంలో వ్రాయబడింది. 10 వ శతాబ్దానికి చెందిన గణిత శాస్త్రవేత్త "హలాయుధ" ఈ గ్రంథమునకు భాష్యం వ్రాసాడు, ఈ గ్రంథాన్ని విస్తరించాడు.
## ఛందః శాస్త్ర
ఈ గ్రంథంలో ద్విసంఖ్యామానం గూర్చి వివరణలు ఉన్నాయి. ఈ సంఖ్యా వ్యవస్థలో సంఖ్య లను వ్రాసే విధానం వివరించబడినది. ఈ వివరణల ప్రకారం ద్విపద సిద్ధాంతం ఆధారంగా "కాంబినారోటిక్స్ "ను వివరించబడింది. హలాయుధుడు పాస్కల్ త్రిభుజం గూర్చి వివరణలు వ్రాసాడు. పింగళుడు ఫిబోనాకీ సంఖ్యలు (మాత్రమేరు) గూర్చి వివరించాడు. ఈ సంఖ్యలు ప్రస్తుతం "గోపాల హేమచంద్ర సంఖ్యలు"గా పిలువబడుతున్నాయి.ద్విస్ంఖ్యామానంలో సున్న యొక్క ఉపయోగాన్ని కొన్ని సార్లు తప్పుగా చెప్పబడింది.ఎందువలనంటే ప్రస్తుతం ద్విసంఖ్యామానంలో 0 లేదా 1 సంఖ్యలను వాడుతున్నాము. ఉదాహరణకు 1 0  (2)  అనగా ద్విసంఖ్యామానంలో "2" అని అర్థము.

## ప్రచురణలు
*A. Weber, *Indische Studien* 8, Leipzig, 1863.
*Bibliotheca Indica, Calcutta 1871-1874, reprint 1987.

## నోట్సు

## యివికూడా చూడండి
* ఛందస్సు
* వేద గణితము
* భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్తలు
* ద్విపద సిద్ధాంతము

## సూచికలు
*Amulya Kumar Bag, 'Binomial theorem in ancient India', *Indian J. Hist. Sci.* 1 (1966), 68&ndash;74.
*George Gheverghese Joseph (2000). *The Crest of the Peacock*, p.&nbsp;254, 355. Princeton University Press.
*Klaus Mylius, *Geschichte der altindischen Literatur*, Wiesbaden (1983).
*

## యితర లింకులు
**[https://web.archive.org/web/20120616225617/http://www.sju.edu/~rhall/Rhythms/Poets/arcadia.pdf Math for Poets and Drummers]*, Rachel W. Hall, Saint Joseph's University, 2005.
**[https://web.archive.org/web/20120716224803/http://www.sju.edu/~rhall/Multi/rhythm2.pdf Mathematics of Poetry]*, Rachel W. Hall

వర్గం:Fibonacci numbers
వర్గం:ప్రాచీన భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:Ancient Sanskrit grammarians
అప్పడవేదుల లక్ష్మీనారాయణ

**ఎ. ఎల్. నారాయణ** గా ప్రసిద్ధిచెందిన **అప్పడవేదుల లక్ష్మీనారాయణ** (**Appadvedula Lakshmi Narayan**) B.A., M.A., D.Sc., F.I.P. (b: 1887 - d: 7 మార్చి 1973) భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త. ఇతడు కొడైకెనాల్ లోని సూర్య దర్శిని విభాగపు మొదటి అధ్యక్షుడు.

## తొలినాళ్ళు
వీరు 1887 లో అప్పడవేదుల వ్యాసులు, మహాలక్ష్మి దంపతులకు తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన ముక్కామల (అంబాజీపేట) గ్రామంలో జన్మించారు. వీరు కొత్తపేటలోని ఉన్నతపాఠశాలలో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్చిచేసారు. తర్వాత శాస్త్రవిజ్ఞానం మీద మక్కువతో రాజమండ్రిలోని ప్రభుత్వ ఆర్ట్ కళాశాలలో చేరి బి.ఎ. పూర్చిచేశారు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి భౌతికశాస్త్రంలో ఎం.ఎ. 1914 చదివారు. అనంతరం విజయనగరం లోని మహారాజా కళాశాలలో ఉపన్యాసకులుగా పనిచేశారు.

## గౌరవ పురస్కారాలు
* వీరు లండన్ లోని భౌతికశాస్త్ర సంస్థ ఫెలో (Fellow of the Institute of Physics) గా ఎన్నుకోబడ్డారు.
* వీరు భారత జాతీయ సైన్సు అకాడమీ ఫెలో (Fellow of the National Institute of Sciences, India (presently, Indian National Science Academy) గా ఎన్నుకోబడ్డారు.
* బెనారస్ లో జరిగిన భారత సైన్సు కాంగ్రెసు యొక్క భౌతికశాస్త్ర విభాగానికి అధ్యక్షత వహించారు.
* ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్లానింగ్ కమిషన్ సభ్యునిగా పనిచేశారు.
* వీరు నిర్వహించిన శాస్త్ర పరిశోధనలకు గాను తిరువాన్కూరు మహారాజుగారి కర్జన్ స్మారక బహుమతిని పొందారు.

## శాస్త్ర ప్రచురణలు
* On sounds of splashes. A. L. Narayan, Philosophical Magazine Series 6, 1941-5990, Volume 42, Issue 251, 1921, Pages 773 – 775.
* Coupled vibration by means of a double Pendulum. A. L. Narayan, Series 6, Philosophical Magazine, Volume 43, Issue 255, March 192, Pages 567 - 574.
* Mechanical illustration of three magnetically coupled oscillating circuits. A. L. Narayan, Series 6, Philosophical Magazine, Volume 43, Issue 255, March 1922, Pages 575-580.
* A modified form of double slit spectrophotometer, A. L. Narayana Philosophical Magazine Series 6, Volume 43, Issue 256 April 1922, pages 662 - 663.
* Surface tension of soap solutions for different concentrations. A. L. Narayan; G. Subrahmanyam, Philosophical Magazine Series 6, Volume 43, Issue 256 April 1922, pages 663 - 671.
* Emission and absorption of halogens in the visible and ultra-violet regions. A. L. Narayan; D. Gunnayya, Philosophical Magazine Series 6, Volume 45, Issue 269 May 1923, pages 827 - 830.
* Absorption of Potassium Vapor at High Temperatures, and Its Bearing on the Selection Principle of Quantum Theory. A. L. Narayan; D. Gunnayya, Astrophysical Journal, vol. 57, p.&nbsp;191, April 1923.

## మూలాలు

వర్గం:1887 జననాలు
వర్గం:1973 మరణాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఉప కులపతులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు
నటులు

నటించే వారిని **నటులు** అంటారు. మగవారిని నటుడు అని ఆడ వారిని నటి అని అంటారు. ఈ నటించే వ్యక్తి తన సామర్థ్యాన్ని బట్టి సినిమా, టెలివిజన్, థియేటర్, లేదా రేడియోలలో పని చేస్తాడు. నటుడిని ఆంగ్లంలో యాక్టర్ అంటారు. యాక్టర్ అనే పదం పురాతన గ్రీకు పదము ὑποκριτής (hypokrites) నుండి ఉద్భవించింది. సాహిత్యపరంగా ఈ పదం యొక్క అర్థం ఒక వ్యక్తి నాటకీయమైన పాత్రను పోషించడం అనే అర్థానిస్తుంది.
## చరిత్ర
ఇంగ్లాండ్లో 1660 తరువాత మొదటిసారి మహిళలు స్టేజిపై కనిపించారు, నటుడు, నటి ప్రారంభంలో మహిళ ప్రదర్శన కోసం ఒకదానికి ఒకటి ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగించారు, కానీ తరువాత ఫ్రెంచ్ నటీమణుల (actrice) ప్రభావంతో actor శబ్దవ్యుత్పత్తికి ess జతచేశారు, దానితో యాక్టర్ (నటుడు), యాక్ట్రెస్ (నటి) పదాలు ప్రాధాన్యత పొందాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* నటన
* తెలుగు సినిమా నటులు
* తెలుగు సినిమా నటీమణులు
* తెలుగు సినిమా బాలనటులు
* రంగస్థల నటులు
* రంగస్థల నటీమణులు

## బయటి లింకులు

* Actors' Equity Association (AEA): a union representing U. S. theatre actors and stage managers.
* American Federation of Television and Radio Artists (AFTRA): a union representing U. S. television and radio actors and broadcasters (on-air journalists, etc.).
* British Actors' Equity: a trade union representing UK artists, including actors, singers, dancers, choreographers, stage managers, theatre directors and designers, variety and circus artists, television and radio presenters, walk-on and supporting artists, stunt performers and directors and theatre fight directors.
* Media Entertainment & Arts Alliance : an Australian/New Zealand trade union representing everyone in the media, entertainment, sports, and arts industries.
* Screen Actors Guild (SAG): a union representing U. S. film and TV actors.

వర్గం:నటన
వర్గం:నటులు
బభ్రువాహన (నాటకం)

**బభ్రువాహన** ఒక ప్రసిద్ధిచెందిన తెలుగు పద్య నాటకం.

## కథా సంగ్రహం
ధర్మరాజు రాజసూయ యాగాన్ని సంకల్పించి యాగాశ్వం వెంట రక్షకునిగా అర్జునుని పంపుతాడు. దారిలో మణిపుర ప్రదేశం చేరగానే దాన్ని బభ్రువాహనుడనే రాకుమారుడు బంధిస్తాడు. మణిపుర మహారాజు చిత్రవాహనుడు. అతని కుమార్తె చిత్రాంగద. అర్జునుడు తీర్థయాత్రలు చేసే కాలంలో చిత్రాంగదను వరించి కొంతకాలం ఆ రాజ్యం లో ఉంటాడు. వారికి జన్మించిన కుమారుడే బభ్రువాహనుడు. ఈ ఉదంతాన్ని తెలిపి అశ్వాన్ని విడవమని, తండ్రితో యుద్ధం సరికాదని తల్లీ, తాత ఎంత వారించినా బభ్రువాహనుడు వినడు. అప్పుడే వచ్చిన ఉలూచి బభ్రువాహనున్ని సమర్థిస్తుంది. తండ్రీ కొడుకుల మధ్యన యుద్ధానికి రంగం సిద్ధం చేస్తుంది. అందుకు కారణం అర్జునుని కారణంగా అస్త్రసన్యాసం చేసిన భీష్ముని సోదరులైన వసువులు ధరుడు, సోముడు తమ అన్నగారి మరణానికి కారకుడైన అర్జునుడు యుద్ధం లో మరణించి నరక ప్రాప్తిని పొందుతాడని శపిస్తారు. గంగాతీరం లో ఆ శాపవచనాలు విన్న ఉలూచి తాను అర్జునుని భార్యనని, తీర్థ యాత్రాకాలం లో తాను అర్జునుని మోహించి తన మాయచే అతడిని నాగలోకానికి తీసుకొని పోయి వివాహమాడి అతనివల్ల ఇలావంతుడనే కుమారుణ్ణి పొందానని తెలిపి శాపవినమోచనాన్ని తెలియజేయమంటుంది. అర్జునుడు యుద్ధంలో తన రక్త సంబంధీకుల చేతిలో మరణించి తిరిగి పునర్జావితుడైతే అతనికి నరకబాధ తప్పుతుందని తెలుపుతారు వసువులు. ఉలూచి ప్రేరేపించిన ఆ యుద్ధం లో కుమారుడైన బభ్రువాహనుని చేతిలో అర్జునుడు మరణించగా తన వద్దనున్న మణి ప్రభావంతో అర్జునుణ్ణి తిరిగి బ్రతికించుకుంటుంది ఉలూచి.

## పాత్రలు
* బభ్రువాహనుడు - మణిపుర రాజకుమారుడు.
* అర్జునుడు - పాండవ మధ్యముడు.
* చిత్రాంగద - అర్జునుని భార్య
* చిత్రవాహనుడు - మణిపుర మహారాజు
* ఉలూచి - అర్జునుని భార్య.
* ధర్మరాజు - పాండవ అగ్రజుడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* బభ్రువాహన (1942 సినిమా)
* బభ్రువాహన (1964 సినిమా)

వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
రమేష్ బాబు (అయోమయ నివృత్తి)

# ఘట్టమనేని రమేష్ బాబు
# సామల రమేశ్ బాబు
# తాతా రమేశ్ బాబు
# రమేశ్‌బాబు ప్రజ్ఞానంద
అప్‌షాట్ - నోథోల్ ఎన్‌కోర్

**అప్‌షాట్ - నోథోల్ ఎన్‌కోర్** అనునది ఒక "కేంద్రక శస్త్ర పరీక్ష" (అణు పరీక్ష). ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికాలో "ఆపరేషన్ అప్‌నాట్ - నోథోల్"లో భాగంగా చేసిన అణు పరీక్ష . ఈ పరీక్ష మే 8, 1953లో యు.ఎస్.లో గల "నెవాడా టెస్ట్ సైట్"లో గల "యుక్కా ప్లాట్"లో నిర్వహింపబడినది.

## పరీక్షా ప్రాంతము
ఈ పరీక్షా సాధనం యొక్క సంకేతము "ఎన్‌కోర్"గా పిలువబడుతున్నది. ఇది స్థానిక సమయం 8:30 కు విస్పోటనం చెందినది. దీనిని 19,000 అడుగుల ఎత్తు నుండి ఎం.కె.6డి బాంబు ద్వారా విడిచారు. దీనిని "నెవాడా టెస్ట్ సైట్"లో గల ఏరియా 5 వద్ద విడిచారు. 2,423 అడుగుల వద్ద ఈ బాంబు ప్రేలినది. అయినప్పటికీ ఇది తన లక్ష్యం నుండి 15 అడుగుల పశ్చిమ , 937 అడుగుల దక్షిణం వైపున విస్ఫోటనం చెందినది. ఈ శస్త్రం యొక్క అంచనా ఫలితము 30-36 కిలో నాట్స్ అయినప్పటికీ ఇది 27 కిలో నాట్స్ ఫలితాన్ని ఇచ్చింది. "ఎన్‌కోర్" (Encore) అనే సంకేత పదంలో "E" అను అక్షరం "effects" (ప్రయత్నం). అనగా అస్త్రాల పరీక్షచేయు ప్రయత్నమని అర్థము. 

## పరీక్షా ఫలితాలు
ఈ అణు పరీక్ష "ఎన్‌కోర్" అనేక విషయాలను గూర్చి తెలుసుకొనే ప్రయత్నం అనగా విస్ఫోటన ఫలితాలను, చెట్లతోసహా వివరించుటకు చేయబడింది. కానీ "నెవాడా టెస్ట్ సైట్" అనునది ఒక ఎడారి. అందులో చెట్లు లేవు. "యునైటెడ్ ఫారెస్ట్ సర్వీసు" వారు 145 "పాండెరొసా పైన్" చెట్లను ఈ ప్రాంతానికి రవాణా చేశారు. ఈ చెట్లను సమీప ప్రాంతం నుండి "ఏరియా 5"కు చేర్చిరి. ఈ చెట్లను ఎడారి ప్రాంతంలో రంధ్రములు చేసి సిమెంటుతో నాటిరి. విస్ఫోటనం జరిగినపుడు ప్రాథమిక అణుధార్మిక వికిరణాలు వెలువడి అనేక చెట్లు మాడిపోయినవి.

సైనికులు ఎడారిలోని రాళ్ళ అవశేషాలను బ్లాస్ట్ తీవ్రతను చూపడానికి తీసుకొని వచ్చారు. దేశంలో గల 3,500 మంది సైనికులు ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు. వారు కోంబాట్ బెటాలియన్ గా యేర్పడ్డారు. అదనంగా 600 మంది ఉన్నత స్థాయి అధికారులు , కాంగ్రెస్ వ్యక్తులు ఈ దృశ్యాన్ని చూడటానికి హాజరైరి. ఈ కార్యక్రమం "సైనికులకు అణు ఆయుధాలను ఉపయోగించునపుడు తమను రక్షించుకొనుటకు , శతృవుల నుండి "కోంబాట్ పరిస్థితులు" నుండి రక్షించుకొనుటకు" నిర్దేశించబడింది.

## సూచికలు

వర్గం:American nuclear explosive tests
వర్గం:1953 in the United States
వర్గం:History of Nye County, Nevada
వర్గం:1950s in Nevada
వర్గం:అమెరికా అణ్వాయుధ పరీక్షలు
వర్గం:అమెరికా
వర్గం:1953
వర్గం:సైన్యము
వీథి నాటకము

**వీథి నాటకం** తెలుగువారికి సంబంధించిన ఒక ప్రాచీన జానపద కళారూపం. ప్రాచీన కాలంలో పంచాయితీలు, ఊరేగింపులు, బడులు, వినోద కార్యక్రమాలన్నీ వీథుల్లోనే జరిగేవి. మహాభారతం, రామాయణం, మొదలైన పురాణ గాథలు చదవటం, తేటతెలుగులో ప్రేక్షకులకు అర్థమయ్యే శైలిలో అర్థం చెప్పేవారు. గ్రామాలలోని పెద్దలు  అనగా  గ్రామ రెడ్లు, పండితులు, బ్రాహ్మణులు నిర్వహణబాధ్యత తీసుకొనేవారు.వీథుల్లోనే వీథి బడులు పెట్టి  చదువు చెప్పే వారు. అందువలన  వీథికి అంతటి ప్రాముఖ్యముండేది. వీథుల్లో నాటకాలు ఆడేవారు గనుక వీథి నాటకాలనీ ప్రదర్శించేవారిని వీథి భాగవతులని పిలిచేవారు. కూచిపూడి భాగవతులే కాక, యానాదులు, గొల్లలు, చెంచులు, మాలలు కూడా వీధి నాటకాలను ఆడేవారు.వీటినే రాయలసీమ ప్రాంతంలో బయలు నాటకమంటారు.  యక్షగానాలు తొలి వీథినాటకాలుగా పేర్కొనవచ్చు.

## ప్రముఖులు
కూచిపూడి భాగవతుల వీథి నాటక ప్రదర్శనాలతో ఆంధ్ర దేశం అంతటా విజయ యాత్ర సాగిస్తున్న రోజుల్లో అంత వుత్తమం గానూ వీథి నాటకాలు ప్రదర్శించి నడిపిన వారిలో ప్రముఖులు   తమ్మారపు వెంకటస్వామి. ఆయన స్వగ్రామం ఒంగోలు తాలూకాలోని తమ్మవరం. ఆయన దేవదాసి కులానికి చెందిన వ్వక్తి. బాల్యంలో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసిన వెంటనే ఆగ్రామం లోని కుందుర్తి వారి వద్ద సంస్కృతం నేర్చుకుని తరువాత పగటి వేషాల ను అద్భుతంగా ప్రదర్శించాడు.  వెంకటస్వామి జట్టులో చేరిన వారందరూ కళావంతుల కులానికి చెందిన వ్వక్తులే. ఆయన జట్టులో పురుషులు పురుష పాత్రలు, స్త్రీ పాత్రలు స్త్రీలు ధరిస్తూ వుండేవారు. అందరదీ అమ్మనబ్రోలు గ్రామమే. అందులో పెద్ద హనుమయ్య నాయిక పాత్రలను చెల్లయ్య, చిన్న హనుమయ్య, మాణిక్యం ఇతర పాత్రలు ధరించేవారు. అలివేలమ్మ నాయిక పాత్రలు నిర్వహిస్తూ వుండేది. మంగ తాయమ్మ మాత్రం పురుష పాత్రలు ధరించేది.

ఈ జట్టు ఉత్తర గోగ్రహణ  హరిశ్చంద్ర  శశిరేఖా పరిణయం, ఉషాపరిణయం, నలచరిత్ర, భామా కలాపం, గొల్ల కలాపం మొదలైన నాటకాలను ప్రదర్శించేవారు.  ఒక వూరిలో ప్రదర్శనాలు ప్రారంభిస్తే ఇక రోజుల తరబడి ఆ గ్రామంలోనే వివిధ నాటకాలు ప్రదర్శిస్తూ వుండేవారు. ప్రతి ప్రదర్శనానికి నాలుగు రూపాయలిచ్చేటట్లూ ఇంటికి ఒకరు చొప్పున జట్టులోని వాళ్ళకు భోజనాలు పెట్టటం  ప్రదర్శనానికి  అవసరమైన షరతులు.

## మూలాలు

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
మైలు

పొడవును కొలుచుటకు ఒక ప్రమాణం **మైలు**. సాధారణంగా మైలు 5.280 అడుగులకు సమానంగా ఉంటుంది. 1760 గజాలు లేదా 1609 మీటర్లు ఒక మైలు. 5,280 అడుగుల యొక్క మైలును కొన్నిసార్లు స్టాట్యూట్ మైలు లేదా లాండ్ మైలు అంటారు, ఎందుకంటే నాటికల్ మైలుకి (6,076 అడుగులు లేదా 1,852 మీటర్లు) దీనికి భేదం చూపడానికి. చరిత్రలో మైళ్ళను అనేక రకాల ప్రమాణిక యూనిట్లగా ఉపయోగించారు. ఆ పొడవులను రకరకాల మైళ్ళుగా ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు. వారు వాడిన వివిధ రకాల మైళ్ళ పొడవు 1 నుంచి 15 కిలోమీటర్లు ఉండేవి. 1 మైలు = 1.609344 కిలోమీటర్లు1959 లో అంతర్జాతీయంగా యార్డ్ (గజం), పౌండ్ ల ఒప్పందం చేసుకునేంత వరకు ఆంగ్లం మాట్లాడే దేశాలలో ల్యాండ్ మైలు కచ్చితమైన దూరాన్ని చూచించడంలో కొద్ది మార్పులు ఉండేవి, తరువాత గజము అంటే కచ్చితంగా 0.9144 మీటర్లు అని, మైలు అంటే కచ్చితంగా 1,609.344 మీటర్లని నిర్ణయించారు.

## శబ్దలక్షణం
మైలు అనే పదం పాత ఆంగ్ల పదం మిల్ నుండి ఉద్భవించింది, ఈ పదం లాటిన్ పదం మిలియా నుండి వచ్చింది, లాటిన్ లో ఈ పదం యొక్క అర్థం "వెయ్యి".

## స్టాట్యూట్ మైలు
యు.ఎస్. UK పదం మైలు సాధారణంగా స్టాట్యూట్ మైలు ఉపయోగిస్తారు. 1 స్టాట్యూట్ మైలు = 1,760 గజాలు (నిర్వచనం ద్వారా) = 5,280 అడుగులు = 1.609344 కిలోమీటర్లు (సరిగ్గా)

## నాటికల్ మైల్

*నాటికల్ మైల్*ను వాయు లేదా సముద్ర ప్రయాణానికి ఉపయోగిస్తారు. నాటికల్ మైలు అనగా భూమిపై అక్షాంశం యొక్క నిముషం కోణం యొక్క చాపం పొడవు. ఒక డిగ్రీ (60 '= 1 °) లో అరవై నిముషాలుంటాయి. ఒక నిముషం కోణం అక్షాంశం పై చేయు చాపరేఖ పొడవును నాటికల్ మైలు అంటారు. భూమి యొక్క ఉత్తర ధ్రువం నుండి దక్షిణ ధ్రువం వరకు 10,800 నాటికల్ మైళ్ళు ఉంటుంది. నిర్వచనం ప్రకారం నాటికల్ మైలు అనగా 1.852 మైళ్ళు.≈ 6,076 అడుగులు ≈ 1.151 స్టాట్యూట్ మైళ్ళుగా పరిగణలోకి తీసుకుంటారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* కిలోమీటరు

## బయటి లింకులు

## మూలాలు

వర్గం:పొడవు
వర్గం:దూరమానాలు
పొంబల

thumb|right| పొమ్మలు, / పొంబల/ దామలచెరువు గ్రామంవద్ద తీసిన చిత్రము

పొమ్మల/ **పొంబల** /పంబల ఇలా ప్రాంతాన్ని బట్టి వీటి పేరులో స్వల్ప తేడాలున్న వాటి ఆకారం మాత్రం ఓకే తీరులో వుంటుంది.ఇవి వాయిద్య పరికరములు. స్తూపాకార కంచు గొట్టానికి ఇరువైపుల చర్మం కప్పబడి వుంటుందు. ఇలాంటివి ఎల్లప్పుడూ జంటగానే వుంటాయి. వీటిని వాయించ డానికి ఒకటి వంకరగా నున్న కర్ర, రెండోడి మామూలు పుల్ల. ఈ జంట పొమ్మలను దారం సాయంతో మెడకు తగిలించు కొని రెండు చేతులతో రెండింటి వాయిస్తారు. ఇవి కంచు లోహంతో చేయబడినవి. వీటి నుండి శ్రావ్యమైన సంగీతమేమి రాదు. వీటి నుండి భయంకరమైన, లేదా వీరావేశం ఉట్టి పడే శబ్దం వస్తుంది. వీటిని ఎక్కువగా గ్రామ దేవతల పూజలందును, గ్రామ దేవతల ఊరేగింపు సందర్భంలోను వాడుతారు. రాయల సీమ ప్రాంతంలో ముఖ్యంగా తిరుపతి ప్రాంతంలో గ్రామ దేవతల పూజా సమయంలో వీటి ప్రాముఖ్యత ఎక్కువ. పూనకం రావడానికి ఈ వాయిద్యం మహోపకారి. అలా పూనకం వచ్చిన వారు అలా వళ్ళు తెలియక ఆడుతుంటే ఈ పొమ్మల వారు చేసే శబ్దానిని మిగతా వారికి కూడ పూనకం వస్తుంది.

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
పంచదార చిలక (మిఠాయి)

**పంచదార చిలక** పేరుతో కల సినిమాకొరకు పంచదార చిలక (తెలుగు సినిమా) చూడండి.
పంచదారతో చేసే చిలక మాదిరి వంటకాన్ని పంచదార చిలక అంటారు. వీటిని ఆంధ్రదేశంలోనే కాక ఇతర రాష్ట్రాలలోనూ తయారుచేస్తారు. అయితే ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క కోస్తా తీర ప్రాంతంలో వీటి వినియోగం ఎక్కువ. అమ్మాయిలను అత్తవారింటికి పంపే సందర్భంలో తప్పక ఈ పంచదార చిలకలు వాడుతారు.
thumb|right|300px|చక్కెరతో చేసే చిలకలు

## తయారీ విధానం
* చక్కెరకు తగినంత నీటిని చేర్చి, దానిలో కొద్దిగా ఇంగువ, యాలకులపొడి, కొద్దిగా మిరియాలపొడి కలపి దానిని తిప్పుతూ తీగపాకంవచ్చే ముందు ముందే తయారు చేసుకొన్న అచ్చులలో పోయడం చేస్తారు. అచ్చుల ద్వారా ఆయా రూపాలలో బొమ్మలు తయారు అవుతాయి. ఈ అచ్చులు అల్యూమినియం లేదా చెక్క అచ్చులలో పోస్తారు.
* వీటి తయారీకి కావలసిన అచ్చులను చెక్కతో గాని, అల్యుమినియంతో గాని చేస్తారు. వీటి తయారీ ఒక పెట్టెలాగ చేస్తారు. మద్యలో తెరుచుకొనే విధంగా చేయడం వలన గడ్డకట్టిన చెక్కరపాకం బొమ్మ రూపం సంతరించుకొంటుంది.

## ఇతర విశేషాలు
* కోస్తా ఆంధ్ర ప్రాంతాలలో ముఖ్యంగా తూర్పు పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలలో అమ్మాయిలను అత్తవారింటికి పంపేటపుడు, గర్భిణీ స్త్రీలను పురుళ్ళకోసం పంపేటపుడు, పిల్లలు పుట్టిన తరువాత ఈ మిఠాయిలను కూడా పంపడం జరుగుతుంది. దీనిని సారె పంపడం అంటుంటారు. 
* ఈ బొమ్మలలో అనేక రకాలు ఉన్నాయి.ఎక్కువగా వెళ్ళేవి చిలక రూపంలో ఉండే హంసలు, తరువాత బుట్టబొమ్మలా ఉండే చిన్న పాప బొమ్మలు విరివిగా చేస్తారు.
* వీటిలో డొల్ల రావడానికి పాకం పోసిన తరువాత మధ్యలో పేపర్లు కూరేవారు, ఇప్పుడు చుట్టూ మాత్రమే కాళీ కల పెట్టె అచ్చులు స్టీల్, అల్యుమినియం లభిస్తున్నాయి.

వర్గం:వంటలు
వర్గం:పిండి వంటలు
వర్గం:మిఠాయిలు
ఘట్టమనేని రమేష్ బాబు

**రమేశ్ బాబు** (అక్టోబర్ 13, 1965 - జనవరి 8, 2022) 1965లో అక్టోబర్ 13న చెన్నైలో కృష్ణ, ఇందిరా దంపతులకు జన్మించాడు. 1974లో ఆయన అల్లూరి సీతారామరాజు సినిమాలో బాల నటుడిగా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు. ఆయన సామ్రాట్ తో హీరోగా పరిచయం అయ్యాడు. చివరగా1997లో ఎన్.శంకర్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఎన్‌కౌంటర్ సినిమాలో నటించాడు. 
thumb|1987లో విడుదలైన సామ్రాట్|265x265px

## చిత్రసమాహారం
### నటుడిగా

### నిర్మాతగా

## మరణం
రమేశ్ బాబు  8 జనవరి 2022లో కాలేయ సంబంధిత వ్యాధితో బాధపడుతూ హైదరాబాద్, గచ్చిబౌలిలోని ఏఐజీ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ మరణించాడు.

## వంశవృక్షం

## మూలాలు

వర్గం:1965 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా బాలనటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు
వర్గం:సినీ వారసత్వం గల తెలుగు సినిమా వ్యక్తులు
వర్గం:2022 మరణాలు
చిరుతలు

thumb|తెలంగాణ జాతీయ సమైక్యతా వజ్రోత్సవాల సందర్భంగా 2022, సెప్టెంబరు 17న హైదరాబాదులోని నక్లెస్ రోడ్డు నుంచి అంబేద్కర్ విగ్రహం మీదుగా ఎన్టీఆర్ స్టేడియం వరకు జరిగిన కళాయాత్రలో పాల్గొన్న చిరుతల భజన కళాకారుల బృందం
**చిరుతలు** అనేవి రెండు చిన్న చెక్కలతో కూడుకున్న వాయిద్య పరికరము. వీటికి గజ్జెలను కూర్చి వుంటారు. రెండు చెక్కలకు చేతి వేళ్ళను తగిలించుకోడాడిని రింగులుంటాయి. వీటిని ఎక్కువగా దక్షిణ భారత దేశంలో హరికథకులు, భజన చేసే వారు మాత్రమే వాడుతారు. హరికథకులు చిన్న చిరుతలు ఉపయోగిస్తే, చెక్క బజన వంటి బజనలో ఇలాంటి పరికరమే కొంత పెద్దదిగా వుంటుంది. వీటి మద్యలో  చిన్న చిన్న గజ్జెలు తగిలించి వుంటాయి. వాటిని వాయించి నప్పుడు  ఈ గజ్జెల చప్పుడు కూడ కలిసి విన సొంపుగా నుండును.

## మూలాలు
వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
అనంత్ నాగ్ (నటుడు)

**అనంత్ నాగ్ ** భారతీయ సినీనటుడు. తెలుగు, కన్నడ, మరాఠీ, మలయాళ, హిందీ చిత్రాలలో నటించాడు. 

అనంత్ నాగ్ కళా రంగానికి చేసిన సేవకుగాను 2025 సంవత్సరానికి కేంద్రం ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మక పద్మ భూషణ్ పురస్కారం అవార్డును జనవరి 25న ప్రకటించింది. 

## ఫిల్మోగ్రఫీ
### తెలుగు సినిమాలు
* రాత్రి (1992)
*శంఖారావం (2004)
* భీష్మ  (2020)

### కన్నడ సినిమాలు
* హంసగీతె (1975)
* మించిన ఓట (1980)
* హొసనీరు 
* అవస్థె
* గంగవ్వ గంగామాయి
* నా నిన్న బిడలారె
* బర
* హెండ్తిగే హేళ్బేడి
* ఉద్భవ
* గౌరి గణేశ
* గోధి బణ్ణ సాధారణ మైకట్టు
* అరమనే (2008)
* తాజ్‌మహల్ (2008)
* వాస్తు ప్రకార (2015)
* విజయానంద్ (2022)

### హిందీ సినిమాలు
# నిశాంత్
# మంథన్
# భూమిక

## పురస్కారాలు

## బయటి లంకెలు
*
*కన్నడ చిత్రగీతంలో అనంతనాగ్ అభినయము
## మూలాలు


వర్గం:కన్నడ సినిమా నటులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు
వర్గం:మరాఠీ సినిమా నటులు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నటులు
పాముల బుర్ర

**పాముల బుర్ర**, భారత ఉపఖండంలో పాములు ఆడించేవారు ఉపయోగించే సుషిర సంగీత వాయిద్యం. ఈ వాయిద్యం భారతదేశంలో ఉద్భవించింది. నేటికీ వీటిన అక్కడక్కడా వీధుల్లో వాయించడం చూడవచ్చు. దీనిని ఇతర భారతీయ భాషలలో పుంగీ లేదా బీన్ అని అంటారు.

## నిర్మాణము
చిన్నని సొరకాయ బుర్రలను ఒకదానిమీద మరొకటి అనుసందానించి, ఒక చివరన రెండు సన్నని గొట్టాలను (కాకెదురు గొట్టాలను అమర్చి) వాటికి రంద్రాలు చేసి రెండో వైపున వున్న సొరకాయ బుర్రకు ఒక రంధ్రం చేసి వుంటారు. ఈ రంధ్రం ద్వారా నోటితో వూదుతూ రెండో వైపున వున్న సన్నని గొట్టాలకున్న రంద్రాలను రెండు చేతి వేళ్ళతో మూస్తూ, తెరుస్తూ వుంటారు. పాముల బుర్రను మధ్యలోనే ఏ అంతరాయం లేకుండా వాయిస్తూ ఉంటారు. బుర్రను ఊదేవారు ముక్కుతో గాలిపీల్చుకుంటూ దాన్ని నోటి ద్వారా బుర్రలోకి వదులుతూ వృత్తాకార శ్వాసను అవలంబిస్తారు. 

పాముల బుర్రకు ఉన్న రెండు గొట్టాల్లో ఒక దానికి ఏడు రంధ్రాలు ఉంటాయి. రెండవ గొట్టం శ్రుతిపెట్టె తరహాలో డ్రోన్ (ద్రోణి)ను సమకూరుస్తుంది. జీవల అనబడే ఈ రెండు గొట్టాలను బుర్రకు తేనె మైనంతో అతికిస్తారు.

## ఉపయోగము
వీటిని ముఖ్యంగా పాములను ఆడించేవారు ఉపయోగిస్తారు. మరెందుకూ దీనిని వాడరు. అందుకే దీనిని పాముల బుర్ర అని పేరు.

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
గజము (పొడవు)

పొడవు యొక్క కొలతను కొలుచుటకు ఒక ప్రమాణం **గజము**. గజమును ఆంగ్లంలో యార్డ్ అంటారు. యార్డ్ యొక్క సంక్షిప్త రూపం yd. గజము అనగా 3 అడుగులు లేదా 36 అంగుళాలకు సమానం.

ఆస్ట్రేలియా, కెనడా, న్యూజిలాండ్, దక్షిణ ఆఫ్రికా, యునైటెడ్ కింగ్డమ్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ మధ్య 1959 లో జరిగిన ఒప్పందం క్రింద గజము అంటే కచ్చితంగా 0.9144 మీటర్లగా నిర్ణయించారు, ఈ ఒప్పందము చేసుకునేందుకు ముందు ఆంగ్లం మాట్లాడే దేశాలలో గజము యొక్క కచ్చితమైన దూరాన్ని చూచించడంలో కొద్ది మార్పులు ఉండేవి.

## శబ్దలక్షణము
యార్డ్ అనే పదం ఆంగ్లో-సాక్సన్ పదాలైన స్ట్రైట్ బ్రాంచ్, రాడ్ అనే పదాల నుంచి ఉద్భవించింది, ఈ పదాల అర్థం మధ్య యుగాలలో కొలిచేందుకు ఉపయోగించే రాడ్ (16 ½ అడుగులు) అని అర్థం.

గజం = 0.0009144 కిలోమీటర్లు

సెంటు = 48.4 చదరపు గజములు.

ఒక అంకణము = 8 చదరపు గజములు

9చదరపు అడుగులు= 1 చదరపు గజము.

ఎకరం = 4840 చదరపు గజములు

గుంట = 121 చదరపు గజములు

## చిత్రమాలిక

File:Yardstick.jpg|ఇక్కడ రెండు గజముబద్దలు కలవు వీటిని గజముల ప్రకారం కొలిచే వస్తువుల పొడవును కొలిచేందుకు ఉపయోగిస్తారు.


## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు

వర్గం:పొడవు
వర్గం:దూరమానాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
డప్పు

**డప్పు** అనేది ఒక రమైన సంగీత వాద్యం.   దీనిని కొన్ని ప్రాంతాలలో పలక అని కూడ అంటారు. డక్కి లాంటి ఆకారమె కలిగి వుంటుంది. కాని పెద్దది. రెండడుగులు వ్యాసం  కలిగి వుంటుండి.పూర్వం ఏ శుభకార్యం జరిగినా డప్పు వాయించేవారు.
లకు వాయిస్తారు. కొన్ని సందర్భాలలో అమ్మవారి జాతరలలో కూడా వాయిస్తారు. అదేవిదంగా దండోరా వేయడానికి పల్లెల్లో దీనిని గతంలో ఎక్కువగా వాడేవారు. ఈ డప్పును పూర్వకాలంలో మాదిగ కులస్తులు ఎక్కువగా వాయించేవారు. వారు జంతువుల చర్మాలతో ఈ డప్పును తయారుచేసేవారు. "పెళ్లైనా, చావైనా డప్పుదెబ్బ పడాల్సిందే" అనే నానుడి గ్రామాలలో ఉంది. చిందు భాగవతము  లో డప్పు వాయిద్యాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఆదిమానవుడు వంటరి గా అడవిలో ఉన్నపుడు తన ఉనికిని మరొకరికి తెలియజేయడానికి, క్రూర జంతువులను లేదా తాను వేటాడదలుచుకున్న జంతువులను భయ పెట్టడానికి కాని, అందరు ఒకచోట చేరడానికి సంకేతంగా కాని, ప్రమాద హెచ్చరిక చేయడానికి గాని డప్పును ఉపయోగించుకున్నాడు.

## తయారీ
చింత లేదా వేప చెట్టు చెక్కతో వృత్తాకార ఫ్రేం తయారు చేస్తారు. దీణిని తెలంగాణలో "గుండు" అనీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో "పలక" అని అంటారు. ఈ ప్రేం కు టాంజరిన్ కలపతో శుద్ధి చేయబడిన బంతువుల చర్మాన్ని బిగుతుగా కట్టి ఉంచుతారు. ఈ చర్మం చెక్క చట్రానికి అతికించడానికి జిగురును వాడుతారు. ఈ జిగురును చింతపిక్కల నుండి తయారుచేస్తారు. చట్రానికి చర్మాన్ని బిగుతుగా అతికించి సన్నని దారంతో బింగించి కడతారు. తరువాత చర్మంతో తయారుచేసిన డప్పును మంట వద్ద వేడిచేస్తారు. దీనివల్ల చర్మం బిగుతుగా మారుతుంది. ఈ డప్పును రెండు కర్రలతో వాయిస్తారు. అందులో లావుగా, పొట్టిగా ఉన్న కర్రను కుడి చేతితో పట్టుకుంటారు. దీణిని సిర్రా అంటారు. ఇది డప్పులో క్రింది వైపు కొట్టడానికి వాడుతారు. సన్నగా, పొడవుగా ఉన్న కర్ర "సిట్టికెన్న పుల్ల" ను ఎడమ చేతితో పట్టుకుంటారు. దీనిని డప్పుపై పై భాగంగా వాయించడానికి ఉపయోగిస్తారు. అందులో "సిర్రా" లయను సృష్టించగా, "సిటికెన్న పుల్ల" లయ వేగాన్ని నియంత్రిస్తుంది. 

## ఇవి కూడా చూడండి

* డప్పుల నృత్యం

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
కొమ్ము వాయిద్యం

;ఇది ఇంగ్లీషు అక్షరం S ఆకారం పోలి వుండి ఇత్తడి గొట్టంతో చేయ బడి వుంటుంది. ఒక చివరన చాల సన్నంగా పోను పోను లావుగా వుండి చివరన పెద్ద మూతి వుండును. సన్నగా వున్న వైపున నోటితో శబ్దం చేస్తే అతి పెద్ద చప్పుడు వస్తుంది. దీనిని ఆలయాలలో, దేవుని వూరేగింపులలో, గ్రామ దేవతల పూజా సమయాలలో మాత్రమే వాడుతరు. దీనికి ప్రక్క వాయిద్యాలతో పనిలేదు. పూజా సందర్భంలో.... సుమారు పది నిముషాలకొక సారి దీనిని ఉపయోగిస్తారు. అదే విధంగా ప్రముఖ ఆలయాలలో తెల్లవార జామున పూజకు ముందు ఈ కొమ్మును ఆలయం లోపల బయట వూదుతారు. ఈ శబ్దానికి రాత్రులందు అలయంలో ఆవహించిన దుష్ట శక్తులు పారిపోతాయని నమ్మిక. తిరుమల... తిరుపతి శ్రీ వేంకటేశ్వారాలయంలో.... పగటి పూట కూడా ఆలయం వెలుపల ప్రహరీ చుట్టు రెండు గంటలకొకసారి ఈ వూదడం భక్తులు చాల సార్లు చూసే వుంటారు.

## ఆర్కెస్ట్రాలలో కొమ్మువాయిద్యం
17 వ శతాబ్దంలో ఆధునిక ఆర్కెస్ట్రా అభివృద్ధి జరిగింది. ఆర్కెస్ట్రా ఒపేరాల కోసం నిర్వహించేవారు.ఆ రోజుల్లో Opera కథలు సాధారణంగా దేవతలు, దేవతల లేదా రాజులు, రాణులు లపై ఉండేవి. కథలో వేట సన్నివేశం తరచుగా ఉండేది. హంటర్స్ ఈ దృశ్యాలు వచ్చినపుడు ఆర్కెస్ట్రాలో వారి కొమ్ము వాయిద్యాలను వాయించేవారు. ఈవిధంగా కొమ్ము వాయిద్యం ఆర్కెస్ట్రా వాయిద్యం మారినది.

ఒక ఇత్తడి పరికరం ఒక ప్రాథమిక శబ్దాన్ని ఇస్తుంది. పెదవులతో ఒత్తిడి మార్చడం కొన్ని ఇతర ధ్వనులు ఉత్పత్తి అవుతాయి. క్రమంగా కొమ్ము క్రీడాకారులు వారు బెల్ లో వారి కుడి చేతిని ఉంటే వారు ప్రాథమిక ధ్వనులు మారిపోవుటను కనుగొన్నారు. ఈ ధ్వనుల మార్విడి విధానం విభిన్న ధ్వనులపై చేసిన పరిశోధన ఆధారంగా సాధ్యమయింది.

ఒక కొమ్ము వాయిద్య ధ్వనులు వివిధ రకాలుగా మార్చడానికి మరొక మార్గం క్రూక్స్ ఉపయోగించారు. ఈ కొమ్ము వాయిద్య ధ్వనుల వాటి పొడవుపై ఆధారపడిఉంటాయి. పొడవైన ట్యూబ్ ఉపయోగించటం వల్ల తక్కువ ప్రాథమిక ధ్వని ఉత్పత్తి అగుటను క్రూక్ కనుగొన్నాదు.
## ఆధునిక కొమ్ము వాద్యము
ఆధునిక కొమ్ము వాద్యము F లో మూడు వాల్వులు, వృత్తాకార కాయిల్స్, యిరుకైన గొట్టాలు ఒక చివరి నుండి వడల్పాటి బెల్ వరకు ఉంటయి. ఒక గరాటు ఆకారపు మౌత్ పీస్ కోమల స్వరాన్ని, మృదుస్వరాన్నినిర్ణయిస్తుంది. 1900 లలో F, B-ఫ్లాట్,గా గల రెండు హార్న్ వాయిద్యం ప్రవేశపెట్టబడింది. అతివేగంగా F కొమ్ము వాయిద్యం స్థానంలో పరిచయం చేయబడింది. B-ఫ్లాట్ గొట్టాలు మారాలని అదనపు వాల్వ్ ఉపయోగిస్తారు. దీనివల్ల కొన్ని సాంకేతిక ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. అత్యంత ఆధునిక ఆర్కెస్ట్రాలు నాలుగు కొమ్ములు ఉపయోగిస్తున్నాయి.
## చిత్రమాలిక

Image:French horn front.png|A modern French horn
Image:Mouthpiece horn.jpg|A French horn mouthpiece


## సూచికలు
## మూలాలు
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు

## ఇతర లింకులు
* http://simple.wikipedia.org/wiki/Horn_(musical_instrument)

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
డోలక్

thumb|right|డోలక్ ను వాయిస్తున్న వాయిద్య కారుడు. వనస్థలిపురం లోతీసిన చిత్రముడోలక్  సంగీత వాద్యం. ఇది  బారెల్ ఆకారంలో రెండు తలలు కలిగిన భారతీయ ఘాత వాయిద్యం. డోలక్ ప్రధానంగా దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా ఉపయోగించే జానపద సంగీత పరికరం. ఈ పరికరం రెండు తలలను కలిగి ఉంటుంది, ఒకటి ట్రెబుల్, మరొకటి బాస్. దీనికి  ప్రత్యేకమైన పిచ్‌కు ట్యూనింగ్ లేదు. అయితే రెండు తలలు నాల్గవ, ఐదవ లేదా అష్టపది విరామంలో ట్యూన్ చేయబడతాయి.
ధోలాక్ యొక్క చిన్న ఉపరితలం పదునైన స్వరాల కోసం మేక చర్మంతో తయారు చేయబడుతుంది.  పెద్ద ఉపరితలం తక్కువ పిచ్‌ల కోసం ఆవు చర్మంతో తయారు చేయబడుతుంది.  ఇది లయబద్ధంగా ఎక్కువ,  తక్కువ పిచ్‌లతో బాస్,  ట్రెబెల్ కలయికను అనుమతిస్తుంది. 

## మూలాలు

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
చక్కలు

thumb|250x250px|చక్కలు

thumb|260x260px|ప్రపంచ జానపద దినోత్సవ వేడుకల్లో భాగంగా 2019 ఆగస్టు 31న హైదరాబాద్‌లోని రవీంద్ర భారతిలో తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నిర్వహించిన జానపద జాతర సాంస్కృతిక కార్యక్రమంలో  చిరుతల భజన ప్రదర్శన
చిరుతలు వీటినే కొన్ని ప్రాంతాలలో **చక్కలు** అని అంటారు. వీటిని హరిదాసులు ఎక్కువగా వాడుతారు. భజనలు చేసేవారు కూడా వాడుతారు. ఇలా చక్కలు వాయిస్తూ చేసే భజనను చక్కభజన అని అంటారు.
భజనలు చేసేవారు వాడే చెక్కలు కొంత పెద్దవిగానూ, ఆ చెక్కలలో గజ్జెలు మొదలవు వానిని అమర్చి వుంటాయి. వాటిని వాయిస్తున్నప్పుడు చప్పుడు వస్తుంది. దానికనుగుణంగా వారు భజన పాటలను పాడుతారు. దానినే చెక్కభజన అని అంటారు. దీనినే కొన్ని ప్రాంతాలలో రాంభజన అని కూడా అంటారు. ఈ రామభజనలు, చెక్క బనజలు వివిధ ప్రాంతీయ నామాలతో తెలుగు రాష్ట్రాలలో విస్త్రుతంగా వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి.

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
తాళాలు

thumb|right|250px|వాయిస్తున్న తాళాల చిత్రం
తాళాలు ఇదొక ప్రక్క వాద్య విశేషము. దీనిని మంజీర, జల్రా లేదా గిని అని పిలుస్తారు. ఇవి రెండు కంచు బిళ్ళలతో కూడిన సాధనం. ఈ రెండు  కంచు బిళ్ళలను ఒకదానిపై ఒక దానిని తాకించి శబ్దం చేస్తారు. 

## వివరణ
దాని సరళమైన రూపంలో, ఇది ఒక జత చిన్న చేతితో వాయించే  తాళాలను కలిగి ఉంటుంది. "తాళ"  అనే పదం "తాల్" అనే సంస్కృత పదం నుండి వచ్చింది, సంస్కృత భాషలో దీని అర్థం చప్పట్లు. ఇది భారతీయ సంగీతం,  సంస్కృతిలో ఒక భాగం, దీనిని వివిధ సాంప్రదాయ ఆచారాలలో ఉపయోగిస్తారు.  ఉదా. బిహు సంగీతం, హరినామ్ మొదలైనవి. ఇవి ఘన వాయిద్యం. 

ఇది పెద్ద సంగీప వాద్య పరికరము కాకున్న ఇది లేకుండ ఏ సంగీతము రక్తి కట్టదు. రాగాన్ని శృతి చేసుకోదానికి ఇది తప్పని సరి. తాళాల యొక్క ప్రాముఖ్యత అన్ని ఆవాయిద్య పరికరాలున్నప్పుడే. అదే విధంగా భజనలు చేసే వారికి ఇది తప్పని సరి వాద్యం. అలాగే సంగీతం నేర్చుకునే విధ్యార్థులు ఈ తాల గతుల ననుసరించి సంగీతం నేర్చుకుంటారు. నాట్యం చేసే వారు కూడ తాళం ఉపయోగిస్తారు.

హిందూ సంస్కృతిలో వీటిని కరతాళాలు () అని పిలుస్తారు. కర అనగా చేతి, తాళం అనగా లయబద్ధమైన ధ్వని. ఈ తాళాలను భజనలు, కీర్తనలు పాడేటప్పుడు ఉపయోగిస్తారు. వీటిని హరే కృష్ణ భక్తులు ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. 

## తయారుచేసే పదార్థాలు
ఈ తాళాలను బెల్ లోహం అనగా ఇత్తడి, కంచు, రాగి, జింకు మొదలైన పదార్థాలతో తయారుచేస్తారు. రెండు తాళాలకు వాటి మధ్యనున్న రంధ్రంలో తాడును కడతారు. తాడుతో పాటు తాళాన్ని పట్టుకుని వాయిస్తారు. తాళాల పరిమాణం, బరువు ఆధారంగా ఆ  శబ్దం పిచ్ ఉంటుంది. 

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* Instructional DVDs about karatalas
* where to buy karatala
* Medium Karatala 
* Karatalas as weapons 
* karatala in the srimadbhagavatam 
* Buying different size Karatala Cymbals

వర్గం:సంగీతం
వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
గుమ్మెత

thumb|right| తంబుర పట్టుకున్న వ్వక్తి ప్రక్కన గుమ్మెతను వాయిస్తున్న వ్యక్తి. వనస్థలి పురంలో తీసిన చిత్రము
thumb|గుమ్మెతను వాయిస్తున్న బుర్రకథ  కళాకారులు (కుడి, ఎడమ)
**గుమ్మెత** లేదా గుమ్మెట ఒక మట్టి కూజా లాంటిది. దీనికి డక్కి, బుడికె అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. కూజా అడుగు భాగం తీసేసి అక్కడ చర్మాన్ని వేస్తారు. కూజా మూతి వైపు ఖాళీగా వుంటుంది. దీనిని మెడకు తగిలించు కొని చర్మం వున్న వైపున చేతితో కొడుతు సందర్భాను సారం... రెండో చేత్తో మూతి వైపున మూస్తూ తెరుస్తూ వుంటే ఒక వింత శబ్దం వస్తుంది. దీనిని ఎక్కువగా బుర్ర కథ, ఒగ్గుకత చెప్పేవారు మాత్రమే వాడుతారు. దీనికి ప్రక్కవాద్యాలు తంబుర తప్పక వుండాలి. కొంత మంది బిచ్చగత్తెలు దీనిని ఒక్కదానినే వాయిస్తూ... పాట పాడుతూ భిక్షాటన చేస్తుంటారు.

బుర్రకథలో గుమ్మెట ఒక ప్రధాన వాద్యము. ఇది కాశ్మీరులో కనిపించే తుంబక్, మధ్యప్రాచ్యంలో కనిపించే డంబెక్ లేదా డర్బూకాకు దగ్గరి సంబంధమున్న వాద్యము. కానీ వీటి పరిణామంలో ఏవైనా సంబంధమున్నదో లేదా ఇవి వేర్వేరుగా ఉద్భవించాయో కచ్చితంగా తేల్చిచెప్పేందుకు ఆధారాలు లేవు. గుమ్మెత యొక్క ప్రసక్తి ఆముక్తమాల్యద వంటి అనేక మధ్యయుగపు కావ్యాలో ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
వారణాసి వేంకటేశ్వర కవి

## కవికాలము
19వ శతాబ్దం మొదట్లో ప్రముఖ తెలుగు కవి **వారణాసి వేంకటేశ్వర కవి**. ఇతని తండ్రి పేరు కామయార్యుడు, తల్లి పేరు లచ్చమాంబ. ఇతని జననం 1820 ప్రాంతంలో ఉండవచ్చు. 1850 ప్రాంతములో వీరు **రామచంద్రోపాఖ్యానము** అనే గ్రంథాన్ని రచించారు. ఇది ఆరు ఆశ్వాసములు గల కావ్యము. ఇతనిది పిఠాపురం దగ్గరలోని కొత్త ఇసుకపల్లి అని తెలుస్తోంది.

## రామచంద్రోపాఖ్యానము
రామాయణము మొత్తం కథను పరిశీలించి, సంక్షేపించి, ఆరు కాండములలో ఉన్న రామాయణ కావ్యాన్ని ఆరు ఆశ్వాసములకు కుదించి రామచంద్రోపాఖ్యానమని పేరు పెట్టారు. ఈ రచనలో కవి కొంత భాగం గద్యం(వచనం)లోనూ, కొంత భాగం పద్యం(కవిత)గానూ రాసారు. ఈ కావ్యము 1911 లో ముద్రితమయింది. ఈ ముద్రణకు పీఠిక పురాణపండ మల్లయ్యశాస్త్రి రాసారు. ఈ రచనను వేంకటేశ్వర కవి కుక్కుటేశ్వర స్వామికి అంకితమిచ్చారు.

## తన సోదరుని సహాయము
కృత్యాది పద్యములో నీగ్రంథనిర్మాణమునకు దనసొదరులైన లక్ష్మీపతి, జోగన్న యనువారలు తోడైరని కలదు. ఆ పద్య మిది :

;శా. ప్రీతింబుట్టితి మవ్వధూవరులకున్ శ్రీ వెంకటేశుండా నే
;నేతద్ గ్రంథనిబంధనంబునకు నాకెంతోనియుం దోడుగా
;జేతస్ఫూర్తి రచించి పొల్పసగు లక్ష్మీవత్సభిఖ్యుండు వి
;ఖ్యాతప్రజ్ఞఉడు జోగనాహ్వయుడు నార్యశ్లాఘ్యసంశీలతన్.

## కవితాపాకము
ఇతని కవిత్వము మొత్తముమీద ద్రాక్షాపాకము, నడుమ నడుమ నారికేళపాకముగ కవితసాగినది. మచ్చుకు ఈ  పద్యము:
;చ. ఒక పలుకాగి కాకి యమితోన్మద మొప్ప ధరాకుమారికం
;జికమక నొందజేయ రఘుశేఖరు దారసిదాని కాత్మలో
;నకసక నొంది క్రన్నన దృణం బొకటేయ మహాస్త్రమై కరం
;బొకపరి బీరువోక సకలోర్వర ద్రిప్పిన గాకి భీరుతన్. (తృతీయాశ్వాసము)

## మూలాలు
* మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి రచించిన ఆంధ్ర రచయితలు (1940) లో 44-49 పేజీలు.

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:1820 జననాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా కవులు
తుతార్లు

**తుతార్లు**  వాయు ఫూరక సంగీత వాద్య పరికరము.
ఇవి జంటగా వుంటాయి. నాదస్వరం ఆకారంలో వుండి అంతకన్న చిన్నవిగా వుంటాయి. ఈ గొట్టాకారపు పరికరాలు లోహంతో కూడ చేస్తారు. 
## ఉపయోగము
వీటిని కేవలం దేవుని సంబందమైన పనులకు  అనగా పూజలు, దేవుని పెళ్ళి, దేవుని వూరేగింపు మొదలైన కార్య క్రమాలకు మాత్రమే వాడుతారు. మిగతా ఎటువంటి సంగీత కార్య క్రమాల్లోను వీటిని ఉపయోగించరు. గుడులలో కొమ్ము వాయిద్యాన్ని అప్పుడప్పుడూ వూది నట్లే.... తుతార్లను కూడ కొంత విరామం తర్వాత అప్పుడప్పుడు వూదుతారు. ఇవి రెండు అయినందున శబ్దం కూడ జంటగా వస్తుంది. దీని శబ్దం వినసొంపుగానుండి చాల దూరం వరకు వినిపిస్తుంది.

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
కటపయాది సంఖ్య

పూర్వం వాగ్గేయకారులు ఆయా మేళకర్త రాగములకు ఆయా వరుస సంఖ్యను బట్టి సరియగునటుల పేర్లిడి యున్నారు. మేళకర్త రాగముల సంఖ్యను కనుగొను సూత్రమునకు "క, ట, ప, యా" ది సంఖ్య అని పేరు.
## క ట ప యా ది సంఖ్య

"నవ" అనగా తొమ్మిది; "పంచ" అనగా ఐదు; "అష్ట" అనగా ఎనిమిది. కనుక "కాదినవ" అనగా "క" మొదలుకొని తొమ్మిది అక్షరములు, "టాదినవ" అనగా "ట" మొదలుకొని తొమ్మిది అక్షరముల వరకు, "పాదిపంచ" అనగా "ప" మొదలుకొని ఐదు అక్షరముల వరకు, "యాద్యష్ట" అనగా "య" మొదలుకొని ఎనిమిది అక్షరముల వరకు తొమ్మిది సంఖ్యల క్రింద విభజింపబడినవి. పదియవ అక్షరము సున్న (0) క్రింద వ్రాయబడింది.
## మేళకర్త రాగము సంఖ్యను కనుగొను పద్ధతి
ఏదైనా మేళకర్త రాగము తీసికొనుము.

ఉదాహరణకు "మాయమాళవగౌళ" తీసికొనుము. ఈ రాగము లోని మొదటి, రెండు అక్షరములు తీసికొనుము. అవి "మ", "య" ఈ అక్షరములు పై పట్టికలో ఏయే సంఖ్యల క్రింద వ్రాయబడ్డాయో తెలిసికొనవలిను. "మ" అక్షరము "పాదిపంచ"లో ఐదవ అక్షరము. "య" అక్షరము "యాధ్యష్ట"లో మొదటి అక్షరము. కనుక ఈ రెండు అక్షరముల సంఖ్యలను కలిపి వ్రాసినపుడు అది "51" వచ్చును. దానిని త్రిప్పి వ్రాసిన "15" వచ్చును.ఈ సంఖ్య మాయామాళవగౌళ రాగం యొక్క వరుస సంఖ్య అవుతుంది.

ఈ సూత్రము జన్య రాగములకు అన్వయించదు.

కొన్ని ఉదాహరణలు:
* ధీర శంకరాభరణంలో మొదటి రెండు అక్షరాలు "ధీ", "ర" వీటి సంఖ్య 92 అనగా ఈ రాగం యొక్క సీరియల్ నంబరు 29.
* మేచ కళ్యాణిలో మొదటి రెండు అక్షరాలు "మే", "చ" వీటి సంఖ్య 56 అనగా ఈ రాగం సీరియల్ నంబరు 65
* నఠ భైరవి రాగంలో మొదటి రెండు అక్షరాలు "న", "ఠ" వీటి సంఖ్య 02 అనగా ఈ రాగం సీరియల్ నంబరు 20.
* రామప్రియ రాగంలో మొదటి రెండు అక్షరాలు "ర", "మ" వీటి సంఖ్య 25 అనగా ఈ రాగం సీరియల్ నంబరు 52.
ఏ మేళకర్త రాగమును తీసికొనినను ఈ పద్ధతి ఆ మేళ కర్త రాగము యొక్క వరుస సంఖ్య కనుగొనవచ్చును. 
## సంయుక్తాక్షరముల మేళకర్త రాగములు
కొన్ని రాగముల మొదటి అక్షరములు సంయుక్తాక్షరములున్నను, రాగము యొక్క పేరు సంయుక్తాక్షరము ఐతే ఆ సంయుక్త అక్షరము యొక్క రెండవ అక్షరము గణింపవలయును.

వర్గం:సంగీతం
వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం

**ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం** (ఆంగ్లం: World Environment Day)ను ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 5 తేదిన జరుపుకుంటున్నారు. పర్యావరణానికి అనుకూలమైన చర్యలు తీసుకోవడానికి అవసరమైన ప్రపంచ అవగాహనను పెంచడానికి ఈ రోజున కొన్ని చర్యలు చేపడతారు. ఇది యునైటెడ్ నేషన్స్ ఎన్విరాన్మెంట్ ప్రోగ్రామ్ (UNEP) ద్వారా నడపబడుతుంది. ఈ రోజున మానవ పర్యావరణం పై ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశం ప్రారంభించింది. 1972 జూన్ 5 వ తేది నుంచి 16 వ తేది వరకు మానవ పర్యావరణంపై ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశం అయింది. ఈ సందర్భంగా 1972 లో యునైటెడ్ నేషన్స్ జనరల్ అసెంబ్లీ ద్వారా ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం ఏర్పాటు చేయబడింది. 1973 లో మొదటిసారి ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం జరుపుకున్నారు. అప్పటి నుంచి ప్రతి సంవత్సరం ఈ సందర్భాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవమును జూన్ 5 తేదిన వేర్వేరు నగరాలలో విభిన్న రీతులలో అంతర్జాతీయ వైభవంగా జరుపుకుంటున్నారు.

## గోల్డెన్ వార్షికోత్సవం
2022 జూన్ 5తో ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం సంబరాలకు 50 ఏళ్లు పూర్తయ్యాయి. తొలిసారిగా స్వీడన్‌ లో 1972వ సంవత్సరం ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్వహించిన పర్యావరణ పరిరక్షణ సదస్సు లో వాతావరణ మార్పులను గమనిస్తూ తగు చర్యలు చేపట్టాల్సిన అవసరముందని గుర్తించారు. 1973 నుంచి జూన్‌ 5న ప్రతియేటా ప్రపంచ పర్యావరణ దినం విశ్వవ్యాప్తంగా జరుపుకుంటున్నాం. ఐరాస ఎన్విరాన్‌మెంట్‌ ప్రోగ్రాం (యూఎన్‌ఈపీ) ఏటా ఏదో ఒక అంశంతో పర్యావరణంపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచే ప్రయత్నాలు చేస్తూవస్తోంది. ఈసారి ‘ఓన్లీ వన్‌ ఎర్త్‌’ థీమ్‌తో పర్యావరణ పరిరక్షణకు ప్రపంచ దేశాలన్నీ కలసికట్టుగా ప్రయత్నించాలని పిలుపునిచ్చింది. గ్రీన్‌ లైఫ్‌ స్టైల్‌ను అలవర్చుకోవడంతో పాటు పచ్చదనం, పరిశుభ్రతల కోసం చర్యలు తీసుకోవాలని కోరింది. ఈ కార్యక్రమాన్ని స్వీడన్ నిర్వహిస్తోంది.

. So lets strive to protect our planet from being destroyed as it is in our hands. Lets all together save our planet and its valued heritage.

## మునుపటి సంఘటనలు
ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవ వేడుకలకు ఆతిధ్యమిచ్చిన నగరాలు: 
## ఇవి కూడా చూడండి
ధరిత్రి దినోత్సవం 

## మూలాలు

వర్గం:పర్యావరణ అవగాహన దినోత్సవాలు
వర్గం:దినోత్సవాలు
వర్గం:పర్యావరణము
కృష్ణ నటించిన చిత్రాల జాబితా

ఘట్టమనేని కృష్ణ సుమారు 300 పైగా సినిమాలలో నటించారు. ఇతడు నటించిన పూర్తి సినిమాల జాబితా క్రింద ఇవ్వబడింది.
thumb|తేనె మనసులు

## చిత్రసమాహారం

## గెస్ట్ అప్పియరెన్స్
# శ్రీ శ్రీ శ్రీ మర్యాద రామన్న
# పెళ్ళికాని తండ్రీ
# పాప కోసం
# సంతానం
# బంగారు బాబు
# ఏది ధర్మం ఏది న్యాయం
# జయమ్ము నిశ్చయమ్మురా
# త్రిమూర్తులు
# తోక లేని పిట్ట
# పెళ్ళాల రాజ్యమ
# యమలీల
# అక్కుం బక్కుం
# ఆస్తి మూరెడు ఆశ బారెడు
# శుభమస్తు
# శుభాకాంక్షలు
# టక్కరి దొంగ
# సత్యభామ
# వియ్యాలవారి కయ్యాలు
# ఒసేయ్ రాములమ్మ
# పదండి ముందుకు
# కుల గోత్రాలు
# రాజకుమారుడు
# సేవకుడు (2013)

## దర్శకునిగా
;1990 లో
* అల్లుడు దిద్దిన కాపురం (1991)
* అన్నా తముడు (1991)
* ఇంద్ర భవనం (1991)
* నాగాస్త్రం (1991)
* ఇన్స్పెక్టర్ రుద్ర (1990)

;1980 లో
* కొడుకు దిద్దిన కాపురం (1989)
* ప్రజల మనిషి (1989)
* రిక్షావాలా (1989)
* కలియుగ కర్ణుడు (1988)
* ముగ్గురు కొడుకులు (1988)
* శంఖారావం (1987)
* నా పిలుపే ప్రభంజనం (1986)
* సింహాసనం (1986)
* సింఘసన్ (1986) (అస్ కృష్ణ)
* కన్నాడు కన్న (1982)

## సమర్పకుడిగా
* ఆమ్దాని ఆఠాణ ఖర్చ్ రుపాయ (2001) 
* పోలీస్ అల్లుడు (1994)

**నిర్మాతగా**
1.	సింహాసనం (1986) 
2.	సింఘసన్ (1986)

**రచయితగా**
1.	సింఘసన్ (1986)
 
## ఎడిటర్ గా
# 	సింఘసన్ (1986) (అస్ కృష్ణ)
## మూలాలు

## యితర లింకులు

వర్గం:సినిమా నటుల సినిమా జాబితాలు
జియా ఖాన్

**జియా ఖాన్** ఒక హిందీ సినీ నటి. జన్మతహ బ్రిటీష్ పౌరురాలు. నటించించి కేవలం మూడు చిత్రాలైనా బాగా పేరు తెచ్చుకుంది. 25 ఏళ్ళ చిన్న వయస్సులో ఉరి వేసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకుంది.
## నేపధ్యము
1988 ఫిబ్రవరి 20 న న్యూయార్క్ నగరంలో ఒక ముస్లిం కుటుంబంలో జన్మించింది. తండ్రి అలీ రిజ్వీ ఖాన్ ఒక భారత అమెరికన్ సంతతి వ్యక్తి. తల్లి రబియా ఆమిన్, ఆగ్రాకు చెందిన భారతీయ నటి. 1980 లలో ఈవిడ కొన్ని హిందీ చిత్రాలలో నటించింది. జియా ఖాన్ విద్యాభ్యాసమంతా లండన్లో సాగింది. తర్వాత హిందీ సినిమాలలో నటించాలనే ఆసక్తితో తన మకాంను ముంబాయికి మార్చింది.వ్ ఈమెకు ఇద్దరు సోదరీమణులు కరిష్మా, కవిత. ఈమెకు ఆరేళ్ళపుడు విడుదలైన రాంగోపాల్‌వర్మ హిందీ చిత్రం స్ఫూర్తితో తను కూడా నటనను వృత్తిగా స్వీకరించాలని నిర్ణయించుకుంది.
## సినీ ప్రస్థానము
2007 లో 18 ఏళ్ళ వయస్సులో రాంగోపాల్ వర్మ నిశ్శబ్ద్ చిత్రంలో అమితాబ్ బచ్చన్ సరసన కథానాయికగా సినీరంగ ప్రస్థానం ప్రారంభించింది. ఈ చిత్రం పరాజయం పాలైనా చిత్రంలో ఈవిడ నటన విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది. ఈ చిత్రానికి గానూ ఫిలింఫేర్ పురస్కారానికి నామినేట్ అయ్యింది. తర్వాతి సంవత్సరంలో తమిళ హిందీ రీమేక్ గజిని లో నటించింది. తమిళంలో నయనతార పోషించిన పాత్రను హిందీలో ఈవిడ పోషించింది. 2010 లో సాజిద్ ఖాన్ చిత్రం హౌస్‌ఫుల్ లో ఆఖరిసారిగా నటించింది. ఈ చిత్రం తర్వాత మరేచిత్రంలో కూడా ఈవిడ కనిపించలేదు.

## బయటి లంకెలు
* 
* 
## మూలాలు


వర్గం:1988 జననాలు
వర్గం:2013 మరణాలు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు
వర్గం:ఆత్మహత్యలు
సరదాగా అమ్మాయితో

**సరదాగా అమ్మాయితో ** 2013 జూన్ 14 న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం.
## కథ
సంతోష్ (వరుణ్ సందేశ్) ఒక సరదా కుర్రాడు. జల్సా జీవితానికి అలవాటుపడి అనేకమంది అమ్మాయిలతో సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగి ఉంటాడు. అతనికి గీత (నిషా అగర్వాల్) తో పరిచయమయ్యాక ఆమెను ప్రేమించడం మొదలుపెడతాడు. ఆమెను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి అనేక ప్రయత్నాలు చేస్తాడు కానీ గీత ధ్యాస అతడిపై పడదు. అతని ప్రయత్నాల వలన విసిగి వేసారిన గీత అతనికి ఒక సవాల్ విసురుతుంది. పదిరోజులపాటు మహిళల వసతి గృహంలో గడపాలని, ఏ మహిళనూ లోబర్చుకోరాదనేదే ఆ సవాల్. ఆమె సవాల్ స్వీకరించిన అతడు ఒక మహిళా వసతి గృహంలో వాచ్‌మన్ గా స్థానం సంపాదిస్తాడు. అక్కడ కొంతమంది యువతులు సంతోష్ ను రెచ్చగొట్టినా అతడు సహనం కోల్పోకుండా పది రోజులు గడుపుతాడు. ఈ క్రమంలో నిజమైన ప్రేమ గొప్పతనాన్ని తెలుసుకొంటాడు. గీత దగ్గరికి వెళ్ళి ఆమెను ఒప్పించాలనుకొనే అతడికి , గీత గురించి కొన్ని చేదు నిజాలు తెలుస్తాయి. అసలు గీత ఎవరు?ఆమె నేపథ్యం ఏమిటి? చివరికి వారిద్దరూ ఒక్కటయ్యారా లేదా? అనేది మిగిలిన కథ.
## నటవర్గం
*వరుణ్ సందేశ్
*నిషా అగర్వాల్
*సుమన్ తల్వార్
*కె. విశ్వనాధ్
*బ్రహ్మానందం
*ఎమ్మెస్ నారాయణ
*ఆలీ (నటుడు)
*ముమైత్ ఖాన్
*ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం
*వేణుమాధవ్
*కృష్ణ భగవాన్
*సురేఖావాణి
*ఛార్మి
## సాంకేతిక వర్గం
*దర్శకుడు - భానుశంకర్
*సంగీతం - రవివర్మ
*నిర్మాత - పత్తికొండ కుమారస్వామి
## బయటి లంకెలు
*చిత్ర ఛాయాచిత్రాలు 1
*చిత్ర ఛాయాచిత్రాలు 2
*చిత్ర సమీక్ష 1
*చిత్ర సమీక్ష 2
*చిత్ర సమీక్ష 3
*చిత్ర సమీక్ష 4
*చిత్ర గీతాలు
*చిత్ర వీడియో

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
ఉప్పులూరి సంజీవరావు

**ఉప్పులూరి సంజీవరావు** 20వ శతాబ్దపు ప్రముఖ తెలుగు రంగస్థల నటుడు, గాయకుడు.

## జననం
ఉప్పులూరి సంజీవరావు కృష్ణాజిల్లా పామర్రులో 1889 జూన్ లో జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
సంజీవరావు చిన్నతనంలో పదమూడవ ఏటనే బందరు బుట్టయ్యపేట కంపెనీలో చేరి బాల పాత్రలో నటించాడు. పదహారవ ఏట స్త్రీ పాత్రలో నటించడం ప్రారంభించాడు. నటుడు, మైలవరం బాలభారతీ సమాజంలో నాయికా పాత్రధారుడైన సంజీవరావు శృంగార, కరుణ రసాభినయంలో దిట్ట. సావిత్రి పాత్రలో రసవత్తరంగా నటించడం వల్ల సావిత్రి సంజీవరావు అనే పేరు వచ్చింది.

సొంతంగా ఒక నాటక సంస్థను స్థాపించాడు. దీంతో సంజీవరావు కీర్తి నలుదిశలకు వ్యాపించింది. మైలవరం రాజా ఆహ్వానంతో నెల జీతం మీద మైలవరం కంపెనీలో చేరాడు. ఈయన నటించిన సావిత్రి, ద్రౌపది పాత్రలు చూడడానికి దూరప్రాంతాల నుంచి జనం వచ్చేవారు. సావిత్రి నాటకంలో ‘‘పోవుచున్నాడె నా విభుని ప్రాణంబులు గొని’’ అని పాడిన పాట ప్రేక్షక హృదయాలను ద్రవీభూతం చేసేది.

## నటించిన పాత్రలు
సావిత్రి, ద్రౌపది, శకుంతల, కైక, ఊర్వశి, సత్యభామ, మల్లమ్మదేవి, చిత్రాంగి, మోహిని, దమయంతి, లీలావతి, సీత, చంద్రమతి, చింతామణి.

## బిరుదులు
అపర సావిత్రి, రంగరత్న, రంగరాజహంస.

## మరణం
1957, సెప్టెంబర్ 11న విజయవాడలో స్వర్గస్థులయ్యారు.

## మూలాలు
* 

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1889 జననాలు
వర్గం:1957 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు నటులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
శోభన్ బాబు నటించిన చిత్రాలు

శోభన్ బాబు సుమారు 300 పైగా చిత్రాలలో నటించారు. వీరు నటించిన చిత్రాల జాబితా క్రింద ఇవ్వబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:సినిమా జాబితాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమాలు