అనిష్ కపూర్

**సర్ అనిష్ మిఖాయిల్ కపూర్** (జననం 12 మార్చి 1954) ఒక బ్రిటన్కు చెందిన శిల్పి. ఆయన ముఖ్యంగా ఇన్‌స్టాలేషన్ కళ మరియు కాన్సెప్చువల్ కళలో పనిచేస్తారు.

కపూర్ ముంబైలో జన్మించారు. ఆయన భారతదేశంలోని నివాస పాఠశాల డూన్ స్కూల్లో చదివారు. తరువాత కళాశిక్షణ కోసం యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్కు వెళ్లి హార్న్సీ కళాశాల ఆఫ్ ఆర్ట్ మరియు చెల్సీ కళాశాల ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ డిజైన్లో అభ్యసించారు.

ఆయన రూపొందించిన ప్రముఖ ప్రజా శిల్పాలలో *క్లౌడ్ గేట్* (2006) – దీనిని “ది బీన్” అని కూడా పిలుస్తారు – ఇది చికాగో నగరంలోని మిల్లేనియం పార్క్లో ఉంది. *స్కై మిర్రర్* 2006లో న్యూయార్క్ నగరంలోని రాకఫెల్లర్ సెంటర్లో మరియు 2010లో లండన్‌లోని కెన్సింగ్టన్ గార్డెన్స్లో ప్రదర్శించబడింది. *టెమెనోస్* ఇంగ్లాండ్‌లోని మిడిల్స్‌బ్రోలో ఉంది. *లేవియథన్* 2011లో పారిస్ నగరంలోని గ్రాండ్ ప్యాలెస్లో ప్రదర్శించబడింది. అలాగే *ఆర్సెలర్ మిట్టల్ ఆర్బిట్* లండన్‌లోని ఒలింపిక్ పార్క్, లండన్ కోసం నిర్మించబడిన శాశ్వత కళాఖండం.

2017లో కపూర్ బ్రిట్ అవార్డులు 2018 కోసం ట్రోఫీ రూపకల్పన చేశారు.

ఆయన అనేక గౌరవాలు మరియు పురస్కారాలు పొందారు. వాటిలో 1990లో జరిగిన వెనిస్ బియన్నేలేలో Premio Duemila Prize, 1991లో టర్నర్ పురస్కారం, 2012లో భారత ప్రభుత్వం నుంచి పద్మ భూషణ్ పురస్కారం ఉన్నాయి. 
## ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య

అనిష్ మిఖాయిల్ కపూర్ ముంబై, భారతదేశంలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి ఒక భారతీయ పంజాబీ హిందువు కాగా, ఆయన ఒక హైడ్రోగ్రాఫర్ మరియు అనువర్తిత భౌతిక శాస్త్రవేత్తగా పనిచేసి భారతీయ నౌకాదళంలో సేవలందించాడు. ఆయన తల్లి ఇరాకీ యూదు వంశానికి చెందినది.

ఆయన తల్లి తాత పుణేలోని ఒక సినగాగ్లో కాంటర్గా సేవలందించాడు. ఆ కాలంలో బాగ్దాదీ యూదులు ముంబైలోని యూదు సమాజంలో ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉండేవారు.

కపూర్ ఇలాన్ కపూర్ అనే సోదరుడిని కలిగి ఉన్నాడు. ఆయన టొరొంటో, కెనడాలోని యార్క్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు.

కపూర్ భారతదేశంలోని డెహ్రాడూన్లో ఉన్న బాలుర నివాస పాఠశాల డూన్ స్కూల్లో చదువుకున్నాడు.

1971లో ఆయన తన ఇద్దరు సోదరుల్లో ఒకరితో కలిసి ఇజ్రాయెల్కు వెళ్లి మొదట ఒక కిబ్బుట్జ్లో నివసించాడు.

అక్కడ ఆయన ఎలక్ట్రికల్ ఇంజినీరింగ్ చదవడం ప్రారంభించాడు, కానీ గణితంలో ఇబ్బందులు ఎదురవడంతో ఆరు నెలల తరువాత చదువు మానేశాడు.

ఇజ్రాయెల్‌లో ఉండగానే ఆయన కళాకారుడిగా మారాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

1973లో ఆయన బ్రిటన్కు వెళ్లి హార్న్సీ కళాశాల ఆఫ్ ఆర్ట్ మరియు చెల్సీ కళాశాల ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ డిజైన్లో చదివాడు.

అక్కడ ఆయనకు కళాకారుడు పాల్ నేగు ఒక ఆదర్శంగా మారాడు. ఆయన కపూర్ చేస్తున్న పనికి అర్థాన్ని చూపించాడు.

1979లో కపూర్ వోల్వర్‌హాంప్టన్ పాలిటెక్నిక్లో బోధన చేశాడు. 1982లో లివర్‌పూల్లోని వాకర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీలో Artist in Residence గా పనిచేశాడు. 1970ల ప్రారంభం నుంచి ఆయన లండన్లో నివసిస్తూ పనిచేస్తున్నారు. 
## వృత్తి జీవితం

కపూర్ 1980లలో జ్యామితీయ లేదా జీవాకార శిల్పాల ద్వారా ప్రసిద్ధి పొందాడు. ఈ శిల్పాలు సాధారణ పదార్థాలు  గ్రానైట్, లైమ్ స్టోన్, మార్బుల్, రంగు పొడి పిగ్మెంట్ మరియు ప్లాస్టర్ ఉపయోగించి తయారు చేయబడ్డాయి.

ఆయన ప్రారంభ శిల్పాలు సాధారణంగా వంకర ఆకారాలతో, ఒకే రంగులో, ప్రకాశవంతమైన రంగులతో ఉండేవి. ఈ శిల్పాలలో పొడి పిగ్మెంట్ ఉపయోగించి ఆకారాన్ని నిర్వచించేవాడు. ఈ శిల్పాల గురించి కపూర్ ఇలా చెప్పారు:  
"పిగ్మెంట్ శిల్పాలను తయారు చేస్తూ ఉండగా అవి ఒకదానితో ఒకటి ఏర్పడుతున్నట్లు అనిపించింది. అందుకే వాటికి *A Thousand Names* అనే సామూహిక శీర్షికను పెట్టాను. ఇది అనంతం అనే భావనను సూచిస్తుంది. నేలపై ఉన్న పొడి రంగు ఉపరితలాన్ని నిర్వచిస్తుంది మరియు వస్తువులు మంచు పర్వతాల్లా కొంత భాగం మాత్రమే కనిపిస్తున్నట్లు అనిపిస్తాయి."

ఈ విధమైన పిగ్మెంట్ వినియోగం 1978లో లండన్‌లోని హేవర్డ్ గ్యాలరీలో జరిగిన *New Sculpture* ప్రదర్శనలో ఆయనకు మొదటి ప్రముఖ గుర్తింపును తీసుకువచ్చింది.

1980ల చివరలో మరియు 1990లలో కపూర్ పదార్థం మరియు శూన్యత (void) పై చేసిన పరిశోధనల ద్వారా మరింత ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన రూపొందించిన అనేక శిల్పాలు దూరంలోకి వెనక్కి వెళ్లినట్లు, నేలలోకి మాయమైనట్లు లేదా చుట్టూ ఉన్న స్థలాన్ని వక్రీకరించినట్లు కనిపిస్తాయి.

1987లో ఆయన రాయి ఉపయోగించి శిల్పాలు తయారు చేయడం ప్రారంభించాడు. ఆయన తరువాతి శిల్పాలు పెద్ద రాళ్లను చెక్కి చేసినవిగా ఉంటాయి. వీటిలో ఖాళీలు మరియు గుహల వంటి ఆకారాలు ఉంటాయి. ఇవి భూమి–ఆకాశం, పదార్థం–ఆత్మ, కాంతి–చీకటి వంటి ద్వంద్వ భావాలను సూచిస్తాయి.

1995 నుంచి ఆయన మెరుస్తూ ప్రతిబింబించే ఉపరితలమున్న స్టెయిన్లెస్ స్టీల్తో కూడా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. ఈ శిల్పాలు అద్దంలా కనిపించి, చూసేవారి ప్రతిబింబాన్ని మరియు పరిసరాలను వక్రీకరిస్తాయి.

తరువాతి కాలంలో ఆయన మరింత పెద్ద శిల్పాలను రూపొందించాడు. వాటిలో *Taratantara* (1999) ఒకటి. ఇది ఇంగ్లాండ్‌లోని గేట్స్‌హెడ్లో ఉన్న బాల్టిక్ సెంటర్ ఫర్ కాంటెంపరరీ ఆర్ట్ భవనంలో ప్రదర్శించబడింది.

అలాగే *మార్స్యాస్* (2002) అనే భారీ కళాఖండం కూడా రూపొందించాడు. ఇది మూడు ఉక్కు వలయాలను మరియు ఒక పెద్ద PVC మెంబ్రేన్‌ను ఉపయోగించి తయారు చేయబడింది. ఇది లండన్‌లోని టేట్ మోడర్న్లోని టర్బైన్ హాల్ అంతా వ్యాపించింది.

2000లో కపూర్ రూపొందించిన *Parabolic Waters* అనే కళాఖండం లండన్‌లోని మిల్లేనియం డోమ్ బయట ప్రదర్శించబడింది.

ఆయన కళాఖండాలలో ఎరుపు మైనం కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇది మాంసం, రక్తం వంటి భావనలను సూచిస్తుంది.

2007లో ఆయన *Svayambh* అనే కళాఖండాన్ని ప్రదర్శించాడు. ఇది సంస్కృతంలో "స్వయంగా ఉత్పత్తి అయినది" అనే అర్థం. ఈ శిల్పం ఎరుపు మైనం బ్లాక్‌గా ఉండి రైల్స్‌పై కదులుతూ నాంట్స్ నగరంలోని Musée des Beaux-Arts de Nantesలో ప్రదర్శించబడింది.

2009లో కపూర్ బ్రైటన్ ఫెస్టివల్లో మొదటి అతిథి కళా దర్శకుడిగా నియమించబడ్డాడు. ఈ సందర్భంగా ఆయన *Sky Mirror* సహా నాలుగు శిల్పాలను ప్రదర్శించాడు.

2009లో ఆయనకు లండన్‌లోని రాయల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్లో ఒక వ్యక్తిగత ప్రదర్శన కూడా జరిగింది. జీవించి ఉన్న కళాకారుడిగా అక్కడ ప్రదర్శన చేసిన మొదటి వ్యక్తి ఆయనే.

2011లో ఆయన రూపొందించిన *Leviathan* అనే భారీ కళాఖండం పారిస్‌లోని గ్రాండ్ ప్యాలెస్లో జరిగిన *Monumenta* ప్రదర్శనలో ప్రదర్శించబడింది.

2018లో కపూర్ నేషనల్ రైఫిల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ అమెరికా (NRA)పై కేసు వేశాడు. ఆయన శిల్పం *Cloud Gate* చిత్రాన్ని అనుమతి లేకుండా ఒక ప్రచార వీడియోలో ఉపయోగించారని ఆరోపించారు. చివరకు ఈ కేసు కోర్టు వెలుపల పరిష్కరించబడింది.

2025 ఆగస్టులో కపూర్ రూపొందించిన *Butchered* అనే కొత్త కళాఖండం నార్ఫోక్ తీరానికి సమీపంలో ఉన్న షెల్ చమురు వేదికపై ప్రదర్శించబడింది. ఈ కళాఖండాన్ని గ్రీన్‌పీస్ కార్యకర్తలు వాతావరణ మార్పులపై దృష్టి ఆకర్షించేందుకు ఏర్పాటు చేశారు. 
## అనిష్ కపూర్ ఫౌండేషన్

అనిష్ కపూర్ ఫౌండేషన్ 2017లో ఒక దాతృత్వ సంస్థగా స్థాపించబడింది మరియు లండన్‌లో నమోదు చేయబడింది. కపూర్ 2018లో వెనిస్‌లోని పలాజ్జో ప్రియులి మాన్‌ఫ్రిన్ భవనాన్ని కొనుగోలు చేశాడు, మరియు 2021 ప్రారంభంలో వెనిస్ నగర మండలి ఆ ఫౌండేషన్ కోసం ఆ పలాజ్జోను ఒక ప్రదర్శన స్థలం, కళాకారుడి స్టూడియో మరియు ఫౌండేషన్ సేకరణలో ఉన్న కళాకారుడి అనేక కళాఖండాల నిల్వ కేంద్రంగా మార్చడానికి నిర్మాణ ప్రణాళికలను ఆమోదించింది.

ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను వెనిస్‌కు చెందిన ఆర్కిటెక్చర్ సంస్థ FWR Associati మరియు హాంబర్గ్‌కు చెందిన Studio Una కలిసి నిర్వహించనున్నాయి. 
## వాంటాబ్లాక్ వివాదం

2014లో కపూర్ వాంటాబ్లాక్తో పని చేయడం ప్రారంభించాడు. ఇది తెలిసిన పదార్థాలలో అత్యల్ప ప్రతిబింబం కలిగిన పదార్థాలలో ఒకటిగా భావించబడింది. తరువాత కళాత్మక ప్రయోజనాల కోసం ఈ పదార్థాన్ని ఉపయోగించే ప్రత్యేక హక్కులు ఆయనకు ఇవ్వబడ్డాయి.

ఈ పదార్థంపై ఆయనకు ఉన్న ప్రత్యేక హక్కులను కళా ప్రపంచంలో కొందరు విమర్శించారు. అయితే కపూర్ ఆ ఒప్పందాన్ని సమర్థిస్తూ ఇలా చెప్పారు: “ఎందుకు ప్రత్యేకంగా? ఎందుకంటే ఇది ఒక సహకారం. దీనిని ఒక నిర్దిష్ట విధంగా ఉపయోగించేందుకు వారిని ప్రోత్సహించాలని నేను కోరుతున్నాను. నేను ఎన్నో సంవత్సరాలుగా స్టెయిన్లెస్ స్టీల్తో వస్తువులు తయారు చేసే వ్యక్తులతో కలిసి పనిచేశాను మరియు అది కూడా ప్రత్యేక సహకారమే.”

క్రిస్టియన్ ఫర్ మరియు స్టువర్ట్ సెంపుల్ వంటి కళాకారులు ఇతరులకు అవకాశం లేకుండా ఒక ప్రత్యేక పదార్థాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడంగా భావిస్తూ కపూర్‌ను విమర్శించారు.

దానికి ప్రతిగా సెంపుల్ “పింకెస్ట్ పింక్” అనే పిగ్మెంట్‌ను అభివృద్ధి చేసి, అనిష్ కపూర్ మరియు అతనితో సంబంధం ఉన్న వారిని మినహాయించి మిగతా అందరికీ అందుబాటులో ఉంచాడు.

తర్వాత ఆయన ఈ చర్యను ఒక విధమైన పర్ఫార్మెన్స్ ఆర్ట్గా ఉద్దేశించానని, దీనికి అంతగా ప్రజాదరణ వస్తుందని తాను ఊహించలేదని పేర్కొన్నారు.

2016 డిసెంబర్‌లో కపూర్ ఆ పిగ్మెంట్‌ను పొందాడు మరియు ఇన్‌స్టాగ్రామ్లో తన పొడిగించిన మధ్య వేలును సెంపుల్ పింక్‌లో ముంచిన ఫోటోను పోస్ట్ చేశాడు.

సెంపుల్ తరువాత “Black 2.0”, “Black 3.0” వంటి మరిన్ని ఉత్పత్తులను కూడా అభివృద్ధి చేశాడు. ఇవి అక్రిలిక్ అయినప్పటికీ వాంటాబ్లాక్‌కు దగ్గరగా కనిపించేలా రూపొందించబడ్డాయి. అలాగే “Diamond Dust” అనే అత్యంత ప్రతిబింబించే గ్లిట్టర్‌ను కూడా తయారు చేశాడు. ఇది నూరిన గాజు ముక్కలతో తయారు చేయబడింది మరియు కపూర్ దానిలో తన వేళ్లను ముంచితే గాయపడేలా రూపొందించబడింది. ఈ ఉత్పత్తులన్నీ కూడా “పింకెస్ట్ పింక్” మాదిరిగానే కపూర్‌కు నిషేధంతో విడుదల చేయబడ్డాయి. 
## ప్రదర్శనలు

కపూర్ మొదటగా న్యూ బ్రిటిష్ స్కల్ప్చర్ కళా ఉద్యమంలో భాగంగా ప్రదర్శనలు ప్రారంభించాడు. ఆయనతో పాటు బ్రిటిష్ శిల్పకారులు టోనీ క్రాగ్ మరియు రిచర్డ్ డీకన్ కూడా ఇందులో పాల్గొన్నారు. ఆయన తొలి వ్యక్తిగత ప్రదర్శన 1980లో పారిస్‌లోని Patrice Alexandra గ్యాలరీలో జరిగింది. 1990లో జరిగిన వెనిస్ బియన్నాలేలో బ్రిటన్‌ను ప్రతినిధ్యం వహించినప్పుడు ఆయనకు విస్తృత గుర్తింపు లభించింది. ఈ అనుభవాన్ని సారా థార్న్టన్ రాసిన *Seven Days in the Art World* పుస్తకంలో కూడా వివరించారు.

1992లో కపూర్ documenta IXలో *Building Descent into Limbo* అనే కృతితో పాల్గొన్నారు. 2004లో ఆయన కొరియాలోని గ్వాంగ్జూ నగరంలో జరిగిన 5వ గ్వాంగ్జూ బియన్నాలేలో కూడా పాల్గొన్నారు.

తరువాత ఆయన కృతుల వ్యక్తిగత ప్రదర్శనలు లండన్‌లోని టేట్ మరియు హేవర్డ్ గ్యాలరీ, స్విట్జర్లాండ్లోని కున్‌స్ట్‌హాలే బాసెల్, మాడ్రిడ్‌లోని రైనా సోఫియా, ఒట్టావాలోని కెనడా నేషనల్ గ్యాలరీ, బెల్జియంలోని Musée des arts contemporains (Grand-Hornu), బోర్డోలోని CAPC మ్యూజియం ఆఫ్ కాంటెంపరరీ ఆర్ట్, బ్రెజిల్‌లోని సెంట్రో కల్చురల్ బాంకో డో బ్రాసిల్, అలాగే గుగెన్‌హైమ్ మ్యూజియంలలో బిల్బావో, న్యూయార్క్ నగరం మరియు బెర్లిన్ నగరాలలో నిర్వహించబడ్డాయి.

2008లో బోస్టన్లోని ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కాంటెంపరరీ ఆర్ట్ కపూర్ కృతులపై అమెరికాలో తొలి మధ్యకాల సమీక్షాత్మక ప్రదర్శనను నిర్వహించింది.

అదే సంవత్సరం ఆయన రూపొందించిన *Islamic Mirror* (2008) అనే వృత్తాకార అవతలివైపు వంకర అద్దం స్పెయిన్‌లోని ముర్సియాలో ఉన్న 13వ శతాబ్దపు అరబ్ మహలులో — ప్రస్తుతం Convent of Santa Clara ఉపయోగిస్తున్న ప్రదేశంలో — ఏర్పాటు చేయబడింది.

2009లో లండన్‌లోని రాయల్ అకాడమీని పూర్తిగా స్వాధీనం చేసుకుని ప్రదర్శన నిర్వహించిన తొలి జీవించి ఉన్న బ్రిటిష్ కళాకారుడు కపూర్. ఈ ప్రదర్శనకు 275,000 మంది సందర్శకులు వచ్చారు, దీని వల్ల అది అప్పటివరకు లండన్‌లో జీవించి ఉన్న కళాకారుడి అత్యంత విజయవంతమైన ప్రదర్శనగా నిలిచింది. తరువాత 2017లో డేవిడ్ హాక్నీ టేట్ మోడర్న్‌లో నిర్వహించిన ప్రదర్శనకు 478,000 మందికి పైగా హాజరైనప్పుడు ఈ రికార్డు అధిగమించబడింది.

2010లో కపూర్ ప్రదర్శనలు న్యూఢిల్లీ మరియు ముంబైలోని మెహబూబ్ స్టూడియోలోని National Gallery of Modern Art (NGMA)లో నిర్వహించబడ్డాయి. ఇది ఆయన జన్మించిన దేశంలో నిర్వహించిన మొదటి పెద్ద ప్రదర్శనగా నిలిచింది.

2015లో వెర్సాయిల్స్ ప్యాలెస్లో ప్రదర్శించిన *Dirty Corner* అనే కళాఖండం దాని “బహిరంగ లైంగిక స్వభావం” కారణంగా వివాదానికి దారి తీసింది. కపూర్ స్వయంగా దీనిని “అధికారాన్ని స్వీకరిస్తున్న ఒక రాణి యొక్క యోని”గా వివరించాడని పేర్కొనబడింది.

2020లో కపూర్ నార్ఫోక్లోని హౌటన్ హాల్ ప్రాంగణంలో కొత్త ప్రదర్శనను ప్రారంభించాడు. ఇందులో మొత్తం 21 శిల్పాలు ప్రదర్శించబడ్డాయి మరియు వాటిలో కొన్ని మొదటిసారిగా ప్రజలకు చూపబడ్డాయి.

2021 అక్టోబర్ 2 నుండి 2022 ఫిబ్రవరి 13 వరకు మహమ్మారి సమయంలో రూపొందించిన కృతుల ప్రదర్శన “Painting”ను మ్యూజియం ఆఫ్ మోడర్న్ ఆర్ట్ ఆక్స్ఫర్డ్లో ప్రదర్శించారు.

2024లో లివర్‌పూల్ కేథడ్రల్ తన 100వ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని *Monadic Singularity* పేరుతో కపూర్ కృతుల ప్రదర్శనను నిర్వహించింది. 1983లో Walker Art Galleryలో జరిగిన ప్రదర్శన తరువాత లివర్‌పూల్‌లో ఆయనకు ఇది మొదటిది.

2025లో జ్యూయిష్ మ్యూజియం, న్యూయార్క్లో “Anish Kapoor: Early Works” పేరుతో ఆయన 1970–1980లలో రూపొందించిన పిగ్మెంట్ శిల్పాల ప్రదర్శన నిర్వహించబడింది.

2025లోనే గ్రీన్‌పీస్ కార్యకర్తలు ఉత్తర సముద్రంలో పనిచేస్తున్న షెల్ ఆయిల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌పై “BUTCHERED” అనే కళాఖండాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఇది 12 మీటర్లు × 8 మీటర్ల పరిమాణంలో ఉండి 1,000 లీటర్ల రక్తం వలె కనిపించే ఎరుపు ద్రవాన్ని చూపించే కాన్వాస్‌గా రూపొందించబడింది. 
## సేకరణలు

కపూర్ కృతులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ప్రముఖ మ్యూజియంలలో సేకరించబడ్డాయి. ముఖ్యంగా మ్యూజియం ఆఫ్ మోడర్న్ ఆర్ట్ (న్యూయార్క్ నగరం), లండన్‌లోని టేట్ మోడర్న్, మిలాన్‌లోని Fondazione Prada, సిడ్నీలోని ఆర్ట్ గ్యాలరీ ఆఫ్ న్యూ సౌత్ వేల్స్, బిల్బావోలోని గుగెన్‌హైమ్, నెదర్లాండ్స్‌లోని టిల్బర్గ్ నగరంలోని డె పాంట్ మ్యూజియం ఆఫ్ కాంటెంపరరీ ఆర్ట్, స్టాక్‌హోమ్‌లోని మోడెర్నా మ్యూజియెట్, జపాన్‌లోని కనజావా నగరంలోని 21st Century Museum of Contemporary Art, అలాగే జెరూసలేమ్‌లోని ఇజ్రాయెల్ మ్యూజియంలో ఆయన కళాఖండాలు ఉన్నాయి. 
## వ్యక్తిగత జీవితం
### కుటుంబం
1995లో, కపూర్ జర్మన్-పుట్టిన మధ్యయుగ కళలు చరిత్రకారురైన సుసన్నె స్పికేల్‌కు వివాహం చేసుకున్నారు. వారిద్దరికీ ఒక కూతురు ఆల్బా మరియు ఒక కుమారుడు ఇషాన్ ఉన్నారు. దంపతులు 2013లో విడిపోయి విడాకులు పొందారు.

తరువాత, కపూర్ 2013లో డేటింగ్ ప్రారంభించిన తర్వాత, మాజీ స్టూడియో అసిస్టెంట్ గార్డెన్ డిజైనర్ సోఫీ వాకర్‌తో వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ జంటకు ఒక కూతురు ఉంది మరియు 2022లో విడిపోగా, తరువాత విడాకులు పొందారు. 2023లో, కపూర్ ఓమైమా బౌమూస్సావీతో వివాహం చేసుకున్నారు.

### వసతులు
మొదటి వివాహ సమయంలో, కపూర్ చెల్సియా, లండన్లో ఆర్కిటెక్ట్ టోనీ ఫ్రెట్టన్ రూపొందించిన ఇంట్లో జీవించారు.

2009లో, కపూర్ లిండన్ యొక్క లింకన్ ఇన్ ఫీల్డ్స్లో సుమారు £3.6 మిలియన్లకు 14,500 చదరపు అడుగుల జార్జియన్-స్టైల్ వసతిని కొనుగోలు చేసి, డేవిడ్ చిపర్‌ఫీల్డ్ ద్వారా పునర్రూపకల్పన చేయించారు. 2016లో, ఆయన సుమారు $14 మిలియన్లకు 56 లెయ్నార్డ్ స్ట్రీట్లో 3,576 చదరపు అడుగుల యూనిట్ కూడా కొనుగోలు చేశారు. అదనంగా, ఆయన హార్బర్ ఐలాండ్, బహామాస్లో ఒక నివాసాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. 
## సాహిత్యం
* కోల్, ఇనా, *శిల్పి స్టూడియో నుండి* (లండన్: Laurence King Publishing Ltd, 2021, అనిశ్ కపూర్‌తో సంభాషణలు 2006 మరియు 2020లో జరిగాయి, పేజీలు 122-133)  .
* హైంజ్-నోర్బర్ట్ జాక్స్ అనిశ్ కపూర్‌తో సంభాషణలో. Scheitere oft, aber schnell, Kunstforum International, Bd. 254, కోలోన్ 2018, పేజీలు 174–195
* అట్లీ, జేమ్స్ (ఎడిటర్). అనిశ్ కపూర్ : పెయింటింగ్. కోల్, కోనిగ్, వాల్తర్, 2022. 
* ఫ్రెడ్ఫోర్‌మ్, సారా (ఎడిటర్). అనిశ్ కపూర్: కనిపించని. ARKEN ఆధునిక కళా మ్యూజియం, 2024. 
* గాలాన్సినో, ఆర్టురో (ఎడిటర్). అనిశ్ కపూర్ - అసత్య అసత్యం. వెనిస్, మార్సిలియో, 2024.  
## అవార్డులు మరియు గౌరవాలు
**కళా పురస్కారాలు**
* 1990 *Premio Duemila*, వెనీస్ బియెనలే
* 1991 టర్నర్ ప్రైజ్
* 1999 రాయల్ అకాడెమిషియన్‌గా ఎన్నిక
* 2011 ప్రేమియం ఇంపెరియాలే

**పౌర గౌరవాలు**
* 2003 బ్రిటిష్ సామ్రాజ్య ఆర్డర్ కమాండర్ (CBE) – 2003 క్వీన్ బర్త్‌డే హనర్స్ జాబితా
* 2011 ఫ్రెంచ్ కళలు మరియు లేబ్ర్ట్స్ ఆర్డర్
* 2012 పద్మ భూషణ్, భారతదేశంలో మూడవ అత్యున్నత పౌర గౌరవం.
* 2013 నైట్ హుడ్ – 2013 క్వీన్ బర్త్‌డే హనర్స్ జాబితా

**గౌరవ ఫెలోషిప్స్**
* 1997 లండన్ ఇన్స్టిట్యూట్ 
* 1997 లీడ్స్ విశ్వవిద్యాలయం
* 1999 వుల్వర్పంప్టన్ విశ్వవిద్యాలయం
* 2001 రాయల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బ్రిటిష్ ఆర్కిటెక్ట్స్

**ఇతర**
* 2016 లెనన్-ఒనో శాంతి గ్రాంట్
* 2017 జెనెసిస్ ప్రైజ్ 

## మూలాలు
వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:జీవించి ఉన్న వ్యక్తులు
వర్గం:భారతీయ శిల్పులు
వర్గం:బ్రిటిష్ శిల్పులు
వర్గం:పద్మ భూషణ్ గ్రహీతలు