ఉజ్జయినిలోని పురాతన స్మారక చిహ్నాలు

**ఉజ్జయిని **భారతదేశంలోని ఒక పురాతన నగరం, ఇది భారతదేశంలోని మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని మాల్వా ప్రాంతంలో, క్షిప్రా నది తూర్పు ఒడ్డున ఉంది. ఉజ్జయినిలోని పురాతన స్మారక చిహ్నాల జాబితా క్రింద ఇవ్వబడింది.
## దేవాలయాలు
### మహాకాళేశ్వర జ్యోతిర్లింగ దేవాలయం
మహాకాలేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగ శివుడికి అంకితం చేయబడిన ప్రసిద్ధ హిందూ దేవాలయం. 
ఉత్తర భారతదేశంలో సింధియా రాజవంశ స్థాపకుడు శ్రీమంత్ రానోజీరావు షిండే, తన రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉన్న నగరంలోని శ్రీమహాకాళేశ్వర్, హర్సిద్ధి మందిర్, సిద్ధ వట్ ఘాట్, రామ్ ఘాట్, మంగళనాథ్, మరెన్నో ప్రసిద్ధ జ్యోతిర్లింగ దేవాలయాన్ని  పునర్నిర్మించారు. మహద్జీ షిండే గోపాల్ మందిరాన్ని నిర్మించారు, తర్వాత దీనిని మహారాణి బైజాబాయి రాజే షిండే పునర్నిర్మించారు. శ్రీమంత్ బైజాబాయి కూడా దౌలత్‌గంజ్‌ను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా నగరాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. మహారాజా శ్రీమంత్ జయాజీరావు సాహెబ్ షిండే (II) (1843 - 1886) కూడా ఉజ్జయిని నై సడక్, సరాఫా బజార్, ఘస్మండి నగరంలోని ఇతర ప్రాంతాలను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా అభివృద్ధి చేశారు. సింధియా రాజవంశం చివరి పాలకుడు మహారాజా జీవాజీరావ్ షిండే ఛత్రీ చౌక్, మాధవ్ కళాశాల, అచ్యుతానంద వ్యాయంశాల (పుస్తకే, డింగ్రేతో) నిర్మించారు. జివాజీ రావు షిండే 1940లో శ్రీ మహాకాళేశ్వర్ ఆలయం సమీపంలో మహారాజ్ వాడను పునర్నిర్మించాడు, దీనిని మొదట క్రీ. శ 1732లో రణోజీరావ్ షిండే నిర్మించారు, ఇంకా తదుపరి అభివృద్ధిని క్రీ. శ 1764 నుండి 1794 వరకు శ్రీనాథ్ మహాద్జీ షిండే చేశారు.

### బడే గణేష్జీ కా మందిర్

#### చింతామణ్ గణేష్ ఆలయం
చింతామణ్ అంటే "ప్రాపంచిక ఆందోళనల నుండి స్వేచ్ఛను హామీ ఇచ్చేవాడు" అని అర్థం. ఈ ఆలయాన్ని ఫతేహాబాద్ రైల్వే లైన్పై షిప్రా (షిప్రా నది) నదిపై నిర్మించారు. ఈ ఆలయంలోని గణేష్ విగ్రహం *స్వయంభూ* అయి ఉండాలి-స్వయంగా పుట్టింది. గణేశుడి భార్యలైన రిద్ధి, సిద్ధి గణేశుడికి ఇరువైపులా కూర్చున్నారు. ఈ ఆలయం గణనీయమైన పురాతనమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. అసెంబ్లీ హాలులో కళాత్మకంగా చెక్కిన స్తంభాలు పరమార కాలం నాటివి. ఈ ఆలయం ప్రధాన నగరానికి 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ప్రతి బుధవారం ప్రత్యేక దర్శనం కోసం ప్రజలు వస్తారు.  

### హర్షధి ఆలయం

ఈ ప్రసిద్ధ ఆలయాన్ని ప్రసిద్ధ రాజు విక్రమాదిత్య నిర్మించినట్లు చెబుతారు. చావ్డా రాజవంశానికి చెందిన ప్రభాత్సేన్ చావ్డా పాలించిన ఓడరేవు నగరం అయిన మినాల్పూర్ అని పిలువబడే మియానీని విక్రమాదిత్య సందర్శించినట్లు చెబుతారు. విక్రమాదిత్యను దేవి ఆశీర్వదించింది. ఉజ్జయినిలోని తన రాజ్యానికి రావాలని, అక్కడ ఆమెను ప్రతిరోజూ పూజించాలని ఆయన హర్సిధి మాతను అభ్యర్థించాడు. ఆమెను వాహనవతి మాతా అని కూడా పిలుస్తారు.

ఈ ఆలయం మరాఠా కాలంలో పునర్నిర్మించబడి మరాఠా కళకు ప్రత్యేకమైన దీపాలతో అలంకరించబడిన రెండు స్తంభాలు ఉన్నాయి. ప్రాంగణంలో ఒక పురాతన బావి ఉంది, దాని పైభాగాన్ని ఒక కళాత్మక స్తంభం అలంకరించింది.

### కాల భైరవ ఆలయం

ఎనిమిది మంది భైరవులను పూజించడం శైవ సంప్రదాయంలో ఒక భాగం, వారిలో ప్రధానుడు కాల భైరవ. కల్ భైరవ ఆలయాన్ని షిప్రా ఒడ్డున భద్రసేను రాజు నిర్మించాడని నమ్ముతారు. స్కంద పురాణం అవంతి ఖండంలో ప్రస్తావించబడింది. తాంత్రిక కపాలి, అఘోరా వర్గాలకు ముఖ్యమైనది, వీటిలో ఉజ్జయిని ఒక ప్రముఖ కేంద్రంగా ఉండేది. మాల్వా శైలిలో అందమైన చిత్రాలు ఒకప్పుడు ఆలయ గోడలను అలంకరించాయి, వాటి జాడలు మాత్రమే కనిపిస్తాయి. ముద్రణకు ప్రసిద్ధి చెందిన భైరోగఢ్ గ్రామం, ఈ ఆలయం నుండి దాని పేరును తీసుకుంది మరియు చాలా సమీపంలో ఉంది.

### మంగళనాథ్ ఆలయం
మంగళనాథ్ ఆలయంలో పూజించబడే దేవుడు శివుడు లేదా మహాదేవుడు.

### గోపాల్ మందిర్
19వ శతాబ్దంలో మహారాజా దౌలత్ రావు షిండే రాణి బయాజిబాయి షిండే నిర్మించారు. లోపలి గర్భగుడిలోని తలుపును సోమనాథ్ ఆలయం నుండి ఘజ్నీ, అక్కడి నుండి మహ్మద్ షా అబ్దాలీ లాహోర్ తీసుకువెళ్లారని, అక్కడ నుండి దానిని మహద్జీ సింధియా రక్షించారని నమ్ముతారు.

### ఇతర దేవాలయాలు

* **నవగ్రహ మందిర్ (త్రివేణి)**  -తొమ్మిది గ్రహాలకు అంకితం చేయబడిన ఆలయం.
* **రామ్ జనార్దన్ ఆలయం**
* **[[హరిహర]] తీర్థం**.
* **[[శివుడు|మల్లికార్జున]] తీర్థ**.

### మత్స్యేంద్రనాథ్
భర్త్రిహరి గుహలు, గడ్కలికా ఆలయానికి చాలా దగ్గరగా ఉన్న షిప్రా నది ఒడ్డున ఇది చాలా ఆకర్షణీయమైన ప్రదేశం. కవి కాళిదాసు కాళి కృపను పొందిన ప్రదేశం గడ్కలిక ఆలయం అని నమ్ముతారు. ఈ మందిరం శైవమతం నాథ శాఖ నాయకుడు-మత్స్యేంద్రనాథ్ అంకితం చేయబడింది. దీనిని ముస్లింలు కూడా గౌరవిస్తారు. ఇక్కడ జరిపిన త్రవ్వకాల్లో క్రీపూ 6వ, 7వ శతాబ్దాలకు చెందిన కళాఖండాలు లభించాయి.

### భర్తిహరి గుహలు
విక్రమాదిత్య సవతి సోదరుడు భర్త్రిహరి ప్రాపంచిక జీవితాన్ని త్యజించిన తరువాత ఇక్కడ నివసించి ధ్యానం చేశాడని నమ్ముతారు. ఆయన ప్రసిద్ధ రచనలు శృంగర్షాతకం, వైరాగ్యశాఠకం, నితీషాతకం బహుశా ఇక్కడే వ్రాయబడి ఉండవచ్చు.

### ఇతర ప్రదేశాలు

* **వేద్ షాలా**-1725లో మహారాజా రెండవ జై సింగ్ నిర్మించిన ఒక అబ్జర్వేటరీ. ఇది ) వద్ద ఉంది. ఇది ఇప్పటికీ వాడుకలో ఉంది, నిర్మించిన ఐదు వాటిలో ఒకటి (మిగిలిన వాటిలో జంతర్ మంతర్    (జైపూర్),  జంతర్ మంతార్ (ఢిల్లీ) ఉన్నాయి.
* **రామ్ ఘాట్**.
* **గంగా ఘాట్**.
* **సింహసన్ బట్టిసి మందిర్**.
* **బడా గణపతి మరియు పంచముఖీ హనుమంతుడు**

## మూలాలు

వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ చరిత్ర