గులాం మహమ్మద్ షేక్

**గులాం మహమ్మద్ షేక్** (జననం 16 ఫిబ్రవరి 1937) భారతదేశంలోని గుజరాత్‌కు చెందిన చిత్రకారుడు, కవి &  కళా విమర్శకుడు. ఆయన కళారంగంలో  చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం నుండి 1983లో పద్మశ్రీ & 2014లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాలు అందుకున్నాడు.
## జననం, విద్యాభాస్యం
గులాం మొహమ్మద్ షేక్ 1937 ఫిబ్రవరి 16న సురేంద్రనగర్ (ప్రస్తుతం భారతదేశంలోని గుజరాత్ లోని సౌరాష్ట్ర ప్రాంతం ఉంది)లో జన్మించాడు. ఆయన 1955లో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేసి 1959లో ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో బి.ఏ., 1961లో బరోడా మహారాజా సయాజీరావ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ నుండి ఎం.ఏ పూర్తి చేశాడు. ఆయన 1966లో లండన్‌లోని రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి ARCA పట్టా పొందాడు.

## కెరీర్
గులాం మహమ్మద్ షేక్ 1960లో బరోడాలోని ఎంఎస్ విశ్వవిద్యాలయం, ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో ఫైన్ ఆర్ట్స్ ప్రొఫెసర్‌గా చేరారు. ఆయన బోధనా పదవులలో బరోడాలోని ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో కళా చరిత్రను బోధించడం (1960–63 & 1967–81),  బరోడాలోని ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో పెయింటింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా (1982–1993) పని చేశాడు. ఆయన 1987 - 2002లో ఆర్ట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ చికాగోలో విజిటింగ్ ఆర్టిస్ట్‌గా,  ఇటలీలోని ఉంబర్‌టైడ్‌లోని సివిటెల్లా రానియెరి సెంటర్‌లో (1998), పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయంలో (2002), మరియు కాలిఫోర్నియాలోని మోంటాల్వోలో (2005) రైటర్/ఆర్టిస్ట్ ఇన్ రెసిడెన్స్‌గా ఉన్నాడు.

గులాం మహమ్మద్ షేక్ నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా భారతీయ కళా ప్రపంచంలో ఒక ప్రముఖ వ్యక్తిగా ఉన్నాడు. ఆయన ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రధాన ప్రదర్శనలలో పాల్గొన్నాడు, ఆయన రచనలు న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్ , లండన్‌లోని విక్టోరియా అండ్ ఆల్బర్ట్ మ్యూజియం, అమెరికాలోని సేలంలో ఉన్న పీబాడీ ఎసెక్స్ మ్యూజియంతో సహా ప్రైవేట్, ప్రభుత్వ సేకరణలలో ప్రదర్శించబడ్డాయి. గులాం కేవలం కళాకారుడిగానే కాకుండా ఉపాధ్యాయుడిగా, రచయితగా కూడా చురుకుగా ఉన్నాడు.

ఆయన రాసిన గుజరాతీ అధివాస్తవిక కవితల సంకలనం, అథ్వా (1974) ఆయనకు గణనీయమైన విమర్శకుల ప్రశంసలు అందించింది. ఆయన ఘేర్*ఘర్ జతన్* అనే గద్య ధారావాహికాన్ని కూడా రచించారు, *క్షితిజ్*, అలాగే విశ్వమానవ్, సయుజ్య పత్రికల ప్రత్యేక సంచికలను సవరించారు. *అమెరికన్ చిత్రకళ* (1964) ఆయన అనువదించిన రచన.

## శైలి
"షేక్ కళ దాని స్వభావం ప్రకారం ఉంటుంది" అని చైతన్య సాంబ్రానీ రాశారు, "ఇది కథనాన్ని అందించే పనిని తీసుకుంటుంది, అందువల్ల ప్రపంచాన్ని పునర్నిర్మిస్తుంది. ఈ కథనానికి ప్రపంచాన్ని మ్యాపింగ్ చేసే చర్యకు మధ్య దగ్గరి సంబంధం ఉంది, ఇది మాట్లాడే వ్యక్తికి ప్రపంచాన్ని తనదిగా సంబోధించే అవకాశాన్ని ఇస్తుంది". ఇటీవల షేక్ మప్పా ముండి సిరీస్లో పని చేస్తున్నాడు, అక్కడ అతను తనను తాను గుర్తించడానికి కొత్త పరిధులను, ఆలోచనలను నిర్వచిస్తాడు. షేక్ సూక్ష్మ పుణ్యక్షేత్రాల నుండి ఉత్సాహంగా ఉన్న ఈ వ్యక్తిగత విశ్వాలను అర్థం చేసుకుంటాడు, అక్కడ అతను వారి మప్పా ముండిని నిర్మించడానికి స్వేచ్ఛను ఉపయోగించమని ప్రేక్షకులను కోరుతున్నాడు. షేక్ అభ్యాసం వ్యక్తిగత జ్ఞాపకశక్తి, సాంస్కృతిక వారసత్వం, ప్రపంచ ప్రభావాల నుండి సరళ చరిత్రలను అధిగమిస్తుంది. షేక్ శైలి ప్రాథమికంగా కథనంగా ఉంటుంది. బహుళ-పొరల కథలను నేయడానికి ఆయన కావడ్లు, అకార్డియన్ పుస్తకాలు, డిజిటల్ కోల్లెజ్ల వంటి సాంప్రదాయ, సమకాలీన ఫార్మాట్లను ఉపయోగిస్తారు. ఆయన కథ చెప్పే విధానం మౌఖిక సంప్రదాయాలు, సాహిత్యం, కవిత్వం (ఉదాహరణకు, కబీర్, చారిత్రక జ్ఞాపకశక్తి) ద్వారా ప్రభావితమవుతుంది, తరచుగా వ్యక్తిగత విషయాలను రాజకీయాలతో మిళితం చేస్తుంది. అతని పని గౌచెస్, ఆయిల్ పెయింటింగ్స్, ప్రింట్లు, డిజిటల్ కళల గుండా వెళుతుంది, ఇది స్పర్శ, సాంకేతిక సాధనాలతో సౌకర్యాన్ని చూపుతుంది. అతని చిత్రాలు తరచుగా పర్షియన్, మొఘల్, భారతీయ సూక్ష్మచిత్రం,  ఆధునిక సౌందర్యాన్ని మిళితం చేస్తాయి, ఇది సంస్కృతి గురించి అతని సమన్వయ దృష్టిని సూచిస్తుంది. స్పీచ్లెస్ సిటీ, సిటీ ఫర్ సేల్ వంటి రచనలు పట్టణ పరివర్తన, రాజకీయ అశాంతి, హింసతో క్లిష్టమైన నిశ్చితార్థాన్ని చూపుతాయి. ఇవి తరచుగా దట్టంగా కూర్చబడిన నగర దృశ్యాలలో, రూపక బొమ్మలు, నిర్మాణ శకలాలు, వ్యంగ్య వ్యాఖ్యానాలతో నిండి ఉంటాయి. *టాలిస్మాన్: తావీజ్*, *మాప్పముండి* వంటి డిజిటల్ రచనలలో, షేక్ వలసరాజ్యాల సరిహద్దులు, జ్ఞాపకశక్తి, భౌగోళిక రాజకీయ శక్తిని ప్రశ్నించిన మ్యాప్లను రూపకాలుగా ఉపయోగిస్తాడు. ఇక్కడ ఆయన దృశ్య శైలి చారిత్రక సూచనలతో డిజిటల్ పొరను మిళితం చేస్తుంది, స్థలం, సమయం స్పష్టమైన భావాలను సృష్టిస్తుంది. గులాం షేక్ చిత్రలేఖన శైలి కథన-ఆధారితమైనది, మీడియాలో హైబ్రిడ్, రాజకీయ స్పృహ, సాంస్కృతిక సమన్వయత, దృశ్య కధా కథలలో లంగరు వేయబడింది. అతను సూక్ష్మ చిత్రలేఖనం, ఆధునిక ప్రయోగం, డిజిటల్ వ్యక్తీకరణలను కలుపుతూ, సమకాలీన భారతీయ కళలో ప్రత్యేకమైన విస్తారమైన స్వరంగా నిలిచాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
గులాం మహ్మద్ షేక్ తన కళాకారిణి-భార్య నీలిమతో కలిసి భారతదేశంలోని వడోదర నివసిస్తున్నారు.

## అవార్డులు

* జాతీయ అవార్డు, లలిత కళా అకాడమీ, న్యూఢిల్లీ, 1962.
* భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ, 1983 
* కాళిదాస్ సమ్మన్, మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, 2002.
* భారత ప్రభుత్వం పద్మభూషణ్, 2014 
* గుజరాతీకి సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు, 2022 

## ప్రదర్శనలు

* 1960లో బొంబాయిలోని జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీలో సోలో ఎగ్జిబిషన్
* నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్, న్యూ ఢిల్లీ, 1962
* ది VII టోక్యో బినాలే, టోక్యో, జపాన్, 1963
* సిన్క్విమీ బినాలే డి పారిస్, పారిస్, 1967
* 25 ఇయర్స్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఆర్ట్, లలిత కళా అకాడమీ, రవీంద్ర భవన్, న్యూ ఢిల్లీ, 1972
* సమకాలీన చిత్రకళ, బెల్గ్రేడ్, వార్సా, సోఫియా, బ్రస్సెల్స్, 1974
* III ట్రైనాలే (ఇండియా) రవీంద్ర భవన్, న్యూ ఢిల్లీ, 1975
* ప్లేస్ ఫర్ పీపుల్ (6 కళాకారులు) జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, బొంబాయి, రవీంద్ర భవన్, న్యూ ఢిల్లీ, 1981
* సమకాలీన భారతీయ కళ, రాయల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియా, లండన్, 1982
* రిటర్నింగ్ హోమ్, సోలో ఎగ్జిబిషన్ (1968 నుండి 1985 వరకు పని యొక్క పునరావృత్త ఎంపిక) సెంటర్ జార్జెస్ పోంపిడౌ, మ్యూసీ నేషనల్ డి ఆర్ట్ మోడెమ్, పారిస్, 1985
* టైంలెస్ ఆర్ట్, ఎగ్జిబిషన్ అండ్ వేలం, టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా సెస్క్విసెంటెనియల్ ఎట్ విక్టోరియా టెర్మినస్, బొంబాయి, 1989
* వైఖరి వలె వాస్తవికత, IV ఆసియా ఆర్ట్ షో, ఫుకుయోకా, జపాన్, 1995
* ఇద్దరి ప్రదర్శన (భూపేన్ ఖఖర్‌తో), వాల్ష్ గ్యాలరీ, చికాగో, 2002 

## ప్రచురణలు
2017, 'నిర్ఖే తే నజర్', గుజరాతీలో దృశ్య కళలపై రచనల సంకలనం, సంవాద్ ప్రకాశన్, వడోదర & క్షితిజ్ సంస్కోధన్ ప్రకాశన్ కేంద్రం, ముంబై.

* అథ్వా (గుజరాతీలో పద్యాలు), బుటాలా, వడోదర 1974.
* లక్ష్మా గౌడ్ , కళాకారిణిపై మోనోగ్రాఫ్, ఏపీ లలిత్ కళా అకాడమీ, హైదరాబాద్ 1981.
* కాంటెంపరరీ ఆర్ట్ ఆఫ్ బరోడా (ed.), తులికా, న్యూఢిల్లీ 1996.
* 'మార్గ', 'జర్నల్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ & ఐడియాస్', 'లలిత్ కళా కాంటెంపరరీ' పత్రికలతో పాటు హిందీ, గుజరాతీ పత్రికలలోని వ్యాసాలు, కథనాలు & పత్రాలు.
* కె.జి. సుబ్రమణ్యన్, జెరామ్ పటేల్, లక్ష్మా గౌడ్, డి.ఎల్.ఎన్. రెడ్డి, డి. దేవరాజ్ మొదలైన వారి ప్రదర్శన కేటలాగ్‌లు.

## గ్రంథ పట్టిక

* గీతా కపూర్, సమకాలీన భారతీయ కళ, రాయల్ అకాడమీ, లండన్, 1982
* అజయ్ సిన్హా, రివాల్వింగ్ రూట్స్, ఫారం, ఢాకా, బంగ్లాదేశ్, 1983
* ఫ్రమ్ ఆర్ట్ టు లైఫ్ (ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్ కోసం గివ్ పటేల్‌తో ఇంటర్వ్యూ) రిటర్నింగ్ హోమ్, సెంటర్ జార్జెస్ పోంపిడౌ, పారిస్ 1985
* తిమోతి హైమన్, షేక్ యొక్క వన్ పెయింటింగ్, రిటర్నింగ్ హోమ్ (ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్) సెంటర్ జార్జెస్ పోంపిడౌ, పారిస్ 1985
* న్యూ ఫిగర్ ఇన్ ఇండియా, ఆర్ట్ ఇంటర్నేషనల్, స్ప్రింగ్ 1990
* గీతా కపూర్ రిడిల్స్ ఆఫ్ ది స్ఫింక్స్, ఇన్ జర్నీస్ (ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్) CMC గ్యాలరీ, న్యూ ఢిల్లీ, 1991
* కమలా కపూర్, న్యూ థ్రెషోల్డ్స్ ఆఫ్ మీనింగ్, ఆర్ట్ ఇండియా, క్వార్టర్ 3,2001
* పాలింపెస్ట్, కవితా సింగ్ తో ఇంటర్వ్యూ, (ఎగ్జిబిషన్ కేటలాగ్) వదేహరా ఆర్ట్ గ్యాలరీ, న్యూ ఢిల్లీ, సాక్షి గ్యాలరీ, ముంబై, 2001
* వాలెరీ బ్రువార్ట్ లో కమలా కపూర్ (ఎడిట్. విటమిన్ పి: న్యూ పర్స్పెక్టివ్స్ ఇన్ పెయింటింగ్, ఫైడాన్ ప్రెస్, లండన్/న్యూయార్క్ 2002)  
* గాయత్రి సిన్హా, ది ఆర్ట్ ఆఫ్ గులాం మొహమ్మద్ షేక్, లస్ట్రే ప్రెస్/రోలి బుక్స్, న్యూ ఢిల్లీ, 2002
* జెచినీ లేటిటియా, "మోర్ డన్ వరల్డ్ః యాన్ ఇంటర్వ్యూ విత్ గులాం మొహమ్మద్ షేక్", జర్నల్ ఆఫ్ పోస్ట్కలోనియల్ రైటింగ్, వాల్యూమ్. 53, 1-2, 2017

## మూలాలు

వర్గం:1937 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు