గోల్కొండపై విజయనగర దండయాత్ర

దక్కన్‌లో మరింత భూభాగాన్ని తన నియంత్రణలోకి తీసుకోవాలని రామరాయలు కోరుకున్నప్పుడు, 1562–1563 మధ్యకాలంలో విజయనగర సైన్యం గోల్కొండపై దండయాత్ర చేశారు. ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా పాలించిన గోల్కొండ సుల్తానేట్ దాడి చేయడానికి అతను తన సోదరుడు వెంకటాద్రి, జగదేవరావు ఆధ్వర్యంలో తన సైన్యాన్ని పంపాడు. విజయనగర సైన్యం కొన్ని కోటలను, ముఖ్యమైన ప్రదేశాలను స్వాధీనం చేసుకుంది. గోల్కొండ శాంతి నెలకొల్పి కొంత భూమిని వదులుకోవలసి వచ్చింది. కొన్ని చర్చల తరువాత, రామ రాయ ఘన్‌పూర్,   పాంగల్ కోటలను ఉంచుకుని యుద్ధాన్ని ఆపి తిరిగి రావడానికి అంగీకరించాడు.

1562లో, కొంతకాలం శాంతి తరువాత మళ్లీ సమస్యలు ప్రారంభమయ్యాయి. అహ్మద్‌నగర్‌కు చెందిన హుస్సేన్ నిజాం షా I ముట్టడి సమయంలో తనకు సహాయం చేసినందుకు గోల్కొండ సుల్తాన్ ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా కృతజ్ఞతలు చెప్పాలనుకున్నాడు, అందుకోసం ఆయన మౌలానా ఇనాయతుల్లా అనే రాయబారిని పంపాడు. ఆయన వివాహ సంబంధాన్ని కూడా సూచించాడు. ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా అంగీకరించి, మరుసటి సంవత్సరం, వారు కళ్యాణి సమీపంలో కలుసుకున్నారు. ఈ సమావేశంలో మొదటి హుస్సేన్ నిజాం షా కుమార్తె బీబీ జమాల్ ఇబ్రహీం కుతుబ్ షాను వివాహం చేసుకుంది. ఒక నెల పాటు సంబరాలు జరుపుకున్న తరువాత, ఇద్దరు రాజులు కలిసి కళ్యాణిపై దాడి చేశారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా, బీజాపూర్‌కు చెందిన మొదటి అలీ ఆదిల్ షా విజయనగర పాలకుడు రామ రాయను సహాయం కోసం అడిగి, తన దూతలను కిష్వార్ ఖాన్, అబూ తురాబ్లను పంపాడు. అదే సమయంలో, అతను వారి కూటమిలో చేరమని మొదటి అలీ బారిద్ షాను ఆహ్వానించాడు.

విజయనగరం పాలకుడు రామరాయ మొదట తన సోదరుడు వెంకటాద్రిని జనరల్స్ జగదేవ రావు, బిన్-ఉల్-ముల్క్‌లతో కలిసి గోల్కొండ సుల్తానేట్ దక్షిణ ప్రాంతాలపై దాడి చేయడానికి పంపాడు. వారి సైన్యంలో 15,000 మంది అశ్వికదళం, 30,000 మంది పదాతిదళం ఉండేవి. తరువాత వారు కృష్ణా నది సమీపంలో ఆదిల్ షాహి సైన్యంలో చేరారు. అప్పుడు రామరాయుడు స్వయంగా 50,000 అశ్విక దళం అనేక పదాతి దళాలతో కూడిన ప్రధాన విజయనగర సైన్యంతో కళ్యాణి వైపు కవాతు చేశాడు. త్వరలోనే, పాలకులైన అలీ బరీద్ షా I, బుర్హాన్ ఇమాద్ షా కూడా తమ సైన్యాలతో రామరాయుడి పక్షాన చేరారు. ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా, హుస్సేన్ నిజాం షా ఈ పెద్ద దళం తమ వైపు కదులుతున్నట్లు విన్నప్పుడు, వారు పరిస్థితిని చర్చించడానికి సమావేశమయ్యారు. తమ కంటే వారి సంఖ్య ఎక్కువగా ఉందని గ్రహించి, వారు కళ్యాణి ముట్టడిని విరమించి తమ సొంత రాజధానులకు తిరిగి వెళ్లారు.

## దండయాత్ర
thumb|కొండ నుండి దేవరకొండ కోట
thumb|రాజభవనం వద్ద సింహాసనం, కొండపల్లి, కిస్త్నా జిల్లా
కళ్యాణి నుండి బయలుదేరిన తరువాత, ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా శత్రు బలగాలను నిలువరించడానికి ముజాహిద్ ఖాన్‌ను సైన్యంతో పంపాడు. తోర్గల్ సమీపంలో జరిగిన యుద్ధం చాలా రోజులు కొనసాగింది, కానీ ఏ పక్షం స్పష్టంగా గెలవలేదు. అదే సమయంలో, రామరాయ 50,000 మంది అశ్వికదళంతో కొండపల్లి, మచిలీపట్నంపై దాడి చేయడానికి కందబీర్ అధిపతి సిద రాయ తిమపను పంపాడు. అతను తన అల్లుడు జోతుమరాజును 20,000 మంది గుర్రపు సైనికులతో దేవరకొండ, ఇంద్రకొండలపై దాడి చేయడానికి పంపాడు. ఇంతలో, రామరాయ సొంత సైన్యం గోల్కొండ సమీపంలోని ప్రాంతాలపై దాడి చేయడంలో బిజీగా ఉంది. సుల్తాన్ తోటల సమీపంలో మరియు బిజ్వర గ్రామంలో అనేక చిన్న చిన్న పోరాటాలు జరిగాయి. ఈ సైనిక చర్యలు నాలుగు నెలల పాటు కొనసాగాయి. చివరికి, జగదేవరావు పంగల్, రోవిల్‌కొండ, ఘనపూర్ స్థానిక నాయకులను తమ కోటలను రామరాయకు అప్పగించమని ఒప్పించాడు, కాశీ రావు కూడా ఇంద్రకొండకు తాళాలు ఇచ్చాడు.
thumb|మసులిపటం
రామరాయ మిత్రపక్షాలు గోల్కొండ దక్షిణ ప్రాంతాలపై దాడి చేయడం ప్రారంభించాయి. కందబీరు రాజు కొండపల్లిపై దాడి చేయగా, రాజమండ్రి నుండి శీతాబ్ ఖాన్, విద్యాద్రి ఏలూరు కోటపై దాడి చేశారు. వెంకటగిరి రాజు చిన్నపనాయుడు తన కుమారులు నయనప్ప, తిమ్మలతో కలిసి గండికోట కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. తన రాజ్యంపై దాడి జరుగుతుండటంతో రాజధానికే పరిమితం కావడంతో, గోల్కొండ సుల్తాన్ స్వయంగా తన సైన్యానికి నాయకత్వం వహించి తార్పల్లి వద్ద శత్రువులతో పోరాడాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అప్పుడే, మిత్రరాజ్యాల పాలకుల్లో ఒకరైన మొదటి అలీ బారిద్ షా నుండి ఒక దూత వచ్చి శాంతి చర్చలను సూచించాడు. తన మంత్రి ముస్తఫా ఖాన్‌ను చర్చల కోసం శిబిరానికి పంపమని ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా కోరాడు. ఆయన మద్దతు లేకుండా శాంతి సాధ్యం కాదని సుల్తాన్ విశ్వసించినందున, రహస్యంగా, జగదేవ రావును గెలుచుకోవాలని ముస్తఫా ఖాన్‌కు చెప్పాడు.

## తరువాతి పరిణామం
thumb|కొట్టపల్లి నుండి గండికోట కోట
జగదేవరావు సహాయంతో, ముస్తఫా ఖాన్ అలీ ఆదిల్ షా I ను కలవగలిగాడు. ఇద్దరూ కలిసి శాంతి చర్చల కోసం రామరాయ శిబిరానికి వెళ్లారు. కొంత చర్చల తరువాత, రామరాయ వివిజయనగరం తిరిగి రావడానికి ఇష్టపడలేదు. అయితే, ఘన్పూర్, పంగల్ కోటలపై నియంత్రణ ఉంచడానికి అనుమతించినట్లయితే మాత్రమే తాను వెనక్కి తగ్గుతానని ఆయన ఒక షరతు పెట్టాడు. ఇతర పాలకులు దీనిని అంగీకరించి, వారి మధ్య పొత్తు ముగిసింది. ప్రతి పాలకుడు తన సొంత రాజధానికి తిరిగి వచ్చాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* వేదలై యుద్ధం
* పరమకుడి యుద్ధం
* అరవిడు రామ రాజా I
* అరవిడు తిమ్మ
* విజయనగర చక్రవర్తుల జాబితా
* అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడి (1558-1559)
* అహ్మద్‌నగర్ ముట్టడి (1561-1562)
* సైఫ్ ఐన్-ఉల్-ముల్క్ తిరుగుబాటు

## మూలాలు

వర్గం:చరిత్ర
వర్గం:యుద్ధాలు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్యం
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్య యుద్ధాలు