లై-ఫై

**లై-ఫై ** (లైట్ ఫిడిలిటీ) అనగా కాంతి ద్వారా అంతర్జాలం పొందు నూతన సాంకేతిక పద్ధతి. దీనిని చైనీయులు కనిపెట్టారు. ఈ సరికొత్త విప్లవాత్మకమైన విధానంలో రేడియో పౌనఃపున్యానికి బదులుగా కాంతిని వాహకంగా ఉపయోగిస్తారు. ఈ సాంకేతికతతో ఒక వాట్ సామర్థ్యం ఉన్న ఎల్‌ఇడి బల్బుతో నాలుగు కంప్యూటర్లను అంతర్జాలానికి అనుసంధానం చేయవచ్చు. మైక్రోచిప్ లను కలిగివుండే ఒక బల్బు సెకనుకు 150 మెగా బిట్ల దత్తాంశంను (డేటా) ప్రసారం చేయగలదు.

## నేపథ్యం
ఈ పదాన్ని మొదట హెరాల్డ్ హాస్ 2011లో ఎడిన్‌బర్గ్‌లో జరిగిన TED గ్లోబల్ చర్చ సందర్భంగా ప్రవేశపెట్టారు. ఈ పద్ధతిలో బల్బు ఉంటే చాలు దాన్నే అంతర్జాల (ఇంటర్నెట్) మాధ్యమంగా వినియోగించుకోవచ్చు. అంతర్జాల సదుపాయాన్ని ఒక్క కంప్యూటర్కు మాత్రమే కాకుండా కొన్ని సిస్టమ్స్‌కు కావాలంటే రేడియో ఫ్రీక్వెన్సీ సిగ్నల్స్‌ ఉపయోగించుకునే వై-ఫై రూటర్‌ (రౌటర్) ద్వారా నెట్‌ ప్రసారాలు చేయాల్సి వచ్చేది. పైగా ఈ పరికరాల ఖర్చు కూడా ఎక్కువే. దాంతో చైనా శాస్త్రవేత్తలు ఎల్‌ఇడి (లైట్ ఎమిటింగ్ డయోడ్) బల్బ్‌ ద్వారా ఈ ప్రసారాలు విజయవంతంగా చేసి నిరూపించారు. దీనివల్ల వై-ఫై కంటే కూడా రేడియేషన్‌ స్థాయి తక్కువగా ఉండటమే కాదు, శక్తి వినియోగం కూడా చాలా తక్కువగా ఉంటుందని శాస్త్రవేత్తలు చెప్పారు. అంతేకాదు కాంతి ఉపయోగించి ఈ టెక్నాలజీని పనిచేసేలా చేస్తున్నారు. కాబట్టి దానికి లై-ఫై అని పేరు పెట్టారు. చైనాకు చెందిన షాంగై ఇనిస్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ టెక్నికల్‌ ఫిజిక్స్‌ వారు. 2013 నవంబరు 5న చైనాలోని షాంగైలో దీన్ని ప్రదర్శనకు పెట్టారు. ఒకవేళ లైట్ ఆపివేస్తే సిగ్నల్‌ ఆగిపోయి నెట్‌ వర్క్‌ కూడా నిలిచిపోతుందని వీరు ప్రకటించారు. త్వరలోనే దీన్ని వాణిజ్యపరంగా వాడనున్నట్లు వారు తెలియచేశారు. మొదటి లై-ఫై సిస్టమ్‌ను 2014లో బార్సిలోనా లో జరిగిన మొబైల్ వరల్డ్ కాంగ్రెస్ లో  ప్రజలకు చూపించారు.

## విశిష్టతలు

లై-ఫై (Li-Fi) అనేది కాంతి ఆధారిత వైర్‌లెస్ కమ్యూనికేషన్ విధానం. ఇది వై-ఫై (Wi-Fi) లాంటిదే కానీ, రేడియో తరంగాల బదులు ఎల్ఈడీ (LED) బల్బుల కాంతిని ఉపయోగిస్తుంది. దీని ద్వారా మొబైల్ లేదా నెట్‌వర్క్ పరికరాలు వేగంగా డేటాను పంపించగలవు, స్వీకరించగలవు. Li-Fi  ఒక తేలికపాటి కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థ, ఇది దృశ్య కాంతి, అతినీలలోహిత,  పరారుణ వర్ణపటాలపై అధిక వేగంతో డేటాను ప్రసారం చేయగలదు.  దీని సాంకేతికత Wi-Fiని పోలి ఉంటుంది - అయితే సాంకేతికపరంగా వ్యత్యాసం ఏమిటంటే Wi-Fi డేటాను ప్రసారం చేయడానికి యాంటెన్నాలో విద్యుత్ ఉద్రిక్తతను ప్రేరేపించడానికి రేడియో ఫ్రీక్వెన్సీని ఉపయోగిస్తుంది, అయితే Li-Fi డేటాను ప్రసారం చేయడానికి కాంతి తీవ్రత  మాడ్యులేషన్‌ను ఉపయోగిస్తుంది. విద్యుదయస్కాంత జోక్యం  (Electromagnetic interference) ఉండదు. అందువల్ల ఆసుపత్రులు, విమానాలు వంటి సున్నితమైన ప్రదేశాల్లో దీన్ని సులభంగా ఉపయోగించవచ్చు. (ఉదా. విమాన క్యాబిన్లు, ఆసుపత్రులు లేదా సైనిక అనువర్తనాలు). నీటిలో ప్రసారం కాగలదు.

లై-ఫై మార్కెట్ వేగంగా పెరుగుతోంది. అంచనాల ప్రకారం 2023 నుంచి 2030 వరకు ప్రతి సంవత్సరం 17% నుంచి 63% వరకు వృద్ధి సాధించవచ్చు. 2030 నాటికి ఇది 10.9 బిలియన్ నుండి 116.9 బిలియన్ డాలర్ల వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది  వై-ఫై కంటే దాదాపు 10 రెట్లు చౌకగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ప్యూర్‌లైఫై (pureLiFi), సిగ్నిఫై (Signify), ఓలెడ్‌కామ్ (Oledcomm), టెర్రాఫెర్మా (Terra Firma) వంటి కంపెనీలు లై-ఫై ఉత్పత్తులు తయారు చేస్తున్నాయి. కానీ ప్రస్తుతం వై-ఫై, మొబైల్ నెట్‌వర్క్‌లే ప్రధాన కమ్యూనికేషన్ విధానాలుగా ఉన్నాయి.

విజిబుల్ లైట్ కమ్యూనికేషన్ (VLC) అంటే కాంతిని వేగంగా ప్రసారం చేయడం ద్వారా సమాచారాన్ని పంపే విధానం. లై-ఫై కాంతి గోడలద్వారా వెళ్లలేకపోతుంది, అందువల్ల దీని పరిధి వై-ఫై కంటే తక్కువ. కానీ హ్యాకింగ్ జరిగే అవకాశం కూడా చాలా తక్కువ.

## సమస్యలు

* లై-ఫై (Li-Fi) ద్వారా డేటాను పంపించాలంటే ఎల్ఈడీ (LED) లైట్లు ఆన్‌లో ఉండాలి. అయితే వాటి కాంతిని మన కంటికి కనపడనంత తక్కువ స్థాయిలో ఉంచవచ్చు. 

* లై-ఫై మొదట దృశ్య కాంతి (Visible light) ఆధారంగా ఉండేది. కానీ ఈ కాంతిని ఎక్కువగా ప్రకాశం కోసం మాత్రమే వాడాలి, మొబైల్ కమ్యూనికేషన్‌కి సరిగ్గా ఉపయోగపడదు. సూర్యకాంతి వంటి కాంతి వనరులు కూడా  లై-ఫై సిగ్నల్‌కి అడ్డం పడతాయి.

* ఇప్పుడు లై-ఫై పరికరాలు ఎక్కువగా నియర్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్ (NIR) కాంతిని ఉపయోగించి వేగంగా డేటాను పంపడం, స్వీకరించడం సాధ్యమవుతోంది.

* కానీ లై-ఫై తరంగాలు గోడలలోకి చొరబడవు కాబట్టి  ప్రతి గదిలో ఒక డేటా పంపే పరికరం(ట్రాన్స్‌మిటర్) పెట్టాల్సి వస్తుంది. అందువలన లై-ఫై వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం ఖరీదుగా ఉంటుంది. 

## ప్రయోజనాలు

* ఇంటి యాంత్రీకరణ: ఇళ్లలో లై-ఫై  సాంకేతికత వినియోగం వలన భద్రతా ప్రయోజనాలను ఉంటాయి. కాంతి డేటాను పంపుతుంది కాబట్టి ఇది రిమోట్ నెట్‌వర్క్ దాడి అవకాశాన్ని తగ్గిస్తుంది. 

* నీటి అడుగున అప్లికేషన్: నీటి అడుగున వాహనాలు (ROVలు) తీగల ద్వారా నియంత్రించబడతాయి, అయితే కాంతి నీటి ద్వారా ప్రయాణించగలదు కాబట్టి, లై-ఫై ఆధారిత ప్రసారాలు చాలా ఎక్కువ ప్రభావంగా ఉంటాయి.

* Li-Fiని ఉపయోగించే వాణిజ్య ప్రయాణీకుల విమానం వంటివి ఈ కాంతి-ఆధారిత డేటా ప్రసారాన్ని ఉపయోగించడం వలన దాని రేడియో తరంగాలపై ఆధారపడే విమానంలోని పరికరాలకు అంతరాయం కలగదు.

* ఆసుపత్రులలో వైద్య సౌకర్యాలు, రిమోట్ పరీక్షలు, విధానాలను కూడా ఉపయోగిస్తున్నాయి. Li-Fi వ్యవస్థలు నెట్‌వర్క్‌లలో తక్కువ జాప్యం, అధిక  డేటాను ప్రసారం చేయడానికి మెరుగైన వ్యవస్థను అందించగలవు. అధిక వేగాన్ని అందించడంతో పాటు, కాంతి తరంగాలు కూడా వైద్య పరికరాలపై ప్రభావాలను తగ్గించాయి. MRIలలో వైర్‌లెస్ పరికరాలను ఉపయోగించడం దీనికి ఉదాహరణ.

* రహదారి భద్రతను పెంచడానికి వాహనాలు ముందు, వెనుక లైట్లు ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానించబడుతాయి. వీధి లైట్లు,  ట్రాఫిక్ సిగ్నల్‌లు ప్రస్తుత రహదారి పరిస్థితుల గురించి సమాచారాన్ని కూడా అందించగలవు.

* అంతరిక్ష మిషన్లలో, రాకెట్ భాగాలు, ఉపగ్రహాల మధ్య కేబుల్‌లకు బదులుగా Li-Fi టెక్నాలజీని ఉపయోగించవచ్చు. LiFi టెక్నాలజీ అత్యంత సురక్షితమైన వైర్‌లెస్ కనెక్షన్‌ను అనుమతించవచ్చు. 

* పారిశ్రామిక ప్రాంతాలలో డేటాను ప్రసారం చేయాల్సి వస్తే, Li-Fi  సాధారణ పారిశ్రామిక వైర్‌లెస్ LAN ప్రమాణాలకు ప్రత్యామ్నాయం. 

* సెల్యులార్ పరికరాల్లో  వ్యాపారాలు లేదా ఆకర్షణల ప్రకటనలను ప్రదర్శించడానికి వీధి దీపాలను ఉపయోగించవచ్చు.

* గిడ్డంగిలో, ఇండోర్ పొజిషనింగ్  నావిగేషన్ కీలకమైన అంశాలు. 3D పొజిషనింగ్ రోబోట్‌లకు మరింత వివరణాత్మకంగా LED బల్బుల నుండి కనిపించే కాంతిని రోబోట్‌లు ఇతర రిసీవర్‌లకు సందేశాలను పంపడానికి ఉపయోగిస్తారు.
లై-ఫై వ్యవస్థలో దృశ్యకాంతి స్పెక్ట్రమ్, రేడియో స్పెక్ట్రమ్ 10వేళా రెట్లు అధిక బ్యాండ్ విడ్త్ కలిగి ఉండడంలో డేటా అధిక ప్రసారం జరుగుతుంది. అంటే లై-ఫై సెకనుకు 224 జీబైట్లు వేగాన్ని చేరుకోగలదు.  ఎల్ఈడీ బల్బు దృశ్యకాంతితో ఎక్కువవేగంగా డేటా ప్రసారాలు భధ్రంగా చాలా సురక్షితంగా ఉండడంతో, అత్యంత ఆవశ్యకమైన రక్షణ రంగం, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, ఆర్ధిక సంస్థలు, ఆసుపత్రులు వాటికి ఉపయోగపడుతాయి. రోజూ వాడే బల్బులు పరికరాలలో దీనిని సమ్మిళితం చేయగలిగితే పర్యావరణ హితంగా అపరిమితంగా డేటా ప్రసారాలు జరుగుతాయి.    

## బయటి లంకెలు
*లైఫై డేమో వీడియో
*లైఫై వార్త
*లైఫై ప్రోటోటైప్

## మూలాలు

వర్గం:కంప్యూటరు నెట్వర్క్
వర్గం:కంప్యూటరు శాస్త్రం
వర్గం:కంప్యూటర్ సంబంధిత వ్యాసాలు
వర్గం:సాంకేతిక విజ్ఞానం
వర్గం:సాంకేతిక వ్యవస్థలు
వర్గం:సాంకేతికం
వర్గం:అంతర్జాల ఆధారిత వ్యవస్థలు
వర్గం:అంతర్జాల పదజాలం