ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారి

**ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారి** (జననం **ధీరేంద్ర చౌదరి**) 12 ఫిబ్రవరి 1924-9 జూన్ 1994 యోగి భజన్ యొక్క భారతీయ యోగా గురువు, పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి కుండలిని యోగా బోధించి 3HO అనే సంస్థను స్థాపించారు. ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారి ఇందిరా గాంధీ యోగా గురువు కూడా- అతను భోండ్సీ (ఢిల్లీ ఎన్సిఆర్ లోని గురుగ్రామ్) జమ్మూ, కత్రా, మంతలై (జమ్మూ కాశ్మీర్లోని ఉధంపూర్ జిల్లాలోని సుధమహదేవ్ సమీపంలో) లో ఆశ్రమాలు నడిపాడు. యోగాపై పుస్తకాలు రాశాడు. 

## జీవిత విశేషాలు
ఆయన  మైథిల్ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు తరువాత భగవద్గీత చదవడం ద్వారా ప్రేరణ పొంది, పదమూడు సంవత్సరాల వయస్సులో ఇల్లు వదిలి వారణాసి వెళ్లారు. ఆయన గురువు మహర్షి కార్తికేయ ఆశ్రమం లక్నో నుండి పన్నెండు మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న గోపాల్-ఖేరా వద్ద ఉంది. ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారి అక్కడ యోగా సంబంధిత విషయాలను అభ్యసించాడు. 1960లలో, సోవియట్ వ్యోమగాములకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి హఠ యోగ నిపుణుడిగా సోవియట్ యూనియన్ వెళ్లాలని ఆయనను ఆహ్వానించారు. తన కుమార్తె ఇందిరాగాంధీ ఆరోగ్యం మెరుగుపడటానికి యోగా నేర్పించమని జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఆయనను ఆహ్వానించారు. ఆయన శ్రీమతి గాంధీ దృష్టి, ఆలోచనలకు మార్గనిర్దేశం చేశారని చెబుతారు. శ్రీమతి గాంధీ పార్లమెంటును రద్దు చేసి, అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించి, పౌర స్వేచ్ఛలను నిలిపివేసినప్పుడు ఆయన రాజకీయంగా ప్రభావవంతుడయ్యాడు.

1970ల చివరలో ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారి యోగాభ్యాస్ అనే వారపు కార్యక్రమంలో యోగా ప్రయోజనాలను ప్రచారం చేశారు, ఇది ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని టెలివిజన్ నెట్వర్క్ అయిన దూరదర్శన్ ప్రసారం చేయబడింది. ఢిల్లీ పరిపాలనా పాఠశాలల్లో యోగాను ఒక అధ్యయన అంశంగా ఆయన ప్రవేశపెట్టారు, ఇది గణనీయమైన ఆవిష్కరణ.

1980లలో బ్రహ్మచారి హర్యానా సిలోఖేరా గ్రామానికి సమీపంలో గుర్గావ్ (ఇప్పుడు గురుగ్రామ్) లో అపర్ణ ఆశ్రమం సొసైటీని నిర్మించారు. ఇందిరా గాంధీ వారానికి ఒకసారి ఇక్కడ ఆశ్రమానికి వెళ్లేవారు. 1980ల టెలివిజన్ ధారావాహికాలు *ఇండియా క్విజ్*, *హమ్ లాగ్* (జూలై 1984 నుండి డిసెంబర్ 17,1985 వరకు) ఇక్కడ చిత్రీకరించబడ్డాయి. హం లాగ్ షూటింగ్ కోసం ఇక్కడ ఆశ్రమం యొక్క టీవీ స్టూడియో సౌకర్యాలను ఉపయోగించడం కోసం బ్రహ్మచారి ప్రతి ఎపిసోడ్కి INR 25,000 వసూలు చేశాడు. 1983లో బ్రహ్మచారి అప్పటి హర్యానా ముఖ్యమంత్రి భజన్ లాల్ లేఖ రాశారు, యోగా పరిశోధన, శిక్షణ కేంద్రం, వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం, జానపద కళలు, చేతిపనుల కేంద్రం, వినోద కేంద్రం, హెలిప్యాడ్, అక్వేరియం, ప్లానిటోరియం , గేమ్స్ వంటి ఇతర సౌకర్యాలతో సహా డిస్నీల్యాండ్ పోటీగా ఉండే సౌకర్యాలను నిర్మించడానికి ఆరావళి శ్రేణి చుట్టూ 5,000 ఎకరాల భూమిని కొనుగోలు చేయమని అభ్యర్థించారు.  

ఆయన ఢిల్లీ మధ్యలో ఉన్న విశ్వయాతన్ యోగాశ్రమానికి యజమాని, ఇప్పుడు దీనిని మొరార్జీ దేశాయ్ నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ యోగా అని పిలుస్తారు. ఆయన తన ఇందిరా గాంధీ ప్రభావం ద్వారా పొందిన జమ్మూ, కత్రా, మంటలైలలో ప్రాంగణాలను కూడా కలిగి ఉన్నారు. "ఫ్లయింగ్ స్వామి" గా పేరొందిన ఆయన, ఆమె నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి, నియామకాలు చేయడానికి సహాయపడటమే కాకుండా, ఆమె ఆదేశాలలో కొన్నింటిని అమలు చేశాడు.

అతను యోగాపై హిందీ, ఆంగ్లంలో 'యోగిక్ సూక్ష్మ వ్యయమా' , 'యోగాసన విజ్ఞాన'తో సహా పుస్తకాలు రాశాడు. జమ్మూలోని గాంధీ నగర్‌లో ప్రైవేట్ ఎయిర్‌స్ట్రిప్‌లు, హ్యాంగర్, జూ, ఏడు అంతస్తుల భవనంతో మంతలైలోని అతని ఆశ్రమం 1008 కెనాల్‌ల భూమిలో విస్తరించి ఉంది. ఈ రోజుల్లో ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారి యోగా సంప్రదాయానికి చెందిన ఐదుగురు వారసులు ఉన్నారుః భారతదేశానికి చెందిన బాల్ ముకుంద్ సింగ్, రీన్హార్డ్ గామ్మెంథాలర్త, అతని భార్య డయానా గామ్మెంథాలెర్, స్విట్జర్లాండ్ చెందిన వెనెస్సా మీజెర్ , ఆస్ట్రియా చెందిన రైనర్ నెయర్ వీరిలో ముఖ్యులు.

### అభియోగాలు
అప్పటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ విధించిన ఎమర్జెన్సీ సమయంలో అమెరికాలో విమానాన్ని కొనుగోలు చేసి, కస్టమ్స్ సుంకాలు చెల్లించకుండా దేశంలోకి అక్రమంగా రవాణా చేసినట్లు ధీరేంద్రపై అభియోగాలు మోపారు, కానీ ఆయనపై ఎప్పుడూ విచారణ జరగలేదు. అతనిపై డజన్ల కొద్దీ ఇతర నేర కేసులు నమోదు చేయబడ్డాయి. అతని మరణం వరకు చాలా మందిని లాగారు. ఒక కేసులో, స్థానిక పదార్థాలతో మాత్రమే తుపాకీలను తయారు చేసే లైసెన్స్ ఉన్న తన కర్మాగారం కోసం స్పెయిన్ నుండి తుపాకీ భాగాలను చట్టవిరుద్ధంగా దిగుమతి చేసుకున్నారని ఆయనపై ఆరోపణలు వచ్చాయి.

### మరణము
1994 జూన్ 9న జమ్మూ కాశ్మీర్లోని ఉధంపూర్ జిల్లా చెనాని తహసీల్ మంటలై అనే గ్రామంలో తన మతపరమైన యోగా పాఠశాల ఎయిర్స్ట్రిప్ వద్ద దిగేటప్పుడు పైన్ చెట్టును ఢీకొన్నప్పుడు ధీరేంద్ర బ్రహ్మచారితో విమాన ప్రమాదంలో మరణించారు.

## మూలములు

* ఈయనపై సుక్షమ వ్యాయాం (ఎ బెట్టర్ వే టు హెల్త్) అనే చిత్రము దర్సకుడు న్.ఎస్.తాపా-1950లో నిర్మించబడినది
* nytimes.com
వర్గం:యోగా