గుండేచా సోదరులు

**గుండేచా సోదరులు** దగర్ వాణికి చెందిన ధ్రుపద్ శైలికి చెందిన భారతీయ శాస్త్రీయ గాయకులు. 1985 నుండి 2019 వరకు ఈ ద్వయంలో ఉమాకాంత్ గుండేచా మరియు రామకాంత్ గుండేచా సోదరులు ఉండేవారు. కళారంగంలో వీరు చేసిన కృషికి గాను 2012లో పద్మశ్రీ పురస్కారం లభించింది. 2019లో రామకాంత్ గుండేచా మరణం తర్వాత, ఆయన కుమారుడు అనంత్, ఉమాకాంత్‌తో కలిసి గుండేచా బంధు (Gundecha bandhu) బృందంలో ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం ప్రారంభించారు. 
## ప్రారంభ జీవితం మరియు నేపథ్యం
వీరు స్థానిక మాధవ్ మ్యూజిక్ కాలేజీలో చదువుకున్నారు. ఉమాకాంత్ సంగీతం మరియు ఆర్థిక శాస్త్రంలో పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ పట్టా పొందగా, చిన్న తమ్ముడు రామకాంత్ సంగీతం మరియు వాణిజ్య శాస్త్రంలో పట్టా పొందారు.

వీరు జియా ఫరీదుద్దీన్ దగర్ మరియు ఆయన సోదరుడు జియా మోహియుద్దీన్ దగర్ వద్ద ధ్రుపద్ సంగీతంలో శిక్షణ పొందడం కోసం 1981లో భోపాల్కు మారారు. ఈ ఇద్దరు గురువులు 20వ శతాబ్దం ద్వితీయార్ధంలో ధ్రుపద్ సంగీతంలో ప్రధాన శక్తులుగా ఉన్న సీనియర్ దగర్ సోదరులు (నసీర్ మోయినుద్దీన్ & నసీర్ అమీనుద్దీన్)  జూనియర్ దగర్ సోదరులకు (నసీర్ జహీరుద్దీన్ & నసీర్ ఫయాజుద్దీన్) వరుసకు సోదరులు అవుతారు.

రామకాంత్ గుండేచా 57 ఏళ్ల వయసులో 8 నవంబర్ 2019న భోపాల్‌లో గుండెపోటుతో మరణించారు. ఆయనకు భార్య మరియు ఒక కుమారుడు ఉన్నారు. ఆయన అంత్యక్రియలు 9 నవంబర్ 2019న భోపాల్‌లో జరిగాయి. 
## వృత్తి జీవితం

నాలుగు సంవత్సరాల శిక్షణ తర్వాత, మే 1985లో భోపాల్‌లోని 'ఉత్తరాధికార్' నృత్య మరియు సంగీత ఉత్సవంలో వారు మొదటిసారిగా బహిరంగ ప్రదర్శన ఇచ్చారు. తులసీదాస్, పద్మాకర్ మరియు నిరాలా వంటి హిందీ కవుల రచనలను చేర్చడం ద్వారా వారు ధ్రుపద్ శైలి పరిధిని విస్తరించడానికి కృషి చేశారు.

గుండేచా సోదరులు భారతదేశపు సీనియర్ కథక్ నిపుణులు మహామహోపాధ్యాయ డాక్టర్ పండిట్ పూరు దధీచ్ కూర్చిన ధ్రుపద్ రచనలను, ముఖ్యంగా ఆయన ప్రసిద్ధ 'శంకర్ ప్రళయంకర్' కృతిని కూడా పాడతారు.

వీరు భోపాల్ శివార్లలో ఒక ధ్రుపద్ సంస్థను స్థాపించి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇస్తున్నారు. భారతదేశంలో కళల బోధనలో ప్రసిద్ధి చెందిన *గురు-శిష్య* పద్ధతిలో వారు ఈ సంగీత పాఠశాలను నడుపుతున్నారు.

### రికార్డింగ్‌లు మరియు ఫెలోషిప్‌లు

వీరు హిజ్ మాస్టర్స్ వాయిస్, మ్యూజిక్ టుడే, రిథమ్ హౌస్, IPPNW కన్సర్ట్స్ బెర్లిన్, నవరాస్ మరియు ఆడియో రెక్ లండన్ వంటి సంస్థల ద్వారా అనేక క్యాసెట్లు మరియు సీడీలను విడుదల చేశారు. వారు భారతదేశంలోని అనేక టెలివిజన్ ఛానెళ్లలో పాడటమే కాకుండా బ్రిటిష్, అమెరికన్, జర్మన్ మరియు ఫ్రెంచ్ రేడియోలలో కూడా వారి కార్యక్రమాలు ప్రసారమయ్యాయి. భారతదేశంలోని అన్ని ప్రతిష్టాత్మక సంగీత ఉత్సవాల్లో పాల్గొనడమే కాకుండా, ఈ సోదరులు యూరప్, యు.ఎస్.ఎ., ఆస్ట్రేలియా, సింగపూర్, బంగ్లాదేశ్, యు.ఏ.ఇ మరియు హాంగ్ కాంగ్‌లోని అనేక ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ సంగీత ఉత్సవాల్లో ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు.

వీరు 1981 నుండి 1985 వరకు మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వ స్కాలర్‌షిప్, 1987 నుండి 89 వరకు నేషనల్ ఫెలోషిప్, 1993లో ఉస్తాద్ అల్లావుద్దీన్ ఖాన్ ఫెలోషిప్, 1994లో సంస్కృతి అవార్డు మరియు 1998లో మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి కుమార్ గంధర్వ అవార్డు, 2001లో మేవార్ ఫౌండేషన్ నుండి దగర్ ఘరానా అవార్డును అందుకున్నారు. 
## పురస్కారాలు

* నేషనల్ ఫెలోషిప్ 1987–89
* ఉస్తాద్ అల్లావుద్దీన్ ఖాన్ ఫెలోషిప్ 1993
* సంస్కృతి అవార్డు 1994
* మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వారి కుమార్ గంధర్వ పురస్కారం 1998
* మేవార్ ఫౌండేషన్ వారి దగర్ ఘరానా అవార్డు 2001
* రజత్ కమల్ — ఉత్తమ సంగీత దర్శకత్వానికి జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం 2006
* ధార్వాడ్‌లోని పుట్టరాజ్ గవాయ్ ప్రతిష్ఠాన్ నుండి పుట్టరాజ్ గవాయ్ అవార్డు 2010
* భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మశ్రీ పురస్కారం 2012
* స్పందన్ సమ్మాన్ 2016
* శ్రీమతి వత్సల జోషి సమ్మాన్ 2016
* యూనియన్ బ్యాంక్ వారి జీవన సాఫల్య పురస్కారం (Lifetime Achievement Award) 2017
* మధ్యప్రదేశ్ గౌరవ్ సమ్మాన్ 2017
* సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు 2017
* స్వాతి తిరునాళ్ సమ్మాన్ 2018 
## వివాదాలు
4 సెప్టెంబర్ 2020న, ధ్రుపద్ సంస్థాన్ (గుండేచా సోదరులు నడుపుతున్న శిక్షణ పాఠశాల)కు చెందిన ఒక విద్యార్థిని, దివంగత రామకాంత్ గుండేచా మరియు అఖిలేష్ గుండేచా తమపై లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడ్డారని ఆరోపించారు. ఈ సంఘటన తర్వాత, మరికొంతమంది విద్యార్థులు ముందుకు వచ్చి మీడియా చర్చలలో వారిపై ఉన్న వేధింపుల ఆరోపణలను వెల్లడించారు. ఈ ఆరోపణలపై అంతర్గత కమిటీ విచారణ జరుపుతున్న సమయంలో, అఖిలేష్ గుండేచా తన పదవి నుంచి తప్పుకుంటున్నట్లు పాఠశాల ప్రకటించింది.

సంస్థ నిర్వహించిన అంతర్గత విచారణలో భాగంగా, ఈ ఆరోపణలను పరిశోధించడానికి అంతర్గత ఫిర్యాదుల కమిటీ (ICC) ఏర్పాటు చేయబడింది.
ICC అఖిలేష్ గుండేచాకు వ్యతిరేకంగా ప్రతికూల సిఫార్సులను జారీ చేసింది. ఇతర అనేక సిఫార్సులతో పాటు, సంస్థ యొక్క ట్రస్టీల బోర్డును పునర్వ్యవస్థీకరించి అందులో కుటుంబ సభ్యులు కాని వారిని మెజారిటీగా చేర్చాలని, అలాగే సంస్థపై జరిమానాలు, క్రమశిక్షణా చర్యలు మరియు బాధితులకు పరిహారం వంటి చర్యలను కమిటీ సూచించింది.

ICC నివేదిక మరియు సిఫార్సులను సవాలు చేస్తూ గుండేచా సోదరులు మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టును ఆశ్రయించారు.

దీనికి స్పందనగా, 12 మంది మహిళలు ICC నివేదికకు మద్దతుగా మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టులో మధ్యంతర దరఖాస్తు (intervening application) దాఖలు చేశారు.
 
## డిస్కోగ్రఫీ (సంగీత ఆల్బమ్‌లు)

రిథమ్ హౌస్ (Rhythm House - MCs):

* వాల్యూమ్. 1, రాగం- భీంపలాసి, గుర్జారి తోడి, మాల్కౌన్స్
* వాల్యూమ్. 2, రాగం- బిహాగ్, మధుమాద్ సారంగ్, సోహిని

మ్యూజిక్ టుడే (Music Today - MCs మరియు CDs)

* భక్తిమాల / రామ – వాల్యూమ్. 1
* భక్తిమాల / శివ – వాల్యూమ్. 1
* భక్తిమాల / హనుమాన – వాల్యూమ్. 2
* భక్తిమాల / గణేష్ – వాల్యూమ్. 1
* యంగ్ మాస్టర్స్ - వాల్యూమ్. 1
* రాగం – శ్యామ్ కళ్యాణ్ మరియు జైజైవంతి

హిజ్ మాస్టర్స్ వాయిస్ (MCs మరియు CDs)
నాద్ సుగంధ్

* వాల్యూమ్. 1, రాగం – భూపాలి, పురియా ధనాశ్రీ, శంకర
* వాల్యూమ్. 2, రాగం - జౌన్‌పురి, మేఘ్, కోమల్ రిషబ్ ఆశావరి

రాగం – బిహాగ్, నైట్ మెలోడీ- రాగా
IPPNW – కన్సర్ట్స్, జర్మనీ − 1995

* రాగం- దర్బారీ, ఆడియో రెక్ – UK − 1998
* నవరాస్- UK (CD) – రాగం- యమన్ మరియు చారుకేశి 
* ఈషా మ్యూజిక్ – దుర్గా కవచ్ 
* రాగం- కోమల్ రిషబ్ ఆశావరి – ధ్రుపద్ గాత్రం, సుందరం రికార్డ్స్- 2003
* దర్శన్ (DARSHAN)
రాగం – కోమల్ రిషబ్ ఆశావరి
సెన్స్ వరల్డ్ మ్యూజిక్, UK – 2003

* రాగం- భైరవ – ధ్రుపద్ గాత్రం, సుందరం రికార్డ్స్- 2003
* ధ్రుపద్- లైవ్ ఆఫ్ 19th టోక్యో సమ్మర్ ఫెస్టివల్
* అరియన్ ఎడో ఫౌండేషన్ మరియు ఇంటాక్సికేట్ రికార్డ్స్
* DVD – రాగం- మియాన్ మల్హర్, మేఘ్, శివరంజని,
* మాల్కౌన్స్, అదానా
* మంథన్- ధ్రుపద్‌పై లెక్చర్ డెమోన్స్ట్రేషన్
* స్పిక్ మాకే (SPIC MACAY) కమ్యూనికేషన్స్-2005
* రాగం- మియాన్ మల్హర్ – ధ్రుపద్ గాత్రం
* రాగం బాఘేశ్రీ
* రాగం బిలాస్‌ఖాని తోడి
* సుందరం రికార్డ్స్- 2004
* జైనమత పవిత్ర మంత్రాలు: భక్తమర్ స్తోత్రం – 2006 

## మూలాలు