open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
బోజ్జగుంటపల్లి

**బోజ్జగుంటపల్లి** ఆంధ్రప్రదేశ్ లో చిత్తూరు జిల్లాలో కలకడ మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

కలకడ గుర్రంకొండ మార్గమధ్యలో వున్నది ఈ బోజ్జగుంటపల్లి బోజ్జగుంటపల్లి అన్న పేరు రావడానికి కారణం ఊరికి తూర్పున గుంటి భావి దగ్గర ఒక పెద్ద గుండుకు దేవ దేవుడు జటాజుటదారి ఆయెన శ్రీ పరమశివుని ప్రతిమ, నందిస్వరుని రూపాలు సుందరంగా చెక్కబడినవి. ఆ గుండుకు ముందు 15 అడుగుల దూరంలో ప్రథమ పూజాదిపతి దేవ గనాదిపతి అయిన శ్రీ శ్రీ వినాయక స్వామి 6 అడుగుల నిజస్వరూప మైన ప్రతిమ ఉంది. అ ప్రతిమకు ముందుగ ఒక పవిత్రమైన కోనేరు వుంది . పూర్వం అందులో పవిత్ర స్నానాలు చేసేవారు అని చెప్పబడింది. మనకు వినాయకుడు అనగానే గుర్తుకువచ్చేది స్వామి బొజ్జ, ముందు గుంట (కోనేరు ) వుంది కావున బోజ్జ +గుంట = బోజ్జగుంటపల్లి అనే నామకరణం జరిగింది.
ఇక ఊరు యొక్క గొప్పతనం విశిష్టతల విషయానికి వస్తే ఊరికి అన్ని దిక్కులా వివిధ రకాల దేవతల ఆలయాలు వున్నవి తూర్పున వినాయక స్వామి, పరమశివుడు. పడమరన విరుపాక్షమ్మ దేవాలయం ఉత్తరాన మా తమ్మ తల్లి ఆలయం దక్షిణాన కట్టమీద గంగమ్మ తల్లి ఆలయం . ఉరికి మధ్యలో ఆంజనేయ లక్ష్మణ సీత సమేతమైన శ్రీ సీతారామ స్వామి ఆలయం, నడివీధి గంగమ్మ ప్రతిమ, హిందువులకు నాగ శక్తికి విడదీయరాని సంబంధం వుంది ఈ ఊరిలో కూడా రచ్చబండ బండ దగ్గర రావి, వేప చెట్టుకింద పెనవేసుకున్న నాగల ప్రతిమలు వున్నవి . పెద్దలు ఎక్కడ రావి చెట్టుకు వేప చెట్టుకు పెళ్ళి చేసారు అని చెప్తారు. ఇన్నిరకాల దేవతల ఆశిస్సులతో ఈ పల్లెటూరు సుబిక్షముగ ఉంది.
ఇక ఊరిలో వున్న కుటుంబాల సంక్య 50 జనాభా అంచనా 200. అందరు కమ్మ కులానికి చెందినవారు.ఈ ఊరిలో ఒక అంగన్ వాడి పాఠశాల, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల వున్నది ఈ పాఠశాలకు చాలా ఘనమైన చరిత్ర ఉంది. ఈ పాఠశాల నుండి వచ్చిన ప్రతి విద్యార్థిక్రమశిక్షణ ఆటల పాటలు వినయ విదేయతలతో మెలుగుతారు. ఈక్కడ చదివిన విద్యార్థులలో చాల మంది ఉద్యోగాలు చేస్తున్నారు. కొద్ది మంది విదేశాలలో వుద్యోగం చేస్తున్నారు.ఈ ఉరి ప్రజల ప్రధాన బలం ఐకమత్యత, ఈ ఉరి ప్రజలు ప్రతి పండుగను కలిసి మెలిసి జరుపుకుంటారు ముఖ్యమైన పండుగలు శ్రీ రామ నవమి పండుగ రోజు సీత రాముల విగ్రహాలను ప్రజలు ఊరేగింపుగా ఉరి మొత్తం తిప్పుతారు పండుగ రోజు రాత్రి అంత రాముల గుడిలో భక్తి శ్రద్ధలతో బజనలు చేస్తారు. మరొక ముఖ్యమైన పండుగ బోనాల పండుగ ఊరు సుభిక్షముగా పంటలు బాగా పండాలి అని కట్టమీద గంగమ్మ, విరుపాక్షమ్మ లకు కోళ్ళు పొట్టేళ్ళు బలి ఇస్తారు .ఇంకొక ముఖ్యమైన పండుగ వినాయక చవితి రోజున మట్టి వినాయక విగ్రహాన్ని తీసుకువచ్చి భక్తి శ్రద్ధలతో పూజించి 7,9 రోజులు లేదా 11 రోజులు తరువాత మంగళ వాయిద్యాల మధ్య వురేగిస్తూ నిమర్జనం చేస్తారు.
అక్ష్యరాస్యత విషయంలో ఈ ఊరు చాలా ముందంజలో ఉంది. ఈ ఊరు నుండి 20 మంది వరకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు, 10 మంది వరకు సాఫ్ట్ వేర్ ఉద్యోగులు ఇంకా ఉన్నత చదువులు చదువుతున్న 30 మంది విద్యార్థులు ఉన్నారు.ఇక్కడ ప్రధాన ఆదాయ వనరులు వ్యవసాయం, వ్యాపారం వ్యవసాయం అనగా టామాటో, వరి, మామిడి, వివిధ రకాలైన కూరగాయలను విరివిగా ఆదునిక వ్యవసాయ పద్ధతుల ద్వారా పండిస్తారు.. వ్యాపారం రంగంలో రియల్ ఎస్టేట్, చెట్ల వ్యాపారం, ఫైనాన్స్, ఫెర్తిలిజేర్స్ ఇంకా వివిధ రకాల వ్యాపార రంగాలలో తమదైన శైలిలో రాణిస్తున్నారు.
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
పాస్కల్ త్రిభుజం

గణిత శాస్త్రంలో పాస్కల్ త్రిభుజం అనునది ఏదైనా ఘాతంగా గల బహుపది యొక్క విస్తరణలో పదముల సంఖ్యాగుణకములు తెలుసుకొనుతకు ఉపయోగపడుతుంది. ఈత్రిభుజమును బ్లేజ్ పాస్కల్కు ముందు పశ్చిమ ప్రపంచ దేశాలు, యితర దేశాలయిన భారత దేశము, గ్రీసు, ఇరాన్, చైనా, జర్మనీ, ఇటలీ లలో ఉపయోగిస్తున్నప్పటికీ బ్లేజ్ పాస్కల్ పేరు మీదుగా **పాస్కల్ త్రిభుజం** అని పేరు పెట్టబడింది.

పాస్కల్ త్రిభుజంలో మొదటి అడ్డు వరుస n = 0 తో పైన మొదలు పెట్టబడింది. ప్రతి అడ్డువరుసలో ఉన్న ప్రతి సంఖ్య k = 0 తో మొదలై వరుసగా విస్తరించబడతాయి. ఈ త్రిభుజ సాధారణ నిర్మాణం ఈ క్రింది విధంగా ఉంటుంది. శూన్య వరుసలో గల సంఖ్య '1' గా తీసుకుంటారు. తర్వాత వరుసలలో మొదటివరుసను పై సంఖ్య అయిన 0 నకు 1 కలిపితే వచ్చే సంఖ్య 1, 1 నకు 0 తో కలిపితే చ్చే సంఖ్య 1 గా తీసుకుంటారు. ఈ సంఖ్యలైన 1,1 లు {(x+y)^1} ద్విపది యొక్క సంఖ్యా గుణకాలవుతాయి. అనగా {(x+y)^1} యొక్క విస్తరణ {(x+y)^1}=x+y అవుతుంది. పాస్కల్ త్రిభుజంలో రెండవ వరుసలో మొదటి సంఖ్య పైవరుసలో గల మొదటి సంఖ్య, 0 ల మొత్తం 1, రెండవ సంఖ్య పైవరుసలో గల రెండుసంఖ్యలైన 1,1 ల మొత్తము 2, మూడవ సంఖ్య పై వరుసలోని 1, 0 ల మొత్తము 0 గా 1,2,1 లు వస్తాయి. ఈ సంఖ్య వర్గ ద్విపది యొక్క సంఖ్యా గుణకములు అవుతాయి. ఉదాహరణకు {(x+y)^2} యొక్క విస్తరణ అయిన {x^2+2xy+y^2}లో సంఖ్యా గుణకములు 1,2,1 లు. ఇదే విధంగా {(x+y)^3} విస్తరణ అయిన {x^3+3x^2y+3xy^2+y^3} యొక్క సంఖ్యా గుణకములు 1,3,3,1 లు పాస్కల్ త్రిభుజంలోని మూడవ వరుసలో ఉంటాయి. ఈ సంఖ్యలలో ప్రతి సంఖ్య పై వరుసలో రెండువరుస సంఖ్య ల మొత్తమని గ్రహించాలి.

పాస్కల్ నియమం ప్రకారం ద్విపది యొక్క గుణకములు ఈ క్రింది విధంగా ఉంటాయి.

:(x+y)^n=\sum_{k=0}^n{n \choose k}x^{n-k}y^{k} అయితే

: {n \choose k} = {n-1 \choose k-1} + {n-1 \choose k} 
ఇందులో *n* ఒక ధన పూర్ణాంకం, *k* అనునది 0 and *n* ల మధ్య గల ఏదైనా పూర్ణాంకం 
పాస్కల్ త్రిభుజం చాలా ఎక్కువగా విస్తరించబడుతుంది. ఈ విస్తరనను పాస్కల్ పిరమిడ్ లేదా పాస్కల్ టెట్రాహైడ్రన్ అని అంటారు.

## ద్విపది విస్తరణలు
పాస్కల్ త్రిభుజం ద్విపది యొక్క గుణకములను వివరిస్తుంది. ఉదాహరణకు ఈ క్రింది విస్తరణలను పరిశీలించండి.

550px|center|thumb|వివిధ ఘాతములు గల ద్విపదులకు విస్తరించినపుడు విస్తరణలో పదముల గుణకములు (ఎరుపు రంగుతో సూచించబడినవి) పాస్కల్ త్రిభుజంలో వలె ఉన్నవి

## యివి కూడా చూడండి
* ద్విపద సిద్ధాంతము
* ఆయిలర్ త్రిభుజం

## మూలాలు

వర్గం:గణిత శాస్త్రము
ధర్మవతి రాగం

**ధర్మవతి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 59వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.
## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|సి వద్ద షడ్జంతో ధర్మావతి స్కేల్

* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ద ని స**
::::        (S R2 G2 M2 P D2 N3 S)

* అవరోహణ: **స ని ద ప మ గ రి స**
::::        (S N3 D2 P M2 G2 R2 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *చతుశృతి రిషభం, సాధారణ గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 23వ మేళకర్త రాగమైన గౌరీమనోహరి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* పరంధామవతీ జయతి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* అందెలరవమిది - సీతారామశాస్త్రి - ఇళయరాజా సంగీతం(స్వర్ణకమలం చిత్రంలో)
* జెంటిల్‍మ్యాన్ సినిమాలోని కొంటెగాణ్ణి కట్టుకో పాట- ఎ.ఆర్. రెహమాన్ సంగీతం

## చిత్రలోని పాటలు

ప్రముఖ చలనచిత్ర స్వరకర్తలు అయిన టి.జి.లింగప్ప, ఇళయరాజా, ఏ .ఆర్. రెహమాన్ వంటి వారు సినిమా పాటలను *ధర్మావతి* స్థాయిలో స్వరపరిచారు. టి.జి.లింగప్ప 'కనసల్లి బండవన్యారే' ( శృతి సెరిదాగా) పాటను, ఇళయరాజా 'మీందుం మీదుం వా' ( విక్రమ్ ), 'అందెల రవమిది', ( స్వర్ణ కమలం ), 'వానవిల్లే' ( రమణ ), 'నటరాజ పాదాలు' ( ఆలాపన ) వంటి పాటలను ఈ రాగంలోనే స్వరపరిచారు. ఎ.ఆర్. రెహమాన్ తమిళ చిత్రం "జెంటిల్ మ్యాన్"లో "ఒట్టగతై కట్టికో" పాటను *ధర్మావతి* స్థాయిలో స్వరపరిచాడు.

### [[తమిళ భాష]]

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
కాంతామణి రాగం

**కాంతామణి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది 72 మేళకర్త రాగాల జాబితాలో 61వ రాగం. కర్ణాటక సంగీత ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "కుంతలం" అని పిలుస్తారు. 

## రాగ లక్షణాలు


ఆరోహణ: స రిగా మ ప ధని స
S R2 G3 M2 P D1 N1 S

అవరోహణ: సని ధ ప మగా రి స 
S N1 D1 P M2 G3 R2 S

ఈ రాగంలోని స్వరాలు : *చతుశ్రుతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *శుద్ధ నిషాధం*. ఇది ఒక సంపూర్ణ రాగం. ఇది 25వ మేళకర్త రాగమైన మారరంజని రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
ఈ రాగంలోని కొన్ని రచనలు:
* పాలింతువో పాలింపవో? - త్యాగరాజ స్వామి 
* భువనేశ్వరీ పాహి - మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ 
* నాదసుఖం - కోటేశ్వర అయ్యరు

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
రిషభప్రియ రాగం

**రిషభప్రియ రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో 62వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ఇది 26వ మేళకర్త అయిన చారుకేశి ప్రతి మధ్యమానికి సమానమైనది. దీనిని ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీతం విధానంలో 'రతిప్రియ' అని పేర్కొన్నారు.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"రిషభప్రియ" స్కెల్ - C దగ్గర షడ్జమంఇది 11వ చక్రరుద్రంలో 2వ రాగం. దీనిని గుర్తుంచుకునే పేరు (mnemonic name) 'రుద్రశ్రీ'. పదబంధం - **స రి గ మ ప ద ని**. ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు: *చతుశృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఇది మేళకర్త, ఆరోహణ అవరోహణ క్రమంలో సప్త స్వరాలు పలికే  ఈ రాగం సంపూర్ణ రాగం. ఈ రాగానికి  సంబంధించి స్వరాలు ఆరోహణ-అవరోహణ స్థాయిలు, హిందుస్తానిలోను , ఇంకా దాని పాశ్చాత్య స్కేలు ఈ క్రింది పట్టికలో ఉన్నాయి.      

## జన్యరాగాలు
ఈ రాగానికి అనుబంధంగా ఏర్పడిన జన్యరాగాలు, వాటి ఆరోహణ,  అవరోహణ వివరాలు ఈ పట్టికలో పొందుపర్చడమైనది.ఇవీ చూడండి: జన్య రాగాల జాబితా

## ఈ రాగంలో రచనలు
* మార రతిప్రియం - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* నందీశం వందే - మంగళంపల్లి బాలమురళికృష్ణ
* మహిమ దక్కించు - త్యాగయ్య
* ఘనా నయ దేశిక - కోటీశ్వర అయ్యర్ 
* ఇంట సోదనములకు - వీణే శేషన్న గారి 
* పన్నీరు కయ్యనే - డి.పట్టమ్మాళ్ 
* మహాత్ములే తెలియలేరు - మైసూర్ వాసుదేవాచార్యులు  

## శాస్త్రీయ అంశాలు
పంచమం (**<nowiki/>'పా')** నుండి గ్రహభేదం ఉపయోగించి రిషభప్రియ స్వరాలను (notes) మార్చినప్పుడు, మరొక మేళకర్త రాగం వస్తుంది, అది కోకిలప్రియ. గ్రహభేదం అంటే  సాపేక్ష స్వర పౌనఃపున్యాలను (ఫ్రీక్వెన్సీలో) ఒకే విధంగా ఉంచే ప్రక్రియ, అదే సమయంలో షడ్జమాన్ని రాగంలో తదుపరి స్వరానికి మారుస్తుంది. "రిషభప్రియ"  "కోకిలప్రియ" కూడా పూర్తి స్వర స్కేల్‌ను కలిగి ఉన్న మేళకర్త రాగాలు.  

రిషభప్రియ ఆరోహణంలో పంచమాన్ని **(ప)** తొలగించడం ద్వారా ఏర్పడిన జన్య రాగం 'గోప్రియ'. ఆరోహణం, అవరోహణం (S R2 G3 M2 D1 N2 S---S N2 D1 M2 G3 R2 S) ప్రత్యేకమైనవి, దానిపై గ్రహభేదం చేయడం వలన అదే రాగం పదే పదే ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఎందుకంటే స్వరాలు పౌన:పున్యంలో సమానంగా వేరు చేయబడతాయి.  పాశ్చాత్య శాస్త్రీయ సంగీత పరిభాషలో, దీనిని హోల్ టోన్ స్కేల్ అంటారు. 

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
కుర్తా

**కుర్తా** అనునది భారతదేశంలో (సాధారణంగా) పురుషులు శరీర పై భాగాన్ని కప్పుకోవటానికి ఉపయోగించే దుస్తులలో ఒకటి. దీని క్రింద పైజామా గానీ, ధోవతిగానీ, పంచె గానీ ఒక్కోసారి యువకులు జీన్స్ ప్యాంటు గానీ వేసుకొంటారు. స్త్రీలు వేసుకొనే కుర్తాలను కుర్తీ అని గానీ వ్యవహరిస్తారు. ఒక్కోమారు స్త్రీ పురుషుల కుర్తాని (సల్వార్ కమీజ్లో భాగమైన) **కమీజ్** అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.

సాధారణంగా పురుషులు నూలు/ఖద్దరు లేదా నూలుతో కలసిన ఇతర రకాలు (blend) తో తయారు చేసిన కుర్తా (జుబ్బా/లాల్చీ) ధరిస్తారు.
right|150px|thumb|2002 లో విడులైన మన్మథుడు చిత్రంలో షార్ట్ కుర్తాని ధరించిన అక్కినేని నాగార్జున

## సాంప్రదాయిక (లాంగ్) కుర్తాలు
మ్యాండరిన్ కాలర్ (చైనీసు కాలర్) తో కూడి గానీ, అసలు కాలరే లేకుండా గానీ, మెడ నుండి తొడల వరకూ/భుజాల నుండి అరచేతుల వరకు కుర్తా శరీరాన్ని కప్పుతుంది. చేతుల వద్ద బొత్తాలు ఉండవు. ఛాతీ వద్ద కాజాలతో కూడిన, లేక నొక్కుడు బొత్తాలు రెండు లేదా మూడు ఉంటాయి. కుర్తాలు సాధారణంగా తెలుపే అయిననూ అప్పుడప్పుడూ వేరే రంగులలో ఉండగలవు. జేబులు సాధారణంగా ఛాతీ వద్ద ఉండవు. కానీ నడుముకు ఇరువైపులా ఉంటాయి. పెన్ను, పాకెట్ బుక్, మొబైల్, పర్సు వంటివి భద్రపరచుకొనటానికి అనువుగా ఛాతీ వద్ద ఒక జేబు వ్యక్తిగతంగా కొందరు పెట్టించుకొంటారు. కుర్తాకి నడుముకు ఇరువైపులా ఒక్కో వెంటు (చీలిక) ఉంటుంది. కాళ్ళ కదలికలకి అడ్డు పడకుండా ఈ వెంటులు ఖాళీ స్థలాన్ని సృష్టిస్తాయి.

## ఆధునిక (షార్ట్) కుర్తాలు
మన్మథుడు (సినిమా)లో అక్కినేని నాగార్జున వీటికి కొంత ఆధునికత జోడించి, సొబగులు అద్ది (చారలు, గడులు లేదా పూల డిజైను గల వస్త్రాలతో మరీ వదులుగా లేకుండా, శరీరానికి హత్తుకునేంత బిగుతుగా, మోచేతి నుండి కొద్దిగా బెల్-బాటం వలె వచ్చి, బొత్తాలు అసలు లేకుండా, ఛాతీ మధ్యభాగము బహిర్గతము అయ్యేలా, ఛాతీ వద్ద, అరచేతుల వద్ద ఎంబ్రాయిడరీలు వేసి ఉండి, చొక్కా వలె పొడవు తక్కువగా ఉండే షార్ట్ కుర్తాలని ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో మొట్టమొదటి సారిగా ధరించాడు. ఇవి విపరీతమైన జనాదరణ పొందాయి. వాస్తవానికి వీటి పేరు షార్ట్ కుర్తాలైనా, మన్మథుడు షర్ట్ లు గానే ఇవి జనానికి దగ్గరయ్యాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఆంధ్రుల దుస్తులు
* భారతీయ దుస్తులు
* సల్వార్ కమీజ్
* షేర్వానీ

వర్గం:దుస్తులు
సాము

కర్ర సాము లేదా సాము గారడీ ఆత్మ రక్షణకై వినియోగించబడే ఒక పురాతనమైన కళ. పూర్వం గ్రామ సంరక్షణార్థం యువకులకి ఈ కళలో శిక్షణ ఇచ్చేవారు. రవాణా సౌకర్యాలు లేని కాలంలో కాలి నడకన ప్రయాణించే బాటసారులను దోపిడీ దొంగలు దోచుకొనేవారు. దొంగతనాలను నివారించటానికి, క్రూర మృగాల నుండి తమను తాము కాపాడుకోవటానికి అప్పట్లో కర్రసాముని వినియోగించేవారు. ఇలా రక్షణా సాధనంగా కనుగొనబడిన ఈ కళ తర్వాత ఆ అవసరం లేకపోవటంతో ఇది కళగానే మిగిలిపోయింది.

## భాషా విశేషాలు
**గరిడి** [ gariḍi ] or **గరిడీ** gariḍi. తెలుగు n. Fencing, sword play. సాము. A dancing school, a fencing school. సాముకూటము. గరడీల సాము, or గరిడీవిద్య sword play, gymnastics. A place చోటు. Nearness. సమీపము, చెంత. గరిడిముచ్చు a rogue who pretends to be a good man. మంచివానివలె దగ్గిర నుండి సమయము చూచి దొంగిలించే దొంగ. (కళా. ii.)

ఉత్సవాలలో, జాతరలలో కర్ర సాము లేదా సాము గారడీ ఆత్మ రక్షణకై వినియోగించబడే ఒక పురాతనమైన కళ. పూర్వం గ్రామ సంరక్షణార్థం యువకులకి ఈ కళలో శిక్షణ ఇచ్చేవారు రక్షణా సాధనంగా కనుగొనబడిన ఈ కళ తర్వాత ఆ అవసరం లేకపోవటంతో ఇది కళగానే మిగిలిపోయింది ఆ కలను యువత ముందుకు తీసుకొచ్చి వందల మందికి శిక్షణ ఇస్తూ అందులో ఎన్నో కొత్త మెలకువలను నేర్పిస్తున్న అడబాల మణికంఠ కు అభివందనం

పెళ్ళి ఊరేగింపులకి, పండుగలకి, ఉత్సవాలకి కర్రసాము ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. పెళ్ళి ఊరేగింపు లలో బహుమార్గ కూడళ్ళు రాగానే అనుభవజ్నులైన వారు ముందుకు వచ్చి అందరి దృష్టి ఆకర్షించేలా గారడీ చేసేవారు. విజయనగరం జిల్లాలో ఇంకనూ ఈ కళ అభ్యసించబడుతోంది. వ్యక్తిగత ప్రతిభను కనబర్చే ప్రక్రియతో గారడీ ప్రారంభం అవుతుంది. ఉత్తరాంధ్రలో వీటికి నేపథ్యంగా తషా, బిగులు లని వాడతారు. 
## చేసే విధానం
ఒక యోధుడు వచ్చి పలు ఇతర యోధులతో తలపడుతున్నట్లు అభినయం చేస్తూ కర్రను మధ్యలో పట్టుకుని వివిధ దిక్కులలో తిప్పుతాడు. ఒక్కోసారి ఇతర యోధులు కూడా తమ ప్రతిభను కనబరుస్తారు. ఆత్మ రక్షణే కాక శత్రువులను ఎలా కట్టడి చెయ్యాలో కూడా ఇందులో చూపుతుంటారు. 
## ఉపయోగాలు
దీనిని ఆరోగ్యపరంగా అభ్యసించేవారూ ఉన్నారు. మదుమేహం అదుపులో ఉండేటందుకు దీనిని మంచి వ్యాయామంగా చెపుతారు.
## మూలాలు

సాముగారడి పరిచయం

వర్గం:పదజాలం
వర్గం:కళలు
సుచరిత్ర రాగం

**సుచరిత్ర రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక *[[మేళకర్త రాగము|రాగము]]*. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోణి 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో 67వ మేళకర్త రాగం. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "సంతాన మంజరి" అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"సుచరిత్ర" scale with Shadjam at C
* ఆరోహణ:**స రి గ మ ప ధ ని స**
::::        (S R3 G3 M2 P D1 N1 S)
* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N1 D1 P M2 G3 R3 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *షట్‍శృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *శుద్ధ నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 31వ మేళకర్త రాగమైన యాగప్రియ రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* చింతయామి సంతతం - బాలమురళికృష్ణ
* వేలు మాయీ - కోటేశ్వర అయ్యరు
* సంతాన మంజరి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
జ్యోతిస్వరూపిణి రాగం

**జ్యోతిస్వరూపిణి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని  72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  68వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ఇది 32వ మేళకార్త రాగం రాగవర్ధిని రాగం ప్రతిమధ్యంతో సమానంగా ఉంటుంది.  ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "జ్యోతిరాగం" లేదా "జోటి" లేదా జ్యోతి అని పిలుస్తారు. 

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"జ్యోతిస్వరూపిణి" scale with Shadjam at C

ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::        (S R3 G3 M2 P D1 N2 S)
అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N2 D1 P M2 G3 R3 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *షట్‍శృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 32వ మేళకర్త రాగమైన రాగవర్ధిని రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* శ్రీ గాయత్రీ భక్త దురిత - బాలమురళికృష్ణ
* గానామృతపానం - కోటేశ్వర అయ్యరు
* జ్యోతిస్వరూపిణి - పెరియస్వామి
* ఆనందమయమనవె - వెంకటరమణ భాగవతార్

* ఆదినీపై 

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
ధాతువర్ధిని రాగం

**ధాతువర్ధిని రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో  ఒక రాగం.ఇది కర్ణాటక సంగీతం లోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  69వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "ధౌత పంచమం" అని అంటారు. 

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"ధాతువర్ధిని" scale with Shadjam at C

ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::        (S R3 G3 M2 P D1 N3 S)
అవరోహణ:**స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N3 D1 P M2 G3 R3 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *షట్‍శృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 33 వ మేళకర్త రాగమైన గాంగేయభూషిణి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* మహేశం భావయాం - బాలమురళికృష్ణ
* సుఖకరా - కోటేశ్వర అయ్యరు

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
నాసికాభూషిణి రాగం

thumb|right|300px|"నాసికాభూషిణి" scale with Shadjam at C**నాసికాభూషిణి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో 70వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని నాసమణి అంటారు.

## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::        (S R3 G3 M2 P D2 N2 S)
* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N2 D2 P M2 G3 R3 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *షట్‍శృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కైశికి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 34వ మేళకర్త రాగమైన వాగధీశ్వరి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.
## రచనలు
* మారవైరి రమణీ - త్యాగరాజు
* శ్రీరామ సరస్వతి - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* తండరుల్ అయ్య - కోటేశ్వర్ అయ్యర్
* ఆడిగలిగే వండిపే - విజయ దాస
* అంబికం ఉపశేషం - డా. మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
లతాంగి రాగం

thumb|right|300px|"లతాంగి" scale with Shadjam at C**లతాంగి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగము. కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో ఇది  63వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటాక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "గీత ప్రైయ" అని పిలుస్తారు.

## రాగ లక్షణాలు
* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::        (S R2 G3 M2 P D1 N3 S)
* అవరోహణ:**స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N3 D1 P M2 G3 R2 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *చతుశృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, శుద్ధ ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 27వ మేళకర్త రాగమైన సరసాంగి రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* దినమే సుదినము - త్యాగయ్య
* అపరాధముల - త్యాగయ్య
* తామ్రలోచనీ లతాంగీ -మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ
* పిరవ వరం తరుం  - పాపనాశం శివన్
* వెంకటరమణ - పాపనాశం శివన్
* శ్రీలలితే శ్రీకాంతసహితే - జయచామరాజేంద్ర వడియార్

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
చిత్రాంబరి రాగం

**చిత్రాంబరి రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో  66వ *[[మేళకర్త రాగము]]*. ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "చతురంగిణి" అని పిలుస్తారు.  ఇది 30వ మేళకర్త రాగమైన  నాగానందిని రాగం *ప్రతిమధ్యమం*తొ సమానంగా ఉంటుంది. 

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"చిత్రాంబరి" scale with Shadjam at C11వ *చక్ర రుద్ర* లో ఇది 6వ రాగం. ఈ రాగానికి ధారణానుకూలైన పేరు  *రుద్ర-షా*.


ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స** 
::::        (S R2 G3 M2 P D3 N3 S)
అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N3 D3 P M2 G3 R2 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *చతుశృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, షట్‍శృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 30వ మేళకర్త రాగమైన నాగానందిని రాగం నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
* శ్రీరామనెలమి - బాలమురళికృష్ణ
* సామగానలోల - కోటేశ్వర అయ్యరు

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
కోసలము రాగం

**కోసలము రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక రాగం. ఇది 72 మేళకర్త రాగాల జాబితాలో  71వ *[[మేళకర్త రాగము]]*.  దీని ప్రతిమధ్యమం 35వ మేళకర్త రాగమైన  శూలిని తో సమానంగా ఉంటుంది.  ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "కుసుమాకరం" అని పిలుస్తారు. 

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"కోసలము" scale with Shadjam at Cకోసలం 12వ చక్ర ఆదిత్య లో 5వ రాగం. దీని ధారణానుకూలమైన పేరు "ఆదిత్య-మ". దీని ధారణానుకూలమైన స్వరాల సమూహం స రు గు మి ప ధి ను.
ఆరోహణ: **స రిగా మ ప ధని స**
::::        (S R3 G3 M2 P D2 N3 S)

అవరోహణ: **సని ధ ప మగా రి స**
::::        (S N3 D2 P M2 G3 R3 S)

ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *షట్‍శృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, చతుశృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 35వ మేళకర్త రాగమైన శూలిని రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు

* శ్రీ చక్రపుర వాసిని - ముత్తయ్య భాగవతార్
* ఇది నీకు న్యాయమా - మైసూరు వాసుదేవాచారి
* ఉభయ కావేరీ - వీణా శేషన్న
* కా గుణ శన్ముఖ - కోటీశ్వర అయ్యర్
* ఓ మనసా ముక్తిని గనుము - డా.ఎం.బాలమురళీకృష్ణ.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
* 

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
రసికప్రియ రాగం

**రసికప్రియ రాగము** కర్ణాటక సంగీతంలో ఒక  *రాగము*. కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల వ్యవస్థలో చివరిదైన  72 వరాగం.  ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కర్ణాటక సంగీత పాఠశాలలో ఈ రాగాన్ని "రసమంజరి" అని పిలుస్తారు. 

## రాగ లక్షణాలు
thumb|right|300px|"రసికప్రియ" scale with Shadjam at C
* ఆరోహణ: **స రి గ మ ప ధ ని స**
::::        (S R3 G3 M2 P D3 N3 S)
* అవరోహణ: **స ని ధ ప మ గ రి స**
::::        (S N3 D3 P M2 G3 R3 S)
ఈ రాగంలో వినిపించే స్వరాలు : *షట్‍శృతి రిషభం, అంతర గాంధారం, ప్రతి మధ్యమం, షట్‍శృతి ధైవతం*, *కాకలి నిషాధం*. ఈ సంపూర్ణ రాగం 36వ మేళకర్త రాగమైన చలనాట రాగము నకు ప్రతి మధ్యమ సమానం.

## రచనలు
రసికప్రియ రాగంలో స్వరకల్పన చేయబడ్డ కొన్ని కృతులు:
* శృతిద్వావింశతీ - వెంకటమఖి
* శృంగారరసమంజరీం - ముత్తుస్వామి దీక్షితులు
* పవనతనయే - బాలమురళికృష్ణ
*అరుల్ సెయ్య   - కోటేశ్వర అయ్యర్
*పావన తనయ పాలయమా.... - డా. మంగళంపల్లి బాలమురళీ కృష్ణ
*పరిపాహి పాహి కుట్టికుంహి తంగచి
*వీణాగాన ప్రియే వర్ణం - చంద్రపోతర్ (బి.శశికుమార్)
*రాజత సభా నాయకనే - ముత్తయ్య భాగవతార్

## మూలాలు

వర్గం:మేళకర్త రాగాలు
మొలత్రాడు

హిందూ సాంప్రదాయం ప్రకారం అన్ని వయసుల మగవారు నడుము భాగంలో ఈ మొలతాడు (మొలత్రాడు) ను ధరిస్తారు. మొలతాడును దారంతో తయారు చేస్తారు. కొందరు వెండి తోను, బంగారంతోను, ప్లాటినమ్ తోను ఈ మొలతాడును తయారు చేయించుకుని ధరిస్తారు. మొలతాడు మార్చవలసినప్పుడు కొత్త దానిని ధరించిన తరువాత పాతదానిని తొలగిస్తారు.

మొలత్రాడు, పురుషుల నడుం చుట్టూ కట్టే ఒక దారం లేదా దారం రూపంలో ఉన్న అలంకార లోహం . ఇది హిందూ సాంప్రదాయంలో ఒక భాగం. యావత్ భారతదేశంలో ఈ సాంప్రదాయం ఉంది. చిన్నతనంలో బాలబాలికలిరువురికీ కట్టిననూ, పెద్దవారైన తర్వాత స్త్రీలు మొలత్రాడు వాడరు. పురుషులు మాత్రం తప్పక వాడవలసిందే. పురుషుడి భార్య కాలం చేస్తే గానీ మొలత్రాడు తీయకూడదు అన్న (మూఢ) నమ్మకం ఇప్పటికీ ఉంది.

మొలత్రాడులు ప్రాథమికంగా ఎరుపు/నలుపు లలో లభిస్తుంది. నలుపు మంచిది కాదని కొందరి అనుమానం. లుంగీ, పంచె, వదులుగా ఉన్న నిక్కర్లు, ప్యాంటులు, పైజామా, లంగోటి లని (బెల్టు ఉపయోగించకుండా) బిగుతు చేసుకోవటానికి వాటిని మొలత్రాడు క్రిందకు (అంటే నడుము కు, మొలత్రాడుకి మధ్య వస్త్రం వచ్చేలా) కట్టుకొనే సౌలభ్య్ం ఉంది.

స్నానాల వలన నీళ్ళని పీల్చటం వలన మొలత్రాడు మెత్తబడి, లేక ఉదరభాగం పెరిగి మరీ బిగుతుగా ఉండటం మూలాన కొంత కాలానికి అది తెగిపోతుంది. అప్పుడు మరల క్రొత్తది కొనాలి.

సంపన్నులు వెండి/బంగారు మొలత్రాడులని వాడటం కూడా ఉంది. చిన్ని కృష్ణుడిని వివరించే ఒక పద్యంలో **బంగారు మొలత్రాడు** అనే పదాలు వస్తాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* మొల లేదా నడుము

వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
అంపిలేపి

**అంపిలేపి** ఒక ఆకులు రాల్చే వృక్షం, సాధారణంగా 10 నుంచి 15 మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతుంది, కొన్ని సందర్భాలలో 27 మీటర్ల ఎత్తు కూడా పెరుగుతుంది. అంపిలేపిని అడవిమామిడి, అధ్వము, అంబాళము అని కూడా అంటారు. ఈ చెట్టును ఆంగ్లంలో వైల్డ్ మ్యాంగో (Wild Mango), ఇండియన్ హాగ్ ప్లం (Indian hog plum) అంటారు. ఈ చెట్టు యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం స్పాండియాస్ మ్యాంగిఫిరా (Spondias mangifera), ఇది అనకార్డియేసి కుటుంబానికి చెందినది. ఈ చెట్టు పసుపు గోధుమ రంగుతో కూడిన మృదువైన శాఖలతో ఉంటుంది. ఆకు కాడలు 10 నుంచి 15 సెం.మీ. పొడవు ఉంటాయి. 5 నుంచి 11 ఎదురెదురుగా ఉన్న చిన్న ఆకుల సమ్మేళనంతో రెమ్మలు 30 నుంచి 40 సెం.మీ. పొడవు ఉంటాయి. చిన్న ఆకులు (లీఫ్లెట్స్) దీర్ఘచతురస్ర అండాకారం నుంచి దీర్ఘచతురస్ర వృత్తాకారం వరకు 7 నుంచి 12 సెంటీమీటర్ల పొడవు, 4 నుంచి 5 సెంటీమీటర్ల వెడల్పు ఉంటాయి. ఆకు పునాది భాగం కొడవలి ఆకారం నుంచి గుండ్రని ఆకారంలో మొదలై తరచుగా ఏటవాలుగా ఉండి చివరన మొన వలె ఉంటుంది.

## పూత
మార్చి, ఏప్రిల్ నెలల్లో పుష్పిస్తుంది.

## ఆయుర్వేదం
ఈ చెట్టు బెరడు, కాయలను ఆయుర్వేద ఔషధాలలోను వివిధ మెడిసిన్ల తయారిలోను విరివిగా వినియోగిస్తున్నారు.

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

* స్పాండియాస్
* మామిడి
* నక్షత్రవనం లోని ఒక చెట్టు ఇది.

## బయటి లింకులు
* Wild Mango - flowersofindia
* Spondias mangifera - FOREST FLORA OF ANDHRA PRADESH

వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స

ఆంధ్ర భోజునిగా, కన్నడ రాజ్య రమారమణగా కీర్తించబడిన శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు తెలుగు భాషకు దేశ భాషలందు ఉన్న ప్రాముఖ్యత దృష్ట్యా పలికిన పలుకులు ఇవి.

right|thumb|ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భముగా విడుదలైన తపాలా బిళ్ళ - ఇందులో వ్రాసినవి - '''దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స''', "ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనములు" ," పంచదార కన్న పనస తొనల కన్న కమ్మని తేనె కన్న తెలుగు మిన్న"

## వల్లభరాయుని పద్యం
శ్రీకృష్ణదేవరాయల కన్నా ముందుగా 15వ శతాబ్ది తొలి అర్థభాగంలో జీవించిన వినుకొండ వల్లభరాయుడు ఈ పద్యంలో ప్రముఖవాక్యమైన దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స వాక్యాన్ని ఉటంకించారు. వల్లభరాయలు క్రీడాభిరామమనే వీథి నాటకాన్ని రచిస్తూ ప్రస్తావనలోని 37వ పద్యంగా రచించిన జనని సంస్కృతంబులో ఈ వాక్యం ప్రస్తావనకు వస్తుంది. ఆ పద్యం ఇది:

శ్రీనాథ యుగానికి చెందిన వినుకొండ వల్లభరాయుడు రచించిన వ్యంగ్య, శృంగారభరిత నాటకమైన క్రీడాభిరామం భాష, పదప్రయోగాల ప్రభావం శ్రీకృష్ణదేవరాయలపై ఉందని సింగరాచార్యులు వంటి సాహిత్య విమర్శకుల అభిప్రాయం.

## ఇవి కూడా చూడండి
తెలుగు తల్లి

ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:తెలుగు
స్వామిరారా

**స్వామిరారా** 2013, ఫిబ్రవరి 14న సుధీర్ వర్మ దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఉత్కంఠ భరిత తెలుగు చిత్రం. ఇందులో నిఖిల్, స్వాతి ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. కేరళలోని అనంత పద్మనాభ స్వామి ఆలయంలో దొంగిలింపబడిన ఓ చిన్ని విగ్రహం చుట్టూ అల్లుకోబడిన కథ ఇది. 

## కథ
ఈ సినిమా తిరువనంతపురంలోని పద్మనాభస్వామి గుడిలోని అత్యంత మహిమ గల గణేశుడి విగ్రహాన్ని దొంగలించడంతో మొదలవుతుంది. ఈ విగ్రహం అత్యంత పురాతనమైనది కావడం వల్లన మార్కెట్లో భారీగా ధర పలుకుతుంది. ఈ విగ్రహం ఒకరి చేతిలో నుండి మరొకరి చేతిలోకి మారుతూ వుంటుంది. నెమ్మదిగా అక్రమంగా విగ్రహాల రవాణా చేసే ముఠా కూడా ఇందులో భాగస్వామ్యం అవుతారు. ప్రతి ఒక్కరు ఈ విగ్రహాన్ని ఒకరి దగ్గర నుంచి ఒకరు దొంగిలించి అమ్మడానికి ప్రయత్నిస్తూ వుంటారు. ఇదిలా ఉండగా సూర్య (నిఖిల్) ఒక జేబు దొంగ, తనతో పాటు మరో ముగ్గురు వుంటారు. వారు బ్రతకడం కోసం చిన్న చిన్న దొంగతనాలు చేస్తూ వుంటారు.

ఒకరోజు అనుకోకుండా సూర్య, జర్నలిస్ట్ గా పనిచేస్తున్న స్వాతిని కలుసుకుంటాడు. వీరు మంచి స్నేహితులుగా మారుతారు. గ్యాంగ్ స్టర్స్ దగ్గర గల గణేష్ విగ్రహం చేతులు మారుతూ మారుతూ అనుకోకుండా స్వాతి హ్యాండ్ బ్యాగ్ లోకి చేరుతుంది. ఈ విషయం దుర్గకి తెలుస్తుంది. ఈ విగ్రహం కోసం రవిబాబు స్వాతి, సూర్యల వెంట పడతాడు. ఈ గ్యాంగ్ స్టర్ నుండి సూర్య, స్వాతి ఎలా బయట పడ్డారు? చివరికి ఆ విగ్రహం ఏమవుతుంది? అనేది మిగతా కథ.

## నటులు
*సూర్యగా నిఖిల్
*కలర్స్ స్వాతి
* సత్య
*పూజా రామచంద్రన్
*జీవా
*దుర్గగా రవిబాబు
*ప్రవీణ్
*రాజా రవీంద్ర
*జోగి నాయుడు
*సత్య (నటుడు)

## పాటలు
* లైఫంటేనే పెద్ద చేజురా, రచన:కృష్ణచైతన్య , గానం. షెఫలి అల్వరెస్ , బెన్నీ దయాళ్ 
* కృష్ణుడి వారసులంతా , రచన: కృష్ణచైతన్య, గానం. ఆర్జిత్ సింగ్ 
* యో యో యో మేము అంతా , రచన: కృష్ణచైతన్య, గానం.నిఖిల్ సిద్ధార్ద్, స్వాతి రెడ్డి 
* అదిఏంటి సారీ , రచన: కృష్ణచైతన్య , గానం.ఆర్జిత సింగ్ .
* ఈడూ వాడు ఎవడో లేడు , రచన: కృష్ణచైతన్య, గానం.అర్జిత్ సింగ్ 
* స్వామి రారా,(రీలోడ్) రచన: కృష్ణచైతన్య, గానం.సన్నీ.

## మూలాలు

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు థ్రిల్లర్ సినిమాలు
హెచ్చరిక

**హెచ్చరిక** అనునది తెలుగులో ఏదైనా ప్రమాదము లేదా అపాయము గురించి ముందస్తుగా తెలుపుటకు వాడే పదము. దీనిని సాధారణంగా ఎరుపు రంగుతో సూచిస్తారు.

**ఉదాహరణ **

## పలు రకాల హెచ్చరికలు
#**పౌరుల క్షేమాన్ని కాంక్షించి ప్రభుత్వం చేసే హెచ్చరికలు ** : ఇలాంటివి సాధారణంగా ప్రకృతి విపత్తులు ఏర్పడ్డప్పుడు చేస్తారు.
#**బెదిరింపు హెచ్చరికలు ** : ప్రభుత్వము లేదా పౌరులు వీటిని చేస్తారు. పౌరులు తమ కోరికల సాధనలకోసం చేస్తే , ప్రభుత్వం శాంతి భద్రతలను అదుపులో ఉంచడానికి చేస్తుంది.
#** ఉపకరణాల / మందుల వాడుక హెచ్చరికలు ** : కొన్ని మందుల వాడకంలోనూ, కొన్ని ఉపకరణాలను సక్రమంగా ఉపయోగించుటకు చేసే సూచనలు. వీటిని అధిగమించినచో, ప్రాణాపాయమొ కలుగవద్దు.
#**రహదారి హెచ్చరికలు ** : రహదారులలో ప్రమాదాల నివారణకు చేసే హెచ్చరికలు. వీటిని ప్రభుత్వం చేస్తుంది.

## మూలాలు
షాడో

*షాడో (పాత్ర) - ప్రముఖ డిటెక్టివ్ నవలా రచయిత మధుబాబు కథానాయకుడు
*షాడో (2013 సినిమా) - వెంకటేష్, తాప్సి నటించిన 2013 సినిమా
గ్రీకు వీరుడు (సినిమా)

**గ్రీకు వీరుడు ** 2013 మే 3 న కొండపల్లి దశరథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ఇందులో నాగార్జున, నయనతార ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు.
## కథ
చందు (నాగార్జున) అవివాహితుడు. అమెరికాలో నివసిస్తుంటాడు. అతని కుటుంబం భారతదేశంలో నివసిస్తుంటుంది. కుటుంబ సంబంధాలకు అసలు విలువివ్వని మనస్తత్వం అతనిది. ఒక కేసులో చిక్కుకున్న అతనికి పాతిక కోట్లు అవసరమౌతాయి. అవి తెచ్చుకోవడానికి భారత్ వస్తాడు. ఇక్కడ అనుకోకుండా ఒక సమస్యలో చిక్కుకుంటాడు. ఆ సమస్య నుండి బయటపడటానికి సంధ్య (నయనతార) ని తన భార్యగా అందరికీ పరిచయం చేసుకుంటాడు. బాంధవ్యాలకి విలువివ్వని చందుకి ఎలాంటి పరిస్థుతులు ఎదురయ్యాయి? చివరికి అతనిలో మార్పు వచ్చిందా? అన్నది మిగతా కథ.
## నటులు
*నాగార్జున
* నయనతార
* మీరా చోప్రా
*కోవై సరళ
*భరత్ రెడ్డి
*బ్రహ్మానందం
*ఎమ్మెస్ నారాయణ
* కె. విశ్వనాథ్
* భరత్ రెడ్డి

## పాటల జాబితా
ఐ హేట్ లవ్ స్టోరీస్ , రచన: కృష్ణచైతన్య , గానం.రంజిత్, నవీన్ మాధవ్ 

నీ విన్నది నిజమేనా , రచన: బాలాజీ , గానం.రంజిత్

ఓనాడు వాషింగ్టన్ లో, రచన: సాహితీ, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం  

ఈ పరీక్షలో, రచన సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం.హరిచరన్ , వందన   

ఎవరూ లేరని, రచన: వనమాలి, గానం.మల్లిఖార్జున్   

ఓసీనా బంగారం, రచన: అనంత శ్రీరామ్.హేమచంద్ర, ఎం ఎం మానసి    

మరో జన్మ, రచన: బాలాజీ , గానం.రాహూల్ నంబియార్.   

## మూలాలు

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
ఇద్దరమ్మాయిలతో

పరమేశ్వరా ఆర్ట్స్ పతాకంపై పూరీ జగన్నాధ్ దర్శకత్వంలో బండ్ల గణేష్ నిర్మించిన సినిమా ***ఇద్దరమ్మాయిలతో***. అల్లు అర్జున్, అమలా పాల్, కేథరీన్ థెరీసా ముఖ్యపాత్రలు పోషిస్తున్న ఈ సినిమాకి దేవి శ్రీ ప్రసాద్ సంగీతాన్ని అందించారు. ఈ సినిమా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 31 మే, 2013న విడుదలౌతున్నది.

## కథ
**గమనిక**: ఈ సినిమా యొక్క కథ నాన్-లీనియర్ విధానంలో నడుస్తుంది. కానీ కొన్ని కారణాల వల్ల ఈ కథ లీనియర్ విధానంలో ఇక్కడ రాయబడింది. దయచేసి గమనించగలరు.

ఇటలీకి ఫిడేల్ బ్రహ్మ (బ్రహ్మానందం) దగ్గర వయొలిన్ నేర్చుకోవాలని వచ్చిన కోమలి (అమలా పాల్) అక్కడ సంజు రెడ్డి (అల్లు అర్జున్) అనే ఒక స్ట్రీట్ పర్ఫార్మరుతో ప్రేమలో పడుతుంది. ఒకరోజు తనకు తెలియకుండానే ఒక ఘోరమైన హత్యను తన కెమేరాలో షూట్ చేస్తుంది. ఆ డాన్ (షావర్ అలీ) మనుషుల నుంచి కోమలిని సంజు ఒకసారి కాపాడుతాడు. తమ ఇద్దరి కుటుంబాలు వాళ్ళ పెళ్ళికి ఒప్పుకున్నాక కోమలిని ఆ డాన్ తమ్ముడు కిడ్నాప్ చేస్తాడు. సంజు ఆ ప్రదేశానికి చేరుకున్న వెంటనే తన కళ్ళ ముందే కోమలిని కత్తితో పొడుస్తాడు ఆ డాన్ తమ్ముడు (పెనుమత్స సుబ్బరాజు). అందరినీ ఎదిరించి ఆ డాన్ తమ్ముడిని తీవ్రంగా గాయపరిచి, సంజు కోమలిని హాస్పిటల్లో చేరుస్తాడు. అక్కడికి వారిద్దరి తల్లిదండ్రులు చేరుకుంటారు. సంజు తండ్రి (నాజర్) తన స్నేహితుడైన సెంట్రల్ మినిస్టరు (రావు రమేష్)కి ఈ విషయాన్ని చెప్తాడు. కానీ ఆ సెంట్రల్ మినిస్టర్ కాజేసిన వెయ్యి కోట్లను స్విస్ బ్యాంకులో వెయ్యడానికి నిరాకరించినందువల్లే ఆ దేశం యొక్క అంబాసిడరు (డేమియన్ మవిస్)ను ఆ డాన్ ద్వారా చంపించాడని, అదే కోమలి షూట్ చేసిందని సంజు తండ్రికి తెలియదు. సెంట్రల్ మినిస్టర్ నుంచి ఫోన్ అందుకున్న ఆ డాన్ హాస్పిటలుకి వెళ్ళి సంజుని కత్తితో దారుణంగా గాయపరిచి, వారిద్దరి తల్లిదండ్రులనూ చంపి, ఆ కెమెరాను తీసుకుని వెళ్ళిపోతాడు. నాటి నుంచి ఆ డాన్ పై విపరీతమైన పగతో రగులుతున్న సంజు ఎన్ని సార్లు ప్రయత్నించినా ఆ డాన్ ప్రాణాలు తీయలేకపోతుంటాడు.

ఇంతలో సంజుకి ఆ డాన్ పై పగతీర్చుకునేందుకో అవకాశం దక్కుతుంది. సెంట్రల్ మినిస్టర్ కూతురు ఆకాంక్ష (కేథరీన్ థెరీసా) ఇటలీకి సైకాలజీ కోర్సుకు వస్తుంది. తను కోమలి ఉన్న ఇంట్లో దిగబోతుందని తెలిసి, అక్కడ ఒక డైరీని వదిలి వెళ్తాడు సంజు. అందులో వాళ్ళ పెద్దలు వారి పెళ్ళికి ఒప్పుకున్నరని రాసి ముగించేస్తాడు. ఆ ఇంట్లో దిగిన ఆకాంక్ష ఆ డైరీ చదివి, సంజు కోమలిలపై ఆసక్తిని పెంచుకుంటుంది. డైరీ పూర్తయ్యాక సంజుని కోమలి గురించి అడిగితే సంజు కోమలి చనిపోయిందని చెప్తాడు. మెల్లగా ఆకాంక్షను ట్రాప్ చేసి వారిద్దరూ కలిసి దిగిన ఫొటోలను ఆ డాన్ కి పంపిస్తాడు సంజు. తను పెళ్ళిచేసుకోబోయే అమ్మాయి తనని చంపాలనుకునే వాడితో తిరుగుతోందని తెలిసి ఆ డాన్ రగిలిపోతాడు. ఇంతలో ఆకాంక్ష తండ్రి పంపిన గూండాలతో ఫైట్ చేస్తూ ఆకాంక్షకి నిజాన్ని చెప్పేస్తాడు. చివరికి ఆ డాన్ మరియూ తన తమ్ముడి ప్రాణాలను తీసేస్తాడు సంజు. సంజు కోమలిలతో మీరిద్దరూ విడిపోయాక నేను తిరిగి వస్తానని చెప్పి ఆకాంక్ష వెళ్ళిపోవడంతో సినిమా ముగుస్తుంది.

## నటులు
*ఖయ్యూం
*అల్లు అర్జున్
*అమలా పాల్
*బ్రహ్మానందం
*సత్యం రాజేష్
*సుప్రీత్
*మురళీ శర్మ
*ప్రదీప్ రావత్

## సంగీతం
దేవి శ్రీ ప్రసాద్ ఈ సినిమాకి సంగీతాన్ని అందించారు. పూరీ జగన్నాధ్ సినిమాకి సంగీతం అందించడం దేవి శ్రీకి ఇది తొలి సారి. ఆదిత్య మ్యూజిక్ లేబెల్ ద్వారా శిల్పకళా వేదికలో ఈ సిన్మా పాటలను ఏప్రిల్ 28, 2013న విడుదల చేసారు. ఈ సినిమా పాటలు ప్రజలచే విశేషంగా ఆదరించబడ్డాయి.

## బయటి లంకెలు
*చిత్ర వివరాలు 

## మూలాలు


వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
కడలి (సినిమా)

**[[కడలి]] ** 2013, జనవరి 29 న విడుదలైన తెలుగు అనువాద చిత్రం. ప్రముఖ నటుడు కార్తీక్ కుమారుడు గౌతం, ప్రముఖ నటి రాధ కుమార్తె తులసి నాయర్ నాయకా, నాయికలుగా నటించగా, మణిరత్నం దర్శకత్వం వహించారు.
## నటీనటులు
*గౌతమ్ కార్తీక్
*తులసి నాయర్
*అర్జున్
*అరవింద్ స్వామి
*తంబి రామయ్య
*మంచు లక్ష్మి
*కలైరాణి
*గురు సోమసుందరం
*ఏకా లఖాని
*మునీష్ కాంత్

## మూలాలు
 

వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:మణిరత్నం దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:తమిళ సినిమాలు
కడలి

**కడలి** అనగా సముద్రం. కడలి పేరుతోనున్న కొన్ని వ్యాసాలు.

* కడలి (గ్రామం) - తూర్పు గోదావరి జిల్లా, రాజోలు మండలానికి చెందిన గ్రామం. 
* కడలి (సినిమా) - 2013, జనవరి 29 న విడుదలైన తెలుగు అనువాద చిత్రం.
పోలీస్ (అయోమయ నివృత్తి)

**పోలీస్** అనగా రక్షకభటుడు.

# పోలీస్ (సినిమా)
# పోలీస్ అల్లుడు
# పోలీస్ ఆఫీసర్
# పోలీస్ బ్రదర్స్
# పోలీస్ రిపోర్ట్
# పోలీస్ లాకప్
# పోలీస్ వెంకట స్వామి
పట్టు

**పట్టు** అనే పదానికి చేపట్టు, సిల్క్ అనే అర్ధాలున్నాయి.

# పట్టుచీర
# పట్టు దారి
# పట్టు పురుగు
చమ్మక్ చల్లో

**చమ్మక్ చల్లో ** 2013, ఫిబ్రవరి 15 న విడుదలదైన తెలుగు చిత్రం.
## కథ
కిశోర్ (అవసరాల శ్రీనివాస్) మంచి సినిమా తీయడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాడు. అధ్యాపకుడు అప్పారావు (సయాజీ షిండే) వినిపించిన ఒక ప్రేమ కథ అతడిని ఆకట్టుకొంటుంది. తన శిష్యులైన శ్యాం (వరుణ్ సందేశ్), అన్‍షు (సంచితా పడుకొనే) ప్రేమకథే ఆ కథ. వీరిద్దరికి వివాహ నిశ్చితార్థం కూడా జరిగిపోతుంది. తర్వాత శ్యాం ఉద్యోగంలో భాగంగా బెంగులూరు వెళ్తాడు. అక్కడ అతనికి సునయన (కేథరీన్) పరిచయమౌతుంది. ఆమె పట్ల శ్యాం ఆకర్షణ పెంచుకుంటాడు. చివరికి ఎవరిని పెళ్ళి చేసుకుంటాడనేది ముగింపు.
## నటవర్గం
*వరుణ్ సందేశ్
*సంచిత పడుకొణె
*కేథరీన్ థెరీసా
*వెన్నెల కిశోర్
*అవసరాల శ్రీనివాస్
* సాయాజీ షిండే
* చిన్మయి ఘట్రాజు
* బ్రహ్మాజీ
* సురేఖా వాణి
*సత్య (నటుడు)

## బయటి లంకెలు
*చిత్ర చాయాచిత్రమాలిక
*చిత్ర సమీక్ష
వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
అమలా పాల్

**అమలా పాల్ ** కేరళకు చెందిన సినీ నటి. తెలుగు, తమిళం, కన్నడ, మలయాళ చిత్రాలలో నటించింది.
## నేపధ్యము
ఈమె అసలు పేరు **అనఖ **. కేరళ లోని ఎర్నాకుళంలో మలయాళ క్రైస్తవ కుటుంబంలో జన్మించింది. వీరి కుటుంబము కేరళ లోని కొచ్చిలో స్థిరపడింది. తండ్రి వర్గీస్ పాల్, కేంద్రప్రభుత్వ ఉద్యోగి. తల్లి అన్నీస్ పాల్ గృహిణి. ఈమెకు ఒక అన్నయ్య ఉన్నాడు. విద్యాభ్యాసాన్ని కోచిలో పూర్తిచేసింది.
## నట జీవితము
2009 లో ఇంటర్ అయిపోయిన తర్వాత ఇంజనీరింగ్ లో ప్రవేశానికై ఒక సంవత్సరము విరామము తీసుకొంది. ఈ సమయంలో ఈవిడ చాయాచిత్రాలు చూసిని ప్రముఖ మలయాళ దర్శకుడు **లాల్ జోస్ ** తన చిత్రం **నీల తామర ** లో ఒక చిన్న పాత్రకు ఈమెను ఎంచుకున్నాడు. ఆచిత్రం విజయవంతము కానప్పటికి, అందులో ఈవిడ నటన విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకొంది. తరువాత తమిళ హాస్యచిత్రం **వికడకవి ** లో ఒక పాత్రను పోషించింది. ఈ చిత్ర విడుదల బాగా ఆలస్యంగా జరిగి, ఈవిడ 6 వ చిత్రంగా విడుదలయ్యింది. ఈమధ్యలో **వీర శేకరన్ **, **సింధు సామవేళి ** అనే తమిళ చిత్రాలలో నటించింది. సామి దర్శకత్వంలో వచ్చిన సింధు సామవేళిలో ఈమె పోషించిన ** సుందరి ** పాత్ర వివాదాలను సృష్టించింది. ఇందులో మావగారితో అక్రమ సంబంధాన్ని కొనసాగీచే కోడలి పాత్రలో నటించింది. తరువాత మైనా చిత్రంలో నటించింది. ఈ చిత్ర ఘనవిజయంతో అవకాశాలు వెల్లువెత్తాయి.
## నటించిన చిత్రాలు

## వెబ్‌సిరీస్‌

## వివాహం
అమలా పాల్ 2014లో దర్శకుడు విజయ్‌తో వివాహం చేసుకొని 2017లో మనస్పర్థలు రావడంతో విడాకులు  తీసుకున్నారు. ఆ తర్వాత ఆమె  నటుడు జగత్‌ దేశాయ్ ను 2023 నవంబర్ 5న వివాహం చేసుకుంది.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

*
* ట్విట్టర్ లో అమలాపాల్

వర్గం:1991 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వరుణ్ సందేశ్

**వరుణ్ సందేశ్** ఒక తెలుగు నటుడు. పూర్వీకులది ఆంధ్రప్రదేశ్ అయినప్పటికి అమెరికాలో స్థిరపడ్డారు. ఆయన 2019లో బిగ్‌బాస్‌ లో కంటెస్టెంట్ గా పాల్గొన్నాడు.
## నేపధ్యము
ఒడిషాలోని రాయగడలో జన్మించాడు. తరువాత వీరి కుటుంబం హైదరాబాద్ మారడంతో అక్కడ నాలుగేళ్ళు ఉన్నాడు. తర్వాత అమెరికా వెళ్ళి పోయాడు. విద్యాభ్యాసమంతా అమెరికా లోనే జరిగింది. హ్యాపీడేస్ చిత్రం కోసం శేఖర్ కమ్ముల నిర్వహించిన నటనా పోటీలలో పాల్గొని ఆ చిత్రంలో చందు పాత్రను పోషించాడు. ఆచిత్ర విజయంతో వరుస అవకాశాలు చేజిక్కించుకొని నటునిగా స్థిరపడ్డాడు. హైదరాబాదుకు తన మకాం మార్చాడు.
## కుటుంబము
ఇతను ప్రముఖ రచయిత జీడిగుంట రామచంద్ర మూర్తి మనవడు. ఇతని బాబాయి [[జీడిగుంట శ్రీధర్]] పేరుగల నటుడు. వీరి కుటుంబంలో తల్లి రమని జీడిగుంట్ల గృహిణి, తండ్రి విజయ్‌ సారధి ఐ.బి.ఎంలో ఉద్యోగి. చెల్లెలు **వీణా సాహితీ** అలా మొదలైంది చిత్రానికి సాహిత్యాన్ని సమకూర్చింది. తన సహనటి శ్రద్దా దాస్తో కొన్నాళ్ళు సహజీవనం చేశాడు.

## నటించిన చిత్రాలు

### వెబ్ సిరీస్

* *అన్ని సినిమాలు తెలుగులోనే ఉంటాయి, వేరే చెప్పకపోతే తప్ప.*

### టెలివిజన్

## బయటి లంకెలు

## మూలాలు


వర్గం:1989 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:బిగ్ బాస్ (తెలుగు టీవీ సిరీస్) పోటీదారులు
శ్రీకాంత్ అడ్డాల

**శ్రీకాంత్ అడ్డాల** తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, పాటల రచయిత. అసోసియేట్ డైరెక్టర్‌గా చాలా సినిమాలకు పనిచేసిన శ్రీకాంత్ 2008లో వరుణ్ సందేశ్, శ్వేతా బసు ప్రసాద్ కలిసి నటించిన కొత్త బంగారు లోకం సినిమాకు తొలిసారిగా దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ చిత్రం మంచి ఆదరణ పొందడమేకాకుండా, 2008 సంవత్సరంలో విజయవంతమైన చిత్రాలలలో ఒకటిగా నిలిచింది.

## నేపథ్యము
శ్రీకాంత్ సెప్టెంబరు 19న పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, రేలంగి గ్రామంలో జన్మించాడు.

## సినీ జీవితము
దర్శకుడు కాకమునుపు పలు చిత్రాలకు సహాయ దర్శకుడిగా పనిచేసాడు. ఆర్య 2, బొమ్మరిల్లు వాటిలో కొన్ని. ఇతని పనితీరు నచ్చిన నిర్మాత దిల్ రాజు ఇతనికి మొదటి అవకాశం ఇచ్చాడు. దిల్ రాజ్ సూచన మేరకు ఆరు నెలలపాటు కొత్త బంగారు లోకం సినిమా కథను తయారుచేశాడు. ఈ చిత్రం వివిధ విభాగాలలో నంది అవార్డులు, ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులను గెలుచుకుంది. ఉత్తమ చిత్రం విభాగంలో ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డుకు నామినేట్ చేయబడింది. రెండు సంవత్సరాల తరువాత, సీతమ్మ వాకిట్లో సిరిమల్లె చెట్టు అనే మల్టీస్టారర్ చిత్ర కథను రాసుకున్నాడు. దిల్ రాజు నిర్మాతగా వెంకటేష్, మహేష్ బాబు నటించిన ఈ చిత్రం 2013, జనవరి 11న విడుదలై ప్రపంచవ్యాప్తంగా మంచి స్పందన అందుకుంది. 2014లో నాగబాబు కుమారుడు వరుణ్ తేజ్ హీరోగా, పూజా హెగ్డే హీరోయిన్ గా ముకుంద సినిమాను రూపొందించాడు. 2016, మే 16న ఇతని నాలుగవ చిత్రం బ్రహ్మోత్సవం విడుదలైంది. 2021లో ఇతని ఐదవచిత్రం నారప్ప విడుదలయింది.

## చిత్రాలు
### దర్శకుడిగా

### పాటల రచయితగా

### నటుడిగా
సాయిప్రదీప్ తానూరు 
* సీతమ్మ వాకిట్లో సిరిమల్లె చెట్టు (2013)

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటల రచయితలు
శ్రద్ధా దాస్

**శ్రద్ధా [[దాస్]] ** భారతీయ సినీనటి. పలు తెలుగు చిత్రాలలో కూడా నటించింది.
## నేపధ్యము
ఈమె ముంబయిలో జన్మించింది. తండ్రి వ్యాపారవేత్త. తల్లి గృహిణి. వీరు పురూలియా నుండి ముంబై వచ్చి అక్కడే స్థిరపడ్డారు. శ్రద్ధ ముంబైలోనే తన విద్యాభ్యాసాన్ని పూర్తిచేసింది. ముంబై విశ్వవిద్యాలయము నుండి పాత్రికేయ రంగంలో డిగ్రీ పట్టా పొందింది.
## నటించిన చిత్రాలు
### తెలుగు

# పారిజాత పర్వం (2024)
#నిరీక్షణ 
#అర్థం
# నిరీక్షణ (2023)
#ఏక్ మినీ కథ (2021)
#డిక్టేటర్ (2016)
#రేయ్ (2013)
#మొగుడు (2011)
#ముగ్గురు (2011)
# మరో చరిత్ర (2010)
#నాగవల్లి (2010)
#డార్లింగ్ (2010)
#ఆర్య 2 (2009)
#అధినేత (2009)
#టార్గెట్ (2009)
#సిద్దు ఫ్రం శ్రీకాకుళం (2008)
# గుంటూర్ టాకీస్ (2016)

### హిందీ
*చాయ్ షాయ్ బిస్కెట్స్
*లక్కీ కబూతర్
*దిల్‍తో బచ్చాహై జీ
*లాహోర్
**[[జిద్]]*
### కన్నడ
*హొస ప్రేమ పురాణ
*కోటిగొబ్బ

### మళయాళం
*డ్రాకులా 2013

## వెబ్ సిరీస్
 
*ఖాకీ: ద బీహార్ ఛాప్టర్

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 

వర్గం:1987 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఫరీదా జలాల్

**ఫరీదా జలాల్ ** ప్రముఖ భారతీయ సినీనటి. పలు సినిమాలు, టీవీ ధారావాహికలు, నాటకాలలో నటించింది. ఈవిడ భర్త **తబ్రెజ్ బర్మావర్ ** కూడా నటుడే. ఈయన 2003, సెప్టెంబరులో చనిపోయాడు.ఈ దంపతులకు ఒక కుమారుడు **యాసీన్ ** ఉన్నాడు. ఫరీదా కథా నాయికగా విజయవంతం కానప్పటికి, సహాయనటిగా ఎంతో పేరుపొందింది.
## నట జీవితము
### చిత్రాలు
*తక్‌దీర్ (1967)
*ఆరాధన
*ఏ రాస్తే హై ప్యార్ కే
*మహల్
*కభీ ఖుషీ కభీ గమ్
* జుబేదా
* ది చెస్ ప్లేయర్స్

### టీవీ ధారావాహికలు
*ఏతోహై జిందగీ
*దేఖ్ భాయ్ దేఖ్
*షరారత్
*స్టార్ యార్ కళాకార్
*బాలికా వధు
*అమ్మాజీకీ గలీ
*హీరో
*జీనీ అవుర్ జూజూ
## పురస్కారాలు
* 1972: ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సహాయక నటి *పరాస్* (1971) చిత్రం కొరకు
* 1992: ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ సహాయక నటి : *హెన్నా* (1991) చిత్రం కొరకు
* 1995: ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ నటి విమర్శకుల పురస్కారము *[[మమ్మో]]* (1994) చిత్రం కొరకు
* 1996: బెంగాల్ సినీ విలేకరుల పురస్కారము - ఉత్తమ నటి - 'మమ్మో*(1994) చిత్రం కొరకు
* 1996: [[ఫిల్మ్‌ఫేర్]] ఉత్తమ సహాయక నటి  *దిల్ వాలే దుల్హనియా లేజాయేంగే'' (1995) చిత్రం కొరకు

## బయటి లంకెలు
*

వర్గం:1949 జననాలు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
లీలావతి గణితంలో వివిధ మానాలు

లీలావతి గణితంలో వివిధ ప్రాచీన మానాలను రెండవ ప్రకరణంలో ఈ విధంగా వివరించటం జరిగింది.
## రాజముద్రా పరిభాషా
::::**వరాటకానాం దశక ద్వయం యత్ సా కాకిణీ తాశ్చ పణశ్చ తస్రః****తే షోడశద్రమ్మ ఇహావహమ్యో, ద్రమ్మ్తె స్తదా షోడశ భిశ్చ నిషః**||
:తాత్పర్యం:

:వ్యాఖ్య:
కొలతలు, తూనికలు, తదితర మానాలు గణితానికి ఆధారభూతమైనవి. ఇవి దేశ కాలాల్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి. ఆ కాలంలో వివిధ ప్రాంతాలలో ప్రచారంలో ఉన్న వేర్వేరు మానాల్ని లీలావతి గణితంలో వివరించటం జరిగింది. ముందుగా ద్రవ్యమానం. ఆనాడు చలామణిలో ఉన్న నాణాల సంగతి ఈ శ్లోకం తెలియజేస్తుంది.
## తౌల పరిభాషా
:::తుల్యా యవాభ్యాం కథితా ఽ త్ర గు ఞ్జా  వల్లస్త్రి గుఞ్జో ధరణంచ, తే ఽష్టౌ గద్యాణక స్తద్ ద్వయ మిన్దృతుల్యై, ర్వల్లై స్తధైకో ధటక ప్రదిష్టః ||
:తూకాలకు మానం:

:* యవ=బార్లీధాన్యం వంటిది; గుంజ = గురువింద గింజ;  **వల్ల శబ్దం కాలక్రమేణా బల్ల గా రూపొంది ఉండవచ్చు.
## సువర్ణాది తౌల పరిభాషా
:::**దశాద్దగుంజం ప్రవదన్తిమాషం మాషాహ్యయైః షోడశబిశ్చ కర్షమ్****కర్షైశ్చ తుర్బిశ్చ పలం తులాజ్ఞాః కర్షం సువర్ణస్య సంజ్ఞమ్||**

*"సువర్ణం" అనేది ఒక కర్షం బంగారానికి సంజ్ఞ. (యిటీవల దాకా " కాసు " అని వ్యవహారంలో ఉండేది)
## దైర్ఘ్య మాన పరిభాషా
:::**యవోదరై రంగుళ మష్ట సంఖై ర్హస్తోంగులైః షడ్గుణీ తైశ్చతుర్భిః** **హస్తైశ్చతుర్భి ర్భవతీహ దణ్ణః క్రోశః సహస్ర ద్వితయెన తేషామ్||**
:పొడవులకు కొలమానం:

*" హస్తం" ఈనాటి సుమారు 20" కు లేదా 50 సెం.మీ. లకు సమానం.
* "క్రోశం" రెండు మైళ్ల కన్న ఎక్కువ అంటే సుమారు 4 కిలో మీటర్లు.
* 8 బార్లీ గింజల వెడల్పు లేదా 3 వడ్ల గింజల పొడవు ఒక అంగుళమని గణేశుడు తన వ్యాఖ్యానంలో ఉటంకించాడు.
## పెద్ద పొడవులు - విస్తీర్ణాలు
:::**స్యాద్యోజనం క్రోశ చతుష్ట యేన తథా కరాణాం దశ కేన వంశః** **నివర్తనం వింశతి వంశ సంఖైః క్షేత్రం చతుర్భిశ్చ భుజైర్నిబద్ధమ్||**
:పెద్ద పొడవులు - విస్తీర్ణాలు:

## ఘన హస్తాది పరిభాషా
::: హస్తోన్మిత్తైర్విస్తృతి దైర్ఘ్యపిండైర్యద్ ద్వాదశాస్త్రం ఘనహస్తసంజ్ఞమ్ధాన్యాదికే యద్ ఘనగస్తమానం శాస్త్రోదితా మాగధ ఖారికా సా||

12 అంచులతో, పొడవు, వెడల్పు, ఎత్తు ఒక్కొక్క హస్తం చొప్పున ఉంటే ఆయతనాన్ని ఒక ఘనహస్తం అంటారు. దీన్ని ధాన్యాదులు కొలిచేందుకు ఉపయోగిస్తారు. మగధ దేశంలో (యిప్పటి దక్షిణ బీహార్ ప్రాంతం) శాస్త్రోక్తంగా వాడుకలో ఉన్న ఈ కొలతకు " ఖారీ " అని పేరు.

: 1 ఘన హస్తం = 1 ఖారీ

వర్గం:గణిత శాస్త్రము
అటవీ అమరవీరుల సంస్మరణ దినం

**అటవీ అమరవీరుల సంస్మరణ దినం** ప్రతి సంవత్సరం నవంబరు 10 న జరుపుకుంటారు.  గంధపు చెక్కల స్మగ్లర్ వీరప్పన్ చేతిలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన ఐఎఫ్‌ఎస్‌ (Indian Forest Service - IFS) అధికారి శ్రీనివాస్‌ స్మరణార్థం ప్రతి సంవత్సరం అమరవీరుల సంస్మరణ దినాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. అటవీ అధికారులు తమ ప్రాణాలను లెక్కచేయకుండా కలప స్మగర్లతో తీవ్ర వాదులతో పోరాటం చేసి, వారు చేసిన దాడులలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన అటవీశాఖ అమరవీరుల అత్మకు శాంతి కలగాలని శ్రద్ధాంజలి ఘటిస్తూ వారి సేవలను ఈ రోజు గుర్తు చేసుకుంటారు. కొన్ని చోట్ల రక్తదాన శిబిరాలను ఏర్పాటు చేసి అటవీ అమరవీరుల త్యాగానికి గుర్తుగా అటవీ శాఖకు సంబంధించిన పలువురు రక్తదానం చేస్తారు.
## హైదరాబాదులో అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవం
ప్రతిఏటా నవంబరు 10న నెహ్రూ పార్కులో ఉన్న అమరవీరుల స్తూపం వద్ద సంస్మరణ దినోత్సవ సందర్భంగా అమరవీరులకు నివాళులర్పిస్తారు. ఈ కార్యక్రమానికి రాష్ట్ర అటవీశాఖ మంత్రి కూడా హాజరై కార్యక్రమానికి అధ్యక్షత వహించి నివాళులు అర్పిస్తారు. రాష్ట్ర అటవీశాఖ కార్యదర్శి, జూపార్క్ సంచాలకులు కూడా డినికి హాజరౌతారు. రక్తదాన శిభిరం కూడా ఏర్పాటు చేస్తారు. ఇప్పటివరకు 3 దశాబ్దాలలో దాదాపు 30 మంది అటవీ అధికారులు విధి నిర్వహణలో ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అధికమంది కలప స్మగ్లింగ్ కాంట్రాక్తర్ల చేతిలో అమరులైననూ కొందరు వన్యప్రాణుల బారి నుంచి మరికొందరు నక్సలైట్ల దాడులతో ప్రాణాలు వదిలారు.  

## జిల్లాలలో అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవాలు
నవంబరు 10న రాష్ట్ర రాజధానిలో జరిపేవిధంగానే ప్రతి జిల్లా కేంద్రాలలో కూడా అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవాలను నిర్వహిస్తారు. జిల్లాస్థాయి అధికారులు, మంత్రులు, ప్రజాప్రతినిధులు ఈ కార్యక్రమానికి హాజరై జిల్లా అటవీప్రాంతాలలో అమరులైన అటవీ అధికారులకు నివాళులు అర్పిస్తారు. మనరాష్ట్రంలో ఖమ్మం జిల్లాలో అధికంగా అడవులున్నందున స్మగ్లర్ల దాడులు కూడా ఈ జిల్లాలో అధికంగా ఉంటాయి. కడపలో ఎర్రచందనం అక్రమరవాణా చేసే కాంట్రాక్టర్ల దాడుల వల్ల కూడా అటవీ శాఖ అధికార్ల మరణం అధికంగా ఉంటుంది.

## అటవీ అధికారులు అమరులైన విధాలు
విధి నిర్వహణలో ఉన్నప్పుడు అటవీ అధికారులు అనేకకారణాలతో అమరులవుతున్నారు.
* కలప స్మగ్లింగ్ చేస్తున్నప్పుడు పట్టుకోవడంతో స్మగ్మర్లు చేసే దాడులవల్ల
* అటవీ భూములు కాపాడుతునప్పుడు ఆక్రమణ దారులచేసే దాడులవల్ల
* అడవులలో తనిఖీ చేస్తున్నప్పుడు వన్యప్రాణులు అకస్మాత్తుగా దాడుల చేయడం వల్ల
* నక్సలైట్ల దాడుల వల్ల
## అటవీ అధికారులు విధినిర్వహణలో దాడులు తగ్గుటకై ప్రభుత్వం చర్యలు
మూడు దశాబ్దాల నుంచి సరాసరిన ఒక్కో అధికారి మరణం పొందడంతో పాటు అనేక మంది గాయాలబారిన పడుతున్నారు. దీనిపై ప్రభుత్వం తగు చర్యలు కూడా తీసుకుంది. 2010లో హైదరాబాదులోని జూపార్కులో జరిగిన అటవీ అధికారుల సంస్మరణ దినీత్సంలో రాష్ట్ర అటవీ మంత్రి మాట్లాడుతూ అడవులలో పర్యవేక్షించే అధికారులకు రైఫిళ్ళు సరఫరా చేస్తామని ప్రకటించారు. దట్టమైన అరణ్యాలలో సీసీ కెమరాలు ఉంచడం కూడా జరిగింది. దీనివల్ల అధికారులు కార్యాలయంలో ఉంటూ అడవులలో జరుగుతున్నది పర్యవేక్షించవచ్చు. స్మగ్లర్లు ఉన్నట్లు తెలిస్తే ఆయుధాలు, బలగాలతో వెళ్ళవచ్చు. దీనివల్ల మరణాలు తగ్గుతాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
*అడవి
*వనమహోత్సవం
*పోలీస్ అమరవీరుల సంస్మరణ దినం
*దినోత్సవాలు
## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:స్మారక దినోత్సవాలు
బాలెంత

thumb|బాలెంతలు - ప్రసవం అయిన తరువాత కొన్ని రోజుల పాటు అనారోగ్య బారిన పడకుండా తప్పించుకొనేందుకు చెవిలో దూది పెట్టుకోవడం, వస్త్రాన్ని చుట్టుకోవడం వంటి కొన్ని జాగ్రత్తలు వహిస్తారు.
స్త్రీ శిశువుకు జన్మనిచ్చిన తరువాత 21రోజుల నుంచి 29 రోజుల పాటు కొంత బలహీనంగా ఉంటుంది. ఈ సమయంలో ఆమెను **బాలింత** లేదా **బాలెంత**గా వ్యవహరిస్తారు.

## బాలింత జ్వరం
ప్రసవం అయిన 14 రోజుల లోపు 100.4 0 F కంటే ఎక్కువ జ్వరం ఏ కారణం చేత వచ్చినా దానిని బాలెంత జ్వరం (Puerperal fever) అంటారు. ఇది సామాన్యంగా ఇన్ఫెక్షన్ మూలంగా వస్తుంది.

### సాధారణ చికిత్స

బాలింతలలో వాతం, ఒంటి నొప్పులు సాధారణంగా సంభవిస్తూంటాయి. వీటికి సింధువార (వావిలి) ఆకు చికిత్సగా పనిచేస్తుంది. 

ఇంగువకి రోగనిరోధకశక్తి ఎక్కువ. గర్భనిరోధకంగా ఇది వాడుకలో ఉండేది. రుతుసమస్యల్ని తగ్గిస్తుంది. ఇందువల్లనే బాలింతలకు ఇచ్చే ఆహారంలో ఇంగువ ముఖ్యమైన పదార్థం.

### కారణాలు
[link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:Streptococcus_pyogenes.jpg|thumb|230x230px|'''Streptococcus pyogenes''' (red-stained spheres) is responsible for most cases of severe puerperal fever. It is commonly found in the throat and [nasopharynx of otherwise healthy carriers, particularly during winter. Details: A pus specimen, viewed using Pappenheim's stain @ 900x magnification]]
* జననాంగాల్లో ఇన్ఫెక్షన్
* మూత్ర సంబంధమైన ఇన్ఫెక్షన్
* రొమ్ములో ఇన్ఫెక్షన్
* సిజేరియన్ ఆపరేషన్ చేసిన పొట్టమీది కుట్లు చీము పట్టడం.
* రక్తనాళాల్లో రక్తం గడ్డ కట్టడం
* మలేరియా, క్షయ మొదలైన వ్యాధులు
* ఇతర బాక్టీరియా లేదా వైరస్ వ్యాధులు

## ఇవి కూడా చూడండి

* గర్భం
* బాలెంత జ్వరం
* రొమ్ము పంపు

## మూలాలు
తెలుగువారి సంపూర్ణ పెద్దబాలశిక్ష - గ్రంథకర్త : గాజుల సత్యనారాయణ

## బయటి లింకులు

వర్గం:హిందూ ఆచారాలు
ఈగ (సినిమా)

వారాహి చలన చిత్రం పతాకంపై సాయి కొర్రపాటి నిర్మించిన చిత్రం ***ఈగ***. ఎస్.ఎస్. రాజమౌళి దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో నాని, సమంత, సుదీప్ ప్రధాన పాత్రధారులు. ఎం. ఎం. కీరవాణి సంగీతాన్ని అందించారు. ఈ చిత్రం ప్రపంచవ్యాప్తంగా జూలై 6, 2012 న విడుదలై భారీ విజయాన్ని సాధించింది.

## కథ
బిందు (సమంత) వాళ్ళ ఎదురింటిలో నివసిస్తూ ఉంటాడు నాని (నాని), అంతేకాకుండా రెండు సంవత్సరాల నుంచి నాని బిందుని ప్రేమిస్తూ ఉంటాడు. బిందు సమాజానికి మంచి చేయాలనే ఉద్దేశంతో ప్రాజెక్ట్ 511 అనే ఎన్జీవో సంస్థని నడుపుతూ అందులో తను కూడా ఒక సోషల్ వర్కర్ గా పనిచేస్తూ ఉంటుంది. బిందు కూడా నానిని ప్రేమిస్తుంది కానీ చెప్పకుండా తనే తెలుసుకోవాలని తన చుట్టూ తిప్పుకుంటూ ఉంటుంది. ఇంతలో బిందు నడిపే ఎన్జీవో సంస్థకి సహాయం చేసే గొప్ప ధనికుని పాత్రలో పరిచయమైన సుదీప్ (సుదీప్) బిందుని ఇష్టపడతాడు.

సుదీప్ చాలా క్రూరమైన స్వభావం కలవాడు, తన అవసరానికి ఇతరులను చంపడానికి కూడా వెనుకాడడు. నాని బిందుని ప్రేమిస్తున్నాడని సుదీప్ కి తెలియగానే నానిని అతి కిరాతకంగా చంపేస్తాడు. చనిపోయిన నానినే మళ్ళీ ఈగగా పుడతాడు. అలా జన్మించిన ఈగ తనే నాని అని బిందుకి ఎలా తెలియజేసింది, తనను చంపిన సుదీప్ మీద ఎలా పగ తీర్చుకుందనేదే మిగిలిన చిత్రం.

## తారాగణం
* నానిగా నాని
* బిందుగా సమంత
* సుదీప్ గా సుదీప్
* కళగా హంసా నందిని 
* బిందు వదినగా దేవదర్శిని 
* సుదీప్ స్నేహితుడిగా ఆదిత్య 
* మాంత్రికుడు *తంత్ర*గా అభిరాం

## నిర్మాణం
### అభివృద్ధి
దర్శకుడు రాజమౌళి ఈ సినిమాను 10 కోట్ల రూపాయల బడ్జెట్ లోపు తీయాలనుకున్నాడు. మకుట అనే గ్రాఫిక్స్ సంస్థను సంప్రదించి యానిమేషన్ ద్వారా ఈగను రూపొందించమన్నాడు. కానీ వారిచ్చిన అవుట్ పుట్ చూశాక అది చాలా కృత్రిమంగా అనిపించింది. ఒక దశలో ఇక సినిమా తీయలేమని ఆపేద్దామని అనుకున్నాడు. కానీ అప్పటికే గ్రాఫిక్స్ పనిమీద 8 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు కావడంతో ఎలాగైనా ముందుకు వెళ్ళాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఈగను సహజసిద్ధంగా రూపొందించాలని నిర్ణయించుకుని ప్రత్యేకమైన లెన్సుల ద్వారా నిజమైన ఈగలను వీడియో తీశారు. బ్రతికున్న వాటిని ఫోటోలు తీయడం కష్టమైన పని కాబట్టి వాటిని ఫ్రిజ్ లో ఉంచి అపస్మారక స్థితిలోకి వెళ్ళిన తర్వాత ఫోటోలు తీసేవారు. ఆ ఫోటోల సాయంతో నిజమైన ఈగ యానిమేషన్ లో ప్రాణం పోసుకుంది. ఈగ మొహమంతా కళ్ళా ఉంటాయి కాబట్టి దానిలో భావోద్వేగాలు పలికించడం కష్టం. ఈగ బాడీ లాంగ్వేజి నాని లాగా ఉండాలి కాబట్టి ముందుగా నాని కళ్ళకు గంతలు కట్టి కొన్ని శరీరంతో కొన్ని భావాలు పలికించమన్నారు. వాటి ఆధారంగా ఈగ భావాలను సహజంగా రూపొందించారు.

## పురస్కారాలు
# నంది పురస్కారం - 2012 నంది పురస్కారాలు

### సైమా అవార్డులు
2012 సైమా అవార్డులు

# ఉత్తమ చిత్రం
# ఉత్తమ సినిమాటోగ్రాఫర్ (కె.కె. సెంథిల్ కుమార్)
# సైమా ఉత్తమ ప్రతినాయకుడు (సుదీప్)

## మూలాలు

వర్గం:ఎస్.ఎస్.రాజమౌళి దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:పునర్జన్మ నేపథ్యంలో సినిమాలు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
వర్గం:సమంత నటించిన సినిమాలు