అచ్యుత్ కాన్విందే

thumb|270x270px|కాన్పూర్ ఐఐటిలో అచ్యుత్ కాన్విందే రూపొందించిన పికె కేల్కర్ లైబ్రరీ.
**అచ్యుత్ పురుషోత్తం కాన్విందే** (1916 ఫిబ్రవరి 9 - 2002 డిసెంబర్ 28) భారతీయ వాస్తుశిల్పి, బ్రూటలిస్ట్ వాస్తుశైలి అంశాలతో క్రియాత్మక విధానాలలో పనిచేశాడు. ఈయన 1974లో పద్మశ్రీ అందుకున్నాడు.

## ప్రారంభ జీవితం, విద్యాభ్యాసం
thumb|సిఎస్ఐఆర్ వద్ద అచ్యుత్ కాన్విందే
అచ్యుత్ 1916 ఫిబ్రవరి 9న మహారాష్ట్రలోని కొంకణ్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఆచ్రాలో ఒక పెద్ద కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఈయనకు రెండేళ్ల వయసులో తల్లి చనిపోయింది. తండ్రి ముంబైలో ఆర్ట్స్ టీచర్. పోర్ట్రెయిట్, ల్యాండ్‌స్కేప్ పెయింటర్ అయిన తండ్రి ద్వారా ప్రభావితుడైన కాన్విందే, కళను చేపట్టి 1942లో ముంబైలోని సర్ జె.జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ నుండి వాస్తుశిల్పంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆ తరువాత ఆయనను భారత ప్రభుత్వం హార్వర్డ్‌లో చదువుకోవడానికి పంపింది. అక్కడ ఆయన వాల్టర్ గ్రోపియస్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేసి, ఆయన ఆలోచన, బోధనల ద్వారా ప్రభావితుడయ్యాడు. బౌహాస్కు చెందిన యూరోపియన్ మాస్టర్స్ – ఆల్బర్ట్ బేయర్, లాస్లో మోహోలీ-నాగీ, మార్సెల్ బ్రూవర్, స్విస్-అమెరికన్ నిర్మాణ చరిత్రకారుడు సీగ్‌ఫ్రైడ్ గిడియన్ కూడా అతనిపై గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపారు. పాల్ రుడాల్ఫ్, ఐ. ఎం. పీ, జాన్ పెర్కిన్స్ ఆయన సహ విద్యార్థులలో కొందరు.

## వృత్తి
ఆయన భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి కౌన్సిల్ ఫర్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్‌లో చేరాడు. 1985లో ఆయన ఐఐఏ వారి "బాబూరావు మ్హాత్రే గోల్డ్ మెడల్" గెలుచుకున్నాడు.

[thumb|upright|right|కాన్విందే, రాయ్ రూపొందించిన [యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ (బెంగళూరు)|యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ (బెంగళూరు) క్యాంపస్]]
భాగస్వామి షౌకత్ రాయ్‌తో కలిసి ఆయన న్యూఢిల్లీలో కాన్విందే, రాయ్ అండ్ చౌదరి సంస్థను ప్రారంభించాడు (దీనిని ప్రస్తుతం సంజయ్ కాన్విందే, బి.కె. తనూజా, మురాద్ చౌదరి నడుపుతున్నారు). ఈ సంస్థ, ఐఐటి కాన్పూర్, నేషనల్ సైన్స్ సెంటర్, న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అప్లైడ్ ఎకనామిక్ రీసెర్చ్, పుణెలోని ఎన్ఐఐ, ఎన్డిడిబి ఆధ్వర్యంలో ఉన్న అనేక డెయిరీ భవనాలు (మెహెసానాలోని దూధ్‌సాగర్ డెయిరీ ప్లాంట్ వంటివి), అనేక ఇతర భవనాలకు రూపకల్పన చేసింది.

## తాత్వికత
right|thumb|ఇస్కాన్ టెంపుల్, ఢిల్లీ
కాన్విందే, ప్రదేశం, రూపాలతో ఆడుకున్నాడు. న్యూఢిల్లీలోని ఇస్కాన్ ఆలయం ఇందుకు ఒక ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ. ఆయన సహజ కాంతికి ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఇచ్చాడు. గాలి ప్రసరణలో ఉన్న సమస్యను, అధిక వేడి సమస్యనూ భవనం రూపకల్పన తోనే చాలా అందంగా పరిష్కరించాడు. ఆయన దేశీయ వాస్తుశిల్పం కోసం శ్రమించాడు. విలువలు, చారిత్రక ప్రభావాలు మంచి వాస్తుశిల్పానికి దోహదపడ్డాయని ఆయన నమ్మాడు. "వాస్తుశిల్పి, మానవ స్వభావం పట్ల సున్నితత్వాన్నీ మానవ విలువల పట్ల గౌరవాన్నీ పెంపొందించుకోవడం అత్యవసరమనే అభిప్రాయం కొన్నేళ్ళుగా నాలో కలుగుతూ వచ్చింది. అసలు, ఇది వాస్తుశిల్పి పనికి మూలమైనది. భారతదేశంలో కొత్త నిర్మాణ శైలి కోసం జరుగుతున్న అన్వేషణ కొనసాగాలి - ఇది కేవలం భవనం నుండి ఆశించిన పని జరిగిపోతే చాలు అనే సంతృప్తితో ఆగకుండా దానికి మించి ఉండాలి. వాస్తుశిల్పి మేధ, తరతరాలుగా పోగుపడిన జ్ఞానం గురించి తెలుసుకోవాలి, అయితే ఇది సాంకేతిక పరిణామంలో ప్రతిబింబించే పురోగతి ఆలోచనతో కలిసి సాగాలి అని నేను భావిస్తున్నాను. నా విషయంలో, నేను గ్రోపియస్‌కు తీర్చుకోలేనంతగా రుణపడి పోయాను - ఆయనే, ఒక వైపు టెక్నాలజీ శక్తిని, మరోవైపు ప్రదేశపు ఆకృతి మానసిక పరిమాణాలనూ నాకు పరిచయం చేశారు. వాస్తవానికి నా ప్రస్తుత ఆందోళనలు, అవగాహనలు అన్నీ నా గత ఆసక్తులకు ప్రతిబింబాలు: బాంబేలోని జె.జె. స్కూల్‌లో విద్యార్థిగా ఉండగా నేను పనిచేసిన థీసిస్, 'ఆర్కిటెక్చరల్ కంపోజిషన్ అండ్ ఇట్స్ అప్లికేషన్ టు ఇండియన్ ఆర్కిటెక్చర్' మీద ఉంది."

## రూపకల్పన భావనలు
నిర్మాణ, ప్రాదేశిక కోణాన్ని ఇచ్చే మాతృకను ఏర్పరుచుకునే నిలువు వరుసల గ్రిడ్ డిజైన్‌ను మరింత అధునాతనమైనదిగా, బహుముఖంగా మారుస్తుందని ఆయన విశ్వసించాడు.

## రూపకల్పన చేసిన కొన్ని భవనాలు
* ఇస్కాన్ టెంపుల్, ఢిల్లీ
* మాలవీయ నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (జైపూర్)
* ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ రూరల్ మేనేజ్‌మెంట్ ఆనంద్ (IRMA)
* మెహెసానాలోని దూధ్‌సాగర్ డెయిరీ ప్లాంట్
* దర్పణ అకాడమీ ఆఫ్ పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ (1962)
* అహ్మదాబాద్ టెక్స్‌టైల్ ఇండస్ట్రీస్ రీసెర్చ్ అసోసియేషన్ (ATIRA) కాంప్లెక్స్ (1950–1954)
* ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ (PRL) భవనం (1952)
* యూనివర్సిటీ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ (బెంగళూరు) భవనాలు
* నేషనల్ డెయిరీ డెవలప్‌మెంట్ బోర్డ్ (NDDB) ఆధ్వర్యంలో ఉన్న వివిధ క్యాంపస్‌లు, భవనాలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* https://www.angelfire.com/tx/deenu2/alofsin.html
* https://web.archive.org/web/20170202213917/https://www.indianinstituteofarchitects.com/awards/view/3
* https://web.archive.org/web/20110726172355/http://www.iianc.org/vs/novdec2002.pdf
* A study

వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2002 మరణాలు
వర్గం:ముంబై విశ్వవిద్యాలయం పూర్వవిద్యార్థులు
వర్గం:1916 జననాలు
వర్గం:భారతీయ వాస్తుశిల్పులు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు