నేతుంబో నంది-న్డైత్వా

**న్దెముపెలిలా నేతుంబో నంది-న్డైత్వా** (జననం: 29 అక్టోబర్ 1952), **ఎన్‌ఎన్‌ఎన్** అనే ముద్దుపేరుతో ప్రసిద్ధి, నమీబియా రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె 21 మార్చి 2025 నుండి నమీబియా ఐదవ మరియు ప్రస్తుత అధ్యక్షురాలిగా ఉన్నారు. ఆమె దేశపు తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలు. అంతకుముందు, ఆమె 2024 నుండి 2025 వరకు అధ్యక్షుడు నాంగోలో మ్బుంబా ఆధ్వర్యంలో నమీబియా మూడవ ఉపాధ్యక్షురాలిగా పనిచేశారు. ఆమె 57 సంవత్సరాల పాటు నిరంతరంగా స్వాపో పార్టీ మరియు ప్రభుత్వంలో పలు ఉన్నత స్థాయి రాజకీయ, మంత్రివర్గ పదవులు నిర్వహించారు.

ఆమె స్వాపో పార్టీ తరఫున 2024 నమీబియా సాధారణ ఎన్నికలులో అధ్యక్ష పదవికి పోటీ చేసిన తొలి మహిళ. 2017లో స్వాపో ఉపాధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికై ఆ పదవిని చేపట్టిన తొలి మహిళగా నిలిచారు. ప్రధాన నాయకత్వ స్థానంలోకి రాకముందు, ఆమె 2015 నుండి 2024 వరకు నమీబియా ఉప ప్రధానమంత్రిగా, 2012 డిసెంబర్ నుండి 2015 వరకు నమీబియా అంతర్జాతీయ సంబంధాలు మరియు సహకార మంత్రిగా, 2010 మార్చి నుండి 2012 డిసెంబర్ వరకు నమీబియా పర్యావరణ మరియు పర్యాటక మంత్రిగా పనిచేశారు. ఆమె నమీబియా జాతీయ అసెంబ్లీలో దీర్ఘకాల సభ్యురాలిగా ఉన్నారు.
## ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య

నేతుంబో నంది 29 అక్టోబర్ 1952న జస్టినా నెకోటో షడుకా-నంది మరియు పేట్రస్ నంది దంపతులకు ఒనముటాయి, దక్షిణ పశ్చిమ ఆఫ్రికా (ప్రస్తుతం నమీబియా)లో జన్మించారు. ఈ గ్రామం నేటి ఓహాంగ్వేనా ప్రాంతం మరియు ఓషానా ప్రాంతం సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉంది. ఆమె తండ్రి ఆంగ్లికన్ మతపెద్ద (క్లర్జీమన్). ఆమె 13 మంది పిల్లల్లో తొమ్మిదవ సంతానం. న్డైత్వా ఒడిబోలోని సెయింట్ మేరీస్ మిషన్ పాఠశాలలో విద్యనభ్యసించారు.

నంది-న్డైత్వా యువతిగా ఉండగానే రాజకీయాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. 14 ఏళ్ల వయసులోనే ఆమె స్వాపోలో చేరారు. దక్షిణాఫ్రికా ఆక్రమణను ముగించేందుకు పోరాడిన స్వాపో యువజన ఉద్యమానికి ఆమె నాయకత్వం వహించారు. ఈ కారణంగా ప్రతిపక్ష శక్తుల లక్ష్యంగా మారి కొంతకాలం గుప్తవాసంలో ఉండాల్సి వచ్చింది.

1973లో ఆమె నిర్బంధం కారణంగా విదేశీ ప్రవాసంలోకి వెళ్లి జాంబియాలోని స్వాపో సభ్యులతో చేరారు. 1973 నుండి 1975 వరకు లుసాకాలోని స్వాపో ప్రధాన కార్యాలయంలో పనిచేశారు. 1975 నుండి 1976 వరకు ఆమె సోవియట్ యూనియన్లోని లెనిన్ హయ్యర్ కమ్సమోల్ పాఠశాలలో శిక్షణ పొందారు. కమ్యూనిస్ట్ యువజన ఉద్యమ కార్యకలాపాలు మరియు నిర్వహణపై డిప్లొమా పట్టా పొందారు. 

1987లో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని గ్లాస్గో కాలేజ్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ మరియు మేనేజ్‌మెంట్‌లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిప్లొమా పొందారు. 1988లో యుకేలోని కీల్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి అంతర్జాతీయ సంబంధాలలో మరో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిప్లొమా పొందారు. 1989లో అదే విశ్వవిద్యాలయం నుండి దౌత్య అధ్యయనాలలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొందారు.

2024 నవంబర్ ఎన్నికల అనంతరం, ఆమెకు దౌత్య మరియు ప్రజాసేవ రంగాల్లో విశిష్ట సేవలకు గాను దార్ ఎస్ సలామ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేయబడింది. 
## రాజకీయ జీవితం

నంది-న్డైత్వా 1976 నుండి 1978 వరకు జాంబియాలో స్వాపో ఉప ప్రతినిధిగా పనిచేశారు. 1978 నుండి 1980 వరకు జాంబియాలోనే స్వాపో ప్రధాన ప్రతినిధిగా వ్యవహరించారు. 1980 నుండి 1986 వరకు ఆమె తూర్పు ఆఫ్రికాలో స్వాపో ప్రధాన ప్రతినిధిగా, దార్ ఎస్ సలామ్ కేంద్రంగా పనిచేశారు. 1976 నుండి 1986 వరకు స్వాపో కేంద్ర కమిటీ సభ్యురాలిగా ఉన్నారు. 1991 నుండి 1994 వరకు నమీబియా జాతీయ మహిళా సంస్థ (NANAWO) అధ్యక్షురాలిగా సేవలందించారు.

ఆమె 1990 నుండి నమీబియా జాతీయ అసెంబ్లీ సభ్యురాలిగా కొనసాగుతున్నారు. 1990 నుండి 1996 వరకు అంతర్జాతీయ సంబంధాలు మరియు సహకార శాఖ ఉపమంత్రిగా పనిచేశారు. 1996లో ఆమెకు మంత్రిత్వ హోదా లభించింది; అప్పటి అధ్యక్షుడు సామ్ నుజోమా ఆధ్వర్యంలో అధ్యక్ష కార్యాలయంలో మహిళా వ్యవహారాల డైరెక్టర్ జనరల్‌గా నియమితులై 2000 వరకు పనిచేశారు. ఈ పదవిలో ఆమె మహిళలు, పిల్లల సంక్షేమానికి సంబంధించిన ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలను అమలు చేయడంలో ప్రభుత్వం, ప్రైవేట్ మరియు ప్రజా రంగాల మధ్య సమన్వయం కల్పించారు. ఈ కాలంలో నమీబియా జాతీయ లింగ సమానత్వ విధానం (1997) అమలులోకి వచ్చింది. అలాగే వివాహితుల సమానత్వ చట్టం (1996) మరియు అత్యాచార నిరోధక చట్టం (2000) వంటి లింగ సమానత్వానికి మద్దతు ఇచ్చే చట్టాలు అమలులోకి వచ్చాయి. 2000లో ఆమెకు నమీబియా మహిళా వ్యవహారాలు మరియు శిశు సంక్షేమ మంత్రి బాధ్యతలు అప్పగించబడ్డాయి. 2003లో గృహహింస నిరోధక చట్టం ఆమోదించబడింది. 2022లో ఈ చట్టానికి సవరణ చేసి, పిల్లల రక్షణను 18 ఏళ్లు దాటిన తరువాత కూడా విస్తరించారు.

2005 నుండి 2010 వరకు ఆమె నమీబియా సమాచార మరియు ప్రసార మంత్రిగా పనిచేశారు. అనంతరం 2012 డిసెంబర్ వరకు నమీబియా పర్యావరణ మరియు పర్యాటక మంత్రిగా సేవలందించారు. 2012 డిసెంబర్‌లో జరిగిన మంత్రివర్గ పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఆమెను విదేశాంగ మంత్రిగా నియమించారు, ఈ శాఖను తరువాత అంతర్జాతీయ సంబంధాలు మరియు సహకారంగా పేరు మార్చారు.

అధ్యక్షుడు హాగె గైంగోబ్ ఆధ్వర్యంలో, 2015 మార్చిలో ఆమెను నమీబియా ఉప ప్రధానమంత్రిగా నియమించారు. అదే సమయంలో ఆమె అంతర్జాతీయ సంబంధాలు మరియు సహకార మంత్రిగా కొనసాగారు. నంది-న్డైత్వా స్వాపో కేంద్ర కమిటీ మరియు పోలిట్‌బ్యూరో సభ్యురాలు. ఆమె పార్టీ సమాచార మరియు మోబిలైజేషన్ కార్యదర్శిగా కూడా పనిచేస్తూ స్వాపో ప్రధాన ప్రతినిధుల్లో ఒకరిగా నిలిచారు.

### అధ్యక్ష పదవి

2023 మార్చిలో అధ్యక్షుడు హాగె గైంగోబ్, 2024 నమీబియా సాధారణ ఎన్నికలులో స్వాపో తరఫున అధ్యక్ష అభ్యర్థిగా నంది-న్డైత్వాను ప్రకటించారు. 2024 ఫిబ్రవరిలో గైంగోబ్ మరణించిన తరువాత, నాంగోలో మ్బుంబా అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణస్వీకారం చేయగా, నంది-న్డైత్వా ఉపాధ్యక్షురాలిగా నియమితులయ్యారు. ఈ హోదాలో పనిచేసిన తొలి మహిళగా నిలిచారు.

3 డిసెంబర్ 2024న ఆమెను అధికారికంగా నమీబియా గణతంత్రం అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికైన వ్యక్తిగా ప్రకటించారు. ఈ పదవిని చేపట్టిన తొలి మహిళగా నిలిచారు. ఆమె 6,83,560 ఓట్లు (58.7%) సాధించి పాండులేని ఇటులా మరియు మాక్‌హెన్రీ వెనానిలను ఓడించారు. 21 మార్చి 2025న ఆమె ప్రమాణస్వీకారం చేశారు.

2025లో జరిగిన ప్రమాణస్వీకార ప్రసంగంలో, ఆమె ఉద్యోగ సృష్టిపై దృష్టి సారిస్తానని ప్రకటించారు. ముఖ్యంగా “5 లక్షల కొత్త ఉద్యోగాలు” సృష్టించడం లక్ష్యమని చెప్పారు. వ్యవసాయం, మత్స్య, సృజనాత్మక మరియు క్రీడా రంగాల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఇస్తామని తెలిపారు.

2025 ఏప్రిల్‌లో, 2026 నుండి ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థల్లో ఉన్నత విద్యను ఉచితంగా అందించనున్నట్లు ప్రకటించారు. 27 ఏప్రిల్ 2025న, లంచం ఆరోపణలపై అరెస్టైన తర్వాత మాక్-అల్బర్ట్ హెంగారిను వ్యవసాయం, మత్స్య, నీటి మరియు భూ సంస్కరణల మంత్రిగా పదవి నుండి తొలగించారు. 
## వ్యక్తిగత జీవితం
నెటుంబో నంది-న్డైత్వా (Netumbo Nandi-Ndaitwah) లెఫ్టినెంట్ జనరల్ (విరమణ) Epaphras Denga Ndaitwah గారిని వివాహం చేసుకున్నారు. ఆయన గతంలో Namibian Defence Force ప్రధానాధికారిగా పనిచేశారు. ఆమెకు పిల్లల సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలు మరియు పఠనం పట్ల ఆసక్తి ఉంది.

ఆమెను రాజకీయ సహచరులు సాధారణంగా "ఎన్‌ఎన్‌ఎన్" (NNN) అనే ముద్దుపేరుతో పిలుస్తారు.

ఆమె నమీబియా మహిళల హక్కులు మరియు లింగ సమానత్వానికి మద్దతుదారిగా గుర్తింపు పొందారు. అయితే, లింగ సమానత్వంపై పనిచేసినప్పటికీ, ఆమె అభిప్రాయాలు సాంప్రదాయ మరియు పరిరక్షణాత్మక దృక్కోణానికి దగ్గరగా ఉంటాయని కొందరు విమర్శకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. 2022లో EagleFM మరియు రాజకీయ విశ్లేషకుడు Henning Melber మధ్య జరిగిన ఇంటర్వ్యూలో, మెల్బర్ ఆమె గతంలో reproductive rights లేదా LGBTQIA+ వ్యక్తుల రక్షణలకు బలమైన మద్దతు ఇవ్వలేదని వ్యాఖ్యానించారు. ఆమె గర్భస్రావానికి కూడా వ్యతిరేకిగా ఉన్నారు.

 
## పురస్కారాలు
నెటుంబో నంది-న్డైత్వా గారు ఆఫ్రికన్ లీడర్‌షిప్ మేగజైన్ (ALM) ప్రదానం చేసే "ఆఫ్రికన్ పొలిటికల్ లీడర్ ఆఫ్ ది ఇయర్" మరియు "ఆఫ్రికన్ ఫీమేల్ లీడర్ ఆఫ్ ది ఇయర్" అవార్డులను అందుకున్నారు.  

అలాగే, నమీబియా సస్టైనబుల్ డెవలప్‌మెంట్ అవార్డులు కార్యక్రమంలో ఆమెకు ‘థాట్ లీడర్‌షిప్’ అవార్డు ప్రదానం చేశారు.  

2024లో నిర్వహించిన నాలా ఫెమినిస్ట్ సదస్సు (Nalafem Summit) లో ఆమెకు ఇంటర్-జెనరేషనల్ లీడర్‌షిప్ అవార్డు లభించింది.  

అదనంగా, ఆమెకు డార్ ఎస్ సలామ్ విశ్వవిద్యాలయం, టాంజానియా నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ పట్టా ప్రదానం చేయబడింది.

మహిళల రాజకీయ భాగస్వామ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో చేసిన కృషికి, నమీబియా జాతీయ మహిళా సంస్థ (NANAWO) అధ్యక్షురాలు ఆమెను సత్కరించారు. 
## గ్యాలరీ

File:WIPO Director General Meets Netumbo Nandi-Ndaitwah Namibia's Deputy Prime Minister - 52112407643.jpg|నంది-న్డైత్వా 2022లో ప్రపంచ మేధో సంపత్తి సంస్థ (WIPO) డైరెక్టర్ జనరల్ డారెన్ టాంగ్ ను కలిసిన సందర్భం. ఈ సమావేశంలో "నమీబియా విజన్ 2030" ప్రణాళిక కింద ఆర్థిక అభివృద్ధి, యువ సంగీత పరిశ్రమ, మహిళా ఆవిష్కర్తలు మరియు సామాజిక అభివృద్ధిలో మేధో సంపత్తి పాత్రపై చర్చించారు.
File:Kohtumine Namiibia välisministriga (32963876308).jpg|2019లో ఎస్టోనియా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధులతో సమావేశం.
File:F20230222ES-0628 (52829875141).jpg|2023లో జిల్ బైడెన్ ను స్టేట్ హౌస్ లో, విండ్‌హోక్, నమీబియాలో కలిసిన నంది-న్డైత్వా.


## మూలాలు