మాథుర్ సవానీ

**మధుర్ మాధవ్‌భాయ్ సవానీ** భారతదేశంలోని గుజరాత్‌కు చెందిన వ్యాపారవేత్త, సామాజిక కార్యకర్త. ఆయన సవానీ బ్రదర్స్ అనే వజ్రాల సంస్థను స్థాపించారు. గుజరాత్‌లోని సౌరాష్ట్ర ప్రాంతంలో నీటి సంరక్షణ రంగంలో కూడా ఆయన విస్తృతంగా పనిచేశారు. సామాజిక సేవకు గాను 2014లో భారత ప్రభుత్వం మధుర్ సవానీని పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

## జీవిత చరిత్ర
మధుర్ మాధవ్‌భాయ్ సవానీ 1963 జనవరి 12న భారతదేశం, గుజరాత్, భావ్‌నగర్ జిల్లా (ప్రస్తుతం బొటాడ్ జిల్లాలో భాగం) లోని ఖోపాలాలో జన్మించారు. 1975లో సూరత్‌కు వలస వెళ్ళడానికి ముందు తన గ్రామంలో ప్రాథమిక విద్యను పూర్తి చేశారు. అక్కడ ఆయన గోపిపురా ప్రాంతంలో వజ్రాల పరిశ్రమలో పనిచేయడం ప్రారంభించారు. 1980లో సవానీ బ్రదర్స్ అనే సొంత వజ్రాల సంస్థను స్థాపించారు.

ఒక వ్యాపార పర్యటనలో ఆయన ఇజ్రాయిల్ అధునాతన నీటి నిర్వహణ పద్ధతుల ద్వారా స్ఫూర్తి పొందారు. ఈ అనుభవం భారతదేశంలో నీటి సంరక్షణ కోసం అంకితమైన సంస్థను స్థాపించడానికి ఆయనను ప్రేరేపించింది.

## సామాజిక సేవ
నీటి సంరక్షణ గురించి అవగాహన కల్పించడానికి ఆయన 1997లో సౌరాష్ట్ర జలధార ట్రస్ట్‌ను స్థాపించారు. ఆయన అవగాహన ప్రచారాలు నిర్వహించారు, గుజరాత్‌లోని పొడి, నీటి కొరత ఉన్న సౌరాష్ట్ర ప్రాంతమంతటా పాదయాత్రలు చేపట్టారు. విస్తృతమైన ప్రయత్నాల ద్వారా కమ్యూనిటీ భాగస్వామ్యం, ప్రభుత్వ మద్దతును ఉపయోగించుకుని సౌరాష్ట్ర అంతటా చెక్ డ్యామ్‌ల నిర్మాణాన్ని సులభతరం చేశారు.

తరువాత ఆడపిల్లల భ్రూణహత్యల సమస్యపై అవగాహన పెంచడానికి ఆయన *బేటీ బచావో అభియాన్*ను సహ-స్థాపించారు.

## నీటి సంరక్షణ
సౌరాష్ట్ర, కచ్ జిల్లా, ఉత్తర గుజరాత్ అంతటా భారీ విస్తరణ చొరవ చేపట్టబడింది. గ్రామాలలో 3,250 సమావేశాలు నిర్వహించారు, 350 గ్రామాలను సందర్శించారు, 1,500 రోజుల పాటు పర్యటనలు నిర్వహించారు. అదనంగా నీటి సంరక్షణ ప్రయత్నాలలో సమాజ భాగస్వామ్యాన్ని పెంపొందించడానికి మూడు రాష్ట్ర స్థాయి సమావేశాలు, ఏడు జిల్లా స్థాయి సమావేశాలు, ఐదు *గ్రామ శిబిరాలు* నిర్వహించబడ్డాయి.

అవగాహన కల్పించడానికి, ప్రజలను సమీకరించడానికి రెండు ముఖ్యమైన *[[పాదయాత్ర|పాదయాత్రలు]]* నిర్వహించబడ్డాయి. మొదటిది భీమ్‌దాద్ నుండి భద్రోడ్ వరకు 150 కి.మీ ప్రయాణం, ఇందులో 10 రోజుల పాటు 500 మంది పాల్గొన్నారు. రెండవది తల్గాజర్డ నుండి పోర్‌బందర్ వరకు 325 కి.మీ నడక, ఇందులో 20 రోజుల పాటు 1,000 మంది పాల్గొన్నారు.

ఈ ప్రయత్నాలు సమాజ ప్రమేయం ద్వారా నీటి సంరక్షణను ప్రోత్సహించే ప్రభుత్వ చొరవ అయిన "సర్దార్ పటేల్ సహభాగి జలసంచయ యోజన" విజయవంతమైన ప్రాతినిధ్యానికి దారితీశాయి. ఈ పథకం కింద నీటి సంరక్షణ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణ వ్యయంలో 80% ప్రభుత్వం భరించింది, మిగిలిన 20% గ్రామస్తులు అందించారు.

ఈ ప్రాజెక్టులకు మద్దతు ఇవ్వడానికి దాతల నిధులను ఉపయోగించి 40 జేసీబీ యంత్రాలను కొనుగోలు చేశారు, డీజిల్ ఖర్చులను మాత్రమే భరించేలా గ్రామస్తులకు ఉచితంగా అందుబాటులో ఉంచారు. అదనంగా గ్రామ నీటి కమిటీలను ప్రేరేపించడానికి ట్రస్ట్ రెండు లక్షల బస్తాల సిమెంట్‌ను ఉచితంగా సరఫరా చేసింది.

అవగాహనను పెంచడానికి 50 లక్షల బుక్‌లెట్‌లు, కరపత్రాలు, ఫోల్డర్‌లు, కరపత్రాలతో పాటు 50,000 వీడియో సీడీలు పంపిణీ చేయబడ్డాయి. మొబైల్ వ్యాన్ సేవను ఉపయోగించి 2,950 గ్రామాలలో నీటి సంరక్షణపై టెలీఫిల్మ్ ప్రదర్శించబడింది.

## ఆడపిల్లలను రక్షించండి! ప్రచారం
ఈ ప్రచారంలో భాగంగా 2006 జనవరి 1న 10,000 కిలోగ్రాముల బరువున్న *మహాప్రసాదం* లడ్డూ తయారు చేయబడింది. అదే రోజు 1.2 మిలియన్ల మంది ప్రజలు భోజనం చేయడానికి ఒకే చోట సమావేశమయ్యారు. ఈ సంఘటన *లిమ్కా బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్*లో నమోదైంది. ఆడపిల్లల రక్షణ, భ్రూణహత్యల నివారణను సమర్థిస్తూ 18,000 గ్రామాలలోని ప్రతి ఇంటికి "ప్రసాదం" ప్యాకెట్లు పంపిణీ చేయబడ్డాయి.

గుజరాత్‌కు చెందిన అనేక మంది సామాజిక కార్యకర్తలతో కలిసి ఆడపిల్లల భ్రూణహత్యలను ఎదుర్కోవడానికి 2002లో ప్రయత్నాలు ప్రారంభమయ్యాయి. 2006 నాటికి ఒక భారీ చొరవ ప్రారంభించబడింది, ఇందులో భారీ *లడ్డూ* సృష్టించడానికి 2.52 లక్షల గృహాలు గుప్పెడు పిండిని అందించాయి. ఆడపిల్లల భ్రూణహత్యలను అంతం చేయాలనే సందేశాన్ని వ్యాప్తి చేస్తూ గుజరాత్ అంతటా 35 లక్షల గృహాలకు ఈ *లడ్డూ* పంపిణీ చేయబడింది. ఈ ప్రచారంలో ఆడపిల్లల భ్రూణహత్యలను ఆపడానికి 12 లక్షల మంది ప్రజలు సమిష్టిగా ప్రమాణం చేశారు.

సూరత్ నుండి సోమనాథ్ వరకు 300 కార్లతో కారు ర్యాలీ నిర్వహించబడింది, ఇది సోమనాథ్ మహాదేవ్ సమక్షంలో "ఆడపిల్లను రక్షించండి, ఆడపిల్లల భ్రూణహత్యలను ఆపండి" అనే ప్రమాణ స్వీకార కార్యక్రమంతో ముగిసింది. అదనంగా లక్ష మంది విద్యార్థినులు ఈ కారణాన్ని సమర్థిస్తూ సందేశాలతో రెండు లక్షల పోస్ట్‌కార్డులు రాశారు. ఈ పోస్ట్‌కార్డులు 12 నిమిషాల్లో గుజరాత్ అంతటా ఉన్న 18,000 గ్రామాలకు పంపబడ్డాయి.

ఈ సామూహిక మేల్కొలుపు ప్రయత్నాలు గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి: కేవలం ఒక సంవత్సరంలోనే గుజరాత్‌లో ఆడపిల్లల జననాల రేటు 1,000 మంది అబ్బాయిలకు 770 నుండి 870కి పెరిగింది.

## తక్కువ ఆదాయ కుటుంబాల కోసం గాఢ్‌పూర్ టౌన్‌షిప్ నిర్మాణం
ఆహారం, దుస్తులు, నివాసం ప్రతి ఒక్కరికీ కనీస అవసరాలు. అయితే సూరత్‌లో నివసిస్తున్న గాఢ్‌డా తాలూకా గ్రామస్తులలో 50% మందికి సొంత ఇళ్లు లేవు. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఈ వ్యక్తులకు సరసమైన గృహాలను అందించడానికి "గాఢ్‌పూర్ టౌన్‌షిప్" పథకం ప్రారంభించబడింది.

ఈ ప్రాజెక్ట్ రాయితీ ధరల వద్ద "సొంత ఇల్లు" ఎంపికలను అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఉత్పత్తిదారులు, దాతలలో సామాజిక బాధ్యత గురించి అవగాహన పెంచడం ద్వారా నిర్మాణ సామగ్రి సేకరించబడింది. అదనంగా ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ప్రభుత్వ సహాయం ఈ చొరవకు మద్దతు ఇవ్వడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది.

సౌరాష్ట్ర జలధార ట్రస్ట్ సమిష్టి కృషి ద్వారా ఈ పథకం నిరాశ్రయులైన వ్యక్తులకు "లాభం లేదు, నష్టం లేదు" ప్రాతిపదికన 1,250 ఇళ్లను విజయవంతంగా అందించింది, వారి గృహ అవసరాలకు స్థిరమైన పరిష్కారాన్ని అందించింది.

## కిరణ్ హాస్పిటల్, కిరణ్ మెడికల్ కాలేజీ నిర్మాణం

1960ల నుండి గుజరాత్ అంతటా ఉన్న వివిధ గ్రామాల నుండి వేలాది కుటుంబాలు సూరత్‌లో స్థిరపడ్డాయి, ఈ నగరం వారికి జీవనోపాధి, గౌరవం, పురోగతికి అవకాశాలను అందించింది. సంవత్సరాలుగా సూరత్ ప్రజలు నగరంలో అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల వైద్య సదుపాయాలతో కూడిన ప్రపంచ స్థాయి ఆసుపత్రిని కలిగి ఉండాలని ఆకాంక్షించారు.

2009లో **పద్మశ్రీ మధుర్‌భాయ్ సవానీ** సూరత్‌లోని ఇతర ప్రముఖ పౌరులతో కలిసి అటువంటి ఆసుపత్రిని స్థాపించడానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు. 400 మందికి పైగా దాతల మద్దతుతో సమాజానికి అత్యాధునిక ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలను అందిస్తూ **900 పడకల కిరణ్ మల్టీ సూపర్ స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్** నిర్మించబడింది. ఒకప్పుడు సూరత్‌లో సాధ్యం కాని సంక్లిష్ట శస్త్రచికిత్సలు నేడు కిరణ్ ఆసుపత్రిలో విజయవంతంగా జరుగుతున్నాయి. ఆసుపత్రి ప్రస్తుతం ప్రతి నెలా 40,000 నుండి 50,000 మంది రోగులకు సేవలు అందిస్తోంది.
అధికారిక వెబ్‌సైట్

అదనంగా దేశానికి నైపుణ్యం, దయగల వైద్యులను అందించాలనే దృక్పథంతో **పద్మశ్రీ మధుర్‌భాయ్ సవానీ** **కిరణ్ మెడికల్ కాలేజీ**ని స్థాపించారు. ఈ వైద్య కళాశాల ద్వారా ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 250 మంది కొత్త వైద్యులు పట్టభద్రులై దేశ ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థకు సహకరిస్తారు.
అధికారిక వెబ్‌సైట్

## ప్రకృతి వ్యవసాయం (ప్రకృతిక్ ఖేతీ) ప్రజా అవగాహన ప్రచారం

మనకు ఫ్యామిలీ డాక్టర్లు ఉన్నట్లే ఫ్యామిలీ రైతులు కూడా ఉండాలి. సూరత్ ప్రజలకు స్వచ్ఛమైన, రసాయన రహిత ఆహారాన్ని అందించే లక్ష్యంతో "ఫ్యామిలీ ఫార్మర్" ప్రజా అవగాహన ప్రచారం ప్రారంభించబడింది. గౌరవనీయ మాజీ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ విజయ్‌భాయ్ రూపానీ, కేంద్ర మంత్రి శ్రీ మన్సుఖ్‌భాయ్ మాండవీయ, రైతులు, సూరత్ నివాసితుల సమక్షంలో ఈ ప్రచారం ప్రారంభించబడింది, ఇక్కడ ప్రజలకు ప్రకృతి వ్యవసాయం ప్రయోజనాల గురించి అవగాహన కల్పించారు.

2019లో గొండాల్ తాలూకాలోని రామోడ్ గ్రామంలో ప్రకృతి వ్యవసాయంపై ఒక రోజుల సదస్సు నిర్వహించబడింది. ఈ కార్యక్రమానికి గుజరాత్ గవర్నర్ ఆచార్య దేవవ్రత్, కేంద్ర మంత్రి పర్సోత్తంభాయ్ రూపాలా, 170 తహసీల్స్ నుండి 5,000 మంది రైతులు హాజరయ్యారు. ఐదేళ్లుగా ప్రకృతి వ్యవసాయం చేస్తున్న రైతులు తమ అనుభవాలను పంచుకుని ఇతరులకు ఈ స్థిరమైన పద్ధతిని అవలంబించేలా స్ఫూర్తినిచ్చారు. ప్రజలు, వ్యవసాయ సంఘంలో ప్రకృతి వ్యవసాయం గురించి అవగాహన పెంచడానికి వివిధ కార్యక్రమాలు, సమావేశాలు కొనసాగుతున్నాయి.

గౌరవనీయ ప్రధాన మంత్రి శ్రీ నరేంద్రభాయ్ మోదీ కూడా రైతు సంఘాన్ని బలోపేతం చేయడానికి కృషి చేయాలని విజ్ఞప్తి చేశారు. దీనికి ప్రతిస్పందనగా వ్యవసాయానికి సంబంధించిన వివిధ సంస్థలు దేశవ్యాప్తంగా ప్రకృతి వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించడానికి అవిశ్రాంతంగా పనిచేశాయి. నేడు ప్రతి రాష్ట్రంలో మిలియన్ల మంది రైతులు ప్రకృతి వ్యవసాయ పద్ధతులను అవలంబించడానికి ప్రేరణ పొందారు.

రైతులు, ప్రజలు ఇద్దరూ ప్రకృతి వ్యవసాయానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం చాలా అవసరం. ఫ్యామిలీ ఫార్మర్ ప్రచారం విజయాన్ని నిర్ధారించడానికి, విస్తృత ప్రేక్షకులను చేరుకోవడానికి ప్రయత్నాలను వేగవంతం చేయాలి. ఈ చొరవ రైతులకు స్థిరమైన కస్టమర్ బేస్, సరసమైన ధరలను అందించడమే కాకుండా ఇతరులు అనుసరించేలా స్ఫూర్తినిస్తుంది. వినియోగదారులకు ఫ్యామిలీ ఫార్మర్‌ను దత్తత తీసుకోవడం ద్వారా అధిక-నాణ్యత, రసాయన రహిత ఆహారానికి ప్రాప్యత లభిస్తుంది.

ఆరోగ్యకరమైన సమాజానికి తోడ్పడుతూ ఫ్యామిలీ ఫార్మర్ ప్రచారాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లడానికి మనం కలిసి పనిచేద్దాం. మెరుగైన ఆరోగ్యం, స్థిరమైన వ్యవసాయం, మానవ సేవతో సహా ఈ ప్రచారం బహుముఖ ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. ఈ చొరవకు మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా మన దేశానికి సేవ చేయవచ్చు, అర్థవంతమైన ప్రభావాన్ని చూపవచ్చు.

## అవార్డులు, సత్కారాలు
సామాజిక సేవకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను 2014లో భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ వరించింది.
[thumb|2014లో [భారత రాష్ట్రపతి నుండి పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకుంటున్న మధుర్ సవానీ]]

* 2014 సంవత్సరానికి పద్మశ్రీ పురస్కారం, భారత రాష్ట్రపతిచే ప్రదానం, న్యూఢిల్లీ
* 1998–1999 సంవత్సరానికి గుజరాత్ ప్రభుత్వ ముఖ్యమంత్రి పబ్లిక్ హెల్త్ అవార్డు
* 2001 సంవత్సరానికి ముఖ్యమంత్రి రౌప్య చంద్రక్ పురస్కారం
* 2004 సంవత్సరానికి గుజరాత్ గౌరవ్ దీన్ సన్మాన్ పురస్కారం
* అఖిల గుజరాత్ పాటిదార్ పరిషత్ నుండి "పాటిదార్ రత్నశ్రీ" అవార్డు
* 2005 సంవత్సరానికి గాను పోర్‌బందర్ సాందీపని విద్యా నికేతన్ నుండి "రాజశ్రీ అవార్డు"

వీటికి అదనంగా సౌరాష్ట్ర, కచ్, ఉత్తర గుజరాత్‌ అంతటా ఉన్న అనేక స్వచ్ఛంద విద్యా సంస్థలు, సంఘాలు, గ్రామ కమిటీల ద్వారా ఆయనకు 1,000కి పైగా అవార్డులు, ప్రశంసా పత్రాలు లభించాయి.

## మూలాలు

వర్గం:సామాజిక సేవలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు