open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
బీరం మస్తాన్ రావు

**బీరం మస్తాన్‌ రావు** (అక్టోబర్ 30, 1944 - జనవరి 28, 2014) రంగస్థల కళాకారుడు, నట శిక్షకుడు, తెలుగు సినిమా దర్శకులు.

## జననం
గుంటూరులో 1944 అక్టోబర్ 30న జన్మించిన మస్తాన్ రావు రంగస్థల కళాకారుడు. ప్రజా నాట్యమండలి, యువజన నాట్యమండలి, ఆంధ్ర ఆర్ట్ థియేటర్స్ వంటి సమాజాలలో చురుకైన పాత్ర పోషించారు. 1971లో నిర్మించిన "బాలమిత్రుల కథ" సినిమాలోని బాల నటులకు శిక్షణనిచ్చేందుకు బీరం చెన్నై వచ్చారు. తరువాత పలు చిత్రాలకు అసోసియేట్ దర్శకునిగా పనిచేశారు.

## జీవిత విశేషాలు
గుంటూరు లోని సంగడిగుంట కు చెందిన బీరం మస్తాన్ రావు రంగస్థలం నుండి వెండితెరవైపు అడుగులు వేశారు. అల్లు రామలింగయ్య, సుత్తి వీరభద్రరావు, జమున, గరికపాటి రాజారావు తదితరులతో కలిసి నాటకాలు వేస్తూ వచ్చిన ఆయన 'రాజమనుషులు' అనే నాటకానికి గానూ నటుడిగా, దర్శకుడిగా మంచి పేరు తెచ్చుకున్నారు. బాలమిత్రుల కథ చిత్రంతో సహాయ దర్శకుడిగా సినిమా జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. అనంతరం జీవనచదరంగం, దేవుడుచేసిన మనుషులు, కన్నె వయస్సు, శభాష్ పాపన్న, ఎదురులేని మనిషి, ఇంద్రధనస్సు తదితర చిత్రాలకు పనిచేశారు.

దర్శకుడిగా ఆయనకు తొలిచిత్రం ఘట్టమనేని కృష్ణ - శ్రీదేవి జంటగా నటించిన బుర్రిపాలెం బుల్లోడు. అనంతరం సూర్యకాంతం ప్రధాన పాత్రలో గయ్యాలి గంగమ్మ, ఎన్టీఆర్ తో ప్రేమ సింహాసనం, కైకాల సత్యనారాయణ- కె.ఆర్. విజయ లతో తల్లీ గోదావరి, మాదాల రంగారావుతో విప్లవ శంఖం, చంద్రమోహన్-జయశ్రీ లతో సువర్ణసుందరి  చిత్రాలను తెరకెక్కించారు. ఇందులో విప్లవశంఖం 365 రోజులు ప్రదర్శితం కాగా, దర్శకత్వంతో పాటు నిర్మాతగా కూడా వ్యవహరించిన సువర్ణసుందరి చిత్రం మొత్తం ఎనిమిది నంది అవార్డులను దక్కించుకుంది. నారీయాగం అనే బుల్లితెర సీరియల్ కు కూడా దర్శకత్వం వహించారు. నటుడిగా కూడా ఆయన తెరపై సందడి చేశారు. కోడి రామకృష్ణ దర్శకత్వంలో మమ్ముట్టి కథానాయకుడిగా నటించిన రైల్వేకూలీలో బీరం ప్రతి నాయకుడిగా కనిపించారు. తెలుగు దర్శకుల అసోషియేషన్ కు ఉపాధ్యక్షుడిగా, కార్యదర్శిగా, సలహాదారుడిగా వ్యవహరించిన ఆయన నంది అవార్డుల ఎంపిక జ్యూరీ బృందంలోనూ సుదీర్ఘకాలంపాటు సేవలందించారు.

## మరణం
జనవరి 28, 2014లో మరణించారు.

వర్గం:1944 జననాలు
వర్గం:2014 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సినిమా దర్శకులు
వీరనాయకునిపాలెం

**వీరనాయకునిపాలెం** గుంటూరు జిల్లా, చేబ్రోలు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో తోకా మల్లేశ్వరి, సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైంది.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
#ఈ గ్రామంలో, 2014, జూన్-16, సోమవారం ఉదయం, బొడ్డురాయి ప్రతిష్ఠ ఘనంగా నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించారు. 
#శ్రీ భువనేశ్వరీ అమ్మవారి ఆలయం:- ఈ ఆలయంలో, 2015, జూన్-7వ తేదీ ఆదివారంనాడు, నవగ్రహాలు, సుబ్రహ్మణ్య, పంచముఖ, నాగకన్య, చండీశ్వర విగ్రహాలను వైభంగా ప్రతిష్ఠించారు. ఈ కార్యక్రమానికి మహిళలు, భక్తులు పెద్దసంఖ్యలో విచ్చేసారు. అనంతరం భక్తులకు అన్నదాన కార్యక్రమం నిర్వహించారు.
## గ్రామంలోని ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామంలోని ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## మూలాలు

వర్గం:చేబ్రోలు మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
కారంకివారిపాలెం

**కారంకివారిపాలెం** బాపట్ల జిల్లా నగరం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం. 

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో బెల్లంకొండ హనుమాయమ్మ, సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. 

## మూలాలు

వర్గం:నగరం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
సోమసుందరపాలెం

**సోమసుందరపాలెం** గుంటూరు జిల్లా, తెనాలి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామములోని విద్యా సౌకర్యాలు
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల.
## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో ఈపూరు రవీంద్ర, సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనాడు

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
శ్రీ కోదండరామస్వాఇవారి ఆలయం:- సోమసుందరపాలెంలో నెలకొన్న ఈ ఆలయంలో, ఆలయ ప్రథమ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా, 2014, మే-10 శనివారం (వైశాఖ శుక్ల ఏకాదశి) నాడు, స్వామివారికి ఉదయం ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. మద్యాహ్నం భక్తులకు అన్నసంతర్పణ కార్యక్రమం ఏర్పాటుచేసారు.
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## మూలాలు

వర్గం:తెనాలి మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
జాతీయ సమైక్యత

## పలు భాషలు
మన దేశము భారతదేశము, మనము భారతీయులము, మనము ఒకే జాతికి చెందిన వారము అయినను మన దేశములో పలు విధములైన భాషలవారుండుట చేత, hi భాషాభేదములు అనైక్యతకు దారితీయుచున్నవి, అనేక కులములవారు, అనేక మతముల వారుండుటచే కూడా అనైక్యత ఏర్పడుచున్నది.అన్యరాష్ట్రముల భాషా సాహిత్యముల వారి కందించిన యిరుగు పొరుగు నున్న సోదరులను గురించిన అవగాహన ఏర్పడును.
### సమైక్యత
విద్యా విధానము ద్వారా, సాంస్కృతిక కార్యక్రమముల మూలమున ఉపాధి కల్పన వలన, వర్ణాంతర, రాష్ట్రాంతర వివాహములను ప్రోత్సహించుట వలన సమైక్యత కాపాడుకొనగలము.సంబంధ బాంధవ్యములు తరతరాలుగా నిలిచిపోతాయి.ఒక ప్రాంతము సంగీత నృత్య నాటక బృందముల వారు మరియొక ప్రాంతమునకు వెళ్ళి ప్రదర్మనలిచ్చిన సమైక్య భావము ఏర్పడుతుంది

## ఉద్యోగం
అఖిల భారతస్థాయిలో కొన్ని ఉద్యోగములు గలవు.అదే ప్రాతిపదికపై అధిక సంఖ్యలో ఉపాధి కల్పించిన, ఉద్యోగుల మధ్య ప్రాంతీయ భేదములు సమసి సామరస్యభావము పెంపొందును.ఉద్యోగుల బదిలీలు కూడా అవగాహనకు తోడ్పడవలెనే గాని అపోహలకు తావీయరాదు.ప్రభుత్వమిట్టి విషయములలో విజ్ఘత ప్రదర్నించిన అధికారులకు ఉద్యోగులకు మధ్య కుల, మత, ప్రాంత భేదములకు బదులు అభిమానము, గౌరవము కలుగును.
## కార్యక్రమములు
ఆకాశవాణి, టి.వీ. కార్యక్రమాల్లో మనము అన్ని బాణీలకు, అన్ని భాషలకు చెందిన సంగీత కచేరీలు, తదితర రూపకములు జాతీయ కార్యక్రమముల పేరిట వినుచున్నాము.ప్రభుత్వ సహకారముతో లలితకళా ఎకాడమీలు-సంగీత నాటక ఎకాడమీలు-పలు కార్యక్రమములు నిర్వహించి జాతి సమైక్యతకు తోడ్పడుచున్నవి.నేడు జాతిని సంఘటిత పరచుటలో చలన చిత్రములు ప్రముఖ పాత్ర వహించుచున్నవి.
## కర్తవ్యము
సంకుచిత దృష్టి సమైక్యతకు గొడ్డలి పెట్టు.భిన్నత్వంలో ఏకత్వము మనదేశ ప్రత్యేకత.ఆ భావమును పునరుద్ధరించి సమైక్యతను కాపాడుటయే నేటితరము ప్రధాన కర్తవ్యము.

వర్గం:భారతదేశం
విషక్రిమిన్యాయం

విషములో పుట్టినపురుగు విషమే తిని జీవించునట్లు. చాణక్య నీతి దర్పణమున నీన్యాయము నుద్బోధించుచు నిట్లు నుడువఁబడియున్నది.

"విప్రాస్మి న్నగరే మహాన్‌ కథయ కః? 
తాలద్రుమాణాం గణః; కో దక్షః? 
పరవిత్తదారహరణే సర్వోఽపి పౌరో జనః; కోదాతా? 
రజకో, దదాతి వసనం ప్రాత ర్గృహీత్వానిశి; 
తత్కిం జీవసి హే సఖే? 
విషక్రిమిన్యాయేన జీవామ్యహమ్‌." 

ఒక బ్రాహ్మణుడు ఒక గ్రామానికి భిక్షాటనకై వెళ్ళి ఊరి బయట కనిపించిన వేరొక బ్రాహ్మణుని ఆ గ్రామ పరిస్థితులను తెలుసుకొనుటకు ఈ విధంగా ప్రశ్నిస్తాడు. అపుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు ఈ విధంగా సమాధానము నిచ్చెను. 
* ఈ వూరిలో అందరికన్నా గొప్పవాడెవడు?  - ఈ వూరిలో అందరికంటే గొప్పవాడు ఆ కనబడు తాటి తోపు.
* ఇచట సమర్థుడెవడు ?  - ఇతరుల ధనమును, భార్యలను అమాంతముగా దొంగిలించువారందరూ సమర్థులే.
* పోనీ, దాత ఎవడో వినిపింతువా? - ఈ గ్రామంలో దాత చాకివాడు. అతడే మహాదాత. ఎందువలనంటే అతను ఉదయం తీసుకొని పోయిన గుడ్డలను రాత్రికి మరల తెచ్చుచున్నాడు. 
* అయితే ఈ ఊరిలో ఎట్లు జీవించుచున్నావు? - అయ్యా! ఏమి చెప్పను? విషక్రిమిన్యాయముగా జీవించుచున్నాను. 
## భావము
అనగా యీయూరఁ బుట్టినవాఁడ నగుటచే నిచటిప్రకృతి కలవాటుపడి బ్రదుకుచున్నాను అని భావము. విషములోని పురువునకు విష మిష్టాహారమే. అవిషము దాని కేమియు హాని చేయదు; కాని, యితరులకుమాత్రము హానికర మవును." (ఒకనికి ఆహార మయిన వస్తువు మఱొకనికి విషమవును. ఒకరిమేలు మఱొకరికి కీడు. పై విషకీటన్యాయము, ఈ విషక్రిమిన్యాయము రెండు నొకటియే.
## మూలము
విషక్రిమిన్యాయము : సంస్కృతన్యాయములు (కూచిభొట్ల ప్రభాకరశాస్త్రి, ఘట్టి లక్ష్మీనరసింహశాస్త్రి ) 1939 
https://web.archive.org/web/20140209111013/http://www.andhrabharati.com/dictionary/

వర్గం:నీతివాక్యాలు
చెన్నమనేని

**చెన్నమనేని** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.

* చెన్నమనేని రమేష్ బాబు
* చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు
* చెన్నమనేని విద్యాసాగర్ రావు
* చెన్నమనేని హన్మంతరావు
----
* చెన్నమనేనిపల్లె, వైఎస్ఆర్ జిల్లా, కొండాపురం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
డాక్టర్ నార్ల తాతారావు తాప విద్యుత్ కేంద్రం

విజయవాడ సమీపంలో కొండపల్లిలో ఉన్న **డాక్టర్ నార్ల తాతారావు తాప విద్యుత్ కేంద్రం**లో బొగ్గును వినియోగించి విద్యుదుత్పత్తి చేస్తారు. ఇది ఏపీజెన్కో అధీనంలో ఉన్న తాప విద్యుత్ కేంద్రాలలో ఇది ఒకటి. 
## విద్యుదుత్పత్తి
డాక్టర్ నార్ల తాతారావు తాప విద్యుత్ కేంద్రం విజయవాడ థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్ గా అందరికీ తెలుసు. ఇది నాలుగు దశలలో రూ.193 కోట్లు, రూ. 511 కోట్ల వ్యయంతో మొదటి రెండు యూనిట్లతో అభివృద్ధి చేయబడింది. మూడవ దశలో రూ.840 కోట్లతో రెండు యూనిట్లను ప్రారంభించారు. 500 మెగావాట్ల ఏడవ యూనిట్ 2009లో మొదలయింది. 94-95, 95-96, 96-97,97-98, 2001-02 సంవత్సరాలలో అత్యధిక ప్లాంట్ లోడ్ ఫ్యాక్టర్ కు గానూ దేశంలోనే ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది. ఈ విద్యుదుత్పత్తి కేంద్రానికి ఎన్నో సంస్థల నుండి బహుమతులు, గుర్తింపులూ అందాయి.

## స్థాపించిన నాటి సామర్థ్య వివరాలు

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* కొండపల్లి
* విజయవాడ
* విద్యుత్తు

వర్గం:విద్యుచ్ఛక్తి
వర్గం:విద్యుత్ కేంద్రాలు
ద్విసప్తతి-కళలు

(అ.) 
# వివిధ లిపులను వ్రాయుట 
# గణితము 
# శిల్పము చిత్రము వస్త్రము బంగారము మొ|| వానితో ఆకృతులను నిర్మించుట 
# నాట్యము 
# గానము 
# వాద్యములను వాయించుట 
# సప్తస్వరములను తెలిసియుండుట 
# పుష్కరమను చర్మవాద్యమును వాయించుట 
# సమతాళమను వాద్యవిశేషము 
# జూదము 
# జనులతో సంభాషించు నేర్పు 
# పాచికలతో నాడు ఒక యాట 
# చదరములు గల పలకపై యాడుట 
# పట్టణమును పాలించుట-అన్ని విషయములందును ముందుండుట 
# మట్టిని నీటితో కలుపు నేర్పు 
# వంటచేయుట మొదలగు నాహారవిధులు 
# పానీయములు చేయుట మొదలగు విధులు 
# విలేపనమునకు సంబంధించిన విధులు 
# వస్త్రవిధులు 
# శయనవిధులు 
# ఆర్యాఛందస్సునకు చెందిన పద్యములు 
# ప్రహేళికలు (పొడుపుకథలు) 
# మాగధీభాషలోని పద్యములు 
# గాథలు 
# ప్రాకృత పద్యజాతి 
# సంస్కృత పద్యములు 
# వెండిని ఇతరములతో మిశ్రణము చేయుట 
# బంగారమును ఇతరములతో మిశ్రణము చేయుట 
# కరగించిన రాగిని బంగారముగా మార్చుటకై చూర్ణములను కలుపుట 
# ఆభరణ విధులు 
# తరుణులను అలంకరించు విధము 
# స్త్రీ లక్షణములు 
# పురుష లక్షణములు 
# అశ్వ లక్షణములు 
# ఆబోతుల లక్షణములు 
# అశ్వలక్షణములు 
# కుక్కుట లక్షణములు 
# మేకల లక్షణములు 
# ఛత్రలక్షణము 
# దండ లక్షణము 
# ఖడ్గలక్షణము 
# మణిలక్షణములు 
# భూషణ లక్షణములు 
# గృహ నిర్మాణము 
# శిబిరములను కొలుచుట 
# నగరములను కొలుచుట 
# వివిధాకృతులు గల సేనావ్యూహములను నిర్మించుట 
# త్రివ్యూహా విధానము 
# విషవిద్య 
# ప్రతివిషవిద్య 
# చక్రవ్యూహము 
# గరుడవ్యూహము 
# శకటవ్యూహము 
# యుద్ధము 
# నియుద్ధము 
# శత్రువును మించి యుద్ధము చేయుట 
# అస్థియుద్ధము 
# ముష్టి యుద్ధము 
# బాహుయుద్ధము 
# లతాయుద్ధము 
# బాణప్రయోగము 
# ఖడ్గాఘాతము 
# ధనుర్వేదము 
# వెండిని కరగించుట మిశ్రణము చేయుట చూర్ణము చేయుట మొ|| 
# బంగారమును కరగించుట మిశ్రణము చేయుట చూర్ణము చేయు మొ|| 
# సూత్రక్రీడ 
# వృత్తక్రీడ 
# బాణములతో నాడుట-లేక తామర తూడులతో నాడు ఆట 
# పత్రచ్ఛేద్యము 
# కటకచ్ఛేధ్యము (బంగారము మొదలగువానితో కడియములు చేయుట) 
# పుంజు గుఱ్ఱము మొ|| వానిని పణమొడ్డి ఆడు ఆటలు 
# శకున విద్య
-[శ్రీవత్సనిఘంటువు]

(ఆ.) 
# లేఖనము 
# పఠనము 
# గణితము 
# గానము 
# నర్తనము 
# తాళమునకు దగిన వాద్యవిశేషము 
# పటహము (చర్మవాద్య విశేషము) 
# మృదంగము 
# వీణ 
# వేణువు 
# భేరీపరీక్ష 
# గజశిక్ష 
# ఆశ్వశిక్ష 
# ధాతువాదము 
# దృగ్వాదము 
# మంత్రశిక్ష 
# శరీరమందలి వికృతత్వమును పోగొట్టుట 
# పలితవినాశము 
# రత్నలక్షణము 
# నారీలక్షణము 
# పురుషలక్షణము 
# ఛందస్సు 
# తర్కము 
# సునీతి (నీతి రాజనీతి అర్థశాస్త్రము) 
# తత్త్వము 
# కవిత్వము 
# జ్యోతిషము 
# శ్రుతులు 
# వైద్యము 
# భాషలు 
# యోగశాస్త్రము 
# రసాయనశాస్త్రము 
# అంజనవిద్య 
# లిపి 
# స్వప్నము 
# ఇంద్రజాలము 
# కృషి 
# వాణిజ్యము 
# నృపసేవనము 
# శకునము 
# వాయుసంసూచనము 
# అగ్నిసంసూచనము 
# దృష్టి 
# లేపనము 
# మర్దనము 
# ఊర్ధ్వగతి 
# ఘటబంధము 
# ఘటభ్రమ 
# పత్రచ్ఛేదనము 
# పద్మభేదనము 
# ఫలమును కోయుట 
# జలస్థానమును తెలిసికొనుట 
# వర్షాగమనమును తెలిసికొనుట 
# లోకాచారము 
# జనానువృత్తి 
# ఫలభృత్తు (బంతి కట్టి పంటనూర్చి తీసకొనిపోవుట) 
# ఖడ్గబంధనము 
# క్షురీబంధనము 
# ముద్రలు 
# ఇనుముతో వస్తువులు చేయుట 
# దంతములతో వస్తువులు చేయుట 
# కట్టెతో వస్తువులు చేయుట 
# చిత్రకర్మ 
# బాహుయుద్ధము 
# దృగ్యుద్ధము 
# ముష్టియుద్ధము 
# దండయుద్ధము 
# ఖడ్గయుద్ధము 
# వాగ్యుద్ధము 
# గారుడదమనము 
# సర్పదమనము 
# భూతదమనము
-[శ్రీవత్సనిఘంటువు]

## మూలాలు
 

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
షట్‌-అంగములు

#అ.) 1. శిక్ష, 2. వ్యాకరణము, 3. ఛందస్సు, 4. నిరుక్తము, 5. జ్యోతిషము, 6. కల్పము. [ఇవి వేదమున కంగములు]
"శిక్షా వ్యాకరణం ఛందో నిరుక్తం జ్యోతిషం తథా కల్పశ్చేతి షడంగాని"
#(ఆ.) 1. ఆసనము, 2. ప్రాణాయామము, 3. ప్రత్యాహారము, 4. ధారణము, 5. ధ్యానము, 6. సమాధి. [ఇవి యోగాంగములు]
#(ఇ.) 1. దాత, 2. ప్రతిగ్రహీత, 3. పవిత్రత, 4. వస్తువు, 5. దేశము, 6. కాలము. [ఇవి దానాంగములు]
#(ఈ.) 1. శిరస్సు, 2. హస్తములు, 3. కటి, 4. వక్షస్సు, 5. పార్శ్వము, 6. పాదములు. [ఇవి నాట్యాంగములు]
#(ఉ.) 1. అనుద్రుతము, 2. ద్రుతము, 3. లఘువు, 4. గురువు, 5. ప్లుతము, 6. కాకపాదము. [ఇవి సంగీతమున కంగములు]
#(ఊ.) 1. మూలసిద్ధాంతము, 2. పురనివేశము, 3. భవనివేశము, 4. రాజనివేశము, 5. ప్రాసాదనివేశము, 6. శిల్పము, చిత్రము. [ఇవి వాస్తువుయొక్క అంగములు] [జయమంగళ]
#(ఋ.) 1. రూపభేదము, 2. ప్రమాణము, 3. భావము, 4. లావణ్య యోజన, 5. సాదృశ్యము, 6. వర్ణికాభంగము. [ఇవి చిత్రరచన కంగములు] [కామసూత్రములు-యశోధరవ్యాఖ్య]
#(ౠ.) 1. లంఘనము, 2. బృంహణము, 3. రూక్షణము, 4. స్నేహనము, 5. స్వేదనము, 6. స్తంబనము. [ఇవి చికిత్సాంగములు] [చరకం 108]
#(ఎ.) 1. దాత, 2. ప్రతిగ్రహీత, 3. శుద్ధి, 4. దేయము, 5. దేశము, 6. కాలము. [ఇవి దానాంగములు]
#(ఏ.) 1. పిక్కలు (2), 2. బాహువులు (2), 3. శిరస్సు, 4. మధ్యము. [ఇవి శరీరాంగములు]
#(ఐ.) 1. విచ్ఛేదము, 2. అర్పణము, 3. విసర్గము, 4. అనుబంధము, 5. దీపనము, 6. ప్రశమనము. [ఇవి సంగీతాంగములు] [నాట్యశాస్త్రము 19-58]
#(ఒ.) 1. ఋషి, 2. ఛందస్సు, 3. దేవత, 4. బీజము, 5. శక్తి, 6. కీలకము. [ఇవి మంత్రమున కంగములు]

## మూలాలు
https://web.archive.org/web/20140209111013/http://www.andhrabharati.com/dictionary/

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
షోడశ-కళలు

#(అ.) 1. అమృత, 2. మానద, 3. పూష, 4. తుష్టి, 5. పుష్టి, 6. రతి, 7. ధృతి, 8. శశిని, 9. చంద్రిక, 10. కాంతి, 11. జ్యోత్న్స, 12. శ్రీ, 13. ప్రీతి, 14. అంగద, 15. పూర్ణ, 16. అమృత.
"అమృతా మానదా పూషా తుష్టిః పుష్టీ రతిర్ధృతిః, శశినీ చంద్రికా జ్యోతిర్జ్యోత్స్నా శ్రీః ప్రీతిరేవ చ, అంగదా చ తథా పూర్ణామృతా షోడశ వై కళాః"
#(ఆ.) 1. పూష, 2. యశ, 3. సుమనస, 4. రతి, 5. ప్రాప్తి, 6. ధృతి, 7. బుద్ధి, 8. సౌమ్య, 9. మరీచి, 10. అంశుమాలిని, 11. అంగిర, 12. శశిని, 13. ఛాయ, 14. సంపూర్ణమండల, 15. తుష్టి, 16. అమృత.
#(ఇ.) 1. శంఖిని, 2. పద్మిని, 3. లక్ష్మణి, 4. కామిని, 5. పోషణి, 6. పుష్టివర్ధని, 7. ఆహ్లాదిని, 8. అశ్వపదిని, 9. వ్యాపిని, 10. పయోదిని, 11. మోహిని, 12. ప్రభ, 13. క్షీరవర్ధని, 14. వేధవర్ధని, 15. వికాసిని, 16. శౌమిని [ఇవి చంద్రకళలు].
#(ఈ.) 1. ప్రాణము, 2. శ్రద్ధ, 3. వ్యోమ, 4. వాయువు, 5. తేజస్సు, 6. జలము, 7. పృథివి, 8. ఇంద్రియములు, 9. మనస్సు, 10. అన్నము, 11. వీర్యము, 12. తపస్సు, 13. మంత్రములు, 14. కర్మ, 15. లోకము, 16. నామము. [ప్రశ్నోపనిషత్తు 6-4]

## మూలం
https://web.archive.org/web/20140209111013/http://www.andhrabharati.com/dictionary/

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
షట్త్రింశత్‌-గీతగుణములు

1. సుస్వరము, 2. సుతాళము, 3. సుపదము, 4. శుద్ధము, 5. లలితము, 6. సుబంధము, 7. సుప్రమేయము, 8. సురాగము, 9. సురసము, 10. సమము, 11. సదర్థము, 12. సుగ్రహము, 13. సుశ్లిష్టము, 14. క్రమస్థము, 15. సుసమయకము, 16. వర్ణము, 17. సంపూర్ణము, 18. సాలంకారము, 19. సుభాషాఢ్యము, 20. సుగంధనము, 21. వ్యుత్పన్నము, 22. మధురము, 23. స్ఫుటము, 24. సుప్రభము, 25. సుప్రసన్నము, 26. కంపితము, 27. సమజాతము, 28. రౌద్రగీతము, 29. ఓజఃసంగతము, 30. ద్రుతము, 31. ముఖస్థాపకము, 32. హతాంశము, 33. విలంబితము, 34. అగ్రామ్యము, 35. మధ్యము, 36. సుప్రమాణము. [వస్తురత్నకోశః]

## మూలం
https://web.archive.org/web/20140209111013/http://www.andhrabharati.com/dictionary/

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
అష్టాదశ వర్ణనలు

అష్టాదశా వర్ణనలు ప్రబంధము నందు ఉండవలసినవి. ఇవి  ఉండవలసిన ఆవశ్యకతను ప్రతాపరుద్రీయం నందు వివరించబడినది.

## వర్ణనలు

# నగరం, 
# సముద్రము, 
# శైలము, 
# ఋతువు, 
# చంద్రోదయము, 
# సూర్యోదయము, 
# ఉద్యానము, 
# సలిలక్రీడ, 
# మధుపానము, 
# రతోత్సనము, 
# విప్రలంభము, 
# వివాహము, 
# కుమారోదయము, 
# మంత్రము, 
# ద్యూతము, 
# ప్రయాణము, 
# యుద్ధము, 
# నాయకాభ్యుదయము.

## పద్యాలు

శ్లో.నగరార్ణవ శైలర్తు చంద్రార్కోదయ వర్ణనైః
:ఉద్యాన సలిల క్రీడా మధుపాన రథోత్సవ
:విప్రలం భైర్వివాహైశ్చ కూమరోదయ వర్ణనైః
:మంత్ర ద్యూత ప్రయాణాజి నాయకాభ్యుదయైరపి!!

కం. వన జలకేళీ రవిశశి
:తనయోదయ, మంత్ర, గీతి, రతి క్షితిప, రణం
:బునిధి, మధు, ఋతు, పూరోద్వా
:హ నగ, విరహ, దూత్య, వర్ణానాష్టాదశమున్!!

కం. పురసింధు నగరివనశశి
:సరసీవన మధురతి ప్రసంగ విరహముల్
:పరిణయ తనయోదయ నయ
:విరచన యాత్రాజి దౌత్య మధువర్ణనముల్!!


## మూలం
https://web.archive.org/web/20140209111013/http://www.andhrabharati.com/dictionary/

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
పంచ-అంగములు

#(అ.) (జ్యోతిషాంగములు) 1. తిథి, 2. వారము, 3. నక్షత్రము, 4. యోగము, 5. కరణము.
#(ఆ.) (యజ్ఞాంగములు) 1. దేవత, 2. హవిర్ద్రవ్యము, 3. మంత్రము, 4. ఋత్విజుడు, 5. దక్షిణ.
# (ఇ.) (వృక్షముల అంగములు) 1. ఆకులు, 2. పట్ట, 3. పుష్పము, 4. వేళ్ళు, 5. ఫలములు.
# (ఈ.) (ఉపాసనాంగములు) 1. జపము, 2. హోమము, 3. తర్పణము, 4. అభిషేకము, 5. బ్రాహ్మణ భోజనము.
# (ఉ.) (కన్యాదానాంగములు) 1. వాగ్దానము, 2. ఫలదానము, 3. కన్యాసంవరణము, 4. కన్యాదానము, 5. నిరీక్షణము.
#(ఊ.) (నాట్యాంగములు) 1. రసము, 2. భావము, 3. అభినయము, 4. గీతము, 5. ఆతోద్యము.
#(ఋ.) (పరార్థానుమాన ప్రమాణాంగములు) 1. ప్రతిజ్ఞ, 2. హేతువు, 3. ఉదాహరణము, 4. ఉపనయము, 5. నిగమనము.
# (ౠ.) 1. ఉపాయము, 2. సహాయము, 3. దేశకాల విభజనము, 4. ఆపదకు ప్రతిక్రియ, 5. కార్యసిద్ధి.
#"సహాయాః సాధనోపాయాః విభాగో దేశకాలయోః, వినిపాతప్రతీకారః సిద్ధిః పంచాంగమిష్యతే" [కామందకనీతిసారము]
#(ఎ.) (నీతి కంగములు) 1. నితాంత మంత్ర పర్యాలోచనము, 2. తదనుష్ఠానము, 3. కృత సమయరక్షణము, 4. విశేష పరిజ్ఞానము, 5. మిత్రభావ వివేకము. [భాస్కరరామాయణము ??-889]

## మూలం
https://web.archive.org/web/20140209111013/http://www.andhrabharati.com/dictionary/

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
చుప్కే చుప్కే రాత్ దిన్

**చుప్కే చుప్కే రాత్ దిన్ ** ఒక సుప్రసిద్ద గజల్. 1982 లో విడుదలైన బీ.ఆర్.చోప్రా హిందీ చిత్రం *[[:en:Nikaah|నికాహ్]]* .లో ఈ గీతాన్ని ప్రముఖ గాయకుడు గులాం అలి తన మృదు మధుర గానంతో పాడి దీనికి ప్రాణం పోశాడు.. అలాగే ఈ గజల్ ను ఆశాభోంస్లే, జగ్జీత్ సింగ్ లాంటి మేటి కలాకారులూ పాడారు.

ఈ పాట చిత్రీకరణను ఇక్కడ చూడవచ్చును.

:చుప్కే, చుప్కే రాత్ దిన్ ఆఁసూ బహానా యాద్ హై 
:హమ్ కొ అబ్-తక్ ఆషికీ కా వో ౙమానా యాద్ హై ....

:::తుఝ్ సె మిల్-తే హీ వొ కుఛ్ బేబాక్ హోజానా మెరా 
:::ఔర్ తెరా, దాఁతోఁ మేఁ వో ఉంగ్లీ దబానా యాద్ హై ....

:చోరి చోరి హమ్ సె తుమ్ ఆ కర్ మిలే థే జిస్ జగహ్ 
:ముద్దతేఁ గుజ్-రీఁ పర్ అబ్ తక్ వో ఠికానా యాద్ హై ....

:::ఖీంచ్ లేనా వో మెరా పర్దే కా కోనా దఫ్-అతన్ 
:::ఔర్ దుపట్టే సే తెరా వో ముఁహ్ ఛుపానా యాద్ హై ....

:దోపహర్ కీ దూప్ మేఁ మేరే బులానే కే లియే 
:వో తెరా కోఠే పే నంగే పాఁవ్ ఆనా యాద్ హై ....

:::బా-హజారాఁ ఇజ్తెరాబ్-ఓ-సద్-హజారాఁ ఇష్తియాక్ 
:::తుఝ్ సె వో పహలే పహల్ దిల్ కా లగానా యాద్ హై ....

:జాన్ కర్ సోతా తుఝే వో ఖ్వాసే పాబోసీ మెరా
:ఔర్ తెరా ఠుకరా కె సర్ వొ ముస్కురానా యాద్ హై ....

:::తుఝ్ కొ జబ్ తన్హా కభీ పానా తొ అజ్ రాహె-లిహాజ్
:::హాల్-ఎ-దిల్ బాతోఁ హీ బాతోఁ మే జతానా యాద్ హై ....

:జబ్ సివా మేరే తుమ్హారా కోయి దీవానా న థా 
:సచ్ కహో క్యా తుమ్ కొ భీ వో కార్-ఖానా యాద్ హై ....

:::గైర్ కీ నజరోఁ సె బచ్ కర్ సబ్ కీ మర్జీ కే ఖిలాఫ్
:::వో తెరా చోరీ ఛుపే రాతోఁ కొ ఆనా యాద్ హై ....

:ఆగయా గర్ వస్ల్ కీ షబ్ భీ కహీఁ జిక్ర్-ఏ-ఫిరాఖ్ 
:వో తెరా రో రో కె భీ ముఝ్ కో రులానా యాద్ హై ....

:::దేఖ్-నా ముఝ్ కో జో బర్జస్తా తో సౌ సౌ నాజ్ సే 
:::జబ్ మనా లేనా తో ఫిర్ ఖుద్ రూఠ్ జానా యాద్ హై ....

:బేరుకీ కే సాథ్ సున్-నా దర్ద్-ఎ-దిల్ కీ దాస్తాఁ 
:వో కలాయీ మేఁ తెరా కంగన్ ఘుమానా యాద్ హై ....

:::వక్త్-ఎ-రుఖ్సత్ అల్విదా కా లఫ్జ్ కెహ్నే కే లియే 
:::వో తెరే సూఖే లబోఁ కా థర్-థరానా యాద్ హై....

:బావజూద్-ఏ ఇద్దఆ-ఎ ఇత్తఖా హస్రత్ ముఝే 
:ఆజ్ తక్ అహద్-ఏ-హవస్ కా వో ఫసానా యాద్ హై....

## మూలాలు


వర్గం:గజల్
అష్ట భోగములు

thumb|అష్ట భోగములలో ఒకటైన తాంబూలము
భోగము అంటే అధిక సుఖము. ఆంధ్రభారతి నిఘంటువు ప్రకారం ఈ అష్యభోగములు నాలుగు విధములుగా ఉన్నాయి. అష్ట భోగములు అంటే గృహము, శయ్య, వస్త్రము, ఆభరణము, స్త్రీ, పుష్పము, గంధము, తాంబూలము. వీటిల్లో గృహము, శయ్య, వస్త్రము అనేవి శరీరాన్ని సూచిస్తే, ఆభరణము, స్త్రీ, పుష్పము, గంధము, తాంబూలము మనస్సును సూచిస్తాయి. అంటే శరీరముతో అనుభవించేవి కొన్ని, మనస్సుతో అనుభవించేవి కొన్ని. చివరికి అన్నీ మనసుతోనే అనుభవిస్తారు. ప్రతి భోగాన్ని మనస్సు అనుభవిస్తుంది. ఆ మనసుతో అనుభవించేవి శాశ్వతము అయితే అది యోగము. లేక పోతే భోగము. భోగము రోగాన్ని తెచ్చి పెడుతుంది. యోగము నిరతిశయానందమును తెచ్చి పెడుతుంది. భోగము వలన శరీరము అలసి పోతుంది. యోగము వలన ఆత్మ బలాన్ని, శక్తిని పొందుతుంది.

## వివిధ రకాల వర్గీకరణ
# (అ.) 1. గంధము, 2. తాంబూలము, 3. పుష్పము, 4. భోజనము, 5. వస్త్రము, 6. సతి, 7. స్నానము, 8. సంయోగము.
# (ఆ.) 1. గంధము, 2. తాంబూలము, 3. పుష్పము, 4. అన్నము, 5. వస్త్రము, 6. స్త్రీ, 7. శయ్య, 8. గానము.
# (ఇ.) 1. గంధము, 2. తాంబూలము, 3. పుష్పము, 4. గృహము, 5. వస్త్రము, 6. స్త్రీ, 7. ఆభరణము, 8. శయ్య.
#వ (ఈ.) 1. ధనము, 2. ధాన్యము, 3. వాహనము, 4. భోజనము, 5. వస్త్రము, 6. సతి, 7. స్నానము, 8. సంయోగము.

## మూలము

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
అష్టఅంగములు

# thumb|అష్ట అంగములలో ఒకటైన ప్రాణాయామం(అ.) 1. యమము, 2. నియమము, 3. ఆసనము, 4. ప్రాణాయామము, 5. ప్రత్యాహారము, 6. ధారణము, 7. ధ్యానము, 8. సమాధి [ఇవి యోగాంగములు].
"యమనియమాసన ప్రాణాయామ ప్రత్యాహార ధారణ ధ్యాన సమాధయోఽష్టాంగాని" [పాతంజలయోగసూత్రములు 2-29]
# (ఆ.) 1. శల్యము, 2. శాలాక్యము, 3. కాయచికిత్స, 4. భూతవిద్య, 5. కౌమారభృత్యము, 6. అగదతంత్రము, 7. రసాయనము, 8. వాజీకరణము [ఇవి వైద్యశాస్త్రమున కంగములు].
# (ఇ.) 1. ద్రవ్యాభిధానము, 2. గదనిశ్చయము, 3. కాయసౌఖ్యము, 4. శల్యాది, 5. భూతనిగ్రహము, 6. విషనిగ్రహము, 7. బాలవైద్యము, 8. రసాయనము [ఇవియు వైద్యశాస్త్రమున కంగములు].
# (ఈ.) 1. సమ్యగ్దృష్టి, 2. సమ్యక్సంకల్పము, 3. సమ్యగ్వాక్కు, 4. సమ్యక్కుర, 5. సమ్యగ్జీవనము, 6. సమ్యగ్వ్యాయామము, 7. సమ్యక్‌స్మృతి, 8. సమ్యక్సమాధి [ఇవి బుద్ధధర్మమున కంగములు].
# (ఉ.) కరములు (2) , పాదములు (2) , భుజములు (2) , 7. ఱొమ్ము, 8. లలాటము [ఇవి శరీరాంగములు]
# (ఊ.) 1. జలము, 2. పాలు, 3. దర్భాగ్రములు, 4. పెరుగు, 5. నేయి, 6. బియ్యము, 7. యవలు, 8. సిద్ధార్థకములు [ఇవి అర్ఘ్యాంగములు].
"ఆపః క్షీరం కుశాగ్రం చ దధి సర్పిః సతండులమ్‌, యవాః సిద్ధార్థకాశ్చేతి హ్యర్ఘ్యోఽష్టాంగః ప్రకీర్తితః"
# (ఋ.) 1. నాదము, 2. బిందువు, 3. కళ, 4. జ్యోతిస్సు, 5. రూపము, 6. రేఖ, 7. స్వరవర్ణము, 8. ఆవృత్తి [ఇవి గాయత్రీ మంత్రాంగములు].
# (ౠ.) 1. నిదానము, 2. పూర్వరూపము, 3. రూపము, 4. ఉపశమము, 5. సంప్రాప్తి, 6. ఓషధి, 7. రోగి, 8. పరిచారిక [ఇవి చికిత్సాంగములు].
# (ఎ.) 1. శిరస్సు, 2. వక్షస్సు, 3. హస్తములు, 4. మోకాళ్ళు, 5. పాదములు, 6. మనస్సు, 7. వాక్కు, 8. దృష్టి [ఇవి నమస్కారాంగములు].
# (ఏ.) 1. దేవపూజ, 2. ధర్మగ్రంథపఠనము, 3. దానము, 4. తపస్సు, 5. సత్యము, 6. క్షమ, 7. ఇంద్రియనిగ్రహము, 8. నిర్లోభత.
# (ఐ.) 1. తపస్సు, 2. సత్యము, 3. క్షమ, 4. దయ, 5. శౌచము, 6. దానము, 7. యోగము, 8. బ్రహ్మచర్యము [ఇవి (ఏ, ఐ) ధర్మాంగములు].
# (ఒ.) 1. రథములు, 2. ఏనుగులు, 3. గుఱ్ఱములు, 4. కాల్బలము, 5. విష్టులు, 6. నావికులు, 7. చారులు, 8. దేశికులు [ఇవి సేనాంగములు].
# (ఓ.) 1. నువ్వులు, 2. అన్నము, 3. పానీయము, 4. ధూపము, 5. దీపము, 6. పాలు, 7. తేనె, 8. నేయి [ఇవి పిండాంగములు].
(ఔ.) 1. వాస్తుపురుష వికల్పన, 2. పురనివేశము-ద్వారకర్మ, 3. ప్రాసాద నిర్మాణము, 4. ధ్వజోచ్ఛ్రితి, 5. రాజవేశ్మ, 6. చాతుర్వర్ణ్యవిభాగము, 7. యజమాన శాలాప్రమాణము, 8. రాజశిబిర నివేశము-దుర్గకర్మ [ఇవి వాస్తువున కంగములు].
# (అం.) 1. ఆధానము, 2. విసర్గము, 3. ప్రైషము, 4. నిషేధము, 5. అర్థవచనము, 6. వ్యవహారేక్షణము, 7. దండము, 8. శుద్ధి [ఇవి రాజకార్యాంగములు].
# (అః.) 1. స్మరణము, 2. కీర్తనము, 3. ప్రేక్షణము, 4. కేళి, 5. గుహ్యభాషణము, 6. సంకల్పము, 7. అధ్యవసాయము, 8. క్రియానిర్వృత్తి [ఇవి మైథునాంగములు].
# (క.) 1. ముగ్గు, 2. సుగంధము, 3. అక్షతలు, 4. పుష్పములు, 5. ధూపము, 6. దీపము, 7. ఉపహారము, 8. తాంబూలము [ఇవి పూజాంగములు].
# (ఖ.) సప్త అంగములు (అ.) , 8. పౌరశ్రేణి
# (గ.) 1. గుగ్గిలము, 2. వేపాకు, 3. వస, 4. చెంగల్వకోష్టు, 5. కరక్కాయ, 6. ఆవాలు, 7. యవలు, 8. నేయి [ఇవి జ్వరనాశక ధూపాంగములు].
# (ఘ.) 1. రాజు, 2. రాష్ట్రము, 3. అమాత్యుడు, 4. దుర్గము, 5. బలము, 6. కోశము, 7. సామంతులు, 8. ప్రజలు [ఇవి రాజ్యాంగములు].
## మూలములు
https://web.archive.org/web/20140209111013/http://www.andhrabharati.com/dictionary/

వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
గూడూరి నాగరత్నం

right|thumb|200px|గూడూరి నాగరత్నమ్మ
**గూడూరి నాగరత్నం** రాజమండ్రి పట్టణానికి చెందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు.
## కుటుంబ నేపథ్యం
గూడూరి నాగరత్నం 1913 జూలై 6న యర్నగూడెంలో జన్మించారు. ఆమె భర్త రంగయ్య, కుమారుడు నరసింహాశర్మ. ఈమె భర్త రంగయ్య చాగల్లు ప్రాంత పరిసర ప్రాంతల్లో 1926-32 మధ్య హరిజన, ఖద్దరు ప్రచారాలు చేసాడు.

## స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో

ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్లో చేరి స్వాతంత్ర్య సమరంలో పాల్గొన్నారు. మహాత్మా గాంధీ పిలుపును అనుసరించి 1926-32 కాలంలో హరిజనోద్ధరణ, ఖద్దరు ప్రచారం వంటి నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమాలు నిర్వహించింది. 1932లో శాసనోల్లంఘనోద్యమంలో పాల్గొని, 10 నెలల పాటు రాయవెల్లూరు, కన్ననూరు జైళ్ళలో కారాగార శిక్షను అనుభవించింది. ఆమె 1983 నవంబరు 3న మరణించింది.

## సంఘ సంస్కరణ
కాంగ్రెస్ తీర్మానాలను అనుసరించి గూడూరు ఆశ్రమంలో చేరి చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో హరిజనోద్ధరణకు కృషిచేశారు. ఆమె స్వయంగా వర్ణాంతర వివాహం చేసుకోవడం ఆమె కర్తవ్యనిష్ఠకు ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1913 జననాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా మహిళా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
అబిద్ హసన్ సఫ్రాని

**జైహింద్** అనే నినాదం భారతదేశ స్వతంత్ర ఉద్యమంలో ఎంత గానో ఉత్తేజపరిచింది. ఈ నినాదాన్ని మొదటగా మేజర్ అబిద్ హసన్ సఫ్రాని గారు నినదించారు. ఈయన హైదరాబాదుకు చెందినవ్యక్తి.
## బాల్యం - కుటుంబం
అబిద్ హసన్ హైదరాబాద్ నగరంలో ఒక ఉన్నత కుటుంబంలో 1912వ సంవత్సరంలో జన్మించారు. ఆయన తల్లి ఫక్రున్నీసా బేగం. ఆమెకు సరోజినీ నాయుడు సాంగత్యంలో దేశభక్తికై ఉద్యమించడం అలవాటు ఐంది. విదేశి వస్త్రాలను పరశురామ ప్రీతి చేసిన హైదరాబాద్ మొదటి మహిళగా నాయకుల, ప్రజల గౌరవం ఆమె పొందగలిగింది. మహాత్మాగాంధీ, నెహ్రూ, ఆజాద్ మొదలైన అగ్రనాయకులు ఆమెను 'అమ్మా జాన్' అని పిలిచేవారు. ఆమె ముగ్గురు కుమారులూ ఉన్నత విద్యావంతులే. దేశభక్తులే. నగరంలోని మతశక్తుల నుండి తప్పించుకోవడంలో వారెన్నో అపాయాలకు గురైనారు. సోదరులలో జ్యేష్టుడైన బద్రుల్ హసన్ 1925 సంవత్సరంలో గాంధీజీ నడిపిన 'యంగ్ ఇండియా' పత్రికను ఎడిట్ చేశారు.

అబిడ్స్ లోని సెయింట్ జార్జ్ గ్రామర్ స్కూల్ లో అబిద్ హసన్ చదివాడు.

## చదువు
కేంబ్రిడ్జ్ సీనియరు పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడైన అబిద్ హసన్ 1931లో సబర్మతి ఆశ్రమం చేరుకొని దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష అనుభవించారు. సఫ్రాని అప్పటి స్వాతంత్ర్యోద్యమ విషయాలపై మాట్లాడుతూ 'హిందువులకే గాంధీజీ ఆశ్రమం అంకితం కారాదు. సర్వమత సామాన్యాయ ప్రార్థనలుండాలి' అని సూచించారు. ఆ తరువాత ప్రార్థనలలో మార్పు వచ్చింది. 'రఘుపతి రాఘవ రాజారాం - ఈశ్వర్ - అల్లా తెరేనాం' అనే ప్రార్థనా గీతాన్ని రూపొందించారు. అబిద్ హసన్ జైలు నుంచి విడుదల కాగానే జర్మనీ వెళ్లి ఇంజనీరింగ్ చదువుకున్నారు. విద్య సమాప్తమవుతున్న దశలో రెండవ ప్రపంచయుద్ధం ప్రారంభమయింది. అక్కడే పరిచయం ఐన మేజర్ స్వామితో అక్కడే ఉండిపోవలసి వచ్చింది. అబిద్ హసన్ జర్మనీ, ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్, అరబిక్, సంస్కృతం, పర్షియన్, హిందీ, ఉర్దూ, తెలుగులలో నిష్ణాతుడు.

## మూలాలు

వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1912 జననాలు
వర్గం:1984 మరణాలు
వర్గం:తెలంగాణ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు
వర్గం:ముస్లిం స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా వ్యక్తులు
యన్టీఆర్ స్టేడియం (హైదరాబాద్)

**యన్టీఆర్ స్టేడియం** (తెలంగాణ కళాభారతి మైదానం) తెలంగాణ రాజధాని హైదరాబాదులోని లోయర్ ట్యాంకుబండ్ ప్రాంతంలో ఉన్న స్టేడియం. ఇది ఇందిరా పార్కుకు ప్రక్కన, 14 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ప్రతిరోజు యువత పెద్దసంఖ్యలో ఇక్కడికి వచ్చి వివిధ ఆటలు ఆడుతారు, అలాగే ఉదయం సాయంకాలం వేళల్లో వాకర్స్ వచ్చి ఇక్కడ వ్యాయామం చేస్తుంటారు.

## చరిత్ర
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఉన్నప్పుడు ప్రతి ఏటా ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ దినోత్సవాన్ని ఇక్కడే ఘనంగా నిర్వహించేవారు.  తెలంగాణ ఏర్పడిన తరువాత తెలంగాణ ప్రభుత్వం దీనిని *తెలంగాణ కళాభారతి మైదానం*గా పేరు మార్చింది.

## కార్యక్రమాలు
# ప్రతి ఏటా ఈ క్రీడా ప్రాంగణంలో హైదరాబాద్ బుక్ ఫెయిర్ సొసైటీ ఆధ్వర్యంలో హైదరాబాదు పుస్తక ప్రదర్శన జరుగుతోంది.
# హైదరాబాదు మహానగరపాలక సంస్థ క్రికెట్ శిక్షణా శిబిరాన్ని నిర్వహిస్తోంది
# ఈ విశాలమైన స్థలంలో ఆధ్యాత్మిక సభలు, ఇతర ఎగ్జిబిషన్లు కూడా నిర్వహిస్తుంటారు.

## ఇతర వివరాలు
ఈ ప్రాగణంలోని 11 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తెలంగాణ సంస్కృతి, వారసత్వం ఉట్టిపడేలా తెలంగాణ కళాభారతి భవనాన్ని నిర్మాణానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం సన్నాహాలు చేసింది. దీనికి సంబంధించిన భవన డిజైన్ ను అప్పటి ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ఎంపిక చేశారుకళాభారతి నిర్మాణ ప్రతిపాదనకు కొంతమంది నుండి వ్యతిరేకత వచ్చింది.

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదు
కోసూరివారిపాలెం

"కోసూరివారిపాలెం" కృష్ణా జిల్లా మోపిదేవి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
గ్రామంలో చాలా మందికి ఇంటిపేరు "కోసూరు" అవ్వడం వలన ఆ పేరు వచ్చింది.

## గ్రామ భౌగోళికం
సముద్రమట్టానికి 6 మీ.ఎత్తులో ఉంది.. కృష్ణా నది ఒడ్డునే ఉంది.

## సమీప గ్రామాలు
రేపల్లె, మోపిదేవి, చల్లపల్లి, పెద్ద కళ్లేపల్లి, రావి వారిపాలెం, చిరువోల్లంక నార్త్, నాగాయతిప్ప, అవనిగడ్డ, పులిగడ్డ
## గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
మోపిదేవి, అవనిగడ్డ నుండి రోడ్డు రవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్; విజయవాడ 64 కి.మీ.దూరంలో ఉంది

## గ్రామంలోని విద్యా సౌకర్యాలు
### జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల
మాతృభాష, రాజభాష బోధకులు లేకున్నా, ఈ పాఠశాలలో, 2014-15 విద్యా సంవత్సరంలో 10వ తరగతి విద్యార్థులు మొత్తం 14 మందీ ఉత్తీర్ణులై, పాఠశాలకు 100% ఉత్తీర్ణత సాధించారు. సనకా సౌభాగ్యలక్ష్మి, అను విద్యార్థిని, 9.7 గ్రేడ్ మార్కులతో ఉత్తీర్ణురాలై, పాఠశాలకూ, ఉపాధ్యాయులకూ, గ్రామానికీ పేరు తెచ్చిపెట్టినది. ఈమె ఐ.ఐ.ఐ.టి.లో గూడా సీటు సాధించడం విశేషం. ఈమెకు ఇంటరు నుండి బి.టెక్., వరకు ఉచితంగా విద్యనభ్యసించగల అవకాశం లభించింది. [4]

## గ్రామంలో మౌలిక వసతులు

* నాబార్డ్ వారి సహాయంతో నిర్మించిన గ్రామ ముఖ్య రహదారి ఉంది.
* పంచాయతీ రాజ్ శాఖ నిర్మించిన రూరల్ వాటర్ సప్లయ్ స్కీమ్ ఉంది.
* ప్రాథమిక వ్యవసాయ సహకార పరపతి సంఘం (పి.ఏ.సి.ఎస్), రైతుల ఆర్థిక అవసరాలను తీరుస్తున్నది.
* పాల ఉత్పత్తి దారుల సహాయ కేంద్రం ద్వారా గ్రామ ప్రజలు పాలు ఉత్పత్తిలో జిల్లాలోనే ముఖ్య భూమిక వహించారు.

## గ్రామానికి వ్యవసాయం, సాగునీటి సౌకర్యం
. తక్కువ లోతులోనే మంచినీరు లభిస్తుంది.అందువలన, రైతులు మూడు పంటలు పండించి ఆర్థికాభిృద్ధికి సహాయపడుతూ ఉన్నారు.

## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం. వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీరాములవారి దేవస్థానం
ఈ ఆలయానికి గ్రామంలో 1.47 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉంది. [2]
### క్రీస్తు దేవాలయం
కులమత రహిత క్రీస్తు దేవాలయం గత 60 సంవత్సరాలుగా గ్రామంలో అందరి ప్రజల అభిమానాన్ని పొందినది. ప్రతి సంవత్సరం ఇక్కడ జనవరి-2న, గ్రామ, సమీప గ్రామాల ప్రజలు హాజరై తమ మొక్కులు చెల్లించుకుంటారు.

**శ్రీ అభయ ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయం**

ఈ ఆలయం ప్రారంభం 04-07-2002. కోసూరువారిపాలెం  ప్రారంభంలో ఉన్న గుడి. దాని ప్రక్కన మర్రి, రావి, వేప చెట్టు  కలయికతో ఉన్నా గుడి. ఈ చెట్టులు చుట్టూ, గుడి చుట్టూ 21 ప్రదక్షణలు చేసి దీపారాధన చేస్తే కోరికలు నెరవేరుతాయి.

## గ్రామ విశేషాలు
మాగాణి భూములలో కొత్త పంటల ప్రయోగాలకు నెలవుగా ఈ గ్రామ రైతులు ఆదర్శంగా నిలుచుచున్నారు. దొండ పందిరి క్రింద అంతర పంటగా క్యారట్, ఉల్లి, తమలపాకు పంటలు సాగు చేస్తున్నారు. [3]

## మూలాలు
## వెలుపలి లింకులు
# ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014, సెప్టెంబరు-17; 1వపేజీ.
# ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2014, డిసెంబరు-1; 2వపేజీ. 
# ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015, మార్చి-24; 1వపేజీ.
# ఈనాడు కృష్ణా/అవనిగడ్డ; 2015, జూన్-9 & జూలై-5; 1వపేజీ.

వర్గం:మోపిదేవి మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
గాజుల సత్యనారాయణ

**గాజుల సత్యనారాయణ** తెలుగువారి సంపూర్ణ పెద్ద బాలశిక్షను రచించారు . ఇది జనవరి 9, 2004 లో మొదటి ముద్రణ పొందింది. 2014 సంవత్సరానికి 118 ముద్రణలు పొంది అదే 116 రూపాయలకు అందిస్తున్న అపూర్వ విజ్ఞాన సర్వస్వంగా అశేష పాఠకుల ఆదరణ పొందింది.
## బాల్యం
ఈయన 4 అక్టోబరు 1957న నల్గొండ జిల్లా, దేవరకొండ మండలంలో పుట్టాడు. గాజుల పుల్లయ్య, పుల్లమ్మ వీరి తల్లిదండ్రులు. వీరిది చేనేత కుటుంబం. వీరి కుటుంబం ఈయన బాల్యంలోనే నల్గొండ నుండి గుంటూరుకు వలస వచ్చింది.

## చదువు
పేద కుటుంబ నేపథ్యం నుండి వచ్చిన ఈయన ఐదవ తరగతి వరకూ వీధిబడిలో చదివారు. ఆరు-ఏడు తరగతులు గుంటూరు శ్రీమతి కాసు సాయమ్మ మునిసిపల్ హైస్కూల్లో చదివారు. ఏడవ తరగతిలో ఇంగ్లీషులో తప్పడం వలన చదువు ఆపేసారు.

## ఉద్యోగం
ఏడవ తరగతి తరువాత చదువు ఆగిపోవడంతో గుంటూరులోని ఒక పుస్తకాల షాపులో పది రూపాయల జీతానికి చేరారు. పుస్తకాల షాపుతో పాటు ఇంటి వద్ద తమ్ముళ్ళకూ, ఇంకా చుట్టు పక్కల పిల్లలకూ చదువు చెప్పేవారు. ఆపై పుస్తకాలు రాయటం ఒక వ్యాపకంగా పెట్టుకున్నారు. ప్రస్తుతం పెద్దబాలశిక్ష, తెలుగు సంస్కృతికి సంబంధించిన పుస్తకాలు రాయటం, ప్రచురించడం చేస్తున్నారు.

## పెద్దబాలశిక్ష రచన
118 పునర్ముద్రణలు పొందిన బహుశా ఏకైక పుస్తకం పెద్దబాలశిక్ష. ఈ పుస్తకాన్ని రచించింది ఈయనే.

### స్ఫూర్తి
1990లో విజయవాడ పుస్తక ప్రదర్శనలో ఎస్పీ బాలసుబ్రమణ్యం పెద్దబాలశిక్ష గురించి ప్రస్తావించారు. అది గాజుల సత్యనారాయణకు బాగా నచ్చింది. ఆ స్ఫూర్తితో పెద్దబాలశిక్షను రూపొందించాలని సంకల్పించారు.

### పుస్తక రూపకల్పన
పెద్దబాలశిక్ష రూపొందించాలని సంకల్పించుకున్నాక తొమ్మిది సంవత్సరాలు విషయ సేకరణ చేసారు. మూడు సంవత్సరాలు డి.టి.పి. చేయించారు. అది 2700 పేజీలు వచ్చింది, కుదించి 1530 పేజీలు చేసారు. ఇంకా చిన్న అక్షరాలతో 960 పేజీలకి మార్చి ముద్రించాలనుకున్నారు. కానీ ప్రచురణకర్తలు లాభం కోసం 300 లేదా 400 చేయాలని అన్నారు. అది అంత ఎక్కువ ధరకు అమ్మటం నచ్చలేదు. 116 రూపాయలకు అమ్మాలని నిర్ణయించి సంవత్సరం ఆగి తెనాలి లోని అన్నపూర్ణ సంస్థ ద్వారా ప్రచురించారు.

### మొదటి ప్రచురణ
2004 సంవత్సరంలో 2000 కాపీలతో జనవరి 9న విజయవాడ పుస్తక ప్రదర్శనలో విడుదల చేసారు.

## రచనలు
* మహిళా డైరీ
* పిల్లల పేర్లదర్శిని
* హిందూ సంప్రదాయాలు
* హిందూ వివాహ పరిచయం
* శ్రీ శివలింగ దర్శనం
* మన పండుగలు
* దైవ దర్శనం
* తెలుగువారి సంపూర్ణ పెద్ద బాల శిక్ష 1
* తెలుగువారి సంపూర్ణ పెద్ద బాల శిక్ష 2
* తెలుగువారి సంపూర్ణ చిన్న బాల శిక్ష
* భక్తిరంజని
* శివతత్వము
* శ్రీరామసుధ
* అమరావతిలో కాలచక్ర
* ఆరోగ్యంతో నిండా నూరేండ్లు
* సామెతలూ-పొడుపు కథలు
* ప్రపంచ పరిచయం
* అరచేతిలో ఆంధ్రప్రదేశ్ 
* అరచేతిలో భారతదేశం
* తెలుగు వ్యాసాలు
* తెలుగు జి.కె.
* ఇంగ్లీష్ జి.కె.
* మన రాష్ట్రపతి అబ్దుల్ కలాం
* తెలుగువారి సంప్రదాయ-వేడుకలు
* 366 దేవత స్తోత్రమంజరి
* శ్రీలలితావిష్ణు సహస్రనామస్తోత్రములు
* 108 అష్టోత్తర శతనామావళి
* భక్తి సుధామంజరి 
* దశమహావిద్యలు (పది పుస్తకాలు)
* భారత ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రాలు

## పురస్కారాలు
# తెలుగువికాసం పురస్కారం
# తితిదే  వారి ఆత్మీయ పురస్కారం
# కిన్నెర వారి ఉగాది పురస్కారం

## మూలాలు

వర్గం:1957 జననాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
నరసింహాపురం (ప్రొద్దుటూరు)

**నరసింహాపురం**, కడప జిల్లా, ప్రొద్దుటూరు మండలం లోని, పెద్దశెట్టిపల్లె పంచాయితీకి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఈ గ్రామంలోనే అతి పురాతనమైన నరసింహ స్వామి దేవాళయం ఉంది

## భౌగోళికం
ఈ గ్రామం ప్రొద్దుటూరు పట్టణానికి పడమర దిశలో, ప్రొద్దుటూరు - జమ్మలమడుగు రహదారి లో, ప్రొద్దుటూరు నుండి 6 కి.మీ ల దూరంలో ఉంది.
## గ్రామ పంచాయతీ
ఈ గ్రామం పెద్దశెట్టిపల్లె గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక శివారు గ్రామం.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయం
ఈ గ్రామంలో పురాతన లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయము ఒకటి ఉంది. గుడియందలి శిల్ప కళని గమనించినట్లయితే విజయనగర రాజుల చివరి కాలంలో అనగా 17వ శతాబ్దం చివరలో నిర్మించినట్లుగా అనుకోవచ్చు. గుడి నిర్మాణానికి దారితీసిన కథ ఈ విధంగా చెప్పుకుంటారు.

పూర్వం కొన్ని వందల సంవత్సరాల క్రితం గ్రామ దక్షిణ వాహినిగా ప్రవహించు పెన్నానదిలో శ్రీ లక్ష్మినరసింహస్వామి విగ్రహం కొట్టుకొని రాగా కొందరు ప్రొద్దుటూరు, రామేశ్వరం నివాసులు ఆ విగ్రహాన్ని తీసుకువెళ్ళుటకు ప్రయత్నించిరి. అపుడు కొత్తపేట గ్రామానికి చెందిన సంజమ్మ రెడ్డి గారి పూర్వీకులు, దిబ్బిరెడ్డి మొదలగు వారు, ఇక్కడ దొరికిన విగ్రహం ఇక్కడే వుండాలని పట్టుబట్టి ఆ విగ్రహాన్ని కొత్తపేట గ్రామానికి తలలించ ప్రయత్నము చేసిరి. మార్గమద్యంలో భక్తులు అలసట చెంది విగ్రహాన్ని ఇప్పుడు శ్రీ లక్ష్మినరసింహస్వామి వున్నచోట నిలిపి వుంచిరి. మరల ఆ భక్తులు ఆ విగ్రహాన్ని తీసుకు వెళ్ళుటకు ప్రయత్నించగా ఆవిగ్రహం కదలకుండా అక్కడే స్థిరంగా ఉండిపోయింది. దానితో సంజమ్మ రెడ్డి గారి పూర్వీకులు ఇదే శ్రీలక్ష్మినృసింహస్వామి ఉండవలసిన చోటు అని గ్రహించి అక్కడ దేవాలయాన్ని కట్టించిరి. దైవ నిత్య పుజా కైంకర్యార్థం కొందరు ప్రజలకి గుడిసెలు వేసుకొనుటకి అనుమతించారు రెడ్డిగారు. అప్పుడు "శ్రీ లక్ష్మినరసింహస్వామి దేవాలయం" కేంద్రంగా నరసింహకొట్టాలు (కొట్టాలు అనగా బోద గడ్డితో తయారయిన గుడిసెలు) అనే క్రొత్తగ్రామం వెలసినది. ఈ మధ్య కాలంలో నరసింహాపురం అని మారింది. తరువాత గ్రామం మధ్యలో వున్న ""శ్రీ లక్ష్మినరసింహస్వామి కాలక్రమంలో ఈ గ్రామానికి చివరికి వచ్చాడు అని పెద్దలు చెప్పేవారు.

గుడిని ఈ మధ్య అభివృద్ధి చేశారు. తద్వారా ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో ఒకానొక పవిత్ర వనంగా చెప్పబడిన గుడి పరిసరాలలోని పెద్ద పెద్ద వృక్షములు కొట్టివేయబడినవి.

ప్రతి వైశాఖ మాసంలో నరసింహ జయంతికి కళ్యాణం, కనుమ పండుగ రోజున పార్వేట ఉత్సవం జరుగుతింది. ప్రతి మాసంలో వచ్చే స్వాతి నక్షత్రం రోజున అధిక సంఖ్యలో భక్తులు దర్శించుకుంటున్నారు.
### శివాలయము
నరసింహాపురంకి పడమటి దిశలో పొలాలలో ఒక పురాతన శివాలయము ఉంది. ఇందులోని శివలింగమును ఆంజనేయుడు ప్రతిష్ఠించాడు అని చెప్పుకుంటారు. ముక్తి రామేశ్వరం కథలోని ఆంజనేయునిచే తెప్పించబడిన పంచ శివలింగాలలో ఇది ఒకటి పెద్దలు చెప్పుదురు. ఇక్కడ శివలింగము సాధారణంగా కనిపించే శివలింగాల వలే గుండుగా కాకుండ భిన్న ఆకారంలో ఉంటుంది. ఇదే ఇక్కడి ప్రత్యేకత

## గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామంలో 90 శాతం ప్రజలు తొగటవీర క్షత్రియ కులానికి చెందిన వారై ఉన్నారు. వీరి వృత్తి చేనేత. వీరి కుల దైవం చౌడేశ్వరీ దేవి. వీరు పట్టు వస్త్రాలు అనగా చీరలు, పావడాలు, అలానే నూలు వస్త్రాలగు చీరలు, లుంగీలు మొదలగునవి నేస్తారు.ఊరికి ఉత్తర దిశలో హరిజనులు కలరు

## మూలాలు
## వెలుపలి లింకులు

* https://web.archive.org/web/20160306090158/http://ecoheritage.cpreec.org/viewsacdetail.php?$mFJyBfK$MOIWHsEyuAYSqQZUM

వర్గం:ప్రొద్దుటూరు మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
భోజరాజీయం

**భోజరాజీయము** 15వ శతాబ్దంలో రచించబడిన ప్రసిద్ధిచెందిన తెలుగు ప్రబంధము. దీనిని అనంతామాత్యుడు రచించెను.

ఇది రెండు వేల తొంబై రెండు పద్యాలతో కూడిన ఏడు ఆశ్వాసాల పద్య ప్రబంధం. ఇందులో మూడు పెద్ద కథలు, ఆ కథల్లో చిన్న కథలు, ఆ చిన్నకథలకు ఉపకథలు అల్లుకొని కావ్యరూపంలో శోభిల్లుతున్నాయి.

## కవి జీవిత విశేషాలు

అనంతామాత్యుడు కృష్ణా మండలంలో నివసించేవాడు. ఇతడు 15వ శతాబ్దపు మొదటి భాగంలో నివసించేవాడు. ఇతనికి అనంతుడు అనే పేరు కూడా ఉంది. ఇతని తండ్రి తిక్కనామాత్యుడు, తల్లి మల్లాంబిక. ఇతనికి ఆరుగురు తోబుట్టువులు. కవి విశేషంగా అహోబల నరసింహస్వామి భక్తుడు. ఇతడు భోజరాజీయముతో బాటు, రసాభరణము, ఛందోదర్పణము అనే గ్రంథాలను రచించి; మూడింటిని భగవంతునికి అంకితం చేశాడు.

## కథా సంగ్రహం
ఈ కావ్యం లాట దేశాధీశుడైన మహునికి దత్తాత్రేయుడు ప్రయాగాది క్షేత్ర మహాత్మ్యాలను చెబుతూ భోజ వృత్తాంతం వివరించడంతో ప్రారంభమౌతుంది. ఇది భోజ సర్పటుల మధ్య అనేక కథలతో నడచి భోజునకు అభినవ భోజుడు జన్మించి తన వంశాన్ని విస్తరింప జేయడంతో అంతమౌతుంది.

నిరాహారి సదాబ్రహ్మచారుల మహిమ, చెప్పుగూడతో పాయసం తోడి ఆతిథ్యమిచ్చిన ఫలితం, ఇంద్రుడు చెప్పిన మంటిముద్ద యోగికి పెట్టడం వలన కలిగే ఫలితం కథ, తినగా మిగిలిన అన్నం పెట్టిన ఫలితంగా ఛండాల దంపతులుగా పుట్టిన వైనం, పుష్పగంధి చరిత్ర, ఎలుక కథ, విప్ర ప్రభావం, రత్నమండనుడు బ్రహ్మ రాక్షసునికి చెప్పిన గోవ్యాఘ్ర సంవాదం, పులి ఆవుకు చెప్పిన చాకిత చెరచగా తపోమహిమ తగ్గి పందిగా పుట్టిన యోగి వివరం, ఆవు చెప్పిన మదనరేఖ పావకలోముల వృత్తాంతం, తండ్రి చెల్లెలి కొడుకును, తల్లి అన్న కొడుకును కాక పిచ్చుకుంటును పెండ్లాడిన రాజకుమార్తె కథ, అన్నదానం చేసే మరదిని వదినలు వేరింట కాపురం పెట్టించిన వైనం, అల్పాశనం పెడిచే వచ్చేఅనర్థం, విష్ణువు పరీక్షిస్తే ఇసుకను చెరిగి వండిపెట్టిన స్త్రీ వైనం, అన్నదాన ఫలితం, వంజరోపాఖ్యానం లాంటి కథలు ఈ గ్రంథంలో చోటుచేసుకున్నాయి.

ఇందులోని మరొక ఉన్నతమైన కథ పుష్పగంథి వృత్తాంతము. భోజరాజీయములో జననమాది వివాహ పర్యంతముగా అభివర్ణితమైన పాత్ర పుష్పగంధి ఒక్కతియే. ఆనాడు యమునితో వాదించి భర్త ప్రాణములను పొందిన సావిత్రితో పోల్చదగిన మహత్తర శీలవతి పుష్పగంధి. అపురూప సౌందర్యవతిగా అద్భుత ప్రజ్ఞాపాటవములు కలిగిన మనోహరమూర్తిగా, విద్యావతిగా, ధైర్యశాలినిగా పుష్పగంధి పఠితల నలరిస్తుంది.

ధర్మో రక్ధతి రక్షితః అనే ఆర్యోక్తి ప్రకారం ఈ కథలన్నింటిలో ధర్మపరిపాలన మహిమ ప్రతి కథకు మకుటంగానో, ఫలశ్రుతిగానో నిబంధించబడి ఉంది. ఇవన్నీ మానవ జీవన ధర్మ ప్రబోధకాలు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
వర్గం:1969 పుస్తకాలు
రథకారన్యాయం

ఇది సంస్కృత న్యాయములలో ఒకటి. కొంచెం క్లిష్టంగా ఉన్నా ఇక్కడ మంచి అర్థం ఉంది.

'రథకారాధికరణన్యాయము' లో 'రథకార' అన్న మాటకు రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి: ఒకటి రథము చేయువాఁడు అనే వ్యుత్పత్తి సిద్ధమగు అర్థము. రెండు, 'రథకారుఁడు' అనే రూఢార్థం ఉన్నాయి. అయినా ఈ రూఢార్థమే గ్రహింపఁబడినట్లు - అని ఈ "న్యాయం" అర్థం. రథకారుడు అంటే ఏమిటి? ఈ శ్లోకం చూడండి.

ఆధానే శ్రూయతే, వర్షాసు రథకార ఆదధీతేతి! 
తత్రరథం కరోతీతి వ్యుత్పత్త్యా త్రైవర్ణికో రథకార ఇతిచేత్‌|

* రూఢ్యార్థం, n. usually understood meaning; common meaning; important meaning;
* గౌణార్థం, n. వ్యుత్పత్తి సిద్ధము; derived meaning

## మూలాలు
* సంస్కృతన్యాయములు (కూచిభొట్ల ప్రభాకరశాస్త్రి, ఘట్టి లక్ష్మీనరసింహశాస్త్రి ) 1939

వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:సంస్కృత న్యాయములు
యూనిఫైడ్ మాడలింగ్ లాంగ్వేజ్

** యూనిఫైడ్ మాడలింగ్ లాంగ్వేజ్ ** లేదా **యూఎమ్‌ఎల్ ** (UML) సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్ లో వివిధ విభాగాలను వర్ణించుటకు గీయు చిత్రపటాలను వర్ణించే మోడలింగ్ భాష.

## చరిత్ర

## వివిధ రకాల చిత్రాలు
### క్లాస్ డయాగ్రం

## చిత్ర మాలిక

File:BankAccount1.svg|క్లాస్ డయాగ్రం
File:Policy Admin Component Diagram.PNG|కాంపోనెంట్ డయాగ్రం
File:Composite Structure Diagram.png|కాంపోజిట్ స్ట్రక్చర్ డయాగ్రం
File:Deployment Diagram.PNG|డెప్లాయ్‌మెంట్ డయాగ్రాం
File:Object diagram.png|ఆబ్జెక్ట్ డయాగ్రం
File:Package Diagram.PNG|పాకేజ్ డయాగ్రం


## బయటి లంకెలు

* UML Resource Page of the Object Management Group – Resources that include the latest version of the UML specification from the group in charge of defining the UML specification
* Death by UML Fever – An ACM queue article about the abuse of UML
* Understanding the Unified Modeling Language (UML) – Introductory article for UML. Retrieved 2011-01-29
* UML 2.5 resource site - Includes latest notation documentation. 
* ITU-T standard UML profile

వర్గం:సాఫ్ట్‌వేర్లు
వర్గం:కంప్యూటరు సాఫ్టువేర్
వర్గం:కంప్యూటర్ సంబంధిత వ్యాసాలు
కొండుభట్ల రామచంద్ర మూర్తి

కె. రామచంద్రమూర్తిగా సుపరిచితులైన **కొండుభట్ల రామచంద్ర మూర్తి** ప్రఖ్యాత సంపాదకుడు, రచయిత, కాలమిస్ట్, వ్యంగ్య రచనలతో సమాజాన్ని మేల్కొలిపే హితైషి, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. 
## ఉద్యోగం
తొలినాళ్ళలో RTC లో పనిచేసి, పాత్రికేయ వృత్తిపై ఆసక్తితో బెంగుళూరులో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ లో పనిచేసారు. ఐదేళ్ళు ఆంధ్రప్రభలో పనిచేసాక విజయవాడలో ఉదయం పత్రికలో పనిచేసారు.
హెచ్‍ఎంటీవీ లో కూడా పనిచేసాడు. సాక్షి సంపాదకీయ డెరైక్టర్‌గా పని చేశాడు.

కె.రామచంద్రమూర్తి నవంబరు 2019లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ప్రజా విధానాల సలహాదారుగా నియమితుడయ్యాడు. ఆయన తన వ్యక్తిగత కారణాల రీత్యా పదవికి  25 ఆగష్టు 2020న రాజీనామా చేశాడు.

## మూలాలు

వర్గం:పాత్రికేయులు
వర్గం:సంపాదకులు
వర్గం:1952 జననాలు
లోక్‌సభ సభ్యుల కాలానుగుణ జాబితాలు

thumb|320x320px|న్యూఢిల్లీలోని కొత్త పార్లమెంట్ భవనంలోని లోక్‌సభ హాలు దృశ్య చిత్రం
లోక్‌సభ భారత పార్లమెంటు లోని దిగువ సభ. భారతదేశ ఓటర్లనుండి దీని సభ్యులను ఎన్నుకోవటానిక ప్రతి ఐదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి సార్వత్రిక ఎన్నికలు జరుగుతాయి. దీనికి ఎన్నికైన సభ్యులను లోక్‌సభ సభ్యులు అని పిలుస్తారు. ఈ కథనంలో 1952 నుండి లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితాలు , లోక్‌సభ ఉనికిలో ఉన్న కాలపరిమితి నిడివి వివరాలు తెలుపుతాయి.

భారతదేశంలో పార్లమెంటు అత్యున్నత శాసనమండలి. భారత పార్లమెంటులో రాష్ట్రపతి, రెండు సభలు ఉంటాయి. మొదటిది రాజ్యసభ (రాష్ట్రాల మండలి), రెండవది లోక్‌సభ (ప్రజల సభ). పార్లమెంటు సభను పిలిపించి, వాయిదా వేయడానికి లేదా లోక్‌సభను రద్దు చేయడానికి రాష్ట్రపతికి అధికారం ఉంది. భారత రాజ్యాంగం 1950న జనవరి 26 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది. కొత్త రాజ్యాంగం ప్రకారం మొదటి సాధారణ ఎన్నికలు 1951-52 సంవత్సరంలో జరిగాయి.

మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికల తర్వాత 1952 ఏప్రిల్ 17న **మొదటి [[లోక్‌సభ]] ఉనికిలోకి వచ్చింది.** అప్పటినుండి 2024 ఏప్రిల్ 19 నుండి 2024 జూన్ 1 వరకు ఏడు దశల్లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికలు వరకు 18 **లోక్‌సభలు** ఏర్పడ్డాయి. వాటి వివరాలు క్రింద వివరించబడ్డాయి.

## జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితాలు
వర్గం:లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశ రాజకీయాలకు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:రాజకీయ నాయకుల జాబితాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన 10వ లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితా

ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి 10వ లోక్‌సభకు ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు జాబితా.
thumb|right|100px|జి.ఎం.సి.బాలయోగి
thumb|right|100px|కమల కుమారి

thumb|right|100px|లాల్ జాన్ బాషా

thumb|right|100px|కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:10వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
11వ లోక్‌సభ

**11వ [[లోక్ సభ]]**, ( 15 May 1996 – 4 December 1997) 1996 లో జరిగిన సాధారణ ఎన్నికల ద్వారా ఏర్పాటుచేయబడింది.ఏ పార్టీకి స్పష్టమయిన మెజారిటీ రాకపోవడం వల్ల సంకిర్ణ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.అటల్ బిహారీ వాజపేయి నాయకత్వంలో భారతీయ జనతా పార్టి అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించింది.అందువల్ల ఆనాటి అధ్యక్షుడు శంకర్ దయాళ్ శర్మ, వాజపేయిని ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయుటకు ఆహ్వానించారు. అపుడు వాజపేయి భారత 10వ ప్రధానమంత్రిగా ఎన్నుకోబడ్డారు. కానీ బి.జె.పి ఇతర పార్టీల మద్దతును కూడగట్టుకొవటంలో విఫలమై, సభలో ఆధిక్యతను నిరూపించుకోలేకపోయింది. పార్లమెంటులో మెజారిటీ పొందలేమని స్పష్టమైన వెంటనే, 13 రోజుల అనంతరం వాజపేయి తన పదవికి రాజీనామా చేశారు.
తరువాత యునైటెడ్ ఫ్రెంట్ 332 మంది సభ్యుల మద్దతుతో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసి జనతాదళ్ పార్టీకి చెందిన హెచ్.డి.దేవెగౌడను తమ నాయకుడిగా నియమించింది.హెచ్.డి.దేవెగౌడ భారతదేశ 12 వ ప్రధానమంత్రిగా 1996 జూన్ 1 ణా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.కాని యునైటెడ్ ఫ్రెంట్ లో అంతర్గత కుమ్ములాటల వల్ల దేవెగౌడ 1997 ఏప్రిల్ 21 ణా రాజీనామ చేయగా అతని స్థానంలోనికి అప్పటి విదేశాంగమంత్రి ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ ఐ.కె.గుజ్రాల్ నియమితుడయ్యాడు.కాని లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్ తన మద్ధతును ఉపసంహరించుకోవడంతో ఐ.కె.గుజ్రాల్ ప్రధాని పదవి నుండి వైదొలిగారు.
thumb|right|100px|అటల్ బిహారీ వాజపేయి
thumb|right|100px|హెచ్.డి.దేవేగౌడ
thumb|right|100px|ఐ.కె.గుజ్రాల్
## ముఖ్యమైన సభ్యులు
* ***''''Speaker***':
**పి.ఎ.సంగ్మా from 23 May 1996 to 23 March 1998
* **Deputy Speaker:**
**సూరజ్ భాన్ from 12 July 1996 to 4 December 1997
***Secretary General:**
**సురేంద్ర మిశ్రా from 1 January 1996 to 15 July 1996
**ఎస్.గోపాలన్ from 15 July 1996 to 14 July 1999
## ప్రధాన మంత్రులు
*అటల్ బిహారీ వాజపేయి
*హెచ్.డి.దేవెగౌడ
*ఐ.కె.గుజ్రాల్

## 11వ  లోక్‌సభ సభ్యులు

The list of members as published by the Election Commission of India:

## ఆంధ్రప్రదేశ్

## అస్సాం

## బీహార్

## గుజరాత్

## హర్యానా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:లోక్‌సభ
చెన్నై నగర బస్సు మార్గాలు

The Metropolitan Transport Corporation runs a mixed fleet of regular and deluxe 
buses up to distances of 50&nbsp;km from the city of Chennai, India. Since February 2007, the corporation has been 
augmenting and replacing its aged fleet with new buses every month.

## Types of buses

The majority of the old buses in the fleet are phased out. These buses usually sport a green livery and have the cheapest fare starting at Rs.3.

Most of the new buses that have been inducted are deluxe semi low floored buses with automatic doors. The buses feature 
comfortable plastic moulded upholstered seating, better legroom, comfortable and brightly lit interiors and better ventilation.

The buses are also BS IV emission standard compliant. The fare for the deluxe buses start at Rs.7 and can go up to a maximum of Rs.15 for a 40&nbsp;km journey. The deluxe buses were initially introduced as blue line, yellow line, orange line and white line 
services. But this was later classified as just deluxe services.http://www.hindu.com/2006/12/03/stories/2006120305170100.htm 

As of 11 November 2011, 100 air conditioned Volvo buses have also been added to the fleet, running on around 20 [at least16 
permanent and 4 reduced services] different routes. The fares for these buses start from Rs.15 up to a maximum of Rs.30 (within city 
limits) and Rs.75 (suburbs and other districts) The total fleet strength of the MTC is 3,637 as of 22 November 2012. The minimum bus fare was increased to Rs.7 from Rs.5 for deluxe buses in November 2011.

## List of routes

Legend: HF- High Frequency Route, NS - Night Service Route, LF - Low Frequency Route

## మూలాలు

* Metropolitan Transport Corporation (Chennai) Ltd 

## బయటి లింకులు
* Bus Route for chennai MTC
* BusRoutesIn - Public Transport Information website
* BusBus.in - Local Bus Routes for Bangalore, Chennai and Mumbai
* Chennai Bus routes

వర్గం:తమిళనాడు ప్రభుత్వ సంస్థలు‎
వర్గం:తమిళనాడు రవాణా వ్యవస్థ
ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన 9వ లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితా

ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన 9వ లోక్‌సభ (1989 -1991)  సభ్యులు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 42 లోక్‌సభ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి.  

## మూలాలు

వర్గం:9వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన జాబితాలు
ఆంగికాభినయం

thumb|ఆంగికాభినయం చేస్తున్న బాలిక
చతుర్విధ అభినయములు లలో మొదటిది.
మానవుడు చలన జీవి అవడంతో ప్రాణమున్నంత వరకు చలిస్తూనే ఉంటాడు. ఒక భావాన్ని వ్యక్తీకరించడానికి భాషే కాకుండా వివిధ అంగాలు లేదా అవయవాలను కూడా ఉపయోగిస్తాడు. ఒక్కోసారి రెండూ ఉపయోగిస్తాడు. ఒక్కోక్కపుడు తల ఊపుతాడు. ఏమాత్రం చలనం లేకుండా మాట్లాడితే శిలప్రతిమ మాట్లాడినట్లు ఉంటుంది. సహజత్వం చచ్చిపోతుంది.

లోక వృత్తానుకారి, లోక ప్రతిబింబము అయిన నాటక ప్రదర్శనలో నటులు చేతులు, ఇతర అవయవాలతో భావాన్ని వ్యక్తీకరించడమే **ఆంగికాభినయం**.

దీనికి లోకమే ప్రమాణం. ఇది లోక వృత్తానుకరణం. లోకంలోని ప్రజలు ఏయే అవస్థలలో చేతులు, ఇతర అవయవాలను ఎలా కదుపుతారో బాగా గుర్తించి, ఆయా విన్యాసాలను అభ్యసించి తనవిగా చేసుకొని రంగస్థలంపై ప్రదర్శించాలి.
మానవుల వైఖరి, అంగ విక్షేపం వివిధ రకాలుగా సంలోషంతో ఉన్నపుడు ఒకవిధంగా, బాధలో ఉన్నపుడు మరోవిధంగా ఉంటుంది. ఒకే అవస్థలో భిన్న వ్యక్తులు భిన్న భిన్న రీతుల్లో ప్రపర్తిస్తారు.
అవయవాల చలనం కూడా భిన్నంగా ఉంటుంది. ఆయా పాత్రల దేశ కాల మతాదులనుబట్టి మారుతుంది. ఒకే వ్యక్తి ఇతరులతో మాట్లాడేటపుడు బాంధవ్యాలనుబట్టి అవయవ విన్యాసం మారుతూఉంటుంది.

## మూలాలు

* ఆంగికాభినయం, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట.203.

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:నటన
కె.రతంగ్ పాండురెడ్డి

thumb|కె.రతంగ్ పాండురెడ్డి
మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడైన **కె.రతంగ్ పాండురెడ్డి** నారాయణపేట మండలం సింగారంలో సామాన్య రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు. 1992లో భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరి గ్రామకమిటీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. అంచెలంచెలుగా ఎదుగుతూ పార్టీ మండల ప్రధాన కార్యదర్శిగా, పార్టీ మండల అధ్యక్షులుగా, 2001లో జిల్లా కిసాన్ మోర్చా అధ్యక్షుడిగా, 2004లో రాష్ట్ర కిసాన్ మోర్చా కార్యవర్గ సభ్యుడిగా, రాష్ట్ర ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. 2005లో తొలి ఎంపీటీసి ఎన్నికలలో సింగారం నుంచి ఎన్నికై ఏకగ్రీవంగా మండల అధ్యక్ష పదవి పొందారు. 2009లో జిల్లా భారతీయ జనతా పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా, 2010 మే లో జిల్లా భారతీయ జనతా పార్టీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:నారాయణపేట జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వాచికాభినయం

thumb|293x293px|రంగస్థలంపై  కళాకారుల అభినయం
చతుర్విధ అభినయములు లలో రెండవది. మాటల ద్వారా భావాలను వ్యక్తీకరిస్తూ నటించడమే **వాచికాభినయం**. నటనలో వాచికభినయానికి చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది. మాటలు చదివనట్లుగా ఉండకూడదు. వాచికాభినయం అనేది సంగీతంలో సమానం. పాటలు పాడడానికి శిక్షణ ఎంత అవసరమో వాచికాభినయానికి కూడా అంతే అవసరం. సాధన చేసిన గొంతుతో మాట్లాడినపుడు మాటలు వినసొంపుగా ఉంటాయి. రససిద్ధి కలుగుతుంది. చెబుతున్న మాటలకు అర్థం తెలిసేవిధంగా, దానికనుగుణమైన ధ్వనిని కలిపి, భావాల యొక్క ప్రతిరూపాన్ని సృజనాత్మకంగా ప్రేక్షకుల కళ్లముందుంచగలిగితే వారు ముగ్ధులవుతారు.

మాటలు పలికేటపుడు శబ్ధాలకు, పదాలకు తగిన నిడివి ఇస్తూ దీర్ఘాలు, హ్రస్వాలను లయ తప్పకుండా, ఉచ్చరణ దోషాలు లేకుండా, సమాసాలకు అర్థవంతంగా విరుపులు ఇస్తూ పాత్ర స్వరూపాన్ని అందించాలి. అప్పుడే చెప్పే మాటలకు విలువ, ధరించే పాత్రకు జీవం చేకూరుతాయి.

నాటకంలో పాత్ర అభినయిస్తూ మాట్లాడడంలో అనేక రకాల గమనాలు ఉన్నాయి. వీటిని సందర్భాన్ని బట్టి రకరకాలుగా మాట్లాడవలసిన అవసరం ఉంది. కాని, ఏ రకమైన గమనానికైనా మాట్లాడేటపుడు స్పష్టమైన ఉచ్ఛారణ, బలమైన ధ్వని తరంగాలు తప్పనిసరిగా ఉండాలి.

ప్రేక్షకులకు వినిపించేవిధంగా తగిన స్థాయిలో ఆరోహణ, అవరోహణలు పాటిస్తూ, లయబద్ధంగా చెబుతూ రసోత్పత్తి జరిగేట్టు స్పష్టంగా చెప్పాలి. సాధన ద్వారా కొన్ని వాచిక దోషాలను కూడా సవరించకునే అవకాశం ఉంది.

## మూలాలు

వాచికాభినయం, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట.546.

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:నటన
ఆహార్యాభినయం

thumb|ఒక నాటకంలో దుర్యోధనుడు,కృష్ణుడు, అర్జునుడు పాత్రలలో నటిస్తున్న కళాకారుల అభినయం
చతుర్విధ అభినయములు లలో మూడవది. నాటకంలో కావ్యార్థాన్ని వ్యక్తీకరించడంలో ఆహార్యాభినయం ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తుంది. రంగస్థలం మీద నటీనటుల ధరించే పాత్రలను సామాజికులు గుర్తుపట్టేట్లు చేపే ప్రక్రియే ఆహార్యం. ఆహార్యంతో కూడిన నటనే **ఆహార్యాభినయం**. తెర తీయగానే ప్రేక్షకులకు మొదట కనిపించేది రంగస్థలం మీద పాత్రల రూపాలే. రంగస్థలం మీద నిల్చున్న వ్యక్తి రాముడా, నారదుడా, జమీందారా, కార్మికుడా, పౌరోహితుడా, డాక్టరా, కర్షకుడా అన్న విషయం అతని వేషాన్ని బట్టి, ఆకారాన్ని బట్టి తెలుస్తుంది. అభినయానికి ఆహార్యం నిండుదనాన్ని ఇస్తుంది.

60 ఏళ్ల వృద్దుడి పాత్రను 16 ఏళ్ల కుర్రాడు ధరించే సందర్భాలుంటాయి. అలాంటప్పుడు ఆహార్యం తోడ్పాటులేకుండా ఆ పాత్ర నిర్వహణ చేయడం కష్టం. సరైన ఆహార్యం లేకపోతే ఆ పాత్రధారి నటన ప్రేక్షలకుల కంటికి ఆనదు.

## మూలాలు

* ఆహార్యాభినయం, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట.222.

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:నటన