అడుసుమిల్లి శ్రీకృష్ణ

**అడుసుమిల్లి శ్రీకృష్ణ** ఒక భారతీయ సేంద్రీయ రసాయన శాస్త్రవేత్త,  ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ సేంద్రీయ కెమిస్ట్రీ విభాగంలో ప్రొఫెసర్. రాడికల్ సైక్లైజేషన్,  సహజ ఉత్పత్తుల సంశ్లేషణపై  చేసిన పరిశోధనలకు ఇతడు ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇతడు ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా, ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్ లలో  సభ్యుడిగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. శాస్త్రీయ పరిశోధన కోసం భారత ప్రభుత్వ అత్యున్నత సంస్థ అయిన కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్, రసాయన శాస్త్రాలకు ఇతడు చేసిన కృషికి గాను 1997లో అత్యున్నత భారతీయ విజ్ఞాన పురస్కారాలలో ఒకటైన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ ప్రైజ్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీని ప్రదానం చేసింది.

## జీవిత విశేషాలు
ఎ. శ్రీకృష్ణ 1955 నూతన సంవత్సర రోజున దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన ఆంధ్రప్రదేశ్ కృష్ణా జిల్లా గుడివాడలో జన్మించాడు. 1973లో నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం ఏఎన్ఆర్ కళాశాల నుండి గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసిన తరువాత 1975లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి మాస్టర్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేశాడు. పద్మశ్రీ గ్రహీతా,  శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ గ్రహీతా అయిన గోవర్ధన్ మెహతా మార్గదర్శకత్వంలో హైదరాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి  1976లో సింథటిక్ ఆర్గానిక్ కెమిస్ట్రీలో ఎం.ఫిల్; 1981లో  ట్రిక్వైనాన్స్-సింథసిస్ అండ్ ట్రాన్స్ఫార్మేషన్స్ అనే అంశంపై  పరిశోధనా పత్రం సమర్పించి  పీహెచ్డీ పొందాడు.ఇతడు  హైదరాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి మొట్టమొదటి పీహెచ్డి అవార్డు గ్రహీత. 1982లో అమెరికాకు వెళ్లి, చికాగో విశ్వవిద్యాలయం ఫిలిప్ ఈటన్ ప్రయోగశాలలో, ఆ తరువాత కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం గిల్బర్ట్ స్టార్క్ వద్ద పోస్ట్-డాక్టోరల్ అధ్యయనాలను పూర్తి చేశాడు.  1985లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఆర్గానిక్ కెమిస్ట్రీ విభాగంలో టీచింగ్ ఫ్యాకల్టీగా చేరి  తన మిగిలిన వృత్తి జీవితాన్ని గడిపాడు. అతను ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నప్పుడు 58 సంవత్సరాల వయస్సులో  జనవరి 20, 2013 న మరణించాడు. ఐ.ఐ.ఎస్.సిలో తన పదవీకాలంలో, అతను అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ (1989 నుండి) అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ (1994 నుండి) ప్రొఫెసర్ (1999 నుండి), విభాగం యొక్క పీఠాధిపతి (1999 నుండి,) వంటి వివిధ పదవులను నిర్వహించాడు.
## వారసత్వం
శ్రీకృష్ణ తన పరిశోధనను సేంద్రీయ సంశ్లేషణపై కేంద్రీకరించాడు. ఇతడి అధ్యయనాలు సహజ ఉత్పత్తుల సంశ్లేషణపై అవగాహనను, ముఖ్యంగా రాడికల్ సైక్లైజేషన్,  యాన్యులేషన్ ఆధారిత వ్యూహాలను మరింత విస్తృతం చేశాయి. సహజ ఉత్పత్తుల యొక్క రేస్మిక్, ఎనాన్షియోమెరిక్ సంశ్లేషణ ఇంకాఎంపిక చేసిన సేంద్రీయ పరివర్తనల్లో ఉపయోగించే కొత్త కారకాలు అభివృద్ధిలో ఇతడి రచనలు నివేదించబడ్డాయి. ఇతని పరిశోధన అనేక (379కి పైగా) పీర్-రివ్యూడ్ ఆర్టికల్స్‌లలో ప్రచురించబడింది. ఇతడు 2002 లో ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ యొక్క ప్రొసీడింగ్స్, *ఇండియన్ జర్నల్ ఆఫ్ కెమిస్ట్రీ*, సెక్షన్ బి యొక్క సంపాదకీయ బోర్డులలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. ఇతని పర్యవేక్షణలో 23 మంది డాక్టోరేట్ పొందారు.
## అవార్డులు, గౌరవాలు
1987లో ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ చెందిన యంగ్ సైంటిస్ట్ మెడల్‌ను, 1993లో డాక్టర్ ఎస్. హుస్సేన్ జాకీర్ యంగ్ సైంటిస్ట్ అవార్డును అందుకున్నాడు. 1994లో కెమిస్ట్రీకి బి. ఎం. బిర్లా సైన్స్ అవార్డు ఇతడిని వరించింది. ఇండియన్ కెమికల్ సొసైటీ 1996లో ప్రొఫెసర్ ఆర్. డి. దేశాయ్ 80వ పుట్టినరోజు స్మారక అవార్డును ప్రదానం చేసింది. కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ 1997లో ఆయనకు అత్యున్నత భారతీయ విజ్ఞాన పురస్కారాలలో ఒకటైన శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ బహుమతి ప్రదానం చేసింది. నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా, ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్స్,  ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ (2002) అనే మూడు ప్రధాన భారతీయ విజ్ఞాన అకాడమీలలో ఇతడు ఎన్నికైన సభ్యుడు. ఎ. బి. కులకర్ణికి బాంబే విశ్వవిద్యాలయం ఇచ్చిన ఎండోమెంట్ ఉపన్యాసం (1998) మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం ఇచ్చిన ప్రొఫెసర్ ఎస్. స్వామినాథన్ ఎండోమెంట్ అవార్డు (2008) ఆచార్య జె. సి. ఘోష్ మెమోరియల్ లెక్చర్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ కెమికల్ సొసైటీ (2008) శ్రీకృష్ణు అందించిన కొన్ని ప్రముఖమైన పురస్కార ప్రసంగాలు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* గోవర్ధన్ మెహతా

## మూలాలు

వర్గం:2013 మరణాలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:శాంతిస్వరూప్ భట్నాగర్ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1955 జననాలు