ఇచ్‌త్యోసార్లు

*ఇచ్‌త్యోసార్లు* అంతరించిపోయిన సముద్ర సరీసృపాల క్రమం , దీనిని కొన్నిసార్లు "ఇచ్థియోసార్స్" అని పిలుస్తారు, అయితే ఈ పదాన్ని ఈ క్రమం నివసించే విస్తృత క్లాడ్‌లకు కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఈ జీవులు సరీసృపాలు, డైనోసార్ల యుగం నాటివి. 19వ శతాబ్దం నుంచి వీటిని సరీసృపాలుగా వర్గీకరించారు. ఇచ్‌త్యోసార్ అంటే చేప-బల్లి అని అర్థం. ఈ యుగం దాదాపు 25.2 నుండి  6.6 కోట్ల సంవత్సరాల మధ్య నేటి కచ్ ఎడారిలో గడిచింది. వీటి పొడవు 1-14 మీటర్లు. అయితే వీటి సగటు పొడవు 2-3 మీటర్లు. ఇవి దాదాపు 9 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం జీవించాయి.

ఇచ్థియోసౌరియన్లు మెసోజోయిక్ యుగంలో ఎక్కువ కాలం వృద్ధి చెందాయి ; శిలాజ ఆధారాల ఆధారంగా, అవి మొదట 250 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం  కనిపించాయి మరియు కనీసం ఒక జాతి దాదాపు 90 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం వరకు,  చివరి క్రెటేషియస్ వరకు మనుగడ సాగించింది.  ప్రారంభ ట్రయాసిక్ యుగంలో , ఇచ్థియోసౌర్లు, ఇతర ఇచ్థియోసౌరోమోర్ఫ్‌లు సముద్రంలోకి తిరిగి వచ్చిన గుర్తించబడని భూమి సరీసృపాల సమూహం నుండి పరిణామం చెందాయి, ఆధునిక డాల్ఫిన్లు,  తిమింగలాల క్షీరద భూమిపై నివసించే పూర్వీకులు మిలియన్ల సంవత్సరాల తరువాత సముద్రంలోకి తిరిగి వచ్చిన విధంగానే అభివృద్ధి చెందాయి, అవి క్రమంగా కేంద్రీకృత పరిణామం విషయంలో పోలి ఉంటాయి. ఇచ్థియోసౌరియన్లు ముఖ్యంగా లేట్ ట్రయాసిక్,  ఎర్లీ జురాసిక్ కాలాలలో సమృద్ధిగా ఉన్నారు, తరువాతి జురాసిక్,  ఎర్లీ క్రెటేషియస్‌లో మరొక సముద్ర సరీసృప సమూహం, ప్లెసియోసౌరియా ద్వారా అగ్ర జల మాంసాహారులుగా భర్తీ చేయబడే వరకు, ఈ కాలంలో ఇచ్థియోసౌర్ క్షీణత యొక్క మునుపటి అభిప్రాయాలు బహుశా అతిశయోక్తిగా చెప్పవచ్చు. ప్రారంభ చివరి క్రెటేషియస్‌లో వాతావరణ మార్పుల వల్ల ఏర్పడిన పర్యావరణ అస్థిరత కారణంగా ఇచ్థియోసౌరియన్ల వైవిధ్యం క్షీణించింది, సుమారు 90 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం సెనోమానియన్-టురోనియన్ సరిహద్దు చుట్టూ అంతరించిపోయింది.

19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఇంగ్లాండ్‌లో మొట్టమొదటి పూర్తి అస్థిపంజరాలు కనుగొనబడినప్పుడు శాస్త్రవేత్తలు ఇచ్థియోసౌరియన్ల ఉనికి గురించి తెలుసుకున్నారు. 1834లో, ఇచ్థియోసౌరియా క్రమం అని పేరు పెట్టారు. ఆ శతాబ్దం తరువాత, మృదు కణజాల అవశేషాలతో సహా అనేక చక్కగా సంరక్షించబడిన ఇచ్థియోసౌరియన్ శిలాజాలు జర్మనీలో కనుగొనబడ్డాయి. 20వ శతాబ్దం చివరి నుండి, ఈ సమూహంపై తిరిగి ఆసక్తి పెరిగింది, దీని ఫలితంగా అన్ని ఖండాల నుండి యాభైకి పైగా జాతులు తెలిసిన ఇచ్థియోసార్ల సంఖ్య పెరిగింది.

ఇచ్థియోసౌరియన్ జాతులు 1 నుండి 26 మీటర్లు (3 నుండి 85 అడుగులు) పొడవు వరకు ఉంటాయి. ఇచ్థియోసౌరియన్లు ఆధునిక చేపలు, డాల్ఫిన్‌లను పోలి ఉంటాయి. వాటి అవయవాలు పూర్తిగా ఫ్లిప్పర్‌లుగా రూపాంతరం చెందాయి, వీటిలో కొన్నిసార్లు చాలా పెద్ద సంఖ్యలో వేళ్ళు, ఫాలాంజ్‌లు ఉంటాయి . కనీసం కొన్ని జాతులకు డోర్సల్ ఫిన్ ఉంటుంది . వాటి తలలు సూటిగా ఉంటాయి.  దవడలు తరచుగా చిన్న ఎరను పట్టుకోవడానికి శంఖాకార దంతాలతో అమర్చబడి ఉంటాయి. కొన్ని జాతులకు పెద్ద జంతువులపై దాడి చేయడానికి పెద్ద, బ్లేడ్ పళ్ళు ఉన్నాయి. లోతైన డైవింగ్ కోసం కళ్ళు చాలా పెద్దవి. మెడ చిన్నది, మరియు తరువాత జాతులు చాలా గట్టి ట్రంక్ కలిగి ఉన్నాయి. వీటికి మరింత నిలువు తోక రెక్క కూడా ఉంది, దీనిని శక్తివంతమైన ప్రొపల్సివ్ స్ట్రోక్ కోసం ఉపయోగిస్తారు. సరళీకృత డిస్క్ లాంటి వెన్నుపూసతో తయారు చేయబడిన వెన్నుపూస కాలమ్ తోక రెక్క యొక్క దిగువ లోబ్‌లోకి కొనసాగింది. ఇచ్థియోసౌరియన్లు గాలి పీల్చుకునేవారు, వెచ్చని-రక్తాన్ని కలిగి ఉంటారు మరియు సజీవ పిల్లలను కలిగి ఉంటారు. చాలా, అన్నీ కాకపోయినా, జాతులు ఇన్సులేషన్ కోసం బ్లబ్బర్ పొరను కలిగి ఉన్నాయి.

మోసాసౌరియా మరియు ప్లెసియోసౌరియా వంటి క్లాడ్‌లలోని ఇతర పురాతన సముద్ర సరీసృపాల మాదిరిగా , ఇచ్థియోసౌరియాలోని జాతులు క్లాడ్ డైనోసార్‌లో భాగం కావు . 

## ఇవి కూడా చూడండి
రాక్షసబల్లి

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

* USMP Berkeley's ichthyosaur introduction
* Ryosuke Motani's detailed Ichthyosaur homepage, with vivid graphics
* Eureptilia: Ichthyosauria – Palaeos
* Hauff Museum, Germany – exhibiting the finds of Holzmaden
* Current research on origins of Ichthyosauria, March 21, 2023, Atlas Obscura

వర్గం:జంతు శాస్త్రము
వర్గం:సరీసృపాలు