గాణపత్యం

[thumb|13వ శతాబ్దపు గణేశ విగ్రహం, హొయసల శైలి, [కర్ణాటక]]
**గాణపత్యం** అనేది గణేశుడిని ఆరాధించే హిందూ మతం యొక్క తెగ (గణపతిని పరబ్రహ్మన్, సగుణ బ్రహ్మన్ అని కూడా పిలుస్తారు). ఇది భగవంతుడు **గణపతి**ని పరబ్రహ్మస్వరూపంగా ఆరాధించే హిందూ మతంలోని ఒక ఉపసంప్రదాయం.

## నమ్మకాలు
గణేశుడి ఆరాధన ఇతర దేవతల ఆరాధనతో అనుబంధంగా పరిగణించబడుతుంది. అన్ని వర్గాల హిందువులు ప్రార్థనలు, ముఖ్యమైన కార్యక్రమాలు, మతపరమైన వేడుకలను గణేశుడి ప్రార్థనతో ప్రారంభిస్తారు, ఎందుకంటే గణేశుడు ప్రారంభ దేవుడిగా ఉంటాడు. కానీ చాలా హిందూ వర్గాలు గణేశుడిని గౌరవించినప్పటికీ, గణపత్య శాఖ దానికంటే ముందుకు వెళ్లి, గణేశుడిని అత్యున్నత దైవంగా ప్రకటిస్తుంది. శివుడిపై దృష్టి సారించిన శైవ మతంతో పాటు, శక్తి మతం శక్తిపై దృష్టి సారించింది; విష్ణువుపై దృష్టి సారించిన వైష్ణవం ఇంద్రుడిపై దృష్టి సారించింది;  సూర్యుడిపై దృష్టి సారించింది సౌర మతం. గణపత్యం ఇతర ఐదు మతాల మాదిరిగా పెద్ద శాఖ కానప్పటికీ, అది ఇప్పటికీ ప్రభావవంతంగా ఉంది. అద్వైత తత్వాన్ని అనుసరించే,  శంకరాచార్యులచే ప్రాచుర్యం పొందిన "ఐదు రూపాల ఆరాధన" (పాంచాయతన పూజ) వ్యవస్థను ఆచరించే స్మార్తులు శాఖ కూడా ఉంది. ఈ వ్యవస్థలో, గణేశుడు, విష్ణువు, శివుడు, దేవి,  సూర్యుడు అనే ఐదుగురు దేవతలను ఒక నిర్గుణ బ్రాహ్మణుని యొక్క ఐదు సమాన రూపాలుగా చూస్తారు.

## చరిత్ర
కనీసం ఐదవ శతాబ్దం నుండి గణపతిని శైవమతంలో భాగంగా పూజిస్తున్నారు. ఆరవ,  తొమ్మిదవ శతాబ్దాల మధ్య ఒక నిర్దిష్ట గణపతి శాఖ బహుశా కనిపించడం ప్రారంభించింది. శంకర దిగ్విజయ (ఆనందీగిరి ద్వారా ఆది శంకర జీవితం) లో ఆరు శాఖలు ప్రస్తావించబడ్డాయి. ఇది పదవ శతాబ్దంలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది,  గణేశుడికి అంకితం చేయబడిన దేవాలయాలను నిర్మించింది, వీటిలో అతిపెద్దది తమిళనాడు తిరుచిరాపల్లి రాక్ ఫోర్ట్ పై ఉన్న ఉచ్చి పిల్లయార్ కోయిల్ (వెయ్యి స్తంభాల పెద్ద గది). గణేశుడిని ఈ శాఖలో సర్వోన్నతుడిగా (పర బ్రహ్మను) పూజిస్తారు. హిందూ మతం యొక్క ఈ రూపంలో ప్రధాన దేవత కావడంతో, ఆయనను పరమేశ్వర (ప్రధాన దైవం) అనే బిరుదుతో పిలుస్తారు, ఇది సాధారణంగా శివుడికి కేటాయించబడుతుంది.

### మోరాయా గోసవి
తరువాత, ఈ శాఖను మోర్యా గోసావి ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు. ఒక మూలం ప్రకారం, అతను మానవ చేతులతో తయారు చేయని గణపతి విగ్రహాన్ని కనుగొన్నాడు. 14వ శతాబ్దంలో పూణే సమీపంలో మొరాగో ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. మరొక మూలం ప్రకారం, అతను మోర్గావ్ మందిరంలో గణపతి దర్శనాలను పొందాడు. 1651లో చించ్వాడ్‌లోని తన జన్మస్థలంలోని గణేశ ఆలయంలో సజీవంగా సమాధి చేయబడ్డాడు (సంజీవన్ సమాధి).

ఆయనను అనుసరించి, సప్తదశ,  పంతొమ్మిదవ శతాబ్దాల మధ్య నైరుతి భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర గణపతి శాఖ ప్రముఖంగా మారింది, ఇది చిన్చ్వాడ్ కేంద్రీకృతమై ఉంది. దీని కేంద్రం ఇప్పటికీ మరాఠీ మాట్లాడే మహారాష్ట్రలోని హిందువులలో ఉంది, మిగిలిన దక్షిణ భారతదేశంలో ఇది ముఖ్యమైనది. భక్తులు చిన్చ్వాడ్, మొరాగావో మధ్య వార్షిక తీర్థయాత్రను నిర్వహిస్తారు.

తెగ గుర్తులలో నుదిటిపై ఎర్రటి వృత్తం లేదా ఏనుగు ముఖం, భుజాలపై దంతాల ముద్రలు ఉంటాయి.

## లేఖనాలు
*గణేశ పురాణం*,  ముద్గల పురాణంలో స్థాపించబడిన గణపతి సంప్రదాయంలో, శివుడు, విష్ణువు, సూర్యుడు, దేవతతో పాటు ఐదు ప్రధాన దేవతలలో ఒకరిగా గణేశుడిని పూజిస్తారు.

*గణేశ పురాణం*, ముద్గల పురాణం యొక్క కూర్పు తేదీ, ఒకదానికొకటి సంబంధించి వాటి తేదీ-విద్యాపరమైన చర్చను రేకెత్తించింది. ఈ రెండు రచనలు కాలక్రమేణా అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.     లారెన్స్ డబ్ల్యూ. ప్రెస్టన్ గణేశ పురాణం కోసం అత్యంత సహేతుకమైన తేదీని 1100 - 1400 మధ్యకాలంలో భావించారు, ఇది గ్రంథం పేర్కొన్న పవిత్ర స్థలాల స్పష్టమైన వయస్సుతో సమానంగా ఉంటుంది.

ఆర్. సి. హజ్రా  1100 - 1400 మధ్య కాలానికి చెందిన *గణేశ పురాణం* కంటే **'ముద్గల పురాణం**' పురాతనమైనదని సూచించాడు. అయితే, ఫిల్లిస్ గ్రానోఫ్ ఈ సాపేక్ష కాలక్రమంలో సమస్యలను కనుగొని, గణేశుడికి సంబంధించిన తాత్విక గ్రంథాలలో ముద్గల పురాణం చివరిదని ముగించారు. ఇతర అంతర్గత సాక్ష్యాలతో పాటు, ముదగల్ పురాణం ప్రత్యేకంగా గణేశ పురాణాన్ని నాలుగు పురాణాలలో ఒకటిగా పేర్కొంది (*బ్రహ్మ*, *బ్రహ్మండ*, గణేశ, ముదగల్ పురాణాంలు), ఇవి గణేశుడితో సుదీర్ఘంగా వ్యవహరిస్తాయి. గ్రంథం యొక్క ప్రతి పాతది అయి ఉండాలి, అయితే కొన్ని ప్రాంతాలలో *గణేశుడు* ఆరాధన మరింత ముఖ్యమైనదిగా మారడంతో 17వ, 18వ శతాబ్దాల వరకు ఇది అంతర్భాగం చేయబడింది. *గణపతి* సంప్రదాయంలో అత్యంత గౌరవనీయమైన మరో గ్రంథం, సంస్కృత *గణపతి అథర్వశిర్సా*, బహుశా 16వ లేదా 17వ శతాబ్దంలో రచించబడింది.

*[[గణేశ సహస్రనామాలు|గణేశ సహస్రనామ]]* పురాణ సాహిత్యంలో భాగం, ఇది గణేశుని యొక్క వెయ్యి పేర్లు, లక్షణాల సాహిత్యం. సహస్రనామంలోని ప్రతి పేరు భిన్నమైన అర్థాన్ని తెలియజేస్తుంది.  గణేశుడి యొక్క భిన్నమైన అంశాన్ని సూచిస్తుంది. *గణేశ సహస్రనామ* యొక్క సంస్కరణలు *గణేశ పురాణంలో* కనిపిస్తాయి. .

## ఇవి కూడా చూడండి

* హెరాంబసుత
* మహాగణపతి
* గణేశుడి ముప్పై రెండు రూపాలు

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* గాప్పత్యాస్-<ID1 నుండి వ్యాసం]
* గణపతి-*[[బ్రిటానికా విజ్ఞాన సర్వస్వం|ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా]]*

వర్గం:హిందూ ఆచారాలు
వర్గం:వినాయకుడు