2025 నేపాల్ ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనలు

2025 సెప్టెంబరులో నేపాల్ అంతటా పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు, ప్రదర్శనలు జరిగాయి. వీటిని ప్రధానంగా విద్యార్థులూ, యువకులూ నిర్వహించారు. వీటిని జెన్ జెడ్ నిరసనలు అని కూడా అంటారు. అనేక సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారాల మీద ప్రభుత్వం నిషేధం విధించడంతో ఇవి మొదలయ్యాయి. అయితే ప్రభుత్వ అధికారులు, వారి కుటుంబాల అవినీతి, వారు కూడగట్టుకున్న సంపదల పట్ల ప్రజల్లో నెలకొన్న వ్యతిరేకత ఈ నిరసనలకు మూలం. పరిపాలన, పారదర్శకత, రాజకీయ జవాబుదారీతనం వంటి విస్తృత సమస్యలను కలుపుకుంటూ ఈ ఉద్యమం విస్తరించింది. ప్రభుత్వ అధికారులపై హింస, దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ, రాజకీయ భవనాల విధ్వంసంతో నిరసనలు మరింత పెరిగాయి.

నిరసనలకు ప్రతిస్పందనగా 2025 సెప్టెంబరు 9న ప్రధాన మంత్రి కె.పి. శర్మ ఓలి రాజీనామా చేసాడు. అధ్యక్షుడు రామచంద్ర పౌడెల్‌కు సైన్యం భద్రత కల్పించింది. కొత్త ప్రధాని ఎంపిక విషయమై ఆయనకు నిరసనకారులకూ మధ్య చర్చలు జరిగాయి. సెప్టెంబరు 12 న మాజీ సుప్రీమ్‌కోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి అయిన సుశీలా కార్కి, తాత్కాలిక ప్రధానిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసింది. 

## నేపథ్యం
2025 సెప్టెంబరు 4న నేపాల్ ప్రభుత్వం, Facebook, X, YouTube, LinkedIn, Reddit, Signal, Snapchat వంటి 26 సామాజిక మాధ్యమాలను మూసివేయాలని ఆదేశించింది. కమ్యూనికేషన్, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ వారి కొత్త నిబంధనల కింద నమోదు చేసుకోవడంలో విఫలమైనందున వీటిపై చర్య తీసుకున్నారు.ఆదాయాన్ని పెంచే ప్రయత్నంలో భాగంగా, విదేశీ ఇ-సర్వీస్ ప్రొవైడర్లపై కొత్త డిజిటల్ సర్వీసెస్ టాక్స్, కఠినమైన విలువ ఆధారిత పన్ను నియమాలను అమలు చేయడం కోసం రిజిస్ట్రేషన్ ఆవశ్యకతను విధించారు. అయితే, రాజకీయ నాయకుల పిల్లలు, బంధువులూ అనుభవిస్తున్న విలాసాలపై దృష్టి సారించి, పక్షపాతాన్ని హైలైట్ చేస్తున్న సోషల్ మీడియా ట్రెండ్‌లే ఈ మూసివేతకు కారణమని విమర్శకులు ఆరోపించారు.

నిరసనలకు ముందు, నేపాల్లో తలసరి సాలుసరి ఆదాయం 1,400 డాలర్లు ఉండేది. ఓ వైపున దేశ పాలక వర్గాల కుటుంబాలు తమ సంపదను సోషల్ మీడియాలో ప్రదర్శించాయి. తల్లిదండ్రుల ఆస్తులను, అధికారాలనూ వాడుకునే నేతల పిల్లల విలాసాలు జనరేషన్ Z లో గణనీయమైన ఆగ్రహాన్ని రేకెత్తించింది. నేపాల్ జనాభా సగటు వయస్సు 25 సంవత్సరాలు, అంటే జనాభాలో ఎక్కువ భాగం సోషల్ మీడియాను ఎక్కువగా ఉపయోగించే వయస్సు గల Gen Z లో ఉంది. దీని కారణంగానూ, దేశంలో ఎక్కువ ప్రాంతం గ్రామీణ, కఠినమైన భూభాగం కావడం చేతను, ప్రజలు గణనీయమైన సమ్ఖ్యలో విదేశాలకు వలస పోతున్నందుననా నేపాల్లో సోషల్ మీడియా వినియోగం దక్షిణాసియాలోనే అత్యధికంగా ఉంది. దాదాపుగా ప్రతి ఇద్దరు పౌరుల్లో ఒకరికి సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఖాతా ఉంది. చాలామంది ఆన్‌లైన్ ప్రదేశాలలో పనిచేస్తున్నారు. నేపాల్ GDPలో 33% విదేశాల నుండి నేపాలీలు పంపే డబ్బే. దేశంలో ఉపాధి అవకాశాల కొరత, నేపాల్ యువతలో 20% మంది నిరుద్యోగులుగా ఉండటం దీనికి కారణం. ఆర్థిక స్థిరీకరణను సాధించే ప్రయత్నాలు కూడా ఆర్థిక ఇబ్బందులకు కారణమయ్యాయి.

## డిజిటల్ సమన్వయం
హమీ నేపాల్ వంటి యువత భాగస్వామ్య సమూహాలు,, ఈ నిరసనలలో డిస్కార్డ్ సర్వర్లు, ఇన్‌స్టాగ్రామ్ ఛానెల్‌లను కేంద్రీయ నిర్వహణ సాధనాలుగా ఉపయోగించాయి.

డిస్కార్డ్ ఛానెల్‌లు ప్రజలను విమానాశ్రయం వైపు మళ్లించడం, దహనాలు చేసేందుకు పనికివచ్చే ద్రవాలను తెచ్చేందుకు ప్రోత్సహించడం, పోలీస్ స్టేషన్‌లపై చర్యలను ప్లాన్ చేయడం, ఎసిటిలీన్ వాయువును ఉపయోగించి విమాన టైర్లను నిలిపివేయడంపై చర్చించడం వంటి వ్యూహాత్మక చర్చలు జరిపినట్లు తెలుస్తోంది. మరణాల సంఖ్య పెరిగిన తర్వాత, మరణాలపై ప్రభుత్వ జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారించే వరకు కళాశాలలు, పాఠశాలలను నిరవధికంగా మూసివేయాలని కొన్ని డిస్కార్డ్ సర్వర్‌లలోని నిర్వాహకులు పిలుపునిచ్చారు.

నిరసనలు తీవ్రతరం కావడంతో, కొన్ని ఆన్‌లైన్ ఫోరమ్‌లలో తీవ్రవాద ప్రకటనలు, హింసాత్మక చర్యలకు పిలుపులూ వెలువడ్డాయని ప్రభుత్వ అధికారులు, మీడియా వర్గాలు నివేదించాయి. అసంతృప్త సమూహాల నివేదికలలో హింసను సమర్థించే సందేశాలు ఉన్నాయి: ఆయుధాలను తీసుకురావాలని నిరసనకారులకు సూచనలు, రాజకీయ నాయకుల నివాసాలపై దాడులకు సూచనలు, మౌలిక సదుపాయాలపై విధ్వంసక చర్యలకు ప్రతిపాదనలు, మరణాల తర్వాత హింసాత్మక ప్రతీకారం కోసం సూచనలూ వీటిలో ఉన్నాయి.

## కాలక్రమం

### సెప్టెంబరు 8
ఖాట్మండులో, ముఖ్యంగా మైతిఘర్ మండలా వద్ద, ఫెడరల్ పార్లమెంట్ భవనం, న్యూ బనేశ్వర్ చుట్టుపక్కలా పెద్ద సమావేశాలు జరిగాయి, వేలాది మంది పాల్గొన్నారు. ఈ నిరసనలను హమీ నేపాల్ అనే NGO శాంతియుత ప్రదర్శనగా నిర్వహించింది. దీని వెబ్‌సైట్ భూకంప సహాయ ప్రాజెక్టులను హైలైట్ చేస్తుంది. హమీ నేపాల్‌కు చెందిన నిరసన నిర్వాహకులలో ఒకరైన అనిల్ బనియా, తమ సంస్థకు చెందిన మేఘరాజ్ గిరి అనే వ్యక్తి CCTV కెమెరాపై రాయి విసరడంతో ప్రభుత్వం నిరసనకారులపై కఠినంగా వ్యవహరించిందని చెప్పాడు. శాంతియుత నిరసనగా ప్రారంభమైన దానిని "బయటి శక్తులు, రాజకీయ పార్టీ కార్యకర్తలూ" హైజాక్ చేశారని చెబుతూ అనిల్ బనియా, అంతమాత్రాన సాయుధ పోలీసులు తుపాకీ గుళ్ళతో ఎదుర్కోవడం సమర్థనీయం కాదని చెప్పాడు.
ఈ నిరసనకు అధికారిక నాయకత్వం లేదు. అవినీతిని, సోషల్ మీడియాపై నిషేధాన్నీ వ్యతిరేకించడానికి వ్యక్తులు స్వచ్ఛందంగా చేరారు. నిరసనకారులు నేపాల్ ఫెడరల్ పార్లమెంట్‌లోకి ప్రవేశించడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ప్రదర్శనలు పెరిగాయి. దీనితో భద్రతా దళాలు టియర్ గ్యాస్, వాటర్ ఫిరంగులు, రబ్బరు బుల్లెట్లు, లైవ్ మందుగుండు సామగ్రితో ప్రతిస్పందించాయి. 2025 ఇండోనేషియా నిరసనల మాదిరిగానే మాంగా సిరీస్ *వన్ పీస్* నుండి స్ట్రా హాట్ పైరేట్స్ జాలీ రోజర్ జెండాను కొంతమంది నిరసనకారులు ఉపయోగించారు. ఖాట్మండు జిల్లా పరిపాలన కార్యాలయం ప్రభుత్వ భవనాల సమీపంలో రాజధానిలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో కర్ఫ్యూ విధించారు. కానీ కఠినమైన అణచివేతలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న నిరసనకారులను ఇది పెద్దగా అరికట్టలేదు.

ఆ సాయంత్రం, ప్రభుత్వం సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫామ్‌లపై నిషేధాన్ని ఎత్తివేసింది. హోంమంత్రి రమేష్ లేఖక్ రాజీనామా చేశాడు. ఖాట్మండు, బిర్గుంజ్, భైరహవా, బుత్వాల్, పోఖారా, ఇటాహరి, డమాక్‌తో సహా అనేక ప్రధాన నగరాల్లో కర్ఫ్యూ విధించారు. అయితే, అప్పటికి నిరసనలు సామాజిక మాధ్యమాల నిషేధం అనే అంశాన్ని దాటి, ప్రభుత్వాన్ని పూర్తిగా పడగొట్టాలనే స్థాయికి చేరాయి.

ఈ ఘర్షణల ఫలితంగా కనీసం 19 మంది మరణించారు, 347 మంది గాయపడ్డారు.

### సెప్టెంబరు 9

తన కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ నేపాల్ (యూనిఫైడ్ మార్క్సిస్ట్-లెనినిస్ట్) పార్టీకి చెందిన మంత్రులు తమ పదవులకు రాజీనామా చేయవద్దని ఆదేశం జారీ చేసిన ప్రధాన మంత్రి కె.పి. శర్మ ఓలి, తాను మాత్రం స్వయంగా రాజీనామా చేశాడు. ఆ తరువాత బుధనీలకంఠ లోని శివపురి ఆర్మీ బ్యారక్‌లకు పారిపోయాడు. అధ్యక్షుడు రామ్ చంద్ర పౌడెల్ కూడా రాజీనామా చేశారనే దానిపై విరుద్ధమైన ప్రకటనలు వచ్చాయి. పౌడెల్ రాజీనామా చెయ్యలేదని నేపాల్ సైన్యం ప్రకటించింది. అయినప్పటికీ, దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలు కొనసాగాయి. నిరసనకారులు నేపాల్ పరిపాలనా ప్రధాన కార్యాలయం సింఘా దర్బార్‌లో భాగమైన ప్రభుత్వ భవనాలకు నిప్పంటించారు. ప్రక్కనే ఉన్న నేపాల్ సుప్రీంకోర్టు భవనాన్ని; సిటల్ నివాస్‌లోని అధ్యక్షుడి నివాసాన్ని, బలువతార్‌లోని ప్రధాన మంత్రి నివాసాన్ని, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ యుఎంఎల్ ప్రధాన కార్యాలయాన్నీ తగలబెట్టారు. నేపాలీ ఆర్మీ కమాండర్ అశోక్ రాజ్ సిగ్డెల్, శాంతిని పునరుద్ధరించడంలో భాగంగా రాజీనామా చేయమని ఓలికి సలహా ఇచ్చాడని నివేదికలు ఆరోపించాయి.
thumb|భరత్‌పూర్ నగర కార్యాలయానికి నిప్పు పెట్టారు
ప్రధానమంత్రి, అధ్యక్షుడి నివాసాలు, అలాగే వివిధ ప్రభుత్వ మంత్రులు, పార్లమెంటు సభ్యుల ఇళ్లతో సహా ఖాట్మండులోని అనేక ప్రముఖ ప్రదేశాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని హింసాత్మక చర్యలు జరిగాయి. ఈ నివాసాలను నిరసనకారులు తగలబెట్టారు. పార్లమెంట్ భవనాన్ని తగలబెట్టారు. UML, నేపాలీ కాంగ్రెస్ పార్టీల ప్రధాన కార్యాలయాలను ధ్వంసం చేశారు, పార్టీ జెండాలను తొలగించి దహనం చేశారు. [ నేపాలీ సైన్యంతో సహా భద్రతా దళాలు, ప్రభావిత ప్రాంతాల నుండి రాజకీయ నాయకులను సురక్షితంగా త్రిభువన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి (TIA)కి తరలించాయి. అదే సమయంలో పెరుగుతున్న దహనాలు, విధ్వంసకర సంఘటనలను నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించాయి. వ్యవసాయ మంత్రి రామ్ నాథ్ అధికారి, ఆరోగ్య మంత్రి ప్రదీప్ పౌడెల్‌తో పాటు రాష్ట్రీయ స్వతంత్ర పార్టీకి చెందిన 21 మంది ఎంపీలు రాజీనామా చేశారు. రాష్ట్రీయ ప్రజాతంత్ర పార్టీకి చెందిన ఎంపీలందరూ రాజీనామా చేశారు. అనేక మంది సభ్యులు UML పార్టీని విడిచిపెట్టారు. రాజకీయ నాయకులు పారిపోకుండా నిరోధించడానికి నిరసనకారులు TIA కి వెళ్లారు. విమానాశ్రయాన్ని మూసివేసి నేపాలీ సైన్యం ఆక్రమించింది. వందలాది మంది ప్రయాణికులు TIA లో చిక్కుకుపోవడంతో గందరగోళం ఏర్పడింది, దీని ఫలితంగా విమానయాన సంస్థలు అన్ని వ్యక్తులను విమానాశ్రయం లోపల ఆశ్రయం ఇచ్చేలా సిబ్బందిని ఆదేశించాయి. అంతర్జాతీయ విమానాలను పోఖారాకు మళ్లించడమో, రద్దుచెయ్యడమో చేశారు. *కాంతిపూర్* మీడియా హౌస్‌ను తెల్లవారుజామున తగలబెట్టారు. సర్వర్ దెబ్బతినడంతో ఈ ఆన్‌లైన్ న్యూస్ పోర్టల్ ఆగిపోయింది. దాంతో అది ఫేస్‌బుక్‌లో పోస్ట్ చేయవలసి వచ్చింది. నిరసనకారులు తగలబెట్టిన ఇతర భవనాల్లో ఖాట్మండులోని కొత్త హిల్టన్ హోటల్, రాంషాపథ్‌లోని ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ భవనం మొదలైనవి ఉన్నాయి

అనేక మంది రాజకీయ నాయకులపై, వారి నివాసాలపై దాడి జరిగింది. మాజీ ప్రధాన మంత్రి షేర్ బహదూర్ దేవుబా, ఆయన భార్య, విదేశాంగ మంత్రి అర్జు రాణా దేవుబా లు గాయపడగా, వారి ఇంటికి నిప్పంటించారు. నిరసనకారులు వారిని పోలీసులకు అప్పగించారు. ఉప ప్రధాన మంత్రి ప్రకాష్ మాన్ సింగ్ ఇంటినీ, వాహనాన్నీ తగలబెట్టారు. ఆ తర్వాత ఖాట్మండు లోని, భంగల్‌లో మాజీ అధ్యక్షురాలు బిద్యా దేవి భండారి ఇంటికి నిప్పంటించారు. మాజీ ప్రధాన మంత్రి ఝాల నాథ్ ఖనాల్ నివాసాన్ని కూడా తగలబెట్టారు. అతని భార్య రాజ్యలక్ష్మి చిత్రకార్ గాయపడింది. ఖాట్మండులోని నైకాప్‌లో రమేష్ లేఖక్ నివాసాన్ని తగలబెట్టారు. రూపాండేహి జిల్లాలో, స్థానిక రాజకీయ నాయకులు బాల్ కృష్ణ ఖండ్, భోజ్ ప్రసాద్ శ్రేష్ఠ, అనేక మంది మేయర్ల ఇళ్లను తగలబెట్టారు. చిత్వాన్ జిల్లాలో, మాజీ ప్రధాన మంత్రి ప్రచండ ఇంటికి నిప్పంటించారు. లలిత్‌పూర్‌లో అతని కుమార్తె గంగా దహల్ ఇంటికి కూడా నిప్పు పెట్టారు. మరుసటి రోజున ఆ ఇంట్లో ఒక వ్యక్తి చనిపోయి ఉండగా కనుగొన్నారు. హెతౌడాలో, అనేక ప్రభుత్వ కార్యాలయాలను ధ్వంసం చేసి, నిప్పంటించారు. కర్నాలి ప్రావిన్స్‌లోని పార్లమెంట్ భవనానికి, ముఖ్యమంత్రి యమ్ లాల్ కాండెల్ నివాసానికీ నిప్పు పెట్టారు. కోషి ప్రావిన్స్ రాజధాని బిరత్‌నగర్‌లో, జిల్లా కార్యాలయానికి, జిల్లా కోర్టుకు నిప్పు పెట్టారు. తరువాత ముఖ్యమంత్రి, క్యాబినెట్ మంత్రుల నివాసాలకు నిప్పు పెట్టారు.

కైలాలి జిల్లాలోని జైలుపై నిరసనకారులు దాడి చేశారు. ఖైదీలందరూ పారిపోయారు. రబీ లామిచానేను ఖాట్మండులోని నఖు జైలు నుండి విడుదల చేశారు, తరువాత జైలుకు నిప్పంటించారు; ఖైదీలందరూ పారిపోయారు. కాస్కి జైలుకు కూడా నిప్పంటించారు, ఫలితంగా 773 మంది ఖైదీలు తప్పించుకున్నారు. బాంకే జిల్లాలో, బాలల దిద్దుబాటు కేంద్రంలో జైలు నుండి చొరబడిన సమయంలో భద్రతా దళాలు కాల్పులు జరపడంతో ఐదుగురు ఖైదీలు మరణించారు. నిరసనకారులు నిప్పంటించడంతో అధికార దుర్వినియోగ దర్యాప్తు కమిషన్ కార్యాలయంతో సహా, రోడ్డు శాఖ భవనం తీవ్రంగా దెబ్బతింది, చంద్రగిరి కేబుల్ కార్ దిగువ స్టేషన్ కూడా సిజి ఎలక్ట్రానిక్స్ డిజిటల్ పార్క్, బాలంబు, థాంకోట్ పోలీస్ స్టేషన్‌తో పాటు తగలబెట్టారు.

అనేక మంది నిరసనకారులు గాయపడ్డారు. ముప్పై మూడు మంది బోధనా ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందారు. కోటేశ్వర్‌లో ముగ్గురు పోలీసులు మరణించారు.

ఖాట్మండు, బిర్గుంజ్, భైరహవా, బుత్వాల్, పోఖారా, ఇటాహరి, డమాక్ వంటి అనేక నగరాల్లో కర్ఫ్యూ విధించబడింది. అదనంగా, పోలీసులు, సాయుధ దళాలూ నిరసనకారుల కోసం వెతుకుతూ నిరసనకారుల సమీపంలో ఇంటింటికి వెళ్లడం ప్రారంభించాయి. అలాగే నిరసనకారులను తీసుకెళ్లిన సివిల్ సర్వీస్ ఆసుపత్రిపై కూడా ప్రభుత్వ దళాలు దాడి చేయడం ప్రారంభించాయి.

రాచరిక పునరుద్ధరణ గురించి చర్చలు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయి. "ప్రస్తుత రాజకీయ వ్యవస్థ పట్ల భ్రమలు తొలగినవారికి ప్రతిఘటనకు చిహ్నంగా" మాజీ రాజు జ్ఞానేంద్ర ఉద్భవించాడు. ఇంతకు ముందు ఇదే సంవత్సరంలో, రాచరికవాదులు పునరుద్ధరణకు పిలుపునిస్తూ నిరసన తెలిపారు. ఇది కనీసం రెండు మరణాలకు కారణమై, భారీ అణచివేతతో ముగిసింది.

రాత్రి 10:00 గంటల ప్రాంతంలో నేపాలీ సైన్యం, ప్రధానమంత్రి లేని ఈ సమయంలో దేశంలో "శాంతిభద్రతలు" కాపాడేందుకు తాము "బాధ్యత తీసుకుంటామని" ప్రకటించింది. ఆ సాయంత్రం తరువాత మరుసటి రోజు తెల్లవారుజాము వరకు దళాలను మోహరించింది. సహకారం కోసం పత్రికా ప్రకటన పిలుపునిచ్చింది. సాయంత్రం తరువాత, ఆర్మీ చీఫ్ అశోక్ రాజ్ సిగ్డెల్ ఆందోళన చేస్తున్న సమూహాలను చర్చలకు రమ్మని విజ్ఞప్తి చేశారు.

### సెప్టెంబరు 10
తెల్లవారుజామున, నేపాలీ ఆర్మీ దళాలు కీలకమైన నివాస ప్రాంతాలలో గస్తీ తిరిగాయి. ప్రభుత్వం శాంతిని పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నందున జనరల్ సిగ్డెల్ మళ్ళీ నిరసనకారులను శాంతియుతంగా ఉండాలని కోరాడు. సెప్టెంబరు 9న సుమారు ఉదయం 10 గంటల నుండి సెప్టెంబరు 10న రాత్రి 10 గంటల మధ్య, దోపిడీ, దహనం, ఇతర "విధ్వంసక, అరాచక కార్యకలాపాలు" చేస్తున్నారనే ఆరోపణలపై 27 మంది వ్యక్తులను అదుపులోకి తీసుకుని ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు సైన్యం ప్రకటించింది. తరువాత నివేదికల్లో 31 తుపాకీలను స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు వెల్లడైంది.

కొన్ని ప్రదేశాలలో, నిరసనకారులు రాత్రంతా ప్రభుత్వ భవనాలపై, రాజకీయ నాయకుల ఇళ్లపై దాడులు చేస్తూనే ఉన్నారు. ఒక వీడియోలో నిరసనకారుల బృందం ఇళ్ల నుండి తుపాకీలను తీసుకుంటున్నట్లు కనిపించింది. వాటిలో GSG-522 కార్బైన్, బోల్ట్-యాక్షన్ రైఫిల్ కూడా ఉన్నాయని తెలిసింది. మధ్యాహ్నం నాటికి వేగం తగ్గింది. మునుపటి రోజు నిప్పంటించబడిన పార్లమెంట్ భవనం సమీపంలోని వీధిని నిరసనకారుల బృందం శుభ్రం చేయడం ప్రారంభించింది. అనేక ఆర్మీ ఆయుధాలను నిరసనకారులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఒక వీడియోలో ఆర్మర్ వెస్ట్‌లు, L1A1 SLR రైఫిల్స్, 37mm వెబ్లీ & స్కాట్ "షెర్ములీ" గ్రెనేడ్ లాంచర్లు, INSAS 1B1 రైఫిల్స్, లీ–ఎన్‌ఫీల్డ్ రైఫిల్స్, ఇషాపూర్ 1A1 రైఫిల్స్ కనిపించాయి.
thumb|2021 లో సుశీలా కార్కి
తాత్కాలిక నాయకుడిని ఎంచుకోవడానికి నిరసనకారులు ఆన్‌లైన్ చర్చలు జరిపారు. రాత్రి 10:00 గంటల ప్రాంతంలో ఆ బృందం ఓటు వేసి సుశీలా కార్కిని ఎంపిక చేసింది. బాలేన్ షా, కుల్ మాన్ ఘీసింగ్ లను కూడా ప్రధాని పదవి కోసం పరిశీలించారు. బాలేన్ ఫోన్ ఎత్తలేదని సమాచారం. దుర్గా ప్రసాయి సైన్యం చీఫ్‌ను విడిగా కలిశారు కానీ ఎటువంటి నిర్దిష్ట నిర్ణయం తీసుకోలేదు. న్యూస్ 18 కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో కార్కి ఆ పదవిని స్వీకరించడానికి తన సంసిద్ధతను ధృవీకరించింది.

పోఖారాలో, నయాబజార్, లేక్‌సైడ్ వద్ద కాలిపోయిన ఇంట్లో రెండు మృతదేహాలు లభించాయి.

సెప్టెంబరు 10 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న జైళ్ల నుండి దాదాపు 7 వేల మంది ఖైదీలు తప్పించుకున్నారని పోలీసులు తెలిపారు. సైనికులు ఆ ఖైదీలలో 303 మందిని అరెస్టు చేసి తిరిగి పోలీసులకు అప్పగించారు. డెబ్బై మూడు రైఫిళ్లను కూడా తిరిగి ఇచ్చారు. ధాడింగ్ జిల్లాలో, ఇద్దరు ఖైదీలు పారిపోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు సైనికులు వారిని కాల్చి చంపారు. ఏడుగురు గాయపడ్డారు, ఖాట్మండు ప్రధాన జైలులో జైలు నుండి చొరబడటానికి ప్రయత్నించిన సైనికులను కూడా సైనికులు అడ్డుకున్నారు.

త్రిభువన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం మూసివేతను ఉదయం పొడిగించినప్పటికీ, కార్యకలాపాలను తిరిగి ప్రారంభించారు.

### సెప్టెంబరు 11
ఉదయం అధ్యక్షుడు పౌడెల్, జనరల్ సిగ్డెల్‌లు నిరసనకారుల ప్రతినిధులతో సమావేశమయ్యారు. తాత్కాలిక నాయకుడిని ఎంపిక చేసే ప్రయత్నాలలో భాగంగా భద్రకాళి ఆర్మీ ప్రధాన కార్యాలయంలో ఈ సమావేశం జరిగింది. ఆ పదవి కోసం మాజీ చీఫ్ జస్టిస్ సుశీలా కార్కి, ఖాట్మండు మేయర్ బాలేంద్ర షా లతో పాటు మరో ఇద్దరిని నిరసనకారులు పరిశీలిస్తున్నట్లు కొన్ని వర్గాలు తెలిపాయి.

### సెప్టెంబరు 12
అల్లర్లలో మరణించిన వారి సంఖ్య 51 కి చేరింది. అందులో 21 మంది నిరసనకారులు, తొమ్మిది మంది పారిపోయిన ఖైదీలు, ముగ్గురు పోలీసులు, 18 మంది ఇతరులూ ఉన్నారు. 1,300 పైచిలుకు మంది ప్రజలు గాయపడ్డారు.

సుశీలా కార్కి తాత్కాలిక ప్రధానిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసింది. నిరసనకారులతో కుదిరిన ఒప్పందం మేరకు ఆమె తొలి క్యాబినెట్ సమావేశంలో ప్రస్తుత పార్లమెంటును రద్దు చేసేందుకు ప్రతిపాదించాల్సి ఉంది.

## స్పందనలు

### అంతర్జాతీయంగా

#### భారతదేశం
నేపాల్‌లో నెలకొన్న అశాంతి భారతదేశం-నేపాల్ సరిహద్దు వెంబడి కార్యకలాపాలను ప్రభావితం చేసిందని తెలుస్తోంది. మార్కెట్లు నిశ్శబ్దంగా పడిపోయాయని, పొరుగు ప్రాంతాలలో ఆర్థిక స్తబ్దతకు కారణమయ్యాయని స్థానిక వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. సెప్టెంబరు 9న, మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర అత్యవసర ఆపరేషన్స్ సెంటర్ (SEOC) భారత పౌరులు తదుపరి నోటీసు వచ్చే వరకు ప్రయాణించవద్దని ఒక ప్రయాణ సలహాను జారీ చేసింది. ఇది అత్యవసర హెల్ప్‌లైన్‌లను అందుబాటులో ఉంచింది. నేపాల్‌లోని భారతీయ, నేపాలీ పౌరులు ఎక్కడివారు అక్కడే ఉండాలని ప్రోత్సహించింది. సెప్టెంబరు 10 తెల్లవారుజామున, ఎయిర్ ఇండియా, ఇండిగో, స్పైస్‌జెట్, అనేక ఇతర భారతీయ విమానయాన సంస్థలు అధికారికంగా త్రిభువన్ విమానాశ్రయానికి వెళ్ళే, అక్కడి నుండి వచ్చే అన్ని విమానాలనూ రద్దు చేశాయి. అదే రోజున విమానాశ్రయాన్ని తిరిగి తెరిచిన తర్వాత, ఇండిగో విమానాలను తిరిగి ప్రారంభించింది. అయితే, విమానాశ్రయం లోపలి వర్గాలు మాత్రం విమానాశ్రయం ఇప్పటికీ పనిచెయ్యడం లేదనీ, అధికారుల నుండి నవీకరణలు తక్కువగా ఉన్నాయనీ నివేదించాయి.

భారత విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ, నిరసనలను నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నామని, మృతులకు విచారం వ్యక్తం చేస్తూ, బాధితుల కుటుంబాలకు సంతాపం తెలియజేస్తున్నట్లూ తెలిపింది. గాయపడినవారు త్వరగా కోలుకోవాలని ఆకాంక్షిస్తూ, నేపాల్‌లోని భారత పౌరులు కర్ఫ్యూ ఆదేశాలను, భద్రతా మార్గదర్శకాలనూ పాటించాలని సూచించింది.

#### ఆంధ్రప్రదేశ్
నేపాల్ అల్లర్లలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన 200 మందికి పైగా సందర్శకులు చిక్కుకుపోయారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చొరవ తీసుకుని ప్రత్యేక విమానంలోనూ, రోడ్డుమార్గం ద్వారానూ వీరిని వెనక్కి తీసుకువచ్చింది.

### బంగ్లాదేశ్
నేపాల్‌లోని పరిస్థితులను నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నామని బంగ్లాదేశ్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది, మృతుల కుటుంబాలకు సంతాపం తెలియజేస్తూ, గాయపడిన వారు కోలుకోవాలని కోరుకుంటున్నామని, దేశంలోని "సంబంధిత పార్టీలన్నింటి మధ్య" విభేదాలేమైనా ఉంటే వాటిని పరిష్కరించడానికి "శాంతియుతమైన, నిర్మాణాత్మకమైన చర్చ" జరుగుతుందని ఆశిస్తున్నట్లు కూడా పేర్కొంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* 2022 శ్రీలంక రాజకీయ సంక్షోభం

## గమనికలు

## మూలాలు