బొంబాయి శాసనమండలి

**బొంబాయి శాసన మండలి** బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ తరువాత బ్రిటిష్ ఇండియా భారత రాష్ట్రమైన బొంబాయి, ద్విసభ శాసనసభ ఎగువ సభ.

## చరిత్ర
ఇండియన్ కౌన్సిల్స్ యాక్ట్ 1861 ప్రకారం బొంబాయి లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ను ఒక సలహా సంస్థగా ఏర్. దీని ద్వారా వలసవాద పరిపాలన సలహా సహాయం పొందింది. ఈ చట్టం మొదటిసారిగా నలుగురు ఆంగ్లేతర భారతీయ సభ్యులను మండలికి నామినేట్ చేయడానికి ప్రాంతీయ గవర్నరుకు అధికారం ఇచ్చింది. ఈ చట్టం ప్రకారం, నామినేటెడ్ సభ్యులు తమ సొంత బిల్లులను ప్రవేశపెట్టడానికి, మండలిలో ప్రవేశపెట్టిన బిల్లులపై ఓటు వేయడానికి అనుమతించబడ్డారు.అయితే కార్యనిర్వాహకవర్గాన్ని ప్రశ్నించడానికి, తీర్మానాలను ప్రవేశపెట్టడానికి లేదా బడ్జెట్ను పరిశీలించడానికి, కేంద్ర శాసనసభ ఆమోదించిన చట్టాలలో జోక్యం చేసుకోవడానికి వారికి అనుమతి లేదు. గవర్నరు మండలికి అధ్యక్షుడిగా ఉండేవాడు. ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎంతకాలం పాటు మండలిని సమావేశపరచాలి, అనేదాని గురించి చర్చించాలనే దానిపై గవర్నరుకు పూర్తి అధికారం ఉండేది. అతను కార్యనిర్వాహక మండలికి చెందిన ఇద్దరు సభ్యులు, బొంబాయి అడ్వకేట్ జనరల్ మండలిలో పాల్గొనడానికి, ఓటు వేయడానికి అనుమతించబడ్డారు.

అప్పటి బొంబాయి ప్రావిన్స్ పూర్వపు శాసనమండలి మొదటి సమావేశం 1862 జనవరి 22న బొంబాయిలోని టౌన్ హాల్ దర్బార్ హాల్లో జరిగింది. ఈ సమావేశానికి అప్పటి గవర్నర్ సర్ జార్జ్ రస్సెల్ క్లర్క్ అధ్యక్షత వహించారు. మండలిలో మొదటి ఐదుగురు భారతీయ సభ్యులను ఎంపిక చేశారు. వారిలో ముగ్గురికి ఆంగ్లభాష తెలిసేదికాదు.

1892లో ఇండియన్ కౌన్సిల్స్ యాక్ట్ 1892 ద్వారా కౌన్సిల్ పాత్ర విస్తరించబడింది. కౌన్సిల్ మొత్తం సభ్యుల సంఖ్యను ఇరవైకి పెంచింది. బొంబాయి నగరపాలక సంస్థ, బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం సభ్యులు, బొంబాయ్ ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్, కరాచీ ఛాంబర్ ఆఫ్ వాణిజ్య, సింధ్ జమీందార్లు, దక్కన్ సర్దార్లు, ఉత్తర విభాగం పురపాలక సంఘాల, దక్షిణ విభాగం స్థానిక బోర్డులు, కేంద్ర విభాగం ముగ్గురు ప్రతినిధుల నుండి అనధికారిక సభ్యులను నామినేట్ చేసేవారు. కౌన్సిల్ వార్షిక ఆర్థిక నివేదికను చర్చించి, కొన్ని పరిమితులకు లోబడి ప్రశ్నలు అడగవచ్చు.

ఇండియన్ కౌన్సిల్స్ యాక్ట్ 1909 ప్రకారం అధికారికంగా కౌన్సిల్ సభ్యులను ఎన్నుకునే పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టింది, కానీ సభ్యుల ప్రత్యక్ష ఎన్నికకు వీలు కల్పించలేదు.ఇది మండలిలో స్వయంచాలక అధికారిక (కార్యనిర్వాహక) మెజారిటీలను రద్దు చేసింది.సాధారణ ప్రజా ప్రయోజనం, బడ్జెట్ విషయాలపై తీర్మానాలను ప్రవేశపెట్టడానికి, అనుబంధ ప్రశ్నలను అడగడానికి దాని సభ్యులకు అధికారం ఇచ్చింది.

మాంటేగ్-చెమ్స్ఫోర్డ్ నివేదిక సిఫారసుల ఆధారంగా, 1919 భారత ప్రభుత్వ చట్టం అమలు చేయబడింది.ఈ చట్టం బొంబాయి శాసన మండలిని విస్తరించింది.ఎన్నికైన సభ్యుల సంఖ్యను నామినేటెడ్, అధికారిక సభ్యుల కంటే ఎక్కువగా పెంచింది.ఇది ప్రావిన్సులలో ద్వైపాక్షిక వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టింది.

1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం ద్వైపాక్షిక పాలనను రద్దు చేసి ప్రాంతీయ స్వయంప్రతిపత్తిని స్థాపించింది.ఇది బొంబాయి ప్రావిన్స్‌లో ద్విసభ శాసనసభను సృష్టించింది. శాసనసభ గవర్నరు, రెండు శాసన సంస్థలు, ఒక శాసనసభ, ఒక శాసన మండలి ఉండేవి.ఈ మండలి గవర్నరు రద్దు చేయాల్సిన శాశ్వత సంస్థ కాదు.దాని సభ్యులలో మూడింట ఒక వంతు ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకు ఒకసారి పదవీ విరమణ చేస్తారు.1947లో భారతదేశం స్వతంత్రం పొందిన తరువాత, 1950లో భారత రాజ్యాంగం ఆమోదించబడిన తరువాత, శాసనమండలి బొంబాయి రాష్ట్ర శాసనసభలో ఎగువసభగా కొనసాగింది.1960లో బొంబాయి రాష్ట్ర శాసనసభ మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ విభజించబడిన తరువాత ఉనికిలో లేదు.
## సభ్యుల జాబితా (1862-1909)

## భారతీయ మండలుల చట్టం 1909
1909 భారత మండలి చట్టం శాసన మండలి స్థానాలను 49కి (గవర్నర్ తో సహా) విస్తరించింది.మండలికి పరోక్షంగా సభ్యుల ఎన్నికను ప్రవేశపెట్టింది. శాసనమండలిని ఏర్పాటు చేశారు

* ఎక్స్-అఫిషియో సభ్యులు (4) : కార్యనిర్వాహక మండలి సభ్యులు (3), అడ్వకేట్ జనరల్ (1) 
* నామినీ సభ్యులు (21) : అధికారులు (14) : నిపుణులు (2) : అధికారులు కానివారు
* ఎన్నికైన సభ్యులుః బొంబాయి మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ (1) మునిసిపాలిటీలు (4) బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం (1) భూస్వాములు (3) ముస్లింలు (4] బొంబాయి ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ (1) కరాచీ ఛాంబర్ ఆఫ్ వాణిజ్యం (1) మిల్లు యజమానుల సంఘాలు బొంబాయి (1), అహ్మదాబాద్ (1) భారతీయ వాణిజ్య సమాజం (1).

రఫీద్దీన్ అహ్మద్, సర్ చినుభాయ్ రాంచోద్లాల్, లల్లుభాయ్ షామాల్దాస్ మెహతా (1910-1912), ఆర్. పి. పరాంజ్పే (1912-1915), సర్ గోకుల్ దాస్ పరేఖ్ పటేల్="" విఠల్భాయ్="దిన్షా ఎడుల్జీ వాచా (1915), బాలకృష్ణ సీతారాం కామత్, వాడెరో గులాం ఖాదిర్ దయో, 

## భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1919
**ప్రావిన్స్‌లో** ద్వైపాక్షిక భావనను ప్రవేశపెట్టిన 1919 భారత ప్రభుత్వ చట్టం మండలిని మరింత విస్తరించింది. ఎన్నికైన సభ్యులకు మెజారిటీని ఇచ్చింది.

కౌన్సిల్ కూర్పు ఈ క్రింది విధంగా ఉందిః

* నామినేటెడ్ సభ్యులు
** గవర్నర్ కార్యనిర్వాహక మండలి ఎక్స్-అఫిషియో సభ్యులు
** నామినేటెడ్ అధికారులు (25) 
** ప్రత్యేక ఆసక్తి సమూహాల నుండి నామినేట్ చేయబడ్డారు (5) : ఆంగ్లో-ఇండియన్స్, భారతీయ క్రైస్తవులు, కార్మిక, అణగారిన తరగతులు, పత్తి వ్యాపారం
* ఎన్నికైన సభ్యులు (86) 
** ముహమ్మద్ కానివారు (జనరల్) (46) 
*** అర్బన్ (11) : బొంబాయి సిటీ (ఉత్తర (3) : బొంబే సిటీ (దక్షిణం) : కరాచీ, అహ్మదాబాద్, సూరత్, షోలాపూర్, పూనా
*** గ్రామీణ (35) : అహ్మదాబాద్ (2) బ్రోచ్, కైరా (2) పంచ్ మహల్స్, సూరత్ (2) థానా (2) అహ్మద్నగర్ (2) తూర్పు ఖాందేశ్ (3) నాసిక్ (2) పూనా (2) సతారా (3) బెల్గాం (2) బీజాపూర్, ధార్వార్ (2) కనారా, రత్నగిరి (2) తూర్పున సింధ్, పశ్చిమ సింధ్, షోలాపూర్, కోలాబా, పశ్చిమ ఖండేష్
** మహమ్మద్ (27:2) 
*** అర్బన్ (5) : బొంబాయి సిటీ (2) కరాచీ సిటీ, అహ్మదాబాద్ & సూరత్, పూనా & షోలాపూర్
*** గ్రామీణ (22) : ఉత్తర విభాగం (3) : సెంట్రల్ డివిజన్ (3) దక్షిణ విభాగం (3. హైదరాబాద్ (2. కరాచీ) (2. లర్కానా (3. సుక్కూర్ (2. థార్ & పార్కర్) (2) : నవేబ్ షా, ఎగువ సింధ్ సరిహద్దు
** యూరోపియన్ (2) బొంబాయి సిటీ, ప్రెసిడెన్సీ
** భూస్వాములు (3) : దక్కన్ సర్దార్లు, గుజరాత్ సర్దార్లు, సింధ్ జాగీర్దార్లు
** విశ్వవిద్యాలయం (1) : బాంబే విశ్వవిద్యాలయం
** వాణిజ్యం & పరిశ్రమ (7) : బొంబాయి ఛాంబర్ ఆఫ్ కామర్స్ (2) కరాచీ ఛాంబర్ ఆఫ్ వాణిజ్యం, బొంబాయి ట్రేడ్స్ అసోసియేషన్, బొంబాయ్ మిల్లు ఓనర్స్ అసోసియేషన్, అహ్మదాబాద్ మిల్లు ఓనర్ల అసోసియేషన్, ఇండియన్ మర్చంట్స్ ఛాంబర్ & బ్యూరో

7 నియోజకవర్గాలు మరాఠాలకు కేటాయించబడ్డాయి.

ఎన్. జి. చందావర్కర్, ఇబ్రహీం రహీమతుల్లా (1923), అలీ ముహమ్మద్ ఖాన్ దేహ్లావి (1927) వంటి భారతీయులు కౌన్సిల్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* 1937 బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ ఎన్నికలు
* బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ గవర్నర్ల జాబితా
* బొంబాయి శాసనసభ

## సూచనలు


వర్గం:ముంబాయి
వర్గం:ఉనికిలో లేేని శాసనమండళ్లు