కమతా రాజ్యం

**కమతా రాజ్యం** (అస్సామీ: কমতা ৰাজ্য) తూర్పు శివాలిక్ కొండలలో ఉంది. కామరూపనగర పాలకుడు సంధ్య క్రీ.శ 1257 తర్వాత తన రాజధానిని పశ్చిమాన కమతాపూర్‌కు మార్చినప్పుడు పశ్చిమ కామరూపలో ఇది ఆవిర్భవించింది. ఇది పాత కామరూప రాజ్య స్థానంలో ఉద్భవించి, దానిలోని పశ్చిమ ప్రాంతాలను ఆక్రమించినందున ఈ రాజ్యాన్ని కొన్నిసార్లు కామరూప-కమతా అని కూడా పిలుస్తారు.

ఇది ప్రస్తుత భారతదేశంలోని అవిభాజ్య జిల్లాలైన కామరూప్, గోల్‌పారా, జల్పైగురి, కూచ్ బెహార్ జిల్లాలు, బంగ్లాదేశ్లోని రంగపూర్ డివిజన్, మైమెన్‌సింగ్ డివిజన్ ఉత్తర ప్రాంతాలను కలిగి ఉన్న ప్రదేశం. కమతా రాజ్య ఆవిర్భావం అస్సాం చరిత్రలో ప్రాచీన కాలం ముగింపును, మధ్యయుగ కాలం ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది. దీని చివరి పాలకులు ఖేన్‌లు. వీరిని తరువాత 1498లో బెంగాల్ సుల్తానేట్ పాలకుడు అలావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా స్థానభ్రంశం చేశాడు. హుస్సేన్ షా విస్తృతమైన పరిపాలనా నిర్మాణాలను అభివృద్ధి చేసినప్పటికీ, కొద్ది సంవత్సరాలలోనే బరో-భూయాన్ సమాఖ్య చేతిలో రాజకీయ నియంత్రణను కోల్పోయాడు.

1515లో బిశ్వ సింఘా బరో-భూయాన్ సమాఖ్యను తొలగించి కోచ్ వంశాన్ని స్థాపించాడు. తమను తాము కమతేశ్వర్ (కమతా పాలకులు) అని పిలుచుకున్న వారిలో కోచ్‌లు చివరవారు. కానీ విస్తృతమైన ప్రభావం, విస్తరణల కారణంగా ఈ రాజ్యాన్ని కొన్నిసార్లు కోచ్ రాజ్యం అని పిలుస్తారు. మరుసటి శతాబ్దంలో ఈ రాజ్యం కోచ్ బీహార్, కోచ్ హాజోగా విడిపోయింది. తూర్పు రాజ్యమైన కోచ్ హాజో 17వ శతాబ్దంలో అహోమ్ రాజ్యంలో కలిసిపోయింది. కమతా రాజ్య పశ్చిమ భాగమైన కోచ్ బీహార్‌ను కోచ్ వంశానికి చెందిన ఒక శాఖ పాలించడం కొనసాగించింది. తరువాత బ్రిటిష్ పాలన నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత భారత భూభాగంలో విలీనమైంది. కోచ్ బీహార్, కోచ్ హాజోల మధ్య ఉన్న సరిహద్దు ప్రస్తుత పశ్చిమ బెంగాల్, అస్సాంల మధ్య ఉన్న సరిహద్దును పోలి ఉంటుంది.

## కమతా రాజ్య పాలకులు

కోచ్ వంశ ఆవిర్భావానికి ముందు కమతా రాజ్య ప్రాంత రాజకీయ చరిత్ర అనిశ్చితంగా ఉంది, ఇది ఎక్కువగా సంప్రదాయాలు, చెదురుమదురు మూలాల నుండి పునర్నిర్మించబడింది. చరిత్రకారులు పరిమిత శాసన ఆధారాలతో పాటు తదుపరి సాహిత్య రచనలు, వంశవృక్ష సంప్రదాయాలు, పునరాలోచన వృత్తాంతాలపై ఆధారపడ్డారు, దీని ఫలితంగా ఈ పునర్నిర్మాణాలు తాత్కాలికంగా మిగిలిపోయాయి.

### తొలి పాలకులు
అప్పటి కామరూప రాజధాని కామరూపనగరానికి సంధ్య పాలకుడు. మాలిక్ ఇఖ్తియారుద్దీన్ యుజ్బాక్ దాడిని తట్టుకున్న తరువాత (1257లో యుజ్బాక్ చంపబడ్డాడు) సంధ్య తన రాజధానిని ప్రస్తుత కూచ్ బెహార్ పట్టణానికి సమీపంలో ఉన్న కమతాపూర్‌కు మార్చాడు. సంధ్య తనను తాను కమతేశ్వర అని పిలుచుకున్నాడు, రాజ్యం కమతాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. 

#### తొలి కమతా పాలకుల జాబితా
* సంధ్య
* సింధు రాయ్
* రూప్ నారాయణ్
* సింఘధ్వజ్

### మధ్యకాలపు పాలకులు
ప్రతాప్‌ధ్వజ్ అధికారాన్ని చేజిక్కించుకునే సమయానికి సింఘధ్వజ్ మంత్రిగా ఉన్నాడు. అతని మరణం తరువాత అతని దాయాది ధర్మనారాయణ్ అధికారాన్ని చేజిక్కించుకున్నాడు. అతడిని ప్రతాప్‌ధ్వజ్ కుమారుడు దుర్లభ్నారాయణ్ సవాలు చేశాడు, వారు ఒక ఒప్పందానికి రావాలని నిర్ణయించుకున్నారు. దుర్లభ్నారాయణ్ కామరూప్, గోల్‌పారా, జల్పైగురి, కోచ్ బీహార్‌లతో పాటు రాజధాని కమతాపూర్‌ను చేపట్టాడు. ధర్మనారాయణ్ రంగపూర్, మైమెన్‌సింగ్‌లను అట్టిపెట్టుకున్నాడు. ఒప్పందంలో భాగంగా దుర్లభ్నారాయణ్ పద్నాలుగు బ్రాహ్మణ, కాయస్థ కుటుంబాల బాధ్యతను ధర్మనారాయణ్ నుండి పొందాడు. వారిలో శంకర్ దేవ్ ముత్తాత చండివర ఒకరు. దుర్లభ్నారాయణ్ ఆస్థాన కవులు (హేమ సరస్వతి, హరివర విప్ర), ఇంద్రనారాయణ్ సాహిత్య రచనలను రూపొందించారు. వీటిని తొలి అస్సామీకి మొదటి ఉదాహరణలుగా పరిగణిస్తారు.

విడిగా సదియా-చేపాఖోవాలో కనుగొనబడిన దుర్లభ్నారాయణ్ (ధర్మనారాయణ్ కుమారుడిగా పేర్కొనబడింది) అనే రాజుకు చెందిన 1428 నాటి ఒక శాసన రికార్డు, అతని తాత రత్ననారాయణ (14వ శతాబ్దం చివరి నుండి సత్యనారాయణగా గుర్తించబడ్డాడు), కామదేవుని శత్రువులను ఓడించిన తరువాత కమతాపురానికి రాజు అయ్యాడని పేర్కొంది. ఇది తూర్పు ప్రాంతమైన సధయ, పశ్చిమ కమతా ప్రాంతానికి రాజకీయంగా అనుసంధానించబడిందని సూచించవచ్చు.

#### మధ్యకాలపు కమతా పాలకుల జాబితా
* ప్రతాప్‌ధ్వజ్
* ధర్మ నారాయణ్ 
* దుర్లభ్ నారాయణ్
* ఇంద్ర నారాయణ్

### బరో-భూయాన్ పాలన
సికిందర్ షా (1357–1390) అస్సాం దండయాత్ర ఇంద్రనారాయణ్‌ను బలహీనపరిచింది. ఫిరోజ్ షా తుగ్లక్ బెంగాల్‌పై దాడి చేసిన కారణంగా సికిందర్ షా మధ్య అస్సాం నుండి వెనక్కి తగ్గాల్సి వచ్చినప్పటికీ, దర్రాంగ్‌కు చెందిన భూయాన్ అరిమట్ట అధికారాన్ని చేజిక్కించుకునేంతగా ఇంద్రనారాయణ నష్టపోయాడు.
* శశాంక (అరిమట్ట) 
* గజంక 
* శుక్రంక 
* మృగంక  జుంగల్ బలహు

### ఖేన్ వంశం
ఖేంగ్-భూటానీస్ మూలానికి చెందిన ఖేన్ వంశం, 15వ శతాబ్దం మధ్యలో అరిమట్టను అనుసరించి కమతా రాజ్యం బలహీనమైన పాలకుల స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది. మొదటి రాజైన నీలాధ్వజ్ ఖేన్ ఆ ప్రాంతంలోని పలువురు బరో-భూయాన్ అధిపతులను ఏకం చేశాడు, అరిమట్ట వారసులలో చివరివాడైన మృగంకను తొలగించాడు. ముగ్గురు ఖేన్ పాలకులు మాత్రమే ఉన్నారు: 
* నీలాధ్వజ్
* చక్రధ్వజ్
* నీలాంబర్ (క్రీ.శ. 1498)
చివరి రాజైన నీలాంబర్ రాజ్యాన్ని విస్తరించి, ప్రస్తుత పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని కోచ్ బీహార్ జిల్లాలను, అస్సాంలోని అవిభాజ్య కామరూప్, దర్రాంగ్ జిల్లాలను, బంగ్లాదేశ్ లోని ఉత్తర మైమెన్‌సింగ్‌ను, దినాజ్‌పూర్ జిల్లా తూర్పు భాగాలను కలుపుకున్నాడు. అయితే అతనిని 1498లో అలావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా తొలగించాడు.

### బెంగాల్ సుల్తానేట్ పాలన
బెంగాల్ సుల్తానేట్ సుల్తాన్ అయిన అలావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా 1498లో చివరి ఖేన్ పాలకుడిని తొలగించాడు. ఇది సుదీర్ఘ ముట్టడిని అనుసరించింది. ఇది బహుశా అలావుద్దీన్ సింహాసనం అధిరోహించిన వెంటనే 1493లో ప్రారంభమైంది, 24,000 పదాతిదళం, అశ్వికదళం, యుద్ధ ఫ్లోటిల్లాతో ద్రోహపూరిత విజయంతో ముగిసింది. అలావుద్దీన్ నగరాన్ని ధ్వంసం చేశాడు. చివరికి 1502 నాటికి హాజో వరకు ఉన్న ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, స్థానిక అధిపతులను తొలగించాడు, ఆ ప్రాంతంపై సైనిక నియంత్రణను నెలకొల్పాడు. అతను తన కుమారుడు షెహజాదా దన్యాల్‌ను నిర్వాహకుడిగా నియమించాడు, "కామ్రూ, కమతా విజేత..." గా తన పేరు మీద నాణేలను విడుదల చేశాడు. బరో-భూయాన్‌లు కొద్దికాలానికే తిరుగుబాటు చేసి సుల్తానేట్ పాలనను నిర్మూలించినందున ఈ పాలన స్వల్పకాలమే సాగింది.

* దన్యాల్ (1498-????)

అయినప్పటికీ ముస్లిం పాలన శాశ్వత ప్రభావాలను చూపింది. కోచ్ వంశం తమ పాలనను పటిష్టం చేసుకోవడం ప్రారంభించిన 1518 వరకు హుస్సేన్ షా నాణేలు వాడుకలో ఉన్నాయి. మక్కాకు చెందిన ముస్లిం దైవిక వ్యక్తి గియాసుద్దీన్ ఔలియా, హాజోలో ఒక వలసను స్థాపించాడు. మక్కా నుండి తెచ్చిన కొద్దిపాటి మట్టి ఉందని చెప్పబడే అతని సమాధిని ఇప్పుడు "పోవా మక్కా" ("పావు మక్కా") అని పిలుస్తారు, దీనిని హిందువులు, ముస్లింలు సమానంగా సందర్శిస్తారు.

### బరో-భూయాన్ మధ్యంతర కాలం
కమతాలోని అలావుద్దీన్ హుస్సేన్ షా ప్రతినిధి అయిన అతని కుమారుడు షెహజాదా దన్యాల్, అతని అధికారులను ఆ ప్రాంతానికి చెందిన బరో-భూయాన్‌లు పట్టుకుని చంపారు. కోచ్‌లు అధికారాన్ని చేపట్టే వరకు ఈ ప్రాంతం వారి సమాఖ్య పాలనా శైలికి వెళ్లిపోయింది. బరో-భూయాన్ పాలన ఎప్పుడు ప్రారంభమైందో తెలియకపోయినప్పటికీ, బరో-భూయాన్‌లకు వ్యతిరేకంగా బిశ్వ సింఘా ప్రచారం 1509లో ప్రారంభమైందని చరిత్రకారులు అంచనా వేస్తున్నారు.

### కోచ్ రాజ్యం
* బిశ్వ సింఘా (1515–1540)
* నర నారాయణ్ (1540–1587)

కమతా రాజ్యం ఆ తరువాత కోచ్ వంశం చేతుల్లోకి వెళ్ళింది. బిశ్వ సింఘా ఒకరి తర్వాత ఒకరుగా బరా-భూయాన్‌లపై తన నియంత్రణను పటిష్టం చేసుకున్నాడు, పశ్చిమాన కరాటోయా నది నుండి తూర్పున బర్నాడీ నది వరకు దాని ఆధిపత్యంతో కోచ్ వంశాన్ని స్థాపించాడు. 1581లో చిలరాయ్ కుమారుడు, నర నారాయణ్ మేనల్లుడు అయిన రఘుదేవ్ రాజ్యంలో చీలిక తెచ్చాడు — కోచ్ హాజో, కోచ్ బీహార్. రఘుదేవ్ తన మామ ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించినప్పటికీ, 1587లో నరనారాయణ్ మరణించినప్పుడు అసలు కమతా రాజ్యానికి చెందిన రెండు భాగాలు శాశ్వతంగా విడిపోయాయి. వాటి మధ్య ఉన్న సరిహద్దు ప్రస్తుత అస్సాం, పశ్చిమ బెంగాల్ మధ్య సుమారుగా పరిపాలనా సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది.

తూర్పు రాజ్యమైన కోచ్ హాజో త్వరలోనే మొఘలుల దాడులకు గురైంది, ఈ ప్రాంతం మొఘలులు, అహోమ్‌ల మధ్య చేతులు మారుతూ వచ్చింది, చివరకు అహోమ్‌లతో స్థిరపడింది. పశ్చిమ రాజ్యమైన కోచ్ బీహార్, మొదట మొఘలులతో, తరువాత బ్రిటిష్ వారితో స్నేహం చేసింది. పాలకులు బ్రిటిష్ పాలన ముగిసే వరకు రాచరిక రాష్ట్రాన్ని కొనసాగించారు.

#### పరిపాలనా వ్యవస్థ
**యువరాజ్**: బిశ్వ సింఘా తన సోదరుడు సిసును యువరాజుగా నియమించాడు. సిసు వంశస్థులు జల్పైగురికి చెందిన రైకత్ రాజులు అయ్యారు.

**కర్జీలు**: బిశ్వ సింఘా తన తెగ నుండి పన్నెండు మంది మంత్రులను ఒక కర్జీగా ఏర్పడటానికి నియమించాడు. ఈ పదవి వంశపారంపర్యంగా వచ్చేది. ఇద్దరు ముఖ్యమైన కర్జీలు, యువరాజు కలిసి క్యాబినెట్‌ను ఏర్పరుస్తారు.

**సేనాపతి**: సైన్యానికి కమాండర్.

#### పైక్ వ్యవస్థ
పైక్: వ్యక్తిగత పురుషుడు

* ఠాకూరియా: 20 పైక్‌లకు ఇన్‌ఛార్జ్.
* సైకియా: 100 పైక్‌లకు ఇన్‌ఛార్జ్.
* హజారీ: 1000 పైక్‌లకు ఇన్‌ఛార్జ్.
* ఒమ్రా: 3000 పైక్‌లకు ఇన్‌ఛార్జ్.
* నవాబ్: 66,000 పైక్‌లకు ఇన్‌ఛార్జ్.

## గమనికలు

## మూలాలు

* 
* 
* 
* 
* 
* 

వర్గం:భారతదేశ రాజవంశాలు