నా మహారాష్ట్ర యాత్ర

సాహిత్య భూషణ జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణ మూర్తి 1931లో తాను చేసిన మహారాష్ట్ర యాత్రను "నా మహారాష్ట్ర పర్యటన అనుభవాలు"పేరుతో పుస్తక రూపంలో తెచ్చారు.  జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి, వావిళ్ళ ప్రచురణ,1951.

1931ప్రాంతంలో రచయిత బొంబాయి నుంచి నాసిక్, త్రయంబకం చుట్టుపక్కల గుళ్ళూ గోపురాలు తిరిగి చూస్తాడు, ఏ వాహనం దొరికితే దానిపైన ప్రయాణం. రచయిత ఇంగ్లీషు, తెలుగులో గొప్ప పండితుడు, యితనిలో హాస్యంపాలు ఎక్కువ. 
సాటి బాటసారులకు, దారిలో కలిసిన పాదచారులకు హాస్య స్ఫోరకంగా తమాషాగా పేర్లు పెడతాడు.
ప్రకృతిని చూచి పులకరించిపోయి వర్ణన చేస్తాడు. త్రయంబకంలో తల్లిగారి తిథి జరిపి, నాసిక్, పంచవటి, తపోవనం, పర్ణశాలలో నిద్ర చేసి, కొంతకాలం నాసిక్ ప్రాంతంలో ఉండి తిరిగి బాంబే వెళ్ళిపోతాడు. బొంబాయలో ఎలిఫెంటా గుహలు, పూణె వెళ్ళి పాంచ్ గని, బ్రహ్మరణ్యం Arthur peak, Elphinstone point, wilson Point, వగయిరా చూస్తాడు. బ్రహ్మరణ్యంలో వృద్ధ యోగిని కలుసుకొని, కృష్ణ, కొయిన, పెన్నా నదుల జన్మస్థానాలను దర్శిస్తాడు. శివాజీ మహారాజ్ స్మృతులతో ముడిపడిన చారిత్రిక ప్రదేశాలు దర్శించి తన్మయత్వంతో పులకరిస్తాడు.
యాత్రాచరిత్ర మొదట్లోనే తన బదరీ, కేదార్, ఇతర పర్యటనల అనుభవాలను కూడా ఏకరువు పెడతాడు. తరచూ వేదాంత చింతనలోగడుపుతూ, దారిలోని సత్రాలలో బసచేసిపుడు  ఎదురైన ఇబ్బందులు, అసౌకర్యాలు, పండాల ఆగడాలు, హాస్య సంఘటనలు వర్ణించాడు. ఈ యాత్రాచరిత్రలో 1930 నాటి దేశపరిస్థితులు తెలుస్తూ ఉంటాయి. పండాలను తరచూ "పండాడేగలు" అంటాడు. ఒక పండాకు "కళావర్ రాజు" అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు. ఈ పండా వద్ద చిట్టాలో శ్రీపాద కామేశ్వరరావు పేరు చూచి విస్తుపోతాడు.
హిందూస్తానీలు, బెంగాలీల సంభాషణల్లో దక్షిణదేశీయులు మేధావులని ప్రశంసిస్తూంటారని విన్నాడు.
ఈశాన్య భారతంలో మనుషులు పిల్లకొండల్లాగా, మర్రిచెట్ల మూలాలలాగా ఉన్నా, మంచి మనసు కలవారిని ప్రశంసించాడు. ఒక సహ యాత్రికుణ్ణి గజాసురుడని, బస్సులో సగం సీట్లు ఆక్రమించాడని హాస్యంగా అంటాడు. 'నొషేరా'కు చెందిన బనియ సహ యాత్రికుడు. ఉత్తరదేశ యాత్రలో 'పొట్టిపిచుక' సహయాత్రికురాలు.
ఈ యాత్రాచరిత్రలో అక్కడక్కడా రచయిత బాల్యం, కుటుంబ విషయాలు క్షణకాలం తొంగిచూస్తాయి. శైశవంలోనే రచయిత తల్లి పోయింది. ఆమెను ఎరగడు. తండ్రి కూడా తరుణ వయస్కుడుగా ఉన్నపుడే చనిపోతాడు. ఆస్తిని దాయదులు కాజేశాస్తారు. టైపు, షార్ట్ హ్యాండ్ సర్టిఫికేట్ చేతపట్టుకొని కలకత్తా ఆఫీసుల చుట్టూ తిరిగుతూ ఈడెన్ గార్డెన్.లో ఒక చెట్టునీడలో పండుకొన్నట్లు అంటాడు తప్ప కలకత్తా జీవితం గూర్చి వివరాలేమీ ఇవ్వడు. ఈ  యాత్రాచరిత్రలో భార్య శారద ప్రస్తావనలు మాటిమాటికి వస్తాయి.
తరచూ ప్రదేశాల జాబితాలు ఇచ్చినా, అక్కడి విశేషాలేమీ వివరించడు.
యాత్రలో మిత్రులు, పరిచయస్థుల అతిథిగా ఉన్నా, ముందుగానే తన రాకను గురించి లేఖలు రాయించుకొంటాడు. దాదాపు యాత్రలలో అరుదుగా తప్ప తెలిసినవారి ఇళ్ళలో, బంధువుల ఇళ్ళలో అతిథులుగా దిగడమే.
ఎంత గొప్ప ఆంగ్ల పండితుడైనా పూర్తిగా పాశ్చాత్య విచారధారను ఆమోదించడు,“intellectual refuse of the west”అని పరిహాసం చేస్తాడు. దాన్ని నెత్తిన పెట్టుకొన్న వాళ్ళను భారత విజ్ఞాన అమృతకలశాన్ని కాదని కుడితి కుండను నెత్తికెక్కించుకొన్నారని గేలిచేస్తాడు.
ఉత్తర భారతదేశంలో  రెండు రకాల వంటలట!
పక్కీ రసోయీ , కచ్చీ రసోయీ. పుల్కా, పప్పు అన్నం కచ్చీ , పరోటా, పూరీ, సాగ్ లు పక్కీ . వీటిని వైశ్యులు తయారుచేసినా బ్రాహ్మణ పురుషులు తింటారట. బ్రాహ్మణ స్త్రీలు కచ్చీ పదార్థాలు కూడా తింటారని, ఆచారాన్ని వివరించాడు.
గోదావరి జన్మస్థలం చూడడంలో యాత్రికులు ఏమి చేయకూడదో రచయిత అనుభవంవల్ల పాఠకులకు తెలుస్తుంది. గైడ్ వెంట లేకుండా ఒంటరిగా బయలుదేరి భీకరారణ్యంలో దారితప్పి ఒకరాత్రంతా గడపవలసి వస్తుంది.  ఆ రాత్రి అనుభవాన్ని చాలా వివరంగా వర్ణించాడు.
ఈయన వేరే గ్రంథాలు కూడా రచించి నట్లుంది. యాత్రా చరిత్రలు అంటే ఆసక్తి ఉన్నవారు చదివదగిన పుస్తకం.
నా మహారాష్ట్ర పర్యటన అనుభవాలమూలాలు: సాహిత్య భూషణ జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణ మూర్తి, వావివిళ్ళ ప్రచురణ,1951. 

## మూలాలు

వర్గం:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్
వర్గం:1951 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు