open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
భారత హోంరూల్ ఉద్యమం

బ్రిటిష్ పాలన నుండి విముక్తిపొంది భారతదేశానికి స్వపరిపాలన సాధించడంకోసం ప్రారంభించబడిన ఉద్యమమే **భారత హోంరూల్ ఉద్యమం**. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం జరుగుతున్నకాలంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్న ఉడ్రోవిల్సన్‌ స్వయం పరిపాలనాధికారం సూత్రాన్ని ప్రకటిస్తూ ప్రతిదేశం లేదా ప్రతిజాతి తమకనుకూలమైన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చని తెలిపాడు. ఆ సూత్రమాధారంగా బాలగంగాధర్ తిలక్, అనీ బిసెంట్ ఆధ్వర్యంలో 1916 సంవత్సరంలో హోమ్‌రూల్‌ ఉద్యమం ప్రారంభించబడింది. 

## కార్యక్రమాలు

అనిబిసెంట్ వివిధ ప్రాంతాలు తిరిగి ఉద్యమ ప్రచారంతో, జాతీయతను గురించి ప్రజలకు వివరించింది. భారత స్వాతంత్రోద్యమంలో హోంరూల్ ఉద్యమం ఒక ప్రధాన ఘట్టంగా నిలిచింది.  ఈ ఉద్యమం దేశమంతటా కొనసాగుతూ, ప్రజల్లో రాజకీయ చైతన్యం, జాతీయ దృక్పథం పెంపొందింపజేయటమేకాకుండా ఉద్యమ ప్రభావంవల్ల జాతీయవాదులను సంతృప్తిపర్చడానికి ప్రభుత్వం 1919లో మాంటేగ్ ఛేమ్స్‌ఫర్డ్ సంస్కరణలు చేపట్టింది. గాంధీ నాయకత్వంలో జరిగిన ఉద్యమాలకు ఈ ఉద్యమం ఇక పునాది అయింది.

## ఆంధ్రదేశంలో హోంరూల్ ఉద్యమం
దేశవ్యాప్తంగా జరుగుతున్న హోంరూల్ ఉద్యమం గురించి ఆంధ్రపత్రిక, దేశమాత, శశిరేఖ మొదలైన ఆంధ్ర పత్రికలు అనేక వ్యాసాలు ప్రచురించాయి. ఆంధ్రదేశంలో కూడా ఈ ఉద్యమాన్ని ప్రచారంచేయడంకోసం ఒక శాఖను ఏర్పాటుచేయడం జరిగింది. దానిని హోంరూల్ లీగ్ శాఖ అంటారు. ఈ శాఖకి గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమ రావు కార్యదర్శిగా ఉండగా, కె. నాగేశ్వరరావు, కొండా వెంకటప్పయ్య, కె.వి.రెడ్డి నాయుడు మొదలైనవారు ఈ శాఖలో సభ్యులుగా ఉన్నారు. స్వపరిపాలనం యొక్క ప్రాధాన్యతను, ఆవశ్యకతను ప్రచారం చేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్
వర్గం:భారతదేశం
వర్గం:1916 స్థాపితాలు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
దుక్కిపాటి నాగేశ్వరరావు

**దుక్కిపాటి నాగేశ్వరరావు** కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన భారత స్వాతంత్ర్యసమరయోధుడు.
## జీవిత విశేషాలు
నాగేశ్వరరావు స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో 16 సార్లు జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. అతను 1942 లోజరిగిన క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం సందర్భంగా తన గ్రామం నందమూరు నుండి 30 మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న పెరియారీ పట్టణంలో ఉన్న మహాత్మా గాంధీని కలిసాడు. అతను స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా స్వేచ్ఛ కోసం పోరాటం చేసినందుకు గానూ అతని మరణానంతరం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 10 ఎకరాల భూమిని, తామ్రపత్రాన్ని ఇచ్చింది. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని అనేక జైళ్లలో పనిచేస్తున్నవారికి కాకుండా, స్వాతంత్ర్య పోరాట సమయంలో  సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణను కలిసే హక్కు కూడా అతనికి లభించింది. అతను స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో బెల్లరీ జైలు, తిరుచిరాపల్లి జైలు, వెల్లూరు జైలు వంటి ప్రముఖ జైళ్లలో శిక్షననుభవించాడు.
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* The History of Freedom Fighters in Krishna District ,Krishna Zilla Swathantra Samarayodula Sangam, (Page 106). Swathantra Samaraydula Smaraka Bhavanamu,Vijayawada – 5200024
* Dukkipati Nageswara Rao- one of the leading Freedom Fighters from Andhra Pradesh

వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
చంపారన్ సత్యాగ్రహం

**చంపారన్ సత్యాగ్రహం** భారతదేశాన్ని ఆంగ్లేయులు పరిపాలిస్తున్న కాలంలో 1916 సంవత్సరంలో బీహార్ రాష్ట్రంలోని చంపారన్ జిల్లాలో భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో భాగంగా మహాత్మా గాంధీ స్ఫూర్తితో రేగిన తొలి ఉద్యమం. భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో దీనికి ప్రముఖ స్థానం ఉంది. నీలిమందు రైతులను ఆంగ్లేయుల దోపిడీ నుంచి కాపాడటం కోసం సుమారు ఒక సంవత్సరం పాటు గాంధీజీ ఈ ఉద్యమం నడిపాడు.

## నేపథ్యం
బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారు బేరార్ (ప్రస్తుతం బీహార్), ఔధ్ (ప్రస్తుతం ఉత్తరప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్), బెంగాల్ ప్రాంతాల్లో 1750 నుంచి వ్యాపారాత్మక పంటగా పండించడం ప్రారంభించారు. ఇది ప్రాథమికంగా చైనా, యూకె, యూరప్ దేశాలకు ఎగుమతి అయ్యేది. ఈ పంటకు ఎక్కువ నీరు అవసరం కావడం, పండించిన తర్వాత నేలలో సారం కోల్పోవడం మూలాన రైతులు దీనిని వ్యతిరేకించేవారు. దానికి బదులు ఆహార పంటలైన వరి, ధాన్యాలు పండించేవారు. దీంతో ఆంగ్ల పరిపాలకులు ఈ పంటను పండించమని బలవంతం చేశారు. ప్రాంతీయంగా ఉన్న రాజులు, నవాబులు, భూస్వాములతో కుమ్ముక్కై ఋణాలు ఇవ్వడానికి దీన్ని ఒక సాకుగా వాడుకున్నారు. కొంతమంది ఆసియా, యూరోపు వర్తకులకు ఈ వ్యాపారం చాలా లాభసాటిగా సాగింది.

నీలిమందును వస్త్రాల తయారీలో విరివిగా వాడేవారు. బెంగాల్ ప్రాంతం ఆంగ్లేయుల ఆధీనంలోకి వెళ్ళినపుడు అక్కడి రైతులను బలవంతంగా నీలిమందు పండించేలా చేశారు. జర్మనీలో నీలిమందును కృత్రిమంగా తయారు చేసే విధానాలు కనుగొనడంతో రైతులు పండించే నీలిమందుకు గిరాకీ తగ్గింది. భూమిని కౌలుకు తీసుకున్న రైతులందరూ తాము పండించే భూమిలో కొంత భాగంలో ఖచ్చితంగా నీలిమందు తోటలు పెంచవలసిందింగా నిర్బంధం విధించారు. రైతులకు చాలా తక్కువ ధర చెల్లించేవారు.  మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత జర్మన్ల రంగు అందుబాటులోకి రాకపోవడంతో నీలిమందుకు గిరాకీ పెరిగింది. అయినా రైతులకు గిట్టుబాటు ధర చెల్లించేవారు కాదు.

అటువంటి సమయంలో రాజ్ కుమార్ శుక్లా అనే వ్యక్తి గాంధీజీని సంప్రదించి అక్కడికి వచ్చి తమకు సహాయం చేసాల్సిందిగా కోరాడు. అప్పటిదాకా గాంధీజీ తనకు భారతదేశంలో చంపారన్ ఎక్కడుందో కూడా తెలియదని తన ఆత్మకథలో రాసుకున్నాడు. 1917, ఏప్రిల్ 10న డాక్టర్ రాజేంద్రప్రసాద్, మరికొంత మంది న్యాయవాదులతో కలిసి రైలులో సాధారణ బోగీలో చంపారన్ కి చేరుకున్నాడు.
అక్కడి నిరక్షరాస్యతను గమనించిన గాంధీ నవంబరు 13, 1917న తూర్పు చంపారన్ ను 30 కి.మీ దూరంలో ఉన్న బర్హార్వా లఖన్సేన్ అనే ఊర్లో మొట్టమొదటిసారి ఒక ప్రాథమిక పాఠశాల ప్రారంభించాడు. ఇందుకు ఆయన అనుచరులు కొంతమంది, అదే ప్రాంతంనుంచి ముందుకు వచ్చిన స్వచ్ఛంద సేవకులు సహకరించారు.

1859-60 ప్రాంతంలో కూడా నీలిమందు పోరాటాలు జరిగాయి కానీ ఇది మళ్ళీ కొత్తగా ప్రారంభమైన ఉద్యమం. ఉద్యమానికి సిద్ధం అయ్యారు. గాంధీ తన బృందంతో కలిసి జిల్లాలోని గ్రామ గ్రామాన్ని పర్యటించి అక్కడి రైతులను కలిసి బలవంతంగా నీలిమందు పండించడం వలన వారు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను నమోదు చేసుకున్నాడు. గాంధీజీ చంపారన్ చేరుకున్నప్పటి నుంచే ప్రభుత్వం ఆయన కదలికల మీద ఓ కన్నేసి ఉంచింది. ఏప్రిల్ 15 న ఆయన మోతీహరి చేరుకునే సరికి ఆయనను వెనక్కి మళ్ళాల్సిందిగా ఆజ్ఞ జారీ చేసింది. కానీ గాంధీ అందుకు తన ధిక్కారాన్ని తెలియజేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
తారారాణి శ్రీవాస్తవ

**తారారాణి శ్రీవాస్తవ** భారత స్వాతంత్ర్యసమరయోధురాలు. ఆమె మహాత్మా గాంధీ నిర్వహించిన క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో భాగస్వామి.  ఆమె తన భర్త ఫూలేందు బాబుతో పాటు బీహార్ లోని సరద్ జిల్లాలో నివసించేది.  1942 లో ఆమె తన భర్తతో కలసి బీహార్ లోని "సివాన్" లో పోలీసు స్టేషను వైపు ఉద్యమాన్ని నడిపించింది. పోలీసుల కాల్పులలో ఆమె భర్త తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు. ఆమె ఏదేమైనా ఆమె మార్చ్ ను కొనసాగించింది. తిరిగి వచ్చిన తరువాత తన భర్త మరణించినట్లు గుర్తించింది. ఆమె భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత ఐదు సంవత్సరాల వరకు కూడా ఉద్యమాలలో భాగంగా ఉంది. 
## వ్యక్తిగత జీవితం, స్వాతంత్ర్య పోరాటం
ఆమె బీహార్ లోని పాట్నా నగరానికి సమీపంలోని శరణ్ లో జన్మించింది.  తక్కువ వయస్సులోనే ఆమె ఫూలేందు బాబును వివాహమాడింది.  లింగ అసమానతలకు దారి తీసే ప్రజా ప్రతిపాదనల కోసం ఆమె బ్రిటిష్ రాజ్ కు వ్యతిరేకంగా నిరసన కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడానికి తన గ్రామం, చుట్టుపక్కల గ్రామాల మహిళలను చైతన్యపరచింది. 1942 ఆగస్టు 12 న మహాత్మాగాంధీ పిలుపు మేరకు ఆమె తన భర్తతో పాటు శివాన్ పోలీసు స్టేషను ఎదుట భారత జాతీయ పతాకాన్ని ఎగురవేయడానికి మార్చ్ ను నిర్వహించింది. ఇది "ఒక పెద్ద ధిక్కరణ" గా కనిపించే చర్య. ఈ చర్యకు పోలీసులు అడ్డుకొని ఆందోళనకారులపై లాఠీఛార్జి జరిపారు. ఆందోళన కారుల ఉద్యమాన్ని అదుపు చేయడంలో విఫలమైన పోలీసులు కాల్పులు జరిపారు. ఆ కాల్పులలో ఆమె భర్త గాయపడ్డాడు. ఆమె తన చీరను చింపి దానితో అతని గాయాలకు కట్టుకట్టింది. ఏదేమైనా ఆమె తన పోరాటాన్ని కొనసాగించి పోలీసు స్టేషను ఎదుట జెండాను ఎగరవేసేందుకు ప్రయత్నించింది. తిరిగి వచ్చేటప్పుడు తన భర్త మరణించినట్లు తెలుసుకుంది.  1942 ఆగస్టు 15న  దేశానికి త్యాగం చేసిన తన భర్త గౌరవార్థం ఛాప్రా లో ప్రార్థనా సమావేశం జరిగింది. ఆమె 1947 ఆగస్టు 15న భారత దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చేవరకు తన స్వాతంత్ర్య పోరాటాన్ని కొనసాగించింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
తెలంగాణ ప్రభుత్వ పథకాలు

2014, జూన్ 2న తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పాటయింది. కె.చంద్రశేఖరరావు 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ తొలి ముఖ్యమంత్రిగా పదవి చేపట్టిన తరువాత తెలంగాణ ప్రభుత్వం తరపున అనేక సంక్షేమ పథకాలు ప్రవేశపెట్టాడు. ఆయా పథకాలకు జాబితాకు సంబంధించిన సమాచారం.

## ప్రభుత్వ పథకాల పట్టిక
## రైతు సంక్షేమ పథకాలు

## స్త్రీ, శిశు సంక్షేమం, ఆరోగ్య

## బడుగు బలహీన వర్గాల సంక్షేమం

## ఇతర పథకాలు

## ఐటి - పారిశ్రామిక విధానాలు

## ఇతర కార్యక్రమాలు

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ
వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వం
వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వ పథకాలు
అన్నపూర్ణ మహారాణా

**అన్నపూర్ణ మహారాణా** (నవంబర్ 3, 1917 - డిసెంబర్ 31, 2012) భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు, సామాజిక కార్యకర్త. భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో చాలా చురుకుగా పనిచేసింది. సామాజిక, మహిళల హక్కుల కార్యకర్తగా పనిచేసిన ఈవిడ గాంధీజీకి యొక్క దగ్గరి మిత్రురాలు.

## జననం
అన్నపూర్ణ 1917, నవంబర్ 3న గోపబంధు చౌదరి, రామదేవి దంపతులకు ఒడిశాలోని కటక్లో జన్మించింది.

## ఉద్యమంలో పాత్ర
అన్నపూర్ణ తల్లిదండ్రులు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ నుండి భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో కీలకపాత్ర పోషించారు. తల్లిదండ్రుల స్ఫూర్తితో అన్నపూర్ణ పద్నాలుగు సంవత్సరాల వయస్సులోనే గాంధీజీకి మద్దతుగా ప్రచారం సాగించింది. అంతేకాకుండా 1934లో గాంధీ ఆధ్వర్యంలో ఒరిస్సాలోని పూరి నుండి భద్రక్ వరకు జరిగిన "హరిజన్ పాద యాత్ర"లో పాల్గొన్నది. 1942 ఆగస్టులో జరిగిన క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం భాగంగా శాసనోల్లంఘన నేరంకింద అరెస్టుకావడంతోపాటూ అనేకసార్లు అరెస్టు చేయబడింది.

స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, భారతదేశంలోని స్త్రీలు, పిల్లల తరఫున వాదించడమేకాకుండా గిరిజన ప్రాంతంలోని పిల్లలకు రాయగడ జిల్లాలో ఒక పాఠశాలను కూడా ప్రారంభించింది. వినోబా భావే ప్రారంభించిన భూదాన్ ఉద్యమంలో కూడా పాల్గొన్నది. భారత అత్యవసర స్థితి విధించిన సమయంలో రామాదేవి చౌదరి యొక్క గ్రామీ సేవాక్ ప్రెస్ లోవార్తాపత్రికలు ప్రచురించేందుకు సహకరించింది. ప్రభుత్వం ఆ ఈ వార్తాపత్రికను నిషేధించడమేకాకుండా రామదేవి చౌదరి, నబకృష్ణ చౌదరి, హరేక్రునా మహాత్బాబ్, మన్మోహన్ చౌదరి, జేక్రుశన మొహంతి లను, ఇతర నాయకులను అరెస్టు చేయించింది.

2012, ఆగస్టు 19న కటక్ లోని అన్నపూర్ణ ఇంటిలో జరిగిన వేడుకలో సెంట్రల్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఒడిశా నుండి గౌరవ డిగ్రీ అందుకుంది.

## వివాహం
శరత్ చంద్ర మహారాణాతో అన్నపూర్ణ వివాహం జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు (కుమారదేవ్ మహారాణా, జ్ఞానదేవ్ మహారాణా)

## మరణం
అన్నపూర్ణ 96 సంవత్సరాల వయసులో సుదీర్ఘ అనారోగ్యంలో 2012, డిసెంబర్ 31న రాత్రి గం 10.30 నిముషాలకు కటక్, బహరాబాద్ లోని తన ఇంటిలో మరణించింది. 2013 జనవరి 2న కటక్ లోని ఖన్నాగర్ శ్మశానంలో గౌరవ లాంఛనాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు. ఈవిడ భర్త శరత్ మహారాణా 2009లో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1917 జననాలు
వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:ఉద్యమకారులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్
అనుశీలన్ సమితి

**అనుశీలన్ సమితి** 20వ శతాబ్దం మొదట్లో బెంగాల్లో స్థాపించిన ఒక భారతీయ సంస్థ. భారతదేశంలో ఆంగ్లేయుల పరిపాలనను అంతమొందించడానికి ఈ సంస్థ విప్లవ మార్గాన్ని అనుసరించడానికి నిర్ణయించుకుంది. 1902 లో బెంగాల్లో వ్యాయామ శాలల్లో కసరత్తులు చేసే పలువురు యువకుల బృందాలు కలిసి అనుశీలన్ సమితి అనే పేరుతో సంస్థగా ఏర్పడ్డాయి. ఇందులో ప్రధానంగా రెండు విభాగాలు ఉండేవి. *ఢాకా అనుశీలన్ సమితి* అనే విభాగానికి తూర్పు బెంగాల్ (ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్) లోని ఢాకా కేంద్రమైతే, *[[జుగాంతర్]] గ్రూపు* అనే విభాగానికి కలకత్తా కేంద్రంగా ఉండేది.

స్థాపించినప్పటి నుంచి 1930 లో సంస్థ మూత పడేదాకా బాంబు పేలుళ్ళు, హత్యలు, రాజకీయ హింస మొదలైన చర్యలతో బ్రిటిష్ పరిపాలనను ఎదిరుస్తూ ఉండేది. ఇది ఉనికిలో ఉన్నంతకాలం కేవలం భారతదేశంలోని ఇతర విప్లవ సంస్థలే కాక ఇతర దేశాల్లోని సంస్థలతో కూడా సంబంధాలు నెరుపుతూ ఉండేది.

## నేపథ్యం
19 వ శతాబ్దంలో అభివృద్ధి చెందిన మధ్యతరగతి వర్గం భారతదేశంలో జాతీయవాదం పెంపొందడానికి కారణమైంది. 1885లో ఎ. ఓ. హ్యూం భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌ను స్థాపించడంతో రాజకీయ సరళీకరణ, స్వయంప్రతిపత్తి, సామాజిక సంస్కరణల కోసం ఇది ఒక ప్రధాన వేదిక అయింది. బెంగాల్, పంజాబ్ లలో జాతీయోద్యమం తీవ్రంగా, హింసాత్మకంగా మారింది.ఇంకా మహారాష్ట్ర, మద్రాసు, దక్షిణాదిలోని ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా ఉద్యమాలు కనిపించాయి. మహారాష్ట్రలో ముఖ్యంగా ముంబై (గతంలో బొంబాయి), పూనా విప్లవాత్మక ఉద్యమాలకు ఆలవాలమయ్యాయి. ఈ ఉద్యమానికి బాలగంగాధర తిలక్ సైద్ధాంతికంగా మద్దతు ఇచ్చాడు.

## మూలాలు

## ఆధార గ్రంథాలు

* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
*.
*.

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో విప్లవ సంస్థలు
బేగం హజ్రత్ మహల్

**బేగం హజ్రత్ మహల్** (1820 - ఏప్రిల్ 7, 1879) నవాబ్ వాజిద్ అలీ షా యొక్క రెండవ భార్య. బేగం హజ్రత్ మహల్ ను వాజిద్ అలీ షా తన రాజభవనంలో కలుసుకున్నాడు. 1857లో సైనిక తిరుగుబాటు సమయంలో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీపై తిరుగుబాటు చేసి, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమములో కీలకపాత్ర వహించింది. బ్రిటీషు పాలకులు లక్నోని స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు వాజిద్ అలీ షా వెళ్ళిపోవడంతో ఈవిడ అవధ్ రాష్ట్ర వ్యవహారాల బాధ్యతలు స్వీకరించింది.

## జీవిత విశేషాలు
మహల్ యొక్క అసలు పేరు మహమ్మది ఖనుమ్, ఈవిడ భారతదేశం, అవధ్ లోని ఫైజాబాద్ లో జన్మించింది. ఈవిడని తల్లిదండ్రులు ఒక ఏజెంట్ ద్వారా అవివాద్ రాజుకు అమ్మివేయడంతో అక్కడ మహాఖిరిగా పిలవబడింది. ఆవాద్ రాజు ఈవిడను భార్యగా అంగీకరించాడు,  వారికి బిర్జిస్ ఖాదర్ (కుమారుడు) పుట్టిన తరువాత హజ్రత్ మహల్ గా మార్చబడింది.

హజ్రత్ మహల్ తజ్దార్-ఎ-అవిధ్ కు చివరి రాజైన వాజిద్ అలీ షా యొక్క చిన్న భార్య. 1856లో బ్రిటిష్ వారు ఆవాద్ ను స్వాధీనం చేసుకోవడంతోపాటు వాజిద్ అలీ షాను కలకత్తాకు బహిష్కరించారు. అప్పటికే నవాబ్ నుండి విడాకులు తీసుకున్నప్పటికీ అవధ్ రాష్ట్ర వ్యవహారాల బాధ్యతలు స్వీకరించింది. అవధ్ ప్రస్తుత ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో పెద్ద భాగం.

## 1857నాటి భారతీయ తిరుగుబాటు
1857 నుండి 1858 మధ్యకాలంలో జరిగిన భారతీయ తిరుగుబాటులో రాజా జైలాల్ సింగ్ నాయకత్వంలోని బేగం హజ్రత్ మహల్ సైన్యం బ్రిటిష్ దళాలపై తిరుగుబాటు చేసింది. లక్నోను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత హజ్రత్ మహల్ తన కుమారుడైన బిర్జిస్ ఖద్రను అవధ్ యొక్క పాలకుడుగా ప్రకటించింది.

## మరణం
ఆమె అంతిమదశలో నేపాల్కు చేరుకుంది. అక్కడ ఆమెకు ఆశ్రయం కలిపించడానికి రాన దేశ ప్రధానమంత్రి జాంగ్ బహదూర్ నిరాకరించాడు. చివరకు అనుమతి లభించింది. ఆవిడ అక్కడ 1879లో మరణించింది. ఖాట్మండు జమా మసీదులోని పేరులేని సమాధిలో ఖననం చేయబడింది. ఆమె మరణం తరువాత విక్టోరియా మహారాణి (1887) యొక్క జూబ్లీ సందర్భంగా, బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం బిర్జిస్ ఖాదర్ ను క్షమించి, ఇంటికి తిరిగి రావడానికి అనుమతిని ఇచ్చింది.

## స్మారకాలు
# ఖాట్మండు యొక్క కేంద్ర భాగమైన ఘంటాఘర్ సమీపంలోని జామా మసీదులో బేగం హజ్రత్ మహల్ సమాధి నిర్మించబడింది. ఇది జమా మసీదు కేంద్ర కమిటీ పర్యవేక్షణలో ఉంటుంది.
# 1857 తిరుగుబాటు ఉద్యమంలో కీలకపాత్ర వహించినందుకు 1962, ఆగస్టు 15న లక్నోలోని హజ్రత్ గంజ్ లోని ఓల్డ్ విక్టోరియా పార్కులో గౌరవించారు. ఈ పార్కుకు హజ్రత్ మహల్ పార్కుగా పేరు మార్చడంతో పాటు, నాలుగు రౌండ్ ఇత్తడి ఫలకాలతో, అవధ్ రాజ కుటుంబం యొక్క కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్ తో ఒక పాలరాయి స్మారకం నిర్మించబడింది. దసరా పండగ సందర్భంగా లక్నోలో ఉత్సవాలు జాతరలు జరిగే సయమంలో రామ్‌లీలా ప్రదర్శనకు ఈ పార్కులోని వివిధ నిర్మాణాలను ఉపయోగిస్తుంటారు.
# 1984 మే 10న భారత ప్రభుత్వం మహల్ గౌరవార్థం స్మారక తపాలా బిళ్ళను జారీ చేసింది. మొదటిరోజు సి.ఆర్. పాక్రశి చేత రూపొందించబడి, ఆకా శర్మ చేత రద్దు చేయబడింది. 15,00,000 స్టాంపులు జారీ చేయబడ్డాయి.
# భారతదేశంలోని మైనారిటీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ భారతదేశంలో మైనారిటీ వర్గాలకు చెందిన విద్యర్థినుల కోసం బేగం హజ్రత్ మహల్ జాతీయ ఉపకారవేతనాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ ఉపకారవేతనం మౌలానా ఆజాద్ ఎడ్యుకేషన్ ఫౌండేషన్ ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది.

## మూలాలు

వర్గం:1820 జననాలు
వర్గం:1879 మరణాలు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:ఉద్యమకారులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్
సుబ్రహ్మణ్య శివ

**సుబ్రహ్మణ్య శివ** (అక్టోబర్ 4, 1884 - జూలై 23, 1925) భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, రచయిత.

## జననం
సుబ్రమణ్య శివ 1884, అక్టోబర్ 4న మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ, మధురై జిల్లా, దిండిగుల్ సమీపంలోవున్న బాట్లగుందులోని అయ్యర్ కుటుంబంలో రాజం అయ్యర్ కు జన్మించాడు. 1908లో భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో చేరాడు.

## ఉద్యమంలో
ఈయన్ని 1908లో బ్రిటీష్ వారు అరెస్టు చేశారు. మద్రాసు జైలులో మొదటి రాజకీయ ఖైదీ సుబ్రహ్మణ్య శివనే. జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్న సమయంలో కుష్ఠువ్యాధి రావడంతో సుబ్రహ్మణ్య శివను సేలం జైలుకు మార్చారు. వ్యాధికి గురైన ఈయన్ను బ్రిటీష్ అధికారులు రైలులో ప్రయాణించటానికి అనుమతి ఇవ్వకపోవడంతో కాలినడకన ప్రయాణించాడు. 1922వరకు స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాటం చేసిన సుబ్రహ్మణ్య శివ అనేకసార్లు జైలుశిక్ష అనుభవించాడు. జ్ఞానభాను పత్రిక, రామానుజ విజయ, మాధవ విజయం పుస్తకాలు రచించాడు.

## గౌరవాలు
సుబ్రహ్మణ్య శివ మరణానాంతరం దిండుగల్ జిల్లా కలెక్టర్ కార్యాలయానికి తియాగి సుబ్రమణ్య శివ మాళిగైగా పేరు పెట్టబడింది. ధర్మపురి జిల్లా పెన్నగడం సమీపంలోని పప్పరపట్టి వద్ద ఒక స్మారక చిహ్నం స్థాపించబడింది.

## మరణం
1925, జూలై 23న కుష్టువ్యాధితో చనిపోయాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1884 జననాలు
వర్గం:1925 మరణాలు
వర్గం:తమిళనాడు స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
గుడిబండ తండ (తొర్రూర్ మండలం)

**గుడిబండ తండ,** తెలంగాణ రాష్ట్రం, మహబూబాబాదు  జిల్లా, తొర్రూరు మండలం,నాంచారి మడూర్ రెవెన్యూ గ్రామానికి చెందిన శివారు గ్రామం. 

ఇది మండల కేంద్రమైన తొర్రూరు నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వరంగల్ నుండి 46 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.

## గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
నాంచారిమడూర్ గ్రామం నుండి విడిపోయి నూతనంగా ఏర్పడిన గ్రామ పంచాయితి.పటేల్ గూడెం, సోమ్ల తండ (జామ్ల తండ) , గూండ్య తండ , గుడిబండ తండ కలిసి నూతనంగా ఏర్పడిన గ్రామ పంచాయితి.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.

## పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 24 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 24 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## ఉత్పత్తి
గుడిబండ తండలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

### ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, మొక్కజొన్న,పత్తి, వరి, పసుపు, ఉల్లిగడ్డ, మొక్కజొన్న, కందులు, జొన్నలు, మిరప, పెసాల్లు, కూరగాయలు, ఆకుకూరలు మెదలగునవి.

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు

వ్యవసాయం ప్రధానం...ఇంకా కులవృత్తులు గౌడుల కుటుంబాలు కళాలి .

ఓటర్లు... 600. జనాభా...851.

## గ్రామములోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)

* ఇమ్మడి లక్ష్మయ్య

## గ్రామ భౌగోళికం

### సమీప గ్రామాలు

* నాంచారిమడూర్
* ఔతాపూర్
* వెలికట్టె
* చిన్నవంగర
* తొర్రూర్
*సన్నూర్
* పోతురెడ్డిపల్లి
* కొమ్మనపల్లి
* మొరిపిరాల
* జగన్నాథపల్లి

### సమీప మండలాలు
* పెద్దవంగర
* రాయిపర్తి
* కొడకండ్ల

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తెలంగాణ జిల్లాల శివారు గ్రామాలు
దేవదారు నూనె

**దేవదారు నూనె ** ఒక ఆవశ్యక నూనె.దేవదారు నూనె ఒక సుగంధ పరిమళాన్ని కలిగిన నూనె. దేవదారు నూనెను ఆయుర్వేద, దేశీయ వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు.దేవదారు చెట్టు వృక్షశాస్త్రపరంగా కుప్రేసియే కుటుంబానికి చెందినది. దేవదారు వృక్షశాస్త్ర పేరు జునిపెరస్ విర్జినియాన. దేవదారులో ఎరుపు, తూర్పు ఎరుపు లేదా దక్షిణాది ఎరుపు దేవదారు అంటూ పలురకాలు ఉన్నాయి.అలాగే బెడ్ ఫోర్డ్ దేవదారు కూడా
దేవదారును గృహోపకరణాలు చెయ్యటానికి ఉపయోగిస్తారు.దేవదారు నూనె శ్వాసకోసం మార్గంలోని శ్లేషాన్ని తోలగించి శుభ్రపరచును. ముక్కు దిబ్బడను తగ్గించును.ముత్ర నాళరోగాలను నయం చేస్తుంది.అలాగే మూత్రపిండాలలోని అస్వస్థతను తొలగిస్తుంది.జిడ్డు చర్మాన్ని మేరిపిస్తుమ్ది.చుండ్రును నియంత్రించును.
## దేవదారు చెట్టు
దేవదారు చెట్టు వృక్షశాస్త్రపరంగా కుప్రేసియే కుటుంబానికి చెందినది. దేవదారు వృక్షశాస్త్ర పేరు జునిపెరస్ విర్జినియానా.దేవదారు చెట్టులో పలు రకాలు ఉన్నాయి.దేవదారు చెట్టు జన్మ స్థానం ఉత్తర అమెరికా. ఈ చెట్టు 30 మీటర్ల (100 అడుగులు) ఎత్తు వరకు పెరుగును. దాదాపు వెయ్యి సంవత్సరాల అయురార్దం కల్గివున్నది.ఈ చెట్టు కర్రను ఉపయోగించే సోలోమన్ జెరూసలేంలో దేవాలయాన్నినిర్మించాడు.సిడ్రస్ లిబని, లేదా లిబనోన్ అనబడే దేవదారునుండి మొదటగా ఆవశ్యక నూనె తయారు చేయబడింది.అయితే ఈ రకపు దేవదారు చెట్టును విరివిగా వాడటం వలన ఈ రకం చెట్తు లభ్యం కావడం లేదు.ఇజిప్తులు మమ్మిలను తయారు చేయునపుడు దేవదారు నూనె/ తైలాన్ని ఉపయోగించారు.అంతేకాదు సౌందర్య సాధనాలలో, క్రిమికీటకాల వికర్షినిగా కుడా వాడారు.దేశీయ అమెరికనులు దేవదారు నూనెలను వైద్యంలో ఉపయోగించారు.ప్రస్తుతం దేవదారునుపెన్ను&సిల్లను, పెట్టెలను, ఇంటి సామానులు తయారు చేయుటకు ఉపయోగిస్తున్నారు.

## నూనె ఉత్పత్తి
దేవదారు నూనె ఆవిరి స్వేదన క్రియ ద్వారా దేవదారు చెక్కముక్కలనుండి, దేవదారు రంపపు పొడి నుండి ఉత్పత్తి చేస్తారు.
*స్టీము డిస్టిలేసను వివరాలకై ప్రధాన వ్యాసం ఆవశ్యక నూనెల ఉత్పత్తి- నీటి ఆవిరి ద్వారా స్వేదనక్రియచదవండి.

## నూనె లక్షణాలు
ఇది మృదువైన, కలప, "పెన్సిల్వంటి" వాసన కలిగి ఉంటుంది, గంధపుచెట్టు వంటి లేత వాసన కలిగి ఉంటుంది.ఇది నారింజ రంగు తోకూడిన లేత పసుపు రంగులోచిక్కగా / జిగటగా ఉంటుంది.
*నూనె భౌతిక లక్షణాల పట్టిక 

### నూనెలోని రసాయన సమ్మేళన పదార్థాలు
నూనెలో దాదాపు 20 వరకు ఆరోమాటిక్ రసాయన సమ్మేళనాలు ఉన్నాయి. దేవదారు నూనెలోని కొన్నిప్రధాన రసాయనాలు ఆల్ఫా-సేడ్రేన్, బీటా సేద్రెన్, తుజోప్సేన్, సెస్కవిటెర్పీన్లు, సెడ్రోల్, విడ్డ్రోల్.

## నూనె ఉపయోగాలు
*యాంటి సెబోర్హోహెయిక్ గా (సెబోర్హోహెయిక్ అనగా ఒకరకమైన చర్మవ్యాధి) చెడకుండ కాపాడు ఔషధముగా (antiseptic) శూలరోగమును పోగొట్టేఔషదముగా, కండరాలను సంకోచంకల్గించే గుణముగలమందుగా, మూత్రవర్ధకము, కఫహరమైనమందుగా పనిచేయును.అలాగే రుతుస్రావాన్ని నియంత్రణ కావించు ఔషదంగా, కిటక నాసనిగా, శిలీంద్రనాశినిగా పనిచేయును.
*దురదాలను తగ్గిస్తుంది.మొతిమలను తగ్గిస్తుంది.చుండ్రును నియంత్రిచును.నుత్ర సంబంధ మైన రోగాలను తగ్గించును. శ్లేష్మపొరమిద ప్రభావం చూపును.
*ఎక్జిమా వంటి చర్మరోగాలను తగ్గించి చర్మాన్ని మెరుగు పరచును.కేశ వృద్ధికి దోహద పడుతుంది.నెత్తి మీది పొడి చర్మాన్ని మెరుగు పరచును.సహజ యాంటీ సెప్టిక్ గుణాలు కల్గి ఉంది.కీళ్ల వాతం తగ్గించును.
*సహజ మూత్రవర్దకంగా పనిచేయును.
*దగ్గు నివారణి.కీటక వికర్షీణీగా ఆపని చేయును.వత్తిడిని తగ్గిస్తుంది.ఫంగస్ వలన సంక్రమించు వ్యాధులను నిలువరించును.మొటిమలు తగ్గించును.
*నల్లులను (మత్కుణము) నశింప చెయును.

## బయటి వీడియోల లింకుల్
* దేవదారు నూనె

## ఇవి కూడా చూడండి
*ఆవశ్యక నూనె
*దవనం నూనె
*మల్లెపూల నూనె
*మరువం నూనె

## మూలాలు

వర్గం:నూనెలు
కున్వర్ సింగ్

**కున్వర్ సింగ్** (1777 - ఏప్రిల్ 26, 1858) 1857 తిరుగుబాటు ఉద్యమ నాయకుడు. బీహార్ రాష్ట్రం భోజ్పూర్ జిల్లా జగ్దీశ్పూర్ లోని రాజ కుటుంబానికి చెందినవాడు. 80 సంవత్సరాల వయసులో బ్రిటీష్ వారి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమాన్ని నడిపించాడు. ఈయన బీహార్ రాష్ట్రంలో బ్రిటీష్ వ్యతిరేక ఉద్యమ పోరాటానికి ప్రధాన నిర్వాహకుడు అవడంతో ఈయన్ను వీర్ కున్వర్ సింగ్ అని పిలుస్తారు.

## జననం
కున్వర్ సింగ్ 1777లో రాజా షాబ్జాడ సింగ్, రాణి పంచ్రాతన్ కున్వారీ దేవి సింగ్ దంపతులకు బీహార్ రాష్ట్రంలోని జగ్దీస్‌పూర్ గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతను ఉజ్జయిని రాజపుత్ర వంశానికి చెందినవాడు.

## వివాహం
మేవాడ్ రాజు యొక్క మహారాణా ప్రతాప్ వారసుడు బీహార్ లోని గయా జిల్లాకు చెందిన ధనవంతుడైన జమిందార్ రాజా ఫతే నారాయణ్ సింగ్ కుమార్తెతో కున్వర్ సింగ్ వివాహం జరిగింది.

## ఉద్యమంలో
1857 నాటి భారతీయ తిరుగుబాటులో భాగంగా బీహార్ జరిగిన ఉద్యమానికి సింగ్ నాయకత్వం వహించాడు. ఆ సమయంలో అతని వయసు 80 సంవత్సరాలు. అంతుచిక్కని వ్యూహాలతో బ్రిటీష్ దళాలను దాదాపు ఒక సంవత్సరంపాటు ఎదుర్కొన్నాడు.

పడవలో గంగా నదిని దాటుతున్న సమయంలో షూట్ చేయటంవల్ల సింగ్ ఎడమ మణికట్టుకు బుల్లెట్ తగిలి, చేయిపనిచేయలేదు. వెంటనే తన కత్తితో ఎడమచేయిని మోచేతి దగ్గర కత్తిరించి, గంగలో వేశాడు. 1857 డిసెంబరులో తన పూర్వీకుల గ్రామం వదిలి లక్నోకు చేరుకున్న సింగ్ 1858, మార్చిలో అజమ్గఢ్ ను ఆక్రమించాడు. ఆ ప్రాంతాన్ని కూడా విడిచిపెట్టి, తన ఇంటికి వెళ్ళాడు. ఏప్రిల్ 23న జగదీశ్పూర్ సమీపంలో జరిగిన యుద్ధంలో విజయం సాధించాడు.

## గుర్తింపులు
# భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ఆయన చేసిన త్యాగాన్ని గుర్తిస్తూ 1966, ఏప్రిల్ 23న స్మారక తపాలాబిళ్ళ విడుదలచేయబడింది. 
# బీహార్ ప్రభుత్వం అర్రాలో 1992లో వీర్ కున్వర్ సింగ్ విశ్వవిద్యాలయంను స్థాపించింది.

## మరణం
1858, ఏప్రిల్ 23న జగదీశ్పూర్ సమీపంలో జరిగిన తన చివరి యుద్ధంలో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ నియంత్రణలోవున్న దళాలపై తిరుగుబాటుచేసి, బ్రిటీష్ సైన్యాన్ని ఎదురించి, జగదీష్పూర్ కోటలో జెండాను ఎగురవేశాడు. అదేరోజు రాజభవనానికి వచ్చిన కున్వర్ సింగ్ 1858, ఏప్రిల్ 26న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1777 జననాలు
వర్గం:1858 మరణాలు
వర్గం:బీహార్ వ్యక్తులు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారతదేశ స్వాతంత్రం కోసం విప్లవోద్యమం
వర్గం:భారత విప్లవకారులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్
వర్గం:విప్లవకారులు
దుగ్గిరాల బలరామకృష్ణయ్య

**దుగ్గిరాల బలరామకృష్ణయ్య** స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రచయిత. ఇతనికి 'బౌద్ధ వాఙ్మయబ్రహ్మ ' అనే బిరుదు వుంది. లోక్‌సభ సభ్యులుగా పనిచేసాడు.

## జననం, విద్య
దుగ్గిరాల బలరామకృష్ణయ్య కృష్ణా జిల్లాలోని అంగలూరు గ్రామంలో వ్యవసాయ కుటుంబంలో దుగ్గిరాల అమరయ్య దంపతులకు 1905 లో జన్మించాడు. మచిలీపట్నం నేషనల్ కాలేజిలో చదివాడు. తెలుగు, సంస్కృతం, హిందీ సాహిత్యాన్ని అభ్యసించాడు. అతనికి బెంగాలీ, గుజరాతీ, ఉర్దూ భాషల్లో కూడా ప్రావీణ్యం ఉంది. అలహాబాద్ లోని హిందీ విద్యాపీఠంలో మూడు సంవత్సరాలు చదువుకున్నాడు. ఇతనికి ముగ్గురు కుమారులు, ముగ్గురు కుమార్తెలు ఉన్నారు.

## స్వాతంత్ర పోరాటం
గాంధీజీ పిలుపు అందుకొని చదువును మధ్యలోనే వదిలి కాంగ్రెసు పార్టీ వాలంటీరుగా చేరాడు. సహాయనిరాకరణ ఉద్యమంలో 1919లో జైలుకు వెళ్ళాడు. ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ సందర్శనకు వ్యతిరేకంగా నల్లజెండాలతో ప్రదర్శనను చేపట్టినందుకు బలరామకృష్ణయ్యను 1921 లో అలహాబాద్‌లో అరెస్టు చేసారు. 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో భార్య, కుటుంబసభ్యులతో కలసి పాల్గోని చెరసాలకు వెళ్ళారు. ఆతరువాత 1934లో వ్యక్తిగత సహాయనిరాకరణ చేసి 9 నెలలు జైలులో గడిపాడు. "క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం" సందర్భంగా అతన్ని వెల్లూర్, టాంజోర్ జైళ్ళలో 1942 సెప్టెంబరు 10 నుండి 1944 డిసెంబరు 9 వరకు (రెండు సంవత్సరాల 4 నెలలు) అదుపులోకి తీసుకున్నారు.

ఇతను సంఘ సంస్కర్త. వితంతు వివాహాలను ప్రోత్సహించాడు. అంటరానితనం తొలగించడానికి కృషి చేశాడు. ఆచార్య ఎన్. జి. రంగాతో కలసి కృష్ణా జిల్లాలో రైతు ఉద్యమంలో పనిచేశాడు.

## రాజకీయ జీవితం
బలరామకృష్ణయ్య 5 సంవత్సరాలు ఆల్ ఇండియా కాంగ్రెస్ కమిటీలో సభ్యునిగానూ, ద్వితీయ లోక్‌సభలో సభ్యునిగా పనిచేసాడు.

1957లో జరిగిన భారతదేశ 2వ సార్వత్రిక ఎన్నికలలో గుడివాడ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరపున పోటీ చేసి సమీప కమ్యూనిస్ఠు పార్టీ అభ్యర్థి పై విజయం సాధించాడు. అతనికి 155873 ఓట్లు రాగా, ప్రత్యర్థికి 128253 ఓట్లు వచ్చాయి.

## సాహిత్య సేవ
1925 లో హిందీ భాషా ప్రచారంలో పాల్గొన్నాడు. గ్రంథాలయ ఉద్యమంలో అనేక సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహించాడు. అతని అధ్వర్యంలో అనేక సాహిత్య సమావేశాలు జరిగాయి. 1927 లో సర్వేపల్లి రాధా కృష్ణన్ అధ్యక్షతన జరిగిన ఆంధ్ర మహాసభ "బౌద్ధమతం" పై చేసిన విశిష్టమైన కృషికి అతనికి **"బౌద్ధ వాఙ్మయబ్రహ్మ"** అనే బిరుదును ప్రదానం చేసింది. అతను 15 పైగా గ్రంథాలను రచించాడు.

## రచనలు
# తెలుగు సీమ
# మానవ జీవితము
# గాంధీ గీత
# బుద్ధ పురాణము
# ఆత్మవిజయము
# శ్రీకృష్ణ వేణువు
# నిష్కామయోగము
# సర్వోదయము
# దండియాత్రా ప్రవచనములు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1905 జననాలు
వర్గం:2వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
హేము కాలాణి

**హేము కాలాణి, ** భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, విప్లవ నాయకుడు, రాజకీయ కార్యకర్త. అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్తు అనుబంధ విద్యార్థి సంస్థ స్వారాజ్ సేనకు నాయకుడు.

## జననం
హేము కలాణి 1923, మార్చి 23న పెసుమాళ్ కాలాణి, జెతిబాయి దంపతులకు సింధు (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్) లోని సుక్కురులో జన్మించాడు.

## ఉద్యమంలో
చిన్నవయసులోనే విదేశీ వస్తు బహిష్కరణ ఉద్యమంలో పాల్గొని తన స్నేహితులతో కలిసి ప్రచారం చేసాడు, స్వదేశీ వస్తువులను ఉపయోగించడంలో దేశ ప్రజలను ఒప్పించాడు. అతను విప్లవ కార్యకలాపాలలో భాగంగా అనేక నిరసన కార్యక్రమాలలో పాల్గొని బ్రిటీష్ వాహనాలపై దాడులు చేశాడు. 1943లో మహాత్మా గాంధీ క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం ప్రారంభించినప్పుడు హేము కాలాణి ఆ ఉద్యమంలో చేరాడు.

## మరణం
ఉద్యమంలో కీలకపాత్ర పోషించిన హేము కలాణి బ్రిటీష్ వారికి పట్టుబడ్డాడు. తన తోటి ఉద్యమకారుల వివరాలు, సమాచారాన్ని బహిర్గతం చేయడానికి నిరాకరించడంతో, బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం హేము కాలాణికి మరణ శిక్ష విధించింది. 1943, జనవరి 21న ఉరితీయబడ్డాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1923 జననాలు
వర్గం:1943 మరణాలు
వర్గం:భారతీయులు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్
వర్గం:భారత విప్లవకారులు
వర్గం:విప్లవకారులు
2018 కేరళ వరదలు

300px|thumb
దక్షిణ భారతదేశ రాష్ట్రమైన కేరళలో 2018 లో వరదలు సంభవించాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం ఆగస్టు నెలలో ఋతుపవనాల కారణంగా కురిసిన అధిక వర్షాలు. ఇందులో 164 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. సుమారు 85,000 మంది సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలి వెళ్ళారు. 14 జిల్లాలో పరిస్థితి ప్రమాదకరంగా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. కేరళ చరిత్రలో సుమారు ఓ శతాబ్దంలో ఇవే అతి పెద్ద వరదలు కావడం గమనార్హం.

 2018 ఆగస్టు 15 న ప్రారంభించి, రుతుపవన కాలంలో అధిక వర్షపాతం కారణంగా, దక్షిణ భారత రాష్ట్రమైన కేరళను తీవ్ర వరదలు ప్రభావితం చేశాయి. కేరళలో దాదాపు ఒక శతాబ్దానికి ఇది వరసగా వరదలు. 483 మంది మృతి చెందారు, 15 మంది తప్పిపోయారు. ప్రధానంగా చెన్గన్నూర్, పాండనాద్, ఎడంనాడ్, ఆరంముల, కొంచెంచీరి, అయాయోరోర్, రాని, పండలం, కుట్టనాడ్, అలూవా, చలకూడి, ఎన్ పేరవుర్, చెండమంగళం నుండి కనీసం ఒక మిలియన్ మంది ప్రజలు ఖాళీ చేయబడ్డారు., ఏబూర్, కొన్ని ప్రదేశాలలో వైపిన్ ద్వీపం. రాష్ట్రంలోని 14 జిల్లాలు ఎరుపు హెచ్చరికపై ఉంచబడ్డాయి. కేరళ ప్రభుత్వం ప్రకారం, కేరళ మొత్తం జనాభాలో ఆరవ వంతు వరదలు, సంబంధిత సంఘటనలు నేరుగా ప్రభావితం చేయబడ్డాయి. భారతీయ ప్రభుత్వం అది లెవల్ 3 పరువు నష్టం లేదా "తీవ్ర స్వభావం యొక్క విపత్తు"గా ప్రకటించింది. 1924 లో జరిగే 99 వ పెద్ద వరద తర్వాత ఇది కేరళలో అతి ఘోరమైన వరద.
 
రాష్ట్రంలో యాభై-నాలుగు ఆనకట్టలు ముప్పై ఐదు చరిత్రలో తొలిసారిగా తెరవబడ్డాయి. ఇడుక్కి ఆనకట్ట యొక్క మొత్తం ఐదు ప్రవాహ గేట్లు 26 ఏళ్ళలో మొదటిసారిగా ప్రారంభమయ్యాయి. వాయనాడ్, ఇడుక్కిలో భారీ వర్షాలు తీవ్రంగా కొట్టుకుపోయాయి, కొండ ప్రాంతాలను విడిగా వదిలివేశారు. ఈ పరిస్థితి క్రమంగా ప్రధానమంత్రి పర్యవేక్షిస్తుంది, నేషనల్ క్రైసిస్ మేనేజ్మెంట్ కమిటీ రక్షణ, సహాయ చర్యలను సమన్వయపరిచింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* 2019 కేరళ వరదలు
* 2020 కేరళ వరదలు

## మూలాలు

వర్గం:కేరళ
వర్గం:ప్రకృతి వైపరీత్యాలు
వర్గం:కేరళలో వరదలు
స్వరాజ్ పార్టీ

**స్వరాజ్ పార్టీ,** 1923 లో భారతదేశ స్వపరిపాలనే ధ్యేయంగా ఏర్పాటు చేయబడ్డ రాజకీయ పార్టీ. దీని వ్యవస్థాపకులు విఠల్ భాయ్ పటేల్, చిత్తరంజన్ దాస్,  మోతీలాల్ నెహ్రూ. ఇది 1922లో గయ లో జరిగిన జాతీయ కాంగ్రెస్ వార్షిక సమావేశం తర్వాత ఏర్పాటైంది. ఈ సమావేశంలో ఆంగ్లేయుల పాలన నుంచి భారతదేశానికి విముక్తి కావాలనీ, భారత్ ను పరిపాలించే అధికారం తమ చేతిలోనే ఉండాలని సభ్యులు తీర్మానించారు. ఇందులో ముఖ్యమైన సభ్యుడు విఠల్ భాయ్ పటేల్, దీని అధ్యక్షుడు చిత్తరంజన్ దాస్, కార్యదర్శి మోతీలాల్ నెహ్రూ.

దాస్, నెహ్రూలు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నిర్వహించే ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి గెలిచి వారి చేతిలోనుంచి అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకోవాలని భావించారు. బెంగాల్ ఒడంబడిక తర్వాత 1923 ఎన్నికల్లో చాలామంది స్వరాజ్ పార్టీ అభ్యర్థులు గెలిచి *సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీ*కి ఎన్నికయ్యారు. చట్టసభలో ప్రభుత్వ అన్యాయాల్ని వ్యతిరేకించారు. చిత్తరంజన్ దాస్ మరణం తర్వాత ఈ పార్టీ చీలిపోయింది.

## చౌరీ చౌరా
చౌరీ చౌరా సంఘటన కారణంగా ఉద్యమకారుల చేతిలో రక్షకభటులు కొంతమంది మరణించడంతో 1922 ఫిబ్రవరి 5 న గాంధీ సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని తాత్కాలికంగా రద్దు చేశాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
సిమ్లా సమావేశం

**సిమ్లా సమావేశం** 1945 లో బ్రిటిష్ వైస్రాయ్ కి, అప్పటి ప్రముఖ రాజకీయనాయకులకు మధ్య సిమ్లాలో జరిగిన ఒక ముఖ్యమైన సమావేశం. బ్రిటిష్ వైస్రాయ్ లార్డ్ వేవెల్ భారత దేశ స్వపరిపాలనకు రూపొందించిన ప్రణాళికను ఆమోదించడానికి ఈ సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. దాదాపు 21 మంది భారత రాజకీయ నాయకులు ఈ సమావేశానికి హాజరయ్యారు. అప్పటి కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మౌలానా అబుల్ కలామ్ ఆజాద్, ముస్లిం లీగ్ అధ్యక్షుడు ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా,  అఖిల భారత అణగారిన తరగతుల సమాఖ్య వైస్ ప్రెసిడెంటుగా రామగులాం చౌదరి , సిమ్లా కాన్ఫరెన్స్‌లో పాల్గొన్నారు.ఈ సమావేశానికి హాజరైన వారిలో ముఖ్యులు. ఈ సమావేశంలో కాంగ్రెస్ అవిభక్త భారతదేశం కోసం కోరగా, ముస్లిం లీగ్ దేశ విభజనకు పట్టు బట్టారు. భారతీయ ముస్లింలందరి తరపున ఒకే ప్రతినిధిగా లీగ్ నిర్ణయించిన వారిని మాత్రమే పరిగణించాలనీ, లీగ్ లో సభ్యులు కానివారిని రాజప్రతినిధులుగా అంగీకరించరాదని జిన్నా పట్టుబట్టాడు. కానీ కాంగ్రెస్ అందుకు అంగీకరించలేదు. దీంతో ఈ సమావేశం విఫలమైంది.

## అమేరీ - వేవెల్ ప్రణాళిక
భారత వ్యవహారాల మంత్రి అమేరీ, వైస్రాయ్ గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ వేవెల్ అప్పటి బ్రిటిష్ ప్రధాని విన్ స్టన్ చర్చిల్ తో చర్చించి కొన్ని ప్రతిపాదనలు చేశారు. అందులో ముఖ్యమైనవి భారతదేశంలోని ప్రధాన మతాలకు సమాన ప్రాతినిధ్యం ఉండేలా వైస్రాయ్ కార్యనిర్వహణ మండలిని విస్తరించడం. భారతదేశంలో నివసిస్తున్న ఆంగ్లేయుల ప్రయోజనాలు కాపాడటం కోసం ఒక హైకమీషనర్ ని నియమించడం. కార్యనిర్వహణ మండలిలో విదేశీ వ్యవహారాలను, ముఖ్య సైనికాధికారి పదవిని భారతీయులకు అప్పగించడం.

14 మంది సభ్యులు గల ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిల్ లో వేవెల్ ముస్లింలకు 6 సీట్లు కేటాయించారు. కానీ అప్పటి భారత జనాభాలో ముస్లిం జనాభా కేవలం 25 శాతం మాత్రమే. ఇది న్యాయంగా తోచకపోవడంతో కాంగ్రెస్ అందుకు అంగీకరించలేదు. అటు ముస్లిం లీగ్ కూడా వెనక్కి తగ్గలేదు. దాంతో వేవెల్ తన ప్రణాళికను వెనక్కి తీసుకోవాల్సి వచ్చింది. 

## మూలాలు

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
మహమ్మద్ మియా మన్సూర్ అన్సారీ

**మహమ్మద్ మియా మన్సూర్ అన్సారీ** (మార్చి 10, 1884 – జనవరి 11, 1946) స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో మౌలానా మహ్మద్ అల్ హసన్ నాయకత్వంలోని పాన్-ఇస్లామిక్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు.

## జననం
మహమ్మద్ మియా మన్సూర్ అన్సారీ 1884, మార్చి 10న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని అన్బెతలో జన్మించాడు. తన తండ్రి హెడ్ మాస్టర్‌గా పనిచేస్తున్న మద్రసా-ఇమన్బా అల్-ఉలంలో ప్రాథమిక విద్య చదివాడు. డార్ అల్-ఉలం నుండి పట్టభద్రుడయిన తరువాత వివిధ ప్రాంతాలలో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు.

## ఉద్యమంలో
1915 సెప్టెంబరులో మౌలానా ముహమ్మద్ హసన్ తో కలిసి హజజ్ కు వెళ్లి జమాట్ కి కోశాధికారిగా పనిచేశాడు. 1916, ఏప్రిల్ లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి, జూన్ లో భారతదేశంలోని స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను కాబూల్ తీసుకువెళ్లాడు. 1915 డిసెంబరులో కాబూల్ లో ఏర్పడిన భారత తాత్కాలిక ప్రభుత్వంలో చేరి యుద్ధ ముగిసేదాకా ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో కొనసాగాడు.

రష్యాకు వెళ్ళడంతోపాటు టర్కీలో రెండు సంవత్సరాలు గడిపాడు, అలాగే అనేక ఇతర దేశాలు తిరిగాడు. ముస్లిం మతాధికారులు నాయకత్వం వహించిన ఇస్లామిక్ పాఠశాల నుండి వచ్చిన మహమ్మద్ మియా మన్సూర్ అన్సారీ భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు.

1946 లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అతనిని ఇండియాకు తిరిగి రావాలని కోరడంతోపాటు బ్రిటీష్ రాజ్ అనుమతి కూడా లభించింది. కానీ అతను కాబుల్ లోనే ఉండి బోధనలు చేశాడు.

## మరణం
ఇతను 1946, జనవరి 11న ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లోని జలాలాబాద్ లో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1884 జననాలు
వర్గం:1946 మరణాలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్
వర్గం:భారత విప్లవకారులు
వర్గం:విప్లవకారులు
స్రితి ఝా

**స్రితి  ఝా** (జననం 1986 ఫిబ్రవరి 26)  ప్రముఖ భారతీయ నటి. ఈమె ఎక్కువగా హిందీ సీరియల్స్ లో పని నటిస్తుంది. తన నటనతో హిందీ సీరియల్ రంగంలో గొప్ప పేరు సంపాదించుకుంది.   ఆమె  జియా జలే, సౌభాగ్యవతి భవ, జ్యోతి , బాలిక వధు(తెలుగు లో చిన్నారి పెళ్లికూతురు డబ్బింగ్ వెర్షన్) సీరియళ్లలో నటించింది. ప్రస్తుతం జీ టీవీ లో ప్రసారమవుతున్న "కుంకుమ భాగ్య" సీరియల్ లో ఆమె నటించిన "ప్రజ్ఞ  అభిషేక్ మెహ్రా"  పాత్రకు ఇండియన్ టెలీ ఉత్తమ కథానాయిక పురస్కారం లభించింది.

## తొలినాళ్ళ జీవితం
బీహార్ లోని దర్భాంగా లో 26 ఫిబ్రవరి1986 లో జన్మింంచింది. ఈమె న్యూఢిల్లీలోని శ్రీ వెంకటేశ్వర కళాశాల నుంచి బాచిలర్స్ పట్టా ని పొందింది.

స్రితి ఆమె కాలేజీ రోజుల్లో ఆంగ్ల నాటకాల సమాజం చేరింది. కొద్దీ రోజులకి ఆమె ఆ సమాజానికి అధ్యక్షురాలు అయ్యింది. తర్వాత తన నటనకు గాను  ఉత్తమ నటి అవార్డు ను అందుకుంది.

## మూలాలు



## బాహ్య లింక్లు

వర్గం:టెలివిజన్ నటీమణులు
వర్గం:1986 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
సాయ్ ఇంగ్-వెన్

**సాయి ఇంగ్-వెన్** (1956 ఆగష్టు 31 న జన్మించింది) తైవానీ రాజకీయవేత్త, న్యాయశాస్త్ర పండితురాలు, అటార్నీ. 2016 మే 20 నుండి ఆమె తైవాన్‌ అధ్యక్షురాలిగా అధికారంలో ఉంది. 1947 లో రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చాక, ఆమె తైవాన్‌కు (చైనా రిపబ్లిక్) ఏడవ అధ్యక్షురాలు. డెమొక్రటిక్ ప్రోగ్రసివ్ పార్టీ (DPP) నుండి ఎన్నికైన రెండవ అధ్యక్షురాలు. హక్కా జాతి ప్రజలకు, స్థానిక తెగలకూ చెందిన మొదటి అధ్యక్షురాలు. మొట్టమొదటి పెళ్లికాని అధ్యక్షురాలు కూడా. అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికవడానికి ముందు ఆమె ఏ ఆధికారిక పదవినీ చేపట్టలేదు. తైపీ నగర మేయర్ (తైవాన్ రాజధాని నగరం) గా పనిచేయకుండానే, నేరుగా అధ్యక్ష్యురాలిగా ఎన్నికైన తొలి వ్యక్తి ఆమె. ఆమె డెమొక్రాటిక్ ప్రోగ్రసివ్ పార్టీ (DPP) ప్రస్తుత అధ్యక్షురాలు. 2012, 2016 అధ్యక్ష ఎన్నికలలో కూడా పార్టీ తరపున అధ్యక్ష అభ్యర్థిగా పోటీ చేసింది. 2008 నుంచి 2012 వరకు కూడా ఇంగ్-వెన్ పార్టీ అధ్యక్షురాలిగా పనిచేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:1956 జననాలు
రోజ్‌వుడ్ ఆయిల్

**రోజ్‌వుడ్ ఆయిల్ ** లేదా రోజ్‌వుడ్ తైలం లేదా రోజ్‌వుడ్ నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె. రోజ్‌వుడ్ అనేది ఇంగ్లీసు పేరు. తెలుగులో **నూకమాను నూనె**అంటారు. రోజ్‌వుడ్ ఆయిల్ను వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు. రోజ్‌వుడ్ నూనె వలన ఇతర ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయి.ఇది మానసిక అస్వస్థతను/మానసికకృంగు బాటును తగ్గిస్తుంది.అలాగే నంపుంస గుణాన్ని తగ్గిస్తుంది.అలాగే చర్మాన్ని మృదువు పరుస్తుంది.
## రోజ్‌వుడ్ చెట్టు
రోజ్‌వుడ్ చెట్టు లారేసియే కుటుంబానికి చెందినది.రోజ్‌వుడ్ లో పలురకాలు ఉన్నాయి. రోజ్‌వుడ్ వృక్షశాస్త్ర పేరు **అనిబా రోసయేడోరా** అంతేకాదు **అనిబా రోసయేడోరావర్ అమజోనికా** అనికూడా పిలుస్తారు. సాధారణంగా బ్రెజిలియన్ రోజ్‌వుడ్ అనికూడా పిలుస్తారు. దీని మూల స్థానం బ్రెజిల్. రోజ్‌వుడ్ చెట్టు సతతహరిత చెట్టు. 40 మీటర్ల (125 అడుగులు) ఎత్తువరకు పెరుగును. చెట్టు ఎర్రనిబెరడును కలిగి వుండును.పూలు పసుపు రంగులో వుండును.దక్షిణ అమెరికాలో ఈ చెట్లలను విపరీతంగా నరికిన ఫలితంగా చెట్ల భూవైశాల్యం బాగా తగ్గిపోయింది. అందువలన రోజ్‌వుడ్‌ను పారిశ్రా మికంగా వాడేవారు ఒకచెట్టు నరకాలంటే ఒక చెట్టు నాటాలనే చట్టం చేసారు. రోజువుడ్‌ను భవన నిర్మాణంలో, అలమరాలు చేయటానికి, పెట్టెలు చేయటానికి ఉపయోగిస్తారు.జపానులో చోప్ స్టిక్స్ చేయటానికి ఉపయోగిస్తారు., ఆవశ్యక సుంగంధ తైలాన్ని ఉత్పత్తి చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.

## నూనె సంగ్రహణం
రోజ్‌వుడ్ చెక్క ముక్కలనుండి నీటి ఆవిరి స్వేదన క్రియ /స్టీము డిస్టీలేసను ద్వారా సంగ్రహిస్తారు.

## రోజ్‌వుడ్ ఆయిల్
నూనె స్పైసీ తియ్యని సువాసననుకల్ల్గి వుండును.రోజువుడ్ నూనె ఎలాంటి‌ విష గుణాలు లేని నూనె. రోజ్‌వుడ్ నూనెలో లినలూల్ ఎక్కువ పరిమాణంలో (86%) వరకు వుండును. రోజ్‌వుడ్ నుండి నూనె ఉత్పత్తి 2.19% వరకు వుండును.నూనెలో 13 కి మించి రసాయన పదార్థాలు ఉన్నాయి.
### నూనెలోని రసాయన సమ్మేళనాలు
రోజ్‌వుడ్నే నూనెలో పలు ఆల్కహాలులు, టెర్పేనోలు, కీటోనులు, ఆరోమాటిక్ సమ్మేళాలు, పినైల్‌లు. అల్డిహైడులు ఉన్నాయి. రోజ్‌వుడ్ తైలంలోని కొన్ని ముఖ్యమైన రసాయన పదార్థాలు: ఆల్ఫా –పినేన్, కాంపెన్, జెరానియోల్, నేరాల్, జెరానియెల్, మైర్సేన్, లిమోనెన్,1,8-సినేయోల్, లినలూల్, బెంజాల్డిహైడ్, లినలూల్ ఆక్సైడులు, ఆల్ఫా-టెర్పినీయోల్‌లు.

### భౌతిక గుణాల పట్టిక
భౌతిక గుణాల పట్టిక

## రోజ్‌వుడ్ తైలం ఉపయోగాలు
*రోజ్‌వుడ్ నూనె కున్న సుగంధ పరిమళం కారణంగా ఈనూనెను సుగంధ ద్రవ్యాలు/perfumes, సబ్బుల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
*మొటిమలనివారణకు.పొడిబారిన చర్మ కణాలను పుననిర్మానికి పనిచేస్తుంది.డిప్రెసను తగ్గిస్తుంది.అలాగే గాయాలను మాన్పు గుణం కల్గివున్నది.పురుగులకాటుకు, తెగిన గాయాలకు ప్రథమ చికిత్సకు ఈ నూనె పనిచేయును.
*వీర్యవృద్ధికరమైనమందు
*జలుబు, దగ్గు, సైనటిస్ లకు ఉపయోగిస్తారు.
*గాయాలు మాంపును.
*నొప్పులు తగ్గించును.

## ఇవికూడా చూడండి
*ఆవశ్యక నూనె
*మరువం నూనె
*గులాబీ నూనె

## మూలాలు

వర్గం:నూనెలు
వర్గం:సుగంధ తైలాలు
పడాల చంద్రయ్య

250px|right|thumb|పడాల చంద్రయ్య
**పడాల చంద్రయ్య** భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాట నాయకుడు. 1942లో జరిగిన క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో తెలంగాణ నుంచి పాల్గొన్న కొద్ది మందిలో ఈయన ఒకరు. 
## జీవిత విశేషాలు
అతను కరీంనగర్ జిల్లా  భీమదేవరపల్లి మండలం ముల్కనూరు గ్రామానికి చెందిన వాడు. 14 ఏళ్ల వయస్సులో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జాతీయోద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. చిన్న వయస్సులోనే జైలుకు వెళ్లాడు. ఆరు నెలలు జైలులో ఉండి వచ్చిన తర్వాత కూడా పోరుబాట వీడలేదు. నిజాం సర్కార్ కు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించాడు. ఆదిలాబాద్ జిల్లా  నాగపూర్ లోని చాందా క్యాంపులో చేరి  సాయుధ శిక్షణ తీసుకున్నాడు.  దళ కమాండర్ గా పనిచేసిన చంద్రయ్య అప్పట్లో మహారాష్ట్రలోని వీరూర్  పోలీస్ స్టేషన్, రైల్వేస్టేషన్లపై దాడి చేశాడు. ఈ ఘటనలో ముగ్గురు నిజాం పోలీసులు చనిపోగా, చంద్రయ్య కాలులోకి బుల్లెట్ దిగింది.
హన్మకొండలో ఎనిమిదోతరగతి చదువుతుండగా క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి ఆకర్షితుడై హన్మకొండ చౌరస్తాలో సత్యాగ్రహం చేశాడు.అతను సోషలిస్టు పార్టీలో చేరి వ్యవసాయ కూలీలు, పాలేర్ల సంఘాలను ఏర్పాటు చేశాడు. రాత్రి బడులను నిర్వహించాడు. గ్రామ కమిటీలు వేసి పట్వారీలు, జమీందార్ల అరాచకాలను  ఎదిరించాడు. తిండిగింజల ఉద్యమాన్ని నడిపించాడు. ప్రభుత్వ గోదాములను లూఠీ చేసి పంటను నిరుపేదలకు పంపిణీ చేశాడు. దీంతో నిజాం ప్రభుత్వం చంద్రయ్యను అరెస్టు చేసి రెండు నెలలపాటు చంచల్ గూడ జైల్లో పెట్టింది. 
నిజాం పాలన నుంచి హైదరాబాద్ విముక్తి కావడంతో మళ్లీ చదువుపై దృష్టిపెట్టాడు. ఉద్యమాలతో మధ్యలో ఆపేసిన చదువును కొనసాగించాడు. 1952లో పోలీస్ సబ్ ఇన్‌స్పెక్టర్ గా ఎంపికయ్యాడు. ఆ తర్వాత దామెరలో ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగం వచ్చింది. అయితే కేసుల వల్ల ఈ ఉద్యోగాలు దక్కలేదు. చివరకు వరంగల్ లోని వ్యవసాయశాఖ కార్యాలయంలో గుమస్తాగా చేరాడు. ములుకనూరు సహకార గ్రామీణ బ్యాంకు స్థాపనకు ప్రయత్నించాడు.  బ్యాంకు కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. ఉన్ని పారిశ్రామిక సహకార సంఘం, మల్టీ ఇండస్ట్రియల్ కన్జూమర్ కో ఆపరేటివ్ సొసైటీ, ఆల్ ఇండియా వూల్ వీవర్స్ కో ఆపరేటివ్ ఫెడరేషన్  స్థాపనలో కీలకపాత్ర పోషించాడు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుని కోటాలో అతనికి మంథని నియోజకవర్గంలో ప్రభుత్వం రెండు ఎకరాల భూమి ఇస్తే ఆ స్థలాన్ని నిరుపేదలకు పంచాలని ప్రభుత్వానికి లేఖ రాశాడు.

బతుకంతా దేశం కోసం పనిచేసిన చంద్రయ్య చనిపోయిన తర్వాత తన దేహం జనానికి ఉపయోగపడాలని భావించి తన భార్య వెంకటలక్ష్మిని కూడా అవయవదానానికి  ఒప్పించాడు. చనిపోయిన తర్వాత తమ పార్థివ దేహాలను వరంగల్ లోని కాకతీయ మెడికల్ కళాశాలకి అప్పగించాలని లేఖరాశాడు. 2009లో  చంద్రయ్య భార్య  చనిపోగా ఆమె మృతదేహాన్ని కేఎంసీకి అప్పగించాడు. అతను 2018 జూలై 25న మరణించాడు.https://www.ntnews.com/TelanganaNews-in-Telugu/chandraya-passed-away-from-freedom-fighters-1-2-580324.html

## పురస్కారాలు
క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం జరిగి 75 ఏళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం చాలామంది స్వాతంత్ర్యసమరయోధులతో పాటు అతనిని సన్మానించాలని నిశ్చయించింది. 
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 
* 

వర్గం:తెలంగాణ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు
వర్గం:2018 మరణాలు
సుధాన్షు బిస్వాస్

**సుధాన్షు బిశ్వాస్** పశ్చిమ బెంగాల్కు చెందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. అతను తన జీవితం మొత్తం దేశం కోసం, పేదవారి కోసం త్యాగం చేసిన మహనీయుడు. 
## జీవిత విశేషాలు
అతను 1918 లో పశ్చిమబెంగాల్ లోని రామకృష్ణాపూర్ గ్రామంలో జన్మించాడు. బ్రిటీష్ వారి అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా కలకత్తా లో స్వాతంత్ర్యం కోసం పొరాడి అనేక సార్లు జైలుకి వెళ్ళి వచ్చాడు. తెల్లని చొక్కా, తెల్లని ధోవతి, తల పాగా ధరించి అతి సామాన్యంగా ఉండే బిశ్వాస్ రామకృష్ణ పరమహంసకు భక్తుడు. పెళ్ళి కూడా చేసుకోకుండా తన జీవితం మొత్తం దేశం కోసం, పేదవారి కోసం త్యాగం చేసాడు.

భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత సుందరబన్ ప్రాంతంలో ప్లాస్టిక్ వస్తువుల వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించాడు. అయితే ఆ ప్రాంతంలో తీవ్ర పేదరికంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్న పిల్లలను చూసి చలించిపోయిన బిశ్వాస్, వారి బాధ్యతలను స్వీకరించాడు. పేద, అనాథపిల్లల కోసం అనాధాశ్రమాలు స్థాపించాడు. వారి చదువుల కోసం ప్రత్యేకంగా పాఠశాలలను నిర్మించాడు. అయితే సమాజ సేవ, వ్యాపారం రెండు ఒకేసారి చేయడం కష్టంగా మారడంతో, ఇక వ్యాపారానికి శాశ్వతంగా వదిలేసి పూర్తిగా పేదల సంక్షేమం కోసం పని చేయడం మొదలు పెట్టాడు. ఇక సుందరబన్ లో ఏకంగా 17 అనాధాశ్రమాలను నిర్మించాడు. విరాళాలు సేకరిస్తూ పిల్లలకయ్యే తిండి ఖర్చు, చదువులు, బట్టలు సర్వం బిశ్వాస్ భరించేవాడు. వీరి కోసం ప్రత్యేకంగా పాఠశాలలను నిర్మించాడు.

తరువాత 1971 లో తన సొంత గ్రామమైన రామకృష్ణపూర్ లోని తనకు వారసత్వంగా వచ్చిన పొలంలో వృద్ధుల కోసం పెద్ద వృద్ధాశ్రమాన్ని నిర్మించాడు. వారికి భోజనం, పడక వసతులతో పాటు వారి వైద్య ఖర్చులను అతనే భరించేవాడు. వారికోసం ఏకంగా ఒక హాస్పటల్ ను కట్టించి, వృద్ధులతో పాటు పేదవారికి ఉచితంగా వైద్య సేవలు అందించేవాడు. పేదలకు సేవ చేయడం కోసం రామకృష్ణ సేవాసమితిని ఏర్పాటు చేశాడు. వీటి నిర్వహణ కోసం అతను బెంగాల్ రాష్ట్రమంతా తిరుగుతూ విరాళాలు సేకరిస్తూ ఈ సంస్థలను నడిపించడం గొప్ప విషయం.

భిశ్వాస్ చేస్తున్న గొప్ప సామాజిక సేవలను గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వం 2018లో సమాజసేవ విభాగంలో పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రకటించింది.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 
* 

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:సంఘ సేవకులు
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
మేఘన లోకేష్

**మేఘన లోకేష్**  (జ.16 ఆగష్టు 1994)  భారతీయ సినీ, టెలివిజన్ నటి. ఈమె ప్రధానంగా తెలుగు ఇంకా కన్నడ టెలివిజన్ సీరియల్స్ లో నటించింది. మేఘన మా టీవీ ప్రదర్శించబడ్డ  శశిరేఖ పరిణయం సీరియల్ తో "శశి బి.టెక్" గా  అందరికి  తెలిసిన ముఖం లా మారిపోయింది.

ఈమె ప్రస్తుతం రెండు జీ తెలుగు సీరియల్స్ లో నటిస్తుంది. కల్యాణ వైభోగం అనే సీరియల్ లో నిత్య, మంగ లా ద్విపాత్రాభినయం చేస్తుంది, రక్త సంబంధం అనే సీరియల్ లో "తులసి" పాత్ర లో నటిస్తుంది. *<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;"></font></font></font>*

## నటించిన చిత్రాలు, సీరియళ్లు

### సీరియళ్లు

### సినిమాలు, లఘు చిత్రాలు

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
* 
* 
* 
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తెలుగు టెలివిజన్ నటీమణులు
వర్గం:టెలివిజన్ నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1994 జననాలు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
తిరుప్పూర్ కుమరన్

**తిరుప్పూర్ కుమరన్,** భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు.కుమరన్ 1904, అక్టోబర్ 4న బ్రిటిష్ ఇండియాలోని మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో ఉన్న చెన్నిమలైలో జన్మించాడు.

## ఉద్యమంలో
దేశబంధు యూత్ అసోసియేషన్ స్థాపించి, బ్రిటిష్ వారిపై నిరసనలు చేశాడు. తన మరణ సమయంలో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం నిషేధించిన భారత జాతీయవాదుల జెండాను పట్టుకొని ఉండడంవల్ల ఈయన్ను కోడి కథా కుమరన్ (జెండాను కాపాడిన కుమరన్) అని పిలుస్తారు.

## గుర్తింపు
# 2004, అక్టోబరులో కుమరన్ 100వ జయంతి వార్షికోత్సవంలో భారతదేశ తపాలశాఖ కుమరన్ తపాలా బిళ్ళను విడుదలచేసింది.
# తమిళనాడు రాష్ట్రం తిరుపూర్ గ్రామంలోని ఒక ప్రముఖ ప్రాంతంలో కుమరన్ విగ్రహాం ప్రతిష్ఠించబడింది.

## మరణం
1932, జనవరి 11న తిరుప్పూర్ లోని నోయ్యాల్ నది ఒడ్డున బ్రిటీష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసన ప్రదర్శనలో పాల్గొన్న తిరుప్పూర్ కుమరన్ పై పోలీసులు దాడి చేయంతో తీవ్రంగా గాయపడి మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1904 జననాలు
వర్గం:1932 మరణాలు
వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:భారతదేశ స్వాతంత్రం కోసం విప్లవోద్యమం
వర్గం:భారత విప్లవకారులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్
వర్గం:విప్లవకారులు
తెభాగా ఉద్యమం

తెభాగా ఉద్యమం భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ చరమాంకంలో జరిగిన ముఖ్యమైన కార్మిక ఉద్యమం. ఇది 1946-47 సంవత్సరాలలో అప్పటి ఉమ్మడి బెంగాల్ లో కిసాన్ సభ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన ఉద్యమం.

## చరిత్ర
ఆ కాలంలో కౌలుదార్లు భూస్వాములకు పంట కోతలో సగభాగం ఇవ్వాలనే నిబంధన ఉండేది. తెభాగా ఉద్యమం ద్వారా ఆ భాగాన్ని మూడో వంతుకి కుదించాలని ప్రధానంగా పోరు జరిగింది.

చాలా ప్రాంతాల్లో ఈ ఉద్యమం హింసాత్మకమైంది. భూస్వాములు పరారయ్యారు. ఆ విధంగా భూమి సింహభాగం కిసాన్ సభ చేతుల్లోకి వెళ్ళింది. 1946లో కౌలుదార్లు మూడో భాగం మాత్రమే పంటలో భూస్వాములకు ఇస్తామని, బట్వాడా జరిగే వరకు ధాన్యం కౌలుదార్ల అధీనంలో గోదాముల్లో ఉండాలని ఉద్యమించారు. ప్రభుత్వానికి బెంగాల్ లాండ్ రెవెన్యూ కమిషన్ ఇచ్చిన నివేదికలో కౌలుదార్లు అడిగిన డిమాండ్లకు దగ్గరగా సూచనలు ఉండటంతో కౌలుదార్లు మరింత ఉత్సాహంగా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. ఉద్యమం మెల్లిగా జోతేదార్లకు, బార్గదార్లకు మధ్య వైరాలకు దారి తీసింది.

ఉద్యమానికి జవాబుగా ముస్లిం లీగ్ ప్రభుత్వం బెంగాల్ ప్రాంతంలో బార్గదారీ చట్టాన్ని అమలులోకి తెచ్చింది. ఆ చట్టం ప్రకారం కౌలుదార్లు మూడో వంతు భాగం భూస్వాములకు చెలించాలి. కానీ ఈ చట్టం పూర్తి మలుకు నోచుకోలేదు. బెంగాల్ లాండ్ రెవెన్యూ కమిషన్ (ఫ్లడ్ కమిషన్) కూడా కౌలుదార్ల పక్షంలోనే తమ సూచనలను ఇచ్చింది.

## ప్రముఖ ఉద్యమ నాయకులు

* ఇలా మిత్ర
* కన్‌సారీ హల్ధర్
* మణి సింగ్
* బిష్ణు చట్టోపాధ్యాయ్
* ఎం.ఏ. రసూల్
* మణి గుహ
* చారు మజూందార్
* అబానీ లాహిరి
* గురుదాస్ తాలుక్‌దర్
* సమర్ గాంగులీ
* బిమల మాజీ
* సుధీర్ ముఖర్జీ
* స్సుదీపా సేన్
* మణి కృష్ణ సేన్
* సుబోధ్ రాయ్
* బుడి మా

## ఇవి కూడా చూడండి

* కార్మిక ఉద్యమాల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
రాచర్ల సామ్రాజ్యం

**రాచర్ల సామ్రాజ్యం** తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన స్వాతంత్ర్యసమరయోధురాలు. ఈమె ప్రముఖ సామాజిక కార్యకర్త గోరా సోదరి. 1946 నుంచి సుమారు 34 ఏళ్ళపాటు తూర్పు గోదావరి జిల్లా, సీతానగరంలో గల కస్తూర్బా గాంధీ స్మారక ట్రస్టు ప్రాంతీయ కార్యాలయంలో వివిధ స్థాయిల్లో పనిచేసింది. 1972 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి తామ్ర పత్ర పురస్కారం అందుకున్నది. 2017 ఫిబ్రబరి 6 న విశాఖపట్నంలో అనారోగ్యంతో కన్ను మూసింది.

## జీవిత విశేషాలు
ఆమె దేశభక్తుడు గోపరాజు వెంకటసుబ్బారావు, రాజ్యలక్ష్మి దంపతులకు 1919 ఏప్రిల్‌ 26న రాజమహేంద్రవరంలో జన్మించింది. హిందీలో రాష్ట్ర భాష, విశారద చదివింది. కాకినాడ సమీపంలోని రామారావుపేటకు చెందిన రాచర్ల రామచంద్రరావుతో వివాహమైంది. వారికి ఒక కుమారుడు. కుమారుడు పుట్టిన మూడేళ్లకు (1937) భర్త మృతిచెందాడు. కుమారుడికి ఐదేళ్ల వయసు వచ్చాక కన్నవారింటిలో ఉంచి ఆమె స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొన్నది. 1944లో ఆమెను విజయవాడలో అరెస్టు చేసి రాయవెల్లూరు జైలుకు పంపారు. జైలు నుంచి బయటకు వచ్చాక గాంధీ ఆశ్రమం వార్దా సేవాగ్రామ్‌లో శిక్షణ పొందింది. తూర్పు గోదావరి జిల్లా సీతానగరంలో గౌతమి సత్యాగ్రహ ఆశ్రమంలో 1980 వరకు పనిచేసింది. 1972లో కేంద్రం నుంచి తామ్రపత్రం అందుకున్నాది. సామ్రాజ్యం చివరి వరకు బాపూజీ ఆశయాలను అనుసరించింది.

## మరణం
ఆమె గోరా చివరి సోదరి. ఆమె 2017 ఫిబ్రవరి 6న తన 98వ యేట ఆయాసంతో బాధపడుతూ తుదిశ్వాస విడిచింది.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 

వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:2017 మరణాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా మహిళా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
మిథుబెన్ పేటీట్

**మిథుబెన్ పేటీట్** (ఏప్రిల్ 11, 1892 - జూన్ 16, 1973) భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు. గాంధీజీ సాగించిన ఉప్పు సత్యాగ్రహం ఉద్యమంలో కీలకపాత్ర పోషించింది.

## జననం
మిథుబెన్ 1892, ఏప్రిల్ 11న బొంబాయిలోని ఒక ధనిక పార్సీ కుటుంబంలో జన్మించింది. ఈవిడ తండ్రి డిన్షా మానేక్జీ పేటీట్ బొంబాయిలో ఒక ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త.

## ఉద్యమంలో
రాష్ట్రీయ స్త్రీ సభ కార్యదర్శి, గాంధీజీ అనుచరురాలైన తన మేనత్త ప్రభావంతో మిథుబెన్ పేటీట్ స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్నది. ఉప్పు సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో భాగంగా కస్తూరిబా గాంధీ సబర్మతిలో, సరోజినీ నాయుడు దండి (గ్రామం)లో 1930, ఏప్రిల్ 6న మొదటిసారిగా ఉప్పు తీసినప్పుడు, మహాత్మా గాంధీ 1930, ఏప్రిల్ 9న భీమ్రాడ్ వద్ద ఉప్పు తీసినప్పుడు వారి వెనుకాల ఉండి ఉద్యమంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.

1928లో సర్దార్ పటేల్ యొక్క మార్గదర్శకత్వంలో బర్డిలీ సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని బ్రిటీష్ రాజ్కు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేసింది. మహాత్మా గాంధీతో కలిసి మద్యపాన వ్యతిరేక ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తూ గుజరాత్ లోని అనేక ప్రాంతాల్లోని ప్రజలకు మద్యం వల్ల వచ్చే సమస్యలను వివరించి అనేకమందిని చైతన్యవంతం చేసింది.

## సామాజిక సేవ
గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని మరోలిలో కస్తూర్బా వానత్ శాల పేరుతో ఒక ఆశ్రమాన్ని స్థాపించి, ఆదివాసుల పిల్లలకు వివిధ చేతి వృత్తులపై శిక్షణ ఇప్పించింది. అంతేకాకుండా మానసిక రోగులకు చికిత్స కోసం అదే పేరుతో ఒక ఆసుపత్రిని కూడా స్థాపించింది.

## పురస్కారాలు
# 1961 - పద్మశ్రీ పురస్కారం - సామాజికరంగం

## మరణం
ఈవిడ 1973, జూన్ 16న మరణించింది.

## మూలాలు

వర్గం:1892 జననాలు
వర్గం:1973 మరణాలు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:ఉద్యమకారులు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన మహిళలు
అనన్య బిర్లా

**అనన్య బిర్లా** (జననం: 1994 జూలై 17) ఒక భారతీయ గాయని, గేయ రచయిత, వ్యాపారవేత్త. ఆమె భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త కుమార్ మంగళం బిర్లా కుమార్తె, ఆదిత్య బిర్లా గ్రూప్ చైర్మన్, భారతదేశంలో అతిపెద్ద సమ్మేళన సంస్థలలో ఒకరు. 2016 లో, బిర్లా యూనివర్సల్ మ్యూజిక్ ఇండియాతో సంతకం చేసి తన ప్రారంభ సింగిల్ "*లివిన్ ది లైఫ్*" అను ఆల్బమ్ ను విడుదల చేసారు. ఆమె తొలి పాటతో చార్టుల్లో ప్రథమ స్థానాన్ని పొందిన తర్వాత, ఆమె తన రెండవ సింగిల్ "*మీంట్ టు బి*"ను విడుదల చేసారు, ఇది డిసెంబరు 2017 లో భారతీయ సంగీత పరిశ్రమ (**IMI**) చే ప్లాటినం సర్టిఫికేట్ పొందింది. ఆంగ్ల భాషలో ప్లాటినం పొందిన మొట్టమొదటి భారతీయ స్త్రీ.

అనన్య బిర్లా, స్త్రీల కోసం స్వతంత్ర *మైక్రో ఫిన్* అనే ఒక సూక్ష్మ ఋణ సంస్థను స్థాపించారు.

## బాల్యం , విద్య
అనన్య బిర్లా, ప్రముఖ భారతీయ వ్యాపారవేత్త అయిన కుమార్ మంగళం బిర్లా, నీరజ బిర్లాల యొక్క పెద్ద కుమార్తె. ఈమె బిర్లా కుటుంబం యొక్క ఆరవ తరం వారసురాలు. అనన్య బాల్యం నుంచే సంగీతం పట్ల మక్కువ కలిగిన వ్యక్తి. తను 11 సంవత్సరాలు ప్రాయం లోనే సంతూర్ నేర్చుకున్నారు. అనన్య బిర్లా, ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆర్ధిక శాస్త్రము, నిర్వహణ శాస్త్రం నుండి పట్టభాద్రులైనారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
# అనన్య బిర్లా అధికారిక వెబ్ సైట్ 

వర్గం:1994 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ వ్యాపారవేత్తలు