open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
పంది

**పంది** లేదా **వరాహము** (ఆంగ్లం: **Pig**) సూయిడే కుటుంబానికి చెందిన ఒక పెంపుడు జంతువు. ఇవి క్షీరదాలు, సరిసంఖ్యలో గిట్టలు కలిగిన జంతువు.

ఇవి ప్రాచీన కాలం నుండి ఆహారం, తోలు, ఇతర వస్తువుల కోసం మానవులు పెంచుకుంటున్నారు. ఈ కారణంగా వివిధ కళలు, సామెతలలో పంది ప్రాచుర్యంలో ఉంది. వీటి కళ్ళు, గుండె మానవులకు దగ్గరగా ఉండటాన ఆధునిక కాలంలో వీటిని శాస్త్రీయ పరిశోధన, వైద్య చికిత్సలలో ఉపయోగిస్తున్నారు. పందుల పెంపకంపై ఉపాధి పొందుతున్నారు. భూమి మీద సుమారు 200 కోట్ల పందులు ఉన్నాయని అంచనా.

యూరేసియాకు చెందిన పందులు ***సుస్*** ప్రజాతికి చెందినవి. ఇవి పెద్ద శబ్దం చేస్తూ తినేదానికి బురదతో మురికి పట్టి అసహ్యంగా ఉన్నా చాలా తెలివైన జంతువులుగా ప్రసిద్ధిచెందినవి.

## భాషా విశేషాలు
thumb|ఎడమ|పందుల పెంపకం

తెలుగు భాషలో పంది పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. పంది n. A hog. ఊరపంది the domesticated pig. అడవిపంది the wild hog. a boar. ఏదుపంది or ముండ్లపంది a porcupine. నీరుపంది a porpoise. పందికొక్కు [Lit. The pig-rat. The Eng. n. ':en:Bandicoot, ' is a corruption of this word.] n. A Bandicoot. The Bandicoot-Rat. Nesocia bandi-cota. (F.B.I.) సీమ పందికొక్కు a guinea pig. వడ్లగాదెలో పందికొక్కును పెట్టినట్టు అనేది సామెత, i.e., setting a bandicoot in a granary. cf. Setting the wolf to take care of the sheep. పందిగడ్డ n. The name of a certain edible root. The pignut. శృంగాటకము, పరికెదుంప. పందిగోరు n. A boar's tusk or claw. A weapon used by boar hunters, వేటకాని సాధన విశేషము. పందిజిట్ట or పందిపిట్ట n. The small White throated Babbler, Dumetia albigularis. పందిపోటు or పందీటే n. A spear used to hunt boars with. పందిముక్కు, పందిమూతి or పందిపీట n. A kind of step used in old fashioned carts. గాడీ మొదలైన ఎక్కుడు బండ్ల చివరను పందిమూతి వలె నమర్చిన ఒక విధమైన ఉపకరణము.

## పందులలో రకాలు
* *[[సుస్ బార్బాటస్]]* = గడ్డపు పంది 
* *[[Sus bucculentus]]†*
* *[[Visayan Warty Pig|Sus cebifrons]]*
* *[[Celebes Warty Pig|Sus celebensis]]*
* *[[సుస్ డొమెస్టికా]]* = పెంపుడు పంది లేదా ఊరపంది 
* *[[Sus falconeri]]†*
* *[[Flores Warty Pig|Sus heureni]]*
* *[[Sus hysudricus]]†*
* *[[సుస్ ఫిలిప్పెనెన్సిస్]]*
* *[[సుస్ సాల్వానియస్]]* పిగ్మీ పంది 
* *[[సుస్ స్క్రోఫా]]* = అడవి పంది 
* *[[Sus strozzi]]†*
* *[[Timor Warty Pig|Sus timoriensis]]*
* *[[సుస్ వెరుకోసస్]]* = జావా పంది

## పురాణాలలో
* విష్ణువు అవతారాలలో మూడవది వరాహావతారము.

## మ‌నిషికి పంది  గుండె
2022 జనవరి 7న వైద్య చరిత్రలోనే తొలిసారిగా ఓ వ్యక్తికి పందిగుండె అమర్చి వైద్యులు సంచలనం సృష్టించారు. పందిగుండె ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ తరువాత మేరీల్యాండ్‌కు చెందిన ప్రాణాంతక గుండె జబ్బుతో బాధపడుతున్న57 ఏళ్ల డేవిడ్ బెన్నెట్ సీనియర్ బాగానే ఉన్నారని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మేరీల్యాండ్ మెడికల్ సెంటర్‌లోని సర్జన్లు తెలిపారు.

అయితే 2022 మార్చి 8న రెండు నెలల్లోనే బెన్నెట్ మృతి చెందాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:క్షీరదాలు
వర్గం:పెంపుడు జంతువులు
వర్గం:సరిసంఖ్యలో గిట్టలు కలిగిన జంతువులు
వాంతి

thumb|300px|వాంతి గురించిన 14వ శతాబ్దపు చిత్రలేఖనం.
బలవంతంగా జీర్ణకోశంలోని పదార్ధాలు నోరు, అరుదుగా ముక్కు ద్వారా బయటకు రావడాన్ని **వాంతి** బహువచనం **వాంతులు** (Vomiting) అంటారు. ఇది ఒక వ్యాధి లక్షణము. కొన్ని ప్రాంతాలవారు దీనినే **కక్కు** అంటారు.

**వాంతులు** వివిధ కారణాల వలన కలుగుతాయి. జీర్ణాశయంలోని కారణాలు, తల నొప్పి వంటి కొన్ని మెదడుకు సంబంధించిన బయటి కారణాలు. వాంతి అవుతుందేమో నన్న భయాన్ని వికారం అంటారు. ఎక్కువగా వాంతులవుతున్నప్పుడు వీటిని ఆపడానికి వైద్యం అవసరం. తీవ్రమైన పరిస్థితులలో ద్రవాలను నరం ద్వారా ఎక్కించవలసి వస్తుంది.

## భాషా విశేషాలు
బ్రౌన్ నిఘంటువు ప్రకారం కక్కు అనే క్రియా పదానికి వాంతి అని అర్ధం ఉంది. కక్కు [ kakku ] kakku. తెలుగు v. a. To vomit. కక్కు kakku. n. Vomiting: the thing vomited. కక్కుడు kakkuḍu. n. Vomiting.

తెలుగు మాండలికాలులో మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో వాంతిని **కక్కు** అంటారు.

## కారణాలు

### జీర్ణ వ్యవస్థ
* జీర్ణాశయం వాపు (ఆహార సంబంధమైనవి, వైరస్)
* పైలోరిక్ స్టెనోసిస్ (చిన్న పిల్లలలో ఎక్కువగా కనబడుతుంది)
* ప్రేగులో అడ్డంకి
* విపరీతమైన కడుపు నొప్పి 
* పిత్తాశయము, క్లోమము, ఉండుకము, కాలేయము వాటికి సంబంధించిన వాపులు
* ఆహర సంబంధిత అలర్జీ (పిల్లలకు పట్టే పాలలోని లాక్టోజ్ పడకపోవడం)

### మెదడు, జ్ఞానేంద్రియాలు
* ఎక్కువగా కదలిక వలన లోపలి చెవిలోని జ్ఞానేంద్రియాల మూలంగా 
* తలకు దెబ్బ తగలడం
* మెదడులో రక్తస్రావం
* మైగ్రేన్ అనే ప్రత్యేకమైన తలనొప్పి
* మెదడులో ట్యూమర్లు 
* మెదడులోని పీడనం ఎక్కువగా ఉండటం.

### జీవ క్రియలు
* రక్తంలో కాల్షియమ్ ఎక్కువ కావడం 
* యురీమియా (రక్తంలో యూరియా ఎక్కువ కావడం, మూత్రపిండాల వైఫల్యం కారణంగా 
* అధివృక్క గ్రంధి వైఫల్యం
* రక్తంలో గ్లూకోజ్ తక్కువ కావడం

### గర్భానికి చెందినవి
* ముత్యాల గర్భం
* Hyperemesis, Morning sickness

### మందులు, ఇతర పానీయాలు
* ఆల్కహాల్ ఎక్కువగా సేవించడం
* ఓపియమ్ తీసుకోవడం
* కాన్సర్ వైద్యంలో వాడుతున్న మందులుdrugs

### మానసినమైనవి
* మానసిక కారణాల మూలంగా వారంతట వారే వాంతి చేసుకోవడం 
* అసహ్యమైన వాటిని చూచినా, వాసన చూసినా, ఆలోచించినా కొందరిలో వాంతవుతుంది. 
* ఎక్కువ మోతాదులో రేడియేషన్ 
* ఫిట్స్ మొదలైన తీవ్రమైన క్రియలు 
* అతిగా భయం

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* Cyclical Vomiting Syndrome

వర్గం:వ్యాధి లక్షణాలు
కృష్ణశాస్త్రి

*అద్దేపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, సుప్రసిద్ధ పండితులు.
*దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, ప్రముఖ తెలుగు రచయిత.
*హోసకోట కృష్ణశాస్త్రి, ప్రసిద్ధ చరిత్ర పరిశోధకులు.
సూక్ష్మదర్శిని

[thumb|right|200px|కార్ల్ జైస్ [1879 సూక్ష్మదర్శిని.]]

**సూక్ష్మదర్శిని** (ఆంగ్లం Microscope) సామాన్యంగా కంటికి కనిపించని అతి సూక్ష్మమైన పదార్ధాలను చూడడానికి ఉపయోగపడే దృక్ సాధనము. దీనికి 400 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉన్నది. అన్ని రకాలైన సూక్ష్మదర్శినులు కటకాలను ఉపయోగించి తయారుచేయబడతాయి. ఈ కటకాలు సామాన్య కాంతిని తమగుండా ప్రసరింపజేయగలిగి యానకంగా పనిచేస్తాయి. అందువలన దీనిని **కాంతి సూక్ష్మదర్శిని** (Light Microscope)  sk----fayaz--from-guntur--.

సూక్ష్మదర్శిని రెండు దశలలో వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబాన్ని అధికతరం చేస్తుంది. దీని కొరకు వస్తు కటకం (Objective lens), నేత్ర కటకం (Eye lens) తోడ్పడతాయి. వస్తు కటకాలు వివిధ పరిమాణాలలో ఉంటాయి. అవి 4x, 10x, 40x, 60x, 100x రెట్లు అధికతరం చేసే కటాకాలు. వీటి మూలంగా అల్ప శక్తి విధానంలో 100 రెట్లు, అధిక శక్తి విధానంలో 400 రెట్లు అధికరణను సాధిస్తుంది. ఆయిల్ ఇమ్మర్షన్ కటకం సాధారణంగా 1000 రెట్లు అధికరణ సాధిస్తుంది. ఇంతకన్నా అధికరణ ఎక్కువచేస్తే అస్పష్టత అధికమవుతుంది. అంతకన్నా ఎక్కువ అధికరణ కావాల్సివచ్చినప్పుడు ఎలక్ట్రాన్ సూక్ష్మదర్శినిని ఉపయోగిస్తారు.

సూక్ష్మదర్శిని నిర్మాణంలో వేదిక కింది భాగాన్ని అంటిపెట్టుకొని కుంభాకార కటకంతో కూడి కండెన్సర్ ఉంటుంది. ఇది దిగువన ఉండే దర్పణం నుంచి పరావర్తనమైన కాంతి కిరణాలను కేంద్రీకరింపజేస్తుంది. రెండు కన్నులతో ఒకేసారి చూడటానికి వీలున్న దానిని బైనాక్యులర్ సూక్ష్మదర్శిని అంటారు. ఇవి ఎక్కువసేపు పరీక్షించవలసి వచ్చినప్పుడు కంటికి శ్రమను తగ్గించడానికి అనువుగా ఉంటాయి. వీటిలో నేత్ర కటకాలు రెండు ఉంటాయి.

## Microscope Gallery
 
File:LaborMik2.jpg| Laboratory microscope
File:LaborMik1.jpg| Binocular laboratory microscope
File:SidJen.jpg| Microscope binoviewers
File:SztereoMik.jpg| Stereo-microscope
File:Objektiv2.jpg| Microscope objectives
File:Objektiv1.jpg| Microscope objectives
File:Objektiv4.jpg| Microscope objectives
File:Huygens.JPG| Microscope eyepieces 
File:Merook.JPG| Microscope measuring eyepiece
File:Zeissok.JPG| Stereo-microscope eyepiece
File:Okular02.jpg| Microscope eyepiece
File:Okular01.jpg| Microscope eyepiece

 

## Mechanical part of microscope
 
File:Korasztal.jpg| 
File:Revolver02.jpg| 
File:Tubustarto.jpg| 
File:MikTub.jpg| 
File:Talpazat.jpg| 
File:Rekesz.jpg| 
File:Kondenzor01.jpg|
File:Kondenzor.jpg| 
File:Foglec.jpg| 
File:Elesseg.jpg|
File:Asztal.jpg|


## మూలాలు

* జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్.

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
వైకుంఠపురం (అయోమయ నివృత్తి)

వైకుంఠపురం పేరుతో అనేక గ్రామాలున్నవి. అవి

*వైకుంఠపురం (బూర్జ) - శ్రీకాకుళం జిల్లా, బూర్జ మండలానికి చెందిన గ్రామం
*వైకుంఠపురం (అమరావతి) - గుంటూరు జిల్లా, అమరావతి మండలానికి చెందిన గ్రామం
మాధారం (కారెపల్లి)

**మాధారం** ఖమ్మం జిల్లాలోని కారెపల్లి మండలంలో ఉంది.. ఈ గ్రామంలో ప్రజలకు వ్యవసాయం ముఖ్యమైన జీవనాధారం. ఈ గ్రామంలో డోలమైట్ గనులు ఉన్నాయి. డోలమైట్ గనులు విశాఖపట్నం ఉక్కు కర్మాగారం వారి అధీనంలో కార్యకలాపాలు సాగిస్తున్నాయి. ఈ గ్రామంలో ఒక ప్రాథమిక పాఠశాల, జవహర్ దయానంద ఆంగ్లో వేదిక్ పబ్లిక్ స్కుల్ వునాయి. వ్యవసాయం, పాడి, తాటి చెట్ల నుండి వచ్చే కల్లు, అనుబంధ ఉత్పత్తులు ఇక్కడ ఆదాయానికి మార్గాలు.

## గ్రామ చరిత్ర
## గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
## గ్రామ భౌగోళికం

### సమీప గ్రామాలు

### సమీప మండలాలు

## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
## గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
## గ్రామములో మౌలిక వసతులు
### ఆరోగ్య సంరక్షణ
### మంచినీటి వసతి
### రోడ్దు వసతి
### విద్యుద్దీపాలు
### తపాలా సౌకర్యం
## గ్రామములో రాజకీయాలు
## గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/ దేవాలయాలు
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
## గ్రామములోని ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
అయ్యావళి

170px|thumb|right|అయ్యావళి సంప్రదాయం పవిత్ర చిహ్నం
**అయ్యావళి**   19వ శతాబ్దములో దక్షిణ భారతదేశంలో ఉద్భవించిన ధార్మికపథం. భారతదేశంలో తమిళ నాడు రాజ్యంలో గల వైష్ణవ సంప్రదాయం. ఇది ఏకోశ్వరోపాసక మతంగా ప్రారంభమైనా ఈ మతావలంబీకులు భారత ప్రభుత్వ సర్వేలలో హిందువులుగా ప్రకటించుకోవటం వలన ఈ మతాన్ని హిందూ మతంలో ఒక తెగగా భావిస్తున్నారు. ఈ మతాన్ని అయ్య వైకుందర్ స్వామి స్థాపించాడు.  

అయ్యావాళి అయ్యా వైకుందర్ జీవితం మరియు బోధలపై కేంద్రీకృతమై ఉంది.  దీని ఆలోచనలు,  తత్వశాస్త్రం అకిలతిరట్టు అమ్మనై,  అరుల్ నూల్ అనే పవిత్ర గ్రంథాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. దీని ప్రకారం, అయ్య వైకుందరుడు నారాయణుని పూర్ణ అవతారం.  అయ్యవళీ హిందూ మతంతో దాని విశ్వాసాలు, ఆచరణలో అనేక ఆలోచనలను పంచుకుంటుంది, కానీ దాని మంచి  చెడు,  ధర్మం యొక్క భావనలలో చాలా తేడా ఉంది. అయ్యవాళి ధర్మంపై కేంద్ర దృష్టిని కేంద్రీకరించినందున ధార్మిక విశ్వాసంగా వర్గీకరించబడింది.  

## మూలాలు

వర్గం:మతాలు
వర్గం:హిందూమతం
కందులు

కందులు (లాటిన్ *Cajanus cajan*) నవధాన్యాలలో ఒకటి. భారతీయుల ఆహారంలో ముఖ్యమైన భాగం. వీటి నుండి కంది పప్పును తయారుచేస్తారు. **కందులు**  ఫాబేసి కుటుంబానికి చెందిన పప్పుదినుసు. కనీసం 3,500 సంవత్సరాల క్రితం భారత ఉపఖండంలో పెంచడం మొదలు పెట్టినప్పటి నుండి, దాని విత్తనాలు ఆసియా, ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికాలో సాధారణ ఆహారంగా మారాయి. దీన్ని దక్షిణ ఆసియాలో చాలా పెద్ద ఎత్తున వినియోగిస్తారు. భారత ఉపఖండంలోని జనాభాకు ప్రోటీన్ యొక్క ప్రధాన వనరు ఇది. ఇది బియ్యం లేదా రోటీ (ఫ్లాట్ బ్రెడ్) తో కలిపి తినే దినుసుల్లో ఇది ప్రధానమైనది. భారతదేశం అంతటా దీన్ని ప్రధానమైన ఆహారంగా వినియోగిస్తారు.

## చరిత్ర
కంది సాగు కనీసం 3,500 సంవత్సరాల నాటిది. దీనికి మూలం బహుశా ద్వీపకల్ప భారతదేశం. ఇక్కడ ఉష్ణమండల ఆకురాల్చే అడవులలో దీనికి దగ్గరి చుట్టాలు *కాజనస్ కాజనిఫోలియా* ) ఉన్నాయి. 3,400 సంవత్సరాల క్రితం (14 వ శతాబ్దం BC) కు కంద ఉండేదని డేటింగ్ ద్వారా తెలుస్తోంది. కొత్త రాతియుగ స్థలాలైన కర్ణాటక లోని కలుబురిగి, దాని సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో (మహారాష్ట్ర లోని తుల్జాపూర్ గర్హి, ఒరిస్సాలో గోపాల్పూర్) ఇవి కనిపించాయి. కేరళలో దీనిని తోమారా పారు అని పిలుస్తారు. భారతదేశం నుండి ఇది తూర్పు ఆఫ్రికా, పశ్చిమ ఆఫ్రికాలకు ప్రయాణించింది. అక్కడే మొదటగా దీనిని యూరోపియన్లు కనుగొన్నారు. వారు దీనికి కాంగో పీ అనే పేరు పెట్టారు. బానిస వ్యాపారం ద్వారా బహుశా 17 వ శతాబ్దంలో ఇది అమెరికా ఖండానికి వచ్చింది.

## ఉత్పత్తి
ప్రపంచ కంది ఉత్పత్తి 4.49 మిలియన్ టన్నులు. ఈ ఉత్పత్తిలో 63% భారతదేశం నుండే వస్తుంది. ఆఫ్రికా కంది ఉత్పత్తికి ద్వితీయ కేంద్రం. ప్రస్తుతం ఇది 1.05 మిలియన్ టన్నులతో ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో 21% తోడ్పడుతుంది. మలావి, టాంజానియా, కెన్యా, మొజాంబిక్, ఉగాండాలు ఆఫ్రికాలో ప్రధాన ఉత్పత్తిదారులు.

కంది పండించే మొత్తం విస్తీర్ణం 5.4 మిలియను హెక్టార్లు అని అంచనా వేసారు. 3.9 మిలియన్ హెక్టార్లు లేదా 72%తో భారతదేశం మొదటి స్థానంలో ఉంది.

## ఆహారంలో కంది
alt=|ఎడమ|thumb|కంది పప్పు. భారతదేశంలో రోజువారీ ప్రధానాహారమైన పప్పును తయారు చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు
భారతదేశంలో, కంది పప్పును *తూర్* అని (तूर) మరాఠీ, *కందిపప్పు [[పప్పు]]* (तूर दाल) లేదా 'అర్హర్' (హిందీ), కేరళలో తువర పరిప్ప అని, క్న్నడంలో *తొగరి* *బెలే* అని తమిళంలో *తువరం పరుప్పు* అనీ అంటారు. అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన ఆహారాల్లో ఇదొకటి. ఎక్కువగా శాకాహారంలో ప్రోటీన్ కు ముఖ్యమైన వనరు ఇది. ఇథియోపియాలో, కాయలు మాత్రమే కాకుండా, లేత రెమ్మలు, ఆకులు కూడా ఉడికించి తింటారు.

## మూలాలు

వర్గం:ధాన్యాలు
వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:ఆహార పంటలు
మినుములు

మినుములు నవధాన్యాలలో ఒకటి. ఇవి భారతీయుల ఆహారంలో ముఖ్యమైనది.

గింజల జాతికి చెందిన అపరాలలో మినుములు ముఖ్యమైనవి. వీటికి ఉద్దులు అనే పేరు కూడా ఉంది. కందులతో పాడు విరివిగా వాడుకలో వున్న అపరాలలో ఇది ఒకటి. ఇది అతితక్కువ కాలపు పంట. ఎక్కువగా మెట్ట పైరుగా పండిస్తారు. అన్ని పప్పుధాన్యాలలో కన్నా ఈమినుములు అత్యంత భలవర్థకము. మినుములను యదాతదంగాను వాడుతారు. లేదా పొట్టుతీసి పప్పును ఉపయోగిస్తారు. మినుములను పొట్టుతీసి మినప గుళ్ళుగాను వినియోగిస్తారు.
## మినుములతో తయారయ్యే పదార్థాలు

మినుములను పొట్టు తీసి గాని పొట్టుతో బాటు కూడా వంటలలో వాడుతారు. 
1. మినప వడలు. 2. మినపట్టు, 3. ఇడ్లీలు, దోసెలలో మినపప్పు వాడకం తప్పని సరి. 4. సున్నుండలు మినప్పప్పు తోనే చేస్తారు. 5. మినప్పప్పును నూనెలో వేయించి దానికి కొంచెంకారం కలిపి తింటే చాల రుచిగా వుంటాయి. వీటిని పాకెట్లలో విరివిగా అమ్ముతున్నారు. 

వర్గం:ధాన్యాలు
వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:ఆహార పంటలు
పెసలు

పెసలు నవధాన్యాలలో ఒకటి. ఇవి భారతీయుల ఆహారంలో ముఖ్యమైనవి.

పెసర్లతో పెసరట్టు చేస్తారు. దీని పప్పును అనేక వంటలలో వాడుతారు.

వర్గం:ధాన్యాలు
వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:ఆహార పంటలు
సోయా చిక్కుడు

**సోయా చిక్కుడు** చిక్కుడు జాతులలో ఒకటి. ఇది బలమైన ఆహారము.

## చరిత్ర

సోయా అపరాలకు చెందిన మొక్క.కాని సోయాను నూనెగింజలకై సాగుచెయుదురు. పామాయిల్ తరువాత రెండోస్దానంలో ఉత్పత్తి అవుతున్ననూనె సొయా. మూలస్దానం తూర్పు ఆసియా.B.C.2853 నాటికే చైనాలో, మంచురుయాలో సాగులో వున్నదని లిఖిత ఆధారాలున్నాయి. ఐరోపా, అమెరికాలకు ఆసియన్ల వలసు కాలంలో ఆదేశాలకు వ్యాప్తిచెందినది.కీ.శ.1800 నాటికి పైఖండాలలో సాగులోకి వచ్చింది.కీ.శ.1765 లో సామ్యూల్‌బొవెన్ అనేనావికుడు సోయాను అమెరికాకుతీసుకెళ్లి'సరన', 'జార్జిలా'లలోసాగుచేసాడుకీ.శ.1857లో ఆఫ్రికా, ఇజిప్టులలో, కీ.శ.1882లో అమెరికా, బ్రెజిల్లో సోయా సాగు మొదలైంది.కాని కీ.శ.1940నుండి అమెరికలో సోయా సాగు వూపందుకున్నది.ఎక్కువ భూమిని క్రమంగా సోయాసాగుకు తెచ్చారు.కీ.శ.1960 నాటికి అమెరిక ప్రపంచదేశాలలో సోయా ఉత్పత్తిలో ప్రథమ స్దాయికి చేరింది.ఏడాదికి 70-85 మిలియను టన్నుల సోయాను ఉత్పత్తి చెస్తున్నది.అమెరిక తరువాత స్దానం బ్రెజిల్‌దేశానిది..

## ఉత్పత్తిచేయు దేశాలు

అధికంగా అమెరికా, బ్రెజిల్, అర్జెంటినా, చైనా,, ఇండియాలు సోయాను ఉత్పత్తి చెస్తున్నాయి. అమెరికాలో లోవా, మిన్నెసొటా, ఇండియానా లలో, బ్రెజిల్లో మాంటాగొస్సా, పరగ,, రియో గ్రాండెసుల్లలో సొయాను పండిస్తున్నారు. భారతదేశంలో మధ్యప్రదేశ్, ఊత్తరప్రదేశ్, మహారాష్ట్రలు.ఇప్పుడు తెలంగాణాలో కూడా విపరీతంగా పండిస్తున్నారు

### సోయామొక్క

విరివిగా కొమ్మలుండి గుబురుగా పొదలా పెరుగుతుంది. విత్తన రకాన్ని బట్టి 0.3-1.5 మీటర్ల ఎత్తు వుంటుంది. కాండం, ఆకులు, కాయమీద సన్నని కేశంల వంటి నూగును కల్గివుండును. ఆకులు 5-15 సెం.మీ. పొడ వుండును. గుల్లగా, పొడవుగా వుండు కాయ (pod) లో వరుసగా సాయా గింజలుండును. కాయ 5-10సెం.మీ వుండి, కాయలో 2-4 గింజలుండును.సోయా గింజ గోళాకారంగా వుండి (కొద్దిగా అండాకరంగా) 5-10 మి.మీ.ల వ్యాసం వుండును. సోయాబీన్స్ పసుపురంగులో,, చిక్కటి బ్రౌను రంగులో వుండును (వంగడం రకాన్ని బట్టి). పసుపురంగు సొయాలో నూనె శాతం ఎక్కువగా వుండును. సొయాసాగుకు ఉష్ణమండల ప్రాంతాలు అనుకూలం. సోయాలో అధిక దిగుబడికై చాలా వంగడాలను అభివృద్ధి చేసారు.ఆయా దేశాలలోని భూసార లక్షణాలను బట్టి వంగడ రకాలను ఎన్నుకొనెదరు. సొయ గింజలో నూనె శతం 18-20% వరకు వుండును. సొయాలో ప్రోటీనులుకూడా అధికమే.నూనె తీసిన సొయా మీల్ (soya meal) లో ప్రొటిన్ శాతం 45-48%.

### ఉపయోగాలు

1. సొయా గింజలను ముఖ్యంగా నూనెను తీయుటకు వాడుచున్నారు. ఉత్పత్తి అయిన సొయాలో85-90%ను సోయానూనెను తీయుటకు వినియోగిస్తున్నారు. 2.5-10% వరకు సొయాను సొయా పిండి (flour), సొయా మీల్ చెయ్యుటకు వాడెదరు. 3.5-10% వరకు ఆహరపదార్థంలలో నేరుగా వాడెదరు. సొయా నుండి 'పిల్లల ఆహరపదార్థంలు, బిస్కత్తులు, ఫ్లోర్‌మీల్, బ్రెడ్ల తయారిలో వాడెదరు.అలాగే సొయామిల్క్ క్రీమ్, సొయాచీజ్, తయారు చెయ్యుదురు. సొయాలోని ప్రొటీన్లు (మాంసక్రుత్తులు), మాంసంలోని ప్రోటిన్లవంటివే. అందుచే సొయాసీడ్స్తో 'సొయమీట్‌ మీల్' చెయ్యుదురు. భారతదేశంలో కూడా వెజిటెరియన్ బిర్యియానిలో సొయామీట్ మీల్ ను వుపయోగిస్తారు. నూనె తీసిన సొయ మీల్్‌ను పశువుల, కోళ్ల మేతలో వాడెదరు.

**సొయ గింజలలోని పోషక విలువలు**


File:So_3.jpg
File:Lait-soya-soja-beans-legumineuse-Pixabay.jpg
File:Kalo_Bhatmas.jpg
File:Soybean Oil, Meal and Beans (10059732523).jpg
File:Soy_powder.jpg


## సోయా చిక్కుడు పండించు ప్రాంతాలు

## ఇతర ఉపయోగాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

* సోయా పాలు
## మూలాలు


వర్గం:ధాన్యాలు
వర్గం:ఫాబేసి
డీఆక్సీరైబో కేంద్రక ఆమ్లం

thumb|350px|ఎడమవైపు ఆర్.ఎన్.ఎ. కుడివైపు డి.ఎన్.ఎ. ల నిర్మాణం.
డి.ఎన్.ఎ. అంటే డీఆక్సీరైబో కేంద్రక ఆమ్లం ముఖ్యంగా క్రోమోసోముల్లో ఉంటుంది. మైటోకాండ్రియాలలో చాలా కొద్దిగా కనిపిస్తుంది. జీవులన్నింటిలో డి.ఎన్.ఎ. ముఖ్యమైన జన్యు పదార్థంగా వ్యవహరిస్తుంది. జీవుల్లో అనువంశికానికి డి.ఎన్.ఎ. మూలాధారం. 

## డి.ఎన్.ఎ. నిర్మాణం
వాట్సన్, క్రిక్ ల నమూనా ప్రకారం డి.ఎన్.ఎ. అణువు జంట పెన (డబుల్ హెలిక్స్, double helix) ఆకారంలో ఉంటుంది. దీనిలో రెండు పోచలు ప్రతి సమాంతరంగా అమరి ఉండి కుడివైపుకు మెలితిరిగి, అంతర బంధితమై ఉంటాయి. కుండలి వ్యాసం 20A0 వరకు ఉంటుంది, కాని డి.ఎన్.ఎ. అణువు పొడవు మాత్రం అనిశ్చితంగా ఉంటుంది. ఇది తన అక్షం చుట్టూ తాను సర్పిలంగా చుట్టుకొని క్రోమోసోమ్ బాహువులో ఇమిడి ఉంటుంది. మెలికలు లేకుండా సరిచేస్తే డి.ఎన్.ఎ. అణువు నిచ్చెన రూపంలో కనిపిస్తుంది.

డి.ఎన్.ఎ లో ప్రతి పొచ అనేక ఏపీ న్యుుకిలిటైడ్ ఎర్పాడిన పాలిమర్.

**న్యుకిలిటైడ్ లో మూడు భాగాలు ఉంటాయి.**

1) ఫాస్ఫేట్ సముదాయం.

2)డిఅక్స్కి ర్తేబోస్ చేక్కర.

3) నత్రజని షరలు.

నత్రజని షరలు 4గు రకాలు అవి:-1)అడిిినీన్

2)గ్యానిన్

3)స్తేటొసిన్

4)థైమిన్

వర్గం:ఆమ్లాలు
వర్గం:జీవ శాస్త్రము
రైబో కేంద్రక ఆమ్లం

thumb|350px|ఎడమవైపు ఆర్.ఎన్.ఎ. కుడివైపు డి.ఎన్.ఎ. ల నిర్మాణం.
ఆర్.ఎన్.ఎ. అంటే రైబో కేంద్రక ఆమ్లం ప్రధానంగా రైబోసోమ్ లలో ఉంటుంది. ఇది కేంద్రకంలో ఉత్పత్తి చెంది, తరువాత కణద్రవంలోకి విడుదలవుతుంది. ఇవి ముఖ్యంగా మాంసకృత్తుల సంశ్లేషణలో పాల్గొంటుంది. ఇవి జన్యుపదార్ధంగా వ్యవహరించదు.

## ఆర్.ఎన్.ఎ. నిర్మాణం
ఆర్.ఎన్.ఎ. ఒకే పోచతో నిర్మితమై ఉంటుంది. కొన్ని వైరస్ లలో ద్వంద్వ పోగుల నిర్మాణం గల ఆర్.ఎన్.ఎ. కనిపిస్తుంది. ఆర్.ఎన్.ఎ. పోచ అనేక పాలీ న్యూక్లియోటైడ్ లతో ఏర్పడి ఉన్న పాలిమర్. ప్రతి న్యూక్లియోటైడ్ లో 3 భాగాలు ఉంటాయి. అవి 1. ఫాస్ఫేట్ సముదాయం, 2. రైబోస్ చక్కెర, 3. నత్రజని క్షారాలు. ఆర్.ఎన్.ఎ. లో నత్రజని క్షారాలు నాలుగు రకాలు. అవి అడినీన్, గ్వానీన్, సైటోసీన్, యురాసిల్. డి.ఎన్.ఎ.లో ఉన్న థైమీన్ కు బదులుగా యురాసిల్ అనే పిరిమిడిన్ ఉంటుంది. ఆర్.ఎన్.ఎ.లోని నత్రజని క్షారాల మధ్య సంపూరకత ఉండదు.

## ఆర్.ఎన్.ఎ. రకాలు
*# ఆర్-ఆర్.ఎన్.ఎ. r-RNA
*# టి-ఆర్.ఎన్.ఎ. t-RNA
*# యం-ఆర్.ఎన్.ఎ. m-RNA

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
వర్గం:ఆమ్లాలు
శనగలు

శనగలు  నవధాన్యాలలో ఒకటి. భారతదేశము 5970000 టన్నులతో శనగల ఉత్పత్తిలో ప్రపంచములో అగ్రగామిగా ఉంది తరువాతి స్థానంలో పాకిస్తాన్ ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కర్నూలు, అనంతపురం జిల్లాల్లో అధికంగా వర్షాధారంగా సాగవుతోంది. శనగలు మంచి పౌష్టికాహారము ఇందులో ప్రొటీనులు అధికంగా ఉంటాయి.

శనగల ఉత్పత్తి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 2005 లో

Source: Food And Agricultural Organization of United Nations: Economic And Social Department: The Statistical Division, faostat.fao.org

## 100 గ్రాముల శనగల్లో ఉండే గుణాలుమొత్తం శక్తి

686 kJ (164 kcal), కార్బోహైడ్రేడ్స్- 27.42 g, చక్కెర- 4.8 g, ఫైబర్ - 7.6 g, కొవ్వు పదార్తాలు -2.59 g,
saturated - 0.269 g, monounsaturated -0.583 g, polyunsaturated -	1.156 g, ప్రొటిన్లు - 	8.86 g, నీరు - 60.21 g
విటమిన్ A - 1 μg (0%), థయమైన్ (విట. B1) -	0.116&nbsp;mg (10%, బొఫ్లేవిన్ (విట. B2) -0.063&nbsp;mg (5%)
నియాసిన్ (విట. B3) -0.526&nbsp;mg (4%, పాంటోతెనిక్ ఆసిడ్ (B5) -	0.286&nbsp;mg (6%, విటమిన్ B6 - 0.139&nbsp;mg (11%)
ఫ్లోట్ (vit. B9) -	172 μg (43%), విటమిన్ B12 - 0 μg (0%), విటమిన్ C -	1.3&nbsp;mg (2%), విటమిన్ E - 0.35&nbsp;mg (2%)
విటమిన్ K - 4 μg (4%), కాల్షియం - 	49&nbsp;mg (5%), ఐరన్ - 2.89&nbsp;mg (22%), మెగ్నిషియం -48&nbsp;mg (14%),
పాస్పరస్ -168&nbsp;mg (24%), పొటాషియం -	291&nbsp;mg (6%), సోడియం - 7&nbsp;mg (0%, జింక్ - 	1.53&nbsp;mg (16%).

## మూలాలు

వర్గం:ధాన్యాలు
వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:వాణిజ్య పంటలు
వర్గం:పంటలు
సుజుకి హయబుస

**సుజుకి హయబుస** (2008కు మునుపు GSX 1300R అని పిలిచేవారు) ప్రస్తుతానికి ప్రపంచంలో అతి వేగవంతమైన మోటర్ సైకిల్. ఇది జపాన్కు చెందిన సుజుకి కంపెనీచే 1999లో తయారు చేయబడింది. దీని ఇంజన్ 1340 సిసి సామర్థ్యం కలిగినది. గరిష్ఠ వేగం గంటకు 305 కిలో మీటర్లు. దీని సరికొత్త 2008 మోడల్ ధర 11999 డాలర్లు. (473960 రూపాయలు, దిగుమతి సుంకాలు అదనం).

## బైక్ చరిత్ర
### 1999
జపాన్ జానపద కథల ప్రకారం హయబుస అనేది ఒక అతి వేగవంతమైన పక్షి. మొదటి మోడల్ 1999 లో తయారు చేయబడింది. అప్పటికి వేగవంతమైన బైక్ హొండా సిబి అర్ 1100 యక్స్ యక్స్ ను ఇది అధిగమించింది. హయబుస మొదటి మోడల్ ను GSX 1300R అంటారు. దీని సామర్థ్యం 1299 సిసి. 2007 వరకు దీనిలో చెప్పుకోదగ్గ మార్పులేమీ లేవు.

వివిధ దశలలో హయబుస వేగం క్రింది విధంగా ఉంటుంది:

*60-80 మైళ్ళ వేగం 3.13 సెకండ్లలో
*80-100 3.31 సెకండ్లలో
*143.7 మైళ్ళ వేగం 10.02 సెకండ్లలో అందుకోగలదు
*సామర్థ్యం: 156.1 హెచ్ పి (9500 ఆర్ పి యం) 

### 2008
BMW K1200S, కావసాకి నింజా ZX-12R, కావసకి నింజా ZX-14 మోడళ్ళ నుండి గట్టి పోటీ ఎదురు కావడం చేత 2008 లో ఈ బైక్ అనేక మార్పులకు గురైంది. ఇంజన్ సామర్థ్యం 1340 సి.సి.కి పెంచబడింది. దీని వల్ల అశ్వ సామర్థ్యం 12.5 శాతానికి పెరిగింది.

## మూలాలు

వర్గం:సుజుకి మోటర్ సైకిల్లు
తెలుగు భాషా చరిత్ర (పుస్తకం)

**తెలుగు భాషా చరిత్ర** ప్రధానంగా తెలుగు భాషా పరిశోధక వ్యాస సంకలనం కావున అధ్యాపకులకు సహాయ గ్రంథంగా ఉపయోగంగా వుంటుంది. నామ విభక్తులు, సర్వనామాలు, సంఖ్యావాచకాలు మొదలైనవి రెండు వేల ఏండ్ల చరిత్రలో పొందిన మార్పులు తెలుసుకోవచ్చు. 

అన్ని విశ్వవిద్యాలయాల్లోనూ ఎం.ఏ పరీక్షకూ, ఓరియంటల్ పరీక్షలకూ, కేంద్ర, రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ పరీక్షలకు కూడా దీన్ని పాఠ్యగ్రంథంగా నిర్ణయించారు.

## ఈ సంకలనంలోని వ్యాసాలు
# ఆంధ్రం, తెనుగు, తెలుగు - జి.యన్.రెడ్డి
# తెలుగు: మిగిలిన ద్రావిడ భాషలు - పి.యస్.సుబ్రమణ్యం
# ప్రాచీనాంధ్రం: శాసనభాషా పరిణామం క్రీ.పూ.200 - సా.శ.1100 - బూదరాజు రాధాకృష్ణ
# శాసన భాషా పరిణామం (సా.శ.1100 - సా.శ.1399) - యం.కందప్పచెట్టి
# శాసన భాషా పరిణామం (సా.శ.1400- సా.శ.1599) - యం.కందప్పచెట్టి
# శాసన భాషా పరిణామం (సా.శ.1600-సా.శ.1899) - కె.కె.రంగనాథాచార్యులు
# కావ్యభాషా పరిణామం (సా.శ.1100 - సా.శ.1599) - కె.మహాదేవశాస్త్రి
# కావ్యభాషా పరిణామం (సా.శ.1600- సా.శ.1899) - బి.రామరాజు
# ఆధునిక యుగం: గ్రాంథిక వ్యావహారిక వాదాలు - బూదరాజు రాధాకృష్ణ 
# తెలుగులోని వైకృత పదాలు - తూమాటి దోణప్ప
# తెలుగులో అన్య దేశ్యాలు - వి.స్వరాజ్యలక్ష్మి
# తెలుగు లిపి పరిణామం - తిరుమల రామచంద్ర
# ఆధునిక భాష: సంగ్రహ వర్ణనం - చేకూరి రామారావు
# తెలుగు మాండలికాలు : ప్రమాణ భాష - భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి
# అర్థపరిణామం - జి.యన్.రెడ్డి
# తెలుగు భాషా చరిత్ర : సింహావలోకనం - భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి

## ముద్రణలు
* ప్రథమ ముద్రణ - 1974
* ద్వితీయ ముద్రణ - 1979 (ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ)
* తృతీయ ముద్రణ - 1989
* చతుర్థ ముద్రణ - 1995
* పంచమ ముద్రణ - 2000
* ఆరో ముద్రణ - 2004
* ఏడవ ముద్రణ - 2006

## మూలాలు

*తెలుగు భాషా చరిత్ర, ఆచార్య భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు, 2006.

వర్గం:తెలుగు భాషా చారిత్రక రచనలు
వర్గం:తెలుగు భాషా వ్యాసాల సంకలనాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1974 పుస్తకాలు
నీలిమందు (అయోమయ నివృత్తి)

* నీలిమందు ఒక రంగు పదార్థం.
* నీలిమందు మొక్క నుంచి నీలిమందును తయారుచేస్తారు.నీలిమందుకీ భారతదేశానికీ చాలా గట్టి లంకె ఉంది. సింధు నాగరికత రోజులనుండి వృక్షసంపద నుండి రంగులు తీసి వాడటం భారతీయులకి తెలుసు. హరప్పా దగ్గర దొరకిన ఒక వెండి పాత్ర చుట్టూ చుట్టబెట్టిన అద్దకపు బట్టే దీనికి నిదర్శనం. అజంతా గుహలలో ఉన్న చిత్రాలలో మొక్కలనుండి తీసిన రంగులు కనిపిస్తున్నాయి. కౌటిల్యుడి అర్ధశాస్త్రంలో రంగుల ప్రస్తావన ఉంది. రంజనాలు మొక్కల నుండి తయారు చెయ్యటమే కాకుండా వాటిని బట్టలకి అద్దటంలో ఉన్న సాంకేతిక సూక్ష్మాలని కూడా కనిపెట్టేరు భారతీయులు. ఎనిమిదవ శతాబ్దం నాటికే మధ్య ఆసియాలోనూ, ఈజిప్ట్ లోనూ భారతదేశంలో చేసిన అద్దకం బట్టలు మంచి ప్రాచుర్యంలో ఉండేవి. పదమూడవ శతాబ్దంలో ఇండియా వచ్చిన మార్కోపోలో ఇండియాలో నీలిమందు వాడకం గురించి ప్రస్తావించేడు. అప్పటికి గ్రీకు దేశంలోనూ, రోములోనూ ఈ నీలిరంగు రంజనం వాడకంలో లేకపోలేదు. కాని ఈ రంగుకి 'ఇండిగో' అన్న పేరు రావటానికి మార్కోపోలో ఇండియాలో ఈ రంగుని చూడటమే అని అభిజ్ఞవర్గాల నమ్మకం. గ్రీకు భాషలో "ఇండికాన్" అన్నా లేటిన్ భాషలో "ఇండికమ్" అన్నా "ఇండియా నుండి వచ్చినది" అనే అర్ధం.
నీలిమందు మొక్క

**నీలిమొక్క** నుంచి నీలిమందు తయారుచేస్తారు. అందుకని దీనిని నీలిమందు మొక్క అని కూడ అంటారు. దీనినే నీలిగోరింట, మధుపర్ణిక అని కూడ అంటారుట. నిజానికి ఈ నీలిమొక్క ఫాబేసి కుటుంబానికి చెందిన దరిదాపు 700 మొక్కలలో ఒక్కటి మాత్రమే. ఈ వర్గం మొక్కలు ఉష్ణ మండలాలలోనూ (tropical regions) సమశీతోష్ణ మండలాలలోనూ (sub-tropical regions) విరివిగా పెరుగుతాయి. ఇవి తుప్పలులా కాని, చెట్లలా కాని పెరుగుతాయి. 

## ఉపయోగాలు

ఈ వర్గానికి చెందిన దరిదాపు 700 జాతులలోనూ రెండు జాతులని మాత్రం (ముఖ్యంగా, Indigofera tinctoria and Indigofera suffruticosa) నీలిమందు తయారు చెయ్యటానికి వాడతారు. Indigofera suffruticosa ని I. anil అని కూడ పిలుస్తారు. ఇక్కడ 'అనిల్‌' అన్న మాట 'నీల్‌' అనే సంస్కృత పదం నుండి పుట్టింది. నీల్‌ అంటే నీలం కనుక I. anil అంటే 'నీలిమందు నీలం' అని అర్ధం. ఈ Indigofera anil నుండే మొట్టమొదట aniline అనే అద్దకపు రంగుని కృత్రిమంగా తయారు చేసేరు. 

ఈ వర్గపు మొక్కలకి ఔషధ లక్షణాలు కూడ ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్ని వాపుని తగ్గించగలవు (anti-inflammatory), కొన్ని నొప్పిని తగ్గించగలవు (analgesic or pain killer). 

*[[Indigofera articulata]]* (అరబ్బీలో *Khedaish*) ని పంటినొప్పికీ, *[[Indigofera oblongifolia]]* (అరబ్బీలో "Hasr") ని వాపు తగ్గించటానికీ, కీటకపు కాట్లకీ వాడతారు.*[[Indigofera suffruticosa]]* నీ *[[Indigofera aspalthoides]]* నీ కూడ వాపులు తగ్గించే మందుగా వాడతారు.. Indigofera arrecta నుండి తీసిన మందుతో పొట్టలో పుండ్లు () తగ్గటానికి ఒకరు మందు తయారు చేసి దాని తయారీకి ఏకస్వం (patent) కూడ పుచ్చుకున్నారు.

## ఈ వర్గంలో కొన్ని మొక్కల అంతర్జాతీయ నామాలు

### మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:ఫాబేసి
పుష్పించే మొక్కలు

సృష్టిలో జీవులన్నింటిలో సుందరమైనవి **పుష్పించే మొక్కలు**.

## ప్రధాన లక్షణాలు
* పుష్పించే మొక్కలు దాదాపుగా ఈ భూప్రపంచమంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి.
* ఇవి గుల్మాలుగా గానీ, పొదలుగా గానీ, వృక్షాలుగా ఉండవచ్చు.
* ఇవి ప్రత్యుత్పత్తి కోసం పుష్పాలనుగాని లేదా పుష్పాలతో క్రియాసామ్యమైన శంకులనుగాని ఏర్పరుస్తాయి.
* వీటిలో భిన్నరూప ఏకాంతర జీవిత దశలు ఉంటాయి. సిద్ధబీజదం ప్రబలమైన దశ. సంయోగబీజదం క్షీణించి ఉంటుంది. అందువల్ల సంయోగబీజదం పోషణకోసం పూర్తిగా సిద్ధబీజదంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
* పిండాన్ని కలిగిన బహుకణ విత్తనం ఏర్పడుతుంది.
* ఇవి సంక్లిష్ట నాళికా కణజాలాలతో బాగా సంవిధానం చెందిన సిద్ధబీజదాన్ని కలిగి ఉండే నిజమైన మొక్కలు.

## వర్గీకరణ

పుష్పించే మొక్కలు ఉపరాజ్యంలో ఒకే ఒక విభాగం ఉంది. అది స్పెర్మటోఫైటా (Spermatophyta). ఇవి ఫలయుతమైన లేదా ఫలరహితమయిన బీజయుత మొక్కలు. వీటిని రెండు ఉపవిభాగాలుగా విభజించారు.
### వివృతబీజాలు
వివృతబీజాలు (Gymnospermae) అండాశయం, ఫలంలేని పుష్పించే మొక్కలు. వీటి విత్తనాలను కప్పుతూ ఫలకవచం ఉండకపోవడం వల్ల విత్తనాలు నగ్నంగా ఉంటాయి.

### ఆవృతబీజాలు
ఆవృతబీజాలు (Angiospermae) అండాశయాలను, ఫలాలను కలిగి ఉండే పుష్పంచే మొక్కలు. వీటి విత్తనాలను ఆవరించి ఫలకవచం ఉంటుంది.
ఆవృతబీజాలు రెండు రకాలు. అవి: 
1. ద్విదళబీజాలు: విత్తనంలో రెండు బీజదళాలు ఉండటం వీటి ప్రధాన లక్షణం.
2. ఏకదళబీజాలు: విత్తనంలో ఒకే బీజదళం ఉండటం వీటి ప్రధాన లక్షణం.

## వైవిధ్యం

The most diverse families of flowering plants, in order of number of species, are:
# ఆస్టరేసి లేదా కంపోజిటే (daisy కుటుంబం): 23,600 జాతులు
# ఆర్కిడేసి (ఆర్కిడ్ కుటుంబం): 21,950 జాతులు
# ఫాబేసి లేదా లెగూమినేసి (pea కుటుంబం): 19,400 జాతులు
# రూబియేసి (madder కుటుంబం): 13,183 జాతులు
# పోయేసి లేదా గ్రామినే (గడ్డి కుటుంబం): 10,035 జాతులు
# లామియేసి or Labiatae (mint కుటుంబం): 7,173 జాతులు
# యుఫోర్బియేసి (spurge కుటుంబం): 5,735 జాతులు
# సైపరేసి (sedge కుటుంబం): 4,350 జాతులు
# మాల్వేసి (mallow కుటుంబం): 4,225 జాతులు
# అరేసి (aroid కుటుంబం): 4,025 జాతులు

## మూలాలు

వర్గం:పుష్పించే మొక్కలు
వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
బుగ్గ (గ్రామం)

***బుగ్గ** తిరుపతి జిల్లా, నాగలాపురం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇది తిరుపతికి 56 కి.మి దూరములోనూ, నాగలాపురానికి 5 కి.మి దూరంలో ఉంది. బుగ్గ గ్రామం. కుశస్థలీ నది ఒడ్డున ఉంది. ఇక్కడ అన్నపూర్ణ సమేత కాశీ విశ్వేశ్వర స్వామి వారి దేవాలయం ఉంది. 
* ఇక్కడి ప్రసిద్ధ బుగ్గ దేవాలయాన్ని స్పెయిన్ దేశ యువరాజు ఫిలిప్ డీ బార్ బాన్ తో కూడిన బృందం, 2013 డిసెంబరు 30 నాడు, రహస్యంగా దర్శించుకుంది. కంచి పీఠాధిపతి చెప్పగా వీరు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించినట్లు తెలిసింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
తి.తి.దే. వారి వెబ్ సైటు నుండి బుగ్గ గురించి

వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా దర్శనీయ స్థలాలు
వర్గం:రాయలసీమ లోని పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:విచిత్ర పేర్లుతో ఉన్న గ్రామాలు
ఏకదళబీజాలు

అబ్బురపు వేరు వ్యవస్థ, సమాంతర ఈనెల వ్యాపనం, త్రిభాగయుత పుష్పాలు, విత్తనంలో ఒకే బీజదళం ఉండటం ఏకదళబీజాల (Monocotyledons) ముఖ్య లక్షణాలు. పరిపత్రం లక్షణానికి, అండాశయం స్థానానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ వీటిని ఏడు శ్రేణులుగా వర్గీకరించారు.

## కుటుంబాలు
ఏకదళబీజాలలోని కొన్ని ముఖ్యమైన కుటుంబాలు :
* అగవేసి (Agavaceae)
* అరేసి (Araceae)
* ఆర్కిడేసి (Orchidaceae)
* ఆస్పరాగేసి (Asparagaceae)
* ఇరిడేసి (Iridaceae)
* ఏలియేసి (Alliaceae)
* పోయేసి లేదా గ్రామినే (Poaceae or Gramineae)
* పామే (Arecaceae or Palmae) 
* బ్రొమిలియేసి (Bromeliaceae)
* జింజిబరేసి (Zingiberaceae))
* మూసేసి (Musaceae)
* లిలియేసి (Liliaceae)
* కోల్చికేసి (Colchicaceae)
* టైఫేసి (Typhaceae)
* హైడ్రోకారిడే (Hydrocharideae)
* స్టెమోనేసి (Stemonaceae)
* డయోస్కోరియేసి (Dioscoreaceae)

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:ఏకదళబీజాలు
ద్విదళబీజాలు

తల్లి వేరు వ్యవస్థ, జాలాకార ఈనెల వ్యాపనం, చతుర్భాగయుత లేదా పంచభాగయుత పుష్పాలు, విత్తనంలో రెండు బీజదళాలు ఉండటం **ద్విదళబీజాల** (Dicotyledons) ముఖ్యలక్షణాలు.

## వర్గీకరణ
పరిపత్రం (Perianth)లో ఉండే వలయాల సంఖ్య, ఆకర్షణపత్రాలు అసంయుక్తమా లేక సంయుక్తమా అనే అంశాలపై ఆధారపడి ద్విదళబీజాలను మూడు ఉపతరగగులుగా విభజించారు.

*ఉపతరగతి 1: **పాలిపెటాలె** లో పరిపత్రం రెండు వలయాలలో ఉండి, ఆకర్షణపత్రాలు అసంయుక్తంగా ఉంటాయి. పుష్పాసనం (Thalamus) ఆకారం ఆధారంగా దీనిని మూడు శ్రేణులుగా విభజించారు.
**శ్రేణి-థలామిఫ్లోరె (Thalamiflorae): దీనిలో పుష్పాసనం పొడవుగాగాని, శంకు ఆకారంలోగాని లేదా కుంభాకారంలోగాని ఉంటుంది. ఉదా: మాల్వేసి.
**శ్రేణి-డిస్కిఫ్లోరె (Disciflorae): దీనిలో పుష్పాసనం పళ్ళెం లేదా చక్రం వంటి ఆకారంలో ఉంటుంది.
**శ్రేణి-కెలిసిఫ్లోరె (Calyciflorae): దీనిలో పుష్పాసనం గిన్నె వంటి ఆకారంలో ఉంటుంది. ఉదా: ఫాబేసి.

*ఉపతరగతి 2: **గామోపెటాలె** లో పరిపత్రం రెండు వలయాలలో ఉండి, ఆకర్షణపత్రాలు సంయుక్తంగా ఉంటాయి. కేసరాలు ముకుటదళోపరిస్థితంగా ఉంటాయి. అండాశయం లక్షణాలు, పుష్పవలయాల్లో ఉండే భాగాల సంఖ్య ఆధారంగా దీనిని మూడు శ్రేణులుగా విభజించారు.
**శ్రేణి-ఇన్ ఫెరె (Inferae): దీనిలో అండాశయం నిమ్నంగా ఉంటుంది. ఉదా: ఆస్టరేసి.
**శ్రేణి-హెటిరోమీరె (Heteromerae): దీనిలో అండాశయం ఊర్థ్వంగా ఉండి, రెండు కంటే ఎక్కువ ఫలదళాలుంటాయి.
**శ్రేణి-బైకార్పెల్లేటె (Bicarpellatae): దీనిలో అండాశయం ఊర్థ్వంగా ఉండి, రెండు ఫలదళాలుంటాయి. ఉదా: సొలనేసి

*ఉపతరగతి 3: **మోనోక్లామిడె** లో పరిపత్రం రక్షక, ఆకర్షణపత్రావళులుగా విభజన చూపించకుండా ఏకపరిపత్రయుతంగా ఉంటుంది. దీనిలో ఎనిమిది శ్రేణులున్నాయి.

## ముఖ్యమైన కుటుంబాలు
* అంబెల్లిఫెరె (Apiaceae or Umbelliferae)
* అకాంథేసి (Acanthaceae)
* అనకార్డియేసి (Anacardiaceae)
* అనోనేసి (Annonaceae)
* అపోసైనేసి (Apocynaceae)
* అమరాంథేసి (Amaranthaceae)
* ఆస్టరేసి (Asteraceae or Compositae)
* కాక్టేసి (Cactaceae)
* కాజురైనేసి (Casuarinaceae)
* కారికేసి (Caricaceae)
* కుకుర్బిటేసి (Cucurbitaceae)
* థియేసి (Theaceae)
* డిప్టెరోకార్పేసి (Dipterocarpaceae)
* డ్రోసిరేసి (Droseraceae)
* పెపావరేసి (Papaveraceae)
* ప్లంబజినేసి (Plumbaginaceae)
* ఫాబేసి (Fabaceae or Leguminosae)
* బ్రాసికేసి (Brassicaceae or Cruciferae)
* బిగ్నోనియేసి (Bignoniaceae)
* మాగ్నోలియేసి (Magnoliaceae)
* మాల్వేసి (Malvaceae)
* మెనిస్పెర్మేసి (Menispermaceae)
* మిర్టేసి (Myrtaceae)
* మోరేసి (Moraceae)
* యుఫోర్బియేసి (Euphorbiaceae)
* రానన్కులేసి
* రామ్నేసి (Rhamnaceae)
* రూటేసి (Rutaceae)
* రూబియేసి (Rubiaceae)
* రోసేసి (Rosaceae)
* లామియేసి (Lamiaceae or Labiatae)
* వెర్బినేసి (Verbenaceae)
* వైటేసి (Vitaceae)
* సపిండేసి (Sapindaceae)
* సపోటేసి (Sapotaceae)
* సొలనేసి (Solanaceae)

వర్గం:ద్విదళబీజాలు
వర్గం:పుష్పించే మొక్కలు
వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
అతిథి

***అతిథి*** 2007లో విడుదలైన ఒక తెలుగు సినిమా. మహేష్ బాబు హీరోగా నటించాడు. ఈ సినిమాకు ముందు విడుదలైన మహేష్ బాబు సినిమా పోకిరి తెలుగు చలన చిత్ర రంగంలో సంచలనాత్మక విజయం సాధించగా, వెంటనే వచ్చిన సైనికుడు చిత్రం భాక్సాఫీస్ దగ్గర విఫలమైన నేపథ్యంలో ఈ సినిమా విడుదలయ్యింది. "థమ్సప్" శీతల పానీయాల ప్రకటనలకు ఈ సినిమాలోని హీరో పాత్రను వాడారు.
## కథ
ఢిల్లీలో ఒక కుర్రవాడు బెలూన్లు అమ్ముకుంటుంటాడు. అతడు ఒక పాపకు బెలూన్ ఇచ్చిన తరువాత జరిగే ఘటనలవల్ల ఆ పాప కుటుంబం ఆ కుర్రవాడిని తమ ఇంటికి "అతిథి"గా ఆహ్వానిస్తారు. ఒకమారు కొందరు దుండగులు ఆ పాప తల్లిదండ్రులను చంపగా ఆ నేరం అతిథిపై పడుతుంది. అతను అరెస్టవుతాడు. ఆ పాప కూడా అతనిని అసహ్యించుకుంటుంది.
left|thumb|250px|అభిమానుల పోస్టరు

14 సంవత్సరాల తరువాత అతిథి (ఇప్పుడు మహేష్ బాబు) జైలునుండి విడుదలయ్యాక అమృత (అమృతారావు) అనే యువతికి పరిచయమౌతాడు. వారి మధ్య ప్రేమ పెరిగింది. అయితే ఆమె తల్లిదండ్రులే ఇంతకు ముందుకు హత్య చేయబడ్డారని, అందువల్ల ఆ యువతి ఇప్పటికీ "అతిథి"ని ద్వేషిస్తున్నదనీ అతనికి తెలుస్తుంది. హైదరాబాదు చేరిన అమృతను చంపాలని ఆ పాత రౌడీ విలన్ కైజర్ ప్రయత్నిస్తున్నాడని హీరో తెలుసుకుంటాడు. అంతే కాకుండా నిజాయితీ పరునిగా పేరుపడ్డ ఒక పోలీసు ఆఫీసర్, గూండా లీడర్ కైజర్ ఒకరేనని కూడా హీరో తెలుసుకుంటాడు.

ఆ విలన్ హీరోయిన్‌ను ఎత్తుకుపోతాడు. అతనినుండి హీరోయన్‌ను రక్షించుకోవడం పతాక సన్నివేశం. 

## తారాగణం

* ఘట్టమనేని మహేశ్ బాబు 
* అమృతరావు 
* మురళీశర్మ 
* ఆశిష్ విద్యార్ధి 
* కోట శ్రీనివాసరావు 
* అజయ్ 
* నాజర్ 
* కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం 
* సునీల్ 
* రవిప్రకాష్ 
* ప్రగతి 
* సుబ్బరాజు 
* మాధవీలత 
* అస్మిత 
* రాజేంద్రన్ 
* ప్రభాకర్ 
* బేబీ కర్మన్ 
* హేమ 
* శంకర్ మేల్కోటి 
* ఇంద్రయుద్ 
* వేణు మాధవ్ 
* రాజీవ్ కనకాల 
* మలైకా అరోరా ఖాన్ . 

## సాంకేతిక వర్గం

* స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: సురేందర్ రెడ్డి 
* కథ: వక్కంతం వంశీ, సురేందర్ రెడ్డి 
* మాటలు: అబ్బూరి రవి 
* సంగీతం: మణిశర్మ 
* పాటలు: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, భాస్కరభట్ల రవికుమార్, చంద్రబోస్, విశ్వదీపక్ 
* నేపథ్య గానం: నవీన్ మాధవ్, రాహుల్ నంబియార్, రీటా, దీపు, ఉష, కార్తీక్, అనుష్క, రంజిత్,సుచిత్ర, దర్శన 
* ఛాయా గ్రహణం: సమీర్ రెడ్డి 
* ఎడిటింగ్: గౌతంరాజు 
* నిర్మాత:రమేష్ బాబు 
* నిర్మాణ సంస్థ: యు.టి.వి.మోషన్ పిక్చర్స్ 
* విడుదల:18:10:2007.

## పాటలు
మణిశర్మ సంగీత దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో 6 పాటలున్నాయి. ఆడియో విడుదల సెప్టెంబరు 27, 2007న జరిగింది.

* ఖబడ్దారనీ - నవీన్, రాహుల్ నంబియార్ , రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి 
* గొన గొన గోనన్నగోనా - నవీన్, రీటా , రచన: చంద్రబోస్ 
* సత్యం ఏమిటో - దీపు, ఉషా , రచన:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి 
* ఖిలాడి కూనా - కార్తీక్, రీటా , రచన: విశ్వా 
*రాత్రైనా ఓకే, నాకు పగలైనా ఓకే - రంజిత్, అనుష్కా (ఈ పాట బాగా విజయవంతమయ్యింది) రచన: భాస్కర భట్ల 
*వాల్లా వాల్లా - రాహుల్ నంబియార్, ధర్మా , రచన:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి

## బయటి లింకులు
*Athidi At Idlebrain
*ATHIDI movie review
*ATHIDI cinema movie review details
*Athidi shooting photo gallery
* Lyrics Of Athidi  On MusicMazaa.com

## మూలాలు, వనరులు

వర్గం:ఘట్టమనేని మహేశ్ ‌బాబు సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు
వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:నాజర్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సునీల్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రాజీవ్ కనకాల నటించిన సినిమాలు
వర్గం:వేణుమాధవ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:మణిశర్మ సంగీతం అందించిన సినిమాలు
మృదంగం

220px|thumb|right|మృదంగం
**మృదంగము** (సంస్కృతం: Sanskrit: मृदंग, తమిళం: மிருதங்கம், కన్నడ: :ಮೃದಂಗ, మళయాళం: മൃദംഗം) దక్షిణ భారతదేశానికి చెందిన ఒక తాళ వాయిద్యము. శివుని వాహనమైన నంది మృదంగాన్ని వాయిస్తుంది. ఈ వాయిద్యము ఒక గొట్టపు ఆకారములో ఇరు వైపుల వాయించటానికి చదునుగా ఉంటుంది. ఇది హిందూ సంసృతిలో కచ్చేరీలలో ముఖ్యభాగముగా అన్ని కార్యక్రమముల

## మృదంగ విద్వాంసులలో ప్రముఖులు
* పాల్ఘాట్ మణి అయ్యర్
* వెల్లూర్ జి.రామభద్రన్
* సి.ఎస్.మురుగభూపతి
* ఉమయల్పురం కె.శివరామన్
* thumb|294x294px|తెలంగాణ వాగ్గేయ వైభవం కార్యక్రమంలో మృదంగం కళాకారుడుకోలంక వెంకటరాజు
* దండమూడి రామమోహనరావు
* పాల్గాట్ ఆర్.రఘు
* గురువాయూర్ దొరై
* టి.కె.మూర్తి
* కారైకుడి మణి
* టి.వి.గోపాలకృష్ణన్
* వి.కమలాకరరావు
* యల్లా వెంకటేశ్వరరావు
* మద్రాస్ ఎ.కన్నన్
* ధర్మాల వేంకటేశ్వరరావు
* వంకాయల నరసింహం
* ముళ్ళపూడి శ్రీరామమూర్తి
* తిరువారూర్ భక్తవత్సలం
* గోపవరం రామచంద్రన్
* దండమూడి సుమతీ రామమోహనరావు
* దరిపల్లి జయకుమార్ ఆచార్య

## బయటి లింకులు

* సంగీత నాటక అకాడమీ

వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
వర్గం:భారతీయ సంగీతం
వర్గం:భారతీయ వాద్యపరికరాలు
వర్గం:సంగీతం
వర్గం:మృదంగ వాద్య కళాకారులు
పాయసము

**పాయసం** బియ్యం లేదా సేమియాలతో చేయబడు ఒక వంటకం. పాలను బాగుగా కాచి వాటిలో ముందుగా సిద్దం చేయబడిన బియ్యం/సేమియా, జీడిపప్పు, యాలకులు, మెదలగునవి వేసి మరింత మరగబెట్టాలి. బియ్యం/సేమియా ఉడికే వరకూ మరగనిచ్చి ఆఖరులో తగినంత చక్కెర వెయ్యాలి. ఇలా పాయసం తయారగును. ఇది సామాన్యంగా, ప్రతి చిన్న సందర్భంలోనూ ప్రతి వారూ తయారు చేసుకొనే వంటకం. తొందరగా తయారవడం, ఎక్కువమంది స్వీకరించగలిగే వీలు ఉండటం ఈ వంటకం ప్రత్యేకతలు. 
## తయారీ

## రకాలు
పాయసాలలో వివిధ రకాలు ఉన్నాయి.
*బెల్లం పాయసం
*సగ్గుబియ్యం పాయసం
*నేతి పాయసం
*శెనగ పాయసం
మొదలగునవి
## చిత్రమాలిక

Image:Making of Kheer.jpg| పాయసము తయారీకి కావలసిన పదార్థాలు
File:Fereni 1.jpg|Fereni with date syrup, traditional style in Isfahan 
File:Sagu khiri.jpg|సగుఖీరి, ఒడిషాలో తయారుచేసే ఒక పాయసం
File:Suji Ki Kheer.JPG|Kheer made from semolina (suji) 
File:This is a picture of Indian rice pudding or firni which has been set in a shallow earthen dish.Strands of saffron and chopped almonds and pistachios have been used for garnishing.jpg|This is a picture of Indian rice pudding or firni which has been set in a shallow earthen dish. Strands of saffron and chopped almonds and pistachios have been used for garnishing.


## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:వంటలు
ఆస్టరేసి

**ఆస్టరేసి** (Asteraceae) కుటుంబం ద్విదళబీజాలలో అన్నింటికంటే ఎక్కువ పరిణతి చెందినదిగా పరిగణిస్తారు. పూర్వం దీనిని **కంపోజిటె** అని పిలిచేవారు. ఆవృతబీజాలలో ఆస్టరేసి అతిపెద్ద కుటుంబం. దీనిలో సుమారు 950 ప్రజాతులు, 20,000 జాతులు విశ్వవ్యాప్తంగా ఉన్నాయి.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* మొక్కలు ఎక్కువగా ఏకవర్షిక గుల్మాలు, కొన్ని ఎగబాకే తీగలు.
* సరళ పత్రాలు, పుచ్ఛరహితము, ఏకాంతర లేదా అభిముఖ పత్ర విన్యాసము.
* శీర్షవత్ లేదా సంయుక్త శీర్షవత్ పుష్ప విన్యాసము.
* అండకోశోపరిక, సౌష్టవయుత లేదా పాక్షిక సౌష్టవయుత పుష్పకాలు.
* రక్షక పత్రాలు క్షీణించి కేశగుచ్ఛంగా మారుట.
* పరాగకోశ సంయుక్త కేసరాలు 5, మకుట దళోపరిస్థితము.
* నిమ్న అండాశయము, ద్విఫలయుత సంయుక్తము, ఏకబిలయుతము.
* పీఠ అండము.
* సిప్పెలా ఫలము.

## ముఖ్యమైన మొక్కలు
* ఆర్టిమీసియా (Artemisia) :
** ఆర్టిమీసియా వల్గారిస్ (మాచిపత్రి)
** ఆర్టిమీసియా పెల్లెన్స్ (దవనము)
* ఎక్లిప్టా (Eclipta) :
** ఎక్లిప్టా ఆల్బా (గుంటకలగర)
* క్రైసాంథిమమ్ (చేమంతి)
* టాగెటిస్ (బంతిపువ్వు)
* హీలియాంథస్ (సూర్యకాంతం పువ్వు)
* స్టెవియా (మధుపత్రి)
* పిక్క్ (బల్లె)
* కార్థమస్ (Carthamus) : కుసుమ
* బ్రహ్మ కమలము
* అనాసైక్లస్ (Anacyclus) : 
** అనాసైక్లస్ పైరెత్రమ్ : అక్కలకర్ర

## మూలాలు
* బి.ఆర్.సి.మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.

వర్గం:ఆస్టరేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
పామే

పామే కుటుంబం ఏకదళబీజాలకు చెందినది. వర్గీకరణ శాస్త్రవేత్త లిన్నేయస్ వీనిని "వృక్షసామ్రాజ్యపు రాకుమారులు" (Princes of Plant Kingdom) అని వర్ణించారు.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* శాఖారహిత వృక్షాలు, పామ్ ఆకృతి.
* విసనకర్ర వంటి లేదా ఈకల వంటి పత్రాలు.
* స్పాడిక్స్ పుష్ప విన్యాసము.
* ఏకలింగ పుష్పాలు, ఏకలింగాశ్రయి లేదా ద్విలింగాశ్రయి.
* దృఢమైన పరిపత్రము.
* కేసరాలు 3 + 3.
* త్రిఫలదళ అండకోశము, ఫలదళాలు సంయుక్తంగా గాని, విడిగా గాని ఉండవచ్చును.
* ఊర్ధ్వ అండాశయము, స్తంభ అండన్యాసము.
* మృదుఫలము లేదా టెంకె గల ఫలము.
* విత్తనం ఏకదళబీజయుతము, అంకురచ్ఛదయుతము.
* వాయు పరాగ సంపర్కము.

## ఉపయోగాలు
### ఆహార పదార్ధాలు
* **పండ్లు**: ఖర్జూరం, ఈత, తాటి వంటి 100 రకముల చెట్లనుండి రుచికరమైన పండ్లు లభిస్తాయి. తాటిపండ్ల రసం నుండి తాండ్ర, బెల్లం తయారుచేస్తారు.
* **విత్తనాలు**: కొబ్బరి కాయలు అతిపెద్ద విత్తనాలు. దీనిలోని గుజురు మంచి ఆహారం. వివిధరకాలైన వంటలలో ఉపయోగిస్తారు. వక్క విత్తనాలు తాంబూలంలో విరివిగా వాడుతారు.
* **సగ్గుబియ్యం**: కొన్ని రకాల చెట్టు కాండం మధ్యనున్న గుజ్జునుండి తయారుచేస్తారు.
* **పానీయాలు**: కొబ్బరి బొండంలోని నీరు వేసవిలో దాహం తీరుస్తాయి. ఈత, కొబ్బరి, తాటి, జీలుగ చెట్లనుండి కల్లు తీస్తారు.
* **పువ్వులు**: జీలుగు, వక్క చెట్ల కాబేజీలాంటి పువ్వులు కొందరు కొండజాతివారు తింటారు.
* **నూనెలు**: కొబ్బరి నూనె, పామాయిలు వంటలో ఉపయోగిస్తారు.

### కలప
* తాటి మొదలైన చెట్ల భాగాలు గట్టిగా ఉండి ఇల్లు కట్టుకోవడంలో రకరకాలుగా ఉపయోగిస్తారు. కాండం కలపలాగా దూలాలు, స్తంభాలుగా ఉపయోగపడతాయి. తాటాకులు ఇంటికప్పు క్రింద, పందిరిగా వేస్తారు.
* పేము కలపతో కుర్చీలు మొదలైన గృహోపకరణాలు తయారుచేస్తారు.

## కొన్ని ప్రజాతులు

* *[[అరేకా]]* – వక్క
* *[[Bactris]]* – Pupunha
* *[[బొరాసస్]]* – తాటి
* *[[కలామస్]]* – పేము
* *[[కారియోటా]]* - జీలుగ
* *[[కోకాస్]]* – కొబ్బరి
* *[[Copernicia]]* – Carnauba wax palm
* *[[ఇలియాస్]]* – ఆయిల్ పామ్
* *[[Euterpe]]* – Cabbage Heart palm, Açaí palm
* *[[Jubaea]]* – Chilean Wine palm, Coquito palm
* *[[మెట్రోక్సైలాన్]]* – సగ్గుబియ్యం
* *[[ఫీనిక్స్]]* – ఖర్జూరం, ఈత, చిట్టి ఈత
* *[[ఫైటెలిఫాస్]]* - దంతపు తాటి
* *[[Raffia palm|Raphia]]* – Raffia palm
* *[[Roystonea]]* – రాయల్ పామ్
* *[[Sabal]]* – Palmettos
* *[[Salacca]]* – Salak
* *[[Trachycarpus]]* – Windmill palm, Kumaon palm
* *[[Washingtonia]]*

## ఇవి కూడా చూడండి
* తాళజాతి మొక్కల వనము

## మూలాలు
* బి.ఆర్.సి.మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.

వర్గం:పామే
వర్గం:ఏకదళబీజాలు
ఈత చెట్టు

**ఈత**చెట్టు పుష్పించే మొక్కలలో పామ్ కుటుంబానికి సంబంధించినది. దీని శాస్త్రీయ నామము 'ఫీనిక్స్ సిల్వెస్ట్రిస్'. ఈ చెట్టును పండ్లు కోసం పెంచుతారు. వీటి నుండి కల్లు తీస్తారు.
ఇది భారత ఉపఖండానికి చెందిన పండ్ల చెట్టు.

ఈత చెట్టు ఖర్జూర చెట్టు చూడడానికి
ఓకే లాగా ఉంటాయి.ఆకులు కాండం వేర్లు మొదలైనవన్నీ కూడా ఖర్జూర ఈత
చెట్టు ఒకే విధంగా  ఉంటాయి.ఈతాకుల చివరలో సూది వంటి సన్నని ముళ్లుంటాయి ఇవి పశువుల నుండి రక్షణగా ఉంటాయి.ఈత పండ్లు కొద్దిగా వగరు, తీపి కలిపిన రుచిగా కలిగి ఉంటాయి.ఈత చెట్టు నుండి ఈతకల్లు,బెల్లం తయారు చేస్తారు

## లక్షణాలు
ఈత చెట్టు సుమారు 4 నుండి 15 మీటర్ల ఎత్తు పెరిగి ఖర్జూర చెట్టును పోలి ఉంటుంది. వీని ఆకులు సుమారు 3 మీటర్ల పొడవుండి చిన్నగా వంపు తిరిగివుంటాయి.ఈతపండు కాషాయ-ఎరుపు రంగులో కలిగివుంటాయి.

## ఉపయోగాలు
* ఈతచెట్టు నుండి రుచికరమైన ఈతపండ్లు లభిస్తాయి. 
* ఈతచెట్టు కాండంకు కోతపెట్టి ఈత కల్లు సేకరిస్తారు. 
* ఈ పండ్ల నుండి తాండ్ర తయారుచేస్తారు. బెంగాల్ లో వీటినుండి బెల్లం తయారౌతుంది.

## చిత్రమాలిక

Image:Wild Data Palm-Yucatán-fruits-spines.jpg
File:Ichalu with fruits.jpg
Image:Wild Date Palm (Phoenix sylvestris) male flowers at Narendrapur W IMG 4059.jpg
Image:Wild Data Palm-Yucatán-fruits-spines.jpg
Image:Wild Date Palm (Phoenix sylvestris)- lower trunk at Purbasthali W IMG 1660.jpg
File:Ichalu with fruits.jpg
File:Palm sugar - പനഞ്ചക്കര.jpeg 


## మూలాలు

## బయటి లింకులు

*''P. sylvestris'' photos 
*PACSOA Link 
*NPGS / GRIN

వర్గం:పామే
వర్గం:పండ్లు
వర్గం:పండ్ల చెట్లు
సత్యనారాయణపురం (పాలకొల్లు)

**సత్యనారాయణపురం**, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, పాలకొల్లు మండలానికి చెందిన గ్రామం.. ఇది ప్రభుత్వము చేనేత కార్మికులకోసం 1980లో ఉచిత స్థలాల పట్టాలపై మంజూరు చేసింది. తరువాత శ్రీ సత్యసాయి సేవాసమాజం వారు ఈ గ్రామాన్ని దత్తత తీసుకొని వారికి ఇళ్ళు నిర్మించి కొన్ని సౌకర్యాలను కలిగించారు. తదనంతరం ఇక్కడకు మరికొందరు వలస వచ్చి చేరడంతో గ్రామాన్ని వేరు పంచాయితీగా మార్చారు. అంతకు మునుపు వరకూ ఇది భగ్గేశ్వరం గ్రామ పంచాయితీ పరిధిలో ఉండేది.

:
## మూలాలు
ఈత (అయోమయ నివృత్తి)

ఈత అన్నది వీటిని సూచిస్తుంది:

* ఈత, ఒక రకమైన పండ్ల చెట్టు
* ఈత (వ్యాయామం), క్రీడ
పీసపాటి నరసింహమూర్తి

**పీసపాటి నరసింహమూర్తి** (1920 జూలై 10 - 2007 సెప్టెంబర్ 28) పేరుపొందిన రంగస్థల నటుడు. తెలుగు నాటక రంగంపై శ్రీకృష్ణుడు పాత్రదారిగా తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని కల్పించుకున్న నటుడు. పద్యగానంలో తనకంటూ ఒక ఒరవడిని సృష్టించుకున్న నటుడు.

## జననం
పీసపాటి నరసింహమూర్తి, విజయనగరం జిల్లా బలిజిపేట మండలం, వంతరాం గ్రామంలో 1920, జూలై 10న జన్మించాడు. ప్రారంభంలో ఆకాశవాణిలో పనిచేశాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
1938లో *రంగూన్‌రౌడీ* నాటకంలో కృష్ణమూర్తి పాత్ర ద్వారా పీసపాటి నాటకరంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు. 1946లో *పాండవోద్యోగ విజయాలు* నాటకంలో మొదటిసారిగా శ్రీకృష్ణుడి పాత్ర వేశాడు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఇతనికి రెండు పర్యాయాలు సంగీత నాటక అకాడమీలో సభ్యత్వం ఇచ్చి గౌరవించింది. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం 1993లో ఆయనను *[[కళాప్రపూర్ణ]]* ఇచ్చి సత్కరించింది. దాదాపు ఏడు దశాబ్దాలపాటు వేలాది ప్రదర్శనలు ఇచ్చిన పీసపాటి జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందాడు. తిరుపతి వేంకటకవులు, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ వంటివారు ఎంతగానో అభినందించారు. ఎన్.టి.రామారావు పీసపాటి నటనను (కృష్ణ పాత్రను) చూసేవాడు.

పాండవోద్యోగ విజయాలతో పాటు *గౌతమబుద్ధ*, *లవకుశ*, *తారాశశాంకం*, *చింతామణి* లాంటి నాటకాలు అనేకం ఆడినా పీసపాటికి ఎనలేని కీర్తి కృష్ణుని పాత్ర వల్లే వచ్చింది. అత్యుత్తమ కృష్ణునిగా ఉద్యోగవిజయాల నాటక రచయితల్లో ఒకరైన చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రి నుంచి అవార్డు అందుకోవడం, టంగుటూరి ప్రకాశం నటరాజు విగ్రహాన్ని బహుమతిగా ఇవ్వటం, బిలాస్‌పూర్లో తెలుగురాని ఒక బెంగాలీ జంట నాటకం చూసి, గ్రీన్‌ రూమ్‌లో ఇతనిని తనివితీరా ముద్దాడడం తన జీవితంలో మరపురాని సంఘటనలుగా పీసపాటి పేర్కొన్నాడు.పద్యగానంలో పీసపాటి అనేక మార్పులు తీసుకువచ్చాడు. తెలుగు పౌరాణికాల్లో పద్యాలను సుదీర్ఘమైన రాగాలతో పాడడం అలవాటుగా ఉండేది. ఒక నిముషం పద్యానికి ఐదేసి నిముషాల రాగం తియ్యడం ఆనవాయితీగా ఉండేది. పీసపాటి ఆ పద్ధతిని విడనాడి, అనవసరమైన సాగతీతలను విసర్జించి, సాహిత్యానికి ఎక్కువ విలువ కల్పిస్తూ పద్యం పాడి ప్రజలను అలరించాడు. పీసపాటి కృష్ణుడి వేషధారణలో కూడా మార్పులు తీసుకువచ్చాడు. దేహానికి అంటిపెట్టుకుని ఉండే నీలపు రంగు చొక్కా ధరించి నిజంగా నీలపు కృష్ణుడేననే భ్రమ కల్పించాడు.

పీసపాటి 1987-1993 కాలంలో బొబ్బిలి మండలం, రాముడువలస గ్రామానికి సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు.రాచిరాజు కృష్ణ మూర్తి ఈయన సమకాలీన సాహితీవేత్త.

## పురస్కారాలు
* 1995లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుండి నాటకరంగంలో విశిష్ట పురస్కారం

## మరణం
పీసపాటి నరసింహమూర్తి 2007, సెప్టెంబర్ 28న మరణించాడు.

## మూలాలు, వనరులు
*ఈనాడు వార్త (ఈ లింకుకు త్వరలోనే కాలదోషం పడుతుంది)
*ఆంధ్ర జ్యోతి వ్యాసం (ఈ లింకుకు త్వరలోనే కాలదోషం పడుతుంది)

వర్గం:1920 జననాలు
వర్గం:2007 మరణాలు
వర్గం:కళాప్రపూర్ణ గ్రహీతలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:నాటకాల్లో శ్రీకృష్ణ పాత్రధారులు
ఆఫ్రికా

**ఆఫ్రికా**

frameless|center|ఆఫ్రికా ఖండాన్ని చూపించే ప్రపంచ పటం.



**ఆఫ్రికా** జనాభాపరంగా, విస్తీర్ణం పరంగా ఆసియా తర్వాత ప్రపంచంలో రెండవ అతిపెద్ద ఖండం. ఆఫ్రికా ఖండం 3.03 కోట్ల చదరపు కిలోమీటర్ల (1.17 కోట్ల చదరపు మైళ్ళ) విస్తీర్ణం కలిగి, భూ ఉపరితలంలో 6 శాతం, సముద్రాలు మినహాయించి భూతలంలో 20 శాతం విస్తరించింది ఉంది. 2016 నాటికి 112 కోట్ల మంది జనాభాతో ప్రపంచ జనాభాలో 16 శాతంగా ఉంది.ఈ ఖండానికి ఉత్తరాన మధ్యధరా సముద్రం, ఈశాన్యంలో సూయెజ్ భూసంధి, ఎర్ర సముద్రం, ఆగ్నేయంలో హిందూ మహాసముద్రం, పశ్చిమాన అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం ఉన్నాయి. ఈ ఖండంలో మడగాస్కర్ దీవి, వివిధ ద్వీప సముదాయాలు ఉన్నాయి. ఈ ఖండంలో మడగాస్కర్ దీవి, వివిధ ద్వీప సముదాయాలు ఉన్నాయి. 54 పూర్తిగా గుర్తింపు పొందిన సార్వభౌమ రాజ్యాలు (దేశాలు), 9 ప్రాంతాలు, కొద్దిపాటి గుర్తింపు కానీ లేక గుర్తింపే లేకుండా కానీ ఉన్న రెండు డీ-ఫాక్టో స్వతంత్ర దేశాలు ఉన్నాయి. అత్యధిక సంఖ్యలోని దేశాలు ఉత్తరార్థగోళంలోనే ఉన్నా చెప్పుకోదగ్గ భాగం, పలు దేశాలు దక్షిణార్థ గోళంలోనూ ఉన్నాయి.

అన్ని ఖండాలతో పోలిస్తే ఆఫ్రికా సగటు జనాభా వయసు అతి తక్కువ; 2012లో ఆఫ్రికా మధ్యగత (మీడియన్) వయసు 19.7 సంవత్సరాలు, అయితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా మధ్యగత వయస్సు 30.4 సంవత్సరాలు. విస్తీర్ణం పరంగా ఆల్గేరియా, జనాభా పరంగా నైజీరియా ఆఫ్రికాలో అతిపెద్ద దేశాలు. ఆఫ్రికా, ప్రత్యేకించి మధ్య తూర్పు ఆఫ్రికా, మానవ జాతికి, హోమినిడే క్లాడే (పెద్ద తోకలేని కోతులు) జన్మస్థలంగా పేరొందింది.

## భౌగోళికం

## దేశాలు, ప్రాంతాలు, ఉప-ప్రాంతాలు

క్రింద ఇవ్వబడిన పట్టిక ఆఫ్రికా ఖండంలోని దేశాలు, ప్రాంతాలు, ఉప ప్రాంతాలను సూచిస్తుంది. వీటి వర్గీకరణలకు మూలం ఐక్యరాజ్యసమితి చే తయారు చేయబడిన ప్రణాళిక " భౌగోళిక ఉపప్రాంతాల కొరకు పథకం ".

## ఇవీ చూడండి
* ఆఫ్రికా లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా
* జనాభా వారిగా ఆఫ్రికా దేశాల జాబితా
* ఆఫ్రికాలో నాగరీకరణ
* ఆఫ్రికా ప్రజలు, నల్లవారు మొదలగు విషయాల జాబితా
* ఆఫ్రికన్ హిందూ మఠం

## పాదపీఠికలు

## మూలాలు
* "ఆఫ్రికా". *[http://www.columbiagazetteer.org/ వర్‌ల్డ్ ఆన్-లైన్ లో కొలంబియా గెజిట్]*. 2005. New York: Columbia University Press.

## గ్రంధాలు
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* కొరోటయేవ్, A. & Khaltourina D. (2006) ''Introduction to Social Macrodynamics: Secular Cycles and Millennial Trends in Africa.'' Moscow: URSS. ISBN 5-484-00560-4

వర్గం:ఖండాలు
దావులూరు

**దావులూరు** పేరుతో అనేక గ్రామాలున్నవి. అవి

*దావులూరు (కొల్లిపర) - గుంటూరు జిల్లా కొల్లిపర మండలానికి చెందిన గ్రామం
*దావులూరు (కంకిపాడు) - కృష్ణా జిల్లా కంకిపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం
గుమ్మడి (అయోమయ నివృత్తి)

**గుమ్మడి** అన్నది ఈ క్రింది వాటిని సూచించవచ్చు:

* గుమ్మడికాయలు, ఒక రకమైన కూరగాయ
----
గుమ్మడి తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.
* గుమ్మడి (ఇంటి పేరు)
----
గుమ్మడి పేరుతో కొన్ని నివాస ప్రాంతాలు:
* గుమ్మడిదొడ్డి
కుకుర్బిటేసి

**కుకుర్బిటేసి** (ఆంగ్లం: **Cucurbitaceae**) కుటుంబంలో దాదాపు 110 ప్రజాతులు, 840 జాతులు ఉన్నాయి. ఈ మొక్కలు ఎక్కువగా ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* నులితీగెలతో ఎగబ్రాకే మొక్కలు.
* లఘు పత్రాలు, హస్తాకార జాలాకార ఈనెల వ్యాపనము.
* పత్రగ్రీవంలో ఏర్పడే ఏకలింగపుష్పాలు.
* అండకోశోపరిక, సౌష్టవయుత, పంచభాగయుత పుష్పాలు.
* ఆకర్షణ పత్రాలు 5, సంయుక్తము.
* కేసరాలు 5, సంయోజకము, పరాగకోశాలు మెలితిరిగి 'S' ఆకారంలో ఉంటాయి.
* అండాశయము నిమ్నము, త్రిఫలదళయుతము, కుడ్య అండాన్యాసము.
* పెపో ఫలము.

## ముఖ్యమైన మొక్కలు
* బ్రయోనాప్సిస్ (Bryonopsis) : బ్రయోనాప్సిస్ లాసినియోస - లింగపొట్ల
* కుకుమిస్ (Cucumis) : 
** కుకుమిస్ మెలో : కరుబూజా, నక్క దోసకాయలు
** కుకుమిస్ సటైవస్ : కీరా దోసకాయ
* కుకుర్బిట (Cucurbita) : కుకుర్బిట మాక్సిమా : తియ్య గుమ్మడి
* కాక్సినియా Coccinia) : కాక్సినియా కార్డిఫోలియా : దొండ
* మొమోర్డికా (Momordica) :
** మొమోర్డికా కరన్షియా : కాకర
** మొమోర్డికా డయాకా : ఆగాకర
* ట్రైకోసాంథిస్ (Trichosanthes) :
** ట్రైకోసాంథిస్ అంగ్విన : (పొట్ల)
** ట్రైకోసాంథిస్ డయోక : పొటల్స్
* లాజినేరియా (Lagenaria) : లాజినేరియా వల్గారిస్ : (సొర లేదా ఆనప)
* లుఫ (Luffa) :
** లుఫ ఎక్యుటాంగులా : బీర
** లుఫ పెంటాండ్రా : నేతిబీర
* సిట్రుల్లస్ (Citrullus) : సిట్రుల్లస్ వల్గారిస్ : పుచ్చ, వెర్రి పుచ్చ
* సిషియం (Sechium) : సిషియం ఎడులె : బెంగుళూరు వంకాయ
* బూడిదగుమ్మడి

## మూలాలు
* బి.ఆర్.సి.మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.

వర్గం:కుకుర్బిటేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
ఎడారి

right|thumb|200px|ఎడారిలో ఇసుక తిన్నెలు
[right|thumb|200px|[అటకామా ఎడారి]]
**ఎడారి** అనగా ఎటువంటి వృక్షసంపదా, నీరు లేకుండా కేవలం ఇసుకతో నిండి ఉన్న విశాలమైన భూభాగం. భూమిపై 1/3 వ వంతు వైశాల్యాన్ని ఎడారులే ఆక్రమించి ఉన్నాయి. కానీ ఎడారుల్లో అక్కడక్కడా కనిపించే ఒయాసిస్సులు మాత్రం సారవంతమై జనావాసాలకు అనుకూలంగా ఉంటాయి. ఇక్కడ నీరు లభ్యమవడమే కాకుండా భూమి కూడా మంచి సారాన్ని కలిగి ఉంటుంది. కేవలం ఇసుకతోనే కాకుండా మంచుతో నిండి ఉన్న మంచు ఎడారులు కూడా ఉన్నాయి.

అటకామా ఎడారి భూమిమీద అత్యంత తేమ రహిత ప్రదేశం.  ఇసుక ఎడారుల్లో అన్నింటికన్నా పెద్దది ఆఫ్రికా ఖండంలోని సహారా ఎడారి. మృత్తికా క్రమక్షయానికి లోనైన ఎడారుల్లోని కొన్ని నిస్సారమైన భూముల్లో ఖనిజ లవణాలు కూడా లభ్యమవుతుంటాయి. దీర్ఘకాలికంగా అత్యధిక మైన పొడి వాతావరణం ఉండటం వలన ఇవి శిలాజాలను అలాగే నిల్వయుంచుకుంటాయి.

## జీవజాలం
ఎడారులు జీవకోటి మనుగడకు అంతగా సహకరించవని పేరుంది. అయితే నిజానికి వీటిలో కూడా మనం చక్కటి జీవ వైవిధ్యాన్ని గమనించవచ్చు. ఇక్కడి జంతువులు పగటి సమయంలో తమ శరీర ఉష్ణోగ్రతను అదుపులో ఉంచుకోవడానికి కొన్ని ప్రత్యేకమైన స్థలాల్లో దాక్కుంటాయి. కంగారూ ర్యాట్స్, కొయోట్, జాక్ ర్యాబిట్, వివిధ రకాలైన బల్లులు ఇందులో ముఖ్యమైనవి.

## ముఖ్యమైన ఎడారులు

* రాజస్థాన్లో కల థార్ ఎడారి. 
* సహారా ఎడారి ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద ఎడారి. ఇది ఆఫ్రికా ఖండంలో ఉంది. 
* అటకామా ఎడారి

## ఇవి కూడా చూడండి
 
* ఎడారి మొక్కలు
* ఒయాసిస్సులు
 
## మూలాలు

వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
వర్గం:ఎడారులు