కృష్ణ కన్హాయి

**క్రిష్ణ్ కన్హాయి** (జననం 21 ఆగస్టు 1961) ఒక భారతీయ కళాకారుడు, చిత్రకారుడు. ఇతను పోర్ట్రెయిట్, వాస్తవిక, సమకాలీన చిత్రాలలో, రాధాకృష్ణుల ఇతివృత్తంగా గీసే చిత్రాలలో నిష్ణాతుడు. పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీత అయిన కన్హై ఒక అద్భుతమైన స్పర్శ ఉన్న కళాకారుడిగా వర్ణించబడతాడు.
## పరిచయం
క్రిష్ణ్ కన్హాయి సమకాలీన, పోర్ట్రెయిట్, సాంప్రదాయ బంగారు పెయింటింగ్‌లలో ప్రావీణ్యుడు. ఇతను సాంప్రదాయానికే పరిమితం కాకుండా కాన్వాస్‌ను సౌందర్యపరంగా ఆకర్షణీయంగా, ఆధ్యాత్మికంగా గొప్పగా మార్చే తనదైన కొన్ని ముఖ్యమైన సాంకేతికతలను కూడా పరిచయం చేశాడు.
1976 లో తన టీనేజ్‌లో ఉన్నప్పుడే జానపద ఇతివృత్తాలపై పెయింటింగ్ వేయడం ప్రారంభించాడు. క్రమంగా తనదైన శైలిని అభివృద్ధి చేసుకున్నాడు. యమునా ఘాట్ పెయింటింగ్ స్కూల్ అగ్రగామిగా ఇతనికి గుర్తింపు రావడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టలేదు. రాధాకృష్ణుల ఇతివృత్తం, వారి కథల ఆధారంగా వేలాది చిత్రాలను చిత్రించాడు. రాధాకృష్ణుల మనోహరమైన భంగిమలను అందంగా ఉపయోగించి వాటిని సమకాలీన ఆధునిక కళగా, కళ్లు చెదిరేలా, మరచిపోలేని విధంగా మార్చడంలో ఇతను ఫ్యూజన్ ఆర్టిస్ట్‌గా పేరుపొందాడు. కన్హాయి గీసిన కృష్ణుని చిత్రం ముందు నిలబడితే బృందావన నాధుడిని చూస్తూ సమయం ఇట్టే మర్చిపోతారు, ఆ చిత్రం చూసేవారిని మంత్రముగ్ధులను చేస్తుంది. అతను తన పెయింటింగ్స్ ముడి సరుకుగా స్వచ్ఛమైన బంగారం, విలువైన రత్నాలను తరచుగా ఉపయోగిస్తాడు.

ప్రముఖ కృష్ణ, రాధా కళాకారుడు అయిన తన తండ్రి, గురువు పద్మశ్రీ కన్హాయి చిత్రకార్ అడుగుజాడలను అనుసరించి యువ కృష్ణ తన తండ్రి ప్రోత్సాహంతో ఊహించిన దానికంటే ముందే తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని ఏర్పరుచుకున్నాడు. తండ్రీకొడుకులిద్దరూ పద్మశ్రీ లాంటి జాతీయ పురస్కారంతో సత్కరించబడటం చాలా అరుదు.

## వృత్తి జీవితం
క్రిష్ణ్ కన్హాయి తన తాజా కళాఖండాన్ని ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ ఆవిష్కరించేలా చేశాడు. సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ నిలువెత్తు చిత్రం ప్రధాని మోదీని ఎంతగానో ఆకట్టుకుంది. ఈ పెయింటింగ్‌ను చూసినప్పుడు ప్రధాని మోదీ "గుజరాత్‌లోని కేవడియాలో ఉన్న స్టాట్యూ ఆఫ్ యూనిటీ దగ్గర దీనిని ఉంచాలని భావిస్తున్నాను" అని అన్నాడు. కన్హాయి మాట్లాడుతూ "ఇది నాకు లభించిన అతిపెద్ద ప్రశంస. లక్షలాది మంది స్టాట్యూ ఆఫ్ యూనిటీని సందర్శిస్తారు. అది నాకు చాలా పెద్ద విషయం" అని చెప్పాడు.

భారత మాజీ ప్రధాని, భారతరత్న శ్రీ అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి నిలువెత్తు చిత్రాన్ని కన్హాయి కన్హాయి చిత్రించాడు. ఇది న్యూఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ సెంట్రల్ హాల్‌లో వేలాడదీయబడింది. దీనిని ఫిబ్రవరి 2019లో భారత రాష్ట్రపతి శ్రీ రామ్‌నాథ్ కోవింద్, ప్రధాన మంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ తదితరుల సమక్షంలో ప్రారంభించారు.

అణకువ కలిగిన కన్హాయి ప్రపంచ దేశాల రాజకీయ ప్రముఖులకు తెలిసిన అంతర్జాతీయ కీర్తి ఉన్న కళాకారుడు. 2000వ సంవత్సరంలో ఆయన గీసిన చిత్రాలలో పలువురు అధ్యక్షులు, ప్రధానమంత్రులు ఉన్నారు. ఈ జాబితాలో ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి, భారత మాజీ ఉప ప్రధాని లాల్ కృష్ణ అద్వానీ, ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త ఆదిత్య బిర్లా, అతని భార్య రాజశ్రీ బిర్లా, రాజకీయ నాయకురాలు, సినీ నటి "డ్రీమ్ గర్ల్" హేమ మాలిని వంటి పేర్లు ఉన్నాయి. పోర్ట్రెయిట్స్, పెయింటింగ్ కళకు అతను చేసిన అద్భుతమైన, అసలైన కృషికి గాను ప్రభుత్వం 2004లో ఇతనిని పద్మశ్రీతో సత్కరించింది. మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి జాతీయ కాళిదాస్ అవార్డు (2009-10), ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి యశ్ భారతి అవార్డు (2015), మరెన్నో పురస్కారాలు పొందాడు.

ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అభ్యర్థన మేరకు క్రిష్ణ్ కన్హాయి 59 మంది యూపీ (UP) నాయకుల చిత్రాలను, యూపీ మాజీ, ప్రస్తుత 22 మంది ముఖ్యమంత్రులతో పాటు యూపీ అసెంబ్లీకి చెందిన 20 మంది మాజీ, ప్రస్తుత స్పీకర్ల చిత్రాలను, మహాత్మా గాంధీ మూడు చిత్రాలు, డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ చిత్రం, డాక్టర్ భీమ్ రావ్ అంబేద్కర్ చిత్రం, విధాన పరిషత్ సభాపతిల 12 చిత్రాలను చిత్రించాడు.

అంతర్జాతీయ నాయకులు: అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు బిల్ క్లింటన్, హిల్లరీ క్లింటన్, మాజీ అధ్యక్షుడు బరాక్ ఒబామా, అతని కుటుంబం, యు.కె. మాజీ ప్రధాని బోరిస్ జాన్సన్ సోదరుడు లార్డ్ జో జాన్సన్ (హౌస్ ఆఫ్ లార్డ్స్ ఆఫ్ యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ సభ్యుడు) తదితరుల చిత్రాలను క్రిష్ణ్ కన్హాయి చిత్రించాడు.

విజయాలు: ఆగ్రాలోని భీమ్రావ్ అంబేద్కర్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన సంగీతా గుప్తా, గ్వాలియర్ జీవాజీ రావు విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన మహ్మద్ వసీం అనే ఇద్దరు పరిశోధనా పండితులు వరుసగా కన్హాయి (తండ్రి), క్రిష్ణ్ (కొడుకు) లపై పీహెచ్.డీ. పొందారు.

క్రిష్ణ్ కన్హాయి 5000కు పైగా పెయింటింగ్స్, సుమారు 800 పోర్ట్రెయిట్స్, దాదాపు 700 సమకాలీన పెయింటింగ్స్, 3500 కంటే ఎక్కువ బంగారు పెయింటింగ్స్ వేశాడు. 

భగవంతుని దయవల్ల క్రిష్ణ్ కన్హాయి వర్డ్ బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్ (లండన్) 2020 గోల్డెన్ ఎడిషన్‌లో తన పేరును నమోదు చేసుకున్నాడు.

## పురస్కారాలు
* 30 జనవరి 1992న కృష్ణ చిత్రకార్ బంగారు వర్ణచిత్రాలకు ఇంటర్నేషనల్ పబ్లిషర్స్ ప్రెసిడెంట్ Mr. A.H. నెల్లీ (U.S.) ద్వారా అంతర్జాతీయ ప్రశంసలు.
* న్యూఢిల్లీలో "అచీవర్ ఆఫ్ ది మిలీనియం అవార్డు 1999" అందుకున్నాడు.
* అప్పటి అలీగఢ్ యూనివర్సిటీ వైస్ ఛాన్సలర్ గౌరవనీయ శ్రీ మహ్మద్ హమీద్ అన్సారీ ద్వారా "బ్రిజ్ రత్న" పురస్కారం.
* మధుర జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ ద్వారా "వరిష్ట్ నాగ్రిక్ సమ్మాన్".
* 30 జూన్ 2004 న న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్‌లో భారత రాష్ట్రపతి గౌరవనీయ శ్రీ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం చేతుల మీదుగా "పద్మశ్రీ".
* సెప్టెంబర్ 2009 లో ఛత్తీస్‌గఢ్ ముఖ్యమంత్రి గౌరవనీయ శ్రీ రమణ్ సింగ్ ద్వారా "రాజా చక్రధర్ సమ్మాన్" పురస్కారం.
* 2009–10 సంవత్సరానికి గాను మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ద్వారా "రాష్ట్రీయ కాళిదాస్ సమ్మాన్" ప్రదానం.
* జనవరి 2011 లో "పరిధి అచీవర్స్ అవార్డు" అందుకున్నాడు.
* ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ద్వారా యశ్ భారతి సమ్మాన్ పురస్కారం (2015).
* ఎంపీ శ్రీమతి హేమ మాలిని ద్వారా "ప్రత్యేక గౌరవం" (2016).
* 2017 లో సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రి శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ్ చౌదరి ద్వారా "బ్రాజ్ రత్న సమ్మాన్" అందుకున్నాడు.
* 2019 లో గౌరవ రక్షణ మంత్రి  రాజ్‌నాథ్ సింగ్ ద్వారా "బ్రాజ్ భూషణ్ సమ్మాన్" అందుకున్నాడు.
* 2019 లో పద్మశ్రీ అశోక్ చక్రధర్ ద్వారా "బ్రాజ్ విభూతి సమ్మాన్" అందుకున్నాడు.
* మే 2022 లో "డాక్టర్ ఎ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం సమ్మాన్" అందుకున్నాడు.
* అక్టోబర్ 2023 లో "అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి నేషనల్ అవార్డు" అందుకున్నాడు.
* డిసెంబర్ 2023 లో "గోల్డెన్ అచీవర్ అవార్డు" అందుకున్నాడు.

## ప్రదర్శనలు
* హోటల్ ప్రెసిడెంట్ జూన్ 1981, ముంబై
* సేథ్ స్టూడియో, జూన్ 1981, ముంబై
* బిర్లా అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ & కల్చర్ జూలై 1981, కోల్‌కతా
* హర్యానా భవన్ జూలై 1981, కోల్‌కతా
* ప్రత్యేక ప్రదర్శన, ప్రధాన మంత్రి నివాసం, 30 జనవరి 1999, న్యూఢిల్లీ
* ఇండియా హాబిటాట్ సెంటర్, ఫిబ్రవరి 1999, న్యూఢిల్లీ
* లలిత్ కళా అకాడమీ, నవంబర్ 1993, న్యూఢిల్లీ
* ప్రత్యేక ప్రదర్శన, ప్రధాన మంత్రి నివాసం, నవంబర్ 1993, న్యూఢిల్లీ
* బిర్లా అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ & కల్చర్, సెప్టెంబర్ 2000, కోల్‌కతా
* నెహ్రూ సెంటర్, ముంబై, సెప్టెంబర్ 2004
* నెహ్రూ సెంటర్, ముంబై, నవంబర్ 2007 
* ప్రత్యేక ప్రదర్శన, ముఖ్యమంత్రి నివాసం, రాయ్పూర్ (ఛత్తీస్‌గఢ్) సెప్టెంబర్ 2009 
* రాజా చక్రధర్ సమారోహ్, రాయ్‌గఢ్ (ఛత్తీస్‌గఢ్) సెప్టెంబర్ 2009
* రవీంద్ర భవన్, భోపాల్, ఎం.పి. మార్చి 2012
* న్యూఢిల్లీ నాట్య తరంగిణి, సాకేత్, ఏప్రిల్ 2022
* ముంబై:- నవంబర్ 2022, వోర్లీలోని టావో ఆర్ట్ గ్యాలరీలో ఎగ్జిబిషన్, ప్రసిద్ధ సినీ నటి శ్రీమతి శిల్పాశెట్టి చేతుల మీదుగా ప్రారంభం.  

## అంతర్జాతీయ ప్రదర్శనలు
* హ్యూస్టన్, టెక్సాస్, U.S., ఆగస్టు 2000 
* హోటల్ హాలిడే ఇన్, హాంకాంగ్, ఫిబ్రవరి 2002 
* హిందూ దేవాలయం, మనీలా (ఫిలిప్పీన్స్), ఫిబ్రవరి 2002 
* హోటల్ పార్క్ ప్లాజా, వెస్ట్మిన్స్టర్, లండన్ ఏప్రిల్ 2015 
* దుబాయ్ (UAE) : మే 2024, దుబాయ్ లోని హోటల్ తాజ్ బిజినెస్ బేలో ప్రదర్శన, మిస్టర్ సతీష్ కుమార్ శివన్ (దుబాయ్‌కు భారత కాన్సుల్ జనరల్) చేతుల మీదుగా ప్రారంభం.

కన్హాయి ఆర్ట్, బంగారు ఆకులు, రత్నాలను ఉపయోగించి పెయింటింగ్ వేసే సాంప్రదాయ పద్ధతికి మాస్టర్. ఇతను భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని మధుర జిల్లాలో ఉన్న బృందావనంలో జన్మించాడు. తన తండ్రి పద్మశ్రీ  కన్హాయి చిత్రకార్ నుండి కళను నేర్చుకున్నాడు.

కృష్ణ, బృందావనంలో ఉన్న వారి 'కన్హాయి ఆర్ట్ వర్క్స్' నుండి సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తున్నాడు. 1999 లో *అచీవర్ ఆఫ్ ది మిలీనియం* పురస్కారం అందుకున్నాడు.

భారత ప్రభుత్వం 2004 లో ఆయనను పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది. 2009-10 లో రాష్ట్రీయ కాళిదాస్ అవార్డుతో సత్కరించబడ్డాడు, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2015 లో ఆయనను యశ్ భారతితో సత్కరించింది.

ఆగస్టు 2016 లో కన్హాయి ఉత్తరప్రదేశ్ విధాన సభ కోసం 40 పోర్ట్రెయిట్ పెయింటింగ్‌లు, మాజీ ముఖ్యమంత్రులందరి 20 పోర్ట్రెయిట్‌లు, విధానసభ స్పీకర్‌ల 18 పోర్ట్రెయిట్‌లు, ఒక మహాత్మా గాంధీ పోర్ట్రెయిట్‌ను రూపొందించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1961 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు