open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
జస్పిందర్ నరులా

**జస్పిందర్ నరులా** (జననం 1970 నవంబరు 14) ప్లేబ్యాక్, క్లాసికల్, సూఫీ సంగీతంలో భారతీయ గాయని. ఆమె హిందీ, పంజాబీ సినిమాలలో తన పనికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె 1998 చలన చిత్రం ప్యార్ తో హోనా హి థా నుండి రెమో ఫెర్నాండెజ్ (Remo Fernandes)తో "ప్యార్ తో హోనా హి థా" యుగళగీతం తర్వాత కీర్తిని పొందింది, దీని కోసం ఆమె 1999లో ఉత్తమ నేపథ్య గాయనిగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది. మిషన్ కాశ్మీర్ (2000), మొహబ్బతేన్ (2000), ఫిర్ భీ దిల్ హై హిందుస్తానీ (2000), బంటీ ఔర్ బబ్లీ (2005) వంటి ఇతర విజయవంతమైన చిత్రాలలో ఆమె పాడారు.

ఆమె సూఫీ సంగీతం, అలాగే గుర్బానీ, ఇతర సిక్కు మత సంగీతంలో గాయని కూడా. ముదాసిర్ అలీతో కలిసి ఆమె హిందీ మ్యూజిక్ వీడియో "మౌలా అలీ అలీ"లో పాడింది. 2021లో బిజె సామ్ నైజీరియన్ అంతర్జాతీయ గాయని, నిర్మాత ద్వారా అమెరికా నటుడు పాల్ రాసీ (Paul Raci), స్విస్ నటి క్రిస్టినా జుర్‌బ్రూగ్ (Christina Zurbrügg), గాయని డయానా హోపెసన్‌ (Diana Hopeson)లతో సహా ఇతర ప్రపంచ సంగీత చిహ్నాలతో కూడిన మొదటి సార్వత్రిక క్రిస్మస్ సంగీత ప్రాజెక్ట్‌లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఎంపికైంది.

2008లో, ఆమె ఎన్డీటీవి ఇమాజిన్ సింగింగ్ రియాలిటీ సిరీస్ ధూమ్ మచా దే (2008)లో భారతదేశపు ఉత్తమ ప్రత్యక్ష ప్రదర్శనకారిణి టైటిల్‌ను గెలుచుకుంది.

## కెరీర్
జస్పిందర్ గాయనిగా కెరీర్ ప్రారంభించింది. ఆమె తండ్రి కేసర్ సింగ్ నరులా 1950లలో సంగీత స్వరకర్త. ఆమె తన తండ్రి కేసర్ సింగ్ నరులా వద్ద, ఆ తరువాత రాంపూర్ సహస్వాన్ ఘరానాకు చెందిన ఉస్తాద్ గులాం సాదిక్ ఖాన్ నుండి సంగీత శిక్షణ పొందింది. ప్రారంభంలో, జస్పిందర్ నరులా సినిమా పాటలకు దూరంగా ఉండి, భజనలు, సుఫియానా కంపోజిషన్‌లు పాడటంలో నైపుణ్యం సాధించింది. కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు కళ్యాణ్‌జీ సలహా మేరకు ఆమె ముంబైకి వెళ్లింది. మాస్టర్, ఆర్ యా పార్, ''బడేమియా చోటేమియా'' (1998) వంటి చిత్రాలలో ఆమెకు మంచి పేరు వచ్చింది.

జానపద, భక్తిగీతాలు పాడడంలో రాణించిన ఆమె, దుల్హే రాజా (1998), విరాసత్ (1997), మిషన్ కాశ్మీర్ (2000), మొహబ్బతీన్, బంటీ ఔర్ బబ్లీ వంటి విజయవంతమైన బాలీవుడ్ చిత్రాలకు ఆమె తన గాత్రాన్ని అందించింది.

## వ్యక్తిగత జీవితం
ముంబైలో నివసిస్తున్న ఆమె, ఢిల్లీకి చెందిన మీడియా కన్సల్టెంట్‌ని వివాహం చేసుకుంది. జస్పిందర్ నరులా తన పాఠశాల విద్యను న్యూ ఢిల్లీలోని ఇండియా గేట్‌ వద్దనున్న గురు హరికిషన్ పబ్లిక్ స్కూల్‌లో చదివింది. ఇంద్రప్రస్థ మహిళా కళాశాల నుండి సంగీతంలో ఆమె బి.ఎ ఆనర్స్ పూర్తి చేసింది. ఆమె 2008లో ఢిల్లీ యూనివర్సిటీ నుంచి హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో పీహెచ్‌డీ పూర్తి చేసింది.

ఆమె ఫిబ్రవరి 2014లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీలో చేరింది. అయితే, కొంతకాలానికే ఆమె రాజీనామా చేసింది.

## మూలాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రీయ గాయకులు
వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:భారతీయ సిక్కులు
వర్గం:ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డుల విజేతలు
వర్గం:బాలీవుడ్ నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:పంజాబీ భాషా గాయకులు
వర్గం:సిక్కు సంగీత ప్రదర్శకులు
వర్గం:సూఫీ సంగీత ప్రదర్శకులు
వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు
వర్గం:1970 జననాలు
వర్గం:స్క్రీన్ అవార్డుల విజేతలు
ఎస్.వై.ఖురేషి

**షహబుద్దీన్ యాకూబ్ ఖురేషీ** (జననం 1947 జూన్ 11) భారతదేశపు 17 వ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (సిఇసి) గా పనిచేసిన ప్రభుత్వ అధికారి. నవీన్ చావ్లా తరువాత 2010 జూలై 30 న అతను సిఇసిగా నియమితుడయ్యాడు.

యువజన వ్యవహారాలు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖలో కార్యదర్శిగా కూడా పనిచేశారు. 

## కెరీర్
అతను 1971 బ్యాచ్‌కి చెందిన హర్యానా కేడర్‌ IAS అధికారి. అతను కమ్యూనికేషన్స్, సోషల్ మార్కెటింగ్‌లో PhD చేసాడు.

ఖురేషీ భారతదేశ సిఇసి అయిన మొదటి ముస్లిం. 2012 జూన్ 10 న పదవీ విరమణ చేసాడు.

అతను 'యాన్ అన్‌డాక్యుమెంటెడ్ వండర్ - ది మేకింగ్ ఆఫ్ ది గ్రేట్ ఇండియన్ ఎలక్షన్' అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు. భారత ఎన్నికల ప్రక్రియ లోని అపారతను, సంక్లిష్టతనూ వివరించే పుస్తకం. ఓల్డ్ ఢిల్లీ- లివింగ్ ట్రెడిషన్స్ అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు. అతని తాజా పుస్తకం ది పాపులేషన్ మిత్‌లో జనాభా నిష్పత్తిలో వచ్చే మార్పు గురించి మెజారిటీ మతస్తులలో భయాలను రేకెత్తించేలా మితవాద పార్టీలు చేసే వక్రీకరణ వలన 'ముస్లిం వృద్ధి రేటు' పట్ల అపోహలు ఎలా వచ్చాయో వెల్లడిస్తుంది. ఈ పుస్తకం ఇస్లాం గురించి, కుటుంబ నియంత్రణ గురించిన అపోహలను ఛేదించింది.

అతను 2011 లోను మళ్లీ 2012 లోనూ *ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్* వారి 100 మంది అత్యంత శక్తివంతమైన భారతీయుల జాబితాలో స్థానం సంపాదించాడు.

ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలోని క్లస్టర్ ఇన్నోవేషన్ సెంటర్‌లో బోధించడం, మార్గదర్శకత్వం చేయడం ద్వారా కేంద్రంలో గౌరవ ఆచార్యుని హోదాలో తన అభిరుచులను కొనసాగిస్తున్నాడు. అతను అంతర్జాతీయ ఎన్నికల సలహా మండలిలో సభ్యుడు కూడా.

టెలివిజన్ ఛానెల్ CNN-IBN లో *డెవిల్స్ అడ్వకేట్* కార్యక్రమంలో కరణ్ థాపర్ స్పందిస్తూ, అన్నా హజారే ప్రతిపాదించిన *రీకాల్ అండ్* *రిజెక్ట్ రైట్* ఆలోచన భారతదేశంలో సాధ్యం కాదని వ్యతిరేకించాడు. అయితే, కొంతకాలం తర్వాత ఒక టీవీ ఇంటర్వ్యూలో అతను తిరస్కరించే హక్కును పరిగణించవచ్చని చెప్పాడు.

డాక్టర్ SY ఖురేషీకి 2016 మేలో నేషనల్ ఇండియన్ స్టూడెంట్స్ యూనియన్ UK లో గౌరవ ఫెలోషిప్ లభించింది. ఈ ఫెలోషిప్ తొలి గ్రహీతలైన షబానా అజ్మీ, జావేద్ అక్తర్‌ల సరసన చేరాడు.

2019 లో ప్రచురించబడిన "ది గ్రేట్ మార్చ్ ఆఫ్ డెమోక్రసీ: సెవెన్ డికేడ్స్ ఆఫ్ ఇండియాస్ ఎలక్షన్" పుస్తకానికి ఖూరేషీ సంపాదకత్వం వహించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1947 జననాలు
వర్గం:భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్లు
హెచ్‌.డి రేవణ్ణ

**హరదనహళ్లి దేవెగౌడ రేవన్న** (జననం 17 డిసెంబర్ 1957) కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు  కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని శాసనసభ సభ్యుడు, హసన్ జిల్లాలోని హోలెనరసిపూర్ నియోజకవర్గం నుంచి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి కర్ణాటక శాసనసభకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు.  హెచ్ డి రేవణ్ణ  జనతాదళ్ (సెక్యులర్) పార్టీకి చెందిన వాడు.  రేవణ్ణ కుమారుడు ప్రజ్వల్ రేవణ్ణపై 20 ఏళ్ల యువకుడు తన తల్లి ని కిడ్నాప్ చేశాడని పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశాడు. 2024 ఏప్రిల్‌లో హెచ్‌డి రేవణ్ణపై కిడ్నాప్ కేసు నమోదైంది.

## వ్యక్తిగత జీవితం

హెచ్ డి రేవణ్ణ భారత మాజీ ప్రధాని హెచ్‌డి దేవెగౌడ  చానమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ‌హెచ్‌డి కుమారస్వామికి అన్నయ్య. హెచ్ డి రేవణ్ణ భవానీ రేవణ్ణను వివాహం చేసుకున్నాడు.  ఈ దంపతులకు ఇద్దరు కుమారులు సూరజ్,  ప్రజ్వల్ ఉన్నారు.  ప్రజ్వల్ రేవణ్ణ 2019లో హాసన్ నియోజకవర్గం నుంచి లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యారు.

## రాజకీయ జీవితం

1994లో హెచ్ డి రేవణ్ణ హోలెనరసిపూర్ నియోజకవర్గం నుంచి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి మొదటిసారి కర్ణాటక శాసనసభ కు ఎన్నికయ్యారు . హెచ్ డి రేవణ్ణ 1999లో అదే నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు, 2004 ఎన్నికలలో రెండవసారి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి కర్ణాటక శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. 2004లో ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి ధరమ్ సింగ్,  హెచ్‌డి కుమారస్వామి ప్రభుత్వాలలో విద్యుత్ శాఖ ప్రజాపనుల శాఖ మంత్రిగా పని చేశాడు.  హెచ్‌డీ రేవణ్ణ కర్ణాటక మిల్క్ ఫెడరేషన్ (కేఎంఎఫ్)కి 9 ఏళ్ల పాటు అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు.  2018 కర్ణాటక అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో హోలెనరసిపూర్ నుంచి హెచ్‌డీ రేవణ్ణ 92,713 ఓట్లు సాధించి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:1957 జననాలు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
భూపేష్ గుప్తా

**భూపేష్ గుప్తా (**20 అక్టోబరు 1914 – 6 ఆగస్టు 1981) భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, కమ్యూనిష్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా నాయకుడు.  

అతను  రాజ్యసభ సీనియర్ కమ్యూనిస్టు నాయకులలో, పార్లమెంటు సభ్యులలో ఒకడు. 1952 మే 13న రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికైన అతను 1981లో మరణించే వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగాడు. అతను మరణించే సమయానికి రాజ్యసభలో ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. 

అతను 1914 అక్టోబరు 20న బ్రిటిష్ ఇండియా బెంగాల్ ప్రావిన్స్ పూర్వపు మైమెన్సింగ్ జిల్లా ఇట్నా గ్రామంలో జన్మించాడు. అతను కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం స్కాటిష్ చర్చి కళాశాలలో చదువుకున్నాడు. భూపేష్ గుప్తా తన ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో బెంగాల్ విప్లవాత్మక సమూహం అనుశీలన సమితి చురుకుగా ఉన్నప్పుడు భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో చేరాడు.

అతను యూనివర్శిటీ కాలేజ్ లండన్ నుండి తన బారిస్టర్-ఎట్-లా పూర్తి చేశాడు.  లండన్ లోని మిడిల్ టెంపుల్ నుండి బార్ గా పిలువబడ్డాడు. ఇంగ్లాండ్ లో అతను   ఇందిరా గాంధీకి సన్నిహిత స్నేహితునిగా ఉన్నాడు.  ఎందుకంటే వారిద్దరూ ఇండియా లీగ్ కార్యకలాపాలలో పాల్గొన్నారు. అయితే వారి రాజకీయ విశ్వాసం తరువాత కాలంలో భిన్నంగా ఉండేది. [3]  &#x5B;*[[వికీపీడియా:నిర్ధారత్వం|<span title="Quotation needed from source to verify. (December 2021)">need quotation to verify</span>]]*&#x5D;

## తరువాతి జీవితం
1952 మే 13 నుండి తన మరణం వరకు పశ్చిమ బెంగాల్ నుండి ఐదు సార్లు రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. 1958, 1964, 1970,  1976లలో ఆయన తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. అతను నైపుణ్యం కలిగిన పార్లమెంటు సభ్యుడు. అతను ఆగష్టు 6,1981 న మాస్కోలో మరణించాడు.

## మూలాలు

## వనరులు

* 
వర్గం:కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:1981 మరణాలు
వర్గం:1914 జననాలు
హర్షవర్ధన్ రామేశ్వర్

**హర్షవర్ధన్ రామేశ్వర్** భారతదేశానికి చెందిన సంగీత దర్శకుడు, పాటల రచయిత,   గాయకుడు. ఆయన 2017లో అర్జున్ రెడ్డి సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు.

## పని చేసిన సినిమాలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*
పార్వతీకృష్ణన్

**పార్వతి కృష్ణన్** (15 మార్చి 1919 - 20 ఫిబ్రవరి 2014)  భారతీయ రాజకీయవేత్త. ఆమె కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా నాయకురాలు.

## జీవిత విశేషాలు
పార్వతీ కృష్ణన్  1919 మార్చి 15న పరమశివ సుబ్బరాయన్, రాధాబాయి సుబ్బరాయన్ దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గ్రాడ్యుయేషన్ (ఆనర్స్) పూర్తి చేసిన తర్వాత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా సభ్యత్వం పొందింది.

## ఎన్నికల చరిత్ర
పార్వతి భారత కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ సభ్యురాలిగా కోయంబత్తూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం (టిఎ రామలింగం చెట్టియార్ మరణం తర్వాత) పోటీ చేసింది.  తరువాత 1954 ఏప్రిల్ 3 న, ఆమె రాజ్యసభకు ఎన్నికయింది. 1957 మార్చి 12 వరకు రాజ్యసభ సభ్యురాలుగా ఉంది. ఆమె 1957 మరియు 1977లో కోయంబత్తూరు నుండి లోక్‌సభకు ఎన్నికయింది.    1974 1962 లో ఉప ఎన్నికలో      , 1980  సాధారణ ఎన్నికలలో కూడా ఓటమిని ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. 

## కుటుంబం
ఆమెకు డిసెంబరు 1942లో ఎన్.కె. కృష్ణన్ తో వివాహం జరిగింది. ఆమెకు కుమార్తె ఇందిరానీ, మనవరాలు పూర్ణిమ ఉన్నారు. ఆమె 2014 ఫిబ్రవరి 20 న మరణించింది.  

## మూలాలు

## వ్యాఖ్య

* 
* 
వర్గం:భారత రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:2014 మరణాలు
వర్గం:1919 జననాలు
జ్ఞానేష్ కుమార్

**జ్ఞానేష్ కుమార్** (జననం 27 జనవరి 1964) 1988 జట్టుకు చెందిన రిటైర్డ్ ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ అధికారి, కేరళ కేడర్ కు చెందిన అతను 26వ భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరుగా పనిచేస్తున్నారు. అతను 2025 ఫిబ్రవరి 17న ఈ పదవికి నియమితులయ్యారు.గతంలో జ్ఞానేష్ కుమార్ భారత ఎన్నికల కమిషనరుగా పనిచేశారు. అలాగే అతను 2024 జనవరి 31న భారత సహకార కార్యదర్శి పదవి నుండి పదవీ విరమణ చేశారు.

ఆయన 2025 ఫిబ్రవరి 19న భారత ఎన్నికల కమిషనర్‌గా భాద్యతలు చేపట్టాడు.
## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం

జ్ఞానేష్ కుమార్ భారతదేశంలోని ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఆగ్రా జిల్లాలో 1964 జనవరి 27న జన్మించాడు. జ్ఞానేష్ కుమార్ ఐఐటి కాన్పూర్  నుండి సివిల్ ఇంజనీరింగ్‌లో తన బ్యాచిలర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ పూర్తి చేసారు, ఇండియాలో బిజినెస్ ఫైనాన్స్  హెచ్ఐడి, హార్వర్డ్ యూనివర్సిటీ, యుఎస్ లో ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఎకనామిక్స్ చదివారు. 

## వృత్తిజీవితం

జ్ఞానేష్ కుమార్ గతంలో కేంద్రంలో పార్లమెంటరీ వ్యవహారాల కార్యదర్శిగా పనిచేశారు  హోం మంత్రిత్వ శాఖలో అదనపు కార్యదర్శిగా కూడా పనిచేశారు. జ్ఞానేష్ కుమార్ తన పదవీ కాలంలో అనేక సహకార సంస్థలను ఏర్పాటు చేశాడు, సహకార మంత్రిత్వ శాఖ  మల్టీ-స్టేట్ కోఆపరేటివ్ సొసైటీస్ (ఎమ్మెస్సీ ఎస్) (సవరణ) చట్టం, 2023, మూడు కొత్త జాతీయ సహకార సంస్థలు ఏర్పాటు చేశాడు. భారతీయ బీజ్ సహకారి సమితి లిమిటెడ్ (బి బి ఎస్ ఎస్ ఎల్) నేషనల్ కోఆపరేటివ్ ఆర్గానిక్స్ లిమిటెడ్ (ఎన్ సి ఓ ఎల్),  నేషనల్ కోఆపరేటివ్ ఎక్స్‌పోర్ట్ లిమిటెడ్ (ఎన్సీఈఎల్) లాంటి సహకార సంస్థలను భారతదేశంలో ఏర్పాటు చేశారు.

జ్ఞానేష్ కుమార్ యుపిఎ ప్రభుత్వ హయాంలో 2007 నుండి 2012 వరకు రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖలో జాయింట్ సెక్రటరీ (రక్షణ శాఖ కార్యదర్శి)గా పనిచేశారు. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:1964 జననాలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:ప్రభుత్వ పదవవులు నిర్వహిస్తున్న వ్యక్తులు
వర్గం:ప్రభుత్వ అధికారులు
సెంబనార్కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం

**సెంబనార్కోయిల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం** తమిళనాడులోని పూర్వ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం. ఈ నియోజకవర్గం 1967 నుండి 1971 వరకు ఉనికిలో ఉంది.

## శాసనసభ సభ్యులు

## ఎన్నికల ఫలితాలు

### 1971

### 1967

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు మాజీ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
వందవాసి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం

**వందవాసి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం** తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని పూర్వ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం.​​ ఈ నియోజకవర్గం 2008 నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా రద్దయింది.

## అసెంబ్లీ సెగ్మెంట్లు
వందవాసి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం కింది అసెంబ్లీ సెగ్మెంట్‌లతో కూడి ఉంది: 

# తిరువణ్ణామలై (2009 తర్వాత తిరువణ్ణామలై నియోజకవర్గానికి మార్చబడింది )
# పోలూరు (2009 తర్వాత ఆరణి నియోజకవర్గానికి మారారు )
# వందవాసి (SC) (2009 తర్వాత ఆరణి నియోజకవర్గానికి మారారు )
# పెరనమల్లూర్ (అలస్యము)
# మేల్మలయనూర్ (పనిచేయలేదు)
# అల్లం ( 2009 తర్వాత ఆరణి నియోజకవర్గానికి మారింది)

## లోక్‌సభ సభ్యులు

## ఎన్నికల ఫలితాలు

### 2004

### సాధారణ ఎన్నికలు 1999

### సాధారణ ఎన్నికలు 1998

### సాధారణ ఎన్నికలు 1996

### సాధారణ ఎన్నికలు 1991

### సాధారణ ఎన్నికలు 1989

### సాధారణ ఎన్నికలు 1984

### సాధారణ ఎన్నికలు 1980

### సాధారణ ఎన్నికలు 1977

### సాధారణ ఎన్నికలు 1971

### సాధారణ ఎన్నికలు 1967

### సాధారణ ఎన్నికలు 1962

## మూలాలు

వర్గం:లోక్‌సభ మాజీ నియోజకవర్గాలు
గురుదాస్ దాస్ గుప్తా

**గురుదాస్ దాస్‌గుప్తా** (3 నవంబర్ 1936-31 అక్టోబర్ 2019)  భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకుడు. 1950లు, 1960లలో అతను విద్యార్థి నాయకుడిగా అనేక పదవులను నిర్వహించాడు. ఆ తర్వాత 1985 నుంచి 2000 వరకు మూడు సార్లు రాజ్యసభ సభ్యుడిగా, 2004 నుంచి 2014 వరకు రెండు సార్లు లోక్లోక్ సభ పనిచేసాడు.

## జీవితచరిత్ర
గురుదాస్ దాస్‌గుప్తా 1936 నవంబర్ 3న బ్రిటిష్ ఇండియా బారిసాల్ (ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్ ఉంది) లో నిహార్ దేవి, దుర్గా ప్రసన్న దాస్గుప్తాలకు జన్మించాడు. 1965 జూన్ 18న ఆయన జయశ్రీ దాస్ గుప్తాను వివాహం చేసుకున్నాడు.

విద్యార్థి నాయకుడిగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చాడు. 1957లో అశుతోష్ కళాశాల విద్యార్థుల సంఘం ప్రధాన కార్యదర్శిగా, 1958 నుండి 1960 వరకు అవిభక్త బెంగాల్ ప్రావిన్షియల్ స్టూడెంట్స్ ఫెడరేషన్ అధ్యక్షుడిగా, ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. 1965లో, అతను డిఫెన్స్ ఆఫ్ ఇండియా నిబంధనల ప్రకారం నిర్బంధించబడ్డాడు. 1950-60ల కాలంలో ఆయన అనేకసార్లు అజ్ఞాతంలోకి వెళ్ళాడు.

1967 నుండి 1977 వరకు ఆల్ ఇండియా యూత్ ఫెడరేషన్ పశ్చిమ బెంగాల్ కమిటీకి దాస్ గుప్తా ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. అతను 1968,1970,1973లలో పశ్చిమ బెంగాల్ యూత్ ఫెస్టివల్ ప్రిపరేటరీ కమిటీకి ప్రధాన కార్యదర్శిగా కూడా పనిచేసాడు. 1970లో బుడాపెస్ట్ జరిగిన ప్రపంచ యువజన కాంగ్రెస్ లో భారత ప్రతినిధి బృందానికి ఆయన నాయకత్వం వహించాడు.

1964లో కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సి. పి. ఐ) విడిపోయిన తరువాత కూడా ఆయన ఆ పదవిలోనే కొనసాగాడు. 1970లలో ఆయన సిపిఐ కార్మిక విభాగంలో పనిచేశసాడు.  ఆయన అఖిల భారత ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెస్, భారతీయ ఖేత్ మజ్దూర్ యూనియన్ ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేసాడు.

25 ఏళ్ల పాటు పార్లమెంటు సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. 1985, 1988, 1994లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. దాస్ గుప్తా 2001లో అఖిల భారత ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెస్ (ఎఐటియుసి) ప్రధాన కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యాడు. 2004లో సిపిఐ జాతీయ సచివాలయ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 2004లో పశ్చిమ బెంగాల్ పన్స్కురా నుంచి 14వ లోక్సభ ఎన్నికయ్యాడు. 2009లో పశ్చిమ బెంగాల్లోని ఘటల్ నుంచి 15వ లోక్సభ ఎన్నికయ్యాడు. హర్షద్ మెహతా కుంభకోణం, 2జి స్పెక్ట్రం కేసులపై సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు.

ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ సమస్యల కారణంగా దాస్ గుప్తా 2019 అక్టోబర్ 31న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:14వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:2019 మరణాలు
వర్గం:1936 జననాలు
తాండరంబట్టు శాసనసభ నియోజకవర్గం

**తాండరాంబట్టు శాసనసభ నియోజకవర్గం** తమిళనాడులోని పూర్వ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం. ఈ నియోజకవర్గం 2008 నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా రద్దయింది.

## శాసనసభ సభ్యులు

## ఎన్నికల ఫలితాలు

### 2006

### 2001

### 1996

### 1991

### 1989

### 1984

### 1980

### 1977

### 1971

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడు మాజీ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ నుండి రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా

ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ ( ఆప్ ; అనువాదం.  కామన్ మ్యాన్ పార్టీ ) భారతదేశంలోని ఒక రాజకీయ పార్టీ, దీనిని నవంబర్ 2012లో అరవింద్ కేజ్రీవాల్, అతని సహచరులు స్థాపించారు. ఇది ప్రస్తుతం రెండు ప్రభుత్వాలకు పాలక పక్షంగా ఉంది: ఢిల్లీ,  పంజాబ్ రాష్ట్రం. రాజ్యసభ సభ్యులు ఆరు సంవత్సరాల కాలానికి ఎన్నుకోబడతారు.

## మూలాలు

వర్గం:రాజకీయ పార్టీల వారీగా రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితాలు
వర్గం:ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీకి చెందిన రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:జాబితాలు
భారతీయ జనతా పార్టీ నుండి రాజ్యసభ సభ్యుల జాబితా

రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా రాజకీయ వ్యవస్థలోని రెండు ప్రధాన పార్టీలలో భారతీయ జనతా పార్టీ (బీజేపీ) ఒకటి, మరొకటి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్. 2015 నాటికి లోక్‌సభ (హౌస్ ఆఫ్ పీపుల్) లో ప్రాతినిధ్య పరంగా దేశంలో అతిపెద్ద రాజకీయ పార్టీ, ప్రాథమిక సభ్యత్వం పరంగా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రాజకీయ పార్టీ.

## భారతీయ జనతా పార్టీ నుండి రాజ్యసభ సభ్యులు

* *  - సిట్టింగ్ సభ్యుడు
* † - రాజీనామా చేశారు
* ‡ - పదవీకాలంలో మరణించారు
* # – పదవీకాలంలో లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యారు
* § - అనర్హులు
* ↑ – సీటు ఖాళీగా ఉన్నట్లు ప్రకటించింది

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ
ప్రస్తుత భారత శాసనసభ స్పీకర్ల, ఛైర్‌పర్సన్ల జాబితా

రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియాలో వివిధ కేంద్ర, రాష్ట్ర శాసనసభలకు స్పీకర్ లేదా చైర్‌పర్సన్ అధ్యక్షత వహిస్తారు. ఇరవై ఎనిమిది రాష్ట్రాలు, మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు లోక్‌సభ, శాసనసభలకు స్పీకరు అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తారు. అదేవిధంగా రాష్ట్ర శాసనసభలో ఎగువసభ ఉన్న ఆరు రాష్ట్రాలలో ప్రతి శాసనమండలికి, రాజ్యసభకు, ఒక చైర్‌పర్సన్ నేతృత్వం వహిస్తారు.

## భారత పార్లమెంటు
ఇది భారత పార్లమెంటు ఉభయ సభల ప్రస్తుత స్పీకర్‌లు, ఛైర్‌పర్సన్‌ల జాబితా (వరుసగా):

### రాజ్యసభ

# **↑** భారత ఉపరాష్ట్రపతి రాజ్యసభకు *ఎక్స్-అఫీషియో* చైర్‌పర్సన్

### లోక్‌సభ

## రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల శాసనసభలు

### రాష్ట్ర శాసనసభలు
ఇది భారత రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు శాసనసభల ప్రస్తుత స్పీకర్లు, డిప్యూటీ స్పీకర్ల జాబితా.

రాష్ట్రంలోని ఈ క్రింది ఆరు రాష్ట్రాలలో మాత్రమే శాసనమండళ్లు ఉన్నాయి. ఇది భారత రాష్ట్రాల శాసన మండలి ప్రస్తుత చైర్‌పర్సన్‌లు, ఉపాధ్యక్షుల జాబితా :

## ఇవి కూడా చూడండి
* లోక్‌సభ స్పీకర్
* లోక్‌సభ డిప్యూటీ స్పీకర్

## మూలాలు

## ఇతర మూలాలు


వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశ శాసనసభ స్పీకర్ల జాబితాలు
వర్గం:తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు
పీటర్ లాష్లే

పీటర్ లాష్లీగా పిలువబడే **పాట్రిక్ డగ్లస్ లాష్లే** (11 ఫిబ్రవరి 1937 - 4 సెప్టెంబర్ 2023) బార్బాడియన్ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. 1960వ దశకంలో వెస్టిండీస్ తరఫున నాలుగు టెస్టులు ఆడాడు. 

## కెరీర్
తన కెరీర్ తరువాత ఓపెనర్ గా మారిన మిడిల్ ఆర్డర్ బ్యాట్స్ మన్ అయిన లాష్లీ 1958 నుండి 1975 వరకు బార్బడోస్ తరఫున దేశవాళీ క్రికెట్ ఆడాడు. 1966-67లో గయానాపై చేసిన 204 పరుగులే అతని అత్యధిక స్కోరు. 

1960-61లో ఆస్ట్రేలియా, 1966లో ఇంగ్లాండ్ లో వెస్టిండీస్ జట్టుతో పర్యటించినప్పటికీ టెస్టు జట్టులో నిలదొక్కుకోలేకపోయాడు. టెస్ట్ క్రికెట్ లో తనను ఔట్ చేసిన అత్యంత చెత్త బౌలర్ లాష్లీ అని జెఫ్రీ బాయ్ కాట్ పేర్కొన్నాడు - బాయ్ కాట్ 1966లో లీడ్స్ లో జరిగిన నాల్గవ టెస్ట్ లో తన ఏకైక టెస్ట్ బాధితుడు. 

## మరణం
పీటర్ లాష్లీ 2023 సెప్టెంబరు 4 న బార్బడోస్లో 86 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు.

## మూలాలు
వర్గం:1937 జననాలు

## బాహ్య లింకులు

*
ఉత్తరాఖండ్ గవర్నర్ల జాబితా

**ఉత్తరాఖండ్ గవర్నర్, ** భారతదేశంలోని ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రానికి నామమాత్రపు రాష్ట్రాధినేత, భారత రాష్ట్రపతి ప్రతినిధి, ఐదు సంవత్సరాల కాలానికి రాష్ట్రపతిచే నియమించబడతారు. రాష్ట్రపతి ఇష్టానుసారం పదవీ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తారు. గవర్నర్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి. దాని కార్యనిర్వాహక చర్యలన్నీ గవర్నర్ పేరు మీద జరుగతాయి. అయితే, రాష్ట్ర స్థాయిలో వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని కలిగి ఉన్న ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రి నేతృత్వం లోని ప్రముఖంగా ఎన్నికైన ఉత్తరాఖండ్ మంత్రుల మండలి సలహా మేరకు గవర్నర్ తప్పనిసరిగా పని చేయాలి. భారత రాజ్యాంగం గవర్నర్‌కు మంత్రిత్వ శాఖను నియమించడం లేదా తొలగించడం, రాష్ట్రపతి పాలనను సిఫార్సు చేయడం లేదా రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం బిల్లులను రిజర్వ్ చేయడం వంటి తన స్వంత అభీష్టానుసారం వ్యవహరించడానికి అధికారం ఇస్తుంది. ఉత్తరాఖండ్ గవర్నర్ డెహ్రాడూన్, నైనిటాల్‌లోని రాజ్ భవన్‌లలో వారి అధికారిక నివాసాలను కలిగి ఉన్నారు.
 
ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని హిమాలయ జిల్లాల నుండి ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం 2000 నవంబరు 9న ఏర్పడింది. 2000 - 2003 మధ్య పదవిలో పనిచేసిన సుర్జీత్ సింగ్ బర్నాలా రాష్ట్ర మొదటి గవర్నర్. ప్రస్తుత గవర్నరు గుర్మీత్ సింగ్ 2021 సెప్టెంబరు 14 నుండి పదవిలో ఉన్నారు. ఇప్పటి వరకు ఎనిమిది మంది వ్యక్తులు ఈ పదవిలో పనిచేసారు.ఇద్దరు మహిళల మార్గరెట్ అల్వా, బేబీ రాణి మౌర్య రాష్ట్ర గవర్నర్లుగా పనిచేసారు. ఇప్పటి వరకు ఏ గవర్నరు వారి పదవీకాలం పూర్తిగా పనిచేయలేదు. సుదర్శన్ అగర్వాల్ 4 సంవత్సరాల 293 రోజుల పాటు సుదీర్ఘకాలం గవర్నర్‌గా పనిచేసిన రికార్డును కలిగి ఉన్నారు.

## అర్హతలు
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 157, ఆర్టికల్ 158 గవర్నర్ పదవికి అర్హత అవసరాలను పేర్కొంటున్నాయి. అవి క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

గవర్నరు తప్పనిసరిగా:

* భారతదేశ పౌరుడిగా ఉండండి .
* కనీసం 35 సంవత్సరాల వయస్సు ఉండాలి.
* పార్లమెంటు లేదా రాష్ట్ర శాసనసభలో ఏ సభలోనూ సభ్యుడు కాకూడదు .
* లాభదాయకమైన ఏ పదవిని కలిగి ఉండకూడదు.

## అధికారాలు, విధులు
గవర్నరు అనేక రకాల అధికారాలను కలిగి ఉంటారు:

* పరిపాలన, నియామకాలు, తొలగింపులకు సంబంధించిన కార్యనిర్వాహక అధికారాలు, 
* చట్టాన్ని రూపొందించడం, రాష్ట్ర శాసనసభకు సంబంధించిన శాసన అధికారాలు, అంటే విధానసభ (శాసనసభ), విధాన పరిషత్, (శాసనమండలి)
* విచక్షణ అధికారాలు గవర్నర్ విచక్షణ ప్రకారం నిర్వహించబడతాయి.

వివిధ రాజ్యాంగ అధికారాలను అనుభవించడమే కాకుండా, ఉత్తరాఖండ్ గవర్నర్ ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని విశ్వవిద్యాలయాలకు *ఎక్స్-అఫీషియో* ఛాన్సలరుగా వ్యవహరిస్తారు.

## పనిచేసిన గవర్నర్ల జాబితా
ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పటినుండి ఈ దిగువ వివరిపబడినవారు ఉత్తరాఖండ్ గవర్నర్లుగా పనిచేసారు.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
వర్గం:ఉత్తరాఖండ్‌‌కు సంబంధించిన జాబితాలు
మిజోరం గవర్నర్ల జాబితా

**మిజోరం గవర్నరు,** భారతదేశం లోని మిజోరం రాష్ట్రానికి నామమాత్రపు రాష్ట్రాధినేత, భారత రాష్ట్రపతి ప్రతినిధి, ఐదు సంవత్సరాల కాలానికి రాష్ట్రపతిచే నియమించబడతారు. మిజోరం ప్రస్తుత గవర్నరుగా వీ.కే.సింగ్ 2024 డిసెంబరు 25 నుండి అధికారంలో ఉన్నారు.

## అధికారాలు, విధులు
గవర్నర్ అనేక రకాల అధికారాలను కలిగి ఉంటారు:

* పరిపాలన, నియామకాలు, తొలగింపులకు సంబంధించిన **కార్యనిర్వాహక అధికారాలు, **
* **చట్టాన్ని రూపొందించడం, రాష్ట్ర శాసనసభకు సంబంధించిన శాసన అధికారాలు**, అంటే విధానసభ లేదా విధాన పరిషత్ 
* **విచక్షణ అధికారాలు** గవర్నర్ విచక్షణ ప్రకారం నిర్వహించబడతాయి.

## రాష్ట్ర హోదాకు ముందు
ఎస్.జె. దాస్ 1972 జనవరి 21 నుండి 1972 ఏప్రిల్ 23 వరకు మిజోరం ప్రధాన కమిషనర్‌గా ఉన్నారు. అతను తర్వాత ఈ దిగువ జాబితాలోని వారు లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లుగా వరసగా పనిచేసారు.

## రాష్ట్ర హోదా తరువాత గవర్నర్లగా పనిచేసినవారు
మిజోరం రాష్ట్ర హోదా పొందిన తరువాత ఈ క్రింది వారు గవర్నర్లుగా పనిచేసారు.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
వర్గం:మిజోరంకు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:మిజోరం గవర్నర్లు
వర్గం:జాబితాలు
నాగాలాండ్ గవర్నర్ల జాబితా

**నాగాలాండ్ గవర్నర్,** భారతదేశం లోని నాగాలాండ్ రాష్ట్రానికి నామమాత్రపు రాష్ట్రాధినేత, భారత రాష్ట్రపతి ప్రతినిధి, ఐదు సంవత్సరాల కాలానికి ఆయనచే నియమించబడతారు. ప్రస్తుత గవర్నరుగా లా. గణేశన్ 2023 ఫిబ్రవరి 20 నుండి అధికారంలో ఉన్నారు.
## అధికారాలు & విధులు
ఇవి కూడా చూడండి: గవర్నరు అధికారాలు & విధులు

గవర్నరుకు అనేక రకాల అధికారాలను కలిగి ఉంటారు:

* పరిపాలన, నియామకాలు, తొలగింపులకు సంబంధించిన **కార్యనిర్వాహక అధికారాలు, **
* **చట్టాన్ని రూపొందించడం మరియు రాష్ట్ర శాసనసభకు సంబంధించిన శాసన అధికారాలు**, అంటే విధానసభ లేదా విధాన పరిషత్ 
* **విచక్షణ అధికారాలు** గవర్నర్ విచక్షణ ప్రకారం నిర్వహించబడతాయి.

## పనిచేసిన గవర్నర్లు జాబితా
ఈ దిగువ వారు నాగాలాండ్ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పటినుండి గవర్నర్లుగా పనిచేసారు

## ఇవి కూడా చూడండి

* నాగాలాండ్
* భారతదేశ గవర్నర్లు
* నాగాలాండ్ ముఖ్యమంత్రి

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
* https://web.archive.org/web/20070208084406/http://www.nagaland.nic.in/functionaries/rajbhavan/list.htm

* https://nagaland.gov.in/governors

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
వర్గం:నాగాలాండ్ గవర్నర్లు
నిక్సన్ మెక్లీన్

**నిక్సన్ అలెక్సీ మెక్నమారా మెక్లీన్**  (జననం 1973, జూలై 20) సెయింట్ విన్సెంట్, గ్రెనడిన్స్ కు చెందిన వెస్టిండీస్ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. విండీస్ తరఫున టెస్టులు, వన్డేలు ఆడిన కుడిచేతి ఫాస్ట్ బౌలర్ గా కనిపించాడు. మెక్లీన్ తన క్రికెట్ కెరీర్లో విండ్వార్డ్ ఐలాండ్స్, హాంప్షైర్, క్వాజులు-నాటాల్, సోమర్సెట్, కాంటర్బరీ విజార్డ్స్ తరపున కూడా ఆడాడు.

## క్రీడా జీవితం
1996లో మెల్బోర్న్లో ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన మ్యాచ్లో 33 పరుగులిచ్చి రెండు వికెట్లు పడగొట్టి విండీస్ తరఫున వన్డేల్లో అరంగేట్రం చేశాడు. 1998లో మెక్ లీన్ ఇంగ్లీష్ జట్టు హాంప్ షైర్ తో జతకలిశాడు, అక్కడ అతను రెండు సీజన్ల పాటు ఉన్నాడు. హాంప్ షైర్ తో కలిసి 51 పరిమిత ఓవర్ల వికెట్లతో పాటు 30 కంటే తక్కువ సగటుతో వచ్చిన 108 ఫస్ట్ క్లాస్ వికెట్లు పడగొట్టాడు. విండ్వార్డ్ ఐలాండ్స్  విజయవంతమైన 2000-01 రెడ్ స్ట్రిప్ బౌల్ ప్రచారంలో టోర్నమెంట్  ప్రధాన వికెట్ టేకర్గా మెక్లీన్ కూడా ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాడు. 

ఆ తర్వాత 2001లో దక్షిణాఫ్రికా క్లబ్ క్వాజులు-నాటాల్ లో చేరాడు. అరంగేట్రం సీజన్లో 16.13 సగటుతో 44 ఫస్ట్క్లాస్ వికెట్లు, 15.33 సగటుతో 15 లిస్ట్ ఏ వికెట్లు పడగొట్టాడు. ఆ విధంగా అతను 2001-02 సీజన్లో స్టాండర్డ్ బ్యాంక్ కప్, సూపర్స్పోర్ట్ సిరీస్, దక్షిణాఫ్రికా  దేశవాళీ వన్డే, నాలుగు రోజుల టోర్నమెంట్లను గెలుచుకోవడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఆ తర్వాత వరుసగా మరో సీజన్ వరకు క్లబ్ లో కొనసాగాడు. నేటాల్ తరఫున మెక్లీన్ అద్భుతమైన ప్రదర్శనతో విండీస్ వరల్డ్ కప్ 2003 జట్టులో చోటు దక్కించుకున్నాడు.

2003లో మెక్ లీన్ సోమర్సెట్ తో జతకలిశాడు, అక్కడ అతను మూడు సీజన్ల పాటు కొనసాగాడు. 79 పరుగులిచ్చి 6 వికెట్లు పడగొట్టిన అతడు ఆ క్లబ్ తరఫున 33 మ్యాచ్ ల్లో 29.22 సగటుతో 120 ఫస్ట్ క్లాస్ వికెట్లు పడగొట్టాడు. ఆ తర్వాత 2005లో న్యూజిలాండ్ జట్టు కాంటర్బరీ విజార్డ్స్ జట్టులో చేరాడు.

## తరువాత పని
తన ఆట రోజులకు ముగింపు పలికిన తరువాత, మెక్లీన్ మాజీ ఆటగాళ్ల సహాయంతో దేశవాళీ స్థాయిలో ఆటను మెరుగుపరచడానికి రూపొందించిన వెస్ట్ ఇండీస్ రిటైర్డ్ ప్లేయర్స్ ఫౌండేషన్ బోర్డులో చేరాడు. మెక్ లీన్ ప్రస్తుతం వెస్టిండీస్ ప్లేయర్స్ అసోసియేషన్ కు వైస్ ప్రెసిడెంట్ గా వ్యవహరిస్తున్నాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1973 జననాలు
రీతూ నేగి

**రీతూ నేగి** (జననం 30 మే 1992) హిమాచల్ ప్రదేశ్ కు చెందిన భారతీయ కబడ్డీ క్రీడాకారిణి. 2022 ఆసియా క్రీడల్లో స్వర్ణ పతకం సాధించిన భారత జట్టుకు ఆమె కెప్టెన్. 2023 అక్టోబరు 7 న జరిగిన ఫైనల్లో భారత జట్టు చైనీస్ తైపీని ఓడించింది.

ఆసియా క్రీడల్లో పతకాలు సాధించిన రాష్ట్ర పతక విజేతలను హిమాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి సుఖ్విందర్ సింగ్ సుఖు సన్మానించి రూ.15 లక్షల నగదు పురస్కారాన్ని అందజేశారు.

## కెరీర్
2018 ఆసియా క్రీడల్లో రజత పతకం సాధించిన భారత కబడ్డీ జట్టుతో పాటు 2019 దక్షిణాసియా క్రీడల్లో స్వర్ణం సాధించిన జట్టులో నేగి సభ్యురాలు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
రీతు హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని సిర్మౌర్ జిల్లాలోని ట్రాన్స్‌గిరి ప్రాంతంలోని షిల్లై ప్రాంతంలోని షారోగ్ గ్రామానికి చెందినది. ఆమె రోహిత్ గులియాను వివాహం చేసుకుంది, అతను కూడా కబడ్డీ క్రీడాకారుడు.

## అవార్డులు
2024 జనవరి 9 న భారత రాష్ట్రపతి నేగిని అర్జున అవార్డుతో సత్కరించారు.

## మూలాలు

వర్గం:అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1992 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ల జాబితా

**జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్** భారతదేశంలోని జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి నామమాత్రపు రాష్ట్రాధినేత, భారత రాష్ట్రపతి ప్రతినిధి, ఐదు సంవత్సరాల కాలానికి రాష్ట్రపతిచే నియమించబడతారు.

జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రాన్ని రెండు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలుగా పునర్వ్యవస్థీకరిస్తూ భారత పార్లమెంటులో 2019 ఆగస్టులో చట్టం ఆమోదించబడిన తర్వాత లెఫ్టినెంట్ గవర్నరు కార్యాలయం స్థాపించబడింది. 2019 అక్టోబరు 31న జమ్మూ కాశ్మీర్, లడఖ్.  చట్టంలోని నిబంధనల ప్రకారం జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్, లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ పదవులు సృష్టించబడ్డాయి.

## జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు

* **<sup>†</sup>** కార్యాలయంలోనే మరణించారు
* **<sup>§</sup>** పదవికి రాజీనామా చేశారు
* కార్యాలయం నుండి తొలగించబడింది

## ఇవీ కూడా చూడండి

* ప్రస్తుత భారతీయ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు నిర్వాహకుల జాబితా
* జమ్మూ కాశ్మీర్ గవర్నర్ల జాబితా

## మూలాలు

లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు
వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
జమ్మూ కాశ్మీర్
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
జమ్మూ కాశ్మీర్ గవర్నర్ల జాబితా

**జమ్మూ కాశ్మీర్ గవర్నరు,** భారత రాష్ట్రమైన జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు అధిపతి. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పుడు, హరి సింగ్ జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రానికి మహారాజు. సాంకేతికంగా అతను 1952 నవంబరు 17 వరకు అలాగే ఉన్నాడు. అయినప్పటికీ 1949 జూన్ 20 నుండి అతని కుమారుడు కరణ్ సింగ్ రీజెంట్‌గా పనిచేశాడు.1952 నవంబరు 17 నుండి 1965 మార్చి 30 వరకు, కరణ్ సింగ్ జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రానికి సదర్ - ఎ-రియాసత్‌గా ఎన్నికయ్యారు. కరణ్ సింగ్ 1965 మార్చి 30న జమ్మూ కాశ్మీర్ మొదటి గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు.

జమ్మూ కాశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2019 ప్రకారం 2019 ఆగస్టులో భారత పార్లమెంటులో ఆమోదించబడిన తర్వాత గవర్నర్ కార్యాలయం రద్దు చేయబడింది. జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రాన్ని జమ్మూ కాశ్మీర్, లడఖ్ అనే రెండు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలుగా 2019 అక్టోబరు 31న పునర్వ్యవస్థీకరించారు. చట్టంలోని నిబంధనలు జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్, లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ పదవులను సృష్టించాయి.

## జమ్మూ కాశ్మీర్ పాలకుల జాబితా
ఇది 1846 నుండి 1952 CE వరకు జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్ర పాలకుల జాబితా.

## జమ్మూ కాశ్మీర్ సదర్-ఎ-రియాసత్

## జమ్మూ కాశ్మీర్ గవర్నర్లు జాబితా

కరణ్ సింగ్ తర్వాత జాంకీ నాథ్ వజీర్ రెండు నెలల పాటు గవర్నర్‌గా ఉన్నారు,  వజక్కులంగరైల్ ఖలీద్ 12 రోజులు గవర్నర్‌గా ఉన్నారు.

## జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు
† పదవిలో ఉండగా మరణించారు

§ పదవికి రాజీనామా చేశారు

ẟ పదవి నుండి తొలగించబడ్డారు

## ఇవి కూడా చూడండి

* గవర్నరు
* జమ్మూ కాశ్మీర్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్
* లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* India
* Raj Bhawan J&K


గవర్నర్లు
వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ల జాబితా

ఇది 2019 అక్టోబరు 31న ఉనికిలోకి వచ్చిన భారతదేశంలోని కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌ల జాబితా. లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌ను నేరుగా భారత రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు, లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా వ్యవహరిస్తారు. లెజిస్లేచర్‌కు కట్టుబడి ఉంది, లడఖ్ విషయంలో శాసనసభ లేదు. లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వం భూభాగాన్ని పరిపాలిస్తుంది.

## ప్రస్తుత గవర్నరు
2025 జూలై 18న, కవిందర్ గుప్తా లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌గా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు, ప్రజల మద్దతుతో ఈ ప్రాంతాన్ని పునర్నిర్మిస్తానని ప్రతిజ్ఞతో ఆ పాత్రలో విజయం సాధించారు. జమ్మూ కాశ్మీర్ అసెంబ్లీ మాజీ ఉప ముఖ్యమంత్రి, స్పీకర్ అయిన గుప్తా, లడఖ్‌ను ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందిన పర్యాటక గమ్యస్థానంగా ప్రోత్సహించాలని నొక్కి చెప్పారు.

## నేపథ్యం
2019 ఆగస్టులో భారత పార్లమెంటు ఉభయ సభలు పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టాన్ని ఆమోదించాయి. జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రాన్ని రెండు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలుగా పునర్వ్యవస్థీకరించడంలో ఉన్న నిబంధనలు; 2019 అక్టోబరు 31న జమ్మూ కాశ్మీర్ & లడఖ్. ఈ చట్టం లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ పదవిని ఏర్పాటు చేసింది.

## చరిత్ర
ప్రారంభ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ మాజీ రక్షణ కార్యదర్శి చీఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ కమిషనర్ రాధా కృష్ణ మాథుర్ 2019 అక్టోబరు 31న బాధ్యతలు స్వీకరించారు. అతను 2023 ఫిబ్రవరిలో రాజీనామా చేసే వరకు పదవిలో పనిచేశాడు. మాథుర్ తర్వాత అరుణాచల్ ప్రదేశ్ మాజీ గవర్నర్ బ్రిగేడియర్ బి.డి మిశ్రా 2023 ఫిబ్రవరి 19న నియమితులయ్యారు.

## లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు

* **<sup>†</sup>** కార్యాలయంలోనే మరణించారు
* **<sup>§</sup>** పదవికి రాజీనామా చేశారు
* కార్యాలయం నుండి **<sup>తొలగించబడింది</sup>**

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
వర్గం:భారత కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, నిర్వాహకుల జాబితాలు
బెర్నార్డ్ హిల్

**బెర్నార్డ్ హిల్** (ఆంగ్లం: Bernard Hill; 1944 డిసెంబరు 17 - 2024 మే 5) ఒక ఆంగ్ల నటుడు. ఆయన ది లార్డ్ ఆఫ్ ది రింగ్స్ ఫిల్మ్ ట్రైలజీలో థియోడెన్, కింగ్ ఆఫ్ రోహన్, టైటానిక్‌ (1997)లో కెప్టెన్ ఎడ్వర్డ్ స్మిత్, క్లింట్ ఈస్ట్‌వుడ్ చిత్రం ట్రూ క్రైమ్‌లో శాన్ క్వెంటిన్ జైలు వార్డెన్ లూథర్ ప్లంకిట్ పాత్రలకు పేరుగాంచాడు. 1980లలో అలాన్ బ్లీస్‌డేల్ రూపొందించిన బాయ్స్ ఫ్రమ్ ది బ్లాక్‌స్టఫ్‌లో జీవితం ఛిన్నాభిన్నం అవుతున్న సమస్యల్లో ఉన్న "హార్డ్ మ్యాన్" యోసెర్ హ్యూస్‌తో సహా టెలివిజన్ నాటకాలలో పాత్రలు పోషించడంలో ఆయన ప్రసిద్ది చెందాడు. ఆయన బిబిసి టూలో ప్రసారమైన హిల్లరీ మాంటెల్ వోల్ఫ్ హాల్ (*Wolf Hall*)లో డ్యూక్ ఆఫ్ నార్ఫోక్ పాత్రలో నటించాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
బెర్నార్డ్ హిల్ మాంచెస్టర్‌లోని బ్లాక్లీలో జన్మించాడు. ఆయన కాథలిక్ కుటుంబంలో పెరిగాడు. ఆయన జేవేరియన్ కళాశాలలో, ఆపై మాంచెస్టర్ పాలిటెక్నిక్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామాలో చదివాడు. ఆ సమయంలో, ఆయనతోపాటు రిచర్డ్ గ్రిఫిత్స్ కూడా చదువుకున్నాడు. 1970లో, బెర్నార్డ్ హిల్ థియేటర్‌లో డిప్లొమాతో పట్టభద్రుడయ్యాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
బెర్నార్డ్ హిల్ అమెరికన్ నటి మరియాన్నా హిల్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, ఆమెకు గాబ్రియేల్ అనే కుమారుడు ఉన్నాడు. 2019లో, ఆయన యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఈస్ట్ ఆంగ్లియా నుండి గౌరవ డిగ్రీని అందుకున్నాడు.

ఆయన 2024 మే 5న 79 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు. అతని లార్డ్ ఆఫ్ ది రింగ్స్ త్రయం సహనటులు, బ్లాక్‌స్టఫ్ రచయిత అలాన్ బీస్‌డేల్ నుండి బాయ్స్, సంగీతకారుడు బార్బరా డిక్సన్, బిబిసి డ్రామా డైరెక్టర్ లిండ్సే సాల్ట్ అతనికి నివాళులర్పించాడు.

## మూలాలు
వర్గం:1944 జననాలు
వర్గం:2024 మరణాలు
వర్గం:ఇంగ్లీష్ సినిమా నటులు
వర్గం:ఇంగ్లీష్ రంగస్థల నటులు
వర్గం:ఇంగ్లీష్ టెలివిజన్ నటులు
వర్గం:ఇంగ్లీష్ గాత్ర నటులు
వర్గం:సినిమా నటులు
తపస్ పాల్ నటించిన సినిమాల జాబితా

తపస్ పాల్ బెంగాలీ సినిమా  భారతీయ నటుడు  రాజకీయవేత్త. ఫిల్మ్ ఫేర్ అవార్డు గ్రహీత అయిన తపస్ పాల్ 1980లు  1990లలో బెంగాలీ సినిమా రంగంలో అత్యద్భుతంగా నటించిన నటలలో ఒకరిగా పేరుపొందాడు.[1తపస్ పాల్ హీరో పాత్ర లో నటించి గుర్తింపు పొందారు. ఆయన బెంగాలీ నటీమణులలో ప్రముఖులైన మహువా రాయ్చౌదరి, దేబశ్రీ రాయ్, శతాబ్ది రాయ్, ఇంద్రాణి దత్తా  రచనా బెనర్జీ వంటి నటీమణులతో ఆయన చాలా సినిమాలలో కలిసి నటించాడు.తపస్ పాల్ తరుణ్ మంజు దార్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమాలలో ఎక్కువగా నటించాడు.

## నటించిన సినిమాలు

## టీవీ సిరీస్

## మూలాలు
గుర్రపు పందెం

**గుర్రపు పందెం** అనేది ఒక గుర్రపు స్వారీ ఆట. ఇందులో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ గుర్రాలు రౌతులు స్వారీ చేస్తూ ఉండగా (కొన్ని సందర్భాల్లో రౌతు పైన కూర్చోకుండా కూడా) ఒక నిర్దేశిత దూరాన్ని చేరుకోవడంలో పోటీ పడతాయి. ఇది ప్రపంచంలోని అతి పురాతనమైన క్రీడల్లో ఒకటి. ఈ పోటీ ప్రధాన లక్ష్యం రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ గుర్రాల్లో నిర్దేశిత లక్ష్యాన్ని అతి తక్కువ సమయంలో చేరుకునే వాటిని గుర్తించడం. ఇది చాలాకాలంగా వస్తున్న సాంప్రదాయం.

గుర్రపు పందేలు వివిధ రకాలుగా జరుగుతున్నాయి. చాలా దేశాలు వారికి తగినట్లుగా ఈ క్రీడను అభివృద్ధి చేశారు. కేవలం కొన్ని జాతి గుర్రాలను మాత్రమే పోటీకి పరిమితం చేయడం, గుర్రాలను దారికి అడ్డంగా ఉన్న వాటిమీద దూకించడం, వివిధ రకాల దూరాలు పరిగెత్తించడం, రక రకాల దారుల్లో పరిగెత్తించడం మొదలైనవి పోటీల్లో రకాలు. గుర్రాలు కొన్నిసార్లు పూర్తిగా క్రీడల కోసమే పరిగెత్తినా, గుర్రపు పందేలతో ముడిపడిన జూదం వల్ల దాని పట్ల ఆసక్తి, ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత ఎక్కువ. ఈ కార్యకలాపాలు 2019లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా US$115 బిలియన్ల విలువైన మార్కెట్‌ను సృష్టించింది.

## చరిత్ర
గుర్రపు పందేలు సుదీర్ఘమైన, విశిష్టమైన చరిత్రను కలిగి ఉన్నాయి. పురాతన కాలం నుండి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న నాగరికతలలో వీటిని నిర్వహించేవారు. పురాతన గ్రీస్, ప్రాచీన రోమ్, బాబిలోన్, సిరియా, అరేబియా, ఈజిప్టులలో గుర్రపు పందెం జరిగినట్లు పురావస్తు రికార్డులు సూచిస్తున్నాయి. పురాతన గ్రీస్, రోమ్, బైజాంటైన్ సామ్రాజ్యలలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడలలో రథ పందెం ఒకటి. సా.శ.పూ 648 నాటికి, రథం, గుర్రంపై స్వారీ చేసే పోటీలు రెండూ పురాతన గ్రీకు ఒలింపిక్స్‌లో భాగంగా ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## ఆధార గ్రంథాలు
*
*

వర్గం:క్రీడలు
2024లో భారత దేశం

2024 సంవత్సరంలో భారత దేశంలో జరిగిన సంఘటనలను వివరిస్తుంది.

## అధికారంలో ఉన్నవారు

### జాతీయ ప్రభుత్వం

### రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు
14వ లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితా

భారత లోక్‌సభకు (2004 -2009) ఎన్నికైన 14వ లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితా రాష్ట్రాల వారీగా క్రింద ఇవ్వబడింది. 2004 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల తర్వాత 2004 ఏప్రిల్ 20 - 2004 మే 10 మధ్య నాలుగు దశల్లో ఎన్నికలు నిర్వహించబడినవి.

## ఆంధ్రప్రదేశ్
**Keys:**

## అరుణాచల్ ప్రదేశ్

## అసోం
**Keys:**

## బీహార్
**Keys:**

## ఛత్తీస్‌గఢ్
**Keys:**

## గోవా
**Keys:**

## గుజరాత్
**Keys:**

## హర్యానా
**Keys:**

## హిమాచల్ ప్రదేశ్
**Keys:**

## జమ్మూ కాశ్మీర్
**Keys:**

## జార్ఖండ్
**Keys:**

## కర్ణాటక
**Keys:**

## కేరళ
**Keys:**

## మధ్య ప్రదేశ్
**Keys:**

## మహారాష్ట్ర
**Keys:**

## మణిపూర్

## మేఘాలయ
**Keys:**

## మిజోరం
**Keys:**

thumb|241x241px

## నాగాలాండ్
**Keys:**

## ఒడిశా
**Keys:**

## పంజాబ్
**Keys:**

## రాజస్థాన్
**Keys:**

## సిక్కిం
**Keys:**

## తమిళనాడు
**Keys:**

## త్రిపుర
**Keys:**

## ఉత్తర ప్రదేశ్
**Keys:**

## ఉత్తరాఖండ్
**Keys:**

## పశ్చిమ బెంగాల్
**Keys:**

## అండమాన్ నికోబార్ దీవులు
**Keys:**

## చండీగఢ్
**Keys:**

## దాద్రా నగర్ హవేలీ
**Keys:**

## డామన్ డయ్యూ
**Keys:**

## ఢిల్లీ జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం
**Keys:**

## లక్షద్వీప్
**Keys:**

## పుదుచ్చేరి
**Keys:**

=నామినేట్ =
**Keys:**

## ఇవి కూడా చూడండి

* 13వ లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితా
* 15వ లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:పదవీకాలం వారీగా లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితాలు
వర్గం:14వ లోక్‌సభ సభ్యులు
అండమాన్ నికోబార్ దీవుల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ల జాబితా

**అండమాన్ నికోబార్ దీవులు [[గవర్నరు]]** భారతదేశం లోని అండమాన్ నికోబార్ దీవులు లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి నామమాత్రపు రాష్ట్రాధినేత, భారత రాష్ట్రపతి ప్రతినిధి, ఐదు సంవత్సరాల కాలానికి ఆయనచే నియమించబడతారు.

భారతదేశం యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ నుండి 1947లో స్వాతంత్ర్యం పొందింది. స్వాతంత్ర్యం తరువాత ప్రధాన కమిషనర్, తరువాత, లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్, భారత రాష్ట్రపతిచే నియమించబడ్డారు. ప్రస్తుత లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ దేవేంద్ర కుమార్ జోషి. ఆయన అధికారిక నివాసం పోర్ట్ బ్లెయిర్‌ లోని రాజ్ నివాస్‌లో ఉంది.

## పోర్ట్ బ్లెయిర్ సూపరింటెండెంట్లు (1858–1872)

## అండమాన్, నికోబార్ దీవుల ప్రధాన కమిషనర్లు (1872–1945)

## అండమాన్, నికోబార్ దీవుల గవర్నర్లు (1945–1947)

* చార్లెస్ ఫ్రాన్సిస్ జలపాతం, 1945-1946, *పునరుద్ధరించబడింది*
* నోయెల్ కెన్నెడీ ప్యాటర్సన్, 1946– 1947 ఆగస్టు 15

## అండమాన్, నికోబార్ దీవుల ప్రధాన కమిషనర్లు (1946–1982)
భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత, అండమాన్ నికోబార్ దీవుల చీఫ్ కమీషనర్ భారత రాష్ట్రపతిచే నియమించబడిన భూభాగానికి నామమాత్రపు అధిపతి .

## అండమాన్, నికోబార్ దీవుల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు (1982- ప్రస్తుతం)

గమనిక:రొమేష్ భండారి, 1989 1990 డిసెంబరు ఫిబ్రవరి 24, రోమేష్ భండారీ అండమాన్ నికోబార్ దీవులకు లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. కానీ అతను ఈ ద్వీపం లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌గా ఎన్నడూ ప్రమాణస్వీకారం చేయలేదు. టి.ఎస్. ఒబెరాయ్ 1990 ఫిబ్రవరి 24 వరకు కొనసాగారు. ఆ సమయంలో మిస్టర్ గోరఖ్ రామ్ ఈ దీవులకు ప్రధాన కార్యదర్శిగా ఉన్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
వర్గం:అండమాన్ నికోబార్ దీవుల ప్రభుత్వం
వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు
వర్గం:తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు
వర్గం:భారత కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, నిర్వాహకుల జాబితాలు
సంసద్ టీవీ

**సంసద్ టీవీ** అనేది భారత ప్రభుత్వానికి చెందిన టెలివిజన్ ఛానెల్. ఇది భారత పార్లమెంటు ఉభయ సభల (భారతీయ సంసద్) కార్యకలాపాలను, ఇతర ప్రజా వ్యవహారాల కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేస్తుంది. ప్రస్తుతం ఉన్న హౌస్ ఛానెల్‌లు, లోక్‌సభ టీవీ, రాజ్యసభ టీవీలను కలపడం ద్వారా ఇది 2021 మార్చిలో రూపొందించబడింది. అలా అయినప్పటికీ ప్రతి సభకు వేర్వేరు శాటిలైట్ ఛానెల్‌లు ప్రసారం చేయబడతాయి.

మొదట ఈ ఛానెల్ దాదాపు 35 థీమ్‌లను కలిగి ఉంది. వాటిపై ప్రోగ్రామ్‌లు ప్రసారం చేయబడతాయి. ప్రోగ్రామ్‌లు ఒకే విధంగా ఉంటాయి, కానీ హిందీ, ఇంగ్లీష్, రెండు భాషలలో ప్రసారం అవుతాయి. ఈ ఛానెల్‌ని 2021 సెప్టెంబరు 15న భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ, భారత ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు, లోక్‌సభ స్పీకర్ ఓం బిర్లా ప్రారంభించారు.     టీవీ ఛానెల్‌లో కొన్ని ఫ్లాగ్‌షిప్ కార్యక్రమాలకు అతిథి వ్యాఖ్యాతలుగా విభిన్న రంగాలకు చెందిన నిపుణులు పనిచేస్తున్నారు. వారిలో బిబేక్ దేబ్రాయ్, కరణ్ సింగ్, అమితాబ్ కాంత్, శశి థరూర్, వికాస్ స్వరూప్, ప్రియాంక చతుర్వేది, హేమంత్ బాత్రా, మరూఫ్ రజా, సంజీవ్ సన్యాల్ మొదలగు వారు ఉన్నారు .         

## చరిత్ర
ఇది 2021 సంవత్సరంలో ఏర్పడింది. "పార్లమెంటులో జరిగిన సభా కార్యక్రమాలను పని గంటల తర్వాత, రెండూ చాలా వరకు సాధారణ కంటెంట్‌ను ప్రసారం చేస్తాయి. ఎల్.ఎస్.టీవీ ప్లాట్‌ఫారమ్ హిందీలో ప్రోగ్రామ్‌లను ప్రసారం చేస్తుంది.అయితే ఆర్.ఎస్. టీవీ ఇంగ్లీషులో ప్రసారం చేస్తుంది. రెండు భాషలలో కార్యక్రమాలు రూపాంతరాలు ప్రసారం చేస్తాయి. "మెరుగైన బ్రాండింగ్, వీక్షకుల సంఖ్య పెరిగింది, సభలు సమావేశాలు జరగనప్పుడు పార్లమెంటు సభల కార్యకలాపాలను, పార్లమెంటేరియన్ల పనితీరును చూపించే ప్రయత్నం." అని ఒక ఉన్నత అధికారి తెలిపారు.    

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశంలో హిందీ-భాషా టెలివిజన్ ఛానళ్ళు
వర్గం:లోక్‌సభ
వర్గం:రాజ్యసభ
వర్గం:పార్లమెంటు
అంజుమాన్-ఇ-వతన్ బలూచిస్తాన్

**అంజుమన్-ఇ-వతన్, బలూచిస్తాన్** (**అంజుమన్-ఇ-వతన్) ** ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలో బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్స్‌లో ఉన్న ఒక రాజకీయ పార్టీ. దీనికి అబ్దుల్ సమద్ ఖాన్ అచక్జాయ్ నాయకత్వం వహించాడు.

ఇది ఆల్ ఇండియా ఆజాద్ ముస్లిం కాన్ఫరెన్స్‌లో సభ్యత్వాన్ని కలిగివున్నది, భారతదేశ విభజనను వ్యతిరేకించింది.

అంజుమన్-ఇ-వతన్ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌తో పొత్తు పెట్టుకుంది. అంజుమాన్-ఇ-ఇత్తెహాద్-ఎ-బలోచన్-వా-బలూచిస్తాన్, అలాగే దాని వారసుడు కలాత్ స్టేట్ నేషనల్ పార్టీతో కలిసి పనిచేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:1947 స్థాపితాలు
వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
జనసత్తా దళ్ (లోక్‌తంత్రిక్)

**జనసత్తా దళ్ (లోక్తాంత్రిక్)** అనేది ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని రాజకీయ పార్టీ. దీనిని రఘురాజ్ ప్రతాప్ సింగ్, 2018 నవంబరులో లక్నోలోని రమాబాయి పార్క్‌లో తన 25 సంవత్సరాల రాజకీయాలను గుర్తుచేసుకున్న ర్యాలీ సందర్భంగా, అభిప్రాయాన్ని తీసుకున్న తర్వాత ప్రారంభించాడు. కొత్త పార్టీ ఏర్పాటుకు అత్యధికంగా మద్దతు పలికిన ఆయన ఓటర్లు.

ఎన్నికల్లో కుల ఆధారిత ప్రాధాన్యతలకు సంబంధించిన సమస్యలను పార్టీ లేవనెత్తింది. రాజకీయాల్లో కులతత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిలుస్తుంది. రిజర్వేషన్ వ్యవస్థలో అసమానత, దళితేతరులకు ఎస్సీ/ఎస్టీ చట్టం, విద్య, ఉద్యోగాలలో కూడా పార్టీ సమస్యలను లేవనెత్తింది. 2022 ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికల్లో రాజా భయ్యా పార్టీ రెండు సీట్లు గెలుచుకుంది. ఎస్పీ అభ్యర్థి గుల్షన్ యాదవ్, అధ్యక్షుడు అఖిలేష్ యాదవ్ వ్యక్తిగతంగా టార్గెట్ చేసిన తర్వాత కూడా, రాజా భయ్యా తన స్థానాన్ని సునాయాసంగా గెలుచుకున్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
ప్రగతిశీల్ సమాజ్‌వాదీ పార్టీ (లోహియా)

**ప్రగతిశీల సమాజ్‌వాదీ పార్టీ (లోహియా)** దీనిని సమాజ్‌వాదీ సెక్యులర్ మోర్చా అని పిలిచేవారు. 2018 ఆగస్టు 29న సమాజ్‌వాదీ పార్టీని విడిచిపెట్టిన తర్వాత ఉత్తరప్రదేశ్ మాజీ క్యాబినెట్ మంత్రి శివపాల్ సింగ్ యాదవ్ ఏర్పాటు చేసిన రాజకీయ పార్టీ. సోషలిస్టు విలువలను నిలుపుకునేందుకు ప్రగతిశీల సమాజ్‌వాదీ పార్టీ (లోహియా)ని ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నట్లు తెలిపారు. ప్రస్తుత దృష్టాంతంలో ప్రగతిశీల సమాజ్ వాదీ పార్టీ ఎన్నికల సంఘంచే నమోదిత రాజకీయ పార్టీ. క్యాంపు కార్యాలయం ఉత్తరప్రదేశ్ రాజధాని లక్నోలో ఉంది. శాశ్వత కార్యాలయం లక్నోలోని గోమతి నగర్‌లో ఉంది.

## ఎన్నికల గుర్తు
కుడి|frameless|100x100px
2019 ఎన్నికలలో పోటీ చేయడానికి పార్టీకి అధికారికంగా "కీ" కేటాయించబడింది, ఇది 2022 ఎన్నికలకు ముందు "స్టూల్"గా మార్చబడింది. 2022 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో సమాజ్‌వాదీ పార్టీ గుర్తు సైకిల్‌పై పోటీ చేస్తామని పీఎస్పీ అధ్యక్షుడు శివపాల్ సింగ్ యాదవ్ ప్రకటించాడు.

## పార్టీ జెండా
ఎరుపు రంగు సోషలిజానికి ప్రతీక, పసుపు రంగు నిరీక్షణకు చిహ్నం, ఆకుపచ్చ రంగు సమన్వయం, శ్రేయస్సుకు చిహ్నం.

ఈ విధంగా, జెండా సమాజాన్ని సోషలిజంతో బంధించడం ద్వారా భౌతిక శ్రేయస్సును సాధించే నిరీక్షణకు ప్రతీక.

## మూలాలు

వర్గం:2018 స్థాపితాలు
వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
ప్రస్తుత భారతీయ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, నిర్వాహకుల జాబితా

రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియాలో ఎనిమిది కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఐదింటికి రాజ్యాంగ అధిపతులుగా లెఫ్టినెంట్ గవర్నరు ఉన్నారు. లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌ను భారత రాష్ట్రపతి ఐదేళ్ల కాలానికి నియమిస్తారు. రాష్ట్రపతి అభీష్టం మేరకు పదవిలో కొనసాగుతారు. ఢిల్లీ, జమ్మూ కాశ్మీర్, పుదుచ్చేరి కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మూడు ఎన్నుకోబడిన శాసనసభ, మంత్రుల మండలితో స్వపరిపాలన కొలమానాన్ని కలిగి ఉంటాయి, కాబట్టి లెఫ్టినెంట్ గవర్నరు పాత్ర చాలావరకు ఉత్సవంగా ఉంటుంది. ఇది రాష్ట్ర గవర్నర్‌తో సమానంగా ఉంటుంది. అయితే అండమాన్ నికోబార్ దీవులు, లడఖ్‌లలో లెఫ్టినెంట్ గవర్నరు రాష్ట్రాధినేత, ప్రభుత్వాధినేతగా రెండు అధికారాలను కలిగి ఉంటారు.

ఇతర మూడు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు- చండీగఢ్, దాద్రా నగర్ హవేలీ, డామన్ డయ్యు, లక్షద్వీప్ - ఈ మూడింటిని ఒక నిర్వాహకునిచే పాలించబడుతుంది. ఇతర భూభాగాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ల మాదిరిగా కాకుండా, వారు సాధారణంగా ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్ (ఐఎఎస్) లేదా ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్ (ఐపిఎస్) నుండి తీసుకోబడతారు. 1985 నుండి పంజాబ్ గవర్నర్ చండీగఢ్ ఎక్స్-అఫీషియో అడ్మినిస్ట్రేటర్‌గా కూడా ఉన్నారు.

ప్రఫుల్ ఖోడా పటేల్, ఇప్పటి వరకు దాద్రా నగర్ హవేలీ, డామన్ డయ్యూ, ఏకైక అడ్మినిస్ట్రేటర్, అతను సివిల్ సర్వెంట్ (అంటే ఐఎఎస్ లేదా ఐపిఎస్), రాజకీయ నాయకుడు కాదు. దినేశ్వర్ శర్మ మరణానంతరం లక్షద్వీప్‌కు అదనపు బాధ్యతలు అప్పగించారు.

## ప్రస్తుత భారత లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు
భారతదేశంలోని ఎనిమిది కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ప్రస్తుత లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు మరియు నిర్వాహకుల జాబితాలు ఈ క్రింది జాబితాలో ఉన్నాయి.

## ప్రస్తుత భారతీయ నిర్వాహకులు

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ కార్యాలయ అధిపతుల జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ రాష్ట్రాల గవర్నర్ల జాబితాలు
వర్గం:తరచూ నవీకరించవలసిన వ్యాసాలు
జోరమ్ పీపుల్స్ మూవ్‌మెంట్

**జోరామ్ పీపుల్స్ మూవ్‌మెంట్ (జోరామ్ పీపుల్స్ మూవ్‌మెంట్) ** అనేది ఎమ్మెల్యే, మాజీ ఐపిఎస్ అధికారి లాల్‌దుహోమా నాయకత్వంలో ఏర్పడిన ఆరు ప్రాంతీయ పార్టీల కూటమి. భారతదేశంలో లౌకికవాదం, మతపరమైన మైనారిటీల రక్షణ కోసం పార్టీ వాదిస్తుంది. 2023 మిజోరాం అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో 40 స్థానాలకు గాను 27 సీట్లు గెలుచుకుని లాల్దుహోమ మిజోరం ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.

2018 మిజోరాం శాసనసభ ఎన్నికలలో, జోరామ్ పీపుల్స్ మూవ్‌మెంట్ కొంతమంది స్వతంత్ర అభ్యర్థులకు మద్దతుగా ఉద్భవించింది, ఎనిమిది స్థానాలను గెలుచుకుంది. 2018లో జోరం డిసెంట్రలైజేషన్ ఫ్రంట్, జోరం రిఫార్మేషన్ ఫ్రంట్, మిజోరం పీపుల్స్ పార్టీలు ఇందులో విలీనమయ్యాయి. జోరామ్ పీపుల్స్ మూవ్‌మెంట్ 2019లో రాజకీయ పార్టీగా సంస్కరించబడింది. మిజోరాం పీపుల్స్ కాన్ఫరెన్స్ కొంతకాలం తర్వాత ఇది రాజకీయ పార్టీగా మారిన కారణంగా కూటమిని విడిచిపెట్టింది. 2020లో, జోరం నేషనలిస్ట్ పార్టీ లోని కొందరు సభ్యులు కూడా కూటమిని విడిచిపెట్టారు.

2023లో, కొత్తగా ఏర్పడిన లుంగ్లీ మున్సిపల్ కౌన్సిల్‌లో పార్టీ మొత్తం 11 వార్డులను గెలుచుకుంది.
## ఆఫీసు బేరర్లు

* అధ్యక్షుడు: పు లాలియన్సావ్తా
* ఉపాధ్యక్షులు: పు డబ్ల్యు. చునావ్మా, పు విఎల్ జైతంజామా, పు సి. లాల్నున్నెమా
* కోశాధికారి: పు లాల్చుఅంతంగా

## ఎన్నికల్లో పోటీ

## ఇవికూడా చూడండి
* భారతదేశంలోని రాజకీయ పార్టీల జాబితా
* జోరం డిసెంట్రలైజేషన్ ఫ్రంట్
* జోరం రిఫార్మేషన్ ఫ్రంట్
* మిజోరం పీపుల్స్ పార్టీ

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
వర్గం:2018 స్థాపితాలు
పీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ (మణిపూర్)

**పీపుల్స్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్** అనేది మణిపూర్‌లోని రాజకీయ పార్టీ. పార్టీ అధ్యక్షుడు, నాయకుడు బిడి. బెహ్రింగ్ అనల్. ఇది మణిపూర్‌లో గుర్తింపు లేని రిజిస్టర్డ్ పార్టీ.

## ఇవికూడా చూడండి
* భారతదేశంలోని రాజకీయ పార్టీల జాబితా

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
వర్గం:2006 స్థాపితాలు
అఖిల భారత మోమిన్ సమావేశం

**అఖిల భారత మోమిన్ సమావేశం (ఆల్ ఇండియా మోమిన్ కాన్ఫరెన్స్, ** **మోమిన్ కాన్ఫరెన్స్, ** **జమాత్-ఉల్-అన్సార్**) అనేది భారతదేశంలోని రాజకీయ పార్టీ. ఇది 1911లో స్థాపించబడింది. మోమిన్ అన్సారీ కమ్యూనిటీ ప్రయోజనాలను వ్యక్తీకరించడానికి ఏర్పడింది. దీనిని అలీ హుస్సేన్ ఆసిం బిహారీ స్థాపించాడు.

ప్రత్యేకించి, ఆల్ ఇండియా మోమిన్ కాన్ఫరెన్స్ "నేత కార్మికుల సాంప్రదాయ కళలను పునరుద్ధరించడం, నేత కార్మికులలో ఆత్మగౌరవం, భక్తితో కూడిన మత ప్రవర్తనను ప్రోత్సహించడం, వారి స్వతంత్ర స్థితిని పునరుద్ధరించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది." 

మోమిన్ కాన్ఫరెన్స్ "ముస్లిం లీగ్‌కి వ్యతిరేకంగా "సాధారణ ముస్లింల ప్రయోజనాలను వ్యక్తీకరించినట్లు" భావించింది, రెండోది ముస్లింల పార్టీగా భావించబడింది. 1940లో, ఆల్ ఇండియా మోమిన్ కాన్ఫరెన్స్ భారతదేశ విభజనను వ్యతిరేకిస్తూ పాట్నాలో ఒక తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. ఇది ఇలా పేర్కొంది: “విభజన పథకం ఆచరణ సాధ్యం కానిది, దేశభక్తి లేనిది మాత్రమే కాదు, పూర్తిగా ఇస్లాం విరుద్ధమైనది, ఎందుకంటే భారతదేశంలోని వివిధ ప్రావిన్సుల భౌగోళిక స్థానం, హిందువులు, ముస్లింల జనాభా ఈ ప్రతిపాదనకు వ్యతిరేకంగా ఉంది. రెండు వర్గాలు శతాబ్దాలుగా కలిసి జీవిస్తున్నారు. వారి మధ్య చాలా విషయాలు ఉమ్మడిగా ఉన్నాయి.

పాకిస్తాన్ ఏర్పాటును వ్యతిరేకించిన ఆల్ ఇండియా ఆజాద్ ముస్లిం కాన్ఫరెన్స్‌లో ఆల్ ఇండియా మోమిన్ కాన్ఫరెన్స్ సభ్యుడు.

## ఇతర వివరాలు
2002 ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందు పర్చాం పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా, ఇండియన్ నేషనల్ లీగ్, నేషనల్ లోక్తాంత్రిక్ పార్టీ, ఆల్ ఇండియా ముస్లిం ఫోరమ్, ముస్లిం మజ్లిస్ మొదలైన ముస్లిం రాజకీయ పార్టీలతో కలిసి అవామీ ఫ్రంట్ను ఏర్పాటు చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
వర్గం:1911 స్థాపితాలు
సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్

**సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్,** గతంలో డెమొక్రాటిక్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ అని పిలువబడేది ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే) ఏర్పాటు చేసిన భారతీయ రాజకీయ పార్టీల కూటమి.

## చరిత్ర
*ఈ కూటమిని డెమొక్రాటిక్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్* 2006–2009, 2014–2016 అని పిలుస్తారు . ఇది 2019లో *సెక్యులర్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్‌గా* మారింది .

## భారత సాధారణ ఎన్నికలు

### తమిళనాడు

### పుదుచ్చేరి

## రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలు

### తమిళనాడు

### పుదుచ్చేరి

## సభ్యులు

### తమిళనాడు
ప్రధాన వ్యాసం: తమిళనాడు 16వశాసనసభ 

### పుదుచ్చేరి
ప్రధాన వ్యాసం: పుదుచ్చేరి 15వ శాసనసభ

## ఉపసంహరణలు

2009లో కేంద్రంలో కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ కూటమికి మద్దతు ఉపసంహరించుకోవడంతో వామపక్షాలు ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (AIADMK) నేతృత్వంలోని ఫ్రంట్‌లోకి ఫిరాయించాయి .

డీఎంకేతో విభేదాల కారణంగా 2008లో పట్టాలి మక్కల్ కట్చి మద్దతు ఉపసంహరించుకుంది, అయితే అది కేంద్రంలో కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని యూపీఏలో కొనసాగింది. కానీ 15వ లోక్‌సభకు ముందు సీట్ల పంపకాల విభేదాల తర్వాత, అది యుపిఎకు కూడా మద్దతు ఉపసంహరించుకుంది మరియు ఎఐఎడిఎంకె నేతృత్వంలోని ఫ్రంట్‌లోకి ప్రవేశించింది.

తమిళనాడు ముస్లిం మున్నేట్ర కజఘం 2009లో మణితనేయ మక్కల్ కట్చిని ఏర్పాటు చేసి వెంటనే డిపిఎలో చేరింది. కానీ లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముందు, రెండు లోక్‌సభ స్థానాలు మరియు ఒక రాజ్యసభ సీటు డిమాండ్‌ను డిఎంకె తిరస్కరించింది, వారికి ఒంటరి లోక్‌సభ సీటు ఇచ్చింది. MMK DPA నుండి వైదొలిగింది మరియు ప్రస్తుతం నటుడు శరత్ కుమార్ నేతృత్వంలోని అఖిల భారతీయ సమతువ మక్కల్ కట్చి, పుతియా తమిళజగం మరియు భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) వంటి చిన్న పార్టీలతో జతకట్టింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
లోక్‌దళ్

**లోక్‌దల్** అనేది వ్యవసాయ విధానాలపై ఆధారపడిన భారతీయ రాజకీయ పార్టీ. దీనిని భారత మాజీ ప్రధాని చరణ్ సింగ్ స్థాపించాడు. ఇది జనతా పార్టీ (సెక్యులర్), సోషలిస్ట్ పార్టీ, ఒరిస్సా జనతా పార్టీలను విలీనం చేయడం ద్వారా 1979, సెప్టెంబరు 26న ఈ పార్టీ స్థాపించబడింది. లోక్ దళ్ అధ్యక్షుడిగా చరణ్ సింగ్, వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్ రాజ్ నారాయణ్ ఎన్నికయ్యారు.

1982 ఆగస్టులో, లోక్ దళ్‌లో పెద్ద చీలిక ఏర్పడింది, ఒక వర్గం చరణ్ సింగ్, మరొక వర్గంలో కర్పూరి ఠాకూర్, మధు లిమాయే, బిజూ పట్నాయక్, దేవి లాల్, జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్, కుంభా రామ్ ఆర్య ఉన్నారు. లోక్ దళ్, జనతాపార్టీ, కాంగ్రెస్ (సెక్యులర్) ల విలీనాన్ని సులభతరం చేసేందుకు ఏర్పాటైన సమన్వయ కమిటీతో చరణ్ సింగ్ విడిపోవడం వల్ల తిరుగుబాటుదారులు కలత చెందారు. తరువాత, 1983 జనవరిలో, కర్పూరీ ఠాకూర్ నేతృత్వంలోని లోక్ దళ్ జనతా పార్టీలో విలీనమైంది.

1984, అక్టోబరు 21న, లోక్ దళ్, డెమోక్రటిక్ సోషలిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ హేమవతి నందన్ బహుగుణ, రాష్ట్రీయ కాంగ్రెస్ ఆఫ్ రతుభాయ్ అదానీ, దేవి లాల్ వంటి జనతా పార్టీకి చెందిన కొందరు నాయకులు కలిసి దళిత మజ్దూర్ కిసాన్ పార్టీని స్థాపించారు. తరువాత దాని పేరును తిరిగి లోక్ దళ్ గా మార్చుకుంది.

1987 ఫిబ్రవరిలో, లోక్ దళ్ రెండు వర్గాలుగా (అజిత్ సింగ్ లోక్ దళ్ (ఎ), హేమవతి నందన్ బహుగుణ లోక్ దళ్ (బి)) చీలిపోయింది. యుపి శాసనసభలో లోక్ దళ్ నాయకుడిగా ఉన్న ములాయం సింగ్ యాదవ్‌ను అజిత్ సింగ్ తొలగించి, సత్యపాల్ సింగ్ యాదవ్‌ను లోక్ దళ్ నాయకుడిగా చేశారు.

1988 మే లో, అజిత్ సింగ్ లోక్ దళ్‌ను జనతా పార్టీలో విలీనం చేసి జనతా పార్టీ అధ్యక్షుడయ్యాడు.

సునీల్ సింగ్ నేతృత్వంలోని చీలిక బృందం ఇప్పటికీ ఉత్తరప్రదేశ్‌లో 'లోక్ దళ్'గా చురుకుగా ఉంది.

## ప్రముఖ సభ్యులు
* చరణ్ సింగ్, లోక్ దళ్ వ్యవస్థాపకుడు, భారత మాజీ ప్రధాని.
* బిజూ పట్నాయక్, ఒడిశా మాజీ ముఖ్యమంత్రి.
* దేవి లాల్, భారత మాజీ ఉప ప్రధాని.
* కుంభ రామ్ ఆర్య.
* కర్పూరి ఠాకూర్.
* మధు లిమాయే.
* హేమవతి నందన్ బహుగుణ, ఉత్తర ప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి, 1986 - 1987 మధ్య లోక్ దళ్ తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు.
* అజిత్ సింగ్.
* సుబ్రమణ్యస్వామి 1984-1988 మధ్య లోక్‌దళ్‌లో ఉన్నాడు, లోక్‌దళ్ ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు.
* సత్య ప్రకాష్ మాలవ్య, లోక్ దళ్ ప్రధాన కార్యదర్శి.
* రామ్ విలాస్ పాశ్వాన్, లోక్ దళ్ ప్రధాన కార్యదర్శి.
* శరద్ యాదవ్, లోక్ దళ్ ప్రధాన కార్యదర్శి.
* ములాయం సింగ్ యాదవ్, ఉత్తరప్రదేశ్ శాసనసభలో లోక్ దళ్ నాయకుడిగా ఉన్నాడు.
* సత్యపాల్ మాలిక్ లోక్ దళ్ ప్రధాన కార్యదర్శి.

## ఇవికూడా చూడండి
* రాష్ట్రీయ లోక్ దళ్

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
వర్గం:1980 స్థాపితాలు