open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కల్పనా దాస్

**కల్పనా** దాస్ (7 జూలై 1966 - 23 మే 2019) ఒక భారతీయ న్యాయవాది, పర్వతారోహకురాలు. ఎవరెస్ట్ శిఖరాన్ని అధిరోహించిన మొదటి ఒడియా పర్వతారోహకురాలు ఆమె. ఆమె యునైటెడ్ స్టేట్స్, కెనడా, నేపాల్ నుండి ఐదుగురు సభ్యుల బృందంతో కలిసి 21 మే 2008న ఎవరెస్ట్ శిఖరాన్ని అధిరోహించింది.

ఆమె ఇంతకు ముందు 2004లో ఒకసారి ,2006లో ఒకసారి ఎవరెస్ట్ శిఖరాన్ని అధిరోహించడానికి రెండుసార్లు ప్రయత్నించింది, అయితే చెడు వాతావరణం ,ఆరోగ్య పరిస్థితుల కారణంగా విఫలమైంది.      

## మరణం
2019 మే 23 న, దాస్ మరో ఇద్దరితో కలిసి ఎవరెస్ట్ శిఖరాన్ని అధిరోహించాడు, కాని దిగే సమయంలో అనారోగ్యానికి గురై ఎవరెస్ట్ శిఖరం బాల్కనీ పైన మరణించాడు.  

ఎవరెస్ట్ శిఖరం వద్ద అసాధారణ రద్దీ నెలకొనడానికి కారణం తీవ్రమైన వాతావరణ పరిస్థితుల వల్ల ఇరుకైన క్లైంబింగ్ కిటికీ ఇరుకుగా మారడం, నేపాల్ ప్రభుత్వం కొన్ని వందల మంది పర్వతారోహకులకు అనుమతులు జారీ చేయడం.   కనీసం 11 మంది అధిరోహకులు - వారిలో దాస్ వంటి అనుభవజ్ఞులైన పర్వతారోహకులు - నేపాల్, యూరప్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ ,భారతదేశం నుండి 2019 ఏప్రిల్ ,మే 2019 క్లైంబింగ్ సీజన్‌లో మరణించారు   దాస్ ‌లో ఒకే వారంలో మరణించిన వారిలో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని ఉటా నుండి డొనాల్డ్ క్యాష్ ,భారతదేశానికి చెందిన అంజలి కులకర్ణి ఉన్నారు. 

ఆమె మృతదేహాన్ని షెర్పాలు స్వాధీనం చేసుకుని భారత్‌కు తీసుకొచ్చారు. 

## సాహసయాత్రలు

* ఎవరెస్ట్ పర్వతం - ఆసియాలో ఎత్తైన శిఖరం - 8,848మీటర్లు  21 మే 2008న విజయవంతంగా సమావేశమైంది
* డెనాలి - ఉత్తర అమెరికా యొక్క ఎత్తైన శిఖరం - 6,190 మీటర్లను 15 జూన్ 2010న విజయవంతంగా అధిరోహించారు
* ఆస్ట్రేలియాలోని ఎత్తైన శిఖరం - 5,895 మీటర్ల ఎత్తైన మౌంట్ కోసియస్కో 2012 ఏప్రిల్ 19న విజయవంతంగా అధిరోహించబడింది.
* కిలిమంజారో - ఆఫ్రికా యొక్క ఎత్తైన శిఖరం - 5,895 మీటర్లను 2014 అక్టోబరు 9 న విజయవంతంగా అధిరోహించింది
* అకోన్కాగ్వా - దక్షిణ అమెరికాలోని ఎత్తైన శిఖరం - 6,962 మీటర్లను 2015 జనవరి 16న విజయవంతంగా అధిరోహించారు.
* మౌంట్ ఎల్బ్రస్ - ఐరోపా యొక్క ఎత్తైన శిఖరం - 5,642 మీటర్లు 2015 జూలై 31 న విజయవంతంగా శిఖరాన్ని అధిరోహించింది
* మౌంట్ విన్సన్ - అంటార్కిటికా యొక్క ఎత్తైన శిఖరం 2,228 మీటర్లు 23 డిసెంబర్ 2015 న విజయవంతంగా శిఖరాన్ని అధిరోహించింది
* కార్స్టెన్స్జ్ పిరమిడ్ - ఓషియానియా యొక్క ఎత్తైన శిఖరం 4,884 మీటర్లను 12 నవంబర్ 2016 న విజయవంతంగా అధిరోహించింది
* ఒజోస్ డెల్ సలాడో - చిలీ యొక్క ఎత్తైన శిఖరం 6,893 మీటర్లను 22 డిసెంబర్ 2017 న విజయవంతంగా అధిరోహించింది
* దమావండ్ - ఇరాన్ యొక్క ఎత్తైన శిఖరం 5,610 మీటర్లను 20 జూన్ 2018న విజయవంతంగా అధిరోహించారు
* పికో డి ఒరిజాబా - మెక్సికో యొక్క ఎత్తైన శిఖరం 5,636 మీటర్లను 10 అక్టోబర్ 2018 న విజయవంతంగా అధిరోహించారు

*

## మూలాలు

వర్గం:ఒడిశా క్రీడాకారిణులు
వర్గం:2019 మరణాలు
వర్గం:1966 జననాలు
వర్గం:భారతీయ పర్వతారోహకులు
వర్గం:మహిళా పర్వతారోహకులు
అపర్ణ బి. మరార్

**అపర్ణ బి. మరార్** భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్యకారిణి, ఆర్గనైజర్, ఆర్ట్ ఎడ్యుకేటర్, కొరియోగ్రాఫర్, గాయని. ఈమె పిఎస్జి కాలేజ్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి వైర్‌లెస్ కమ్యూనికేషన్ ఇంజనీరింగ్‌లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ చేసింది. ఈమె కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి యువ ప్రతిభా అవార్డు, కాలికట్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కళాతిలకం అవార్డు అంతేకాకుండా సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా జాతీయ స్కాలర్‌షిప్‌తో సహా అనేక గౌరవాలను అందుకుంది. 

ఈమె ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ కల్చరల్ రిలేషన్స్ ఎంపానెల్డ్ ఆర్టిస్ట్, అమెరికన్ డ్యాన్స్ థెరపీ అసోసియేషన్ సభ్యురాలు అలాగే కళాభారతి ఫౌండేషన్ ఫర్ ఇండియన్ కల్చర్ అండ్ హెరిటేజ్ డైరెక్టర్.  ఈమె అనేక వర్క్‌షాప్‌లు, సంక్షేమ కార్యక్రమాలను కూడా నిర్వహించింది.  మరార్ సామాన్య ప్రజలు, విద్యార్థుల కోసం కళాభిమానం కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటుంది. 
## వృత్తి జీవితం
ఈమె మోహినియాట్టం నృత్యం కళామండలం క్షేమావతి  దగ్గర నేర్చుకుంది. అలాగే కర్ణాటక సంగీతంలో ఇసైమణి ఆర్. వైద్యనాథ భాగవతార్ వద్ద శిక్షణ పొందింది. కళాభారతి ఫౌండేషన్ ఫర్ ఇండియన్ కల్చర్ అండ్ హెరిటేజ్ బ్యానర్ క్రింద, మరార్ భారతీయ శాస్త్రీయ కళలలో యువతను ప్రోత్సహించడానికి ఉత్సవాలను నిర్వహిస్తుంది.      

## అవార్డులు, సన్మానాలు

* 2010 సంవత్సరంలో మోహినియాట్టంలో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి యువ ప్రతిభా అవార్డు. 
* 2009 - 2010 సంవత్సరంలో కాలికట్ విశ్వవిద్యాలయంచే కళాతిలకం పురస్కారం. 
* కాలికట్ యూనివర్సిటీ ఇంటర్‌జోన్ ఆర్ట్స్ ఫెస్టివల్ 2009 - 2010లో మోహినియాట్టం, భరతనాట్యంలో మొదటి బహుమతి పొందింది.
* మోహినియట్టం- 2009లో భారత ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా యువ కళాకారులకు ఇచ్చే స్కాలర్‌షిప్‌ను అందుకుంది. 
* శాస్త్రీయ నృత్యంలో తిరుపతిలో జరిగిన అంతర్ విశ్వవిద్యాలయాల జాతీయ యువజనోత్సవం 2010 సంవత్సరంలో విజేతగా నిలిచింది. 
* ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ కల్చరల్ రిలేషన్స్  ఎంప్యానెల్డ్ ఆర్టిస్ట్.
* దూరదర్శన్, భారతదేశ గ్రేడెడ్ ఆర్టిస్ట్. 
* అమెరికన్ డ్యాన్స్ థెరపీ అసోసియేషన్- 2014 సంవత్సరంలో అసోసియేట్ సభ్యురాలు.
* 2010 సంవత్సరంలో కాలికట్ విశ్వవిద్యాలయంలోని స్టూడెంట్ గ్రీవెన్స్ రిడ్రెసల్ సెల్ సభ్యురాలు.
* ఇంటర్నేషనల్ డ్యాన్స్ కౌన్సిల్ సభ్యురాలు - యునెస్కో, 2011

## మూలాలు

వర్గం:భరతనాట్య కళాకారులు
వర్గం:కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
మేరీ బెంట్లీ థామస్

**మేరీ బెంట్లీ థామస్** (డిసెంబరు 13, 1845 - ఫిబ్రవరి 11, 1923) ఒక అమెరికన్ సఫ్రాజిస్ట్,  1894 నుండి 1904 వరకు మేరీల్యాండ్ ఉమెన్ ఓటుహక్కు సంఘం అధ్యక్షురాలు. ఆమె ఫ్రెండ్స్ ఈక్వల్ రైట్స్ అసోసియేషన్,  నేషనల్ అమెరికన్ ఉమెన్ సఫరేజ్ అసోసియేషన్ లలో కూడా పాల్గొంది, రెండు సంస్థలలో వివిధ పదవులను నిర్వహించింది.

## జీవితం తొలి దశలో
మేరీ బెంట్లీ మేరీల్యాండ్ లో క్వేకర్స్ అయిన రిచర్డ్,  ఎడిత్ బెంట్లీ దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె తాత కాలేబ్ బెంట్లీ ఒక సిల్వర్ స్మిత్,  పోస్ట్ మాస్టర్.

## కెరీర్
థామస్ 1894 నుండి 1904 వరకు మేరీల్యాండ్ ఉమెన్ సఫరేజ్ అసోసియేషన్ కు అధ్యక్షురాలిగా ఉన్నారు,అసోసియేషన్ వ్యవస్థాపకురాలు కరోలిన్ హాలోవెల్ మిల్లర్ తరువాత ఆమె స్థానంలో ఎమ్మా మాడాక్స్ ఫంక్ బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆమె నేషనల్ అమెరికన్ ఉమెన్ ఓటుహక్కు సంఘం (ఎన్ఎడబ్ల్యుఎస్ఎ) లో పదవులు నిర్వహించారు,  జాతీయ ఓటుహక్కు సమావేశాలలో ప్రసంగించారు. ఆమె వ్యోమింగ్, ఉటా, ఇడాహో,  కొలరాడో గవర్నర్లకు లేఖలు రాసింది,  మహిళల ఓటు హక్కు గురించి ప్రశ్నలు అడిగింది, ఇది మొత్తం నాలుగు రాష్ట్రాలలో చట్టబద్ధమైనది; ఆమె ప్రతిస్పందనలను విస్తృతంగా ప్రచురించింది. థామస్ ఫ్రెండ్స్ ఈక్వల్ రైట్స్ అసోసియేషన్ కు మూడవ అధ్యక్షుడు,,  జాతీయ క్వేకర్ సమావేశాలలో మహిళల హక్కులపై మాట్లాడారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
మేరీ బెంట్లీ 1865 లో డెయిరీ మ్యాన్ ఎడ్వర్డ్ పోర్టర్ థామస్ ను వివాహం చేసుకుంది. వీరికి ఆరుగురు సంతానం. ఈమె 1923లో తన 77వ యేట మరణించింది. శాండీ స్ప్రింగ్ మ్యూజియం సేకరణలో ఆమె వార్తాపత్రిక క్లిప్పింగుల స్క్రాప్ బుక్ డిజిటల్ మేరీల్యాండ్ లో ఆన్ లైన్ లో లభిస్తుంది. 2021 లో, మేరీల్యాండ్లోని శాండీ స్ప్రింగ్లో ఒక చారిత్రక గుర్తును నిర్మించారు, ఇది మహిళల ఓటు హక్కుపై థామస్,  మిల్లర్ యొక్క కృషిని గుర్తించింది; థామస్ వారసులలో చాలా మంది మార్కర్ ఆవిష్కరణకు హాజరయ్యారు. 

## మూలాలు

వర్గం:1923 మరణాలు
వర్గం:1845 జననాలు
హీరా దేవి వైబా

హీరా దేవి వైబా (సెప్టెంబర్ 9, 1940 - జనవరి 19, 2011) నేపాలీ భాషలో భారతీయ జానపద గాయని, నేపాలీ జానపద పాటలకు మార్గదర్శిగా కీర్తించబడింది. ఆమె పాట "చురా తా హోయినా అస్తురా" ఇప్పటివరకు రికార్డ్ చేయబడిన మొదటి తమాంగ్ సెలో (నేపాలీ జానపద సంగీతం ఒక శైలి) అని చెబుతారు. హెచ్ఎంవితో కట్ ఆల్బమ్స్ (1974, 1978 లో) కలిగి ఉన్న ఏకైక నేపాలీ జానపద గాయని హీరా దేవి వైబా. ఆలిండియా రేడియోలో ఆమె ఏకైక గ్రేడ్ ఎ నేపాలీ జానపద గాయని. నేపాల్ లోని ప్రముఖ సంగీత సంస్థ మ్యూజిక్ నేపాల్ ఒక ఆల్బమ్ ను రికార్డ్ చేసి విడుదల చేసిన మొదటి సంగీత కళాకారిణి కూడా ఆమెనే. అంతకు ముందు మ్యూజిక్ నేపాల్ కేవలం సంకలనాన్ని మాత్రమే విడుదల చేసి, పాటలను రీమాస్టర్ చేసింది.

## జీవితం. సంగీతం
హీరా దేవి వైబా పశ్చిమ బెంగాల్ లోని కుర్సియోంగ్ సమీపంలోని అంబుటియా టీ ఎస్టేట్ కు చెందిన సంగీతకారుల కుటుంబం నుండి వచ్చింది, సుదీర్ఘ తరం నేపాలీ జానపద గాయకులు, సంగీతకారుల వరుసలో ఒకరు. ఆమె తల్లిదండ్రులు సింగ్ మాన్ సింగ్ వైబా (తండ్రి), షెరింగ్ డోల్మా (తల్లి) లకు జన్మించింది. తన 40 ఏళ్ల సంగీత ప్రస్థానంలో దాదాపు 300 జానపద గీతాలు పాడారు 1966 లో రేడియో నేపాల్ కోసం కుర్సియోంగ్లో మూడు పాటలను రికార్డ్ చేయడంతో ఆమె గాన వృత్తి ప్రారంభమైంది. ఆమె 1963 నుండి 1965 వరకు కుర్సియోంగ్ లోని ఆల్ ఇండియా రేడియో స్టేషనులో అనౌన్సర్ గా పనిచేసింది. 

వైబా ప్రజాదరణ పొందిన పాటలలో ఫరియా ల్యాయిదియేచన్, ఓరా దౌదీ జాండా, రామ్రి తహ్ రామ్రి ఉన్నాయి. తన తండ్రికి నివాళిగా వైబా 2008లో సిలిగురి సమీపంలోని కదమ్తాలాలోని తన ఇంట్లో ఎస్ఎం వైబా ఇంటర్నేషనల్ మ్యూజిక్ అండ్ డాన్స్ అకాడమీని ప్రారంభించారు.

## మరణం
హీరా వైబా 2011 జనవరి 19 న తన 71 సంవత్సరాల వయస్సులో తన ఇంట్లో జరిగిన అగ్ని ప్రమాదంలో కాలిన గాయాలతో మరణించింది.   ఆమెకు ఇద్దరు పిల్లలు నవనీత్ ఆదిత్య వైబా, సత్య ఆదిత్య వైబా ఉన్నారు, వీరిద్దరూ సంగీత విద్వాంసులు. 

## కూతురు, కొడుకు నివాళి
లెజెండ్ హీరా దేవి వైబాకు నివాళిగా, ఆమె పిల్లలు సత్య వైబా, నవనీత్ ఆదిత్య వైబా 2016-2017 లో ఆమె హిట్ సింగిల్స్ కొన్నింటిని తిరిగి రికార్డ్ చేసి విడుదల చేశారు. నవనీత్ పాడారు, సత్య 'అమా లై శ్రద్ధాంజలి - తల్లికి నివాళి' అనే ప్రాజెక్టును నిర్మించి నిర్వహించారు, తద్వారా కుటుంబ వారసత్వాన్ని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లారు.  

## అవార్డులు
హీరాదేవికి 1986లో డార్జిలింగ్ నేపాలీ అకాడమీ మిత్రసేన్ పురస్కార్, 1996లో సిక్కిం ప్రభుత్వం మిత్రసేన్ స్మృతి పురస్కారం, భాను అకాడమీ పురస్కార్, 2001లో ఆగమ్ సింగ్ గిరి పురస్కార్, గూర్ఖా సాహిద్ సేవా సమితి లైఫ్ టైమ్ అచీవ్ మెంట్ అవార్డును ప్రదానం చేసింది. నేపాల్ ప్రభుత్వం ఆమెకు గూర్ఖా దక్షిణ బహు (నైట్ హుడ్ ఆఫ్ నేపాల్), సాధనా సమ్మాన్, మధురిమ ఫూల్ కుమారి మహతో అవార్డును ప్రదానం చేసింది. 

## మూలాలు
వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:2011 మరణాలు
వర్గం:ఆకాశవాణి మహిళలు
తమిళగ వెట్రి కళగం

**తమిళగ వెట్రి కళగం** ( తమిళం : தமிழக வெற்றி கழகம் ; అనువాదం. తమిళనాడు విక్టరీ  ఫెడరేషన్ ; సంక్షిప్తం. టీవీకే) భారతదేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని రాజకీయ పార్టీ. ఈ పార్టీని నటుడు విజయ్ 2024 ఫిబ్రవరి 2న స్థాపించాడు. పార్టీ ప్రధాన కార్యాలయం చెన్నైలోని పనైయూర్‌లోని 8వ అవెన్యూలో ఉంది.

## పార్టీ ఏర్పాటు ప్రక్రియ
తమిళగ వెట్రి కళగం పార్టీని విజయ్ 2024 జనవరి 25 న చెన్నైలో జరిగిన టీవీకే సమావేశంలో పార్టీ నాయకుడు, కార్యకర్తలు, పార్టీ నియమాలను ఎంపిక చేసి ఆమోదించినట్లు తెలిపాడు. ఈ ఏడాది లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో తమిజగ వెట్రి కళగం పోటీ చేయదని, 2026 తమిళనాడు అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో పోటీ చేస్తామని తెలిపాడు.

తమిళగ వెట్రి కళగం పార్టీ జెండాను ఆగష్టు 21న ఆవిష్కరించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* 2025 కరూర్ తొక్కిసలాట

## మూలాలు

వర్గం:తమిళనాడులోని రాజకీయ పార్టీలు
వర్గం:భారతదేశ రాజకీయ పార్టీలు
ప్రియాంక సింగ్

**ప్రియాంక సింగ్** ఒక భారతీయ నేపథ్య గాయని, ప్రదర్శకురాలు, ఆమె ప్రధానంగా భోజ్పురి, హిందీ సినిమాల్లో చురుకుగా ఉంటుంది. మహువా ఛానల్ లో ప్రసారమైన రియాలిటీ షో సుర్ సంగ్రామ్ సీజన్ - 1 ద్వారా ఆమె గాయనిగా అరంగేట్రం చేసింది. భోజ్పురి, హిందీ, అస్సామీ భాషల్లో రెండు వేలకు పైగా పాటలు పాడారు.    

## జీవితం తొలి దశలో
ప్రియాంక సింగ్ 19 సంవత్సరాల వయస్సులో టెలివిజన్ అరంగేట్రం చేయడానికి ముందు అనేక సంగీత పోటీలను గెలుచుకుంది.

## కెరీర్
సింగ్ తన యూట్యూబ్ ఛానెల్‌ని ప్రారంభించింది, దాని పేరు ప్రియాంక సింగ్ అఫీషియల్.  

2016లో, ఆమె గాయకుడు, నటుడు పవన్ సింగ్‌తో కలిసి "చలకతా హుమారో జవానియా యే రాజా" పాడింది. 

సింగ్ బాలీవుడ్ సంగీత దర్శకులు, చిత్రనిర్మాతలతో కలిసి పనిచేస్తున్నారు.  

## గుర్తింపు
2019, 2020లో, ఆమె ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని మైన్‌పాట్ మహోత్సవ్‌లో ప్రదర్శన ఇచ్చింది.   

## మూలాలు

వర్గం:1990 జననాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
దీపాలి బర్తకూర్

దీపాలి బర్తకూర్ (జనవరి 30, 1941 - డిసెంబరు 21, 2018) అస్సాంకు చెందిన భారతీయ గాయని. ఆమె పాటలు ప్రధానంగా అస్సామీ భాషలో పాడబడ్డాయి. [1] 1998 లో భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నారు.

## జీవితం తొలి దశలో
బర్తకూర్ 1941 లో అస్సాంలోని శివసాగర్ లోని సోనారిలో బిశ్వనాథ్ బోర్తాకూర్, చంద్రకాంతి దేవి దంపతులకు జన్మించాడు. 

## సంగీత వృత్తి
బర్తకూర్ మొదట్లో గాయనిగా కెరీర్ ప్రారంభించారు. ఆమె తొమ్మిదవ తరగతి చదువుతున్నప్పుడు, 1958 లో, గౌహతిలోని ఆల్ ఇండియా రేడియోలో "మోర్ బొపాయ్ లాహోరి" పాటను, లచిత్ బోర్ఫుకాన్ (1959) చిత్రం కోసం "జౌబోన్ అమోని కోరే చెనైధోన్" పాటను పాడింది.

ఆమె ఇతర ప్రజాదరణ పొందిన అస్సామీ పాటలు:

* "సోనోర్ ఖరూ నలగే ముక్"
* "జౌబోన్ ఆమోని కోరే, చెనైధాన్"
* "జుంధోన్ జునాలైట్"
* "కొన్మానా బొరోక్సిరే సిప్"
* "సేనాయ్ మోయి జౌ దేయ్"
* "ఓ' బొందు సోమోయ్ పాలే అమర్ ఫలే"

## వ్యక్తిగత జీవితం
1969లో బర్తకూర్ తన చివరి పాట "లుయిటో నెజాబి బోయి" పాడారు.  ఆ తరువాత ఆమె తీవ్రమైన మోటారు న్యూరాన్ వ్యాధితో బాధపడటం ప్రారంభించింది, ఇది ఆమె గానానికి ఆటంకం కలిగించింది , వీల్ చైర్ ను ఉపయోగించమని బలవంతం చేసింది. 1976 లో ఆమె అస్సాంకు చెందిన ప్రముఖ భారతీయ కళాకారుడు , చిత్రకారుడు , ప్రసిద్ధ అస్సామీ రచయిత బినంద చంద్ర బారువా కుమారుడు నీల్ పవన్ బారువాను వివాహం చేసుకుంది.

బర్తకూర్ 21 డిసెంబర్ 2018 న గౌహతిలోని నెంకేర్ ఆసుపత్రిలో మరణించాడు. ఆమెను "నైటింగేల్ ఆఫ్ అస్సాం" అని పిలిచేవారు. 

## అవార్డులు
ముఖ్యంగా 1990-92లో జానపద, సంప్రదాయ సంగీతానికి పద్మశ్రీ పురస్కారంతో బర్తకూర్ ను పలుమార్లు సత్కరించారు.

ఆమె సాధించిన కొన్ని అవార్డులు/ గుర్తింపులు ఈ క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:

* కళలకు ఆమె చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ (1998) ప్రదానం చేసింది.
* అస్సాం ప్రభుత్వం నుండి సిలిపి బోటా (2010). 
* సడౌ అసోం లేఖిక సోమరోహ్ సమితిచే ఐడెయు హండిక్ శిల్పి పురస్కారం (2012). 

## మూలాలు
వర్గం:2018 మరణాలు
వర్గం:1941 జననాలు
కమల కేస్వానీ

**కమలా కేస్వానీ** (ఆగష్టు 27, 1934 - మే 9, 2009) భారతీయ జానపద, నేపథ్య గాయని. ఆమె భారతదేశంలోని ప్రసిద్ధ సింధీ భాషా గాయకులలో ఒకరు.

## జీవితం తొలి దశలో
కమ్లా 1934 ఆగస్టు 27న బ్రిటిష్ ఇండియా (ప్రస్తుతం పాకిస్థాన్ )లోని సింధ్‌లోని కరాచీలో జన్మించింది. ఆమె తల్లిదండ్రులు సుక్కూర్‌కు చెందినవారు. ఆమె తండ్రి గోవింద్ రామ్ మద్నానీ టెలిఫోన్ ఆపరేటర్. ఆమె సుక్కూర్‌లోని పాఠశాలలో చదువుకుంది,  భారతదేశ విభజన జరిగినప్పుడు ఆమె వయస్సు 13 సంవత్సరాలు.  ఇతర హిందూ సింధీల మాదిరిగానే, ఆమె 1947 లో భారతదేశానికి వలస వచ్చి మొదట జోధ్‌పూర్‌లో, తరువాత బికనీర్‌లో,  చివరకు జైపూర్‌లో స్థిరపడింది. ఆమె జైపూర్ లో తన విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించింది,  రాజస్థాన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ డిగ్రీని పొందింది. స్కూల్ డేస్ నుంచే సంగీతం, గానంపై ఆసక్తి ఉండేది.

## గానం కెరీర్
ఆలిండియా రేడియో నుంచి ఆమె తన గాన వృత్తిని ప్రారంభించారు. ఆమె సాహెరా లేదా లడా అని పిలువబడే అనేక వివాహ గీతాలు, సూఫీ కలామాలు,  సింధీ,  రాజస్థానీ భాషలలో జానపద గీతాలు పాడింది. ఆమె పాడిన కొన్ని పాపులర్ పాటలను మాస్టర్స్ వాయిస్ కంపెనీ, ఆలిండియా రేడియో రికార్డ్ చేశాయి. ఆమె భారతదేశం,  విదేశాలలో వివాహ పార్టీలు, సామాజిక సమావేశాలు,  సంగీత కార్యక్రమాలలో కూడా పాడింది. ఆమె భారతీయ టీవీ ఛానెళ్లలో కూడా ప్రదర్శనలు ఇచ్చేది. ఆమె పాటలకు సంబంధించిన పలు ఆల్బమ్స్ కూడా విడుదలయ్యాయి.

ప్రముఖ సంగీతకారుడు సి.అర్జున్ ఆమెను నేపథ్య గాయనిగా సింధీ సినిమాకు పరిచయం చేశాడు. ఆమె ఈ క్రింది సింధీ భాషా భారతీయ చిత్రాలలో నేపథ్య గాయనిగా ప్రదర్శన ఇచ్చింది: 

* *హో జమాలో*
* *షల్ ధీర్ నా జమాన్*
* *లాడ్లీ*

## మరణం
కమల కేశ్వాని 9 మే 2009న భారతదేశంలోని జైపూర్‌లో మరణించింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు
వర్గం:2009 మరణాలు
వర్గం:1934 జననాలు
రుంకీ గోస్వామి

**రుంకి గోస్వామి** ఒక భారతీయ శాస్త్రీయ గాయకురాలు, స్వరకర్త, అతను 17 వేర్వేరు భారతీయ భాషలలో పాడింది, తెలుగు సంగీత దర్శకుడు కూడా. 

## ప్రారంభ జీవితం, వృత్తి
రుంకీ గోస్వామి 1978 జూన్ 12న పశ్చిమ బెంగాల్లోని అసన్సోల్లో జన్మించారు. ఆమె 3 సంవత్సరాల వయస్సులో అధికారిక శిక్షణ ప్రారంభించింది. ప్రయాగ సంగీత సమితి నుండి ఢిల్లీ, చండీగఢ్ ఘరానాలో శిక్షణ పొందింది. ఐఎస్ బీ హైదరాబాద్ లో ఎగ్జిక్యూటివ్ మేనేజ్ మెంట్, కమ్యూనికేషన్ అండ్ జర్నలిజంలో మాస్టర్స్ చేశారు.  

రుంకీ గోస్వామి తన వృత్తిపరమైన సంగీత జీవితాన్ని ప్రైవేట్ బెంగాలీ భక్తి ఆల్బమ్ - దేబోబీనాతో ప్రారంభించారు. ఈ పాటను ఆమె తండ్రి డాక్టర్ మలయ్ కుమార్ లాయక్ రచించి, స్వరపరిచి, దర్శకత్వం వహించి, ఆలపించారు. కీర్తన సంగీతంతో ఈ ఆల్బమ్ పాన్ ఇండియా స్థాయిలో విడుదలైంది. ఆ తర్వాత రెండు తెలుగు సినిమాలకు సంగీత దర్శకురాలిగా, రచయితగా, దేవదాస్ ఫైటర్ గా, త్రివిక్రమన్ గా పనిచేశారు. 

ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సగా భారతీయ రాగాలను పునరుద్ధరించడానికి ఆమె మార్గదర్శకురాలు,  భారీ ప్రతిపాదకురాలు. ఉబ్బసం, వెన్నెముక సమస్యలు, కడుపు సమస్యలు వంటి దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల నుండి రోగులను వేగంగా నయం చేయడంలో సహాయపడటానికి భారతీయ రాగ చికిత్సపై అవగాహన కల్పించడానికి ఆమె ప్రస్తుతం వైద్య అభ్యాసకులతో కలిసి ప్రాజెక్టులపై పనిచేస్తున్నారు. రాగ థెరపీపై ఆమె రాసిన వ్యాసాలు ఇతర ప్రభావాలకు లోనవుతున్న ఈ సాంప్రదాయ భారతీయ రాగ చికిత్స గురించి చాలా ఆసక్తిని రేకెత్తించాయి. 

2018లో, రుంకీ లండన్‌లోని భారత హైకమిషన్‌లో ప్రదర్శన ఇచ్చింది,  భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఆమె 17 భాషల్లో పాడింది.  

## సౌండ్‌ట్రాక్‌లు

### నాన్ సినిమాలు
ఈ క్రింది పాటలను రుంకీ గోస్వామి పాడారు. 

* దేబోబీనా
* మన్మర్జియన్
* ఈషో దేవి
* తీన్ మార్ బీతులక్కీ
* నీ అందెలసందరిలో
* తీన్ మార్ బీటులక్కీ
* కభీ అజ్ఞాబీ థీ
* అబ్ నహీ చందా
* లూంబా ఝూంబా
* లుక్ చిప్
* కేసరియ బలం
* రంగి సారి
* సాయా మైలు
* భేదు పాకో
* మోర్ని

### సినిమాలు

* తేదావస్తే ఫైటర్ (రచయిత)
* త్రివిక్రమన్

## సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు

### జాతీయ

* గజల్ ఈవినింగ్, ఓడ్ టు ఫరీదా ఖానుమ్: లమకాన్ – హైదరాబాద్, 2016  
* గీతా దత్‌కు నివాళి – ఇండియా హాబిటాట్ సెంటర్, 2016 
* ఫరీదా ఖానుమ్‌కు నివాళి – ఎపిసెంటర్, గుర్గావ్, హర్యానా, 2016 
* ఇండియన్ ఫోక్ యొక్క వారసత్వ సేకరణ – ఇండియా ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్, 2017 
* సలీల్ చౌదరికి నివాళి, ఇండియా హాబిటాట్ సెంటర్, 2017  
* OP నయ్యర్‌కి నివాళి, ఇండియా హాబిటాట్ సెంటర్, 2018
* బాలీవుడ్‌లో మూడ్‌లు,  సీజన్‌లను వర్ణించే రాగం – ఇండియా హాబిటాట్ సెంటర్, 2019 

### అంతర్జాతీయ

* ఫోక్ టూర్ ఆఫ్ ఇండియా – హెర్లూమ్ కలెక్షన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఫోక్ – నెహ్రూ సెంటర్, లండన్ – 2018 

## మూలాలు

వర్గం:1978 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు
వర్గం:బెంగాలీ గాయకులు
నవనీత్ ఆదిత్య వైబా

**నవనీత్ ఆదిత్య వైబా** (నేపాలీ : **नवनित अदित्य वाइवा**) ఒక భారతీయ గాయని, ఆమె ప్రధానంగా నేపాలీ భాషలో పాడింది, నేపాలీ జానపద సంగీతానికి మార్గదర్శకుడైన దివంగత హీరా దేవి వైబా కుమార్తె.   నవనీత్, తమ్ముడు సత్య ఆదిత్య వైబా (నిర్మాత/మేనేజర్) నేపాలీ జానపద సంగీత శైలిలో కల్తీ లేదా ఆధునీకరణ లేకుండా ప్రామాణిక సాంప్రదాయ నేపాలీ జానపద పాటలను ఎక్కువగా సేంద్రీయ, సాంప్రదాయ నేపాలీ సంగీత వాయిద్యాలను ఉపయోగించి పాడి ఉత్పత్తి చేసే ఏకైక కళాకారిణి.    

## ప్రారంభ జీవితం
నవనీత్ ఆదిత్య వైబా తల్లి హీరా దేవి వైబా , తండ్రి రతన్ లాల్ ఆదిత్య దంపతులకు జన్మించింది , భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ లోని కొండ పట్టణం కుర్సియోంగ్ లో పెరిగింది. నన్వీత్ , సత్య ఇద్దరూ సంగీత వాతావరణంలో పెరిగారు, ఎందుకంటే వారి తల్లి , తాత శ్రీ సింగ్ మాన్ సింగ్ వైబా వారి తల్లికి సంగీత గురువు / కోచ్ కూడా. 
## విద్య, మునుపటి వృత్తి
పశ్చిమ బెంగాల్ లోని నార్త్ బెంగాల్ యూనివర్సిటీ నుంచి మాస్టర్ ఆఫ్ ఇంగ్లిష్ (ఎంఏ) పట్టా పొందారు. హాంగ్ కాంగ్ లోని క్యాథే పసిఫిక్ ఎయిర్ లైన్స్ లో సీనియర్ ఫ్లైట్ పర్సర్ గా పనిచేశారు.

## డిస్కోగ్రఫీ

### ఆల్బమ్
అన్ని పాటలను సింగ్ మాన్ సింగ్ వైబా (నవనీత్, సత్య తాత) రాశారు.

## మూలాలు
వర్గం:డార్జిలింగ్ ప్రజలు
వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ మహిళా గాయకులు
వర్గం:తమాంగ్ భాషా గాయకులు
రాజం పుష్పవనం

**రాజం పుష్పవనం** (1918-1991), సంగీత విద్వాన్ మధురై పుష్పవనం అయ్యర్ కుమార్తె, ఆమె ప్రముఖ కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసురాలు.  రాజం పుష్పవనం, సంగీత విద్వాంసురాలు మధురై మణి అయ్యర్ యొక్క బంధువు, గాయకురాలు, సంగీత దర్శకురాలు.

## జీవితం తొలి దశలో
1918లో మదురై పుష్పవనం అయ్యర్, సుందరతమ్మాళ్ దంపతులకు జన్మించిన ఆమె రెండు మూడేళ్ల వయసులోనే తండ్రిని కోల్పోయారు. తల్లి, తాతయ్యల వద్ద పెరిగిన ఆమె సంగీతం వైపు మొగ్గు చూపి గాయనిగా పేరు తెచ్చుకుంది. 1930లో కొలంబియా రికార్డ్స్ లో 12 ఏళ్ల వయసులో ఎల్పీ రికార్డ్ చేశారు. కాట్చెరిస్ వరుసగా అనుసరించారు , ఆమె 1920 ల చివరి నుండి 1940 ల ప్రారంభం వరకు విజయవంతమైన గాయని.

ఆమె మైలాపూర్ నడిబొడ్డున ఒక బంగ్లాను నిర్మించింది, 1939లో ఆ భూమిని రూ. 4550కి కొనుగోలు చేసి, దానిని తన తల్లి పేరు మీద నమోదు చేసింది. అప్పుడు ఆమె వయస్సు 21 సంవత్సరాలు.

పుష్పవనం దక్షిణ భారతదేశంలోని మొదటి మహిళా సంగీత దర్శకురాలు.  1937లో, ఆమె ఎం.ఆర్. రాధ నటించిన రాజశేఖరన్ చిత్రానికి సంగీతం అందించింది. 

## వ్యక్తిగత జీవితం
22 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమె రామనాడ్ రాజ్యానికి దివాన్ (మంత్రి) అయిన స్వామినాథ అయ్యర్ కుమారుడు ఎస్.ఆర్.వెంకట్రామన్ను వివాహం చేసుకుంది. శ్రీనివాసన్ అనే కుమారుడు 1942లో జన్మించాడు. 1944 లో, ఆమె ఒక కచేరీకి దూరంగా ఉండగా, అతను (చిన్న కుమారుడు) అకస్మాత్తుగా న్యుమోనియాతో మరణించాడు. తన కుమారుడు మరణించినప్పుడు ఆమె తన సంగీత వృత్తికి దూరంగా ఉందని బాధపడింది, , ఆమె కచేరీలలో పాడటం మానేసింది.

ఇప్పుడు ఆమె దృష్టి తన కుటుంబంపైకి మారింది, ఆమెకు మరో నలుగురు పిల్లలు ఉన్నారు. 1950లో ఆమె 30 ఏళ్ల వయసులో భర్త చనిపోయాడు. తరువాత జీవితంలో, ఆమె భర్త మరణానంతరం, ఆలిండియా రేడియో కోసం పాడటం , విద్యార్థులకు బోధించడం ప్రారంభించింది , కొన్ని దశాబ్దాల పాటు దీనిని కొనసాగించింది.

## మరణం
ఆమె తన జీవితమంతా తన పెద్ద కొడుకుతో నివసించింది , 1991 లో సికింద్రాబాద్‌లోని తన రెండవ కొడుకు ఇంటికి మారింది. ఆమె 8 డిసెంబర్ 1991న మరణించింది.

## వారసత్వం
చెన్నైలోని భారత్ కళాచార్ లో ఆమె జ్ఞాపకార్థం "బాల జ్ఞాన కళాభారతి" అనే పురస్కారాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 2019 డిసెంబర్ 14న తెలంగాణ గవర్నర్ డాక్టర్ తమిళిసై సౌందరరాజన్ సమక్షంలో సెల్వీ సూర్యగయత్రికి తొలి అవార్డును ప్రదానం చేశారు. 

## ఆమె పాటలు
ఆమె పాటలు కొన్ని యూట్యూబ్ లో అందుబాటులో ఉన్నాయి , ఒకటి కర్ణాటక యొక్క పాత , అరుదైన రికార్డింగ్ ల సేకరణలో ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:1991 మరణాలు
వర్గం:1918 జననాలు
వర్గం:తమిళ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
తంజై సెల్వి

**తంజాయ్ సెల్వి** జానపద గీతాల గానంతో ప్రసిద్ధి చెందిన తమిళ గాయని. ఈసన్ చిత్రంలోని "జిల్లా విట్టు" పాటతో ఆమె తమిళ సినిమాల్లో తన కెరీర్ ను ప్రారంభించారు.
thumb| తంజై సెల్వి

## డిస్కోగ్రఫీ
తంజాయ్ సెల్వి ఇప్పటివరకు ఈ క్రింది పాటలు పాడారు. ఈసాన్ లోని జిల్లా విట్టు (ఆ సంవత్సరం ఉత్తమ జానపద గీతంగా విజయ్ అవార్డు గెలుచుకుంది),  మరుదవేలు నుండి మరుథాని ప్రజాదరణ పొందినవి.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* ఈసన్ గురించి మాట్లాడిన తంజై సెల్వి

వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
గావ్రీ దేవి

**గావ్రీ దేవి** (గవరీ బాయి అని కూడా పిలుస్తారు) ( 1920 ఏప్రిల్ 14 - 1988 జూన్ 29) భారతదేశంలోని రాజస్థాన్కు చెందిన ఒక భారతీయ జానపద గాయని. మండ్ గానంతో పాటు, ఆమె తుమ్రి, భజన్, గజల్ పాడేది. ఆమెను రాజస్థాన్ కు చెందిన మారు కోకిల అని కూడా పిలిచేవారు. కళ, సంగీతానికి ఆమె చేసిన సేవలకు గాను రాజస్థాన్ ప్రభుత్వం 2013లో రాజస్థాన్ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం రాజస్థాన్ రత్నతో ఆమెను మరణానంతరం సత్కరించింది.

## వ్యక్తిగత జీవితం
20 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమెకు జోధ్‌పూర్‌కు చెందిన మోహన్‌లాల్ గమేటితో వివాహం జరిగింది, ఆమెకు ఒక కుమార్తె ఉంది. ఆమె జోధ్‌పూర్ మహారాజా ఉమైద్ సింగ్ నుండి సంగీతాన్ని అభ్యసించడానికి ప్రోత్సాహాన్ని పొందింది. ఆమె ఒరిస్సా, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, గోవా, బెంగాల్, కేరళ, తమిళనాడు వంటి రాష్ట్రాలతో సహా భారతదేశం అంతటా సంగీతాన్ని అందించింది.

## కెరీర్
1957లో,గావ్రీ దేవి రేడియో, దూరదర్శన్‌లలో మాండ్ సింగింగ్ ప్రోగ్రామ్ ఇవ్వడం ప్రారంభించింది, ఇది బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. రాజస్థాన్ ప్రభుత్వంలోని పర్యాటక శాఖ ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహించే వేడుకలో ఆమె మాండ్ గానం కార్యక్రమాన్ని ప్రదర్శించింది. 1983లో, రష్యాలోని మాస్కోలో భారతదేశం నిర్వహించిన *ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియాలో* ఆమె తన ప్రత్యేక ప్రదర్శనను ఇచ్చింది, *కేసరియా బలం ఆవో హమారే దేస్* . ఆమె 1980లో హూస్ హూ ఇన్ ఆసియాలో జాబితా చేయబడింది 

## అవార్డులు
1986లో, భారత ప్రభుత్వం ఆమెను సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డుతో సత్కరించింది, ఇది జానపద సంగీతానికి ఆమె చేసిన కృషికి అభ్యసిస్తున్న కళాకారులకు ఇచ్చే అత్యున్నత భారతీయ గుర్తింపు. ఈ అవార్డును అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి ఆర్. వెంకటరామన్ అందించారు.

## మరణం
గావ్రీ దేవి 1988 జూన్ 29న మరణించింది.

## మూలాలు


వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:1988 మరణాలు
వర్గం:1920 జననాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
అనుపమ దేశ్‌పాండే

**అనుపమ దేశపాండే** బాలీవుడ్ నేపథ్య గాయని, ఆమె *సోహ్ని మహివాల్* (1984) చిత్రంలో తన జానపద పాట "సోహ్ని చినాబ్ దే" కోసం ఉత్తమ మహిళా నేపథ్య గాయనిగా ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది. 

## కెరీర్
ఈ పాట మొదట ఆ రోజుల నుండి బిజీగా ఉన్న ఆశా భోంస్లే కోసం ఉద్దేశించబడింది. అందువలన, అన్నూ మాలిక్ ఈ పాటను అనుపమ దేశ్పాండే గొంతులో రికార్డ్ చేశారు, తద్వారా తరువాత దీనిని ఆశా భోంస్లే డబ్బింగ్ చేయవచ్చు. అయితే ఈ పాట విన్న ఆశా భోంస్లే అనుపమ గాన ప్రతిభకు ఫుల్ క్రెడిట్ ఇస్తూ ఆ పాటను యథాతథంగా ఉంచాలని సలహా ఇచ్చారు. ఆమె 92 చిత్రాలలో మొత్తం 124 పాటలు పాడారు.

## చెప్పుకోదగ్గ పాటలు

* "దే తులసి మాయ వరదన్ ఇతనా

ఘర్ ఘర్ కి కహానీ 1988 నుండి నేను జిసే చాహా వహీ మిలా సజనా

* హే రామ్ నుండి "పొల్లాడ మధన బాణం"! (తమిళం) ఇళయరాజాతో
* సోహ్ని మహివాల్ నుండి "సోహ్ని చినాబ్ డి"
* నిర్మలా మచింద్ర కాంబ్లే నుండి "మీ ఆజ్ నహతానా"
* "భియు నాకో" నిర్మలా మచింద్ర కాంబ్లే
* "గభ్రూ నాకో" నిర్మలా మచింద్ర కాంబ్లే
* భేదియోన్ కా సమూహ్ నుండి "మేరా పేషా ఖరాబ్ హై"
* భేదియోన్ కా సమూహ్ నుండి "పర్వత్ సే ఝాన్"
* *సైలాబ్* నుండి " హమ్కో ఆజ్ కల్ హై "
* తుమ్ మేరే హో నుండి " *తుమ్ మేరే హో* "
* *లూటెరే* నుండి "మెయిన్ తేరీ రాణి (చిన్న వెర్షన్)"
* కష్ నుండి "ఓ యారా తు హై ప్యారోసే భీ ప్యారా"
* ఆర్త్ నుండి "బిచ్చువా"
* యా అలీ మదద్ (ఇస్మాయిలీ గీతాలు) నుండి "ఆంఖ్ మే నూర్ హై"
* కబ్జా నుండి "తుమ్సే మైల్ బిన్"
* ప్యార్ కియా తో దర్నా క్యా నుండి "తేరీ జవానీ బడి మస్త్ మస్త్ హై"
* అమిత్ కుమార్ (బెంగాలీ)తో తుమీ కటో సుందర్ నుండి "సోపోనర్ మొల్లికా ఆజ్ తోమై దిలామ్"

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డుల విజేతలు
వర్గం:1953 జననాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
టెట్సో సిస్టర్స్

**టెట్సియో సిస్టర్స్** ఈశాన్య భారత రాష్ట్రమైన నాగాలాండ్ కు చెందిన సోదరీమణుల సమూహం. వీరు రాష్ట్రంలోని గాత్ర జానపద సంగీతం  కళ , సంప్రదాయానికి అంకితమయ్యారు, వారు చిన్నప్పటి నుండి రంగస్థలంపై ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నారు 

## జీవితం, వృత్తి
టెట్సియో సిస్టర్స్ ముత్సెవేలు (మెర్సీ), అజిన్ (అజీ), కువెలే (కుకు), అలునే (లులు) నాగాలాండ్ రాజధాని కోహిమాలో పెరిగారు, ప్రధాన నాగా జాతి సమూహాలలో ఒకటైన చఖేసాంగ్ నాగాకు చెందినవారు. వీరు ఫెక్ జిల్లా చుట్టుపక్కల ప్రాంత మాండలికమైన చోక్రీలో పాడతారు  . చిన్నప్పటి నుండి, వారి తల్లిదండ్రులు బాలికలకు వారి స్వంత ప్రాంతపు సాంప్రదాయ పాటలైన లీతో పరిచయం చేశారు.  వారు మొదట 1994 లో ఒక బృందంగా ప్రదర్శన ఇచ్చారు, 2000 నుండి నాగాలాండ్ అతిపెద్ద వార్షిక సాంస్కృతిక కార్యక్రమం అయిన హార్న్ బిల్ ఫెస్టివల్, అనేక ఇతర పండుగలు, కార్యక్రమాలలో క్రమం తప్పకుండా కనిపిస్తారు. పెరుగుతున్న ప్రజాదరణ నాగాలాండ్, ఏడు సోదరి రాష్ట్రాలు, ఇతర భారతీయ రాష్ట్రాల అంతటా ప్రదర్శనలు ఇస్తూ వారి పరిధిని విస్తరించేలా చేసింది. మెర్సీ, అజీ అధ్యయన కాలంలో, వారు న్యూఢిల్లీలో ద్వయంగా అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు; కుకు, లులు కోహిమాలో కొనసాగారు. కోహిమాకు చెందిన అనుభవజ్ఞులైన జానపద కళాకారులైన టెట్సియో సిస్టర్స్ రాష్ట్రంలో జానపద సంలీన ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించడానికి కారణమని చెబుతారు.

2012 లో, వారు అలోబో నాగాతో కలిసి స్థానిక ట్రాక్స్ చేత 4 వ నాగాలాండ్ సంగీత అవార్డులలో ట్రయల్ బ్లేజర్ అవార్డును అందుకున్నారు. 2014 ప్రారంభంలో షిల్లాంగ్ లో సంగీతంలో ఉత్తమ ప్రతిభ కనబరిచినందుకు ఈస్టర్న్ పనోరమా అచీవర్స్ అవార్డును అందుకున్నారు. 

## వ్యక్తిగత జీవితం
మెర్సీ టెట్సియో ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి సైకాలజీలో విశ్వవిద్యాలయ డిగ్రీని పొందింది , ఆహార ప్రియురాలు, యాత్రికురాలు , రచయిత. మాజీ మిస్ నాగాలాండ్ రన్నరప్ అయిన అజీ వెజివోలు ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పొలిటికల్ సైన్సెస్ లో విశ్వవిద్యాలయ పట్టా పొందారు. మోడలింగ్ చేస్తూ, ఇతర సంస్థల్లో పాటలు పాడుతూ, తన ఇద్దరు కుమారులను పెంచడానికి  పెళ్లి తర్వాత పర్యటనలకు దూరంగా ఉంటోంది.  కుకు టెట్సియో ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలోని లేడీ శ్రీరామ్ కాలేజ్ ఫర్ ఉమెన్ లో చదువుకున్నారు , ఇప్పుడు "నాగనెస్" గా రీబ్రాండ్ చేయబడిన మై సలాడ్ డేస్ లో చురుకైన ఫ్యాషన్ బ్లాగర్    , సోషల్ మీడియా ఇన్ఫ్లుయెన్సర్. నలుగురు సోదరీమణుల్లో చిన్నవాడైన లులు టెట్సియో నాగ్ పూర్ లోని ఇందిరాగాంధీ ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాలలో చదువుతుంది.

## ప్రస్తావనలు
వర్గం:నాగాలాండ్ సంగీత విద్వాంసులు
వర్గం:భారతీయ మహిళా జానపద గాయకులు
వర్గం:మహిళా సంగీతకారులు
సత్నామ్ సింగ్ సంధూ

**సత్నామ్ సింగ్ సంధూ** భారతదేశానికి చెందిన విద్యావేత్త, రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన విద్యా రంగంలో చేసిన సేవలను గుర్తించిన కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆయనను రాష్ట్రపతి కోటాలో 2024 జనవరి 30న పంజాబ్ నుండి నామినేటెడ్ రాజ్యసభ సభ్యుడిగా నామినేట్ చేసింది.
## విద్యావేత్తగా
సత్నామ్ సింగ్ సంధూ  ఓ మధ్యతరగతి రైతు కుటుంబంలో జన్మించి చిన్నతనంలో చదువుకోడానికి అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాడు. ఎన్నో ఇబ్బందులు ఎదురైనా పట్టుదలతో ఉన్నత విద్యను అభ్యశించి తాను అనుభవించిన బాధలు ఎవరూ అనుభవించకూడదన్న ఆవేదనతో 2001లో మొహాలీ ప్రాంతంలో చండీగఢ్ గ్రూప్ ఆఫ్ కాలేజీలను, 2012లో చండీగఢ్ యూనివర్శిటీని నెలకొల్పాడు. ఈ యూనివర్శిటీకి ఆయన ఛాన్సలర్‌గా వ్యవహరిస్తున్నాడు. లక్షల మంది విద్యార్థులకు నాణ్యమైన విద్యను అందించేందుకు రెండు ఛారిటీ  ‘ఇండియన్ మైనారిటీస్ ఫౌండేషన్’, న్యూ ఇండియా డెవలప్‌మెంట్ (NID) ఫౌండేషన్ ద్వారా ఆర్థిక సాయం చేస్తున్నాడు. విద్యారంగంలో ఆయన సేవలను గుర్తించి కేంద్రం ఆయనకు రాష్ట్రపతి కోటాలో రాష్ట్రపతి ద్రౌపదీ ముర్ము ఆయనను 2024లో రాజ్యసభ సభ్యుడిగా నామినేట్ చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు
అమృత సురేష్

**అమృత సురేష్** (జననం 2 ఆగష్టు 1988) భారతీయ గాయని, స్వరకర్త, పాటల రచయిత, రేడియో జాకీ. 2007లో ఏషియానెట్ లో ప్రసారమైన ఐడియా స్టార్ సింగర్ అనే రియాలిటీ టెలివిజన్ సింగింగ్ కాంపిటీషన్ లో పాల్గొన్న తర్వాత ఆమె పాపులారిటీ సంపాదించింది. అప్పటి నుంచి పలు సినిమాలు, మ్యూజిక్ ఆల్బమ్ లకు పాడి, స్వరకల్పన చేశారు. రేడియో సునో 91.7లో సునో మెలోడీస్ అనే మ్యూజిక్ షోతో ఆమె సెలబ్రిటీ రేడియో జాకీగా వ్యవహరించారు. 2014లో ఆమె అమృతం గమే అనే మ్యూజిక్ బ్యాండ్ ను స్థాపించారు.

## జీవితం తొలి దశలో
అమృత 1988 ఆగస్టు 2 న సంగీత విద్వాంసురాలు పి.ఆర్.సురేష్, లైలా దంపతులకు జన్మించింది. తండ్రి సురేష్ హిందువు,  తల్లి లైలా క్రిస్టియన్. ఆమెకు ఒక సోదరి, గాయకుడు-స్వరకర్త అభిరామి సురేష్ ఉన్నారు,.  ఆమె ఐదేళ్లు చిన్నది. వీరు కొచ్చిలోని ఎడపల్లికి చెందినవారు 

సంగీతకారుల కుటుంబంలో (తండ్రి) నివసించడం ఆమెను చిన్నతనం నుండి సంగీతాన్ని అభ్యసించడానికి ప్రేరేపించింది. అమృత మూడేళ్ళ వయసులో పాడటం ప్రారంభించింది. సెలిన్ డియోన్,  మైఖేల్ జాక్సన్ ఆమెను గాయనిగా మార్చడానికి   ప్రభావితం చేసిన గాయకులు. అమృత పాఠశాలల్లో టాపర్ గా నిలిచింది. రియాలిటీ టెలివిజన్ సింగింగ్ కాంపిటీషన్ ఐడియా స్టార్ సింగర్ లో పోటీ పడటంతో 12వ తరగతి మానేసినప్పటికీ, ఆ తర్వాత ప్రైవేట్ గా కోర్సు పూర్తి చేసింది.  ఆ తర్వాత బ్యాచిలర్ ఆఫ్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (బీబీఏ)లో గ్రాడ్యుయేషన్, మాస్టర్ ఆఫ్ బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (ఎంబీఏ)లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్, కర్ణాటక సంగీతం, హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతంలో డిగ్రీలు పొందారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
అమృత మొదట తన మాజీ భర్త బాలాను అతను నటించిన వేనల్మారం సినిమా సెట్స్ లో కలుసుకుంది, అమృత నేపథ్య గాయని. తరువాత, అతను సెలబ్రిటీ జడ్జిగా ఉన్న రియాలిటీ టీవీ సింగింగ్ కాంపిటీషన్ ఐడియా స్టార్ సింగర్ లో ఆమె పోటీ పడుతున్నప్పుడు వారి మధ్య స్నేహం నుండి ప్రేమగా మారింది. వారు ఒకరి కుటుంబంతో ఒకరు మాట్లాడుకున్నారు,   2010 ఆగస్టు 27 న చెన్నైలో జరిగిన ఒక వేడుకలో వివాహం చేసుకున్నారు. వీరు కొచ్చిలోని పలారివట్టంలో నివాసం ఉంటున్నారు. .  వీరిద్దరూ 2015లో విడివిడిగా జీవించడం ప్రారంభించారని, 2019 డిసెంబర్లో చట్టబద్ధంగా విడాకులు తీసుకున్నారని సమాచారం. వీరికి అవంతిక (జననం 2012) అనే కుమార్తె ఉంది. ప్రస్తుతం ఆమె ప్రముఖ సంగీత దర్శకుడు గోపీసుందర్ తో రిలేషన్ షిప్ లో ఉంది. గోపి సుందర్ తో సంబంధం తెగిపోయింది, గోపి మయోని అలియాస్ ప్రియా నాయర్ తో కొత్త సంబంధాన్ని ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకుందిhttps://www.pinkvilla.com/entertainment/south/gopi-sundars-cozy-pics-with-mayoni-aka-priya-nair-go-viral-amid-separation-rumors-with-amrutha-suresh-1265013

## డిస్కోగ్రఫీ

### నేపథ్య గాయకులు

### టీవీ సీరియల్

వర్గం:మలయాళ సినిమా నేపథ్యగాయకులు
వర్గం:భారతీయ మహిళా నేపథ్య గాయకులు
వర్గం:1990 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:Articles with hCards
వర్గం:Short description is different from Wikidata
వర్గం:Articles with short description
జోబా ముర్ము

**జోబా ముర్ము** ఒక భారతీయ రచయిత, సాహితీవేత్త, ఆమె సంతాలి సాహిత్యంలో తన రచనలకు ప్రసిద్ది చెందింది. సంతాలి సాహిత్యానికి ఆమె చేసిన భాషా కృషికి గాను 2017 నవంబరు 14న సాహిత్య అకాడమీ బాల సాహిత్య పురస్కారం లభించింది.

## కెరీర్
జోబా ముర్ము సంతాలీ రచయిత,  సంతాలి సమాజంలో ప్రసిద్ధి చెందిన ముఖం. ఈమె 2017 సంవత్సరానికి గాను న్యూఢిల్లీ సాహిత్య అకాడమీచే బాల సాహిత్య పురస్కార గ్రహీత. జార్ఖండ్ లోని జంషెడ్ పూర్ లో సి.ఆర్.మాఝీ, బాహా ముర్ము దంపతులకు ముర్ము జన్మించారు. ఆమె చిన్నతనంలో నవలలు,  కథలను ఆసక్తిగా చదివేది, ఇది ఆమెను స్వయంగా రాయడానికి దారితీసింది.

కళాశాలలో ఉన్నప్పుడు ఆమెకు నాటకాలపై ఆసక్తి పెరిగింది, అక్కడ ఆమె తన మంచి సగం శ్రీ పితాంబర్ మాఝీని కలుసుకుంది, అతను 2012 లో సాహిత్య అకాడమీ బాల శతృ పురస్కార గ్రహీత కూడా. గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తయిన తర్వాత సంతాలీ, హిందీలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ చేశారు. ఆమె కూడా లా గ్రాడ్యుయేట్. ఆమె పేరుతో బాహా ఉముల్ అనే కవితా సంకలనం బెవ్రా (చిన్న కథలు), ప్రేమ్ చందా సోర్స్ కహానీ కో (అనువాదం) మొదలైన అనేక పుస్తకాలు ఉన్నాయి. 2017లో ఓలోన్ బహా అనే చిన్న కథల సంకలనానికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు లభించింది. ఆమె ప్రసిద్ధ గీతాంజలిని సంతాలీలోని రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ పుస్తకాన్ని అనువదించింది. ముర్ముకు 2016 లో ఆల్ ఇండియా సంతాలీ రైటర్స్ అసోసియేషన్ నుండి ఆర్ ఆర్ కిస్కు రాపాజ్ అనువాద పురస్కారం లభించింది. 2012లో పండిట్ రఘునాథ్ ముర్ము అవార్డు, 2020లో రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ అవార్డు వంటి ఎన్నో అవార్డులు ఆమె ఖాతాలో ఉన్నాయి.

ప్రస్తుతం ఆమె ఓ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేస్తోంది. ఆమె తన సుదీర్ఘ కెరీర్లో పాటల రచయితగా, స్క్రిప్ట్ రైటర్గా, సంతాలి చిత్రంలో దర్శకురాలిగా కూడా పనిచేశారు. జంషెడ్ పూర్ లోని ఆల్ ఇండియా రేడియోలో అనేక జానపద గీతాలు పాడే అవకాశం ఆమెకు లభించింది.

## రైటింగ్ అసైన్ మెంట్
ఆమె సంతాలిలో ఎన్నో కథలు రాశారు. ఆమె రాసిన చిన్న కథల పుస్తకం 'ఒలోన్ బహా'కు సాహిత్య అకాడమీ బాల సాహిత్య పురస్కారం-2017 లభించింది.

ఆమె సంతాలీలోని రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ యొక్క ప్రేమ్ చంద్,  గీతాంజలి కథలను అనువదించింది.

## మూలాలు

వర్గం:హిందీ కవులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కింజల్ దవే

**కింజల్ దవే** (జననం 24 నవంబర్ 1999) గుజరాతీ సంగీత పరిశ్రమలో తన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందిన భారతీయ గాయని. చిన్నవయసులోనే పాడటం మొదలుపెట్టిన కింజల్ 2017లో 'చార్ బంగ్డీ వాలి గాడి' అనే హిట్ పాటతో ఫేమస్ అయ్యారు. అప్పటి నుండి, ఆమె అనేక ప్రజాదరణ పొందిన పాటలను విడుదల చేసింది, భారతదేశం, విదేశాలలో వివిధ కార్యక్రమాలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.   సాంప్రదాయ గుజరాతీ జానపద సంగీతానికి ప్రసిద్ధి చెందిన కింజల్ సంగీత పరిశ్రమకు చేసిన కృషికి గాను పలు అవార్డులను గెలుచుకుంది.

## జీవిత చరిత్ర
దవే 1998 నవంబరు 24  న గుజరాత్‌లోని పటాన్ సమీపంలోని జెసంగ్ పారా అనే గ్రామంలో అద్వైత బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించింది.

ఆమె తన గుజరాతీ పాట "జొనాడియో" తో సంగీత పరిశ్రమలో అడుగుపెట్టింది. 2016 లో విడుదలైన "ఛార్ ఛార్ బంగాడివాలీ గాడి" అనే చార్ట్ బస్టర్ పాటతో దవే ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. కాపీరైట్ ఉల్లంఘన కింద ఆమె, ఆమె ప్రచురణకర్త ఆర్డీసీ మీడియా, స్టూడియో సరస్వతి స్టూడియోపై రెడ్ రిబ్బన్ ఎంటర్టైన్మెంట్, ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన గుజరాతీ గాయకుడు కార్తీక్ పటేల్ (కతియావాడి కింగ్ అని కూడా పిలుస్తారు) కేసు పెట్టారు. చిన్న చిన్న మార్పులతో ఈ పాట తన ఒరిజినల్ పాటకు కాపీ అని పటేల్ పేర్కొన్నారు. డేవ్ పాట విడుదలకు మూడు నెలల   ముందు ఆయన పాటను యూట్యూబ్ లో అప్ లోడ్ చేశారు. ఇది 2014లో మనుభాయ్ రబారీ రాసిన ఒరిజినల్ పాట అని దవే పేర్కొన్నారు. 2019 జనవరిలో అహ్మదాబాద్ కమర్షియల్ కోర్టు కేసు పరిష్కారమయ్యే వరకు దవే ఈ పాటను ఉపయోగించరాదని ఆదేశించింది. నెల రోజుల తర్వాత గుజరాత్ హైకోర్టు ఈ నిషేధాన్ని తొలగించింది. 2019 ఏప్రిల్లో అహ్మదాబాద్ కమర్షియల్ కోర్టు ఈ కేసును కొట్టివేసింది. తాజాగా కాపీరైట్ ఉల్లంఘన నోటీసును అహ్మదాబాద్ సివిల్ కోర్టు 2019 సెప్టెంబరులో జారీ చేసింది. దవే ప్రచురణకర్త ఆర్ డిసి మీడియా, సరస్వతి స్టూడియో కాపీరైట్ ఉల్లంఘనను అంగీకరించి, తమ ప్లాట్ ఫామ్ ల నుండి పాటను తొలగించడానికి అంగీకరించాయి, దవే ఈ కేసును ఒంటరిగా సమర్థించుకున్నారు.   

ఆమె ఇతర గుజరాతీ పాటలలో "ఛార్ ఛార్ బంగ్డీ వలీ గాడి", "అమే గుజరాతీ లేరి లాలా", "ఛోటే రాజా", "ఘాటే తో ఘాటే జిందగీ", "జయ్ అద్యశక్తి హారతి", "ధన్ చే గుజరాత్"  , "మఖాన్ చోర్" ఉన్నాయి.

2018లో వచ్చిన గుజరాతీ చిత్రం దాదా హో దిక్రీతో తెరంగేట్రం చేసింది.  

## అవార్డులు
2019 లో, ఆమె 12 వ గౌరవాంత గుజరాతీ అవార్డులలో గౌరవశాలి గుజరాతీ అవార్డును అందుకుంది..   2020లో మ్యూజిక్ కేటగిరీలో ఫీలింగ్స్ ప్రైడ్ ఆఫ్ ఇండియా అవార్డు అందుకుంది.

## వ్యక్తిగత జీవితం
అవివాహితురాలు

## డిస్కోగ్రఫీ

### సింగిల్స్

* *జొనాడియో* (2016)
* *కనయ్య* (2017) 
* *గణేశ* (2017) 
* *ఛోటే రాజా* (2017) 
* *లేరి లాలా* (2017) 
* *మౌజ్ మా* (2018) 
* *కింజల్ కనెక్షన్* (2018) 
* *నవరత్* (2019) 
* *జై ఆదిశక్తి ఆర్తి* (2019) 
* *ధన్ ఛే గుజరాత్* (2019) 
* *శంభు ధున్ లగీ* (2019) 
* *పైసా ఛే తో ప్రేమ్ ఛే* (2019) 
* *రూట్ బవారీ* (2019) 
* *మఖన్ చోర్* (2019) 
* *భైలు హల్య జాన్ మా* (2020) 
* *కిల్లోల్* (2020) 
* *శివ్ భోలా* (2020) 
* *మోనో తో మాతా సే* (2020) 
* *వ్రాజ్ మా వేలో ఆయ్* (2020) 
* *భాయ్ నో మెల్ పడి గయో* (2020) 
* *వాగ్యో రే ధోల్* (2020) 
* *మహాకల్* (2020) 
* *రాణాజీ* (2020) 
* *ఖమ్మం ఖోడల్* (2021) 
* *పర్నే మారో వీరో* (2021) 
* *ఏ మా* (2021) 
* *కింజల్ కనెక్షన్ - 2* (2021)
* *జీవి లే* (2021) 

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1999 జననాలు
రూపమతి

alt=Roopmati|కుడి|thumb|310x310px| మాల్వా సుల్తాన్ బాజ్ బహదూర్‌తో రూపమతి.
**రాణి రూపమతి (కవి రూపమతి)**మాండుకు చెందిన మహారాణి, మాల్వా సుల్తాన్ బాజ్ బహదూర్ సతీమణి.   మాల్వా జానపద కథలలో రూప్మతి ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది, ఇవి తరచుగా సుల్తాన్, అతని భార్య శృంగారాన్ని వివరిస్తాయి  

జానపద కథల ప్రకారం, అధమ్ ఖాన్ రూప్మతి అందం కారణంగా మాండును జయించడానికి ప్రేరేపించబడ్డాడు. అధమ్ ఖాన్ సుల్తాన్ కోటపై కవాతు చేసినప్పుడు, బాజ్ బహదూర్, ఒక చిన్న దళం అతనిని ఎదుర్కొని ఓడిపోయారు. బహదూర్ పారిపోయాడు, ఆ తరువాత రూప్మతి అతను చనిపోయాడని నమ్మి, అధం ఖాన్ కు లొంగడానికి ఇష్టపడకుండా, తనకు తాను విషప్రయోగం చేసుకుంది   

## జీవితం
[ఎడమ|thumb|250x250px| 1561లో [మొఘల్ సామ్రాజ్యం|మొఘల్ సేనలచే బాజ్ బహదూర్ ఓటమి; రాణి రూపమతి, ఆమె సహచరులు కోట టెర్రస్ నుండి దృశ్యాన్ని వీక్షించారు. *[[అక్బర్ నామా|అక్బర్నామాలో]]* చిత్రీకరించబడింది.]]
సంగీతాన్ని ఎంతగానో ఇష్టపడే బాజ్ బహదూర్ మండు చివరి స్వతంత్ర పాలకుడు. ఒకసారి వేటకు వెళ్లిన బాజ్ బహదూర్ తన స్నేహితులతో సరదాగా పాటలు పాడుతూ ఒక గొర్రెల కాపరిని కలుసుకున్నాడు. ఆమె మనోహరమైన అందానికి, ఆమె మధురమైన స్వరానికి ముగ్ధుడై, తన రాజధానికి తనతో పాటు రావాలని రూపమతిని వేడుకున్నాడు. తన ప్రియమైన, పూజనీయమైన నర్మదా నదిని దృష్టిలో ఉంచుకుని రాజభవనంలో జీవించాలనే షరతుపై రూప్మతి మండుకు వెళ్లడానికి అంగీకరించింది. అలా మండు వద్ద రేవా కుండ్ ను నిర్మించారు.

మొఘల్ అక్బర్ మండును జయించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అక్బర్ మండును పట్టుకోవడానికి అధంఖాన్ ను పంపగా, బాజ్ బహదూర్ తన చిన్న సైన్యంతో అతన్ని సవాలు చేయడానికి వెళ్ళాడు. గొప్ప మొఘల్ సైన్యానికి సాటి రాని మాండూ సులువుగా పడిపోయాడు.

బాజ్ బహదూర్ సహాయం కోసం చిత్తోర్ గఢ్ కు పారిపోయాడు. అధమ్ ఖాన్ మండుకు వచ్చినప్పుడు రూప్మతి అందానికి ఆశ్చర్యపోయాడు. పట్టుబడకుండా ఉండేందుకు రాణి రూపామతి విషం తాగి ప్రేమ కథకు ముగింపు పలికింది. 

## రాణి రూపమతి కవితలు
1599లో షరాఫ్-ఉద్-దిన్ మీర్జా సేవలో ఉన్న అహ్మద్-ఉల్-ఉమ్రీ తుర్కోమన్ పర్షియన్ భాషలో రాణి రూప్మతి కథను రచించాడు. ఆమె రాసిన 26 కవితలను సేకరించి తన రచనలో చేర్చాడు. మూల వ్రాతప్రతిని అతని మనుమడు ఫులాద్ ఖాన్ కు పంపారు, అతని స్నేహితుడు మీర్ జాఫర్ అలీ 1653 లో వ్రాతప్రతి  కాపీని తయారు చేశాడు. మీర్ జాఫర్ అలీ కాపీ చివరికి ఢిల్లీకి చెందిన మెహబూబ్ అలీకి, 1831 లో అతని మరణానంతరం ఢిల్లీకి చెందిన ఒక మహిళకు చేరింది. భోపాల్ కు చెందిన జెమాదార్ ఇనాయత్ అలీ ఈ వ్రాతప్రతిని ఆమె నుండి ఆగ్రాకు తీసుకువచ్చాడు. ఈ వ్రాతప్రతి తరువాత సి.ఇ.లుయార్డ్ కు చేరింది, ఎల్.ఎం.క్రంప్ చే ది లేడీ ఆఫ్ ది లోటస్: రూప్మతి, క్వీన్ ఆఫ్ మాండు: *ఎ స్ట్రేంజ్ టేల్ ఆఫ్ ఫెయిత్‌ఫుల్‌నెస్* అనే శీర్షికతో 1926 లో ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడింది. ఈ వ్రాతప్రతిలో పన్నెండు దోహాలు, పది కవితలు, రూప్మతికి చెందిన మూడు సవయ్యల సంకలనం ఉంది. 

## జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
రాణి రూప్మతి కథను భారతదేశంలోని అనేక చిత్రాలలో స్వీకరించారు, వీటిలో: భాల్జీ పెంధార్కర్ రచించిన రాణి రూప్మతి (1931) , నిరూపా రాయ్ ప్రధాన పాత్రలో ఎస్.ఎన్.త్రిపాఠి నటించిన రాణి రూప్మతి (1959) . 1952లో వచ్చిన బైజు బావ్రా అనే భారతీయ చలన చిత్రంలో కుల్దీప్ కౌర్ ఒక బందిపోటుగా చిత్రీకరించబడిన రాణి పాత్రను పోషించింది. 

## ప్రస్తావనలు
వర్గం:మాల్వా చరిత్ర
వర్గం:16వ శతాబ్దపు భారతీయ మహిళా గాయకులు
తానా అండ్ రిరి

**తానా అండ్ రిరి** అనేది 1564 ప్రాంతంలో జన్మించిన ఇద్దరు బాలికల గురించి ఒక భారతీయ కథ, వారు అక్బర్ ఆస్థానంలో పాడమని అడిగారు. ఈ కథ గుజరాతీ జానపద సంస్కృతిలో భాగమైంది. 

ఈ కవలలు గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని విస్ నగర్ సమీపంలోని వాద్ నగర్ అని పిలువబడే ఉత్తర పట్టణానికి చెందినవారు. తానా, రిరి ఇద్దరు అమ్మాయిలు నర్సీహ్ మహేతాతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నారు.నరసింహ మెహతా మనవరాలు శర్మిష్ఠ తానా, రిరిలకు తల్లి.
thumb| నరేంద్ర మోదీ తానా-రిరి , పండిట్ ఓంకార్నాథ్ సంగీత అవార్డులను అందజేస్తారు

## ఆత్యుతమ వ్యక్తి
అక్బర్ ఆస్థాన గాయకుడు, మాస్ట్రో తాన్ సేన్ గురువు మరణించినప్పుడు, అతను "దీపక్" రాగాన్ని పాడాడు. ఈ రాగాన్ని పాడటం వల్ల కలిగే ఫలితం ఏమిటంటే గాయకుడు తన శరీరంలో నయం చేయలేని వేడిని అనుభవించడం ప్రారంభిస్తాడు. తాన్ సేన్ దీపక్ రాగం కాలిన గాయాలతో ప్రభావితమైనప్పుడు, అతను భారతదేశం అంతటా తిరిగాడు. చివరకు వారి సైన్యాధిపతి అమ్జద్ఖాన్ వాద్నగర్కు వచ్చి ఇద్దరు సోదరీమణులు తానా, రిరి గురించి తెలుసుకున్నాడు, వారు నిష్ణాతులైన గాయకులు, మల్హర్ రాగాన్ని పాడటం ద్వారా తాన్సేన్ (రాగ్ దీపక్ నిపుణుడు) ను నయం చేయగలరు. అక్బర్ ఆస్థానంలో పాడమని అడిగినప్పుడు, వారు రావడానికి నిరాకరించారు, ఎందుకంటే ఇది గ్రామ దేవత విగ్రహం ముందు పాడటం మాత్రమే నాగర్లుగా వారి ప్రతిజ్ఞ. కాబట్టి వారు తాన్ సేన్ ను రాగ్ దీపక్ ప్రభావం తగ్గాలంటే తమ ఇంటికి రమ్మని కోరారు. అందుకు ఆయన అంగీకరించారు. ఆ రోజుల్లో మహిళలు ఇళ్లు వదిలి ఎక్కడికో వెళ్లేవారు కాదు. అలా ఈ కవల సోదరీమణులు యావత్ భారతదేశంలో తాన్ సేన్ ను నయం చేయగలిగిన ఏకైక గాయకులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. తరువాత అక్బర్ రాజు వారిని తన ఆస్థాన గాయకులుగా మారమని ఆహ్వానించాడు, కాని వారు దేవుని ముందు మాత్రమే పాడతారు, ఏ రాజు కాదు కాబట్టి వారు నిరాకరించారు. కాబట్టి ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అభ్యర్థనల తరువాత అక్బర్ వారిని తీసుకురావడానికి సైన్యాన్ని పంపాడు. బదులుగా వారు బావిలో మునిగి ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు. వారు తిరస్కరించడానికి బదులుగా దీన్ని ఎంచుకున్నారు, ఇది వారి పట్టణంలో సంఘర్షణకు దారితీస్తుంది. ఈ విషయం తెలుసుకున్న అక్బర్ వారి తండ్రికి క్షమాపణలు చెప్పి తానా-రిరీ గౌరవార్థం ఒక కొత్త రకపు రచనలను అభివృద్ధి చేయమని తాన్ సేన్ ను కోరాడు.

## వారసత్వం
తానా-రిరీ గౌరవార్థం వాద్ నగర్ లో స్మారక చిహ్నాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

తానా-రిరీ మ్యూజిక్ ఫెస్టివల్ ను గుజరాత్ ప్రభుత్వం ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహిస్తోంది.  

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:గుజరాత్ చరిత్ర
చందన్ తివారీ

**చందన్ తివారీ** బీహార్ కు చెందిన భారతీయ జానపద గాయకుడు. ఆమె జానపద గాయనిగా ప్రసిద్ధి చెందింది, భోజ్‌పురిరి, నాగపురి, అవధి ,  హిందీలో పాడింది. ఈమెకు సంగీత నాటక అకాడమీ-బిస్మిల్లా ఖాన్ సమ్మాన్ పురస్కారం లభించింది.  కోల్కతాలో భోజ్ పురి కోకిలా ఆమెను సత్కరించారు. బిఎజి ఫిల్మ్స్-న్యూస్ 24 ఆమెకు ఉత్తమ సంప్రదాయ జానపద గాయని పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది. భారతీయ జానపద సంగీతానికి ఆమె చేసిన సేవలకు గాను *[[ఇండియా టుడే]]* మ్యాగజైన్ కవర్ స్టోరీలో ప్రచురితమైంది. ఆమె పురాబీ సోహర్, పచ్రా గాంధీ పాట, రివర్ సాంగ్, ఛాత్ సాంగ్ కజ్రీ ,  తుమ్రీ వంటి వివిధ రూపాల్లో పాడారు.  

## జీవితం తొలి దశలో
చందన్ తివారీ బీహార్‌లోని భోజ్‌పూర్ జిల్లా, బడ్కా గావ్ లో జన్మించాడు. ఆమె జార్ఖండ్ లోని చాస్ బొకారోలో పెరిగారు. హజారీబాగ్‌లోని వినోబా భావే విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఆంత్రోపాలజీలో బీఏ ఆనర్స్ పూర్తి చేశారు. అలహాబాద్ లోని ప్రయాగ్ సంగీత సమితికి చెందిన ఆరేళ్ల ప్రభాకర్ కూడా ఉన్నారు. మైథిలి, భోజ్పురి అకాడమీ, ఢిల్లీ ప్రభుత్వం కోసం ఆమె అరుదైన, గ్రామీణ భోజ్పురి పాటపై పరిశోధన ప్రాజెక్టు చేస్తున్నారు.

## కెరీర్
చందన్ తివారీ భోజ్పురి, మైథిలి, మగాహి, అవధి, నాగపురి (ముఖ్యంగా భోజ్‌పురి భాషలో) పాడే జానపద గాయకుడు. దూరదర్శన్ లో మై మ్యూజికల్ ఎఫర్ట్ పై స్పెషల్ షోలు, పురబియాతాన్ & నిమియా చిరైయాన్ కే బసర్ వంటి ధారావాహికలతో సహా అనేక ప్రత్యేక మ్యూజికల్ షోలు చేసింది. ఆమె మహువా టి.వి లో జిలా టాప్ & సుర్ సంగ్రామ్ లో పాల్గొన్నారు. ఆమె ఈటీవీ జానపద జల్వా షోలో పాల్గొన్నారు. బిగ్ మ్యాజిక్ గంగా టి.వి. భక్తి సాగర్ కు సంబంధించి ఎన్నో స్పెషల్ షోలు చేసింది. ఆల్ ఇండియా రేడియో పాట్నాతో ఆమె ప్రత్యేక జానపద, గజల్ రికార్డింగ్ కార్యక్రమాలు చేసింది. జానపద గేయాల్లో మహిళల భాగస్వామ్యం, మహిళా సాధికారతకు ఆమె ఎల్లప్పుడూ మద్దతుగా నిలిచారు.

పలు ప్రతిష్ఠాత్మక ప్రైవేట్ ఎఫ్.ఎం.రేడియో ఛానళ్లతో పలు మ్యూజికల్ సిరీస్లు, ఇంటర్వ్యూలు కూడా చేశారు. రేడియో మిర్చి, రేడియో ధూమ్, రేడియో సానేహి, మొబైల్ రేడియో-గ్రామ్వాణి వంటివి. చందన్ తివారీ బిగ్ మ్యాజిక్ గంగా టీవీ షో రంగ్ పుర్వయ్యా టీమ్ మెంబర్ గా ఎంపికయ్యారు. చందన్ తివారీ వివిధ రకాల గానం, పండుగలు, అనేక రకాల సమస్యలపై పనిచేస్తున్నారు. సంగీత పరిశ్రమలో అశ్లీలతకు ఆమె ఎప్పుడూ వ్యతిరేకం.

## అవార్డులు

* భారత ప్రభుత్వంచే బిస్మిల్లా ఖాన్ సమ్మాన్ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు
* బీహార్ ప్రభుత్వం ద్వారా వింధ్యవాసిని దేవి బీహార్ కళా సమ్మాన్
* పశ్చిమ్ బ్యాంగ్ భోజ్‌పురి పరిషత్, కోల్‌కతా ద్వారా భోజ్‌పురి కోకిల సమ్మాన్
* న్యూస్-24 & రేడియో ధమాల్ బి.ఎ.జి ఫిల్మ్స్ ద్వారా ఉత్తమ సంప్రదాయ జానపద గాయకుడి పురస్కారం
* బీహార్ ప్రభుత్వంచే చేంజ్ మేకర్ ఐకాన్ ఆఫ్ బీహార్.
* బహిన్-బహింప సమ్మాన్, సుర్ సమ్మద్, దర్భంగా
* ఆచార్య లక్ష్మీకాంత్ వాజ్‌పేయి సమ్మాన్, ముంగేర్
* లోక్ రత్న సమ్మాన్, గాజీపూర్
* ఆఖర్ సమ్మాన్, సివాన్
* గిరిజా దేవి సంగీత సమ్మాన్, బలియా
* గాంధీ సంగీత సమ్మాన్, గాంధీ స్మృతి దర్శన్ సమితి
* భిఖారి ఠాకూర్ సమ్మాన్, జంషెడ్‌పూర్
* లోక్ రాస్ సమ్మాన్, వికాస్ భారతి, రాంచీ
* భోజ్‌పురియా రత్న సమ్మాన్, భోపాల్

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వితిక యాదవ్

**వితికా యాదవ్** మానవ అక్రమ రవాణా, బానిసత్వం, లింగ హక్కులు, లైంగిక, పునరుత్పత్తి ఆరోగ్యం, హక్కులు (ఎస్ఆర్హెచ్ఆర్), విద్య భవిష్యత్తు అనే అంశంలో పనిచేసిన మానవ హక్కుల కార్యకర్త. పిల్లలు తమ కోసం, మెరుగైన ప్రపంచాన్ని రూపొందించడానికి వీలు కల్పించే మిషన్ పై గ్లోబల్ ఫౌండేషన్ అయిన డిజైనథాన్ వర్క్స్ కు ఆమె ప్రస్తుతం మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ గా ఉన్నారు. పర్పుల్ ఫౌండేషన్ ఆధ్వర్యంలో దక్షిణాసియాలో బాలల సంరక్షణ నిపుణురాలు.       అన్ని లింగాలు, లైంగికతలకు లైంగిక, పునరుత్పత్తి ఆరోగ్యంపై భారతదేశం ప్రముఖ డిజిటల్ చొరవ అయిన లవ్ మ్యాటర్స్ ఇండియాతో ఆమె చేసిన కృషికి ఆమె ప్రసిద్ది చెందింది. కౌమారదశలో ఉన్నవారు, తల్లిదండ్రులు, విద్యావేత్తల కోసం భారతదేశం సమగ్ర జీవన నైపుణ్యాల విద్యా వనరు అయిన టీన్బుక్ను కూడా ఆమె స్థాపించారు.  లేడీ శ్రీరామ్ కాలేజీ, టీహెచ్ ఎన్ కే స్కూల్ ఆఫ్ క్రియేటివ్ లీడర్ షిప్ పూర్వ విద్యార్థిని. టెడ్ ఎక్స్ స్పీకర్ గా ఉన్న ఆమె ఐఐటీ రూర్కీ, టీఈడీజీఈటీ, సిమ్స్ పుణె హేగ్ అకాడమీలో ప్రసంగాలు చేశారు., TEDx దుబాయ్

## పని చరిత్ర
యాదవ్ ఫ్రీ ది స్లేవ్స్ కు ఫెలోగా, కన్సల్టెంట్ గా పనిచేశాడు. మాదకద్రవ్యాలు, యాంటీ హ్యూమన్ ట్రాఫికింగ్ నేరాలపై ఆమె ఐక్యరాజ్యసమితి కార్యాలయంలో పనిచేశారు. బీబీసీ వరల్డ్ సర్వీస్ ట్రస్ట్ కు ప్రాజెక్టు కోఆర్డినేటర్ గా పనిచేశారు. 

## అవార్డులు, ప్రశంసలు

* 40 ఏళ్లలోపు 120 విజేత: 2016లో కొత్త తరం కుటుంబ నియంత్రణ నాయకులు 
* 2007లో అట్లాస్ కార్ప్స్ ఫెలోషిప్ విజేత 

## మూలాలు

వర్గం:1980 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రజనీగంధ శేఖావత్

**రజనీగంధా శేఖావత్** రాజస్థాన్ కు చెందిన ప్రముఖ గాయని, భారతదేశంలోని మల్సిసర్ రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి యువరాణి, ఆమె రాజస్థానీ జానపద, బాలీవుడ్, ఇంగ్లీష్ + రాజస్థానీ మార్వాడీ మషప్ లు, వింటేజ్ క్లాసిక్స్, మరెన్నో పాడటానికి ప్రసిద్ది చెందింది. ఆమె 7 చిత్రాలలో ప్లేబ్యాక్స్ చేసింది - ఇప్పటి వరకు ఆమె అతిపెద్ద పాట ధర్మ ప్రొడక్షన్స్ బద్రి కి దుల్హనియా 650 మిలియన్లకు పైగా వ్యూస్ సాధించింది, ఇది ఆమె గొంతుతో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సీజన్ సో సో యూఎస్ లో జరిగిన రియాలిటీ షో ఎపిసోడ్స్ లో రజనీ వాయిస్ వినిపించింది. శుభ్ మంగళ్ సావధాన్ చిత్రానికి గాను 2017లో మోస్ట్ ప్రామిసింగ్ న్యూ సింగర్ గా మిర్చి అవార్డుకు నామినేట్ అయింది. ఇటీవల కలర్స్ టీవీలో రైజింగ్ స్టార్ అనే రియాలిటీ సింగింగ్ షోలో పాల్గొనేందుకు ఆహ్వానించిన ఆమె బిగ్ బ్రదర్ ఇండియన్ వెర్షన్ బిగ్ బాస్ ఫినాలేలో కూడా పాల్గొంది.

రాజస్థానీ జానపద + ఇంగ్లిష్ మషప్ లు చేసే ఏకైక గాయని రజనీగంధ శేఖావత్. ఆమె చేసిన రెండు వీడియోలు ఫేస్ బుక్ వీడియోల్లో వైరల్ గా మారాయి, ఇది ఫ్యూజన్ రాజస్థానీ సంగీతానికి అత్యంత గుర్తింపు పొందిన ముఖంగా మారింది. రాజస్థానీ పత్రికలు ఇప్పుడు ఆమెను "మషూప్స్ మహారాణి" అని పిలుస్తాయి. ఘూమర్ తో చీప్ థ్రిల్స్ ఆమె మాషప్ లు ఆమెను కీర్తికి తీసుకెళ్లాయి, రాజస్థానీ జానపద పాటలతో ఆమె తరువాతి మాషప్ ఆఫ్ షేప్ ఆఫ్ యు అండ్ సింగిల్ లేడీస్ చాలా ప్రాచుర్యం పొందాయి.

జైపూర్ రాష్ట్రంలోని మల్సిసర్ పూర్వపు కులీన కుటుంబానికి చెందిన రజనీగంధ తన తరగతి, కులం అడ్డంకులను అధిగమించి అన్ని అడ్డంకులను అధిగమించి రాజస్థాన్ లోని అత్యంత సాంప్రదాయ, సంప్రదాయవాద రాజపుత్ర కమ్యూనిటీ నుండి మొట్టమొదటి గాయనిగా గుర్తింపు పొందారు, నేడు ఆమె రాష్ట్రంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ గాయకులలో ఒకరు.

ఆమె 3 ఆల్బమ్ లను విడుదల చేసింది, సన్ సిటీ, దక్షిణాఫ్రికా, గ్లోబల్ విలేజ్, దుబాయ్, మస్కట్, మరెన్నో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 500 కి పైగా కచేరీలలో పాడింది. అమిత్ త్రివేది కోసం ఫాంటా, జబాంగ్ దివాలీ, లెనోవో, రాజస్థాన్ టూరిజం లోగో రివీల్ వంటి వివిధ ప్రజాదరణ పొందిన జింగిల్స్ ను ఆమె పాడారు, ఇటీవల విడుదలైన ఇండియన్ ఐడల్ 10 కోసం "మౌసం మ్యూజిక్ కా" అని పిలువబడే కొత్త గీతం, కొత్త రెడ్ ఎఫ్ఎమ్ జింగిల్ ఉన్నాయి.

బాలీవుడ్ మార్కెటింగ్ ప్రొఫెషనల్ అయిన షెకావత్ డిస్నీ ఇండియా, టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా (టైమ్స్ మ్యూజిక్)లలో పనిచేశారు. భత్ఖండే విశ్వవిద్యాలయం నుండి విశారద్, ముంబైలోని ఎస్ఎన్డిటి విశ్వవిద్యాలయం కోసం హిందుస్తానీ క్లాసికల్ మ్యూజిక్లో మాస్టర్స్ చేసిన ఆమె ప్రస్తుతం కచేరీలు, బాలీవుడ్ ప్లేబ్యాక్ రికార్డింగ్లు, తన వ్యక్తిగత వీడియో షూట్ల కోసం పర్యటనల మధ్య తన సమయాన్ని పంచుకుంటుంది. 

## డిస్కోగ్రఫీ

## అవార్డులు

* శుభ్ మంగళ్ సావధాన్ చిత్రంలో ఆమె కంకడ్ పాట కోసం 2017 మిర్చి అవార్డ్స్ సంవత్సరానికి రాబోయే మహిళా గాయకురాలిగా నామినేట్ చేయబడింది
* ఉత్తమ స్త్రీ – ఆర్టిస్ట్ అలౌడ్ అవార్డ్ 2011 
* రాజస్థాన్ సంగీత రత్న  
* డీఎన్ఏ ఉమెన్ ఆఫ్ సబ్స్టాన్స్, రాజస్థాన్  
* జైపూర్ మ్యూజిక్ ఫెస్టివల్ అవార్డ్స్ 2017లో నాన్ ఫిల్మ్ మ్యూజిక్ విభాగంలో బెస్ట్ ఫ్యూజన్ సాంగ్ అవార్డు

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ గాయకులు
వర్గం:రాజస్థాన్ కు చెందిన గాయకులు
మేధా యోధ్

***మేధా యోధ్*** (జూలై 31, 1927, అహ్మదాబాద్ - జూలై 11, 2007 శాన్ డియాగోలో) ఒక భారతీయ,  భారతీయ అమెరికన్ భరతనాట్య నృత్యకారిణి,  యుసిఎల్ఎలో శాస్త్రీయ భారతీయ నృత్య గురువు. ఆమె తంజావూరు బాలసరస్వతి శిష్యురాలు,  గర్బాపై ఒక డాక్యుమెంటరీని రూపొందించింది.

## జీవితం తొలి దశలో
మేధా యోధ్ 1927 జూలై 31న ప్రస్తుత గుజరాత్ రాష్ట్రంలో ఉన్న అహ్మదాబాద్ నగరంలో జన్మించారు. యోధకు ఐదేళ్లు నిండకముందే నాట్యం చేయడం ప్రారంభించింది. యోధ్ చిన్నతనంలోనే భారతదేశపు ప్రసిద్ధ శాస్త్రీయ నృత్య రూపాలలో ఒకటైన భరతనాట్యం పట్ల ఆకర్షితుడయ్యింది. 

నాట్యం పట్ల ఆసక్తి ఉన్నప్పటికీ, మేధా యోధ్ విద్యలు సైన్స్ పై ఎక్కువగా దృష్టి సారించాయి. యోధా బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి బ్యాచిలర్ ఆఫ్ సైన్స్ డిగ్రీని పొందాడు. కాలిఫోర్నియాలోని స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి మాస్టర్స్ పట్టా పొందారు. మేధా యోడా తరువాత లాస్ ఏంజిల్స్ టైమ్స్ కు ఇచ్చిన 1984 ఇంటర్వ్యూలో ఒక నృత్య ఉపాధ్యాయురాలికి తన అసాధారణ విద్యా నేపథ్యాన్ని వివరించింది, "నాకు సరైన బ్రాహ్మణ నేపథ్యం ఉంది. నేను బ్రిటీష్ ఇండియాలో పెరిగాను, నేను కళలు నేర్చుకోవాలని, శాస్త్రాల్లోకి వెళ్లాలని,  విదేశాలకు వెళ్లాలని ఆశించబడింది.

మేధా యోధ్ తన యవ్వనంలో భారతదేశం వెలుపల విస్తృతంగా ప్రయాణించింది. ఆమె ప్రయాణాలు ఆమెను ఆధునిక,  ప్రపంచ నృత్య శైలుల వివిధ రూపాలకు బహిర్గతం చేశాయి. చివరికి, యోధ్ కనెక్టికట్ను సందర్శించేటప్పుడు తన కాలంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన భారతీయ నృత్యకారులలో ఒకరైన తంజావూరు బాలసరస్వతి విద్యార్థి అయ్యాడు. ఆమె బాలసరస్వతికి జీవితకాల శిష్యురాలిగా, శిష్యురాలిగా మారింది.

ఆమె తన ప్రయాణాల సమయంలో స్వీడిష్ వైద్య విద్యార్థి కార్ల్ వాన్ ఎస్సెన్ ను కలుసుకుని వివాహం చేసుకుంది. ఆ తర్వాత వీరిద్దరూ విడాకులు తీసుకున్నారు.

## కెరీర్
యోధ్ 1976 లో యుసిఎల్ఎలో అధ్యాపక సభ్యుడయ్యాడు,  బాలసరస్వతి విలువలు,  నృత్య శైలులను బోధించడంపై దృష్టి పెట్టాడు. 1994 లో పాఠశాల నుండి పదవీ విరమణ చేసే వరకు ఆమె యుసిఎల్ఎలో ఉన్నారు. ఆమె పదవీ విరమణ తరువాత డాన్స్ కలీడోస్కోప్ సిరీస్ తో సహా అనేక యుసిఎల్ఎ సంస్థలకు సలహాదారుగా సేవలను కొనసాగించింది

మేధా యోధ్ 1987 లో విద్యాపరంగా మంచి గుర్తింపు పొందిన డాక్యుమెంటరీ చిత్రాన్ని రూపొందించింది. గార్బా-రాస్: ఎ గ్లింప్స్ ఇన్ గుజరాతీ కల్చర్ అనే శీర్షికతో రూపొందిన ఈ చిత్రం సంప్రదాయ గుజరాతీ నృత్యమైన గార్బాపై దృష్టి సారించింది.

యోధ్ తన పదవీ విరమణ తరువాత కాలిఫోర్నియా అంతటా నృత్యాన్ని కొనసాగించాడు. శాంటా మోనికాలోని హైవేస్ పెర్ఫార్మెన్స్ స్పేస్ లో "స్పిరిట్ డాన్స్" సిరీస్ లో ఆమె ప్రదర్శనపై 2000 ఎల్.ఎ. టైమ్స్ సమీక్షలో ఆమె "హృదయపూర్వక పాదాల చెంపదెబ్బ,  చేతి వేళ్లతో తీవ్రంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది" అని పేర్కొంది. 

మేధా యోధ్ 2002 వరకు ప్రైవేట్ గా బోధించడం కొనసాగించింది, ఆమె ఓక్లాండ్ నుండి శాన్ డియాగో, కాలిఫోర్నియాకు మారింది 

మేధా యోధ్ జూలై 11, 2007న శాన్ డియాగోలోని తన కుమార్తె కమల్ ముయిలెన్ బర్గ్ లోని స్వగృహంలో అనారోగ్యంతో మరణించింది. ఆమె వయసు 79 సంవత్సరాలు. ఆమెకు కమల్, నీలా వాన్ ఎస్సెన్ అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఇద్దరు మనవరాళ్లు ఉన్నారు. ఆమె కుమారుడు ఎరిక్ వాన్ ఎస్సెన్, ఒక జాజ్ బాసిస్ట్, 1997 లో మరణించాడు

## బాహ్య లింకులు

* లా టైమ్స్: మేధా యోధ్, 79; యుసిఎల్ఎలో బోధించబడిన క్లాసికల్ ఇండియన్ డ్యాన్సర్ అండ్ ఆర్ట్స్ అడ్వకేట్
* మేధా యోధ్, శాస్త్రీయ నృత్యానికి చిహ్నం, డాన్ - జూలై 19, 2007 న మరణించారు
* పసిఫిక్ రివ్యూ ఆఫ్ ఎత్నోమ్యూజికాలజీ వాల్యూమ్ 1 (1984) - యు.సి.ఎల్.ఎ.

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:ముంబై విశ్వవిద్యాలయం పూర్వవిద్యార్థులు
వర్గం:భరతనాట్య కళాకారులు
వర్గం:2007 మరణాలు
వర్గం:1927 జననాలు