సిప్రా గుహ-ముఖర్జీ

**సిప్రా గుహ-ముఖర్జీ** (13 జూలై 1938 - 15 సెప్టెంబర్ 2007)  భారతీయ వృక్షశాస్త్రజ్ఞురాలు, మొక్కల కణజాల సంస్కృతి, పరమాణు జీవశాస్త్రం,  బయోటెక్నాలజీపై పనిచేసింది. " పురుగుల పెంపకం ద్వారా హాప్లోయిడ్ మొక్కల ఉత్పత్తి సాంకేతికత" యొక్క విప్లవాత్మక ఆవిష్కరణ వెనుక ఉన్న శాస్త్రవేత్త గుహ-ముఖర్జీ.

## ప్రారంభ జీవితం,  విద్య
సిప్రా గుహ-ముఖర్జీ 13 జూలై 1938న కోల్‌కతాలో జన్మించారు. ఆమె బొంబాయి,  ఢిల్లీలో విద్యనభ్యసించింది,  1954లో వృక్షశాస్త్రంలో బి.ఎస్.సి (ఆనర్స్) కోసం ఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరింది.  ఆమె జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో మొదట విద్యార్థినిగా, తరువాత ప్రొఫెసర్‌గా,  పరిశోధకురాలిగా 30 సంవత్సరాలకు పైగా కొనసాగింది. ఆమె అక్కడే ఎంఎస్సీ పూర్తి చేసింది. ఆ తరువాత ఆమె ఉల్లిపాయ కణజాల సంస్కృతిపై ప్రొఫెసర్ బిఎం జోహ్రీ ఆధ్వర్యంలో పిహెచ్‌డి చేసి, 1963 లో ( *[[ఉల్లిపాయ|అల్లియం సెపా]]* ) పూర్తి చేసింది.

ఆమె ఇలా చెప్పినట్లు ఉటంకించబడింది:

"పాఠశాలలో నాకు ఇష్టమైన సబ్జెక్ట్ వృక్షశాస్త్రం కాబట్టి నేను దానిని చదవాలని నిర్ణయించుకున్నాను. పాఠశాల విద్యార్థిగా సర్ జగదీష్ చంద్రబోస్ అందించిన సహకారం చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను,  మొక్కలు జీవులని,  జంతువుల మాదిరిగానే జీవక్రియను కలిగి ఉన్నాయని చూపించిన అతని పని నన్ను ఆకర్షితుడయ్యాను. మొక్కలలో రసం పైకి రావడం కార్టికల్ కణాల లోపలి పొర యొక్క స్పర్శ చర్య వల్ల జరుగుతుందనే అతని పరికల్పన (ఇకపై ఈ సిద్ధాంతం సమర్థించబడదు) నాలో అపారమైన ఉత్సాహాన్ని కలిగించింది, ఎందుకంటే మొక్కలు బాహ్య ఉద్దీపనలకు ఎప్పుడూ స్పందించలేని జడ వస్తువులు అని నేను అనుకున్నాను. ఐదు,  ఆరు తరగతుల విద్యార్థిగా, మొక్కల "గుండె",  "మెదడు" యొక్క స్థానాలను కనుగొనడానికి,  అవి పనిచేసే విధానాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి నేను బలమైన సంకల్పాన్ని పెంచుకున్నాను." 

## పరిశోధన,  కెరీర్
గుహ-ముఖర్జీ ఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు. ఆమె ప్రత్యేక రంగం మొక్కల కణజాల సంస్కృతి, మొక్కల పరమాణు జీవశాస్త్రం, బయోటెక్నాలజీ,  కణ జీవశాస్త్రం . ఆమె పిహెచ్‌డి తర్వాత, గుహ-ముఖర్జీ SC మహేశ్వరి ప్రయోగశాలలో పోస్ట్‌డాక్టోరల్ ఫెలోగా చేరారు, అక్కడ ఆమె తన అత్యంత ముఖ్యమైన పనిని చేశారు. 1964,  1966 మధ్య, *డాతురా ఇన్నోక్సియాను* కల్చర్ మెటీరియల్‌గా ఉపయోగించి పరాగసంపర్క కల్చర్ ద్వారా హాప్లోయిడ్ పుప్పొడి మొక్కలను ఉత్పత్తి చేసే సాంకేతికతను ఆమె కనుగొంది, ఇది *ఇన్ విట్రో సెల్యులార్ & డెవలప్‌మెంటల్ బయాలజీ* జర్నల్‌లో ప్రచురించబడింది. ఈ పని యువ అండాలు,  అండాశయాల సంస్కృతి యొక్క పద్ధతుల స్థాపనకు దారితీసింది. ఈ సాంకేతికత వరి, గోధుమ, బంగాళాదుంప,  ఇతర పంటల యొక్క మెరుగైన రకాలను పొందటానికి అదనపు సాధనంగా కూడా ఉపయోగించబడింది. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలోని స్కూల్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్‌లో ఆమె మొక్కల పునరుత్పత్తి,  వివిధ ఎంజైమ్‌లు, మెమ్బ్రేన్ ఫాస్ఫోలిపిడ్‌లు,  రెండవ దూతలతో కూడిన పునరుత్పత్తి విధానంపై కూడా పనిచేశారు.

గుహ-ముఖర్జీ 1966 చివరలో అమెరికాకు వెళ్లి, మిచిగాన్ స్టేట్ యూనివర్శిటీలోని వృక్షశాస్త్రం,  మొక్కల పాథాలజీ విభాగంలో పరిశోధన సహచరుడిగా ఆర్ఎస్ బందూర్స్కీతో కలిసి పనిచేశారు. 1970,  1972 మధ్య, ఆమె వెస్ట్ వర్జీనియా విశ్వవిద్యాలయంలో జీవశాస్త్ర విభాగంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసింది, తరువాత ఆంటన్ లాంగ్,  జో వార్నర్ అక్కడ ఉన్నప్పుడు MSU-DOE ప్లాంట్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీలో పనిచేసింది.

భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, శిప్రా గుహ-ముఖర్జీ బియ్యంలో హాప్లోయిడ్‌లను పెంచడానికి ఎంఎస్ స్వామినాథన్‌తో కలిసి పనిచేశారు. ఆ తరువాత, ఆమె జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయానికి తిరిగి వచ్చి, దాని వ్యవస్థాపక ఇంటర్నెట్‌లో ఒకటిగా కొత్త లైఫ్ సైన్స్ ఫ్యాకల్టీలో చేరింది. ఆమె 1979 లో పూర్తి ప్రొఫెసర్‌గా పదోన్నతి పొందారు,  1993,  1995 మధ్య లైఫ్ సైన్సెస్ డీన్‌గా పనిచేశారు. ఆమె బయోటెక్నాలజీ విభాగం యొక్క టాస్క్ ఫోర్స్,  శాస్త్రీయ సలహా కమిటీ సభ్యురాలిగా,  విశ్వవిద్యాలయ గ్రాంట్స్ కమిషన్ బోర్డులో కూడా పనిచేశారు.

## అవార్డులు,  గుర్తింపు
గుహ-ముఖర్జీ సీనియర్ నేషనల్ బయో-సైంటిస్ట్ అవార్డు, బయోటెక్నాలజీలో ఓం ప్రకాష్ భాసిన్ ఫౌండేషన్ అవార్డు,  లయన్స్ క్లబ్ నుండి కనిష్క అవార్డులను అందుకున్నారు. ఆమె 1988లో ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్,  నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, ఇండియా  లకు ఫెలోగా ఎన్నికయ్యారు.

## మరణం
సిప్రా గుహ-ముఖర్జీ 2007 సెప్టెంబర్ 15న మెదడు క్యాన్సర్ కారణంగా మరణించారు.

## మూలాలు

వర్గం:2007 మరణాలు
వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు