షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు

**షెడ్యూల్డ్ కులాలు,** **షెడ్యూల్డ్ తెగలు** భారతదేశంలో అత్యంత వెనుకబడిన సామాజిక-ఆర్థిక సమూహాలుగా ప్రభుత్వం అధికారికంగా గుర్తించిన సామాజిక సమూహాలు. ఈ పేర్లను భారత రాజ్యాంగంలో రాసారు.  బ్రిటిషు పాలనలో చాలా కాలం పాటు, వారిని అణగారిన తరగతులుగా పిలిచేవారు. 

ఆధునిక సాహిత్యంలో, షెడ్యూల్డ్ కులాల వర్గంలోని అనేక కులాలను కొన్నిసార్లు *[[దళితులు|దళితులుగా]]* సూచిస్తారు. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో దళిత నాయకుడు బిఆర్ అంబేద్కర్ ఈ పదాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. గాంధీ ప్రవేశపెట్టిన హరిజన్ కంటే దళిత్ అనే పదానికి అంబేద్కర్ ప్రాధాన్యత ఇచ్చాడు. హరిజన్ అంటే "హరి ప్రజలు" అని అర్థం. అదేవిధంగా, షెడ్యూల్డ్ తెగలను తరచుగా *[[ఆదివాసి|ఆదివాసీ]]*, *[[ఆదివాసి|వనవాసి]],* *వన్యజాతి* అనీ పిలుస్తారు. అయితే, భారత ప్రభుత్వం, భారత రాజ్యాంగంలో నిర్వచించిన విధంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలకు *అనుసూచిత్ జాతి* అని, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు *అనుసూచిత్ జనజాతి* అనే పదాలను ఉపయోగిస్తుంది. 2018 సెప్టెంబరులో ప్రభుత్వం "దళిత్' అనే అవమానకరమైన నామకరణాన్ని ఉపయోగించవద్దని అన్ని ప్రైవేట్ శాటిలైట్ ఛానెల్‌లకు ఒక సలహాను జారీ చేసింది. అయితే, బాగా వాడుకలో ఉన్న 'దళిత' పదాన్ని వాడవద్దనడానికి వ్యతిరేకంగా హక్కుల సంఘాలు, మేధావులు ఎలుగెత్తారు".

భారతదేశ జనాభాలో ( 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం) షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 16.6%, 8.6%గా ఉన్నాయి. *రాజ్యాంగం (షెడ్యూల్డ్ కులాలు) ఆర్డర్, 1950* దాని మొదటి షెడ్యూల్‌లో 28 రాష్ట్రాలలో 1,108 కులాలను జాబితా చేసింది, *రాజ్యాంగం (షెడ్యూల్డ్ తెగలు) ఆర్డర్, 1950* దాని మొదటి షెడ్యూల్‌లో 22 రాష్ట్రాల్లోని 744 తెగలను జాబితా చేసింది.

భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు రిజర్వేషన్ హోదా, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, పదోన్నతిలో ప్రాధాన్యత, విశ్వవిద్యాలయాలలో కోటా, ఉచిత, స్టైపెండ్ విద్య, స్కాలర్‌షిప్‌లు, బ్యాంకింగ్ సేవలు, వివిధ ప్రభుత్వ పథకాలు అందించారు. ఎస్సీ, ఎస్టీల పట్ల సానుకూల వివక్ష చూపే సాధారణ సూత్రాలను రాజ్యాంగం నిర్దేశించింది.

## నిర్వచనం
thumb|2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ తెగల శాతం
; షెడ్యూల్డ్ కులాలు

భారత రాజ్యాంగంలోని *ఆర్టికల్ 366 (24)* ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ కులాలు ఇలా నిర్వచించబడ్డాయి:

; షెడ్యూల్డ్ తెగలు

భారత రాజ్యాంగంలోని *ఆర్టికల్ 366 (25)*లో షెడ్యూల్డ్ తెగలను ఇలా నిర్వచించారు:

## జనాభా వివరాలు

### జనాభా

### మతం

రాజ్యాంగం లోను, ఇతర చట్టాలలోనూ నిర్మితమైన రక్షణలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి, 338, 338A అధికరణాల కింద రాజ్యాంగంలో రెండు రాజ్యాంగ కమిషన్లకు స్థానం కల్పించింది: షెడ్యూల్డ్ కులాల జాతీయ కమిషన్, షెడ్యూల్డ్ తెగల జాతీయ కమిషన్. ఈ రెండు కమిషన్ల అధ్యక్షులు జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్‌లో *ఎక్స్ అఫిషియో* సభ్యులుగా ఉంటారు.

### షెడ్యూల్డ్ కులాల సబ్ ప్లాన్
1979 నాటి షెడ్యూల్డ్ కులాల ఉప-ప్రణాళిక (SCSP) షెడ్యూల్డ్ కులాల సామాజిక, ఆర్థిక, విద్యా అభివృద్ధికీ, వారి పని, జీవన పరిస్థితులలో మెరుగుదల కోసమూ ఒక ప్రణాళిక ప్రక్రియను తప్పనిసరి చేసింది. ఇది ఒక గొడుగు వ్యూహం, సాధారణ అభివృద్ధి రంగం నుండి షెడ్యూల్డ్ కులాలకు ఆర్థిక భౌతిక ప్రయోజనాలు లభించేలా చూస్తుంది. రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల (UTలు) వార్షిక ప్రణాళిక నుండి జాతీయ SC జనాభాకు ఒక కనీస నిష్పత్తిలో నిధులు, సంబంధిత ప్రయోజనాలను కలగజేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. గణనీయమైన SC జనాభా ఉన్న ఇరవై ఏడు రాష్ట్రాలు, కేం.పా.ప్రాలు ఈ ప్రణాళికను అమలు చేస్తున్నాయి. 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 16.66 కోట్లు (మొత్తం జనాభాలో 16.23%) ఉన్నప్పటికీ, SCSP ద్వారా చేసిన కేటాయింపులు దామాషా జనాభా కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి. భూసంస్కరణలు, వలసలు (కేరళ గల్ఫ్ డయాస్పోరా), విద్య, ప్రజాస్వామ్యీకరణ కారణంగా కేరళలో షెడ్యూల్డ్ కులాల సంతానోత్పత్తి చాలా తక్కువగా ఉన్న ఒక విచిత్రమైన అంశం బయటపడింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ తెగల జాబితా
* భారతదేశంలోని షెడ్యూల్డ్ కులాల జాబితా
* ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయులు