open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
పుల్లయ్యగారిదిబ్బ

"పుల్లయ్యగారిదిబ్బ" కృష్ణా జిల్లా నాగాయలంక మండలానికి చెందిన గ్రామం.

## గ్రామ చరిత్ర
## గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
## గ్రామ భౌగోళికం
సముద్ర మట్టానికి 6 మీ.ఎత్తు

## గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యం
నాగాయలంక, అవనిగడ్డ నుండి రోడ్డురవాణా సౌకర్యం కలదు రైల్వేస్టేషన్: గుంటూరు 71 కి.మీ

## గ్రామంలోని విద్యా సౌకర్యాలు
మండలపరిషత్ ప్రాథమిక పాఠశాల

## గ్రామంలోని మౌలిక సదుపాయాలు
## గ్రామానికి సాగు/త్రాగునీటి సౌకర్యం
## గ్రామ పంచాయతీ
ఈ గ్రామం పర్రచివర గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని గ్రామం.
## గ్రామములోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కూరగాయలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం

## గ్రామ ప్రముఖులు
## గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామానికి చెందిన, వ్యవసాయ కూలీ కుటుంబానికి చెందిన శ్రీ పైకం శేషుబాబు+సుగుణ దంపతుల కుమార్తె అయిన రాజ్యలక్ష్మి ముసునూరు బాలికల గురుకుల పాఠశాల విద్యార్థిని. ఈమె అలుపెరుగని సాధనతో కబడ్డీ క్రీడలో రాణించుచున్నది. పాఠశాల, మండల, జిల్లా, జోనల్ స్థాయిలో, కబడ్డీ, ఖో-ఖో, పరుగు పందేలలో ప్రతిభ కనబరచుచూ, విజయపరంపర కొనసాగించుచున్నది. ఈమె అండర్-16 విభాగంలో జాతీయస్థాయి కబడ్డీ జట్టుకు ఎన్నికైనది. ఇప్పుడు భోపాలులో 2013 డిసెంబరు 20 నుండి జరుగే జాతీయస్థాయి కబడ్డీ పోటీలకు, ఈమె ఐదవసారి వెళ్ళనున్నది. ఇదేగాక ఈమె రన్నింగ్, ఖో-ఖో ఆటలలో గుడా జోనల్ స్థాయిలో పలు పతకాలు గెల్చుకున్నది. [1]

## మూలాలు
[1] ఈనాడు కృష్ణా. 2013 నవంబరు 28.8వ పేజీ.

వర్గం:నాగాయలంక మండలంలోని గ్రామాలు
ఎస్.ఉప్పలపాడు

**ఎస్.ఉప్పలపాడు** కడప జిల్లా జమ్మలమడుగు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

ఈ గ్రామములోని పురాతన ఈశ్వరస్వామి, లక్ష్మీచెన్నకేశవస్వామి ఆలయ పునర్నిర్మాణానికి, 28 నవంబరు 2013 నాడు శంకుస్థాపన జరిగింది. [1]

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
ఈ గ్రామములోని పురాతన ఈశ్వరస్వామి, లక్ష్మీచెన్నకేశవస్వామి ఆలయ పునర్నిర్మాణానికి, 28 నవంబరు 2013 నాడు శంకుస్థాపన జరిగింది. [1]

## విశేషాలు
ఈ గ్రామాన్ని గతంలో ఏ.పి.జెన్‌కో ఎం.డి అయిన శ్రీ కె.విజయానంద్, శ్రీ పార్వతీరామకృష్ణారెడ్డి సేవాశ్రమ నిర్వాహకుడు శ్రీ రామమనోహరరెడ్డి దత్తత తీసుకొని,ఆదర్శగ్రామంగా తీర్చిదిద్దినారు. గ్రామాభివృద్ధి కమిటీ సహకారంతో,20 అంశాలపై దృష్టిపెట్టి, అభివృద్ధిపనులు చేపట్టినారు. వీరి కృషి వలన, ఈ గ్రామం, 2019లో "ఉత్తమ స్మార్ట్ విలేజ్ పురస్కారం" సాధించినది. స్వచ్ఛగ్రామంగా తీర్చిదిద్దినారు. [2] 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
తిరుచ్చిత్తరకూడమ్

**తిరుచ్చిత్తరకూడమ్‌** ఒక పవిత్రమైన క్షేత్రము. ఇది చిదంబరం పట్టణంలోనున్నది. ఇది 108 వైష్ణవ దివ్యదేశాలులో ఒకటి.

## విశేషాలు
ఈ క్షేత్రమునకు పడమట దిశగా 40 కి.మీ. దూరమున స్వయం వ్యక్త స్థలములలో నొకటియైన శ్రీముష్ణమును, నైరుతి దిశగా 25 కి.మీ. దూరమున కాట్టుమన్నార్ కోవెలయు గలదు. ఈ సన్నిధిలోనే చిదంబర నటరాజ శివాలయము గలదు.

## సాహిత్యంలో తిరుచ్చిత్తరకూడమ్

శ్లోకము|| 
శ్రీ పుండరీక సరసీ పరిశోభమానే
శ్రీ చిత్రమూట నగరే భుజగేంద్ర శాయీ
శ్రీ పుండరీక లతికా ప్రియ దివ్యరూపః
శ్రీ సాత్త్వికాఖ్య వరమన్దిరవాస లోలః

శ్లోకము|| 
ప్రాచీముఖ శ్శివముఖా మర కణ్వ తిల్యా
ప్రత్యక్ష మంగళ తనుః కులశేఖరేణ
సంకీర్తితః కలిజితా మునినా చ నిత్యం
గోవిందరాజ భగవానవనౌ విభాతి



పాశురము|| 
అజ్గణెడు మదిళ్ పుడైశూళ్ అయోత్తి యెన్నుమ్‌
అణినగరత్తులగనైత్తుమ్‌ విళక్కుఇనోది
వెజ్గదిరోన్ కులత్తు క్కోర్ విలక్కాయ్ తోన్ఱి
విణ్ ముళ్‌దు ముయ్యక్కొణ్డ వీరన్ఱన్నై
శెజ్గణెడుమ్‌ కరుముగిలై యిరామన్ఱన్నై
త్తిలై నగర్ తిరుచ్చిత్తర కూడన్దన్నుళ్
ఎజ్గళ్ తని ముదల్వనై యెమ్బెరుమాన్‌న్ఱన్నై
యెన్ఱుకొలో కణ్‌కుళిర క్కాణునాళే
     కులశేఖరాళ్వార్ - పెరుమాళ్ తిరుమొళ్ 5-10-1


## వివరాలు

## చిత్రమాలిక
## ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు
తిరుకూడలూరు

**తిరుకూడలూరు** లేదా **కూడలూర్** ఒక దివ్యమైన పుణ్యక్షేత్రము. ఇది 108 వైష్ణవ దివ్యదేశాలులో ఒకటి.

## మార్గము
తంజావూరు నుండి తిరువయ్యార్ చేరి అక్కడ నుండి కుంభకోణం పోవు బస్ లో 10 కి.మీ. దూరములో ఈ సన్నిధి చేరవచ్చును. ఆడుదురై పెరుమాళ్ కోయిల్ 
సూచన: తంజావూరు నుండి గణపతి అగ్రహారం పోవు టౌన్ బస్ లో ఈ క్షేత్రమును చేరవచ్చును. ఇచట వసతులేమియు లేవు. అయ్యంపేటలోగాని, తిరువయ్యారులో గాని బస చేయాలి. అయ్యంపేటకు  7 కి.మీ. దూరములో ఈ క్షేత్రము ఉంది. అర్చక స్వాములు ఉండు సమయమును తెలిసికొని ఆరాధించాలి.

## సాహిత్యంలో కూడలూర్

శ్లోకము|| 
చక్ర తీర్థాంచితే రమ్యే కూడలూర్ నగరీవరే
పద్మాసన లతానాధో వైయ్యంకాత్త విభుస్సదా

శ్లోకము|| 
శుద్ధ సత్త్వ విమానస్థః ప్రాజ్ముఖో నన్దకర్షిణా
ప్రత్యక్షితః కలిధ్వంసి స్తుతి ప్రీతో విరాజతే



పాశురము|| 
తాన్దం పెరుమై యఱియార్; తూదు | వేన్దర్కాయవేన్దరూర్ పోల్;
కాన్దళ్ విరల్ మెన్ కలై నన్మడవార్ | కూన్దల్ కమ్ఱం కూడలూరే.

పాశురము|| 
తక్కన్‌వేళ్వి త్తకర్త తలైవన్ | తుక్కన్దుడైత్త తుణైవరూర్ పోల్
ఎక్కలిడు నుణ్ మణల్ మేల్, ఎజ్గుమ్‌ | కొక్కిన్ పళమ్‌ వీళ్ కూడలూరే.
            తిరుమంగై ఆళ్వార్ - పెరియ తిరుమొళ్ 5-2-1.6

## ముముక్షువు
కంటికి కనుపింపనిధానిని (అనగా భగవత్స్వరూపమును) కంటికి కనుపించునట్లు అనుసంధించుకొనుచు, కంటికి కనుపించు (శబ్దాదిభోగములను) వానిని కంటికి-కనబడునట్లు భావించువాడే ముముక్షువు. "శ్రీపరాశర భట్టర్"
## వివరాలు

## చిత్రమాలిక
## ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
తిరుక్కణ్ణంగుడి

**తిరుక్కణ్ణంగుడి** ఒక పవిత్రమైన క్షేత్రము. దీనిని **కృష్ణారణ్య క్షేత్రం** అని కూడా పేరున్నది. ఇది 108 వైష్ణవ దివ్యదేశాలు లో ఒకటి.

## విశేషాలు
ఈ క్షేత్రానికి కృష్ణారణ్య క్షేత్రమని కూడా అంటారు. ఇచట ఆకులు ముడుచుకొనని చింతచెట్టు (ఉఱంగాప్పుళి) తిరుమంగై ఆళ్వార్ రాయి విసరిన చోట ఏర్పడిన ఊరా కిణర్ అను మంచి నీటి చెఱువు ఉండేవి. పుష్పించినా కాయలు కాయని పొగడ చెట్టు ఉంది. ఇచ్చట తాయార్ మూలవర్ ఉత్సవర్ ఒకే పోలికలో నుండుట విశేషము. తిరుమంగై ఆళ్వార్ బంగారు బుద్ధ విగ్రహమును దాచిన స్థలము. ఆ స్థల యజమానితో వచ్చిన వివాద కారణముగా "తీరవళక్కు తిరుక్కణ్ణం గుడి" (తీరని వాజ్యము తిరుక్కణంగుడి) యని ప్రసిద్ధి చెందినది. కుంభమాసం మఖా నక్షత్రం తీర్థోత్సవము జరుగును.

## మార్గము
నాగపట్నం - శిక్కిల్ - కీవళూర్ మధ్యన గల ఆళయూర్ అను చోట బస్ దిగి 1 కి.మీ. నడచి సన్నిధి చేరవచ్చును. తంజావూరు - కీవళూర్ మార్గములో కీవళూర్ నుండి 3 కి.మీ. వసతులు స్వల్పము.

## సాహిత్యంలో తిరుక్కణ్ణంగుడి

శ్లోకము:
శ్రీ మచ్చ్రవణ కాసారే తిరుక్కణ్ణంగుడీరితే
పురే శ్యామళ తంవాఖ్యః అరవ్ందలతాయుతః
ఉత్పలాఖ్య విమానస్థః ప్రాజ్ముఖో గౌతమర్షిణా
ప్రత్యక్షితః కలిఘ్నార్య సంస్తుతో భువి భాసతే



పాశురము:
వజ్గమున్నీర్ వరినిఱ్ప్పెరియవాళ రవినణైమేవి
తజ్గమార జ్గైత్తడ మలరున్ది చ్చామమామేని యెన్ఱలైవన్
అజ్గమా ఱైన్దు వేళ్వి నాల్‌వేద మరుజ్గవై పయిన్ఱు; ఎఱిమూన్ఱుమ్‌
శెజ్గయాల్ వళర్కున్దుళక్కమిల్ మనత్తోర్ తిరుక్కణ్ణజ్గయ్ళ్ నిన్ఱానే.
వెన్ఱిశేర్ తిణ్మై విలజ్గల్ మామేని వెళ్ళెయి--రిత్తఱుకణ్,
పన్ఱియాయన్ఱు పార్ మగళ్ పయిలై తీర్తవన్ వజ్జవర్ పొగన్
ఒన్ఱలావురువత్తులప్పిల్ పల్ కాలత్తయర్ కొడి యొళివళర్ మదియుమ్‌
శెన్ఱుశేర్ శెన్నిచ్చిగరనన్ మాడ త్తిరుక్కణ్ణజ్గుడియుళ్ నిన్ఱానే.
        తిరుమంగై ఆళ్వార్ - పెరియ తిరుమొళ్ 9-1-1.4.

## వివరాలు

## చిత్రమాలిక
## ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
## మూలాలు

### వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు
వెంకటాద్రి ఎక్స్‌ప్రెస్ (సినిమా)

**వెంకటాద్రి ఎక్స్‌ప్రెస్ ** 2013లో మేర్లపాక గాంధీ దర్శకత్వంలో విడుదలైన తెలుగు చలన చిత్రము. ఇందులో సందీప్ కిషన్, రకుల్ ప్రీత్ సింగ్ ముఖ్యపాత్రలు పోషించారు.

## కథ
సందీప్‌ (సందీప్‌ కిషన్‌) తండ్రి (నాగినీడు) ఎవరు తప్పులు చేసినా కానీ సహించడు. తన ఇంట్లో వాళ్లకి కూడా తప్పుల జాబితా తయారు చేసి, వంద తప్పులు చేసిన వెంటనే వాళ్లని ఇంట్లోనుంచి బహిష్కరిస్తాడు. అయితే ఆపదలో ఎవరు ఉన్నా సాయం చేసే అలవాటున్న సందీప్‌ తన తండ్రి దృష్టిలో 99 తప్పులు పూర్తి చేస్తాడు. మరో తప్పు చేస్తే అతడిని ఇంటినుంచి పంపేస్తారు. ఆ సమయంలోనే తన అన్నయ్య పెళ్ళి కోసమని వెంకటాద్రి ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో మొత్తం కుటుంబమంతా బయల్దేరుతుంది. కానీ సందీప్‌ రైలు అందుకోలేకపోతాడు. అతని వద్దే తాళిబొట్టు ఉండిపోవడంతో ఎలాగైనా రైలు ఎక్కడానికి ప్రయత్నాలు మొదలుపెడతాడు.

## తారాగణం
* సందీప్ కిషన్
* రకుల్ ప్రీత్ సింగ్
* నాగినీడు
* జయప్రకాశ్ రెడ్డి
* బ్రహ్మాజీ
* సప్తగిరి
* తాగుబోతు రమేశ్
* ప్రవీణ్
*సత్య (నటుడు)

## పాటల జాబితా.
రైట్ అయినా లెఫ్ట్ అయినా, రచన: శ్రీమణి, గానం. రంజిత్   

మెల్ల మెల్లగా, రచన: కాసర్ల శ్యామ్, గానం . శ్వేతా మోహన్ , అంజనా సౌమ్య    

నచ్చేవే అమ్మక చెల్లో, రచన: భాస్కర భట్ల రవికుమార్, గానం.నరేంద్ర , శ్రావణ భార్గవి    

## పురస్కారాలు
# నంది పురస్కారం - 2013 నంది పురస్కారాలు: ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత (మేర్తపాక గాంధీ), ఉత్తమ హాస్యనటుడు (తాగుబోతు రమేష్)

## మూలాలు
నిన్ను తలచి మైమరచా (పాట)

**నిన్ను తలచి మైమరచా** అను పాట విచిత్ర సోదరులు (1989) చిత్రం లోనిది. సంగీతం: ఇళయరాజా. సాహిత్యం: రాజశ్రీ. గాత్రం : ఎస్.పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం

## నేపథ్యం
మరుగుజ్జు గా జన్మించిన అప్పు కమల్ హాసన్ ఒక సర్కస్ లో పని చేస్తూ ఉంటాడు. ఆ సర్కస్ యజమాని కూతురు (రూపిణి)ని ప్రేమిస్తాడు. తాను వేరొకరిని అప్పటికే ప్రేమిస్తోందని, ఆ ప్రేమ తన తండ్రికి ఇష్టం లేదు కాబట్టే సాక్షి సంతకాల కోసమే అప్పుతో స్నేహిస్తోందని అప్పుకి తెలియదు. తన వివాహానికి ఆహ్వానించిన తర్వాత అక్కడికి వెళ్ళిన అప్పు అసలు విషయం తెలుసుకొని భగ్న హృదయుడౌతాడు. ఆ సందర్భంలోనే ఈ పాట. పాట ముగిసే ముందు అప్పు నవ్వుముఖం గల బఫూన్ మాస్క్ ని ఒకటి తొడిగి, దానిని తీసివేసి విలపిస్తాడు. (సర్కస్ కళాకారులు ప్రేక్షకులని రంజింపచేయటానికి ఎన్ని బాధలున్నా వేషం వేసుకొంటారని తెలుపటానికి కాబోలు.) కోపంతో ఆ మాస్క్ ని పైకి విసరగా అది ఉరి వేసుకొన్నట్లు చెట్టుకి వ్రేలాడుతుంది. తనకి మరణమే శరణమని ఉరి వేసుకొంటున్న అప్పుని తల్లి చూసి, అతణ్ణి రక్షించి, తను మరుగుజ్జుగా పుట్టటానికి నిండునెలల గర్బిణిగా ఉన్నప్పుడు దుష్టులు తన తండ్రి మీద కోపంతో అతనిని చంపించి తనని బలవంతంగా విషం త్రాగించటమే అని నిజం చెబుతుంది. దుష్టచతుష్టయాన్ని అంతమొందించటానికి అప్పు ఈ పాటతోనే పూనుకొనటంతో చిత్రంలో ఈ పాటకి చాలా ప్రాముఖ్యత గలదు.

## పాటలో కొంత భాగం

నిన్ను తలచి, మై మరచా
చిత్రమే, అది చిత్రమే

నిన్ను తలచి, మై మరచా
చిత్రమే, అది చిత్రమే
నన్ను తలచి, నవ్వుకొన్నా
చిత్రమే, అది చిత్రమే

ఆ నింగినెన్నటికీ, ఈ భూమి చేరదనీ
నాడు తెలియదులే, ఈ నాడు తెలిసెనులే
ఓ చెలీ

||నిన్ను తలచి||



వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం: రాజశ్రీ రచించిన పాటలు
లాలి జో లాలీ జో ఊరుకో పాపాయి (పాట)

**లాలి జో లాలీ జో ఊరుకో పాపాయి** అనునది ఇంద్రుడు చంద్రుడు చిత్రం లోని ఒక పశ్చాత్తాప భావాత్మకమైన పాట. సంగీతం: ఇళయరాజా, సాహిత్యం: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గాత్రం ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం
## నేపథ్యం
దుష్టుడైన జి కే రాయుడు కమల్ హసన్ భార్యా పిల్లలని పట్టించుకోకుండా భార్యని హింసిస్తూ పరకాంతాలోలుడిగా ఉంటాడు.తన ఉంపుడుగత్తె, తన సహాయకుడు అప్పటికే పెళ్ళి చేసుకొన్నారని, తన డబ్బుపై ఆశ తో వారు నటిస్తున్నారని తెలుసుకొన్న రాయుడు పశ్చాత్తాపంతో క్రుంగిపోయి, తన భావాలన్నీ పసిపాప అయిన తన కూతురికి కథ ద్వారా వివరిస్తాడు. భార్యా పిల్లలున్న ఫోటోని చూసి రాయుడి కళ్ళ చెమర్చటం, కన్నీటిని రాయుడు కంటి అద్దాల కాడతో తుడవటం, ఆ ఫోటో వద్దకి వెళ్ళి దానిని నిమురుతుండగా, అది క్రింద పడిపోయే సమయంలో చేతిని అడ్డుపెట్టి దానిని రక్షించుకోవటం వంటి హృద్యమైన సన్నివేశాలలో కమల్ అద్భుతంగా నటించారు.
## పాట లోని సాహిత్యం

లాలి జో లాలి జో ఊరుకో పాపాయి
పారిపోనీకుండా పట్టుకో నా చేయి

||లాలి జో లాలి జో||

తెలుసా ఈ ఊసు, చెబుతా తల ఊచు
కాపురం చేస్తున్నా పావురం ఒకటుంది
ఆలినే కాదంది కాకినే కోరింది
... 
(ఉరుములు, మెరుపుల శబ్దం)
అంతలో ఏమైందో అడగవే పాపాయి
పారిపోనీకుండా పట్టుకో నా చేయి
ఊహూహూ ఊహూహూ
ఊహూహూ ఊహూహూ

(ఆ తర్వాత, శాంతి ఎక్కడా, మన శాంతి ఎక్కడా
అప్
భయమేసిందా?)

ఊహూహూ ఊహూహూ
ఊహూహూ ఊహూహూ

మాయనే నమ్మింది, బోయతో పొయ్యింది
దెయ్యమే పూనిందో, రాయిలా మారింది
వెళ్ళే పెడదారిలో, ముళ్ళే పొడిచాకనే
తప్పిదం తెలిసింది, ముప్పునే చూసింది
కన్నులే విప్పింది, గండమే తప్పింది
ఇంటిలో చోటుందా, చెప్పవే పాపాయి
పారిపోనీకుండా పట్టుకో నా చేయి

ఊహూహూ ఊహూహూ
ఊహూహూ ఊహూహూ

పిల్లలూ ఇల్లాలూ ఎంతగా ఏడ్చారు
గుండేలో ఇన్నాళ్ళూ కొండలే మోశారు
నేరం నాదైనా, భారం మీ పైనా
తండ్రినే నేనైనా దండమే పెడుతున్నా
తల్లిలా మన్నించూ, మెల్లగా దండించు
కాళిలా మారమ్మా కాలితో తన్నమ్మా
బుద్ధిలో లోపాలే దిద్దుకోనీవమ్మా

ఊహూహూ ఊహూహూ
ఊహూహూ ఊహూహూ


వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి రచించిన పాటలు
కాప్రొలిక్ ఆమ్లం

**కాప్రొలిక్ ఆమ్లం** అనునది ఒక కొవ్వు ఆమ్లం.ఒక ద్విబంధాన్ని కలిగిన అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం.కొవ్వు ఆమ్లాలు ఒకరకమైన మోనోకార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలు.ఆమ్ల సమ్మేళనంలో హైడ్రోకార్బన్ లతోకూడిన ఒకసరళమైన, శాఖరహితమైన గొలుసు వలె ఏర్పడిన నిర్మాణంలో ఒక చివర ఒకే కార్బోక్సిల్ (COOH) సమూహాన్ని కలిగివున్న దానిని మోనోకార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లం (Mono carboxlyic acid) అని అంటారు. 

## కాప్రోలిక్ ఆమ్ల నిర్మాణం-ఇతరలక్షణాలు
కాప్రోలిక్ ఆమ్లం హైడ్రోకార్బను శృంఖలంలో 10 కార్బనులను కలిగి, ఒకద్వింధాన్ని 9 వకార్బన్ వద్ద కలిగివున్న అసంతృప్త ఆమ్లం. సాధారణంగా ద్విబంధాలనేవి కొవ్వు ఆమ్లంలో హైడ్రోకార్నన్ గొలుసులో ఇరువైపుల వున్న మిథైల్ (CH3), కార్బోక్సిల్ (COOH) సమూహాంలో వున్న కార్బన్ పరమాణులను మినహాయించి ద్విబంధాన్ని ఏర్పరచుతాయి.కానీ కార్పోలిక్ ఆమ్లంలో 9 వ కార్బన్ వద్ద (9-10 కార్బనుల మధ్య) ద్విబంధం ఏర్పడినది, ఫలితంగా పదవ కార్బన్ యొక్క మూడు హైడ్రోజనులలో ఒక హైడ్రోజన్ తొలగింబడి=CH2ఏర్పడుతుంది. కాప్రోలిక్ ఆమ్లంయొక్క సాధారణ అణుఫార్ములా C10H18O2.హైడ్రోకార్బన్ గొలుసులో ద్విబంధాన్ని సూచించే అణుఫార్ములా H2C=CH (CH2) 7-COOH.
కాప్రోలిక్ ఆమ్లం యొక్క శాస్త్రీయమైన పేరు 9-డొసెనోయిక్ ఆమ్లం (9-decenoic acid).ఆమ్లంయొక్క అణుభారం 170.25.ఆల్కహాల్ లలో కరుగుతుంది. నీటిలో 25&nbsp;°C వద్ద ఒకలీటరు నీటిలో 74.1 గ్రాంలవరకు కరుగుతుంది. 

*ఆమ్లంయొక్క భౌతిక, రసాయనిక ధర్మాల పట్టిక *'

## ఉపయోగాలు
## ఇవికూడా చూడండి
*కొవ్వు ఆమ్లాలు
*అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
*నూనెలు
## బయటి లింకులు
#http://www.parchem.com/chemical-supplier-distributor/9-decenoic-acid-009441.aspx

## మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
ఆల్ఫా- ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం

**ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం** (Eleostearic acid)ఒక బహుద్విబంధాలున్న ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం.ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం మూడు ద్విబందాలను కలిగివున్నది.దీనిని అక్టాడెకా 9,11,13 ట్రైయోనిక్ ఆమ్లం అనికూడా అంటారు.

## అమ్ల సౌష్టవం-భౌతిక గుణగణాలు
ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం ఒక మోనో కార్బోక్సిలిక్ కొవ్వు ఆమ్లం. అనగా ఆమ్లం యొక్క హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలంలో ఒకే కార్బోక్సిల్ (COOH)సమూహాన్ని మాత్రమే కలిగివుండును.ఇది 18 కార్బనులను కలిగి మూడు ద్విబందాలను కలిగి ఉంది. ఇది 18 కార్బనులుండి,3 ద్విబంధాలున్నలినోలినిక్ ఆమ్లంకు సమంగతం (ఐసోమరు). లినోలినిక్ ఆమ్లంలో మూడు ద్విబంధాలు సిస్ అమరికలో వరుసగా 9,12,15 కార్బనులవద్ద (కార్బోక్సిల్ సమూహం వైపు నుండి లెక్కించగా) ద్విబంధాలను కలిగి వుండగా ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం ఒక సిస్,రెండు ట్రాన్సు అమరికతో వరుసగా 9,11,13 కార్బనులవద్ద ద్విబంధాలను కలిగివున్నది. అందుచే దీనిని α-ఎలియో స్టియరిక్ ఆమ్లమని అంటారు. ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం అన్నది సాధారణ వ్యవహారిక పేరు.వరుసగా సిస్, ట్రాన్స్,ట్రాన్స్-9,11,13 ద్విబంధాలున్న ఈలయ స్టియరిక్ ఆమ్లాన్ని α-ఎలియో స్టియరిక్ ఆమ్లమని అంటారు. ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం యొక్క శాస్త్రీయ పేరు సిసి, ట్రాన్స్,ట్రాన్స్-9,11,13 ఆక్టాడెక ట్రైనోయిక్ ఆమ్లము (9, 11, 13-octadeca trienoic acid). ఇది స్పటిక రూపంలో వుంటుంది. ఈ ఆమ్లం యొక్క అణుసంకేతం C18H30O2.

ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం యొక్క ద్విబంధ స్థానం చూపించు అణు సంకేత సూచిక : CH3- (CH2)3HC=CH-HC=CH-HC=CH (CH2)7COOH

ఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లంలోని ద్విబంధాలను సంధిగ్ధ ద్విబందాలంటారు (conjugated bond).

**అసంధిగ్ధబంధం (nonconjugated)**అనగా రెండుద్విబంధాల మధ్య కనీసం 3 కార్బనుల ఎడంవుండును.

అలాకాకుండా రెండు కార్బనులు మాత్రమే ఎడం వున్నప్పుడు ఆబంధాలను** సంధిగ్ధబంధాలు** (conjugated) అంటారు.

అసంధిగ్ధ బంధంనమూనా:C-C=C-C-C=C-C

సంధిగ్ధ బంధం నమూనా:C-C=C-C=C-C

**ఆమ్లం భౌతిక,రసాయనిక ధర్మాల పట్టిక **

**లభ్యత **:ఆల్ఫాఎలియొ స్టియరిక్ ఆమ్లం టుంగ్/టంగ్ (Tung)నూనెలో 70 % శాతం వరకు,చేదు పుచ్చ/చేదు దోస (bitter gourd)గింజల నూనెలో 60% వరకు గ్లిజరాయిడు రూపంలో లభిస్తుంది.

## ఉపయోగాలు
*ఆల్ఫాఎలియొ స్టీయరిక్ ఆమ్లం ఆక్సీకరణ నిరోధకత (antioxidant)గుణాన్ని కలిగి,, కణగడ్డల (tumor)పెరుగుదలను చర్యాహీనత కావిస్తుంది

## ఇవికూడా చూడండి
*కొవ్వు ఆమ్లాలు
*అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
*నూనెలు
## బయటి లింకులు
*https://web.archive.org/web/20161211113300/http://jn.nutrition.org/content/134/10/2634.full
## మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
మోతుకూరు (అయోమయ నివృత్తి)

## తెలంగాణ

*మోతుకూరు (యాదాద్రి భువనగిరి) - యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం,గ్రామం.

## ఆంధ్ర ప్రదేశ్

*మోతుకూరు (వెలుగోడు) - కర్నూలు జిల్లా, వెలుగోడు మండలానికి చెందిన గ్రామం
మహర్షుల చరిత్రలు

* మహర్షుల చరిత్రలు (మొదటి సంపుటము)
* మహర్షుల చరిత్రలు (ఆరవ సంపుటము)
* మహర్షుల చరిత్రలు (ఏడవ సంపుటము)
మహర్షుల చరిత్రలు (ఆరవ సంపుటము)

**మహర్షుల చరిత్రలు** తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు ప్రచురించిన విశిష్టమైన ప్రామాణిక గ్రంథములు.

పవిత్ర భారతదేశంలో ఎందరో మహర్షులు అవతరించి బ్రహ్మనిష్ఠా గరిష్టులై లోకోపకారకములైన ఎన్నెన్నో ఘనకార్యాలు నిర్వర్తించారు. ప్రపంచ ప్రజలు వీరి ఋణాన్ని ఎన్నటికీ తీర్చుకోలేదు. యుగయుగాల భారతీయ సంస్కృతినీ, విజ్ఞానమును విశ్వానికి చాటిన ధర్మస్వరూపులు వారు. తపస్స్వాధ్యాయ నిరతులై, నిగ్రహానుగ్రహ సమర్థులై, త్రికాలజ్ఞులైన మన మహర్షులు గురించిన విషయములెన్నో మన పురాణేతిహాసాలలో కనిపిస్తాయి. వారు స్వయంగా ధర్మములు ఆచరించి లోకానికి ఆదర్శప్రాయులైనారు. అనేక ధర్మశాస్త్రాలు రచించి ప్రపంచానికి ఉపకరించారు.

మహర్షుల చరిత్రలు 1989 వరకు ఏడు సంపుటములు వెలువడ్డాయి. ఇందు ఆరవ సంపుటమును 1988లో విద్వాన్ బులుసు వేంకటేశ్వర్లు రచించింది. వీరు అనేకములైన ఇతిహాస పురాణాలను చక్కగా అవలోకనము చేసి సర్వజనావబోధకమైన సరళ సుందర శైలిలో రచించిరి.

సనాతన ధర్మ ప్రచారమునకై తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు వారు వెలువరచుచున్న ధార్మిక గ్రంథ పరంపరలో ఈ మహర్షుల చరిత్రలు విశిష్టమైనవి.

## మహర్షులు
# అరణ్యక మహర్షి
# ఉదంక మహర్షి
# జైగీషవ్య మహర్షి
# దౌమ్య మహర్షి
# బృహస్పతి మహర్షి
# మంకణ మహర్షి
# మృగశృంగ మహర్షి
# వ్యాఘ్రపాద మహర్షి
# శుక్ర మహర్షి
# శ్వేతకేతు మహర్షి

## మూలాలు
* వికీసోర్సులో మహర్షుల చరిత్రలు, ఆరవ భాగము పూర్తిపాఠం కోసం ఇక్కడ చూడండి. యూనీకోడీకరణకు మీ సహాయం కోరుతున్నారు.
* మహర్షుల చరిత్రలు ఏడు భాగాలు తెలుగుపరిశోధనలో

వర్గం:1988 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానముల ప్రచురణలు
లోడిదలంక

**లోడిదలంక**, కృష్ణా జిల్లా, కలిదిండి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర   గ్రామం. 

## గ్రామ భౌగోళికం
ఇది సముద్రమట్టానికి 8 మీ.ఎత్తులో ఉంది.

## గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
కలిదిండి, గురవాయిపాలెం నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 80 కి.మీ.దూరంలో ఉంది.

## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
జిల్లాపరిష్త్ హైస్కూల్, పెదలంక, క్రాంతి హైస్కూల్, కోరుకొండ
## గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కూరగాయలు

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:కలిదిండి మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
లారోలిక్ ఆమ్లం

**లారోలిక్ ఆమ్లం ** అనునది 12 కార్బనులను కలిగివున్న ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం.కొవ్వు ఆమ్లంలు అన్నియు మోనోకార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలు. కొవ్వుఆమ్లంలో కార్బను, హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్ పరమాణువులు ఒకదానితో నొకటి బంధాలేర్పరచుకొని పొడవైన గొలుసు/శృంఖలం వలె ఏర్పడి వుండును. ఈ హైడ్రో కార్బన్ పరమాణు సంకెల ఒక చివర ఒక కార్బోక్సిల్ (COOH) సమూహం అనుసంధానింప బడివుండటం వలన వీటిని మోనోకార్బీక్సిలిక్ ఆమ్లంలని అంటారు.హైడ్రోకార్బన్ గొలుసులోని కార్బన్-కార్బన్ మధ్య వున్న కొవ్వు ఆమ్లాలను సంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలుఅని అంటారు. అలాకాకుండగా కార్బన్-కార్బన్ మధ్య ద్వింబంధం వున్నచో అటువంటి వాటిని అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలని అంటారు. ఒక ద్విబంధమున్న ఆమ్లాలను ఏక ద్విబంధయుత కొవ్వు ఆమ్లం (Monounsaturated fatty acid) అంటారు.ఒకటికన్న ఎక్కువ ద్వింబంధాలున్న కొవ్వు ఆమ్లాలను బహు ద్వింబధయుత కొవ్వు ఆమ్లాలని (poly unsaturated fatty acid) అంటారు.
## ఆమ్ల నిర్మాణం-గుణగణాలు
ఆమ్లంలోని హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలంలో 12 కార్బనులను కలిగి వుండి, ఒకద్వింధాన్ని 9 వ కార్బను వద్ద (కార్బోక్సిల్ (COOH) సమూహాం నుంచి లెక్కించిన) ద్వింబంధాన్ని కలిగివున్న కొవ్వు ఆమ్లాన్ని లారోలిక్ ఆమ్లం అంటారు. 
ఈ ఆమ్లాన్ని సిస్ 9-లారోలిక్ ఆమ్లమని పిలుస్తారు.  12 కార్బనులను కలిగివున్న లారిక్ ఆమ్లంకన్న రెండు హైడ్రోజన్ కార్బనులను తక్కువగా కలిగివుండును. 9 వకార్బన్ వద్ద ద్విబంధమున్న లారోలిక్ ఆమ్లం శాస్త్రీయ పేరు సిస్ 9-డో డెసెనోయిక్ ఆమ్లం (9-dodecenoic acid).12 కార్బనుల కలిగి వున్నప్పటికి 9 వ కార్బను వద్ద కాకుండగా వేరే కార్బను వద్ద ద్వింబంధమున్న ఆమ్లాలు ఈ ఆమ్లంయొక్క అమాంగతం (ఐసోమరు) లు.

## సమాంగములు లేదా ఐసోమరులు
ఐసోమరులు అనగా ఒకే ఆణుసూత్రం కలిగివుండి భిన్నమైన సౌష్టవరూపంలో కన్పించు సమ్మేళానాలను మొదటి సమ్మేళనంయొక్క సమాంగములు లేదా ఐసోమరులు (isomers) అంటారు.9-డొడెసెనోయిచక్ ఆమ్లంనకు పలు సమాంగములు/ఐసీమరులు ఉన్నాయి.
అవి;
*11-డొడెకెనోయిక్ ఆమ్లం:11 వ కార్బన్ వద్ద ద్విబంధమున్నది.
*ట్రాన్స్10-డోడెకెనోయిక్ ఆమ్లం:10 వకార్బన్ వద్ద ద్విబంధం ఉంది.

**ట్రాన్స్10-డోడెకెనోయిక్ ఆమ్లం భౌతిక గుణాల పట్టిక **

### ఉత్పత్తులు
*ఆల్కహలిసిస్ చర్యద్వారా లారోలిక్ ఆమ్లం యొక్క అల్కహాల్ ఎస్టరులు తయారగును.9-లారోలిక్ ఆమ్లాన్ని మిథనాల్ తో ఎస్టరిపికేసన్ చెయ్యడం వలన 9-దోడేకెనోయిక్ ఆసిడ్, మిథైల్ ఎస్టరు ఏర్పడును.దీని అణు సూత్రం C13H24O2

## ఉపయోగాలు

## ఇవికూడా చూడండి
*కొవ్వు ఆమ్లం
*అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
*నూనెలు
## బయటి లింకులు
## మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
మిరిస్టోలిక్ ఆమ్లం

మిరిస్టోలిక్ ఆమ్లం ఒక కొవ్వు ఆమ్లం. ఇది ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం. ఏకద్విబంధమున్న కొవ్వుఆమ్లం. కొవ్వుఆమ్లాలలోని కార్బనులు, హైడ్రోజన్ పరమాణువులు గొలుసు లా ఒకదానొకటి అనుసంధానింపబడి, ఒక చివర కార్బోక్సిల్ (COOH) సమూహాన్నికలిగివుండటం వలన వీటిని కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలని అంటారు. ఆమ్లం ఒక కార్బోక్సిల్ సమూహాన్ని మాత్రమే కలిగి వుండటం వలన కొవ్వుఆమ్లాలను మోనోకార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలని ఆంటారు. మిరిస్టోలిక్ ఆమ్లం, మిరిస్టిక్ ఆమ్లం వలె 14 కార్బన్‌లనుకలిగివుండి, ఒకద్విబంధం వున్న కారణంచే మిరిస్టిక్ ఆమ్లం కన్న రెండు హైడ్రోజన్ పరమాణువులను తక్కువ కలిగివున్నది. 

## ఆమ్లం అణు సౌష్టవ నిర్మాణం-గుణగణాలు
మిరిస్టోలిక్ 14 కార్బనులను కలిగివుండి,9 వ కార్బనువద్ద ద్విబంధాన్నికలిగివున్న ఒక అసంతృప్త కొవ్వుఆమ్లం. **మిరిస్టేసియే** కుటుంబానికి చెందిన మొక్కలగింజల నూనెలో మిరిస్టిక్ ఆమ్లం అధికంలో వుండటం వలన మిరిస్టిక్ అనేపేరు ఈ ఆమ్లాలకు ముందు పేరుగా స్థిరపడినది. మిరిస్టోలిక్ ఆమ్లం అనేపేరు వాడుక పేరు. శాస్త్రీయంగా చాలారకాలుగా పిలుస్తారు. మాములుగా పిలిచే పేరు సిస్, 9-టెట్రాడెసెనోయిక్ ఆసిడ్ (9Z) -9-Tetradecenoic acid). దీనిని ఒమేగా (ω) -5 కొవ్వు ఆమ్లమనికూడా అంటారు. క్లుప్తంగా 14:1n-5 అనికూడా అనేదరు. అనగా 14 కార్బనులు ఉన్నాయి. ఒకద్విబంధమున్నది, అది 5 వ కార్బనువద్ద (మిథైల్ (CH3) సమూహంనుండి కార్బనులను లెక్కించన) ద్విబంధము కలిగి వున్నదని తెలుపుచున్నది.

**మిరిస్టోలిక్ ఆమ్లం ఇతర పేర్లు (ఆంగ్లంలో) **
# (9Z) -9-tetradecenoic acid [ACD/IUPAC Name]
# (9Z) -9-Tetradecensäure [German] [ACD/IUPAC Name]
# (9Z) -Tetradec-9-enoic acid
# (9Z) -Tetradecenoic acid
#9-tetradecenoic acid, (9Z) - [ACD/Index Name]
#9-Tetradecenoic acid, (Z) -
#9Z-tetradecenoic acid
#Acide (9Z) -9-tétradécénoïque [French] [ACD/IUPAC Name]
#cis-δ (9) -tetradecenoic acid

**మిరిస్టోలిక్ ఆమ్లం భౌతిక రసాయనిక ధర్మాలు **

**లభ్యత **:ఈ అసంతృప కొవ్వు ఆమ్లం జంతు కొవ్వులలో లభిస్తుంది. జలచరజీవులైన వేల్ బ్లుబ్బర్ (whale blubber), సొరచేప కాలేయం, ఈల్ (Eel), తాబేలు లనూనెలలో ఉంది. అలాగే పాలకొవ్వువెన్నలో కూడా ఈ ఆమ్ల ఉనికిని గుర్తించారు. 

**ఉత్పత్తులు **:
*ఆల్కహాల్ లతో చర్య జరిపించిన కొవ్వు ఆమ్లంయొక్క ఎస్టరులు ఏర్పడును.మిరిస్టోలిక్ ఆమ్లంయొక్క మిథైల్ ఆల్కహాల్ ఎస్టరును సిస్,9-టెట్రాడెసెనోయిల్ ఆసిడ్ మిథైల్ ఎస్టరు (cis-9-tetradecenoic acid methyl ester) అంటారు. ఎస్టరు యొక్క IUCPC పేరు: methyl (Z) -tetradec-9-enoate.దీని అణుభారం:240.39, అణు సూత్రం:C15H28O2 
*క్షారాలతో చర్యవలన సబ్బులు ఏర్పడును.
*సంపూర్ణ ఉదజణీకరణ చెయ్యడం వలన మిరిస్టిక్ ఆమ్లం ఉత్పత్తి అగును.

## ఉపయోగాలు
*సబ్బుల తయారిలో ఉపయోగించవచ్చును.
*మిథైల్, ఇదైల్ ఎస్టరులను బయోడిసెల్ గా ఉపయోగించవచ్చును.
*ఉదజణీకరణ చేసి మిరిస్టిక్ ఆమ్లాన్ని తయారుచెయ్యవచ్చును.
*కొన్ని రకాల ఎంజైమ్ల (cytochrome P450 enzyme CYP102D1) తయారు చేయుదురు.

## ఇవికుడా చూడండి
*కొవ్వు ఆమ్లం
*అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
*నూనెలు
## బయటి లింకులు
#http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.4444564.html

## మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
క్రెస్కోగ్రాఫ్

**క్రెస్కోగ్రాఫ్** : **crescograph** ఒక కొలమాణి, వృక్షాల అభివృద్ధిని కొలిచే సాధనం. 20వ శతాబ్దపు ఆరంభంలో సర్ జగదీశ్ చంద్ర బోస్ చే ఆవిష్కరింపబడింది. జె.సి.బోస్, భారత్ కు చెందిన ఒక భౌతికశాస్త్రవేత్త, జంతుశాస్త్రవేత్త, వృక్షశాస్త్రవేత్త, పురావస్తుశాస్త్రవేత్త, బహుశాస్త్ర ప్రజ్నాశాలి (పాలిమత్).

ఈ క్రెస్కోగ్రాఫ్ లో గడియారపుగేర్లు, ఒక పొగగ్లాసు ప్లేటును వృక్షముల శీర్షాలను గాని వేర్ల భాగాలను గాని పెరిగేభాగాలను కొలిచేందుకు ఉపయోగిస్తారు. దీనిలోని కొలబద్దలో 10,000 పాయింట్లవరకు కొలిచేందుకు వీలుంటుంది. ప్లేటుపై వృక్షముల పెరుగుదల రేటు ప్రతి సెకనులో గుర్తించుటకు వీలుంటుంది. అనేకానేక పరిస్థితులలో వృక్షముల పెరుగుదల తేడాలను గుర్తించే వీలుంటుంది. ఉష్ణోగ్రత, రసాయనాలు, వాయువులు, విద్యుచ్ఛక్తి మొదలగు అంశాలను తీసుకుని బోసు పరిశోధనలు చేశాడు.

బోసు ఆవిష్కరణతో ప్రేరణ పొంది, నవీన ఎలక్ట్రానిక్ క్రెస్కోగ్రాఫ్ 
ని రండాల్ ఫోంటెస్ అను శాస్త్రవేత్త కనిపెట్టాడు. రండాల్, స్టాంఫోర్డ్ రీసెర్చ్ ఇంస్టిట్యూట్ లో మొక్కల కదలికలను కనిపెట్టేందుకు ఉపయోగించాడు. (S.R.I ప్రాజెఖ్టు 3194 (టాస్క్ 3) నవంబరు 1975) ఈ ప్రయోగం ద్వారా రిపోర్టు ద్వారా“ఆర్గానికి బయోఫీల్డ్ సెంసర్”  ను, హెచ్.ఇ.పుట్‌హాఫ్ , రండాల్ ఫోంటెస్ కనుగొన్నారు.

ఈ ఎలక్ట్రానిక్ క్రెస్కోగ్రాఫ్, మొక్కల కదలికలను గమనించే సాధనం, దీని ద్వారా మొక్కల పెరుగుదల రేటు, కొలత, అతిసూక్ష్మంగా 1/1,000,000 ఒక ఇంచీలో భాగం వరకూ కొలవవచ్చు. సాధారణగా 1/1000 నుండి 1/10,000 ఇంచ్ లలోని భాగం వరకూ కొలిచే అవకాశంవుంది. దీనిలోని మైక్రోమీటరు ఆధారంగా అతి సూక్ష్మమైన కొలత 10,000,000 భాగాలవరకూ కొలవవచ్చును.

## మూలాలు



వర్గం:వృక్షశాస్త్రం
వర్గం:భారతదేశ ఆవిష్కరణలు
సలీం చిష్తీ

**సలీం చిష్తీ** : **Salim Chishti** (1478 &ndash; 1572) (, ) చిష్తీ తరీకాకు చెందిన ఒక సూఫీ సంతుడు. దక్షిణాసియా లోని మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన వాడు.

## జీవన విశేషాలు
సలీముద్దీన్ చిష్తీ, సాధారణంగా సలీం చిష్తీ పేరుతో ప్రసిద్ధి.

కొన్ని కథనాల ప్రకారం సలీం చిష్తీ అనేక కరామతులు (మహిమలు) చూపేవారు. మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్కు సంతానం లేదు, అతను "అష్రఫ్ జహాంగీర్ సెమ్నాని ఆస్తానా (ఆశ్రమం) కు వెళ్ళదలచాడు, మార్గమధ్యన సలీంచిష్తీ ఆస్తానాకు కూడా దర్శనానికి వెళ్ళాడు. సలీం చిష్తీ ఆస్తానాకు అక్బర్ పాదరక్షలు లేకుండా నడచి వెళ్ళాడు. తనకు మగసంతానము కలగాలని అల్లాహ్ కు ప్రార్థించాలని సలీం చిష్తీని కోరాడు. సలీంచిష్తీ అక్బర్ కు ఆశీర్వదించి, అల్లాహ్ దర్బారులో అక్బర్ కొరకు ప్రార్థించాడు. ఆ తరువాత అక్బర్ కు సంతానం పుత్రరూపంలో కలిగింది. అక్బర్ తన తొలి సంతానానికి సలీం అనేపేరు పెట్టాడు, ఇతడే పెద్దయ్యాక జహాంగీరు అయ్యాడు.

అక్బరు, సూఫీసంతుడైన సలీం చిష్తీని అమితంగా గౌరవించేవాడు. సలీంచిష్తీ ఆస్తానా దగ్గరే ఫతేపూర్ సిక్రీ నగరాన్ని నిర్మించాడు. 
## సలీం చిష్తీ సమాధి
ప్రధాన వ్యాసం : సలీం చిష్తీ సమాధి

సలీం చిష్తీ సమాధి మొదట ఎర్ర ఇసుకరాతి కట్టడం, ఆతరువాత పాలరాతితో సుందరంగా తీర్చిదిద్దారు. సలీం చిష్తీ మజార్ (సమాధి) భారత్, ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని ఫతేపూర్ సిక్రీ కోటలోని చక్రవర్తి ప్రాంగణం మధ్యలో చూడవచ్చును.

సలీం చిష్తీ దీవెనలతో సంతానప్రాప్తి పొందిన అక్బర్ దీనిని సలీం చిష్తీ గౌరవార్థం కట్టించాడు. 1571 లో ప్రారంభమైన ఈ కట్టడం 15 సంవత్సరాలకు పూర్తయింది. నేటికినీ మొఘలుల నిర్మాణ కౌసల్యానికి ఒక నిదర్శనం.
## చిత్రమాలిక

File:Salim Chishti Tomb 1865.jpg|1865 లో సామ్యూల్ బోర్నె తీసిన్ సలీం చిష్తీ సమాధి చిత్రం.
Image:Fatehpur Sikri - Salim Chishti Shrine.jpg|సలీం చిష్తీ సమాధి చిత్రం
File:Salim Chisti (white).jpg|ఫతేపూర్ సిక్రీ కోటలో గల సలీం చిష్తీ సమాధి.
Image:TombSalimChisti.jpg|షేక్ సలీం చిష్తీ సమాధి.

## ఇవీ చూడండి
* ఇస్లాం ఖాన్
* ఇస్లాం ఖాన్ I (మనుమడు)
* ఇస్లాం ఖాన్ V
* షేఖూపూర్
* కుత్బుద్దీన్ కోకా

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:సూఫీలు
వర్గం:భారతదేశంలో సూఫీలు
వర్గం:చిష్తీ తరీఖా
వర్గం:ఆగ్రా ప్రజలు
వర్గం:ఫతేపూర్ సిక్రీ
వర్గం:1478 జననాలు
వర్గం:1572 మరణాలు
వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
పామిటొలిక్ ఆమ్లం

**పామిటొలిక్ ఆమ్లం** (palmitoleic acid) ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం.ఈ ఆమ్లాన్నీ ** పామిటో లియిక్ ఆసిడ్, పామిటోలి ఈయిక్ ఆసిడ్ ** అనికూడా పలుకుతారు. ఇది ఎక్కువగా పామే కుటుంబానికి చెందిన చెట్ల గింజల, కాయల నూనెల్లో ట్రైగ్లిజరాయిడు రూపంలో లభిస్తుంది.గ్లిజరాయిడులు ఆనగా ఒక అణువు గ్లిజరాల్, మూడు అణువులు కొవ్వు ఆమ్లాలు సంయోగం చెందటం వలన ఏర్పడిన జిడ్డువంటి సమ్మేళన ద్రవపదార్థం. ఈ ట్రైగ్లిజరాయుడులనే నూనెలులేదాకొవ్వులు అంటారు.సాధారణ వాతావరణ ఉష్ణోగ్రతవద్ద ద్రవరూపంలో వుండు ట్రైగ్లిజరాయుడులను నూనెలు అనియు, ఘన లేదా అర్థఘన రూపంలో వుండు గ్లిజరాయిడులను కొవ్వులని అంటారు. కొవ్వులు ఎక్కువ శాతంలో సంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలను కలిగివుండటం వలన, వాటి ద్రవీభవన ఉష్ణోగ్రత అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలకన్న ఎక్కువకావటం వలన, ఇవి ఘన రూపంలో కన్పించును. కొవ్వు ఆమ్లాలన్నియు మోనో కార్బోక్సిలిక్ ఆమ్లాలు. కొవ్వు ఆమ్లం అధికభాగం హైడ్రోజన్, కార్బనుల అసుసంధానం వలన ఏర్పడిన ఒక సంకెలవంటి రూపంలో వుండును. ఈ సంకెలను హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలం అంటారు.
## ఆమ్ల రూపకత-లక్షణాలు
పామిటోలిక్ లేదా పామిటొ లియిక్ ఆమ్లం 16 కార్బనులనుకలిగి, ఒక ద్వింబంధాన్ని కలిగి, మొక్కల, జంతువు కొవ్వులలో లలో లభించు అసంతృప్త కొవ్వుఆమ్లం. ఆమ్లంలో ద్విబంధం 9 వకార్బను (కార్బోక్సిల్ (COOH) వద్దనుంచి లెక్కించిన) వద్దఏర్పడివుండటం వలన, బంధం వద్ద సిస్ (cis) మెలికను కలిగివున్నందున ఈ ఆమ్లాన్ని సిస్,9-పామిటోలిక్ ఆమ్లం అంటారు.ఇది వాడుక పేరు. శాస్త్రీయ పేరు అయినచో 9, సిస్ -హెక్సాడెసెనోయిక్ ఆసిడ్ (9-cis-Hexadecenoic acid).క్లుప్తంగా C16:1n,9 అంటారు.అనగా ఆమ్లంలో 16 కార్బనులున్నవి, ఒకద్విబంధం ఉన్నది, అది 9 వకార్బనువద్ద ఉన్నదని అర్థం.ఆమ్లంలోని మిథైల్ (CH3) సమూహం నుంచి లెక్కించిన ద్విబంధం 7 వ కార్బనువద్ద ఉండుటచే దీనీ ఒమేగా (ω)7-అమ్లమనికూడా పిలుస్తారు
*అణుసంకేత సూత్రం= C15H29COOH.
*ద్విబంధ స్థానాన్ని చూపించు అణుసంకేత సూత్రం= CH3 (CH) 5HC=CH (CH2) 7COOH

**ఆమ్లం యొక్క భౌతిక గుణాల పట్టిక **

** లభ్యత **:మొక్కల గింజలనూనెలలో, జంతుకొవ్వులలో కన్పిస్తుంది.మానవదేహ వ్యవస్థలో అడిపొస్ కణజాలం ( adipose tissue) నిర్మాణంలో, కాలేయంలో వున్నది .

## ఉపయోగాలు

## ఇవికూడా చూడండి
*కొవ్వు ఆమ్లం
*అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
*నూనెలు

## బయటి లింకులు
*https://web.archive.org/web/20140220043523/http://www.worldofmolecules.com/foods/palmitoleic_acid.htm

## మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
హిడ్నొకార్పిక్ ఆమ్లం

**హిడ్నొకార్పిక్ ఆమ్లం** (hydnocarpic acid) అనునది ఒక కొవ్వు ఆమ్లం. ఒక ద్వింబంధాన్ని కలిగివున్న అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం. అయితే ఈ ఆమ్లం యొక్క హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలం మిగతా అమ్లంలలో వున్నట్లుగా సరళంగా కాకుండగా చక్రీయత లేదా వృత్తస్థిత (cyclic) రూపాన్ని కల్గివున్నది. అందుచే దీనిని భిన్నమైన సౌష్టవమున్న అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం అంటారు. హిడ్నోకార్పస్ జాతికి చెందిన మొక్కల నుండి వచ్చిన నూనెలలో ఈ ఆమ్లాన్ని కనుగొనటం వలన హిడ్నొకార్పిక్ ఆమ్లం అన్న పేరు వచ్చింది.

## అమ్లనిర్మాణ సౌష్టవము-గుణగణాలు
;ఉనికి గుర్తింపు:
హిడ్నోకార్పిక్ ఆమ్లాన్ని కలిగి వున్నచౌల్‌ముగ్రా నూనెను 1899 నాటికే కుష్టురోగ నివారణకై వాడుచున్నప్పటికి, ఈ ఆమ్లం గురించిన పరిశోధనలు 1916 నాటికి కాని ఊపందుకోలేదు. హోల్మాన్, డీన్ (Hollman &Dean లు ఈ ఆమ్లం యొక్క మిథైల్ ఎస్టరులను రోగనివారణలో ఉపయోగించి ఫలితాలు పొందారు. రీజరు ఆ ఆమ్లం యొక్క సోడియం లవణాలను వాడటం గురించి పత్రం విడుదల చేశాడు

హిడ్నొకార్పిక్ ఆమ్లంలో మిగతా కొవ్వు ఆమ్లాలవలె హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలం ఒక చివర కార్బోక్సిల్ (COOH) సమూహం సనుసంధానింపబడి వుండగా, రెండో అంచు చివర మైథైల్ (CH3) సమూహం నకు బదులుగా పంచభుజి pentagonal) హైడ్రోకార్బన్ అనుసంధానింపబడివుండును. ఆ పంచభుజిలోనే ఒక ద్విబంధం ఏర్పడివుండును. హిడ్నోకార్పిక్ ఆమ్లం యొక్క అణు సంకేత సూత్రం C15H27COOH. ఈ ఆమ్లం యొక్క శాస్త్రీయనామం 11- (సైక్లొపెంటైల్) అన్‌డెకనోయిక్ ఆసిడ్ [11- (2-cyclopenten-1-yl) undecanoic acid].

హిడ్నోకార్పిక్ ఆమ్లంలోని మూలకాల సమ్మేళన భార నిష్పత్తి కార్బన్=76.14%, హైడ్రోజన్:11.18%, ఆక్సిజన్:12.68%

**గుణగణాల పట్టిక **

## లభ్యత
*చౌల్ ముగ్రా గింజలనూనె లో  .

## ఉపయోగాలు
* కుష్టురోగ నివారణలో ఉపయోగిస్తారు

## ఇవికూడా చూడండి
*నూనెలు
*కొవ్వు ఆమ్లం
*అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
## బయటిలింకులు
*https://web.archive.org/web/20140902092532/http://www.drugfuture.com/chemdata/hydnocarpic-acid.html

## మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
ముసలిమడుగు (అయోమయ నివృత్తి)

* ముసలిమడుగు - కర్నూలు జిల్లా, కొత్తపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామం
* ముసలిమడుగు (వైరా) - ఖమ్మం జిల్లా, వైరా మండలానికి చెందిన గ్రామం
బొడ్డు బాల భాస్కర్

**బొడ్డు బాల భాస్కర్,** చైనాలో భారతదేశ ఉపరాయబారి.ఐ.ఎఫ్.ఎస్. అధికారి. నెల్లూరు జిల్లా సోమవరప్పాడు అనే కుగ్రామంలో జన్మించారు.నాన్న బొడ్డు మాలకొండయ్య, అమ్మ చిన్నమ్మ , అమ్మమ్మ గారి ఊరు కేశవరం గ్రామం (జలదంకి మండలం). ఆరుగురు అన్నదమ్ముల్లో అయిదవ వాడు. పెద్దన్న చంద్రయ్య పంచాయతీరాజ్ శాఖలో ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీర్‌గా పనిచేశారు. తమ్ముడు ఉదయ్‌భాస్కర్ నాబార్డ్ లో అసిస్టెంట్ జనరల్ మేనేజర్‌. ఇసుకలోనే అక్షరాభ్యాసం చేశారు. మూడవ తరగతి వరకు అంకెలు, పద్యాలు అన్నీ నోటి చదువే. తర్వాత ఉన్నత పాఠశాల నుంచి ఇంటర్ మొదటి సంవత్సరం వరకు చదువు ప్రకాశం జిల్లా కనిగిరిలో సాగింది. ఇంటర్ రెండవ సంవత్సరం మార్కాపురంలో చదివారు. వరంగల్ ఆర్.ఇ.సి.లో బీటెక్ సివిల్ చేసి ఉస్మానియాలో పి.హెచ్.డి. పట్టా తీసుకున్నారు.

## గ్రామానికి చేయించిన పనులు
*రోడ్డు,నీళ్ళ ట్యాంకు. 
*కుట్టు, ఎంబ్రాయిడరీ, హ్యాండ్ ఎంబ్రాయిడరీ, గ్లాస్ పెయింటింగ్ శిక్షణ కార్యక్రమాలు 
*చెరువుల అభివృద్ధి
## భావాలు, అనుభవాలు
*ప్రతిపూటా మనం భోజనం చేస్తాం. కాని ఆ భోజనం ఎలా వచ్చిందని ఎవరూ ఆలోచించం. ఆ ఒక్క విషయం ఆలోచిస్తే చాలు, అన్నదాతల కష్టసుఖాలు అందరికీ అర్థమవుతాయి.
*పల్లెలు విసిరేసినట్లు దూరంగా ఉంటాయి. కొన్నింటిని కలిపి ఒక దగ్గర చిన్నపాటి పట్టణాల్లా అభివృద్ధి చేస్తే బాగుంటుంది. అలా చేస్తే కనీస వసతులకు అయ్యే వ్యయం తగ్గుతుంది. అందరికీ వసతులు సమకూరే వీలుంటుంది. రైతులందరూ యంత్ర పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకోవాలి. ఆధునిక పద్ధతుల్లో సేద్యంచేస్తూ ఆర్థికంగా అనూహ్యమైన అభివృద్ధి సాధించాలి.
*సొంత ఊరి రుణం ఎప్పటికీ తీర్చుకోలేం. ఊరికి ప్రధాన రోడ్లు, అంతర్గత రోడ్లు, మంచినీరు, విద్యుత్తు సౌకర్యాలు కల్పించాడు. చెరువుల్ని అభివృద్ధి చేయించాడు. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు
కృష్ణాపురం (మర్రిపాడు)

**కృష్ణాపురం,** శ్రీ పొట్టిశ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా మర్రిపాడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామానికి చెందిన, వ్యవసాయ కుటుంబీకులైన శ్రీ డబ్బుగొట్టు సుధాకర్+రమణమ్మ దంపతుల కుమారుడైన కృష్ణవంశీ కరాటే యోధుడు. మొదటి ప్రయత్నంలోనే ఇతడు 2012 లో నేపాలులో జరిగిన అంతర్జాతీయ కరాటే పోటీలలో 40కె.జి.ల విభాగంలో విశేషంగా రాణించాడు. మొత్తం 45 మంది పాల్గొనగా ఇతడు రజతపతకం సాధించాడు. తరువాత ఏప్రిల్/2013లో జైపూరులో జరిగిన జాతీయస్థాయి పోటీలలో పాల్గొని52 కె.జి.ల విభాగంలో తృతీయస్థానంలో నిలిచి కాంస్యపతకం సాధించాడు. ఈ పోటీలలో ఇతడు బ్లాక్ బెల్టు గూడా అందుకున్నాడు.  

## మూలాలు

వర్గం:మర్రిపాడు మండల రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం

**చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం** అనునది ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం.చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం ఒకద్వింబధాన్ని కలిగివున్న కొవ్వు ఆమ్లం.చౌల్‌ముగ్రిక్ అనుచెట్టు యొక్క విత్తన నూనెలో ఈ ఆమ్లం గ్లిజరాయిడ్ రూపంలో గుర్తించడం వలన ఈ ఆమ్లం నకు చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం అనే వాడుక పేరు ఏర్పడినది. చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లాన్ని **చాల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం ** అనికూడా పలికెదరు.

## ఆమ్ల సమ్మేళ వివరాలు-గుణగణాలు
చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం 18 కార్బనులను కలిగిన ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం. చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లాన్ని**హిడ్నొకార్పైల్ ఎసిటిక్ ఆసిడ్ ** (hydnocarpylacetic acid) అనికూడా అంటారు.ఆమ్లంలోని అణువులో 18 కార్బన్ పరమాణువులు, 32 హైడ్రోజన్ పరమాణువులు, 2 ఆక్సిజన్ పరమాణువులు వుండును. అణుసంకేత సూత్రం C17H31COOH. అణుభారం 280.55. ఇదిపొడవైన హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలం కలిగిన అసంతృప్తకొవ్వు ఆమ్లం. హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలం చివర ఒక పంచభుజ వలయాన్నిపొందివుండటం వలన ఇది ఒక సైక్లొపేంటెనిల్ (cyclopentenyl) ఆమ్లం.ఈ ఆమ్లం యొక్క IUPAC శాస్త్రీయ పేరు 13-cyclopent-2-en-1-yl tridecanoic acid.

సాధారణ అణు ఫార్ములా;C17H31COOH
వివరణాత్మక అణు ఫార్ములా:C5H7 (CH2) 12COOH

**చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం యొక్క భౌతిక రసాయనిక ధర్మాలు **

## ఉపయోగాలు
చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లాన్ని ఆల్కహాల్ లతో చర్యకు లోను కావించి ఇథైల్, మిథైల్ ఏస్టరులను ఉత్పాదన చేయుదురు.చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం యొక్క మిథైల్, ఇథైల్, ఎస్టరులను కుష్టు రోగ నివారణకై ఉపయోగిస్తారు

## ఇవికూడా చూడండి
#నూనెలు
#కొవ్వు ఆమ్లాలు
#అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
#అడవిబాదం నూనె
## బయటి లింకులు
#http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.65685.html

## మూలాలు/ఆధారాలు

వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు
వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
ఉవ్వ కుటుంబము

**ఉవ్వ కుటుంబము** వృక్షశాస్త్రములోని ఒక కుటుంబము. ఇదియొక చిన్న కుటుంబము. దీనిలో పెద్ద చెట్లు, చిన్న మొక్కలు కూడ ఉన్నాయి.. ఆకులు ఒంటరి చేరిక, వీనికి గణుపు పుచ్చము లుండవు. ఆకులు సాధారణముగ గొమ్మల చివర గుబురులు గుబురులుగా నుండును. ఆకర్షణ పత్రములన్నియు విడివిడిగా నుండును. కింజల్కములు చాల గలవు. అండాశయములును విడివిడిగా నుండును.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* ప్రకాండము: వంకరలు లేక తిన్నగా నుండును. కాని కొంచమే ఎత్తుండును. కొమ్మలు గుండ్రముగా వ్వాపించును.
* ఆకులు: ఒంటరి చేరిక, లఘు పత్రములు తొడిమలు కురుచనివి. నిడివి చౌకపు నాకారము. రెండు వైపుల నున్నగ నుండును. అంచున రంపపు పండ్లు గలవు. కొన సన్నము.
* పుష్పమంజరి: కణుపుసందుల నిక్కొక్క పువ్వు గలదు. పువ్వులు పెద్దవి. భూమి వైపు వంగి యుండును.
* పుష్పకోశము: రక్షక పత్రములైదు. గుండ్రముగాను దళసరిగాను నున్నవి. ఇదియు బెరుగుచు కాయను మరుగు పరచును. నీచము.
* దళవలయము: అసంయుక్తము. వృంతాశ్రితము. 5 ఆకర్షణ పత్రములు. తెలుపు రంగు, వీనికి మంచి వాసన గలదు.
* కింజల్కములు: అసంఖ్యములు. కాడలు పొట్టివి. పుప్పొడి తిత్తులు సన్నము. మధ్యనున్న పుప్పొడి తిత్తులు సన్నము. మధ్యనున్న పుప్పొడి తిత్తులు కీలాగ్రము క్రింద వంగి యున్నవి.
* అండకోశము: ఉచ్చము ఒక్కొక్కగదిలో బెక్కు గింజలుండును. ఒక్కొక్క దాని కొక్కొక్క కీలమును కీలాగ్రమును గలవు. కీలము మిక్కిలి పొట్టిగను కీలాగ్రము కొంచెము పొడుగగను నున్నవి.

## ఉవ్వ చెట్టు
ఉవ్వచెట్టు కొండల మీద బెరుగును. ఇది అందముగా నుండుట చే తోటలందును బెంచు చున్నారు. కొమ్మల చివర ఆకులుండుటయు కొమ్మ లన్నియు దట్టముగా మాను చివర చుట్టు నుండుటయు నీ చెట్టున కంద మిచ్చు చున్నవి. పువ్వులు సువాసన వేయును. దీని కాయలను తిందురు. వీనిలో, పువ్వులలో నుండు ఆకుపచ్చని రేకులు కూడ బెరిగి కండ కట్టి కాయనావరించు కొను చున్నవి. ఉవ్వ కలప గట్టిగా నుండును. దీనిని దరుచుగా తుపాకుల కుపయోగించెదరు.

## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
మద్దిరాల (అయోమయ నివృత్తి)

*మద్దిరాల (సూర్యాపేట జిల్లా) - తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట,మద్దిరాల మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మద్దిరాల (చిలకలూరిపేట) -ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, గుంటూరుజిల్లా,చిలకలూరిపేట,మండలానికి చెందిన గ్రామం
మద్దిరాల (చిలకలూరిపేట)

**మద్దిరాల**,పల్నాడు జిల్లా,చిలకలూరిపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
జవహర్ నవోదయ విద్యాలయం ఈ గ్రామంలో ఉంది. 2016, జనవరి 4 నుండి 7 వరకు పుదుచ్చేరి రాష్ట్రంలో నిర్వహించిన 22వ అంతర్జాతీయస్థాయి యోగా పోటీలకు దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల నుండి ఐదువేల మంది విద్యార్థులు పాల్గొన్నారు. ఆ పోటీలలో ఈ పాఠశాల విద్యార్థులు సత్తా చాటారు. 10 నుండి 15 సంవత్సరాల విభాగంలో ఈ పాఠశాలలో 7వ తరగతి చదువుచున్న చీల్ల వెంకట అజయ్ కుమార్, ద్వితీయ స్థానం సాధించాడు. ఇంకొక విభాగంలో పాల్గొన్న ఈ పాఠశాలలో 11వ తరగతి చదువుచున్న సి.హెచ్.డి.సతీష్, 10వ తరగతి చదువుచున్న జి.ఎస్.సాయినాథ్, ఎం.పవన్ కళ్యాణ్, తమ ప్రతిభ ప్రదర్శించి ప్రశంసా పత్రాలు పొందారు.అంతర్జాతీయ యోగా క్రీడాకారిణి తూమాటి స్రవంతి వీరికి యోగాలో శిక్షణ ఇచ్చారు.

## గ్రామంలో ప్రధానమైన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## గామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## గ్రామ విశేషాలు

## మూలాలు
వర్గం:చిలకలూరిపేట మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
పెదపులుగు వారి పాలెం

**పెదపులుగు వారి పాలెం**, బాపట్ల జిల్లా, కర్లపాలెం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 



వర్గం:కర్లపాలెం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
గుదిబండివారిపాలెం

**గుదిబండి వారి పాలెం**, గుంటూరు జిల్లా, కొల్లిపర మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.

### గుంటూరు జిల్లా పరిధిలోని మండలాలు
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.
## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యస్వామివారి పుట్ట. 
## మూలాలు


వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
వర్గం:కొల్లిపర మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
చంపక కుటుంబము

thumb|సంపంగ చెట్టు
**చంపక కుటుంబము** వృక్షశాస్త్రములోని ఒక కుటుంబము.

ఈ కుటుంబములో చెట్లను గుబురు మొక్కలును గలవు. ఆకులు ఒంటరి చేరిక, బిరుసుగా నుండును. సమాంచలము, లేతాకులకు గణుపుపుచ్చములు గలవు. ఇవి ఆయాకులు ఎండకు వాడి పోకుండ కాపాడు చుండును. పువ్వులు పెద్దవి. ఒక్కొక్క చోట నొక్కక్కటియే నుండును. పుష్పభాగములు వలయమునకు మూడు చొప్పుననే యుండును. ఈ కుటుంబము, తిప్ప గీగె, సీతాఫలము కుటుంబములని బోలి యున్నది. కాని ఆకులకు గణుపు పుచ్ఛములు గలవు. రక్షక పత్రములును ఆకర్షణ పత్రముల వలె నుండును. ఈ కుటుంబపు పెక్కు మొక్కల పుష్పములలో వృంతాగ్రము పొడుగై దానిపై పుష్ప భాగములు ఒంటరి చేరికగ, నమర్చి యుండుట చూడవచ్చును.

చంపక వృక్షమును (సంపంగి చెట్టును) దోటలందు బెంచుచున్నారు. ఈ చెట్టు విశేషముగ విశాఖపట్టణ ప్రాంతముల నున్నది. ఇది ఆకుపచ్చని పువ్వులు పూసెడు గుబురు మొక్కయగు సంపంగి కాదు. దీని పువ్వులు పచ్చగ నుండును. దీనినే సంపెంగ యని కూడా అంటారు.

సంపెంగ పువ్వులును బెరడును కషాయము గాచి యిచ్చిన మన్యపు జ్వరము తగ్గునట. పువ్వుల కషాయము బలమును, అన్న హితేవును కలుగ జేయును.

అనాసపువ్వు: ఈ మొక్క మనదేశములోనిది గాదు. ఇప్పుడక్కడక్కడ బెంచు చున్నారు. దీని కాయలును, కాయలనుండి దీసిన చమురుగును అజీర్ణము నీరసములకు బనిచేయును. ఇవి మనకు బయటి దేశముల నుండియే వచ్చు చున్నవి.

## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
సీతాఫలపు కుటుంబము

**సీతాఫలపు కుటుంబము** వృక్షశాస్త్రములోని ఒక కుటుంబము.

సీతాఫలము చెట్లు మనదేశమునందంతటను బెరుగు చున్నవి. 

ఈ కుటుంబములో బెద్ద చెట్టును గుబురు మొక్కలును గలవు. కొన్ని తీగెలవలె నల్లుకొనును. ఈ మొక్కలు శీతల దేసమునందంతగా లేవు, ఆకులు, ఒంటరి చేరిక. సాధారణముగ రెండు వరుసలుగా నేయుండును. కణుపు పుచ్చము లుండవు. సమాంచలము కొన్నిటి యాకులకును సువాసన గలదు. వృతాగ్రము గోపురము వలె నుండును. రక్షక పత్రములును, ఆకర్షణ పత్రములును వలయమునకు మూడేసి గలవు. కింజల్కములును, స్త్రీ పాత్రములుని అసంఖ్యములు. కింజల్కపు కాదల సంయోగకములు పుప్పొడి తిత్తుల పైకి వచ్చి యుండును. గింజలును బీజపుచ్ఛము గలదు.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* ఆకులు: ఒంటరి చేరిక, కొమ్మకు రెండు వైపునే యుండును. లఘు పత్రములు, కురుచ బొడిమ, కణుపు పుచ్చములు లేవు. సమ గోళాకారము, సమాంచలము కొన సన్నము.
* పుష్పమంజరి: కణుపు సందుల నొక్కొక్క పుష్పముండును. సరాళము. అకు పసుపు రంగు.
* పుష్పకోశము: రక్షక పత్రములు మూడు. చిన్నవి. నీచము.
* దళవలయము: ఆకర్షణ పత్రములు మూడు. పెద్దవి. సన్నముగ నిడివి చౌకపునాకారముగను దళసిరగను నుండును.
* కింజల్కములు: అసంఖములు. సంయోజకములు పుప్పొడి తిత్తులపైకి వచ్చి యున్నవి.
* అండకోశము: స్త్రీ పత్రములన్నియు విడివిడిగా నున్నవి. అవి చాల గలవు. ఒక్కొక్క దాని కొక్కొక్క కీలమున్నది. స్త్రీ పత్రములును గింజల్కములు గోపురము వలె నున్న వృతాగ్రము పై నున్నవి. ఫలము, కండ కాయ.

## రామాఫలపు చెట్టు

రామాఫలపు చెట్టు ఇంచుమించు సీతాఫలము వలెనే యుండును. పండు మాత్రము కొంచమెర్రగను నున్నగను నుండును. ఈ మొక్కలను బెంచుట కష్టము లేదు. గింజలు నాటి గాని కొమ్మలను, పేదవేసి సిద్ధము చేసిన గుంటలలో పాతి గాని పెంచెదరు. తరువాత వర్షములు కురియు వరకు అప్పుడప్పుడు నీరు పోయ వలెను. ఈ చెట్ల పండ్లు మిక్కిలి రుచిగా నుండును. బెరడును ఆకులును వేరులును అందులందు ఉపయోగ పడు చున్నవి. వేరు రసమునకు విరేచనము కలుగ చేసేయు గుణము గలదందురు. ఆకుల రసౌను మూర్చచే పడియున్నవారల ముక్కులకు వ్రాసిన వారిని సేద దేర్చునని చెప్పుదురు.

## సంపంగి

గుబురు మొక్క. ఆకర్షణ పత్రములు రెండు వరుసలుగా నున్నవి. ఈ పుష్పము మిక్కిలి మనోహరమగు సువాసన వేయును.

## నరమామిడి
ఇది పొడుగుగా పెరుగు నొక చెట్టు ఆకులు బల్లెపు ఆకారము. అంచుతరళితము. దీనినే అశోక వృక్షమని కూడా అంటారు.

## మూలాలు

వర్గం:అనోనేసి
తిప్పతీగె కుటుంబము

**తిప్పతీగె కుటుంబము** వృక్షశాస్త్రములోని ఒక కుటుంబము.

ఈ కుటుంబములో నున్న మొక్కలు తిరుగుడి తీగలె. ఆకులు ఒంటరి చేరిక, వానికి గణుపు పుచ్చములుండవు. పువ్వులు మెండుగా నుండును. అవి యేకలింగ పుష్పములు. అండాశయము క్రింద గొంచము కలిసి యుండును గాని పైన విడిగానె యుండును.

తిప్పతీగె పలు తావులందు బెరుగు చున్నది. వేరు పెద్దదిగాను మెత్తగాను వుండును.
## కుటుంబ లక్షణాలు
* ప్రకాండము: తిరిగెడు తీగ (నులితీగలు లేవు) పెద్ద చెట్లమీద ప్రాకును. దశసరి బెరుడు ఉంది. కొమ్మలనుండి సన్నని వ్రేళ్ళు మర్రి యూడలవలె గ్రిందకు దిగును.
* ఆకులు: ఒంటరి చేరిక. హృదయాకారము లఘు పత్రములు, సమాచలము, రెండు ప్రక్కల నున్నగానుండును. తొడిమ మొదట కొంచెము లావుగ నున్నది.
* పుష్పమంజరి: కొమ్మలు చివర నుండి గాని, కణుపు సందులనుంఛి గాని, గెలలు, కొన్ని కణుపు సందులందు విడివిడిగా కూడా గలవు. ఏక లింగ పుష్పము.
* పురుష పుష్పములు:
* పుష్పకోశము: అసంయుక్తము, రక్షక పత్రములు 6. నీచము.
* దళవలయము: అసంయుక్తము. 6 రక్షక పత్రములలో సగము పొడుగుండును.
* కింజల్కములు: 6. గద వలే నుండును. ఆకర్షణ పత్రముల కంటే పొడుగు. పుప్పొడి తిత్తులు రెండు. కాడల చివర నున్న కండలో దిగి యున్నవి.
* స్త్రీ పుష్పములు: పుష్ప కోశమును దళ వలయమును పురుష పుష్పము నందువలెనే యుండును.
* కింజల్కములు: కాడలు ఆరు. పుప్పిడి తిత్తులు లేవు.
* అండకోశము: అండాశయము ఉచ్చము. విభక్తాండాసయము. 3. కీలము ఒకటి. కీలాగ్రము చీలి యున్నది. సాధారణముగ నీ మూడు నెదుగవు. అండ మొక్కొక్క దానిలో నొక్కొక్కటి కండ కాయ., జీడి గింజ (ఫలము) ఆకారముగ నుండును.

## ముఖ్యమైన మొక్కలు
*తిప్పతీగె: ఔషధములలో వాడుదురు. కొమ్మలు, వ్రేళ్ళ నుంచి తీసిన కషాయము కొన్ని జ్వరములకు బనిచేయును. పచ్చి కొమ్మలను వేళ్ళను నలుగ గొట్టి రసము తీసి యా రసము కాచిన అడుగున నొక పదార్థము మిగులును. దీనిని నిలువ చేసి ఔషధములో వాడుదురు. కొందరు మహమ్మదీయులకు వేప చెట్లల మీద ప్రాకిన తీగ మంచిదని నమ్మకము ఉంది.
* దూసర తీగె: డొంకల మీద పెరుగును. ఇది తిప్పతీగ కంటే సన్నముగా నుండును. ఆకులు, అండాకారము. మూడు పెద్ద ఈనెలు గలవు. దీని పండ్ల రసము సిరావలె ఉపయోగించును. వేళ్ళ కషాయము పిప్పళ్ళ రసము తోడను మేక పాల తోడను కలిపి సుఖ వ్వాధుల వలన గలిగిన కీళ్ల నొప్పులు మొదలగు రోగముల కిత్తురు. ఆకులను నీళ్ళలో వేసి రాసిన యెడల నీళ్ళు ఆకు పచ్చనగును. చిక్కగాను నగును. దానిలో పంచదార వేసి సంకటము వారల కిత్తురు. ఆకులతో గూర చేసి తిన్నచో వారికి మంచిదె.
* మానుపసుపు: పెద్ద తీగె. దీని యాకులు హృదయాకారము దానిమీద 5...7 ఈనెలుండును. కొమ్మలను చిన్న చిన్న ముక్కలుగ జేసి నీళ్ళలో వేసి నానవేసి నానిని దిని నీరు త్రాగుచో గడుపు నొప్పియు కొన్ని జ్వరములును తగ్గును. ఈ గీతె గట్టిగా నుండుటచే నొక్కొక్కప్పుడు త్రాడు బదులు దీనినే ఉపయోగించు చుందురు.
* తీగముషిణి: తీగె పెద్దది. పువ్వులు చిన్నవి. పచ్చాగా నుండును. పక్షులు దీని పండ్లను తినును. దీని వేరు నుండి రసము తీసి పాము కాటున కిత్తురు గాని అంతగా పని చేయునట్లు తోచదు.
*కాకిమఱ్ఱితీగ: ఆకులు పెద్దవి. దీని కాయలను దినరాదు. అవి విషము గింజల నుండి చమురు తీసి కొబ్బరి నూనెలో గలిపి వ్రాసిన తామర మొదలగు చర్మ వ్వాధులు తగ్గును. దీని పండ్లను, గింజలను అన్నముతో కలిపి కాకులను జంపుటకు బెట్టుదురు.

## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
జీవని సంస్థ

thumb|అనాధశ్రమం - ప్రతీకాత్మక చిత్రం

**జీవని సంస్థ** అనంతపురం నుండి పనిచేస్తున్న స్వచ్ఛంద సంస్థ. అనాథ పిల్లలకు ఆశ్రయం కల్పించి మెరుగయిన విద్య అందించడమే ఈ సంస్థ లక్ష్యం.
## స్థాపన
జూన్ 2009లో ఎస్వీ ప్రసాద్ అనే ఒక ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయుడి ద్వారా ఇది నెలకొల్పబడింది. అనంతపురంలోని శ్రీనివాస రామానుజన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ వారు ప్రాథమికంగా ఈ సంస్థ ఏర్పాటులో చేయూతనిచ్చారు. 
## లక్ష్యం
అనాథ పిల్లలను అక్కున చేర్చుకుని వారికి ఆశ్రయం కల్పించి నాణ్యమయిన విద్యను అందించడంతోపా టుగా ఇంటి వద్ద ఉండే కుటుంబం లాంటి పరిసరాలను అందించడమే ఈ సంస్థ లక్ష్యం.
## ప్రస్తుత గణాంకాలు
ప్రస్తుతం జీవని సంస్థలో దాదాపుగా 50 మంది పిల్లలు ఉన్నారు. హాస్టల్ ప్రాంగణంలోనే 2013 మొదలు ప్రాథమిక విద్యాలయం కూడా ఉంది. ఇక్కడ ఇతర విద్యార్థులకూ, జీవని విద్యార్థులకు కలిపి పాఠాలు చెబుతారు. 
## వనరులు
సంస్థను నడిపేందుకు కావాల్సిన వనరులు చాలా వరకూ ఎసారైటీ యాజమాన్యం సమకూర్చుతుంది. ఇతర ఖర్చుల కోసం తెలుగు బ్లాగరులు, అంతర్జాలంలో జీవని జాలగూడు, బ్లాగు చూసిన వ్యక్తులు సహాయం చేస్తూ ఉంటారు. 
## హాస్టల్ ప్రాంగణం
అనంతపురం నుండి తాడిపత్రి వెళ్ళే మార్గంలో బుక్కరాయసముద్రం మండలం రోటరీపురంలో హాస్టల్ ఉంది. ఇది 2012లో ప్రారంభమయింది. ఈ ప్రాంగణం లేక ముందు పిల్లలు ప్రయివేట్ హాస్టల్ లో ఉండేవారు. హాస్టళ్ళు, తరగతి గదులు, వంటగది, ఆట స్థలం, మొదలగునవి ఈ ప్రాంగణంలో ఉన్నాయి.

## బయటి లంకెలు
జీవని జాలగూడు

వర్గం:సేవా సంస్థలు
కలువ కుటుంబము

thumb|Giant Water Lily sprouting a flower
**కలువ కుటుంబము** వృక్షశాస్త్రములోని ఒక కుటుంబము.

కలువ మొక్కలు మన దేసమందంతటను బెరుగు చున్నవి. వేళ్ళు బురదలో నాటుకొని యుండును.

కలువయు దామర యు నొక కుటుంబము లోనివే. ఈ కుటుంబపు మొక్కలన్నియు నీళ్ళలోనె పెరుగును. ఆకుల యొక్కయు పుష్పముల యొక్కయు గాడలు మిక్కిలి పొడుగుగా నుండును. వీని యందు గాలి యుండుటకు సొరంగములు ఉన్నాయి. వీనిలో పుష్స్పములు పూచెడు కాడకు నొక్కటే పుష్పముండును. ఇందు నాకర్షణ పత్రమును కింజల్కములును బెక్కులు గలవు. అండాశయములు కూడ చాల యున్నవి. వీని గదులలో సన్నిగోడల నుండియు గింజలు పుట్టు చున్నవి.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* ప్రకాండము నీళ్ళలోనె పొట్టిగా నుండును.
* ఆకులు: పెద్దవి. గుండ్రము, తొడిమలు మిక్కిలి పొడుగుగాను గుండ్రముగాను నున్నగాను నుండును. ఇవి కడ్డివలె గట్టిగాలేవు. వీని పొడుగునను సొరంగములలో గాలి యుండును. కావున ఆకులు నీటి మీద తేలును. కాడలు వంగ గల్గుట చేతను సాగ గల్గుట చేతను నీరు తగ్గినను హెచ్చిననను ఆకులు నీటి మీదనే తేలు చుండును. కాడ పత్రముతో గలియు చోట నెత్తుగా కణుపు వలె నున్నది. పత్రము రెండు వైపుల సన్నగా నుండును.
* పుష్పమంజరి: నీటి లోపల నుండి దీర్ఘమౌ కాడపైకి వచ్చును. కాడ చివర నొక్కటే పుష్పము గలదు. పుష్పము వికసింపక మొగ్గగా నున్నప్పుడు నీళ్ళలోనే యుండును.
* పుష్పకోశము: రక్షక పత్రములు 4. నిడివి చౌకపు నాకారము. అడుగు ఆకు పచ్చగాను పైన తెల్లగా నుండును. నీచము.
* దళవలయము: ఆకర్షణ పత్రములు అసంఖ్యములు వృంతాశ్రితము తెల్లగా నుండును.
* కింజల్కములు: అసంఖ్యములు వెలుపల నున్నవి. వెడల్పుగాను ఆకర్షణ పత్రముల వలెను మాఱియు నుండును. వృతాశ్రితము.
* అండకోశము: పుష్ప పళ్ళెరములో దిగియున్నది. ఉచ్చము. చాల గదులు గలవు. ఒక గదు లో చాల గింజలు గలవు. కుడ్య సంహోగము గింజలకు బీజ పుచ్ఛము గలదు. కాయ కండకాయ.

## కలువ

కలువ మొక్క ప్రతి చెరువులోను దొరువుల లోను పెరుగ గలదు గాని తామర మొక్క పెరుగ జాలదు. ఇవి రెండును అందమునకు ప్రసిద్ధి కెక్కినవి. కలువల లోను, దామరల లోను తెలుపు, ఎరుపు, నలుపు భేదములచే మూడు తెగల గలవు. కలువ కంటే దామరయే ఎక్కువ యందముగా నుండును. తామర పువ్వు విష్ణునాభి యందుండి యుత్పత్తియైన దనియు, లక్ష్మికి వాస యోగ్యమయిన గృహమనియు గాధలుండుట చే దాని యందు భక్తియు గలుగు చున్నది. కలువ సాయంత్ర మందును, దామర ప్రాతఃకాల మందును వికసించు ననుట కవి సమయముగాని యదార్థము గాదు. కలువ పువ్వు పెక్కు గదులు కలిగిన ఒక కాయనే కాచును.  తామర  వుప్పులో గదులన్నియు విడిపోయి పెక్కు కాయలు కాచును. వీని రెండింటికి నిదియే ముఖ్య భేదము.

ఎఱ్ఱ కలువల వువ్వుల రేకులు హృదయ రోగములను నరముల నీరసము బోగొట్టును. పువ్వుల ఱేకులు మరగ బెట్టి ఱేకులను నీళ్ళను గలిపి, ఒక గుడ్డలో వేసి పిండవలెను. ఈ వచ్చిన ద్రవములో పంచ దార వేసి తిరిగి సగమగు వరకును మరుగ బెట్టవలెను. ఇప్పుడు దానిని మందుగ బుచ్చుకొనవచ్చును.

ఎర్రని కలువ గింజలు, అజీర్ణమునకును, వేళ్ళు జిగట విరేచనములు, రక్త విరేచనములకును పని యేయును. వీనిని ఎండ బెట్టి పొడుము గొట్టి పుచ్చుకొనవచ్చును. ఇతర కలువలకును దామలకును గూడ ఈ గుణములు గలవు. కాని అన్ని తెగలను గలిపి మందు చేయుట కంటే విడివిడిగా చేయుట మంచిది.

## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు