కాపాలిక

**కాపాలిక** (సంస్కృతం : कापालिक) సంప్రదాయం అనేది సా.శ. 4వ నుండి 8వ శతాబ్దం మధ్య భారతదేశంలో ఆవిర్భవించిన ఒక తాంత్రిక, పౌరాణికేతర శైవ మత రూపం. ఈ పదం "పుర్రె" అని అర్ధం వచ్చే సంస్కృత పదం *కపాలం* నుండి ఉద్భవించింది, *కాపాలిక* ని "పుర్రె-పురుషులు" లేదా "పుర్రె-ధరించిన వారు" అని అనువదించవచ్చు.
## చరిత్ర

[thumb|[శైవం|శైవమతం]]
thumb|వజ్రయాన బౌద్ధమతంలో పుర్రె-కొనతో ఉన్న త్రిశూలం (ఖట్వాంగ) గుర్తు కాపాలికులతో సంబంధం ద్వారా ప్రేరణ పొందిందని చెబుతారు. ఇక్కడ చిత్రించబడినది దంతపు ఖట్వాంగ, ఇది 15వ శతాబ్దపు చైనీస్ కళ, ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్, న్యూయార్క్ నగరంలో ఉంది.
కాపాలికులు హిందూ దేవుడు శివునికి అంకితమైన శైవ సన్యాసుల అంతరించిపోయిన విభాగం, ఇది సా.శ. 4వ శతాబ్దానికి చెందినది, ఇది సాంప్రదాయకంగా పుర్రె-కొనతో ఉన్న త్రిశూలాన్ని (ఖట్వాంగ), ఖాళీ మానవ పుర్రెను భిక్షాటన పాత్రగా తీసుకువెళ్ళేది. కాపాలికులకు సంబంధించిన ఇతర గుణాలు ఏమిటంటే, వారు శివుని భయంకరమైన భైరవ రూపాన్ని అతని రూపాన్ని, ప్రవర్తనను, దుస్తులను, లక్షణాలను అనుకరించడం ద్వారా గౌరవించారు, దహన వాటికల నుండి బూడిదతో తమ శరీరాన్ని పూసుకున్నారు, జుట్టును పొడవుగా, జడలు కట్టుకుని ధరించేవారు, దిగువ తరగతి మహిళలతో లైంగిక సంపర్కం, నరబలులు, మాంసం, మద్య పానీయాల వినియోగం, ఉద్వేగభరితమైన లైంగికత, లైంగిక ద్రవాలతో కూడిన నైవేద్యాలు వంటి అతిక్రమణ ఆచారాలలో నిమగ్నమై ఉన్నారు.
డేవిడ్ లోరెంజెన్ ప్రకారం, కాపాలికులపై ప్రాథమిక మూలాల కొరత ఉంది, వారి గురించిన చారిత్రక సమాచారం కల్పిత రచనలు, వారిని కించపరిచే ఇతర సంప్రదాయాల నుండి లభిస్తుంది. వివిధ భారతీయ గ్రంథాలు కాపాలికులు ఆచారం కోసం, అలాగే అలవాటుగా మద్యం స్వేచ్ఛగా తాగుతారని పేర్కొంటున్నాయి. సా.శ. 7వ శతాబ్దంలో, చైనీస్ బౌద్ధ సన్యాసి, పండితుడైన హ్యూయెన్ త్సాంగ్ (Xuanzang) భారత ఉపఖండం (629–645 సా.శ.)కి చేసిన ప్రయాణ కథనంలో కాపాలికుల గురించి రెండుసార్లు రాశారు: తన మొదటి జీవిత చరిత్రలో, తనను తాను బూడిదతో కప్పుకుని, తలలపై ఎముకల దండలు ధరించిన నగ్న సన్యాసులతో నివసిస్తున్న భారతీయ బౌద్ధులను అతను కలుసుకున్నాడని పేర్కొన్నాడు, అయితే హ్యూయెన్ త్సాంగ్ వారిని 'కాపాలికాలు' లేదా మరే నిర్దిష్ట పేరుతో పిలవలేదు. భారతీయ మతాల చరిత్రకారులు, హిందూ అధ్యయనాల పండితులు ఈ సన్యాసులను వివిధ రకాలుగా కాపాలికాలుగా, జైన దిగంబర సన్యాసులుగా లేదా శైవ పాశుపాతాలుగా అర్థం చేసుకున్నారు. అదే జ్ఞాపకాలలో, మధ్యయుగ రాజు శీలాదిత్య I (590-615 సా.శ. పాలన), మహాయాన బౌద్ధ మతాన్ని అనుసరించే, నలంద మహావిహార భక్తుడు, హీనయాన బౌద్ధ సన్యాసుల గుంపుకు మధ్య జరిగిన సైద్ధాంతిక సంఘర్షణను హ్యూయెన్ త్సాంగ్ తిరిగి చెబుతాడు; తరువాతి గుంపు అతనిని, మహాయాన విధానాన్ని కాపాలికాలతో పోల్చడం ద్వారా మతవిరుద్ధమైనవిగా వెక్కిరించింది:
ఈ దేశపు బౌద్ధ పూజారులందరూ హీనయానాన్ని అధ్యయనం చేస్తారు, మహాయానంపై విశ్వాసం కలిగి లేరు. అది "ఆకాశ-పుష్ప" మతవిరుద్ధుల [సిద్ధాంతం మాత్రమే], బుద్ధుని వాక్యం కాదని వారు భావిస్తారు. వారు రాజు రాక తర్వాత అతనిని చూసినప్పుడు, అతనిని ఆటపట్టిస్తూ, "నలంద మఠం పక్కన ఇత్తడి పలకలతో కప్పబడిన విహారాన్ని నిర్మించాడని మేము విన్నాము, ఇది చాలా గంభీరమైన, ప్రశంసనీయమైన పని. మీరు దానిని కాపాలిక మతవిరుద్ధమైన మఠంలో లేదా ఇతర [అలాంటి ప్రదేశంలో] ఎందుకు నిర్మించలేదు?" అని అన్నారు. రాజు "ఎందుకు అటువంటి మాటలు?" అని బదులిచ్చాడు. దానికి సమాధానంగా, వారు "ఎందుకంటే దాని "ఆకాశ-పుష్పం" మతవిరుద్ధమైన నలంద మఠం ఆ కాపాలికాలకు భిన్నమైనది కాదు కాబట్టి" అని చెప్పారు.

తన రచన 'యోగా: ఇమ్మోర్టాలిటీ అండ్ ఫ్రీడమ్' (1958) లో, రొమేనియన్ మత చరిత్రకారుడు, చికాగో విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసర్ మిర్సియా ఎలియాడ్ "అఘోరీలు చాలా పాతదైన, విస్తృతమైన సన్యాసుల క్రమానికి, కాపాలికులు లేదా "పుర్రెలను ధరించే వారికి" వారసులు మాత్రమే" అని వ్యాఖ్యానించారు. కాపాలికులు సన్యాసుల క్రమానికి చెందినవారని, గ్రంథపరమైన సిద్ధాంతం కలిగిన విభాగం కాదని లోరెంజెన్ పేర్కొన్నారు. కాపాలిక సంప్రదాయం కౌలమార్గానికి దారితీసింది, ఇది తాంత్రిక శైవ మతానికి చెందిన ఉపవిభాగం, ఇది కాపాలిక సంప్రదాయంలోని కొన్ని ప్రత్యేక లక్షణాలను సంరక్షిస్తుంది. కాపాలిక పద్ధతులు, చిహ్నాలు చాలా వరకు వజ్రయాన బౌద్ధమతంలో కనిపిస్తాయి, ఏ సంప్రదాయం మరొకదానిని ప్రభావితం చేసిందనే దానిపై పండితులు విభేదిస్తున్నారు. నేడు, కాపాలిక సంప్రదాయం దాని శైవ శాఖలైన అఘోరీ, కౌల, త్రిక సంప్రదాయాలలో మనుగడలో ఉంది. మధ్యయుగ భారతదేశంలో, కాపాలికుల కోసం కనీసం 24 శైవ యాత్రికుల వేదికలు హిందూ తంత్రాలలో నమోదు చేయబడ్డాయి: వీటిలో, అవంతి (ఆధునిక ఉజ్జయిని) లోని మహాకాలపీఠం ఒక ప్రసిద్ధ కాపాలిక కోటగా ఉంది, ఆ తర్వాత వారణాసి, త్రిపుర, ఖజురహో, భువనేశ్వర్, శ్రీ పర్వత పట్టణాలు ఉన్నాయి.

## సాహిత్యం

మార్క్ ఎస్. జి. డైక్జోవ్స్కీ (Mark S. G. Dyczkowski), హాల (సా.శ. 3వ నుండి 4వ శతాబ్దం) రాసిన ప్రాకృత కవిత 'గాహా సత్తసాయి', ప్రారంభ భారతీయ కాపాలిక సన్యాసికి సంబంధించిన మొట్టమొదటి సాహిత్య సూచనలలో ఒకటిగా భావించారు:
కాపాలికుడి గురించి తొలి ప్రస్తావనలలో ఒకటి హాల ప్రాకృత కవిత 'గాథాసప్తశతి' (సా.శ. మూడు నుండి ఐదవ శతాబ్దం) లోని ఒక పద్యంలో కనుగొనబడింది, ఇందులో కవి తన ప్రేమికుడి అంత్యక్రియల చితి నుండి బూడిదను పూసుకున్న ఒక యువ కాపాలికను వర్ణించాడు. వరాహమిహిరుడు (సుమారు 500-575) కాపాలికాలను ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు ప్రస్తావించాడు, తద్వారా ఆరవ శతాబ్దంలో వారి ఉనికిని స్పష్టంగా స్థాపించాడు. వాస్తవానికి, ఈ సమయం నుండి కాపాలిక సన్యాసుల ప్రస్తావనలు సంస్కృత సాహిత్యంలో సర్వసాధారణంగా మారాయి...
కీర్తివర్మ (చందేల రాజవంశం) సమకాలీనుడైన శ్రీ కృష్ణ మిశ్ర (11 నుండి 12వ శతాబ్దం) వ్రాసిన సంస్కృత, మహారాష్ట్రీ ప్రాకృత నాటకం 'ప్రబోధ చంద్రోదయ' లోని చట్టం III, ఒక మగ కాపాలిక సన్యాసిని, అతని భార్యను పరిచయం చేస్తుంది. ఒక మహిళా కాపాలిని, బౌద్ధ సన్యాసికి, జైన దిగంబర సన్యాసికి మధ్య "నిజమైన మతం" గురించిన వివాదానికి అంతరాయం కలిగిస్తుంది. తరువాతి వారు, కాపాలిక జంటచే రెడ్ వైన్ తాగడం ద్వారా బ్రహ్మచర్యం, త్యాగం విడిచిపెట్టడానికి, మహిళలతో ఇంద్రియ ఆనందంలో మునిగిపోవడానికి ఒప్పించబడ్డారు. దీనితో వారు తమ పూర్వ మతాలను తిరస్కరించి, సుప్రీం దేవుడిగా శివ భైరవుని, అతని భార్య పార్వతిపై కాపాలిక విశ్వాసాన్ని స్వీకరించిన తర్వాత శైవ మతంలోకి మారతారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* అఘోరి
* కాశ్మీర శైవము
* మహాసిద్ధ
* మత్తవిలాస ప్రహసనం
* పాశుపత శైవమతం
* వజ్రయాన

## మూలాలు

## అదనపు పఠనం
* Dictionary of Hindu Lore and Legend () by Anna L. Dallapiccola (London : Thames & Hudson, 2002).
* *Kapalikas and Kalamukhas: Two Lost Saivite Sects* () by David N. Lorenzen (Berkeley : University of California Press, 1972).
* *Mattavilasaprahasana* by Māni Mādhava Chākyār
* *[[Ankalaparamecuvari]] : a goddess of Tamilnadu, her myths and cult* () by Eveline Meyer (Stuttgart : Steiner Verlag Wiesbaden GMBH, 1986)
* *The Blackwell Companion to Hinduism.* by Gavin Flood. 2003. Malden: Blackwell.
* *Indian Esoteric Buddhism.* by Ronald Davidson. 2002. Columbia University Press.
వర్గం:భారతదేశంలో 7వ శతాబ్దపు స్థాపనలు
వర్గం:శైవం