మహాదేవ (బౌద్ధమతం)

[thumb|[బ్యాంకాక్ లోని వాట్ పతుమ్ వనారం ఆలయ సేకరణలో ఉన్న మహాదేవ శరీర అవశేషాలు]]
 **మహాదేవ (సంస్కృతం: महादेव; చైనీస్: 大天) ప్రారంభ బౌద్ధ శాఖల చరిత్రలలో వివిధ పాత్రలలో కనిపించే వివాదాస్పద వ్యక్తి.**
## వివిధ పాత్రలు, ఉనికి

### మొదటి చీలికకు కారణం
వివిధ మూలాలలో మహాదేవుడు భిన్నమైన పాత్రలు పోషిస్తున్నట్లుగా ప్రదర్శించబడింది. అసలు అటువంటి వ్యక్తి చారిత్రక ఉనికిపై తరచుగా విమర్శలు ఉన్నాయి. స్థవిరవాద శాఖ నుండి ఉద్భవించిన మూలాల ప్రకారం, ఇతను మహాసాంఘికుల వ్యవస్థాపకుడిగా, రెండు శాఖల మధ్య చీలిక తెచ్చిన వ్యక్తిగా పరిగణించబడ్డాడు. ఈ కథనం ప్రకారం, వైశాలిలో జరిగిన రెండవ బౌద్ధ సమావేశం తర్వాత 35 ఏళ్లకు, మహాదేవ అనే వ్యక్తి ఐదు అంశాలపై మరొక సమావేశం నిర్వహించినట్లు చెప్పబడింది. ఈ ఐదు అంశాలు ప్రధానంగా అర్హతుల (అర్హత సాధించిన బౌద్ధ సన్యాసులు) దోషాలు, అపరిపూర్ణతలను గురించినవి, వీటిని కొందరు వ్యతిరేకించారు. ఈ కథనం ప్రకారం, మెజారిటీ (మహాసంఘ) మహాదేవ పక్షాన నిలిచారు, మైనారిటీ (స్థవిరులు) దీనిని వ్యతిరేకించారు, తద్వారా సంఘంలో చీలిక ఏర్పడింది.

అయితే, ఈ వివాదం ముఖ్యంగా 'వినయ' (సన్యాసుల నియమాలు)కి సంబంధించినదని పండితులు సాధారణంగా అంగీకరిస్తున్నారు. తొలి కథనాల ప్రకారం, ఈ సమావేశం పాటలీపుత్రలో 'వినయ' విషయాలపై జరిగింది, మైనారిటీ (స్థవిరులు) 'వినయ'కు అదనపు నియమాలను చేర్చడాన్ని మెజారిటీ (మహాసంఘ) అంగీకరించకపోవడం వల్ల ఈ చీలిక ఏర్పడిందని వివరించబడింది. ఈ కథనం వినయ గ్రంథాల ద్వారానే బలోపేతం చేయబడింది. ఎందుకంటే స్థవిరులకు సంబంధించిన వినయాలు మహాసాంఘిక వినయాల కంటే ఎక్కువ నియమాలను కలిగి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, మహాసాంఘిక ప్రాతీమోక్షం శైక్ష-ధర్మ విభాగంలో 67 నియమాలను కలిగి ఉండగా, థేరవాద వెర్షన్ 75 నియమాలను కలిగి ఉంది. మహాసాంఘిక వినయమే పురాతనమైనదని ఆధునిక పండితులు సాధారణంగా అంగీకరిస్తున్నారు. జోసెఫ్ వాల్సర్ (Joseph Walser) నిర్ధారణ ప్రకారం, ఈ మహాదేవుడు బహుశా సాహిత్య పాత్ర అయి ఉండవచ్చునని ముగించారు.

### చైతిక పాఠశాలల వ్యవస్థాపకుడిగా
'సమయభేదోపరాచనచక్రం' ప్రకారం, వందేళ్ల తర్వాత చైతిక శాఖను స్థాపించిన మహాదేవుడు పూర్తిగా భిన్నమైన వ్యక్తి అని నమోదైంది. "మహాదేవుడి"కి మొదటి చీలికతో సంబంధం ఉందనడం తర్వాత కాలంలో మతపరమైన కల్పన అని పలువురు పండితులు నిర్ధారించారు. జాన్ నాటియర్, చార్లెస్ ప్రీబిష్ మహాదేవుడు తర్వాత కాలంలో చైతిక శాఖల వ్యవస్థాపకుడు అని పేర్కొంటూ ఇలా అన్నారు:

## దుష్ట కార్యాల గురించి పురాణాలు
మహాదేవుడి గురించి అనేక ఇతిహాసాలు ఉన్నాయి, అవన్నీ బౌద్ధ సంఘంలో మొదటి చీలికకు కారణమైన వ్యక్తిని సూచిస్తాయి.

అతను సంఘానికి అధిపతి కావడానికి ముందు పాటలీపుత్రలోని కుక్కుటరామ (Kukkutarama) లో దీక్ష పొందాడు. అత్యంత దారుణమైన పాపి నుండి విద్యావంతుడైన సన్యాసిగా అతని పరివర్తన కథ బౌద్ధమతానికి సంబంధించిన కథల సేకరణలో ఉంది. దీనిని హ్యూయెన్ త్సాంగ్ (Xuanzang) చైనాకు తీసుకువెళ్లాడు. అతని పరివర్తన కథ "మహాదేవ పాపాలు" అనే పేరుతో ఉంది. 

అతని తండ్రి చాలా చిన్న వయసులోనే వివాహం చేసుకున్న సంపన్న, ప్రతిష్టాత్మక వ్యాపారి. అతను తరచుగా వ్యాపారం చేసి సంపద కూడబెట్టుకోవడానికి విదేశాలకు వెళ్లేవాడు. మహాదేవుడు చాలా ఆహ్లాదకరమైన, ప్రకాశవంతమైన ముఖాన్ని కలిగి ఉన్నాడని చెబుతారు. కానీ అతను చిన్నతనంలో తండ్రి ప్రేమను పొందలేకపోయాడు. అతను తన టీనేజ్ వయసులో మొదటి పాపం చేశాడు, తన తల్లితో అక్రమ సంబంధం పెట్టుకున్నాడు. ఈ సంబంధం గురించి తన తండ్రికి తెలుస్తుందని మహాదేవ భయపడి అతడిని హత్య చేశాడు, తద్వారా తన రెండవ మహా పాపాన్ని చేశాడు. ఆ తరువాత, అపరాధం నుండి తప్పించుకోవడానికి అతను తన తల్లితో కలిసి దూర దేశానికి పారిపోయి కొత్తగా జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. కానీ అక్కడ ఒక రోజు అతను మహాదేవ తన కొత్త ఇంటిని ఏర్పాటు చేసుకున్న భూమికి విహారయాత్రకు వచ్చిన పాత పొరుగువారిని చూశాడు. ఆ వ్యక్తి అతిథిగా పరిగణించబడ్డాడు, మహాదేవ ఇంట్లో కొన్ని రోజుల పాటు ఆశ్రయం పొందాడు. కొన్ని రోజుల తర్వాత అతిథి మహాదేవ తన మాతృభూమి నుండి అకస్మాత్తుగా అదృశ్యం కావడం గురించి ప్రశ్నలు అడగడం ప్రారంభించాడు. దీంతో మహాదేవ ఆందోళనకు గురై అతిథికి విషం ఇచ్చాడు, తద్వారా అతను తన మూడవ ఘోర పాపాన్ని చేశాడు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత అతను తన తల్లిని అనుమానించడం ప్రారంభించాడు, ఆమె కోసమే అతను అన్ని హత్యలు చేశాడు. తన తల్లికి వేరొక పురుషుడితో సంబంధం ఉందని తెలుసుకున్నప్పుడు, మహాదేవ మానసికంగా కృంగిపోయి, నిరాశతో తన తల్లిని హత్య చేశాడు. తద్వారా అతని జీవితంలో నాల్గవ ఘోరమైన పాపాన్ని చేశాడు. ఈ సంఘటన తర్వాత మహాదేవ తన జీవితాన్ని అర్థరహితంగా భావించి పిచ్చి అంచున ఊగిసలాడాడు. పాపులకు సర్వరోగ నివారిణి అయిన బౌద్ధ సన్యాసి ఒకరు పట్టణానికి వచ్చారని తెలుసుకున్నప్పుడు అతను తన జీవితాన్ని ముగించాలనుకున్నాడు. మహాదేవ తన దయనీయ జీవితానికి మరో అవకాశం ఇవ్వాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, పాటలీపుత్ర సమీపంలో క్యాంపింగ్ చేస్తున్న సన్యాసిని సంప్రదించాడు. ఈ ప్రదేశంలోనే మహాదేవ బౌద్ధ సంఘం సభ్యునిగా దీక్ష పొందాడు.

## మూలాలు

వర్గం:బౌద్ధ తత్వవేత్తలు
వర్గం:బౌద్ధ గ్రంథాలు