open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
శివ్‌హర్ జిల్లా

బీహార్ రాష్ట్ర 39 జిల్లాలలో జిల్లా షెవోహార్ ఒకటి. **శివ్‌హర్** పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.జిల్లా తిరుహట్‌ డివిజన్‌లో భాగం. 
1994లో సీతామఢీ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు. ప్రముఖ హిందీ నవలారచయిత డాక్టర్ భగవతి శరణ్ మిశ్రా షెవోహార్ జిల్లా మొదటి 
మెజిస్ట్రేట్‌గా నియమించబడ్డాడు. జిల్లావైశాల్యం 443 చ.కి.మీ 2001 గణాంకాల ప్రకారం జిల్లా జనసంఖ్య 514,288. జిల్లాలో హిందువులు, ముస్లిములు అధికంగా ఉన్నారు.
జిల్లా వాసులకు వ్యవసాయం ప్రధాన జివనాధారంగా ఉంది. బీహార్ రాష్ట్రంలోని వరదబాధిత జిల్లాలలో ఇది ఒకటి. బగ్మతి, బుధి గందక్ నదులకు అధికంగా వరదలు సంభవిస్తుంటాయి. 
దెకులిలో పురాతనమైన ప్రముఖ శివాలయం ఉంది.
2011 గణాంకాల ప్రకారం బీహార్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో జనసంఖ్యాపరంగా షెవోహార్ జిల్లా అత్యల్ప జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలలో రెండవది అని గుర్తించబడింది. 
.

## భౌగోళికం
జిల్లా వైశాల్యం 349 చ.కి.మీ.

## ఆర్ధికం
జిల్లాలో వ్యవసాయం ప్రజలకు ప్రధాన ఆదాయవనరుగా ఉంది. జిల్లాలో అనిరకాల పంటలు పండించబడుతున్నాయి.వరి, గోధుమ, పలు రబీ పంటలు పండినబడుతున్నాయి.
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో షెవోహార్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి..

## ఉపవిభాగాలు
* జిల్లాలో ఒకేఒక ఉపవిభాగం ఉంది: శివ్‌హర్
* జిల్లాలో 4 మండాలాలు ఉన్నాయి : శివ్‌హర్, తరియాని, పిప్రాహి, దుంరి - కత్సరి,,పుర్నహియా.

## ప్రయాణవసతులు
* సమీపంలో ఉన్న విమానాశ్రయాలు :- 
* జైప్రకాష్ నారాయణ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్.
* గయ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ ( పాట్నా). 17కి.మీ.
* సమీపంలోని రైలు మార్గం : సీతామఢీ.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## సంస్కృతి
ఈ జిల్లాలోని దేకులి ధామ్ లో ఉన్న బాబా భువనేశ్వర్ నాథ్ మహాదేవ్ మందిరం ప్రసిద్దమైనది. ఈ ఆలయ గర్భగుడిలో ఒక సొరంగం ఉండేదని, మహాభారతం లోని లక్క ఇంటి దహనం నుండి ఐదుగురు పాండవులు ఈ సొరంగం గుండా తప్పించుకుని తమ ప్రాణాలను కాపాడుకున్నారని చెబుతారు.
* పర్యాటక సీజన్ : అక్టోబరు నుండి మార్చి
* పండుగలు : దివాలి, చాత్, దుర్గ పూజ, హోలి

## రాజకీయ నాయకులు
* ఠాకూర్ జుగల్ కిషోర్ సిన్హా స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, పార్లమెంటు సభ్యుడు, సహకార ఉద్యమ మూలపురుషుడు.
* రామ్ దులారి సిన్హా స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, కేంద్ర మాజీ మంత్రి మాజీ గవర్నర్
* శ్రీ బైధ్నాథ్ పటేల్, సీనియర్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ నేత
* డాక్టర్ మధురేద్ర కుమార్ సింగ్, సీనియర్ కాంగ్రెస్ నేత
* రామ దేవి, పార్లమెంట్ బి.జె.పి సభ్యుడు
* రఘునాథ్ ఝా మాజీ మంత్రి sheohar జిల్లా స్థాపకుడు
* డాక్టర్. ధర్మేంద్ర కిషోర్ మిశ్రా (అధ్యక్షుడు, బిజెపి), బీజేపీ స్థాపకుడు (శివ్‌హర్)

## మూలాలు

వర్గం:తిర్హట్ డివిజన్

వర్గం:1994 స్థాపితాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:బీహార్ జిల్లాలు
సారణ్ జిల్లా

## గణాంకాలు

* జనసంఖ్య: మొత్తం: 2572980 గ్రామీణ: 2338624 నగరప్రాంత: 234356
* ఎస్.సి.జనసంఖ్య: మొత్తం: 301306 గ్రామీణ: 277217 నగరప్రాంత: 24089
* ఎస్.టి జనసంఖ్య: మొత్తం: 3231 గ్రామీణ: 2945 నగరప్రాంత : 286

### భాషలు
భాషలు :- భోజ్‌పురి, కొందరు బిహారీ భాషను వ్యవహార మాట్లాడుతున్న ప్రజలు 40,000 మంది ఉన్నారు. ఈ భాషను దేవనాగరి, కైతి లిపిలో వ్రాస్తుంటారు.

## నిర్వహణా విభాగాలు
* సరన్ జిల్లా 3 సబ్ విభాగాలుగా ఉంది: 
* చాప్రా, 
* మర్హౌరా, 
* సోనేపూర్ 
* బ్లాక్స్: చాప్రా, మంజీ, దిగ్వారా, రివిలాని, పర్స, బనియాపూర్, అమ్నౌర్, తరైయా, సోనేపూర్,గర్ఖ,ఎక్మా,దరియాపూర్, జలాల్పూర్, మర్హౌరా, మసరాఖ్, మేకర్, నగ్రా, పనాపూర్, ఇసుయాపూర్,, లహ్లాద్‌పూర్, జంతాబజార్.
## విద్య
ప్రగతిశీల్ యువ కేంద్ర బహపూర్ మష్రక్.

## ప్రముఖులు
* రాజేద్రప్రసాదు
* జయప్రకాష్ నారాయణ్
* బికారీఠాకూర్

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:బీహార్ జిల్లాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
సుపౌల్ జిల్లా

బీహార్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో సుపాపుల్ జిల్లా (హిందీ:सुपौल जिला) ఒకటి. సుపాపుల్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. సుపాపుల్ జిల్లా ... డివిజన్‌లో భాగం.
జిల్లావైశాల్యం 2410 చ.కి.మీ. 1991 మార్చి 14 న సహస్రా జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు.

.

## భౌగోళికం
సుపాపుల్ జిల్లా వైశాల్యం 2425 చ.కి.మీ. ఇది అంటార్కిటా లోని అంవర్ ద్వీప వైశాల్యనికి సమానం.
### సరిహద్దులు
జిల్లా సరిహద్దులో నేపాల్దేశం, సరిహద్దులో అరారియాజిల్లా, సరిహద్దులో సహర్సా జిల్లా, మాధేపురా జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో మధుబని జిల్లా ఉన్నాయి.

### నదులు
జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న కోషినది కారణంగా జిల్లాలో తరచుగా వరదలు సంభవిస్తుంటాయి. అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి గడించిన డిజైనర్ గోవిద్‌సింగ్‌కు ఇది స్వస్థలం.
 
## విద్య
ప్రస్తుతం సుపాపుల్ జిల్లాలో ఉన్న అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందిన " బివ్హ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ హెల్త్ & సైంస్ " కారణంగా జిల్లాప్రత్యేకంఘాఆ గుర్తించబడుతుంది. జిల్లాలోని పిప్రాబజార్ వద్ద హార్ష్ హార్డ్‌వేర్ సంస్థ ఉంది., ఒకే ప్రాకారంలో కె.జి. నుండి పి.జి. వరకు 1500 ప్రోగ్రాములను అందిస్తున్న ఏకైక విద్యాసంస్థగా ఇది గుర్తించబడుతుంది.

## విభాగాలు
* సుపాపుల్ జిల్లాలో 4 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి :- సుపాపుల్, బిర్పూర్, త్రివేణిగంజ్, నిర్మలి.
* సుపాపుల్ జిల్లాలో మండలాలు :- 
* సుపాపుల్ ఉపవిభాగంలో 4 మండలాలు ఉన్నాయి :- సుపాపుల్, కిషంగంజ్, సరైగధ్- భప్తియహ్, పిప్రా
* బిర్పూర్ ఉపవిభాగంలో 3 మండలాలు ఉన్నాయి :- బసంత్‌పూర్, రాఘోపూర్, ప్రతాప్‌గంజ్.
* నిర్మలి త్రివేణిగంజ్ ఉపవిభాగంలో మండలాలు ఉన్నాయి :- నిర్మలి, మొరేనా
* త్రివేణిగంజ్ ఉపవిభాగంలో మండలాలు ఉన్నాయి :- త్రివేణిగంజ్, చతపూర్

## ఆర్ధికం
జిల్లాలో వ్యవసాయం ప్రధానవృత్తిగా ఉంది. 2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సుపాపుల్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
2012 డిసెంబరు " బివ్హ ఇంటర్నేషనల్ చైల్డ్ ఫండ్ " సుపాపుల్ జిల్లాలోని కోషి డివిజన్‌ విద్యాభివృద్ధికి నిధిసహాయం చేస్తుంది. వ్యవసాయాభివృద్ధికి భివ్హ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్, బివ్హ రూరల్ డెవెలెప్మెంటు ఫండ్, నేషనల్ బ్యాంక్, ఎన్,ఎ,బి,ఎ,ఆర్,డి & వరల్డ్ బ్యాంక్ ఉన్నాయి.. సుపాపుల్ జిల్లాలోని సింరాహ్ బజార్ వద్ద బివ్హ కార్పొరేషన్ దినసరి 1,00,000లీ పాలను ఉత్పత్తి చేస్తున్న డైరీ ఫాం స్థాపించింది.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

### నగరప్రాంతం

### గ్రామీణ

## సంస్కృతి
సుపాపుల్ జిల్లాలో ప్రఖ్యాత ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశం" దుర్గా స్థాన్ " ఉంది. ఇది జిల్లా కేంద్రానికి 10 కి.మీ దూరంలో ఉంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*Supaul Information Portal 


వర్గం:1991 స్థాపితాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:బీహార్ జిల్లాలు
వేనరాజు

thumb
**వేనరాజు** జ్ఞానపీఠ్ పురస్కార గ్రహీత, కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ వ్రాసిన నాటకం. ఈ నాటిక గొప్ప సంచలనానికి, వివాదాలకూ కేంద్రబిందువైంది.
## రచన నేపథ్యం
వేనరాజు నాటకాన్ని 1930 దశకంలో రచించి ప్రదర్శనలు జరిపారు. ఈ నాటకం వివాదాలకు మూలభూతమై త్రిపురనేని రామస్వామి ఖూనీ నాటక రచనను ప్రేరేపించింది. 2006లో గ్రంథకర్త కుమారుడు విశ్వనాథ పావని శాస్త్రి సంపాదకత్వంలో పునర్ముద్రణ పొందింది. బెల్లంకొండ కనకాంబా రాఘవరాయ దంపతులకు వేనరాజు నాటకాన్ని విశ్వనాథ సత్యనారాయణ అంకితం చేశారు.

## ఇతివృత్తం
వేనరాజు నాటకానికి వేదాల్లో, భాగవతంలో ప్రస్తావనకు వచ్చే నాస్తికుడైన వేనుడు, అతని ప్రత్యర్థి ఆస్తికుడు ఐన గౌతముల కథను ఇతివృత్తంగా స్వీకరించారు. వేనుడు క్షత్రియుడు, రాజు, నాస్తికుడు. నాటకంలో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ వేనరాజు పాత్రను కౄరుడైన పాలకునిగా, వేదధర్మంపై అక్కసుతో దారుణ కృత్యాలు చేసే వ్యక్తిగా చిత్రీకరించారు. గౌతమ మహర్షితో వేనుడికి వైరం ప్రబలి తుదకు వేనుణ్ణి గౌతముడు తపశ్శక్తితో సంహరించడం ప్రధాన ఇతివృత్తంగా పేర్కొనవచ్చు.
### పాత్రలు
వేనరాజు నాటకంలోని ముఖ్యపాత్రలు ఇవి:
* వేనుడు - రాజు
* గౌతముడు - వేనుడి చెలికాడు
* అంగరాజు - వేనుడి తండ్రి
* పృథువు - వేనుడికి మొదట చెల్లెలు, పిదప తమ్ముడు
* కౌషీతకుడు - సేవకుడు
* దౌషీతకుడు - సేవకుడు
* వినీతభట్టు - వంది
* శ్రీధరభట్టు - కుర్ర వంది
* కాలభట్టు - ఒక ముసలి బ్రాహ్మణుడు
* భూదేవి - వసుంధర
* వినీతభట్టు ముసలి భార్య
* వినీతభట్టు కుమార్తె

## వివాదాలు
వేనరాజు నాటకానికి ప్రతిగా ప్రముఖ హేతువాది త్రిపురనేని రామస్వామి ఖూనీ నాటకాన్ని రచించారు. విశ్వనాథ వారు మద్రాసులో వేనరాజు నాటికను ప్రదర్శించారు అప్పట్లో ఆ నాటిక పైన చాలా రభస జరిగింది దానితో విశ్వనాథ వారు చాలా కలత చెందారు. గూడవల్లి రామబ్రహ్మం గురించిన ప్రస్తావనలో ఈ ప్రదర్శనవల్ల విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఎంతగా బాధ పడ్డారంటే వారి బాధని చూసిన చాలా మంది అయన ఆ వ్యాకులతతోనే సముద్రంలోకి దూకి చచ్చిపోతారని అనుకున్నారని ప్రస్తావించారు.. ఈ గొడవ జరిగిన మూడో రోజున మానసిక సాంత్వన కోసం విశ్వనాథ వారు రామబ్రహ్మం గారిని కలవటానికి వెళ్లారు.
### ఖూనీ, వేనరాజుల నడుమ భేదాలు
* వేనరాజులో వేనుడు వైదిక ధర్మాన్ని కాలరాచి, మొత్తం సమాజాన్ని అతలాకుతలం చేసే దుర్మార్గుడు. ఖూనీలో వేనుడు నాస్తికుడు, ప్రజలను మూఢుల్ని చేసే మతవిశ్వాసాలను, యజ్ఞాల్లోని జీవహింసనూ వ్యతిరేకించే వ్యక్తి.
* వేనరాజులో గౌతముడు సనాతన ధర్మానికి ప్రతినిధియైన మహర్షి, సహృదయుడు, వేనుడి దారుణ కృత్యాలను నిరసించే వ్యక్తి. ఖూనీలో గౌతముడు ప్రాబల్యం నిలుపుకునేందుకు వేనుడి కొడుకుని, సైన్యాధిపతినీ రెచ్చగొట్టి చంపించే దుర్మార్గుడు.
* విశ్వనాథ వారి వేనరాజులో పృథువు వేనుడికి మొదట చెల్లెలుగా ఉండి తమ్ముడిగా మారుతాడు. ఖూనీలో పృథువు వేనుడి కొడుకు.
* ఖూనీ వలె కాక వేనరాజులో వేనుడి తండ్రి అంగరాజు జీవించే ఉంటాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* విశ్వనాధ సత్యనారాయణ
* ముఖ్యమైన తెలుగు పుస్తకాల జాబితా

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకాలు
వర్గం:విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచనలు
దంతేవాడ జిల్లా

[thumb|దంతేశ్వరి మా ఆలయం, [దంతేవాడ]]
**దంతేవాడ జిల్లా**, ఛత్తీస్‌ఘడ్ రాష్ట్రంలోని దక్షిణాత్య జిల్లా. ఇది బస్తర్ విభాగంలో భాగం. జిల్లాను దక్షిణ బస్తర్ జిల్లా అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. దంతేవాడ, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. 1998 వరకు దంతేవాడ జిల్లా, బస్తరు జిల్లాలో ఒక తాలూకాగా ఉండేది.

2011 జనగణన ప్రకారం ఛత్తీస్‌ఘడ్ రాష్ట్రంలోని 18 జిల్లాలో కెల్లా, నారాయణపూర్, బీజాపూర్ జిల్లాల తర్వాత దంతేవాడ మూడవ అత్యల్ప జనాభా కలిగిన జిల్లా.

## చరిత్ర
శ్రీనాధుడి కాశీఖండంలో వేమారెడ్డి జైత్రయాత్రను వర్ణించే పద్యంలో దంతేవాడ ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. బారహ దొంతి మన్నెం రాజులు, కోయరాజులతో పాటుగా వేమారెడ్డికి మోకరిల్లుతూంటారని రాసివుంది. అందులోని దొంతి దంతేవాడ పట్టణమేనని పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. రెడ్డిరాజుల కాలంలో దంతేవాడలోని రాజ్యం వేమారెడ్డికి సామంతరాజ్యంగా ఉండేదని తెలుస్తోంది.
స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం ఈ జిల్లా బస్తర్ సంస్థానంలో భాగంగా ఉండేది. 1947లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత బస్తర్ పాలకులు సంస్థానాన్ని భారతదేశంలో విలీనం చేశారు. సంస్థానం అప్పటి మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని బస్తర్ జిల్లాలో భాగమైంది. 1999లో బస్తర్ జిల్లాను మూడుగా విడదీసి బస్తర్, దంతేవాడ, కాంకేర్ జిల్లాలను ఏర్పరచారు. 2000 సంవత్సరంలో దంతేవాడతో పాటు మధ్యప్రదేశ్ లోని పదహారు జిల్లాలతో ఛత్తీస్‌ఘడ్ అనే కొత్త రాష్ట్రం ఏర్పడింది. 2007లో దంతేవాడలోని నాలుగు తాలూకాలు (బీజాపూర్, బైరాంఘర్, ఉసూర్, భోపాలపట్నం) విడదీసి బీజాపూర్ జిల్లాను ఏర్పరచారు. 2012లో దంతేవాడ జిల్లాలోని మరో మూడు తాలూకాలు (ఛింద్‌ఘర్, సుక్మా, కొంతా) తాలూకాలతో మరో కొత్త జిల్లా సుక్మా జిల్లాను ఏర్పరచారు.

## భౌగోళిక అంశాలు
దంతేవాడ జిల్లా మొత్తం విస్తీర్ణం 3,410.50 చ.కి.మీ. జిల్లాకు ఉత్తరాన, ఈశాన్యాన బస్తర్ జిల్లా, తూర్పున ఒడిశా రాష్ట్రానికి చెందిన మల్కనగిరి జిల్లా, దక్షిణ, నైఋతిల్లో తెలంగాణకు చెందిన ఖమ్మం జిల్లాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. పశ్చిమ సరిహద్దుగా ఇంద్రావతి నది ఉంది. ఇంద్రావతి నదికి అవతలి ఒడ్డున తెలంగాణకు చెందిన కరీంనగర్ జిల్లా, మహారాష్ట్రకు చెందిన గఢచిరోలి జిల్లాలు ఉన్నాయి.

## పాలనా విభాగాలు
దంతేవాడ జిల్లా నాలుగు తాలుకాలుగా విభజించబడి ఉంది. ఒక్కొక్క తాలూకా ఒక డెవలప్మెంట్ బ్లాక్‌గా కూడా పరిగణింపబడుతున్నది. దంతేవాడ జిల్లాలో మొత్తం 114 గ్రామపంచాయితీలు ఉన్నాయి.  జిల్లాలోని నాలుగు తాలూకాలు:
* దంతేవాడ తాలూకా - 31 గ్రామ పంచాయితీలు, 
* గీదం తాలూకా - 34 గ్రామ పంచాయితీలు,
* కాటేకళ్యాణ్ తాలూకా - 23 గ్రామ పంచాయితీలు,
* కువకొండ తాలూకా - 26 గ్రామ పంచాయితీలు.

## మూలాలు

వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు
ధమ్తారి జిల్లా

thumb|సీతానది వన్యప్రాణుల అభయారణ్యంలోని అడవి
ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో **ధమ్తారి జిల్లా** ఒకటి. జిల్లాకేంద్రంగా ధమ్తారి పట్టణం ఉంది. సముద్రమట్టానికి 305 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న ధమ్తారి జిల్లా వైశాల్యం 2029 చ.కి.మీ. 
జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో సాత్పురా పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. ఈ పర్వతావళిని షివాపహాడ్ అంటారు. జిల్లా ఉత్తర అక్షాంశంలో 20-27 డిగ్రీలు, తూర్పు రేఖాంశంలో 81-33 డిగ్రీలలో ఉంది.

## భౌగోళికం
ధమ్తారి జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న నదులలో ప్రధానమైనది మహానది. ఈ నదికి ఇప్పటికీ కంకన్నది, చిత్రోత్పల, నీలోత్పల, మందవాహిని, జైరత్ మొదలైన పేర్లు ఉన్నాయి. ఈ నదికి సెందూరు, పైరీ, సొందూరు, జొయన్, ఖరన్, షివ్నాథ్ మొదలైన ఉపనదులు ఉన్నాయి. ఈ నదుల కారణంగా సస్యశ్యామలం అయింది. జిల్లాలో వరి ప్రధానపంటగా ఉంది. మద్యభారతంలో ప్రవహిస్తున్న నదులలో ప్రధానమైనది మహానది. మహానది సిహవా పర్వతాలలో జనించి తూర్పుగా ప్రవహించి బంగాళాఖాతం సముద్రంలో సంగమిస్తుంది.

* రాయ్‌పూర్, విజయనగరం (ఆంధ్రప్రదేశ్) లను కలుపుతున్న జాతీయరహదారి 30 ధమ్తారి జిల్లా గుండా నిర్మించబడింది. ధమ్తారి నుండి రాయ్‌పూర్ 78 కి.మీ ఉంటుంది.

## ఆర్ధికం
ధమ్తారి జిల్లాలో 136 రైస్ మిల్లులు ఉన్నాయి.

రవిశంకర్ సాగర్ ఆనకట్ట (గంగ్రెల్ ఆనకట్ట) 570 చ.కి.కీ వ్యవసాయభూములకు నీటిని అందిస్తుంది. అలాగే ఇది రాష్ట్ర రాజధాని రాయ్‌పూర్, ప్రజలకు, రాయ్‌పూర్‌కు 11 కి.మీ దూరంలో ఉన్న భిలాయ్ స్టీల్ ప్లాంటుకు సురక్షిత త్రాగునీటిని అందించే ప్రధాన వనరుగా ఉంది. ఇక్కడ 10 మె.వా, 1.2మె.వా విద్యుత్తును ఉత్పత్తిచేసే పవర్ ప్లాంట్లు ఉన్నాయి. 
* 1914లో మదంసిల్లి వద్ద నిర్మించిన సిఫెన్ ఆనకట్ట ఆసియాలో మొదటి ఆనకట్టగా గుర్తింపు పొందింది. ఇవి కాక జిల్లాలో సొందూర్ ఆనకట్ట, దుధ్వా ఆనకట్ట మొదలైన ప్రధాన ప్రాజెక్టులు ఉన్నాయి. 
* జిల్లాలో 52% భూభాగంలో అరణ్యాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో ఉష్ణమండల ఉష్ణోగ్రత నెలకొని ఉంది.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

ధమ్తారి జిల్లా 20°42' ఉ డిగ్రీలు ఉత్తర అక్షాంశం, 81°33' డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. ధమ్తారి జిల్లా రాయ్‌పూర్ జిల్లా భూభాగం నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి 1998 జనవరి 6 న రూపొందించబడింది. రాయ్‌పూర్ జిల్లా 3 జిల్లాలుగా విడదీయబడింది : రాయ్‌పూర్, మహాసముంద్, ధమ్తారి. 
* ధమ్తారి జిల్లాలో ధమ్తారి, కురుద్, నగరి తాలూకాలు, బ్లాకులుగా ఉన్నాయి.
* జిల్లావైశాల్యం 2029 చ.కి.మీ. జిల్లా సముద్రమట్టానికి 305 మీ ఎత్తులో ఉంది. 
* జిల్లా ఉత్తర, దక్షిణ సరిహద్దులో రాయ్‌పూర్ జిల్లా, తూర్పు, పశ్చిమ సరిహద్దులలో ఒడిషా రాష్ట్రం ఉంది.
* ధమ్తారి జిల్లా కాంకేర్, మహాసముంద్ పార్లమెంటు నియోజక వర్గాల మద్య ఉంది. 
* జిల్లాలో 3 శాసనసభ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి : ధమ్తారి, కురుద్, షిహ్వ.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
*https://web.archive.org/web/20140704175822/http://www.onefivenine.com/india/villag/Dhamtari List of places in Dhamtari

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు


వర్గం:1998 స్థాపితాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
దుర్గ్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో **దుర్గ్** జిల్లా ఒకటి. జిల్లాకేంద్రంగా దుర్గ్ పట్టణం ఉంది. 2000లో ఈ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడే వరకు ఈ ప్రాంతం మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. జిల్లా వైశాల్యం 8,537. 1991లో ఈ ప్రాంతం జనసంఖ్య 2, 397,134. అందులో 12.4% షెడ్యూల్డ్ తెగల ప్రజలు ఉన్నారు. 2011 గణాంకాల ప్రకారం రాష్ట్రంలో అత్యధిక జనసాంధ్రత కలిగిన జిల్లాలలో రెండవ స్థానంలో ఉన్నట్లు దుర్గ్ గుర్తింపు పొందింది. రాయ్‌పూర్ జిల్లా మొదటి స్థానంలో ఉంది.
జిల్లాలో పలు అధ్యాత్మిక కేంద్రాలు ఉన్నాయి:
* జల్మాలా వద్ద ప్రముఖ హిందూ ఆలయం గంగామాయ ఆలయం ఉంది.
* దుర్గ్ సమీపంలో నాగ్పురా వద్ద " వసగ్గాహరం పర్ష్వతీర్ధ్" అనే ప్రముఖ జైనతీర్ధం ఉంది. దేశం నలుమూలల నుండి ఇక్కడకు భక్తులు వస్తుంటారు. 
* భిలాయ్ టౌన్లో " భిలాయ్ స్టీల్ " అనే ప్రముఖ స్టీల్ కంపనీ ఉంది.

## భౌగోళికం
### నగరాలు, దుర్గ్ లో టౌన్
* దుర్గ్
* భిలాయి
* బాలోడ్ 
* గుండర్దేహి 
* దల్లి రాఝర 
* జమూల్ 
* కుంహరి

### నగర్ పంచాయతీ
* సజా (ఛత్తీస్గఢ్)
* బెర్ల 
* పార్పొడి 
* దేఒకర్
* దంద 
* పటాన్ (ఛత్తీస్గఢ్) 
* గుండర్దేహి 
* గురూర్ 
* డొంది
* దొండిలోహర 
* అర్జుండ 
* బాలోడ్ 
* ఉతై (ఛత్తీస్గఢ్)

## [[2001]] లో గణాంకాలు

### భాషలు
జిల్లాలోని వర్నాక్యులర్ ప్రజలు భరియా (ద్రావిడ భాషలలో ఒకటి) ను భారియా, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు చెందిన 2,00,000 మంది ప్రజలు మాట్లాడుతున్నారు. ఈ భాషను వ్రాయడానికి దేవనాగరి లిపిని ఉపయోగిస్తున్నారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* 
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Durg List of places in Durg


వర్గం:2000 స్థాపితాలు
జష్పూర్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో జశ్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి. జిల్లాకేంద్రంగా జశ్‌పూర్ పట్టణం ఉంది. జిల్లా సరిహద్దులలో జార్ఖండ్, ఒడిషా రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. ఈ జిల్లా ప్రస్తుతం రెడ్ కార్పెట్‌లో భాగం. జాస్‌పుర్ పట్టణంలో ప్రముఖ సేవాసంస్థ, అఖిల భారత వనవాసి కళ్యాణ ఆశ్రమ కేంద్ర కార్యాలయాన్ని స్థాపించారు. ఇది దేశవ్యాప్తంగా అనేక శాఖలతో గిరిజనుల సర్వతోముఖాభివృద్ధికి కృషిచేస్తోంది.
thumb|ఇబి నదిపై గుల్లు జలపాతం
## చరిత్ర
బ్రిటిష్ రాజ్ పాలనా సమయంలో " ఈస్టర్న్ స్టేట్ ఏజంసీకి " జశ్‌పూర్ పట్టణం జశ్‌పూర్ రాజసంస్థానానికి రాజధానిగా ఉండేది.

## భౌగోళికం
జిల్లా ఉత్తర దక్షిణాల పొడవు 150 కి.మీ. అలాగే తూర్పు, పడమర వెడల్పు 85 కి.మీ. జిల్లా వైశాల్యం 6,205చ.కి.మీ. జిల్లా 22° 17′, 23° 15′ డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 
83° 30′, 84° 24′ తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది.
* జశ్‌పూర్ 2 విభాగాలుగా విభజించబడింది : ఉత్తర పర్వత ప్రాంతం, నీచ్‌ఘాట్ అని పిలువబడే దక్షిణ భూభాగం.ఉత్తర భూభాగం లోరోఘాట్‌లో మొదలై కస్తురా, నారాయణపూర్, సుర్గుజా సరిహద్దులో ఉన్న బగీచా వరకు సాగుతుంది. ఈ ప్రాంతం సంరక్షిత అరణ్యాలుగా నిర్ణయించిన అరణ్యాలతో నిండి ఉంటుంది. సన్నా, బగీచా, నారాయణపూర్ అరణ్యాలతో నిండి ఉంది. సముద్రమట్టానికి 1200 ఎత్తున ఉన్న ఎగువభూభాగ పీఠభూమి వైశాల్యం 1384 చ.కి.మీ. ఇది దట్టమైన అరణ్యాలతో నిండి ఉంది. ఈ పీఠభూమిని పాత్ అంటారు. ఎగువభూములను లోరోఘాట్ నుండి పైకి పోతూఉంది. లోరోఘాట్ 3 టర్నిగ్ పాయింట్లతో 4కి.మీ పొడవు ఉంటుంది. నీచ్ఘాట్ సాధారణంగా చదరంగా ఉంటుంది. అయినా ఈ భూభాగంలో ఎత్తైన పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి. జశ్‌పూర్, రాయ్‌పూర్ రహదారిలో వద్ద ఉన్న 2 ఘాట్ రోడ్లలో ఒకటి కంసబెల్ ముందున్న జండాఘాట్ అలాగే మరొకటి కంసబెల్ తర్వాత ఉన్న బాలాఘాట్.

### పట్టణాలు
జాతీయరహదారి 78లో జిల్లాలోని ప్రధాన పట్టణాలు (ఎగువ భూములలో లోడం, ఘోలెంగ్, జశ్‌పూర్, కుంకురి, బందర్చువాన్, కంసబెల్, లడెగ్, పత్తలగొయన్) ఉన్నాయి. 
* జశ్‌పూర్ నుండి పోతున్న రహదార్లు :
# జష్పూర్ రాంచీ. మనోరా, కుస్మి (170) ద్వారా 
# జష్పూర్ అంబికాపూర్ . సన్న బగీచా (కిమీ 170 & ఎన్.బి.ఎస్.పి ) ద్వారా 
# జష్పూర్ అంబికాపూర్. ఈ 2, 3 వాతావరణ రోడ్డు కాదు. కుంకురి, పత్తల్గొయన్ ద్వారా 
# జష్పూర్ అంబికాపూర్ (200 కిమీ). నారాయణపూర్, బగీచా ద్వారా 
# జష్పూర్ అంబికాపూర్.

### చరిత్ర
జిల్లా లోని నిచ్ఘత్ ప్రాంతంలోని కున్‌కురి అత్యంత వేడి ప్రదేశం. అలాగే ఎగువ పర్వతభూభాగంలో ఉన్న పంద్రపతి జిల్లాలో అత్యంత చల్లని ప్రదేశం. 
ఇది అరణ్యప్రాంతంలో ఉంది. రాయ్‌ఘర్, అంబికాపూర్‌ల లేక జశ్‌పూర్ మధ్య ఇది కూడలి ప్రాంతం.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## ఇవికూడా చూడండి
*ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని పర్యాటక ప్రదేశాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* 
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Jashpur List of places in Jashpur
* Tribes of Jashpur District 
* Tourism in Jashpur District 


వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
కోర్బా జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో **కోర్బా** జిల్లా ఒకటి. జిల్లాకేంద్రంగా కోర్బాపట్టణం ఉంది.
thumb|చైతుర్‌ఘర్‌లోని ఆలయం
## భౌగోళికం
కోర్బా జిల్లా రాష్ట్రంలోని ఉత్తర రాతినేలలలో ఉంటుంది. జిల్లాలో అత్యధిక ప్రాంతం సాత్పురా కొండలలోని మైకాల్ పర్వతశ్రేణులలోని పీఠభూములలో ఉంది. జిల్లాలో ఎగువ, దిగువ, బహిరంగ మైదానాలు అధికంగా ఉన్నాయి. బహిరంగ మైదానాలలో అతి పెద్ద ప్రాంతం పాసన్ సమీపంలో ఉంది. హాస్డియో నది 3 ఉపనదులతో ( గజెచొరై, టాన్, అహిరం) జిల్లాలో ప్రవహిస్తుంది. నదీతీరాలలో అక్కడక్కడా అరణ్యాలు ఉన్నాయి. పర్వతాలలో ప్రధానమైనది కరేలా కొండలు ఎత్తు సముద్రమట్టానికి 3253 మీ. కత్ఘోరా ఉత్తరంలో హస్డియో, గాజ్ లోయలు 
క్రమంగా ఉత్తరాన ఉన్న సుర్గుజా జిల్లాలో కలుస్తుంది. టాన్, చొరై నదులు తూర్పు, పడమరలుగా ఎదురెదురు దిశలలో హస్డియో నదితో సంగమిస్తున్నాయి. ఉత్తర నదీతీరంలో 
గురుద్వారీ కొండలు, జంటా కొండలు, మాతిన్ కొండలు, ఢజగ్ కొండలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో కోర్బా జిల్లాలో గెవ్రా ప్రాంతం (ఆసియాలో ఇది అతిపెద్ద బొగ్గుగని), కుస్ముండ ప్రాంతం, దిప్క ప్రాంతంలో బొగ్గుగనులు ఉన్నాయి. ఎన్.టి.పి.సి, సి.ఎస్.ఇ.బి ఈస్ట్-వెస్ట్, బాల్కో అల్యూమినియం ప్లాంట్లు కూడా ఈ జిల్లాలో ఉన్నాయి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* 
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Korba List of places in Korba
* power production in Korba, from the Chhattisgarh state website


వర్గం:భారతదేశంలో బొగ్గు గనులున్న జిల్లాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
కోరియా జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలోని 27 జిల్లాలలో **కోరియా** జిల్లా ఒకటి. ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో ఈ జిల్లా వాయవ్యంలో ఉంది. జిల్లా కేంద్రంగా బైకుంటపూర్ ఉంది.

## చరిత్ర
16వ శతాబ్దం నుండి ఈ ప్రాంతం ఉనికిలో ఉంది. బ్రిటిష్ ఎంపైర్ ఇన్ ఇండియాలో కోరియా రాజాస్థానంగా ఉంది. కోరియా జిల్లా ప్రాంతంలో ఉన్న మరొక రాజాస్థానం చంగ్‌భకర్. 1947 ఇండియాకు స్వతంత్రం వచ్చిన తరువాత కోరియా, చంగ్‌భకర్ పాలకులు 1948 జనవరి 1 నుండి సమైక్యభారతంలో మిశ్రితం కావడానికి అంగీకరించారు. తరువాత ఇవి మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని సుర్గుజా జిల్లాలో భాగం అయ్యాయి. 1998 మే 25 నుండి కోరియా జిల్లా ఉనికిలోకి వచ్చింది. సుర్గుజా జిల్లాలో కొంతభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లాను రూపొందించారు. 2000 జనవరి 1 న ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత ఇది ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో భాగం అయింది. ప్రస్తుతం ఇది " రెడ్ కార్పెట్ "లో భాగం అయింది.

## భౌగోళికం
కోరియా జిల్లా 22°56′ , 23°48′ డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశంలో , 81°56′ , 82°47′ డిగ్రీల తూర్పు రేఖంశంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని సిద్ది, దక్షిణ సరిహద్దులో బిలాస్‌పూర్, , కోర్బా, తూర్పు సరిహద్దులో సుర్గుజా , పశ్చిమ సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని అనుప్పూర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
జిల్లా వైశాల్యం 5977. జిల్లాలో 59.9% అరణ్యప్రాంతాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో విస్తారంగా కొండప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దిగువన ఉన్న మైదానభూములు సముద్రమట్టానికి 550 మీ ఎత్తు ఉంది. 
సోనాహత్ పీఠభూమి ఎత్తు 755 మీ. జిల్లాలో ఎత్తైన 1027 మీ ఎత్తైన శిఖరం దేవ్‌గర్ శిఖరం. వాతావరణం మైల్డ్‌గా ఉటుంది. మితమైన వర్షం, తక్కువ ఉష్ణోగ్రత కలిగిన వేసవి భరించగలిగిన 
చలితో శీతాకాలాలు ఉంటాయి.

## విభాగాలు
కోరియా జిల్లా 5 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది.: బైకుంటపూర్, భరత్పూర్, చిర్మిరి, మానేంద్రగర్ , సోనాగర్. 5 తాలూకాలు , 5 బ్లాకులు ఉన్నాయి: భరత్పూర్, ఖద్గవన్, మనేంద్రగర్ , సోనాహత్ , చిర్మిరి ముంసిపల్ కార్పొరేషన్. జిల్లాలో 653 గ్రామాలు, 5 జనపద్, 236 గ్రామపంచాయితీలు, 2 నగర పంచాయితీలు, 3 పురపాలకాలు ఉన్నాయి..

## [[2011]] లో గణాంకాలు

## గణాంకాలు
## [[2001]] గణాంకాలు

కోరియా ప్రాంత పూర్వీకప్రజలలో కోల్, గోండి, భూయింహర్లు (పాండో) ప్రజలు ప్రధానంగా ఉన్నారు. కోరియా జిల్లాకు నిరంతరంగా వలసలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. 
వలస ప్రజలలో చెవర, రాజ్వార్లు, సాహ్, అహిర్, గ్వాలాస్, ఒరయోన్, గడారియా, కోయిర్, బర్గాహ్, బశోధ్స్, ముస్లిములు, కహరాస్, కుంబి, కెవాత్లు, గుప్తాలు, జైస్వల్, షెడ్యూల్ కులాలు, అగర్వాల్, పనిక ప్రజలు అధికం.

### భాషలు
జిల్లాలో కోరియా భాష వాడుకలో ఉంది. బెంగాలీ,, హిందీ మాట్లాడే ప్రజలు 72.91% ఉన్నారు. (compared to 60% for German and English)  బగేల్ ఖండ్‌లో 7-8 లక్షలమంది మాట్లాడుతుంటారు.

## సస్కృతి
కోరియా జిల్లాలో కర్మా, సలియా, సుగ సంప్రదాయ నృత్యాలు వైద్యమైన పండుగ సందర్భాలలో ప్రదర్శినబడుతుంటాయి. దీపావళి, దసరా, హోళీ సందర్భాలలో ఈ నృత్యాలు ప్రదర్శించబడుతూ ఉంటాయి. గంగా దసరా, చర్తా, నవఖై, సుర్హుల్ వంటి పండుగలు కూడా జిల్లాలలో ఆచరించబడుతున్న ఇతర పండుగలో ముఖ్యమైనవి.

### పర్యాటక ఆకర్షణలు
జిల్లాలోని ప్రధాన పర్యాటక ప్రాంతాలు.
* గురుఘసిదాస్ నేషనల్ పార్క్.
* అమ్రిత్‌ధారా జలపాతం. 
* రాందహ జలపాతం. 
* గురుఘాట్ జలపాతం.

## ఇవికూడా చూడండి
*ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో పర్యాటకం

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Korea List of places in Korea

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:1998 స్థాపితాలు
వర్గం:కోరియా జిల్లా
వర్గం:భారతదేశంలో బొగ్గు గనులున్న జిల్లాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
మహాసముంద్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్ర 27 జిలలలో **మహాసముంద్ జిల్లా** ఒకటి. జిల్లా కేంద్రగా మహాసముంద్ జిల్లా ఉంది.
[thumb|సిర్పూర్ దేవాలయాల నుండి [మహానది దృశ్యం]]
## భౌగోళికము
మహాసముంద్ జిల్లా వైశాల్యం 3902.39. ఇది చత్తిస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో తూర్పు మధ్యభాగంలో ఉంది. జిల్లా 20°47' నుండి 21°31'30" డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 82°00' నుండి 83°15'45 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంది.జిల్లా సరిహాదులలో రాయగఢ్, రాయ్‌పూర్,, ఒడిషా రాష్ట్రం లోని నౌపరా, బర్గర్ జిల్లాలు ఉన్నాయి

జిల్లాలోని బాగ్బహ్రా, బస్న, పిథ్హొర భూభాగంలో గ్రానైట్ గనులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ రాళ్ళు ప్రధానంగా ఉన్న లైంస్టోన్ పొరలు, షాలె, ఇసుకరాయి ఉన్నాయి.నియో-గ్రానైట్, డోలరైట్, క్వార్ట్జ్ కూడా జిల్లాలో లభిస్తున్నాయి. జిల్లాలో విస్తారంగా గనులు త్రవ్వకానికి అవకాశం ఉంది.

## రవాణ సౌకర్యం
మహాసముంద్ జిల్లాలో మూశు జాతీయ రహదారులున్నాయి. అవి. 1.జాతీయ రహదారి. సంఖ్య 6. 2. జాతీయ రహదారి. సంఖ్య 217. 3. జాతీయ రహదారి. సంఖ్య 216, మహాసముంద్ నుండి సరాయి పాలి.... ఒడిషా వరకు నాలుగు వరసల జాతీయ రహదారు నిర్మాణములో ఉంది.

## రైల్వే సౌకర్యము
ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే జోన్‌లో మహాసముంద్ రైల్వేస్టేషను ప్రధానమైనవాటిలో ఒకటి. మహాసముంద్ స్టేషను రాయ్‌పూర్, దుర్గ్, నాగపూర్, ముంబై, ఢిల్లీ, భోపాల్, గ్వాలియర్, సంబల్పూర్, తితిలగర్, విశాఖపట్టణం, తిరుపతి, పూరి, బిలాసపూర్, కోర్బా, జోధ్‌పూర్, అజ్మీర్, అహమ్మదాబాదు మొదలైన నగరాలతో చక్కగా అనుసంధానమై ఉన్నాయి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

మహాసముంద్ జిల్లాలో గిరిజన ప్రజలశాతం 28.9%. గిరిజనులు భుజ్ల, బింఝ్వర్, హల్బ, కమర్, కంవర్, ఖరై, ముండ, పర్ధి, బహలియ, సౌర్, సహరియ, సోనర్, సంవర, ఖవర్
 జిల్లాలో ప్రధానంగా చత్తీస్‌గర్హి, హింది, ఒరియా భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి.

## పరిపాలన
మహాసముంద్ జిల్లా 5 తాలూకాలు ఉన్నాయి: మహాసముంద్ నగరం, సరైపలి, బగ్బహ్ర, పితోరా, బసన. వీటి నుండి 12 పోలీస్ స్టేషన్లు 5 ఔట్ పోస్టులు ఏర్పాటుచెయ్యబడ్డాయి.

పోలీసు స్టేషన్లు:
* మహాసముంద్ నగర కొత్వాల్
* తుంగోయా ఔట్ పోస్ట్ సిర్పూర్ 
* భోంకోజ్ 
* బఘ్బహ్రా 
* కొంఖన్ ఔట్ పోస్ట్ టెక తిహ్లు 
* తెండుకోన ఔట్ పోస్ట్ బండెలి 
* పతెవ 
* పిథ్హొర 
* శంక్ర 
* బంస ఔట్ పోస్ట్ భవర్పూర్ 
* సరైపలి ఔట్ పోస్ట్ బలోడ 
* సింఘొర

## ఇవికూడ చూడండి
* ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో పర్యాటకం

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* 
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Mahasamund List of places in Mahasamund


వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
రాజ్‌నంద్‌గావ్ జిల్లా

ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో రాజ్‌నందగావ్ జిల్లా ఒకటి. రాజ్‌నందగావ్ జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.

## చరిత్ర
1973 జనవరి 26న రాజ్‌నందగావ్ జిల్లా దుర్గ్ జిల్లాలోని కొంత భూభాగం వేరుచేయగా ఏర్పడింది. 1998లో ఈ జిల్లా నుండి కబీర్‌ధామ్ జిల్లాను రూపొందించారు. ఇది ప్రస్తుతం రెడ్ కారిడార్‌లో భాగం.
## భౌగోళికం
జిల్లా వైశాల్యం 8222 చ.కి.మీ.జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో కబీర్‌ధామ్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో దుర్గ్, దక్షిణ సరిహద్దులో బస్తర్, పశ్చిమ సరిహద్దులో మహారాష్ట్ర లోని గడ్‌ఛిరోలి, భండరా, మధ్యప్రదేశ్ లోని బాలాఘాట్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.

## 2001 లో గణాంకాలు

## పర్యాటక ఆకర్షణలు

జిల్లాలోని తాలుకా కేంద్రమైన డోంగర్గర్ ప్రత్యేక పర్యాటక కేంద్రం, ప్రముఖ యాత్రాస్థలంగా కూడా ఉంది. ఈ పట్టణంలోని 1600 అడుగిల ఎత్తైన కొండమీద ప్రబల బంబ్లేశ్వరీ ఆలయం ఉంది. ఈ ఆలయానికి 0.5 కి.మీ దూరంలో నేలమట్టం మీద మరొక ఆలయం ఉంది. దీనిని చోటీ బంబ్లేశ్వరీ ఆలయం అంటారు. నవరాత్రి, చైత్ర మాసాల సమయంలో ఈ ఆలయానికి ఛత్తీస్‌గఢ్, వెలుపలి ప్రాంతాల నుండి వేలాది భక్తులు వస్తుంటారు. నవరాత్రి ఉత్సవాలు 24 గంటలూ పూజలు నిర్వహించబడుతూ ఉంటాయి. 
* రైల్వే స్టేషన్‌కు 1.5 కి.మీ దూరంలో ఉన్న శక్తిపీఠం మాతా శీతలేశ్వరీ దేవి ఆలయం కూడా జిల్లాలోని ప్రముఖ ఆలయాలలో ఒకటి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* 


వర్గం:1973 స్థాపితాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
రాయ్‌గఢ్ జిల్లా

**రాయగఢ్ జిల్లా** , ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లా. రాయగఢ్ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో చత్తీస్గరీ, హిందీ, ఒరియా భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. జిల్లా రైల్వే, పారిశ్రమిక అభివృద్ధిపరచబడిన తరువాత జిల్లాలో చక్కని అభివృద్ధి కొనసాగింది. బెంగాలీ, తెలుగు, మరాఠీ, బీహారీ, ఇతర సంప్రదాయాలకు చెందిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. 
రాయగఢ్, శక్తి, సారంగర్, ఉదయపూర్, జోష్ పూర్ రాజాస్థానాలు ఒకటిగా కలవడం వలన ఈ జిల్లా ఆవిర్భవించింది. ప్రస్తుతం ఈ జోష్పూర్ ప్రత్యేక జిల్లాగా ఉంది. శక్తి ప్రస్తుతం రాయగఢ్ జిల్లాలో భాగంగా లేదు. చత్తిస్‌గఢ్‌లో రాయగఢ్ జిల్లా పారిశ్రామికంగా శరవేగంతో ముందుకు పోతుంది. భారతదేశంలో పురాతనమైన జనపనార మిల్లు ఇక్కడ ఉంది. భారతదేశంలోని అధికంగా స్టీలు ఉతపత్తి చేస్తున్న పరిశ్రమలు ఈ జిల్లాలలో ఉన్నాయి. జిల్లాలో జె.ఎస్.పి.ఎల్, ఎం.ఎస్.పి, మొనెట్ స్టీల్, ఇతర స్టీలు, పవర్ ప్లాంట్లు ఉన్నాయి.రాయగఢ్ పరిశ్రమలు ఒకరోజుకు 20,000 టన్నుల బొగ్గును ఉతత్తి చేస్తుంది.

## 2001 లో గణాంకాలు

### భాషలు
జిల్లాలో అసురి (ఇది ఆస్ట్రో ఆసియాటిక్ భాష) ను దాదాపు 17,000 మంది మాట్లాడుతూ ఉన్నారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో పర్యాటకం

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు


వర్గం:1948 స్థాపితాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
సుర్గుజా జిల్లా

thumb|అంబికాపూర్ దగ్గర రిజర్వాయర్
ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో **సుర్గుజా** (सरगुजा) జిల్లా ఒకటి. అంబికాపూర్ జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా సరిహద్దులలో ఉత్తర ప్రదేశ్, జార్ఖండ్, దక్షిణ సరిహద్దులో వింద్యపరత్వం 
శ్రేణిలోని బగెల్ఖండ్ ప్రాంతం ఉంది.

## చరిత్ర
శ్రీరాముడు 14 సంవత్సరాల కాలంలో అరణ్యవాస సమయంలో ఈ ప్రాంతానికి వచ్చాడని పురాణకథనాలు వివరిస్తున్నాయి. రామారణ మహాకావ్యంతో సంబంధం ఉన్న పలు ప్రాంతాలు ఈ జిల్లాలో ఉన్నాయి. రామచంద్రుని విజయం తరువత్త జిల్లాలోని పలు ప్రాంతాలకు రాంగర్, సీతా-భెంగ్రా, లక్ష్మణ్‌గర్ వంటి పేర్లు వచ్చాయని భావిస్తున్నారు. 
మౌర్య సామ్రాజ్యం కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని నందరాజుల చేత పాలించబడింది. క్రీ.పూ 1820 లో ఈ ప్రాంతం చిన్నచిన్న రాజాస్థానాలుగా విభజించబడింది. తరువాత రక్షల్ రాజవంశానికి చెందిన 
రాజపుత్రరాజు ప్రస్తుత జార్ఖండ్ ప్రాంతం మీద దండయాత్ర సాగించి ఈ ప్రాతం మీద ఆధిక్యత సాధించాడు. 1820లో అమరసింగ్ మహారాజుగా సింహాసనాధిష్టుడు అయ్యాడు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వకాలంలో సుర్గుజా ప్రాంతం రాజాస్థానంగా ఉంది. ఈ జిల్లా ప్రస్తుతం రెడ్ కార్పెట్‌లో భాగం..

## భౌగోళికం
జిల్లా 23°37'25" నుండి 24°6'17" డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం, 81°34'40" నుండి 84°4'40" డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 16359చ.కి.మీ.
. సుర్గుజా జిల్లాలోని ఎగువభూములు చిన్న " టేబుల్ లాండ్స్ " లతో కూడిన " ప్యాట్ ఫార్మేషన్"కి చెందినవి. జిల్లాలోని ది మైంపాట్, ది జరంగ్ పాట్, ది జొంకా పాట్, ది జమిరా పాట్ , ది లాహ్సన్‌పాట్ ప్రధానమైనవి. ఈ ప్రాంతపు సరాసరి ఎత్తు 600 మీ. జిల్లాలో మైలాన్ శిఖరం ఎత్తు 1226 మీ, జాం శిఖరం ఎత్తు 1166మీ, పార్తా ఘర్సా శిఖరం ఎత్తు 1159 మీ, కందాదర శిఖరం ఎత్తు 1149 మీ, చుటై శిఖరం ఎత్తు 1131 మీ , కారో శిఖరం ఎత్తు 1105 మీ. శిఖరాలతో పలు శిఖరాలు ఉన్నాయి. జిల్లా వాయవ్యప్రాంతం కొండలతో నిండి ఉంది. రిహాండ్ నది , దాని ఉపనదులు ప్రవహిస్తున్న మద్య సుర్గుజాలో దిగువభూములు ఉన్నాయి. జిల్లాలో భూభాగం 3 భాగాలుగా విభజించబడింది. తూర్పున శ్రీనగర్ వద్ద పాట్నా , కర్గవాన్‌కు చెందిన దిగువభూములు, రెండవ వరుసలో సోనాహత్ వద్ద ఎగువభూములు , మూడవ స్థాయిలో సోనాహత్ తరువాత ఎత్తైన శిఖరాలు ఉన్నాయి. 
 సుర్గుజా జిల్లాలో 3 నదీమైదానాలు ఉన్నాయి: హస్డియో నది, రిహండ్ నది , కంహర్ నది. వేసవి ఉష్ణోగ్రత 46 డి సెల్షియస్ , 
శీతాకాలంలో కనిష్ఠ ఉషోగ్రత 5 డి సెల్షియస్ ఉంటుంది.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

జిల్లాలో అత్యధికంగా గిరిజన ప్రజలు ఉన్నారు. అతిపురాతన స్థానికులలో పాండో, కొర్వ జాతి ప్రజలు ఇప్పటికీ అరణ్యాలలో నివసిస్తున్నారు. పాండో ప్రజలు తమను తాము పాండవుల సంతతికి చెందినవారమని భావిస్తున్నారు. కొర్వా ప్రజలు తమను తాము కౌరవ సంప్రదాయానికి చెందిన వారమని భావిస్తున్నారు.
### భాషలు
జిల్లాలో అధికంగా భరియా భాష వాడుకలో ఉంది. వర్నాకులర్ భాషను దాదాపు 2,00,000 మంది (భరియా జాతి ప్రజలు), షెడ్యూల్డ్ ప్రజలు మాట్లాడుతున్నారు. ఈ భాషను దేవనాగర లిపిలో వ్రాస్తున్నారు.

## సంస్కృతి
వన్యమృగాల జీవన శైలిని చిత్రించే మైక్ పాండే చిత్రీకరించిన " ది లాస్ట్ మైగ్రేషన్ " చిత్రం సుర్గుజాలో చిత్రీకరించబడింది. సోనాభాయి అనే మహిళ గిరిజన, జానపద శైలిలో తయారుచేస్తున్న బంకమట్టి శిల్పాలు జిల్లాలో ప్రాముఖ్యత సంతరించుకున్నాయి.

## మూలాలు
Dr.Sanjay Alung-Chhattisgarh ki Riyaste/Princely stastes aur Jamindariyaa (Vaibhav Prakashan, Raipur1, ISBN 81-89244-96-5)

Dr.Sanjay Alung-Chhattisgarh ki Janjaatiyaa/Tribes aur Jatiyaa/Castes (Mansi publication, Delhi6, ISBN 978-81-89559-32-8) 

## బయటి లింకులు


వర్గం:భారతదేశంలో బొగ్గు గనులున్న జిల్లాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు‎
భరూచ్ జిల్లా

thumb|నర్మదాపై బంగారు,  వెండి వంతెనలు

**భరూచ్ జిల్లా,** గుజరాత్ రాష్ట్రం లోని జిల్లా. భరూచ్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా జనసంఖ్యా పరంగా బోస్టన్ నగర జనసంఖ్యతో సమానం.జిల్లా గుజరాత్ రాష్ట్ర దక్షిణ భూభాగంలోని పశ్చిమ తీరంలో ఉంది. నర్మదానది జిల్లాలో నుండి గల్ఫ్ ఆఫ్ ఖంబాత్‌లో సంగమిస్తుంది. నర్మదానది జిల్లాను ఉత్రర, మధ్య భారతీయ రాజ్యాలతో అనుసంధానం చేస్తుంది.

## చరిత్ర
జిల్లాలో ఉన్న భరూచ్ నగరం, పరిసర ప్రాంతాలు పురాతనకాల నౌకానిర్మాణ కేంద్రం, నౌకాశ్రయంగా ఉండేది. ఇక్కడ నుండి గ్రీకు, పర్షియన్, రోం రాజ్యాలకు వ్యాపార సంబంధాలు ఉండేవి. వర్షాకాలంలో దేశంలోని తూర్పు భాగం నుండి సుగంధద్రవ్యాలు, సిల్క్ ఇక్కడకు వచ్చి చేరడానికి నదీ ప్రవాహాలు అనుకూలంగా ఉండేవి.

## విభాగాలు
జిల్లాలో ఉన్న తాలూకాలు :- బారుచ్, అంక్లేశ్వర్, హాన్సన్, జంబుసర్, ఝగదీ, అమొదె, గుజరాత్, వాలియా, వాగ్ర. 

## [[2001]] లో గణాంకాలు

జిల్లాలో ముస్లిములు 57% ఉన్నారు. హిందువులు అల్పసంఖ్యాకులుగా ఉన్నారు. వొహారా పఠేల్ ముస్లిం ప్రజలకు ఇది స్వస్థలం.

## సంస్కృతి

### సుప్రసిద్ధ వ్యక్తులు
* ఆడమ్ పటేల్, బ్లాక్బర్న్ ( బారన్ పటేల్)
* అహ్మద్​ పటేల్ (కాంగ్రెస్)
* అలిముద్దిన్ జుంల
* బల్వంత్రయ్ తాకోరే (1869-1952) కవి. బారుచ్ లో జన్మించారు.
* కనైయలల్ మనెక్లల్ మున్షి (1887-1971) భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం కార్యకర్త, రాజకీయ వేత్త, రచయిత, విద్యావేత్త. బారుచ్ నగరంలో జన్మించాడు 
* మునాఫ్ పటేల్
* నిమిత్త్ దేశాయ్ (1988-)
* రషీద్ పటేల్
* త్రిభువనదాస్ లుహర్ (1908-1991) కవి. మియమతర్‌లో జన్మించిఅడు.
* మొహ్మెద్ హుస్సేన్ కాంట్రాక్టర్ 
* నర్మదనంద్‌జి యు.సి.హెచ్.ఎ.ఎల్.ఇ ఆశ్రమాన్ని అంక్లేశ్వర్ మమీపంలో ఉన్న నరేశ్వర్‌లో నడుపుతున్నారు.

## ఇవికూడా చూడండి
* Kalpasar Tidal Energy Project| కల్పసర్ టైడల్ ఎనర్జీ ప్రాజెక్ట్
## సరిహద్దులు

## మూలాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు


వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:గుజరాత్ జిల్లాలు
డాంగ్ జిల్లా

thumb|సపుతర సమీపంలో నది దృశ్యం

గుజరాత్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో **డాంగ్స్** జిల్లా (హిందీ:) ఒకటి. ఆహ్వా పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 1,764. 2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 226,769. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి గుజరాత్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో జనసంఖ్యాపరంగా డాంగ్ జిల్లా అత్యల్ప జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లాలలో ... గుర్తించబడింది. జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లా రూపొందించబడింది..
ప్లానింగ్ కమిషన్ నివేదికలను అనుసరించి డాగ్స్ జిల్లా అత్యంత వెనెబడిన జిల్లాగా గుర్తించబడుతుంది. జిల్లా సపుతర, వాఘై గ్రామాలు ప్రధానమైనవిగా భావిస్తున్నారు.
.

## చరిత్ర
స్వాతంత్ర్యానికి ముందు డాంగ్‌కు సంబంధించిన 5 గిరిజన రాజులకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి మధ్య పలు యుద్ధాలు జరిగాయి. డాంగ్ చరిత్రను అనుసరించి లష్కారియా అంబా వద్ద జరిగిన యుద్ధం పెద్దదిదిగా భావించబడింది. ఈ యుద్ధంలో గత డాంగ్ గిరిజనరాజులు కలిసి ఈ ప్రాంతాన్ని బ్రిటిష్ నుండి రక్షించారు. బ్రిటిష్‌వారు దెబ్బతిని గిరిజన రాజులతో రాజీకి కుదుర్చుకున్నారు.
1842 కురుచుకున్న ఒప్పందం తరువాత బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రాంతంలోని అరణ్యంలో సహజసంపదను ఉచితంగా వాడుకోవడం ప్రారంభించారు. అంతకు ముందు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఇలా వాడుకోవడానికి గిరిజన ప్రభువులకు 3,000 వెండినాణ్యాలు కప్పం ఇస్తూ వచ్చారు. ఈ రాజులు ప్రస్తుతం భారతప్రభుత్వం నుండి రాజభరణం అందుకుంటున్నారు. 1970లో రాజభరణాలు రద్దు చేయబడినప్పటికీ వీరికి మాత్రం భరణం ఇపాటికీ అందించబడుతుంది. రాజభరణం రాజకుటుంబాల ప్రధాన ఆదాయపు వనరుగా ఉంది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ఒప్పందాన్ని భారతప్రభుత్వం రద్దు చేసింది. ప్రతిసంవత్సరం గిరిజన రాజులు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నుండి కప్పం అందికోవడానికి అలంకృత రథాలలో గిరిజన నృత్యబృందాలతో అహ్వా వద్ద సమావేశమౌతారు. పురాతన భారతీయ శిశాసనాలలో డాంగ్‌ను దండ్ అరణ్యక (వెదురు అరణ్యం) అని పిలిచేవారు. 
* దహేర్, లింగ, గడ్వి, వసుమ, పింపి.

## ఆర్ధికం
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో డాంగ్స్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న గుజరాత్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## సరిహద్దులు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:గుజరాత్ జిల్లాలు
గాంధీనగర్ జిల్లా

thumb|అదాలజ్ స్టెప్‌వెల్

గుజరాత్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో **గాంధీనగర్** జిల్లా ఒకటి. గాంధీనగర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 649 చ.కి.మీ. 1964లో గాంధీనగర్ జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. 2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 1,334,455. .
* జిల్లాలో 3 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి:- చంద్ఖేడా, మొటెర, ఆదలా.
* జిల్లాలో 4 తాలూకాలు ఉన్నాయి:- గాంధీనగర్, కాలోల్ ఐ.ఎన్.ఎ., దహెగం, మనస (గుజరాత్)
* జిల్లాలో 216 గ్రామాలు ఉన్నాయి.

## సరిహద్దులు
జిల్లా ఈశాన్య సరిహద్దులో సబర్‌ కాంతా జిల్లా, ఆరవల్లి జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో ఖేడా జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో అహమ్మదాబాదు జిల్లా, వాయవ్య సరిహద్దులో మహెసనా జిల్లా ఉన్నాయి.

## ప్రయాణ సౌకర్యాలు
జిల్లా సర్ఖెజ్ - గాంధీనగర్ రథారిమార్గం, అహమ్మదాబాదు- వదోదరా రహదారులతో అనుసంధానమై ఉంది. ఇవి గుజరాత్ మధ్యభాగంలో వాణిజ్యకూడళ్ళుగా ఉన్నాయి.

## నైసర్గికం
గాంధీనగర్ నగరం పంజాబు రాష్ట్ర చండీగఢ్ నగరంలా చక్కాగా ప్రణాళికాబద్ధంగా నిర్మించబడింది. ఇది ఒకచదరపు మీ వైశాల్యం ఉన్న 30 విభాగాలుగా ఉంది. ఒక్కో విభాగంలో ఒక్కోక ప్రాథమిక పాఠశాల, ఒక మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నత పాఠశాల, ఒక మెడుకల్ డిస్పెంసరీ, ఒక నిర్వహణా కార్యాలయం ఉంటుంది. 
.

## ఆర్ధికం
గాంధీనగర్ సమీపంలో ఐ.టి సంస్థలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో టాటా కంసల్టెంసీ, సైబేజ్ వంటి సంస్థలు ఉన్నాయి. ఇంఫోసిటీలో పలు కపనీలు కార్యాలయాలు ఆరభిస్తున్నాయి. జిల్లాలో క్రీడాకారులు కూడా అధికంగా ఉన్నారు. జిల్లాలో ప్రధాన ఆలయ సమూహం అయిన అక్షరధాం ఉంది.

## విధ్య
గాంధీనగర్‌లో పలు విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి. దీరూభాయ్ అంబానీ ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఐ.సి.టి, ఎంటర్‌ప్రీనర్‌షిప్ డెవెలెప్మెంట్ ఇంస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా, ఇండియన్ ప్లాస్మా రీసెర్చ్ ఇంస్టిట్యూట్, గుజరాత్ లా యూనివర్శిటీ ఉన్నాయి. గాంధీనగర్ విద్యావిధానం గుజరాత్‌లో ప్రథమ స్థానంలో ఉంది. అక్షరాస్యత 87.11%. గాంధీ నగర్ గుజరాత్ హృదయంగా ప్రస్తుతించబడుతుంది.

## 2001 లో గణాంకాలు

2001లో జిల్లా అక్షరాస్యత 76.5% ఉంది. 2011 నాటికి అక్షరాస్యత దాదాపు 10% అభివృద్ధి చెందింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* స్వామి నారాయణ్ మందిర్ వాస్నా సంస్థ
## సరిహద్దులు

## మూలాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:1964 స్థాపితాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:గుజరాత్ జిల్లాలు
ఖేడా జిల్లా

గుజరాత్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో **ఖేడా** జిల్లా (గుజరాత్: ખેડા જિલ્લો) ఒకటి. నాడియా పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది.
thumb|డాకోర్ కృష్ణ దేవాలయం

## [[2011]] లో గణాంకాలు

## సంస్కృతి
డాకర్ డాకొర్‌లో " రణచోర్ క్రిష్ణ " ఆలయం ఉంది. జిల్లాలో వద్తల్, బొచసన్, నడియాద్ వంటి ఆలయప్రధాన పట్టణాలు ఉన్నాయి. 
### ప్రముఖులు
* గోవర్ధన్‌రాం త్రిపాఠి (1855 - 1907) నవలా రచయిత, నడియాద్‌లో జన్మించాడు.
* మణిలాల్ నంబూద్రి (1858-1907) రచయిత, ఫిలాసఫర్. నడియాద్‌లో జన్మించాడు.
* రవ్జీ పటేల్ (1939-1968) ఆధునిక వాది, నవలా రచయిత. వల్లవ్‌పురాలో జన్మించాడు.

* దేవ్‌సిన్హ్ చౌహాన్ - రాజకీయ నాయకుడు

## భారతీయ జురాసిక్ పార్క్ - బలాసినోర్
1980లో శిలాజశాస్త్రవేత్తలు జిల్లాలోని బలాసినోర్ వద్ద నిర్వహించిన క్రమానుగతమైన జియోగ్రాఫికల్ సర్వేలో ఈప్రాంతంలో జురాసిక్ ఎముకలు, శిలాజాలను కనుగొన్నారు. ఈ శిలాజాలు సమీపంలోని గ్రామాలలో ఆసక్తిని రేకెత్తించింది. అనేకమంది గ్రామీణులు శిలాజ గ్రుడ్లను వారి గృహాలలో ఉంచి పూజించడం మొదలు పెట్టారు. తతువాత జరిగిన యథార్థ పరిశోధనలలో లభించిన డైనోజర్ గుడ్లు, ఎముకలు, అష్తిపంజరం ప్రస్తుతం కొలకత్తా మ్యూజియంలో భధ్రపరచబడి ఉన్నాయి. ఇవి ప్రస్తుతం పలు శస్త్రవేత్తల బృందాలను, పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి.
బలాసినొర్‌లో లభించిన డైనోసర్ శరీరభాగాలను కలిపి చూసిన శాస్త్రఙలు ప్రంపన్ంలో డైనాసర్లు అత్యధికంగా నివసించిన ప్రాంతాలలో గుజరాత్ ఒకటని విశ్వసిస్తున్నారు. ఇక్కడ కనీసం 13 జాతుల డైనోసర్లు నివసించాయని విశ్వసిస్తున్నారు. ఇవి 100 మిలియన్ల నాటివని సుమారు 66 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం అవి పూర్తిగా అంతరించాయని భావిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఉన్న మెత్తటి మట్టి గ్రుడ్లను జంతువుల నుండి రక్షించిందని భావిస్తున్నారు. అందువలన ఈప్రాంతంలో సురక్షితమైన గ్రుడ్ల శిలాజాలు లభించాయి. ఫ్రాన్స్‌లోని ఎయిక్స్ భూభాగంలో లభించిన డైనోసర్ గ్రుడ్ల శిలాజాలు తరువాత గుజరాత్‌లో లభించిన డైనోసర్ గ్రుడ్ల శిలాజాలు ప్రపంచంలో ఉత్తమమైనవని భావిస్తున్నారు. 
* డైనోజర్ శిలాజాలు పర్యాటక అధికారులను ప్రోత్సహించి గుజరాత రాష్ట్రంలో " డైనోజర్ టూర్ "ని ఏర్పాటు చేసేలా చేసింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* గలతేశ్వర్ ఆలయం

## సరిహద్దులు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

* Official site 
* http://www.onefivenine.com/india/villag/Kheda List of places in Kheda
* ''Glorious India'' website.

వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:గుజరాత్ జిల్లాలు
దాహోద్ జిల్లా

thumb|రతన్‌మహల్ జలపాతం

గుజరాత్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో దాహేద్ జిల్లా ఒకటి. దాహేద్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 3,642.జిల్లా పశ్చిమ భారత భూభాగంలో ఉంది.
2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 21,26,558. జనసాంధ్రత 583 (చ.కి.మీ). గతంలో ఈ ప్రాంతం పంచ్‌మహల్స్ జిల్లాలో భాగంగా ఉండేది.
1997 అక్టోబరు 2 న పంచ్‌మహల్స్ జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరుచేసి ఈ జిల్లా రూపొందించబడింది.
 
## చరిత్ర
జిల్లాలో గతకాలపు రెండు బిర్లా (దేవ్‌గఢ్) సంజెలి, రాజాస్థానాలు ఉన్నాయి. అదనంగా సునత్ రాజాస్థానంలోని (రాంపూర్) ఫతేపూర్ తాలూకా. వీటితో పూర్వపు రంచ్‌మహల్స్‌కు చెందిన రెండు దాహోద్, ఝాలోద్ రాజమహల్స్ ఉన్నాయి. 2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లాలోని 8.99% ప్రజలు నగరాలలో నివసిస్తున్నారు. 

## సరిహద్దులు
జిల్లా పశ్చిమ పశ్చిమ సరిహద్దులో పంచ్‌మహల్స్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో చోటా ఉదయపుర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో ఝాబౌ జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని అలిరాజ్పూర్ జిల్లా, ఉత్తర, ఈశాన్య సరిహద్దులో రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని బన్‌స్వార జిల్లాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో అధికంగా గ్రామీణ ప్రజలు ఉన్నారు. వీరిలో అధికంగా గిరిజనప్రజలు ఉన్నారు. గిరిజనులలో అధికులు భిల్లులు ఉన్నారు. దావూదీ " భోరా సెక్ట్ ఆఫ్ ముస్లింస్ ఇండియా "లో దాహేద్ జసంఖ్యాపరంగా రెండవ స్థానంలో ఉంది.

## విభాగాలు
జిల్లాలోని తాలూకాలు :- 
* దహొద్
* ఝలోద్
* దెవ్గధ్ (భరీ) .
* గర్భద.
* లింఖెద.
* ఫతెహ్పుర
* ధంపుర్
## పేరువెనుక చరిత్ర
అసలైన పేరు దోహద్. తరువాత ఇది దాహేద్‌గా రూపాంతరం చెందింది. ఇక్కడ ఉన్న దాహేద్ కోటలోని మసీదులో ఔరంగజేబు జన్మించాడని భావిస్తున్నారు. 1963లో ఇక్కడ పాలిటెక్నిక్ కాలేజి నిర్మించబడింది. దీనిని గత ప్రధానమంత్రి మొరార్జీ దేశాయ్ స్థాపించాడు. ఇప్పుడిక్కడ ప్రభుత్వ డిగ్రీ కాలేజ్ , ఇంజనీరింగ్ కాలేజ్ స్థాపించబడ్డాయి.
 డిగ్రీ కాలేజ్ గుజరాత్ యూనివర్శిటీ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది.

## ఆర్ధికం
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో దాహేద్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న గుజరాత్ రాష్ట్ర 6 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

* శివాలయం, బావ్కా

## సరిహద్దులు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

* Dahod Online 

## మూలాలు

వర్గం:గుజరాత్ జిల్లాలు
వర్గం:1997 స్థాపనలు
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
నవ్‌సారి జిల్లా

thumb|దండి సమీపంలో జాతీయ ఉప్పు సత్యాగ్రహ స్మారకం

గుజరాత్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో **నవ్‌సారి** జిల్లా ఒకటి. నవ్‌సారి పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 2,211 చ.కి.మీ. 2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 1,229,250

## దుధియా తలాయో
దుధియా తలాయో గతంలో ఒక సరోవరం. ప్రస్తుతం ఇది ప్రధాన షాపింగ్ కేంద్రంగా మార్చబడింది. దుధియా తలాయో సమీపంలో ప్రబల నేత్రచికిత్సాలయం ఉంది. దుధియా తలాయో 1970లో నిర్మించబడింది. దుధియా తలాయో మీద " ఆషాపూరీ ఆలయం " నిర్మించబడింది. దుధియా తలాయో కొంతభాగం " జి.ఎన్ టాటా మెమోరియల్ ట్రస్ట్ "కు ఇవ్వబడింది. వారు ఈ సరసును పూడ్చి ఇక్కడ ఒక అందమైన అడిటోరియం నిర్మించారు. ఇక్కడ సభలు, కళాప్రదర్శనలు నిర్వహించబడుతున్నాయి. దీనిని టాటా మెమోరియల్ హాల్ అని పిలువబడుతుంది.

## సంస్కృతి
నవ్సారిలో పెద్దసంఖ్యలో జొరోయాస్ట్రియన్ సముదాయానికి చెందిన ప్రజలు ఉన్నారు. 
### ప్రముఖులు
* డాక్టర్ దాదాభాయ్ నౌరోజి (మంత్రి) 
* జంషద్‌జి టాటా, టాటా గ్రూప్ కంపెనీల స్థాపకుడు, ఇక్కడ జన్మించారు.
* జె. ఎన్. టాటా జన్మస్థలాన్ని టాటా గ్రూప్ ఫ్యాక్టరీ శాఖ స్మారక చిహ్నంగా పరిరక్షిస్తూ ఉంది.
* నవ్‌సారిలో ఉన్న " వైభవ్ పబ్లిక్ లైబ్రరీ " నగరంలో ఉన్న ప్రముఖ ప్రభుత్వాలలో ఒకటిగా గిర్తినబడుతుంది.
* మహరాజ్ రాణా గ్రంథాలయం (తరోటాబజార్, మొటఫాలియా, నవ్‌సార్) ఇక్కడ జొరోయాస్ట్రియన్ సమూహానికి చెందిన వ్రాతప్రతులు భద్రపరచబడి ఉన్నాయి.

### ఆర్ధికం
* నగరంలో వజ్రాల వ్యాపారం అభివృద్ధి చెందిన కారణంగా నగరం వ్యాపారకూడలిగా కూడా అభివృద్ధి చెందింది.
* నగరంలో " జహంగీర్ టాకీస్ " పురాతన సినిమా థియేటర్‌గా గుర్తించబడుతుంది. 
* నవ్‌సారిలో ఉన్న క్లాక్ టవర్ నగరానికి ఒక గుర్తింపు చిహ్నంగా ఉంది. ఈ గడియార గోపురానికి సమీపంలో సమీపంలో పురాతన పోస్ట్ ఆఫీస్ ఉంది. నవసారి పోస్టల్ కోడ్ 396445.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## అడ్మినిస్ట్రేటివ్ విభాగాలు
నవసారి జిల్లా 5 తాలుకాలు విభజించబడింది:
* నవ్‌సారి
* జలల్పొరె
* గందేవి
* చిక్లి
* చెర్గం
* బంస్డా

### ప్రాంతాలు, కళాశాలలు
* లేట్గి.సి పటేల్ విద్యాలయ నవసారి వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం
* బి.పి బరీ సైన్స్ కాలేజ్
* సొరాబ్జీ బుర్జొర్జి గర్ద ఆర్ట్స్ కాలేజ్
* పి.కె. పటేల్ కామర్స్ కళాశాల 
* నవసారి లా కాలేజ్
* కామర్స్ & మానేజ్మెంట్ యొక్క నరన్లల కాలేజ్
* టెక్నాలజీ మహాత్మా గాంధీ ఇన్స్టిట్యూట్ అండ్ రీసెర్చ్ సెంటర్
* దైవ పబ్లిక్ స్కూల్ చప్రా రోడ్ దంతెజ్ నవసారి
* ఏడవ రోజు అడ్వెంటిస్ట్ (ఎస్.డి.ఎ ) హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్, విజల్పొరె, నవసారి
* సవితబెన్ గిర్ధర్లల్ మనెక్చంద్ షిరొఇయ ఇంగ్లీష్ స్కూల్, చ్చప్రా రోడ్, నవసారి
* బాయి నవజ్బై టాటా గర్ల్స్ ఉన్నత పాఠశాల, దస్తూర్- వద్ నవసారి
* సేథ్ ఏ.ఆర్.జె.జె హై స్కూల్
* షేథ్ పురుషొత్తందస్ హర్జివందస్ విద్యాలయ (సన్స్కర్ భారతి)
* డి.కె.టాటా హై స్కూల్
* నవసారి హై స్కూల్, నవసారి.
* దీంబై దాబూ గర్ల్స్ హై స్కూల్
* సెయింట్ అస్సిసి కాన్వెంట్ హై స్కూల్ యొక్క ఫ్రాన్సిస్
* విద్యా కుంజ్
* సర్ సి.జె.ఎన్.జెడ్. మదరస ఉన్నత పాఠశాల 
* సేథ్ ఐ.ఎం.బనత్వల ఉన్నత పాఠశాల
* ఆశ్రమం శాల (భక్తష్రం)
* షేథ్ హీరాలాల్ చ్హొతొలల్ పరేఖ్, నవసారి హై స్కూల్
* ఎ.బి.హెచ్.హైఘ్స్కూల్ (అఖిల్ హింద్ మహిళా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల)
* ఆర్.డి. పర్జపప్తి ఉన్నత పాఠశాల వాసన్
* ఎ.బి. హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్.
* సవితబెన్ గిర్ధర్లల్ మయచంద్ షిరొఇయ సీనియర్ సెకండరీ స్కూల్ జొగ్వద్ లో 
* ఆయేషా సిద్దిఖ్ స్కూల్ (ప్రైవేట్ ప్రాథమిక పాఠశాల)
* శ్రీ ఎస్.ఆర్.ఎం.ఎం. విద్యాలయ, వంకల్ 
* లేట్ జి.సి పటేల్ విద్యాలయ

## సరిహద్దులు

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:గుజరాత్ జిల్లాలు
రాజ్‌కోట్ జిల్లా

గుజరాత్ రాష్ట్ర 33 జిల్లాలలో **రాజకోట్** జిల్లా (గుజరాతీ: રાજકોટ જિલ્લો) ఒకటి. రాజకోట్ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. రాష్ట్రంలోని అభివృద్ధి చెందిన జిల్లాలలో ఇది మూడవ స్థానంలో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 11203 చ.కి.మీ.
## సరిహద్దులు
రాజకోట్ జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో మోర్బి జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో సురేంద్రనగర్ జిల్లా, బోతాద్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో జునాగఢ్ జిల్లా, అమ్రేలి జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో పోర్‌బందర్ జిల్లా, జునాగఢ్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.

## పేరువెనుక చరిత్ర
జిల్లాకేంద్రం రాజకోట్ నగరం పేరు మీదుగా జిల్లా రూపొందించబడింది. 1610లో రాజకోట్ రాజ్యస్థాపనలో భాగస్వామ్యం వహించిన సంధి పేరుతో రాజకోట్ నగరం స్థాపించబడింది.

## భౌగోళికం
జిల్లా 23°08' North latitude and 20º58' ఉత్తర అక్షాంశం, 71º40' తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లాలో అనుకూలమైన వాతావరణం ఉంటుంది. మార్చి నుండి జూన్ వరకు వేసవి ఉంటుంది. వేవి ఉష్ణోగ్రతలు 20 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ నుండి 40 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ వరకు ఉంటుంది. జూలై నుండి సెప్టెంబరు వరకు వర్షాలు కురుస్తుంటాయి. సరాసరి వార్షిక వర్షపాతం 550 మి.మీ.
అక్టోబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు శీతాకాలం ఉంటుంది.

### వాతావరణం

## విభాగాలు
* జిల్లాలో 14 తాలూకాలు ఉన్నాయి మలియ మియన, మొర్బి, వంకనేర్, తంకర, పద్ధరి, లోధిక, ఢొరజి, రాజ్కోట్, జామ్ కందొర్న, ఉప్లెత, జెత్పూర్, కోట్డా సంగని, జస్దన్, గొండాల్.
* రాజకోట్ జిల్లాలో ఉన్న గ్రామాలలో పంచ్‌పిప్ల గ్రామం ఒకటి.
* 8 అసెంబ్లీ నియోజక వర్గాలు ఉన్నాయి : రాజ్కోట్ ఈస్ట్, రాజ్కోట్ వెస్ట్, రాజ్కోట్ సౌత్, రాజ్కోట్ రూరల్, జస్డన్, గొండాల్, జెత్పూర్, ధోరజ్.
* తంకర, వంకనేర్, రాజ్కోట్ ఈస్ట్, రాజ్కోట్ వెస్ట్, రాజ్కోట్ సౌత్, రాజ్కోట్ గ్రామీణ, జస్డన్ నియోజక వర్గాలు పోర్‌బందర్ పార్లమెంటు నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్నాయి. మోర్బి కచ్ పార్లమెంటు నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది.

## ప్రయాణవసతులు
* రాజకోట్ నగరంలో ఉన్న రాజకోట్ విమానాశ్రయం నుండి ముంబయికి వాయుమార్గంలో చేరుకోవచ్చు. 
* జిల్లాలో ఉన్న ఒకేఒక నౌకాశ్రయం " పోర్ట్ ఆఫ్ నవల్కి " . ఇది గల్ఫ్ ఆఫ్ కచ్ నైరుతీ దిశలో ఉంది.
* జాతీయ రహదారి 8 ఎ జిల్లాను మోర్బి, కండ్లలతో అనుసంధానిస్తుంది. జాతీయ రహదారి 8 బి రాజకోట్‌ను పోర్‌బందర్‌తో అనుసంధానిస్తుంది. జాతీయ రహదారి 8 డి జిల్లాను జత్పూర్, జునాగఢ్ లతో అనుసంధానిస్తుంది.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

2001 గణాంకాలను అనుసరించి 3,169,881. వీరిలో నగరప్రాంతంలో నివసించిన ప్రజలు 51.29% . అక్షరాస్యత 74.85%.

## సంస్కృతి

### సుప్రసిద్ధ వ్యక్తులు
* ధూమకేతు (1892-1965) రచయిత.లో వీర్పుర్ (రాజ్కోట్) 
* మహాత్మా గాంధీ:లో పోర్బందర్ లో జన్మించిన మహాత్మా గాంధీ రాజ్కోట్ లో పెరిగారు. తన జీవితంలో చాలా భాగం రాజ్కోట్‌లో గడిపి రాజ్‌కోటను దాదాపు తన శాశ్వత నివాసంగా 
గడిపాడు.

## సరిహద్దులు

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
* Rajkot district collectorate website 
* Places in Rajkot

వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:గుజరాత్ జిల్లాలు
గుర్‌గావ్ జిల్లా

హర్యానా రాష్ట్రం లోని 22 జిల్లాలలో **గుర్‌గావ్** జిల్లా (హిందీ: गुड़गाँव ज़िला); (పాలీ:ਗੂੜਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ఒకటి. గుర్‌గావ్ పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా జనసంఖ్య 16,60,289. వీరిలో హిందువులు 10,26,542, ముస్లిములు 6,17,918 (37.21%), సిక్కులు 6,672 ఉన్నారు. హర్యానా రాష్ట్ర దక్షిణ ప్రాంత జిల్లాలలో గుర్‌గావ్ జిల్లా ఒకటి.

## సరిహద్దులు

## భౌగోళికం
జిల్లాలో ఆరావళి పర్వతాలలోని పలు చిన్న పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి.

## విభాగాలు

## పరిశ్రమలు
గుర్‌గావ్ జిల్లాలోని గుర్‌గావ్ నగరం, మనెసర్, రోజ్క మెయో ప్రాంతాలలో పలు పరిశ్రమలు, కార్యాలయాలు ఉన్నాయి.

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## బయటి లింకులు
*  Official Web Site of District Gurgaon, Haryana

## ములాలు

వర్గం:Villages in Gurgaon district

వర్గం:వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధి నిధులు పొందుతున్న జిల్లాలు
వర్గం:హర్యానా జిల్లాలు
కర్నాల్ జిల్లా

హర్యానా రాష్ట్రం లోని 22 జిల్లాలలో **కర్నాల్** జిల్లా (హిందీ: करनाल जिला, పంజాబీ: ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲਾ) ఒకటి. కర్నాల్ నగరం ఈ జిల్లాకు కేంద్రం. జిల్లా లోని ఇతర ప్రధాన నగరాలు అస్సంధ్, ఘరౌండా, నిలోఖెరి, ఇంద్రి, జుండ్ల. ఈ జిల్లా రోహ్‌తక్ డివిజనులో భాగంగా ఉంది.

## చరిత్ర
కర్నాల్ జిల్లా ప్రాంతం పంజాబు రాష్ట్ర జిల్లాలలో ఒకటిగా ఉండేది. 1966 నవంబరు 1 న హర్యానా రాష్ట్రం రూపొందించిన సమయంలో ఇది హర్యానా రాష్ట్రంలో జిల్లాగా చేరింది. తరువాత 1973 జనవరి 26 న ఈ జిల్లా లోని కొంత భూభాగాన్ని విడదీసి కురుక్షేత్ర జిల్లాను ఏర్పాటు చేసారు. 1989 నవంబరు 1 ఈ జిల్లా లోని మరో కొంత భూభాగం వేరిచేసి కైతల్ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసారు. 1991 జూలై 24 న ఈ జిల్లాలో పానిపట్ కలుపబడి తిరిగి 1992 జనవరి 1 తిరిగి వేరుచేయబడింది.

## పేరువెనుక చరిత్ర
ఈ ప్రాంతం మహాభారతంతో సంబ్ంధించబడి ఉంది. ఇది కర్ణుడి నివాస స్థానంగా ఉండేదని విశ్వసించబడి ఉంది.

## భౌగోళికం
కర్నాల్ జిల్లా యమునానది పశ్చిమతీరంలో ఉంది కనుక యమునానది జిల్లాకు తూర్పు సరిహద్దుగానూ హర్యానా, ఉత్తర ప్రదేశ్ ఉంది. కర్నాల్, పానిపట్ జిల్లాలు 29 09' 50", 29 50' ఉత్తర అక్షాంశం, 76 31' 15", 77 12' 45" తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా సముద్రమట్టానికి 240మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 1967చ.కి.మీ, 2001 గణాంకాలను అనుసరించి జనసంఖ్య 1,274,183. జిల్లా ఉత్తర వాయవ్య సరిహద్దులో కురుక్షేత్ర జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో జింద్, కైతాల్ జిల్లాలు, దక్షిణ సరిహద్దులో 
పానిపట్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో ఉత్తర్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఉన్నాయి. భౌగోళికంగా జిల్లా గంగా సింధు మైదానంలో భాగంగా ఉంది. అంతేకాక జిల్లాలో పశ్చిమ యమునా కాలువలు ఉన్నాయి. పశ్చిమ కాదర్ నుండి బంగర్ ప్రాంతం ఆరంభం ఔతుంది.

## విభాగాలు
### విభాగాల వివరణ

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## వెలుపలి లింకులు
* Karnal district website 

## మూలాలు


వర్గం:హర్యానా జిల్లాలు
కైతల్ జిల్లా

హర్యానా రాష్ట్రం లోని 22 జిల్లాలలో కైతల్ జిల్లా (హిందీ:कैथल जिला), (పంజాబీ: ਕੈਥਲ ਜਿਲਾ) ఒకటి. కైతల్ పట్టణం ఈ జిల్లాకు కేంద్రం. జిల్లా వైశాల్యం 2,317 చ.కి.మీ. జనసంఖ్య 9,46,131. ఈ జిల్లా అంబాలా డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది.1989 నవంబరు 1 న ఈ జిల్లా ఉనికి లోకి వచ్చింది.

## విభాగాలు
### విభాగాల వివరణ

## [[2001]] లో గణాంకాలు

## వెలుపలి లింకులు
*Kaithal district, official website

## మూలాలు

వర్గం:Kaithal district
వర్గం:1989 స్థాపితాలు
వర్గం:హర్యానా జిల్లాలు