open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కహ్న్ సింగ్ నాభా

**భాయ్ కహ్న్ సింగ్ నాభా** (1861 ఆగస్టు 30 – 1938 నవంబరు 24) నిర్మలా సిక్కు శాస్త్రజ్నుడు, విజ్ఞాన సర్వస్వకర్త. ఆయన రాసిన మహాన్ కొశ్ తన తరువాతి తరాల పండితులకు ఆదర్శంగా నిలిచింది. సింగ్ సభా ఉద్యమంలో ప్రభావవంతమైన పాత్ర పోషించారు.

## జీవిత సంగ్రహం
పటియాలా లోని సబాజ్ బనెరాలో నరైన్ సింగ్, హర్ కౌర్ లకు 1861 ఆగస్టు 30న జన్మించారు కహ్న్ సింగ్. 1861లో దేరా నభాలోని  బాబా అజయ్ పాల్ సింగ్ గురుద్వారాకు కహ్న్ తాత సరూప్ సింగ్ తరువాత అధికారి అయ్యారు ఆయన తండ్రి. కహ్న్ సింగ్ కు ముగ్గురు తమ్ముళ్ళు, ఒక చెల్లెలు ఉన్నారు.

ఆయన పాఠశాలలకు, కళాశాలలకు వెళ్ళి చదువుకోలేదు కానీ స్వంతంగా చాలా పుస్తకాలు చదువుకున్నారు. 10వ సంవత్సరం  వచ్చేటప్పటికీ గురు గ్రంథ్ సాహిబ్, దశమ్ గ్రంథ్ పుస్తకాలు చదివేశారు. నాభాలో స్థానిక పండితుల వద్ద సంస్కృత గ్రంథాలు నేర్చుకున్నారు కహ్న్ సింగ్. ఢిల్లీ లో పర్షియన్, మావల్వా భాషలు చదువుకున్నారు.

రెండేళ్ళు పర్షియన్ భాషలో చదువు కొనసిగించిన తరువాత, 1883లో సింగ్ సభా ఉద్యమంలో భాగంగా సుధారక్ ను ప్రచురించడంలో భాయ్ గురుముఖ్ సింగ్ కు సహాయం చేశారు కహ్న్ సింగ్. 1887లో నాభా రాజ్య ఉత్తరాధికారి రిపుదమన్ సింగ్ కు చదువు చెప్పడానికి నియమించబడ్డారు ఆయన. ఆ తరువాత నభా రాష్ట్ర హైకోర్టు జడ్జి మహారాజా హీరా సింగ్ కు పర్సనల్ సెక్రెట్రీగా పనిచేశారు కహ్న్ సింగ్. 1915-1917 మధ్యకాలంలో పటియాలా రాష్ట్రానికి కూడా  సేవలందించారు ఆయన.

1885లో సిక్కు మతం గురించి ది సిక్ రిలిజియన్ పేరుతో ఆరు వాల్యూంలు రాసిన మాక్స్ ఆర్థర్ మక్యౌలిఫ్ఫెను కలిశారు కహ్న్ సింగ్. అప్పట్నుంచీ వారిద్దరూ మంచి స్నేహితులయ్యారు. ఆ పుస్తకం రాయడంలో మాక్స్ కు కహ్న్ సింగ్ సహాయం చేశారు. ఆ పుస్తకాన్ని ప్రచురించినపుడు కహ్న్ సింగ్ కే కాపీహక్కులు లభించాయి.

## రచనలు
సిక్కు మతాన్ని అర్ధం చేసుకోవడానికి ఆయన రాసిన గురుమత్ ప్రభాకర్, గురుమత్ సుధాకర్ పుస్తకాలు ఇప్పటికీ దానిని చదువుతుంటారు. ఆయన రాసిన సిక్కు విజ్ఞాన సర్వస్వం మహాన్ కోశ్ పుస్తకం మాస్టర్ పీస్ గా నిలిచింది. ఖల్సా గజట్టే పత్రికను నడిపేవారు ఆయన. ఖల్సా అక్బర్ వారపత్రికను స్థాపకుల్లో ఒకరు కహ్న్. 1822 నుండి 1911 మధ్య ఆయన రాసిన ప్రముఖ పుస్తకాలు:
* రాజ్ ధరమ్- మహారాజా హీరా సింగ్ దగ్గర పనిచేసినప్పుడు కహ్న్ సింగ్ రాసిన మొదటి పుస్తకం. ఈ పుస్తకాన్ని ప్రభుత్వం స్వంత  ఖర్చులతో ప్రచురించారు.
* * *హమ్ హిందూ నహీ - 1898లో మొదటి సారి ప్రచురించారు ఈ పుస్తకాన్ని. ఈ పుస్తకాన్ని ముందు హిందీ భాషలో రాసి,  తరువాత పంజాబీ భాషలోకి అనువదించారు.
* గురుమత్ ప్రభాకర్-1898లో ప్రచురించారు.
* గురుమత్ సుధాకర్-1899లో ప్రచురించారు.
* సద్ పరమార్ధ్
* గురుచంద్ దివాకర్* *
* గురు శబ్ధాలంకార్
* రూప్ దీప్ పింగల్
* గురు శబద్ రత్నాకర్ మహాన్ కోశ్ - సిక్కు విజ్ఞాన సర్వస్వం
* గురుమత్ మర్తాండ్
* గురు మహిమా సంగ్రహ్
* అనేకర్థక్* *కోశ్
* నామ్ మాలా కోశ్

## మూలాలు

వర్గం:1861 జననాలు
వర్గం:1938 మరణాలు
వర్గం:సిక్కు మతం
బోలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం

**బోలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం** 1088 లో స్థాపించబడింది, ఇది ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి విశ్వవిద్యాలయం, అత్యంత పురాతనమైనది. ఇది ఇటలీ లోని బోలోగ్నా లో ఉంది. ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి సంబంధించి దానియొక్క 11 పాఠశాలల్లో 85,500 మంది విద్యార్థులు ఉన్నారు. ఇది రావెన్న, ఫొర్లి, సిసెనా, రిమినిలలో క్యాంపస్ లను, అర్జెంటీనా రాజధాని బ్యూనస్ ఎయిరెస్ లో శాఖ కేంద్రాన్ని కలిగివుంది..

## ప్రపంచ ర్యాంకింగ్స్
2010 లో QS వరల్డ్ యూనివర్సిటీ రాంకింగ్స్ ప్రకారం బోలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం ప్రపంచంలో 176వ, ప్రపంచ చట్టంలో 32వ స్థానాన్నికలిగివున్నది. 2013 వరకు THE-QS ర్యాంకింగ్స్ యొక్క అవలోకనం:

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు
వర్గం:బోలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం
అవతార్ అంతరిక్ష నౌక

**అవతార్ (**"ఏరోబిక్ వెహికిల్ ఫర్ ట్రాన్స్‌ అట్మాస్ఫెరిక్ హైపర్‌సోనిక్ ఏరోస్పేస్ ట్రాన్స్‌పోర్టేషన్ - **A**erobic **V**ehicle for Transatmospheric Hypersonic **A**erospace **T**r**A**nspo**R**tation") భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ చేపట్టిన ఒక అధ్యయనం. విమానంలాగా క్షితిజ సమాంతరంగా గాల్లోకి లేచి, అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళి, తిరిగి వెనక్కు వచ్చి విమానంలాగే కిందికి దిగే అంతరిక్ష నౌక సాధ్యాసాధ్యాలను అధ్యయనం చేసే ప్రాజెక్టు ఇది. తక్కువ ఖర్చుతో సైనిక, వాణిజ్య ఉపగ్రహాలను  భూ నిమ్న కక్ష్యలోకి పంపించడం ఈ ప్రాజెక్టు భావన. 2001 తరువాత ఈ విషయమై పురోగతి లేదు.

భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ చేపట్టిన పునర్వినియోగ వాహక నౌక అభివృద్ధి ప్రాజెక్టుకూ దీనికీ సంబంధం లేదు.

## భావన

సాంప్రదాయిక విమానాశ్రయాల నుండి అంతరిక్ష నౌకను ప్రయోగించడం ఈ భావనలోని ఉద్దేశం. అవతార్ భావనను మొట్టమొదటిసారి 1998 మే లో బెంగళూరులో  జరిగిన ఏరో ఇండియా ఎక్జిబిషన్‌లో ప్రకటించారు.

అవతార్ 25 టన్నుల బరువుంటుంది. ఇందులో 60% వరకూ ద్రవ హైడ్రోజెన్ ఇంధనమే. అంతరిక్షంలో ఈ ఇంధనం మండటానికి అవసరమైన ఆక్సిజన్‌ను, వాతావరణంలో ప్రయాణించేటపుడు గాల్లోంచి తీసుకుంటుంది. గాల్లోంచి ఆక్సిజన్‌ను వేరు చేసి దాన్ని ద్రవీకరించి, అంతరిక్షంలో వాడుకుంటుంది. తద్వారా, ప్రయోగ సమయంలోనే ఆక్సిజన్‌ను మోసుకువెళ్ళాల్సిన అవసరం ఉండదు. సూత్రప్రాయంగా సాంకేతిక  వివరాలు: భూ నిమ్న కక్ష్య లోకి తీసుకువెళ్ళగలిగిన పేలోడు 1,000 కి.గ్రా. 100 దాకా ప్రయోగాలు చెయ్యగలిగే సామర్థ్యం.

అవతార్, హైడ్రోజన్‌ను వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్‌నూ వాడి, టర్బో ర్యామ్‌జెట్ ఇంజన్ల ద్వారా గాల్లోకి లేచి ప్రయాణిస్తుంది. వాతావరణంలో ప్రయాణించే ఈ దశలో  నౌకలోని ఒక వ్యవస్థ వాతావరణంనుండి గాలిని పీల్చుకుని, దాన్నుండి ఆక్సిజన్‌ను వేరుచేసి, దాన్ని ద్రవీకరించి దాచుతుంది. తుది దశలో, అంతరిక్షంలో ప్రయాణించేటపుడు హైడ్రోజన్‌ను మండించేందుకు ఈ ఆక్సిజన్‌ను వాడుకుంటుంది. కనీసం వంద యాత్రలు జరిపేలా ఈ నౌకను డిజైను చేస్తారు.

## సాధ్యాసాధ్యాల అధ్యయనం
అవతార్ సాధ్యాసాధ్యాల అధ్యయనాన్ని 2001 లో డిఆర్‌డివో చేపట్టింది. ఇస్రోకు దీనితో సంబంధం లేదు. ఈ ఆధ్యయనానికి నేతృత్వం వహించిన ఎయిర్ కమోడోర్ రాఘవన్ గోపాలసామి 2001 జూలై 10 న అమెరికాలో జరిగిన ఒక కాన్ఫరెన్సులో దీని గురించి ఒక ప్రదర్శన చేసాడు. 1987లో అమెరికాకు చెందిన ర్యాండ్ కార్పొరేషన్ చేసిన ఒక ప్రచురణ నుండి అవతార్ భావన ఉద్భవించిందని ఆయన చెప్పాడు.

2001 తరువాత ఈ విషయమై అభివృద్ధి ఏమీ జరగలేదు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* పునర్వినియోగ వాహక నౌక

## మూలాలు వనరులు

వర్గం:ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహనాలు
వికాస్ రాకెట్ ఇంజను

**వికాస్**, భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ తయారు చేసిన ద్రవ ఇంధన రాకెట్ ఇంజను. 1970 ల్లో దీన్ని  లిక్విడ్ ప్రొపల్షన్ సిస్టమ్స్ సెంటర్ సంస్థలో అభివృద్ధి చేసారు. దీన్ని పిఎస్‌ఎల్‌వి లోను, జిఎస్‌ఎల్‌వి లోనూ  ఉపయోగిస్తున్నారు.

వికాస్ ఇంజనులో జింబాలింగ్ సామర్థ్యం ఉంది. ఎల్‌విఎమ్3 (జిఎస్‌ఎల్‌వి మార్క్ 3) యొక్క L110 కోర్ దశలో రెండు వికాస్ ఇంజన్లను వాడుతుంది. 

## సాంకేతిక వివరాలు
వికాస్ ఇంజను UDMH ఇంధనంగాను, ఆక్సీకరణిగా డై నైట్రోజెన్ టెట్రాక్సైడ్‌ను వాడి 725&nbsp;కిలోన్యూటన్ల థ్రస్టును ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీని ఛాంబరు ప్రెజరు  52.5 బార్. దీన్ని 58.5 బార్ ప్రెజరుకు పెంచి 800&nbsp;కిలో న్యూటన్ల థ్రస్టు ఉత్పత్తి చేసేలా మెరుగు పరచారు.

వికాస్ ఇంజను ఫ్రాన్సుకు చెందిన వైకింగ్ 4A ఇంజను సాంకేతికత నుండి లబ్ధి పొందింది. వికాస్ ఇంజనుకు  దాని కన్నా ఎక్కువసేపు మండే  సామర్థ్యం ఉంది.

## వివిధ రూపాలు

## బయటి లింకులు
* 
* India Today. IANS. 19 October 2015.&nbsp;

## మూలాలు వనరులు

వర్గం:ఇస్రో సాంకేతిక సంపత్తి
అచింట్ కోట్

**అచింట్ కోట్** (404) అన్నది అమృతసర్ జిల్లాకు చెందిన అమృతసర్- II తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 226 ఇళ్లతో మొత్తం 1135 జనాభాతో 342 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అమృతసర్ అన్నది 17 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 625, ఆడవారి సంఖ్య 510గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 553 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37642.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 636 (56.04%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 387 (61.92%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 249 (48.82%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది. 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది. 
* గ్రామంలో 1 "ప్రైవేట్ ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల"ఉంది.
* సమీప వైద్య కళాశాలలు (Attari) గ్రామానికి 5 కిలో మీటర్ల లోపే ఉంది.
* సమీప పాలీటెక్నిక్ లు (Attari) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలో మీటర్ల లోపే ఉంది.

## ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
* సమీప ఆసుపత్రి గ్రామానికి 10 కిలో మీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* సమీప పశు వైద్యశాలలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలో మీటర్ల లోపే ఉంది.

## తాగు నీరు
* శుద్ధి చేసిన కుళాయి నీరు గ్రామంలో ఉంది. 
* శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు గ్రామంలో ఉంది. 
* చేతిపంపుల నీరు గ్రామంలో ఉంది. 
* గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరు గ్రామంలో ఉంది. 
* నది / కాలువ నీరు గ్రామంలో లేదు
* చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరు గ్రామంలో లేదు

## పారిశుధ్యం

* తెరిచిన డ్రైనేజీ గ్రామంలో ఉంది. 
* డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది . 
* పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు. 
* స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లు గ్రామంలో లేదు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
* పోస్టాఫీసు గ్రామంలో లేదు. సమీప పోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 కిలో మీటర్ల లోపే ఉంది.
* మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి గ్రామంలో ఉంది.
* రైల్వే స్టేషన్లు గ్రామంలో లేదు. సమీప రైల్వే స్టేషను గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలో మీటర్ల లోపే ఉంది. 
* గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు. సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలో మీటర్ల లోపే ఉంది. 
* గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు. సమీప రాష్ట్ర హైవే గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలో మీటర్ల లోపే ఉంది.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
* ఏటియం గ్రామంలో లేదు. సమీప ఏటియంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలో మీటర్ల లోపే ఉంది. 
* వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు గ్రామంలో లేదు. 
* సహకార బ్యాంకు గ్రామంలో లేదు. 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం గ్రామంలో ఉంది. 
* వారం వారీ సంత గ్రామంలో లేదు. 
* వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామంలో లేదు.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
* అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది. 
* ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో ఉంది. 
* గ్రంథాలయం గ్రామంలో లేదు. సమీప గ్రంథాలయం గ్రామానికి 10 కిలో మీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామంలో ఉంది. 
* జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం గ్రామంలో ఉంది.

## విద్యుత్తు
విద్యుత్ సరఫరా గ్రామంలో ఉంది.

## భూమి వినియోగం
అచింట్ కోట్ (404) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 24
* నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 318
* నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 318

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
* నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
* కాలువలు: 89
* బావి / గొట్టపు బావి: 229

## తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
అచింట్ కోట్ (404) గ్రామంలో ఉత్పత్తి అవుతున్న వస్తువులు. (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో వరుసగా ) : గోధుమలు, బియ్యం, మొక్కజొన్న

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
అజైబ్వాలి

**అజైబ్వాలి** (293) అన్నది అమృతసర్ జిల్లాకు చెందిన అమృతసర్ -I తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 297 ఇళ్లతో మొత్తం 1717 జనాభాతో 476 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మజిత అన్నది 3 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 871, ఆడవారి సంఖ్య 846గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 841 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37481.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 1200 (69.89%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 640 (73.48%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 560 (66.19%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
* సమీప బాలబడులు (మజిత) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది. 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది .
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది. 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది.

## ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
* సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం లేదు. గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్లలో ఉంది.

## తాగు నీరు
* శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరుగ్రామంలో లేదు
* శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరుగ్రామంలో ఉంది.
* చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో లేదు
* గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో లేదు
* నది / కాలువ నీరుగ్రామంలో లేదు
* చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరుగ్రామంలో లేదు

## పారిశుధ్యం
* తెరిచిన డ్రైనేజీగ్రామంలో లేదు. 
* డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది .
* పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
* పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు. సమీప పోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
* ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. 
* రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామంలో ఉంది. 
* ఆటోల సౌకర్యం గ్రామంలో కలదు
* గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
*ఈ గ్రామంలో ఏటియం లేదు. సమీప ఏటియం గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు గ్రామంలో లేదు. సమీప వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* స్వయం సహాయక బృందం గ్రామంలో ఉంది. 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం గ్రామంలో ఉంది. 
* వారం వారీ సంత బ్గ్రామంలో లేదు. సమీప వారం వారీ సంత గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామంలో లేదు. సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
* ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది. 
* అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది. 
* ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో ఉంది. 
* ఆటల మైదానం గ్రామంలో ఉంది. 
* గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు. సమీప గ్రంథాలయం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం గ్రామంలో ఉంది.

## విద్యుత్తు
* గ్రామంలో విద్యుత్ సౌకర్యం కలదు

## భూమి వినియోగం
అజైబ్వాలి (293) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 54.4
* నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 421.6
* నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 421.6

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
* కాలువలు: 406
* బావి / గొట్టపు బావి: 15.6

## తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
అజైబ్వాలి (293) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, ట్రాక్టర్, ట్రాలీ, బియ్యం, మొక్కజొన్న

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
అఖల్ ఘర్

**అఖల్ గఢ్** ( 167) అన్నది అమృతసర్ జిల్లాకు చెందిన అమృతసర్-I తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 638 ఇళ్లతో మొత్తం 3288 జనాభాతో 599 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అమృతసర్ అన్నది 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1748, ఆడవారి సంఖ్య 1540గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1442 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37523.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 1937 (58.91%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 1073 (61.38%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 864 (56.1%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ బాలబడి ఉంది. గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు బాలబడులుఉన్నాయి
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది.

## ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
*సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
*సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## తాగు నీరు
* శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరు ఉంది. 
* శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు ఉంది.
* చేతిపంపుల నీరు లేదు
* గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరు ఉంది.
* నది / కాలువ నీరు లేదు
* చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరు ఉంది.

## పారిశుధ్యం
* డ్రైనేజీ సౌకర్యం ఉంది. 
* డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది . 
* పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
* పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది.
* ఇంటర్నెట్ కెఫెలు /సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో ఉన్నాయి .
* పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు ఉంది. 
* ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు ఉంది. 
* రైల్వే స్టేషన్ లేదు. సమీప రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
* ఏటియం లేదు. సమీప ఏటియం గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం ఉంది. 
* వారం వారీ సంత లేదు. సమీప వారం వారీ సంత గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ లేదు. సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
* ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) ఉంది. 
* అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) ఉంది. 
* ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) ఉంది. 
* ఆటల మైదానం ఉంది. 
* గ్రంథాలయం లేదు. 
* జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం ఉంది.

## విద్యుత్తు
* గ్రామంలో విద్యుత్ సౌకర్యం కలదు

## భూమి వినియోగం
అఖల్ గఢ్ ( 167) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 79
* నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 520
* నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 520

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
* నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
* కాలువలు: 22
* బావి / గొట్టపు బావి: 498

## తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
అఖల్ గఢ్ ( 167) గ్రామంలో ఉత్పత్తి అవుతున్న వస్తువులు (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, "tractor, trolley", బియ్యం, Cattle feed

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
అత్తారి

**అత్తారి** (392) అన్నది అమృతసర్ జిల్లాకు చెందిన అమృతసర్- II తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 1670 ఇళ్లతో మొత్తం 8921 జనాభాతో 1032 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అమృతసర్ అన్నది 21 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4810, ఆడవారి సంఖ్య 4111గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 4654 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37654.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 5443 (61.01%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 3131 (65.09%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 2312 (56.24%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 2 ప్రభుత్వ బాలబడులు, 2 ప్రైవేటు బాలబడులు, 2 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి.

## ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, 1 పశు వైద్యశాల ఉంది.

## తాగు నీరు
* శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరుగ్రామంలో ఉంది. 
* శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరుగ్రామంలో ఉంది.
* మూత వేయని బావులు నీరుగ్రామంలో ఉంది. 
* చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో ఉంది. 
* గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది.
* చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరుగ్రామంలో ఉంది.

## పారిశుధ్యం
డ్రైనేజీ సౌకర్యం గ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది . పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
*ఈ గ్రామములో పోస్టాఫీసు ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో ఉన్నాయి . ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామంలో ఉంది. పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామంలో ఉంది. ఆటోల సౌకర్యం గ్రామంలో ఉంది. గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానమై ఉంది.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
* ఏటియం గ్రామంలో ఉంది. 
* వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు గ్రామంలో ఉంది. 
* సహకార బ్యాంకు గ్రామంలో ఉంది. 
* * వ్యవసాయ ఋణ సంఘం గ్రామంలో ఉంది. 
*స్వయం సహాయక బృందం గ్రామంలో ఉంది. 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం గ్రామంలో ఉంది. 
* వారం వారీ సంత గ్రామంలో ఉంది. 
* వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామంలో ఉంది.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
* ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు. 
* అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది. 
* ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది. 
* ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో ఉంది. 
* ఆటల మైదానం గ్రామంలో ఉంది. 
* గ్రంథాలయం గ్రామంలో ఉంది. 
* పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామంలో ఉంది. 
* జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం గ్రామంలో ఉంది.

## విద్యుత్తు
విద్యుత్ సరఫరా గ్రామంలో ఉంది.

## భూమి వినియోగం
అత్తారి (392) గ్రామములో కింది భూమి వినియోగం ఈ ప్రకారం ఉంది. (హెక్టార్లలో) :

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 199
* "వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి": 16
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి : 126
* నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 691
* నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 691

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామములో నీటి పారుదల వనరులు అనగా కాలువల ద్వారా 691 హెక్టార్లు సాగులో ఉన్నాయి.

## తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
అత్తారి (392) గ్రామములో ఉత్పత్తి వస్తువులు (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, బియ్యం, మొక్కజొన్న

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
అత్వాల్

**అత్వాల్** (118) అన్నది అమృతసర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నాలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 62 ఇళ్లతో మొత్తం 351 జనాభాతో 346 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అజ్నాలా 6 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 188, ఆడవారి సంఖ్య 163గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 13 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37253.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 246 (70.09%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 135 (71.81%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 111 (68.1%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
* సమీప బాలబడులు (Karimpur) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది.

## ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
ఆరోగ్యకేంద్రం లేదు - సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## తాగు నీరు
* శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరు గ్రామంలో ఉంది. 
* శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు గ్రామంలో లేదు
* చేతిపంపుల నీరు గ్రామంలో ఉంది. 
* గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరు గ్రామంలో ఉంది.

## పారిశుధ్యం
* తెరిచిన డ్రైనేజీ గ్రామంలో ఉంది. 
* డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది . 
* పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు. 
* స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లు గ్రామంలో లేదు. 
* స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లు గ్రామంలో లేదు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
*ఈ గ్రామంలో పోస్టాఫీసు లేదు. సమీప పోస్టాఫీసు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
* ఆటోలు గ్రామంలో ఉన్నాయి.
* టాక్సీ సౌకర్యం గ్రామంలో ఉంది.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
* ఏటియం గ్రామంలో లేదు. సమీప ఏటియంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం గ్రామంలో ఉంది.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
* ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు. 
* అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది.

## భూమి వినియోగం
అత్వాల్ (118) గ్రామములో భూమి వినియోగం ఈ ప్రకారం ఉంది. (హెక్టార్లలో) : వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 18, నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 328, నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 328

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :

* బావి / గొట్టపు బావి: 328

## తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
అత్వాల్ (118) ఉత్పత్తి అవుతున్న వస్తువులు.... (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, Darati, Jiri, Kahi, మొక్కజొన్న.

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
కొత్ల దసొంధి

## Kotli Dasondhi (16) (37177)

## భౌగోళికం, జనాభా

Kotli Dasondhi (16) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 307 ఇళ్లతో మొత్తం 1723 జనాభాతో 209 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అజ్నలా అన్నది 16 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 892, ఆడవారి సంఖ్య 831గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1563 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37177.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 320 (18.57%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 234 (26.23%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 86 (10.35%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
* సమీపబాలబడులు (Tur) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది/ఉన్నాయి﻿గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది. 
* సమీపమాధ్యమిక పాఠశాలలు (భిందీ ఐలాఖ్) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (భిందీ సైదాన్) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు

## ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు

## తాగు నీరు

* చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో ఉంది. 
* గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది.

## పారిశుధ్యం
* మూసిన డ్రైనేజీగ్రామంలో ఉంది. 
* తెరిచిన డ్రైనేజీగ్రామంలో లేదు. 
* డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది . 
* పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
* పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు. సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

.
* పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో ఉంది. 
* ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. 
* రైల్వే స్టేషన్ గ్రామంలో లేదు. 
* ఆటోల సౌకర్యం గ్రామంలో కలదు

* గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు. 
* గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు. 
*

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు. 
* బ్యాంకు సౌకర్యం గ్రామంలో లేదు. 
* సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.

 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో ఉంది. 
* వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు. సమీపవారం వారీ సంత గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* * వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
* ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు. 
* అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది.
* ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో ఉంది. 
.
* సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు. సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు.

.
.

## విద్యుత్తు
* గ్రామంలో విద్యుత్ సౌకర్యం కలదు

1

## భూమి వినియోగం
Kotli Dasondhi (16) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 14.2
* నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 194.8
* నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 194.8

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :

* బావి / గొట్టపు బావి: 194.8

## తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Kotli Dasondhi (16) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు,, మొక్కజొన్న

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్‌సర్
వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
జగ్‌దేవ్ కలన్

## Jagdev Kalan (297) (37397)

## భౌగోళికం, జనాభా

Jagdev Kalan (297) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 890 ఇళ్లతో మొత్తం 4554 జనాభాతో 1134 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Raja sansi అన్నది 6 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2406, ఆడవారి సంఖ్య 2148గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1777 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37397.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 2853 (62.65%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 1610 (66.92%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 1243 (57.87%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
﻿గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు బాలల బడి ఉంది. 
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది﻿గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది. 
* ﻿గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది
* ﻿గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది
﻿గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది.

## ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు

﻿గ్రామంలో 1 ఆసుపత్రిఉంది. 
﻿గ్రామంలో 1 పశు వైద్యశాలఉంది.

## ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు

* గ్రామంలో 2 డిగ్రీలు లేని వైద్యులు ఉన్నారు

గ్రామంలో 2 మందుల దుకాణాలుఉన్నాయి

## తాగు నీరు
* శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరు ఉంది. 
* శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు ఉంది.
* చేతిపంపుల నీరు ఉంది. 
* గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరు ఉంది.

నది / కాలువ నీరు ఉంది. 
* చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరు లేదు

## పారిశుధ్యం

* డ్రైనేజీ సౌకర్యం ఉంది. 
* డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది . 
* పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
* పోస్టాఫీసు లేదు. సమీప పోస్టాఫీసు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.

.
పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు లేదు. సమీప పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు ఉంది. 
* రైల్వే స్టేషన్ లేదు. 
* ఆటోల సౌకర్యం గ్రామంలో కలదు
* గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు. 
* * గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానమై ఉంది. 
*

సమీప పక్కా రోడ్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియం లేదు. 
* వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు ఉంది. 
* సహకార బ్యాంకు లేదు. 
* * వ్యవసాయ ఋణ సంఘం ఉంది. 
స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం ఉంది. 
* వారం వారీ సంత లేదు. సమీప వారం వారీ సంత గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* * వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ లేదు.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
* ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) లేదు. 
* అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) ఉంది.
* ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) ఉంది. 
* ఆటల మైదానం ఉంది. 
* సినిమా / వీడియో హాల్ లేదు. సమీప సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
గ్రంథాలయం ఉంది. 
పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. 
.
.
* జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం ఉంది.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో విద్యుత్ సౌకర్యం ఉంది. 
.
.
1
.
1
.

## భూమి వినియోగం
Jagdev Kalan (297) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 128
* నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 1006
* నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 1006

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
* కాలువలు: 723
* బావి / గొట్టపు బావి: 283

## తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Jagdev Kalan (297) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, బియ్యం, మొక్కజొన్న

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్‌సర్
వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
లిక్విడ్ ప్రొపల్షన్ సిస్టమ్స్ సెంటర్

**లిక్విడ్ ప్రొపల్షన్ సిస్టమ్స్ సెంటర్** (**LPSC**) ఇస్రోకు చెందిన పరిశోధన, అభివృద్ధి సంస్థ. దీనికి రెండు కేంద్రాలు - కేరళ లోని వళియమాల వద్ద ఒకటి,  బెంగళూరులో మరొకటి - ఉన్నాయి. వీటికి తోడుగా తమిళనాడులోని మహేంద్రగిరి వద్ద ఇస్రో ప్రొపల్షన్ కాంప్లెక్సు ఉంది.

LPSC, వాహక నౌకల ద్రవ ఇంధన, క్రయోజెనిక్ ఇంధన ప్రొపల్షన్ దశలను అభివృద్ధి చేసే పనిలో ఉంది. అవే కాక, వాహక నౌకల, ఉపగ్రహాల అనుబంధ చోదక (ప్రొపల్షన్) వ్యవస్థలను కూడా ఇక్కడ అభివృద్ధి చేస్తారు. వాహక నౌకలకు సంబంధించిన లిక్విడ్ ప్రొపల్షన్ దశలు, క్రయోజెనిక్ ప్రొపల్షన్ దశలు,  వాహక నౌకలు, ఉపగ్రహాల నియంత్రణ వ్యవస్థలు తిరువనంతపురంలో చేస్తారు. సున్నితమైన నిర్మాణాలు, ట్రాన్స్‌డ్యూసర్ల అభివృద్ధి, ఉపగ్రహ చోదక వ్యవస్థల ఏకీకరణ బెంగళూరులో  చేస్తారు. వీటన్నిటి, శాసనసభ, పరీక్ష మొదలైన వాటిని మహేంద్రగిరిలోని ప్రొపల్షన్ కాంప్లెక్సులో చేస్తారు.

పిఎస్‌ఎల్‌వి యొక్క ద్రవ ఇంధన చోదిత దశలను ఎస్‌ఎల్‌వి3, ఎఎస్‌ఎల్‌వి, జిఎస్‌ఎల్‌వి ల నియంత్రణ వ్యవస్థలను, ఇన్‌సాట్, ఐఆర్‌ఎస్ ల  ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థలను, ప్రెజర్ ట్రాన్స్‌డ్యూసర్లను  LPSC ఉత్పత్తి చేస్తుంది. LPSC తయారు చేసిన క్రయోజెనిక్ అప్పర్‌స్టేజిని జిఎస్‌ఎల్‌విలో విజయవంతంగా ఉపయోగించారు.

## LPSC వళియమాల
ఇది LPSC యొక్క ప్రధాన కార్యాలయం. ఇది వివిధ దశలను, ఇంజన్లను, వాహక నౌకల, ఉపగ్రహాల సంబంధిత నియంత్రణా వ్యవస్థలను, పరికరాలను సరఫరా చేస్తుంది.

వళియమాలలో కింది కార్యక్రమాలు చేస్తారు:
* వాహక నౌకలు, ఉపగ్రహాల కోసం భూమిపై దాచి ఉంచగలిగే చోదక వ్యవస్థలు, క్రయోజెనిక్ చోదక వ్యవస్థలపై పరిశోధన, అభివృద్ధి
* సిస్టమ్ డిజైన్, ఆర్కిటెక్చరు
* సిస్టమ్ ప్రాజెక్టుల నిర్వహణ
* భూమిపై దాచి ఉంచగలిగే చోదక, క్రయోజెనిక్ చోదక ఇంజన్లు, వ్యవస్థల నిర్వహణ
* వాహక నౌకల చోదక నియంత్రణ వ్యవస్థల సమీకృతం
* తక్కువ స్థాయి థ్రస్టర్ల పరీక్ష

## LPSC బెంగళూరు
ఇస్రో యొక్క ఉపగ్రహ కార్యక్రమాల అవసరాల కోసం ఇది పనిచేస్తుంది. సెన్సర్లు, ట్రాన్స్‌డ్యూసర్లను ఇది తయారుచేస్తుంది. ఇక్కడ జరిగే కార్యక్రమాలు:
* మోనో ప్రొపెల్లెంట్ థ్రస్టర్లు, పరికరాల డిజైను, అభివృద్ధి
* వాహక నౌకల చోదక వ్యవస్థలను సమకూర్చడం
* ట్రాన్స్‌డ్యూసర్ల అభివృద్ధి, ఉత్పత్తి
* వాహక నౌకల దశల ట్యాంకులు, నిర్మాణాలను నిర్వహించడం

## LPSC మహేంద్రగిరి
2014 ఫిబ్రవరి 1 న ఈ సంస్థ పేరును ఇస్రో ప్రొపల్షన్ కాంప్లెక్స్ గా మార్చి, ఇస్రో అధీనంలోని స్వతంత్ర సంస్థగా మార్చారు. అంతకుముందు ఇది LPSC వళియమాల అధీనంలో ఉండేది. ఇక్కడ జరిగే ముఖ్య కార్యక్రమాలు:
* ద్రవ ఇంజన్లు, దశల కూర్పు, సమీకరణ
* ద్రవ ఇంజన్లు, దశల పరీక్ష
* అప్పర్ స్టేజీ ఇంజన్ల కోసం హై ఆల్టిట్యూడ్ పరీక్ష
* ప్రొపెల్లెంట్ స్టోరేజీ సౌకర్యం

## ఇవి కూడా చూడండి
* భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ
* సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం

## బయటి లింకులు
* లిక్విడ్ ప్రొపల్షన్ సిస్టమ్స్ సెంటర్ హోమ్ పేజీ
* ఇస్రో ప్రొపల్షన్ కాంప్లెక్స్ హోమ్ పేజీ

## మూలాలు వనరులు

వర్గం:ఇస్రో అనుబంధ సంస్థలు
భారత గవర్నరు జనరల్

భారతదేశంలో సా.శ. 1600 లో వ్యాపారం చేసుకునుటకు ప్రవేశించిన బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ క్రమేణా వలసరాజ్యస్థాపనచేసి, రాజ్యాదికారాలు చేపట్టి దేశంను పరిపాలించు ప్రభుత్వంగా మారింది. తరువాత ఇంగ్లండులోని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 1858 నవంబరు 1న విక్టోరియా రాణీ ప్రకటన ద్వారా భారతదేశమందలి ప్రభుత్వంను ఇంగ్లీషు వారి రాజ్యమకుటంలో చేర్చిన విసిష్ట చరిత్రలో కుతూహలకర విశేషాలు చాలా ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ పార్లమెంటు 1773 లో ఆమోదించిన రెగ్యులేటింగ్ చట్టం ప్రకారం బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ భారతదేశంలో మొట్టమొదటి గవర్నరు జనరల్ ను నియమించింది (మొట్టమొదటి గవర్నరు జనరల్ వారన్ హేస్టింగ్సు ). అంతకు ముందు 1773 దాకా గవర్నర్ల పదవులే ఉన్నాయి. 1773 నుండి గవర్నరు జనరల్ గా చేసినవారు బ్రిటిష్ ఇండియాలో కేవలం కలకత్తా రాష్ట్రానికే (ఇప్పటి బెంగాల్ రాష్ట్రం) గవర్నరు జనరల్సు ఉన్నారు. 1833 లో చేసిన రాజ్యాగ చట్టం అనగా 1833 వ సంవత్సరపు బ్రిటిష్ ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టం వలన బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీనే బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం వారి ప్రతినిధిగా నియమించి భారతదేశంను బ్రిటిష్ ఇండియా (వలసరాజ్యంగా) నిరంకుశంగా పరిపాలనసాగించారు. అందుచే 1833 నుండి భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన బ్రిటిష్ ఇండియా గవర్పరుజనరల్సు అనవచ్చును. అటువంటివారిలో విలియం బెంటింక్ మొట్టమొదటి బ్రిటిష్ ఇండియా గవర్నరు జనరల్. 1858 నవంబరు 1 వ తేదీన విక్టోరియా రాణి రాజ్యాంగపత్రం ద్వారా చేసిన ప్రకటనతో భారతదేశపు ప్రభుత్వంను ఇంగ్లీషురాజ్యమకుటంలో కలిపినప్పటినుండి భారతదేశంను పరిపాలించు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ప్రతినిధిని వైస్రాయి (VICEROY) అనికూడా అనేవారు  అందుచే గవర్నరు జనరల్ లేదా వైస్రాయిగా సంబోధించారు. వైస్రాయి పదం వాడుట మొదలుపెట్టిన కాలం నుండి (1858) మొదటి వైస్రాయి క్యానింగ్ (Charles John Canning). 1947 ఆగస్టు 15వరకు ఆఖరి వైస్రాయిగా చేసిన లార్డు మౌంట్ బాటన్. భారతదేశం స్వతంత్రమైన తేదీనుండి వైస్రాయి అను బిరుదు ఉపసంహరింపబడింది అందుచే అక్కడనుండి తదుపరి 1948 జూన్ 28 వరకూ గవర్నరు జనరల్ గా కొనసాగిన మౌంట్ బాటన్ ఆఖరి బ్రిటిష్ గవర్నరు జనరల్. అతని పదవిపూర్తి (1948 జూన్ 28) కావడంతో అప్పటినుండి భారతదేశ రాజ్యాంగం విడుదలయ్యే వరకూ అంటే 1950 జనేవరి 26 వరకూ గవర్నర్ జనరల్ గా మొదటి భారతీయుడు రాజాజీగా ప్రసిధ్ది చెందిన చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి (అధినివేశ స్వరాజ్యము) 

## గవర్నర్ జనరల్ గా చేసిన వారి జాబితా
1725 గవర్నరు జనరల్ గా పనిచేసినవారి జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_governors-general_of_India

వర్గం:భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
హైలర్

## Hailar (267) (37341)

## భౌగోళికం, జనాభా

Hailar (267) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నాలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 53 ఇళ్లతో మొత్తం 298 జనాభాతో 55 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అజ్నాలా అన్నది 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 153, ఆడవారి సంఖ్య 145గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 12 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37341.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 193 (64.77%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 111 (72.55%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 82 (56.55%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
* సమీప బాలబడులు (Dialpura) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* ﻿గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది.
* * సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (Wachhoa) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు

.

## ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు

* గ్రామంలో 2 డిగ్రీలు లేని వైద్యులు ఉన్నారు

## తాగు నీరు

* శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు ఉంది.
* * చేతిపంపుల నీరు ఉంది. 
* * గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరు ఉంది.

## పారిశుధ్యం

* డ్రైనేజీ సౌకర్యం ఉంది. 
* డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది . 
* పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
* పోస్టాఫీసు లేదు.
* పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు లేదు. 
* ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు ఉంది. 
* రైల్వే స్టేషన్ లేదు. సమీప రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* * ఆటోల సౌకర్యం గ్రామంలో కలదు
* గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు. 
* * గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు. 
* గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు. సమీప ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
సమీప ఏటియం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు లేదు. సమీప వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* సహకార బ్యాంకు లేదు. సమీప సహకార బ్యాంకుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం ఉంది. 
* వారం వారీ సంత లేదు. సమీప వారం వారీ సంత గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* * వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ లేదు. సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
* ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) లేదు. 
* అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) లేదు.
* సినిమా / వీడియో హాల్ లేదు. సమీప సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
* గ్రంథాలయం లేదు.

## విద్యుత్తు
విద్యుత్ సౌకర్యం ఉంది.

.
1

13 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది.

## భూమి వినియోగం
Hailar (267) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 7
* నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 48
* నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 48

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
* కాలువలు: 44
* బావి / గొట్టపు బావి: 4

## తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Hailar (267) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, Darti, Jiri, Kahi, మొక్కజొన్న

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్‌సర్
వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
తోబా

## తోబా (98) (37116)

## భౌగోళికం, జనాభా

తోబా (98) అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 405 ఇళ్లతో మొత్తం 2288 జనాభాతో 397 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Ramdas 8 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1142, ఆడవారి సంఖ్య 1146గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 69. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37116.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 1396 (61.01%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 757 (66.29%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 639 (55.76%)

## విద్యా, వైద్య సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి. డిగ్రీ కళాశాల, పాలిటెక్నిక్, వృత్తివిద్యా శిక్షణ సంస్థ మొదలైనవి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామంలో ఒక ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి, ఒక పశువైద్యశాల, ఒక మందుల దుకాణం ఉన్నాయి. సామాజికి ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి ఈ గ్రామానికి 5-10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి.
## తాగు నీరు, పారిశుధ్యం
ఈ గ్రామంలో శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరు లభ్యం అవుతుంది. చేతిపంపుల ద్వారా కూడా త్రాగునీరు ఈ గ్రామానికి లభిస్తుంది. ఈ గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుద్ధ పథకం క్రిందకు వస్తుంది. డ్రైనీజీ సౌకర్యం ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
* పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు. సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) గ్రామంలో లేదు. సమీపటెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

.
* పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో ఉంది. 
* ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. 
* రైల్వే స్టేషన్ గ్రామంలో లేదు. సమీపరైల్వే స్టేషన్లుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* ఆటోల సౌకర్యం గ్రామంలో కలదు

గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానమై ఉంది. 
* * గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానమై ఉంది. 
*

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు. 
* వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు గ్రామంలో ఉంది. 
* సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు. 
* * వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో ఉంది. 
స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో ఉంది. 
* పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో ఉంది. 
* వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు. సమీపవారం వారీ సంతగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. 
* వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా గ్రూపు, క్రీడా మైదానం, జనన మరణాల రిజిష్ట్రేషన్ కార్యాలయం వంటి సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం), సినిమా థియేటర్, గ్రంథాలయం, రీడింగ్ రూము, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషను మొదలైనవి ఈ గ్రామానికి 5-10 కిలో మీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు
ఈ గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో రోజుకు 12 గంటల పాటు, చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో రోజుకు 13 గంటల పాటు విద్యుత్ సరఫరా ఉంటుంది. వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలంలో రోజుకు 9 గంటలు, సాధారణ వినియోగానికి వేసవిలో రోజుకు 14 గంటలు, చలికాలంలో రోజుకు 15 గంటలు విద్యుత్ సరఫరా ఉంటుంది.

## భూమి వినియోగం, నీటి సరఫరా
తోబా (98) గ్రామంలో 338 హెక్టార్ల భూ క్షేత్రంలో పంటలు పండిస్తుండగా, 59 హెక్టార్లు వ్యవసాయేతర వినియోగానికి వాడుతున్నారు. వ్యవసాయ భూములలో 22 హెక్టార్లకు కాలువలు, తక్కిన 316 హెక్టార్లకు గొట్టపు బావుల ద్వారా నీటి సరఫరా జరుగుతుంది.

## పంటలు
ఈ గ్రామంలో గోధుమలు, బియ్యం, మొక్కజొన్నలు పండిస్తారు.

#### మూలాలు

వర్గం:అమృత్‌సర్
వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
థిక్రీవాలా

## థిక్రీవాలా (185) (37208)

## భౌగోళికం, జనాభా

థిక్రీవాలా (185) అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నాలా తాలూకాలోని గ్రామం. ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 22 ఇళ్లతో మొత్తం 132 జనాభాతో 150 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన రాజా సన్సి 25 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 61, ఆడవారి సంఖ్య 71గా ఉంది. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37208.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 80 (60.61%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 47 (77.05%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 33 (46.48%)

## విద్యా, వైద్య సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామానికి విద్యా సౌకర్యం లేదు. సమీప ప్రాథమిక పాఠశాల గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. అనియత విద్యా కేంద్రం 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. 
﻿గ్రామంలో ఒక సంప్రదాయ/ నాటు వైద్యుడు ఉన్నాడు.
సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉన్నాయి.
సమీప అలోపతీ ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం, పశు వైద్యశాల సదుపాయాలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉన్నాయి.
## తాగు నీరు, పారిశుధ్యం
గ్రామంలో తాగునీటి సదుపాయం చేతిపంపుల ద్వారా, గొట్టపు బావుల ద్వారా ఉంది. గ్రామంలో డ్రైనేజీ వ్యవస్థ లేదు. * పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్లు గ్రామంలో లేవు. 
## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో పోస్టాఫీసు, టెలిఫోను (లాండ్ లైన్), ఇంటర్నెట్, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సదుపాయాలేవీ లేవు. ఇవన్నీ గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామానికి ప్రైవేటు, పబ్లిక్ బస్సు సదుపాయాలేవీ లేవు. సమీప రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ గ్రామం జాతీయ రహదారికి గాని, రాష్ట్ర హైవేతో గాని అనుసంధానం కాలేదు. ప్రధాన జిల్లా రోడ్డు ఈ గ్రామం గుండా వెళుతుంది. ఈ గ్రామంలో ఆటోలు ప్రయాణానికి ఉపయోగపడే సాధనం.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఈ గ్రామానికి ఎ.టి.ఎం., వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటి వంటి సదుపాయాలు ఏవీ లేవు. ఇవన్నీ గ్రామానికి 5-10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు
ఈ గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో రోజుకు 12 గంటల పాటు, చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో రోజుకు 20 గంటల పాటు విద్యుత్ సరఫరా ఉంటుంది. వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలంలో రోజుకు 10 గంటల విద్యుత్ సరఫరా ఉంటుంది. సాధారణ వినియోగానికి సగటున రోజుకు 11 గంటల విద్యుత్ సరఫరా ఈ గ్రామంలో ఉంది. 
## భూమి వినియోగం, నీటి పారుదల సౌకర్యాలు
థిక్రీవాలా (185) గ్రామంలో 140 హెక్టార్ల భూమిలో పంటలు సాగుచేయగా 10 హెక్టార్ల భూమి మాత్రం ఇతర అవసరాలకు వినియోగమవుతోంది. ఈ వ్యవసాయ క్షేత్రంలో 133 హెక్టార్లకు కాలువల ద్వారా, మిగిలిన 7 హెక్టార్లకు గొట్టపు బావుల ద్వారా నీటి పారుదల సౌకర్యం ఉంది.

## పంటలు
థిక్రీవాలా (185) గ్రామంలో గోధుమలు, వరి, మొక్కజొన్న ప్రధాన పంటలు.

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
థట్టి

## థట్టి (168) (37212)

## భౌగోళికం, జనాభా

థట్టి (168) అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నాలా తాలూకాలోని గ్రామం. ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 138 ఇళ్లతో మొత్తం 800 జనాభాతో 282 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన రాజా సన్సీ 20 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 423, ఆడవారి సంఖ్య 377గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 447. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37212.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 435 (54.38%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 256 (60.52%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 179 (47.48%)

## విద్యా, వైద్య సౌకర్యాలు
ఈ ﻿గ్రామంలో ఒక బాలవాడీ కేంద్రము, ఒక ప్రాథమిక పాఠశాల ఉన్నాయి. మాధ్యమిక పాఠశాల, సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఉన్నాయి.
﻿
ఈ గ్రామానికి సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం మొదలైన సౌకర్యాలు లేవు. ఇవన్నీ గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉన్నాయి. ఈ గ్రామంలో ఇక సంప్రదాయ/నాటు వైద్యుడు ఉన్నాడు.

## తాగు నీరు, పారిశుధ్యం
ఈ గ్రామంలో శుద్ధి చేసిన కుళాయి నీరు, చేతిపంపులు, గొట్టపు బావుల ద్వారా త్రాగునీటి సరఫరా ఉంది.

ఈ గ్రామానికి డ్రైనేజీ సౌకర్యం ఉంది. * డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది .

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామానికి పోస్టాఫీసు, ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలు లేవు. ఇవన్నీ గ్రామానికి 5 కిలో మీటర్ల దూరంలో లభిస్తాయి. గ్రామంలో టెలీఫోన్ (లాండ్ లైను) సర్వీసు ఉంది. సెల్ ఫోన్, కొరియర్ సర్వీసులు లేవు.

ఈ గ్రామానికి ప్రైవేటు బస్సులు ప్రయాణీకులకు సేవలను అందిస్తున్నాయి. ఆర్.టి.సి. బస్సులు, టాక్సీలు, ఆటోలు ఈ గ్రామంలో లేవు. ఈ గ్రామానికి సమీప రైల్వే స్టేషను సుమారు 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ * జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర హైవే ఈ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల పరిధిలో లేవు.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఈ గ్రామానికి ఎ.టి.ఎం., వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం, స్వయం సహాయక బృందం, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ వంటి సదుపాయాలేవీ లేవు. ఇవన్నీ గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉన్నాయి.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో అంగన్ వాడి కేంద్రం, ఆశా గ్రూపు, జనన మరణాల రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం ఉన్నాయి. 
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం), ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, క్రీడామైదానం, సినిమా థియేటర్, గ్రంథాలయం, రీడింగు రూము, అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం మొదలైనవి గ్రామానికి 5-10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు
ఈ గ్రామానికి గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో రోజుకు 12 గంటల పాటు, చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో రోజుకు 13 గంటల పాటు విద్యుత్ సరఫరా ఉంటుంది. వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలంలో రోజుకు 9 గంటలు, సాధారణ వినియోగానికి వేసవిలో రోజుకు 8 గంటల విద్యుత్ సరఫరా ఉంటుంది.

## భూమి వినియోగం, నీటి పారుదల సౌకర్యాలు
థట్టి (168) గ్రామంలో నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం 250 హెక్టార్లు కాగా వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి 32 హెక్టార్లు. వ్యవసాయ భూమికి కాలువల ద్వారా నీటి పారుదల సౌకర్యం ఉంది.

## పంటలు
ఈ గ్రామంలో గోధుమలు, వరి, మొక్కజొన్న ప్రధాన పంటలు.

## మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
తెరా రాజ్‌పుతన్

## తెరా రాజ్‌పుతన్ (115) (37249)

## భౌగోళికం, జనాభా

తెరా రాజ్‌పుతన్ (Tera Rajputan) (115) అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నాలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 471 ఇళ్లతో మొత్తం 2502 జనాభాతో 410 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అజ్నాలా అన్నది 7 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1294, ఆడవారి సంఖ్య 1208గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2294. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37249.

## అక్షరాస్యత
* మొత్తం అక్షరాస్య జనాభా: 783 (31.29%)
* అక్షరాస్యులైన మగవారి జనాభా: 526 (40.65%)
* అక్షరాస్యులైన స్త్రీల జనాభా: 257 (21.27%)

## విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ ﻿గ్రామంలో ఒక ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల, ఒక ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఒక ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఉన్నాయి.
## వైద్య సౌకర్యాలు
సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం, టి.బి వైద్యశాల, అలోపతీ ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం వంటి సౌకర్యాలు ఈ గ్రామానికి లేవు. ఇవన్నీ 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల పరిధిలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఇద్దరు ఆర్.ఎం.పి. డాక్టర్లు, ఒక సంప్రదాయ/ నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు.
## తాగు నీరు, పారిశుధ్యం
ఈ గ్రామంలో త్రాగునీటి సరఫరా కుళాయిల ద్వారా, చేతిపంపుల ద్వారా జరుగుతుంది. ఈ గ్రామంలో సరియైన డ్రైనేజీ వ్యవస్థ లేదు. తెరచివున్న కాల్వలద్వారా మురికినీరు నేరుగా నీటి వనరులలోనికి వదిలివేయబడుతోంది. పబ్లిక్ మరుగుదొడ్లు లేవు.
## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామానికి టెలిఫోన్ (లాండ్ లైన్) సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె, ప్రైవేటు కొరియర్ వంటి సదుపాయాలు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు లభ్యమౌతున్నాయి. ఈ గ్రామానికి ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు, ఆటోలు, టాక్సీ సదుపాయాలు ఉన్నాయి. రోడ్డు రవాణా సంస్థ బస్సు సర్వీసు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. 
ఈ గ్రామం జాతీయ రహదారితో కాని, రాష్ట్ర హైవేతో కాని, ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో కాని అనుసంధానం కాలేదు.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఈ గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం, పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం ఉన్నాయి. వాణిజ్యబ్యాంకు, సహకారబ్యాంకు, స్వయం సహాయక బృందం, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ, ఎ.టి.ఎం. వంటి సదుపాయాలు ఇంకా ఈ గ్రామానికి రాలేదు. ఇవన్నీ గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉన్నాయి.
## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం ఉంది. ఈ గ్రామంలో వార్తా పత్రికలు లభిస్తాయి. ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం), ఆశా గ్రూపు, సినిమా థియేటర్, గ్రంథాలయం, రీడింగ్ రూము, అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం వంటి సదుపాయాలు ఈ గ్రామానికి లేవు.
గ్రామంలో లేదు. సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.

## విద్యుత్తు
* గ్రామంలో విద్యుత్ సౌకర్యం కలదు

.

## భూవినియోగం, నీటి పారుదల సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో వ్యవసాయేతర వినియోగంలో 44 హెక్టార్లు ఉండగా, 366 హెక్టార్లలో పంటలను పండిస్తున్నారు. ఈ 366 హెక్టార్లకు గొట్టపు బావుల ద్వారా నీటి పారుదల సౌకర్యం ఉంది.  
#### మూలాలు

వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
నానక్ సింగ్

**నానక్ సింగ్** (4 జూలై 1897 – 28 డిసెంబరు 1971) ప్రముఖ పంజాబీ కవి, గీత రచయిత, నవలాకారుడు. ఆయన అసలు పేరు హన్స్ రాజ్. ఆయన భారత స్వతంత్రోద్యమంలో విప్లవ సాహిత్యం రాశారనే ఆరోపణ తెచ్చి అరెస్టు చేసింది బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం. ఆయన ఎన్నో నవలలు రాశారు.

## తొలినాళ్ళ జీవితం
పాకిస్థాన్ లోని ఝేలమ్ జిల్లాలో పేద పంజాబీ హిందూ కుటుంబంలో  జన్మించారు. ఆయన అసలు పేరు  హన్స్ రాజ్. సిక్కుగా మారాకా  నానక్ సింగ్ అని పేరు మార్చుకున్నారు. పేదరికం వల్ల ఆయన పెద్దగా చదువుకోలేకపోయారు. కానీ చిన్నప్పుడే రచనలు చేయడం మొదలు పెట్టారు ఆయన. భక్తి గీతాలు, గురుద్వా రీఫార్మ్ ఉద్యమానికి సిక్కులను ప్రేరేపించడానికి కూడా గీతాలు రాశారు నానక్. 1918లో అతన మొదటి పుస్తకం సత్ గురు మహిమాను ముద్రించారు.

## జాతీయోధ్యమంలో కృషి
13 ఏప్రిల్ 1919న జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతం జరిగినప్పుడు నానక్  అక్కడే ఉన్నారు. ఆ కాల్పుల్లో తన ఇద్దరు స్నేహితులు  మరణించారు. ఆ చేదు అనుభవంతో ఆయన ఖూనీ వైశాఖి అనే కవితా సంకలనం రాశారు.  ఈ పుస్తకాన్ని విప్లవ సాహిత్యంగా ముద్రవేసి,  దానిని నిషేధించింది బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం.

అకాలీ ఉద్యమంలో చేరి స్వాతంత్ర్యోద్యమానికి ఎంతో కృషి చేశారు నానక్ సింగ్. అకలీ పత్రికలకు ఎడిటర్ గా చేశారు. ఇది గమనించిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనను బంధించి లాహోర్ లోని బోర్స్ టల్ జైలుకు పంపించింది. శాంతియుత నిరసనలు తెలుపుతున్న సిక్కులను అణిచివేస్తున్న ప్రభుత్వం గురించి జఖ్మీ దిల్ అనే కవితా సంకలనం రాశారు ఆయన. జనవరి 1923లో ప్రచురించిన ఆ పుస్తకాన్ని రెండు వారాలు దాటక ముందే ప్రభుత్వం నిషేధించింది.

ఆయన జైలులో ఉన్నప్పుడు నవలలు రాసేవారు. గురుముఖి లిపిలో దాదాపు 40,000 పేజీలు రాశారు. 1960లో పంజాబీ సాహిత్యం లోనే అత్యంత విలువైన పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు ఆయన. ఆయన రాసిన చారిత్రిక నవల ఇక్ మైన్ దో తల్వారన్ (1959) కు 1962లో సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం అందుకున్నారు నానక్.

## సాహిత్యం
నానక్ సింగ్ రాసిన నవలలు, కథలు, నాటకాలు, అనువాద నవలల జాబితా:
# ఆస్తక్ నాస్తక్
# అదం ఖోర్
# అధ్-ఖైరియా ఫుల్
# అగ్గ్ దీ ఖేద్
# ఎన్-సైట్ జఖమ్
# బి.ఎ పాస్
# బంజర్
# భూఆ
# చర్హదీ కాలా
# ఛలవా
# చిత్రకార్
# చిట్టా లహు
# చోద్ చనన్
# ధుండ్లే పర్ఛవన్
# దుర్ కినరా
# ఫౌలది ఫూల్
# ఫ్రాన్స్ దా దాకు
# గగన్ దమమా బజియా
# గంగజాలీ విచ్ షరబ్
# గరీబ్ దీ దునియా
# హంజౌన్ దే హర్
# ఇక్ మైన్ దో తల్వరన్
# జీవన్ సంగ్రామ్
# కగ్తన్ దీ బేరీ
# కాల్ చక్కర్
# కటి హోయే పతంగ్
# కల్లో
# ఖూన్ దే సోహిలే
# కోయీ హరియా బూత్ రహియో రీ
# లమ్మా పైండా
# లవ్ మ్యారేజ్
# మంఝ్దార్
# మత్రేయీ మాన్
# మేరీ దునియా
# మేరియన్ సదైవి యాదన్
# మిద్ధే హోయే ఫూల్
# మిట్ఠా మౌహ్రా
# నసూర్
# పాప్ దీ ఖట్టీ
# పరస్చిత్
# పథర్ దే ఖంబ్
# పథర్ కంబా
# పట్జర్ దే పంచీ
# పవితర్ పాపీ
# పియార్ దా దేవతా
# పియార్ ది దునియా
# ప్రేమ్ సంగీత్
# పూజారీ
# రబ్ ఆప్నే అస్లీ రూప్ విచ్
# రజనీ
# సార్హ్ సతీ
# సంగమ్
# సరాపైన్ రూహన్
# సూలన్ దీ సెజ్
# సుమన్ కంతా
# సునెహ్రీ జిల్ద్
# సుప్నైన్ ది కబర్
# స్వర్గ్ తే ఉస్దే వారిస్
# తాష్ దీ ఆదత్
# తస్వీర్ దే దోవన్ పాసే
# థండైన్ ఛవన్
# తుట్టే ఖంభ్
# తుట్టీ వీనా
# వడ్డా డాక్టర్ తే హోర్ కహనియన్
# వర్ నహీన్ సరప్
# విశ్వాస్ ఘాట్

## గౌరవం
1997లో ఆయన శతజయంతుత్సవాలను జరిపారు. నానక్ సింగ్ గౌరవార్ధం 1988లో అప్పటి ప్రధాని ఇందెర్ కుమార్ గుజ్రల్ ఆయనపై పోస్టల్ స్టాంప్ విడుదల చేశారు.

## References

వర్గం:1897 జననాలు
వర్గం:1971 మరణాలు