open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
పంజాబీ జానపద మతం

**పంజాబీ జానపద మతం** అనేది పంజాబీ ప్రజల విశ్వాసాలు, నమ్మకాలు, వారు పాటించే వివిధ ఆచారాలు. ఇందులో పూర్వీకులను పూజించటం, గ్రామదేవతలను పూజించటం, ప్రాంతీయ పండగలను ఆచరించడం వంటివి ఉన్నాయి. పంజాబీ జనపద మతానికి అంబంధించి పలు తీర్థస్థలాలున్నాయి. ఇవి హిందూ, ఇస్లాం మతాలలాంటి పెద్ద మతాల సారాల కలయికగా కనిపిస్తాయి. ఈ తీర్థస్థలాలలో మతసామరస్యం, ఔన్నత్యంతో జీవించిన మహానుభావులను దైవంతో సమానంగా భావించడం లాంటివి కనిపిస్తాయి.  

## [[పంజాబీ జానపద మత విశ్వాసాలు]]

పంజాబీలు, వాళ్ళు పాటిస్తున్న సంఘటిత మతానికి అతీతంగా పంజాబీ జానపద మతాన్ని పాటిస్తారు.

పంజాబీ జానపద మతవిశ్వాసాల్లో సృష్టి మూడుగా విభజించబడి ఉంది:

దేవలోక్ అనేది దేవుళ్ళు, దేవదూతలు, పుణ్య పురుషులు/స్త్రీలు, పూర్వీకులు నివసించే క్షేత్రం, ఇది ఆకాశంలో ఉంది. పూర్వీకులు దేవుళ్ళు లేదా పుణ్యాత్ములు అవ్వవచ్చు.

## పూర్వీకుల పూజ

### ''జథేరా''— పూర్వీకుల సన్నిధులు
జథేరా అనేది ఒక కులం లేదా ఇంటిపేరుకు మూలవ్యక్తిని గౌరవిస్తూ నిర్మించిన సన్నిధి. ఇక్కడ ఇంటిపేరులో పుట్టిన పుణ్యాత్ములందిరికీ పూజలు జరుగుతాయి.

ఒక గ్రామపెద్ద చనిపోయిన వెంటనే ఆ గ్రామ శివార్లలో ఆ గ్రామపెద్దకు ఒక సన్నిధి వెలుస్తుంది. అక్కడ ఒక జెండా చెట్టు స్థిరపడుతుంది. ఒక గ్రామానికి ఇలాంటి జెండా చెట్లు ఎన్నో ఉంటాయి.

ఈ జథేరా పేరు ఆ కులపెద్ద లేదా గ్రామపెద్ద ఇంటిపేరు మీద గానీ, గ్రామం పేరు మీద గానీ ఉండవచ్చు. కొన్ని కుటుంబాలలో ఈ జథేరాను తొలిసారి కనిపెట్టిన వ్యక్తి పుణ్యాత్ముడుగా పరిగణించబడవచ్చు. అలాంటి సందర్భాలలో ఒకే వ్యక్తి మూలపురుషుడిగానూ, పుణ్యాత్ముడిగానూ పరిగణించబడతాడు. 

### పంజాబీ ఇంటిపేర్ల వంశవృక్షం
పంజాబీ ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం ఒకే ఇంటిపేరు కలవారంతా ఒకే వ్యక్తిని మూలపురుషుడిగా కలిగి ఉంటారు. ఇంటిపేరును పంజాబీలో గౌత్ లేదా గోత్ర అని అంటారు.

ఒకే ఇంటిపేరు కలవారు వివిధ సమూహాలుగా విహజించబడి ఉంటారు. ఇందులో ఏడు తరాలవరకు వంశవృక్షాన్ని పోల్చుకోగల సభ్యులుంటారు.

పూర్వకాలంలో ఒక గ్రామంలో అందరి ఇంటిపేరు ఒకటే ఉండేది. కాలానుగుణంగా జనాలు వలసలు వచ్చి పోవడం వలన వేరే ఇంటిపేరుగల వారు మరో గ్రామంకి వెళ్ళటం పరిపాటి అయింది. అలా కొత్తగా ఒక ఊరిలోకి వచ్చిన వారు ఆ ఊరి జథేరాని గౌరవించడం అప్పట్లో ఒక ఆనవాయితీ. ఈనాటికీ కొందరు బ్రాహ్మణులు పాటిస్తున్నారు.
కాలానుగుణంగా ఇవాళ పంజాబీ గ్రామాలలో వివిధ ఇంటిపేర్ల వారు ఒకే గ్రామంలో ఉండటం సహజమైంది. అలా ఇవిధ జథేరాలు, వివిధ ఇంటిపేర్లు ఒకే గ్రామంలో వెలిసాయి.

వేరే గ్రామానికి వచ్చిన ఒక గ్రామ ప్రజలు, తమ గ్రామ జథేరాకు వెళ్ళటం ఉంటుంది. అది సాధ్యం కాని పక్షంలో కొత్త గ్రామంలో పాత జథేరాకు లంకెతో కొత్త జథేరా ఏర్పాటు జరుగుతుంది.

### జథేరా రాకపోకలు
ప్రజలు జథేరాకు పెళ్ళి లాంటి వేడుకలలో వస్తారు. ప్రతి పౌర్ణమికి, నెలలో మొదటి ఆదివారం నాడు వస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:పంజాబ్
కె-4 క్షిపణి

**కె-4** అణ్వాయుధ యుత, మధ్యంతర పరిధి, జలాంతర్గామి ప్రయోగిత,  బాలిస్టిక్ క్షిపణి. భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ ఈ క్షిపణిని అరిహంత్ తరగతి జలాంతర్గాముల కోసం అభివృద్ధి చేస్తోంది. ఈ క్షిపణికి 3500&nbsp;కిమీ పరిధి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.

## అభివృద్ధి
INS అరిహంత్ లో అమర్చేందుకు అగ్ని-3 క్షిపణి పొడవును తగ్గించడానికి అనేక సమస్యలు ఎదుర్కొన్నాక, కె-4 అభివృద్ధిని చేపట్టారు. కె-4 పరిధి అగ్ని-3 పరిధికి సుమారుగా సమానం. పొడవు మాత్రం 12 మీటర్లు మాత్రమే ఉంటుంది (అగ్ని-3 పొడవు 17 మీటర్లు). కె-4 కోసం డిజైను చేసిన గ్యాస్ బూస్టర్‌ను 2010 లో సముద్ర గర్భంలో ఒక పాన్‌టూన్ నుండి విజయవంతంగా పరీక్షించారు.

## వివరణ
ఈ క్షిపణి పొడవు 12 మీ. వ్యాసం 1.3 మీ. బరువు 17 టన్నులు. 2 టన్నుల వార్‌హెడ్‌ను మోసుకు పోగలదు. ఉన్నతమైన కచ్చితత్వాన్ని సాధించడమే ఈ క్షిపణి  లక్ష్యమని DRDO వెల్లడించింది.

## పరీక్ష
2013 సెప్టెంబరులో ఈ క్షిపణిని సముద్రంలో 50 అడుగుల లోతున ఒక పాన్‌టూన్ పై నుండి పరీక్షించాల్సి ఉంది. కానీ అది పైకి చెప్పని కారణాల వలన ఆలస్యమైంది. ఈ కారణాన మొదటి పరీక్ష 2014 మార్చి 24 న విశాఖపట్నం తీరాన 30 మీ లోతున పాన్‌టూన్ పై నుండి పరీక్షించారు. ఆ పరీక్షలో క్షిపణిని 3,000 కిమీ పరిధికి విజయవంతంగా పరీక్షించారు. గ్యా జనరేటరు క్షిపణిని పాన్‌టూన్ పై నుండినీటిపైకి తోసింది. గాల్లోకి లేచిన కె-4 క్షిపణి లక్ష్యం వైపు తిరిగి 3,000 కిమీ దూరం వెళ్ళి, హిందూ మహా సముద్రంలో పడిపోయింది.

2014 మే నాటికి, క్షిపణిని పాన్‌టూన్ లపైనా, జలాంతర్గాముల పైనా పరీక్షించడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధమయ్యాయి.&#x5B;*<span title="The text near this tag is dated.">dated info</span>*&#x5D;

2016 మార్చి 7 న  కె-4 బంగాళాఖాతంలో సముద్ర గర్భంలో ఒక ప్లాట్‌ఫారంపై నుండి ప్రయోగించారు, అది ఘన విజయం సాధించిందని DRDO వర్గాలు చెప్పాయి, అయితే, ఈ పరీక్ష గురించి DRDO నుండి గాని, భారత ప్రభుత్వం నుండి గానీ అధికారిక ధ్రువీకరణ లేదు.

2016 మార్చి 31 న క్షిపణిని విశాఖపట్నం నుండి 45 నాటికల్ మైల్స్ దూరాన, INS అరిహంత్ నుండి  విజయవంతంగా పరీక్షించినట్లు ఏప్రిల్ లో ప్రకటించారు. క్షిపణిని 20 మీ లోతు నుండి ప్రయోగించగా, 700 కిమీ దూరంలోని లక్ష్యాన్ని చాలా కచ్చితత్వంతో, సున్నా వర్తుల దోష పరిధితో ఛేదించింది.

## బయటి లింకులు
# K-4 క్షిపణి పరీక్ష వీడియో

## ఇవి కూడా చూడండి
* కె క్షిపణి కుటుంబం
* అరిహంత్ తరగతి జలాంతర్గామి
* సాగరిక క్షిపణి

## మూలాలు వనరులు

వర్గం:భారతీయ క్షిపణులు
కునాల్, హర్యానా

[కుడి|thumb|250x250px|[భారతదేశం లోని హర్యానా గుండా ప్రవహించే ఘగ్గర్ నది. ఘగ్గర్-హకరా వ్యవస్థను ఆధునిక (శ్వేతజాతి) శాస్త్రవేత్తలు వేద కాలం నాటి సరస్వతి నదిగా గుర్తిస్తున్నారు]]
**కునాల్** అన్నది భారతదేశానికి చెందిన హర్యానా రాష్ట్రంలోని ఫతేహబాద్ జిల్లాలో నెలకొన్న హరప్పా పూర్వ మానవ నివాస ప్రాంతం. సింధు లోయ నాగరికత ప్రదేశాల్లో కాళిబంగాన్ వంటి పట్టణాలు, రాఖీగరి వంటి నగరాలతో పోలిస్తే ఇది సింధులోయ నాగరికత కాలంలో గ్రామం. సరస్వతీ నది మైదానంలో ఇది నెలకొంది.

## చారిత్రిక ప్రాధాన్యత
ప్రాథమిక స్థాయిలో ఈ చిన్న జనావాసం (1 హెక్టారు) హక్రా వస్తు అవశేషాలను అందించింది. కృత్రిమంగా ఎత్తుచేసిన ప్రదేశంలో ఇళ్ళు నిర్మితమయ్యాయి.

### బటన్ సీల్
1998-99లో ఆర్కియాలజీ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా చేపట్టిన పురాతత్వ తవ్వకాల్లో బటన్ సీల్ దొరకడంతో రెహ్మాన్ ధెరీ కన్నా సాంస్కృతికంగా ఈ నాగరికత ప్రాచీనమని ఉదాహరణ ఇచ్చింది. ఈ సీల్ లో రెండు జింకల బొమ్మ ఒకవైపు, రేఖాగణిత నమూనా మరోవైపు ఉంటాయి. వీటిని చారిత్రక పరిశోధకులు బెలూచిస్తాన్ కు చెందిన క్రీ.పూ.4వ శతాబ్దికి చెందిన రెహ్మాన్-ధెరీ నమూనాతో పోల్చుతుంటారు.
### తొట్టతొలి పూర్వ హరప్పా
ఈ ప్రదేశం తొట్టతొలి పూర్వ హరప్పా ప్రదేశంగా గుర్తిస్తున్నారు.

## పరిశోధన, ఆవిష్కరణ
కుండలపై రావి ఆకులు (*ఫైకస్ రిలిజియాసా*), గూని ఎద్దు వంటి డిజైన్లు హరప్పా ముద్రల్లో కనిపిస్తూన్నాయి. ఎముకతో చేసిన ఉపకరణాలు, సునిశిత బ్లేడ్లు, చేపల గాలం ముల్లు, బాణపు ములుకులు వంటివీ దొరికాయి. ఆరు ముద్రలు దొరికాయి. ఆరు ముద్రలు చతురస్ర ఆకారంలో, గోధుమరంగు రాయి సాధారణ పరిణత హరప్పా ముద్రను గుర్తుచేస్తున్నాయి.

## బయటి లంకెలు
* కునాల్, ఇతర పురాతత్వ ప్రదేశాలు

## మూలాలు
సిస్వాల్

**సిస్వాల్** అన్నది భారతదేశంలోని హర్యానా రాష్ట్రానికి చెందిన హిసార్ జిల్లాలోని ఉన్న చారిత్రక గ్రామం. సోథి-సిస్వాల్ సంస్కృతిగా పిలిచే క్రీ.పూ.3800 నాటి *సిస్వాల్ సంస్కృతి*కి టైప్ సైట్.
## పూర్వ-హరప్పా కాలం
ప్రారంభ కాలం నాటి హరప్పా సంస్కృతికి చెందిన ప్రదేశాల్ల సిస్వాల్ ఒకటి, ఈ కాలాన్నే ప్రీ-హరప్పా లేక పూర్వ హరప్పా నాగరికతగా పిలుస్తారు. గడ్డితో పైకప్పులు, మట్టితో మిగతా గోడలు నిర్మించిన మట్టి ఇళ్ళలో పూర్వ-హరప్పన్లు జీవించేవారు. వృత్తిపరంగా ఈ సంస్కృతి ప్రధానంగా వ్యవసాయంపై దృష్టిపెట్టింది. ఆవులు, ఎడ్లు, పందులు, మేకలు వంటి జంతువులను మచ్చిక చేసుకునేవారు.

క్రీ.పూ.2700 నాటి ఇక్కడి పూర్వ హరప్పన్లు నల్లగా, వంకీల జుట్టు, ఫ్లాట్ ముక్కుతో ఉండేవారని పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. భారత ఉపఖండంలోని చరిత్ర రచనలో సస్వాల్ గ్రామానికి చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది.

## సోథి-సిస్వాల్ సంస్కృతి
సింధు లోయ నాగరికతలో సోథి-సిస్వాల్ సంస్కృతి సిరామిక్ రకానికి చెందినదిగా ప్రాముఖ్యత కలిగివుంది. ఆర్కియాలజిస్టు సూరజ్ భాన్ సిస్వాల్ సమీంం్
## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
జోగ్నాఖేరా

**జోగ్నాఖేరా** అన్నది సింధు లోయ నాగరికతలోని హరప్పా దశకు చెందిన ప్రదేశం. జోగన్ ఖేరా ప్రస్తుతం భారత దేశంలోని హర్యానా రాష్ట్రంలో ఉన్న కురుక్షేత్రం జిల్లాలో నెలకొంది.

## పురాతత్వ తవ్వకాలు
జోగ్నాఖేరా ప్రాంతాన్ని 2009లో పురాతత్వ తవ్వకాలు జరిపారు, ఐతే స్థానికులకు ఈ ప్రాంతపు ప్రాముఖ్యత తెలియదు. ఈ ప్రాంతంలో ఆనాటి కుండ పెంకులు కూడా లభించాయి.

## ప్రదేశానికి నష్టం
సట్లెజ్-యమున లింక్ కాలువకు జూలై 2010లో వరదలు రావడంతో పురాతత్వ ప్రదేశం దెబ్బతింది.

## మూలాలు
మధ్యంతర పరిధి బాలిస్టిక్ క్షిపణి

కుడి|thumb|250x250px|మధ్యంతర, మధ్య పరిధి క్షిపణులు.
**మధ్యంతర పరిధి బాలిస్టిక్ క్షిపణి** (**IRBM**), 3,000–5,500 కిమీ పరిధి కలిగిన బాలిస్టిక్ క్షిపణి. పరిధిని బట్టి బాలిస్టిక్ క్షిపణులను  వర్గీకరించడం కేవలం సౌకర్యార్థమే. ఈ వర్గీకరణ కూడా వివిధ దేశాలు వివిధ రకాలుగా చేస్తారు. కొన్ని దేశాల నిర్వచనాల్లో దూర పరిధి క్షిపణి ఉండగా, కొన్ని దేశాల్లో ఈ తరగతిని నిర్వచించలేదు. మరింత ఆధునికమైన పేరు థియేటర్ బాలిస్టిక్ క్షిపణి. 3,500 కిమీ పరిధి లోపు ఉండే క్షిపణులన్నీ ఈ వర్గంలోకి వస్తాయి.

మధ్యంతర క్షిపణులను ప్రస్తుతం చైనా, భారత్, ఇజ్రాయిల్,   బహుశా ఉత్తర కొరియా ఆపరేట్ చేస్తున్నాయి. అమెరికా,  సోవియట్ యూనియన్, ఇంగ్లాండు, ఫ్రాన్సు గతంలో ఆపరేట్ చేసిన దేశాలు.

## కొన్ని మధ్యంతర క్షిపణుల జాబితా

## చరిత్ర
మధ్యంతర క్షిపణికి మాతృక A4b రాకెట్. ఇది వి-2 రాకెట్‌పై ఆధారపడి అభివృద్ధి చేసినది. A4b, A9/A10 రాకెట్ యొక్క పై దశకు ప్రొటో టైపు. ఈ ప్రాజెక్టు  యొక్క లక్ష్యం, ఫ్రాన్స్, లేదా స్పెయిన్ నుండి ప్రయోగించి న్యూయార్కును కొట్టగలిగే సామర్థ్యాన్ని సాధించడం. 1944 డిసెంబరు, 1945 జనవరి ఫిబ్రవరిల్లో  A4b రాకెట్లను కొన్నిసార్లు పరీక్షించారు. ఈ రాకెట్లన్నీ ద్రవ ఇంధనాన్ని వాడాయి. A4b ఇనర్షియల్ గైడెన్స్ వ్యవస్థను వాడగా, A9 ను ఒక పైలట్ నియంత్రిస్తాడు. రెంటినీ కూడా స్థిర ప్లాట్‌ఫారము నుండి ప్రయోగించారు.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత వాన్ బ్రాన్‌తో సహా ఇతర నాజీ శాస్త్రవేత్తలను రహస్యంగా అమెరికా తరలించి, వి-2 ను ఆయుధంగా మలచే ప్రాజెక్టులో నియమించారు. ఈ ఆపరేషన్‌ను *[[ఆపరేషన్ పేపర్‌క్లిప్]]* అంటారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి

## మూలాలు వనరులు


వర్గం:క్షిపణులు
అబ్దుల్ కలామ్ ద్వీపం

**అబ్దుల్ కలామ్ ద్వీపం**ఒడీషా తీరంలో గల ఒక ద్వీపం. భుబనేశ్వర్ నుండి 150 కి.మీ. దూరంలో, బాలేశ్వర్ (బాలసోర్) జిల్లాలో ఉంది ఈ ద్వీపం. గతంలో దీన్ని *వీలర్ ఐలాండ్* అని పిలిచేవారు. క్షిపణులను పరీక్షించే ఇంటెగ్రేటెడ్ టెస్ట్  రేంజ్ ఈ ద్వీపంలోనే ఉంది.

అబ్దుల్ కలామ్ ఐలాండ్ బంగాళాఖాతంలో ఒరిస్సా తీరం నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో చాందీపూర్ కు దక్షిణంగా 70 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఈ ద్వీపం పొడవు 2 కి.మీ., వైశాల్యం 390 ఎకరాలు. సమీపంలోని నౌకాశ్రయం ధమ్రా. భారత్ తయారు చేసిన అనేక క్షిపణులకు పరీక్షా కేంద్రం అబ్దుల్ కలామ్ ఐలాండే; ఆకాశ్, అగ్ని, అస్త్ర, బ్రహ్మోస్. నిర్భయ్, ప్రహార్, పృథ్వి, శౌర్య, అడ్వాన్స్‌డ్ ఎయిర్ డిఫెన్స్,  పృథ్వి  ఎయిర్ డిఫెన్స్- వీటన్నిటినీ ఇక్కడే పరీక్షించారు. ఈ దీవికి చేరుకోవాలంటే ఓడమీదే వెళ్ళాలి. రోడ్డు గాని, రైలు మార్గం గానీ లేదు. చిన్న హెలిప్యాడ్  ఉంది. కానీ  ఇక్కడికి రావలసిన సామానులు, ఇతర సరఫరాలూ  ఓడల ద్వారానే వస్తాయి.

2013 మేలో ఇసుక కోత కారణంగా, దీవి యొక్క రూపురేఖలు మారిపోవడం సమాజం దృష్టికి వచ్చింది. ఈ దీవి, రాయి మీద కాక ఇసుక తిన్నెల మీద ఉండడం చేత, ఇసుక చలనం కారణంగా ఈ కోత ఏర్పడుతోంది. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడం కోసం DRDO చెన్నైలోని జాతీయ సముద్ర సాంకేతిక సంస్థ సాయం కోరింది.

2015 సెప్టెంబరులో వీలర్ ఐలాండ్‌ను మాజీ రాష్ట్రపతి గౌరవార్థం అబ్దుల్ కలామ్ ఐలాండ్ గా పేరు మార్చారు 

## చిత్రాలు

దస్త్రం:AAD Launch Crop.jpg|అడ్వాన్స్‌డ్ ఎయిర్ డిఫెన్స్  క్షిపణి ప్రయోగం
దస్త్రం:Akash SAM.jpg|ఆకాశ్ క్షిపణి ప్రయోగం
దస్త్రం:Shaurya Missile.jpg|శౌర్య క్షిపణి ప్రయోగం


## దీవిలో జరిగిన క్షిపణి ప్రయోగాలు
ఈ దీవిలో జరిగిన క్షిపణి పరీక్షా ప్రయోగాలు కింది పట్టికలో ఇవ్వబడ్డాయి. చాందీపూర్, అబ్దుల్ కలామ్ ఐలాండ్ రెండు చోట్లా జరిగిన ప్రయోగాలన్నీ ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి. 

## ఇవి కూడా చూడండి
* చాందీపూర్
* భారతీయ బాలిస్టిక్ క్షిపణి రక్షణ కార్యక్రమం 
* సమీకృత గైడెడ్ క్షిపణి అభివృద్ధి కార్యక్రమం

## మూలాలు వనరులు

వర్గం:భారతీయ క్షిపణులు
అర్వపల్లి సుబ్బారావు

**అర్వపల్లి సుబ్బారావు** ప్రముఖ హాస్యనటుడు. తన అభినయంతో హాస్యరసాన్ని ప్రేక్షకలోకానికి పంచి పెట్టిన అద్వితీయ నటుడు. చింతామణి నాటకానికి జాతీయసాయిలో గుర్తింపును తెచ్చిన హాస్య నటశేఖరుడు అర్వపల్లి సుబ్బారావు.

## జీవిత విశేషాలు
వినుకొండకు సమీపంలోని కారుమంచిలో 1916, డిసెంబరు 20న వెంకటప్పయ్య, చెంచమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
చిన్నతనంలోనే తల్లిదండ్రు లను కోల్పోయిన సుబ్బారావు బెల్లంకొండ సుబ్బారావు ప్రదర్శించిన శ్రీకృష్ణ రాయబారం నాటకాన్ని చూసి నటన వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. కారుమంచిలో చిన పిల్లలతో బాలసంఘాన్ని స్థాపించి పాదుకా పట్టాభిషేకం నాటకాన్ని పదర్శించారు. ఈ నాటకంలో అర్వపల్లి భరతుడి పాత్రను పోషించారు. శ్రీకృష్ణ రాయబారంలో నారద పాత్ర అర్వపల్లికి కీర్తి ప్రతిష్ఠలను తెచ్చిపె టైంది. నటనతోపాటు హార్మోనియంలో ప్రత్యేక శిక్షణ పొందిన అర్వపల్లి పలు నాటకాలకు సంగీత దర్శకులుగా వ్యవహరించారు. చింతామణి నాటకంలో ఆపద్ధరంగా నటించిన సుబ్బికెట్టి పాత్ర అర్వపల్లి జీవితాన్ని ఊహించని మలుపు తిప్పింది. సుబ్బిళెట్టి పాత్ర ద్వారా అర్వపల్లి సంధించిన చెణుకులు సంచలనాన్ని సృష్టించాయి. చింతామణి నాటకానికి విశేష ఖ్యాతి కలిగించ డంలో అర్వపల్లి పాత్ర ఎంత గణనీయమైనదో మరొక కోణంలో ఇతివృ త్తాన్ని మింగివేసే చెణుకులతో నాటక ఔచిత్యం దెబ్బతిన్నదనే తీవ్ర విమర్శ కూడా చెలరేగింది బెంగళూరులో నెల రోజులు వరుసగా ఒక ధియేటర్లో చింతామణి నాటకాన్ని ప్రదర్శించి అర్వపల్లి రికారు సృష్టించారు. కన్నడ నాటక ప్రముఖుడు గుబ్బీ వీరన్న చింతామణి నాటకాన్ని చూసి అర్వపల్లిని వేనోళ్ల కొనియాడారు. తులాభారం నాటకంలో వసంతకునిగా, ప్రేమలీలలో గపార్ూన్గా సానిసంసారిలో రమేష్గా నటించారు. 1952లో హెచ్ఎంవీ సంస్థ అర్వపల్లితో చింతామణి నాటకాన్ని రికారుగా విడుదల చేశారు.

### బహుమతులు - పురస్కారాలు
గుంటూరులో జరిగిన అఖిలాంధ్ర, రంగూన్ రౌడీ నాటక పోటీలలో గంగా రామ్ శేర్ పాత్రకు ఉత్తమ హాస్యనటునిగా పురస్కారాన్ని పొందారు. 1962లో నరసరావుపేట పట్టణంలో అర్వపల్లికి ఘనంగా పౌరసన్మానాన్ని చేశారు. 1969లో నరసరావుపేట కళాశాలలో జరిగిన సన్మాన సభలో అర్వపల్లికి హాస్యరత్న పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు. ఈ సభలో పాల్గొన్న కరుణశ్రీ అర్వపల్లిని హాస్యరస కల్పవల్లి అని ప్రశంసించారు. చింతామణి నాటకాన్ని అర్వపల్లి వేలాది ప్రదర్శనలిచ్చారు
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:1916 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
సౌమనశ్య రామ్మోహనరావు

**సౌమనశ్యమూర్తి రామ్మోహనరావు**  ఆకాశవాణి కళాకారుడు. ఆయన ఆకాశవాణి శ్రోతలకు పరిచితమైన కళాకారుడు, దర్శకుడు.  

## జీవిత విశేషాలు
గుంటూరు జిల్లా చినపులివర్రులో 1921లో రామ్మోహనరావు జన్మిం చాడు. తెనాలి రామవిలాస సభలో తన తండ్రితోపాటు రిహార్సల్స్ కు వెళ్ళే  రామ్మోహనరావు నాటక రంగం వైపు ఆకర్షితులయ్యాడు. శ్రీకృష్ణ రాయభారం నాటకంలో విదుర పాత్ర ద్వారా రంగస్థల ప్రవేశం చేసిన రామ్మోహనరావు భక్తరామదాసు, కబీరు, ప్రతాపరుద్రీయం, బాలనాగమ్మ, పన్నా శాక్య సింహ వంటి నాటకాలలో ముఖ్య భూమికలను పోషించాడు. బాపట్లలో వడ్లమూడి సీతారామారావు స్థాపించిన జాతీయ నాటక కళా మందిర్లో సభ్యుడిగా తారాబలం, విశ్వంపెళ్లి, రాబందులు వంటి నాట కాలలో నటించారు. ఆంధ్ర నాటక కళాపరిషత్ పోటీలలో ఉత్తమ క్యారక్టరు నటునిగా బహుమతి పొందాడు. మహానటుడు బందాతో కలిసి చిత్రనళీయం, అల్లూరి సీతారామరాజు, పాదుకా పట్టాభిషేకం వంటి నాటకాలను తెలుగు రాష్ట్రాలలోని పలు ప్రాంతాలతోపాటు కలకత్తా, బిలాస పూర్, ఖరగ్ పూర్ వంటి ప్రాంతాలలో కూడా ప్రదర్శించారు. 1961లో ఏషియన్ థియేటర్, ఢిల్లీ భారతీయ నాట్యసంఘం ఢిల్లీలో నిర్వహిం చిన నాటక శిబిరంలో శిక్షణ పొందారు. ఢిల్లీలో కె వెంకటేశ్వరరావుతో కలిసి దక్షిణ భారత నటీనట సమాఖ్యను స్థాపించి ఆకాశరామన్న గుడ్డిలోకం, కప్పలు వంటి నాటకాలను ప్రదర్శించారు. సుంకర కనకా రావు విజయవాడలో నెలకొల్పిన అరుణోదయ నాట్యమండలిలో సభ్యుడిగా యోగి వేమన నాటకంలో వేమన పాత్రను పోషించారు. అయ్యప్ప, కన్యకాపరమేశ్వరి, భక్తసిరియాళ వంటి నాటకాలను స్వీయ దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించారు. ఆకాశవాణి విజయవాడ కేంద్రం ద్వారా ప్రసారమైన వందలాది నాటకాలలో కీలక పాత్రలను పోషించారు. 1990,  జూలై 21న రామ్మోహనరావు పరమపదించారు.

## మూలాలు


వర్గం:1921 జననాలు
వర్గం:1990 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:ఆకాశవాణి కళాకారులు
కొత్తపాలెం (పర్చూరు)

**కొత్తపాలెం** పర్చూరు మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఇది గ్రామ పంచాయితీ.

## భౌగోళికం
ఇది మండల కేంద్రం పర్చూరు నుండి  10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.

## రవాణా
బాపట్ల-పర్చూరు  మార్గంలో బస్సు సౌకర్యముంది.  

## మూలాలు
కొసరాజు రామయ్య చౌదరి

**కొసరాజు రామయ్య చౌదరి** విద్యావేత్త, రాజకీయనాయకులు, సంఘసేవకులు. రావు బహుదూరు బిరుదాంకితులు
## జననం,విద్య
తెనాలికి సమీపంలోని తురుమెళ్ళలో సంపన్న కుటుంభంలో కొసరాజు రామయ్యచౌదరి 1886 జన్మించారు.

## రాజకీయ జీవితం
తెనాలి తాలూకా బోర్డు అధ్యక్షులుగా మూడు పర్యాయాలు వ్యవ హరించారు. గుంటూరు జిల్లా బోర్డు సభ్యులుగా వ్యవ హరించిన రామయ్యచౌదరికి బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం **రావు బహదూర్** బిరుదును ప్రదానం చేసింది. 

నాటి రాజకీయ ప్రముఖులు బొబ్బిలి రాజా, ముని స్వామినాయుడు,కుప్పుస్వామి చౌదరి వంటివారితోపాటు గుంటూరు జిల్లాకలెక్టర్, మద్రాసు గవర్నర్ జనరల్ గా పనిచేసిన టీజీ రూథర్‌ఫర్డుకు అత్యంత సన్నిహితులు.

జస్టీస్ పార్టీ అభ్యర్దిగా 1934 లో డిల్లీ కేంద్ర శాసన సభకు ఎన్.జి. రంగా గారిపై పోటి చేసి పరాజయము చెందారు.

## విద్యాదాత

### తొలి  పాఠశాల
రాష్రంలోనే మొదటిసారిగా తురుమెళ్లలో పాఠశాలను రావుబహుదూరు కొసరాజు రామయ్య చౌదరి గారు ఏర్పాటు చేసారు.  ఇంటూరు లాకుల వద్ద ఉన్న ఉన్నత పాఠశాల శంకుస్థాపన, 1913 ఆగస్టు 20 న అప్పటి కలెక్టరు శ్రీ జె.ఎన్.రాయ్ చేశారు. ఆ తరువాత నిర్మాణం పూర్తిచేసుకున్న ఈ ఉన్నత పాఠశాల, చుట్టుపక్కల గ్రామాల ప్రజలకు విద్యావసరాలు తీరుస్తూ వచ్చింది. T- ఆకారంలో పెంకులతో నిర్మించిన ఈ భవనం, ఇప్పటికీ చెక్కు చెదరకుండా ఉంది. 

ఎందరో ప్రముఖులు ఈ పాఠశాలలో చదివారు. కల్లూరి చంద్రమౌళి, యలవర్తి నాయుడమ్మ ఎల్. బుల్లయ్య, ఆవుల సాంబశివరావు, జాతీయ వాలీబాల్ క్రీడాకారులు కె.వెంకయ్య బుచ్చిరామయ్య వంటి మహనీయులందరూ ఈ తురుమెళ్ల పాఠశా లలో విద్యాభ్యాసం చేసిన వారే.

నిజాంపట్నం పంట కాలువపై తురుమెళ్ళ పెదపూడి వంతెనల నిర్మాణానికి కృషి చేసి ప్రయాణ సౌకర్యాలను గణనీ యంగా మెరుగుపరిచారు. తురుమెళ్ల పాఠశాలలో హాస్టల్ నిర్మాణాన్ని చేసి పరిసర గ్రామాల విద్యారులకు సౌకర్యాలను కలిగించారు. 

చిలుమూరు శ్రీరామ రూరల్ కళాశాలలో 1950లో నెహ్రూ వసతిగృహాన్ని ఏర్పాటు చేయడంలో రామయ్య కృషి చిరస్మరణీయం. 

## మరణం
రామయ్యచౌదరి గారు 1945లో అస్తమించారు.

## మూలాలు

వర్గం:1886 జననాలు
వర్గం:1945 మరణాలు
వర్గం:సంఘ సేవకులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా విద్యావేత్తలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సామాజిక కార్యకర్తలు
వర్గం:రావు బహదూర్ బిరుదాంకితులు
వర్గం:జస్టిస్ పార్టీ సభ్యులు
రంజిత్ సింగ్

**మహారాజా రంజిత్ సింగ్, ** (పంజాబీ: ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ), (1780 నవంబరు 13 - 1839 జూన్ 27,  భారత ఉపఖండపు వాయవ్య భాగంలో 19వ శతాబ్దిలో అధికారాన్ని కైవసం చేసుకున్న సిక్ఖు సామ్రాజ్యపు స్థాపకుడు, పరిపాలకుడు. తనకు పదేళ్ళ వయసు ఉండగా రంజీత్ సింగ్ తన తండ్రితో పాటుగా యుద్ధాల్లో పాల్గొన్నారు. తండ్రి మరణించాక అప్పటికి పంజాబ్ ప్రాంతాన్ని పరిపాలిస్తూన్న ఆఫ్ఘాన్లను వెళ్ళగొట్టేందుకు 20 ఏళ్ళలోపే ఎన్నో యుద్ధాలు చేయాల్సి వచ్చింది. ఆ క్రమంలో 21 సంవత్సరాలకే పంజాబ్ మహారాజాగా ప్రకటించుకోగలిగారు. అతని నాయకత్వంలో 1839 వరకూ అతని సామ్రాజ్యం పంజాబ్ ప్రాంతంలో విస్తరించింది.
రంజీత్ సింగ్ రాజ్యాన్ని సాధించడానికి ముందు పంజాబ్ అనేక వివాదగ్రస్తతమైన మిస్ల్ (సమాఖ్య) ల చేతిలో ఉండేది. వాటిలో పన్నెండింటిని సిక్ఖు పాలకులు, ఒకదాన్ని ముస్లింలు పరిపాలించేవారు. రంజీత్ సింగ్ విజయవంతంగా సిక్ఖు మిస్ల్ లను తన సామ్రాజ్యంలో కలుపుకుని, ఐక్యం చేసి, ఇతర స్థానిక సామ్రాజ్యాలను గెలుచుకుని సిక్ఖు సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుంచి ప్రధానంగానూ, మరికొన్ని ప్రాంతాల నుంచి మళ్ళీమళ్ళీ దండెత్తి వచ్చిన ముస్లిం సైన్యాలను పలుమార్లు విజయవంతంగా ఓడించారు. మరోవైపు బ్రిటీష్ వారితో సఖ్యంగా ఉండేవారు.

రంజీత్ సింగ్ హయాంలో సంస్కరణలు, ఆధునికీకరణ, మౌలిక వనరులపై పెట్టుబడి వంటివి చోటుచేసుకుని సాధారణ సంపన్నత, శ్రేయస్సు జరిగాయి. అతను ఖల్సా సైన్యంలోనూ, ప్రభుత్వంలోనూ సిక్ఖులు, హిందువులు, ముస్లింలు, ఐరోపీయులు కూడా స్థానం పొందారు.

ఆయన ఘనత, స్మృతుల్లో సిక్ఖుల సంస్కృతిలోనూ, కళల్లోనూ పునరుజ్జీవనం సాధ్యమైంది, అమృత్ సర్ లో స్వర్ణ మందిరం పునర్నిర్మించడం, బీహార్, మహారాష్ట్ర ప్రాంతాల్లో వారి విరాళాలతో సిక్ఖు దేవాలయాలు నిర్మించడం వంటివి చేశారు. పంజాబ్ సింహం అన్న అర్థం వచ్చే *షేర్-ఇ-పంజాబ్* అన్న బిరుదుతో రంజీత్ సింగ్ ను వ్యవహరిస్తారు. మహారాజా రంజీత్ సింగ్ అనంతరం ఖరేక్ సింగ్ పరిపాలనకు వచ్చారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* 1809 అమృత్‌సర్ ఒప్పందం - రంజిత్ సింగ్, ఈస్టిండియా కంపెనీతో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందం 
* తాల్పూర్ రాజవంశం 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
https://www.essaybiography.com/ 

వర్గం:1780 జననాలు
వర్గం:1839 మరణాలు
వర్గం:సిక్కు మత ప్రముఖులు
వర్గం:పంజాబ్ వ్యక్తులు
వర్గం:సిక్కు మతం
కణ్వుడు

మేనక విశ్వామిత్రుల కుమార్తె శకుంతలను పెంచిన తండ్రిగా **[[కణ్వ మహర్షి]]** ప్రసిద్ధుడు. కణ్వస అనే గోత్రీకులకు మూలపురుషు డితడు.
## పురాణ గాథ
thumb|కణ్వ మహర్షి తపోవనం
కణ్వుడు అంగీరసుని వంశంలో ఘోరుడు అనే ఋషికి జన్మించాడు. కణ్వుడు మహా నిష్ఠాగరిష్ఠుడు. గొప్ప తపస్సంపన్నుడు. తన తపస్సు నిరాటంకంగా సాగేందుకు అతను మాలిని అనే నదీ తీరంలో ఒక ఆశ్రమాన్ని నిర్మించుకున్నాడు. ఈ మాలినీ నది హరిద్వార్‌కు దగ్గరలో ఉందని అంటారు. అక్కడ కోట్‌ ద్వారా అనే ఊరిలో కణ్వుడి పేర ఇప్పటికీ ఓ ఆశ్రమం ఉంది. మరికొందరేమో మహారాష్ట్రలోని కణాల్ద (జల్‌గావ్) అనే ప్రాంతంలో ఉన్న గుహలే ఆనాటి కణ్వుడి ఆశ్రమం అని నమ్ముతారు.

అతను మన వేదాలలో పెక్కు మంత్రాలకు ద్రష్టగా నిలిచారన్న విషయంలో మాత్రం ఎలాంటి వివాదమూ లేదు. రుగ్వేదంలో కణ్వుడి పేరిట చాలా మంత్రాలే ఉన్నాయి. కణ్వుడు, అతని వంశజులు దర్శించిన మంత్రాలు మన చతుర్వేదాలలో అడుగడుగునా కనిపిస్తాయి. వీటికి తోడుగా ‘కణ్వస్మృతి’ పేరుతో ఈయన రచించిన ధర్మశాస్త్రానికి కూడా గొప్ప ప్రాముఖ్యత ఉంది. 

ఇలా మాలినీ తీరాన ఉన్న ఆశ్రమంలో ధార్మిక జీవనాన్ని గడుపుతున్న కణ్వుడి జీవితం ఒక రోజు అనుకోని మలుపు తిరిగింది. అతనికి పక్షుల నీడన పెరుగుతున్న ఓ చిన్న బిడ్డ కనిపించింది. మేనక, విశ్వామిత్రులకు జన్మించిన ఆ బిడ్డకు తన ఆశ్రమానికి తెచ్చుకుని, ఆమెను పెంచి పెద్దచేశాడు కణ్వుడు. ఆమెకు శకుంతల అని నామకరణం చేసాడు. ఆ శకుంతలని ఒకరోజు దుష్యంతుడు అనే రాజు చూసి మోహిస్తాడు. ఆమెను గాంధర్వ వివాహం చేసుకుని తిరిగి తన రాజ్యానికి వెళ్లిపోతాడు. దుష్యంతుడు తనని సకలలాంఛానాలతో అతని రాజ్యానికి తీసుకుని వెళ్తాడని కలలలో తేలిపోతుంటుంది శకుంతల. అదే మైమరపులో ఆశ్రమంలోకి అడుగుపెట్టిన దుర్వాస మహర్షిని సరిగా గమనించుకోదు. శకుంతల పరధ్యానానికి కోపగించుకున్న దుర్వాసుడు, దుష్యంతుడు ఆమెను మర్చిపోతాడంటూ శపిస్తాడు. ఆ తరువాతి కాలంలో శాపవిమోచనం కారణంగా శకుంతలా దుష్యంతులు కలుసుకోవడం జరుగుతుంది. వారిరువురికీ జన్మించిన భరతుడు దుష్యంతుని రాజ్యానికి వారసుడు అవుతాదు

కణ్వుడు ఈ తీరున ఒక వంశం ఏర్పడేందుకే కాదు, మరో వంశం నిర్మూలం అయ్యేందుకు కూడా కారణం అయ్యాడు. అదెలాగంటే- కణ్వుడు ఒకనాడు విశ్వామిత్రుడు, నారదుడు వంటి మహర్షులతో కలిసి కృష్ణుని పాలనలో ఉన్న ద్వారకకు చేరుకున్నారు. ఈ మహర్షులను చూసిన యాదవ కుర్రకారుకి వారిని కాసేపు ఆటపట్టాలని అనిపించింది. వెంటనే సాంబుడు అనే యాదవుని దుస్తులలో ఒక ముసలం (రోకలి) పుడుతుందనీ, ఆ సంఘటన తరువాత యాదవ వంశం నిర్మూలం అవుతుందనీ శపిస్తాడు కణ్వుడు. శాపవశాన నిజంగానే సాంబుడి కడుపున ముసలం జన్మిస్తుంది. ఆ సంఘటన తరువాత యాదవులంతా తాగి ఒకరితో ఒకరు కలియబడి చంపుకుంటారు. అదే సమయంలో కృష్ణుడు సైతం ఒక వేటగాడి బాణం తగిలి తన తనువుని చాలించాలని నిర్ణయించుకుంటాడు.

## మూలాలు

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
పింగళి కాటూరి కవులు

**[[పింగళి లక్ష్మీకాంతం]]**(1894-1972), **[[కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు]]**(1895-1962) ఇద్దరూ **పింగళి కాటూరి కవులు** పేరుతో కవిత్వం చెప్పారు. అవధానాలు చేశారు.
## పింగళి లక్ష్మీకాంతం

పింగళి లక్ష్మీకాంతం 1894, జనవరి 10 న కృష్ణా జిల్లా ఆర్తమూరులో జన్మించాడు. ఈయన స్వగ్రామం చిట్టూర్పు. ఇతడి తల్లిదండ్రులు వెంకటరత్నం, కుటుంబమ్మ. ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం రేపల్లెలో పొందిన తరువాత మచిలీపట్నంలోని హిందూ ఉన్నత పాఠశాల, నోబుల్ కళాశాలలో చదివాడు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ. పట్టా పొందాడు. తిరుపతి వేంకట కవులలో ఒకరైన చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రికి శుశ్రూష చేసి, సంస్కృతాంధ్రాలలో బాగా పఠించి వారి శిష్యులలో అగ్రగణ్యులయ్యాడు. ఇతడు కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు తో కలిసి జంట కవిత్వం చెప్పాడు. ఇతడు విడిగా గౌతమ వ్యాసములు, మధుర పండిత రాయము, సాహిత్య శిల్పసమీక్ష, కుమార వ్యాకరణము, నా రేడియో ప్రసంగాలు, ఆత్మలహరి, ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర, గౌతమ నిఘంటువు మొదలైన రచనలు చేశాడు. ఇతడు ఉపాధ్యాయుడిగా, ఆచార్యునిగా, ఆంధ్రశాఖ అధ్యక్షునిగా వెంకటేశ్వర, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయాలలో పనిచేశాడు. మద్రాసులోని ప్రాచ్యపరిశోధనా విభాగంలో కొంతకాలం పరిశోధనలు చేశాడు. ఇతడు 1972, జనవరి 10వ తేదీన మరణించాడు.

## కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు

కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు 1895, అక్టోబరు 15వ తేదీన కృష్ణాజిల్లా, వుయ్యూరు మండలం, కాటూరు గ్రామంలో రామమ్మ, వెంకటకృష్ణయ్య దంపతులకు జన్మించాడు.  ఇతడు బందరులో బి.ఎ. చదివాడు. మహాత్మా గాంధీ ప్రభావంతో సహాయనిరాకరణ ఉద్యమం, ఉప్పు సత్యాగ్రహాలలో  పాల్గొని  జైలుశిక్షను అనుభవించాడు. ఇతడు ఆంధ్రోపన్యాసకుడిగా, వైస్ ప్రిన్సిపాల్‌గా, ప్రిన్సిపాల్‌గా , కృష్ణా పత్రికకు సంపాదకుడిగా పనిచేశాడు. ఇతడు విడిగా గుడిగంటలు, పన్నీటిజల్లు, మువ్వగోపాల (శ్రవ్యనాటికలు), శ్రీనివాస కళ్యణం వంటి రచనలు, దేవ్యపరాధక్షమాపణస్తోత్రం, శివాపరాధక్షమాపణస్తోత్రం,సౌందర్యలహరి, నల్లకలువ, ముగ్గురుమూర్తులు, సీతపెండ్లి, సాహిత్యదర్శనం, మాతృభూమి, ప్రతిజ్ఞాయౌగంధరాయణము, స్వప్నవాసవదత్త మొదలైన అనువాద రచనలు చేశాడు. ఇతడు 1962, డిసెంబరు 25న మరణించాడు.

## రచనలు
పింగళి కాటూరి కవులు ప్రప్రథమంగా 1917లో బందరులోని బుట్టాయపేటలోని సీతారామాంజనేయదేవస్థానంలో ఆశువుగా మారుతీశతకాన్ని చెప్పారు. తరువాత వీరు తొలకరి అనే ఖండకావ్యాన్ని ప్రకటించారు. అటుపిమ్మట వీరు సంస్కృతంలో అశ్వఘోషుడు వ్రాసిన సౌందరనందముకు  అదేపేరుతో స్వేచ్ఛానువాదం చేశారు.

## అవధానాలు
ఈ జంటకవులు బందరు, నెల్లూరు, ముదునూరులలో శతావధానాన్ని చేశారు. ఇంకా బందరు జాతీయ కళాశాలలోను, గుంటూరు జిల్లా అనంతవరములోను, తోట్లవల్లూరులోనూ ఇంకా అనేక చోట్ల అష్టావధానాలు చేశారు.
### అవధానాలలో పూరణలు
*సమస్య:కాంతారమ్మనియెన్ మునీంద్రుడు చమత్కారంబు దీపింపగన్
పూరణ: దంతుల్ ఘోటకముల్ పదాతులును చెంతం గొల్చిరాన్ వచ్చు దు
ష్యంతు న్గన్గొని కణ్వమౌని యిటు రాజా రమ్మనన్ మీకు మీ 
అంతేవాసులకున్ సుఖమ్మెయన నీ యండ స్సుఖంబుండె మా
కాంతారమ్మనియెన్ మునీంద్రుడు చమత్కారంబు దీపింపగన్

*వర్ణన: పతివ్రత
విభుడు చెమ్మటలోడ వేడియూర్పులతోడ
:రా దగ్గరంజేరి శ్రమలు బాపు
కాంతుండు గవ్వయేన్ గణన సేయకయున్న
:నున్నంత పట్టులో యోర్పుజెందు
ముక్కోపియైన్ భర్త నెక్కొని తన్నిన
:పాదంబు నొచ్చెగా నాథ యనును
పుట్టంధుడైనను భోగహీనుండైన
:మనసిజ సముడిగా మదితలంచు

కాన నిదమిద్ధ మనుచు నెవ్వానికేని
నిర్ణయింపగరాదు, దుర్నీతులతని
లేదటుందురు గాని యవ్వారు కల్గు
టే నిజమ్మైన చచ్చెదరే ధృవంబు


## మూలాలు

వర్గం:జంటకవులు
వర్గం:శతావధానులు
వర్గం:అవధానులు
వర్గం:1894 జననాలు
వర్గం:1895 జననాలు
వర్గం:1962 మరణాలు
వర్గం:1972 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా అవధానులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా కవులు
సిక్ఖు సామ్రాజ్యం

**సిక్ఖు సామ్రాజ్యం** పంజాబ్, దాని సమీప ప్రాంతాలను కలుపుకుంటూ మతరహిత రాజ్యాన్ని స్థాపించిన మహారాజా రంజీత్ సింగ్ నాయకత్వంలో 19వ శతాబ్దిలో భారత ఉపఖండంలో ఏర్పడ్డ ప్రధాన రాజకీయ శక్తి. 1799లో రంజిత్ సింగ్ లాహోర్ ను పట్టుకున్న నాటి నుంచీ 1849 వరకూ కొనసాగింది. స్వతంత్ర మిస్ల్ లు, ఖల్సాలో సామ్రాజ్యపు పునాదులు పాదుకున్నాయి. 19వ శతాబ్దిలో అత్యున్నత స్థితిలో ఉండగా సామ్రాజ్యం పడమట ఖైబర్ కనుమ నుంచి తూర్పున పశ్చిమ టిబెట్ వరకూ, దక్షిణాన మిథన్ కోట్ నుంచీ ఉత్తరాన కాశ్మీర్ వరకూ విస్తరించింది. సిక్ఖు సామ్రాజ్యం బ్రిటీష్ వారు భారత ఉపఖండంలో ఆక్రమించిన ఆఖరి ప్రధానమైన భాగం.

సిక్ఖు సామ్రాజ్యపు పునాదులు 1707లో ఔరంగజేబు మరణం, ముఘల్ సామ్రాజ్య పతనం నుంచి చూడవచ్చు. గురు గోవింద్ సింగ్ ప్రారంభించిన ఖల్సా మరో రూపమైన దాల్ ఖల్సా ఒకవైపు ముఘల్ సామ్రాజ్యం చెప్పుకోదగ్గ విధంగా బలహీన పడిపోవడంతో పశ్చిమాన ఆఫ్ఘాన్లపై దండయాత్రలతో పోరాటం సాగించారు. ఆ క్రమంలో ఈ సైన్యాలు విస్తరించి, విడిపోయి వివిధ సమాఖ్యలు, పాక్షికంగా స్వతంత్రత కలిగిన మిస్ల్ ల స్థాపన సాగింది. వివిధ ప్రాంతాలు, నగరాలను ఈ సైన్య విభాగాలు నియంత్రించడం ప్రారంభించాయి. ఏదేమైనా 1762 నుంచి 1799 వరకూ మిస్ల్ ల సైన్యాధ్యక్షులు స్వతంత్ర సైనిక నాయకులుగా రూపాంతరం చెందారు.

లాహోరును రంజీత్ సింగ్ ఆఫ్ఘాన్ పరిపాలకుడు జమాన్ షా అబ్దాలీ నుంచి గెలుచుకుని, ఆఫ్ఘాన్-సిక్ఖు యుద్ధాల్లో ఆఫ్ఘాన్లను ఓడించి బయటకు పంపేయడం, వివిధ సిక్ఖు మిస్ల్ ను ఏకీకరణ చేయడంతో సామ్రాజ్య స్థాపన జరిగింది. 12 ఏప్రిల్ 1801న వైశాఖి పండుగ నాడు పంజాబ్ మహారాజాగా ప్రకటించుకుని, ఏకీకృతమైన రాజ్యంగా ప్రకటించారు. గురు నానక్ వంశస్తులైన సాహఙబ్ సింగ్ బేడీ పట్టాభిషేకం జరిపించారు.

ఒక మిస్ల్ కు నాయకుని స్థానం నుంచి పంజాబ్ మహారాజా అయ్యేంతవరకూ రంజిత్ సింగ్ అతికొద్ది కాలంలోనే అధికారం సంపాదించారు. అప్పటికి ఆధునికమైన ఆయుధాలు, యుద్ధ పరికరాలు, శిక్షణ సమకూర్చి సైన్యాన్ని ఆధునీకరించారు. సిక్ఖు సామ్రాజ్య కాలంలో సిక్ఖులు కళారంగంలోనూ, విద్యాల్లోనూ పునరుజ్జీవనం పొందారు. రంజిత్ సింగ్ మరణానంతరం అంతర్గత కుమ్ములాటల్లోనూ, రాజకీయమైన తప్పులతోనూ సామ్రాజ్యం బలహీనపడింది. చిరవకు 1849లో ఆంగ్లో-సిక్ఖు యుద్ధాల్లో ఓటమి అనంతరం సామ్రాజ్యం పతనమైంది. సిక్ఖు సామ్రాజ్యం 1799 నుంచి 1849 కాలంలో లాహోర్, ముల్తాన్, పెషావర్, కాశ్మీర్ ప్రావిన్సులుగా ఉండేది.
## మూలాలు

వర్గం:సిక్కుల చరిత్ర
నాన్కానా నరమేధం

thumb|నాన్కానా సాహిబ్ లోని గురుద్వారా జనమ్ అస్తాన్ నానక్ జన్మించినట్లు భావిస్తున్న స్థలాన్ని గుర్తుచేసే దృశ్యచిత్రం
**నాన్కానా నరమేధం** (లేక **సాకా నాన్కానా**) అన్నది బ్రిటీష్ ఇండియాలో ప్రస్తుతం పాకిస్తానీ పంజాబ్ ప్రాంతంలోని నాన్కానా సాహిబ్ ప్రాంతంలో జరిగిన నరమేధం. ఈ సంఘటన సిక్ఖుల చరిత్రలో ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. రాజకీయ ప్రాధాన్యతలో ఇది జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతం తర్వాత స్థానాన్ని పొందుతుంది. 20వ శతాబ్దిలో గురుద్వారా సంస్కరణ ఉద్యమం సందర్భంగా ఈ సంఘటన జరిగింది. శాంతియుతంగా ప్రదర్శన జరుపుతున్న సిక్ఖు నిరసనకారులపై దారుణమైన దాడులు చేసి, అనేకమంది మరణానికి కారణమయ్యారు. మహాత్మా గాంధీ వంటి జాతీయ నాయకులు కూడా ఈ సంఘటన సందర్భంగా సిక్ఖులు కనబరిచిన స్వయం నియంత్రణ, ఆత్మశక్తి భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించిందని ప్రశంసించారు.

## చారిత్రక నేపథ్యం

సిక్ఖు మత విస్తరణకు, మతాచారాల నిర్వహణకు కృషిచేసే గురుద్వారాలకు ఆదాయాన్ని సమకూర్చే ఉద్దేశంతో సిక్ఖు రాజ్య స్థాపకుడైన మహారాజా రంజిత్ సింగ్ హయాంలో భూములు, ఆదాయాలు ఇచ్చారు. కాలక్రమేణా వ్యవస్థలో మార్పులు చేర్పులు చోటుచేసుకుని అవినీతిమయమైపోయింది. ఇది సిక్ఖు పంత్ లో పరిస్థితులను మార్చేసింది.
## నాన్కానాలో అభ్యంతరకరమైన కార్యక్రమాలు
20వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళలో మహాంత్ నారాయణ్ దాస్ గురుద్వారా నాన్కానా సాహిబ్ ను నిర్వహించేవారు. గురుద్వారాకు 19వేల ఎకరాల అత్యంత ఫలవంతమైన భూములు ఉండేవి, అవి ఎంతో ఆదాయాన్ని సమకూర్చిపెట్టేది. మహాంత్ అవినీతిపరుడయ్యారని ఆరోపణలు ఎదురయ్యాయి.

పవిత్రమైన పరిసరాలకు నాట్యకత్తెలను తీసుకువచ్చి, అశ్లీల నృత్యాలు చేయడం ప్రారంభించారని ఆరోపణలు ఎదురయ్యాయి. మహాంత్ ఓ బాలికపై అత్యాచారం చేశారన్న ఆరోపణలు కూడా వెల్లువెత్తాయి.
## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశంలో నరమేధాలు
వర్గం:సిక్కుల చరిత్ర
వర్గం:భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
శ్రీరామ నరసింహమూర్తి కవులు

గంధం శ్రీరామమూర్తి, ఇఱ్ఱింకి నరసింహమూర్తి అనే ఇద్దరు కవులూ జంటగా **శ్రీరామ నరసింహమూర్తి కవులు** అనే పేరుతో జంటగా కవిత్వం చెప్పారు. శతావధానము చేశారు. గద్వాల సంస్థానములో ఆస్థానకవులుగా ఉన్నారు. 
## గంధం శ్రీరామమూర్తి
ఇతడు 1905లో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ఉండి గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు ఉభయభాషాప్రవీణ పరీక్ష ఉత్తీర్ణుడయి పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలోని పలు స్థానికోన్నత పాఠశాలలో ఆంధ్రోపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు.

## ఇఱ్ఱింకి నరసింహమూర్తి
ఇతడు 1901లో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా తోలేరు గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు కూడా ఉభయభాషాప్రవీణ ఉత్తీర్ణుడై పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలోని ఉన్నత పాఠశాలలో ఆంధ్రోపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు. 
## రచనలు
వీరిరువురూ బహుగ్రంథకర్తలు.  వీరి గ్రంథాలలో
# శతావధానము
# చాటువులు
# శ్రీమదాంధ్ర భాగవతము
# మణిరత్నమాల
# తేటగీత భగవద్గీత
# మహాభారత యుద్ధము
# తీర్థయాత్రాదర్శిని
# ఆంధ్రపుష్పబాణవిలాసము
# యదార్థ రామాయణము
# వేమగీతమ్‌ (సంస్కృతం)
# ప్రథమ సహస్రము
# బాపూజీ సూక్తి రత్నావళి
# మహాత్మాగాంధీ
# ఆశ్రిత పారిజాత శతకము మొదలైనవి ఉన్నాయి.
## అవధానాలు
వీరు చేసిన అవధానాలలో తోలేరులో చేసిన శతావధానము వివరాలు మాత్రమే లభ్యమౌతున్నాయి. ఈ అవధానములోని కొన్ని పూరణలు:
* వర్ణన: నదిని స్త్రీతో పోల్చి పద్యం
పూరణ: వేణి భరాభిరామ, యరవింద సముజ్వల నేత్ర, సైకత
శ్రోణియు, చక్రవాక కుచశోభిత, రాజ మరాళయానయై
ప్రాణవిభున్ తమిన్ గవయఁబాల్పడి యేగెడు కాంతకైవడిన్
రాణమెయిన్ స్రవంతి జలరాశిని గూడఁగ నేగుదెంచెడిన్

* సమస్య: వక్త్రంబుల్ పది కన్నులైదు కరముల్ వర్ణింపగా వేయగున్
పూరణ:ఈ క్త్రా ప్రాసముఁజెప్ప నద్భుతమొకో యేంతేనియున్, జూడుడీ
వాక్త్రాసంబుల జంకు వారమనుచున్ భావింపఁగా బోకుడీ
దిక్త్రారాతికిఁబార్వతీ శివులకున్ తిగ్మ ప్రభారాశికిన్
వక్త్రంబుల్ పది కన్నులైదు కరముల్ వర్ణింపగా వేయగున్

* సమస్య: మలము దినుము నీదు నోటి మలినము పోవున్
పూరణ: చలువ కపురంపు పలుకులు
జలుబు మలపు జాజికాయ జాపత్రులు వ
క్కలు యేలకులం గూడు, త
మలము దినుము నీదు నోటి మలినము పోవున్


## మూలాలు

వర్గం:జంటకవులు
వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:1905 జననాలు
వర్గం:శతావధానులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రచయితలు
శౌర్య క్షిపణి

**శౌర్య** క్యానిస్టరు నుండి, భూమి నుండి భూమ్మీదకు ప్రయోగించే, వ్యూహాత్మక బాలిస్టిక్ క్షిపణి. అయితే మామూలు బాలిస్టిక్ క్షిపణిలాగా కాకుండా దీని ప్రయాణమంతా ఇంజను పనిచేస్తూనే ఉంటుంది. టర్మినల్ గైడెన్స్ వ్యవస్థను వాడుకుంటూ లక్ష్యంపై దాడి చేస్తుంది. అందుచేత దీన్ని క్రూయిజ్ క్షిపణిగా కూడా వర్గీకరించవచ్చు. అయితే క్రూయిజ్ క్షిపణులు గాలిని పీల్చుకుని ఇంధనంతో మండించి థ్రస్టును ఉత్పత్తి చేస్తాయి. కాని శౌర్య ఘన ఇంధనాన్ని వాడుకుని బాలిస్టిక్ పథంలో ప్రయాణిస్తుంది. అందుచేత దీన్ని బాలిస్టిక్ క్షిపణిగానే భావిస్తారు. దీన్ని భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO) అభివృద్ధి చేసింది. దానికి 750 నుండి 1,900 కి.మీ. పరిధి ఉంది.   ఒక టన్ను సాంప్రదాయిక లేదా అణు వార్‌హెడ్‌ను మోసుకుపోగలదు. శౌర్య మధ్యమ పరిధిలోని లక్ష్యాలను ఛేదించ గలదు.

## వివరం
జలాంతర్గామి నుండి ప్రయోగించే సాగరిక క్షిపణి యొక్క భూ రూపమే శౌర్య అని భావిస్తున్నారు.  అయితే దీన్ని DRDO ఖండించింది.  శౌర్యను క్యానిస్టరులో దాచుతారు. అందుచేత దాన్ని రవాణా చెయ్యడం తేలిక. క్యానిస్టరు నుండి క్షిపణి బయటికి రాగానే దానిలోని ఘన ఇంధన మోటారు పనిచెయ్యడం మొదలు పెట్టి క్షిపణిని లక్ష్యం వైపు తీసుకుపోతుంది.

శౌర్య పరిధి తక్కువగా ఉండడం వలన దాని సైలోలను భారత దేశపు సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉంచాలి. లేదా దాని పరిధిని మరింత పెంచాలి. రెండు దశల, అత్యంత వేగవంతమైన శౌర్య తన పథాన్ని తేలిగ్గా మార్చుకుంటూ పోగలదు. ఆ విధంగా క్షిపణి వ్యతిరేక రక్షణ వ్యవస్థల దాడి నుండి తప్పించుకోగలదని రక్షణ శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు. తక్కువ ఎత్తులో కూడా శౌర్య మ్యాక్ 7.5 వేగాన్ని అందుకోగలదు. 2008 నవంబరు 12 న చేసిన ప్రయోగంలో అది 300 కి.మీ. దూరాన్ని చేరేసరికి మ్యాక్ 5 వేగాన్ని అందుకుంది. ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 700° సెల్సియస్ కు చేరింది. ఈ ఉష్ణాన్ని ఉపరితలమంతా సమానంగా వ్యాపింపజేసేందుకు  క్షిపణి గుండ్రంగా తిరిగింది. ఉచ్ఛస్థాయి నేవిగేషన్, గైడెన్స్ వ్యవస్థలతో, సమర్ధమైన ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థతో, అత్యుత్తమ నియంత్రణ వ్యవస్థతో, క్యానిస్టరు ప్రయోగంతో శౌర్య క్షిపణి ఒక సంక్లిష్టమైన వ్యవస్థగా రూపొందింది. దీన్ని TEL (ట్రాన్స్‌పోర్టర్, ఎరెక్టర్, లాంచర్) వాహనంపై తేలికగా రవాణా చెయ్యవచ్చు. ఆ వాహనం నుండే క్షిపణిని ప్రయోగించనూ వచ్చు. ఈ ఏక వాహన వ్యవస్థ కారణంగా దీన్ని మోహరించడం తేలిక, ఉపగ్రహాల ద్వారా కనుక్కోవడం శత్రువుకు కష్టం.  

శౌర్య క్షిపణి వ్యవస్థలో ఉన్న అనేక కొత్త సాంకేతికాలలో ప్రధానమైంది, *రింగ్ లేజర్ గైరోస్కోప్*, *యాక్సెలరోమీటర్*. దీన్ని హైదరాబాదు లోని రీసెర్చి సెంటర్ ఇమారత్ లో పరీక్షించి, క్షిపణితో మేళవించారు. శౌర్య క్షిపణిని జలాంతర్గాముల నుండి ప్రయోగించేందుకు అనువుగా డిజైను చేసారని వెల్లడైంది. సీనియర్ DRDO శాస్త్రవేత్త దీన్ని ధ్రువీకరిస్తూ, 50 కి.మీ. ఎత్తుకు చేరాక క్షిపణి హైపర్‌సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి లాగా ప్రయాణిస్తుంది. లక్ష్యం దాపులకు చేరగానే లక్ష్యం వైపుకు తిరిగి 20, 30 మీటర్ల కచ్చితత్వంతో లక్ష్యాన్ని కొట్టేస్తుంది.
## పరీక్ష
2011 సెప్టెంబరు 24 న క్షిపణిని మూడవసారి దాని పూర్తి రూపంలో విజయవంతంగా ప్రయోగించారు. అది మ్యాక్ 7.5 తో ప్రయాణించి, 700&nbsp;కి.మీ దూరాన్ని 500 సెకండ్లలో పూర్తి చేసింది. ఈ పరీక్ష తరువాత శౌర్య భారత నౌకా దళంలో మోహరింపుకు సిద్ధమైంది.

## ఉత్పత్తి
కుడి|thumb|340x340px|శౌర్య క్షిపణి పరిధి - పేలోడ్ గ్రాఫ్
క్షిపణి యొక్క మొదటి బ్యాచ్ ఉత్పత్తి మొదలైంది. 2011 సెప్టెంబరు 24 న బ్యాచి లోంచి ఒక క్షిపణిని తీసి పరీక్షించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* సాగరిక
* బ్రహ్మోస్

## మూలాలు వనరులు

వర్గం:భారతీయ క్షిపణులు
త్రిశూల్ క్షిపణి

**త్రిశూల్** తక్కువ పరిధి గల, భూమి నుండి గాల్లోకి ప్రయోగించే క్షిపణి. దీన్ని భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ అభివృద్ధి చేసింది. సముద్ర తలాన్ని తాకుతూ ప్రయాణించి ఓడలపై దాడి చేసే *సీ స్కిమ్మర్* క్షిపణులకు వ్యతిరేకంగా కూడా ఈ క్షిపణిని ప్రయోగించవచ్చు.

## చరిత్ర, అభివృద్ధి
త్రిశూల్ క్షిపణి ప్రాజెక్టు 1983 లో సమీకృత గైడెడ్ క్షిపణి అభివృద్ధి కార్యక్రమంలో భాగంగా మొదలైంది. దాన్ని 1992 లో పూర్తిచేసి, క్షిపణిని సీ స్కిమ్మర్  వ్యతిరేక క్షిపణిగా బ్రహ్మపుత్ర తరగతి ఫ్రిగేట్లలో అమర్చాలని ప్రణాళిక. 1985 లో సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రంలో  త్రిశూల్ తన మొదటి గైడెన్స్-లేని ప్రయాణం చేసింది. 1989 లో పూర్తి పరిధి గైడెడ్ ప్రయాణం చేసింది. 1992 లో లక్ష్యం మీద దాడి చేసే పరీక్షను విజయవంతంగా చేసింది. ఈ పరీక్షలో త్రిశూల్ మ్యాక్ 2 వేగాన్ని అందుకుంది. 1997 లో సంబంధిత సీస్కిమ్మర్ క్షిపణులను కనిపెట్టే రాడార్ వ్యవస్థలు సిద్ధమయ్యాయి. లాంచి వ్యవస్థను  భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ 1998 లో తయారు చేసింది.

బ్రహ్మపుత్ర తరగతి ఫ్రిగేట్ల కోసం త్రిశూల్‌ను అభివృద్ధి చెయ్యడంలో జరుగుతున్న ఆలస్యంపై 1997 లో భారతీయ నౌకా దళం తన అసంతుష్టిని తెలియజేసింది. దానికి ప్రత్యామ్నాయంగా నౌకా దళం ఇజ్రాయిల్‌కు చెందిన బరాక్-1 క్షిపణిని ఎంచుకుంది. 1998 నాటికి క్షిపణి 24 పరీక్షలు జరుపుకుని 1999 లో భారత సైన్యం, భారతీయ వాయు సేనలలో చేరింది. 

2001 అక్టోబరులో DRDO ఈ క్షిపణిని సమీక్షించింది. క్షిపణి వ్యవస్థ లో లోపాలు కనుక్కొంది. ట్రాకింగు రాడార్ బీముకు మధ్యమధ్యలో అవాంతరాలు వస్తున్నాయని, అందుచేత క్షిపణి లక్ష్యాన్ని ఛేదించలేదనీ కనుక్కొంది. సైన్యానికి అవసరమైన నాణ్యతా ప్రమాణాలు లేవని కూడా తెలిపింది. 2002 లో నేవీ రకం సీ స్కిమ్మరు లాగా పరీక్షించారు. 2003 లో భారత ప్రభుత్వం ఈ క్షిపణిని ఇతర ప్రాజెక్టుల నుండి తప్పించి, ఇది కేవలం సాంకేతిక ప్రదర్శన అని ప్రకటించింది. 2005 లో క్షిపణిని విజయవంతంగా పరీక్షించారు. త్రిశూల్ అభివృద్ధి కోసం భారత ప్రభుత్వం 282 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు పెట్టింది. 2008 లో త్రిశూల్ కార్యక్రమాన్ని మూసేస్తున్నట్లు భారత ప్రభుత్వం అధికారికంగా ప్రకటించింది.

## లక్షణాలు
త్రిశూల్ పరిధి 9&nbsp;కిమీ  దాని బరువు 130&nbsp;కెజి. 15 కెజి వార్‌హెడ్‌ను అది మోసుకుపోగలదు. అది సూపర్‌సోనిక్ వేగంతో పోతుంది.

## మూలలు వనరులు

వర్గం:భారతీయ క్షిపణులు
వర్గం:రిటైరు చేసిన క్షిపణులు
బి. సుమీత్ రెడ్డి

**బి. సుమీత్ రెడ్డి** తెలంగాణా ప్రాంతానికి చెందిన బ్యాడ్‌మింటన్ క్రీడాకారుడు. ఇతడు  రంగారెడ్డి జిల్లా గుంగుల్ లో 1991,సెప్టెంబర్ 26 న జన్మించాడు. ఇతడు 2001లో తన 15వ యేట బ్యాడ్మింటన్ క్రీడ నేర్చుకోవడం మొదలు పెట్టాడు.  ఇతడు 2007లో తొలిసారిగా ఆసియన్ జూనియర్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో  అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ప్రవేశించాడు. మొదట ఇతడు సింగిల్స్ మాత్రమే ఆడినా గాయం కారణంగా డబుల్స్‌లో ప్రవేశించి రాణించాడు.  మొదట ఇతని జోడీ టి.హేమనాగేంద్ర బాబు కాగా ప్రస్తుతం మను అత్రి ఇతని జంటగా ఉన్నాడు.ఇతడు 2014 ఆసియా క్రీడలలో పాల్గొన్నాడు. 2016 ఆగష్టు నుండి ప్రారంభం కానున్న రియో ఒలింపిక్స్‌లో భారత బ్యాడ్మింటన్ జట్టులో ఉన్నాడు. 
## గణాంకాలు

## విజయాలు

## వ్యక్తిగత జీవితం
2019 ఫిబ్రవరిలో తన తోటి బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారిణి సిక్కిరెడ్డితో సుమీత్ రెడ్డి వివాహం జరిగింది.

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు
వర్గం:1991 జననాలు
వర్గం:భారత బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారులు
వర్గం:తెలంగాణ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ ఒలింపిక్ క్రీడాకారులు
ప్రహార్ క్షిపణి

**ప్రహార్** భూమి నుండి భూమ్మీదికి ప్రయోగించే, ఘన ఇంధన, తక్కువ పరిధి వ్యూహాత్మక బాలిస్టిక్ క్షిపణి. ఇది అన్ని కాలాల్లోను, అన్ని భౌగోళిక పరిస్థితులలోనూ పనిచేసే, యుద్ధభూమి స్థాయి క్షిపణి. త్వరగా స్పందించడం దీని ప్రత్యేకత; అతి తక్కువ సమయంలో దీన్ని ప్రయోగానికి సిద్ధం చెయ్యవచ్చు. 

## అభివృద్ధి, చరిత్ర
DRDO దీని అభివృద్ధిని రెండేళ్ళలో పూర్తి చేసింది.  యుద్ధభూమిలో వ్యూహాత్మక లక్ష్యాలను ఛేదించేందుకు ఈ తక్కువ పరిధి క్షిపణిని ఉపయోగిస్తారు. లక్ష్యానికి అనుగుణంగా రకరకాల వార్‌హెడ్‌లను దీనికి అమర్చవచ్చు. మొబైల్ ప్లాట్‌ఫారము 6 క్షిపణులను మోయగలదు. వీటిని సాల్వో లాగా పేల్చవచ్చు. మొత్తం ఆరు క్షిపణుల్నీ ఒక్కసారే పేల్చడాన్ని సాల్వో అంటారు.

ఘన ఇంధనంతో నడిచే ఈ క్షిపణిని ప్రయోగించేందుకు అతి తక్కువ స్పందన సమయం సరిపోతుంది. 2-3 నిముషాల్లోపే దీన్ని సిద్ధం చేసి ప్రయోగించవచ్చు.  పినాక మల్టీ బారెల్ రాకెట్ లాంచరుకు, పృథ్వి బాలిస్టిక్ క్షిపణికీమధ్య గల అంతరాన్ని ప్రహార్ పూరిస్తుంది.

2011 జూలై 21 న ప్రహార్ ను చాందీపూర్ లో పరీక్షించారు. ఈ పరీక్షలో ఇది 150&nbsp;కిమీ దూరాన్ని 250 సెకండ్లలో ప్రయాణించి  బంగాళాఖాతంలోని లక్ష్యాన్ని 10 మీ. లోపు కచ్చితత్వంతో ఛేదించింది 

ప్రహార్ యొక్క ఎగుమతి రూపం ***ప్రగతి***. సియోల్‌లో జరిగిన ADEX 2013 లో DRDO దీన్ని ప్రదర్శించింది.

2018 సెప్టెంబరు 20 న ఒరిస్సాలోని ఇంటెరిం టెస్ట్ రేంజి లోని మూడవ లాంచి కాంప్లెక్సు నుండి ప్రహార్ ను పరీక్షార్థం ప్రయోగించారు. ఈ ప్రయోగం అనుకున్న అన్ని లక్ష్యాలనూ విజయవంతంగా సాధించిందని శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు. 
## ఇవి కూడా చూడండి
* పృథ్వి క్షిపణులు

## మూలాలు వనరులు

వర్గం:భారతీయ క్షిపణులు
గురు అర్జున్

**గురు అర్జున్** (పంజాబ్:ɡʊru əɾdʒən; 1563 ఏప్రిల్ 15 – 1606 మే 30)  సిక్ఖు మతంలో తొలి అమరవీరుడు, సిక్ఖుల పదిమంది గురువుల్లో ఐదవ వారు, పదకొండవ గురువుగా, శాశ్వత గురువుగా ప్రఖ్యాతి చెందిన గురుగ్రంథ సాహిబ్ను సంకలనం చేసినవారు. పంజాబ్ లోని గోయింద్వాల్లో గురు రాందాస్, గురు అమర్ దాస్ కుమార్తె మాతా భాని దంపతుల చిన్న కొడుకు.

గురు అర్జున్ శతాబ్దిలో పావు వంతు భాగం సిక్కు గురువుగా జీవించారు. అమృత్ సర్ నిర్మాణాన్ని పూర్తిచేశారు, తర్ణ్ తారణ్, కర్తార్ పూర్ వంటి నగరాలను స్థాపించారు. గురు అర్జున్ సింగ్ సిక్ఖు మతానికి చేసిన అత్యున్నత కృషి పూర్వపు గురువులందరి బోధలను, వారికి పూర్వం సిక్ఖు సిద్ధాంతాలపై గట్టి ప్రభావం చూపించిన సాధు సంతుల బోధలన్నిటినీ సంకలనం చేసి ఒక పవిత్ర గ్రంథం: గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ ను రూపకల్పన చేశారు. సిక్ఖు గురువు ద్వారా తొలిగా ప్రచురితమైన రాతప్రతి రూపంలో నిలిచివున్న ఒకే ఒక గ్రంథం.

సిక్ఖు గురువుల బోధలను నేర్చుకుని, వ్యాప్తిచేస్తూ, సిక్ఖు మతానికి విలువైన కానుకలను సిక్ఖుల ఆదాయం నుంచి ధనం, వస్తువుల రూపంలో అందుకుంటూండే మసంద్ లనే మత ప్రచారకులను గురు అర్జున్ ప్రారంభించారు. సిక్ఖులు గురుద్వారాలు, లాంగర్ (కలసి వండుకునే సామాజిక వంటశాలలు) ల నిర్మాణాలకు సహకరించేందుకు దస్వంద్ లను సిక్ఖులు చెల్లించేవారు. లాంగర్ అనేది గురునానక్ ప్రారంభించినా గురు అర్జున్ లాంగర్లను మతపరమైన కర్తవ్యంగా క్రమబద్ధమైన వ్యవస్థగా ఏర్పరిచారు, అది అప్పటినుంచీ కొనసాగుతూ వస్తోంది.

ముఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్ ఆదేశాల మేరకు గురు అర్జున్ బంధితుడయ్యారు, ఆయనను ఇస్లాం మతంలోకి మారమని బలవంతం చేశారు. ఆయన మతం మారేందుకు అంగీకరించకపోవడంతో, చిత్రహింసలు పెట్టి సా.శ.1606లో చంపేశారు. చారిత్రిక ఆధారాలు చూసినా, సిక్ఖు సంప్రదాయం పరిశీలించినా గురు అర్జున్ ను నీట ముంచి చంపేశారా, లేక చిత్రహింసల వల్ల చనిపోయారా అన్నది స్పష్టం కాలేదు. ఆయన బలిదానం సిక్ఖు మత చరిత్రను మలుపుతిప్పిన కీలకమైన సంఘటన.
## మూలాలు

వర్గం:సిక్కు మత ప్రముఖులు
వర్గం:సిక్కు గురువులు
వర్గం:సిక్కు మతం
దుల్లా భట్టి

alt=Dulla Bhatti (4067802963).jpg|thumb|దుల్లా భట్టి సమాధి
**దుల్లా భట్టి** పంజాబ్ ప్రాంతానికి చెందిన 16వ శతాబ్దపు విప్లవ కారుడు. ఇతన్ని పంజాబ్ రాబిన్ హుడ్ అని కూడా పిలుస్తారు. మొఘలాయి అక్బర్ పరిపాలనా కాలంలో అతని మీద తిరుగుబాటు చేశాడు. ఇతను చేసిన సాహస కార్యాలు పంజాబీ సాంప్రదాయ కళల్లో, పంజాబీ కిస్సేలలో  తరచూ దర్శనమిస్తూ ఉంటాయి.

## బాల్యం
దుల్లా భట్టి పంజాబ్ ప్రాంతానికి చెందిన పిండి భట్టియాన్ అనే ఊర్లో ఒక ముస్లిం రాజపుత్రుల కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఈ ఊరు ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్లో ఉంది. ఇతని తండ్రి ఫరీద్, తాత బిజ్లీ అక్బర్ ప్రతిపాదించిన *కేంద్రీయ శిస్తు చెల్లింపు విధానాన్ని* వ్యతిరేకించి ఉరితీయ బడ్డారు. అతని తండ్రిని ఉరి తీసిన నాలుగు నెలలకు తల్లి లాధి దుల్లాకు జన్మనిచ్చింది.

కాకతాళీయంగా అక్బర్ కొడుకు జహంగీరు కూడా అదే రోజు పుట్టాడు. అక్బర్ ఆస్థానంలోని పండితులు జహంగీరు ఒక సాహస వీరుడుగా రాజ్యం నిలుపుకోవాలంటే ఒక రాజపుత్రుల ఇంటిలో పెరగాలని సలహా ఇచ్చారు. అక్బర్ ఆ బాధ్యత లాధికి అప్పజెప్పాడు. ఆమె విప్లవకారుల కుటుంబానికి చెందినదైనా ఆమెకు చక్రవర్తి ప్రాపకం లభిస్తే తరువాతి తరం వారైనా దాని జోలికి వెళ్ళకుంటా ఉంటారని అక్బర్ ఆలోచన. 

ఇందులో భాగంగా భట్టి కచ్చితంగా పాఠశాలకు హాజరవ్వాలి. అప్పటికి భట్టికి తన తండ్రి, తాతలకు జరిగిన అన్యాయం గురించి తెలియక పోయినా బడికి వెళ్ళనని మారాం చేశాడు. తనని ఒక విద్యావంతుడిగా మార్చడానికి, ఒక ఉత్తమ పౌరుడిగా మార్చడానికి చేసిన ఏర్పాట్లన్నీ బేఖాతరు చేస్తూ బాల్యంలో సామాన్యమైన అల్లరి పనులు చేస్తూ ఉండేవాడు.

కానీ తల్లి లాధి మాత్రం ఏదో మాట మీద భట్టికి తన పూర్వీకుల గురించి తెలియజెప్పాల్సి వచ్చింది. దాంతో ప్రత్యేకించి తన తండ్రి, తాత మరణాలకు ప్రతీకారంగా కాకపోయినా సామాన్య ప్రజల త్యాగాలను చూసి అతనికి సహజంగానే అక్బర్ పరిపాలన మీద ఉన్న ద్వేషం మరింత పెరిగి తిరుగుబాటుదారునిగా చేసింది. గౌర్ అనే రచయిత దీన్ని ఒక సామాన్యుడి ఉద్యమంగా అభివర్ణించాడు.
## బందిపోటు
దుల్లా తనదైన శైలిలో ధనవంతుల సంపదను కొల్లగొట్టి పేదలకు పంచిపెట్టేవాడు.  అంతే కాకుండా ఆడపిల్లలను దొంగతనంగా బానిసలుగా అమ్మడాన్ని కూడా వ్యతిరేకించాడు. వారికి కట్నాలతో సహా ఇచ్చి పెళ్ళిళ్ళు చేసేవాడు. 

ఇతని చర్యలవల్లనే అక్బర్ గురు అర్జున్ దేవ్ ను సంతృప్తి పరచడానికి వారి ప్రాంతమైన బారీ దోఅబ్ ను భూమిశిస్తునుండి మినహాయింపు ప్రకటించి ఉండవచ్చు. 
## మరణం
భట్టి 1599 లో లాహోర్ లో బహిరంగంగా ఉరితీయబడ్డాడు. అలా చేస్తే అతను భయపడతాడని అక్బర్ భావించాడు కానీ చివరి దాకా భట్టి తన ధైర్యాన్ని చెరగనీయలేదు. భట్టికి సమకాలీనుడైన సూఫీ కవి షా హుస్సేన్ భట్టి చివరి పలుకులను ఇలా వర్ణించాడు. *ఏ పంజాబ్ ముద్దుబిడ్డైనా భూమిని వేరేవారికి అమ్ముకోడు.*

## గమనికలు

## మూలాలు
*
*
*

వర్గం:పంజాబ్ వ్యక్తులు
వర్గం:విప్లవోద్యమ నాయకులు
కాళి బేయ్న్

thumb|కాళి బేయ్న్ శుభ్రం చేస్తున్న దృశ్యం
.**కాళి బేయ్న్** అనేది పంజాబ్ రాష్ట్రంలో గల ఒక నీటి ప్రవాహం.ఈ ప్రవాహం హరికే దగ్గర బియాస్, సట్లెజ్ నదులలో కలుస్తుంది. గురు నానక్ ఈ నీటి ప్రవాహంలో మునగటం వలన జ్ఞానాన్ని పొందాడని విశ్వసిస్తారు. 2000లో హరిత విప్లవం సమయానికి ఈ కాలువ కలుషితంగా ఉంది. తరువాత బల్బిర్ సింగ్ షెచ్వాల్ పోరాటంతో ఈ కాలువ శుభ్రపడింది.

## నామ ఆవిర్భావం
కాళి బేయ్న్ అంటే నల్లని నది అని అర్ధం.ఈ నీటిలో ఉండే మినరల్స్ నల్లని రంగును ప్రతిభింబిస్తాయి కావున దీనికి కాళి అనే పేరు వచ్చింది. పంజాబీ పదమైన బేయ్న్ సంస్క్రత పదం వేణి నుండి వచ్చింది అంటే నీటి ప్రవాహం అని అర్ధం.
## నది ఆవిర్భావం
పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని, దసుయా తాలూకాలోని, ధోనయా గ్రామం నుండి ఆవిర్భవించింది ఈ నది. ఓధ్రా రివుల్ట్, ముకెరియన్ హైడల్ కెనాళ్ళ నుంచి వచ్చే నీరే ఈ నదికి ప్రధాన ఆధారం. 160కి.మీలు ప్రయాణించి హరికె పట్టన్ ప్రాంతం వద్ద బియాస్, సట్లజ్ నదుల్లో కలుస్తుంది ఇది. హోషియర్పూర్ ప్రాంతంలో ఈ నదిని పడమర బేయ్న్ అని అంటారు. హోషియర్పూర్, కపుర్తలా మండలాల్లో కాళి బేయ్న్ నది బియాస్ నదికి సమాంతరంగా ప్రవహిస్తుంది. ఈ నది లోతు 1.5 నుండి 3 మీటర్లు ఉంటుంది. అక్బర్ రాజ్యం చేస్తున్న సమయంలో ఈ నదికి ఇటుకలతో ప్రహరీ కట్టారు. చోటి బేయ్న్ అనే నది కాళీ బేయ్న్ కు ఉపనది. కాళి బేయ్న్ నది హోషియార్పూర్, కపుర్తల, జలంధర్ మండలాల్లో ప్రవహిస్తోంది. ఈ నది ఒడ్డున కపుర్తల, సుల్తాన్ పూర్ లోధి వంటి నగరాలు ఉన్నాయి. తెర్కియానా దగ్గర ఉన్న ముకేరియన్ హైడెల్ చానల్ ఈ నది నీటి ప్రవాహాన్ని నియంత్రించడానికి నిర్మించారు.

## నది శుద్ది
సంత్ బల్బీర్ 2000 సంవత్సరంలో మొదలెట్టిన కరసేవ కార్యక్రమం ఉదృతం అయ్యి 2003 వరకూ సాగటంతో వత్తిడీ అధికమై పంజాబ్ ప్రభుత్వం ఈ నది శుభ్రతకు నడుకట్టింది. నది తీరం వెంబడి శుభ్రపరచి, అనేక ఘాట్లు నిర్మించింది.

## మూలాలు, బయటి లింకులు

## మూలాలు


వర్గం:పంజాబ్ నదులు
మన్ దీప్ కౌర్

**మన్ దీప్ కౌర్** (జననం: ఏప్రిల్ 19, 1988) పంజాబ్ కు చెందిన ప్రముఖ భారతీయ క్రీడాకారిణి. ఈమె సాధారణంగా 400 మీటర్ల పరుగుల పోటీల్లో పాల్గొంటూ ఉంటుంది. ఈమె 2008 ఒలంపిక్ క్రీడల్లో పోటీపడింది కానీ మొదటి రౌండులోనే వెనుదిరిగింది. 2010 కామన్ వెల్త్ క్రీడల్లో 4x400 మీటర్ల రిలే పందెంలోనూ, 2010, 2014 ఆసియా క్రీడల్లోనూ బంగారు పతకాలు సాధించింది.

## మూలాలు

వర్గం:క్రీడాకారిణులు
వర్గం:పంజాబ్ వ్యక్తులు
చడ్డీ బనియన్ గ్యాంగ్

thumb|చడ్డీ బనియన్ గ్యాంగ్
**చడ్డీ బనియన్ గ్యాంగ్** భారతదేశంలోని పలుప్రాంతాల్లో విస్తరించి ఉన్న ఒక దొంగల ముఠా.
వీరు కేవలం చెడ్డీలు, బనియన్లు ధరించి పట్టుకుంటే జారిపోయేందుకు వీలుగా ఒంటికి నూనె, మట్టి లాంటి జారుడు పదార్థాలు పూసుకుని దాడి చేస్తారు. ఒక్కోసారి ముఖానికి ముసుగు కూడా తగిలించుకుంటారు.  తరచూ ఒక ప్రదేశం నుంచి మరో ప్రదేశానికి వెళ్ళిపోతుండటం వలన వీరిని పట్టుకోవడం కూడా పోలీసులకు కష్టంగా ఉంది.
## ఎలా పనిచేస్తారు
వీరి ఒక్కో గ్యాంగ్ లో 5-6 లేదా 8-10 మంది సభ్యులు ఉంటారు. పగటి వేళల్లో కుర్తాలు, లుంగీలు ధరించి రైల్వేస్టేషన్లలో, బస్టాండ్లలో, కాలనీలలో కూలీ వాళ్ళలాగా, అడుక్కుతినే వారిలాగా సంచరిస్తూ దొంగతనానికి పాల్పడే ఇంటిని గురించి ఆరా తీస్తారు. అలా కొన్ని ఇళ్ళు కొల్లగొట్టిన తరువాత వేరే ఊరికి వెళ్ళిపోతుంటారు. దొంగతనం చేసేటపుడు కుటుంబ సభ్యులను బంధిస్తారు. అంతగా తిరగబడితే చంపడానికి కూడా వెనుకాడరు. కత్తులు, రాడ్లు, గొడ్డళ్ళు, నాటు తుపాకిలు తమ దగ్గర ఉంచుకుని తిరుగుతూ ఉంటారు.

## సంఘటనలు
1999 నుంచి ఈ ముఠా పనులు వెలుగులోకి వస్తున్నాయి.  ఎక్కువగా ఉత్తరాఖండ్, ఉత్తర ప్రదేశ్, మధ్య ప్రదేశ్, రాజస్థాన్, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కూడా అక్కడక్కడా  వీరి దొంగతనాలు చోటు చేసుకున్నాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:నేరాలు
పాటియాలా సల్వార్

**పాటియాలా సల్వార్** (పట్టియన్ వాలీ సల్వార్ గా పిలువబడుతుంది) (సల్వార్ గా ఉర్దూలో పలుకుతారు) భారతదేశంలోని పంజాభ్ రాష్టృ ఉత్తర ప్రాంతంలోని పాటియాలా నగరంలో మహిళలు ధరించే వస్త్రం. ఈ వస్త్ర మూలాలు పాటియాలాలో ఉన్నాయి. ప్రాచీనంగా పాటియాలా రాజు రాజ దుస్తులుగా పాటియాలా సల్వార్ ను ఉపయోగిండాడు. పాటియాలా సల్వార్ కు పటానీ దుస్తులతో పోలిక ఉంటుంది. దానివలెనే వదులుగా ఉండే దిగువ దుస్తులు సల్వార్ గానూ, మోకాళ్ళవరకు ఉన్న పొడవైన పై వస్త్రము "కమీజ్" గాను పిలువబడుతుంది. దశాబ్ద కాలంపాటు ఈ దుస్తులు పురుషులచే ధరించబడటంలేదు. దీనిలో కొన్ని మార్పులతో పాటియాలా సల్వార్ గా రూపాంతరం చెందింది.

పంజాబ్, యితర ఉత్తర భారతదేశ ప్రాంతాలలో ఈ దుస్తులు అధికంగా యిష్టపడటానికి కారణం వేసవికాలంలో అనుకూలంగా ఉండటం, మన్నికను కలిగి ఉండటం

ఈ పాటియాలా సల్వార్ వదులుగా ఉన్నందున, మడతలతో కుట్టినందుల అవి ధరించడానికి చాలా సౌకర్యవంతంగా ఉంటాయి. ఈ దుస్తులను కుట్టడానికి సాధారణంగా కావలసిన వస్త్రం కంటే రెండు రెట్ల వస్త్రం అనగా నాలుగు మీటర్ల పొడవు వస్త్రం అవసరమవుతుంది. మడతలుతో కూడిన పాటియాలా సల్వార్ చాలా అందంగా ఉంటుంది. ఈ మడతలు బెల్ట్ పై కుట్టబడతాయి.

పంజాబ్ లోని పాటియాలా నగరంలోని షాహి (రాజరిక) ప్రజలు ధరించిన నాటి నుండి ఈ మడతలను పాటియాలా "షాహి"గా పిలుస్తారు. సాంప్రదాయక పంజాబ్ సల్వార్ సూట్ కూ ప్రత్యామ్నాయంగా ఈ దుస్తులను ధరిస్తారు.

## పాటియాలా సల్వార్తో పై దుస్తులు
పాటియాలా సల్వార్ వివిధ షర్టులు (కమీజ్), చిన్న షర్టులు, పెద్ద షర్టులతో పాటు ధరిస్తారు. ప్రస్తుతం కొంతమంది బాలికలు మిశ్రమ ఆసియన్, పశ్చిమాది రాష్టాల వారి వలె కనబడటానికి టిషర్టులు కూడా ధరిస్తారు. ప్రసిద్ధి చెందిన సాంప్రదాయకమైన పై దుస్తులుగా షార్ట్ కమీజ్ ను వాడుతారు.

## జనరంజక సంస్కృతిలో
"బంటీ ఔర్ బాబ్లీ" (2005) చిత్రంలో రాణి ముఖర్జీ పాటియాలా సల్వార్, కుర్తీలతో కనిపిస్తారు. వీటిని ఆకీ నారులా రూపొందించాడు.

కరీనా కపూర్ అనే సినిమా నతి "జబ్ వే మెట్" చిత్రంలో పాటియాలా సల్వార్, టీషర్టులతో కొత్తదనంతో కనిపించారు. ఇతర సెలబ్రిటీలైన "సోనాక్షి సిన్హా, అమృతారావు, సోనం కపూర్, ప్రీజీ జింతా మొదలైన వారు కూడా ఈ దుస్తులు ధరించారు.

## మూలాలు



వర్గం:దుస్తులు
బోలియాన్

thumb|బోలియాన్ పాటలకు గిద్దా నృత్యం చేయడానికి సిద్ధమవుతున్న మహిళలు
**బోలియాన్** అంటే పంజాబీలో పాడుకునే ద్విపద గేయాలు. పెళ్ళిళ్ళు, పుట్టిన రోజులు లాంటి శుభకార్యాలలో ఇలాంటి పాటలు పాడుతూ నృత్యం చేయడం పంజాబ్ లో చాలా కాలంగా వస్తున్న ఆచారం. ఇవి ఒక తరం నుండి ఇంకో తరానికి కేవలం విని నేర్చుకోవడం ద్వారానే కొనసాగుతూ వస్తున్నాయి. సాధారణంగా వీటిని ఒక మహిళ పాడుతూ ఉంటే మిగతా వారు బృందగానం చేయడం పరిపాటి. ఆడవారి మనసులోని భావాలను వ్యక్తీకరించడానికి, పరిస్థితులను వివరించడానికి ఈ కవితాత్మక శైలి ఉపయోగపడుతుంది. ఈ సంస్కృతి ఇప్పుడు భాంగ్రా పాటలతో కలిసి కేవలం ఉత్తర భారతదేశంలోనే కాక భారతదేశమంతటా, ఉత్తర అమెరికా, గ్రేట్ బ్రిటన్, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజీలాండ్ లాంటి విదేశాల్లో కూడా ప్రదర్శితమవుతోంది. ఆర్.డి.బర్మన్ లాంటి సంగీత దర్శకులు యూకే లోని హిప్-హాప్ సంగీతాన్ని సాంప్రదాయ పంజాబీ సంగీతాన్ని మేళవించి బాణీలు కట్టడంతో ఇవి విదేశీయులను సైతం ఆకర్షిస్తున్నాయి. 

సాధారణంగా మహిళలే బోలియాన్ పాటలు పాడుతూ గిద్దా నృత్యం చేస్తుంటారు. కానీ మాల్వా ప్రాంతంలో మాత్రం మగవారు కూడా వీటిని గానం చేస్తారు. అంతే కాకుండా ఈ పాటలకు భాంగ్రా నృత్యం కూడా చేస్తుంటారు.

బోలియాన్ సాంప్రదాయం పంజాబీ వాసులకు తమ పూర్వీకుల నుండి సంక్రమించింది. పూర్వకాలంలో మహిళలు తమలోని భావాల్ని, ఆవేశాన్ని బయటికి చెప్పుకోవడానికి, కొన్ని సార్లు కేవలం సరదా కోసం పాడేవారు. ఇప్పుడు అది ఒక వారసత్వంగా మారింది. ఇందులో నృత్యం చేయడానికి గ్రామీణ యువతులు ముదురు రంగులతో కూడిన దుస్తులు ధరిస్తారు. పాట పాడే ప్రధాన యువతి నిండైన గొంతుతో పాడుతుంటే దానికి డోలక్, ఘటం, చేతులతో వాయిద్య సహకారం అందిస్తుంటారు. మిగతా గాయనుల బృందం ప్రధాన గాయని పాడిన దాన్ని తిరిగి వల్లిస్తారు. బోలియాన్ వారి అడుగులకు మంచి ఊపునిస్తుంది. 

కుల్విందర్ ధిల్లాన్ అనే పంజాబీ గాయకుడు ఈ బోలియాన్ పాట ద్వారా వెలుగులోకి వచ్చాడు. ఈ పాటలను కేవలం నేర్చుకుని శిక్షణ పొందిన వారు మాత్రమే కాకుండా పామర జనం కూడా కొత్తగా సృష్టిస్తుంటారు. 

## మూలాలు

వర్గం:కవిత్వం
వర్గం:పంజాబీ సంస్కృతి