మార్కాపురం జిల్లా

**మార్కాపురం జిల్లా,** ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కోస్తా ప్రాంతంలో ప్రకాశం జిల్లాను విభజించి  2025 లో  ఏర్పరిచిన ఒక జిల్లా. జిల్లా ముఖ్యపట్టణం మార్కాపురం.  జిల్లా లో  భైరవకోన, కంభం చెరువు, , మార్కాపురంలోని చెన్నకేశవ ఆలయం,  త్రిపురాంతకంలో శ్రీ బాల త్రిపురాంతకేశ్వర ఆలయం, శ్రీ బాల త్రిపురసుందరీదేవి ఆలయం ప్రముఖ పర్యాటక ఆకర్షణలు.

## చరిత్ర
ఈ జిల్లా ఏర్పాటుకు 30 రోజులలోగా ప్రజలనుండి అభ్యంతరాలు, సూచనలు తెలియుజేయుటకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తన జి.ఓ.ఆర్.టి. సంఖ్య 1497, తేదీ:2025 నవంబరు 27న ప్రాథమిక ప్రకటన జారీచేసింది. ప్రజల నుండి అభ్యంతరాలు, సూచనలపై మంత్రివర్గం 2025 డిసెంబరు 30న సమీక్షించిన తరువాత,  జిల్లా కార్యకలాపాలు 2025 డిసెంబరు 31 నుండి అమలులోకి తీసుకువస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తన జి.ఓ.ఎమ్.యస్.సంఖ్య: 524 రెవెన్యూ (ల్యాండ్స్ -IV) శాఖ 2025 డిసెంబరు 30న ఫైనల్ నోటిఫికేషన్  జారీచేసింది. ప్రకాశం జిల్లా లోని మార్కాపురం రెవెన్యూ డివిజను నుండి 13 మండలాలు, కనిగిరి రెవెన్యూ డివిజను నుండి 8 మండలాలు మొత్తం 21 మండలాలతో ఈ జిల్లా ఏర్పడింది.

## భౌగోళికం
మార్కాపురం జిల్లాకు ఉత్తరాన తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, దక్షిణాన వైఎస్ఆర్ కడప, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలు, పశ్చిమాన నంద్యాల జిల్లా, తూర్పున పల్నాడు, ప్రకాశం జిల్లాలతో సరిహద్దులుగా ఉంది. జిల్లాలో నల్లమల, వెలిగొండలు కొండలు ప్రధాన శ్రేణులుగా ఉన్నాయి. నల్లమల సముద్ర మట్టానికి సగటున 620 మీటర్ల ఎత్తులో, నిరంతర నిటారుగా ఉన్న కొండల శ్రేణితో ఉంది. నల్లమలలో నంది కనుమ, మంబాల కనుమ అనే రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి. నంది కనుమ బళ్లారి (కర్ణాటకలోని) నుండి కర్నూలు, దోర్నాల, యెర్రగొండపాలెం మీదుగా మార్కాపూర్‌కు వెళుతుంది. 

వెలిగొండల భాగాలు ఉత్తర-దక్షిణ దిశలో నడుస్తున్న నిటారుగా ఉన్న కొండల రెండు నిరంతర సమాంతర శ్రేణులుగా ప్రముఖంగా నిలుస్తాయి, మధ్యలో విశాలమైన లోయ ఉంది. తూర్పు కొండల శ్రేణి నుండి వచ్చే నీరు ఉత్తర దిశలో గుండ్లకమ్మ నదికి ప్రవహిస్తుంది.ఈ జిల్లాలో గుండ్లకుమ్మ నది ప్రవహిస్తుంది. తిప్పాయపాలెం రిజర్వాయరు, దువ్వలేరు ప్రాజెక్టు, కంభం చెరువు, భవనాసి చెరువులు ఈ నదిపై నిర్మించబడ్డాయి.

## జిల్లాలోని పరిపాలనా విభాగాలు

మార్కాపురం రెవెన్యూ డివిజనులో 15 మండలాలు, కనిగిరి రెవెన్యూ డివిజనులో 6 మండలాలున్నాయి.

## మండలాలు
ఈ జిల్లాలో 21 మండలాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో మొత్తం 831 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. వాటిలో 55 నిర్జన గ్రామాలు. జిల్లా మొత్తం జనాభా 10,53,306. వారిలో పురుషులు 5,38,166 మంది ఉండగా, స్త్రీలు 5,15,140 మంది ఉన్నారు.

**గమనికలు**

* మండలంలోని నిర్జన గ్రామాలను పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు
* జనాభా వివరాలు 2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం ఉదహరించబడినవి
## రాజకీయాలు
మార్కాపురం జిల్లా ఒక పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది. జిల్లా పరిధిలో నాలుగు శాసనసభనియోజకవర్గాలను ఉన్నాయి. ఈ జిల్లా పాక్షికంగా ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో ఉంది.

జిల్లాలోని శాసనసభ నియోజకవర్గాలు

## పర్యాటకం

thumb|320x320px|భైరవకోన గుహాలయాలు
జిల్లాలోని భైరవకోనలో శివునికి చెందిన ఏకశిలా గుహ ఆలయాలు (మహాబలిపురం మాదిరిగానే) ఉన్నాయి. ఈ  గుహ ఆలయాలు 8వ శతాబ్దానికి చెందినవిగా భావిస్తారు.జిల్లాలో ప్రసిద్ది చెందిన  ఆలయాలు  త్రిపురాంతకంలో శ్రీ బాల త్రిపురాంతకేశ్వర ఆలయం, శ్రీ బాల త్రిపురసుందరీదేవి ఆలయం, మార్కాపురంలోని చెన్నకేశవ ఆలయం ఉన్నాయి.

ఆసియాలోని పురాతన మానవ నిర్మిత సరస్సులలో ఒకటైన కంభం చెరువు మార్కాపురం జిల్లాలోనే ఉంది. ఈ ఆనకట్టను శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల భార్య విజయనగర యువరాణి వరదరాజమ్మ (రుచిదేవి అని కూడా పిలుస్తారు) నిర్మించిందని తెలుస్తుంది. ఈ చెరువు పొడవు 7 కి.మీ (4.3 మైళ్ళు), వెడల్పు 3 కి.మీ (1.9 మైళ్ళు). ఇది 2020లో యునెస్కో ద్వారా ప్రపంచ వారసత్వ నీటిపారుదల నిర్మాణంగా గుర్తింపు (WHIS) పొందింది.
## మూలాలు

వర్గం:మార్కాపురం జిల్లా
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాలు