వసుబంధువు

**వసుబంధువు** (; టిబెటన్: དབྱིག་གཉེན་ ; . క్రీ.శ 4వ నుండి 5వ శతాబ్దం) ఒక ప్రభావవంతమైన భారతీయ బౌద్ధ సన్యాసి (భిక్షువు), పండితుడు. అతను సర్వాస్తివాద, సౌత్రాంతిక పాఠశాలల దృక్కోణాల నుండి అభిధర్మ పై వ్యాఖ్యానం రాసిన తత్వవేత్త. మహాయాన బౌద్ధమతంలోకి మారిన తర్వాత అతను తన సోదరుడు అసంగతో కలిసి యోగాచార పాఠశాల ప్రధాన వ్యవస్థాపకులలో ఒకడయ్యాడు.

వసుబంధువు రాసిన *అభిధర్మకోశకారిక* గ్రంథాన్ని టిబెటన్, తూర్పు ఆసియా బౌద్ధమతంలో మహాయానేతర అభిధర్మ తత్వశాస్త్రానికి ప్రధాన మూలంగా విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు. అతని తాత్విక పద్య రచనలు "కేవలం రూపం" (*విజ్ఞప్తి-మాత్ర*) అనే భారతీయ యోగాచార మెటాఫిజిక్స్‌కు ప్రమాణాన్ని నిర్దేశించాయి, ఇది ఒక రకమైన "జ్ఞానమీమాంస ఆదర్శవాదం", దృగ్విషయశాస్త్రంగా వర్ణించబడింది. ఇది ఇమ్మాన్యుయేల్ కాంట్ ప్రతిపాదించిన అతీంద్రియ ఆదర్శవాదం భావనకు దగ్గరగా ఉంటుంది. ఇది కాకుండా అతను అనేక వ్యాఖ్యానాలు, తర్కంపై రచనలు, వాదనలు, భక్తి కవిత్వం రాశాడు.

భారతీయ బౌద్ధ తాత్విక సంప్రదాయంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన ఆలోచనాపరులలో వసుబంధువు ఒకరు. నలంద విశ్వవిద్యాలయంతో వారి అనుబంధం కారణంగా వసుబంధువు, అసంగ పదిహేడు మంది నలంద మాస్టర్స్‌లో ఉన్నారు. జోడో షిన్షులో అతను రెండవ పితృస్వామ్యుడిగా (Second Patriarch) పరిగణించబడతాడు; చాన్ బౌద్ధమతంలో అతను 21వ పితృస్వామ్యుడు.

## జీవితం, రచనలు
వివిధ మూలాలు వసుబంధువు జన్మస్థలానికి సంబంధించి వేర్వేరు ప్రదేశాలను అందిస్తున్నాయి. హ్యూయెన్ త్సాంగ్ వసుబంధువు గంధారలో జన్మించాడని పేర్కొన్నాడు, అయితే బుటన్ రించెన్ డ్రబ్ వసుబంధువును మధ్య భారతదేశంలో ఉంచాడు. వసుబంధువు పేరుకు "సమృద్ధి బంధువు" అని అర్థం. టిబెటన్ బౌద్ధమతం ఇద్దరు సోదరులను "ఆరు ఆభరణాలు" అని పిలువబడే ఆరుగురు గొప్ప భారతీయ వ్యాఖ్యాతలలో భాగంగా చూస్తుంది. అతను సముద్రగుప్తుని తండ్రి చంద్రగుప్తుడు I కి సమకాలికుడు. ఈ సమాచారం తాత్కాలికంగా వసుబంధువును సా.శ 4వ శతాబ్దంలో ఉంచుతుంది. వసుబంధువు తొలి జీవిత చరిత్రను పరమార్థ (499-569) చైనీస్ భాషలోకి అనువదించాడు.

వసుబంధువు మొదట గంధారలో ఆధిపత్యం వహించిన బౌద్ధ సర్వాస్తివాద (దీనిని వైభాషిక అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది *మహావిభాష* వ్యాఖ్యానాన్ని సమర్థించింది) పాఠశాలతో చదువుకున్నాడు, ఆపై అక్కడ ఉన్న సనాతన సర్వాస్తివాద శాఖ అధిపతులతో కలిసి అధ్యయనం చేయడానికి కాశ్మీర్కు వెళ్ళాడు. స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత అతను అభిధర్మ గురించి ఉపన్యాసాలు ఇచ్చాడు, *అభిధర్మకోశకారిక* స్వరపరిచాడు, ఇది సర్వాస్తివాద అభిధర్మ బోధనల పద్య స్వేదనం, ఇది అనుభవ కారకాలన్నింటినీ దాని రాజ్యాంగ ధర్మాలుగా విశ్లేషించింది. అయితే వసుబంధువు కొంతకాలంగా సర్వాస్తివాద-వైభాషిక అభిప్రాయాన్ని కూడా ప్రశ్నించడం ప్రారంభించాడు, సౌత్రాంతిక గురువు మనోరథ వద్ద చదువుకున్నాడు. అందువలన అతని అభిధర్మ పద్యాలకు అతని స్వీయ-వ్యాఖ్యానం కొన్నిసార్లు సౌత్రాంతిక దృక్కోణం నుండి వైభాషిక వ్యవస్థను విమర్శిస్తుంది. ఏదేమైనా ఈ పని ఎల్లప్పుడూ వైభాషికను విమర్శించదు, కొన్ని సందర్భాల్లో ఇది సనాతన వైభాషిక స్థానాన్ని కూడా సమర్థిస్తుంది. టిబెటన్ బౌద్ధమతం, తూర్పు ఆసియా బౌద్ధమతం రెండింటిలోనూ అభిధర్మ అధ్యయనాలకు *అభిధర్మకోశ* ప్రధాన మూలంగా మిగిలిపోయింది.
### ఆపాదించబడిన రచనలు
వసుబంధువు బౌద్ధ గ్రంథాలు, వ్యాఖ్యానాలకు ఫలవంతమైన రచయిత. అతని ముఖ్య రచనల జాబితాలో ఇవి ఉన్నాయి:
#### గ్రంథాలు
**వింశతికా-విజ్ఞప్తిమాత్రతాసిద్ధి (చైతన్యాన్ని మాత్రమే ప్రదర్శించే ఇరవై పద్యాలు)*
**త్రింశికా-విజ్ఞప్తిమాత్రతా (చైతన్యంపై మాత్రమే ముప్పై పద్యాలు*
**పంచస్కంధప్రకరణ* (*ఐదు కంకరల వివరణ*)
**కర్మసిద్ధిప్రకరణ* (*[[కర్మ]]ను స్థాపించడంపై ఒక గ్రంథం*)
**వ్యాఖ్యాయుక్తి* (*సరైన ప్రదర్శన విధానం*), బౌద్ధ హెర్మెనియూటిక్స్పై ఒక వచనం,
**వాదవిధి* (*చర్చ కోసం నియమాలు*), అధికారిక ఎపిస్టెమాలజీ (ప్రమాణ) సిద్ధాంతం, చర్చ వచనం
***మహాయాన శతధర్మా-ప్రకాశముఖ శాస్త్ర* (*బైఫా మింగ్‌మెన్ లున్* 百法明門論*, వంద ధర్మాలకు లూసిడ్ పరిచయం*, T 1614)
**త్రిస్వభావ-నిర్దేశ* (*మూడు స్వభావాలపై ప్రదర్శన*) - కొంతమంది పండితులు ఈ వచనాన్ని వసుబంధువుకు ఆపాదించడాన్ని ప్రశ్నిస్తున్నారు (లేదా కనీసం ఇది అతని చివరి రచన అని వాదిస్తారు, ఇది ఇతర రచనల నుండి వివిధ అంశాలలో భిన్నంగా ఉంటుంది).
**పరమార్థసప్తతి*, సాంఖ్య తత్వశాస్త్రంపై విమర్శ

## తత్వశాస్త్రం
[thumbnail|వసుబంధువు: చెక్క, 186 సెం.మీ ఎత్తు, సుమారు 1208, [కోఫుకు-జీ|కోఫుకుజీ ఆలయం, నారా, జపాన్]]

### అభిధర్మ
వసుబంధువు రచించిన *అభిధర్మకోశకారిక* మొత్తం 75 ధర్మాల (దృగ్విషయ సంఘటనలు) వర్ణనను కలిగి ఉంది, అప్పుడు "ధ్యాన పద్ధతులు, విశ్వోద్భవ శాస్త్రం, అవగాహన సిద్ధాంతాలు, కారణ సిద్ధాంతాలు, నైతిక సమస్యల కారణాలు, తొలగింపు, పునర్జన్మ సిద్ధాంతం, బుద్ధుని లక్షణాలు"తో సహా మొత్తం సర్వాస్తివాద సిద్ధాంతాన్ని వివరిస్తుంది. ట్రెజరీ, దాని వ్యాఖ్యానం సర్వాస్తివాద అభిధర్మకు సంబంధించిన అన్ని రకాల వాదనలను కూడా వివరిస్తాయి, వ్యాఖ్యానంలో సౌత్రాంతిక దృక్పథం నుండి ఆ వాదనలను విమర్శిస్తాయి. ప్రధాన వాదనలలో ఆత్మ (ఆత్మ, పుద్గల) గురించి విస్తృతమైన విమర్శ, "మూడు కాల వ్యవధుల్లో [గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు] ధర్మాల ఉనికి" గురించిన సర్వాస్తివాద సిద్ధాంతంపై విమర్శలు ఉన్నాయి. ట్రెజరీలో వసుబంధువు సృష్టికర్త దేవుడు (ఈశ్వరుడు)కి వ్యతిరేకంగా, *అవిజ్ఞప్తిరూప* ("గమనించని భౌతికత్వం" లేదా "కనిపించని భౌతికత్వం") అనే సర్వాస్తివాద సిద్ధాంతానికి వ్యతిరేకంగా కూడా వాదించాడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*
*వసుబంధువు: ఇంటర్నెట్ ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ఫిలాసఫీలో నమోదు
*బిబ్లియోథెకా పాలిగ్లోటాలో త్రింశికావిజ్ఞప్తి బహుభాషా ఎడిషన్
* వసుబంధుస్ ట్రీటైజ్ ఆన్ ది త్రీ నేచర్స్ (త్రిస్వభావనిర్దేశ) – జే గార్ఫీల్డ్ అనువాదం, వ్యాఖ్యానం
వర్గం:బౌద్ధ మతము
వర్గం:బౌద్ధ తత్వవేత్తలు