మల్లభూమ్ రాజ్యం

**మల్లభూమ్** (వాస్తవానికి ఈ దేశం మల్లభూమ్, మల్లబని అని పిలువబడేది  లేదా **బిష్ణుపూర్ రాజ్యం**) భారతీయ రాష్ట్రమైన పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని ప్రస్తుత బాంకురా జిల్లాను ప్రధానంగా పరిపాలించిన బిష్ణుపూర్ మల్ల రాజుల రాజ్యం.

## చరిత్ర
### మల్లభూమ్ భూభాగం
మల్లభూమ్ భూభాగంలో బాంకురా, బర్ధమాన్‌లోని కొంత భాగం, బీర్భుమ్, సంతాల్ పరగణాలు, మేదినీపూర్, పురూలియాలోని కొంత భాగం ఉండేవి. మల్ల రాజులు ప్రస్తుత పశ్చిమ బెంగాల్ నైరుతి భాగం, ఆగ్నేయ జార్ఖండ్‌లోని కొంత భాగాన్ని కలిగి ఉన్న విశాల భూభాగాన్ని పాలించారు.

#### విస్తీర్ణం
సా.శ. 7వ శతాబ్దం సుమారు నుండి బ్రిటిష్ పాలన ప్రారంభం వరకు, బాంకురా జిల్లా చరిత్ర బిష్ణుపూర్ హిందూ రాజుల పతనానికి, ఎదుగుదలకు సమానంగా ఉంటుంది.

## పరిపాలన
### మహల్స్
తరుణ్ దేవ్ భట్టాచార్జీ (1982) ప్రకారం, మల్ల కాలంలో సమాజం ప్రధానంగా గ్రామం చుట్టూ నిర్వహించబడేది. పన్ను వసూలు చేసేవారిని గుమస్తాలు అని, వారి సహాయకులను ఆట్ పహారీ, పైక్ అని పిలిచేవారు. సంఘాన్ని పర్యవేక్షించే బాధ్యత గల గ్రామ పెద్దను ముఖియా, మండల్ అని పిలిచేవారు. వారిని గ్రామ సంరక్షకుడిగా పరిగణించేవారు.
మల్ల రాజులు అనేక సేవా సమూహాలను నిర్వహించారు, డబ్బు కొరత కారణంగా, వారు ఈ సమూహాలకు తరచుగా జీతాలకు బదులుగా భూమిని పరిహారంగా ఇచ్చేవారు. ఈ భూమి రెండు రకాలుగా ఉండేది: తక్కువ పన్ను ఉన్న పంచకీ జమీన్, పన్ను లేని బేపంచకీ జమీన్. అందించిన సేవల ఆధారంగా భూములకు పేర్లు పెట్టబడ్డాయి.

**1. సేనాపతి మహల్:** సైనికాధికారికి ఇచ్చిన భూమి.

**2. మహల్‌బేరా మహల్:** కాపలాదారులకు ఇచ్చిన భూమి.

**3. ఛరిదార్ మహల్:** అంగరక్షకులకు ఇచ్చిన భూమి.

#### 4. జంగిల్ మహల్
L.S.S. ఓ'మల్లీ ప్రకారం: 

బిష్ణుపూర్ రాజ్ ఒక ప్రత్యేకమైన జంగిల్ మహల్‌ను నిర్వహించాడు, ఇందులో అటవీ ప్రాంతాలు మాత్రమే ఉండేవి, ఇక్కడ అటవీ వనరులను క్రమం తప్పకుండా సేకరించి విక్రయించేవారు.

#### 5. ఘాట్వాల్స్ మహల్
ఘాట్వాల్స్ అనగా 'బిష్ణుపూర్ రాజులు నియమించిన పాక్షిక సైనిక బృందం'. కొండలు, ఎత్తైన ప్రాంతాలలోని వివిధ వ్యూహాత్మక ఘాట్‌లు, పాస్‌ల వద్ద వీరు కాపలాదారులుగా నియమించబడ్డారు. వారు పోలీసు విధులను కూడా నిర్వహించారు, శాంతి పరిరక్షకులుగా వ్యవహరించారు. కాలానుగుణంగా రాజులు ఘాట్వాల్‌లకు ఇచ్చిన పన్ను లేని భూములను ఘాట్వాలీ భూములు అని పిలిచేవారు. శాశ్వత పరిష్కార సమయంలో (1791, 1802 మధ్య) ఘాట్వాల్‌ల ఆధీనంలో ఉన్న భూముల విస్తీర్ణం తెలియకపోయినప్పటికీ, 1854-56, 1879-1887 నాటి తదుపరి సర్వేలలో బిష్ణుపూర్ ఎస్టేట్‌లోని ఘాట్వాలీ భూమి విస్తీర్ణం సుమారు 170,000 ఎకరాలుగా అంచనా వేయబడింది.

## బిష్ణుపూర్, మొఘలులతో పొత్తు
16వ శతాబ్దం చివరలో, బిష్ణుపూర్ పాలకుడైన బీర్ హంబీర్, ఉత్తర ఒరిస్సాకు చెందిన ఆఫ్ఘన్ పాలకుడు కుత్లు ఖాన్ లోహానీకి వ్యతిరేకంగా అక్బర్ చేసిన పోరాటంలో మొఘల్ జనరల్ మాన్ సింగ్‌తో పొత్తు పెట్టుకున్నాడు. మాన్ సింగ్ కుమారుడైన జగత్ సింగ్ బీర్ హంబీర్‌ను విస్మరించినప్పటికీ, ఒక ఆఫ్ఘన్ ఆకస్మిక దాడి నుండి జగత్ సింగ్‌ను ధైర్యంగా రక్షించి, మొఘలులతో తన పొత్తును సుస్థిరం చేసుకున్నాడు. ఈ చర్య బీర్ హంబీర్ ధైర్యాన్ని, వ్యూహాత్మక నైపుణ్యాన్ని, తెలివైన నాయకుడిగా అతని శాశ్వత వారసత్వాన్ని హైలైట్ చేసింది.

## బ్రిటిష్ పాలనలో పతనం
### 1770 నాటి గొప్ప బిష్ణుపూర్ కరువు
1770-71 ప్రాంతంలో, ఈ ప్రాంతంలో "గొప్ప కరువు" సంభవించడంతో, బెంగాల్ నైరుతి ఎత్తైన ప్రాంతాలు మృతుల భూమిగా మారిపోయాయి.
డబ్ల్యూ.డబ్ల్యూ. హంటర్ ప్రకారం, పరిస్థితి అతని ప్రసిద్ధ అన్నాస్ ఆఫ్ రూరల్ బెంగాల్‌లో సంగ్రహించబడింది:

కంపెనీకి అతిపెద్ద ముప్పు జనాభా తగ్గిపోవడం, ఇది కరువు ఉన్నప్పటికీ, స్థానిక పాలకులైన-అప్పటికే బలహీనపడిన బిష్ణుపూర్ రాజులను (హంటర్ బిషెన్‌పోర్ అని పేర్కొన్నాడు) నిరంతరం ఒత్తిడికి గురిచేసేలా చేసింది. బిష్ణుపూర్‌లో వందలాది గ్రామాలు పూర్తిగా వదిలివేయబడ్డాయి, పెద్ద పట్టణాలలో కూడా నాలుగింట ఒక వంతు కంటే తక్కువ ఇళ్లలో మాత్రమే ప్రజలు నివసించేవారు. పుర్నియా, బిష్ణుపూర్ కరువు కారణంగా అత్యధికంగా నష్టపోయిన బెంగాల్‌లోని రెండు జిల్లాలు. 1772 నాటికి జనాభాలో మూడింట ఒక వంతు మంది మరణించారని వారెన్ హేస్టింగ్స్ అంచనా వేశాడు.

### బిష్ణుపూర్‌లో తిరుగుబాటు (1788-1809)
1788, 1809 మధ్యకాలంలో బిష్ణుపూర్, మేదినీపూర్ పరగణాలకు చెందిన చువార్‌లు, పైక్‌లు మాధవ్ సింఘా దేవ్ నాయకత్వంలో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశారు.

## మల్ల రాజుల క్యాలెండర్‌
మల్ల రాజులు తమ సొంత క్యాలెండర్‌ను ప్రారంభించారు, అదే మల్ల శకం (మల్లాబ్దం). బెంగాలీ క్యాలెండర్ ప్రకారం భాద్ర (ఆగస్టు-సెప్టెంబర్) నెల 102వ సంవత్సరంలో ఇంద్ర ద్వాదశి రోజున మల్ల శకం ప్రారంభమైందని చెబుతారు.

## దేవాలయాలు
ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ఈస్టర్న్ సర్కిల్ సూపరింటెండెంట్ డాక్టర్ బ్లాచ్ ప్రకారం, పన్నెండు దేవాలయాల కాలానుక్రమం ఈ క్రింది విధంగా ఉంది:

## జనరంజక సంస్కృతిలో

### చలనచిత్రం
* కోల్‌కతాలోని ఈస్టర్న్ జోనల్ కల్చరల్ సెంటర్, ఆన్‌లైన్ ఆర్కైవ్ డాక్యుమెంటరీ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ నుండి నాల్గవ డాక్యుమెంటరీని అందిస్తోంది. ఈ వీడియో బిష్ణుపూర్ రాజ్యం ధృపద్ ఘరానాకు సంబంధించిన ప్రదర్శన.

## గ్యాలరీ


File:Rasmancha, Bishnupur, Bankura.jpg|రాస్మంచా (సా.శ. 1600)
File:Inscription on Shyamrai Temple Bishnupur (cropped).JPG|శ్యామరాయ్ ఆలయంపై శాసనం (సా.శ. 1643)
Image:Jor Mandir 4 Arnab Dutta 2011.JPG|జోర్ మందిర్ (సా.శ. 1726)
Image:Radhamadhab Temple (general view) Arnab Dutta 2011.JPG|రాధామాధబ్ ఆలయం (సా.శ. 1737)
Image:Kalachand Temple Arnab Dutta 2011.JPG|కాలాచంద్ ఆలయం (సా.శ. 1656)
Image:Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG|జోర్-బంగ్లా ఆలయం లేదా కేశ్త రాయ్ ఆలయం (సా.శ. 1655)
Image:Jor Mandir 8 Arnab Dutta 2011.JPG|జోర్ మందిర్ సముదాయం (సా.శ. 1726)
Image:Madan Mohan Temple Arnab Dutta 2011.JPG|మదన్ మోహన్ ఆలయం (సా.శ. 1694)
File:Bishnupur Radha Shyam Temple Bishnupur West Bengal 05.jpg|రాధా శ్యామ్ ఆలయంపై శాసనం (సా.శ. 1728)
Image:Radha-Gobinda Temple Arnab Dutta 2011.JPG|రాధా-గోవింద ఆలయం (సా.శ. 1729)
Image:Shyam Ray Temple Arnab Dutta 2011.JPG|శ్యామ్ రాయ్ ఆలయం (సా.శ. 1643)
File:Bishnpur fort gate.jpg|బిష్ణుపూర్ కోట ద్వారం
File:'Panchchura' temple, Bishnupur.jpg|పంచచుర ఆలయం
File:Stone chariot of Bishnupur.jpg|బిష్ణుపూర్ రాతి రథం
File:Nandalal Temple Bishnupur.JPG|నందలాల్ ఆలయం
File:The gate Of 'Rashmancha', Bishnupur.jpg|రాస్మంచా (గేట్)
File:Jor Bangla Temple (arches) Arnab Dutta 2011.JPG|జోర్ బంగ్లా ఆలయం (తోరణాలు)
File:Terracotta work on Jor Bangla temple, Bishnupur 3.JPG|జోర్ బంగ్లా ఆలయం (టెర్రకోట పని)
File:Jor Bangla Temple (Ramayana motifs) Arnab Dutta 2011.JPG|జోర్ బంగ్లా ఆలయం (రామాయణ మూలాంశాలు)
File:Terracotta work on Shyamrai Temple Bishnupur 8.JPG|శ్యామరాయ్ ఆలయం (రాస్‌చక్ర)(టెర్రకోట పని)



## ఇవి కూడా చూడండి
*బెంగాల్ చరిత్ర
;బిష్ణుపూర్‌కి సంబంధించినవి
*బాలుచారి చీర

## మూలాలు

## ఆధారాలు
* 
*
* 

## మరింత చదవడానికి
*
*
*
*
*
* 
*
*

వర్గం:బెంగాల్ రాజవంశాలు