మానసదేవీ ఆలయం (హరిద్వార్)

**మానసదేవీ ఆలయం** (హిందీ: मंसा देवी मंदिर, हरिद्वार) భారతదేశం లోని ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం లోని హరిద్వార్ నగరానికి దగ్గరలో గల హిందూ దేవాలయం. ఈ దేవాలయం హిమాలయాల దక్షిణ భాగంలో గల శివాలిక్ పర్వత శ్రేణిలోని "బిల్వ పర్వతం" శిఖరం పై ఉంది. ఈ దేవాలయం హరిద్వార్ లో పంచతీర్థాలుగా పిలువబడే తీర్థాలలో ఒకటిగా పిలువబడుతోంది.

ఈ దేవాలయంలో అధిష్టాన దేవత మానసదేవీ శక్తి రూపాలలో ఒకటి. ఈ దేవత పరమశివుని మనసు నుండి జనించినదని భావింపబడుతోంది. మానస నాగరాజు అయిన వాసుకి యొక్క సోదరిగా భావింపబడుతోంది. "మానస" అనగా ప్రియ భక్తుల కోర్కెలు నెరవేర్చిన దేవత అని అర్థం. ఈ దేవాలయం పరిసరంలో గల వృక్షం యొక్క కొమ్మలకు దారాలను కట్టి తమ కోర్కెలను నెరవేర్చమని భక్తులు ప్రార్థిస్తారు. వారి కోర్కెలు నెరవేరిన తర్వాత భక్తులు మరల సందర్శించి ఆ చెట్టు కొమ్మలకు మరలా దారాలను కడతారు. ఈ దేవతకు కొబ్బరికాయలు, పండ్లు, దండలు, సువాసన అగర్ బత్తీలతో పూజలు చేస్తారు.

ఈ మానస దేవి ఆలయం భక్తులు తమ కోరికలు నెరవేర్చుకొనుటకు కొలిచే "సిద్ధ పీఠం"గా పూజింపబడుతోంది. ఇది హరిద్వార్ లో గల మూడు శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా అలరాలుతుంది. ఇది కాక హరిద్వార్ లో గల ముఖ్యమైన శక్తి పీఠాలుగా అలరాలుతున్నవి మాయాదేవి దేవాలయం, చండీదేవి ఆలయం ఈ దేవాలయం అంతర భాగంలో రెండు దేవతా విగ్రహాలున్నాయి. వాటిలో ఒకటి ఎనిమిది చేతులతోనూ, రెండవది మూడు తలలు, ఐదు చేతులతోనూ ఉన్నాయి.

## ఆలయ విశేషాలు

మానస దేవి దేవాలయం ప్రాచీన దేవాలయాలలో ఒకటిగా గుర్తింపబడింది. హరిద్వార్ వెళ్ళే యాత్రికులు తప్పనిసరిగా దర్శించే ఆలయం ఇది. ఇది అనేక శతాబ్దాల నుండి హరిద్వార్ లో పవిత్ర సంప్రదాయాలను పెంచే దేవాలయం. ఈ దేవాలయం నుండి గంగా నది, హరిద్వార్లు కనబడతాయి. ఈ దేవాలయానికి వెళ్ళుటకు పర్వతం పైకి మెట్ల మార్గం ఉంది. ఈ ఆలయానికి చేరుటకు "రోప్ వే" మార్గం కూడా ఉంది. 

ఈ రోప్ వే సేవలను "మానసా దేవి ఉదంఖతోల" అని పిలుస్తారు. ఈ రోప్ వే సమీపంలో గల చండీదేవి ఆలయానికి కూడా కలుపబడుతోంది. ఈ రోప్ వే యాత్రికులను క్రింది స్టేషను నుండి మానస దేవి దేవాలయానికి తీసుకొని వెళుతుంది. ఈ రోప్ వే యొక్క మొత్త పొడవు సుమారు , ఎత్తు  ఉంటుంది. సాధారణ దినాలలో ఈ దేవాలయం ఉదయం 8 గంటల నుండి సాయంత్రం 5 గంటలవరకు తెలువబడుతోంది.

మానసాదేవి ఆలయం ఒక **సిద్ధ పీఠం**గా భావించబడుతుంది. (ఇలాంటి పీఠాలు భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చుతాయని విశ్వాసం). హరిద్వార్‌లో ఉన్న మూడు సిద్ధ పీఠాలలో ఇది ఒకటి. మిగిలిన రెండు పీఠాలు **చండీ దేవి ఆలయం** మరియు **మాయా దేవి ఆలయం**.

ఆలయంలోని అంతర్గర్భ గృహంలో రెండు దేవతా మూర్తులు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒక మూర్తికి ఎనిమిది భుజాలు ఉండగా, మరొక మూర్తికి మూడు తలలు మరియు ఐదు భుజాలు ఉన్నాయి.

## ఇతర మానసాదేవి ఆలయాలు
* మా మానసాదేవి మందిరం, బంధా బజార్, రాజ్‌నందగావ్, ఛత్తీస్‌గఢ్
* మాతా మనసా దేవి మందిరం, పంచకుల, హర్యానా
* మానస బారి, కోల్‌కతా
* మానసాదేవి ఆలయం, అల్వార్, రాజస్థాన్
* మానసాదేవి ఆలయం, ధురి, పంజాబ్
* శ్రీ మానస మాత మందిరం హసంపూర్, సికార్, రాజస్థాన్
* మానసాదేవి ఆలయం, నరేలా, ఢిల్లీ
* మానసాదేవి ఆలయం, సీతామర్హి, బీహార్
* మా మానసాదేవి మందిరం, తోమర్‌గఢ్ (ఖుతైలపట్టి), మథుర, ఉత్తర ప్రదేశ్
* మా మానసాదేవి మందిరం, మీర్‌ఠ్, ఉత్తర ప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, ముక్కమాల, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, నాయుడుపేట, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, తిలారు, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, దోర్నిపాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, కనుమలపల్లె, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, చినడుగం, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, కర్నూలు, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, నెల్లూరు, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, తూర్పు రొంపిడోడ్ల, నెల్లూరు జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, ఏలూరు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
* మానసాదేవి ఆలయం, అల్వార్ జిల్లా, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని బెహ్రోర్
* మానసాదేవి ఆలయం, క్లాక్ టవర్, సికింద్రాబాద్
* మానసాదేవి ఆలయం, కరీంనగర్ జల్లా

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

*Wikimapia - Mansa Devi Mandir, Haridwar
*Religious Places in Haridwar district

వర్గం:శక్తి ఆలయాలు
వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హరిద్వార్
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు