open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
నెల్లియోడే వాసుదేవన్ నంబూద్రి

thumb|300x300px| 8 ఫిబ్రవరి 2015న తొడుపుళలో జరిగిన శ్రీ మూకాంబికా మహాత్మ్యం కథాకళిలో శ్రీ నెల్లియోడే వాసుదేవన్ నంబూద్రి కంహాసురునిగా
**నెల్లియోడే వాసుదేవన్ నంబూద్రి** లేదా **నెల్లియోడ్ వాసుదేవన్ నంబూద్రి** (1940, ఫిబ్రవరి 5 - 2021, ఆగస్టు 2) కథాకళి కళాకారుడు. అతను ప్రధానంగా దక్షిణ భారతదేశంలోని కేరళ -కథాకళి నృత్యంలోని దుష్ట *చువన్నా తాడి* ("ఎర్ర గడ్డం") పాత్రల శక్తివంతమైన చిత్రణకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతను కుచేలవృత్తంలోని 'కుచేలన్', బకవధంలోని 'ఆశారి' పాత్రలకు కూడా చాలా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

## కెరీర్
నెల్లియోడ్ 1940లో ఎర్నాకుళం జిల్లాలోని చేరనల్లూరులో జన్మించాడు. అతను 1957లో కొట్టక్కల్‌లోని పిఎస్‌వి నాట్యసంఘంలో చేరి సంప్రదాయానికి చెందిన పద్మశ్రీ వజెంకాడ కుంచు నాయర్‌ వద్ద కథాకళిలో శిక్షణ పొందాడు.  కేరళ కళామండలంలో బోధనా పని తర్వాత, తిరువనంతపురంలోని సెంట్రల్ హై స్కూల్‌లో కథాకళి ఉపాధ్యాయుడిగా చేరాడు. నెల్లియోడు తిరువనంతపురం సమీపంలోని పూజప్పురలో నివసించాడు.

## అవార్డులు
నెల్లియోడే కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1999) అందుకున్నాడు.  అతను 1976లో రిగట్ట 'నాట్యరత్న' బిరుదు, బంగారు పతకం, 1988లో తులసీవన అవార్డు, కళామండలం అవార్డు, కేంద్ర ప్రభుత్వ ఫెలోషిప్, ఓనంతురుత్ ఆలయం 'నాట్యవిశారద్' బిరుదు, 2013కి కేరళ రాష్ట్ర కథాకళి బహుమతిని కూడా అందుకున్నాడు.

## మరణం
నెల్లియోడు వాసుదేవన్ నంబూద్రి 20201, ఆగస్టు 2న 81 సంవత్సరాల వయసులో మరణించాడు. ఆయన కొంతకాలంగా ప్యాంక్రియాటిక్ క్యాన్సర్‌తో బాధపడుతున్నాడు.

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:మలయాళీ పౌరులు
వర్గం:2021 మరణాలు
వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కథాకళి నృత్య కళాకారులు
కె.ఎం. ఉదయ

**కడలూర్ ఉదయ గౌడ, అలియాస్ కె.ఎం. ఉదయ** (జననం 1975) కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో మద్దూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
కె.ఎం. ఉదయ భారతీయ జనతా పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2019లో యడ్యూరప్ప ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి 17 మంది కాంగ్రెస్, జెడిఎస్ ఎమ్మెల్యేలు రాజీనామా చేసిన 'ఆపరేషన్ కమల'లో ఆయన సహాయం చేశారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఆయన ఆ తరువాత భారతీయ జనతా పార్టీని వీడి కాంగ్రెస్‌లో చేరాడు. కె.ఎం. ఉదయ 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో మద్దూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి డి.సి. తమ్మన్నపై 24,113 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.  
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2023 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
మంకొంపు శివశంకర పిళ్ళై

**మంకొంపు శివశంకర పిళ్ళై** కేరళకు చెందిన శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకం దక్షిణ శైలికి చెందిన కథాకళి కళాకారుడు. పచ్చ, కత్తి, మినుక్కు పాత్రల పూర్తి చిత్రణకు ప్రసిద్ధి చెందిన అతను చెంగనూర్ రామన్ పిళ్లై శిష్యుడు.

అలప్పుజా జిల్లాలోని కుట్టనాడ్ బెల్ట్‌లోని మాన్‌కొంపులో జన్మించిన పిళ్లై కలర్‌కోడ్ కుట్టప్ప పనిక్కర్, తకాజి అయ్యప్పన్ పిళ్లై, తొట్టం శంకరన్ నంబూద్రి వద్ద కూడా కథకళి నేర్చుకున్నాడు. 1966లో, ఆయన కేరళ కళామండలంలో ఉపాధ్యాయుడిగా చేరాడు, అక్కడ ఆయన చాలా కాలం పనిచేశాడు. 1985లో, అతనికి సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు లభించింది. సంగీత నాటక అకాడమీ ఠాగూర్ రత్న పురస్కారం లభించింది.  1989లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నాడు.

2006లో, మంకొంపు తన సోదరుడు సి.కె. శివరామ పిళ్ళైతో కలిసి, ట్రావెన్కోర్ ప్రాంతంలో *కథాకళి స్వరూపం* అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు, ఇది ట్రావెన్కోర్ ప్రాంతంలో ఈ కళారూపం పరిణామం, వ్యాకరణం, సౌందర్యశాస్త్రం గురించి వివరిస్తుంది. అతను 2014, మార్చి 20న తీవ్రమైన మస్తిష్క రక్తస్రావం కారణంగా మరణించాడు.
## ప్రస్తావనలు

వర్గం:కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:మలయాళీ పౌరులు
వర్గం:కథాకళి నృత్య కళాకారులు
వర్గం:2014 మరణాలు
కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్

**కళామండలం కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్** (1924-1992) కథాకళి పెర్కషన్‌లో స్వీయ-నేర్చుకున్న విద్వాంసుడు, కేరళ శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకానికి ఆడియో తోడుగా చెండా వాయించడం సౌందర్యాన్ని పునర్నిర్వచించడం ద్వారా అతను కళలో రాణించాడు.

పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని వెల్లినేజిలోని కథాకళి గ్రామంలో జన్మించిన పొడువాల్, పురాణ మూతమాన కేశవన్ నంబూద్రి, పట్టిక్కంథోడి రావుణ్ణి మీనన్ చేత చెండా వాయించడంలో తీర్చిదిద్దారు, వీరి తరగతి గదులలో తాళ వాయిద్యం వాయించడంలో శిక్షణ పొందారు. అతను ఇంతకు ముందు చమ్రంకులంగర అప్పు మరార్ వద్ద చెండాలో ప్రాథమిక శిక్షణ పొందాడు.

కథాకళి వేదికపై భావోద్వేగ సన్నివేశాలకు చెండాపై ఆడియో మద్దతును అందించిన ఘనత పొడువాల్ కు దక్కింది. దివంగత మద్దాల విద్వాంసుడు కళామండలం అప్పుకుట్టి పొడువల్ తో కలిసి ఆయన కళ ప్రేక్షకుల నుండి విస్తృత ప్రశంసలను పొందింది. వారిద్దరూ కలిసి, ప్రఖ్యాత మాస్టర్ పద్మభూషణ్ కళామండలం రామన్ కుట్టి నాయర్ ప్రదర్శనకు మద్దతు ఇచ్చేవారు.

కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1971), కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్ (1986) విజేత అయిన కృష్ణన్‌కుట్టి పొదువాల్, 1980ల చివరలో ప్రొఫెసర్‌గా పదవీ విరమణ చేసిన కేరళ కళామండలంలో అనేక మంది శిష్యులను తీర్చిదిద్దారు. వారిలో అయ్యంకుడి కుట్టప్ప మరార్, కలమండలం కృష్ణదాస్ మరియు దివంగత కళామండలం కేశవన్ ఉన్నారు. అతని ప్రధాన శిష్యులు అయ్యంకుడి కుట్టప్ప మర్రార్ మరియు కలమండలం కేశవన్.

కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్ కళామండలం అధికారులతో విభేదాల కారణంగా ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు దానిని విడిచిపెట్టాడు. అలాంటి విరామాలలో, అతను గాంధీ సేవా సదన్ కథకళి అకాడమీతో కూడా పనిచేసేవాడు.

పొడువాల్ 1992, అక్టోబరు 14న ఎర్నాకుళంలోని ఒక ఆసుపత్రిలో తీవ్రమైన కాలేయ సమస్యతో మరణించారు.

2008, మే లో, ఆయన చదువుకున్న కళాశాల కళామండలం కృష్ణన్‌కుట్టి పొదువాల్ పూర్తి రచనలతో "మేలపెరుక్కం" అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించింది.

పొడువాల్ కుమారులలో ఇద్దరు కథాకళి రంగంలో కళాకారులు. కళామండలం మోహనకృష్ణన్ సంగీత విద్వాంసుడు కాగా, కళామండలం విజయకృష్ణన్ చెండా వాద్యకారుడు.
## మూలాలు

వర్గం:కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1992 మరణాలు
వర్గం:1924 జననాలు
వర్గం:కథాకళి నృత్య కళాకారులు
అప్పుకుట్టి పొడువల్

**కళామండలం అప్పుకుట్టి పొడువాల్** (1924–2008) మద్దాల విద్వాంసుడు, కేరళ శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకం కథాకళికి కీలకమైన పెర్కషన్ తోడుగా ఉండే వాయిద్యంపై తన సౌందర్యపరంగా ఆహ్లాదకరమైన ట్యాప్‌ల ద్వారా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాడు. పురాణ వెంకిచన్ స్వామి శిష్యుడైన ఆయన, చెండా విద్వాంసుడు కళామండలం కృష్ణన్‌కుట్టి పొడువాల్‌తో కలిసి వారి ప్రదర్శన కళ ధ్వని శాస్త్రంలో కొత్త వసంతానికి నాంది పలికారు.

త్రిస్సూర్ జిల్లాలోని తిరువిల్వామల ఆలయ పట్టణానికి చెందిన పొడువాల్, తాను చదువుకున్న కేరళ కళామండలంలో మద్దల బోధకుడిగా చాలా కాలం పనిచేశాడు. పాలూరు అచ్యుతన్ నాయర్, కళామండలం నారాయణన్ నంబీసన్ (నంబీసన్ కుట్టి), దామోదరన్ నాయర్, ఈచర్ వారియర్, నెల్లువాయ నారాయణన్ నాయర్, కలమండలం శంకర వారియర్, కప్లింగట్ వాసుదేవన్ నంబూతిరి, రామదాస్, శశి మొదలైనవారు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో అతని ప్రముఖ శిష్యులు.

పొడువాల్ కళామండలం నుండి 1986లో పదవీ విరమణ చేశారు. తరువాత అతను ఒట్టపాలెం తూర్పున ఉన్న సదనం కథకళి అకాడమీ (గాంధీ సేవా సదన్)లో సందర్శక ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు. అతను 1973లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును, 2000లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నాడు.

పొడువాల్ 2008, జనవరి 27న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2008 మరణాలు
వర్గం:1924 జననాలు
వర్గం:కథాకళి నృత్య కళాకారులు
సదనం కె. హరికుమారన్

**సదనం కె. హరికుమారన్**, కేరళకు చెందిన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి, చిత్రలేఖనం, శిల్పకళ, సాహిత్యంతోపాటు భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్యాలు, సంగీతంలో తన ప్రావీణ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు.

## తొలినాళ్ళ జీవితం
హరికుమారన్ 1958, ఫిబ్రవరి 8న పాలక్కాడ్ జిల్లాలోని పెరూర్ గ్రామంలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి కె. కుమరన్ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, గాంధీ సేవా సదన్ స్థాపకుడు. అతని తల్లి, సరోజిని అమ్మ, కేరళ కళామండలం వ్యవస్థాపకులలో ఒకరైన కక్కడ్ కరణవప్పడ్ కుమార్తె. అతను చిన్న వయసులోనే కథాకళి నేర్చుకున్నాడు, కానీ అదే సమయంలో తన అధికారిక విద్యను అభ్యసించాడు, ఆ ప్రక్రియలో తన మాతృభాష మలయాళంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పూర్తి చేశాడు.

## కెరీర్
1989 నుండి ఐదు సంవత్సరాలు పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని శాంతినికేతన్‌లోని విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయంలో కథాకళి ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నప్పుడు హరికుమారన్ కొంతకాలం కేరళను విడిచిపెట్టాడు. ఆ కాలంలోనే అతను పెయింటింగ్, శిల్పకళను విస్తృతంగా చేయడం ప్రారంభించాడు. కేరళకు తిరిగి వచ్చిన ఆయన, సదనంలో తిరిగి చేరి, ఆ తర్వాత దాని ప్రిన్సిపాల్ అయినప్పటికీ , ప్లాస్టిక్ కళలతో తన ప్రయోగాలను కొనసాగించారు. ఒక దశాబ్ద కాలంగా, హరికుమారన్ కథాకళి దుస్తులను (కొప్పు) కూడా తయారు చేస్తున్నాడు, కొన్నిసార్లు వినూత్నమైన రీతిలో, దాని మేకప్ (చుట్టి)తో కూడా ప్రయోగాలు చేస్తున్నాడు. కథకళిపై జరిగే సెమినార్లలో ఆయన ప్రసంగాలు కూడా ఇస్తారు.

2008 నాటికి ఆయన గాంధీ సేవా సదన్ (సదనం కథకళి అకాడమీ) కి ప్రిన్సిపాల్, ఆయన ప్రాథమికంగా కథకళిలో నటుడు-నర్తకుడు, కానీ శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకానికి కథా నాటకాలు రాయడంతోపాటు దాని కోసం కూడా పాడతారు. పద్మశ్రీ కీజ్‌పదమ్ కుమారన్ నాయర్ అతని ప్రధాన కథాకళి గురువు.

హరికుమారన్ ఆల్ ఇండియా రేడియో నుండి సర్టిఫైడ్ పొందిన కర్ణాటక సంగీతకారుడు, దివంగత ప్రొఫెసర్ సిఎస్ కృష్ణ అయ్యర్ ద్వారా ఆ కళలో ప్రధానంగా మార్గనిర్దేశం చేయబడ్డాడు. ఆయన కేరళ అంతటా క్రమం తప్పకుండా కర్ణాటక కచేరీలు నిర్వహిస్తారు, గురువాయూర్‌లోని చెంబై సంగీతోత్సవం ఒక ముఖ్యమైన ప్రదేశం. ఆయన దాదాపు 50 రచనలు (ఎక్కువగా మలయాళంలో) కూడా రాశాడు.  అతను కళాశాల రోజుల్లో భరతనాట్యం, మోహినియాట్టం (గురువు: కళామండలం లీలమ్మ) కూడా ప్రదర్శించేవాడు.

హరికుమారన్ 19 కథాకళి కథ-నాటకాలు (అట్టకథలు) రాశారు. వాటిలో శపమోచనం, కర్ణపర్వం, అభిమన్యు, మణికంఠచరితం, చారుదత్తం ( జూలియస్ సీజర్ కథ ఆధారంగా), చిత్రాంగద, పురువంశోదయం, కద్రవేయం, కర్ణపరిత్యాగం, నమామి శంకరం, కార్తవీరార్జున నిగ్రహం, మాగాధేయం, శూర్పాంఖాళి, శూర్పాంఖాళి, హిందూయిక్‌కాంగళి ఉన్నాయి.

2014లో కథాకళి విభాగంలో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నారు.

## మూలాలు

వర్గం:కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1958 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:కథాకళి నృత్య కళాకారులు
డి.సి. తమ్మన్న

**డి.సి. తమ్మన్న**  కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన కర్ణాటక శాసనసభకు  మద్దూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు  ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికై మంత్రిగా పని చేశాడు.
## రాజకీయ జీవితం
డి.సి. తమ్మన్న భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2004 శాసనసభ ఎన్నికలలో మద్దూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన ఆ తరువాత జనతాదళ్ (సెక్యులర్) పార్టీలో చేరి 2008 ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయి, 2013 & 2018 ఎన్నికలలో వరుసగా ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికై, రవాణా శాఖ మంత్రిగా పని చేశాడు.
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2018 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
ఎం.ఎస్. సిద్ధరాజు

**ఎం.ఎస్. సిద్ధరాజు**  కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2008 శాసనసభ ఎన్నికలలో మద్దూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

సిద్ధరాజు ఒకసారి కర్ణాటక శాసనమండలి సభ్యుడిగా పని చేశాడు.
## రాజకీయ జీవితం
ఎం.ఎస్. సిద్ధరాజు జనతాదళ్ (సెక్యులర్) పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2004 శాసనసభ ఎన్నికలలో మద్దూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ టికెట్ దక్కకపోవడంతో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. ఆయన ఆ  తరువాత జనతాదళ్ (సెక్యులర్) పార్టీలో తిరిగి చేరి 2008 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి డి.సి. తమ్మన్నపై 7,590 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మరణం
సిద్ధరాజు అనారోగ్య సమస్యలతో ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 2008 సెప్టెంబర్ 12న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2008 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
కుడమలూర్ కరుణాకరన్ నాయర్

**కుడమలూర్ కరుణాకరన్ నాయర్** (1916-2000) కేరళ నుండి శాస్త్రీయ నృత్య-నాటకంలో మహిళా పాత్రలకు ప్రాముఖ్యతను తెచ్చిన మార్గదర్శక కథాకళి కళాకారుడు.

కరుణాకరన్ నాయర్ వృత్తి జీవితం పురాణ కళామండలం కృష్ణన్ నాయర్ వృత్తితో సమానంగా ఉండటంతో, కథాకళి ఆయన కళాత్మక రచనల ద్వారా చాలా లాభపడింది. తన మనోహరమైన ముఖం, వేదికపై అందమైన స్త్రీలింగ కదలికలతో, కుడమలూర్ అని పిలువబడేవాడు (అతని జన్మస్థలం ద్వారా), కృష్ణన్ నాయర్ కథానాయకుల సరసన ఆదర్శ కథానాయికగా పేరు పొందాడు. దమయంతి, లలిత, కుంతి, మోహిని, రుక్మిణి, దేవయాని, సైరంధ్రి, ద్రౌపది వంటి కుదమలూరు ప్రముఖ పాత్రలు కృష్ణన్ నాయర్ నలన్, కర్ణన్, రుగ్మాంగదన్, కీచకన్ వంటి ప్రధాన పాత్రలను పూర్తి చేశాయి.

కొట్టాయం జిల్లా కుడమలూరు గ్రామంలో జన్మించిన కరుణాకరన్ నాయర్ గురువు కురిచి రామ పణిక్కర్ ద్వారా కథాకళికి దీక్షను ప్రారంభించాడు. తరువాత, అతను కురిచి కున్హన్ పణిక్కర్, తొట్టం శంకరన్ నంబూద్రి, కొచ్చప్పి-రామన్ సోదరుల వద్ద ఉన్నత విద్యను అభ్యసించాడు. తరువాత ఆయన దివంగత కవలప్పర నారాయణన్ నాయర్ నుండి ఉత్తర కథాకళి పాఠశాలలో గొప్పతనాన్ని పొందారు. కుదుమలూరు కుచేలవృత్తం కథా నాటకంలో కుచేలన్ (సుదామ), బలివిజయంలో నారదన్ వంటి పురుష పాత్రలు కూడా ధరించారు.

కుడమలూర్ కొచ్చిలోని ఫ్యాక్ట్ కథకళి స్కూల్‌లో ట్యూటర్‌గా పనిచేశాడు, తరువాత తన స్వస్థలమైన కుడమలూర్ కళా కేంద్రంలో పనిచేశాడు. కరుణాకరన్ నాయర్ కొట్టక్కల్ శివరామన్‌కు ఆద్యుడు, అతను కథాకళిలో స్త్రీ పాత్రలను మరింత ముఖ్యమైన స్లాట్‌గా మార్చాడు.

కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ, కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డులను గెలుచుకున్న కుడమలూర్ 2000, అక్టోబరు 17న మరణించారు.

కుడమలూరు కరుణాకరన్ నాయర్ వారసత్వాన్ని అతని శిష్యుడు *మేరీస్ నోయిసెక్స్*, అతని అల్లుడు మాథూర్ గోవిందన్ కుట్టి, మనవడు కుడమలూరు మురళీకృష్ణన్ కొనసాగించారు.

## ప్రస్తావనలు
https://web.archive.org/web/20150527122916/http://satsangam.org/maryse.html
వర్గం:కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:2000 మరణాలు
వర్గం:1916 జననాలు
వర్గం:కథాకళి నృత్య కళాకారులు
గురు చంద్రశేఖరన్

[కుడి|thumb|319x319px| 1930లలో [శివుడు|శివుడిగా గురు చంద్రశేఖరన్]]
**గురు చంద్రశేఖరన్** (1916–1998) భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్యకారుడు, నృత్య దర్శకుడు, కథాకళి బోధకుడు. ఆయన 1916లో భారతదేశంలోని త్రివేండ్రంలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి ఎన్.కె. నాయర్, ఒక కళాకారుడు, ప్రముఖ తైల చిత్రకారుడు. గురు చంద్రశేఖరన్ 1947 నుండి 1950 వరకు విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయంలో ( శాంతినికేతన్ ) పదవీకాలం నిర్వహించారు, అక్కడ అతను కథాకళిపై దృష్టి సారించి శాస్త్రీయ నృత్యంలో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశాడు.

1976 లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ నుండి ఆయనను ఆయన సహచరులు సత్కరించారు. త్రివేండ్రంలోని హసన్ మర్రికర్ హాల్‌లో తన షష్టిపూర్తి (60వ పుట్టినరోజు) జరుపుకునేందుకు జరిగిన బహిరంగ కార్యక్రమంలో (ప్రొఫెసర్ అయ్యప్ప పనికర్ వేడుకల నిర్వాహకుడిగా వ్యవహరిస్తుండగా), త్రివేండ్రం నగరం ఆయనకు "గురు" బిరుదును ప్రదానం చేసింది. చంద్రశేఖరన్ భారతదేశ నృత్య రూపాల గురించి అనేక వ్యాసాలు, పత్రికలు రాశాడు. భరతనాట్యం *నాట్య నిరీక్షణంపై* ఆయన రాసిన పుస్తకం ఈ అంశంపై నిర్వచించే రచనలలో ఒకటి. ఇది భారత ప్రభుత్వం నుండి ఫెలోషిప్ అవార్డు కింద నిర్వహించిన పరిశోధనల ముగింపు. ఆయన ఒక గొప్ప తైల చిత్రకారుడు కూడా, 1973 లో తన కళాఖండానికి కేరళ ప్రభుత్వం నుండి అవార్డును అందుకున్నారు.

చంద్రశేఖరన్ భారతదేశంలోని కేరళలోని ఉత్తర పరవూరులోని కరుమలూరులోని కలప్పురక్కల్ ఇంటికి చెందిన మోహనవల్లి అమ్మను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె పూర్వపు ట్రావెన్కోర్ రాష్ట్రంలో అసిస్టెంట్ | సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్ వి.కె. గోపాల పనికర్ కుమార్తె. అతని పెద్ద కుమారుడు శాంతికుమార్ కెనడాలో స్థిరపడిన ఆహార సాంకేతిక నిపుణుడు, అతని చిన్న కుమారుడు కృష్ణకుమార్ (స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా)లో డిప్యూటీ డైరెక్టర్. ఆయన కుమార్తెలలో ఒకరైన రాగిణి 2000ల చివరలో మరణించింది. ఆయన చిన్న కుమార్తె రేణుక ఒక మాజీ నటి, శాస్త్రీయ నృత్యకారిణి.

చంద్రశేఖరన్ 82 సంవత్సరాల వయసులో 1998, ఆగస్టు 5న గుండెపోటుతో త్రివేండ్రంలో మరణించాడు.

## ప్రస్తావనలు

## బాహ్య లింకులు

* గురు చంద్రశేఖరన్, ప్రొఫైల్

వర్గం:కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:కథాకళి నృత్య కళాకారులు
వర్గం:1998 మరణాలు
వర్గం:1916 జననాలు
మావెలిక్కర ప్రభాకర వర్మ

**మావెలిక్కర ప్రభాకర వర్మ** (1928-2008) భారతీయ కర్ణాటక గాయకుడు. కేరళలోని మావెలిక్కర రాజకుటుంబం నుండి వచ్చిన ఉపాధ్యాయుడు.

## జీవిత చరిత్ర
ఆయన 1928లో కిలిమనూర్ ప్యాలెస్‌కు చెందిన చంద్రప్రభ తంబురట్టి (గొప్ప పండితుడు ఎ.ఆర్. రాజ రాజ వర్మ కుమార్తె), రామ వర్మ దంపతుల రెండవ కుమారుడిగా జన్మించాడు. తన తల్లి గర్భంలో ఉన్నప్పుడు, వర్మ పోలియో బారిన పడ్డాడు. అతని కుడి కాలులో రుగ్మతతో జన్మించాడు, అతను మరణించే వరకు దానిని మోయవలసి వచ్చింది. ప్రాథమిక విద్య తర్వాత, ఆయన తిరువనంతపురంలోని స్వాతి తిరునాల్ మ్యూజిక్ అకాడమీలో చేరాడు. కోర్సు తర్వాత, 1957లో అకాడమీలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా చేరాడు. ఆయన త్రిపునిత్తురలోని ఆర్‌ఎల్‌వి కాలేజ్ ఆఫ్ మ్యూజిక్ అండ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ప్రిన్సిపాల్‌గా (1981–84) పదవీ విరమణ చేశాడు.

కర్నాటక గాయకులు నెయ్యటింకర వాసుదేవన్, పిఆర్ కుమారకేరళ వర్మ, కె. ఓమనకుట్టి, మావెలిక్కర పి సుబ్రహ్మణ్యం, పొన్‌కున్నం రామచంద్రన్, తామరక్కడ్ గోవిందన్ నంబూతిరి, తామరక్కడ్ కృష్ణన్ నంబూతిరి, ఎం.కె. శంకరన్ నంబూద్రి, చెప్పాడ్ వామనన్ నంబూతిరితో సహా ఆయనకు చాలామంది శిష్యులు ఉన్నారు.

ఆయన 2008, నవంబరు 2న ఎర్నాకుళం సమీపంలోని త్రిపునితురలోని తన సోదరి ఇంట్లో మరణించాడు. ఆయన వయసు 80 సంవత్సరాలు. ఆయన జీవితాంతం బ్రహ్మచారిగానే ఉన్నారు. తులసివనమ్ రాసిన అనేక కృతులను ఆయన స్వరపరిచారు, వాటిలో చాలావరకు ప్రసిద్ధి చెందాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కళాకారులు పాడారు. అతను 1985లో కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డును, 2006లో కేరళ ప్రభుత్వ స్వాతి సంగీత పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కేరళ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:2008 మరణాలు
వర్గం:1928 జననాలు
పి.ఎం. నరేంద్రస్వామి

**పి.ఎం. నరేంద్రస్వామి (జననం 1963)** కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన కర్ణాటక శాసనసభకు మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
పి.ఎం. నరేంద్రస్వామి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2004 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి కె అన్నదాని చేతిలో 11,230 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. ఆయనకు 2008 ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ టికెట్ దక్కకపోవడంతో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి కె. అన్నదానిపై 11,919 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

పి.ఎం. నరేంద్రస్వామి ఆ తరువాత తిరిగి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి 2013 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి కె. అన్నదాని చేతిలో 538 ఓట్ల స్వల్ప మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2018 ఎన్నికలలో ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి కె. అన్నదాని చేతిలో 26,760 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

పి.ఎం. నరేంద్రస్వామి 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి కె. అన్నదానిపై 46,846 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచిమూడోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2013 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:2023 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
కె. అన్నదాని

**కె. అన్నదాని** కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన కర్ణాటక శాసనసభకు మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 
## రాజకీయ జీవితం
కె. అన్నదాని జనతాదళ్ (సెక్యులర్) పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2004 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి పి.ఎం. నరేంద్రస్వామిపై 11,230 మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2008 ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి స్వతంత్ర అభ్యర్థి పి.ఎం. నరేంద్రస్వామి చేతిలో 11,919 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

కె. అన్నదాని 2013 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి పి.ఎం. నరేంద్రస్వామి చేతిలో 538 ఓట్ల స్వల్ప తేడాతో ఓడిపోయాడు. ఆయన 2018 ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి పి.ఎం. నరేంద్రస్వామిపై 26,760 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

కె. అన్నదాని 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి పి.ఎం. నరేంద్రస్వామి చేతిలో 46,846 ఓట్ల  తేడాతో ఓడిపోయాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2018 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
బి. సోమశేఖర్

**బి. సోమశేఖర్** కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన కర్ణాటక శాసనసభకు మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి నాలుగుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

## రాజకీయ జీవితం
బి. సోమశేఖర్ జనతా పార్టీ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 1983 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జెఎన్‌పి అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి ఎం మాదయ్యపై 6621 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 1985 ఎన్నికలలో జెఎన్‌పి అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి హెచ్.డి. అమరనాథన్ పై 14546 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.

బి. సోమశేఖర్ జనతాదళ్ పార్టీలో చేరి 1989 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జనతాదళ్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 17,768 ఓట్లతో మూడోస్థానంలో నిలిచాడు. ఆయన 1994 ఎన్నికలలో జనతాదళ్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి మల్లాజమ్మపై 36,373 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి మూడోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

బి. సోమశేఖర్ ఆ తరువాత జనతాదళ్ (సెక్యులర్) పార్టీలో చేరి 1999 శాసనసభ ఎన్నికలలో మలవల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి పి.ఎం. నరేంద్రస్వామిపై 5281 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి నాల్గొవసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2004 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 21443 ఓట్లతో మూడోస్థానంలో నిలిచాడు. 

బి. సోమశేఖర్ 2008 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 9062 ఓట్లతో ఐదో స్థానంలో నిలిచాడు. ఆయన 2013 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 3914 ఓట్లతో ఐదో స్థానంలో నిలిచాడు. 

బి. సోమశేఖర్ ఆ తరువాత భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరి 2018 శాసనసభ ఎన్నికలలో బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 10808 ఓట్లతో మూడో స్థానంలో నిలిచాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
గంటి విజయ కుమారి

గంటి విజయ కుమారి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకురాలు. ఈమె ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని అమలాపురం లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి 13వ లోక్ సభకు మాజీ సభ్యురాలు. లోక్ సభ స్పీకర్ జి. ఎం. సి. బాలయోగి సతీమణి అయిన ఆమె ఆయన మరణానంతరం 2002లో జరిగిన ఉప ఎన్నికల్లో గెలుపొందారు.

## కెరీర్
అమలాపురం ఎంపీ, లోక్సభ స్పీకర్ గంటి మోహన చంద్ర బాలయోగి ఆకస్మిక మరణంతో రిజర్వ్డ్ నియోజకవర్గానికి ఉప ఎన్నిక అనివార్యమైంది. బాలయోగి సతీమణి గంటి విజయ కుమారిని ఈ స్థానానికి పోటీకి దింపడానికి ముందు తెలుగుదేశం పార్టీ సీనియర్ సభ్యులు ఆమెను రాజ్యసభకు నామినేట్ చేసే అంశాన్ని పరిశీలించారు. గంటి విజయ కుమారి స్వయంగా షాక్ లో ఉండటంతో, ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి విముఖత చూపారు, బాలయోగి కుటుంబం అతని సోదరిని అతని వారసురాలిగా కోరుకున్నారు. 

భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఉప ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పోటీ చేయకపోగా గంటి ఏకగ్రీవంగా గెలుస్తారని టీడీపీ భావించింది. ఆమె నామినేషన్ దాఖలు చేసినప్పుడు భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన ఒక శాసనసభ్యుడు కూడా అక్కడే ఉన్నారు. బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ, రిపబ్లికన్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా మాత్రమే ఆమెకు వ్యతిరేకంగా తమ అభ్యర్థులను నిలబెట్టాయి, రెండూ వారి సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ను కోల్పోయాయి. 3,13,660 ఓట్ల మెజార్టీతో గెలుపొందారు.

2002 లోక్ సభ వర్షాకాల సమావేశాల తొలిరోజే గంటి ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. తరువాతి సార్వత్రిక ఎన్నికలకు టిడిపి ఆమెకు బదులుగా దున్నా జనార్ధనరావును తన అధికారిక అభ్యర్థిగా ప్రకటించింది. 

లోక్ సభ స్పీకర్ల జీవిత భాగస్వాములకు న్యూఢిల్లీలో ఇల్లు కల్పిస్తారు. అయితే గంటికి ఇల్లు కేటాయించడంలో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి.

## వ్యక్తిగత జీవితం
విజయ కుమారి 1982 ఏప్రిల్ 16 న జిఎంసి బాలయోగిని వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి ఒక కుమారుడు, ముగ్గురు కుమార్తెలు. బాలయోగి 2002 మార్చి 3 న హెలికాప్టర్ ప్రమాదంలో మరణించాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* రమోలా దేవి
* సెంట్రల్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్
* మమత పూజారి
* బసంతి దేవి కళాశాల

## మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:13వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
లక్క గాజులు

ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన చార్మినార్‌ లాడ్‌బజార్‌ లాక్‌ బేంగిల్స్​ను తెలుగులో లక్క రాళ్ల గాజులుగా పిలుస్తుంటారు. తెలంగాణలో జీఐ ట్యాగ్‌ అందుకున్న 17వ ఉత్పత్తి. కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధీనంలోని కంట్రోలర్​ జనరల్​ ఆఫ్ పేటెంట్స్, డిజైన్స్ అండ్ ట్రేడ్​మార్క్స్ ఈ​ గుర్తింపును మంజూరు చేసింది.​ 
## వివరణ
హైదరాబాద్‌ నగరంలో పాతబస్తీ గాజులకు ప్రసిద్ధి. ఇక్కడ వివిధ రకాల గాజులు తయారవుతుంటాయి. అందులో లక్క రాళ్ల గాజులు స్థానిక, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో చాల ప్రాచుర్యం పొందాయి. ఈ గాజుల తయారీ ప్రక్రియ చాల కష్టమైనది. రెసిన్‌ పదార్ధాన్ని కొలిమిపై కరిగిస్తే లక్క వస్తుంది. ఆ లక్కను వృత్తాకారంలో మలిచి, దానిపై రాళ్లు, పూసలు, స్ఫటికాలు, అద్దాలను హస్తకళాకారులు చేతులతోనే అమరుస్తారు. మొఘల్ వంశస్థుల కాలంలో ఈ కళ మొదలైందని చెబుతారు. పురాతన కాలంలో రాజకుటుంబాల్లోని మహిళలు ఈ గాజులను విరివిగా ధరించేవారు. 
## జిఐ ట్యాగ్
లక్క గాజులకు జీఐ ట్యాగ్ కోసం 2022 సంవత్సరం జూన్‌లో హైదరాబాద్ క్రెసెంట్ హ్యాండీక్రాఫ్ట్స్ ఆర్టిసన్స్ వెల్ఫేర్ అసోసియేషన్ దరఖాస్తు చేసింది. మార్చి 3, 2024 న జిఐ ట్యాగ్ లభించింది.
## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ
వర్గం:తెలంగాణ భౌగోళిక గుర్తింపులు
వర్గం:హైదరాబాద్
మైఖేల్ నాటన్

**మైఖేల్ నాటన్** (1873 &#x2013; 18 ఆగస్టు 1959) న్యూజిలాండ్ క్రికెట్ ఆటగాడు.

## క్రికెట్ రంగం
అతను 1897/98లో వెల్లింగ్టన్ తరపున ఒక ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్ ఆడాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 

వర్గం:జన్మస్థలం తెలియని వ్యక్తులు
వర్గం:న్యూజీలాండ్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1959 మరణాలు
వర్గం:1873 జననాలు
నిరంజన్ షా

**నిరంజన్ షా** (జననం 1944, జూన్ 4) భారత మాజీ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్, వ్యాపారవేత్త, క్రికెట్ నిర్వాహకుడు. తన క్రీడా జీవితంలో, షా 1965/66 నుండి 1974/75 వరకు సౌరాష్ట్ర తరపున ఆడాడు. ప్రస్తుతం ఆయన సౌరాష్ట్ర క్రికెట్ అసోసియేషన్ గౌరవ కార్యదర్శిగా పనిచేస్తున్నాడు.

## కెరీర్
షా బి.ఎస్.సి. చదువుతున్నప్పుడు తన క్రికెట్ కెరీర్‌ను ప్రారంభించాడు. ధర్మేంద్ర కళాశాలలో, సౌరాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయానికి కెప్టెన్‌గా కూడా పనిచేశాడు. అతను 1965/66, 1974/75 సీజన్ల మధ్య సౌరాష్ట్ర తరపున 12 ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లలో ఆడాడు. 1972లో శత్రుసల్యాసిన్హ్‌జీ నుండి సౌరాష్ట్ర క్రికెట్ అసోసియేషన్ గౌరవ కార్యదర్శిగా ఆయన బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. అప్పటి నుండి ఆ పదవిలో కొనసాగుతున్నాడు. అతనికి ఒక్క అంతర్జాతీయ మ్యాచ్ కూడా ఆడే అవకాశం లభించకపోయినా, నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా సీనియర్ క్రికెట్ పరిపాలనలో సేవలందించారు, భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మండలి గౌరవ కార్యదర్శి (నాలుగు సార్లు ఈ పదవికి ఎన్నికయ్యారు), వెస్ట్ జోన్ నుండి బిసిసిఐ ఉపాధ్యక్షుడు, ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ ఉపాధ్యక్షుడు వంటి పదవులను నిర్వహించారు. 2015 ఆగస్టులో, బీహార్ రాష్ట్రంలో క్రికెట్ పరిపాలన కోసం ఐదుగురు సభ్యుల తాత్కాలిక కమిటీకి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.

ప్రస్తుతం, షా సౌరాష్ట్ర క్రికెట్ అసోసియేషన్ గౌరవ కార్యదర్శిగా, జాతీయ క్రికెట్ అకాడమీ బోర్డు ఛైర్మన్‌గా, బిసిసిఐ క్రమశిక్షణా కమిటీ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. 2015 డిసెంబరులో రాజ్‌కోట్‌లోని సౌరాష్ట్ర క్రికెట్ అసోసియేషన్ స్టేడియం టెస్ట్ వేదిక హోదాను పొందడం, ఆ పట్టణం కొత్త ఐపిఎల్ జట్టుకు స్థావరంగా మారడం వంటి క్రికెట్‌లో సౌరాష్ట్ర ప్రాంతం సాధించిన పురోగతికి ఆయనే కారణమని చెప్పబడింది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 
* Niranjan Shah at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:భారత క్రికెట్ నిర్వాహకులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1944 జననాలు
మాధవ్‌సిన్హ్ జగ్దాలే

**మాధవ్‌సిన్హ్ మాధవ్‌రావు జగ్దాలే** (1914, ఏప్రిల్ 25 - 1990, జనవరి 13) భారతీయ క్రికెటర్, సెలక్షన్ కమిటీ మాజీ సభ్యుడు.

## జననం
మాధవ్‌సిన్హ్ మాధవ్‌రావు జగ్దాలే 1914, ఏప్రిల్ 25న గుజరాత్‌లోని బరోడాలో జన్మించాడు.

## క్రికెట్
అతను బరోడా క్రికెట్ జట్టు, సెంట్రల్ ఇండియా క్రికెట్ జట్టు, హోల్కర్ క్రికెట్ జట్టు తరపున 64 ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. అతను రెండు సెంచరీలు, 18 అర్ధ సెంచరీలతో 2763 పరుగులు చేశాడు. అతను తన బౌలింగ్ తో 72 వికెట్లు కూడా పడగొట్టాడు.

అతని కుమారులు సంజయ్ జగ్దాలే, అశోక్ జగ్దాలే మధ్యప్రదేశ్ క్రికెట్ జట్టు తరపున క్రికెట్ ఆడారు. అతని కుమారుడు సంజయ్ భారత జాతీయ జట్టు మాజీ సెలెక్టర్. సంజయ్, మాధవసిన్హ్ భారత క్రికెట్ సెలెక్టర్లకు ప్రాతినిధ్యం వహించే తండ్రీకొడుకుల జంట మాత్రమే, కానీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్‌లో భారత క్రికెట్ జట్టుకు ఎప్పుడూ ప్రాతినిధ్యం వహించలేదు.

## మరణం
మాధవ్‌సిన్హ్ మాధవ్‌రావు జగ్దాలే 1990, జనవరి 13, మధ్యప్రదేశ్‌లోని భోపాల్‌లో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 
* Madhavsinh Jagdale at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:భారత క్రికెట్ నిర్వాహకులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1990 మరణాలు
వర్గం:1914 జననాలు
కె.వి.పి. రావు

**కాసిరెడ్డి వర్ ప్రసాద్ రావు** (జననం 1965, నవంబరు 11) భారత మాజీ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆటగాడు. 1987/88 - 1999/00 సీజన్ల మధ్య బీహార్ తరపున ఆడాడు. పదవీ విరమణ తర్వాత, అతను భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మండలిలో పరిపాలనా హోదాలలో పనిచేశాడు. 2020, డిసెంబరు 24న జరిగిన వార్షిక సర్వసభ్య సమావేశంలో, దేశీయ క్రికెట్ బాధ్యత వహిస్తున్న మేనేజర్ కెవిపి రావును బిసిసిఐ తొలగించింది. బీసీసీఐ అన్ని క్రికెట్ కార్యకలాపాల నుండి కెవిపి రావును తొలగించింది.

## జీవితం, వృత్తి
తన క్రీడా జీవితంలో రావు 1987–88, 1999–00 మధ్య బీహార్, తూర్పు జోన్ తరపున నెమ్మదిగా ఎడమచేతి వాటం బౌలర్‌గా ఆడాడు. 1994-95 రంజీ ట్రోఫీలో అతను 14.75 సగటుతో 36 వికెట్లు పడగొట్టి అత్యధిక వికెట్లు తీసిన బౌలర్‌గా నిలిచాడు, ఇందులో ఐదు ఐదు వికెట్లు, రెండు పది వికెట్లు ఉన్నాయి. అతను 1996 నుండి 1998 వరకు బీహార్ జట్టుకు నాయకత్వం వహించాడు.

లెవల్-3 క్రికెట్ కోచ్ అయిన రావును 2010లో భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మండలి తన గేమ్ డెవలప్‌మెంట్ మేనేజర్‌గా నియమించింది. అతను 2013లో జాతీయ క్రికెట్ అకాడమీ నిర్వాహకుడయ్యాడు. 2015 లో, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో క్రికెట్ వ్యవహారాలను పర్యవేక్షించడానికి ఐదుగురు సభ్యుల తాత్కాలిక ప్యానెల్‌లో ఆయన పేరు పెట్టారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 
* K. V. P. Rao at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:ఝార్ఖండ్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారత క్రికెట్ నిర్వాహకులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1965 జననాలు
రాకేష్ పారిఖ్

**రాకేష్ పారిఖ్** (జననం 1963, డిసెంబరు 13) బరోడా తరపున ఆడిన ఒక భారతీయ మాజీ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆటగాడు. 2016 జనవరి నాటికి, అతను భారత జూనియర్ జట్టు ఎంపిక కమిటీలో సభ్యుడు.

## కెరీర్
పారిఖ్ కుడిచేతి వాటం ఓపెనింగ్ బ్యాట్స్‌మన్‌గా ఆడాడు. 52 ఫస్ట్-క్లాస్, 5 లిస్ట్-ఎ మ్యాచ్‌లలో ఆడాడు. అతను 1983-84 నుండి 21 సంవత్సరాల వయస్సులో ప్రారంభమైన 13 సీజన్లలో కొనసాగిన కెరీర్‌లో 45 కంటే ఎక్కువ సగటు, తొమ్మిది సెంచరీలతో 3700 కంటే ఎక్కువ ఫస్ట్-క్లాస్ పరుగులు సాధించాడు. 1989–90 రంజీ ట్రోఫీలో అతను రెండవ అత్యధిక పరుగులు సాధించిన ఆటగాడిగా నిలిచాడు, దీనిలో అతను 6 ఆటలలో 89.50 సగటుతో మూడు సెంచరీలతో 716 పరుగులు చేశాడు. అదే సీజన్‌లో దులీప్ ట్రోఫీలో సౌత్ జోన్‌పై వెస్ట్ జోన్ తరపున ఆడుతూ అతను తన వ్యక్తిగత అత్యుత్తమ 218 పరుగులు కూడా సాధించాడు.

పదవీ విరమణ తర్వాత పారిఖ్ బరోడా క్రికెట్ అసోసియేషన్ లో పనిచేశాడు. అతను 2006 నుండి 2008 వరకు భారత జూనియర్ జట్టు ఎంపిక కమిటీ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. 2008 అండర్ -19 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ కు భారత కెప్టెన్ గా విరాట్ కోహ్లీని ఎంపిక చేసిన సెలక్షన్ కమిటీలో ఆయన ఉన్నారు. అతను 2015 నవంబరులో రెండవసారి జూనియర్ జట్టు సెలెక్టర్ అయ్యాడు, దీనికి ముందు అతను బిసిఎ ఉపాధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. అతను బిసిసిఐ నియమించిన జాతీయ క్రికెట్ అకాడమీ బోర్డులో కూడా పనిచేశాడు. 2015 ఆగస్టులో శ్రీలంక పర్యటనకు పారిఖ్ భారత జట్టు మేనేజర్‌గా ఉన్నారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 
* Rakesh Parikh at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:భారత క్రికెట్ నిర్వాహకులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1963 జననాలు
హోర్మాస్జీ కంగా

**డాక్టర్ హోర్మాస్జీ దొరాబ్జీ కంగా,** **హెచ్.డి. కంగా** (1880, ఏప్రిల్ 9 - 1945, డిసెంబరు 29) భారతీయ క్రికెటర్. అతను 1899 - 1921 మధ్యకాలంలో పార్సీలు (కొన్నిసార్లు పార్సీలు అని పిలుస్తారు) క్రికెట్ జట్టు తరపున ఆల్ రౌండర్, ఓపెనింగ్ బ్యాట్స్‌మన్‌గా ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు. ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లో డబుల్ సెంచరీ చేసిన తొలి భారతీయుడు అతను, కంగా క్రికెట్ లీగ్‌కు అతని పేరు పెట్టారు. అతని పెద్ద కవల సోదరులు దిన్షా, ఎండి కూడా పార్సీస్ తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడారు.

## కెరీర్
తన క్రికెట్ కెరీర్‌లో కంగా 1899-1921 మధ్యకాలంలో 43 ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. డెక్కన్ జింఖానా మైదానంలో పార్సీలు, యూరోపియన్ల క్రికెట్ జట్టు మధ్య జరిగిన మ్యాచ్‌లో, కంగా తన కెరీర్‌లో అత్యుత్తమ స్కోరు 233 సాధించాడు. అలా చేయడం ద్వారా, అతను ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లో డబుల్ సెంచరీ చేసిన తొలి భారతీయుడిగా నిలిచాడు. 1911లో, కంగా బ్రిటిష్ దీవులను పర్యటించిన ఆల్ ఇండియన్ జట్టులో భాగం; ఆ జట్టు అనేక కౌంటీ క్రికెట్, ఇతర ఫస్ట్-క్లాస్ జట్లతో ఆడింది. కంగా ఇంగ్లాండ్‌లోని హాంప్‌స్టెడ్ క్రికెట్ క్లబ్ తరపున కూడా ఆడాడు.

పదవీ విరమణ తర్వాత కంగా 1930–31, 1934–35 మధ్య బాంబే క్రికెట్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. 1936 నుండి 1945లో మరణించే వరకు భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మండలి ఉపాధ్యక్షుడిగా కూడా ఉన్నాడు.

## వారసత్వం
1948లో, ఆయన మరణించిన మూడు సంవత్సరాల తర్వాత, బాంబే క్రికెట్ అసోసియేషన్ కంగా క్రికెట్ లీగ్‌ను సృష్టించింది, ఇది ఒక వర్షాకాల క్రికెట్ టోర్నమెంట్, దీనికి వారు హోర్మాస్జీ కంగా పేరు పెట్టారు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
* 
* Hormasji Kanga at CricketArchive (subscription required)

వర్గం:భారత క్రికెట్ నిర్వాహకులు
వర్గం:1945 మరణాలు
వర్గం:1880 జననాలు
వర్గం:ముంబై క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
హెచ్.ఏ. ఇక్బాల్ హుస్సేన్

**హెచ్.ఏ. ఇక్బాల్ హుస్సేన్** కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో రామనగర శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.  
## రాజకీయ జీవితం
హెచ్.ఏ. ఇక్బాల్ హుస్సేన్ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2018 శాసనసభ ఎన్నికలలో రామనగర శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి జేడీఎస్ అభ్యర్థి హెచ్. డి. కుమారస్వామి చేతిలో 22,636 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. ఆయన 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో రామనగర శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి జేడీఎస్ అభ్యర్థి నిఖిల్ కుమారస్వామిపై 10,715 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఇక్బాల్ హుస్సేన్ 87,690 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, జేడీఎస్ అభ్యర్థి  నిఖిల్ కుమారస్వామి 76,975 ఓట్లతో రెండోస్థానంలో నిలిచాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2023 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
అనిత కుమారస్వామి

**అనిత కుమారస్వామి** కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె కర్ణాటక శాసనసభకు రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికైంది.

ఆమె భారత మాజీ ప్రధానమంత్రి హెచ్.డి.దేవెగౌడ కోడలు
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
నమ్రతా సింగ్ గుజ్రాల్

**నమ్రతా సింగ్ గుజ్రాల్** ఒక అమెరికన్ చిత్రనిర్మాత, ప్రేరణాత్మక వక్త, నటి.

## ప్రారంభ జీవితం
నమ్రతా సింగ్ గుజ్రాల్ హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని ధర్మశాల ఒక సిక్కు తండ్రి, టిబెటన్-పోర్చుగీస్ తల్లికి జన్మించింది. ఆమె చిన్న వయస్సులోనే భారతదేశాన్ని విడిచిపెట్టింది. ఆమె 1998లో వెస్ట్ ఫ్లోరిడా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రురాలైంది.

## కెరీర్
2001లో వచ్చిన ట్రైనింగ్ డే చిత్రంతో నటిగా ఆమె కెరీర్ ప్రారంభించింది. ఆ తరువాత, ఆమె అంతర్జాతీయ ప్రాజెక్టులపై దృష్టి సారించే హాలీవుడ్ ఆధారిత స్టూడియో అయిన యునిగ్లోబ్ ఎంటర్టైన్మెంట్ అధ్యక్షురాలైంది. ఆమె మొదటి సినిమా. అమెరికనైజింగ్ షెల్లీ (2007) 24 దేశాలలో విడుదలైంది.

ఆమె దర్శకత్వం వహించిన తొలి చిత్రం రొమ్ము క్యాన్సర్ నుండి బయటపడిన తరువాత వచ్చింది. ఆమె యునిగ్లోబ్ ఎంటర్టైన్మెంట్ 2010 క్యాన్సర్ డాక్యుడ్రామా 1 ఎ మినిట్ లో నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించి కనిపించింది. ఈ చిత్రంలో రొమ్ము క్యాన్సర్ బాధితులైన ఒలివియా న్యూటన్-జాన్, డయాన్ కారోల్, మెలిస్సా ఎథెరిడ్జ్, ముంతాజ్, జాక్లిన్ స్మిత్, క్యాన్సర్ బాధితులైన లిసా రే, బార్బరా మోరి, క్యాన్సర్ చికిత్స న్యాయవాదులు దీపక్ చోప్రా, విలియం బాల్డ్విన్, డేనియల్ బాల్డ్విൻ, ప్రియా దత్, నాన్సీ బ్రింకర్ ఉన్నారు. ఆమె 2018 వెంచర్ 5 వెడ్డింగ్స్, ఒక హాలీవుడ్-బాలీవుడ్ రోమ్-కామ్, అంతర్జాతీయ తారలను కలిగి ఉంది. 54 దేశాలలో విడుదలైంది. ఈ చిత్రం భారతీయ వివాహాలలో సామాజికంగా బహిష్కరించబడిన లింగమార్పిడి/నపుంసక నృత్యకారుల సమూహం అయిన హిజ్రాల జీవితాలపై ఉంటుంది.
## ఆరోగ్యం
2008లో, ఆమె రొమ్ము క్యాన్సర్ చికిత్స తీసుకుంది. ఆమె  థ్రివ్ ఛానెల్లో థ్రివ్! *విత్ నమ్రతా*, క్యాన్సర్ బాధితులతో ఒక ప్యానెల్ ఆధారిత కార్యక్రమం హోస్ట్ చేసింది.

2013లో, ఆమె బుర్కిట్ లింఫోమా చికిత్స పొందింది. 2013లో, ఆమె రెండు క్యాన్సర్ల నుండి ఉపశమనం పొందింది.

## సంగీతం
ఆమె దేశీయ గాయకుడు స్టీవ్ అజార్ తో కలిసి అమెరికన్ కంట్రీ రాక్ మీట్స్ బాలీవుడ్ స్టైల్ యుగళగీతం "డ్యాన్సిన్ ఇన్ ది క్లౌడ్స్" అనే సింగిల్ తో తన గానం ప్రారంభించింది. ఈ వీడియో సిఎమ్టి, ఎంటీవి, విహెచ్1 లలో కనిపించింది. హాలీవుడ్ స్వరకర్త జే ఫెర్గూసన్ ఈ సింగిల్ను నిర్మించాడు, తద్వారా సిఎమ్టిలో ప్రదర్శించబడిన తూర్పు మూలాలు కలిగిన మొదటి అమెరికన్ కళాకారిణిగా ఆమె నిలిచింది.

## గుర్తింపు
లైఫ్ టైమ్ టీవీ నమ్రతా సింగ్ గుజ్రాల్ ను వారి అద్భుతమైన మహిళలలో ఒకరిగా గౌరవించింది, ఆమె ఇతర ప్రముఖుల ర్యాంకుల్లో చేరిన మొదటి భారతీయ-అమెరికన్గా నిలిచింది.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

## మ్యూజిక్ వీడియోలు

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
శాంతి దేవ్

**శాంతి దేవ్** (జననం 1931 సెప్టెంబరు 25) ఒక భారతీయ చిత్రకారుడు, శిల్పి. ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు ప్రధాన భారతీయ కళాకారులలో ఒకరిగా చాలా మంది ఆయనను భావిస్తారు. ఆయన లలిత కళా అకాడమీ, సాహిత్య కళా పరిషత్ మాజీ సభ్యుడు. భారత ప్రభుత్వం 1985లో ఆయనకు నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది.

## జీవితచరిత్ర
శాంతి దేవ్ 1931 సెప్టెంబరు 25న ఉత్తర గుజరాత్ లోని బద్పురా గ్రామంలో నిరాడంబరమైన గ్రామీణ కుటుంబంలోని నలుగురు పిల్లలలో ఒకరిగా జన్మించాడు. ఆయన 1951లో బరోడా మహారాజా సయాజీరావ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి విద్యను అభ్యసించాడు, అక్కడ నుండి ఆయన లలిత కళల విభాగంలో గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్లను పూర్తి చేసాడు. ఆయన బ్యానర్లు, సైన్ బోర్డులు చేస్తూ వాణిజ్య కళాకారుడిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు, కానీ నెమ్మదిగా చిత్రకారుడిగా తనదైన ముద్ర వేశాడు, ఇది అతనికి జెఎఫ్కె విమానాశ్రయం (న్యూయార్క్) విఐపి లాంజ్ లలో, న్యూయార్క్, లాస్ ఏంజిల్స్, రోమ్, సిడ్నీ, పెర్త్ లోని ఎయిర్ ఇండియా బుకింగ్ కార్యాలయాలలో అనేక ప్రధానమైన పనులు చేయడానికి మార్గం సుగమం అయింది. విమానాశ్రయంలోని కుడ్యచిత్రాన్ని న్యూయార్క్ టైమ్స్ తన మొదటి పేజీలో 1964 ఫిబ్రవరి 5న లిటిల్ గుజరాత్ పేరుతో ప్రచురించింది.

శాంతి దేవ్ పెయింటింగ్స్ నైరూప్యమైనవి, చేతివ్రాతతో పాటు ఆయిల్ పెయింట్ పద్ధతులతో ఎన్కాస్టిక్, మైనపును ఉపయోగిస్తాయి. చెక్కతో చెక్కిన పెయింటింగ్, రాతి చెక్కడం, నేత వంటి పెద్ద నిష్పత్తిలో అనేక కుడ్యచిత్రాలను ఆయన రూపొందించాడు. ఆయన 1957లో తన మొదటి సోలో ఎగ్జిబిషన్ నిర్వహించాడు, ఆ తరువాత ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాలలో వివిధ ప్రదర్శనలు చేసాడు. ఫిలిప్పీన్స్, స్విట్జర్లాండ్, లండన్, జపాన్, ఫ్రాన్స్, తూర్పు ఐరోపా, మధ్యప్రాచ్యం వంటి ప్రదేశాలలో అనేక సమూహ ప్రదర్శనలలో ఆయన పాల్గొన్నాడు. ఆయన సృష్టించిన కళాఖండాలు న్యూ ఢిల్లీలోని నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్ వంటి కళా ప్రదర్శనశాలలలో, అనేక బహిరంగ ప్రదేశాలలో ప్రదర్శించబడుతున్నాయి. ఆయన చిత్రాలు క్రిస్టీస్, సోథెబిస్ , బోన్హామ్స్ వంటి ప్రముఖ వేలం గృహాలలో అమ్ముడయ్యాయి.

శాంతి దేవ్ సాహిత్య కళా పరిషత్ మాజీ సభ్యుడు, లలిత కళా అకాడమీ ఎగ్జిక్యూటివ్ బోర్డు సభ్యుడిగా కూడా పనిచేసాడు.
## అవార్డులు
1956 నుండి 1958 వరకు వరుసగా మూడు సంవత్సరాలు లలిత కళా అకాడమీ పురస్కారాన్ని ఆయన గెలుచుకున్నాడు. భారత ప్రభుత్వం 1985లో ఆయనకు పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.
## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1931 జననాలు
హెచ్.సి. బాలకృష్ణ

**హెచ్.సి. బాలకృష్ణ** (జననం 1965) కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన  కర్ణాటక శాసనసభ మాగడి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐదుసార్లు  ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
హెచ్.సి. బాలకృష్ణ భారతీయ జనతా పార్టీ  ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 1994 శాసనసభ ఎన్నికలలో మాగడి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి హెచ్.ఎం. రేవణ్ణపై  14604 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 1999 శాసనసభ ఎన్నికలలో బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి హెచ్.ఎం. రేవణ్ణ చేతిలో 5095 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

హెచ్.సి. బాలకృష్ణ ఆ తరువాత జనతాదళ్ (సెక్యులర్) పార్టీలో చేరి 2004 శాసనసభ ఎన్నికలలో మాగడి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి హెచ్.ఎం. రేవణ్ణపై 11276 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2008 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి బీజేపీ అభ్యర్థి పి. నాగరాజుపై 24919 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి మూడోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

హెచ్.సి. బాలకృష్ణ 2013 శాసనసభ ఎన్నికలలో మాగడి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి ఎ. మంజునాథ్ పై  14,359 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి నాల్గొవసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన ఆ తరువాత  భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి 2018 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి ఎ. మంజునాథ్ చేతిలో 51425 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 

హెచ్.సి. బాలకృష్ణ 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి ఎ. మంజునాథ్ పై 11,839 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి ఐదవసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2024 జనవరి 26న కర్ణాటక రాష్ట్ర రోడ్డు అభివృద్ధి కార్పొరేషన్‌కు ఛైర్మన్‌గా నియమితులయ్యాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2013 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:2023 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
ఎ. మంజునాథ్

**ఎ. మంజునాథ్**  కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2018 శాసనసభ ఎన్నికలలో మాగడి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
ఎ. మంజునాథ్ జనతాదళ్ (సెక్యులర్) పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2018 శాసనసభ ఎన్నికలలో మాగడి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి హెచ్.సి. బాలకృష్ణపై 51,425 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి హెచ్.సి. బాలకృష్ణ చేతిలో 11,839 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2018 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
అంజన మూర్తి

**అంజన మూర్తి** కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన కర్ణాటక శాసనసభకు నేలమంగళ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికై గృహనిర్మాణ మంత్రిగా, డిప్యూటీ స్పీకర్‌గా, ఎస్సీ, ఎస్టీ కమిషన్‌ ఛైర్మన్‌గా వివిధ హోదాల్లో పని చేశాడు. 
## నిర్వహించిన పదవులు
* 1972 నుండి 1976 వరకు తాలూకా అభివృద్ధి బోర్డు [TDB] సభ్యుడు 
* 1978 నుండి 1983 వరకు నెలమంగళ ల్యాండ్ ట్రిబ్యునల్ సభ్యుడు 
* 1983-88 వరకు నెలమంగళ న్యాయవాదుల సంఘం అధ్యక్షుడు
* 1985 నుండి 1988 వరకు అరుంధతి విదువా సంస్థ అధ్యక్షుడు
* 1989 నుండి 1994 శాసనసభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు
* ఫిబ్రవరి 1993 నుండి డిసెంబర్ 1994 వరకు శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్‌
* 1999 నుండి 2004 శాసనసభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు
*  2003 నుండి 2004 వరకు ఎస్సీ, ఎస్టీ కమిషన్‌ చైర్మన్
* 2004 నుండి 2007  శాసనసభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు
* 2005 నుండి 2006 వరకు గృహనిర్మాణ మంత్రి
 
## మరణం
అంజన మూర్తి 72 సంవత్సరాల వయసులో గుండెపోటు రావడంతో మల్లేశ్వరంలోని అపోలో ఆసుపత్రిలో చేర్పించగా చికిత్స పొందుతూ మరణించాడు. ఆయనకు భార్య, ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు ఉన్నారు. 
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
ఎం.వి. నాగరాజు

**ఎం.వి. నాగరాజు**  కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2008 శాసనసభ ఎన్నికలలో నేలమంగళ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
ఎం.వి. నాగరాజు భారతీయ జనతా పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2008 శాసనసభ ఎన్నికలలో నేలమంగళ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి అంజన మూర్తిపై 2,151 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 37892 ఓట్లతో విజేతగా నిలవగా, అంజన మూర్తి 35741 ఓట్లతో రెండవ స్థానంలో నిలిచాడు. ఆయన 2013 శాసనసభ ఎన్నికలలో  బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 19368 ఓట్లతో మూడో స్థానంలో నిలిచాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2008 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
ఎం. శంకర్ నాయక్

**ఎం. శంకర్ నాయక్**  కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 1994 శాసనసభ ఎన్నికలలో నేలమంగళ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 
## రాజకీయ జీవితం
ఎం. శంకర్ నాయక్ జనతాదళ్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 1989 శాసనసభ ఎన్నికలలో నేలమంగళ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జనతాదళ్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి అంజన మూర్తి చేతిలో 19,184 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. ఆయన 1994 శాసనసభ ఎన్నికలలో  జనతాదళ్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి అంజన మూర్తిపై 3051 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

ఎం. శంకర్ నాయక్ 1999 శాసనసభ ఎన్నికలలో నేలమంగళ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థి అంజన మూర్తి చేతిలో 33757 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.  ఆయన 2004 శాసనసభ ఎన్నికలలో జేడీఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 32085 ఓట్లతో మూడోస్థానంలో నిలిచాడు. ఆయన 2008 శాసనసభ ఎన్నికలలో జనతాదళ్ (యునైటెడ్) అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి 4038 ఓట్లతో నాల్గొవ స్థానంలో నిలిచాడు.
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
టి.వెంకటరమణయ్య

**టి.వెంకటరమణయ్య** (జననం 1960 మే 4) కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన కర్ణాటక శాసనసభకు దొడ్డబల్లాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
## రాజకీయ జీవితం
టి.వెంకటరమణయ్య భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2013 శాసనసభ ఎన్నికలలో దొడ్డబల్లాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి స్వతంత్ర అభ్యర్థి బి మునేగౌడపై 1447 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2018 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఐఎన్‌సీ  అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ బి మునేగౌడపై 1447 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

టి.వెంకటరమణయ్య 2023 శాసనసభ ఎన్నికలలో దొడ్డబల్లాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐఎన్‌సీ  అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి బీజేపీ అభ్యర్థి ధీరజ్ మునిరాజ్ 31,753 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2013 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:2018 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు
జె. నరసింహ స్వామి

**జె. నరసింహ స్వామి** కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన కర్ణాటక శాసనసభకు దొడ్డబల్లాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

ఆయన మాజీ  కేంద్ర జౌళి శాఖ మంత్రి ఆర్.ఎల్. జాలప్ప కుమారుడు.
## రాజకీయ జీవితం
జె. నరసింహ స్వామి తన తండ్రి మాజీ కేంద్ర జౌళి శాఖ మంత్రి ఆర్.ఎల్. జాలప్ప అడుగుజాడల్లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 2004 శాసనసభ ఎన్నికలలో దొడ్డబల్లాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి కృష్ణప్ప విపై 13056 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2008 శాసనసభ ఎన్నికలలో ఐఎన్‌సీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి జేడీఎస్ అభ్యర్థి  సి. చన్నిగప్పపై 3754 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. 

జె. నరసింహ స్వామి ఆ తరువాత భారతీయ జనతా పార్టీలో జరిగి తిరిగి బీజేపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి మూడోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.  
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:2008 కర్ణాటక శాసనసభ్యులు
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
ఫ్రాన్సిస్కో సాన్స్ కాస్టానో

**ఫ్రాన్సిస్కో** (లేదా **ఫ్రాన్సిస్క్**) **సాన్స్ కాస్టానో** (1868–1937) ఒక స్పానిష్ చిత్రకారుడు, చెక్కేవాడు.

బార్సిలోనాలో జన్మించిన ఆయన బార్సిలోనా స్కూల్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో చదువుకున్నారు. ఆయన హోజాస్ సెలెక్టాస్ మ్యాగజైన్‌లో సహకరించారు. ఆయన ఆర్టిస్టిక్ సర్కిల్ అసమ్మతి సంస్థ అయిన బార్సిలోనా సర్కిల్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్‌లో సభ్యుడు.

అతను 1882, 1887, 1890, 1899, 1910 జాతీయ ప్రదర్శనలలో (1887లో గౌరవ ప్రస్తావనను గెలుచుకున్నాడు), 1911 ప్రపంచ ప్రదర్శనలో పాల్గొని, మూడవ తరగతి పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు.
దస్త్రం:1898-01-09,_Álbum_Salón,_Regalo_de_Reyes.jpg|alt=Regalo de reyes|*రెగాలో డి రెయెస్*
దస్త్రం:1901-09-01,_Pluma_y_Lápiz,_Portada.jpg|alt=Cover for issue 44 of Pluma y Lápiz (1901)|44వ సంచికకు కవర్ *ప్లూమా య్ లాపిజ్* (1901)


## మూలాలు

వర్గం:1937 మరణాలు
వర్గం:1868 జననాలు
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు
వరంగల్ తివాచీలు

వరంగల్ తివాచీ (ధుర్రీస్) అనేది పత్తితో తయారు చేయబడిన ప్రసిద్ధ సాంప్రదాయ రగ్గు. చెన్నైలోని జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ రిజిస్ట్రీ ద్వారా తెలంగాణకు చెందిన వరంగల్ ధుర్రీస్ కు 2018 సంవత్సరంలో జిఐ ట్యాగ్ లభించింది. మొఘల్ సైన్యం దక్షిణ భారతదేశంలోని దక్కన్ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించినప్పటి నుండి ఇవి చాల ఆదరణ పొందాయి. 
## వివరణ
ఇది పత్తితో తయారు చేయబడిన ప్రసిద్ధ సాంప్రదాయ మందపాటి రగ్గు. నేత కార్మికులు ఈ రగ్గును జిగ్ జాగ్, లహరి, మొగ్గ, సీతమ్మజడ, డైమండ్, ఫిష్, దిల్‌కుష్ వంటి నమూనాలతో తయారుచేస్తారు. తరువాత వాటికి కూరగాయల రంగులతో రంగులు వేస్తారు. ఈ డిజైన్లు ముద్రించిన తర్వాత ప్రవహించే నీటిలో కడుగుతారు. జర్మనీ, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, కొన్ని ఆఫ్రికన్, యూరోపియన్ దేశాలలో  ఈ ధుర్రీలకు భారీ ఆదరణ ఉంది. ది హన్స్ ఇండియా ప్రకారం, పిట్ట రాములు జాతీయ అవార్డు పొందిన మొదటి వ్యక్తి. ఇతను 2015లో జాతీయ చేనేత అవార్డును గెలుచుకున్నాడు. ఈ తివాచీలను తయారుచేయడానికి 3 రకాల మగ్గాలను ఉపయోగిస్తారు. అవి పిట్ లూమ్, ఫ్రేమ్ లూమ్, పవర్ లూమ్.
## జిఐ ట్యాగ్
వరంగల్ తివాచీల జిఐ ట్యాగ్  కోసం రాష్ట్ర హస్తకళల అభివృద్ధి సంస్థ దరఖాస్తు చేసింది. 
## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ
వర్గం:తెలంగాణ భౌగోళిక గుర్తింపులు
వర్గం:వరంగల్
ఆదిలాబాద్ డోక్రా

ఆదిలాబాద్ డోక్రా అనేది తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని గిరిజన సమాజమైన ఓఝా లోహ కమ్మరులు ఆచరించే సాంప్రదాయ బెల్ మెటల్ క్రాఫ్ట్, దీనిని ధోక్రా అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ కళ తెలంగాణ, పశ్చిమ బెంగాల్, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిశా, జార్ఖండ్‌ రాష్ట్రాలలో ఎక్కువగా ఉంటుంది. అయితే, కళాకారుల సంఘం పనితనం, శైలి ప్రతి రాష్ట్రంలో భిన్నంగా ఉంటాయి. 2018 సంవత్సరం మార్చి 28న ఆదిలాబాద్ డోక్రాకి జిఐ ట్యాగ్ లభించింది.
## వివరణ
తెలంగాణలో, ఓఝా కళాకారులను వోజారీలు లేదా ఓజ్జీలు అని కూడా పిలుస్తారు, వారు లోహాన్ని అచ్చు వేసేటప్పుడు పరిపూర్ణమైన మైనాన్ని పోత పోసే పద్ధతిని ఉపయోగించి ఇత్తడి లోహ కళా వస్తువులను తయారుచేస్తారు. మైనపు పోత పోసే పద్ధతి భారతదేశంలో 4000 సంవత్సరాలకు పైగా ఆచరించబడుతోంది. ఈ ప్రక్రియ ద్వారా అసలు శిల్పం నుండి నకిలీ లోహ శిల్పాన్ని తయారుచేస్తారు. వీరు ఎక్కువగా స్థానిక దేవతల విగ్రహాలు, విగ్రహాలు, గంటలు, నృత్య రూపాలు, ఆభరణాలు, జంతువులు, పక్షుల బొమ్మలను తయారు చేస్తారు. డోక్రాను అత్యంత శ్రమతో కూడుకున్నదిగా భావిస్తారు. ఎందుకంటే ఒక సాధారణ వస్తువుకు కూడా 4-5 రోజులు పడుతుంది, అయితే సంక్లిష్టమైన డిజైన్లకు 2-3 వారాలు పట్టవచ్చు. ఈ క్రాఫ్ట్ దాని ప్రత్యేకమైన డిజైన్లకు ప్రసిద్ధి చెందింది, ఎందుకంటే ఏ రెండు ముక్కలు ఆకారంలో లేదా పరిమాణంలో ఒకేలా ఉండవు. 

## జిఐ ట్యాగ్
ఆదిలాబాద్ డోక్రా జిఐ ట్యాగ్ కోసం రాష్ట్ర హస్తకళల అభివృద్ధి సంస్థ దరఖాస్తు చేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ
వర్గం:తెలంగాణ భౌగోళిక గుర్తింపులు
సునైనా కేజ్రీవాల్

**సునైనా కేజ్రీవాల్** (31 జూలై 1971-5 అక్టోబర్ 2024) భారతీయ ఆర్ట్ క్యురేటర్.

## ప్రారంభ జీవితం,  విద్య
కేజ్రీవాల్  రాహుల్ బజాజ్, రూపరాణి బజాజ్ దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె బిలియనీర్ వ్యాపారవేత్తలు రాజీవ్ బజాజ్, సంజీవ్ బజాజ్ ల చెల్లెలు, వ్యవస్థాపకుడు జమ్నాలాల్ బజాజ్ ముని మనవరాలు .

ఆమె పూణేలోని ఎస్ఎన్డిటి మహిళా విశ్వవిద్యాలయం నుండి వస్త్రాలలో పట్టభద్రురాలైంది,  గృహ శాస్త్రంలో ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. ఆమె సోఫియా కాలేజ్ ఫర్ ఉమెన్‌లో సిల్క్ స్క్రీన్ ప్రింటింగ్‌లో కోర్సులు,  డాక్టర్ భావు దాజీ లాడ్ మ్యూజియంలో మోడరన్ & కాంటెంపరరీ ఇండియన్ ఆర్ట్ అండ్ క్యురేటోరియల్ స్టడీస్‌లో కోర్సులు కూడా పూర్తి చేసింది.

## కెరీర్
ఆమె కమల్నాయన్ బజాజ్ హాల్, ఆర్ట్ గ్యాలరీలో ఆర్ట్ క్యూరేటర్ గా పనిచేసింది.

## క్యూరేటెడ్ ప్రదర్శనలు

* *స్పండా: రివర్‌బరేషన్స్ ఆఫ్ ది కాస్మోస్*, సీమా లిసా పాండ్యా రచన, జనవరి 2024.  
* *హీలింగ్ త్రూ ది ఆర్ట్స్*, మార్చి 2023. 
* *ఐ వాంట్ టుమారో: ఇన్వెస్టిగేటింగ్ మెంటల్ హెల్త్ త్రూ ఆర్ట్* బై అర్షియా లోఖండ్వాలా, ఏప్రిల్ 2022. 
* *ది ఫ్యూచర్ ఈజ్ హియర్*, జనవరి 2019.   

## వ్యక్తిగత జీవితం
ఆమె టెమాసెక్ ఇండియా మాజీ అధిపతి మనీష్ కేజ్రీవాల్‌ను వివాహం చేసుకుంది,  వారు ఇద్దరు పిల్లలకు తల్లిదండ్రులు అయ్యారు.

## మరణం
కేజ్రీవాల్ 53 సంవత్సరాల వయసులో, మూడు సంవత్సరాలుగా క్యాన్సర్‌తో పోరాడిన తర్వాత, 2024 అక్టోబర్ 5న మరణించారు.

## మూలాలు

వర్గం:2024 మరణాలు
వర్గం:1971 జననాలు
వర్గం:మహిళలు