open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
సహారా ఎడారి

thumb|right|300px|సహారా ఉపగ్రహ చిత్రము
[260px|thumb|నైఋతి [లిబియాలోని సహజసిద్ధమైన శిలాతోరణము.]]

**సహారా** అంటే అరబ్బీ భాషలో అతిపెద్ద ఎడారి అని అర్థం. (అరబ్బీ : الصحراء الكبرى ) (ఆంగ్లం : **Sahara**), గణాంకాల ప్రకారం అంటార్కిటికా తరువాత ప్రపంచములోనే రెండవ అతి పెద్ద ఎడారి. ఈ ఎడారి వైశాల్యం 9,000,000 చదరపు కి.మీ (3,500,000 చదరపు మైళ్ళు). వైశాల్యంలో అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలంత పెద్దది, ఆస్ట్రేలియా కంటే పెద్దది. ఈ ఎడారి ఉత్తర ఆఫ్రికా ఖండంలో ఎర్ర సముద్రం నుండి మధ్యధరా సముద్రతీర ప్రాంతం వరకు, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం పొలిమేర వరకు విస్తరించి ఉంది.''

## భౌగోళిక విస్తీర్ణం
సహారా ఎడారి ఉత్తర ఆఫ్రికా ఖండమంతటా చాలా దేశాలలో విస్తరించి ఉంది. అల్జీరియా, బర్కినా ఫాసో, చాద్, ఈజిప్టు, లిబియా, మాలీ, మొరాకో, నైగర్, సెనెగల్, సూడాన్, ట్యునీషియా దేశాలలో విస్తరించి ఉంది. ఈ ఎడారిలో వైవిధ్యమైన భౌగోళిక స్వరూపాలున్నవి. ఈ భౌగోళిక స్వరూపములో నైలు, సెనెగల్ వంటి నదులు కూడా ప్రవహిస్తున్నాయి. అయిర్, అహగ్గర్, సహారా అట్లాస్, టిబెట్సి వంటి పర్వతశ్రేణులు ఉన్నాయి. సహారా ఎడారిలోనే మళ్లీ లిబియన్ ఎడారి, టెనిరి, ఈజిప్షియన్ ఇసుకసముద్రం వంటి ఎడారులు ఉన్నాయి. చాద్ వంటి సరస్సులు, బహరియా వంటి ఒయాసిస్సులు కూడా ఉన్నాయి.

## ఇవీ చూడండి
* ఎడారి మొక్కలు
* ఒయాసిస్సులు

## మూలాలు

వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
వర్గం:ఎడారులు
వర్గం:ఆఫ్రికా
ఖోఖో

thumb|ఖోఖో ఆడుతున్న పిల్లలు
**ఖో ఖో** (Kho kho) భారత ఉపఖండంలో ఆడే సాంప్రదాయక ఆట. ఇది పన్నెండు మంది ఆటగాళ్ళతో ఆడే జట్టు క్రీ

## చరిత్ర
ఖోఖో యొక్క పుట్టుక గురించి కచ్చితమైన సమాచారం లేదు. కానీ చరిత్రకారులు ఇది పరిగెత్తి పట్టుకోవటం నుండి ఉద్భవించిందని భావిస్తారు. ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర ప్రాంతములో ఉద్భవించిందని భావిస్తున్న ఈ ఆటను పూర్వము రథాలతో ఆడేవారు. దీన్ని రథేరా అని పిలిచేవారు.

20వ శతాబ్దపు తొలినాళ్లలో ఖోఖోను క్రమబద్దీకరించేందుకు నియమాలు తయారుచేశారు. 1914లో పూనా జింఖానాలో ఖోఖోకు నియమాలు తయారుచెయ్యటానికి ఒక కమీటీ ఏర్పడినది. మొట్టమొదటి సారిగా ఖోఖోకు సంబంధించిన నియమావళిని 1924లో బరోడా జింఖానా ప్రచురించింది. 1959-60లో మొట్టమొదటి జాతీయస్థాయి ఖోఖో పోటీలు విజయవాడలో నిర్వహించారు. భారతదేశంలో భారతీయ ఖోఖో సమాఖ్య 37 రాష్ట్రాలు, ప్రాంతాలను సభ్యులుగా చేర్చుకొని జాతీయస్థాయిలో, ఆసియా ఖండపు స్థాయిలో ఖోఖో క్రీడలను నిర్వహిస్తుంది.

## అట వివరణ
ప్రతి జట్టు 12 క్రీడాకారులు కలిగి, కానీ మాత్రమే 9 క్రీడాకారులు రంగంలో పడుతుంది. వారిదే చేజింగ్ కలిగి, 9 నిమిషాల ప్రతి మలుపులు అమలు, ప్రతి ఇన్నింగ్లోతో రెండు ఇన్నింగ్స్ ఉంటుంది. వన్ జట్టు / సరసన ముఖాలలో ప్రక్కనే సభ్యులతో కోర్టు మధ్యలో ప్రాకుతాడు వరుసగా కూర్చుంటుంది. రన్నర్స్ \, చి,. ఒక సమయంలో ఫీల్డ్, 3, ట్యాగ్ / రంగంలో అన్ని ప్రత్యర్థులు కార్చు తక్కువ సమయం పడుతుంది ఆ జట్టు nkto, విజయాలు. ప్రతి చివర ఒక పోల్ ఉంది, రన్నర్ మలుపుల శస్త్రచికిత్స పద్ధతిలో కూర్చొని ఇద్దరు ఆటగాళ్ల మధ్య వెళ్ళే కానీ వేటగాడు పరిగెడుతుండగా వెనక చెయ్యి, క్రీడాకారుల మధ్య వెళ్ళడానికి అనుమతి లేదు. కానీ వేటగాడు పోల్ వెళ్లి టచ్, తిరిగి వెళ్ళండి లేదా ఇతర వైపు వెళ్ళే.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సాంప్రదాయిక ఆటలు
వర్గం:జట్టు క్రీడలు
వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి మొదటి మంత్రివర్గం

**వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి మొదటి మంత్రివర్గం,** 2004 నుండి 2009 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పరిపాలనకు ఏర్పడిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రివర్గం. 2004 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికల తరువాత ముఖ్యమంత్రిగా వై. ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి నేతృత్వంలో 2004 మే 14న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి మొదటి మంత్రిమండలి (22వ మంత్రివర్గం) ముఖ్యమంత్రితో సహా 25 మంది సభ్యులతో మంత్రి మండలి మొదటగా ఏర్పడింది. 2004 మే 22న నూతన మంత్రివర్గంలోని 24 మంది సభ్యులు మంత్రులుగా ప్రమాణస్వీకారం చేసారు.

## మంత్రివర్గం విస్తరణ
తరువాత 2007 ఏప్రిల్ 26న జరిగిన మంత్రివర్గ విస్తరణలో 17 మంది కొత్త సభ్యులతో మండలిలో మొత్తం సభ్యుల సంఖ్య 41కి పెరిగింది.

## నేపథ్యం
2004 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలకు ముందు, ఏకైక అధికార పోటీదారు తెలుగుదేశం పార్టీకి వ్యతిరేకంగా ఎన్నికలలో పోటీ చేయడానికి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) ముందస్తు ఎన్నికల కూటమిని ఏర్పాటు చేశాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడంలో ముందస్తు ఎన్నికల కూటమి విజయం సాధించింది. 2004 ఆంధ్రప్రదేశ్ సార్వత్రిక ఎన్నికల ఓట్ల సమీకరణాల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ రాష్ట్ర శాసనసభ 294 సీట్లకు గాను 185 సీట్లు గెలుచుకుని అప్పటి రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో కొత్త రికార్డు నెలకొల్పింది.

కాంగ్రెస్ పార్టీతో పొత్తు పెట్టుకున్న లెఫ్ట్ కూటమి, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (తెరాస) కూడా బాగానే సీట్లు గెలుచుకుంది. 26 సీట్లకు గాను 15 సీట్లు గెలుచుకుని యుపిఎ కూటమి బలం 226 కు చేరుకుంది. కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున శాసనసభ పక్ష నేతగా వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డిని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పరచవలసిందిగా గవర్నరు సుర్జీత్ సింగ్ బర్నాలా ఆహ్వానించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర 14వ ముఖ్యమంత్రిగా వై.ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి ప్రమాణస్వీకారం చేసారు.

వై. ఎస్. రాజశేఖర రెడ్డి మొదట్లో 24 మంది సభ్యులతో కూడిన మంత్రివర్గ మండలిని ఏర్పాటు చేశారు. తరువాత దానిని రెండుసార్లు విస్తరించి కూటమిలో భాగస్వామ్యమైన తెలంగాణరాష్ట్ర సమితి సభ్యులును మరికొంతమంది ఇతర సభ్యులను మంత్రివర్గంలోకి చేర్చుకున్నారు.

ఎన్నికల ముందు భాగస్వామి టిఆర్ఎస్ ఆరుగురు మంత్రులతో ప్రభుత్వంలో చేరింది. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌తో తెలంగాణా సమస్య కారణంగా వచ్చిన విభేదాల కారణంగా ప్రభుత్వం నుండిటి ఆర్ఎస్ వైదొలిగింది.gress.

ఈ ప్రభుత్వం పూర్తి నిలకడతో 5 ఏళ్ళ పాటు పరిపాలన చేసింది. 2009 మే 30 న ఈ ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేసారు.

## మంత్రిమండలి సభ్యులు  (2004-2009)
;Key
*  పదవికి రాజీనామా చేశారు

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఆంధ్రప్రదేశ్ మంత్రిమండలి
* చంద్రబాబునాయుడు రెండో మంత్రివర్గం
* రాజశేఖరరెడ్డి రెండో మంత్రివర్గం
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

మంత్రులు (2004-2009)
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ మంత్రిమండళ్ళు
వర్గం:అధికారంలో లేని మంత్రిమండళ్లు
పోయేసి

**పోయేసి** లేదా **గ్రామినే** (లాటిన్ Poaceae, Gramineae) పుష్పించే మొక్కలలో ఒక పెద్ద కుటుంబం. దీనిలో 620 ప్రజాతులు, 10,000 జాతులు ఉన్నాయి. ఇవి అన్ని ప్రాంతాలలోను, అన్ని రకాల నేలలలోను పెరుగుతాయి.

## కుటుంబ లక్షణాలు

## ఆర్థిక ప్రాముఖ్యం
* ధాన్యాలు మానవునికి కావలసిన ముఖ్య ఆహారపదార్ధాలు. వరి, గోధుమ, బార్లీ, ఓట్ లు ముఖ్యమైన ధాన్యాలు. వీటినుండి పిండిపదార్ధాలు లభిస్తాయి. 
* చెరకు కాండము నుండి చక్కెర, బెల్లంను తయారుచేస్తారు.
* వెదురు కాండాలనుండి, స్టైపా, సామా మొదలైన మొక్కల పత్రాలనుండి లభించే గుజ్జుతో కాగితం, అట్టలను తయారుచేస్తారు.
* వెటివేరియా వేళ్ళు మంచి సువాసనతో ఉంటాయి.
* వెదురు కాండాలను ఇళ్ళు నిర్మించడానికి, బుట్టలు, తడికెలు మొదలగునవి తయారుచేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.
* డెండ్రోకలామస్ కాండాలను కుర్చీలు, బల్లలు తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
* నిమ్మగడ్డి పత్రాల నుండి, వట్టివేరు వేళ్ళ నుండి పరిమళ తైలాలు లభిస్తాయి.
* అనేక రకాల గడ్డి జాతులు పశువులకు ముఖ్యమైన పశుగ్రాసము.

## ముఖ్యమైన మొక్కలు
* ఒరైజా (Oryza) : ఒరైజా సటైవా - (వరి)
* జియా (Zea) : జియా మేస్ - (మొక్కజొన్న)
* వటివేరియా - వట్టివేరు
* గడ్డి
* పోతువెదురు

### బాంబూసాయిడే
* (వెదురు)
* బొంగు వెదురు

### క్లోరిడాయిడే
* ఇల్యూసిస్ కొరకానా - (రాగి)

### పానికోయిడే
* సింబోపోగాన్ - (నిమ్మగడ్డి)
* సక్కారమ్ :
** సక్కారమ్ అఫిసినారమ్ - (చెరకు)
** సక్కారమ్ స్పాంటేనియమ్ - (కాకిచెరకు)
* సోర్గమ్ వల్గేర్ - (జొన్న)
* సెటారియా ఇటాలికా - (కొఱ్ఱలు)

### పోయిడే
* హార్డియమ్ - (బార్లీ)
* ట్రిటికమ్ - (గోధుమ)

## మూలాలు
* బి.ఆర్.సి.మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.

వర్గం:పోయేసి
వర్గం:ఏకదళబీజాలు
యద్దనపూడి సులోచనారాణి

thumb|యద్దనపూడి సులోచనారాణి, మౌనతరంగాలు - ముఖచిత్రం
**యద్దనపూడి సులోచనారాణి** తెలుగు రచయిత్రి. ఆలుమగల మధ్య ప్రేమలు, కుటుంబ కథనాలు రాయడంలో తనకు వేరెవరూ సాటిరారని నిరూపించిన ఆమె రచనలు అనేకం. ఈమె కథలు పలు సినిమాలుగా మలచబడ్డాయి. సులోచనారాణి 1940లో కృష్ణా జిల్లా మొవ్వ మండలములోని కాజ గ్రామములో జన్మించింది.

ఈమె రచనలు కేవలం సినిమాలుగానే కాక అనేక టీ.వీ. ధారావాహికలుగా రూపొందించబడ్డాయి.

## జీవిత విశేషాలు
ఈమె 1940లో కృష్ణా జిల్లా మొవ్వ మండలంలోని కాజా గ్రామంలో జన్మించారు. ఈమె సుమారు 75 నవలల వరకూ రచించారు.

## సినిమాలుగా తీయబడ్డ నవలలు
* మీనా (నవల) 
* జీవన తరంగాలు
* సెక్రటరీ
* రాధాకృష్ణ
* అగ్నిపూలు
* చండీప్రియ
* ప్రేమలేఖలు
* బంగారు కలలు
* విచిత్రబంధం
* జై జవాన్
* ఆత్మ గౌరవం
* Gunturu Karaam

## టీ.వీ. ధారావాహికలు, సీరియళ్ళు

* రాధ మధు
* ఋతురాగాలు

## ఈ తరం కథ

*ఆగమనం
*ఆరాధన
*ఆత్మీయులు
*అభిజాత
*అభిశాపం
*అగ్నిపూలు
*ఆహుతి
*అమర హృదయం
*అమృతధార
*అనురాగ గంగ
*అనురాగ తోరణం
*అర్థస్థిత
*ఆశల శిఖరాలు
*అవ్యక్తం
*ఋతువులు నవ్వాయి
*కలలకౌగిలి
*కీర్తికిరీటాలు
*కృష్ణలోహిత
*గిరిజా కళ్యాణం
*చీకటిలో చిరుదీపం
*జీవన సౌరభం
*జాహ్నవి

*దాంపత్యవనం
*నిశాంత
*ప్రేమ
*ప్రేమదీపిక
*ప్రేమపీఠం
*బహుమతి
*బందీ
*బంగారు కలలు
*మనోభిరామం
*మౌనతరంగాలు
*మౌన పోరాటం
*మౌనభాష్యం
*మోహిత
*వెన్నెల్లో మల్లిక
*విజేత
*శ్వేత గులాబి
*సెక్రటరీ
*సౌగంధి
*సుకుమారి
*జీవన తరంగాలు
*సంసారరధం
*సహజీవనం

## మరణం
అమెరికా కాలిఫోర్నియాలోని కుపర్టినోలో 2018, మే 18న గుండెపోటుతో మృతిచెందారు.

## యద్దనపూడి గురించి మృణాళిని అభిప్రాయం
యద్దనపూడి సులోచనారాణి అంటే అందరికీ రెక్కలు చాచుకున్న కార్లు, ఆరడుగుల 'రాజశేఖర్'లూ, ముక్కుమీద కోపం ఉన్న 'రోజా'లు గుర్తుకొస్తారేమో... కానీ నాకు మాత్రం మెత్తని మాట, మందస్మితం, హుందాతనం, నిరాడంబరత్వం మూర్తీభవించిన ఆమె మూర్తిమత్వమే గుర్తుకొస్తుంది.

ఆమె పరిచయం కాకముందు, నా 12 ఏళ్ల వయస్సునుంచీ నన్ను ముంచెత్తినవి కూడా ఆ అద్భుతమైన ప్రేమ కథలే. ఆమె రచనలు వట్టి ప్రేమ కథలు కావు. ఆడపిల్లని కొత్తరకంగా, మనం కూడ అలా ఉండగలిగితే బాగుండు అనే రకంగా చూపించినవి. ఆమె మీద ఆరోపణ కూడ అదే. ఒక్కోసారి అనిపిస్తుంది. ఆమె ఆడపిల్లల్ని, అప్పటి తక్కిన రచయిత్రుల్లా 'బాధితులు' గా (విక్టిమ్స్) చూపించివుంటే ఆమెకు విమర్శకుల మన్ననలు కూడ లభించేవేమో? కానీ ఆమె ఏరోజూ ఆడపిల్లల్ని బాధితులుగా చూడలేదు. చూపలేదు.

చీమూ, నెత్తురూ ఉండి, సమస్యలను ఎదురెళ్లి మరీ ఢీకొన్న మొండిఘటాలుగానే చూపించింది. ఒకవేళ తమకు సమస్యలు లేకపోతే కొని తెచ్చుకునే పెంకితనం ఉన్న ఆడపిల్లలు వాళ్లు. ఆమె ఎవరికీ అనుభవంలోకి రాని, రాలేని 'కలల పురుషుడిని, స్వప్నలోకాన్ని' చూపించిందన్న ఆరోపణ మహామహుల నుంచి కూడ వస్తూంటుంది. నిజమే.. కానీ ఆడపిల్లలకు కలలు కనే హక్కును కూడ నిరాకరించే సమాజంలో కనీసం కథల్లోనైనా కలలు కనడం ఆనందం కాదూ?

డా.చుండూరి మృణాళిని,
తెలుగు యూనివర్శిటీలో రిటైర్డ్ ప్రొఫెసర్

## బయటి లంకెలు
* http://www.sakshi.com/main/Weeklydetails.aspx?Newsid=32409&Categoryid=10&subcatid=101 
* https://www.youtube.com/watch?v=iVVqUuQ1Qxk

## యద్దనపూడి నవలా మాలిక


Image:YEDDANAPUDI_JEEVANA TARANGALU.jpg|జీవన తరంగాలు నవల
Image:yeddanapudi sulochanarani_maunatarangalu.JPG|మౌన తరంగాలు నవల. రచయిత్రిని కూడ ఈ నవల ముఖచిత్రం మీద చూడవచ్చు
Image:YEDDANAPUDI_AHUTI.jpg|ఆహుతి నవల
Image:YEDDANAPUDI_OMTARI NAKSHATRAM.jpg|ఒంటరి నక్షత్రం నవల
Image:YEDDANAPUDI_PRIYASAKHEE.jpg|ప్రియసఖి నవల


## మూలాలు

వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయిత్రులు
వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:2018 మరణాలు
వర్గం:కళారత్న పురస్కార గ్రహీతలు
ప్రజాస్వామ్యం (అయోమయ నివృత్తి)

ప్రజాస్వామ్యం అనేది ఒక రాజకీయ భావన, ప్రభుత్వ రూపాలలో ఒకటి.

**ప్రజాస్వామ్యం** అంటే ఈ క్రింది వాటిని కూడా సూచించవచ్చు:
*ప్రజాస్వామ్యం (1987 సినిమా), పరుచూరి బ్రదర్స్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమా
ముని (సినిమా)

**ముని** అనే ఈ సినిమా ఆత్మ పగ తీర్చుకోవడం అనే పాయింటును ఆధారంగా చేసుకొని నిర్మింపబడిన చిత్రం.
## కథాగమనం

గణేష్{లారెన్స్} ఒక బ్యాంక్ మేనేజర్ కొడుకు. అతనికి సాయంత్రం ఆరు దాటిందంటే భయం. అప్పుడు బాత్రూంకు పోవాలన్నా తల్లిని {కోవై సరళ}ను తోడు రమ్మనేంత భయం. గణేష్ ఒక అమ్మాయిని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకొంటాడు. గణేష్ తండ్రి ఒక యం.ఎల్.ఏ ఇంటిని అద్దెకు తీసుకొంటాడు. ఆ ఇంట్లో గతంలో ఎం.ఎల్.ఏ ఒకతన్ని బ్రతికుండగానే పెట్రోల్ పోసి కాల్చి చంపుతాడు. చనిపోయిన అతని ఆత్మ ఆ ఇంట్లోనే ఉంటుంది. ఆ ఆత్మ గణేషును ఆవరిస్తుంది. అది తెలుసుకొన్న గణేష్ తలిదండ్రులు ఒక మలయాళ మాంత్రికుడిని తీసుకొచ్చి పూజలు చేయిస్తే ఆ ఆత్మ గణేష్ నుండి బయటకు వచ్చి తానెవరో గణేషును ఎందుకు ఆవహించాల్సి వచ్చిందో చెప్తుంది. ఆకథ ఏమిటంటే ధండపాణి ఎం.ఎల్.ఏ అతడు ఎన్నికలలో గెలవాలంటే ముని {రాజ్ కిరణ్} అనే పల్లెకారుల నాయకుని సహాయం కావాలి. కాని ముని అందుకు నిరాకరిస్తాడు . కారణం ఏమంటే గతంలో ఎం.ఎల్.ఏగా అతడు చేసిన వాగ్ధానాలేవీ నెరవేర్చలేదని. కానీ మునిని సెంటిమెంటుతో లొంగదీసుకొని అతని పలుకుబడి వాడుకొని ఎన్నికలలో గెలుస్తాడు. ఎం.ఎల్.ఏ చేసిన వాగ్ధానాల గురించి అడుగుతాడు ముని. వాగ్ధానలకు అవసరమైన ధనాన్ని అతనికే ఇస్తాను రమ్మని చెప్పి మునిని అతని కూతురినీ చంపేసి కూతురి పెళ్ళి ఘనంగా చేయడానికి తానిచ్చిన ధనన్ని తీసుకు ముని పారిపోయాడని ప్రచారం కల్పిస్తాడు. ఇలా తన కథ చెప్పి వచ్చే మహాశివరాత్రి వరకూ తాను గణేషును ఆవహించి ఉండి తన పగ తీర్చుకొంటానని చెపుతుంది. దీనికి మాంత్రికుడు వప్పుకోడు. కాని అతని కథ విన్న గణేష్ తన ప్రాణాలకు ప్రమాధం అని తెలిసీ అతని కోరిక తీర్చడానికి తన శరీరాన్ని వాడుకొనేందుకు వప్పుకొంటాడు. అక్కడి నుండి తనను చంపిన వారినొక్కరినీ చంపుతూ పోతుంటాడు గణేష్ సహాయంతో ముని. చివరిగా ఎం.ఎల్.ఏతో ప్రజలందరి మధ్య తనకు జరిగిన అన్యాయాన్ని చెప్పించి అందరికీ కనిపించి ఇదంతా నిజమేనని చెప్పి ఎం.ఎల్.ఏని చంపేసి గణేషును వదిలి వెళ్ళి పోతడు.ఆత్మ ఆవహించగా చేసిన హత్యలకు అతనికీ సంభంధంలేదని పోలీసులు అతనిని అరెస్ట్ చేయరు.

## చిత్ర వి‌‌‌‌శేషాలు
ముని ఆత్మ ఆవహించినపుడు మామూలుగా ఉన్నపుడు లారెన్స్ పాత్రలో చూపించిన వ్యత్యాసం బాగుంది.
మామూలు చిత్రాలకు భిన్నంగా విభిన్నమైన కథాంశంతో హర్రర్,కామెడీ,యాక్షన్ మిక్ష్ చేసి తీసిన చిత్రం."

వర్గం:నాజర్ నటించిన సినిమాలు
సపోటేసి

**సపోటేసి** (Sapotaceae) కుటుంబంలో40 ప్రజాతులు, 800 జాతులు ఉన్నాయి. ఈ మొక్కలు ఎక్కువగా ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో వ్యాపించి ఉన్నాయి.

## కుటుంబ లక్షణాలు
* మొక్కలు ఎక్కువగా వృక్షాలు.
* పాలవంటి లేటెక్స్ ఉంటుంది.
* పుష్పభాగాలు కేశాలతో కప్పి ఉంటాయి.
* ద్విలింగ పుష్పాలు, సంపూర్ణము, అండకోశాధస్థితము.
* ఆకర్షణ పత్రాలు, రక్షక పత్రాల సంఖ్యకు సమానం లేదా రెట్టింపుగా ఉంటాయి.
* బాహ్యోన్ముఖ పరాగకోశాలు.
* ఫలదళాలు 2-8, సంయుక్తము.
* ప్రతి బిలములో ఒకే అండము, స్తంభ అండన్యాసము.
* మృదుఫలము.

## ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత
* సపోటా, పాలపండ్లు తింటారు.
* పొగడ పూల నుండి పరిమళమైన తైలం లభిస్తుంది.
* ఇప్ప పువ్వులలోని ఆకర్షణ పత్రాలు చక్కెర పదార్ధాలతో ఉంటాయి. వీటి నుండి ఇప్పసారా తయారుచేస్తారు.
* సపోటా లేటెక్స్ నుండి చూయింగ్ గమ్ ను తయారుచేస్తారు.
* పాక్వియం గట్ట లేటెక్స్ నుండి గట్టాపర్కా అనే రబ్బరును తయారుచేస్తారు.
* సిడరోక్సైలాన్ నుండి ధృఢమయిన కలప లభిస్తుంది.

## ముఖ్యమైన మొక్కలు
* మనిల్కరా (Manilkara) :
** మనిల్కరా హెక్సాండ్ర - (పాలపండ్లు)
** మనిల్కరా జపోటా - (సపోటా)
* మైముసాప్స్ ఎలింజి - (పొగడ)
* మధూక (Madhuka) : మధూక ఇండిక - (ఇప్ప)

## మూలాలు
* బి.ఆర్.సి.మూర్తి: వృక్షశాస్త్రము, శ్రీ వికాస్ పబ్లికేషన్స్, 2005.

వర్గం:సపోటేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
వనపల్లి

**వనపల్లి** పేరుతో అనేక గ్రామాలున్నవి. అవి

*వనపల్లి (యల్లారెడ్డి) - తెలంగాణ రాష్ట్రం, రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా, ఎల్లారెడ్డిపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం
*వనపల్లి (కొత్తపేట) - ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పు గోదావరి జిల్లా, కొత్తపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం
జ్యేష్ఠమాసము

**జ్యేష్ఠ మాసము** (సంస్కృతం : ज्येष्ठ jyeṣṭh) తెలుగు సంవత్సరంలో మూడవ నెల. పౌర్ణమి రోజున జ్యేష్ట నక్షత్రము (అనగా చంద్రుడు జ్యేష్ఠా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) కావున ఈనెల **జ్యేష్ఠము**.

## విశేషాలు
* సా.శ. 1896 : దుర్ముఖి నామ సంవత్సరం: తిరుపతి వేంకట కవులు నర్సాపురములో శతావధానము జరిపారు.

## జ్యేష్ఠము పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:జ్యేష్ఠమాసము
మొల్ల రామాయణము

**మొల్ల రామాయణము**, సంస్కృతములో శ్రీ వాల్మీకి విరచితమయిన శ్రీమద్రామాయణమును ఆధారముగా చేసుకొని, తేట తెలుగులో వ్రాయబడిన పద్యకావ్యము. మొల్ల రామాయణంలో కందపద్యాలు ఎక్కువగా ఉండడం వల్ల, **కంద రామాయణం** అనడం కూడా కద్దు.

దీనిని 16వ శతాబ్దికి చెందిన మొల్ల అను కవయిత్రి రచించెను. ఈమె పూర్తి పేరు ఆతుకూరి మొల్ల. ఈమె ఆంధ్రదేశములోని కడప జిల్లాలోని గోపవరము అను గ్రామములో
నివసించినదని చరిత్రకారుల అభిప్రాయము. మొల్ల రామాయణములోని మొదటి కొన్ని పద్యాలలో తాను ఒక కుమ్మరి యొక్క కుమార్తెననియూ, తన తండ్రి శివభక్తుడనియు పేర్కొనినది.

మొల్ల ఏ విధమయిన సంప్రదాయ విద్యను అభ్యసించలేదు. తన సహజ పాండిత్యమునకు ఆ భగవంతుడే కారణమని మొల్ల చెప్పుకొనినది. తాను రచించిన రామాయణమును నాటి రోజుల్లో అనేక కవులు చేయుచున్న విధముగా ధనము, కీర్తిని ఆశించక ఏ రాజులకునూ అంకితము నివ్వలేదు. ఇది ఆమె యొక్క రామభక్తికి నిదర్శనము. మొల్ల రామాయణము ఆరు కాండములలో సుమారు 870 (పీఠికతో కలిపి) పద్యములతో కూడుకున్నది. అంతకు మునుపే పలువురు రామాయణమును గ్రంథస్థం చేసిన విషయమును ప్రస్తావించుచూ తన పద్యకావ్యములోని మొదటి పద్యములలో ఇట్లనినది.

రాజిత కీర్తియైన రఘురాము చరిత్రము మున్ గవీశ్వరుల్
తేజ మెలర్ప చెప్పి రని తెల్సియు గ్రమ్మర జెప్పనే లనన్
భూజన కల్పకం బనుచు, భుక్తికి ముక్తికి మూలమంచు, నా
రాజును దైవమైన రఘురాము నుతించిన దప్పు గల్గునే?


## బయటి లింకులు

వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
వర్గం:రాయల యుగం రచనలు
వర్గం:రామాయణం అనువాదకులు
ఆషాఢమాసము

**ఆషాఢ మాసము** తెలుగు సంవత్సరంలో నాలుగవ నెల. ఈ నెలలో పౌర్ణమినాడు చంద్రుడు ఉత్తరాషాఢ/పూర్వాషాఢ నక్షత్రాల సమీపంలోనికి వచ్చే నెల. ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలం పూర్తయి సూర్యుడు మిథునరాశి నుంచి కర్కాటకరాశి లోనికి ప్రవేశిస్తాడు. దాంతో దక్షిణాయనం మొదలవుతుంది. ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి నాడు విష్ణువు పాలకడలిపై యోగనిద్రలోకి వెళ్ళే సందర్భాన్ని తొలిఏకాదశిగా పరిగణిస్తారు. ఆషాఢ శుద్ధ పర్ణమి రోజును గురుపౌర్ణమిగా వ్యవహరిస్తారు. మహాభాగవతాన్ని రచించిన వేద వ్యాసుడు జన్మించిన రోజును వ్యాసపౌర్ణమి అని కూడా అంటారు. వ్యాసుడు వేదాల్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించిన రోజు కూడా ఇదేనంటారు.

అధిక ఆషాఢమాసము వచ్చిన సంవత్సరం పూరీ జగన్నాధ ఆలయంలోని మూలవిరాట్టుల్ని ఖననం చేసి కొత్త దారు విగ్రహాలు చేయిస్తారు. దీన్ని 'నవకళేబర ఉత్సవం' అంటారు.

## విశేషాలు
ఆడవారు ఒక్కసారైనా ఈ మాసంలో గోరింటాకు పెట్టుకుంటారు.ఆహారంలో మునగకాయను విరివిగా వాడాలంటారు.శుద్ధ ఏకాదశినే మహా ఏకాదశి అని కూడా అంటారు. దీన్నే ప్రథమైకాదశి అని కూడా అంటుంటారు. తెలుగునాట ఇది తొలి ఏకాదశి . పేలపిండి తింటారు.ఈ మాసంలో ఇంద్రియ నిగ్రహంతో ఆహార విహారాలలో తగిన జాగ్రత్తను తీసుకుంటూ జీవితాన్ని గడపటం కోసం పూజలు, వ్రతాలుతో, నవ దంపతులకు ఆషాఢ నియమం పాటించమని చెబుతారు.ఆషాఢమాసంలో నవదంపతులు కలవకూడదనే ఆచారాన్ని మనదేశంలోని హైందవేతర మతస్తులు కూడా కొన్నిచోట్ల పాటిస్తుంటారు.

* సా.శ.. 1893 : విజయ సంవత్సరం తిరుపతి వేంకట కవులు ఏలూరు పట్టణంలో శతావధానము నిర్వహించారు. 
* సా.శ.. 1894 : జయ నామ సంవత్సరం విశాఖపట్నంలో అష్టావధానము నిర్వహించారు. 
* సా.శ.. 1896 : దుర్ముఖి నామ సంవత్సరం: తిరుపతి వేంకట కవులు మొగల్‌తుర్తి కోటలోశతావధానము జరిపారు.

హైదరాబాదు, సికింద్రాబాదు, తెలంగాణ, రాయలసీమలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఆషాఢ మాసంలో బోనాలు పండుగ జరుపుకోబడుతుంది.

## పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:ఆషాఢమాసము
భాద్రపదమాసము

**భాద్రపద మాసము** (సంస్కృతం: **भाद्रपद** *bhaadrapad*) తెలుగు సంవత్సరంలో ఆరవ నెల. చాంద్రమానం ప్రకారం ఈ నెలలో పౌర్ణమి నాడు పూర్వాబాధ్ర లేదా ఉత్తరాబాధ్ర నక్షత్రం ఉండడం వలన ఇది బాధ్రపద మాసం అనబడింది. ఇది వర్షఋతువు కావున విరివిగా వర్షాలు పడును.

ఈ మాసంలో ఏకాన్న ఆహార వ్రతం చేస్తే ధనం - ఆరోగ్యం ప్రాప్తిస్తాయి. బాధ్రపద శుక్ల తదియ నాడు జరుపుకునే హరితాళికా వ్రతం స్త్రీలకు పార్వతీ పరమేశ్వర పూజ, ఉపవాసం, జాగరణ చెప్పబడ్డాయి.

బాధ్రపద శుద్ధ చవితి (వినాయక చవితి) నుంచి తొమ్మిది రాత్రులు గణపతి నవరాత్రాలు జరుపుకుంటారు. చివరిరోజున నిమజ్జనం వైభవంగా జరిపిస్తారు.

ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్ పత్రిక 1912 సంవత్సరం ఆగస్టు నెలలో తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం పరీధావి సంవత్సరం బాధ్రపదమాసములో ప్రారంభమైనది.

## పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:భాద్రపదమాసము
ఆశ్వయుజమాసము

**ఆశ్వయుజ మాసం,** (సంస్కృతం: अश्वयुज; Aswayuja) తెలుగు సంవత్సరంలో ఏడవ నెల. ఈ నెల పౌర్ణమి రోజున అశ్వని నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు అశ్వనీ నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) కావున ఇది **ఆశ్వయుజమాసం**.

* ఈ నెల పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు దేవీ నవరాత్రులు జరుపుకుంటారు. చివరి రోజైన అమావాస్య నాడు దీపావళి పండుగ.
* విలంబి నామ సంవత్సరంలో కిర్లంపూడి జమీందారు యినగంటి చిన్నారావు తిరుపతి వేంకట కవులు చేత అష్టావధానం జరిపించారు.

## పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:ఆశ్వయుజమాసము
శ్రావణమాసము

**శ్రావణ మాసము** తెలుగు సంవత్సరంలో ఐదవ నెల. పౌర్ణమి రోజున శ్రవణ నక్షత్రము (అనగా చంద్రుడు శ్రవణం నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) కావున ఆ నెల **శ్రావణము**. ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న గ్రెగొరీయన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం శ్రావణ మాసం జూలై, ఆగష్టు నెలల్లో వచ్చును. వర్షఋతువు మూలంగా విరివిగా వర్షాలు పడతాయి.

శ్రావణ శుక్రవారం ఆంధ్రప్రదేశ్/తెలంగాణలో స్త్రీలు వ్రతాలు చేస్తారు. ముఖ్యంగా శుక్లపక్షంలో పౌర్ణమికి ముందు వచ్చే శుక్రవారాన్ని వరలక్ష్మీ వ్రతంగా జరుపుకోవడం ఒక హిందూ ఆచారం. 
అదే విధంగా ఈమాసంలోనే మంగళవారం నాడు మంగళ గౌరీ వ్రతం కూడా చాలా మంది పాటిస్తారు.

## శ్రావణమాస మహత్యం
శ్రావణమాస మహత్యం స్కాంద పురాణంలోనున్నది. దీనిని చల్లా నాగలింగశాస్త్రి వారి పుత్రుడైన చల్లా లక్ష్మీనృసింహశాస్త్రి ద్వారా ఆంధ్రతాత్పర్యసహితంగా అనువదించబడింది. దీనిని బ్రహ్మశ్రీ కావూరి రంగయ్య శాస్త్రులు పరిష్కరించి ఆర్యానంద ముద్రాక్షరశాల, మచిలీపట్నంలో 1932లో ముద్రించబడింది.

## పండుగలు

## ఇతర విశేషాలు
* నందన నామ సంవత్సరంలో తిరుపతి వేంకట కవులు అమలాపురములో శతావధానము నిర్వహించారు.
* వికారి నామ సంవత్సరంలో ఆలమూరులోను, అమలాపురం తాలూకా క్రొత్తపేటలో రామయ్యర్ గారు తిరుపతి వేంకట కవులు ద్వారా యష్టావధానములు చేయించారు.

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:శ్రావణమాసము
మార్గశిరమాసము

ఇది తెలుగు సంవత్సరంలో తొమ్మిదవ నెల.

సా.శ. 1893 : విజయ నామ సంవత్సరంలో తిరుపతి వేంకట కవులు చెన్నపట్టణములో అనీబిసెంటు సమక్షంలో అష్టావధానము నిర్వహించారు.

## పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:మార్గశిరమాసము
పుష్యమాసం

**పుష్య మాసం** తెలుగు సంవత్సరంలో పదవ నెల. పౌర్ణమి రోజున పుష్యమి నక్షత్రము (అనగా చంద్రుడు పుష్యమీ నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) కావున ఆ నెల **పుష్యము**.

## విశేషాలు
* కర్ణాటక సంగీతంలో నాదబ్రహ్మగా కొనియాడబడిన త్యాగరాజు వారి సంస్మరణార్ధం ప్రతి సంవత్సరం పుష్య బహుళ పంచమి రోజున తిరువాయూర్ లో త్యాగరాజ ఆరాధనోత్సవాలు జరుగుతాయి. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి కొన్ని వేల మంది ఈ సంగీత మహోత్సవంలో పాల్గొంటారు. మన్మధ నామ సంవత్సరంలో ఇదే రోజు (సా.శ.. 1775) మరొక కర్ణాటక సంగీత చక్రవర్తి ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ జన్మించారు.
* ఆంధ్రులకు పెద్ద పండుగైన సంక్రాంతి ఈ మాసంలోనే జరుపుకుంటారు.
* అయ్యప్ప స్వామి దీక్ష కార్తీకమాసములో ప్రారంభమై పుష్యమిలో కూడా నడుస్తుంది. 
* రుధిరోద్గారి నామ సంవత్సరం (క్రీ. శ. 1924) లో దేశోద్ధారక కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు గారిచే భారతి (మాస పత్రిక) స్థాపించబడింది.
* రామాయణంలో శ్రీరాముడు ఉత్తరఫల్గునీ నక్షత్రయుక్తమగు అష్టమినాడు బయలుదేరి యేడుదినములు సముద్రతీరమున స్కందావారముననుండి **[[పుష్య శుద్ధ ప్రతిపత్తు]]** మొదలు తదియ వరకు సేనలు నడపి సముద్రము జేరి చవితినాడు విభీషణునకు శరణొసగి పంచమినాడు మొదలు నాలుగు దినములు ప్రాయోపవేశము గావించెను. సముద్రుడు వర మొసగ దశమినాడు సేతువును గట్ట నారంభించి త్రయోదశికి బూర్తిచేసి చతుర్దశినాడు సైన్యమును సువేలాద్రి జేర్చెను. పూర్ణిమ మొదలు విదియవరకు రాముడు సపరివారముగా సముద్రము దాటి దశమివరకు నెనిమిది దినములు లంకావరొధము గావించెను. ఏకాదశినాడు శుకసారణులరాకయు ద్వాదశినాడు సైన్యసమీకరణము త్రయోదశి మొదలు అమావాస్య వరకు మూడు దినములు సైన్యము లెక్కించుటజరుగ నుత్సాహము నందెను.
* సా.శ.. 1894 : విజయ నామ సంవత్సరంలో తిరుపతి వేంకట కవులు నెల్లూరులో అష్టావధానము చేశారు.
* సా.శ.. 1895 : మన్మథ నామ సంవత్సరం క్రొత్తపల్లెలో శ్రీ రావు జగ్గారాయనింగారు తిరుపతి వేంకట కవులు చేత శతావధానము చేయించారు.

## పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:పుష్యమాసము
మాఘమాసము

**మాఘమాసం** తెలుగు సంవత్సరంలో పదకొండవ నెల. చంద్రుడు మఖ నక్షత్రంతో కూడుకున్న మాసం కాబట్టి ఇది మాఘమాసం అయింది. ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలంలో వచ్చే ఈ మాసం విష్ణుమూర్తికి ప్రీతిప్రథమైనది.

## మాఘమాస మహాత్మ్యం
హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం మాఘమాసములో నదీస్నానము చేసి, శ్రీమన్నారాయణుని పూజించి, శక్తికొలది దానం చేస్తే కోటి క్రతువులు చేసినంత ఫలితం కలుగుతుంది. మాఘమాసంలో ఏ నది నీరైననూ గంగానదితో సమానం. ఈ మాసంలో నదీస్నానం సర్వపాపాలను హరిస్తుంది.

## పండుగలు

## విశేషాలు
* రామాయణంలో మాఘశుద్ధ ప్రతిపత్తునాడు అంగద రాయబారము, విదియ మొదలు అష్టమి వరకు యుద్ధము, మాఘశుద్ధనవమి నాటి రాత్రి ఇంద్రజిత్తు రామలక్ష్మణుల నాగపాశమున బంధించుటయు, దశమినాడు వాయువు శ్రీరాముని చెవిలో స్వరూపము జపించుటయు వెంటనే నాగపాశములు వదలుటయు, గరుడుని రాక, ఏకాదశీ ద్వాదశు లందు ధూమ్రాక్షవధ, త్రయోదశిని అకంపనవధ, మాఘశుద్ధచతుర్దశి మొదలు కృష్ణప్రతిపత్తు వరకు ప్రహస్తవధ, మరిమూడు దినములు సంకులయుద్ధము, పంచమిమొదలు అష్టమివరకు కుంభకర్ణుని మేలుకొలుపు, పిదప నారు దినములలో కుంభకర్ణునివధ, అమావాస్యనాడు శోకమున యుద్ధవిరామము.
* సా.శ. 1894 : విజయ నామ సంవత్సరంలో వేంకటగిరిలో చెలికాని గోపాలరావు తిరుపతి వేంకట కవులు వారిచేత ద్విగుణితాష్టావధానమును చేయించారు.
* సా.శ. 1894 : జయ నామ సంవత్సరంలో బెజవాడలో తిరుపతి వేంకట కవులు అష్టావధానము చెప్పారు.

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:మాఘమాసము
ఫాల్గుణమాసము

ఇది తెలుగు సంవత్సరంలో పన్నెండవ నెల.

* సా.శ. 1896: మన్మథ నామ సంవత్సరం గద్వాల సంస్థానములో తిరుపతి వేంకట కవులు శతావధానము జరిగింది.

## పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:ఫాల్గుణమాసము
చైత్ర బహుళ పాడ్యమి

**చైత్ర బహుళ పాడ్యమి** అనగా చైత్రమాసములో కృష్ణ పక్షములో పాడ్యమి తిథి కలిగిన 16వ రోజు. 

## సంఘటనలు
* సింహాచలం శ్రీ వరహ లక్ష్మీనరసింహ స్వామివారి కల్యాణ మహోత్సవాలు ముగింపు.

## జననాలు
2007

## మరణాలు
2007

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:చైత్రమాసము
చైత్ర బహుళ విదియ

**చైత్ర బహుళ విదియ** అనగా చైత్రమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు విదియ తిథి కలిగిన 17వ రోజు. 

## సంఘటనలు
2007

## జననాలు
2007

## మరణాలు
2007

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:చైత్రమాసము
చైత్ర బహుళ తదియ

**చైత్ర బహుళ తదియ** అనగా చైత్రమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు తదియ తిథి కలిగిన 18వ రోజు. 

## సంఘటనలు
2007

## జననాలు
* 1914 ఆనంద : విద్యా ప్రకాశానందగిరి స్వామి - శుకబ్రహ్మాశ్రమము స్థాపకుడు.
* 1936 ధాత : స్వర్ణరాజ హనుమంతరావు - కవి, గాయకుడు, నటుడు, నాట్యావధాని. 

## మరణాలు
2007

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## మూలాలు


వర్గం:చైత్రమాసము
చైత్ర బహుళ పంచమి

**చైత్ర బహుళ పంచమి** అనగా చైత్రమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు పంచమి తిథి కలిగిన 20వ రోజు. 

## సంఘటనలు
2007

## జననాలు
* 1876 ధాత నామ సంవత్సరం : మంత్రిప్రెగడ భుజంగరావు సాహిత్యపోషకుడు. శతాధికగ్రంథ రచయిత.(మ.1940) 
2007

## మరణాలు
* శుక్ల: బొమ్మకంటి సత్యనారాయణరావు - తెలంగాణా విమోచనోద్యమంలో పాల్గొన్న కవి. (జ. శోభకృతు) 

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు
* మత్స్యావతార జయంతి.

## మూలాలు

వర్గం:చైత్రమాసము
కోనేరు రంగారావు కమిటీ

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భూపంపిణీ కార్యక్రమాల అమలును పరిశీలించి, ఈ కార్యక్రమాలను మరింత సమర్థవంతంగా అమలు చేసేందుకు అవసరమైన సూచనలు చేసేందుకు ఏర్పాటు చేసిన కమిటీయే **కోనేరు రంగారావు కమిటీ**. ఆంధ్రప్రదేశ్ పట్టణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి కోనేరు రంగారావు అధ్యక్షతన ఈ కమిటీ ఏర్పాటు కావడంతో దీన్ని కోనేరు రంగారావు కమిటీ అని పిలుస్తారు. ఈ కమిటీని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2004 డిసెంబరు 1 నాటి జీవో Ms.No.977, 2004 డిసెంబరు 23 నాటి జీవో Ms.No.1091 ల ద్వారా ఏర్పరచింది.

## కమిటీ నేపథ్యం
2004 లో కాంగ్రెస్ పార్టీ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత, నక్సలైట్ల సమస్యను పరిష్కరించే ప్రయత్నం చేపట్టింది. వారిని చర్చలకు ఆహ్వానించింది. ఈ చర్చా వాతావరణం ఎక్కువ కాలం కొనసాగనప్పటికీ, జరిగిన కొద్ది చర్చలలోనే, భూపంపిణీని పరిశీలించేందుకు గాను ఒక కమిటీని ఏర్పాటుచెయ్యాలని నక్సలైట్లు డిమాండు చేసారు. ఈ చర్చల పర్యవసానమే కోనేరు రంగారావు కమిటీ.

## కమిటీ లక్ష్యాలు
కింది లక్ష్యాలను నిర్దేశిస్తూ ప్రభుత్వం ఈ కమిటీని ఏర్పరచింది.
*ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భూపంపిణీ కార్యక్రమాల అమలును పరిశీలించి, ఈ కార్యక్రమాలను మరింత సమర్థవంతంగా అమలు చేసేందుకు అవసరమైన సూచనలు చెయ్యడం
*భూపంపిణీని పటిష్ఠంగా అమలు జరిపేందుకుగాను సంబంధిత చట్టాలకు అవసరమైన సవరణలను, మార్పులను ప్రతిపాదించడం
*వాటిని అమలు చెయ్యడంలో ఎదురుకాగల అడ్డంకులను తొలగించేందుకు నిర్ణీత కాలపరిమితితో కూడిన చర్యలతో సహా అవసరమైన సూచనలు చెయ్యడం.
*ఈ కమిటీ చేసిన సూచనల అమలును పర్యవేక్షించడం

## కమిటీ సభ్యులు
ఈ కమిటీలో కింది సభ్యులు ఉన్నారు.
#కోనేరు రంగారావు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పురపాలన, పట్టణాభివృద్ధిశాఖ మంత్రి - కమిటీ అధ్యక్షుడు
#రెడ్యానాయక్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ సాంఘిక సంక్షేమ, గిరిజన సంక్షేమ శాఖ మంత్రి - కమిటీ ఉపాధ్యక్షుడు
#టి.గోపాలరావు ఐ.ఏ.ఎస్ (రిటైర్డు) - కమిటీ సభ్యుడు
#పొత్తూరి వెంకటేశ్వరరావు, ప్రముఖ పాత్రికేయుడు (రిటైర్డు) - కమిటీ సభ్యుడు
#టి.పురుషోత్తమరావు, కాంగ్రెసు పార్టీ నేత - కమిటీ సభ్యుడు
#ఎ.రఘోత్తమరావు ఐ.ఏ.ఎస్, ఛీఫ్ కమిషనర్, భూ పరిపాలన - కమిటీ కన్వీనర్
#వి.నాగిరెడ్డి ఐ.ఏ.ఎస్, గిరిజన సంక్షేమ కార్యదర్శి - కమిటీ సభ్యుడు
#కె.రాజు ఐ.ఏ.ఎస్, గ్రామీణాభివృద్ధి ముఖ్య కార్యదర్శి - కమిటీ సభ్యుడు

## కమిటీ నివేదిక, పర్యవసానాలు
కమిటీ తన నివేదికను 2006 లో ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది. ప్రభుత్వం ఈ నివేదికను బహిర్గతం చెయ్యలేదు. దాని సూచనలను అమలు చెయ్యలేదు. వివిధ వర్గాల నుండి వచ్చిన వత్తిడి మేరకు ప్రభుత్వం 2007 మే 27 న దాన్ని బహిరంగపరచింది. కమిటీ, మొత్తం 104 సూచనలతో నివేదికను తయారు చేసింది. ప్రతిపక్ష పార్టీలు, ముఖ్యంగా సి.పి.ఐ, సి.పి.ఎమ్ పార్టీలు ఈ నివేదిక అమలుకై వత్తిడి చేసాయి. తాము జరుపుతున్న భూపోరాటంలో భాగంగా ఈ నివేదిక అమలు డిమాండు కూడా చేర్చాయి. 2007 జూలై 28 న వామ పక్షాలు తలపెట్టిన రాష్ట్ర వ్యాప్త బందు సందర్భంగా ఖమ్మం జిల్లా ముదిగొండ గ్రామంలో జరిగిన పోలీసు కాల్పుల్లో ఏడుగురు మరణించి, ఉద్రిక్త పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. ప్రభుత్వం వెంటనే కమిటీ సూచించిన వాటిలోంచి 74 సూచనలను అమలు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. ఆగష్టు 24 న మరో 18 సూచనలను అమలు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. 

## నివేదికపై స్పందనలు
*"ఇది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ భూపరిపాలన శాఖ యొక్క పశ్చాత్తాప ప్రకటన" - కె.బాలగోపాల్, పౌరహక్కుల నేత, నివేదిక తయారుచెయ్యడంలో కమిటీ నిజాయితీని ప్రశంసిస్తూ.
*

## మూలాలు, వనరులు

*ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన కమిటీ నివేదిక- పీడీఎఫ్ లో

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో భూపంపిణీ
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ కమిటీలు
కోనేరు రంగారావు

**కోనేరు రంగారావు**, కాంగ్రేసు పార్టీకి చెందిన రాజకీయనాయకుడు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర పురపాలన, పట్టణాభివృద్ధిశాఖ మాజీ మంత్రి.

కోనేరు రంగారావు, 1935, జూలై 26న కృష్ణాజిల్లా గూడవల్లి గ్రామములో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి తాతయ్య. గూడవల్లి గ్రామానికి పంచాయితీ సర్పంచిగా రాజకీయ జీవితము ప్రారంభించిన రంగారావు సర్పంచిగా 10 సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. ఆ తరువాత కంకిపాడు నియోజకవర్గము నుండి శాసనసభకు ఎన్నికై, సామాజికాభివృద్ధి శాఖా మంత్రి అయ్యాడు. ఈయన పురపాలక శాఖ, దేవాదాయ శాఖ, సామాజికాభివృద్ధి శాఖలలో మంత్రిగా పనిచేశాడు. కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి హయాములో రాష్ట్ర ఉప ముఖ్యమంత్రిగా కూడా ఉన్నాడు. రంగారావు తిరువూరు నియోజకవర్గము నుండి కూడా శాసనసభకు రెండు పర్యాయములు ఎన్నికైనాడు.

రంగారావు 2010 మార్చి 15 న మరణించాడు. ఆయన సతీమణి కోనేరు అలీసమ్మ. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు.

## కోనేరు రంగారావు కమిటీ

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భూపంపిణీ కార్యక్రమాల అమలును పరిశీలించి, ఈ కార్యక్రమాలను మరింత సమర్థవంతంగా అమలు చేసేందుకు అవసరమైన సూచనలు చేసేందుకు ఏర్పాటు చేసిన కమిటీయే కోనేరు రంగారావు కమిటీ. ఈ కమిటీని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2004 డిసెంబర్ 1 నాటి జీవో Ms.No.977, 2004 డిసెంబర్ 23 నాటి జీవో Ms.No.1091 ల ద్వారా ఏర్పరచింది.

## మూలాలు

వర్గం:1935 జననాలు
వర్గం:2010 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన రాష్ట్ర మంత్రులు
చైత్ర బహుళ దశమి

**చైత్ర బహుళ దశమి** అనగా చైత్రమాసములో కృష్ణ పక్షములో దశమి తిథి కలిగిన 25వ రోజు.

## సంఘటనలు
2007

## జననాలు
* సా.శ.1917 పింగళ : వంగవోలు ఆదిశేషశాస్త్రి - కవి, అవధాని, గ్రంథ రచయిత. 

## మరణాలు
* క్రీ. శ. 1936 : యువ సం. : అల్లంరాజు రంగశాయి కవి : ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర కవి.

## పండుగలు, జాతీయ దినాలు

## మూలాలు

వర్గం:చైత్రమాసము
ప్రాసయతి

ప్రాసయతి అనగా ,ఏదేని పద్య పాదములో ఉన్న మొదటిదైన యతి అక్షరమును తిరిగి యతిస్థానంలో లోవ్రాయటానికి అవకాశం లేనప్పుడు ప్రాసగా రెండవ స్థానంలో ఉన్న ప్రాసాక్షరాన్ని తిరిగి యతిస్థానానికి ప్రక్కన వ్రాయటం. కొన్ని పద్య రీతులలో యతి నియమము బదులు ప్రాస యతి చెల్లుతుంది. యతిప్రాసలు పద్యానికి అందాన్నిస్తాయి.  

## నియమము
పాదమందలి మొదటి అక్షరమునకు, యతి మైత్రి స్థానములోనున్న అక్షరమునకు యతి కుదుర్చుటకు బదులు, పాదమందలి రెండవ అక్షరమునకును, యతి మైత్రి స్థానము తరువాతి అక్షరమునకు ప్రాస కుదుర్చుటను ప్రాసయతి అంటారు.

ప్రతి పాదానికి మొదటి అక్షరం యతి అని రెండవ అక్షరం ప్రాస అవుతుంది.  అయితె ప్రాసకు ముందున్న అక్షరం హ్రస్వం అయితే ప్రాసయతి స్థానంలో కూడ హ్రస్వమేవాడాలి. అలాగే ప్రాసకు ముందున్న అక్షరం దీర్ఘం అయితే ప్రాసయతి స్థానంలో కూడ దీర్ఘమే వాడాలి. కాని ప్రాస పూర్వాక్షారం హ్రస్వంగాను ప్రాసయతి పూర్వాక్షరం దీర్ఘం గాను ఉండ కూడదు.  తేటగీతి, ఆటవెలది, సీసము మొదలగు పద్యములలో “ప్రాసయతి” వాడవచ్చు. ఉదాహరణకు  “వేడి గిన్నె చురక వాడిగా తగలగా” అన్నపాదంలో, “వే”కి “వా”కు యతి కుదరదు. కానీ, “వేడి”కి “వాడి”కి “ప్రాసయతి” కుదురుతుంది.

## ఉదాహరణ పద్యం

దేవకీ కుమార గోవర్ధనోద్ధార
తోయజాక్ష పాండవేయ పక్ష
ఘనవినీలగాత్ర మునిజన స్తుతి పాత్ర
యదు కులాబ్ది సోమ కదనభీమ
వివరణ: పై పద్యంలో మొదటి పాదంలో "దేవ - గోవ", రెందవ పాదంలో "తోయ - వేయ", మూడవ పాదంలో "ఘన - ముని" , నాల్గవ పాదంలో "యదు - కద"  గా ప్రాసయతి వాడబడినది. 

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* సిలికానాంధ్ర సృజనరంజనిలో ''యతి-ప్రాస నియమాలు'' వ్యాసం 
*

వర్గం:పద్యము
వర్గం:ఛందస్సు
హారతి

**మంగళ హారతి** హిందూ సంప్రదాయ దేవతార్చనలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. ప్రతి దేవత యొక్క పూజ పూర్తయిన తరువాత కర్పూరంతో మంగళ హారతి ఇస్తారు. సాధారణంగా ఈ హారతి ఇస్తున్నప్పుడు అక్కడ ఉన్న పెద్దవారు ఆయా దేవతల మంగళ హారతి పాటని పాడతారు. కొన్ని సందర్భాలలో మనుషులకు కూడా హారతి ఇస్తారు. పెళ్ళి, పుట్టినరోజు లలో హారతి ఇవ్వడంలో ఉద్దేశం దిష్టి తీయడము.

కర్పూర హారతిలో ఎక్కువగా పొగ (Smoke) రాదు. అయితే సుమారు ఇటువంటి ప్రక్రియలో నిప్పులో గుగ్గిలం పొడి వేసి ధూపం వేస్తారు. ఇందులో సుగంధ భరితమైన పొగ వస్తుంది.

## పూజలో హారతి ఉద్దేశ్యం

భగవంతుని పూజలో చేసే అనేక ఉపచారాలలో హారతి ఒకటి. దీనినే నీరాజనం అని కూడా అంటారు. దీపం లేదా దీపాలు లేదా కర్పూరం వెలిగించి పూజా విగ్రహానికి ముందు త్రిప్పడం హారతిలో ప్రధాన విషయం. ఇందుకు అనుబంధంగా సంగీతం వాయిస్తారు. పాటలు, శ్లోకాలు, మంత్రాలు చదువుతారు. దీనిని "హారతి" లేదా "ఆరతి" అంటారు. హారతి సమయంలో భక్తులు పాట లేదా భజనలో పాలు పంచుకొంటారు. అనంతరం హారతిని కళ్ళకద్దుకొంటారు. పురాతన కాలంలో స్వల్పంగా దీపాల కాంతి ఉన్నపుడు భగవంతుని రూపం అంత స్పష్టంగా కనిపించేది కాదు. అప్పుడు హారతి వెలుగులో కనుల పండువుగా భగవంతుని మూర్తిని దర్శించే భాగ్యం భక్తులకు కలిగేది. ఇది హారతి సంప్రదాయానికి ఇంత ప్రాముఖ్యత రావడానికి ఒక కారణం కావచ్చును.

నేతి వత్తులతో హారతి ఇవ్వడంలో అనేక సంప్రదాయాలున్నాయి. ఒకటి, రెండు, మూడు, నాలుగు, ఐదు, ఆరు, పదకొండు, పదహారు, ఇరవై - ఇలా వివిధ సంఖ్యల వత్తులతో హారతులిస్తారు. హారతి తరువాత మంత్రపుష్పం పూజ జరుగుతుంది.

## దక్షిణాది, ఉత్తరాది సంప్రదాయాలు
ఉత్తర భారతదేశంలో "జయజగదీశ హరే" అనే పాట దాదాపు అన్ని పూజలలోను వాడుతారు. ఈ భజన గేయానికి వివిధ దేవతల స్తోత్రాలకు అనుగుణంగా పాఠాంతరాలు ఉన్నాయి కాని అన్నింటికీ ఒకటే బాణీ వాడుతారు. దక్షిణాదిలో హారతి విధానంలో మరింత వైవిధ్యం ఉంటుంది. "మంగళం" అనే పదంతో అంతమయ్యే పాటలు, శ్లోకాలు ఎక్కువగా పాడుతారు.

## విశేషాలు
*షిర్డీ సాయిబాబా పూజలో ఉదయం ఇచ్చే మేలుకొలుపు హారతిని "కాకడ హారతి" అంటారు.
* అయ్యప్పకు పూజానంతరం శయన సమయంలో పాడే "హరివరాసనం" భజన అయ్యప్ప పూజా విధానంలో చాలా ముఖ్యమైనది.
* తిరుమల ఉత్తర మాడ వీధిలో నివసించే తరిగొండ వెంగమాంబ అనే భక్తురాలి హారతి తీసుకోనిదే బ్రహ్మోత్సవాల సమయంలో ఆమె ఇంటి ముందునుండి రథం కదిలేది కాదట. అందుకు ప్రతీకగా ప్రతీరోజూ రాత్రి ఏకాంతసేవ అనంతరం వెంగమాంబని పాట పాడి హారతి ఇమ్మని భక్తులూ, అర్చకులూ అడిగేవారట. కాలక్రమంలో అది ఒక సేవగా స్థిరపడిపోయింది. ఈ సేవనే తరిగొండ ముత్యాల హారతి అనేవారు. వెంగమాంబ తరువాత ఆమె దత్తపుత్రిక వారసురాలయ్యింది. అదే పరంపర నేటికీ కొనసాగుతుంది.
* హారతి పళ్ళాల తయారీలో కళాకారుల ప్రతిభ కనిపిస్తుంది. అధికంగా ఇత్తడి పళ్ళాలు, అంచెలంచెల హారతి సెమ్మెలు లభిస్తాయి.

## హారతి పాటలు
*శ్రీదేవి : s:శ్రీ దేవీ మంగళాష్టకము పూర్తి పాఠం.
*ఆంజనేయుడు : s:శ్రీఆంజనేయ మంగళాష్టకం పూర్తి పాఠం. 
*వెంకటేశ్వరుడు : శ్రీవేంకటేశ మంగళాశాసనం పూర్తి పాఠం s:శ్రీ వేంకటేశ్వర సుప్రభాతంలో భాగంగా ఉంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

* పూజ

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:మంగళ హారతులు
వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
రాఖీ (అయోమయ నివృత్తి)

**రాఖీ** పేరుతో అనేక వ్యాసాలున్నవి. అవి

*రాఖీ పౌర్ణమి - భారతదేశపు పండుగ
*రాఖీ (1988 సినిమా) - 1988లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా (జయప్రద సినిమా)
*రాఖీ (2006 సినిమా) - 2006లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా (జూ. ఎన్టీయార్, చార్మీ)
*రాఖీ (నటి) - సినిమా నటి
గురుపౌర్ణమి

గురువులను, ఉపాధ్యాయులను, పెద్దలను పూజించే రోజును **గురు పౌర్ణమి** లేదా **వ్యాస పౌర్ణమి** అని పిలుస్తారు. హిందువులు ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున గురుపౌర్ణమి జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున గురుపూజోత్సవం జరిపి గురువులకు కానుకలు బహుమతులు సమర్పించి వారిని సత్కరించి వారి ఆశీర్వాదములు తీసుకొంటారు. తమ జీవితానికి మార్గనిర్దేశం చేసి, ముక్తి వైపు నడిపించివందుకు ప్రతిఫలంగా ఇలా చేస్తారు.గురువుల పట్ల ఇదే గౌరవం అన్నివేళలా పాటిస్తున్నప్పటికీ ఈ రోజు వ్యాసమహాముని పుట్టిన రోజు కాబట్టి ఈ రోజుకంత ప్రాధాన్యత ఉంది.ఈ రోజున చాలామంది ప్రజలు రోజు పొడవునా ఉపవాసం ఉంటారు. సూర్యోదయం వేళ ఉపవాసం ఆరంభించి, చంద్రోదయం వేళకు ఉపవాసం ముగిస్తారు. చంద్రోదయాన్ని చూసిన తర్వాత లేదా సాయంత్రం పూజలు ముగిసిన తర్వాత ఉపవాసకులు ఆహారం స్వీకరిస్తారు.

## గురువు విశిష్టత
గురువు అంటే ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని బోధించేవాడు. చాలామంది హిందువులు తమ గురువులతో జీవితాంతం అనుబంధం ఏర్పరుచుకుని ఉంటారు. ఇది కుటుంబ సంబంధం కూడా కావచ్చు. తర తరాలకూ కొనసాగవచ్చు. 
## వ్యాసుడు
పూర్తి వ్యాసం చదవండి వ్యాసుడు

హిందూ మతంలో గురువును భగవంతునికి భక్తునికి మధ్య సంధాన కర్తగా భావిస్తుంటారు. వేదవ్యాసుని మానవజాతి కంతటికీ మంచి ఆధ్యాత్మిక వారసత్వాన్ని మిగిల్చి వెళ్ళాడు కాబట్టి ఆయన్ను మానవాళికంతటికీ గురువుగా భావిస్తుంటారు. వేదవ్యాసుని పూర్వనామం కృష్ణ ద్వైపాయనుడు. వేదకాలపు సంస్కృతినంతా నాలుగు వేదాల్లో ఆయన సంకలనం చేసిన తరువాత ఆయన్ను వేదవ్యాసుడిగా పిలవడం ప్రారంభించారు.దక్షిణ భారతదేశంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో పూర్ణిమ వ్రతాన్ని ఆదిశక్తి పేరిట ఆచరిస్తూంటారు. ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. పూర్ణిమ నాడే కొంతమంది సత్యనారాయణ వ్రతాన్ని లేదా పూజను నిర్వహిస్తుంటారు.షిరిడీ సాయిబాబా ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు ఈరోజు మొదలుకొని 3 రోజులు నిర్వహిస్తారు.

ఆర్.యస్.యస్. సంస్థాగత స్థాయిలో అధికారికంగా జరుపుకునే ఆరు పండుగలలో ఇది ఒకటి. ఇతర ఐదు పండుగలు హిందూ సామ్రాజ్య దినోత్సవం, మకర సంక్రాంతి, దశమి, ఉగాది, రక్షాబంధన్ మహోత్సవ్ గా ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పండుగలు
వర్గం:హిందువుల పండుగలు
వర్గం:భారతీయ పండుగలు
చల్లా సుబ్రహ్మణ్యం

**చల్లా సుబ్రహ్మణ్య** స్త్రీవాద రచయిత, మనస్తత్వవేత్త, ఫ్యామిలీ కౌన్సిలర్, జర్నలిస్ట్, న్యాయవాది.

## జీవిత విశేషాలు
అతను 50 నవలలు, 100 కు పైగా చిన్న కథలతో పరిశోధన ఆధారిత జర్నలిజానికి మార్గదర్శకత్వం వహించాడు. అతను రాసిన నవలా ఇతివృత్తాలు ప్రధానంగా పురుష-స్త్రీ సంబంధాలు, మహిళల విముక్తి చుట్టూ తిరుగుతుంటాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 8 మిలియన్ల మంది అభిమానులను ఆయన కలిగి ఉన్నారు. 1993 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం "రగులుతున్న భారతం" చిత్రానికి ఉత్తమ కథా రచయితగా నంది అవార్డును ఇచ్చి సత్కరించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఆంధ్రపత్రిక, ఆంధ్రప్రభ, స్వాతి వీక్లీ, ఉదయం, ఆంధ్ర భూమి, ఆంధ్ర జ్యోతి వంటి అనేక పత్రికలు 1984 నుండి అతని నవలలను సీరియల్స్‌గా ప్రచురిస్తున్నాయి. అతను గత 16 సంవత్సరాలుగా వార్త సండే మ్యాగజైన్‌లో సైకాలజీ కాలమ్ రాస్తున్నాడు. అతనికి 2002 లో గాంధీ జ్ఞాన మందిర యోగా కేంద్రానికి చెందిన డాక్టర్ ప్రవీణ్ కపాడియా చే "యోగా రత్న" అనే బిరుదు ప్రదానం చేయబడింది. అక్కడ అతను నేచురోపతి, అనాటమీ, ఫిజియాలజీ, యోగ గ్రంథాల వంటి ప్రత్యామ్నాయ వైద్యానికి సంబంధించిన వివిధ అంశాలను అధ్యయనం చేశాడు.

కౌన్సెలర్‌గా అతను "మనో ప్రాణయోగ" అని పిలువబడే ఒక ప్రత్యేకమైన మానసిక సలహా కోసం కౌన్సెలింగ్, సైకోథెరపీ భావనలతో కలిపి యోగాపై తన జ్ఞానాన్ని ఉపయోగిస్తున్నాడు. ఒక కౌన్సెలింగ్ మనస్తత్వవేత్తగా అతను అన్ని ప్రధాన తరగతుల సమస్యలైన . వైవాహిక సమస్యలు, లైంగికత, సంబంధిత ఆందోళనలు, వ్యక్తిత్వ ఇబ్బందులు, కెరీర్ గందరగోళం, సామాజిక ఆందోళనలు, ఒత్తిడి రుగ్మతలతో సహా మానవ పరిస్థితిని పరిష్కరించి వాటిని పరిష్కరించాడు. అతను కుటుంబ సలహాదారు కావడానికి ముందు ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టులో కుటుంబ న్యాయవాదిగా పనిచేశాడు. అతను విదేశీ న్యాయవాదిగా ఆస్ట్రేలియాలోని కుటుంబ కోర్టులను కూడా సందర్శించాడు. అతను భారతదేశం, యుఎస్, సింగపూర్, మలేషియా, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్ మొదలైన వివిధ సామాజిక-సేవ, సాంస్కృతిక సంస్థలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు. 

## నవలలు
* కేబరే డాన్సర్
* సీతాగ్ని
* మానస్టర్
* గౌతమి ఎక్స్ప్రెస్

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వటంవాండ్ల పల్లి

**వటంవాండ్ల పల్లి**, అన్నమయ్య జిల్లా, సంబేపల్లి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఈ గ్రామం సంబేపల్లి మండలంలో ఒక వెనుకబడిన ఊరు. ఈ గ్రామ పంచాయుతీ జనాభా సుమారు 1500. ఇందులో 1100 ఒటు హక్కు కలిగి ఉన్నారు. ఇక్కడ ఒక పాఠశాల ఉంది. ప్రజలు అందరూ వ్యవసాయం పైనే ఆధారపడుతున్నారు. ఇక్కడ వేరుశనగ ప్రధానమైన పంట. టమేటొ కుడా విస్తారంగా పండిస్తారు. ఈ గ్రామంలో మామిడి తోటలు కుడా ఉన్నాయి.

ఇది దేవపట్ల నుంచి 3 మైళ్ళ దూరంలో ఉంటుంది. దేవపట్ల అనేది రాయచోటి - చిత్తూరు జాతీయ రహదారి పైన ఉన్నఒక ప్రధాన కేంద్రము. ఇక్కడ టమోట మార్కెట్టు ముఖ్యమైనది. రాయచోటి నుంచి తిరుపతి, చిత్తూరు, పీలేరు వెల్లే ప్రతి బస్సూ ఇక్కడ ఆగుతుంది. రాయచోటి నుంచి దేవపట్ల మీదుగా ఈ గ్రామానికి ప్రతి రోజూ ఉదయం 6 గం, మధ్యాహ్నం 11.30 కి, సాయంత్రమ 6 కి బస్సు (పొలిమేరపల్లికి వెళ్ళేది) ఉంది. దేవపట్ల నుంచి సులభంగా ఆటోల;ప్ ఈ గ్రామానికి చేరుకోవచ్చు .

## మూలాలు
బారిష్టరు పార్వతీశం

**బారిష్టరు పార్వతీశం** అన్న పేరు వీటిని సూచిస్తుంది:

*బారిష్టర్ పార్వతీశం (నవల)
*బారిష్టరు పార్వతీశం (సినిమా)
మంచి మనుషులు

ఇది 1974, అక్టోబర్ 18న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. వి.బి.రాజేంద్రప్రసాద్ దర్శకత్వంలో, శోభన్ నటించిన తొలి చిత్రం. హిందీ చిత్రం ఆగలే లగజా ఆధారంగా నిర్మించబడింది. శశికపూర్, శత్రుఘన్ సిన్హా పాత్రల్ని శోభన్ బాబు, జగ్గయ్య ధరించారు. మంజుల శోభన్ బాబుల కాంబినేషన్ కి ఈ చిత్రం నుండి మంచి గుర్తింపు వచ్చింది. 

ఇది హిందీ చిత్రం ఆ గలే లాగ్ జా (1973)కి రీమేక్ . స్వరబ్రహ్మ కె.వి.మహదేవన్ దీనికి సంగీతం సమకూర్చాడు. సగం సినిమా సిమ్లా, మనాలిలో తీసారు. 

## నటీనటులు
* శోభన్ బాబు
* మంజుల
* జగ్గయ్య
* నాగభూషణం
* ధూళిపాళ
* రావు గోపాలరావు
* కె.వి.చలం
* ముక్కామల
* రాజబాబు
* అంజలీదేవి
* సారథి
* వీరభద్రరావు
* మాస్టర్ టిటూ. 

## సాంకేతిక వర్గం

* నిర్మాత, దర్శకుడు: వి.బి.రాజేంద్రప్రసాద్
* నిర్మాణ సంస్థ: జగపతి పిక్చర్స్
* సంగీతం: కె వి మహదేవన్
* సాహిత్యం: ఆచార్య ఆత్రేయ, ఆరుద్ర
* నేపథ్య గానం: ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి సుశీల
* విడుదల :18:10:1974.

## పాటలు
ఈ సినిమాలోని పాటలన్నీ జనరంజక మయ్యాయి. 
# నిన్ను మరచిపోవాలని అన్ని విడిచివెళ్ళాలని - గానం: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం; రచన: ఆత్రేయ
# నేను లేక నీవు లేవు (సంతోషం) - గానం: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల; రచన: ఆత్రేయ
# నేను లేక నీవు లేవు (విషాదం) - గానం: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల; రచన: ఆత్రేయ
# పడకు పడకు వెంట పడకు - గానం: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల; రచన: ఆత్రేయ
# పెళ్ళయింది ప్రేమ విందుకు వేళయింది - గానం: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల; రచన: ఆత్రేయ
# వినునా మాట విన్నావంటే జీవితమంతా పూవుల బాట - - గానం: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల; రచన: ఆరుద్ర
# హరిలో రంగ హరీ - గానం: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల; రచన: ఆత్రేయ

## సినిమా విజయం
"మంచి మనుషులు" హైదరాబాదు "సుదర్శన్ 70 యం యం "లో 175 రోజులు ఏకథాటిగా ఆడిన మొదటి శోభన్ సినిమా. స్వరబ్రహ్మ కె.వి.మహదేవన్ దీనికి సంగీతం సమకూర్చాడు. సగం సినిమా సిమ్లా, మనాలిలో తీసారు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Manchi Manushulu film at IMDb.
* Listen to Manchi Manushulu songs at Raaga.com 

వర్గం:జగ్గయ్య నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ధూళిపాళ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:నాగభూషణం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కె.వి.చలం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:శోభన్ బాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రావు గోపాలరావు నటించిన సినిమాలు
బారిష్టర్ పార్వతీశం (నవల)

thumb|right|బారిష్టరు పార్వతీశం నవల ముఖ చిత్రం
**బారిష్టర్ పార్వతీశం** మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రి కలం నుండి వెలువడిన హాస్యంతో కూడిన నవల. ఈ నవల మూడు భాగాలుగా వెలువడింది. ఈ నవలలో ముఖ్య కథానాయకుడైన *పార్వతీశం* ఒక పల్లెటూరు నుండి బయలుదేరి ఇంగ్లండ్ వెళ్ళి న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించి భారత దేశానికి తిరిగి వచ్చి న్యాయశాస్త్రాన్ని ప్రాక్టీసు చేసి మంచి పేరు సంపాందించి కథ చివరిభాగంలో స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొంటాడు

## నేపథ్యం
రచయిత మొక్కపాటి నరసింహ శాస్త్రి అత్తగారి ఊరు నర్సాపురం తాలూకా, గుమ్మలూరు అనే గ్రామం. ఇతను అక్కడికి వెళ్ళినపుడు తన బంధువుల కోసం ఒక పడవ ప్రయాణంలో ఉండే కష్టాలు, తమాషాలు సరదాగా చెప్పాడు. వాళ్ళు ఆనందించి దాన్ని ఓ కథలా రాయమన్నారు. అప్పటికి ఆయన రాసిన మూడు కథలు సాహితి, భారతి పత్రికలలో అచ్చయి ఉన్నాయి. అప్పటికి ఆయనకు దీన్ని ఓ రచనగా మలచాలనే సంకల్పం లేదు. కానీ శ్రోతలు ఇచ్చిన ఉత్సాహంతో ముందుగా ఒక కుర్రవాడిని నర్సాపురం నుంచి నిడదవోలు, అక్కడ నుంచి మద్రాసు చేరినట్లు రాసి కుర్రవాళ్ళకు చదివి వినిపించాడు. వారు బాగుందనడంతో ఉత్సాహంతో కథానాయకుడు అక్కడి నుంచి బారిష్టరు చదువు కోసం ఇంగ్లండు ప్రయాణించడం వరకు రాయాలనుకున్నాడు. ఆ రోజుల్లో ఇంగ్లండు వెళ్ళి బారిష్టరు చదవడమంటే గొప్ప. అప్పటి దాకా పేరు పెట్టని పాత్రకు పార్వతీశం అని పేరు పెట్టి చదువు ఇతర వివరాలన్నీ రాశాడు. తర్వాత అంతా పార్వతీశం తన కథను చెప్పుకుపోతుంటాడు.

## బారిష్టర్ పార్వతీశం మొదటి భాగం
పార్వతీశం మొగల్తూరు నుండి బయలు దేరి నిడదవోలు మీదుగా చెన్నై వెళ్తాడు. అక్కడ నుండి ఓడ పట్టుకొని ఇంగ్లాడు చేరుతాడు. ఈ భాగం చాలా హాస్యంగా నడుస్తుంది. ముఖ్యంగా నిడదవోలు నుండి మద్రాసు వెళ్ళే రైలు ప్రయాణం చాలా హాస్యరసంగా చిత్ర్రించడం జరిగింది. మద్రాసు నుండి ఇంగ్లాండు వెళ్ళడానికి కావలసిన సరంజామా కొనుక్కొనే సన్నివేశాలు చాలా హాస్యవత్తరంగా ఉంటాయి. ఈ నవలను తెలుగు అకాడమీ పుస్తకాల్లో పదవ తరగతి తెలుగు ఉపవాచకముగా అందించారు.

## బారిష్టర్ పార్వతీశం రెండవ భాగం
ఓడలో ఇంగ్లండ్ చేరు కొన్న పార్వతీశం ఓడలో చిక్కిన స్నేహితుడి వల్ల స్కాట్‌లాండ్లో ఎడిన్‌బరా నగరంలో ఒక ఇంట్లో పేయింగ్ గెస్టుగా చేరుతాడు. ఒక లా కళాశాలలో చేరుతాడు. ఆంగ్లం కూడా రాని పార్వతీశం ఏకసంధాగ్రహి క్రింద అన్ని విషయాలు ఒక్కసారి చెప్పడంతో గ్రహించి అందరి మన్ననలు పొందుతాడు. ఒక స్నేహితురాలిని ఆసక్తికరమైన సన్నివేశం ద్వారా పొందుతాడు. హాస్యం పాళ్ళు ఈ భాగంలో తగ్గినా ఈ భాగం రసవత్తరంగానే ఉంటుంది. ఈ భాగం చివరి అంకంలో బారిష్టర్ పాసై ఇంటి ప్రయాణం పట్టుతాడు. తన స్నేహితురాలు వదిలి వెళ్ళే సన్నివేశాన్ని మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రి గారు చాలా చక్కగా చిత్రించారు.

thumb|right|150px

## బారిష్టర్ పార్వతీశం మూడవ భాగం
మూడవ భాగం ముఖ్యంగా ఇంటివచ్చాక తనని ఇంటి వారు ఏవిధంగా స్వీకరించారు అనే విషయాలు, అప్పటి సాంప్రదాయల ప్రకారం బయటి దేశం నుండి వచ్చిన వారు ఎదుర్కొనే సంఘటనలు చిత్రించారు. ఇంగ్లాండు నుండి వచ్చాక గ్రామంలో ఉన్నవారు అడిగే వివిధమైన విచిత్ర ప్రశ్నలు చాలా అసక్తికరంగా ఉంటాయి. తరువాత పెళ్ళి, న్యాయశాస్త్ర ప్రాక్టీసు, స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొనడం, ప్రకాశం పంతులు గారిని కలవడం, తాను సంపాదించిన సంపదను స్వాతంత్ర్యోద్యమానికి ధార పోయడం, పలు మార్లు జైలుకి వెళ్ళడం అనే విషయాలు ఉంటాయి. హాస్యం పాళ్ళు ఈ భాగంలో మరింత తగ్గుతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రి
* బారిష్టరు పార్వతీశం (సినిమా)
* ముఖ్యమైన తెలుగు పుస్తకాల జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లింకులు- వనరులు

వర్గం:తెలుగు నవలలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1924 పుస్తకాలు
వర్గం:హాస్య రచనలు
దొంగ రాముడు (అయోమయ నివృత్తి)

*దొంగ రాముడు (1955 సినిమా)
*దొంగ రాముడు (1988 సినిమా)
తోడూ నీడా (1965 సినిమా)

తోడూ నీడ 1965 మే 12 న విడుదల.ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వంలో,నందమూరి తారక రామారావు, భానుమతి , జమున, ఎస్.వి రంగారావు, నాగయ్య ముఖ్య పాత్రలు పోషించారు .సంగీతం కె వి మహదేవన్ అందించారు.
## కథ
దయామయుడైన ధర్మారావుకు రాజా అనే కుమారుడు, రాధ అనే కుమార్తె ఉంటారు. రాజా తన క్లాస్‌మేట్ రాణిని వివాహం చేసుకుంటారు. ధర్మరావు తన కుమార్తెను గోపీకి ఇచ్చి పెళ్లి చేస్తాడు. రాధ తన కూతురును పట్టించుకోకపోవడంతో ఆ పాప రాధ, గోపీలకు చేరువ అవుతుంది. వారిని అమ్మ, నాన్న అని పిలుస్తూ వుంటుంది. అది రాణి తండ్రి నాగరాజుకు కంటగింపుగా వుంటుంది. ఆ చిన్నారి పాప ధర్మారావు ఆస్తికి వారసురాలు అనే విషయం బాగా తెలిసిన నాగరాజు రాధ,గోపీలను విడగొట్టడానికి ప్రయత్నించి సఫలీకృతుడౌతాడు. గోపీ క్రుంగిపోతాడు. చివరకు కలెక్టరు ఆనందరావు కుమార్తె, రాధ స్నేహితురాలు లక్ష్మిని వివాహం చేసుకుంటాడు. కానీ అతడు రాధను మరిచిపోలేక పోతాడు. లక్ష్మిని తన జీవితంలోనికి ఆహ్వానిచలేక పోతాడు. అయితే లక్ష్మి అతని మనసును, పాప మనసును ఎలా గెలుచుకున్నది అనేది మిగతా కథ.  

## తారాగణం

* నందమూరి తారక రామారావు _ గోపి
* పాలువాయి భానుమతి _లక్ష్మీ 
* జూలూరి జమున_ రాధ 
* సామర్ల వెంకట రంగారావు_ ధర్మారావు 
* ఉప్పలదడియం నాగయ్య _ కలెక్టర్ ఆనందరావు
* నాగభూషణం _నాగరాజు 
* రామకృష్ణ_ రాజా 
* గీతాంజలి_ రాణి 
* బేబీ షకీల_ విజ్జి 
* రావి కొండలరావు_ డాక్టర్ 
* బేబీ రాణి . 

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: ఆదుర్తి సుబ్బారావు 
* సంగీతం : కె వి. మహదేవన్ 
* పాటలు: ఆచార్య ఆత్రేయ 
* గాయనీగాయకులు: శిష్ట్లా జానకి, పులపాక సుశీల, ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు, ప్రతివాది భయంకర శ్రీనివాస్, పాలువాయి భానుమతి 
* చిత్రానువాదం: ఆదుర్తి సుబ్బారావు 
* ఛాయా గ్రహణం: యం.కె.రాజు 
* ఎడిటింగ్: టి.కృష్ణ 
* నిర్మాతలు: ఎన్.ఎన్.భట్, ఎ.రామిరెడ్డి 
* నిర్మాణ సంస్థ: విజయభట్ మూవీస్ 
* విడుదల:12:05:1965 .

## పాటలు
#అత్త ఒడి పువ్వువలె మెత్తనమ్మ ఆదమరచి హాయిగా ఆడుకోమ్మా ఆడుకొని ఆడుకొని అలసిపోతివా అలుపు తీర బజ్జో మా అందాల బొమ్మా - పి.సుశీల, రచన: ఆత్రేయ 
#ఎందులకీ కన్నీరు, ఎందుకిలా వున్నారు, నేనేమైపోయాను వున్నాను నీడై వున్నాను - పి.సుశీల , రచన: ఆత్రేయ 
# అత్త ఒడి పూవువలె మెత్తనమ్మా ఆదమరచి హాయిగా ( బిట్) - పి. భానుమతి, రచన: ఆత్రేయ 
# జో ఆచ్యుతానందా జోజో ముకుందా..అత్త ఒడి పూవువలె మెత్తనమ్మా - పి. భానుమతి, రచన:ఆత్రేయ 
# మళ్ళున్నా మాన్యాలున్నా మంచెమీద మగువుండాలి - సుశీల,ఘంటసాల, రచన: ఆత్రేయ 
# వలపులోని చిలిపితనం ఇదేలే నీ చెలిమిలోని గట్టి సిగ్గు అదేలే - పి.బి. శ్రీనివాస్, ఎస్.జానకి, రచన: ఆత్రేయ 
# వెన్ ఐ వజ్ జెస్ట్ యె లిటిల్ గర్ల్ ( ఇంగ్లీష్ పాట ) - పి. భానుమతి , రచన: ఆత్రేయ 
# ఎన్నో రాత్రులు వస్తాయి కానీ, పి.భానుమతి, రచన: ఆత్రేయ.

## మూలాలు, వనరులు

* ఘంటసాల గళామృతము బ్లాగు - కొల్లూరి భాస్కరరావు, ఘంటసాల సంగీత కళాశాల, హైదరాబాద్ - (చల్లా సుబ్బారాయుడు సంకలనం ఆధారంగా)
*డి.వి.వి.ఎస్.నారాయణ సంకలనం చేసిన మధుర గాయని పి.సుశీల మధుర గీతాలు, జె.పి.పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ, 2007.

వర్గం:ఎన్టీఆర్‌ సినిమాలు
వర్గం:భానుమతి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:నాగయ్య నటించిన సినిమాలు
వర్గం:జమున నటించిన సినిమాలు
వర్గం:నాగభూషణం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఎస్.వి.రంగారావు నటించిన సినిమాలు
తోడు నీడ (1983 సినిమా)

**తోడు నీడ** మహేశ్వరి ఫిలింస్ పతాకంపై ఎస్.వి.వెంకన్నబాబు నిర్మాతగా, జనార్ధన్ దర్శకత్వంలో శోభన్ బాబు ద్విపాత్రాభినయంలో సరిత, రాధిక, గుమ్మడి, శోభన్ బాబు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన 1983 నాటి తెలుగు చలన చిత్రం. సినిమాకి నవకాంత్ ఛాయాగ్రహణం వహించగా, కె. చక్రవర్తి సంగీతం అందించాడు.
## కథ
## నటవర్గం
సినిమాల్లో ప్రధాన పాత్రలు, పాత్రధారుల వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి:
* శోభన్ బాబు - సాగర్, శ్రీకాంత్ పాత్రల్లో శోభన్ బాబు ద్విపాత్రాభినయం చేశారు.
*సరిత - శారద
*రాధిక - రాధ
*గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు - శివరామయ్య
## సాంకేతిక వర్గం
* ఛాయాగ్రహణం - నవకాంత్
* నిర్మాత - ఎస్.పి. వెంకన్న బాబు
* దర్శకత్వం - జనార్ధన్
*సంగీతం - కె. చక్రవర్తి 
*పాటలు: ఆచార్య ఆత్రేయ, వేటూరి సుందరరామమూర్తి 
*నేపథ్య గాయకులు: శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పులపాక సుశీల 
*నిర్మాణ సంస్థ: మహేశ్వరి ఫిలింస్ 
*విడుదల:1983 .

## పాటల జాబితా
1.అక్కగారు చక్కని చుక్క, రచన: వేటూరి సుందరరామమూర్తి, గానం పులపాక సుశీల 

2 అబ్బో  ఓ యబ్బో హాయ్, రచన: వేటూరి, గానం.పి సుశీల , శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం,

3.ఓల్లెంతో శుభ్రం అరే హో వయసేంతో సుందరం, రచన: వేటూరి, గానం.ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల  

4 . కోకమ్మత్త కూతురుతో కొలాటమే , రచన: వేటూరి, గానం.ఎస్.పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల  

5.నాతోడువై నా  నీడవై లాలన , రచన: ఆత్రేయ,గానం. ఎస్.పి  బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల  

6.నా తోడువై నా నీడవై లాలన , రచన: ఆత్రేయ, గానం.పి.సుశీల   

7 . పూజలన్ని చేశాము నీ పూజ కోసము , రచన: ఆత్రేయ, గానం.పి.సుశీల.  

## బయటి లంకెలు

## మూలాలు
2 ఘంటసాల గళామృతము, కొల్లూరి భాస్కరరావు బ్లాగ్.
వర్గం:మిక్కిలినేని నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రాధిక నటించిన సినిమాలు
వర్గం:శోభన్ బాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:గుమ్మడి నటించిన సినిమాలు
తీర్పు (1975 సినిమా)

**తీర్పు** 1975 లో విడుదలైన లీగల్ డ్రామా చిత్రం, దీనిని జ్యీతి ఇంటర్నేషనల్ బ్యానర్‌లో యు. విశ్వశ్వరరావు నిర్మించి దర్శకత్వం వహించాడు. ఇందులో ఎన్‌టి రామారావు, సావిత్రి ప్రధాన పాత్రల్లో నటించగా చక్రవర్తి సంగీతం అందించాడు.

1974 వ సంవత్సరానికి గాను ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఉత్తమ తృతీయ  చిత్రంగా ఎంపిక చేసి    కాంస్య నంది అవార్డు ప్రకటించింది.

1976: తీర్పు చిత్రం మాస్కోలో జరిగిన అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవాల్లో ప్రదర్శితమైనది .

## నటీనటులు
* ఎన్.టి.రామారావు
* సావిత్రి
* ప్రభాకరరెడ్డి
* ధూళిపాళ
* ముక్కామల
* సుజాతా భగత్
* సంగీత
* మనోరంజన్
* సురేష్ కుమార్
* ప్రసాద్
* బోస్
* రంగారావు

## సాంకేతిక సిబ్బంది

* **కళ - సాహిత్యం**: యు. విశ్వేశ్వరరావు
* **నృత్యాలు**: మహాలింగం
* **చిత్రానువాదం - డైలాగులు**: యు. విశ్వశ్వరరావు, శ్రీశ్రీ
* **నేపథ్య గానం**: ఎస్పీ బాలు, పి. సుశీల, ఎస్. జానకి
* **సంగీతం**: చక్రవర్తి
* **కథ**: పద్మిని రాజన్
* **కూర్పు**: హనుమంతరావు
* **ఛాయాగ్రహణం**: మోహన కృష్ణ
* **నిర్మాత - దర్శకుడు**: యు. విశ్వశ్వరరావు
* **బ్యానర్**: జ్యోతి ఇంటర్నేషనల్
* **విడుదల తేదీ**: 1975 అక్టోబరు 2

## పాటలు
పాటలన్నీ యు విశ్వేశ్వరరావు రాయగా చక్రవర్తి స్వరపరచాడు.

## బయటి లింకులు
* ఘంటసాల గళామృతము బ్లాగు - కొల్లూరి భాస్కరరావు, ఘంటసాల సంగీత కళాశాల, హైదరాబాద్ - (చల్లా సుబ్బారాయుడు సంకలనం ఆధారంగా)

## మూలాలు


వర్గం:నంది ఉత్తమ చిత్రాలు
వర్గం:ఎన్టీఆర్‌ సినిమాలు
వర్గం:ధూళిపాళ నటించిన సినిమాలు