జాత్యపాలి

**జాత్యపాలి** దేవగిరి యువరాణి,  దేవగిరి పాలకుడు రాయ్ రామచంద్ర దేవ్ కుమార్తె. తరువాత ఆమె అల్లావుద్దీన్ ఖల్జీని వివాహం చేసుకుంది,  ఆమె కుమారుడు షిహాబుద్దీన్ ఒమర్ అల్లావుద్దీన్ మరణం తరువాత అతని వారసుడిగా నియమించబడ్డాడు.

## చరిత్ర
thumb|జాత్యపాలి వంశానికి చెందిన యాదవుల రాజధాని దేవగిరి కొండ.
తన ప్రాదేశిక విస్తరణ కోరికను నెరవేర్చుకునే ప్రయత్నంలో, అల్లావుద్దీన్ మొదటిసారి 1296 లో దేవగిరిపై దాడి చేశాడు. అతని దండయాత్ర సమయంలో దేవగిరిని యాదవ పాలకుడైన రాయ్ రామచంద్రుడు పాలించాడు, అతని కుమారుడు సింహన యాదవ సైన్యానికి సర్వోన్నత కమాండర్ గా ఉన్నాడు. అల్లావుద్దీన్ దండయాత్ర సమయంలో సింహానా దండయాత్రలో ఉండగా, రామచంద్రుడు ఢిల్లీ నుండి దండయాత్ర చేసిన సైన్యాన్ని తట్టుకోలేకపోయాడు. అల్లావుద్దీన్ కు యాదవుడు గట్టి సవాలు విసిరినప్పటికీ యుద్ధరంగంలో సింహన లేకపోవడంతో పరిస్థితిని తట్టుకోలేకపోయారు. రామచంద్ర సంధి సందేశాన్ని పంపాడు, దీనిని అల్లావుద్దీన్ స్వాగతించాడు, ఎందుకంటే అతను వీలైనంత త్వరగా ఢిల్లీకి తిరిగి రావాలనుకున్నాడు

అల్లావుద్దీన్ కు యుద్ధ నష్టపరిహారంగా పెద్ద మొత్తంలో సంపదతో పాటు విలువైన బహుమతులు ఇచ్చే ఒప్పందానికి వచ్చారు. రామచంద్ర దేవ్ కూడా అతనికి వార్షిక నివాళి అర్పిస్తానని వాగ్దానం చేశాడు, ఇది ఒప్పందం సాధ్యమైంది. దేవగిరికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, సింహన ఢిల్లీతో అవమానకరమైన శాంతి ఒప్పందం గురించి తెలుసుకున్నాడు,  లొంగుబాటు నుండి తన స్వాతంత్ర్యాన్ని వ్యక్తపరిచే ప్రయత్నంలో నివాళులు అర్పించడం ఆపమని తన తండ్రిపై ఒత్తిడి తెచ్చాడు.

రామచంద్ర వార్షిక నివాళి అర్పించడంలో విఫలం కావడం అల్లావుద్దీన్ దృష్టిని మరోసారి దేవగిరి వైపుకు లాగింది. చిత్తోర్,  మాల్వా  విజయవంతమైన దండయాత్రల తరువాత, అల్లావుద్దీన్ రెండవ యుద్ధం కోసం దేవగిరికి రెండు సైన్యాలను పంపవలసి వచ్చింది. ఈసారి యాదవులను ఓడించారు. అంతకు ముందు అల్లావుద్దీన్ చేతిలో ఓడిపోయిన గుజరాత్ రాజపుత్ర పాలకుడు రాయ్ కరణ సింగ్ వాఘేలాను స్థానభ్రంశం చేయడానికి పంపిన ఢిల్లీ సంయుక్త దళాలు, ముఖ్యంగా మాలిక్ కాఫూర్ నాయకత్వంలోని దేవగిరి దండయాత్రకు పంపిన మరొకటి యాదవ భూభాగంలోకి ప్రవేశించాయి.

రాయ్ కుటుంబానికి హాని తలపెట్టవద్దని అల్లావుద్దీన్ నుండి అతని సేనాధిపతులకు కఠినమైన ఆజ్ఞ ఉంది. అందువలన రాయ్ తో పాటు అతని బంధువులను గౌరవప్రదమైన రీతిలో ఢిల్లీకి తీసుకురాగా, దేవగిరిని సింహన బాధ్యతలు అప్పగించారు. కొన్నాళ్లు ఆయనను ఢిల్లీలో అతిథిగా ఉంచిన తర్వాత.. రాయ్ కు పందిరి (రాజ చిహ్నం) ఇచ్చి గౌరవించి అపారమైన సంపదను ఆయనకు ప్రసాదించారు. గుజరాత్ లోని నౌసిరి అనే భూభాగాన్ని కూడా ఆయనకు బహుమతిగా ఇచ్చారు. ఈ సమయంలో రామచంద్ర తన కుమార్తె జాత్యపాలిని అల్లావుద్దీన్ కు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. వధువును అంగీకరించడంతో ఢిల్లీతో దేవగిరి సంబంధాలు కొత్త శిఖరాలకు చేరుకున్నాయి.

## సామ్రాజ్ఞిగా జీవితం
కేవలం ఆరేళ్ళ వయసున్న ఝత్యపాలి కుమారుడు షిహాబుద్దీన్ ఒమర్ ను అల్లావుద్దీన్ బానిస సైన్యాధ్యక్షుడు మాలిక్ కాఫూర్ తన వారసుడిగా నియమించగా, కుతుబుద్దీన్ ముబారక్ షాతో సహా అల్లావుద్దీన్  ఇతర కుమారులను గుడ్డివారు లేదా నిర్బంధించారు. సుల్తానేట్ పై తన పట్టును బలోపేతం చేసుకోవడానికి కాఫూర్ ఇలా చేశాడు.

ఫెరిస్టా ప్రకారం, తన పాలనను చట్టబద్ధం చేయడానికి మాలిక్ కాఫూర్ ఝత్యపాలిని వివాహం చేసుకున్నాడు,  బాలుడు సుల్తాన్ కు సవతి తండ్రి అయ్యాడు. తన ఆశయాలను నెరవేర్చడానికి కాఫుర్ రూపొందించిన అల్లావుద్దీన్ కుటుంబం  భవితవ్యం కొంతమంది మునుపటి ప్రభువులు,  అల్లావుద్దీన్  అంగరక్షకులకు (పైక్స్) నచ్చలేదు, అతను కాఫూర్ ను ప్లాన్ చేసి హత్య చేశాడు, తరువాత అల్లావుద్దీన్  మరొక వయోజన కుమారుడు ముబారక్ షాను విడిపించారు.

ముబారక్ షా రాజప్రతినిధిగా రాజ్య వ్యవహారాలను తన చేతుల్లోకి తీసుకున్నాడు,  కొంతకాలం అతని తమ్ముడు షిహాబుద్దీన్ సుల్తాన్ గా పునరుద్ధరించబడ్డాడు. కొంతకాలం రాజప్రతినిధిగా పనిచేసిన తరువాత, రాణి తల్లి ఝత్యపాలి తనకు విషప్రయోగం చేయడానికి కుట్ర పన్నిందని, దానిని సాకుగా తీసుకొని, అతను షిహాబుద్దీన్ ను గ్వాలియర్ కు ఖైదీగా పంపాడని, అక్కడ అతను అంధుడయ్యాడని, కానీ ఝత్యపాలిపై ఎటువంటి చర్య తీసుకోలేదని ముబారక్ ఫిర్యాదు చేశాడు.

## మరణం
1320 లో, సేనాధిపతి,  స్వలింగ సంపర్క సుల్తాన్ కుతుబుద్దీన్ ముబారక్ షా భాగస్వామి అయిన ఖుస్రూ ఖాన్ హిందూ సైనిక వంశమైన బరాదుస్ సైన్యాన్ని పెంచాడు. అతను సుల్తాన్ను చంపాడు,  సింహాసనానికి అర్హులైన వారందరినీ తొలగించడానికి, అతను రాజ అంతఃపురంపై దాడి చేశాడు. బతికి ఉన్న రాకుమారులందరినీ చంపాలని ఆదేశించారు. తిరుగుబాటు సమయంలో ముబారక్ షా తల్లి ఝాయతపాలి కూడా హత్యకు గురయ్యారు.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర