open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ప్రాణ్ కుమార్ శర్మ

**ప్రాణ్ కుమార్ శర్మ ** ఒక భారతీయ రచయిత, చిత్రకారుడు. ఈయన సృష్టించిన **చాచా చౌధురీ ** పాత్ర అమిత ప్రజాదరణ పొందినది.
## నేపధ్యము
ఈయన 1938 లో కసూర్‌లో పుట్టారు. గ్వాలియర్‌లో బిఏ చదివి ఢిల్లీకి వచ్చి ఈవెనింగ్ కాలేజీ ద్వారా ఎంఏ పట్టా తెచ్చుకున్నారు. బొంబాయిలోని జెజె స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్‌స్ నుండి ఐదేళ్ల ఫైన్ ఆర్ట్‌స్ కోర్సును దూరవిద్య ద్వారా చదివారు. ఏదైనా స్కూలులో డ్రాయింగ్ టీచరు అవుదామనుకుంటూనే ఢిల్లీ నుండి వెలువడే ‘‘మిలాప్’’ అనే దినపత్రికలో తన 22 వ యేట కార్టూనిస్టుగా చేరారు. ‘‘దాబూ’’ అనే ఒక పాత్ర సృష్టించి దాన్ని పాప్యులరైజ్ చేశారు. అదొక్కటే కాదు శ్రీమతీజీ, పింకీ, బిల్లూ, రామన్, చన్నీ చాచీ - ఇలాంటి పాత్రలు సృష్టించి వాటి సీరీస్ నడిపారు. కన్నడంలో ‘‘ప్రజావాణి’’ దినపత్రిక కోరికపై అక్కడ కూడా ‘‘పుట్టి’’, ‘‘రామన్’’ వంటి పాత్రలతో సీరీస్ నడిపారు.  
## చాచా చౌధురీ పాత్ర
ఆయనకు అమితంగా పేరు తెచ్చిన చాచా చౌధురీ పాత్ర 1969లో పుట్టింది.  తెలుగులో ‘మునసబు పెదనాన్న’ అనుకోవచ్చు. ఆయన వయసులో పెద్దవాడు, శారీరకంగా మరీ బలవంతుడేమీ కాదు. తలపాగ, వెయిస్టుకోటు, చేతిలో చేతికర్ర, వెంట రాకెట్ అనే ఒక కుక్క. బుద్ధిబలం మాత్రం అపారం. కంప్యూటర్ల వంటి ఆధునిక యంత్రాలేమీ లేకుండా కేవలం నిశిత పరిశీలనతో చురుకుగా ఆలోచించి, కేవలం కామన్‌సెన్స్‌తో సమస్యలు పరిష్కరిస్తాడు, దొంగల్ని పట్టేస్తాడు. ఆయనకు సహాయపడడానికి సాబు అనే పరగ్రహవాసి ఉన్నాడు. గురుగ్రహం నుండి వచ్చాడు. చాచా భార్య బీనీ చాచీ చేతి వంట రుచి మరిగి, ఇక్కడే వుండిపోయాడు. 15 అడుగుల పొడుగుంటాడు. బుద్ధి వుందో లేదో తెలియదు కానీ పెద్దగా వుపయోగించడు. ఇక స్థూలకాయురాలైన చాచీ అతనికి పూటకి 10 చపాతీలు, 12 కిలోల హల్వా, 20 లీటర్ల లస్సీ తయారుచేసి పెట్టలేక అలిసిపోతూ వుంటుంది. ఆవిడ అప్పడాల కర్రతో దొంగల్ని తరిమివేస్తూ వుంటుంది. ఒక్కోప్పుడు తనకు బంగారు గాజుల జత చేయించలేదని మొగుడిపై విరుచుకు పడుతూ వుంటుంది. సాబూ కవల సోదరుడు దాబూ కూడా ఉన్నాడు. ఇక విలన్ కూడా లేకపోతే సెట్టు పూర్తి కాదు కాబట్టి, రాకా అనే విలన్ ఉన్నాడు. ఒకప్పుడు గజదొంగ, చక్రం ఆచార్య అనే ఆయన ఇచ్చిన మంత్రజలం తాగి చావులేని భూతమై పోయాడు. వీళ్లు ఎక్కడో సముద్రగర్భంలో పాతి పెట్టేసినా మళ్లీ మళ్లీ తిరిగి వస్తూ వుంటాడు. అతను కాక గోబర్ సింగ్ అనే ఒక బందిపోటు, ధమాకా సింగ్ అతని అనుచరులు పలీతా, రుల్దూ కూడా ఉన్నారు. ఈ పాత్రలన్నీ భారతీయ వాతావరణంలో పుట్టినవే కాబట్టి ఇక్కడి చిన్నపిల్లలను ఎంతగానో అలరించాయి.

1983 లో అప్పటి భారత ప్రధానమంత్రి అయిఅన్ శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ ప్రాణ్ యొక్క కామిక్స్ ను "రామన్-హం ఏక్ హై" అనే పేరుతో విడుదలచేసింది. ఈ కార్యక్రమం జాతీయ సమైక్యత కోసం జరిగింది. ప్రాణ్ 2001 లో ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ కార్టూనిస్ట్స్ నుండి జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం అందుకున్నారు. ప్రాణ్ ఆయన కుమారుడైన నిఖిల్ చే నడపబడుతున్న "ప్రాణ్స్ మీడియా ఇనిస్టిట్యూట్"లో విద్యార్థులకు వివిధ అంశాలను బోధించేవారు.

"ది వరల్డ్ ఎన్సైక్లోపీడియా ఆప్ కామిక్స్"లో "వాల్ట్ డిస్నీ ఆఫ్ ఇండియా" బిరుదును అందుకున్నట్లు మారిస్ హార్న్ తెలియజేశాడు. "చాచాచౌదరి" పాత్ర అమెరికా లోని "ఇంటర్నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ కార్టూన్ ఆర్ట్"లో సముచిత స్థానాన్ని పొందింది.

## మరణం
He had been suffering from colon cancer and subsequently was admitted to a hospital in Gurgaon, where he died on August 5, 2014 at approximately 9:30 pm local time.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* అధికారిక వెబ్సైట్
* ప్రాణ్ కుమార్ శర్మ ప్రొఫైల్ -  ''Indian Institute of Cartoonists'' లో 

వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:2014 మరణాలు
వర్గం:ఢిల్లీ వ్యక్తులు
వర్గం:భారతీయ చిత్రకారులు
వర్గం:భారతీయ రచయితలు
ఫీజు వాపసు పథకం

**ఫీజు వాపసు పథకం** లేక **ఫీజు రీఎంబెర్స్మెంట్ను పథకం** అనేది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చే నడపబడుతున్న ఒక విద్యార్థి విద్యా ప్రోత్సాహాక కార్యక్రమం. ఈ పథకం రాష్ట్రంలోని నిరుపేద, పేద వర్గాలకు చెందిన విద్యార్థులను ఆర్థికంగా ఆదుకొంటుంది. 2012-13లో దాదాపు ఇంజనీరింగ్ కళాశాలల్లోని 1,50,000 విద్యార్థులతో సహా ప్రొఫెషనల్ కళాశాలల్లోని 6,00,000 పైనే విద్యార్థులు ఈ పథకం కింద లబ్ధి పొందినారు. 2013-14 నుంచి ప్రభుత్వం స్కాలర్షిప్ వినియోగించుకుంటున్న విద్యార్థులకు ఆధార్ సంఖ్య తప్పనిసరి చేసింది.

## చరిత్ర
"ఫీజు వాపసు కార్యక్రమం" అప్పటి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.యస్.రాజశేఖరరెడ్డి హయాంలో 2008 లో ప్రారంభమైంది. ఈ ప్రభుత్వం 2008-09లో 2,000 కోట్ల రూపాయలు, 2012-13లో 5,000 కోట్ల రూపాయలకు పైగా ఖర్చు చేసింది.

## పథకం
ఈ పథకం ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్, ఎంబీఏ, ఎంసీఏ, బి ఎడ్ తదితర వృత్తి విద్యా కోర్సులు చేసేవారికి వర్తిస్తుంది. ఇంజనీరింగ్లో సంవత్సరానికి రూ 52,000 నిధులు వస్తున్నాయి. కానీ డిగ్రీ కోర్సుకు రూ 10,000 మాత్రమే అందిస్తున్నారు.

వర్గం:విద్య
దూబగుంట నారాయణకవి

పంచతంత్రం అను నీతికథలను సంస్కృతము నుండి తెలుగులోకి అనువదించిన కవులలో ప్రముఖులలో ఒకరు ఈ దూబగుంట నారాయణకవి. ఈయన కాలాన్ని నిశ్చయించుటకు సరిఅయిన ఆధారములు మాత్రం దొరకలేదు. కాని ఈయన సా.శ. 1400-1500 మధ్యకాలానికి సంబంధిచిన వాడని చెప్పుదురు. నారాయణకవి తాను కృతి ఇచ్చిన [బసవరాజు శ్కడుకు అయిన కుశుని వంశమువాడట. కుశుని వంశములో బెజవాడ దుర్గను మెప్పించి రాజయిన మాధవవర్మ పుట్టినాడు. అతని వంశములో కొమ్మరాజు, అతనికి అన్నలదేవుడు, అతనికి సింగరాజు, అతనికి పెదవల్లభుడు, పినవల్లభుడు అను ఇద్దరు. వారిలో పెదవల్లభునికి అన్నలదేవివలన సింగరాజు, తమ్మరాజు, తిరుమలరాజు అని ముగ్గురు. వారిలో తమ్మరాజుకున్ను వేమాజమ్మకున్ను కృతిభర్త బసవరాజు పుట్టినాడు. నారాయణకవి తాను [బ్రహ్మయ్య కును, నాగమాంబ కున్ను పుత్రుడనని చెప్పుకున్నాడు. కాని తన వంశమును గురుంచి ఎక్కువగా చెప్పలేదు. ఇతని గురువు నాగనార్యుడు.

నెల్లూరు మండలములో ఉదయగిరిలో కుంటమరాజు వల్లభయ్య కుమారుడు తమ్మరాజు. సం.1460లో గోపాలకృష్ణ దేవాలయమును కట్టించినట్లు ఒక శిలాశాసన మున్నది, కృతిభర్త తండ్రి ఈతమ్మరాజే అయితే కృతికర్త అతనికొడుకు కాలములో సుమారు సం. 1500 లో ఉండి ఉండవచ్చునని వీరేశలింగం పంతులుగారు ఊహించారు.

వర్గం:తెలుగు కవులు
అన్వర్

వరంగల్ పట్టణంలోని శివనగర్‌ ప్రాంతానికి చెందిన **అన్వర్** 1968 జూన్ 2న కరీంబీ, జానీమియా దంపతులకు జన్మించాడు. బి.ఎస్సీ., బి.ఏ., ఎం.ఏ.(తెలుగు),ఎం.ఏ.(సోషియాలజీ) అభ్యసించాడు. ప్రస్తుతం రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వైద్య ఆరోగ్యశాఖలో విస్తరణాధికారిగా పనిచేస్తున్నాడు. కవిగా, రచయితగా పేరు గడించడమే కాకుండా సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలలో కూడా పాల్గొంటున్నాడు. ఒక అనాథ శరణాలయాన్ని నడుపుతున్నాడు. తెలంగాణా అమరవీరుడు షేక్ ఫకీర్ పేరు మీద ఒక గ్రంథాలయాన్ని ప్రారంభించాడు.

## సాహతీ ప్రస్థానం
1990లో సాహిత్యరంగ ప్రవేశం చేసాడు. ఇతని  కవితలు, కథలు, వ్యాసాలు వివిధ పత్రికలో ప్రచురింపబడ్డాయి.
పుస్తకాలుగా వెలువడ్డాయి. 
కవిత్వం శరీరంలో రక్తనిష్టగా ప్రవహించాలన్న ఆశయంతో, జీవిత మూలాలకు సంబంధించిన విషయాల్ని కవిత్వీకరించడం, ముస్లింల జీవన, సామాజిక, ఆర్థిక, సాంఫిుక విషయాల వ్యక్తీకరించడం అన్వర్ లక్ష్యం.thumb|స్వతంత్ర భారత వజ్రోత్సవాల సందర్భంగా 2021, ఏప్రిల్ 3న హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో జరిగిన ఆజాది కా కవి సమ్మేళన కార్యక్రమంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకుడు డా. మామిడి హరికృష్ణ చేత సత్కారం అందుకుంటున్న అన్వర్|263x263px
## రచించిన పుస్తకాలు
# తలవంచని అరణ్యం(1999)
# ముఠ్ఠీ(2007)
# 1969 వరంగల్ అమరవీరులు
# ఆజాం (గుజరాత్ కవిత్వం)- సంపాదకత్వం
# తెలంగాణా కవిత - సంపాదకత్వం
# నాయిన - సంపాదకత్వం
# సలామ్‌
# 2009 తెలంగాణా అమరులు
# బక్రీ (కథలు)- 2015
# జమీలాబాయి(నవల)- 2017
#ఖుల్లమ్ ఖుల్లా - 2019

## అందుకున్న పురస్కారాలు
* 2000లో తలవంచని అరణ్యం కవిత్వానికి ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ అవార్డు
* ఎక్స్‌రే అవార్డు రెండుసార్లు
* వరంగల్ జిల్లా యువకవి
* వరంగల్ జిల్లా ఉత్తమకవి - నాలుగు పర్యాయాలు
* డా.ద్వా.నా.శాస్త్రి విశిష్ట అవార్డు
* భారతీయ దళిత సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు
* డా.అంబేద్కర్ ఫెలోషిప్ అవార్డు
## చిత్రమాలిక

File:Anwar Poetry Reading in Ugadi Kavi Sammelanam in Ravindra Bharathi (29.03.2017).jpg| 2017 ఉగాది కవి సమ్మేళనంలో కవిత్వ పఠనం చేస్తున్న అన్వర్
File:Anwar felicitation in Ugadi Kavi Sammelanam in Ravindra Bharathi (29.03.2017).jpg|thumb|2017 ఉగాది కవి సమ్మేళనంలో సత్కారం అందుకుంటున్న అన్వర్
File:S.V. Sathyanarayana, Mamidi Harikrishna, Kasula Prathapareddy, Anwar In Ugadi Kavi Sammelanam in Ravindra Bharathi (08.04.2016) (115).jpg|thumb| తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడిన కవి సమ్మేళనంలో పాల్గొన్న మామిడి హరికృష్ణ, అన్వర్ తదితరులు


## మూలాలు

వర్గం:ముస్లిం కవులు
వర్గం:1968 జననాలు
వర్గం:ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:వరంగల్లు పట్టణ జిల్లా రచయితలు
ఎస్. వెంకట సతీష్‌కుమార్‌రెడ్డి

**సతీష్‌రెడ్డి** ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనమండలి డిప్యూటీ చైర్మన్. ఇతను తెలుగుదేశం పార్టీకి చెందిన రాజకీయనాయకులు, ఇతను 04-09-2014 న ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనమండలికి డిప్యూటీ చైర్మన్‌గా ఎన్నికైనాడు. తెలుగుదేశం పార్టీకి చెందిన ఎమ్మెల్సీ అయిన ఈయన ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనట్లు చైర్మన్ ఎ.చక్రపాణి 04-09-2014 న ప్రకటించారు. సతీష్‌రెడ్డి కడప జిల్లా వేంపల్లెకు చెందిన చెందిన వ్యక్తి. సతీష్‌కుమార్‌రెడ్డి 1988లో సింగిల్ విండో అధ్యక్షునిగా, 1995లో టీడీపీ తరపున మండల అధ్యక్షునిగా, 2011లో ఎమ్మెల్సీగా ఎన్నికయ్యారు. అలాగే పులివెందుల అసెంబ్లీ స్థానానికి 1999, 2004, 2009, 2014 ఎన్నికల్లో పోటీ చేశారు.

## మూలాలు

* సాక్షి దినపత్రిక - 05-09-2014 (సతీష్‌రెడ్డి ఏకగ్రీవ ఎన్నిక - మండలి డిప్యూటీ చైర్మన్‌గా ఎన్నికైనట్టు చైర్మన్ చక్రపాణి ప్రకటన)

వర్గం:కడప జిల్లాకు చెందిన శాసనమండలి సభ్యులు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:కడప జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
దాసరి మారుతి

**దాసరి మారుతీ ** ఒక తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాత, రచయిత.
## నేపథ్యము
ఇతడిది మచిలీపట్నం. పేదరికంలో పెరిగాడు.  వీళ్ళ నాన్న బండ్ల మీద అరటిపళ్లు అమ్మేవాడు. అమ్మ టైలరింగ్ చేసేది. ఇతను మొదట్లో వాహనాలకు నంబర్ స్టిక్కర్లు వేసేవాడు. కష్టాల మధ్యే డిగ్రీ పూర్తి చేశాడు. టూడీ యానిమేషన్ నేర్చుకోవాలన్న సంకల్పంతో 1998లో హైదరాబాదు వచ్చేశాడు. నిజాంపేటలోని వీళ్ళ అక్క వాళ్లింటో మొదటి నివాసము.

ఆ రోజుల్లో  నిజాంపేటకు బస్సులు తక్కువ. ఆటోలు కూడా వచ్చేవి కావు. జేఎన్‌టీయూ నుంచి నిజాంపేట వరకూ నడిచేవాడు. జూబ్లీహిల్స్‌ లోని హార్ట్ ఇనిస్టిట్యూట్ అకాడమీలో టూడీ యానిమేషన్ కోర్స్‌లో చేరాడు. ఉదయం పదింటికే నిజాంపేట నుంచి సైకిల్ మీద జేఎన్‌టీయూ బస్టాప్ చేరుకునేవాడు. తెలిసిన వాళ్ల షాప్ దగ్గర సైకిల్ పార్క్ చేసి బస్సులు మారి రెండింటికి ఇన్‌స్టిట్యూట్‌కు వెళ్లేవాడు. ఐదింటికి క్లాస్ అయిపోయాక బయల్దేరితే.. ఇంటికి చేరుకునే సరికి రాత్రి తొమ్మిది దాటేది. ఇలా చదువు కన్నా జర్నీకే ఎక్కువ టైం పట్టేది.

ఇతడికి  బొమ్మలేయడం అంటే సరదా. సిటీ రోడ్లపై బాగా చక్కర్లు కొట్టేవాడు. ఆ టైంలోనే బస్టాప్‌ల దగ్గర వేచి ఉండే ప్రయాణికుల బొమ్మలు గీసేవాడు. గోల్కొండ, చార్మినార్, నెహ్రూ జంతుప్రదర్శనశాలలోని జంతువులు, పక్షులు ఇలా ఎన్నో బొమ్మలు వేశాడు. సమయం దొరికితే చాలు హైదరాబాద్ అందాలను స్కెచింగ్‌లో చూపించే ప్రయత్నం చే సేవాడు.

## సినీ జీవితము
2008లో ఇతనికి  పెళ్లయింది. తర్వాత యానిమేషన్ ట్రైనింగ్ క్లాసెస్ నిర్వహిస్తూ జీవనం కొనసాగించాడు. ఈ టైంలోనే బన్నీ వాసుతో పరిచయం  ఇతని జీవితాన్ని కొత్త మలుపు తిప్పింది. ఆర్య  సినిమాకు డిస్ట్రిబ్యూటర్‌గా అవకాశం వచ్చింది. తర్వాత  ఏ ఫిల్మ్ బై అరవింద్,  ప్రేమిస్తే సినిమాలకు కో ప్రొడ్యూసర్‌గా చేశాడు. కొన్ని ప్రకటనలు కూడా తీశాడు.  తర్వాత దర్శకత్వం తన వృత్తిగా స్వీకరించాడు. ప్రభాస్ ప్రస్తుతం రెబెల్ స్టార్ ప్రభాస్ తో సినిమాకి దర్శకత్వం వహిస్తున్నారు ప్రస్తుతం  నిర్మాణదశలో ఉంది ఈ చిత్రం. 
### సహా నిర్మాత
# గ్రీన్ సిగ్నల్ (2014)
# లవ్ యు బంగారమ్ (2014)

#

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:1981 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా దర్శకులు
కోయిల్ సాగర్ ప్రాజెక్టు

**కోయిల్ సాగర్ (Koil Sagar) ప్రాజెక్టు **మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని మధ్యతరహా నీటి పారుదల ప్రాజెక్టులలో ఒకటి. జిల్లాలో ప్రవహించే పెద్దవాగుపై దేవరకద్ర మండలంలోని బొల్లారం గ్రామం దగ్గర ఈ ప్రాజెక్టును నిర్మించారు. మండల కేంద్రమైన దేవరకద్రకు 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ ప్రాజెక్టు ఉంది.

## ప్రాజెక్టు వివరాలు
1945లో నిజాం పరిపాలనా కాలంలో ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం ప్రారంభమైనది. జిల్లాలోని దేవరకద్ర, ధన్వాడ, చిన్నచింతకుంట మండలాలలోని 12 వేల ఎకరాల సాగు భూమికి నీటిని అందించడానికి ఈ ప్రాజెక్టు ఉద్దేశింపబడింది. ఈ ప్రాజెక్టు నీటి నిల్వ సామర్థ్యం 2.276TMC లు.

## పర్యాటకం
రెండు కొండల మధ్య నిర్మించబడిన ఈ ప్రాజెక్టు పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తోంది. జిల్లాలో పెద్ద ప్రాజెక్టు ఐన ప్రియదర్శిని జూరాల ప్రాజెక్టు నుండి ఎత్తిపోతల ద్వారా ఈ ప్రాజెక్టుకు మరింత నీటిని చేరవేయడానికి పనులు ప్రారంభమైనవి. కోయిల్ సాగర్ ప్రాజెక్టులో బోటింగ్‌ను 2022 మార్చి 17న తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక, సాంస్కృతిక శాఖామంత్రి వి. శ్రీనివాస్ గౌడ్ ప్రారంభించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ప్రాజెక్టులు
వర్గం:తెలంగాణ జలాశయాలు
వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:తెలంగాణ ప్రాజెక్టులు
ప్రకృతి (మాసపత్రిక)

**ప్రకృతి** ఒక సచిత్ర ప్రకృతివైద్య మాసపత్రిక. ఇది 1918 లో మొదలైంది. కనీసం 1952 జనవరిలో 34 వ సంపుటి వరకూ ప్రచురితమౌతూ వచ్చింది. దీన్ని బెజవాడ నుండి ప్రకృతిచికిత్సా వైద్యుడు డా. పుచ్చా వెంకట్రామయ్య స్వీయ సంపాదకీయంలో వెలువరించాడు. ఇది 1939లో 21వ సంపుటముగా పేర్కొనబడినది కావున ఈ పత్రిక సుమారు 1918 ప్రాంతంలో ప్రారంభించబడియుండవచ్చు.

1952 జనవరి సంచికలో పత్రిక ఆర్థ ఇబ్బందులలో ఉందనీ, చందాదారుల సంఖ్యం రెట్టింపు అయితే తప్ప పత్రిక మనలేదనీ, ప్రతీ ఒక్క చందాదారు, ఒక కొత్త చందాదారును చేర్చవలసినదనీ అభ్యర్థించింది.

## మూలాలు
* ప్రకృతి జనవరి 1939 సంచిక భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో.

వర్గం:తెలుగు పత్రికలు
మైదవోలు నరసింహం

thumb|మైదవోలు నరసింహం
**మైదవోలు నరసింహం**, భారతీయ ఆర్థికవేత్త, పదమూడవ రిజర్వ్ బ్యాంకు గవర్నరు, పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీత.

నరసింహం జూన్ 3, 1927 న బెంగుళూరులో శేషాచలపతి, పద్మావతి దంపతులకు జన్మించాడు. ఈయన విద్యాభ్యాసం మద్రాసులోని ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో, కేంబ్రిడ్జిలోని సెయింట్ జాన్స్ కళాశాలలో సాగింది. రిజర్వ్ బ్యాంకులో అదనపు కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. ఆ తరువాత 1977లో రిజర్వ్ బ్యాంకు యొక్క గవర్నరుగా పనిచేశాడు. రిజర్వ్ బ్యాంకు ఉద్యోగులలో ఆ బ్యాంకు యొక్క గవర్నరుగా నియమించబడిన తొలి వ్యక్తి, ఏకైక వ్యక్తి నరసింహమే. ఈయన రిజర్వ్ బ్యాంకు యొక్క ఆర్థిక విభాగంలో పరిశోధనా అధికారిగా పనిచేశాడు. ఆ తరువాత భారత ప్రభుత్వంలో చేరి, ఆర్థిక వ్యవహారాల విభాగంలో అదనపు కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు.

రిజర్వ్ బ్యాంకు గవర్నరుగా ఈయన పదవీ కాలం ఏడు నెలలే. ఆ తరువాత నరసింహం ప్రపంచ బ్యాంకులో భారతదేశానికి ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టరుగా, తదనంతరం అంతర్జాతీయ ద్రవ్యనిధిలో దక్షిణాసియా విభాగపు అధ్యక్షునిగా, భారత ప్రభుత్వంలో ఆర్థికశాఖలో కార్యదర్శిగానూ పనిచేశాడు. ఈయన 1991లో విత్త వ్యవస్థపై వేసిన మొదటి నరసింహం సంఘానికి, 1998లో బ్యాంకింగు రంగపు సంస్కరణలపై వేసిన రెండవ నరసింహం సంఘానికి అధ్యక్షత వహించాడు. భారత ప్రభుత్వం ఈయనను 2000 సంవత్సరంలో పద్మవిభూషణ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

ఈయన భార్య పేరు శాంతి సుందరేశన్. వీరికి ఒక కుమారుడు.

## మూలాలు

వర్గం:1927 జననాలు
వర్గం:భారతీయ ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కారం పొందిన కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
నలందా విశ్వవిద్యాలయము

**నలందా విశ్వవిద్యాలయము** అనగా భారతదేశంలోని బీహార్ రాష్ట్రంలో నలందకు దగ్గరలో రాజగిరిలో ఉన్న ఒక కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం. ఇది ఆంగ్లంలో **నలంద యూనివర్సిటీ** గా లేదా **యూనివర్సిటీ ఆఫ్ నలంద** గా పిలవబడుతుంది. విద్యపరంగా మొదటి సెషన్ 2014 సెప్టెంబరు 1 న ప్రారంభమైంది. ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యనభ్యసించేందుకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విద్యార్థుల నుండి 1,000 కి పైగా దరఖాస్తులు అందాయి. రెండు పాఠశాలల్లో ప్రారంభంగా ఒక్కొక్క దానికి 20 మంది లెక్కన 40 మంది విద్యార్థులను చేర్చుకోవాలని నిర్ణయించారు. కానీ తర్వాత పరిశీలన, ఇంటర్వ్యూలలో 15 మంది మాత్రమే ఎంపికయ్యారు. ఈ విశ్వవిద్యాలయం పాత నలంద విశ్వవిద్యాలయాన్ని పునఃస్థాపించే ఉద్దేశముతో పునఃప్రారంభించబడింది. పాత నలందా విశ్వవిద్యాలయం అతి పురాతన అభ్యాస సంస్థలలో ఒకటి. ప్రప్రథమంగా ఈ విశ్వవిద్యాలయం గుప్త రాజుల చేత సా.శ. 5 వ శతాబ్దంలో స్థాపించబడింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందిన అలనాటి నలందా విశ్వవిద్యాలయంలో 821 సంవత్సరాల తర్వాత సోమవారం తిరిగి తరగతులు ప్రారంభమయ్యాయి! బీహార్‌లోని రాజ్‌గిర్‌లో ఏర్పాటు చేసిన తాత్కాలిక ప్రాంగణంలో ఇవి మొదలయ్యాయి. దాదాపు 40 దేశాలకు చెందిన వెయ్యిమందికిపైగా విద్యార్థులు ప్రవేశం కోరినప్పటికీ తొలివిడతగా పర్యావరణ శాస్త్రంపై తరగతులను 11 మంది అధ్యాపకులు, 15మంది విద్యార్థులతో ప్రారంభించినట్లు ఉప కులపతి గోపా సభర్వాల్‌ తెలిపారు. ప్రస్తుతానికి ప్రారంభోత్సవాన్ని సాదాసీదాగా జరిపినప్పటికీ ఈ నెల 14న విదేశాంగ మంత్రి సుష్మాస్వరాజ్‌ చేతుల మీదుగా భారీఎత్తున నిర్వహిస్తామన్నారు. దశలవారీగా బోధన శాస్త్రాలను, విద్యార్థులు- అధ్యాపకుల సంఖ్యను పెంచుకుంటూ పోతామని చెప్పారు. మాజీ రాష్ట్రపతి అబ్దుల్‌కలాం, మాజీ ముఖ్యమంత్రి నితీశ్‌కుమార్‌ల చొరవతోపాటు కేంద్ర ప్రభుత్వం, సింగపూర్‌, థాయ్‌లాండ్‌, ఆస్ట్రేలియా తదితర దేశాలు సమకూర్చే నిధులతో పురాతన నలందా విశ్వవిద్యాలయానికి సుమారు 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో అధునాతన యూనివర్సిటీని 455 ఎకరాల్లో నిర్మిస్తున్నారు. నూతన భవనాలు పూర్తయ్యేవరకు తరగతులను

## ఛాన్సలర్లు

* విజయ్ పి. భట్కర్ (2017, జనవరి 25 – 2023, ఏప్రిల్ 29)

## మూలాలు
* ఈనాడు దినపత్రిక - 02-09-2014 (821 ఏళ్ల విరామం తర్వాత నలందా విశ్వవిద్యాలయం పునఃప్రారంభం)    

వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు
వర్గం:బీహార్ విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు
వర్గం:భారతదేశ విద్యావ్యవస్థ
రాజ్‌గిర్

**రాజ్‌గిర్ లేదా రాజగిరి**, భారత రాష్ట్రమైన బీహార్ లోని నలంద జిల్లాలో గుర్తింపు పొందిన నగరం **రాజగిరి**. రాజగిరి నగరం మగధ సామ్రాజ్యం మొదటి రాజధానిగా ఉండేది, చివరికి మౌర్య సామ్రాజ్యంలో ఒక రాష్ట్రంగా విస్తరించింది. ఈ నగరానికి గల ఇతర పేర్లు **రాజగృహ**, **గిరివ్రజం**. ఈ నగర పుట్టుక తేది తెలియరాలేదు, అయితే క్రీ.పూ 1000 నాటి సిరమిక్స్ ఈ నగరంలో కనుగొనబడ్డాయి. 

మహావీర, గౌతమ బుద్ధులకు ఇష్టమైన ప్రదేశాలలో ఒకటిగా ఈ ప్రాంతం బౌద్ధమతం , జైనమతంలో కూడా గుర్తింపు పొందింది, పేరొందిన అతనతియ సుత సమావేశం ఇక్కడి రాబందు శిఖర పర్వతం వద్ద జరిగింది. రాజగిరి రైలు , రోడు మార్గాలచే  భక్తియార్పూర్ వయా పాట్నాకు అనుసంధానించబడింది. 

**రాజ్‌గిర్** పాట్నా , మొకమెహ్ రెండింటి నుంచి దాదాపు 100 కిలోమీటర్లు ఉంటుంది. ఇది రాతి కొండలు చుట్టుముట్టి ఉన్న ఒక ఆకుపచ్చ లోయలో ఉంది. భారతీయ రైల్వే నేరుగా రాజగిరి నుండి న్యూఢిల్లీకి షరంజీవి ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లను నడుపుతోంది.

## మూలాలు

వర్గం:బీహార్ నగరాలు పట్టణాలు
తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య

**తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య** 1938, జనవరి 1 న రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా, యల్లారెడ్డిపేట్ మండలం, నారాయణపూర్ గ్రామంలో తిరుమల మనోహరాచార్యులు వేంకటమ్మ దంపతులకు  జన్మించాడు. ఎం.ఏ. పట్టభద్రుడు. ఆంధ్రోపన్యాసకునిగా పనిచేసి 1995లో పదవీ విరమణ చేశాడు.

## రచనలు
# thumb|స్వతంత్ర భారత వజ్రోత్సవాల సందర్భంగా 2021, ఏప్రిల్ 3న హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో జరిగిన ఆజాది కా కవి సమ్మేళన కార్యక్రమంలో కవిత్వ పఠనం చేస్తున్న తిరుమల శ్రీనివాసాచారిఉదయరాగము (ఖండకావ్యము - 1970)
thumb|2017 ఉగాది కవి సమ్మేళనంలో కవిత్వ పఠనం చేస్తున్న తిరుమల శ్రీనివాసాచారి
# జీవనస్వరాలు (ఖండకావ్యము - 1971)
# గంగాతరంగాలు (లలితగీతాలు - 1992)
# కావ్యపుష్కరిణి (పద్యకవితా సంపుటి -2001)
# వ్యాసోల్లాసం (సాహిత్య వ్యాస సంపుటి -2002)
# ప్రపంచవిపంచి (పంచపదుల సంకలనం - 2004)
# తెలుగులో గేయనాటికలు (సిద్ధాంతగ్రంథము - 1981)
# పలుకరించే పరిమళాలు (రుబాయీలు-2009)
# నా దేశం నా ఆవేశం (రుబాయీలు-2012)
# న్యాయం నా ధ్యేయం (రుబాయీలు-2013)
# రుబాయీ గులాబీలు (రుబాయీలు-2005)
# తెలుగు రుబాయీలు (రుబాయీలు-1988)
# తెలుగులో మాట్లాడుకుందాం (రుబాయీలు-2010)
# దీపాల చూపులు (రుబాయీలు -1993)
# రవ్వలపతాక (రుబాయీలు)
# వానమామలై శతపద్య పారిజాతాలు పరిమళ వ్యాఖ్య(2012)
# వానమామలై వరదాచార్యులు జీవితసాహిత్యాలు (2012)
# తెలుగులో గేయనాటికలు
# సాహిత్యం ఎందుకు చదవాలి?
# దివాకర ప్రభ (పద్యకావ్యం-2010)
# కిరణాలు కెరటాలు (కవితాత్మక సూక్తులు - 1977)
# కృతులూ బహూకృతులూ (సమీక్షావ్యాసాలు-2010)
# జాతీయ కవితా సౌరభాలు (అనుసృజన-2010)
# భాసరశతకము - సుదర్శన వ్యాఖ్య (2004)
# దాశరథి(2009)
# నారాయణరెడ్డి సాహితీమూర్తి (విమర్శగ్రంథము 1981)
# స్వరాలు (కవితాసంకలనం) (సంపాదకత్వం - విశ్వనాథ సూర్యనారాయణతో కలిసి)
# శ్రీకృష్ణదేవరాయ సంస్తుతి (పద్యకావ్యం-2011)
# అమెరికాలో నా అనుభూతి (పద్యకావ్యం-2013)
# తెలుగు వెలుగులు (గీతాలు -2014)

## పురస్కారాలు
thumb|2017 ఉగాది కవి సమ్మేళనంలో కవిత్వ పఠనం చేస్తున్న తిరుమల శ్రీనివాసాచారి
* ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు (1982)
* వానమామలై వరదాచార్య స్మారక పురస్కారం (1989)
* అభినవ పోతన సాహితీ సాంస్కృతిక సమాఖ్య వారి జీవన సాఫల్య పురస్కారం (2013)
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారి పురస్కారం (1996), (2013)
* ఆం.ప్ర. కళాశాల ఉత్తమ ఉపన్యాసక పురస్కారం
* 'కలహంసి' బాబయ్య స్మారక పురస్కారం (1993)
* శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం వారిచే మహాకవి దాశరథి స్మారక పురస్కారం (1997)
* అరుంధతి కళా సంస్థ వారిచే మహాకవి దాశరథి స్మారక పురస్కృతి (1998)
* రసమయి పురస్కారం (2000),(2005),(2011)
* రాయప్రోలు 'వంశీ-రత్న' స్వర్ణపతక పురస్కారం (2002)
* బి.లక్ష్మీకాంతరావు స్మారక పురస్కారం (2002)
* నాదెళ్ల లక్ష్మమ్మ స్మారక పురస్కారం మొదలైనవి (2004)
* ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ఉగాది పురస్కారాలు వృష(2001),పార్థివ(2005),వ్యయ(2006),సర్వజిత్(2007),ఖర(2011)
* డా. ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి స్మారకపురస్కారం (2007)
* డా. అందె వేంకటరాజము స్మారక సాహిత్య పురస్కారం (2007)
* డా. [[దివాకర్ల వేంకటావధాని]] స్మారక పురస్కారం (2008), జీవిత సాఫల్య పురస్కారం (2012)
* కవిరత్న నీలా జంగయ్య సాహితీ పురస్కారం (2009)
* డా. సి.నారాయణ రెడ్డి సాహితీ పురస్కారం (2010)
* నండూరి రామకృష్ణమాచార్య సాహితీ పురస్కారం (2011)
* బి.ఎన్.రెడ్డి సాహితీ పురస్కారం (2012)
* దాశరథి సాహితీ పురస్కారం (2015) - తెలంగాణ ప్రభుత్వం

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:ఉత్తమ ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:తెలంగాణ కవులు
వర్గం:రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా కవులు
వర్గం:రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా రచయితలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు
పాటలీపుత్ర

**పాటలీ పుత్ర** - **Pāṭaliputra**, నేటి పాట్నా నగరానికి ఆనుకొని వున్న ప్రాచీన నగరమే ఈ పాటలీ పుత్ర. మగధ సామ్రాజ్యపు రాజైన అజాతశత్రు ఈ నగరాన్ని క్రీ.పూ. 490 లో ఒక చిన్న కోట "పాటలీగ్రామ" అనే పేరుతో నిర్మించాడు. ఈ నగరం గంగా నది తీరములో ఉంది.
నవీన పాట్నా సమీపంలో విస్తృతంగా పురావస్తు పరిశోధనా త్రవ్వకాలు జరిగాయి. పాట్నా చుట్టుపక్కల 20 వ శతాబ్దంలో త్రవ్వకాల ప్రారంభంతో పటిష్ఠమైన చెక్క పటకాల సహా పెద్ద కోట గోడలున్నట్టు స్పష్టమైన ఆధారాలు లభించాయి.

## చరిత్ర
ఉత్తర మధ్య భారతదేశంలో కేంద్ర స్థానంగా ఉన్న దీనిని పరిపాలనా రాజధానిగా నందాలు, మౌర్యులు, సుంగలు, గుప్తాలు వరుస రాజవంశ పాలకులుగా పాలించారు. గంగా, గంధక, పుత్ర నదుల సంగమం వద్ద గల పాటలీపుత్ర రూపం "నీటికోట లేక జలదుర్గం". దీని స్థానం మగధ యొక్క ప్రారంభ సామ్రాజ్య కాలంలో ఇండో గంగా మైదానాల నదీ వాణిజ్య ఆధిపత్యానికి సహాయపడ్డాయి. ఇది వర్గక, వాణిజ్యాలకు గొప్ప కేంద్రంగా ఉండేది, భారతదేశ నలుమూలల నుండి ప్రఖ్యాత చాణక్యుడు వంటి వ్యాపారులను, మేధావులను ఆకర్షించింది. రెండు ముఖ్యమైన ప్రారంభ భౌద్ధుల సమాఖ్యలు ఇక్కడ జరిగాయి, బుద్ధుని మరణ సమయంలో జరిగినది మొదటిది కాగా, రెండవది అశోకుని పాలన సమయంలో జరిగింది.

## మూలాలు

వర్గం:మగధ సామ్రాజ్యము
వర్గం:బీహారు
వర్గం:మహా జనపదాలు
పోలాప్రగడ రాజ్యలక్ష్మి

thumb|ఆ రోజుల్లో - పోలాప్రగడ సత్యనారాయణ మూర్తి
**పోలాప్రగడ రాజ్యలక్ష్మి** ప్రముఖ కథా/నవలా రచయిత్రి. ఈమె 1938లో తూర్పుగోదావరి జిల్లాకు చెందిన ఆలమూరు గ్రామంలో జన్మించింది. ఈమె ఆలమూరు గరల్స్ హైస్కూలులో విద్యనభ్యసించింది. ఈమె భర్త ప్రముఖ రచయిత పోలాప్రగడ సత్యనారాయణమూర్తి. ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురించిన కవితా సంపుటిలో ఈమె కవితలు అచ్చయ్యాయి. ఈమె కథారచనలపై నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయంలో ఎమ్‌.ఫిల్, వ్యక్తిత్వము - సాహిత్యము పై ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పి.హెచ్.డి., రెల్లుపొదలు నవల హిందీ అనువాదంపై ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎమ్‌.ఫిల్ స్థాయిలో పరిశోధనలు జరిగాయి. వివిధ సంస్థలు ఈమెను సత్కరించాయి. సఖ్యసాహితికి వైస్ ప్రెసిడెంటుగా, ఆంధ్ర మహిళాసభ ట్రస్ట్ బోర్డు సభ్యురాలిగా సేవలను అందజేస్తున్నది. ఈమె కథలు, నవలలు, కవితలు కొన్ని ఇంగ్లీషు, హిందీ భాషలలో అనువదించబడ్డయి.

## రచనలు
### నవలలు
# శరన్మేఘం 
# శృతి తప్పిన వీణ
# గాజు మేడ
# దరిచేరిన కెరటం
# శిలలూ - సెలయేళ్ళు
# విరిసిన వెన్నెల
# ఇటు ఊరు - అటు ఏరు
# కొత్త చిగుళ్ళూ - మంచు బిందువులు
# రెల్లు పొదలు
# ప్రేమాలయం
# బంగారు కెరటాలు

### కథాసంపుటాలు
# రాజ్యలక్ష్మి కథలు
# నింగీ - నేలా
# చక్కెరబొమ్మ
# కొత్తవెలుగు
# అనుబంధాలు
# మంచి మనసులు

### వ్యాసాలు
# కావ్యనాయికలు
# రేడియో వ్యాసాలూ ప్రసంగాలు
# వ్యాసావళి

### జీవిత చరిత్రలు
# కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మ (కేంద్రసాహిత్య అకాడెమీ వారి మోనోలాగ్)

### కవితాసంపుటి
# కవితల పందిరి

## సత్కారాలూ పురస్కారాలు
# 1971 - ఆంధ్రజ్యోతి కథల పోటీలో బహుమతి
# 1983 - వనిత కథలపోటీలో బహుమతి
# 1988 - తిక్కవరపు సుదర్శనమ్మ అవార్డు
# 1990 - ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ అవార్డు (నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం)
# 1994 - పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం చే ఉత్తమ రచయిత్రి పురస్కారం
# 1999 - మద్రాసు తెలుగు అకాడెమీ వారి సాహిత్య పురస్కారం
# 2002 - ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వారి సాహిత్య పురస్కారం
# 2003 - సుశీలా నారాయణరెడ్డి అవార్డు

## మూలాలు

వర్గం:గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణము గ్రహీతలు
వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రచయిత్రులు
హిమానీనదం

**హిమనీ నది ** లేదా **హిమానీనదం ** (Glacier) అనగా ఘనీభవించిన నదులు. ఇవి ఎక్కువగా శీతల ప్రాంతాలలో ఏర్పడతాయి.
## హిమనీ నదులు ఎలా ఏర్పడతాయి
ఎత్తుగా ఉన్న పర్వతాల దగ్గర వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. శీతాకాలంలో ఈ ఉష్ణోగ్రత బాగా పడిపోవడం వల్ల గాల్లో ఉన్న తేమ మంచు బిందువులు కింద పడతాయి. అవన్నీ పేరుకుపోయి కొండల మధ్య ఉన్న లోయల్ని బావుల్లో నీళ్లు నింపినట్టుగా మంచు బిందువులతో నింపుతాయి. అక్కడ ఉష్ణోగ్రత సున్నా డిగ్రీల సెంటిగ్రేడుకన్నా తక్కువ ఉండడం వల్ల, పీడనం కూడా తక్కువగా ఉండి మంచు బిందువులు ఘనీభవిస్తాయి. ఇలా నెలల తరబడి కొండల మధ్య పేరుకుపోయిన మంచు బిందువులు ఒక దిమ్మలాగా బల్లపరుపుగా కొండల మధ్య ఉన్న లోతట్టు ప్రాంతాలను ఆక్రమిస్తాయి. ఇటువంటి మంచు దిమ్మలు విశాలమైన గాజు పలకలాగా కనిపిస్తాయి. దీనిపైన ఆసక్తి ఉన్నవాళ్లు ఐస్ స్కేటింగ్ వంటి శీతాకాలపు క్రీడలను ఆడుతుంటారు. ఇలాంటి మంచుతో కూడుకున్న విశాలమైన ఘనీభవించిన మంచు మైదాన ప్రాంతాలనే గ్లేషియర్‌హిమనీ నది అంటారు. వేసవి రాగానే ఉష్ణోగ్రత పెరగడం వల్ల ఈ మంచు కరిగి స్వచ్ఛమైన నీరులాగా పర్వతాల కిందివైపునకు ప్రవహిస్తుంది. ఇలా అనేక పాయలు కలిసి నదులుగా ఏర్పడతాయి. అలా హిమాలయ పర్వతాల నుంచి గంగా, యమునతో పాటు ఎన్నో నదులు ఏర్పడ్డాయి.

## చిత్ర మాలిక

File:Baltoro glacier from air.jpg|The Baltoro Glacier in the Karakoram, Baltistan, Northern Pakistan. At  in length, it is one of the longest alpine glaciers on earth.
File:Perito Moreno Glacier Patagonia Argentina Luca Galuzzi 2005.JPG|Ice calving from the terminus of the Perito Moreno Glacier in western Patagonia, Argentina
File:Grosser Aletschgletscher 3178.JPG|The Aletsch Glacier, the largest glacier of the Alps, in Switzerland
File:Quelccaya Glacier.jpg|The Quelccaya Ice Cap is the largest glaciated area in the tropics, in Peru


## బయటి లంకెలు

* Glacial structures - photo atlas 
* Glaciers of the Pyrenees
* NOW on PBS "On Thin Ice" 
* Photo project tracks changes in Himalayan glaciers since 1921
* Short radio episode ***[https://web.archive.org/web/20040523194932/http://californialegacy.org/radio_anthology/scripts/muir.html California Glaciers]*** from *The Mountains of California* by John Muir, 1894. California Legacy Project
* Dyanamics of Glaciers

వర్గం:నదులు
వర్గం:పర్యావరణము
ఫిరంగి

[right|thumb|200px|[ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి సేన వాడిన **ఫిరంగి** - కొత్తకోట (గిద్దలూరు) గ్రామం వద్ద ఉన్నది]]
**ఫిరంగి** యుద్దరంగములో ఉపయోగించెడి ఒక ఆయుధము.
## పనితీరు
అన్ని మందుగుండు ఆయుధాలు, నాటి ఫిరంగులైనా, నేటివైనా, తుపాకులైనా, రివాల్వరులైనా సూత్రం ఒకటే. పేలుడు పదార్థం, గుండు లేదా బుల్లెట్‌సైజు, గుండు బయటకొచ్చే ద్వారం అడ్డుకోత వైశాల్యం, పేల్చే విధానం మొదలైన విషయాల్లోనే తేడా.

ఫిరంగి ఓ వైపు మూసుకొని మరోవైపు తెరచుకొని ఉండే దళసరి లోహపు గోడలున్న ఓ గొట్టం. మూసుకుని ఉన్న చివర అంటిస్తే ఉన్నఫళాన పేలే రసాయనిక పేలుడు పదార్థం ఉంటుంది. మనం దీపావళి సమయంలో అంటిస్తే పేలినట్టే ఇది కూడా పేలుతుంది. ఈ పేలుడు పదార్థాన్ని తెరచి ఉన్న చివరి నుంచే బాగా లోపలికి దట్టిస్తారు. ఆ తర్వాత గుండును ఆ రంధ్రంలోకి జొప్పుతారు. గొట్టం మూసి ఉన్న చివర వత్తి మాత్రమే లోపలికి వెళ్లేలా సన్నని రంధ్రం ఉంటుంది. దాన్ని వెలిగిస్తే కాలుతూ లోపలికి వెళ్లి పేలుడు పదార్థాన్ని పేలుస్తుంది. ఒక్క ఉదుటున పేలుడు వాయువులు విడుదలవుతాయి. అవి అటూ ఇటూ పోవడానికి దారిలేకపోవడం వల్ల గుండును అతివేగంగా నెడుతూ బయటికి రావడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. ఆ క్రమంలో గుండు విపరీతమైన శక్తితో బయటకు దూసుకు వస్తుంది. పొడవైన గొట్టం సరళమార్గంలో ఉండడం వల్ల గుండు కూడా బయటకు నేరుగా వేగంగా వస్తుంది. గుండు గమ్యాన్ని బట్టి అది ఉన్న దూరాన్ని బట్టి ఫిరంగి గొట్టపు వాలు కోణాన్ని మార్చేలా ఫిరంగిలో యంత్రాంగం ఉంటుంది. 
## చిత్రమాలిక

ఫైలు:Piragi lo vaadina iron gundu.JPG|నరసింహారెడ్డి సేన తమ ఫిరంగిలో వాడిన ఇనుప గుండు
File:Jaivan Cannon 2.jpg|Jaivan Cannon - World's largest cannon on wheels, cast in India by Jai Singh II
File:Tippu's cannon.jpg|Cannon used by Tippu Sultan's forces at the battle of Seringapatam 1799
File:French soldiers in the Franco-Prussian War 1870-71.jpg|French soldiers in the Franco-Prussian War 1870–71
File:Ming Dynasty eruptor proto-cannon.jpg|An illustration of an "eruptor," a proto-cannon, from the 14th-century Ming Dynasty book *[[Huolongjing]]*. The cannon was capable of firing proto-shells, cast-iron bombs filled with gunpowder.
File:Siege orleans.jpg|The first Western image of a battle with cannon: the Siege of Orleans in 1429
File:Fotothek df tg 0000132 Ballistik ^ Quadrant ^ Kanone.jpg|Contemporary illustration on how a cannon could be used with the aid of quadrants for improved precision.
File:Sixteenth Century Cannon2.jpg|The use of gabions with cannon was an important part in the attack and defence of fortifications.


## బయటి లంకెలు

* Artillery Tactics and Combat during the Napoleonic Wars
* Handgonnes and Matchlocks - History of firearms to 1500
*  – *Patent for a Casting ordnance*
*  – *Cannon patent*
*  – *Muzzle loading ordnance patent*
* Historic Cannons Of San Francisco 

## మూలాలు

వర్గం:ఆయుధాలు
ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు

**ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు** ప్రముఖ చరిత్ర పరిశోధకులు కోట వెంకటాచలం రచించి 1955 సంవత్సరంలో ప్రచురించిన తెలుగు పుస్తకం.

ఆంధ్రులు అన్న పదం ఐతరేయ బ్రాహ్మణంలో ప్రస్తావించిన అంధ్రులు అనే జాతి నుంచి వచ్చిందనీ ఆనాటి అంధ్రులే నేటి ఆంధ్రులనీ పాశ్చాత్య చరిత్రకారుల నిష్కర్ష. విశ్వామిత్రుని సంతతిలో ఆయన ఆజ్ఞ వ్యతిరేకించి సంఘబాహ్యులుగా మిగిలిపోయినవారని వారిని గురించి ఐతిహ్యం. దీనిని సవాలు చేస్తూ సాగింది ఈ గ్రంథం. అంధ్రులు ఆంధ్రులని చెప్పడం కేవల నామసామ్యం బట్టి చేసిన అత్యంత బలహీన ప్రతిపాదన అని శాస్త్రీయంగా దానిని నిరూపించేందుకు తగినంత బలం లేదని వాదించారు. ఆయన ఇతర పురాణేతిహాసాల నుంచి ఆంధ్రుల చరిత్రను స్వీకరించి ప్రతిపాదించారు.

## విషయసూచిక

1. ఆంధ్రదేశ స్తుతి (అప్పయ్య దీక్షితవాక్యము)

2. ఆంధ్రులు

3. చరిత్ర శాస్త్రము కాదు

4. ఆంధ్రుల పుట్టు పూర్వోత్తరములు

5. సృష్టి క్రమము

6. బ్రహ్మావర్త దేశము

7. బ్రహ్మర్షి దేశము (ప్రథమవలస)

8. మధ్య దేశము (ద్వితీయవలస)

9. ఆర్యావర్తము (తృతీయవలస)

10. నాల్గవ, ఐదవ వలసలు

11. దక్షిణాపథము (ఆరవవలస)

12. యక్షీయ దేశము

13. దస్యులు

14. భారత వర్షము

15. ప్రాచీన భారత వర్షము

16. అనులోమ, విలోమ శాఖలు

17. శక, యవనాది శాఖలు

18. మ్లేచ్ఛార్యుల ప్రపంచ వ్యాప్తి

19. ఆర్యుల భరత ఖండ వ్యాప్తి

20 ఆంధ్ర దేశము

21. రాజ నామముచే పిలువబడిన దేశములు

22. ఆర్యుల కురువర్ష నివాసము

23. ఆంధ్రరాజు కాలము

24. ఆర్యాంధ్రులు

25. మగధ రాజ వంశములు

26. శాతవాహనులు

27. ఆంధ్ర చక్రవర్తులు

28. కదంబవంశపు రాజులు ఆంధ్రులు

29. శైవ మత వ్యాపకులు

30. వీర శైవ మతము

31. రాజపుత్రులు

32. కాణ్వశాఖవా రాంధ్రులు

33. ఆర్య శాఖలు

34. మ్లేచ్ఛులుగా పరిగణింపబడిన శాఖలు

35. విశ్వామిత్రుని - అతని కుమారుల గాథ

36. ప్రవరాంతరము

37. భార్గవ గోత్రజు డైన శుద్రశ్శేషుడు

38. ఆంధ్రోత్పత్తిని గురించిన అపవాద నిరాసము

39. అంధకులే ఆంధ్రు లనెడి వాద నిరాసము

40. అంధక వంశము

41. ఆశ్మక మూలకులు

42. ఆశ్మక, మూలకుల వృత్తాంతము

43. ఆంధ్రము, తెలుగు వేరు కావు

44. సారాంశము

45. జంబూద్వీపము-దాని విభాగములు

46. భూగోళ స్థిత జంబూద్వీపము

47. జంబూద్వీప నవవర్ష విభాగము

48. ప్రాచీన వర్ష విభాగములో చేరిన ప్రదేశములు

49. అమెరికాలో రాక్షసుల అస్థిపంజరములు

50. గ్రంథ సమాప్తి

## మూలాలు

* ఆర్కీవు.కాంలో ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1955 పుస్తకాలు
గంటి కృష్ణవేణమ్మ

ప్రొద్దుటూరు పట్టణానికి చెందిన **గంటి కృష్ణవేణమ్మ** గొప్ప కవయిత్రి. ఈమెది వాధూలస గోత్రము. ఈమె తండ్రి కఱ్ఱా రామశర్మ పోలీసు ఇన్‌స్పెక్టర్‌గా పనిచేశాడు. తల్లి సుబ్బలక్ష్మమ్మ కవయిత్రి. **చంద్రకళా విలాసము** అనే ప్రబంధాన్ని రచించింది. ఈ గ్రంథం విద్వాన్ పరీక్షకు పాఠ్యగ్రంథంగా ఉండేది. గంటి కృష్ణవేణమ్మ భర్త గంటి వెంకటసుబ్బయ్య కూడా గొప్ప పండితుడు. **కవులుట్ల [[చెన్నకేశవ శతకము]]** ను వ్రాశాడు. ఈమె పెద్దగా చదువుకోక పోయినా తాతగారైన నాగపూడి కుప్పుసామయ్య వద్ద తెలుగు సాహిత్యం చదువుకుంది. ఒంటిమిట్టలో వావిలికొలను సుబ్బారావు నిర్వహించిన పరీక్షలను చిన్న తనంలోనే ముగించింది. హిందీ విద్యాపీఠం వార్థా నిర్వహించే భాషాకోవిద వరకు చదివింది. ఇంగ్లీషు, కన్నడ భాషలలో కూడా కొంత ప్రవేశముంది. ఈమె గృహలక్ష్మి , భారతి, త్రిలిఙ్గ పత్రికలలో పద్యఖండికలను ప్రచురించింది. గృహలక్ష్మి పత్రికాధిపతులు ఈమెకు స్వర్ణకంకణమును బహూకరించి సరసకవయిత్రి అనే బిరుదుతో సత్కరించారు. తన 86వ యేట ప్రొద్దుటూరులో మరణించింది.

## రచనలు
# సైరంధ్రి (పద్యకావ్యము) 
# గిరిజాకళ్యాణము
# పవనద్యూతము
# రాజరాజేశ్వరీ శతకము
# కామాక్షీ శతకము
# శ్రీ జ్ఞానప్రసూనాంబికా శతకము
# తలపోత

## రచనల నుండి ఉదాహరణ
::నాడటు పాండవాత్మజులు నన్నును, తమ్మును రాజ్యమెల్ల దా
::నోడి మహార్తి నున్నతరి మద్యతులై ధృతరాష్ట్ర నందనున్
::పాడి దొఱంగి వల్వలొలువన్‌గని సూతసుతుండు కొల్వులో
::నాడిన మాట లకటా! తలపోయ మనంబు వ్రయ్యదే!

::కురుపతి, భీష్ముడున్, గృపుడు, కుంభజ ముఖ్యులు గల్గుకొల్వులో
::నరసి వచింపరైరకట! యాడుది వేడిన ధర్మసంశయం
::బెరుఁగరె? ధర్మ శాస్త్రముల నేటికి గాల్పనె! పెద్దవారలం
::దురుగద, యేటి పెద్దలిక నేటికి వారల గౌరవింపగన్?
::::(**సైరంధ్రి** పద్యకావ్యం నుండి)

## మూలాలు

వర్గం:1920 జననాలు
వర్గం:తెలుగు కవయిత్రులు
వర్గం:గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణము గ్రహీతలు
వర్గం:కడప జిల్లా కవయిత్రులు
ఆఫ్రికా రాక్షస నత్త

**అచాటినా అచాటినా ** లేదా **ఆఫ్రికా నత్త ** ఒక రకమైన భారీ నత్త. ఇవి పంటలపై దాడిచేసి తీవ్రనష్టాన్ని కలుగజేస్తాయి.
## వివరాలు
*దీన్ని 'జెయింట్ ఆఫ్రికన్ ల్యాండ్ స్నెయిల్' అంటారు. నిజానికి ఇవి ఎక్కడో మధ్య ఆఫ్రికాకు చెందినవి. కానీ ఇప్పుడు దేశదేశాలకు ఇవి ఎలాగో చేరిపోయాయి. ఆయా దేశాలకే ఇవి తలనొప్పిగా మారిపోయాయి. ఇప్పటికే చైనా, అమెరికాలోని కొన్ని రాష్ట్రాల్లో, ఇంకా భూటాన్ లాంటి ఎన్నో దేశాలకు వ్యాపించి, పెద్ద మొత్తంలో పంట నష్టం చేశాయి. ఐరాస కూడా ఈ నత్తను పంటలకు అత్యంత ప్రమాదకారిగా ప్రకటించింది. ఇప్పుడు కేరళకు వచ్చి తమ దాడి మొదలెట్టాయి.
*ఇవి 8 అంగుళాల వరకు పొడవు పెరుగుతాయి. జీవితకాలం 5 నుంచి 7 ఏళ్లు. నెలల తరబడి హైబర్‌నేషన్ (దీర్ఘనిద్ర) లో ఉండి వర్షాకాలంలో ఇవి బయటకు వస్తాయి. పైగా రాత్రిళ్లు సంచరిస్తూ పంటలను నాశనం చేస్తుండేసరికి వీటిని తరిమికొట్టడం చాలా కష్టమౌతోంది. ఈ నత్త 'హెర్మాఫ్రోడైట్'. అంటే ఒకే జీవిలో ఆడ, మగ రెండు లక్షణాలు ఉంటాయి. అలా వీటి సంఖ్య ఇబ్బడిముబ్బడిగా పెరిగిపోతోంది.
*ఇవి దాదాపు 500 వృక్షజాతులపై దాడి చేస్తాయి. కొబ్బరి, కాఫీ, రబ్బరు చెట్లు ఇలా దేన్నీ వదలవు. అందుకే ఈ పంటలు ఎక్కువగా పండే కేరళపై నత్తలు విరుచుకుపడుతున్నాయి. గత అయిదారేళ్ల నుంచి వీటి సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతూ వస్తోంది.
*మొక్కల్ని తినడమే కాదు, తమ గుల్లను బలంగా చేసుకోవడానికి ఇసుక, ఎముకలు, చివరికి సిమెంటు గోడలను కూడా  తినేస్తాయి.

## భారతదేశంలో వీటి ప్రవేశము
*కేరళ లో ఎన్నో పంటలపై నత్తలు దాడి చేస్తూ పెద్ద మొత్తంలో నష్టం కలిగిస్తున్నాయి. వీటి ఆక్రమణను ఎలా అడ్డుకోవాలో తెలీక రైతులు తలలు పట్టుకుంటున్నారు. ప్రభుత్వమైతే వీటి ఏరివేత కోసం కోటానుకోట్ల రూపాయలు ఖర్చుచేస్తూ నత్తపై యుద్ధమే ప్రకటించింది.

## బయటి లంకెలు
* http://hawaii.gov/health/environmental/sanitation/sanitationguidelines/ratlungworm%20bulletin.pdf

## మూలాలు

వర్గం:మొలస్కా
వర్గం:జంతువులు
ఒడ్డెర

**క్షత్రియులు** (Kshatriya) అనునది హిందూ మతములోని పురాణాల ప్రకారం చతుర్వర్ణ్యాలలో రెండవది క్షత్రియ వర్ణం. "క్షత్రాత్ త్రాయత ఇతి క్షత్రః, తస్య అపత్యం పుమాన్ క్షత్రియః" - అనగా ప్రజలను సమస్త దుష్టత్వం నుండి రక్షించి పరిపాలించువాడు క్షత్రియుడు. వర్ణాశ్రమ ధర్మం ప్రకారం క్షత్రియులు యుద్ధ వీరులు, సామ్రాజ్యాలు పరిపాలించవలసినవారు. భారతీయ మత గ్రంథాలల్లో పేర్కొనబడిన శ్రీ కృష్ణుడు, శ్రీ రాముడు, గౌతమ బుద్ధుడు, వర్ధమాన మహావీరుడు వంటి ఎందరో దైవస్వరూపులు క్షత్రియులుగా జన్మించారు.నిజమైన క్షతియులు అందరూ అంతరించిపోయారు.ఆదిలో క్షత్రియులు అనునది ఆర్యుల తెగల్లో ఒక చీలికగాయున్నది. ఆర్యుల సమాజం వృత్తిని బట్టి కులవిభజన జరిగినప్పటికీ, తరువాతి కాలంలో గుణమును బట్టి, మధ్యయుగంలో జన్మను బట్టి క్షత్రియ అనే పదము భావించబడింది.  

## చరిత్ర
 
### ప్రారంభ ఋగ్వేద గిరిజన రాచరికం
వైదిక భారతదేశంలోని పరిపాలనా యంత్రాంగానికి రాజన్ అనే గిరిజన రాజు నాయకత్వం వహించాడు. ఇందులో స్త్రీలు కూడా ఉండేవారు. నిజానికి రాజన్ తెగ పశువులను రక్షించేవాడు.ఈ కాలంలో వర్ణ వ్యవస్థ అనేది లేదు.

## సమస్యలు
ఒకప్పుడు ఇళ్లు నిర్మించాలంటే ముందుగా ఒడ్ర  కులం వారిని సంప్రదించే వారు. ఇల్లుకు సరిపడా రాళ్లు సరఫరా చేసేవారు. ప్రస్తుతం యంత్రాల వాడకంతో ఒడ్డే వారు పనిని కోల్పోయారు.జాయింట్‌ క్రషర్‌మిషన్ల వినియోగంతో వీరి ఉపాధికి గండి పడుతుంది. పెద్ద పెద్ద క్వారీల వద్ద, ప్రాజెక్టుల వద్ద గుడిసెలను వేసుకొని జీవించే వీరి జీవితాలకు రక్షణ కొరవడింది. ప్రమాదవశాత్తు ఏదన్నా ప్రమాదం జరిగితే వీరి గురించి పట్టించుకునే వారు కరువయ్యారు. వీరంతా అసంఘటితంగా పనిచేస్తుండటం వీరి దౌర్భాగ్యానికి మరో కారణం. పనిచేసే ప్రదేశాల్లో వీరికి కనీస సౌకర్యాలు కూడా కల్పించకపోవడంతో వైద్యం అందక ఎంతో మంది  ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. ప్రభుత్వం వీరిని ఆర్థికంగా సామాజికంగా రాజకీయంగా  ఎదగడానికి  మరియు విద్య వైద్యం మంచిగా అందేలా చూడాలి అని మరియు ఒడ్డే / ఒడియా రాజుల కులం కి  కార్పొరేషన్ అమలు చేసి 500 కోట్లు అమలు చేయాలని ఒడ్డే / ఒడియా రాజుల కూలo  ఎదురు చూస్తుంది .

## మూలాలు
*https://web.archive.org/web/20090312002445/http://www.vaddera.in/

వర్గం:కులాలు
జలియన్ వాలాబాగ్

భారతదేశంలోని పంజాబ్ రాష్ట్రంలో అమృత్సర్లో గల ఒక పబ్లిక్ గార్డెన్ **జలియన్ వాలాబాగ్**. 1919 ఏప్రిల్ 13 న పంజాబీ న్యూ ఇయర్. ఈ సందర్భంగా ఈ ఉద్యానవనంలో సమావేశమైన శాంతియుత వేడుకరులను బ్రిటిష్ దళాలు చుట్టుముట్టి వారిపై మారణకాండ జరిపింది, ఇక్కడ జరిగిన ఈ దురంతమే జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతం. ఈ దుర్ఘటనలో మరణించిన వారి జ్ఞాపకార్ధం 1951 లో ఒక స్మారకం స్థాపించబడింది. ఈ స్మారకం జాతీయ ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ఈ 6.5 ఎకరాల (26,000 m2) గార్డెన్, సిక్కుల పవిత్ర పుణ్యకేత్రమైన స్వర్ణ దేవాలయానికి సమీపంలో ఉంది.

## జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతం

జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతం భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ సమయంలో జరిగిన అత్యంత దురదృష్టమైన సంఘటన. జలియన్ వాలాబాగ్ అనేది ఉత్తర భారతదేశంలోని అమృత్‌సర్ పట్టణంలో ఒక తోట. 1919 ఏప్రిల్ 13 న బ్రిటీష్ సైనికులు జనరల్ డయ్యర్ సారథ్యంలో ఈ తోటలో సమావేశమైన నిరాయుధులైన స్త్రీ, పురుషులు, పిల్లలపైన విచక్షణారహితంగా కాల్పులు జరిపారు. ఈ కాల్పులు పది నిమిషాలపాటు కొనసాగాయి. 1650 రౌండ్లు కాల్పులు జరిగాయి. అప్పటి ఆంగ్ల ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం 379 మంది మరణించారు. కానీ ఇతర గణాంకాల ప్రకారం అక్కడ 1000 కి పైగా మరణించారు. 2000 మందికి పైగా గాయపడ్డారు.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:'The Martyr's' well at Jallianwala Bagh.jpg|తోటలో గల అమరవీరుల స్మారక బావి
దస్త్రం:Jalian Wala Bagh Memorial 311.jpg|పార్క్ లోకి ప్రవేశించే ఇరుకైన దారి
దస్త్రం:Point from where bullets were fired.JPG|ఇక్కడి నుంచే ఇరవై వేల మంది అమాయకులపై 1600 రౌండ్ల బుల్లెట్లను సైనికులు కాల్చారు
దస్త్రం:BulletMarks.JPG|పార్క్ ఆవరణలోని గోడలపై బుల్లెట్లు దిగిన గుర్తులు

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:పర్యాటక ప్రదేశాలు
కృష్ణా జిల్లా ప్రముఖులు

ఈ కథనం వివిధరంగాలలో రాణించిన కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన వ్యక్తులు జాబితా.   

## రాజకీయ, సామాజిక సేవలు
thumb|రాజకీయ, సామాజిక సేవలందించిన అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు
# అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు,
# అచ్చమాంబ, 
# కే.ఎల్.రావు,
# టి.వి.ఎస్. చలపతి రావు, 
# జంధ్యాల దక్షిణా మూర్తి,
# మరుపిళ్ళచిట్టి, కాకాని వెంకట రత్నం, 
# కాకరపర్తి భావన్నారాయణ 

## సంగీతం
# పారుపల్లి రామకృష్ణయ్య పంతులు, 
# చిలకలపూడి వెంకటేశ్వర శర్మ, 
# మద్దులపల్లి లక్ష్మీనరసింహ శాస్త్రి, 
# మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ, 
# బాలాంత్రపు రజనీ కాంత రావు, 
# వోలేటి వెంకటేశ్వర్లు, 
# మహాదేవ రాధాకృష్ణం రాజు, 
# కంభంపాటి అక్కాజీ రావు, 
# శ్రీరంగం గోపాల రత్నం

## కవులు, పండిత శ్రేష్ఠులు
# విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, 
# పేరాల భరతశర్మ, 
# చెరుకుపల్లి జమదగ్నిశర్మ

## ఆగమశాస్త్ర పండితులు
# కందుకూరి వేంకటసత్య బ్రహ్మాచార్య

## పారిశ్రామిక వేత్తలు
# చుండూరు వెంకటరెడ్డి, 
# కౌతా పూర్ణానందం, 
# మాగంటి సూర్యనారాయణ, 
# జీ.ఎస్. రాజు

## సినీరంగ ప్రముఖులు
# పోతిన శ్రీనివాసరావు, 
# పూర్ణ మంగరాజు, 
# కామరాజు, 
# చెరుకూరి పూర్ణచంద్రరావు, 
# నవయుగ శ్రీనివాసరావు, 
# కాట్రగడ్డ నరసయ్య, 
# జంధ్యాల - తుమ్మలపల్లి వారు, 
# తంగిరాల వీరరాఘవయ్య, 
# చోడవరపు దేవల్రాజు, 
# అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య, 
# పాతూరి నాగభూషణం,
# నందమూరి తారక రామారావు,

## మూఢనమ్మకాలను ఎదిరించిన వారు
# గోరాగా ప్రసిధ్ధికెక్కిన గోపరాజు రామచంద్ర రావు

## నాటకరంగ ప్రముఖులు
* జైహింద్ సుబ్బయ్య

## వస్తాదులు
* దండమూడి రామ్మోహన్ రావు, 

## పత్రికా సంపాదకులు
* నార్ల వెంకటేశ్వరరావు,
* నీలంరాజు వెంకటశేషయ్య,
* పండితారాధ్యుల నాగేశ్వరరావు,
* కే.ఎల్.ఎన్. ప్రసాద్,
* నండూరి రామమోహనరావు,
* పురాణం సుబ్రహ్మణ్యశర్మ,
* కాట్రగడ్డ రాజగోపాలరావు,
* బొమ్మారెడ్డి,
* ఏబీకె ప్రసాద్,
* పీ.ఎస్. ప్రకాశరావు,

## పి.ఆర్.ఓ లు

* బండారు పర్వతాలరావు 

## ఇతరులు
* ప్రభాకర ఉమామహేశ్వర పండితులు 
* తుమ్మలపల్లి అన్నపూర్ణమ్మ, 
* తంగిరాల వీరరాఘవయ్య, 
* కోగంటి గోపాల కృష్ణయ్య,

## రచయితలు
* తెన్నేటి లత, 
* కొమ్మూరి వేణుగోపాలరావు, 
* పెద్దిభొట్ల సుబ్బరామయ్య,  

వర్గం:విజయవాడ
వర్గం:జాబితాలు
జీవ ఔషధాలు

thumb|ఇంటాస్ బయోఫార్మాస్యూటికల్స్ లిమిటెడ్ కార్పొరేట్ తయారీ ప్లాంట్
టీకా మందులు, రీకాంబినెంట్ థెరప్యూటిక్ ప్రోటీన్లు మొదలైనవి జీవ ఔషధ ఉత్పత్తుల కిందకు వస్తాయి,ప్రస్తుతం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 80కి పైగా జీవ ఔషధ సమతౌల్య కణాలు అభివృద్ధి ప్రక్రియలో ఉన్నాయి అనేక జీవ ఔషధాలకు మేధోసంపత్తి హక్కుల గడువు ముగుస్తున్నందున బయో సిమిలర్ల (జీవ ఔషధాలకు జనరిక్‌లు) విపణి గణనీయంగా వృద్ధి చెందనుంది. భవిష్యత్తులో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 70 శాతం రసాయన ఔషధాల స్థానంలో జీవ ఔషధాలు రానున్నాయని.. ఈ నేపథ్యంలో బయో సిమిలర్ల విపణి విస్తరించగలదని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఔషధ వ్యయాలను పరిమితం చేసుకోవాలని ప్రభుత్వాలు భావించడం, అనుకూలమైన నిబంధనలు, 2015 నాటికి 79 బిలియన్ డాలర్ల మార్కెట్ కలిగిన జీవ ఔషధాల పేటెంట్ల గడువు తీరనుండడం తదితర అంశాలు బయో సిమిలర్ల అభివృద్ధికి వూతం ఇవ్వనున్నాయి. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 2014 చివరి నాటికి బయోసిమిలర్ల విపణి 1,940 కోట్ల డాలర్లకు చేరగలదని, 2020 నాటికి ఇది 5,500 కోట్ల డాలర్లకు ఎగబాకగలదని అంచనా.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:వైద్యము
వర్గం:ఔషధాలు
గొలుసుకట్టు చెరువు

[thumb|250x250px|[పెదవేగి మండలం కూచింపూడి గ్రామంలో తామర పూలతో నిండి వున్న చెరువు]]
గొలుసుకట్టు చెరువుల నిర్మాణలో నీటివాలు బాగా ఉన్న చోటు, ప్రవాహ దిశ, నీరు సహజంగా నిలిచే ప్రాంతాలను గుర్తించి ఆనాడే పలు చెరువులను నిర్మించాలి . ఎగువన ఉన్న చెరువు నిండాక అందులోని అదనపు నీరు అలుగుపైగా పారి వేరే చెరువుకు చేరేలా చేయాలి . దిగువ భాగంలో ఇంకొక చెరువు నిర్మాణం జరిపాలి . దానికింద మరి కొన్ని చెరువులను, కుంటలను నిర్మించి కాలువల ద్వారా అనుసంధానించాలి . ఇలా ఎన్నో చెరువులు వివిధ మట్టాల్లో ఒకే శ్రేణిలో నిర్మితమయితే . వర్షాకాలంలో చెరువులోకి చేరిన నీరు నిండగానే, దాని నుంచి ప్రవహించే మిగులునీరు దిగువన ఉన్న చెరువును నింపుతుంది . అలా వరుసలోని చెరువులన్నీ నిండుతాయి . చెరువుల నుంచి నీటిని తూముల ద్వారా పంటల సాగుకు వదిలవచ్చు రుతుపవనాల కాలంలో కురిసిన వర్షంమీదే చెరువులు ఆధారపడి ఉంటాయి. మరికొన్ని చెరువులు అడుగున వూట బావుల నుంచి వచ్చిన నీటితో నిండటానికి అవకాశం వున్నది ఇలా ప్రతి చెరువుకు పరీవాహక ప్రాంతంతోపాటు ఆయకట్టు స్థిరీకరణ జరపవచ్చు . ఎగువ చెరువుల నుంచి దిగువ చెరువులకు నీరు ప్రవహించడం వల్ల, మొత్తం పరీవాహక ప్రాంతంలో నేలలో తేమ నిలిచి ఉంటుంది పంటల సాగుకు అది అనువు.

వర్గం:వ్యవసాయం
వర్గం:జల వనరులు
జానపద సంగీతం

**జానపద సంగీతం** యొక్క అర్ధమే గ్రామీణ జనుల సంగీతం. ‘జనానాం పదం జానపదం ’ అని దానికి శబ్దార్ధం. దీనినే హిందీలో “లోక గీత్” అని, ఆంగ్లంలో ఫోక్ మ్యూజిక్ అంటారు. జానపదులు అంటే పల్లె ప్రజలు. వారు పాడేది జానపదం.

మన దేశంలో జానపద సంగీతానికి ప్రత్యేక స్థానముంది. ఈ సంగీతం కష్టపడి తయారుచేయబడింది కాదు. జనాల హృదయాల్లోంచి స్వేచ్ఛగా పుట్టినది. ఈ సంగీతానికి నియమ నిబంధనలు లేవు. ఎవరి చిత్తానుసారం వారు పాడుకోగలిగినది.

సంగీతం, దాని వివిధ శాఖలు బాగా అభివృద్ధి చెంది, ప్రచారంలోకి రాకముందే ఈ జానపద సంగీతం ప్రచారంలో ఉంది. దీనికి ప్రత్యేకించి ప్రచారం అవసరంలేదు. పూర్వం, ఆధునిక (శాస్త్రీయ) సాంకేతిక జ్ఞానం అభివృద్ధి చెందని రోజుల్లో వ్యవసాయం లాంటి శారీరిక శ్రమ కలిగిన వృత్తులే జీవలోపాధిగా ఉండేవి. జనం ఆ శారీరక శ్రమనుండి ఉపశమనం కోసం రకరకాల పాటలు పాడుకుంటూ పనులు చేసుకునేవారు. అవే జానపద గీతాలు. వీటినే పల్లెపాటలు అనేవారు. ఇవి ఒక ప్రత్యేకమైన అంశం గురించి కూర్చబడినవి కావు. పని చేసుకునేవారు ఈ పని చేస్తూ ఉంటే అదే అంశంగా పాట కూర్చి పాడుకునేవారు.
జానపదుల సంగీతం సజీవ స్రవంతి లాంటిది. ఇతరేతర ప్రభావాలకు అతీతంగా నిలిచి ప్రవహించే జీవధార జానపద సంగీతం.

ఈ సంగీతం లక్ష్యం కేవలం వినోదం, ఉల్లాసం అందించడమే కాదు. తెలియకుండానే మనిషిలో మానవీయ సంస్కారాన్ని ఇనుమడింపజేస్తుంది. శ్రమతో జీవితాన్ని ఉద్దీపింపజేసుకోవడం అలవరుస్తుంది. సమూహంలో భాగస్వామి అయి పరులు మేలు తలచడంలోనే బతుక్కి సార్థకత వుందని తెలియజేస్తుంది. జానపద గీతాల్లో లయ చాలా ప్రధానమైనది. ఈ పాటలలోని లయే ఉత్సాహాన్ని కలిగించే అంశం. ఒక ప్రత్యేక లయ అనిగాని, రాగం అని గాని తెలిసి పాడుకునేవారు కారు. వారికి ఇష్టం వచ్చినట్లు రాగయుక్తంగా పాట సాగేది. ఐనా అందులోనే మంచి లయ, రాగం దాగి ఉండేవి.

పంట విత్తనాలు వేసేటప్పుడు పాటలు, పంట చేతికొచ్చినప్పుడు పాటలు, పండుగల పాటలు, వారి పశువులకి సంబంధించిన పాటలు, వాన పాటలు, పడవ పాటలు, గొబ్బిళ్ళ పాటలు.. ఇదీ అదీ అని కాకుండా వివిధ అంశాల గురించి ఆనందంగా వారికొచ్చిన భాషలో పాడుకునేవారు. ఇలాంటి సంగీతం జానపదుల గీతాల్లో, నృత్యాల్లో, ఉత్సవాల్లో ప్రతిఫలిస్తుంది. పండుగలో మిళితమై వున్న పాటల్లో, నర్తనంలో ఇమిడివున్న సంగీతమే ఇందుకు దాఖలా. ప్రకృతితో, ప్రకృతిలోని పూలతో, పూల పరిమళా లతో అనుసంధానమై వున్న బతుకమ్మను కేంద్రంగా చేసుకొని వందలపాటలు వచ్చాయి. ఆ పాటలకీ, సంగీతానికీ అవినాభావ సంబంధం ఉంది. సంగీతంలోని రాగం, తాళం, పల్లవి, జతి, లయ వంటి అంశాలు ఈ పాటలతో అనుసంధానమై ఉన్నాయి. నిజానికి సాహిత్యం, నృత్యం వంటి ప్రక్రియలతో కలగలిసి వుండటం భారతీయ సంగీతం ప్రత్యేకత. జీవితంలోని ప్రతి సందర్భాన్ని పాటలతో, సంగీతంతో దీప్తిమంతం చేయడం జనజీవన సంస్కృతిలో అంతర్భాగం.

## ఇవి కూడా చూడండి
* జానపద గీతాలు
* అయ్యంకాలి

వర్గం:సంగీతం
వర్గం:జానపద కళారూపాలు
మంచుగళ్లు

**స్నో** లేక **మంచుగళ్లు** అనగా స్ఫటికాకార నీటి మంచు పెచ్చుల రూపంలోని అవపాతం, ఇది మేఘాల నుండి పడుతుంది. స్నో చిన్న మంచు రేణువులను కలిగి గళ్ళుగళ్ళుగా పొడితనంతో వుంటుంది కాబట్టి ఇది ఒక గళ్ళు పదార్థం. అందువలన ఇది బాహ్య ఒత్తిడి గురి తప్పించి మృదువుగా, తెల్లగా, మెత్తటి నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. మంచుగళ్లపెళ్లల పరిమాణాలు, ఆకారాలు వివిధ రకాలుగా వస్తాయి. బంతి రూపంలో పడే లేదా కురిసే మంచుగళ్ళ రకాలలో కరిగే, గడ్డకట్టే కారణాలను బట్టి వీటిని వడగళ్ళు, ఐస్ పెల్లెట్స్ లేదా స్నో గ్రెయిన్స్ వంటి పలు పేర్లతో పిలుస్తారు. 

## చిత్రమాలిక

File:Snow on the mountains of Southern California.jpg|దక్షిణ కాలిఫోర్నియా పర్వతాల మీది స్నో
File:Snow Clouds in Korea.jpg|కొరియన్ ద్వీపకల్పం సమీపంలో సముద్ర ప్రభావ స్నో యొక్క ఉపగ్రహ ఛాయాచిత్రం
File:BrockenSnowedTrees.jpg|చెట్లపై మంచుగళ్లు, జర్మనీ.
File:Duluth blizzard, December 2007.jpg|Snowdrifts in Duluth, Minnesota, March 2007
File:Fresh snow.JPG|Fresh snow on a thin twig in Poland.


వర్గం:స్నో
కెఫె కాఫీ డే

**కెఫె కాఫీ డే** అనేది భారతదేశానికి చెందిన వ్యాపార సంస్థల శ్రేణి. దీన్ని నిర్వహిస్తుంది *అమాల్గమేటెడ్ బీన్ కాఫీ* అనే సంస్థ. దీని ఛైర్మన్ మంగుళూరుకు చెందిన వి.జి.సిద్ధార్థ.

## సంస్థ
అమాల్గమేటెడ్ బీన్ కాఫీ సంస్థ మొదట్లో తోటలో పండిన కాఫీ గింజలని విక్రయించే సంస్థగా ప్రారంభమైంది. 1994లో కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్, కేరళ, తమిళనాడు రాష్ట్రాల్లో కాఫీ పొడి అమ్మే కియోస్కులు ప్రారంభించారు. కెఫే కాఫీడే సిద్ధార్థ కేవలం ఒక హాబీగానే ప్రారంభించాడు. 2001 సంవత్సరం వరకూ ఈ వ్యాపారం మీద అంతగా శ్రద్ధ పెట్టలేదు. కానీ తరువాత ఆ వ్యాపారంలోకి పోటీదారులు రావడంతో రెండో స్థానానికి పడిపోవడం ఇష్టం లేక తక్కువ ధర, విశాలమైన స్థలం, ఆకర్షణీయమైన ఫర్నీచర్, యువత మెచ్చే సంగీతం లాంటి సదుపాయాలతో వ్యాపారాన్ని విస్తరిస్తూ వచ్చారు. విదేశాలలో కూడా అడుగు పెట్టారు. ప్రస్తుతం వారికి సింగపూర్, యూకే తదితర దేశాల్లో కూడా విభాగాలున్నాయి.
## అవార్డులు
Cafe Coffee day was named "most popular hangout joint amongst youth" at the 3rd Global Youth Marketing Forum in 2011.  The Indian Hospitality Excellence Awards also named it "India's most popular coffee joint" in 2011.
## చిత్రమాలిక

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* Official Website
* India's first wireless cyber cafe opened

వర్గం:వ్యాపార సంస్థలు
స్నో వరల్డ్

**స్నో వరల్డ్** అనగా రెండు ఎకరాల (0.81 హెక్టార్లు) స్థలంలో తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హైదరాబాద్లో ఉన్న ఒక వినోద ఉద్యానవనం. ఇందిరా పార్క్ పక్కన, హుస్సేన్ సాగర్ సరస్సు వెంబడి ఉన్న ఈ పార్క్ 28 జనవరి 2004 న ప్రారంభించబడింది.

## నేపథ్యం
ఓషన్ పార్క్ మల్టీటెక్ లిమిటెడ్ సంవత్సరానికి రూ.3.6 మిలియన్ల (US$60,000) చొప్పున ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి 33 ఏళ్ల పాటు 2 ఎకరాల (0.81 హెక్టార్లు) ప్లాట్ ను లీజుకు తీసుకుంది. లీజు మొత్తం ప్రతి సంవత్సరం 5% పెంచబడుతుంది. రూ.20 మిలియన్ల ఖర్చుతో నిర్మితమై 17,000 చదరపు అడుగుల (1,600 m2) సౌకర్యంతో ఉన్న దీని రూపకర్త నితీష్ రాయ్, ఇతను భారత ఆర్ట్ డైరెక్టర్, ప్రొడక్షన్ డిజైనర్, రూపకర్తగా బాగా గుర్తింపు. ఈ ప్రత్యేక స్నో సౌకర్యం స్థానిక పర్యాటక శాఖ సహకారంతో నిర్మింతమైంది, ఇది భారతదేశంలో మొదటిది, ప్రపంచంలో అతిపెద్దది, మలేషియా, సింగపూర్ లో ఉన్నటు వంటి స్నో పార్క్ ల తరువాత మూడవది. జనవరి 28, 2004 న అప్పటి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ఈ సౌకర్యాన్ని ప్రారంభించారు.

## సౌకర్యాలు
రెండు వందల టన్నుల కృత్రిమ మంచును ఇక్కడ గచ్చు మీద పొరలుగా వేశారు, ఈ మంచు కరిగి ప్రవహించకుండా ప్రత్యేక ఏర్పాటు చేశారు. ప్రతిరోజు మంచు యొక్క పై పొర శుభ్రపరుస్తారు, దీనిలో అదనంగా రెండు మూడు టన్నుల మంచు ఉత్పత్తి చేసే సౌకర్యాలున్నాయి, ఈ మ్ంచును పై పొరగా ఉపయోగిస్తారు. కృత్రిమ మంచుగళ్లు తయారు చేయడానికి ఆస్ట్రేలియా నుండి తెప్పించిన పేటెంట్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగిస్తారు.

## బయటి లింకులు

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదు
వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు
మునిమాణిక్యం నాటికలు

మునిమాణిక్యం నరసింహారావు తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధిచెందిన హాస్యరచయిత. మరీ ముఖ్యంగా దంపతుల నడుమ జరిగే సున్నితమైన హాస్య శృంగార ఘట్టాలను అందించడంలో ఆయన అందె వేసిన చేయి. ఇవి ఆయన రచించిన హాస్య ప్రధానమైన రేడియో నాటికలు. 

## రచయిత
మునిమాణిక్యం నరసింహారావు ఇరవైయ్యవ శతాబ్దం మొదటి పాదంలో ఒక కథకుడిగా రూపుదిద్దుకున్నారు. కుటుంబ జీవితంలోని కష్టసుఖాలు, దాంపత్య జీవితంలోని సౌందర్యం ఈయన కథలలో ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తాయి. ఈయన సృష్టించిన కాంతం తెలుగు సాహిత్యంలోనే పెద్ద పీట వేసుకుని కూర్చుంది. తన రచనల ద్వారా మధ్యతరగతి సంసారంలోని సరిగమల్ని ఎన్నింటినో వినిపించాడు మునిమాణిక్యం.తెలుగు హాస్యరచయితలలో మునిమాణిక్యం గారికి ఒక విశిష్టస్థానం ఉంది. మునిమాణిక్యం కేవలం హాస్యరచయిత మాత్రమే కాదు. మంచి హాస్యోపాసకులు కూడా. విభిన్న వ్యక్తుల మనసులను అలరించే హాస్యోక్తులుహాస్య సన్నివేశాలు ఎక్కడ ఆయన దృష్టికి తెచ్చినా వాటిమీద మక్కువతో అనువదించి గాని, అనుసరించిగాని, భాషను కొంచెం తమాషాగా, మార్చి తెలుగుపాఠకులకు అందజేసేవారు.
## ఇందులో
### మొదటి భాగం
* కరువురోజుల్లో కాంతమ్మ ఇంట్లో
* బ్రహ్మరాక్షసి
* రాజబందీ
* మూటలదొంగ
* విదూషకుడు
### రెండవ భాగం
* జయమ్మ కాపురం
* ఎలోప్‌మెంటు

## మూలాలు
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో కరువురోజుల్లో పుస్తక ప్రతి.
* భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో జయమ్మ కాపురం పుస్తక ప్రతి.

వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
వర్గం:1950 పుస్తకాలు
వర్గం:తెలుగు నాటికలు