తమ్మర గణపతి శాస్త్రి

**తమ్మర గణపతి శాస్త్రి** (1923 ఫిబ్రవరి 3 - 2002), తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తంజావూరు జిల్లా తిరుప్పంగూర్ గ్రామానికి చెందిన ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు. ఆయన తామ్రపత్ర పురస్కార గ్రహీత, నిజాం విమోచన ఉద్యమ కారుడు.

## జీవిత చరిత్ర
తంజావూరు ఆవాస గ్రామం అయిన తిరుప్పంగూర్ లో 1923 ఫిబ్రవరి 3న త్యాగరాజన్, మంగళాంబా దంపతులకు తమ్మర గణపతి శాస్త్రి జన్మించాడు. అతను చిన్నవాడు కాగా ఆయనకు ముగ్గురు సోదరీమణులు ఉన్నారు. 

ఆయన పెద్ద అక్క రాజ్యలక్ష్మి కి నైజాం విద్యాశాఖలో పాఠశాలల తనిఖీ అధికారిగా విధులు నిర్వర్తించిన నందుల లక్ష్మీనరసింహ శాస్త్రితో వివాహం జరిగింది. ఇది ఆయనకు ద్వితీయ వివాహం, కాగా వీరు నల్లగొండ జిల్లా కోదాడ ఆవాస గ్రామం అయిన తమ్మర బండ పాలెంలో స్థిరపడ్డారు. కొంత కాలానికి కూతురుని వదిలి ఉండలేక త్యాగరాజన్ దంపతులు తమ ఇద్దరు కుమార్తెలు, కుమారుడితో తమ్మరబండపాలెం నకే వచ్చి స్థిర నివాసం ఏర్పరచకున్నారు. వారిలో రెండవ కుమార్తెను కృష్ణా జిల్లా, కంచికచర్ల ఆవాస గ్రామం జుజ్జురులో పేర్వెల లక్ష్మీనారాయణ గారికి, చిన్న కుమార్తెను ఖమ్మం జిల్లా నేటి బొనకల్ మండలానికి చెందిన కావూరి సత్యనారాయణ శాస్త్రి గారికి ఇచ్చి వివాహం చేసారు.

తమ్మర బండ పాలెంలోని భక్త కవి శేఖర శ్రీమాన్ నరహరి గోపాలాచార్య వద్ద గణపతి శాస్త్రి సంస్కృతం, తెలుగు భాషలను అధ్యయనం చేసాడు. విద్యాసంపన్న కుటుంబంలో పుట్టి పెరగడం వలన నాటి దేశ కాల వైపరిత్యాలు సులువుగా చిన్నతనం లోనే ఆయనకు అవగతమైనాయి. ఆయన కోదాడలో ఉర్దూ మాధ్యమంలో ప్రాథమిక విద్యను పూర్తి చేసాడు. కోదాడ సమీప సంస్థానం అయిన మునగాల నడి గూడెం కోటలో పరిచయమైన కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు, జాతీయపతాక రూపశిల్పి పింగళి వెంకయ్య ల ప్రేరణతో స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఆయన అడుగుపెట్టాడు. దీనికి ముందు తన 14వ యేట, 1937లో నాగపూర్ లోని నాగపూర్ విశ్వవిద్యాలయం ప్రాంగణంలో జరిగిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల సభలో కాకతాళీయంగా పాల్గొనటం వలన స్వాతంత్ర్య పోరాట యజ్ఞంలో ఆయన సమిధగా మారాలన్న దృఢ సంకల్పానికి కారణమైంది.

ప్రస్తుత తెలంగాణ రాష్ట్రం అప్పుడు నైజాం ఏలుబడిలో, కోస్తా రాయలసీమ ప్రాంతాలు బ్రిటీష్ ఇండియా ప్రత్యక్ష పాలనతో కూడిన మదరాసు రాష్ట్రములో భాగముగా విడివిడిగా ఉండేవి. నైజాం నిరంకుశ పాలనలో పత్రికా స్వేచ్ఛ పై ఆంక్షలు ఉండేవి. మదరాసు ( నేటి చెన్నయ్) లో స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సమావేశాలు బాగా జరిగేవి. దీంతో ఆయన  చెన్నయ్ తో పాటు నాగపూర్, కాకినాడ, విజయవాడ, రాజమండ్రిలలో జరిగిన సత్యాగ్రహ సమావేశాలలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. 1938లో హైదరాబాదు రాష్ట్రంలో ప్రజాహక్కల సాధన ఉద్యమం కారణంగా ఆయన తొలిసారిగా రాజకీయ ఖైదీగా జైలు కెళ్ళాడు. కలకత్తా బ్రిటీషు ఇండియాకు చాలా కాలం ప్రధాన స్థావరంగా ఉన్న పెద్ద నగరం, వారి పరిపాలనా కార్యాలయాలు ఎక్కువగా ఇక్కడే ఉండేవి. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సారథ్యం వహిస్తున్న కాంగ్రెస్ సంస్థ పిలుపు మేరకు 1942 క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో భాగంగా కలకత్తా లోని బ్రిటీష్ హై కమీషనర్ కార్యాలయ ముట్టడి కై దేశం నలుమూలల నుండి తరలి వెళ్ళిన వారిలో తెలుగు నేల నుండి వెళ్ళిన గణపతి శాస్త్రి, కలకత్తాలో అరెస్టు కాబడి 8 రోజులు రిమాండ్ ఖైదీగా ఉండి ఆపై హైదరాబాదుకు తరలించబడ్డాడు.

కోదాడ నైజాం ప్రాంత సరిహద్దు. ఆంధ్ర ప్రాంతంలో తెల్లదొరల ప్రత్యేక పరిపాలనా కార్యాలయాలు, తాలూకా కచ్చేరీలు విరివిగా వుండేవి. కోదాడ నాడు కుగ్రామమే అయినా, జాతీయ రహదారి ప్రక్కనే ఉండటం వలన నిజాం ప్రతినిధులతో పాటుగా. బ్రిటీష్ పక్షాన ఒక ప్రతినిధి తరచుగా, నేటి ఇన్‌స్పెక్షన్ బంగళా, పాత పోస్ట్ ఆపీస్ గల ప్రాంతాలలో సమావేశమై ప్రభుత్వ వ్యతిరేక కార్యకలాపాలతో కూడిన వ్యక్తుల సమాచార సేకరణకై నిఘా పెట్టేవారు. తమ్మరలో ప్రస్తుత గ్రామ పంచాయతీ కార్యాలయ ఆవరణలో ఒకప్పుడు ఉన్న చెట్టు పై మువన్నెల పతాకాన్ని తమ్మర గణపతి శాస్త్రి ఎగురవేపాడు. అలాగే, కోదాడ లోని నేటి గాంధీ పార్కుకు ఎదురుగా గల ( పాత పోస్ట్ ఆపీస్) పెద్ద మఱ్ఱి చెట్టు పై రాట్నం గుర్తు గల నాటి ప్రతిపాదిత జాతీయ జెండాను కూడా ఎగురవేసాడు. దీనికిగాను ఆయన ఖైదు చేయబడి హైదరాబాదుకు తరలించ బడ్డాడు. 1947–48 సంవత్సరాలలో భారత యూనియన్ లో నిజాం సంస్థానపు విలీనపు పోరాటంలో పాల్గొని వంద రూపాయల జరిమానా, 8 నెలల జైలు శిక్షను హైదరాబాదులో, తిరిగి 1947 సెప్టెంబరు 28న ఖైదు చేయబడి నల్గొండ, నిజామాబాద్ జైళ్లలో 2 నెలల పాటు కారాగార శిక్షను గణపతి శాస్త్రి అనుభవించాడు.

1972లో భారత రాజధాని న్యూఢిల్లీలో జరిగిన స్వాతంత్ర్య సిల్వర్ జూబ్లీ వేడుకల సందర్భంగా ఆగస్టు 15న ఎర్రకోట వద్ద నాటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ చేతుల మీదగా భారత ప్రభుత్వ స్వాతంత్ర్య సేనాని పురస్కారాన్ని, రాష్ట్రపతి భవన్ లో రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా తామ్ర పత్ర పురస్కారం గణపతి శాస్త్రి అందుకున్నాడు.

భారత స్వాతంత్ర్యం అనంతరం తమ్మర గణపతి శాస్త్రి కోదాడ గ్రామపంచాయతీ కార్యాలయంలో తొలి ఇ. ఓ గా, కోదాడ గ్రామ రెవెన్యూ శాఖలో పట్వారీగా పనిచేసాడు. భార్య లక్ష్మీబాయి మరణించిన పిదప 2002 జనవరిలో ఆయన 80 ఏళ్ల వయస్సులో మరణించాడు. ఆయనకు ఆరుగురు కొడుకులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.

## మూలాలు

* Who*s who of freedom struggle in Andhra Pradesh, రెండవ వాల్యూం భారత ప్రభుత్వ ప్రచురణ*
వర్గం: తెలంగాణ
వర్గం: 1923 జననాలు
వర్గం: 2002 మరణాలు