హౌస్ ఆఫ్ పైగా

పైగా కుటుంబం పూర్వపు హైదరాబాద్ రాష్ట్రానికి చెందిన ఒక ఉన్నత కుటుంబం. ఈ కుటుంబం తమ సొంత దర్బారును, ప్రత్యేక రాజభవనాలను, సుమారు పద్నాలుగు వేల పదాతి & అశ్విక దళాలతో కూడిన ఒక శాశ్వత సైన్యాన్ని నిర్వహించేది.
## చరిత్ర
పర్షియన్ భాషలో వైభవం, హోదా అని అర్థం వచ్చే ' పైగా' అనే పదం, నవాబ్ అబుల్ ఫతే ఖాన్ తేగ్ జంగ్ బహదూర్ అందించిన రాజ సేవలకు గుర్తింపుగా హైదరాబాద్ రెండవ నిజాం ఆయనకు ఇచ్చిన బిరుదు. (చాలా మంది పండితుల ప్రకారం, 'పై' అనే పదంలోని మొదటి భాగం 'పాదం' అని, మిగిలిన భాగం 'గాహ్' 'విశ్రాంతి తీసుకునే స్థలం' అని సూచిస్తుంది.) పైగాలు నిజాంలకు సన్నిహితంగా ఉండేవారని, సైన్యాధిపతులుగా ఉండేవారని ప్రసిద్ధి. వారికి అసఫ్ జాహీ కుటుంబంతో వైవాహిక సంబంధం కూడా ఉన్నట్లు సమాచారం. చాలా మంది పైగా పురుషులు నిజాం కుటుంబంలోని స్త్రీలను వివాహం చేసుకున్నారు. నవాబ్ అబుల్ ఫతే ఖాన్ తేగ్ జంగ్ బహదూర్‌కు షమ్స్-ఉల్-ఉమ్రా ('ఉన్నత వంశీయులలో సూర్యుడు'), షమ్స్-ఉల్-ముల్క్ & షమ్స్-ఉద్-దౌలా అనే బిరుదులు కూడా ప్రదానం చేయబడ్డాయి. ఆయన పైగా కుటుంబ స్థాపకుడయ్యాడు.

మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు క్రింద షికోహాబాద్ గవర్నర్‌గా ఉన్న షేక్ ముహమ్మద్ బహావుద్దీన్, భారత ఉపఖండానికి (ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్‌లోని పంజాబ్‌లో ఉంది) చెందిన ఒక సాధువు అయిన షేక్ ఫరీదుద్దీన్ గంజ్‌శకర్ పన్నెండవ ప్రత్యక్ష వారసుడు. ఆయన పూర్వీకుడు జలాలూద్దీన్ అక్బర్ పాలనలో పంజాబ్‌లోని లాహోర్ నుండి షికోహాబాద్‌కు వలస వెళ్ళాడు.

షేక్ ముహమ్మద్ బహావుద్దీన్ కుమారుడైన అబుల్ ఖైర్ ఖాన్, మొఘల్ చక్రవర్తి ముహమ్మద్ షా సేవలో ఉండేవాడు. ఈ సమయంలో అతనికి ఖాన్ బహదూర్ అనే బిరుదు ప్రదానం చేయబడింది. అతని రాజనీతిజ్ఞతను నిజాం-ఉల్-ముల్క్ (అప్పటి మొఘల్ ప్రధానమంత్రి, తరువాత ఆసఫ్ జాహీ వంశ స్థాపకుడు & నిజాం I గా ప్రసిద్ధి చెందినవాడు) గమనించి, అతన్ని మాళ్వా& ఖాందేష్‌లకు డిప్యూటీ గవర్నర్‌గా నియమించాడు. ఆయన దక్కన్‌కు వెళ్లే మార్గంలో నిజాంతో చేరాడు, మరాఠాలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన యుద్ధాలలో అతనికి తోడుగా ఉన్నాడు. నాదిర్ షాతో చర్చలు జరిపి, అతన్ని నిలువరించడానికి నిజాం I ఢిల్లీపై చేసిన దండయాత్ర సమయంలో ఖాన్ దక్కన్‌లోని తన నిజామత్‌ను కాపాడి, అతని కుమారుడు సలాబత్ జంగ్ చేసిన తిరుగుబాటును అణచివేశాడు. నిజాం I ఆధ్వర్యంలో తన పదవీకాలంలో ఆయన ధార్ ఖిలా దార్‌గా (1724), మాండులోని నబీనగర్ ఫౌజ్‌దార్‌గా (1724) నియమించబడ్డాడు, తరువాత ఖాందేష్ & ఔరంగాబాద్‌లకు డిప్యూటీ గవర్నర్ అయిన నాయిబ్ సుబేదార్ స్థాయికి పదోన్నతి పొందాడు. ఆయన 1752లో మరణించాడు, బుర్హాన్‌పూర్‌లో ఖననం చేయబడ్డాడు. ఆయనకు బిరుదులు ఖాన్ బహదూర్, షంషేర్ బహదూర్, ఇమామ్ జంగ్ I.

అబుల్ ఖైర్ ఖాన్‌కు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు. పెద్ద కుమారుడైన అబుల్ బరకత్ ఖాన్ ఇమామ్ జంగ్ II, మరాఠాల నుండి స్వాధీనం చేసుకున్న పూనా సమీపంలోని కోటను తనిఖీ చేస్తుండగా, తన తండ్రి జీవించి ఉండగానే కాల్చి చంపబడ్డాడు; అతనిని బుర్హాన్‌పూర్‌లో ఖననం చేశారు. అతని రెండవ కుమారుడైన అబుల్ ఫతే ఖాన్ , నిజాం II సేవల్లో చేరాడు. పైగా కుటుంబానికి అధిపతిగా పరిగణించబడిన ఆయన 1777లో 7,000 జాత్‌లు, 5,000 సవార్‌లతో కూడిన మన్సబ్‌కు, 1781లో 9,000 సవార్‌లు, 12,000 సైనికులతో కూడిన పైగా దళానికి పదోన్నతి పొందాడు, నౌబత్, నఖారా, మాహి మరాతీబ్ (రాజ చిహ్నాలు) అందుకున్నాడు . ఆయన 1201 హిజ్రీ (1782 క్రీ.శ.)లో నై హవేలీని నిర్మించాడు. రెండవ మైసూరు యుద్ధ సమయంలో టిప్పు సుల్తాన్‌ను ఎదుర్కోవడానికి వెళ్తుండగా, 1791 జనవరి 1న పొంగెల్ వద్ద ఆయన మరణించాడు. బెరానాషా సాహెబ్ దర్గా పక్కన ఉన్న పైగా సమాధులలో ఆయనను ఖననం చేశాడు. ఆయన మరణించే సమయానికి ఉన్న బిరుదులు: అబుల్ ఫతే ఖాన్, అబుల్ ఖైర్ ఖాన్ II, తేగ్ జంగ్, షమ్స్-ఉద్-దౌలా, షమ్స్-ఉల్-ముల్క్,  షమ్స్-ఉల్-ఉమ్రా I. ఆయనకు కుమారుడు షమ్స్-ఉల్-ఉమ్రా I, కుమార్తె బీబీ నజీబా ఉన్నారు. ఆయన బాలాజీ బాజీ రావు పేష్వా IIIకి వ్యతిరేకంగా ఉద్గిర్ యుద్ధానికి (క్రీ.శ. 1760) నాయకత్వం వహించాడు, నిజాం అలీ ఖాన్ ఆసఫ్ జా II  అన్ని దండయాత్రలలో అతనితో పాటు వెళ్ళాడు, టిప్పు సుల్తాన్‌కు వ్యతిరేకంగా అదోని దండయాత్రకు (హి.శ. 1200 (క్రీ.శ. 1781)), ఎహతాషామ్ జంగ్ (జఫర్ ఉద్ దౌలా ధౌన్సా)కు వ్యతిరేకంగా నిర్మల్ యుద్ధానికి (క్రీ.శ. 1783) నాయకత్వం వహించాడు.

అబుల్ ఫతే మరణానంతరం, అతని కుమారుడు ఫక్రుద్దీన్ ఖాన్ ఆస్తులు, బిరుదులను వారసత్వంగా పొందాడు. అతనికి 'అమీర్-ఎ-కబీర్' అనే బిరుదు ఇవ్వబడింది , దీని అర్థం 'ప్రభువుల అధిపతి'. అతను 1797లో నిజాం అలీ ఖాన్ కుమార్తె అయిన ఆసఫ్ జా II సాహెబ్జాది బషీరున్నీసా బేగంను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ విధంగా నిజాం కుమార్తెలను పైగా కుటుంబానికి చెందిన యువకులకు ఇచ్చి వివాహం చేసే సంప్రదాయం ప్రారంభమైంది.

ఫక్రుద్దీన్ ఖాన్ మనవడు అతని మూడవ కొడుకు ద్వారా సర్ అస్మాన్ జా . జాకు ఒక కుమారుడు మోయిన్-ఉద్-దౌలా బహదూర్ అస్మాన్ జాకు 14 మంది కుమారులు, 7 మంది కుమార్తెలు ఉన్నారు. ఫక్రుద్దీన్ ఖాన్ యొక్క నాల్గవ కుమారుడు రషీదుద్దీన్ ఖాన్‌కు వికార్-ఉల్-ఉమ్రా, ఖుర్షీద్ జా అనే ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు.

మోయిన్-ఉద్-దౌలా బహదూర్ కుమారుడైన నవాబ్ మహమ్మద్ ఇక్బాలుద్దీన్ ఖాన్ , సాహెబ్జాదీ అహ్మద్ ఉనీసా బేగంను వివాహం చేసుకున్నారు . ఆమె తల్లి తరఫు తాత హెచ్‌హెచ్ మహబూబ్ అలీ ఖాన్ తండ్రి తరఫు తాత సుల్తాన్ ఉల్-ముల్క్, వికార్-ఉల్-ఉమ్రాహి ఇక్తిదార్ ఉద్-దౌలా. అతనికి ఇద్దరు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు, వారిలో ఒకరు సాహెబ్జాదే నవాబ్ ముహమ్మద్ హైదర్ ఉద్దీన్ ఖాన్ [ హైదర్ నవాబ్ ]. అతని మామ మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ అతనికి ఈ పేరు పెట్టారు. ఆయన పైగా ప్యాలెస్‌లోని మరో సగభాగమైన చిరాన్ ఫోర్ట్ ప్యాలెస్‌కు యజమాని.

వికార్-ఉల్-ఉమ్రా మనవడైన బషీర్ యార్ జంగ్, సజీదా సుల్తాన్, ఇఫ్తికార్ అలీ ఖాన్ పటౌడీల కుమార్తె అయిన సలేహా సుల్తాన్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారి కుమారుడు సాద్ బిన్ జంగ్ పైగా కుటుంబంలోనూ, పటౌడీ రాజకుటుంబంలోనూ సభ్యుడు.

## కుటుంబం & అమీర్స్
ఫక్రుద్దీన్ ఖాన్ షమ్స్-ఉల్-ఉమ్రా I మరణం తరువాత పైగా ఎస్టేట్ అతని జీవించి ఉన్న ఇద్దరు కుమారుల మధ్య విభజించబడింది: రఫీయుద్దీన్ ఖాన్ (d.1877), రషీదుద్దీన్ ఖాన్ (d.1881). రఫీయుద్దీన్ ఖాన్ మరణించే సమయంలో అతని బిరుదులు: అబుల్ ఖైర్ ఖాన్ IV, నమ్వార్ జంగ్, ఉమ్‌దత్-ఉద్-దౌలా, షుమ్స్-ఉద్-దౌలా, ఉమ్‌దత్-ఉల్-ముల్క్, షమ్స్-ఉల్-ఉమారా III, అమీర్-ఎ-కబీర్ II. రషీదుద్దీన్ ఖాన్ మరణించే సమయంలో అతని బిరుదులు: అబుల్ ఖైర్ ఖాన్ V, బహదూర్ జంగ్, ఇక్తిదార్-ఉద్-దౌలా, షుమ్స్-ఉద్-దౌలా, ఇక్తిదార్-ఉల్-ముల్క్, షుమ్స్-ఉల్-ముల్క్, షుమ్స్-ఉల్-ఉమారా IV, వికార్-ఉల్-ఉమారా-III. కబ్మీర్-ఐ, అమీర్

1877లో రఫీయుద్దీన్ ఖాన్ మరణించినప్పుడు, అతని పైగా ఎస్టేట్ అతని ఇద్దరు దత్తపుత్రులైన సబకత్ జంగ్ (1839–1880), సర్ అస్మాన్ జా (1840–1898)లకు వారసత్వంగా లభించింది. అయితే 1880లో సబకత్ జంగ్ సంతానం లేకుండా మరణించినప్పుడు, పైగా ఎస్టేట్‌లోని అతని వాటాను మూడు భాగాలుగా విభజించి, అతని తమ్ముడైన సర్ అస్మాన్ జా, అతని కజిన్‌లైన సర్ ఖుర్షీద్ జా, సర్ వికార్-ఉల్-ఉమ్రాలకు కేటాయించారు. 1881లో రషీదుద్దీన్ ఖాన్ మరణించినప్పుడు, పైగా ఎస్టేట్‌లోని అతని వాటాను అతని ఇద్దరు కుమారులైన సర్ ఖుర్షీద్ జా బహదూర్ (1841–1902), సర్ వికార్-ఉల్-ఉమ్రా బహదూర్ II (1856–1902)లకు విభజించారు. ఈ కాలంలో ఆ మూడు ఎస్టేట్‌లను ఇకపై విభజించకూడదని నిర్ణయించారు. పైగా ఎస్టేట్‌లను ఇక నుండి అస్మాన్ జాహీ పైగా, ఖుర్షీద్ జాహీ పైగా, వికార్-ఉల్-ఉమారాహి పైగా అని పిలుస్తారు.

మూడు శాఖలలో ప్రతిదానికి దాని స్వంత అమీర్ ఉంటారు, వీరిని నిజాం పూర్తిగా తన స్వంత విచక్షణ మేరకు నియమిస్తారు. వయస్సు వంటి ఇతర సీనియారిటీ అంశాలతో సంబంధం లేకుండా, ఆ పదవికి అర్హులైనంత వరకు, నిజాం కుమార్తెలు తల్లిగా ఉన్న వ్యక్తులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. కొత్తగా నియమితులైన అమీర్, మునుపటి అమీర్ యొక్క మొత్తం జాగీర్‌ను వారసత్వంగా పొందుతారు. పైగా కుటుంబంలోని ఆ శాఖకు లాంఛనప్రాయ అధిపతిగా ఉంటారు. దర్బార్ సమయంలో నిజాం వెనుక గౌరవ మోర్చల్ (పతాకం)ను పట్టుకోవడానికి ముగ్గురు పైగా అమీర్‌లలో ఒకరిని నియమించే అధికారం కూడా నిజాంకు ఉండేది.

1901 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని మూడు పైగా ఎస్టేట్‌లు బీదర్, నాందర్, ఉస్మానాబాద్, గుల్బర్గా, మెదక్, అత్రాఫ్-ఇ-బల్దా. నిజామాబాద్ జిల్లాలలో విస్తరించి ఉన్న 23 తాలూకాలను, ఔరంగాబాద్, వరంగల్, మహబూబ్‌నగర్, నల్గొండలోని కొన్ని చెదురుమదురు గ్రామాలను కలిగి ఉన్నాయి. ఇవి 4,134 చదరపు మైళ్ల విస్తీర్ణంలో 1,273 గ్రామాలను, 774,411 జనాభాను ఆక్రమించాయి (ది ఇంపీరియల్ గెజెటియర్ ఆఫ్ ఇండియా, సంపుటి 1, 1909).

## వంశవృక్షం
* అస్మాన్ జా, అమీర్ ఇ అక్బర్, నవాబ్ సర్ ముహమ్మద్ మజర్ ఉద్-దీన్ ఖాన్ బహదూర్, నవాబ్ సుల్తానుద్దీన్ ఖాన్ కుమారుడు (హైదరాబాద్ ప్రధాన మంత్రిగా పని చేశాడు)
* అమీర్-ఎ-పైగా-ఎ-అస్మాన్ జాహి, మొయిన్-ఉద్-దౌలా బహదూర్ అస్మాన్ జా ఇన్నాయత్ జంగ్, నవాబ్ ముహమ్మద్ మొయిన్ ఉద్దీన్ ఖాన్ బహదూర్
* రెండవ వికార్ ఉల్ ఉమ్రా, ఇక్తాదార్-ఉల్-ముల్క్, ఇక్బాల్-ఉద్-దౌలా, సికందర్ జంగ్ అమీర్ ఇ పైగా, నవాబ్ సర్ ముహమ్మద్ ఫజల్-ఉద్-దిన్ ఖాన్ బహదూర్ (1893 నుండి 1901 వరకు హైదరాబాద్ ప్రధాన మంత్రిగా పనిచేశారు).
* నవాబ్ ఫరీద్ నవాజ్ జంగ్ బహదూర్ (నవాబ్ సుల్తాన్ ఉల్ ముల్క్ యొక్క మూడవ కుమారుడు) యువరాణి సాహిబ్జాదీ గౌస్ ఉన్నిసా బేగం (మీర్ మహబూబ్ అలీ ఖాన్ అసఫ్ జా VI నిజాం కుమార్తె) ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారి కుమార్తె నిజాం, పైగా కుటుంబాలలో సభ్యురాలు.
* నవాబ్జాదా ముహమ్మద్ సాద్ బిన్ జంగ్

## నిజాంలతో సంబంధాలు
1797లో అబుల్ ఫతాహ్ ఖాన్ కుమారుడు ఫక్రుద్దీన్ ఖాన్ నిజాం అలీ ఖాన్ కుమార్తె రెండవ అసఫ్ జా, సాహెబ్జాదీ బషీరున్నిసా బేగం వివాహం తో నిజాములు, పైగా ప్రభువులకు మధ్య బంధం బలపడింది. అప్పటి నుండి, ఫక్రుద్దీన్ ఖాన్ వారసులు ఇతర నిజాంల కుమార్తెలను వివాహం చేసుకున్నారు, తత్ఫలితంగా, ప్రోటోకాల్ ప్రకారం, పైగాలను నిజాంల తరువాత మాత్రమే పరిగణించారు. *పైగా జాగీర్* రాష్ట్రంలో నిజాం తరువాత రెండవ అతిపెద్దది.

పైగా ప్రభువులు, నిజాంలకు అల్లుళ్ళు మరియు బావమరిది కావడంతో, కొంతవరకు *చట్టానికి అతీతంగా* ఉండేవారు. స్థానిక పోలీసులు, న్యాయస్థానాలకు వారి వ్యక్తులు లేదా ఆస్తిపై వ్యక్తిగత లేదా రెమ్ అధికార పరిధి లేదు. అవి నిజాం అధికార పరిధికి మాత్రమే లోబడి ఉండేవి.

## సమాధులు
పైగా సమాధులు పైగా కుటుంబానికి చెందిన ప్రభువులకు చెందిన సమాధులు. వీటిని 18,19,20 శతాబ్దాలలో నిర్మించారు. ఇవి హైదరాబాద్ సంతోష్ నగర్ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి. సమాధులు సున్నం, ఫిరంగులతో అందమైన పాలరాయి చెక్కడాలతో తయారు చేయబడ్డాయి.

## పైగా కుటుంబం పేరు మీద ఉన్న ప్రదేశాలు
తెలంగాణలోని వికారాబాద్ అనే పట్టణానికి హెచ్. ఇ. వికార్-ఉల్-ఉమ్రా పేరు పెట్టారు, రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ఉన్న శంషాబాద్ పట్టణానికి కూడా షమ్స్-ఉల్-ఉమ్ర కుటుంబం పేరు పెట్టారు. మొయినాబాద్ నవాబ్ మొయిన్-ఉద్-దౌలా బహదూర్ అస్మాన్ జాహి పేరు పెట్టారు. అబుల్ ఫతే ఖాన్ కుమారుడు ఫక్ర్ ఉద్దీన్ ఖాన్ నిజాం అలీ ఖాన్ కుమార్తె రెండవ అసఫ్ జా సాహెబ్జాదీ బషీరున్నిస్సా బేగంను వివాహం చేసుకున్నప్పుడు బేగంపేట్ ప్రాంతం పైగా కుటుంబానికి బహుమతిగా ఇవ్వబడింది. బషీర్బాగ్ సర్ అస్మాన్ జా బహదూర్ బషీర్ ఉద్ దౌలా పేరు పెట్టారు.

## పైగా డియోడిస్ & ఎస్టేట్
పైగా కులీనులు వారి నివాసాలకు ప్రసిద్ధి చెందారు, వీటిని సాధారణంగా దేవదీలు అని పిలుస్తారు. బషీర్ బాగ్ ప్యాలెస్ సర్ అస్మాన్ జా, పైగా అమీర్ మరియు హైదరాబాద్ ప్రధాన మంత్రి (1887-1893) కు చెందినది. సర్ వికార్-ఉల్-ఉమ్రా, పైగా అమీర్, అప్పటి హైదరాబాద్ రాష్ట్ర ప్రధానమంత్రి (1893లో కూడా ప్రధానమంత్రిగా పనిచేశారు) 1897లో దేశంలోని అత్యంత సంపన్నమైన ప్యాలెస్‌లలో ఒకటైన ఫలక్‌నుమా ప్యాలెస్‌ను ఆరవ నిజాం మీర్ మహబూబ్ అలీ ఖాన్‌కు అందజేశారు.

ఇతర ముఖ్యమైన పైగా రాజభవనాలు:

* అస్మాన్ గర్ ప్యాలెస్
* పైగా ప్యాలెస్
* ఖుర్షీద్ జా దేవ్డి
* వికార్ మంజిల్
* దేవ్డి ఇక్బాల్ ఉద్-దౌలా
* బషీర్ బాగ్ ప్యాలెస్  
* జహానూమా ప్యాలెస్
* ఖానా బాగ్ సిటీ ప్యాలెస్
* విలాయత్ మంజిల్
* వికార్ మంజిల్
* పర్వరీష్ బాగ్ ప్యాలెస్
* బేగంపేట్ పైగా హౌస్ జాకీర్ యార్ జంగ్
* సరూర్‌నగర్‌ దేవ్డి

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాద్ రాష్ట్రం
వర్గం:1948 పతనాలు