డార్జిలింగ్ చరిత్ర

**డార్జిలింగ్ చరిత్ర** వాస్తవానికి సిక్కిం ప్రాంతానికి చెందిన డార్జిలింగ్ పట్టణం, దాని పక్కన ఉన్న కొండ ప్రాంతాల చరిత్రను వివరిస్తుంది. ఈ ప్రాంతాలు కాలక్రమంలో బ్రిటిష్ ఇండియాలో భాగమయ్యాయి, ఇప్పుడు ఇవి భారతదేశ రాష్ట్రమైన పశ్చిమ బెంగాల్లో ఉన్నాయి, ఇది నేపాల్, సిక్కిం, భూటాన్, బెంగాల్, గ్రేట్ బ్రిటన్ చరిత్రతో పెనవేసుకుని ఉంది. సిక్కిం రాష్ట్రంలో భాగమైన డార్జిలింగ్, నేపాల్, భూటాన్ మధ్య ముఖ్యమైన బఫర్ స్టేట్గా మారింది. బ్రిటిష్ వారు ఈ ప్రాంతాన్ని సానిటోరియంగా ఉపయోగించుకుంటూ, ఇక్కడి వాతావరణం తేయాకు సాగుకు అద్భుతమైన పరిస్థితులను కల్పిస్తుందని కనుగొన్నారు, త్వరలోనే డార్జిలింగ్ కొండలపై తేయాకు పండించడం ప్రారంభించారు. డార్జిలింగ్ టీ డార్జిలింగ్ నుండి ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన ఎగుమతిగా మిగిలిపోయింది.

## తొలినాళ్లు

ఈ ప్రదేశం పేరు 'పిడుగుల నేల' అని అర్థం వచ్చే టిబెటన్ పదం *డోర్జెలింగ్* నుండి వచ్చింది. ఇది పూర్వం రాంగ్స్ ఆరాధనా స్థలం అని చెబుతారు, ఇక్కడ మూడు రాళ్లు (లుంగ్-చోక్) నేటికీ నిలబడి ఉన్నాయి. దురదృష్టవశాత్తు 1815లో దాడి చేసిన గూర్ఖా సైన్యం ఈ మఠాన్ని ధ్వంసం చేసింది.

డార్జిలింగ్ వాస్తవానికి సిక్కిం రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది, ఇక్కడ లెప్చాలు, భూటియాలు, కాలాది నుండి ఈ ప్రాంతానికి చెందిన స్థానిక తెగ అయిన లింబూలు నివసించేవారు, సిక్కింకు చెందిన స్థానిక భూటియా, లెప్చా సైన్యాలను ఓడించిన గూర్ఖాల దాడికి ముందు వీరు ఇక్కడ ఉన్నారు.
నేపాల్ నుండి వచ్చిన గూర్ఖా సైన్యం 1780లలో డార్జిలింగ్‌పై దాడి చేసి, సిక్కిం రాజధాని రబ్డెంట్సేపై దాడి చేసి, తీస్తా నది వరకు ఉన్న భూభాగాలను నేపాల్‌లో కలిపేసుకుంది. 1816 నాటికి బ్రిటిష్ సిక్కింగా పిలువబడే ప్రాంతమంతా నేపాల్ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. ఆంగ్లో-గూర్ఖా యుద్ధం తర్వాత, 1816 సుగౌలీ ఒప్పందం ప్రకారం నేపాల్ తన భూభాగాలలో మూడవ వంతు బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించింది, ఇందులో మేచి, తీస్తా నదుల మధ్య ఉన్న భూభాగం ఉంది. 10 ఫిబ్రవరి 1817న, బ్రిటిష్ వారు తిటాలియా ఒప్పందం ప్రకారం మేచి, తీస్తా మధ్య ఉన్న భూభాగాన్ని సిక్కిం చోగ్యాల్‌కు తిరిగి ఇచ్చారు.

ప్రభావిత లెప్చా బార్ఫుంగ్ వంశానికి చెందిన సిక్కిం ప్రధాన మంత్రి బోలోట్ హత్య తర్వాత లెప్చాలు నేపాల్‌కు వలస వెళ్లారు. 1826లో, చోగ్యాల్ త్సుగ్‌ఫుడ్ నమ్‌గ్యాల్ (స్వయంగా లెప్చా అయిన తన తల్లి సలహా మేరకు) తన ప్రధాన మంత్రి బోలోట్ హత్యకు తీర్మానం చేశాడు. బోలోట్ త్సుగ్‌ఫుడ్ నమ్‌గ్యాల్‌కు మేనమామ, మహారాజు చరిత్ర ప్రకారం 'చీబు లామా' తండ్రిగా గుర్తించబడిన 'ల్హాచోస్' అతని హత్యను అమలు చేశాడు.
బోలోట్ మేనల్లుళ్ళు, దాతుప్, జెరుంగ్ డెనాన్, కాజీ గోరోక్ అనే కోటాబా కుంఘా కుమారులు చిడామ్, నామ్‌తంగ్ నుండి 800 ఇళ్ల లెప్చా ప్రజలను తమతో పాటు తీసుకుని సిక్కిం విడిచిపెట్టి నేపాల్‌లోని ఇలమ్‌కు వెళ్లారు, అక్కడ వారి వారసులు నేటికీ నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడి నుండి వారు డార్జిలింగ్, సిక్కిం తేరాయ్పై దాడులు చేశారు. ఈ సంఘటన కోటపా తిరుగుబాటుగా పిలువబడింది, ఇది చివరికి బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ సహాయంతో అణచివేయబడింది.

రెండు జాతుల మధ్య విభేదాల కంటే, ఇది ప్రాథమికంగా ప్రతిష్టాత్మక సింహాసనం కోసం జరిగిన పోటీ. 1826 తర్వాత రాజకుటుంబం అంతకు ముందులా తమ లెప్చా ప్రజల నుండి కాకుండా టిబెట్ కులీనుల నుండి తమ భాగస్వాములను ఎంచుకుంది.

## ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ కౌలు
ఫిబ్రవరి 1829లో నేపాల్, సిక్కిం మధ్య వారి సరిహద్దులకు (ముఖ్యంగా ఒంటూ దారా) సంబంధించి వివాదం తలెత్తింది, అప్పటి బ్రిటిష్ గవర్నర్-జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా, లార్డ్ విలియం బెంటింక్, పరిస్థితిని పరిష్కరించడంలో సహాయపడటానికి కెప్టెన్ జార్జ్ అల్మెర్ లాయిడ్, జె. డబ్ల్యు. గ్రాంట్ అనే ఇద్దరు అధికారులను పంపారు. ఒంటూ దారాకు వెళ్లే మార్గంలో ఇద్దరు అధికారులు డార్జిలింగ్‌లోని "డోర్జెలింగ్ అని పిలువబడే పాత గూర్ఖా స్టేషన్" వద్ద ఆరు రోజులు బస చేశారు, లాయిడ్ అక్కడ "100 మంది" లెప్చాలు నివసిస్తున్నారని గుర్తించారు, ఆ ప్రదేశాన్ని ఒక సానిటోరియంగా మార్చే అవకాశాలు చూసి "చాలా ఆకట్టుకున్నారు." 18 జూన్ 1829న, లాయిడ్ డార్జిలింగ్ సానిటోరియంగా సేవలు అందించే అవకాశం గురించి ప్రభుత్వానికి తెలియజేశారు, అదే సమయంలో గ్రాంట్ కూడా ఆ భూభాగాన్ని సొంతం చేసుకోవాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరారు.

"18 జూన్ 1829 నాటి నివేదిక నుండి, ఆ ప్రదేశాన్ని సందర్శించిన ఏకైక యూరోపియన్ తానేనని పేర్కొంటూ, ఫిబ్రవరి 1829లో లాయిడ్ ఆరు రోజుల పాటు పాత గూర్ఖా స్టేషన్ డోర్జెలింగ్‌ను సందర్శించినట్లు తెలుసుకున్నాము ... డార్జిలింగ్ గతంలో ఒక పెద్ద గ్రామం, ప్రధాన కాజీలలో ఒకరి నివాసం ఆక్రమించి ఉన్నప్పటికీ, అది విడిచిపెట్టబడింది, దాని చుట్టూ ఉన్న దేశంలో జనాభా చాలా తక్కువగా ఉన్నారు ... డార్జిలింగ్ కొండ ప్రాంతం ఈ విధంగా అప్పగించబడినందున, జనరల్ లాయిడ్, డాక్టర్ చాప్‌మన్ దేశాన్ని అన్వేషించడానికి 1836లో పంపబడ్డారు ... దేశంలో ఇంకా వాస్తవంగా జనాభా లేరు ... సుమారు 10 సంవత్సరాల ముందు కెప్టెన్ హెర్బర్ట్ ప్రకారం సిక్కిం జనాభాలో మూడింట రెండు వంతుల మంది ఉన్న 1,200 మంది దృఢమైన లెప్చాలు రాజా అణచివేత కారణంగా డార్జిలింగ్, దాని పొరుగు ప్రాంతాల నుండి పారిపోయి నేపాల్‌లో ఆశ్రయం పొందవలసి వచ్చింది. కొద్దిపాటి సాగు ఉన్నప్పటికీ, అది వదిలివేయబడింది."

బెంటింక్ కొండ ప్రాంతాన్ని సైనిక స్థావరం, సానిటోరియంగా కొనుగోలు చేయడానికి అంగీకరించారు, ఇది సైనిక స్థావరం, వాణిజ్య కేంద్రంగా వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలను కూడా అందిస్తుందని గుర్తించారు. డిప్యూటీ సర్వేయర్ జనరల్ కెప్టెన్ హెర్బర్ట్, ఆ ప్రాంతాన్ని పరిశీలించడానికి డార్జిలింగ్ పంపబడ్డారు. బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ డైరెక్టర్ల కోర్టు ఈ ప్రాజెక్టును ఆమోదించింది. సిక్కిం చోగ్యాల్ నుండి ఆ ప్రాంతాన్ని కౌలుకు తీసుకునే బాధ్యత జనరల్ లాయిడ్‌కు అప్పగించబడింది. మంజూరు దస్తావేజు ప్రకారం కౌలు 1 ఫిబ్రవరి 1835న మంజూరు చేయబడింది, ఇది ఈ క్రింది విధంగా ఉంది:

ఇది అప్పట్లో విలువలేని జనావాసాలు లేని పర్వతాన్ని బేషరతుగా అప్పగించడం, కానీ 1841లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం సిక్కిం చోగ్యాల్‌కు సంవత్సరానికి రూ. 100,000 భృతిగా మంజూరు చేసింది, 1846లో ఆ మంజూరును సంవత్సరానికి రూ. 6,000కు పెంచింది.

## సానిటోరియం స్థాపన
1835లో, ఇండియన్ మెడికల్ సర్వీస్ సభ్యుడు, ఆర్చిబాల్డ్ కాంప్‌బెల్, కౌలుకు తీసుకున్న భూభాగానికి ఏజెంట్‌గా నియమించబడ్డారు, లెఫ్టినెంట్ నేపియర్ (తరువాత లార్డ్ నేపియర్ ఆఫ్ మగ్దాలా) ఆ ప్రాంతాన్ని మెరుగుపరచడానికి, డార్జిలింగ్ హిల్ స్టేషన్ పునాదులు వేయడానికి పని ప్రారంభించారు. డాక్టర్ కాంప్‌బెల్ 1839లో శానిటోరియం మొదటి సూపరింటెండెంట్ అయ్యారు. డార్జిలింగ్‌ను మైదానాలతో కలిపే రహదారిని 1839లో నిర్మించారు.

## తేయాకు తోటల వృద్ధి

డాక్టర్ కాంప్‌బెల్ 1841లో కుమావున్ ప్రాంతం నుండి చైనీస్ టీ గింజలను తీసుకువచ్చి డార్జిలింగ్‌లోని బీచ్‌వుడ్‌లోని తన నివాసం సమీపంలో ప్రయోగాత్మకంగా తేయాకు పండించడం ప్రారంభించారు. ఈ ప్రయోగాన్ని అనుసరించి పలువురు ఇతర బ్రిటిష్ వారు కూడా ఇదే విధమైన ప్రయత్నాలు చేశారు. ప్రయోగాలు విజయవంతమయ్యాయి, త్వరలోనే అనేక తేయాకు తోటలు వాణిజ్యపరంగా పనిచేయడం ప్రారంభించాయి.

## బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఎంపైర్ విలీనం

డార్జిలింగ్ వేగంగా అభివృద్ధి చెందడం సిక్కిం చోగ్యాల్‌లో అసూయకు దారితీసింది. సిక్కిం ప్రజల స్థితిగతులపై బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం, సిక్కిం మధ్య విభేదాలు కూడా ఉన్నాయి. డార్జిలింగ్ ప్రాముఖ్యత పెరగడం వల్ల, సిక్కింకు చెందిన చాలా మంది పౌరులు, ఎక్కువగా కార్మిక వర్గానికి చెందినవారు, డార్జిలింగ్‌లో బ్రిటిష్ పౌరులుగా స్థిరపడటం ప్రారంభించారు. ఈ వలసలు సిక్కింలోని భూస్వాములను కలవరపెట్టాయి, వారు వలస వచ్చినవారిని బలవంతంగా సిక్కింకు తిరిగి రప్పించడానికి ఆశ్రయించారు.

1849లో డాక్టర్ కాంప్‌బెల్, మొక్కల సేకరణదారు సర్ జోసెఫ్ డాల్టన్ హూకర్ సిక్కింలో పర్యటిస్తున్నప్పుడు, వారిని పట్టుకుని జైలులో పెట్టేంతగా సంబంధాలు క్షీణించాయి. ఈ నిర్బంధం వారాల పాటు కొనసాగింది. కంపెనీ సిక్కింకు ఒక దండయాత్ర దళాన్ని పంపింది. అయితే, రక్తపాతం అవసరం లేదు, కంపెనీ దళాలు సిక్కింలోకి రంజీత్ నది దాటిన తర్వాత, శత్రుత్వాలు ముగిశాయి.

ఈ ఇబ్బంది, కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత సిక్కిం అధికారుల వైపు మరింత దుష్ప్రవర్తన ఫలితంగా, ఇప్పుడు డార్జిలింగ్ జిల్లాను ఏర్పరుస్తున్న పర్వత ప్రాంతాలు బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఎంపైర్‌లో భాగమయ్యాయి, మిగిలిన సిక్కిం రాజ్యం రక్షిత రాష్ట్రంగా మారింది.

ఆంగ్లో-భూటాన్ యుద్ధం (సించులా ఒప్పందం - 11 నవంబర్ 1865) లో భూటాన్ ఓటమి తర్వాత దూయర్స్తో పాటు కాలింపాంగ్ ప్రాంతం బ్రిటిష్ ఆస్తిగా మారింది. కాలింపాంగ్ మొదట డిప్యూటీ కమిషనర్ ఆఫ్ వెస్ట్రన్ డ్యుయర్స్ కింద ఉంచబడింది, కానీ 1866లో ఇది డార్జిలింగ్ జిల్లాకు బదిలీ చేయబడి జిల్లాకు దాని తుది రూపాన్ని ఇచ్చింది.

## మరింత అభివృద్ధి

డార్జిలింగ్ మునిసిపాలిటీ 1850లో స్థాపించబడింది. తేయాకు తోటలు పెరుగుతూనే ఉన్నాయి. 1860ల నాటికి, సరిహద్దుల్లో శాంతి పునరుద్ధరించబడింది. ఈ సమయంలో, ప్రధానంగా నేపాల్ నుండి వచ్చిన వలసదారులను నిర్మాణ స్థలాలు, తేయాకు తోటలు, ఇతర వ్యవసాయ సంబంధిత ప్రాజెక్టులలో పనిచేయడానికి తీసుకున్నారు. స్కాటిష్ మిషనరీలు బ్రిటిష్ నివాసితుల కోసం పాఠశాలలు, సంక్షేమ కేంద్రాల నిర్మాణాన్ని చేపట్టారు: 1847లో లొరెటో కాన్వెంట్, 1864లో సెయింట్ పాల్స్ స్కూల్, 1868లో ప్లాంటర్స్ క్లబ్, 1878లో లాయిడ్స్ బొటానికల్ గార్డెన్, 1888లో సెయింట్ జోసెఫ్ స్కూల్, 1891లో రైల్వే స్టేషన్, 1921లో టౌన్ హాల్ (ప్రస్తుత మున్సిపాలిటీ భవనం). 1881లో డార్జిలింగ్ హిమాలయన్ రైల్వే ప్రారంభం కావడంతో, పట్టణం, దిగువ మైదానాల మధ్య సాఫీగా కమ్యూనికేషన్ జరగడం ఈ ప్రాంత అభివృద్ధిని మరింత పెంచింది. "డార్జిలింగ్ విపత్తు" అనేది 1898లో వచ్చిన భూకంపం, ఇది యువ పట్టణానికి, దాని స్థానిక జనాభాకు గణనీయమైన నష్టాన్ని కలిగించింది.

## పరిపాలన
డార్జిలింగ్ మునిసిపాలిటీ 1850 నాటికే పట్టణ పౌర పరిపాలన నిర్వహణ బాధ్యతను తీసుకుంది. 1850 నుండి 1916 వరకు, మునిసిపాలిటీ మొదటి షెడ్యూల్‌లో (హల్నా, హజారీబాగ్, ముజఫర్‌పూర్, ఇతరులతో పాటు) ఉంచబడింది, ఇక్కడ స్థానిక ప్రభుత్వాలు కమిషనర్లను నియమించాయి, రెండవ షెడ్యూల్‌ (బర్ధమాన్, హుగ్లీ, నదియా, హజారీబాగ్, ఇతరులతో పాటు), ఇక్కడ స్థానిక ప్రభుత్వం ఒక ఛైర్మన్‌ను నియమించింది.

1861కి ముందు, 1870-1874 వరకు, డార్జిలింగ్ జిల్లా ఒక "నాన్-రెగ్యులేటెడ్ ఏరియా" (ప్రత్యేకంగా విస్తరించకపోతే, మిగిలిన దేశానికి అనుగుణంగా బ్రిటిష్ రాజ్ చట్టాలు, నిబంధనలు జిల్లాలో స్వయంచాలకంగా వర్తించని ప్రాంతం). 1862 నుండి 1870 వరకు, ఇది "రెగ్యులేటెడ్ ఏరియా"గా పరిగణించబడింది. "నాన్-రెగ్యులేటెడ్ ఏరియా" అనే పదం 1874లో "షెడ్యూల్డ్ డిస్ట్రిక్ట్"గా, 1919లో మళ్లీ "బ్యాక్ వార్డ్ ట్రాక్ట్స్"గా మార్చబడింది. ఈ హోదా 1935 నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు "పాక్షికంగా మినహాయించబడిన ప్రాంతం"గా పిలువబడింది.

## పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి
డార్జిలింగ్ ఉన్నత స్థాయి నివాసితులు ఆ కాలపు బ్రిటిష్ పాలక వర్గం, వీరు ప్రతి వేసవిలో డార్జిలింగ్‌ను సందర్శించేవారు. కోల్‌కతా (అప్పటి కలకత్తా) కు చెందిన సంపన్న భారతీయ నివాసితులు, సంస్థానాలకు చెందిన సంపన్న మహారాజులు, భూమి ఉన్న జమీందార్లు, కలకత్తా హైకోర్టు బారిస్టర్లు కూడా డార్జిలింగ్‌ను సందర్శించడం ప్రారంభించారు. ఈ పట్టణం పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందుతూనే ఉంది, ఇది "క్వీన్ ఆఫ్ ది హిల్స్"గా పేరుపొందింది. మారుమూల ప్రదేశం, తక్కువ జనాభా కారణంగా భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పట్టణం ఎలాంటి ముఖ్యమైన రాజకీయ కార్యకలాపాలను చూడలేదు. అయితే, 1930లలో బెంగాల్ గవర్నర్ సర్ జాన్ ఆండర్సన్పై విప్లవకారులు చేసిన హత్యాయత్నం విఫలమైంది.

## స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశం
1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, డార్జిలింగ్ పశ్చిమ బెంగాల్‌లో భాగమైంది. 1950లో పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ టిబెట్‌ను ఆక్రమించినప్పుడు, వేలాది మంది టిబెటన్ శరణార్థులు డార్జిలింగ్ జిల్లా అంతటా స్థిరపడ్డారు.

డార్జిలింగ్ జనాభా వేగంగా పెరిగింది. వలస పట్టణమైన డార్జిలింగ్ కేవలం 10,000 జనాభా కోసం మాత్రమే రూపొందించబడింది. ఈ ప్రాంతం భౌగోళికంగా సాపేక్షంగా కొత్తది కాబట్టి జనాభా పెరుగుదల పట్టణాన్ని ఇటీవలి దశాబ్దాల పర్యావరణ సమస్యలకు మరింత గురి చేసింది. పర్యాటక రంగంలో పెరుగుదల ఈ ప్రాంత పర్యావరణ సమతుల్యతను కూడా ప్రభావితం చేసింది.

వైవిధ్యమైన జాతి జనాభా సామాజిక-ఆర్థిక ఉద్రిక్తతలకు దారితీసింది, జాతి మార్గాల్లో ప్రత్యేక రాష్ట్రాలైన గూర్ఖాలాండ్, కామతాపూర్ సృష్టి డిమాండ్ 1980లలో ప్రాచుర్యం పొందింది. గూర్ఖా నేషనల్ లిబరేషన్ ఫ్రంట్ పిలుపునిచ్చిన 40 రోజుల సమ్మె తర్వాత సమస్యలు తలెత్తాయి, ఈ సమయంలో డార్జిలింగ్‌లో హింస చెలరేగింది. సుభాష్ ఘిషింగ్ ఛైర్మన్‌షిప్‌లో డార్జిలింగ్ గూర్ఖా హిల్ కౌన్సిల్ స్థాపనతో రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు చాలా వరకు తగ్గాయి. జిల్లాను పరిపాలించేందుకు డిజిహెచ్‌సికి పాక్షిక స్వయంప్రతిపత్తి అధికారాలు ఇవ్వబడ్డాయి. ప్రత్యేక రాష్ట్ర సమస్య మధ్యలో కొత్త రాజకీయ పార్టీ గూర్ఖా జనముక్తి మోర్చా ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలని డిమాండ్ చేయడంతో ఉద్రిక్తతలు రేగాయి. డార్జిలింగ్, కాలింపాంగ్ జిల్లాలతో పాటు తెరాయ్, డూయర్స్ భూభాగాన్ని మెరుగైన పరిపాలనా ప్రయోజనం కోసం ఏర్పాటు చేశారని నమ్ముతున్న ఈ కొత్త పార్టీ కేంద్ర, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రెండింటి నుండి నిర్దిష్ట సంవత్సరాల తర్వాత జిటిఎ (గూర్ఖా టెరిటోరియల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్) ని అంగీకరించింది.

## గమనికలు

## మూలాలు
* Khawas, Vimal (2003). Urban Management in Darjeeling Himalaya: A Case Study of Darjeeling Municipality. The Mountain Forum. Retrieved on 1 May 2006. Now available in the Internet Archive in this URL (accessed on 7 June 2006)
* డార్జిలింగ్ చరిత్ర 
* డార్జిలింగ్ టీ చరిత్ర. Darjeelingnews. Retrieved on 2 May 2006.
* డార్జిలింగ్ చరిత్ర  kurseongdaily.com. Retrieved on 2 May 2006
* 
* 

వర్గం:డార్జిలింగ్
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ చరిత్ర