open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
చత్వారము

thumb|40 ఏళ్ళ వయస్సులో ఉన్న వారికి అక్షరములు మసక గా  కనబడే దృశ్యం.
**చత్వారము** (ఆంగ్లం: **Presbyopia**) ఒక విధమైన దృష్టి దోషము. గ్రీకు పదం "presbys" (πρέσβυς), అనగా "ముసలి వ్యక్తి" అని అర్థం. ఇందులో ఒక వ్యక్తి వయసు పెరిగే కొద్దీ దగ్గరి వస్తువులపై చూపు నెమ్మదిగా తగ్గిపోతుంది. దీనికి స్పష్టమైన కారణం తెలియదు.  చత్వారము ( ప్రెస్బియోపియాస్) అనేది కంటి  స్థితి ని తెలిపేది. దీనిలో మీ కన్ను నెమ్మదిగా దగ్గరగా ఉన్న వస్తువులపై త్వరగా దృష్టి పెట్టే సామర్థ్యాన్ని కోల్పోతుంది

## చరిత్ర
ఇది సహజ వృద్ధాప్య ప్రక్రియలో ప్రతి ఒక్కరినీ ప్రభావితం చేసే రుగ్మత. చత్వారము లక్షణములు చాలా మందికి **40 ఏళ్ళ వయస్సులో**  రావడం జరుగుతుంది. సాధారణంగా చదవడానికి, దగ్గరగా పని చేయగల మీ సామర్థ్యంలో క్రమంగా క్షీణతను కలిగి ఉంటాయి. దగ్గరగా చదివిన తరువాత లేదా చేసిన తర్వాత కంటిచూపు లేదా తలనొప్పి కలిగి ఉంటుంది చిన్నగా అక్షరములు చదవడం కష్టం, పని చేయకుండా అలసట, దగ్గరగా చదివేటప్పుడు లేదా చేసేటప్పుడు ప్రకాశవంతమైన వెలుతురు అవసరం. దగ్గరగా ఉన్న వస్తువులను చూడటం, దృష్టి పెట్టడం వంటి ప్రాథమిక సమస్యల తో చత్వారము మనిషికి ఉంటుంది. చత్వారము రావడానికి చిన్నతనంలో, మీ కంటిలోని చూపు  సరళమైనది, దాని చుట్టూ ఉన్న చిన్న కండరాల రింగ్ సహాయంతో దాని పొడవు లేదా ఆకారాన్ని మార్చవచ్చు.  కంటి చుట్టూ ఉన్న కండరాలు దగ్గరగా, సుదూర చిత్రాలకు అనుగుణంగా మీ  చూపును సులభంగా మార్చగలవు, సర్దుబాటు చేయగలవు. వయస్సుతో,  చూపు చుట్టూ ఉన్న కండరాల ఫైబర్స్ నెమ్మదిగా  పటుత్వము కోల్పోయి, గట్టిపడతాయి. తత్ఫలితంగా, మీ చూపు ఆకారాన్ని మార్చలేకపోతుంది  దీని కారణంగా దగ్గరి చిత్రాలపై దృష్టి పెట్టడానికి పరిమితం చేస్తుంది.  చూపు గట్టి  పడటంతో, కన్నులు క్రమంగా  రెటీనాపై కాంతిని కేంద్రీకరించే సామర్థ్యాన్ని కోల్పోతుంది. రక్తహీనత, ఇది తగినంత సాధారణ రక్తకణాలు లేకపోవడం, గుండె జబ్బులు, మధుమేహం (డయాబెటిస్) రక్తంలో చక్కెరను జీవక్రియ చేయడంలో ఇబ్బందులు హైపోరియా  లేదా దూరదృష్టి, అంటే దూరంగా ఉన్న వస్తువుల కంటే  దగ్గరలో ఉన్న వస్తువులను చూడటం  కష్టం, మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్, ఇది  వెన్నెముక, మెదడును ప్రభావితం చేసే స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధి.  మద్యం అలవాటు,  చత్వారం రావడానికి మానసిక ఆందోళన వంటి, బలమైన పోషక ఆహారం లేక పోవడం వంటివి ఇతర కారణములు.

### చత్వారమునకు వాడే ఉపకరణములు
చదివేందుకు  డాక్టర్ల సూచించిన కళ్ళద్దాలు పెట్టుకోవడం, బైఫోకల్స్, ట్రైఫోకల్స్, ప్రోగ్రెసివ్ లెన్సులు, సమీప, దూర దృష్టి కోసం బైఫోకల్స్ సరైనవి. దగ్గర, మధ్య దూర దృష్టి కోసం సరిచేయడానికి ట్రిఫోకల్స్‌, ప్రోగ్రెసివ్ లెన్సులు, బైఫోకల్స్, ట్రైఫోకల్స్ వంటి వైద్యుల సలహామేరకు చత్వారముతో ఉన్న వారికి కంటి చూపు కనబడే వైద్య పరికరములు.       

right 
## వ్యాధి లక్షణాలు
* తక్కువ కాంతిలో బాగా ముద్రించిన అక్షరాలను చదవలేకపోవడం
* ఎక్కువ సేపు చదవడం వలన కళ్ళకు అలసటగా అనిపించడం. 
* దూరంలో ఉన్న వస్తువులను మార్చి మార్చి చూస్తున్నపుడు మసకబారినట్లుండటం

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Eyes over 40
* Presbyopia
* Options for today's Presbyopes
* Vision Over 40
* Presbyopia at MedLinePlus Medical Encyclopedia
* Binocular Presbyopia Diagnosis with Dynamic Stimulation Aberrometry 

వర్గం:కంటి వ్యాధులు
కొరడా

**కొరడా** (ఆంగ్లం Whip) ఒక విధమైన ఆయుధము. ఇది  సాంప్రదాయకంగా జంతువులను లేదా ప్రజలను కొట్టడానికి ఉపయోగిస్తారు.  జంతువులపై లేదా ఇతర వ్యక్తులపై నియంత్రణ కోసం ఈ ఆయుధాన్ని ఉపయోగిస్తుంటారు. నొప్పి భయం వల్ల సదరు జంతువులు లేదా వ్యక్తులపై నియంత్రణ సాధిస్తారు. అయితే కొన్ని కార్యకలాపాలలో, నొప్పిని ఉపయోగించకుండా కొరడాలు ఉపయోగించవచ్చు. 

కొన్ని రకాల  కొరడాలు శారీరక లక్ష్యాలను లేదా మానవ లక్ష్యాలపై హింసను కలిగించే మార్గంగా  ప్రత్యేకంగా అభివృద్ధి చేయబడినప్పటికీ, చాలావరకు కొరడాలు జంతువులపై ఉపయోగం కోసం రూపొందించబడ్డాయి.  జంతువులపై కొరడా ఉపయోగించి దుర్వినియోగం చేయటం జంతు హింసగా పరిగణించబడుతుంది. మానవులపై దుర్వినియోగం దాడిగా పరిగణించబడుతుంది.

## ఉపయోగాలు
సాధారణంగా కొరడాలు జంతువులకు దిశాత్మక మార్గదర్శకత్వం అందించడానికి లేదా కదలికను ప్రోత్సహించడానికి   ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని కొరడాలు జంతువులను నియంత్రించడానికి రూపొందించబడ్డాయి.  

ఆధునిక కాలంలో, నొప్పి అనే ఉద్దీపన ఇప్పటికీ కొన్ని జంతువుల శిక్షణలో ఉపయోగించబడుతుంది.  చాలా రంగాలలో అనుమతించబడుతుంది.  జంతువులపై స్వారీ చేసేటప్పుడు కొరడా ముఖ్యమైన సాధనం. ఏదేమైనా, అనేక పోటీలను నిర్వహించే  సంస్థలు కొరడాల వాడకాన్ని పరిమితం చేస్తాయి . దీనిని దుర్వినియోగం చేస్తే అనర్హత, జరిమానాతో సహా  తీవ్రమైన జరిమానాలు కూడా అమలులో ఉండవచ్చు.  కొరడాలను  ఉపయోగించడం కొన్ని అధికార పరిధిలో జంతు క్రూరత్వంగా పరిగణించబడుతుంది.

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
*కొరడా పురుగు

వర్గం:ఆయుధాలు
కొరడా పురుగు

**కొరడా పురుగు** ఒక విధమైన వ్యాధి కారకమైన క్రిములు.

## జాతులు
*ట్రిచురిస్ ట్రిచురా (మనిషి కొరడా పురుగు)
*ట్రిచురిస్ వల్పిస్ (కుక్క కొరడా పురుగు) 
*ట్రిచురిస్ కంపనులా (పిల్లి కొరడా పురుగు) 
*ట్రిచురిస్ సూయిస్ (పంది కొరడా పురుగు) 
*ట్రిచురిస్ మ్యూరిస్ (ఎలుక కొరడా పురుగు)

వర్గం:నెమటోడ
చిత్రమూలము

**చిత్రమూలము** ప్లంబగో ప్రజాతికి చెందిన పుష్పించే మొక్క. ఇది ప్లంబజినేసి కుటుంబానికి చెందినది. ఈ పేరు లాటిన్ పదం ప్లంబమ్ అంటే సీసం నుండి వచ్చినది. కొన్ని జాతులలో సీసపు నీలం రంగుల పూల మూలంగా ఇది వచ్చినది. రసాయనంగా ఈ మొక్కల వేళ్ళలో 'ప్లంబజీన్' (Plumbagein) అనే పదార్థం ఉంటుంది. వీని నుండి చిత్రకాదివటి, చిత్రఘృతం మొదలైన ఆయుర్వేద ఔషధాలు తయారుచేస్తారు. కొన్ని మొక్కలను ఉద్యానవనాల్లో అలంకరణ కోసం కూడా పెంచుతారు. వేర్లు జీర్ణ శక్తిని పెంచే గుణం, గడ్డలను హరించే గుణం కలిగివుంటాయి.

## లక్షణాలు
*ఇది ఎక్కువ కొమ్మలతో గుబురుగా ఒక మీటరు ఎత్తు వరకు పెరిగే బహువార్షిక మొక్క. 
*దాదాపు అండాకారపు పత్రాలు కణుపుకు రెండు చొప్పున ఉంటాయి.
*పుష్పాలు జాతిని బట్టి కొమ్మల చివర వివిధ రంగులలో పూస్తాయి.
*ఫలాలు పొడవుగా, సన్నగా ఉండి పత్రావళితో కప్పబడి ఉంటాయి.

## జాతులు

* తెల్ల చిత్రమూలము - Plumbago zeylanica, Ceylon leadwort
* ఎర్ర చిత్రమూలము - Plumbago rosea or Plumbago indica, rose-colored leadwort
* నల్ల చిత్రమూలము - Plumbago capensis

వర్గం:ప్లంబజినేసి
దువ్వూరి (ఇంటి పేరు)

thumb|దువ్వూరి సుబ్బమ్మ
**దువ్వూరి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు. 

## ప్రముఖ వ్యక్తులు
* దువ్వూరి సుబ్బమ్మ - ( 1880 - 1964). స్వాతంత్రోద్యమంలొ పాల్గొని జైలు వెళ్ళిన మెట్టమెదటి ఆంధ్ర మహిళ.
* దువ్వూరి సుబ్బారావు - 2008లో భారతీయ రిజర్వ్ బాంక్ గవర్నర్‌గా నియమితుడయ్యాడు.
* దువ్వూరి భాస్కరరెడ్డి - సుప్రసిద్ధ వైద్యులు, వ్యాధి నిర్ధారణ శాస్త్ర నిపుణులు.
* దువ్వూరి రామిరెడ్డి (1895 -1947) - "కవి కోకిల" బిరుదాంకితుడు. "కృషీవలుడు" వంటి రచనలు చేశాడు.
* దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి  సుప్రసిద్ధ సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు, కళాప్రపూర్ణ గ్రహీత.
*దువ్వూరి బలరామిరెడ్డి - స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు. 1931 స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొని కారాగార శిక్ష అనుభవించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
దుట్టా

**దుట్టా** ఇంటి పేరు కలవారు కృష్ణా జిల్లాలోని పల్లెవాడ, బాపులపాడు గ్రామముల లోను, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని గుండుగొలను గ్రామముల లోను ఉన్నారు.

దుట్టా గోపాలస్వామి గారు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని గుండుగొలను గ్రామములో జన్మించి
సంగీత కళాశాలలో పరిపాలన అధికారిగ ముప్పది సంవత్సరములు సేవ చేసి పదవీ విరమణ తరువాత 
గుండుగొలను గ్రామములో భగవత్సేవలోను ఎందరో పేద విద్యార్థులకు ఆర్థిక సహకారాలును అందిస్తున్నారు.

దుట్టా రామచంద్రరావు గారు బాపులపాడు గ్రామములో నీస్వార్ధముగా వైద్య సేవలు అందిస్తున్నారు.
వీరు ప్రముఖ సంఘసేవకులు, గాంధేయవాది.

వీరి సేవాలు అమితమైనవి.

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
తెలుగు మాండలికాలు

alt=Telugu.svg|thumb
**తెలుగు మాండలికాలు** అనగా తెలుగు భాషకు సంబంధించిన మాండలిక భాషలు (Dialects). మండలం అంటే ప్రాంతం. ఒక ప్రాంతంలో ఎక్కువమంది మాట్లాడే భాషని మాండలిక భాష అంటారు. ప్రతి భాషకి మాండలిక భాష ఉంటుంది. అలాగే తెలుగు భాషలో భాషాభేదాలున్నాయి. మాండలిక భాష అనేది ప్రత్యేకమైన భాష కాదు. ఇది ప్రధాన భాషలో ఒక అంతర్గత భాషగా ఉంటుంది. ఏ ప్రాంతనికి చెందిన భాషా భేదమైనా తెలుగు భాషలో భాగంగానే ఉంటుంది. మాండలిక భాషని న్యూన ప్రామాణికం (Substandard form) గా చూస్తారు. అంటే ప్రధాన భాషకన్న తక్కువగా - చిన్నచూపు ఉంటుంది. మాండలిక భాష వ్యవహార ప్రధానమైనది. కొందరు మాండలిక భాషలో రచనలు చేసినా సార్వజనీనంగా ఉండే అవకాశం తక్కువ.

మాండలిక భాషల్ని అవగాహన చేసుకోవడం అనేది ఆయా ప్రాంతాలతో ప్రత్యక్ష సంభంధం కలిగినపుడు సులభం అవుతుంది. ప్రధాన భాషలు పరిసరాల భాషల ప్రభావం వల్ల భాషా స్వరూపం మార్పుకు లోనవుతూ ఉంటుంది. ఉదాహరణకి తెలంగాణా తెలుగుపై ఉర్దూ ప్రభావం వల్ల ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది. భౌగోళిక పరిస్థితుల ప్రభావం చేత కూడా మాండలిక పదాలు ఏర్పడుతూ ఉంటాయి. సముద్రతీరంలోని వాళ్ళ భాషాపదాలు, ఎడారి ప్రాంతంలోగల భాషాపదాలు భిన్నంగా ఉంటాయి. కులాన్ని బట్టి, వృత్తిని బట్టి, మతాన్ని బట్టి మాండలిక భాషాభేదాలు ఏర్పడతాయి. మనదేశంలో కొన్ని కులాల భాష ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. కమ్మరి, జాలరి, వడ్రంగి మొదలైనవారి భాష ప్రత్యేకంగా ఉండి వృత్తి మాండలికాలుగా వ్యవహరింపబడతాయి. క్రైస్తవమతస్థులైన తెలుగువారి భాషకి, హిందూ మతస్థులైన తెలుగువారి భాషకి భేదాలు గమనించవచ్చును.

తెలుగు మాండలిక పదకోశాలను తెలుగు అకాడమి ప్రచురించింది.

## ప్రధానమైన మాండలికాలు
తెలుగు భాషలో ప్రాంతాల ఆధారంగా నాలుగు ప్రధానమైన మాండలిక భాషలు,యాసలు ఉన్నాయి.
* 1. సాగరాంధ్ర భాష : కృష్ణా, గుంటూరు, ఉభయ గోదావరి జిల్లాలలోని భాషని కోస్తా మాండలికం లేదా సాగరాంధ్ర మాండలికాలు  జాతీయాలు అంటారు.
* 2. రాయలసీమ భాష : చిత్తూరు,  అనంతపురం, కడప,కర్నూలు జిల్లాల ప్రాంతపు భాషని రాయలసీమ మాండలికం అంటారు.
* 3. తెలంగాణ భాష : తెలంగాణ ప్రాంతపు బాషని తెలంగాణ మాండలికం అంటారు.
* 4. కళింగాంధ్ర భాష : విశాఖపట్నం, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల భాషని కళింగాంధ్ర మాండలికం అంటారు.

## తేడాలు, మాండలిక సంఖ్య
1961జనగణన ప్రకారం తెలుగు మాండలికాలు:-
అంకతి, ఆంధ్ర , బుడబుక్కల , డొక్కల , చెంచు , ఎకిడి , గొడారి, బేరాది, దాసరి , దొమ్మర , గోలారి (గొల్లరి), కమ్మర , కామాటి, కాశికాపిడి , కొడువ, మేదరి , మాలబాస, మాతంగి , నగిలి, పద్మసాలి , జోగుల , పిచ్చుకుంట్ల , పాముల , కొండ రెడ్డి, సాలెవారి, తెలంగాణా, తెలుగు, సగర, వడగ, వడరి, వాల్మీకి , యానాది , బగట, శ్రీకాకుళం, పశ్చిమ గోదావరి, తూర్పు గోదావరి, రాయలసీమ, నెల్లూరు, గుంటూరు, మద్రాసు(వడుగ ), ఒడిషా(బడగ )

వడ్డెర, చెంచు, సవర, మన్న దొర మాండలికాలు ప్రామాణిక తెలుగుకు అతిదగ్గరగా ఉంటాయి.

తమిళనాడులో తెలుగు మాండలికాలను 3 విధములుగా విభజించినారు - సేలం, కోయంబత్తూరు, మదరాసు. విరుదునగరమ్, తూతుకుడి, మధురై, తంజావూరు ప్రాంతాలలో తెలుగు విశేషంగా వ్యవహారికంలో ఉంది.

### బాహ్య లింకులు
ఆంధ్రభారతి

యాసలు

## మూలాలు
https://archive.org/details/mandalikapadakos021234mbp -తెలుగు మాండలికములు, అక్కిరాజు రమాపతి రావు గారి రచన
వర్గం:తెలుగు భాష
వర్గం:మాండలికాలు
ప్లంబజినేసి

**ప్లంబజినేసి** ఒక పుష్పించే మొక్కల జాతికి చెందిన కుటుంబం.

## ప్రజాతులు
* *[[Acantholimon]]*
* *[[Aegialitis]]* 
* *[[Armeria]]*, the thrifts or seapinks
* *[[Bamiana]]*
* *[[Buciniczea]]*
* *[[Cephalorhizum]]*
* *[[Ceratostigma]]*, the leadworts
* *[[Chaetolimon]]*
* *[[Dictyolimon]]*
* *[[Dyerophytum]]*
* *[[Eremolimon]]*
* *[[Ghasnianthus]]*
* *[[Goniolimon]]*
* *[[Ikonnikovia]]*
* *[[Limoniastrum]]*
* *[[Limoniopsis]]*
* *[[లిమోనియమ్]]* (syn. *Statice*), the sealavenders
* *[[Meullerolimon]]*
* *[[Neogontscharovia]]*
* *[[Plumbagella]]*
* *[[ప్లంబగో]]* - చిత్రమూలము
* *[[Popoviolimon]]*
* *[[Psylliostachys]]*
* *[[Vassilczenkoa]]*

వర్గం:ప్లంబజినేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
దాట్ల సత్యనారాయణ రాజు

thumb|right|250px|పోడూరు ప్రధాన రహదారిపై కల కల్నల్ రాజు విగ్రహము

**కల్నల్ డి.యస్.రాజు**గా ప్రసిద్దుడైన **దాట్ల సత్యనారాయణ రాజు** ప్రముఖ స్వతంత్ర సమరయోధుడు, భారత పార్లమెంట్ సభ్యుడు.

## జననం
పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని పోడూరు గ్రామం ఈయన జన్మస్థలం. ఈయన 1904, ఆగష్టు 28 న జన్మించాడు.

## బాల్యము-విద్యాభ్యాసము
ఈయన తలిదండ్రులు దాట్ల రామఛంద్రరాజు, అచ్చయ్యమ్మ. ఈయన ప్రాథమిక, ఉన్నత విద్యలు స్వగ్రామమైన పోడూరు లోనే పూర్తి అయినవి. తదనంతరం 1924లో విశాఖపట్టణంలో ఆంధ్ర వైద్య కళాశాల మొదటి బాచ్ ఎమ్.బి.,బి.యస్.లో చేరి 1929లో విద్య పూర్తి చేసుకొని అదే సంవత్సరము లండన్లో ప్రసిద్ధి చెందిన రాయల్ కాలేజీలో మొదట ఫిజీషియన్ గా ఉత్తీర్ణుడైన తరువాత ఇటలీలో వి.యన్.ఐలో టి.బి. స్పెషలైజ్ చేసాడు.

తదనంతరం ఎల్,ఆర్,సి,పి,యమ్,ఆర్,సి,యస్ ఇంగ్లండులో పూర్తి చేసి తదనంతరం ఆర్,సి,సి,పి మేజర్ ఐ యమ్ యస్ రిటైర్డు ఎక్ష్ కల్నల్ ఐ ఎన్ ఏ డైరెక్టర్, కన్సల్టింగ్ ఫిజీషియన్ గా 1932లో స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు. తదనంతరం కొంతకాలం పోడూరు లోనే ప్రాక్టీసు చేసి 1934లో ఇండియన్ మెడికల్ సర్వీసులో ఉధ్యోగము చేపట్టినాడు. ఈయన భారత సైన్యంలో 1934 నుండి 1945 వరకు మేజర్ గా ఉన్నాడు.

ఆయన కాకినాడలో గల మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ సొసైటీకి వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు.1958 లో కాకినాడలో గల రంగరాయ మెడికల్ కళాశాల ఈయన ఆధ్వర్యంలో స్థాపించబడింది. ఈ కాలేజి ప్రధాన లక్ష్యం వైద్య విద్యను అభివృద్ధిచేయుట, వైద్య పరిశోధనలు చేయుట, స్వచ్ఛందంగా వైద్య సహాయాలు చేయుట. ముళ్లపూడి హరిశ్చంద్ర ప్రసాద్ ఈ కాలేజీ స్థాపనకు 5 లక్షల రూపాయలు విరాళంగా యిచ్చిరి. ఆయన అభ్యర్థనపై ఈ కళాశాల పేరును పెండ్యాల రంగారావు, జమీందారు, ముళ్లపూడి వెంకట రాయుడు మెమోరియల్ ఎడ్యుకేషన్ ట్రస్ట్ గా మార్చబడింది.

ఆయన 2వ, 3వ, 4వ, లోక సభకు రాజమండ్రి నియోజకవర్గం నుండి 1957,1962, 1967 లలో కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున ఎన్నికైనాడు. ఆయన 1962-64లో డిప్యూటీ వైద్య మంత్రిగా, 1964-66 లో రక్షణ శాఖలో డిప్యూటీ మంత్రిగా ఉన్నాడు.

## మరణం
ఈయన 1973 లో మరణించాడు.

## సూచికలు

## ఇతర లింకులు
* Biodata of D. S. Raju at Lok Sabha website.

వర్గం:2వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:3వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:4వ లోక్‌సభ సభ్యులు
వర్గం:తెలుగువారిలో వైద్యులు
వర్గం:1904 జననాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1973 మరణాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా వైద్యులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
మలబారు చింత

**మలబారు చింత** ఒక రకమైన మొక్క. ఇది గట్టిఫెరె కుటుంబానికి చెందినది. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Garcinia cambogia. 

మలబార్ చింతపండుని పూర్వ కాలం నుంచి మలబార్ ప్రాంతంలో అంటే కొచ్చిన్, త్రివేండ్రం, కాలికట్, కన్నూరులలో వాడుతున్నారు. ఈ ప్రాంత వాసులు చేపల కూరలో చింతపండుకు బదులుగా మలబార్ చింతపండును వాడుతారు. ఇది వాడిన చేపల కూర కాస్త వగరుగా అనిపిస్తుంది. 10 నుంచి 20 మీటర్ల ఎత్తు పెరిగే ఈ చెట్టు నుంచి పండిన కాయల్ని కోసి, తోలు వేరుగా చేసి, తోలును ఎండ బెట్టి సుగంధ ద్రవ్యంగా వాడతారు. ఎండ బెట్టగా వచ్చిన నల్లటి చింతపండు పోలిన పదార్థాన్ని మందుల తయారీ కూరల్లో వాడతారు. మలయాళంలో దీన్ని కోడంపులి (మలబార్ చింతపండు)గా పిలుస్తారు. వీటి కాయలు పండినపుడు పసుపురంగులో వుండి కాయల మీద గాడులు ఉంటాయి. 6 నుంచి 8 దాకా విత్తనాలుంటాయి. విత్తనాల చుట్టు అరిల్ అనే ఒక రకమైన కణజాలం వుంటుంది. దీని ప్రాముఖ్యాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చాక మలబార్ చింతపండు విలువ అనేక రెట్లు పెరిగింది.

## వ్యాప్తి
పశ్చిమ కనుమల్లోని అడవుల్లో, దక్షిణంగా కొంకణ్ నుంచి ట్రావెన్ కూర్ ప్రాంతం వరకు, నీలగిరి ప్రాంతంలోని షోలా అడవుల్లో ఇది పెరుగుతుంది.

## ఆయుర్వేద మందులు
మలబార్ చింతపండు నుంచి ఎన్నో ఆయుర్వేద మందులు తయారై ప్రాచుర్యం పొందాయి. దీని ప్రాముఖ్యాన్ని శాస్త్రీయంగా గుర్తించడం జరిగింది. నేడు ఆధునిక వైద్య శాస్త్రంలో మలబార్ చింతపండును దివ్యౌషధంగా పరిగణిస్తున్నారు.

## లావు తగ్గడానికి
లావు తగ్గించడంలో మలబార్ చింతపండు ఎంతగానో దోహదపడుతుంది. దీనిలో 30 శాతం హైడ్రాక్సీ సిట్రికామ్లం వుండటమే అందుకు కారణం. దీనివల్ల మనం తీసుకున్న ఆహార పదార్థంలో వున్న పిండి పదార్థాలు అధికంగా ఖర్చయిపోయి, కొవ్వుగా మారకుండా నిరోధించబడతాయి. ఆహారపుటలవాట్లలో మార్పుగానీ, ఆకలి నశించడంగానీ దీనివల్ల వుండదు. ఆహారం జీర్ణం కానపుడు కూడా ఇది బాగా ఉపయోగపడుతుంది.

## వ్యాధి నివారణకు
మధుమేహ వ్యాధి గ్రస్తులకు ఇన్సులిన్ ను చైతన్యవంతం చేసి వ్యాధి నివారణకు ఉపయోగపడుతుంది. రక్తంలో ఉన్న కొలెస్ట్రాల్, ట్రైగ్లిజరెడ్స్ ను తగ్గిస్తుంది. మన శరీరంలోని కొవ్వు పదార్థాలను ఇది సహజ సిద్ధంగా, నాడీ మండలానికి ఎలాంటి ఇబ్బందీ లేకుండా దహించి వేస్తుంది. దీనితో తయారు చేసిన కషాయం ఇస్తే కీళ్ల నొప్పులు తగ్గిపోతాయి.

## ఇతర ఉపయోగాలు
పశువుల్లో నోటి వ్యాధి నివారణకు కూడా ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

## చిత్రమాలిక


File:Assam-fruit-1-1.jpg|
File:assam-fruit-2-1.jpg|
File:Assam-gelugar-fruit-cut-in-half.jpg|
File:Sun Dried and Smoked Gambooge Close Up.jpg|ఈ పండును కొన్ని రోజులు ఎండ బెట్టితే ఈ విధంగా పరిమాణం తగ్గి నల్లగా అవుతుంది.


## బయటి లింకులు

* FOREST FLORA OF ANDHRA PRADESH

వర్గం:గట్టిఫెరె
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
లక్ష్మీకాంతం

thumb|పింగలి లక్ష్మీకాంతం
**లక్ష్మీకాంతం** తెలుగువారిలో కొందరికి ఇవ్వబడిన పేరు.
*పింగళి లక్ష్మీకాంతం, సుప్రసిద్ధ కవి, విమర్శకులు.
*పువ్వుల లక్ష్మీకాంతం, తెలుగు సినిమా నటీమణి.
*బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, నాటక రచయిత, నటుడు.
రావి (అయోమయ నివృత్తి)

*రావి చెట్టు, హిందువులకు పవిత్రమైన వృక్షం. 
*రావి నది, భారతదేశ నదులలో ముఖ్యమైనది. 

## ఇంటి పేరు
*రావి కొండలరావు, సుప్రసిద్ధ తెలుగు రచయిత, నటుడు.
*రావి నారాయణరెడ్డి, కమ్యూనిస్టు నాయకుడు.
*రావి రంగారావు, ప్రముఖ కవి.
*రావి సుబ్బారావు, హేతువాది.
రావి కొండలరావు

**రావి కొండలరావు** (ఫిబ్రవరి 11, 1932 - జూలై 28, 2020) నటుడు, దర్శకుడు, రచయిత, పాత్రికేయుడు, నిర్మాత, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. దాదాపు 600 చిత్రాలలో నటించాడు. ఈయన భార్య రాధాకుమారి కూడా సినీ నటి.

## జననం
1932, ఫిబ్రవరి 11న సామర్లకోటలో జన్మించారు. తండ్రి పోస్టుమాస్టరు పదవీ విరమణ తర్వాత శ్రీకాకుళంలో స్థిరపడ్డారు. వీరి పూర్వీకులు శ్రీకాకుళం జిల్లాకు చెందినవారు కావడంతో వీరు తండ్రి పదవీ విరమణ తర్వాత స్థిరపడ్డారు.

## ఇతర వివరాలు
ఈతనికి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం కళాప్రపూర్ణ ఇచ్చి గౌరవించింది. 1958లో ‘శోభ’ చిత్రంతో అతని సినీ నటన మొదలైంది. పాఠశాల చదువు కాకినాడలో జరిగింది. మద్రాసు ఆనందవాణి పత్రికలో సబ్ఎడిటర్ గా చేశారు. కొన్నాళ్ళు రమణగారింట్లో ఉన్నారు. కొన్నాళ్ళు కేరళ వెళ్ళి, ఒక మలయాళం సినిమాకు డబ్బింగ్ డైలాగులు రాశారు. నరసరాజుగారి సిఫార్సు ద్వారా కొండలరావుకు పొన్నలూరి బ్రదర్స్‌వారి సినీ సంస్థలో స్టోరీ డిపార్ట్‌మెంట్‌లో ఉద్యోగం వచ్చింది. కామేశ్వరరావు సిఫార్సుతో శోభ సినిమాలో కొండలరావు సినీనటుడుగా తొలిసారి కనబడ్డాడు. 

ఆయనకు రాధాకుమారితో వివాహం అయింది. ఇద్దరూ తమిళ సినిమాలకు డబ్బింగ్ చెప్పేవారు. సినిమాలకు అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్‌గా అవస్థలు పడేకంటే వేషాలే వెయ్యరాదా అని ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ అనేవారట. ఆదుర్తి సుబ్బారావు తీసిన ‘దాగుడుమూతలు’ సినిమాలో డాక్టరు వేషం లభించింది. విజయచిత్ర సినీ మాసపత్రికలో ఎడిటర్‌గా చేశారు. రాధాకుమారి గారు జన్మించినది విజయనగరంలో. ముందు ‘ముగ్గురు వీరులు’ సినిమాలో ఆమె డబ్బింగ్ చెప్పింది. కొండలరావు ఇంట్లోనే ఆమె తన తండ్రిగారితో వుండేది. అభిరుచులూ, వ్యాపకాలూ ఒకటే కావడంతో కొండలరావు, రాధాకుమారి ప్రేమ వివాహం చేసుకున్నారు. ఆమె తొలి చిత్రం తేనె మనసులు.

## చిత్ర సమాహారం
### నటుడిగా

### రచయితగా
* భైరవ ద్వీపం (1994) (సంభాషణలు) 
* బృందావనం (1992 సినిమా) (సంభాషణలు) 
* పెళ్ళి పుస్తకం (1991) (కథ) 
* చల్లని నీడ (1968) (రచయిత)

### నిర్మాతగా
* శ్రీకృష్ణార్జున విజయం (1996) (పర్యవేక్షక నిర్మాత) 
* భైరవ ద్వీపం (1994) (పర్యవేక్షక నిర్మాత) 
* బృందావనం (1992 సినిమా) (1992) (పర్యవేక్షక నిర్మాత)

## సాహిత్యరంగం
ఇతడు సినిమా రచనలే కాకుండా ఆంధ్రపత్రిక, ఆంధ్రప్రభ, ఆంధ్రజ్యోతి, జ్యోతి, రచన, యువ, ఉదయం, పుస్తకం, విపుల మొదలైన వివిధ పత్రికలలో రచనలు చేశాడు. హాస్యరచయితగా గుర్తింపు పొందాడు. సుకుమార్ అనే కలంపేరుతో కూడా కొన్ని రచనలు చేశాడు. ఇతడు వ్రాసిన కొన్ని కథలు: 

### పుస్తకాలు
# (సి)నీతిచంద్రిక
# హ్యూమరథం (రెండు భాగాలు)
# మల్లీశ్వరి (సినిమా నవల)
# బ్లాక్ అండ్ వైట్
# రావి కొండలరావు నాటికలు
# రావి కొండలరావు కథలు
# నాగావళి నుంచి మంజీర వరకు

## పురస్కారాలు
* బ్లాక్ అండ్ వైట్ పుస్తకానికి తెలుగు సినిమాకు చెందిన ఉత్తమ పుస్తకంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ తామ్ర నంది పురస్కారం - 2004 సంవత్సరానికి
* అ.జో-వి.భొ. కందాళం ఫౌండేషన్ వారిచే జీవిత సాఫల్య పురస్కారం

## మరణం
హైదరాబాదు బేగంపేటలోని ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 2020, జూలై 28వ తేదీన సాయంత్రం గం. 4.35 ని.లకు గుండెపోటుతో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*ఐ.ఎమ్.బి.డి.లో రావి కొండలరావు పేజీ.

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:కళాప్రపూర్ణ గ్రహీతలు
వర్గం:2020 మరణాలు
వర్గం:హాస్య రచయితలు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా సినిమా రచయితలు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా రచయితలు
వర్గం:ఆత్మకథ రాసుకున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:కలం పేరుతో రచనలు చేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
గిడుగు

**గిడుగు**.... ఇది వెదురు బద్దలతో అల్లిన అతి పెద్ద గంప లాండిది. దీని పైబాగాన గాలి పోవ డానికి పెద్ద పెద్ద రంద్రాలుంటాయి. గొర్రెలు, మేకలు పగలు మేతకు వెళ్లగానె బయట తిరగ లేని వాటి పిల్లలను ఈ గిడుగు క్రింద మూసు వుంచు తారు. ఒక్కో గిడుగు క్రింద సుమారు పది పిల్లలను పెట్ట వచ్చు.

**గిడుగు** : తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటి పేరు.
* గిడుగు వెంకట రామమూర్తి
* గిడుగు వెంకట సీతాపతి
* గిడుగు రాజేశ్వరరావు
గట్టిఫెరె

**గట్టిఫెరె** లేదా **క్లూసియేసి కుటుంబం** పుష్పించే మొక్కలలోనిది.  

## చరిత్ర
గట్టిఫెరె తేమలో తేలికగా పెరుగుతుంది, పూర్తి ఎండలో బాగా ఎండిపోయిన నేలలలో   ఉంటాయి. జాతుల మొక్కలు ఎండ ప్రాంతాలలో ఇసుక , కంకర నేలలలో ఉండగలవు.  ఒకసారి పెరిగిన తరవాత మొక్క   కాడలతో  నాటుతారు. స్వీయ విత్తనాల ద్వారా కూడా  మొక్క లను  పెంచుతారు.  ఒక  మొక్క సంవత్సరానికి 100,000 విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. మట్టిలో పాతిపెట్టిన విత్తనాలు 10 సంవత్సరాలు ఉండవచ్చు. కాలిఫోర్నియా, కొలరాడో, మోంటానా, నెవాడా, ఒరెగాన్, సౌత్ డకోటా, వాషింగ్టన్,దేశాలలో ఈ  జాతుల మొక్కలను విషపూరిత కలుపు మొక్కల వాటిలో  లో చేర్చినారు. ఐరోపాకు చెందినది, పశ్చిమ ఆసియా  ఉత్తర ఆఫ్రికా.మొక్కలను మొట్టమొదట 1696 లో  ఉత్తర అమెరికాకు తీసుకువచ్చారు ,  తర్వాత  ఖండంలోని చాలా ప్రాంతాలలో సహజసిద్ధముగా  పెరిగినాయి   

పెరుగుదల భూమిలో  12-18 అంగుళాలు (30-45 సెం.మీ.) ఎత్తులో పెరగగలదు. ఆకులు అండాకార-దీర్ఘచతురస్రాకార, 5-10 సెం.మీ. పువ్వులు పసుపు, 7.5 సెం.మీ వెడల్పు, వేసవి ప్రారంభంలో రాగలవు.  తరచుగా పార్కింగ్ స్థలాలు ,వాణిజ్య భవనాల చుట్టూ కనిపిస్తుంది.  ఆగ్నేయ యూరప్ , ఆసియా ‌కు చెందినది.  దీనిని సెయింట్ జాన్స్ వోర్ట్ లేదా క్లామత్ వీడ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఒక జంతువు హైపెరికం పెర్ఫొరాటమ్ తిన్నప్పుడు, మొక్కలోని విషం లోపల నుండి (కడుపు నుండి రక్తం నుండి చర్మానికి) చర్మానికి చేరుకుంటుంది 

### ఉపయోగములు
ఈ జాతి మొక్కలను    గ్రీకుల కాలం 2000 సంవత్సరాలకు పూర్వమే  ఈ జాతి మొక్కలను  ఉపయోగం గా పేర్కొన్నారు.. మొదటి శతాబ్దానికి చెందిన గ్రీకు వైద్యులు ఇది  మానసిక ఆందోళన, నిరాశ,  కాలిన గాయాలకు  చికిత్సగా ఉపయోగించే వారు. వివిధ రకాల అంతర్గత,బాహ్య రోగాలకు చికిత్స చేయడానికి ఈ జాతిని మూలికాను వాడేవారు. ప్రస్తుతము  క్యాన్సర్, కడుపులో మంట,సంబంధిత వ్యాధులు ,బ్యాక్టీరియా, వైరల్ వ్యాధులతో సహా ఇతర రోగాలకు చికిత్స చేయడంలో  యాంటీఆక్సిడెంట్ , న్యూరోప్రొటెక్టివ్ ఏజెంట్‌గా ఈ మొక్క ఉపయోగం ఇటీవలి పరిశోధనలలో తెలుస్తున్నది 

## కొన్ని ముఖ్యమైన ప్రజాతులు
* *[[కాలోఫిల్లమ్]] (Calophyllum)* - పున్నాగ
* *[[క్లూసియా]] (Clusia)*
* *[[Mammea]]* - mammee apple
* *[[గార్సీనియా]]* - మలబారు చింత, mangosteen
* *[[Hypericum]]* - St John's wort

## మూలాలు

వర్గం:గట్టిఫెరె
వర్గం:ద్విదళబీజాలు

## మూలాలు
పి. రవిశంకర్

**రవిశంకర్** ఒక డబ్బింగ్ కళాకారుడు, సినీ నటుడు. సాయి కుమార్ సోదరుడు. ఇతను ఎక్కువగా ప్రతినాయక, సహాయ పాత్రలకు డబ్బింగ్ చెప్పాడు. ఇప్పటి దాకా అరుంధతి సినిమాతో సహా ఆరు సార్లు ఉత్తమ డబ్బింగ్ కళాకారుడిగా నంది పురస్కారాలు అందుకున్నాడు. 

### నటుడిగా
కొన్ని కారణాల వల్ల దిగువ జాబితా పూర్తి కాలేదు

### డబ్బింగ్ కళాకారుడిగా

### దర్శకుడిగా

### నేపథ్య గాయనిగా

## పురస్కారాలు
### నంది పురస్కారాలు
* అత్తారింటికి దారేది (2013) (నంది పురస్కారం - 2013 నంది పురస్కారాలు)
* ఆంజనేయులు (2009)
* అరుంధతి (2008)
* అతిథి (2007)
* పోకిరి (2006)
* ఇంద్ర (2002)
* ప్రేమకథ (1999)
## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా డబ్బింగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
థియేసి

**థియేసి** (Theaceae) పుష్పించే మొక్కలలో ఒక కుటుంబం.  థియేసీ, థియల్స్ క్రమంలో మొక్కల టీ కుటుంబం.   

## చరిత్ర
థియేసీలో రెండు అర్ధగోళాల యొక్క సమశీతోష్ణ, ఉష్ణమండల ప్రాంతాలకు చెందిన 40 రకాల చెట్లు లేదా పొదలు ఉన్నాయి, వీటిలో అనేక అలంకార మొక్కలు ఉన్నాయి, వీటిలో టీ మూలం.  సతత హరిత ఆకులు ,పువ్వులను , రేకులు, అండాశయం  దగ్గర  అనేక కేసరాలతో చేర్చారు. కామెల్లియా ( గతంలో థియా) జాతికి చెందిన టీ ప్లాంట్ ఆఫ్ కామర్స్, పుష్పించే పొదలు  ఇందులో   ఉన్నాయి. ఫ్రాంక్లినియా, గోర్డోనియా , స్టీవర్టియా జాతుల మొక్కలు కామెల్లియా లాంటి తెల్లని వికసిస్తాయి, తరచుగా  వంకాయ  లేదా పసుపు,నారింజ కేసరాలతో ఉంటాయి.తూర్పు ఆసియాకు చెందిన యూరియా జాతికి చెందిన నెమ్మదిగా పెరుగుతున్న, తక్కువ పునాది మొక్కలు. వాటిలో చిన్న పసుపు-ఆకుపచ్చ పువ్వులు,నిగనిగలాడే ఆకులు  సిరలతో ఉంటాయి. ఇదే విధమైన జాతి, క్లీరా జపోనికా, సువాసన,  గోధుమ ,తెలుపు  రంగులలో వస్తాయి .  టెర్న్‌స్ట్రోమియా జపోనికా, ఒక చిన్న ఆసియా చెట్టు, కాంస్య రంగు, ఎరుపు కొమ్మ ఆకుల మధ్య కొద్దిగా సువాసనగల పువ్వులను కలిగి ఉంటుంది     

**భారత దేశములో  కామెల్లియా సినెన్సిస్ (**ఎల్.) కుంట్జ్ తో థియోసి కుటుంబం ఉన్నది.  దీనిని భారతీయ భాషలలో అస్సాం లో చాట్-పాట్ అని, ఇంగ్లీష్ లో టీ ప్లాంట్ , టీ  అని, హిందీలో చాయ్ , చాయ్ పత్తా ,  కన్నడ  చ సోప్పు, చాహా, చాహా సోప్పు, మలయాళం లో  థైలా, చాయా, ఇతరులు చాహా, టీ, థైలై, చాయా, సంస్కృతకాహా, శ్యామపర్ణి, తమిళ థాయిలై, తెలుగు లో టియాకు, తెయాకు, నల్లతేయాకు , ఉర్దూ లో చాయ్ , సియా  అనే పేర్లతో పిలుస్తారు .  ఆగ్నేయ ఆసియాలోని ఉపఉష్ణమండల,వెచ్చని సమశీతోష్ణ మండలాల్లో సాగు చేస్తారు. మన దేశం లో  అస్సాం, కర్ణాటక, కేరళ, మహారాష్ట్ర, మణిపూర్, మేఘాలయ, నాగాలాండ్, సిక్కిం, తమిళనాడు, త్రిపుర, ఉత్తర ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, పశ్చిమ బెంగాల్ లో సాగు చేస్తారు  

## ప్రజాతులు
**[[Apterosperma]]*
**[[Camellia]]* - తేయాకు
**[[Dankia]]*
**[[Franklinia]]*
**[[Gordonia]]*
**[[Laplacea]]*
**[[Polyspora]]*
**[[Pyrenaria]]*
**[[Schima]]*
**[[Stewartia]]*
**[[Tutcheria]]*

## మూలాలు

వర్గం:థియేసి
కడియం (అయోమయ నివృత్తి)

## గ్రామాలు, మండలాలు
* కడియం (గ్రామం), తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన మండలం, గ్రామం.

## ఇంటి పేరు
* కడియం శ్రీహరి, ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు.
జాతీయ ఉపాధ్యాయుల దినోత్సవం

**ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం** (ఆంగ్లం: Teachers' Day) భారతదేశంలో సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జన్మదినం రోజు సెప్టెంబర్ 5న ప్రతి సంవత్సరం జరుపుకుంటారు. ఈ రోజు సెలవుదినం కాదు. ఉత్సవం జరుపుకొనవలసిన దినం. పాఠశాలలు యధావిధిగా జరిగి, ఉత్సవాలు జరుపుకుంటాయి. ఈ రోజున ఉపాధ్యాయులకు జాతీయ, రాష్ట్రీయ, జిల్లా స్థాయిలలో పురస్కారాలు, గౌరవసత్కారాలు జరుగుతాయి. ప్రపంచ ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం అక్టోబరు 5వ తేదీన జరుపుకుంటారు.

మన జీవితంలో ఉన్నత స్థానం గురువుకు ఇస్తాం. మనల్ని జ్ఞానవంతులుగా తీర్చిదిద్దడంలో ఒక గురువు కృషి వెలకట్టలేనిది. అటువంటి గొప్ప వ్యక్తులను స్మరించుకుంటూ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ పుట్టినరోజు సందర్భంగా సెప్టెంబర్ 5వ తేదీన భారతదేశంలో టీచర్స్ డే జరుపుకుంటున్నాము.

## దేశాలవారీ

## ఇతరములు
ఒమన్, సిరియా, ఈజిప్టు, లిబియా, ఖతార్, బహ్రయిన్, యు.ఏ.ఇ., యెమన్, ట్యునీషియా, జోర్డాన్, సౌదీ అరేబియా, అల్జీరియా, మొరాకో దేశాలలో ఫిబ్రవరి 28న ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం జరుపుకుంటారు.

## ఇవీ చూడండి
* సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ (జీవితచరిత్ర)
*అంతర్జాతీయ ఉపాధ్యాయుల దినోత్సవం.

## మూలాలు

వర్గం:స్మారక దినోత్సవాలు
గిరిజ

**గిరిజ** అనగా (గిరి+జ) గిరి నుండి పుట్టినది; పార్వతీదేవి అని అర్థం. 
----
**గిరిజ** పేరుతోని ఇతర వ్యాసాలు:
*గిరిజ (నటి), సుప్రసిద్ధ తెలుగు సినిమా హాస్యనటి.
*గిరిజా షెత్తర్, గీతాంజలి కథానాయిక.
*గిరిజా కళ్యాణం, 1981లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*గిరిజాపూర్, రంగారెడ్డి జిల్లా, యాలాల మండలానికి చెందిన గ్రామం.

వర్గం:స్త్రీలింగ పేర్లు
బిర్లా

**బిర్లా** పేరుతో ప్రసిద్ధిచెందిన వ్యక్తులు, ప్రదేశాలు.

## బిర్లా కుటుంబం
* రాజశ్రీ బిర్లా
* జె.డి. బిర్లా
* కృష్ణ కుమార్ బిర్లా
* కుమార్ మంగళం బిర్లా

## ప్రదేశాలు
* బిర్లా మందిరం
* బిర్లా ప్లానిటోరియం

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
మోరేసి

**మోరేసి** పుష్పించే మొక్కలలో ఒక కుటుంబం. ఇది   తరచుగా మల్బరీ కుటుంబం లేదా అత్తి కుటుంబం అని పిలుస్తారు.   ఇవి 38 జాతులు,  1100 కు పైగా జాతులను కలిగి ఉన్న పుష్పించే మొక్కల కుటుంబం. ఇవి  చాలావరకు ఉష్ణమండల,  ఉపఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో విస్తృతంగా వ్యాపించాయి, సమశీతోష్ణ వాతావరణంలో తక్కువ; అయినప్పటికీ, వాటి పంపిణీ మొత్తం వ్యాపించింది.  

## వర్గీకరణ
### ప్రజాతులు

## మూలాలు

వర్గం:మోరేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
స్వామినేని ముద్దునరసింహంనాయుడు

**స్వామినేని ముద్దునరసింహంనాయుడు** (1792-1856) వ్యవహారిక భాషావాది, తొలి తెలుగు వ్యాసకర్త. తొలి తెలుగు వ్యావహారికభాషా వచన గ్రంథం *హితసూచని* (1853) రచయిత. హేతువాది. ఈయన పెద్దాపురం జిల్లా మునసబుగా పనిచేస్తూ చనిపోయారు. హితసూచనిని ముద్దునరసింహంనాయుని మరణానంతరం రాజమండ్రిలో న్యాయవాదిగా పనిచేస్తున్న ఆయన కుమారుడు రంగప్రసాధనాయుడు తొలిసారిగా 1862లో ముద్రింపజేశాడు. ఆ పుస్తకాన్ని 1986 లో రాజమండ్రి ఆంధ్రకేసరి యువజన సమితి వారు పునర్ముద్రించారు.

చిన్నయసూరి వంటి పండితులు అలంకారభూషితమైన గ్రాంధికభాషలో రచనలు చేస్తున్న సమయంలో ముద్దునరసింహంనాయుడు ధైర్యంగా వ్యవహారిక భాషలో అనేక విషయాలపై వ్యాసాలను ప్రకటించడం మొదలుపెట్టి తెలుగు గద్యరచనకు వ్యవహారిక భాషే మేలైనదని సూచించాడు. హితసూచనిలో నరసింహనాయుడు వ్యవహారిక తెలుగు భాషలో చదువు, పెళ్ళి తదితర జీవితానికి సంబంధించిన విషయాలపై ఎనిమిది వ్యాసాలను పొందుపరచాడు. ఈయన వ్యాసాలను సాధారణంగా ఉపయోగించబడే పదప్రయోగమైన *వ్యాసం* అనకుండా, ప్రమేయాలన్నాడు. కవి, నాటక కర్త, పాత్రికేయుడు సామినేని ముద్దుకృష్ణ ముద్దునరసింహంనాయుడుకి ముని మనుమడు.

1862 లోరచించబడిన ఆ హితసూచని చాల గొప్ప గ్రంథము అని వాడుక భాషాకోవిదులు గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారు నరసింహనాయుడుగారి మనుమలు శ్రీ ముద్దు కృష్ణగారు 1924 లో కలుసుకున్నప్పుడు చెప్పినట్లుగా 1986 లో ప్రకటించబడిన హితసూచని సంకలనానికి ప్రవేశికలో ఆరుద్రగారు వ్రాశారు.

## ఆరుద్ర ప్రశంస
1986 లో పునర్ముద్రించిన హితసూచని పుస్తకానికి ముందుమాట రాస్తూ ఆరుద్ర ముద్దునరసింహం గురించి ఇలా రాసాడు:ముద్దునరసింహంగారు ఈ వాక్యగ్రంథంలో వెలిబుచ్చిన అభ్యుదయ భావాలు గొప్పవి. ఆయన వేగుచుక్క.డ మూఢాచారాలు, అంధవిశ్వాసాలు చిమ్మచీకట్లలాగ ఆవరించిన నిశాంత సమయంలో ఇంక అరుణోదయం కాబోతోందని చాటే వెలుగుల చుక్క. ఇహలోక విరుద్ధులైన వాటిని ఆయన తోసిపుచ్చిన హేతువాది. ఆడపిల్లలకు రజస్వలానంతరమేకాక పూర్ణవయస్సు వచ్చాక వాళ్ళ ఇష్టంతోనే పెళ్ళిచేయాలని సప్రమాణంగా వాదించిన దిట్ట. దెయ్యాలూ భూతాలూ దివ్యదృష్టి వగైరాలను తూర్పారబట్టిన గట్టివాడు. ఇతర లోహాలను బంగారం చేయడం అసంభవమని రుజువు చేసిన వేత్త. వాడుకభాషలో వాక్యగ్రంథాలకు బహుశా ఆద్యుడు.

## ముద్దునరసింహంనాయుని ఇతర రచనలు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1792 జననాలు
వర్గం:1856 మరణాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా హేతువాదులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రచయితలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా సంఘ సంస్కర్తలు
బి.రామకృష్ణ

thumb|చార్వాక ఆశ్రమం
**బి.రామకృష్ణ** భారతీయ హేతువాది. అతను గుంటూరు జిల్లా మంగళగిరికి 3 కిలోమీటర్ల దూరంలోని నిడమర్రులో "చార్వాక ఆశ్రమం " స్థాపించాడు.

## జివిత విశేషాలు
అతను గుంటూరు జిల్లా తుళ్ళూరు లో జన్మించాడు. .తాడికొండ సంస్కృతకళాశాల ప్రిన్సిపాల్ గా పనిచేసాడు.  ఆ రోజుల్లోని విద్యావిధానం అశాస్ర్తీయమని భావించి, ఆ వ్యవస్థలో ఉండలేక రాజీనామా చేశారు. 1974లో నిడమర్రులో ‘ప్రగతి విద్యావనం’ పేరిట చార్వాక విద్యాపీఠాన్ని స్థాపించాడు. మిగిలిన విద్యాలయాలకు భిన్నంగా సిలబ్‌సను రూపొందించాడు.  విద్యార్థుల్లో ప్రశ్నించే నైజాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ, సైంటిఫిక్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ సెంటర్‌గా దాన్ని తీర్చిదిద్దాడు. ఈ స్కూల్‌ సింబల్ "ప్రశ్న (?)". స్వతహాగా మంచి ఉపాధ్యాయుడైన రామకృష్ణ పిల్లలకు నేర్పించాల్సిన అంశాలను క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసేవాడు. వారికి ప్రేమగా బోధించేవాడు. ఈ విద్యాపీఠమే కాలక్రమంలో ‘చార్వాక ఆశ్రమం’ గా మారింది. ఇక్కడ విద్యనభ్యసించిన ఎందరో నేడు మేధావులుగా, సాహితీవేత్తలుగా, అభ్యుదయ ఉద్యమాల్లో కీలకపాత్ర పోషిస్తున్నారు.  దాని ద్వారా అనేకమంది నాస్తికుల్ని తయారుచేశాడు.  అతను  చార్వాకం పత్రిక సంపాదకుడు.  ‘చార్వాక’ పత్రిక ద్వారా కూడా తెలుగునాట నాస్తికోద్యమాన్ని రామకృష్ణ విస్తృతంగా ప్రజా బాహుళ్యంలోకి తీసుకెళ్లాడు. 

## నాస్తిక మేళా
1992లో రామకృష్ణ "నాస్తిక మేళా" కు రూపకల్పన చేశాడు. నాటి నుంచి నేటి వరకూ ప్రతి ఏడాదీ ఫిబ్రవరి రెండో శని, ఆదివారాల్లో నిడమర్రులోని చార్వాక ఆశ్రమంలో భౌతికవాద కుటుంబాల సమ్మేళనంగా, ఒక జాతరలా  ఈ మేళా జరుగుతూనే ఉంది. ఈ మేళాకు అభ్యుదయవాదులు, హేతువాదులు, వామపక్ష భావజాలం కలవారు దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలనుంచి హాజరవుతారు. మూఢనమ్మకాలు, కులమత సమస్యలు, స్ర్తీల అణచివేత, మానవ, సమాజ పరిణామ క్రమం, జీవ వైవిధ్యం, పర్యావరణం తదితర అంశాలపై చర్చలు, ఉపన్యాసాలుంటాయి. 

అతను 2007లో మరణించాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
అతని భార్య గృహలక్ష్మీ, పిల్లలు సుధాకర్, స్నేహ, అరుణ. అతని పిల్లలు అతని  ఆశయాలను ముందుకు తీసుకువెళ్ళే కర్తవ్యాన్ని   స్వీకరించారు.

‘‘శ్రమైక జీవన విధానమే మన సంస్కృతికి పునాది. దీనికి భిన్నంగా వినిమయ సంస్కృతి చొచ్చుకువస్తున్న నేటి కాలంలో సమాజాన్ని హేతుబద్ధమైన, శాస్త్రీయమైన ఆలోచనల దిశగా నడిపించి, మన నిజమైన సంస్కృతిని ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన ఆవశ్యకత ఇంకా పెరిగింది. ఆ దిశగా తన కార్యాచరణను చార్వాక ఆశ్రమం చేపడుతోంది’’అని ఆమె తెలిపింది.  చార్వాక ఆశ్రమంలో ప్రవేశించగానే మహాత్మా రావణ మైదానం, దుస్తులు ధరించిన వేమన విగ్రహం కనిపిస్తాయి.

## మూలాలు

వర్గం:2007 మరణాలు
వర్గం:హేతువాదులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా వ్యక్తులు
గురుకుల మిత్రా

హేతువాది 21.7.1933 న  రేపల్లె లో జననం. సత్య శాయిబాబా ఆశ్రమంలో తాను పొందిన అనుభవాలతో ఆలోచించండి అనే పుస్తకాన్ని రాశారు. హైదరాబాదు హిమాయత్ నగర్లో ఆక్యుపంక్చర్ వైద్యం చేశారు. తెలుగుస్థాన్ పేరుతో తెలుగు వారికి ప్రత్యేక దేశం కావాలని పోరాడారు. 2007 లో చనిపోయారు.చనిపోయాక తనను అడ్డంగా కాక నిలువునా పాతి పెట్టాలని కోరాడు.తెలంగాణా నాస్తిక సంఘానికి వ్యవస్థాపక కార్యదర్శి.
మిత్రా గారు దేవుళ్ళారామీపేరేమిటి? అనే హేతువాద గ్రంథం వ్రాశారు.అనేక నాటికలు, తెలుగుస్తాన్ అనే కవిత సంపుటిని, వ్రాసారు.ఈయన కమ్యూనిస్ట్ తత్వాన్ని, నాస్తికవాదాన్ని కలిపి "సమసంగం"అనే పార్టీ పెట్టారు.స్వతంత్ర తెలుగు రాజ్యం లక్ష్యంగా "ప్రజాధికారం" అనే మాస పత్రికను నడిపారు.ఈయనహేతువాద తత్వాన్ని విమర్శిస్తూ రంగనాయకమ్మగారు నీడతో యుద్ధం అనే పుస్తకం రాశారు."కులాల దామాషా ప్రకారం రాజ్యాధికారంలో వాటాఉండాలని తొలిసారి ఆయనే చెప్పారు.బలహీన వర్గాల పార్టీని 80వ దశకంలోనే ప్రారంభించారు.తెలగ, కాపు, బలిజ, మున్నూరు కాపు, గాజుల బలిజ, తూర్పు కాపు, తదితరులంతా బడుగు బలహీనవర్గాలకు రాజ్యాధికారం కోసం ముందుండి నడిపించాలనే ఉద్దేశంతో తెలగ మహాసభ నిర్వహించారు.ఈ సభ హైదరాబాద్ కీస్ హై స్కూల్ లో జరిగింది.కొల్లా వెంకయ్య, కొండపల్లి సీతారామయ్య, కే జి సత్యమూర్తి (శివసాగర్ ) కత్తిపద్మారావు, ఓంకార్, కే జి కన్నబీరన్, భూపతి నారాయణమూర్తి, గద్దర్, కాళోజీ, మార్పు బాలక్రిష్ణమ్మ, నగ్నముని, జ్వాలాముఖి, తమిళనాడు నిడుమరాన్, దాసరి నారాయణరావు, పి కుమార్, కోవెన, అంబటి నరసింహారావు, సురమౌళి, అనిసెట్టి సాయి కుమార్, శ్రీకాంత్, ఏనుగు శివాజీ, చిత్తూరు సుదర్శన్, కటారి అప్పారావు, తోట త్రిమూర్తులు, పిళ్ళా వెంకటేశ్వరావు, మిరియాల వెంకట్రావు, తదితరులతో ఆయనకు సంబంధాలుండేవి.
## విశేషాలు
*"వ్యవస్థ అనకూడదు, వ్యవస్త అనాలంటాడు.పదిమంది అంటారు కానీ పదుగురు అంటారా అని ఎదురు ప్రశ్నించేవాడు.
*తన శవాన్ని అడ్డంగా కాకుండా నిలువుగా పాతిపెట్టమని కోరాడు

వర్గం:గుంటూరు జిల్లా హేతువాదులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
సామినేని ముద్దుకృష్ణ

**సామినేని ముద్దుకృష్ణ** కవి, నాటక కర్త, పాత్రికేయుడు.

## జననం
ముద్దుకృష్ణ 1889లో జన్మించాడు.

## సాహిత్య రంగం
పేరు చెప్పగానే మొదట మనకు స్ఫురించేది ఆయన సమకూర్చిన కవితాసంకలనం, వైతాళికులు. ముద్దుకృష్ణ సామినేని ముద్దునరసింహంనాయుడుకి ముని మనుమడు, హేతువాది. అశోకం నాటకం వ్రాశాడు. రావణ వధ తరువాత అగ్ని ప్రవేశం చేయమన్న రాముడికి సీత ఎదురు తిరిగి "నీవు పురుష రూపంలో ఉన్న స్త్రీవి. నన్ను కాపాడుకోలేక పోయావు...."అని నిలదీసినట్లు రాస్తాడు. చిన్నతనంలోనే తెలుగు సాహిత్యంలో ముద్దుకృష్ణకున్న అభిరుచిని పసికట్టిన తండ్రిగారు మనుచరిత్ర, వసుచరిత్ర బోధించాడు. స్కూల్ ఫైనల్ చదివే నాటికి ఆంగ్ల సాహిత్యంలో కూడ ఆసక్తి పెరిగి, "మర్చంట్ ఆఫ్ వెనిస్" నాటకంలో అభినయించే స్థితికి వచ్చాడు. కాలేజి చదువు కాకినాడలో రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు వద్ద కొంతకాలం జరిగింది. భావకవితా యుగానికి చెందిన దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, చింతా దీక్షితులు, తల్లావజ్ఝల శివశంకర శాస్త్రి మొదలగు వారితో సాన్నిహిత్యం; కళాశాలల్లోని ఇంగ్లీషు నాటక ప్రదర్శనలూ, స్థానిక నాటక సమాజాల తెలుగు నాటక ప్రదర్శనలూ, సుప్రసిద్ధ కవీ, నటుడూ, హరీన్ చటోపాధ్యాయతో కలిసి 1927 ప్రాంతాలలో కళాప్రదర్శనలూ ముద్దుకృష్ణలో నాటక రచనకు ప్రేరేపించాయి. "అశోకం" నాటకం ద్వారా ముద్దుకృష్ణ అపూర్వసంచలనం కలిగించాడు. ముద్దుకృష్ణ బ్రహ్మచారి; ఈ బ్రహ్మచారి వ్రాసిన "దాంపత్య దీపిక" ఎందరి ప్రశంసనలనో పొందింది. ఈయన వ్రాసిన అనార్కలి నాటిక ఆకాశవాణిలో ప్రసారమైన తొలి తెలుగు శ్రవ్యనాటికగా (1934) ప్రసిద్ధి చెందింది. 1934 లో ప్రారంభించిన "జ్వాల" పత్రిక యువకులలో కొత్త ఆలోచనలను రేపింది. ఈయన అపవాదు, టీకప్పులో తుఫాను, ఢాకినీ, ఎత్తుకు పై ఎత్తు, ఆడవాళ్ల తెలివి, అడయిక్కప్ప పిళ్ళై (1941 తొలి ముద్రణ) వంటి నాటకాలు రచించారు.

**ఈయన ప్రచురించిన "వైతాళికులు"లో చోటు చేసుకొన్న కవులు:**
అబ్బూరి రామకృష్ణారావు, కవికొండల వెంకటరావు, దేవులపల్లి వేంకటకృష్ణశాస్త్రి', కొడాలి ఆంజనేయులు, గురజాడ అప్పారావు, చింతా దీక్షితులు, నండూరి సుబ్బారావు, నాయని సుబ్బారావు, నోరి నరసింహశాస్త్రి, పింగళి-కాటూరి, పెనుమర్తి వెంకటరత్నం, చావలి బంగారమ్మ, బసవరాజు అప్పారావు, అడవి బాపిరాజు, రామచంద్ర అప్పారావు, దువ్వూరి రామిరెడ్డి, రాయప్రోలు సుబ్బారావు, కొడవటిగంటి వెంకటసుబ్బయ్య, వేంకట పార్వతీశ్వరకవులు, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, తల్లాప్రగడ విశ్వసుందరమ్మ, మల్లవరపు విశ్వేశ్వరరావు, వేదుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి, తల్లావజ్ఝల శివశంకర శాస్త్రి, శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు, సౌదామిని - బసవరాజు రాజ్యలక్ష్మమ్మ.

## మరణం
ఈయన 1973లో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:1889 జననాలు
వర్గం:1973 మరణాలు
ఈశ్వరప్రభు

**ఈశ్వరప్రభు**అసలు పేరు దాసరి వెంకటేశ్వర్లు. నాస్తికుడు,హేతువాది. జూన్ 10, 1908 గుంటూరు జిల్లా, చుండూరు మండలం పెదగాదెలవర్రులో జననం.11.10.1949న గజెట్ ద్వారా పేరు మార్చుకున్నాడు. 12వ ఏట మొక్కుతీర్చటం కోసం తల్లిదండ్రులు తిరుపతి తీసుకెళ్తే అక్కడి తంతులు చూసి తనకు ఆ వయసులోనే నాస్తిక భావాలకు బీజం పడిందంటారు. చందమామ పత్రిక సంపాదకవర్గ సభ్యుడిగా పనిచేశారు. గోరా నాస్తిక కేంద్రం స్థాపించకముందే ఈయన పెదపులివర్రు (భట్టిప్రోలు)లో తన తమ్ముడు దాసరి సుబ్రహ్మణ్యం పెళ్ళి దండల మార్పిడితో తెలుగు మాటలతో సహపంక్తిబోజనాలతో జరిపించారు.

## రచనలు
*బుద్ధుడు చారిత్రక పురుషుడా?
*పంచాంగం హోల్ మొత్తం అబద్ధం
*హేతుమానవ విజ్ఞాన గేయాలు
*మతగ్రంధాల మాయాబజార్
*పుష్కరాల పురాణాల బండారం

వర్గం:నాస్తికులు
వర్గం:1908 జననాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పాత్రికేయులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా హేతువాదులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
జయగోపాల్

**డా. జయగోపాల్** (జ. 1944) నాస్తిక యుగం పత్రిక సంపాదకుడు, భారత నాస్తిక సమాజం స్థాపకుడు. ఇతడు విశాఖపట్నం నివాసి. ఇతడు ఇస్లాం మీద పెద్ద గ్రంథం రాశాడు. దేవుడు, ఆత్మలు, స్వర్గం, పునర్జన్మలు, జ్యోతిషం, వాస్తు లాంటివి నిజమని నిరూపిస్తే 5 లక్షలు బహుమతి ఇస్తామని జయగోపాల్ చాలెంజ్ చేశాడు. ఇతడు 1972లో భారత నాస్తిక సమాజం, నాస్తిక యుగం పత్రికను స్థాపించాడు.హేతువాది నాస్తికుడు.

## నాస్తిక యుగం పత్రిక
నాస్తిక యుగం పత్రిక 1972లో డా.జయగోపాల్ చే స్థాపించబడినది. ఈ పత్రిక విశాఖపట్నం నుంచి ప్రచురితమవుతోంది. ఈ పత్రికలో హిందూ, ఇస్లాం, క్రైస్తవ మతాల పైన తీవ్ర విమర్శలు ప్రచురించారు. గ్రామాలలో చేతబడి పేరుతో జరిగే హత్యలు, మానభంగాల పై కూడా వార్తలు ప్రచురించారు.
## రచనలు
#క్రైస్తవం-బానిసత్వం 1983
#కులనిర్మూలన 1983
#మహాత్ములంటే ? 1985
# భయమే బాణామతి 1991
#పెరియార్ ఇ.వి.ఆర్.జీవితం 1992

## భారత నాస్తిక సమాజం
భారత నాస్తిక సమాజం వారు మతతత్వానికి వ్యతిరేకంగా సభలు పెడుతున్నారు. మతతత్వ సంస్థలకి వ్యతిరేకంగా పాటలు కూడ సంకలనం చేస్తున్నారు. "ఓరోరి మతోన్మాది, నీకు కడతాం గోరీ" వంటి పాటలు మతతత్వ రాజకీయ పార్టీలని భయపెట్టేలా ఉంటాయి. గ్రామాలలో మంత్ర గాళ్ళు దెయ్యాలు తిరుగుతున్నాయని పుకార్లు సృష్టించి ప్రజలని భయపెట్టి వాటిని శాంతి చెయ్యిస్తామని చెప్పి డబ్బులు లాగుతున్నారు. ఆ సందర్భాలలో భారత నాస్తిక సమాజం వారు గ్రామాలకి వెళ్ళి భయాల్ని పోగొట్టే ప్రయత్నాలు చేస్తుంటారు. భారత నాస్తిక సమాజం ఆధ్వర్యంలో జయగోపాల్ విశాఖపట్నంలో గొడ్డుమాంసం, పందిమాంసం విందు నిర్వహించాడు. బహిరంగంగా మతగ్రంథాలను తగులబెట్టాడు. రాజకీయాలకు అతీతంగా హేతువాద దృష్టితో అనేక సాహవంతమైన కార్యక్రమాలను నిర్వహించాడు. అయితే నిజాన్ని తెలుసుకోవటానికి కాక కేవలం అస్తిత్వవాదంపై గుడ్డి ద్వేషంతో హిందూ ముస్లింల సునిశిత భావాలకు ఖేదం కలిగించడానికే ఇటువంటి కార్యక్రమాలను చేపట్టాడని విమర్శకులు ఖండించారు.

## సవాళ్ళు
దేవుడు, ఆత్మలు, స్వర్గం, పునర్జన్మలు, జ్యోతిషం, వాస్తు లాంటివి నిజమని నిరూపిస్తే 5 లక్షలు బహుమతి ఇస్తామని జయగోపాల్ చాలెంజ్ చేశాడు. విశాఖపట్నంలోనే ఇతనికి పోటీగా పాస్టర్ పొట్లూరి దేవ సుందర రావు అనే వ్యక్తి తనని తాను అంతర్జాతీయ చాలెంజర్ గా ప్రకటించుకున్నాడు. అతను బైబిల్ ఓపెన్ యూనివర్శిటీ నిర్వాహకుడు. అతనికి bibleverdict.org పేరుతో వెబ్ సైట్ కూడా ఉంది, భూతలక్రిందులు అనే పేరుతో పత్రిక కూడా ఉంది. విశాఖపట్నంలోని గోడల మీద, బోర్డుల మీద పెయింటింగులు వెయ్యించి తాను ప్రపంచంలో ఎవరినయినా చాలెంజ్ చెయ్యగలనని ప్రకటించుకుంటుంటాడు. డా విన్సీ కోడ్ విషయంలో కూడా సుందర రావు సవాల్ విసిరాడు. ఆ సవాల్ ని అంగీకరిస్తూ జయగోపాల్ అతన్ని బహిరంగ చర్చకి రమ్మన్నాడు. క్రైస్తవులు తొక్కిపెట్టిన ఫిలిప్ సువార్త గురించి జయగోపాల్ ప్రస్తావిస్తారనే భయంతో అతను జయగోపాల్ పిలిచిన వేదికకి రాలేదు. క్రైస్తవ మతవాదులని సవాల్ చేస్తూ జయగోపాల్ క్రీస్తు చారిత్రక పురుషుడా? అనే టైటిల్ తో గ్రంథం కూడా వ్రాసాడు.

## వివాదాలు

## మూలాలు

వర్గం:1944 జననాలు
వర్గం:ఇస్లాం విమర్శకులు
వర్గం:నాస్తికులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రావిపూడి వెంకటాద్రి

రావిపూడి వెంకటాద్రి (1922 ఫిబ్రవరి 9 -2023 జనవరి 21) హేతువాది మాసపత్రిక సంపాదకుడు, మానవవాది. 

## జననం
ఫిబ్రవరి 9, 1922 లో  ప్రకాశం జిల్లా, ఇంకొల్లు మండలం నాగండ్ల లో జన్మించారు. 1956 నుండి 1995 వరకు 40సంవత్సరాలు నాగండ్ల గ్రామ సర్పంచ్ గా పనిచేశారు. నాగండ్లలో 5.4.1943 న కవిరాజాశ్రమం స్థాపించారు. మానవతా విలువలు గుర్తించండి, గౌరవించండి, నిర్భయంగా జీవించండి, సాటి మానవుడిని మానవుడిగా గుర్తించండి అంటూ ఇతను 100 ఏళ్లలో 100 పుస్తకాలు రాసిన మానవతావాది, హేతువాది. హేతువాదానికి నమ్మకాలుండవు. సమ్మతాలు (కన్విక్షన్స్) ఉంటాయి అంటారు రావిపూడి వెంకటాద్రి. మానవవాదంతో సమాజాన్ని మానవ సంబంధాలైన ప్రేమ, ఆదరణ వైపు మళ్లించడానికి నిరంతరకృషి చేస్తున్నారు.

మానవులకు మార్గదర్శిగా హేతువాదం చేయూతనిస్తోందనీ, మూఢనమ్మకాలతో సతమతమవుతోన్నవారికి వెలుగు చూపుతోన్నదని వెంకటాద్రి నమ్మకం. హేతువాదం కూడా ఎక్కడో గాల్లోంచి పుట్టలేదు. వైజ్ఞానిక పద్ధతిలోనే పుట్టింది. ఎప్పటికప్పుడూ పరిణమిస్తూ ఉంటుంది. ప్రశ్నించే వారంతా హేతువులను కోరుతున్నట్లే లెక్క. హేతువాదానికి ఒక మతం ఉండదు. అది అన్ని మతాల్ని పరిశీలిస్తుంది. వాటి పరిణామం, పుట్టు పూర్వోత్తరాలు అన్వేషిస్తుంది.

ఎం.ఎన్. రాయ్ భావాలకు ఆకర్షితులై *ర్యాడికల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ*లో చేరారు. ఆ తర్వాత మూడు సంవత్సరాలకి ర్యాడికల్ హ్యూమనిస్టు ఉద్యమంలో భాగస్వామి అయ్యారు. 1949లో భారత హేతువాద సంఘం ఏర్పాటైంది. ఆ సంఘం స్థాపన నుంచి వెంకటాద్రి అందులో సభ్యులయ్యారు.ఆంధ్రప్రదేశ్‌ హేతువాద సంఘం లో 1989 వరకు ఆ సంస్థ అధ్యక్షులుగా పనిచేశారు.1982నుంచీ 'హేతువాది' అనే మాసపత్రిక నడిపారు. 1988,1996ల్లో కవిరాజు త్రిపురనేని అవార్డు పొందారు. 1992లో తాపీ ధర్మారావు అవార్డును పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుంచి అందుకొన్నారు.

## తెలుగు రచనలు
*1946లో ఆయన రాసిన తొలి పుస్తకం *విశ్వాన్వేషణ*,
*1949 *జీవమంటే ఏమిటి?* 
*1960 హ్యూమనిస్టు ఆర్థికవిధానం, 
*1964 భారతదేశం- గోపూజ, 
*1976 ర్యాడికల్ హ్యూమనిజం, 
*1977 నాస్తికత్వం- నాస్తితత్వం, 
*1977 నాస్తికులున్నారు జాగ్రత్త, 
*1978 హేతువాదం, 
*1978 హేతుత్వం- మతతత్వం, 
*1979 ఇస్లాం- ఒక అంచనా.
*1991 హేతువాదం -మానవవాదం 
*2004 మనస్మృతి మైనస్ అశుద్ధం
*2008 ఔనా! వేదంలో అన్నీ ఉన్నాయా?
*2010 నాగండ్ల గ్రామ చరిత్ర ... వరకు ఎనభై పుస్తకాలు రాశారు.
## ఆంగ్ల రచనలు
#Life and soul 1979
#Reason and unreason 1988
#Why rationalism? 1990
#Why dialectical materialism unscientific? 1991

## మరణం
తన 101వ యేట రావిపూడి వెంకట్రాది చీరాలలో 2023 జనవరి 21న తుదిశ్వాస విడిచాడు.

## లింకులు
*రావిపూడి వెంకటాద్రి రచనలు 
*ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో హేతువాద మానవవాద ఉద్యమాల చరిత్ర
* హేతువాదులు
* నాస్తికులు

## మూలాలు

*https://www.facebook.com/photo.php?fbid=477184215646907&set=a.233025936729404.60739.100000659993594&type=1&theater&notif_t=like

వర్గం:1922 జననాలు
వర్గం:రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా హేతువాదులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా పాత్రికేయులు
వర్గం:100 ఏళ్లకు పైగా జీవించిన వ్యక్తులు
వర్గం:2023 మరణాలు
పెన్మెత్స సుబ్బరాజు

పెన్మెత్స సుబ్బరాజు (జ.1958 ఫిబ్రవరి 11) "పియస్సార్" గా సుపరిచితుడు. అతను హేతువాద నాయకుడు, రచయిత, అనువాదకుడు. అతను బైబిల్,  క్రైస్తవ ఫండమెంటలిజాన్ని విమర్శిస్తూ పుస్తకాలు రాశాడు. అతను  చాలా సంవత్సరాలు ఆంధ్రప్రదేశ్ హేతువాద సంఘం అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. అతను బైబిల్‌తో పాటు హేతువాదం, గెలీలియో, డార్విన్ జీవితాలపై బుక్‌లెట్లు, అలాగే భారతదేశంలో వివాహ చట్టాల విశ్లేషణలు, అనువాదాలు చేసాడు.

## జీవిత విశేషాలు
సుబ్బరాజు తూర్పు గోదావరి జిల్లా పలివెలలో 1958 ఫిబ్రవరి 11న జన్మించాడు. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా  జిన్నూరులో స్థిరపడ్డాడు.  బైబిల్ పై అనేక విమర్శనా గ్రంథాలు రాశాడు. హేతువాది జాన నాగేశ్వరరావుతో కలిసి నేత్రదాన సంఘం  (సొసైటీ ఫర్ ప్రమోషన్ ఆఫ్ ఐ డొనేషన్)  పెట్టాడు. ఈ అసోసియేషన్ ఇంటర్నేషనల్ హ్యూమనిస్ట్ అండ్ ఎథికల్ యూనియన్‌తో అనుబంధంగా ఉంది. రావిపూడి వెంకటాద్రితో కలిసి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో హేతువాద మానవవాద ఉద్యమాల చరిత్ర రాశారు. ఈ పుస్తకాన్ని తెలుగు అకాడమి 2003లో ప్రచురించింది. అతని కుమారుడు విజ్ఞాన్‌కు  మంగళగిరికి చెందిన హేతువాది రేఖా చంద్రశేఖరరావు కుమార్తె దీప్తి లకు 2009 మార్చి 8న న మంత్రాలు లేకుండా కులాంతరవివాహం చేశాడు. ఇద్దరూ కంప్యూటర్ ఇంజనీర్లు.

## రచనలు
#బైబిలు దేవుడి ఆటకట్టు 1995
#నా పరిశీలనలో బైబిల్ 1996
#బైబిల్ ఏమంటున్నది? 1999
#దైవదర్శిని
#బైబిల్ ఇదే
#బైబిల్ దర్శిని (అనువాదం) 

## మూలాలు

## భాహ్య లంకెలు

* 

వర్గం:1958 జననాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా హేతువాదులు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా అనువాద రచయితలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రచయితలు
పోలిశెట్టి హనుమయ్యగుప్త

**పోలిశెట్టి హనుమయ్యగుప్త**, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, హేతువాది. భారత నాస్తిక సమాజంలో (1973-77) గౌరవాధ్యక్షుడు. ఇంగ్లాండులో బార్ ఎట్ లా చదివారు. గుంటూరు జిల్లాలో కులనిర్మూలన సభ జరిపారు. 1981లో చనిపోయారు.

1920లో కలకత్తా కాంగ్రేసు ప్రత్యేక సమావేశాల తర్వాత హనుమయ్యగుప్త, ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ, గొల్లపూడి సీతారామశాస్త్రి తదితర న్యాయవాదులతో కలిసి గుంటూరు జిల్లా కోర్టులో తమ లాభదాయకమైన న్యాయవాద వృత్తి ప్రాక్టీసును విడిచిపెట్టి ప్రజాహిత కార్యక్రమాలకు తమ జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. 1920 జనవరి 21న జరిగిన గుంటూరు బార్ అషోసియేషన్ సభలో కాంగ్రేసు పిలుపునిచ్చిన సహాయనిరాకరణోద్యమానికి మద్దతు 11 నెలలపాటు ప్రాక్టీసును ఆపివేయాలని 14మంది న్యాయవాదులు తీర్మానించారు. వారిలో హనుమయ్య గుప్త కూడా ఒకడు.

హనుమయ్యగుప్త, కొండా వెంకటప్పయ్య ఆధ్వర్యంలో జరిగిన పెదనందిపాడు పన్నుల నిరాకరణోద్యంలో క్రియాశీలకంగా పాల్గొన్నాడు. నిరాకరణోద్యమం పతాకస్థాయిలో ఉన్న తరుణంలో 1921 జూలై 30న బాపట్లలో హనుమయ్య గుప్తను, కొండా వెంకటప్పయ్య, మద్ది వెంకటసుబ్బయ్య, చీమకుర్తి బసవయ్యలతో పాటు అరెస్టు చేసి జైలులో ఉంచారు.

## రచనలు
* *My studies in Ramayana* (1968)
* A Wounded Society
* The Ramayana: A New Point of View

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1981 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా హేతువాదులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా న్యాయవాదులు
హజరత్ అలి

హజరత్ అలి ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన హేతువాది, రచయిత, నాస్తికుడు. 

## జీవిత విశేషాలు
హజరత్ అలి గుంటూరు జిల్లా ఊటుకూరులో 1937లో జన్మించాడు. అతని తండ్రి నాస్తికుడు. అతని తండ్రి నుండి నాస్తిక భావాలు అతనికి అబ్బాయి.   అతను ముస్లిములలో  స్వేచ్ఛా భావాలు పెరగాలని కోరుతూ ఇస్లాం పై విమర్శనా గ్రంథాలు రాసాడు. అతను 1985లో కళాశాల అధ్యాపకునిగా పదవీవిరమణ చేసాడు. ముస్లిం స్త్రీల దుస్థితి గురించి అనేక సమావేశాలలో  ప్రసంగాలు ఇచ్చాడు. ఉద్యోగవిరమణ చేశాక వేమూరులో స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు.

## రచనలు
* నిజమైన భారతీయ ముస్లింలు ఎవరు? 

## మూలాలు

## భాహ్య లంకెలు
*https://www.facebook.com/photo.php?fbid=470947116270617&set=a.233025936729404.60739.100000659993594&type=1&theater

వర్గం:నాస్తికులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా హేతువాదులు
రావూరి అర్జునరావు

300px|right|thumb|మనోరమ, అర్జునరావు దంపతులు
**రావూరి అర్జునరావు**, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, హేతువాది. గాంధీ, గోరా సిద్ధాంతాలకు ఆకర్షితుడైన అర్జునరావు కుల, మత రహిత సమాజం కోసం ఎంతో పరితపించేవాడు. అతను భారతదేశంలోనే తొలి కులాంతర వివాహం చేసుకున్నాడు.

## జీవిత విశేషాలు
అతను కృష్ణా జిల్లా వానపాముల గ్రామంలో నిరుపేద దళిత కుటుంబంలో 1917 లో జన్మించాడు. అతని తండ్రి వెంకటకృష్ణారావు. అతను ఎనిమిదవ తరగతి వరకు చదివి, హయ్యర్‌గ్రేడ్‌ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులైనాడు. అర్జునరావు విద్యార్థిదశలోనే సహాయ నిరాకరణోద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. అస్పృశ్యులనబడే వారి గాలిసోకితేనే మైలుపడిపోతామనే మూఢ విశ్వాసం రాజ్యం చేస్తున్న కాలాన 1948లో సేవాగ్రాం ఆశ్రమంలో గోరా పెద్ద కూతురు మనోరమను వివాహం చేసుకున్నాడు. నాస్తికోద్యమ నిర్మాత గోపరాజు రామ చంద్రరావు కుమార్తె మనోరమతో అతనుకు ఏర్పడిన పరిచయం ప్రేమగా మారింది. అయితే వివాహానికి రెండేళ్లు గడువు పెటిన గాంధీజీ అర్జునరావును నాగ్‌పూర్‌కు దగ్గరలోని తన సేవాగ్రామ్ ఆశ్రమంలో ఉంచారు. ఈ వివాహానికి అంకుర్పాణ చేసింది మహాత్మా గాంధీ. మహాత్మా గాంధీ వారికి సేవాగ్రాంలో వివాహం నిర్వహిస్తానని 1946లో "హరిజన" పత్రికలో ప్రకటించాడు. దురదృష్టవశాత్తు వివాహానికి ముందు గాంధీజీ హత్యకు గురైనాడు. 1948 మార్చి 13వ తేదీన ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఆధ్వర్యంలో జయప్రకాష్‌ నారాయణ్‌, ఆచార్య వినోబాభావే, దక్కర్‌ బాపాల సమక్షంలో ఆ ఆదర్శ వర్ణాంతర వివాహం జరిగింది. మొదట కృష్ణాజిల్లా ముదునూరు గ్రామంలో గోపరాజు రామచంద్రరావు గారి నాస్తిక కేంద్రంలో పనిచేసినప్పుడు అతని చిత్తశుద్ధి, క్రమశిక్షణ తన కుల, మత, వర్గ రహిత సమాజస్ధాపన సిద్ధాంతంపట్ల గల విశ్వాసాలపట్ల సంతృప్తి కలిగి గోరా తన పెద్దకుమార్తెనిచ్చి వివాహం చేసాడు.

తన వివాహానంతరం గోరా, సరస్వతీ గోరాల నుంచి స్ఫూర్తి పొంది సంఘసంస్కరణకు, అస్కృశ్యతా నిర్మూలనే ధ్యేయంగా, మూఢన మ్మకాల నిర్మూలనకు, కుల, మత రహిత సమసమాజ స్ధాపనకు, సెక్యులర్‌ వ్యవస్ధ నిర్మాణానికి నిర్విరామంగా కృషి చేసాడు.

అర్జునరావు దంపతులకు నలుగురు కుమారులు, ఓ కుమార్తె ఉన్నారు. అతను 'మార్పు' అనే ట్రస్టును ఏర్పాటుచేసి వానపాముల గ్రామంలో వారు పలు సేవా కార్యక్రమాలు చేస్తున్నాడు. భారత ప్రభుత్వం ఇరువురికి తామ్రపత్రం అందజేసింది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా హేతువాదులు
వర్గం:1917 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రావెల సాంబశివరావు

**రావెల సాంబశివరావు** హేతువాది, రచయిత.  అతనికి జానపద గేయాలు రచించడంలో ప్రత్యేక అభిరుచి. 

## జీవిత విశేషాలు
అతను 1941 జూలై 15న జన్మించాడు. రాజస్థాన్‌లో ఎం.ఎ చేసాడు. అతను  నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం రిజిస్ట్రార్ గా పనిచేసి పదవీవిరమణ చేసాడు.  అతను కవిరాజు విజయం రూపకం రాశాడు. అతను  శారదా బెయిల్ రచించిన ఆంగ్ల పుస్తకాన్ని సామాజిక రంగంలో ప్రతిభా మూర్తులు పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించాడు.

## రచనలు

* సంజీవదేవ్ జీవనరాగం 
* కవికుల కులీనుడు విశ్వనాథ
* డియర్‌ ప్రొఫెసర్‌ ఐన్‌స్టీన్  (అనువాదం)
* ఆచార్య రంగ స్వీయచరిత్ర (అనువాదం)
* లోహియా అమెరికా సందర్శన (అనువాదం) : ఈ పుస్తకంలో 1951లో లోహియా అమెరికా సందర్శన వివరాలతోపాటు, ఆయన మళ్లీ 1964లో అమెరికా పర్యటించినప్పటి ప్రసంగాలు, పత్రికా కథనాలు కూడా ఉన్నాయి.
* పల్నాటి పోతన శ్రీ చిరుమామిళ్ళ సుబ్బయ్య స్వామి జీవిత చరిత్ర
* ఉద్యోగిస్వామ్యం

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:1941 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
సమరం

"సమరం" పేరుకు చెందిన వ్యాసాలు

* సమరం (సినిమా) - 1994లో విడుదలైనది. సుమన్, రోజా నటించారు.
* గోపరాజు సమరం లేదా డా.సమరం - ప్రముఖ నాస్తిక హేతువాది గోరా కుమారుడు
* యుద్ధం - (War) - సమరం, సంగ్రామం, పోరు వంటి పర్యాయపదాలతో వ్యవహరింపబడేది.
రోసేసి

**రోసేసి** (Rosaceae) పుష్పించే మొక్కలలో గులాబి కుటుంబం. దీనిలోని సుమారు 3,000-4,000 జాతుల మొక్కలు, 100-120 ప్రజాతులలో ప్రపంచమంతా విస్తరించాయి.

సాంప్రదాయకంగా ఈ కుటుంబం నాలుగు ఉపకుటుంబాలుగా చేయబడింది. రోసాయిడే, స్పైరాయిడే, మేలాయిడే, అమిగ్డలాయిడే. దీనికి ప్రధానంగా పండ్ల యొక్క లక్షణాలను పరిగణలోకి తీసుకుంటారు.

## వర్గీకరణ
* ఉపకుటుంబం రోసాయిడే: వీనిలోని మొక్కలు ఎఖిన్ లేదా డ్రూప్ రకమైన పండ్లు కాస్తాయి. దీనిలో సుమారు 20 ప్రజాతులున్నాయి. ఉదా: గులాబి, బ్లాక్ బెర్రీ, రాస్ప్ బెర్రీ, స్ట్రాబెర్రి మొదలైనవి. 
* ఉపకుటుంబం స్పైరాయిడే: వీనిలో ఐదు కవచాలు కలిగిన శుష్క ఫలాలు కాస్తాయి. దీనిలో స్పైరియా, సార్బారియా అనే ప్రజాతులున్నాయి. 
* ఉపకుటుంబం మేలాయిడే: ఇవి ఐదు కవచాలు కలిగిన కండగల పోమ్ అనే ఫలాలనిస్తాయి. వీనిలో ఆపిల్, పియర్ మొదలైన ప్రజాతులున్నాయి. 
* ఉపకుటుంబం అమిగ్డలాయిడే: వీనిలో ఒకే ఒక్క డ్రూప్ రకమైన పండ్లు కాస్తాయి. వీనిలో ప్లమ్, పీచ్, బాదం, చెర్రీ, ఆప్రికాట్ మొదలైన ప్రజాతులున్నాయి.

## ఆర్ధిక ప్రాముఖ్యత
ఇది ఆర్థిక ప్రాముఖ్యంలో మూడవ స్థానంలో ఉంది. దీనిలో ఆపిల్స్, బాదం, స్ట్రాబెర్రీ మొదలైనవి ఉన్నాయి.

వర్గం:రోసేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
సపిండేసి

**సపిండేసి** పుష్పించే మొక్కలలో ఒక కుటుంబం. దీనిలో ఇంచుమించు 140-150 ప్రజాతులలో 1400-2000 జాతుల మొక్కలున్నాయి. వీనిలో ముఖ్యమైనవి కుంకుడు, మేపిల్, లిచీ, ఛెస్ట్ నట్. ఇవి ఎక్కువగా సమశీతోష్ణ, ఉష్ణ మండలాలలో విస్తృతంగా పెరుగుతాయి. వీనిలో చాలా వాటికి పాల వంటి సబ్బు (Soap) వంటి లక్షణాలున్న సపోనిన్ (Saponin) పదార్ధాలు ఆకులలో, విత్తనాలలో లేదా వేర్లలో ఉంటాయి.

## కుటుంబ లక్షణాలు

Plants of this family have a variety of habits, from trees to herbaceous plants or lianas. Their leaves usually spirally alternate, sometimes (in *Acer, Aesculus*, and a few other genera) opposite. They are most often pinnately compound, sometimes palmately, or just palmate (*Acer*, *Aesculus*), with a petiole lacking stipules, but having a swollen base.

Flowers are small and unisexual, or functionally unisexual, though plants may be either dioecious or monoecious. They are usually grouped in cymes grouped in panicles. They most often have four or five petals and sepals (petals are absent in *[[Dodonaea]]*). The stamens range from four to ten, usually on a nectar disc between the petals and stamen,their filaments are often hairy. The most frequent number is eight, in two rings of four. The gynoecium contains two or three carpels, sometimes up to six. There is usually only one style with a lobed stigma. Most often pollinated by birds or insects,with a few species pollinated by wind.

The fruits are fleshy or dry. They may be nuts, berries, drupes, schizocarps, capsules (*[[Bridgesia]]*), or samaras (*Acer*). The embryos are bent or coiled, without endosperm in the seed, but frequently with an aril.

## వర్గీకరణ
సపిండేసి, రూటేసి కుటుంబాలు చాలా దగ్గర సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. అందువలన రెండింటిని సపిండేలిస్ లేదా రూటేలిస్ క్రమంలో ఉంచారు.

## ఆర్ధిక ప్రాముఖ్యత
thumb|right|లొంగాన్ పండ్లు.
* సపిండేసిలో ఆర్థిక ప్రాముఖ్యం కలిగిన ఎన్నో రకాల ఉష్ణజాతి ఫలాలున్నాయి. వీనిలో లీచీ, లొంగన్, కొర్లాన్, రాంబుటాన్, మేపిల్ మొదలైనవి ఉన్నాయి.
* కొన్ని జాతుల నుండి విలువైన కలప లభిస్తుంది.

## మూలాలు


వర్గం:ద్విదళబీజాలు