2004 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు

భారతదేశంలో 2004 **సార్వత్రిక ఎన్నికలు** ఏప్రిల్ 20, మే 10 మధ్య నాలుగు దశల్లో జరిగాయి. 14వ లోక్‌సభలో 543 మంది సభ్యులను ఎన్నుకునే ఈ ఎన్నికల్లో 67 కోట్ల మంది వోటర్లున్నారు. ఏడు రాష్ట్రాల శాసనసభలకు కూడా ఎన్నికలు జరిగాయి. ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ యంత్రాలతో పూర్తిస్థాయిలో నిర్వహించిన తొలి ఎన్నికలు ఇవి.

మే 13 న నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ ప్రధాన పార్టీ అయిన భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి) ఓటమిని అంగీకరించింది. స్వాతంత్ర్యం నుండి 1996 వరకు ఐదేళ్ళు తప్ప మిగతా కాలమంతా భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, రికార్డు స్థాయిలో ఎనిమిది సంవత్సరాల తర్వాత తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చింది. దాని మిత్రపక్షాల సహాయంతో 543 సభ్యులలో 335 కంటే ఎక్కువ మంది సభ్యులతో స్పష్టమైన మెజారిటీని సమకూర్చుకోగలిగింది. 335 మంది సభ్యులలో కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ ప్రభుత్వానికి బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ (బిఎస్‌పి), సమాజ్ వాదీ పార్టీ (ఎస్‌పి), కేరళ కాంగ్రెస్ (కెసి), లెఫ్ట్ ఫ్రంట్ లు బయటి నుండి మద్దతు ఇచ్చాయి.

తన సొంత పార్టీ నుండి, దేశం నుండి విమర్శలను ఎదుర్కొన్న తరువాత, కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ 22వ ఆర్థిక మంత్రి, ఆర్థికవేత్త అయిన మన్మోహన్ సింగ్‌ను కొత్త ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించాలని కోరింది. సింగ్ గతంలో 1990ల ప్రారంభంలో ప్రధానమంత్రి పివి నరసింహారావు నేతృత్వం లోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేశాడు. అతను భారతదేశపు మొదటి ఆర్థిక సరళీకరణ ప్రణాళిక రూపశిల్పిలలో ఒకరిగా పరిగణించబడ్డాడు. సింగ్ ఎన్నడూ లోక్‌సభ సీటు గెలవనప్పటికీ, అతని గణనీయమైన చిత్తశుద్ధి, సోనియా గాంధీ నామినేషన్ లతో అతనికి యుపిఎ మిత్రపక్షాలు, లెఫ్ట్ ఫ్రంట్ ల మద్దతు లభించింది. మన్మోహన్ సింగ్ భారతదేశానికి మొదటి సిక్కు, హిందూయేతర ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు.

## నేపథ్యం
అంతకు ముందు నాలుగు రాష్ట్రాలలో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికల్లో భాజపాకు మంచి ఫలితాలు రావడంతో ముందస్తు ఎన్నికలకు మార్గం సుగమం చేసేందుకు ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి 13వ లోక్‌సభను ముందస్తుగా రద్దు చేయాలని సిఫార్సు చేశాడు.

## ప్రస్థానం
thumb|పోలింగ్ తేదీలు
పార్లమెంటు ఎన్నికలకు ఎన్నికల తేదీలు:

* ఏప్రిల్ 20 - 141 నియోజకవర్గాలు
* 26 ఏప్రిల్ - 137 నియోజకవర్గాలు
* మే 5 - 83 నియోజకవర్గాలు
* మే 10 - 182 నియోజకవర్గాలు

మే 13న ఏకకాలంలో కౌంటింగ్ ప్రారంభమైంది. 67.5 కోట్ల వోటర్లలో 37 కోట్లకు పైగా ఓటు వేశారు. ఎన్నికల హింసలో 48 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. 1999 ఎన్నికల సమయంలో మరణించిన వారి సంఖ్యలో ఇది సగం కంటే తక్కువ. శాంతిభద్రతల పరిరక్షణ కోసం ఎన్నికలు దశలవారీగా జరిగాయి. కొన్ని రాష్ట్రాల్లోని సున్నిత ప్రాంతాలలో సాయుధ బలగాలను మోహరించారు. ఒక్కో నియోజకవర్గంలో సగటున 12 లక్షల వోటర్లుండగా, అతిపెద్ద నియోజకవర్గంలో 31 లక్షల వోటర్లున్నారు

రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారం తేదీలను నిర్ణయించడం, ఎన్నికలను నిర్వహించడం భారత ఎన్నికల సంఘం బాధ్యత. ఎన్నికల సంఘం ఈ ఎన్నికల కోసం లక్షకు పైగా ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ యంత్రాలను ఉపయోగించింది.

*[[ఇండియా టుడే]]* ప్రకారం, అన్ని రాజకీయ పార్టీలు కలిపి ఎన్నికల ప్రచారానికి 11,562 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసినట్లు అంచనా. ఇందులో అధిక శాతం ఎన్నికల్లో పాల్గొన్న వారిపైననే ఖర్చు చేశారు. ఎన్నికల సంఘం ఒక్కో నియోజక వర్గానికి ఎన్నికల ఖర్చులను రూ. 2.5 లక్షలుగా పరిమితి విధించింది. వాస్తవ వ్యయం ఈ పరిమితి కంటే దాదాపు పది రెట్లు ఉంటుందని అంచనా. 1,50,000 వాహనాలను సమీకరించడానికి సుమారు 6500 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసినట్లు అంచనా. హెలికాప్టర్లు, విమానాల కోసం సుమారు 100 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసినట్లు అంచనా.
## ముందస్తు ఎన్నికల పొత్తులు
1990లలో జరిగిన అన్ని లోక్‌సభ ఎన్నికలతో పోల్చితే, ఈ ఎన్నికలలో తృతీయ ఫ్రంట్ ప్రత్యామ్నాయం ఆచరణీయం కాదనే కోణంలో పోరు హోరాహోరీగా సాగింది. ఒకవైపు బీజేపీ, దాని మిత్రపక్షాల మధ్య, మరోవైపు కాంగ్రెస్‌, దాని మిత్రపక్షాల మధ్యే ఎక్కువ పోటీ నెలకొంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తెలుగుదేశం పార్టీ (తెదేపా), తమిళనాడులోని ఆల్ ఇండియా అన్నా ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం వంటి ఎన్‌డిఎ వెలుపల ఉన్న బలమైన ప్రాంతీయ పార్టీలతో కొన్ని సీట్ల భాగస్వామ్య ఒప్పందాలు చేసుకున్నప్పటికీ, బిజెపి నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ (ఎన్‌డిఎ) లో భాగంగా ఎన్నికలను ఎదుర్కొంది.

ఎన్నికలకు ముందు కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలో జాతీయ స్థాయి ఉమ్మడి ప్రతిపక్ష ఫ్రంట్ ఏర్పాటుకు ప్రయత్నాలు జరిగాయి. చివరికి, ఒక అంగీకారం కుదరలేదు, కానీ అనేక రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెస్, ప్రాంతీయ పార్టీల మధ్య ప్రాంతీయ స్థాయి పొత్తులు కుదిరాయి. పార్లమెంటు ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ ఆ తరహా పొత్తులతో పోటీ చేయడం ఇదే తొలిసారి.

వామపక్ష పార్టీలు, ముఖ్యంగా కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్), కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా, తమ బలమైన స్థానాలైన పశ్చిమ బెంగాల్, త్రిపుర, కేరళల్లో కాంగ్రెస్, ఎన్‌డిఎ శక్తులను ఎదుర్కొంటూ సొంతంగా పోటీ చేశాయి. పంజాబ్, ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి అనేక ఇతర రాష్ట్రాల్లో, వారు కాంగ్రెస్‌తో సీట్ల పంపకాలు చేసుకున్నారు. తమిళనాడులో వారు ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (DMK) నేతృత్వంలోని డెమోక్రటిక్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్‌లో భాగంగా ఉన్నారు.

బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ, సమాజ్ వాదీ పార్టీలు రెండూ కాంగ్రెస్ బీజేపీ రెండింటితో కలిసి వెళ్లేందుకు నిరాకరించాయి. ఈ రెండూ భారతదేశంలోని అతిపెద్ద రాష్ట్రమైన ఉత్తరప్రదేశ్‌లోఉన్నాయి. వారితో పొత్తు పెట్టుకునేందుకు కాంగ్రెస్ ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేసినా ఫలించలేదు. ఈ రెండూ పార్టీలూ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌ను విజయాన్ని అడ్డుకుంటాయని చాలా మంది భావించారు. ఫలితంగా యుపిలో చతుర్ముఖ పోటీ ఏర్పడింది. ఇది నిజంగా కాంగ్రెస్ లేదా బిజెపికి పెద్దగా నష్టం కలిగించలేదు, ప్రయోజనమూ కలిగించలేదు.
### అభిప్రాయ సేకరణ

### ఎగ్జిట్ పోల్స్

## రాష్ట్ర/యూటీ వారీగా ఓటింగ్ వివరాలు

## ఫలితాలు

### ప్రాంతాల వారీగా

### రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల వారీగా

#### రాష్ట్రాలు

#### కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

* 14వ లోక్‌సభ సభ్యుల జాబితా
* భారతదేశంలో 2004 ఎన్నికలు
* భారత ఎన్నికల సంఘం

## మూలాలు


2004