open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
భగవద్గీత-శ్రద్దాత్రయవిభాగ యోగము

-------------
**గమనిక**
* భగవద్గీత అధ్యాయానుసారం పూర్తి పాఠము వికిసోర్స్‌లో ఉన్నది.

* భగవద్గీత ఒక్కో శ్లోకానికీ తెలుగు అనువాదం వికీసోర్స్‌లో ఉన్నది: భగవద్గీత (తెలుగు అనువాదము)
-----------------

**శ్రద్దాత్రయవిభాగ  యోగము**, భగవద్గీతలో పదిహేడవ అధ్యాయము. మహాభారత ఇతిహాసములోని భీష్మ పర్వము 25వ అధ్యాయము మొదలు 42వ అధ్యాయము వరకు 18 అధ్యాయములు భగవద్గీతగా ప్రసిద్ధము. కాని గీత ఒక ప్రత్యేక గ్రంధముగా భావింపబడుతుంది. కురుక్షేత్ర సంగ్రామం ఆరంభంలో సాక్షాత్తు కృష్ణ భగవానుడు అర్జునునకు బోధించిన జ్ఞానము గనుక ఇది హిందువుల పరమ పవిత్ర గ్రంధాలలో ఒకటి. సిద్ధాంత గ్రంథమైన భగవద్గీతయందు వేద, వేదాంత, యోగ విశేషాలున్నాయని విశ్వాసముగల వారి నమ్మకం. భగవద్గీతను తరచుగా "గీత" అని సంక్షిప్త నామంతో పిలుస్తారు. దీనిని "గీతోపనిషత్తు" అని కూడా అంటారు. భగవద్గీతలో భగవంతుని తత్వము, ఆత్మ తత్వము, జీవన గమ్యము, గమ్యసాధనా విధానాలు బోధింపబడ్డాయి.

అర్జునుడు:

కృష్ణా! శాస్త్రవిధిని మీరినా శ్రద్ధతో పూజించేవారు సాత్వికులా, రాజసులా, తామసులా? వీరి ఆచరణ ఎలాంటిది?

కృష్ణుడు:

పూర్వజన్మల కర్మల వలన జీవులకు సాత్విక, రాజస, తామస శ్రద్ధలు ఏర్పడతాయి.
స్వభావంచే శ్రద్ధ పుడుతుంది. శ్రద్ధలేని వాడు ఎవరూ ఉండరు. శ్రద్ధ ఎలాంటిదైతే వారు అలాంటివారే అవుతారు.
సాత్వికులు దేవతలనీ, రాజసులు యక్షరాక్షసులనీ, తామసులు భూతప్రేతాలనీ పూజిస్తారు.
శాస్త్రనిషిద్దమైన తపస్సును, దారుణ కర్మలను చేసేవాళ్ళూ, దంభం, అహంకారం తో శరీరాన్నిశరీరాన్ని, ఇంద్రియాలను, అంతర్యామినైన నన్నూ బాధించేవారు అసుర స్వభావం గలవారు.
ఆహార, యజ్ఞ, తపస్సు, దానాలు కూడా గుణాలను బట్టే ఉంటాయి.
ఆయుస్సునూ, ఉత్సాహాన్ని, బలాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని, సుఖాన్ని, ప్రీతినీ వృద్ధి చేస్తూ రుచి కల్గి, చమురుతో కూడి, పుష్టిని కల్గించు ఆహారం సాత్వికాహారం.
చేదు, పులుపు, ఉప్పు, అతివేడి, కారం, ఎండిపోయినవి, దాహం కల్గించునవి రాజస ఆహారాలు. ఇవి కాలక్రమంలో దుఃఖాన్ని, రోగాలనూ, చింతనీ కల్గిస్తాయి.
చద్దిదీ, సారహీనమూ, దుర్వాసన కలదీ, పాచిపోయినదీ, ఎంగిలిదీ, అపవిత్రమైనదీ అయిన ఆహారం తామసము.
శాస్త్రబద్దంగా ఫలాపేక్ష లేక చేసేది సాత్విక యజ్ఞం.
ఫలాపేక్షతో, పేరు కోసం, గొప్పను చాటుకోవడం కోసం చేసేది రాజస యజ్ఞం.
శాస్త్రవిధి, అన్నదానం, మంత్రం, దక్షిణ, శ్రద్ధ లేకుండా చేసేది తామస యజ్ఞం.
దేవతలను, పెద్దలను, గురువులను, బ్రహ్మవేత్తలను పూజించడం, శుచి, సరళత్వం, బ్రహ్మచర్యం, అహింస శరీరంతో చేయు తపస్సు.
బాధ కల్గించని సత్యమైన ప్రియమైన మాటలు, వేదాభ్యాసం మాటలచే చేయు తపస్సు.
నిశ్చల మనస్సు, మృదుత్వం, మౌనం, మనఃశుద్ధి కల్గిఉండడం మనసుతో చేయు తపస్సు.
ఫలాపేక్ష రహితం, నిశ్చల మనస్సు, శ్రద్దతో చేయు తపస్సు సాత్వికం.
కీర్తిప్రతిష్ఠల ఆశతో గొప్పను ప్రదర్శిస్తూ చేయు తపస్సు రాజసికం. దీని ఫలితం కూడా అల్పమే.
పరులకు హాని కల్గించు ఉద్దేశ్యంతో తనను తాను హింసించుకుంటూ, మూర్ఖఫు పట్టుదలతో చేయు తపస్సు తామసికం.
పుణ్యస్థలాలలో దానం, పాత్రతను బట్టి దానం, తనకు సహాయపడలేని వారికి దానం చేయడం సాత్వికం.
ఉపకారం ఆశించి, ప్రతిఫలం కోరుతూ కష్టపడుతూ ఐనా చేసే దానం రాజస దానం.
అపాత్ర దానం, అగౌరవం చే చేసే దానం తామస దానం.
'ఓం''తత్"'సత్" అనే మూడు సంకేత పదాలు బ్రహ్మజ్ఞతకు సాధనాలు. వాటి వలనే వేదాలు, యజ్ఞాలు, బ్రాహ్మణులూ కల్పించడం జరిగింది.
అందుచేతనే యజ్ఞ, దాన, తపోకర్మలన్నీ 'ఓం'కార పూర్వకం గానే చేస్తారు.
మోక్షం కోరువారు ప్రయోజనం కోరకుండా చేసే యాగ, దాన, తపోకర్మలన్నీ "తత్" శబ్దం చే చేయబడుతున్నాయి.
"సత్" శబ్దము కు ఉనికి, శ్రేష్టము అని అర్థం. నిశ్చలనిష్ట, పరమాత్ముని గూర్చి చేసే అన్ని కర్మలు కూడా "సత్" అనే చెప్పబడుతున్నాయి.
శ్రద్ద లేకుండా ఏమి చేసినా "అసత్" అనే చెప్పబడతాయి. వాటివలన ఎలాంటి ప్రయోజనమూ ఉండదు.
ఫెలిడే

**ఫెలిడే** కుటుంబం క్షీరదాలలో కార్నివోరా క్రమానికి చెందిన జంతువులు.

## వర్గీకరణ
Traditionally five subfamilies are distinguished, the Felinae, the Pantherinae, the Acinonychinae (Cheetahs) and the extinct Machairodontinae and Proailurinae. However the Acinonychinae are probably invalid, as genetic evidence suggests that cheetahs and cougars are close relatives.

### ముఖ్యమైన జాతులు
* కుటుంబం **ఫెలిడే**
** ఉపకుటుంబం ఫెలినే
*** ప్రజాతి *[[ఫెలిస్]]*
**** Chinese Mountain Cat (*[[Felis bieti]]*)
**** పిల్లి (*[[Felis catus]]*)
**** Jungle Cat (*[[Felis chaus]]*)
**** Pallas's Cat (*[[Felis manul]]*)
**** Sand Cat (*[[Felis margarita]]*)
**** Black-footed Cat (*[[Felis nigripes]]*)
**** Wild Cat (*[[Felis silvestris]]*) 
[thumb|right|250px|[చిరుత పులి]] 
[thumb|right|250px|[సింహం]]
[thumb|right|250px|[Jaguar]]
[thumb|right|245px|[Eurasian Lynx]]
[thumb|right|250px|[Margay]]
[thumb|right|250px|[Wild Cat]]
*** ప్రజాతి *[[ప్రియోనైలూరస్]]*
**** చిరుత పిల్లి (*[[Prionailurus bengalensis]]*)
**** Iriomote Cat (*[[Prionailurus iriomotensis]]*)
**** Flat-headed Cat (*[[Prionailurus planiceps]]*)
**** నామాల పిల్లి (Rusty-spotted Cat) (*[[Prionailurus rubiginosus]]*)
**** చేపలు పట్టే పిల్లి (*[[Prionailurus viverrinus]]*)
*** ప్రజాతి *[[పుమా]]*
**** కూగర్ (*[[Puma concolor]]*)
**** జగ్వారుంది (*[[Puma yagouaroundi]]*)
*** ప్రజాతి *[[ఎసినోనింక్స్]]*
**** చిరుత (*[[Acinonyx jubatus]]*)
*** ప్రజాతి *[[లింక్స్]]*
**** క్యానడ లింక్స్ (*[[Lynx canadensis]]*)
**** యూరెసిఅన్ లింక్స్ (*[[Lynx lynx]]*)
**** Iberian Lynx (*[[Lynx pardinus]]*)
**** బాబ్క్యాట్ (*[[Lynx rufus]]*)
*** ప్రజాతి *[[లియోపార్డస్]]*
**** Pantanal Cat (*[[Leopardus braccatus]]*)
**** Colocolo (*[[Leopardus colocolo]]*)
**** Geoffroy's Cat (*[[Leopardus geoffroyi]]*)
**** Kodkod (*[[Leopardus guigna]]*)
**** Andean Mountain Cat (*[[Leopardus jacobitus]]*)
**** Pampas Cat (*[[Leopardus pajeros]]*)
**** Ocelot (*[[Leopardus pardalis]]*)
**** Oncilla (*[[Leopardus tigrinus]]*)
**** Margay (*[[Leopardus wiedii]]*)
*** ప్రజాతి *[[లెప్టైలూరస్]]*
**** Serval (*[[Leptailurus serval]]*)
*** ప్రజాతి *[[కారకాల్]]*
**** కారకల్ (*[[Caracal caracal]]*)
*** ప్రజాతి *[[ప్రోఫెలిస్]]*
**** African Golden Cat (*[[Profelis aurata]]*)
*** ప్రజాతి *[[కేటోపుమా]]*
**** Bay Cat (*[[Catopuma badia]]*)
**** Asian Golden Cat (*[[Catopuma temminckii]]*)
*** ప్రజాతి *[[పార్డోఫెలిస్]]*
**** Marbled Cat (*[[Pardofelis marmorata]]*)
** ఉపకుటుంబం పాంథరినే
*** Genus *[[నియోఫెలిస్]]*
**** Clouded Leopard (*[[Neofelis nebulosa]]*)
**** Bornean Clouded Leopard (*[[Neofelis diardi]]*)
*** Genus *[[పేంథరా]]*
**** సింహం (*[[Panthera leo]]*)
**** జాగ్వర్ (*[[Panthera onca]]*)
**** చిరుత (*[[Panthera pardus]]*)
**** పులి (*[[Panthera tigris]]*)
*** Genus *[[అన్సియా]]*
**** మంచు చిరుత (*[[Uncia uncia]]*)

## మూలాలు

వర్గం:జంతు శాస్త్రము
ఎండమావి

**ఎండమావి** (బహువచనం: **ఎండమావులు**) (ఆంగ్లం mirage) అంటే ప్రకృతి సిద్ధంగా ఏర్పడే ఒక కాంతి ధర్మం. కాంతి కిరణాలు వంగి ప్రయాణించడం వలన దూరంగా ఉన్న వస్తువులు స్పష్టంగా కాక కదలాడుతున్నట్లు భ్రమ కలిగిస్తాయి. ఎడారిలో దూరం నుంచి చూస్తే నీరున్నట్లు కనిపించడం కూడా దీని ప్రభావమే.

ఎండ సమయంలో తారు రోడ్డు మీద మనం నిలబడినపుడు కొంత దూరంలో రోడ్డు మీద నీటి మడుగు ఉన్నట్టు కన్పిస్తుంది. కాని అక్కడ నీరు ఉండదు ఈ విధంగా భ్రమ కలిగించే మాయా నీటి మావులను ఎండమావులు అంటారు. కాంతి కిరణాలు ఒక వస్తువు లోపల సంపూర్ణంగా పరావర్తనం చెందడాన్ని సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం అంటారు. తారు రోడ్డు మీద నీరు ఉన్నట్టుగా భ్రమ పడడానికి కూడా కారణం సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం.

## కారణాలు
right|thumb|200px|వక్రీభవనం

వేడి గాలి కన్నా చల్లటి గాలికి సాంద్రత ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి చల్లగాలికి వక్రీభవన గుణకం కూడా ఎక్కువే. కాంతి కిరణం చల్లని ప్రదేశం నుంచి వేడి ప్రదేశానికి ప్రసరించినపుడు అది టెంపరేచర్ గ్రేడియంట్ కు దూరంగానూ వేడి నుంచి చల్లని ప్రదేశానికి ప్రసరించినపుడు టెంపరేచర్ గ్రేడియంట్ కు దగ్గరగానూ వంగుతుంది. ఈ విధంగా వంగడాన్నే వక్రీభవనం అంటారు. ఎడమవైపున ఉన్న బొమ్మ ప్రకారం కాంతి కిరణాలు ఆకాశం నుంచి భూమికి దగ్గరవుతున్న కొద్దీ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతూ వస్తుంది. దానివల్ల ఆ కిరణాలు పుటాకారంలో వంగి ప్రయాణిస్తూ వీక్షకుడు కంటిని చేరుతాయి. కానీ దృష్టి మాత్రం ఆ పుటాకారం యొక్క స్పర్శ రేఖ ఆకారంలో వస్తువును చూస్తుంది. దీని ఫలితమే ఆకాశం భూమ్మీద కనిపించినట్లుగా కనిపించడం. చూసే వారికి అక్కడ నీరున్నట్లుగా ఆకాశం అందులో ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తుంది.
## ఎండమావి చిత్రాలు

## బయటి లింకులు
*All kind of mirages explained
*China daily, rare mirage in Penglai
*The superior mirage
*The inferior mirage
*The highway mirage (has a nice photo)
*Explanation 

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:వేసవికాలం
మెట్ట పంటలు

**మెట్ట పంటలు** : నీటి లబ్ధి తక్కువగా ఉన్న ప్రదేశాలలో పండించే కొన్ని రకాల పంటలను "మెట్ట పంటలు" అంటారు. ఇవి వర్షాధార పంటలు. కేవలం వర్షం తోనే ఈ పంటలు పండతాయి. ఉదా: ప్రత్తి, వేరుచెనగ, పొగాగు, జొన, సజ్జ మొదలగునవి.

మన దేశం ప్రధానంగా వ్యవసాయాధారిత దేశం. వ్యవసాయంలో పంటలు పండించే విధానాలు భూభాగానికి అనుగుణంగా మారుతాయి. వాటిలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం **మెట్ట పంటలు**.

ఎత్తైన భూముల్లో, వర్షంపై ఆధారపడి సాగు చేసే పంటలను **మెట్ట పంటలు** అంటారు. ఇవి ఎక్కువ నీటి అవసరం లేకుండా పెరుగుతాయి. ఈ పంటలు పొడి భూములకు, వర్షాధార భూములకు అనువైనవి.

## మెట్ట పంటలకు ఉదాహరణ
* **మెట్ట పంటల ఉదాహరణలు**  జొన్న, సజ్జలు, రాగులు, మక్కజొన్న, పత్తి, వేరుశనగ, మినుములు, పెసలు, కందులు మొదలైనవి ప్రధానమైన మెట్ట పంటలు.

## '''మెట్ట పంటల ప్రాముఖ్యత'''
# ఇవి రైతులకు తక్కువ ఖర్చుతో సాగు చేయగల పంటలు.
# వర్షాధార ప్రాంతాల్లో జీవనాధారంగా ఉంటాయి.
# ఆరోగ్యానికి మేలైన ధాన్యాలు, ముఖ్యంగా జొన్న, రాగి వంటి వాటిలో ఎక్కువ పోషక విలువలు ఉంటాయి.
# భూమి ఉత్పాదకతను కాపాడడంలో కూడా ఇవి సహాయపడతాయి.

## ప్రాంతాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రాయలసీమ ప్రాంతం (అనంతపురం, కడప, చిత్తూరు, కర్నూలు)లో ప్రధానంగా మెట్ట పంటలు పండిస్తారు. అలాగే తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక ప్రాంతాల్లో కూడా ఇవి విస్తృతంగా సాగుచేస్తారు.

## మూలాలు

వర్గం:పంటలు
మూలఘటిక కేతన

**మూలఘటిక కేతన** లేదా **కేతన** (1200-1280) తిక్కన యుగానికి చెందిన తెలుగు కవి. తిక్కన కాలానికి చెందిన కవులలో కేతన ప్రసిద్ధుడు. ఇతని తండ్రి "మారయ", తల్లి "సంకమాంబ". కేతన కొంతకాలం "వెంటిరాల" గ్రామానికి గ్రామాధికారిగా ఉండేవాడు. తరువాతి కాలంలో నెల్లూరుకు వలస వెళ్ళాడు. అక్కడ అతనికి మహాకవి తిక్కనతో పరిచయం ఏర్పడింది.

## కేతన రచనలు
* దశకుమారచరిత్రము:  ఇది సంస్కృతంలో మహాకవి దండి వ్రాసిన వచన రచన "దశకుమార చరిత్ర"కు తెలుగు పద్యానువాదం. ఇందులో పది మంది యువకుల సాహస, ప్రేమ గాధలను కవి చక్కనైన పద్యాలలో వర్ణించాడు. ఇది 12 అధ్యాయాలు, 1625 పద్యాలు ఉన్న కావ్యం. ఇందులో కేతన ఆనాటి సంఘం స్వరూపాన్ని, ఆచారాలను. ఆభరణాలను వర్ణించాడు. సంస్కృత మూలంలో లేని పెక్కు సంప్రదాయాల వర్ణన ఈ కావ్యంలో కేతన పొందుపరచాడు. ఆంధ్ర ప్రాంతపు "కోడి పందేలాట"ను  కూడా కేతన వర్ణించాడు.
* ఆంధ్ర భాషా భూషణము : ఇది తెలుగులో మొట్టమొదటి స్వతంత్ర వ్యాకరణ గ్రంథం కావచ్చును. ఇందులో 196 పద్యాలున్నాయి. "తెలుగు", "తెనుగు" అనే రెండు పదాలను కేతన వాడాడు. తెలుగు భాష సంస్కృత భవం కాదని, స్వతంత్ర భాష అని కేతన అభిప్రాయపడ్డాడు.
* విజ్ఞానేశ్వరము : యాజ్ఞవల్క్య స్మృతి ఆధారంగా సంస్కృతంలో విన్యానేశ్వరుడు వ్రాసిన "మితాక్షరి" అనే న్యాయశాస్త్ర గ్రంథానికి ఇది తెలుగు సేత. ఇందులో మూడు అధ్యాయాలు, 433 పద్యాలు ఉన్నాయి. ఇది తెలుగులో మొట్టమొదటి న్యాయశాస్త్ర గ్రంథఁ కావచ్చును. ఈ గ్రంథం ద్వారా అప్పటి ఆచారాలు, నియమాలు, జీవిత పరిస్థితులు కొంతవరకు తెలుస్తున్నాయి.
*
*కవిత జెప్పి ఉభయకవి మిత్రుమెప్పింప, నరిది బ్రహ్మకైనా నతడు మెచ్చ,బరగ దశకుమార చరితంబు చెప్పిన, ప్రోడనన్ను వేరె  పొగడనేల. అనీ సగర్వంగా చెప్పుకున్నడు  కేతన.

## రచనల నుండి ఉదాహరణలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* దశకుమారచరిత్రము

## మూలాలు

## వనరులు
* వేపచేదు విద్యాపీఠం వెబ్‌సైటులో వేపచేదు శ్రీనివాసరావు రచన
* ద్వా.నా. శాస్త్రి - **తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర** - ప్రచురణ : ప్రతిభ పబ్లికేషన్స్, హైదరాబాదు (2004)

## బయటి లింకులు

వర్గం:తిక్కన యుగం కవులు
వాయువు (భౌతిక శాస్త్రం)

**వాయువు** పదార్ధాల యొక్క ఒక మూల స్థితి. భౌతిక శాస్త్రం ప్రకారం, నిర్ధిష్టమైన ఆకారం, ఘనపరిమాణం లేని అణువులు, అయానులు, లేదా ఎలక్ట్రానుల సముదాయం వాయువు. వాయువులలోని అణువులు ఎల్లప్పుడు ఒక నిర్ధిష్టమైన దిశ లేకుండా కదులుతుంటాయి.

భూమి వాతావరణంలో అతి ముఖ్యమైన గాలి కొన్ని రకాల వాయువుల మిశ్రమము.

## వాయు నియమాలు

వాయువుల ధర్మాలలో ముఖ్యమైనవి ద్రవ్యరాశి, ఘనపరిమాణం, పీడనం, ఉష్ణోగ్రత. ఈ వాయు ధర్మాలకు గల పరస్పర సంబంధాలను తెలిపే నియమాలను వాయు నియమాలు (Gas Laws) అంటారు. ఇవి రెనసాన్స్ నుండి 19వ శతాబ్దం తొలిరోజుల వరకు అభివృద్ధి చెందినవి. ఒకదానికొకటి దృఢమైన సంబంధంలేని నియమాల సమాహారం.

## వాయు కాలుష్యం

మానవులకు, ఇతర జీవులకు హాని లేక ఇబ్బంది కలిగించు లేక ప్రకృతి సహజ పర్యావరణము (natural environment) ను కాలుష్యం చేయు రసాయనములు, నలుసు పదార్థము (particulate matter)లు, లేక జీవపదార్థము (biological material)లు వాతావరణములో కలియుట **వాయు కాలుష్యము** అనబడును

వాతావరణం, ఒక సంక్లిష్టమైన, ఎల్లప్పుడు మారు సహజ వాయు సముదాయం గలది. ఇది భూమి పై నున్న జీవాలకు మద్దతు నిస్తుంది.వాయు కాలుష్యం వలన స్ట్రాటోస్ఫియర్లోని ఓజోన్ తగ్గుదల మానవుల ఆరోగ్యనికే కాక భూమి యొక్క సమతుల్య జీవావరణ క్రమమునకు కూడా హాని కలిగించునని గతంలోనే గుర్తించారు.

## పురాణాలు
*హిందూపురాణాలలో వాయువును వాయుదేవుడుగా, దిక్పాలకులలో ఒకరుగా భావిస్తారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
*సహజ వాయువు
*జడ వాయువు
*గ్రీన్‌హౌస్ వాయువు
*వాయువు అణుచలన సిద్దాంతం

వర్గం:వాయువులు
వర్గం:పంచ భూతములు
ఆస్తిక హేతువాది

**ఆస్తిక హేతువాదులు** : దేవుడి ఉనికిని ప్రగాఢంగా నమ్మి, ఈ తత్వములో వుండే తత్వ, తార్కిక, హేతువాద శాస్త్రీయ సిద్ధాంతాల ద్వారా ఏర్పడ్డ ఆస్తికవాద తాత్విక విధానాన్ని విశ్వసించి అనుసరించేవారు. మతంలో ఉంటూనే అహేతుక విషయాలను ప్రశ్నిస్తూ ఉంటారు. సహేతుక ఈశ్వరోపాసనను విడనాడకుండా, ప్రజలలో వుండే అహేతుక మూఢాచారాలను సంస్కరించాలని చూస్తారు.

## ఇవీ చూడండి

## మూలాలు

వర్గం:తత్వశాస్త్రం
వర్గం:ఆస్తికవాదం
కళరిపయట్టు

**కళరిపయట్టు** లేదా **కళరి** కేరళ రాష్ట్రంలో ఆవిర్భవించిన ఒక ద్రవిడ యుద్ధ క్రీడ. దీన్ని ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన యుద్ధ క్రీడగా అభివర్ణిస్తారు. దీన్ని కేరళలోనే కాక పక్క రాష్ట్రమైన తమిళనాడు లో, శ్రీలంక లో, మలేషియా లోని మలయాళీలు కూడా ప్రదర్శిస్తారు.

## పదం పుట్టుక
మలయాళంలో **కళరి** అంటే పాఠశాల లేదా వ్యాయామశాల అని అర్థం. **పయట్టు** అంటే యుద్ధం, వ్యాయామం, లేదా కఠిన శ్రమతో కూడిన పని అర్థం. కళరిపయట్టు అనే పదం ఈ రెండు పదాల కలయిక వల్ల ఉద్భవించింది.

## చరిత్ర
పరశురాముడు ఈ యుద్ధక్రీడకు ఆధ్యుడిగా భావిస్తారు. కలరి నిర్మించేటపుడు వాస్తుశాస్త్ర పద్ధతులను కచ్చితంగా పాటించాలి. మంత్ర శాస్త్రము, తంత్ర శాస్త్రము, మర్మ శాస్త్రము మొదలైన వాటిని కలరిలో శక్తులను బ్యాలన్స్ చెయ్యడానికి వాడతారు. భారతదేశంలోని ఇతర కళలాగానే ఇది కూడా మానవుని ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతికి, ఆత్మ సాక్షాత్కారానికి దోహదపడుతుంది.

## పునరుజ్జీవనం
thumb|409x409px|హైదరాబాదులోని శిల్పకళా వేదికలో జరిగిన కేరళ భవన్ శంకుస్థాపన కార్యక్రమంలో  కళరిపయట్టు ప్రదర్శన
కొంతకాలం పాటు మరుగున పడ్డ ఈ కళ 1920 వ దశకంలో కేరళలోని తలస్సేరిలో పురాతన విద్యలను మరల వెలుగులోకి తీసుకువచ్చే ప్రయత్నాల్లో భాగంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. అప్పుడే ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో కూడా యుద్ధవిద్యలపై మక్కువ పెరగడంతో 1970 వరకు ఈ కృషి సాగుతూ వచ్చింది. సినిమాల్లో కూడా ఈ కళను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* అడిమురై
* ఆరాట్టుపుళ వేలాయుధ పనిక్కర్

## మూలాలు

వర్గం:యుద్ధ క్రీడలు
అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించిన సినిమాలు

alt=అక్కినేని నాగేశ్వరరావు|thumb|అక్కినేని నాగేశ్వరరావు
**[[అక్కినేని నాగేశ్వరరావు]]** 1941 నుండి 2014 (72 సంవత్సరాలు) మధ్య కాలంలో 256 తెలుగు, తమిళ, హిందీ సినిమాలలో నటించారు. వీరు నటించిన పూర్తి సినిమాల జాబితా క్రింద ఇవ్వబడింది.

## మూలాలు
* తెలుగు సినిమా.కాం లో అక్కినేని నటించిన సినిమాల పూర్తి జాబితా

వర్గం:సినిమా నటుల సినిమా జాబితాలు
తెలుగు సాహిత్యం - ఎఱ్ఱన యుగం

తెలుగు సాహిత్యంలో 1320 నుండి 1400 వరకు **ఎఱ్ఱన యుగము** అంటారు. ఈ యుగoలో ప్రబంధ రచనా విధానానికి పునాదులు పడ్డాయి. మహాభారతంలో అరణ్యపర్వశేషం తెలుగుచేయబడింది. నన్నయ తిక్కనాదుల కాలములో చెల్లిన గ్రాంధిక, పౌరాణిక భాష ఈ యుగంలో ఆధునికతను సంతరించుకోసాగింది.

తిక్కన మరణానికి సుమారు 10 సంవత్సరాలముందు (1280 ప్రాంతంలో) ఎఱ్ఱన జన్మించి ఉంటాడు. ఎఱ్ఱన మరణం 1360లో జరిగిఉండవచ్చును. 1365-1385 ప్రాంతంలో జన్మించిన శ్రీనాథుడు తరువాతి యుగకవిగా భావింపబడుతున్నాడు.

ఎఱ్ఱన పేరుమీద ఒక యుగం అవుసరమా? ఆ కాలాన్ని తిక్కన, శ్రీనాథ యుగాలలో కలుపకూడదా? అన్న సందేహానికి పింగళి లక్ష్మీకాంతం తెలిపిన అభిప్రాయం ఇది - "తిక్కన అనంతరం, శ్రీనాథునికి ముందు ఎఱ్ఱన, నాచన సోమన, భాస్కరుడు వంటి మేటికవులవతరించారు. అంతేగాక తెలుగు సారస్వతానికి త్రిమూర్తులైన కవిత్రయం తరువాతనే ఎంతటివారైనా పేర్కొనదగినవారౌతారు. ఆ మువ్వురును ఆంధ్ర కవి ప్రపంచానికి గురుస్థానీయులు. కనుక ఆ మువ్వురిపేరు మీద మూడు యుగాలుండడం ఉచితం. అంతేగాక ఆంధ్ర వాఙ్మయంలో ఆఖ్యాన పద్ధతిని నన్నయ, నాటకీయ పద్ధతిని తిక్కన ప్రారంభించినట్లే వర్ణనాత్మక విధానానికి ఎఱ్ఱన ఆద్యుడు. నన్నయ యొక్క శబ్దగతిని, తిక్కన యొక్క భావగతిని అనుసంధించి క్రొత్త శైలిని కూర్చిన మహానుభావుడు ఎఱ్ఱన. తెలుగుభాష పలుకుబడి, వాక్యనిర్మాణము ఈ కాలంలో ఆధునికతను సంతరించుకొన్నాయి. శ్రీనాథునివంటి అనంతరీకులు ముందుగా ఈ శైలినే అలవరచుకొని రచనలు సాగించారు. కనుక ఎఱ్ఱనను యుగకర్తగా సంభావించుట ఉచితం."

## రాజకీయ, సామాజిక నేపథ్యం
1323లో ఢిల్లీ సుల్తాను చేత పరాజితుడై ప్రతాపరుద్రుడు మరణించడంతో కాకతీయ సామ్రాజ్యం అంతమైంది. అయితే కాకతీయులకు విధేయులైన నాయకులు తిరిగి ఢిల్లీ సులతాను సేనలను ఓడించి ఆంధ్రాపధాన్ని హస్తగతం చేసుకోగలిగారు. అనంతరం జరిగిన రాజకీయ పరిణామాలలో ఆంధ్రదేశం చిన్న చిన్న భాగాలుగా నాయకుల పాలనలోకి వచ్చింది. కృష్ణానదికు ఉత్తరాన ముసునూరు నాయకులు, రేచెర్ల వెలమ నాయకులు, కృష్ణకు దక్షిణాన రెడ్డి రాజులు రాజ్యం చేశారు. అనంతరం బీజాపూరు బహమనీ రాజులతో జరిగిన యుద్ధంలో కాపయ నాయకుడు మరణించాడు. అద్దంకి రాజధానిగా ఉన్న ప్రోలయ వేమారెడ్డి 1325-1353 మధ్యకాలంలో రాజ్యం చేశాడు. అతని ఆస్థాన కవియే ఎఱ్ఱాప్రగడ.

## ఈ యుగంలో భాష లక్షణాలు

## ఈ యుగంలో తెలుగు లిపి

## ముఖ్య కవులు, రచనలు
యుగకర్తయైన ఎఱ్ఱాప్రగడ హరివంశమును, భారత అరణ్య పర్వ శేషమును, నృసింహ పురాణమును వ్రాసాడు. రామాయణం కూడా వ్రాశాడు కాని అది లభించడంలేదు. భాస్కరుడు భాస్కర రామాయణమును, నాచన సోన ఉత్తర హరివంశమును వ్రాసారు. రావిపాటి త్రిపురాంతకుడు వ్రాసిన రచనలలో "త్రిపురాంతకోదాహరణము" మాత్రం లభిస్తున్నది. చిమ్మపూడి అమరేశ్వరుడనే మహాకవి "విక్రమసేనము" అనే మహాగ్రంధాన్ని వ్రాశాడట గాని అది లభించడంలేదు.

## ముఖ్య పోషకులు

## ఇతరాలు
## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

## వనరులు

## బయటి లింకులు
తెలుగు సాహిత్యం - శ్రీనాధ యుగం

తెలుగు సాహిత్యంలో 1400 నుండి 1500 వరకు **శ్రీనాథ యుగము** అంటారు. ఈ యుగాన్ని తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక సంధి యుగంగా భావింపవచ్చును. ఈ కాలంలో పురాణ కవుల కావ్యానువాద విధానం కొనసాగింది. తరువాత వచ్చిన ప్రబంధ యుగానికి నేపథ్యంగా నిలిచింది. కొంత వాఙ్మయము అనువాదాలుగానూ, కొంత స్వతంత్ర కావ్యాలుగాను, కొంత నానావిధ వైచిత్ర్యంతోను ఆవిర్భవించింది. పురాణ కావ్యాలలో ప్రబంధ రీతులు గోచరమయ్యాయి. రచనలలో అక్షర రమ్యత, అర్ధగౌరవమూ కూడా భాసించాయి. లోకంలో ఉబుసుపోకకు చెప్పుకొనే కథలవంటివి కావ్యరూపం దాల్చాయి.

## రాజకీయ, సామాజిక నేపథ్యం
శ్రీనాథుడు 1365 (లేదా 1385) -1470 మధ్యకాలంలో జీవించి ఉండవచ్చును. ఈ సమయానికి రెడ్డి రాజ్యాలు స్థిరపడ్డాయి. ప్రోలయ వేమారెడ్డి (1323-1350) రెడ్డి రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. వీరి రాజధాని మొదట అద్దంకి. తరువాత కొండవీడు. ప్రోలయవేమారెడ్డి తరువాత అతని తమ్ముడు అనవేమారెడ్డి, అనంతరం కుమారగిరి రాజ్యాన్ని పాలించారు. కుమారగిరి బావమరది కాటయవేముడు రాజమండ్రిలో రెడ్డి రాజ్యాన్ని దాదాపు స్వతంత్రంగా పాలించసాగాడు. కుమారగిరికి సంతానం లేనందున అతని తరువాత అతని పినతాత కొడుకు పెదకోమటివేముడు 1400-1420 మధ్యకాలంలో రాజ్యం చేశాడు. ఈ పెదకోమటి వేముని ఆస్థానకవి శ్రీనాథుడు. మంత్రి సింగనామాత్యుడు. రాజమండ్రిలో కాటయవేముడు, అతని వారసులు కూడా సాహిత్యాభిమానులు. స్వయంగా కవులు.

## ముఖ్య కవులు, రచనలు
యుగకర్త అయిన శ్రీనాథుడు మహాపండితుడు, విద్యాధికారి, వ్యవహార్త, కార్యనిర్వాహక నిపుణుడు. మూడుమార్లు దేశాటనము చేసి శాస్త్ర జ్ఞానమునకు లోకజ్ఞతను జోడించాడు. ఇతడు నైషధము, భీమ పురాణము, కాశీఖండము, పల్నాటి వీరచరిత్ర, హర విలాసము, క్రీడాభిరామము, శివరాత్రి మహాత్మ్యము వంటి గ్రంథములను రచించాడు. ఇదే కాలానికి చెందిన పోతన శ్రీనాథునికంటె సుమారు 15 సంవత్సరములు చిన్నవాడని సాహితీ చారిత్రికులు భావిస్తున్నారు. ఆంధ్ర మహాభాగవతంలో 8 స్కంధాలను పోతన తెనిగింపగా, తక్కిన నాలిగింటిని గంగన, ఏర్చూరి సింగన, వెలిగందల నారయ రచించారు. తెలుగునాట కృష్ణతత్వానికి, భక్తి భావానికి ఆంధ్ర భాగవతం చిరునామాగా నిలిచింది. ఇంతేగాక కవితా మాధుర్యానికి పోతన పెట్టింది పేరు.

ఇదే కాలానికి చెందిన మరొక కవి మడికి సింగన ద్విపద భాగవతాన్ని, వాసిష్ఠ రామాయణాన్ని రచించాడు. సకల నీతి సమ్మతము అనే సంకలన గ్రంథాన్ని కూడా వ్రాశాడు. ఇది తెలుగులో మొట్టమొదటి సంకలన గ్రంథము. జక్కన విక్రమార్క చరిత్ర వ్రాశాడు. అనంతామాత్యుని రచనలు - భోజరాజీయము, ఛందోదర్పణము, రసాభరణము. గౌరన మంత్రి ద్విపద హరిశ్చంద్ర కావ్యమును, నవనాధ చరిత్ర అనే శైవసిద్ధుల చరిత్రాన్ని వ్రాశాడు.

శ్రీనాథుని శిష్యుడు దగ్గుపల్లి దుగ్గన కాంచీమహాత్మ్యము, నాచికేతూపాఖ్యానము అనే కావ్యాలు వ్రాశాడు. పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు వ్రాశాడని భావిస్తున్న అనేక గ్రంథాలలో జైమిని భారతము, శాకుంతలము మాత్రం లభిస్తున్నాయి. దూబగుంట నారాయణ కవి పంచతంత్రం వ్రాశాడు. బైచరాజు వేంకటనాధుడు అనే కవి కూడా పంచతంత్రాన్ని ప్రౌఢభాషలో వ్రాశాడు. వెన్నెలకంటి సూరన విష్ణుపురాణాన్ని తెలిగించాడు. పిడుపర్తి సోమన అనే శివకవి పాల్కురికి సోమనాధుని బసవపురాణాన్ని చంపూకావ్యంగా వ్రాసి పాల్కురికి సోమనాధునికే అంకితం ఇచ్చాడు.

విజయనగర రాజ్యంలో నంది మల్లయ, ఘంట సింగన అనే జంటకవులు వరాహపురాణమును రచించారు. వీరిదే ప్రబోధ చంద్రోదయము అనే సమగ్ర ఆధ్యాత్మిక కావ్యాన్ని (కృష్ణమిశ్రుడు వ్రాసిన సంస్కృత కావ్యం) సంస్కృతంనుండి యధాతధంగా తెలుగులో వ్రాశారు. ఈ యుగంలో దాదాఫు చివరివాడైన కొఱవి గోపరాజు సింహాసన ద్వాత్రింశిక వ్రాశాడు. వెన్నెలకంటి అన్నయ్య షోడశ కుమార చరిత్ర వ్రాశాడు. 

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
తెలుగు సాహిత్యం - నన్నయ యుగము

తెలుగు సాహిత్యంలో సా.శ. 1000 నుండి 1100 వరకు **నన్నయ యుగము** అంటారు.

## రాజకీయ, సామాజిక వేపధ్యం
నన్నయకు ముందే ఆంధ్ర సాహిత్యానికి సన్నాహాలు జరిగాయి. రంగం సిద్ధమైంది. ప్రస్తావనానంతరము పాత్ర ప్రవేశపు సూచన కూడా ఇవ్వబడింది. ఇక నన్నయ అనే సూత్రధారుడు "ఆంధ్ర మహా భారతము" అనే పాత్రను తెలుగు సాహితీ రంగంపై ఆవిష్కరించాడు. భారత రచనా ప్రేరణ యశస్సు రాజరాజనరేంద్రునకు దక్కినా గాని అంతకు ముందు మార్గ కవితను సేవించుచున్న ఆంధ్రులకు తెలుగు దేశి కవితను పుట్టించిన ఘనత చాళుక్య రాజులకు దక్కింది.

బాదామి చాళుక్య రాజైన రెండవ పులకేశి (సా.శ.608–644) తూర్పు దక్కన్ ప్రదేశాన్ని (ఇప్పటి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని కోస్తా జిల్లాలను) సా.శ. 616 సంవత్సరంలో, విష్ణుకుండినుని ఓడించి, తన అధీనంలోకి తీసుకొన్నాడు. రెండవ పులకేశి సోదరుడైన కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు అన్న అనుమతితో వేంగిలో స్వతంత్ర రాజ్యం స్థాపించాడు. ఈ ప్రాంతం క్రమంగా వేంగి సామ్రాజ్యంగా పరిణితి చెందింది. కాని రాజరాజ నరేంద్రుని కాలానికి అంతఃకలహాల వలన, శత్రువుల దండయాత్రల వలన వేంగి గణనీయంగా బలహీనపడింది. అయితే తెలుగు సాహిత్యం మాత్రం వ్రేళ్ళూనుకొని అప్పటినుండి మహావృక్షంగా విస్తరించింది. తూర్పు చాళుక్యులు తెలుగు సాహిత్యానికి తొలిపలుకులు పలికారు. తొమ్మిదో శతాబ్దం రెండవ అర్థభాగంలో రెండవ విజయాదిత్యుని పరిపాలనాకాలంలో తెలుగులో కవిత్వం ప్రారంభం అయిందని అద్దంకి, కందుకూరులలో నున్న పాండురంగ శిలాశాసనాలు చెబుతున్నాయి. ప్రఖ్యాతి గాంచి, ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిన సాహిత్య కార్యకలాపాలు 11వ శతాబ్దంలో కవిత్రయంలో మెదటి వాడైన నన్నయ్య మహాభారతాన్ని తెనిగించడం ప్రాంరంభించేవరకు జరగలేదు.

నన్నెచోడుని ఈ ప్రసిద్ధ పద్యం నన్నయకు ముందున్న తెలుగు కవిత్వం దశను గురించిన ముఖ్య ఆధారం

::మును మార్గ కవిత లోకంబున వెలయగ దేశి కవిత పుట్టించి తెనుం
::గును నిలిపిరంధ్ర విషయంబున జన చాళుక్య రాజు మొదలుగ పలువుల్

ఇక్కడ "మార్గ కవిత", "దేశి కవిత" అనేవి ఏమిటి? **తెనుంగును నిలిపిన** చాళుక్యరాజులెవరు? - అనే వాటిపై సాహితీవేత్తలు పలు అభిప్రాయాలు వెలిబుచ్చారు. ఏమైనా "దేశి కవిత" అంటే నిజమైన తెలుగు సాహిత్య రూపంగా భాష ఆవిర్భవించిందని పలువురి అభిప్రాయం.

***బొద్దు పాఠ్యం***'వాలు పాఠ్యం***'వాలు పాఠ్యం***'వాలు పాఠ్యం***'వాలు పాఠ్యం***'వాలు పాఠ్యం''

## ఈ యుగంలో తెలుగు లిపి
left|thumb|275px|చాళుక్య భీముని శాసనం లిపి
right|thumb|275px|రాజరాజనరేంద్రుని శాసనం లిపి

## ముఖ్య కవులు
పండిత సభలు ఉన్నాయని నన్నయయే పేర్కొన్నాడు. నన్నయకు తోడు నిలిచిన నారాయణభట్టు ఉన్నాడు. కాని ఇతర కవుల గురించి ఇదమిత్థంగా తెలియరావడంలేదు. కనుక ఈ యుగంలో నన్నయయే మనకు తెలియవస్తున్న కవి, యుగకర్త. ఆంధ్ర మహాభారతమే ఈ యుగపు మహాగ్రంధము. వేములవాడ భీమకవి, అధర్వణుడు, పావులూరి మల్లన వంటి కవులు ఈ కాలంలోనివారు కావచ్చునని అభిప్రాయాలున్నా గాని అవి నిర్ధారింపబడలేదు.

## ముఖ్య రచనలు

## ముఖ్య పోషకులు

## ఇతరాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

## వనరులు

## బయటి లింకులు
తెలుగు సాహిత్యం - క్షీణ యుగము

తెలుగు సాహిత్యంలో 1775నుండి 1875 వరకు **క్షీణ యుగము** అంటారు. దీనినే ప్రజ్ఞాన్నయ  యుగం అంటారు. 

## రాజకీయ, సామాజిక వేపధ్యం

ఈ యుగంలో భాష లక్షణాలు

ఎక్కువగా తర్వోజ, సీసం, మధ్యకర,కందం, చంపక మాల,ఉత్పలమాల ,ఆటవెలది ,తేటగీతి. వంటి మొదలైన ఛందస్సును ఉపయోగించడం జరిగింది.

## ఈ యుగంలో తెలుగు లిపి

## ముఖ్య కవులు
ఈ యుగాన్ని ప్రభావితం చేసిన కవులు

1) కంకంటి పాపరాజు 
2) పుష్పగిరి తిమ్మన 
3) కూచిమంచి తిమ్మకవి 
4) కూచిమంచి జగ్గకవి 
5) కనుపర్తి అబ్బయామాత్యుడు
6)  దిట్టకవి నారాయణకవి
7) పరశురామ పంతుల లింగమూర్తి కవి 
8) కాసుల పురుషోత్తమ  కవి
9) అడిదము సూరకవి 
10)  ఎలకూచి బాలసరస్వతి 
11) ఏనుగు లక్ష్మణ కవి
12) పక్కి వేంకట నరసింహ కవి

## ముఖ్య రచనలు

## ముఖ్య పోషకులు

## ఇతరాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

## వనరులు

## బయటి లింకులు

# ముఖ్యమైన తెలుగు పుస్తకాల జాబితా
# ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్ర
తెలుగు సాహిత్యం - ఆధునిక యుగము

తెలుగు సాహిత్యంలో 1875 తరువాతి కాలాన్ని **ఆధునిక యుగము** అంటారు.

## రాజకీయ, సామాజిక నేపథ్యం
ఈ యుగంలో తెలుగు సాహిత్యం ప్రక్రియ, వస్తువు, శైలి తదితర అంశాల పరంగా విప్లవాత్మకమైన మార్పులకు లోనైంది. ఈ మార్పుల వెనుక పలు రాజకీయ, సామాజిక ఉద్యమాలు, ప్రభావాలు ఉన్నాయి. ఆంగ్ల భాష అధ్యయనం, పాశ్చాత్య భావాలను తెలుగు సాహితీవేత్తలు తెలుసుకోవడం వంటివి కథ, నవల వంటి కొత్త ప్రక్రియలను అభివృద్ధి చేసేందుకు ఉపకరించింది. గిడుగు రామమూర్తి పంతులు, గురజాడ అప్పారావు వంటి వ్యవహార భాషావాదులు వివిధ కష్టనిష్ఠూరాలకు ఓర్చి వ్యవహారభాషను విద్యాభ్యాసం, సాహిత్యసృష్టి వంటివాటికి ఉపయోగించేలా కృషిచేశారు. వస్తువు విషయంలో అభ్యుదయ వాదులు విప్లవాత్మకమైన మార్పులు తీసుకువచ్చారు. భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం, కమ్యూనిజం వంటి రాజకీయ ఉద్యమాలు, ఆర్యసమాజం, బ్రహ్మసమాజం తదితర సామాజిక ఉద్యమాలు తెలుగు సాహిత్యాన్ని లోతుగానూ, విస్తృతంగానూ ప్రభావితం చేశాయి. ఆంగ్ల సాహిత్యాధ్యయనం వల్ల ప్రక్రియ, వస్తువు, శైలి వంటి విషయాల్లో పాశ్చాత్య సాహిత్యం నుంచి తెలుగు సాహిత్యం ప్రభావితమైంది.

## ఈ యుగంలో భాష లక్షణాలు

## ఈ యుగంలో తెలుగు లిపి

## ముఖ్య పోషకులు

ఆధునిక యుగం తొలినాళ్లలో జమీందారులు, సంపన్నులు, అనంతర కాలంలో పత్రికలు, రేడియోలు, వాటి ద్వారా విద్యావంతులు సాహిత్యాన్ని పోషించారు. 19వ శతాబ్ది ప్రారంభంలో కావ్యాలను రచన చేసి జమీందార్లకు, సంపన్నులకు అంకితం ఇవ్వడం, అష్టావధానాలు చేయడం ద్వారా కవులు డబ్బు గడించేవారు. పద్యకవులకు కీర్తి, ధనం దక్కిన ఈ కాలంలో కవిత్వ రచనపైన, కవుల పాండిత్యం, ప్రతిభ వంటి అంశాలపైన విపరీతమైన వాదాలు, కొన్ని వ్యాజ్యాలు కూడా నడిచాయి. అనంతర కాలంలో పత్రికలు సాహిత్యానికి ప్రధానమైన వేదికగా, సాహితీవేత్తలకు సంపాదన మార్గంగా నిలిచాయి. అలాగే అచ్చుయంత్రపు వాడకం పెరిగిన కొద్దీ పుస్తకప్రచురణ పెరిగి ప్రతుల అమ్మకం ద్వారా కూడా కవి రచయితలకు ధనసంపాదన మార్గమైంది. రేడియో రంగంలో నాటకరచన, కథారచన, గీతరచన వంటివి ఉద్యోగాలు ఉండడంతో ఆకాశవాణి కృష్ణశాస్త్రి వంటీ ప్రముఖ కవి, రచయితలకు సంస్థలో చోటుకల్పించింది. సినిమా రంగంలో శ్రీశ్రీ, సినారె, ఆరుద్ర, మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి వంటి పలువురు సాహితీవేత్తలు సినీకవులు, రచయితలుగా స్థిరపడ్డారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

## వనరులు

## బయటి లింకులు
కాశీ వంగ

**కాశీ వంగ** లేదా **ఔషధ వంగ** ఒక విధమైన చిన్న మొక్క. సొలనేసి కుటుంబానికి చెందిన ఈ మొక్క కాయలలో స్టిరాయిడ్ లున్నందువలన ఎంతో ప్రసిద్ధిచెందిన ఔషధ మొక్కగా పేరొందినది. వీనికి నొప్పులు, వాపులను తగ్గించే శక్తితో పాటు సంతాన నిరోధక లక్షణాలున్నాయి. అందువలన ఈ స్టిరాయిడ్ లను ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కుటుంబ నియంత్రణ ఔషధాలలో ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఇది వంగ మొక్కలాగా ఉండి ఒక మీటరు ఎత్తు పెరుగుతుంది. ఆకులు వెడల్పుగా ఉంటాయి. కాండం మీద కొక్కెం లాంటి ముల్లుంటాయి. తెల్లని పుష్పాలను పూస్తుంది. పండినప్పుడు పసుపురంగుకు మారతాయి. విత్తనాలు గోధుమ రంగులో ఉంటాయి.

ఈ మొక్కలను అస్సాం, మణిపూర్, సిక్కిం, పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిషా, నీలగిరి ప్రాంతాలలో పెంచుతున్నారు.

వర్గం:సొలనేసి
కామంచి

**కామంచి** (ఆంగ్లం: **Black Nightshade**) ఒక విధమైన చిన్న మందు మొక్క. దీని శాస్త్రీయనామం సొలానమ్ నైగ్రమ్ (Solanum nigrum). ఇది సొలనేసి కుటుంబంలో సొలానమ్ ప్రజాతికి చెందినది.

## ప్రాంతీయ నామాలు
* ఆంగ్లం : Black Night shade
* హిందీ : మకోయి, గుర్కమ్మాయి
* కన్నడ : కాకరుండి
* మలయాళం : మనట్టక్కళి, కరింతకళి
* తమిళం : మనతక్కాళి, మిలగుటక్కళి
*సంస్కృతం:గండకీ

## లక్షణాలు
* ఇది నిటారుగా పెరిగే చిన్న పొద.
* తీవ్రాగ్రంతో ఇంచుమించు అండాకారంలో ఉన్న సరళ పత్రాలు కలిగివుంటాయి.
* గ్రీవేతరంగా ఏర్పడిన నిశ్చిత గుచ్ఛంలో అమరి ఉన్న తెలుపు రంగు పుష్పాలు పూస్తాయి.
* వలయాకారంలో ఉన్న నలుపు రంగు మృదు ఫలాలు కాస్తాయి.

## ఉపయోగాలు
ఈ మొక్క యావత్తు వివిధ ఔషధ ప్రయోగాలున్నాయి.
* ఇది యాంటీసెప్టిక్ గా ఉపయోగపడుతుంది
* ఇది శోధ, దగ్గు, జ్వరం, ఆస్తమా నివారణకు దివ్యౌషధం.
* విరేచనకారిగాను, జీర్ణకారిగాను పనిచేస్తుంది.
* కీళ్లనొప్పులు, బ్రాంకైటిస్, అల్సర్లు, అజీర్తి, నిస్సత్తువ వంటి లక్షణాలను అరికడుతుంది. 
* మూత్రం సాఫీగా జారీ అయ్యేలా ఉపయోగపడుతుంది.
* ఈ మొక్క భాగాలను నీళ్లలో కాచి వడపోసి డికాక్షన్ తాగితే గుండె జబ్బుల్లో బాగా పనిచేస్తుంది. రక్తపోటును క్రమబద్దీకరిస్తుంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Solanum nigrum (Purdue University)

వర్గం:సొలనేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
ఆగాకర

**ఆగాకర**, **ఆకాకర** లేదా **అడవికాకర** ఒక చిన్న పాకుడు మొక్క. దీనిని కూరగాయగా భారతదేశంలోని కొన్ని రాష్ట్రాలలో ఉపయోగిస్తారు. ఇది కాకర కాయ జాతికి సంబంధించినది. దీన్ని బోడ కాకరకాయ అని కూడా అంటారు. బీడు భూముల్లో పర్వత ప్రాంతాల్లో, తొలకరి వర్షాలు కురిసినప్పుడు జూన్- జూలై మాసాల్లో మొలకెత్తి ఆగస్టు నుంచి అక్టోబర్ వరకు లభిస్తుంటాయి. కాకర కాయలా పొడవుగా ఉండదు. పొట్టిగా గుండ్రముగా పై ముళ్ళ లాంటి తోలుతో ఉంటుంది. 
ఆంధ్ర, అస్సామీ, గుజరాతీ, ఒడిషా, మహారాష్ట్ర వంటకాలలో వాడతారు. కాకరకాయతో పోల్చితే చేదు తక్కువగా ఉంటుంది, కొన్ని సార్లు చేదు లేకుండా ఉంటుంది.

## లక్షణాలు
*దుంప వేరున్న ఎగబ్రాకే బహువార్షిక పొద. 
*మూడు నుండి ఐదు నొక్కులు గల సరళ పత్రాలు కలిగివుంటుంది.
*ఏకాంత పసుపు రంగు పుష్పాలు పూస్తుంది.
*మృదువైన కంటకాల వంటి ప్రికిల్స్ ఉన్న దీర్ఘవృత్తాకార ఫలాలు కాస్తుంది.

## పోషకాలు
కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్, ఫైబర్, విటమిన్ B1, B2, B3, B5, B6, B9, B12, విటమిన్ A, విటమిన్ C, విటమిన్ D2, కాల్షియం, మెగ్నీషియం, పొటాషియం, సోడియం, విటమిన్ H, విటమిన్ K, కాపర్, జింక్ ఉంటుంది.

బోడ కాకర కాయ మధుమేహంతో బాధపడుతున్నవారికి ఎంతో ప్రభావంతంగా సహాయపడుతుంది. ఇందులో ఉండే గుణాలు గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్‌పై ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇందులో అధిక పరిమాణంలో  ఫైబర్ లభిస్తుంది. కాబట్టి బరువు తగ్గాలనుకునేవారు క్రమం తప్పకుండా తీసుకోవడం వల్ల మంచి ఫలితాలు పొందడమేకాకుండా శరీరం యాక్టివ్‌గా తయారవుతుంది. బోడ కాకర కాయలో పొటాషియం కూడా అధిక పరిమాణంలో లభిస్తుంది. కాబట్టి తరచుగా రక్తపోటు సమస్యలతో బాధపడేవారు తప్పకుండా వీటిని ఆహారాల్లో తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా ఇందులో  విటమిన్ సి కూడా ఉంటుంది. కాబట్టి క్రమం తప్పకుండా వీటిని తినడం వల్ల దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల నుంచి కూడా సులభంగా ఉపశమనం లభిస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:కుకుర్బిటేసి
ఉపపాండవులు

**ఉప పాండవులు** ద్రౌపదికి పాండవుల వలిన కలిగిన సంతానం. వీరు మహాభారత యుద్ధం తరువాత ద్రోణకుమారుడు ఐన అశ్వత్థామచే సంహరించబడ్డారు. 

వీరి పేర్లు
#ప్రతివింధ్యుడు - (ధర్మరాజు పుత్రుడు)
#శ్రుతసోముడు - (భీముని పుత్రుడు)
#శ్రుతకర్ముడు - (అర్జునుని పుత్రుడు)
#శతానీకుడు - (నకులుని పుత్రుడు)
#శ్రుతసేనుడు - (సహదేవుని పుత్రుడు)

త్రేతాయుగపు కాలంనాటి హరిశ్చంద్రుని సత్యవ్రత దీక్షను పరీక్షించాలని విశ్వామిత్రుడు అతని రాజ్యము, భార్య, పిల్లలు కట్టు బట్టలతో సహా వదిలి పొమ్మని ఆదేశిస్తాడు. ఈక్రమంలో రాణిపై చేయికూడా చేసుకుంటాడు. ఆ సమయంలో పరమ వీరులయిన అయిదుగురు సైనికులు/రక్షకభటులువిశ్వామిత్రుని చర్యకు మండిపడి అతనిచర్యలను ఖండిస్తారు. దీనికి ఆగ్రహం చెందిన విశ్వామిత్రుడు మీకు ఈ జన్మలో మోక్షం రాకపోవుకాక అని శపిస్తాడు. భీతిల్లిన ఆ రక్షకభటులు మునివర్యుని శాంతింపజేసి, శాపానికి విరుగుడు ప్రసాదించమని వేడుకుంటారు. శాంతించిన విశ్వామిత్రుడు మీరు వచ్చేజన్మలో ఏ బంధాలు ఏర్పడక ముందే చనిపోవుదురు. తర్వాతి జన్మలో పాండవుల పుత్రులుగా జన్మించి ఏ తప్పు చేయనప్పటికీ అశ్వథ్థామ చేతిలో నిద్రించే సమయంలో మరణించి మోక్షం పొందుతారు అని అభయమిస్తాడు. (వారిని చంపిన అశ్వథ్థామ రహస్యం తల్లి అయిన ఉత్తర గర్భంలో ఉన్న పరిక్షిత్తుకు (అభిమన్యుని కుమారునికి) తెలుస్తుంది.
ఈ విషయంతెలుసుకున్న అశ్వథ్థామ ఆ గర్భస్థ శిశువును హతమార్చాలని కూడా చూస్తాడట. కానీ శ్రీకృష్ణుడుకాపాడతాడని ఇంకొక కథ ఉంది) ఆ విధంగా పుట్టిన వారే ఉప పాండవులు....

కురుక్షేత్ర సంగ్రామంలో ఉపపాండవుల శౌర్యాన్ని గూర్చి పెక్కు ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. ఆరవనాటి యుద్ధంలో కౌరువులు భీమ దృష్టద్యుమ్నులపై ఒక్కుమ్మడిగా విరుచుకుపడ్డారు. అప్పుడు పాండవుల పుత్రులు ఐదుగురూ అసమానమైన పరాక్రమం చూపి కౌరవులను పరుగులు తీయించారు. ముఖ్యంగా నకులుని కొడుకు శతానీకుని ప్రతాపం అందరినీ మెప్పించింది. పదహారవరోజు యుద్ధంలో ప్రతివింధ్యుడు విజృంభించి తోమరంతో కౌరవ వీరుడైన చిత్రసేనుని చంపేశాడు. ప్రతివింధ్యుని ఎదిరించిన కౌరవసేన పలాయనం చిత్తగించింది.

;సౌప్తిక పర్వం
ఉపపాండవుల మరణం సౌప్తిక పర్వంలో చెప్పబడింది. "అపాండవం" చేస్తానని దుర్యోధనునికి మాట యిచ్చిన అశ్వత్థామ ఈశ్వరదత్తమైన ఖడ్గంతో పాండవసేనపై రాత్రిపూట దాడిచేశాడు. ప్రతివింధ్యున్ని అడ్డంగా నరికేశాడు. శ్రుతసోముడి గొంతు కోసేశాడు. శ్రుతకర్ముడి తల నరికి మెండాన్ని కాలితో తన్నాడు. శతానీకుని, శ్రుతసేనుని తల నరికేశాడు. ఇలా అశ్వత్థామ, కృతవర్మ, కృపాచార్యుడు కలిసి ధృష్టద్యుమ్నుడి శిబిరంలో సమస్త సేనను ఘోరంగా చంపేశారు.

విజయశ్రీని వరించామని సంతోషంగా ఉన్నపాండవులకు జరిగింది తెలియగానే వారు ఒక్కమారు మ్రాన్పడిపోయారు. అన్నదమ్ముల శవాలను, పుత్రుల శవాలను చూసి ద్రౌపది గొల్లుమంది. భీమార్జునులు అశ్వత్థామను పట్టుకొన్నారు. గురుపుత్రుడన్న కారణంగా చంపకుండా అతని తలపైనున్న సహజ సిద్ధమైన మణిని తీసుకొని వదిలేశారు. 

## మూలాలు

వర్గం:పురాణ పాత్రలు
వర్గం:మహాభారతం
అపోసైనేసి

**అపోసైనేసి** పుష్పించే మొక్కలైన ద్విదళ బీజాలలో ఒక కుటుంబము.

## ప్రజాతులు

వర్గం:అపోసైనేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
జాగర్లమూడి వీరాస్వామి

**జాగర్లమూడి వీరాస్వామి** హేతువాది. గుంటూరు జిల్లా ప్రత్తిపాడులో 1919లో జన్మించాడు. వృత్తిరీత్యా న్యాయవాది అయిన వీరాస్వామి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఛైర్మన్‌ గా, కులనిర్మూలన సంఘ అధ్యక్షునిగా, ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రం లోనూ, కర్నూలు రాజధానిగా ఉన్న ఆంధ్రరాష్ట్రం లోనూ సచివాలయాలలో న్యాయశాఖ కార్యదర్శి లాంటి అనేక పదవులలో పనిచేశాడు. ఎన్నో కులాంతర వివాహాలు జరిపించాడు
.

వీరాస్వామి 2008, సెప్టెంబరు 29న హైదరాబాదులోని ఒక ప్రైవేటు ఆసుపత్రిలో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1919 జననాలు
వర్గం:2008 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా హేతువాదులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా న్యాయవాదులు
కాక్టేసి

**కాక్టేసి** (plural: *cacti*) పుష్పించే మొక్కలలో ద్విదళబీజాలకు చెందిన ఒక కుటుంబము. వీటిని ఎక్కువగా ఎడారి బీడు భూములలో చూస్తాము. ఇవి అమెరికా ఖండానికి చెందినవిగా భావిస్తారు. వీటిని ఎక్కువగా అలంకరణ కోసం పెంచితే, కొన్ని పంటలుగా పండిస్తున్నారు.

కాక్టై అసాధారణమైన మొక్కలు. ఇవి తేమలేని ఎడారి భూములలో జీవించడానికి అనుగుణంగా తమ నిర్మాణాన్ని మార్చుకొని నీరు లేని ప్రాంతాలలో జీవనం సాగిస్తాయి. వీని కాండాలు రసభరితంగా మారి, పత్రహరితం కలిగివుంటాయి. ఆకులు ముళ్ళుగా మార్పుచెంది బాష్పోత్సేకాన్ని తగ్గించుకుంటాయి.

కాక్టై వివిధ పరిమాణాలలో ఆకారాలలో ఉంటాయి. అన్నింటికన్నా పొడుగైన *[[Pachycereus pringlei]]* అత్యధికంగా 19.2 మీటర్లుంటే,  అతి చిన్నవి *[[Blossfeldia liliputiana]]* సుమారు 1 సెం.మీ. మాత్రమే పెరుగుతుంది. కొన్ని కాక్టై చిన్నగా గుండ్రంగా ఉంటే మరికొన్ని పొడవుగా స్తంభాకారంగా ఉంటాయి. వీని పువ్వులు పెద్దవిగా ఉండి రాత్రి సమయంలో వికసిస్తాయి. పరాగసంపర్కం నిశాచరులైన కీటకాలు, చిన్న జంతువుల ద్వారా జరుగుతుంది.

## ఉపయోగాలు
* ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కాక్టై పూలకుండీలలో పెంచబడి, ఇంట్లో అలంకరణ కోసం ఉంచుతారు. ఇవి ఎక్కువగా ఎడారి మొక్కలుగా బీడు భూములు, కొండ ప్రాంతాలలో కనిపిస్తాయి. నీటి కొరత ఎక్కువగా ఉండే దేశాలు, ప్రాంతాలలో ఇవి జీవించగలవు.
* కాక్టై సాధారణంగా పంటపొలాల చుట్టు కంచెగా పెంచుతారు. ప్రకృతి వనరులు లేని ప్రాంతాలలో ఎక్కువ ఖర్చుతో కూడిన కంచెలు కట్టించుకోలేనివారు పొలాల చుట్టూ వీటిని పెంచుతారు. ఈ విధమైన కాక్టస్ కంచెను కొన్ని పల్లెలలో ఇండ్ల చుట్టూ కూడా పెంచుతారు. వీటికుండే మొనదేలిన ముల్లు దొంగలు,, పశువుల నుండి రక్షణ కల్పిస్తాయి.
* కొన్ని కాక్టస్ మొక్కలు ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత కలిగివున్నాయి. కొన్ని ముఖ్యంగా నాగజెముడు కండ కలిగిన పండ్లు కాస్తాయి. పిటాయ జాతి మొక్కలు డ్రాగన్ కాయలను ఇస్తాయి. వీటిని తినవచ్చును.
* కొన్ని కాక్టస్ మొక్కలు Peyote లేదా *Lophophora williamsii*, *[[Echinopsis]]* మొదలైన వాటిని అమెరికా ఖండాలలో కొన్ని మానసిక రుగ్మతలకు మందుగా ఉపయోగిస్తారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఎడారి మొక్కలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Cacti & Succulent Picture Gallery
* Cacti Picture Gallery
* CactiGuide - many photos, and discussion forum
* A Guide to the Miraculous Cactus World 
* Intermountain Cactus: Winter Hardy Cactus 
* SucculentCity - Plant Profiles, Photographs & Cultivation Data 
* Suculentas.es - Spanish language website with many photographs
* Chilean Cacti, by Chileflora

వర్గం:కాక్టేసి
వర్గం:ద్విదళబీజాలు
కంభంపాటి

**కంభంపాటి** తెలుగు వారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.

* కంభంపాటి స్వయంప్రకాష్, ప్రముఖ లైంగిక సమస్యల నిపుణుడు.
* కంభంపాటి హరిబాబు, పార్లమెంటు సభ్యుడు.
* కంభంపాటి రామ గోపాల కృష్ణ మూర్తి, ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు, శతాధిక గ్రంథకర్త.
* కంభంపాటి పట్టాభి రామ శాస్త్రి, ప్రముఖ గణిత శాస్త్ర వేత్త, సంఘసేవాశీలి.
* కంభంపాటి శివ రామ శర్మ, ప్రముఖ వృక్ష శాస్త్ర అధ్యాపకులు, 

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
నాగజెముడు

**నాగజెముడు** (Prickly pear or Snake Hood Fig) కాక్టేసి కుటుంబానికి చెందిన పుష్పించే మొక్క.  వీటిలో చాలా వరకు వాటి రుచికరమైన పండ్లు, ఆకర్షణీయమైన పువ్వులకు ప్రసిద్ధి చెందాయి.  కాక్టి జాతులు అమెరికాకు చెందినవి, శుష్క వాతావరణాలకు బాగా అనుగుణంగా ఉంటాయి; అయినప్పటికీ, అవి ఇప్పటికీ వాతావరణ మార్పుల వల్ల కలిగే అవపాతం, ఉష్ణోగ్రతలో మార్పులకు గురవుతాయి. ఈ మొక్కను ఆస్ట్రేలియా, దక్షిణ ఐరోపా, మధ్యప్రాచ్యం, ఉత్తర ఆఫ్రికాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఉంది.

## వర్ణన
ఓ. ఫికస్-ఇండికా అనేది ఒక పెద్ద, కాండం-ఏర్పడే, విభజించబడిన కాక్టస్, ఇది 5–7 మీటర్లు (16–23 అడుగులు) వరకు పెరుగుతుంది, ఇది 3 మీ (10 అడుగులు) కంటే ఎక్కువ వ్యాసం కలిగిన కిరీటం,  1 మీ (1 గజం) ట్రంక్ వ్యాసం కలిగి ఉంటుంది.   క్లాడోడ్‌లు (పెద్ద ప్యాడ్‌లు) ఆకుపచ్చ నుండి నీలం-ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటాయి, 2.5 సెంటీమీటర్ల (1 అంగుళం) వరకు కొన్ని ముళ్లను కలిగి ఉంటాయి లేదా ముళ్ళు లేకుండా ఉండవచ్చు.  ప్రిక్లీ బేరి సాధారణంగా చదునైన, గుండ్రని క్లాడోడ్‌లతో (ప్లాటిక్‌క్లేడ్‌లు అని కూడా పిలుస్తారు) పెద్ద, మృదువైన, స్థిర ముళ్ళు,  గ్లోచిడ్‌లు అని పిలువబడే చిన్న, వెంట్రుకల ముళ్ళతో పెరుగుతాయి, ఇవి చర్మం లేదా వెంట్రుకలకు సులభంగా అంటుకుని, మొక్క నుండి విడిపోతాయి. పువ్వులు సాధారణంగా పెద్దవి, ఆక్సిలరీ, ఒంటరి, ద్విలింగ,  ఎపిజినస్, ప్రత్యేకమైన, అమర్చబడిన టెపల్స్, హైపాంథియంతో కూడిన పెరియాంత్‌తో ఉంటాయి. కేసరాలు అనేకంగా ఉంటాయి.  వృత్తాకార లేదా గుండ్రని సమూహాలలో ఉంటాయి.  గైనోసియం కార్పెల్‌కు అనేక దిగువ అండాశయాలను కలిగి ఉంటుంది. జరాయువు ప్యారిటల్,  పండు అరిలేట్ విత్తనాలతో కూడిన బెర్రీ. ప్రిక్లీ పియర్ జాతులు  చాలా తేడా ఉండవచ్చు; చాలా వరకు పొదలు, కానీ కొన్ని, గాలపాగోస్‌లోని ఓ. గాలాపేజియా వంటివి చెట్లు.

## మూలాలు

వర్గం:కాక్టేసి
కూర పనస

thumb|కూర పనస పండు
**కూర పనస** (ఆంగ్లం Breadfruit) మోరేసి కుటుంబానికి చెందిన వృక్షం.  కూర పనస  (ఆర్టోకార్పస్ ఆల్టిలిస్) మల్బరీ కుటుంబం యొక్క చెట్టు.  దీని  పండ్లు దక్షిణ పసిఫిక్ ఇతర ఉష్ణమండల ప్రాంతాలకు ప్రధానమైన ఆహారం.కూర పనస  చెట్టు 12 నుండి 18 మీటర్లు (40 నుండి 60 అడుగులు) ఎత్తులో పెరుగుతుంది.మగ, ఆడ పువ్వులు ఒకే చెట్టుపై వేర్వేరు సమూహాలలో పుడుతుంటాయి.  మగ పువ్వులు కనిపిస్తాయి. ఆడ, పువ్వులు వుంది  ముళ్ళ తలని ఏర్పరుస్తాయి. ఈ  పువ్వులలో పండిన పండ్లు లేదా పరిపక్వ అండాశయాలు గుండ్రంగా ఉంటాయి, 10 నుండి 20 సెంటీమీటర్లు (4 నుండి 8 అంగుళాలు)  వరకు కలిగి ఉంటాయి . ఆకుపచ్చ నుండి గోధుమ ఆకుపచ్చ రంగులో తెలుపు, కొంతవరకు ఫైబరస్ గుజ్జు కలిగి ఉంటాయి. పసిఫిక్ ద్వీపాలలో అనేక రకాలు గా  సాగు చేయబడతాయి. చెట్టు మంచును తట్టుకోదు. వెస్టిండీస్‌, మెక్సికో నుండి బ్రెజిల్ వరకు అమెరికన్ ప్రధాన భూభాగంలో కూర పనస సాగు చేస్తారు   ఈ  చెట్టు పసిఫిక్ వలసరాజ్యంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది వారికీ  ప్రధానమైన ఆహారం. హవాయితో పాశ్చాత్య సంబంధానికి వందల సంవత్సరాల ముందు ఉలు అని పిలువబడే ఈ పండ్ల చెట్టు పురాతన హవాయియన్ల సాంస్కృతిక , ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో చాలా భాగం. కూర పనస  చెట్లు అత్యధిక దిగుబడినిచ్చే ఆహార మొక్కలలో ఒకటి. ఒక చెట్టు సంవత్సరానికి 50 నుండి 150 పండ్ల వరకు రాగలవు ( దిగుబడి తడి , పొడి ప్రాంతాల మధ్య మారుతూ ఉంటుంది)  ఈ పండ్లు  గుండ్రని, లేదా దీర్ఘచతురస్రాకార పండ్లు 12 పౌండ్ల బరువు కలిగి ఉంటాయి.కూర పనస  చెట్లు 85 అడుగుల ఎత్తుకు పెరుగుతాయి . చెట్టు యొక్క అన్ని భాగాలు ఒక రబ్బరు పాలును ఇస్తాయి . కూర పనస పండ్లు బలమైన పోషకములు కలిగివున్న పాశ్చత్య దేశముల పురాతన పండు  

**భారత దేశములో కూర పనస పంట సాగుదల** 

భారతదేశంలో అరుదైన పండ్లలోకూర కూర పనస ఒకటి, దీనిని పండ్లనే గాక  కూరగాయగా కూడా ప్రజలు తమ ఆహరం లో  తీసుకుంటారు. కూర పనస  ఉష్ణమండలమంతా పండిస్తారు .ఈ పండు “మొరాసి” “ఆర్టోకార్పస్” యొక్క జాతికి చెందినది. వాణిజ్య పెంపకం భారతదేశంలో పరిమితం అయినప్పటికీ కానీ  మన దేశంలో  కేరళ, నైరుతి కొంకణ్ తీరంలో సాగుదల చేస్తారు. వేడి తేమతో కూడిన  వాతావరణం లో   బాగా పెరుగుతుంది. ఉష్ణమండల పరిస్థితులు దాని సాగుకు ఉత్తమమైనవి. దీనికి 20 ° C నుండి 33. C ఉష్ణోగ్రతతో 150 సెం.మీ నుండి 250 సెం.మీ వార్షిక వర్షపాతం అవసరం.  ఈ చెట్లు మంచి సేంద్రీయ పదార్థాలతో బాగా ఎండిపోయిన లోతైన నేలల్లో పెరుగుతాయి. కూర పనస నాటడం  జూన్ నుండి డిసెంబర్ . 60x 60 x 60 సెం.మీ పరిమాణంలోని గుంటలను 10 నుండి 12 మీటర్ల దూరంలో తవ్వాలి. ప్రతి చెట్టు వద్ద సేంద్రియ ఎరువులను చెట్టుకు 25 కిలోల చొప్పున వాడవచ్చు. నాటిన వెంటనే నీటిపారుదల కావాలి .నీటిపారుదల  నేల తేమను పట్టుకునే సామర్థ్యం  వాతావరణ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. వేడి వేసవిలో, తరచుగా నీటిపారుదల అవసరం. భారీ వర్షాల విషయంలో, నేల నుండి నీరు చాలా త్వరగా బయటకు వెళ్లే మార్గం ఉండాలి. నేల, సాగు లేదా నాటడం పై ఆధారపడి, ఈ చెట్లు నాటిన 3 నుండి 6 సంవత్సరాలలో పండ్ల మోసే దశకు వస్తాయి. సాధారణంగా, పుష్పగుచ్ఛము ఆవిర్భవించిన 2 నుండి 3 నెలల తర్వాత పండిస్తారు. కొడవలిని ఉపయోగించడం లేదా చేతితో మానవీయంగా పండించడం చేయవచ్చు.  కూర పనస చెట్టు 600 నుండి 2000 పండ్లను ఇస్తుంది 

**ఉపయోగములు**  

ఇండోనేషియా, పసిఫిక్ ద్వీపాల స్థానిక ప్రజలు సాంప్రదాయకంగా పండ్ల గుజ్జును కాలేయ టానిక్‌గా , కాలేయ సిరోసిస్ లేదా రక్తపోటుకు చికిత్సగా ఉపయోగించారు. కూర పనస పండ్లు , కాయల పోషక ప్రయోజనాల కోసం కూడా అధ్యయనం చేయబడ్డాయి. ఉదాహరణకు,  కూర పనస విత్తనములు  కూడా బలవర్ధకమైనవి  గా ,తక్కువ కొవ్వు ప్రోటీన్‌ను అందిస్తాయి   
 

## మూలాలు

వర్గం:మోరేసి
మల్బరీ

**మల్బరీ** ఒక రకమైన చెట్టు. దీని ఆకులు పట్టు పురుగు ప్రధాన ఆహారం. మల్బరీ, (మోరస్ జాతి), మొరాసి కుటుంబంలో సుమారు 10 జాతుల చిన్న నుండి మధ్య తరహా చెట్ల జాతి వాటి తీపి తినదగిన పండ్లు. మల్బరీలు సమశీతోష్ణ ఆసియా ఉత్తర అమెరికాకు చెందినవి, అనేక జాతులు వాటి పండ్ల కోసం ఆభరణాలుగా పండిస్తారు. పట్టు పురుగులకు ఆహారంగా మల్బరీ మొక్కలు కూడా ముఖ్యమైనవి.మల్బరీలు ఆకురాల్చేవి గా , పంటి కలిగి ఉంటాయి, కొన్నిసార్లు  ఆకులు కాండం వెంట ప్రత్యామ్నాయంగా అమర్చబడి ఉంటాయి. వ్యక్తులు మోనోసియస్ (మగ ఆడ పువ్వులు రెండింటినీ కలిగి ఉంటారు) లేదా డైయోసియస్ (మగ లేదా ఆడ పువ్వులను మాత్రమే కలిగి ఉంటారు) కావచ్చు. నిమిషం పువ్వులు గట్టి క్యాట్కిన్ సమూహాలలో పుడుతాయి. ప్రతి పండు మొత్తం ఫ్లవర్ క్లస్టర్ నుండి అభివృద్ధి చెందుతుంది దీనిని అధికారికంగా బహుళ అని పిలుస్తారు. పండ్లు కొంతవరకు బ్లాక్‌బెర్రీలను పోలి ఉంటాయి. తెలుపు, గులాబీ, ఎరుపు లేదా ఉదా రంగులకు పండిస్తాయి  

## ఉపయోగాలు
ఎడమ|frameless|160x160px
ఎరుపు రంగుల మల్బరీ మనకు ఉత్తర అమెరికా లో దాదాపుగా 21మీటర్లు (70 అడుగుల ) వరకు ఉంటుంది.వైట్ మల్బరీ (ఎం. ఆల్బా), ఆసియాకు చెందినది కాని దక్షిణ ఐరోపాలో ఎక్కువ కాలం పండించబడింది, దీనిని తెల్లటి పండ్ల కారణంగా పిలుస్తారు; దాని ఆకులను పట్టు పురుగులకు ఆహారంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇది తూర్పు ఉత్తర అమెరికాలో సహజసిద్ధమైంది. తెలుపు మల్బరీ ఉపయోగకరమైన రకాలు శీతల-నిరోధక రష్యన్ మల్బరీ (ఎం. ఆల్బా, వెరైటీ టాటారికా), పశ్చిమ ఉత్తర అమెరికాలో షెల్టర్‌బెల్ట్‌లు స్థానిక కలప ఉపయోగం కోసం ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి ఫలించని రకాలు ‘స్ట్రిబ్లింగ్’ ‘మాపుల్‌లీఫ్’ సాగు. ఏడుస్తున్న మల్బరీ (ఎం. ఆల్బా ‘పెండులా’) ను తరచుగా పచ్చిక చెట్టుగా ఉపయోగిస్తారు. మల్బరీ ఆకులు మధుమేహం వంటి వాటికీ కూడా ఉపయోగిస్తూన్నారు,  చర్మ వ్యాధులకు కూడా మల్బరీ ఆకులను వాడుకుంటున్నారు  

## మూలాలు
వర్గం:మోరేసి
వర్గం:కలప చెట్లు


## వెలుపలి లంకెలు
సీతారాంపేట (పుల్లంపేట)

**సీతారాంపేట**, తిరుపతి జిల్లా, పుల్లంపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇది గారాలమడుగు గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని గ్రామం.

## విశేషాలు
సీతారాంపేట గ్రామవాసులైన చేనేత కార్మిక కుటుంబానికి చెందిన సుబ్బయ్య, సుబ్బమ్మ దంపతుల కుమార్తె పద్మావతి, క్రికెట్టులో, రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయిలలో రాణించుచున్నది. 2010-11 లో హైదరాబాదులో జాతీయస్థాయిలో క్రికెట్టు ఆడుతుండగా ఈమె గాయపడింది. ఆ గాయానికి శస్త్రచికిత్స చేయించుకున్న ఈమె తరువాత కఠోరశ్రమకోర్చి, తిరిగి, బి.సి.సి.ఐ.ఆంధ్రా జట్టులో స్థానం సంపాదించుకొని, తిరిగి, ఆటలో రాణించుచున్నది.

## దేవాలయాలు
*శ్రీ భద్రావతీ సమేత శ్రీ భావనారాయణస్వామివారి ఆలయం:- ఈ ఆలయంలో 2014,మే-16, శుక్రవారం నాడు, స్వామివారి మహా నైవేద్యాలను ఘనంగా నిర్వహించారు. పంచామృతాభిషేకాలు, ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించారు. అనంతరం స్వామివారి గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమంలో భక్తులు అధిక సంఖ్యలో పాల్గొని స్వామివారిని దర్శించుకొని తీర్ధప్రసాదాలు స్వీకరించారు. 
*శ్రీ నడివీధి గంగమ్మ ఆలయం:- నడివీధి గంగమ్మ పొంగళ్ళను, 2014,జూన్-5, గురువారం నాడు భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకున్నారు. ఈ సందర్భంగా అమ్మవారిని ప్రత్యేకంగా అలంకరించారు. కుంకుమార్చన, ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులు అమ్మవారిని దర్శించుకున్నారు. సాయంత్రం అమ్మవారిని ప్రత్యేక అలంకరణలో గ్రామ ప్రధాన వీధులలో ఊరేగించారు. ఈ కార్యక్రమానికి భక్తులు అధిక సంఖ్యలో విచ్చేసారు.
## మూలాలు
ప్రజాభీష్టం

ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ లో **ప్రజాభీష్టం** ఒక భాగం. దీనిని ఆంగ్లంలో **రెఫరెండం** లేదా **ప్లెబిసైట్** అంటారు. Concilium Plebis అనబడు ఒక డిక్రీ ఈ విధముగా రూపాంతరం చెందినది. ఒక విషయాన్ని ప్రజలు ఆమోదించడం లేదా వ్యతిరేకించడం కొరకు ప్రత్యక్ష ఓటు ఇక్కడ అడగబడుతుంది. మిక్కిలి ఎక్కువ ఓట్లు వచ్చిన ఐచ్ఛిక ఫలితముగా వెలువడుతుంది. దీని ఫలితం ఈ క్రింది వాటిలో ఏమైనా కావచ్చు.
*ఒక సరికొత్త రాజ్యాంగాన్ని అమలు చేయడం
*రాజ్యాంగ సవరణ చేయడం
*చట్ట సవరణ చేయడం
*ఎన్నుకున్న ప్రతినిధిని వెనక్కు పిలవడం (రీకాల్)
*ప్రభుత్వ విధానాన్ని మార్చటం
## ప్రజాభీష్టం పద్దతి
## వివిధ దేశాలలో ప్రజాభీష్టం

వర్గం:ఎన్నికలు
వర్గం:ఎన్నికల వ్యవస్థ
మొగ్గ

270px|right|Plant Buds classification
**మొగ్గ** (Bud) పత్రాలకు, పుష్పాలకు పూర్వ రూపం. 

## మొగ్గలలో రకాలు
Buds are often useful in the identification of plants, specially for woody plants in winter when leaves have fallen. Buds may be classified and described according to different criteria : location, status, morphology, function.
Botanists commonly use the following terms :

* for location,
** **terminal**, when located at the tip of a stem (**apical** is equivalent but rather reserved for the one at the top of the plant),
** **axillary**, when located in the axil of a leaf (**lateral** is equivalent but some adventitious buds may be lateral too),
** **adventitious**, when occurring elsewhere, for example on trunk or on roots (some adventitious buds may be former axillary ones reduced and hidden under the bark, other adventitious buds are completely new formed ones),

* for status,
** **accessory**, for secondary buds formed besides a principal bud (axillary or terminal),
** **dormant**, for buds whose growth has been delayed for a rather long time (the term is usable for buds resting during winter or dry season, but is rather employed for buds waiting undeveloped for years),
** **pseudoterminal**, for an axillary bud taking over the function of a terminal bud (characteristic of species whose growth is sympodial : terminal bud dies and is replaced by the closer axillary bud, for examples beech, persimmon, *[[Platanus]]* have sympodial growth),

* for morphology,
** **scaly** or **covered**, when scales (which are in fact transformed and reduced leaves) cover and protect the embryonic parts,
** **naked**, when not covered by scales,
** **hairy**, when also protected by hairs (it may apply either to scaly or to naked buds),

* for function,
** **vegetative**, if only containing vegetative pieces : embryonic shoot with leaves (a **leaf bud** is the same),
** **reproductive**, if containing embryonic flower(s) (a **flower bud** is the same),
** **mixed**, if containing both embryonic leaves and flowers.

## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
కామశాస్త్రం

**కామశాస్త్రం** : భారతీయ సాహిత్యంలో "కామం" గురించి, శాస్త్రీయ దృక్ఫదంతో రచించబడిన సాహిత్యం. చాణక్యుడు ఆర్థికశాస్త్రం గురించి రచించిన అర్థశాస్త్రం లాగానే, కామశాస్త్రంకూడా ఒక శాస్త్రీయ గ్రంథము. కామశాస్త్రం, నాగరికుల కొరకు సశాస్త్రీయ జ్ఞానంతో, శారీరక ఇచ్ఛను పొందే మార్గాలను సూచించే సాహిత్యం.

ప్రాచీన సాహిత్యాలలో ఇప్పటికీ లభ్యమవుతున్న గ్రంథం కామసూత్ర. దీనిని వాత్స్యాయనుడు రచించాడు.
వాత్స్యాయనుడి తరువాత, అనేకులు అనేక గ్రంథాలు వ్రాశారు, వాటిలో లభ్యమవుతున్నవి, ముఖ్యమైనవి;

* కొక్కాకుడు రచించిన *[[రతి రహస్యం]]* (13వ శతాబ్దం)
* కళ్యాణమల్లుడు రచించిన *[[:en:Anangaranga|అనంగరంగ]]* (16వ శతాబ్దం).
* జయమంగలుడి వ్యాఖ్యానాలు వాత్స్యానుడిపై (13వ శతాబ్దం).

## ఎటైమాలజీ

**కామ** (ఆంగ్లం : **Kama**) (సంస్కృతం : काम **కామ**) ఒక సంస్కృత పదజాలము. అర్థం, కోరిక, వ్యామోహం, కాంక్ష, మరీ ముఖ్యంగా శారీరక కాంక్ష. హిందూ సంస్కృతిలో మన్మథుడు కామదేవుడు.
## కామశాస్త్ర పుస్తకాల జాబితా
### పోగొట్టబడిన పుస్తకాలు

* **కామశాస్తం** - నంది లేదా నందికేశ్వరుడు. (1000 అధ్యాయాలు)
* **కామశాస్తం** - అద్దులాకి శ్వేతకేతు (500 అధ్యాయాలు)
* **కామశాస్తం** లేదా **బభ్రవ్యాకరిక** 
* **కామశాస్తం** - చారాయణ 
* **కామశాస్తం** - ఘోటకముఖ 
* **కామశాస్తం** - గోనర్దీయ 
* **కామశాస్తం** - గోనికపుత్ర 
* **కామశాస్తం** - దత్తక. ఓ కథనం ప్రకారం రచయిత కొద్దికాలంకొరకు స్త్రీగా మారాడు. 
* **కామశాస్తం** లేదా **రాతినిర్యాణ** - సువర్ణనాభ

### మధ్యకాలం , నవీన కాలపు పుస్తకాలు

* కళ్యాణమల్ల : **[[అనంగరంగ]]**
* **దత్తకసూత్ర** : 2వ మహదేవుడు (గంగా సామ్రాజ్యపు రాజు) 
* **జనవశ్య** : కల్లారస, కొక్కాకుడు రచించిన "రతిరహస్యం" ఆధారంగా. 
***[[:en:Jayamangala|జయమంగల]]**, - యశోధర.
* **జయ** : దేవదత్త శాస్త్రి (హిందీ వ్యాఖ్యానం) కామసూత్రపై వ్యాఖ్యానం 20వ శతాబ్దం.
* **కామసమూహ** - అనంత (15వ శతాబ్దం)
***[[కామసూత్ర]]**
* **కందర్ప చూడామణి**
* **కుచోపనిషద్** లేదా **కుచుమార తంత్రం** - కుచుమార (10వ శతాబ్దం)
* **కుట్టనిమాత** - దామోదర గుప్త, కాశ్మీరీ కవి (8వ శతాబ్దం). 
* **మనసోల్లాస** లేదా **అభిలషితార్థ చింతామణి** - రాజు సోమదేవ III (చాళుక్య రాజ్యం) http://www.kamat.com/kalranga/erotica/manas.htm http://www.kamat.com/database/books/sociallife/note.htm
* **[[నాగర సర్వస్వం]]** - బిక్షు పద్మశ్రీ (బౌద్ధుడు) (10వ/11వ శతాబ్దం)
* **పంచశయాక** - జ్యోతిరీశ్వర కవిశేఖర (పంచశాక్య) (14వ శతాబ్దం)
* **రసమంజరి** - [[భానుదత్తుడు]] 
* **రతికల్లోలిణి** - దీక్షిత సమారాజ.
* **[[:en:Ratirahasya|రతిరహస్య]]** - కొక్కోకుడు
* **రతిమంజరి** - జయదేవుడు 
* **రతిరత్నప్రదీపిక** - ప్రౌఢ దేవరాజ (విజయనగర రాజు, 15వ శతాబ్దం)
* **శృంగారరస ప్రబంధ దీపిక** - కుమార హరిహర 
* **స్మారదీపిక** - మీననాధ
* **సమయమాతృక** - క్షేమేంద్ర
* **శృంగారదీపిక** - హరిహర
* **స్మార ప్రదీపిక** - గుణకర, వాచస్పతి కుమారుడు
* **సూత్ర వృత్తి** - నారింఘ శాస్త్రి 18వ శతాబ్దం, కామసూత్రపై వ్యాఖ్యానం.
* **వాత్స్యాయన సూత్రసారము** - క్షేమేంద్ర, కాశ్మీరీ రచయిత, కామసూత్రపై వ్యాఖ్యానం (11వ శతాబ్దం)

## కామశాస్త్రం , కావ్యాలు
కామశాస్త్రానికీ, కామశాస్త్ర రచనలకూ, కవిత్వానికీ చాలా దగ్గర సంబంధాలు కానవస్తాయి. సంస్కృత కవులు కామశాస్త్రం గురించి తమ కావ్యాలు రచించడానికి ప్రముఖ కారణం, ఆయా శాస్త్రాలలో ప్రావీణ్యాలు క్షుణ్ణమైన అధ్యయనాలు ఉండడమే.

## మూలాలు

**The Complete Kama Sutra*, Translated by Daniélou, Alain. ISBN 0-89281-492-6

వర్గం:హిందూ గ్రంథాలు
వర్గం:శాస్త్రాలు
వర్గం:కామ శాస్త్రము
ఏగిస

thumb|ఏగిస చెట్టు -  కాండం
**ఏగిస** (లాటిన్ *Pterocarpus marsupium*) ఒక విధమైన కలప చెట్టు. ఏగిస  15-18  మీటర్ల వరకు పెరిగి   ఆకులతో విస్తారం  గా ఏపుగా ఎదిగే   కలప చెట్టు . మొక్కలు వేసే  సమయం మార్చి  నెల. ఒక ఎకరాకు 250 మొక్కల చొప్పు న    సాగు చేస్తారు . మొక్క చెట్టుగా ఎదగ డానికి 10 సంవత్సరములు పడుతుంది .  ఒక రకం గా చెప్పాలంటే  ఏగిస విలువైన కలప. అనేక ఇతర   ప్రయోజనమూలకు ఉపయోగం అయ్యే  చెట్టు అని పేర్కొనవచ్చును.   ఏగిస కలపను  భారతీయ అటవీప్రాంతం లలో సాగు చేస్తారు . కాఫీ తోటలలో నీడ చెట్టుగా  దీనిని  పెంచుతారు . ఇంటి తోటలలో కూడా  బహుళార్ధసాధక చెట్టుగా,భారతదేశం, శ్రీలంకలోని వివిధ ప్రాంతాలలో  వ్యవసాయ లో  భాగంగా  దీనిని సాగు చేస్తారు.  22 - 34 ° c   ఉష్ణోగ్రత గల  ప్రాంతాలలో  ఈ మొక్క పెరుగుతుండి.  సగటు  వర్షపాతం 1,000 - 1,500 మిమీ.  తేలిక పాటి నుంచి మధ్య రకముగా వుండే నేలలో  సహజం  గా  పెరుగ గలదు.

## చరిత్ర
భారత దేశములో మధ్య ప్రదేశ్ , ఒడిస్సా, ఛత్తిస్ ఘర్ , మహారాష్ట్ర , రాజస్థాన్, పశ్చిమ బెంగాలు, తమిళ నాడు, కేరళ , ఆంధ్ర ప్రదేశ్, లో  ఏగిస చెట్లు వుంటాయి  ఏగిస చెట్టును   ఇంగ్లీష్  లో బిజాసల్, ఇండియన్ కినో ట్రీ, ఈస్ట్ ఇండియన్ కినో, బాస్టర్డ్ టేకు, కినో, గామలు, మలబార్ కినో ట్రీ ,హిన్‌బిగసల్,హిందీ లో బిగసల్క, కన్నడహోన్నే లో మలయాళ లో వెన్నా, వెంగా, కరవెంగా,ఇతరులు వెంగై, పొన్నై, తమిళము లో వెంగై,  పిలుస్తారు. ఏగిస చెట్టు కేరళ రాష్ట్రములో అన్ని జిల్లాలలో ,  కర్ణాటక లో  బెల్గాం, కూర్గ్, ధార్వార్, హసన్, మైసూర్,    తమిళనాడులో  కోయంబత్తూర్, ధర్మపురి, దిండిగల్, కాంచీపురం, కన్నియకుమారి, మదురై, నీలగిరి, సేలం, తేని, తిరుచ్చిరాపల్లి, తిరునెల్వేలి, తిరువన్నమలై, విలుప్పురం, విరుదునగర్ లలో ఈ చెట్టు కనబడుతుంది   

**ఉపయోగములు** 

ఏగిస మొక్కలు ఆయర్వేదిక సంభందమైన మధుమేహం ,  రక్తం లో కొలెస్ట్రాల్ నియంత్రణ , చర్మ వ్యాధులకు, డహేరియా, ఎనేమియా లాంటి మందు ల తయారీ కి వాడుతున్నారు   ఏగిస్ చెట్ల  కాండములతో బీమ్స్ వేయడం, ఇంగినీరింగ్  ప్రాథమిక పనులలో గృహ నిర్మాణం  లో వాడటం , ప్లై వుడ్ తయారీలలో కూడా వాడటం జరుగు తుంది

## మూలాలు

వర్గం:ఫాబేసి
వర్గం:కలప చెట్లు