నాసిక్ విమానాశ్రయం

**[[నాసిక్]] అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం** (IATA: ISK, ICAO: VAOZ) మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని నాసిక్ నగరానికి సేవలందించిన  అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం. ఇది భారతీయ **[[భారత వైమానిక దళం|భారతీయ వాయు సేన]]**  స్థావరంగా కూడా పనిచేస్తుంది. నగర కేంద్రం నుంచి ఈశాన్య దిశగా సుమారు 20 కి.మీ దూరంలో ఓజార్ ప్రాంతంలో ఉంది. విమానాశ్రయం యాజమాన్యం హిందుస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (హెచ్ ఏ ల్ ) వద్ద ఉంది.హెచ్ ఏ ల్ ఈ స్థావరాన్ని  భారత సాయుధ దళాల కోసం విమానాల అభివృద్ధి, పరీక్ష, నిర్మాణ కార్యక్రమాలకు దీనిని వినియోగిస్తుంది. ఇక్కడ వాయుసేన నిర్వహణ కేంద్రం ఉంది. వెడల్పాటి వాణిజ్య కార్గో సేవలకు మద్దతు అందిస్తుంది. కొత్త ప్రయాణికుల టెర్మినల్ 3 మార్చి 2014న ప్రారంభించబడింది. ఇది నాసిక్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం, ఉత్తర మహారాష్ట్ర ప్రాంతానికి సేవలందిస్తుంది.

## చరిత్ర
1964లో హెచ్ ఏ ల్ నాసిక్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ డివిజన్ మిగ్-21యఫ్ యల్  యుద్ధ విమానాల లైసెన్సు  తో తయారీ ప్రారంభించిన సమయంలో ఈ విమానాశ్రయం నిర్మించబడింది. ఇక్కడ తయారైన ఇతర విమానాలు: మిగ్-21యం , మిగ్-21 బీజ్ , మిగ్-27ఎమ్ , సు-30 ఎమ్ కే I.

**[[కింగ్ ఫిషర్ ఎయిర్ లైన్స్]]**  2008లో ముంబైకు షెడ్యూల్ సేవలు ప్రారంభించింది. స్పందన తక్కువగా ఉండటంతో నవంబర్ 2009లో నిలిపివేసింది. 20 సెప్టెంబర్ 2011న హెచ్ ఏ ల్ వాణిజ్య ఎయిర్ కార్గో కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది. హెచ్ ఏ ల్ కాన్ కర్  అనే సంయుక్త వర్కింగ్ గ్రూప్ ద్వారా ఈ సేవలు నిర్వహించబడుతున్నాయి. ఇది హెచ్ ఏ ల్, కంటైనర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా  (CONCOR), క్లారియన్ సొల్యూషన్స్ భాగస్వామ్యంతో నడుస్తోంది. అదనపు పార్కింగ్ స్థలం, వైద్య సదుపాయాల ఏర్పాటుతో ఆంటోనోవ్ AN-124 వంటి పెద్ద విమానాలను నిర్వహించగల సామర్థ్యం ఉంది. క్లారియన్ సొల్యూషన్స్ కార్గో టెర్మినల్ ని నడుపుతుంది .

2011లో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో  హెచ్ ఏ ఎల్ ఒక అవగాహన ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ₹84 కోట్ల వ్యయంతో ప్రయాణికుల టెర్మినల్ నిర్మాణం చేపట్టబడింది. ఇందులో ₹74 కోట్లు మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం, ₹10 కోట్లు HAL భరించింది. DGCA గగనపటంలో చేర్చిన తరువాత, టెర్మినల్ అభివృద్ధి, నిర్వహణ కోసం ఆదాయ భాగస్వామ్య విధానంలో ప్రైవేట్ సంస్థ నియామక ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది.
 ఎనిమిది సంవత్సరాల విరామం తరువాత 23 డిసెంబర్ 2017న ఎయిర్ దక్కన్ ఉడాన్  పథకం కింద ముంబై, పుణేలకు సేవలు ప్రారంభించింది.

మార్చి 2025లో ప్రస్తుత రన్‌వేకు సమాంతరంగా కొత్త రన్‌వే అభివృద్ధి ప్రణాళిక ప్రకటించబడింది.

## [[ఓజర్ వినాయక దేవాలయం|ఓజార్]] వాయుసేన స్థావరం
విమానాశ్రయంలో భారతీయ వాయుసేనకు చెందిన 11 బేస్ రిపేర్ డిపో ఉంది. ఇది మెయింటెనెన్స్ కమాండ్, నాసిక్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. 1975లో స్థాపించబడింది. ISO 9001:2000 ప్రమాణపత్రం కలిగిన నిర్వహణ సౌకర్యం. మిగ్-21 బీజ్ , మిగ్-23, మిగ్-29 విమానాల ఓవర్‌హాల్ కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తుంది.వ

## టెర్మినల్
22 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో 8,267 చ.మీ నిర్మాణ విస్తీర్ణంతో టెర్మినల్ నిర్మించబడింది. ఒకేసారి 300 ప్రయాణికులను నిర్వహించగలదు. అనుబంధ ఎప్రాన్‌లో ఆరు విమానాలు నిలిపే సామర్థ్యం ఉంది. 2 జనవరి 2012న శంకుస్థాపన జరిగింది. 3 మార్చి 2014న కేంద్ర భారీ పరిశ్రమల మంత్రి ప్రఫుల్ పటేల్ ప్రారంభించారు.
##### సౌకర్యాలు:
బయలుదేరు లాబీ, చెక్-ఇన్ కౌంటర్లు, భద్రతా ప్రాంతం, హోల్డింగ్ ఏరియా, వి ఐ పీ ప్రాంతం, రిటైల్ దుకాణాలు, పరిపాలనా కార్యాలయాలు, ఎయిర్‌లైన్ కార్యాలయాలు, సిబ్బంది సేవలు, దివ్యాంగులకు అనుకూల సదుపాయాలు, శిశు సంరక్షణ గదులు, ప్రత్యేక ధూమపాన ప్రాంతాలు. సమగ్ర బ్యాగేజ్ హ్యాండ్లింగ్ వ్యవస్థ, FIDS, సీ సీ టి వి , పబ్లిక్ అడ్రస్ వ్యవస్థ, యాక్సెస్ కంట్రోల్, బిల్డింగ్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్, అగ్నిమాపక భద్రతా వ్యవస్థలు ఉన్నాయి.

## విమానయాన సంస్థలు ,వాటి  గమ్యస్థానాలు

## కార్గో
కార్గో కార్యకలాపాలు హెచ్ ఏ ఎల్ కాంన్  సంయుక్త సంస్థ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతున్నాయి. ఇది HAL, CONCOR భాగస్వామ్యంతో నడుస్తోంది. వ్యవసాయ, ఔషధ ఉత్పత్తుల అంతర్జాతీయ ఎగుమతులకు ప్రాంతీయ కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది.

జనవరి–నవంబర్ 2025 మధ్య 7,155 టన్నుల కార్గో నిర్వహించబడింది. ఇది గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే 183% వృద్ధి.

### ఎగుమతి సరుకులు

* వ్యవసాయం: ద్రాక్ష, ఉల్లిపాయలు, ఉద్యాన పంటలు
* పశుసంవర్ధక: కోళ్లు, సజీవ జంతువులు

* పారిశ్రామిక, వైద్య: ఔషధ ఉత్పత్తులు, రక్షణ పరికరాలు, ఇంజినీరింగ్ వస్తువులు

## గణాంకాలు

## భవిష్యత్ విస్తరణ
అక్టోబర్ 2026 నుంచి జూలై 2028 వరకు నిర్వహించబడే సింహస్థ కుంభమేళా దృష్ట్యా ₹556 కోట్ల విస్తరణ ప్రాజెక్టు నవంబర్ 2025లో ఆమోదించబడింది.[20]

విస్తరణ లక్ష్యాలు:

* 17,800 చ.మీ కొత్త టెర్మినల్ నిర్మాణం; గంటకు ప్రయాణికుల సామర్థ్యం 300 నుంచి 1,000కు పెరుగుదల.[21]
* 1.15 లక్షల చ.మీ కొత్త ఎప్రాన్.
* ఏరోబ్రిడ్జ్‌లు, ఆధునిక భద్రతా వ్యవస్థలు వంటి సదుపాయాల ఏర్పాటు.[22]

*(వికీపీడియా శైలి తెలుగు అనువాదం. “మరియు” పదం ఉపయోగించలేదు.)*

## ఇవి కూడా చూడండి

* మహారాష్ట్రలోని విమానాశ్రయాల జాబితా

## బాహ్య లింకులు

* నాసిక్ ఎయిర్ కార్గో వెబ్సైట్
* 11 బి అర్ డి కమాండింగ్ ఆఫీసర్లు 

## మూలాలు


వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:భారతీయ వాయుసేన స్థావరాలు