చాము కృష్ణ శాస్త్రి

**చాము కృష్ణ శాస్త్రి** (జననం 23 జనవరి 1956) ఒక భారతీయ విద్యావేత్త. ఆయన సంస్కృత భాషా పునరుజ్జీవనం కోసం విశేష కృషి చేస్తున్నారు. ఆయన సంస్కృత ప్రమోషన్ ఫౌండేషన్‌కు ధర్మకర్త, కార్యదర్శి. అలాగే సంస్కృత భారతి సహ వ్యవస్థాపకులలో ఒకరు. ప్రస్తుతం ఆయన *సంస్కృతం ద్వారా సంస్కృతం బోధించే* ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. సంస్కృత భాషాభివృద్ధికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను, భారత ప్రభుత్వం 2017 జనవరి 25న సాహిత్యం, విద్య విభాగంలో ఆయనకు "పద్మశ్రీ" పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.

## తొలినాళ్లలో
శాస్త్రి 1956 జనవరి 23న మంగళూరు సమీపంలోని కేడిల గ్రామంలో (బంట్వాల్ తాలూకా) జన్మించారు. ఆయన తిరుపతిలోని రాష్ట్రీయ సంస్కృత విద్యాపీఠంలో సంస్కృతం నేర్చుకున్నారు. యుక్తవయసులో రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ కార్యకర్తగా ఉన్న శాస్త్రి ఎమర్జెన్సీ సమయంలో జైలు శిక్ష అనుభవించారు. జైలు గదిలో ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు ఆయన ప్రముఖుల జీవిత చరిత్రలు చదవడం అలవాటు చేసుకున్నారు. వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్, స్వామి వివేకానందల రచనల ద్వారా ప్రాచీన సంస్కృత గ్రంథాలలో దాగి ఉన్న శాస్త్రీయ, గణిత, వైద్య పరిజ్ఞానాన్ని సంస్కృతం ద్వారా ఎలా వెలికితీయవచ్చో ఆయన తెలుసుకున్నారు.

## వృత్తి జీవితం

### స్పీక్ సంస్కృతం ఉద్యమం
కృష్ణ శాస్త్రి తన స్నేహితులతో కలిసి 1981లో బెంగళూరులో 'స్పీక్ సంస్కృతం' (సంస్కృతం మాట్లాడండి) ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారు. విద్యార్థులు సంస్కృతాన్ని అనువాదం ద్వారా వేరొక భాషలో కాకుండా, నేరుగా అదే భాషలోనే నేర్చుకునేలా చేయడం ఆయన బోధనా పద్ధతి ప్రత్యేకత. అనువాదం ద్వారా బోధించడం వల్ల సంస్కృతం నేర్చుకోవడం కష్టతరమైన పనిగా అనిపించవచ్చు. విద్యార్థులకు దీనిని సులభతరం చేయడానికి, వ్యాకరణం ద్వారానే కాకుండా, వాడుక భాషగా సంస్కృతాన్ని బోధించే పద్ధతిని శాస్త్రి ఎంచుకున్నారు. దీనివల్ల విద్యార్థులు సంక్లిష్టమైన వాక్యనిర్మాణ నియమాలతో కష్టపడాల్సిన అవసరం ఉండదు. తద్వారా భాషపై పట్టు సాధించడం సులభతరం అవుతుంది, తక్కువ చదువుకున్న వారు కూడా ఈ కోర్సును ఎంచుకునేంత సులభంగా ఉంటుంది.

### సంస్కృత భారతి

ఈ ఉద్యమం క్రమంగా సంస్కృత భాషాభివృద్ధికి కట్టుబడిన లాభాపేక్ష లేని స్వచ్ఛంద సంస్థ 'సంస్కృత భారతి'గా రూపాంతరం చెందింది. శాస్త్రి కృషితో సంస్కృత భారతి ఎంతో ప్రాచుర్యం పొందిన "పది రోజుల సంస్కృత సంభాషణ కోర్సు"ను అభివృద్ధి చేసింది. సంస్కృతం కోసం దేశవ్యాప్తంగా అంకితభావంతో పనిచేసే కార్యకర్తలను ఆయన ప్రేరేపించారు, వీరు వివిధ రాష్ట్రాల్లో భాషా ప్రచార కార్యక్రమాలకు నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. సంస్కృత భారతి, శాస్త్రి కలిసి 250 మంది పూర్తి సమయం కార్యకర్తలు, 5,000 మంది సంస్కృత భారతి వాలంటీర్ల నెట్‌వర్క్ ద్వారా ఈ 10 రోజుల కోర్సును అమలు చేస్తున్నారు. ఈ కోర్సును ఉచితంగా అందించడం కూడా ఎంతో ఉపకరిస్తోంది. దాదాపు కోటి మంది ప్రజలు సంస్కృతం నేర్చుకుని మాట్లాడేలా చేశామని సంస్కృత భారతి పేర్కొంది. వీరిలో లక్ష మంది ప్రాచీన శైలిలో తమ ఇళ్లలో సంస్కృతాన్ని ఉపయోగించాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

సంస్కృతం కోసం కమ్యూనికేటివ్ బోధనా పద్ధతిని అనేక విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలు అవలంబించడానికి శాస్త్రి కృషి కారణమైంది. అమెరికాలో భారతీయ సంతతికి చెందిన పిల్లలలో SAFL (విదేశీ భాషగా సంస్కృతం) ఒక ప్రసిద్ధ కోర్సు. సంస్కృత భారతి భారతదేశమంతటా, అమెరికా, కెనడా, బ్రిటన్, యూఏఈ సహా 13 దేశాలలో చురుకుగా పనిచేస్తోంది. గుజరాత్‌లో సంస్కృత పునరుజ్జీవనం ఘనత కూడా ఈ సంస్థకే దక్కుతుంది.

"సంస్కృత గృహాలు", "సంస్కృతం మాతృభాషగా గల పిల్లలు" వంటి కొన్ని ప్రత్యేక ప్రయోగాలు బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. "సరస్వతీ సేవ" ప్రాజెక్ట్ ద్వారా ఇతర భారతీయ, విదేశీ భాషల నుండి వందలాది పుస్తకాలను సంస్కృతంలోకి అనువదించారు. సంస్కృతంలో యువ రచయితలను, ఆధునిక పుస్తకాలను ప్రోత్సహించడానికి ఆయన "సంస్కృత పుస్తక ప్రదర్శన", "సాహిత్యోత్సవ" వంటి కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు.

### దార్శనికత
శాస్త్రి సంస్కృతాన్ని భారతదేశ అనుసంధాన భాషగా (లింగ్వా ఫ్రాంకా) చూస్తారు. ఆయన మాట్లాడుతూ, *"ఇప్పటివరకు సంస్కృతాన్ని కేవలం ఆధ్యాత్మిక లేదా మతపరమైన కోణంలో మాత్రమే చూశారు; సంస్కృతాన్ని శాస్త్రీయ కోణంలో కూడా చూడాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది"* అని అన్నారు. సంస్కృతం భారతదేశంలో ఒక సమైక్యతను తెచ్చే అంశంగా ఉంటుందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

నిరుపేదలకు సంస్కృతాన్ని చేరువ చేయాలని శాస్త్రి విశ్వసిస్తారు. సామాజిక అభ్యున్నతి, సమానత్వాన్ని సాధించడానికి సంస్కృతాన్ని ఒక వేదికగా మార్చాలన్న డాక్టర్ అంబేద్కర్ మద్దతును ఆయన గట్టిగా సమర్థిస్తారు.

### సంస్కృత ప్రమోషన్ ఫౌండేషన్
విద్యార్థుల కోసం సంస్కృత ట్యుటోరియల్స్ అభివృద్ధి చేయడం, "ప్రత్యేక ప్రయోజనాల కోసం సంస్కృతం" అనే వివిధ కొత్త కోర్సు మెటీరియల్‌లను రూపొందించే లాభాపేక్ష లేని ట్రస్ట్ అయిన 'సంస్కృత ప్రమోషన్ ఫౌండేషన్'ను ప్రారంభించడంలో కృష్ణ శాస్త్రి సహాయం చేశారు. భారతదేశంలో సంస్కృతాన్ని తిరిగి ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడం, సమాజంలోని బలహీన వర్గాలకు సామాజికంగా, ఆర్థికంగా సాధికారత కల్పించడానికి సంస్కృతాన్ని ఒక "ప్రభావవంతమైన సాధనంగా" ఉపయోగించుకోవడం దీని లక్ష్యం. దీని ధర్మకర్తలలో భారత మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఆర్.సి. లాహోటి, మాజీ ప్రధాన ఎన్నికల కమీషనర్ ఎన్. గోపాలస్వామి, జస్టిస్ రామజోయిస్, ఎస్. గురుమూర్తి తదితర ప్రముఖులు ఉన్నారు. ఈ ట్రస్ట్‌కు శాస్త్రి కీలక ధర్మకర్త, కార్యదర్శిగా ఉన్నారు.

### విధాన రూపకల్పనపై ప్రభావం
శాస్త్రి తన సమయాన్ని ఎక్కువగా ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, వర్క్‌షాప్‌లు, అభ్యాస సామగ్రి రూపకల్పన, విధాన రూపకర్తలతో సంస్కృత విద్యపై చర్చల కోసం వెచ్చిస్తారు. కేవలం సంస్కృతం ఒక భాషగానే కాకుండా, రసాయన శాస్త్రం, గణితం, చరిత్ర వంటి ఆధునిక సబ్జెక్టులను కూడా సంస్కృతం ద్వారానే బోధించాలని ఆయన నమ్ముతారు.

2016లో "సంస్కృత అభివృద్ధికి రోడ్‌మ్యాప్ - పదేళ్ల దృక్పథ ప్రణాళిక" పత్రాన్ని అభివృద్ధి చేసిన కేంద్ర ప్రభుత్వ ఏర్పాటు చేసిన సంస్కృత కమిటీలో కూడా ఆయన సభ్యుడిగా ఉన్నారు.

### ఇతరాలు
విద్య, బోధనా పద్ధతుల్లో ఆయనకున్న విశేష అనుభవం కారణంగా రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థాన్, అనేక ఇతర విశ్వవిద్యాలయాల బోర్డులలో ఆయన స్థానం పొందారు.

శాస్త్రి చాలా ప్రసిద్ధి చెందిన వక్త. సంస్కృతంలో అనర్గళంగా, ఉద్వేగభరితంగా ప్రసంగించడంలో ఆయన ఎంతో పేరు పొందారు. ఫలితాన్ని ఆశించకుండా లక్ష్యం వైపు పనిచేయాలనే భగవద్గీత సూత్రాన్ని ఆయన నమ్ముతారు, అలాగే సన్మానాలు, అవార్డులను స్వీకరించకూడదని వ్యక్తిగత ప్రతిజ్ఞ తీసుకున్నారు. ఆయన గొప్ప రచయిత. సంస్కృతంలో ఒక డజను పుస్తకాలు, అనేక వ్యాసాలు రాశారు.

## పుస్తకాలు

ఆయన సంస్కృత భాషలో 13 పుస్తకాలు రచించారు.

* *సావధాన స్యామ్ (Savdhana Syaam)* 
* *ఉత్తిష్ఠత మా స్వప్థః (Get up! Don't Sleep!!)* 
* *పరిష్కారః (Essays in Sanskrit)* 

## పురస్కారాలు

* 1984లో కాశీ పండిత పరిషత్ నుండి *సారస్వత సుధాకర*
* 1985లో ఏబీవీపీ నుండి *రాష్ట్రీయ యువ పురస్కారం*
* 2017లో *[[పద్మశ్రీ]] పురస్కారం*

## మూలాలు

వర్గం:1956 జననాలు
వర్గం:జీవించి ఉన్నవారు
వర్గం:దక్షిణ కన్నడ జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ భాషావేత్తలు
వర్గం:రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ సభ్యులు
వర్గం:భాషా ఉద్యమకారులు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
వర్గం:సాహిత్యం, విద్య విభాగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు