ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ

thumb|ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళకు ఆద్యుడైన అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ చిత్రించిన భారతమాత. హిందూ దేవతల వలె భారతమాతకు కూడా అబనీంద్ర నాలుగు చేతులను వేయటం గమనించవచ్చు.
**ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ** (ఆంగ్లం: '''Modern Indian Painting''') ప్రాచీన/మధ్య యుగాల భారతీయ చిత్రకళ, దాని తర్వాత వచ్చిన పాశ్చాత్య ప్రభావాలు, ఈ ప్రభావాల సానుకూలత/వ్యతిరేకత; వీటి ఫలితంగా వచ్చిన నూతన కళాశైలిని చర్చిస్తుంది.

ప్రాచీన భారతీయ చిత్రకళ భారతీయ తత్త్వం పై ఆధారపడి ఉంది. విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణం లోని చిత్రసూత్ర లోనే చిత్రలేఖనం యొక్క ప్రమాణాలు ప్రస్తావించబడినవి. అప్పటి చిత్రకళపై ఆసియా/ఐరోపా దేశాల ప్రభావాలు ఉన్ననూ, అప్పట్లో ఈ ప్రభావాలపై విమర్శగానీ, వ్యతిరేకత గానీ లేదు. ఐతే, తర్వాత ఈస్టిండియా కంపెనీ భారత్ లోకి అడుగుపెట్టటం, దేశాన్ని ఆక్రమించుకోవటం, సాంఘిక, రాజకీయ, ఆర్థిక సంఘాలను శాసించటంతో బాటు, కళలో కూడా తమ ప్రభావాన్ని చొప్పించాలని చూడటం తో, మొట్టమొదటి సారి విదేశీ ప్రభావాలపై విమర్శలు వెల్లువెత్తాయి. పాశ్చాత్య ప్రభావాలను వ్యతిరేకించాలని తలచిన భారతీయ చిత్రకారుడు, సిసలైన భారతీయ కళ ఏమిటి? అనే ప్రశ్నకు సమాధానాన్ని వెదుక్కోసాగాడు. రాజా రవివర్మ, అమృతా షేర్-గిల్, రవీంద్రనాధ టాగూరు, నందలాల్ బోస్ వంటి చిత్రకారులు ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళకు బీజాలు వేయగా, ఎం.ఎఫ్. హుసేన్ వంటి వారు భారతీయ సంస్కృతీ-సంప్రదాయాల మూలాలను అధ్యయనం చేసి, ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళను మరొక అడుగు ముందుకు వేయించారు.

## చరిత్ర

### ప్రాచీన కళా ప్రమాణాలు
విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణం లోని చిత్రసూత్ర ప్రకారం, చిత్రలేఖనాలు మానవాళికి ఇవ్వగలిగిన అత్యంత విలువైన నిధినిక్షేపాలు. సృష్టిలో సమతౌల్యత అర్థం చేసుకొని చిత్రీకరించిన చిత్రలేఖనాలు వీక్షకుడికి ఎన్నో లాభాలు చేకూరుస్తాయి అని తెలుపబడింది.

### మధ్య యుగ కళా ప్రమాణాలు



File:'Elephant with Mahout', circa 1660, The Metropolitan Museum of Art.jpg| ఏనుగు తో మావటి

File:Bête de l'apocalypse.jpg| ఖోరాన్ లో ప్రస్తావించిన భూమి పై ఉండే మృగం

File:Emperor Akbar the Great.jpg| అక్బర్ చక్రవర్తి

File:Gg8u382h.png| హుక్కా పీలుస్తున్న గుల్ బదన్ బేగం

File:India, il maharajah krishnaraja wodeyar III di mysore, gouache su carta, 1862 ca.jpg| మూడవ కృష్ణరాజ వొడెయార్ తో ఆంగ్లేయుల సంభాషణ

File:Umbrella-china2-lg.jpg| షాజహాను



పర్షియన్/మొఘల్ చిత్రకళలలో మినియేచర్ పెయింటింగ్స్ (సూక్ష్మ చిత్రకళ) లు మధ్య యుగం లో ప్రాముఖ్యత సంతరించుకొన్నాయి.  వీటి ప్రేరణతోనే రాజస్థానీ, పహాడీ చిత్రకళలు ఏర్పడ్డాయి.

### తత్త్వం/కళ
thumb|అజంతా గుహలలో చిత్రీకరించబడ్డ బోధిసత్వ పద్మపాణి
భారతీయ తత్త్వం ప్రకారం, మన చుట్టూ మనకు కనబడే ప్రపంచం ఒక మిథ్య. ప్రాచీన కాలం నుండి కళాకారులు ప్రధాన ఉద్దేశం ఈ మిథ్యకు మించి ప్రాముఖ్యత ఉన్న ప్రపంచాన్ని మనకి చూపించటం. కంటికి కనిపించని, మన అందరిలో ఉన్న ఆత్మను ఆవిష్కరించటం. ప్రాచీన కళ ఈ భౌతిక ప్రపంచం నుండి మనల్ని దూరంగా తీసుకెళ్ళి సృష్టిలో (సాంఘిక అవసరాలకు, వ్యక్తిగత భావోద్వేగాలకు మధ్య) ఉన్న సమతౌల్యాన్ని గురించి తెలిపేది.

భారతదేశం అప్పట్లో వాణిజ్య కేంద్రంగా విలసిల్లేది. దూరదేశాలకు సైతం భారతదేశం యొక్క ప్రాముఖ్యత తెలిసింది. ఇక్కడి సంస్కృతి బహువిధమైనది కావటంతో ఇక్కడి కళ చైనా, గ్రీస్, పర్షియా వంటి దేశాల కళలకు ప్రభావితం అయ్యింది.

భారతదేశపు సాంప్రదాయిక కళ జీవకళ కలిగి యుండి,, శతాబ్దాల తరబడి రూపుదిద్దుకొని, బలమైన శక్తిగా ఆవిర్భవించింది. 18/19వ శతాబ్దాలలో పాశ్చాత్య దేశస్థులు భారత్ లో అడుగుపెట్టటంతో కళలో ఈ సాంప్రదాయికత కుంటుపడింది.

### ఈస్టిండియా కంపెనీ

18/19వ శతాబ్దాలలో పాశ్చాత్యుల ప్రవేశంతో భారత్ పలు సాంఘిక, రాజకీయ, ఆర్థిక మార్పులను ఎదుర్కొంది. కళలో, సంస్కృతిలో దూరదేశాల ప్రభావాలు స్థానిక కళపై పడ్డాయి. కళలో సరిక్రొత్త ప్రమాణాలు వచ్చి సమూలమైన మార్పులు తెచ్చాయి. ఈస్టిండియా కంపెనీకి చెందిన పలు బ్రిటీషు అధికారులు ఇక్కడి పలు దృశ్యాలను చిత్రీకరింపజేసి, తమతో తీసుకెళ్ళాలని ఉబలాట పడేవారు. వారు పాలిస్తున్న ఇక్కడి ప్రజల సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను తెలుసుకోవాలని కోరుకొనేవారు. భారతీయ కళాకారుల చే చిత్రీకరించిన చిత్రపటాలలో వారు కొన్ని లోపాలను గమినించారు. చదునైన ఉపరితలం పై లోతును చిత్రీకరించగలిగే సాంకేతికత అప్పటి భారతీయ చిత్రకళలో లేదు. అందువలన స్థానిక కళాకారులకు తమ అభిరుచులకు అనుగుణంగా చిత్రపటాలు వేయగలిగేలా శిక్షణను ఇవ్వసాగారు. ఇలా నేర్పటానికి మద్రాసు, బొంబాయి, కలకత్తా లలో కళాశాలను నెలకొల్పారు. పాశ్చాత్య కళలో వలె అకాడెమిక్ రియలిజం నాణ్యతా ప్రమాణం గా, కళను ఆ దిశగా అభివృద్ధి చేసేలా ప్రయత్నించారు. ఈ మెళకువలను నేర్చుకొన్న భారతీయ చిత్రకారులు అప్పటి వరకు ఆచరణలో లేని, మాడల్ లను చూసి చిత్రీకరించటం, వాటర్ కలర్స్,   తైల వర్ణాలు (ఆయిల్ పెయింట్స్), క్రేయాన్, పాస్టెల్ కాన్వాస్ లను వాడటం వంటి  సరిక్రొత్త ప్రయత్నాలు చేశారు. దీనితో భారతీయ చిత్రకళలో అదివరకు లేను సహజత్వం తొంగి చూసింది. 
దస్త్రం:Bust portrait of the Hindu reformer Ram Mohan Roy..jpg|సంఘ సంస్కర్త రాజా రాం మోహన్ రాయ్
దస్త్రం:Hammam Red Fort interior.jpg|ఢిల్లీ, ఎర్రకోట లో ఉన్న స్నానపు గది (హమాం)
దస్త్రం:Portrait of a European Lady (6124537239).jpg|ఒక ఐరోపా స్త్రీ
దస్త్రం:Nandibullwatercolor.jpg|మైసూరు నందీశ్వరుడు


### రాజా రవి వర్మ
1848లో ట్రావంకోర్ రాజకుటుంబంలో జన్మించిన రాజా రవివర్మ తైలవర్ణ చిత్రలేఖనంలో పాండిత్యం సంపాదించి భారతీయ దృశ్యాలను పాశ్చాత్య శైలిలో వేశాడు. కొందరు కళా చరిత్రకారుల (Art Historians) ప్రకారం ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ (జనబాహుళ్యం అనుకొంటున్నట్లు అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ చే కాకుండా) రాజా రవివర్మ తోనే ప్రారంభం అయ్యింది. రవివర్మ చే చిత్రీకరించబడిన కళాఖండాలు నేలనాలుగు చెరుగులా కీర్తించబడ్డాయి. పలువురు రాజకుటుంబీకులను అచ్చుగుద్దినట్లు చిత్రీకరించినందుకు రవివర్మ మెచ్చుకొనబడ్డనూ, రామాయణము, మహాభారతం వంటి ఇతిహాసాల లోని సంస్కృత సాహిత్యం లోని దృశ్యాలను కళ్ళకు కట్టినట్లు చిత్రీకరించటం అతనికి అన్నింటికన్ననూ ఎక్కువ మెప్పును తీసుకొచ్చాయి. సాంకేతికతలో పాశ్చాత్య అత్యున్నత ప్రమాణాలు, చిత్రీకరించబడే అంశాలు స్థానికమైనవి కావటంతో రవివర్మ కళాఖండాలు సర్వులతో కొనియాడబడ్డాయి. అప్పటి వరకు కథలు, కథనాలు, అక్షరాలలో మాత్రమే ఉన్న దైవాలను మానవరూపంలో చూపించాడు.
దస్త్రం:Tilottama.jpg|తిలోత్తమ
దస్త్రం:HH Sri Chamarajendra Wadiyar X.jpg|చామరాజేంద్ర వొడెయార్
దస్త్రం:Menaka Vishwamitra by RRV.jpg|విశ్వామిత్రుడు కి తపోభంగం కలిగించిన మేనక
దస్త్రం:Radha Madhavam.jpg|రాధా మాధవం
దస్త్రం:Ganga shantanu.jpg|తన ఎనిమిదవ సంతానాన్ని కూడా నీటిలోకి విసిరేస్తున్న గంగా నది ని వారిస్తున్న శాంతనుడు
దస్త్రం:Raja Ravi Varma, Birth of Krishna (1890).jpg|కృష్ణుడు తో బాటు తప్పించుకొంటున్న దేవకి, వాసుదేవుడు
దస్త్రం:Raja Ravi Varma, Keechaka and Sairandhri, 1890.jpg|కీచక సైరంధ్రులు


## పాశ్చాత్య ప్రభావాల తిరస్కరణగా ఉద్భవించిన ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ
### అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ చే బెంగాలీ శైలి చిత్రకళ
అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ నాయకత్వంలో ఉద్భవించిన బెంగాలీ శైలి చిత్రకళలో ప్రాచీన/మధ్య యుగ కళ యొక్క అంశాలను ఆధారంగా చేసుకొని భారతీయ చిత్రకళకు కొన్ని ప్రమాణాలను ఆవిష్కరించింది. కళాశాలలో నేర్పబడుతోన్న అకాడెమిక్ రియలిజం శైలికి  పూర్తి భిన్నంగా అబనీంద్రనాథ్ ప్రాచ్య (తూర్పు దేశాల) దృక్కోణాన్ని అన్వేషించాడు. అజంతా శాస్త్రీయ సంప్రాదాయాలు, పర్షియన్/మొఘల్ మినియేచర్ లు ప్రేరణగా అబనీంద్రనాథ్ కళాన్వేషణ సాగింది.  తన రచనలలో ప్రధానాంశాలకు సరిపోలే శైలిని సృష్టించి, పాశ్చాత్య ప్రభావాన్ని తిరస్కరించాడు.  జపాను చిత్రకారుల వాటర్ కలర్స్ కు అబనీంద్రనాథ్ ఎక్కువ ప్రాముఖ్యతను ఇచ్చాడు. దానికి బదులుగా జపనీయులు భారతీయ చిత్రకళలోని అంశాలను చిత్రీకరించే ప్రయత్నం చేశారు.  తెచ్చి పెట్టుకొన్న పాశ్చాత్య అందానికంటే సాంప్రదాయ స్థానిక అంశాల పునరుద్ధరణ చేయాలని కళలో సైతం విప్లవ బావుటా ఎగురవేశాడు.


దస్త్రం:Portrait of Rabindranath Tagore - Abanindranath Tagore.jpg|32 ఏళ్ళ రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ యొక్క చిత్రపటం
దస్త్రం:The Passing of Shah Jahan.jpg|షాజహాన్ మృతి
దస్త్రం:Abanindranath Tagore - White Peacock, 1915-16.jpg|తెల్ల నెమలి
దస్త్రం:Sita in captivity in Lanka - Abanindranath Tagore.jpg|లంకలో బంధించబడ్డ సీతాదేవి


### నందలాల్ బోస్

అబనీంద్రనాథ్ శిష్యులలో ఒక ప్రతిభాశాలి నందలాల్ బోస్. తూర్పు దేశాల కళాసంస్కృతి నుండి నేర్చుకొన్న క్యాలిగ్రాఫిక్ కుంచె ఘతాలు (బ్రష్ స్ట్రోక్స్) ప్రకృతిని, గ్రామ జీవితాలను లయబద్ధంగా చిత్రీకరించాడు. గాంధీ సైతం కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రచారానికి నందలాల్ ను గ్రామ ప్రజల జీవితాలను చిత్రీకరించటానికి ఆహ్వానించాడు. 


దస్త్రం:Buddha and the Lame Kid in Footfalls of Indian History (page 59 crop).jpg|గౌతమ బుద్ధుడు
దస్త్రం:Damayanti choosing her Husband from The Modern Review Vol 7 (January to June 1910) (page 166 crop).jpg|దమయంతి స్వయంవరం
దస్త్రం:Myths of the Hindus & Buddhists - Garuda.jpg|గరుత్మంతుడు
దస్త్రం:Myths of the Hindus & Buddhists - Kirat-Arjuna.jpg|కిరాతార్జునీయం
దస్త్రం:Myths of the Hindus & Buddhists - Shiva drinking the World-Poison.jpg|కాలకూట విషాన్ని తాగుతున్న శివుడు
దస్త్రం:The Festival of Cakes.jpg|పంచ పాండవులకు భోజనం పెడుతోన్న కుంతి


### రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్
1902 లో రవీంద్రనాధ టాగూరు శాంతినికేతన్ను స్థాపించాడు. జాతీయ శైలి చిత్రకళ పురాతన చిత్రకళను అనుకరిస్తూ తప్పుడు ప్రమాణాలు నిర్ధారిస్తోందన్న వాదనను ఠాగూర్ ఖండించాడు. ఠాగూర్ దృష్టిలో కళలో ఆధునికత ప్రజల సజీవ ఆత్మ లలో, ఆయా సమయాలలో ఉండాలని అన్నాడు. 1919 లో కళాభవన్ కు నేతృత్వం వహించమని ఠాగూర్ నందలాల్ బోస్ను ఆహ్వానించాడు.

రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ చిత్రకళ కూడా భారతీయ ఆధునిక చిత్రకళకు మారు పేరుగా ఉండేది. అన్ని శైలులకు, కళా ఉద్యమాలకు భిన్నంగా ఉండేది. స్థానికంగా ఉంటూనే, సార్వత్రికంగా కూడా ఉండాలనే స్థిరమైన, నిజాయితీయైన శోధన నుండి ఠాగూర్ శైలి పుట్టింది. మారుతోన్న భారతదేశంలో నిజమైన కళాత్మక భావనను వెదకటానికి శాంతినికేతన్, టాగూర్ దృష్టి పునాదులు వేశాయి. శాంతినికేతన్ లో నేర్చుకొనే, నేర్పే ప్రాచీన భారతీయ చిత్రకళా శైలులను కేవలం అనుకరించకుండా, వాటి నుండి ప్రేరణ పొందేందుకు అని ప్రయత్నాలు చేశాయి. పాశ్చాత్య ప్రభావాలను ధిక్కరిస్తూ, తన మూలాలను పునరన్వేషిస్తోన్న ఈ చిత్రకళా కాలావధి, భారతీయ చిత్రకళలో అత్యంత కీలకమైనదిగా మారింది. ఈ మూలాల ఆధారంగా నే ఒక క్రొత్త గుర్తింపు కై అప్పటి చిత్రకారులు ప్రయత్నించారు.

ఠాగూర్ చిత్రకళను అభ్యసించకపోయిననూ, ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళను కొత్త పరవళ్ళు తొక్కించాడు. 1928 లో తన 67వ ఏట ఠాగూర్ చిత్రకళ చేయటం ప్రారంభించాడు. సాహితీవేత్త అయిన ఠాగూర్, పదజాలంతో చెప్పలేని భావనలను వ్యక్తపరచేందుకు చిత్రకళను ఎంచుకొన్నారు. అర్థం కాని, విచిత్రమైన ఆకారాలు, నిరాశావాదం ఠాగూరు చిత్రలేఖనం లో అంశాలు. అప్పటివరకు ఉన్న ప్రపంచం అంతరించిపోయి, దాని శ్మశానాలపై ఒక సరిక్రొత్త ప్రపంచం ఉద్భవిస్తున్న రోజులు అవి. 


దస్త్రం:Rabindranath Tagore Bird Fantastic.jpg|ఒక అద్భుతమైన పక్షి
దస్త్రం:Rabindranath Tagore Brooding.jpg|దీర్ఘాలోచన
దస్త్రం:Rabindranath Tagore Standing Figure.jpg|నిలుచున్న ఒక మనిషి
దస్త్రం:Rabindranath Tagore Untitled Dacing Girl.jpg|నర్తిస్తున్న బాలిక
దస్త్రం:Head-Painting by Rabindranath Tagore (cropped).jpeg|ఒక మహిళ ముఖ చిత్రం
దస్త్రం:Landscape-by-Rabindranath-Tagore-1937.jpg|ఒక ప్రకృతి దృశ్యం


### జైమిని రాయ్
సాంప్రదాయిక పద్ధతులకు ప్రాధాన్యతను ఇచ్చిన బెంగాలీ శైలి చిత్రకళకు భిన్నంగా జైమిని రాయ్ స్థానిక ప్రజాశైలిని కళాంశంగా ఎంచుకొన్నాడు.  బెంగాల్, ఒడిశా రాష్ట్రాలలోని జానపద జీవనశైలిని చిత్రీకరించాడు. పాశ్చాత్య కళా ప్రభావాలను పూర్తిగా తిరస్కరించి స్థానికంగా దొరికే పదార్థాలతో రంగులను తయారు చేసి, భారతీయ చిత్రకళను సరళతరం చేశాడు. 


దస్త్రం:"Two Vaishnavas" Painting by Jamini Roy (cropped).jpeg|ఇరువురు వైష్ణవులు
దస్త్రం:Boating (6124606361).jpg|ఒక పడవ
దస్త్రం:Two cats holding a large prawn (6124606539).jpg|రొయ్యను పట్టిన రెండు పిల్లులు
దస్త్రం:Yashoda and Krishna.jpg|యశోద-కృష్ణులు
 

### అమృతా షేర్-గిల్

1913 లో హంగేరికి చెందిన తల్లి, సిక్కుమతంకు చెందిన తండ్రికి అమృత జన్మించింది. పారిస్లో శిక్షణ పొందిన అమృత, తన మూలాలను వెదుక్కొంటూ భారత్ వచ్చింది. తనకు వంశపారంపర్యంగా వచ్చిన పాశ్చాత్య, భారతీయ అవగాహనలను, సౌందర్యాలను అమృత తన చిత్రలేఖనాలలో కలబోసింది. భారతీయులలో కలిసిపోవాలనే విదేశీయుల దృక్కోణంలో అమృత భారతీయులని చూసింది అని కొందరు కళా చరిత్రకారులు అభిప్రాయపడ్డారు. యావత్ భారతదేశంలో విస్తారంగా ప్రయాణించి ప్రాచీన/మధ్య యుగ కళాంశాలను అమృత తెలుసుకొంది.
దస్త్రం:Amrita Sher-Gil Self-portrait.jpg|స్వీయ చిత్రం
దస్త్రం:Adam and Eve c. 1932.jpg|ఆడం, ఈవ్
దస్త్రం:The Vina Player (cropped).jpg|వీణా విద్వాంసురాలు
దస్త్రం:Portrait of Girl with Flower 1936.jpg|పుష్పాన్ని అలంకరించుకొన్న ఒక అమ్మాయి
దస్త్రం:Women on the Beach 1937.jpg|సముద్రతీరాన స్త్రీలు
దస్త్రం:Amrita-sher-gil-the-merry-cemetery-1939-trivium-art-history.jpg|శ్మశానం
దస్త్రం:Amrita Sher-Gil - Portrait of young man.jpg|ఒక యువుకుని చిత్రపటం
దస్త్రం:Bullock Cart 1937.jpg|ఎడ్ల బండి
దస్త్రం:Amrita Sger-Gil Bride's Toilet.jpg|ముస్తాబవుతోన్న ఒక వధువు
దస్త్రం:Brahmacharis 1937.jpg|బ్రహ్మచారులు


### ఎం ఎఫ్ హుసేన్

1948 లో రాష్ట్రపతి భవన్ లో జరిగిన ఒక ప్రాచీన కళా ప్రదర్శనను హుసేన్ సందర్శించాడు. కళాకారుడిగా ఇదే అతడిని కీలక మలుపు తిప్పింది. "అన్ని భారతీయ పనితనాలను చూచిన తర్వాత నేను చిత్రీకరించవలసింది వేరే అని, నాకు అర్థం అయ్యింది. ఈ ప్రదర్శన నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, నా కళాఖండాలలో నేను మూడు కళా కాలమానాలను కలిపాను. గుప్తుల ఆకారాలను, బసోహ్లీ రంగులను, జానపద కళలలోని స్వీయ అంతర్గతాలను కలిపి వేశాను." అని హుసేన్ అన్నాడు. హుసేన్ చిత్రలేఖనాలు అతని సంస్కృతీ-సంప్రదాయాలను తెలిపేవి. భారతీయ, పాశ్చాత్య కళల పై అతనికున్న అవగాహన అతని చిత్రలేఖనాలలో స్పష్టంగా కనబడేవి. 

జీవితం ఒక పండుగగా, తన కళలోని రంగులను ఉత్సాహం కలిగించేలా హుసేన్ శైలి ఉంటుంది.  సాఫీగా ఉండే వంపులు, దృశ్యం లో ఒకదానితో మరొకటి సమ్మిళితం అయ్యే రంగులు వంటి సాంప్రదాయిక పద్ధతులకు స్వస్తి పలికి, సంబంధం లేని రంగులు, పదునైన వంపులతో, విచిత్రమైన, కానీ ప్రస్ఫుటమైన మానవ ఆకారాలను సృష్టించాడు. అట్టుడుకుతోన్న, చెమటోడుస్తున్న గ్రామీణ వాతావరణాలలో జన్మించిన వారి వలె ఇతని చిత్రాలలో మనుషులు కనబడేవారు.  


దస్త్రం:Between the spider and the lamp - M. F. Husain.jpg|దీపానికి సాలీడుకు మధ్యలో
దస్త్రం:Horse with a bouquet - M. F. Husain.jpg|పుష్పగుచ్ఛంతో ఆశ్వం
దస్త్రం:Yellowface - M. F. Husain.jpg|పచ్చని ముఖం


### ఇతర పరిస్థితులు
1943 బెంగాల్ కరువు, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం, భారత విభజన, దేశానికి స్వాతంత్రం రావటం  వంటి పలు ఇతర అంశాలు ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళను ప్రభావితం చేశాయి. 

#### కలకత్తా గ్రూపు
కరువు లో తినటానికి తిండిలేక, ఉండటానికి ఇల్లు లేక,  బక్కచిక్కి, రోగగ్రస్తులై, రోడ్ల ప్రక్కన మృత్యువు ఒడిలో చివరి నిముషాలు గడుపుతున్న జీవఛ్ఛవాలు అప్పటి చిత్రకారులను కదిలించి వేశాయి.  బెంగాలు శైలి/కలకత్తా గ్రూపు ఏర్పడి అప్పటికే సంవత్సరం కావటంతో ఈ చిత్రకారులు కరువునే కళాంశంగా పరిగణించి చిత్రలేఖనాలు చేశారు. వీరిచే చిత్రకళలో మానవ ఆకృతి యొక్క పునర్మూల్యాంకనం జరిగింది. 

భావోద్రేక వాదం (Romanticism) లో మైమరచిపోయిన ఆధునిక భారతీయ కళాకారుణ్ణి రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం కుదిపి వేసింది. ఐరోపా కళాకారుల కళా పరిశోధన ప్రభావాలను దూరంగా పెడుతూ,  మారుతూ ఉన్న వాస్తవాన్ని వ్యక్తపరచటానికి బెంగాలీ చిత్రకళ సరిక్రొత్తగా వ్యక్తీకరించే మార్గాలను వెదకసాగింది. 

#### ప్రోగ్రెసివ్ పెయింటర్స్ అసోసియేషను, మద్రాసు
కళ లో జాతీయవాదం ఉండాలి అనే వాదన తగ్గుముఖం పట్టటంతో  భారతీయ చిత్రకారులు కొత్త ఆలోచనలు, కొత్త ప్రతిబింబాలు, కొత్త జీవితాలలోని ఆంశాల కోసం వెదకసాగారు. 1944 లో అప్పటి మద్రాసులో ఏర్పడిన ప్రోగ్రెసివ్ పెయింటర్స్ అసోసియేషన్ బెంగాలు స్కూలు పిరికిది అని, అందులో భావోద్వేగం మరీ భారంగా ఉందని, పౌరాణికం పాళ్ళు ఎక్కువగా ఉన్నవని భావించింది. జవసత్వాలున్న, వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉన్న, ఉత్సాహభరితమైన చిత్రపటాలు చిత్రీకరించాలని భావించింది.

###### బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ గ్రూఉప్
1947 లో బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ గ్రూపు ఏర్ఫడింది. కళ లో ఆహ్లాదం కంటే, కళతో ఉలికిపాటును తెచ్చింది. క్యూబిజం, ఇంప్రెషనిజం వంటి శైలులు భారతీయ నేపథ్యంగల చిత్రాలతో మేళవించబడింది.  పట్టణాల నాగరికతలో సగటు మనిషి యొక్క సాధకబాధకాలు, దేశవిభజన వలన చెల్లాచెదురైన భారతీయ పౌరుల జీవితాలు, చిత్రీకరించబడ్డాయి.

### స్వాతంత్రోద్యమం
1940వ దశకంలో స్వాతంత్ర్యోద్యమం మిన్నంటింది. సమకాలీన కళ పై విమర్శా పవనాలు అమెరికావి సంయుక్త రాష్ట్రాలు, ఐరోపా నుండి భారత్ కు కూడా వీచాయి. ఈ సంక్లిష్ట పరిస్థితులపై కళాకారులు అవగాహన పొందే ప్రక్రియలో సరిక్రొత్త నాణ్యతా ప్రమాణాలు నెలకొన్నాయి. ప్రపంచాన్ని ఒక క్రొత్త కోణంలో చూడటం, భావనలను ఒక క్రొత్త విధానంలో వ్యక్తపరచటం సంభవించాయి. సుదీర్ఘమైన, గర్వించదగ్గ చరిత్ర మనకు ఉందని భారతీయ పౌరుడికి అవగతం అయ్యింది. ప్రాచీన సాంప్రదాయలలో భారతీయ కళాకారుడు కూడా తన మూలాలను వెదుక్కోవటం ప్రారంభించాడు. 200 ఏళ్ళుగా మరచిన తన సొంత సంప్రదాయాలను మరల వెలికి తీశాడు.

బొంబాయిలో భారతీయ కళలో ఆధునికతకు గుర్తింపు తీసుకు రావటానికి కొందరు కళాకారులచే బొంబాయి ప్రోగ్రెస్సివ్ ఆర్ట్ (Bombay Progressive Art) అనే ఒక కళా సమూహం ఏర్పడింది. సంప్రదాయాలకు పరిమితం కాకుండా, పాశ్చాత్య ప్రభావాలకు లోను కాని భారతీయ కళను వెదికింది. వ్యక్తిగత, స్వతంత్ర భావనలతో ఆధునికతను కలగలుపుతూనే, భారతీయత కూడా ఉట్టిపడే శైలిని ఏర్పరచింది. ఈ సమూహ కళాకారులు ఆధునిక భారతీయుని డోలాయమాన స్థితి, అఖండ శక్తి దాగి యున్న బిందువు యొక్క వివిధ రూపాలు వంటి అంశాలను చిత్రీకరించటం ప్రారంభించారు.
## సమకాలీన భారతీయ చిత్రకళ
ఈ నాటి భారతీయ కళాకారుడు దేశ, కాల, మాన స్థితులను; జాతి, మత భేదాలను మరుగున పడేసే ఒక సార్వత్రిక భావనగా వ్యక్తపరచదలచుకొన్నాడు. అయితే కొందరు కళాకారులు ఈ వాదనతో ఏకీభవించుట లేదు. ప్రస్తుత కాలంలో ఆధునిక కళ అనేది సార్వత్రిక భావవ్యక్తీకరణ అయినను వారికి మాత్రం వారి కళాఖండాలు తమ తమ వ్యక్తిగత భావనలుగా వారు పరిగణిస్తోన్నారు.

ఒంటరి మానవుడి బాధను కాకుండా, తన ఒంటరితనం యొక్క నేపథ్యం, ఆ భావనను మించి చూడటం తో ఆధునిక భారతీయ చిత్రకళ, సమకాలీన భారతీయ చిత్రకళగా ఆవిర్భవిస్తోంది. రంగుల నుండి వెలుతురు లోకి, వెలుగు నుండి అంతరిక్షం లోకి వీక్షకుడిని ప్రయాణింప జేసే విధంగా సమకాలీన భారతీయ చిత్రకళ విలసిల్లుతోంది. వాస్తవానికి దూరంగా ప్రయాణించటం కాదు, మనకు తెలియని మరొక వాస్తవ లోకానికి ప్రయాణించటమే సమకాలీన భారతీయ చిత్రకళ యొక్క ఉద్దేశం. తాంత్రిక చిత్రాలు, బిందువు, తంత్రం నుండి ఉద్భవించే జ్ఞానమే తేజస్సుగా చిత్రీకరించటం, వంటి అంశాలతో సమకాలీన భారతీయ చిత్రకళ, అంతర్జాతీయ చిత్రకళా మైదానంలో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకస్థానాన్ని ఏర్పరచుకొంటోంది.

## ఇవి కూడా చూడండి

*  భారతీయ చిత్రకళ
*  చిత్రలేఖన చరిత్ర
*  కళా ఉద్యమం
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/modern-and-contemporary-art

వర్గం:భారతీయ చిత్రకళ శైలులు