మనుబోలు

**మనుబోలు** ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలో ఇదే పేరుతో ఉన్న మండల కేంద్రం.ఇది సమీప పట్టణమైన గూడూరు నుండి 7 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2741 ఇళ్లతో, 9838 జనాభాతో 2290 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4758, ఆడవారి సంఖ్య 5080. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2595 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1575. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592201.

## సమీప గ్రామాలు
*మడమనూరు 4 కి.మీ, విందూరు 4 కి.మీ, పిడూరుపాలెం 4 కి.మీ, బందేపల్లి 5 కి.మీ, కాగితాలపూరు 5 కి.మీ

## గణాంకాలు
* 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం మొత్తం జనాభా 8750, అందులో పురుషుల సంఖ్య 4303, స్త్రీల సంఖ్య 4447, నివాస గృహాలు 2159, విస్తీర్ణం 2290 హెక్టారులు

## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది.

సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్/సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల గూడూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల జట్లకొండూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గూడూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు నెల్లూరులోనూ ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం
### ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
మనుబోలులో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఆరుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక డిస్పెన్సరీలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.
### ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం

సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.

## పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
మనుబోలులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. 
సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
మనుబోలులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 528 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 167 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 137 హెక్టార్లు
* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 67 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 490 హెక్టార్లు
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 36 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 130 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 731 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 898 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మనుబోలులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
* కాలువలు: 612 హెక్టార్లు
* బావులు/బోరు బావులు: 152 హెక్టార్లు
* చెరువులు: 73 హెక్టార్లు
* ఇతర వనరుల ద్వారా: 59 హెక్టార్లు

## ఉత్పత్తి
వరి, నిమ్మ

## పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
ఇటుకలు.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో నాగుల శిలా ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు. ఈ ఆలయంలో ఆంకమ్మ తల్లి పొంగళ్ళు, ఘనంగా నిర్వహించారు. 
### గంగమ్మ తల్లి ఆలయo
ఈ ఆలయంలో వేంచేసియున్న గంగమ్మ తల్లికి ప్రతి సంవత్సరం ఉగాది రోజున ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించెదరు. ఆ రోజు రాత్రి, అమ్మవారిని సింహవాహనంపై ఊరేగించి, గ్రామోత్సవం నిర్వహించెదరు. మరుసటి రోజున ఉత్సవం వైభవంగా నిర్వహించెదరు. 
### శ్రీ కామాక్షీ సమేత సంగమేశ్వరస్వామివారి ఆలయo
ఈ ఆలయంలో వేంచేసియున్న శ్రీ కామాక్షీ సమేత సంగమేశ్వరస్వామివారి ఉత్సవాలు, (చైత్ర శుద్ధ ద్వాదశి) నాడు ప్రారంభమైనవి. 
### శ్రీ వీరాంజనేయస్వామివారి ఆలయం
ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం హనుమజ్జయంతి వేడుకలు వైభవంగా నిర్వహించెదరు. 
### శ్రీ పోలేరమ్మ తల్లి ఆలయం
స్థానిక కోదండరామాపురంలోని దేవాంగ కాలనీలో, పోలేరమ్మ తల్లి ఆలయ విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమం, భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయ ప్రాంగణంలో, ఉదయం ఆలయ ప్రాంగణంలో చండీ హోమం, శాంతి హోమం నిర్వహించారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు