వెలుగోటి యాచమ నాయక

వెలుగోటి యాచమ నాయక ఇతనిని యాచ సూర అని కూడా పిలుస్తారు. యాచమ నాయక విజయనగర సామ్రాజ్యం అత్యంత విశ్వసనీయ కమాండర్లలో ఒకరు. అంతర్యుద్ధం సమయంలో రాజ కుటుంబాన్ని రక్షించి, సరైన వారసుడు రామదేవరాయ మద్దతు ఇవ్వడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాడు. **యచామ నాయక** అనేక ప్రధాన యుద్ధాలు చేశాడు. వాటిలో తోప్పూర్ యుద్ధం కూడా ఒకటి. దానిలో అతని నాయకత్వం గోబురి జగ్గ రాయ వంటి శక్తివంతమైన శత్రువులను, మదురై నాయకుల, జింజీ నాయకుల దళాలను ఆ యుద్ధంలో  ఓడించాడు. సామ్రాజ్యం చివరి సంవత్సరాల్లో అతని ప్రయత్నాలు  స్థిరత్వాన్ని పునరుద్ధరించడానికి సహాయపడ్డాయి. 

## మూలం
యక్ష సూర అని కూడా పిలువబడే పెద్ద యాచమ నాయక, కస్తూరి రంగప్ప నాయక రెండవ కుమారుడు. అతను పెరిమిడి ప్రాంతాన్ని పరిపాలించాడు. దీనిని అతనికి వెంకటపతి రాయ ద్వారా సంక్రమించింది. అతని రాజధాని మదురాంతకం వద్ద ఉంది.

## సైనిక వృత్తి

### గోల్కొండతో యుద్ధాలు
యార తిమ్మరాజ, గుల్రంగ శెట్టి, మనుపరాజు, వేలుగోటి చెన్నప్ప, యాచమ నాయక నాయకత్వంలో దాదాపు లక్ష మంది సైనికులతో కూడిన ఒక పెద్ద విజయనగర సైన్యం గండికోటను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునే లక్ష్యంతో కవాతు చేసింది. వారి దృష్టి మరల్చడానికి, ముర్తజా ఖాన్ అకస్మాత్తుగా కడపపై దాడి చేసి, అక్కడి స్థానిక ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేశాడు. ఈ వార్త వెంకటపతి రాయలకు తెలియగానే, అతను ముర్తజా ఖాన్‌ను ఎదుర్కోవడానికి యార తిమ్మరాజ, మనుపరాజులను పదివేల మంది అశ్విక దళంతో పంపాడు. వారు కడప సమీపంలో అతన్ని ఎదుర్కొన్నారు, కానీ ఓడిపోయి వెనుదిరగవలసి వచ్చింది. ఈ విజయం సాధించినప్పటికీ ముర్తజా ఖాన్ దానివల్ల అతను ఆశించినది ఏమీ పొందలేదు, గండికోట ఉన్న ఉన్న సైనిక స్థావరాలపై ఒత్తిడిని తగ్గించలేదు.

తన సైన్యానికి పరిస్థితి ఎంత తీవ్రంగా మారిందో మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా తెలుసుకున్నప్పుడు, అతను రుస్తమ్ ఖాన్ ఆధ్వర్యంలో ఐదువేల మంది అశ్విక దళాన్ని ఉంచి, అతన్ని దక్షిణాన ఉన్న అన్ని దళాలకు ప్రధాన సేనాపతిగా నియమించాడు. రుస్తమ్ ఖాన్ ముర్తాజా ఖాన్‌తో చేతులు కలిపాడు, కానీ వెంటనే పూర్తి నియంత్రణలోకి తీసుకుని, ముర్తాజా ఖాన్ సలహాను విస్మరించాడు. అతను పెన్నార్ నదిని దాటి,  అక్కడి నల్లరేగడి నేలపై శిబిరం వేశాడు. ఈ చర్యను చూసిన విజయనగర సైన్యాలు, అసాధారణ రీతిలో అలంకరించిన ఒక ఎద్దును అతని శిబిరం వైపు పంపాయి. ఈ కథ నిజమో కాదో తెలియదు కానీ, రుస్తమ్ ఖాన్ భయపడ్డాడని, అతని ఆకస్మిక వెనుకంజ అతని సైన్యంలో గందరగోళానికి కారణమైందని అంటారు. అప్పుడు పెన్నార్ నది ఒడ్డున ఒక పెద్ద యుద్ధం జరిగిందనీ, అందులో బీజాపురి సైన్యం పూర్తిగా ఓడిపోయిందనీ చరిత్ర తెలుపుతుంది. గొప్పగా పోరాడిన వేలుగోటి చెన్నప్ప, తన బంధువు యాచతో కలిసి రాజ సైన్యాన్ని గండికోటకు నడిపించి, ఆ కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. గండికోట పతనం కాగానే, సమీపంలోని చిన్న కోటలు కూడా లొంగిపోయాయి. ఓడిపోయిన సైనిక దళాలను కృష్ణా నదికి అవతలి వైపుకు తరిమివేశారు. సుల్తాన్ కులీ తన రాజ్యం, విజయనగర సామ్రాజ్యం మధ్య సరిహద్దుగా ఆ నదిని అంగీకరించవలసి వచ్చింది.

గండికోటలో విజయం సాధించిన తర్వాత యాచమ నాయక తన దండయాత్రను కొనసాగించాడు. అతను ఆ ప్రాంతంలోని ముఖ్యమైన కోటలైన గూటి కందనవోలు (కర్నూలు) సమీప కోటలపై దాడి చేశాడు. అతను ఆ రెండు ప్రదేశాలను స్వాధీనం చేసుకుని, ఆ ప్రాంతాన్ని విజయనగర సామ్రాజ్యం కోసం సురక్షితం చేశాడు.

## మల్లూరు యుద్ధం
యచమ నాయక, అతని అనుచరులు ఉత్తర మల్లూరులోని కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు, స్థానిక అధిపతి యారడి నాగప్ప నాయక అతన్ని అడ్డుకోవడానికి వెంటనే ఒక పెద్ద సైన్యాన్ని సిద్ధం చేశాడు. అతను తన ధైర్యవంతుడైన బావమరిది దావల పాప నాయకను పిలిచి, అతనికి సామంతుల అధిపతులు, అనేక రెడ్డి యోధులు, జింజి, తంజావూరు పాలకులు పంపిన ఏనుగులు, అశ్విక దళాలతో మద్దతునిచ్చాడు. మొత్తంగా, ఈ సైన్యంలో సుమారు 1,000 మంది సర్దార్లు, 100 ఏనుగులు, 1,000 మంది అశ్విక దళం,  దాదాపు 30,000 మంది పదాతి దళం ఉన్నారు. వారు త్వరలోనే యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉత్తర మల్లూరుకు చేరుకున్నారు. కానీ యాచమ నాయక, తన తమ్ముడు సర్వజ్ఞ సింగమ నాయకతో కలసి, ధృడంగా ఎదురొడ్డి పొరాడాడు. తన వద్ద కేవలం 2,000 మంది సైనికులు మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ, అతను ఆ భారీ సైన్యాన్ని పూర్తిగా ఓడించాడు. శత్రు  సైన్యాలు పారిపోయాయి. పాపా నాయకతో సహా సర్దార్లందరూ చంపబడ్డారు, పాపా నాయకను యుద్ధభూమిలోనే శిరచ్ఛేదం చేశారు.

### కొండ ప్రాంత అధిపతులపై దండయాత్ర
యాచమ నాయక తరువాత చిత్తూరు జిల్లాలోని నేటి తిరుపతి సమీపంలో ఉన్న తిరుమల వైపు కవాతు చేశాడు. అక్కడ అతను కొండ ప్రాంత అధిపతులతో పోరాడి వారిని యుద్ధంలో ఓడించాడు. ఆ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత, అతను మరింత దక్షిణానికి వెళ్లి చెంగల్పట్టును ఆక్రమించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:విజయనగర సైన్యాధిపతులు
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్య యుద్ధాలు
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్యం