ధ్రువ ధారావర్షుడు

**ధ్రువ ధారావర్షుడు** (పాలన సా.శ. 780 – 793) రాష్ట్రకూట సామ్రాజ్యంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ పాలకులలో ఒకడు. ఇతడిని "**కలివల్లభుడు**" అని కూడా పిలుస్తారు. ఇతడు తన అన్న రెండవ గోవిందుని తొలగించి సామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఇంద్రియ సుఖాలలో విపరీతంగా మునిగిపోవడంతో సహా ఒక పాలకుడిగా అతని వివిధ దుష్ప్రవర్తనల కారణంగా రెండవ గోవిందుడు తన ప్రజలలో ఆదరణ కోల్పోయాడు. చరిత్రకారుడు కామత్ ప్రకారం, మూడవ కృష్ణుని కర్హాడ్ పలకల నుండి ఇది స్పష్టమవుతుంది. 779 నాటి ధూలియా శాసనం, 782 నాటి గరుగడహళ్ళి శాసనం ధ్రువుని చక్రవర్తిగా ప్రకటిస్తున్నాయి. ధ్రువుడు తిరుగుబాటు చేసి సింహాసనాన్ని లాక్కున్నాడని కొందరు చరిత్రకారులు పేర్కొంటున్నప్పటికీ, రెండవ గోవిందుని నుండి ధ్రువుడికి సింహాసనం మారడం ప్రశాంతంగా, ఇష్టపూర్వకంగా జరిగి ఉండవచ్చని మరికొందరు చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. ఇతడు 'కలివల్లభ', 'శ్రీవల్లభ', 'ధారావర్ష', 'మహారాజాధిరాజ', 'పరమేశ్వర' వంటి బిరుదులను పొందాడు.

## ఉత్తర, తూర్పు ప్రాంతాలలో విజయం
ధ్రువ ధారావర్షునికి ఉన్నతమైన రాజకీయ ఆశయాలు ఉండేవి. రాష్ట్రకూట సామ్రాజ్య సరిహద్దులను విస్తరించే లక్ష్యంతో చురుకుగా ముందుకు సాగాడు. ఉత్తర భారతదేశంలో, ఇతడు కన్యాకుబ్జ పాలకులను లొంగదీసుకున్నాడు. మధ్య భారతదేశంలో, ఇతడు గూర్జర ప్రతీహార సామ్రాజ్యానికి చెందిన వత్సరాజును, కన్యాకుబ్జాన్ని పాలించడానికి ఆసక్తిగా ఉన్న పాల సామ్రాజ్యానికి చెందిన ధర్మపాలుని గంగా - యమునా దోయబ్‌లో జరిగిన యుద్ధంలో ఓడించాడు. అయితే, ఈ గొప్ప విజయాలు అతనికి శాశ్వత భూలాభాలను తీసుకురాలేదు, కానీ కేవలం అపారమైన భౌతిక లాభాన్ని, కీర్తిని మాత్రమే తీసుకువచ్చాయి. అయితే ధ్రువుని సామ్రాజ్యం ఉత్తరాన అయోధ్య నుండి దక్షిణాన రామేశ్వరం వరకు విస్తరించి ఉందని మరొక చరిత్రకారుడు పేర్కొన్నాడు.

## దక్కన్, దక్షిణ ప్రాంతాలలో విజయాలు
సా.శ 784లో ఇతడు తూర్పు చాళుక్య రాజు నాలుగవ విష్ణువర్ధనుని ఓడించి, 786 నాటి జెట్వాయ్ దాన శాసనం ప్రకారం అతని కుమార్తె శీలభట్టారికను వివాహం చేసుకోవడం ద్వారా వారితో పొత్తు పెట్టుకున్నాడు. ఆ తర్వాత, ఇతడు గంగవాడిని పాలిస్తున్న పశ్చిమ గాంగ పాలకుడు రెండవ శివమారుని ఓడించి, అతడిని బంధించాడు. తన కుమారుడైన యువరాజు కంబరసను గంగవాడి గవర్నర్‌గా నియమించాడు. రాష్ట్రకూటుల ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించేలా పల్లవ రాజు రెండవ నందివర్మను కూడా బలవంతం చేశాడు, అతడు అనేక ఏనుగులతో పాటు అతనికి భారీగా కప్పం చెల్లించాడు. ఇతడు 785లో కంచిపైకి, 788లో మళ్ళీ పశ్చిమ గాంగ రాజవంశంపై దండయాత్రలు చేశాడు.

## మతం
**ధ్రువ ధారావర్షుని** శాసనాలలో "శ్రీ వల్లభ", "కలి వల్లభ", "మహారాజాధిరాజ", "ధారావర్ష", "పరమేశ్వర" వంటి బిరుదులు ఉపయోగించబడ్డాయి. ఈ బిరుదులు సాధారణంగా మధ్యయుగ భారతీయ రాజులు ఉపయోగించే ప్రామాణిక రాజ బిరుదులు. అయితే ఇవి దక్కన్ అంతటా జైన దాన శాసనాలలో కూడా కనిపిస్తాయి. ఇది జైన ప్రభావాలను కూడా కలుపుకున్న సాంస్కృతిక వాతావరణాన్ని సూచిస్తుంది. "వల్లభ" అనేది జైన శాసనాలు, దాన రికార్డులలో ఒక గౌరవప్రదమైన బిరుదుగా కనిపిస్తుంది. ధ్రువ ధారావర్షుడు జైన ఆచార్య వీరసేనుని పోషించినట్లు రికార్డులలో ఉంది, అతని మార్గదర్శకత్వంలో జైన సిద్ధాంతం షట్‌ఖండాగమం మీద వ్యాఖ్యానం అయిన ప్రసిద్ధ జైన గ్రంథం ధవళ రాయబడింది. అతని శిష్యుడు ఆచార్య గుణసేనుడు పూర్తి చేసిన "జయధవళ", "మహాధవళ" రచనలు కూడా ప్రారంభమయ్యాయి. ఇతని పాలనా కాలం నాటి శాసనాధారాలు దక్కన్ అంతటా జైన సన్యాసులు, దేవాలయాలు, పండితులకు రాజ్యాదరణ కొనసాగినట్లు చూపుతున్నాయి.

రాష్ట్రకూట పాలకులు, జైన మతంతో లోతైన సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, మత సహన సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించారు. శైవం, వైష్ణవం వంటి హిందూ వర్గాలతో సహా వివిధ మతాలకు మద్దతు ఇచ్చారు. వారి అనేక శాసనాలు ఒక దేవుడిని ప్రార్థించడం కంటే, దానమిచ్చే ఆలయం లేదా మతపరమైన సంస్థను పేర్కొనడం ద్వారా ప్రారంభమవుతాయి. ఈ సమ్మిళిత విధానం రాజవంశం ప్రతిష్టకు పునాది వేయడానికి సహాయపడింది.

## పాన్-ఇండియన్ శక్తి
ఇతని పాలనా కాలంలో, భారత ఉపఖండంలోని విశాలమైన ప్రాంతాలను నియంత్రిస్తూ రాష్ట్రకూటులు నిజమైన అఖిల భారత శక్తిగా అవతరించారు. ఇతని తర్వాత ఇతని మూడవ కుమారుడు, మూడవ గోవిందుడు సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు, ఇతని పాలన కూడా అద్భుతమైన సైనిక విజయాలు, సాహసాలతో ముడిపడి ఉంది.

## గమనికలు


## మూలాలు
*
*
*

## బయటి లింకులు
* కర్ణాటక చరిత్ర, శ్రీ ఆర్థికజె

వర్గం:హిందూ చక్రవర్తులు
వర్గం:రాష్ట్రకూటులు