ధర్మగుప్తక

[కుడి|thumb|314x314px|చైనీస్ సన్యాసికి బోధిస్తున్న మధ్య ఆసియా బౌద్ధ సన్యాసి. బెజెక్లిక్ గుహలు, 9–10వ శతాబ్దం; 1913లో ఆల్బర్ట్ వాన్ లే కోక్ నీలి కళ్ళు, ఎర్రటి జుట్టు ఉన్న సన్యాసిని తోచారియన్ అని భావించినప్పటికీ, ఆధునిక పరిశోధన [:దస్త్రం:BezeklikSogdianMerchants.jpg|అదే గుహ దేవాలయం (నెం. 9)కి చెందిన ఇలాంటి కాకసాయిడ్ బొమ్మలను జాతిపరంగా సొగ్డియాన్లుగా గుర్తించింది, వీరు తాంగ్ చైనీస్ (7–8వ శతాబ్దం), ఉయ్ఘుర్ పాలన (9–13వ శతాబ్దం) దశలలో మైనారిటీ కమ్యూనిటీగా తుర్ఫాన్‌లో నివసించిన ఒక తూర్పు ఇరానియన్ ప్రజలు.]]
 మూలాధారం బట్టి, ధర్మగుప్తక (సంస్కృతం: धर्मगुप्तक) పద్దెనిమిది లేదా ఇరవై తొలి బౌద్ధ పాఠశాలలలో ఒకటి. వీరు మహిశాసక అనే మరో శాఖ నుంచి ఉద్భవించారని చెబుతారు. తొలి మధ్య ఆసియా, చైనీస్ బౌద్ధమతంలో ధర్మగుప్తకులు ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు, భిక్షువులు, భిక్షుణీల సన్యాస నియమాలు నేటికీ చైనా, వియత్నాం, కొరియా, జపాన్‌తో పాటు ఫిలిప్పీన్స్ వంటి తూర్పు ఆసియా దేశాలలో అమలులో ఉన్నాయి. థేరవాద, మూలసర్వాస్తివాదంతో పాటు మనుగడలో ఉన్న మూడు బౌద్ధ వినయ వంశాలలో ఇదొకటి.

## వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం
*గుప్తక* అనగా "సంరక్షకుడు", *[[ధర్మం]]* అనగా "చట్టం, న్యాయం, నైతికత", బహుశా ఉత్తరాది బౌద్ధమత నియమాల సమితి.

## సిద్ధాంతపరమైన అభివృద్ధి

### అవలోకనం
శ్రావకుని మార్గం, బోధిసత్వుని మార్గం వేర్వేరు అని ధర్మగుప్తకులు భావించారు. *సమయభేదోపరచనాచక్ర* అనువాదం, వ్యాఖ్యానంలో ఇలా ఉంది:

అభిధర్మ మహావిభాస శాస్త్రం ప్రకారం, నాలుగు ఆర్య సత్యాలను ఏకకాలంలో పాటించాలని ధర్మగుప్తకులు అభిప్రాయపడ్డారు.

థేరవాదంతో ఏకీభవిస్తూ, సర్వాస్తివాదానికి వ్యతిరేకంగా, నాలుగు ఆర్య సత్యాల సాక్షాత్కారం ఒకేసారి జరుగుతుందని (*ఎకాభిసమయ*) ధర్మగుప్తకులు విశ్వసించారని వసుబంధు పేర్కొన్నాడు.

బుద్ధుడి అసలైన బోధనలు పోయాయనే కారణంతో సర్వాస్తివాద ప్రాతిమోక్ష నియమాల అధికారాన్ని ధర్మగుప్తకులు తిరస్కరించినట్లు తెలుస్తోంది.

### పన్నెండు భాగాలు
ధర్మగుప్తక బౌద్ధ బోధనలను పన్నెండు భాగాలుగా ఉపయోగించింది, ఇది వారి దీర్ఘ ఆగమ, వారి వినయ, కొన్ని మహాయాన సూత్రాలలో కనుగొనబడింది. ఈ పన్నెండు విభాగాలు: సూత్ర, గేయ, వ్యాకరణ, గాథా, ఉదాన, నిదాన, జాతక, ఇతివృత్తక, వైపుల్య, అద్భుతధర్మ, అవదాన, ఉపదేశ.

## ప్రదర్శన, భాష

### వస్త్రాలు
సా.శ. 148, 170 మధ్య, పార్థియన్ సన్యాసి అన్ షిగావో చైనాకు వచ్చి దా బికియు సన్కియాన్ వెయియి అని పిలువబడే ఐదు ప్రధాన భారతీయ బౌద్ధ విభాగాలు ఉపయోగించే సన్యాస వస్త్రాల (సంస్కృతంలో *కాశాయ*) రంగును వివరించే రచనను అనువదించాడు. తరువాతి తేదీలో అనువదించబడిన మరొక గ్రంథం, *శారిపుత్రపరిపృచ్చ*, దాదాపు అదే సమాచారంతో చాలా సారూప్య భాగాన్ని కలిగి ఉంది. అయితే, ధర్మగుప్తక, సర్వాస్తివాద రంగులు వెనక్కి మారాయి. మునుపటి మూలంలో, సర్వాస్తివాదులు ముదురు ఎరుపు రంగు వస్త్రాలు ధరించినట్లు వర్ణించబడ్డారు, ధర్మగుప్తకులు నల్లని వస్త్రాలు ధరించినట్లు వర్ణించబడ్డారు. దీనికి విరుద్ధంగా, తదనంతర *శారిపుత్రపరిపృచ్చ*లో కనిపించే సంబంధిత భాగం సర్వాస్తివాదులు నల్లని వస్త్రాలు ధరించినట్లు, ధర్మగుప్తకులు ముదురు ఎరుపు రంగు వస్త్రాలు ధరించినట్లు చిత్రీకరిస్తుంది.

తాంగ్ రాజవంశం కాలంలో, చైనీస్ బౌద్ధ సన్యాసులు సాధారణంగా బూడిద-నలుపు రంగు వస్త్రాలు ధరించేవారు, వారిని "నల్లని వస్త్రాలు ధరించిన వారు" అని కూడా పిలిచేవారు. అయితే, మునుపటి హాన్-కావో వీ కాలంలో, చైనీస్ సన్యాసులు సాధారణంగా ఎర్రటి వస్త్రాలు ధరించేవారని సాంగ్ రాజవంశం సన్యాసి జన్నింగ్ (సా.శ. 919-1001) రాశాడు.

ధర్మగుప్తక వినయ ప్రకారం, సన్యాసుల వస్త్రాలు 18 ముక్కల కంటే ఎక్కువ వస్త్రాలతో కుట్టకూడదు, వస్త్రం చాలా బరువుగా, ముతకగా ఉండాలి.

### భాష
బౌద్ధ మిషనరీల పని మొదటి దశ గాంధారీ భాష, ఖరోష్టీ లిపితో, తాత్కాలికంగా ధర్మగుప్తక శాఖతో ముడిపడి ఉందని భావించే విద్వాంసులలో ఏకాభిప్రాయం పెరిగింది. అయితే, బౌద్ధమతం ఇతర శాఖలు, సంప్రదాయాలు కూడా గాంధారీని ఉపయోగించాయనడానికి ఆధారాలు ఉన్నాయి, ధర్మగుప్తక శాఖ కూడా కొన్ని సమయాల్లో సంస్కృతాన్ని ఉపయోగించిందనడానికి మరిన్ని ఆధారాలు ఉన్నాయి:

సా.శ. 1వ శతాబ్దం నుండి, భారీగా సంస్కృతీకరించబడిన గాంధారీ రకం వైపు పెద్ద మొగ్గు కనిపించింది.

## చరిత్ర

### వాయువ్య భారతదేశంలో

ఇంతవరకు కనుగొనబడిన అత్యంత పురాతన బౌద్ధ గ్రంథాలైన గాంధార బౌద్ధ గ్రంథాలు, ధర్మగుప్తక పాఠశాల ఉపాధ్యాయులకు అంకితం చేయబడినట్లు స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఇవి సుమారు సా.శ. 1వ శతాబ్దంలో వాయువ్య భారతదేశంలో గాంధారీ ప్రామాణిక భాషగా ధర్మగుప్తక పాఠశాల వృద్ధిని ధృవీకరించేలా ఉన్నాయి, ఇది మధ్య ఆసియా, ఆ తర్వాత తూర్పు ఆసియాలో ధర్మగుప్తకుల తదుపరి ప్రభావాన్ని వివరిస్తుంది. బౌద్ధ పండితుడు ఏ. కె. వార్డర్ ప్రకారం, ధర్మగుప్తక అపరాంతలో ఉద్భవించింది.

ఒక పండితుని అభిప్రాయం ప్రకారం, గాంధార బౌద్ధ గ్రంథాలు అందించిన సాక్ష్యం "ధర్మగుప్తక శాఖ గాంధారలో తమ ఇండో-సిథియన్ మద్దతుదారుల ఆధ్వర్యంలో ముందస్తు విజయాన్ని సాధించిందని సూచిస్తుంది, అయితే ఆ తర్వాత ఈ శాఖ కుషాణ సామ్రాజ్యం (సుమారు సా.శ. మొదటి శతాబ్దం మధ్య నుండి మూడవ శతాబ్దం వరకు) ఆవిర్భావంతో క్షీణించింది, ఇది సర్వాస్తివాద శాఖకు ప్రాధాన్యతనిచ్చింది."

### మధ్య ఆసియాలో
ఖోటాన్‌కు తొలి బౌద్ధ మిషన్లు ధర్మగుప్తక శాఖ ద్వారా నిర్వహించబడ్డాయని అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి:

కొందరు పండితులు మధ్య ఆసియాలో బౌద్ధమతం చరిత్రలో కనిపించే మూడు విభిన్న ప్రధాన మిషనరీ కార్యకలాపాల దశలను గుర్తించారు, ఇవి కాలక్రమానుసారంగా కింది శాఖలకు సంబంధించినవి:
# ధర్మగుప్తక
# సర్వాస్తివాద
# మూలసర్వాస్తివాద

7వ శతాబ్దంలో, హుయాన్ త్సాంగ్, యిజింగ్ ఇద్దరూ ధర్మగుప్తకులు ఉద్యాన, మధ్య ఆసియాలో ఉన్నారని, కానీ భారత ఉపఖండంలో లేరని నమోదు చేశారు. యిజింగ్ మహిశాసక, ధర్మగుప్తక, కాశ్యపీయలను సర్వాస్తివాద ఉప విభాగాలుగా చేర్చాడు, ఈ మూడు "భారతదేశ ఐదు భాగాలలో" ప్రబలంగా లేవని, అయితే ఉద్యాన, ఖోటాన్, కుచాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో ఉన్నాయని పేర్కొన్నాడు.

### తూర్పు ఆసియాలో
thumb|right|upright|ధర్మగుప్తక వంశంలో పూర్తి భిక్షుణీ దీక్ష సర్వసాధారణం. విసాఖ్ ఉత్సవం, తైవాన్.

ఇరాన్, మధ్య ఆసియా, చైనా వంటి ప్రాంతాలకు, భారతదేశం వెలుపల బౌద్ధమతాన్ని వ్యాప్తి చేయడానికి ఇతర శాఖల కంటే ధర్మగుప్తకులు ఎక్కువ ప్రయత్నాలు చేశారు, అలా చేయడంలో వారు గొప్ప విజయం సాధించారు. అందువల్ల, చైనా నుండి బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించిన చాలా దేశాలు, ధర్మగుప్తక వినయ, భిక్షువులు, భిక్షుణీల దీక్షా వంశాన్ని కూడా స్వీకరించాయి. ఏ. కె. వార్డర్ ప్రకారం, ఆ తూర్పు ఆసియా దేశాలలో ధర్మగుప్తక శాఖ ఇప్పటి వరకు మనుగడ సాగించిందని కొన్ని మార్గాల్లో పరిగణించవచ్చు. వార్డర్ ఇంకా ఇలా రాశాడు:

చైనీస్ బౌద్ధమతం ప్రారంభ కాలంలో, ముఖ్యమైనవిగా గుర్తించబడిన భారతీయ బౌద్ధ విభాగాలు, అధ్యయనం చేసిన గ్రంథాలు ధర్మగుప్తకులు, మహిశాసకులు, కాశ్యపీయులు, సర్వాస్తివాదులు, మహాసాంఘికులవి.

సా.శ. 250, 255 మధ్య కాలంలో, చైనాలో దీక్షలకు సహాయం చేయడానికి భారతీయ సన్యాసులను ఆహ్వానించినప్పుడు చైనాలో ధర్మగుప్తక దీక్షా వంశం స్థాపించబడింది. ఈ సమయంలో పూర్తి వినయ గ్రంథం అనువదించబడలేదు, కేవలం రెండు గ్రంథాలు మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నాయి: దీక్ష కోసం ధర్మగుప్తక కర్మవాచన, సన్యాసుల జీవితాన్ని నియంత్రించడానికి మహాసాంఘిక ప్రాతిమోక్ష. పూర్తి వినయ అనువాదం తర్వాత, చాలా మంది సన్యాసులు ధర్మగుప్తక దీక్షా వంశాన్ని అనుసరించారు, కానీ ఆలయాలు తరచుగా మహాసాంఘిక, మహిశాసక, సర్వాస్తివాద వంటి ఇతర వినయ గ్రంథాలతో సన్యాస జీవితాన్ని నియంత్రించేవి.

7వ శతాబ్దంలో తూర్పు చైనాలో చాలా మంది ప్రజలు ధర్మగుప్తక వినయను అనుసరించారని, గతంలో గ్వాన్జోంగ్ (చాంగ్ఆన్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతం)లో మహాసాంఘిక వినయను ఉపయోగించారని, యాంగ్జీ ప్రాంతంలో, మరింత దక్షిణాన సర్వాస్తివాద వినయ ప్రముఖంగా ఉందని యిజింగ్ రాశాడు. 7వ శతాబ్దంలో, చైనా అంతటా బహుళ వినయ వంశాల ఉనికిని యిజింగ్, దావో అన్ (654-717) వంటి ప్రముఖ వినయ గురువులు విమర్శించారు. 8వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, దావో అన్ తాంగ్ చక్రవర్తి జాంగ్జాంగ్ మద్దతు పొందాడు, చైనాలోని సంఘం దీక్షల కోసం ధర్మగుప్తక వినయను మాత్రమే ఉపయోగించాలని రాచరిక శాసనం జారీ చేయబడింది.

## గ్రంథాలు

### గాంధార బౌద్ధ గ్రంథాలు
గాంధార బౌద్ధ గ్రంథాలు (ఉనికిలో ఉన్న పురాతన బౌద్ధ వ్రాతప్రతులు) ధర్మగుప్తక విభాగానికి చెందినవని ఆ రంగంలోని ప్రముఖ పండితుడు రిచర్డ్ సలోమన్ ఆపాదించాడు, బ్రిటిష్ లైబ్రరీ స్క్రోల్స్ "ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నాగరహరలోని ధర్మగుప్తక విభాగం ఆశ్రమ గ్రంథాలయంలో భద్రపరచబడిన గ్రంథాల మరింత పెద్ద సమితిలో బహుశా ఒక యాదృచ్ఛికమైన, అయితే సహేతుకమైన ప్రాతినిధ్య భాగాన్ని సూచిస్తాయి."

స్కీయన్ కలెక్షన్‌లో ఉన్న ధర్మగుప్తక గాంధార బౌద్ధ గ్రంథాలలో ఖరోష్టీ లిపిలో ఉన్న ఒక భాగం ఉంది, ఇది ఆరు పారమితాలను సూచిస్తుంది, ఇది మహాయాన సిద్ధాంతంలో బోధిసత్వులకు ఒక ప్రధాన అభ్యాసం.

### వినయ అనువాదం
సా.శ. 5వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, కాశ్మీర్ ధర్మగుప్తక సన్యాసి బుద్ధయశస్ ధర్మగుప్తక వినయను చైనీస్ భాషలోకి అనువదించాడు. ఈ అనువాదం కోసం, బుద్ధయశస్ ధర్మగుప్తక వినయను వ్రాతప్రతి నుండి చదవకుండా, పూర్తిగా జ్ఞాపకం నుండి పఠించాడు. దాని అనువాదం తర్వాత, చైనీస్ బౌద్ధ సన్యాసంలో ధర్మగుప్తక వినయ ప్రధాన వినయగా మారింది. ధర్మగుప్తక వినయ లేదా సన్యాస నియమాలు నేటికీ చైనా, వియత్నాం, కొరియాలలో అనుసరించబడుతున్నాయి, సన్యాసులు, సన్యాసినుల దీక్షల పరంపర నేటి వరకు ఆటంకం లేకుండా కొనసాగుతోంది. తూర్పు ఆసియా సంప్రదాయంలో ధర్మగుప్తక వినయ పేరు "నాలుగు భాగాల వినయ", దీనికి సమానమైన సంస్కృత శీర్షిక 'చాతుర్వర్గిక వినయ'. ధర్మగుప్తక వినయ కింద దీక్ష తీసుకోవడం అనేది కేవలం సన్యాస ప్రమాణాలు, వంశానికి (వినయ) మాత్రమే సంబంధించినది, ఇది ఎవరైనా అనుసరించే అసలు బౌద్ధ బోధనలకు (ధర్మం) విరుద్ధంగా ఉండదు.

### ఆగమ సేకరణలు
దీర్ఘ ఆగమ ("దీర్ఘ ఉపన్యాసాలు", చాంగ్ అహాన్ జింగ్) థేరవాద పాఠశాల దీఘా నికాయకు అనుగుణంగా ఉంటుంది. ధర్మగుప్తక విభాగం దీర్ఘ ఆగమ పూర్తి వెర్షన్ సా.శ. 413 నాటి లేటర్ క్విన్ రాజవంశంలో బుద్ధయశస్, జు ఫోనియన్ చేత అనువదించబడింది. ఇది థేరవాదుల దీఘా నికాయలోని 34 సుత్తాలకు భిన్నంగా 30 సూత్రాలను కలిగి ఉంది.

ఏకోత్తర ఆగమ ("పెరుగుతున్న ఉపన్యాసాలు", జెంగ్యీ అహాన్ జింగ్) థేరవాద పాఠశాల అంగుత్తర నికాయకు అనుగుణంగా ఉంటుంది. ఇది సా.శ. 384లో ధర్మానంది చేత చైనీస్ భాషలోకి అనువదించబడింది, సా.శ. 398లో గౌతమ సంఘదేవ చేత సవరించబడింది. కొందరు ఈ అనువాదం అసలు గ్రంథం సర్వాస్తివాదులు లేదా మహాసాంఘికుల నుండి వచ్చిందని ప్రతిపాదించారు. అయితే, ఏ. కె. వార్డర్ ప్రకారం, ఏకోత్తర ఆగమ సన్యాసుల కోసం 250 ప్రాతిమోక్ష నియమాలను సూచిస్తుంది, ఇది ధర్మగుప్తక వినయతో మాత్రమే ఏకీభవిస్తుంది. అతను కొన్ని సిద్ధాంతాలను మహాసాంఘిక పాఠశాల సూత్రాలకు విరుద్ధంగా ఉన్నట్లుగా పరిగణిస్తాడు, అవి ప్రస్తుతం తెలిసిన ధర్మగుప్తక అభిప్రాయాలతో ఏకీభవిస్తున్నాయని పేర్కొన్నాడు. కాబట్టి ఇప్పుడున్న ఏకోత్తర ఆగమ ధర్మగుప్తకులదేనని ఆయన నిర్ధారించారు.

### అభిధర్మ
శారిపుత్రాభిధర్మ (శెలిఫు అపితన్ లున్) అనేది ధర్మగుప్తక శాఖ నుండి వచ్చినట్లుగా భావిస్తున్న పూర్తి అభిధర్మ గ్రంథం. ఈ గ్రంథం ఏకైక పూర్తి సంచిక చైనీస్ భాషలో ఉంది. ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని బామియాన్‌లో సంస్కృత శకలాలు దొరికాయి, ఇవి ఇప్పుడు స్కీయన్ కలెక్షన్‌లో (MS 2375/08) భాగంగా ఉన్నాయి. ఈ వ్రాతప్రతులు మహాసాంఘిక లోకోత్తరవాద శాఖకు చెందిన ఆశ్రమ గ్రంథాలయంలో భాగమని భావిస్తున్నారు.

### అదనపు పిటకాలు
ధర్మగుప్తక త్రిపిటకంలో ఇతర కొన్ని పాఠశాలల్లో చేర్చబడని రెండు అదనపు విభాగాలు ఉన్నట్లు చెబుతారు. వీటిలో బోధిసత్వ పిటక, మంత్ర పిటక (జౌ జాంగ్) ఉన్నాయి, వీటిని కొన్నిసార్లు ధారణీ పిటక అని కూడా పిలుస్తారు. చైనీస్ భాషలోకి ధర్మగుప్తక వినయ అనువాదకుడు, ఐదవ శతాబ్దపు ధర్మగుప్తక సన్యాసి బుద్ధయశస్ ప్రకారం, ధర్మగుప్తక పాఠశాల "మహాయాన త్రిపిటకం" (డాచెంగ్ సంజాంగ్)ని కలుపుకుంది.

### అభినిష్క్రమణ సూత్రం
ధర్మగుప్తక బుద్ధుడి జీవిత చరిత్ర బుద్ధుడి అన్ని శాస్త్రీయ జీవిత చరిత్రల కంటే అత్యంత సమగ్రమైనది, దీనికి అభినిష్క్రమణ సూత్రం అని పేరు పెట్టారు. ఈ గ్రంథం వివిధ చైనీస్ అనువాదాలు సా.శ. 3, 6వ శతాబ్దాల మధ్య కాలానికి చెందినవి.

## మహాయానంతో సంబంధం
thumb|చైనాలోని జెజియాంగ్ ప్రావిన్స్‌లోని హాంగ్‌జౌలో సంప్రదాయ బౌద్ధ వేడుకను నిర్వహిస్తున్న భిక్షువులు

### కుషాన్ శకం
ధర్మగుప్తక పాఠశాల కొందరు సభ్యులు మహాయాన సూత్రాలను ఎప్పుడు అంగీకరించడం ప్రారంభించారో తెలియదు, కానీ కుషాణ సామ్రాజ్యం కనిష్కుడు (సా.శ. 127-151) వాయువ్య భారతదేశంలో ప్రజ్ఞాపారమిత సిద్ధాంతాల స్థాపనకు అధ్యక్షత వహించినట్లు మంజుశ్రీమూలకల్ప నమోదు చేసింది. తారనాథుని రచనల ప్రకారం, కనిష్కుడి కాలంలో జలంధర ఆశ్రమంలో జరిగిన మండలికి ఈ ప్రాంతంలో 500 మంది బోధిసత్వులు హాజరయ్యారు, ఇది ఈ కాలంలో వాయువ్య ప్రాంతంలో మహాయానానికి కొంత సంస్థాగత బలాన్ని సూచిస్తుంది. ఎడ్వర్డ్ కాంజే కుషాన్ కాలంలో వాయువ్య ప్రాంతంలో ప్రజ్ఞాపారమిత గొప్ప విజయాన్ని సాధించిందని, ఇది తొలి మహాయానానికి ఒక "కోట, కేంద్రంగా" ఉండవచ్చని, కానీ దాని మూలం మాత్రం మహాసాంఘిక శాఖతో ముడిపడి ఉందని పేర్కొన్నాడు.

### ఉగ్రపరిపృచ్ఛ సూత్రం
మహాయాన ఉగ్రపరిపృచ్ఛ సూత్రం దాని ప్రారంభ చరిత్రలో ధర్మగుప్తక సంఘాలలో చెలామణిలో ఉందని అందుబాటులో ఉన్న వచన ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయని జాన్ నాటియర్ వ్రాశాడు, అయితే తరువాతి అనువాదం ప్రకారం ఈ గ్రంథం సర్వాస్తివాదులలో కూడా చెలామణి అయినట్లు ఆధారాలు చూపుతున్నాయి. ఉగ్రపరిపృచ్ఛ బోధిసత్వ పిటకను కలిగి ఉన్న బౌద్ధ నియమావళి నాలుగు విభాగాలుగా విభజించబడినట్లు కూడా పేర్కొంది, ధర్మగుప్తకులు వారి నియమావళిలో అటువంటి సేకరణను కలిగి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. ఉగ్రపరిపృచ్ఛలో చిత్రీకరించబడిన కమ్యూనిటీ రకాన్ని నాటియర్ మరింత వివరిస్తాడు:

### రత్నరాశివ్యాకరణ సూత్రం
మహారత్నకూట సూత్రంలో భాగమైన మహాయాన రత్నరాశివ్యాకరణ సూత్రం, బుద్ధుడికి, సంఘానికి ఇవ్వడానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట నిబంధనల కారణంగా ధర్మగుప్తక మూలాన్ని లేదా నేపథ్యాన్ని కలిగి ఉందని కొందరు పండితులు భావిస్తున్నారు.

### ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్రాలు
జోసెఫ్ వాల్సర్ ప్రకారం, పంచవింశతిసాహస్రికా ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్రం (25,000 పంక్తులలో ఉన్న జ్ఞాన పరిపూర్ణత), శతసాహస్రికా ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్రం (100,000 పంక్తులలో) ధర్మగుప్తక శాఖతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయనడానికి ఆధారాలు ఉన్నాయి, అయితే అష్టసాహస్రికా ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్రం (8,000 పంక్తులలో) అలా లేదు. దానికి బదులుగా అష్టసాహస్రికా ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్రంలో ఇవ్వబడిన బుద్ధుడి అభిప్రాయాన్ని మహాసాంఘికుల అభిప్రాయంగా గువాంగ్ జింగ్ అంచనా వేశాడు.

### బుద్ధయశస్
అనువాదకుడు బుద్ధయశస్ మహాయానవాదిగా పేరుగాంచిన ధర్మగుప్తక సన్యాసి, అతను హీనయాన, మహాయాన గ్రంథాలు రెండింటినీ నేర్చుకున్నట్లు రికార్డు ఉంది. అతను ధర్మగుప్తక వినయ, దీర్ఘ ఆగమ, ఆకాశగర్భ బోధిసత్వ సూత్రంతో సహా మహాయాన గ్రంథాలను అనువదించాడు. ధర్మగుప్తక వినయ అనువాదం కోసం బుద్ధయశస్ రాసిన ఉపోద్ఘాతం, ధర్మగుప్తకులు మహాయాన త్రిపిటకాన్ని కలుపుకున్నారని పేర్కొంది.

### బౌద్ధ నియమావళి
ధర్మగుప్తకులు వారి నియమావళిలో రెండు అదనపు విభాగాలను కలిగి ఉన్నారని చెబుతారు:

# బోధిసత్వ పిటక
# మంత్ర పిటక లేదా ధారణీ పిటక

4వ శతాబ్దపు మహాయాన అభిధర్మ గ్రంథం అభిధర్మసముచ్చయంలో, అసంగ ఆగమాలను శ్రావకపిటకము అని పిలుస్తాడు, దానిని శ్రావకులు, ప్రత్యేక బుద్ధులతో ముడిపెడతాడు. అసంగ మహాయాన సూత్రాలను బోధిసత్వపిటకకి చెందినవిగా వర్గీకరించాడు, ఇది బోధిసత్వుల కోసం బోధనల సమాహారంగా నిర్దేశించబడింది.

### పరమార్థ
ఉజ్జయినికి చెందిన 6వ శతాబ్దపు భారతీయ సన్యాసి పరమార్థ, ధర్మగుప్తక పాఠశాలను మహాయానంతో నిస్సందేహంగా ముడిపెడతాడు, ధర్మగుప్తకులు బహుశా మహాయాన శాఖకు చాలా దగ్గరగా ఉన్నారని చిత్రీకరిస్తాడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ధర్మరక్షిత
* బౌద్ధమతం పాఠశాలలు
* సిల్క్ రోడ్డు ద్వారా బౌద్ధమత వ్యాప్తి

## గమనికలు

## మూలాలు
* ఫాల్ట్జ్, రిచర్డ్, రిలిజియన్స్ ఆఫ్ ది సిల్క్ రోడ్, పాల్గ్రేవ్ మాక్‌మిలన్, 2వ ఎడిషన్, 2010 .
* 
* 
* Heirman, Ann (2002). Can We Trace the Early Dharmaguptakas?, T'oung Pao, Second Series 88 (4/5), 396–429  .

## బయటి లింకులు
* గాంధార గ్రంథాలు, ధర్మగుప్తక
వర్గం:భారతీయ బౌద్ధ పండితులు
వర్గం:బౌద్ధ మతము