open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
కోయ నృత్యం

thumb|ఉగాది పండగ సందర్భంగా 2018 మార్చి 18న తెలంగాణ ప్రభుత్వ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో హైదరాబాదులోని ప్రగతిభవన్ లో నిర్వహించబడిన విళంబి నామ ఉగాది వేడుకల్లో కొమ్ముకోయ కళాకారుల నృత్యం
కోయలు పండుగలు, పెండ్లి ఉత్సవాల్లో ఎద్దుకొమ్ము నృత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. పురుషులు ఎద్దు కొమ్ములను తలపై ధరించి రంగు రంగు దస్తులను ధరిస్తారు. ఈ నృత్యంలో సుమారుగా 30 నుంచి 40 మంది పాల్గొంటారు. ఈ నృత్యాన్ని ప్రధానంగా వరంగల్, ఖమ్మం, తూర్పు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలోని షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాల్లో ఉండే కోయలు ప్రదర్శిస్తారు. 

## కొమ్ము కోయ నృత్యం
గిరిజన తెగల్లో పురుడు పోసుకొన్న వివిధ జానపద రూపాలలో ‘కొమ్ము కోయ నృత్యం’ ప్రత్యేకమైంది. కోయ జాతివారు మాత్రమే చేసే కొమ్ము కోయ నృత్యం అత్యంత పురాతన కళారూపంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. తలమీద ఎద్దు, అడవి దున్న కొమ్ములతో చేసిన కిరీటం, దాని పైన నెమలి పింఛాలు ధరించి, మెడలో పెద్ద డోలు వేసుకొని ఈ నృత్య రూపకాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. తొలకరి సమయంలో గిరిజనులు భూమి పండుగ నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా పంటలు బాగా పండాలని తమ దైవాన్ని పూజిస్తూ ఈ నాట్యం చేస్తారు. కొన్ని నృత్యాలు కేవలం దైవారాధనకే పరిమితం అవుతాయి. కానీ, కోయ నృత్యాలు వారి జీవితంలో భాగమైపోయాయి. కోయల పుట్టుక నుంచి మరణం వరకు జరిగే అనేకానేక కార్యక్రమాల్లో కొమ్ము కోయ నృత్యం తప్పనిసరిగా ఉంటుంది.
దస్త్రం:Kommu Koya Statue in Mahathi Auditorium.jpg|గజ్వేల్ పట్టణంలోని మహతి ఆడిటోరియంలోని కొమ్ముకోయ విగ్రహం
దస్త్రం:Kommukoya Artists Performance in Independence Day Celebrations at Golconda Fort (15.08.2015) 01.jpg|2015, ఆగస్టు 15న గోల్కొండ కోటలో భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకలలో వివిధ వాయిద్యాలతో కొమ్ముకోయ కళాకారులు
దస్త్రం:Kommukoya Artists from Hyderabad 18.jpg|హైదరాబాద్‌కు చెందిన కొమ్ముకోయ కళాకారులు
దస్త్రం:Kommukoya Artists from Hyderabad 05.jpg|హైదరాబాద్‌కు చెందిన కొమ్ముకోయ కళాకారులు


## ఇవి కూడా చదవండి

* కోయ

## మూలాలు

వర్గం:నృత్యం
గబ్బిట బాలసుందర శాస్త్రి

**గబ్బిట బాలసుందర శాస్త్రి** (1895 - జూలై 2, 1961) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు, నటశిక్షకుడు. బందరు ఇండియన్ డ్రమెటిక్ కంపెనీలో ముఖ్య పాత్రధారి.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
బాలసుందర శాస్త్రి 1895 లో గురునాథం, వేదాంతి సుబ్బమ్మ దంపతులకు బందరు లో జన్మించాడు. 1920లో గాంధీజీ పిలుపుమేరకు బి.ఏ. చదువుకు మధ్యలోనే అపేసి, నాటక కళా వ్యాసంగం, ఆధ్యాత్మిక చింతన వైపు తన దృష్టి సారించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
చిన్నవయసునుండి కళలపై ఆసక్తి ఉన్న బాలసుందర శాస్త్రి నాటకరంగంలోకి అడుగుపెట్టి అనేక నాటకాలలో నటించాడు. ఒథెల్లో, విశ్వామిత్రుడు (సత్య హరిశ్చంద్ర) వంటి పాత్రలు చాలా చక్కగా అభినయించేవాడు. ఎంతోమందిని నటులుగా తీర్చిదిద్దాడు.

### నటించిన పాత్రలు

# ధర్మరాజు
# దుర్యోధనుడు
# కంసుడు
# ఆంజనేయుడు
# సుదర్శన చక్రవర్తి
# కలి
# సుదేవుడు
# రామరాజు
# ఔరంగజేబు
# యముడు
# అమరసింహుడు
# గిరీశం
# శతమిత్రుడు
# పెద్దన
# స్వామినాథం
# విశ్వామిత్రుడు
# ఒథెల్లో

## మరణం
నాటకరంగంలో ఒక వెలుగు వెలిగిన ఈయన చివరి దశలో దారిద్ర్యం అనుభవించి 1961, జూలై 2 న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:1895 జననాలు
వర్గం:1961 మరణాలు
కుర్రు నృత్యం

thumb|కురు నృత్యం
పండుగలు, పెళ్ళిళ్లు, పంటలు కోసే సమయంలో ఈ నృత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. ఈ నృత్య ప్రదర్శనలో 20 నుంచి 30 మంది పురుషులు మాత్రమే పాల్గొంటారు. ముగ్గురు వేణువు, ముగ్గురు డ్రమ్స్‌లను మోగిస్తుండగా ఆ శబ్దాలకు అనుగుణంగా నృత్య ప్రదర్శన చేస్తారు. కోయలు ఈ నృత్యాన్ని ప్రముఖంగా చేస్తారు.

కురు నృత్యం వరంగల్ జిల్లాకు చెందిన కోయల చేత చేయబడుతుంది. కోయా తెగకు చెందిన మగ సభ్యులు మాత్రమే ఈ నృత్యం చేస్తారు. ఈ నృత్యంలో 25 నుండి 30 మంది పాల్గొంటారు. వారు ఆరుగురు సంగీతకారులు ఆడిన ట్యూన్ ప్రకారం నృత్యం చేస్తారు, అనగా ముగ్గురు వ్యక్తులు వేణువు వాయించేవారు, ముగ్గురు వ్యక్తులు డ్రమ్స్ వాయించేవారు ఉంటారు. పంటల కోత, విత్తనాల డైబ్లింగ్, పండుగలు వివాహ సందర్భాలలో వారు ఈ నృత్యం చేస్తారు. మరీ ముఖ్యంగా కోయల ముఖ్యమైన పండుగ అయిన సమ్మక్క సరలమ్మ జాతారా సందర్భంగా ఈ నృత్యం చేస్తారు.
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* KuRRU DANCE TRAINED BY DR.S.MURALI BABU for more details contact;9848434066.mov


వర్గం:నృత్యం
వర్గం:తెలంగాణా జానపద కళారూపాలు
చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ

**చక్రావధానుల మాణిక్యశర్మ** ప్రముఖ నాటక రచయిత, కవి, గ్రంథ ప్రచురణ కర్త.

## జననం
మాణిక్యశర్మ పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ముత్యాలపల్లి లోని నరసింహులు, నరసమాంబ దంపతులకు జన్మించాడు. ఈయన స్వస్థలం నరసాపురం.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
నరసాపురంలోని వై.ఎన్.కె.వి. అనే నాటక సమాజంకోసం నాటకాలు రాశాడు. దేశీయ గ్రంథమాలను స్థాపించి తన నాటకాలను ప్రచురించాడు. ఈయన పౌరాణిక నాటకాల ఎక్కువగా, చారిత్రక నాటకాలు తక్కువగా రాశాడు. తొలితరం సురభి నాటకాలకు మాణిక్యశర్మ నాటకాలు రాసిచ్చేవారు. ఇప్పటికి సురభి సంస్థ ఆయన నాటకాలనే ప్రదర్శిస్తోంది.

### రచించిన నాటకాలు

# భూలోకరంభ చంద్రకాంత (1911)
# సంగీత సారంగధర(1914)
# మహారాష్ట్ర విజయం (1914)
# సంగీత సావిత్రి (1920)
# చిత్రనళీయం (1921)
# సంగీత శ్రీకృష్ణ రాయబారం (1921)
# సంగీత శ్రీకృష్ణలీలలు (1921)
# సంగీత సత్య విజయం (1921)
# సంగీత ప్రహ్లాద (1921)
# సంగీత స్త్రీ సాహసం (1921)
# సంగీత శశిరేఖ (1921)
# సంగీత గులేబకావళి (1921)
# సంగీత రావణ (1921)
# సంపూర్ణ రామాయణం (1921)
# సంగీత జయంత జయపాల (1922)
# సంగీత విష్ణలీలలు (1922)
# సంపూర్ణ మహా భారతం (1923)
# నవరత్న చింతామణి (1926)
# పద్మవ్యూహం (1926)
# శ్రీకృష్ణరాయ విజయం (1927)
# లంకాదహనం (1927)
# లవకుశ (1937)

## మూలాలు

వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కవులు
వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పుస్తక ప్రచురణకర్తలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా నాటక రచయితలు
ఫిరంగి నాలా, రంగారెడ్డి జిల్లా

**ఫిరంగి నాలా** (ఫిరంగి కాలువ) తెలంగాణ రాష్ట్రం, రంగారెడ్డి జిల్లా, చేవెళ్ళ సమీపంలో ఉన్న కాలువ. హైదరాబాదు నగరానికి తాగునీటిని అందించే హిమయత్‌ సాగర్‌కు దానికి పశ్చిమ, వాయవ్య దిశలో ఉన్న 50 గ్రామాలకు తాగు, సాగునీటిని అందించే ఉద్దేశంతో 1872లో నిజాం రాజు ఈ కాలువను తవ్వించాడు.

## చరిత్ర
1872వ సంవత్సరంలో నిజాం రాజు ఫ్రెంచ్‌, ఇంగ్లీష్‌ ఇంజనీర్ల సలహాలతో రంగారెడ్డి జిల్లా, మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, నల్గొండ జిల్లాలకు తాగు, సాగు నీరు అందించేలా ఈ కాలువను నిర్మించాడు. షాబాద్ నుండి ఇబ్రహీంపట్నం పెద్దచెరువు వరకు త్రవించిన నీటి కాలువ ద్వారా ఆరోజుల్లో కొన్ని వేల ఎకరాల భూమిని సాగులోకి తీసుకు వచ్చారు. ఈ కాలువా దక్షిణ చందనవెల్లి, సోలిపేట, రామానుజపూర్, నానాజ్‌పూర్, జూకల్, నర్రూడ, ఊట్‌పల్లి, శంషాబాద్, ఉందానగర్, వెంకటాపూర్, మంగల్‌పల్లి మీదుగా ఇబ్రహీంపట్నం పెద్ద చెరువులో కలుస్తుంది. షాబాద్‌ మండలం చందన్‌వల్లి గ్రామానికి తూర్పున చేవెళ్ళ, మొయినాబాద్‌ మండలాల సరిహద్దుల్లో ‘ఈసీ’ నదిపై సర్వే నంబర్‌ 160లో సుమారు రెండు ఫర్లాంగుల పొడవున 48 మీటర్ల వెడల్పు, 85 కిలోమీటర్ల పొడవుతో ఈ ఆనకట్ట నిర్మించారు. కాలువ పొడవునా అన్ని మండలాల్లోని పలు చెరువులకు నీటిని అందించే విధంగా ఈ కాలువ నిర్మాణం జరిగింది.

## ప్రస్తుత స్థితి
కాలువ పొడవునా కబ్జాలు జరిగి రియల్‌ ఎస్టేట్‌ వ్యాపారాలు పెరిగడంతోపాటు కాలువలో పిచ్చిచెట్లు పెరిగి అస్తవ్యస్తంగా తయారయింది. కొన్నిచోట్ల కాలువను పూడ్చి భారీ నిర్మాణాలు కూడా చేపట్టారు

## ఇవికూడా చూడండి
* హైదరాబాదు చెరువులు
* కాలువలు
* నిజాం

## మూలాలు

వర్గం:కాలువలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా
వర్గం:నిజాం పరిపాలన
ముప్పవరపు భీమారావు

**ముప్పవరపు భీమారావు** (సెప్టెంబర్ 27, 1909 - జనవరి 2, 1969) రంగస్థల నటుడు.

## జననం
భీమారావు 1909, సెప్టెంబర్ 27 న గుంటూరు లో జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
గుంటూరు ఫస్టు కంపెనీ, స్టార్ థియేటర్, అబ్బూరి కంపెనీ వారు ప్రదర్శించిన నాటకాలలో వివిధ పాత్రలను పోషించాడు.

### నటించిన పాత్రలు
# విశ్వామిత్రుడు
# నక్షత్రకుడు
# దశరథుడు
# బిల్వమంగళుడు
# భవాని శంకరుడు
# ధర్మారాయుడు
# వసుదేవుడు
# రాజరాజ నరేంద్రుడు

## మరణం
భీమారావు తన 64వ ఏట 1969, జనవరి 2 న మరణించాడు.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
*  భీమారావు పాడిన"కలసి నివ్వారి..." పద్య గ్రామఫోన్ రికార్డు
* భీమారావు పాడిన "భక్త యోగ పదన్యాసి వారణాసి ...." పద్య గ్రామఫోన్ రికార్డు

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:1909 జననాలు
వర్గం:1969 మరణాలు
చాగల్లు రైల్వే స్టేషను

thumb|303x303px|Chagallu Railway Station
**చాగల్లు**, పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలోని చాగల్లుకు సమీపంలోని ఒక భారతీయ రైల్వే స్టేషను. ఇది విజయవాడ-చెన్నై సెక్షన్లో ఉంది, భారతీయ రైల్వేలు లోని దక్షిణ మధ్య రైల్వేకు చెందిన విజయవాడ రైల్వే డివిజను ఆధ్వర్యంలో నడుస్తుంది. ఈ స్టేషన్లో ప్రతిరోజూ 18 మంది రైళ్లు ఆగుతాయి. ఇది దేశంలో అత్యంత రద్దీగల స్టేషన్లలో 2607 వ స్థానంలో ఉంది.

## చరిత్ర
1893, 1896 మధ్య, ఈస్ట్ కోస్ట్ స్టేట్ రైల్వే యొక్క 1,288 కిమీ (800 మైళ్ళు) రైలు మార్గము, విజయవాడ, కటక్‌ల మధ్య ట్రాఫిక్ కొరకు ప్రారంభించబడింది. వెస్ట్ కోస్ట్ స్టేట్ రైల్వే యొక్క దక్షిణ భాగం (వాల్తేర్ నుండి విజయవాడ వరకు) రైలు మార్గము 1901 లో మద్రాస్ రైల్వే చేత తీసుకోబడింది.
## ఇవి కూడా చూడండి
* భారతీయ రైల్వే స్టేషన్ల జాబితా
* భారతీయ రైల్వేలు
* భారతీయ రైలు రవాణా వ్యవస్థ
* భారతీయ రైల్వే జోన్లు 
* భారతీయ రైల్వేలు డివిజన్లు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*

వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు
వర్గం:విజయవాడ రైల్వే డివిజను స్టేషన్లు
వర్గం:దక్షిణ మధ్య రైల్వే స్టేషన్లు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రైల్వే స్టేషన్లు
వర్గం:భారతదేశపు రైల్వే స్టేషన్లు
మాసిన్రామ్

**మాసిన్రామ్** ఈశాన్య భారతదేశంలో మేఘాలయా రాష్ట్రం, తూర్పు ఖాశీ జిల్లాలోని ఒక గ్రామం. మేఘాలయా రాష్ట్ర రాజధాని నుంచి 65 కి.మీ దూరంలో ఉంది. అత్యధిక సగటు వర్షపాతం ఆధారంగా ఈ ఊరు ప్రపంచంలోని అత్యంత తడియైన ప్రదేశాల్లో ఒకటిగా గుర్తించబడుతోంది.

గిన్నిస్ ప్రపంచ రికార్డుల ప్రకారం 1985 లో మాసిన్రామ్ లో 26,000 మి.మీ వర్షపాతం నమోదయింది.

## మూలాలు

వర్గం:మేఘాలయ
శంతను నారాయణ్

**శంతను నారాయణ్** ఒక భారతీయ అమెరికన్ వ్యాపారవేత్త. ప్రస్తుతం అడోబీ కంపెనీకి సి. ఈ. ఓ (ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి) గా విధులు నిర్వర్తిస్తున్నాడు.

## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
శంతను హైదరాబాదులో పుట్టి పెరిగాడు. ఆయన తల్లిడండ్రులకు రెండో సంతానం. తల్లి అమెరికన్ సాహిత్యం బోధించేది. తండ్రి ఒక ప్లాస్టిక్ కంపెనీ నడిపేవాడు. హైదరాబాద్ పబ్లిక్ స్కూల్లో చదువుకున్నాడు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఎలక్ట్రానిక్స్ లో బి. ఇ పూర్తి చేశాడు. తరువాత అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్కిలీ లో ఎం. బి. ఏ పూర్తి చేశాడు. ఓహయో లోని బౌలింగ్ గ్రీన్ స్టేట్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఎం. ఎస్. పూర్తి చేశాడు.

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాపారవేత్తలు
వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:సాంకేతిక నిపుణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:హైదరాబాదు వ్యక్తులు
గౌరీ లంకేష్

**గౌరీ లంకేష్‌** (29 జనవరి 1962 – 5 సెప్టెంబరు 2017) భారతీయ జర్నలిస్టు, ఉద్యమకారిణి.

## జీవిత విశేషాలు
ఆమె బెంగళూరుకు చెందిన లంకేశ్, ఇందిరల మొదటి కుమార్తె.  తండ్రి లంకేష్‌ తనపేరుతోనే ‘లంకేశ్‌’ అనే పత్రికను నడిపారు. చిన్నప్పటినుంచే జర్నలిజంపై ఆసక్తి కనబరిచారు. పలు ఇంగ్లీష్, కన్నడ పత్రికల్లో పనిచేస్తూ ప్రజా సమస్యలపై కథనాలను అందించారు. గౌరీ లంకేశ్ కన్నడ నాట ప్రముఖ పాత్రికేయురాలు. మితవాదులు, హిందూత్వవాదులపై లౌకిక కోణంలో విమర్శలు చేసే పాత్రికేయురాలిగా ఆమె ప్రసిద్ధి గాంచారు. నక్సలైట్ల సానుభూతి పరురాలిగా కూడా పేరుంది. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో పనిచేశారు. అనంతరం తన తండ్రి స్థాపించిన ‘‘లంకేశ్ పత్రికే’’ వార్తాపత్రికను సోదరుడు ఇంద్రజిత్‌తో కలిసి కొన్నేళ్లు నడిపారు. ఆ తర్వాత తన సొంత వార్తా పత్రిక ‘‘గౌరీ లంకేశ్ పత్రికే’’తో పాటు పలు ప్రచురణలను ప్రారంభించారు.

ధైర్యశాలిగా, ముక్కుసూటిగా మాట్లాడే పాత్రికేయురాలిగా ఆమె ప్రసిద్ధి గాంచారు. ప్రముఖ సినీ దర్శకురాలు, అవార్డు గ్రహీత కవితా లంకేశ్ ఆమె సోదరి. తండ్రి పి. లంకేశ్ ప్రముఖ వామపక్ష కవి, రచయిత. బెంగళూరు, రాజరాజేశ్వరి నగర్‌లో గౌరీ నివసిస్తున్నారు. 2017 సెప్టెంబరు 4 సాయంత్రం గుర్తు తెలియని దుండగులు ఆమెను ఇంటివద్ద కాల్చి చంపారు. 

## ప్రజా ఉద్యమం
గౌరి లంకేశ్‌ మూఢాచారాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాటాన్ని సాగించారు. సమాజంలోని అసమానతలు, దురాచారాల నిర్మూలనకు నడుం కట్టిన పౌరులకు, వారు సాగించిన ఆందోళనలకూ లంకేశ్‌ పత్రికతో ప్రచారం ఇచ్చారు. గత దశాబ్దమున్నర కాలగమనంలో కన్నడ నాట జరిగిన అనేక ప్రజా ఉద్యమాలతో మమేకమయ్యారు. లింగాయత వీరశైవ వివాదంలో లింగాయత వాదానికి దన్నుగా నిలిచారు. ఎంగిలాకులపై పొర్లు దండాలు పెట్టించే దుష్ట ఆచారానికి వ్యతిరేకంగా సాగిన పోరాటానికి మద్దతిచ్చారు. బాబాబుడాన్‌ గిరి దత్త పీఠం వివాదంలో సంఘపరివార్‌ శక్తుల దూకుడును అడ్డుగడుగునా అడ్డుకునేందుకు, మత సామరస్య సాధనకు శక్తి వంచన లేకుండా కృషి చేశారు. సమ సమాజ స్థాపనకు కాగడాలైన వారి వెలుగుబాటలోనే అడుగులేస్తున్నానని తన విధానాల్ని గట్టిగా సమర్థించుకున్నారు. ప్రజాందోళనల్లో పాల్గొనే యువ కార్యకర్తల్ని కన్న బిడ్డలుగా భావించారు. దళిత యువజన కార్యకర్త జిగ్నేశ మేవాని, అఖిల భారత విద్యార్థి సమాఖ్య నాయకుడు కన్నయ్యలాల్‌ను తన దత్త పుత్రలని చెప్పుకొన్నారు.  

అణగారిన వర్గాల కోసం పోరాడే వారిపై ఎనలేని ప్రేమాభిమానాల్ని ప్రదర్శించారు. కేవలం మాటల్లోనే కాకుండా చేతల్లోనూ ప్రదర్శించారు. పత్రికారచనతోపాటు ప్రజాందోళనల క్రియాశీల కార్యకర్త, నేతగానూ జోడు గుర్రాల స్వారీని అప్రతిహతంగా సాగించి రెండు రంగాల్లోనూ చెరగని ముద్ర వేసారు. మూఢనమ్మకాలను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించే గౌరి, దేవాలయాల్లో జరిగే మూఢనమ్మకాలను విమర్శిస్తూ ఎన్నో కథనాలు ప్రచురించారు. దీంతో ఓ వర్గం నుండి వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొనాల్సి వచ్చింది. 2008లో పలువురు హిందుత్వ నాయకులపై రాసిన కథనాలకు గాను రెండు పరువునష్టం కేసు (ఎంపీ ప్రహ్లాద్‌ జోషి, బీజేపీ నేత ఉమేశ్‌ దోషిలు వేసిన)ల్లో కోర్టు ఈమెను దోషిగా పేర్కొంది. ఇందుకు గానూ ఆర్నెల్ల జైలుశిక్షకు ఆదేశించింది. అయితే, అదేరోజు కోర్టు ఆమెకు బెయిల్‌ మంజూరు చేసింది. 

### మూలాలు


వర్గం:సంపాదకులు
వర్గం:పాత్రికేయులు
వర్గం:1962 జననాలు
వర్గం:2017 మరణాలు
సరస్వతి రంగస్వామి అయ్యంగారు

**సరస్వతి రంగస్వామి అయ్యంగారు** (1890 - ఫిబ్రవరి 24, 1960) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు.

## జననం
సరస్వతి రంగస్వామి 1890లో జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
1901లో ఒకటవ ఫారం చదువుతూ వై. గోపాలకృష్ణయ్య వద్ద నాటక విషయాలు తెలుసుకున్న రంగస్వామి 1903లో మూడవ ఫారం చదువుతూ మొదటిసారిగా వేషంవేశాడు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత ఆంధ్రభాషాభిమాన సమాజంలో వేదం వేంకటరాయశాస్త్రి శిక్షణలో వేషాలు వేశాడు. స్త్రీ, పురుష పాత్రలు సమర్ధవంతంగా పోషించడమేకాకుండా, ఒకే నాటకంలో రెండు విరుద్ధ పాత్రలను కూడా ధరించేవాడు.

### నటించిన పాత్రలు
# ప్రతాపరుద్రుడు, పేరిగాడు, సూత్రధారుడు, యుగంధరుడు  (ప్రతాపరుద్రీయం)
# రంగారాయుడు, పాపారాయుడు (బొబ్బిలి)
# గౌరి (నాగానందము)
# చంద్రగుప్తుడు
# ముర
# సాహెబ్ జనాబ్ (తప్పెవరిది)
# కావలి జనాన్ (కుంభరాణా)
# చిత్రలేఖ (ఉష)
# శకుంతల
# రాణీసంయుక్త

## మరణం
సరస్వతి రంగస్వామి 1960, ఫిబ్రవరి 24 న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1890 జననాలు
వర్గం:1960 మరణాలు
ప్రధాన్‌లు

ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో నివసించే ముఖ్యమైన గిరిజన తెగ పర్దన్/ప్రధాన్. 

* ప్రధాన్ అనే తెగవారు గోండుల ఇతిహాసాలను, జానపదాలను పాడి వినిపించే సంప్రదాయ కళాకారులు. వీరి ప్రధాన వృత్తి గోండుల ధర్మ సంస్కృతిని ప్రచారం చేయడం. 
* ప్రధాన్‌లు భాషాపరంగా మరాఠీ మాట్లాడుతారు. కానీ, మాతృభాష గోండి. 
* ప్రధాన్‌లలో శిశువు పుట్టిన మూడు రోజులకు ఆడవారి కోసం పుట్టి సభ ఏర్పాటు చేస్తారు. 
* ఈ సభకు ముత్తయిదువలు వచ్చి నువ్వులు, బెల్లంతో తయారు చేసిన ఎంజూర్ అనే పదార్థాన్ని పంచి పెడుతారు. 
* పెద్దలు కుదిర్చిన వివాహాలతోపాటు వధువును ఎత్తుకొని వెళ్లడం (ధరున్‌టాక్‌న), వధువుకు వరుడు నచ్చితే వరుడి ఇంటికి వెళ్తుంది (శివార్ దాసచ), ఇల్లరికం (ఘర్‌జావై) వంటి పద్ధతులు ఉన్నాయి. వరకట్న సంస్కృతి లేదు. thumb|కాలికోమ్ ఊదుతున్న కళాకారుడు
* వీరి ప్రధాన పండుగలు ధురాడి (హోలీ), మాండావుస్ (ఉగాది), చైత్‌బీంగా మర్మింగ్, ఆకాడి, జామూర్ అవుస్, నాగ పంచమి, పోరా, బడీగా, దసరా, దీపావళి
* ప్రధాన్‌లు శుభ సందర్భాలలో  కాలికోమ్ ను ఊదుతారు 
## మూలాలు


వర్గం:తెలంగాణా జానపద కళారూపాలు
వర్గం:తెలంగాణ కళారాధన
భారతీయ క్రీడాకారులు

alt=Ambati Rayudu.jpg|thumb|భారతీయ క్రీడాకారుడు అంబటి రాయుడు
జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో వివిధ క్రీడలలో ప్రతిభ చూపిన క్రీడాకారుల, క్రీడాకారిణుల జాబితా:
* అంబటి రాయుడు- క్రికెట్
* అజింక్య రహానే - క్రికెట్
* అజిత్ పాల్ సింగ్ - హాకీ
* అనిల్ కుంబ్లే - క్రికెట్
* అమిత్ మిశ్రా - క్రికెట్
* అర్షద్ ఆయూబ్ - క్రికెట్
* ఇశాంత్ శర్మ - క్రికెట్
* ఉమేశ్ యాదవ్ - క్రికెట్
* ఎం.వి.శ్రీధర్- క్రికెట్
* ఎం. ఎస్. కె. ప్రసాద్‌- క్రికెట్
* కర్ణ్ శర్మ - క్రికెట్
* కలగ యాకోబు - సెయిలింగ్
* చతేశ్వర పుజారా - క్రికెట్
* దత్తు బాబన్ భోకనాల్ - రోయింగ్
* మహమద్ అజరుద్దీన్ - క్రికెట్
* మాధవ్ ఆప్టే - క్రికెట్
* మురళీ విజయ్ - క్రికెట్
* యువరాజ్ సింగ్ - క్రికెట్
* రవిచంద్రన్ అశ్విన్ - క్రికెట్ 
* రవీంద్ర జడేజా- క్రికెట్
* రాహుల్ ద్రవిడ్ - క్రికెట్
* రోహిత్ శర్మ - క్రికెట్
* వరున్ ఆరోన్ - క్రికెట్
* వి.వి.యస్.లక్ష్మణ్
* విరాట్ కొహ్లి - క్రికెట్
* వీరేంద్ర సెహ్వాగ్ - క్రికెట్
* వెంకటపతి రాజు - క్రికెట్
* శిఖర్ ధావన్ - క్రికెట్
* శివలాల్ యాదవ్ - క్రికెట్
* సచిన్ టెండూల్కర్ - క్రికెట్
* సత్నాం సింగ్ భమారా - బాస్కెట్ బాల్
* హార్దిక్ పాండ్యా - క్రికెట్
* పీవీ సింధు - బ్యాడ్మింటన్
* సైనా నెహ్వాల్ - బ్యాడ్మింటన్
* సాయిఖోమ్ మీరాబాయి చాను - వెయిట్ లిఫ్టింగ్
* దివ్య సింగ్ - మహిళా బాస్కెట్ బాల్
* షిబా మాగ్గాన్- మహిళా బాస్కెట్ బాల్
* అనితా పౌల్దురై-  మహిళా బాస్కెట్ బాల్

వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు
పి.వి. రంగారామ్

**పి.వి. రంగారామ్** (జూలై, 1900 - 1947) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు, నాటక రచయిత, విమర్శకుడు, న్యాయవాది.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
రంగారామ్ 1900, జూలై లో జన్మించాడు. విద్యాభ్యాసం విజయనగరం, మదరాసు లలో జరిగింది.

## ఉద్యోగం
1941లో జిల్లా మునసబుగా నియమితుడై 1945లో సబ్-జడ్డి పదవిని చేపట్టాడు. 1927 నుంచి 1930 వరకు మదరాసు ఆంధ్ర మహాసభకు కార్యదర్శిగా వ్యవహరించాడు. యుద్ధకాలంలో ప్రాంతీయ యుద్ధనిధి డైరెక్టర్ గా పనిచేశాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
మదరాసులో ఉన్నప్పుడే ఇబ్సన్, పి.వి. రాజమన్నార్‌, కూర్మా వేణు గోపాలస్వామి ప్రభావం రంగారామ్ పై పడింది. విద్యార్థి రోజుల్లోనే  అనేక నాటకాల్లో నటించాడు.  ఇబ్సన్ స్పూర్తితో 1931లో ఈయన రచించి ప్రచురించిన దంపతులు నాటకం ఆంధ్రనాటకరంగంలో కొత్త మలుపు తీసుకువచ్చింది. కె.వి.గోపాలస్వామితో కలిసి ఇబ్సన్ డాల్స్ హౌస్ నాటకంను బొమ్మరిల్లు పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించాడు.

**నటించినవి:**
# కన్యాశుల్కం
# ప్రతాపరుద్రీయం
# బొబ్బిలి

**రచించినవి**
# దంపతులు
# బొమ్మరిల్లు

## మరణం
రంగారామ్ 1947 లో ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1900 జననాలు
వర్గం:1947 మరణాలు
వర్గం:కన్యాశుల్కం నాటకం ప్రదర్శించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా నాటక రచయితలు
వర్గం:ఆత్మహత్య చేసుకున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
ధనలక్ష్మీ ఐ లవ్ యూ

## సాంకేతిక వర్గం
* కథ : సిద్ధిక్ లాల్
* మాటలు: రవి కొలికపూడి
* పాటలు: భాస్కరభట్ల రవికుమార్
* నేపథ్య గానం: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, చక్రి, ఉదిత్ నారాయణ్, రవివర్మ, కౌసల్య, సుధ, స్మిత, మణిశాస్త్రి, వేణు శ్రీరంగం, గౌరి శ్రీనివాస్, జిల్లా వెంకటనారాయణ
* కళ : రమణ
* స్టంట్స్: హార్స్‌మెన్ బాబు
* కూర్పు: శంకర్
* ఛాయాగ్రహణం: రాజేంద్రప్రసాద్ కె.
* సంగీతం: చక్రి
* స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: శివనాగేశ్వరరావు
* నిర్మాత: బి.సత్యనారాయణ

## పాటలు
ఓహో కన్నా, గానం: గౌరి శ్రీనివాస్, స్మిత

కొక్కో కోమలి , గానం:ఉదిత్ నారాయణ్ , కౌసల్య

ఓస్సమారి , గానం: రవివర్మ , మతిన్

ఒకరికి ఒకరై , గానం: శ్రీమతి మణిశాస్త్రి , నీహాల్ , శ్రీరంగం వేణు

రూపాయి , గానం.జిల్లా వెంకటనారాయణ

ఏమయ్యిందో , గానం.రవివర్మ , సుధ

ప్రేమా , గానం.రంజిత్

డోంట్ వర్రీ , గానం.చక్రి .

## మూలాలు

## బయటిలింకులు
* 

వర్గం:హాస్య భరితమైన సినిమాలు
వర్గం:అల్లరి నరేష్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:విజయ నరేష్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:చక్రి సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:తనికెళ్ళ భరణి సినిమాలు
వర్గం:బాలయ్య నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఆహుతి ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు
రావులపాటి సీతారాం

**రావులపాటి సీతారాం** ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యం లో మూడు దశాబ్దాలుగా విమర్శకుడిగా, సామాజిక ఉద్యమకారుడిగా, తెలుగు అధ్యాపకుడిగా పేరొందాడు. 

ఆయన 2017లో తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుంచి ప్రజాకవి కాళోజీ నారాయణరావు- 2017 పురస్కారం అందుకున్నాడు.

## బాల్యం, విద్యాబ్యాసం
రావులపాటి సీతారాం 1964 లో ఖమ్మం జిల్లా ఆరెంపులకు చెందిన నారాయణ, మాణిక్యం దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన పదో తరగతి, డిగ్రి ఖమ్మంలో పూర్తి చేశాడు. ఏంఏ కాకతీయ తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో  పూర్తి పూర్తి చేసి ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో డాక్టరేటు పట్టాను పొందాడు.

## జీవిత విశేషాలు
*రక్తస్పర్శ* కవితాసంపుటితో ఆర్ సీతారాం సాహితీలోకానికి పరిచయమయ్యారు. అఫ్సర్, ప్రసేన్‌తో కలిపి సీతారాం ఈ కవితా సంపుటిని వెలువరించారు. ఇదిగో ఇక్కడిదాకా పేరుతో ఆయన వెలువరించిన కవితాసంపుటి సంచలనం సృష్టించింది. *సన్నాఫ్ మాణిక్యం* కవితాసంకలనం ఆయనకు మంచి పేరుప్రతిష్ఠలను తీసుకొచ్చింది. ఆధునిక కవితా ధోరణులు అనే అంశంపైన ఆయన పరిశోధన చేశారు. మానుకోటలో డిగ్రీ కాలేజీ విద్యార్థులతోనే రచనలు చేయించి విద్యార్థులలోని సృజన్మాతకతకు పదునుపెట్టారు. మా టీచర్, మానుకోట ముచ్చట్లు విద్యార్థులను ప్రోత్సహించే ఆయన ఉన్నత లక్షణానికి ప్రతిబింబాలు. 

ఆయన 1998లో ఖమ్మం జిల్లా, ఎర్రుపాలెం మండలంలోని బనిగండ్ల పాడు జూనియర్‌ కాలేజీలో జూనియర్‌ లెక్చరర్‌ గా ఉద్యోగ జీవనం ప్రారంభించి ఖమ్మంలోని శ్రీరామ భక్త గెంటేల నారాయణ రావు ప్రభుత్వ డిగ్రీ కాలేజ్‌ లో గత మూడు సంవత్సరాల నుండి అసోసియేట్‌ ప్రొఫెసర్‌ గా అధ్యాపకత్వం నిర్వహించి ఉద్యొగ జీవనంలో పదవి విరమణ పొందాడు.
## రచనలు
* 1985:రక్తస్పర్శ
* 1990:ఇదిగో ఇక్కడిదాకే
* 1995:S/O మాణిక్యం
* 2008:కుప్పం
* 2010:అదే పుట
* 2011:కారేపల్లి కబుర్లు
* 2009:ఆ ముగ్గురు సరే-మన మాటేమిటి

## పురస్కారాలు
ప్రజాకవి కాళోజీ నారాయణరావు- 2017 పురస్కారం.

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ కళాకారులు
వర్గం:1964 జననాలు
వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా కవులు
ఆర్.ఎన్.సుదర్శన్

**రట్టి నాగేంద్ర సుదర్శన్** (1939 మే 2 – 2017 సెప్టెంబరు 8) భారతీయ సినిమా నటుడు, నిర్మాత. ఆయన ప్రధానంగా కన్నడ సినిమాలలో తన సేవలనందించాడు. తమిళం, హిందీ, తెలుగు, మలయాళ సినిమాలలో కూడా నటించాడు. మూడు దశాబ్దాలకు పైగా కొనసాగిన తన సినీ జీవితంలో 250 లకు పైగా చిత్రాలలో వివిధ పాత్రలలో నటించాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
సుదర్శన్, ప్రముఖ సినిమా దర్శకుడైన ఆర్. నాగేంద్రరావు కుమారుడు. అతని సోదరులలో -ఆర్.ఎన్.జయగోపాల్ (మరణం.2005) ప్రముఖ సినీ గీత రచయిత, ఆర్.ఎన్.ప్రసాద్ (మరణం.2008) ప్రముఖ సినిమాటోగ్రాఫర్. అతని భార్య "శైలశ్రీ".

## జీవితం
1961లో ఆయన తన 21వ యేట కన్నడ చిత్రంలో నటునిగా రంగప్రవేశం చేసారు. ఆయన తొలి చిత్రం "విజయనగర వీరపుత్ర". ఆయన సినిమాలలో ప్రతినాయకుని పాత్రలలో నటించడానికి పూర్వమే 60 సినిమాలలో వివిధ పాత్రలలో నటించారు.

ఆయన కన్నడం లోని "అగ్నిశశి" డైలీ సీరియల్ లో నటించాడు.

ఆయన కొన్ని చిత్రాలలో పాటలను కూడా పాడారు.

## ఫిల్మోగ్రఫీ
ఆర్.ఎన్.సుదర్శన్ నటించిన తెలుగు సినిమాల పాక్షిక జాబితా:
* విజయనగర వీరపుత్రుని కథ (1963)
* అడవి రాజా (1970)
* కోటలోపాగా (1975)
* చిన్నారి చిట్టిబాబు (1981)
* మరియా మై డార్లింగ్ (1981)
* గూఢచారి నెం.1 (1983) - సుప్రీం
* పులిదెబ్బ (1983) - జయరాం
* జేమ్స్ బాండ్ 999 (1984) - ఛటర్జీ
* ప్రళయ సింహం (1984)
* సాహస సింహం (1984)
* ప్రచండ భైరవి (1985)
* మంత్ర దండం (1985)
* పులి (1985) - జగ్గు
* రక్త సింధూరం (1985) - భీమరాజు
* కుట్ర - సుదర్శనరావు
* నాయకుడు (1987)
* స్త్రీ సాహసం (1987) - వజ్రముని
* మరో పోరాటం (1988)
* చారులత (2012) - వయోలిన్ టీచర్

## మరణం
ఆయన కొద్దికాలంగా కిడ్నీ సంబంధిత వ్యాధితో బాధపడుతున్న ఆయన బెంగళూరులోని ఓ ప్రయివేటు ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ  2017, సెప్టెంబరు 8 శుక్రవారంనాడు మరణించాడు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* 

వర్గం:1939 జననాలు
వర్గం:2017 మరణాలు
వర్గం:కన్నడ సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటులు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నటులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు
వర్గం:భారతీయ సినిమా దర్శకులు
అజలాపురం జలపాతం

thumb|రాచకొండ ముఖద్వారం
**అజలాపురం జలపాతం,** నల్లగొండ జిల్లా, మర్రిగూడ మండలం అజలాపురంలో ఈ జలపాతం ఉంది. 

## ప్రదేశం
తెలంగాణ రాష్ట్రంలో నల్లగొండ జిల్లా కేంద్రానికి మర్రిగూడ మండలంలోని అజలాపురం గ్రామం ఉంది. జిల్లా కేంద్రం నుంచి అజలాపురం గ్రామానికి వాహన సౌకర్యం ఉంది. అజలాపురం గ్రామం నుంచి రెండు కి.మీ. వెళితే రాచకొండ గుట్టలకు ఆనుకొని సహజ సిద్ధంగా అజలాపురం జలపాతం ఏర్పడింది. జిల్లా కేంద్రం నుంచి సుమారు 80 కి.మీ.. హైదరాబాద్‌ నుండి 50 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. చుట్టూరా కొండలు, గుట్టలతో పాటు పచ్చనిచెట్లు ఎంతో ఆహ్లాదాన్ని పంచిపెడతాడతాయి. ఇక్కడి చల్లటి, ప్రశాంతమైన వాతావరణంలో బండరాళ్లపై జారిపడుతున్న ఆ నీటి సవ్వడి పర్యాటకులకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. చక్కటి ప్రకృతి అందాలు కలిగిన ఈ ప్రాంతం గురించి పెద్దగా ఎవరికీ తెలియదు.
## పర్యాటకుల సందడి
ఎడాదిలో ఆరుమాసాల పాటు వచ్చే ఈ జలపాతాన్ని చూసేందుకు అనునిత్యం పర్యాటకులు వస్తుంటారు. మర్రిగూడ పరిసర ప్రాంతాల నుండే కాకుండా జిల్లా నలుమూలల నుండి హైదరాబాద్‌, మహబూబ్‌నగర్‌, రంగారెడ్డి జిల్లాల నుండి కూడా నిత్యం వందలమంది పర్యాటకులు ఇక్కడి వస్తుంటారు.బుగ్గలో జలపాతంతోపాటు విశాలమైన ఎత్తైన కొండలు నిత్యం పచ్చదనాన్ని పరుచుకుని ఉండడంతో చూపరులకు కనువిందు కలగచేస్తాయి. ఈ వాటర్‌పాల్స్‌ దగ్గరకు వెళ్లాలంటే సుమారు రెండు కి.మీ. వరకూ కాలినడకన ప్రయాణం చేయాల్సిందే.

## మూలాలు



## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ జలపాతాలు
వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు
గౌరీగుండాలు

**గౌరీగుండాలు,** పెద్దపల్లి జిల్లాలో గుండారం-సబ్బితం సరిహద్దుల్లోని గుట్టపై గౌరీగుండం ఉంది.

వరుసగా వర్షాలు కురుస్తుండటంతో గౌరీగుండం జలకళను సంతరించుకుంది. సబ్బితం నుంచి రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న గౌరీగుండం వద్దకు పర్యాటకులు పోటెత్తుతారు. సబ్బితం నుంచి గట్టు సింగారం వైపు దక్షిణం నుంచి ఉత్తరం వైపునకు కొనసాగుతున్న కొండల వరుస పచ్చని అడవులతో కళకళలాడేచోట కనువిందు చేస్తుంది ఈ జలపాతం.

## ప్రదేశం
కమాన్‌పూర్-పెద్దపల్లి సరిహద్దుల్లో గౌరిగుండాల ఉంటుంది. జిల్లా కేంద్రానికి 20 కి.మీ.దూరంలో సబ్బితం, గుండారం మధ్యలో ఈ జలపాతం ఉంటుంది.
## మూలాలు



## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ జలపాతాలు
వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు
కనకాయ్ జలపాతం

**కనకాయ్ జలపాతం**న్ని కనకదుర్గ జలపాతం అనికూడా అంటారు. కుంతాలకు 35 కిలోమీటర్ల దూరంలో గిర్నూర్ సమీపంలో ఈ జలపాతం ఉంది. ఇది మూడు జలపాతాల సముదాయంగా ఉంటుంది. ఒకదానిని కనకాయ్ జలపాతం అనీ, రెండోదానిని బండ్రేవు జలపాతం అనీ, మూడోదానిని చీకటిగుండం అని పిలుస్తారు. వందల అడుగుల ఎత్తున కొండల వరుస శిఖరాగ్రాల మధ్య భాగం నుంచి సుయ్‌మని సూటిగా నింగి నుంచి నేలకు దుంకుతున్నట్టుండే సుందర దృశ్యం నయనానందకరంగా ఉంటుంది. 

## ప్రదేశం
హైదరాబాద్ నుంచి 282 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. నిర్మల్ నుంచి 54 కిలోమీటర్లు ఉంటుంది. హైదరాబాద్ నుంచి నిర్మల్‌కు వెళ్లి అక్కడ్నుంచి ప్రత్యేక వాహనాల్లో కనకాయ్ జలపాతం చేరుకోవచ్చు.

 

## మూలాలు


వర్గం:తెలంగాణ జలపాతాలు
వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు
భీముని పాదం

**భీముని జలపాతం,** సహజసిద్ధంగా ఏర్పడింది.మహబూబాబాదు జిల్లా, గూడూరు మండలం, కొమ్ములవంచ పరిధి అటవీప్రాంతంలో పచ్చని ప్రకృతి మధ్యన నిరంతర జలధారలతో అలరిస్తున్న భీమునిపాదం జలపాతానికి పర్యాటకుల రద్దీ విపరీతంగా ఉంది. ఈ జలపాతానికి నీరు ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో అంతుపట్టని రహస్యంగానే ఉంది. 70 అడుగుల ఎత్తు నుంచి దూకే జలధార పర్యాటకుల్ని ఉల్లాసపరుస్తుంది. ఇక్కడ పాండవులు వనవాసానికి వచ్చిన సమయంలో భీముని మూలంగా నీరు ఊరిందని.. జలపాతం పైభాగంలో భీముని పాదముద్ర ఉందని స్థానికుల నమ్మకం.  

## ప్రదేశం
భీమునిపాదం వరంగల్ పట్టణానికి 51 కిలోమీటర్ల దూరంలో గూడూరు నుంచి 9 కిలోమీటర్లు ఉంటుంది. ఇక్కడికి చేరుకోవడానికి మూడు మార్గాలున్నాయి. నర్సంపేట నుంచి భూపతిపేట బస్టాండ్.. సీతానాగారం.. కొమ్ములవంచ మీదుగా వెళ్లొచ్చు. గూడూరు నుంచి వెళ్లాలనుకునే వాళ్లు గూడూరు.. చంద్రుగూడెం.. లైన్‌తండా.. వంపుతండాల మీదుగా భీమునిపాదానికి చేరుకోవచ్చు. కొత్తగూడెం నుంచి వెళ్లాలనుకునేవాళ్లు కోలారం.. బత్తులపల్లి.. గోపాలపురం మీదుగా భీమునిపట్నం చేరుకోవచ్చు. 

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ జలపాతాలు
వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:జలపాతాలు
వర్గం:మహబూబాబాదు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
ఆపరేషన్ బైసన్

కుడి|thumb|300x300px|ఆపరేషన్ డక్ / ఆపరేషన్ బైసన్ 1948 ఆగస్టు 15 - 1948 నవంబరు 1
1947 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధంలో జోజి లా, ద్రాస్, కార్గిల్ జిల్లాలను భారత సైన్యం ఆక్రమించుకున్న ఘటనను **ఆపరేషన్ బైసన్** అంటారు.

1948 లో పాకిస్తాన్ సైన్యం ముసుగులో ఆక్రమణ దారులు లడఖ్‌పై దాడి చేసినపుడు జోజి లా కనుమను ఆక్రమించుకుంది. నవంబరు 1 న భారతీయ బలగాలు ఓ సాహసోపేతమైన దాడిలో ఈ కనుమను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. సముద్రమట్టం నుండి అంత ఎత్తులో ట్యాంకులను వాడడాన్ని పాకిస్తాన్ ఊహించలేదు.

తొలుత, జోజి లాను ఆక్రమించేందుకు 77 పారాచూట్ బ్రిగేడ్ (బ్రిగేడియర్ అటల్) విఫల యత్నం చేసింది. ఆ దాడికి ఆపరేషన్ డక్ అనే పేరు ఉండగా, ఆ తరువాత లెఫ్టెనంట్ జనరల్ కరియప్ప నేతృత్వంలో ఆపరేషన్ బైసన్‌గా పేరు మార్చారు. 7 క్యావల్రీ కి చెందిన M5 స్టూవర్టు లైట్ ట్యాంకులను విప్పదీసి ఆ విడిభాగాలను శ్రీనగర్ గుండా తరలించారు. జోజి లా కు ఉన్న గాడిదల నడకదారిని జీప్ దారిగా మార్చారు. నవంబరు 1 న బ్రిగేడ్ మెరుపుదాడి మొదలు పెట్టింది. ఆర్మరుతో పాటు రెండు రెజిమెంట్ల 25 పౌండర్లు, ఒక రెజిమెంటు 3.7 ఇంచి గన్నులను ఈ దాడిలో నియోగించింది. ఈ దాడితో పాకిస్తాన్ విస్తుపోయింది. 

బ్రిగేడ్‌ కనుమను హస్తగతం చేసుకుని, పాకిస్తాన్ సైనికులను వెనక్కు మటయాన్ వరకు, ఆ తరువాత ద్రాస్ వరకూ తరిమింది. ఈ బ్రిగేడ్ నవంబరు 24 న కార్గిల్ వద్ద మిగిలిన భారత సైన్యంతో కలిసింది. పాకిస్తాన్ సైన్యాన్ని అక్కడి నుండి కూడా తరిమారు. చివరికి పాకిస్తాన్ సైన్యం స్కర్దూ వరకు పారిపోయింది.

## మూలాలు

వర్గం:భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధాలు
1644

**1644** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క లీపు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు

* ఫిబ్రవరి &#x2013; ఆగస్టు: డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ కోసం ఎక్స్‌ప్లోరర్ అబెల్ టాస్మాన్ రెండవ యాత్ర ఆస్ట్రేలియా ఉత్తర తీరాన్ని మ్యాప్ చేసింది.
* ఏప్రిల్ 25: లి జిచెంగ్ నేతృత్వంలోని ఒక ప్రసిద్ధ చైనా తిరుగుబాటు బీజింగ్‌ను ఆక్రమించి, మింగ్ రాజవంశపు చివరి చక్రవర్తి చోంగ్‌జెన్ ఆత్మహత్యకు ప్రేరేపించింది.
* మే 27: షాన్హై పాస్ యుద్ధం : లి జిచెంగ్ యొక్క షున్ రాజవంశంపై మంచూ క్వింగ్ రాజవంశం, వు సాంగుయ్ నిర్ణయాత్మక విజయాన్ని సాధించారు.
* జూన్ 3: లి జిచెంగ్ తనను తాను చైనా చక్రవర్తిగా ప్రకటించుకున్నాడు.
* జూన్ 6: దండయాత్ర చేసిన క్వింగ్ సైన్యం, మింగ్ జనరల్ వు సాంగుయ్ సహాయంతో చైనాలోని బీజింగ్‌ను స్వాధీనం చేసుకుంది. ఇది చైనాపై మంచు పాలన యొక్క ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది.
* జూలై 2: ఇంగ్లీష్ సివిల్ వార్ : మా ర్స్ టన్ మూర్ యుద్ధం.
* డిసెంబర్: ఎడిన్బర్గ్లో ప్లేగు వచ్చింది .
* తేదీ తెలియదు: తత్వవేత్త రెనే డేకార్ట్ *ప్రిన్సిపియా ఫిలాసఫియే*ను ప్రచురించాడు.

## జననాలు
*

## మరణాలు
* జూలై 2: విలియం గేస్కోయిన్, ఇంగ్లీషు ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, గణిత శాస్త్రవేత్త, మైక్రోమీటర్ ఆవిష్కర్త. (జ.1612) 

## పురస్కారాలు

*
వర్గం:1640లు
మోంటే అగుల

**మోంటే అగుల**  ("గ్రద్ద పర్వతం" అని అర్థం) చిలీ దేశపు బయో  ప్రాంతం లోని గ్రామం. దీని జనాభా 6,574..   2002 లో దీని జనాభా 6,090.  ఈ పట్టణ ప్రజలలో ఎక్కువ భాగం వ్యవసాయం మీద ఆధారపడిన వారే.  లేదా సమీప నగరాల్లో, ముఖ్యంగా లాస్ ఏంజిల్స్ లోను, ప్రాంతీయ రాజధాని కాన్సెప్సియన్లలోనూ ఉద్యోగాలు చేస్తూంటారు. ప్రస్తుతం, ఇక్కడి రైల్వే పరిశ్రమ వాడుకలో లేదు. దానికి సంబంధించిన నిర్మాణాలను చాలా వరకూ వదలివేసారు. ఎందుకంటే అవి ఎంప్రెసా డి లాస్ ఫెర్రోకారిల్స్ డెల్ ఎస్టాడో యాజమాన్యంలో ఉన్నాయి. దీనివలన కాబ్రెరో మునిసిపాలిటీ గానీ లేదా ఏదైనా ప్రైవేట్ సంస్థ గానీ ఈ నిర్మాణాలను స్వాధీనం చేసుకునే వీలు లేకుండా పోయింది. ఇటీవల దీనిని కచేరీ వేదికగా, పిల్లలకు ఆటస్థలంగా మార్చారు. .

## విద్య

* మోంటే ఆగులాలో కింది పాఠశాలలు ఉన్నాయి.
* "ఓర్లాండో వెరా విల్లారోయెల్" ఎలిమెంటరీ స్కూల్.
* "ఆస్కార్ బోనిల్లా బ్రాడనోవిక్" హై స్కూల్.
* "మోంటే అగుయిలా కాలేజ్" ఎలిమెంటరీ స్కూల్.
* "అబెల్ ఇనోస్ట్రోజా గుటియ్రేజ్" ఎలిమెంటరీ స్కూల్.
* "ఎస్పెరంజా" ఎలిమెంటరీ స్కూల్.

## ప్రముఖులు
ఈ పట్టణానికి చెందిన ప్రముఖుల జాబితా ఇలా ఉంది

* జోస్ సెపల్వేడా, "ఎల్ మాంటెగ్యులినో", చిలీ జానపద రచయిత.
* ఎడ్గార్డో అబ్దాలా, మాజీ ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు, ప్రస్తుత పాలస్తీనా-చిలీ కోచ్.
* చిలీ జాతీయ ఫుట్‌బాల్ జట్టుతో అంతర్జాతీయంగా ఆడిన మాజీ చిలీ ఫుట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు లూయిస్ చావారియా .
* రౌల్ కేసెస్ టోర్రెస్, చిలీ చిత్రకారుడు, రాజకీయవేత్త, చరిత్రకారుడు. 
* అన్వర్ ఫర్రాన్ వెలోసో, చిలీ టెలివిజన్ జర్నలిస్ట్. అతను టీవీఎన్ మెగా నెట్‌వర్క్‌ల కోసం పనిచేశాడు.
* ఎన్రిక్ ఎడ్వర్డ్స్ ఒరెగో (), చిలీ వ్యాపారవేత్త, రాజకీయవేత్త. 

## చిత్ర మాలిక
.

File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg|

File:Bomberos monte aguila.jpg|

File:Img-estadio.jpg|

File:Entrada x yumbel.jpg|

File:Premiacion O.V.V. 2017 (4).jpg|

File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (103).jpg|

File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (63).jpg|

File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (14).jpg|

File:Carros abandonados mte aguila.jpg|


## మూలాలు


## బాహ్య లంకెలు

వర్గం:చిలీ
టి. రాఘవాచారి

**టి. రాఘవాచారి** (1916 - 1996) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు, హార్మోనిస్టు.

## జననం
రాఘవాచారి 1916 లో రాజమండ్రి జన్మించాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
పౌరాణిక నాటకాల్లోని అనేక పాత్రలను పోషించాడు. తన సుదీర్ఘ నటజీవితంలో బండారు రామారావు, చెంచు రామారావు, సి.హెచ్. జగన్నాథరావు, షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు, ఎ.వి.సుబ్బారావు, డి.వి.సుబ్బారావు, రేబాల రమణ, అబ్బూరి రామకృష్ణారావు వంటి వారి పక్కన విభిన్నపాత్రలు ధరించాడు. సి.హెచ్. జగన్నాథరావు, ఎన్.వి. సుబ్బారావు, చాపల సూర్యనారాయణ వంటి నటులకు శిక్షణ ఇచ్చాడు. బండారు రామారావు, చెంచు రామారావుల సమాజాలతోపాటు ఇతర సమాజాలకు కూడా హార్మోనిస్టుగా పనిచేసాడు.

** నటించిన పాత్రలు:**
# భీముడు
# హైదర్జంగ్
# విశ్వామిత్రుడు
# ధర్మరాజు

## మరణం
ఆరు దశాబ్దాలకుపైగా రంగస్థలానికి సేవలందించిన రాఘవాచారి 1996లో 80వ ఏట రాజమండ్రి లో మరణించాడు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1916 జననాలు
వర్గం:1996 మరణాలు
ఆపరేషన్ టుపాక్

జమ్మూకాశ్మీరులో 1980 నుండి పాకిస్తాన్ చేస్తున్న సైనిక ఇంటెలిజెన్స్ కార్యక్రమానికి **ఆపరేషన్ టుపాక్** అని పేరు. దీన్ని పాకిస్తానుకు చెందిన ఇంటర్ సర్వీసెస్ ఇంటెలిజెన్స్ సంస్థ నిర్వహిస్తోంది. కాశ్మీరులో అల్లర్లను రెచ్చగొట్టే లక్ష్యంతో పనిచేసే ఈ కార్యక్రమంలో మూడు భాగాలున్నాయి. ఈ కార్యక్రమానికి రూపకల్పన చేసి, అధికార ముద్ర వేసినది జియా ఉల్ హక్. ఆపరేషన్ జిబ్రాల్టర్ విఫలమయ్యాక, కాశ్మీరుపై నియంత్రణ సాధించేందుకు 1988 లో ఆయన ఈ ఆపరేషన్ను చేపట్టాడు. పెరూలో స్పానిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసిన *టుపాక్ అమారు 2* పేరు మీదుగా ఈ ఆపరేషన్‌కు పేరు పెట్టారు. ఈ కార్యక్రమం ఇంకా అమలవుతూనే ఉందని, అందులో భాగంగానే పాక్ కాశ్మీరీ ఉగ్రవాదులకు సాయం అందిస్తోందనీ భావిస్తున్నారు.

ఆపరేషన్ టుపాక్ ధ్యేయాలు ఇవి: 1) భారత్‌ను విచ్ఛిన్నం చెయ్యడం 2) గూఢచారి వ్యవస్థను వినియోగించి విద్రోహ చర్యలు చేపట్టడం 3) భారత్‌కు నేపాల్, బాంగ్లాదేశ్ ల సరిహద్దుల్లో ఉన్న లొసుగులను వినియోగించుకుని ఆయా దేశాల్లో స్థావరాలను నెలకొల్పి ఆపరేషన్లను నిర్వహించడం.

కాశ్మీరులో తన కార్యకాలాపాల కోసం ఐఎస్‌ఐ నెలకు రూ. 2.4 కోట్లు ఖర్చు చేస్తోందని ఒక అంచనా.  అక్కడి అన్ని పక్షాలకూ నిధులు అందజేసినప్పటికీ, పాకిస్తాన్ అనుకూల వర్గాల పట్ల పక్షపాతం చూపుతారని తెలుస్తోంది. ఈ కార్యక్రమం కింద ఐఎస్‌ఐ 6 ఉగ్రవాద సంస్థల ఏర్పాటుకు సహకరించింది. లష్కర్-ఎ-తోయిబా వాటిలో ఒకటి. ఐఎస్‌ఐ ఇప్పటికీ ఈ సంస్థకు రక్షణ కల్పిస్తూ, వారికి ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారం అందిస్తోందని అమెరికా గూఢచార వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కాశ్మీరు సమస్య

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ఐఎస్‌ఐ: ప్రచ్ఛన్న ప్రభుత్వం

వర్గం:భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధాలు
2016–17 ఉత్తర రఖినె రాష్ట్ర సంఘర్షణలు

2016 అక్టోబర్ 9న ఎ.ఆర్.ఎస్.ఎ. తిరుగుబాటుదారులు బంగ్లాదేశ్-మయన్మార్ సరిహద్దు వెంబడి బర్మీస్ సరిహద్దు దళాల స్థావరాలపై దాడిచేయడంతో హింస ప్రారంభం అయింది. 520 సాయుధులు, 2,000 మందికి పైగా సాధారణ ప్రజలు మరణించినట్టు అంచనా. 23 వేలమంది ప్రజలు అంతర్గతంగా నిర్వాసితులయ్యారు.

అక్టోబర్ 2016 దాడి తర్వాత రోహింగ్యా తిరుగుబాటుదారులుగా అనుమానితులైన సాధారణ ప్రజల మీద బర్మీస్ భద్రతా దళాలు దాడులు చేస్తున్నాయంటూ మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు జరిగాయని పేర్కొంటూ పలు రిపోర్టులు వెలువడ్డాయి. 2017 ఆగస్టు 25న ప్రారంభమైన తర్వాత హింస అనంతరం 2 వారాల్లో కనీసం 2,70,000 మంది రోహింగ్యాలు వలసపోయారు.

## మూలాలు
బి.వి. రంగారావు

**బి.వి. రంగారావు** (సెప్టెంబర్ 24, 1920- 1996) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు, కళాప్రవీణ బిరుదాంకితుడు.

## జననం - విద్యాభ్యాసం
రంగారావు 1920, సెప్టెంబర్ 24 న నరసింహారావు, సీతారావమ్మ దంపతులకు కృష్ణాజిల్లా, విజయవాడ సమీపంలోని తెన్నేరు లో జన్మించాడు. 12 సంవత్సరాల వయసులో తల్లి మరణించడంతో మేనమామైన తెన్నేటి చలపతిరావు దగ్గర ఉండి ఎస్.ఎస్.సి. పూర్తిచేసి విజయవాడ మున్సిపల్ ఆఫీసులో ఉద్యోగిగా చేరాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
వెంట్రప్రగడ నారాయణరావు ప్రోత్సాహంతో మారుతీ సీతారామయ్య (హార్మోనిస్టు) దగ్గర శిక్షణ పొందాడు. అనంతరం పాండవోద్యోగ విజయాలు, గయోపాఖ్యానం మొదలైన నాటకాలలో అర్జునుడి పాత్రతో నాటకరంగంలోకి ప్రవేశించాడు. పులిపాటి వెంకటేశ్వర్లు తరువాత అర్జున పాత్రలో విశేష గుర్తింపు పొందాడు. బందా కనకలింగేశ్వరరావు ప్రోద్భలంతో ఏలూరు ప్రభాత్ నాటక సమాజంలో చేరి ఆయన పక్కన అర్జునుడు, భృగుమహర్షి (శ్రీ వేంకటేశ్వర మహాత్మ్యం) పాత్రలలో నటించాడు.

బందా విజయవాడలోని ఆలిండియా రేడియోలో చేరడంతో, బి.వి.రంగారావు వృత్తి నటుడిగా వెలుగొందాడు. ప్రముఖ రంగస్థల నటులైన అబ్బూరి రామకృష్ణారావు, అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి, మాధవపెద్ది వెంకటరామయ్య మొదలైన వారితో కలిసి నటించాడు. అనంతరం పీసపాటి నరసింహమూర్తి పక్కన అర్జునుడి పాత్రలో రేడియో నాటకాలలో నటించాడు. ఈయన వివిధ నాటకాలలో విభిన్న పాత్రలలో నటించినా అర్జునుడి పాత్రలోనే ఎక్కువపేరు ప్రఖ్యాతులు సంపాదించుకున్నాడు. 1975, సెప్టెంబర్ 30న రంగారావు ఉద్యోగ విరమణ సందర్భంగా సత్య హరిశ్చంద్ర నాటకం ప్రదర్శించాడు. అప్పుడు విజయవాడ పట్టణ పౌరులు, కళాకారులు రంగారావును ఘనంగా సన్మానించారు. కళారంగ వికాసం కోసం కృషి చేసిన బి.వి. రంగారావును ఆంధ్రప్రదేశ్ నాటక అకాడమీ కళాప్రవీణ బిరుదునిచ్చి సత్కరించింది.

**నటించిన పాత్రలు:**
# అర్జునుడు (పాండవోద్యోగ విజయాలు, గయోపాఖ్యానం) 
# భృగుమహర్షి (శ్రీ వేంకటేశ్వర మహాత్మ్యం)
# హరిశ్చంద్రుడు - సత్య హరిశ్చంద్ర
# శివాజీ - నెల్లూరు లో గవర్నరు చేతుల మీదుగా రజత పాత్ర బహుమతిగా వచ్చింది

## మరణం
రంగారావు 1996లో మరణించాడు.

## ఇతర వివరాలు
ఇప్పటికీ రంగారావు గాత్రాన్ని ఆలిండియా రేడియో విజయవాడ కేంద్రం నుంచి వినవచ్చు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1920 జననాలు
వర్గం:1996 మరణాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రంగస్థల నటులు
జాయింట్ అడ్మిషన్ టెస్ట్ ఫర్ మాస్టర్స్

**జాయింట్ అడ్మిషన్ టెస్ట్ ఫర్ మాస్టర్స్** (జాయింట్ అడ్మిషన్ టెస్ట్ ఫర్ ఎమ్మెస్సీ, JAM,జామ్, (ఆంగ్లం: Joint Admission Test for Masters)) ఇంజినీరింగ్, సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ, ముఖ్యమైన విభాగాల్లో రిసెర్చ్‌లో నాణ్యమైన విద్యను అందించాలనే ఉద్దేశంతో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (IISc), ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ(IIT), నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (NIT)ల్లో పీజీ, పీహెచ్‌డీ కోర్సులను ప్రారంభించారు. వీటిలో ప్రవేశాల కోసం నిర్వహించే టెస్ట్ జామ్.

## ప్రారంభం
ఈ ఎంట్రెన్స్ టెస్ట్‌ను 2004 నుంచి ప్రారంభించారు. దీనిద్వారా ఎమ్మెస్సీ (నాలుగు సెమిస్టర్లు), ఎమ్మెస్సీ - పీహెచ్‌డీ, డ్యూయల్ డిగ్రీ తదితర ప్రోగ్రామ్స్‌ను ఐఐటీల్లో, ఇంటిగ్రేటెడ్ పీహెచ్‌డీని ఐఐఎస్సీలో అందిస్తారు.
-ప్రపంచస్థాయిలో నాణ్యమైన విద్య కోసం రూపొందించిన కరికులమ్‌తో ఈ ప్రోగ్రామ్స్‌ను రూపొందించారు.

## భాగస్వామ్య విద్యాసంస్థలు
ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ - భువనేశ్వర్, బాంబే, ఢిల్లీ, ధన్‌బాద్, గాంధీనగర్, గువాహటి, హైదరాబాద్, ఇండోర్, జోధ్‌పూర్, కాన్పూర్, ఖరగ్‌పూర్, మద్రాస్, పాట్నా, రూర్కీ, రోపర్‌తోపాటు బెంగళూరులోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (ఐఐఎస్సీ).

## పరీక్ష విధానం
మొత్తం ఏడు రకాల టెస్ట్ పేపర్లు ఉంటాయి. అవి.. 
* బయలాజికల్ సైన్సెస్ (బీఎల్), 
* బయోటెక్నాలజీ (బీఎల్), 
* కెమిస్ట్రీ (సీవై), 
* జియాలజీ (జీజీ), 
* మ్యాథమెటిక్స్ (ఎంఏ), 
* మ్యాథమెటికల్ స్టాటిస్టిక్స్ (ఎంఎస్), 
* ఫిజిక్స్ (పీహెచ్). పరీక్ష ఆన్‌లైన్ పద్ధతిలో నిర్వహిస్తారు. పరీక్ష కాలవ్యవధి మూడు గంటలు.

## మూలాలు


వర్గం:విద్యార్హత మూసలు
వర్గం:విద్యా సంస్థలు
రొడ్డం నరసింహ

**రొడ్డం నరసింహ** (జననం: 20 జూలై 1933) ఒక భారతీయ అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్త, ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్‌లో నిపుణుడు. ఇతడు ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (ఐ.ఐ.ఎస్.సి)లో ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్ ప్రొఫెసర్‌గా, నేషనల్ ఏరోస్పేస్ లాబొరేటరీస్ (ఎన్.ఎ.ఎల్.)కు డైరెక్టర్‌గా, బెంగుళూరులోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అడ్వాన్స్ సైంటిఫిక్ రీసెర్చ్ కేంద్రం(జె.ఎస్.సి.ఎ.ఎస్.ఆర్)లోని ఇంజనీరింగ్ మెకానిక్స్ యూనిట్‌కు ఛైర్మన్‌గా పనిచేశాడు. ప్రస్తుతం ఇతడు యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హైదరాబాద్‌లో గౌరవ ఆచార్యునిగా, ప్రాట్ & విట్నీ (Pratt & Whitney) పీఠాధిపతిగా ఉన్నాడు. భారత ప్రభుత్వం ఇతడిని 2013లో దేశపు రెండవ అత్యున్నత పురస్కారం పద్మ విభూషణ్ తో సత్కరించింది.

## విద్య, వృత్తి
కుడి|thumb|230x230px|ప్రొఫెసర్ రొడ్డం నరసింహ ఎఫ్.ఆర్.ఎస్
ఇతడు తన ఇంజనీరింగ్ పట్టాను 1953లో  మైసూరు విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన విశ్వేశ్వరయ్య కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ నుండి పొందాడు.  తరువాత ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్, బెంగుళూరు నుండి 1955 మాస్టర్స్ ఇన్ ఇంజనీరింగ్ పట్టాను పొందాడు.ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్‌లో చదివే సమయంలో అక్కడ సతీష్ ధావన్ తో కలిసి పనిచేశాడు. ఇతడు అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (కాల్‌టెక్) నుండి 1961లో పి.హెచ్.డి డిగ్రీ పొందాడు.(పి.హెచ్.డి. సిద్ధాంతం).

ఇతఫు 1962లో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (ఐ.ఐ.ఎస్.సి)లో చేరాడు.ఇతడు అక్కడ ఏరోస్పేస్ ఇంజనీరింగ్ విభాంగంలో 1999 వరకు వివిధ హోదాలలో పనిచేశాడు. 1982లో ఇతడు సెంటర్ ఫర్ అట్మాస్ఫియరిక్ సైన్సస్ (ప్రస్తుతంసెంటర్ ఫర్ అట్మాస్ఫియరిక్ అండ్ ఓషియానిక్ సైన్సస్) స్థాపించి 1989 వరకు దానికి అధిపతిగా ఉన్నాడు. ఇతడు 1984 నుండి 1993వరకు నేషనల్ ఏరోస్పేస్ లాబొరేటరీస్ (ఎన్.ఎ.ఎల్.)కు డైరెక్టర్‌గా ఉన్నాడు. పలు సంవత్సరాలు కాల్‌టెక్ కు సందర్శకాచార్యుడిగా సేవలందించాడు. ఇతడు 1989-1990 మధ్యకాలంలో ఇంగ్లాండులోని కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఇంజనీరింగ్ ఆచార్యుడిగా పనిచేశాడు. ఇంకా ఇతడు అనేక విదేశీ విద్యాలయాలలో సందర్శకాచార్యుడిగా పనిచేశాడు.

ఇతని పరిశోధనలు ముఖ్యంగా ఏరోస్పేస్ ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్, వాతావరణ సంబంధమైన సమస్యలకు చెంది ఉన్నాయి. ఇతడు భారతదేశంలో ఏరోస్పేస్ టెక్నాలజీ అభివృద్దికి సాంకేతిక, విధాన నిర్ణయాలలో కీలక భాగస్వామ్యం వహించాడు. 1977-79లలో ఇతడు హిందుస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ కు చీఫ్ ప్రాజెక్ట్ కోఆర్డినేటర్‌గా ఉన్నాడు. అదే సంస్థకు పలు సంవత్సరాలు బోర్డ్ ఆఫ్ డైరెక్టర్‌గా సేవ చేశాడు.

## పురస్కారాలు
ఇతడు తన పరిశోధనలకు అనేక సత్కారాలను, గౌరవాలను అందుకున్నాడు.
వాటిలో కొన్ని:
* 2008 లో  అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ద్వారా ట్రీస్ట్ సైన్స్ ప్రైజ్.
* రాయల్ సొసైటీ ఫెలో, యు.ఎస్. నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, యు.ఎస్.నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజినీరింగ్ లలో విదేశీ అసోసియేట్‌గా సభ్యత్వం. 
*  అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, సైన్సెస్ గౌరవ సభ్యత్వం. 
* అమెరికన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఏరోనాటిక్స్, ఆస్ట్రొనాటిక్స్ ఫెలోషిప్. 
* శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ శాస్త్ర సాంకేతిక పురస్కారం 
* గుజర్మల్ మోడీ అవార్డు
*  పద్మభూషణ్ పురస్కారం - 1987
* పద్మ విభూషణ్ పురస్కారం - 2013 
* దేశంలోని అన్ని జాతీయ సైన్స్ , ఇంజనీరింగ్ అకాడమీలలో ఫెలోషిప్
* ఏరోనాటికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియాకు గౌరవ ఫెలోషిప్.

ఇంకా ఇతడు 15 గ్రంథాలను, 200 పరిశోధనా పత్రాలను రచించాడు.

## బాహ్య లింకులు
* JNCASR హోమ్‌పేజీ 
* JNCASRలో అకడమిక్ ప్రొఫైల్ 

## మూలాలు

వర్గం:1933 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:శాంతిస్వరూప్ భట్నాగర్ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:ఆర్యభట్ట పురస్కార గ్రహీతలు
అడిమైకళ్

**అడిమైకళ్** (బానిసలు, మలయాళం:അടിമകൾ) 1969లో నిర్మితమైన చిత్రాలలో ఉత్తమ చిత్రంగా ప్రాంతీయ బహుమతి పొందిన మలయాళ సినిమా. ఈ సినిమాకు మలయాళ రచయిత బొమ్మన్ వ్రాసిన నవల ఆధారం. ఈ సినిమా తెలుగులో రజనీకాంత్ హీరోగా చిలకమ్మ చెప్పింది, తమిళంలో కమల్ హాసన్ హీరోగా *నీళల్ నిజమాగిరాదు*గా పునర్నించబడింది.
## సంక్షిప్త చిత్రకథ
"ఈ బిడ్డకు తండ్రి ఎవరు?" అని వూళ్ళో వాళ్ళంతా పొన్నమ్మను నిలదీసి అడిగినప్పుడు ఆమెకు నోటి వెంట మాటరాలేదు. ఊళ్ళోవాళ్ళ నోళ్ళు మూయించడానికి ఆమె ఎప్పుడూ నిర్లక్ష్యంగా చూసే చెవిటి రాఘవన్ 'నేనే ఆ బిడ్డకు తండ్రిని ' అన్నప్పుడు ఆమెకు నిజంగానే నోటివెంట మాటరాలేదు. పొన్నమ్మ రాఘవన్ రక్షణలోనో వుంది కానీ తనను ఈ స్థితికి తీసుకొచ్చిన ఆ పెద్దమనిషి కొడుకు ఆనందన్ వస్తాడని, తనను ఏలుకుంటాడని ఆమె ఎదురుచూడడం మానలేదు. 

ఆనందన్‌కు మొదట ఆ ఉద్దేశం లేదు. ఆ తర్వాత తన మనసు మార్చుకున్నాడు. "ఆనందన్ మనసు మార్చుకున్నాడని, తన ఇంటికి తీసుకువెళ్ళడానికి రేపు ఉదయం వస్తున్నాడని" పొన్నమ్మకు వార్త అందింది.

ఈ వార్త రాఘవన్‌కు పిడుగు పాటయింది. కానీ ఏం చేయగలడు?

ఆ రాత్రి రోజూలాగే గుడిసె బయటి అరుగు మీద పడుకుని పసి పిల్లవాడిలా ఏడ్చాడు రాఘవన్. అతనిలో ఏదో అనిర్వచనీయమైన బాధ.

మరునాడు ఉదయం తన కోరిక తీర్చుకుని పారిపోయిన ప్రేమికుడు ఆనందన్ పొన్నమ్మనూ, బిడ్డనూ తీసుకు వెళ్ళడానికి వచ్చి నిలబడ్డాడు. 

అప్పుడు పొన్నమ్మ అన్న మాటలకు ఆనందన్, రాఘవన్ ఇద్దరూ నిఘాంతపోయారు.

"నీతో రావడం నాకు ఇష్టం లేదు. ఈ బిడ్డను నీ కారణంవల్ల కన్నా, తండ్రిగా నీకు అనుబంధం ఉన్నా, నన్ను వూళ్ళో తల ఎత్తుకుని తిరిగేలా చేసి కష్టాల్లో ఆదుకున్నా ఈ రాఘవనే ఈ బిడ్డకు తండ్రి. నాకు భర్త" అందామె.

## నటీనటులు
* శారద - పొన్నమ్మ
* ప్రేమ్‌ నజీర్ - చెవిటి రాఘవన్
* సత్యన్
* షీలా
* ఆడూర్ భాసి
* ఆడూర్ భవాని
* బహద్దూర్
* జెస్సీ
* ఎన్.గోవింద కుట్టి

## సాంకేతిక వర్గం
* దర్శకుడు : కె.ఎస్.సేతుమాధవన్
* కథ: బొమ్మన్
* సంభాషణలు : తొప్పిల్ భాసి
* స్క్రీన్ ప్లే : తొప్పిల్ భాసి
* సంగీతం : జి. దేవరాజన్

## మూలాలు

## బయటిలింకులు
*  

వర్గం:1969 సినిమాలు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
వర్గం:మలయాళ సినిమాలు
వర్గం:నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమాలు
రొద్దం రాజారావు

**రొద్దం రాజారావు** (1901 - 1950) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు.

## జననం
1901 లో హిందూపురం లో జన్మించాడు.

## విద్యాభ్యాసం - ఉద్యోగం
పెనుగొండలో ప్రాథమిక విద్య పూర్తిచేసిన రాజారావు, బెంగుళూరు, అనంతపురంలలో కళాశాల విద్యను చదివాడు. కొంతకాలం పెనుగొండలోని ఉన్నత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడుగా పనిచేసి, చెన్నపట్నం, తిరువనంతపురంలో చదివి న్యాయశాస్త్ర పట్టా పొందాడు. 1927లో పెనుగొండలో తండ్రితో కలిసి న్యాయవాదిగా పనిచేశాడు. ఆ తరువాత హిందూపురంలో స్థిరనివాసమేర్పరచుకొని న్యాయవాదిగా పనిచేశాడు.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
1940లో హిందూపురం లో ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు నాటకోత్సవాలు నిర్వహించాడు. 1946లో ఏలూరులో జరిగిన ఆంధ్ర నాటక కళాపరిషత్తు సభలకు అధ్యక్షత వహించాడు. హిందూపురంలో రాయలసీమ కళా పరిషత్తు స్థాపించి గడియారం వేంకట శేషశాస్త్రి, రాజశేఖర శతావధాని వంటి పండితకవులనెందరినో సత్కరించాడు.

### నటించిన పాత్రలు
# పఠాన్ రుస్తుం
# సత్యవంతుడు
# భరతుడు
# నలుడు
# అర్జునుడు
# శ్రీకృష్ణదేవరాయలు
# రాజసింహుడు
# రాణాప్రతాప్
# సారంగధరుడు
# పృథ్వీ రాజ్
# చంద్రగుప్తుడు

## మరణం
నాటకరంగ అభివృద్ధి కోసం విశేష కృషిచేసిన రాజారావు 1950 లో మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:1950 మరణాలు
తుమ్మిడిహట్టి ప్రాజెక్టు

thumb|265x265px|ప్రాణహిత నది
బిఆర్ అంబేద్కర్ ప్రాణహిత ప్రాజెక్టును ప్రాణహిత నదిపై నిర్మిస్తున్నారు. గతంలో తలపెట్టిన అంబేద్కర్ ప్రాణహిత చేవెళ్ళ ప్రాజెక్టు రూపురేఖలను మార్చినపుడు కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకంతో పాటు ఈ ప్రాజెక్టు ఉనికి లోకి వచ్చింది. కొమరంభీం జిల్లా, కౌటాల మండలం, తుంబడిహట్టి (తుమ్మిడిహట్టి) వద్ద ప్రాణహిత నదిపై 148 మీటర్ల ఎత్తున బ్యారేజీ నిర్మాణం ఈ ప్రాజెక్టులోని ప్రధానమైన భాగం. వార్ధా, పెన్‌గంగ నదులు సంగమించి ప్రాణహిత నదిగా రూపొందే స్థలం వద్ద ఈ బ్యారేజీని నిర్మిస్తారు. నిల్వ సామర్థ్యం 1.8 టీఎంలు. సిర్పూర్, కాగజ్‌నగర్, ఆసిఫాబాద్, చెన్నూర్, బెల్లంపల్లి నియోజకవర్గాల్లో రెండు లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించనున్నారు.

ఈ ప్రాజెక్టు స్థలాన్ని 200 మీటర్లు ఎగువకు జరిపి వార్ధా నదిపై నిర్మించాలని ఒక ప్రతిపాదనను తెలంగాణ ప్రభుత్వం పరిశీలించింది.

## రూపకల్పన

## ఇవీ చదవండి

* ప్రాణహిత పుష్కరాలు

## మూలాలు


వర్గం:తెలంగాణ జలాశయాలు
సరస్వతి కాలువ

right|thumb|250px|సరస్వతి కాలువ
***సరస్వతి కాలువ,***  నిర్మల్ జిల్లాలోని నిర్మల్ మండలం పాకపట్ట శివారు గ్రామం గాంధీనగర్ వద్ద ఈ కాలువ ప్రారంభమవుతుంది. ఆయకట్టు 35,735 ఎకరాలు. నిర్మల్, లక్ష్మణ్‌చాందా, ఖానాపూర్, కడెం మండలాల్లోని 64 గ్రామాలకు సాగునీరు అందుతుంది. శ్రీరాంసాగర్‌ ప్రాజెక్ట్‌ కింద 18 డిస్ర్టిబ్యూటరీలు ఉన్నాయి. ఆదిలాబాద్‌ జిల్లాకు సాగునీరు అందించే సరస్వతి కాలువ కింద ఒక డిస్ర్టిబ్యూటరీ ఉండగా, నిజామాబాద్‌ జిల్లాకు నీరందించే లక్ష్మీ కాలువ కింద ఒక  డిస్ర్టిబ్యూటరీ ఉంది. మిగిలిన 16 డిస్ర్టిబ్యూటరీల ద్వారా ఉమ్మడి కరీంనగర్‌ జిల్లా రైతులకు సాగునీరు అందుతుంది. ఇందులో జగిత్యాల జిల్లాలో 7, పెద్దపల్లి జిల్లాలో 6, కరీంనగర్‌ జిల్లాలో 3 డిస్ట్రిబ్యూటరీలు ఉన్నాయి. సగటున ఒక్కో డిస్ర్టిబ్యూటరీ కింద 20 వేల ఎకరాల నుంచి 30 వేల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉంటుంది. జగిత్యాల జిల్లాలో ఉన్న ఏడు డిస్ర్టిబ్యూటరీల కింద 2 లక్షల 10 వేల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉండగా, పెద్దపల్లి జిల్లా పరిధిలోని ఆరు డిస్ర్టిబ్యూటరీల కింద లక్షా 80 వేల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉంది. కరీంనగర్‌ జిల్లా పరిధిలోని మూడు డిస్ర్టిబ్యూటరీల కింద దాదాపు 50 వేల ఎకరాల ఆయకట్టు ఉంటుంది. 

## ''సరస్వతి కాలువ పొడవు''
నిర్మల్ జిల్లాలోని శ్రీ రామ్ సాగర్ రిజర్వాయర్ నుండి నీరు అందించే *సరస్వతి కాలువ* కడెం నారాయణపూర్ 144 కి.మీ.పొడవు కలిగి ఉంది.దీని ద్వారా వరకు 79,000 ఎకరాల నీరు అందుతుంది.

శ్రీ రామ్ సాగర్ ప్రాజెక్ట్ స్టేజ్ I:సరస్వతి కాలువ (47 కి.మీ) లో 14,151 హెక్టార్లు (34,967 ఎకరాలు) అయకట్టుకు 42.47 క్యూమెక్స్ (1500 క్యూసెక్స్) తల ఉత్సర్గతో నీటిపారుదలవలన 1,41,151 హెక్టార్లుకు సాగునీరు అందుతుంది.

శ్రీ రామ్ సాగర్ ప్రాజెక్ట్ స్టేజ్ II:కడెం కాలువను కి.మీ 0.00 నుండి కి.మీ 77.00 వరకు ఆధునీకరించడంతో కి.మీ 77 నుండి 144 వరకు సరస్వతి కాలువ ద్వారా 79,000 ఎకరాల మొత్తం అయకట్టుకు లబ్ది చేకూరింది.ఇది కడెం కాలువ 6.5 కిమీ నుండి కిమీ 77 వరకు 10 టిఎంసి అడుగుల నీటిని యల్లంపల్లి బరాజ్ నుండి పంపింగ్ చేయడం ద్వారా 79000 ఎకరాల అయకట్టుకు సాగునీరు ఇస్తుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

* అంధ్రజ్యోతి - https://m.andhrajyothy.com/telugunews/abnarchievestorys-982687
వర్గం:తెలంగాణ జలాశయాలు
గడ్డెన్న వాగు

**గడ్డెన్న వాగు** నిర్మల్ జిల్లా భైంసా పట్టణానికి 2 కి.మీ. దూరంలో సుద్దవాగుపై నిర్మించిన నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు. సుద్దవాగు, గోదావరి నదిలో కలిసే ఉపనదం. నిర్మల్ జిల్లా లోని లోకేశ్వరం, భైంసా, ముధోల్ మండలాల్లోని 20 గ్రామాల్లో 14 వేల ఎకరాల్లో సాగునీరుతోపాటు భైంసా నగర పంచాయతీలో తాగునీరు అందించాలని ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మించారు. 

20.33 కోట్ల ఖర్చుతో నిర్మించిన ఈ ప్రాజెక్టు 2000 సంవత్సరంలో మొదలై, 2006 లో పూర్తైంది. ప్రాజెక్టు పూర్తిస్థాయి నీటిమట్టం 358.7 మీటర్లు.  

## మూలాలు


వర్గం:తెలంగాణ జలాశయాలు
బయ్యారం చెరువు

**బయ్యారం చెరువు** మహబూబాబాద్ జిల్లాలో జిల్లా కేంద్రం నుండి 12 కి.మీ. దూరంలో బయ్యారం గ్రామం వద్ద ఉంది. ఈ చెరువును కాకతీయ చక్రవర్తి గణపతి దేవుని సోదరి మైలమాంబ నిర్మించింది.  తన తల్లి బయ్యమాంబ పేరిట దీనికి బయ్యారం చెరువు అని పేరు వచ్చింది. దీనికి బయ్యారం పెద్దచెరువు అని కూడా అంటారు. ఈ చెరువు ద్వారా 7200 ఎకరాలకు సాగు నీరు అందుతుంది..దీన్ని 1969లో పునర్నిర్మించి దీని ఆయకట్టును 5400 ఎకరాల నుండి 7200 ఎకరాలకు పెంచారు.

చెరువు నుండి మొత్తం పది కాలువల ద్వారా 7,200 ఎకరాలకు సాగునీరు అందుతుంది. వీటిలో ప్రధానమైన కాలువలు - పెద్ద కాలువ 10.05 కి.మీ. ప్రవహించి 3,800 ఎకరాలకు సాగునీరు అందిస్తుంది. గుండూరు కాలువ 5.7 కి.మీ. ప్రవహించి 1,330 ఎకరాలకు, తునికి కాలువ 3.45 కి.మీ. ప్రవహించి 710 ఎకరాలకూ సాగునీరు అందిస్తాయి. పందిపంపుల వాగు ఈ చెరువుకు ప్రధానమైన నీటి వనరు. చెరువుకూత్తర దక్షిణాల్లో ఉన్న కొండల నుండి కూడా వర్షపు నీరు వచ్చి చెరువులో కలుస్తుంది.

ఈ చెరువు వద్ద లభించిన 13 వ శతాబ్దం నాటి సంస్కృత శిలాశాసనం కాకతీయుల వంశ చరిత్రను వివరిస్తోంది. పర్యాటక శాఖ, పురావస్తు శాఖలు ఈ శాసనాన్ని పునరుద్ధరించి చెరువు పక్కనే ప్రతిష్ఠించారు. ఈ శాసనం పీఠంపైనున్న గ్రానైటు రాతిపై శాసన అనువాదాన్ని చెక్కించారు.

## మూలాలు


వర్గం:తెలంగాణ జలాశయాలు
ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను

**ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను.. హరీ హరీ హరీ హరీ** అనే పాట ఎన్. టి. రామారావు, జయప్రద నటించిన అడవిరాముడు సినిమా లోనిది. ఈ పాటలో  ఎన్.టి.ఆర్-జయప్రదల నడుమ వచ్చే రొమాంటిక్ డ్యూయెట్ అప్పట్లో పెద్ద సెన్సేషన్. మహదేవన్ కమర్షియల్ మూవీస్ కి అదిరిపోయే మ్యూజిక్ ఇస్తారు అన్నది ఈ సినిమా ద్వారా రుజువు అయింది.  ఈ పాట సృష్టించిన బీభత్సం అంతా ఇంతా కాదు. ఎన్టీఆర్ అభిమానులతో పాటు ప్రేక్షకులు కూడా మంత్రముగ్దులైపోయారు. ఆ పాటకు ఎన్టీఆర్ అభిమానులు తెరపై డబ్బులు విసిరే వారంటే ఆ పాట ఏస్థాయిలో హిట్టయిందో అర్ధం చేసుకోవచ్చు. 

## నేపథ్యం
అప్పట్లో ఆ పాట ఎంత ప్రజాదరణ పొందిందంటే, ఈ పాటని కోటి రూపాయల పాట అనేవారు. ఇప్పటికీ ఈ పాటకు ఎంతో మంది అభిమానులు ఉన్నారు. వేటూరి సుందరరామమూర్తి వాస్తవంగా ఈ పాటను  ” అరెరెరెరెరె .. ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను …” అని రాసారు.  కె.వి.మహదేవన్  ఇక ఈ పాట రచన చూసి , “ఇలా అరెరెరెరె .. తో మొదలుపెడితే బాగోదు. దాన్ని కాస్తా హరి, హరి క్రింద మార్చి, ఆరేసుకొబోయి పారేసుకున్నాను తరవాత పెడితే బాగుంటుంది” అన్నారు. అలా ఆ పాట కంపోజింగ్‌ చేసారు. 

సుందరరామమూర్తి రాసిన  తొలి ఫుల్ మాస్ సాంగ్ ఇది.  'ద‌స‌రా బుల్లోడు' సినిమాలోని "అరెరె ఎట్టాగో ఉంటాది ఓల‌మ్మీ.." పాట త‌ర‌హాలో "అరెరె ఆరేసుకోబోయి.." అంటూ పాట చేస్తే బాగుంటుంద‌ని నిర్మాత‌ల్లో ఒక‌రైన నెక్కంటి స‌త్య‌నారాయ‌ణ అతనికి  సూచించారు. "అలా చేయ‌కూడ‌దు.. అరెరెరెల‌ని చివ‌రికి పెట్టి చేయాలి." అని క‌చ్చితంగా చెప్పాడతను. 

ఎన్టీఆర్‌, జ‌య‌ప్ర‌ద జంట‌పై చిత్రీక‌రించిన ఆ పాట సృష్టించిన సంచ‌ల‌నం అంతా ఇంతా కాదు. ఆ రోజుల్లో దాన్ని 'కోటి రూపాయ‌ల పాట' అని పిలిచేవారు. వాడ‌వాడ‌లా ఆ పాట మోగిపోయింది. కేవ‌లం ఆ పాట కోస‌మే ప‌దే ప‌దే 'అడ‌వి రాముడు'ను చూసిన వాళ్లున్నారంటే న‌మ్మాలి.

## పాటలో కొంత భాగం

పల్లవి:
ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను హరి హరి హరి హరి
కోకెత్తుకెళ్ళింది కొండగాలీ..
నువ్వు కొంటెచూపు చూస్తేనే చలి చలి చలి చలి ఆఁహ్... చలి చలి
ఆరేసుకోవాల నారేసుకున్నావు హరి హరి హరి హరి
నీ ఎత్తు తెలిపింది కొండగాలీ..
నాకు ఉడుకెక్కి పోతోంది హరి హరి హరి హరి హరి హరి
ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను హరి హరి హరీ హరి
చరణం 1:
నాలోని అందాలు నీ కన్నుల ఆరేసుకోనీ సందెవేళ
నా పాట ఈ పూట నీ పైటల దాచేసుకోనీ తొలిపొంగుల
ఆఆఆ నాలోని అందాలు నీ కన్నుల ఆరేసుకోనీ సందెవేళ
నా పాట ఈ పూట నీ పైటల దాచేసుకోనీ తొలిపొంగుల
నీ చూపు సోకాలి నా ఊపిరాడాలి
హా.. నీ చూపు సోకాలి నా ఊపిరాడాలి
నీ జంట నా చేతి చలి మంట కావాలి
నీవింక కవ్వించకే కాగిపోవాలి
నీ కౌగిలింతలోనే దాగిపోవాలి
ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను హరి హరి హరి హరి
కోకెత్తుకెళ్ళింది కొండగాలీ..
నాకు ఉడుకెక్కి పోతోంది హరి హరి హరి హరి హరి హరి


## అడవిరాముడు (2004)  సినిమాలో...
ఈ పాటను అదే టైటిల్ తో ప్రభాస్ హీరోగా రూపొందిన ‘అడవి రాముడు’ చిత్రంలో ఆర్తి అగర్వాల్ చేత అదే స్థాయి రొమాన్స్ ను రిపీట్ చేయడానికి బి.గోపాల్ ప్రయత్నించినప్పటికీ.. ఫలితం దక్కలేదు.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
*యూటూబ్ లో ''' ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను ''' పాటను వీక్షించండి