ఆదిత్య ప్రసాద్ దాస్

**ఆదిత్య ప్రసాద్ దాస్** (జననం 23 మార్చి 1951) భారతదేశంలోని ఒడిశా రాష్ట్రానికి చెందిన మలేరియా, వెక్టర్ ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులపై ప్రత్యేక ఆసక్తి ఉన్న భారతీయ జీవశాస్త్రవేత్త. ఆయన ఆసక్తి ఉన్న రంగాలలో బయోమెడికల్ సైన్స్, ట్రాన్స్మిషన్ బయాలజీ ఆఫ్ ట్రాపికల్ డిసీజ్ & మోడరన్ బయాలజీ ఆఫ్ డిసీజ్ వెక్టర్స్ ఉన్నాయి. ప్రసాద్ దాస్ పరిశోధకులు, నిపుణుల జాతీయ నెట్వర్క్ అయిన విద్వాన్ ప్రకారం, 699 ప్రచురణలతో కలిసి 320 ప్రచురణలను రచించాడు. ఆయన 2020 సెప్టెంబరు నుండి భువనేశ్వర్ ఏషియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పబ్లిక్ హెల్త్ (ఎఐపిహెచ్) వైస్ ఛాన్సలర్‌గా పని చేస్తున్నాడు. ఆయన AIPHలో చేరడానికి ముందు ఆగస్టు 2015 నుండి ఆగస్టు 2020 వరకు తమిళనాడు సెంట్రల్ యూనివర్శిటీకి వైస్ ఛాన్సలర్‌గా పని చేశాడు. ఆయన ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్ల్యూహెచ్ఓ) లో ఆగ్నేయాసియా ప్రాంత ప్రాంతీయ సలహాదారుగా పని చేశాడు. ఆయన నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మలేరియా రీసెర్చ్ (ఎన్ఐఎంఆర్) న్యూ ఢిల్లీ, ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ లైఫ్ సైన్సెస్ (ఐఎల్ఎస్) భువనేశ్వర్, జబల్‌పూర్‌లోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ రీసెర్చ్ ఆన్ ట్రైబల్ హెల్త్‌లకు డైరెక్టర్‌గా పని చేశాడు. 

## బయోమెడికల్ సైన్సుకు సహకారం
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అనోఫిలెస్ యాన్యులారిస్ ఒక ముఖ్యమైన వాహకంగా ఉందని మరియు ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపారమ్ యొక్క గామెటోసైట్లలో టెలోమెరేస్ చర్యను గుర్తించడంలో డాష్ యొక్క పరిశోధన సహాయపడింది. డాష్ తన పరిశోధన ద్వారా, ఔషధ కలయికల సామర్థ్యాన్ని మరియు భారతదేశంలో మాస్ డ్రగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (ఎండిఎ) సామర్థ్యాన్ని కూడా ప్రదర్శించారు. ఇంటిగ్రేటెడ్ వెక్టర్ మేనేజ్‌మెంట్‌తో ఎండిఎను భర్తీ చేయడం వల్ల ఎండిఎ కంటే శోషరస ఫైలేరియాసిస్ ప్రసారాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా నిరోధించవచ్చని ఆయన కనుగొన్నది డబ్ల్యూహెచ్ఓ శోషరస ఫైలేరియాసిస్ తొలగింపు ప్రణాళికలో చేర్చబడింది. ఆయన పరాన్నజీవి వ్యాధులకు కీమోథెరపీ, ఇమ్యునోలాజికల్ అధ్యయనాల కోసం ఒక జంతు నమూనాను అభివృద్ధి చేశాడు.  ప్రసాద్ దాస్ ఎండిపోయిన దోమలలో డెంగ్యూ వైరస్ యాంటిజెన్లను గుర్తించడానికి ఒక సాధారణ సాంకేతికతను కూడా అభివృద్ధి చేసింది. ఆయన వాతావరణ పారామితులలో మార్పుతో వెక్టర్ ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధి ఎపిడెమియాలజీలో మార్పును పరస్పరం అనుసంధానించే కొన్ని ప్రాథమిక పరిశోధనలు చేశాడు.  

డిఎన్ఎ సీక్వెన్సింగ్ అధ్యయనాలతో బహుళ జన్యు శకలాలను ఉపయోగించిన ఆయన చేసిన కృషి సాంప్రదాయ సైటో-టాక్సానమిక్ విధానాల ఆధారంగా భారతీయ మలేరియా వాహకాలు మధ్య ఫైలోజెనెటిక్ పరస్పర సంబంధాలపై అనుమితులను ధృవీకరించింది. మలేరియా పరాన్నజీవుల జన్యువు తులనాత్మక జన్యు అధ్యయనాలలో కూడా డాష్ పని చేశాడు, అతను పొందిన ఫలితాలు పరాన్నజీవులు జన్యువుల మధ్య జన్యు సారూప్యతలను వెల్లడించాయి. ఆఫ్రికన్ మలేరియా వెక్టర్ మొత్తం జన్యువును స్కాన్ చేయడంలో డాష్ చేసిన సహకారం ఈ జాతి ఆసక్తికరమైన జన్యు వ్యవస్థను వెల్లడించింది. భారతీయ పి. వివాక్స్ జనాభా నిర్మాణం & జనాభా చరిత్రను అర్థం చేసుకోవడానికి కొత్త జన్యు గుర్తులను అభివృద్ధి చేయడంలో కూడా దోహదపడింది. ఈ జాతి క్షేత్ర జనాభాలో ఔషధ నిరోధకత, వైరలెన్స్ సంబంధిత జన్యువుల జన్యు నమూనా అధ్యయనం కోసం ఈ సమాచారం ఆధారాలను అందించింది. 

అతను వివిధ జోక్యం చర్యల అనేక క్షేత్ర పరీక్షలను చేపట్టాడు, ఈ పరీక్షలు ప్రయోగశాల ఫలితాలను పంపిణీ చేయగల ఉత్పత్తులుగా అనువదించడానికి సహాయపడ్డాయి.

## పురస్కారాలు
2022 సంవత్సరంలో, భారత ప్రభుత్వం పద్మ శ్రేణిలో మూడవ అత్యున్నత పురస్కారం అయిన పద్మశ్రీ అవార్డును ఆదిత్య ప్రసాద్ దాష్కు సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్ రంగంలో విశిష్ట సేవలకు గాను ప్రదానం చేసింది.  ఆయన "డెంగ్యూ, మలేరియా, కాలా-అజార్, చికన్‌గన్యా వంటి వెక్టర్ ద్వారా కలిగే ఉష్ణమండల వ్యాధులలో ప్రత్యేకత కలిగిన విశిష్ట జీవశాస్త్రవేత్త" గా చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా ఈ అవార్డు లభించింది.

### ఇతర గుర్తింపులు
ప్రజారోగ్య కార్యక్రమాల అభివృద్ధికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను అనేక అవార్డులు ప్రదానం చేయబడ్డాయి. వాటిలో ఇవి ఉన్నాయి:

* డాక్టర్ టి. ఆర్. రావు అవార్డు ఆఫ్ ఐసిఎంఆర్ (1991) యువ శాస్త్రవేత్తలకు
* ఇండియన్ సొసైటీ ఫర్ కమ్యూనికేబుల్ డిసీజెస్ ఓరేషన్ అవార్డు (2002)
* రాజీవ్ గాంధీ ఫౌండేషన్ అవార్డు (2005) ఒడిశా గవర్నర్ నుండి
* మలేరియా పరిశోధనలో అత్యుత్తమ కృషికి డాక్టర్ ఎ. పి. రే అవార్డు (2012) డైరెక్టర్ జనరల్ హెల్త్ సర్వీసెస్, ప్రభుత్వం నుండి. భారతదేశం
* అమిటి యూనివర్సిటీ ఢిల్లీ, 2016 ద్వారా అత్యుత్తమ శాస్త్రీయ సహకారం కోసం INBUSH అవార్డు
* 2017లో జరిగిన స్కిల్ అండ్ వొకేషనల్ ఎడ్యుకేషన్ సమ్మిట్లో జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం
* 2018లో న్యూఢిల్లీలోని ఇండియా ఇంటర్నేషనల్ ఫ్రెండ్షిప్ సొసైటీచే రాష్ట్రీయ గౌరవ్ అవార్డు

### ఫెలోషిప్లు/సభ్యత్వాలు

* నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్  ఫెలో (ID1)
* ఫెలో, లైఫ్ మెంబర్ ఆఫ్ ది అకాడమీ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్, ఇండియా (ID1)
* ఇండియన్ సొసైటీ ఫర్ మలేరియా & ఇతర కమ్యూనికేబుల్ డిసీజెస్ (ID1) లో సభ్యుడు, జీవితకాల సభ్యుడు.
* జూలాజికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా ఫెలో & జీవితకాల సభ్యుడు (ID1).
* ఫెలో మరియు ఎన్విరాన్మెంటల్ సైన్స్ అకాడమీ యొక్క జీవిత సభ్యుడు (ID1).
* ఇండియన్ పారాసిటోలాజికల్ సొసైటీలో జీవితకాల సభ్యుడు
* ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ మైక్రోబయాలజిస్ట్స్ లో జీవితకాల సభ్యుడు
* నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ వెక్టర్ బోర్న్ డిసీజెస్ వ్యవస్థాపక జీవిత సభ్యుడు

## మూలాలు

వర్గం:1951 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు