సోమవరం (నేరేడుచర్ల మండలం)

**సోమవరం,** తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట జిల్లా, నేరేడుచర్ల మండలంలోని గ్రామం. 

ఇది మండల కేంద్రమైన నేరేడుచర్ల నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మిర్యాలగూడ నుండి 18 కి. మీ. దూరంలోనూ, హైదరాబాద్ నుంచి 150 కి.మీ. దూరములో ఉంది.సోమవరం గ్రామ పంచాయతి హోదాకలిగిన గ్రామం.

## జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు  ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.

## గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 960 ఇళ్లతో, 3598 జనాభాతో 1488 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1810, ఆడవారి సంఖ్య 1788. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1085 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 705. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 577517.పిన్ కోడ్: 508218.

## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి నేరేడుచర్లలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నేరేడుచర్లలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మిర్యాలగూడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, పాలీటెక్నిక్‌ నల్గొండలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మిర్యాలగూడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం మిర్యాలగూడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం

### ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సోమవరంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.

పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

### ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.

## పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సోమవరంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 8 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
సోమవరంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 159 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 93 హెక్టార్లు
* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 17 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 84 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 205 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 928 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 205 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 928 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
సోమవరంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.

* కాలువలు: 840 హెక్టార్లు* చెరువులు: 88 హెక్టార్లు

## దేవాలయాలు
ఈ గ్రామములో ఒక పురాతన శివాలయము ఉంది. ఈ శివాలయము బహు పురాతనమైనది. ఒక అంచనా ప్రకారం 2 వేల సంవత్సరాల క్రిందటిది. ఇది భృగు మహర్షి తపస్సు చేసిన ప్రదేశమని వినికిడి. దీనికి సోమప్ప అని పేరు కూడా ఉంది.ఈ సోమప్ప దేవాలయం మూసీ నది ఒడ్డున ఉంది.. భక్తులు ఈ మూసినదిలో స్నానమాచరించి దైవ దర్శనము చేసుకుంటారు.. ఇందులో స్నానమాచరించడము ద్వారా సకల పాపాలు నశిస్తాయని భక్తుల నమ్మకం.. మూసీ నది అవతలి వైపున గంగామాత విగ్రహం కూడా ఉంది.. పిల్లలు కలగనివారు ఈ అమ్మవారి దగ్గర ఉంచిన ఫలమును భక్తితో స్వీకరించి ఆరగిస్తే తప్పకుండా పిల్లలు కలుగుతారని భక్తుల గట్టి విశ్వాసం... ఇక్కడ యేటా జరిగే శివరాత్రి ఉత్సవాలు చాలా ప్రసిద్ధి... ఉత్సవాలలో భక్తులకు ఎటువంటి అనారోగ్య సమస్యలు తలెత్తకుండా ఉండేందుకు వైద్యశిబిరము కూడా అందుబాటులో ఉంటుంది.. ఇది భృగుమహర్షి తపస్సు చేసిన ప్రదేశం కావడంతో ఇక్కడ కొలువుదీరిన స్వామిని భృగుమాలికేశ్వర స్వామి అని కూడా అంటారు.. పక్కనే మూసీ నది ప్రవహిస్తూండడం వల్ల చుట్టుపక్కల ప్రాంతమంతా పచ్చని పంట పొలాలతో కన్నులకు ఇంపుగా మనసును ఆహ్లదపరిచేట్టుగా ఉంటుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు