open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు

యానకంలో తరంగ ప్రసారథిశకు యానకంలోని కణాల కంపన దిశ సమాంతరంగా ఉంటే వాటిని **అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు** అంటారు. ఉదాహరణకు శబ్ద తరంగాలు శబ్ద జనకం నుండి అన్ని పైపులకు ప్రయాణిస్తాయి. అవి ప్రసారణకు యానకం అవసరం.వీటిలో యానకంలోని కణాలు మాధ్యమిక స్థానం నుండి ఇరువైపుల కంపిస్తాయి. శక్తిని ఒకచోటి నుండి వేరొక చోటికి ప్రయాణం చెందిస్తాయి.
## [[తరంగం]]

యానకంలో ఏర్పడిన అలజడి (disturbance), యానక కణాల ఆవర్తన (periodic) చలనం వల్ల, ఒక చోటు నుంచి మరొక చోటుకి ప్రసారితమయ్యే ప్రక్రియను **తరంగము ** (ఆంగ్లం: **wave**) అని అంటారు.
* తరంగ ప్రసార ప్రక్రియలో యానక కణాలు, తమ మాథ్యమిక స్థానానికి రెండువైపులా కంపనం చేస్తాయి తప్ప తరంగంతో పాటు ముందుకు ప్రయాణించవు. శక్తికి ప్రతిరూపమైన అలజడి, ఒక కణం నుంచి మరో కణానికి బదిలీ అవుతూ ముందుకు సాగుతుంది. తరంగాలన్నీ శక్తిని జనక స్థానం నుండి ముందుకు తీసుకుని పోతాయి.
## అనుదైర్ఘ్య తరంగాలకు ఉదాహరణలు
450px|right|thumb|గంట నుండి వెలువడే శబ్ద తరంగాలు (అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు)
* ధ్వని తరంగాలు (అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు) 
* స్ప్రింగులో యేర్పడే తరంగాలు.

## లక్షణాలు
* యానకంలో తరంగ ప్రసారథిశకు యానకంలోని కణాల కంపన దిశ సమాంతరంగా ఉంటే వాటిని అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు అంటారు.
* ఈ తరంగాల ప్రసారానికి స్థితిస్థాపకత, జడత్వం కలిగిన యానకం అవసరం. (గాలి, ద్రవపదార్థం లేక ఘన పదార్థం)
* ఇవి పురోగామి తరంగాలు.ఇవి అన్నిపైపులా ముందుకు పోతాయి.
* ఈ తరంగాలకు ఉదాహరణ ధ్వని తరంగాలు.
* వీటిలో కణాలు దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతాలను "సంపీడనాలు", కణాలు దూరంగా ఉన్న ప్రాంతాలను "విరళీకరణాలు" అంటారు.
* రెండు వరుస సంపీడనాల మధ్య దూరం గాని లేదా రెండు వరుస విరళీకరణాల మధ్య దూరం గాని "తరంగ దైర్ఘ్యం" అవుతుంది.
* ఈ తరంగాలు శూన్యంలో ప్రసారం చేయలేవు.
* ఈ తరంగాలు ఏదయినా అడ్డంకి వచ్చినపుడు అవి 180 డిగ్రీలు పరావర్తనం చెంది మరల వెనుకకు వస్థాయి. అపుడు స్థిర తరంగాలు యేర్పడుతాయి.

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
ధ్వని తరంగాలు

శబ్దం అనేది కంపించే వస్తువు నుండి వెలువడుతుంది. ఈ తరంగాలు ప్రయాణీంచుటకు స్థితిస్థాపకత, జడత్వం గల యానకం అవసరం. ఈ తరంగాలు అనుదైర్ఘ్య తరంగాలు. ఈ తరంగాలు శూన్యంలో ప్రయాణించలేవు.
## ధ్వని విస్తరణ
ధ్వని స్థితి స్థాపకత, జడత్వం గలిగిన యానకంలో ప్రయాణిస్తుంది. అనగా ఘన, ద్రవ, వాయు పదార్థాలలో ప్రయాణిస్తుంది.ఒక కణం సెకనుకు చేసే కంపనాలను పౌనఃపున్యము అంటారు. దీనికి ప్రమాణం హెర్ట్స్. మానవుడు శ్రవ్య అవధి 20 Hz to 20,000 Hz. వరుకు ఉంటుంది. ఉదాహరణకు ఆకులు కదిలినపుడు, పచ్చగడ్డి కదిలినపుడు కూడా శబ్దం వెలువడుతుంది. కాని ఆ శబ్దం మనకు వినబడదు. ఎందువనంటే వాటి పౌనః పున్యం 20 హెర్ట్స్ కన్నా తక్కువ ఉంటుంది. అదే విధంగా అంతరిక్షంలో జరిగిన పెద్దశబ్దాలను కూడా మనం వినలేము. ఎందువలనంటే ఆ శబ్దాలు 20000హెర్ట్స్ కన్నా ఎక్కువ ఉంటాయి. కాని కుక్క ల శ్రవ్య అవధి 40 Hz to 60,000 Hz కావున ఆ శబ్దాలను వినగలవు. అందువలన అవి ఆకాశం వైపు చూసి అరుస్తుంటాయి. ఈ తరంగాలు పరావర్తనం చెందగలవు. ఈ తరంగాలు ఏదైనా అవరోధాలను తాకినపుడు వెళ్ళీన మార్గం లోనే తిరిగి వస్తాయి. అవుడు ప్రతిధ్వని వస్తుంది. ఉదాహనణకు ఏదైనా యింటిలో సామాన్లు ఏవీ లెనపుడు మాట్లాడితే పెద్ద శబ్దాలు వినబడతాయి. దీనికి కారణం మన శబ్దాలు గోడలను తాకి క్రమ పరావర్తనం చెందుతాయి. అపుడు ప్రతిధ్వని వినబడుటయే. అదే యింటిలో సామాన్లు ఉన్నపుడు అంతగా ప్రతిధ్వని రాదు. దీనికి కారణం అక్రమ పరావర్తనం చెందటమే. ధ్వని తరంగాలు ఏవైనా అవరోధాలను తాకినపుడు వంగి ప్రయాణిస్తాయి. ఈ ధర్మమును వివర్తనము అంటారు.
## డాప్లర్ ఫలితము

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
సహజ సంఖ్యలు

సాధారణంగా మనం ఏవైనా వస్తువులను లెక్కించటానికి వాడే సంఖ్యలను "సహస సంఖ్యలు" అంటారు. వీటిని గణన సంఖ్యలు అనికూడా పిలుస్తారు. వీటీని ఆంగ్లంలో Natural Numbers అంటారు. వీటి సంఖ్యా సమితిని "N"తో సూచిస్తారు.

## సంకలన ధర్మాలు
### సంవృత ధర్మం
* ఏ రెండు సహజ సంఖ్యల మొత్తం ఒక ఒక సహజ సంఖ్య అవుతుంది. a, b అనునవి సహజ సంఖలైతే a+b కూడా ఒక సహజ సంఖ్య.
* ఉదా: 2,3 లుసహజ సంఖ్యలు అయిన 2+3=5 కూడా ఒక సహజ సంఖ్య
### స్థిత్యంతర ధర్మం
* a, b అనునవి సహజ సంఖ్య లైతే a+b = b+a అవుతుంది.
* ఉదా: 5,8 అనునవి రెండు రెండు సహజ సంఖ్యలైన 5+8 = 8+5 అగును.
### సహచర ధర్మం
*a, b, c అనునవి మూడు సహజ సంఖ్యలైతే (a+b) +c =a+ (b+c) అవుతుంది.
* ఉదా: 7,8, 9 మూడు సహజ సంఖ్యలు అయిన (7+8) +9=7+ (8+9) అవుతుంది.
### తత్సమాంశము
* a ఒక సహజ సంఖ్య అయితే a+0=a అయ్యేటట్లు "0" అనే సంఖ్య సహజ సంఖ్యలలో లేదు. అందువల్ల సహజ సంఖ్యా సమితి తత్సమ ధర్మం పాటించదు.

### సంకలన విలోమము
* a ఒక సహజ సంఖ్య అయిన a+ (-a) =0 అయ్యేటట్లు -a అనే సంఖ్య సంఖ్య సహజ సంఖ్యలలో లేదు. అందువలన సహజ సంఖ్యలలో సంకలన విలోమం ఉండదు.

## గుణకార ధర్మాలు
### సంవృత ధర్మం
* ఏ రెండు సహజ సంఖ్యల లబ్ధం ఒక సహజ సంఖ్య అవుతుంది. a, b అనునవి సహజ సంఖ్య లైతే axb కూడా ఒక సహజ సంఖ్య.,
* ఉదా: 2,3 లుసహజ సంఖ్యలు అయిన 2x3=6 కూడా ఒక సహజ సంఖ్య
### స్థిత్యంతర ధర్మం
* a, b అనునవి సహజ సంఖ్యలైతే axb = bxa అవుతుంది.
* ఉదా: 5,8 అనునవి రెండు సహజ సంఖ్యలు అయిన 5x8 = 8x5 అగును.
### సహచర ధర్మం
*a, b, c అనునవి మూడుసహజ సంఖ్యలైతే (axb) xc =ax (bxc) అవుతుంది.
* ఉదా: 7,8, 9 మూడు సహజ సంఖ్యలు అయిన (7x8) x9=7 (8x9) అవుతుంది.
### తత్సమాంశము
* a ఒక పూర్ణసంఖ్య అయితే ax1=a అయ్యేటట్లు "1" అనే సహజ సంఖ్య ఉంది. "1"ను గుణకార తత్సమాంశము అంటారు.
* ఒక సంఖ్యను ఏ సంఖ్యతో గుణించిన మరల అదే సంఖ్య వచ్చి ఆ గుణించిన సంఖ్య ఆ సంఖ్యా సమితిలో ఉన్నచో ఆ సంఖ్యను గుణకార తత్సమ మూలకం అంటారు.
* ఉదా: 5 ఒక సహజ సంఖ్య అయిన 5x1=5 అగును.
### గుణకార విలోమము
* a ఒక పూర్ణ సంఖ్య అయిన ax1/a=1 అయ్యేటట్లు 1/a అనే సహజ సంఖ్య లలో లేదు. అందువలన సహజ సంఖ్యాసమితిలో గుణకార విలోమం ఉండదు.
*ఒక సంఖ్యను ఏ సంఖ్యతో గుణించిన గుణకార తత్సమాంశము వస్తుందో ఆ గుణించిన సంఖ్య ఆ సంఖ్యా సమితిలో ఉన్నచో ఆ సంఖ్యను గుణకార విలోమం అంటారు.
* సహజ సంఖ్యలలో అకరణీయ సంఖ్యలు (భిన్నాలు) ఉండవు కావున గుణకార విలోమం ఉండదు.
## వ్యవకలన ధర్మాలు
* సహజ సంఖ్యలలో ఋణ సంఖ్యలు ఉండవు కావున వ్యవకలన ధర్మములు పాటించవు.
## భాగహార ధర్మములు
* సహజ సంఖ్యలలో భిన్న సంఖ్యలు ఉండవు కావున భాగహార ధర్మములు పాటించవు.

## విభాగ న్యాయం
* a, b, c లు మూడు సహజ సంఖ్యలయిన (a+b) c = (axc) + (bxc) అవుతుంది. ఈ న్యాయమును విభాగ న్యాయం అంటారు.

వర్గం:గణిత శాస్త్రము
వర్గం:సంఖ్యా సమితులు
పూర్ణాంకాలు

thumb|పూర్ణ సంఖ్యల ఉపసమితి "పూర్ణాంకాలు"
పుర్ణాంకాలు (ఆంగ్లం:Whole numbers) సున్నతో ప్రారంభమై అనంతం వరకు విస్తరించిన సంఖ్యలు. పూర్ణాంకాలలో అతి చిన్న సంఖ్య "0". పూర్ణాంకాల సంఖ్యా సమితిని "W"తో సూచిస్తారు.సహజ సంఖ్యలు, సున్న కలిసి పూర్ణాంకాల సమితి అవుతుంది.
## సంకలన ధర్మాలు
### సంవృత ధర్మం
* ఏ రెండు పూర్ణాంకాల మొత్తం ఒక పూర్ణాంకవవుతుంది. a, b అనునవి పూర్ణాంకాలైతే a+b కూడా పూర్ణాంకమవుతుంది.
* ఉదా: 2,3 లు పూర్ణసంఖ్యలు అయిన 2+3=5 కూడా ఒక పూర్ణ సంఖ్య.
### స్థిత్యంతర ధర్మం
* a, b అనునవి పూర్ణాంకాలైతే a+b = b+a అవుతుంది.
* ఉదా: 5,8 అనునవి రెండు పూర్ణ సంఖ్యలు అయిన 5+8 = 8+5 అగును.
### సహచర ధర్మం
*a, b, c అనునవి మూడు పూర్ణాంకాలైతే (a+b) +c =a+ (b+c) అవుతుంది.
* ఉదా: 7,8, 9 మూడు పూర్ణసంఖ్యలు అయిన (7+8) +9=7 (8+9) అవుతుంది.
### తత్సమాంశము
* a ఒక పూర్ణసంఖ్య అయితే a+0=a అయ్యేటట్లు "0" అనే పూర్ణ సంఖ్య ఉంది. "0"ను సంకలన తత్సమాంశము అంటారు.
* ఒక సంఖ్యను ఏ సంఖ్యతో కలిపిన మరల అదే సంఖ్య వచ్చి ఆ కలిపిన సంఖ్య ఆ సంఖ్యా సమితిలో ఉన్నచో ఆ సంఖ్యను సంకలన తత్సమ మూలకం అందురు.
* ఉదా: 5 ఒక పూర్ణ సంఖ్య అయిన 5+0=5 అగును.
### సంకలన విలోమము
* a ఒక పూర్ణ సంఖ్య అయిన a+ (-a) =0 అయ్యేటట్లు -a అనే సంఖ్య పూర్ణస్ంఖ్యలలో లేదు. అందువలన పూర్ణ సంఖ్యలలో సంకలన విలోమం ఉండదు.
*ఒక సంఖ్యను ఏ సంఖ్యతో కలిపిన సంకలన తత్సమాంశము వస్తుందో ఆ కలిపిన సంఖ్య ఆ సంఖ్యా సమితిలో ఉన్నచో ఆ సంఖ్యను సంకలన విలోమం అందురు.
* పూర్ణ సంఖ్యలలో ఋణ సంఖ్యలు ఉండవు కావున సంకలన విలోమం ఉండదు.
## గుణకార ధర్మాలు
### సంవృత ధర్మం
* ఏ రెండు పూర్ణాంకాల లబ్ధం ఒక పూర్ణాంకవవుతుంది. a, b అనునవి పూర్ణాంకాలైతే axb కూడా పూర్ణాంకమవుతుంది.
* ఉదా: 2,3 లు పూర్ణసంఖ్యలు అయిన 2x3=6 కూడా ఒక పూర్ణ సంఖ్య.
### స్థిత్యంతర ధర్మం
* a, b అనునవి పూర్ణాంకాలైతే axb = bxa అవుతుంది.
* ఉదా: 5,8 అనునవి రెండు పూర్ణ సంఖ్యలు అయిన 5x8 = 8x5 అగును.
### సహచర ధర్మం
*a, b, c అనునవి మూడు పూర్ణాంకాలైతే (axb) xc =ax (bxc) అవుతుంది.
* ఉదా: 7,8, 9 మూడు పూర్ణసంఖ్యలు అయిన (7x8) x9=7 (8x9) అవుతుంది.
### తత్సమాంశము
* a ఒక పూర్ణసంఖ్య అయితే ax1=a అయ్యేటట్లు "1" అనే పూర్ణ సంఖ్య ఉంది. "1"ను గుణకార తత్సమాంశము అంటారు.
* ఒక సంఖ్యను ఏ సంఖ్యతో గుణించిన మరల అదే సంఖ్య వచ్చి ఆ గుణించిన సంఖ్య ఆ సంఖ్యా సమితిలో ఉన్నచో ఆ సంఖ్యను గుణకార తత్సమ మూలకం అంటారు.
* ఉదా: 5 ఒక పూర్ణ సంఖ్య అయిన 5x1=5 అగును.
### గుణకార విలోమము
* a ఒక పూర్ణ సంఖ్య అయిన ax1/a=1 అయ్యేటట్లు 1/a అనే సంఖ్య పూర్ణసంఖ్యలలో లేదు. అందువలన పూర్ణ సంఖ్యలలో గుణకార విలోమం ఉండదు.
*ఒక సంఖ్యను ఏ సంఖ్యతో గుణించిన గుణకార తత్సమాంశము వస్తుందో ఆ గుణించిన సంఖ్య ఆ సంఖ్యా సమితిలో ఉన్నచో ఆ సంఖ్యను గుణకార విలోమం అంటారు.
* పూర్ణ సంఖ్యలలో అకరణీయ సంఖ్యలు (భిన్నాలు) ఉండవు కావున గుణకార విలోమం ఉండదు.
## వ్యవకలన ధర్మాలు
* పూర్ణ సంఖ్యలలో ఋణ సంఖ్యలు ఉండవు కావున వ్యవకలన ధర్మములు పాటించవు.
## భాగహార ధర్మములు
* పూర్ణ సంఖ్యలలో భిన్న సంఖ్యలు ఉండవు కావున భాగహార ధర్మములు పాటించవు.

## విభాగ న్యాయం
* a, b, c లు మూడు పూర్ణసంఖ్యలైన (a+b) c = (axc) + (bxc) అవుతుంది. ఈ న్యాయమును విభాగ న్యాయం అంటారు.

వర్గం:గణిత శాస్త్రము
చేట

thumb|అమ్మేందుకు బజారులో ఉంచిన వెదురుతో తయారు చేసిన రంగు రంగుల చిన్న చేటలు.
thumb|అమ్మకం చేసేందుకు రవాణాకు సిద్ధపరుస్తున్న వెదురుతో తయారు చేసిన చేటలు.
చెరగడానికి ఉపయోగించే గృహోపకరణమును **చేట** అంటారు. చేట ద్వారా ధాన్యంలో ఉన్న పొట్టును, చిన్న చిన్న రాళ్ళను, చిన్న చిన్న మట్టి పెళ్ళలను సులభంగా వేరు చేయగలుగుతారు. చేటతో చెరిగినప్పుడు బరువైనవి ఒకవైపుకి, తేలికయినవి మరొక వైపుకి చేరుతాయి. చేటలు ముఖ్యంగా వెదురుతో తయారు చేస్తారు. వెదురు బద్దలతో చేసిన చేసిన చేటలు రంధ్రాలు, గరుకు లేకుండా ఉండేందుకు కాగితాలు, మెంతులతో దంచి తయారు చేసిన మిశ్రమాన్ని చేటలపై పూస్తారు, ఈ విధంగా చేయటం వల్ల చేట నున్నగా అందంగా ఉంటుంది, చేట విరగకుండా ఎక్కువ కాలం ఉంటుంది. చేటను హిందువులు ఒక పవిత్రమైన వస్తువుగా భావిస్తారు. దాదాపు అందరి ఇళ్ళలో ఈ వస్తువు ఉంటుంది. నేడు మార్కెట్ లోకి ప్లాస్టిక్ చేటలు అందుబాటులోకి వచ్చినను వెదురు బద్దలతో తయారు చేసిన చేటకే ప్రాధాన్యతనిస్తున్నారు. సాధారంగా చేట ఒక అడుగు పొడవు, ఒక అడుగు వెడల్పుతో మందంగా వెదురు బద్దలతో అల్లబడి ఉంటుంది. ఒకవైపు ఎక్కువ ఎత్తుగా అంచు ఉండి (పట్టుకునే వైపు) మరొక వైపుకి ఇరువైపుల నుంచి తగ్గుతూ చివరన సాఫీగా ఉంటుంది. చేరగినప్పుడు సాఫీగా ఉన్న వైపుకు తేలికయిన వస్తువులు చేరుతాయి.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Rice in Cheta.jpg|చేటతో చెరగేందుకు సిద్ధం చేసుకున్న బియ్యం
దస్త్రం:Finger Millet in Cheta.jpg|ప్లాస్టిక్ చేటతో చెరగడానికి సిద్ధం చేసుకున్న రాగులు
దస్త్రం:1 cata.JPG


## ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు
* చేటతో తూర్పారబట్టే రేఖాచిత్రం

వర్గం:గృహోపకరణాలు
వర్గం:వ్యవసాయం
వర్గం:వస్తువులు
వర్గం:పదజాలం
బయోగ్యాస్

350px|right|thumb| బయోగ్యాస్ తయరయ్యె విధమును తెలియజేసే చిత్రము
**బయోగ్యాస్** తరగని శక్తి వనరు. బయోగ్యాస్ ప్రధానంగా పశువుల పేడ, మురుగు నీరు, పంటల అవశేషాలు, కూరగాయల వ్యర్థ పదార్థాలు, నీటి మొక్కలు, పౌల్ట్రీ వ్యర్థ పదార్థాలు, పందుల ఎరువు మొదలైన వాటివల్ల తయారవుతుంది. మొక్కలు, జంతువుల శరీరాల్లోని పదార్థాలని జీవ ద్రవ్యరాశి అంటారు. ఈ జీవులు చనిపోయినపుడు వాటిలోని జీవ ద్రవ్యరాశిని గృహావసరాలకు ఇంధనంగా ఉపయోగించవచ్చు.

## ఎలా తయారవుతుంది?
జంతువుల, మొక్కల వ్యర్థ పదార్థాలు అనయిరోబిక్ సూక్ష్మజీవులచే నీటి సమక్షంలో తేలికగా క్షయీకరింపబడతాయి. ఈ ప్రక్రియలో మీథేన్, కార్బన్ డై ఆక్సైడ్, హైడ్రోజన్ సల్ఫైడ్ మొదలైన వాయువులు యేర్పడతాయి. ఈ వాయులువ మిశ్రమాన్ని బయోగ్యాస్ అంటారు. ఉత్తమ ఇంధనమైన మీథేన్ దీనిలో సుమారు 65% ఉంటుంది. గ్యాస్ పొయ్యిలలో ఉష్ణానిచ్చుటకు బయోగ్యాస్ ని ఇంధనంగా వాడవచ్చు.
## ఉపయోగాలు
*వీధి దీపాలు వెలిగించటానికి
* యంత్రాలు నడపడానికి
* వంటలకు
* దీపాలకు, యాంత్రిక శక్తికి, వ్యవసాయానికి, గ్రామీణ పరిశ్రమలకు అవసరమైన విద్యుత్ తయారీకి
## గ్రామాలలో ఎలా తయారు చేయవచ్చు
నిత్యము జంతువుల పేడ నీరు మిశ్రమాన్ని బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ లో పోస్తారు. నిరంతరాయంగ బయోగ్యాస్ ను పొందడానికి నిర్ణీత క్రమం ప్రకారం వ్యర్థ జీవ ద్రవ్యరాశిని బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ లో వెయ్యాలి. మానవ విసర్జికాలను కూడా దీనిలోకి పంపించవచ్చు. ఉత్పత్తి అయిన బయోగ్యాస్ ను పైపుల ద్వారా వినియోగదారులకు అందిస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాలలో పెద్ద బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ల లోనికి ఇండ్ల లోని మురుగు నీటిని కూడా పంపిస్తారు. ఈ విధంగా చేయడం వల్ల మన కవసరమయ్యే గ్యాస్ ను పొందడమే కాకుండా జల కాలుష్యాన్ని నివారించవచ్చు. పెద్ద పెద్ద పట్టణాలలో మురుగునీరు నదుల్లోకి వదులుతున్నారు. మురుగు నీటి నుండి పుష్కలంగా లభించే బయోగ్యాస్ (84% మీధేన్) ను విద్యుదుత్పాదనకు వినియోగించవచ్చు.
## ఇతర ఉపయోగాలు
బయోగ్యాస్ పొగలేని మంటతో హెచ్చు ఉష్ణాన్ని ఇస్తుంది. గ్రామాల్లో బయోగ్యాస్ ప్లాంట్ల వల్ల పారిశుధ్యము మెరుగుపడి పర్యావరణ కాలుష్యం తగ్గుతుంది. గృహోపయోగానికి ఇది సౌలభ్య ఇంధనం. వాయువు విడుదలైన తర్వాత ఉప ఫలంగా అడుగున మిగిలెడి ద్రవ పదార్థం ఎక్కువగా నైట్రోజన్, పాస్ఫరస్ సంయోగ పదార్థాలున్న మంచి పోషక ఎరువు. బయోగ్యాస్ వాడటం వల్ల శిలాజ ఇంధనాలు, కట్టెలు మీద ఆధార పడటం తగ్గుతుంది.

## యితర లింకులు
 
*Online Gas Booking
*European Biogas Association
*American Biogas Council
*Spanish Biogas Association / Asociación Española de Biogas
*Biogas Video Book
*Biogas Videos on YouTube
*An Introduction to Biogas, University of Adelaide
*Biogas from manure and waste products - Swedish case studies
*The largest danish plant Lemvig Biogas – renewable energy and a sound economy
*An overview of biogas purification technologies
*Biogas Bonanza for Third World Development
*Biogas China
*Small Scale Biogas Plants
*Biogas Wiki with a lot of useful information about basic principles and documentation from projects of various sizes 
*Micro Biogas Production in Kenya

వర్గం:ప్రత్యామ్నాయ శక్తి
వర్గం:వాయురహిత పచనం
వర్గం:జీవ ఇంధనాలు
వర్గం:జీవఅధోకరణం
వర్గం:బయోటెక్నాలజీ ఉత్పత్తులు
వర్గం:బయోడిగ్రేడబుల్ వ్యర్ధము నిర్వహణ
వర్గం:వాయువులు
వర్గం:భూమిపూరింపు
వర్గం:ఇంధనాలు
వర్గం:ఇంధన వాయువులు
వర్గం:మీథేన్
వర్గం:వ్యర్థ పదార్థాల నిర్వహణ
వర్గం:బయోమాస్
వర్గం:రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ
నల్ల పరంధాములు

వస్త్ర శాస్త్రవేత్తగా, చేనేత వస్త్ర పరిశోధకుడిగా పేరుపొందిన **నల్ల పరంధాము**లు (Nalla Parandhamulu) కరీంనగర్ జిల్లా సిరిసిల్ల పట్టణానికి చెందినవాడు. అగిపెట్టెలో సైతం ఇమిడిపోయే 5 గజాల చీరలను మగ్గంపై నేసిన ఘనతను పొంది పలువురి ప్రశంసలు అందుకున్నడు. 2000 ఒలింపిక్స్ క్రీడల సందర్భంగా అట్లాంటాలో 335 గజాల బ్యానర్ తయారుచేసి సిరిసిల్ల ఖ్యాతిని ప్రపంచానికి తెలిపిండు. 1987 నుంచే మగ్గంపై దుస్తుల తయారీకి కొత్త ఒరవడి సృష్టిస్తున్నడు. 1990లోనే అగ్గిపెట్టెలో ఇమిడిపోయే పట్టుచేరెను తయారుచేసిండు. 1995లో ఉంగరం నుంచి దూరిపోయే సన్నని చీరను నేసిండు. ఎలాంటి కుట్లు లేకుండా దుస్తులు తయారుచేసి రాజీవ్ గాంధీ, సోనియా గాంధీ, ఎన్టీ రామారావులకు బహుకరించిండు. వస్త్ర తయారీలో ఎన్నో ప్రయోగాలు చేసి పలువురి నుంచి ప్రశంసలతో పాటు పలు అవార్డులు గెలుచుకున్నడు.

## మూలాలు

## యితర లింకులు
* హిందూ పత్రికలో వ్యాసం 

వర్గం:రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా చేనేత కళాకారులు
క్రియా జనకాలు

రసాయన చర్యలో పాల్గొనే పదార్థాలను క్రియాజనకాలు అంటారు. ఉదాహరణకు జింకు ముక్కలను ఉదజహరికామ్లము (హైడ్రోక్లోరికామ్లం) లో వేసినపుడు జింకు క్లోరైడ్, హైడ్రోజన్ (ఉదజని) వాయువు వెలువదుతుంది. ఈ చర్యలో చర్య జరుగక ముందు గల పదార్థాలు జింకు ముక్కలు, హైడ్రోక్లోరికామ్లము కనుక ఈ పదార్థాలను క్రియా జనకాలు అంటారు. చర్యలో యేర్పడిన పదార్థాలను క్రియా జన్యాలు అంటారు.క్రియా జనకాలు క్రియా జన్యాలుగా మారవలెనంటే కొన్ని రసాయన చర్యలలో ఉత్ప్రేరకాలు అవసరమగును. కొన్ని చర్యలు ఉష్ణాన్ని గ్రహించి క్రియా జన్యాలనిస్తాయి. క్రియా జనకాలు క్రియా జన్యాలుగా యేర్పడుట అనునది క్రియా జన్యాల గాఢత పై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు పైన పేర్కొన్న రసాయన చర్యలో సజల ఆమ్లం తీసుకొంటే చర్య వేగం తగ్గుతుంది. అదే గాఢ ఆమ్లం తీసుకొంటే చర్యా వేగం పెరుగుతుంది.
## నిత్యజీవితంలో
*మన వంటగది ఒక రసాయన ప్రయోగశాల. మనం అనేక రసాయన పదార్థాలతో వంటలను చేస్తాం. వంటకు కావలసిన సామాగ్రి క్రియాజనకాలైతే యేర్పడిన పదార్థాలు క్రియాజన్యాలు అవుతాయి.
* కొన్ని పరిస్థితులలో క్రియా జనకాల చర్యా వేగం తగ్గినపుడు ఉత్ప్రేరకాలు వాడవలసి ఉంటుంది. కఠిన జలంతో పప్పులు ఉడకనపుడు మనం వంట సోడాను ఉత్ప్రేరకంగా వాడుతాము.

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
కోటిలింగాల

**కోటిలింగాల**, తెలంగాణ రాష్ట్రం, జగిత్యాల జిల్లాలో, వెల్గటూర్ మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం, ప్రాచీన బౌద్ధ క్షేత్రం.

ధర్మపురికి 15 కి.మీ దూరంలో వున్న కోటిలింగాలలో బయటపడిన శిలాఫలకాలు, శాతవాహనుల కాలం నాటి, అంతకన్నా ముందరి రాజుల నాటి (సామగోపుని గోభద్రుడు) నాణేలు, అలాగే 2003లో పుష్కరాల సమయంలో భూమిని చదును చేస్తున్నపుడు బయటపడిన యజ్ఞవాటికలు, బౌద్ధ స్థూపాలు వాటిలో వాడిన ఇటుక, మొదలైనవి బయట పడ్డాయి.

కోటిలింగాల మండల కేంద్రమైన వెల్గటూరు నుండి ఈశాన్య దిశలో నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలో, గోదావరి నది, పెద్దవాగు సంగమస్థలంలో ఉంది. గ్రామానికి ఉత్తరాన పడమర నుండి తూర్పుకు ప్రవహించు గోదావరి నది ఉంది. గోదావరి దక్షిణ ఒడ్డున కోటిలింగాల దేవస్థానం (శివాలయం) ఉంది. గ్రామానికి తూర్పున దక్షిణం నుండి ఈశాన్యం వైపు ప్రవహించి గోదావరి నదిలో కలుస్తున్న పెద్దవాగు ఉంది. ఈ రెండు కలిసే చోటు మునేరు అంటారు. వెనుకట ఇక్కడ మునులు స్నానం చేసేవారట. అందుకే ఆ పేరు వచ్చింది. కోటిలింగాల చారిత్రక బౌద్ధక్షేత్రము. చరిత్రకారులు ఇది శాతవాహనుల తొలి రాజధానిగా భావిస్తున్నారు. శ్రీపాద ఎల్లంపల్లి ప్రాజెక్టు పూర్తయితే జలాయశ్రపు నీటిలో కోటిలింగాల చారిత్రక ప్రదేశము మునిగిపోతుందని భావిస్తున్నారు.

*కోటిలింగాల* అంటే  కోటి శివ లింగాలను ప్రతిష్టించబడిన క్షేత్రం.  ఇక్కడ శాతవాహనుల కాలంలో 110 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో దీర్ఘచతురస్రాకారంలో పెద్దకోట ఉండేది. దానికి ఎత్తైన గోడలతో పాటు నాలుగు మూలాల ఎత్తైన కోట బురుజులు ఉండేవి. వాటి ఈశాన్య మూలన ఉన్న కోట బురుజు శిథిలమై ఎత్తైన గడ్డగా మారిన తర్వాత కాలంలో ఈ గడ్డపైన గుడికట్టి, లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించగా దానిని కోటలింగం అని, అదే కాలక్రమేణ కోటిలింగంగా రూపాంతరం చెందింది. అందులోని దేవుడు కోటేశ్వరస్వామిగా పిలవబడుతున్నాడు.

ఈ కోట గోడలు గోదావరి నది ఒడ్డు వెంబటి తూర్పు పడమరగా, పెద్దవాగు ఉత్తర దక్షిణములుగా దాదాపు 300 మీటర్ల ఆనవాళ్లను బట్టి తెలియుచున్నది. ఇక్కడ పురావస్తు శాఖ వారు రెండు సార్లు త్రవ్వకాలు జరిపారు. మొదట 1979 నుండి 1984 వరకు, రెండవసారి ఫిబ్రవరి 2009లో జరిగాయి. మొదటిసారి 1979లో త్రవ్వకాలు జరిపినపుడు ఈ ప్రాచీన నగరం బయల్పడింది.

## చరిత్ర
మూడు దశాబ్దాల క్రితం చారిత్రక పట్టణంగా వెలుగులోకి వచ్చిన కోటిలింగాల శాతవాహనుల రాజధానిగా చారిత్రక పరిశోధకులు భావించారు. క్రమక్రమంగా త్రవ్వకాలలో లభించిన ఆధారాలను బట్టి ఇదే శాతవాహనుల తొలి రాజధానిగా నిర్ధారించారు. కోటిలింగాలలో లభించిన శ్రీముఖుని నాణేలు వారి రాజధాని కోటలింగాల అని నిరూపించినట్లు ప్రముఖ చారిత్రక పరిశోధకుడు రాజారెడ్డి వాదించగా ఇది నిస్సందేహంగా శాతవాహనుల రాజధాని అని ఏటుకూరి బలరామయ్య అన్నాడు. పైఠాన్, ధాన్యకటకంలకు ముందు ఇదే శాతవాహనులకు రాజధానిగా ఉందని జైశెట్టి రమణయ్య, శాతవాహనుల జన్మభూమి తెలంగాణయే అనే విషయంలో సందేహానికీ తావులేకుండా పోయిందని శ్రీరామశర్మ, శాతవాహనులు తొలుత కోటిలింగాలలోనే రాజ్యమొనర్చినారని ప్రముఖ చరిత్ర పరిశోధకుడు బి.ఎన్.శర్మ వివరించారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తెలంగాణ బౌద్ధమత క్షేత్రాలు
వర్గం:జగిత్యాల జిల్లా
ద్రావణీయత

thumb|పొటాషియం క్లోరైడ్

## ద్రావణీయత
స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద 100 గ్రాముల ద్రావణిలో గల ద్రావిత గరిష్ఠ పరిమాణాన్ని ద్రావణీయత అంటారు. ఉదాహరణకు 100 గ్రాముల నీరు 36.3 గ్రాముల ఉప్పును మాత్రమే కరిగించుకోగలదు. అందువలన ఉప్పు ద్రావణీయత 36.3 అవుతుంది.

## ద్రావణీయతను ప్రభావితం చేసే ఆంశాలు
# ద్రావణి ద్రావిత స్వభావం
# ఉష్ణోగ్రత
* ధృవ ద్రావితం ధృవ ద్రావణిలో కరుగుతుంది. ఉదాహరణకు నీరు ధృవ ద్రావణి. నీటిలో ధృవ ద్రావితాలైన సోడియం క్లోరైడ్ (తినే ఉప్పు), కాపర్ సల్పేట్, పొటాషియం పర్మాంగనేట్ (చినాల రంగు) వంటి వి కరుగుతాయి. కాని అధృవ ద్రావితాలైన కిరోసిన్, నాప్తలీన్, బెంజీన్ వంటి వి కరుగవు.
* అధృవ ద్రావితం అధృవ ద్రావణిలో కరుగుతుంది. ఉదాహరణకు నాప్తలీన గోళీలు అధృవ పదార్థము. ఇది అధృవ ద్రావితాలైన కిరోసిన్, పెట్రోలు వంటి ధృవ ద్రావణులలో కరుగుతుంది. కాని నీరు వంటి ధృవ ద్రావణిలో కరుగదు.
* కొన్ని ద్రావణముల ద్రావణీయత ఉష్ణోగ్రత పెంచినపుడు పెరుగు తోంది. ఉదాహరణకు 100 గ్రాముల నీటిలో 68.89 గ్రాముల పంచదార మాత్రమే కరుగుతుంది. ఇంకనూ ఎక్కు వ పంచదార కలిపినట్లైతే హెచ్చుగా కలిపిన పంచదార పాత్ర అడుగున అవక్షేపంగా మిగిలిపోవును. ఈ హెచ్చుగా గల ద్రావితాన్ని కూడా కరిగించాలి అనుకుంటే ఆ ద్రావణాన్ని వేడిచేయాలి. అపుడు ఆ ద్రావణం అతి సంతృప్త ద్రావణంగా మారుతుంది. మరల గది ఉష్ణోగ్రతకు వచ్చినపుడు హెచ్చుగా గల పంచదార పాత్ర గోడలకు అంటుకొని ఉండిపోతుంది.
* కొన్ని ద్రావణముల ద్రావణీయత ఉష్ణోగ్రత పెంచినా లేదా తగ్గించినా మారదు. ఉదా: ఉప్పు నీటి ద్రావణం తీసుకుంటే 100 గ్రాముల నీరు 36.3 గ్రాముల ఉప్పును మాత్రమే కరిగించుగకోగలదు. దీని ద్రావణీయత ఉష్ణోగ్రత పెంచినా లేదా తగ్గించినా మారదు. స్థిరంగా ఉంటుంది.
* కొన్ని ద్రావణముల ద్రావణీయత ఉష్ణోగ్రత పెంచినట్లయిన తగ్గుతుంది. ఉష్ణోగ్రత తగ్గించినట్లయిన పెరుగుతుంది. ఉదా: సీరస్ సల్ఫేట్.
## వాయువుల ద్రావణీయత
వాయువులు కూడా వివిధ ద్రావణులలో కరుగుతాయి. ఉదాహరణకు నీటిలో కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ కలిపినపుడు సోడా తయారవుతుంది. ఉష్ణోగ్ర త పెంచినపుడు ద్రావణీయత ఫుర్తిగా తగ్గి నీరు యేర్పడుతుంది.

వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
ఐసోటోపులు

**ఐసోటోపులు** అంటే "ఒకే స్థానంలో ఉండేవి" అని అర్థం. ఈ భావాన్ని తెలుగులో సమస్థానులు లేదా ఏకస్థానులు అంటారు.

మెండలియెవ్ ఆవర్తన పట్టికలో మూలకానికి ఒకొక్క గది చొప్పున కేటాయించేరు. మూలకం కేంద్రకంలో ఎన్ని ప్రోటానులు ఉన్నాయో ఆ సంఖ్యని బట్టి ఈ కేటాయింపు జరిగింది. ఉదాహరణకి ఉదజని అణువు యొక్క కేంద్రకంలో ఒకే ఒక ప్రోటాను ఉంది; అందుకని ఒకటవ గది ఉదజనికి కేటాయించేరు. రవిజని (Helium) అణువు కేంద్రకంలో రెండే రెండు ప్రోటానులు ఉన్నాయి; అందుకని రెండవ గది రవిజనికి కేటాయించేరు. కాని కొన్ని కొన్ని మూలకాల అణువులు అన్ని విధాల సర్వసమానంగా ఉండవు. ఉదాహరణకి ప్రకృతిలో మూడు రకాల ఉదజని అణువులు ఉన్నాయి.

* ఒక రకం ఉదజని అణువులో 1 ప్రోటాను ఉంది. ప్రకృతిలో ఇది 99.98% లభిస్తుంది. దీని గరిమ సంఖ్య 1. దీనిని 1H1 అని సూచిస్తారు.
* రెండవ రకం ఉదజని అణువులో 1 ప్రోటాను, 1 నూట్రాను ఉన్నాయి. ప్రకృతిలో ఇది 0.018% లభిస్తుంది. దీని గరిమ సంఖ్య 2. దీనిని 1H2 అని సూచిస్తారు. దీనికి ఉదజని-2 అనిన్నీ డ్యూటీరియం అనిన్నీ పేర్లు ఉన్నాయి.
* మూడవ రకం ఉదజని అణువులో 1 ప్రోటాను, 2 నూట్రానులు ఉన్నాయి. ప్రకృతిలో ఇది 0.002% లభిస్తుంది. దీని గరిమ సంఖ్య 3. దీనిని 1H3 అని రాస్తారు. దీనికి ఉదజని-3 అనిన్నీ ట్రిటియం అనిన్నీ పేర్లు ఉన్నాయి.

కాని రసాయనికంగా ఈ మూడు ఉదజని అణువులే! కనుక ఈ మూడింటికి ఆవర్తన పట్టికలో ఒకే గది కేటాయించాలి. అంటే ఇవి "రూం మేట్స్" అన్న మాట. ఒకే గది (లేక స్థానం) లో ఉన్నవి కనుక వీటిని "సమస్థానులు" లేదా "ఏకస్థానులు" అందాం. గ్రీకు భాషలో ఐసొటోపులు అన్నా తెలుగులో సమస్థానులు అన్నా అర్థం ఒక్కటే!

## ఉదాహరణలు
# యురేనియం ఐసోటోపులు 92U235, 92U238

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
ఐసోబారులు

**ఐసోబార్లు** అనగా ఒకే సంఖ్య గల కేంద్రక కణాలను కలిగి ఉన్న వివిధ మూలక పరమాణువులు. అనగా ఒకే ద్రవ్యరాశి సంఖ్య వేర్వేరు పరమాణు సంఖ్యలు కలిగిన వేర్వేరు మూలక పరమాణువులను ఐసోబారులు అంటారు. ఐసోబారులలో ప్రోటాన్ల సంఖ్యలు మారుతాయి. అందువల్ల మూలకాలు కూడా వేర్వేరుగా ఉంటాయి. ఐసోబార్ శ్రేణికి ఒక ఉదాహరణ: <sup>40</sup>S, <sup>40</sup>Cl, <sup>40</sup>Ar, <sup>40</sup>K, <sup>40</sup>Ca. ఈ ఉదాహరణలోని వివిధ మూలకాలు ఒకే సంఖ్యగల కేంద్రక కణాలు (40) కలిగి ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రోటాన్లు, న్యూట్రాన్ల సంఖ్యలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.

ఐసోబార్స్ (ఆంగ్లం:isobars) అనే పదాన్ని 1918లో ఆల్ఫ్రైడ్ వాల్టెర్ స్టెవాంట్ సూచించాడు. ఈ పదం గ్రీకు పదం నుండి వ్యుత్పత్తి అయినది. గ్రీకు భాషలో " isos" అనగా "సమానం", "baros" అనగా "భారం".

## ద్రవ్యరాశి
ఒకే ద్రవ్యరాశి అనగా ఒకే కేంద్రక ద్రవ్యరాశి లేదా సంబంధిత కేంద్రకాల సమాన పరమాణు ద్రవ్యరాశులు. కేంద్రక ద్రవ్యరాశికి ఉపయోగించే వైజ్‌సేకర్స్ ఫార్ములా ప్రకారం:

: m(A,Z) = Z m_p + N m_n - a_{V} A + a_{S} A^{2/3} + a_{C} \frac{Z^2}{A^{1/3}} + a_{A} \frac{(N - Z)^{2}}{A} - \delta(A,Z)

పరమాణు ద్రవ్యరాశి సంఖ్య () అనగా ఆ పరమాణువు పరమాణు సంఖ్య (), న్యూట్రాన్ల సంఖ్య () మొత్తానికి సమానం. , , , , , లు స్థిరాంకాలు, మనం పరిశీలిస్తే అరేఖీయంగా ద్రవ్యరాశి సంఖ్య ,  లపై ఆధారపడి ఉంటుంది.  బేసి సంఖ్యలో ఉంటే,  అవుతుంది.

న్యూట్రాన్ అధికంగా ఉండే కేంద్రకాలకు బీటా విఘటనం శక్తివంతంగా అనుకూలంగా ఉంటుందని, బలంగా న్యూట్రాన్-లోపం గల న్యూక్లైడ్లకు పాజిట్రాన్ విఘటనం అనుకూలంగా ఉంటుందని ఇది వివరిస్తుంది. రెండు విఘటనాలు ద్రవ్యరాశి సంఖ్యను మార్చవు, అందువల్ల అసలు కేంద్రకం, దాని పుత్రికా కేంద్రకం ఐసోబార్లు అవుతాయి. పైన పేర్కొన్న రెండు సందర్భాల్లో, ఒక భారీ కేంద్రకం దాని తేలికైన ఐసోబార్‌కు విఘటనం చెందుతుంది.

 సరిసంఖ్య అయితే,  ఈ క్రింది రూపంలో ఉంటుంది:

: \delta(A,Z) = (-1)^Z a_P A^{-\frac 1 2}

ఇందులో  వేరొక స్థిరాంకం. పైన ఉన్న ద్రవ్యరాశిని వివరించు సూత్రం నుండి తీసివేయబడిన ఈ పదం సమాన-సమాన కేంద్రకాలకు ధనాత్మకంగా ఉంటుంది. బేసి-బేసి కేంద్రకాలకు ఋణాత్మకంగా ఉంటుంది.

## స్థిరత్వం
ఆవర్తన పట్టికలో రెండు ప్రక్కనే ఉన్న మూలకాలు ఒకే ద్రవ్యరాశి సంఖ్య గల ఐసోటోపులను కలిగి ఉంటే, ఈ ఐసోబార్లలో కనీసం ఒక రేడియోన్యూక్లైడ్ (రేడియోధార్మిక) అయి ఉండాలి అని మాటాచ్ ఐసోబార్ నియమం పేర్కొంది. మొదటి, చివరి స్థిరంగా ఉన్న మూడు ఐసోబార్ల వరుస మూలకాల విషయంలో (ఇది తరచూ సమాన-న్యూక్లైడ్‌ల విషయంలో కూడా ఉంటుంది, పైన చూడండి), మధ్య ఐసోబార్ యొక్క శాఖల విఘటనం సంభవించవచ్చు; రేడియోధార్మిక అయోడిన్-126 రెండు విఘటనాలకు దాదాపు సమానమైన సంభావ్యతలను కలిగి ఉంది, ఇది వేర్వేరు పుత్రికా ఐసోటోపులకు దారితీస్తుంది: టెల్లూరియం-126, జీనాన్-126.

ద్రవ్యరాశి సంఖ్య 5 కొరకు పరిశీలనాత్మకంగా స్థిరమైన ఐసోబార్లు లేవు (హీలియం-4 విఘటనలు, ఒక ప్రోటాన్ లేదా న్యూట్రాన్), 8 (రెండు హీలియం-4 విఘటనలు), 147,151, అలాగే 209 అంతకంటే ఎక్కువ.రెండు పరిశీలనాత్మకంగా స్థిరమైన ఐసోబార్లు ఉన్నాయి: 36, 40, 46, 50, 54, 58, 64, 70, 74, 80, 84, 86, 92, 94, 96, 98, 102, 104, 106, 108, 110, 112, 114, 120, 122, 123, 124, 126, 132, 134, 136, 138, 142, 154, 156, 158, 160, 162, 164, 168, 170, 176, 180, 184, 192, 196, 198, 204.

## మూలాలు

## గ్రంథ పట్టిక

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
ఐసోటోనులు

thumb|360x360px|Nuclide half-lives colorcoded
**ఐసోటోనులు** అనగా సమాన సంఖ్యలో న్యూట్రాన్ లను కలిగిఉండి, విభిన్న సంఖ్యలలో ప్రోటాన్లను కలిగిఉండే వేర్వేరు పరమాణు కేంద్రకాలు. ఉదాహరణకు బోరాన్-12, కార్బన్-13 కేంద్రకాలు 7 న్యూట్రాన్లను మాత్రమే కలిగి యుంటాయి. అందువల్ల వాటిని ఐసోటోనులు అంటారు. అదే విధంగా 36S, 37Cl, 38Ar, 39K,, 40Ca కేంద్రకాలన్నీ ఒకే సంఖ్య గల (20 న్యూట్రాన్లు) కలిగి యున్నందున ఇవన్నీ ఐసోటోనులవుతాయి. గ్రీకు పదం "ఒకే విధమైన సాగుదల" అనే అర్థం ఒకే విధంగా ఉన్నప్పటికీ ఈ పదాన్ని జెర్మన్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త కె.గుగ్గెన్‌హైమెర్ ఐసోటోపు (isotope) యొక్క ఆంగ్లపదంలో "p" అనే అక్షరం ఒకే విధమైన ప్రోటాన్లు ఉన్న కేంద్రకాలను సూచిస్తే, ఒకే విధమైన న్యూట్రాన్లు కలిగియున్న కేంద్రకాలను ఐసోటోపుల ఆంగ్లపదంలో "p" స్థానంలో "n"ను చేర్చాడు.

స్థిరంగా ఉన్న అతి ఎక్కువ సంఖ్యలో గల ఐసోటోనులు (50) కలవి (ఐదు: (five: 86Kr, 88Sr, 89Y, 90Zr, 92Mo), 82 కలిగినవి ఆరు: (six: 138Ba, 139La, 140Ce, 141Pr, 142Nd, 144Sm). స్థిరమైన ఐసోటోనులు లేని న్యూట్రాన్ సంఖ్యలు 19, 21, 35, 39, 45, 61, 89, 115, 123,, 127 లేదా మరికొన్ని ఉండవచ్చు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఐసోటోపులు అనునవి సమాన సంఖ్యలో ప్రోటాన్లు కలిగిన ఒకే మూలకానికి చెందిన కేంద్రకాలు: ఉదా: కార్బన్-12, కార్బన్-13.
* ఐసోబారులు అనగా ఒకే సంఖ్యలో ద్రవ్యరాశి సంఖ్యలు కలిగిన వేర్వేరు మూలకాల కేంద్రకాలు. ఉదా: కార్బన్-12, బోరాన్-12.
* కేంద్రక ఐసోమెర్లు అనగా వివిధ ఉద్రిక్త స్థాయిలు కలిగిన ఒకే రకమైన కేంద్రకాలు.

## మూలాలు

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
భూచక్రగడ్డ

[thumb|[అమెరికా కలబంద]]
తిరునాళ్ళ సమయంలో లేదా ఉత్స‌వాల స‌మ‌యంలో చెంచులు అమెరికా కలబంద మొదలు నుంచి **భూచక్రగడ్డ** అనే ఈ గడ్డను తీసి అమ్ముతుంటారు. భూచ‌క్ర‌గ‌డ్డ సేక‌రణ చుట్టూ అనేక న‌మ్మ‌కాలు, ఆచారాలు ముడిపెట్టుకునివున్నాయి. భూచ‌క్ర‌గ‌డ్డను చెంచులు అదృష్టానికి గుర్తుగా భావిస్తారు. కాబ‌ట్టి దీనిని ల‌క్ష్మిగ‌డ్డ అని, ల‌చ్చిగ‌డ్డ అని కూడా పిలుస్తుంటారు. చెంచు తండాల్లో దీన్ని ల‌చ్చిగ‌డ్డ అని మాత్ర‌మే పిలుస్తారు. న‌ర‌సింహ‌స్వామిని ఆరాధించే చెంచులు భూచ‌క్ర‌గ‌డ్డ‌ను న‌ర‌సింహ‌స్వామి ప్ర‌సాదంగా కూడా భావిస్తుంటారు. ఉత్స‌వాల స‌మ‌యంలో అమ్మేట‌ప్పుడు దీనిని గ‌డ్డ‌ప్ర‌సాద‌మ‌ని చెప్తుంటారు. ఒక గ‌డ్డను అమ్ముకుంటే వేల రూపాయల ఆదాయం లభిస్తుంది కాబట్టి దీనిని రహస్యంగా అమెరికా కలబంద మొదలు నుంచి సేకరించి అమ్ముతుంటారు. ఏవరైనా ఈ భూచక్రగడ్డ ఏ మొక్క నుంచి లభిస్తుంది అని అడిగినా, అమ్మేవారు ఇది శ్రీశైలం అడవులలో చాలా అరుదుగా లభిస్తుందని రకరకాలుగా చెబుతుంటారు. భూచక్రగడ్డ చర్చ పేజీలో మొదటిసారిగా 2013లో "కొందరు పెద్ద కలబంద చెట్టు మొదలును భూచక్రగడ్డలాగా జువ్వి దానికి చుట్టూరు ఎర్రమట్టి పూచి దానిని భూచక్రగడ్డ అని అమ్ముతారని ఒక అభిప్రాయం ఉంది" అని తెలుగు వికీపీడియాలో తెలియజేయడంతో ఇది ఏవిధంగా లభిస్తుందనేది వెలుగులోకి వచ్చింది. దీని వేరు అర అడుగు నుంచి అడుగు ఆడ్డుకొలత వ్యాసంతో రెండు నుంచి నాలుగు అడుగుల పొడవు ఉంటుంది. స్థూపాకారంలో ఉండే ఈ గడ్డను అడవి ప్రాంతాల నుంచి స్వీకరించి పలుచని పొరలుగా ఈ గడ్డను కోస్తూ అమ్ముతుంటారు. ఈ గడ్డ రుచిగా, తీయగా ఉండేందుకు ఈ గడ్డ పలుచని పొరలకు చక్కెర నీటిని అద్దుతారు. ఇది ఇండియా, పాకిస్తాన్, ఆఫ్రికా, సౌదీ అరేబియాలో ఉంటుంది. దీని వేరు భాగము కొబ్బరి కంజె లాగ రుచికరంగా ఉండును. ఇది పంచదారతో కలిపి తింటారు. గిరిజన ప్రాంతాల ప్రజలు దీనిని సేకరించి ప్రజలు రద్దీగా వుండే ప్రదేశాలలో అమ్ముతారు. దీనిని వేసవి కాలంలో దాహం వెంటనే నివారించుటకు తీసుకుంటారు. 
## నమ్మకాలు
భూచ‌క్ర‌గ‌డ్డ సేక‌రణ చుట్టూ అనేక న‌మ్మ‌కాలు, ఆచారాలు ముడిపెట్టుకునివున్నాయి. భూచ‌క్ర‌గ‌డ్డను చెంచులు అదృష్టానికి గుర్తుగా భావిస్తారు. ఒక గ‌డ్డ దొరికితే కుటుంబ‌మంతా క‌నీసం నెల‌రోజులు బ‌తికే ఆదాయాన్నిస్తుంది కాబ‌ట్టి దీనిని ల‌క్ష్మిగ‌డ్డ అని, ల‌చ్చిగ‌డ్డ అని కూడా పిలుస్తుంటారు. చెంచు తండాల్లో దీన్ని ల‌చ్చిగ‌డ్డ అని మాత్ర‌మే పిలుస్తారు. న‌ర‌సింహ‌స్వామిని ఆరాధించే చెంచులు భూచ‌క్ర‌గ‌డ్డ‌ను న‌ర‌సింహ‌స్వామి ప్ర‌సాదంగా కూడా భావిస్తుంటారు. ఉత్స‌వాల స‌మ‌యంలో అమ్మేట‌ప్పుడు దీనిని గ‌డ్డ‌ప్ర‌సాద‌మ‌ని చెప్తుంటారు. 

## ఎక్కడ దొరుకుతుంది
సహజసిద్ధంగా అడవులలో పెరిగిన, పొలాలలో కంచెగా నాటుకున్న అమెరికా కలబంద మొక్క నుంచి ఇది లభిస్తుంది.
 
## ఉపయోగాలు
* ర‌క్త‌విరోచ‌నాలు, 
* క‌డుపులోప‌ల ప‌డే పుండ్ల‌ను మాన్పుతుంది.
* ర‌క్తంలో చ‌క్కెర స్థాయిల‌ను నియంత్రిస్తుంది. 
* తాజాగా తీసిన ముక్క‌ను చాలా కొద్దిగా పాలు, తేనెతో క‌లిపి మిక్సీలో వేస్తే వ‌చ్చే పాలను గడ్డపాలు అంటారు. 
* పాలు ఇవ్వ‌లేని త‌ల్లులు ఈ 'గ‌డ్డ‌పాలు' పసిపిల్లలకు పడతారు
* దాహాన్ని నివారించుటకు
* పాము,తేలు కాటు వేసినపుడు గిరిజన వైద్యంలో 

## సూచిక

## ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు
* Desert Maerua - Flowers of India.
వర్గం:కెప్పారేసి
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
వర్గం:మొక్కలు
వర్గం:పంటలు
ఆల్ఫా కణం

ఆల్ఫా కణం (α-కణం) అనునది హీలియం పరమాణు కేంద్రకం. దీనిని 2 **He** 4 లేదా **He**2+ లేదా **He**++గా సూచిస్తారు.యివి ధనావేశం గల కణాలు.
## వివరణ
సాధారణంగా హీలియం పరమాణువులో రెండు ప్రోటాన్లు, రెండు న్యూట్రాన్లు, రెండు ఎలక్ట్రాన్లు ఉండును. ఇలా ఉంటే అది హీలియం తటస్థ పరమాణువు అవుతుంది. హీలియం కేంద్రకంలో రెండు ప్రోటాన్లు, రెండు న్యూట్రాన్లు ఉంది కేంద్రకం చుట్టూ రెండు ఎలక్ట్రాన్లు పరిభ్రమిస్తూ ఉంటాయి. బాహ్య కక్ష్యలోని రెండు ఎలక్ట్రాన్ లు తొలగించినపుడు అది హీలియం అయాన్ గా మారుతుంది. మిగిలిన కేంద్రకాన్ని ఆల్ఫా కణం అంటారు. 
## కేంద్రకం కనుగొను ప్రయోగంలో
పరమాణు కేంద్రకం కనుగొనే ప్రయోగంలో బంగారు రేకులోనికి ఆల్ఫా కణాలను రూథర్ ఫర్డు అనే శాస్త్రవేత్త పంపించాడు. పలుచని బంగారు రేకు గుండా వెళ్ళినపుడు 20000 కణాలలో ఒక కణం వెనుకకు వచ్చినట్లు గమనించాడు. దీనిని బట్టి పరమాణువులో ఎక్కువ భాగం ఖాళీగా ఉన్నట్లు గుర్తించాడు. మధ్యలో కొంచెం ప్రదేశంలో కేంద్రకం ఉన్నట్లు గుర్తించాడు.
## సహజ రేడియో ధార్మికత
ఇవి సాధారణంగా పరమాణు సంఖ్య 83 తర్వాత గల మూలకాలలో కేంద్రకం అస్థిరత్వం వల్ల వెలువడతాయి. ఇవి రేడియో ధార్మికత ప్రదర్శిస్తాయి. వీటిని మొదట హెన్రీ బెక్వరల్ అనే శాస్త్రవేత్త కనుగొన్నారు. ఆయన చేస్తున్న ప్రయోగంలో యురేనియం ఖనిజమైన పిచ్ బ్లెండ్ ను టేబుల్ సొరుగులో ఉంచి కొన్నిరోజుల తర్వాత చూసినపుడు అదే సొరుగులో గల చాలా జాగ్రత్తగా భద్రపరచబడ్డ పోటోగ్రాఫిక్ ప్లేట్లును కొన్ని కిరణాలు ప్రభావితం చెసినట్లు కనుగొన్నాడు. ఆ కిరణాలు పిచ్ బ్లెండ్ ఖనిజం నుండి వచ్చినట్లు గమనించాడు. అదే విధంగా వివిధ మూలకాలతో ప్రయోగం చేసిన తదుపరి 83 పరమాణు సంఖ్య తర్వాత గల మూలకాలలో కొన్ని కిరణాలు వెలువడుతున్నట్లు గుర్తించాడు. వీటికి బెక్వరల్ కిరణాలు అని నామకరణం చేసాడు. పరమాణు కేంద్రకం నుండి అస్థిరత్వం వల్ల కిరణాలు వెలువడటాన్ని సహజ రేడియో థార్మికత అంటారు.
## రేడియో ధార్మిక వికిరణాలు-రకాలు
 ఒక సీసం దిమ్మకు రంధ్రం చేసి అందులో ఏదైనా రేడియో ధార్మిక మూలకం తీసుకోవావి.ఎందువలనంటే సీసం రేడియో ధార్మికతను ప్రదర్శించదు. రేడియో ధార్మిక మూలకం నుండి వెలువడుతున్న కిరణాలను శోషించుకుంటుంది. కాని కిరణాలు ఒకవైపు వస్తాయి. ఈ కిరణ పుంజంలో ఎన్ని రకాల వికిరణాలు ఉన్నాయో తెలుసుకొనుటకు కిరణ పుంజమునకు ఇరువైపుల అయస్కాంత క్షేత్రం ఉంచినపుదు అవి మూడు రకాలుగా ఉన్నాయని తెలిసింది. ఇపుడు అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని తొలగించి విద్యుత్ క్షేత్రమును ఉంచినపుడు కొన్ని కణాలు ఋణావేశ పలకవైపు వంగినవి. కొన్ని ధనావెశ్ పలక వైపు వంగినవి. కొన్ని అపవర్తనం చెందకుండా పైకి పోయినవి.
 
 పై ప్రయోగంలో ఋణావేశ పలక వైపు ఆకర్షించినవి ఆల్ఫా కణాలు. ధనావేశ పలక వైపు వంగినవి బీటా కణాలు, అపవర్తనం చెందనివి గామా కిరణాలు

## ఆల్ఫా కణాల ధర్మాలు
* ఇవి రెండు ప్రోటాన్లు రెండు న్యూట్రాన్లు కలిగి ఉంటాయి.
* ఇవి ద్వి అయనీకరణం చెందబడిన హీలియం పరమాణువులు.
* వీటి ద్రవ్యరాశి ప్రోటాన్ ద్రవ్యరాశికి 4 రెట్లు,, ఆవేశం ప్రోటాన్ ఆవేశానికి 2 రెట్లు.
* వీటి వేగం సుమారు 107 మీ/సె. అన్ని కణాల వేగం ఒకేలా ఉండాలని లేదు.
* ఇవి వాయువు గుండా ప్రయాణించినపుడు వాయువును అయనీకరిస్తాయి. వీటి అయనీకరణ సామర్థ్యం బీటా, గామా కణాల కన్న ఎక్కువ.
* వీటి చొచ్చుకుపోయే సామర్థ్యం బీటా, గామా కణాల కన్న తక్కువ.
* ఏ కేంద్రకం నుండయినా వెలువడినప్పుడు పరమాణువు పరమాణు సంఖ్యలో రెండు ప్రమాణాలు, ద్రవ్యరాశి సంఖ్యలో 4 ప్రమాణాలు తగ్గును.

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
కుంకలగుంట సైదులు

**కుంకలగుంట సైదులు**  నాదస్వర విద్వాంసుడు. అతను  మద్రాసు, విజయవాడ ఆకాశవాణి కేంద్రాలలో నాదస్వరవిద్వాంసునిగా పనిచేసాడు.

## జీవిత విశేషాలు
అతను  గుంటూరు జిల్లా, నకరికల్లు మండలం కుంకలగుంట గ్రామంలో నబీసాహెబ్ ,మీరాబీ దంపతులకు 1912 అక్టోబరు 4న  న జన్మించాడు. నాదస్వరంలో తండ్రి, తాత, చిలకలూరిపేట పెద మౌలా సాహెబ్ ,మద్రాసు కదిరివేలు వద్ద శిక్షణ పొందాడు. మంచి తాళ పరిజ్ఞానము కలిగి, నడకలు, పల్లవులు తయారు చేసి పంచటంలో నిష్ణాతుడయ్యాడు. "సింహతలాటం" పొందాడు. నందిగామ లాల్ సాహెబ్ ,కుంకలగుంట లాల్ సాహెబ్ ఇతని శిష్యులలో ముఖ్యమైనవారు. నాదస్వర కళలో సువర్ణ కంకణ గ్రహీత పందలపాడు సైదులు కూడా ఇతని వద్దనే విద్యనభ్యసించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1912 జననాలు
వర్గం:నాదస్వర విద్వాంసులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సంగీత విద్వాంసులు
ఉప్పలపాటి సైదులు

thumb|ఉప్పలపాటి సైదులు
షేక్ సైదులు పౌరాణిక రంగస్థల కళాకారుడు. అతను సుమారు 8 వేలకు పైగా పౌరాణిక నాటక ప్రదర్శనలిచ్చాడు. నాటకాలలో శ్రీరాముడుగా, శ్రీకృష్ణ, హరిశ్చంద్ర, శ్రీనివాస, ఇంధ్ర, భవాని, బాలవర్ధి, కార్యవర్ధి, బిల్వ, అర్జున, నకుల, సహదేవ, వికర్ణ, మాతంగి తదితర పాత్రలు ధరించాడు. 

## జీవిత విశేషాలు
షేక్ సైదులు (ఉప్పలపాటి సైదులుగా సుపరిచితుడు) స్వగ్రామం రేపల్లె తాలూకా వెల్లటూరు . అతను 1941 జూన్ 30  న   షేక్ అబ్దుల్లా, షేక్ మీరాబి దంపతులకు జన్మించాడు. అక్కడ గల పాఠశాలలో 7వ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు. అతని తండ్రి మరణిస్తే అతని మేనమామలు గుంటూరు జిల్లా పెదకాకాని మండలం ఉప్పలపాడు గ్రామానికి అతనిని తీసుకువచ్చారు. ఉప్పలపాడు వచ్చేసరికి అతని వయస్సు 14 యేండ్లు. అతను తన 17 సంవత్సరాల వయస్సులో అతని అన్నయ్య వద్ద టైలరింగ్ వృత్తిలో చేరాడు. ఆ టైలరింగు షాపు వెనుక వైపు ఎలిమెంటరీ పాఠశాల ప్రధానోపాద్యాయుడు మండవి సుబ్బారావు హార్మనీ వాద్యకారుడు హార్మనీ వాయించేవాడు. సుబ్బారావుకు హార్మనీ వాయించడానికొరకు పద్యాలు పాడేవారి అవసరం ఉంది. అందువలన అతను సైదులును పద్యాలు పాడించుకునేందుకు పిలుచుకొనేవాడు. సైదులుకు అప్పటికి వివిధ రకాలపద్యాల రికార్డింగులు విని పద్యాలను పాడే అలవాటు ఉంది. అతను ఉద్వేటి శ్రీరాములు పద్యాలు ఎక్కువగా పాడేవాడు. సుబ్బారావు కూడా అతనికి పద్యాలు  నేర్పేవాడు. అతను మొట్టమొదట సారి సత్యహరిశ్చంద్ర నాటకంలో మాతంగ కన్య వేషంతో రంగప్రవేశం చేసాడు. ఆ నాటకంలో అతనితో పాటు ఉప్పలపాడుకు చెందిన గోగినేని సాంబశివరావు కూడా వేరొక మాతంగ కన్య వేషం వేసాడు. పిన్నమనేని నారాయణరావు ఒక పద్యాన్ని, పాటను రాసి అతనికి ఇచ్చాడు. ఆ పద్యం,పాటను నాటకంలో సైదులు పాడాడు. ఆ విధంగా వేదికపై మొట్టమొదట స్త్రీ పాత్రతో అతను పరిచయమయ్యాడు.   

అతనికి చింతా ఆంజనేయులు వద్ద లవకుశ, రాముడు పాత్రల పద్యాలను నేర్చుకున్నాడు. తెనాలి వారు తీసిన కలియుగ వైకుంఠం నాటకంలో విష్ణువు, శ్రీనివాసుడు వేషాలను వేసాడు. ఆ నాటకంలో విష్ణువు, శ్రీనివాసుడు పద్యాలను శెనగవరపు శ్రీరామమూర్తి  నేర్పించాడు. అతను గయోపాఖ్యానం లో కృష్ణుని పద్యాలు కూడా  శ్రీరామమూర్తి వద్ద నేర్చుకున్నాడు. సురభి ఎస్.ఎ. ప్రకాశ్ వద్ద మేకప్ వేసుకోవడంలో మెళకువలను నేర్చుకున్నాడు. అతని వేషంలో  గల లోపాలను సురభి ప్రకాష్  తెలియజేసి ఆతనిని మంచి కళాకారునిగా తీర్చిదిద్దాడు. ఏటుకూరులో జరిగిన శ్రీకృష్ణ పడక సీన్ పోటీలలో పాల్గొని ప్రథమ స్థానంలో నిలిచాడు. అతని నటనను చూసిన గుంటూరుకు చెందిన ఎల్. శ్రీ కృష్ణ  1967లో సీతాకళ్యాణం నాటకం తీస్తూ అందులో రాముడు పాత్రను ఇచ్చాడు. అందులోనటనకు 12 రూపాయల పారితోషకానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. ఆ విధంగా నాటక రంగంలో పరిపూర్ణంగా ప్రారంభం 1967 నుండి మొదలయింది.        

అతను సుమారు 8 వేలకు పైగా పౌరాణిక నాటక ప్రదర్శనలిచ్చాడు. నాటకాలలో శ్రీరాముడుగా, శ్రీకృష్ణ, హరిశ్చంద్ర, శ్రీనివాస, ఇంధ్ర, భవాని, బాలవర్ధి, కార్యవర్ధి, బిల్వ, అర్జున, నకుల, సహదేవ, వికర్ణ, మాతంగి తదితర పాత్రలు ధరించాడు. బంగారు కిరీటాన్ని, స్వర్ణ సింహ తలాటాన్ని, సువర్ణహస్త ఘంటా కంకణాలు, వెండి వేణువులు, గండ పెండేరాలతో పాటు 18 పరిషత్ నాటక పోటీల్లో ప్రథమ బహుమతులను అందుకున్నాడు.పద్యం భావ రాగయుక్తంగా ఆలపిస్తారు.తెలుగునాట నాలుగున్నర దశాబ్దాలకు పైబడి పౌరాణిక నాటకరంగంలో శ్రీ కృష్ణపాత్రలో జీవించాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
అతనికి నలుగురు సంతానం. ముగ్గురు అమ్మాయిలు, ఒక అబ్బాయి. 

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* ఉప్పలపాడు సైదులు పూర్తి ఇంటర్వ్యూ | #SAIDULU |GOURI SHANKAR |#RANGASTALAPRASTANAM|
* harischandra | adavi scene | drama padyalu | ఉప్పలపాటి సైదులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:నాటకాల్లో శ్రీకృష్ణ పాత్రధారులు
వర్గం:1941 జననాలు
బీటా

* బీటా కణం - భార కేంద్రకముల నుండి వెలువడే ఋణావేశ కణాలు.
* బీటా వల్గారిస్ అనే బీటుదుంప.
ఊట మొక్క

ఊట మొక్కను ఆంగ్లంలో సుకులెంట్ ప్లాంట్ అంటారు. ఈ మొక్కల యొక్క ఆకులను లేదా కాండాన్ని గిల్లినప్పుడు లేదా తుంచినప్పుడు నీరు ఊరుతుంది, అందువలన ఈ మొక్కలను ఊట మొక్కలు అంటారు. ఊట మొక్కలు పొడి వాతావరణానికి తగినవిగా ఉంటాయి. ఇవి వాటి యొక్క ఆకులలో, కాండంలో లేదా వేర్లలో ఏదో ఒక చోట నీటిని నిల్వ చేసుకుంటాయి. ఇవి సాధారణంగా మామూలు మొక్కలకు కొంచెం భిన్నంగా ఉంటాయి. వీటి ఆకులు ఎక్కువ కండ కలిగినవిగా ఉంటాయి. ఊట మొక్కలకు మంచి ఉదాహరణ కాక్టి, దాదాపు అన్ని కాక్టి (cacti) మొక్కలు ఊట మొక్కలే. ఇతర ప్రసిద్ధ ఊట మొక్కలుగా అలోయి, బాటిల్ చెట్టు ఉన్నాయి.

## పెరుగుదల
గృహములలో ఆకర్షణ కోసం ఊట మొక్కను  ఇంట్లో పెరిగే మొక్కలుగా ఇష్టపడతారు. ఇంటి లోపల , బయట  తక్కువ స్థలం లో పెట్ట వచ్చును . సర్వసాధారణం ఏపుగా ప్రచారం; ఇది కోతలను కలిగి ఉంటుంది, ఇక్కడ ఆకులతో అనేక అంగుళాల కాండం కత్తిరించబడుతుంది  తరువాత కాలిస్ ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఒక వారం లేదా తరువాత, మూలాలు పెరగవచ్చు. రెండవ పద్ధతి ఏమిటంటే, అధికంగా పెరిగిన మట్టిని వేరుచేయడం  కాండం  మూలాలను వేరుగా లాగడం. మూడవ పద్ధతి కాలిస్ ఏర్పడటానికి అనుమతించడం ద్వారా ఆకు ద్వారా ప్రచారం. ఈ పద్ధతిలో, దిగువ ఆకు తరచుగా మెలితిప్పినట్లు లేదా కత్తిరించడం ద్వారా మొక్క నుండి పూర్తిగా తొలగించబడుతుంది. అప్పుడు ఆకు ఎండిపోతుంది తరువాత  ఒక కాలిస్ ఏర్పడుతుంది, ఆకు ఎక్కువ తేమను గ్రహించకుండా, కుళ్ళిపోకుండా చేస్తుంది. ఈ పద్ధతి సాధారణంగా కొత్త మొక్కలను సృష్టించే ఆరోగ్యకరమైన మూలాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి కొన్ని వారాలు పడుతుంది 

**భారత దేశము వాతావరణము లో ఊట మొక్కల  పెంపకం - సంరక్షణ** :  హిమాలయము నుండి మారి  వరకు  మొక్కలు జాతుల   పెరుగగల  వాతావరణం  విస్తారమైన వైవిధ్యానికి భారతదేశం. ఊట మొక్కలు  ఆఫ్రికా, మధ్యధరా, అమెరికా, ఆగ్నేయాసియాకు చెందినవి.  నీటి వారీగా ఉండే మొక్కలు, పరిమిత సంరక్షణ పెంపకంలో  అవసరం.  దేశములో పెరుగుతున్న   కాలుష్య వాతావరణము నుంచి ప్రజలు  ఇంటి మొక్కల అవసరాన్ని  తెలియ చేస్తుంది .ఇవి ఇంటి పరిసరములలో అందము వస్తుందని చెప్పవచ్చును . కుండీలలలో (కంటైనర్)  లలో పెంచడం ఇవి  పెద్దగా ఉండ  అవసరం లేదు.  ఇందులో తీసుకోవలసిన  జాగ్రత్తలు ముఖ్యం గా   తగినంత గాలి, నీరు మొక్కల  మూలాల పెరుగుదల మంచిగా ఉండగలదు . ఆకులు మురిగి పోకుండా కుండీలో వారానికి రెండుసార్లు ఒకసారి వాటిని నీరు పెట్టండి లేదా ఎక్కువ నీరు వస్తే బయటకు రావడానికి చిన్న రంధ్రములు ఉంటే నీరు నిల్వ ఉండదు . మొక్కలు నష్టం కాకుండా ఉండగలవు . ఊట మొక్కల పెంచడానికి మధ్యస్థ రకమైన వెడల్పు కుండీలలో తగిన గాలి , సూర్య రశ్మి , నీరు పెట్టడం లాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే ఊట మొక్కలను  ఇళ్లలో పెంచడం  వలన మనము వాతావరణ కాలుష్యము నుంచి బయటపడగలము 

## ఇవి కూడా చూడండి
కలబంద

## మూలాలు

వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
ముల్లు

వృక్షములకు పదునైన సూది వంటి మొన ఉండే కఠినమైన నిర్మాణ భాగాలను **ముళ్ళు** అంటారు. వృక్షముల యొక్క వివిధ భాగాలలో ఒక్కొక్క చెట్టుకి ఒక్కొక్క చోట లేక కొన్ని చోట్ల ఈ ముళ్ళు మొలుస్తాయి, కొన్ని చెట్లకు కాండానికి లేదా ఆకులకు లేదా కాయలకు లేదా అన్ని భాగాలకు ఈ ముళ్ళు ఉంటాయి. ఈ ముళ్ళు జంతువుల నుంచి, పక్షుల నుంచి చెట్టు తనను తాను రక్షించుకొనుటకు కంచె వలె ఉపయోగపడతాయి. 

## పత్ర రూపాంతరాలు
కొన్ని మొక్కల్లో పత్రాలు రూపాంతరం చెంది వాడిగా, మొనతేలిన కంటకాలలాగా ఏర్పడతాయి. ఇవి ఎడారి మొక్కలలో భాష్పోత్సేక వేగాన్ని తగ్గించి నీటి ఎద్దడిని తట్టుకోవడానికి, పశువుల బారినుంచి మొక్కను రక్షించడానికి తోడ్పడతాయి.
* పూర్తిపత్రం ఉదా: ఆస్పరాగస్
* పత్రశీర్షం ఉదా: ఫీనిక్స్
* పత్రపుచ్ఛాలు ఉదా: అకేసియా, జిజిఫస్
* పత్రపు అంచు ఉదా: ఆర్గిమోన్
* గ్రీవపు మొగ్గలోని మొదటి పత్రం ఉదా: సిట్రస్

## ఆటలు
పిల్లలు తుమ్మ ముల్లుకు తాటి ఆకు రెబ్బను లేదా రెబ్బలను గుచ్చి గాలి పటముల ఆట ఆడుకుంటారు.

## సామెతలు
ముల్లు వచ్చి ఆకు మీద పడినా ఆకు వచ్చి ముల్లు మీద పడినా చిరిగేది ఆకే.

వజ్రంను వజ్రంతోనే కోయాలి ముల్లును ముల్లుతోనే తీయాలి

## పాటలు
హే లెట్స్ గో... ఎ స్క్వేర్ బి స్క్వేర్ ఎ ప్లస్ బి వోల్ స్క్వేర్ టామ్ అండ్ జెర్రీ వార్ కి ఏ టైం ఐనా డోంట్ కేర్... అట్టాక్ అట్టాక్ ఎలుక పిల్లి మీదకే... అట్టాక్ అట్టాక్ పువ్వు **ముల్లు** మీదకే.. (సినిమా - 100% లవ్)

## ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
కంకుల గుండు

thumb|కంకుల గుండు
[thumb|[కంకలగుండు]]
**కంకుల గుండు**ను కంకల గుండు అని కూడా అంటారు.ఈ గుండు రాతితో తయారుచేసినదై ఉంటుంది. ఇది స్థూపాకార ఆకృతి కలిగి ఉండును.దీని వ్యాసం సుమారు 1 మీటరు ఉంటుంది. ఈ స్థూపాకారాకృతిలో గల రాతి అక్షం వద్ద ఇనుప చువ్వ ఉంటుంది. ఇది ఆ గుండు తన అక్షం పై తిరుగుటకు ఈ చువ్వ వినియోగ పడుతుంది. కంకుల నుండి గింజలను వేరు చేయడానికి ఈ కంకుల గుండును ఉపయోగిస్తారు. కల్లంలో కంకులను పరచి వాటిపై కంకుల గుండును ఎద్దులకు కట్టి తిప్పడం ద్వారా కంకుల నుండి గింజలు విడిపోతాయి. కంకుల నుండి విడిపోయిన గింజలను చేటతో తూర్పారబట్టడం ద్వారా వేరు చేసి భద్రపరుస్తారు. ప్రస్తుతకాలంలో కంకుల గుండును చాలా తక్కువగా ఉపయోగిస్తున్నారు. నేడు కంకులగుండు స్థానంలో ట్రాక్టర్ లను ఉపయోగించి కంకులను తొక్కిస్తున్నారు.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Kankula gundu (4).jpg|కంకుల గుండు పెద్ద రాతి చక్రం వలె ఉంటుంది.
దస్త్రం:Kankula gundu (3).jpg|కంకులగుండు చాలా బరువుగా గుండ్రంగా, స్థూపాకారంలో చక్రం వలె ఉన్న దీనికి ఇరుసు బిగించడానికి రంధ్రం ఉంటుంది.


## ఇవి కూడా చూడండి
కంకి

బడిత

## బయటి లింకులు

వర్గం:వ్యవసాయం
బొంత జెముడు

**బొంతజెముడు** ఒక ఔషధ మొక్క. దీని వృక్ష శాస్త్రీయనామం యుఫోర్బియా యాంటికోరం (ఆన్టిక్ యుఫోర్బియా). ఇది యుఫోర్బియేసి కుటుంబానికి చెందిన మొక్క. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‍లోని కొండ దిగువ ప్రాంతాలైన గలసనేలల్లో ఎక్కువగా పెరుగుతుంది. ఇది సుమారు 20 అడుగుల ఎత్తు పెరుగుతుంది. ఈ చెట్టును గీరినప్పుడు తెల్లని పాలు కారుతాయి. ఇది కొమ్మలు కొమ్మలుగా పైకి ఎదుగుతుంది. ఇది పైకి ఎదిగేకొలది కింది కొమ్మలు రాలిపోతుంటాయి. ఈ చెట్టు ముళ్ళను కలిగి ఉంటుంది. ఈ చెట్టు కాండం, త్రిభుజాకారంలో ఉండే ఆకుల వంటి కొమ్మలు చాలా మృదువుగా ఉంటాయి. ఇది అడవి ప్రాంతాలలో కనిపించే ఒక అందమైన చెట్టు.

## చిత్రమాలిక

File:Euphorbia antiquorum (YS) (1).JPG|కొమ్మలు ఊడి పోయిన మొదలు భాగం
File:Euphorbia antiquorum (YS) (2).JPG|త్రిభుజాకారంలో ఉండే అకు వంటి కొమ్మలు
File:Euphorbia antiquorum (YS) (3).JPG|ఆకు వంటి కొమ్మల అమరిక
File:Euphorbia antiquorum (YS) (4).JPG|ఎత్తుగా పెరిగిన బొంతజెముడు చెట్లు
File:Euphorbia antiquorum (YS) (5).JPG|చెట్టు కింది నుంచి పై భాగం
File:Bomta jamuDu plant..JPG


## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి

నాగ జెముడు

భారతీయ నాగజెముడు

బ్రహ్మజెముడు

సన్న జెముడు

## బయటి లింకులు
* FOREST FLORA OF ANDHRA PRADESH

వర్గం:యుఫోర్బియేసి
అఖండజ్యోతి

నిరంతరం వెలిగే జ్యోతిని **అఖండజ్యోతి** అంటారు. కొన్ని దేవాలయాలలో అఖండ జ్యోతిని వెలిగించి నిరంతరం దానిని సంరక్షిస్తుంటారు. ఈ అఖండజ్యోతిని పరమ పవిత్రమైనదిగా భక్తులు భావిస్తారు, పూజిస్తారు, ఈ దీపం నిరంతరం వెలిగేందుకు అవసరమైన ఇంధనంను ఉచితంగా అందజేస్తారు. ఈ అఖండ జ్యోతిని పూజించడం వలన శుభం జరుగుతుందని నమ్ముతారు. దీపపు కుందె లలో వత్తులను ఉంచి, దీపం నిరంతరం వెలిగేందుకు అవసరమైన ఇంధనంగా నువ్వుల నూనె, లేదా ఆవు నెయ్యి, నువ్వులనూనె మిశ్రమం, లేదా ఆముదమును ఉపయోగిస్తారు. దీపం నిరంతరం వెలిగేందుకు అవసరమైన ప్రాణవాయువు గాలి అందేలా ఈదురు గాలుల నుంచి, వానల నుంచి సంరక్షించేందుకు తగిన ప్రదేశంలో భద్రపరుస్తారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
దేవాలయాలు

## బయటి లింకులు
ప్రాథమిక రంగులు

సాధారణంగా తెల్లని కాంతిలో 7 రంగులుంటాయి. తెల్లని కాంతిని పట్టకం గుండా వక్రీభవనం చెంది అందలి అంశ రంగులుగా విడిపోవటాన్ని *'కాంతి విశ్లేషణా* అంటారు. సూర్య కాంతిని పట్టకం గుండా విశ్లేషించినపుడు ఏదు రంగులు గల వర్ణపటం కనిపిస్తుంది. దీనినే వర్ణపటం అంటారు. ఈ ఏడు రంగులు ఇంద్ర ధనుస్సు లోని వర్ణాలను పోలి ఉంటాయి. అవి 1)ఊదా (Violet), 2)ఇండిగో (Indigo), నీలం (Blue), ఆకుపచ్చ (green), పసుపుపచ్చ (Yellow), నారింజ (Orange), ఎరుపు (Red). ఈ రంగులను గుర్తు పెట్టుకోవడానికి VIBGYOR ఆనే సంకేత పదమును సూచిస్తారు. ఈ రంగులలో ఎరుపు రంగు ఎక్కువ తరంగ దైర్ఘ్యం కలది. ఊదారందు తక్కువ తరంగ దైర్ఘ్యం గలది. ఎరుపు రంగు ఎక్కువ తరంగ దైర్ఘ్యం ఉండటం వల్ల చాలా దూరం నుండి స్పష్టంగా కనబదుతుంది. అందువల్ల రహదారుల ప్రక్కన సూచించే గుర్తులు గల బోర్డులు ఎరుపు రంగుతో వ్రాస్తారు.

## రంగులు రకాలు
రంగులు రెండు రకాలు అవి 1. ప్రాథమిక రంగులు 2. గౌణ రంగులు. ఎరుపు, ఆకుపచ్చ, నీలం రంగులను ప్రాథమిక రంగులు అంటారు. వీటిని సరియైన నిష్పత్తిలో కలిపినపుడు గౌణ రంగులు యేర్పడుతాయి. ఎరుపు, అకుపచ్చ కలిసినపుడు పసుపు పచ్చ, ఎరుపు, నీలం కలసి నపుడు ముదురు ఎరుపు, నీలం, ఆకుపచ్చ కలిసినపుడు ముదురు నీలం అనె గౌన రంగులు యేర్పడుతాయి. ప్రాథమిక రంగులైన ఎరుపు, ఆకుపచ్చ, నీలం రంగులను కలిపినట్లైతే దాదాపుగా తెలుపు రంగు యేర్పడుతుంది. (కాంతి రంగులు మాత్రమే, ఇతర రంగులు కాదు)  

వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
పరిక కంప

thumb|పరిక కంప
**పరిక కంప**ను పరికి, పరిక అని కూడా అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Ziziphus oenoplia, ఆంగ్ల నామం Jackal Jujube.
పరిక కంప చెట్టు చెట్టంతా ముళ్ళతో ఉంటుంది, ఈ ముళ్ళు చిన్నవిగా ఉన్నప్పటికి గట్టిగా, పదునుగా, గాలం వలె వంకర తిరిగి ఉంటాయి. మామూలుగా 5 అడుగులు ఎత్తు పెరిగే ఈ చెట్లు ఇతర చెట్లను ఆధారం చేసుకొని సుమారు 20 అడుగుల ఎత్తు పెరుగుతుంది.

## పండ్లు
ఈ చెట్ల కాయలు చాలా చిన్నవిగా బటానీల కంటే తక్కువ పరిమాణంలో ఉంటాయి. పచ్చివి ఆకుపచ్చ రంగులోను, దోరవి ఎరుపు రంగులోను, బాగా మాగినవి నలుపు రంగులోను ఉంటాయి. ఈ కాయలను విత్తనాలలో సహ నమిలి తింటారు. బాగా మాగిన కాయలు పుల్లగా, తీయగా బాగా రుచిగా ఉంటాయి.

## చిత్రమాలిక

File:Ziziphus oenoplia in India (1).jpg|పూత పూసిన పరికి
File:Ziziphus oenoplia in India (2).JPG|పరికి చెట్టు
File:Ziziphus oenoplia in India (3).JPG|కొమ్మలపై వంపు తిరిగిన ముళ్ళు
File:Ziziphus oenoplia in India (4).JPG|పరికి కాయలు


## ఇవి కూడా చూడండి
రేగు

## బయటి లింకులు
* flowersofindia
* FOREST FLORA OF ANDHRA PRADESH

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
నల్లాన్ చక్రవర్తి శేషాచార్లు

**నల్లాన్ చక్రవర్తి శేషాచార్లు** ప్రముఖ తెలుగు రచయిత.

## జీవిత సంగ్రహము
శేషాచార్లు 1927 సెప్టెంబర్ 15 తేదీన శ్రీమాన్ రామానుజాచార్యులు, శ్రీమతి శేషమ్మ గార్లకు జన్మించారు. వీరి జన్మస్థలం ప్రకాశం జిల్లా, తర్లుపాడు మండలంలోని సీతానాగులవరం అగ్రహారం. వీరి బాల్యం, విద్యాభ్యాసం మార్కాపురంలో జరిగింది. వీరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగిగా సుమారు 40 సంవత్సరాలు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ట్రజరీస్ అకౌంట్స్ శాఖలో పనిచేసి డిప్యూటీ డైరెక్టర్ గా పదవీ విరమణ చేశారు.

తెలుగు సాహిత్యంపై మక్కువతో పదవీ విరమణ తర్వాత రచనా వ్యాసంగంలో కృషిచేశారు. వీరు వివిధ అవధానాలలో పృచ్చకునిగా పాల్గొన్నారు. హోమియోపతి మీద విశేష అనుభవం ఉంది.

వీరు 1949 సంవత్సరంలో శ్రీరంగం దేశికాచార్యులు గారి కుమార్తె ఇందిరమ్మను వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి నలుగురు కుమారులు, ఒక కుమార్తె.

## రచనలు
### ముద్రితమైనవి
# శ్రీ వేంకటేశ స్తుతి (సులభశైలి పద్య కుసుమములు) (2006)
# వినోద వ్యాస వల్లరి (హాస్య, వ్యంగ్యాత్మక వ్యాసాలు) (2006)
# పరాన్న భోక్తలు (హాస్య, వ్యంగ్యాత్మక సులభశైలి పద్య కవితలు) (2006)
# చిరుజల్లులు - సిరిమల్లెలు (శేషామాషీలు, హాస్యోక్తులు, శేషోక్తులు) (2006)
# అంగట్లో అన్నీ వున్నయ్ (సామాజిక స్పృహతో కూడిన వచన కవితా కదంబం) (2007)
# మధ్యతరగతి మౌనరాగం (వర్తమాన సమాజంపై వచన కవితల సంపుటి (2007)

### ఇతర రచనలు
# భగవన్నుతి
# స్వామి అయ్యప్ప - విశ్వ మానవగీత
# కలుపు మొక్కలు 
# ప్రతిబింబాలు
# శేషసూక్తులు - లోకోక్తులు
# ఇది కర్మభూమిరా కన్నా
# భావతరంగాలు
# అన్ని హంగులున్న ఆంధ్రభాష

వర్గం:1927 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రచయితలు
అడుగు (2009 సినిమా)

**అడుగు** 2009 జూలై 24న విడుదలైన తెలుగు సినిమా.మాథవి ఆర్ట్స్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై బొమ్మకంటి మాధవి నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి వీర ప్రసాద్ నీలం దర్శకత్వం వహించాడు. నూతన నటీనటులైన సమరేంద్ర, రీచాసోనీ ప్రధాన తారాగణంగా రూపొందిన ఈ చిత్రానికి జీవన్ థామస్ సంగీతాన్నందించాడు.
thumb|రావు రమేష్

## తారాగణం

* సమరేంద్ర (తొలి పరిచయం)
* రీచా సోని (తొలి పరిచయం)
* సుమన్
* ఆలీ
* ఎం.ఎస్.నారాయణ
* ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం
* చిత్రంశ్రీను
*మాస్టర్ భరత్
* రావు రమేష్
* బెనర్జీ
* సూర్య
* సుధ
* ఝాన్సీ

## సాంకేతిక వర్గం

* సమర్పణ: బొమ్మకంటి సుధీర్ బాబు
* నిర్మాత: బొమ్మకంటి మాధవి
* చిత్రానువాదం, దర్శకత్వం: వీర ప్రసాద్ నీలం
* బ్యానర్: మాథవి ఆర్ట్స్ ప్రొడక్షన్స్ 
* కథ: బొమ్మకంటి సుధాకర్
* మాటలు: తిరుమలసెట్టి సుధాకర్, మాల్కారి శ్రీనివాస్, సకినాల క్రాంతి, వైభవ్ శ్రీనివాస్
* పాటలు: భాస్కరభట్ల,పెద్దాడ మూర్తి, ప్రసాద్ మూర్తి
* ప్రొడక్షన్ ఎగ్జిక్యూటివ్.: బి.శంకర్
* కళ: ఉత్తర కుమార్
* పోరాటాలు: సతీష్
* కొరియాగ్రఫీ: రమేష్ ఎరోల
* కూర్పు: మర్తాండ్ ఎ.వెంకటేష్
* ఛాయాగ్రహణం: ఎన్.సుధాకరరెడ్డి
* సంగీతం: జీవన్ థామస్

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
* 

వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సుధ నటించిన సినిమాలు
వాత

శరీరంపై వేడి చేసిన వస్తువుతో ఏర్పరచే లేదా వేడిగా ఉన్న వస్తువు ప్రమాదం సాత్తు తగలటం వల్ల ఏర్పడే గాయాన్ని **వాత** అంటారు.బెత్తం లేదా మేళ్ళుతో కొట్టినప్పుడు శరీరం కందినచో ఆ గాయాన్ని కూడా వాత అంటారు. 

## వైద్యంలో వాతలు
పచ్చకామెర్లు ఉన్న వారికి కొన్ని ప్రాంతాలలో ఆయుర్వేద వైద్యులు తగిన పద్ధతులను అనుసరించి కొన్ని రసాయనాలను ఉపయోగించి వాత పెట్టడం ద్వారా వైద్యం చేస్తారు, అయితే ఇది క్రూరమైన వైద్యంగా పరిగణింపబడుతుంది.

## భయపెట్టడానికి
పిల్లలు తప్పు చేసినప్పుడు పిల్లలు మళ్ళీ తప్పు చేయకుండా ఉండేందుకు పిల్లలకు వాత పెడతామని తల్లిదండ్రులు భయపెడతారు.

## పందెపు గుర్రాలకు వాతలు
పందెపు గుర్రాలకు తగిన రసాయనాలను ఉపయోగించి కాళ్ళపై వాతలు పెట్టడం ద్వారా వైద్యం చేస్తారు,  అందువలన వాటి కాళ్ళలో కఠినత్వం ఏర్పడి అవి వేగంగా పరిగెత్తడానికి సహాయ పడగలదనే ఒక సిద్ధాంతం ఉంది, అయితే ఈ విధానం క్రూరమైనదిగా పరిగణింపబడుతుంది. 

## సామెతలు
పులిని చూసి నక్క వాత పెట్టుకున్నట్లు

## మూలాలు

వర్గం:పదజాలం
వర్గం:వైద్యము