open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
మల్లారం

**మల్లారం** పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:

## తెలంగాణ

* మల్లారం (మల్హర్రావు) - కరీంనగర్ జిల్లా మల్హర్రావు మండలంలోని గ్రామం
* మల్లారం (నందిపేట్) - నిజామాబాదు జిల్లాలోని నందిపేట్ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లారం (నిజామాబాదు) - నిజామాబాదు జిల్లాలోని నిజామాబాదు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లారం (భీమదేవరపల్లి) - కరీంనగర్ జిల్లాలోని భీమదేవరపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లారం (వేములవాడ) - కరీంనగర్ జిల్లాలోని వేములవాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లారం (చిన్న కోడూరు) - మెదక్ జిల్లాలోని చిన్న కోడూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లారం (కట్టంగూర్) - నల్గొండ జిల్లాలోని కట్టంగూర్ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లారం (తల్లాడ) - ఖమ్మం జిల్లా జిల్లాలోని తల్లాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లారం (దమ్మపేట) - ఖమ్మం జిల్లా జిల్లాలోని దమ్మపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లారం (మణుగూరు) - భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలోని మణుగూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం
రుద్రారం

**రుద్రారం** పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:

* రుద్రారం (మల్హర్రావు) - జయశంకర్ భూపాలపల్లి జిల్లా మల్హర్రావు మండలంలోని గ్రామం
* రుద్రారం (యెల్లారెడ్డి) - నిజామాబాదు జిల్లాలోని యెల్లారెడ్డి మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (రామడుగు) - కరీంనగర్ జిల్లాలోని రామడుగు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (వేములవాడ) - రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని వేములవాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (కోడంగల్) - వికారాబాదు జిల్లాలోని కోడంగల్ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (నవాబ్ పేట) - మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని నవాబ్ పేట మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (పటాన్ చెరువు) - మెదక్ జిల్లాలోని పటాన్ చెరువు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (మీర్‌దొడ్డి) - మెదక్ జిల్లాలోని మీర్‌దొడ్డి మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (మిర్యాలగూడ) - నల్గొండ జిల్లాలోని మిర్యాలగూడ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (షాబాద్‌) - రంగారెడ్డి జిల్లాలోని షాబాద్‌ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (పెద్దేముల్‌) - వికారాబాదు జిల్లాలోని పెద్దేముల్‌ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (ధరూర్) - వికారాబాదు జిల్లాలోని  ధరూర్ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* రుద్రారం (సిర్పూర్ పట్టణం) - అదిలాబాదు జిల్లాలోని సిర్పూర్ పట్టణం మండలానికి చెందిన గ్రామం
నాచారం

**నాచారం** పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:

## తెలంగాణ
* నాచారం - హైదరాబాదులోని ప్రాంతం
* నాచారం (కోస్గి) - మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని కోస్గి మండలానికి చెందిన గ్రామం
* నాచారం (వర్గల్‌) - మెదక్ జిల్లాలోని వర్గల్‌ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* నాచారం (మల్హర్రావు మండలం) - కరీంనగర్ జిల్లా, మల్హర్రావు మండలం లోని గ్రామం
* నాచారం (ఏనుకూరు) - ఖమ్మం జిల్లాలోని ఏనుకూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* నాచారం (దమ్మపేట) - ఖమ్మం జిల్లాలోని దమ్మపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం
మల్లంపల్లి

**మల్లంపల్లి** పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:

* మల్లంపల్లి (మల్హర్రావు) - కరీంనగర్ జిల్లాలోని మల్హర్రావు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లంపల్లి (హుస్నాబాద్) - కరీంనగర్ జిల్లాలోని హుస్నాబాద్ మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లంపల్లి (ఘట్టు) - మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని ఘట్టు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లంపల్లి (దుగ్గొండి) - వరంగల్ జిల్లాలోని దుగ్గొండి మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లంపల్లి (పాలకుర్తి) - వరంగల్ జిల్లాలోని పాలకుర్తి మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లంపల్లి (ములుగు) - వరంగల్ జిల్లాలోని ములుగు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మల్లంపల్లి (ఘంటసాల) - కృష్ణా జిల్లా జిల్లాలోని ఘంటసాల మండలానికి చెందిన గ్రామం

## ఇంటిపేరు

* మల్లంపల్లి చంద్రశేఖరరావు - చంద్రమోహన్ గా సుప్రసిద్ధులైన తెలుగు సినిమా నటుడు.
* మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ
సెయింట్ మేరీ కేథడ్రాల్

**సెయింట్ మేరీ కేథడ్రాల్**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో, వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, కడప నగరంలో గల పెద్ద చర్చి. ఇది నగరంలోని మరియాపురంలో కర్నూలు - చిత్తూరు జాతీయ రహదారి మీద వుంది.
## ప్రత్యేకతలు
* 1992 ఫిబ్రవరి 19 వ తేదీన ఆ చర్చిని ప్రారంభించారు. 
* ఈ చర్చి ఆధునిక నిర్మాణం. రాష్ట్రంలో ఇటువంటిది మరెక్కడా లేదు. ఆ రోజుల్లో నిర్మాణానికి అయిన ఖర్చు కోటి రూపాయలు. 
* చర్చి పైభాగంలో రంగురంగుల గుమ్మటం ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది. ఈ గుమ్మటం రాత్రిపూట వెలుగులు విరజిమ్ముతూ ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది. 
* తెల్లని పాలరాతితోను, ఆకుపచ్చ రాతితోను ఈ మందిరాన్ని నిర్మించారు. 
* సువిశాల మైదానంలో అందమైన ఈ మందిరం చూచేవారికి కనువిందు చేస్తుంది.
* ప్రతిరోజూ ప్రార్థనలతో ఈ క్రైస్తవ మందిరం ప్రశాంతి కేంద్రంగా ఉంటుంది. ఆరోగ్యమాత వేడుకలు, క్రిస్మస్ వేడుకలు ఆనంద పారవశ్యాలతో సాగుతాయి. 
* హిందూ, క్రైస్తవ వాస్తుశిల్ప నిపుణులచే ఈ మందిరం నిర్మించబడింది.

## మూలాలు
వైఎస్ఆర్ జిల్లా విజ్ఞాన విహార దర్శిని - డా. జానమద్ది హనుమచ్ఛాస్త్రి, విద్వాన్ కట్టా నరసింహులు

వర్గం:వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు
బూదరాజు రాధాకృష్ణ

**బూదరాజు రాధాకృష్ణ** (1932 మే 3 - 2006 జూన్ 4) భాషా శాస్త్రవేత్త, సీనియర్‌ పాత్రికేయుడు. పాత్రికేయులకు, భాషాభిమానులకు విశేషంగా ఉపయోగపడే అనేక పుస్తకాలను రచించాడు. తెలుగు, సంస్కృత భాషల్లో మంచి పట్టున్న రాధాకృష్ణ వాస్తు పదకోశం, వ్యవహారకోశం మొదలైన భాషా సంబంధ పుస్తకాలను రచించాడు. ఆధునిక పత్రికల తెలుగు భాషను ప్రామాణీకరించిన ఘనత ఆయనకు చెందుతుంది.

1932 మే 3 న ప్రకాశం జిల్లా వేటపాలెం గ్రామంలో రాధాకృష్ణ జన్మించాడు. హిస్టారికల్ గ్రామర్ ఆఫ్ ఎర్లీ తెలుగు ఇన్‌స్క్రిప్షన్స్ అనే అంశంపై పరిశోధన చేసి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి డాక్టరేటు పట్టా అందుకున్నాడు. చీరాల వి.ఆర్.ఎస్ అండ్ వై.ఆర్.ఎన్ కళాశాలలో తెలుగు అధ్యాపకుడిగా పనిచేసి, ఆపై తెలుగు అకాడమీ డిప్యూటీ డైరెక్టరుగా పనిచేశాడు. 1988లో తెలుగు అకాడమీలో పదవీ విరమణ చేశాక, *ఈనాడు జర్నలిజం స్కూలు* ప్రిన్సిపల్ గా పదేళ్ళకు పైగా పనిచేశాడు. ఈనాడు పత్రికలో *పుణ్యభూమి* శీర్షికన *[[సి.ధర్మారావు]]* పేరుతో వందలాది వ్యాసాలు రాశాడు. ఆయన తన సాహిత్య ప్రస్థానంలో అనేకమైన రచనలను తెలుగులోకి అనువదించాడు.

మహాకవి శ్రీశ్రీ అనే పుస్తకాన్ని బూదరాజు రాధాకృష్ణ భారతీయ సాహిత్య నిర్మాతలు శీర్షిక కోసం 1999లో ఆంగ్లంలో రచించాడు. దాన్ని ఆయనే తెలుగులోకి అనువదించాడు. కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ ముఖ్యమైన భారతీయ భాషలన్నిటిలోకీ అనువదించి భారతీయ సాహిత్య నిర్మాతలు శీర్షికన ప్రచురించారు. 

## రాధాకృష్ణ ప్రసిద్ధ రచనలు
#వ్యావహారిక భాషా వికాసం
#సాహితీ వ్యాసాలు
#భాషా శాస్త్ర వ్యాసాలు
#పురాతన నామకోశం
#జర్నలిజం - పరిచయం
#నేటి తెలుగు - నివేదిక
#మాటల మూటలు
#మాటల వాడుక: వాడుక మాటలు
#తెలుగు జాతీయాలు
#ఈనాడు వ్యవహారకోశం
#మాండలిక వృత్తి పదకోశం
#తెలుగు శాసనాలు
#సాగర శాస్త్రం
#మహాకవి శ్రీ శ్రీ (ఇంగ్లీషు)
#పరవస్తు చిన్నయ సూరి (ఇంగ్లీషు)
#అకేషనల్ పేపర్స్
#మంచి జర్నలిస్టు కావాలంటే
#ఆధునిక వ్యవహార కోశం
#మాటలూ - మార్పులూ
#విన్నంత-కన్నంత (ఇది ఆయన ఆత్మకథ)
#పుణ్యభూమి (ఈనాడులో వచ్చిన వ్యాసాల సంకలనం)
#"మహాకవి శ్రీశ్రీ" - శ్రీశ్రీ జీవిత చరిత్ర (ఇంగ్లీషు). ఈ పుస్తకపు తెలుగు అనువాదం కూడా బూదరాజే చేశారు.
#అనువాద పాఠాలు
## పురస్కారాలు
*1993లో ఆంధ్రప్రదేశ్ అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, గుంటూరు జిల్లా శాఖ వారిచే కొండేపూడి సాహితీ సత్కారం అందుకున్నాడు. 

## మరణం
2006, జూన్ 4న బూదరాజు రాధాకృష్ణ మరణించాడు. మరణానంతరం ఆయన స్మృతి సంచికగా ఆయన శిష్య బృందం "సదా స్మరామి" అన్న పుస్తకాన్ని విడుదల చేసింది. ఈ పుస్తకానికి గల ప్రత్యేకత ఏమిటంటే - ఆయన మరణించిన అయిదు రోజుల తరువాత అంటే జూన్ 9న పుస్తకం ఆలోచన రూపుదిద్దుకుంటే, జూన్ 16 కల్లా ఆ పుస్తకం ముద్రణ పూర్తి అయి విడుదలైంది.

## మూలాలు

#ఈనాడులో మరణవార్త ఈ లింకు ప్రస్తుతం లభ్యం కాదు 
#ఈమాట నివాళి
#మాటలూ-మార్పులూ పుస్తకం వెనుక అట్టపై గల రచయిత జీవిత విశేషాలు.

## బాహ్య లింకులు
#బూదరాజు గారి ఈ-పుస్తకాలు కినిగెపై

వర్గం:భాషా శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1932 జననాలు
వర్గం:2006 మరణాలు
వర్గం:నిఘంటుకారులు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా భాషా పరిశోధకులు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా భాషావేత్తలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రచయితలు
వర్గం:ఆత్మకథ రాసుకున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పత్రికలలో శీర్షికలు నిర్వహించినవారు
వర్గం:తెలుగు ఆచార్యులు
వర్గం:కొండేపూడి సాహితీ సత్కార గ్రహీతలు
పింగళి సూరనామాత్యుడు

thumb|శ్రీకృష్ణదేవరాయల కొలువులోని అష్టదిగ్గజములలో '''పింగళి సూరన''' ఒకరు.
**[[పింగళి సూరన్న]] / పింగళి సూరన ** ఈయన 16వ శతాబ్దానికి చెందినవాడు. తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఏలిన మహా కవులలో ఒకడు. శ్రీకృష్ణదేవరాయల కొలువులోని అష్టదిగ్గజములలో **[[పింగళి సూరన]]** ఒకడు.

ఈయన *[[రాఘవపాండవీయము]]* అనే ఒక అత్యధ్భుతమైన శ్లేష కావ్యాన్ని రచించాడు. ఈ కావ్యంలో ఉన్న ప్రతి ఒక పద్యాన్ని రామాయణంలోని కథకూ, భారత ఇతిహాసములోని కథకూ ఒకేసారి అన్వయించుకోవచ్చు.16వ శతాబ్దము మధ్యభాగములో పింగళి సూరన రచించిన *[[కళాపూర్ణోదయము]]* దక్షిణ ఆసియాలోనే మొట్టమొదటి నవలగా భావిస్తారు. కళాపూర్ణోదయాన్ని తెలుగు సాహిత్యంలో మొట్టమొదటి కావ్యంగా పరిగణిస్తారు. ఇది అద్భుతమైన ప్రేమ కావ్యము.

ఆయన చేసిన రచనల్లో ముఖ్యమైనవి (కాలక్రమములో)
* గిరిజా కళ్యాణం
* గరుడ పురాణం (తెనుగించాడు)
* రాఘవపాండవీయం
* కళాపూర్ణోదయం - ఆరవీటి తిమ్మరాజు వంశానికి చెందిన నంద్యాల కృష్ణమరాజుకు అంకితమిచ్చాడు.
* ప్రభావతీప్రద్యుమ్నం

## పింగళి సూరన కవి వంశం
సూరన నియోగి బ్రాహ్మణుడు. గౌతమ గోత్రుడు. ఆపస్థంబ సూత్రుడు. అమరనామాత్యుని బుత్రుడు. ఇతని పూర్వులలో ప్రశిద్ధుడైన *గోకనామాత్వుడు * *పింగళి  *యను గ్రామంన నివసించుటచే నా వంశము వారందరికీ *[[పింగళి]] * వారని వంశ నామము వచ్చెనట.

## సూరన నివాసం
పింగళిసూరన నివాసమును గురించి ఎవ్వరును స్పష్టముగా చెప్పలేదు. కవి చరిత్ర కారుడు మాత్రము *ఈతడు [[కర్నూలు జిల్లా]] లోని *'నంద్యాల** మండలం **కానాల*' గ్రామ వాస్తవ్యులు, ఈ గ్రామంలో ఈయన పేరు మీదుగా ఒక ప్రభుత్వసంస్కృత [[పాఠశాల]] నడుస్తూన్నది.ఏమైననూ ఈమహా కవి [[రాయలసీమ]] వాసుడను మాట సత్యమునకు చాల దగ్గరగా నున్నది. సూరన కృతులలోని కొన్ని [[మాండలికాలు]], కొన్ని [[సామెతలు]], కొన్నివర్ణనలు, ఆ ప్రాంతం లోని కొందరు వృద్దులు చెప్పిన సంగతులును ఈ విషయమును బలపరచు చున్నవి. నంద్యాల పౌరులు సూరన వర్థంతులు జరుపుటచే నీతడు ఆ ప్రాంతము వాడేనని నమ్మవచ్చును.*

## మూలాలు, వనరులు
* కళాపూర్ణోదయం కావ్యం తేలికైన వచనంలో   ఈమాట వెబ్ పత్రిక సౌజన్యంతో
* ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నం కావ్యం తేలికైన వచనంలో  ఈమాట వెబ్ పత్రిక సౌజన్యంతో
* ప్రభావతి ప్రద్యుమ్నం గ్రంథం సంపాదకుడు తన పీఠికలో వ్రాసిన ఉదంతం......మూలం.
* కళాపూర్ణోదయము
*రాఘవ పాండవీయం  సవ్యాఖ్యానం తెలుగుపరిశోధనలో

రెండర్థముల పద్య మొక్కటియు నిర్మింపగ శక్యంబుగా
కుండుం దద్గతి గావ్యమెల్ల నగునే నోహో యనంజేయదే
పాండిత్యంబున నందునుం దెనుగు కబ్బం బద్భుతం బండ్రు ద
క్షుం డెవ్వాడిల రామ భారత కథల్ జోడింప భాషాకృతిన్

వర్గం:సంస్కృతం నుండి తెలుగు లోకి అనువాదాలు చేసినవారు
వర్గం:విజయనగర సామ్రాజ్య ప్రజలు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటుడు

చలనచిత్రంలో కథానాయకుడి పాత్రలో మంచి నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించిన వారికి ఈ పురస్కారం ఇవ్వబడుతుంది. ఈ పురస్కారాన్ని భారత ప్రభుత్వం ప్రతి ఏటా ప్రకటించి, రజత కమలం, ₹50,000 రూపాయల నగదును అందిస్తుంది. ఒకరికన్నా ఎక్కువ మందికి ఈ పురస్కారం ఇవ్వవలసి వచ్చినపుడు నగదును సమంగా పంచి ఇస్తారు. 2014 వరకూ ఈ పురస్కారాన్ని ఎక్కువసార్లు అందుకున్న నటులు ముగ్గురు: కమల్ హాసన్, మమ్ముట్టి, అమితాబ్ బచ్చన్, ముగ్గురూ మూడేసిసార్లు పురస్కారం పొందారు. తర్వాతి స్థానంలో ఆరుగురు - సంజీవ్ కుమార్, మిథున్ చక్రవర్తి, ఓంపురి, నసీరుద్దీన్ షా, మోహన్ లాల్, అజయ్ దేవగణ్ ఉన్నారు.

## జాబితా
thumb|ఉత్తమ నటుడుగా భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం ఎక్కువసార్లు అందుకున్నాడు
ఉత్తమ నటుడు విభాగంలో భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (రజత కమలం) అందుకున్న వారి వివరాలు:

## ఇవి చూడండి

## మూలాలు

నటుడు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ నటి

ఉత్తమ నటి విభాగంలో భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (రజత కమలం) అందుకున్న వారి వివరాలు:

## ఇవి చూడండి

నటి
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ స్పెషల్ అఫెక్ట్స్

ఉత్తమ స్పెషల్ అఫెక్ట్స్ విభాగంలో భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (రజత కమలం) అందుకున్న వారి వివరాలు:

## ఇవి చూడండి

స్పెషల్ అఫెక్ట్స్
ధొండొ కేశవ కర్వే

**మహర్షి ధొండొ కేశవ కర్వే** (ఏప్రిల్ 18, 1858 - నవంబర్ 9, 1962).ఈయన తన జీవితాంతము మహిళా ఉద్ధరణకై పాటుపడినాడు. ఈయన మహిళలకై ఒక కళాశాల ప్రారంభించాడు.ఈయన
ప్రప్రథమ మహిళా విశ్వవిద్యాలయమైన ఎస్.ఎన్.డీ.టి మహిళా విశ్వవిద్యాలయమును 1916లో ముంబైలో స్థాపించాడు. 1958లో ఈయన్ను భారత ప్రభుత్వ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన భారత రత్నతో సత్కరించారు. అభిమానులు ఈయన్ను అన్నా లేదా అన్నాసాహెబ్ అని పిలిచేవారు.

## ఆరంభ జీవితం
కర్వే మహారాష్ట్రలోని రత్నగిరి జిల్లా, ఖేడ్ తాలూకాకు చెందిన షేరావళిలో ఏప్రిల్ 18, 1858న ఒక చిత్‌పవన్ బ్రాహ్మణ కుటుంబములో కేశవ్ బాపున్న కర్వే, లక్ష్మీబాయి దంపతులకు జన్మించాడు. ఈయన స్వస్థలం కొంకణ్ ప్రాంతంలోని మురుద్ (రత్నగిరి జిల్లా). బాల్యం అంతా దారిద్రముతో బహు ఆర్థిక ఇబ్బందులతో గడిచింది.

కర్వే ముంబాయిలోని విల్సన్ కళాశాలలో మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేశాడు. ఆ తరువాత ఎల్ఫిన్‌స్టోన్ కళాశాల నుండి గణిత శాస్త్రములో బి.ఎ. పట్టా పొందాడు. గోఖలే రనడే, దాదాభాయి నవరోజి వంటి వారి స్ఫూర్తితో పూణేలో ఫర్గుసన్ కళాశాలలో గణితాచార్యుడిగా పనిచేశాడు. ఒకసారి డెక్కన్ వార్షిక సదస్సు నిర్వహిస్తూ ఉండగా ముందు వరుసలో కూర్చున్న ఒకానొక విధవరాలును కార్యకర్తలు బలవంతంగా వెనక్కు నెట్టగా అదిచూసి చలించిన కేశవ కర్వే అది అమానుషీయము భావించి వారి రక్షణకు గాను సహకారం చేయుట ఆరంభించారు. అనాధా బాలికలకు, విధవలకు ఆశ్రమాన్ని నెలకొల్పి వారి వసతికి జీవనోపాధికి సరిపడ్డ అవకాశాలు కల్పించారు.

కర్వేకు 14 యేళ్ళ వయసులో 8 సంవత్సరాల బాలిక అయిన రాధాబాయినిచ్చి పెళ్ళిచేశారు. కానీ వైవాహిక జీవితము 20 యేళ్ళు నిండిన తర్వాతనే ప్రారంభించాడు. రాధాబాయి చిన్నవయసులోనే 1891లో మరణించింది. మొదటి వివాహంలో కర్వేకు ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ రోజుల్లో సమాజంలో వితంతువుల కష్టాలు చూసి, వితంతు పునర్వివావాహాల గురించి ఆలోచించాడు. 1893లో 8వ యేటనే వితంతువైన 23యేళ్ళ గోదూబాయిని కర్వే వివాహమాడి సాంప్రదాయక మహారాష్ట్ర సమాజంలో ఒక ఉదాహరణగా నిలిచాడు. ఇతని మరదలు పార్వతిబాయి అథవాలే కూడా వితంతు పద్ధతులకు వ్యతిరేకంగా కృషి చేసింది. ఆయన చేస్తున్న సమాజ సేవకు గాను ప్రజలు ఆయనను **మహర్షి** అన్న బిరుదినిచ్చి అలానే పిలవసాగారు. స్త్రీలకు ఉన్నతోద్యాగాలు కల్పించాలి, సమాజిక గౌరవం కల్పించాలి అని కేశవ కర్వే చేత వ్రాయబడిన అనేక లేఖల వలన గాంధీగారికి ప్రీతిపాత్రుడు అయ్యాడు. చేతిలో భిక్షా పాత్రను స్వీకరించి ప్రజలలో చందాలు స్వీకరించి పదిహైనుకు పైగా ప్రాథమిక పాఠశాలలు నిర్మించారు. అనేక విశ్వవిద్యాలయ ద్వారా **మహోమహోపాధ్యాయ** వంటి బిరుదలతో అలకించబడ్డారు.

కర్వే 1962 నవంబర్ 9 న పూణేలో మరణించాడు.

## హైదరాబాదు సంఘటన
1921 నవంబరు 12వ తేదీన హైదరాబాదులో హిందూ సంఘ సంస్కరణ మహాసభ జరిగింది. ఆ సభకు ధోండే కేశవ కర్వే అధ్యక్షుడు. సభకు హాజరైన వారిలో ఎక్కువమంది మహారాష్ట్రులే. సభలో ప్రవేశపెట్టిన ఒక తీర్మానంపై హైకోర్టు వకీలు ఆలంపల్లి వెంకట్రామారావు తెలుగులో ప్రసంగించబోగా, మహారాష్ట్రులు తెలుగు ప్రసంగం వినటం ఇష్టంలేక చప్పట్లు చరచి కేకలు వేసారు. దానితో వెంకట్రామారావు తమ ఉపన్యాసాన్ని మధ్యలోనే ఆపివేయవలసి వచ్చింది. 

ఆ సభలో ఉన్న ఆంధ్ర ప్రముఖులు ఈ అవమానం ఆంధ్రభాషకూ ఆంధ్రజాతికీ జరిగినట్టు భావించారు. ఆ రాత్రే వారు హైకోర్టు న్యాయవాది టేకుమాల్‌ రంగారావు ఇంట్లో సమావేశమై ఈ అవమానం గురించీ భావి కర్తవ్యం గురించీ చర్చించారు. దాని ఫలితంగా 'ఆంధ్రజన సంఘం' ఆవిర్భవించింది.
## మూలాలు

వర్గం:1858 జననాలు
వర్గం:1962 మరణాలు
వర్గం:భారతరత్న గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంఘసంస్కర్తలు
వర్గం:100 ఏళ్లకు పైగా జీవించిన వ్యక్తులు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ గీత రచయిత

జాతీయ ఉత్తమ సినిమా పాటల రచయిత పురస్కారం (రజత కమలం) పొందినవారి వివరాలు:
thumb|396x396px|సుద్దాల అశోక్ తేజ, ఠాగూర్ (2003) చిత్రంలో రచించిన ''నేను సైతం'' అనే పాట ద్వారా జాతీయ ఉత్తమ పాటల రచయిత పురస్కారం పొందాడు

## ఇవి చూడండి

వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
హయాత్ బక్షీ బేగం

**మా సాహెబా** గా ప్రసిద్ధి చెందిన **హయాత్ బక్షీ బేగం** భాగ్యనగర స్థాపకుడైన మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా ఏకైక సంతానము. గోల్కొండ ఆరవ సుల్తాను సుల్తాన్ మహమ్మద్ కుతుబ్ షా భార్య, ఏడవ సుల్తాను అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా యొక్క తల్లి.

## చరిత్ర, నేపథ్యం

కులీ కుతుబ్ షాకు మగ సంతానము లేనందున తన కూతురు హయాత్ బక్షీ బేగాన్ని తన తమ్ముడు మహమ్మద్ అమీన్ కుమారుడైన మహమ్మద్ సుల్తాన్ (మహమ్మద్ కుతుబ్ షా) కు ఇచ్చి వివాహము చేసి, మహమ్మద్ సుల్తాన్‌ను తన వారసునిగా ప్రకటించాడు. ఈ వివాహము 1607లో హైదరాబాదు నగరాన్నంతా అలంకరించి, నెలరోజులపాటు వేడుకలతో ఘనంగా జరిపించాడు కులీ కుతుబ్ షా. మహమ్మద్ కుతుబ్ షాకు ముగ్గురు కుమారులు, కుమార్తెలు. వీరిలో ఏడవ సుల్తాన్ అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా కూడా ఒకడు.

హయాత్ బక్షీ బేగం దృఢమైన వ్యక్తిత్వం కల మహిళ. ఈమె ప్రభావం భర్తపై మొండుగా ఉండేది. తన కొడుకు యొక్క పాలనాకాలంలో తను మరణించే వరకు దాదాపు తనే సుల్తానుగా వ్యవహరించింది. ఈమె 1667 ఫిబ్రవరి 24న మరణించింది.

## ఇతర విశేషాలు

* మా సాహెబా స్మృత్యర్ధం హైదరాబాదు నగర పరిసరాల్లో, అప్పటి మల్లేపల్లి గ్రామంలోని పొలాలకు నీరందించడానికి నిర్మించిన చెరువు 'మాసాహెబా ట్యాంకు'గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇదే ప్రస్తుతపు నగరములోని మాసబ్ ట్యాంక్ ప్రాంతం. 
* ఈమె తన పేరు మీదుగా భాగ్యనగరము శివార్లలో సూరత్ - మచిలీపట్నము చారిత్రక వర్తక రహదారి పైన హయాత్‌నగర్‌ స్థాపించింది. ఈమె ఎన్నడూ స్వయంగా పరిపాలించక పోయినా కుతుబ్ షాహీ సమాధులలో ఈమెకు ప్రత్యేక సమాధి ఉండటము విశేషము.
*హయత్ నగర్ లో వున్న పెద్ద మసీదు ఈమె పేరుమీద హయత్ బక్షి మజీదుగా పేరు గాంచింది.
* హయాత్ బక్షీ బేగం కుమార్తె కుల్సమ్ బేగం కార్వాన్‌ లో కుల్సమ్ బేగం మసీదు నిర్మించింది.

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదు
వర్గం:కుతుబ్ షాహీ వంశము
వర్గం:1667 మరణాలు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ నూతన దర్శకుడు

భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలలో భాగంగా ఉత్తమ నూతన దర్శకుడికి **[[ఇందిరా గాంధీ]]** పేరు మీద పురస్కారాన్ని అందజేస్తారు. ఇప్పటి వరకు ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్న వారి వివరాలు:

## ఇవి చూడండి

వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
వైశాఖమాసము

**వైశాఖ మాసము** (సంస్కృతం: बैसाख) తెలుగు సంవత్సరంలో రెండవ నెల. పౌర్ణమి రోజున విశాఖ నక్షత్రము (అనగా చంద్రుడు విశాఖ నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) కావున ఆ నెల **వైశాఖము**. దానాలు ఇవ్వడానికి వైశాఖ మాసాన్ని ప్రశస్తమైన మాసంగా పురాణాలలో చెప్పడం జరిగింది.

## విశేషాలు
* నమ్మాళ్వార్ లేదా శఠకోపముని వైశాఖ మాసంలోనే జన్మించారు.
* ఈ నెలలో తిరుపతి గోవిందరాజస్వామి ఆలయంలో శ్రీ గోవిందరాజస్వామివారి బ్రహ్మోత్సవాలు వైభవంగా జరుగుతాయి.
* జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతం అమృత్‌సర్ పట్టణంలో పంజాబీలకు పవిత్రమైన ఈ నెల ( 1913 ఏప్రిల్ 13) తేదీన బ్రిటీష్ సైనికులు జనరల్ డయ్యర్ సారథ్యంలో ఈ తోటలో సమావేశమైన నిరాయుధులైన స్త్రీ, పురుషులు, పిల్లలపైన విచక్షణారహితంగా కాల్పులు జరిపారు.
* సా.శ. 1900 : శార్వరి నామ సంవత్సరంలో తిరుపతి వేంకట కవులు బొబ్బిలివద్దనుండు పాలతేరు గ్రామంలోను, గజపతినగరములోను, విశాఖపట్టణంలో యవధానములు జరిపారు.

## పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:వైశాఖమాసము
సాళువ వంశం

[కుడి|thumb|267x267px|[హైదరాబాదు లోని టాంక్‌బండ్ సాళువ వంశానికి చెందిన శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు విగ్రహము]]
**సాళువ వంశము** విజయనగర సామ్రాజ్యమును పరిపాలించిన రెండవ వంశము. ఈ వంశస్థులు 1485 నుండి 1505 వరకు విజయనగరాన్ని పాలించారు. సాళువ వంశము కన్నడ వంశము. ఈ వంశస్థులు *కళ్యాణీపురవరాధీశ్వర* అనే బిరుదు ధరించడము వలన కర్ణాటకలోని కళ్యాణీ నగరం వీరి జన్మస్థలమని చరిత్రకారుల అభిప్రాయము. ముస్లింల దండయాత్రలవలన ఆంధ్ర దేశానికి వలస వచ్చారు. వీరి రాజకీయ ప్రాభల్యము కర్నూలు, చంద్రగిరి ప్రాంతాలలో ప్రారంభమైనది.

సాళువ వంశ స్థాపకుడు, సాళువ నరసింహుని ప్రపితామహుడు (ముత్తాత) మంగిరాజుకు *ప్రతిపక్ష సాళువ* అనే బిరుదు ఉంది. బిరుదనామమే వంశనామమయ్యిందని ఒక ఆలోచన. వీరి పూర్వీకులకు కూడా *కటారిసాళువ* అనే బిరుదు ఉంది. అయితే వీరి అసలు వంశనామము తెలియదు.

సాళువాభ్యుదయము గ్రంథమును అనుసరించి కంపరాయల మధురాపురి దండయాత్రలో, శ్రీరంగనాథుని పునప్రతిష్ఠించుటలో సాళువ మంగిరాజు ప్రముఖ పాత్ర పోషించాడు. ఈయన శ్రీరంగనాథునికి 60వేల మాడలు, 8 గ్రామాలు దానము చేశాడు. అప్పటి నుండి సాళువ వంశస్థులు కర్నూలు, చంద్రగిరి ప్రాంతాలను విజయనగర ఉద్యోగులుగా పాలించినట్లు స్థానిక చరిత్రలు, శాసనాలు చెబున్నాయి కానీ సాళువాభ్యుదయము ప్రకారము సాళువ నరసింహుని తండ్రి గుండరాజు కళ్యాణీ నుండి పాలించాడని చెబుతున్నది. గుండరాజు మరణానంతరము కళ్యాణీ నగరానికి విపత్తు సంభవించగా నరసింహదేవ రాయలు రాజధానిని చంద్రగిరికి మార్చాడట.

## మూలములు
*ఆంధ్రుల చరిత్ర - బి.యస్.యల్.హనుమంతరావు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:విజయ నగర రాజులు
ఉసిరికపల్లి

**ఉసిరికపల్లి** పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:

*ఉసిరికపల్లి (శివంపేట) - మెదక్ జిల్లా, శివంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం
*ఉసిరికపల్లి (రేగోడు) - మెదక్ జిల్లా, రేగోడు మండలానికి చెందిన గ్రామం
చైత్రమాసము

**[[చైత్ర మాసము]]** తెలుగు సంవత్సరంలో మొదటి నెల. పౌర్ణమి రోజున చిత్త నక్షత్రము (అనగా చంద్రుడు చిత్తా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) కావున ఆ నెల **చైత్రము**. ఇంగ్లీషు క్యాలెండరు ప్రకారం సాధారణంగా మార్చి-ఏప్రిల్ నెలల్లో వస్తుంది. ఈ నెలతో దక్షిణ భారతదేశంలో వసంత ఋతువు ప్రారంభం కావడం వల్ల ఈ‌ ప్రాంతంలో చాలా‌ చెట్లు కొత్తగా చిగురించడం, పూతపూయడం మొదలు పెడతాయి. ఇంకా ఈ‌ ప్రాంతంలో చలికాలం ముగియడంతో వాతావరణం నులివెచ్చగా, ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది.

## విశేషాలు
* చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి నుంచి నవమి వరకు తొమ్మిది రాత్రులు వసంత నవరాత్రాలుగా జరుపుకుంటారు.
* మధురకవి ఆళ్వారు తిరుక్కోలూరు అనే దివ్యదేశంలో చైత్రమాసంలో చిత్రా నక్షత్రములో ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబములో జన్మించారు. 
* 1608 : చైత్ర శుద్ధ నవమి (శ్రీరామ నవమి) రోజు సమర్ద రామదాసు జన్మించారు.
* సా.శ. 1897 : హేవిలంబి సంవత్సరంలో తిరుపతి వేంకట కవులు గుంటూరులో అవధానము జరిపారు.

## చైత్రము పండుగలు

## మూలాలు

వర్గం:చాంద్రమానమాసములు
వర్గం:చైత్రమాసము
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడు

జాతీయ ఉత్తమ సినిమా నేపథ్య గాయకుడు పురస్కారం (రజత కమలం) పొందినవారి వివరాలు:

## ఇవి చూడండి

వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
చిట్కుల్

**చిట్కుల్** పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితాను ఇక్కడ ఇచ్చారు.

* చిట్కుల్ (కౌడిపల్లి) - మెదక్ జిల్లా కౌడిపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం
* చిట్కుల్ (పటాన్‌చెరు మండలం) - సంగారెడ్డి జిల్లా పటాన్‌చెరు మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం
* చిట్కుల్ (హిమాచల్ ప్రదేశ్‌) - హిమాచల్ ప్రదేశ్‌ రాష్ట్రం, కిన్నౌర్ జిల్లాకి  చెందిన గ్రామం.
యాలాల్ మండలం

**యాలాల్ మండలం,** తెలంగాణ రాష్ట్రం, వికారాబాదు జిల్లాలో ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం. యాలాల్, ఈ మండలానికి కేంద్రం. ఇది సమీప పట్టణమైన తాండూరు నుండి 12 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం రంగారెడ్డి జిల్లాలో ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం తాండూరు రెవెన్యూ డివిజనులో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఇది వికారాబాదు డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో  34  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. అందులో ఒకటి నిర్జన గ్రామం.

## గణాంకాలు
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త రంగారెడ్డి జిల్లా పటంలో మండల స్థానం

### మండల జనాభా
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారము యాలాల మండల జనాభా 39451 (పురుషుల సంఖ్య 19537, మహిళలు 19914).అక్షరాస్యత (2011) - మొత్తం 	41.90% - పురుషులు 54.72% - స్త్రీలు 	29.44%. 2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 198 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 45,295. జనాభాలో పురుషులు 22,128 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 23,167. మండలంలో 9,514 గృహాలున్నాయి.

## సమీప మండలాలు
ఈ మండలానికి సమీపంలో తాండూరు మండలం ఉత్తరాన, బొంరాస్పేట తూర్పున, కొడంగల్ దక్షిణాన, పెద్దేముల్ మండలం ఉత్తరాన ఉన్నాయి. బొమ్మరాస్ పల్లి మండలం తూర్పున, బషీరాబాద్ మండలం పడమరన ఉన్నాయి.

## మండలంలోని రెవెన్యూ గ్రామాలు

# అచ్యుతాపూర్
# అదలీపూర్
# అగ్గనూర్
# అంబర్‌పేట్
# అన్నాసాగర్
# బాణాపూర్
# బెన్నూర్
# భగాయిపల్లి
# చెన్నారం
# దేవనూర్
# దౌలాపూర్
# గంగాసాగర్
# గిరిజాపూర్
# గోరేపల్లి
# హాజీపూర్
# జక్కేపల్లి
# జుంటుపల్లి
# కమలాపూర్
# కిష్టాపూర్
# కోకట్
# లక్ష్మీనారాయణపూర్
# మజ్రాసంగం
# ముద్దాయిపేట్
# ముకుందాపూర్
# నాగసముందర్
# పగిడ్యాల్
# పాయర్‌కంపల్లి
# రాఘాపూర్
# రాస్నం
# తిమ్మాయిపల్లి
# విశ్వనాథ్‌పూర్
# యాలాల
# ఎంకపల్లి

గమనిక:నిర్జన గ్రామం ఒకటి పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
పెన్ గంగ

**పెన్ గంగ** గోదావరి నది ఉపనది. ఇది అదిలాబాదు గుండా ప్రవహిస్తున్నది. ఇది భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలో బుల్దానా జిల్లా, హింగోలీ జిల్లా, నాందేడ్ జిల్లా, యవతమల్ జిల్లా, చంద్రపూర్ జిల్లా, వషిం జిల్లాల గుండా ప్రవహించే ముఖ్యమైన నది. ఇది ఆగ్నేయ దిశగా ప్రవహిస్తుంది. ఇది మహారాష్ట్ర లోని అజంతా వద్ద పెరుగుతుంది. ఇది ఆ జిల్లాలో ప్రధాన నది వార్దా నదికి ప్రధాన ఉపనది. ఇది ఉమర్‌ఖేడ్ సమీపంలో విదర్భ, మరఠ్వాడ అనే రెండు నదులువుగా విడిపోతుంది. వాషిమ్ జిల్లాలో నది పేరు మీద ఒక చిన్న రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.

## నదీ ప్రవాహం
నది మొత్తం పొడవు 495 కి.మీ (308 మైళ్ళు) . పైంగంగా నది మహారాష్ట్రలోని ఔరంగాబాద్ జిల్లాలోని అజంతా శ్రేణులలో ఉద్భవించింది. తరువాత ఇది బుల్ధనా జిల్లా, వాషిమ్ జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తుంది. ఇది వాషిం జిల్లాలోని రిసోడ్ తహసీల్ గుండా ప్రవహిస్తుంది. అక్కడ షెల్గావ్ రాజ్గురే గ్రామానికి సమీపంలో ఉపనదిగా కాస్ నదితో కలుస్తుంది. తరువాత వాషిం, హింగోలి జిల్లా సరిహద్దు గుండా ప్రవహిస్తుంది. అప్పుడు ఇది యవత్మల్ జిల్లా, చంద్రపూర్ జిల్లా, మహారాష్ట్రలోని నాందేడ్ జిల్లా మధ్య సరిహద్దుగా ఉంటుంది. ఇది మహారాష్ట్ర, తెలంగాణ మధ్య రాష్ట్ర సరిహద్దు వెంట ప్రవహిస్తుంది. ఇది నాందేడ్‌లోని మహూర్ సమీపంలో పస్ నదితో సంగమం అవుతుంది. చిన్న విదర్భ నది యవతమాల్ జిల్లాలోని *వాని* నగరానికి సమీపంలో ఉన్న దుర్వాడ గ్రామంలో, చంద్రపూర్ జిల్లాలోని కోర్పనా తాలూకాలోని కొడ్సి గ్రామంలో పైంగాంగా నదిలో విలీనం అవుతుంది. యవత్మల్ లోని *వాని* నగరానికి సమీపంలో జుగాద్ వద్ద ఒక పాత శివాలయం ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం నవంబరు నెలలో గురు పూర్ణిమ సందర్భంగా ఇతర ప్రాంతాల నుండి భక్తులు పూజ కోసం వస్తారు. చంద్రపూర్ జిల్లాలోని చంద్రపూర్ తాలూకాలోని వాధ అనే చిన్న గ్రామానికి సమీపంలో పెంగాంగా వార్ధ నదిగా కలుస్తుంది.

వర్ధా నది ప్రాణహిత నదిలోకి ప్రవహిస్తుంది, ఇది గోదావరి నదిలోకి ప్రవహిస్తుంది, ఇది చివరికి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని రాజమండ్రికి తూర్పున బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలంగాణ నదులు
వర్గం:గోదావరి నది ఉపనదులు
వర్గం:ఆదిలాబాదు జిల్లా నదులు
తలంబ్రాలు చెట్టు

thumb|తలంబ్రాలు చెట్టు పొద
**తలంబ్రాలు చెట్టు** పేరుకే చెట్టు కానీ నిజానికి ఒక పొద. ఈ మొక్క లాంటానా ప్రజాతికి చెందినది. దీనిలో 150కి పైగా జాతులు ఉన్నాయి. తలంబ్రాలు చెట్టు స్వస్థలము ఆఫ్రికా, అమెరికా ఖండాలు.

హిమాచల్ ప్రదేశ్లో లాంటానా పొదలను ఫర్నీచరు, కంచెలు తయారు చేయడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోనిచిత్తూరు జిల్లాలో, తమిళనాడు లోని నతము వద్ద లాంటానా పొదలను, స్థానికంగా దొరికే కలుపు పొదలను కొన్ని సముదాయాలు బుట్టలు అళ్లడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు.

కొన్ని ప్రాంతాల్లో, ఈ చెట్టుని లంబాడీ చెట్టు, గాజుకంప అని కూడా అంటారు.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Lantana camara bhimpelly.jpg|
దస్త్రం:Lantana camara blanca.jpg|
దస్త్రం:Agraulis vanillae 1.jpg|
దస్త్రం:Cethosia cyane qtl1.jpg|
దస్త్రం:Black-and-white Mannikin (Lonchura bicolor).jpg|
దస్త్రం:Lantana camara 0003.jpg|
దస్త్రం:Lantana camara 4.jpg|
దస్త్రం:Lantana camara 5.jpg|
దస్త్రం:Twin lantana camara edit.jpg|
దస్త్రం:Lantana camara 4zz.jpg|
దస్త్రం:Lantana camara 1zz.jpg|


## మూలాలు

వర్గం:వెర్బినేసి
వర్గం:ఆక్రమణ మొక్కలు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ సినిమా

ఉత్తమ సినిమా విభాగంలో భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (స్వర్ణ కమలం) అందుకున్న వారి వివరాలు:

## సినిమాల జాబితా

## See also

వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
సోమశిల

**సోమశిల** పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ ప్రదేశాలున్నాయి.

*సోమశిల (కొల్లాపూర్ మండలం) - నాగర్ కర్నూల్ జిల్లా, కొల్లాపూర్ మండలానికి చెందిన గ్రామ
*సోమశిల (అనంతసాగరం మండలం) - నెల్లూరు జిల్లా, అనంతసాగరం మండలానికి చెందిన గ్రామం
*సోమశిల ప్రాజెక్టు - ఆంధ్రప్రదేశ్, నెల్లూరు జిల్లాలో ప్రాజెక్టు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు - ఉత్తమ దర్శకుడు

ఉత్తమ దర్శకుడు విభాగంలో భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం (స్వర్ణ కమలం) అందుకున్న వారి వివరాలు:

## ఇవి చూడండి

వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
కట్టమూరు

**కట్టమూరు** అంటే ఈ క్రిందిదేదైనా కావచ్చు.

## గ్రామాలు

*కట్టమూరు (పెద్దాపురం మండలం), తూర్పు గోదావరి జిల్లా, పెద్దాపురం మండలంలోని గ్రామం
*కట్టమూరు (సత్తెనపల్లి మండలం), పల్నాడు జిల్లా, సత్తెనపల్లి మండలంలోని గ్రామం
గోపీనాథ్ బొర్దొలాయి

**గోపీనాధ్ బొర్దొలాయి** (1890-1950) స్వాతంత్ర్యానంతర అస్సాం రాష్ట్ర తొలి ముఖ్యమంత్రి, అస్సాంకు చెందిన భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.

1930ల నుండి కాంగ్రేసు పార్టీలో వివిధ శ్రేణులలో పనిచేసి ఎదిగిన బొర్దొలాయి తొలి ప్రముఖ పోరాటము బెంగాల్ ముస్లింలు హిందువులు అధిక సంఖ్యాకులుగా ఉన్న అస్సాంను ముస్లిం-ఆధిక్య పాకిస్తాన్లో కలపమని కోరడముతో ప్రారంభమైనది. నిరసన ప్రదర్శనలను నిర్వహించడము, అత్యున్నత స్థాయిలో సామ్రాజ్యవాద ప్రభుత్వముతో చర్చలు జరపడముతో అస్సాంలో మత కల్లోలాలు జరగకుండా అడ్డుకున్నాడు, భారతదేశములో అంతర్గతంగా అస్సాం సీమా సురక్షితను పరిరక్షించాడు.

భారత స్వాతంత్ర్యము తర్వాత, ఈయన కమ్యూనిష్ఠు చైనా, తూర్పు పాకిస్తాన్ ల నుండి అస్సాంను రక్షించడానికి సర్దార్ వల్లభభాయి పటేల్తో సన్నిహితంగా పనిచేశాడు. విస్తృతమైన హింసాకాండ మూలముగా తూర్పు పాకిస్తాన్ నుండి పారిపోయి వచ్చిన లక్షల కొలది కాందిశీకులను తిరిగి పంపే పని నిర్వహించాడు. ఈయన కృషి 1971 లో తూర్పు పాకిస్తాన్ విముక్తి పోరాటము జరిగే వరకు అస్సాం రాష్ట్రములో స్థిరత్వము యేర్పడి మత సామరస్యముతో ప్రజస్వామ్యము నిలదొక్కుకోవడానికి దోహదము చేసింది. ఈయనను 1999లో మరణానంతరము భారత ప్రభుత్వము భారత రత్న పురస్కారముతో గౌరవించింది. గౌహతి విమానాశ్రయానికి *లోకప్రియ గోపీనాధ్ బొర్దొలాయి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయము*గా నామకరణము చేశారు.

వర్గం:భారతరత్న గ్రహీతలు
వర్గం:1890 జననాలు
వర్గం:1950 మరణాలు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:అసోం ముఖ్యమంత్రులు
ఉగాది (సినిమా)

**ఉగాది** 1997 లో ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి స్వీయ దర్శకత్వంలో కథానాయకుడిగా నటించిన సినిమా. లైలా కథానాయికగా నటించింది. ఈ సినిమాను ప్రధానంగా విశాఖపట్నంలో చిత్రీకరించారు.
## తారాగణం
* ఎస్. వి. కృష్ణారెడ్డి
* లైలా (నటి)
* శరత్ సక్సేనా
* కైకాల సత్యనారాయణ
* సుధాకర్
* తనికెళ్ళ భరణి
* మల్లికార్జున రావు
* అన్నపూర్ణ
* బాబు మోహన్
* గౌతంరాజు 

## సాంకేతిక వర్గం

* స్క్రీన్ ప్లే, దర్శకత్వం: ఎస్.వి.కృష్ణారెడ్డి 
* సంగీతం: ఎస్.వి.కృష్ణారెడ్డి 
* గీత రచయితలు: చంద్రబోస్, భువన చంద్ర,సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి 
* నేపథ్య గానం: ఉన్నికృష్ణన్, సునీత, నాగూర్ బాబు, ఎస్.వి.కృష్ణారెడ్డి, ప్రసన్న కుమార్, ఎం.ఎం.శ్రీలేఖ, కె.ఎస్.చిత్ర 
* మాటలు: దివాకర్ బాబు 
* కళ: రాజు 
* పోరాటాలు: త్యాగరాజన్ 
* నృత్యాలు: సుచిత్ర 
* కూర్పు: కె.రాంగోపాల్ రెడ్డి 
* ఛాయా గ్రహణం: శరత్
* సహ దర్శకుడు : కుర్రా రంగారావు,రమేష్ యాదవ్ 
* సహ నిర్మాత: వి జి.సరోజ 
* నిర్మాత: కె.అచ్చిరెడ్డి 
* నిర్మాణ సంస్థ: మనీషా ఫిలింస్ .

## పాటలు
* ప్రేయసి నవ్వే ఆయుష్షు (గానం: ఉన్నికృష్ణన్) రచన: చంద్రబోస్ 
* ఎంతందంగా ఉందో ఈ కందిన మందారం (గానం: ఉన్నికృష్ణన్, సునీత) రచన:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి 
* ఇన్నాళ్ళు ఏ మబ్బుల్లో దాగున్నావే వెన్నెల గువ్వా (గానం: ఉన్నికృష్ణన్) రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి 
* కాటుక పిట్టల మాదిరి ఎగిరే కన్నులు రెండు(కోరస్) , రచన:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి
* బ్రతుకైనా నీదే కదా,(గానం . మనో). రచన: భువన చంద్ర
* చూశా ఒకమారు తేది పదహారు (గానం: ఉన్నికృష్ణన్) రచన: భువన చంద్ర 
* నా పాటే హొయినా హొయినా (గానం: ఉన్నికృష్ణన్) రచన: చంద్రబోస్ 
* డాడీ కథ వినవా చెబుతాను (గానం: సునీత, మనో) రచన: సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి 
* మేజిక్ ఆఫ్ ద మ్యూజిక్ ,(ఎస్.వి . కృష్ణారెడ్డి, సునిత) రచన: భువన చంద్ర .

## మూలాలు
మంతెన

**మంతెన** పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:

* మంతెన (తెన్నేరు) - కృష్ణా జిల్లా జిల్లాలోని తెన్నేరు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మంతెన (కంకిపాడు) - కృష్ణా జిల్లా జిల్లాలోని కంకిపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం
* మంతెనవారిపాలెం
----
**మంతెన** తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.

* మంతెన వెంకటరాజు
* మంతెన సత్యనారాయణ రాజు
వృశ్చిక రాశి

**వృశ్చిక రాశి** (ఆంగ్లము: *స్కార్పియో*, అరబిక్/ఉర్దూ: عقرب*అక్రుబ్*) రాశి చక్రములోని రాశులలో ఎనిమిదవది. ఇది వలయములో  210 నుండి 240 డిగ్రీల వరకు విస్తరించి ఉంది.

ఉష్ణమండల రాశిచక్రములో, సూర్యుడు వృశ్చిక రాశిలో ప్రతి సంవత్సరము అక్టోబర్ 23 నుండి నవంబర్ 21 వరకు ఉంటాడు.
## గ్యాలరీ

File:Mosaic in Maltezana at Analipsi, Astypalaia, 5th c AD, Scorpio Astm30a.jpg|మొజాయిక్ అనాలిప్సికి సమీపంలోని మాల్టెజానా, ఆస్టిపాలియా, 5వ శతాబ్దం CE.
File:Bogenstraße 34 (Hamburg-Harvestehude).Eingang.Detail.3.19907.ajb.jpg|స్కార్పియో హాంబర్గ్, జర్మనీలో ఒక భవనాన్ని అలంకరించింది, దీనిని శిల్పి రిచర్డ్ కుయోల్ రూపొందించారు.
File:1210 Jedleseerstraße 79-95 Stg. 9 - Relief-Hauszeichen IMG 3229.jpg|వియన్నా జిల్లాలో జెడ్‌లీసీ నివాస సముదాయంలో ఒక మొజాయిక్.
File:Scorpio2.jpg

## వృశ్చిక రాశి వారికి సంబంధించిన వృత్తులు
*కళలు*, స్వతంత్ర & సృజనాత్మక రచనా వ్యాసంగాలు, బోధన, నాటక రంగము & సినిమా రంగము, సైనిక వృత్తులు, పానీయాలకు సంబంధిత వృత్తులు, న్యాయ పరిరక్షణ, న్యాయవాదము, మానసిక శాస్త్రము, ఆర్థిక పరిశోధన, ఇన్స్యూరెన్సు, మర్మ విద్యలు, జ్యోతిష్యము, వైద్య శాస్త్రము, గైనకాలజీ, ఫార్మకాలజీ.

## బయటి లింకులు
* వృశ్చిక రాశి వారి సంపూర్ణ వివాహ భవిష్యత్తు.
* స్కార్పియోడం.కాం
* సైబర్ స్కార్పియోస్
* ఆస్ట్రాలజీ.కాంలో వృశ్చిక రాశి వారి గురించి 
* ఆస్ట్రాలజీ చార్ట్
* వృశ్చిక రాశి వారి పిల్లలు

వర్గం:రాశులు
వర్గం:జ్యోతిష శాస్త్రం
బాలకృష్ణ

**బాలకృష్ణ** అనగా చిన్ననాటి కృష్ణుడు అని అర్ధాన్నిస్తుంది. ఈ పేరు ఈ క్రింది వ్యక్తులను సూచిస్తుంది:
* నందమూరి బాలకృష్ణ, తెలుగు సినిమా నటుడు.
* వల్లూరి బాలకృష్ణ,  హాస్య నటుడు.
* కాట్రగడ్డ బాలకృష్ణ, *కె.బి.కృష్ణ*గా పేరొందిన తొలి ఆంధ్ర మార్క్సిస్టు.
* సూరి బాలకృష్ణ, భూభౌతిక శాస్త్రవేత్త.
*ఆచార్య బాలకృష్ణ భారత దేశానికి చెందిన ఆయుర్వేద నిపుణుడు.
----
**బాలకృష్ణ** పేరున్న కొన్ని గ్రామాల పేర్లు:
* బాలకృష్ణరాజపురం - విజయనగరం జిల్లాకు చెందిన గ్రామం.
* బాలకృష్ణాపురం - అయోమయ నివృత్తి పేజీ.

వర్గం:పుంలింగ పేర్లు
అభిసారిక (పత్రిక)

right|thumb|అభిసారిక తొలి సంచికల్లో ఒకటైన సెప్టెంబరు 1949 సంచిక యొక్క ముఖచిత్రం
**అభిసారిక** తెలుగు భాషలో ప్రచురించబడుతున్న లైంగిక విజ్ఞాన పక్షపత్రిక.

అభిసారిక తెలుగు కావ్యాలలో చెప్పబడిన అష్టవిధనాయికలలో ఒక శృంగార నాయిక. "అభిసారిక" లేదా "అభిసారిణి" అనగా ప్రియుడి కోసం సంకేత స్థలానికి పోయే నాయిక.

తెలుగు పత్రికలలో తనదైన ప్రత్యేకతను చాటుకుంటూ సెక్స్ సైన్స్ విషయంగా ప్రారంభమై ఈనాటికీ ప్రజాభిమానంతో నడుస్తున్న పత్రిక అభిసారిక.

## ప్రారంభం
1949లో తెనాలి నుంచి ధనికొండ హనుమంతరావు దీనిని వెలువరించారు. వీరే స్వయంగా ఇంగ్లీషు పుస్తకాల నుంచి విషయ సేకరణ చేసి అనువదించేవారు. 1960లో రాంషా (దర్భా వేంకట రామశాస్త్రి), శిరీష దంపతులు సామర్లకోట నుండి తమ సంపాదకత్వంలో దీనిని మరింత విజ్ఞాన పత్రికగా మలిచి తెలుగు ప్రజలకు చేరువయ్యేలా తీర్చిదిద్దారు. ఈ పత్రిక జూలై 27, 1961 తేదీన నమోదు (రిజిస్ట్రేషన్ నెం.5908) చేయబడినది. లైంగిక విజ్ఞాన విషయాలు ఆ రోజులలో బోధించడం తప్పుగానూ, విశృంఖలతగానూ భావించేవారు. కానీ మిగతా శాస్త్రాల వలెనే దీనినీ తెలుసుకుంటే యువత చెడు మార్గాలు పట్టదని, దంపతులైన జంటలు సంసార రథాన్ని సవ్యంగా నడుపుకుంటారనీ రాంషా శిరీష దంపతులు భావించి, అభిసారికను ముందుకు నడిపించారు. వీరి ఆదర్శంతో ఎంతో మంది వారి పిల్లలకు శిరీష అని పేరు పెట్టుకున్నారంటే అతిశయోక్తి కాదు. 

అభిసారికలో లైంగిక విజ్ఞానంతో పాటు సమకాలీన రాజకీయాల విశ్లేషణలు, ధర్మశాస్త్రాల వివరణ, ఆంగ్ల తదితర భాషలలో వచ్చిన మంచి పుస్తకాల అనువాదాలు కూడా ప్రచురించేవారు. ఉదాహరణకు మాక్సిం గోర్కీ మాల్వా, కన్నడంలో యూ.ఆర్.అనంతమూర్తి వ్రాసిన సంస్కార నవల సంస్కారం గా, చీకటే మిగిలింది, అహల్య కాపురం వంటి అనువాద నవలలను అభిసారిక ప్రచురించింది. ప్రస్తుతం దీనికి డా. పూషా సంపాదకులుగా, ప్రచురణకర్తగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 

## మూలాలు

* డి.ఎల్.ఐలో అభిసారిక 1977 ఏప్రిల్-మే సంచిక ప్రతి

## బయటి లింకులు
*అభిసారిక వెబ్‌సైటు

వర్గం:తెలుగు మాసపత్రికలు
వర్గం:1949 స్థాపనలు
కళలు

alt=|thumb|250x250px|రాజా రవివర్మ తైల వర్ణ చిత్రం
thumb|375x375px|తెలంగాణ ప్రభుత్వం అందించే కాళోజీ నారాయణరావు సాహితీ పురస్కారంలో 2018, సెప్టెంబరు 09న హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో జరిగిన పురస్కార ప్రదానోత్సవ కార్యక్రమంలో కాళోజీ నారాయణరావు సైకత శిల్పం
ఆనాటి కాలమునుండి మానవుడు తన జీవితమును సౌఖ్యానందమొనరించుటకై అనేక కృత్యములు ఆచరించుచున్నాడు. వీటిలో కొన్ని ఉపయోగదృష్టితోడను కొన్ని సౌందర్యదృష్టితోడను చేయబడుచున్నట్లు కానవచ్చును. ప్రతిభానైపుణ్యములకు దావలములైన వీటన్నింటిని కళలుఅని అంటారు. వీటిని వర్గీకరించి 64 కళలుగా వివరించారు.వీటిలో మొదటతెగకు చెందినవి మానవశరీర సౌందర్యమునకును,రెండవతెగకు చెందినవి మానవహృదయానందమునకును తోడ్పడును.మొదట తెగవానిని సామాన్యకళలని, రెండవ తెగవానిని లలితకళలని చెప్పుచున్నారు. కళలను 64 ‌గా ప్రాచీనులు వర్గీకరించారు. వీటిల్లో ప్రస్తుతము కొన్ని మాత్రమే ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి.

## [[చతుష్షష్టి కళలు]]

## భవన నిర్మాణ శాస్త్రం (ఆర్కిటెక్చర్) , లలిత కళలు (ఫైన్ ఆర్ట్స్)
జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఆర్కిటెక్చర్ , ఫైన్ ఆర్ట్స్ విశ్వవిద్యాలయం, ఫైన్ ఆర్ట్స్ , డిజైన్ కామన్ టెస్ట్ ద్వారా కదిలే బొమ్మలు (యానిమేషన్), ఆప్లైడ్ ఆర్ట్స్, ఫొటోగ్రఫీ, చిత్రలేఖనం,శిల్పం, ఇంటీరియర్ డిజైన్లో డిగ్రీ కోర్సుల ఎంపిక జరుగుతుంది.

## సంగీత , నృత్యం
### సర్టిఫికేట్, డిప్లొమా స్థాయి
సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో 12 ప్రభుత్వ సంగీత , నృత్య పాఠశాలలు/కళాశాలలో సర్టిఫికేట్ డిప్లొమా స్థాయిలో కోర్సులు ఉన్నాయి. కర్నాటక గాత్రం, వీణ, వయోలిన్,మృదంగం, నాదస్వరం,డోలు,కూచిపూడి, భరతనాట్యం కోర్సు విషయాలుగావున్నాయి.సాధారణంగా జూన్ మాసంలో దరఖాస్తులు ప్రకటన వెలువడుతుంది. ఉ 7 గంటలనుండి 9:30 గంటలవరకు, సా 4 గంటలనుండి 6:30 గంటలవరకు బోధన జరుగుతుంది.
;సర్టిఫికేటు
అర్హత: జూలై 1 కి, 10 సంవత్సరాల వయస్సుగలిగి వుండాలి.
;డిప్లొమా
అర్హత: జూలై 1 కి, 15 సంవత్సరాల వయస్సుగలిగి వుండాలి.
సర్టిఫికేటు కోర్సు ఉత్తీర్ణత
; సంస్థలు
చూడండి: సంగీత నృత్య కళాశాల 
12 క‌ళాశాలలున్నాయి. ఇవి పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయముకు అనుబంధమై ఉన్నాయి.
;దూరవిద్య
పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయము దూరవిద్యా కేంద్రములో సంగీత విశారద కోర్సు ఉంది.

### డిగ్రీ, పిజి డిప్లొమా స్థాయి
బిఎ కర్ణాటక సంగీతం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయము దూరవిద్యా కేంద్రము ద్వారా అందచేస్తున్నది.

## ఉపాధి
స్వయం ఉపాధితో బాటు, వివిధ ప్రచార/సమాచార సాధనాలు/మాధ్యమాలలో ఉపాధి అవకాశాలున్నాయి.

## ఇవీ చూడండి
* చతుష్షష్టి కళలు
* లలిత కళలు

## వనరులు

వర్గం:కళలు
వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
ఛాయాదేవి (బెంగాలీ నటి)

**[[ఛాయా దేవి]]** (1914 - ఏప్రిల్ 26, 2001) గా సినిమా తెరపై పరిచయమైన **కనకలతా గంగూలీ** అలనాటి బెంగాళీ చలనచిత్ర నటి. ఈమె 15 యేళ్ల ప్రాయములో జ్యోతిష్ బంధోపాధ్యాయ దర్శకత్వము వహించిన *పథేర్ శేషే* చిత్రముతో సినీరంగ ప్రవేశము చేసింది. ఈమె బెంగాళీ, హిందీ, తమిళ్ , తెలుగు భాషలలో 150 పైగా చిత్రాలలో నటించింది. 1936లో విడుదలైన దేబకీ బోస్ చిత్రం సోనేర్ సంసార్ కథానాయకిగా ఈమె తొలిచిత్రం. ఈమె నటే కాక మంచి నర్తకి, గాయని కూడా. 1930వ దశకములో తను నటించిన చాలా సినిమాలలో తనే పాటలు పాడినది. తపన్ సిన్హా చిత్రము, *అఫోన్ జాన్* చిత్రములో ఛాయా దేవి పాత్రకు రాష్ట్రపతి పురస్కారము లభించింది. ఈమె హిందీ చలనచిత్ర నటుడు అశోక్ కుమార్ యొక్క పినతండ్రి కూతురు.
ఛాయా దేవి, 2001 ఏప్రిల్ 26న మెదడు వాపు, న్యుమోనియాతో కలకత్తాలో మరణించింది.

## సినిమాలు
# దాదా ఠాకూర్
# హతే బజారే
# ఆంథోనీ ఫిరింగీ

## బయటి లింకులు
*ఐ.ఎం.డీ.బీ లో ఛాయాదేవి గురించి
## మూలాలు

వర్గం:1914 జననాలు
వర్గం:2001 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు
అరసవిల్లి

**అరసవల్లి**  శ్రీకాకుళం పట్టణానికి 1 కి.మీ దూరంలో ఉంది. పూర్వం శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం మండలంలో ఉన్న గ్రామం, 2008లో శ్రీకాకుళం పట్టణంలో కలిసిపోయి మున్సిపాలిటీలో ఒక వార్డుగా ఉంది. శ్రీ సూర్యనారాయణ స్వామి దేవస్థానం  ప్రముఖ పర్యాటక ఆకర్షణ.

## పేరు వ్యుత్పత్తి
ఒకప్పుడు ఈ గ్రామాన్ని "హర్షవల్లి" అనేవారని క్రమ క్రమంగా "అరసవిల్లి" అయిందని చెపుతారు. దీనికి జనవ్యవహారంలో 'అర్షవెల్లి, యరసవెల్లి, అరిసివల్లి, అరసివిల్లి' మొదలగు పేర్లతో ఉచ్చరించబడుచుంది. అరసవిల్లిని 'హర్షవల్లి' అని సంస్కృతీకరించే ప్రయత్నం జరిగిందని గుర్తించబడినప్పటికీ, జనసామాన్యం చివరికి అరసవిల్లిగానే గుర్తించారు. 

సూర్యుని ఆదేశానుసారం హర్షుడు హర్షవల్లి అనేగ్రామాన్ని నిర్మించి అందులో సూర్యాలయాన్ని నిర్మించాడు. హర్షవల్లి సంస్కృతనామం చివరికి అరసవిల్లి లేదా అరసవల్లి అయినది. ఇక్కడ హర్షుడు అనగా సకలోత్తర పదాధినాధుడు హర్షుడుగా గుర్తించబడుచున్నది.'ఆరోగ్యం భాస్కరాధీనం' అను నమ్మికను బట్టి సూర్యనారాయణ ఆలయం ఉన్న గ్రామం కావున ఇది హర్షదాయకమైన నామ సార్థక్యమును కలిగినదనే సమర్ధన లేకపోలేదు. 

దీనిని **అర్నోహర క్షేత్రం** అని కూడా పెద్దలు అంటారు. అర్మస్సు అనగా మూలవ్యాధి. ఇదొక మొండి తెగులు.అట్టి జబ్బులను కూడా తొలగించు దివ్యక్షేత్రం అగుటచే **అర్సవల్లి**అని కూడా అయిందంటారు.

## శ్రీ సూర్యనారాయణస్వామి దేవస్థానం

ఇక్కడి సూర్యదేవాలయంలో కల ఈ స్వామిని స్వయంగా దేవేంద్రుడే ప్రతిష్ఠించాడని స్థలపురాణం ద్వారా తెలియుచున్నది. ఇక్కడ లభించిన శాసనాలు సా.శ. 7 వ శతాబ్థానికి చెందినవి. అందువల్ల యిది ప్రాచీన దేవాలయం అని చెప్పవచ్చు.

భారతదేశంలో ఉన్న కొద్ది సూర్యదేవాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఈ ఆలయాన్ని ఏడవ శతాబ్దంలో కళింగరాజు దేవేంద్రవర్మ నిర్మించినట్లు కొందరు పురావస్తు శాస్త్రజ్ఙులు పేర్కొన్నారు.

### అరసవిల్లి - శ్రీకాకుళం _ సూర్యనారాయణ స్వామి ఆలయ చిత్రాలు

దస్త్రం:SunTemples.jpg|అరసవిల్లి - శ్రీకాకుళం _ సూర్యనారాయణ స్వామి ఆలయం, చిత్రాల కూర్పు
దస్త్రం:Temp5-Arasavilli.jpg|అరసవిల్లి - శ్రీకాకుళం _ సూర్యనారాయణ స్వామి ఆలయం, దూరం నుండి ప్రవేశద్వారం చిత్రం 
ఫైలు:Arasavallitemple Puskarini.jpg|అరసవిల్లి ఆలయం పుష్కరిణి
దస్త్రం:Arasavalli temple25.jpg|అరసవిల్లి - శ్రీకాకుళం _ సూర్యనారాయణ స్వామి విగ్రహం-2
దస్త్రం:Arasavalli temple24.jpg|అరసవిల్లి - శ్రీకాకుళం _ సూర్యనారాయణ స్వామి విగ్రహం-1
దస్త్రం:SuryanarayanaSwamy.jpg|అరసవిల్లి - శ్రీకాకుళం_సూర్యనారాయణ స్వామి విగ్రహం
దస్త్రం:Arasavallitemple14.jpg|alt=అరసవిల్లి సూర్యదేవాలయం - శ్రీకాకుళం : గంటస్తంభము, మంటపము, ఆలయశిఖరము కనిపిస్తూ ఉన్న ఫొటో|అరసవిల్లి సూర్యదేవాలయం  గంటస్తంభం, మంటపం, ఆలయశిఖరం 
దస్త్రం:Arasavalli-srikakulam temple.jpg|ఆరసవిల్లి సూర్యదేవాలయం ప్రవేశ ద్వారం
దస్త్రం:Arasavalli 07.jpg|ఆరసవిల్లి సూర్యదేవాలయం ప్రవేశ ద్వారం
దస్త్రం:Arasavalli 05.jpg|గుడి మండపం లోపలి భాగం
దస్త్రం:Arasavalli 06.jpg|ధ్వజ (గంట) స్దంబం పీఠ భాగం
దస్త్రం:Arasavalli 01.jpg|గరుఢ వాహనం
దస్త్రం:Arasavalli 02.jpg|శేష వాహనం
దస్త్రం:Arasavalli 03.jpg|హనుమ, గజ వాహనాలు
దస్త్రం:Arasavalli 012.jpg|అరసవల్లి సూర్య దేవాలయం-క్షేత్రపాలకుడు రామలింగేశ్వరస్వామి గుడి


## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* భారతదేశంలో సూర్య దేవాలయాలు
* అరసవిల్లి దేవాలయం వెబ్‌సైటు

వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
సర్వదమన్ బెనర్జీ

**సర్వదమన్ బెనర్జీ** తెలుగు వారికి సిరివెన్నెల సినిమాతో పరిచయమైన భారతీయ సినిమా నటుడు. జన్మతః బెంగాలీ. కలకత్తా వాసి. పూణే ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్ లో శిక్షణ పొందాడు. శాస్త్రీయ సంగీత ప్రాధాన్యమున్న సిరివెన్నెల సినిమాలో అంధ వేణు విద్వాంసుడైన హరిప్రసాద్గా బెనర్జీ నటన పలువురి మన్ననలు పొందినది. ఈయన ప్రముఖ కన్నడ దర్శకుడు జీ.వీ.అయ్యర్ తీసిన ప్రప్రధమ సంస్కృత చిత్రము ఆది శంకరాచార్యతో సినీ రంగములో ప్రవేశించాడు. బుల్లితెరపై కృష్ణ ధారావాహికలో కృష్ణగా నటించాడు.

రామానంద్‌సాగర్ సృష్టించిన శ్రీకృష్ణతో టీవీ ప్రేక్షకులకు పరిచయమైన బెనర్జీ. ఓం నమశ్శి వాయ, జై గంగామాయ, అర్జున, ఓ ప్రేమ కథ తదితర చిత్రాల్లోనూ నటించారు. తొలి తెలుగు సినిమాతోనే నంది అవార్డును అందుకున్న ఈ విలక్షణ నటుడు, సంస్కృతంతో సహా పలు భాషల సినిమాల్లో తనదైన అభినయముద్ర వేసిన అరుదైన సినీ కళాకారుడు.

36 ఏళ్ల వయసులో సినిమాల నుంచి నిష్ర్క మించిన తర్వాత ఆయన ఆధ్యాత్మిక కేంద్రమైన హృషికేష్‌కు తన మకాం మార్చాడు. కుటుంబ సమేతంగా హృషికేష్లో నివసిస్తూ అక్కడ ఉన్న రాజాజీ నేషనల్ పార్క్‌లో యోగా, ధ్యానం నేర్పించే పనిచేపట్టాడు. ‘‘ప్రపంచానికి ప్రేమను, వెలుగును పంచడమే నా లక్ష్యం’’ అంటూ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో చెప్పుకున్నాడు. 

*ఆది శంకరాచార్య (1983) - (ఆది శంకరాచార్య)
*శ్రీదత్త దర్శనం (1986) - (శ్రీదత్త)
*సిరివెన్నెల (1986) - (పండిత్ హరిప్రసాద్)
*స్వయంకృషి (1987) - (భాస్కర్)
*ఓ ప్రేమ కథ (1987) 
*వివేకానంద (1994) - (వివేకానంద)
* గాడ్ ఫాదర్ (2022) సీఎం పద్మకాంత్ రెడ్డి "PKR"
* లక్కీ భాస్కర్ (2024)
* సంక్రాంతికి వస్తున్నాం (2024)

## బయటి లంకెలు
* 
## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ నటులు
బకింగ్‌హాం కాలువ

**బకింగ్‌హాం కాలువ**, దక్షిణ భారతదేశం లోని కోరమాండల్ తీరం వెంట ప్రయాణించే నావికా యోగ్యమైన ఉప్పునీటి కాలువ. 420 కిలోమీటర్లు పొడవున్న ఈ కాలువ ఆంధ్రప్రదేశ్, బాపట్ల జిల్లా లోని పెదగంజాం నుండి తమిళనాడు లోని విల్లుపురం జిల్లా వరకు విస్తరించి ఉంది. చెన్నై దగ్గర, ఈ కాలువ తో అనుసంధానమైన ఉన్న సహజ సిద్ధమైన సముద్రపు కాలువ ద్వారా  మద్రాసు నౌకాశ్రయముతో కలుపుతుంది. ఆంగ్లేయులు కట్టించిన ఈ కాలువ బ్రిటిషు పాలనా కాలములో ప్రధాన జలరవాణా మార్గముగా అభివృద్ధి చెందింది. బకింగ్‌హాం కాలువ, దుగ్గిరాల లాకుల నుండి పెదగంజాం వరకు ఉండే కొమ్మమూరు కాలువ, ప్రకాశం బ్యారేజీ వద్ద కృష్ణానది నుండి దుగ్గిరాల వరకు ఉండే పశ్చిమ ప్రధాన కాలువ - ఈ మూడూ కలిసి ఒకప్పుడు విజయవాడ, చెన్నైల మధ్య ప్రధానమైన జలరవాణా మార్గంగా ఉండేవి.

## చరిత్ర
thumbnail|విజయవాడ దగ్గర బకింగ్‌హాం కాలువ|ఎడమ
**బకింగ్ హాం కాలువ** బ్రిటిష్ వారి హయాంలో ఇది ఒక వెలుగు వెలిగి ఇప్పటి పాలకుల నిర్లక్ష్యంతో పెద్దగా ఉపయోగించబడకుండా ఉంది. 1806లో బకింగ్ హాం కెనాల్ నిర్మాణం ప్రారంభించబడింది. ఇది తమిళనాడు లోని మరక్కాణం నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని బాపట్ల జిల్లా లోని పెద్దగంజాం దాకా ఉంది. దక్షిణాన చెన్నై నుంచి మరక్కాణం (పాండిచెర్రికి ఉత్తరాన ఉంది) దాకా 163 కి.మీ ఉంది.  

ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఈ కాలువ 257 కి.మీ. పొడవుంది. 1876, 1878 లో కరువు కోరల్లో చిక్కుకున్న దక్షిణ భారతావనిని ఇది కాపాడింది. 1880 నుంచి 1940 దాక, తక్కువ ఖర్చులో ఇది ప్రజల, సరకుల రవాణా సౌకర్యానికై బాగా ఉపయోగపడింది. 1947 నుంచి దీన్ని ఉపయోగించటం తగ్గింది. 1965 తుఫానుతో కాలువ దెబ్బతినింది. 2004 సునామి సందర్భంలో ఈ కాలువ సముద్రపు నీటికి అడ్డుకట్టై నిలిచి ఎందరో బెస్తవారిని, చాలా గ్రామాలను రక్షించింది. సముద్రానికి సుమారు 1 కి.మీ. దూరంలో ఈ కాలువ కోస్తా తీరంలో ఉంది. భారత ప్రభుత్వం తలపెట్టిన జాతీయ జల మార్గాల ప్రాజెక్టు లోని జలమార్గం 4 లో ఈ కాలువ భాగం. 
## పేరు
ఈ కాలువకు అసలు పేరు కొక్రేన్ కాలువ. 1852లో పులికాట్ నుంచి దుగరాజపట్నం వరకు ఈ కాలువ పొడిగింపు కార్యక్రమం చేపట్టినప్పడు కాలువ పేరు ఈస్ట్ కోస్ట్ కాలువగా మార్చారు. అప్పటి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ గవర్నర్ 1880లో నెల్లూరు అధికారిక ప్రకటనలో భాగంగా కాలువను సందర్శించిన సందర్భంగా ఈ కాలువకు ఆయన పేరు పెట్టారు. ఈ కాలువ నిర్మాణంలో ఆయన పాత్ర లేకపోయినా అప్పటి అధికార రాజకీయాలే కారణమని భావించేవారు.

## నిర్మాణం
బకింగ్ హాం కాలువ నిర్మాణం దశవారీగా జరిగింది. 1801లో ఈ కాలువ నిర్మాణం మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ చేపట్టింది. నిర్మాణ పనులు ఒక ప్రైవేటు కంపెనీకి అప్పగించారు. హీసెక్, బాసెల్ నిర్మాణ బాధ్యతలు స్వీకరించి మద్రాసు నుంచి ఎన్నూరు వరకు 11 మైళ్ళు నిర్మాణం చేపట్టారు. 1802లో బాధ్యతలు స్వీకరించిన కొక్రేన్ 1806లో 11మైళ్ళ కాలువ నిర్మాణం పూర్తి చేశారు. ఆయన పేరన ఈ కాలువకు కొక్రేన్ కెనాల్ గా పేరు పెట్టారు. ఆ తర్వాత ఎన్నూరు నుంచి పులికాట్ వరకు 25మైళ్ళ నిర్మాణం చేపట్టి 1837లో కొక్రేన్ భారతదేశం వదిలి తన స్వంత దేశం వెళ్ళిపోయారు.

## మూలాలు

## బయటిలింకులు
* 

వర్గం:జల రవాణా
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ నీటి వనరులు
వర్గం:తమిళనాడు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ కాలువలు
వర్గం:జల వనరులు
కారుమంచి

* కారుమంచి (శావల్యాపురం) - పల్నాడు జిల్లా, శావల్యపురం మండలంలోని గ్రామం 
* కారుమంచి (టంగుటూరు) - ప్రకాశం జిల్లా, టంగుటూరు మండలంలోని గ్రామం 
* కారుమంచి (ఆస్పరి) - కర్నూలు జిల్లా, ఆస్పరి మండలంలోని గ్రామం
ష్ గప్‌చుప్

ష్ గప్ చుప్ 1994లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ప్రగతి చిత్ర మూవీస్ పతాకంపై శివప్రతాప్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు జంధ్యాల దర్శకత్వం వహించాడు.  ఈ కామెడీ చిత్రంలో వరుణ్ రాజ్, భానుప్రియ, బ్రహ్మానందం, కోట శ్రీనివాసరావు, బాబూ మోహన్ ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. ఈ చిత్రానికి సంగీతం రాజ్ కోటి సమకూర్చారు. 

## తారాగణం

* వరుణ్ రాజ్ 
* భానుప్రియ 
* కన్నెగంటి బ్రహ్మానందం 
* కోట శ్రీనివాసరావు 
* బాబు మోహన్ 
* శుభలేఖ సుధాకర్ 
* ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం 
* సుత్తివేలు 
* శ్రీలక్ష్మీ 
* రాళ్ళపల్లి నరసింహరావు
* ఏ.వి.ఎస్ 
* గుండు హనుమంతరావు 
* అనూష 

## సాంకేతిక వర్గం

* రచన, దర్శకత్వం: జంధ్యాల 
* చిత్రానువాదo:  జంధ్యాల, మల్లాది 
* కథ: మల్లాది వెంకటకృష్ణమూర్తి 
* సంగీతం: రాజ్ కోటి 
* గీత రచయితలు: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు 
* నేపథ్య గానం: శ్రీపతి పండితారాద్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, శైలజ, కె. ఎస్.చిత్ర 
* కెమెరా: ఎం.వి.రఘు 
* ఎడిటింగ్: గౌతంరాజు 
* నృత్యం: కళ, శివ సుబ్రహ్మణ్యం 
* కో డైరెక్టర్: శాస్త్రి 
* నిర్మాతలు: శివ, ప్రతాప్ 
* నిర్మాణ సంస్థ: ప్రగతి చిత్ర మూవీస్ 
* విడుదల:1994. 

## పాటల జాబితా

# కుహు కుహు మన్నది కోకిలేందుకో తహతహ లాడేను, రచన: వేటూరి, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె .ఎస్. చిత్ర
# తెలుగందాలే నను తొంగి తొంగి చూసేనమ్మా తొలకరిగా, రచన: వేటూరి,గానం. కె .ఎస్. చిత్ర, ఎస్ . పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం
# ఓ బాబయ్యో ఓ బాబయ్యో లోకాన రైలు బండి చిక్ చిక్  అంటుంది, రచన: వేటూరి, గానం.ఎస్ . పి .బాలసుబ్రహ్మణ్యం
# ఒరే పాపి మహాపాపి నిన్ను చూడంగనే వచ్చు బి.పి, రచన: జొన్నవిత్తుల, గానం.ఎస్ .పి .బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్ .పి .శైలజ.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* 

వర్గం:నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమాలు
20వ శతాబ్దం (సినిమా)

**20వ శతాబ్దం ** 1990లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. సుమన్ తల్వార్, సుమన్ రంగనాథన్, లిజి ప్రధాన తారాగణం. అమ్మను మించిన దైవమున్నదా అనే పాట ఈ చిత్రం లోనిదే.*'మాతృ దినోత్సవం' వచ్చిందంటే '20వ శతాబ్దం' చిత్రం లోని 'అమ్మను మించి దైవమున్నదా' పాట టీవీల్లో కచ్చితంగా వస్తుంది. అందులో సుమన్ తల్వార్ కి తల్లిగా డబ్బింగ్ జానకి చేసిన పాత్రకి మంచి పేరొచ్చింది.
## నటవర్గం
*సుమన్ తల్వార్
*సుమన్ రంగనాథన్
*లిస్సి
*దేవరాజ్
*బాబు మోహన్
*గోపి
*రాధాకృష్ణ
*మాణిక్
*అశోక్ కుమార్
*తిలక్
*కైకాల సత్యనారాయణ
*రామచంద్రరావు
*డబ్బింగ్ జానకి
*శకుంతల
*సంధ్య
*మాస్టర్ విజయ్

## సాంకేతికవర్గం
* దర్శకుడు : కోడి రామకృష్ణ
* చిత్రానువాదం : కోడి రామకృష్ణ
* సంభాషణలు : గణేశ్ పాత్రో
* గేయ రచన : సి.నారాయణరెడ్డి, జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వరరావు
* సంగీతం : జె.వి.రాఘవులు
* కళ : సూర్య
* కూర్పు : ఎన్.కృష్ణారెడ్డి

## పాటలు
* అమ్మను మించి దైవమున్నదా ఆత్మను మించి అర్థమున్నదా (పొలిశెట్టి లింగయ్య)
* 20 వ శతాబ్దం 
* కాలిన మనసుతో
* నాప్రేమ నవపారిజాతం 
* అమ్మను మించి (విషాదం)

## బయటి లంకెలు
*20వ శతాబ్దం చిత్రం - యూట్యూబ్ లో
*చిత్ర నటవర్గం 
*టైటిల్ సాంగ్ - చూడండి

వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కోడి రామకృష్ణ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:సుమన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:జె.వి.రాఘవులు సంగీతం అందించిన సినిమాలు
420 (సినిమా)

**420** (ఫోర్ ట్వంటీ), 1992 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. ఈ చిత్రానికి ఈ.వి.వి.సత్యనారాయణ దర్శకుడు. 1992 లో ఆ ఒక్కటి అడక్కు లాంటి సంచలన విజయం నమోదు చేసిన ఈ.వీ.వీ అదే ఏడాదిలో ఈ చిత్రాన్ని విడుదల చేశాడు. **ఆ ఒక్కటి అడక్కు** సినిమాలో లాగే ఈ సినిమా టైటిల్స్ కూడా విభిన్నంగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకి,  **సంగీత దర్శకుడు** - **మోతగాడు**  **ఛాయాగ్రహణం** - **తీతగాడు****రచయిత** - **రాతగాడు**  లాంటిది.
ఈ చిత్ర షూటింగ్ కి నందమూరి బాలకృష్ణ గారు కెమెరా స్విచ్ ఆన్ చేయగా, చిరంజీవి గారు ముహూర్తం సీన్ కు క్లాప్ కొట్టారు. ఈ చిత్రాన్ని చాలా వరకు విశాఖపట్నంలో చిత్రీకరించారు.

## కథ
ఈ చిత్ర కథ ఒక దొంగ (నాగేంద్ర బాబు) గురించి. ఇతడు విలువైన చారిత్రక వస్తువులు దొంగిలిస్తూ ఉంటాడు. అలా ఒక రోజు ఒక అమ్మాయి ప్రేమలో పడతాడు. ఇతడి చరిత్ర తెలుసుకున్న అమ్మాయి దొంగతనం మానుకోమని చెప్తుంది. కానీ హీరో చివరి దొంగతనం చేసి పోలీసులకు దొరికిపోతానని చెప్తాడు.

## నటులు
* నాగేంద్ర బాబు 
* బ్రహ్మానందం
* కోట శ్రీనివాసరావు
* మల్లిఖార్జున రావు 
* శుభలేఖ సుధాకర్
* చంద్రమోహన్
* జయలలిత
* రామిరెడ్డి
* గిరిబాబు
* మధురిమ
* సుధాకర్
* ప్రసాద్ బాబు 
* చంద్రమోహన్
* రాళ్ళపల్లి
* జయప్రకాశ్ రెడ్డి  
* చిడతల అప్పారావు
* ఆలీ
* జయలలిత
* డిస్కో శాంతి
* రాజు (ఫైట్ మాస్టర్)

## సాంకేతికవర్గం
*దర్శకత్వం - ఈ.వి.వి.సత్యనారాయణ
*నిర్మాత - పద్మసత్య మూవీస్
*సంగీతం - విద్యాసాగర్
*ఛాయాగ్రహణం - శ్రీనివాస రెడ్డి 
*రచయత - సత్యానంద్
*గేయం - వేటూరి
*కూర్పు - సుబ్బారావు, కే.రాము
## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* యూట్యూబ్ లో సినిమా
* 

వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:గిరిబాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:మల్లికార్జునరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు హాస్య సినిమాలు
వర్గం:డిస్కో శాంతి నటించిన సినిమాలు