బైర్రాజు రామలింగరాజు

**బైర్రాజు రామలింగరాజు**  సత్యం కంప్యూటర్స్ మాజీ అధిపతి. రాజు హైదరాబాదులో సత్యం కంప్యూటర్స్ ను 1987లో  ప్రారంభించి వేగంగా అభివృద్ధి చేశాడు.  అత్యవసర సేవలను, ఆరోగ్య సేవలను ప్రభుత్వ ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంలో  ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ప్రారంభించి, ప్రజలకు మెరుగైన సేవలందించటానికి కృషి చేశాడు. సత్యం కంపెనీ వ్యాపార లెక్కలలో మోసం చేసినందున జైలు శిక్షకు గురయ్యాడు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
బైర్రాజు రామలింగరాజు 1954 సెప్టెంబరు 16 న ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని భీమవరంలో జన్మించాడు. విజయవాడలోని ఆంధ్ర లయోలా కళాశాల నుంచి బి.కాం చదివాడు. తర్వాత అమెరికాలో ఓహయో విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఎం.బి.ఎ చదివాడు. 1977 లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన రామలింగరాజు 22 ఏళ్ళ వయసులో నందినిని వివాహం చేసుకున్నాడు.

## వృత్తి జీవితం

రామలింగరాజు పలు వ్యాపారాల్లోకి ప్రవేశించాడు. 9 కోట్ల రూపాయల మూలధనంతో ధనంజయ హోటల్స్, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పారిశ్రామిక సంఘం సహకారంతో శ్రీ సత్యం స్పిన్నింగ్ మిల్స్ లాంటి సంస్థలు స్థాపించాడు. ఈ వ్యాపారాలు అంతగా విజయం సాధించకపోవడంతో ఆయన రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారంవైపు దృష్టి సారించి మేటాస్ ఇన్‌ఫ్రా అనే సంస్థను స్థాపించాడు.

1987 రామలింగరాజు తన సోదరుడు డి. ఎస్. వి. రాజుతో కలిసి సికిందరాబాదులోని పి అండ్ టి కాలనీ లో 20 మంది ఉద్యోగులతో సత్యం కంప్యూటర్స్ పేరుతో కంప్యూటర్ సేవల సంస్థను స్థాపించాడు. 1991 లో సత్యం కంప్యూటర్స్ జాన్ డీర్ అనే ఫార్చ్యూన్ 500 సంస్థనుంచి ప్రాజెక్టు దక్కించుకుంది. 1992 లో ఈ సంస్థ స్టాక్ మార్కెట్ లో నమోదయింది. 1998 లో రామలింగరాజు దక్కన్ క్రానికల్ పత్రికకు ఇచ్చిన ముఖాముఖిలో సత్యం కంప్యూటర్స్ ని 50 వేల ఉద్యోగులతో 50 దేశాలకు విస్తరించనున్నట్లు చెప్పాడు. 1999 లో రాజు అప్పుడే ప్రజాదరణ పొందుతున్న ఇంటర్నెట్ ను ఆధారం చేసుకుని సత్యం కంప్యూటర్స్ కి అనుబంధ సంస్థగా సత్యం ఇన్‌ఫో వే (సిఫీ - Sify) అనే సంస్థను స్థాపించాడు. ఈ సంస్థను తర్వాత రాజు వేగేశ్నకు విక్రయించాడు.

### సత్యం కుంభకోణం
సత్యం కంపెనీలో ఆదాయాలు, లాభం, నగదు నిల్వ వివరాలు తప్పుగా చూపించడాన్ని సత్యం కుంభకోణం అని పిలుస్తారు.  2009 జనవరిలో కుంభకోణం బయటపడటానికి కొన్ని నెలల ముందు, రాజు కంపెనీ పటిష్టంగా ఉందని మదుపరులను ఆకర్షించడానికి గత అక్టోబర్‌లో ఊహించిన దానికంటే మెరుగైన ఫలితాలను సాధించి విశ్లేషకులను ఆశ్చర్యపరిచాడు. "సవాలుతో కూడిన ప్రపంచ స్థూల ఆర్థిక వ్యవస్థ పర్యావరణం, అస్థిర కరెన్సీ వాస్తవంగా మారిన సమయంలో కంపెనీ దీనిని సాధించిందని పేర్కొన్నాడు." 

డిసెంబరు 2008లో  విఫలమైన మైటాస్ కొనుగోలు ప్రయత్నం భారతీయ పెట్టుబడిదారులలో కార్పొరేట్ పాలనపై ఆందోళనలకు దారితీసింది. సత్యం షేరు ధరపడిపోయింది. జనవరి 2009లో, సత్యం ఖాతాలు కొన్ని సంవత్సరాలుగా తప్పుగా చూపించానని రాజు అన్నాడు.  2003–07లో సత్యం బ్యాలెన్స్ షీట్‌లోని మొత్తం ఆస్తులు మూడు రెట్లు పెరిగి $2.2 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి.   7,000 కోట్లు అనగా $1.5 బిలియన్ల అకౌంటింగ్ మోసాన్ని అంగీకరించాడు. తన లేఖలో, రాజు తన కార్యనిర్వహణ పద్ధతిని వివరించాడు. ఒక  చిన్న అబద్ధంగా ప్రారంభమైనది మరొకదానికి దారితీసింది, "వాస్తవ నిర్వహణ లాభం, పుస్తకాలలో ప్రతిబింబించే దాని మధ్య స్వల్ప తేడాగా ప్రారంభమైనది సంవత్సరాలుగా పెరుగుతూనే ఉంది. సంవత్సరాలుగా కంపెనీ కార్యకలాపాల పరిమాణం పెరగడంతో ఇది నిర్వహించలేని స్థాయికి దారితీసింది." పేలవమైన త్రైమాసిక పనితీరును కప్పిపెట్టటం కోసం ప్రారంభమైన తప్పు ఎలా పెరిగిందో  "ఇది పులిపై స్వారీ చేస్తూ దానికి ఆహారమవకుండా ఎలా దిగాలో తెలియనట్లుగా వుంది." అని రాజు వివరించాడు.  రాజు ఇన్‌సైడర్ ట్రేడింగ్ నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తూ సత్యం షేర్లలో వ్యాపారం చేయడానికి డమ్మీ ఖాతాలను కూడా ఉపయోగించాడు.  నిధులను పక్కదారి పట్టించేందుకు ఈ ఖాతాలే కారణమని  ఆరోపణలు వచ్చాయి. కంపెనీ నగదు నిల్వలను USD$ 1.5 బిలియన్ల మేరకు పెంచినట్లు రాజు అంగీకరించాడు.  7 జనవరి 2009న సత్యం బోర్డు నుండి రాజీనామా చేశాడు   భారత ప్రభుత్వం  సత్యం సంస్థ నిర్వహణను అనుభవజ్ఞులైన వారి చేతికి అప్పచెప్పి,  కుదుటబడ్డ తర్వాత 2009 ఏప్రిల్ లో జరిగిన  వేలం ప్రక్రియం నిర్వహించింది. దీనిలో టెక్ మహీంద్రా  విజయం సాధించింది. సంస్థ పేరు మహీంద్రా సత్యం గా మార్చింది.

రాజును, అతని సోదరుడు బి రామరాజు, విశ్వాస ఉల్లంఘన, కుట్ర, మోసం, రికార్డుల తారుమారు ఆరోపణలపై విఎస్కె కౌముది  నేతృత్వంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీసులు అరెస్టు చేశారు. రాజుపై కేసులో సత్యం కంప్యూటర్స్ భాగస్వాములైన కుటుంబ సభ్యులకు చెందిన 44 ఆస్తులను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అటాచ్ చేసింది. 2009 సెప్టెంబర్‌లో చిన్నపాటి గుండెపోటుతో ఆసుపత్రి లో చేరి యాంజియోప్లాస్టీ చేయించుకున్నాడు. రోజుకు ఒకసారి స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్‌లో హాజరుకావాలని, ప్రస్తుత సాక్ష్యాలను తారుమారు చేసే ప్రయత్నం చేయరాదని షరతులతో  కోర్టు బెయిల్ మంజూరు చేసింది. ఈ బెయిల్‌ను 26 అక్టోబర్ 2010న సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసింది,  అతను 8 నవంబర్ 2010లోగా లొంగిపోవాలని ఆదేశించింది. పరిణామంగా రాజు లొంగిపోయాడు. ఆ తరువాత సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI) సకాలంలో అభియోగాలను దాఖలు చేయడంలో విఫలమైనందున సుప్రీంకోర్టు 4 నవంబర్ 2011న రాజుకు బెయిల్ మంజూరు చేసింది. భారతీయ చట్టం ప్రకారం, 90 రోజుల్లోగా ఛార్జిషీట్ దాఖలు చేయకపోతే, నిందితుడికి డిఫాల్ట్ బెయిల్ పొందే హక్కు ఉంటుంది.

2013 అక్టోబర్ 28న ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ రాజుతో పాటు మరో 212 మందిపై చార్జిషీట్ దాఖలు చేసింది. దాఖలు చేసిన నివేదిక ప్రకారం, "నిందితులు పరస్పరం అనుసంధానించబడిన లావాదేవీలను ఆశ్రయించారు. తద్వారా నేర ఆదాయాలు దాని ప్రారంభ లబ్ధిదారుల నుండి దూరంగా ఉండేలా జరిగాయి. కార్పొరేట్ ముసుగులో పేర్కొన్న ఆదాయాన్ని దారి మళ్లించి తద్వారా పొందిన  ఆస్తులను కల్మషం లేని వాటిగా  పేర్కొనే  రహస్య ఉద్దేశ్యంతో ఇది జరిగింది ". 2015  ఏప్రిల్ 9న, రామలింగ రాజు, అతని సోదరులకు 7 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష, ₹5.5 కోట్ల జరిమానా విధించబడింది. 2015 మే  11న, దోషులుగా నిర్ధారించబడిన ఒక నెలలోపే, రామలింగరాజు, దోషులుగా తేలిన మిగతా వారందరికీ హైదరాబాద్‌లోని ప్రత్యేక కోర్టు బెయిల్ మంజూరు చేసింది. రాజు, అతని సోదరునికి బెయిల్ మొత్తం ₹10,00,000,  ఇతర దోషులకు ₹50,000 మాత్రమే నిర్ణయించబడింది. 2018 10 జనవరి నాడు , దేశంలోని అతిపెద్ద కార్పొరేట్‌ అకౌంటింగ్ కుంభకోణంలో సత్యం కంప్యూటర్ సర్వీసెస్ డైరెక్టర్లు, ఉద్యోగులకు సహకరించినందుకు, గ్లోబల్ ఆడిటింగ్ సంస్థ ప్రైస్ వాటర్‌హౌస్ (PW)ని భారతదేశ క్యాపిటల్ మార్కెట్ రెగ్యులేటర్  భారతదేశంలోని నమోదైన కంపెనీలను ఆడిటింగ్ చేయకుండా రెండేళ్లపాటు నిషేధించింది.
## దాతృత్వ కార్యక్రమాలు
2000-2008 మధ్య స్థాపించబడి పెద్ద స్థాయికి ఎదిగిన ప్రధాన దాతృత్వ పునాదులు:
### బైర్రాజు ఫౌండేషన్
తన తండ్రి  బైర్రాజు సత్యనారాయణ రాజు జ్ఞాపకార్థం అతను, అతని ఇద్దరు సోదరులు కలిసి జూలై 2001లో బైర్రాజు ఫౌండేషన్ అనే కుటుంబ నిర్వహణ దాతృత్వ సంస్థను ప్రారంభించారు. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తూర్పు గోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి, కృష్ణా, గుంటూరు, రంగారెడ్డి, విశాఖపట్నం  జిల్లాల్లో 200 గ్రామాలను దత్తత తీసుకుంది. ఇది ఆరోగ్య సంరక్షణ, పర్యావరణ మెరుగుదల, పారిశుద్ధ్యం, ప్రాథమిక విద్య, వయోజన అక్షరాస్యత, నైపుణ్యాల అభివృద్ధి వంటి 40 విభిన్న కార్యక్రమాలను అందించింది.   వీటి ద్వారా 3 మిలియన్లకు పైగా ప్రజలు ప్రభావితమయ్యారు. ఫౌండేషన్ యొక్క కొన్ని ముఖ్యమైన విజయాలు: 7 మిలియన్లకు పైగా రోగుల సందర్శనలు, 53,250 మంది అక్షరాస్యులు, గ్రామీణ ఇళ్లలో నిర్మించిన 89,000 మరుగుదొడ్లు, 26,000 మంది నిరుద్యోగ గ్రామీణ యువతకు జీవనోపాధి నైపుణ్య శిక్షణ, ధృవీకరణ, 61 తాగునీటి ప్లాంట్లు, 4 గ్రామిట్ (GramIT) కేంద్రాలలో 500 మంది గ్రామీణ యువత కు ఉపాధి కలగించడం.

### అత్యవసర నిర్వహణ, పరిశోధనా సంస్థ (EMRI 108)

రాజు, ఆగస్టు 2005లో ఎమర్జెన్సీ మేనేజ్‌మెంట్ అండ్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (EMRI 108) పేరుతో అత్యాధునికమైన 24X7 అత్యవసర సేవను కూడా ఏర్పాటు చేశాడు. ఇది అమెరికాలోని 911 సేవ మాదిరిగా రూపొందించబడింది. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో పౌరులకు సత్వర సేవలను ఉచిత ఫోన్ నంబరు సాకర్యం ద్వారా   అందించాలనే లక్ష్యంతో రూపొందించబడింది. మొదట్లో కేవలం 75 అంబులెన్స్‌లతో ప్రారంభమైన EMRI ప్రస్తుతం 15 రాష్ట్రాలు, 2 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను వ్యాపించి 10,697 అంబులెన్స్‌లకు విస్తరించింది. రోజుకు 26,710 అత్యవసర పరిస్థితులకు సేవలు అందిస్తోంది. మొత్తమ్మీద గ్రామీణ, కొండ ప్రాంతాలు, గిరిజనులతో కలిపి సుమారు 75 కోట్ల జనాభాకు ఈ సేవలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. అత్యవసర నిర్వహణ కోసం అన్ని కాల్-సెంటర్ కార్యకలాపాలు, సహాయక కార్యకలాపాలు సాంకేతికాల సహాయంతో  నిర్వహిస్తారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు చాలావరకు నిధులు సమకూరుస్తుండగా, EMRI  ప్రభుత్వ ప్రైవేటు భాగస్వామ్య (PPP) విధానంలో సేవలను నిర్వహించింది. సత్యం ఎపిసోడ్ తర్వాత, రాజు డైరెక్టర్ల బోర్డు నుండి రాజీనామా చేశాడు. ఆ తర్వాత సంస్థ నిర్వహణ బాధ్యతను జీవీకే గ్రూపు తీసుకుంది.

### ఆరోగ్య నిర్వహణ, పరిశోధన సంస్థ (HMRI 104)

2007లో హెల్త్ మేనేజ్‌మెంట్ అండ్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (HMRI 104)గా పిలవబడే సత్యం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మధ్య పబ్లిక్ ప్రైవేట్ భాగస్వామ్య (PPP) మాదిరిగా ప్రారంభించడంలో రాజు కీలక పాత్ర పోషించాడు. అర్హత కలిగిన వైద్యులు, ఆరోగ్య సంరక్షణ సమాచారం అందుబాటులో లేని గ్రామీణ పేదల కోసం ఈ కార్యక్రమం ఉద్దేశించబడింది. గతంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ కేంద్రాలు (PHC) , కమ్యూనిటీ హెల్త్‌కేర్ సెంటర్‌లలో (CHC)  వైద్య  సిబ్బంది,  సదుపాయాలలో భారీ కొరతను ఎదుర్కొంది. దీని ఫలితంగా రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సేవల వ్యవస్థ ఒత్తిడికి గురైంది, దీని వలన పౌరులకు మంచి నాణ్యత గల సంరక్షణ అందలేదు. అన్ని రకాల ఆరోగ్య సంబంధిత ప్రశ్నలకు, దూరవైద్యం( టెలిమెడిసిన్) కోసం  సహాయ ఫోన్ సంఖ్య ఏర్పాటు ద్వారా , HMRI ప్రజారోగ్య వ్యవస్థపై భారాన్ని తగ్గించగలిగింది. ఇది రిజిస్టర్డ్ మెడికల్ ప్రాక్టీషనర్ల (RMPలు) కోసం ఒక శిక్షణా కార్యక్రమాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేసింది, మొబైల్ హెల్త్ క్లినిక్‌లను నిర్వహించింది.

### నాంది ఫౌండేషన్
1998లో, నాంది ఫౌండేషన్‌ను అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు, రాష్ట్రంలోని 4 ప్రధాన వ్యాపార సంస్థల అధిపతులైన  కె. అంజి రెడ్డి - డాక్టర్ రెడ్డీస్ ల్యాబ్స్, రమేష్ గెల్లి - గ్లోబల్ ట్రస్ట్ బ్యాంక్ వ్యవస్థాపకుడు, బైర్రాజు రామలింగ రాజు - సత్యం కంప్యూటర్ సర్వీసెస్ ఛైర్మన్, కె.ఎస్. రాజు నాగార్జున గ్రూప్ ఆఫ్ కంపెనీల ఛైర్మన్  లతో కలిపి ఏర్పాటు చేశాడు. ప్రాథమిక పాఠశాలలో  నమోదును పెంచడం ద్వారా సమాజంలోని పేద, అట్టడుగు వర్గాల్లో అక్షరాస్యతను పెంచడం ఫౌండేషన్ యొక్క లక్ష్యం.  హైదరాబాద్, సికింద్రాబాద్ జంట నగరాల్లోని 880 పాఠశాలలలో ప్రతిరోజూ 150000 మంది పిల్లలకు మధ్యాహ్న భోజనం  అందించగలిగింది.

## జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
* *బ్యాడ్ బాయ్ బిలియనీర్స్: ఇండియా* - 2020 నెట్‌ఫ్లిక్స్ ఒరిజినల్ డాక్యుమెంటరీ ఆంథాలజీ వెబ్‌సిరీస్, కోర్టు ఈ సిరీస్ లో  రామలింగరాజు పై కార్యక్రమం ప్రసారం ప్రారంభానికి ముందే నిలిపివేసింది. 
* పేరుపెట్టని SonyLIV చిత్రం: *తెలుగు-హిందీ ద్విభాషా వెబ్ సిరీస్, ది డబుల్ లైఫ్ ఆఫ్ రామలింగ రాజు* పుస్తకం ఆధారంగా. 

## బాహ్య లింకులు
* https://www.forbes.com/sites/williamhaseltine/2019/01/23/what-the-us-can-learn-from-indias-emergency-response-system/#435914e3b274

## మూలాలు

వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పారిశ్రామికవేత్తలు