వేలూరి వెంకట కృష్ణ శాస్త్రి

**వేలూరి వెంకట కృష్ణ శాస్త్రి**  (1934  అక్టోబర్ 23 -2012 ఆగస్టు 21) భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త  చరిత్రకారుడు.

## ప్రారంభ జీవితం
వేలూరు వెంకట కృష్ణశాస్త్రి 1934 అక్టోబరు 23న భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కృష్ణాజిల్లా చిరివాడ అనే గ్రామంలో వేలూరి పార్థసారథి  వేలూరి అనసూయ దంపతులకు జన్మించారు. వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి ఆంధ్రప్రదేశ్లోని కృష్ణా జిల్లా గుడివాడ ప్రభుత్వ కళాశాల నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు.  భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్లోని హైదరాబాద్ నగరంలో ఉన్న ప్రముఖ విశ్వవిద్యాలయం ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి మాస్టర్స్ డిగ్రీ పట్టా పొందాడు. వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి భారతదేశంలోని కర్ణాటకలోని ధార్వర్ కర్ణాటక విశ్వవిద్యాలయం నుండి పీహెచ్ డి పట్టా పొందారు.

1970ల నుండి 1990ల వరకు జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తు శాస్త్రంలో దాదాపు జరిగిన అన్ని పరిశోధనలు  విజయాలలో వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి పాత్ర ఉంటుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని పెద్ద సంఖ్యలో చరిత్రపూర్వ, చారిత్రక, బౌద్ధ ప్రదేశాలను గుర్తించిన ఘనత  వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి కి దక్కింది. వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి తెలంగాణ చరిత్ర పితామాహుడు  గా కూడా పరిగణించబడ్డాడు. వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి జన్మించిన ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలలో తెలుగు చరిత్రపై వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి తనదైన ముద్ర వేశారు. ఆయన చేసిన పరిశోధనలకు గాను ఎంతో గుర్తింపు పొందారు. . వేలూరి వెంకటకృష్ణ శాస్త్రి తెలంగాణ  ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్రకు ఆయన చేసిన సాటిలేని కృషికి ఎన్నో అవార్డులు వరించాయి.

వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి అనేక పరిశోధనా పత్రికలలో వందకు పైగా రచనలను రచించాడు, వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి పది పుస్తకాలను కూడా ప్రచురించారు.

వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి జ్ఞాపకార్థం గౌరవార్థం ఒక ఫెస్ట్ష్రిఫ్ట్ ను పి. చెన్నారెడ్డి ఎడిట్ చేశారు.

## పురావస్తు శాస్త్రవేత్తగా
1959లో వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి నాగార్జునకొండ ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా స్కాలర్ ట్రైనీగా తన వృత్తిని ప్రారంభించారు. 1961-68 మధ్య వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పురావస్తు  సంగ్రహాలయాల శాఖలో సాంకేతిక సహాయకుడిగా పనిచేశాడు. 1968-79 మధ్య వేలూరి వెంకట కృష్ణ శాస్త్రి పురావస్తు శాఖ లో పనిచేశాడు. పురావస్తు శాఖ అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ గా పని చేశాడు. తరువాత వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ అండ్ మ్యూజియం లో చీఫ్ టెక్నికల్ ఆఫీసర్ గా పనిచేశారు. 1981-92 నుండి  వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ అండ్ మ్యూజియమ్స్ డైరెక్టర్గా పనిచేశాడు.1989 నుండి 1991 వరకు వేలూరు వెంకట కృష్ణశాస్త్రి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయ శాఖ డైరెక్టర్ గా కూడా పనిచేశారు.

ప్రకాశం జిల్లా చందవరం, గుంటూరు జిల్లా కేశనపల్లి, కరీంనగర్ జిల్లా ధులికట్ట, కోటిలింగాల కొన్ని ముఖ్యమైన ప్రముఖ పర్యాటక బౌద్ధ ప్రదేశాలలో వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి కొన్ని రహస్యాలను కనుగొన్నాడు. క్రీ శ 4 వ-5 వ శతాబ్దాలలో శాతవాహన అనంతర కాలంలో రంగారెడ్డి జిల్లా మేడ్చల్ తాలూకా కీసరగుట్ట చాళుక్యులు పాలించారని వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి తన తవ్వకాల ద్వారా నిరూపించాడు. వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి కనుగొన్న టోటల్ కొండపై ఉన్న, బావికొండ కొండను   ఇప్పుడు భారత ప్రభుత్వం పర్యాటక ప్రదేశంగా గుర్తించి పర్యాటక కేంద్రాలుగా అభివృద్ధి చేసింది.

ఒకప్పుడు శ్రీశైలం మునిగిపోయిన ప్రాంతంలో ఉన్న కొన్ని పురాతన దేవాలయాలు కొత్తగా నిర్మించిన గ్రామాలు సోమశిల, ఎర్లాదిన్నే, సిద్ధేశ్వరం, భుజంగేశ్వరం, క్యాతూర్లలో వేలూరు వెంకట కృష్ణశాస్త్రి తన తవ్వకాలలో పాతకాలంలో మరుగున పడిన ఎన్నో విషయాలను గుర్తించాడు.. వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి తన తవ్వకాలలో కనుగొన్న ప్రదేశాలు ఆయన ప్రతిభకు సాక్షిగా నిలుస్తాయి.

మ్యూజియంలను స్థాపించడంలో వేలూరు వెంకట కృష్ణశాస్త్రి చేసిన కృషి ఫలితంగా అనంతపురం, వరంగల్, నల్గొండ, కర్నూలు నగరాలలో మ్యూజియంలు, చందవరంలో సైట్ మ్యూజియంలు నిర్మించబడ్డాయి. నల్గొండ జిల్లాలో ఉన్న పచ్చల సోమేశ్వర ఆలయానికి ఆనుకుని నిర్మించిన నల్గొండ జిల్లా మ్యూజియం ఇప్పుడు ఒక ముఖ్యమైన పర్యాటక ఆకర్షణగా మారింది.

### తవ్వకాలలో ఆయన కనుగొన్నవి

* నాగార్జునకొండ, ప్రాగైతిహాసిక కాలం నుండి మధ్యయుగ కాలం వరకు బహుళ సంస్కృతుల ప్రదేశం. ప్రధానంగా ఒక ప్రధాన బౌద్ధ ప్రదేశం (3 వ శతాబ్దం AD 1959-61. శిక్షణార్థిగా చేరారు-స్కాలర్
* యేలేశ్వరం, పూర్వ  ప్రోటో-హిస్టారిక్ మెగాలిథిక్  ప్రారంభ చారిత్రక  మధ్యయుగ ప్రదేశం (క్రీ. పూ. 8 వ శతాబ్దం నుండి 13 వ శతాబ్దం AD).
* కేశనపల్లి, క్రీస్తుపూర్వం 2వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక ముఖ్యమైన బౌద్ధ స్థూపం., 1966. కనుగొనబడింది  త్రవ్వబడింది
* పెద్దబంకుర్, క్రీస్తుపూర్వం 2వ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రధాన శాతవాహన ప్రదేశం. త్రవ్వకాల్లో అనేక నిర్మాణాలు  అనేక చిన్న పురాతన వస్తువులు బయటపడ్డాయి, 1967-73.
* మోటుపల్లి, క్రీ. శ. 11వ నుండి 13వ శతాబ్దాలకు సంబంధించిన కాకతీయ, చోళ కాలానికి చెందిన పురాతన సముద్ర ఓడరేవు పట్టణం. 1972–74.
* కదంబపూర్, ఇనుప యుగం సమాధి ప్రదేశం (క్రీ పూ 8 వ శతాబ్దం నుండి క్రీ పూ 6 వ శతాబ్దం వరకు)  కనుగొనబడింది  త్రవ్వబడింది
* ధులికట్ట, శాతవాహన కోట, నివాస స్థలం  బౌద్ధ స్థూపం (క్రీ. పూ. 2 వ శతాబ్దం నుండి క్రీ. శ. 2 వ శతాబ్ది వరకు). కనుగొనబడింది  త్రవ్వబడింది
* పోలకొండ, ఇనుప యుగం సమాధి ప్రదేశం (క్రీ పూ 8 వ శతాబ్దం నుండి క్రీ పూ 6 వ శతాబ్దం వరకు)  కనుగొనబడింది  త్రవ్వబడింది
* అగిరిపల్లి, ఒక పెద్ద రాతిపండ్ల సమాధి స్థలం (6వ శతాబ్దం నుండి 4వ శతాబ్దం BC), 1976.
* కేసరగుట్ట, విష్ణుకుండిన్ ఏక కాలం ప్రదేశం, ఇది పెద్ద సంఖ్యలో ఇటుక నిర్మాణాలు, నాణేలు, పూసలు, గార వస్తువులు మొదలైన వాటిని వెల్లడించింది (4వ శతాబ్దం AD).
* కోటిలింగాల, ఒక మౌర్య-శాతవాహన ప్రదేశం (క్రీ. పూ. 2 వ శతాబ్దం నుండి క్రీ. శ. 2 వ శతాబ్ది వరకు). బౌద్ధ స్థూపాలు, త్రవ్వకాలతో సహా శాతవాహన సంస్కృతిని కలిగి ఉన్న ప్రదేశాన్ని కనుగొన్నారు
* పెద్దమరూర్, ఇనుప యుగం సమాధి ప్రదేశం, 1978-79. తవ్వకాలు
* చిన్నమరూర్, ఇనుప యుగం ఖననం ప్రదేశం, త్రవ్వకాలు 1979-82.
* హులికల్, ఒక ప్రోటో-చారిత్రక చలోలిథిక్ ప్రదేశం (క్రీ. పూ. 1200 నుండి క్రీ. పూ 1000 వరకు), 1978 లో త్రవ్వబడింది.
* బావికొండ, క్రీ పూ 2 వ శతాబ్దం నుండి క్రీ శ 2 వ శతాబ్దపు వరకు ఉన్న విస్తృతమైన బౌద్ధ ప్రదేశం, 1983-87. తవ్వకాలు
* అనేక బౌద్ధ స్థూపాలతో కూడిన బౌద్ధ ప్రదేశం, 1వ శతాబ్దం BC నుండి 5వ శతాబ్దం AD, 1988 వరకు ఉన్న విహారాలు (తవ్వకాలు పురోగతిలో ఉన్నాయి) 
* నెలకొండపల్లి, ఒక బౌద్ధ స్థూపం  చాలా విస్తృతమైన ప్రారంభ చారిత్రక నివాస ప్రదేశం (3 వ శతాబ్దం నుండి 5 వ శతాబ్దం AD). తవ్వకాలు

### ఆవిష్కరణలు

* కనుగొన్న రాతి యుగం ప్రదేశాలు గుంటూరు జిల్లా, అమరాబాద్, చంద్రవాగు, మెహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని నాగార్జునకొండ వద్ద ప్రారంభ రాతి యుగం ప్రదేశం రామగుండం సమీపంలో అనేక చరిత్రపూర్వ ప్రదేశాలు, గోదావరి ఖని, ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని వంఖిడి, పోచ్చారా, కేరిమేరి మొదలైన వాటి సమీపంలో ప్రారంభ, మధ్య, చివరి రాతి యుగం స్థలాలు, నల్గొండ జిల్లా లోని యెల్లేశ్వరం  చుట్టుపక్కల అనేక చరిత్రపూర్వ స్థలాలు
* కరీంనగర్ జిల్లాలోని తొగరాయ్, కదంబపూర్, బుడిగపల్లి, కొలకొండ, దేవరుప్పుల, పొలకొండ సమీపంలో నూతన శిలాయుగం ప్రదేశాలు
* మెదక్ జిల్లాలోని కదంబపూర్, నల్గొండ జిల్లాలోని వాలిగొండ, వరంగల్ జిల్లాలోని కొలకొండ, చిన్న తోరూరు, బొమ్మెర, రామునిపట్ల, తిమ్మన్నపల్లి, చిల్పూర్, సిరిసపల్లి, మండపల్లి, పాలమకుల, పుల్లూర్, వర్గాస్ సమీపంలో పెద్ద శిలాయుగ సమాధులు ఉన్నాయి.
* గుంటూరు జిల్లా కేసనపల్లి వద్ద బౌద్ధ స్థూపాలు, ప్రకాశం జిల్లా చందవరం, కరీంనగర్ జిల్లా ధులికట్ట, కోటిలింగాల, పోషిగావ్ వద్ద బౌద్ధ స్థుపాలు
* కరీంనగర్ జిల్లాలోని రెగొండ, మెదక్ జిల్లాలోని ఎడితనూర్, మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని దుర్గం, బొల్లారం, కర్నూలు జిల్లాలోని గార్గేయపురం వద్ద చరిత్రపూర్వ రాతి కళల ప్రదేశాలు ఉన్నాయి.

### రక్షణ పురావస్తు శాస్త్రం
శ్రీశైలం ప్రాజెక్ట్  మునిగిపోయే ప్రాంతంలో సాల్వేజ్ ఆర్కియాలజికల్ కార్యకలాపాల కింద పెద్ద సంఖ్యలో పురాతన దేవాలయాలు కూల్చివేయబడ్డాయి . అని వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి కనుక్కున్నాడు. పురాతన దేవాలయాలను అతను కనుక్కున్న తర్వాత ప్రభుత్వం తిరిగి ఆ దేవాలయాలను నిర్మించింది. సోమశిల దేవాలయాల సమూహం, సిద్ధేశ్వరం, భుజంగేశ్వరం దేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి.  పునర్నిర్మించబడ్డాయి.సోమశిల  పద్నాలుగు ఆలయ సమూహం క్రమంగా కూల్చివేయబడింది  కొత్తగా నిర్మించిన సోమశిల గ్రామంలో పునర్నిర్మించబడింది, ఇది ఇప్పుడు శాస్త్రి  నిరంతర ప్రయత్నాల కారణంగా కొత్త సోమశిల గ్రామంలో ఎత్తులో ఉంది.

### వృత్తిపరమైన విజయాలు
వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని పురావస్తుశాఖ  విభాగం డైరెక్టర్ గా పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశారు. కోల్ కతా నగరంలో జరిగిన పురావస్తు శాఖ సమావేశానికి ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్  తరపున పాల్గొన్నారు. ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు.  తరువాత జనరల్ అధ్యక్షుడిగా కొంతకాలం పనిచేశాడు. కొచ్చిలో జరిగిన దక్షిణ భారత నాణేల సదస్సుకు వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి అధ్యక్షత వహించాడు.

వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి సాలార్జంగ్ మ్యూజియం బోర్డు సభ్యుడుగా పనిచేశాడు, హైదరాబాద్ అర్బన్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ వారసత్వ పరిరక్షణ కమిటీకి అధ్యక్షత వహించాడు, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు ఎన్సైక్లోపీడియా రివిజన్ కమిటీలో చీఫ్ కంపైలర్. వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి హైదరాబాద్ హిస్టారికల్ సొసైటీకి అధ్యక్షుడిగా కూడా ఉన్నారు.

### అవార్డులు
2002లో హైదరాబాద్లోని సనాతన ధర్మ ఛారిటబుల్ ట్రస్ట్ ద్వారా వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి "అత్యుత్తమ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త" గా ప్రముఖ పౌర పురస్కారాన్ని వేలూరి వెంకట కృష్ణ శాస్త్రి అందుకున్నారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్లోని పశ్చిమ గోదావరి, ఏలూరులోని హెలాపురి ఫోర్ట్ గ్రూప్ వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి కి"ఇసాస్వి" బిరుదును ప్రదానం చేసింది.

## రచనలు
వేలూరి వెంకట కృష్ణ శాస్త్రి రచించిన "ప్రోటో హిస్టారికల్ కల్చర్స్ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్"పుస్తకం 1982లో ప్రచురించబడింది..

తాత, మనవడి మధ్య జరిగిన సంభాషణ  ఆధారంగా వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి రాసిన పుస్తకం "భారతీయ సంస్కృతి పురాతత్వ పరిసోధను" ను 'పురాతత్వోపనిషద్' అని ఒక ప్రముఖ దిన పత్రిక వర్ణించింది, వేలూరి వెంకట కృష్ణశాస్త్రి రచించిన ఈ పుస్తకం  ప్రపంచంలోని నుండి చాలా మంచి ఆదరణ పొందింది.

### పుస్తకాలు

* ఆంధ్ర అమరావతి నుండి కొత్త శాతవాహన శిల్పాలు, 1990
* ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క ప్రోటో అండ్ ఎర్లీ హిస్టారికల్ కల్చర్స్ ప్రచురించింది. ప్రభుత్వ. ఆంధ్రప్రదేశ్ (1983) 
* హైదరాబాద్ స్మారక చిహ్నాలను ఎంచుకోండి (1983) -ఒక గైడ్ బుక్.
* ఆంధ్ర అమరావతి యొక్క ఇటీవలి శిల్పాలు (1981) 
* ఇటీవలి కాలంలో కనుగొన్న రోమన్ బంగారు నాణేలు
* కొండవిడు నుండి పృథ్వీశ్రీ మూల రాజా యొక్క మూడు గ్రాంట్లు.
* టోట్లకొండ-ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఒక బౌద్ధ ప్రదేశం
* నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ ప్రచురించిన విజయనగర మహాసామరాజ్యం
* భారతీయ సంస్కృతి పురాతత్వపరిశోధను (తెలుగు) 
* యుగాల ద్వారా భారతదేశంలో కరువులు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క సంక్షిప్త చరిత్ర
* ఆంధ్రప్రదేశ్లో బౌద్ధమత చరిత్ర
* వేదకాలంలో మహిళల స్థితి

### ప్రచురితమైన పరిశోధనా వ్యాసాలు

* పెద్దబంకూర్  ధులికట్ట నుండి టెర్రకోట, (1978) ఆంధ్రప్రదేశ్ జర్నల్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ, వాల్యూమ్ 1,  నం. 1.
* కీసర, విష్ణుకుండిన సామ్రాజ్యంలో భాగం, (1979) ఆంధ్రప్రదేశ్ జర్నల్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ, సం. 1 నెం. 1
* హులికల్లు వద్ద బూడిద దిబ్బ తవ్వకం (1979) ఆంధ్రప్రదేశ్ జర్నల్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ, వాల్యూమ్. 1 నెం. 2
* ఎపిలో శాతవాహన కాలం యొక్క ఇటీవలి పురావస్తు ఆవిష్కరణలు, శాతవాహన స్మారకం, శాతవాహన సెమినార్ ప్రత్యేక సంచిక. 1981
* ప్రాచీన ఆంధ్ర చరిత్ర @Archaeology (సెక్షనల్ ప్రెసిడెన్షియల్ అడ్రస్ ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది ఎపి హిస్టరీ కాంగ్రెస్, 8 వ సెషన్, కాకినాడ, 1984) 
* భారతదేశంలో పురావస్తు స్మారక చిహ్నాల విధ్వంసక చర్య-వాటి సంరక్షణలో ప్రజల పాత్ర, (1985) సంరక్షణ, (1985,) ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ఆల్ ఇండియా మ్యూజియమ్స్ కాన్ఫరెన్స్, భువనేశ్వర్.
* హిస్టారికల్ మసీదులు హైదరాబాద్ (1987) జర్నల్ ఆఫ్ సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం వార్షిక పరిశోధన జర్నల్, 1983-84 హైదరాబాద్.
* ఎల్లోరా యొక్క రాక్-కట్ గుహలతో ఆంధ్ర వాస్తుశిల్ప అనుబంధం, (1988) ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఆర్ట్ హిస్టరీ సెమినార్.
* కూచిపూడి నృత్యం-ఒక చారిత్రక చిత్రం, (1988) హైదరాబాద్లోని కూచిపూడి కళానికేతన్ స్మారకం.
* ఎపి (1989) లోని ప్రారంభ ఇస్లామిక్ వాస్తుశిల్పం యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు విజయవాడ విక్టోరియా జూబ్లీ మ్యూజియం యొక్క శతాబ్ది ఉత్సవాల స్మారకం.
* పెద్దబంకుర్, ఎపిగ్రాఫియా ఆంధ్రికా నుండి ముద్రలు  పైకప్పులు, Vo.51989
* ఇటీవలి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ పురావస్తు శాస్త్రంలో పోకడలు, రాష్ట్రపతి ప్రసంగం, 51 సెషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్, కలకత్తా, 1990
* శ్రీశైలం ప్రాజెక్ట్ కింద పురావస్తు కార్యకలాపాలు, (1990) ఇథిహాస్,  సం. 15 నెం. 2. 1989
* విజయనగర కాలంలో కళాత్మక ఆవిష్కరణలు, ఎపి సూచనతో, ఇతిహాస్, వాల్యూమ్ XV, 1989
* శాతవాహన భౌతిక సంస్కృతి యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు, N.Ramesan స్మారక సంపుటి, శాతవాహన స్పెషల్, 1990
* కీసరగట్ట వద్ద ప్రారంభ శైవ వెస్టిజెస్, (1990) ఇతిహాస్, సం. 15 నెం. 2
* ఎ డికేడ్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ ఇన్ ఆంధ్రప్రదేశ్, (1983) జర్నల్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ, యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మైసూర్.
* ఎర్లీ ఇస్లామిక్ ఆర్కిటెక్చర్, స్మారక చిహ్నం, విక్టోరియా జూబ్లీ మ్యూజియం సెంటెనరీ వేడుకలు, 1987
* శాతవాహన భౌతిక సంస్కృతి యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు, (1990) ఆంధ్రప్రదేశ్ జర్నల్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ, Vol.2 నెం. 2.
* మధ్యయుగ ఆంధ్ర కాలంలో మహిళల స్థానం  హోదా, (1991) ఇతిహాస్, వాన్. 16 నెం. 1
* టెర్రకోట ఆర్ట్ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్ (1990) గౌరవ్.
* ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఇండో రోమన్ ట్రేడింగ్ సెంటర్స్ ఎక్స్ మొనెటా, ఇన్ హానర్ ఆఫ్ డేవిడ్ డబ్ల్యూ. మాక్ డోవాల్, బాపూ, నాసిక్, 1995
* స్టక్కో యాజ్ డెకరేటివ్ ఆర్ట్ ఇన్ ఆంధ్రప్రదేశ్, డెకరేటివ్ ఆర్ట్స్ ఆఫ్ ఇండియా, పబ్లిష్డ్ బై సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం హైదరాబాద్, 1987.
* ఎల్లోరాలోని రాక్-కట్ గుహలతో ఆంధ్ర ఆర్కిటెక్చరల్ అనుబంధం, ఎల్లోర గుహలుః శిల్పాలు  వాస్తుశిల్పం, ఎల్లోరా 1988లో కళా చరిత్రపై సెమినార్.
* పరిరక్షణ యొక్క తత్వశాస్త్రం. పరిరక్షణ, సంరక్షణ, @Restoration, బిర్లా ఆర్కియాలజికల్ అండ్ కల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్, 1996.
* ఇటీవలి పోకడలు ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తు శాస్త్రంలో, రాష్ట్రపతి ఉపన్యాసం, 51 సెషన్, ఇండియన్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్, కలకత్తా డిసెంబర్, 1990.
* ఆంధ్ర శిల్పకళలో రామాయణం, శ్రీనగభినందన, బెంగళూరు, 1995
* మూడు రాగి ఫలకం గ్రాంట్లు ఆఫ్ పృథ్వీస్రిముల రాజా ఫ్రమ్ కొండవిడు, జర్నల్ ఆఫ్ ది ఎపిగ్రాఫికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా, వాల్యూమ్ 16,1990
* ఆంధ్రలోని కరీంనగర్ ప్రాంతంలో కనుగొన్న రోమన్ నాణేలు, భారత ఉపఖండంలో కనుగొన్న విదేశీ నాణేలు, 4వ అంతర్జాతీయ సంభాషణ, ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ రీసెర్చ్ ఇన్ న్యూమిస్మాటిక్స్, నాసిక్, 1995
* ఘంటసాల నుండి క్షాత్రప నాణేల నిల్వ, నాణేల పనోరమాలో, S.M.Shukla స్మారక చిహ్నం <ID2
* రామదాసు _ ఎ గ్రేట్ రామభక్తా ఆఫ్ భ్ర్రాచలం, ది కళ్యాణ కల్పతరు, సం. XLII, డిసెంబర్, 1996
* బ్లిస్ ఇన్ స్టిల్నెస్, (ఆంధ్ర దేవాలయాల అద్భుతం) మా తెలుగు తల్లి, ఆంధ్రప్రదేశ్ పై ప్రత్యేక సంచిక, నాగార్జున గ్రూప్, 1998
* రీసెంట్ ప్రోగ్రెస్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ ఇన్ ఆంధ్రప్రదేశ్, ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది కొలోక్వియం ఆన్ సౌత్ ఇండియన్ ఆర్కియాలజీ, బాక్రీ, హైదరాబాద్, 2000.
* ఆంధ్రలో బౌద్ధమతం, ఆంధ్ర సంగీత సంస్కృత మహోత్సవ ప్రత్యేక సంచిక, సెప్టెంబర్, 2001
* ది ఎనిగ్మా ఆఫ్ ఆచార్య నాగార్జున, డెక్కన్ స్టడీస్, Vol.1, నెం. 1, జనవరి-జూన్, 2002
* ప్రారంభ తాంత్రిక దేవతలు, తాంత్రికతపై జాతీయ సెమినార్  ప్రత్యేక సంచిక, బిర్లా ఆర్కియాలజికల్ అండ్ కల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్, హైదరాబాద్, 2002
* మెగాలిథిక్ కల్చర్స్-ది ఐరన్ ఏజ్, ప్రీ అండ్ ప్రోటో హిస్టారిక్ ఆంధ్రప్రదేశ్, ఆంధ్రప్రదేశ్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్, ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయం, 2003
* ఎ హిస్టారికల్ స్కెచ్ ఆఫ్ ఆచార్య నాగార్జున, ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది నేషనల్ సెమినార్, సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం, 2003.
* నల్గొండ ప్రాంతం-ఒక పురావస్తు స్వర్గం, ఉదయినిలో, పనుగల్లు ఉత్సవం ప్రత్యేక సంచిక, 2001
* మహా గణపతి, ప్రొసీడింగ్స్ ఆఫ్ ది ఆంధ్రప్రదేశ్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్, నరసాపూర్, 2001
* R.Subrahmanyam, ఎ గైడ్ ఆఫ్ మై డెస్టినీ, సుబ్రహ్మణ్యం స్మారక సంపుటి, సంపాదకులు, I.K.Sarma, B.Vidyadhara రావు, 2003
* ది సింబాలిజం ఆఫ్ లోటస్ అండ్ లజ్జా గౌరీ, ఇన్ గ్లింప్సెస్ ఆఫ్ అవర్ పాస్ట్ అండ్ హిస్టారికల్ రీసెర్చ్స్, ఫెలిసిటేషన్ వాల్యూమ్ టు ప్రొఫెసర్ M.Radha కృష్ణ శర్మ, డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ హిస్టరీ ఆఫ్ ఉస్మానియా యూనివర్శిటీ, 2004.
* ఆంధ్రప్రదేశ్ చారిత్రక భూగోళశాస్త్రం, రాష్ట్రపతి ప్రసంగం, ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర కాంగ్రెస్ 28వ సెషన్, విజయవాడా, 2004.
* పులకేశి 11 యొక్క తుమ్మానాయు గ్రాంట్. బ్రహ్మశ్రీ, P.V.Parabrahma శాస్త్రి అభినందన సంపుటి., 2004
* ఆంధ్రాలో బౌద్ధమతం యొక్క విభాగాలు, కేవల _ బోధి, బౌద్ధ  జైన చరిత్ర, దక్కన్, 2004
* స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం (కోస్తా ఆంధ్ర, కృష్ణ పుష్కర వేడుకలు, ప్రత్యేక సంచిక, 2004)

### పరిశోధన వ్యాసాలు తెలుగు లో ప్రచురించబడ్డాయి

* ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర లో పురాతత్వ పరిసోధను, ఆంధ్ర జ్యోతి స్పెషల్ ఇష్యూ, 1985
* నాగార్జునకొండ-ఒక బౌద్ధ క్షేత్రం, (1987) తెలుగు సమాచరం.
* అమరావతి, (1987) తెలుగు సమాచారం.
* బావికొండ-బౌద్ధారామం, (1988) తెలుగు సమాచరం.
* నెలకొండపల్లి (1988) తెలుగు సమాచారం.
* శ్రీశైలం ప్రాజెక్ట్ లోని పురాణ కట్టడల పరిక్షణ చర్యాలు, (1989) తెలుగు విజ్ఞానం.
* చరిత్రిక చిహ్నం, మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూళదండ, ఆంధ్ర Jyothi.1989 తీసుకువచ్చిన ప్రత్యేక సంచిక.
* ప్రాచినాంధ్రసంస్కుటి, స్పెషల్ ఇష్యూ, ఆంధ్రసారస్వత పరిషత్ డైమండ్ జూబ్లీ, 2003
* ప్రాచిన నానేములు-మూసి చరిత్ర పరిసోధనా తెలుగు, B.Nsastry స్మారక సంపుటి,
* తారతరాల తెలుగు సంస్కృతి, మూసి, నవంబర్-డిసెంబర్ 2000.
* బృహత్సిలయుగ సంస్కృతులు-ఇనుపయుగం, ఆంధ్రప్రదేశ్ సమగ్ర చరిత్ర సంస్కృతి, వాల్యూమ్ 1. ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర కాంగ్రెస్, 2003

## మూలాలు

వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:తెలుగువారు
వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:1934 జననాలు