కె. విజయరాఘవన్

**కృష్ణస్వామి విజయరాఘవన్** (జననం 3 ఫిబ్రవరి 1954) నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ బయోలాజికల్ సైన్సెస్ ఎమెరిటస్ ప్రొఫెసర్, మాజీ డైరెక్టర్. 26 మార్చి 2018న భారత ప్రభుత్వం డాక్టర్ రాజగోపాల చిదంబరం స్థానంలో ఇతనిని ప్రధాన శాస్త్ర సలహాదారుగా నియమించింది. ప్రధాన శాస్త్ర సలహాదారుగా ఇతని పదవీకాలం 2 ఏప్రిల్ 2022న ముగిసింది. 2012లో ఇతను ది రాయల్ సొసైటీ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యాడు, ఏప్రిల్ 2014లో US నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఫారిన్ అసోసియేట్‌గా ఎంపికయ్యాడు. 26 జనవరి 2013న పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నాడు, 2009లో లైఫ్ సైన్సెస్ విభాగంలో ఇన్ఫోసిస్ బహుమతిని కూడా పొందాడు.
## విద్యాభ్యాసం, తొలి వృత్తి జీవితం
విజయరాఘవన్ 1975లో ఐఐటీ కాన్పూర్ (IIT Kanpur) నుండి కెమికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ డిగ్రీని పూర్తి చేశాడు, 1977లో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందాడు. 1983లో మాలిక్యులర్ బయాలజీ విభాగంలో డాక్టోరల్ పరిశోధన పూర్తి చేసి టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ నుండి పీహెచ్‌డీ (Ph.D.) సాధించాడు. పోస్ట్-డాక్టోరల్ పని సమయంలో 1984 నుండి 1985 వరకు కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో రీసెర్చ్ ఫెలోగా, ఆ తర్వాత 1986 నుండి 1988 వరకు సీనియర్ రీసెర్చ్ ఫెలోగా పనిచేశాడు.

## భారతదేశంలో వృత్తి జీవితం
1988లో ఇతను టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్‌లో రీడర్‌గా చేరాడు, 1992లో టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్ ఆధ్వర్యంలోని నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ బయోలాజికల్ సైన్సెస్ (NCBS) స్థాపించబడినప్పుడు అందులో చేరాడు. ఆగస్టు 1991లో బెంగళూరుకు మకాం మార్చి అక్కడ ఎన్‌సిబిఎస్ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఇతను డెవలప్‌మెంటల్ జెనెటిక్స్ విభాగంలో ఎమెరిటస్ ప్రొఫెసర్, నేషనల్ సెంటర్ ఆఫ్ బయోలాజికల్ సైన్సెస్ మాజీ డైరెక్టర్.

ఇతని స్పెషలైజేషన్ రంగాలు డెవలప్‌మెంటల్ బయాలజీ, జెనెటిక్స్, న్యూరోజెనెటిక్స్. శరీర అభివృద్ధి సమయంలో నాడీ వ్యవస్థ, కండరాలను నియంత్రించే ముఖ్యమైన సూత్రాలు, యంత్రాంగాలపై ఇతని పరిశోధన ప్రధానంగా దృష్టి పెడుతుంది, ఈ నాడీకండర వ్యవస్థలు నిర్దిష్ట లోకోమోటర్ ప్రవర్తనలను ఎలా నిర్దేశిస్తాయో విశ్లేషిస్తుంది. దీనిని ఫ్రూట్ ఫ్లై *డ్రోసోఫిలా మెలనోగాస్టర్* ను మోడల్ సిస్టమ్‌గా ఉపయోగించి సాధించారు. ఈగ శరీర ప్రణాళిక సెగ్మెంటల్ ఆర్గనైజేషన్‌ను రూపొందించడం ద్వారా ఇతని పరిశోధన న్యూరోమస్కులర్ కనెక్టివిటీ, మోటారు ప్రవర్తనలను నిర్దేశించడంలో హాక్స్ (Hox) జన్యువుల విధులను మరింత స్పష్టం చేసింది.

విజయరాఘవన్ ఒకినావా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్స్‌లో సభ్యుడు, జర్నల్ *ఈలైఫ్* కు సీనియర్ ఎడిటర్. జనవరి 2013 నుండి ఫిబ్రవరి 2018 వరకు మహారాజ్ కిషన్ భాన్ స్థానంలో ఇతను భారత ప్రభుత్వ బయోటెక్నాలజీ విభాగం (DBT) కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు.

ప్రధానమంత్రి కార్యాలయం ఆధ్వర్యంలో డిఆర్‌డిఓ (DRDO) సంస్కరణలపై సలహా ఇచ్చేందుకు ఏర్పాటు చేసిన 9 మంది సభ్యుల కమిటీకి విజయరాఘవన్ నాయకత్వం వహించాడు, ఈ కమిటీ జనవరి 2024లో తన నివేదికను సమర్పించింది.

## సత్కారాలు, విజయాలు
1997లో ఇతను ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఫెలోగా ఎన్నికయ్యాడు.

1998లో కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ ద్వారా సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీకి గాను భట్నాగర్ బహుమతి అందుకున్నాడు. 1999లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ సెంటర్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ సైంటిఫిక్ రీసెర్చ్‌లో గౌరవ అధ్యాపక సభ్యుడయ్యాడు. అదే సంవత్సరంలో ఇతను ఇండియన్ నేషనల్ సైన్స్ అకాడమీ ఫెలోగా ఎంపికయ్యాడు. 2000 సంవత్సరంలో జర్నల్ ఆఫ్ జెనెటిక్స్ సంపాదకీయ మండలి సభ్యుడిగా, 2001లో ఆసియా-పసిఫిక్ ఇంటర్నేషనల్ మాలిక్యులర్ బయాలజీ నెట్‌వర్క్ సభ్యుడిగా చేరాడు.

2003లో ఐఐటీ కాన్పూర్ విశిష్ట పూర్వ విద్యార్థి పురస్కారం అందుకున్నాడు.

2006లో జె. సి. బోస్ ఫెలోషిప్ పొందాడు.

2010లో ది అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఫర్ ది డెవలపింగ్ వరల్డ్ (TWAS) ఫెలోగా ఎన్నికయ్యాడు.

"లైఫ్ సైన్సెస్ రంగానికి ముఖ్యంగా డెవలప్‌మెంటల్ బయాలజీ, జెనెటిక్స్, న్యూరోజెనెటిక్స్‌లకు చేసిన విశేష కృషికి గాను" 2012లో హెచ్. కె. ఫిరోడియా అవార్డును అందుకున్నాడు.
అదే సంవత్సరంలో రాయల్ సొసైటీ ఫెలోగా ఎంపికయ్యాడు.

2013లో భారత రాష్ట్రపతి ఇతనికి పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు.

ఏప్రిల్ 2014లో US నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ఫారిన్ అసోసియేట్‌గా ఎన్నికయ్యాడు.

మార్చి 2018లో భారత ప్రభుత్వ ప్రధాన శాస్త్ర సలహాదారుగా నియమితుడయ్యాడు.

2021లో అమెరికన్ ఫిలాసఫికల్ సొసైటీకి ఎన్నికయ్యాడు.

## బయటి లింకులు
* [''ప్రశ్నోత్తరాలు: కె. విజయరాఘవన్.''](https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(25)00755-9) కరెంట్ బయాలజీ. సంపుటి 35, సంచిక 14, పేజీలు R695−R697, జూలై 21, 2025. .

## మూలాలు

వర్గం:జీవ శాస్త్రంలో శాంతి స్వరూప్ భట్నాగర్ అవార్డు విజేతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు