రాఖల్‌దాస్ బనర్జీ

**రాఖల్ దాస్ బెనర్జీ**, **రాఖల్ దాస్ బందోపాధ్యాయ** (12 ఏప్రిల్ 1885-23 మే 1930) ఒక భారతీయ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త. ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) అధికారి. 1919లో, మోహెంజోదారో ప్రదేశాన్ని సర్వే చేయడానికి నియమించబడిన రెండవ ఎఎస్ఐ అధికారి, 1922-23 ప్రాంతములో అక్కడకు తిరిగివెళ్ళి పరిశోధనలు చేసిన ముఖ్య అధికారి . 1923లో మార్షల్ కు రాసిన లేఖలో-హరప్పా సంస్కృతి ప్రభావంతో-ఈ ప్రదేశం యొక్క సుదూర ప్రాచీనతను ప్రతిపాదించిన మొదటి వ్యక్తి. ఎఎస్ఐ నుండి నిష్క్రమించిన తరువాత, అతను 1928 నుండి 1930 లో అకాల మరణం వరకు బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం ప్రాచీన భారతీయ చరిత్ర, సంస్కృతి యొక్క మనింద్ర చంద్ర నంది ప్రొఫెసర్ పదవిని నిర్వహించారు.

మొహెంజో-దారో శిథిలాల వద్ద బౌద్ధ పూర్వ కాలానికి చెందిన కళాఖండాలను వెలికితీసినందుకు, మొహెంజో-దారో, హరప్పా ప్రదేశాల మధ్య సారూప్యతలను గుర్తించినందుకు బంద్యోపాధ్యాయ ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆ ఆవిష్కరణలు ఆ రెండు ప్రదేశాలలో తవ్వకాలకు దారితీశాయి, ఇవి అప్పటికి తెలియని కాంస్య యుగం సింధు లోయ నాగరికత ఉనికిని స్థాపించాయి. ఈ నాగరికత గురించి ఆయన రాసిన వివరణలు అనేక వ్యాసాలు, పుస్తకాలలో ప్రచురించబడ్డాయి: "ఐన్ ఇండియన్ సిటి ఫైవ్ తౌసండ్ యెయర్స్ ఎగో"; "మొహెంజో-దారో" (బంగ్లాలో, బసుమతి, 1331 BS); ప్రీహిస్టోరిక్, అన్శియెంట్  ఎండ్ హిందూ ఇండియా (మరణానంతరం ప్రచురించబడింది, 1934) *మహెంజో-దారో - ఎ ఫర్గాట్టెన్ రిపోర్ట్.*

## జీవిత విశేషాలు
రాఖల్‌దాస్ ముర్షిదాబాద్ లో జన్మించారు. ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో (కోల్కతా) చదువుతున్నప్పుడు, మహ్మోహోపాధ్యాయ పండిట్ హరప్రసాద్ శాస్త్రి, బెంగాలీ రచయిత రామేంద్ర సుందర్ త్రివేది, అప్పటి బెంగాల్ సర్కిల్ (మండల్) పురావస్తు సూపరింటెండెంట్ డాక్టర్ బ్లోచ్ ను  కలిశారు. ఈ సమయం నుండి, బందోపాధ్యాయ పరిశోధనలు, త్రవ్వకాలలో డాక్టర్ బ్లోచ్ యొక్క చెల్లించని సహకారిగా పనిచేశారు. 1907లో బి. ఎ (ఆనర్స్) పూర్తి చేసిన తరువాత ఆయన లక్నో ప్రావిన్షియల్ మ్యూజియం యొక్క కేటలాగ్కు అభికారిగా నియమించబడ్డారు. ఈ మధ్యకాలంలో ఆయన కొన్ని ముఖ్యమైన చారిత్రక వ్యాసాలు కూడా రాశారు. 1910లో ఎంఏ పూర్తి చేసిన తరువాత ఆయన ఎక్స్కవేషన్ అసిస్టెంట్ (ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా) గా నియమితులయ్యారు, దాదాపు ఒక సంవత్సరం పాటు కలకత్తాలోని ఇండియన్ మ్యూజియంలో పనిచేశారు. 1917లో ఆయన పూణేలోని పురావస్తు సర్వే పశ్చిమ విభాగానికి సూపరింటెండెంట్గా పనిచేశారు. మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, సింధ్, రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్ యొక్క స్థానిక సంస్థానాలలో సుమారు 6 సంవత్సరాల పాటు నిర్వహించిన ముఖ్యమైన పురావస్తు పనుల వివరాలు వార్షిక నివేదికలు ఆఫ్ ది ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (వార్షిక నివేదిక) లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. భౌమ్రా (మధ్యప్రదేశ్) లోని ప్రముఖ గుప్తుల కాలం నాటి దేవాలయాలు, మధ్యయుగ స్మారక చిహ్నాలపై రాఖాల్ బాబు అదే కాలంలో పరిశోధనలు చేశారు, అయితే ఆయన చేసిన అత్యంత ముఖ్యమైన పని 1922లో బౌద్ధ స్థూపాన్ని తవ్వడం ద్వారా ప్రాచీన నాగరికతను అన్వేషించడం. అదనంగా ఆయన పురావస్తు శాస్త్రం, చరిత్ర యొక్క విచ్ఛిన్నమైన గొలుసును పూనా వద్ద పేష్వాల రాజభవనాన్ని తవ్వడం ద్వారా అనుసంధానించడానికి ప్రయత్నించాడు.

1924లో, రాఖల్‌దాస్ సాహిబ్‌ను ఆర్కియాలజికల్ సర్వే (కలకత్తా) తూర్పు సర్కిల్‌కు బదిలీ చేశారు, అక్కడ ఆయన దాదాపు రెండు సంవత్సరాలు ఉన్నారు. ఈ స్వల్ప కాలంలోనే ఆయన పహార్‌పూర్ ( రాజ్‌షాహి జిల్లా, తూర్పు బెంగాల్) పురాతన ఆలయంలో గుర్తించదగిన తవ్వకాలు నిర్వహించారు. 1926లో, కొన్ని పరిపాలనా కారణాల వల్ల, బంద్యోపాధ్యాయ ప్రభుత్వ సేవ నుండి పదవీ విరమణ చేయాల్సి వచ్చింది.

ఆ తరువాత ఆయన బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రాచీన భారతీయ చరిత్ర యొక్క 'మనీంద్ర నంది ప్రాధ్యపక' పదవిని స్వీకరించారు. 1930లో మరణించే వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగారు. ఆయన జీవితంలోని చివరి సంవత్సరాల్లో, బంద్యోపాధ్యాయ ఆర్థిక పరిస్థితి అంత బాగా లేదు, అయినప్పటికీ ఆయన రచన, పరిశోధన సజావుగా కొనసాగింది. రాఖాల్ బాబు మరణం తర్వాత మాత్రమే ప్రచురించబడిన 'ఒరిస్సా చరిత్ర', ఆయన చివరి రోజులకు సంబంధించిన రచన.

రాఖల్‌దాస్ విజయవంతమైన పురావస్తు శాస్త్రవేత్త, చరిత్రకారుడిగా ఉండటమే కాకుండా, అద్భుతమైన సాహిత్యకారుడు కూడా. బెంగాలీలో ఆయన రాసిన చారిత్రక గాథల సేకరణ పేరు 'పాషనేర్ కథ' (రాతి కథ). , 1914), 'ధర్మపాల్', 'కరుణ', 'మయూఖ్', 'శశాంక్', ధృవ, లుత్ఫుల్లా , 'అసిమ్' మొదలైన నవలలు అతని బహుముఖ ప్రతిభకు సూచికలు. రాఖల్‌దాస్ యొక్క కొన్ని ముఖ్యమైన రచనలు:

* హేమకన్ (1911–12) , అసంపూర్ణంగా)
* 'పాషానేర్ కథ' (స్టోరీ ఆఫ్ స్టోన్) , 1914),
* శశాంక్ (1914)
* ధర్మపాల (1915)
* మయూఖ్ (1916)-ఇది షాజహాన్ పాలనలో బెంగాల్‌లో పోర్చుగీసువారు చేసిన దురాగతాలను వివరిస్తుంది.
* ది పోల్ (1917)
* కరుణ (1917)
* బెంగాల్ పాలాలు , 1915 , బెంగాల్ ఆసియాటిక్ సొసైటీ జ్ఞాపకాలు, జిల్లా. 5, నం. 3),
* బంగ్లార్ ఇతిహాస్ (బెంగాల్ చరిత్ర)
* పురాతన కరెన్సీ (1915)
* బెంగాలీ లిపి మూలం (కలకత్తా 1919);
* ద టెంపల్ ఆఫ్ శివ ఎట్ భూమర , 1924);
* ది పాలియోగ్రఫీ ఆఫ్ హతీ గుంఫా ఎండ్ నానాఘాట్ ఇన్‌స్క్రిప్షన్స్ (1924)
* పక్షంతర్ (1924)
* డిఫాల్ట్ (1924)
* సీక్వెన్స్ (1931)
* త్రిపురి హైహయాలు వారి స్మారక చిహ్నాలు (1931) , భారత పురావస్తు సర్వే సభ్యులు 23);
* బాస్ రిలీఫ్స్ ఆప్ఫ్ బాదామి , ) 1928)
* ద ఏజ్ ఆఫ్ ది ఇంపీరియల్ గుప్తాస్ , బనారస్ 1931)
*  (1930-31) హిస్టరీ ఆఫ్ ఒరిస్సా ఫ్రం ద ఎర్లిఅర్ టైంస్ టు ద బ్రిటీష్ పీరియడ్
* తూర్పు మధ్యయుగ శిల్పకళా పాఠశాల (కలకత్తా 1933);

## మూలములు
*రాఖల్‌దాస్ బనర్జీ
*హరప్పా త్రవ్వకాలు

వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
వర్గం:సింధు లోయ నాగరికత