బిందు శేఖర్ భట్టాచార్య

మహామహోపాధ్యాయ **బిందు శేఖర్ శాస్త్రి** లేదా **బిందు శేఖర్ భట్టాచార్య** (10 అక్టోబర్ 1878 - 4 ఏప్రిల్ 1959) ప్రఖ్యాత పండితుడు, హిందూ పండితుడు.

## జీవిత విశేషాలు
పశ్చిమ బెంగాల్, మాల్డా జిల్లాలోని హరిశ్చంద్రపూర్ గ్రామంలో సంస్కృత పండితుల కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన తాతగారు ప్రసిద్ధ వ్యక్తి, సాధువు. ఆయన తండ్రి శ్రీ త్రైలోక్యనాథ్ భట్టాచార్య, బిందుశేఖర్ కు సంస్కృతం నేర్పించాలని కోరుకున్నారు.

గ్రామంలోని మధ్య ఆంగ్ల పాఠశాలలో బిందుశేఖర్ తన చదువును ప్రారంభించారు. తరువాత సంస్కృతం నేర్చుకున్నారు. కవితీర్ధ అనే బిరుదు ఆయనకు తన పదిహేడేళ్ల వయసులో లభించింది. ఈ కాలంలో ఆయన చంద్రప్రభ, హరిశ్చంద్ర-చరత్ర, పార్వతి పరణయ అనే మూడు సంస్కృత కవితలను రచించారు. కావ్యతీర్థ బిరుదును పొందిన తరువాత, బిందుశేఖర్ సంస్కృతంలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించడానికి కాశీ వెళ్లారు. అక్కడ ఆయన సమీపానికి వచ్చిన సప్త మహామోహ్యాపత్యుల (బాలశాస్త్రి, తారరత్నా స్పీకర్, విశుద్ధానంద సరస్వతి, కైలాషచంద్ర షిరోమణి, రామ-మిశ్రా శాస్త్రి, గంగాధర్ శాస్త్రి, శివకుమార్ శాస్త్రి) జ్ఞానం, జీవనశైలి ఆయనను తీవ్రంగా కదిలించాయి. యవన విలాస్, మేఘదూత్ ఆధారంగా తన పద్దెనిమిదేళ్ల వయసులో కాశీవాస్ కాలే దు:ఖాని కవితను రచించారు. మిత్రసమూహ అనే సంస్కృత పత్రికను కొంతమంది స్నేహితులతో కలిసి బిందుశేఖర్ ప్రచురించారు. ఈ సందర్భంగా, ఆయన పండిత్ క్షితిమోహన్ సేన్ ను కలుసుకున్నారు, ఆయన తరువాత శాంతినికేతన్లో బిందుశేఖర్కు సహోద్యోగి అయ్యాడు. శాస్త్రంషై దాదాపు పదేళ్లు కాశీలో సంస్కృత అభ్యాసంలో గడిపారు.  ఇంతలో, అన్నీ బెసెంట్ స్థాపించిన థియోసఫికల్ సొసైటీతో సన్నిహిత సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. ఆయన అక్కడికి క్రమం తప్పకుండా వెళ్లేవారు. సరిగ్గా ఈ సమయంలోనే శాంతినికేతన్ పిలుపు ఆమెకు వచ్చింది.

ఆ సమయంలో, రవీంద్రనాథ్ తన కొడుకు కోసం సంస్కృత పండితుడిని వెతుకుతున్నారు. రవీంద్రనాథ్ అనుమతితో, భూపేంద్రనాథ్ సన్యాల్ బిందుశేఖర్ ని శాంతినికేతన్‌కు రమ్మని ఆహ్వానించాడు. శాంతినికేతన్ యొక్క సహజ వాతావరణం యొక్క వర్ణనకు అతను ఆకర్షితుడయ్యాడు - ఆ ఆకర్షణ అతన్ని ఇక్కడ పనిలో చేరడానికి ప్రేరేపించింది. అతను వేద మంత్రం - *యాత్ర విశ్వం భవత్యేకనిరం* యొక్క సంకలనం అక్కడే చేసారు. అతను శాంతినికేతన్ పనికి తనను తాను అంకితం చేసుకున్నారు. సంస్కృత సాహిత్యంలో అతని పాండిత్యం రవీంద్రనాథ్ దృష్టిని ఆకర్షించింది. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ ఆదేశం మేరకు, ఆయన మళ్ళీ పాళీ భాషా అధ్యయనానికి తనను తాను అంకితం చేసుకున్నారు --- త్వరలోనే ఆయన పాళీ భాష యొక్క మొదటి వ్యాకరణం *, పాళీ ప్రకాష్‌ను* రచించారు. మరోవైపు, విద్యార్థులకు సంస్కృతం బోధించడం అదే వేగంతో కొనసాగింది. ఆయన సరళమైన, నిరాడంబరమైన జీవనశైలి ఆశ్రమ నివాసితులకు ఆదర్శంగా నిలిచింది.

ఈ సమయంలోనే రవీంద్రనాథ్ విశ్వభారతిని స్థాపించడానికి చొరవ తీసుకున్నారు. విశ్వభారతిని తూర్పు,  పాశ్చాత్య జ్ఞానం యొక్క సమావేశ స్థలంగా స్థాపించిన తర్వాత, దాని ప్రధాన శిల్పి బిందుశేఖర్. అతని ప్రయత్నాల ద్వారా, టిబెటన్, చైనీస్ భాషల అభ్యాసం, బౌద్ధ తత్వశాస్త్రం అలాగే జొరాస్ట్రియన్ గ్రంథాలు క్రమంగా విశ్వభారతిలో ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. అతని జ్ఞానాన్ని గుర్తించి, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అతనికి *మహామహోపాధ్యాయ అనే* బిరుదును ప్రదానం చేసింది.

ఆయన మహాత్మా జీ అభిమాని - చర్కా ఉద్యమ సమయంలో ఆశ్రమంలో రాట్నం తిప్పేవాడు. 1934 నవంబర్ 19న, ఆయన విశ్వభారతి నుండి పదవీ విరమణ చేసి, కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలో సంస్కృత  *ప్రొఫెసర్‌గా* చేరారు. అప్పటి విశ్వభారతి డైరెక్టర్లతో విభేదాలు ఆయన పదవీ విరమణకు ప్రధాన కారణమని చెబుతారు. విశ్వభారతి, రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్‌తో శారీరక సంబంధాలు తెగిపోయినప్పటికీ, విధుశేఖర్ తన మరణం వరకు వారితో తన ఆధ్యాత్మిక సంబంధాలను కొనసాగించారు.

ఆయన నిజాయితీగల భక్తి,  విధేయతకు గుర్తింపుగా, 1957 జనవరి 15న జరిగిన వార్షిక స్నాతకోత్సవంలో ఆయనకు విశ్వభారతి *దేశికోట్టం* బిరుదు లభించింది. బిందుశేఖర్1959 ఏప్రిల్ 4న కోల్‌కతాలోని తన నివాసంలో మరణించారు.

## మూలములు
* బిందు శేఖర్ భట్టాచార్య

వర్గం:సంస్కృత పండితులు