తిరువనంతపురం చరిత్ర

**[[తిరువనంతపురం]] చరిత్ర** 18వ శతాబ్దం AD నాటిది. 1795లో, ఈ నగరం ట్రావెన్‌కోర్ సంస్థానానికి రాజధానిగా మారింది. ఆ కాలంలోనే కౌడియార్ ప్యాలెస్, కేరళ విశ్వవిద్యాలయం, నేపియర్ మ్యూజియం వంటి నగరంలోని అనేక చారిత్రక కట్టడాలు నిర్మించబడ్డాయి. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత, తిరువనంతపురం కేరళ రాష్ట్ర రాజధానిగా చేయబడింది.
## ప్రాచీన, మధ్యయుగ చరిత్ర

పురాణాల ప్రకారం, తిరువనంతపురం ఉన్న ప్రాంతం ఒకప్పుడు అనంతన్ కాడు అనే అడవిగా ఉండేది, ఇది వరి పండించే ఒక పులయర్ దంపతులకు నివాసంగా ఉండేది. ఒకరోజు, కలుపు తీస్తున్నప్పుడు భార్యకు ఒక శిశువు ఏడుపు వినిపించింది. వెతికిన తరువాత, ఆమెకు ఒక అందమైన బిడ్డ కనిపించింది. ఆమె ఆ బిడ్డను దైవాంశసంభూతుడిగా భావించి, తాకడానికి భయపడింది. ఆమె ఆ బిడ్డకు పాలు పట్టించి, ఒక చెట్టు నీడలో విడిచిపెట్టింది. అప్పుడు ఐదు తలల నాగుపాము కనిపించి, ఆ బిడ్డను చెట్టు తొర్రలోకి చేర్చి, ఎండ నుండి రక్షించడానికి తన పడగను గొడుగులా పట్టింది. ఆ బిడ్డ హిందూ దేవుడు విష్ణువు అవతారమని గ్రహించి, ఆ పులయర్ దంపతులు కొబ్బరి చిప్పలో పాలు, గంజిని నైవేద్యంగా సమర్పించారు. ఈ బిడ్డ గురించి ట్రావెన్కోర్ రాజుకు తెలియగానే, ఆ ప్రదేశంలో పద్మనాభస్వామి దేవాలయం నిర్మించాలని ఆదేశాలు జారీ చేశాడు.

నగర ప్రాచీన రాజకీయ, సాంస్కృతిక చరిత్ర కేరళలోని ఇతర ప్రాంతాల చరిత్రకు పూర్తిగా భిన్నంగా, స్వతంత్రంగా ఉండేది. దక్షిణాన ఆలప్పుజా నుండి ఉత్తరాన కాసర్‌గోడ్ వరకు ఉన్న మలబార్ తీరం ప్రాంతాన్ని చేర రాజవంశం పరిపాలించింది. ఇందులో పాలక్కాడ్ గ్యాప్, కోయంబత్తూరు, ఈరోడ్, సేలం, కొల్లి కొండలు ఉన్నాయి. కోయంబత్తూరు పరిసర ప్రాంతాలను సా.శ. 1 నుండి 4వ శతాబ్దాల మధ్య సంగం కాలంలో చేరులు పరిపాలించారు, ఇది మలబార్ తీరం, తమిళనాడు మధ్య ప్రధాన వాణిజ్య మార్గమైన పాలక్కాడ్ గ్యాప్‌కు తూర్పు ప్రవేశ ద్వారంగా పనిచేసింది. అయితే ప్రస్తుత కేరళ రాష్ట్ర దక్షిణ ప్రాంతం (తిరువనంతపురం, ఆలప్పుజా మధ్య ఉన్న తీరప్రాంతం) మదురైకి చెందిన పాండ్య రాజవంశంతో సంబంధం ఉన్న ఆయ్ రాజవంశం నియంత్రణలో ఉండేది.

ప్రస్తుత తిరువనంతపురం నగరం, జిల్లా, కన్యాకుమారి జిల్లా ప్రాచీన, మధ్య యుగాలలో ఆయ్ రాజవంశంలో భాగంగా ఉండేవి, ఇది భారత ఉపఖండం దక్షిణ భాగంలో ఉన్న తమిళ రాజ్యం. ఆయ్ రాజ్యం వివిధ కాలాలలో చోళులు, పాండ్యుల దాడులు, విజయాలను చవిచూసింది. తరువాత ఇది మధ్యయుగాల చివరిలో వేనాడులో భాగమైంది, చివరికి 18వ శతాబ్దంలో శక్తివంతమైన ట్రావెన్కోర్ రాజ్యంగా విస్తరించింది. పద్మనాభస్వామి ఆలయంలో తమిళ-ద్రావిడ వాస్తుశిల్పం కూడా కనిపిస్తుంది, ఇది ఉత్తర కేరళలోని దేవాలయాల వాస్తుశిల్పం శైలికి భిన్నంగా, ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది.

ఆధునిక దక్షిణ కేరళ (తిరువనంతపురం, కొల్లం, పతనంతిట్ట తదితర జిల్లాలు) సా.శ. 16-17వ శతాబ్దం వరకు ఆయ్ రాజ్యం, పాండ్య రాజవంశం, చోళ రాజవంశం వంటి తమిళ రాజవంశాలచే పరిపాలించబడింది. కొల్లం కేంద్రంగా ఉన్న వేనాడు అధికార భాష కూడా ఆ కాలంలో వేనాడు స్థానికులచే తమిళంగా గుర్తించబడింది. కేరళ దక్షిణ ప్రాంతాలలో ఉన్న స్థలాల పేర్లు, మాట్లాడే మలయాళం మాండలికాలు, ఆచారాలు ఇప్పటికీ తమిళ వారసత్వంతో ఉన్న దగ్గరి సంబంధాన్ని వెల్లడిస్తున్నాయి. ప్రస్తుత ఎర్నాకుళం జిల్లా వరకు ఉన్న ప్రాంతాలను కలుపుకోవడం ద్వారా వేనాడు ట్రావెన్కోర్‌గా విస్తరించడంతో మలయాళం మరింత వ్యాప్తి చెందింది.

సా.శ. 10వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు ఆయ్‌లు ప్రముఖ రాజకీయ శక్తిగా ఉండేవారు. సా.శ. 999 నుండి 1110 వరకు జరిగిన చేర-చోళ యుద్ధాల సమయంలో, కాంతలూర్ సాలై విశ్వవిద్యాలయం ఉన్న విഴിഞ്ഞం నగరం ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. త్రివేండ్రంలో ప్రసిద్ధ దేవాలయం ఉంది. సా.శ. 1110లో వారు కొట్టార్‌కు వెనక్కి తగ్గే వరకు, ప్రాంతాలన్నీ చోళ సైన్యం దాడులకు, దోపిడీలకు గురయ్యాయి. ఆయ్‌ల కనుమరుగు కావడం, వేనాడు పాలకుల ఆవిర్భావం ఒకే కాలంలో జరిగాయి. వేనాడు పాలనలో, ఆలయ ధర్మకర్తలు (ఎట్టర యోగం) పాలకుల అధికారాన్ని సవాలు చేసేంత శక్తివంతమయ్యారు. రాజా ఆదిత్య వర్మకు వారు విషం ఇచ్చారు, ఉమయమ్మ రాణి ఆరుగురు పిల్లలలో ఐదుగురిని వారు హత్య చేశారు. 1684లో ఆమె పాలనా కాలంలో, ఇంగ్లీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఫ్యాక్టరీని నిర్మించడానికి, దానిని పటిష్టం చేయడానికి తిరువనంతపురం నగరానికి ఉత్తరాన 32 కి.మీ. దూరంలో సముద్ర తీరంలో ఉన్న అంచుతెంగ్ వద్ద ఒక ఇసుక భూమిని పొందింది. ఈ ప్రదేశానికి అంతకు ముందు డచ్ వారు, తరువాత బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారు తరచుగా వచ్చేవారు. ఇక్కడి నుండే ఆంగ్లేయులు తమ సామ్రాజ్యాన్ని ట్రావెన్కోర్‌గా పిలువబడే తిరువితాంకూర్ ఇతర ప్రాంతాలకు క్రమంగా విస్తరించారు.

ఉమయమ్మ రాణి పాలనా కాలంలో, ట్రావెన్కోర్‌పై మొఘల్ సర్దార్ అని పిలువబడే ఒక మొఘల్ సాహసికుడు దాడి చేశాడు. దీనితో రాణి నెడుమంగాడ్లో ఆశ్రయం పొందవలసి వచ్చింది. కొట్టాయం రాజకుటుంబానికి చెందిన యువరాజు, వేనాడు రాజకుటుంబంలోకి దత్తత తీసుకోబడిన కేరళ వర్మ సర్దార్‌ను ఓడించే వరకు, సర్దార్ ప్రస్తుత త్రివేండ్రం శివార్లలో విడిది చేశాడు. రాణి విజయంతో త్రివేండ్రంకు తిరిగి తీసుకురాబడింది, అయితే సా.శ. 1696లో కొట్టాయం కేరళ వర్మ తన ప్యాలెస్ ఆవరణలోనే ధర్మకర్తలచే హత్య చేయబడ్డాడు.

మరొక ఆదిత్య వర్మ (1718-1721) పాలనలో, రాజ అధికారులు, ఆలయ ధర్మకర్తల మధ్య ఘర్షణలు సర్వసాధారణంగా మారాయి. రాజు చేతుల మీదుగా పరిష్కారం లభించకపోవడంతో, ఆలయ భూముల కౌలుదారులు తమ ఫిర్యాదులను యోగాక్కార్ (ధర్మకర్తలు) కు సమర్పించడానికి త్రివేండ్రంకు కవాతు చేశారు, ఇది రాజు అధికారం క్షీణతను సూచిస్తుంది.

## ఆధునిక చరిత్ర

సా.శ. 18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, ట్రావెన్కోర్ రాజకుటుంబం ప్రస్తుత మలప్పురం జిల్లాలో ఉన్న కన్నూర్, పరప్పనాడ్ కేంద్రంగా ఉన్న కోలతునాడు రాజకుటుంబం నుండి కొంతమంది సభ్యులను దత్తత తీసుకుంది. 1729 నుండి 1758 వరకు పరిపాలించిన, ఆధునిక ట్రావెన్కోర్ పితామహుడిగా పరిగణించబడే మహారాజా మార్తాండ వర్మ తిరువనంతపురాన్ని ఆధునీకరించాడు. 1755లో జరిగిన పురక్కాడ్ యుద్ధంలో కోజికోడ్ బలమైన పాలకుడు జామోరిన్ను ఓడించడం ద్వారా ట్రావెన్కోర్ కేరళలో అత్యంత ఆధిపత్య రాజ్యంగా అవతరించింది. అతను వారసుడిగా ఉన్నప్పుడు, ధర్మకర్తల ఏజెంట్ల దాడికి గురైనప్పుడు తిరువనంతపురం స్థానికులు అతనికి మద్దతు ఇచ్చారు. అతను భద్రత కోసం త్రివేండ్రం పారిపోయి అక్కడి నుండే ఎదురుదాడి చేశాడు. అతని పాలనలో, పద్మనాభస్వామి దేవాలయాన్ని, కోట గోడలను పునరుద్ధరించాడు. అతను చట్టబద్ధంగా రాజధానిని పద్మనాభపురం నుండి తిరువనంతపురానికి మార్చాడు, దానిని మేధోపరమైన, కళాత్మక కార్యకలాపాలకు గొప్ప కేంద్రంగా మార్చాడు. మార్తాండ వర్మ పాలనలో తిరువనంతపురం కేరళలో ఒక ప్రముఖ నగరంగా అవతరించింది.

పొరుగున ఉన్న రాజ్యాలను విలీనం చేసుకోవడం వల్ల, ఆయా ప్రాంతాలకు చెందిన కళాకారులు, పండితులు త్రివేండ్రంకు వలస వచ్చి దీనిని సాంస్కృతిక కేంద్రంగా మార్చారు. మార్తాండ వర్మ కూతు, పధకం, కథాకళి, తుల్లాల్, కూడియాట్టం వంటి విభిన్న ఆలయ కళారూపాలను ఆదరించాడు. ప్రముఖ కళాకారులైన రామపురతు వారియర్, కుంచన్ నంబియార్ తదితరులు అతని ఆస్థాన కవులుగా పనిచేశారు. 1791లో, మైసూర్ రాజ్యం నుండి ట్రావెన్కోర్‌ను రక్షించడానికి ఇంగ్లీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది, దీని షరతుల ప్రకారం తిరువనంతపురంలో ఒక రెసిడెంట్, బలగాలను ఉంచడానికి అనుమతించబడింది. 1795లో, తిరువనంతపురం ట్రావెన్కోర్ రాజధాని నగరంగా మారింది. 1799లో, తలక్కుళం కార్యకర్‌గా ఉన్న వేలు తంపి దళవ, రాజు మంత్రుల అవినీతిని నిరసిస్తూ స్థానిక ప్రజలతో కలిసి తిరువనంతపురానికి కవాతు చేశాడు. 1829 నుండి 1847 వరకు పరిపాలించిన మహారాజా స్వాతి తిరునాళ్ పట్టాభిషేకం సాంస్కృతిక ప్రగతి, ఆర్థిక శ్రేయస్సుకు నాంది పలికింది. 1834లో తిరువనంతపురంలో ఆంగ్ల పాఠశాల ప్రారంభంతో ఆంగ్ల విద్యాభ్యాసానికి శ్రీకారం చుట్టబడింది. 1836లో అబ్జర్వేటరీ, ధర్మ ఆసుపత్రి కూడా స్థాపించబడ్డాయి. మహారాజా ఉత్రం తిరునాళ్ పాలనలో, విద్య నాణ్యతను మెరుగుపరచడానికి లండన్ మిషనరీ సొసైటీ (L.M.S.) ఆంగ్లికన్ పూజారి రెవ. మీడ్ మహారాజుచే నియమించబడ్డాడు. బాలికల పాఠశాలతో సహా పలు పాఠశాలలు తిరువనంతపురంలో ప్రారంభించబడ్డాయి.

మహారాజా మూలం తిరునాళ్ (1885-1924) పాలనలో, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న పలు ఆంగ్ల, మలయాళ, తమిళ పాఠశాలలతో పాటు ఇక్కడ ఒక ఫైన్ ఆర్ట్స్ కళాశాల తెరవబడింది. ప్రసూతి సౌకర్యంతో కూడిన పెద్ద ఆసుపత్రి, పిచ్చివాసుల ఆశ్రయం కూడా తిరువనంతపురంలో స్థాపించబడ్డాయి. 1873లో డాక్టర్ రీడ్ ప్రిన్సిపాల్‌గా త్రివేండ్రం యూనివర్సిటీ కళాశాల ప్రారంభించబడింది. 1874లో తిరువనంతపురంలో న్యాయశాస్త్ర తరగతులు ప్రారంభించబడ్డాయి, పాత కేరళ ప్రభుత్వ సచివాలయం ప్రధాన భవనం మహారాజు ప్రధాన ఇంజనీర్ మిస్టర్ బార్టన్ ద్వారా రూపొందించబడి, నిర్మించబడింది. మిస్టర్ బార్టన్ నగర పారిశుద్ధ్యాన్ని కూడా మెరుగుపరిచాడు. శ్రీ మూలం తిరునాళ్ (1885-1924) పాలనలో సంస్కృత కళాశాల, ఆయుర్వేద కళాశాల, న్యాయ కళాశాల, మహిళల కోసం రెండవ గ్రేడ్ కళాశాల ఇక్కడ ప్రారంభించబడ్డాయి. ప్రాచ్య లిఖిత ప్రతుల సంరక్షణ, ప్రచురణ కోసం ఒక విభాగం కూడా స్థాపించబడింది.

మహారాజా శ్రీ మూలం తిరునాళ్ పాలనలో ఒక ముఖ్యమైన అంశం 1888లో శాసన మండలి ప్రారంభోత్సవం. భారతీయ సంస్థానంలో స్థాపించబడిన మొదటి శాసనసభ ఇది. శ్రీ మూలం అసెంబ్లీ 1904లో ఉనికిలోకి వచ్చింది. మహారాజా శ్రీ మూలం తిరునాళ్ పాలనలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ కార్యకలాపాలు తిరువనంతపురం, కేరళలోని ఇతర ప్రాంతాలలో ప్రతిధ్వనించాయి. ట్రావెన్కోర్ ప్రాంతంలో మొదటి మున్సిపాలిటీగా 1920లో తిరువనంతపురం మున్సిపాలిటీ ఉనికిలోకి వచ్చింది. రెండు దశాబ్దాల తరువాత, శ్రీ చితిర తిరునాళ్ పాలనలో 1940 అక్టోబర్ 30న తిరువనంతపురం మున్సిపాలిటీ కార్పొరేషన్‌గా మార్చబడింది.

మహారాణి సేతు లక్ష్మీబాయి పాలనా కాలంలో, త్రివేండ్రంలోని మహిళా కళాశాల మొదటి గ్రేడ్‌కు పెంచబడింది.

1938లో డాక్టర్ పట్టాభి సీతారామయ్య అధ్యక్షతన నగరంలో కాంగ్రెస్ రాజకీయ సదస్సు జరిగింది. 1931లో పరిపాలన పగ్గాలు చేపట్టిన మహారాజా శ్రీ చిత్ర తిరునాళ్ బాలరామవర్మ కాలం బహుముఖ ప్రగతికి సాక్ష్యంగా నిలిచింది. ఆలయ ప్రవేశ ప్రకటన (1936) జారీ అనేది సామాజిక విముక్తిని నొక్కిచెప్పిన చర్య. 1937లో ట్రావెన్కోర్ కోసం ప్రత్యేక విశ్వవిద్యాలయం ప్రారంభించబడింది. 1956లో కేరళ రాష్ట్ర ఏర్పాటు తరువాత, అది కేరళ విశ్వవిద్యాలయంగా పునఃనామకరణం చేయబడింది.

## స్వాతంత్ర్యానంతరం (సా.శ. 1947 - ప్రస్తుతం)
1947లో బ్రిటిష్ పాలన అంతం కావడంతో, ట్రావెన్కోర్ ఇండియన్ యూనియన్‌లో చేరాలని నిర్ణయించుకుంది. పట్టం థాను పిళ్లై నేతృత్వంలోని మొదటి ప్రజలు ఎన్నుకున్న మంత్రివర్గం 1948 మార్చి 24న అధికారంలోకి వచ్చింది. ట్రావెన్కోర్ దాని ఉత్తర పొరుగు రాజ్యమైన కొచ్చితో కలిసి ఏర్పడిన తిరు-కొచ్చి రాష్ట్రానికి 1949లో తిరువనంతపురం రాజధానిగా మారింది. ట్రావెన్కోర్ రాజు చిత్ర తిరునాళ్ బాల రామవర్మ 1949 జూలై 1 నుండి 1956 అక్టోబర్ 31 వరకు ట్రావెన్కోర్-కొచ్చిన్ యూనియన్కు రాజ్‌ప్రముఖ్గా పనిచేశాడు. 1956 నవంబర్ 1న కేరళ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు తిరువనంతపురం దాని రాజధానిగా మారింది.

1962లో తుంబా ఈక్వటోరియల్ రాకెట్ లాంచింగ్ స్టేషన్ (TERLS) స్థాపనతో, తిరువనంతపురం భారతదేశ ప్రతిష్టాత్మక అంతరిక్ష కార్యక్రమానికి ఊయలగా మారింది. మొదటి భారతీయ అంతరిక్ష రాకెట్ 1963లో నగరం శివార్లలోని విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేస్ సెంటర్ (VSSC) నుండి అభివృద్ధి చేయబడి ప్రయోగించబడింది. భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO)కి చెందిన అనేక విభాగాలు తరువాత తిరువనంతపురంలో స్థాపించబడ్డాయి.

నగరం ఇటీవలి చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి 1995లో భారతదేశపు మొదటి ఐటీ పార్క్ అయిన టెక్నోపార్క్ స్థాపన. భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో టెక్నోపార్క్ అతిపెద్ద ఐటీ పార్క్‌గా అభివృద్ధి చెందింది, ఇందులో 300 కంపెనీలలో దాదాపు 40,000 మంది ఉద్యోగులు పనిచేస్తున్నారు.

## మూలాలు
వర్గం:కేరళ

వర్గం:కేరళ చరిత్ర