సుగంధ

**సుగంధు** (883 - 914) 10 వ శతాబ్దంలో ఉత్తర భారత ఉపఖండంలో కాశ్మీరును పాలించిన ఐదవ పాలకురాలు.

ఆమె 885 నుండి 902 వరకు కాశ్మీరు రాజు శంకరవర్మను వివాహం చేసుకోవడం ద్వారా కాశ్మీరు రాణి భార్యగా ఉంది. ఆమె 902, 904 మధ్య తన కుమారుడు రాజు గోపాలవర్మ మైనారిటీలో ఉన్నప్పుడు కాశ్మీర్ రాణి రీజెంట్ గా పనిచేసింది. 904 లో సింహాసనానికి వారసులందరూ మరణించినప్పుడు ఆమెను కాశ్మీరు రాణి శ్రీ సుగంధ దేవగా తన స్వంత హక్కులో చక్రవర్తిగా ప్రకటించారు. 906 లో తాంత్రికులు ఆమెను పదవీచ్యుతులను చేసి, వారు పార్థను రాజుగా నియమించారు. సుగంధ కాశ్మీర సింహాసనాన్ని అధిష్టించి హస్కాపురా (ప్రస్తుత ఉష్కూర్, బారాముల్లా)లో నివసించడానికి వెనుదిరిగారు. 914 లో ఆమె పార్థ, తాంత్రికులతో యుద్ధానికి వెళ్ళింది, కాని నిస్పాలక విహార అని పిలువబడే బౌద్ధ ఆశ్రమంలో ఖైదు చేయబడింది, తరువాత చంపబడింది.

## రాణి భార్య
సుగంధ కాశ్మీరు సమీపంలోని ఒక రాజ్యానికి రాజు అయిన స్వామిరాజు కుమార్తె. సుగంధ క్రీ.శ 885 నుండి క్రీ.శ 902 వరకు కాశ్మీరు రాజుగా పాలించిన శంకరవర్మను వివాహం చేసుకుంది. సురేంద్రవతితో సహా అతనికి కనీసం ముగ్గురు భార్యలు ఉన్నారు, కాని సుగంగ అతని రాణి భార్యగా వ్యవహరించింది.

శంకరవర్మ 902 లో ఉరుషా (ప్రస్తుత హజారా, పాకిస్తాన్) వద్ద దారితప్పిన బాణంతో మరణించారు, అంతగా విజయవంతం కాని విజయం నుండి తిరిగి వస్తుండగా, సుగంధుడు కూడా అతనితో పాటు వచ్చారు. ఆయన మరణానంతరం ఆయన తరువాత అతని కుమారుడు గోపాలవర్మ పాలించారు. శంకరవర్మ రాణులు, సేవకులలో కొందరు సతీ చేత మరణించగా, డౌగర్ రాణి సుగంధ గోపాలవర్మకు రాణి తల్లిగా, రాజప్రతినిధిగా వ్యవహరించడానికి నిరాకరించింది.శంకరవర్మ అంతిమ సంస్కారాలు ముగిసిన తరువాత, గోపాలవర్మ కాశ్మీరు రాజుగా పట్టాభిషిక్తురాలైయ్యారు.

## రీజెంట్‌గా పాలన
సుగంధ రాజ్య వ్యవహారాలను నిర్వహించడంలో దిట్ట అయినప్పటికీ, ఆమె శారీరక భోగాలలో ఆనందాన్ని పొందింది. ఆమె తన ఖజానా మంత్రి ప్రభాకరదేవునితో సన్నిహితంగా ఉండేదని పలువురు చరిత్రకారులు ఆరోపిస్తున్నారు. ప్రభాకరదేవుడు రాజు నిజమైన అధికారాలను ఉపయోగించేవారు. అతను రాజ్య-సంపదల దొంగతనానికి పాల్పడ్డారు, చివరికి గోపాలవర్మ చేత దర్యాప్తు చేయబడ్డారు. కాలక్రమేణా ప్రభాకరదేవుడు తన బంధువు రామదేవుడిని మంత్రవిద్య ద్వారా రాజును చంపడానికి నియమించారు. గోపాలవర్మ జ్వరంతో మరణించగా, రామదేవుడు ఆత్మహత్య చేసుకోవడంతో అతని కుట్ర బహిర్గతమైంది.

గోపాలవర్మ మరణానంతరం అతని సోదరుడు సంకటుడు రాజు అయ్యారు, కాని అతను పది రోజుల తరువాత అనుమానాస్పదంగా మరణించారు. శంకరవర్మ వంశం అంతమైన తరువాత కాశ్మీర్ రాజకీయ సంక్షోభంలో పడింది. రాజప్రతినిధులు తిరుగుబాటుకు కుట్రలు చేయడం ప్రారంభించారు, ప్రజాప్రతినిధులు రాజ్య పాలకుడిని ఎన్నుకోవడానికి మహా-పంచాయితీని పిలిచారు. సుగంధ ప్రజలలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది కాబట్టి, ఆమెను కాశ్మీరుకు సార్వభౌమురాలిగా ప్రకటించారు.

## రాజుగా పరిపాలించు
క్రీ.శ. 904లో సుగంధ రాజ్యాధికారాన్ని చేపట్టి కాశ్మీరును తన ఆధీనంలోకి తీసుకుంది. కొంతమంది చరిత్రకారులు ఆమె తన మనవడికి - జయలక్ష్మికి ఇంకా పుట్టని బిడ్డకు దానిని పొందాలనే ఉద్దేశ్యంతో అలా చేసిందని నమ్ముతారు. ఆమె కాశ్మీరును రెండు సంవత్సరాలు పరిపాలించింది (904 - 906).

తన తర్వాత గోపాలవర్మ కుమారుడు పుట్టబోయే మనవడు వస్తాడని ఆమె ఆశించగా, కోడలు జయలక్ష్మి గర్భం దాల్చడంతో ప్రసవం జరిగింది. ఇప్పుడు నిరాశలో ఉన్న సుగంధ తన రక్త సంబంధీకులలో ఒకరైన సురవర్మ మనవడు, అవంతివర్మ సవతి సోదరుడు అయిన నిర్జితవర్మను "పంగు" (కుంటివాడు) అనే మారుపేరుతో నియమించాలని కోరుకుంది.

ఆమె సింహాసనానికి వారసురాలిగా పంగును నామినేట్ చేసింది, ఇది చేయడానికి, ఆమె తన మంత్రుల సలహా, అనుమతిని తీసుకోవలసి వచ్చింది. నిర్జితవర్మ కుంటితనం కారణంగా సుగంధుడి ఎంపికకు మంత్రులతో పాటు తంత్రికుల నుండి గణనీయమైన ప్రతిఘటన ఎదురైంది. సుగంధుడిని తాంత్రికులు గద్దె దింపి, వారి స్థానంలో నిర్జితవర్మ పదేళ్ల కుమారుడు పార్థను రాజుగా నియమించారు. 

## మూలాలు

వర్గం:మహిళలు