కచ్ఛపఘాత రాజవంశం

{
    "type": "FeatureCollection",
    "features": [
        {
            "type": "Feature",
            "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "గ్వాలియర్" },
            "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [78.1828308, 26.2182871] }
        },
        {
            "type": "Feature",
            "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "కుల్వార్" },
            "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.8581672, 24.7940647] }
        },
        {
            "type": "Feature",
            "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "నరేసర్" },
            "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [78.2587159, 26.3380328] }
        },
        {
            "type": "Feature",
            "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "తిలోరి" },
            "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [78.2789365, 26.3459742] }
        }
    ]
}


**కచ్ఛపఘాత రాజవంశం** 9 - 12వ శతాబ్దాల మధ్య భారతదేశ భూభాగాన్ని పాలించిన ఒక రాజ్‌పుత్ర రాజవంశం. వారి భూభాగంలో మధ్య భారతదేశ వాయువ్య భాగాలు (ప్రస్తుత మధ్య ప్రదేశ్) ఉన్నాయి. జైపూర్ కచ్వాహా రాజ్‌పుత్‌లు, అమేథీ బంధల్గోటి రాజ్‌పుత్‌లు ఇదే కుటుంబానికి చెందినవారు.

## చరిత్ర
సంస్కృత పదం *కచ్ఛప-ఘాత* (कच्छपघात) అనగా *తాబేలును చంపేవాడు* అని అర్థం. కచ్ఛపఘాతాలు వాస్తవానికి గూర్జర ప్రతీహారులకు, చందేలులకు సామంతులు. వారు 10వ శతాబ్దం చివరి నాటికి శక్తివంతంగా ఎదిగారు. 1035 CEలో చందేల రాజు విద్యాధర మరణం తర్వాత, పదేపదే జరిగిన ముస్లిం ఘజ్నవిద్ (యామినీ) దండయాత్రల వల్ల చందేల రాజ్యం బలహీనపడింది. ఈ పరిస్థితిని ఆసరాగా చేసుకుని, కచ్ఛపఘాత వంశీయులు చందేలులకు తమ విధేయతను పక్కనపెట్టారు. 

లక్ష్మణుడు ఈ రాజవంశంలో మొదటి ప్రముఖ సభ్యుడని ఒక సాస్‌బాహు ఆలయ శాసనం సూచిస్తుంది. ఈ శాసనం, 977 సిహోనియా శాసనం అతని వారసుడు వజ్రదామన్ గాధినగర రాజు నుండి గోపాద్రిని (గ్వాలియర్) స్వాధీనం చేసుకున్నాడని పేర్కొంటున్నాయి. ఆ రాజు కనౌజ్ ప్రతీహార పాలకుడు. 1093-94, 1104 నాటి గ్వాలియర్ శాసనాలలో రాజవంశ తిలకంగా వర్ణించబడిన వజ్రదామన్ బహుశా ఈ రాజవంశంలో మొదటి శక్తివంతమైన పాలకుడు. అతను చందేల రాజులు ధంగ, విద్యాధరులకు సామంతుడిగా పనిచేశాడు.

ఈ రాజవంశం మూడు శాఖలుగా విడిపోయింది, ఇవి గ్వాలియర్ (గోపాద్రి-గిరి), దుబ్కుంద (చందోభ), నార్వార్ (నలపూర్) నుండి పాలించాయి. నలపుర కచ్ఛపఘాత పాలకుడు వీరసింహ (వీరసింహరామ లేదా వీరసింహదేవ అని కూడా పిలుస్తారు) 1120-21లో ఒక రాగి ఫలక శాసనాన్ని జారీ చేశాడు. ఈ రికార్డు అతనిని *మహారాజాధిరాజ* అనే ఉన్నత స్థాయి బిరుదుతో వర్ణిస్తుంది. అతను జారీ చేసిన బంగారు నాణేలు కూడా కనుగొన్నారు.

### పతనం
బార్డిక్ సంప్రదాయం ప్రకారం, ఈ రాజవంశ చివరి పాలకుడు తేజస్కరణ (అలియాస్ దుల్హా రాయ్ లేదా ధోలా రాయ్), ఇతను శృంగార కథ *ధోలా మారు* కథానాయకుడు. పరమల్-దేవ్ (లేదా పరమర్ది-దేవ్)ను గ్వాలియర్ కోట ఇన్‌ఛార్జ్‌గా వదిలి, పొరుగు పాలకుడి కుమార్తెను వివాహం చేసుకోవడానికి అతను 1128లో గ్వాలియర్‌ను విడిచిపెట్టాడని ఈ కథనం పేర్కొంది. అతను గ్వాలియర్‌కు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, పరమల్ అతనికి కోటను అప్పగించడానికి నిరాకరించాడు. గ్వాలియర్‌ను 103 సంవత్సరాలు పాలించిన పరిహార రాజవంశాన్ని స్థాపించాడు. గ్వాలియర్‌పై పరిహార పాలకుడి ఉనికి రామ్‌దేవ్ 1150 శాసనం, లోహంగ-దేవ 1194 శాసనం ద్వారా కూడా ధృవీకరించబడింది. అయితే, ఇతర శాసనాలు కచ్ఛపఘాతాలు ఈ ప్రాంతాన్ని కనీసం 1155 CE వరకు పాలించారని సూచిస్తున్నాయి. అంతేకాకుండా, గ్వాలియర్‌లో దొరికిన 1192, 1194 శాసనాలు కచ్ఛపఘాత పాలకుడు అజయపాల తరువాతి సంవత్సరాల్లో కూడా గ్వాలియర్‌ను నియంత్రించినట్లు చూపుతున్నాయి. అందువల్ల బార్డిక్ కథనం పూర్తిగా నమ్మదగినది కాదు, పరిహార నాయకులు బహుశా కచ్ఛపఘాతాలకు సామంతులుగా గ్వాలియర్‌ను పాలించి ఉండవచ్చు.

రాజవంశపు చివరి పాలకుడు సులక్షణపాల, ఒక ఘోరీ దండయాత్రలో తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయినట్లు కనిపిస్తోంది. ఘోరీ జనరల్ కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ 1196లో గ్వాలియర్‌పై దండెత్తాడని, సులక్షణపాల (ఇతనిని *తాజుల్-మాసిర్* పరిహార్ కుటుంబానికి చెందిన సోలంఖపాలగా పేర్కొంది) నుండి కప్పం వసూలు చేశాడని *తాజుల్-మాసిర్* సూచిస్తుంది. ఆక్రమణదారులు అదే సంవత్సరంలో గ్వాలియర్ కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 

కచ్ఛపఘాతాలు అంబర్ కచ్వాహాల పూర్వీకులు. కచ్వాహా శాసనాలు వారి రాజవంశానికి వేరే మూలాన్ని క్లెయిమ్ చేస్తున్నప్పటికీ అంటే కచ్ఛప కుటుంబం నుండి ఉద్భవించినట్లు పేర్కొంటున్నాయి, ఇది బహుశా కచ్ఛపఘాత అనే పదానికి కుదించబడిన రూపం కావచ్చు. *ధోలా మారు* వంటి బార్డిక్ ఖాతాల బలమైన సంప్రదాయాలు అంబర్ కచ్వాహా రాజవంశం కచ్ఛపఘాత రాజవంశపు నార్వార్ శాఖ చివరి పాలకుడైన తేజస్కరణ నుండి ఉద్భవించిందని సూచిస్తున్నాయి.

## పాలకులు
కచ్ఛపఘాత పాలకుల జాబితా, వారి పాలనా కాలాల అంచనాతో కింద ఇవ్వబడింది:

**సింహపానియా (సిహోనియా), గోపాద్రి (గ్వాలియర్) శాఖ**

* లక్ష్మణుడు (పాలన. సుమారు 950–975)
* వజ్రదామన్ (పాలన. సుమారు 975–1000)
* మంగళరాజ (పాలన. సుమారు 1000–1015)
* కీర్తిరాజ (పాలన. సుమారు 1015–1035)
* మూలదేవ (పాలన. సుమారు 1035–1055)
* దేవపాల (పాలన. సుమారు 1055–1085)
* పద్మపాల (పాలన. సుమారు 1085–1090)
* మహిపాల (పాలన. సుమారు 1090–1105)
* రత్నపాల (పాలన. సుమారు 1105–1130)
* అజయపాల (పాలన. సుమారు 1192–1194)
* సులక్షణపాల (పాలన. సుమారు 1196)

**దుబ్కుంద (దోభా) శాఖ**

* యువరాజ (పాలన. సుమారు 1000)
* అర్జున (పాలన. సుమారు 1015–1035)
* అభిమన్యు (పాలన. సుమారు 1035–1045)
* విజయపాల (పాలన. సుమారు 1045–1070)
* విక్రమసింహ (పాలన. సుమారు 1070–1100)

**నలపుర (నార్వార్) శాఖ**

* గగనసింహ (పాలన. సుమారు 1075–1090)
* శారదసింహ (పాలన. సుమారు 1090–1105)
* వీరసింహ (పాలన. సుమారు 1105–1125)
* తేజస్కరణ

## కళ, వాస్తుశిల్పం

ఈ రాజవంశం శైవాన్ని, వైష్ణవాన్ని ఆదరించింది, కానీ బౌద్ధం, జైనమతాల పట్ల సహనంతో ఉండేది. కడ్వాహాలో వీరి పాలనా కాలంలో అనేక దేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి.


Matha or Monastery at Kadwaha.tif | మఠం (ఆశ్రమం), కడ్వాహా
Kakan Math.jpg | కకన్మఠ్, సిహోనియా
Mythological statue guarding Gujari Mahal.JPG|సిహోనియా కకన్మఠ్ ఆలయం నుండి సింహం బొమ్మలలో ఒకటి, ఇప్పుడు గ్వాలియర్ పురావస్తు ప్రదర్శనశాలలో ఉంది.


గ్వాలియర్ కచ్ఛపఘాతాలు వారి కళ, వాస్తుశిల్పానికి ప్రత్యేకంగా ప్రసిద్ధి చెందారు. కచ్ఛపఘాత పాలకుడు మహిపాల గ్వాలియర్‌లో సాస్‌బాహు ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. అతను గ్వాలియర్‌లో జారీ చేసిన 1093, 1104 CE నాటి రెండు గ్రాంట్ల రికార్డులు కనుగొనబడ్డాయి. అతను జారీ చేసిన అనేక వెండి, బంగారు నాణేలు కూడా కనుగొనబడ్డాయి. 1194 శాసనం ధృవీకరించినట్లుగా అజయపాల (పాలన. సుమారు 1192–1194) గ్వాలియర్‌లోని గంగోలా చెరువులో పూడిక తీయించాడు.

గ్వాలియర్ శాఖ నిర్మించిన ఇతర దేవాలయాలలో కింద పేర్కొన్న ప్రదేశాలలో ఉన్నవి ఉన్నాయి:

## మూలాలు

### గ్రంథ పట్టిక

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## మరింత చదవడానికి
* 
వర్గం:హిందూ రాజవంశాలు