ఎండ్లూరు

**ఎండ్లూరు**, ప్రకాశం జిల్లా, సంతనూతలపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది మండల కేంద్రమైన సంతనూతలపాడు నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఒంగోలు నుండి 9 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 797 ఇళ్లతో, 2867 జనాభాతో 1107 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1475, ఆడవారి సంఖ్య 1392. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 932 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 46. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591316..ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08592.
## సమీప గ్రామాలు
మైనంపాడు 1.8 కి.మీ, గురవారెడ్డిపాలెం 4.2 కి.మీ, పేర్నమిట్ట 4.6 కి.మీ, రుద్రవరం 5.6 కి.మీ, లింగంగుంట 6.6 కి.మీ.
## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు మైనంపాడులో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల గంగవరంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పేర్నమిట్టలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు ఒంగోలులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలులో ఉన్నాయి.

## వైద్య సౌకర్యం

### ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

### ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.

## తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
ఎండ్లూరు గ్రామంలో 2014, అక్టోబరు-2న గాంధీజయంతి సందర్భంగా, ఎన్.టి.ఆర్. సుజల పథకాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ పథకం ద్వారా, సురక్షితమైన 20 లీటర్ల మంచినీటిని, రెండు రూపాయలకే అందించెదరు. ఈ పథకాన్ని, "శ్రీ బొమ్మినేని వెంకయ్య ఛారిటబుల్ ట్రస్ట్" ఆధ్వర్యంలో శ్రీ బొమ్మినేని రామాంజనేయులు ఏర్పాటుచేసారు. [6]

## పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

## సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఎండ్లూరులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.

## మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

## ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

## విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

## భూమి వినియోగం
ఎండ్లూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 83 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 161 హెక్టార్లు
* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 14 హెక్టార్లు
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 20 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 4 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 824 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 583 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 265 హెక్టార్లు

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఎండ్లూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
* కాలువలు: 100 హెక్టార్లు
* బావులు/బోరు బావులు: 15 హెక్టార్లు
* చెరువులు: 150 హెక్టార్లు

## ఉత్పత్తి
ఎండ్లూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

### ప్రధాన పంటలు
పొగాకు

## ఇతర మౌలిక సదుపాయాలు
### దుర్గాబాయి మహిళా శిశు వికాస కేంద్రం
ఈ కేంద్రం ఎండ్లూరు డొంకలో ఉంది.

### గ్రామ పంచాయతీ
బొమ్మినేనివారిపాలెం, ఎండ్లూరు గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక శివారు గ్రామం. 2013 జూలైలో ఎండ్లూరు గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో బొమ్మినేని సుబ్బారావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఉప సర్పంచిగా శ్రీమతి సోంపల్లి మంగమ్మ ఎన్నికైనారు.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
### శ్రీ మల్లేశ్వరస్వామివారి ఆలయం
ఈ గ్రామంలోని ఈ శివాలయం అత్యంత పురాతనమైనది. సుమారు 400 సంవత్సరాలనాడు, మందపాటి రాజులకాలంలో, తమకు సంతానం లేదని, ఎండ్లూరు, సంతనూతలపాడు, రుద్రవరం, మైనంపాడు, మంగమూరు గ్రామాలలో శివాలయాలను పునహ్ ప్రతిష్ఠించారు. అదే క్రమంలో, ఈ గ్రామంలో ఏర్పాటు చేసిన శ్రీ మల్లేశ్వర స్వామి దేవాలయంగూడా ఆ రాజులు నిర్మించారు. ఈ దేవాలయానికి చాలా ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉన్నది, కానీ దేవాలయంలో పూజలు మాత్రం, అంతంతమాత్రమే. దేవాలయం శిథిలావస్థలో ఉంది. ఇదీ ఈ గ్రామ శివాలయం పరిస్థితి. 1969లో ఎండోమెంటుశాఖకు అప్పగించారు. ఈ దేవాలయానికి సంబంధించి, దాదాపు 33 ఎకరల మాన్యంభూమి ఉంది. అంతేగాక భజంత్రీల పేరిట 32 ఎకరాలభూమి ఉంది. 2001లో బహిరంగవేలం నిర్వహించి, అప్పటనుండి వేలాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ ఏడాది వేలంలో రు.ఒక లక్షా 8 వేల కౌలు లభించింది. ఈ ఆలయం శిథిలావస్థలోకి చేరటంతో గ్రామస్థులు, దాతలు రు.75,00,,000-00 విరాళంగా అందజేయగా, దేవాదాయ శాఖవారు రు. 26,50,000-00 అందజేసినారు. ఈ నిధులతో, ఆలయ పునర్నిర్మాణానికి 2014, మే-14, వైశాఖ శుద్ధ పౌర్ణమి, బుధవారం ఉదయం, శంకుస్థాపన చేసారు. ప్రస్తుతం దేవాలయంపై బొమ్మలు పూర్తి అయినవి. ప్రహరీ, ధ్వజస్తంభం నిర్మాణం చేపట్టెదరు. [2]&[3]
### శ్రీ మాధవ ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయం
ఈ ఆలయానికి 20.50 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉంది.

## గ్రామ ప్రముఖులు
ఆరేటి కోటయ్య - మాజీ మంత్రి.

## గణాంకాలు
2001 వ .సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 2,702. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,385, మహిళల సంఖ్య 1,317, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 634 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1,107 హెక్టారులు.

## మూలాలు