శాలివహనలు

**శాలివాహన** (IAST: Śālivāhana) పురాతన భారతదేశం లోని పురాణ చక్రవర్తి, అతను ప్రతిష్ఠాన (ప్రస్తుత పైతాన్, మహారాష్ట్ర) నుండి పాలించాడని చెప్పబడింది. అతను శాతవాహన రాజు (లేదా రాజులు) ఆధారంగా ఉంటాడని నమ్ముతారు.

అతని గురించి అనేక విరుద్ధమైన ఇతిహాసాలు ఉన్నాయి. చాలా మంది ఇతిహాసాలు అతనిని మరొక పురాణ చక్రవర్తి, ఉజ్జయిని విక్రమాదిత్యతో ఏదో ఒక విధంగా అనుబంధించారు. కొన్ని పురాణాలలో, అతను విక్రమాదిత్యకు శత్రువుగా ప్రదర్శించబడ్డాడు; ఇతర ఇతిహాసాలలో, అతను విక్రమాదిత్యుని మనవడుగా పేర్కొనబడ్డాడు; కొన్ని పురాణాలలో, విక్రమాదిత్య అనే బిరుదు ప్రతిష్ఠాన పాలకుడికి వర్తించబడుతుంది. కొన్ని చారిత్రాత్మకంగా సరికాని ఇతిహాసాల ప్రకారం, అతని పుట్టుక లేదా అతని యుద్ధ విజయాలలో ఒకటి శాలివాహన క్యాలెండర్ యుగానికి నాంది పలికింది, ఇది శక యుగానికి మరొక పేరు.

## పురాణములు

### ''విరాచరిత''
అనంతుడి వీరోచిత పద్యం వీరచరిత (12వ శతాబ్దం CE) శాలివాహనుని ఉజ్జయిని రాజు విక్రమాదిత్యకు ప్రత్యర్థిగా పేర్కొంది. దాని ప్రకారం, శాలివాహనుడు విక్రమాదిత్యుడిని ఓడించి చంపాడు, ఆపై ప్రతిష్ఠానం నుండి పాలించాడు. శూద్రకుడు శాలివాహనుడు, అతని కుమారుడు శక్తి కుమారుడికి సన్నిహితుడు. తరువాత, శూద్రకుడు విక్రమాదిత్య వారసులతో పొత్తు పెట్టుకుని శక్తి కుమారుడిని ఓడించాడు. ఈ పురాణం పురాణ కథలతో నిండి ఉంది.

### ''భవిష్య పురాణం''
పరమారా-యుగం పురాణాలు పరమారా సామ్రాజ్యవాద వాదనలను మెరుగుపరచడానికి, పురాణ రాజులతో పరమారా పాలకులను అనుబంధిస్తాయి. భవిష్య పురాణములో పరమర రాజు భోజుడు శాలివాహనుడి వంశస్థుడిగా వర్ణించబడ్డాడు, ఇతను విక్రమాదిత్యుని మనుమడుగా పేర్కొనబడ్డాడు. వచనం (3.1.6.45-7.4) ప్రకారం, మొదటి పరమారా రాజు ప్రమర, మౌంట్ అబూ (అలా అగ్నివంశానికి చెందినది) వద్ద ఒక అగ్నిగుండం నుండి జన్మించాడు. విక్రమాదిత్యుడు, శాలివాహనుడు, భోజుడు ప్రమర వంశస్థులుగా వర్ణించబడ్డారు, అందువలన పరమర వంశానికి చెందినవారు.

పశ్చిమాన సింధూ నది, ఉత్తరాన బదరీస్థానం (బద్రీనాథ్), తూర్పున కపిల, దక్షిణాన సేతుబంధ (రామేశ్వరం) సరిహద్దులుగా ఉన్న భరతవర్ష (భారతదేశం)ని విక్రమాదిత్య పరిపాలించాడని భవిష్య పురాణం పేర్కొంది. ఆయన మరణించిన వంద సంవత్సరాల తర్వాత, ఆర్యదేశ (ఆర్యుల దేశం)లోని 18 రాజ్యాలలో అనేక భాషలు, అనేక మతాలు అభివృద్ధి చెందాయి. ఆర్యదేశంలో ధర్మ విధ్వంసం (ధర్మం, శాంతిభద్రతలు) గురించి విన్న శకుల వంటి బయటివారు సింధు, హిమాలయాలను దాటి దేశంపై దాడి చేశారు. వారు ఆర్యులను దోచుకున్నారు, ఆర్యుల భార్యలతో వారి దేశాలకు తిరిగి వచ్చారు. విక్రమాదిత్యుని మనుమడైన శాలివాహనుడు శకాలను, ఇతర అనాగరికులను లొంగదీసుకున్నాడు. అతను ఆర్యులను మ్లేచ్చల నుండి వేరు చేయడానికి మర్యాదను నిర్వచించాడు, సింధును ఆర్యుల భూములకు, మ్లేచ్చల భూమికి మధ్య సరిహద్దుగా స్థాపించాడు.

తదనంతరం, శాలివాహనుడు ఒకసారి హుణుల దేశంలో ఒక మంచు పర్వతానికి వచ్చాడు. అక్కడ, అతను ఇసామాసి (యేసుక్రీస్తు)ని కలుసుకున్నాడు, అతను మ్లేచ్చల దేశంలో సత్యం నాశనం చేయబడినందున ప్రత్యక్షమయ్యాడు. శాలివాహనుడు అతనికి నమస్కరించి ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు. ఆర్యదేశంలో, అతను అశ్వమేధ యాగం చేసాడు, ఆపై స్వర్గానికి చేరుకున్నాడు. శాలివాహనుడు తర్వాత 500 సంవత్సరాల తరువాత, అతని వారసుడు భోజ కూడా "మహమద"తో సహా విదేశీ ఆక్రమణదారులకు వ్యతిరేకంగా పోరాడాడు, ఈ పాత్ర మహమ్మద్, బహుశా మహముద్ ఘజన్వీగా రూపొందించబడింది.

### ''చోళ పూర్వ పతయం''
చోళ పూర్వ పటయం ("ప్రాచీన చోళ రికార్డు"), అనిశ్చిత తేదీకి చెందిన తమిళ భాషా వ్రాతప్రతి, శాలివాహనుని గురించిన క్రింది పురాణాన్ని కలిగి ఉంది (ఈ కథలో భోజ అని కూడా పిలుస్తారు)

శాలివాహనుడు శేషుని అనుగ్రహంతో అయోధ్యలో ఒక కుమ్మరి ఇంట్లో జన్మించాడు. అతను పెద్దయ్యాక, అతను రాజు అయ్యాడు, విక్రమాదిత్యుడిని ఓడించి, శాలివాహన క్యాలెండర్ శకానికి నాంది పలికాడు. శాలివాహనుడు ఒక విదేశీయుడు నాస్తిక శ్రమణుడు (బహుశా జైనుడు), అతని విశ్వాసంలోకి మారడానికి నిరాకరించిన వారందరినీ హింసించాడు. హిందువులు విక్రమాదిత్యుని నుండి పొందిన అన్ని అధికారాలను రద్దు చేశాడు. శ్రమణేతర సన్యాసులు అరణ్యానికి విరమించుకోవడం ప్రారంభించారు, కొత్త రాజు దురాగతాలను ఆపమని శివుడు, విష్ణువులను ప్రార్థించారు.

అప్పుడు శివుడు శాలివాహనుడి రాజ్యంలో అగ్ని వర్షం కురిపించడానికి అనుమతించమని పర బ్రహ్మను (అత్యున్నతమైన వ్యక్తి) వేడుకున్నాడు. శాలివాహనుని కలలో శేషుడు కనిపించి రాబోయే విపత్తు గురించి హెచ్చరించాడు. అగ్ని వర్షం నుండి తప్పించుకోవడానికి శాలివాహనుడు తన ప్రజలను రాతి గృహాలను నిర్మించమని లేదా నదిలో (కావేరి) దాచమని కోరాడు. శివుడు తన మూడవ కన్ను తెరిచి అగ్ని వర్షం కురిపించినప్పుడు, శాలివాహనుడి సలహాతో ప్రజలు ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు. అప్పుడు శివుడు బురద వర్షం కురిపించాడు. రాతి ఇండ్లలో దాక్కున్న వారు ఊపిరాడక చనిపోయారు. శాలివాహనుడు, అతని సైన్యంతో సహా నదులలో దాక్కున్న వారు ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు.

శాలివాహనుని నాశనం చేయడానికి, శివుడు ఇప్పుడు పట్టాభిషేకం చేసిన ముగ్గురు రాజులను సృష్టించాడు: వీర చోళన్, ఉలా చేరన్, వజ్రంగ పాండ్యన్. ముగ్గురు రాజులు కలిసి తిరుముక్కూడల్‌లోని త్రివేణీ సంగమం (మూడు నదుల సంగమం) వద్ద స్నానం చేయడానికి వచ్చారు, శాలివాహనుడికి వ్యతిరేకంగా కూటమిని ఏర్పాటు చేశారు. తరువాత, వారు కాశీ,  కంచితో సహా అనేక ప్రదేశాలలో అనేక సాహసాలు చేశారు. దుర్గాదేవి ఆశీర్వాదంతో, వారు శంతనుడి నుండి విక్రమాదిత్యుని వరకు ఉన్న హిందూ రాజుల నిధి, శాసనాలు కనుగొన్నారు. తర్వాత వారు కడత్తురియూర్ (బహుశా ఉరైయూరు) చేరుకున్నారు, అక్కడ వీర చోళన్ శివుడు, విష్ణువులను పూజించే వారందరికీ లేఖలు రాశాడు, శాలివాహనుడికి వ్యతిరేకంగా వారి సహాయం కోరాడు. ముగ్గురు రాజుల ప్రచారానికి మద్దతివ్వడానికి అనేక మంది ప్రజలు కూడత్తురియూర్‌లో సమావేశమయ్యారు. శాలివాహనుడు ఈ సన్నద్ధత గురించి విన్నప్పుడు, అతను దక్షిణం వైపు నడిచాడు, తిరుచిరాపల్లిలోని బలమైన కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

ముగ్గురు రాజులు శాలివాహనుడి వద్దకు తమ దూతను పంపి, లొంగిపోయి విశ్వాసాన్ని త్యజించమని కోరారు. అతను నిరాకరించడంతో, వారు, వారి మిత్రులు తిరువనైకావల్ వద్ద సైన్యాన్ని సమీకరించారు. తిరుచిరాపల్లి కోటలోకి పాతాళ ప్రవేశం ఉందని వారు ఇంతకు ముందు కంచిలో కనుగొన్న ఒక శాసనం ద్వారా గ్రహించారు. వారు కొంతమంది సైనికులను పంపి కోటలోకి ప్రవేశించి దాని చింతామణి ద్వారాన్ని తెరిచారు. వారి బలగాలు కోటలోకి ప్రవేశించి శాలివాహనుని ఓడించాయి. చోళ పూర్వ పటయం శాలివాహనుని ఓడిపోయినట్లు అనిశ్చిత క్యాలెండర్ యుగం 1443 సంవత్సరానికి చెందినది (బహుశా కలియుగం ప్రారంభం నుండి కావచ్చు).

### ఇతరులు
జైన పండితుడు హేమచంద్ర (12వ శతాబ్దం) నలుగురు పండిత రాజులలో శాలివాహనుని పేర్కొన్నాడు. మరొక జైన రచయిత, జిన ప్రభు సూరి, కల్ప ప్రదీపలో అతని గురించి ప్రస్తావించారు. శాలివాహనుడు, విక్రమాదిత్యను ప్రత్యర్థులుగా చూపే కొన్ని ఇతిహాసాలలో, వారి రాజకీయ శత్రుత్వం భాషా పోషణకు విస్తరించింది, విక్రమాదిత్యుడు సంస్కృతానికి, శాలివాహనుడు ప్రాకృతానికి మద్దతు ఇచ్చాడు.

## శాలివాహన యుగం
కొన్ని చారిత్రాత్మకంగా సరికాని ఇతిహాసాల ప్రకారం, శాలివాహనుడి విజయాలలో ఒకటి శక యుగానికి ("శాలివాహన శకం" అని కూడా అంటారు) నాంది పలికింది. 78 CEలో ప్రారంభమైన శాలివాహన శకానికి సంబంధించిన తొలి అనుబంధం సోమరాజు (1222 CE) కన్నడ భాషా రచన ఉద్భటకావ్యలో కనుగొనబడింది. యాదవ రాజు కృష్ణుని తాస్గావ్ ప్లేట్లలో (1251 CE) తదుపరి ప్రారంభ అనుబంధం కనుగొనబడింది. ముహూర్త-మార్తాండ వంటి కొన్ని రచనలు శాలివాహనుడి పుట్టుక నుండి ఈ శకం ప్రారంభమవుతుందని సూచిస్తున్నాయి. జినప్రభ సూరి కల్ప-ప్రదీప (c. 1300 CE) వంటి ఇతరులు, ఈ శకం విక్రమాదిత్యపై శాలివాహనుడి విజయాన్ని సూచిస్తుందని సూచించారు.

ఉత్తరాది రాజు విక్రమాదిత్యుడు విక్రమ శకంతో (చారిత్రాత్మకంగా కూడా సరికానిది) అనుబంధం దక్షిణాది పండితులు తమ స్వంత పురాణాన్ని రూపొందించడానికి దారితీసిందని దినేష్చంద్ర సిర్కార్ సూచిస్తున్నారు. యుగం పేరుని విదేశీ అనుబంధాన్ని మరచిపోయే ప్రయత్నం మరొక కారణం కావచ్చు.

శాలివాహన శకం పురాణ రాజు విక్రమాదిత్యుని మనవడు అయిన శాలివాహన రాజుచే ప్రారంభించబడింది. శాలివాహన శకంలో చంద్రమానాన్ని స్వీకరించారు. సూర్యమనతో పోల్చితే చంద్రమణం చాలా తేలికైనది.

## చారిత్రకత
శాలివాహనుని గురించిన అనేక ఇతిహాసాలు ఫాంటసీ, పౌరాణిక అంశాలను కలిగి ఉంటాయి, అయితే కొందరు పండితులు అతను ఒక చారిత్రక వ్యక్తి (లేదా బొమ్మలు) ఆధారంగా ఉన్నాడని నమ్ముతారు. మోరిజ్ వింటర్‌నిట్జ్, K. R. సుబ్రమణియన్ వంటి పండితుల ప్రకారం, శాలివాహనుడు శాతవాహనుడు, శాతవాహన రాజుల సాధారణ ఇంటి పేరు లేదా బిరుదు. D. C. సర్కార్ ప్రకారం, పురాణ "శాలివాహన" బహుళ శాతవాహన రాజుల దోపిడీపై ఆధారపడింది; పురాణ విక్రమాదిత్య కూడా బహుళ రాజుల ఆధారంగా రూపొందించబడింది, ఈ వ్యక్తిగత రాజుల మధ్య వ్యత్యాసం కాలక్రమేణా కోల్పోయింది. శాతవాహన పాలకుడు గౌతమిపుత్ర శాతకర్ణి కొంతమంది శక (పాశ్చాత్య క్షత్రప) రాజులపై సాధించిన విజయంపై ఆధారపడిన "శాలివాహన శకం" అని చారిత్రాత్మకంగా సరికాని భావనను అతను విశ్వసించాడు.

ప్రబోధ చింతామణి, చతురవింశతి ప్రబంధ వంటి సాహిత్య రచనలు శాలివాహనుడు 400,000 గాథలను (ఏక పద్యాలు) రచించాడని సూచిస్తున్నాయి. సాత్వాహన రాజు హాలచే సంకలనం చేయబడిన గాథా సప్తశతిలో మహారాష్ట్ర ప్రాకృతంలో 700 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. ఈ కారణంగా హాలాన్ని శాలివాహనగా గుర్తించారు. జైన చరిత్రకారులు అతను జైన మతస్థుడని పేర్కొన్నప్పటికీ, ఇది సరైనది కాదు, ఎందుకంటే ఈ కృతి శివుడిని ప్రేరేపిస్తుంది. కథాసరిత్సాగర (ప్రస్తుతం కోల్పోయిన బృహత్కథ ఆధారంగా) శాతవాహనుడు అనే రాజు గురించిన కొన్ని పురాణాలను కూడా కలిగి ఉంది, అయితే ఈ రాజు స్పష్టంగా హాల నుండి భిన్నంగా ఉంటాడు.

## మూలాలు

### గ్రంథ పట్టిక

* 
*