హొయసల రాజ్య ఆర్థిక వ్యవస్థ

హొయసల రాజ్యం ( కన్నడ : ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ) 10 నుండి 14వ శతాబ్దాల మధ్య ఆధునిక కర్ణాటక రాష్ట్రాన్ని పాలించిన ఒక ప్రముఖ దక్షిణ భారత కన్నడిగ రాజ్యం. ఈ రాజ్యం  రాజధాని మొదట బేలూరులో ఉండేది, తరువాత హళేబీడుకు మార్చబడింది . హొయసల రాజ్యం ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా వ్యవసాయంపై ఆధారపడి ఉండేది, అయితే భారతదేశంలో వ్యాపారం, విదేశీ వాణిజ్యం కొంతవరకు అభివృద్ధి చెందింది.

## వ్యవసాయం
పరిపాలన వ్యవసాయం ద్వారా నిలదొక్కుకుంది. . బ్రాహ్మణులు, జైనులు వంటి మతపరమైన లబ్ధిదారులకు, రాజుకు చేసిన సేవలకు ప్రతిఫలం పొందిన వ్యక్తులకు రాజులు భూమి మంజూరు చేసేవారు. భూమి మంజూరు రకం సాధారణంగా చిత్తడి నేల, ఇది అప్పటికే సాగులో ఉంది. తుంగభద్ర, కావేరి సారవంతమైన నదీ లోయలలో ఇది ప్రాచుర్యం పొందింది. అదనంగా, సాగు కోసం అడవులను తొలగించడం అనుకూలంగా పరిగణించబడింది, ఎందుకంటే ఇది కొత్త ఆదాయ వనరులను తీసుకురావడమే కాకుండా భూమిలేని వారికి ఉద్యోగ అవకాశాలను సృష్టించింది, అటవీ నివాసులకు మరింత వ్యవసాయ జీవనశైలిని పరిచయం చేసింది. సాగు కోసం భూమిని క్లియర్ చేసినప్పుడల్లా, అది పెద్ద ఎత్తున ఉండేది. స్థానిక గ్రామస్తుల వ్యయంతో నిర్మించిన, నిర్వహించబడుతున్న చెరువులు, జలాశయాలు, కాలువలు, బావులు వంటి నీటిపారుదల వ్యవస్థలను అంచనా వేయడం వ్యవసాయ పరిజ్ఞానంలో ఉంది. *విష్ణుసాగర*, *శాంతిసాగర*, బల్లారయసాగర వంటి మరింత ఆకట్టుకునే నీటిపారుదల చెరువులు రాష్ట్ర వ్యయంతో సృష్టించబడ్డాయి. ఖర్చు నియంత్రణ స్థానిక లేదా రాష్ట్ర సంస్థల నుండి వచ్చిందా అనే దానితో సంబంధం లేకుండా, గ్రామ స్థాయిలలో భూమిని సాగు చేయడానికి కార్మికులను నిర్వహించడం, సాగు చేసే పని ఎక్కువగా భూమిలేని వారిది. అనుకూలమైన వాతావరణంతో ఉన్న ఎత్తైన ప్రాంతాలు (మల్నాడ్ ప్రాంతాలు) పశువుల పెంపకం, పండ్ల తోటలు, సుగంధ ద్రవ్యాలకు అనుకూలంగా ఉండేవి. వరి,  మొక్కజొన్న మైదానాలలో ప్రధాన పంటలుగా ఉండేవి (*బైల్నాడ్*). కన్నడ దేశంలో, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ముఖ్య వ్యక్తులు *గావుండా* లేదా గౌడ,*హెగ్గడే* అని పిలువబడే ధనవంతులైన భూస్వాములు. భూ లావాదేవీలు, నీటిపారుదల నిర్వహణ, పన్నుల సేకరణ, గ్రామ మండలి పనులకు సంబంధించిన శాసనాలలో ఇవి ప్రస్తావించబడ్డాయి. ప్రజల *గావుండా* (ప్రజారావుండాలు) గావుండాల సంపన్న ప్రభువు (ప్రభు *గావుండాలు*) కంటే తక్కువ హోదాలో ఉండేవారు. *గావుండాలు* కొన్నిసార్లు గ్రామ ప్రతినిధులుగా, రాష్ట్ర నియమింపబడినవారిగా ద్వంద్వ పాత్రను కలిగి ఉండేవారు. అవసరమైతే పౌరసత్వాన్ని పెంచడం వంటి కొన్ని న్యాయపరమైన బాధ్యతలు కూడా చేర్చబడ్డాయి.

## ఎగుమతులు, దిగుమతులు
పశ్చిమ సముద్ర తీరంలో గుర్రాలను దిగుమతి చేసుకోవడం ఒక అభివృద్ధి చెందుతున్న వ్యాపారం, శాసనాలు క్రియాశీలకంగా ఉన్న బ్రాహ్మణ వ్యాపారుల గురించి చెబుతున్నాయి. అరబ్బులు భారతీయ రాజ్యాల నుండి గుర్రాల అంతులేని అవసరం నుండి సంపదను సంపాదించారు. టేకు వంటి సుసంపన్నమైన అటవీ ఉత్పత్తులు ప్రస్తుత కేరళ నౌకాశ్రయాల ద్వారా ఎగుమతి చేయబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతానికి చెందిన వ్యాపారులు జైన వ్యాపారులతో పాటు అరసికేరే, హలేబిడులో స్థిరపడ్డారు.  తీరప్రాంతాలలోని విర్గల్ ( హీరో స్టోన్) షిప్పింగ్ నౌకలతో చురుకైన సముద్ర వాణిజ్యాన్ని సూచించే ఓడలను వర్ణిస్తుంది. పైరసీ సర్వసాధారణం, పడిపోయిన వీరుల కోసం తయారు చేయబడిన విర్గల్‌లు కనుగొనబడ్డాయి. శాసనాలు అభివృద్ధి చెందుతున్న వస్త్ర పరిశ్రమను ప్రస్తావిస్తాయి. విదేశీ రాజ్యాలతో వాణిజ్యం అపూర్వమైన స్థాయికి చేరుకుంది. చైనా నుండి వచ్చిన సుంగ్ రాజవంశ రికార్డులు దక్షిణ చైనా ఓడరేవులలో భారతీయ వ్యాపారులను ప్రస్తావిస్తాయి. భారతీయ జ్యోతిషశాస్త్రం,  రసవాదం పై చైనా ఆసక్తి బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది.  దక్షిణ భారతదేశం వస్త్రాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, ఔషధ మొక్కలు, విలువైన రాళ్ళు, కుండలు, ఉప్పు చిప్పలు, ఆభరణాలు, బంగారం, దంతాలు, ఖడ్గమృగం కొమ్ము, ఎబోనీ, కర్పూరం నుండి తయారు చేసిన ఉప్పును చైనాకు ఎగుమతి చేసింది. అదే ఉత్పత్తులు ధోఫర్, అడెన్ వంటి నౌకాశ్రయాలకు చేరుకున్నాయి. అదనంగా, కలబంద, పరిమళ ద్రవ్యాలు, గంధపు చెక్క, మసాలా దినుసులు ఈజిప్ట్, అరేబియా, పర్షియా ప్రవేశ నౌకాశ్రయంగా ఉన్న సిరాఫ్ వంటి పశ్చిమ నౌకాశ్రయాలకు చేరుకున్నాయి. కైరో, అలెగ్జాండ్రియా అరేబియా సముద్రం మీదుగా చురుకైన వాణిజ్యంలో ఉన్నాయి. వాస్తుశిల్పులు (విశ్వకర్మ శిల్పులు, క్వారీ కార్మికులు, స్వర్ణకారులు  ఇతరులు, ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా దేవాలయాల నిర్మాణానికి సంబంధించిన వ్యాపారం కూడా చేపట్టిన శక్తివంతమైన ఆలయ నిర్మాణ కార్యకలాపాల కారణంగా సంపన్నంగా ఉంది.

## పన్ను వ్యవస్థ
ప్రభుత్వానికి వసూలు చేసే బాధ్యత కలిగిన గ్రామ శాసనసభ ద్వారా పన్ను అంచనా వేయబడింది. భూ ఆదాయాన్ని సిద్ధయ అని పిలిచేవారు, ఇందులో అసలు అంచనా (*కులా*,వివిధ సెస్లు) ఉండేవి. *కులా* అనుగుణంగా సెస్లు సేకరించబడ్డాయి.  వృత్తులు, వివాహాలు, రథాలు, క్యారేజీలు, పెంపుడు జంతువులపై రవాణా వస్తువులపై పన్నులు విధించబడ్డాయి. బంగారం, విలువైన రాళ్ళు, పరిమళ ద్రవ్యాలు, గంధపు చెక్క, తాళ్లు, నూలు, నివాసం, పొయ్యి, దుకాణాలు, పశువుల పాత్రలు, చెరకు ప్రెస్‌లు, నల్ల మిరియాలు, తమలపాకులు, నెయ్యి, వరి, సుగంధ ద్రవ్యాలు, తాటి ఆకులు, కొబ్బరికాయలు, చక్కెర వంటి ఉత్పత్తులపై పన్నులు రికార్డులలో పేర్కొనబడ్డాయి. పశువుల పన్నును బాలవన అని, మగ్గ పన్నును మగ్గదేరే అని పిలుస్తారు. చట్టాలను ఉల్లంఘించినందుకు జరిమానాలు కూడా వసూలు చేశారు. గ్రామ అసెంబ్లీ నీటి ట్యాంకుల నిర్మాణం వంటి నిర్దిష్ట ప్రయోజనం కోసం పన్ను విధించవచ్చు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* హొయసల రాజ్య సమాజం
* హొయసల పరిపాలన
## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:హోయసల రాజ్యం
వర్గం:భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన వంశములు