open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
బిర్యాని

**బిర్యాని** అనే పదం పర్షియా పదమైన beryā (n) (بریان) నుండి వచ్చింది. దీని అర్థం "వేయించిన" (లేదా) "వేపుడు". దక్షిణ ఆసియాలో ఈ వంటకం చాలా ప్రసిధ్ధమైనది. పులిహోర, పొంగళి వాటి లాగ ఇది బియ్యంతో తయారుచేస్తారు. దీనికి సన్నని పాత బియ్యం కావాలి.

## కావలసిన పదార్ధాలు
*పాత సన్నని బియ్యం - అరకిలో
*నెయ్యి - అరకిలో
*ఉల్లిపాయలు - అరకిలో
*జీడిపప్పు - పావుకిలో
*వెల్లుల్లిపాయలు - 100 గ్రా.
*గసగసాలు - 70 గ్రా.
*ధనియాలు - 100 గ్రా.
*కొబ్బరికాయ - ఒకటి
*లవంగాలు - 20 గ్రా.
*ఏలకులు - 20 గ్రా.
*దాల్చినచెక్క - 20 గ్రా.
*కుంకుమపువ్వు 
*పచ్చి మిరపకాయలు - 150 గ్రా.
*అల్లం - 50 గ్రా.
*ఆకుపత్రి - 10 గ్రా.

## తయారుచేయు విధానం
*బియ్యం రాళ్ళు, నూకలు లేకుండా చెరిగి శుభ్రం చేసుకోవాలి.
*అల్లం, పచ్చి మిరపకాయలు, గసగసాలు, ధనియాలు కలిపి మెత్తగా రుబ్బాలి. వెల్లుల్లిపాయలు, లవంగాలు, ఏలకులు, దాల్చినచెక్క సగంసగం చొప్పున తీసుకొని అవిగూడా మెత్తగా రుబ్బాలి. మిగతా సగం వెల్లుల్లిపాయలు తొక్క వొలుచుకొని, మామూలు ఉల్లిపాయలు సన్నగా పొడుగ్గా తరిగాలి.
*కొబ్బరికాయ కొట్టి, కోరి, ఆ కోరుని రోట్లోవేసి మెత్తగా రుబ్బాలి. వీటినుండి రెండు-మూడుసార్లు పిండి కొబ్బరిపాలు తీసి పెట్టుకోవాలి.
*ఏరి శుభ్రం చేసిన బియ్యాన్ని 2-3 సార్లు కడిగి గాలించి ఒక వెదురు బుట్టలో వోడేసి ఉంచాలి.
*పొయ్యి మీద వెడల్పాటి కళాయి గిన్నె వించి, అందులో అరకిలో నెయ్యి వేయి, మరిగాక తరిగి వుంచుకున్న ఉల్లిపాయ ముక్కలు వెయ్యాలి. ఉల్లిముక్కలు దోరగా వేగాక జీడిపప్పు, వెల్లుల్లిపాయలు, లవంగాలు, ఏలకులు, ఆకుపత్రి వగైరాలు అన్నీ నేతిలో వేసి, అవి వేగిన తర్వాత ముప్పావు లీటరు నీరుపోయాలి. సిద్ధం చేసుకున్న బియ్యం పోసి తగినంత ఉప్పు వేసి మూతపెట్టాలి.
*కాసేపు తర్వాత బియ్యం ఉడికి, నీరు ఇంకిపోయి ఉంటుంది. అప్పుడు కొబ్బరిపాలుపోసి, కుంకుమపువ్వు నలిపి అందులో వేసి, ఒక్కసారి గరిటెతో తిప్పి, మల్లీ మూతపెట్టి కాస్త మగ్గిన తర్వాత కిందనున్న మంట

## బిర్యానీలో రకాలు
*విజిటబుల్ బిర్యానీ
*ఎగ్ బిర్యానీ
*చికెన్ బిర్యానీ
*మటన్ బిర్యానీ
*FISH BIRYANI
*MASHUM BI

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
కాకతీయుల వంశవృక్షము

thumb|కాకతీయ కళాతోరణం
తొలుత చాళుక్యులకు తరువాత రాష్ట్రకూటులకు సామంతులుగా ఉండి, తెలుగు దేశమును ఏకము చేసి పరిపాలన సాగించిన వారు కాకతీయులు. వీరి కాలములో తెలుగు భాష, సంస్కృతి, శిల్పము, సాహిత్యము మూడు పువ్వులు ఆరు కాయలుగా వర్ధిల్లాయి. కాకతీయ సామ్రాజ్యము 14వ శతాబ్దపు తొలి సంవత్సరములలో తురుష్కుల దాడిని పలుమారులు ఎదిరించి చివరకు క్రీ. శ. 1323 లో పతనమయ్యింది.
## వంశావళి
# కాకతి వెన్నయ (క్రీ. శ. 750 - 768)
# మొదటి గుండయ (క్రీ. శ. 769 - 824)
# రెండవ గుండయ (క్రీ. శ. 825 - 870)
# మూడవ గుండయ (క్రీ. శ. 870 - 895)
# ఎఱ్ఱయ (క్రీ. శ. 896 - 925)
# మొదటి బేతరాజు (క్రీ. శ. 946 - 955)
# నాల్గవ గుండయ (క్రీ. శ. 956 - 995)
# గరుడ బేతరాజు (క్రీ. శ. 996 - 1051)
# మొదటి ప్రోలరాజు (క్రీ.శ. 1052 - 1076)
# రెండవ బేతరాజు (క్రీ.శ. 1076 - 1108)
# దుర్గరాజు (క్రీ. శ. 1108 - 1195)           
# రెండవ ప్రోలరాజు (క్రీ. శ. 1116 -1157)
# రుద్రదేవుడు (క్రీ.శ. 1158 - 1196)
# మహాదేవుడు (క్రీ.శ. 1196 - 1199)
# గణపతిదేవుడు (క్రీ.శ. 1199 - 1269)
# రుద్రమదేవి (క్రీ.శ. 1269 - 1295)
# ప్రతాపరుద్రుడు (క్రీ.శ. 1295 - 1323)
## మూలాలు

వర్గం: కాకతీయ సామ్రాజ్యం 
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
వర్గం:వంశవృక్షం
వర్గం:తెలంగాణ చరిత్ర
కాకతి వెన్నయ

**కాకతి వెన్నయ** దుర్జయ వంశంలో జన్మించాడు. అతను కాకతీయ వంశ స్థాపకుడు.  కాకతి పురాన్ని నివాస స్థానంగా చేసుకొని పరిపాలించాడని బయ్యారం చెరువు శాసనం చెబుతుంది. చాళుక్య గాంగ కుమార సోమేశ్వరుడు సా.శ. 1124లో వేయించిన గూడూరు శాసనంలో కూడా వెన్నయ గురించి ఉంది. కాకతీయులు నాడు రాష్ట్రకూటుల సామంతులుగా ప్రస్థానం మొదలుపెట్టారు. వెన్నయ రాష్ట్రకూట రాజైన దంతిదుర్గుని సామంతునిగా తెలంగాణ ప్రాంత పరిపాలకుడిగా ఉన్నాడు.

బయ్యారం శాశనం ప్రకారం ఇతను దుర్జయ వంశమునకు మూలపురుషుడు. కాకతీయుల పూర్వుల గురించి మాంగల్లు శాసనం వివరిస్తుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
కాకతీయుల వంశవృక్షము

## మూలాలు

వర్గం:కాకతీయ రాజులు
అథర్వణాచార్యుడు

**అథర్వణాచార్యుడు** మహా భారతాన్ని తెలుగులో వ్రాసిన కవి. ఇతను వ్రాసిన మహా భారతంఇప్పుడు లభించడంలేదు, కానీ ఇతని తరువాతి కవులు ఈ గ్రంథంలోని పద్యాలను ఉదహరించడం వల్ల మనకు ఇతని రచన గురించి తెలుస్తుంది.

## కాలం
సా.శ.1445 కాలంలో జీవించి, లక్షణదీపిక అనే ఛందోగ్రంథాన్ని రచించిన గౌరన అథర్వణచ్ఛందాన్ని తెలిపినాడు. కనుక అథర్వణాచార్యుడు పదమూడవ శతాబ్దం వాడు అయి ఉంటాడు.
## ఎంత భారతం తెనిగించి ఉండవచ్చు?

::కురుపతి రవిసుతుని సువర్ణరత్నభూషణతతుల నురక బహుమతిచే
::సి రభసము మీఱ సేనల కు రాజు గావించె సమరకుశలుం డగుటన్

అను పధ్యము వల్ల కనీసం కర్ణ పర్వము వరకూ తెనిగించి ఉంటాదు అని చెప్పవచ్చు.

::ఆతరిని చెలికి నిచ్చిన 
::రోతొడవులు తొడిగెనాసరోజదళాక్షీ
::కౌతుకమున జెప్పుమని విన
::బ్రీతి జనించెడిని తనదు హృదయంబునకున్
అను పధ్యము వల్ల ఆదిపర్వం నుండి మొదలుపెట్టినాడని చెప్పవచ్చు.

::నయమార రాఘవుడు నావయెక్కి వడి దాతి జాహ్నవీశైవలినిన్
::జయజయ యని వినువీధుల వియచ్చరులు సన్నుతింప వేడుకతోడన్.

అను పద్యము వల్ల అరణ్యపర్వాన్ని అందులోని ఉపాఖ్యాలనూ అనువదించినట్టు తెలుస్తుంది.

సుమారుగా మొత్తం భారతం తెనిగించి ఉండవచ్చు అని చెప్పవచ్చు.

## రచనలోని కొన్ని పద్యాలు
: దుర్యోధనుని వర్ణణ:

::నతనానావనినాథయూధమకుటన్యస్తాబ్జ రాగోజ్వల
::ద్ద్యుతివిభ్రాజితపాదపీఠు లలనాదోశ్చామరోద్ధూతమా
::రుతలోలాళివినీలకుంతలు బ్రభారుగ్ధాము గేయూరశో
::భితబాహాపరిఘున్ సువర్ణ ధరణీభృద్ధైర్యు దుర్యోధనున్

:రాజసూయం చేస్తున్న ధర్మరాజు వర్ణణ: 
::ప్రణతాశేషవసుంధరాధిప శిరస్స్రగ్గంధలుబ్ధభ్రమ
::త్క్వణదభ్రభ్రమకృద్ద్విరేఫగణఝంకారప్రదాబద్ధసం
::ప్రణవత్యుత్ప్రథిత ప్రవర్ధితసమస్తక్షత్రసూయాధ్వర
::క్షణసింహాసనభాసితున్ దృఢధనుశ్శ్లాఘాజనున్ ధర్మజున్

:కూచిమంచి తిమ్మకవి సర్వలక్షణసారసంగ్రహంలోని ఉదాహరణ:
::పది దినము లయిదుప్రొద్దులు
::పదపడి రెణ్ణాళ్ళు నొక్కపగలున్ రేయున్
::గదనంబుజేసి మడిసిరి
::నదిసుత గురు కర్ణ శల్య నాగ పురీశుల్

:అప్పకవి ఉదాహరించిన విరాటపర్వంలోని పద్యం:
::ఢాంఢమిత భేరికా ధ్వానముం ఢులీ ని
::నాదమును నిన్ను ముట్ట ననారతంబు
::పెక్కుగంధర్వపతులు నల్దిక్కులందు
::గాచు సౌగంధికంబు దేగలరె యొరులు?

## శైలి
అథర్వుని శైలి చాలా కఠినమనీ, సమాసజటిలమఇన ఇతని కవిత కవిత్రయంవారి భారతం ముందు నిలబడలేక పొయిందనీ, తత్కారణముననే ఇతని భారతం కవిత్రయం వారి భారతం అంత ప్రచారం లభించలేదనీ పండితులు భావిస్తున్నారు.
## ఆరుద్ర ముక్తాయింపు

"
మొత్తం మీద ఈ ఉదాహరణలన్నీ చూస్తూ ఉంటే *ఒక చక్కని భారతరచన* మనకు దక్కలేదే అన్న చింత ప్రతిసాహిత్యప్రియునికీ కలుగుతుంది. ఇతని ఛందస్సులోనివని లాక్షణికులు ఉదాహరించిన పదాలను గమనిస్తే ఇతని గ్రంథం సమగ్రమైన దేమో అనిపిస్తుంది. ఒక్క ఆనందరంగరాట్ఛందంలోనే ఇతనివి 26 పద్యాలు పేర్కొన్నాడు.

అధర్వణుని భారతమో, లేక కనీసం ఛందస్సో ముందు ముందు లభించాలని ఆశిద్దాం. ఇప్పటికి దొరికిన ఆక్షరాలనుబట్టి ఇతణ్ణిగురించి ఇంతకన్నా ఎక్కువ మనకు తెలియదు.

"

## మూలాలు
#ఆరుద్ర - సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:భారతీయ రచయితలు
షైతాన్

[260px|thumb|[:en:Gustave Doré|గుస్టావ్ డీరె ఈ చిత్రంలో జాన్ మిల్టన్ పారడైజ్ లాస్ట్ కావ్యంలో సైతానును చిత్రీకరించాడు.]]

**సైతాను** (ఆంగ్లం :*Satan*), (అరబ్బీ భాష, ఉర్దూ భాష : "షైతాన్") అనే పదం వివిధ అబ్రహాం మతాలలో (Abrahamic faiths) వివిధ భావాలలోవాడుతారు. ఆయా మతాలలో భగవంతుని వ్యతిరేకించే శక్తి, పెడమార్గం పట్టిన ఒక దైవదూత అన్న అర్థాలలో అధికంగా ప్రస్తావిస్తారు. **సైతాను**, ప్రపంచములో చెడుకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. అరబ్బీ భాషలో షైతాన్ అనే పదానికి అర్థం "చెడు".

## క్రైస్తవం దృష్తిలో సైతాను
ఇతన్నే "లూసీఫర్" అని క్రైస్తవులు అంటారు. క్రైస్తవ గ్రంథాలలో సైతాను, దేవునిచే స్వర్గమునుండి బహిష్కరించబడిన దైవదూత అని ఇవ్వబడింది. సైతాను దేవునికి శత్రువు, వ్యతిరేకి. దేవుని నమ్ముకున్న వారిని దేవునికి విరోధముగా మార్చుటకు ఎంతగానో ప్రయత్నిస్తాడని బైబిల్ ద్వారా మనకు తెలుస్తుంది.
### బైబిలు కథనం
సైతానే అపవాది. దేవదూతలు (దైవకుమారులు) యెహోవా సన్నిధిని నిలిచేరోజున "అపవాది" (అపవాదం మోపబడినవాడు) కూడా వచ్చాడు. ఎక్కడనుంది వచ్చావు అని యెహోవా అడిగితే భూమి మీద అటూఇటూ తిరుగులాడుచూ అందులో సంచరిస్తూ వచ్చాను అంటాడు. (యోబు 1:6)

## ఇస్లామీయ దృష్టిలో షైతాన్
'షైతాన్', 'ఇబ్లీస్' ఒక్కరే. వీడినే "అజాజీల్" అని కూడా అంటారు. ఇతడు ఒక జిన్. జిన్‌లను అల్లాహ్ అగ్నినుండి సృష్టించాడు. ప్రారంభ దశలో ఇతడు అల్లాహ్ ను కొలవడంలో అందరికంటే ముందు వుండేవాడు. ఈ విషయం నచ్చిన అల్లాహ్, ఇతడిని మలాయిక (దైవదూతలు) లతో వుండేందుకు అనుమతినిచ్చాడు. కానీ ఆదమ్ ను సృష్టించిన తరువాత దైవతిరస్కారుడై శపించబడుతాడు. దైవ (అల్లాహ్) ధిక్కారం కారణంగా స్వర్గం (జన్నత్) నుండి తొలగింపబడిన దైవదోషి. జన్నత్ లో ఆదమ్, హవ్వా లు, అల్లాహ్ ధిక్కారానికి (తినవద్దన్న ఫలాన్ని తిని) ప్రేరేపించి, వారు స్వర్గం (జన్నత్) నుండి గెంటబడేలా చేసిన వాడు. ఇతనిని "ఇబ్లీస్ అలైహిల్ లాన(త్)" (ఇబ్లీస్, అల్లాహ్ చే శపించబడిన వాడు) అనీ అంటారు. మనిషిని మంచి నుండి దూరం చేసేవాడు. సత్యదూరం చేసేవాడు, సత్యద్వేషి, తాను ఎలాగూ దుర్మార్గం పొందాడు, ఆదమ్ సంతతి (మానవ సంతతి) ని దుర్మార్గం పాలుజేసేవాడు. మానవులను ఎల్లవేళలా 'చెడు' వైపున ఆకర్షింపజేసేవాడు.
### జిన్
**జిన్** ఒక సృష్టి. అల్లాహ్ సృష్టించిన సృష్టిలో *అగ్ని* చే సృష్టింప బడ్డ సృష్టి. అరబ్బీ భాషలో 'జిన్' అనగా 'కానరాని'. ఈ పద మూలంగానే స్వర్గానికి *జన్నహ్* (జన్నత్) అని, నరకానికి *జహన్నమ్* (దోజఖ్) అని పేర్లు. జిన్ లు మనకంటికి కానరాని జీవులు (సూక్ష్మజీవులని అర్థం కాదు).

#### ఖురాన్ కథనం
అల్లాహ్ మొట్టమొదటి మనిషి (ఆదమ్) ను తన ప్రతిరూపములో సృష్టించి, సకల మలాయిక (దైవదూత) లను పిలిచి, ఆదమ్కు అందరూ మొక్కవలెనని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. అందరు దూతలూ ఆజ్ఞను శిరసావహించి ఆదమ్ కు మొక్కుతారు, కానీ షైతాన్ మాత్రం మట్టినుండి పుట్టిన మానవునికి అగ్నినుండి పుట్టిన దేవదూతనైన నేను మ్రొక్కడమేమిటని దేవుని ఆజ్ఞను ధిక్కరిస్తాడు. దీంతో అల్లాహ్ ఆగ్రహించి "అజాజీల్" (ఇబ్లీస్ లేదా షైతాన్) ను జన్నత్ నుండి గెంటివేస్తాడు. ఐతే మృతుల్ని తిరిగిలేపేరోజు వరకు ఇబ్లీస్ గడువు కోరితే అల్లాహ్ అనుమతిస్తాడు. మానవుల్ని అన్నివైపులా మోసంచేసి దైవధిక్కారుల్ని చేస్తానని షైతాన్ ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. (ఖురాన్ 7:11-17) 

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:ఇస్లాం
వర్గం:నమ్మకాలు
నల్లబండగూడెం

**నల్లబండగూడెం**, నల్గొండ జిల్లా, కోదాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్: 508206. ఇది కోదాడ పట్టణమునకు 9 కి.మీ. దూరములో విజయవాడ వైపు 9వ నంబరు జాతీయ రహదారిపై ఉంది. ప్రజల ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం. ప్రధానంగా వరి, మిరప, కంది, మొక్కజొన్న పంటలను పండిస్తారు. వ్యవసాయానికి కావలసిన నీటి వనరు కొరకు సాగరు కాలువ, పాలేరు, ఊరి చెరువు, బోర్ల పైన ఆధారపడతారు.

## పంచాయతీ చరిత్ర
నల్లబండగూడెం గ్రామం 1993వ సంవత్సరంలో చిమిర్యాల పంచాయతి నుండి విడిపోయి ప్రత్యేక గ్రామ పంచాయతిగా ఏర్పడింది. అప్పుడు మొట్టమొదటి సర్పంచ్ గా ముండ్రా రంగారావు గారు ఎన్నికయ్యారు. ముండ్రా రంగారావు గారు నల్లబండగూడెం స్వతంత్ర పంచాయితీగా ఏర్పడడానికి చాల కృషి చేశారు.

## ఆలయములు
నల్లబండగూడెం గ్రామంలో వున్న నల్లబండ పైన లింగమంతుల (శివుని) ఆలయము ఉంది. ప్రతి 2 సంవత్సరములకి ఒకసారి లింగమంతుల స్వామి వారి జాతర వైభవముగా జరుగును. అదే బండ పైన 1993-94 సంవత్సరంలో 24 అడుగుల ఎత్తైన పంచముఖ ఆంజనేయుల స్యామి వారి విగ్రహం నెలకొల్ప బడింది. నల్లబండ ఎదురుగా శ్రీ షిరిడి సాయిబాబా స్వామివారి ఆలయం ఉంది.

## పరిశ్రమలు
నల్లబండగూడెం గ్రామంలో 10 కి పైగా చిన్న మధ్య తరహ పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని కాకతీయ టెక్స్ టైల్స్ (నూలు ఉత్పత్తి, రఘ స్పిన్నింగ్ (నూలు ఉత్పత్తి), కళ్యాణి ఇండస్త్రీస్ (అట్ట ఉత్పత్తి), ప్రీతి డ్రగ్స్ & కెమికల్స్ (మాత్రల ముడి సరుకు తయారి), జ్యోతి పేపర్ మిల్స్ (పేపరు తయారి), కృష్ణ పాలిపాక్ (సంచుల తయారి) మొదలుగునవి.

## ప్రముఖులు
* ముండ్రా రంగారావు (తెలుగుదేశం)
* నల్లపాటి నరసింహరావు (కాంగ్రెసు)
* మేకల ప్రతాప్ (తెలుగుదేశం)

## మూలాలు

నల్లబండగూడెం గ్రామం నల్గొండ జిల్లాకి కృష్ణా జిల్లాకి సరిహద్దు ప్రాంతం, అలాగే తెలంగాణ ప్రాంతానికి ఆంధ్ర ప్రాంతానికి కూడ.
ఆలమట్టి ప్రాజెక్టు

లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి డ్యామ్ అని కూడా పిలుస్తారు.ఈ ప్రాజెక్టు కృష్ణా నదిపై కలదు. ఇది కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఉన్నది. 2001న శ్రీశైలం జలాశయ కనీస నీటిమట్టం 834 అ. గాను, నాగార్జునసాగర్ మట్టం 510 అ. గాను ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. కర్ణాటకలోని ఆలమట్టి ఆనకట్ట నిర్మాణం తరువాత ఏర్పడిన పరిస్థితులలో నీటి లభ్యత గురించి ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఈ ప్రాజెక్టు నిల్వ సామర్ధ్యం  129.72 టీఎంసీ లు.

## పరిచయం
ఆలమట్టి ఆనకట్ట బీజాపూర్ జిల్లా, కర్ణాటక నిర్మించారు. అలమట్టి నుండి 1 కి.మీ.లో ఈ అలమట్టి ఆనకట్ట ఉంది. ఈ జలాశయం సముద్ర మట్టానికి 1705.3272 అడుగులలో కృష్ణ నదిపై నిర్మించారు. ఈ ప్రాజెక్టుని అప్పటి భారత మాజీ రాష్ట్రపతి శ్రీ ఎపిజె అబ్దుల్ కలాం ప్రారంభించారు. ఈ ప్రాజెక్టు విజయపుర నుండి 66 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.రైలులో సుమారు 1 గంట 10 నిమిషాలు పడుతుంది.

## వివాదాలు
519 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఆల్మట్టి ప్రాజెక్టు ఎత్తు 524 అడుగులకు పెంచాలని కర్ణాటక ప్రభుత్వం,కేంద్రం అనుమతి ఇచ్చిందని ఆ రాష్ట్ర సాగునీటి పారుదల శాఖ చేసిన ప్రకటన చేసింది.ఆల్మట్టి ప్రాజెక్టు సామర్థ్యం 129.72 టీఎంసీలు. ఐదు మీటర్లు పెంచడం ద్వారా మరో 130 టీఎంసీలు అదనంగా వాడుకునే సౌకర్యం కర్ణాటకకు లభిస్తుంది. అది తెలుగు రాష్ట్రాలకు తీవ్ర ఇబ్బందులు వస్తాయి అని దీనిని వ్యతిరేకించారు.
## పర్యాటక ప్రదేశం
ఏడు అంతస్తుల తోటలను ఆనకట్ట ప్రాంతంలో పర్యాటక ఆకర్షణగా అభివృద్ధి చేశారు. ఆనకట్ట ప్రాంతంలో పడవలు, సంగీత ఫౌంటైన్లు మొదలైనవి ఏర్పాటు చేస్తారు. ఆనకట్ట ఒక భాగంలో, "రాక్ హిల్" అనే పార్క్ ఉంది. భారతదేశంలో వన్యప్రాణులు, పక్షులు, గ్రామ జీవితాలను సూచించే అనేక విగ్రహాలు ఏర్పాటు చేశారు.
## చిత్రమాలిక

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటకలో కృష్ణా నదిపై ప్రాజెక్టులు
వర్గం:కర్ణాటక
గడ్డి అన్నారం

**గడ్డి అన్నారం,** తెలంగాణ రాష్ట్రం**,** హైదరాబాద్ జిల్లా, సైదాబాద్ మండలానికి చెందిన గ్రామం.

ఇది దిల్‍సుఖ్‍నగర్ సమీపంలో ఉంది.హైదరాబాద్ మహానగరపాలక సంస్థ పరిదిలో ఉంది..ఇది ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రం.

## జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత రంగారెడ్డి జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.

## ప్రయాణ సౌకర్యాలు
గడ్డి అన్నారానికి టి.ఎస్.ఆర్.టి.సి. యాజమాన్యంలో ప్రధాన బస్ డిపో ఉంది. దాని వలన ఇది హైదరాబాద్ నగరం అన్ని ప్రాంతాలకు బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది.సమీపంలోని ఎమ్.ఎమ్.టి.సి. రైలు స్టేషన్ మలక్కపేట్లో ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
శ్రీరాములపేట (చాపాడు)

**శ్రీరాములపేట**, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, చాపాడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం 

## మూలాలు
మండువవారిపాలెం

**మండువవారిపాలెం**, ప్రకాశం జిల్లా, ఒంగోలు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం
## గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
మండువవారిపాలెం మరి ఒక పేరు పాటిమీదపాలెం.

## గ్రామ భౌగోళికం
అక్షాంశ రేఖాంశాలు: 15.545928,80.046426.
## విద్యా సౌకర్యాలు
చైతన్య సెంట్రల్ స్కూల్.

## మౌలిక వసతులు
గ్రామం చిన్నదైననూ ఆర్థికంగా, విద్యాపరంగా గొప్ప పురొగతిని సాథించెను. 
### గ్రామం నందు కల సౌకర్యాలు
* సిమెంట్ రహదారులు (1990)
* కొళాయి సౌకర్యం (1985)
* దూర వాణి (టెలిఫొన్)
* తంత్రీ దూరదర్శిని (కేబుల్ టివి)
#### శుద్ధజల కేంద్రం
ఈ గ్రామంలో నూతనంగా నిర్మించనున్న శుద్ధజల కేంద్రానికి, 2015, నవంబరు-30వ తేదీనాడు భూమిపూజ నిర్వహించారు. ఈ కేంద్రానికి గ్రామానికి చెందిన కీ.శే.మండవ కోటయ్య, వెంకటసుబ్బమ్మల ఙాపకార్ధం, వారి కుమారుడు, వైద్యులు శ్రీ మండవ రాజేంద్రప్రసాద్, 8 లక్షల రూపాయల ఆర్థిక సహకారం అందించారు. ఈ కేంద్రాన్ని 2016, ఫిబ్రవరి-14వ తేదీ ఆదివారం, రథసప్తమినాడు ప్రారంభించారు.

#### ఆనందనిలయం, వృద్ధాశ్రమం
ఈ గ్రామంలో కాకతీయసేవాసమితి ఆధ్వర్యంలో, దాతల సహకారంతో, నాలుగున్నర కోట్ల రూపాయల వ్యయంతో, నూతనంగా నిర్మించిన ఈ వృద్ధాశ్రమమాన్ని, 2016, ఫివరి-28వ తేదీనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర వ్యవసాయశాఖా మంత్రి శ్రీ ప్రత్తిపాటి పుల్లారావు ప్రారంభించారు.
## గ్రామ పంచాయతీ
ఈ గ్రామ పంచాయతీకి 2014, జనవరి-18న జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీ దిగుమర్తి సోమయ్య, సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. ఉప సర్పంచిగా శ్రీ కోమటినేని ఉదయభాస్కర్ ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైనారు. 2016, ఫిబ్రవరిలో, శ్రీ దిగుమర్తి సోమయ్య తన సర్పంచ్ పదవికి రాజీనామా చేసారు. జిల్లా పంచాయతీ అధికారి ఉత్తర్వుల ప్రకారం, ఉపసర్పంచిగా ఉన్న శ్రీ ఉదయభాస్కర్ ఇంచార్జ్ సర్పంచిగా బాధ్యతలు చేపట్టినారు. 

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
శ్రీరాముల వారి దేవాలయం (1930)

## గ్రామ ప్రముఖులు (నాడు/నేడు)
*శ్రీ మండవ రాజేంద్రప్రసాద్, వారి తమ్ముడు రాజా ఊరిలో మంచి పేరు గల వైద్యులు.
*కీ.శే.కారుమూడి చెంచయ్య చౌదరి (1884-1949) ఊరిలో మంచి పేరు గల పెద్ద రైతు.
*కీ.శే.కొమటినేని హనుమయ్య గారు, చెంచయ్య, సత్యం, రాములు, రాఘవ రావు, నరసింహం, సుబ్బారావు, కృష్ణ గారు
## విశేషాలు
#మండువవారిపాలెం గ్రామం ఒంగోలు జాతి ఎద్దులకి చాలా ప్రసిద్ధి, చుట్ట పొగాకుకి చాల పేరు (పాటిమీద పొగాకు).
#గ్రామంలో మండువ, మారెళ్ల, కారుమూడి, కొమటినెని, ఆర్లే కుటుంబములు ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
రామచంద్రపాలెం (గారపాడు)

**రామచంద్రపాలెం (గారపాడు)** గుంటూరు జిల్లా పెదకాకాని మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం. గుంటూరుకు 5 కి.మీ. దూరంలో 5వ నెంబరు జాతీయ రహదారి (NH-5)లో ఈ కుగ్రామం ఉంది.

* అక్షాంశరేఖాంశాలు: 16°17'11.73"N, 80°29'41.55"E
* టైం జోన్ భాప్రాకా (గ్రీ.కా+5:30)
## గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.

### గుంటూరు జిల్లా పరిధిలోని మండలాలు
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.
## గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామపు ప్రస్తుత జనాభా షుమారు 400. ఈ గ్రామములో అందరు వ్యవసాయము మీదె ఆధారపడి జీవించుచున్నారు. కాని ప్రసిద్ధి గాంచిన వైద్యులు కొంత మంది ఈ ఊరికి చెందిన వారె. కాని ఊరు అంతగా అభివృద్ధి చెందలేదని చెప్పవచ్చును. ఒకప్పుడు ఊరిలో అన్ని పండగలు ఎంతో ఘనంగా జరిగేవి. కాని నేటి తరంలో అందరు పిల్లల చదువుల గురించి, ఉద్యోగాల రీత్యా పట్టణాలకు వలస వెళ్ళుచున్నారు. అందువలన నేడు ఊరు ఎంత గానో బోసి పోయినట్లుగా కనపడు చున్నది.

## దేవాలయములు
ఊరికి దక్షిణముగా వినాయకుని ఆలయం, పడమరగా రామాలయం కలవు.

## గ్రామ ప్రముఖులు
*కాసరనేని సదాశివరావు
*చిగురుపాటి నాగేశ్వరరావు
*కనుమూరి శంకరరావు

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
వర్గం:పెదకాకాని మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
కొత్తనెల్లూరు

**కొత్తనెల్లూరు**, పల్నాడు జిల్లా, ఈపూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం

## మూలాలు
:



వర్గం:ఈపూరు మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
బీచువారిపల్లె

**బీచువారిపల్లె**, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, ఖాజీపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

:
## మూలాలు
గన్నవరం (మాచర్ల మండలం)

**గన్నవరం**, పల్నాడు జిల్లా, మాచర్ల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ భౌగోళికం
ఆటో సౌకర్యము కలదు 
బస్సు సౌకర్యము గత పది సంవత్సరము ల నుండి ఆ సదుపాయము లేదు

## గ్రామంలోని విద్యా సౌకర్యాలు
కేవలం ప్రభుత్వ విద్యాలయాలు ఉన్నాయి.
ఉన్నత విద్య సదుపాయము లేదు

## గ్రామంలోని సాగు/త్రాగునీటి సౌకర్యం
త్రాగు నీరు పుస్కలముగా దొరుకును.వ్యవసాయము కొరకు బోర్ లు, పంట కాలువల (కృష్ణ నది) ద్వారా నీటి సదుపాయము కలదు

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో ముక్కా తిరుపతమ్మ, సర్పంచిగా ఎన్నికైంది.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
#శ్రీ చౌడేశ్వరీదేవి ఆలయం:- ఈ ఆలయంలో విగ్రహప్రతిష్ఠాకార్యక్రమాన్ని 2014,జూన్-16, సోమవారం నాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. వేకువఝాముననే ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. భక్తులు తెల్లవారుఝామూనే ఆలయానికి చేరుకొని అర్చనలు చేసారు.
#ఈ గ్రామంలో 2014,డిసెంబరు-18వ తేదీనాడు, రామకృష్ణ సేవా సమితి ఆధ్వర్యంలో, స్వామి వివేకానంద విగ్రహం ఏర్పాటుకు, భూమిపూజ నిర్వహించారు. 
#ఈ గ్రామంలో ప్రతి ఏట శ్రీ పోతులూరి వీర బ్రహ్మేంద్ర స్వామి వారి తిరునాళ్ళ, శ్రీ రామ నవమి,గ్రామ దేవత శ్రీ పోలేరమ్మ జాతర,బోనాలు రెండు రోజుల పాటు నిర్వహించెదురు.
#30-08-2015 ఆదివారము నాడు ఈ గ్రామంలో పోలేరమ్మ జాతర జరుప బడుతున్నారు

## మూలాలు

వర్గం:మాచర్ల మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
ఒక్క మగాడు

**ఒక్క మగాడు** 2008లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. నందమూరి వంశ వీరాభిమాని వై.వి.ఎస్.చౌదరి దర్శకత్వంలో నందమూరి బాలకృష్ణ నటించిన చిత్రం కావడంతో ఈ చిత్రంపై విపరీతమైన అంచనాలు పెరిగిపోవడం, ఆ అంచనాలను అందుకునే రీతిలో చిత్రం లేకపోవడం వల్ల ఈ చిత్రం బాలకృష్ణకు  మరొక పరాజయాన్ని మిగిల్చింది. మేకప్, గ్రాఫిక్స్, సాంకేతిక విలువలను పట్టించుకున్నంతగా కథను పట్టించుకోలేదు కాబట్టే ఈ చిత్రం పరాజయం పాలయ్యింది. ఈ చిత్రంలో హీరో పాత్ర నరసింహనాయుడు, భారతీయుడు అనే రెండు సినిమాల హీరో పాత్రల కలగలుపు అని పలువురు విమర్శించారు. 
## కథ
వెంకటాపురం గ్రామంలో వీరవెంకట సత్యనారాయణ స్వామి (స్వామి) ప్రజలకు ఆరాధ్యనాయకుడు. అతని తాత దేశం స్వరాజ్యం కోసం పోరాడి, బందీగా అయ్యి, తరువాత ఆచూకీ కానరాలేదు. అవినీతిపరులైన ఎందరో అధికారులు, ప్రముఖులు మరణించగా ఆందుకు స్వామిని అనుమానించడం మొదలు పెడతారు. కాని "ఒక్కమగాడు" అనబడే ముసలివాడు తానే ఈ శిక్షలను అమలుచేస్తున్నానని చెబుతుంటాడు. స్వామికి, ఒక్క మగాడికి పోలికలుంటాయి. ఇంకా స్వామికి నంబూద్రి అనబడే రాజకీయనాయకునితో వైరం ఉంది. ఈ స్థితిలో ఒక్కమగాడికోసం అన్వేషణ మొదలవుతుంది.ఈ చిత్రంలో ఒక్క మగాడు (బాల కృష్ణ) ఒక చేతితో కరెంటు తీగను పట్టుకుని మరొక చేతితో ముగ్గురు వ్యక్తులను పట్టుకుంటాడు కురెంటు షాకు వల్ల ఆ ముగ్గురూ చనిపోయినా ఒక్క మగాడికి మాత్రం ఎమీ కాకపోగా ఆయన నవ్వుతూ కనిపిస్తాడు. ఈ సన్నివేశం అసహజంగా అనిపించినా బాలకృష్ణ లాంటి కమర్షియల్ హీరోకి ఆ మాత్రం ఉండాలి. 
;ఇతర సాంకేతిక వర్గం
* నిర్వాహక నిర్మాత - కొమ్మినేని వెంకటేశ్వరరావు
* సహ నిర్మాత - యలమంచిలి యుక్త
* ఛాయాగ్రహణం - మధు నాయుడు
* కూర్పు - కోటగిరి వెంకటేశ్వరరావు
* కోరియోగ్రఫీ - బృంద, తార, అమ్మ రాజశేఖర్
* పోరాటాలు - విజయన్
* సంభాషణలు - చింతపల్లి రమణ
## పాటలు
ఈ చిత్రంలోని మొత్తం 7 పాటలను చంద్రబోస్ గారే రచించారు.

## విశేషాలు
center|thumb|600px|ఒక్కమగాడు చిత్రం విడుదల సందర్భంగా గన్నవరంలో అభిమానుల పోస్టరు. వెనుక ఉన్న టాక్సీ స్టాండులోని కార్లను బట్టి ఈ పోస్టరు సైజును ఊహించుకోవచ్చును
అంతకు కొద్దికాలం ముందే వచ్చిన చిరుత వంటి సినిమాలతో ఆరంభమైన అభిమానుల పోస్టర్ల సంరంభం ఒక్కమగాడు చిత్రం విడుదల సందర్భంగా బాగా కనిపించింది. బాలకృష్ణ అభిమానుల పోస్టర్లు పెద్దయెత్తున ఊరూరా వెలిశాయి. ఈ పోస్టర్లలో సినిమా అభిమానం, స్థానిక రాజకీయ వర్గ సూచన, కులాభిమానం ఛాయలు కనిపించడం విశేషం.
center|thumb|500px|ఒక్కమగాడు చిత్రం విడుదల సందర్భంగా దుగ్గిరాలలో అభిమానుల పోస్టరు.

## బయటి లింకులు
*

వర్గం:2008 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు
ముత్యాల

**ముత్యాల** (Mutyala) తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు. భాషాపరంగా ముత్యాలు కు సంబంధించింది.

## పేరు
* ముత్యాల సుబ్బయ్య తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. 
* బుడి ముత్యాల నాయుడు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. 
* ముత్యాల గోవిందరాజులు నాయుడు గారి పూర్వీకులు మద్రాసుకు చెందిన బలిజనాయుడు సైనిక కుటుంబీకులు. నాయుడు గారు హైదరాబాదుకు చెందిన ప్రసిద్ధ వైద్యుడు, సరోజిని నాయుడు భర్త.
* ముత్యాల సీత, ప్రవాస భారతీయురాలు వేమన గురించి, ఆయన పద్యాల్లోని నీతి గురించి అమెరికన్‌ బాలలకు తెలిపే కృషి చేస్తున్నారు. 
* ముత్యాల పోతురాజు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనసభ్యుడు. 
* ముత్యాల జయసూర్యనాయుడు  ఎం.జయసూర్య' (సెప్టెంబరు 26, 1899 - జూన్ 28, 1964) గా ప్రసిద్ధి చెందిన ముత్యాల జయసూర్యనాయుడు ప్రముఖ హోమియోపతీ వైద్యుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.

## భాషాపరంగా వ్యాసాలు
* ముత్యాల గర్భం	 గర్భమనేది ఒక అసాధారణమైన గర్భం. 
* ముత్యాల పల్లకి 1977 మార్చి 5న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. 
* ముత్యాల సరాలు గురజాడ అప్పారావు (1862 - 1915) గారి గేయాల సంకలనము.

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
మహా నది (సినిమా)

**మహానది** తమిళం నుండి తెలుగు లోకి అనువదించిన సినిమా. కమల హాసన్ ముఖ్య పాత్రధారిగా రూపొందించబడింది. సంతాన భారతి దర్శకత్వం వహించాడు. కమల్ హాసన్ సహ రచయిత. ఈ చిత్రంలో కమల హాసన్ తో పాటు, సుకన్య, ఎస్ఎన్ లక్ష్మి, తులసి, శోభనా విఘ్నేష్, దినేష్, పూర్ణం విశ్వనాథన్, రాజేష్, విఎంసి హనీఫా కూడా నటించారు. తన కుటుంబం ఆస్తి నాశనమైపోతున్న ఒక వినయపూర్వకమైన గ్రామస్తుడి దుఃఖాన్ని ఇది చిత్రీకరిస్తుంది.

అవినీతి, పిల్లల అక్రమ రవాణా వంటి అనేక సమస్యలను ఈ సినిమా చూపిస్తుంది. భారతదేశంలో అవిడ్ టెక్నాలజీని ఉపయోగించిన మొదటి చిత్రం ఇది. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది గానీ, వాణిజ్యపరంగా విఫలమైంది. తమిళంలో ఉత్తమ చలన చిత్రంగా జాతీయ చిత్ర అవార్డును గెలుచుకుంది.

## కథ
కృష్ణ తన అత్తగారు సరస్వతి, కుమార్తె కావేరి, కొడుకు భరణిలతో కలిసి కుంబకోణం సమీపంలోని గ్రామంలో సంతోషంగా జీవిస్తూ ఉంటుంది. మద్రాసుకు చెందిన మోసగాడు ధనుష్ కృష్ణ ఆస్తిపైకన్నేసి, అతణ్ణి తన చిట్ ఫండ్ వ్యాపారంలో చేరమని కోరాడు. మొదట్లో కృష్ణ అయిష్టంగా ఉంటాడు; అయితే, ఒక విదేశాలనుండి ఒక గొప్ప స్నేహితుడు తన ఇంటిని సందర్శించినప్పుడు, తాను కూడా అతడిలాగే ధనవంతుడు కావాలని కోరుకుంటాడు. అందువల్ల అతను ధనుష్ ప్రతిపాదనకు అంగీకరించి నగరానికి వస్తాడు. అయితే, ధనుష్ మాయోపాయాల గురించి అతనికి తెలియదు. ధనుష్ చిట్ ఫండ్ డబ్బును కాజేసి, నింద కృష్ణపై వేస్తాడు అతడు జైలుకు వెళ్తాడు.

కృష్ణ తన కాబోయే మామ కూడా అదే కారణంతో జైలులో ఉన్నాడని తెలుసుకుంటాడు. అతని కుమార్తె యమున నర్సుగా పనిచేస్తూంటుంది. జైలరు క్రూరంగా ప్రవర్తించినప్పటికీ కోపగించవద్దని అతడు కృష్ణకు సలహా ఇస్తాడు. జైలులో అణకువగా ఉంటే త్వరగా విడుదలయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. కృష్ణ జైలులో ఉన్న కాలంలో, యమున అతడి కుటుంబాన్ని అదుకుంటుంది. అనివార్య పరిస్థితుల కారణంగా, అతని అత్తగారు చనిపోతుంది. పిల్లలు తప్పిపోతారు. జైలు నుంచి బయటకు వచ్చిన తర్వాత కృష్ణుడు ఈ విషయం తెలుసుకుంటాడు.

కృష్ణ తన కొడుకును వీధి కళాకారులతో కలిసి తిరుగుతూంటే చూసి, తిరిగి తీసుకు వెళ్తాడు. తన కుమార్తె కలకత్తాలో, సోనాగాచి అనే రెడ్ లైట్ ఏరియాలో ఉన్నట్లు ధనుష్ నుండి తెలుసుకుంటాడు. కృష్ణను అరెస్టు చేసినప్పుడు, కావేరి యుక్తవయస్సుకు వచ్చింది. మూడు నెలల తరువాత సరస్వతి అనారోగ్యానికి గురైంది. కావేరి, భరణి ఆర్థిక సహాయం కోరుతూ ధనుష్ వద్దకు వెళతారు. ధనుష్ వారిని తన యజమాని వద్దకు తీసుకువెళతాడు. కావేరిని బాస్ కోరికకు బలి పెడతాడు. అందుకు ప్రతిఫలంగా సరస్వతి చికిత్స కోసం బాస్ ధనుష్కు డబ్బు ఇస్తాడు. కానీ, అతను తన కుక్కతో భరణిని తరిమించి, డబ్బును తానే ఉంచేసుకుంటాడు. అతడి బాస్ కావేరిని దారుణంగా అత్యాచారం చేస్తాడు. ఆమెను సోనాగాచిలో వేశ్యగా చేరుస్తారు.

కృష్ణ తన కూతుర్ను అక్కడి నుండి విడిపించడం, దుర్మార్గులను శిక్షించడం మిగతా కథ

## నటవర్గం
* కమల్ హాసన్ కృష్ణస్వామిగా 
* యమునాగా సుకన్య 
* సరస్వతిగా ఎస్.ఎన్. లక్ష్మి 
* మంజుగా తులసి 
* షోబానా కవేరి (యువ) 
* భరణిగా దినేష్ 
* పూర్ణం విశ్వనాథన్ పంజాపకేసన్ గా 
* ముత్తుసామిగా రాజేష్ 
* ధనుష్ పాత్రలో VMC హనీఫా 
* వెంకటాచలం పాత్రలో మోహన్ నటరాజన్ 
* మన్నంగ్కట్టిగా విజయ్ 
* శివశంకర్ తులుకాణం 
* కావేరిగా సంగీత 
* శోభనా విఘ్నేష్
* షణ్ముగసుందరి
* సంతాన భారతి

## పాటలు
సంగీతం - ఇళయరాజా
* శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం
* కె. ఎస్. చిత్ర

## వెలుపలి లింకులు
*
## మూలాలు


వర్గం:1994 తెలుగు సినిమాలు
వర్గం:కమల్ హాసన్ నటించిన సినిమాలు
నావూరు పల్లి

**నావూరు పల్లి**, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, పొదలకూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం.. 
* పొదలకూరు నుంచి 12 కి.మీ దూరము ఉండును.సుమారుగా 800 మంది జనాభా ఉండును. 
* 2013 జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీ అరుణ్ ప్రసాద్, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు.

## మూలాలు

వర్గం:పొదలకూరు మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
లక్ష్మీపేట (చాపాడు)

**లక్ష్మీపేట**, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, చాపాడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఈ గ్రామ జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాలలో పనిచేయుచున్న తెలుగు పండితులు, శ్రీ యామనూరు శ్రీకాంత్,400 ఏళ్ళనాటి "చిత్రరూప" పద్యాలకు అక్షరరూపం ఇచ్చిన పద్ధతిలో, బంధ కవిత్వ పద్యాలతో విద్యాభ్యాసం చేస్తున్నారు. 

## గణాంకాలు
:
## మూలాలు
కడమలకుంట

**కడమలకుంట**, అనంతపురం జిల్లా, వజ్రకరూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం 

## మూలాలు


## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:వజ్రకరూరు మండలంలోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
కరుట్లపల్లి

**కరుట్లపల్లి**, అనంతపురం జిల్లా, కూడేరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.. 

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:కూరుట్ల మండలంలోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
పర్వతదేవరపల్లె

**పర్వతదేవరపల్లి**, అనంతపురం జిల్లా, రాప్తాడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:రాప్తాడు మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
తెలుగు సినిమాలు 2008

# ఆవకాయ్ బిర్యానీ
#నగరం (సినిమా)
# కౌసల్యా సుప్రజా రామ
# చెడుగుడు (సినిమా)
# కొంచెం కొత్తగా
#వాలెంటైన్
#ఆపద మొక్కుల వాడు
#ఒక్క మగాడు
#కృష్ణ (2008 సినిమా)
#పౌరుడు
#వాన (2008 సినిమా)
#100 కోట్లు
#స్వాగతం
#హైవే
#మిస్టర్ మేధావి
#కృష్ణార్జున
#సుందర కాండ (2008 సినిమా)
#విశాఖ ఎక్స్ ప్రెస్
#వీడు మామూలోడు కాదు
#ఒంటరి
#అందమైన మనసులో
#బుద్ధ
#ఇదీ సంగతి
#నీ సుఖమే నే కోరుకున్నా
#సోంబేరి
#గమ్యం
#బుజ్జిగాడు
#మంగతాయారు టిఫిన్ సెంటర్
#మైసమ్మ I.P.S
#లక్ష్మీ పుత్రుడు
#భద్రాద్రి
#ఆటాడిస్తా
#జల్సా
#బొమ్మన బ్రదర్స్ చందన సిస్టర్స్
#జంట
#పరుగు
#వినాయకుడు (సినిమా)
#కాళిదాసు
#త్రీ
#విక్టరి
#పాండురంగడు (సినిమా)
#కంత్రి
#గోపి-గోపికా-గోదావరి
#హోమం
#సామ్రాజ్యం
#వాడే కావాలి
#దశావతారం
#రెడీ
#అష్టా చమ్మా
#దోషి
#ఏకలవ్యుడు

సినిమాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమాలు
ఎల్లంబావి

**ఎల్లంబావి**, నల్గొండ జిల్లా, చౌటుప్పల్ మండలానికి చెందిన గ్రామం. కొయ్యల గూడెం గ్రామ పంచాయతి పరిధిలోనిధి ఈ గ్రామం. 

## గ్రామ చరిత్ర
ఈ ఊరి గ్రామ దేవత అయినటువంటి ఎల్లమ్మ పేరుతో ఈ ఊరు మొదట ఎల్లమ్మబావిగా క్రమేణా ఎల్లంబావిగా పిలవబడుతూ ఉండవచ్చును.

## వ్యవసాయం
వ్యవసాయం, గొఱ్రెల పెంపకం ఈ ఊరి ప్రజల ప్రధాన జీవనాదారం. సుమారుగ 100 ఇల్లు ఉన్న ఈ గ్రామ జనాభా సుమారు 300.

## దేవాలయాలు
* ఎల్లమ్మ దేవాలయం.
* ముత్యాలమ్మ దేవాలయం.

ఈ గ్రామంలో బీరప్ప మొదలగు గ్రామ దేవతల గుడులు కూడా ఉన్నాయి.

## విద్యా సౌకర్యం
ఇక్కడ ఒక ప్ర్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది.

## రవాణా సౌకర్యాం
9వ జాతీయ రహదారి నుండి 1 కి మీ దూరంలో ఉందీ గ్రామం. కొయ్యలగూడెం స్టేజిలో దిగి కాలి నడకన 1 కిమీ వెల్లాలి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
చినబాడం

**చినబాడం**, శ్రీకాకుళం జిల్లా, పలాస మండలానికి చెందిన గ్రామం.. 
 

ఈ గ్రామం పలాస మండలంలోని చాలా వరకు అక్షరాస్యులు గల గ్రామం. గ్రామ జనాభా 1500 నుంచి 2000 వరకు ఉంటుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
అధికార భాష

alt=World Official languages.png|thumb|దేశాలవారీగా ప్రపంచదేశాల అధికారిక భాషలు
ఒక ప్రాంతంలో అధిక శాతం ప్రజలు మాట్లాడే భాషను అనుసరించి ప్రభుత్వాలు ఆ భాషను ఆ ప్రాంతానికి అధికార భాషగా నిర్ణయిస్తాయి. అనగా, భారతదేశానికి 22 అధికార భాషలు ఉన్నాయి అలాగే భారత ప్రభుత్వం అధికార అవసరాల కొరకు హిందీని, ఆంగ్లంన్ని వాడుతున్నారు. తెలుగు రాష్ట్రాలకు తెలుగు అధికార భాష. ఒక భాషని అధికార భాషగా నిర్ణయంచిన తర్వాత ఆయా ప్రభుత్వాలు అన్ని విధాలా ఆ భాషను అభివృద్ధి చేయాల్సి ఉంటుంది. అన్ని ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల్లో సాధ్యమైనంతవరకూ ఆ భాషనే ఉపయోగించాలి.ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 1966 మే 14 న అధికారభాషా చట్టం చేసింది. 1974 మార్చి 19న అధికారభాషా సంఘాన్ని ఏర్పరిచింది.

## భారతదేశ రాష్ట్రాలు , కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు - అధికార భాషలు
* అస్సాం - అస్సామీ, బోడో
* ఆంధ్రప్రదేశ్ - తెలుగు, ఉర్దూ
* తెలంగాణ - తెలుగు, ఉర్దు 
* తమిళనాడు - తమిళం
* పాండిచ్చేరి - తమిళం, మలయాళం, తెలుగు
* పశ్చిమ బెంగాల్ - బెంగాలీ
* జమ్మూ ‍‍‍‍‍కాశ్మీర్ - కాశ్మీరీ, ఉర్దూ, డోంగ్రీ
* లడఖ్-ఉర్దూ, కాశ్మీరి, సింధీ
* మేఘాలయ - ఖాసీ, గారో
* గుజరాత్ - గుజరాతీ
* దాద్రా నాగర్ హవేలీ - గుజరాతీ
*రాజస్థాన్-రాజస్థానీ, హిందీ 
* డామన్ డయ్యూ - గుజరాతీ
* కర్ణాటక - కన్నడ
* త్రిపుర - కొక్బొరోక్
* గోవా - కొంకణి
* మిజోరాం - మిజో
* మణిపూర్ -మణిపురి లేదా మీథేయ్
*అరుణాచల్ ప్రదేశ్- ఆంగ్లం
*నాగాలాండ్-నాగామీస్, ఆంగ్లం
* కేరళ - మలయాళం
* లక్షద్వీప్ - మలయాళం
*అండమాన్ నికోబార్ దీవులు-బెంగాలీ, తెలుగు, ఉర్దూ 
* బీహార్ - మైథిలి (బీహారి లేదా భోజ్ పురి )
* మహారాష్ట్ర - మరాఠీ
* సిక్కిం - నేపాలీ
* ఒడిషా - ఒరియా
* పంజాబ్ - పంజాబి
* చండీఘర్ - పంజాబి
* హర్యానా - హిందీ, పంజాబీ (రెండవ)
* ఢిల్లీ - ఉర్దూ, పంజాబీ (రెండవ)
* ఉత్తర ప్రదేశ్ -హిందీ, ఉర్దూ
*మధ్యప్రదేశ్-హిందీ 
*ఛత్తీస్‌గఢ్- ఛతిస్గడీ, గోండీ, హిందీ
*ఉత్తరాఖండ్-హిందీ, సంస్కృతం
*హిమాచల్ ప్రదేశ్-హిందీ
*జార్ఖండ్-హిందీ, బిహారి

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తెలుగు
వర్గం:భారతదేశం
వర్గం:భాషలు
దమ్మాయిగూడ

**దమ్మాయిగూడ**, తెలంగాణ రాష్ట్రం, మేడ్చల్ జిల్లా, అల్వాల్ మండలానికి చెందిన గ్రామం. తెలంగాణ ప్రభుత్వం చేసిన పురపాలక సవరణ బిల్లులో భాగంగా 2018, ఆగస్టు 2న దమ్మాయిగూడ పురపాలకసంఘంగా ఏర్పడింది.

## సమీప గ్రామాలు
జవహర్‌నగర్ 5 కి.మీ. చీర్యాల్ 5 కి.మీ. పర్వతపూర్ 7 కి.మీ.యాద్గార్‌పల్లి 7 కి.మీ. తూముకుంట 8 కి.మీ దూరంలో ఉన్నాయి.

## రాజకీయాలు
ఈ గ్రామం మల్కాజ్‌గిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం, మల్కాజ్‌గిరి లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో భాగము. 2009లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికలలో ఈ గ్రామంలో కాంగ్రెస్ పార్టీకి 159 ఓట్ల ఆధిక్యత లభించింది. కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థికి 1653 ఓట్లు రాగా, తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థికి 1494 ఓట్లు, ప్రజారాజ్యం పార్టీ అభ్యర్థికి 665 ఓట్లు లభించాయి.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
మార్గదర్శి చిట్ ఫండ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్

**మార్గదర్సి చిట్ ఫండ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్,** అనే పేరుతో ఉన్న సంస్థ ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన ఆర్థిక లావాదేవీలతో వ్యవహరిస్తున్న ఒక  చిట్ ఫండ్ కంపెనీ. రామోజీరావు దూర దృష్టి  దృడనిశ్చయంతో మార్గనిర్దేశం చేయబడిన మార్గదర్సి 1962 అక్టోబర్‌లో ఒక చిన్న కార్యాలయంలో కేవలం ఇద్దరు వ్యక్తులు పనిచేస్తూ ప్రారంభించారు.ఈ సంస్థ రామోజీ గ్రూప్ లో ఒకటిగా నిర్వహింపబడుతుంది.

## యాజమాన్యం
thumb|224x224px|రామోజీరావు
దీని వ్యవస్థాపకుడు జి జే రెడ్డి మరియు చెరుకూరి రామయ్య  ఒక భారతీయ వ్యాపారవేత్త, ఈనాడు గ్రూపు సంస్థల అధినేత. తెలుగు ఈనాడు దినపత్రిక వ్యవస్థాపకుడు, ప్రియా ఫుడ్స్, కళాంజలి మొదలగు వ్యాపార సంస్థల అధినేత చెరుకూరి రామోజీరావు.ఇతను కృష్ణా జిల్లా,పెదపారుపూడి గ్రామంలో 1936 నవంబరు 16 న జన్మించాడు.చిట్ ఫండ్ వ్యవస్థను ఇంతకు ముందెన్నడూ ఎవ్వరూ చేయని విధంగా రాష్ట్రంలో చిట్ ఫండ్ల భావనకు మార్గదర్శకత్వం వహించిన ఘనత మార్గదర్శి సంస్థకు దక్కుతుంది.మార్గదర్సి చిట్ ఫండ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ డైరెక్టర్లు రామోజీరావు, శైలజాకిరణ్ చెరుకూరి. 

## విస్తరణ, నిబద్దత
మార్గదర్శి, 1962 లో హైదరాబాదులో మొదలైంది. 1969 లో విజయవాడలో శాఖ తెరిచారు. అప్పట్లో ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి మాత్రమే పరిమితమైంది. ఆ తరువాత తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటక రాష్ట్రాలకూ, ఆపై ఇతర రాష్ట్రాలకూ విస్తరించింది. 1962 లో మార్గదర్శి తెరిచినప్పుడు చిట్ ఫండ్స్ అనేది అంతగా జనాదరణకు నోచుకోలేదు. సమయం గడిచే కొద్దీ, అనుభవం గడించే కొద్దీ సంస్థ ప్రశస్తి సంపాదించి, జనాదరణ పొందింది. ప్రజలు ఆదా చేయడానికి లాభదాయకంగా, ఆకస్మిక పరిస్థితులను తీర్చడానికి అనువైన మార్గంగా ఉన్నందున ప్రజలకు చాలా తక్కువ సమయంలో దగ్గరైంది. 

ఆ తరువాత చిట్ ఫండ్ కంపెనీలు పుట్టగొడుగుల్లాగా పుట్టుకొచ్చాయి.అలా ఏర్పడిన చాలా కంపెనీలు మార్గదర్శి నిర్వహణను అనుసరించాయి.మారుతున్న ఈ దృష్టాంతంలో మార్గదర్సి విలువలు, పనితీరు, నిజాయితీ, వృత్తిపరమైన సమగ్రత, అధిక నాణ్యత గల సేవలు, సంపూర్ణ ఆర్థిక క్రమశిక్షణ దాని నాయకత్వ స్థానాన్ని నిలుపుకోవడంలో సహాయపడ్డాయి.మార్గదర్శి సంవత్సరాలుగా ఊహించని రీతిలో వృద్ధిని సాధించింది.నేడు సంస్థలో 4,300 మంది ఉద్యోగులు పనిచేయుచున్నారు.వ్యాపార అభివృద్ధికి తోడ్పడే ఏజెంట్లు 16,015 మంది, బ్రాంచీలు 105, చిట్ చందాదారులు 3,11,146 మందికి పైగా ఉండి, రూ.11,206 కోట్లకు పైగా టర్నోవర్ సంస్థ కలిగి ఉంది.

## ప్రస్తుతస్థితి
పేద, మధ్యతరగతి ప్రజలకు, చిన్న పరిశ్రమల వారికీ ఎంతో ప్రయోజనకరంగా 108 శాఖలతో, 3,80,000 సభ్యులతో 35,000 కోట్ల టర్నోవరుతో తమిళనాడు, కర్నాటక  రాష్ట్రాలలో నడుస్తోందని తెలుస్తోంది. ఈ సంస్థ కార్యకలాపాల గురించి గత కొంతకాలంగా గొడవలు జరుగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది.

## అరుదైన రికార్డు
ఈ సంస్థ వార్షిక టర్నోవర్‌ రూ.10వేల కోట్లకు చేరి అరుదైన రికార్డు సాధించిన తొలి చిట్‌ ఫండ్‌ సంస్థగా దేశంలోనే మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. తెలుగు రాష్ట్రాలతోపాటు, తమిళనాడు, కర్ణాటకల్లో వ్యాపారాన్ని విస్తృతం చేసి 2025 నాటికి రూ.20వేల కోట్ల లక్ష్యాన్ని చేరాలని నిర్దేశించుకున్నట్లు, 1995 నుంచి 26 రెట్ల వృద్ధిని సాధించినట్లు సంస్థ మేనేజింగ్‌ డైరెక్టర్‌ శైలజాకిరణ్‌ పేర్కొన్నది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:సంస్థలు
ఎరువు

పెరుగుతున్న జనాభా అవసరాలకు తీర్చి ఆహారోత్పత్తిని పెంచడానికి వ్యవసాయం (Agriculture) లో **ఎరువులు** (Fertilizers) విస్తృతంగా ఉపయోగంలో ఉన్నాయి.

ఎరువులు చేనుకి, మొక్కలకి పోషకాలు అందించుటకు, భూసారము పెంచుటకు ఉపయోగబడతాయి. ఎరువులు వాడటం ముఖ్యం.

## రకాలు
thumb|right|రైతులు పశువుల ఎరువును పొలంలో వెదజల్లుట, దామల చెరువులో తీసిన చిత్రం

ఎరువులలో రసాయన ఎరువులు, సేంద్రీయ ఎరువులు అని రెండు ప్రధానమైన రకాలున్నాయి. 
* **రసాయన ఎరువులు**: రసాయన ఎరువులను 3 రకాలుగా వర్గీకరించవచ్చును. 
** సూటి ఎరువులు: నత్రజని, భాస్వరం, పొటాషియం వంటి ఒకే రకం మూలకాన్ని పోషక పదార్ధంగా కలిగిన ఎరువులను 'సూటి ఎరువులు' అంటారు. ఉదా: అమ్మోనియం నైట్రేట్.
** సంకీర్ణ ఎరువులు: రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ పోషక పదార్ధాలున్న ఎరువులను 'సంకీర్ణ ఎరువులు' అంటారు. ఉదా: అమ్మోనియం ఫాస్ఫేట్.
** మిశ్రమ ఎరువులు: ఒకటి కంటే ఎక్కువ సూటి ఎరువులు గాని, సంకీర్ణ ఎరువులు గాని కలిగి ఉన్న ఎరువులను 'మిశ్రమ ఎరువులు' అంటారు. ఉదా: 20:20:20, 17:17:17.
* **సేంద్రీయ ఎరువులు**: సేంద్రీయ ఎరువులు 2 రకాలుగా వర్గీకరించవచ్చును.
** స్థూల సేంద్రీయ ఎరువులు:
ఎక్కువ పరిమాణాలలో వాడవలసిన ఎరువులు
పోషక విలువలు తక్కువ
అన్ని పోషక పదార్ధాలు తక్కువ పరిమాణాలలో అందజేస్తాయి.
నేల భౌతిక గుణాలు (నేల ఆకృతి) అనగా నీరు ఇంకే స్వభావం, నీరు నిల్వ చేయు గుణం, మురుగు నీరు పారుదల, నేల ఉష్ణోగ్రత, గాలి ప్రసరణ మెరుగు పడతాయి.
స్థూల సాంద్రత తగ్గుతుంది. (స్థూల, సూక్ష్మ రంధ్రాల మొత్తం పరిమాణం పెరగడం వల్ల)
నేల కోతకు గురికాకుండా చేస్తుంది.
మినరలైజేషన్ వల్ల – పోషకాల నిలవరింపు, పోషకాల సద్వినియోగం, సరఫరా, ధన అయాన్ మార్పిడి సామర్ద్యం అధికమవుతాయి.
నేలలో వచ్చే రసాయనిక మార్పులను తట్టుకొనే సామర్ద్యం పెరుగుతుంది.
అనేక జీవ రసాయనిక చర్యలకు మూలమయిన సూక్ష్మ జీవుల మనుగడకు స్థూల సేంద్రియ ఎరువులు అవసరం.

** గాఢ సేంద్రీయ ఎరువులు:

వర్గం:వ్యవసాయం
జరజాపుపేట

**జరజాపుపేట**, విజయనగరం జిల్లా, నెల్లిమర్ల మండలానికి చెందిన జనగణన పట్టణం. ఇది నెల్లిమర్ల మండలంలో ఒక ప్రధాన గ్రామం.

## సమీప గ్రామాలు
తూర్పున చంపావతి, ఉత్తరాన పూతికపేట, దక్షిణాన నెల్లిమర్ల, పడమరన కొండవెలగాడ గ్రామాలు ఎల్లలుగా ఉన్నాయి.

## జనాబా గణాంకాలు
2001 జనాభా లెక్కలు ప్రకారం జరజాపుపేట జనాభా 5534. మొత్తము జనాభాలో పురుషుల సంఖ్య 51%, స్త్రీల సంఖ్య 49%. జర్జాపుపేట అక్షరాస్యత 57%, ఇది దేశ అక్షరాస్యత కంటే 2.5% తక్కువ. గ్రామంలో పురుషుల సంఖ్య అక్షరాస్యత 67%, స్త్రీలు అక్షరాస్యత 46%గా ఉంది.

2011 జనాభా లెక్కలు ప్రకారం జరజాపుపేట జనాభా - మొత్తం 	5,761 - పురుషుల సంఖ్య 	2,922 - స్త్రీల సంఖ్య 	2,839 - గృహాల సంఖ్య 	1,520

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
పాండురంగడు (2008 సినిమా)

**పాండురంగడు** 2008లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. కె.రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వంలో నందమూరి బాలకృష్ణ నటించిన ఈ చిత్రానికి గతంలో ఎన్.టి.రామారావు నటించిన **పాండురంగ మహత్యం** చిత్రం ఆధారం. ఎమ్.ఎమ్.కీరవాణి సంగీతాన్ని సమకూర్చగా భారవి రచన గావించారు.

## తారాగణం
* నందమూరి బాలకృష్ణ
* కె. విశ్వనాథ్
* స్నేహ
* టబు
* మోహన్ బాబు
* ఎల్. బి. శ్రీరామ్
* వేద
* సుహాసిని జూనియర్
* వై. విజయ

## సాంకేతిక వర్గం

* కళ: భాస్కర్ రాజు
* కొరియోగ్రఫీ: శివ శంకర్, సుచిత్ర, అర్చన, భగవతుల సేతురాం
* పోరాటాలు: విజయ్
* కథ - సంభాషణలు: జె. కె. భారవి
* సాహిత్యం: శ్రీ వేదవ్యాస్, వేటూరి సుందరరామమూర్తి, సుద్దాల అశోక్ తేజ, చంద్రబోస్, కె. శివ దత్తా, జె. కె. భారవి
* ప్లేబ్యాక్: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, కె.ఎస్. చిత్ర, ఎం. ఎం. ప్రణవి
* సంగీతం: ఎమ్,.ఎం. కీరవాణి
* ఎడిటింగ్: ఎ. శ్రీకర్ ప్రసాద్
* సినిమాటోగ్రఫీ: జయరామ్
* నిర్మాత: కె. కృష్ణ మోహన రావు
* స్క్రీన్ ప్లే - దర్శకుడు: కె. రాఘవేంద్రరావు
* బ్యానర్: ఆర్. కె. ఫిల్మ్ అసోసియేట్స్
* విడుదల తేదీ: 30 మే 2008

## పాటల జాబితా
గోవిందుడే కోక చుట్టి , రచన: శ్రీ వేదవ్యాస, గానం. మధు బాలకృష్ణన్ , సునీత, ఎం ఎం కీరవాణి

ఆడువ్ దేవకీదేవి , గానం.ప్రణవి

హే కృష్ణా ముకుందా, రచన: సుద్దాల అశోక్ తేజ, గానం.ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, హిమబిందు

సహస్ర శేష, రచన: శ్రీ వేదవ్యాస, గానం.శంకర్ మహదేవన్

ఏమని అడగను , రచన: శ్రీవేదవ్యాస, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం , మాళవిక , గీతామాధురి

శ్రీ శ్రీ శ్రీ రాజాధిరాజ రచన: శ్రీవేదవ్యాస, గానం.శంకర్ మహదేవన్ , గీతామాధురి

గోవింద కృష్ణ జై , రచన: వేటూరి సుందర రామమూర్తి, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం

మాతృదేవోభవ, రచన: సుద్దాల అశోక్ తేజ, గానం.ఎస్ పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం ,మాళవిక , ఎం ఎం కీరవాణి

బృందావనమున , రచన: శ్రీవ్యేదవ్యాస , గానం.ఎం ఎం కీరవాణి , ఉష

జ్వాల కరాల , రచన: కె.శివదత్త , గానం.కోరస్

ప్రేమవలంబనం , రచన: శ్రీవేదవ్యాస , గానం.కె.ఎస్.చిత్ర , విజయ్ ఏసుదాస్

కోసల దేశపు, రచన: చంద్రబోస్, గానం.ఎస్.పి . బాలసుబ్రహ్మణ్యం , సునీత

మాతా పితృ సమాన , రచన: కె.శివదత్త , గానం.మధుబాలకృష్ణన్

నీల మేఘ శ్యామ , రచన: శ్రీవేదవ్యాస, గానం.ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం

జయ రంగ రంగ విఠల రచన: జె కె భారవి , గానం.ఎం.ఎం.కీరవాణి.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 

వర్గం:కె.రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:నందమూరి బాలకృష్ణ సినిమాలు
మహారధి

**మహారధి** పేరుకు సంబంధించిన వ్యాసాలు

* మహారథి (సినిమా) - 2007 తెలుగు సినిమా - బాలకృష్ణ నటించినది.

* మహారధి కర్ణ - 1959లో వచ్చిన ఒక తెలుగు సినిమా. ఒక తెలుగు పౌరాణిక నాటకం 

* త్రిపురనేని మహారధి - తెలుగు సినిమా మాటల రచయిత.

* మహారధుడు - మహాభారత యుద్ధంలో ఒక వీరుని స్థాయిని నిర్ణయించే ప్రమాణం
మారన

* **మారన** (ఆంగ్లము: Marana) తిక్కన శిష్యుడు, 
* తెలుగులో తొలి పురాణమును అనువదించిన కవి.
* ఇతను తన మార్కండేయ గ్రంథాన్ని కాకతీయ సామ్రాజ్యంలో కాకతీయ ప్రభువైన ప్రతాపరుద్రుని సేనాని అయిన గన్నయనాయకునికి మాలిక్ మక్బూల్ అంకితమిచ్చాడు.
* ప్రతాపరుద్రుడు సా.శ.1295 నుండి సా.శ.1326 వరకూ పరిపాలించాడు.
* మారన కూడా ఆకాలం వాడే.
* మారన మార్కండేయ పురాణంని 2547 గద్యపద్యాలుగా రచించాడు. 
* మారన ప్రాంతమును పూర్తిగా నిర్ధారించడానికి సరి అయిన ఆధారాలు లభించలేదు, కానీ ఆరుద్ర గారు మాత్రం తెలంగాణా ప్రాంతపు గోదావరి నదీ తీరం వాడని ఇతని రచనలోని ఓ పద్యాన్ని బట్టి ఊహించారు.
* హరశ్చంద్రోపాఖ్యానము కథయు, మనుచరిత్రమను కథయు మార్కండేయపురాణమునుండి గ్రహించినవే
* మారన కవిత్వం సలక్షణమయినదిగాను, మృదువుగాను ఉండును
* మారనకవి నాగయగన్ననిని *నీతి యుగంధరుడు* అని చెప్పెను
* మారన తనయాశ్వాసాంత గద్యములయందు * శ్రీమదుభయకవిమిత్ర తిక్కనసోమయాజి ప్రసాదలబ్ద సరస్వతీపాత్ర తిక్కనామాత్యపుత్ర మారయనామధేయ ప్రనీతం * అని చెప్పెను
* కృత్యాదిని కృతి నాయకుని వర్ణించుచూ నాతనిగూర్చి ఈ క్రింది పద్యంలో వివరించెను

 

చం. ఎలమిన్ బ్రతాపరుద్రమనుకజేంద్రునిచేన్ బడసిం ప్రవీణున్ డై
::కొలిచియు శౌర్యలీల రిపుకోటి రణావనిన్ గీటడంచియున్
::బలరిపుతుల్యవిక్రము(డు నాగయగన్న విభుండు తేజమున్
::విలసితరాజ్య చిహ్నములు విశ్రుతలక్ష్మియు నాయకత్వమున్ ''        అని చెప్పెను.



*ఈ కృతిపతి కేలికయైన ప్రతాపరుద్రుడు కాకతీయ వంశభూషణుడై జగత్ప్రసిద్ధుడయి యుండినవాడు.

వర్గం:తెలుగు కవులు
నరసింహ నాయుడు

**బి.గోపాల్** దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఈ చిత్రం 72 సంవత్సరాల తెలుగు సినీ చరిత్రలో తొలిసారిగా **105 కేంద్రాలలో [[శతదినోత్సవం]]** జరుపుకుని రికార్డు సృష్టించింది. ఈ చిత్రం విజయవంతమవడంతో తెలుగు కథానాయకులందరూ **ఫ్యాక్షన్** బాట పట్టారు. దగ్గర దగ్గర ఐదు సంవత్సరాలు ఫ్యాక్షన్ చిత్రాలు తెరను ముంచెత్తాయి.

ఈ చిత్రం తెలుగు సినీ చరిత్రలో ఒక సరికొత్త ట్రెండ్ కు శ్రీకారం చుట్టింది.

## పాటలు:
* కో కో కోమలి, రచన : సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి, గానం. ఉదిత్ నారాయణ్, సుజాత
* లక్స్ పాపా లక్స్ పాపా లంచికొస్తావా, భువన చంద్ర, ఎస్.పి.బాలు, హరిణి
* నాదిర దిన్నా నాదిర దిన్నా నడుమే నాజూకు, రచన:వేటూరి సుందర రామమూర్తి , సుఖ్విందర్ సింగ్, స్వర్ణలత
* అబ్బా అబ్బా ఆనందం, రచన: వెన్నెలకంటి రాజేశ్వర ప్రసాద్ , శంకర్ మహాదేవన్, సుజాతమోహన్
* చిలకపచ్చ కోక , రచన: భువన చంద్ర, మనో, రాధిక
* నిన్నా కుట్టేసినది , రచన: భువన చంద్ర,      హరిహరన్, కవితా కృష్ణమూర్తి

వర్గం:ఫ్యాక్షనిజం నేపథ్యంలో సినిమాలు
వర్గం:నందమూరి బాలకృష్ణ సినిమాలు
వర్గం:సిమ్రాన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:పరుచూరి బ్రదర్స్ సినిమాలు
వర్గం:మణిశర్మ సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:బి. గోపాల్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
అక్కుల గారి పల్లె

**అక్కుల గారి పల్లె**, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, లింగాల మండలానికి చెందిన గ్రామం.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
తేర్నం గారి పల్లె

**తేర్నాం గారి పల్లె**, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, లింగాల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం 

## మూలాలు
తాతినేని రామారావు

**తాతినేని రామారావు** (10నవంబర్1938 - 2022 ఏప్రిల్ 20)(ఆంగ్లం:Tatineni Ramarao) తెలుగు, హిందీ సినిమాల దర్శకుడు. ఎన్.టి.రామారావు నటించిన యమగోల చిత్రానికి ఈయనే దర్శకుడు. రామారావు 10నవంబర్1938లో కృష్ణా జిల్లా, కపిలేశ్వరపురంలో జన్మించాడు. ఈయన టి.రామారావుగా సుపరిచితులు. రామారావు గారు హిందీ,తెలుగు సినిమాలను 1966, 2000 మధ్య 65 వరకు దర్శకత్వం వహించారు.

ఆయన తన సినీ ప్రస్థానాన్ని 1950లలో సహాయ దర్శకునిగా తన కజిన్ అయిన టి.ప్రకాశరావు, కోటయ్య ప్రత్యాగాత్మ వారి వద్ద ప్రారంభించారు. తెలుగులో 1966లో నవరాత్రి చిత్రంతో దర్శకునిగా ప్రారంభించారు.

## Filmography
 Pachani kapuram

## మరణం
తాతినేని రామారావు అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ చెన్నైలోని శ్రీరామచంద్ర మెడికల్ కళాశాల ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 2022 ఏప్రిల్ 19న అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత కన్నుమూసారు.
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా దర్శకులు
వర్గం:ఫిలింఫేర్ అవార్డుల విజేతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:హిందీ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:2022 మరణాలు
కె.ఎస్.ఆర్.దాస్

**కె.ఎస్.ఆర్.[[దాస్]]** జనవరి 5, 1936 - జూన్ 8, 2012 తెలుగు, కన్నడ సినిమా దర్శకుడు. ఈయన యాక్షన్, క్రైమ్ చితాలు తీయడంలో సిద్ధహస్తుడు. మోసగాళ్ళకు మోసగాడు, యుగంధర్ లాంటి యాక్షన్ చిత్రాలకు ఈయనే దర్శకుడు.

## నేపధ్యము
నెల్లూరు జిల్లా వెంకటగిరిలో జనవరి 5, 1936లో పుట్టిన కొండా సుబ్బరామ్‌దాస్‌ వివాహం 1964లో నాగమణీదేవితో జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు ఆడపిల్లలు, ఒక మగ పిల్లవాడు. 1966లో ఆయన లోగుట్టు పెరుమాళ్ళకెరుక తో దర్శకత్వం ప్రారంభించారు. అక్కడి నుంచి మొత్తం 99 చిత్రాలు తీశారు. దర్శకత్వంలోకి రాక ముందు భావనారాయణ గారి దగ్గర ఎడిటింగ్ విభాగంలో పనిచేశారు. స్పీడ్‌గా తీసే ఎడిటర్‌గా, గొప్ప డైరెక్టర్‌గా పేరు తెచ్చుకున్నారు.

ఒక సందర్భంలో ఒక సంవత్సరంలో మొత్తం ఆరు సినిమాలు డెరైర్ట్ చేసిన ఘనత దాస్ గారికి ఉంది. అందరితోనూ ఆత్మీయంగా ఉండేవారు. విరివిగా దానధర్మాలు చేసేవారు. చిన్నా, పెద్దా తేడా లేకుండా అందరినీ ఇంటికి తీసుకొచ్చి భోజనం పెట్టి పంపేవారు. రజనీకాంత్, కె.రాఘవేంద్రరావు, మోహన్‌బాబు, దాసరి నారాయణరావు, అట్లూరి పూర్ణచంద్ర రావు... వంటి వారితో వీరికి ఎంతో సాన్నిహిత్యం ఉండేది.

## పురస్కారములు
ఇతనికి కర్ణాటక ప్రభుత్వం తరపున ప్రతిష్ఠాత్మక **పుట్టణ్ణ కనగాల్ ** పురస్కారం లభించింది.

## మరణము
గుండెపోటుతో బాధపడుతూ 2012, జూన్ 8 వ తేదీన చెన్నై అపోలో ఆసుపత్రిలో తుదిశ్వాస విడిచారు.

## సినీ జాబితా దర్శకుడిగా , సహాయ దర్శకుడిగా
### తెలుగు సినిమాలు

### కన్నడ సినిమాలు

### తమిళ సినిమాలు

### మలయాళ సినిమాలు

### హిందీ సినిమాలు

## మూలాలు

## బయటి  లింకులు
[ ఐ.ఎం.డి.బి.లో కె.ఎస్.ఆర్.[దాస్] పేజీ]

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:1936 జననాలు
వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:కన్నడ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా సినిమా దర్శకులు
చింతగుంటపాలెం

**చింతగుంటపాలెం**, బాపట్ల జిల్లా, పర్చూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతరగ్రామం.నూతలపాడు నుండి ఒక కిలోమీటరు దూరంలో ఉన్న చిన్న గ్రామం.

## గ్రామ ప్రముఖులు
* అద్దేపల్లి రామమోహనరావు: తెలుగు కవి, సాహితీ విమర్శకుడు. మార్క్సిస్టు.
## మూలాలు
తగరపువలస

**తగరపువలస **, విశాఖపట్నం జిల్లా , మహా విశాఖ నగరపాలక సంస్థకు చెందిన పట్టణ ప్రాంతం.ఈ గ్రామం వాణిజ్యకేంద్రం. తగరపువలస ఇత్తడి, కంచు పరిశ్రమలకు ప్రసిద్ధి. తాలూకా వ్యవస్థ ఉన్నప్పుడు భీమునిపట్నం తాలూకాలో తగరపువలస ఫిర్కాగా ఉండేది. అయితే మండలాలేర్పడిన తర్వాత భీమునిపట్నం కేంద్రంగా భీమునిపట్నం మండలమేర్పడింది. ఇది ప్రస్తుతం భీమునిపట్నం మునిసిపాలిటీలో భాగమైంది.

## మూలాలు

వర్గం:విశాఖపట్నంలోని  ప్రాంతాలు
రామచంద్రపురం (సత్తెనపల్లి)

**రామచంద్రపురం (సత్తెనపల్లి)**, పల్నాడు జిల్లా, సత్తెనపల్లి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

* రామచంద్రాపురం గ్రామం పణిదెం పంచాయితిలో ఉంది.
* జనాభా 150.
* నాగర్జునసాగరు కుడి కాలువ ప్రక్కన ఉంది.
* పణిదెం గ్రామం నుండి 4కి.మి దూరము ఉంది.
* ప్రజలు ముఖ్య వృత్తి వ్యవసాయం,ప్రత్తి,మిరప,వరి,పసుపు పండించెదరు.
* ఈ గ్రామంలోని ప్రజలు అందరు కలసిమెలసి ఉండెదరు.

:



వర్గం:సత్తెనపల్లి మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
కందులవారిపాలెం

**కందులవారిపాలెం**, పల్నాడు జిల్లా, సత్తెనపల్లి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

:



వర్గం:సత్తెనపల్లి మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
ఓబనపాలెం ( నాగులుప్పలపాడు)

**ఓబనపాలెం**, ప్రకాశం జిల్లా, నాగులుప్పలపాడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం..

## సమీప గ్రామాలు
నాగులుప్పల పాడు, ఉప్పుగుండూరు, మాచవరం, ఉప్పలపాడుఅమ్మనబ్రోలు

## రవాణా సౌకర్యాలు
బస్సు వసతి జిల్లా కేంద్రం ఒంగోలు నుండి మాత్రమే ఉంది.

## మౌలిక వసతులు
ప్రాథమిక వ్యవసాయ సహకార పరపతి సంఘం.

## వ్యవసాయం, సాగునీటి సౌకర్యం
ఊరిలో చెఱువు చూడ ముచ్చట గొలుపును.

## గ్రామ పంచాయతీ

* 2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో వక్కంటి శ్రీనివాసరావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు.
* 2021 ఫిబ్రవరిలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో పోలినేని వెంకటేశ్వర్లు సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
గ్రామంలో మూడు దేవాలయములు ఉన్నాయి. రామాలయము, ఆంజనేయస్వామి ఆలయము, శివాలయము ఉన్నాయి.
## ప్రధాన పంటలు
వరి. అపరాలు, కాయగూరలు

## ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## గ్రామ ప్రముఖులు
**కట్టా రామకృష్ణ:**భారత వ్యవసాయ పరిశోధన సంస్థ ఆధ్వర్యంలో, ఆ సంస్థ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం సందర్భంగా రైతులకు అందజేసే అత్యుత్తమ పురస్కారం **జగజ్జీవనరాం అభినవ కిసాన్ పురస్కారం**, గ్రామానికి చెందిన అభ్యుదయ రైతు కట్టా రామకృష్ణ ఎంపికైనాడు. 2014, జూలై-29న భారత ప్రధాని నరేంద్రమోడీ ముఖ్య అథిధిగా పాల్గొన్న సభలో, కేంద్ర వ్యవసాయశాఖా మంత్రి రాధామోహన్ సింగ్, వ్యవసాయోత్పత్తుల శాఖా మంత్రి బాలు నాయక్ బల్వాన్ చేతులమీదుగా, ఈ అరుదైన పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు. ఈ పురస్కారంతోపాటు ఇతనికి 50 వేల రూపాయల ప్రోత్సాహక నగదు బహుమతిని గూడా అందుకున్నారు.

ఆచార్య ఎన్.జి.రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, దర్శి కృషి విఙానకేంద్రం ఆధ్వర్యలో ఇటీవల దర్శిలో ప్రధానమంత్రి ఫసల్ బీమా యోజన కార్యక్రమంలో భాగంగా, ఒక కిసాన్ మేళా నిర్వహించారు. ఈ మేళాలో వీరికి **ఉత్తమ రైతు ** పురస్కారం అందజేసారు. మినుములో పల్లాకు తెగులుకు తట్టుకుని, అధిక దిగుబడిని ఇచ్చే పాలిష్ రకాలు అభివృద్ధి చేయడం, పెసరలో కొత్త వంగడాలు అభివృద్ధి చేయడం, శనగలో కోతయంత్రం వెరైటీని అభివృద్ధి చేయడంలో వీరి కృషిని గుర్తించి, ఇతనికి ఈ పురస్కారాన్ని ఒంగోలు లోక్ సభ సభ్యులు వై.వి.సుబ్బారెడ్డి అందజేసాడు.ఇతను 2016, డిసెంబరు-3న, ఆచార్య ఎన్.జి.రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయంలో, అభ్యుదయ రైతు కోటాలో, వ్యవసాయ పరిశోధన, విస్తరణ కేంద్రం సభ్యులుగా నియమితులైనాడు. నూతన వంగడాలతో వ్యవసాయంలో మేలైన ఉత్పత్తులు అందించినందుకు వీరికి ఈ అవకాశం లభించింది.
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు.
రాజ్ - కోటి

**రాజ్ - కోటి** తెలుగు సినిమాలో ఒక జంట సంగీత దర్శకులు.

***రాజ్**: సంగీత దర్శకులు **[[టి.వి.రాజు]]** కుమారుడు. ఇతని పూర్తి పేరు తోటకూర వెంకట సోమరాజు 
***కోటి**: సంగీత దర్శకులు **[[సాలూరి రాజేశ్వరరావు]]** కుమారుడు. ఇతని పూర్తి పేరు సాలూరి కోటేశ్వరరావు.

వీరిద్దరూ కలిసి అనేక చిత్రాలకు సంగీతాన్ని అందించారు. ప్రళయ గర్జన వీరిద్దరూ కలిసి పనిచేసిన మొదటి చిత్రం. ఆ తర్వాత ఇద్దరూ కలిసి ఎన్నో విజయవంతమైన చిత్రాలకు సంగీతాన్ని అందించారు. **[[యముడికి మొగుడు]], [[లంకేశ్వరుడు]], [[ముఠా మేస్త్రి]], [[బాలగోపాలుడు]], [[బంగారు బుల్లోడు]]**, **[[హలో బ్రదర్]]**, **[[అన్నా తమ్ముడు (1990 సినిమా)|అన్న-తమ్ముడు]]** లాంటి విజయవంతమైన చిత్రాలకు వీరే సంగీతాన్ని సమకూర్చారు. ఆ తర్వాత వీరిద్దరూ విడిపోయారు. విడిపోయిన తర్వాత రాజ్ ఎక్కువ చిత్రాలు చేయలేదు. రాజ్ ఒక్కడే చేసిన సినిమాల్లో "సిసింద్రీ" ఒక్కటే చెప్పుకోదగినది. కాకపోతే ఈ మధ్యకాలంలో కొన్ని టీవి షో (**[[ఈటీవీ]]**) లకు న్యాయమూర్తిగా వ్యవహరిస్తున్నారు. కోటి మాత్రం ఇంకా చిత్రాలు చేస్తూనే ఉన్నారు. కోటి ఒంటరిగా పనిచేసి పెద్ద హీరోలతో హిట్లు ఇచ్చాడు. చిరంజీవితో హిట్లర్, బాలకృష్ణతో పెద్దన్నయ్య, వెంకటేశ్ తో నువ్వు నాకు నచ్చావ్ మొదలైనవి.
1975లో గిటారిస్టుగా సంగీత దర్శకుడు చక్రవర్తి వద్ద 8 ఏళ్లు పనిచేశారు. లక్ష్మీకాంత్‌ ప్యారేలాల్‌, ఆర్డీబర్మన్‌, బప్పీలహరి, జంధ్యాల వద్ద పనిచేసి అనుభవాన్ని ప్రోది చేసుకున్నారు. అన్ని భాషల్లో కలిపి 455 చిత్రాలకు పనిచేశారు. 24 చిత్రాలకు బ్యాక్‌గ్రౌండ్‌ మ్యూజిక్‌ అందించారు. సుభాష్‌ఘాయ్‌, డేవిడ్‌ ధావన్‌ వంటి దర్శక, నిర్మాతలతో కలసి పనిచేశారు. ముఖుల్‌ ఆనంద్‌ డైరెక్టరుగా *త్రిమూర్తి* అనే సినిమాకు సంగీత బ్రహ్మ రెహ్మాన్‌తో కలసి సంగీత స్వరాలు పలికించారు
.

**68 ఏళ్ల రాజ్ (**తోటకూర సోమరాజు) గుండెపోటుతో హైదరాబాద్ లోని తన నివాసంలో 2023 మే 21న తుదిశ్వాస విడిచాడు.

## భావాలు
*నా తండ్రి తరంలో ఆపాత మధురాలే వేరు. ఒక్క పాటను రాయాలన్నా, సంగీతాన్ని సమకూర్చాలన్నా చాలారోజులు పట్టేది. మాకు దర్శకులు స్వేచ్ఛ ఇస్తే అద్భుతమైన రాగాలు సమకూర్చుతాం. 'నువ్వేకావాలి'లో క్త్లెమాక్స్‌ సాంగ్‌ కళ్లల్లోకి కళ్లు పెట్టి చూడవెందుకు గుండెల్లో గూడుకట్టి.. సాంగ్‌ అలా చేసిందే.. నేటి పరిస్థితి దీనికి భిన్నం. కమర్షియల్‌ విలువలే ముఖ్యం. మళ్లీ పాత సంగీతానికి ప్రాణం పోసే రోజులు వస్తాయి.
*నేపథ్య సంగీతం అనేది సినిమాకు ఆయువుపట్టు. కథలో డొల్లతనం ఉన్నచోట్ల ఇది ప్రాణం పోస్తుంది. సంచలనం సృష్టించిన 'అరుంధతి'కి ప్రాణం నేపథ్య సంగీతమే.
*నేటి సంగీత ప్రపంచం సాహిత్యం విలువలను కోల్పోతోంది. అవసరాని కనుగుణంగా సాహిత్యాన్ని రంగరించి, సంగీతాన్ని మేళవించే చేసే పాట ప్రజలను హత్తుకుంటుంది. సంగీత దర్శకునికి చిత్ర దర్శకుడు అవసరమైన బాణీలను చెప్పి చేయించుకోవాలి. అర్థంకాని బాణీ, క్రమంలేని సంగీతం, డప్పు వాయిద్యాలతో హృదయంపై ఒత్తిడి తీసుకొచ్చేసంగీతమే నేడు రాజ్యం ఏలుతోంది. అప్పట్లో కొసరాజు, దాశరథి, దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, రోజులు తరబడి ఒకలైను కోసం కసరత్తు చేసేవారు.ఆత్రేయ గారి చిటపట చినుకులు పడుతూ ఉంటే..ఎంత మధురం.

## అవార్డులు
1994లో **హలో బ్రదర్** చిత్రానికి ఉత్తమ సంగీత దర్శకులుగా నంది అవార్డు

## సినిమాలు
thumb|ఆడది
* ఆడది (1990)
* ఉద్యమం (1990)
* శపథం (1994)

## ఇవీ చూడండి

* టి.వి.రాజు
* సాలూరు రాజేశ్వరరావు
* సాలూరు కోటేశ్వరరావు

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు