కొకుం నూనె

కొకుం చెట్టును ఆంగ్లంలో వైల్డ్ మాంగొస్టెన్ (Wild mangosten) అంటారు. కొన్నిచోట్ల రెడ్ మాంగొస్టెన్ అనికూడా వ్యవహరిస్తారు. ఈచెట్టు క్లూసియేసి/ గట్టిఫెరె (Gutiferac) కుటుంబానికి చెందినది. వృక్షశాస్త్రనామము: గర్సినియ ఇండికా ఛొయిసి (Garcinia indica choisy).

## భారతదేశంలోని వివిధ భాషల్లో పేర్లు

*సంస్కృతం= రక్తపురక్ (Raktapurak, వ్రిక్షమాల (vrikshamala, చుక్ర (chukra).
*హిందీ= కొలిమ్ (kolim).
*కన్నడము= మురుగల (murgala)
*మళయాళము= పునంపులి (punampuli).
*తమిళం= మురుగల్ (murugal)
*గుజరాతి= కొకుమ్ (kokum)
*మరాఠీ= బిరుండ్ (Birund, కొకుమ్ (kokum)
*ఒరియా= తింతులి (Tintuli).
*ఆంగ్లం=వైల్డ్ మాంగొస్టెన్ (wild mangosten)

### పళ్లు-గింజలు
ఏప్రిల్-మే మాసాలలో పక్వాని కొస్తాయి. నిమ్మకాయ పరిమాణంలో వుండి, తియ్యగా వుండును. పండు 2-3 సెం.మీ వ్యాసముండును .పళ్ళలో అంతోసైనిన్, సైనడిన్3-గ్లుకొసైడ్ లనుకల్గి వుండును. పండు పండినప్పుడు పర్పుల్ రంగులో వుండును.పండులో నూనెగింజల శాతం 20-23% వరకు వుండును. పండులో 5నుంచి 8 వరకు నూనె గింజలుండును. గింజలో నూనెశాతం 23-26% . ఒక చెట్టునుండి 60-80 కిలోల పళ్లు, 10-15 కిలోల గింజలు లభ్యమగును. పళ్ళను ఏప్రిల్-మే నెలలలో సేకరిస్తారు. నూనెగింజలో విత్తనం (kernel) 60% వుండును.గింజలోని నూనెలో సంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాల శాతం ఎక్కువ అందుచే ఈనూనె యొక్క ద్రవీభవన ఉష్ణోగ్రత 41-420C మధ్యలో వుండును. విత్తనంలో నూనె 44% వరకుండును. గింజలో తేమ 8-9% వరకుండును. గింజలో మాంసకృత్తుల (proteins) శాతం 17% వరకుండును. సంవత్సరానికి 1,280 టన్నుల విత్తన సేకరణకు అవకాశమున్నది. 500 టన్నుల నూనెను ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును.
### నూనెను తీయుట
14-15% వరకు సంప్రదాయ పద్ధతిలో, గింజలను చక్కెరొకళ్లతో నలగగొట్టి పై పొట్టును తొలగించి (decortication) నీటిలో మరగించడం వలన తీయుదురు. ఈ పద్ధతిలో కేవలం 25% వరకు మాత్రమే నూనెను పొందగలరు. ప్రస్తుతం పొట్టుయంత్రాల (Decorticators) ద్వారా పొట్టును తొలగించి, ఎక్సుపెల్లరు (Expellers) నూనెతీయు యంత్రాలతొ నూనెను తీస్తున్నారు. నూనె యంత్రాల ద్వారా 35% వరకు నూనెను తీయవచ్చును. గింజలపిండి (cake) లో మిగిలిన నూనెను (6-10%) సాల్వెంట్‍ఎక్సుట్రాక్షన్ విధానంలో సంగ్రహించెదరు.

### కొకుం నూనె
కొకుం నూనెలో సంతృప్త కొవ్వుఆమ్లాలు60% వరకు వుండటం వలన సాధారణ ఉష్ణోగ్రత వద్ద నూనె ఘనరూపంలో వుండట వలన దీనిని కొకుం బట్టరు (kokum butter) అని వాడుక పేరు. పసుపు లేదా లేత గ్రే రంగులో, పూసలవలె ఏర్పడి వుండును.

**కొకుం బట్టరు భౌతిక లక్షణాలపట్టిక**

***ఐయోడిన్‌విలువ**:ప్రయోగశాలలో 100గ్రాములనూనెచే గ్రహింపబడు ఐయొడిన్‌గ్రాములసంఖ్య.ప్రయోగసమయంలో ఫ్యాటి ఆసిడుల ద్విబంధమున్న కార్బనులతో ఐయోడిను సంయోగంచెంది, ద్విబంధాలను తొలగించును. ఐయోడిమ్ విలువ అసంతృప్తఫ్యాటి ఆసిడ్‌లు ఏమేరకు నూనెలో వున్నది తెలుపును.
***సపొనిఫికెసను విలువ**:ఒకగ్రాము నూనెలోని ఫ్యాటిఆసిడులను సబ్బుగా (saponification) మార్చుటకు కావలసిన పోటాషియంహైదృఆక్సైడ్, మి.గ్రాంలలో.
***అన్‌సపొనిఫియబుల్‌మేటరు**: పోటాషియం హైడ్రాక్సైడుతో సపొనిఫికెసను చెందని నూనెలో వుండు పదార్థంలు. ఇవి అలిపాటిక్‌ ఆల్కహల్‌లు, స్టెరొలులు, హైడ్రొకార్బనులు, రంగునిచ్చు పదార్థములు (pigments), రెసినులు.

**కొకుం బట్టరులోని కొవ్వు ఆమ్లంలశాతం**

### కొకుం బట్టరు/నూనె ఉపయోగాలు
*చాకొలెట్ తయారిలో విరివిగా వాడు కొకో బట్టరుకు బదులుగా (substitute) వాడెదరు
*సబ్బుల తయారిలోను
*కొవ్వొత్తుల తయారిలోని
*కాస్మోటిక్సు తయారిలోన
*మందుల (Medicines) తయారిలోను
*నెయ్యి (ghee) లో కల్తిగా.
*కొకుం బట్టరుకు ఆక్సీకరణ నిరోధగుణం అధికం.దీనిని పెదవుపగుళ్ళను నివారించు పూతమందుల తయారిలో, లేపనాల తయారిలో, మరిసు సబ్బులతయారిలో ఉపయోగిస్తారు.

### ఇవికూడా చూడండి

*నూనె
*నూనె గింజలు
*చెట్లనుండి వచ్చే నూనెగింజలు
*సంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
*అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం
### చాయాచిత్రహారం

File:Garcinia indica tree.jpg|చెట్టు
File:Garcinia indica.jpeg|పూమొగ్గ
File:Garcinia indica - fruits and leaves.jpg|ఆకు-పండు
File:Garcinia indica leaves, raw and ripe fruits.jpg|ఆకు-కాయ-పండు
File:Garcinia indica rinds being dried.jpg|పండు తొక్క
File:Kokumfruitsdried.jpg|ఎండబెట్టిన పండు


### మూలాలు

*http://en.wikipedia.org/wiki/Garcinia_indica

వర్గం:నూనెలు
వర్గం:సబ్బుల తయారి
వర్గం:ఔషధీయ వినియోగం