open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
మను పరేఖ్

**మను పరేఖ్** ఒక భారతీయ చిత్రకారుడు. వారణాసి నగరంపై ఆయన వేసిన పలు చిత్రాలకు ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, రామ్ కింకర్ బైజ్ ప్రభావం ఆయనపై ఉన్నట్లు చెబుతారు. పరేఖ్ 1982లో లలిత కళా అకాడమీ అవార్డును అందుకున్నారు. 1991లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీని ప్రదానం చేసింది.
## జీవిత చరిత్ర
పరేఖ్ 1939లో గుజరాత్ రాష్ట్రం అహ్మదాబాద్లో జన్మించారు. 1962లో ముంబైలోని సర్ జంషెట్జీ జీజీభాయ్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్ నుండి ఆర్ట్స్‌లో పట్టభద్రులయ్యారు. అక్కడ ముకుంద్ ష్రాఫ్ వద్ద శిక్షణ పొందే అవకాశం ఆయనకు లభించింది. తర్వాత ఆయన నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామాలో కొంతకాలం పనిచేశారు. నాటకరంగంలో తన కెరీర్‌ను ప్రారంభించి, ఒక సంవత్సరం పాటు నటుడిగా, స్టేజ్ డిజైనర్‌గా పనిచేశారు. 1963లో పుపుల్ జయకర్ ఆధ్వర్యంలోని వ్యూవర్స్ సర్వీస్ సెంటర్, ముంబైలో ఆర్ట్ డిజైనర్‌గా చేరి, అక్కడ రెండేళ్లపాటు పనిచేశారు. ఆయన 1965లో కోల్‌కతాకు మారారు, 1974లో న్యూఢిల్లీకి వెళ్లి హ్యాండిక్రాఫ్ట్స్ అండ్ హ్యాండ్లూమ్స్ ఎక్స్‌పోర్ట్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియాలో డిజైన్ కన్సల్టెంట్‌గా చేరారు. ఫ్రీలాన్స్ ఆర్టిస్ట్‌గా తన కెరీర్‌ను కొనసాగించడానికి ఆయన తర్వాత కార్పొరేషన్‌ను విడిచిపెట్టారు.

పరేఖ్ అనేక గ్రూప్ ఎగ్జిబిషన్లు నిర్వహించారు. 1982లో నేషనల్ గ్యాలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్‌లో 'మోడరన్ పెయింటింగ్' ఎగ్జిబిషన్, అదే సంవత్సరం వాషింగ్టన్ DCలోని స్మిత్సోనియన్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్‌లో 'హిర్ష్హోమ్ మ్యూజ్' ఎగ్జిబిషన్, ప్రయాణ ఎగ్జిబిషన్ 'సెవెన్ ఆర్టిస్ట్స్' వీటిలో కొన్ని ముఖ్యమైనవి. న్యూయార్క్‌లోని బోస్ పాసియా మోడ్రన్, లండన్‌లోని ARKS గ్యాలరీలో సోలో షోలు, 1991లో ముంబైలోని సోఫియా డుచెస్నే ఆర్ట్ గ్యాలరీలో 'స్మాల్ డ్రాయింగ్స్', 1999లో న్యూఢిల్లీలోని రవీంద్ర భవన్‌లో 'రిచ్యువల్ ఒబ్లేషన్స్', 2003లో ముంబైలోని జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, టావో ఆర్ట్ గ్యాలరీలో 'పోర్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ ఫ్లవర్ అండ్ ల్యాండ్‌స్కేప్స్ ఆఫ్ రివర్', 2004లో వదేహ్రా ఆర్ట్ గ్యాలరీలో 'బనారస్', 2007లో ముంబైలోని జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీలో 'బనారస్ - ఎటర్నిటీ వాచెస్ టైమ్' ఆయన ఎగ్జిబిషన్లలో ముఖ్యమైనవి. ఆయన 1975, 1978లో భారతదేశంలో రెండు ట్రిన్నాలేలలో పాల్గొన్నారు. హెల్ప్ ఏజ్ ఇండియా సంస్థ నిధుల సేకరణ కోసం 1989లో బాంబేలోని సోథెబీస్, 1991లో అండాస్ప్రే (U.K.) లో వేలంలో ఆయన చిత్రాలను ప్రదర్శించింది.

ఇటలీ, డెన్మార్క్‌లలో 'మధుబని పెయింటింగ్' ప్రదర్శనకు, 1987లో స్టాక్‌హోమ్‌లో జరిగిన ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియాలో 'కంటెంపరరీ ఇండియన్ పెయింటింగ్'కు పరేఖ్ ఎగ్జిబిషన్ కమిషనర్‌గా పనిచేశారు. 1971లో బిర్లా అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ కల్చర్ అవార్డు తర్వాత, ఆయనకు ఆల్ ఇండియా ఫైన్ ఆర్ట్స్ అండ్ క్రాఫ్ట్స్ సొసైటీ (AIFACS) అవార్డు, 1972లో భారత రాష్ట్రపతి నుండి సిల్వర్ ప్లేక్ లభించాయి. AIFACS అవార్డు 1974లో మరోసారి ఆయనకు వరించింది. 1982లో ఆయన లలిత కళా అకాడమీ నుండి జాతీయ కళా పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. కలకత్తాలోని బిర్లా అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ కల్చర్ 1991లో ఆయనను మళ్లీ సత్కరించింది. పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీ కోసం అదే సంవత్సరం గణతంత్ర దినోత్సవ గౌరవాల జాబితాలో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను చేర్చింది.

పరేఖ్ ప్రముఖ సమకాలీన కళాకారిణి మాధవి పరేఖ్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ దంపతులు 1974 నుండి న్యూఢిల్లీలో నివసిస్తున్నారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* సర్ జంషెట్జీ జీజీభాయ్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్
* ఆల్ ఇండియా ఫైన్ ఆర్ట్స్ అండ్ క్రాఫ్ట్స్ సొసైటీ

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1939 జననాలు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
బువాంగి సైలో

**బువాంగి సైలో** (సుమారు 1929 – 18 జూన్ 2012) మిజోరంకు చెందిన భారతీయ రచయిత్రి, కవయిత్రి, స్వరకర్త. మిజో సాహిత్యం, విద్య, మిజో చరిత్ర, సంస్కృతి పత్రబద్ధీకరణకు ఆమె చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందారు. ఆమె 2011లో భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ, 2009లో స్త్రీ శక్తి పురస్కారం అందుకున్నారు.
## వ్యక్తిగత జీవితం
సైలో మిజోరం రాజధాని ఐజాల్ లోని తుయికువాల్ నార్త్ ప్రాంతంలో నివసించారు. ఆమె రాసిన పాటల పుస్తకం *జోరమ్ రోజ్ పార్*, 2000లో మరణించిన ఆమె చిన్న కుమార్తె మరియా జోరెమ్మావి (నౌటీ అని కూడా పిలుస్తారు) కి అంకితం చేయబడింది.

మిజోరం నుండి పద్మ పురస్కారాలు పొందిన కెప్టెన్ ఎల్. జెడ్. సైలో, బ్రిగేడియర్ తెన్‌ఫుంగ సైలో లాంటి వారితో సైలో ఇంటిపేరు ముడిపడి ఉంది. బుయాంగి సైలో ముఖ్యంగా సైలో వంశ చరిత్రపై ఒక పుస్తకం రాశారు. బుయాంగి సైలో 82 ఏళ్ల వయసులో 18 జూన్ 2012న మిజోరంలోని ఐజాల్ లో ఉన్న ఆమె నివాసంలో మరణించారు.

## వృత్తి, కృషి
సైలో రచనలలో చారిత్రక రచనలు, కవిత్వం ఉన్నాయి, ఇవి ప్రధానంగా మిజో భాషలో (రోమన్ లిపిని ఉపయోగించే లుషాయ్ మాండలికం) ఉంటాయి.

### సాహిత్యం, చరిత్ర
2011లో, సైలో *సైలో త్లాహ్ ఛాంగ్ చాంచిన్* (సైలో వారసుల చరిత్ర) ప్రచురించారు. ఐజాల్ లో ప్రచురించబడిన ఈ లుషాయ్ భాషా పుస్తకం, సైలో వంశంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించి మిజో గిరిజన నాయకుల జీవిత చరిత్ర సమాచారం, కాలానుక్రమణికను కలిగి ఉంది. *మిజో నన్హ్లూయి లెహ్ తున్లై* (మిజో గతం, వర్తమానం) అనే మరో పుస్తకం కూడా ఆమె రాశారు.

### సంగీతం, కవిత్వం
సైలో స్వరకర్తగా గుర్తింపు పొందారు. ఆమె పాటల పుస్తకం *జోరమ్ రోజ్ పార్* జూలై 2011లో ఐజాల్ లో ఆవిష్కరించబడింది, ఇందులో ఆమె స్వరపరిచిన 155 పాటలు ఉన్నాయి. 'మరపురాని అసంఖ్యాక పూలు' అని అర్థం వచ్చే *న్గిల్హ్లోహ్నా నువాథాంగ్‌పార్* అనే కవితలు లేదా పాటల సంకలనం కూడా ఆమె మునుపటి రచనలలో ఒకటి.

ఆమె రాసిన ప్రసిద్ధ వ్యక్తిగత పాటలలో "డి హ్మెల్తా" ఒకటి. ఈ పాటను ఇతర మిజో కళాకారులు ఆలపించారు, విద్యా సంస్థలలోని పాఠ్యాంశాలు లేదా పఠన సామగ్రిలో దీనిని చేర్చారు.

### విద్య, సామాజిక సేవ
సైలో "సాహిత్యం, విద్య" విభాగానికి గాను పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నారు. ఆమె చారిత్రక, సాంస్కృతిక రచనలతో పాటు విద్యా రంగంలో ఆమె పాటల వినియోగం ఆమె కృషిలో ఈ భాగానికి దోహదం చేస్తాయి. సామాజిక సేవకు ఆమె చేసిన కృషికి కూడా ఆమె గుర్తింపు పొందారు. ఒక సందర్భంలో, మిజోరంలో హిందీని ప్రోత్సహించే ఒక కార్యక్రమంలో యూనివర్సల్ హిందీ కమ్యూనికేషన్స్ సెంటర్ (UHCC) తరపున ఆమె ఒక పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు.

## పురస్కారాలు, గుర్తింపు

* స్త్రీ శక్తి పురస్కారం (2007): భారత ప్రభుత్వ మహిళా, శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ప్రదానం చేసింది. 28 ఫిబ్రవరి 2009న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో రాణి గైడిన్లియు జెలియాంగ్ విభాగంలో సైలో ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.
* పద్మశ్రీ (2011): సాహిత్యం, విద్యారంగానికి చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసింది.

## రచనలు

* *సైలో త్లాహ్ ఛాంగ్ చాంచిన్* (పుస్తకం, 2011)
* *జోరమ్ రోజ్ పార్* (పాటల పుస్తకం, 2011)
* *న్గిల్హ్లోహ్నా నువాథాంగ్‌పార్* (కవిత్వం/పాటల సంకలనం, సుమారు 2003)
* *మిజో నన్హ్లూయి లెహ్ తున్లై* (పుస్తకం, 2001)

### స్వరకర్తగా
మూలం:
* *డి హ్మెల్తా*
* *డి మాంపుయి*

వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
టెడ్ సేల్

**ఎడ్వర్డ్ లిటిల్ సేల్** (17 జూన్ 1871 - 2 సెప్టెంబర్ 1920) ఇంగ్లీష్ క్రికెట్ ఆటగాడు. అతను ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్‌లో పనిచేస్తున్నప్పుడు 1898, 1903 మధ్య భారతదేశంలో యూరోపియన్ల తరపున ఎనిమిది ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు.

## జీవితం, వృత్తి
సేల్ యార్క్‌షైర్‌లో జన్మించాడు. మార్ల్‌బరో కళాశాల, బరీ సెయింట్ ఎడ్మండ్స్ స్కూల్, కేంబ్రిడ్జ్‌లోని క్లేర్ కళాశాలలో విద్యనభ్యసించాడు. అతను 1894 నుండి 1902 వరకు బొంబాయిలో అసిస్టెంట్ కలెక్టర్, మేజిస్ట్రేట్‌గా పనిచేశాడు, ఆపై అటవీ సెటిల్‌మెంట్ అధికారిగా పనిచేశాడు. అతను 1908లో గ్లౌసెస్టర్‌షైర్‌లోని పెయిన్స్‌విక్‌లో కాన్స్టాన్స్ అబెల్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారి మేనల్లుడు సర్ జార్జ్ అబెల్ కూడా భారతదేశం, ఇంగ్లాండ్‌లో సివిల్ సర్వెంట్, ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్.

భారతదేశంలో సేల్ సర్వీస్ చేస్తున్న సమయంలో, భారతదేశంలో ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ బొంబాయి, పూనాలో యూరోపియన్లు, పార్సీల మధ్య జరిగిన బాంబే ప్రెసిడెన్సీ మ్యాచ్‌లకే పరిమితం చేయబడింది. ఆగస్టు 1900లో జరిగిన మ్యాచ్‌లో అతను యూరోపియన్ల అత్యధిక స్కోరర్‌గా నిలిచాడు, అయినప్పటికీ అతను కేవలం 24 పరుగులు మాత్రమే చేశాడు. పార్సీలు 135 పరుగుల తేడాతో గెలిచారు. కొన్ని వారాల తర్వాత అతను 84 పరుగులతో మళ్ళీ యూరోపియన్ల టాప్ స్కోరర్‌గా నిలిచాడు, 217 పరుగుల మొదటి ఇన్నింగ్స్ లోటు తర్వాత ఫైట్‌బ్యాక్‌కు నాయకత్వం వహించాడు, క్లోజ్-ఫైట్ డ్రాగా ముగించాడు. 1901 సెప్టెంబర్‌లో జరిగిన మ్యాచ్‌లో, సేల్ 93 పరుగులు చేశాడు, ఇది ఇరువైపులా అత్యధిక స్కోరు, యూరోపియన్లు పార్సీలను 192 పరుగుల తేడాతో ఓడించినప్పుడు.

1920 సెప్టెంబరులో, కెంట్‌లోని ఆల్డింగ్టన్‌లో ఒక ఎస్టేట్ కొనుగోలు చేసిన కొద్దిసేపటికే, సేల్ సమీపంలోని అడవిలో కాల్చి చంపబడి, అతని పక్కన ఒక రైఫిల్ పడి ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1920 మరణాలు
వర్గం:1871 జననాలు
డంకన్ వైన్స్

ఆగ్రాలో జన్మించిన వైన్స్ రాయల్ ఇండియన్ నేవీలో అధికారి. అతను బ్రిటిష్ ఇండియాలో పనిచేస్తున్నప్పుడు ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో అరంగేట్రం చేశాడు, ఆగస్టు 1897లో బొంబాయిలో పార్సీలకు వ్యతిరేకంగా యూరోపియన్ల తరపున ఆడాడు. అతను 1899లో వేల్స్‌లో క్రికెట్ ఆడాడు, 1899 మైనర్ కౌంటీస్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో మోన్‌మౌత్‌షైర్ తరపున నాలుగు మ్యాచ్‌లు ఆడాడు, వైన్స్ 1901లో మోన్‌మౌత్‌షైర్ తరపున మరోసారి కనిపించాడు. రాయల్ ఇండియన్ నేవీలో అతని సేవ ఈ మ్యాచ్‌ల తర్వాత ఏదో ఒక సమయంలో అతన్ని బ్రిటిష్ ఇండియాకు తిరిగి ఇచ్చింది, అక్కడ అతను సెప్టెంబర్ 1908లో పార్సీలు, హిందువులకు వ్యతిరేకంగా యూరోపియన్ల తరపున మరో రెండు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. అతను తన మూడు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లలో ఆరు ఇన్నింగ్స్‌లలో బ్యాటింగ్ చేశాడు, 21 పరుగుల అత్యధిక స్కోరుతో 38 పరుగులు చేశాడు. అతను జూన్ 1918లో కెప్టెన్ హోదాను పొందాడు, కలకత్తాలో పోర్ట్ ఆఫీసర్‌గా పనిచేశాడు. 1918 పుట్టినరోజు గౌరవాలలో అతను CBE గా ఎంపికయ్యాడు. వైన్స్ మార్చి 1935 లో పదవీ విరమణ జాబితాలో ఉంచబడ్డాడు. అతను మార్చి 1950 లో ఇంగ్లాండ్‌లోని టన్‌బ్రిడ్జ్ వెల్స్‌లో మరణించాడు.

**డంకన్ ఫ్రెడరిక్ వైన్స్** CBE (1869 &#x2013; 7 మార్చి 1950), ఇంగ్లీష్ ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆటగాడు, రాయల్ ఇండియన్ నేవీ అధికారి.

ఆగ్రాలో జన్మించిన వైన్స్ రాయల్ ఇండియన్ నేవీలో అధికారి. అతను బ్రిటిష్ ఇండియాలో పనిచేస్తున్నప్పుడు ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో అరంగేట్రం చేశాడు, ఆగస్టు 1897లో బొంబాయిలో పార్సీలకు వ్యతిరేకంగా యూరోపియన్ల తరపున ఆడాడు. అతను 1899లో వేల్స్‌లో క్రికెట్ ఆడాడు, 1899 మైనర్ కౌంటీస్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో మోన్‌మౌత్‌షైర్ తరపున నాలుగు మ్యాచ్‌లు ఆడాడు, వైన్స్ 1901లో మోన్‌మౌత్‌షైర్ తరపున మరోసారి కనిపించాడు. రాయల్ ఇండియన్ నేవీలో అతని సేవ ఈ మ్యాచ్‌ల తర్వాత ఏదో ఒక సమయంలో అతన్ని బ్రిటిష్ ఇండియాకు తిరిగి ఇచ్చింది, అక్కడ అతను సెప్టెంబర్ 1908లో పార్సీలు, హిందువులకు వ్యతిరేకంగా యూరోపియన్ల తరపున మరో రెండు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. అతను తన మూడు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లలో ఆరు ఇన్నింగ్స్‌లలో బ్యాటింగ్ చేశాడు, 21 పరుగుల అత్యధిక స్కోరుతో 38 పరుగులు చేశాడు. అతను జూన్ 1918లో కెప్టెన్ హోదాను పొందాడు, కలకత్తాలో పోర్ట్ ఆఫీసర్‌గా పనిచేశాడు. 1918 పుట్టినరోజు గౌరవాలలో అతను CBE గా ఎంపికయ్యాడు. వైన్స్ మార్చి 1935 లో పదవీ విరమణ జాబితాలో ఉంచబడ్డాడు. అతను మార్చి 1950 లో ఇంగ్లాండ్‌లోని టన్‌బ్రిడ్జ్ వెల్స్‌లో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 
వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1950 మరణాలు
వర్గం:1869 జననాలు
ఉర్దూ వికీపీడియా

**ఉర్దూ వికీపీడియా** అనేది ఉర్దూ భాషలోని ఉచిత విజ్ఞాన సర్వస్వం.

2026, మార్చి 25 నాటికి, ఈ విజ్ఞాన సర్వస్వంలో  242514 వ్యాసాలు మరియు 208667 మంది వినియోగదారులు ఉన్నారు, వీరిలో 393 మంది చురుకుగా ఉన్నారు.

## ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

వర్గం:వికీపీడియా
వర్గం:భాష
వర్గం:విజ్ఞాన సర్వస్వము
ట్రావెన్కోర్-కొచ్చిన్ క్రికెటర్ల జాబితా

ఇది ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ క్రికెట్ జట్టు తరపున ఫస్ట్-క్లాస్, లిస్ట్ A లేదా ట్వంటీ20 క్రికెట్ ఆడిన క్రికెటర్ల జాబితా.   మొదటి, చివరి సీజన్లు ఇవ్వబడ్డాయి; ఆ ఆటగాడు తప్పనిసరిగా అన్ని మధ్య సీజన్లలో ఆడలేదు. పెద్ట అక్షరాలలో ఉన్న ఆటగాళ్ళు అంతర్జాతీయ క్రికెట్ ఆడారు.

* పి.ఎం. ఆనందన్(1951-1957)
* పాలియత్ రవి అచన్ (1952-1957)
* సెసిల్ టిమ్మిన్స్ (1952-1953)
* ఆచరత్ బాబు (1953-1957)
* బాలన్ పండిట్
* పిఎం రాఘవన్
* పద్మనాభన్ శివదాస్, 1951/52
* ఆచరత్ మాకీ
* కేలప్పన్ తంపురాన్, 1951/52
* కేరళ వర్మ కేలప్పన్ తంపురాన్, 1951/52
* కొచున్నీ తంబురాన్, 1956/57

## బాహ్య లింకులు

* క్రికెట్ ఆర్కైవ్‌లో ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ క్రికెట్ జట్టు
* క్రికెట్ ఆర్కైవ్‌లో ట్రావెన్‌కోర్-కొచ్చిన్ ఆడే ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు
## మూలాలు
బండిల్ సిద్ధాంతం

**బండిల్ సిద్ధాంతం** (Bundle theory) 18వ శతాబ్దపు స్కాటిష్ తత్వవేత్త డేవిడ్ హ్యూమ్ ప్రతిపాదించారు. ఇది వస్తువులకు సంబంధించిన అస్తిత్వ మీమాంస  సిద్ధాంతం. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఒక వస్తువు కేవలం లక్షణాలు, సంబంధాలు, రూపాల సమూహాన్ని (*బండిల్*) మాత్రమే కలిగి ఉంటుంది.

బండిల్ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఒక వస్తువు దాని లక్షణాలను మాత్రమే కలిగి ఉంటుంది, అంతకు మించి మరేమీ ఉండదు; అందువల్ల లక్షణాలు లేని వస్తువు ఉండదు, అటువంటి వస్తువును ఎవరూ ఊహించలేరు. ఉదాహరణకు మనం ఆపిల్ గురించి ఆలోచించినప్పుడు, దాని లక్షణాలైన ఎరుపు రంగు, గుండ్రని ఆకారం, పండుగా ఉండటం తదితర విషయాలను ఆలోచిస్తాము. ఈ లక్షణాలకు మించి ఏమీ ఉండదు; ఆపిల్ దాని లక్షణాల సమూహం కంటే మరేమీ కాదు. ప్రత్యేకించి ఈ లక్షణాలు సహజంగా ఇమిడి ఉండే ఎలాంటి పదార్థం (substance) ఉండదు.

బండిల్ సిద్ధాంతాన్ని అహంకారాన్ని భౌతిక రూపం వలె ఉండే ఆత్మ లాంటి పదార్థంగా చూసే అహంకార సిద్ధాంతంతో విభేదిస్తారు.

## అనుకూల వాదనలు
వస్తువు లక్షణాలను ఊహించకుండా, వివరించకుండా ఆ వస్తువును ఊహించడం, వివరించడంలో ఉండే కష్టమే బండిల్ సిద్ధాంతానికి సాధారణ సమర్థన, ముఖ్యంగా ఆంగ్లో-అమెరికన్ సంప్రదాయంలోని ప్రస్తుత తత్వవేత్తలలో ఇది కనిపిస్తుంది.

వస్తువు లక్షణాలను మినహాయించి మరే ఇతర అంశాన్ని అర్థం చేసుకోలేకపోవడం ద్వారా లక్షణాలు లేని పదార్థాన్ని (bare particular) ఎవరూ ఊహించలేరని ఈ వాదన తెలుపుతుంది, ఈ భావన పదార్థ సిద్ధాంతం (substance theory)ని నేరుగా వ్యతిరేకిస్తుంది. లక్షణాలు లేని పదార్థాల సంభావిత కష్టాన్ని జాన్ లాక్ తన వర్ణనలో వివరించారు. ఆయన పదార్థాన్ని దాని లక్షణాలకు అతీతంగా "ఏదో, నాకేమిటో తెలియదు. [...] అప్పుడు మనకున్న ఆలోచనను మనం పదార్థం అనే సాధారణ పేరుతో పిలుస్తాము, అది మనకు కనబడే లక్షణాలకు ఆధారంగా భావించే తెలియని మద్దతు మాత్రమే, మద్దతు ఇచ్చేది ఏమీ లేకుండా అవి మనలేవని మనం ఊహిస్తాము, ఆ మద్దతునే మనం సబ్‌స్టాన్షియా అని పిలుస్తాము; ఈ పదం నిజమైన అర్థం స్పష్టమైన ఆంగ్లంలో కింద నిలబడటం, ఎత్తిపట్టుకోవడం." అని పేర్కొన్నారు.

## అభ్యంతరాలు
లక్షణాలు ఎలా కలిసి బంధించబడ్డాయో వివరించకుండా అవి ఒక సమూహంగా *కట్టబడి* ఉన్నాయని బండిల్ సిద్ధాంతం చెబుతుంది. ఉదాహరణకు బండిల్ సిద్ధాంతం ఆపిల్‌ను ఎర్రగా,  వెడల్పుగా, రసభరితంగా పరిగణిస్తుంది కానీ దానికి అంతర్లీనంగా ఉండే *పదార్థం* లేదని వివరిస్తుంది. ఆపిల్ ఎరుపు,  వెడల్పు, రసభరితమైన లక్షణాలతో సహా వివిధ *లక్షణాల సమూహం* అని చెప్పబడింది. హ్యూమ్ ఈ కోణంలోనే "బండిల్" అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు, తన ప్రధాన రచనలో వ్యక్తిగత గుర్తింపు గురించి ప్రస్తావిస్తూ: "మిగిలిన మానవాళి గురించి నేను ధైర్యంగా చెప్పగలను, వారు వేర్వేరు అవగాహనల సమూహం, సేకరణ తప్ప మరొకటి కాదు, అవి ఊహించలేని వేగంతో ఒకదానికొకటి విజయవంతమవుతాయి, అవి శాశ్వత ప్రవాహం, కదలికలో ఉంటాయి" అని పేర్కొన్నారు.

## బౌద్ధ మతం
భారతీయ మాధ్యమక తత్వవేత్త చంద్రకీర్తి సప్తవిధ తార్కికంగా పిలువబడే దాంట్లో సారాంశం లేకపోవడాన్ని ప్రదర్శించడానికి వస్తువుల సమగ్ర స్వభావాన్ని ఉపయోగించారు. ఆయన తన రచన *మధ్యమార్గానికి మార్గదర్శి* (సంస్కృతం: *మాధ్యమకావతార*)లో చెప్పారు.

## మూలాలు

## మరింత చదవడానికి
*డేవిడ్ హ్యూమ్ (1738), *ఎ ట్రీటైజ్ ఆఫ్ హ్యూమన్ నేచర్*, పుస్తకం I, భాగం IV, విభాగం VI
*డెరెక్ పర్ఫిట్ (1984), *రీజన్స్ అండ్ పర్సన్స్*

వర్గం:బౌద్ద మత ప్రచారకులు
మోహన్ రనడే

**మోహన్ రనడే** (జననం **మనోహర్ ఆప్టే**) (1930 డిసెంబరు 25 - 2019 జూన్ 25), భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమకారుడు. అతను గోవా విముక్తి ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు, కస్టోడియో ఫెర్నాండెజ్ అనే గోవా పోలీసు ముందస్తు హత్యకు సంబంధించి పోర్చుగీస్ జైలులో పద్నాలుగు సంవత్సరాలు గడిపాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
మోహన్ రనడే 1930 డిసెంబరు 25న మహారాష్ట్రలోని సాంగ్లీలో ఒక మరాఠీ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో **మనోహర్ ఆప్టే** గా జన్మించాడు. గోవా విముక్తి ఉద్యమంలో చేరినప్పుడు ఆయన మోహన్ రనడే అనే మారుపేరుతో పిలువబడ్డాడు.

## గోవా విముక్తి ఉద్యమం (1953-1969)
మహారాష్ట్రకు చెందిన ఆర్. కె. బర్వే ప్రోత్సాహంతో ఆయన 1949లో చట్టవిరుద్ధంగా గోవాలో ప్రవేశించి పెర్నెమ్లో హిందూ విద్యార్థుల కోసం మరాఠీ భాష ప్రైవేట్ టీచర్గా ఉద్యోగం పొందాడు, కాని గోవాలో అక్రమంగా ప్రవేశించినందుకు అరెస్టు వారెంట్ జారీ కావడంతో అతను వెంటనే మహారాష్ట్రకు తిరిగి వచ్చాడు. 1950లో విష్ణుపంత్ వాజే సహాయంతో మోహన్ రనడే అనే తప్పుడు పేరుతో మళ్లీ గోవాలో అక్రమంగా ప్రవేశించి, సవోయ్ వెరెమ్లోని హిందూ విద్యార్థుల కోసం మరాఠీ భాషా ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. పోర్చుగీసులపై ప్రతీకార చర్యగా వ్యవహరించమని ఆయన తన విద్యార్థులను ప్రోత్సహించేవాడు, కాని చట్టవిరుద్ధంగా గోవాలోకి ప్రవేశించినందుకు మళ్లీ అరెస్టు చేసి బహిష్కరించబడ్డాడు.

రనడే 1953లో ఆజాద్ గోమంతక్ దళ్ అనే ఉగ్రవాద సంస్థలో చేరాడు. ఈ సంస్థలో సభ్యుడిగా, అతను 1954లో సిల్వాస్సా విముక్తి కార్యక్రమంలో పాల్గొని, ఆపై మళ్లీ చట్టవిరుద్ధంగా గోవాలో ప్రవేశించాడు.

రనడే తన సంస్థ కోసం ఆయుధాలు, పేలుడు పదార్థాలను దొంగిలించడానికి పోలీసు, కస్టమ్స్ అవుట్‌పోస్ట్ లతో పాటు గనులపై అనేక సాయుధ దోపిడీలలో కూడా పాల్గొన్నాడు. 1955 ఆగస్టు 18న, భారత త్రివర్ణ పతాకాన్ని కూల్చివేసి, దానిపై ముద్ర వేసినందుకు సవోయ్ వెరెమ్ కు చెందిన పోలీసు కస్టోడియో ఫెర్నాండెజ్ చర్యతో ఆగ్రహించిన మోహన్ రనడే, రాత్రి తన ఇంటికి వెళ్లి, అతన్ని పిలిచి, ఆపై కాల్చి చంపాడు.

## నిర్బంధం
1955 అక్టోబరు 22న, ఆయుధాలను దోచుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతో రనడే బేటిమ్ పోలీస్ స్టేషన్లో సాయుధ దోపిడీకి ప్రయత్నించాడు. కానీ రనడేను పోలీసులు పొట్టలో కాల్చి గాయపరిచారు. రనడేను అరెస్టు చేసి, వివిధ నేరాలకు (సాయుధ దోపిడీ, ముందస్తు హత్య మొదలైనవి) అభియోగాలు మోపారు, పోర్చుగల్లో విచారణ జరిపి 26 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించారు.

అతను లిస్బన్ సమీపంలోని కాక్సియాస్ జైలులో ఖైదు చేయబడ్డాడు, అక్కడ అతను మొదటి ఆరు సంవత్సరాలు ఏకాంత నిర్బంధంలో ఉంచబడ్డాడు. 1961 డిసెంబరులో భారతదేశం గోవాను స్వాధీనం చేసుకున్న ఏడు సంవత్సరాలకు పైగా తరువాత, దాదాపు పద్నాలుగు సంవత్సరాలు జైలు శిక్ష అనుభవించిన ఆయన 1969 జనవరిలో విడుదలయ్యాడు.

## గౌరవాలు
మోహన్ రనడే 2001లో పద్మశ్రీ పురస్కారం, 2006లో సాంగ్లీ భూషణ్ లతో సత్కరించబడ్డాడు. ఆయన చేసిన సామాజిక కృషికి గాను 1986లో గోవా పురస్కార్ కూడా లభించింది.

## మరణం
గోవా విముక్తి ఉద్యమంపై రనడే రెండు పుస్తకాలు రచించాడు: స్ట్రగల్ అన్ఫినిష్డ్, *సతీచే వాన్*. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన నేపథ్యాల విద్యార్థుల విద్యను స్పాన్సర్ చేసే ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థను ఆయన పూణేay నడిపాci. ఆయన ఐదేళ్లకు పైగా గోవా రెడ్‌క్రాస్ ఛైర్మన్ గా పనిచేసాడు. అతను తన తరువాతి సంవత్సరాలను పూణే నగరంలో గడిపాడు, అక్కడ అతను 2019 జూన్ 25న మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:2019 మరణాలు
వర్గం:1930 జననాలు
కేదార్ గురుంగ్

**కేదార్ నాథ్ గురుంగ్** (జననం 1948 జులై 9), ఒక భారతీయ విద్యావేత్త, నేపాలీ సాహిత్య రచయిత, తన వ్యంగ్య వ్యక్తీకరణలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. 2012లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను నాలుగో అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది. కేదార్ గురుంగ్ పశ్చిమ సిక్కింలోని గ్యాల్‌షింగ్ లో నివసిస్తున్నాడు.

## జీవితచరిత్ర
కేదార్ నాథ్ గురుంగ్ 1948 జులై 9న సిక్కిం రాష్ట్రం లింగ్చోమ్ లోని సార్డాంగ్ గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆయన స్థానిక పాఠశాలలో తన ప్రారంభ పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి, డార్జిలింగ్ లోని టర్న్బుల్ హైస్కూల్లో చేరాడు, అక్కడ ఆయన 1960లో మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించాడు. తదనంతరం, ఆయన డార్జిలింగ్లోని ప్రభుత్వ కళాశాల నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు. గురుంగ్ ఉపాధ్యాయుడిగా కెరీర్ ప్రారంభించాడు, అలాగే, ఒక పుస్తక దుకాణాన్ని కూడా ప్రారంభించాడు. ఆయన పశ్చిమ సిక్కిం కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న *పశ్చిమ సిక్కిం సాహిత్య సంస్థాన్* అనే సాహిత్య సంస్థను స్థాపించాడు, దీనికి ఆయన ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేస్తున్నాడు. ఆయన 22 సంవత్సరాలు శ్రష్టా పత్రికకు ప్రధాన సంపాదకుడిగా ఉన్నాడు, ఝిల్కా, ప్రకాశన్ పత్రికల మాజీ సంపాదకుడు కూడా. 1983 నుండి 1987 వరకు నేపాలీ సాహిత్య అకాడమీలో సభ్యుడిగా కూడా పనిచేసాడు.

గురుంగ్ కవిత్వం, వ్యాసాలు, సాహిత్య విమర్శలతో కూడిన 15 ప్రచురణలకు ఘనత పొందాడు. ఆయన రచనలలో నాలుగు కవితా సంకలనాలు ఉన్నాయి, అజా ఫేరి ఆట సమాజ్ రా నయా దిన్హారూ (1970), తారంగమతి లహర్ లగేరా ఏకో ప్రహరా (1973), *మహాషతిహారూకో పూజ* (1979), ఉర్లాంచన్ చల్హరో సమయ రా జ్వార్భటహారూ జస్తాయ్ (1995) ఒక చిన్న కథల సంకలనం, సీమానమతి చదేర సునైక ఆగ్లా హోచా కోఠహారూ (1994), వ్యాసాల సంకలనం, *అఫ్నై పక్షహారూ* (1984). ఆయన సిక్కిం సాహిత్య పరిషత్ నుండి *భాను పురస్కార్* గ్రహీత. భారత ప్రభుత్వం ఆయనను పద్మశ్రీ పురస్కారం కొరకు 2012 గణతంత్ర దినోత్సవ గౌరవ జాబితాలో చేర్చింది.

## అవార్డులు

* **2012**: నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ. 

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1948 జననాలు
చన్నగిరి

**చన్నగిరి** భారతదేశం, కర్ణాటక రాష్ట్రం, దావణగెరె జిల్లాలోని ఒక పట్టణం. ఇది 1997 నుండి దావణగెరె జిల్లాలో ఒక తాలూకా ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. అంతకుముందు ఇది శివమొగ్గ జిల్లాలో భాగంగా ఉండేది.

## పదవ్యుత్పత్తి
గంగ రాజుల పాలనలో ఈ ప్రదేశాన్ని *అసండినాడు* అని పిలిచేవారు. తరువాత ఇది కల్యాణి చాళుక్యుల పాలనలోకి వెళ్ళింది, తదనంతరం ఉచ్చంగి పాండ్యులు పాలించారు, 17వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రదేశం కెలాడి నాయక సామ్రాజ్యం చేతుల్లోకి వెళ్ళింది.
కెలాడి నాయక సామ్రాజ్య రాణి కెలాడి చెన్నమ్మ (1672–1697) ఈ కొండపై కోట నిర్మించిందని, ఆమె పేరు మీదుగా ఈ పట్టణానికి ఆ పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.

## భౌగోళికం
చన్నగిరి  వద్ద ఉంది. ఇది సగటున 662 మీటర్ల (2171 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది.

## జనాభా వివరాలు
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం చన్నగిరి జనాభా 18,517. జనాభాలో పురుషులు 52%, స్త్రీలు 48% ఉన్నారు. చన్నగిరి సగటు అక్షరాస్యత రేటు 71%, ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ; ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 74%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 67%గా ఉంది. జనాభాలో 13% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.

## కొండ కోట
చన్నగిరిలో 1770 ప్రాంతంలో నిర్మించిన ఒక కొండ కోట ఉంది, దాని లోపల రంగనాథ దేవాలయం ఉంది. పట్టణానికి పశ్చిమాన సుమారు 200 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఈ కోట మట్టితో కప్పబడిన మృదువైన చీకటిని కలిగి ఉండి విశాలమైన మైదానాన్ని పర్యవేక్షించేలా ఉంటుంది. ఈ కోటలో కందకాలచే రక్షించబడే రెండు రాతి గోడలు ఉన్నాయి, ప్రధాన ద్వారం వాలు అతి తక్కువగా ఉండే ఉత్తరం వైపున ఉంది.

శిఖరంపై శ్రీ రంగనాథునికి అంకితం చేయబడిన దేవాలయం ఉంది. దీనిని బేటే-రంగనాథ అని పిలుస్తారు, ఇందులో విష్ణువు సమభంగ భంగిమలో నిలబడి, వెనుక చేతులలో చక్రం, శంఖం పట్టుకుని, ముందు చేతులలో బాణం పట్టుకుని ఉన్నట్లు చిత్రీకరించబడింది. ఆయన కింద తక్కువ ఎత్తులో ఉండే గరుడ పీఠం, రెండు వైపులా ప్రభావళిపై ఉబ్బెత్తు శిల్పంగా దేవేరి రూపం ఉన్నాయి.

దీని నైరుతి దిశలో భూతప్పకు అంకితం చేయబడిన ఒక చిన్న మందిరం ఉంది, ఇందులో దేవుని తల నోటి నుండి బయటకు పొడుచుకు వచ్చిన నాలుకతో కనిపిస్తుంది.

## రవాణా
జాతీయ రహదారి 369 చన్నగిరి గుండా వెళుతుంది, ఇది చిత్రదుర్గ, శివమొగ్గ మధ్య కలుపుతుంది.

## ప్రముఖ వ్యక్తులు
* ధోండియా వాఘ్, తొలి స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, చన్నగిరిలో జన్మించాడు
* జె. హెచ్. పటేల్, కర్ణాటక మాజీ ముఖ్యమంత్రి.
* హెచ్. ఎస్. వెంకటేశమూర్తి, కన్నడ భాషలో కవి, నాటక రచయిత.
* ఎం. చిదానంద మూర్తి, కన్నడ రచయిత, పరిశోధకుడు, చరిత్రకారుడు.
* సయ్యద్ నసీర్ హుస్సేన్, భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* శాంతి సాగర
* దావణగెరె

## మూలాలు

వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర
వర్గం:కర్ణాటక చారిత్రిక ప్రదేశాలు
కింథుప్

thumb
**కింథుప్**, సిక్కింకు చెందిన ఒక లెప్చా వ్యక్తి. ఇతను 1880లలో టిబెట్ ప్రాంతంలో అన్వేషకుడు. గతంలో తెలియని టిబెట్ ప్రాంతాన్ని సర్వే చేయడంలో విధి పట్ల అతనికున్న అద్భుతమైన అంకితభావానికి అతను బాగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

1892లో కింథుప్‌ను కలిసిన లారెన్స్ వాడెల్ అతనిని ఈ క్రింది విధంగా వర్ణించాడు:

## జీవిత చరిత్ర
thumb|upright|1914లో తీసిన కింథుప్ ఛాయాచిత్రం|left
1870లలో త్సంగ్పో నది (కొన్నిసార్లు "సాన్పో" అని పిలుస్తారు) గమ్యస్థానం ఎవరికీ తెలియదు. బ్రహ్మపుత్ర ("దిహాంగ్" అని కూడా పిలుస్తారు) పేరుతో బంగాళాఖాతంలోకి ప్రవహించే నది ఇదేనని కొందరు ఊహించారు. ఈ రహస్యాన్ని ఛేదించడానికి గ్రేట్ ట్రిగనామెట్రికల్ సర్వేకు చెందిన హెన్రీ జాన్ హార్మన్ పండిత అన్వేషకుడైన నెమ్ సింగ్‌ను ("జి. ఎమ్. ఎన్." అని పిలుస్తారు) త్సంగ్పో వెంట వెళ్లి దాని అంతిమ గమ్యాన్ని నిర్ణయించడానికి పంపాడు. జి. ఎమ్. ఎన్. తో పాటు అతని సహాయకుడు, సిక్కింకు చెందిన కింథుప్ అనే లెప్చా వ్యక్తి ఉన్నాడు. నదిలో ఎక్కువ భాగాన్ని సర్వే చేసిన తరువాత ఆ జంట భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు.

1880లో జి. ఎమ్. ఎన్. పనిని కొనసాగించడానికి ఒక చైనీస్ లామా నియమించబడ్డాడు, అతనితో పాటు వెళ్లడానికి కింథుప్ మళ్లీ నియమించబడ్డాడు. ముందే ఏర్పాటు చేసుకున్న సమయంలో 500 ప్రత్యేక గుర్తులతో కూడిన దుంగలను నదిలోకి వదలడం ద్వారా బ్రహ్మపుత్ర సిద్ధాంతాన్ని పరీక్షించే పనితో 1880లో కింథుప్ వెనక్కి పంపబడ్డాడు. అదే సమయంలో క్యాప్టెన్ హార్మన్ వాటి రాకను గమనించడానికి దిహాంగ్-బ్రహ్మపుత్ర వద్ద మనుషులను నియమించాడు. అయితే 1881 మేలో టోంగ్యుక్ జొంగ్ సమీపంలో చైనీస్ లామా కింథుప్‌ను ఒక ప్రాంతీయ ప్రభువుకు బానిసగా విక్రయించాడు. కింథుప్ సర్వేయింగ్ పరికరాలు, నోట్‌బుక్‌లు జప్తు చేయబడ్డాయి. చివరకు అతను తప్పించుకునే వరకు, అనగా 1882 మార్చి వరకు బానిసగానే ఉండిపోయాడు.

నది సర్వేను పునఃప్రారంభించి, అతను తన మాజీ యజమాని సేవకులకు పట్టుబడి, మఠం ప్రధాన గురువుకు మళ్లీ బానిసగా విక్రయించబడే వరకు దక్షిణంగా ఆ గార్జ్ (లోతైన లోయ) వెంట వెళ్లాడు. అతని కొత్త యజమాని అతని పట్ల బాగా వ్యవహరించాడు, మతపరమైన తీర్థయాత్రలు చేయాలనే నెపంతో అతనికి అనేకసార్లు సెలవులు ఇచ్చాడు. ఇది అతనికి 500 దుంగలను సిద్ధం చేయడానికి, లాసా నుండి తన కొత్త షెడ్యూల్‌ను ప్రకటిస్తూ హార్మన్‌కు లేఖ పంపడానికి అవకాశం కల్పించింది. అతను త్సంగ్పో, చుట్టుపక్కల ప్రాంతం విస్తీర్ణాన్ని నమోదు చేస్తూ అనేక సుదూర ప్రయాణాలు చేశాడు, ఆ రెండు నదులు వాస్తవానికి ఒకటేనని నిర్ధారించాడు. మఠంలో పదిహేను నెలల సేవల అనంతరం గురువు అతనికి స్వేచ్ఛ ప్రసాదించాడు, చివరకు అతను ఆ దుంగలను నదిలో వదలగలిగాడు. అయితే ఈ మధ్యకాలంలో హార్మన్ మరణించాడు, కింథుప్ లేఖ ఎవరూ చదవలేదు, కాబట్టి ఆ దుంగల రాక కోసం ఎవరూ చూడలేదు.

కింథుప్ తాను బయలుదేరిన నాలుగు సంవత్సరాల తరువాత 1884 నవంబర్ లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చాడు. అతని ఖాతా రెండు సంవత్సరాల తర్వాత కానీ నమోదు కాలేదు, అప్పుడు కూడా అతని అసాధారణ కథనాలను కొందరు భూగోళశాస్త్రవేత్తలు సందేహించారు. "1913లో ఎఫ్. ఎమ్. బెయిలీ, హెన్రీ మోర్స్‌హెడ్ అతని వాదనలను ధృవీకరించేంత వరకు అతని సాధన గుర్తింపు పొందలేదు."

"అతని కథనం అత్యంత అద్భుతమైన పద్ధతిలో నిర్ధారించబడింది, అతను ఎంతో ఉత్సాహంతో, విధి పట్ల భక్తితో సేవ చేసిన సర్వే ఆఫ్ ఇండియా చరిత్రలో కింథుప్ పేరును గౌరవప్రదమైన రికార్డుగా స్థాపించగలిగాము" అని కెప్టెన్ హ్యూ ట్రెంచార్డ్ పేర్కొన్నాడు. దాదాపు 30 సంవత్సరాల తర్వాత మాత్రమే త్సంగ్పో గార్జ్ బెయిలీ-మోర్స్‌హెడ్ అన్వేషణ అతని ఆవిష్కరణను నిశ్చయంగా ధృవీకరించింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*డిస్కవరర్స్ వెబ్: ది పండిట్స్

వర్గం:టిబెట్
మెహమూద్ ధౌల్పురి

**మెహమూద్ ధౌల్పురి** (1954 మార్చి 23 - 2011 మే 25), హిందుస్తానీ సంగీతానికి చెందిన భారతీయ సంగీతకారుడు, పంప్ ఆర్గాన్ భారతీయ రూపాంతరమైన హార్మోనియం ప్రముఖ ఘాతకుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన పర్వీన్ సుల్తానా, భీమ్‌సేన్ జోషి, జస్రాజ్, గిరిజాదేవి, కిషోరీ అమోంకర్, ఉస్తాద్ గులాం సాదిక్ ఖాన్ వంటి ప్రముఖ హిందూస్థానీ గాయకులకు తోడుగా ఉన్నాడు. సంగీతానికి ఆయన చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 2006లో నాలుగో అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది, ఈ అవార్డును అందుకున్న మొదటి హార్మోనియం వాద్యకారుడిగా ఆయన నిలిచాడు.

## జీవితచరిత్ర
మెహమూద్ ధౌల్పురి 1954 మార్చి 23న రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని ధౌల్‌పూర్ లో సంగీతకారుల కుటుంబంలో జన్మించాడు, ఆయన తాత బుద్ధ ఖాన్ సారంగి వాయిద్యకారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని ప్రారంభ శిక్షణ తన కుటుంబం నుండి సారంగితో మొదలైంది, ఆయన పదకొండు సంవత్సరాల వయస్సులో వాయిద్యం నేర్చుకున్నాడు. 1966లో వచ్చిన లవ్ ఇన్ టోక్యో అనే బాలీవుడ్ చిత్రం చూసిన తర్వాత ఆయన హార్మోనియం పట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు, ఢిల్లీ ఘరానాకు చెందిన నాసిర్ అహ్మద్ ఖాన్ వంటి అనేక మంది గురువుల వద్ద ఆయన శిక్షణ పొందాడు. రాజన్, సాజన్ మిశ్రా, పర్వీన్ సుల్తానా, భీమ్‌సేన్ జోషి, జస్రాజ్, గిరిజా దేవి, కిషోరీ అమోంకర్ వంటి ప్రముఖ గాయకులతో కలిసి పనిచేసాడు. ఆయన అశ్విని భిడే-దేశ్పాండీ, శుభా ముద్గల్, మీతా పండిట్ వంటి ఇతర ప్రసిద్ధ సంగీతకారులతో కలిసి వాయించాడు. ప్రఖ్యాత తబలా వాయిద్యకారుడు జాకీర్ హుస్సేన్ తో కలిసి జుగల్ బంది ప్రదర్శించాడు.

2006లో, భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పౌర పుస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది, మొదటిసారిగా ఒక హార్మోనియం వాయిద్యకారుడుకి పద్మ గౌరవం దక్కింది. రాజన్, సాజన్ మిశ్రా ద్వయం *రాగ లలిత్* అనే ఆల్బంతో సహా అతని అనేక ప్రదర్శనలు ఆడియో సిడిలుగా విడుదల చేయబడ్డాయి.ఆయన ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో పనిచేస్తున్నప్పుడు శ్వాసకోశ వ్యాధుల కారణంగా ఢిల్లీలోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ ఆసుపత్రిలో చేరాడు, అక్కడ ఆయన 2011 మే 25న అవయవ వైఫల్యంతో మరణించాడు. ఆయనకు భార్య, ముగ్గురు కుమార్తెలు, ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు.
 
## మూలాలు

వర్గం:2011 మరణాలు
వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:కళారంగంలో పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా

***ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా*** అనేది భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ (భారతదేశ మొదటి ప్రధానమంత్రి) రాసిన పుస్తకం. స్వాతంత్ర్యానికి ముందు 1942 నుండి 1945 వరకు ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని అహ్మద్‌నగర్ కోటలో బ్రిటిష్ వలస అధికారులచే ఆయన జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్నప్పుడు దీనిని రాశారు. ఈ పుస్తకం మొదటిసారిగా 1946లో భారతదేశంలో ప్రచురించబడింది, ఇది నేటికీ అత్యధికంగా అమ్ముడవుతున్న పుస్తకంగా నిలిచింది.

## సారాంశం
*ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా* ప్రాచీన చరిత్ర నుండి బ్రిటిష్ రాజ్ చివరి సంవత్సరాల వరకు భారతదేశ ప్రయాణాన్ని వివరిస్తుంది. సింధు లోయ నాగరికతతో ప్రారంభమై, వరుస విదేశీ ఆక్రమణదారులు ప్రవేశపెట్టిన సామాజిక-రాజకీయ పరివర్తనల గుండా కొనసాగి, ఆయన కాలం నాటి సమకాలీన కాలంతో ముగిసే భారతదేశ అభివృద్ధిని ప్రదర్శించడానికి నెహ్రూ ఉపనిషత్తులు, వేదాలు, ప్రాచీన చరిత్ర పాఠ్యపుస్తకాలపై తనకున్న జ్ఞానాన్ని ఉపయోగించారు. ఇతర భారతీయ నాయకులతో కలిసి క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో ఆయన పోషించిన పాత్రకు జైలు శిక్ష అనుభవించిన నెహ్రూ, భారతదేశ గతం గురించి తన ప్రతిబింబాలను, అవగాహనను నమోదు చేయడానికి ఈ కాలాన్ని ఉపయోగించారు. ఈ పుస్తకం స్వాతంత్ర్యం కోసం ఆరాటపడుతున్న భారతీయుని కోణం నుండి భారతీయ చరిత్ర, తత్వశాస్త్రం, సంస్కృతుల విస్తృత అవలోకనాన్ని అందిస్తుంది.

## ఇతర సహకారులు
[right|thumb|తన జైలు శిక్ష సమయంలో [అహ్మద్‌నగర్ కోటలో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ గది]]
అహ్మద్‌నగర్ కోటలో తన తోటి ఖైదీల ఆలోచనలు ఈ పుస్తకంలోని కొంత కంటెంట్‌ను ప్రభావితం చేశాయని నెహ్రూ అంగీకరించారు. ఆయన మౌలానా అబుల్ కలామ్ ఆజాద్, గోవింద్ వల్లభ్ పంత్, నరేంద్ర దేవ, అసఫ్ అలీ పేర్లను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. అతని పదకొండు మంది తోటి ఖైదీలు భారతదేశం నలుమూలల నుండి వచ్చిన రాజకీయ ఖైదీలు, పుస్తకంలో చర్చించిన విషయాలపై లోతైన జ్ఞానం ఉన్నవారు. వారు నెహ్రూ రచనలను ప్రూఫ్ రీడింగ్ చేయడంలో సహకరించారు, సృజనాత్మక సూచనలను అందించారు.

## కూర్పు
ఈ పుస్తకం మొదటిసారిగా భారతదేశంలోని కలకత్తా (ఇప్పుడు కోల్‌కతా) లోని సిగ్నెట్ ప్రెస్ ద్వారా 1946 మార్చిలో ప్రచురించబడింది. ఇది ప్రస్తుతం జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మెమోరియల్ ఫండ్ ద్వారా ప్రచురించబడుతోంది, దీని కాపీరైట్ ఆయన మనవడి భార్య సోనియా గాంధీ వద్ద ఉంది.

* పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ రచించిన *ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా*, 
* జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ రచించిన *ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా* (పేపర్‌బ్యాక్, పదమూడవ కూర్పు), 

## అనుసరణలు
ఈ పుస్తకం ఆధారంగా 53-ఎపిసోడ్‌ల భారతీయ టెలివిజన్ ధారావాహిక *[[భారత్ ఏక్ ఖోజ్]]* (1988) రూపొందించబడింది, దీనికి శ్యామ్ బెనగల్ దర్శకత్వం వహించారు, ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని దూరదర్శన్ ఛానెల్‌లో మొదటిసారి ప్రసారం చేయబడింది. ఈ పుస్తక సవరించిన కూర్పును CBSE NCERT పాఠ్యప్రణాళికలో భాగంగా కొన్ని భారతీయ పాఠశాలల్లో 8వ తరగతిలో హిందీ సప్లిమెంటరీ టెక్స్ట్‌గా బోధిస్తారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* *లెటర్స్ ఫ్రమ్ ఎ ఫాదర్ టు హిజ్ డాటర్* (1929)
* *యాన్ ఆటోబయోగ్రఫీ* (1936)
* *గ్లింప్సెస్ ఆఫ్ వరల్డ్ హిస్టరీ* (1934)

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*''ది డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా''. సిగ్నెట్ ప్రెస్ (1946) ద్వారా మొదటిసారి ప్రచురించబడింది.

వర్గం:భారతీయ సాహిత్యం
చెఫ్ దాము

వృత్తిపరంగా **చెఫ్ దాము** అని పిలువబడే దామోదరన్ కొత్తందరామన్ (1954 సెప్టెంబరు 3), ఒక భారతీయ ప్రముఖ చెఫ్. అతను అనేక వంట కార్యక్రమాలను హోస్ట్ చేసి, ప్రముఖ తమిళ భాషా టెలివిజన్ కార్యక్రమాలలో న్యాయమూర్తిగా పనిచేసాడు, ముఖ్యంగా స్టార్ విజయ్ లో కుకు విత్ కోమలి. 2010లో ఒక వ్యక్తి సాధించిన అతి పెద్ద వంట మారథాన్ గా గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డును ఆయన సాధించాడు. పాక కళలకు ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా, 2025లో భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నాడు.

2004లో మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి హోటల్ మేనేజ్మెంట్ అండ్ క్యాటరింగ్ టెక్నాలజీలో పిహెచ్డి పొందిన మొదటి భారతీయ చెఫ్ గా కూడా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందాడు.

## కెరీర్
2010 డిసెంబరులో, చెఫ్ దాము 24 గంటలు, 30 నిమిషాల 12 సెకన్ల పాటు కొనసాగిన వంట సెషన్ లో మొత్తం 190 కిలోగ్రాముల బరువున్న 617 వంటకాలను వండాడు.

ఆయన అనేక వంట పుస్తకాలు రచించాడు. సాంప్రదాయ దక్షిణ భారత వంటకాలను ప్రోత్సహించడానికి పాక వర్క్‌షాప్ లను నిర్వహించాడు. తమిళనాడులోని వివిధ నగరాల్లో *[[ది హిందూ]]* నిర్వహించిన అవర్ స్టేట్ అవర్ టేస్ట్ వంటి ఆహార పోటీలలో కూడా ఆయన న్యాయమూర్తిగా పనిచేసాడు.
## గుర్తింపు
2025లో, పాక శాస్త్రానికి ఆయన చేసిన కృషికి భారత ప్రభుత్వం చెఫ్ దాముకు పద్మశ్రీ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది.

## సినిమా, టెలివిజన్

### సినిమాలు

* *కల్లప్పడం* (2015) 
* *ఉల్కుతు* (2017) 
* *ఒరు పక్కా కథై* (2020) 
* *మిసెస్ & మిస్టర్* (2025) 
* *సర్వర్ సుందరం* (TBA) 

### వెబ్ సిరీస్

* *కళ్యాణం కండీషన్స్ అప్లై* (2018) 

### టెలివిజన్

* *అరుసువాయి నేరమ్* - జయ టీవీ
* ధే *చెఫ్* - మజావిల్ మనోరమ
* *ఆతు ఇథు యేతు* - కామియో రూపాన్ని 
* *చాక్లెట్* - అతిథి
* కుకూ విత్ కోమలి - సీజన్ 1 నుండి 6 వరకు 
* *కలర్స్ కిచెన్*

## మూలాలు

వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రానోజీ సింధియా

**రానోజీ సింధియా** (సుమారు క్రీ.శ.  1700 – 3 జూలై 1745), రానోజీ సేంద్రక్ అని కూడా పిలువబడేవాడు, ఒక మరాఠా సైనిక కమాండర్, సింధియా రాజవంశ స్థాపకుడు,  గ్వాలియర్ రాష్ట్రాన్ని ఒక స్వతంత్ర పాలకుడిగా స్థాపించిన మొదటి చక్రవర్తి. ఆయన మరాఠా సామ్రాజ్యం పేష్వాలకు అనేక సైనిక దండయాత్రలలో సేవ చేశాడు. సింధియా రాజవంశం 18వ శతాబ్దంలో ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది, ఢిల్లీలో వారి ప్రభావవంతమైన ఉనికి వారి అత్యంత ఆధునిక సైన్యం కారణంగా మధ్య, ఉత్తర భారతదేశంలో అత్యంత ప్రముఖ శక్తులలో ఒకటిగా ఆధిపత్యం చెలాయించింది.

## ప్రారంభ జీవితం
రానోజీ సింధియా మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని ప్రస్తుత సతారా జిల్లాలోని కన్హేర్‌ఖేడ్ గ్రామానికి చెందిన వంశపారంపర్య పాటిల్స్ (సర్పంచ్) అయిన మరాఠా కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఆయన పూర్వీకులు గత శతాబ్దాలలో బహమనీ సుల్తానేట్ క్రింద శిలలేదార్లుగా (అశ్విక దళ సైనికులు) పని చేశారు.

## కెరీర్
యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు, రానోజీ బాలాజీ విశ్వనాథ్ పేశ్వా సేవలో చేరాడు. ఆ సమయంలో పేష్వా దౌత్యవేత్తలలో ఒకరైన రాంచంద్రబాబా సుఖ్తంకర్, రానోజీ ప్రతిభను గుర్తించి, పేష్వా కుమారుడు మొదటి బాజీరావ్ వ్యక్తిగత సేవకుడిగా నియమించాడు. తన తండ్రి మరణించిన తరువాత, ఛత్రపతి షాహు చేత ఇరవై సంవత్సరాల వయస్సులో బాజీరావు పేష్వాగా నియమించబడ్డాడు. ఇది మరాఠా ఆస్థానంలోని ఉన్నతాధికారులలో అసూయను రేకెత్తించింది. దీని ఫలితంగా బాజీరావు, రానోజీ, మల్హర్ రావు హోల్కర్, పవార్ సోదరులు, పిలాజీ జాదవ్, ఫతే సింగ్ భోస్లే వంటి యుక్తవయస్సు దాటని ప్రతిభావంతులైన యువకులను తన సైన్యానికి కమాండర్లుగా పదోన్నతి కల్పించాడు. ఈ వ్యక్తులలో ఎవరూ దక్కన్ సుల్తానేట్‌ల వంటి పూర్వ పాలకుల క్రింద వంశపారంపర్య దేశ్‌ముఖి హక్కులను కలిగి ఉన్న కుటుంబాలకు చెందినవారు కాదు.

1726లో మాల్వా పేష్వా బాజీరావు ప్రారంభించిన మరాఠా పోరాటానికి మల్హర్రావ్ హోల్కర్, పవార్ సోదరులతో పాటు రానోజీ బాధ్యత వహించారు. 1731లో రాణోజీ ఉజ్జయిని తన రాజధానిని స్థాపించాడు. అతను రామ్ చంద్రబాబ సుఖ్తాంకర్‌ను తన దివాన్‌గా  నియమించాడు, తన సైన్యంలో యశాజీ రాంభాజీ సర్సేనాపతి నియమించాడు, అతను తన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం సైనిక పోరాటంలో గడిపాడు. 1732లో కుంభమేళా ఉజ్జయినికి తీసుకువచ్చిన ఘనత సుఖ్తాంకర్‌ను ఉందని కొందరు చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. హరిద్వార్ కుంభమేళా  ప్రారంభ వృత్తాంతాన్ని కెప్టెన్ థామస్ హార్డ్విక్ క్రీ. శ. 1796లో ప్రచురించాడు.

## కుటుంబం
రానోజీకి జయప్ప రావు, జ్యోతిబరావు, దత్తాజీరావు, తుకోజీరావు, మహాద్జీ సింధియా అనే ఐదుగురు కుమారులు ఉన్నారు. వారిలో పెద్ద నలుగురు 1750-1761 మధ్య ఉత్తర భారతదేశంలో జరిగిన వివిధ యుద్ధాలలో పోరాడుతూ మరణించారు. అందరికంటే చిన్నవాడైన మహాద్జీ, 18వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో గొప్ప కీర్తి గడించారు. ఆయన వారసులు బ్రిటిష్ వలసరాజ్యాల కాలంలో గ్వాలియర్ సంస్థాన పాలకులు.
## ఇవి కూడా చూడండి
* మహారాష్ట్ర చరిత్ర
* హౌస్ ఆఫ్ సింధియా

## మూలాలు

వర్గం:మహారాష్ట్ర చరిత్ర
వర్గం:మరాఠా సామ్రాజ్యం
వర్గం:రాజవంశాలు
రామ్ శరణ్ వర్మ

**రామ్ శరణ్ వర్మ** (జననం 1968), ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో గ్రామాలకు అధునాతన, మరింత లాభదాయకమైన వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టినందుకు గుర్తింపు పొందిన భారతీయ రైతు. ఆయన కృషికి అనేక భారతీయ వ్యవసాయ పురస్కారాలను అందుకున్నాడు. 2019లో, ఆయన భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించబడ్డాడు.

## జీవితచరిత్ర
రామ్ శరణ్ వర్మ ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం బారాబంకి జిల్లాలోని దౌలత్పూర్ గ్రామానికి చెందినవాడు. ఆయన 8వ తరగతిలో పాఠశాలను విడిచిపెట్టాడు. తన తండ్రి నుండి 6 ఎకరాల వ్యవసాయ భూమిని వారసత్వంగా పొందాడు. 1984లో ఆయన గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, హర్యానా, పంజాబ్ రాష్ట్రాల్లో పర్యటించి, ఆ రాష్ట్రాల్లోని విజయవంతమైన గ్రామీణ రైతులు, వ్యవసాయ నిపుణుల నుండి పలు అంశాలు నేర్చుకున్నాడు. ఈ అనుభవాన్ని ఉపయోగించి, ఆయన తన పొలంలో అరటి సాగును ప్రవేశపెట్టాడు, ఇది సాంప్రదాయకంగా గోధుమలు, వరి, చెరకు, ఆవాలను పండించేది, ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కణజాల పెంపకం వ్యవసాయాన్ని ప్రవేశపెట్టిన మొదటి రైతులలో ఆయన ఒకడు. రామ్ శరణ్ వర్మ ప్రస్తుతం 150 ఎకరాల భూమిలో వ్యవసాయాన్ని పర్యవేక్షిస్తున్నాడు, ఇది ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా సుమారు 20 వేల మందికి మద్దతు ఇస్తుంది. ఆయన దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న వ్యవసాయదారులకు ఉచిత శిక్షణ సెషన్లను నిర్వహిస్తాడు.

గ్రామీణ భారతీయ చిన్న రైతులకు అరటి, టమోటా, బంగాళాదుంప పంటలలో దిగుబడిని మెరుగుపరచడానికి అధునాతన వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టినందుకు ఆయనను భారతీయ మీడియా గ్రామీణ "హైటెక్ రైతు" అని పిలుస్తుంది. 2012లో రామ్ చరణ్ వర్మను గౌరవించే కార్యక్రమంలో, భారత మాజీ రాష్ట్రపతి ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలామ్ ఆయనను "రైతు మాంత్రికుడు" అని, *న్యూస్ 18 ఇండియా* మట్టి నుండి బంగారాన్ని ఉత్పత్తి చేసాడాని కొనియాడారు. అలాగే, 2014లో, *[[ఇండియా టుడే]]* రామ్ శరణ్ వర్మను "ఫీల్డ్ రివల్యూషనరీ" గా గుర్తించింది.

ఆయన 2007, 2010లలో జగ్జీవన్ రామ్ కిసాన్ పురస్కార్, 2014లో జాతీయ ఉద్యానవన పురస్కార గ్రహీత.

2019లో, భారతీయ వ్యవసాయానికి చేసిన సేవలకు గాను, ఆయనకు భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత జాతీయ పురస్కారం పద్మశ్రీ లభించింది, ఇది ఆ సంవత్సరంలో 94 మందికి ఇవ్వబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1968 జననాలు
జాన్ స్కైఫ్

**జాన్ విల్లీ స్కేఫ్** (14 నవంబర్ 1908 - 27 అక్టోబర్ 1995) ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెటర్. అతను 1927 నుండి 1936 వరకు విక్టోరియా తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్ ఆడాడు.

18 సంవత్సరాల వయసులో, 1927 జనవరిలో టాస్మానియాపై ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం చేసిన ఐదుగురు విక్టోరియన్లలో స్కాయ్ఫ్ ఒకరు. ఆరో స్థానంలో బ్యాటింగ్ చేసిన అతను 46 పరుగులు చేశాడు, నార్మన్ మిచెల్‌తో కలిసి ఐదవ వికెట్‌కు 106 పరుగులు జోడించాడు.

ఆ సమయంలో ఆస్ట్రేలియాలో అతి చిన్న ఫస్ట్-క్లాస్ ఆటగాళ్ళలో ఒకరైన స్కేఫ్ 1927–28లో పూర్తి ఆరు ఆటల షెఫీల్డ్ షీల్డ్ సీజన్ ఆడాడు, అతని సహచరులు బిల్ పోన్స్‌ఫోర్డ్, బిల్ వుడ్‌ఫుల్ ఒక్కొక్కరు బ్యాటింగ్‌తో 100 కంటే ఎక్కువ సగటున రాణించినప్పుడు ఆ సీజన్‌లో 207 పరుగులు చేశాడు. విక్టోరియా షీల్డ్‌ను గెలుచుకుంది. సీజన్ చివరిలో ఆస్ట్రేలియా న్యూజిలాండ్ పర్యటన కోసం ఎంపిక చేయబడిన మూడు అత్యవసర పరిస్థితులలో అతను ఒకడు, కానీ ఆడవలసిన అవసరం లేదు.

1928–29 సీజన్ ప్రారంభంలో ది రెస్ట్‌తో జరిగిన ఆస్ట్రేలియన్ XI తరపున అతను ట్రయల్ మ్యాచ్‌లో ఆడాడు కానీ విజయం సాధించలేదు. అతను మిశ్రమ విజయాలతో విక్టోరియా తరపున ఆడటం కొనసాగించాడు. 1933–34 వరకు అతను తన మొదటి సెంచరీని సాధించలేదు, ఆ సమయంలో న్యూ సౌత్ వేల్స్ వారి మొదటి ఇన్నింగ్స్‌లో 8 వికెట్లకు 672 పరుగుల వద్ద డిక్లేర్ చేసిన తర్వాత విక్టోరియా మ్యాచ్‌ను డ్రా చేయడంలో సహాయపడటానికి అతను 120 పరుగులు, 80 పరుగులు చేశాడు. అతని ఉత్తమ సీజన్ 1935–36, అతను 52.09 సగటుతో 573 పరుగులు చేశాడు.

అతను తన చివరి ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లను 1936-37లో బొంబాయి క్వాడ్రాంగులర్‌లో యూరోపియన్ల జట్టు తరపున ఆడాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* ESPNcricinfoలో జాన్ స్కేఫ్
* క్రికెట్ ఆర్కైవ్‌లో జాన్ స్కేఫ్
వర్గం:ఆస్ట్రేలియా క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1995 మరణాలు
వర్గం:1908 జననాలు
రమాకాంత్ శుక్లా

**రమాకాంత్ శుక్లా** (1940 డిసెంబర్ 25 - 2022 మే 11) ఒక భారతీయ సంస్కృతం, హిందీ భాషా పండితుడు. సాహిత్య రంగానికి ఆయన చేసిన విశేష కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం 2013లో ఆయనను భారతదేశ నాలుగవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
## జీవిత చరిత్ర
రమాకాంత్ శుక్లా 1940 డిసెంబర్ 25న భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఖుర్జా నగరంలో జన్మించాడు. ఆయన తన తల్లిదండ్రులు సాహిత్యచార్య పండిట్ బ్రహ్మానంద్ శుక్లా, శ్రీమతి ప్రియంవద శుక్లాల వద్ద సంస్కృతం నేర్చుకుని సాంప్రదాయ పద్ధతిలో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసి 'సాహిత్య ఆచార్య', 'సాంఖ్య యోగ ఆచార్య' పట్టాలను పొందాడు. తరువాత ఆగ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో చేరి హిందీలో ఎం.ఏ స్వర్ణ పతకంతో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు, తదనంతరం సంపూర్ణానంద సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం నుండి సంస్కృతంలో ఎం.ఏ పూర్తి చేశాడు. 1967 సంవత్సరంలో పీహెచ్.డీ. కూడా సాధించాడు. ఆయన పీహెచ్.డీ. పరిశోధనాంశం 'జైనాచార్య రవిషేణ-కృత పద్మపురాణ (సంస్కృతం) ఏవం తులసీదాస్ కృత రామచరితమానస్ కా తులనాత్మక అధ్యయన్'.

1962లో మోదీ నగర్‌లోని ముల్తానిమల్ మోదీ పీజీ కళాశాలలో హిందీ అధ్యాపకుడిగా చేరి శుక్లా తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు. పీహెచ్.డీ. పొందిన తరువాత 1967 ఆగస్టు 1న న్యూఢిల్లీలోని ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం అనుబంధ రాజధాని కళాశాలలో హిందీ అధ్యాపక సభ్యుడిగా చేరాడు. 1986లో హిందీ విభాగానికి రీడర్‌గా నియమితులయ్యాడు, 2005లో పదవీ విరమణ పొందే వరకు అక్కడే పనిచేశాడు. ప్రపంచ సంస్కృత సదస్సుతో సహా అనేక సదస్సులు, సమావేశాల్లో ఆయన పాల్గొన్నాడు. భారతీయ సౌందర్యశాస్త్రం, కవిత్వం, సంస్కృత సాహిత్యంపై జరిగిన అఖిల భారత ప్రాచ్య సదస్సులకు ఆయన అధ్యక్షత వహించాడు. తాను స్థాపించిన సంస్థ అయిన ఢిల్లీ దేవవాణి పరిషత్ ప్రచురించే త్రైమాసిక పత్రిక 'అర్వాచీన-సంస్కృతం' కు వ్యవస్థాపక ప్రధాన సంపాదకుడు. ఆల్ ఇండియా రేడియో నిర్వహించిన సర్వభాషా కవి సమ్మేళనంలో సంస్కృత భాషకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.

భారతదేశంలోని హరి నగర్ (అలీగఢ్) సమీపంలో ఢిల్లీ నుండి జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి రైలులో ప్రయాణిస్తుండగా 2022 మే 11న ఆయన మరణించాడు.

## పుస్తకాలు
శుక్లా సంస్కృతం, హిందీ భాషలలో అనేక పుస్తకాలను రచించాడు. దూరదర్శన్ ప్రసారం చేసిన 'భాతి మే భారతం' అనే సంస్కృత టెలివిజన్ ధారావాహికను కూడా వ్రాసి దర్శకత్వం వహించాడు.

* 
* 
* 
* 
* 
* 

మరణించే వరకు శుక్లా న్యూఢిల్లీలో నివసిస్తూ రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థాన్‌లో 'శాస్త్ర చూడామణి విద్వాన్'గా తన విధులు నిర్వర్తించాడు.

## పురస్కారాలు, గుర్తింపులు
రమాకాంత్ శుక్లా వివిధ సాహిత్య సంస్థల నుండి 'సంస్కృత రాష్ట్రకవి', 'కవిరత్న', 'కవి శిరోమణి', 'హిందీ సంస్కృత సేతు' బిరుదులను అందుకున్నాడు. కాళిదాస్ సమ్మాన్, సంస్కృత సాహిత్య సేవా సమ్మాన్, సంస్కృత రాష్ట్రకవి వంటి బిరుదులతో కూడా సత్కరించబడ్డాడు.

డాక్టర్ శుక్లాను ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రాష్ట్ర పురస్కారంతో సత్కరించింది. ఆయన ఢిల్లీ సంస్కృత అకాడమీ నుండి 'అఖిల భారతీయ మౌలిక సంస్కృత రచనా పురస్కారం' కూడా అందుకున్నాడు. భారత రాష్ట్రపతి 2009లో ఆయనకు 'సంస్కృత పండితుడు' పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేశారు, 2013లో భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారంతో సత్కరించింది. ఆయన భారతీయ సంస్కృత పత్రకార్ సంఘ్ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు.

2018లో 'మమ జనని' కు గాను రమాకాంత్ శుక్లాకు సంస్కృతంలో సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం లభించింది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 
* 
* 

వర్గం:హిందీ రచయితలు
వర్గం:2022 మరణాలు
వర్గం:1940 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
బెర్ట్రాండ్ బోస్వర్త్-స్మిత్

**బెర్ట్రాండ్ నిగెల్ బోస్‌వర్త్-స్మిత్** CSI  (20 జూన్ 1873 - 19 ఫిబ్రవరి 1947) భారతదేశంలో బ్రిటిష్ నిర్వాహకుడు, ఇంగ్లీష్ క్రికెటర్.

హారోలో జన్మించిన బోస్వర్త్-స్మిత్ ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లోని మాగ్డలెన్ కళాశాలలో చేరే ముందు హారో స్కూల్‌లో చదువుకున్నాడు. ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో చదువుతున్నప్పుడు, బోస్వర్త్-స్మిత్ 1895లో ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం తరపున ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో అరంగేట్రం చేశాడు, ఆ సంవత్సరం విశ్వవిద్యాలయం తరపున మేరీల్‌బోన్ క్రికెట్ క్లబ్ (MCC)తో ఒకసారి ఆడాడు. అతను 1895లో కౌంటీ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో నాటింగ్‌హామ్‌షైర్‌తో ఆడుతూ మిడిల్‌సెక్స్ తరపున తన ఏకైక ఫస్ట్-క్లాస్ ప్రదర్శనను కూడా చేశాడు. అతను 1896లో ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం తరపున రెండుసార్లు ఆడాడు, 1897లో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ (BA) పట్టభద్రుడయ్యాడు. అతను 1897లో కౌంటీ ప్రత్యర్థిపై మేరీల్‌బోన్ క్రికెట్ క్లబ్ తరపున రెండు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లలో ఆడాడు, రెండు మ్యాచ్‌లు లార్డ్స్‌లో ఆడాడు.

అతను ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్‌కు నియమితుడయ్యాడు, అక్కడ అతను పంజాబ్‌లో అసిస్టెంట్ కమిషనర్‌గా నియమితుడయ్యాడు. అతను భారతదేశంలో ఉన్నప్పుడు బాంబే ప్రెసిడెన్సీలో యూరోపియన్ల క్రికెట్ జట్టు తరపున ఆగస్టు, సెప్టెంబర్ 1900లో పార్సీలకు వ్యతిరేకంగా రెండు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. బోస్వర్త్-స్మిత్ 1901 నాటికి ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ అతను లార్డ్స్‌లో MCC తరపున మరో రెండు ఫస్ట్-క్లాస్ మ్యాచ్‌లు ఆడాడు. భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెట్‌లో అతని చివరి ప్రదర్శన 1903లో పర్యటిస్తున్న ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ఆథెంటిక్స్ జట్టుతో జరిగిన జెంటిల్‌మెన్ ఆఫ్ ఇండియా తరపున వచ్చింది. తరువాత అతను 1909లో మైనర్ కౌంటీస్ ఛాంపియన్‌షిప్ మ్యాచ్‌లో డోర్సెట్ తరపున ఆడాడు.

అతను జూన్ 1912లో మేరీ కాన్స్టాన్స్ బెట్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు, తరువాత విడాకులు తీసుకున్నాడు. ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్‌లో తన సేవకు గాను అతను ఆర్డర్ ఆఫ్ ది స్టార్ ఆఫ్ ఇండియాకు సహచరుడు. అతను ఫిబ్రవరి 19, 1947న సస్సెక్స్‌లోని హోవ్‌లో మరణించాడు. అతని మామ ఆర్చీ విఖం కూడా ఫస్ట్-క్లాస్ క్రికెటర్.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* ESPNcricinfo లో బెర్ట్రాండ్ బోస్‌వర్త్-స్మిత్
వర్గం:ఇంగ్లాండు క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:1947 మరణాలు
వర్గం:1873 జననాలు
జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ

**జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ** భారతదేశంలోని ముంబైలో ఉన్న ఒక ఆర్ట్ గ్యాలరీ. కె. కె. హెబ్బార్, హోమీ జె. భాభాల ప్రోత్సాహంతో సర్ కవాస్జీ జహంగీర్ దీనిని స్థాపించాడు. దీనిని 1952లో నిర్మించారు. కమిటీ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ నిర్వహణలో ఉన్న ఈ భవన నిర్మాణ వ్యయం అంతా కవాస్జీ జహంగీర్ విరాళంగా ఇచ్చాడు. ఈ గ్యాలరీ దక్షిణ ముంబైలో గేట్‌వే ఆఫ్ ఇండియా సమీపంలో, ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వాస్తు సంగ్రహాలయం వెనుక కళా ఘోడా వద్ద ఉంది, ఇందులో నాలుగు ఎగ్జిబిషన్ హాళ్లు ఉన్నాయి. జి.ఎమ్. భూటా & అసోసియేట్స్ కోసం జి.ఎమ్. భూటా ఈ గ్యాలరీని డిజైన్ చేశాడు. భారతదేశంలో కోవిడ్-19 లాక్‌డౌన్లో భాగంగా 11 నెలల పాటు మూసివేయబడిన ఈ గ్యాలరీ, 16 ఫిబ్రవరి 2021న పాక్షికంగా తిరిగి తెరవబడింది. ఆ తర్వాత పూర్తిగా తెరవబడింది.
## చరిత్ర
ఈ గ్యాలరీని 21 జనవరి 1952న అప్పటి బాంబే రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి బి. జి. ఖేర్ ప్రారంభించాడు, సర్ కవాస్జీ కీర్తిశేషులైన కుమారుడు జహంగీర్ జ్ఞాపకార్థం దీనిని అంకితం చేశాడు. ఇదొక బృహత్తర సంస్థ, దీని చరిత్ర భారతీయ కళా పునరుజ్జీవనంతో ముడిపడి ఉంది. 1970ల నాటి సోషలిస్ట్ సంస్కృతిని గుర్తుచేసే ప్రసిద్ధ సమోవార్ కేఫ్ కూడా ఈ సముదాయంలో ఉండేది. దేశంలోనే అత్యంత పురాతన లైసెన్స్ పొందిన పురాతన వస్తువుల వ్యాపారులైన నటేశన్స్ కూడా ఇందులో ఉంది. ప్రవేశం ఉచితం.

## నిర్మాణం
ఈ భవనాన్ని దుర్గా బాజ్‌పాయ్ డిజైన్ చేశాడు, ఇది నగరంలోని ప్రారంభ కాంక్రీట్ నిర్మాణాలలో ఒకటి. ఆడిటోరియం, ఆర్ట్ గ్యాలరీల సంయుక్త పనితీరు కారణంగా ఈ గ్యాలరీ లోపలి వైపుకు ఉండేలా నిర్మించబడింది. ఈ రోజుల్లో అంతర్ముఖ ఆర్ట్ గ్యాలరీ భావనను ప్రశ్నించగలిగినప్పటికీ, నగరంలో లోపలి వైపుకు చూసే ఆర్ట్ గ్యాలరీల ప్రారంభ ఆధునిక భావనకు జహంగీర్ ఒక ఉదాహరణ. అంతేకాకుండా ఆడిటోరియం పనితీరు వల్ల గ్యాలరీ వీధి వైపుకు తెరిచి ఉండేందుకు అవకాశం లేకపోయింది. వీధిని ఆలింగనం చేసుకునే పెద్ద ఉంగరాల కాంటిలివర్ ప్రవేశ ద్వారంతో కాంక్రీట్ పనితనాన్ని సులభంగా చూడవచ్చు. సాధారణంగా కనిపించే ముందు భాగాన్ని (facade) రిలీఫ్ స్టోన్ క్లాడింగ్‌తో స్పష్టంగా తీర్చిదిద్దారు.

## జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
1975 నాటి బాలీవుడ్ చిత్రం *ఛోటీ సి బాత్* లో ఈ ఆర్ట్ గ్యాలరీ, సమోవార్ రెస్టారెంట్ చూపబడ్డాయి.
1987 నాటి తమిళ చిత్రం *[[నాయకన్]]* లో ఈ ఆర్ట్ గ్యాలరీ కనిపిస్తుంది.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* అధికారిక వెబ్‌సైట్
* జహంగీర్ ఆర్ట్ గ్యాలరీ మహారాష్ట్ర పర్యాటకం

వర్గం:సంగ్రహాలయాలు
సువర్ణ నాయుడు

**సువర్ణ నాయుడు** (Anchor Suvarna Naidu) తెలుగు డిజిటల్ మీడియా  టెలివిజన్ రంగంలో గుర్తింపు పొందిన యాంకర్  కంటెంట్ క్రియేటర్. ఈమె ప్రధానంగా ప్రముఖ యూట్యూబ్ ఛానెల్ అయిన 'సుమన్ టీవీ'  ద్వారా అత్యంత ప్రజాదరణ పొందారు.

## వృత్తి జీవితం
సువర్ణ నాయుడు తన కెరీర్‌ను టెలివిజన్ రంగంలో ప్రారంభించారు. సుమన్ టీవీలో చేరకముందు ఈమె ఈటీవీ  లో ఫ్రీలాన్సర్‌గా పనిచేశారు. ప్రస్తుతం ఈమె హైదరాబాద్ కేంద్రంగా డిజిటల్ మీడియా యాంకర్‌గా, ఈవెంట్ హోస్ట్‌గా కొనసాగుతున్నారు.

### గుర్తింపు పొందిన కార్యక్రమాలు
సువర్ణ నాయుడు సినిమా ప్రముఖుల ఇంటర్వ్యూలు, మూవీ సెట్ టూర్లు మరియు సామాజిక అంశాలపై చేసే ఇంటర్వ్యూల ద్వారా గుర్తింపు పొందారు. ఆమె చేసిన కొన్ని ప్రముఖ వీడియోలు:
* **మూవీ సెట్ టూర్లు:** అల్లు అర్జున్‌ కు చెందిన 'అల్లు సినిమాస్' ఇన్సైడ్ టూర్  అడివి శేష్ నటించిన 'డెకాయిట్' మూవీ సెట్ టూర్ వంటి వీడియోలను ఆమె హోస్ట్ చేశారు.
* **వైరల్ ఇంటర్వ్యూలు:** ట్రాన్స్‌జెండర్ అంకిత నాయుడుతో ఆమె చేసిన ఎమోషనల్ ఇంటర్వ్యూ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయ్యింది. 
* సినిమా ప్రమోషన్లలో భాగంగా టాలీవుడ్ అగ్ర హీరోలు మరియు దర్శకులను ఇంటర్వ్యూ చేస్తూ ఆమె తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక శైలిని ఏర్పరచుకున్నారు.

## సోషల్ మీడియా
సువర్ణ నాయుడు సోషల్ మీడియాలో కూడా క్రియాశీలకంగా ఉంటారు. ముఖ్యంగా ఇన్స్టాగ్రామ్ (Instagram) లో ఆమెకు ఒక లక్షకు పైగా ఫాలోవర్లు ఉన్నారు. ఆమె తన వృత్తిపరమైన అప్‌డేట్స్ మరియు వ్యక్తిగత ఫోటోలను తన అభిమానులతో పంచుకుంటారు.

## మూలాలు


## వెలుపలి లింకులు
* ఇన్స్టాగ్రామ్‌లో సువర్ణ నాయుడు
శివనేరి కోట

**శివనేరి కోట** (*కిల్లాగా పిలువబడుతుంది* (మరాఠీ ఉచ్చారణః [ʃiwneɾiː]]) భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర పూణే జిల్లా జున్నార్ సమీపంలో ఉన్న ఒక పురాతన సైనిక కోట. ఇది మరాఠా రాజ్యం స్థాపకుడైన ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ జన్మస్థలం.

## చరిత్ర
దేవగిరి యాదవుల ఆధీనంలో ఉండటం వల్ల దీనికి శివనేరి అనే పేరు వచ్చింది. ఈ కోటను ప్రధానంగా దేశ్ నుండి కళ్యాణ్ ఓడరేవు నగరానికి వెళ్లే పాత వాణిజ్య మార్గానికి కాపలాగా ఉపయోగించేవారు. ఈ ప్రదేశం 15వ శతాబ్దంలో ఢిల్లీ సుల్తానేట్ బలహీనపడిన తర్వాత  బహమనీ సుల్తానేట్ వశమైంది, ఆ తర్వాత 16వ శతాబ్దంలో అహ్మద్‌నగర్ సుల్తానేట్ వశమైంది. 1595లో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ తాత అయిన మాలోజీ భోసలే అనే మరాఠా నాయకుడికి అహ్మద్‌నగర్ సుల్తాన్ బహదూర్ నిజాం షా ఉన్నత బిరుదు ఇచ్చి, అతనికి శివనేరి, చాకన్‌లను అప్పగించారు. శివాజీ మహారాజ్ 1630 ఫిబ్రవరి 19న ఈ కోటలో జన్మించి, తన బాల్యాన్ని అక్కడే గడిపారు. కోట లోపల శివాయి దేవికి అంకితం చేయబడిన ఒక చిన్న ఆలయం ఉంది (కొన్ని కథనాల ప్రకారం శివాజీ అనే పేరు కోట పేరు అయిన శివనేరి నుండి వచ్చిందని తెలుస్తుంది, ఆమె పేరు మీదుగానే శివాజీకి ఆ పేరు వచ్చింది. ఆంగ్ల యాత్రికుడు ఫ్రేజ్ 1673లో ఈ కోటను సందర్శించి, అది అభేద్యమైనదని కనుగొన్నాడు. అతని కథనాల ప్రకారం, ఈ కోటలో ఏడు సంవత్సరాల పాటు వెయ్యి కుటుంబాలకు ఆహారం అందించడానికి సరిపడా సరుకులు నిల్వ ఉన్నాయి. మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం తర్వాత 1819లో ఈ కోట బ్రిటిష్ పాలన నియంత్రణలోకి వచ్చింది. 

2021లో "మహారాష్ట్రలోని మరాఠా సైనిక వాస్తుశిల్పం క్రమ నామినేషన్"లో భాగంగా దీనిని యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ కమిటీ యొక్క తాత్కాలిక జాబితాలో చేర్చారు.

## ఆర్కిటెక్చర్
శివనేరి కోట త్రిభుజాకారంలో ఉండే ఒక కొండ కోట, దీని ప్రవేశ ద్వారం కొండకు నైరుతి వైపు నుండి ఉంటుంది. ప్రధాన ద్వారంతో పాటు, కోటకు పక్క నుండి కూడా ప్రవేశ ద్వారం ఉంది, దీనిని స్థానికంగా గొలుసు ద్వారం అని పిలుస్తారు , ఇక్కడ కోట ద్వారం వరకు ఎక్కడానికి గొలుసులను పట్టుకోవాలి. ఈ కోట 1 మైలు (1.6 కి.మీ.) వరకు విస్తరించి ఉంది, దీనికి ఏడు సర్పిలాకార, పటిష్టమైన రక్షణ కలిగిన ద్వారాలు ఉన్నాయి. కోట చుట్టూ మట్టి గోడలు ఉన్నాయి. కోట లోపల, ప్రార్థనా మందిరం, ఒక సమాధి, ఒక మసీదు ప్రధాన కట్టడాలుగా ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఒక వేలాడే ప్రదేశం ఉంది, ఇక్కడ మరణశిక్షలు అమలు చేసేవారు. ఈ కోటను రక్షించే అనేక ద్వారాల నిర్మాణాలు ఉన్నాయి. కోటలోని అనేక ద్వారాలలో మహా దర్వాజా ఒకటి. దీనిని ట్యూన్ మూలం అని కూడా పిలుస్తారు.

కోట మధ్యలో 'బాదామి తలావ్' అని పిలువబడే నీటి చెరువు ఉంది, ఈ చెరువుకు దక్షిణాన రాజమాతా జిజాబాయి, యువ శివాజీ రాజే విగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఈ కోటలో గంగా, యమునా అని పిలువబడే రెండు నీటి బుగ్గలు ఉన్నాయి, ఇవి ఏడాది పొడవునా నీటిని కలిగి ఉంటాయి. ఈ కోట నుండి రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో లెన్యాద్రి గుహలు అని పిలువబడే బౌద్ధ రాళ్ళతో చెక్కిన గుహలు ఉన్నాయి, ఇది మహారాష్ట్రలోని అష్టవినాయక దేవాలయాలలో ఒకటి. దీనిని రక్షిత స్మారక చిహ్నంగా ప్రకటించారు.

## చేరడం
సమీప పట్టణం జున్నార్ ఒక తాలూకా ప్రదేశం, ఇది రోడ్డు ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. జున్నార్ పూణే నుండి 90 కి. మీ. ల దూరంలో ఉంది. ఈ కోట జున్నార్ పట్టణానికి 2 నుండి 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ప్రధాన ద్వారం ద్వారా కోట శిఖరానికి చేరుకోవడం సులభం, అయితే సరైన అధిరోహణ పరికరాలతో ఉన్న పర్వతారోహకులు కోట పశ్చిమ భాగంలో ఉన్న గొలుసు మార్గాన్ని ప్రయత్నించవచ్చు. కోటపై నుండి నారాయణగఢ్, హడ్సర్, చావంద్, నిమ్గిరి కోటలను సులభంగా చూడవచ్చు.


Image:MainEntranceGate.jpg|ప్రవేశ ద్వారం
File:Shivneri pic2.jpg|శివనేరి కోటకు దారితీసే మెట్లు
File:Shivneri.pic.jpg|శివనేరి కోటలోని మందిరం
File:Shivneripic5.jpg|శివనేరి కోట పార్శ్వ దృశ్యం


## మూలాలు

వర్గం:కోటలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర