open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
జనార్ధన మహర్షి

జనార్ధన మహర్షి - సంస్కృత చిత్ర నిర్దేశకుడు. భారతీయ సినిమా రచయిత, కవి, నిర్మాత, పాటల రచయిత,సంగీత దర్శకుడు, నటుడు.

ప్రధానముగా తెలుగు, కన్నడ చిత్రాల రచయిత.
పంజాబీ, హిందీ లలో కూడా కథలు అందించారు.

"దేవస్థానం", "విశ్వదర్శనం"చిత్రాలతో జనార్ధన మహర్షి కి పరిమితమైన గుర్తింపు, అవార్డులు దక్కినవి.

'శ్లోక' సంస్కృత చిత్రం ద్వారా ప్రత్యేక దిశగా ప్రేరణ పొంది, ప్రస్తుతం "సంస్కృత", "శూన్య" చిత్రాలు నిర్మిస్తునారు. జనార్ధన మహర్షి 75కి పైగా చిత్రాల రచయిత.

"వెన్నముద్దలు" కవితా సంకలనం తెలుగు సాహిత్యం లో అత్యధిక ప్రచురిత మొదటి ఐదు కావ్యాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.

"పంచామృతం", "గర్భగుడి", "జనాపదాలు","స్మశానానికి వైరాగ్యం", "చిదంబర రహస్యం" వంటి 
పలు నవలలు, కవిత్వం కథసంకలనాలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. 

రచనా శైలిలో "జెన్","జెమ్" జనార్ధన మహర్షి స్వయంభులు.

## సినిమాలు
### నటునిగా

* పట్టుకొండి చూద్దాం -1997
* ఓ పనై పోతుంది బాబు - 1998
* హాండ్సప్ - 2000
* సకుటుంబ సపరివార సమేతంగా - 2000
* బావ నచ్చాడు - 2001
* మా ఆవిడమీదొట్టు - మీ ఆవిడ చాలా మంచిది - 2001

### రచయితగా
* వన్ బై టూ (1993)
* పేకాట పాపారావు (1994)
* నమస్తే అన్న (1994)
* మిస్ 420 (1995)
* ఆంటీ (1995)
* పెళ్ళాల రాజ్యం (1996)
* మా నాన్నకు పెళ్లి (1997)
* పట్టుకొండి చూద్దాం (1997)
* కన్యాదానం (1998)
* హంగామా (1998)
* మావిడాకులు (1998)
* ఓ పనై పోతుంది బాబు (1998)
* పిల్ల నచ్చింది (1999)
* గొప్పింటి అల్లుడు (2000)
* చాలా బాగుంది (2000)
* అమ్మో ఒకటో తారీఖు (2000)
* హేండ్సప్ (2000)
* మూడు ముక్కలాట (సినిమా) (2000)
* మా ఆవిడమీదొట్టు - మీ ఆవిడ చాలా మంచిది (2001)
* బావ నచ్చాడు (కథ, సంభాషణలు) (2001)
* జాబిలి (2001)
* శ్రీరామచంద్రులు (2003)
* మా అల్లుడు వెరీగుడ్ (2003)
* ఓ రాధ ఇద్దరు కృష్ణుల పెళ్ళి (2003)
* ఎవడి గోల వాడిది (2005)
* మాయాజాలం (2006 సినిమా)
* జై బోలో తెలంగాణ (2011)
* ఈగ (సినిమా) (2012)
* వెంకీ మామ (2019)

### దర్శకుడిగా

* గోపి గోడమీది పిల్లి -2006 
* దేవస్థానం (డ్రామా) - 2012
* పవిత్ర - 2013
* విశ్వదర్శనం (డాక్యుమెంటరీ) - 2022
* శ్లోక - సంస్కృత చిత్రం - 2024

## పుస్తక రచనలు

* వెన్నముద్దలు (కవిత్వం) - 2003

* గర్భ గుడిలోకి (నవల) - 2004

* నాకు నేను రాసుకున్న ప్రేమలేఖ (కవిత్వం) - 2005

* కవిగానే కనుమూస్తా (కవిత్వం) -2008

* పంచామృతం (కధలు) - 2006

* చిదంబర రహస్యం (కధలు) - 2018

* మధుర సంభాషణలు (మాటలు) - 2019

* స్మశానానికి వైరాగ్యం (కధలు) - 2021

* జనా పదాలు (కవిత్వం) - 2022

### పంజాబ్ సినిమా
* జే జట్ విగర్ గ్యా 
### కన్నడ సినిమాలు
* ఆకాష్ (2005)
* దత్త (2006)
* అరుసు (2007)
* మొరవనిగ (2008)
* పరమేషా పాన్ వాలా (2008)
* బంధు బలగ (2008)
* బిందాస్ (2008)
* రాజ్ విష్ణు (2017)
* నటసార్వభౌమ (2019)

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*
*పవిత్ర సినిమా ఆడియో వేడుకలో ప్రసంగిస్తున్న జనార్ధన మహర్షి
*https://www.imdb.com/title/tt14760504/
*https://www.imdb.com/title/tt2170285/
*https://www.imdb.com/title/tt14338162/
*https://www.imdb.com/title/tt14253714/
*https://www.imdb.com/title/tt14253714/
*https://www.imdb.com/title/tt7132902/
*https://www.imdb.com/title/tt9054840/
*https://www.imdb.com/title/tt8785134/
*https://www.imdb.com/title/tt5762158/
*https://www.imdb.com/title/tt12578392/

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
1730

**1730** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు

* జనవరి 29: అన్నా ఇవనోవ్నా తన బంధువు, చక్రవర్తి పీటర్ II మరణం తరువాత, రాణి అయింది.
* ఏప్రిల్ 8: న్యూయార్క్ నగరంలోని మొట్టమొదటి సినగాగ్ *షెరిత్ ఇజ్రాయెల్*ను స్థాపించారు.
* జూలై 8: పెరూలోని వల్పరైసోలో భూకంపం వచ్చింది.
* జూలై 12: పోప్ బెనెడిక్ట్ XIII తరువాత పోప్ క్లెమెంట్ XII 246 వ పోప్ అయ్యాడు.
* సెప్టెంబర్ 17: మహమూద్ I (1730– 1754 ) అహ్మద్ III ( 1703 –1730) తరువాత ఒట్టోమన్ చక్రవర్తి అయ్యాడు.
* అక్టోబర్ 22: రష్యాలో నిర్మించిన మొట్టమొదటి ప్రధాన నౌకాయాన కాలువలలో ఒకటి, నెవా, స్విర్ నదులను కలిపే లాడోగా కాలువ నిర్మాణం పూర్తయింది.

## జననాలు
thumb|కుడి|తరిగొండ వెంగమాంబ విగ్రహం
* జనవరి 3: వేలు నాచియార్, శివగంగ రాణి (మ .1796 )
* మార్చి 7 &#x2013; ఫ్రెంచ్ రాచరికం యొక్క చివరి ప్రధాన మంత్రి లూయిస్ అగస్టే లే టోన్నెలియర్ డి బ్రెట్యూయిల్ (మ .1807 ) 
* జూలై 12: జోసియా వెడ్జ్‌వుడ్, ఇంగ్లీష్ పాటర్, నిర్మూలనవాది (మ .1795 )
* జూలై 26 &#x2013; చార్లెస్ మెస్సియర్, ఫ్రెంచ్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త (మ .1817 )
* జూన్ 30: లోకేనాథ్ బ్రహ్మచారి, భారతీయ సాధువు, యోగి, సిద్ధుడు (మ .1890 )
* తేదీ తెలియదు: తరిగొండ వెంగమాంబ, భక్త కవయిత్రి, మహా యోగిని, తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి భక్తురాలు. 
* తేదీ తెలియదు: ముద్దుపళని, తెలుగు కవయిత్రి

## మరణాలు

* జనవరి 29: రష్యా చక్రవర్తి పీటర్ II (జ .1715 )
* సెప్టెంబర్ 9: చార్లెస్ ఫిట్జ్‌రాయ్, 2 వ డ్యూక్ ఆఫ్ క్లీవ్‌ల్యాండ్ (జ .1662 ) 

## పురస్కారాలు
## మూలాలు

వర్గం:1730లు
పండరంగని అద్దంకి శాసనము

**పండరంగని అద్దంకి శాసనం**గా ప్రఖ్యాతమైనది తెలుగులో అత్యంత ప్రాచీనమైన పద్య శాసనం. సా.శ.848లో పండరంగడు తను సాధించిన విజయాలను శాసనంలో తెలుగు పద్యరూపంలో చెక్కించారు. తెలుగు సాహిత్యం సా.శ.9వ శతాబ్ది నాటికే పద్య ఛందోరూపం వరకు అభివృద్ధి చెందినట్లుగా నిర్ధారించేందుకు ఇది ముఖ్యమైన ఆధారం. అప్పటికి దాదాపుగా 3 శతాబ్దులు గడచినాకానే నన్నయ రచించిన తొలి తెలుగు కావ్యం శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతం రచన జరిగింది.

## చారిత్రిక నేపథ్యం
గుణగ విజయాదిత్యుని సేనానిగా పండరంగడు 12 బోయకొట్టాలను విజయం సాధించిన సందర్భంగా ఆయనను ప్రస్తుతిస్తూ చేసిన రచన పద్యరూపాన్ని తీసుకుంది. 12 బోయకొట్టాలు (మండలాలు) గెలిచినందుకు ఈ పద్యశాసనంలో కీర్తించారు. 848లోనే గుణగ విజయాదిత్యుడు వేయించిన కందుకూరి పద్యశాసనంలో కూడా వర్ణితుడు పండరంగడే కావడం అతని సామర్థ్యాన్ని, ప్రఖ్యాతిని వెల్లడిస్తోంది. ఈ శాసనాన్ని కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు పరిష్కరించి, ప్రకటించారు. దీనిలో తరువోజ ఛందస్సుకు చెందిన పద్యం లభిస్తోంది. 

*పండరంగడు అనే [[చాళుక్యులు|చాళుక్య]] సేనాని పండ్రెండు బోయకొట్టముల మీద దాడి చేసి స్వాధీనంచేసుకొని,బోయరాజ్యపు ప్రధాన కొట్టము, కట్టెపు దుర్గాన్ని నేలమట్టం చేసి, [[కందుకూరు]]ను [[విజయవాడ|బెజవాడ]]వలె ప్రధాన [[పట్టణము]]గా బలిష్టము గావించెను. ఆదిత్య బటరునికి కొంతభూమి దానమిచ్చెను. [[నెల్లూరు]]ను పరశురామప్రీతి గావించెను*

-అన్నది ఈ శాసనానికి సరళమైన నేటి తెలుగులో అనువాదం.

## శాసన పాఠ్యం
:పట్టంబు గట్టిన ప్రథమంబు నేడు
:బలగర్వ మొప్పగ బైలేచి సేన
:పట్టంబు గట్టించి ప్రభు బండరంగు
:బంచిన సామంత పదువతో బోయ
:కొట్టము ల్వండ్రెండు గొని వేంగినాటి
:గొఱల్చియ త్రిభువనాంకుశ బాణ నిల్చి
:కట్టెపు దుర్గంబు గడు బయల్సేసి
:కందుకూర్బెజవాడ గవించె మెచ్చి.

## ప్రాధాన్యత-ప్రాచుర్యం
తెలుగు సాహిత్యంలో పద్యరచన కాలాన్ని స్పష్టపరిచేందుకు నిర్ధారించేందుకు ఈ శాసనం ఉపకరించడంతో ఇది తెలుగు సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగివుంది. 2013 సంవత్సరంలో కరణం బాలసుబ్రహ్మణ్యం పిళ్ళై వ్రాసిన బోయకొట్టములు పండ్రెండు చారిత్రిక నవల ఈ శాసనాన్ని ఆధారం చేసుకుని అప్పటి స్థితిగతులు పునర్నిర్మించి వ్రాశారు. చాళుక్య-పల్లవ రాజుల మధ్య యుద్ధాలు, రాజకీయాలు మొదలైన వాటితో అల్లుకున్న ఈ నవల పాఠకులలో ఆసక్తి రేకెత్తించింది.  పండరంగని అద్దంకి శాసనానికి గౌరవచిహ్నంగా అద్దంకిలో శాసన ప్రతిరూపాన్ని స్థూపంగా స్థాపించారు. ఈ స్థూపం ఏర్పాటుకు అద్దంకికి చెందిన సృజన సంస్థ, ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం, అద్దంకి ప్రజలు కృషిచేశారు.  

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు శాసనాలు
వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
వర్గం:తెలుగు పద్యాలు
యమ్మనూరు సుబ్రహ్మణ్యశర్మ

**యమ్మనూరు సుబ్రహ్మణ్యశర్మ** అనంతపురంజిల్లా హిందూపురం తాలూకా కొండాపురం గ్రామంలో 1886, జనవరి 25కు సరియైన పార్థివ నామ సంవత్సర మాఘ శుద్ధ పంచమి నాడు శేషశాస్త్రి, వెంకమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. బ్రాహ్మణకులంలో ములకనాడు శాఖకు చెందిన శర్మ శౌనకస గోత్రుడు. ఇతడు చిన్నతనంలో పల్లెటూరి బడిపంతుల వద్ద విద్యాభ్యాసం చేశాడు. ఉపనయనమైన తరువాత చిత్తూరు జిల్లా, మదనపల్లె తాలూకా చదుము గ్రామంలో శంకరావధాని వద్ద వేద విద్య చదువుకున్నాడు. కుందలగురికి వేంకటనారాయణకవి ఇతనికి ఛందో వ్యాకరణాలు నేర్పించాడు. 
## రచనలు
# శ్రీ పులివెందల రంగనాయకశతకము
# శ్రీరుక్మిణీ కళ్యాణము
# వామన చరితము
# అనసూయ
# సావిత్రోపాఖ్యానము
# కర్ణాభ్యుదయము
# శ్రీ భక్తజన మనోభిరామము
## బిరుదము
గోరంట్ల గ్రామంలో జరిగిన పండితమండలి మహాసభలో చిలుకూరు నారాయణరావు ఇతనికి **కవిచంద్ర** అనే బిరుదును ప్రదానం చేసి సత్కరించాడు.

## రచనల నుండి ఉదాహరణలు

**1.శ్రీకర్ణాభ్యుదయము కావ్యములోని పుత్రునికై కుంతీదేవి విలపించే ఘట్టం**

::హా!యను;ముద్దుగుల్కు తనయా!యను నిర్జితసుందరాస్య చం
::ద్రా! యనుఁ దాపదుఃఖ రహితా!యను నిందిత శంబరారి రూ
::పా! యను దివ్యధామ దినపా!యను బంధుర భర్మవర్మ దీ
::ప్తా! యనుఁగార్యమింక గలదా!యనుఁదానెనలేని వంతచేన్

తదనంతరంబ నలుదెసలం బరికించి

::పుత్రుఁడా!జితకాంతి మిత్రుడా! సౌవర్ణ
::::::గాత్రుఁడా!నీకునే శత్రునైతిఁ
::జూతునా! నిన్నింక నేతీరుగానైన
::::::బ్రీతిచేఁగనులార భూతలమున
::నందనా! నినుఁబాసి యుందునా మహియందు
::::::మందునా! నేనింక గుందువదలి
::కొమరుఁడా! నాపాలి యమరుఁడా! మాముద్దు
::::::కొమరుఁడా! యనఁదగు కొమరువాఁడ

::చేతులారంగఁజేసితి పాతకంబు
::నీతిదప్పితి నే పుత్ర ఘాతినైతి
::భూతలంబున సత్కీర్తి వొందనైతి
::వేయు నేటికి నీకునే దాయనైతి

**2.శ్రీ భక్త జన మనోభిరామము కావ్యం నుండి**

::మోకులం బిగగట్టి మోకరించుచు లాగి
::::::వీకతోగేకలు వేయువారు,
::గోవింద!గోవింద!గోవింద! యనుచును
::::::తేరీడ్చుటకు ముందు దెరలువారు
::తేరు చక్కియలందు జేరి బారులుదీరి
::::::బూర గొమ్ములనూది పొనరువారు
::జయ వేంకటాద్రీశ! జయ శేషశైలేశ!
::::::జయదేవ సర్వేశ! జయతు యనుచు

::సొరిది కరతాళములదట్టి తిరుగువారు
::చెలఁగి హరినామకీర్తనల్ సేయువారు
::గ్రక్కునను శౌరినటగాంచి మ్రొక్కువారు
::మొట్ట మొదలున ముడుపులు గట్టువారు

::వేత్ర హస్తుల పంక్తి వేంకటేశుని మ్రోల
::::::వ్రాలి మున్నిడి బరాబరులు సలుప
::భూమీసురోత్తముల్ వేమరుస్వామికి
::::::వింజామరమ్ములు వేయుచుండ
::సాధ్వీమణులు గూడి సాగు యరదముపై
::::::మల్లియల్ మొల్లలు జల్లువారు
::వేల్పు బానిసలెల్ల చాల్పుగా నిలుచుండి
::::::నతులొనర్చుచు నర్తనములు సలుప

::వేద నాదంబుచే ద్విజుల్ విల్లసిలగ
::తూర్యనినదంబులమిత సంతోషమొసగ
::హారతులనెత్తి రహిజెంది యబలలలర
::వేంకటేశుండు రథమున వెలుగుచుండె


## మూలాలు

వర్గం:1886 జననాలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:రాయలసీమ రచయితలు
వర్గం:అనంతపురం జిల్లా కవులు
బోయకొట్టములు పండ్రెండు

**బోయకొట్టములు పండ్రెండు** అనే గ్రంథం కరణం బాలసుబ్రహ్మణ్యం పిళ్ళె వ్రాసిన చారిత్రిక నవల. 9వ శతాబ్ది నాటి తొలి తెలుగు పద్యశాసనమైన పండరంగని అద్దంకి శాసనమును ఆధారం చేసుకుని దీనిని వ్రాశాడు. ఆ శాసనం తెలుగు పద్యసాహిత్య రచన 9వ శతాబ్ది నాటికే ఉన్నట్టు స్పష్టపరిచేందుకు ఒక ఆధారం. అంతేకాక పన్నెండు బోయకొట్టాలను పండరంగడనే సైన్యవీరుడు ఓడించాడని కూడా తెలుపుతోంది. దీన్ని ఆధారం చేసుకుని రచయిత రెండువందల యేళ్ళ ఆంధ్ర రాజ్యాల చరిత్ర పునఃసృజించి చారిత్రక నవలారచన చేశాడు.

## రచన నేపథ్యం
బోయకొట్టములు పండ్రెండు నవలను కరణం బాలసుబ్రహ్మణ్యం పిళ్ళై రచించి 2013 డిసెంబరులో ప్రచురించాడు. దీనికి పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయము పాక్షిక ఆర్థిక సహాయం చేసింది.

## చారిత్రకత
గుణగ విజయాదిత్యుని సేనానిగా పండరంగడు 12 **[[బోయ]]**కొట్టాలను విజయం సాధించిన సందర్భంగా ఆయనను ప్రస్తుతిస్తూ చేసిన రచన పద్యరూపాన్ని తీసుకుంది. 12 **[[బోయ]]**కొట్టాలు (మండలాలు) గెలిచినందుకు ఈ పద్యశాసనంలో కీర్తించాడు. 848లోనే గుణగ విజయాదిత్యుడు వేయించిన కందుకూరి పద్యశాసనంలో కూడా వర్ణితుడు పండరంగడే కావడం అతని సామర్థ్యాన్ని, ప్రఖ్యాతిని వెల్లడిస్తోంది. ఈ శాసనాన్ని కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు పరిష్కరించి, ప్రకటించారు. దీనిలో తరువోజ ఛందస్సుకు చెందిన పద్యం లభిస్తోంది. *పండరంగడు అనే చాళుక్య సేనాని పండ్రెండు *'బోయ**కొట్టముల మీద దాడి చేసి స్వాధీనంచేసుకొని, **బోయ**రాజ్యపు ప్రధాన కొట్టము, కట్టెపు దుర్గాన్ని నేలమట్టం చేసి, కందుకూరును [[బెజవాడ]]వలె ప్రధాన పట్టణముగా బలిష్టము గావించెను. ఆదిత్య బటరునికి కొంతభూమి దానమిచ్చెను. నెల్లూరును పరశురామప్రీతి గావించెను'' అన్నది ఈ శాసనానికి సరళమైన నేటి తెలుగులో అనువాదం.

== కథావస్తువు ==
[[చాళుక్యులు|చాళుక్య]] సేనానియైన పండరంగడు 12 బోయకొట్టములు (అనగా **బోయ**వాళ్ళ మండలాలు అనుకోవచ్చు) పడగొట్టి, కందుకూరును బెజవాడలాంటి నగరం చేశారన్న చారిత్రకాధారాన్ని పట్టుకుని రెండువందల యేళ్ళ క్రితపు చరిత్ర కథాంశంగా వ్రాశాడు. క్రీస్తు శకం 614 నుండి 848 వరకూ ఆంధ్రదేశంలో జరిగిన కథకు రూపం ఈ నవల. ఏడుతరాల చరిత్రకు ఈనవల కథావస్తువు విస్తరించింది. వేంగీ చాళుక్యులు, పల్లవుల నడుమ యుద్ధాలు సాగుతున్న కాలం అది. [[త్రిపురాంతకం]]లో నివసిస్తున్న **బోయ**లు ఆ యుద్ధాల్లో నలుగుతూ తమదైన రాజ్యాన్ని నిర్మించుకునేందుకు గుండ్లకమ్మ, మూసీ నదుల మధ్య ప్రాంతంలో ప్రయత్నాలు సాగిస్తాడు. రెండు నదుల మధ్యకాలంలో వ్యవసాయ వ్యాపారాలు అభివృద్ధి చేసుకుని జీవిస్తూ పలు పరిపాలన విభాగాలను, ఒక పెద్ద కోటను కట్టుకుంటాడు. కొంతవరకూ పల్లవుల రాజ్యాధికారాన్ని కూలదోసేందుకు చాళుక్యులు పల్లవ సామ్రాజ్యంలోని **బోయ** రాజ్యాన్ని పడదోసే ప్రయత్నం చేస్తాడు. రెండు వందల సంవత్సరాల వ్యవధిలో నిర్మించిన **బోయ'''రాజ్యాన్ని చాళుక్యసేనాని పండరంగడు ఒక్కరోజులో కూలదోసి శాసనం వేసుకుంటాడు. తొలి తెలుగు పద్యమైన పండరంగని తరువోజ పద్యం రూపుదిద్దుకోవడాన్ని కూడా చాలా ఆసక్తికరంగా వ్రాశాడు.

## శైలి
నవలను వ్యావహారికంగా పిలిచి నేటి ప్రామాణిక భాషలో కాక సరళ గ్రాంథికంలో దీన్ని రచించాడు.

## ప్రాచుర్యం
నవల తెలుగు సాహిత్యరంగంలో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందుతోంది. సాహిత్యవేత్తలైన రాళ్ళబండి కవితా ప్రసాద్, శిరా శ్రీ, అంపశయ్య నవీన్ వంటి వారు ప్రశంసించారు. సాహిత్య విశ్లేషకులు ఈ నవలను బాపిరాజు -గోనగన్నారెడ్డి, అడవి శాంతిశ్రీ, నోరి నరసింహశాస్త్రి-వాఘిరా, తెన్నేటి సూరి - చంఘీజ్‌ ఖాన్‌, అల్లం రాజయ్య, సాహుల - కొమురం భీం లాంటి నవలల సరసన నిలిపారు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* లోగిలి, లో పుస్తక పరిచయం, సమీక్ష

వర్గం:తెలుగు నవలలు
వర్గం:2013 పుస్తకాలు
వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
గోండియా విమానాశ్రయం

**గోండియా విమానాశ్రయం ** మహారాష్ట్ర లోని ఒక విమానాశ్రయము.
## నేపధ్యము
ఈ విమానాశ్రయము 1940లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం కాలంలో నిర్మించబడినది.  ఈ విమానాశ్రయము ఆగస్టు 1998 నుండి 2005 వరకు మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయ అభివృద్ధి మండలి నియంత్రణ లోనికి వచ్చినది. 2005 నుండి భారత విమానాశ్రయాల ప్రాధికార సంస్థ ఈ విమానాశ్రయ నిర్వహణను చూస్తున్నది.

## ఇవి కూడా చూడండి
*మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయాల జాబితా
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*భారత విమానాశ్రయాల ప్రాధికార సంస్థ వెబ్‌సైటులో '''గోండియా విమానాశ్రయము ''' వివరాలు
*'''గోండియా విమానాశ్రయం ''' లో విమానాల రాకపోకల వివరాలు
*'''గోండియా విమానాశ్రయం ''' ఉద్యోగులకు ప్రత్యేక భత్యం ఇవ్వాలి - టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా లో వార్త

వర్గం:మహారాష్ట్రలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:భారతదేశంలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:విమానాశ్రయాలు
గోరింటాడ రైల్వే స్టేషను

**గోరింటాడ** రైల్వే స్టేషను నరసాపురం, పాలకొల్లు స్టేషన్ల మధ్య నర్సాపూర్-భీమవరం మార్గమున  ఉంది. ఇది నేషనల్ హైవే 214కు దగ్గరగా ఉంది, ఎన్‌హెచ్ 214 మీద ఉన్న దిగమర్రు-కొత్తపేట నుండి నడచి దాటి పోగల దూరంలో ఉన్నది ఈ .గ్రామం. 
## రైల్వే స్టేషన్లు
భీమవరం -  నరసాపురం మధ్య రైల్వే స్టేషన్లు:
* భీమవరం టౌన్
* భీమవరం జంక్షన్
* పెన్నాడ అగ్రహారం
* శృంగవృక్షం
* లంకలకోడేరు
* చింతపర్రు
* పాలకొల్లు
* గోరింటాడ
* నర్సాపూర్
## రైళ్ళు బండ్లు
గోరింటాడ రైల్వే స్టేషను నందు గుడివాడ-నర్సాపూర్ ప్యాసింజరు,  భీమవరం -  నరసాపురం ప్యాసింజరు, నర్సాపూర్-నిడదవోలు  ప్యాసింజర్ మొత్తం మూడు ప్యాసింజరు బండ్లు ఆగుతాయి.

## భీమవరం టౌన్ - గోరింటాడ రైల్వే స్టేషను

గోరింటాడ సమీప రైల్వే స్టేషన్ భీమవరం టౌన్ (జంక్షన్) రైల్వే స్టేషన్ గోరింటాడ సిటీ సెంటర్ నుండి 21 కిలోమీటర్లు దూరములో ఉంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* భారతీయ రైల్వే స్టేషన్ల జాబితా
* భారతీయ రైల్వేలు
* భారతీయ రైలు రవాణా వ్యవస్థ
* భారతీయ రైల్వే జోన్లు 
* భారతీయ రైల్వేలు డివిజన్లు

## మూలాలు

వర్గం:భీమవరం-నరసాపురం శాఖా మార్గము రైల్వే స్టేషన్లు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు
వర్గం:విజయవాడ రైల్వే డివిజను స్టేషన్లు
వర్గం:భారతదేశపు రైల్వే స్టేషన్లు
కాంతి వేగం

## యానకంలో కాంతి వేగం

మనం మాట్లాడేటప్పుడు సోమరితనం ప్రదర్శిస్తాం. “ట్రాన్సిస్టర్ రేడియో” అనటానికి బద్దకించి మనలో చాలమంది “ట్రాన్సిస్టర్” అనేసి ఊరుకుంటాం. అలాగే “మైక్రోవేవ్ అవెన్” అనటానికి బద్దకించి “మైక్రోవేవ్” అనేసి ఊరుకుంటాం. ఇదే విధంగా “కాంతి వేగం” అన్నప్పుడు సాధారణంగా మన ఉద్దేశం “శూన్యంలో కాంతి వేగం.” “కాంతి వేగాన్ని మించి ఏదీ ప్రయాణం చెయ్యలేదు” అని శాస్త్రవేత్తలు అన్నప్పుడు “శూన్యంలో కాంతి ప్రయాణం చెయ్యగలిగే వేగాన్ని మించి ఏదీ ప్రయాణం చెయ్యలేదు” అని మనం తాత్పర్యం చెప్పుకోవాలి.

శూన్యంలో కాంతి వేగం ఎంత? క్షణానికి 186,282 మైళ్లు. లేదా కచ్చితంగా క్షణానికి 299,792,458 మీటర్లు. తేలిగ్గా జ్ఞాపకం ఉంచుకుందికి దీనిని క్షణానికి 300,000 కిలోమీటర్లు అని ఉరమర సంఖ్య వాడుతూ ఉంటాం.

శూన్యంలో కాకుండా మరే ఇతర పదార్థ యానకం (material medium) లో ప్రయాణం చేసినా కాంతి వేగం కుంటు పడుతుంది. ఖాళీగా ఉన్న మైదానంలో పరిగెట్టగలిగినంత జోరుగా జనసమ్మర్దం ఉన్న బజారు వీధిలో పరిగెట్టగలమా? శూన్యంలో కంటే గాలిలో కాంతి వేగం తగ్గుతుంది. గాలిలో కంటే గాజు దిమ్మలో కాంతి వేగం తగ్గుతుంది. ఎంత తగ్గుతుంది? ఒక యానకం (medium) లో కాంతి వేగం ఎంత తగ్గుతుందో దానిని ఆ యానకం యొక్క వక్రీభవన గుణకం (index of refraction) అంటారు. నీటి యొక్క వక్రీభవన గుణకం 1.33. గాజు వక్రీభవన గుణకం 1.5. వజ్రం వక్రీభవన గుణకం 2.4. అంటే వజ్రంలో కాంతి వేగం కేవలం క్షణానికి 77,618 మైళ్లు లేదా 124,188 కిలోమీటర్లు. అంటే వజ్రంలో కాంతి పెళ్ళినడకలు నడుస్తూ ప్రయాణం చేస్తుందన్నమాట. అందుకోసమే వజ్రం అలా మెరుస్తుందంటారా? ఏమో తెలియదు. ఎవరినైనా అడిగి చూడాలి.

కాంతి వేగం యానకంలో ఎందుకు తగ్గుతుంది? కాంతి అంటే విద్యుత్ తరంగాలు, అయస్కాంత తరంగాలు కలిసి ప్రయాణం చేసే జంట తరంగాలు. ఈ విద్యుత్ తరంగాలు యానకంలో ఉన్న అణువుల మీద తమ ప్రభావం చూపి వాటిలో భ్రమణం కలిగిస్తాయి. (తోటలో ఉన్న చెట్లు గాలి తాకిడికి ఊగిసలాడవూ? అలాగన్నమాట.) దీని పర్యవసానం ఏమిటంటే ఏ గురుత్వం లేని “ఫోటానులు” అనే కాంతి కణాలు గురుత్వం సంతరించుకున్నట్లు ప్రవర్తిస్తాయి. గురుత్వం పెరిగితే జోరు తగ్గుతుంది. ఫోటానుల జోరు తగ్గితే కాంతి వేగం తగ్గినట్లే కదా. ఇదంతా మేక్‌స్వెల్ సమికరణాలు రాసి, వాటిని పరిష్కరించి, చూపించవచ్చు.
## శూన్యంలో కాంతి వేగం
శూన్యంలో కాంతి వేగాన్ని సాధారణంగా తో వ్యవహరిస్తారు. భౌతిక శాస్త్రంలో ఎన్నో విషయాలకు ఇది ప్రధానమైన కొలత. అక్షరాలా **299,792,458 మీటర్లు ప్రతి సెకనుకి**, ఈ కొలమానం నుండే మీటర్ యొక్క కొలతను నిర్ధారిస్తారు. 
స్పెషల్ రిలేటివిటీ సిద్ధాంతం ప్రకారం  అనేది పదార్థం ప్రయాణించగల అత్యధిక గతి.
## మూలాలు
* వేమూరి వేంకటేశ్వరరావు, యానకంలో కాంతి వేగం, లోలకం, 22 జూన్‌ 2013, http://lolakam.blogspot.com/2013/06/blog-post_22.html


వర్గం:కాంతి
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
శ్రీ లక్ష్మినరసింహ స్వామి పుణ్యక్షేత్రాలు జాబితా

thumb|సింహాచలం ఆలయం
* వరాహ లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవస్థానం, సింహాచలం
* పెంచల కోన
* యాదగిరి లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవాలయం
* మంగళగిరి
* నరసింహకొండ (శ్రీ వేదగిరి లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవస్థానం)
* మట్టపల్లి
* వాడపల్లి (దామరచర్ల మండలం)
* అహోబిలం
* బేతంచెర్ల (శ్రీ మద్దిలేటి లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఆలయం)
* శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ దేవాలయం, కదిరి
* పెన్నాఅహోబిళం శ్రీ లక్ష్శీనరసింహ స్వామి వారి దేవస్థానం
* శ్రీ కనకవల్లి భూతనరసింహుల ఆలయం, ఐ.ఎస్‌.జగన్నాధపురం
* శ్రీ నవనారసింహాలయాలు, అహోబిలం
* శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి దేవస్థానం, ధర్మపురి, కరీంనగర్ జిల్లా.
* వేదాద్రి, కృష్ణా జిల్లా, జగ్గయ్యపేట మండలం
* శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ దేవాలయం, వేపంజేరి
* ఖమ్మం
* అంతర్వేది
* కోరుకొండ
* ఆగిరిపల్లి
* చింతలవాడి
* పెద్దముడియం
* నరసింహకొండ, నెల్లూరు
* లింబాద్రి గుట్ట శ్రీ లక్ష్మీ నృసింహస్వామి ఆలయం భీంగల్
* భైంసా
* హేమాచలం - మల్లూరు, వరంగల్
* ఘటికాచలం - షోలింగాపూర్, తమిళనాడు
* మేల్కోటె, కర్ణాటక
* దాళ వాటం శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి, దాళ వాటం, హిందూపురం దగ్గర
* సాలిగ్రామ, ఉడుపి, కర్ణాటక
* సావనదుర్గ, కర్ణాటక
* దేవరాయనదుర్గ, కర్ణాటక
* వెల్చాల్ నరసింహస్వామి గుడి
* కొరగుట్ట నరసింహ స్వామి దేవస్థానము-నరసింహుల గూడెం,వరంగల్ జిల్లా ,తెలంగాణా
* చీర్యాల్ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి దేవస్థానం, చీర్యాల్, కీసర మండలం, మేడ్చెల్ మల్కాజ్‌గిరి జిల్లా
* శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి దేవస్థానము, పాత సింగరాయకొండ, ప్రకాశం జిల్లా,ఆంధ్రప్రదేశ్.
* పాలెం శ్రీ సుందర లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవస్థానం, పాలెం గ్రామం, నల్లగొండ జిల్లా.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:శ్రీ లక్ష్మినరసింహ స్వామి పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:జాబితాలు
సంజీవకరణి

సంజీవకరణి నవల తెలుగులో తొలి జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారం పొందిన రచయిత విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించిన చారిత్రిక నవల. ఆయన రాజతరంగిణిని ఆధారం చేసుకుని రచించిన కాశ్మీర రాజవంశ నవలల్లో ఇది ఒకటి.
## రచన నేపథ్యం
### కాశ్మీర రాజవంశ నవలలు
కల్హణుడు రాసిన కశ్మీర రాజతరంగిణిని ఆధారం చేసుకుని విశ్వనాథ రాసిన ఆరు నవలల మాలికలో యశోవతి మొదటిది. వేలయేళ్ల చరిత్రను సాధికారికంగా నిర్ధారించుకుని ఆసక్తికరమైన వర్ణనలతో కల్హణుడు 11శతాబ్దిలో రాసిన కశ్మీర రాజతరంగిణి అటు చారిత్రిక గ్రంథంగా, ఇటు కావ్యంగా ప్రాముఖ్యత పొందింది.
పాశ్చాత్య చరిత్ర పండితులు, వారిని అనుసరించిన భారతీయ చరిత్ర పండితులు చరిత్రలోని ఎన్నో అంశాలను విస్మరించి మన గతానికి అన్యాయం చేశారని చెప్పే విశ్వనాథ దృష్టి సహజంగానే కశ్మీర రాజతరంగిణిపై పడింది. రాజతరంగిణిలో రాసిన పలువురు రాజులు, రాణులు, వారి జీవితాలు, ఆనాటి వాతావరణాన్ని అంశంగా తీసుకుని 6 నవలల మాలికను విశ్వనాథ సృష్టించారు. కాశ్మీర రాజవంశ నవలలు ఇవి:
# యశోవతి
# పాతిపెట్టిన నాణెములు
# మిహిరకులుడు
# సంజీవకరణి
# కవలలు
# భ్రమరవాసిని
## రచయిత

విశ్వనాథ సత్యనారాయణ (1895-1976) "కవి సమ్రాట్" బిరుదాంకితుడు. జ్ఞానపీఠ అవార్డు గ్రహీత. 20 వ శతాబ్దములోని ఆంధ్ర సాహిత్యమునకు, ప్రత్యేకించి సంప్రదాయ సాహిత్యమునకు పెద్ద దిక్కు. కావ్యములు, కవితలు, నవలలు, నాటకములు, ప్రయోగములు, విమర్శలు, వ్యాసములు, కథలు, చరిత్రలు - ఇలా అన్ని విధాలైన సాహిత్య ప్రక్రియలలోనూ విశ్వనాధ ప్రతిభ కనిపించింది. 25 పైచిలుకు కావ్యాలు, 6 శతకాలు, 13 గేయకావ్యాలు, 15 నాటకాలు, 88 నవలలు, 10 సంస్కృత నాటకాలు, 10 విమర్శనా గ్రంథాలు, మరెన్నో వ్యాసాలు, ఉపన్యాసాలు - ఇలా తెలుగుభాషకు విశ్వనాథ వందల్లో రచనలందించాడు.

వేయి పడగలు, శ్రీమద్రామాయణ కల్పవృక్షము, కిన్నెరసాని పాటలు, మధ్యాక్కఱలు వంటివి విశ్వనాధ రచనలలో ప్రసిద్ధమైనవి.
## ఇవి కూడా చూడండి
* విశ్వనాధ సత్యనారాయణ
* ముఖ్యమైన తెలుగు పుస్తకాల జాబితా
## మూలాలు


వర్గం:విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచనలు
వర్గం:తెలుగు నవలలు
రాజతరంగిణి అనువాదాలు - అనుసృజనలు

కల్హణుడు 12వ శతాబ్దిలో రచించిన రాజతరంగిణి కావ్యానికి తెలుగు సాహిత్యంలో అనువాదాలు, అంతకన్నా మిన్నగా అనుసృజనలు ఏర్పడ్డాయి. కాశ్మీర రాజతరంగిణిలోని కశ్మీర రాజుల ఇతివృత్తాలు, స్వభావ చిత్రణలు, చారిత్రికత తెలుగులో సాహిత్యకారులను ఆకర్షించింది. తెలుగులో సుప్రతిష్ఠులైన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, పిలకా గణపతిశాస్త్రి, విద్వాన్ విశ్వం తదితరులు రాజతరంగిణి అనువాదాలు, అనుసృజనలు చేశారు. సా.శ.1148-50ల్లో సంస్కృతంలో రాజతరంగిణి రచన జరిగిందని పరిశోధకుల నిర్ధారణ. 

## అనువాదాలు
మూలానికి విధేయంగా ఉంటూ తెలుగులోకి అనువర్తించడాన్ని తెనిగింపు లేదా అనువాదం అంటారు. ఈ ప్రకారమే పలువురు బహుభాషావేత్తలు, పండితులు రాజతరంగిణిని అనువదించారు.
* కొచ్చెర్లకోట రామచంద్ర వేంకటకృష్ణారావు రాజతరంగిణిని తెలుగులోకి అదే పేరుతో అనువాదం చేశారు. 
* స్వయంపాకుల వేంకటరమణ శర్మ తెలుగులోకి శ్రీ రాజతరంగిణి అనే పేరుతో చంపూ ప్రబంధంగా అనువదించారు. ఇది రెండు భాగాలుగా ముద్రితమయింది. మొదటి ఏడు తరంగాలు ఒక భాగం, ఎనిమిదవ తరంగం ఒక్కటి ఒకభాగం.
* 
* విద్వాన్ విశ్వం తెలుగులోకి రాజతరంగిణిని అనువదించారు.

 రెండుచింతల లక్ష్మీనరసింహ శాస్త్రి తెలుగులో 
 రాజతరంగిణి పేరుతో పద్య కావ్యంగా 
 అనువదించారు. ఒకటి నుంచీ ఏడవ తరంగం 
 వరకు పూర్తిగానూ,అష్టమతరంగం 
 కొంతభాగం వరకు అనువాదం చేశారు.

## అనుసృజనలు
* విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఆరు నవలల్ని కశ్మీర రాజతరంగిణి ఆధారంగా రచించారు. కాశ్మీర రాజవంశ నవలలు అనే సీరీస్‌ని ఈ రాజతరంగిణిలోని పలు తరంగాల్లో కథల ఆధారంగా వ్రాశారు. ఆ నవలలు ఇవి:
# యశోవతి - మహాభారత యుద్ధకాలం నాటి కాశ్మీర రాజయిన గోనందుడు తర్వాతి మూడు తరాల రాజుల ఇతివృత్తంతో నవల వ్రాశారు.
# పాతిపెట్టిన నాణెములు - కలియుగారంభం నాటి కాశ్మీర రాజుల కథను తీసుకుని పాతిపెట్టిన నాణెములు రచించారు.
# మిహిరకులుడు - మిహిరకులుడనే క్రూరుడైన కాశ్మీర రాజు గురించిన ఇతివృత్తంతో వ్రాశారు.
# సంజీవకరణి
# కవలలు - కాశ్మీర రాజ్యాన్ని ప్రతాపాదిత్య మహారాజు పరిపాలిస్తున్న కాలంలో జరిగిన ఓ విడ్డూరమైన కథను ఆధారం చేసుకుని ఈ నవల వ్రాశారు.
# భ్రమరవాసిని
* కాశ్మీర పట్టమహిషి నవలను పిలకా గణపతిశాస్త్రి కల్హణుని రాజతరంగిణిలోని ప్రతాపాదిత్య మహారాజు కాలంలో జరిగిన కథను ఆధారం చేసుకుని రచించారు. 
* చైత్ర పౌర్ణమి పేరిట ప్రచురితమైన పిలకా గణపతిశాస్త్రి కథాసంకలనం కూడా రాజతరంగిణి కథలనే ఆధారం చేసుకుని వుంది.
* కస్తూరి మురళీకృష్ణ మొత్తం రాజతరంగిణిని ప్రతిబింబించేలా 16 కథలను వ్రాశారు. కాశ్మీర రాజతరంగిణి కథలు పేరిట ఈ కథల సంకలనం వెలువడి ప్రఖ్యాతి పొందింది.
* పానుగంటి లక్ష్మీ నరసింహారావు చూడామణి నాటక ఇతివృత్తాన్ని కల్హణుడు రచించిన కాశ్మీర రాజతరంగిణి నుంచి వినయాదిత్యుడనే రాజు, దామోదరశర్మ అనే మంత్రిల యథార్థగాథను స్వీకరించి పెంచి రచించారు. 

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
ముక్తి నాగ క్షేత్రము

**ముక్తి నాగ క్షేత్రము** ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దదైన నాగ  ఏకశిలా విగ్రహం. సుమారు 16 అడుగుల పొడవు,  36 టన్నుల బరువు  తో బెంగుళూరు నగరం శివార్లలో రామోహళ్లి గ్రామం వద్ద  ఉంది.  సుబ్రహ్మణ్య స్వామి ని నాల్గు దశ లలో చూడ వచ్చు.  మొదటి దశ  చిన్ననాటి వయసులో  కుక్కే సుబ్రహ్మణ్య వద్ద , రెండవ దశ యవ్వనంలో  ఘటి సుబ్రహ్మణ్య వద్ద   మూడవ దశ  తన వైవాహికం  పళని వద్ద , తిరువన్నమలై వద్ద 'సుబ్రహ్మణ్య స్వామి, యొక్క  నాలుగో రూపం ముక్తి  నాగ క్షేత్రము  వద్ద  ఉంది.  ఈ స్థలం  ను సందర్శించే భక్తులు  పాము ఉంటున్న ప్రాంతం  చుట్టూ తొమ్మిది ప్రదక్షిణలు చేస్తారు. 

## ముక్తి నాగ ఆలయం వద్ద చూడ వలసిన ఆలయాలు :

1. శ్రీ కార్య సిద్ధి  వినాయక ఆలయం
2. శ్రీ ఆది-ముక్తి నాగ  ఆలయం
3. శ్రీ ముక్తి నాగఆలయం
4. శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య టెంపుల్
5. శ్రీ పాతల్లమ్మ  దేవి
6. శ్రీ కాలభైరవ దేవాలయం
7. శ్రీ నగాబన

ముక్తి నాగ క్షేత్రము మైసూర్ రోడ్లో ఉన్న రామోహళ్లి గ్రామం నుండి ఒక కిలోమీటరు దూరంలో, , బెంగుళూర్ బస్సు స్టాండ్ నుండి 18 కిలోమీటర్ల.దూరం లో ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:పుణ్యక్షేత్రాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక దర్శనీయస్థలాలు
మజ్జిగౌరమ్మ ఆలయం

**మజ్జిగౌరమ్మ ఆలయం** లేదా  **మజ్జి గౌరాని ఆలయం** ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని రాయగడ లో వెలసియున్న ప్రసిద్ధ ఆలయం.
## ఆలయ విశేషాలు
పదిహేనో శతాబ్దంలో నందపూర్ మహరాజ్ రాజా విశ్వనాథ్‌దేవ్ రాయగడలో ఓ కోట నిర్మించుకున్నాడు. ఆయనకు 108 మంది రాణులు ఉండేవారు. రాజావారు తన కోట మధ్య గదిలో అమ్మవారిని ప్రతిష్ఠించి పూజించడం వల్ల 'మజ్జిగరియాణి'(మధ్య గదిలో వెలసిన తల్లి)గా పేరొచ్చింది. తెలుగు ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండడంవల్ల మజ్జిగరియాణి కాస్తా మజ్జిగౌరమ్మగా మారిపోయింది.

కళింగ చారిత్రక కథనం  ప్రకారం... 1538 లో గోల్కొండ పాలకుడు ఇబ్రహీం కుతుబ్‌షా సేనాధిపతి రుతుఫ్‌ఖాన్ రాయగడపై దండెత్తి విశ్వనాథ్ దేవ్‌ని హతమారుస్తాడు. ఆయన మృతితో 108 మంది రాణులూ అగ్నిలో దూకి ఆత్మార్పణ చేసుకుంటారు. ఆ ప్రదేశం ప్రస్తుత మందిరం పక్కనే ఉంది. దీన్నే 'సతికుండం' అంటారు. రాజు మరణం తరువాత అమ్మవారి ఆలనా పాలనా చూసేవారే కరవయ్యారు. కోట కూడా కూలిపోయింది. దీంతో ఆలయ వైభవం మరుగునపడిపోయింది. 1930లో బ్రిటిష్‌వారు విజయనగరం నుంచి రాయ్‌పూర్ వరకూ రైల్వేలైను వేయడం ప్రారంభించారు. అందులో భాగంగానే, రాయగడ మజ్జిగౌరి గుడి వద్ద జంఝావతి నదిపై వంతెన నిర్మాణానికి పూనుకున్నారు. నిర్మాణం సగంలో ఉండగానే... మొత్తం కూలిపోయింది. అమ్మవారు ఆంగ్లేయ గుత్తేదారు కలలో కనిపించి, 'నాకు ఆలయం నిర్మిస్తేనే... వంతెన నిలబడుతుంది' అని సెలవిచ్చింది. ఆ ప్రకారం, జంఝావతి సమీపంలో ఆలయం నిర్మించారు.

## చైత్రోత్సవం
ఏటా చైత్రమాసం ఏకాదశి నుంచి పౌర్ణమి వరకూ అయిదు రోజుల పాటూ చైత్రోత్సవం (చైత్ర పండుగ) జరుగుతుంది. శక్తిహోమం ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. చివరి రోజున పూర్ణాహుతి అనంతరం చేపట్టే కార్యక్రమాలకు విశేష ఆదరణ ఉంటుంది. తొలుత జరిగేది 'అగ్నిమల్లెలు' కార్యక్రమం. కణకణలాడే నిప్పుల పైనుంచి ఆలయ పూజారి నడుచుకుంటూ వెళతాడు. అనంతరం పిల్లల నుంచి వృద్ధులదాకా...వయోభేదం లేకుండా అగ్నిమల్లెల మీద నడవడం ఆనవాయితీ. ఆ తరువాత 'ముళ్ల ఊయల' సంబరం! ఊయల మీదున్న మొనతేలిన మేకులపై కూర్చుని భక్తుల్ని ఆశ్చర్యచకితుల్ని చేస్తాడు పూజారి. ఆ అయిదు రోజులూ సుమారు లక్ష మంది భక్తులు అమ్మవారిని దర్శించుకుంటారు, అదో పెద్ద జాతరలా ఉంటుంది

## ఆచారాలు
ఆలయ సింహ ద్వారం దాటగానే నిగనిగలాడే ఇత్తడి గుర్రం ఉంటుంది. అయిదు క్వింటాళ్ల ఇత్తడితో చేసిన ఈ గుర్రం రంకెలేసేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. అమ్మవారు రాత్రి వేళల్లో ఆ లోహాశ్వంపై సంచరించి, పట్టణ ప్రజలను కాపాడతారని విశ్వాసం. ఆలయ ప్రాంగణంలోని చెట్టుకు భక్తులు ఎర్రని వస్త్రాల్నీ, గాజుల్నీ ముడుపులు కడతారు. దీన్ని 'ముడుపుల చెట్టు' అంటారు. ఎంతో కాలంగా నెరవేరని కోర్కెలు కూడా ముడుపు కట్టగానే నెరవేరిపోతాయని విశ్వాసం. 'అమ్మా.. నా కోరిక తీరితే మరలా నీ దర్శనానికి వస్తాను' అని మొక్కుకుంటే చాలు, తానే రంగంలో దిగి కార్యాన్ని సఫలం చేస్తుందని భక్తులు పారవశ్యంగా చెబుతారు. సాధారణంగా ఏ ఆలయానికైనా వెళ్లాలంటే పూలు, పండ్లు, పత్రి సిద్ధం చేసుకుంటాం. ఇక్కడ మాత్రం ఓ వింత ఆచారం ఉంది. రాయగడ జిల్లా ... ఆదివాసీ ప్రజలు అధికంగా నివసించే ప్రాంతం. ఇదీ ఆ ప్రభావమే కావచ్చు. ఆలయం బయట ఉన్న రాయజానీ మందిరం వద్ద భక్తులు రాళ్ళపూజ చేస్తారు. అమ్మవారిని దర్శించుకుని వచ్చాక, విధిగా రాయజానీ మందిరంలో ఒక రాయి వేస్తారు. ఏటా విజయదశమి తరువాత, ఇలా పోగైన రాళ్లను సమీపంలోని లోయలో పడేస్తారు.

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
వర్గం:హిందూ దేవతలు
వర్గం:ఒడిశా దేవాలయాలు
వర్గం:ఒడిశా పుణ్యక్షేత్రాలు
జెన్

**జెన్** అనేది 6 వ శతాబ్దంలో చైనాలో చాన్‌గా అభివృద్ధి చెందిన మహాయాన బౌద్ధమత విభాగం. చైనా నుండి, జెన్ దక్షిణాన వియత్నాం, తూర్పున జపాన్, ఈశాన్యాన కొరియాలకు వ్యాపించింది. 

జెన్ మధ్య చైనా ప్రాంత పదం 禪 (dʑjen) (పిన్యిన్: చాన్) యొక్క జపనీస్ ఉచ్చారణ నుండి ఉద్భవించింది. ఆ పదం మొట్టమొదట సంస్కృత పదం ధ్యానం నుండి సంగ్రహించినది. జెన్ ముఖ్యంగా బుద్దుడి స్వభావంలోకి అంతర్దృష్టి, రోజువారీ జీవితంలో దాని గురించిన వ్యక్తిగత వ్యక్తీకరణలపై, ఇతరుల లాభం కోసం పనులు చేయడంపైనా లోతుగా దృష్టి పెడుతుంది. అందువల్ల కేవలం సూత్రాలు, సిద్ధాంతాలు తెలుసుకోవడం నిరర్థకమని చెప్తుంది. జెజెన్ అనే ప్రాథమిక మతపరమైన ధ్యానాన్ని అవలంబించడం ద్వారా అవగాహన చేసుకోవడం, సిద్ధుడైన గురువు సాన్నిహిత్యం వంటివి ప్రధానమని తెలుపుతుంది.

జెన్ బోధనలు వివిధ మహాయాన బౌద్ధసిద్ధాంత భావనలు కలిగివుంటుంది. ప్రధానంగా యోగాచార, తథాగత గర్భసూత్రాలు, హుయాన్‌లలోని బుద్ధుని స్వభావం, సంపూర్ణత, బోధిసత్వ ఆదర్శం వంటివాటిపై దీనిలోని మూలసూత్రాలు ప్రభావితమయ్యాయి. ప్రజ్ఞాపరమిత సాహిత్యం, కొద్దిభాగం మాధ్యమిక వాదం కూడా ప్రభావితం చేశాయి.

## చరిత్ర
చైనాకు బౌద్ధం వ్యాపించాకా క్రమాంతరాలపై బుద్ధభద్రుడు అనే భిక్షువు సముద్రమార్గంలో చైనా దక్షిణ భాగంలో మత ప్రచారం ప్రారంభించాడు. చైనీయుల ఊహాశక్తి, కావ్యధోరణికి భారతీయుల మనస్సంసయం, ద్యానం జోడించి ఆ బౌద్ధభిక్షువు చైనాలో ధ్యానవాదానికి పునాదులు ఏర్పాటుచేశాడు. ఇదే క్రమంగా బౌద్ధమతంగా తయారయింది. 

## మూలాలు

వర్గం:బౌద్ధ మతము
వర్గం:మహాయాన బౌద్ధం
రాజతరంగిణి

***రాజతరంగిణి*** (రాజుల నది) వాయవ్య భారత ఉపఖండం యొక్క చారిత్రిక సంచిక, మరీ ప్రత్యేకంగా కాశ్మీరు చరిత్రకు సంబంధించి ప్రామాణిక గ్రంథం. దీన్ని సంస్కృతంలో రచించారు. రాజతరంగిణిని కాశ్మీరీ బ్రాహ్మణుడు కల్హణుడు సా.శ.12వ శతాబ్దంలో వ్రాశారు.

ఈ రచన సాధారణంగా కాశ్మీరు సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను నమోదు చేస్తుంది. కానీ రాజతరంగిణిలోని 120 శ్లోకాలు అనంత దేవ రాజు కుమారుడైన కలాశ్ రాజు పరిపాలనాకాలంలో జరిగిన అక్రమాలు, ప్రజావ్యతిరేక విధానాల గురించి వివరించింది. రాజతరంగిణిలోని ప్రాచీన చారిత్రిక వివరాలు ప్రాచీన భారతీయ చరిత్ర రచనకు ప్రామాణికంగా వినియోగపడుతున్నాయి.
## నేపథ్యం

రాజతరంగిణి సంస్కృతభాషలో కాశ్మీరీ బ్రాహ్మణుడైన కల్హణుడు రాసిన కావ్యం. చారిత్రిక పాఠ్యంగా కాశ్మీరు ప్రాంతాన్ని గురించి వ్రాసిన గ్రంథాల్లో ఇది అత్యంత ప్రాచీనమైనది. కాశ్మీరు ప్రాంతం విస్తారంగా హిమాలయాలు, పిర్ పంజల్ శ్రేణి మధ్యలో వ్యాపించిన ప్రాంతం. కల్హణుని ప్రకారం కాశ్మీరు లోయ ప్రాచీనకాలంలో ఓ పెద్ద సరస్సు. ప్రఖ్యాతుడైన మహర్షి కశ్యపుడు బారాముల్లా వద్ద సరస్సు కరకట్టను త్రుంచివేయగా ఆ లోయలోని మొత్త నీరంతా బయటకు ప్రవహించింది. సంస్కృతంలో *वराहमूल* (వరాహమూల) అనే పేరుండేది బారాముల్లాకు. దీని అర్థం వరాహ మూలం అని వస్తుంది. ఇదే క్రమంగా బారాముల్లా అయింది.
## తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రఖ్యాతి
కల్హణుడు రచించిన రాజతరంగిణి గ్రంథం తెలుగు సాహిత్యంలో అనేక విధాలుగా ప్రఖ్యాతి చెందింది. రాజతరంగిణిలోని పలువురు రాజుల కథలను ఇతివృత్తాలుగా స్వీకరించి తెలుగు రచయితలు, కవులు కాల్పనిక గ్రంథాలను, చారిత్రిక కల్పనలను రచించారు. తెలుగు సాహిత్యంలోని పలువురు గొప్ప గ్రంథకర్తలు ఈ క్రమంలో వ్రాశారు. నవలలు, కథలు, పద్యకావ్యాలు రాజతరంగిణిని ఆధారం చేసుకుని వ్రాశారు. వీటిలో ప్రఖ్యాతమైన కొన్ని రచనలు:
* విశ్వనాథ సత్యనారాయణ వ్రాసిన కాశ్మీర రాజవంశావళి నవలలు
* పిలకా గణపతిశాస్త్రి రచించిన కాశ్మీర పట్టమహిషి నవల, మరికొన్ని నవలికలు.
* కస్తూరి మురళీకృష్ణ వ్రాసిన కాశ్మీర రాజతరంగిణి కథలు
* రెండుచింతల లక్ష్మీ నరసింహశాస్త్రి రచించిన రాజతరంగిణి తెలుగు పద్యకావ్యము.

## మూలాలు

వర్గం:సంస్కృత కావ్యాలు
చంపా

నేటి వియత్నాం దక్షిణ, మధ్య ప్రాంతాల తీరాన్ని అంటుకుని వ్యాపించి స్వతంత్రులైన చామ్ ప్రజల రాజ్యవ్యవస్థను చంపా అని పిలిచేవారు. దాదాపుగా 7వ శతాబ్దం నుంచి 1832 వరకూ చంపా నిలిచివుండేది. 1832లో వియత్నాం ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకుని వియత్నాంలో కలిపిసేకుంది. ఈ రాజ్యం పేరు చామ్, కాంబోడియన్ భాషల్లో *నగర చంప* (, ) గా, వియత్నామీస్ భాషలో  ( *Chiêm Thành* సిని-వియత్నామీస్ భాషాపదజాలంలో) గా, చైనీస్ రికార్డుల్లో *ఝాన్‌చెంగ్* అనీ వేర్వేరుగా ఉంది.

ఆధునిక వియత్నాం, కంబోడియాలోని చామ్ ప్రజలు ఈ మాజీ రాజ్యం అవశేషాలు. వారు మలయో పాలినేషియన్ కుటుంబానికి చెందిన చామ్ భాషలు మాట్లాడుతారు. ఇవి బాలీ-ససక్ భాషలు, మలయిక్ భాషలకు అతిదగ్గరి సంబంధం కలిగివుంటాయి. సా.శ.7వ శతాబ్దంలో హిందువులు చంపాను నిర్మించారు. పాణినీయ వ్యాకరణం, పురాణాలు, జ్యోతిష్యం, షడ్దర్శనాలు, ధర్మశాస్త్రములు శైవాగమాలు, హిందువుల చతుష్షష్టి కళలు ఈ దేశాల్లో ఉండేవి. ఇక్కడ శైవ మతము ప్రబలడంతో ఎన్నో శివాలయాలుండేవి. వాటి శిథిలాలు ఇప్పటికీ పరిశోధకులకు లభిస్తున్నాయి. 
## మూలాలు
కర్ణ్ శర్మ

**కర్ణ్ శర్మ ** ఒక భారత క్రికెట్ ఆటగాడు.2014 నవబంబరు 13న వండే అరంగ్రేటం చేశాడు  2014 డిసెంబరు 9న, భారత ఆస్ట్రేలియా పర్యటనలో టెస్టు అరంగ్రేటం చేశాడు
## నేపధ్యము
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* Karn Sharma - Cricinfo
* Karn Sharma's profile page on Wisden

వర్గం:1987 జననాలు
వర్గం:భారతీయ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ ట్వంటీ-20 క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ క్రీడాకారులు
శ్రీరంగపట్నం సంధి

శ్రీరంగపట్నం సంధి, మార్చి 18, 1792లో మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధానికి ముగింపు పలుకుతూ సంతకం చేశారు. దీనికి ఇరుపక్షాలుగా బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ తరఫున లార్డ్ కారన్ వాలీసు, హైదరాబాద్ నిజాం, మరాఠా సామ్రాజ్యాల ప్రతినిధులు, మైసూరు పరిపాలకునిగా టిప్పు సుల్తాన్ ఉన్నారు.

## నేపథ్యం

మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం 1789 చివర్లో ప్రారంభమైంది, మైసూరు సామ్రాజ్య పాలకుడు ఈస్టిండియా కంపెనీ మిత్రరాజ్యమైన ట్రావెన్‌కోర్‌పై దాడిచేశారు. రెండు సంవత్సరాల పోరాటం తర్వాత లార్డ్ చార్లెస్, 2వ ఎర్ల్ కార్న్‌వాలీసు ఆధ్వర్యంలోని సేనలు, బ్రిటీషర్ల మిత్రరాజ్యాలైన మరాఠా సామ్రాజ్యం, హైదరాబాద్ కలిసి 1792లో మైసూరు రాజ్యపు రాజధానియైన శ్రీరంగపట్నం ముట్టడి ప్రారంభించారు. అయితే అన్ని విధాలా గొప్ప వ్యయంతో సాధ్యమయ్యే గొప్ప దాడికి ప్రయత్నం చేయడం కాక, కారన్ వాలీస్ ఈ ఘర్షణను అంతంచేసే చర్చలకు దిగారు. తత్ఫలితమైన సంధి పత్రాలపై మార్చి 19న సంతకాలు జరిగాయి. నిరంతరంగా సాగిన మైసూరు ప్రమాదానికి అంతం పలుకుతూ శాంతికి వీలుకల్పించేదే కాక, హైదరాబాద్, మరాఠాల నడుమ కూడా ఘర్షణను ముగించేదిగా ఉండాలని ఆశించారు. ఐతే తుదకు మరాఠాలు సంధి ఒప్పందాల్లో అటువంటి పదజాలాలను అంగీకరించలేదు.
## ఒప్పందం

ఒప్పందంలోని షరతుల్లో భాగంగా సంధిలోని ఇతర పక్షాలకు మైసూరు తన భూభాగాల్లోని సగపాలు వదులుకుంది. పీష్వా తుంగభద్ర నది వరకు ఉన్న భూభాగం స్వీకరించగా, నిజాం కృష్ణా నది నుంచి పెన్నా నది వరకూ, పెన్నా దక్షిణ తీరానికి చెందిన కడప, గండికోట కోటలు పొందారు. ఈస్టిండియా కంపెనీ ట్రావెన్‌కోర్ రాజ్యం, కాళీ నదులకు నడుమన మైసూరుకు చెందిన మలబార్ తీరంలోని అత్యధిక భూభాగాలు, బారామహల్, దిండిగల్ జిల్లా మొదలైన ప్రాంతాలు తీసుకుంది. మైసూర్ కూర్గ్ రాజాకి దాని స్వాతంత్ర్యాన్ని పొందింది,  ఐతే కూర్గ్ మాత్రం ప్రధానంగా కంపెనీపైనే ఆధారపడింది. టిప్పుసుల్తాన్, మైసూర్‌కు విధింపబడిన షరతులు, సక్రమంగా నెరవేర్చేందుకు యుద్ధఖైదీలుగా అప్పగించారు.
## మూలాలు

వర్గం:దక్షిణ భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
వర్గం:బ్రిటిషు భారతదేశం కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాలు
కరాడ్ విమానాశ్రయం

**కరాడ్ విమానాశ్రయం ** మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని ఒక విమానాశ్రయం.
## వివరాలు
ఈ విమానాశ్రయం 1955 లో ప్రజా పనుల శాఖ ద్వారా నిర్మించబడినది కొయ్నా జలాశయం నిర్మాణానికి సహకరించేందుకు ఈ విమానాశ్రయమును నిర్మించారు..ప్రస్తుతం దీనిని సాధారణ పౌర విమానయానానికి, పైలట్ లకు శిక్షణ నివ్వడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు. 

## ఇవి కూడా చూడండి
*మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయాల జాబితా
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:మహారాష్ట్రలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:భారతదేశంలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:విమానాశ్రయాలు
కొల్హాపూర్ విమానాశ్రయం

**కొల్హాపూర్ విమానాశ్రయం ** మహారాష్ట్ర లోని ఒక విమానాశ్రయము.
## చరిత్ర
1939లో, ముంబైకు చెందిన ప్రైవేటు విమానయాన సంస్థ **ఎయిర్ సర్వీసెస్ ఆఫ్ ఇండియా **  ముంబాయి నుండి కొల్హాపూర్ రాజాస్థానిని  విమాన సేవలను ప్రారంభించింది. ఈ సేవలను అధికారికంగా అప్పటి కొల్హాపూర్ మహారాజు రాజారాం మహారాజు ప్రారంభించాడు. కొల్హాపూర్ లో విమానాశ్రయ నిర్మాణానికి అతడు ప్రత్యేక శ్రద్ద కనబరరి , **ఎయిర్ సర్వీసెస్ ఆఫ్ ఇండియా ** సంస్థకు రాయితీలు కూశా ఇచ్చాడు. దీనితో పాటు రాజధానిలో విమానాశ్రయ నిర్మాణానికి అనువైన సౌకర్యాలు కూడా కల్పించాడు.ప్రస్తుత విమానాశ్రయము 1987 నుండి తన కార్యకలాపాలు ప్రారంభించింది.

## ఇవికూడా చూడండి
*మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయాల జాబితా
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:మహారాష్ట్రలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:భారతదేశంలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:విమానాశ్రయాలు
లాతూర్ విమానాశ్రయం

**లాతూర్ విమానాశ్రయం ** మహారాష్ట్ర లోని ఒక ప్రైవేటు విమానాశ్రయము.
## చరిత్ర
ఈ విమానాశ్రయము 1991 లో ప్రజాపనుల విభాగము ద్వారా నిర్మించబడినది. తర్వాత మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయ అభివృద్ధి మండలి నియంత్రణలోనికి వచ్చింది. లాతూరు ప్రాంతంలో పారిశ్రామిక వృద్దుకి 2006లో మహారాష్ట్ర పారిశ్రామిక అభివృద్ధి  మండలి దీనిని అభివృద్ధి కి ప్రణాళికలు ప్రకటించింది. ఇందులో భాగంగా ఈ విమానాశ్రయాన్ని రిలయన్స్ సంస్థకు కట్టబెట్టింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
*మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయాల జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*లాతూర్ విమానాశ్రయం అధికారిక వెబ్‌సైటు

వర్గం:మహారాష్ట్రలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:భారతదేశంలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:విమానాశ్రయాలు
తారు

**తారు ** లేదా **డాంబరు ** అనునది ఒక కర్బన సమ్మేళన రసాయన పదార్థము. దీనిని ఎక్కువగా రహదారుల నిర్మాణానికి ఉపయోగిస్తారు.

## చరిత్ర
### ప్రాచీన కాలము
క్రీస్తు పూర్వము 2370వ సంవత్సరంలో తారును వాటర్ ప్రూఫ్ కోటింగుగా నోవా వాడినట్లు బైబిలు కీర్తన 6:14 లో చెప్పబడింది. క్రీస్తు పూర్వము 5వ శతాబ్దములో కూడా తారు వాడకం ఉండేదని చెప్పడానికి ఆధారాలు లభించాయి. సింధు నాగరికతలో కూడా తారుతో చేసిన బుట్టలు వాడారని చెప్పబడినది.
పశ్చిమ దేశాలలో సుమేరియన్ నాగరికత కాలంలో నిర్మాణాలలో సిమెంటుకు బదులుగా తారు వాడారనటానికి ఆధారాలు లభించాయి. తారు వాడకము గురించి బైబిలులో కూడా ప్రస్తావించబడింది. ఈజిప్టులో ప్రాచీన నాగరికులు మమ్మీల తయారీలో తారును ఉపయోగించేవారు.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

*
*Pavement Interactive – Asphalt
*Asphalt Magazine
*CSU Sacramento, The World Famous Asphalt Museum! 
*National Institute for Occupational Safety and Health – Asphalt Fumes
*

వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
వర్గం:రసాయన పదార్థాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
కొలవెరి

తమిళ ’ చిత్రానికి అనిరుథ్ స్వరపరచిన  ‘వై దిస్ కొలవెరి...’ పాట జాతీయ స్థాయిలో పాపులర్ అయ్యింది దీనిని పాడినది తమిళ నటుడు రజనీకాంత్ అల్లుడిగా సుపరిచితుడైన ధనుష్‌, ఈ పాట ప్రపంచ ప్రఖ్యాత టైమ్స్ మ్యాగజైన్ పై కూడా చోటు దక్కించుకుంది కొలవరి డీ అంటే చంపేంత కసి అని అర్థం .నవంబరు 16 న 'యూ ట్యూబ్' లో అధికారికంగా ఈ పాటను అప్ లోడ్ చేసిన దగ్గర నుంచీ, ఇప్పటి వరకు సుమారు రెండు కోట్ల క్లిక్స్ వచ్చాయి.‘వై దిస్ కొలవెరి డీ’ ఈ పాట దేశాన్నంతా ఒక ఊపు ఊపేసింది. అంతేనా అప్పటి వరకు సినీపరిశ్రమలో మంచి నటుడిగా, రజనీకాంత్ అల్లుడిగా సుపరిచితుడైన ధనుష్‌ను ఓ యూత్‌ఫుల్ సింగర్‌గా ప్రపంచానికి పరిచయం చేసింది.ధనుష్, శృతి హాసన్ నటించిన '3' సినిమా విజయవంతం కాక పొయినా ఆ చిత్రంలోని 'కొలవెరి డి' పాట మాత్రం భారతీయ మ్యూజిక్ చరిత్రలోనే మెగా హిట్ గా నిలిచింది. 50 మిలియన్ల (5 కోట్లు) హిట్స్ సంపాదించిన తొలి పాటగా రికార్డుల కెక్కింది.
కోలవరి https://en.wikipedia.org/wiki/Why_This_Kolaveri_Di

వర్గం:పాటలు
వర్గం:తమిళ పాటలు
మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం

మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం (1789-92) దక్షిణ భారతదేశంలో మైసూరు సామ్రాజ్యానికీ, ఈస్టిండియా కంపెనీ-మిత్రరాజ్యాలైన హైదరాబాద్ నిజాం, మరాఠాలతో జరిగిన యుద్ధం. మొత్తం నాలుగు ఆంగ్లో మైసూరు యుద్ధాల్లో ఇది మూడవది.
## నేపథ్యం
మైసూరు రాజ్యపు పరిపాలకుడైన టిప్పు సుల్తాన్, అతనికి ముందు తండ్రి హైదర్ అలీ కాక బ్రిటీష్ సైన్యంతో దీనికి ముందు జరిగిన యుద్ధాలలో రెండుసార్లు తలపడ్డారు. మొదటి ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం 1760లో జరిగి స్పష్టమైన ఫలితాలు లేకుండానే ముగిసింది. ఐతే ఈ యుద్ధానంతరం సంధిలో భావి సంఘర్షణల్లో ఒకరికొకరు సహకరించుకోవాలని నిబంధించారు. మరాఠా సామ్రాజ్యంతో జరిగిన అనంతర యుద్ధాల్లో బ్రిటీష్ వారు మైసూరుకు సహకారం చేయకపోవడం, మైసూరు శత్రువులకు లాభం కలిగించేలా వ్యవహరించడం హైదర్ అలీకి బ్రిటీషర్లపై అయిష్టత ఏర్పడేందుకు కారణమయ్యింది. 1779లో ఫ్రెంచి-నియంత్రణలో ఉన్న మహె పోర్టు బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ తీసుకుంది. హైదర్ ఈ పోర్టు ద్వారానే సైనిక సంపత్తిని స్వీకరిస్తూండడంతో ఆయనకు ఇది అత్యంత కీలకమైనది. దీని కారణంగా రెండవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం ప్రారంభమైంది.

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
జలగావ్ విమానాశ్రయం

**జలగావ్ విమానాశ్రయం ** మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం లోని ఒక విమానాశ్రయము. ఇది రాష్ట్ర రహదారి 186 కి 6 కిలోమీటర్ల దూరంలో జలగావ్ పట్టణానికి ఈశాన్యంగా నిర్మించబడింది. ఇది నాసిక్ డివిజన్ లో ఉంది.
## నేపధ్యము
ఈ విమానాశ్రయము 1973లో మహారాష్ట్ర ప్రజాపనుల విభాగము ద్వారా నిర్మించబడినది.  1997 ఏప్రిల్ లో జలగావ్ పురపాలక సమాఖ్య ఈ విమానాశ్రయ బాధ్యతలు చేపట్టి ఏప్రిల్ 2007లో మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయ అభివృద్ధి మండలికి దీని బాధ్యతలు అప్పగించింది. 

## ఇవికూడా చూడండి
*మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయాల జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

వర్గం:మహారాష్ట్రలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:భారతదేశంలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:విమానాశ్రయాలు
కళ్యాణ్ విమానాశ్రయం

**కళ్యాణ్ విమానాశ్రయం ** మహారాష్ట్ర లోని ఒక విమానాశ్రయము. దీనిని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం కాలంలో ఉపయోగించారు. ప్రస్తుతము దీనిని మూసివేశారు.
## పునరుద్ధరణ ప్రయత్నాలు
కళ్యాణ్ విమానాశ్రయాన్ని ముంబయి నగరానికి రెండవ విమానాశ్రయంగా ఉపయోగించాలనే ప్రతిపాదన వచ్చింది. కానీ 2014 ఫిబ్రవరిలో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రతిపాదనను విరమించుకున్నది. 

## ఇవి కూడా చూడండి
*మహారాష్ట్ర విమానాశ్రయాల జాబితా

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*ప్రపంచ విమానాశ్రయాల జాబితా లో '''కళ్యాణ్ విమానాశ్రయం '''
*'''కళ్యాణ్ విమానాశ్రయం ''' పునరుద్ధరణ వార్తలలో పుంజుకున్న స్థిరాస్థి రంగం
*'''కళ్యాణ్ విమానాశ్రయం ''' ముంబయి  నగరానికి ప్రత్యుమ్నాయం కాగలదు
*Maha govt seeks approval for another airport this one in Kalyan 
*2nd Airport for Mumbai and how not to build it by Dorab Sopariwala

వర్గం:మహారాష్ట్రలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:భారతదేశంలో విమానాశ్రయాలు
వర్గం:విమానాశ్రయాలు
దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర సారాంశం

దక్షిణాసియా అనే పదం **[[భారత ఉపఖండం]]**, సంబంధం ఉన్న దీవులు సమకాలీన రాజకీయ సంస్థలు అనే దానిని సూచిస్తుంది.  అవి భారతదేశం, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, నేపాల్, ఆఫ్గనిస్తాన్, భూటాన్ రాష్ట్రాలు, శ్రీలంక, మాల్దీవులు ద్వీపం దేశాలు.
ఈ కింది దక్షిణ ఆసియా యొక్క వివిధ ప్రాంతాలు చరిత్ర వ్యాసాల జాబితా.  మొత్తం ఉపఖండంలో ఒక సాధారణ చరిత్ర కోసం భారతదేశం చరిత్ర చూడండి.

* దక్షిణాసియా పూర్వచరిత్ర
* భారతదేశం చరిత్ర ('చూడండి' భారతదేశం చరిత్ర (రిపబ్లిక్) 'తదుపరి-1947 చరిత్ర కోసం')
** ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్ర
** అస్సాం చరిత్ర
** బెంగాల్ చరిత్ర
** బీహార్ చరిత్ర
** ఢిల్లీ చరిత్ర
** గోవా చరిత్ర
** గుజరాత్ చరిత్ర
** హిమాచల్ ప్రదేశ్ చరిత్ర
** జమ్ము, కాశ్మీర్ చరిత్ర
** కర్ణాటక చరిత్ర‎
** కేరళ చరిత్ర
** మహారాష్ట్ర చరిత్ర
** ఒడిషా చరిత్ర
** పాండిచేరి చరిత్ర
** పంజాబ్ చరిత్ర
** సిక్కిం చరిత్ర
** దక్షిణ భారతదేశం చరిత్ర
** తమిళనాడు చరిత్ర
** త్రిపుర చరిత్ర
** ఉత్తర ప్రదేశ్ చరిత్ర
* పాకిస్తాన్ చరిత్ర
** ఆజాద్ కాశ్మీర్ చరిత్ర
** బెలూచిస్తాన్ చరిత్ర, పాకిస్తాన్
** గిల్గిత్-బాల్టిస్తాన్ చరిత్ర
** ఇస్లామాబాద్ చరిత్ర
** ఖైబర్ పఖ్తున్ఖ్వ చరిత్ర
** పంజాబ్ చరిత్ర
** సింధ్ చరిత్ర
** సమాఖ్య పరిపాలిత గిరిజన ప్రాంతాల చరిత్ర
* బంగ్లాదేశ్ చరిత్ర ('చూడండి' స్వాతంత్ర్యం తర్వాత బంగ్లాదేశ్ చరిత్ర 'తదుపరి-1971 చరిత్ర కోసం')
* భూటాన్ చరిత్ర
* ఆఫ్గనిస్తాన్ చరిత్ర
* మాల్దీవులు చరిత్ర
* నేపాల్ చరిత్ర
* శ్రీలంక చరిత్ర
* బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఓషన్ టెరిటరీ చరిత్ర  thumb|దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర పరిశోధన పని |240x240px

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారత ఉపఖండము
* గ్రేటర్ భారతదేశం
* ఆసియా చరిత్ర
* మధ్య ఆసియా చరిత్ర
* తూర్పు ఆసియా చరిత్ర
* ఆగ్నేయాసియా చరిత్ర
* పాకిస్తాన్ యొక్క మాజీ ఉపవిభాగాలు
* భారతదేశం విభజన
* భారతదేశ పేరు పుట్టుపూర్వోత్తరాలు
* భారతదేశము
* భారతదేశ చరిత్ర
* భారతదేశ సంస్కృతి
* భారత దేశ గణతంత్ర చరిత్ర
* భారత దేశ చరిత్ర కాలరేఖ
* దక్షిణ భారతదేశము
* సింధు లోయ నాగరికత
* భారతదేశంలోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాల జాబితా
* భారతదేశంలో మతం
* హిందూ మతం
* భారత దేశము చరిత్ర సారాంశం (ప్రాచీనం)

## మూలాలు

* 
* 
* 
* 

వర్గం:దక్షిణ ఆసియా
దక్షిణ ఆసియా చరిత్ర
వర్గం:చరిత్ర
కొండూరు వీరరాఘవాచార్యులు

కళాప్రపూర్ణ ఆచార్య **కొండూరు వీరరాఘవాచార్యులు** ప్రముఖ తెలుగు సాహితీవేత్త, పండితుడు. రాఘవాచార్యులు శాస్త్ర పాండిత్యంతో పాటు కవితా సంపదను, ప్రాచీన సంప్రదాయాలతో పాటు ఆధునికరీతులను, సమపాళ్లలో మేళవించుకున్న సాహితీవేత్తలలో దర్శనాచార్య బిరుదాంకితుడైన ఆచార్య కొండూరు వీరరాఘవాచార్యులు ఒకరుగా చెప్పుకోవచ్చు. ఈయన అనేక గద్య, పద్య రచనలు చేసి, ఆచార్యులుగా మూడు దశాబ్దాలుగా తెలుగు సాహితీ ప్రపంచానికి చిరపరిచితులు. 
## జీవితవిశేషాలు
వీరరాఘవాచార్యులు 1912, సెప్టెంబరు 26కు సరియైన పరీధావి నామ సంవత్సర భాద్రపద పూర్ణిమ, గురువారం నాడు గుంటూరు జిల్లా, తెనాలి మండలంలోని, కోపల్లె గ్రామంలో జన్మించాడు. పార్వతమ్మ, కోటీశ్వరాచార్యులు ఇతని తల్లిదండ్రులు. ఈయన తెనాలిలోని సంస్కృత కళాశాలలో త్రిపురారిభట్ల వీరరాఘవస్వామి వద్ద విద్యను అభ్యసించి 1936లో ఉభయభాషా ప్రవీణుడైనాడు. ఈయన బాల్యంలోనే శిల్పకవితా కళలతో పాటు యోగ, వేదాంతంలలో శిక్షణ పొందాడు. గుంటూరులోని శారదానికేతనం, కావలి, బుచ్చిరెడ్డిపాలెం, సత్తెనపల్లిలోని శరభయ్య హైస్కూలు మొదలైన ఉన్నతపాఠశాలలలో సంస్కృతాంధ్ర పండితుడిగా పనిచేశాడు. తర్వాత తెనాలిలోని వి.యస్.ఆర్ కాలేజీలో తెలుగు అధ్యాపకుడిగా పనిచేశాడు.

## పదవులు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ విశ్వబ్రాహ్మణ ధర్మపీఠం సంచాలకులు 1974 నుండి 1984 వరకు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ విశ్వబ్రాహ్మణ ధర్మపీఠం గౌరవాధ్యక్షులు 1985 నుండి 1995 వరకు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ లలితకళా అకాడమీ సభ్యుడు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ శిల్పకళాపరిషత్ కార్యదర్శి
## రచనలు

# ఆత్మదర్శనం 
# శిల్పదర్శనం
# సాహిత్య దర్శనం
# తోరణము
# అమరావతి (పద్యకావ్యము)
# మిత్ర సాహస్రి
# లేపాక్షి (నవల)
# మోహనాంగి (నవల)
# కళారాధన (నవల)
# భోజరాజీయము (అనంతామాత్యుని రచనకు సంగ్రహరూపం, సంపాదకత్వం)
# శ్రీ వీరబ్రహ్మ సుప్రభాతమ్‌  (సంస్కృతం)
# శ్రీ సిద్ధయ్య చరిత్ర కాలజ్ఞాన సహితము
# మూడుకావ్యాలు (రామాయణ భారత భాగవతముల సమీక్ష)
# ఋగ్వేద రహస్యాలు
# యజుర్వేద దర్శనము
# దిగ్దర్శనము 
# నిరంజన విజయము
# శిల్పకళాక్షేత్రాలు
# ఆసియా జ్యోతులు
# మన గురుదేవుడు 
# తత్వసాధన
# తత్వ సూక్తులు
# విశ్వకర్మ పురాణం, 
# గాయత్రీ విశ్వకర్మలు, 
# విశ్వస్వరూపం మొదలైనవి.

## కళారాధన
విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతకర్త, ఆళ్వారులలో ఒకరు అయిన రామానుజాచార్యులు వైష్ణవాన్ని వ్యాపింపజేస్తున్నప్పటి గాథను ఇతివృత్తంగా స్వీకరించి వీరరాఘవాచార్యులు కళారాధన నవల రచించారు. వీరబల్లాలుడనే కన్నడ రాజు కళారాధన, ఆ కళారాధన ద్వారానే విష్ణుభక్తి అతనిలో పాదుకొల్పిన రామానుజుని చమత్కృతి వంటివి ఇందులో ప్రధానాంశాలు. స్థపతులుగా విలసిల్లి అపురూపమైన ఆలయాలు, విగ్రహాలు చెక్కిన విశ్వబ్రాహ్మణ కులస్తుల గురించి ఈ నవలలో ఎంతగానో ప్రసక్తి కలుగుతుంది. శిల్పకళా రహస్యములు ఎరిగి ఈ గ్రంథం రాసినట్టు పలువురు పండితులు పరిశీలన.

## పండితాభిప్రాయము
"మన రచయితలలో ప్రాచీన గ్రంథాలు చదివి, సంప్రదాయ జ్ఞానముతో అనుభవ పూర్వకంగా రచనలు చేసే వారు బహుతక్కువ. అయితే వీరరాఘవాచార్య అలాంటి వారు కాదు" - కళాప్రపూర్ణ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ

## పురస్కారాలు
* మద్రాసు విద్వత్ సదస్సులో పండితుల సమక్షంలో దర్శనాచార్య అనే బిరుదు ప్రదానం.
* 1938లో అయోధ్య సంస్కృత పరిషత్తు వారిచే విద్యాధురీణ బిరుద ప్రదానం
* 1939లో మైసూరు మహారాజా వారిచే సత్కారం
* 1972లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం వారిచే కళాప్రపూర్ణ బిరుద ప్రదానం.

## మరణం
ఇతడు సహస్రమాసజీవియై తెనాలిలో 1995, జనవరి 19న మరణించాడు.
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
 నరిశెట్టి ఇన్నయ్య గారి వ్యాసం

వర్గం:1912 జననాలు
వర్గం:1995 మరణాలు
వర్గం:కళాప్రపూర్ణ గ్రహీతలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
స్థితి శక్తి

వస్తువునకు దానిస్థితి వలన కలిగిన శక్తిని **స్థితిశక్తి ** లేదా **స్థితిజశక్తి ** అంటారు.లేదా ఏదైనా ఒక వస్తువు నిశ్చలంగా ఉండేటపుడు అది కలిగిఉండే శక్తిని స్థితి శక్తి అంటారు. . ఈ పదాన్ని విలియం రాంకిన్అనే శాస్త్రజ్ఞుడు ప్రతిపాదించాడు.
ఈ శక్తి బయటకు విడుదల అవనూ వచ్చు 
లేదా ఇతర రూపాలలోనికి (ఉదాహరణకు గతి శక్తి )మారనూ వచ్చు. 
దీనిని స్థితి శక్తి అని ఎందుకంటారంటే విడుదల ఐన స్థితి శక్తి వేరొక వస్తువు యొక్క స్థితిని మార్చగలుగుతుంది.
స్థితిశక్తి లలో వివిధ రకాలు గలువు.పని అనేది సాగేశక్తి మీద జరిగితే దానిని స్థితిశక్తి,పని అనేది గురుత్వాకర్షణ శక్తిలో ఊంటే దానిని  గురుత్వాకర్షణ స్థితిశక్తి 
అనియు,
ఫోర్స్ అనేది స్థితిశక్తి నుండి వస్తే దానిని కంసెర్వేటివ్ ఫోర్స్ అంటాము.
 :\,W = -\Delta U
ఇక్కడ \Delta U అనగా స్థితిశక్తిలోని మార్పు    
## ఇవి కూడా చూడండి
*శక్తి
*గతి శక్తి
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* స్థితిశక్తి అనగా ఏమి? 
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
కొంపెల్ల (ఇంటిపేరు)

**కొంపెల్ల** అనేది తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.
## చరిత్ర
కొంపెల్ల ఇంటిపేరున్నవారిలో ఎందరో ప్రముఖులు ఉన్నారు. వారిలో ఒకరైన కొంపెల్ల లక్ష్మీసోదెమ్మ పెద్దాపురం సంస్థాన వారసుడైన వత్సవాయివారి వారసుడు రాయగజపతిని కాపాడారు. పెద్దాపురాన్ని పట్టుకున్న రుస్తుంఖాన్ వారసుడైన పసిపిల్లవాడు జగపతిరాజుని చంపించేందుకు ప్రయత్నంచేశారు. ఆ పిల్లాణ్ణి తన పిల్లాడిగా నమ్మించే ప్రయత్నం చేసి అతను పసివాణ్ణి ఖైదు చేస్తే తల్లి వేషంలో తానూ ఖైదులో ఉండిపోయి చాన్నాళ్ళు పోషించింది. రుస్తుంఖాన్ భార్యను నమ్మించే ప్రయత్నాలు చేసి, చివరకు అతని మరణానంతరం కొడుకు కాలంలో అత్యంత రహస్యంగా పిల్లాణ్ణి తప్పించింది. ఆపైన కొన్నేళ్ళకు పెద్దాపురం పరిపాలకునిగా వచ్చిన వేరే సేనానిని ఓడించి గద్దెను పొందారు. సాహసము, ఔదార్యాలతో ఆమె చేసిన పనికి, చిన్నతనం నుంచి తన ప్రాణాలను కాపాడేందుకు పడ్డ తాపత్రయానికి గాను ఆమెను సంస్థానాధీశుడయ్యాకా జగపతిరాజు చాలా గౌరవించారు. ఆమె గ్రామానికి ఓ ఊరికి లక్ష్మీపురాగ్రహారం అనే పేరు పెట్టి, అగ్రహారం వ్రాసియిచ్చారు. రాయజగపతిని రక్షించినందువల్ల ఈ గ్రామం అగ్రహారంగా ఇచ్చినందుకు గాను రాయభూపాలపురం, రాయభూపాలపురాగ్రహారం, రాయభూపాలపట్నం అన్న పేర్లు వచ్చాయి.
thumb|కొంపెల్ల జనార్ధనరావు

## ప్రముఖ వ్యక్తులు
* కొంపెల్ల గోపాలకృష్ణమూర్తి - శ్రీగోపాల్ అనే పేరుతో సుప్రఖ్యాతుడైన రేడియో కళాకారుడు. బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి.
* కొంపెల్ల జనార్ధనరావు - కవి, పత్రికా సంపాదకుడు, శ్రీశ్రీకి సన్నిహితునిగా తెలుగులో చరిత్రగాంచిన మహాప్రస్థానం కవితాసంకలనానికి అంకితం పొందినవారు.
* కొంపెల్ల లక్ష్మీసోదెమ్మ - పిఠాపురం సంస్థానాధిపతియైన జగపతిరాజును ఖైదులో ఉండగా తన కుమారుడని అబద్ధమాడి దశాబ్దాల పాటు కాపాడిన వ్యక్తి. ఆమెకు ఓ అగ్రహారాన్ని దానం చేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:ఇంటిపేర్లు
దామెర రాములు

తెలంగాణా పునర్నిర్మాణం కోసం ఉద్యమించిన కవులలో **దామెర రాములు** ప్రముఖుడు.అతను 2013 సంవత్సరానికి గాను తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు 'వచన కవిత' విభాగంలో "కీర్తి పురస్కారాన్ని" ప్రకటించారు.

## జీవిత విశేషాలు
ఇతడు వరంగల్ జిల్లా గీసుకొండ మండలం శాయంపేట్ గ్రామంలో 1954, జూలై 19 తేదీన మెట్టయ్య, నరసమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. దళిత కుటుంబంలో పుట్టిన ఇతడు సమాజం నుండి వివక్షను, అవమానాలను ఎదుర్కొని వాటిని అధిగమించడానికి విద్యార్థి దశ నుండే వామపక్ష భావాలకు ఆకర్షితుడై ఉద్యమాల వైపు మళ్లి అక్షరాన్నే ఆయుధంగా మలుచుకున్నాడు. విప్లవ విద్యార్థి సంఘాలలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. గాంధీ వైద్యకళాశాల నుండి ఎం.బి.బి.యస్ చేసి కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.డి.చదివాడు. కొంతకాలం ప్రభుత్వ డాక్టరుగా పని చేసి ప్రస్తుతం ఆదిలాబాద్ జిల్లా నిర్మల్లో స్థిరపడి అక్కడే స్వంతంగా నర్సింగ్ హోమ్‌ను నడుపుతున్నాడు. విరసం (విప్లవ రచయితల సంఘం) సిటీ యూనిట్ కన్వీనర్‌గా, కాకతీయ యూనివర్శిటీ బోర్డు మెంబర్‌గా, నిర్మల్ ఐ.ఎం.ఎ. అధ్యక్షుడిగా, తెలంగాణా రచయితల వేదిక రాష్ట్ర కార్యదర్శిగా వివిధ పదవులు నిర్వహించాడు.

## రచనలు
# కోరస్
# నెత్తుటి వెన్నెల
# జయహే తెలంగాణా
# కొర్రాయి
# అసలు ముఖం
# దామెర కవితాసర్వస్వం
# దామెర కవితానుశీలన
# అక్షర కవాతు
# నిప్పులు
# గంగమ్మ కథలు
# సాహిత్య వ్యాసాలు

## పురస్కారాలు

* వచన కవిత విభాగంలో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయ కీర్తి పురస్కారం (2013)

* రంజని-కుందుర్తి అవార్డు
* కళాలయ అవార్డు
* ఎక్స్‌రే అవార్డు
* సి.నా.రె. సాహిత్యపురస్కారం
* చికిత్సారత్న బిరుదు
## రచనల నుండి ఉదాహరణ

**విరామం ఓటమి కాదు**
తొక్కి పట్టినం
పాడుతున్న గొంతుని
ఎత్తిపట్టిన పిడికిలిని
బూటుకాళ్లకింద అణగ
దొక్కినం ఇగ
వాడు లేసుడు కల్ల
గొంతునిండా బలం పిండుకుని
పాడటం భ్రమ అని..
ప్రజల చెమటని క్రూర పరిహాసం చేసేవాళ్లు
అధికార ధన మదాంధతతో
అన్నూ మిన్నూ కానని వాళ్లు
పండుగ జేసుకుంటున్నరు
నవ్వులు రువ్వుకుంటున్నరు
కేరింతల్తో మత్తులో
మైమరిచి జోగుతున్నరు
అయినా వాడు లేస్తడు
గొంతు సవరించుకుంటడు
సవరించుకున్న గొంతు సుళ్లు తిరిగి
జడవిచ్చుకునే సమువూదమైతది
చేతివేళ్లు పిడికిలిగా బిగుసుకుంటై
వాడి చేయి శూలాయుధమైతది
వాడు లక్ష్యం విస్మరించడు
వాని పని అయిపోయిందనుకోవద్దు
వాడు మళ్లీ మళ్లీ లేస్తూనే ఉంటాడు
వాడి ఆకాంక్ష ఆవేదన అలజడి ఆందోళన
ఆరాటం దేనికోసమో 
చర్చ చేయనంతకాలం
సానుకూల పరిష్కారం రానంతకాలం
వాడు పాడుతూనే ఉంటాడు
వానిపాట నదీ నదాలు
అడవులు పంటపొలాలు
గుట్టలు గుహలూ
భూన భోంతరాళం
మార్మోగుతోంది
నినాద సందేశమై
ఫేసు బుక్కులో
పరివ్యాప్తమౌతోంది
ఆకట్టుకుని ఆలోచింపజేసే
వాడిపాట ఉత్తేజ తరంగాలుగా
పరివర్తన చెంది ప్రసారమై 
కర్తవ్యోన్ముఖుల్ని చేస్తోంది
జవసత్వాలు కూడదీసుకున్న 
వాడి పిడికిలి ప్రకంపనాలకు
ధృతరాష్ట్ర పీఠాలు కుప్పకూలక తప్పదు
వాడి లక్ష్యం నెరవేరక తప్పదు
వాణ్ణి తొక్కేసినమని ఏమాత్రం
విర్రవీగి విందులు చేసుకోవద్దు
వాడు అజేయ ప్రజాబలసంపన్నుడు
ఉద్యమ వీరుడు
భవిష్యత్తరానికి
స్ఫూర్తి ప్రదాత...


## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్ధులు
వర్గం:వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా రచయితలు
వర్గం:వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా కవులు
మదారుపల్లి

**మదారుపల్లి** ప్రకాశం జిల్లా కంభం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
శ్రీ ఈశ్వరమ్మ తల్లి ఆలయం:- ఈ ఆలయంలో 2014, డిసెంబరు-15వ తేదీన, అమ్మవారి ఆరాధనమహోత్సవం నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు గూడా నిర్వహించారు. 
## మూలాలు