open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
అర్చన (నటి)

**అర్చన** రెండు సార్లు జాతీయ ఉత్తమనటి పురస్కారాన్ని పొందిన ప్రముఖ చలనచిత్ర నటి. తెలుగు, తమిళ చిత్రాలకు గాను 1989 లో, 1988 లో జాతీయ ఉత్తమ నటి పురస్కారాన్ని పొందిన ప్రతిభాశాలి.

## జీవిత విశేషాలు
అర్చన ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కృష్ణాజిల్లా లోని మోపిదేవి మండలం లోని పెదప్రోలు గ్రామపంచాయతీ లో గల కాకివానిపల్లి లో 1970 అక్టోబరు 8న జన్మించింది. ఆమె తమిళనాడు ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ టెక్నాలజీ నుండి పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ లో గ్రాడ్యుయేషన్ పొందిన నటి. ఆమె తన కెరీర్‌ను హిందీ చిత్రం “యాడూన్ కే బరాత్”తో ప్రారంభించింది. ఆమె రెండు దశాబ్దాలకు పైగా తెలుగు, తమిళ, మలయాళ (పిరవి) సినిమాలలో నటించింది. ఆమె “ఉత్తమ నటిగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం”, “ఉత్తమ నటిగా ఫిలింఫేర్ అవార్డు” గెలుచుకుంది


## నటించిన చిత్రాలు
### తెలుగు
* ఛాంపియ‌న్ (2025)
* షష్టిపూర్తి (2025)
*కోకిల (2006)
*పచ్చతోరణం (1994)
*చక్రవ్యూహం (1992)
*భారత్ బంద్ (1991)
*మట్టి మనుషులు (1990)
*దాసి (1988) - కామాక్షిగా
*యోగి వేమన (1988) - విశ్వదగా 
*ఉక్కు సంకెళ్ళు (1988)
*లేడీస్ టైలర్ (1986)
*పోలీసు వెంకటస్వామి (1983)
*నిరీక్షణ (1982)
*మధుర గీతం (1981)
*చోర్ బజార్ (2022)

## పురస్కారాలు, గౌరవాలు
; జాతీయ చిత్ర పురస్కారాలు
* ఉత్తమ నటి - వీడు - 1987
* ఉత్తమ నటి - దాసి - 1988
; దక్షిణాది ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు
* ఉత్తమ నటి - తమిళం - వీడు - 1988 
; నంది పురస్కారాలు
* స్పెషన్ జ్యూరీ పురస్కారం - నిరీక్షణ - 1982 
; తమిళనాడు రాష్ట్ర పిల్మ్ పురస్కారాలు 
* ఉత్తమ కేరక్టర్ ఆర్టిస్టు (ఫిమేల్)  - ఒంబదు రూబాయి నోట్టు
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 
* Archana at MSI

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ నటీమణులు
వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:1981 జననాలు
సమంత

**సమంత** (జననం 1987 ఏప్రిల్ 28), తెలుగు, తమిళం భాషా చిత్రాల్లో నటించిన భారతీయ నటి. కెరియర్ తొలినాళ్ళలో మోడలింగ్ చేసిన సమంత 2007లో రవి వర్మన్ దర్శకత్వంలో *మాస్కోవిన్ కావేరి* సినిమాలో నటించేందుకు ఒప్పుకున్నప్పటికీ తన తొలి చిత్రమైన *[[ఏ మాయ చేశావే]]* సినిమాతో 2010లో తెలుగు పరిశ్రమలోకి అడుగుపెట్టింది. ఆపై తను నటించిన *[[బృందావనం (2010 సినిమా)|బృందావనం]]* (2010), *[[దూకుడు (సినిమా)|దూకుడు]]* (2011), *[[ఈగ (సినిమా)|ఈగ]]* (2012), *[[ఎటో వెళ్ళిపోయింది మనసు]]* (2012), *[[సీతమ్మ వాకిట్లో సిరిమల్లె చెట్టు]]* (2013), *[[అత్తారింటికి దారేది]]* (2013) చిత్రాలతో అతితక్కువ సమయంలోనే తెలుగునాట ప్రముఖ కథానాయికగా ఎదిగింది.

మరోపక్క *[[ఈగ (సినిమా)|ఈగ]]* ఏకకాల తమిళ నిర్మాణం *నాన్ ఈ*, *ఎటో వెళ్ళిపోయింది మనుసు* ఏకకాల తమిళ నిర్మాణం *నీదానే ఎన్ పొన్వసంతం* సినిమాలతో తమిళంలో గుర్తింపు సాధించిన సమంత ఆపై *అంజాన్* (2014), *కత్తి* (2014) సినిమాలతో తమిళనాట కూడా ప్రముఖ కథానాయికగా ఎదిగింది. 2013లో రేవతి తర్వాత ఒకేసారి అటు తెలుగులోనూ, ఇటు తమిళంలోనూ దక్షిణ భారత ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ నటి పురస్కారాన్ని ఒకేసారి ఒకే ఏడాదిలో అందుకున్న నటిగా కూడా సమంత ప్రసిద్ధి గాంచింది. సమంత హిందీ వెబ్-సిరీస్ ది ఫ్యామిలీ మ్యాన్ యొక్క రెండవ సీజన్లో  రాజీ పాత్రను పోషించింది.

## ప్రారంభ జీవితం
సమంత 1987 ఏప్రిల్ 28న జోసెఫ్ ప్రభు, నినెట్టే ప్రభు దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె తండ్రి తెలుగు ఆంగ్లో-ఇండియన్ కాగా, తల్లి సిరియన్ మలయాళీ. ఆమె తమిళనాడు చెన్నై పల్లవరం పరిసరాల్లో, ఇద్దరు అన్నలు జొనాథ్, డేవిడ్ లతో కుటుంబంలో చిన్న సంతానంగా పుట్టి పెరిగింది. ఆమె తమిళం, తెలుగు భాషలు రెండింటినీ అనర్గళంగా మాట్లాడగలదు. ఆమె హోలీ ఏంజిల్స్ ఆంగ్లో ఇండియన్ హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్ లో చదువుకుంది. ఆ తరువాత, ఆమె స్టెల్లా మారిస్ కాలేజీలో వాణిజ్యంలో డిగ్రీ పూర్తి చేసింది. ఆమె అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ ముగిసే సమయానికి, మోడలింగ్ లో నిమగ్నమైంది, ముఖ్యంగా నాయిడు హాల్ తో కలిసి పనిచేసింది, దీని ద్వారా ఆమెను మొదటిసారి చిత్రనిర్మాత రవి వర్మన్ గుర్తించాడు.

## నటించిన చిత్రాలు
### తెలుగు

### తమిళం

## వివాహ జీవితం
2017 అక్టోబరు 6, 7 తేదీలలో సమంత, నాగ చైతన్యల పెళ్లి గోవాలో హిందూ, క్రిస్టియన్‌ సాంప్రదాయాల ప్రకారం జరిగింది. వీరు టాలీవుడ్ స్టార్ కపుల్స్ గా పేరు తెచ్చుకున్నారు. అయితే వారిరువురు 2021 అక్టోబరు 2న వ్యక్తిగత కారణాలతో విడిపోతున్నట్టు సోషల్ మీడియా వేదికగా తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని నాగ చైతన్య  ట్విట్టర్ ద్వారా అధికారికంగా ప్రకటించాడు. మరోవైపు సమంత సైతం నాగచైతన్యతో విడిపోతున్నట్లు ఇన్స్టాగ్రామ్ లో పోస్ట్ చేసింది.

తిరిగి సమంత 2025 డిసెంబర్ 1న ద‌ర్శ‌కుడు రాజ్ నిడ‌మోరును కోయంబత్తూరులోని ఈశా ఫౌండేషన్‌ యోగా సెంటర్‌లోని లింగ భైరవి ఆలయంలో సన్నిహితుల మధ్య వివాహం చేసుకుంది. 

## పురస్కారాలు
* స్పెషల్ జ్యూరీ అవార్డు - ఏ మాయ చేశావే
* నంది పురస్కారం - 2012 నంది పురస్కారాలు: ఉత్తమ నటి (ఎటో వెళ్ళిపోయింది మనసు)
'''సైమా అవార్డులు'''

* 2013: ఉత్తమ నటి - అత్తారింటికి దారేది
* 2019: ఉత్తమ నటి - ఓ బేబి

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:1987 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
వర్గం:నంది ఉత్తమ నటీమణులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఫ్రాంక్లిన్ రోజ్

**ఫ్రాంక్లిన్ ఆల్బర్ట్ రోజ్** (జననం 1972 ఫిబ్రవరి 1) మాజీ వెస్ట్ ఇండియన్ క్రికెట్ ఆటగాడు. అతను ఒక కుడిచేతి వాటం బ్యాట్స్ మాన్, కుడి చేతి ఫాస్ట్ బౌలరు. అతడి పూర్తి నిడివి అవుట్ స్వింగ్ లో చాలా శక్తి ఉంది. 

అతను ఆడిన మొదటి ఇన్నింగ్స్‌లో అతను 100 పరుగులిచ్చి 6 వికెట్లు సాధించాడు. కానీ అ తర్వాత జరిగిన టెస్టుల్లో అతని బౌలింగ్ నిరాశ కలిగించింది. డర్బన్‌లో జరిగిన ఒక టెస్ట్ మ్యాచ్‌లో మాత్రమే అతను 84 పరుగులకు 7 వికెట్లు తీసుకున్నాడు.. 

2000 లో జింబాబ్వేపై రోజ్ 69 పరుగులు చేసి మ్యాచ్‌ను మలుపు తిప్పాడు. జింబాబ్వే చేసిన 308 కి సమాధానంగా, వెస్టిండీస్ 7 వికెట్లకు 170 పరుగులు చేసిన సమయంలో అతడు క్రీజు లోకి వచ్చాడు. అతడు, జిమ్మీ ఆడమ్స్ (101 నం) కలిసి 8 వ వికెట్టుకు 148 పరుగులు జోడించారు. అదొక రికార్డు. విండీస్ 10 వికెట్లతో ఆ మ్యాచ్‌ను గెలిచింది. అనంతరం ఆయనకు మ్యాన్ ఆఫ్ ది సిరీస్ బహుమతి వచ్చింది. 

అదే సంవత్సరం, అతని దూకుడు వలన వెస్టిండీస్ లార్డ్స్‌లో జరిగిన రెండవ టెస్టు కోల్పోయింది. ఇంగ్లండ్‌కు చెందిన డొమినిక్ కార్క్‌ను షార్ట్ పిచ్ బౌలింగ్‌తో బెదరగొట్టే ప్రయత్నాలు చేసినపుడు విలువైన పరుగులు ఇచ్చుకున్నాడు. అవే ఆ తక్కువ స్కోరుల మ్యాచిని వెస్టిండీస్ ఓటమికి దోహదపడ్డాయి. 

అతను 28 ఏళ్ళ వయసులోనే జట్టు నుంచి శాశ్వతంగా తొలగించినప్పటికీ, అతని టెస్ట్ బౌలింగ్ సగటు 30.88 అతడి సమకాలీన వెస్టిండీస్ బౌలర్లందరి కంటే అది తక్కువ. దాదాపు ఒక దశాబ్దం తరువాత కెమర్ రోచ్ వచ్చే వరకూ ఆ రికార్డు చెదరలేదు. 

## వ్యక్తిగత జీవితం
2016 వరకు అతను న్యూజీలాండ్ లోని ఆక్లాండ్‌లో నివసించాడు, అక్కడ అతను 2011-12 సీజన్లో ఆక్లాండ్ యొక్క నార్త్ షోర్‌లోని బిర్కెన్‌హెడ్ సిటీ క్రికెట్ క్లబ్‌లో శిక్షణ ఇచ్చాడు. 

న్యూజిలాండ్‌లో అతని పని వీసా 2012 మార్చిలో ముగిసింది. అయితే 2016 ఏప్రిల్ లో జమైకాకు తిప్పి పంపేవరకూ అతడు అక్కడే ఉన్నాడు. 2014 లో అతడికి బహిష్కరణ ఉత్తర్వులు ఇచ్చారు. బహిష్కరణకు 5 వారాల ముందు అతన్ని మౌంట్ ఈడెన్ జైలులో అదుపులోకి తీసుకున్నారు   

అతను న్యూజిలాండ్‌లో ఉండటానికి ప్రయత్నించినప్పుడు అతని వీసా అప్పటికే గడువు ముగిసింది. అత్యాచారం కేసులో న్యూజిలాండ్‌లో విచారణలో ఉన్నాడు. అతన్ని జమైకాకు పంపించారు.  

## అంతర్జాతీయ రికార్డు

### టెస్ట్ 5 వికెట్లు

thumb|ఫ్రాంక్లిన్ రోజ్

### వన్డే 5 వికెట్లు

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1972 జననాలు
వర్గం:వెస్టిండీస్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
పాపినేని శివశంకర్

***పాపినేని శివశంకర్***' సుప్రసిద్ధ కవి, కథకులు, విమర్శకులు. సాహితీ త్రిముఖుడుగా ప్రసిద్ధి గాంచారు. కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కార గ్రహీత.

## జననం
1953 నవంబర్ 6న విజయ దీపావళి నాడు గుంటూరు జిల్లా నెక్కల్లు గ్రామంలో పాపినేని వెంకట కృష్ణారావు, శాంతమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. తాడికొండ బి.ఎస్.ఎస్.బి.కళాశాలలో తెలుగు అధ్యాపకులుగా, ప్రిన్శిపాల్ గా పనిచేసి, 2010 ఫిబ్రవరిలో పదవీవిరమణ చేశారు.

## సాహిత్య వ్యాసంగం
**శివశంకర్** ఆధునిక తెలుగు కవిత్వ ప్రపంచములో అగ్రశ్రేణి కవులలో ఒకరు. ఆయన రాసిన రజనీగంధ అనే కవితా సంపుటికి గాను కేంద్ర ప్రభుత్వం 2016 డిసెంబరు 21 న కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ పురస్కారం ప్రకటించింది. ఆలోచనల, అనుభూతుల మేళవింపు శివశంకర్ కవిత్వం. అందులోని తాత్త్వికమైన లోతులు చదువరులను ఆలోచింపజేస్తాయి. 

ఇప్పటివరకు సుమారుగా 350 కవితలు, 55 చిన్న కథలు ఇంకా 220 వ్యాసాలు వివిధ పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి. 1990 నుంచి తెలుగు ఉత్తమ కథా సంకలనాలను 'కథా సాహితి' పేరుతో వాసిరెడ్డి నవీన్తో కలిసి ప్రతి సంవత్సరమూ ప్రచురిస్తున్నారు. 

శివశంకర్ కవితా సంపుటాలు 5 ప్రచురించబడ్డాయి. 2 కథా సంపుటాలు మట్టి గుండె (1992), సగం తెరిచిన తలుపు (2008) వెలువడ్డాయి.

'సాహిత్యం-మౌలిక భావనలు' అనే అంశంపై వీరు చేసిన ఉత్తమ పరిశోధనకు ఆచార్య తూమాటి దొణప్ప స్వర్ణపతకం లభించింది. చినుకు, కథాసాహితి, విస్మృత కథ, రైతు కవిత, కవిత సంపుటాలకు సంపాదకత్వ బాధ్యత నిర్వహించారు. 

తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుంచి, 2000 సంవత్సరంలో వచన కవిత్వ పురస్కారం పొందారు.

## రచనలు
### కవిత్వం
# స్తబ్దత - చలనం (1984)
# ఒక సారాంశం కోసం (1990)
# ఆకుపచ్చని లోకంలో (1998)
# ఒక ఖడ్గం - ఒక పుష్పం (2004)
# రజనీగంధ (2013)

### కథాసంపుటాలు
# మట్టిగుండె (1992)
# సగం తెరిచిన తలుపు (2008)
### సాహిత్య విమర్శ
# సాహిత్యం -మౌలిక భావనలు (1996)
# నిశాంత (2008)
# తల్లీ! నిన్నుదలంచి (2012)
# ద్రవాధునికత (2015)
#మహా స్వాప్నికుడు (2015)

## సంపాదకీయం
# కథాసాహితి

## పురస్కారాలు
* ఫ్రీవర్స్ ఫ్రంట్ అవార్డు, హైదరాబాదు - 1985
* డా. గరికపాటి కవితా పురస్కారం, రాజమండ్రి- 1991
* జ్యేష్ట సాహితీ అవార్డు, విశాఖపట్నం - 1993
* ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ అవార్డు, తాడిపత్రి - 1993
* డా. సి.నా.రె.కవితాపురస్కారం, కరీంనగర్ - 2000
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వచనకవిత్వ పురస్కారం - 2000
* నూతలపాటి సాహితీపురస్కారం - 2000
* నాగభైరవ కళాపీఠం అవార్డు, ఒంగోలు - 2002
* ఆంధ్రప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం పురస్కారం, తిరుపతి - 2003
* రాష్ట్ర ఉత్తమ అధ్యాపక అవార్డు, హైదరాబాదు - 2003
* విశాలాంధ్ర- సుంకర సాహితీ సత్కారం, ఒంగోలు - 2006
* విశ్వకళా పీఠం స్నేహనిధి పురస్కారం, హైదరాబాదు - 2006
* డా. కేతు విశ్వనాథరెడ్డి కథా పురస్కారం, నందలూరు - 2008
* డా. ఆవంత్స సోమసుందర్ కవితా పురస్కారం, పిఠాపురం - 2010
* ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్ పురస్కారం, బెజవాడ - 2012
* నవ్యాంధ్రప్రదేశ్ ఉగాది విశిష్ట పురస్కారం, అనంతవరం - 2015
* సృజన కవితా పురస్కారం, అద్దంకి - 2015
* దేవరకొండ బాలగంగాధర తిలక్ అవార్డు, తణుకు - 2015 
* *రజనీగంధ* కవితా సంపుటికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం -2016
*ఉత్తమ జాతీయకవి సత్కారం (ప్రసార భారతి), వారణాసి - 2017
*భారతీ సమితి సాహిత్య పురస్కారం, గుడివాడ - 2017
*మహాకవి జాషువ పురస్కారం, గుంటూరు - 2017

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:సాహితీకారులు
వర్గం:1953 జననాలు
వర్గం:ఫ్రీవర్స్ ఫ్రంట్ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:ఉమ్మడిశెట్టి సాహితీ అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా కవులు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన తెలుగు రచయితలు
వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితలు
చీకట్లో సూర్యుడు

thumb
చీకట్లో సూర్యుడు అను నవల యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ చే రచింపబడినది. ఈ నవల మొదట ఉదయం (పత్రిక) వారపత్రిక లో వచింది. ఇది యండమూరి వ్రాసిన మొదటి సైన్స్‌ ఫిక్షన్ నవల. భవిష్యత్తులో గ్రహాంతర వాసులతో వచ్చే ఘర్షణ ఈ నవలకు ప్రేరణ. కొంతమంది గ్రహాంతర వాసులు సూర్యుణ్ణి తమ గుప్పిట్లో పెట్టుకోవాలని ప్రయత్నిస్తుంటారు. వారి ప్రయత్నాలను శాస్త్రజ్ఞుడైన కథానాయకుడు ఎలా ఆపగలిగాడన్నది ముఖ్య కథాంశం.
## కథ
భూమికి కొన్ని కోట్ల కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో ఉన్న మరో గెలాక్సీలోని ఒక గ్రహం వారు తమ ఇంధన కొరతను తీర్చడానికి సరైన నక్షత్రం కోసం వేటాడుతుంటారు. వారికి మన విశ్వంలో ఉన్న సూర్యుడు తారసపడతాడు. దాన్ని వాళ్ళ అద్భుత సాంకేతిక పటిమతో సరాసరి గ్రహానికి చేరువగా తీసుకెళ్ళాలనుకుంటారు. ఈ పరిస్థితిని ఊహించి భూమ్మీద నుంచి కొంతమంది శాస్త్రవేత్తలను రాయబారం పంపుతారు. వారి వ్యోమ నౌక కాంతి వేగంతో ప్రయాణించి సుదూరంలో ఉన్న గ్రహాన్ని చేరుకుని కార్యాన్ని పూర్తి చేసుకుని తిరిగి కాంతివేగం కంటే ఎక్కువ వేగంతో తిరిగి భూమిని చేరుతుంది. ఈ ప్రయాణంలో వారికి ఎన్నో అవాంతరాలు ఎదురౌతాయి. ఈ ప్రయాణంలో భాగంగా ఓ ప్రేమకథ అంతర్లీనంగా సాగుతుంటుంది.
 

వర్గం:తెలుగు నవలలు
రాజా శాండో

**రాజా శాండో** పరిచయమైన పి.కె.నాగలింగం (1894-1944) భారతీయ సినిమా తొలిరోజుల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన మూకీ చిత్ర దర్శకుడు, నిర్మాత. తమిళనాడులోని పుదుక్కొట్టైకి చెందిన సందౌ 1920లలో బొంబాయి మూకీ చిత్రపరిశ్రమలో బాగా సుపరిచితమైన సినిమారంగ ప్రముఖుడు. వస్తాదు, మల్లయోధుడు. ఈయన అద్భుత శరీరదారుఢ్యానికి, తన శారీరక శక్తితో చేసిన అద్భుత విన్యాసాలు, ఈయనకు రాజా శాండో అన్న బిరుదును, దేశమంతటా పేరుప్రఖ్యాతులు తెచ్చిపెట్టాయి. ఈ విధంగా సినీరంగంలో ప్రవేశించే అవకాశం వచ్చింది. ఈయన బొంబాయి, మద్రాసులలో అనేక మూకీ చిత్రాలు, తెలుగు, తమిళ చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. 
thumb|left|350px| 1934 చిత్రం ''ఇందిరా ఎం.ఏ'' లో రూబీ మేయర్ (సులోచన) తో రాజా శాండో
ఈయన సినిమాలలో కొన్ని ప్రముఖమైనవి, అనాదై పెన్ (1929) - ఈయన దర్శకత్వంతో పాటు ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు, పారిజాతపుష్పాహరణం (1932, బొంబాయిలో నిర్మించిన తమిళచిత్ర్రం), మేనక (1935, తమిళంలో ఒక మైలురాయిగా భావించబడే చిత్రం), చంద్రకాంత (1936, aఅప్పట్లో ఒక సంచలనాత్మక చిత్రం), మైనర్ రాజమణి (1937), తిరునీలకంఠర్ (1939, ఒక ఎం.కె.త్యాగరాజ భాగవతార్ సంగీత సంరభం), చూడామణి  (1941, తెలుగు, ఈయనే నిర్మించాడు దీన్ని), శివకవి (1943, ఈ ఎం.కె.త్యాగరాజ భాగవతార్ చిత్రాన్ని చాలామటుకు రాజా శాండో దర్శకత్వం వహించాడు, కానీ నిర్మాత ఎస్.ఎం.శ్రీరాములు నాయుడు తో పొరపొచ్చాలు వచ్చి మధ్యలో వైదొలగాడు). చాలాకాలం విస్మరించబడిన తర్వాత ఎం.జి.రామచంద్రన్ తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ఈయన తమిళ సినిమాకు చేసిన సేవలకు గానూ, ఈయన స్మృత్యర్ధం ప్రతిష్ఠాత్మక రాజా శాండో పురష్కారాన్ని స్థాపించాడు. 

## మూలాలు

వర్గం:తమిళ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:1894 జననాలు
వర్గం:1944 మరణాలు
తిరుమలమ్మ పాలెం

**తిరుమలమ్మ పాలెం ** శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా లోని వెంకటాచలము లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం..తిరుమలమ్మపాళెం ఎంతో అందమైన ప్రదేశము, పచ్చని పోలాలతో, ఈ గ్రామంలో అందరు ఐకమత్యంగా ఉంటారు.ఈ గ్రామంలో 1200 జనాభా కలిగిన చిన్న గ్రామం. ప్రదానమైన పంట వరి, రొయ్యలు సాగు.తిరుమలమ్మపాళెం గ్రామం చదువులలో నెంబర్ ఒన్. ఈ గ్రామంలో నరాజాలమ్మ దేవాలయం కలదు, ఈ గ్రామం నెల్లూరు జిల్లాకీ ౩5 KM, కృష్ణపట్నం పోర్టుకు 23 KM దూరంలో ఉంది.ఈ గ్రామంలో 7వ తరగతి వరకు బడి ఉంది.ఈ గ్రామం నకు నెల్లూరు జిల్లా నుండి నిరంతరం బస్సు సౌకర్యం ఉంది.

## మూలాలు
మకాని నారాయణరావు

జాతీయ బీసీ కమిషన్‌ అధ్యక్షుడిగా నియమితులైన తెలుగు వ్యక్తి. 1936 ఏప్రిల్‌ 22న నెల్లూరులో జన్మించిన మకాని నారాయణరావు ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయవిద్య పూర్తి చేసాడు. 1973లో జిల్లా సెషన్స్‌ జడ్జిగా నియమితులయ్యాడు. 1979 నుంచి న్యాయశాఖలో ప్రభుత్వ కార్యదర్శిగా పనిచేసాడు. అనంతరం లండన్‌లోని అడ్వాన్డ్స్‌ లీగల్‌ స్టడీస్‌ ఇన్సిట్యూట్‌లో పనిచేశారు. 1986లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా వ్యవహరించాడు. 1997 నవంబరు నుంచి 1998 వరకు హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేసాడు. ఆ తర్వాత, ఆయన సుప్రీంకోర్టులో సీనియర్‌ న్యాయవాదిగా కొనసాగాడు.

వర్గం:1936 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
వర్గం:హిమాచల్ ప్రదేశ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
కాలచక్రం

* కాలచక్రం (1940 సినిమా)
* కాలచక్రం (1967 సినిమా)
* కాలచక్రం (1993 సినిమా)
* కాలచక్రం (2008 సినిమా)
గడ్డవరపు పుల్లమాంబ

పేరాల పుల్లమాంబ గారు రచయిత్రి, స్త్రీల సాహిత్య వేదిక స్థాపకురాలు. ఈమె బాపట్ల మాయబజారులోని ఉమ్మారెడ్డి వీధిలో 1931ఆగస్టు 6వ తేదీన కోన సత్యనారాయణ, శ్రీలక్ష్మమ్మలకు జన్మించారు. ఈమె 15వ ఏట తండ్రి మృతి చెందారు. అప్పటి నుంచి ట్యూషన్లు చెప్పుకుంటూ వచ్చిన సంపాదనతో ప్రైవేటుగా బి.ఎ., బి.ఇడి. చదివి 1954లో స్థానిక సరస్వతి మెమోరియల్‌ఉన్నత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయురాలుగా ఉద్యోగంలో చేరారు. అనంతరం ఎం.ఎ. చేసి 1958లో రాజమండ్రిలోని ప్రభుత్వ కళాశాలలో అధ్యాపకురాలిగా చేరి 1989లో కడపలోని ప్రభుత్వ జూనియర్‌ కళాశాలలో ప్రిన్సిపల్‌గా పదవీవిరమణ చేశారు.

## రచనలు
మల్లంపల్లి శర్మయ్య శిష్యరికంలో సంస్కృతం నేర్చుకుని ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మ, కనపర్తి వరలక్ష్మి, నాయని కృష్ణమూర్తి, తురగా జానకీరాణి, పేరాల భరతశర్మ, పిల్లుట్ల హనుమంతరావు వంటి ప్రముఖ రచయితలతో కలిసి రచనలు చేశారు.

* మనము మన మనస్సు, సమస్యలను ఎదుర్కోండి, ది రెడ్‌ అనే ఆంగ్ల కథలను తెలుగులో అనువదించారు.
* శ్రీశ్రీ సాహిత్యంలోని సాంప్రదాయం, "చలం స్త్రీలకు చేసిన మేలు", విశ్వనాథ రచన శిల్పం వంటి రచనలు రాశారు. రవీంద్రనాథ్‌ఠాగూర్‌ రాసిన ఏక్‌లాగ్‌చెలో అనే గేయాన్ని తెలుగులో ఒకడినే నేనొక్కడినే అనే గేయంగా, గార్డెనర్‌ అనే గేయాల సంపుటిని తోటమాలిగా అనువదించారు.

## అవార్డులు
* 'మనస్సులోని పొరలు' అనే కథకు అమెరికాలోని సాహితీ అకాడమీ 2001 అవార్డు వచ్చింది.
* 1984లో విశ్వనాథ నాటకాలపై పరిశోధన వ్యాసం రాశారు. విశ్వనాథ సాహిత్య పీఠం వారి నుంచి అవార్డును అందుకున్నారు.

వర్గం:1931 జననాలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:ఆదర్శ వనితలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయిత్రులు
ఫూలన్ దేవి

**ఫూలన్ దేవి** భారతదేశంలో పేరుగాంచిన బందిపోటు రాణి. 
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో యమునా నది తీరాన, ఒక మారుమూల గ్రామమైన ‘గోర్ఖాకా పూర్వా’లో 1963 ఆగస్టు 10న ఫూలన్‌ దేవి జన్మించింది. ఆమె తల్లిదండ్రులు, నదిపై పడవలు నడిపే సాంప్రదాయక వృత్తిగల అత్యంత వెనకబడిన సామాజిక వర్గమైన మల్లా కులస్తులు. చిన్నప్పటి నుంచి ఫూలన్‌ దేవి పశువులు కాచింది. యమునా నదిలో ఈదింది. పడవలు నడిపింది. పాముల్నిపట్టింది. బరువులు మోసింది. పొలం పనులు చేసింది. భూమి, సంపద, అధికారం కలిగి అగ్రకుల ఠాకూర్ల దర్పాలనూ, దాష్టీకాలనూ చూసింది. చమార్‌, జాతవ్‌, మల్లా మొదలగు అణగారిన కులాల దైన్యాన్నీ, అశక్తతలనూ అర్థం చేసుకుంది.

పదకొండేళ్ళ వయసులోనే బాల్య వివాహానికి గురై ముఫ్పై అయిదేళ్ళ వయసున్న భర్త లైంగిక హింసలనూ ఎదుర్కొంది. తండ్రి కున్న కొద్దిపాటి ఆస్తినీ కాజేసిన దగ్గరి బంధువుల మోసాన్ని చిన్న నాడే ప్రశ్నించి దెబ్బలు తిన్నది. అవహేళనలకు పోలీసుల తప్పుడు కేసులు, దెబ్బలు, సామూహిక అత్యాచారాలను, బందిపోట్ల కిడ్నాపులకు, లైంగిక దాడులకు గురయింది. అడవుల్లో చంబల్‌ లోయల్లో ఒంటరిగా నడిచింది. జంతువులతో సహజీవనం చేసింది. పేరుకు బందిపోటుగా మారినా బాధిత స్ర్తీలు, పేదలకు ఆర్థిక సాయం చేసి, ధైర్యాన్నిచ్చి, కర్కోటకులైన అగ్రకుల ఠాకూర్లపై ప్రతీకారం నెరవేర్చుకునే తిరుగుబాటుదారుగా ఫూలన్‌దేవి మారింది.

మగ, కుల దురహంకార ఠాకూర్లకేగాక, ఉత్తరప్రదేశ్‌, మధ్యప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు, కేంద్ర ప్రభుత్వానికీ ఫూలన్‌ దేవి పెద్ద సవాలుగా మారింది. అప్పటి ఇందిరాగాంధీ నేతృత్వంలోని కేంద్ర ప్రభుత్వమూ, అర్జున్‌ సింగ్‌ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పటి మధ్యప్రదేశ్‌ రాష్ట్ర ప్రభుత్వమూ ఫూలన్‌దేవితో చర్చలకు పూనుకున్నాయి. ఫూలన్‌దేవి 1983లో షరతులు విధించి తన సహాచరులతో సహా ప్రభుత్వానికి లొంగిపోయారు. ఎనిమిదేళ్ళకే విడుదల చేస్తామని ఇచ్చన మాట తప్పిన ప్రభుత్వాలు, ఫూలన్‌ దేవిని గ్వాలియర్‌, తీహార్‌ జైళ్ళలో పదకొండేళ్ళు ఖైదు చేశాయి. తర్వాత ఫూలన్‌ దేవి 34వ ఏట 1998లో ఉత్తప్రదేశ్‌ సమాజ్‌వాది పార్టీ నుంచి పార్లమెంటు సభ్యరాలిగా ఎన్నికయ్యారు. తన 37వ ఏట 2001 జూలై 25న పార్లమెంటు మధ్యాహ్న భోజన విరామంలో ఫూలన్‌దేవి ఢిల్లీలోని తన నివాసానికి వెళ్లింది. అక్కడ ఇంటి బయట గుర్తు తెలియని ముసుగు మనుషుల తుపాకీ కాల్పుల్లో ఫూలన్‌దేవి హత్యకు గురయ్యారు. 1981లో బెహ్మాయ్‌ గ్రామంలో 22 మంది ఠాకూర్లను ప్రతీకార దాడి చేసి చంపినందుకుగాను ఫూలన్‌ దేవి హత్య జరిగి ఉండవచ్చని చాలామంది భావించారు.

ఆమె జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా కొన్ని పుస్తకాలు వచ్చాయి. అదే విధంగా *[[బాండిట్ క్వీన్]]* సినిమా కూడా వచ్చింది.

## బయటి లింకులు
*రెడిఫ్ లో ఫూలన్ దేవి గురించి
*https://www.andhrajyothy.com/artical?SID=2834&SupID=26

వర్గం:భారత రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:బందిపోటు దొంగలు
వర్గం:రాజకీయ నేరాలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:హత్య చేయబడ్డ ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం

right|thumb|ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం లోగో
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉద్యాన విశ్వవిద్యాలయం 2007 జూన్ 26 న ప్రారంభమైంది. పండ్ల ఉత్పత్తి పెంచటానికి, ఉత్పాదకత పెంపు, పండ్ల వ్యాపారాభివృద్ధికి ఈ విశ్వవిద్యాలయం కృషి చేస్తుంది. ఆచార్య ఎన్.జీ.రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయము నుండి, పండ్లకి సంబంధించిన విభాగాలు దీనిలోకి మార్చారు. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని తాడేపల్లిగూడెం మండలం, వెంకటరామన్నగూడెంలో దీని ముఖ్య కార్యాలయం ఉంది.

## ఇప్పటివరకు పనిచేసిన ఉపకులపతుల జాబితా

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
*ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని విశ్వవిద్యాలయాల జాబితా
*ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉన్నత విద్యాసంస్థల జాబితా
*విశ్వవిద్యాలయం

## బయటి లింకులు

వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ విశ్వవిద్యాలయాలు
తుంగల చలపతిరావు

**తుంగల చలపతిరావు**, రంగస్థల నటుడు, తొలితరం తెలుగు సినిమా నటుడు. ఈయన, కపిలవాయి రామనాథశాస్త్రి, జొన్నవిత్తుల శేషగిరిరావు, దైతా గోపాలంలతో కలిసి బెజవాడ నాట్యమండలి పేరు మీద నాటకాలు వేసేవారు.

## కళాప్రస్థానం
1935లో చలపతిరావు, దాసరి కోటిరత్నం, బి.వి.రామానందంలతో కలిసి ' భారత లక్ష్మి ఫిలిమ్స్ ' పేరుతో చిత్ర నిర్మాణ సంస్థ ప్రారంభించి కలకత్తాలో సతీ సక్కుబాయి అనే చిత్రాన్ని నిర్మించారు. ఈ సినిమాలో కోటిరత్నం సక్కుబాయిగా, చలపతిరావు కృష్ణునిగా నటించారు. తెలుగు చలనచిత్రాలలో మొట్టమొదటి కృష్ణుని వేసిన తొలినటుల్లో చలపతిరావు ఒకడు. నాటకాల్లో దాసరి కోటిరత్నం పురుషపాత్రలు వేస్తే ఆమెకు జంటగా తుంగల చలపతిరావు స్త్రీ పాత్రలు వేసేవారట. ఈయన రంగస్థలంపై మంచి గాయకుడుగా కూడా పేరుతెచ్చుకున్నాడు.

దివిసీమలోని శ్రీకాకుళంలో జన్మించిన తుంగల చలపతిరావు దైతాగోపాలం దర్శకత్వంలో 'సక్కుబాయి' పాత్రలో శిక్షణ పొంది ఆ ఒక్క పాత్రలోనే అసామాన్య ఖ్యాతి గడించారు. 1935లో బి.వి.రామానందం 'సతీ సక్కుబాయి'ని సినిమాగా తీయాలని ఆ నాటక సమాజాన్నంతా కలకత్తా తీసికొని వెళ్ళారు. ఆ చలన చిత్రంలో తుంగల చలపతిరావు కృష్ణుడుగాను, నాటకాల్లో కృష్ణుడు వేషం వేసే డి. కోటిరత్నం సక్కుబాయిగాను నటించారు. 1938లో సి. పుల్లయ్య తీసిన 'మోహినీ భస్మాసుర' చలన చిత్రంలో నారదుడుగా నటించారు. అలా చలనచిత్రాలలో నటిస్తూ మరోప్రక్క సక్కుబాయి నాటకాన్ని ఏ.వి.సుబ్బారావు, రేలంగి, కె. శివరావు, దాసరి కోటిరత్నం ప్రభృతులతో కలిసి ప్రదర్శించేవారు. వరవిక్రయం, పాండురంగ విఠల్‌ చిత్రాలలో పనిచేశారు.

## మరణం
ఆయన 35 సంవత్సరాలైనా నిండకుండానే 1942, మార్చి 29న గుంటూరుజిల్లా మంగళగిరిలో నటిస్తూ సక్కుబాయి పాత్రలో భక్తి తన్మయంతో పాండురంగనిలో ఐక్యమయ్యే సన్నివేశంలో ఆయన కూడా ఐక్యమైపోయారు.

## నటించిన సినిమాలు
* కన్నెమనసులు
* వరవిక్రయము
* సక్కుబాయి (సినిమా)
* మోహినీ భస్మాసుర

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:గాయకులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:రంగస్థలంపై స్త్రీ పాత్ర ధరించిన పురుషులు
వర్గం:విధి నిర్వహణలో మరణించినవారు
వర్గం:నాటకాల్లో శ్రీకృష్ణ పాత్రధారులు
ఆంధ్ర మహాసభ (ఆంధ్ర)

**ఆంధ్ర మహాసభ,** సంయుక్త మద్రాసు రాష్ట్రంలోని ఆంధ్ర ప్రాంతంలో జరిగిన ఆంధ్ర మహాసభలు. ఆంధ్రమహాసభ ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో తెలుగు అస్తిత్వాన్ని పెంపొందించడానికి, తమిళుల ఆధిపత్యాన్ని అడ్డుకోవటానికి ప్రారంభమైన ఒక సాంస్కృతిక సంస్థ. ఈ ఆంధ్రమహాసభలే ప్రత్యేక ఆంధ్ర ఉద్యమానికి బీజాలు వేశాయి.

## ప్రారంభ నేపథ్యం

[thumb|వేమవరపు రామదాసు (1913లో [బాపట్ల|బాపట్లలో జరిగిన తొలి ఆంధ్ర మహాసభ సమావేశాల్లో ప్రత్యేకాంధ్ర రాష్ట్ర తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు.)]]
చాలా ఉద్యమాల మాదిరిగానే చరిత్ర, రచనలు, పత్రికలు ఆంధ్రరాష్ట్ర ఉద్యమానికి పునాదులు నిర్మించాయి. 1911 లో ‘తెలుగు ప్రజల నేటి పరిస్థితి’ శీర్షికతో హిందూ పత్రిక ఆరు వ్యాసాలు ప్రచురించింది. ప్రభుత్వ సర్వీసులలో ఆంధ్రులను ఎంత చిన్నచూపు చూస్తున్నారో వాటితో వెల్లడించింది. కొద్ది నెలల ముందు చిలుకూరి వీరభద్రరావు రచన ‘ఆంధ్రుల చరిత్ర’ను విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి 1910 లో ప్రచురించి అప్పటికే ఒక అవగాహన తెచ్చింది. జొన్నవిత్తుల గురునాథం, ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ, చట్టి నరసింహారావు 1911లో ఆంధ్ర దేశ చిత్రపటం రూపొందించారు. 1912 లో కొండా వెంకటప్పయ్య, కె.గురునాథం ఆంధ్రోద్యమం’ అన్న చిన్న పుస్తకం ప్రచురించి, ఆంధ్ర ప్రాంత అభివృద్ధికి సూచనలు చేశారు.

1912 మే నెలలో వేమవరపు రామదాసు అధ్యక్షతన నిడదవోలులో గోదావరి, కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాల నాయకుల సమావేశం జరిగింది. ఒక విస్తృత సమావేశం ఏర్పాటు చేసి ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు గురించి చర్చించాలని ఈ సమావేశంలోనే చట్టి నరసింహారావు సూచించారు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ఏర్పాటు చేయాలని, సైన్యంలో, ప్రభుత్వ సర్వీసులలో ఆంధ్రులకు అవకాశం కల్పించాలని కూడా తీర్మానించారు. ఈ భావనలకు ‘దేశాభిమాని’, ‘భరతమాత’, ‘ఆంధ్రపత్రిక’, ‘కృష్ణాపత్రిక’ మద్దతు పలి కాయి.

నిడదవోలు సభ నిర్ణయం మేరకు 1913 మే 26న బాపట్లలో ప్రథమ ఆంధ్ర మహాసభ జరిగింది. ఆ సభకు రెండు వేల మంది అతిధులు, 800 మంది ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు. కోస్తా, రాయలసీమ ప్రతినిధులతో పాటు, నాగపూరు, వరంగల్, హైదరాబాదులనుండి కూడా ప్రతినిధులు వచ్చారు. ఆంధ్ర రాష్ట్ర తీర్మానాన్ని వేమవరపు రామదాసు ప్రతిపాదించారు. కానీ ఇలాంటి తీర్మానానికి సమయమింకా ఆసన్నం కాలేదని, వచ్చే సమావేశాలలో చర్చిద్దామని పలువురు పెద్దలు వాయిదా వేశారు. విశాఖ ఉత్తర ప్రాంతాలు, గంజాం, నెల్లూరు, రాయలసీమ ప్రాంతాలలో ఆంధ్రరాష్ట్ర ఏర్పాటుపై వ్యతిరేకత ఉండేది. ఈ అంశంలో ఆ ప్రాంతాల ప్రజల అభిప్రాయాలు తెలుసుకుని, వారిని కూడా సానుకూలురను చేసుకోవాలని సభ అభిప్రాయపడింది. 

ఆంధ్రమహాసభ కాంగ్రెసు పార్టీతో సన్నిహితంగా పనిచేస్తూ ఉండేది. 1943 లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం ఊపందుకున్న తరుణంలో బ్రిటిషు ప్రభుత్వం ఈ సంస్థను నిషేధించింది.

## సమావేశాలు

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
ఛందములు

తెలుగున పద్యవిశేషమలు వాటి పదాలలోగల అక్షరాలసంఖ్యను బట్టి **ఛందములుగా** వర్గీకరించబడ్డవి। ఉదాహరణకు, పదమునకు ఒక్క అక్షరముమాత్రమే వున్నపద్యరీతులను ఉక్తఛందమునకు చెందినవాటిగా గుర్తింపవలెను। అటులనే, పాదానికి ఇఱువై అక్షరాలుగల పద్యవిశేషము కృచ్ఛందమునకు చెందినదిగా గుర్తించవలెను। ఇలా పదానికి 26 అక్షరములుగల పద్యవిశేషములకు ఛందముల పేర్లు నియమింపబడినవి।

## పేర్లు
ఇరువదియాఱు ఛందముల పేర్లు ఇవ్విధముగానున్నవి।

# ఉక్త 
# అత్యుక్త
# మధ్య
# ప్రతిష్ఠ
# సుప్రతిష్ఠ
# గాయత్రి
# ఉష్ణిక్కు
# అనుష్టుప్పు
# బృహతి
# పంక్తి
# త్రిష్టుప్పు
# జగతి
# అతిజగతి
# శక్వరి
# అతిశక్వరి
# అష్టి
# అత్యష్టి
# ధృతి
# అతిధృతి
# కృతి
# ప్రకృతి
# అకృతి
# నికృతి
# సంకృతి
# అతికృతి
# ఉత్కృతి
పై ఛందములలో ఏర్పడు సమ వృత్తముల సంఖ్య 13,42,17,726. వాటిలో ప్రముఖమైనవాటిని గుఱించి వికీపీడియాలో వివరించబడ్డవి।

## లెక్కించు విధానము

వర్గం:ఛందస్సు
ఎస్పరాంటో

**ఎస్పెరాంటో** అంతర్జాతీయ భాష. దీనిని 1887 లో లుడ్విగ్ లజారస్ జామెన్ హాఫ్ తయారుచేశారు. ప్రస్తుతము 20 లక్షల మందికి పైగా ఈ భాషను మాట్లాడుతున్నారు. ఇది అన్ని భాషలకన్నా సులభంగా ఉంటుంది. ఈ భాషను మాట్లాడేవారు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అన్ని దేశాలలో ఉన్నారు. ఎస్పెరాంటో నేర్చుకోవటం ద్వారా అన్ని దేశాలలో మనం మిత్రులను కలిగిఉండవచ్చు. ఈ భాషను తెలుగు ద్వారా నేర్చుకోవటానికి తిరుపతికి చెందిన గోగుల విజయ కుమార్ ఒక పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు. ఈ భాషలో 28 అక్షరాలుంటాయి. ఒక్కొక్క అక్షరానికి ఒక శబ్దం మాత్రమే ఉంటుంది. వ్యాకరణం అంతా 16 సూత్రాలలో ఇమిడి ఉంటుంది. రాయటానికి ఎ బి సి డి లనే వాడుతారు. అయితే కొన్ని అక్షరాలకు పై ఒత్తులు ఉంటాయి, ఉచ్చారణ సౌలభ్యం కోసం.

యూనివర్సల్ ఎస్పెరాంటొ అసోసియేషన్ నెదర్లాండ్స్లో రోటెర్ డాం నగరంలో ఉంది. వీరు పుస్తకాలను, పత్రికలను ముద్రిస్తారు. వీరి అంతర్జాల చిరునామా uea.org. ప్రతి సంవత్సరము ప్రపంచ ఎస్పెరాంటొ సమావేశాలు వివిధ దేశాలలో జరుగుతాయి. నూరవ ప్రపంచ ఎస్పెరాంటో సమావేశాలు జూలై 2015 లో లిల్లే నగరం, ఫ్రాన్స్ దేశంలో నిర్వహించబడతాయి. 2008లో బెంగళూరు, కర్ణాటకలో 5వ ఆసియా ఎస్పెరాంటొ సమావేశాలు జరిగాయి. భారతదేశంలో భారత ఎస్పెరాంటొ ఫెడరేషన్ 1983 నుంచి పనిచేస్తున్నది. 2008 నుంచి 2014 వరకు యూనివర్సల్ ఎస్పెరాంటొ అసోసియేషనుకు భారతదేశానికి చెందిన డా. ప్రొబాల్ దాస్ గుప్త అధ్యక్షుడుగా ఉన్నారు.
thumbnail|international language

వర్గం:భాషలు
కర్కాటకరాశి

## కర్కాటకరాశి వారి గుణగణాలు
కర్కాటకరాశి వారు మనోధైర్యము కలిగిన ఉంటారు. జల సంబంధిత విషయాఒలు ఇబ్బందులకు గురి చేసినా అవే జీవితములో పురోగతిని కలిగిస్తాయి. అన్ని విషయాలకు పోరాటము ఉంటుంది. ప్రతి చిన్న పనికి ఒకటికి నాలుగు మార్లు కష్టపడ వలసి వస్తుంది. సన్నిహిత వర్గములో నిజాయితీపరులు ఉన్నంత వరకు వృత్తి ఉద్యోగ వ్యాపారాలకు ఇబ్బంది ఉండదు. రాజకీయరంగములో చక్కగా రాణిస్తారు. మహాలక్ష్మీ పుజ వలన ఆటంకాలను అధిగమించగలరు. లలితకళలలో ప్రవేశము ఉంటుంది. కళా సమ్బంధిత వృత్తి వ్యాపారాలలో రాణించగలరు. సంతానము పురోగతి సాధిస్తారు. ప్రారమ్భములో సమస్యలు ఉన్నా నిదానముగా వాతిని అధిగమిస్తారు. రాణించలేమని భావిమ్చిన రంగాలలో రాణిస్తారు. హాస్యము పత్ల ప్రత్యేకమైన అవగాహన ఉంటుంది. కార్యనిర్వహనకు చక్కని పధకాలు ఉపాయాలు ఏర్పాటు చేసుకుంటారు. నిష్కారణ శతృ వర్గము ఎప్పుడూ పొంచి ఉంటుంది. ఊపిరి తిత్తుల మీద ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరము. ఇతరుల పేరు మీద చెసే వ్యాపారాలలో ద్రోహము ఎదురౌతుంది. టెండర్లు, ముద్రణా పనులు, చేతి వృత్తులకు సంబంధించిన ఒప్పందాలు లాభిస్తాయి. ధనము నిలువ చేసుకోవడానికి ఆస్తులను సంరక్షించుకోవడానికి అధికముగా శ్రమపడవలసి వస్తుంది. నిందలు పుకార్లను ఎదుర్కొంటారు. అయినా ప్రజాకర్షణ బాగా ఉంటుంది. పంతాలు పట్టింపులు దీర్ఘకాలము లాభించదు. పట్టువిడుపు లౌక్యము ప్రదర్శించుట వలన ప్రయోజనము ఉంటుంది. వివాదాలు ముదరకుండానే పరిష్కరించడము శ్రేయస్కరము. సన్నిహిత వర్గాన్ని మితి మీరి ప్రోత్సహించడము వలన వారి వలన పోటీ ఏర్పడుతుంది. చిన్న చిన్న సంఘటనలు సరదాగా మాట్లాడిన మాట్ల వలన అధికముగా నష్టపోతారు. అనుకున్న వివాహము ఒకటి చెసుకున్నది మరొకతి ఔతుంది. శని గ్రహ అనుకూల పరిస్థితులు ఉన్న అనుకున్న వివాహము జరిగినా వివ్వహ జీవితంలో ఒడిదుడుకులు ఉంటాయి. సంబమ్ధబాంధవ్యాలు లెని వారు ప్రోత్సహిమ్చి ఆశ్రయము ఇవ్వదము జీవితములో మలుపుకు దారి తీస్తుంది. విదేశీ, విద్య, ఉద్యోగము, విదేశీ యానము కలసి వస్తాయి.భాగస్వామ్య వ్యవహారాలు, వ్యాపారాలు అసంతృప్తికి దారితీస్తాయి. అనువంశికముగా వచ్చిన ఆస్తి నిలవదము కష్తము. స్వార్జితము నిలబడుతుంది. ఎన్ని ఆటంకాలు ఎదురైనా బాధ్యతలు నెరవేరుస్తారు. ఏమాత్రము సంబంధము లెని విషయాలలో ఎదురైయ్యే చట్టపరమైన సమస్యలు ఇబ్బందులకు గురిచేస్తాయి. దైవానుగ్రహము అప్రతిష్ఠ రాకుండా కాపాడుతుంది. అహంభావము లేని వ్యక్తులుగా పేరు తెచ్చుకుంటారు. ఉన్నత స్థానము కాపాడుకోవడానికి కష్టపడవలసి ఉంటుంది. భొగభాగ్యాలు ఉన్నప్పటికీ ఉనికిని గత జీవితాన్ని మరచి పోరు. రవి, చంద్ర గ్రహణాల ప్రభావము ఈ రాశి వారి మీద ఉంటుంది.

## కర్కాటకరాశి జ్యోతిష విషయాలు
**కర్కాటక రాశి** అన్నది రాశి చక్రంలో నాలుగవది. రాశి అధిపతి చంద్రుడు. ఈ రాశి అందు ఉచ్ఛ స్థితిని, కుజుడు నీచ స్థితిని పొందుతాడు. దీనిని సమ రాశి, జలరాశి, శుభ రాశి, స్త్రీ రాశి, సౌమ్య రాసి, చర రాశి, కీటక రాశిగా వ్యవహరిస్తారు. ప్రకృతి కఫము, సమయము రాత్రి, సంతానము అధికం, శభదం నిశ్శబ్ధం, దిశ ఉత్తరం, ఉదయం పృష్టోదయ రాశి, వర్ణం పాటల వర్ణం (లే గులాబి), జాతి శూద్ర, జీవులు జల జీవులు, కాల పురుషుని అంగములు వక్షస్థలం, తత్వం పూర్ణ జల తత్వం.రస తత్వము కలిగిన బత్తాయి, నిమ్మ, నారంజ, కమలా, చెరకు, కొబ్బరి ఫలాలకు ఈ రాశి కారకత్వము వహిస్తుంది. బావులు, చెరువులు, కాలువలు, నదులు, సముద్రములు, ఇతర జలాశయములకు ఈ రాశి కారకత్వము వహిస్తుంది. ఈ రాశి కఫ సంధిత రోగములు, అజీర్ణము, పిత్తాశయంలో రాళ్ళు, కామెర్లు వంటి వ్యాధులకు క

## చిత్రాలు

### వనరులు

వర్గం:రాశులు
సింహరాశి

### సింహరాశి వారి గుణగణాలు
ఈ రాశి వారు క్రమశిక్షణకు, ఆరోగ్యానికి, సమయపాలనకు అధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ఎంత ఉన్నత స్థితి సాధించినా మరింత పురోగతి సాధించాలన్న తపనతో నిరంతరం శ్రమిస్తారు. అభివృద్ధి సాధించాలన్న తపన సుఖజీవితానికి దూరము చేస్తుంది. వ్యక్తిగత ప్రతిష్ఠకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ఆర్థిక విషయాలలో సమర్ధులుగా పేరు గడీస్తారు. వంశప్రతిష్ఠ, కులగౌరవాలకు ప్రాధానయత ఇస్తారు. ఇతర కుల, మత, వర్గాలను ద్వేషించరు. చేసిన ధర్మాలకు మంచి పనులకు ప్రచారము రాదు. కఠిన మైన స్వభాము కలవారన్న ముద్ర పడుతుండి. సన్ని హితులు, సేవకా వర్గము వీరి చేత కొంత ఆలస్యముగా అయినా పని చేయించుకోగలుగుతారు.
వీరిని భయ పెట్తి లొంగదీసు కోవడము దాదాపు అసాధ్యము. తాము నమ్మిన విషయాలను ఇతరులు నమ్మక పోయినా లక్ష్యపెట్టరు. వీరి అంచనా నూటికి తొంభై పాళ్ళు నిజము ఔతాయి. వైఫల్యము చెందిన పది శాతం గుర్తించ తగిన నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. సన్నిహితులు, బంధువులు, రక్తసంబంధీకులు, స్త్రీల వలన అధికముగా నష్టపోతారు. (భార్య వల్లన,) ఆడవారికి పైనాన్స్ సంబందించినవి తెలియజేయ కుండ వుంటే మంచిది . అజ్ఞాతవాసము, అల్పులను ఆశ్రయించుట తప్పక పోవచ్చు. రాజకీయ రంగములో ప్రారంభములోనే ఊన్నత స్థితి సాధిస్తారు. సాధారన స్థితిలో ఉన్నప్పుడు ఉన్నతవర్గాల వారికి దూరము ఔతారు. ఉన్నత స్థాయికి చేరుకున్నప్పుడు సామాన్యులను దూరము చేస్తారు. శిరోవేదన, పాఋశ్య వాయువు, కీళ్ళ నొప్పులు వేధిస్తాయి. సంస్థల స్థాపన, విస్తరణ ధ్యేయముగా వ్యవహరిస్తారు. ఉద్యోగుల పత్ల వారి విధుల పత్ల వీరికి ఉన్న స్పష్ట మైన అవగాహన వీరికి మేలు చేస్తుంది. పైన అధికారములో ఉన్న వారు వీరి ధనముతో ప్రోత్సాహముతోనే ఇతరులను బలవంతులను చేసి చివరకు వీరికె పోటీగా నిలుపుతారు. కొనుగోలు చేసిన ఆస్తులలో చిక్కులు ఎదురౌతాయి. స్వంత వారు వదిలి వేసిన బాధ్యతలన్ని వీరి తల మీద పడతాయి. బాధ్యతలను కష్టించి తీర్చుకున్న తరువాత స్వమ్త వాళ్ళ వలన సమస్యలు ఎదురౌతాయి. తృప్తి లేని వ్యక్తుల కారణంగా విసిగి పోతారు. రవి, కుజ, రాహు, గురు మహర్దశలు యొగిస్తాయి. శని దశ కూడా బాగానే ఉంటుంది. స్నేహితులు మరచి పోలేని సహాయాలు చేస్తారు. వ్యతిరేకముగా ఆలోచించనంత కాలము మేలు గుర్తుంటుంది.
కృషితో మహోన్నత ఆశయ సాధన చేస్తారు. విదేశీ వ్యహారాలు లాభిస్తాయి. ప్రయోజనము లేని శ్రమకు దూరముగా ఉండాలి. వీరి ఉద్దేశాలు మంచివే అయినా ఆచరనలో పెట్టదము కష్టము అని గుర్తించ వలసి ఉంటుంది. శివార్చన, ఆంజనేయార్చన మేలు చేస్తుంది.
## గ్యాలరీ

File: Leo2.jpg

### సింహరాశి జ్యోతిష విషయాలు
**సింహ రాశి** రాశి చక్రంలో అయిదవ రాశి. ఈ రాశికి అధిపతి సూర్యుడు. ఇది పురుష రాశి, విషమ రాశి, స్థిర రాశి, అగ్ని తత్వ రాశి, అశుభ రాశి, పురుష రాసి అని వ్యవహరిస్తారు. జాతి క్షత్రియ జాతి, శబ్దం అధికము, ప్రదేశము నిర్జల ప్రదేశములు, జీవులు పశువులు, వర్ణము పాండు వర్ణం ధూమ్ర వర్ణం, దిక్కు తూర్పు, పరిమాణం దీర్ఘం, ప్రకృతి పిత్త ప్రకృతి, సంతానం అల్పం, కాల పురుషుని అంగం గుండె, సమయము దినం, జీవులు పశువులు. కొండలు, నిర్జన ప్రదేశములు, ఏడారులు, కొండలు, నీటి ఎద్దడి కలిగిన అడవులు ఈ రాశి ప్రభావిత ప్రాంతములు. ఈ రాశి పొడుగు రాశి.
### ఇత్ర వనరులు

వర్గం:రాశులు
కన్యారాశి

కన్యారాశిలో జన్మించిన వారు స్వయముగా ప్రతిభ కలిగి ఉండడమే కాక ఇతరుల ప్రభను గుర్తించగలరు. ఎ పనుకి ఎవరు సమర్ధులో వీరు చక్కగా నిర్ణయించగలరు. బధుప్రితి అధికముగా ఉంటుంది. గణితములో ప్రజ్ఞ అధికముగా ఉంటుంది. మంచి జ్ఞాపక శక్తి కలిగిఉంటారు. సమస్యలు సృష్టించి పరిష్కరించే స్నేహిత వర్గము వీరికి ఉంటుంది. ఇతరుల నేర ప్రవృత్తిని చక్కగా గుర్తించగలిగిన నేర్పు ఉన్నా దానిని ఋజువు చేసే ప్రయత్నము చేయలేరు. రచయితగా, లేఖికునిగా రాణిస్తారు. పత్రికా రంగములో రాణించగలరు. అకౌంటు, ఆర్థిక లెక్కలకు సంబంధించిన వృత్తి ఉద్యోగాలలో నైపుణ్యము కలిగి ఉంటారు. ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగానికి సంబంధించిన వీరు స్కీములను చక్కగా వినియోగించగలిగిన నేర్పరులు. ప్రభుత్వరంగములో ఉన్న లోపాలు ఇబ్బందులు కలిగిస్తాయి. ఆర్థికపరమైన వ్యవహారాలలో చక్కని నేర్పు ఉంటుంది. ధనమును చక్కగా వినియోగంచగలిగిన నేర్పరితనము వీరి సొత్తు. మధ్యవర్తిత్వ సంతకాలు ఇతరులకు హామీ ఉండుట వంటివి వీరికి నష్టము కలిగిస్తాయి. ఇతరులను త్వరగా నమ్మక పోయినా ఇతరులను నమ్మి మోసపోతారు. అధ్యాత్మిక గురువులకు సమ్బంధించిన వ్యవహారాలు మేలు చేస్తాయి. అంతర్గత రాజకీయాలు ఇబ్బందులకు గురి చేస్తాయి. రాజకీయ రంగములో పురోగతి సాధించిన పిదప వీరిని బయటకు పంపే ప్రయత్నాలు కొనసాగుతాయి. వివాహజీవితములో ఒడి దుడుకులు ఊండక పోయినా స్వయంకృత అపరాధము వలన కొన్ని సమస్యలను ఎదుర్కొంటారు. శుక్రదశ యోగిస్తుంది. మధ్య వయసు నుండి విలాసవంతమైన జీవితము గడుపుతారు. ఆపదలలో ఉన్న స్త్రీలను ఆదుకుని ఇబ్బందులకు గురి ఔతారు. ముద్రణ, టెండర్లు, ఒప్పంద పనులు కలిసి వస్తాయి. సినీ, కళా రంగాలలు ప్రతిభను నిరూపించుకుంటారు. వీరి ఆశయాలకు అనుకూలంగా నడిచే బలమైన అభిమాన వర్గమును ఏర్పరచుకుంటారు. వ్యాపార దక్షత కలిగి ఉంటారు. వ్యాపారాన్ని చక్కగా విస్తరిస్తారు. నష్టములో ఉన్న సంస్థలను కూడా చక్కదిద్ది అభివృద్ధి చేయగలిగిన దక్షత వీరికి ఉంటుంది. హాస్యము, అంచనాలకు సంబంధిచిన రచనలు చేయగలరు. ఏ పని అయినా చివరి వరకు కొనసాగవలసి ఉంటుంది. పనులు చక్కదిద్దటములో కొద్దిపాటి నిర్లక్ష్యము చుపించినా నష్తపోగల అవకాశము ఉంది. పెద్దలు ఇచ్చిన ఆస్తుల విషయములో వివ్వాదాలు తల ఎత్త వచ్చు. ఆస్తులు అన్యాక్రాంతం అయ్యే అవకాశం ఉంది. గృహం మీకు నచ్చిన విధముగా తీర్చి దిద్దుకుంటారు. ఉత్తర, దక్షిణ దిక్కులు కలసి వస్తాయి. కుజదశలో రవాణా వ్యాపారము కలసి వస్తుంది. విష్ణు ఆరాధనా, గణపతి ఆరాధనా వలన సమస్యలను అధిగమించ వచ్చు.

## కన్యారాశి జ్యోతిష విషయాలు
రాశి చక్రంలో **కన్యారాశి** ఆరవది. ఈ రాశి అధిపతి భుధుడు.ఈ రాశిని స్త్రీ రాశి, శుభరాశి, సమ రాశిగా వ్యవహరిస్తారు. స్వభావం ద్విశ్వభావం, తత్వం భూతత్వం, శభ్ధములు అర్ధ, ఉదయం శీర్షోదయం, జీవులు మనుష్య, నిర్జల తత్వం, పరిమాణం దీర్ఘం, వర్ణములు చిత్రవర్ణం, జాతులు శూద్ర, దిక్కు దక్షిణం, ప్రకృతి వాతం, సంతానం అల్పం, కాలపురుషుని శరీర భాగం ఉదరం. 
* వ్యాధులు:- డయేరియా, నులి పురుగులు, ఏలిక పాములు, కలరా, అజీర్ణం, టైఫాయిడ్.

## వనరులు

వర్గం:రాశులు
తాప్సీ

**తాప్సీ** వర్థమాన సినీ నటి. ఝుమ్మందినాదం చిత్రం ద్వారా తెలుగు సినీ పరిశ్రమకు పరిచయమయ్యింది. నటనకు పూర్వం ఈమె మోడలింగ్ చేసేది. ఈమె స్వస్థలం ఢిల్లీ. తండ్రి ఆర్థిక లావాదేవీల నిపుణుడిగా పనిచేస్తున్నాడు. ఈమెకు ఒక తమ్ముడు ఉన్నాడు. వీరి కుటుంబం ఢిల్లీ లో స్థిరపడింది.

## జీవిత విశేషాలు
తాప్సి 1987 ఆగస్టు 1 న న్యూఢిల్లీలో దిల్మోహన్ సింగ్ పన్నూ, నిర్మల్జీత్ దంపతులకు జన్మించింది.  ఆమె జాట్ సిక్కు. ఆమె తండ్రి రిటైర్డ్ రియల్ ఎస్టేట్ ఏజెంట్ కాగా, తల్లి గృహిణి.  ఆమెకు షగున్ అనే ఒక చెల్లెలు కూడా ఉంది. అశోక్ విహార్ లోని మాతా జై కౌర్ పబ్లిక్ స్కూల్ లో పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసిన ఆమె గురు తేజ్ బహదూర్ ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో కంప్యూటర్ సైన్స్ ఇంజినీరింగ్ చదివారు.

గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తయ్యాక తాప్సి సాఫ్ట్ వేర్ ఇంజనీర్ గా పనిచేసింది.  ఆడిషన్ చేసిన తరువాత ఆమె ఫుల్ టైమ్ మోడల్ గా మారింది, ఛానల్ వి 2008 టాలెంట్ షో గెట్ గార్జియస్ కు ఎంపికైంది, ఇది చివరికి ఆమెను నటనకు దారితీసింది. పన్నూ అనేక ప్రింట్, టెలివిజన్ వాణిజ్య ప్రకటనలలో కనిపించారు, ఆమె మోడలింగ్ రోజుల్లో అనేక టైటిల్స్ గెలుచుకుంది, వీటిలో 2008 ఫెమినా మిస్ ఇండియా పోటీలో "పాంటలూన్స్ ఫెమినా మిస్ ఫ్రెష్ ఫేస్", "సఫి ఫెమినా మిస్ బ్యూటిఫుల్ స్కిన్" ఉన్నాయి.  

## నటించిన సినిమాలు

### తెలుగు

*ఝుమ్మంది నాదం (2010)
*వస్తాడు నా రాజు (2011)
*మిస్టర్ పర్‌ఫెక్ట్(2011)
*వీర (2011)
*వ‌చ్చాడు గెలిచాడు (2011) (తమిళంలో వందాన్ వెండ్రాన్)
*మొగుడు (2011)
*ద‌రువు (2012)- తెలుగు 
*గుండెల్లో గోదారి(2013)- తెలుగు
*షాడో(2013)
*సాహ‌సం(2013)
*దొంగాట - అతిధి పాత్ర (2015)
*ఘాజీ (2017)
*ఆనందో బ్రహ్మ (2017) - అతిధి పాత్ర 
*నీవెవరో (2018) 
*గేమ్ ఓవర్ (2019)
*అనబెల్‌ సేతుపతి (2021)
*మిషన్ ఇంపాజిబుల్ (2022)

### హిందీ

*ఛ‌ష్మే బ‌ద్దూర్‌(2013)
*పింక్  (2015)
*రన్నింగ్ షాదీ (2015)
*నామ్ షబానా (2017)
*జుద్వా 2 (2017) 
*దిల్ జంగ్లీ (2018) 
*సూర్మ (2018)
*ముల్క్ (2018) 
*మన్మర్జియాన్ (2018)
*బద్లా (2019)
*మిషన్ మంగళ్ (2019)
*సాండ్‌కే ఆంఖ్‌ (2019)
*తప్పాడ్ (2020)
*హ‌సీనా దిల్‌రుబ‌ (2021)
*రష్మీ రాకెట్‌ (2021) 
*లూప్ లపేటా (2022)
*శభాష్ మిథు (2022)
* దొబారా (2022)
* డంకీ (2023)
* ఫిర్ ఆయీ హసీన్ దిల్‌రుబా (2024)

### తమిళ్

*ఆడుకాలమ్ (2011)
*వందాన్ వెండ్రాన్ (2011)
*ఆరంభం(2013)
*కథై తిరైకథై వసానం ఇయక్కం - అతిధి పాత్ర (2014) 
* కాంచన 2 (2015) 
*వై రాజా  వై (2015)

## మలయాళం
*డబుల్స్ (2011)
## బయటి లింకులు
* 
*తాప్సీ చిత్రమాల
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వర్గం:1987 జననాలు
లావు బాలగంగాధరరావు

thumb|లావు బాలగంగాధరరావు
**ఎల్‌బిజి** గా ప్రసిద్ధి చెందిన **లావు బాలగంగాధరరావు** (ఆగస్టు 3, 1921 - మార్చి 28, 2003) భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ - మార్క్సిస్టు నాయకుడు. కమ్యూనిస్టు పార్టీ యొక్క అంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర కార్యదర్శిగాను, పాలిట్‌బ్యూరో సభ్యునిగానూ, కేంద్రకమిటీ సభ్యునిగాను అనేక పర్యాయాలు పనిచేశాడు. ఈయన గుంటూరు జిల్లా తెనాలి తాలూకా కాప్ర గ్రామంలో 1921, ఆగస్టు 3 న సుబ్రహ్మణ్యం, లక్ష్మీకాంతమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రం నిర్వాహక ట్రస్టీగా పనిచేసిన బాలగంగాధరరావు, 2000 సంవత్సరంలో సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రంలోని గ్రంథాలన్నీ వరద నీటిలో మునిగిపోగా, హుటాహుటిన పునరుద్ధరణ, పరిరక్షణా పనులకు, రెండు కోట్ల రూపాయలు ప్రోగు చేసి, రెండేళ్ళలోనే గ్రంథాలయాన్ని యాధాస్థితి తెచ్చేందుకు విశేష కృషి సలిపాడు.

## బాల్యం
బాలగంగాధరరావు ప్రాథమిక విద్య స్వగ్రామమైన క్రాప లోనే సాగింది. తరుమెళ్లలో ఉన్నతపాఠశాల, గుంటూరు ఎసి కాలేజీలో ఇంటర్మీడియట్‌, డిగ్రీను చదివాడు. విద్యార్థి దశ నుంచే ఈయన రాజకీయాల పట్ల ఎక్కువ మక్కువ చూపారు. చదువుతుండగానే 1937లో కొత్తపట్నం రాజకీయపాఠశాలకు హాజరయ్యారు. ఆతరువాత ఏడాదికే కమ్యూనిస్టు పార్టీలో సభ్యత్వం పొందారు. విద్యార్థి ఉద్యమంలో క్రియాశీల పాత్ర పోషించారు. ఎల్‌బిజి ఇంటర్లో చేరేసరికే మాకినేని బసవపున్నయ్య అదే కళాశాలలో బిఎ చదువుతున్నారు. తన చెల్లెలు జగదాంబతో మాకినేని బసవపున్నయ్య వివాహం 1938 మే 5న ఎల్‌బిజినే స్వయంగా జరిపించాడు. బిఏ చివరి సంవత్సరం వచ్చేసరికి ఆయనపై అరెస్టు వారెంటు జారీ అయింది. దాంతో ఆయన అజ్ఞాతవాసంలోకి వెళ్ళవలసివచ్చింది.

## ఉద్యమాల బాటలో
1939 నుంచి కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్న బాలగంగాధరరావు ఎమర్జెన్సీ సయయంలో అరెస్టయ్యి కొంతకాలం జైల్లో గడిపాడు. ఆయన మొత్తం జీవితంలో 11 ఏళ్లకు పైగా అజ్ఞాతంలో జీవించాడు. బాలగంగాధరరావు 1980 ఎన్నికలలో తెనాలి నియోజకవర్గం నుండి లోక్ సభకు కమ్యూనిస్టు పార్టీ - మార్క్సిస్టు అభ్యర్థిగా పోటీచేసి, తన ప్రత్యర్థి మేడూరి నాగేశ్వరరావు చేతిలో ఓడిపోయాడు.

## మరణం
కమ్యూనిస్టు కురువృద్ధుడు లావు బాలగంగాధర రావు 80 ఏళ్ల వయసులో అస్వస్థతతో, హైదరాబాద్‌ లోని నిజాం వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ (నిమ్స్‌) లో చికిత్స పొందుతూ 2003, మార్చి 28 న మరణించాడు. ఈయన అంత్యక్రియలు విజయవాడలో జరిగాయి.

## మూలాలు

) 

వర్గం:1921 జననాలు
వర్గం:2003 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా కమ్యూనిస్టు నాయకులు
మాకినేని బసవపున్నయ్య

**మాకినేని బసవపున్నయ్య** ** (1914 -1992)** రాజ్య సభ సభ్యునిగా, సి.పి.ఐ. (మార్కిస్ట్) అగ్ర నాయకుడిగా

మార్క్స్, లెనిన్ సిద్ధాంతాలకు కట్టుబడి జీవితాంతం పీడిత ప్రజల విముక్తి కోసం అవిశ్రాంతంగా పోరాడిన కమ్యూనిస్ట్ యోధుడు. తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటములో ప్రముఖ పాత్ర వహించాడు.

## జననం
ఈయన గుంటూరు జిల్లా తూర్పుపాలెం (చెరుకుపల్లి)లో 1914, డిసెంబరు 14 న మాకినేని వెంకటప్పయ్య దంపతులకు జన్మించాడు. రేపల్లె, మచిలీ పట్నంలో చదివి ఆ తరువాత 1936 లోగుంటూరు ఆంధ్ర క్రైస్తవ కళాశాలలో బి.ఎ చదివాడు.

## రాజకీయ ప్రస్థానం

1930లో స్వాతంత్ర్య పోరాటములో పాలు పంచుకొని, కాంగ్రెస్ నాయకత్వము ఉద్యమాన్ని తాత్కాలికంగా ఆపు చేయడంతో అసంతృప్తి చెంది 1934 లో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలో చేరాడు. గుంటూరు జిల్లా పార్టీ ఆర్గనైజర్ గా 1934-40 కాలంలో పనిచేశాడు. 1936లో జరిగిన విద్యార్థిసంఘం సంస్థాపక మహాసభలో జతీయ స్థాయి ఉప కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1940 వరకు ఆంధ్ర రాష్ట్ర విద్యార్థిసంఘం కార్యదర్శిగా విద్యార్థిఉద్యమం నడిపాడు. అదే సంవత్సరం గుంటూరు జిల్లా పార్టీ కార్యదర్శి బాధ్యత స్వీకరించాడు. 1943లో పార్టీ రాష్ట్ర కార్యదర్శివర్గ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1948లో కలకత్తాలో జరిగిన సి.పి.ఐ ద్వితీయ మహాసభలో కేంద్ర కమిటీకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆ తరువాత 1950లో పొలిట్ బ్యూరోకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆ స్థానంలో 40 సంవత్సరాలు కొనసాగాడు.

మార్క్స్, లెనిన్ సిద్ధాంతాలకు కట్టుబడి జీవితాంతం పీడిత ప్రజల విముక్తి కోసం పోరాడాడు. తెలంగాణా రైతాంగ పోరాటములో ప్రముఖ పాత్ర వహించాడు. సుందరయ్య లాంటి నాయకులతో కలిసి తెలంగాణా సాయుధ పోరాటములో పాల్గొన్నాడు. 1957లో జరిగిన ప్రపంచ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీల మహాసభలలో మావొసేతుంగ్, లీషావ్ చీ, చౌ ఎన్ లై లతో చర్చలు జరిపాడు. కమ్యూనిస్ట్ సిద్ధాంతము పట్ల నిబద్ధతతో బాటు ప్రగాఢమైన దేశభక్తి కలవాడు.

### కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ చీలిక
భారతదేశములో విప్లవ సాధనకు అనుసరించవలిసిన వ్యూహం గురించి కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలో చర్చ మొదలు పెట్టాడు. ఈ చర్చ చివరకు 1964లో సి.పి.ఐ (యం) ఆవిర్భావానికి దారి తీసింది. ఈ సందర్భములో బసవపున్నయ్య సోవియట్ కమ్యూనిస్ట్ నాయకులమాలటొవ్, సుస్లోవ్, మాలెంకోవ్ లతో చర్చలు జరిపాడు.

చైనాతో యుద్ధం సందర్భముగా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వము రెండు సార్లు జైలులో పెట్టింది. బసవపున్నయ్య ఆనాడు చెప్పిన అంశాలను చాలాకాలము తరువాత భారత పాలక వర్గాలు అంగీకరించాయి.

సి.పి.ఐ (యం) అధికార పత్రిక పీపుల్స్ డెమోక్రసీ సంపాదకునిగా 14 సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. అనేక రచనలు చేసారు.

### రాజ్య సభ సభ్యుడు
రాజ్యసభ సభ్యునిగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నుండి **[[1954 రాజ్యసభ ఎన్నికలు|1952 ఏప్రియల్ 3 నుంచి 1966 ఏప్రిల్ 2]]** వరకు పని చేసారు. సభలో పీడిత ప్రజా సమస్యలపై పోరాటం చేశాడు.

## మరణం
బసవపున్నయ్య ఢిల్లీలోని తన నివాసములో **[[1992]], [[ఏప్రిల్ 12]]** న మరణించాడు.

వీరి పేరుతో 2016 లో విజయవాడలో **మాకినేని బసవపున్నయ్య** **విజ్ఞాన కేంద్రం** నిర్మించారు,

## మూలాలు

వర్గం:1914 జననాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:1992 మరణాలు
వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా కమ్యూనిస్టు నాయకులు
వెలగలపల్లి

**వెలగలపల్లి**, ఏలూరు జిల్లా, చింతలపూడి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం. ప్రగడవరం పంచాయతి పరిధికి చెందింది. ఏలూరు నుండి చింతలపూడి వెళ్ళు దారిలో 47 కి.మి. దూరంలో ఉంది. దగ్గరి పట్టణం - చింతలపూడి. పంచాయితీ ఆఫీసు - ప్రగడవరం. పోస్టాఫీసు - వెలగలపల్లి. జనాభా 2000 (సుమారుగా). స్కూళ్ళు -ప్రాథమిక పాఠశాల (5 వ తరగతి వరకు) గ్రంథాలయాలు - చిన్న గ్రంథాలయం ఉంది. పోస్టాఫీసు - చిన్న పోస్టాఫీసు ఉంది. బస్సు సౌకర్యం - ఏలూరు నుండి చింతలపూడి, సత్తుపల్లి నుండి ఏలూరు వెళ్ళు అన్ని బస్సులు వెలగలపల్లిలో ఆగుతాయి. దుకాణాలు - ఉన్నాయి. గుడులు - రామాలయం, ఆంజనేయస్వామి, సుబ్రమణ్యెశ్వరస్వామి గుడి ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం
వెలగలపల్లి 17.0107869°N 80.9909319°E భౌగోళికాంశాల వద్ద ఉంది. ఇది సముద్ర మట్టానికి 21 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. వెలగలపల్లిలో విస్తారమైన అటవీ భూమి ఉంది, ఇది వెల్గలపల్లి ఎత్తిపోతల నుండి మొదలై లింగపాలెం మండలం వరకు విస్తరించి ఉంది. వెలగలపల్లిలో అడవిలో ప్రసిద్ధ కొండ ఉంది. దీనిని పోతురాజు గట్టు అంటారు.  పోతురాజు ఈ కొండపై కొలువై ఉన్నాడు. సంరక్షకుడైన ఈ  పోతురాజు విష్ణువు అవతారంగా ప్రజల నమ్మకం.

ప్రగడవరం (2 కి.మీ), ఎర్రంపల్లి (4 కి.మీ), చింతలపూడి (7 కి.మీ), లింగపాలెం (6 కి.మీ), ఫాతిమాపురం (1 కి.మీ) వెలగలపల్లికి సమీప గ్రామాలు. ఏలూరు, తాడేపల్లిగూడెం, జంగారెడ్డిగూడెం, నూజివీడు వెలగలపల్లికి సమీప నగరాలు.

వెలగలపల్లి చుట్టూ దక్షిణం వైపు లింగపాలెం మండలం, పశ్చిమాన చాట్రాయి మండలం, తూర్పు వైపున టి.నరసాపురం మండలం ఉన్నాయి. వెలగలపల్లి పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా మరియు కృష్ణా జిల్లా సరిహద్దులో ఉంది. కృష్ణా జిల్లా చాట్రాయి పశ్చిమాన గ్రామం వైపు ఉంది.

## రవాణా
చింతలపూడి మరియు ఏలూరు నుండి వెలగలపల్లికి రోడ్డు మార్గంలో సులభంగా చేరుకోవచ్చు. చింతలపూడి, ఏలూరు నుంచి వెలగలపల్లికి APSRTC బస్సులు నడుపుతోంది. వెలగలపల్లికి సమీప రైల్వే స్టేషన్ ఏలూరు మరియు సమీప విమానాశ్రయాలు విజయవాడ విమానాశ్రయం. రాజమండ్రి విమానాశ్రయం, విశాఖపట్నం విమానాశ్రయం, రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం - హైదరాబాద్.

## మూలాలు

వర్గం:చింతలపూడి (పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా) మండలంలోని గ్రామాలు
కొరటాల సత్యనారాయణ

**కొరటాల సత్యనారాయణ** (సెప్టెంబరు 24, 1923 – జూలై 1, 2006) ఆంధ్ర కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమ నేతలలో ప్రముఖుడు. భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ- మార్క్సిస్టు (సి.పి.ఎం) యొక్క పాలిట్‌బ్యూరో సభ్యుడు.

## బాల్యము
సత్యనారాయణ గుంటూరు జిల్లా, అమృతలూరు మండలం, ప్యాపర్రు గ్రామంలో 1924 సెప్టెంబరు 24న పిచ్చయ్య, శేషమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఒక సోదరుడు, ముగ్గురు సోదరీమణులు. కర్షక పరివారములో పుట్టి, జీవితాన్ని బడుగుల ఉద్ధరణకై ధార పోసి, గుంటూరు జిల్లాలో కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమానికి పునాదులు వేశాడు.
## రాజకీయ పంథా
తెలుగు నాట సామ్యవాద ఉద్యమానికి ఆద్యులలో ఒకడు సత్యనారాయణ. పాఠశాల దశలోనే న్యాయ పోరాటమునకు తొలి అడుగులు వేశాడు. 1938-39 తురుమెళ్ళ పాఠశాలలో పరీక్షా విధాన పద్ధతిని వ్యతిరేకించి 11 రోజులు ఉద్యమము చేశాడు. ప్రధానోపాధ్యాయుడు మొండికేసిన ఆ సందర్భములో గుంటూరులో ఉన్న విద్యార్థినాయకుడు మాకినేని బసవపున్నయ్యను కలవడం తటస్థించింది. అదే సత్యనారాయణ లోని కమ్యూనిస్ట్ భావాలకు నాంది. బావమరిది పాతూరి సుబ్బయ్య ఆ సమయములో స్వాతంత్ర్య ఉద్యమములో పాల్గొంటున్నాడు.

బసవపున్నయ్య జోక్యముతో ప్రధానోపాధ్యాయుడు దిగి వచ్చాడు. దాంతో సత్యనారాయణ సమ్మె విరమించాడు. ఆ సమయములో ఒక పాఠశాల పత్రిక నడిపాడు. వామవాద భావాలున్న పాఠశాల డ్రిల్ ఉపాధ్యాయుడు, ఆతని బావమరిఫది మోటూరు హనుమంతరావు ప్రభావముతో సత్యనారాయణ కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమానికి ఆకర్షితుడయాడు.

ప్రధానోపాధ్యాయుని హఠాన్మరణముతో ఆతని కుటుంబము ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనగా, తోటి విద్యార్థులతో బాటు పల్లెలు తిరిగి 5,000 రూపాయలు సేకరించి వారిని ఆదుకున్నాడు. పిమ్మట రేపల్లెలో విద్య కొనసాగించిన సమయములో మరొక కమ్యూనిస్ట్ నాయకుడు లావు బాలగంగాధరరావు పరిచయము కలిగింది. 1942లో గుంటూరు ఆంధ్ర క్రైస్తవ కళాశాలలో చేరాడు. విద్యార్థినాయకుడుగా ఎదిగాడు. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమము, గుంటూరులో పోలీసు కాల్పులు, విద్యార్థుల మరణం ఉద్యమ స్ఫూర్తిని పెంచాయి. 1942లో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ సభ్యుడయ్యాడు. 1943లో జిల్లా విద్యార్థిసంఘ సభ్యుడయ్యాడు.

## ఎన్నికలు

## మరణము
సత్యనారాయణ జీవిత చరమాంకములో కాన్సర్ తో పోరాడి 2006 జూలై 1 న హైదరాబాదులో మరణించాడు. సత్యనారాయణకు ఒక కుమారుడు, ఇద్దరు కుమార్తెలు.

## మూలాలు

వర్గం:1923 జననాలు
వర్గం:2006 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
పండిత గోపదేవ్

**గోపదేవ్** (జులై 30, 1896 - అక్టోబర్ 22, 1996) సంస్కృతములో మహాపండితుడు, తెలుగునాట ఆర్యసమాజ స్థాపకుడు, వైదికథర్మ ప్రచారకుడు, దార్శనికవేత్త, కళాప్రపూర్ణ బిరుదాంకితుడు.
## జననం - బాల్యము
పండిత గోపదేవ్ గుంటూరు జిల్లా తెనాలి తాలూకా కూచిపూడి గ్రామములో కావూరి రామయ్య, అచ్చమాంబ దంపతులకు 1896, జులై 30 న జన్మించాడు.వీరికి తల్లిదండ్రులు పెట్టినపేరు గోపయ్య, సామాన్య కర్షక కుటుంబములో పుట్టాడు. చిన్నతనములో పొలం పనులు చేసుకుంటూ తండ్రికి చేదోడుగా ఉండేవాడు. కొంత వయస్సు వచ్చిన తర్వాత స్వంత ఆసక్తితో అక్షర జ్ఞానం సంపాదించాడు. చదువు మీద జిజ్ఞాస పెరిగింది. బెల్లంపల్లి వెంకటనారాయణ వద్ద చదువుకొని ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కూడా పొందాడు. 1922లో గుంటూరు జిల్లా బోర్డు ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయునిగా చేరాడు. ఉద్యోగములో చేరిన కొత్తలోనే పెళ్ళి జరిగింది. భార్య వివాహము జరిగిన కొద్ది కాలానికి భార్య చనిపోయింది. శేషజీవితం బ్రహ్మచర్యములోనే గడపాలని దీక్ష బూనాడు.

## సంస్కృత విద్య
కూచిపూడి దగ్గరలోని అమృతలూరు లో సంస్కృత పండితులను ఆశ్రయించి పంచకావ్యాలను, నాటక సాహిత్యము చదివాడు. కావూరు సంస్కృత పాఠశాలలో తర్క, మీమాంస శాస్త్రములు చదివాడు. వేద వేదాంగములు అభ్యసించడానికి పండితులను కోరగా నిరాకరించబడ్డాడు. కేరళ, లాహోరు, వారణాసి పర్యటించి, విసిగి చివరకు ఢిల్లీ లో స్వామి శ్రద్ధానంద స్మారక విశ్వవిద్యాలయములో 1927లో విద్యార్థిగా చేరాడు. అచటనే ఉపనయన సంస్కారం జరిగింది. గోపయ్య **గోపదేవ్ శాస్త్రి**గా మారాడు. విద్వాంసుల వద్ద వేదోపనిషత్తులు క్షుణ్ణంగా చదివి అవగాహన చేసుకున్నాడు. ఆదర్శవంతమైన విద్యార్థిగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. లాహోరు లోని ఉపదేశక విశ్వవిద్యాలయములో చేరి అచట స్వతంత్రానందస్వామి వద్ద సంస్కారవిధి, తర్కము, మీమాంస, వేదానంద స్వామి వద్ద వ్యాకరణము నేర్చుకున్నాడు. అచటనే ఆర్యసమాజ పరిచయం, ప్రవేశం జరిగాయి. దర్శన వాఙ్మయం చదివే కోరికతో పోఠోహోర్ గురుకులము చేరి పండిత రామోపాధ్యాయుల వద్ద శిష్యుడిగా చేరాడు. 1933లో జగద్గురు కంచికామకోటి పీఠాధిపతులు శ్రీ చంద్రశేఖరేంద్ర సరస్వతీ స్వాముల పరిచయముతో పీఠాధిపతుల వద్ద వేదాంత దర్శనము చదివే భాగ్యము కలిగింది.

## ఆర్య సమాజము
తరువాత స్వగ్రామము కూచిపూడి చేరి, పండిత గంగాప్రసాద్ ఉపాధ్యాయ ప్రోత్సాహముతో వైదిక ధర్మాన్ని, వైదిక సంస్కృతినీ ప్రచారం చేయాలనే ఆశయముతో 1939లో ఆర్య సమాజము స్థాపించాడు.
తెలుగు నాట అనేక ప్రాంతాలలో ఆర్యసమాజాన్ని గురించి, మహర్షి దయానంద సరస్వతి సందేశాల గురించి ప్రచారము చేశాడు. అనేక చోట్ల ఆర్యసమాజాలు స్థాపించాడు. కూచిపూడిలో 1946లో మహిళా ఆర్యసమాజము కూడా స్థాపించి స్త్రీలకు వేదాభ్యాసము చేశాడు. హైదరాబాదులో దయానంద సరస్వతి ఉపదేశక విద్యాలయములో ఉపదేశకునిగా పనిచేసి డెబ్బది పైగా గ్రంథాలు రచించాడు. 

## రచనలు- అనువాదములు

* సత్యార్ధ ప్రకాశము
* దయానంద ఋగ్వేద భాష్యభాస్కరము (3 భాగాలు)
* నిరుక్తము
* ఉపనిషత్తులు (11 గ్రంథాలు)
* న్యాయ, వైశేషిక, సాంఖ్య, యోగ దర్శన గ్రంథాలు (4 గ్రంథాలు)
* వేద తత్త్వ ప్రకాశము
* వేదాంత దర్శనము (వ్యాస కృత బ్రహ్మ సూత్రములు)
* ఆస్తిక వాదం
* వైదక త్రైత్రవాదము
* శ్రీమద్భగవద్గీత
* డాక్టర్ గోపదేవ్ ఆత్మచరిత్ర

## పురస్కారాలు
1922లో దయానంద సరస్వతి వారి పురస్కారము పొందాడు.

ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ "కళాప్రపూర్ణ" బిరుదుతో గౌరవించింది.

## మరణం
నిస్వార్ధముగా వైదికథర్మ ప్రచారానికి జీవితము అంకితము చేసిన గోపదేవ్ శత వసంతాలు పరిపూర్ణ జీవనం గడిపి 1996, అక్టోబర్ 22 న పరమపదించారు.

## మూలాలు

వర్గం:1896 జననాలు
వర్గం:1996 మరణాలు
వర్గం:కళాప్రపూర్ణ గ్రహీతలు
వర్గం:సంస్కృత రచయితలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు
వర్గం:అనువాద రచయితలు
వర్గం:ఆత్మకథ రాసుకున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
నల్లపాటి వెంకటరామయ్య

**నల్లపాటి వెంకటరామయ్య** ( 1901 మార్చి 1 - 1983 జూన్ 28) న్యాయవాది, రాజకీయవేత్త, ఆంధ్రరాష్ట తొలి శాసన సభాపతి.

## జీవిత విశేషాలు
అతను ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నరసరావుపేట సమీపంలోని జొన్నలగడ్డ గ్రామంలో అంకమ్మ, కోటమ్మ దంపతులకు 1901, మార్చి 1న జన్మించాడు. నరసరావుపేటలో ఎస్ ఎస్ యల్ సి, గుంటూరులో ఇంటర్ పూర్తి చేశాడు. మద్రాసులోని పచ్చయప్ప కళాశాలలో బిఏ పట్టభద్రుడయ్యాడు. వినుకొండ రెవెన్యూ ఆఫీసులో గుమాస్తాగా చేరి బ్రిటిష్ వారి కొలువులో ఇమడలేక ఉద్యోగం వదిలివేశాడు. తిరిగి మద్రాసు వెళ్ళి న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించి న్యాయవాది అయ్యాడు. గుంటూరులో న్యాయవాది అన్నవరాజు సీతాపతిరావు వద్ద సహాయకునిగా కొంతకాలం పనిచేసి 1928లో నరసరావుపేటలో న్యాయ వాదిగా కొనసాగాడు. పల్నాడు ప్రాంతంలో న్యాయవాదిగా కీర్తిప్రతిష్ఠలను పొందాడు. 1932లో వెంకటరామయ్య తాలూకా బోర్డు అధ్యక్షునిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ సెనేట్ మెంబరుగా నియమితులై విద్యావ్యాప్తికి కృషి చేశాడు. 1952లో నరసరావుపేట నియోజకవర్గం నుండి కాసు వెంగళరెడ్డిపై పోటీ చేసి శాసనసభ్యునిగా గెలిచాడు. 1953 అక్టోబరు 1న స్పీకర్ పదవికి ఎన్నిక జరగగా కండవల్లి కృషారావుపై వెంకటరామయ్య గెలుపొందాడు. వెంకటరామయ్య గెలుపును ముఖ్యమంత్రి ప్రకాశం పంతులు ప్రతిషాత్మకంగా భావించాడు. తొలి శాసనసభ స్పీకర్ గా వెంకటరామయ్య చరిత్రలో నిలిచిపోయారు. శాసనసభను నిబంధనల మేరకు సజావుగా నడిపించి అన్ని పార్టీల వారి అభిమానాన్ని చూరగొన్నాడు. 1955లో కరణం రంగారావుపై ఐక్య కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా, శాసనసభ్యునిగా గెలిచాడు. 1962లో రాజకీయాల నుండి వైదొలగి 1978వరకు న్యాయవాది వృత్తిలో కొనసాగాడు. 1983 జూన్ 28న నరసరావుపేటలో కన్నుమూశారు.

## వృత్తి, రాజకీయం
1929లో నరసరావుపేటలో న్యాయవృత్తి చేపట్టాడు.1932లో తాలూకా బోర్డు అధ్యక్షునిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ సెనేట్ సభ్యునిగా విశేష సేవలందించాడు. 1952లో మొట్టమొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలలో నరసరావుపేట శాసనసభ స్థానంనుండి ఎన్నికయ్యాడు.1953 అక్టోబరు 1న ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడి ప్రకాశం ముఖ్యమంత్రిగా నియమితుడయ్యాడు.1953 నవంబరు 23న వెంకటరామయ్య సభాపతిగా ఎన్నికయ్యాడు.25 సంవత్సరాలు న్యాయవాద వృత్తిలో కొనసాగిన వెంకటరామయ్య శాసనసభను కూడా న్యాయబద్ధంగా నడిపాడు.1955 నుండి 1962 వరకు శాసనసభ సభ్యునిగా కొనసాగాడు. 1962లో రాజకీయాలనుండి వైదొలగి 1978 వరకూ న్యాయవాద వృత్తి కొనసాగించాడు.

## మరణం
1983, జూన్ 28 న స్వగృహంలో మరణించాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:1901 జననాలు
వర్గం:1983 మరణాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా న్యాయవాదులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో శాసన సభ్యులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
వర్గం:ఆంధ్ర రాష్ట్ర శాసనసభ స్పీకర్లు
వర్గం:నరసరావుపేట