బెంగళూరు కంటోన్మెంట్

బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ (1806–1881) భారతదేశంలోని బెంగళూరు నగరంలో ఉన్న బ్రిటిష్ రాజ్ కంటోన్మెంట్. ఈ కంటోన్మెంట్ 13 చదరపు మైళ్ల (34 కిమీ 2 ) విస్తీర్ణంలో ఉంది, ఇది పశ్చిమాన రెసిడెన్సీ నుండి తూర్పున బిన్నమంగళ వరకు ఉత్తరాన టానరీ రోడ్‌లోని టానరీస్ నుండి దక్షిణాన AGRAM (ఆర్మీ గ్రూప్ రాయల్ ఆర్టిలరీ మైదాన్ - మైదాన్ అంటే గ్రౌండ్) వరకు విస్తరించి ఉంది. వైశాల్యం ప్రకారం ఇది దక్షిణ భారతదేశంలో అతిపెద్ద బ్రిటిష్ సైనిక కంటోన్మెంట్. కంటోన్మెంట్‌లో ఉన్న బ్రిటిష్ దండులో మూడు ఫిరంగి బ్యాటరీలు, అశ్వికదళం, పదాతిదళం, సాపర్లు, మైనర్లు, మౌంటెడ్ పదాతిదళం, సరఫరా, రవాణా దళాలు, బెంగళూరు రైఫిల్ వాలంటీర్ల రెజిమెంట్లు ఉన్నాయి. బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ నేరుగా బ్రిటిష్ రాజ్ పరిపాలనలో ఉంది, బెంగళూరు నగరం కూడా మైసూర్ రాజ్యం దర్బార్ అధికార పరిధిలో ఉంది.

## చరిత్ర & లేఅవుట్
బ్రిటిష్ వారి రాకకు ముందు పశ్చిమ గంగా రాజవంశం, చోళ రాజవంశం మరియు హొయసల సామ్రాజ్యం, విజయనగర సామ్రాజ్యం సహా అనేక హిందూ రాజవంశాలు, సామ్రాజ్యాలకు బెంగళూరు బలమైన స్థావరంగా ఉండేది. 18వ శతాబ్దంలో బెంగళూరు రాజ్యం హైదర్ అలీ చేరింది. హైదర్ అలీ కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ జరిగిన ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాల తరువాత బ్రిటిష్ వారు 1799లో నగరాన్ని, మైసూర్ రాజ్యం మొత్తాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

### బెంగళూరు కోట స్వాధీనం
టిప్పు సుల్తాన్ అత్యంత బలమైన కోట బెంగళూరు, మూడవ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధ సమయంలో లార్డ్ కార్న్వాల్లిస్ శ్రీరంగపట్నం తుఫాను ముందు ఈ కోటను తగ్గించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

టిప్పు సుల్తాన్ కార్న్‌వాలిస్ సైన్యాన్ని అనుసరించి, సైన్యాన్ని అనుసరించాడు, బలమైన కోటను ముట్టడిస్తున్నప్పుడు అతని వెనుక అజేయమైన శత్రు సైన్యం ఉన్న ఇబ్బందికరమైన స్థితిలో ఉంచాడు. పక్కపక్కనే నడుస్తున్నప్పుడు దాడి చేయాలనే ఆశతో టిప్పు దూరంగా ఉండిపోయాడు. తరువాతి పన్నెండు రోజులలో, మద్రాస్ పయనీర్స్ రెండు కంపెనీలు ఎనిమిది బ్యాటరీలకు సాపర్లను అందించాయి, అనేక సమాంతరాలను తవ్వాయి, కోట గుంట వరకు ఒక కందకం. 1791 మార్చి 21 రాత్రి కార్న్వాల్లిస్ రహస్యంగా దాడి చేశాడు. లెఫ్టినెంట్ కోలిన్ మెకెంజీ నేతృత్వంలోని మద్రాస్ పయనీర్స్, స్కేలింగ్ నిచ్చెనలతో గుంటను దాటి, ఉల్లంఘనను మౌంట్ చేసి కోటలోకి ప్రవేశించారు, అయితే ఫిరంగిదళం ఖాళీ మందుగుండు సామగ్రితో కోటను నిమగ్నం చేసింది. ఒక ఉల్లంఘనతో, ప్రధాన తుఫానులు లోపలికి పరుగెత్తడంతో, వెయ్యి మంది రక్షకులు చంపబడిన  హ్యాండ్-టు-హ్యాండ్ పోరాటం తర్వాత కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. కార్న్‌వాలిస్ కోటను స్వాధీనం చేసుకుని టిప్పుకు వ్యతిరేకంగా బలగాలను రక్షించాడు.

మద్రాసు పయనీర్స్, బెంగళూరును తమ శాశ్వత నివాసంగా మార్చుకున్నారు.

### కంటోన్మెంట్ స్థాపన
బ్రిటిష్ వారు తమ సైనిక స్థావరాన్ని నిలబెట్టడానికి బెంగళూరు ఆహ్లాదకరమైన తగిన ప్రదేశంగా భావించి, అందువల్ల తమ సైనిక స్థావరాలను శ్రీరంగపట్నం నుండి బెంగళూరుకు తరలించారు. *కంటోన్మెంట్* అనే పదం ఫ్రెంచ్ పదం కాంటన్ నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం మూల లేదా *జిల్లా*. ప్రతి కంటోన్మెంట్ తప్పనిసరిగా దళాల క్వార్టరింగ్, పరిపాలన కోసం వేరుగా ఉంచబడిన బాగా  స్పష్టంగా గుర్తించబడిన భూభాగం. బెంగళూరు కంటోన్మెంట్  గుండె పరేడ్ గ్రౌండ్. పరేడ్ గ్రౌండ్ చుట్టూ సివిల్ అండ్ మిలిటరీ స్టేషన్ (సి. ఎం. ఎస్.) పెరిగింది.

బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ స్థాపన తమిళనాడు, ఇతర పొరుగు రాష్ట్రాల నుండి పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలను ఆకర్షించింది. మైసూరు రాజ్యంలో బెంగళూరు వేగంగా అతిపెద్ద నగరంగా మారింది. 1831లో మైసూరు రాజ్య రాజధాని మైసూర్ నగరం నుండి బెంగళూరుకు మార్చబడింది. బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ దాని జంట-నగరం నుండి స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చెందింది, దీనిని బెంగళూరు పీట్ ( ] అని పిలుస్తారు. ఈ పేటిలో కన్నడిగా జనాభా ఉండేది, అయితే బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ తమిళులు, బ్రిటిష్ వారితో కూడిన జనాభాతో వలసరాజ్యాల రూపకల్పనను కలిగి ఉండేది. 19వ శతాబ్దంలో బెంగళూరు కంటోన్మెంట్లో క్లబ్బులు, చర్చిలు, బంగ్లాలు, దుకాణాలు, సినిమా థియేటర్లు ఉండేవి. బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ బలమైన  ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంది, ప్రభుత్వ నివాసం, జీవితం సౌత్ పరేడ్ మీద కేంద్రీకృతమై ఉంది, దీనిని ఇప్పుడు ఎంజి రోడ్ అని పిలుస్తారు. సౌత్ పరేడ్ చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతం బార్లు, రెస్టారెంట్లకు ప్రసిద్ధి చెందింది, *బ్లాక్పల్లి* అని పిలువబడే ప్రాంతం వన్-స్టాప్ షాపింగ్ ప్రాంతంగా మారింది కబ్బన్ పార్క్ బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ లో 1864 లో 120 ఎకరాల (0.49 కిమీ2) భూమిలో నిర్మించబడింది. సెయింట్ మార్క్స్ కేథడ్రల్ను సౌత్ పరేడ్ మైదానంలో నిర్మించారు. దక్షిణ కవాతులకు ఆనుకుని ఉన్న స్థావరాలను *మూటోచెర్రీ* అని పిలిచేవారు, వీటిని తమిళనాడులోని ఉత్తర ఆర్కాట్, దక్షిణ ఆర్కాట్ జిల్లాల నుండి వచ్చి స్థిరనివాసులు ఆక్రమించారు.

## అభివృద్ధి
కంటోన్మెంట్‌లోని అనేక వీధుల పేర్లు ఆర్టిలరీ రోడ్ , బ్రిగేడ్ రోడ్ , ఇన్‌ఫాంట్రీ రోడ్, కావల్రీ రోడ్ వంటి సైనిక నామకరణాల నుండి తీసుకోబడ్డాయి . బెంగళూరు నగరం ఇప్పటికీ దాని వీధుల వలసరాజ్యాల పేర్లను కలిగి ఉంది. మైసూర్ రాజు కృష్ణరాజ వడయార్ IV నివాసి కంటోన్మెంట్ ప్రాంతంలో నివసించారు. అతని నివాసాలను "రెసిడెన్సీ" అని పిలిచేవారు, అందుకే రెసిడెన్సీ రోడ్ అని పేరు పెట్టారు. సౌత్ పరేడ్ చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాలు తప్పనిసరిగా ప్రజా నివాస ప్రాంతాలుగా ఉండేవి. 1863లో బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ కోసం ఒక మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ స్థాపించబడింది. 1947లో భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత , కార్పొరేషన్ బెంగళూరు పేట్ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్‌తో విలీనం అయ్యి బెంగళూరు సిటీ కార్పొరేషన్‌ను ఏర్పాటు చేసింది, దీనిని ఇప్పుడు బృహత్ బెంగళూరు మహానగర పాలికే అని పిలుస్తారు . బెంగళూరు మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో భాగంగా ఉండేది. 1864లో నగరం రైలు ద్వారా మద్రాస్‌కు అనుసంధానించబడింది . ఇప్పటికీ బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ రైల్వే స్టేషన్ అని పిలుస్తారు, ఇది బెంగళూరు నగరానికి సేవలు అందించే అనేక రైల్వే స్టేషన్లలో ఒకటి. [ 6 ] 1883 ప్రాంతంలో, రిచ్‌మండ్ టౌన్, బెన్సన్ టౌన్, క్లీవ్‌ల్యాండ్ టౌన్‌లను కంటోన్మెంట్‌కు చేర్చారు. 1898లో బుబోనిక్ ప్లేగు మహమ్మారి ప్రబలినప్పుడు బెంగళూరు పేట్, కంటోన్మెంట్ జనాభా గణనీయంగా తగ్గింది. ఈ అంటువ్యాధి భారీ ప్రాణనష్టానికి గురైంది. ఈ సమయంలో అనేక దేవాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి, వీటిని మరియమ్మ దేవతకు అంకితం చేశారు. ఈ అంటువ్యాధి వల్ల ఏర్పడిన సంక్షోభం బెంగళూరు అభివృద్ధి,. పారిశుధ్యాన్ని ఉత్ప్రేరకపరిచింది, ప్రతిగా, పారిశుధ్యం & ఆరోగ్య సౌకర్యాలలో మెరుగుదలలు బెంగళూరును ఆధునీకరించడానికి సహాయపడ్డాయి. ప్లేగు నిరోధక కార్యకలాపాలను సమన్వయం చేయడానికి టెలిఫోన్ లైన్లు రూపొందించబడ్డాయి. సరైన పారిశుధ్య సౌకర్యాలతో కొత్త ఇళ్లను నిర్మించడానికి నిబంధనలు అమలులోకి వచ్చాయి. 1898లో ఒక ఆరోగ్య అధికారిని నియమించారు మెరుగైన సమన్వయం కోసం నగరాన్ని నాలుగు వార్డులుగా విభజించారు. 1900లో అప్పటి బ్రిటిష్ ఇండియా వైస్రాయ్ & గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ కర్జన్ విక్టోరియా ఆసుపత్రిని ప్రారంభించారు. 1881లో బ్రిటిష్ వారు బెంగళూరును అధికారికంగా ఒక కంటోన్మెంట్‌గా గుర్తించడం మానేసి, దానిని "కేటాయించిన ప్రాంతం"గా పరిగణించి, మైసూర్ మహారాజు కృష్ణరాజ వడయార్ IV ఆధ్వర్యంలో పరిపాలించారు.అయితే, బ్రిటిష్ వారు 1947 వరకు నగరంలో తమ దండును నిలుపుకున్నారు. భారత స్వాతంత్ర్యం తర్వాత, బెంగళూరు కంటోన్మెంట్ మైసూర్ రాష్ట్ర ఆధిపత్యంలో బెంగళూరు నగరంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలతో విలీనం చేయబడింది.

File:St Andrews Bangalore.jpg|[సెయింట్ ఆండ్రూస్ కిర్క్, బెంగళూరు 1895 ప్రాంతంలో - ఫర్నియాక్స్, JH (1895) భారతదేశం  సంగ్రహావలోకనం. పురాతన కాలం నాటి భూమి, తూర్పు విస్తారమైన సామ్రాజ్యం గొప్ప ఫోటోగ్రాఫిక్ చరిత్ర.
</gallery>
==ఇవి కూడా చూడండి==
* [క్వీన్ విక్టోరియా విగ్రహం, బెంగళూరు

## మూలాలు