సురేంద్రనాథ్ కర్

**సురేంద్రనాథ్ కర్** (1892 మార్చి 5 – 1970 ఆగస్టు 2) ఒక భారతీయ చిత్రకారుడు, వాస్తుశిల్పి. భారతీయ వాస్తుశిల్ప శైలిని పాశ్చాత్య, తూర్పు వాస్తుశిల్ప శైలులతో కలపడానికి ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు.

## తొలి జీవితం, విద్య
బ్రిటిష్ ఇండియాలోని బీహార్ రాష్ట్రం ముంగేర్ జిల్లా పరిధిలోని హవేలీ ఖరగ్‌పూర్‌లో 1892లో జన్మించిన కర్, తన ప్రాథమిక కళాభ్యాసాన్ని తన దాయాది, ప్రముఖ బెంగాలీ చిత్రకారుడు నందలాల్ బోస్ వద్ద చేశారు. తరువాత నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ మేనల్లుడు అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వద్ద శిక్షణ పొందారు. 1911లో 19 ఏళ్ల కర్ ను అబనీంద్రనాథ్ వద్దకు తీసుకెళ్లింది బోస్. అబనీంద్రనాథ్ ఈ యువకుడికి చిత్రలేఖనం చేపట్టమని సలహా ఇవ్వడమే కాకుండా, తన స్వంత మార్గదర్శకత్వంలో ప్రాథమిక డ్రాయింగ్ నేర్పించారు. తరువాత 1915లో, ఠాగూర్ కుటుంబం స్థాపించిన విచిత్ర క్లబ్‌లో కళా ఉపాధ్యాయుడిగా చేరారు, క్లబ్ కార్యకలాపాలను నిర్వహించడంలో కూడా సహాయపడ్డారు. ఈ కాలంలో, అప్పటి బెంగాల్ గవర్నర్ లార్డ్ కార్మైకేల్ కర్ చేసిన కొన్ని చిత్రాలను కొనుగోలు చేశారు. కలకత్తాలో కొత్తగా స్థాపించిన ఆచార్య జగదీశ్ చంద్రబోస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ భవనం కళాత్మక అంశాలను నెరవేర్చడంలో అబనీంద్రనాథ్, నందలాల్‌లకు కర్ చురుకుగా సహాయం చేశారు. 1917లో, తరువాతి కాలపు శాంతినికేతన్ కు పూర్వరూపమైన బ్రహ్మచర్యాశ్రమాన్ని ఠాగూర్ స్థాపించినప్పుడు, ఆయన కోరిక మేరకు కర్ ఆ సంస్థలో చేరి కళా ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశారు. రెండేళ్ల తరువాత, ఠాగూర్ స్థాపించిన కళా భవన్‌కు అధ్యాపక సభ్యుడిగా మారారు.

## వాస్తుశిల్ప శైలిలో కృషి
ఠాగూర్ విదేశీ పర్యటనలలో అనేకసార్లు ఆయనకు తోడుగా వెళ్లిన కర్, పాశ్చాత్య, తూర్పు వాస్తుశిల్పం నుండి పొందిన అవగాహనను ఉపయోగించి అందమైన, ఉపయోగకరమైన వాటిని ఉద్దేశపూర్వకంగా గ్రహించి తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక శైలిని అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. తరువాత శాంతినికేతన్ కోసం అనేక భవనాలకు రూపకల్పన చేశారు, కొత్త కోణాలను జోడిస్తూ అక్కడి జీవనశైలికి దీనిని అన్వయించారు. 
1924లో ఠాగూర్‌తో కలిసి ఇటలీ పర్యటనకు వెళ్లిన తరువాత కళా భవన్ విద్యార్థులకు లిథోగ్రఫీని పరిచయం చేశారు. అదేవిధంగా, 1927లో మలయా, ఇండోనేషియా, జావా, సుమత్రా పర్యటనలో ఆయన బాటిక్ కళ, దుస్తుల రూపకల్పన, గృహాలంకరణ, వేదిక రూపకల్పన తదితర అంశాలను నేర్చుకున్నారు, వీటిని ఠాగూర్ నృత్య నాటకాలు, నాటకాల వేదిక అలంకరణలో విజయవంతంగా ఉపయోగించారు.
కానీ వాస్తుశిల్పమే సురేంద్రనాథ్ ప్రత్యేకత, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న వివిధ శైలులను పొందుపరుస్తూనే పూర్తిగా భారతీయ వాస్తుశిల్ప శైలిని అభివృద్ధి చేసిన వ్యక్తిగా ఆయన చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతారు. శాంతినికేతన్‌లో నేటికీ చూడగలిగే ఆయన ముఖ్యమైన నిర్మాణాలలో సింఘా సదన్, కళా భవన్, దినంతిక, చైనా భవన్, హిందీ భవన్, సంగీత భవన్, రతన్ కుటీర్, ఉదయాన్, కోణార్క్, శ్యామలి, పునశ్చ, ఉదీచి, వాటికి ఆనుకుని ఉన్న తోటల ఆకృతులు ఉన్నాయి.సురేంద్రనాథ్ వాస్తుశిల్ప నమూనాలు శాంతినికేతన్ దాటి దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్నాయి. అంబాలాల్ సారాభాయ్ ఆహ్వానం మేరకు అహ్మదాబాద్‌లో "ది రిట్రీట్" (ఇప్పుడు కాలికో టెక్స్‌టైల్ మ్యూజియం) అనే విలాసవంతమైన భవనానికి రూపకల్పన చేశారు. బొకారో థర్మల్ పవర్ స్టేషన్ టౌన్‌షిప్, కోల్‌కతాలోని దేశబంధు చిత్తరంజన్ దాస్ స్మారక చిహ్నం, మహాజాతి సదన్ ఆయన ఇతర ముఖ్యమైన నిర్మాణాలలో ఉన్నాయి. ప్రత్యేక అభ్యర్థన మేరకు ఠాగూర్ పంపిన తరువాత, ఆయన వారణాసిలో గంగానది ఒడ్డున ఉన్న రాజ్‌ఘాట్ బెసెంట్ స్కూల్ (అప్పట్లో జె. కృష్ణమూర్తి ఆధ్వర్యంలో, ఇప్పుడు కృష్ణమూర్తి ఫౌండేషన్ నిర్వహిస్తోంది) అసెంబ్లీ హాల్‌కు కూడా రూపకల్పన చేశారు. ఠాగూర్ తన రెండు పుస్తకాలను సురేంద్రనాథ్‌కు అంకితం చేశారు - రష్యా చితి (రష్యా నుండి లేఖలు), ఆరోగ్య (కోలుకోవడం). ఆయన 1935 నుండి 1947 వరకు విశ్వభారతి కార్యదర్శిగా, 1951 నుండి 1955 వరకు కళా భవన్ ప్రిన్సిపాల్‌గా సమర్థవంతంగా సేవలు అందించారు. 
సురేంద్రనాథ్ 1932లో శ్రీష్ చంద్ర మజుందార్ కుమార్తె, శాంతినికేతన్ ఆశ్రమ విద్యార్థిని అయిన సురమా మజుందార్ (నుటు)ను వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి సుమిత్, సుకీర్తి అనే ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు.

దేశానికి ఆయన చేసిన సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 1959లో భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ తో సత్కరించింది.
thumb|''అన్‌టైటిల్డ్ (సంతాల్ కపుల్)'', కాగితంపై క్రోమోలితోగ్రాఫ్, దాదాపు 1940లు, 13.2 x 8.5 అంగుళాలు, డాగ్ మ్యూజియమ్స్
సురేంద్రనాథ్ కర్ 78 ఏళ్ల వయసులో 1970లో మరణించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* శాంతినికేతన్
* కళా భవన్
* నందలాల్ బోస్ 
* అబనీంద్రనాథ్ ఠాగూర్

## మూలాలు

## మరింత చదవడానికి
* 
* 
* *భారత్ శిల్పి నందలాల్*, సంపుటాలు 1–4, (బెంగాలీలో) పంచానన్ మండల్ రచన, రార్ గవేషణా పర్షద్, శాంతినికేతన్, 1968

వర్గం:1970 మరణాలు
వర్గం:1892 జననాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు