open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఎన్.హెచ్. వాడియా

*నోషిర్ హోర్ముస్జీ " ఎన్.హెచ్ " వాడియా* (20 జనవరి 1925 - 10 ఏప్రిల్ 2016) భారతదేశానికి చెందిన వైద్యుడు. ఆయన న్యూరాలజీ రంగంలో ప్రముఖ వ్యక్తిగా ఉన్నారు . వాడియాకు భారత ప్రభుత్వం పద్మభూషణ్ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.  ఆయనకు 1993లో వరల్డ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ న్యూరాలజీ సేవలకు ప్రశంసాపత్రాన్ని కూడా ప్రదానం చేసింది.  ఆయన భారతదేశంలో న్యూరాలజీ అభ్యాసానికి మార్గదర్శకత్వం వహించాడు. 

## కెరీర్
నోషిర్ హోర్ముస్జీ వాడియా 1943లో బొంబాయి గ్రాంట్ మెడికల్ కాలేజీలో ప్రవేశించి, 1948లో అక్కడ నుండి ఎండి మెడిసిన్ పూర్తి చేసి, లండన్ నుండి ఎంఆర్సిపి పూర్తి చేశారు. అతను రిజిస్ట్రార్, న్యూరాలజీ టు లార్డ్ బ్రెయిన్, నేషనల్ హాస్పిటల్ ఫర్ నెర్వస్ డిసీజెస్ (ID1) లో చేరాడు, తరువాత లండన్ హాస్పిటల్లో మెడికల్ స్కూల్‌లో రిజిస్ట్రార్, ట్యూటర్‌గా చేరాడు. ఆయన 1957లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తన ప్రియమైన ఆల్మా మేటర్‌కు గౌరవ అసిస్టెంట్ న్యూరాలజిస్ట్ అయ్యారు. అతను న్యూరాలజీలో లెక్చరర్గా (ID1), గ్రాంట్ మెడికల్ కాలేజీలో గౌరవ ప్రొఫెసర్‌గా (ID2) పని చేశాడు. 1982లో పదవీ విరమణ చేసి తన విద్యార్థులలో ఒకరైన భీమ్సేన్ సింఘాల్ చేత తన పదవిని చేపట్టే వరకు 25 సంవత్సరాల పాటు గ్రాంట్ మెడికల్ కాలేజీ,  సర్ జె. జె. గ్రూప్ ఆఫ్ హాస్పిటల్స్‌లో న్యూరాలజీ విభాగానికి నాయకత్వం వహించాడు. ఆయన పదవీ విరమణ తరువాత గ్రాంట్ మెడికల్ కాలేజీ, సర్ జె. జె. గ్రూప్ ఆఫ్ హాస్పిటల్స్‌లో కన్సల్టెంట్ ఫర్ లైఫ్గా చేరాడు, జాస్లోక్ హాస్పిటల్ అండ్ రీసెర్చ్ సెంటర్‌లో న్యూరాలజీ విభాగానికి డైరెక్టర్‌గా (1973 నుండి ఇప్పటి వరకు) ఉన్నాడు. ఆయనను బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం (1999) డి. ఎస్. సి. (హెచ్. సి.) తో సత్కరించింది.

## పుస్తకాలు
ఎన్ హెచ్ వాడియా న్యూరాలజీ 'న్యూరోలాజికల్ ప్రాక్టీస్ః యాన్ ఇండియన్ పర్స్పెక్టివ్' అనే పుస్తక రచయిత. 'ట్రాపికల్ న్యూరాలజి' అనే పుస్తకానికి రచన చేసిన వారిలో ఆయన ఒకరు

## రచనలు
ఎన్టెరోవైరస్ E 70 కారణంగా తీవ్రమైన రక్తస్రావం కండ్లకలక యొక్క నరాల సంబంధిత వ్యక్తీకరణలను వాడియా అన్వేషించారు.

* నెమ్మదిగా కంటి కదలికలతో కూడిన హెరెడోఫేమిలియల్ స్పినోసెరెబెల్లార్ క్షీణత కొత్త రూపాన్ని ప్రపంచానికి పూర్తిగా కొత్తదిగా ఆయన వివరించారు. తరువాత దీనికి SCA 2 అని పేరు పెట్టారు.
* పుట్టుకతో వచ్చే అట్లాంటో అక్షసంబంధ తొలగింపును క్లిష్టతరం చేసే మైలోపతి.
* అకౌస్టిక్ న్యూరోమా వైవిధ్య లక్షణాలు.
* సెరెబ్రల్ ఆంజియోమా సిరల సంకేతాలు 

## అవార్డులు & గుర్తింపు
ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ న్యూరాలజీ వాడియా పేరిట వార్షిక సమావేశంలో ఒక ప్రసంగాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

* వరల్డ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ న్యూరాలజీ న్యూరాలజి సేవలకు ప్రశంసాపత్రం (1993)
* ఆధునిక వైద్యంలో అత్యుత్తమ ప్రాక్టీసింగ్ క్లినిషియన్గా మొదటి రామేశ్వరదాస్ బిర్లా జాతీయ అవార్డు (1999)
* న్యూరాలజీ స్పెషాలిటీలో మార్గదర్శకత్వం, అపారమైన సహకారం కోసం హార్వర్డ్ మెడికల్ ఇంటర్నేషనల్ & వోక్హార్డ్ లిమిటెడ్ ద్వారా మెడికల్ ఎక్సలెన్స్లో లైఫ్టైమ్ అచీవ్మెంట్ అవార్డు,
* ఐఎన్ఎస్ఏ ద్వారా జనరల్ సైన్స్లో ఎక్సలెన్స్ కోసం ఎస్ఎస్ భట్నాగర్ మెడల్ (2003)
* వైద్యశాస్త్రంలో అత్యుత్తమ సహకారం అందించినందుకు ధన్వంతరి మెడికల్ ఫౌండేషన్ ద్వారా ధన్వంతరి అవార్డు (2003)
* ఐఎన్ఎస్ఏ ద్వారా శ్రీ ధన్వంతరి బహుమతి (2006). అతను నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (1972) కు ఫెలోగా ఎన్నికయ్యాడు
* ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, బెంగళూరు (1983) 
* రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజిషియన్స్, లండన్ (1970) 
* పద్మభూషణ్, న్యూ ఢిల్లీ  (2013)

## మూలాలు

వర్గం:1925 జననాలు
వర్గం:2016 మరణాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
అపూర్వ్ వాంఖడే

**అపూర్వ్ వాంఖడే** (జననం 14 మార్చి 1992) విదర్భ తరపున ఆడిన భారతీయ క్రికెటర్. అతను 2012–13 రంజీ ట్రోఫీలో విదర్భ తరపున తన ఫస్ట్-క్లాస్ అరంగేట్రం నవంబర్ 2, 2012న చేశాడు. జనవరి 2018లో, అతన్ని 2018 IPL వేలంలో కోల్‌కతా నైట్ రైడర్స్ కొనుగోలు చేసింది. అతన్ని గతంలో ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్‌లో ముంబై ఇండియన్స్ కొనుగోలు చేసింది.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 

వర్గం:విదర్భ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1992 జననాలు
ఉమా శంకర్ పాండే

**ఉమా శంకర్ పాండే** (జననం 5 ఫిబ్రవరి 1971) భారతదేశానికి చెందిన సామాజిక కార్యకర్త. ఆయన భూగర్భ జల సంరక్షణకు చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన 2005లో 'ఖేత్ మే మెడ్, మెడ్ పర్ పెడ్ (పొలాలలో చెట్లపై చెట్లు)' ప్రచారాన్ని ప్రారంభించాడు. ఉమా శంకర్ పాండే సామాజిక సేవకు చేసిన కృషికి 2023లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీని ప్రదానం చేసింది.
## జీవితం & పని
ఉమా శంకర్ పాండే గ్రామంలో నీటి సమస్యను పరిష్కరించడానికి కమ్యూనిటీ ఆధారిత చొరవకు నాయకత్వం వహించాడు. ఆయన ప్రభుత్వ సహాయం లేకుండా సంప్రదాయ నీటి సంరక్షణ పద్ధతుల కోసం వాదించాడు, బుందేల్ఖండ్ నివాసితులను వర్షపునీటిని పట్టుకోవటానికి, వాటి వెంట చెట్లను నాటడానికి పొలాల్లో కట్టలను నిర్మించమని ప్రోత్సహించాడు. 

ఉమా శంకర్ పాండే 2020 సెప్టెంబరులో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ మన్ కీ బాత్ కార్యక్రమంలో ఆయన ప్రచారాన్ని ప్రశంసించాడు.

ఆయన ఉత్తరప్రదేశ్ లోని బందా జిల్లాలో ఉన్న బుందేల్‌ఖండ్‌ ప్రాంతంలోని జఖ్ని గ్రామానికి చెందినవాడు. ఆయనను యుపి గ్రామాలలో పానీ కే పెహ్రెదార్ (గార్డియన్ ఆఫ్ వాటర్) అని పిలుస్తారు.

అతను 1995 జూన్ లో జఖ్నీ గ్రామంలో నీటి సంరక్షణపై సమాజంతో కలిసి పనిచేయడం ప్రారంభించాడు. బుందేల్‌ఖండ్‌లో మేడ్‌బందీ (బండ్ మేకింగ్ టెక్నిక్) ద్వారా నీటిని ఆదా చేయడానికి పాండే చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. మెద్బందిని స్వీకరించాలని ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ దేశానికి పిలుపునిచ్చాడు.

2015 & 2016లో జల్ క్రాంతి అభియాన్ లో భాగంగా భారత ప్రభుత్వ జల శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ, ఉమాశంకర్ పాండే అభివృద్ధి చేసిన జఖ్ని మోడల్ ఆధారంగా 1050 నీటి గ్రామాలను స్థాపించింది. ఆయన వినూత్న నీటి సంరక్షణ పద్ధతులు బాందా జిల్లాలో నీటి మట్టం 1 మీటర్ 34 సెంటీమీటర్లకు చేరుకోవడానికి దోహదపడ్డాయి. ఆయన మధ్యప్రదేశ్, గుజరాత్ నీటి సంరక్షణపై పని చేశాడు. ప్రభుత్వ మద్దతు లేకుండా సాధించిన సాంప్రదాయ సమాజ-ఆధారిత నీటి సంరక్షణకు జఖాని విజయవంతమైన ఉదాహరణగా నీతి ఆయోగ్ గుర్తించింది. 

నరేంద్ర మోడీ అధ్యక్షతన ఏప్రిల్ 2022లో ఏర్పాటు చేసిన నీతి ఆయోగ్ భూగర్భ జల పరిరక్షణ కమిటీలో సభ్యుడిగా నియమించబడ్డాడు. 

## అవార్డులు & గుర్తింపు
ఆయన సామాజిక సేవకు చేసిన కృషికి గాను భారతదేశంలో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నాడు

2020లో, కేంద్ర జలశక్తి మంత్రి గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ సమక్షంలో ఉపరాష్ట్రపతి ఎం. అదే సంవత్సరం జల శక్తి మంత్రి ప్రదానం చేసిన వాటర్ డైజెస్టర్ అవార్డు రూపంలో ఐక్యరాజ్యసమితి నుండి గుర్తింపు పొందింది. 

2019లో కేంద్ర జలశక్తి మంత్రి గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ ఆయనను రాష్ట్రీయ జల ప్రహరీ సమ్మాన్ తో సత్కరించారు. 2015లో, ఉమాశంకర్ పాండేకు సంస్కృత పరిశోధనా సంస్థ డైరెక్టర్ విద్యా భూషణ్ అవార్డును ప్రదానం చేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:1971 జననాలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
వర్గం:పద్మశ్రీ గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు
స్టెఫీ డిసౌజా

**స్టెఫానీ "స్టెఫీ" డిసౌజా**, (అలియాస్ స్టెఫానీ సెక్వేరా) (26 డిసెంబర్ 1936-11 సెప్టెంబర్ 1998) అథ్లెటిక్స్,  మహిళల హాకీ  క్రీడలలో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఒక భారతీయ క్రీడాకారిణి.

## ప్రారంభ జీవితం
వారసత్వంగా సెక్వీరా అయిన స్టెఫానీ "స్టెఫీ" డి సౌజా 1936 డిసెంబర్ 26న జన్మించింది. ఈమె పూణేలోని సర్దార్ దస్తూర్ బాలికల పాఠశాలలో చదువుకుంది, తరువాత గ్రాడ్యుయేషన్ చేయడానికి ఫెర్గూసన్ కళాశాల మారింది. ఆమె సెంట్రల్ రైల్వేస్ (పూణే డివిజన్) లో పనిచేసింది. వివాహం తరువాత ఈమె జంషెడ్‌పూర్‌కు మారింది.

1954 ఆసియా క్రీడలలో 4x100 మీటర్ల రిలేలో వైలెట్ పీటర్స్, క్రిస్టీన్ బ్రౌన్ , మేరీ డిసౌజా లతో కలిసి బంగారు పతకం సాధించిన భారత జట్టులో ఈమె కూడా భాగస్తురాలు.  1958 ఆసియా క్రీడలలో ఇదే ఈవెంటులో కాంస్యం గెలుచుకుంది. ఈమె 200 మీటర్ల పరుగులో రజత పతకాన్ని గెలుచుకుంది. 

ఒకానొక సమయంలో, ఈమె పేరిట 100 మీటర్లు, 200 మీటర్లు, 400 మీటర్లు, 800 మీటర్లలో జాతీయ రికార్డులు ఉన్నాయి. 1956 లో పూణే లో మేరీ డిసౌజా చేసిన 12.1 రికార్డును అధిగమించి, 12 సెకన్లలో 100 మీటర్లు పూర్తి చేసిన మొదటి భారతీయ మహిళగా ఈమె నిలిచింది. 

1964 వేసవి ఒలింపిక్స్ 400 మీటర్ల మొదటి రౌండ్లో 58 సెకన్ల జాతీయ రికార్డును నెలకొల్పినప్పటికీ ఆరవ స్థానంలో నిలిచిన తరువాత ఈమె నిష్క్రమించింది. ఈమె 1958 కామన్వెల్త్ క్రీడలలో 100 గజాలు, 220 గజాల స్ప్రింట్లలో పాల్గొంది. 

డిసౌజా 1953లో లండన్లో జరిగిన మొదటి అంతర్జాతీయ మహిళల హాకీ టోర్నమెంట్లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించింది.  1961లో మహిళల హాకీ జట్టుకు నాయకత్వం వహించింది.  

భారత ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసిన అర్జున అవార్డును స్టెఫీ డిసౌజా స్వీకరించింది. ఆమె 61 సంవత్సరాల వయసులో జంషెడ్పూర్ (జార్ఖండ్) లో మరణించింది.

## పతకాలు
ఈమె అంతర్జాతీయ పోటీలలో సాధించిన పతకాల వివరాలు:

## ఇవి కూడా చూడండి

* భారత మహిళా క్రీడాకారుల జాబితా

## గ్రంథ పట్టిక

* K. R. వాధ్వానీ, *అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు*, పబ్లికేషన్స్ డివిజన్, సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం, 2002

## మూలాలు

వర్గం:అర్జున అవార్డు గ్రహీతలు
వర్గం:1998 మరణాలు
వర్గం:1936 జననాలు
వర్గం:భారతీయ ఒలింపిక్ క్రీడాకారులు
వర్గం:ఆసియా క్రీడలలో పతకం సాధించిన క్రీడాకారులు
వర్గం:ఆసియా క్రీడలలో పతకం సాధించిన భారతీయులు
గోవింద్ బెహారీ లాల్

**గోవింద్ బెహారీ లాల్** భారతీయ-అమెరికన్ జర్నలిస్ట్, స్వాతంత్ర్య కార్యకర్త. ఆయన హర్ దయాళ్ బంధువు. సన్నిహిత సహచరుడు. ఆయన గదార్ పార్టీ చేరి భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం పాల్గొన్నాడు. బర్కిలీలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకోవడానికి  స్కాలర్‌షిప్‌పై యునైటెడ్ స్టేట్స్ వచ్చాడు. ఆయన ఆ తరువాత హర్స్ట్ వార్తాపత్రికల్లో సైన్స్ ఎడిటర్‌గా పని చేశాడు. ఆయన 1937లో పులిట్జర్ బహుమతి గెలుచుకున్న మొదటి భారతీయ, ఆసియా వ్యక్తి అయ్యాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
గోవింద్ బిహారీ లాల్ బికనీర్ సంస్థాన గవర్నర్ బిషన్ లాల్ కు జన్మించాడు. ఆయన తల్లి పేరు జగ్గే దేవి. ఆయన బి. ఎస్సి పట్టా పొందాడు. లాహోర్ లోని పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం. ఎ. డిగ్రీలు పొందారు. 1909 నుండి 1912 వరకు విశ్వవిద్యాలయంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా పని చేశాడు. 

లాల్ భారత జాతీయవాది లాలా హర్ దయాల్ భార్య బంధువు, భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం పాల్గొన్నాడు. భారతీయ విద్యార్థులను శాస్త్రీయ విద్యను అభ్యసించేలా ప్రోత్సహించడానికి హర్ దయాల్ గురు గోవింద్ సింగ్ సాహిబ్ ఎడ్యుకేషనల్ స్కాలర్‌షిప్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. లాల్ ఈ స్కాలర్‌షిప్‌పై 1912లో బర్కిలీలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయానికి హాజరు కావడం ప్రారంభించాడు. అక్కడే ఆయన పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేశాడు.

## కెరీర్
లాల్ 1925 నుండి 1930 వరకు ది *[[శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో]] ఎగ్జామినర్* కు సైన్స్ ఎడిటర్ గా పనిచేశాడు. ఆయన తన బైలైన్ "సైన్స్ రైటర్" అనే పదాన్ని ఉపయోగించిన మొదటి పాత్రికేయుడు. అతను శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో, న్యూయార్క్, లాస్ ఏంజిల్స్ ఇతర హర్స్ట్ వార్తాపత్రిక సంస్థలకు పనిచేశాడు. లాల్ వివిధ అంశాలపై రాశాడు, ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్, మోహన్దాస్ కె. గాంధీ, హెచ్ఎల్ మెన్కెన్, ఎడ్నా సెయింట్ విన్సెంట్ మిల్లె, ఎన్రికో ఫెర్మి, మాక్స్ ప్లాంక్ సహా అనేక మంది ప్రముఖ వ్యక్తులను ఇంటర్వ్యూ చేశాడు.

జాన్ జె. ఓ 'నీల్, విలియం ఎల్. లారెన్స్, హోవార్డ్ డబ్ల్యూ. బ్లేక్స్లీ & డేవిడ్ డైట్జ్ కలిసి 1937 పులిట్జర్ బహుమతిని పంచుకున్నారు. ఈ బృందం హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం పదహారవ వార్షికోత్సవంలో విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని కవర్ చేసినందుకు ఈ అవార్డును గెలుచుకుంది.

నేషనల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ సైన్స్ రైటర్స్ వ్యవస్థాపక సభ్యులలో లాల్ ఒకరు, 1940లో అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు.

లాల్ తన చివరి వ్యాసం రాసిన కొన్ని వారాల తర్వాత 1982లో 92 సంవత్సరాల వయసులో క్యాన్సర్ మరణించాడు.

## అవార్డులు, గుర్తింపులు

* పులిట్జర్ బహుమతి (1937)
* పద్మభూషణ్ (1969)
* భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు భారత ప్రభుత్వంచే *తమ్రా పాత్రా* (1973)

యుసి బర్కిలీ సెంటర్ ఫర్ సౌత్ ఆసియా స్టడీస్ ప్రదానం చేసిన *సైన్స్ జర్నలిజంలో గోవింద్ బిహారీ లాల్ స్కాలర్షిప్* ఆయన పేరు పెట్టారు.

## మూలాలు

వర్గం:1889 జననాలు
వర్గం:1982 మరణాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
రుషభ్ రాథోడ్

**రుషభ్ రాథోడ్** (జననం 25 జూలై 1994) భారతీయ క్రికెటర్. అతను ఫిబ్రవరి 25, 2017న 2016–17 విజయ్ హజారే ట్రోఫీలో విదర్భ తరపున లిస్ట్ A అరంగేట్రం చేశాడు. అతను ఫిబ్రవరి 27, 2019న 2018–19 సయ్యద్ ముష్తాక్ అలీ ట్రోఫీలో విదర్భ తరపున ట్వంటీ20 అరంగేట్రం చేశాడు.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* 

వర్గం:విదర్భ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1994 జననాలు
అనిల్ ప్రకాష్ జోషి

డా. **అనిల్ ప్రకాశ్ జోషి** భారతీయ పర్యావరణవేత్త, గ్రీన్ కార్యకర్త మరియు డెహ్రాడూన్ కేంద్రంగా పనిచేసే స్వచ్ఛంద సంస్థ **హిమాలయ పర్యావరణ అధ్యయనాలు మరియు సంరక్షణ సంస్థ** (HESCO) స్థాపకుడు. పర్యావరణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకున్న ఆర్థికాభివృద్ధికి అనుకూలమైన సుస్థిర సాంకేతిక పరిజ్ఞానాల అభివృద్ధిలో ఆయన కృషి ప్రధానమైనది.  
ఆయన స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GDP)కి సమాంతరంగా **స్థూల పర్యావరణ ఉత్పత్తి** (GEP – Gross Environmental Product) అనే భావనను ప్రవేశపెట్టారు. ఈ GEP ను 2021 జూన్ 5న ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అధికారిక వృద్ధి సూచికగా ఆమోదించింది.  
2003లో *ది వీక్* పత్రిక ఆయనను *మ్యాన్ ఆఫ్ ది ఇయర్*గా ఎంపిక చేసింది. ఆయనకు జంనాలాల్ బజాజ్ అవార్డు లభించగా, అశోక ఫెలోగా కూడా ఎంపికయ్యారు. భారత ప్రభుత్వం 2006లో ఆయనను పద్మశ్రీ పురస్కారంతో, 2020లో పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో సత్కరించింది.  
డా. జోషి 25 డిసెంబర్ 2020న ప్రసారమైన *కౌన్ బనేగా కరోడ్‌పతి* కర్మవీర్ ఎపిసోడ్‌లో కూడా పాల్గొన్నారు.

## జీవిత చరిత్ర
డా. అనిల్ ప్రకాశ్ జోషి 1955 ఏప్రిల్ 6న ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని పౌరి గఢ్వాల్ జిల్లాలో ఉన్న కోటద్వార్లో రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు.  
ఆయన వృక్షశాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ, పర్యావరణ శాస్త్రంలో డాక్టరేట్ పొందారు.

కోటద్వార్ ప్రభుత్వ పీజీ కళాశాలలో అధ్యాపకుడిగా పనిచేసిన ఆయన 1979లో ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి HESCOను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ ద్వారా వ్యవసాయ రంగానికి అనుకూలమైన పర్యావరణహిత సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలపై పరిశోధనలను ప్రోత్సహించారు. HESCO బృందం ఉత్తరాఖండ్‌లోని 40 గ్రామాల్లో పర్యావరణ హిత పద్ధతులపై అవగాహన కల్పించింది.

## సినిమా
*ఎ సన్ ఆఫ్ హిమాలయ* (A Son of Himalaya) డా. అనిల్ ప్రకాశ్ జోషి జీవితంపై రూపొందించిన డాక్యుమెంటరీ చిత్రం.

## ఇవి కూడా చూడండి
* బిల్ డ్రేటన్

## ఆధారాలు
పరమ విశిష్ట సేవా పతక గ్రహీతలు (2000–2009)

**పరమ విశిష్ట సేవా పతకం** (IAST: *Parama Viśiṣṭa Sēvā*) భారత సాయుధ దళాలకు చెందిన అత్యున్నత శాంతి పతకం, ఇది "అత్యంత అసాధారణమైన విశిష్ట సేవకు" గాను అందించబడుతుంది. ఈ పతకాన్ని 1960 గణతంత్ర దినోత్సవం నాడు విశిష్ట సేవా పతకం యొక్క అత్యున్నత విభాగంగా, "సాయుధ దళాల సిబ్బంది అందించిన విశిష్ట సేవలను" గుర్తించే ఉద్దేశంతో స్థాపించారు. సాయుధ దళాలలోని అన్ని హోదాల వారు ఈ పతకానికి అర్హులు, దీనిని ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు, మరణానంతరం కూడా ప్రదానం చేయవచ్చు.

ప్రారంభంలో, దీనిని విశిష్ట సేవా పతకం (క్లాస్ I) గా పిలిచేవారు. 1967 జనవరి 27న దీనికి ప్రస్తుత పేరు పెట్టారు. గ్రహీతల పేర్ల వెనుక చేర్చే సంక్షిప్త పదాలకు 1967 ఆగస్టు 19న ఆమోదం లభించింది.

## గ్రహీతలు

## మూలాలు

వర్గం:పరమ విశిష్ట సేవా పతక గ్రహీతలు
వర్గం:భారతీయ సైనిక పురస్కారాలు
కల్లేశ్వర ఆలయం, అంబాలి

**కల్లేశ్వర ఆలయం** (కల్లేశ్వర లేదా కల్లేశ్వర అని కూడా పిలుస్తారు) భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని విజయనగర జిల్లా అంబాలి పట్టణంలో ఉంది. సభామంటపలో ఉంచిన పాత కన్నడ శాసనం (1083 నాటిది, "సేకరణ మందిరం") ప్రకారం ఈ ఆలయాన్ని పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్య రాజు ఆరవ విక్రమాదిత్య (త్రిభువను మల్ల అని కూడా పిలుస్తారు) పాలనలో నిర్మించారు. ఈ ఆలయాన్ని భారత పురావస్తు సర్వే జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన స్మారక చిహ్నంగా రక్షించింది. 

## ఆలయ ప్రణాళిక

కళా చరిత్రకారుడు ఆడమ్ హార్డీ ఈ ఆలయ నిర్మాణ శైలిని "12వ శతాబ్దం, లక్కుండి పాఠశాల యొక్క ట్రాన్స్-తుంగభద్ర శాఖ, ఇది కురువట్టి (మల్లికార్జున ఆలయం) కు సంబంధించినది, కొన్ని ప్రధాన స్రవంతి కాని అనుబంధాలతో" గా వర్గీకరించారు. ఈ ఆలయం ఒకే మందిరం (విమాన నిర్మాణం, ప్రక్కనే ఉన్న హాలు (*మంటప*). ప్రాథమిక నిర్మాణ సామగ్రి సబ్బుతో చేసిన రాయి. మందిరంపై అసలు ఉపరితల నిర్మాణం పోయింది . తూర్పుకు ఎదురుగా ఉన్న ఆలయంలో ఒక గర్భగుడి (*[[గర్భగుడి|గర్భగృహ]]*), ఒక యాంటెచంబర్ (లేదా వెస్టిబ్యూల్ లేదా *అంటారాలా*) ఉంటుంది, దీని గోపురాన్ని *సుఖనాసి* అని పిలుస్తారు, ఇది గర్భగుడిని సమావేశ మందిరంతో కలుపుతుంది (సబమంతపాకు ముందు ప్రధాన మందిరం (*ముఖమంతప*) ఉంటుంది. మందిరం, *సభామంటపం* గోడలు చిన్న అలంకార గోపురం లేదా గోపురాలను (వేసర శైలిలో ఐడికులా) (దక్షిణ & ఉత్తర భారత శైలుల కలయిక) కలిగి ఉండే గూళ్ళను సృష్టించే అంచనాలు, అంతరాలతో వ్యక్తీకరించబడ్డాయి. గర్భగుడి  & యాంటెచంబర్ డోర్జాంబ్ అలంకారమైన మూలాంశాలతో రూపొందించబడ్డాయి,  లింటెల్ (లలిత) గజలక్ష్మి (హిందూ దేవత లక్ష్మి ఇరువైపులా ఏనుగులతో చుట్టబడి ఉంటుంది) ను వర్ణిస్తుంది. *సభామంటపం*, ముఖామంటపం లోని స్తంభాల చతురస్రాకారపు స్థావరాలు సూర్య (సూర్య దేవుడు భైరవ (శివ, దుర్గ దేవుడి ఒక రూపం) వంటి వివిధ హిందూ దేవతలు వర్ణించే శిల్పాలతో లక్షణాల అలంకరణను కలిగి ఉన్నాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి
* అనేకధంగావదేశ్వర ఆలయం
* కైలాసనాథర్ దేవాలయం, కాంచీపురం
* కల్లలగర్ ఆలయం
* కళ్యాణసుందరేశర్ దేవాలయం, నల్లూరు

## గ్యాలరీ

File:Old Kannada inscription (1083 AD) in Kalleshvara temple at Ambali.JPG|అంబాలిలోని కల్లేశ్వర ఆలయ బహిరంగ హాలులో 1083 నాటి రాజు విక్రమాదిత్య VI పాత కన్నడ శాసనం.
File:Door Jamb relief in Kalleshvara temple at Ambali.JPG|అంబలిలోని కాళేశ్వర ఆలయంలో దూర్జంబ్ ఉపశమనం
File:Kalleshvara temple shrine and tower at Ambali.JPG|అంబలిలోని కల్లేశ్వర ఆలయంలో వేసర విమానం (పుణ్యక్షేత్రం, గోపురం లేదా శిఖరం )
File:Ornate mantapa(hall) pillars in Kalleshvara temple at Ambali.JPG|అలంకరించబడిన మంటపం (హాలు), అలంకార బేస్ తో లాత్ తో తిరిగిన స్తంభాలు, రిలీఫ్ కలిగి ఉంటాయి.

## మూలాలు

వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:శివాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక దేవాలయాలు
వర్గం:కర్ణాటక పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:కర్ణాటక దర్శనీయస్థలాలు
వైస్ అడ్మిరల్

*వైస్ అడ్మిరల్*' అనేది భారత నౌకాదళంలో ఒక మూడు నక్షత్రాల ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ హోదా. ఇది భారత నౌకాదళంలో రెండవ అత్యున్నత క్రియాశీల హోదా. వైస్ అడ్మిరల్ హోదా అనేది రియర్ అడ్మిరల్ రెండు-నక్షత్రాల హోదా కంటే పైన, నావల్ స్టాఫ్ చీఫ్ (CNS) కలిగి ఉండే అడ్మిరల్ అనే నాలుగు-నక్షత్రాల స్థాయికంటే క్రింద ఉంటుంది.

దీనికి సమానమైన హోదా భారత సైన్యంలో లెఫ్టినెంట్ జనరల్, భారత వైమానిక దళంలో ఎయిర్ మార్షల్. వైస్ అడ్మిరల్ హోదాలో ఉన్న అధికారులు నౌకాదళ కమాండ్‌లు, నౌకాదళ ప్రధాన కార్యాలయంలో ముఖ్యమైన నియామకాలను కలిగి ఉంటారు.

## చరిత్ర
అడ్మిరల్ రామ్ దాస్ కటారి వైస్ అడ్మిరల్ హోదాకు పదోన్నతి పొందిన మొదటి భారతీయుడు. 1958 ఏప్రిల్ 22న, ఆయన మొదటి భారతీయ నావల్ స్టాఫ్ చీఫ్ (CNS) గా బాధ్యతలు స్వీకరించి, వైస్ అడ్మిరల్ హోదాకు పదోన్నతి పొందారు.

1948 నుండి 1968 వరకు, భారత నౌకాదళ వృత్తిపరమైన అధిపతి అయిన CNS నియామకాన్ని వైస్ అడ్మిరల్ నిర్వహించేవారు. 1968లో CNS హోదా వైస్ అడ్మిరల్ నుండి అడ్మిరల్‌కు పెంచబడింది. ఈ హోదాను పొందిన మొదటి అధికారి అడ్మిరల్ ఆధార్ కుమార్ ఛటర్జీ, ఆయన CNSగా పనిచేస్తున్నప్పుడు ఈ పదోన్నతి పొందారు.

## నౌకాదళ కమాండర్లు (C-in-C గ్రేడ్)

## నియామకాలు
నౌకాదళ ప్రధాన కార్యాలయంలో, ప్రిన్సిపల్ స్టాఫ్ ఆఫీసర్లు (PSO) సీనియర్ వైస్ అడ్మిరల్‌లుగా ఉంటారు. డైరెక్టర్ జనరల్స్, కంట్రోలర్లు కూడా వైస్ అడ్మిరల్ హోదా కలిగిన అధికారులే. పశ్చిమ నౌకాదళ కమాండ్, తూర్పు నౌకాదళ కమాండ్‌ల చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్‌లు కూడా వైస్ అడ్మిరల్‌లుగా ఉంటారు.

### భారత నౌకాదళ వైద్య సేవ

భారత నౌకాదళంలోని సర్జన్ వైస్ అడ్మిరల్‌లు ప్రధానంగా డైరెక్టర్ జనరల్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (నేవీ) గా వ్యవహరిస్తారు, ఇది నౌకాదళంలోని అత్యున్నత స్థాయి వైద్య అధికారి హోదా. వంతుల వారీగా నౌకాదళానికి అవకాశం వచ్చినప్పుడు వారిని డైరెక్టర్ జనరల్ ఆర్మ్డ్ ఫోర్సెస్ మెడికల్ సర్వీసెస్ (DGAFMS) గా కూడా నియమించవచ్చు. వారు ప్రధాన కమాండ్‌లలో కమాండ్ మెడికల్ ఆఫీసర్‌గా లేదా ఉన్నత స్థాయి త్రివిధ దళ వైద్య సిబ్బంది నియామకాల్లో సీనియర్ పాత్రలను పోషించవచ్చు.

## చిహ్నం
వైస్ అడ్మిరల్ పతాకం మధ్యలో నౌకాదళ చిహ్నాన్ని కలిగి ఉన్న బంగారు-నీలం అష్టభుజిని, ఎడమ వైపున నిలువుగా మూడు నీలిరంగు నక్షత్రాలను కలిగి ఉంటుంది.

ర్యాంక్ బ్యాడ్జ్‌లలో బంగారు రంగు షోల్డర్ బోర్డుపై క్రాస్ చేసిన ఖడ్గం, లాఠీ, దాని పైన మూడు ఎనిమిది కోణాల నక్షత్రాలు, పైన అశోక చిహ్నం ఉంటాయి. వైస్ అడ్మిరల్ మూడు తెల్లని నక్షత్రాలతో కూడిన బంగారు రంగు ప్యాచ్‌లను  ధరిస్తారు. C-in-C గ్రేడ్‌లోని నౌకాదళ కమాండర్‌లకు మూడు తెల్లని నక్షత్రాల క్రింద అదనపు ఓక్ ఆకులు ఉంటాయి. దీనికి అదనంగా, డబుల్ బ్రెస్ట్ పై ఒక వెడల్పాటి పట్టి, రెండు సన్నని పట్టీలతో కూడిన మూడు బంగారు స్లీవ్ స్ట్రైప్స్ ఉంటాయి.

## ప్రాధాన్యత క్రమం
C-in-C గ్రేడ్‌లోని వైస్ అడ్మిరల్, భారత సైన్య లెఫ్టినెంట్ జనరల్స్, భారత వైమానిక దళ ఎయిర్ మార్షల్స్‌తో పాటు భారత ప్రాధాన్యత క్రమంలో 23వ స్థానంలో ఉంటారు. ఇతర వైస్ అడ్మిరల్స్ ప్రాధాన్యత క్రమంలో 24వ స్థానంలో ఉంటారు.

C-in-C గ్రేడ్‌లోని వైస్ అడ్మిరల్స్ అపెక్స్ పే స్కేల్ (పే లెవల్ 17) లో నెలకు ₹2,25,000 (US$3,100) వేతనం పొందుతారు. HAG+ పే స్కేల్ (పే లెవల్ 16) లోని ఇతర వైస్ అడ్మిరల్స్, వారి సర్వీస్ కాలం ఆధారంగా తక్కువ వేతనం పొందుతారు. అయితే, వేతనం ₹2,24,000 వద్ద పరిమితం చేయబడింది.
## మూలాలు

## గ్రంథ పట్టిక
*
లెఫ్టినెంట్ జనరల్

**లెఫ్టినెంట్ జనరల్** అనేది భారత సైన్యంలో ఒక త్రీ-స్టార్ జనరల్ ఆఫీసర్ హోదా. ఇది భారత సైన్యంలో రెండవ అత్యున్నత క్రియాశీల హోదా. లెఫ్టినెంట్ జనరల్ హోదా అనేది మేజర్ జనరల్ యొక్క టూ-స్టార్ హోదా కంటే పైన, ఆర్మీ స్టాఫ్ చీఫ్ కలిగి ఉండే జనరల్ అనే ఫోర్-స్టార్ హోదా కంటే క్రింద ఉంటుంది.

దీనికి సమానమైన హోదా భారత నౌకాదళంలో వైస్ అడ్మిరల్, భారత వైమానిక దళంలో ఎయిర్ మార్షల్.

లెఫ్టినెంట్ జనరల్ హోదాలో ఉన్న అధికారులు ఆర్మీ కమాండ్‌లు, ఆర్మీ హెడ్‌క్వార్టర్స్‌లో ముఖ్యమైన నియామకాలను కలిగి ఉంటారు.

## ఆర్మీ కమాండర్లు (C-in-C గ్రేడ్)

C-in-C గ్రేడ్‌లో ఉన్న సీనియర్ లెఫ్టినెంట్ జనరల్స్ (ఆర్మీ కమాండర్లు), ఇతర లెఫ్టినెంట్ జనరల్స్ కంటే ఉన్నత గ్రేడ్‌లో ఉన్నట్లు పరిగణించబడతారు. వారు వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ది ఆర్మీ స్టాఫ్, ఏడు ఆర్మీ కమాండ్‌ల అధిపతులు (వీరిని జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ అని పిలుస్తారు) వంటి అత్యంత సీనియర్ బాధ్యతలను నిర్వహిస్తారు. ఆ ఏడు GOC-in-C నియామకాలు ఇవి:

* జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ సెంట్రల్ కమాండ్ 
* జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ ఈస్టర్న్ కమాండ్ 
* జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ నార్తర్న్ కమాండ్ 
* జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ సదరన్ కమాండ్ 
* జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ సౌత్ వెస్టర్న్ కమాండ్ 
* జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ వెస్టర్న్ కమాండ్ 
* జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ ఆర్మీ ట్రైనింగ్ కమాండ్

## చిహ్నం
ర్యాంక్ బ్యాడ్జ్‌లలో క్రాస్ చేసిన ఖడ్గం, లాఠీ, పైన అశోక చిహ్నం ఉంటాయి.

లెఫ్టినెంట్ జనరల్ మూడు బంగారు నక్షత్రాలతో కూడిన క్రిమ్సన్ ప్యాచ్‌లను (gorget patches) ధరిస్తారు. C-in-C గ్రేడ్‌లోని ఆర్మీ కమాండర్‌లకు మూడు బంగారు నక్షత్రాల క్రింద అదనపు ఓక్ ఆకులు ఉంటాయి.

## నియామకాలు
లెఫ్టినెంట్ జనరల్ హోదాలో ఉన్న అధికారులు ఒక కోర్ప్స్ కు జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తారు. భారత సైన్యంలో 14 కోర్ప్స్ ఉన్నాయి. ఏరియాల జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్‌లు కూడా లెఫ్టినెంట్ జనరల్ హోదా అధికారులే. ఏరియాలు అనేవి సబ్-ఏరియాలను కలిగి ఉండే స్థిర నిర్మాణాలు. ఆర్మీ హెడ్‌క్వార్టర్స్‌లో ప్రిన్సిపల్ స్టాఫ్ ఆఫీసర్లు (PSO) సీనియర్ లెఫ్టినెంట్ జనరల్‌లుగా ఉంటారు. కాంబాట్, కాంబాట్ సపోర్ట్ ఆర్మ్స్ అధిపతులు, సర్వీసెస్, డైరెక్టరేట్ల అధిపతులు (డైరెక్టర్ జనరల్) కూడా లెఫ్టినెంట్ జనరల్ హోదా కలిగిన అధికారులే. ఆర్మీలోని ఏడు కమాండ్‌ల చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్‌లు కూడా లెఫ్టినెంట్ జనరల్ హోదాలో ఉంటారు.

## ప్రాధాన్యత క్రమం
C-in-C గ్రేడ్‌లోని లెఫ్టినెంట్ జనరల్, భారత నౌకాదళ వైస్ అడ్మిరల్స్, భారత వైమానిక దళం ఎయిర్ మార్షల్స్‌తో పాటు భారత ప్రాధాన్యత క్రమంలో 23వ స్థానంలో ఉంటారు. ఇతర లెఫ్టినెంట్ జనరల్స్ ప్రాధాన్యత క్రమంలో 24వ స్థానంలో ఉంటారు.

C-in-C గ్రేడ్‌లోని లెఫ్టినెంట్ జనరల్స్ అపెక్స్ పే స్కేల్ (పే లెవల్ 17) లో నెలకు ₹2,25,000 (US$3,100) వేతనం పొందుతారు. HAG+ పే స్కేల్ (పే లెవల్ 16) లోని ఇతర లెఫ్టినెంట్ జనరల్స్, వారి సర్వీస్ కాలం ఆధారంగా తక్కువ వేతనం పొందుతారు. అయితే, వారు తదుపరి ఉన్నత స్థాయి కంటే సమానంగా లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వేతనం పొందకూడదు కాబట్టి, వేతనం ₹2,24,400 వద్ద పరిమితం చేయబడింది.

## మూలాలు
ఎయిర్ వైస్ మార్షల్

**ఎయిర్ వైస్ మార్షల్** (Air vice marshal) అనేది భారత వైమానిక దళంలో ఒక టూ-స్టార్ ర్యాంకు కలిగిన ఎయిర్ ఆఫీసర్ ర్యాంకు. ఇది భారత వైమానిక దళంలో మూడవ అత్యున్నత క్రియాశీల ర్యాంకు. ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ ర్యాంకు, వన్‌-స్టార్ ర్యాంకు అయిన ఎయిర్ కమోడోర్ కంటే పైన, త్రీ-స్టార్ ర్యాంకు అయిన ఎయిర్ మార్షల్ కంటే దిగువన ఉంటుంది.
వర్గం:భారత వాయుసేన

భారత సైన్యంలో దీనికి సమానమైన ర్యాంకు మేజర్ జనరల్, భారత నౌకాదళంలో రియర్ అడ్మిరల్.

## నియామకాలు
ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ ర్యాంకులో ఉన్న అధికారులు ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ జమ్మూ కాశ్మీర్ (AOC J&K), ఎయిర్ కమాండ్ల అడ్వాన్స్ హెచ్‌క్యూలకు ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ వంటి ముఖ్యమైన నియామకాలను కలిగి ఉంటారు. ఎయిర్ హెడ్‌క్వార్టర్స్‌లో, ఎయిర్ వైస్ మార్షల్స్ వివిధ స్టాఫ్ బ్రాంచ్‌లలో అసిస్టెంట్ చీఫ్ ఆఫ్ ఎయిర్ స్టాఫ్, అడిషనల్ డైరెక్టర్ జనరల్ వంటి బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తారు.

## చిహ్నాలు
ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ పతాకం ఆకాశ నీలం రంగులో ఉండి, దానిపై భారత వైమానిక దళ రౌండెల్, పైన భారత వైమానిక దళ బ్యాడ్జి నుండి తీసుకున్న డేగ, ఎగురుతున్న వైపు (fly) రెండు పసుపు నక్షత్రాలను కలిగి ఉంటుంది. ర్యాంకు బ్యాడ్జ్‌లలో నేవీ బ్లూ బ్రాడ్ బ్యాండ్‌పై స్కై బ్లూ బ్యాండ్, దాని పైన (కాస్త వెడల్పుగా ఉన్న నేవీ బ్లూ బ్యాండ్‌పై) ఒక స్కై బ్లూ బ్యాండ్ ఉంటాయి. ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ గోర్గెట్ ప్యాచ్‌లను ధరిస్తారు, ఇవి రెండు తెల్లని నక్షత్రాలతో కూడిన నీలం ప్యాచ్‌లు. దీనికి అదనంగా, బ్లూ గ్రే టెర్రీవుల్ ట్యూనిక్‌కు రెండు స్లీవ్ చారలు ఉంటాయి, వీటిలో ఒక ఇరుకైన బ్యాండ్‌తో కూడిన వెడల్పు బ్యాండ్ ఉంటుంది.

## ప్రాధాన్యత క్రమం
ప్రిన్సిపల్ స్టాఫ్ ఆఫీసర్ (PSO)గా ఉన్న ఎయిర్ వైస్ మార్షల్, భారతదేశ ప్రాధాన్యత క్రమంలో 25వ స్థానంలో ఉంటారు. ఇతర ఎయిర్ వైస్ మార్షల్స్ ప్రాధాన్యత క్రమంలో 26వ స్థానంలో ఉంటారు.

ఎయిర్ వైస్ మార్షల్స్ పే లెవల్ 14లో ఉంటారు, వీరి నెలవారీ వేతనం ₹144,200 నుండి ₹218,200 మధ్య ఉంటుంది.

## ర్యాంకు చిహ్నం, వ్యక్తిగత పతాకం

File:British_RAF_OF-7.svg|భారత వైమానిక దళ ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ స్లీవ్ చిహ్నం
File:Air Vice Marshal of IAF.png|భారత వైమానిక దళ ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ షోల్డర్ బోర్డ్


## మూలాలు
యశ్వంత్ సింగ్ కథోచ్

**యశ్వంత్ సింగ్ కథోచ్** (జననం 1935 డిసెంబరు 27), ఒక భారతీయ చరిత్రకారుడు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్త, రచయిత, భారతదేశంలోని ఉత్తరాఖండ్ ప్రాంతం చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రం, సంస్కృతి, కళలపై ఆయన చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. సాహిత్యం, విద్యారంగంలలో 2024లో భారతదేశపు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నాడు.

## కెరీర్
యశ్వంత్ సింగ్ కథోచ్ ఉత్తరాఖండ్ లోని పౌడీ గఢ్వాల్ జిల్లా మాసన్ గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆగ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించిన ఆయన ప్రాచీన భారతీయ చరిత్ర, సంస్కృతి, పురావస్తు శాస్త్రంలలో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందాడు. ఆ తరువాత హేమావతి నందన్ బహుగుణ గర్వాల్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రంలలో పిహెచ్డి పూర్తి చేసాడు.

ఆయన ఉత్తరాఖండ్‌లోని ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థలో 33 సంవత్సరాలు ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేసాడు. ఆయన 1995లో ప్రిన్సిపాల్‌గా పదవీ విరమణ చేసాడు.  పదవీ విరమణ తర్వాత, ఆయన హిమాలయ ప్రాంత చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రంపై పరిశోధన, రచనలకు తన సమయాన్ని కేటాయించాడు. 

ఉత్తరాఖండ్ చరిత్ర, పురావస్తు శాస్త్రం, సాంస్కృతిక వారసత్వంపై దృష్టి సారించిన ఆయన 12కి పైగా పుస్తకాలను రచించాడు. ఆయన ప్రముఖ రచనలలో "ఉత్తరాఖండ్ కా నవీన్ ఇతిహాస్", "మధ్య హిమాలయ కా పురాతత్వ", "సంస్కృతి కే పద్ చిహ్న్", "మధ్య హిమాలయా కి కాలా","భారతవర్షియా ఎతిహాసిక్ స్థాలకోష్" మొదలైనవి ఉన్నాయి. ఆయన "ఉత్తరాఖండ్ కి సైన్యా పరంపర", "యశోధర" అనే రెండు పుస్తకాలకు కూడా ఆయన పని చేసాడు. 1973లో స్థాపించబడిన ఉత్తరాఖండ్ రీసెర్చ్ సెంటర్ వ్యవస్థాపక సభ్యుడిగా కూడా ఆయన ఉన్నాడు.
## గుర్తింపు
తన పరిశోధన, రచనల ద్వారా హిమాలయ ప్రాంతం చారిత్రక, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని పరిరక్షించడానికి, డాక్యుమెంట్ చేయడానికి జీవితకాల అంకితభావాన్ని గుర్తించినందుకు జనవరి 2024లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ అవార్డును ప్రదానం చేసింది.

* పహార్ ఫౌండేషన్ రజత్ సమ్మన్ (2010) 
* సంస్కృతం రచించిన వరిష్ట వభూతి సమ్మాన్, ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వ సాహిత్య ఇవామ్ కళా పరిషత్ (2006) 
* అఖిల గర్హ్వాల్ సభ (2002) 
* ప్రిన్స్ప్ అవార్డు (1965) 

## మూలాలు

వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:1935 జననాలు
గుమ్నామి

**గుమ్నామి** 2019 నాటి భారతీయ బెంగాలీ మిస్టరీ సినిమా. శ్రీజిత్ ముఖర్జీ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రం సుభాష్ చంద్రబోస్ మరణం చుట్టూ ఉన్న మిస్టరీని వివరిస్తుంది. ఇది ముఖర్జీ కమిషన్ విచారణలు, అనుజ్ ధర్, చంద్రచూడ్ ఘోష్ రాసిన 'కానండ్రమ్' పుస్తకం ఆధారంగా రూపొందింది. శ్రీ వెంకటేష్ ఫిల్మ్స్ బ్యానర్‌పై శ్రీకాంత్ మోహతా, ప్రణయ్ రంజన్, మహేంద్ర సోని ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించారు. ఇందులో సుభాష్ చంద్రబోస్, గుమ్నామి బాబా పాత్రలను ప్రసేన్‌జిత్ ఛటర్జీ పోషించారు.

ఈ సినిమా చిత్రీకరణ మే 2019లో పశ్చిమ బెంగాల్ లోని అసన్సోల్‌లో ప్రారంభమైంది. అక్టోబర్ 2, 2019న ఈ చిత్రం థియేటర్లలో విడుదలైంది.

## కథాంశం
ఈ చిత్రం ముఖర్జీ కమిషన్ విచారణల ఆధారంగా రూపొందింది. నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ మరణం లేదా అదృశ్యం వెనుక ఉన్న మూడు ప్రధాన సిద్ధాంతాలను ఈ చిత్రం చూపిస్తుంది.

సినిమా కాంగ్రెస్ సమావేశంలో సుభాష్ చంద్రబోస్ తో ప్రారంభమవుతుంది. మహాత్మా గాంధీ అహింసా పద్ధతులతో విభేదించిన బోస్, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌కు రాజీనామా చేస్తారు. 2003లో, జర్నలిస్ట్ చంద్రచూడ్ ధర్ (అనిర్బన్ భట్టాచార్య) బోస్ మరణంపై నివేదిక రాసే పనిని చేపడతారు. పరిశోధనలో పడి తన వ్యక్తిగత జీవితాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడంతో భార్య (తనుశ్రీ చక్రవర్తి) అతనికి విడాకులు ఇస్తుంది. 

2005 ముఖర్జీ కమిషన్ విచారణలో, 1945లో విమాన ప్రమాదమే జరగలేదని ధర్ వాదిస్తారు. బోస్ తన మరణాన్ని నాటకీయంగా సృష్టించి తప్పించుకున్నారని, ఆ తర్వాత ఉత్తరప్రదేశ్‌లో 'గుమ్నామి బాబా' అనే సన్యాసిగా జీవించారని ఆధారాలతో చూపుతారు. చివరకు కమిషన్ విమాన ప్రమాద సిద్ధాంతాన్ని తోసిపుచ్చినప్పటికీ, ప్రభుత్వం ఆ నివేదికను అంగీకరించదు.

## నటీనటులు
* ప్రసేన్‌జిత్ ఛటర్జీ - సుభాష్ చంద్రబోస్, గుమ్నామి బాబా
* అనిర్బన్ భట్టాచార్య - చంద్రచూడ్ ధర్
* తనుశ్రీ చక్రవర్తి - రోనితా ధర్
* సురేంద్ర రాజన్ - మహాత్మా గాంధీ
* సంజయ్ గుర్బక్సాని - జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

## పురస్కారాలు
**67వ జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు**
* ఉత్తమ బెంగాలీ చిత్రం - గుమ్నామి
* ఉత్తమ అనుకూల స్క్రీన్‌ప్లే - శ్రీజిత్ ముఖర్జీ

## ఇవి కూడా చూడండి
* సుభాష్ చంద్రబోస్ మరణం
* ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్

## మూలాలు

వర్గం:2019 సినిమాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా
గురు హనుమాన్

**గురు హనుమాన్** గా ప్రసిద్ధి చెందిన **విజయ్ పాల్ యాదవ్** (1901 మార్చి 15 - 1999 మే 24), అనేక పతకాలు గెలుచుకున్న మల్లయోధులకు శిక్షణ ఇచ్చిన భారతదేశపు పురాణ కుస్తీ కోచ్. 1987లో భారతదేశంలో క్రీడా శిక్షకుడికి అత్యున్నత గుర్తింపు అయిన ప్రతిష్టాత్మక ద్రోణాచార్య అవార్డు, 1983లో పద్మశ్రీ అవార్డులను ఆయన అందుకున్నాడు.

## ప్రారంభ జీవితం
**గురు హనుమాన్** 1901 మార్చి 15న రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని చిరావా పట్టణంలో విజయ్ పాల్ యాదవ్ గా జన్మించాడు. ఆయన పాఠశాలకు హాజరు కాలేదు, కానీ చిన్న వయస్సు నుండే స్థానిక గ్రామ అఖాడా కుస్తీ ప్రారంభించాడు. ఆయన 1919లో సబ్జీ ముండిలోని బిర్లా మిల్స్ సమీపంలో ఒక దుకాణాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఢిల్లీ వెళ్ళాడు, కానీ బదులుగా మల్లయోధుడు అయ్యాడు, అనతి కాలంలోనే ఈ రంగంలో ప్రజాదరణ పొందాడు.
## కెరీర్
భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త కె. కె. బిర్లా ఆయనకు సబ్జీ మండిలోని మల్కాగంజ్ లో అఖాడాను ఏర్పాటు చేయడానికి భూమిని ఇచ్చాడు. పాత ఢిల్లీ 'బిర్లా మిల్స్ వ్యాయామశాల' 1925లో ప్రారంభించాడు, దీనిని ఢిల్లీలో కమలా నగర్ లోని బిర్లా మిల్స్ నిర్వహిస్తున్నాయి, తరువాత దీనిని గురు హనుమాన్ అఖాడా అని పేరు మార్చారు.

గురు హనుమాన్ ఒక మల్లయోధుడిగా, శిక్షకుడిగా, సంప్రదాయ భారతీయ కుస్తీ శైలి, *పెహ్ల్వానీ* అంతర్జాతీయ కుస్తీ ప్రమాణాలతో కలపడం ద్వారా ఆధునిక భారతీయ కుస్తీకి ఒక నమూనాను సృష్టించాడు. కాలక్రమేణా ఆయన దాదాపు భారతదేశంలోని ఫ్రీస్టైల్ అంతర్జాతీయ మల్లయోధులందరికీ శిక్షణ ఇచ్చాడు. ఆయన శిష్యులు సుదేశ్ కుమార్, ప్రేమ్ నాథ్ 1958లో కార్డిఫ్ కామన్వెల్త్ గేమ్స్ బంగారు పతకాలు గెలుచుకున్నారు. ఇతర ప్రముఖ శిష్యులు, సత్పాల్, కర్తార్ సింగ్ వరుసగా 1982, 1986లలో ఆసియా క్రీడలలో బంగారు పతకాలు గెలుచుకున్నారు. ఆయన శిష్యులలో ఎనిమిది మందికి అత్యున్నత భారతీయ క్రీడా గౌరవం అర్జున అవార్డు లభించింది.

ఆయన బ్రహ్మచారి, లాక్టో-వెజిటేరియన్. అతని శాకాహారం పాల ఉత్పత్తుల్లో అధికంగా ఉండేది. 1984లో, ఆయన *భారతీయ కుస్తి* పత్రికలో ఒక వ్యాసం రాసాడు, శాకాహారం బలమైన శరీర నిర్మాణాన్ని చేయగలదని దాని సారాంశం.

## మరణం
1999 మే 24న హరిద్వార్ వెళ్తుండగా మీరట్ సమీపంలో జరిగిన కారు ప్రమాదంలో ఆయన మరణించాడు. 2003 ఆగస్టు 9న, న్యూ ఢిల్లీలోని కల్యాణ్ విహార్ స్పోర్ట్స్ స్టేడియంలో గురు హనుమాన్ విగ్రహాన్ని ఢిల్లీ మాజీ ముఖ్యమంత్రి మదన్ లాల్ ఖురానా ఆవిష్కరించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:ఢిల్లీ వ్యక్తులు
వర్గం:1999 మరణాలు
వర్గం:1901 జననాలు
వసంతరావు శ్రీనివాస డెంపో

**వసంతరావు శ్రీనివాస్ సినాయ్ డెంపో** (1916 ఫిబ్రవరి 4 - 2000 నవంబరు 9), డెంపో గ్రూప్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీస్ స్థాపించిన భారతీయ పారిశ్రామికవేత్త. 1941లో ఆయన స్థాపించిన గనుల తవ్వకం వ్యాపారం ఇప్పుడు నౌకానిర్మాణం, ఖనిజాలు, ఆహారాలు, ఇనుము, విద్యా, ప్రయాణాలు, నిర్మాణం వంటి వివిధ రంగాలలో వ్యాపారాలున్నాయి. గోవా విలీనం తరువాత, అతను భారతదేశంలోని అత్యంత ధనవంతులలో ఒకడు, అతని కుటుంబం నేటికీ గోవాలో అత్యంత ధనవంతులుగా ఉంది.
## జీవితచరిత్ర
ఆయన గోవాలో ఉన్న ఫుట్‌బాల్ క్లబ్ అయిన డెంపో ఎస్. సి. ని స్థాపించాడు, స్థానిక క్లబ్ బిచోలిమ్ ఎస్. సి ని కొనుగోలు చేసిన తరువాత అతను దానిని నిర్వహించాడు. కార్నెగీ మెల్లన్ విశ్వవిద్యాలయం టెప్పర్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్ లో ఎండోమెంట్ ప్రొఫెసర్ అయిన *వసంతరావు డెంపో రిఫ్లెక్టివ్ చైర్* అతని పేరు పెట్టారు. డెంపో గ్రూప్ ఎండోమెంట్ ద్వారా నిధులు సమకూరుతాయి.

ఈ గ్రూప్ దాతృత్వ విభాగమైన డెంపో ఛారిటీస్ ట్రస్ట్ గోవాలో అనేక విద్యా సంస్థలను నడుపుతోంది. ప్రపంచీకరణ ప్రారంభమైనప్పుడు డెంపో భారతీయ, యూరోపియన్ సహకారంలో మార్గదర్శకుడు, సెంట్రో డి ఎస్టుడోస్ వోయ్కంట్రో డెంపోను ఏర్పాటు చేసాడు. భారత ప్రభుత్వం 1991లో ఆయనకు నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది.

2016 మార్చి 4న ఆయన గౌరవార్థం స్మారక తపాలా బిళ్ళను విడుదల చేసింది.
## మూలాలు

వర్గం:2000 మరణాలు
వర్గం:1916 జననాలు
హెర్బర్ట్ (బెంగాలీ సినిమా)

**హెర్బర్ట్** 2005 నాటి భారతీయ బెంగాలీ డ్రామా సినిమా. ప్రముఖ రంగస్థల దర్శకుడు సుమన్ ముఖోపాధ్యాయ్ దీనికి దర్శకత్వం వహించారు. ఇది నబారున్ భట్టాచార్య రాసిన 1997 సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం గెలుచుకున్న అదే పేరు గల నవల ఆధారంగా రూపొందింది.

## కథాంశం
హెర్బర్ట్ సర్కార్ అనే నలభై ఏళ్ల విచిత్రమైన వ్యక్తి చుట్టూ ఈ కథ తిరుగుతుంది. అతను చనిపోయిన వారితో మాట్లాడగలనని చెప్పుకుంటూ జీవనం సాగిస్తుంటాడు. ఒక రోజు స్నేహితులతో కలిసి మద్యం సేవించిన తర్వాత, హెర్బర్ట్ ఆత్మహత్య చేసుకుంటాడు. మరుసటి రోజు అతను ఒక బాంబు పేలుడు కేసులో పోలీసు విచారణకు కేంద్రబిందువు అవుతాడు. మేజిక్ రియలిజం శైలిలో సాగే ఈ కథలో హెర్బర్ట్ జీవితంలోని వివిధ దశలు కనిపిస్తాయి.

హెర్బర్ట్ ఒక సంపన్న బెంగాలీ చిత్ర దర్శకుడి కుమారుడు. తల్లిదండ్రులు చిన్నప్పుడే చనిపోవడంతో తన బాబాయి కుటుంబం వద్ద పెరుగుతాడు. అక్కడ అందరూ అతన్ని ఎగతాళి చేస్తూ ఉంటారు. అతని అన్న కృష్ణ ద్వారా కమ్యూనిజం, లెనిన్, స్టాలిన్ వంటి వారి సిద్ధాంతాల పట్ల ఆకర్షితుడవుతాడు. కృష్ణ తన కుటుంబంతో కలిసి వెళ్ళిపోతూ బోలెడన్ని పుస్తకాలను హెర్బర్ట్ కోసం వదిలి వెళ్తాడు. 

కొన్నాళ్ల తర్వాత హెర్బర్ట్ కు అతీంద్రియ శక్తుల మీద ఆసక్తి పెరుగుతుంది. చనిపోయిన తన మేనల్లుడు బిను కలలో కనిపించి ఒక డైరీ గురించి చెప్పాడని హెర్బర్ట్ నమ్ముతాడు. దీనితో అతను "చనిపోయిన వారితో సంభాషణలు" (Dialogues with the Dead) అనే వ్యాపారం మొదలుపెట్టి ఊరిలో గుర్తింపు తెచ్చుకుంటాడు. అయితే రేషనలిస్ట్ సొసైటీ వారు అతన్ని మోసగాడిగా ముద్ర వేయడంతో అతను ఆత్మహత్య చేసుకుంటాడు. చివరకు అతని అంత్యక్రియల సమయంలో అతను పడుకున్న పరుపులో దాగి ఉన్న హ్యాండ్ గ్రెనేడ్లు పేలడంతో అతను మరణాంతరం వార్తల్లో నిలుస్తాడు.

## నటీనటులు
* సుభాశిష్ ముఖోపాధ్యాయ్ - హెర్బర్ట్ సర్కార్
* నీల్ ముఖర్జీ - బినోయ్ సర్కార్ (బిను)
* లిల్లీ చక్రవర్తి - జ్యోతైమా
* సబ్యసాచి చక్రవర్తి - పోలీస్ ఆఫీసర్
* కబీర్ సుమన్ - విచారణ అధికారి

## విమర్శకుల స్పందన
ఈ చిత్రం కథనం, దర్శకత్వ శైలికి జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో విమర్శకుల ప్రశంసలు దక్కాయి. 'ది న్యూయార్క్ టైమ్స్' ఈ చిత్రాన్ని అద్భుతమైన ఇతిహాసంగా అభివర్ణించింది. బెంగాలీ సంస్కృతిని, సామాజిక పరిస్థితులను ప్రతిబింబించడంలో ఈ చిత్రం విజయవంతమైందని విమర్శకులు కొనియాడారు.

## పురస్కారాలు
ఈ చిత్రం కింది పురస్కారాలను గెలుచుకుంది:
* జాతీయ ఉత్తమ బెంగాలీ చిత్రం, 2005.
* ఢాకా అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ఆడియన్స్ అవార్డు, 2006.
* బెంగళూరులో ఉత్తమ తొలి చిత్ర దర్శకుడిగా లంకేష్ అవార్డు, 2006.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:2005 సినిమాలు
సమీరన్ నంది

**సమీరన్ నండి** భారతీయ జీర్ణాశయ శస్త్రచికిత్స నిపుణుడు, వైద్య అకాడమిక్, రచయిత మరియు ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (ఏఐఐఎంఎస్), రిషికేష్ అధ్యక్షుడు.  
అతను కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం, లండన్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలలో అధ్యాపకుడిగా పనిచేశాడు. అలాగే *నేషనల్ మెడికల్ జర్నల్ ఆఫ్ ఇండియా* మరియు *ట్రాపికల్ గాస్ట్రోఎంటరాలజీ* పత్రికల స్థాపక సంపాదకుడు.  
భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు 1985లో భారతదేశంలోని నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీని ప్రదానం చేసింది.

## జీవిత చరిత్ర
నండి తన వైద్య విద్యను కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు గైస్ హాస్పిటల్, లండన్లో పూర్తి చేశాడు. అనంతరం హామర్‌స్మిత్ హాస్పిటల్లో రెసిడెన్సీ పూర్తి చేశాడు.  
తదనంతరం గైస్ హాస్పిటల్, అడ్డెన్‌బ్రూక్ హాస్పిటల్, హామర్‌స్మిత్ హాస్పిటల్ మరియు అమెరికాలోని మసాచుసెట్స్ జనరల్ హాస్పిటల్, బోస్టన్లలో శస్త్రచికిత్స శిక్షణ పొందాడు.

విదేశాలలో ఉన్న సమయంలో కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం, లండన్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయాలలో బోధనా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.  
1975లో భారతదేశానికి తిరిగివచ్చి ఏఐఐఎంఎస్, ఢిల్లీలో అధ్యాపకుడిగా చేరి 1996 వరకు అక్కడ పనిచేశాడు.  
అక్కడ ఆయన జీర్ణాశయ శస్త్రచికిత్స మరియు కాలేయ మార్పిడి విభాగాన్ని స్థాపించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు; ఆ విభాగానికి తొలి ప్రొఫెసర్ కూడా ఆయనే.

1996లో ఆయన సర్ గంగారామ్ హాస్పిటల్, ఢిల్లీలో చేరి, శస్త్రచికిత్స జీర్ణాశయ మరియు కాలేయ మార్పిడి విభాగానికి ఎమిరిటస్ కన్సల్టెంట్‌గా పనిచేస్తున్నారు.  
1996–2005 మధ్యకాలంలో ఆయన నాయకత్వంలోని బృందం 241 కాలేయ శస్త్రచికిత్సలు నిర్వహించింది. దీనిపై *Two hundred and forty-one consecutive liver resections: an experience from India* అనే పరిశోధనా వ్యాసం ప్రచురితమైంది.

నండి *నేషనల్ మెడికల్ జర్నల్ ఆఫ్ ఇండియా* మరియు *ట్రాపికల్ గాస్ట్రోఎంటరాలజీ* పత్రికల స్థాపక సంపాదకుడు.  
ప్రస్తుతం *కరెంట్ మెడిసిన్ రీసెర్చ్ అండ్ ప్రాక్టీస్* పత్రికకు ప్రధాన సంపాదకుడిగా ఉన్నారు.

## సామాజిక ఉద్యమాలు
మే 2014లో, భారత ఆరోగ్యరంగంలో ఉన్న అవినీతిపై ఆయన ఒక సంపాదకీయాన్ని ప్రచురించాడు.  
అనవసర పరీక్షలు, రిఫరల్స్ మరియు కమిషన్లపై ఆయన తీవ్రంగా విమర్శించారు.  
ఈ వ్యాసం వైద్య వర్గాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది. 

## మూలాలు
జై పాల్ మిట్టల్

**జై పాల్ మిట్టల్** (జననం: 21 సెప్టెంబర్ 1940) భారతీయ శాస్త్రవేత్త. ఆయన భాభా అణు పరిశోధన కేంద్రంలో డీఏఈ రాజా రమణ ఫెలోగా పనిచేశారు. అలాగే ఐఐటీ ముంబయి, జాతీయ శాస్త్ర అకాడమీ, భారతదేశం మరియు పుణె విశ్వవిద్యాలయంలలో విశిష్ట ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు.  
ఫోటోరసాయన శాస్త్రం మరియు వికిరణ రసాయన శాస్త్రం రంగాలలో ఆయన పరిశోధనలకు విశేష గుర్తింపు ఉంది.  
భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు 2003లో భారతదేశంలోని నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీని ప్రదానం చేసింది.

## జీవిత చరిత్ర
జై పాల్ మిట్టల్ 1940 సెప్టెంబర్ 21న మీరట్లో, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జన్మించారు.  
ఆయన ఆగ్రా విశ్వవిద్యాలయంలో రసాయన శాస్త్రంలో బీఎస్సీ మరియు ఎంఎస్సీ పూర్తిచేశారు.  
1959లో ఉద్యోగ అవకాశాల కోసం ముంబయికి వెళ్లారు.

అణుశక్తి స్థాపన శిక్షణ పాఠశాలలో (తదుపరి భాభా అణు పరిశోధన కేంద్రం) శిక్షణ పొందిన తర్వాత, అమెరికాలోని నోట్రే డేమ్ విశ్వవిద్యాలయంలో వికిరణ రసాయన శాస్త్ర విభాగంలో చేరారు.  
1967లో డాక్టరేట్ (పీహెచ్‌డీ) పూర్తి చేశారు.

1969లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి భాభా అణు పరిశోధన కేంద్రంలో పూల్ ఆఫీసర్‌గా చేరారు.  
అక్కడ ఫోటోరసాయన శాస్త్రం మరియు వికిరణ రసాయన శాస్త్రాలలో పరిశోధనా బృందాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

భాభా అణు పరిశోధన కేంద్రంలో రసాయన మరియు ఐసోటోప్ విభాగ డైరెక్టర్‌గా, డీఏఈ రాజా రమణ ఫెలోగా పనిచేశారు.  
నానోసెకండ్ లినాక్ ఆధారిత పల్స్ రేడియోలిసిస్ వ్యవస్థ స్థాపనలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.  
భారతదేశంలో వికిరణ రసాయన శాస్త్రం మరియు ఫోటోరసాయన శాస్త్రంలో కొత్త పరిశోధనా పాఠశాల ప్రారంభించినవారిగా గుర్తింపు పొందారు.

## పురస్కారాలు మరియు గౌరవాలు
జై పాల్ మిట్టల్ భారత జాతీయ శాస్త్ర అకాడమీ, జాతీయ శాస్త్ర అకాడమీ, భారతదేశం, భారతీయ శాస్త్ర అకాడమీల ఫెలోగా ఎన్నికయ్యారు.  
1964లో ఫుల్‌బ్రైట్ స్కాలర్‌షిప్, 2002లో హంబోల్ట్ పరిశోధనా పురస్కారం అందుకున్నారు.  
2003లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* భాభా అణు పరిశోధన కేంద్రం

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు
*
అన్నెట్ ష్మీడ్‌చెన్

**అన్నెట్ ష్మీడ్‌చెన్** జర్మనీకి చెందిన రచయిత్రి, సంస్కృత శాసన విజ్ఞానంలో నిపుణురాలు, ఇండాలజీ పండితురాలు. ఆమె హంబోల్ట్ విశ్వవిద్యాలయం, బెర్లిన్లో పరిశోధకురాలిగా పనిచేస్తూ, మార్టిన్ లూథర్ విశ్వవిద్యాలయం, హాలే-విట్టెన్‌బర్గ్లోని ఇండాలజీ విభాగంలో అధ్యాపకురాలిగా పనిచేస్తున్నారు.  
ఆమె భారతీయ వారసత్వం, సంస్కృతి, సంస్కృత శాసనాలపై అనేక పరిశోధనా వ్యాసాలు రచించారు.  
ఆమె రచించిన ప్రముఖ గ్రంథం **Herrschergenealogie und religiöses Patronat: Die Inschriftenkultur der [[రాష్ట్రకూటులు]], శిలాహారులు మరియు [[యాదవులు]]** 2014లో బ్రిల్ పబ్లిషర్స్ ద్వారా ప్రచురించబడింది.  
భారత ప్రభుత్వం ఆమెను 2015లో పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.

## జీవిత చరిత్ర
అన్నెట్ ష్మీడ్‌చెన్ 1966లో జర్మనీలో జన్మించారు.  
ఆమె హంబోల్ట్ విశ్వవిద్యాలయం, బెర్లిన్ మరియు తరువాత మార్టిన్ లూథర్ విశ్వవిద్యాలయం, హాలే-విట్టెన్‌బర్గ్లో భారత చరిత్ర మరియు ఇండాలజీ అధ్యయనం చేశారు.  
1994లో హంబోల్ట్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి డాక్టరేట్ పొందారు.

తరువాత 2008లో మార్టిన్ లూథర్ విశ్వవిద్యాలయానికి **హాబిలిటేషన్** పరిశోధనా గ్రంథాన్ని సమర్పించి, 2009లో హాబిలిటేషన్ పట్టా పొందారు.  
ప్రస్తుతం ఆమె మార్టిన్ లూథర్ విశ్వవిద్యాలయంలో అధ్యాపకురాలిగా పనిచేస్తూ, యూరోపియన్ రీసెర్చ్ కౌన్సిల్ నిధులతో హంబోల్ట్ విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధనలు చేస్తున్నారు.

1992 నుండి భారతదేశాన్ని తరచుగా సందర్శిస్తూ, సంస్కృత శాసనాలు మరియు భారతీయ సంస్కృతిపై పరిశోధనలు చేస్తున్నారు.  
జర్మన్ మరియు ఆంగ్ల భాషలలో అనేక పరిశోధనా వ్యాసాలు రచించారు.

ఆమె అంతర్జాతీయ సంస్కృత అధ్యయన సంఘం గౌరవ పరిశోధనా ఫెలోగా ఉన్నారు.  
ఆమె భర్త రైనర్ ష్మీడ్‌చెన్ జర్మనీ దేశానికి చెందిన దౌత్యవేత్తగా కోల్‌కతాలో కాన్సుల్ జనరల్‌గా పనిచేశారు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* మార్టిన్ లూథర్ విశ్వవిద్యాలయం, హాలే-విట్టెన్‌బర్గ్
* హంబోల్ట్ విశ్వవిద్యాలయం, బెర్లిన్
* శాసన విజ్ఞానం
* ఇండాలజీ
* అంతర్జాతీయ సంస్కృత అధ్యయన సంఘం
* భారతీయ సాంస్కృతిక సంబంధాల మండలి

## మూలాలు
దీపక్ బి. ఫటక్

**దీపక్ బి. ఫటక్** (జననం: 2 ఏప్రిల్ 1948) భారతీయ కంప్యూటర్ శాస్త్రవేత్త మరియు విద్యావేత్త. శాస్త్రం మరియు సాంకేతిక రంగంలో చేసిన కృషికి గాను 2013లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

ప్రపంచంలో అతి తక్కువ ధర టాబ్లెట్‌గా ప్రచారం పొందిన ఆకాశ్ టాబ్లెట్ అభివృద్ధిలో ఆయన చేసిన పాత్రకు విశేష గుర్తింపు లభించింది.  
2009లో ఆయనను భారతదేశంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన 50 మందిలో ఒకరిగా ఎంపిక చేశారు.

## విద్య
ఫటక్ డయానంద్ ఆర్య విద్యాలయంలో పాఠశాల విద్యను పూర్తిచేశారు. ఇండోర్‌లోని శ్రీ గోవింద్రామ్ సెక్సారియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అండ్ సైన్స్ నుండి విద్యుత్ ఇంజినీరింగ్‌లో పట్టభద్రులయ్యారు. అనంతరం భారతీయ సాంకేతిక సంస్థ బాంబే నుంచి కంప్యూటర్ సైన్స్‌లో పీహెచ్‌డీ పొందారు. ఆయన పరిశోధన థీసిస్ పేరు *Digital Simulation and Identification of Linear Continuous Systems*.

## వృత్తి జీవితం
1971 డిసెంబర్ 1 నుండి ఆయన ఐఐటీ బాంబేలో సేవలందిస్తున్నారు. కంప్యూటర్ సైన్స్ విభాగాధిపతిగా, డీన్‌గా, అలాగే కన్వల్ రేఖి స్కూల్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ అధిపతిగా వివిధ బాధ్యతలు నిర్వహించారు.

## పరిశోధనా ఆసక్తులు
డేటాబేస్‌లు, సమాచార వ్యవస్థలు, సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజినీరింగ్, ఐటీ ఆధారిత విద్య, సమాచార సాంకేతిక వ్యూహాల రూపకల్పన ఆయన ప్రధాన పరిశోధనా రంగాలు.

## అవార్డులు
* కంప్యూటర్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా ఫెలో (1999)
* ఐఈటీఈ ఫెలో (2000)
* స్కోచ్ ఫౌండేషన్ జీవిత సాఫల్య పురస్కారం (2003)
* డేటాక్వెస్ట్ జీవిత సాఫల్య పురస్కారం (2008)
* బిజినెస్ వీక్ – అత్యంత ప్రభావవంతమైన 50 మంది భారతీయులు (2009)
* పద్మశ్రీ (2013)

## మూలాలు
ధీరుభాయి ఠాకర్

**ధీరుభాయి ప్రేమశంకర్ ఠాకర్** (27 జూన్ 1918 – 22 జనవరి 2014) గుజరాతీ భాషలో రచనలు చేసిన ప్రముఖ భారతీయ రచయిత. గుజరాతీ భాషలో 25 సంపుటాలుగా వెలువడిన *గుజరాతీ విశ్వకోశం* రూపకల్పనలో ఆయన ప్రధాన పాత్ర పోషించారు.

## జీవితం
ఠాకర్ 27 జూన్ 1918న గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని కొడినార్లో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి ప్రేమశంకర్ ఠాకర్ గ్రామీణ పరిపాలనలో తలాటి (గ్రామాధికారి)గా పనిచేశారు. తల్లి పేరు గోమతీబహెన్. ఆయన స్వస్థలం విరంగాం పట్టణం.

ప్రాథమిక విద్య కొడినార్, చనస్మా ప్రాంతాల్లో పూర్తి చేసి, మధ్యస్థ విద్యను చనస్మా మరియు సిద్ధపూర్లో అభ్యసించారు. 1939లో ఎల్ఫిన్‌స్టోన్ కళాశాల నుంచి గుజరాతీ సాహిత్యంలో BA, 1941లో MA పట్టాలు పొందారు. 1956లో రామనారాయణ్ వి. పాఠక్ మార్గదర్శకత్వంలో *Manilal Nabhubhai: Sahitya Sadhana* అనే పరిశోధన గ్రంథానికి గాను పీహెచ్‌డీ పొందారు.

ఆయన గుజరాత్ కాలేజ్లో అధ్యాపకుడిగా పనిచేశారు. అనంతరం మోదాసా కాలేజ్‌లో సేవలందించారు. 1999–2001 మధ్యకాలంలో గుజరాతీ సాహిత్య పరిషత్ అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు. 2014 జనవరి 22న అహ్మదాబాద్‌లో ఆయన మరణించారు.

## రచనలు
ఠాకర్ విమర్శలు, వ్యాసాలు, పరిశోధన రచనలు, నాటకాలు రచించారు. ఆయన రచనల్లో గుజరాతీ సాహిత్య చరిత్ర, విమర్శ, జీవిత చరిత్రలు ముఖ్యమైనవి. మనీలాల్ ద్వివేది జీవితంపై రచించిన *Manilal Nabhubhai: Jeevanrang* ప్రముఖ గ్రంథంగా గుర్తింపు పొందింది.

## అవార్డులు
* రంజిత్‌రామ్ స్వర్ణ చంద్రక – 1994
* సాహిత్య గౌరవ పురస్కారం – 1998
* నర్మద స్వర్ణ చంద్రక – 2012
* పద్మభూషణ్ – 2014 (సాహిత్యం, విద్య రంగాల్లో కృషికి)

## మూలాలు
ఓం ప్రకాశ్ అగర్వాల్

**ఓం ప్రకాశ్ అగర్వాల్** (22 అక్టోబర్ 1931 – 15 ఆగస్టు 2021) భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ సంరక్షణ నిపుణుడు. భారతీయ కళా, సాంస్కృతిక వారసత్వ సంరక్షణకు సంబంధించి అనేక సంస్థలను స్థాపించిన ప్రముఖుల్లో ఆయన ఒకరు. వీటిలో భారతీయ కళా మరియు సాంస్కృతిక వారసత్వ జాతీయ ట్రస్ట్ (INTACH), *ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ కన్సర్వేషన్ ఇనిస్టిట్యూట్* (ICCI), *నేషనల్ రీసెర్చ్ ల్యాబొరేటరీ ఫర్ కన్సర్వేషన్ ఆఫ్ కల్చరల్ ప్రాపర్టీ* (NRLC) ముఖ్యమైనవి.

భారత ప్రభుత్వం ఆయనను 2011లో పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది. ఇది కళా, సాంస్కృతిక సంరక్షణ రంగంలో ఆయన చేసిన విశిష్ట సేవలకు గాను లభించింది.

## జీవన చరిత్ర
ఓం ప్రకాశ్ అగర్వాల్ 1931 అక్టోబర్ 22న జన్మించారు. ఆయన రసాయన శాస్త్రంలో ఎంఎస్సీ పట్టా పొందారు. 1976లో లక్నోలో స్థాపించబడిన *నేషనల్ రీసెర్చ్ ల్యాబొరేటరీ ఫర్ కన్సర్వేషన్ ఆఫ్ కల్చరల్ ప్రాపర్టీ* (NRLC) స్థాపకుల్లో ఒకరిగా వ్యవహరించారు.

1984లో పుపుల్ జయకర్ నాయకత్వంలో భారతీయ కళా మరియు సాంస్కృతిక వారసత్వ జాతీయ ట్రస్ట్ (INTACH) స్థాపనలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. తరువాత *ఇండియన్ కన్సర్వేషన్ ఇనిస్టిట్యూట్* డైరెక్టర్ జనరల్‌గా, అలాగే ICCI మరియు NRLC డైరెక్టర్ జనరల్‌గా సేవలందించారు.

అంతర్జాతీయంగా యునెస్కో, ICCROM, ICOM వంటి సంస్థలకు సలహాదారుడిగా కూడా పనిచేశారు. కళా సంరక్షణ రంగంలో ఆయన 200కు పైగా వ్యాసాలు రచించడమే కాకుండా, 37 పుస్తకాలను రచించారు లేదా సంపాదకత్వం వహించారు.

## మరణం
డా. ఓం ప్రకాశ్ అగర్వాల్ 2021 ఆగస్టు 15న 89 ఏళ్ల వయస్సులో మరణించారు.

## ఇవీ చూడండి

## మూలాలు
రాజీవ్ తారనాథ్

**రాజీవ్ తారణాథ్** (17 అక్టోబర్ 1932 – 11 జూన్ 2024) ప్రముఖ భారతీయ హిందుస్తానీ శాస్త్రీయ సంగీతకారుడు. ఆయన సరోద్ వాద్యాన్ని నిపుణత్వంతో వాయించేవారు. ఆయన అలీ అక్బర్ ఖాన్ శిష్యులలో ఒకరు.

## జీవితం మరియు సంగీత ప్రయాణం
రాజీవ్ తారణాథ్ 17 అక్టోబర్ 1932న బెంగళూరులో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి పండిత్ తారణాథ్ వద్ద స్వర సంగీతంలో ప్రాథమిక శిక్షణ పొందారు. తొమ్మిదేళ్ల వయసులోనే తొలి బహిరంగ సంగీత ప్రదర్శన ఇచ్చారు. ఇరవయ్యేళ్లకు ముందే ఆకాశవాణిలో గానం ప్రారంభించారు.

సాహిత్యంలో పీహెచ్‌డీ పొందినప్పటికీ, తిరుచిరాపల్లి ప్రాంతీయ ఇంజినీరింగ్ కళాశాల (ప్రస్తుతం జాతీయ సాంకేతిక సంస్థ, తిరుచిరాపల్లి)లో ఆంగ్ల సాహిత్య ప్రొఫెసర్‌గా ఉన్న ఉద్యోగాన్ని వదిలి, కలకత్తాకు వెళ్లి అలీ అక్బర్ ఖాన్ వద్ద సరోద్ విద్య అభ్యసించారు. ఆయన గురువు మరణించే వరకు (2009) శిక్షణ కొనసాగించారు.

రవిశంకర్, అన్నపూర్ణ దేవి, నిఖిల్ బెనర్జీ, ఆశిష్ ఖాన్ వంటి ప్రముఖుల మార్గదర్శకత్వం కూడా పొందారు. 1989–1992 మధ్యకాలంలో ఫోర్డ్ ఫౌండేషన్ స్కాలర్‌గా *మైహర్–అల్లౌద్దీన్ ఘరానా* బోధనా విధానాలపై పరిశోధన చేశారు.

## విశిష్టత
రాగాలను లోతుగా విప్పి చెప్పే శైలి, స్వర స్పష్టత, సరోద్ వాద్యంలో ఉన్న శక్తి కారణంగా ఆయనకు అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి లభించింది. *న్యూయార్క్ టైమ్స్* పత్రిక ఆయన ప్రదర్శనను “ఆధ్యాత్మికతను, ఉత్సాహాన్ని కలిపిన సరోద్ స్వరాల మేళవింపు”గా వర్ణించింది.

## కచేరీలు మరియు సేవ
భారతదేశంతో పాటు ఆస్ట్రేలియా, యూరోప్, యెమెన్, అమెరికా, కెనడా దేశాలలో విస్తృతంగా కచేరీలు నిర్వహించారు. *సంస్కార*, *కంచన సీత*, *కడవు* వంటి చిత్రాలకు సంగీతం అందించారు. 1995–2005 మధ్యకాలంలో కాలిఫోర్నియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ది ఆర్ట్స్లో భారతీయ సంగీత విభాగాధిపతిగా పనిచేశారు.

## అవార్డులు
* బసవశ్రీ అవార్డు – 2021
* ఎస్.వి. నారాయణరావు జాతీయ అవార్డు – 2020
* పద్మశ్రీ – 2019
* నడోజా అవార్డు – 2018
* సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు – 1999–2000
* కర్ణాటక రాజ్యోత్సవ పురస్కారం – 1996

## మరణం
రాజీవ్ తారణాథ్ 11 జూన్ 2024న 91 ఏళ్ల వయసులో మైసూరులో మరణించారు.

## మూలాలు
ప్రణబ్ కుమార్ సేన్

**ప్రణబ్ కుమార్ సేన్** (7 నవంబర్ 1937 – 31 డిసెంబర్ 2023) ప్రముఖ భారతీయ–అమెరికన్ గణాంక శాస్త్రవేత్త. ఆయన యూనివర్సిటీ ఆఫ్ నార్త్ కరోలైనా అట్ చాపెల్ హిల్లో గణాంక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా మరియు కేరీ సి. బోషామర్ బయోస్టాటిస్టిక్స్ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు.

## జీవితం
ప్రణబ్ కుమార్ సేన్ 7 నవంబర్ 1937న కలకత్తాలో జన్మించారు. ఆయన ఏడుగురు సహోదరులలో రెండవ వ్యక్తి. పది సంవత్సరాల వయసులో తండ్రిని కోల్పోయిన ఆయనను తల్లి పెంచి పెద్ద చేసింది. మొదట వైద్య విద్యను అభ్యసించాలని భావించినప్పటికీ, వయస్సు కారణంగా గణాంక శాస్త్రం వైపు మళ్లారు.

1955లో బి.ఎస్., 1957లో ఎం.ఎస్., 1962లో పీహెచ్‌డీ పట్టాలను కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పొందారు. ఆయన పీహెచ్‌డీ మార్గదర్శి హరి కింకర్ నంది. అనంతరం కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, బర్క్లీలో బోధన చేసి, 1965లో యూఎన్‌సీ అధ్యాపక వర్గంలో చేరారు.

## పరిశోధన
ప్రణబ్ కుమార్ సేన్ నాన్‌పారామెట్రిక్ గణాంక శాస్త్రంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన 600కిపైగా పరిశోధనా వ్యాసాలు, అనేక పుస్తకాలు రచించారు. 80కిపైగా పీహెచ్‌డీ విద్యార్థులకు మార్గదర్శకత్వం వహించారు.

హాడ్జెస్–లెహ్మాన్ అంచనా విధానంను స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చేసినవారిలో ఆయన ఒకరు. అలాగే థీల్–సేన్ అంచనా విధానం రూపకర్తగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

## గౌరవాలు
* ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మ్యాథమెటికల్ స్టాటిస్టిక్స్ ఫెలో
* అమెరికన్ స్టాటిస్టికల్ అసోసియేషన్ ఫెలో
* గాట్‌ఫ్రిడ్ ఈ. నోయతర్ సీనియర్ స్కాలర్ అవార్డు – 2002
* విల్క్స్ మెమోరియల్ అవార్డు – 2010
* కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ డాక్టర్ ఆఫ్ సైన్స్ – 2012

## మరణం
ప్రణబ్ కుమార్ సేన్ 31 డిసెంబర్ 2023న చాపెల్ హిల్, నార్త్ కరోలైనాలో 86 ఏళ్ల వయసులో మరణించారు.

## మూలాలు
మొహ్సిన్ వాలి

**డా. మొహ్సిన్ వాలి** భారతీయ హృదయ వైద్య నిపుణుడు. ఆయన ఆర్. వెంకటరామన్, శంకర్ దయాళ్ శర్మలకు గౌరవ వైద్యుడిగా, అలాగే ప్రణబ్ ముఖర్జీకు సేవలందించిన వైద్యుడిగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

33 ఏళ్ల వయసులోనే భారత రాష్ట్రపతికి వైద్యుడిగా నియమితులైన అతి పిన్న వయస్కుడైన వైద్యుడిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు. ఇప్పటివరకు ముగ్గురు భారత రాష్ట్రపతులకు సేవలందించిన ఏకైక వైద్యుడిగా ఆయన ప్రత్యేకత కలిగివున్నారు. భారత ప్రభుత్వము వైద్య రంగంలో ఆయన సేవలకు గుర్తింపుగా 2007లో పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

## జీవిత చరిత్ర
డా. మొహ్సిన్ వాలి 28 నవంబర్ 1953న బిజ్నోర్లో (ఉత్తర ప్రదేశ్) మెహబూబ్ సుభానీ, ఆలియా వాలి దంపతులకు జన్మించారు. 1970లో అలీఘర్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయంలో విజ్ఞానశాస్త్రంలో పట్టభద్రులయ్యారు. అనంతరం గణేష్ శంకర్ విద్యార్థి మెమోరియల్ మెడికల్ కాలేజ్లో వైద్య విద్య పూర్తి చేసి, 1979లో కాన్పూర్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పీజీ పట్టా పొందారు.

1975లో లాలా లాజ్‌పత్ రాయ్ ఆసుపత్రి, కాన్పూర్లో రెసిడెంట్ వైద్యుడిగా చేరి, తరువాత సీనియర్ రిజిస్ట్రార్‌గా పనిచేశారు. 1981లో రామ్ మనోహర్ లోహియా ఆసుపత్రి (మునుపటి విల్లింగ్డన్ హాస్పిటల్)లో అధ్యాపకుడిగా చేరి 1990 వరకు సేవలందించారు. అదే సంవత్సరంలో మాస్కో విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ అందుకున్నారు.

2014లో సిక్కిం మణిపాల్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి హెల్త్‌కేర్ సర్వీసెస్‌లో ఎంబీఏ పట్టా కూడా పొందారు.

1990లో, 33 ఏళ్ల వయసులో, భారత ఎనిమిదవ రాష్ట్రపతి ఆర్. వెంకటరామన్కు గౌరవ వైద్యుడిగా నియమితులయ్యారు. అనంతరం శంకర్ దయాళ్ శర్మ, ప్రణబ్ ముఖర్జీలకు కూడా సేవలందించి ముగ్గురు రాష్ట్రపతులకు వైద్యుడిగా పనిచేసిన తొలి వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందారు.

## అవార్డులు
* పద్మశ్రీ – భారత ప్రభుత్వం, 2007 (వైద్య రంగ సేవలకు)

## వ్యక్తిగత జీవితం
డా. మొహ్సిన్ వాలి ఫర్రుఖ్ నాజ్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఆమె సామాజిక సేవకురాలు, దాత. ఈ దంపతులకు ముగ్గురు కుమారులు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు.

## మూలాలు