జోర్డాన్ నది

**జోర్డాన్ నది** దాని మూలం నుండి గలిలయ సముద్రం వరకు ప్రవాహిస్తూ ఉంది ( బెత్సాయిదా లోయ). గలిలయ సముద్రం దక్షిణంగా కిందకు ప్రహించి మృత సముద్రంలో సంగమిస్తుంది. సాంప్రదాయ పరిభాషలో, ఎగువ ప్రవాహం (లేదా దానిలో ఎక్కువ భాగం) సాధారణంగా "హులా లోయ", "ఎగువ జోర్డాన్ లోయ" కు వ్యరేకదిశలో ప్రవహిస్తుంది; నది గుండా వెళ్ళే గలిలయ సముద్రం ఒక ప్రత్యేక సంస్థ, ఈ పదం జోర్డాన్ లోయ దిగువ ప్రవాహం కొరకు కేటాయించబడింది.

ఈ నదికి తూర్పుసరిహద్దున జోర్డాన్, ఇజ్రాయెల్ ఆక్రమిత గోలన్ హైట్స్ ఉన్నాయి. పశ్చిమసరిహద్దున ఇజ్రాయెల్, ఇజ్రాయిల్ ఆక్రమిత వెస్ట్ బ్యాంక్ ఉన్నాయి. ఈ నది కారణంగా జోర్డాన్, వెస్ట్ బ్యాంక్ రెండూ తమ పేర్లను సంతరించుకున్నాయి. నదీ ప్రవాహిత ప్రాంతంలో జూడిజం,క్రస్తవ మతాలు ప్రధాన ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉన్నాయి. బైబిల్ ఆధారంగా ఇజ్రాలీలు తమ ప్రామిస్డ్ భూభగంలో ప్రవేశించారు. నజరేయుడైన యేసు ఈ ప్రాంతంలో బాప్టిస్ట్ జాన్ చేత బాప్టిజం పొందాడు.

## పేరువెనుక చరిత్ర
ఆధునిక భాషలలో నది పేరుతో సంబంధించిన అనేక కథనాలు (ఉదాహరణకు, జోర్డాన్, యార్డెన్, ఉర్దున్న్) ఉన్నాయి. సెమిటిక్ యార్డ్ జాన్ ఫ్లో డౌన్ నుండి వచ్చింది. బహుశా ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర నదులైన యయార్కాన్ యయర్మౌక్ వాటిలో కూడా కనిపిస్తుంది లేదా ఇది ఈఈజిప్టు యా ఆర్ (' పెద్ద నది ', నైల్ నది) కు సంబంధించినది కావచ్చు అని భావిస్తున్నారు.  ఈ కథనం ఆధారంగా "డెన్" అంటె "శక్తివంతమైనది" అని అకాడియన్ పదం డన్నమ్‌ దీనికి మూలం అని భావిస్తున్నారు.   ఈ పదసంబంధిత సంకేతాలు అరామిక్, హీబ్రూ, మండాయిక్, సెమిటిక్ భాషలలో కనిపిస్తాయి.  నమోదు చేయబడిన ఈ పేరు మొట్టమొదటిగా అనాస్తాసిలో యర్డాన్ గా నమోదు చేయబడింది. కనిపిస్తుంది ఇది పురాతన ఈజిప్టు పాపిరస్ (బహుశా రెండవ రామెసెస్) కాలం నాటిది.  ప్రారంభ అరబ్ వృత్తాంతాలు ఈ నదిని అల్-ఉర్దున్ అని సూచించాయి.

మాండయిక్‌లో, నామశాస్త్ర ఈ పదానికి ఆర్ధం యార్దేనా ( క్లాసికల్ మాండయిక్ ). జోర్డాన్ నదిని మాత్రమే కాకుండా, మాండియన్ బాప్టిస్మల్ ఆచారాలకు ( మస్బుటా ) ఉపయోగించగల ప్రవహించే ఇతర జలభాగాలను కూడా సూచిస్తుంది.

క్రూసేడ్స్, అరబిక్ పేరు నహ్ర్ అల్ షరీత్ (అరబిక్ : نهر الشريعة), "నీరు త్రాగుటకు ఉపయోగించే స్థలం" ఈ నదికి ఉపయోగించడం మొదలైంది,  మధ్యయుగ భౌగోళిక శాస్త్రవేత్తలు అబూ ' ల్-ఫిదా - అల్-దిమాష్కి నమోదు చేసారు.  ఈ పేరు వివిధ రూపాల్లో అధికంగా చూపబడింది ఈ ప్రాంతం 19 వ శతాబ్దపు ప్రముఖ భౌగోళికపటాలు పటాలలో వర్ణించబడింది ఎడ్వర్డ్ రాబిన్సన్ తన పాలస్తీనాలో బైబిలు పరిశోధనలు.  చారిత్రక ఆధారాలలో ఈ ప్రాంతం వ్యత్యాసంగా చూపించినప్పటికీ, కొన్ని ఆధునిక వనరులలో ఇది గలిలయ సముద్రంలోకి ప్రవహించే ముందు ఈ నదికి ఉన్న పేరుగా వర్ణించబడింది.

## భౌగోళికం
### ఆధారాలు
ఉత్తర ఇజ్రాయెల్ లోని కిబుట్జ్ ఎస్ డి ఇ నెహెమియా సమీపంలో ది డాన్, హస్బానీ నదులు కలుస్తాయి. తరు వాత ఇది జోర్డాన్ నదిగా మారింది. లెబనాన్ లోని మౌట్ హెర్మోను పర్వతపాదాల వద్ద హస్బానీ (అరబిక్: హస్బానీ, హిబ్రూ: గాని స్నిర్ లేదా హత్జ్బానీ) అనే ఉత్తర-పశ్చిమ పాదాల నుండి ప్రవహించే సెలయేరు.  ఇది ప్రవాహం ద్వారా ప్రతి సంవత్సరం 118 మిలియన్ మీటర్లు3 జలాలను తన అందిస్తుంది.  ది ఐయోన్ ఐయోన్, (అరబిక్ పేరు: అజున్ ప్రవాహం,   కానీ దర్దారా ఎగువ ప్రవాహం బరేఘిత్ పిలువబడుతుండగా మిగిలిన ప్రవాహం బెరెగీత్ అని పిలువబడుతుది) మెర్జ్ అయున్ ప్రాంతం నుండి దక్షిణ లెబనాన్ లో హస్బానీ లోకి పవహిస్తుంది.

జోర్డాన్ ఎగువ ప్రవాహం ఉపనదులలో డాన్ (అరబిక్: లెడ్డాన్ లేదా లిడ్డాన్, హీబ్రూ: డాన్) అతిపెద్దది. దీని ప్రవాహ జలాల ప్రమాణం వార్షికంగా సుమారు 240252 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లు.  ది బానియాస్ (అరబిక్: బానియాస్, హీబ్రూ: గాని బానియాస్ లేదా హెర్మోను)  ఒక సెలయేటి నుండి ఉత్పన్నమయ్యే ఒక జలప్రవాహం . బానియాస్ హెర్మోను పర్వతం పాదాల నుండి ప్రవహిస్తుంది. దీని ప్రవాహ ప్రమాణం వార్షికంగా 106 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లు.   ఇది నహల్ సియోన్ లేదా నహల్ అస్సాల్ (హెబ్రీ), వాడి ఎల్-అస్ల్ లేదా అస్సాల్ (అరబిక్) తో పాటు డాన్ లోకి ప్రవహిస్తుంది.

### ఎగువ ప్రవాహం (హులా లోయ)

జోర్డాన్ నది లేదా జోర్డాన్ నదీ (అరబిక్ భాషలో Nauhr al-Âurdunnnn, Nahr al-Urdunnn) హిబ్రూ భాషలో, నహర్ అల్-షరియత్ (అరబిక్ః نهر الشريعة) అని పిలువబడుతుంది. నహర్ హే యార్డెన్ అనేది లెవాంట్ 251 కిలోమీటర్ల పొడవైన (156&nbsp;mi) ఎండోర్హీక్ నది. ఇది ఉత్తర నుండి దక్షిణ దిశవైపు ప్రవహిస్తుంది గలిలయ సముద్రం మీదుగా ప్రవహిస్తూ మృత సముద్రంలో సంగమిస్తుంది. ఈ నది జోర్డాన్, సిరియా, ఇజ్రాయెల్ మరియు పాలస్తీనా భూభాగాల గుండా లేదా గుండా వెళుతుంది.

దాని ఎగువ ప్రవాహంలో (హస్బానీ నది, బానియాస్ నది, డాన్ నది, ఇయోన్ వంటి ఉపనదీ ప్రవాహాల ద్వారా పోషించబడుతుంది), నది వేగంగా పడిపోతుంది. 75-kiloమీటరు (246,000 అ.) ఒకప్పుడు పెద్ద మరియు చిత్తడి సరస్సు హులా వరకు ప్రవహిస్తుంది. ఇది కొద్దిగా సముద్ర మట్టంనికి పైన ఉది. ఇప్పుడు చాలా క్షీణించిన సరస్సు నుండి పవహిస్తూ ఇది మరింత నిటారుగా పడిపోతుంది 25 kiloమీటర్లు (82,000 అ.) గలిలయ సముద్రం వరకు, దాని ఉత్తర చివరలో ప్రవేశిస్తుంది. జోర్డాన్ సరస్సు లోపల ఉన్న మట్టిని అదికమైన సారవంతంగా ఆరుస్తుంది. ఈ ప్రవహం సరస్సు దక్షిణ కొన నుండి కొనసాగుతూ డిగానియా ఆనకట్టను చేరుకుంటుంది.

ఈ నదీమైదానం గలిలయ ఇజ్రాయెల్ సరిహద్దుల్లోని గలిలీ సముద్రం భాగంలో ఉంది. ఇది ఇది ఇజ్రాయేల్ పశ్చిమ గోలన్ హైట్స్ సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది. సరస్సుకు దక్షిణంలో ఇది జోర్డాన్ రాజ్యం (తూర్పున), ఇజ్రాయెల్ (పశ్చిమాన) మధ్య సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది.

### దిగువ ప్రవాహం

గలిలయ సముద్రానికి దక్షిణంగా ఈ నది సముద్ర మట్టానికి దాదాపు 210 మీటర్ల దిగువన ఉంది. చివరి 120-kiloమీటరు-long (75 మై.) విభాగం సాధారణంగా "జోర్డాన్ లోయ" వెంట ప్రవహిస్తుంది. ఇది తక్కువ వాలుగా ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది (మొత్తం నీటి మట్టం మరో 210 మీటర్లు). తద్వారా నది సముద్ర మట్టానికి 422 మీటర్ల దిగువన ఉన్న చివరి సరస్సు అయిన డెడ్ సీలోకి ప్రవేశించే ముందు వంపులు తిరుగుతుంది . ఈ నదికి రెండు ప్రధాన ఉపనదులు యార్మౌక్, జర్కా నీరు అందుతాయి. దిగువ నది అతిపెద్ద ఉపనది అయిన యార్ముకు సిరియా, జోర్డాన్ మధ్య సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది, తరువాత జోర్డాన్, ఇజ్రాయెల్ మధ్య సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది. 

ఈ విభాగంలోని చిన్న ఉపనదులు లేదా "సెలఏర్లు" / "ఏటి ప్రవాహాలు" ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి 

* తూర్పు నుండి (మొత్తం 6–10) 
** వాడి అల్-అరబ్ 
** వాడి జిక్లాబ్ 
** వాడి అల్-యాబిస్ 
** వాడి కఫ్రాంజ  లేదా కుఫ్రింజా అజ్లౌన్ సమీపంలో ప్రయాణిస్తున్నది
** వాడి రాజీబ్, వాడి జర్కాకు ముందు చివరివాడు 
** వాడి నిమ్రిన్ 
* పశ్చిమం నుండి
** నహల్ యవ్నీల్ 
** నహల్ తావోర్ (టాబోర్ స్ట్రీమ్)
** నహల్ యిస్సాఖర్ 
** నహల్ హరోద్ 
** ఇజ్రాయెల్ మరియు వెస్ట్ బ్యాంక్ మధ్య సరిహద్దులో, గిల్బోవా పర్వతం మరియు సమరియా పర్వతాల మధ్య ఉన్న నహల్ బెజెక్ 
** సమరియా పర్వతాల నుండి వాడి ఎల్ మాలెహ్ 
** నబ్లస్ ప్రాంతం నుండి వస్తున్న వాడి అల్-ఫార్'ఆ 
** వాడి ఔజా  (అరబిక్) లేదా నహల్ యితావ్ (హీబ్రూ)
** యూదయ పర్వతాల నుండి దిగి వచ్చి జెరిఖో గుండా వెళుతున్న వాడి కెల్ట్ 

## చరిత్ర
19వ శతాబ్దంలో జోర్డాన్ నది, డెడ్ సీలను ప్రధానంగా 1835లో క్రిస్టోఫర్ కాస్టిగాన్, 1847లో థామస్ హోవార్డ్ మోలిన్యూక్స్, 1848లో విలియం ఫ్రాన్సిస్ లించ్, 1869లో జాన్ మాక్‌గ్రెగర్ పడవలలో ప్రయాణిస్తూ అన్వేషించారు.  డబల్యూ.ఎఫ్ లించ్ 1849లో రాసిన పుస్తకం 'నేరేటివ్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్' ఎక్స్‌పెడిషన్ టు ది రివర్ జోర్డాన్ అండ్ ది డెడ్ సీ' పూర్తి పాఠం ఆన్‌లైన్‌లో అందుబాటులో ఉంది.

1964లో ఇజ్రాయెల్ గలిలీ సముద్రం నుండి జాతీయ నీటి వాహక నౌకకు నీటిని మళ్లించే పంపింగ్ స్టేషన్‌ను నిర్వహించడం ప్రారంభించింది. అలాగే 1964లో జోర్డాన్ యార్మౌక్ నుండి తూర్పు ఘోర్ కాలువకు నీటిని మళ్లించే ఒక కాలువను నిర్మించింది. యార్మౌక్ జలాలను నిల్వ చేసుకునే జలాశయాలను కూడా సిరియా నిర్మించింది. ఇందువలన జోర్డాన్ నది పర్యావరణ వ్యవస్థకు విస్తృతమైన నష్టం వాటిల్లిందని పర్యావరణవేత్తలు ఇజ్రాయెల్, జోర్డాన్, సిరియాలను నిందించారు.

## పర్యావరణం
### జీవావరణ శాస్త్రం
జోర్డాన్ నది పరీవాహక ప్రాంతం ఒక ప్రత్యేకమైన ఇచ్థియోఫౌనాను చేపలు ఉన్నాయి. ఎందుకంటే ఇది ఉత్తర పాలియార్కిటిక్, ఆఫ్రోట్రోపిక్స్, తూర్పు & దక్షిణ ఆసియా, మధ్యధరాతో సహా అనేక విభిన్న జీవభౌగోళిక ప్రాంతాలకు కేంద్ర స్థానంగా పనిచేస్తుంది. స్థానిక చేపలలో జోర్డాన్ బ్రీమ్ ( అచాంతోబ్రామా లిస్నేరి ), జోర్డాన్ హిమ్రి ( కారసోబార్బస్ కానిస్ ), జోర్డాన్ బార్బెల్ ( లూసియోబార్బస్ లాంగిసెప్స్ ), లెవాంటైన్ స్క్రాపర్ ( కాపోటా డమాస్కినా ; అత్యంత సాధారణ స్థానిక చేప), డాగర్రా గర్రాగార్ (పరీవాహక ప్రాంతంలోని అత్యంత సాధారణమైన చేప), గార్రా మస్సస్నేరి వంటి సైప్రినిడ్‌లు ఉన్నాయి. నానా ), పాలస్తీనా లోచ్ ( ఆక్సినోమాచెయిలస్ ఇన్‌సిగ్నిస్ ), ఆఫ్రికన్ షార్ప్‌టూత్ క్యాట్‌ఫిష్ ( క్లారియాస్ గరీపినస్ ) వంటి క్యాట్‌ఫిష్ , బ్లూ టిలాపియా ( ఓరియోక్రోమిస్ ఆరియస్ ), రెడ్‌బెల్లీ టిలాపియా ( కాప్టోడియాన్ జిలిలియోడిలాప్డాన్ ), & ), మంచినీటి బ్లెన్నీ ( సలారియోప్సిస్ ఫ్లూవియాటిలిస్ ) వంటి బ్లీనీలు . జోర్డాన్ బ్రీమ్, జోర్డాన్ బార్బెల్ జోర్డాన్ నది పరీవాహక ప్రాంతానికి చెందినవిగా భావిస్తున్నారు. జోర్డాన్ బేసిన్ ఇప్పుడు విస్తృతంగా వ్యాపించిన అనేక పాలియార్కిటిక్ చేపల సమూహాలకు వైవిధ్యీకరణ కేంద్రంగా కూడా పనిచేసి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.

బాల్కన్ టెర్రాపిన్ ( మౌరెమిస్ రివులాటా ) ఒక స్థానిక మంచినీటి తాబేలు. ఇది ఈ ప్రాంతంలోని తొలి నియాండర్తల్(తాబేలు) నివాసితులకు ఆహార వనరుగా కూడా భావించబడుతుంది.

ఈ ప్రాంతం నుండి అనేక రకాల చేప జాతులు పరిచయం చేయబడ్డాయి. వాటిలో కామన్ కార్ప్ ( సైప్రినస్ కార్పియో ), గ్రాస్ కార్ప్ ( సెటెనోఫారింగోడాన్ ఐడెల్లా ), బ్లాక్ కార్ప్ ( హైపోఫ్తాల్మిచ్థిస్ మోలిట్రిక్స్ ), రెయిన్బో ట్రౌట్ ( ఆంకోర్హైంచస్ మైకిస్ ), నైలు టిలాపియా ( ఓరియోక్రోమిస్ నిలోటికస్ ) మరియు సీ ముల్లెట్ ( ముగిల్ సెఫాలస్ ) ఉన్నాయి. ఈ ప్రవేశపెట్టబడిన చేపలలో చాలా వరకు స్థానిక చేపలను వేటాడడం లేదా వాటిని అధిగమించి వాటి సంఖ్యను క్షీణింపజేయడం చేస్తూ అంతరించిపోతున్న జాతులను బెదిరిస్తున్నాయి.

### ప్రవాహం
ఆధునిక కాలంలో 95% వరకు నీటిని మానవ ప్రయోజనాల కోసం మళ్లిస్తున్నారు.  ప్రవాహం గత సగటులో 10% కంటే తక్కువగా ఉంది.
. దీని కారణంగా డెడ్ సీ అధిక బాష్పీభవన రేటు, అలాగే బాష్పీభవన చెరువుల ద్వారా పారిశ్రామికంగా లవణాలను వెలికితీసుకోవడం వల్ల, డెడ్ సీ వేగంగా కుంచించుకుపోతోంది. జోర్డాన్ నది ప్రవాహం రేటు ఒకప్పుడు సంవత్సరానికి 1.3 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లు ఉండేది; 2010 నాటికి సంవత్సరానికి కేవలం 20 నుండి 30 మిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లు మాత్రమే డెడ్ సీలోకి ప్రవహిస్తుంది.

### కాలుష్యం
దిగువ జోర్డాన్ ఉత్తరాన ఉన్న ఒక చిన్న విభాగం మొదటి ca. 3-కిలో మీటరు (9,800 అ.) గలిలీ సముద్రం దిగువన బాప్టిజం, స్థానిక పర్యాటకం కోసం సహజంగా ఉంచబడింది. 100 కిలోమీటర్ల దిగువన ఉన్న ప్రాంతం - యార్మౌక్ సంగమం మీద నుండి డెడ్ సీ వరకు వంపుతిరిగిన ప్రవాహం అత్యంత కలుషితమైనదిగా ఉంది. మురుగునీరు, ఉప్పునీరు నదిలోకి ప్రవహించడం వల్ల నది పర్యావరణ వ్యవస్థ దాదాపు నాశనం అయిందని పర్యావరణవేత్తలు అంటున్నారు. పర్యావరణవేత్తల అభిప్రాయం ఆధారంగా జోర్డాన్‌ను రక్షించడానికి దశాబ్దాలు పట్టవచ్చు అని భావిస్తున్నారు.  2007లోFoEME జోర్డాన్ నదిని ప్రపంచంలోని 100 అత్యంత అంతరించిపోతున్న పర్యావరణ ప్రదేశాలలో ఒకటిగా పేర్కొంది. ఇజ్రాయెల్, పొరుగు అరబ్ దేశాల మధ్య సహకారం లేకపోవడం దీనికి కారణం.

## వంతెనలు (చారిత్రక; ఆధునిక: తెరిచిన - మూసివేసిన)

### రోడ్లు
రెహవం జీవి పేరు మీద ఉన్న రూట్ 90 ఇజ్రాయెల్ ఆక్రమిత వెస్ట్ బ్యాంక్ ఉత్తర, దక్షిణ కొనలను కలుపుతుంది. ఇది జోర్డాన్ నదికి పశ్చిమ వైపున సమాంతరంగా ఉంటుంది.

### సరిహద్దు క్రాసింగ్‌లు (ఓపెన్ వంతెనలు)
ఇజ్రాయెల్, జోర్డాన్ మధ్య వంతెనల మీదుగా నదిని దాటే రెండు సరిహద్దు క్రాసింగ్‌లు ఉన్నాయి. ఉత్తరాన ఉన్న జోర్డాన్ రివర్ క్రాసింగ్ లేదా షేక్ హుస్సేన్ వంతెన బీట్ షీయాన్ సమీపంలో ఉంది; దక్షిణాన ఉన్న అలెన్‌బై వంతెన (కింగ్ హుస్సేన్ వంతెన కూడా) జెరిఖో సమీపంలో ఉంది.

### వంతెనలు (చారిత్రక; ఆధునిక: తెరిచిన మరియు మూసివేసిన)
* ఉత్తరం నుండి దక్షిణం:
** డాటర్స్ ఆఫ్ జాకబ్ బ్రిడ్జ్ ( హీబ్రూ : గెషర్ బ్నాట్ యాకోవ్, "డాటర్స్ ఆఫ్ జాకబ్ బ్రిడ్జ్") ఇజ్రాయెల్‌లో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది.
** గలిలీ సముద్రం ఉత్తర చివరన ఉన్న అరిక్ వంతెన ; మధ్య గోలన్ హైట్స్‌కు ప్రాప్యతను అనుమతిస్తుంది, ఇది 1967 - 1973 యుద్ధాలలో కీలకమైనది.
** గతంలో గలిలీ సముద్రంలోకి నది ప్రవేశించే ప్రదేశంలోని అల్-సిన్నాబ్రా ; పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు తవ్విన కొన్ని అవశేషాలు.
** జిస్ర్ ఎల్-మజామి' బీట్ షీ'యాన్/బీసన్‌కు ఉత్తరం; మూసివేయబడింది
** జెరిఖో, బీట్ షీయాన్ మధ్య డామియా లేదా ఆడమ్ వంతెన ; మూసివేయబడింది.
** అలెన్‌బై వంతెనకు దక్షిణంగా ఉన్న కింగ్ అబ్దుల్లా వంతెన ; మూసివేయబడింది.

## నీటి వనరుగా ప్రాముఖ్యత

21వ శతాబ్దం మొదటి దశాబ్దం వరకు, జోర్డాన్ నది జలాలు ఇజ్రాయెల్‌కు అతిపెద్ద నీటి వనరుగా ఉండేవి; ఇటీవల మధ్యధరా సముద్రం నుండి లవణరహిత సముద్రపు నీరు ఈ పాత్రను చేపట్టింది. 1964లో పూర్తయిన ఇజ్రాయెల్ జాతీయ జలవాహకం నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా గలిలీ సముద్రం నుండి ఇజ్రాయెల్ తీరప్రాంత మైదానానికి నీటిని సరఫరా చేసింది. దీర్ఘకాలిక కరువు కారణంగా ఈ పరిష్కారాన్ని వదిలివేసి డీశాలినేషన్‌కు అనుకూలంగా మార్చారు.

జోర్డాన్ 50,000,000 ఘనపు మీటరుs (1.8×109 ఘ.అ.) అందుకుంటుంది. లో ఇజ్రాయెల్‌తో కుదిరిన శాంతి ఒప్పందం ద్వారా నది నీరు నియంత్రించబడుతుంది.  గతంలో జోర్డాన్‌లోని ప్రధాన నీటి వనరులలో ఒకటి జోర్డాన్ నది. దీని ప్రవాహం సంవత్సరానికి 1.3 బిలియన్ మీ 3 (బి.సి.ఎమ్/వార్షికంగా). అయితే 1953లో ఇజ్రాయెల్ జాతీయ జల వాహక నౌకను నిర్మించి గలిలీ సముద్రం నుండి నీటిని ఇజ్రాయెల్ తీర మైదానాలు, దక్షిణ ఎడారికి మళ్లించిన తర్వాత దిగువ జోర్డాన్ నది ప్రవాహం గణనీయంగా తగ్గింది. 1994 శాంతి ఒప్పందంలో భాగంగా గలిలయ సముద్రం నుండి ఇజ్రాయెల్ అందించే 50 ఎం.సి.ఎమ్/వార్షికంగా ఈ నష్టాన్ని భర్తీ చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది. 2010 అధ్యయనంలో దిగువ జోర్డాన్ నది దాని చారిత్రక ప్రవాహంలో 2% కి తగ్గిందని తేలింది.  ఇజ్రాయెల్, వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో వ్యవసాయ ఎరువులు, శుద్ధి చేయని మురుగునీటి నుండి అధిక స్థాయిలో లవణీయత, కాలుష్యం కారణంగా నీటి నాణ్యత కూడా బాగా క్షీణించింది.

జోర్డాన్ నది జలాల గురించి వివాదం ఆరు రోజుల యుద్ధానికి కారణంగా మారింది. 1965 నుండి లెబనాన్, జోర్డాన్ సహకారంతో సిరియా దాని ప్రధాన జలాలలో కొంత భాగాన్ని మళ్లించడానికి ప్రయత్నించింది. మళ్లింపు పనులు ఇజ్రాయెల్ క్యారియర్‌కు నీటి లభ్యతను దాదాపు 35% తగ్గించి ఇజ్రాయెల్ మొత్తం నీటి సరఫరాను దాదాపు 11% తగ్గించి ఉండేవి.

## మతపరమైన ప్రాముఖ్యత
### హిబ్రూ బైబిల్

హీబ్రూ బైబిల్లో జోర్డాన్‌ను సారవంతమైన మైదానం ("కిక్కర్ హ-యార్డెన్") ఒక పెద్ద వనరుగా సూచిస్తారు. దీనిని "యెహోవా తోట" లాగా నీరు అందిస్తుందని చెబుతారు ( ఆదికాండము 13:10 ). బైబిల్లో జోర్డాన్ గురించి సాధారణ వర్ణన లేదు; దానికి చెదురుమదురుగా నిరవధికంగా సూచనలు మాత్రమే ఇవ్వబడ్డాయి. యాకోబు హారాను నుండి తిరిగి వస్తుండగా జోర్డాన్ నదిని దాని ఉపనది అయిన జబ్బోకు (ఆధునిక జర్కా నది)ను దాటాడు ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము., 32:23–24 ). తూర్పున స్థిరపడిన "రెండు తెగలు, అర్ధ తెగను" ( సంఖ్యాకాండము 34:15 ), పశ్చిమాన స్థిరపడిన "తొమ్మిది తెగలు, మనష్షే అర్ధ తెగ " ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము., పాసిమ్) మధ్య సరిహద్దు రేఖగా జోర్డాన్ నది గుర్తించబడింది.

యెరికోకు ఎదురుగా దీనిని "యెరికో యొర్దాను" అని పిలుస్తారు ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ; 35:1 ). జోర్డాన్ నదికి అనేక రేవులు ఉన్నాయి, వాటిలో ఒకటి యెఫ్తా చేత అనేక మంది ఎఫ్రాయిమీయులు చంపబడిన ప్రదేశంగా ప్రసిద్ధి చెందింది ( న్యాయాధిపతులు 12:5–6 ). ఇవి బేత్-బారా దగ్గర ఉన్నట్లు ప్రస్తావించబడిన అదే రేవులే అని అనిపిస్తుంది. అక్కడ గిద్యోను మిద్యానీయుల కోసం పొంచి ఉన్నాడు ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ). సుక్కోతు, జర్తాను మధ్య ఉన్న యొర్దాను మైదానంలో, సొలొమోను తన కాంస్య స్తంభాలను కలిగి ఉన్న బంకమట్టి నేల ఉంది ( 1 రాజులు 7:46 ). నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. జోర్డాన్ లోయ ఒక అటవీ ప్రాంతంగా చిత్రీకరించబడింది. బైబిల్ వ్యాఖ్యాత ఆల్బర్ట్ బార్న్స్ "పాలస్తీనాలోని చాలా ప్రాంతాలలో చెట్లు చాలా అరుదుగా ఉండేవి. కానీ జోర్డాన్ లోయలో పుష్కలంగా ఉండేవి" అని సూచిస్తున్నారు.

బైబిల్ చరిత్రలో జోర్డాన్ అనేక అద్భుతాలకు వేదికగా కనిపిస్తుంది. మొదటిది జెరిఖో సమీపంలోని జోర్డాన్‌ను జొషుయా ఆధ్వర్యంలో ఇశ్రాయేలీయులు దాటినప్పుడు జరిగింది ( జొషుయా 3:15-17 ). తరువాత రెండు తెగలు, జోర్డాన్ తూర్పున స్థిరపడిన అర్ధ తెగ వారు తమకు, ఇతర తెగలు మధ్య "సాక్షిగా" దాని ఒడ్డున ఒక పెద్ద బలిపీఠాన్ని నిర్మించారు ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము., 22:26, ఇతర వరుస). ఏలీయా, ఎలీషా ఆరిన నేల మీద యొర్దాను దాటారు ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము., 2:14 ). ఎలీషా యొర్దాను వద్ద రెండు అద్భుతాలు చేసాడు: నయమాను కుష్టు వ్యాధిని దాని నీటిలో స్నానం చేయించి స్వస్థపరిచాడు ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ). "ప్రవక్తల కుమారులలో" ఒకరు పోగొట్టుకున్న గొడ్డలి తలని నీటిలోకి విసిరి తేలేలా చేశాడు ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ).

### కొత్త నిబంధన

బాప్తిస్మమిచ్చు యోహాను యొర్దాను నదిలో పశ్చాత్తాపం కోసం   బాప్తిస్మం ఇచ్చాడని కొత్త నిబంధన చెబుతుంది ( మత్తయి 3:5 - 6 ; మార్కు 1:5 ; లూకా 3:3 ; యోహాను 1:28 ). ఈ బాప్టిజం చర్యలు బేతబారాలో జరిగినట్లు కూడా నివేదించబడ్డాయి ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ). యేసు అక్కడ అతనిచేత బాప్తిస్మం పొందటానికి వచ్చాడు ( మత్తయి 3:13 ; నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ; నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము., 4:1 ). యేసును దేవుని కుమారుడు, దేవుని గొర్రెపిల్లగా బాప్తిస్మమిచ్చు యోహాను నమోదు చేసిన ప్రదేశం కూడా జోర్డాన్‌లోనే ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ) ఉంది. యోర్దాను నదికి పేరు పెట్టే మెస్సీయ గురించి యెషయా ప్రవచనం ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ) నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము.లో నివేదించబడింది.

యేసు తన పరిచర్య సమయంలో జోర్డాన్ నదిని దాటడం గురించి ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ; నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ), ఆయన బోధను వినడానికి, వారి వ్యాధుల నుండి స్వస్థత పొందడానికి విశ్వాసులు జోర్డాన్ నదిని దాటడం గురించి కొత్త నిబంధన అనేకసార్లు మాట్లాడుతుంది ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ; నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ). అతని శత్రువులు ఆయనను పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు యోహాను మొదట బాప్తిస్మం ఇచ్చిన ప్రదేశంలో యేసు నది వద్ద ఆశ్రయం పొందాడు ( నూతన ప్రపంచ బైబిల్ అనువాదము. ).

తూర్పు వైపున ఉన్న అల్-మఘ్తాస్ అనే ప్రదేశం చాలా కాలంగా యేసు బాప్టిజం పొందిన ప్రదేశం తీర్థయాత్ర స్థలంగా పరిగణించబడుతుందని మేధావులు నిర్ధారించారు. దీని ఫలితంగా 2015లో అల్-మఘ్తాస్‌ను యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ఎంపిక చేశారు.

### సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత
#### సింబాలిజం
యూదు సంప్రదాయం ప్రకారం ఇశ్రాయేలీయులు ఈజిప్టు బానిసత్వం నుండి వాగ్దాన దేశంలో స్వేచ్ఛకు కష్టతరమైన, ప్రమాదకరమైన ప్రయాణాన్ని చేసారు కాబట్టి జోర్డాన్ నది స్వేచ్ఛను సూచిస్తుంది. అసలు క్రాసింగ్ అనేది ప్రయాణం చివరి దశ ఇక్కడకు చేరడంతో ప్రయాణం పూర్తవుతుంది.

అనేక ఇతర సూచనలలో, జోర్డాన్ నదికి ఓల్డ్ మ్యాన్ రివర్ అనే వచనంలో ఈ అర్థం ఇవ్వబడింది: "మిసిసిపీ నుండి నన్ను 'వెళ్లనివ్వండి / తెల్ల మనిషి యజమాని నుండి నన్ను వెళ్లనివ్వండి / జోర్డాన్ నది అని పిలువబడే ఆ ప్రవాహాన్ని నాకు చూపించు / అదే నేను దాటాలని కోరుకునే పాత ప్రవాహము".

#### రాయల్స్ నామకరణం
యేసు బాప్టిజం కారణంగా వేల్స్ యువరాజు జార్జ్, బల్గేరియాకు చెందిన సిమియన్  , జేమ్స్ ఓగిల్వీ వంటి అనేక క్రైస్తవ రాజ గృహాలలో వారసులు, యువరాజుల నామకరణం కోసం జోర్డాన్ నీటిని ఉపయోగిస్తారు.  అంతకుముందు 1717 మే 15న చక్రవర్తి మరియా థెరిసాకు వియన్నాలో పదకొండవ పోప్ క్లెమెంట్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న పాపల్ నుంటియస్ జార్జియో స్పినోలా, జోర్డాన్ నది నుండి కొన్ని చుక్కలు కలిగిన బాప్టిస్మల్ నీటితో బాప్టిజం ఇచ్చారు.

#### క్రైస్తవ కవిత్వం - సంగీతం
జోర్డాన్ నది జానపద, సువార్త, ఆధ్యాత్మిక సంగీతంలో, కవితా, సాహిత్య రచనలలో తరచుగా చిహ్నంగా ఉంటుంది. యేసు బాప్టిజం గురించి సంస్కర్త మార్టిన్ లూథర్ రాసిన ఒక కీర్తనలో ప్రస్తావించబడింది, " క్రీస్ట్ అంస్ర్ హెర్ జం జోర్డాన్ కాం " (1541), జోహన్ సెబాస్టియన్ బాచ్,ద్వారా కాంటాటా కోసం బేస్ (1724).

జోర్డాన్ నది ప్రధానంగా దాని గొప్ప ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత కారణంగా లెక్కలేనన్ని పాటలు, శ్లోకాలు, కథలకు ప్రేరణనిచ్చింది, వీటిలో సాంప్రదాయ ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ ఆధ్యాత్మిక/జానపద పాటలు " మైఖేల్ రో ది బోట్ ఆషోర్ ", " డీప్ రివర్ ", " రోల్, జోర్డాన్, రోల్ " ఉన్నాయి. ఇది " ఈవ్ ఆఫ్ డిస్ట్రక్షన్ ", " విల్ యు బి దేర్ ", " ది వేఫేరింగ్ స్ట్రేంజర్ ", మ్యూజికల్ షో బోట్ లోని " ఓల్' మాన్ రివర్ " పాటలలో ప్రస్తావించబడింది. జూన్ గ్రామీ అవార్డు గెలుచుకున్న స్టూడియో ఆల్బమ్ ప్రెస్ ఆన్‌లో జానీ క్యాష్, జూన్ కార్టర్ క్యాష్ రాసిన "ది ఫార్ సైడ్ బ్యాంక్స్ ఆఫ్ జోర్డాన్" జోర్డాన్ నదితో పాటు ప్రామిస్డ్ ల్యాండ్ గురించి కూడా ప్రస్తావించింది. జోర్డాన్ నది రూట్స్ రెగె కళాకారుడు బర్నింగ్ స్పియర్ అదే పేరుతో పాడిన పాటకు ఇతివృత్తం.  బెలారసియన్ బ్యాండ్ స్పాసేనీ తన మొత్తం ఆల్బమ్ " క్రాసింగ్ ది జోర్డాన్ " ను ఈ అంశానికి అంకితం చేసింది.

## మూలాలు