open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
వసంతరావు వేంకటరావు

**వసంతరావు వెంకటరావు** ఒక సైన్సు రచయిత, శాస్త్రవేత్త, భౌతిక శాస్త్ర విజ్ఞాన ప్రచారకుడు.

## జీవిత విశేషాలు
ఈయన 1909, ఫిబ్రవరి 21 వ తేదీన జన్మించాడు. తండ్రి పేరు తాతారావు. విజయనగరం మహారాజ కాలేజీ, బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయాలలో ఉన్నత విద్య (ఎం.యస్సీ) చదివాడు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త సూరి భగవంతం వద్ద భౌతిక శాస్త్ర ప్రయోగ శాలలో కొంతకాలం శిక్షణ పొందాడు. మహారాజా కళాశాల, విజయనగరంలో 1935లో భౌతిక శాస్త్ర ఆచార్యునిగా చేరి, పదోన్నతులను పొందుతూ ప్రిన్సిపాల్ గా (1956-69) పదవీవిరమణ చేశాడు.

## రచయితగా
భౌతిక శాస్త్ర విజ్ఞానాన్ని ఉపన్యాసాలు, రచనలు ద్వారా విస్తృత పరిధిలో వ్యాపింపచేశాడు. తెలుగులో భౌతిక, రసాయనిక శాస్త్రాలకు సంబంధించిన పాఠ్యపుస్తకాలను తెలుగు భాషా సమితి తరపున రూపొందించాడు. దాదాపు సహస్ర విజ్ఞాన వ్యాసాలు రాసాడు. వీటిలో అనేకం వ్యాస సంపుటాలుగా వెలువడినాయి. ఈయన రాసిన సైన్స్ గ్రంథాలు 32 లో కొన్ని ఇంటర్మీడియట్, డిగ్రీ విద్యార్థులకు పాఠ్య పుస్తకాలుగా ఎంపిక అయ్యాయి. ఆధునిక విజ్ఞానం పేరుతో ఆయన రాసిన పుస్తకం ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈయన సంకలనం చేసిన సూక్తిముక్తావళి అనే గ్రంథం కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.

మానవ మానవ, పడకటింట్లో విజ్ఞానచర్చ, పారిజాతం మొదలగు అనేక పుస్తక రచనలు జన సామాన్యానికి కూడా విజ్ఞానాన్ని చేకూర్చాయి. తెలుగు అకాడమీ లో, 18 పుస్తకాలు డిగ్రీ విద్యార్థులకు వెలువరించాడు. విద్యార్థి లోకానికి సంబంధించిన భౌతిక శాస్త్ర సంబందమైన అనేక ప్రయోగాలు నిర్వహించాడు. సామాన్య శాస్త్రం మీద, మాతృభాష మీద ఈయనకు గల అపార గౌరవాభిమానాలు, జిజ్ఞాసలు తెలుగువారికి వరప్రదాతలయ్యాయి. సైన్స్ ను అతి సరళ మైన తెలుగు భాషలో విస్తృత ప్రచారం చేసిన ఈయన 1992, ఏప్రిల్ 25 న మృతి చెందాడు.

## సూచికలు

## యితర లింకులు

వర్గం:1909 జననాలు
వర్గం:1992 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు
వర్గం:తెలుగులో సైన్సు రచయితలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రచయితలు
గొల్లకోట బుచ్చిరామశర్మ

**గొల్లకోట బుచ్చిరామశర్మ** జీవ రసాయన శాస్త్రవేత్త.
## బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
ఈయన విశాఖ జిల్లా లోని యలమంచిలి గ్రామంలో 1915, ఫిబ్రవరి 20 న జన్మించారు. తండ్రి పేరు జి.జి. సోమయాజులు, బి.ఎస్.సి (ఆనర్స్) చదివిన తర్వాత ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (బెంగళూరు) లో ఎం.ఎస్.సి. చదివారు. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ విన్‌కన్‌సిన్ నుండి పి.హెచ్.డి చేశారు.
## ఉద్యోగాలు
బ్రెట్ అండ్ కంపెనీ వారి రాప్టోకస్ లో బయో కెమిస్ట్ గా (1943) చేరి, ఆ సంస్థ రీసెర్చి కంట్రోలు డివిజన్ కు చీఫ్ గా (1951), స్టాప్ డైరెక్టర్ గా (1954), డిప్యూటీ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ గా (1964-72) డైరెక్టరుగా (1972-76) మేనేజింగ్ డైరెక్టరుగా (1981) వివిధ పదవులను నిర్వహించారు. 1949 లో రాయల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కెమిస్ట్రీ వారి ఫెలోషిప్ అందుకుని పరిశోధనలు నిర్వహించారు.
## పరిశోధనలు
డాక్టర్ రామశర్మ జీవరసాయన శాస్త్రము, పౌష్టికాహారం, ఫార్మాన్యూటికల్స్ రంగాలలో ఎంతో విలువైన పరిశోధనలు జరిపారు. 50 కి పైగా ప్రామాణిక పరిశోధకపత్రాలను వెలువరించారు. ఇండియన్ జర్నల్ ఆఫ్ ఫార్మసీ పత్రికకు అతి ప్రతిభావంతంగా సంపాదకత్వం (1954-76) వహించారు.

ఈయన పరిశోధనా పటిమకు, మేధాసంపత్తికి అనేక గౌరవ మన్ననలు అందాయి. 29 వ ఇండియన్ ఫార్మాస్యూటికల్ కాంగ్రెస్ కు (1977) అధ్యక్షత వహించి దేశ సౌభాగ్యానికి మందుల ప్రామాణిక తయారీ ఒక ఆలంబనగా ఉండాలని పిలుపునిచ్చారు. బోంబే కాలేజీ ఆఫ్ ఫార్మసీ గవర్నింగ బాడీకి ఛైర్మన్‌గా (1976) ఉన్నారు. డెవలప్ మెంట్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ డ్రగ్స్ అండ్ ఫార్మాస్యూటికల్స్, ఫార్మసీ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా మొదలగు సంస్థలలో గౌరవ పదవులను నిర్వహించారు. ఐరోపా దేశాలకు, బ్రిటన్, అమెరికా, జపాన్ దేశాలకు పర్యటించిన ఇండియన్ ఫార్మాస్యూటికల్ డెలిగేషన్లకు నేతృత్వం వహించారు. ఇండియన్ ఫార్మా కోపియా కమిటీకి, డ్రగ్స్ టెక్నికల్ అడ్వయిజరీ బోర్డుకు ఛైర్మన్ గా కొంతకాలం ఉన్నారు. సొసైటీ ఆఫ్ బయోలాజికల్ కెమిస్ట్ కు (1971-73) ఇండియన్ ఫార్మాస్యూటికల్ అసోషియేషానికి ( 1972-74) అధ్యక్షునిగా ఉన్నారు.
## గౌరవాలు, సత్కారాలు
నిర్విరామ పరిశోధకులుగా కీర్తి ప్రతిష్టలు అందుకున్న డాక్టర్ శర్మకు ఆచార్య సర్.పి.సి.రాయ్ మెమోరియల్ గోల్డ్ మెడల్ (1970), ప్రొఫెసర్ ఎం.ఎల్.స్కోప్ మెమోరియల్ అవార్డు (1979), వి.జి.పటేల్ మెమోరియల్ లెక్చర్ షిప్ (1984), ఎం.ఎల్.ఖొరానా మెమోరియల్ లెక్చర్ షిప్ (1986) మొదలగు పలు గౌరవ మన్ననలు అందాయి.

జీవిత చరమాంకంలో విశాఖ లోని లానన్స్ బే కాలనీలో ఉన్నారు.

## సూచికలు

## యితర లింకులు

వర్గం:తెలుగువారిలో శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1915 జననాలు
వర్గం:జీవ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు
నికొలో డా కాంటి

**నికొలో డా కాంటి** (Niccolò de' Conti' : 1395-1469) వెనిస్ కి చెందిన ఒక వర్తకుడు, పరిశోధకుడు. చియోగ్గియా లో జన్మించిన నికొలో భారతదేశానికి, ఆగ్నేయ ఆసియా, దక్షిణ చైనా లకు 15వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో యాత్రలు చేశాడు. 1295 లో మార్కోపోలో తిరిగి రాక తర్వాత 1439 లో సముద్ర మార్గం ద్వారా చైనా నుండి నికొలో కంటే ముందు తిరిగి వచ్చిన ఇటాలియన్ వర్తకుల దాఖలాలు లేవు.

నికొలో వెనీస్ నుండి 1419 లో యాత్రలకి బయలుదేరి సిరియా లోని డమాస్కస్ లో స్థిరపడి, అక్కడ అరబిక్ భాషని నేర్చుకొన్నాడు. 25 ఏళ్ళ పాటుగా ముస్లిం వర్తకుడిగా నే ఆసియాలోని చాలా ప్రదేశాలకి పర్యటించాడు. ఇస్లామిక్ భాషలు, వారి సంస్కృతులని వంటబట్టించుకొన్న నికొలో కి అతడు ఇస్లామిక్ వర్తకుల నావలలో పయనించటానికి దోహదపడ్డాయి.

## పర్యటనలు
నికొలో మొదట ఎడారిని దాటి బాగ్దాద్ చేరాడు. తర్వాత టైగ్రిస్ నది లో పయనించి బస్రాహ్ చేరాడు. తర్వాత పర్షియన్ గల్ఫ్ దాటి ఇరాన్ చేరి అక్కడ పర్షియన్ నేర్చుకొన్నాడు. 

అరేబియా సముద్రము దాటి గుజరాత్ లోని ఖంబత్ చేరుకొన్నాడు. పాచమురియా, హెల్లీ ల మీదుగా దక్కను కి కేంద్రమైన విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చేరాడు. ఇక్కడే తెలుగు భాషకి ఇటాలియన్ భాష వలె అజంతాలు (అచ్చు అంతాలు) గలదని తెలుసుకొని తెలుగు భాష కి **ఇటాలియానో డి'ఓరియంటె (ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్)** అని బిరుదుని ఇచ్చాడు.

## మూలాలు

### వనరులు

*
* Bracciolini, Poggio: *De varietate fortunae*, book iv [ 1445] (ed. by Abbé Oliva, Paris 1723).
* Niccolò de' Conti, Chandeigne (ed.), *Le voyage aux Indes* (in French), 2004, 
* Major, R. H. (ed.). ''India in the fifteenth century: Being a collection of narratives of voyages to India in the century preceding the Portuguese discovery of the Cape of Good Hope, (Works issued by the Hakluyt Society)* (English trans. by J. Winter Jones, Hakluyt Society, London 1857). Republished by Asian Educational Services (30 June 1992). .
* [[J. H. Parry|Parry, J. H.]] *The European Reconnaissance: Selected Documents*. London, Macmillan, 1968
* Francesco Surdich, "[http://www.treccani.it/enciclopedia/niccolo-de-conti_(Dizionario-Biografico)/ Conti, Niccolò de']" in *Dizionario Biografico degli Italiani* vol. 28 (1983)
* [[Le Goff, Jacques]]. 'The Medieval West and the Indian Ocean: An Oneiric Horizon' in *Time, Work, and Culture in the Middle Ages'', University of Chicago Press, 1980.

వర్గం:1395 జననాలు
వర్గం:1469 మరణాలు
వర్గం:ఇటలీ
వీరముష్టివారు

ఈ నాటికీ బిక్షుకులై తిరిగే వీర ముష్ఠి వారు ఆంధ్ర దేశంలో అన్ని ప్రాంతాలలోనూ ఉన్నారు. ఏనాడు వీర శైవం ఏయే ప్రాంతాల్లో విజృంభించిందో ఆనాటి నుంచీ ఈ వీర ముష్టులు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నారు.
వీర ముష్టి, వీర భట, భద్ర పాద మొదలైన పేర్లన్నీ వీర ముష్టులకు చెందుతాయి. ముష్టి అంటే పిడికిలి అనీ, వీరులైన యోధులనీ, వీర భిక్షుకులనీ, వీర శైవ భిక్షుకులనీ, వీర ముష్టి వారికి అర్థం చెప్పవచ్చునని డా: బి. రామరాజు గారు వారి జానపద గేయ సాహిత్యంలో ఉదహరించారు. వీరు వీర శైవ వాగ్మయానికి సంబంధించిన గేయాలనూ, శైవ భక్తుల గాథలనూ, కన్యకా పరమేశ్వరీ కథలనూ చెపుతూ వుంటారు. వీరు ముఖ్యంగా శైవ భక్తులైన జంగాలనూ, బలిజలనూ, వైశ్యులనూ యాచిస్తారు. కాని ఈ నాడు వారు అక్కడక్కడా వున్న కొద్ది మంది అందరినీ యాచిస్తున్నారు.

## ఇలాంటప్పుడు వీరు ఎవరి నైతే యాచించే వారో వారే వీరిని మక్కువగా ఆదరించే వారు.
ముఖ్యంగా వీరు వైశ్యులనే ఎందుకు యాచిస్తారో చెప్పేందుకు ఒక ఐతిహ్యం ఉంది. వీర ముష్టులు వైశ్యులకు ఇలవేల్పైన కన్యకను, రాజరాజు బలాత్కరించి పట్టుకోవడానికి వచ్చినప్పుడు ఆయన సైన్యంలో నున్న వీర ముష్టులూ, ఆయన పల్లకీని మోసే బోయీలుగా వున్న వీర ముష్టులు కావాలని కొంత ఆలస్యం చేయటం వల్ల కన్యక ఆమె వంశీయులూ అగ్నిగుండంలో ఆహుతి అవటానికి అవకాశం చిక్కింది. అలా ఆలస్యమే చేయక పోయినట్లైతే, కన్యకను రాజరాజు చెరబట్టి వుండే వాడు. ఈవిధాన వీర ముష్టులు వైశ్య జాతికి మహోపకారం చేసిన కారణాన వైశ్యులు వీర ముష్టులను గౌరవించి వారికి పారి తోషికములు ఇస్తారు.

## వీర ముష్టులు గానం చేసే పాటలన్నీ కన్యకా ఇతి వృత్తానికే సబంధించిన వని అయ్యల రాజు నారాయణా మాత్యుడు వీర ముష్టులను గురించి ఆయ రచనలో ఉదపరించాడు.
వీర ముష్టుల యొక్క జన్మ వృత్తాంతం గురించి ఒక వింత కథ ప్రదారంలో వున్నట్లు కూడా రామ రాజు గారు వివారిస్తున్నారు. ఎప్పుడో వీర భద్రుడు దక్షాధ్వర, ధ్వంసము చేసే సమయంలో, వీర భద్రుని శరీరంనుంచి స్రవించిన చెమట నుండి ఈ జాఅతి వారు జన్మించారట. వీరభద్ర, భిక్షుకు, విభూతి పిందాల వంటి గోత్ర నామాలు వీర శైవాన్ని చెపుతూ ఉన్నాయి. వీరిలో కొంత మంది జంగాలుగా మారారు. వీర ముష్టులకు గురువులు ఆరాధ్య బ్రాహ్మణులని చెపుతారు. వీరుష్టులు మారెమ్మ, ముత్యాలమ్మ, పోచమ్మ మొదలైన గ్రామ దేవతలను కూడా పూజిస్తారు.
ముఖ్యంగా వీరు గంభీర ధ్వని నిచ్చే జేగంట శంఖం, తప్పెటా వాయిస్తూ భిక్షమెత్తుతారు. వీర ముష్టుల్లో ఆవేశ పరులైన కొందస్రు బుగ్గలకు నారసాలను పొడుచు కోవడం, నాలుకల్ని తెగ కోసు కోవడం మొదలైన భయంకర మైన ఆవేశాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. లింగ ధారులు తప్పా మిగిలిన వారందరూ మద్య మాంసాలను ఆరగిస్తారు. వీరు గడ్డాలనూ, మీసాలనూ పెంచుతారు, క్షుర కర్మ చేయరు, వీర ముష్టులైన వీరు యాచిస్తే, వీరి స్త్రీలు, చాపలు అల్లడం పచ్చ తొట్లు పొడవడంమొదలైన పనులు చేస్తారు. బ్రాహ్మణులు, వైశ్యులుజంగాలు, బలిజలు మొదలైన వారి ఇళ్ళలో తప్పా వీరు మెక్కడా భోజనం చేయరు.

ఆవేశ పరులైన వీర ముష్టులు వీరా వేశంతో కర్ర సాములు కూడా చేస్తూ వుంటారు. తాషామర్బా వాయిద్యానికి అనుకూలంగా అడుగులు వేస్తూ, కర్ర సాములో ఆరి తేరిన ఇరువురు ఇరు ప్రక్కల నుంచి కర్రలను చేత బూని గిర గిరా ఆత్రిప్పుతూ అమిత పౌరుషంతో ఒకరి మీదికి మరొకరు కర్రను విసురుతూ ఆ కర్ర విసురుకు రెండవ వ్వక్తి తప్పుకుని ఎదురు దెబ్బ తీస్తూ, వాయిద్యానికి అనుగుణంగా, వాయిద్య వేగంతో పాటు కర్ర త్రిప్పుతూ, తమతమ ప్రజ్ఞలను చూపిస్తూ, చూపరులను వుత్తేజ పర్చి, వారిలో ఉద్రేకాన్ని కలిగిస్తారు. పల్లెలలో సహసంగా జరిగే ఉత్సవాలలో ఈ వీర ముష్టులను ప్రదర్శనాలలో ప్రవేశ పెడతారు. వీరు కర్ర సాములో, ఎంతటి అసాధ్యులో, కత్తి సాములోనూ అంత అసాధ్యులే.

## మూలాలు
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
వీధిపురాణం

## విజ్ఞలు చెప్పిన వీధి పురాణం.
పూర్వ్ం పలలెల్లో మహాభారతం, భాగవతం, రామాయణం, గరుడ పురాణం, బసవ పురాణం, దేవీ భాగవతం మొదలైన పురాణ గాథలను చదవటం తేట తెలుగులో గ్రామ ప్రజలకు అర్థమయ్యే శైలిలో చెప్పడం ఆనాడు ఆచారంగా వుండేది. ఆనాటి ముఖ్యమైన వినోదాలలో వీధి పురాణం చెప్పడం ఒకటి. గ్రామంలోని ధనికులు, గ్రామ రెడ్లు, పండితులు, బ్రాహ్మణులు మొదలైన వారు నిర్వహించే వారు. పురాణ పఠనం వీధి మంటపంలో గాని, గ్రామ చావడిలో గాని చెప్పేవారు. పురాణ పఠనానికి ఏ విధమైన ఖర్చూ లేదు. భక్తీ, ముక్తీ రెండూ కలుగు తాయనీ విశ్వాసంతో ఎంతో మంది ఈ పౌరాణ పాథణానికి హాజరయ్యే వారు. ప్రేక్షకులు వచ్చే వారు వస్తూ వుంటే వెళ్ళి పోయే వారఉపెళ్ళి పోతూ వుండే వారు. ఏ మాత్రం కొంచెం తీరిక వున్నా కాస్త పురాణ కాలక్షేపం విని పోయే వారు. అంతే గాక, ఈ పఠనం సాయంత్రం పూట తీరుబడి వేళ జరిగేది. ఒకరు పురాణం చదివితే, మరొకరు విడమర్చి ఆర్థం చెప్పేవారు. గ్రామంలో వుండే పురుషులు ఏ మాత్రం అవకాశమున్నా వీథుల్లోనే వుండే వారు. ఆ నాటి వినోద కార్య క్రమాలన్నీ వీధుల్లోనే జరిగేది.

వీధి పురాణం యొక్క ప్రాముఖ్యాన్ని గూర్చి చంద్ర శేఖరుడు ఆనాటి జానపద కళారూపాలను తన శతకంలో వర్ణిస్తూ వీథి పౌరాణం యొక్క ప్రాముఖ్యాన్ని గూర్చి ఈ క్రింది విధంగా ఉదహరించాడు.
.............................

పద్యం

పండిన చేను నాది, పడమోసుకుపో నెల నాడు నీవు
పుర్రాండము సెప్పినావు గద బలె రమ్మెముగా బగుమా
నమిన, మా ముండ ఇలాలటంట, పది మొత్తుకు సచ్చెను
నీవు మల్లి రామాండము సెప్పలంచు
ననుమందుడు మూర్ఖుడు చంద్ర శేఖరా||

అని వర్ణించాడు. అంటే ఆనాడు వీథి పురాణం కూడ ఎంతటి బల వత్తరమైన కళారూపమో ఆర్థం చేసు కోవచ్చు.
## మూలాలు
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు

                        )))0(((

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
దేవతల కొలువులు

;**దేవతల కొలువులు**, తెలుగునాట ఇదొక జానపద కళారూపము 
## దేవతల కొలువుల సంబరాలు;

ఈనాడు దేవతల కొలువులు అన్ని గ్రామాల్లోనూ అంతగా జరగక పోయినా అక్కడక్కడ వెనుక బడిన ప్రాంతాల్లో దేవతల మొక్కు బడులు, తాతర్లు సంబరాలు జరుగుతూ వుంటాయి. వీటిని ఉగాది, సంక్రాంతి మొదలైన పండుక దినాల్లో జరుపుతారు. గ్రామ దేవతలకు నైవేద్యాలు అర్పిస్తారు. గ్రామ దేవతలకు నైవేద్ద్యాలు అర్పిస్తారు. గరగలు ఘటాలు నెత్తిన పెట్టుకుని ఊరేగింపుగా ఈంటింటికీ త్రిప్పుతారు. డప్పుల మీద సప్తకాళ వాయిద్యాన్ని మాదిదలు వాయిస్తూ వుంటే, గరగలను ఎత్తుకున్న చాకళ్ళు (రజకులు) లయ భద్ధ మైన చించులతో, తన్మయత్వంతో నృత్యం చేస్తారు. ఆ సందర్భంలో వాయించే డప్పు వాయిద్యం ఈ విధంగా సాగుదుతుంది.

## తాళం వరుసలు

త ఝుణక, ఝుణక, ఝుణకా
తద్దివిత - ధివిత, తకతా
కితతక - కిటతక - కిటతక
తాం - ధోం - తక్కిట కిటతక
ఝంతరి కిటతక - ధుంతరి కిట తక - ధుం తరికిటతక

అని డప్పుల మీద పలికిస్తూ, మధుర భావాలు ఒలికిస్తూ, భక్తి తన్మయత్వంతో ప్రజలను ముగ్దుల్ని చేస్తూ, వారి హృదయాలను రాగ రంజితం చేస్తూ వుంటారని ఒక సందర్భంలో కీ:శే: నేదునూరి గంగా ధరంగా రన్నారు.

మింటి దిక్కున జూచి, మీసంతు బడిసి
ఒంటిదున్నా తలను నరికేనురా
కొంకాక చిందూలు - గోవింద గంతూలు\
శంకలేకా బలి చల్లీతిరా - లింగతాలిల్లే తాలిల్లే..............................||ఓరి||

అండాండమను బిరుదు దాసాది నాపేరు
పిండాండమను బిరుదు కాసె పోసి
అండ పిండ బ్రహ్మాండముల కెల్లను
మెండుండు దైవాల - మెడాడు రా లింగ...... తాలెల్లె తాలిల్లె ......||ఓరి|
అని భీకరంగా పాడుతూ, చిందులూ వేస్తూ ఒక్క వృటుతో ఆ దున్న పోతు మెడను నరికి వేస్తాడు. ఆ రక్తంతో ఆన్నాన్ని తడిపి, కుంభ రాసి పోస్తారు. రక్త వర్ణమైన ఆ కుంభాన్ని ఒక తట్టలోకి ఎత్తి, దానిపై నరికిన దున్న పోతు తలను పెట్టి, తట్టను వెట్టి వాడి తల మీద పెట్టి ఘటాల వాడు డప్పుల వాయిద్యాన్న నుసరించి గణాచారిలా ఆవేశంతో గంతులు వేస్తూ భీకరంగా కేకలు వేస్తూ గ్రామ పొలిమేరల్లో నాలుగు దిక్కులు పొలి గంగను విడిచి రక్తపు అన్నాన్ని వెదజల్లుతారు. గ్రామ దేవతలను పొలి మేరలో పెడతారు.

## మూలం:
తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు.

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
చిరుతల రామాయణం

## సిరిసిరి మువ్వల చిరుతల రామాయణం

**చిరుతల రామాయణం** తెలంగాణా ప్రాంతంలో చాలా వ్వాప్తిలో ఉంది. ముఖ్యంగా కరీంనగర్ జిల్లాలో చిరుతల రామాయణం అతి ప్రాచీన కళారూపం. పల్లెల్లోని శ్రామిక యువకులు ముప్పై నలబై మంది కలిసి వేసవి కాలంలో ఒక గురువును నియమించుకుని చిరుతల రామాయణాన్ని నేర్చుకుంటారు.

ఊరు బయట విశాలమైన స్థలంలో ఒక కర్ర పాతి, దానికి జండాలు కట్టి, చిరుతలు పట్టుకుని, కాళ్ళకు గజ్జెలు కట్టుకుని పాట పాడుతూ నృత్యం చేస్తారు. నిజానికి ఇది మన కోలాటం లాంటిదే అయితే వీరు ముఖ్యంగా కోలాటం పాటల కంటే చిరుతలతో నృత్యం చేస్తూ రామాయణ భారత కథలను తీసుకుని బృంద సభ్యులే పాత్రలుగా వ్యవహరించుట వలన దీనికి చిరుతల రామాయణం అనే ఈ పేరు వచ్చింది.

## పాత్రల ఎంపిక

ప్రథమంలో బృంద సభ్యుల అకారాల ననుసరించి, పాత్రలను ఎంపిక చేస్తారు. తరువాత వేషధారణ లేకుండనే ప్రతి పాత్రకూ పాటను నేర్పుతాడు. ప్రతి పాత్ర ధారికీ క్షుణ్ణంగ్తా పాట
వచ్చి తీరాలి. ఈ విధంగా ఒక మాసం రోజులు గురువు బృంద సభ్యులతో రామాయణం శిక్షణ ఇస్తాడు. అభ్యాసం అయిన తరువాత రామ పట్టాభిషేకం వుంటుంది. ముఖ్యంగా సీతారామ పాత్రలు ధరించే వారు. ధనవంతుల ఇళ్ళలో చీరలు, పంచెలు, నగలు సంపాదించి వేషధారణను సమకూర్చు కుంటారు. విశాలమైన స్థలంలో రామాయణానికి సంబంధించిన సన్నివేశాల ననుసరించి సినిమా సెట్సు మాదిరి, రావణాసురుని లంక, అయోధ్య, కిష్కింద, ఇలా వేరు వేరు భాగాలను కట్టెలతో మంచెల్లాగా నిర్మిస్తారు.

ఒక్కో పాత్ర ప్రవేశించి పరిచయం చేసుకునే సమయంలో ప్రేక్షకులు కరతాణ ధ్వనులతో వారిని ఉత్సాహ పరుస్తారు. ఇలా రాత్రంతా రామాయణం గానంచేసి, ఉదయం శ్రీ రాముని పట్టాభిషేక మహోత్సవం చేస్తారు.
వీ వుత్సవానికి ఊరి జనమంతా కదిలివస్తారు. ఎత్తైన ప్రదేశంలో సీతారాములుగా పాత్రధారులను కూర్చోపెడతారు. కొంచెం క్రింద లక్ష్మణుని పాదాల ముందు హనుమంతుడు కూర్చొని వుంటాడు. ఉత్సవ సమయంలో సీతారాములకు చీరలు, పంచెలు, డబ్బులు సీతపెట్టి, దేవతామూర్తులను భక్తి శ్రద్ధలతో కొలిచినట్లే కొలుస్తారు. ఈనాడు చిరుతల రామాయణం సినిమాలు వచ్చిన తరువాత వీటి పట్ల కొంచెం ఆదరణ తగ్గుతూ వున్నా, కొన్ని పల్లెల్లో ఇప్పటికీ ఉన్నారు. అలా అంబేద్కర్ యువజన సంఘం, తోటపల్లి, చెర్ల బూత్కూరు, చింతకుంట, వీణవంక గ్రామాల్లో గద్వాల లోని కొన్ని గ్రామాల్లో కూడా చిరుతల రామాయణ బృందాలు ఈనాటికి పనిచేస్తున్నాయి.

## మూలాలు
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
వర్గం:రామాయణం
కత్తుల గారడీ

బ్రతుకు పోరాటం కోసం కత్తుల తో చెలగాటం ఆడే కత్తుల గారడీ వాళ్ళను ఈ నాటికి ఆంధ్ర దేశంలో అక్కడక్కడ చూస్తూ వుంటాం. కూటి కోసం కోటి విద్యలన్నట్లు పొట్ట పోసుకోవటానికి అనేక విద్యల్ని ఆనాటి బిక్షకులు ఆయా విధానలను అవలంబించారు. ఆయా విధానాల ద్వారా ప్రజలను అకర్షించీ, ఆనంద పర్చీ, వారిని మెప్పించీ, వారి ద్వారా పారితోషికాలను పొందుతూ, వారి జీవితాలను, వాటితో వెళ్ళబుచ్చు కుంటూ కాల గడిపేవారు ఎంతో మంది కనబడుతూ వుంటారు. కొందరు కాళా రూఫాలను ఎన్నుకుంటే మరి కొందరు, గారడీలనూ, మంత్ర తంత్రాలనూ, మాయా జాలాలనూ అనుసరిచారు. మరి కొందరు ఆట పాటలను అనుసరించారు.  ఎవరు ఏది అనుసరించినా ప్రజలను ఎలా ఆకర్షించాలనేదే ముఖ్య విషయం. ఆలా ఆ రోజుల్లో ప్రజలను ఆకర్షించే అన్ని విధానాలూ, కళారూపాలుగానే వర్థిల్లాయి. ఆ కోవకు చెందిందే ఈ కత్తుల గారడి. కత్తుల గారడీ వారు రెండు బుగ్గలకూ కత్తిని ఒక ప్రక్కనుంచి నుంచి మరొక ప్రక్కకు  పొడుచుకునీ, కంఠాన్నీ సగం వరకూ కోసుకున్నట్టు కత్తిని పొడుచుకునీ, శరీరం పై అంతా రక్తమయం చేసుకునీ, ముఖ్యంగా రొమ్ముల మీద రక్తాన్ని  ధారలుగా కార్చుతూ, చూసే వారిని భయ భ్రాంతుల్ని చేస్తూ, వారిలో జాలిని కలిగించి యాచిస్తూ వుంటారు. ఈ దృశ్యాల్ని పిల్లలూ, పెద్దలూ ఎంతో ఆసక్తితో తిలకిస్తారు. ఇలా కత్తులతో చెలగాటాలాడే వారిని కత్తుల వాళ్ళనీ, కత్తుల గారడీ వాళ్ళనీ, ఇచ్ఛాపురం మొదలైన ప్రాంతాల్లో కోతల రాయుళ్ళని పిలుస్తూ వుంటారు.  వీరి ప్రదర్శన డప్పుల వాయిద్యంతో అట్ట హాసంగా ప్రారంభమౌతుంది. కత్తుల్ని ఇతరులు గుర్తించ లేని విధంగా ఉపయోగించడము వీరి నైపుణ్యము.

* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు ,

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
గొంతాలమ్మ అశ్వనృత్యం

## గొంతాలమ్మ అశ్వనృత్యం

;అశ్వ నృత్యాలు ఎక్కువగా కృష్ణ , గుంటూరు జిల్లాలలో ఉన్నాయి. అశ్వ నృత్యాలను ముఖ్యంగా హరిజనులు దశరా సమయాలలో గొంతాలమ్మను పంట చేలో ప్రతిష్ఠించి తొమ్మిది రోజులు ఉత్సవం జరిపి తరువాత గొంతాలమ్మను తృప్తి పరిచి ఉత్సవంతో సాగనంపుతారు. ఈ సందర్భంలో వారు  వివిధ విచిత్ర వేషాలు ధరించి చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాలన్నీ సంచారం చేసి డబ్బు, ధాన్యం వస్త్రాలు సంపాదిస్తారు.

## అశ్వ నృత్యం

వీరి ప్రదర్శనల్లో ప్రాముఖ్యం వహించేది అశ్వ నృత్యం. మెడ  వరకు గల ఒక గుఱ్ఱపు తలను పేడతో చేయించి వివిధ వార్నీషు రంగులతో అలంకరించి., ఇతర శరీర భాగాన్నంతా, తేలిక వెదురు బద్దలతో గుఱ్ఱపు ఆకారాన్ని తయారు చేసి చుట్టూ ఎర్ర  చంగు చీరను కట్టి, ఆ గుఱ్ఱాన్ని చంకలకు తగిలించుకుని వెనకకూ, ముందుకూ నడుస్తూ, మధ్య మధ్య ఎగురుతూ,   " కేలమ్మ కేల్ భాయి కేల్, అబ్బబ్బ రాయుడే అల్బాడి బుంగడే " అంటూ అద్భుతంగా నృత్యం చేస్తారు. వీరి నృత్యానికి ఉత్తేజం కలిగించేది డప్పుల వాయిద్యం. ఈ వాయిద్యపు వరుసల గమకాల ననుసరించి నృత్య గతిని మారుస్తూ ఉధృతంగా నృత్యం చేస్తారు. ఈ నృత్యంలో డప్పు వాయిద్యాన్ని నిలిపి అందరూ సమష్టిగా చేతుల్లో చిడతలు ధరించి ఈ విధంగా పాట పాడుతూ నృత్యం చేస్తారు.

## పాడే పాట

1. కంచెల చెరిగే చేడి కురులపై
లలన కురులపై
2. తుమ్మెద లాడిన ఓ లలనా,
ఘన తుమ్మెద లాడిన ఓ లలనా ..........||కం||
3. చెమటకు తడిసిన చెదిరిన గంధం
ఘుమ ఘుమ లాడిందో లలనా ...................||కం||
4. చెరిగేటప్పుడు చేతులు గాజులు
గల గల లాడిన ఓ లలనా ...................||కం||
5. గొప్పది రోకలి గుప్పున దంచగ
జబ్బలు కదిలిన ఓ లలనా
ఘన జబ్బలు కదిలిన ఓ లలనా ...................||కం||

ఈ విధంగా ఒక ప్రక్క నృత్యం జరుగుతూ వుంటే, చుట్టు ప్రక్కల ఇళ్ళలో వుండే స్త్రీ, పురుషులతో పాటు, పిల్లలు కూడా వుత్సా హంగా మూగుతారు. ఈ సమయంలో సోడిగాడు వంకర దుడ్డు కఱ్ఱను పిల్లల కాళ్ళకు పట్టి లాగుతూ, భయపెట్టి నవ్విస్తూ వుంటాడు. సోడిగాడు వేషధారణ నవ్విస్తూ వుంటుంది. (మరో చోట సోడిగాడి గురించి వేష ధారణతో సహా ఉదహరించ బడింది.)

## ఓ చిన్న దాన
ఈ నృత్యంలోనే

ఓ చిన్నదానా, ఓ చిన్నదాన
గుంటూరు చిన్నదానా
గురుగూ మెట్టలమీద
గజ్జాలుంటే షోకే...............................||ఓ చిన్నదానా?||

నల్ల నల్లటి దానా
నడుము సన్నని దాన
నడుమూ సన్నము మీద
నగ లుంటే షోకే
.............................||ఓ చిన్నదానా?|| అంటూ శృంగార మిళిత మైన  పదాలను కూడా అద్భుతంగా పాడుతారు.

## గుఱ్ఱాల కదం
ముఖ్యంగా గుంటూరు జిల్లాలో ఒకప్పుడు పెళ్ళి సందర్భాలలో, పెండ్లి కొడుకులు, నిజమైన గుఱ్ఱమెక్కి పి పెళ్ళి   కూతురు వూరికి   పెద్దలతో తరలి వెళ్ళేవారు. ఇలా వెళ్ళే సందర్భంలో దారిలో వున్న గ్రామాలలో డప్పులు , వాయిద్యాలతో గుఱ్ఱాన్ని కదను త్రొక్కిస్తారు. డప్పు వాయిద్యానికి అనుగుణంగా నృత్యం చేయిస్తారు. దీనిని కదం త్రొక్కించటం అనేవారు. అందుకోసం గుఱ్ఱాలను తయారు చేసి, వాటిని చక్కగా అలంకరించి, వాటికి నృత్యం నేర్పే వారు. ఈ గుఱ్ఱపు నృత్యాన్ని చూడడానికి గ్రామ ప్రజలు గుమి కూడి ఆసక్తితో   చూసే  వారు. చెప్పినట్లు చేసే ఈ గుఱ్ఱపు నృత్యం కనుల పండువుగా వుంటుంది.  
ఈ గుఱ్ఱాల నృత్యాలను పెండ్లిండ్ల సమయాలలోనూ, కోటప్ప కొండ లాంటి తిరుణాళ్ళ సమయాల లోనూ సుందర గుఱ్ఱపు నృత్యాలు జరుగుతూ వుంటాయి.

## మూలాలజాబితా
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు

బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాల జాబితా:

* Varobeenas Express(2025)

## మూలాలు

వర్గం:సినిమా నటుల సినిమా జాబితాలు
జె. డి. చక్రవర్తి

**జె. డి. చక్రవర్తి ** ఒక భారతీయ సినీ నటుడు, దర్శకుడు. అసలు పేరు నాగులపాటి శ్రీనివాస చక్రవర్తి. రామ్ గోపాల్ వర్మ మొదటి చిత్రం శివ సినిమాతో నటుడిగా పరిచయమయ్యాడు. శివ సినిమా మంచి విజయం సాధించడంతో పాటు తెలుగుతోను తమిళంతో పాటు హిందీలో కూడా అవకాశాలు వచ్చాయి. కొన్నాళ్ళు ప్రతినాయకుడిగా, సహనటుడిగా నటించాడు. వన్ బై టూ, మనీ మనీ, గులాబీ చిత్రాలతో కథానాయకుడిగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. తర్వాత వచ్చిన మృగం, దెయ్యం, బొంబాయి ప్రియుడు, ఎగిరే పావురమా చిత్రాలతో మరిన్ని విజయాలు అందుకున్నాడు.

## నేపథ్యము
హైదరాబాదు లోని తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసురాలైన డాక్టర్ శాంత కోవెల నాగులపాటి, నాగులపాటి సూర్యనారాయణ దంపతులకు జన్మించాడు. పాఠశాల విద్యను హైదరాబాదులోని సెయింట్ జార్జ్స్ గ్రామర్ పాఠశాల లో, ఇంజనీరింగ్ విద్యను చైతన్య భారతి కళాశాల లో పూర్తి చేశాడు.

## సినీ ప్రస్థానం
1989లో రాంగోపాల్ వర్మ చిత్రం శివ చిత్రంలో ప్రతినాయక పాత్ర అయిన విద్యార్థి నాయకుడు జె. డి. పాత్రను పోషించడంతో ఇతని సినీ నట ప్రస్థానము ప్రారంభమైంది. తర్వాత ఒక మలయాళ చిత్రం 
**ఎన్నొందిష్టం కూడమో ** లో సహాయక పాత్రను పోషించాడు. 1998 జూలై 3 న తెలుగు, హిందీ భాషలలో విడుదలైన సత్య చిత్రం ఇతనికి మంచి పేరును తీసుకువచ్చింది.

### నటుడు

* శివ (1989)
* నేటి సిద్ధార్థ (1990)
* అతిరధుడు (1991)
* శ్రీవారి చిందులు (2001)
* లాఠీ (1992)
* అక్కాచెల్లెళ్లు (1993)
* ఆదర్శం (1993)
* ఇన్స్‌పెక్టర్ అశ్విని (1993)
* మనీ (1993)
* రక్షణ (1993)
* వన్ బై టూ (1993)
* మనీ మనీ (1995)
* అనగనగా ఒక రోజు (1996)
* గులాబి (1996)
* దెయ్యం (1996)
* బొంబాయి ప్రియుడు (1996)
* మృగం (1996)
* వైఫ్ ఆఫ్ వి. వరప్రసాద్ (1996)
* ఎగిరే పావురమా (1997)
* నేను ప్రేమిస్తున్నాను (1997)
* సత్య (1998)
* ప్రేమకు వేళాయెరా (1999)
* హరిశ్చంద్ర (1999)
* కోదండ రాముడు (2000)
* పాపే నా ప్రాణం (2000)
* మా పెళ్ళికి రండి (2000)
* అక్కా బావెక్కడ (2001)
* నవ్వుతూ బతకాలిరా (2001)
* సూరి (2001)
* ప్రేమకు స్వాగతం (2002)
* గోల్‌మాల్ (2003)
* కాశి (2004)
* మధ్యాహ్నం హత్య (2004)
* దుబాయ్ శీను (2007)
* హోమం (2008)
* జోష్ (2009)
* మనీ మనీ మోర్ మనీ (2011)
* ఆల్ ది బెస్ట్ (2012)
* డైనమైట్ (2015)
* నక్షత్రం ( 2017)
* హిప్పీ (2019)
*ఎంఎంఓఎఫ్ (2021)
* ఇద్దరు (2023)
* జాతస్య మరణం ధ్రువం 

### దర్శకుడు
* హోమం (2008)
* సిద్ధం (2009)
* మనీ మనీ మోర్ మనీ (2011)
* ఆల్ ది బెస్ట్ (2012)
## వెబ్ సిరీస్
* దయా (2023)

## మూలాలు


## బయటి లంకెలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:హిందీ సినిమా దర్శకులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా సినిమా దర్శకులు
సూరి బాలకృష్ణ

**సూరి బాలకృష్ణ** భూబౌతిక విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త. ఈయన ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త సూరి భగవంతం కుమారుడు. 
## బాల్యం
ఈయన గుంటూరు జిల్లా, గుంటూరు పట్టణంలో 1931, ఆగష్టు 3 న జన్మించారు. ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో ఎం.ఎస్.సి (1953) లో చదివారు. ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ నుంచి పి.హె.డి పట్టాను (1955) లో పొందారు.

## ఉద్యోగాలు
1952 నుంచి భూ విజ్ఞాన, భూ భౌతిక శాస్త్రాలలో విశేష పరిశోధనలు జరిపారు. శిలల భౌతిక ధర్మాలు, వాటి భూ విజ్ఞాన లక్షణాలు, భూ జలాన్వేషణ మొదలైన అంశాల మీద పలు పరిశోధనలు నిర్వహించారు. ఉద్యోగ రంగంలో తొలుత ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో రీసెర్చి స్కాలర్ గా (1953-54) ఉంటూ, జియాలజీ విభాగానికి అధిపతిగా (1961-64) రాణించారు. మధ్య కాలంలో ఇదే విభాగానికి రీడర్ గా (1957-61), శాఖాధిపతిగా (1962) గౌరవ ప్రొఫెసర్ గా (1964), అసిస్టెంట్ డైరక్టర్ గా (1965) వివిధ పదవులను సమర్థవంతంగా నిర్వహించారు.
## గౌరవ పదవులు
ఆయన నేషనల్ జియోఫిజికల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (హైదరాబాద్) కు అసిస్టెంట్ డైరక్టర్ గా, యాక్టింగ్ డైరక్టరుగా (1979-1981) కూడా నిర్వహించారు. ఇండియన్ జియోఫిజికల్ యూనియన్ కు కార్యదర్శిగా ఉంటూనే ఫెలోషిప్ ను అందుకున్నాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ వారి ఫెలోషిప్ ను సైతం అందుకున్నాడు. జియోలాజికల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా సంస్థకు పౌండర్ ఫెలోగా, ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ సంస్థకు అధ్యక్షుడిగా (1960) కూడా గౌరవ పదవులు నిర్వహించారు.

నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్సెస్ (న్యూఢిల్లీ) లో రీసెర్చ్‌ఫెలోగా (1954), హార్వర్డ్ యూనివర్సిటీలో పోస్ట్ డాక్టొరల్ రీసెర్చ్‌ఫెలోగా (1956-57) రాణించారు. జపాన్ జియోలాజికల్ సౌసైటీ వారి ఫెలోషిప్ ను అందుకోవటమే కాక జపాన్ ప్రభుత్వం వారి గౌరవ పురస్కార గ్రహీతగా ప్రఖ్యాతులయ్యారు.

## పరిశోధన పత్రాలు
శిలలు లేదా పర్వతాలు స్థితిస్థాపకత్వం మీద కొన్ని భూసంబంధ లక్షణాలకు గల వాటి అనుబంధాల మీద అనేక పరిశోధనా పత్రాలను వెలువరించారు. పలు విదేశాలలో పర్యటించి, అనేక అంతర్జాతీయ సదస్సులలో పాల్గొని దాదాపు 125 ప్రామాణిక పరిశోధనా పత్రాలను సమర్పించారు.

మన దేశంలో సంబంధించి భూమి ఆటుపోటులు (ప్రకంపనలు/భూకంపాలు) మీద, భూమి యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రాలు, గురుత్వాకర్షణ క్షేత్రాల పనితీరుల మీద సునిశిత పరిశోధనలు జరిపారు. భూ విజ్ఞానాన్ని అందించే ప్రయోగాలు, అధ్యయనాల గురించి అనేక వివరాలు అందించారు. హైదరబాద్, ఉప్పల్ రోడ్ లోని ఎన్.జి.ఆర్.ఐ సంస్థ లోనే స్థిరపడ్డారు.

## అవార్డులు
పరిపాలనా దక్షత, కార్యకలాపాల సమన్వయ నైపుణ్యం, నాయకత్వ పటిమలతో భూవిజ్ఞాన శాస్త్ర రంగాలలో సాటిలేని మేటి శాస్త్రవేత్తగా రాణించారు. 1967 లో కృష్ణన్ గోల్డ్ మెడల్, 1979 లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అకాడామీ ఆఫ్ సైన్సెస్ వారి అవార్డుల గ్రహీత.
## మరణం
సూరి బాలకృష్ణ 1984 సెప్టెంబరు 9 న హైదరాబాదులో గుండెపోటుతో మరణించారు. 

## మూలాలు


వర్గం:తెలుగువారిలో శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:1931 జననాలు
వర్గం:1984 మరణాలు
వర్గం:భూ భౌతిక విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలు
వర్గం:ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్ధులు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు
కోలారు బంగారు గనులు

** కోలారు బంగారు గనులు ** (**కెజిఎఫ్ ** లేదా **కోలార్ గోల్డ్ మైన్స్ **) అనునవి కోలారుకు సమీపంలో గల బంగారు గనులు.

## చారిత్రక నేపధ్యం
ఇక్కడి బంగారు గనులకు కొన్ని వేల ఏళ్ళ చరిత్ర ఉంది. ఒక అధ్యయనం ప్రకారం హరప్పా, మొహంజొదారో నాగరికత నాటికే ఇక్కడ గనుల నుండి బంగారాన్ని వెలికితీసేవారు. గుప్తుల స్వర్ణయుగ కాలంలో దాదాపు 50 మీటర్లు భూమి లోపలికి తవ్వకాలు సాగించి బంగారాన్ని వెలికితీసేవారని తెలిసింది. వారి తదనంతరం చోళులు, విజయనగర రాజులు, టిప్పు సుల్తాన్ కూడా బంగారం తవ్వకాలను కొనసాగించారు. 1802 లో కెప్టెన్ వారెన్ అను బ్రిటీష్ వ్యక్తికి గనుల తవ్వకాలకు అనుమతి లభించింది. పిమ్మట బెంగుళూరుకు చెందిన ఎం. ఎఫ్. లావెల్లీ అనే బ్రిటీష్ వ్యక్తి గనుల తవ్వకానికి అనుమతి కోరుతూ మైసూరు ప్రభుత్వానికి దరఖాస్తు చేసుకున్నాడు. 1875 లో అనుమరి మంజూరైనా అధిక ఖర్చు కావడంతో అతడు తవ్వకాలను ప్రారంభించలేకపోయాడు.

కాలక్రమంలో జాన్ టేలర్ కంపెనీ చొరవతో ఇక్కడ తవ్వకాలు ప్రారంభమయ్యాయి. కొన్ని వందల బ్రిటీష్ పౌరులు ఇక్కడికి తరలి రావడంతో ఈ ప్రాంతం చిన్న సైజు ఇంగ్లాండుని తలపించేది. కర్ణాటకతో బాటు సరిహద్దు రాష్ట్రాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు నుండి కొన్ని వేల మంది ప్రజలు ఉపాధిని వెతుక్కుంటూ ఇక్కడికి వచ్చి స్థిరపడ్డారు. 1901- 1910 మధ్యకాలంలో ఈ గనులనుండి రికార్డు స్థాయిలో ఒక లక్షా డెబ్భైవేల (1,70,000) టన్నుల ముడి ఖనిజాన్ని వెలికితీశారు. మంచి లాభదాయకంగా ఉండటంతో సంస్థ యాజమాన్యం కూడా ఇక్కడ గనుల తవ్వకాన్ని ప్రోత్సహించింది. పట్టణ శివార్లలోని 12 వేల ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఇక్కడ తవ్వకాలు కొనసాగేవి. ముఖ్యంగా **ఛాంపియన్ రీవ్ ** అనే గనిలో ఐతే దాదాపు 3 కిలోమీటర్ల తోతువరలు తవ్వకాలు జరిపారు. దీనివలన ఈ గని ప్రపంచంలోనే లోతైన రెండవ గనిగా ప్రాచుర్యం పొందింది.
## మూసివేత
పెరిగిన తవ్వకం వ్యయం, ముడి ఖనిజంలో బంగారం శాతం గణణీయంగా తగ్గడంతో భారత జాతీయ ప్రభుత్వం 2001 మార్చి 21 న ఈ గనులను శాశ్వతంగా మూసివేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.

## యితర లింకులు

* Article on KGF
* KGF
* ఈ బంగారు గని ఆధారంగా కల్పిత కథ కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 1 పేరుతో ఒక సినిమా వచ్చింది.

వర్గం:భారతదేశంలో బంగారు గనులు
ఫకీరు వేషాలు

thumb|నిప్పు లాంటి మనిషి చిత్రంలోని స్నేహమేరా జీవితం.. స్నేహమేరా శాశ్వతం.. పాటలో నందమూరి తారక రామారావు, ఫకీరు వేషంలో కైకాల సత్యనారాయణ
ఫకీర్లు ముస్లిం కులంలో ఒక తెగ. వీరు ముఖ్యంగా ముస్లిములనే యాచిస్తారు. ప్రత్యేకంగా వీరు ముస్లిములనే యాచిస్తారు. గనుక, ముస్లిములు వీరిని ఆదరిస్తారు. అల్లాను సంస్మరిస్తూ, అల్లాకెనాం జపిస్తూ ఇంటింటికీ తిరుగుతూ, ముస్లిములను ఆశీర్వదిస్తారు. కళారూపాలన్నీ ప్రథమంలో ఒకందుకు ఏర్పడినా తరువాత అవి వివిధ రీతులుగా ఎలా పరిణామం చెందాయో ఈ ఫకీరు వేషాలు కూడా అంతే.

వీరు ఒక పెద్ద కంజిరాను చేతిలో ధరించి తలకు పెద్ద తలపాగా చుట్టి, మెడలో ఫకీరు పూసలను ధరించి మొకకు లుంగీలను ధరిస్తారు. ఈ వేషాల్లో అయిదారుగురు వస్తారు. ఉరుదూ యాసలో తెలుగు మాట్లాడుతారు. జీవాత్మ, పరమాత్మల గురించి చెపుతూ తన్వుకీ ప్రాణాన్కీ వున్న స్నేహం గొప్పది. ఒకదాన్కీ బాధా వస్తే, మరొకదాన్కీ బాధా కల్గుతుంది. అదీ దోస్తీ .... అలాగే దేహాన్ని గురుంచి చెపుతూ, ఒక అడవికి బోయి చిల్కా తెస్తాం, పందరంలో పెట్టి పళ్ళు పప్పులూ పెడ్తాం, అది మనల్నినమ్మిందీ కదా, అని దాన్ని నమ్మి సంతోష పడ్డాం. కాని పంజరం తెరిచీ వున్న వేళా అది ఎవరికీ చెప్పకుండా జంగిలీకి ఎగిరిపోద్ది. ఈ దేహమనే పంజరం నుంచీ జీవమనే సిల్క హట్టాగే ఎగిరిపోద్ది. ఇలాగ లోకంలోని సామాన్య వుపమాలాలతో ఎన్నో విషయాలు చక్కగా చెపుతారు.

ప్రతి జట్టుకూ ఇద్దరు ముగ్గురు పాట పాడుతూ వుంటే, మిగిలిన ఇద్దరూ అల్లాకేనాం అని వంత పలుగుతారు.

;ఉదాహరణకు:


పాడి పంటల్ సల్ల గుండాలి.........................అల్లాకేనాం||
తల్లి పిల్లల్ సల్ గుండాలి ...........................అల్లాకేనాం||
తల్లి కొడుకుల్ సల్ గుండాలి ....................  అల్లాకేనాం||
హిందూ ముస్లిం లంతా ............................అల్లాకేనాం||
వారు హేకం కావలండి..............................అల్లాకేనాం||

అంటూ పాడుతూ, మధ్య మధ్య రక్తి కొరకు కర్రతో చేయబడ్డ, ఒక రకమైన కిర్రు శబ్దం వచ్చే, దానిని చేతిలో ధరిస్తారు. ఉన్నత పాఠశాల కాలేజీ విద్యార్థులు వారి వారి వార్షికోత్సవాలలో ఈ కళారూపాన్ని ప్రదర్శిస్తూ వుంటారు. ఈ కళా రూపాన్ని ఆంధ్ర ప్రజా నాట్య మండలి, హిందూ మత సామరస్యం కొరకు ఉపయోగించి ఆంధ్ర ప్రజలలో విశేషంగా ప్రచారం చేశారు.
## సూచికలు
## మూలాలజాబితా
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు.

## యితర లింకులు

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఇస్లాం
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ముస్లింలు
తిరుపతమ్మ మల్లేలాట

thumb

## మహత్యాల తిరుపతమ్మ మల్లేలాట
 
;అమ్మా సత్తెం చూడండీ మల్లేలా, మాయమ్మా సత్తెం చూడండీ మల్లేలా, మల్లేలా, దేవర సత్తె చూడండీ మల్లేలా, మల్లేలా అంటూ దేవ పెట్టెను నెత్తిన పెట్టుకుని నాలుగు బజార్లు కలిసే చోట మన సమూహం మధ్య ప్రదర్శన లిచ్చే వారిని ఈ నాటికి ఆంధ్ర దేశఫు పల్లెల్లో అక్కడక్కడా చూస్తూ వుంటాము.

భార్యా భర్తలైన స్త్రీపురుషులు ఈ ప్రదర్శనాన్ని ఇస్తూ వుంటారు. స్త్రీ దేవర పెట్టెను నెత్తిన పెట్టుకుని నండుంకు కట్టుకున్న వీరణాన్ని వాయిస్తూ వుంటే, పురుషుడు కాళ్ళకు గజ్జెలు కట్టుకుని, మోకాళ్ళ క్రింద వరకూ రంగు రంగుల గల కుచ్చీళ్ళు పోసిన లంగా కట్తుకుని, జుట్టును విరబోసి, ముఖాన పెద్ద కుంకుమ బొట్టు పెట్టుకుని, చేతి దండలకు దండ కడియాలు ధరించి, చేతిలొ జనపనారతో పేన బడిన పసుపు పూసిన పొడగాటి కొరడాను చేత బట్టి, వీరణం వాయిద్యానికి అనుగుణంగా నృత్యం చేస్తూ, మధ్య మధ్యన కొరడా చివరి భాగంతో దండ చేతికి గాయం చేస్తూ, రక్తాన్ని స్రవింప జేస్తూ, ఆ రక్తాన్ని పెట్టెలో వున్న దేవర ముందు తర్పణ చేస్తూ, చుట్టు మూగిన ప్రజలను ఆశ్చర్య చితికుల్ని చేస్తూ, పెట్టె లో నున్న దేవర తనమీద ఆవహించి నట్లు నటిస్తూ, ఒక అతీంద్రియ శక్తిగా భీతావహాన్ని సృష్టించి, కొద్ది సేపట్లోతన చుట్టూ వందలాది మంది జనాన్ని మూగేలా నానా హంగామా చేస్తాడు. అందర్నీ ప్రసన్నుల్ని చేసుకుంటాడు. ఇక అప్పుడు ప్రదర్శనం ప్రారంభిస్తాడు. ఇది దేవర పెట్టెండి, పెట్టెలో అమ్మోరు సత్తెం చూడండి, అంటూ కొన్ని మాయలను చూపిస్తాడు. వేప మండలను దూసి తేళ్ళను సృస్టిస్తాడు. అమ్మవారిని అందరికీ తెర తీసి చూపిస్తాడు. బొమ్మైన అమ్మవారి చేతుల నిండా గాజులు లుంటాయి. అందర్నీ చూడమంటాడు. తెరను దించేస్తాడు. భార్య వీరణాన్ని ఉధృతంగా వాయిస్తూ వుండగా తాను కొరడాతో ఛెళ్ ఛెళ్ మనిపిస్తూ పెట్టె చుట్టూ నృత్యం చేస్తూ అమ్మోరి ముందున్న తెర ఎత్తుతాడు. అంతకు ముందు అందరూ చూసిన గాజులు మాయమై పోతాయి. ప్రేక్షకులందరూ ఆశ్చర్య చికితులై అమ్మవారు సత్యం గలదనీ, భక్తి భావాన్ని పెంచుకుంటారు. ఇలా కొన్ని మాయలూ, మంత్రాలతో, కనికట్టు విద్యను ప్రదర్శించి, ప్రేక్షకుల నాకర్షించి, అందరివద్దా చందాలు దండు కుంటాడు. ఈ ప్రదర్శనం పగటి ప్రదర్శనం. ఈ ప్రదర్శనానికి ప్రజలు ముగ్దులై పోతారు.
## మూలాలు
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు
వర్గం:జానపద కళారూపాలు
http://www.archive.org/details/TeluguVariJanapadaKalarupalu
మల్లెలతీరంలో సిరిమల్లెపువ్వు

**మల్లెలతీరంలో సిరిమల్లెపువ్వు ** 2013 జూలై 6 న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. దర్శకుడు రామరాజుకు ఇది తొలి చిత్రం.
## కథ
లక్ష్మి (శ్రీదివ్య) సాదాసీదా జీవితాన్ని గడుపుతూ తన జీవితం గురించి బంగారు కలలు కంటుండే ఒక సాంప్రదాయిక యువతి. ఆమె తండ్రి (రావు రమేశ్) ఒక మంచి సంబంధాన్ని చూసి లక్ష్మి పెళ్ళి జరిపిస్తాడు. కోటి ఆశలతో వైవాహిక జీవితంలోకి అడుగుపెట్టిన లక్ష్మికి తన భర్త మానవ సంబంధాలకన్నా కేవలం డబ్బుకు విలువ ఇచ్చే వ్యక్తని తెలుస్తుంది. భర్త ఆమెని నిర్లక్ష్యం చేస్తాడు. అదే సమయంలో ఆమెకు గేయ రచయిత క్రాంతి (క్రాంతి చంద్) పరిచయమౌతాడు. ఇద్దరి భావాలు దాదాపు ఒకటే కావడంతో లక్ష్మికి అతను దగ్గరౌతాడు. తర్వాత వారి జీవితాలలో చోటుచేసుకునే మార్పులేమిటి? తదనంతర పరిణామాలతో చిత్ర కథ సాగుతుంది.

## నటవర్గం
*రావు రమేశ్ - లక్ష్మి తండ్రి
*శ్రీదివ్య - లక్ష్మి
*క్రాంతి చంద్ - క్రాంతి
## సాంకేతికవర్గం
*కథ, దర్శకుడు - రామరాజు
*సంగీతం - పవన్ కుమార్
*నిర్మాత - ఉమాదేవి
## ప్రశంసలు
ఈ చిత్రం విమర్శల ప్రశంసలు అందుకుంది. **మల్లెల తీరంలో సిరిమల్లె పువ్వు ** తన్ హృదయాన్ని దోచుకుందని, ఒక మంచి పుస్తకాన్ని చదివిన అనుభూతి కలిగిందని ప్రముఖ దర్శకుడు శేఖర్ కమ్ముల తెలిపారు. చిత్ర కథానాయిక శ్రీదివ్య నటనను ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించారు.
## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*చిత్ర సమీక్ష
వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు
జబల్‌పూర్ జిల్లా

**జబల్‌పూర్ ** ()మధ్యప్రదేశ్ లోని ఒక పెద్ద నగరం. దీనిని పాలరాతి నగరం అని కూడా పిలుస్తారు. జబల్‌పూర్ నగరం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.
thumb|భేదాఘాట్ మార్బుల్ రాక్స్ గుండా ప్రవహిస్తున్న నర్మదా
## భౌగోళికం
జిల్లా వైశాల్యం 10,160. 2001 గణాంకాల ప్రకారం జనసంఖ్య 2,167,469. జబల్‌పూర్ జిల్లా మహాకోసల్ డివిజన్‌లో ఉంది. జిల్లాలో నర్మదానది, సన్ నది ప్రవహిస్తున్నాయి.
జిల్లా అధికంగా నర్మదా నదీ లోయలో ఉపస్థితమై ఉంది. నర్మదానది ప్రఖ్యాత పాలరాతి లోయలలో ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. నది ఈశాన్య దిశ నుండి నైరుతీ దిశగా ప్రవహిస్తుంది. నర్మదా మైదానం పశ్చిమ, దక్షిణ భూభాగంలో సారవంతమైన మట్టి నిలువలు ఉన్నాయి. జబల్‌పూర్ జిల్లాలో నల్లరేగడి భూములు అధికంగా ఉన్నాయి. అలాగే పుష్కలమైన జలవనరులు ఉన్నాయి. 
ఉత్తర, తూర్పు మైదానంలో గంగా నది ఉపనది అయిన సన్ నది ప్రవహిస్తుంది. జిల్లాలో ముంబై, కొలకత్తా రైలు మార్గం పయనిస్తుంది. కట్నీ జంక్షన్ వద్ద ఈ రైలు మార్గంతో మరొక రెండు రైలు మార్గాలు కలుస్తున్నాయి. 2011 గణాంకాల ప్రకారం జబల్‌పూర్ జిల్లా జనసంఖ్యాపరంగా మధ్యప్రదేశ్‌లో రెండవ స్థానంలో ఉంది. మొదటి స్థానంలో ఇండోర్ ఉంది.

## భౌగోళికం
జిల్లా జబల్‌పూర్ జిల్లాలో భాగం. 23°10′ నుండి 79°57′ ఉత్తర అక్షాంశం, / 23.17° నుండి 79.95° తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా సముద్రమట్టానికి 411 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.
## ప్రముఖులు
*నార్ల వెంకటేశ్వరరావు

## [[2001]] లో గణాంకాలు

### భాషలు
జిల్లాలోని ప్రజలలో అనేక భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. హిందీ భాషను పోలి ఉన్న బఘేలి భాష 72.91% ప్రజలలో వాడుకలో ఉంది
 ఈ భాష 7 800 000 మంది భగేల్‌ఖండ్ ప్రజలకు వాడుక భాషగా ఉంది
.
అలాగే ద్రావిడ భాషలలో ఒకటైన భగియా భాష 2,00,000 మంది భగియా, షెడ్యూల్డ్ ప్రజలలో వాడుకగా ఉంది. దీనిని వ్రాయడానికి దేవనగరి లిపిని వాడుతున్నారు.

## వాతావరణం

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

*Jabalpur District web site

వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ జిల్లాలు

వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
నిప్పులగుండం

**నిప్పులగుండం** అనేది భక్తితో నిప్పులపై నడవడానికి ఏర్పాటు చేసేది. హిందువులు, ముస్లింలు సైతం దీనిని ఆచరిస్తారు.

## నిప్పుల గుండం ఏర్పాటు
thumb|right|200px|నిప్పులగుండం వెలిగించే ప్రక్రియ
నేలపై పొడవుగా సుమారు 10 అడుగుల నుండి ఆపై కావలసినంత వరకూ సుమారు అడుగు లోతు వరకూ గొయ్యి తీస్తారు. దానిలో వరుసలుగా కట్టెలను నిలబెట్టి వాటిపై భక్తులు వారి ఇచ్చానుసారం ఆవు నెయ్యి పోస్తారు. పూజానంతరం వాటిపై హారతి కర్పూరం పెట్టి గుడిలో దేవునికి హారతి ఇచ్చి దానితో ఆ కట్టెలను వెలిగిస్తారు. నిప్పులు ఎప్పుడూ కణకణలాడుతూఉండేలా వాటిని చేటలు విసనకర్రలు లాంటి వాటితో వుసురుతూ ఉంటారు.

## ఎందుకు, ఎవరు తొక్కుతారు
పలు రకాల మొక్కులు మొక్కి నిప్పులగుండం తొక్కేవారున్నారు, కేవలం దైవకార్యంగా తొక్కుతారు, ఎలా ఉంటుందో అని తొక్కేవారుంటారు.

### హిందువుల పండుగలలో నియమాలు
నిప్పుల గుండం తొక్కేటందుకు కొన్ని నియమాలు ఉన్నాయి.అవి
* ముందురోజు రాత్రి పెందలకడనే శాత్వికాహారం తీసుకోవాలి, దాని తదనంతరం మరునాడు ఏ విదమైన ఆహారం తీసుకోరాదు.
* తెల్లవారు జామునే లేచి గుడికి వచ్చి దేవునితోపాటు దగ్గరలోని కాలువ లేదా చెరువుకు స్నానం కొరకు వెళ్ళాలి
* స్నానానంతరం కొత్త వస్త్రాలు, లేదా ఉతికిన వస్త్రాలను ధరించాలి.
* వస్త్రానంతరం వారు ఎవరినీ తాకరాదు. గుడిలో, లేదా పరిశరాలలోనే ఉండాలి
* రాత్రి వరకూ గుడిలో జరిగే అన్ని కార్యక్రమాలలో వారిని పాల్గొననిస్తారు
* రాత్రి హోమగుండం వెలిగించేముందు మరొక్కసారి చన్నీటితో స్నానం చేస్తారు.
* హోమగుండం ప్రవేశం ముందు టెంకాయ కొట్టి నిప్పులపై ప్రవేశిస్తారు.

### ముస్లిం పండుగలలో
పీర్లపండుగలలో నిప్పులగుండం తొక్కే సంసృతి ముస్లింలలో ఉంది.

వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:ముస్లింల సాంప్రదాయాలు
రవిబాబు

**రవిబాబు ** ఒక తెలుగు సినీ నటుడు, పేరొందిన దర్శకుడు. ఇతను తెలుగు నటుడు చలపతిరావు కుమారుడు.

## సినీ ప్రస్థానం
సినిమాలలో ప్రతినాయకుడిగా నటప్రస్థానం ప్రారంభించాడు. తర్వాత అమెరికా వెళ్ళి దర్శకత్వ శాఖలో శిక్షణ పొంది కొన్ని చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించాడు. అల్లరి నరేశ్ ను పరిచయం చేస్తూ అతను దర్శకత్వం వహించిన తొలి చిత్రం అల్లరి మంచి విజయాన్ని సాధించింది. ఈ చిత్రం తర్వాత నరేష్ పేరు అల్లరి నరేష్గా స్థిరపడింది. తర్వాత అదే చిత్ర కోవలో తీసిన అమ్మాయిలు అబ్బాయిలు, సోగ్గాడు, పార్టీ చిత్రాలు కూడా చెప్పుకోదగ్గ విజయాన్ని సాధించాయి.

పార్టీ చిత్రం తర్వాత తన పంధా మార్చి సస్పెన్స్, హారర్ చిత్రాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు. ఈ పరంపరలో తీసిన అనసూయ సంచలన విజయాన్ని సాధించింది. తర్వాత ప్రేమ కథాచిత్రమైన నచ్చావులే చిత్రం కూడా మంచి విజయాన్ని సాధించింది. తర్వాత వశీకరణ ప్రక్రియ ముఖ్యాంశంగా తీసిన అమరావతి చిత్రం పరాజయం పాలైంది. తర్వాత తీసిన ప్రేమకథ చిత్రం మనసారా కూడా విజయాన్ని సాధించలేకపోయింది. కానీ ఈ చిత్ర ప్రమాణాలు అత్యున్నత స్థాయిలో ఉండటం వలన ఇది రవిబాబు చిత్రాల జాబితాలో మంచి స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది. తర్వాత దర్శకత్వం వహించిఒన చిత్రం నువ్విలా ద్వారా రవి ఆరు మంది నూతన నటీ నటులను తెలుగు చిత్రసీమకు పరిచయం చేయడం జరిగింది. ఈ చిత్రం కూడా ఓ మోస్తరు విజయాన్ని సాధించింది. తర్వాత హారర్ సబ్జెక్ట్ ప్రధానాంశంగా తీసిన అవును చిత్రం ఇతని దర్శకత్వ చరిత్రలో పెద్ద విజయాన్ని సాధించింది. ఇప్పటి వరకు దర్శకత్వం వహించిన చిత్రాల ద్వారా రవిబాబు తాను ప్రేమకథ, హారర్ సబ్జెక్టులను బాగా తీయగలనని చెప్పుకునే ప్రయత్నంలో సఫలీకృతుడయ్యాడు.

### నటుడు

*రారా...కృష్ణయ్య
*స్వామిరారా
*సీతమ్మ వాకిట్లో సిరిమల్లె చెట్టు
*గుండెల్లో గోదారి
*అవును
*అక్కడొకడుంటాడు
*రచ్చ
*మనసారా
*అమరావతి
*బ్రహ్మానందం డ్రామా కంపెనీ
*కాళిదాసు (2008 సినిమా)
*అనసూయ (2007 సినిమా)
*ఆట (2007 సినిమా)
*మురారి
*తొలిప్రేమ
*నేనున్నాను - - వాల్తేరు రవి (2004)
*ఈడోరకం ఆడోరకం
* పవిత్ర (2013)
* ఎదురులేని అలెగ్జాండర్ (2014)
* దోచేయ్ (2015)
*సెల్ఫీ రాజా (2016)
* అసలు (2023) 
* ఛాంగురే బంగారు రాజా (2023)
* ఫ్యామిలీ స్టార్ (2024)
* శ్వాగ్ (2024) 
* రష్ (2024) 
* కాఫీ విత్ ఏ కిల్లర్ (2025)

### దర్శకుడు

* నువ్విలా
* నచ్చావులే
* మనసారా
* అనసూయ (2007 సినిమా)
* అమరావతి
* అల్లరి
* లడ్డు బాబు
* అదుగో (2018)
* ఆవిరి (2019)
* క్రష్ (2021)

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
*

వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా ప్రతినాయకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా సినిమా దర్శకులు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా సినిమా నటులు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా సినిమా రచయితలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా సినిమా నిర్మాతలు
ఉలగళంద పెరుమాళ్ కోవెల, కాంచీపురం

తిరుఊరగం అనే పేరుతో కూడా పిలువబడే **ఉలగళంద పెరుమాళ్ కోవెల** విష్ణుమూర్తి అవతారమయిన వామనమూర్తి ఆలయం. ఇది కాంచీపురంలో రైల్వే స్టేషను నుండి కామాక్షి అమ్మవారి కోవెలకు వెళ్ళే దారిలో ఉంది. ఈ దేవాలయంలో 108 వైష్ణవ దివ్యతిరుపతులలో ఐదు ఉన్నాయి. 7-10వ శతాబ్దాలకు సంబంధించిన ఆఴ్వా ర్లు అనే వైష్ణవ భక్తులు ఈ గుడికి సంబంధించిన విషయాలు తెలుపుతూ కీర్తించారు. వామన మూర్తి ఇతర దేవాలయాల్లో చిన్ని-పొట్టి వటువుగా పూజిస్తే, ఈ దేవాలయంలో త్రివిక్రముడిగా 30 అడుగుల విగ్రహాన్ని పూజిస్తారు.

## స్థల పురాణం
thumbnail|వామనమూర్తి ఆలయం, కంచి
పురాణాల ప్రకారం రాక్షసుల రాజు, ప్రహ్లాదుని మనవడు అయిన మహాబలిచక్రవర్తి తన మంచితనము, దాతృత్వం వలన ప్రసిద్ధుడై కీర్తిలో దేవరాజు ఇంద్రుణ్ణి మించిపోయాడు. అలా వచ్చిన గర్వాన్ని హరించేందుకు విష్ణువు వామనుడై అవతరించాడు. మరుగుజ్జు అయిన వటువు రూపంలో మహాబలిని చేరుకొని మూడడుగుల నేలను దానమివ్వమని కోరాడు. రాక్షసగురువు శుక్రుడు వారించినప్పటికీ ఈ దానానికి బలి చక్రవర్తి ఒప్పుకుంటాడు. కానీ దానం పుచ్చుకునేప్పటికి వామనుడు తన ఆకారాన్ని పెంచుకుంటూ ఆకాశమంత ఎత్తు ఎదుగుతాడు. ఒక్క అడుగులో భూమిని, మరొక అడుగులో ఆకాశాన్ని (ముల్లోకాలనూ) కొలిచి, మూడవ అడుగు కోసం తిరిగి బలిచక్రవర్తిని అడుగుతాడు. బలిచక్రవర్తి నిస్సహాయుడై తన తలను వంచి అక్కడ మూడవ అడుగును కొలవమంటాడు. వామన మూర్తి బలిచక్రవర్తిని పాతాళానికి అణిచివేస్తాడు. మాటను నిలబెట్టుకుని దానమిచ్చినందుకు వామనుడు పాతాళాన్ని ఏలుకోమని ఇంకా మరెన్నో వరాలు బలిచక్రవర్తికి ప్రసాదిస్తాడు.
కానీ బలి చక్రవర్తి విష్ణుని పునర్దర్శనం కోసం తపస్సు చేస్తాడు. విష్ణువు ఆదిశేషునిగా దర్శనమిస్తాడు, ఆ సన్నిధి ఈ కోవెలలోనే గర్భగృహానికి ఎడమ వైపుకి ఉంది. దీనినే తిరుఊరగం అంటారు.

## విశేషాలు
ఈ గుడి 60 వేల చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో భవ్యంగా ఉంటుంది. మూడంతస్తుల రాజగోపురం మనోహరంగా ఉంటుంది. ఈ ఒక్క క్షేత్రంలోనే ఐదు దివ్య తిరుపతులు ఉన్నాయి. అవి తిరుక్కర్వాణం, తిరుకారగం, తిరుఊరగం, తిరునీరగం. తిరుమంగై ఆఴ్వా రు, తిరుమఴిశై ఆఴ్వా రు రచించిన పాశురాలలో ఈ గుడి కీర్తించబడింది. ఈ స్వామి దేవేరి అమృతవల్లి అమ్మవారు (స్థానికులు అముదవల్లి అని పిలుస్తారు). ఉత్సవమూర్తి పేరు శ్రీలోకనాథుడు. ధ్రువబేరము పేరు త్రివిక్రముడు లేదా ఉలగళంద పెరుమాళ్ళు. 
## ధృవబేరం విశేషాలు
* విగ్రహం 30 అడుగుల ఎత్తు ఉండి పశ్చిమాభిముఖంగా ఉంటుంది. 
* ధ్రువబేరము ఎడమ కాలు విగ్రహశరీరానికి సమకోణంలో ఉంటుంది. కుది పాదం వామనుడి శిరస్సుపై ఉంటుంది. ఎడమ చేతిలో రెండు వేళ్ళు తెరిచిపెట్టి ముల్లోకాలను రెండడుగుల్లో కొలిచిన సంజ్ఞగానూ, కుడి చేత ఒకవేలు తెరిచి మూడవ అడుగు ఎక్కడ ఉంచాలి అని అడుగుతున్న సంజ్ఞగానూ కనిపిస్తాయి.
* ఇంత పెద్ద విగ్రహం మరెక్కడా ఏ దివ్య తిరుపతిలోనూ ముఖ్యారాధన పొందదు, అదే ఈ దేవాలయం యొక్క ప్రాముఖ్యత.
* ధ్రువబేరమును చూడాలంటే పూజారి ఒక కఱ్ఱకు దీపపు కుందే కట్టి అది ఎత్తి చూపించాల్సి ఉంటుంది.

## మూలాలు

వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
వర్గం:తమిళనాడు పుణ్యక్షేత్రాలు
విప్ర వినోదులు

## ;మాణిక్యాల పురం విప్ర వినోదుల
తెలంగాణాలో ఈ విప్ర వినోదులు కరీంనగర్ జిల్లా మాణిక్యాల పురంలో వున్నట్లు తెలుస్తూంది. వీరి వృత్తి విప్రులను యాచించడమె. వీరి ప్రదర్శనం కూడా ఇంద్రజాలమే. వీరి దళ సభ్యులు నలుగురుంటారు. వీరి ప్రదర్శనం విప్రుల ఇండ్లలోనూ, విశాల బహిరంగ స్థలాల్లోనూ కూడా ప్రదర్సిస్తారు. వీరి ప్రదర్శనా సామాగ్రి...... అయిదు శాలువలు, ఒక కొయ్య అలమారా, ఒక తాళపత్ర గ్రంథం, రెండు జతల తాళాలు. ప్రదర్శంనం విశాల ప్రదేశంలో ఒక చిన్న పందిరిలో జరుగు తుంది. పందిరి చుట్టూ శాలువలు కడాతారు. ఆ తెరల మధ్య ఖాళీ అలమారా వుంచుతారు. ఇరువురు వ్వక్తులు చెరో ప్రక్క చేరి తాళాలతో భజన చేస్తారు. ఇంతలో ప్రెక్షకులు గుమి కూడతారు. తెరలన్నీ ఎత్తి ఖాళీ అలమారా చూపిస్తారు. తరువాత దళ సభ్యుడు ప్రాచీన తాటాకుల గ్రంధంతో తెరల మద్యకు వెళతాడు. ఒక పావు గంట వరకూ ఆయన బయటకు రాడు. ఈ లోగా భజన జరుగుతూనే వుంటుంది. లోపల ఏం జరుగుతూందో అనే ఆసక్తి ప్రేక్షకులలో రేకెత్తిస్తుంది.
ఇంతలో తెరను తొలగిస్తారు. అదివరకు ఖాళీగా వున్న అలమారాలో దేవతా విగ్రహాలు, దీపారధన కుందులూ, పుష్పాలూ, ఫలాలూ, పిండివంటలూ, గంట, శంఖం వివిధ పూజా పాత్రలు అనేక రకాల పిండి వంటలు ప్రత్యక్షమౌతాయి. అలాగే ఒక మామిడి టెంకను పాతి పెట్టి పది నిమిషాల్లో అడుగు ఎత్తున పెరిగిన మామిడి మొక్కను చూపిస్తారు. ఈ ప్రదర్శనం ప్రేక్షకులను ఆశ్చర్య చికితుల్ని చేస్తుంది. ప్రదర్శనానికి ముందే అలమారాలను పరీక్షించ వచ్చు. అంతే కాక వీరు ఇంటింటికి తిరుగు నప్పుడు విగ్రహాలను, కప్పలను చిలకలను, విభూతిని అరచేతిలో సృష్టించి ఇంద్ర జాల మహేంద్ర జాల విద్యను ప్రదర్శిస్తారు.

## ;రాయలసీమ విప్రవినోదులు
విప్రవినోదులు జాతర్ల లోనూ, తిరునాళ్ళలోనూ, గుడారాలను నిర్మిస్తారు. ఈ గుడారాల్లో రామాయణం
## వినోదాల విప్ర వినోదులు

ఈనాటి ఆంధ్రదేశంలో ఎక్కడో చెదురు మదురుగా విప్రపినోదం ప్రచారంలో వుందని చెప్పలేం. కానీ 1600–1700 సంవత్సరాలలో ఈ వినోదాలు వ్వాప్తిలో వున్నాయి అంటే అది విజయనగర సాంమ్రాజ్య కాలం.
విప్రులనగా బ్రాహ్మణులు. వారు వినోదం చేయడం వలన విప్రవి నోదమని పేరు వచ్చింది. బ్రాహ్మణులలో ఒక తెగ బ్రాహ్మణులు దేవతో పాసన వలననో, మంత్ర తంత్రాల వలనో, ఒక విచిత్రమైన గారడీలు చేస్తూ వుంటారు. అష్టావదానాన్ని కూడా చేస్తూ వుంట్ఘారు. ఆంధ్ర దేశంలో ఈ వినోదం చేసేవారు అక్కడక్కడా ఉన్నారు. గుంటుపల్లి ముత్తరాజనే విప్రవినోది గోలకొండ సుల్తానుల తుది కాలంలో వున్నట్ఘ్లు సురవరం ప్రతాప రెడ్డిగారు తెలియజేస్తున్నారు.

;చాటువు:

సంతత మారగించు నెడ సజ్జన కోటుల 
పూజసేయు శ్రీ మంజంతుడు గుంటుపల్లి
కుల మంత్రి శిఖామణి ముత్త మంత్రి దౌ
బంతియె బంతి గాక కడుపంద గులా
ముల బంతులెల్ల దూల్ బంతులు దుక్కి
టెల్ల యెడ బంతులు విప్రవినోది
గారడీ బంతులు సుమ్ము ధరాతలంబునన్.

అని వర్ణించాడు. ఈ విధంగా ఆ కాలంలో విప్ర వినోదాలు జరుగుతూ వుండేవి. విప్రవినోదం చేసేవారు ఆంధ్ర దేశమంతటా వున్నట్లు మనకు ఆధారాలున్నాయి.
## మూలాలు
* తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు వారు 1992 సంవత్సరంలో ముద్రించిన డా. మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు రచించిన తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు
*2.https://te.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:Andrulasangikach025988mbp.pdf/357&action=edit

వర్గం:జానపద కళారూపాలు
రాజకీయవేత్త

**రాజకీయ నాయకుడు లేదా రాజకీయవేత్త,** అంటే పార్టీ రాజకీయాల్లో చురుకుగా పాల్గొనే వ్యక్తి, లేదా ప్రభుత్వంలో రాజకీయ పదవి ఉన్న లేదా కోరుకునే వ్యక్తి. రాజకీయ నాయకులు భూమి మీద ఏదైనా ప్రాంతాన్ని పరిపాలించే చట్టాలు లేదా విధానాలను ప్రతిపాదించడం, మద్దతు ఇవ్వడం, సృష్టించడం, విస్తరణ ద్వారా ప్రజలుకు మరిన్ని సౌకర్యాలు కలిగించుటలో ప్రభావితంలో పాలు పంచుకునే ఒక వ్యక్తులు అని భావన.వీరిని రాజకీయ నాయకుడను రాజకీయవేత్త. రాజనీతి నిపుణుడు,రాజనీతి కోవిదుడు అని కూడా అంటారు.స్థూలంగా చెప్పాలంటే ఏ రాజకీయ సంస్థలోనైనా రాజకీయ అధికారాన్ని సాధించడానికి ప్రయత్నించే ఎవరైనా "రాజకీయ నాయకుడు" కావటానికి అవకాశం ఉంది. నిర్ణయాలు తీసుకునేందుకు వ్యక్తులకు ప్రభుత్వంలో పదవులు ఉంటాయి. వీరు ఎన్నికల ద్వారా లేదో, వారసత్వం, అధికార ఆక్రమణ, నియామకం, ఎన్నికల మోసం, గెలుపు, లేదా ఇతర మార్గాల ద్వారా ఆ పదవులను కోరుకుంటారు. పొలిటిషన్ పదం పోలిస్ అనే క్లాసికల్ గ్రీకు పదం నుండి ఆవిర్భవించింది.

## నిర్వచనం, గుర్తింపు
రాజకీయనాయకుడుకు స్థూలంగా నిర్వచనంఈ విధంగా ఉంది. “ ఏదేని  ప్రభుత్వం లేదా చట్టాన్ని రూపొందించే సంస్థలో సభ్యుడుగా ఉన్న వ్యక్తి ” అని చెపుతుంది. రాజకీయ నాయకులు రాజకీయంగా చురుకైన వ్యక్తులు. వీరు ముఖ్యంగా పార్టీ రాజకీయాల్లో పాల్గొంటూ ప్రాంతీయ, జాతీయ ప్రభుత్వాల కార్యనిర్వాహక, శాసన కార్యాలయాలు, న్యాయ కార్యాలయాల్లో పదవుల్లో ఉంటారు.

## రాజకీయవేత్త వాక్చాతుర్యం
ప్రచార ప్రకటనలలో మాదిరిగా వీరి ప్రసంగాలు ఉంటాయి. రాజకీయ స్థానాలను అభివృద్ధి చేయడానికి వీలు కల్పించే సాధారణ ఇతివృత్తాలను ఉపయోగించడం కోసం వారు ప్రత్యేకంగా నెరవేర్చలేని హామీలతో ఓటర్లను సునాయాసంగా నమ్మిస్తారు. రాజకీయవేత్తలు లేదా రాజకీయ నాయకులు, మీడియా ముందు నిపుణులైన వినియోగదారులుగా మారతారు. రాజకీయ నాయకులు వార్తాపత్రికలు, మ్యాగజైన్‌లు, కరపత్రాలను, అలాగే పోస్టర్‌లను 19వ శతాబ్దంలో ఎక్కువగా ఉపయోగించారు. 20వ శతాబ్దంలో వారు టెలివిజన్‌లలోకి ప్రవేశించారు. టెలివిజన్ వాణిజ్య ప్రకటనలను ఎన్నికల ప్రచారంలో అత్యంత ఖరీదైన భాగంగా చేశారు. 21 వ శతాబ్దంలో, వారికి ఇంటర్నెట్, స్మార్ట్‌ఫోన్‌ల ఆధారంగా సోషల్ మీడియాతో ఎక్కువగా సంబంధం ఉంటోంది. రాజకీయాలలో పుకార్లు ఎప్పుడూ ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది. ప్రజలపై ప్రత్యర్థి గురించి ప్రతికూల పుకార్లు ఒకరి సొంత వైపు సానుకూల పుకార్ల కంటే సాధారణంగా చాలా ప్రభావవంతంగా ఉంటాయి.

## ఇవి కూడా చూడండి

* రాజకీయాలు
* ప్రతిపక్షనాయకుడు
* ప్రభుత్వం
* శాసనసభ
* లోక్‌సభ
* శాసనసభ సభ్యుడు
* పార్లమెంటు సభ్యుడు

## మూలాలు


## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:రాజకీయాలు
వర్గం:సమాజం
వర్గం:రాజకీయవేత్తలు
చంద్రశ్రీ

**చంద్రశ్రీ**, తెలంగాణకు చెందిన దళిత కళాకారిణి, కవయిత్రి.

## జననం
ఈమె తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట జిల్లా, మోతే మండలం, మామిళ్ళగూడెం గ్రామంలో 1966 ఫిబ్రవరి 23న సరోజిని, జయచంద్ర దంపతులకు జన్మించింది.

## విద్య
గుంటూరు జిల్లా, సత్తెనపల్లిలో ప్రాథమిక విద్య, చీరాల మహిళా కళాశాలలో ఇంటర్‌, విఆర్ఎస్ & వైఆర్ఎన్ కాలేజీలో డిగ్రీ పూర్తి చేసింది.

## ఉద్యమంలో
నెలపొడుపు నాడు పుట్టిందని తల్లిదండ్రులు ఈమెకు ‘చంద్రశ్రీ’ అని పేరు పెట్టారు. చంద్రశ్రీ విద్యార్థి సంఘం నాయకురాలిగా ఎన్నో సమస్యలపై ఉద్యమాలు చేసింది. అనంతరం పీపుల్స్ వార్ కార్యకర్తగా మారింది. రైతు కూలీ సంఘం నాయకుడు, చీరాలకు చెందిన ఇరపని శివశంకర్ ను వివాహమాడింది. ఇతను వారి కుమారుడి జీవితాన్ని నాశనం చేయడమే కాకుండా, ఆమెను ఎంతగానో హింసించడం వలన అతని అహంకారానికి ఎదురు తిరిగి 1995లో హైదరాబాద్‌లో ప్రభుత్వేతర సంస్థలో ఉద్యోగిగా చేరి చివరి వరకు ఒంటరి జీవితం గడిపింది. ప్రభుత్వ గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థలో కన్సల్టెంటుగా, సామాజిక కార్యకర్తగా దళిత ఉమెన్ థియేటర్ అద్యక్షురాలిగా అణగారిన వర్గాలలో స్త్రీలకు చివరి వరకు అండగా ఉంది. ‘ఏకలవ్య’ కళామండలి స్థాపించి దళిత, బహుజన రాజకీయ సాంస్కృతిక ఉద్యమ విస్తృతికి కృషి చేసింది. ‘దళిత మహిళా గానం’, ‘అనగనగా ఒక నేను’ 'నల్ల సూరీడు', దళిత ఆత్మకథ (శివసాగర్), ‘అంబేద్కర్‌ సుప్రభాతం’, ఆల్బమ్‌లు వెలువరించింది. సుదీర్ఘ రాగాలతో పౌరాణిక నాటక పద్యాలను హృదయరంజకంగా గానం చేసింది.

## గుర్తింపు
‘దళిత మహాసభ’ పక్షాన డా.కత్తి పద్మారావు చంద్రశ్రీకి ‘కళారత్న’ బిరుదు ప్రదానం చేశాడు. హైమావతీ భీమన్న నిర్వహించిన ప్రతిష్ఠాత్మక సాహిత్య సదస్సులో రాష్ట్ర గవర్నర్‌ నరసింహన్‌ ‘అంబేద్కర్‌ సుప్రభాతం’ ఆల్బమ్‌ను ఆవిష్కరించి చంద్రశ్రీని అభినందించాడు.

## మరణం
చివరి రోజుల్లో కేన్సర్ తో బాధపడి 7.7.2012 తేదిన చీరాల రామకృష్ణాపురంలో చనిపోయింది.

## మూలాలు
* http://www.suryaa.com/main/showLiterature.asp?cat=6&subCat=1&ContentId=91144
* https://web.archive.org/web/20160307003154/http://dalitinformationneducationtrust.blogspot.in/2013/07/blog-post_477.html
* http://madigakavulu.blogspot.in/2012/07/blog-post_09.html

వర్గం:1966 జననాలు
వర్గం:2012 మరణాలు
వర్గం:తెలుగు కవయిత్రులు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:సూర్యాపేట జిల్లా రచయిత్రులు
వర్గం:సూర్యాపేట జిల్లా మహిళా గాయకులు
నూతిలోకప్పలు

**నూతిలో కప్పలు ** 2015, ఏప్రిల్ 11న విడుదలయిన తెలుగు చలన చిత్రం. పైకి రారు, రానివ్వరు అనేది ఉప శీర్షిక. రాజేంద్ర ప్రసాద్, దీక్షా పంత్, పరిసింగ్, ప్రధాన పాత్రలు పోషించిన ఈ చిత్రానికి దర్శకత్వం చంటి జ్ఞానమణి .సంగీతం, సాయి కార్తీక్ సమకూర్చారు.
## కథ
## నటవర్గం

* గద్దె రాజేంద్రప్రసాద్ 
* పరిసింగ్ 
* దీక్షాపంత్ 
* భరత్ భూషణ్ 
* రామ్ తేజ్ 
* జయప్రకాష్ రెడ్డి 
* విజయ్ సాయి 
* మనోజ్ నందం 
* తాగుబోతు రమేష్ 
* అల్లరి సుభాషిణి 
* సంజయ్ రెడ్డి 

*

## సాంకేతికవర్గం

* దర్శకుడు: చంటి ఙ్ఞానమణి 
* సంగీతం: సాయి కార్తీక్, ఘంటసాల విశ్వనాథ్, సుభాష్ ఆనంద్, సత్యకశ్యప్, రవి శంకర్ 
* నేపథ్య గానం: శ్రావణ భార్గవి, ఎన్.సి.కారుణ్య, శ్రీరామచంద్ర మైనంపాటి,ధనుంజయ్ సీపన 
* నిర్మాతలు: పోవాటి వినయ్, శ్రీను 
* నిర్మాణ సంస్థ: పోలీ స్టార్ పిక్చర్స్ 
* విడుదల:11:04:2015. 

## పాటల జాబితా

# ఓరయ్యో- గానం: శ్రావణ భార్గవి
# తాగితే ఒక్క చుక్క-
# గిలిగింతలు- గానం . ఎన్.సి.కారుణ్య
# ఇదిగో- గానం: శ్రీరామచంద్ర మైనంపాటి
# మై డాడీ- గానం: ధనుంజయ్ సీపన.

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
*చిత్ర వివరాలు

వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు