హజూర్ సాహిబ్

**హజుర్ సాహిబ్** (హజూరీ సాహిబ్; అక్షరాలా 'సాహిబ్/గురువు ఉనికి'), అధికారికంగా **తఖ్త్ సచ్ఖండ్ శ్రీ హజుర్ అబ్చల్ నగర్ సాహిబ్**, సిక్కుమతంలోని ఐదు తఖ్త్‌లలో (మతపరమైన కేంద్రాలు) ఒకటి. గురుద్వారా (సిక్కు ప్రార్థనా మందిరం) 1832, 1837 మధ్య మహారాజా రంజిత్ సింగ్ (1780–1839) చే నిర్మించబడింది. ఇది భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని నాందేడ్ నగరంలో గోదావరి నది ఒడ్డున ఉంది.

ఈ నిర్మాణం గురు గోవింద్ సింగ్ జీ మరణించిన ప్రదేశంలో నిర్మించబడింది. ఈ సముదాయంలోని గురుద్వారాను **సచ్-ఖండ్** (సత్య రాజ్యం) అని పిలుస్తారు. గురుద్వారా లోపలి గదిని అంగిత సాహిబ్ అని పిలుస్తారు, 1708లో గోవింద్ సింగ్ దహనం చేయబడిన స్థలంపై నిర్మించబడింది.

## చరిత్ర
thumb|హజూర్ సాహిబ్ నాందేడ్ లో ఆరతి ప్రార్థనలు
1708లో గురు గోవింద్ సింగ్ జీ తన శిబిరాన్ని కలిగి ఉన్న ప్రదేశం హజుర్ సాహిబ్. గురువు ఇక్కడ తన సభను, సమాజాన్ని నిర్వహించి, ఇద్దరు కాబోయే హంతకుల దాడి తర్వాత కోలుకుంటున్నాడు. దాడి చేసిన వారిలో ఒకరు గురువును పొడిచి, అతని తల్వార్ (వక్ర కత్తి)తో ఒకే దెబ్బతో చంపాడు. మరొకరు తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించగా అతని అనుచరులు చంపారు. గురువు గాయం లోతుగా ఉంది, కానీ ప్రారంభంలో అతని వైద్యుడుగా పనిచేసిన మొదటి బహదూర్ షా, దారా షికో పంపిన ఆంగ్ల సర్జన్ కుట్టు వేసిన తర్వాత నయమైంది. అయితే కొన్ని రోజుల తర్వాత గురువు తన సిక్కులలో ఒకరికి విల్లు తాడు వేస్తున్నప్పుడు, గురువు గురుగ్రంథ సాహిబ్ను తన వారసుడిగా ప్రకటించిన తర్వాత ప్రిమల్ (జోతి జోత్)లో విలీనం అయినప్పుడు గాయం తిరిగి తెరుచుకుంది.

గురు గోవింద్ సింగ్ జీ తన ఆస్థానాన్ని నిర్వహిస్తున్నప్పుడు కూర్చునే వేదికపై సిక్కులు ఒక గదిని నిర్మించి, దానిపై గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ జీని ప్రతిష్టించారు. వారు దానిని తఖత్ సాహిబ్ అని పిలిచారు. గురు గోవింద్ సింగ్ జీ, గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ జీకి గురుత్వాన్ని ప్రదానం చేస్తున్నప్పుడు, ఆ సందర్భంగా యాదృచ్ఛికంగా చదివిన శ్లోకంలోని మొదటి పదం తర్వాత నాందేడ్‌ను "అబ్చల్‌నగర్" (అక్షరాలా "స్థిరమైన నగరం") అని పేరు పెట్టారు.

అక్టోబర్ 2008లో, గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ జీ గురుషిప్  300వ వార్షికోత్సవం ఇక్కడ జరిగింది. ఈ సైట్ ఇప్పుడు సిక్కులకు ప్రాథమిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఐదు తఖాత్‌లలో ఒకటి. మిగిలిన నాలుగు తఖత్‌లు: అమృత్‌సర్‌లోని శ్రీ అకల్ తఖ్త్ సాహిబ్, ఆనంద్‌పూర్‌లోని తఖత్ శ్రీ కేష్‌గఢ్ సాహిబ్, బీహార్‌లోని తఖత్ శ్రీ పట్నా సాహిబ్, పంజాబ్‌లోని భటిండాలోని తల్వాండి సాబోలోని తఖత్ శ్రీ దమ్‌దామా సాహిబ్.

అన్ని విధులను బయటి గదిలో పూజారులు నిర్వహిస్తుండగా, లోపలి గది అనేది గురువు  విలువైన వస్తువులు, ఆయుధాలు, ఇతర వ్యక్తిగత వస్తువులను ఉంచే ఒక ఖజానా. ప్రధాన పూజారి తప్ప మరెవరూ ఖజానాలోకి ప్రవేశించలేరు.

### వారసత్వ సంరక్షణ
తఖ్త్ హజుర్ సాహిబ్ కాంప్లెక్స్‌లోని సిక్కు చారిత్రక వారసత్వం  దుస్థితి గురించి సిక్కు చరిత్రకారులు, పండితులు ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. తఖ్త్ నిర్వహణ కమిటీ అనేక చారిత్రక నిర్మాణాలను నాశనం చేసింది, ఈ ప్రదేశాలను వాటి అసలు స్థితిలో భద్రపరచాలని వాదించిన సిక్కుల స్వర వర్గం నిరాశ చెందింది. కన్సల్టెంట్ ఇంజనీర్ శరద్ చలిక్వార్, పునరుద్ధరణ ఆర్కిటెక్ట్ కిరణ్ కలాందానీ చారిత్రక భవనాలను కాపాడటానికి పునరుద్ధరణ ప్రణాళికలను రూపొందించారు, కానీ హజుర్ సాహిబ్ నిర్వహణ కమిటీ కర్ సేవా పునరుద్ధరణల ముసుగులో భవనాలను కూల్చివేసింది.

నాశనం చేయబడిన భవనాలు:

* రామ్ గారియా బుంగ, మహారాజా రంజిత్ సింగ్ పోషకత్వంలో నిర్మించబడింది. 2007 జనవరిలో కూల్చివేయబడింది.
* బరాదరి,  పోషకత్వంపై నిర్మించబడింది మహారాజా రంజిత్ సింగ్. 2007 అక్టోబరులో కూల్చివేయబడింది.

గురుద్వారా నిర్వహణ కమిటీ, ముఖ్యంగా చైర్మన్ పి.ఎస్. పస్రిచా, చారిత్రక ప్రదేశాలను నాశనం చేయాలనే తమ చర్యను సమర్థించుకున్నారు, ఎందుకంటే వాటి వయస్సు, శిథిలావస్థ, "సుందరీకరణ" అవసరం, వాటి అభివృద్ధి ప్రణాళికలకు స్థలం అవసరం,, మ్యూజియంతో కూడిన కొత్త 31-గదుల సారాయ్ నిర్మాణం కోసం భూమిని కేటాయించారు.
alt=Shri Hazoor Sahib Gurdwara Nanded|కుడి|thumb|300x300px|గురుద్వారా లోపలి దృశ్యం

## నాందేడ్ లోని చారిత్రక గురుద్వారాలు
thumb|డెక్కన్ లోని నాందేడ్ లో ఉన్న తఖ్త్ హజూర్ సాహిబ్ కాంప్లెక్స్, పరిసర ప్రాంతం  మ్యాప్, ''మహాన్ కోష్'' (1930)

* గురుద్వారా నాగినా ఘాట్ సాహిబ్
* గురుద్వారా బండా ఘాట్ సాహిబ్ (బాబా బండా సింగ్ బహదూర్)
* గురుద్వారా శిఖర్ ఘాట్ సాహిబ్
* గురుద్వారా బావోలి సాహిబ్ (నం. గురు గోవింద్ సింగ్ మ్యూజియం)
* గురుద్వారా హీరా ఘాట్
* గురుద్వారా మాతా సాహిబ్
* గురుద్వారా మాల్ టెక్డి
* గురుద్వారా సంగత్ సాహిబ్
* గురుద్వారా దమ్ దమా సాహిబ్ (బస్మాత్ నగర్), పర్భానీ)
* గురుద్వారా నానక్ పురి సాహిబ్ ( గురు నానక్)
* గురుద్వారా భజంగర్ సాహెబ్

## జతేదార్ల జాబితా

## హజూర్ సాహిబ్ లో కీర్తన మర్యాద రాగిస్
భాయ్ జగత్ సింగ్ (1917–1978) ఒక ప్రముఖ రాగి, అతను AD 1934 నుండి 1978 వరకు (మరణించే వరకు) తఖత్‌లో సేవ చేసాడు.

## గ్యాలరీ

దస్త్రం:Cremation_of_Guru_Gobind_Singh_at_Nanded.jpg|alt=Cremation of Guru Gobind Singh at Nanded|గురు గోవింద్ సింగ్ దహనం నాందేడ్
దస్త్రం:Overhead_view_of_Takht_Sri_Hazoor_Sahib_Gurdwara_complex.jpg|alt=Overhead map of Takht Sri Hazoor Sahib Gurdwara complex, ca.1870.|తఖ్ త్ శ్రీ హజూర్ సాహిబ్ గురుద్వారా కాంప్లెక్స్, సిఎ యొక్క ఓవర్ హెడ్ మ్యాప్.1870.
దస్త్రం:Photograph_of_Takht_Hazur_Sahib,_circa_1880.jpg|alt=Photograph of Takht Hazur Sahib, ca.1880.|తఖ్ హజూర్ సాహిబ్, కా.1880.
దస్త్రం:Historical_photograph_of_Sri_Hazur_Sahib,_Nanded_in_1895.jpg|alt=Historical photograph of Sri Hazur Sahib, Nanded in 1895|1895 లో నాందేడ్ లోని శ్రీ హజూర్ సాహిబ్ యొక్క చారిత్రక ఛాయాచిత్రం


## ఇవి కూడా చూడండి

* మరాఠ్వాడలో పర్యాటకం

## గమనికలు

## మూలాలు

## మరింత చదవండి

* నిదార్ సింగ్ నిహాంగ్, పర్మ్జిత్ సింగ్, *మాస్టర్ సమక్షంలో-హజూర్ సాహిబ్ సిక్కులు* కాశీ హౌస్ (2009), .

## బాహ్య లింకులు

* అధికారిక వెబ్సైట్ 
* sgpc.net ప్రవేశం
* ''ప్రపంచ సిక్కు వార్తలు'' డెక్కన్ సిక్కుల అంశం

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:సమీక్షించని అనువాదాలున్న పేజీలు