open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ఘటికాచల మహాత్మ్యము

**ఘటికాచల మహాత్మ్యము** తెనాలి రామలింగడు రచించిన ప్రబంధ కావ్యము. ఇది మూడు ఆశ్వాసాల ప్రబంధము. ఈ గ్రంథములో మొత్తము 475 గద్య పద్యాలు ఉన్నాయి. బహుశా ఇది తెనాలి చివరి రచన అయి ఉండవచ్చు. ఈ కావ్యాన్ని రామకృష్ణుడు మహారాష్ట్రీయుడైన ఖండోజీకి అంకితమిచ్చాడు. ఘటికాచలము నేటి తమిళనాడులో ఉన్న చోళంగి పురము (షోలింగూరు). ఇది 108 దివ్య తిరుపతులలో ఒక్కటి. ఇక్కడి దైవము లక్ష్మీ నరసింహస్వామి.

## కథ
;మొదటి ఆశ్వాసం
అయోధ్యకు ప్రభువగు ధవళాంగుడు శాపముచే కిరాత రూపమును పొంది వశిష్ఠ మహర్షిని దర్శించుకొని శాపవిముక్తుడయ్యెను.

;రెండవ ఆశ్వాసం
హరిశర్మ అను బ్రాహ్మణుడు, తరళయను పరిచారికను కామింపగా ఒక పుత్రుడు జన్మించెను. అతడు కౌండిన్యుని సేవించి, విష్ణుమంత్రమును ఉపదేశముగా పొంది ఘటికాచలమున ఘోర తపస్సు చేసి తరువాత జన్మలో బ్రహ్మ కుమారునిగా జన్మించి నారదునిగా ప్రసిద్ధి చెందెను.

;మూడవ ఆశ్వాసం
సప్తఋషులు శతశృంగమున విష్ణువును గూర్చి తపస్సు చేయగా ఇంద్రుడు తపోభంగమునకు విఫలయత్నం చేసెను. సప్త ఋషులతో అశరీరవాణి ఘటికాచలమునకు పోయినచో తపస్సు సఫలమౌనని పలికెను. సప్తర్షులు పుణ్యక్షేత్ర దర్శణము చేయుచు జగన్నాథము, శ్రీకాకుళము, కృష్ణా తీరము, శేష శైలము, కాంచీపురం దర్శించి ఘటికాచలము చేరి తపస్సు చేసిరి. వారికి నరసింహుడు ఉగ్రరూపమున ప్రత్యక్షమయ్యెను. వారిని వరములు కోరుకోమనగా జీవులకు భక్తి, జ్ఞాన, వైరాగ్యములనొసగు శక్తిని ఘటికాచలమునకు కలిగించమని కోరారు.

## బయటి లింకులు
*ఘటికాచలమున్న షోలింగూరు క్షేత్రము గురించిన వ్యాసం
## మూలములు
* తెనాలి రామకృష్ణకవి - ఆచార్య ఎక్కిరాల కృష్ణమాచార్య (ప్రచురణ: వరల్డ్ టీచర్స్ ట్రస్ట్, 1975) పేజీ.8,9

వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
వర్గం:తెనాలి రామకృష్ణుడు రచనలు
దిగంబర కవులు

thumb|242x242px|నగ్నముని
thumb|226x226px|చెరబండరాజు
అది 1965, తెలుగు విప్లవ కవి లోకం నిశబ్దంగా ఉన్న రోజులు. ఒక కెరటం ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడి మూడు సంవత్సరాలు అందరినీ ఆలోచింపచేసినది. అదే **దిగంబర కవులు**. వారికి వారే చెప్పుకున్నట్లు ఆ మూడు సంవత్సరాలు దిగంబర కవుల యుగం.  1960 ల్లో ’దిగంబర కవిత్వం’ తెలుగు సాహిత్యరంగంలో ప్రవేశించింది.

దిగంబర కవులు మొత్తము ఆరుగురు. స్వంత పేర్లతో కవిత్వం రాయకూడదన్నది ఈ కవుల నియమం. ఆ కవులు, వారి కలం పేర్లు ఇవి:

#మానేపల్లి హృషికేశవరావు - నగ్నముని 
#యాదవ రెడ్డి - నిఖిలేశ్వర్
#బద్దం బాస్కరరెడ్డి - చెరబండరాజు
#కమ్మిశెట్టి వెంకటేశ్వరరావు - మహాస్వప్న
#వీరరాఘవాచార్యులు - జ్వాలాముఖి
#మన్మోహన్ సహాయ - భైరవయ్య

వీరి కవితలు చాలా ఘాటుగా ఉంటాయి. వీరు తమ కవితల తొలిసంపుటిని 1965లో, రెండో సంపుటిని 1966 డిసెంబర్లో, మూడో సంపుటిని 1968 జూన్‌లో వెలువరించారు. మొదట సంపుటి ***దిగంబరశకం, నగ్ననామ సంవత్సరం ఆశ రుతువు***లో ఆవిష్కృతమయిందని వీరు ప్రకటించారు. 1970 లో ఈ దిగంబర ఉద్యమం ఆగిపోయింది. తరువాత వీరు విడిపోయి, నలుగురు విరసం లోను, ఇద్దరు అరసం లోనూ చేరారు.

ఒక కవిత

ఆకలి, కామం, కలలూ, కన్నీళ్ళూ 
మనిషిలోని మర్మజ్ఞానమంతా ఒక్కటే
దేశమేదైతేనేం? మట్టంతా ఒక్కటే
అమ్మ ఎవరయితేనేం?
చనుబాలు తీపంతా ఒక్కటే
బిక్క ముఖాలతో చూస్తారేం?
పిచ్చివాణ్ణిగా కేసుపుటప్ చెయ్యండి
నన్నెక్కనివ్వండి బోను

## విశేషాలు
1971 ఆగస్టులో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం వీరిలో నిఖిలేశ్వర్,  చెరబండరాజు, జ్వాలాముఖిని ప్రివెంటివ్‌ డిటెన్షన్‌ చట్టం కింద అరెస్టుచేసి ముషీరాబాద్‌ జైలుకు పంపింది. సాహిత్యం ద్వారా వర్గపోరాటాన్ని రెచ్చగొట్టటం, పోరాటంలో నిర్భయంగా మృత్యువును ఎదుర్కోమని ఉద్భోదించారు. విద్యార్థుల, పౌరహక్కుల, విప్లవ రచయితల సభల్లో ప్రసంగించారంటూ...నేరారోపణలతో చార్జిషీట్లు తయారుచేశారు. దీనిపై కవితాలోకంలో నిరసన పెల్లుబికింది. తమ సాహిత్య రాజకీయ విశ్వాసాలను వివరిస్తూ వీరు నిర్బంధాన్ని కోర్టులో సవాల్‌ చేశారు. 1971 సెప్టెంబరు 20న హైకోర్టు బెంచి విచారణ జరిపి ఇరువైపుల వాదనలు విన్నారు. ప్రజల శాంతిభద్రతలకు భంగం కలిగించే అవకాశం లేదని కేసు  కొట్టివేస్తున్నట్టు చెబుతూ ముగ్గురూ స్వేచ్ఛాజీవులుగా కోర్టునుంచే వెళ్లవచ్చని తీర్పు చెప్పారు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

* https://www.sakshi.com/news/district/felicitation-to-naked-poets-388151
* https://web.archive.org/web/20170426050840/http://lit.andhrajyothy.com/bookreviews/digambara-kavulu-6966

వర్గం:తెలుగు కవులు
గోన బుద్ధారెడ్డి

thumb|'''గోన బుద్ధారెడ్డి''' తన తండ్రి పేర రంగనాథ రామాయణము గ్రంథాన్ని రచించాడు
**గోన బుద్ధారెడ్డి** ఒక తెలుగు కవి. పదమూడవ శతాబ్దమునకు చెందిన ఇతను కాకతీయుల సామంతరాజుగా పనిచేశాడు. కందూర్ రాజధానిగా పాలిస్తూ తన తండ్రి పేర రంగనాథ రామాయణము గ్రంథాన్ని రచించాడు. ఇది పూర్తిగా ద్విపద ఛందస్సులో సా.శ.1294-1300 కాలంలో రచించబడింది. యుద్ధకాండ వరకు ఇతను రచించగా మిగిలిన భాగాన్ని ఇతని కుమారులు పూర్తిచేశారు. ఇతని కుమారుడు గోన గణపతిరెడ్డి తండ్రిపేరిట బుద్ధేశ్వరాలయాన్ని నిర్మించాడు. ఉత్తరకాండ కర్తలయిన కాచ, విఠలనాథులు ఇతని కుమారులేనని కొందరు పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. ఐతే ప్రముఖ సాహిత్య విమర్శకుడు వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గోన బుద్ధారెడ్డి పినతండ్రి కుమారుడైన మరో గన్నారెడ్డి కుమారులే ఉత్తర రంగనాథరామాయణ కర్తలను పరిశోధన వెలువరించారు. గోన బుద్ధారెడ్డి రచించిన రామాయణమే తెలుగులో తొలి రామాయణ కావ్యంగా ప్రశస్తి వహించింది. అంతకుముందు తిక్కన రచించినది నిర్వచనోత్తర రామాయణమే కాని సంపూర్ణ రామాయణం కాదు.

## కుటుంబ నేపథ్యం
కాకతీయుల సైన్యంలో సేవలందించే ఉన్నతోద్యోగాలకు చెందిన కుటుంబంలోనివారు గోన గన్నారెడ్డి రచించిన రంగనాథ రామాయణం అనుసరించి ఆయన పూర్వీకుల విశేషాలు తెలుసుకోవచ్చు. రామిరెడ్డి తండ్రి పేరు విట్ఠలభూపతి (లేదా విట్ఠలరెడ్డి). ఆయన తండ్రి పేరు కూడా బుద్ధారెడ్డియే. బుద్దారెడ్డి ముత్తాత పేరు గోన రుద్ర. తండ్రి గోనరెడ్డి.

## జీవిత విశేషాలు
కాకతీయ రుద్రదేవుడు కందూరు చోడులను (నేటి మహబూబ్ నగర్ జిల్లా) లోని వర్ధమానపురం (నేటి నందివడ్డేమాన్, మహబూబ్నగర్ జిల్లాలో ఉన్నది) నుంచి పారద్రోలడంతో, ఆ స్థానంలో గోరెడ్డిని తన సామంతుడిగా నియమించాడు. ఇతని కుమారుడు గన్నారెడ్డి రాజధానిగా పాలించాడు. ఇతని అల్లుడు మాల్యాల గుండ దండధీశుడు వర్థమానపురం పాలకుడైనాడు. ఇతని మరణానంతరం గోన బుద్ధారెడ్డి గుండేశ్వరాలయం నిర్మించింది.  ఈమె తొలి తెలుగు కవయిత్రిగా ఖ్యాతి చెందింది.

## సాహిత్యం
గోన బుద్ధారెడ్డి రచించిన రంగనాథ రామాయణం తెలుగులో తొలి సంపూర్ణ రామాయణంగా సుప్రఖ్యాతి చెందినది. అంతకుమునుపు తిక్కన వ్రాసిన నిర్వచనోత్తర రామాయణం సంపూర్ణమైన రామాయణంగా చెప్పేందుకు వీలులేని రచన. రంగనాథ రామాయణాన్ని ద్విపద ఛందస్సులో రాశారు. తెలుగులో ద్విపద ఛందస్సును ఉపయోగించి ప్రధానమైన కావ్యాన్ని రచించడంలో పాల్కురికి సోమనాథుని తర్వాత రెండవవారిగా బుద్ధారెడ్డి నిలుస్తున్నారు.

## ప్రాచుర్యం
గోన బుద్ధారెడ్డి వ్రాసిన రంగనాథ రామాయణం తెలుగు నాట అత్యంత ప్రాచుర్యం వహించిన గ్రంథాల్లో ఒకటిగా నిలుస్తోంది. ఆంగ్ల విద్య తెలుగు నాట ప్రవేశించని రోజుల్లో సంస్కృత భాషా పాఠకులు తప్ప తక్కిన విద్యార్థులందరికీ చిన్నతనంలోనే *పెద్ద పుస్తకం* పట్టించి చదివించేవారు. ఇంతకీ ఈ పెద్ద పుస్తకం అంటే మూడు పుస్తకాలకు సామాన్య నామం. ఆ మూడు పుస్తకాలు ఇవి:
# కవిత్రయం వారి ఆంధ్రమహాభారతం
# గోన బుద్ధారెడ్డి కృతమైన రంగనాథ రామాయణము
# పోతన భాగవతం

గోన బుద్ధారెడ్డి ములికినాటి సీమకు రాజధాని అయిన గండికోటకు అతిచేరువలోని పెద్దపసుపల లేదా కొట్టాలపల్లెకు చెందినవాడు. నేటికీ గోనా వంశస్ధులు ఆగ్రామాలలో మరియూ జమ్మలమడుగులో నివసించుచున్నారు.

## గోన సంస్థానం
కాకతీయ పరిపాలన కాలం (995-1323) లో గోన బుద్ధారెడ్డి మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని రాజ్యాలైన వర్ధమానపురం (ప్రస్తుతం నంది వడ్డెమాన్), ఖిల్లా ఘన్‌పూర్ (ఘనపూర్ కోట) నుండి పరిపాలన చేసాడు. అతని కుటుంబం, గోనప్రసిద్ధమైనది. అతని మరణం తరువాత అతని సోదరుడూ గోన లుకుమా రెడ్డి రాజ్యపాలన బాధ్యతలను స్వీకరించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కవులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ప్రాచీన కవులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవులు
వర్గం:తెలంగాణ కవులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:రామాయణం అనువాదకులు
రంగనాథ రామాయణము

వర్థమానపురాన్ని ఏలిన గోన బుద్దారెడ్డి తండ్రి కోరిక మేరకు స.శ.1294-1300 కాలంలో ఈ రామాయణాన్ని రచించాడు. పాల్కుర్కి సోమనాథుడు తర్వాత ద్విపద కవితను రచించిన వారిలో గోనబుద్దారెడ్డి రెండవవాడు. యుద్ధకాండ వరకు ఇతను రచించగా మిగిలిన భాగాన్ని ఇతని కుమారులు పూర్తిచేశారు.ఇతని కుమారుడు గోన గణపతిరెడ్డి తండ్రిపేరిట బుద్ధేశ్వరాలయాన్ని నిర్మించాడు. ఉత్తరకాండ కర్తలయిన కాచ, విఠలనాథులు ఇతని కుమారులేనని కొందరు పరిశోధకులు వ్రాశారు. ఐ సాహిత్య విమర్శకుడు వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గోన బుద్ధారెడ్డి పినతండ్రి కుమారుడైన మరో గన్నారెడ్డి కుమారులే ఉత్తర రంగనాథరామాయణ కర్తలను పరిశోధన వెలువరించారు. 

## ప్రాచుర్యం
thumb|రంగనాథ రామాయణము
గోన బుద్ధారెడ్డి వ్రాసిన రంగనాథ రామాయణం తెలుగు నాట అత్యంత ప్రాచుర్యం వహించిన గ్రంథాల్లో ఒకటిగా నిలుస్తోంది. ఆంగ్ల విద్య తెలుగు నాట ప్రవేశించని రోజుల్లో సంస్కృత భాషా పాఠకులు తప్ప తక్కిన విద్యార్థులందరికీ చిన్నతనంలోనే **పెద్దపుస్తకం** పట్టించి చదివించేవారు. ఇంతకీ ఈ పెద్ద పుస్తకం అంటే మూడు పుస్తకాలకు సామాన్య నామం. ఆ మూడు పుస్తకాలు ఇవి:
# కవిత్రయం వారి ఆంధ్రమహాభారతం
# గోన బుద్దారెడ్డి కృతమైన రంగనాథ రామాయణము
# పోతన భాగవతం
"రంగనాథ రామాయణం ద్విపద కావ్యాలలొనే నగ్రగణ్యము, తెలుగు సాహిత్యమందలి యుత్తమోత్తమ కావ్యములలో నొకటి" అని రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ ప్రశంసించారు. 17-18 శతాబ్దాలలొ జానపదుల, బుర్రకథలలో ఈ కావ్యాన్ని ఉపయోగించారు. రంగనాథ రామాయణం కృతులు మనదేశంలోనే కాకుండా ఫ్రాన్సు, ఇంగ్లాండు లాంటి దేశాలలో కూడా లభ్యమైనాయి. దూరదర్శన్‌లో ప్రసారమై విశేష జనాదరణ పొందిన ధారావాహిక "రామాయణ్" రూపకల్పనలో దర్శక నిర్మాత రామానంద్ సాగర్ రంగనాథ రామాయణాన్ని కూడా ఆధారంగా స్వీకరించారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
* రంగనాథ రామయాణము తెలుగుపరిశోధనలో

వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
వర్గం:రామాయణం
వర్గం:అనువాద గ్రంథాలు
అష్టభాషా దండకం

**అష్టభాషా దండకము** శ్రీవెంకటేశ్వరునిపై ఎనిమిది భాషలలో చెప్పిన దండకం. దీనిని సా.శ. 1537లో తాళ్ళపాక చినతిరుమలాచార్యుడు రాసాడు.

## విశేషాలు
ఇది శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పై చెప్పిన దండకము, మొత్తము ఎనిమిది భాషలలో చెప్పబడింది. ఆ భాషలు 
#సంస్కృతము
#ప్రాకృతము
#శౌరసేనీ
#మాగధీ
#పైశాచీ = అపభ్రంశ భాషా
#ప్రాచీ భాషా
#అవంతీ భాషా
#సార్వదేశీ భాష 
అనునవి అష్ట భాషలుగా పేర్కొనబడినవి.

## అప్పకవి ప్రకారం
అప్పకవి సా.శ. 1656లో తన గ్రంథమున అష్టభాషలను ఈ క్రింది విధంగా నిర్వచించాడు.

సంస్కృతము, పాకృతంబును, శౌరసేని
జగైపై మాగథియును బైశాచికయును
జూళీకయు నవభ్రంశంబు సొరిది నంధ్ర
భాషయును నివి చను నష్ట భాష లనగ

అతని ప్రకారం సంస్కృతము, ప్రాకృతము, శౌరసేని, మాగథి, పైశాచి, చూళీక, అపభ్రంశము, ఆంధ్రభాష అనునవి అష్ట భాషలు

అప్పకవి తెలుగును అష్ట భాషలలో చేర్చాడు. కానీ తాళ్లపాక చిన తిమ్మాచార్యుడు తెలుగును చేర్చలేదు. సార్వదేశీ తెనుగు భాష కాదు. అది ప్రాకృత భాషా భేదమే. అప్పకవి సమకాలికురాలు - రంగాజమ్మ మున్నారు దాస విలాసమను గ్రంథమున 1.చూళిక, 2. అపభ్రంశము, 3. ప్రాకృతము, 4. పైశాచి, 5. శౌరశేని, 6. మాగధి, 7. దేశ, 8. సంస్కృతము అని అష్ట భాషలలో సమస్యా పూరణము జరిగినట్లు స్పష్టపరచింది.

సంస్కృతంధ్రములు - షడ్విధ ప్రాకృతములు ( ప్రాకృతము, శూరసేని, మాగధీ, పైశాచి, చూళీక, అపభ్రంశము) లను అష్ట భాషలు అంటారు. 

ఈ అష్ట భాషా ప్రశక్తి తెలుగున 14వ శతబ్దిన ప్రారంభమైనది. అంతకు ముందు లేదు 

కేవలం భాషా విషయమునే ఇతి వృత్తముగా తీసుకొని దండకము రచించిన వారిలో ప్రథముడు చిన తిరుమలాచార్యుడే. 19వ శతాబ్దిలో దీణి ననుసరించి గుండ్లూరి నరసింహ కవి భాషీయ దండకం రచించాడు. ఇందు తెలుగు దేశమున నాయా వర్ణమూల్ వారి వ్యవహారిక భాష చక్కగ ఉదాహరణలతో చూపబడినవి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు కావ్యములు
జీవ శాస్త్రం

జీవుల అధ్యయనానికి సంబంధించిన శాస్త్రాన్ని  **జీవశాస్త్రం** (ఆంగ్లం biology) అంటారు. జీవుల ఉద్భావన, లక్షణాలు, వర్గీకరణ, జీవకోటిలో జాతులు, పర్యావరణ చట్రంలో వాటి మనుగడ, ఇలా ఎన్నో కోణాల నుండి జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చెయ్యవచ్చు. కనుక జీవ శాస్త్రము యొక్క పరిధి చాలా విస్త్రుతమైనది. వృక్షశాస్త్రం, జంతుశాస్త్రం, వైద్యశాస్త్రం మొదలైన వర్గాలు చాలరోజులబట్టీ వున్నవే. ఈ రోజులలో ఈ వర్గీకరణ కూడ బాగా వ్యాప్తి చెందింది. జీవి లక్షణాలని అణు (atomic), పరమాణు (molecular) ప్రమాణాలలో అధ్యయనం చేస్తే దానిని అణుజీవశాస్త్రం (మాలిక్యులార్ బయాలజీ) అనీ, జీవరసాయనశాస్త్రం (బయోకెమిస్ట్రీ) అనీ, జీవసాంకేతిక శాస్త్రం (బయోటెక్నాలజీ) అనీ, అణుజన్యుశాస్త్రం (మాలిక్యులార్ జెనెటిక్స్) అనీ అంటున్నారు. జీవి లక్షణాలని జీవకణం స్థాయిలో చదివితే దానిని కణజీవశాస్త్రం (సెల్ బయాలజీ) అనీ, అంగము (organ) స్థాయిలో పరిశీలిస్తే దానిని శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము (అనాటమీ) అనీ, జన్యువు నిర్మాణాన్ని, అనువంశికతను జన్యుశాస్త్రం (Genetics), ఇలా రకరకాల కోణాలలో జీవశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చెయ్యవచ్చు. 

## జీవశాస్త్రం-వర్గీకరణ
జీవశాస్త్రాన్ని జీవశాస్త్ర పితామహుడిగా భావించే అరిస్టాటిల్ నుండి కెవాలియర్-స్మిత్ వరకు పలువురు శాస్త్రవేత్తలు వివిధ కాలాలలో వివిధ అంశాల ఆధారంగా పలురకాలుగా వర్గీకరించారు.

## జీవశాస్త్ర్ర భాగాలు
* బాహ్య స్వరూప శాస్త్రం: జీవుల బాహ్య స్వరూప లక్షణాలను అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం.
* అంతర స్వరూప శాస్త్రం: సూక్ష్మదర్శిని సహాయంతో జీవుల అంతర, అంతరాంతర భాగాలను అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం.
* ఆవరణ శాస్త్రం: జీవులకు వాటి పరిసరాలకు మధ్య ఉండే సంబంధాన్ని గురించి తెలియజేసే శాస్త్రం.
* వర్గీకరణ శాస్త్రం: జీవులను వాటి లక్షణాల ఆధారంగా వివిధ విభాగాలుగా విభజించే శాస్త్రం.
* సూక్ష్మజీవ శాస్త్రం: కంటికి కనిపించని సూక్ష్మజీవులను గురించి అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం.
* పురాజీవ శాస్త్రం: గత కాలంలో జీవించి ప్రస్తుత కాలంలో శిలాజాలుగా లభ్యమయ్యే వాటిని గురించి తెలిపే శాస్త్రం
* జన్యుశాస్త్రం: జీవుల అనువంశిక లక్షణాలు, వాటి సంక్రామ్యత, వైవిధ్యం గురించి తెలియజేయు శాస్త్రం 
* వృక్ష శాస్త్రము: మొక్కల గురించి అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం
* జంతు శాస్త్రము: జంతువుల గురించి అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం
* వైద్య శాస్త్రము: జీవుల ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షించడానికి, అనారోగ్యాన్ని, గాయాలను నివారించడానికి ఉపయోగపడే విజ్ఞానశాస్త్ర విభాగం.

## చిత్రమాలిక

File:Guriezo Adino vaca toro terneras.jpg|Animalia - Bos primigenius taurus|క్షీరదాలు-జంతువులు
File:Zboże.jpg|Planta - Triticum|మొక్కలు
File:Morchella esculenta 08.jpg|Fungi - Morchella esculenta|శిలింధ్రాలు
File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)|బ్యాక్టీరియా
File:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria|హలోబ్యాక్టీరియా
File:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage|వైరస్
File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus


## ఇవి కూడా చూడండి
*జీవశాస్త్రపు వ్యాసాల జాబితా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
వర్గం:విజ్ఞాన శాస్త్రం
బఠానీ

thumb|250x250px|పచ్చి బఠానీలు
**బఠానీ ** లేదా **బఠానీలు ** ** (శాస్త్రీయనామం: పీసం సెటైవమ్) ** ఒక రకమైన గింజ ధాన్యాలు. వీటిని పచ్చిగానూ, ఎండబెట్టి కూడా వాడుతారు. పచ్చి బఠానీలను కూరల వినియోగంలోనూ, ఎండు బఠానీలను చిరుతిండి గానూ ఉపయోగిస్తారు.

## పచ్చి బఠానీలు
బఠానీల తొక్కలు ముదిరి ముడతలు పడకూడదు, తొక్కలపై నల్లటి పసుపు రంగు మరకలుండరాదు

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు

* Sorting Pisum names
* USDA plant profile
* https://web.archive.org/web/20150303184216/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/

వర్గం:ధాన్యాలు
వర్గం:కూరగాయలు
వర్గం:ఫాబేసి
చిలగడదుంప

thumb
**చిలగడదుంప** (Sweet Potato) ఒక విధమైన దుంప. దీని శాస్త్రీయ నామము ఐపోమియా బటాటాస్ (Ipomea batatas). దీనినే కొన్ని ప్రదేశములలో గెనసుగడ్డలు, మొహర్రంగడ్డ, ఆయిగడ్డ, రత్నపురిగడ్డ, కంద గడ్డ అని కూడా అంటారు.
ఇవి రకరకాల రంగులలో లభిస్తున్నాయి
# లేత పసుపు 
# నారింజ
# గులాబి రంగు
## ఉపయోగాలు
చిలగడ దుంపలను చాలామంది పెద్దగా పట్టించుకోరు గానీ వీటిల్లో పోషకాలు దండిగా ఉంటాయి. ఉడికించుకునో, ఆవిరిపై ఉడికించో, కాల్చుకునో, కూరగా వండుకునో.. రకరకాలుగా వీటిని తినొచ్చు. సలాడ్లకూ ఇవి మరింత రుచిని తెచ్చిపెడతాయి. కాబట్టి వీటిని వారానికి కనీసం రెండు సార్లయినా తినటం మేలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ---
### [[పీచు]]
బంగాళాదుంప కన్నా చిలగడదుంపల్లో పీచు మోతాదు చాలా ఎక్కువ. దీంతో నెమ్మదిగా జీర్ణమవుతూ ఎక్కువసేపు కేలరీలు విడులయ్యేలా చేస్తాయి.

### [[విటమిన్‌ బీ6]]
చిలగడదుంపల్లో విటమిన్‌ బీ6 దండిగా ఉంటుంది. రక్తనాళాలు బలంగా ఉండేందుకు తోడ్పడే హోమోసిస్టీన్‌ను విటమిన్‌ బీ6 విడగొడుతుంది. అందువల్ల వీటితో గుండె, రక్తనాళాల సమస్యలు దూరంగా ఉంటాయి.
### [[పొటాషియం]]
ఒంట్లో ఎక్కువగా ఉన్న ఉప్పును తొలగించి, నీటి మోతాదును నియంత్రిస్తూ అధిక రక్తపోటును తగ్గించటంలో పొటాషియం కీలకపాత్ర పోషిస్తుంది. చిలగడదుంపల్లో పొటాషియం మోతాదూ అధికంగానే ఉంటుంది.
### [[విటమిన్‌ ఏ]]
చిలగడదుంపల్లో విటమిన్‌ ఏ లేదా బీటా కెరటిన్‌ ఎక్కువ. ఇది ఎండకు చర్మం దెబ్బతినకుండా కాపాడుతుంది. చూపు తగ్గిపోకుండా చూస్తుంది.
### [[మాంగనీసు]]
పిండి పదార్థాల జీవక్రియల్లో చాలా కీలమైన మాంగనీసు కూడా వీటిల్లో అధికం. అందువల్ల ఇవి రక్తంలో గ్లూకోజు మోతాదులు సాధారణ స్థాయిలో ఉండేలా తోడ్పడతాయి.
### విటమిన్‌ సి, ఈ
వీటిల్లోని విటమిన్‌ సి రోగనిరోధకశక్తిని పెంచితే.. విటమిన్‌ ఈ మన చర్మం ఆరోగ్యంగా, నిగనిగలాడేందుకు తోడ్పడుతుంది.
### సహజ చక్కెరలు
చిలగడదుంపల్లో దండిగా ఉండే సహజ చక్కెరలు రక్తంలో నెమ్మదిగా కలుస్తాయి. అందువల్ల రక్తంలో ఒకేసారి చక్కెర మోతాదు పెరగకుండా చూస్తాయి. ఇలా బరువు పెరగకుండా, నిస్సత్తువ రాకుండా కాపాడతాయి. 
నలుపు మరకలు లేని, గట్టి దుంపలు మంచి రుచిగా ఉంటాయి

## మూలాలు

వర్గం:దుంపలు
వర్గం:కన్వాల్వులేసి
వర్గం:కూరగాయలు
ధాన్యం

**ధాన్యాలు ** అనునవి గట్టిగా, పొడిగా గల విత్తనాలు (పైకప్పు కల లేదా పైకప్పు లేనివి). యివి మానవుని లేదా జంతువుల ఆహారంగా ఉపయోగపడతాయి. వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు ధాన్యాలను యిచ్చే మొక్కలను "ధాన్య పంటలు"గా పిలుస్తారు.

కోతలు కోసిన తర్వాత పొడిగా ఉన్న ధాన్యాలు యితర ఆహార పదార్థాలు అనగా పిండిపదార్థాలు కలవి ఉదా:అరటి పండ్లు, రొట్టెపండు) , వేర్లు (ఉదా:బంగాళా దుంపలు), దుంపలు, పెండలం దుంప, వంటి వాటికంటే నిల్వ ఉండటానికి, ఉపయోగించటానికి, , ఎగుమతులకు ఉపయోగకరంగా ఉంటాయి. ప్రత్యేకముగా ఈ లక్షణాలు యంత్రాలతో కోయుటకు, రైలు, ఓడలలో రవాణాకు, అనేక రోజులు నిల్వ ఉంచుటకు, అధిక పరిమాణంలో నూర్చుటకు , పారిశ్రామిక వ్యవసాయానికి ఉపయోగపడతాయి. సాధారణంగా మొక్కజొన్న, వరి, సోయాబీన్స్, గోధుమ , యితర ధాన్యాలు వంటివి అధిక సంఖలో ఎగుమతి, దిగుమతులు జరుగుతాయి. కానీ కాయగూరలు, దుంపలు , యితర పంటలు ఎగుమతులు తక్కువగా జరుగుతాయి.

## ధాన్యాలు , పప్పులు
వృక్ష శాస్త్రంలో ధాన్యాలు , పప్పులు కెరీయోప్‌సెస్ గా పిలువబడుతాయి. గడ్డిజాతి కుటుంబ ఫలాలుగా వ్యవసాయ శాస్త్రంలో , కామెర్స్ లోనూ, యితర కుటుంబాలలో గల విత్తనాలు , ఫలాలు గానూ పిలుస్తారు. ఉదాహరణకు అమరనాథ్ అమ్మిన వాటిని "గ్రైన్ అమరనాథ్" అనీ,, అమరనాథ్ ఉత్పత్తులను "హోల్ గ్రైన్స్" అనీ పిలుస్తారు.
## వర్గీకరణ
### పప్పుధాన్యాలు
పప్పు ధాన్యాల పంటలు అన్నీ గడ్డి జాతి కుటుంబానికి చెందుతాయి. పప్పు ధాన్యాలలో అధిక పిండి పదార్థం, శక్తినిచ్చే కార్బోహైడ్రేట్స్ ఉంటాయి.

## కొన్ని ధాన్యాాలు
* వరి
* గోధుమ
* జొన్న
* మొక్కజొన్న
* సజ్జలు
* రాగులు
* బార్లీ

## నవధాన్యాలు
#గోధుమలు
#యవలు
#పెసలు
#శనగలు
#కందులు
#అలసందలు
#నువ్వులు
#మినుములు
#ఉలవలు
## ధాన్యం వృథా
ఆకలితో అలమటించే జనం ఉన్న ఈ దేశంలో ఒక్క తిండిగింజను వృథాచేసినా అది నేరమేనని, ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థ ధాన్యాన్ని కొల్లగొట్టేవారిని ప్రాసిక్యూట్‌ చేయాలని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది. వృథా అయ్యే ధాన్యం విలువ రూ.17వేల కోట్లు
*దేశవ్యాప్తంగా 1.78 కోట్ల టన్నుల గోధుమలు/బియ్యాన్ని టార్పాలిన్ల కింద నిల్వ ఉంచారు. ఇందులో కోటి టన్నులు కుళ్లి పోయే ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి.
*వీటి విలువ దాదాపు రూ.17వేల కోట్లు. ఈ ధాన్యంతో 1.4కోట్ల మంది ఆకలి తీర్చవచ్చని అంచనా.
*మూడేళ్లనుంచి మురగపెట్టడంతో ఒక్క పంజాబ్‌లోనే 49వేల టన్నులను వృథాగా పారబోసే పరిస్థితి దాపురించింది.

## చిత్రమాలిక

File:Dhaniyangal.jpg|సంతలో అమ్మకానికి ఉంచిన ఆహార ధాన్యాలు
File:Fagopyrum гречка.jpg|Buckwheat
File:Gerstenkoerner.jpg|Barley
File:Lens culinaris seeds.jpg|Lentil


## మూలాలు


## బయటి లింకులు

వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
వర్గం:పంటలు
బియ్యం

thumb|బస్తాలో బియ్యం
**బియ్యం**, భారతదేశం ప్రధాన ఆహారపంట. వరిమొక్క కంకుల నుండి వేరుచేస్తారు.

ఇందులో 75% కార్బోహైడ్రేటులు ఉంటాయి.

సాధారణంగా దీనిని నీటిలో వండి అన్నం తయారుచేసి, కూరలతో కలిపి తింటారు.

గంజి వంపక పోవడము మంచిది, కనుక బియ్యాన్ని తగినన్ని నీటిలో వండవలెను

ఇంకా ఇతర పదార్థములు కూడా తయారు చేసుకొని తినవచ్చు
#అటుకులు
#బొరుగులు (లేదా బొంబుపేలాలు)
#ఇడ్లీ, దోసె
#ఉప్మా
#పులిహోర

## పాలిష్ బియ్యంతో మధుమేహం
తెల్లటి పాలిష్ వరి అన్నాన్ని తింటే టైప్‌-2 మధుమేహం వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. గోధుమ రంగులో ఉండే ముతకబియ్యపు అన్నం తినడం వల్ల ఈ ముప్పు తగ్గుతుంది. పాలిష్డ్‌ బియ్యం బదులు ముడి బియ్యం వినియోగిస్తే టైప్‌-2 మధుమేహం వచ్చే ప్రమాదం తగ్గుతుంది. పీచుపదార్థం, ఖనిజాలు, విటమిన్లు, ఫైటోకెమికల్స్‌ వంటి అవసరమైన పోషకాలు గోధుమరంగు బియ్యంలో ఎక్కువగా ఉంటాయి. భోజనం చేశాక.. రక్తంలో చక్కెర పరిమాణాన్ని కూడా ఎక్కువగా పెంచదు. బియ్యాన్ని పాలిష్‌ చేయడం వల్ల విటమిన్లు, ఖనిజాలు, పోతాయి.

## [[నల్లబియ్యం]]
తెల్లగానే కాదు... నల్లగానూ ఉంటాయని మీకు తెలుసా..? చైనాలో ఎప్పట్నుంచో వినియోగిస్తున్న ఈ నల్ల బియ్యాన్ని శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పుడు "సూపర్ ఫుడ్"గా అభివర్ణిస్తున్నారు. వీటిలో చక్కెర తక్కువగా ఉండటమే కాదు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడే పీచు, యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు కూడా దండిగా ఉంటాయని లూసియానా రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం చేసిన అధ్యయనంలో వెల్లడైంది. ఇవి గుండె జబ్బులు, క్యాన్సర్లతో పోరాడటంలో దోహదం చేస్తాయని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. "చెంచాడు నల్లబియ్యం తవుడులో బ్లాక్‍బెర్రీల్లో కన్నా అధికంగా యాంతోసైయానిన్ ఆక్సిడెంట్లు ఉంటాయి. చక్కెర మోతాదు తక్కువగానూ పీచు, "విటమిన్ ఈ" ఎక్కువగానూ ఉన్నాయని అధ్యయనానికి నేతృత్వం వహించిన డాక్టర్ జిమిన్ జు పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు తీసుకోవటాన్ని ప్రోత్సాహించటానికి నల్లబియ్యం తవుడు ప్రత్యేకమైన, చవకైన మార్గమని ఆయన సూచించారు.

బ్లూబెర్రీలు, ఎండు మిరప వంటి పండ్లు, కూరగాయలకు ఈ యాంతోసైయానిన్లు ముదురురంగును తెచ్చిపెడతాయి. యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు అయిన ఇవి రక్తనాళాలు ఆరోగ్యంగా ఉండేలా చూస్తాయి. డీఎన్‍ఏ దెబ్బతినకుండా కాపాడుతూ క్యాన్సర్లు రాకుండా అడ్డుకుంటాయని పరిశోధకులు వివరించారు. పూర్వకాలంలో ఈ నల్లబియ్యాన్ని "నిషిద్ద బియ్యం" అని పిలుచుకునేవారు. పురాతన చైనాలో కేవలం గొప్పవారికే వీటిని తినటానికి అనుమతి ఉండేదట! 
వీటిల్లో చక్కెర తక్కువ.పీచు, యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు ఎక్కువగాఉంటాయి.ఇవి గుండె జబ్బులు, క్యాన్సర్లను రానివ్వవట.నల్లబియ్యం తవుడులో బ్లాక్‌బెర్రీల్లో కన్నా అధికంగా యాంతోసైయానిన్‌ యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఉంటాయి. పండ్లు, కూరగాయలకు యాంతోసైయానిన్లు ముదురురంగును తెచ్చిపెడతాయి. యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు రక్తనాళాలు ఆరోగ్యంగా ఉండేలా చూస్తాయి. డీఎన్‌ఏ దెబ్బతినకుండా కాపాడుతూ క్యాన్సర్లు రాకుండా అడ్డుకుంటాయి.

## రాష్ట్రంలో మిగులు ఉత్పత్తి
రాష్ట్రంలో ఏటా కోటి టన్నుల బియ్యం ఉత్పత్తి అవుతోంది. రాష్ట్ర అవసరాలకు 75 లక్షల టన్నులు సరిపోతాయి. 25 లక్షల టన్నులు మిగులుండాలి. అవసరానికి మించి ఉత్పత్తి అవుతోంది గనక ధరలు పెరగాల్సిన పరిస్థితేలేదు. అయితే, భారీఎత్తున బియ్యం ఇతర రాష్ట్రాలకు ఎగుమతి అవుతుండటంతో రాష్ట్రంలో ధరలు పెరుగుతున్నాయి. మిల్లర్లు భారత ఆహార సంస్థ (ఎఫ్‌సీఐ) కి 75 కిలోల బియ్యం లెవీ కింద ఇస్తే 25 కిలోలు బహిరంగ మార్కెట్లో (రాష్ట్రంలో, ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఎక్కడైనా) అమ్ముకోవచ్చు. ఇతర రాష్ట్రాలకు తరలించినందుకు వీటిపై ఒకశాతం పన్నును మిలర్ల నుంచి వసూలు చేయాలి. అయితే 2005 నుండి పన్ను రాయితీ ఇచ్చారు.

## ఇవి కుడా చూడండి
సోనా మసూరి

## మూలాలు

వర్గం:ధాన్యాలు
అటుకులు

thumb|220x220px|అటుకులు|alt=

**అటుకులు** అనేవి వరి ధాన్యం నుండి తయారుచేయబడే ఆహారపదార్ధం. అటుకులలో కాల్షియం, ఫైబర్, కార్బోహైడ్రేట్స్ పుష్కలంగా ఉంటాయి.  అటుకులను అల్పాహారంగానూ, అనేక రకాలైన చిరుతిండ్లు (స్నాక్స్) చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. పండుగలలో అటుకులు, బెల్లం కలిపి ప్రసాదంలా కూడా వాడుతారు. 
 
## దక్షిణాసియా
దక్షిణాసియాలో అటుకులు ప్రధానమైన అల్పాహారంగా వాడుతారు. వీటిని చియురా , పోహా , అవలక్కి ( ಅವಲಕ್ಕಿ కన్నడ ), అవల్ (తమిళం , మలయాళం ), అటుకులు (తెలుగు), చుడా (ఒడియా ), చిరా (బెంగాలీ ), సిరా (అస్సామీ ), స్థానిక భాషను బట్టి ఇతర పేర్లతో పిలుస్తారు. ఇవి భారతదేశం, శ్రీలంక , నేపాల్, బంగ్లాదేశ్‌లో విరివిగా తయారు చేస్తారు. వీటితో తయారు చేసే 'పోహా' వంటకం యొక్క ఔత్సాహికులు, ముఖ్యంగా భారతదేశంలో, జూన్ 7న అంతర్జాతీయ పోహా దినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. 

## తయారుచేయు విధానం
వరి ధాన్యాన్ని నానబెట్టి 24 గంటల తరువాత నీరు తీసివేసి, 60 - 70 సెల్సియస్ వద్ద వేయించవలెను. ఆ తరువాత రోటిలో వేసి రోకలితో దంచి చెరిగినచో అటుకులు సిద్దం. ఇవి ఎక్కువ కాలం నిలువ ఉంటాయి. ప్రస్తుతం అటుకులు దంచడానికి యంత్రాలు ఉపయోగిస్తున్నారు. వీటిని పాలతో కలిపి మిశ్రమం చేసుకోని తీసుకొనవచ్చు. అవి సాధారణంగా సన్నని, మధ్యస్థ, మందపాటి రకాల్లో వస్తాయి. సన్నని రకాలు వంటలు అల్పాహారాల్లో వాడకానికి అనువైనవి, అలాగే మందమైన రకాలు మిక్చర్ లాంటి చిరుతిండ్లు చేయడానికి ఉపయుక్తం.

## అటుకులు తినడం వల్ల ప్రయోజనాలు
అటుకుల్లో అత్యధికంగా ఉండే కార్బోహైడ్రేట్స్ తేలికగా జీర్ణమై పేగుల ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తాయి. అటుకులలో ఉండే ఐరన్, రక్తం తక్కువగా ఉన్న వారిలో రక్తహీనతను తగ్గించడానికి కూడా దోహతపడతాయి. స్త్రీలకు గర్భధారణ సమయంలో శరీరంలో హిమోగ్లోబిన్ తగ్గుతుంది, కాబట్టి వీటిని గర్భిణీలు ఉపయోగించడం మంచిది.  

## అటుకులు తినడం వల్ల అనర్ధాలు
అయితే అటుకులను మరీ ఎక్కువగా తీసుకోవడం వల్ల కొన్ని సమస్యలు కూడా ఉన్నాయి. అటుకులలో ఫైబర్ ఎక్కువ స్థాయిలో ఉండడం వల్ల జీర్ణ సంబంధ సమస్యలు ఉన్నవారు, అజీర్ణం, మలబద్దకం, ఎసిడిటీ, ఇంటబుల్ బవెల్ సిండ్రోమ్ మొదలైన సమస్యలు ఉన్నవారు తినకూడదు. అటుకులలో కార్బోహైడ్రేట్లు ఎక్కువగా ఉంటాయి. వీటిని మధుమేహ వ్యాధిగ్రస్తులు ఎక్కువగా తినడం వల్ల రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు వేగంగా పెరుగుతాయి. అలాగే రైస్ అలర్జీ ఉన్నవారు కూడా అటుకులను తినకూడదు.  

## అటుకులతో చేయబడు పదార్ధాలు

#ఈ అటుకులను హిందువుల పండుగలలో ప్రముఖమైందిగా పరిగణింపబడే శివరాత్రి నాడు నానబెట్టి బెల్లం కలిపి నైవేధ్యం పెట్టడం ఆచారంగా వస్తుంది.
#పోహా లేదా అటుకుల ఉప్మా
#అటుకుల పులిహోర 

## మూలాలు

వర్గం:వంటలు
వర్గం:ఫలహారాలు
వర్గం:శాకాహారం
వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
బొరుగులు

**బొరుగులు తెలుగు మాట (ఆంధ్ర శబ్దము),** వివిధ ప్రాంతాల్లో **బొరుగులు**, మరమరాలు (ఆంగ్లం: Puffed rice) అని కూడా అంటారు.జొన్న పేలాలు, బెల్లం కలిపి దంచి చేసిన పేలపిండిని రైతులు తొలి ఏకాదశి రోజున కచ్చితంగా తింటారు.

## తయారుచేసే విధానం
#వరిని ఉడకబెట్టండి
#నీరు వంచి వెయ్యండి
#ఎండ బెట్టండి
#పొట్టు తీసివెయ్యండి
#ఒక గిన్నెలో ఇసుక వేసి అది కాలిన తరువాత ఈ దంచిన బియ్యాన్ని వేసి త్వర త్వరగా వేయించండి
#జల్లెడ పట్టి ఇసుకని తీసివెయ్యండి

## ఉపయోగాలు
మరమరాలు చాలా తేలినకైన ఆహారం. చాలా తక్కువ కేలరీలు కలిగి ఉంటాయి. సోడియం తక్కువగా ఉండటం లన రక్తపోటు స్థిరంగా ఉంటుంది ఇది సాధారణంగా అల్పాహారం తృణధాన్యాలు, ఉప్మా,  బేల్ పూరి వంటి చిరుతిండ్లు, మిఠాయి లలో ఉపయోగించబడుతుంది. వీటిలో తరచుగా కేలరీలు, కొవ్వు తక్కువగా ఉంటుంది, ఇవి ఆరోగ్యకరమైన, సంతృప్తికరమైన చిరుతిండి కోసం చూస్తున్నవారికి ప్రసిద్ధ ఎంపిక.

## మూలాలు

వర్గం:ఫలహారాలు
జానపద గీతాలు

thumb|జానపద జాతరలో పాట పాడుతున్న మహిళ
జానపదమనగా జనపదానికి సంబంధించింది. జనపదమనగా పల్లెటూరు. జనపదమున నివసించు వారు జానపదులు, వారు పాడుకొను పాటలు జానపదములు. **జానపద గీతాలు**: జానపదులు పాడుకునే గీతాలను** జానపద గీతాలు** అంటారు. వీటినే ఆంగ్లములో folk songs అని అంటారు. తెలుగు జానపద గీతాలు చాలా పురాతన కాలమునుండి వస్తున్నాయి. ఆశ్చర్యకరమైన విషయము ఏమిటంటే ఈ జానపదగీతాలలో కొన్నిసార్లు చక్కని ఛందస్సు కూడా ఉంటుంది. పదకవితా పితామహుడు అన్నమాచార్యుల వారు ఆ కాలంలో ప్రసిద్ధములైన జానపద బాణీలలో చాలా పదములు రాసారు. 
## ఆంధ్రప్రదేశ్ లో [[జానపద కళలు]]
*ఒగ్గు కథ, బుర్రకథ, కోలాటం, తోలుబొమ్మలాట, తప్పెటగుళ్ళు, శారదగాండ్రు, చెంచుబాగోతం, కొమ్ముకథ, వీధి నాటకం, పిచ్చుకకుంట, వీరముష్టి, దొమ్మరాట, కొఱవంజి, గొల్లసుద్దులు, జంగం కథ, జక్కుల కథ, కాటిపాపలకథ, దాసరికథ, చెక్క భజన, యక్షగానం, పులివేషాలు ...తెలుగువారి జానపద కళారూపాలు అనే పుస్తకంలో మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణ మూర్తి గారు వీటిని విపులంగా చర్చించారు.

కొండవీడు మందేరా - కొండపల్లి మందేరా

కాదనువాడుంటే - కటకం దాకా మందేరా

చూసినారా ఎంత వీర పదమో, ఈ పదము వెనక ఒక చిన్న కథ ఉన్నది, శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు కటకంపై యుద్ధానికి వెళ్తూ శకునం చూడగా ఒక రజకుడు ఈ పాట పాడుతూ తన బిడ్డడిని నిద్రపుచ్చుతున్నాడంట.

అలాగే ఈ దిగువ మాయలేడి కోలాటం పాట చుడండి 
### కోలాటం పాట
రామయ్య గట్టించే కోలు రత్నాల మేడ కోలు

సీతమ్మ గట్టించే కోలు సిరిపరినా సోల కోలు

సిరిపర్నసోలాలా కోలు సిత్తారీ ముగ్గు కోలు

సిత్తారి ముగ్గు పైనా కోలు రత్నాల కమ్మడీ కోలు

రత్నాల కమ్మడీ పైనా కోలు వాలు చిలకాలు కోలు

వాలు చిలుకలపినా కోలు వారిద్దరయ్యా కోలు

రామయ్యా సీతమ్మా కోలు జూదమాడంగా కోలు

ఆడుతాడుత వచ్చే కోలు అది మాయలేడి కోలు

మాయాలేడికైనా కోలు మడిమే లందమ్మూ కోలు

అటుజూడురామయ్య కోలు అటుజూడావయ్యా కోలు

.....ఇలా సాగి పోతుంది

దీనిని శ్రీ బిరుదురాజు రామరాజు గారు 1956లో నల్లగొండ జిల్లా కేతేపల్లి గ్రామంలో కట్టెకోత వృత్తివాల్ల దగ్గర నుండి సేకరించారు.

ఇహ జానపదాలను రకరకాలుగా విభజించ వచ్చు
#వివిధ రస పోషణనును బట్టి, అనగా హాస్యాది నవరస పోషణను బట్టి
#వివిధ వస్తు నిర్ణయాన్ని బట్టి, అనగా భక్తి, చారిత్రిక, స్త్రీల పాటలు ఇత్యాది
#ఇంకా వాటి లోని కవిత్వ నిర్ణయాన్ని బట్టి

### కవిత్వాంశాలను బట్టి జానపద విభజనము

#జోల పాటలు
#లాలి పాటలు
#పిల్లల పాటలు
#బతుకమ్మ పాటలు
#గొబ్బిళ్ళ పాటలు
#సుమ్మీ పాటలు
#బొడ్డేమ్మ పాటలు
#ఏలెస్సా, ఓలెస్సా పాట
#వానదేవుని పాటలు
#తుమ్మెద పాటలు
#సిరిసిరి మువ్వ పాటలు
#గొల్ల పాటలు
#జాజఱ పాటలు
#కోలాటపు పాటలు
#తలుపుదగ్గర పాటలు
#ఏల
#చిలుక
#సువ్వాల
#భ్రమర గీతాలు
#నాట్ల పాటలు
#కలుపు పాటలు
#కోతల పాటలు
#చెక్కభజన పాటలు
#జట్టిజాం పాటలు
#వీధిగాయకుల పాటలు
#పెళ్ళి పాటలు
#గ్రామదేవతల పాటలు
#తత్త్వాలు
#భిక్షుకుల పదాలు
#ఇంకా వర్గీకరింపబడని గీతాలు

## ఇవికూడా చూడండి
*రాయలసీమ జానపద గీతాలు
* తెలంగాణ జానపద గీతాలు
*జానపదసాహిత్యం - మానవతా దృక్పథం: రంజని తెలుగు సాహితీ సమితి ప్రచురణ
*మునెయ్య - ప్రముఖ జానపద గాయకుడు

వర్గం:జానపద సాహిత్యం
కంప్యూటరు భాషలు

350px|thumbnail
## కంప్యూటరు భాషలు
భాష నునది మనిషి మనిషి మాట్లాడుకోవడానికే కాకుండా కంప్యూటర్లుతో మాట్లాడటానికి కూడా ఉపయోగ పడతాయి అసలు కంప్యూటరునకు అర్దమవ్వునది రెండే రెండు సున్నా, ఒకటి
వీటినుండి మెషను భాష లేదా యాంత్రిక భాష తయారు చేసారు కాని వీటిలో మనము కంప్యూటరుతో మాట్లాడటం కష్టం కనుక ఇతర భాషలు తయారు చేసారు వీటిని మూడు రకాలగా విభజించవచ్చు భాష రకాలు. మెషిన్, అసెంబ్లీ భాషలు. అల్గోరిథమిక్ భాషలు.  వ్యాపార ఆధారిత భాషలు. COBOL. ఎస్ క్యూఎల్. విద్య-ఆధారిత భాషలు. హైపర్ టాక్. ఆబ్జెక్ట్ ఓరియెంటెడ్ భాషలు. డిక్లేరేటివ్ భాషలు మొదలైనవి. ఇవి కంప్యూటర్ కు ఆదేశాలను కమ్యూనికేట్ చేయడం కొరకు డిజైన్ చేయబడ్డ కృత్రిమ భాషలు.

### మెషీను స్థాయి భాషలు
ఇవి కంప్యూటరు నేరుగా అర్దము చేసుకొను భాషలు

### మధ్య స్థాయి భాషలు
ఇవి మిడిల్ లెవెలు భాషలు అన్నమాట, వీటిని మనుషులు కూడా తేలికగా అర్ధము చేసుకొనవచ్చు. కంప్యూటర్లు ఈ భాషలను అర్ధము చేసుకొవాలంటే పూర్తిగా మెషిను భాషలోనికి మార్చుకొని మాత్రమే అర్ధము చేసుకుంటాయి
ఉదాహరణ: సీ, సీ ప్లస్ ప్లస్, ఇతరములు

### ఉన్నత స్థాయి భాషలు
ఇవి మనకు తేలికగా అర్ధము అవ్వడానికి

### కంప్యూటర్ భాషల రకాలు
**కన్ స్ట్రక్షన్ లాంగ్వేజ్,** కాన్ఫిగరేషన్, టూల్ కిట్, ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వేజ్ లను కలిగి ఉండే ఒక సాధారణ కేటగిరీ 

**కమాండ్ లాంగ్వేజ్,** ఇతర ప్రోగ్రామ్ లను ప్రారంభించడం వంటి కంప్యూటర్ యొక్క విధులను నియంత్రించడానికి ఉపయోగించే భాష.

**ఆకృతీకరణ భాష**, ఆకృతీకరణ ఫైళ్లను వ్రాయడానికి ఉపయోగించే భాష

**ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వేజ్**, మెషిన్ కు, మరిముఖ్యంగా కంప్యూటర్ కు ఆదేశాలను కమ్యూనికేట్ చేయడం కొరకు డిజైన్ చేయబడ్డ ఫార్మల్ లాంగ్వేజ్.

**అసెంబ్లీ లాంగ్వేజ్**, మెషిన్ లాంగ్వేజ్ యొక్క ఒక కుటుంబానికి దగ్గరగా ఉండే భాష,, ఇది రాయడం సులభతరం చేయడానికి నిమోనిక్స్ ని ఉపయోగిస్తుంది.ఇది కంప్యూటర్ హార్డ్‌వేర్‌కు దగ్గరగా ఉండే భాష కావడంతో, ప్రోగ్రామర్ ఇచ్చిన సూచనలను సరిగ్గా అమలు చేయడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

**స్క్రిప్టింగ్ లాంగ్వేజ్,** టాస్క్ ల యొక్క అమలును ఆటోమేట్ చేసే ప్రత్యేక రన్ టైమ్ ఎన్విరాన్ మెంట్ కొరకు ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వేజ్; మానవ ఆపరేటర్ ద్వారా ఒక-ద్వారా అమలు చేయబడ్డ టాస్క్ లను ప్రత్యామ్నాయంగా అమలు చేయవచ్చు.

**మెషిన్ లాంగ్వేజ్** లేదా మెషిన్ కోడ్, కంప్యూటర్ యొక్క సెంట్రల్ ప్రాసెసింగ్ యూనిట్ ద్వారా నేరుగా అమలు చేయబడ్డ ఆదేశాల సెట్

**మార్కప్ లాంగ్వేజ్,** HTML వంటి టెక్ట్స్ నుంచి సింటాక్టికల్ గా వేరు చేసే విధంగా డాక్యుమెంట్ ని యానోటేట్ చేయడానికి ఒక గ్రామర్.

లైట్ వెయిట్ మార్కప్ లాంగ్వేజ్.బ్రౌజర్లు HTML ట్యాగ్‌లను చూపకుండా, వాటి ద్వారా ఇచ్చిన సూచనలను చదివి కంటెంట్‌ను ఎలా ప్రదర్శించాలో నిర్ణయిస్తాయి.

**మోడలింగ్ లాంగ్వేజ్,** సమాచారాన్ని లేదా పరిజ్ఞానాన్ని వ్యక్తీకరించడానికి ఉపయోగించే ఒక సంప్రదాయ భాష, తరచుగా కంప్యూటర్ సిస్టమ్ రూపకల్పనలో ఉపయోగించడానికి

ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్క్యూట్ లను మోడల్ చేయడానికి ఉపయోగించే హార్డ్ వేర్ వివరణ భాష

పేజీ వివరణ భాష, వాస్తవ అవుట్ పుట్ బిట్ మ్యాప్ కంటే అధిక స్థాయిలో ప్రింట్ చేయబడ్డ పేజీ యొక్క అప్పియరెన్స్ ని వివరిస్తుంది.

**క్వైరీ లాంగ్వేజ్,** డేటాబేస్ లు, ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ ల్లో క్వైరీలను చేయడానికి ఉపయోగించే భాష.

**అనుకరణ భాష,** అనుకరణలను వర్ణించడానికి ఉపయోగించే ఒక భాష

**స్టైల్ షీట్ లాంగ్వేజ్**, సిఎస్ ఎస్ వంటి నిర్మాణాత్మక డాక్యుమెంట్ ల యొక్క ప్రజంటేషన్ ని వ్యక్తీకరించే కంప్యూటర్ లాంగ్వేజ్.
## మూలాలు


వర్గం:గణక ప్రక్రియ
పద్య కవిత

పద్య కవిత ఒక ఛందోబద్దమైన నడకలో కూర్చబడేది. మనం అక్షరాలను, వాటిని  పలకడానికి పట్టే  సమయాన్ని బట్టి అంటే ఒక లిప్తకాలంలో పలికే అక్షరాలను లఘువుఅని, రెండు లిప్తలకాలం పట్టే అక్షరాలను గురువు అని అంటారు. ఈ లఘువు,గురువులు రెండు కన్నా ఎక్కువగా కలిసినప్పుడు దానిని  గణము అంటారు. వీటిలో రెండు అక్షరాల గణాలు, మూడు అక్షరాల గణాలు ఉంటాయి. ఇటువంటి గణములతో కూర్చిన నియమబద్ధమైన గతిలో అక్షరాలను కూర్చడమే ఛందస్సు. పద్యాలభేదాలను బట్టి గణాల అమరికి ఉంటుంది. పద్యాలలో  వృత్తాలు, జాతులు, ఉపజాతులు అనే భేదాలు కనిపిస్తాయి. ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలము, మత్తేభము, మొదలైనవి వృత్తాలు. కందము, ఉత్సాహ, ద్విపద, తరువోజ, అక్కర, మున్నగునవి జాతులు. సీసము, తేటగీతి, ఆటవెలది అనేవి ఉపజాతులు.

లయబద్దంగా సాగుతున్న పద్యంలో వచ్చే విరామస్థానాన్ని యతి అంటారు.  అలాగే ప్రాస అంటే పద్యం ప్రారంభంలో కానీ, పద్యపాదాల చివరగానీ ఒకే అక్షరం పదే పదే రావడం. దీనివల్ల పద్యం ఇంపుగా వినబడుతుంది.తెలుగు పద్యాలలో యతి ప్రాసలు పద్య లక్షణాలను బట్టి నియమబద్ధంగా వస్తాయి.
మొత్తానికి తెలుగు సాహిత్యానికే ప్రత్యేకమయిన పద్య రచన గురించి, పద్యాలలో ఛందస్సు నియమాలగురించి ఏమాత్రం అవగాహన లేకుండా పద్య రచన కుదరదన్నమాట. గణ, యతి, ప్రాస నియమాలను తెలుసుకుంటేనే ఆయా రీతులలో పద్యరచన సాగుతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కవిత
* వచన కవిత
* గేయకవిత
* ఛందస్సు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
వర్గం:సాహిత్య ప్రక్రియలు
భాగవతం - ఐదవ స్కంధము

## భాగవత పంచమ స్కందము
పంచమ స్కందములో ఈ క్రింది విషయములు ఉన్నాయి. 
### ప్రియవ్రతుని చరిత్ర
ప్రియవ్రతుడు స్వాయంబువుని కుమారుడు, ఇతడు ఆదిలో సంసారంపై విరక్తి కలిగి విష్ణుమూర్తి పాదపద్మాలయందు మనస్సుని లగ్నం చేసిన వాడైనప్పటికీ, తరువాత బ్రహ్మదేవుని ఉపదేశముతో తండ్రి ఆజ్ఞపై రాజ్యభారము వహించి విశ్వకర్మ ప్రజాపతి కుమార్తె అయిన బర్హిష్మతిని వివాహమాడి పదిమంది కొడుకులనూ, ఇద్దరు కుమారులనూ పొందినాడు. ఇతను రాత్రులను పగళ్ళుగా చేస్తాను అని అతి ప్రకాశవమ్తుడై రథముపై సూర్యుని చుట్టూ ఏడు సార్లు ప్రదక్షిణం చేస్తాడు, తరువాత బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞపై విరమించుకుంటాడు. అతని ఏడు ప్రదక్షిణాలకు ఏరడినవే ఏడు సముద్రాలు, ఏడు ద్వీపాలు :-)
సప్త ద్వీపాలు, సప్త సముద్రాలు॥

## ఇందులోని ఇతర భాగాలు
#ఋషభావతారము
#భరతోపాఖ్యానము
# భరతుని, కిరాతులు కాళికాదేవికి బలి ఇవ్వ పూనుట
# భరతుడు సింధుదేశపు రాజైన రహూగణునికి తత్వోపదేశము చేయుట
# పరలోక వర్ణనము: దీనిని శుకయోగి పరిసిత్తునకు తెలిపినాడు.

వర్గం:హిందూమతం
భాగవతం - పదకొండవ స్కంధము

భాగవతం - పదకొండవ స్కంధమును  పోతన గారి శిష్యులు రచించారు.  
## విషయములు
# ఉపోద్ఘాతము
# భూభారంబువాపుట
# యాదవులహతంబు
# కృష్ణసందర్శనంబు
# వసుదేవ ప్రశ్నంబు
# విదేహర్షభసంభాషణ
# కవి సంభాషణ
# హరిమునిసంభాషణ
# అంతరిక్షుసంభాషణ
# ప్రబుద్ధునిసంభాషణ
# పిప్పలాయనభాషణ
# ఆవిర్హోత్రుని భాషణ
# నారయణఋషి భాషణ
# వైకుంఠం మరలగోరుట
# ప్రభాసంకుబంపుట
# ఉద్ధవునకుపదేశం
# అవధూతసంభాషణ
# శ్రీకృష్ణ నిర్యాణంబు
# పూర్ణి
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* 
*
కల్క్యావతారము

right|thumb|200px|1726లో చిత్రించిన ఒక కల్కి అవతారం బొమ్మ
**[[కల్కి అవతారము]]**, దశావతారములలో పదవ అవతారము అని హిందువుల విశ్వాసము. కలియుగాంతములో విష్ణువు కల్కిగా అవతరించనున్నట్లు భావిస్తారు. ఇతను "శంభల" అను గ్రామములో విష్ణుయశస్సు అను బ్రాహ్మణుని ఇంటిలో జన్మిస్తాడు. వీర ఖడ్గం ధరించి, తెల్ల గుర్రంపై స్వారీ చేస్తూ, దోపిడీ దొంగలుగా మారిన అందరు నాయకులను సంహరించి తిరిగి సత్య యుగమును ధరణి పై స్థాపిస్తాడు.

"కలక" లేదా "కళంక" అనగా దోషమును హరించే అవతారం గనుక కల్కి అవతారం అన్న పేరు వచ్చిందని ఒక భావన. కల్కి అనగా "తెల్లని గుర్రము" అన్న పదం ఈ నామానికి మూలమని కూడా ఒక అభిప్రాయం. బౌద్ధ కాలచక్ర గాధా సంప్రదాయంలో "శంభల" రాజ్యాన్ని పాలించారనబడే 25 మంది పురాణపురుషులకు కల్కి, కులిక, కల్కిరాజు వంటి సంబోధనలున్నాయి

"అవతారం" అనగా ఒక నిర్దిష్టమైన ప్రయోజనం కొరకు భగవంతుడు దిగివచ్చిన (అవతరించిన) రూపం. గరుడ పురాణంలో విష్ణువు దశావతారాలలో పదవ అవతారంగా కల్కి అవతారం చెప్పబడింది. భాగవత పురాణంలో ముందుగా 22 అవతారాలు చెప్పబడ్డాయి. తరువాత మరొక మూడు అవతారాలు చెప్పబడ్డాయి. మొత్తం 25 అవుతాయి. వీటిలో 22వ అవతారంగా కల్కి అవతారం పేర్కొనబడింది. సాధారణంగా కల్కి అవతారం "ధూమకేతువు వంటి ఖడ్గం చేబట్టి దూకు గుర్రమునెక్కి దుష్టులని వధించు" మూర్తిగా వర్ణిస్తారు.

పురాణాలలో బాగా ముందు వచ్చిందని (7వ శతాబ్దపు గుప్తులనాటిదని) చెప్పబడే విష్ణు పురాణంలో కల్క్యావతారం ప్రస్తావన ఉంది. అగ్ని పురాణం (గౌతమ బుద్ధుడు దశావతారాలలో ఒకడని అగ్నిపురాణంలో మొదటిసారిగా వ్రాశారు) లో కూడా కల్కి గురించి చెప్పారు. వీటికి చాలా తరువాతి కాలందని భావింపబడే కల్కి పురాణంలో కల్కి అవతారం గురించి విపులంగా చెప్పారు. 

**అగ్ని పురాణం** - దుష్టులు (అనార్యులు) సత్పురుషులను పీడించే సమయంలో, కల్కి భగవానుడు విష్ణుయశుని పుత్రునిగా, యాజ్ఞవల్క్యుని శిష్యునిగా అవతరిస్తాడు. చతుర్వర్ణ వ్యవస్థను పునరుద్ధరిస్తాడు. జనులు తిరిగి సన్మార్గోన్ముఖులవుతారు.(16.7-9). అనంతరం కల్కి అవతారాన్ని సమాప్తి గావించి హరి వైకుంఠానికి వెళతాడు. తిరిగి సత్యయుగం ఆరంభమవుతుంది. (16.10)

**విష్ణు పురాణం** - వేదోక్త ధర్మ విధులు క్షీణించినపుడు కలికాలాంతం సమీపిస్తుంది. అపుడు విరాట్పురుషుడు కల్కిగా శంభల గ్రామంలో విష్ణుయశుని ఇంట అవతరిస్తాడు. తన పరాక్రమంతో మ్లేచ్ఛులను, చోరులను నాశనం చేస్తాడు. దర్మాన్ని పునరుద్ధరిస్తాడు. జనులు సన్మార్గాన్ని అనుసరించ మొదలు పెడతారు. అలాంటివారి సంతానం కృతయుగ ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు. సూర్యుడు, చంద్రుడు,  lunar asterism Tishya, బృహస్పతి ఒకే రాశిలో ఉన్నపుడు కృతయుగం ఆరంభమవుతుంది.(4-24)

**పద్మ పురాణం** - కల్కి దేవుడు కౄరులైన మ్లేచ్ఛులను సంహరించి, విపత్తులను తొలగించి సద్బ్రాహ్మణులకు సత్యం బోధిస్తాడు. వారి క్షుధార్తిని పరిహరిస్తాడు. అప్రతిహతంగా ధర్మరాజ్యాన్ని పరిపాలిస్తాడు.(6.71.279-282)

**భాగవతం** - కలియుగాంతంలో సాధువుల ఇంట కూడా దైవచింతన నశిస్తుంది. శూద్రులు ఎన్నుకొన్న వారే పాలకులౌతారు. యజ్ఞయాగాదులు మచ్చునకైనా కానరావు. అపుడు భగవంతుడు అవతరించి ఈ విపత్తును దూరం చేస్తాడు.(2.7.38) భగవానుడు దేవదత్తమనే తెల్లని గుర్రాన్ని అధిరోహించి, ఖడ్గము చేతబట్టి భూమండలంపై విహరిస్తూ సకలసద్గుణైశ్వర్యాలను ప్రదర్శిస్తాడు. రాజులుగా నటించే దుష్టులను హతమారుస్తాడు (12.2.19-20)

**కల్కి పురాణం** -లో ఈ భావాలన్నీ కలిసి ఉన్నాయ. కల్కికి పరశురాముడు యుద్ధవిద్యలు బోధిస్తాడని చెప్పబడింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* విష్ణువు
* చతుర్యుగాలు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:విష్ణుమూర్తి అవతారాలు
సప్త సముద్రాలు

**సప్త సముద్రాలు** అనగా ఏడు సముద్రాలు అని అర్థము. కానీ పురాణాల ప్రకారం అవి నీరుతో నిండి ఉన్నవి అని కాదు అవి.
## సప్తసముద్రాలు
#లవణ (ఉప్పు) సముద్రము
#ఇక్షు (చెరకు) సముద్రము
#సురా (మద్యం/ కల్లు) సముద్రము
#సర్పి (ఘృతం/ నెయ్యి) సముద్రము
#క్షీర (పాల) సముద్రము
#దధి (పెరుగు) సముద్రము
#నీరు (మంచినీటి) సముద్రము
## వాటి పరిమాణాలు
#  లవణ సముద్రం 1 లక్షయోజనాలు. .
#  ఇక్షు సముద్రం 2 లక్షల యోజనాలు. 
#  సుర సముద్రం 4 లక్షల యోజనాలు. 
#  ఘృత సముద్రం 8 లక్షల యోజనాలు. 
#  క్షీర సముద్రం 16 లక్షల యోజనాలు. 
#  దధి సముద్రం 32 లక్షల యోజనాలు. 
#  ఉదక సముద్రం 64 లక్షల యోజనాలు.

## మూలాలు
కృష్ణ (అయోమయ నివృత్తి)

**కృష్ణ** అన్న పేరు ఈ క్రింది వాటిని సూచిస్తుంది:

## మండలాలు
కృష్ణ మండలం - తెలంగాణ రాష్ట్రం, మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన మండలం

## దేవుళ్ళు, పురాణ వ్యక్తులు
* శ్రీ కృష్ణుడు - కృష్ణ భగవానుడు - హిందూమతంలో దేవుడు.
* ద్రౌపది - ఈమె మరొక పేరు కృష్ణ
* అర్జునుడు - ఇతని నామాలలో "కృష్ణ" కూడా ఉంది
* దుర్గ - విరాటపర్వంలో "కృష్ణ" అని సంబోధించారు
* వ్యాసుడు - కృష్ణ ద్వైపాయనుడు

## భౌగోళికం

* కృష్ణా నది, దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రముఖ నది.
* కృష్ణా జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కోస్తా జిల్లా.

## వ్యక్తులు

* ఘట్టమనేని కృష్ణ, తెలుగు సినీ నటుడు, నిర్మాత.
* కృష్ణ, తమిళ, మలయాళ చిత్రసీమలకు చెందిన భారతీయ నటుడు.
* కె.బి.కృష్ణ లేదా కాట్రగడ్డ బాలకృష్ణ జాతీయవాది.
* కాస్ట్యూమ్స్ కృష్ణ, సినీ నటుడు, నిర్మాత
* జి.కృష్ణ, జర్నలిస్టు.
* వి.ఎస్.కృష్ణ, ఆర్థికవేత్త, విశ్వవిద్యాలయ నిర్వాహకులు.
* టి. కృష్ణ - సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాత
* ఎస్.ఎమ్. కృష్ణ - కర్ణాటక రాజకీయ నాయకుడు
* జిడ్డు కృష్ణమూర్తి - తాత్వికుడు
* ఎన్. కృష్ణ - తమిళ సినిమా దర్శకుడు

## సినిమాలు
* కృష్ణ (2008 సినిమా) - రవితేజ నటించింది.
* కృష్ణ (2008 మలయాళ సినిమా) - అల్లు అర్జున్ పరుగు సినిమాకు మలయాళ అనువాదం
* కృష్ణ (1996 హిందీ సినిమా) - సునీల్ షెట్టి, కరిష్మాకపూర్ నటించింది.
* కృష్ణ (2006 యానిమేషన్ సినిమా) - హిందీలో మొదటి యానిమేషన్ సినిమా
చిట్కా వైద్యాలు

thumb|గోల్డెన్ మిల్క్ - ఇవి దగ్గు, జలుబు, గొంతునొప్పి లాంటి సమస్యలతో బాధపడుతున్నప్పుడు తీసుకోవడం ఎంతో మంచిది.
పల్లెటూళ్లలో, మారుమూల ప్రాంతాలలో ప్రజలు తమకు వచ్చిన జబ్బులను తమకు అందుబాటులో ఉన్న వాటితో నయం చేసుకొనే గృహవైద్యమే చిట్కావైద్యం. పురాతన కాలం నుంచి కొన్ని రుగ్మతలకు నాయనమ్మ అమ్మమ్మలు ఇంట్లో లభ్యమయ్యే పదార్ధాలతోనో పెరటిలో దొరికే ఆకులతోనో చికిత్స చేసి స్వస్థత కలిగించడం అందరికి తెలిసినదే. నాగరికత పెరిగే కొలది ఇంటి వైద్యం విలువ కోల్పోయింది. చాలా జబ్బులకు ఇంట్లో తేలిగ్గా లభించే పదార్ధాలు వాడితే స్వస్థత చేకూరుతుంది. ఇంటివైద్యం రోగాలు ప్రారంభదశలో వున్నప్పుడు మాత్రమే పనిచేస్తుంది. రోగం తీవ్రత పెరిగితే తప్పని సరిగా డాక్టర్ని సంప్రదించాలి.

**ఇంటి వైద్యం ద్వారా తగ్గించగలిగే జబ్బులుః**
## [[జలుబు చేస్తే]]
* వేడి పాలలో చిటికెడు పసుపు వేసుకొని రాత్రి త్రాగితే తెల్లారేసరికల్లా జలుబు మాయం.
* పొద్దున్నే వేడి పాలలో, మిరియాల పొడి (వీలుంటే శోంఠి ) వేసుకోని కలిపి వేడివేడిగా త్రాగండి.
* ఒక గిన్నెలో వేడి నీళ్ళు కాచుకొని అందులో పసుపు వేసుకొని చెమటలు పట్టే దాకా ఆవిరి పడితే చాలా తేడా కనిపిస్తుంది. దానిలో కాస్త అమృతాంజనం వేస్తే ఇంకా ప్రభావం కనిపిస్తుంది.
* తులసి, అల్లపు ముక్కల రసం తేనెతో కలిపి మూడు పూటలా సేవిస్తే జలుబు తగ్గుతుంది.
* శొంఠి, మిరియాలు, తులసి ఆకులు సమభాగంగా తీసుకుని కషాయం కాచాలి. దానికి చక్కెర చేర్చి, వేడిగా తాగితే పడిశం తగ్గుతుంది.
* ఇరవై గ్రాముల దాల్చినచెక్క పొడి, చిటికెడు మిరియాల పొడి ఒక గ్లాసు నీటితో మరిగించి, వడగట్టి, ఒక చెంచా తేనె కలిపి వేడిగా తాగాలి.
* ఒక గ్లాసు వేడి నీటిలో ఒక నిమ్మకాయ రసం పిండి, రెండు చెంచాల తేనె కలిపి, రోజు పరగడుపున తాగితే నిమ్మలోని 'సి' విటమిన్ శరీరంలో రోగనిరోధక శక్తిని పెంచి తొందరగా జలుబు తగ్గేలా చేస్తుంది.
* నాలుగు తులసి ఆకుల రసమ్ తాగాలి.

### [[జ్వరం వస్తే]]
### [[కడుపునొప్పి]]
ఎండు మిరపకాయల గింజలు కొన్ని పావు గ్లాసు నీళ్ళల్లో వేసి కొంచెం ఉప్పు కలిపి తాగితే కడుపు నొప్పి మాయం.

### [[విరేచనాలు ]]
ఒక గ్లాసు నీటిలో ఒక చెంచా చక్కెర, ఒక చిటికెడు ఉప్పు వేసి, బాగా కలియబెట్టి త్రాగవలెను.

### [[గొంతునొప్పి]]

### [[దగ్గు]]

### [[కోరింత దగ్గు ]]
### [[నోటి దుర్వాసన]]
నీళ్లు ఎక్కువగా త్రాగాలి భోజనం అయిన వెంటనే సోపు గింజలు తినాలి

### [[చెవిలో ఏదైనా గుచ్చుకొంటేః]]
### [[చెవి మార్గంలో ఇన్ఫెక్షన్]]
వచ్చినప్పుడు చెవిలో నీరు పోకుండా చూసుకోవాలి. వీలైనంత త్వరగా డాక్టర్ వద్దకు వెళ్ళాలి

### మధు

### మేహము, నివారణ
r
ju

### [[మొటిమలు]]

### [[సెగగడ్డలు]]
### [[గ్యాస్ ట్రబుల్]]
గ్లాసు మజ్జిగలో ఒక స్పూను నల్లఉప్పు కలుపుకొని తాగవలెను.

### [[పచ్చకామెర్లు]]
### [[మధుమేహం]] లేదా [[చక్కెర వ్యాధి]]
వేప ఆకులను తిన వలెను.

వర్గం:వైద్యము
కల్లు

thumb|right|150px|అప్పుడే చెట్టు నుండి దించిన ముంతలో నురుగుకట్టిన కల్లు
**కల్లు** ఒక ఆల్కహాలు కలిగిన పానీయము. దీనిని తాటి చెట్టు, ఈత చెట్టు మొదలైన పామే కుటుంబానికి చెందిన అనేక చెట్ల నుండి తీస్తారు. ఇది చిక్కని, తెల్లని ద్రవం. కల్లును ఆఫ్రికా ఖండము, దక్షిణ భారతదేశము, ఫిలిప్పీన్స్ మొదలైన ప్రాంతాలలో వాడతారు. దీని లాంటి మరికొన్ని మత్తు పానీయాలు భంగు, సారాయి. దీనిని వారుణి అని కూడా పిలుస్తారు.

## ఈత కల్లు

ఈత చెట్లనుండి ఈ కల్లు లభిస్తుంది. ఈత చెట్లకు కల మట్టలలను నాలుగైదు సార్లు చెక్కడం ద్వారా ఆమట్టల నుండి వచ్చే కల్లును కుండలు కట్టి సేకరిస్తారు. మొదటగా లోపలి మట్టను చెక్కి వారం రోజుల పాటు దానిని అలాగే వదిలిపెడతారు. వారం రోజుల అనంతరం మళ్ళీ చెక్కుతారు. అప్పటి నుండి కల్లు కారడం మొదలవుతుంది. మట్టలకు కట్టిన కుండను మూడు రోజుల తరువాత తీస్తారు. అప్పటి ముందు కారిన కల్లు పులిసి తరువాత కారిన కల్లుతో కలసి మరింత నిషానిచ్చేదిగా మారుతుంది.

## తాటి కల్లు
thumbnail|తాటి కల్లు అమ్ముతున్న తాటి కల్లుగీత కార్మికుడు.

తాటి చెట్లనుండి లభించే ఈ కల్లు కూడా దాదాపు ఈతకల్లు మాదిరిగానే లోపలి మట్టలను చెక్కడం ద్వారానే తీస్తారు. కాకుంటే ఈ రోజు కట్టిన కుండ మరుసటి రోజు తీసివేస్తారు. నిలవ కల్లు తాగటం తక్కువ. తాటి చెట్టు నుండి తీయ బడిన వెంటనే వచ్చే కల్లు నిషాలేకుండా సాధారణ లిమ్కా రుచిని కలిగి ఉంటుంది. 
**[[కొబ్బరి కల్లు]]**
కొబ్బరి చెట్లకున్న మువ్వలకు కొస భాగాన్ని కోసి అక్కడ కల్లు కుండను కడతారు: ఈత, తాటి మొదలైన చెట్లకు ఒక కుండనే కడ్తారు. కాని కొబ్బరి చెట్లకు ఎన్ని మువ్వలు వుంటే అన్ని కుండలను కడతారు. ఇది దీని ప్రత్యేకత: ఇది చాల రుచిగాను నిషా తక్కువగను వుంటుంది. తాజా కొబ్బరి కల్లు ఆరోగ్యానికి ఎంతో మేలు. తాజా కొబ్బరి కల్లును నీరా అంటారు.
**[[అత్తి కల్లు]]**
అత్తి చెట్ల నుండి దీనిని సేకరిస్తారు: విప్ప చెట్టు సమీపంలో ఒక గొయ్యి త్రవ్వి అక్కడ కనిపించిన విప్ప చెట్టు వేరును కొంత మేర కోసి దానికింద ఒక చిన్న కుండను కట్టి పైన మూత పెడతారు. ఆ వేరులో నుండి కారిన రసాన్ని సేకరిస్తారు. ఇది గిరిజనులు ఎక్కువగా తయారు చేస్తారు: ఇది ఆరోగ్యానికి చాల మంచిది.

## పౌడర్ కల్లు
ఇది సర్వసాధారణంగా ఈత, తాటి చెట్లు లేని పట్టణ ప్రాంతాలలో తయారు చేస్తారు. ఒకరకమైన పౌడర్ నీటిలో కలిపి తయారు చేసే ఇది ఆరోగ్యానికి అత్యంత ప్రమాదకారి. ఇటువంటి కల్లు పట్టణాల మధ్య ప్రధాన రహదారులలో బాటిళ్ళలో నింపి, బల్లలపై ఉంచి అమ్మడం చూడవచ్చు.

జలిగ కల్లు 
ఇది అడవి ప్రాంతంలో దొరుకుతుంది

## వివిధ దేశాలలో కల్లు
ఫిలిప్పీన్స్ లో దీనిని 'టూబా' అని వ్యవహరిస్తారు.

## పేర్లు

## మూలాలు

వర్గం:మత్తు పానీయాలు
గంగ

***గంగ** అనగా భారతదేశంలోని పవిత్రమైన గంగా నది
*గంగ అనగా తెలుగు భాషలో నీరు అని కూడా అర్థం.

*గంగ (సినిమా), 1991 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*గంగ గౌరీ సంవాదం, 1958 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*గంగ మంగ, 1973 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*గంగ యమున సరస్వతి, 1977 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
*గంగరావి (Thespia populnea) పెద్ద సతత హరిత వృక్షం.
*గంగరేగు ఒక రకమైన పెద్ద రేగు పండ్లు.
ప్రవాసాంధ్రులు

ఏ దేశమేగినా, ఎందుకాలిడినా

ఏ పీఠమెక్కినా, ఎవ్వరేమనినా

పొగడరా! నీ తల్లి భూమి భారతిని

నిలుపరా! నీ జాతి నిండు గౌరవము.
:::::::- రాయప్రోలు సుబ్బారావు

## ప్రవాసాంధ్రుల జాబితా

## బయటి లింకులు
*ఆటా - అమెరికా తెలుగు సంఘము
*సిలికానాంధ్ర - ఆమెరికాలోని సిలికాన్ వాలీ లో తెలుగు సంస్కతిని అభివృద్ధి చేస్తున్న సంస్థ
*[ [తెలుగు ప్రవాసులు|తెలుగు డయాస్పోరా] ]- ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న తెలుగువారి గురించి చేసిన పరిశోధనా ఫలితాలు
*తానా - ఉత్తర అమెరికా తెలుగు సమాఖ్య

వర్గం:తెలుగు
శ్రీశైలం మండలం

**శ్రీశైలం మండలం**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నంద్యాల జిల్లాకు చెందిన మండలం
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల లో ఒకటైన శ్రీశైల క్షేత్రం ఈ మండలంలో ఉంది. మండలం మొత్తం అడవులు, కొండల మయమైనందువలన వ్యవసాయ యోగ్యం కాదు. ఈ మండలం రాష్ట్రంలోనే అతి తక్కువ స్త్రీ, పురుష జనాభా నిష్పత్తి గల మండలంగా 2001 జనాభా లెక్కలలో పేరొందొంది.

## మండలం లోని పట్టణాలు

* శ్రీశైలం ప్రాజెక్ట్ టౌన్‌షిప్ (ఆర్.ఎఫ్.సి) (సెన్సస్ టౌన్)

## మండలం లోని గ్రామాలు
thumb|శ్రీశైల దేవస్థాన ప్రధాన ముఖద్వారం|280x280px
### రెవెన్యూ గ్రామలు
*హటకేశ్వరం
*శ్రీశైల శిఖరం
*శ్రీశైలం

## పర్యాటక ప్రాంతాలు, క్షేత్రాలు
* శ్రీశైల క్షేత్రం - మల్లికార్జున లింగం
*శ్రీశైలం ప్రాజెక్టు
* హటకేశ్వరం
* శిఖరేశ్వరం
* సాక్షి గణపతి
* శివాజీ స్మారక భవనం
* పంచమఠాలు
* పాతాళగంగ

## మూలాలు
సంగ్రహాలయం

[thumb|School children in the [Louvre.]]
[thumb|right|The [Natural History Museum in London.]]
[thumb|right|The [Topkapı Museum in Istanbul, Turkey.]]

**సంగ్రహాలయం** లేదా **మ్యూజియం**' (*museum*) ను అంతర్జాతీయ మ్యూజియం కౌన్సిల్ వారు ఇలా నిర్వచించారు - సమాజావసరాలకోసం, జన బాహుళ్యానికి (పబ్లిక్) ప్రవేశ సదుపాయం కలిగిన, విద్యావసరాకు ఉపయోగపడే సంస్థ. (permanent institution). సంగ్రహాలయాలు మానవజాతికి సంబంధించిన దృశ్య, అదృశ్య వారసత్వ సంపద విషయాలను భద్రపరుస్తాయి. ప్రజల విజ్ఞాన, వినోద, సాంస్కృతిక అవసరాలకోసం వారి జీవితాలకు, పరిసరాలకు చెందిన వస్తువులు గాని (వస్తురూపంలో లేని) విషయాలను గాని సంపాదించి, జాగ్రత్తపరచి, పరిశోధన చేసి, సందర్శకులకు వాటిని దర్శించే అవకాశాన్ని సంగ్రహాలయాలు కలుగజేస్తాయి. ఇంకా వివిధమైన నిర్వచనాలున్నాయి. 
 ప్రపంచంలో వేలాది మ్యూజియంలు ఉన్నాయి.

## కొన్ని ప్రసిద్ధ సంగ్రహాలయాలు

### ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో
* సాలార్ జంగ్ మ్యూజియం, హైదరాబాదు
* బిర్లా సైన్స్ మ్యూజియం, హైదరాబాదు
* భగవాన్ మహావీర్ ప్రభుత్వ సంగ్రహాలయం, కడప
* నాగార్జున కొండ మ్యూజియం, నాగార్జున సాగర్

## తెలంగాణలో
* తెలంగాణ రాష్ట్ర సంగ్రహాలయం, హైదరాబాదు
* హెరిటేజ్ జైలు మ్యూజియం, సంగారెడ్డి

### భారతదేశంలో
* జాతీయ మ్యూజియం, న్యూఢిల్లీ
* ప్రభుత్వ సంగ్రహాలయం, చెన్నై
* నేషనల్ గేలరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఆర్ట్, న్యూఢిల్లీ

### ప్రపంచంలో
* గిన్నీస్ మ్యూజియం, న్యూయార్క్

## ఇవి కూడా చూడండి

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* Tony Bennett, *The Birth of the Museum: History, Theory, Politics*, Routledge, 1995.
**సాధారణమైనవి:**
* మ్యూజియంల చరిత్ర
* యూదు మ్యూజియంల డైరెక్టరి
* ICOM definition  ICOM
* ఆఫ్రికా మ్యూజియంలు కౌన్సిల్  (AFRICOM)
* అంతర్జాతీయ మ్యూజియంల కౌన్సిల్ (ICOM)
* MOLLI  (Museum On-Line Learning Initiatives)
* మ్యూజియం వార్తలు  
* మ్యూజియం వెతుకు MuseumStuff.com -- మ్యూజియం వెబ్సైటుల డైరెక్టరీ
* మ్యూజియమ్స్ వికి on Wikia
* Rights and Reproductions Information Network  మ్యూజియం నిపుణుల కోసం American Association of Museums అమెరికన్ మ్యూజియం అసోసియేషన్ వారి సమాచారం.
* మ్యూజియం టాప్ లెవెల్ డొమైనులు (Dot-museum)
* కళ -మ్యూజియంల మధ్య సహకారం 
* ప్రపంచ మ్యూజియంల బొమ్మలు
* ప్రపంచ మ్యూజియంల డైరెక్టరీ

**దేశాల వారీగా మ్యూజియంలు:**
* ఆఫ్రికా మ్యూజియంలు 
* అర్జెంటీనా మ్యూజియంలు 
* బెల్జియం మ్యూజియంలు
* బ్రెజిల్ మ్యూజియంలు
* బల్గేరియా మ్యూజియంలు 
* కెనడా మ్యూజియంలు
* చైనా మ్యూజియంలు 
* కొలంబియా మ్యూజియంలు 
* కోపెన్ హాగెన్ (డెన్మార్క్) మ్యూజియంలు 
* ఎస్టోనియా మ్యూజియంలు
* ఫిన్లాండ్ మ్యూజియంలు 
* ఫ్రాన్సు మ్యూజియంలు
* జర్మనీ మ్యూజియంలు
* గ్రీస్ మ్యూజియంలు 
* ఇండియా మ్యూజియంలు 
* పెరూ మ్యూజియంలు 
* పోలెండ్ మ్యూజియంలు 
* రష్యా మ్యూజియంలు 
* టర్కీ మ్యూజియంలు 
* యు.కె. మ్యూజియంలు
* అమెరికా మ్యూజియంలు
* అమెరికా చారిత్రిక మ్యూజియంలు 

వర్గం:సంగ్రహాలయాలు
విప్లవ రచయితల సంఘం

**విప్లవ రచయితల సంఘం** (వి.ర.సం.) మార్క్సిజం - లెనినిజం - మావో ఆలోచ‌నతో భార‌త‌దేశంలో జ‌రుగుతున్న నూత‌న ప్ర‌జాస్వామిక విప్ల‌వ కార్య‌చ‌ర‌ణ‌ను ఎత్తిప‌డుతూ సాహిత్య సాంస్కృతిక రంగాల్లో కృషి చేస్తున్న సంస్థ‌. 

### పరిచయము

తెలుగు సాహిత్యంపై నక్సల్బరీ పతాకం. ఈ మాట ప్రతీకాత్మకం కాదు. వర్ణనామయం అంతకంటే కాదు. భారత సామాజిక చరిత్ర నక్సల్బరీలోకి ప్రవహించి విరసానికి జన్మనిచ్చింది. తెలుగు సాహిత్య కళా, మేధో రంగాల్లో నక్సల్బరీ చైతన్యానికి విరసం తల్లి వేరుగా నిలిచింది. శ్రీకాకుళ విస్ఫోటనలోంచి ప్రజ్వరిల్లిన ప్రత్యామ్నాయ పంథాను విరసం సాహిత్య రంగంలోకి తీసుకొని వచ్చి నక్సల్బరీకి సాంస్కృతిక ప్రతినిధి అయింది. సమూల మార్పు లక్ష్యంగా సాయుధపోరాటాన్ని స్వీకరించిన సామాజిక, రాజకీయ ఉద్యమంలో తాను అంతర్భాగమని సగర్వంగా ప్రకటించుకుంది. సాహిత్యంలో సాహసానికి, తిరుగుబాటుకు, ధిక్కారానికి చిరునామాగా నిలిచింది. అందువల్లే తీవ్ర అణచివేతను, నిర్బంధాన్ని, చివరికి నిషేధాన్ని ఎదుర్కొన్నది. ప్రజల మనిషిగా పునర్జీవమైంది.

నక్సల్బరీ శ్రీకాకుళ ఆదివాసీ విప్లవ శిశువుగా విరసం.. విప్లవోద్యమం వెనువెంట నడుస్తూ భారత పోరాట ప్రజల చరిత్రలో విస్తరిస్తోంది. సమాజంలోని ధిక్కారధారలన్నిటినీ ప్రభావితం చేస్తూ తాను వాటితో ప్రభావితమవుతోంది. విప్లవమంటే.. ప్రగతి దిశగా నేర్చుకోవడం, నేర్పించడం, మార్చడం, మార్పుకు లోనుకావడం అనే గతితర్క భావనకు సాహిత్య, మేధో రంగాల్లో తానే ఒక ఉదాహరణగా నిలిచింది. నిరంతరం సామాజిక వైరుధ్యాలను తట్టి లేపడం, వాటి బృహద్రూపాలను వెలికి తీయడం, వాటితో తలపడుతూ ప్రజలను పరిష్కర్తలుగా తీర్చిదిద్దడం, ప్రజల నేతృత్వంలో మార్పు దిశగా సాగడం.. అనే విప్లవాచరణలో విరసం ఎల్లవేళలా విద్యార్థి. తెలుగు నేల సరిహద్దులు దాటి సువిశాల మధ్య భారతదేశంమంతా, ఉత్తరాంధ్ర నుంచి ఒడిషా మీదుగా లాల్‌గడ్‌ అంతా విప్లవోద్యమం సాధించిన విస్తృతిని విరసం తన చైతన్యంలో అంతర్వాహినిగా మార్చుకున్నది. ప్రత్యామ్నాయ సామాజిక అభివృద్ధికి ప్రయోగశాలగా దండకారణ్యం ప్రపంచాన్ని ఆకర్షిస్తున్న తరుణంలో విరసం తన సృజనశక్తినంతా ధారపోసి దాన్ని విశ్లేషిస్తున్నది. చిత్రిస్తున్నది. ఉత్పత్తి, వర్గపోరాటం, సాంఘిక విముక్తి లక్ష్యంగా సాగుతున్న దండకారణ్య విప్లవోద్యమంలోని సాహిత్య కళా వికాసాన్ని తెలుగు సాహిత్య సాంస్కృతికోద్యమంలో అంతర్భాగం చేస్తున్నది. ప్రజాసైన్యం, ప్రజాయుద్ధం అనే నుడికారం వాప్తవరూపం ధరించిన ఈ వర్తమానంలో ప్రజలపై భారత ప్రభుత్వం చేస్తోన్న యుద్ధంలో విప్లవం పక్షాన నిలబడదామని ఆలోచనాపరులతో చేయి కలపడమే విరసం తన ఏకైక సాంస్కృతిక కర్తవ్యంగా భావిస్తోంది.

### సభ్యులు

* శ్రీశ్రీ
*కొడవటిగంటి కుటుంబరావు
* చలసాని ప్రసాద్ 
* చెరబండరాజు
* త్రిపురనేని మధుసూదనరావు
*కె.వి.రమణారెడ్డి
* నెల్లుట్ల కోదండరామారావు
* కృష్ణాబాయి
* సీఎస్ ఆర్ ప్ర‌సాద్‌
* వరవరరావు 
* రత్నమాల
* కళ్యాణరావు
* వి చె౦చయ్య 
*న‌ల్లూరి రుక్మిణి
* పాణి
* వ‌ర‌ల‌క్ష్మి 
* కాశీం
* అరసవెల్లి క్రిష్ణ
* మా భూమి సంధ్య
* రివేరా
* బాసిత్
*చుక్కంబొట్ల రామ్మోహన్

## బయటి లింకులు
* విరసం వెబ్సైటు

వర్గం:విప్లవ రచయితలు
వర్గం:విప్లవ రచయితల సంఘం