రాధా దామోదర్ ఆలయం, జునాగఢ్

**శ్రీ [[రాధ|రాధా]] ''దామోదర్'' ఆలయం** భారతదేశంలోని గుజరాత్ లోని జునాగఢ్ జిల్లాలో ఉన్న ఒక హిందూ దేవాలయం. ఈ ఆలయం హిందూ దేవుడు కృష్ణుడి మరొక పేరైన దామోదర *హరి కి* అంకితం చేయబడింది. ఈ ఆలయంలో, దామోదరుడు తన నాలుగు చేతుల విష్ణు రూపంతో పాటు, కేంద్ర మందిరంలో అతని పక్కన కూర్చున్న రాధ దేవతను పూజిస్తారు. ఆలయ ప్రాంగణంలో దామోదర్ కుండ్, రేవతి కుండ్ కూడా ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం గుజరాత్ ప్రభుత్వ ప్రత్యేక సంరక్షణలో ఉంది.

శ్రీ రాధా దామోదర్ ఆలయం, దాని ప్రసిద్ధ సరస్సులు-దామోదర్ కుండ్, రేవతి కుండ్ కలిగి ఉన్న శ్రీ దామోదర్ తీర్థయాత్ర గిర్నార్ పర్వతాల రహదారి వెంట ఉంది. గుప్త సామ్రాజ్యానికి చెందిన స్కంద్ గుప్తా రాజు పాలనలో క్రీ. శ. 462 లో ఈ తీర్థయాత్ర పునరుద్ధరణ జరిగింది.

## నిర్మాణం
ప్రధాన ఆలయం పింక్ సాండ్ స్టోన్  తో రూపొందించబడింది, రెండు ముఖ్యమైన భాగాలను కలిగి ఉంది - నిజ్ ఆలయం, సలోహా మండపం. నిజ్ ఆలయ శిఖరం 65 అడుగుల ఎత్తు, సలోహ మండపం శిఖరం ఎత్తు 30.5 అడుగులు. ఆలయ పతాకం నిజ్ ఆలయ శిఖరం వద్ద ఉంది. ఈ ఆలయంలో 32 వంపులు, 84 బాగా చెక్కబడిన స్తంభాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఆలయ కేంద్ర మందిరం రాధ, దామోదరులకు అంకితం చేయబడింది (కృష్ణ) ఇక్కడ కృష్ణుడు తన నాలుగు చేతుల్లో విష్ణువు రూపంలో ప్రతి చేతిలో శంఖం, చక్రం, గద, తామర పట్టుకుని ఉన్నాడు. కేంద్ర మందిరం ప్రక్కనే, బలరాముడు, అతని భార్య రేవతి అంకితం చేయబడిన మరొక మందిరం ఉంది. ఆలయానికి నైరుతి వైపున గణేశుడికి అంకితం చేయబడిన ఆలయం ఉంది. .

## ప్రాముఖ్యత
శ్రీ రాధా దామోదర్ ఆలయం గుజరాత్ లోని పురాతన దేవాలయాలలో ఒకటి. ఈ ఆలయాన్ని కృష్ణుడి మనవడు వజ్రనాభ్ నిర్మించాడని నమ్ముతారు. పితృ తర్పణం (మరణించిన పూర్వీకులకు నివాళి అర్పించడం) కోసం భాద్రపద మాసంలోని కృష్ణ పక్షం 15వ రోజు వంటి ప్రత్యేక సందర్భాలలో ఈ ఆలయం వేలాది మంది భక్తులతో నిండి ఉంటుంది. జీవితానంతర మోక్షం పొందాలనే నమ్మకంతో భక్తులు పవిత్ర దామోదర్ కుండంలో కూడా పవిత్ర స్నానం చేస్తారు. స్కంద్ ఉపనిషత్తులో, దామోదర్ కుండ్ స్వర్ణ రాశ నది మార్గంలో ఉందని వర్ణించబడింది. ఈ నదిలో స్నానం చేయడం ద్వారా ప్రజలు తమ పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు. ప్రసిద్ధ భక్తి కవి నర్సింగ్ మెహతా కూడా దామోదర్ (కృష్ణ) ను పూజించే ముందు ప్రతిరోజూ దామోదర్ కుండ్లో స్నానం చేసేవారు.

## పండుగలు

### జన్మాష్టమి
జన్మాష్టమి రోజున ఈ ఆలయంలో విష్ణు యజ్ఞం నిర్వహిస్తారు. విష్ణువు కృష్ణుడిగా భూమిపైకి వచ్చినప్పుడు అనుభవించిన బాధ నుండి ఉపశమనం పొందడానికి ఈ ఆలయంలో విష్ణువాగ్ యజ్ఞంతో పాటు *విష్ణు సహస్ర* పఠిస్తారు. ఆ తరువాత షాలిగ్రామజీ అభిషేకంతో కృష్ణ జన్మోత్సవం (జనన వేడుకలు) ప్రారంభమవుతాయి. కృష్ణుడు ప్రత్యేకంగా దుస్తులు ధరించి అలంకరించబడ్డాడు. అర్ధరాత్రి ఆలయ ద్వారం తెరిచినప్పుడు, భక్తులు శ్రీకృష్ణుడి జన్మ స్ఫూర్తితో బిగ్గరగా ఉత్సాహంగా ఉంటారు. శ్రీకృష్ణుడి అభిషేకం తరువాత, మట్కి (ఎత్తుకు వేలాడదీసిన తోట) విరిగిపోతుంది, దీనిలో యువత మానవ పిరమిడ్ ను సృష్టించడం ద్వారా వారి నైపుణ్యాలను ప్రదర్శించడం ద్వారా పండుగను జరుపుకుంటారు. కుండలో వెన్న ఉంచుతారు, తరువాత హాజరైన భక్తులకు ప్రసాదంగా ఇస్తారు. .

## చిత్ర మాలిక

దస్త్రం:Damodar_Kund_-_Junagadh_-_Gujarat_-_DSC001.jpg|రాధా దామోదర్ ఆలయం ముందు దృశ్యం
దస్త్రం:Burning_Ghat_at_Damodar_temple,_Junagadh.jpg|రాధా దామోదర్ ఆలయ ఘాట్లు
దస్త్రం:Damodar_Kund_-_Junagadh_-_Gujarat_-_DSC002.jpg|ఆలయ ప్రాంగణం
దస్త్రం:Damodar_Kund_-_Junagadh_-_Gujarat_-_DSC004.jpg|దామోదర్ కుండ్
దస్త్రం:Damodar_Kund_-_Junagadh_-_Gujarat_-_DSC005.jpg|ఆలయాన్ని సందర్శించే భక్తులు
దస్త్రం:Girnar_Hills_from_Damodar_Kund.jpg|ఆలయం నుండి గిర్నార్ కొండల దృశ్యం


## ఇవి కూడా చూడండి

* రాధా కృష్ణ
* నర్సింగ్ మెహతా
* దామోదర్ కుండ్
* ద్వారకాధిష్ ఆలయం
* రాధా దామోదర్ ఆలయం, బృందావన్

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* https://shreeradhadamodarji.org  28 ఆగస్టు 2022 at the Wayback Machine
వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:గుజరాత్‌లోని హిందూ ఆలయాలు
వర్గం:శ్రీకృష్ణుని దేవాలయాలు