open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
జిడెబి

జిడెబి(GDebi) అనేది డెబియన్/ఆధారిత నిర్వాహక వ్యవస్థలలో అప్రమేయ ప్యాకేజీ ఆకృతిలో ఉండే .deb దస్త్రాలను స్థాపించుటకు రూపొందించిన పనిముట్టు. ఇది రేఖాచిత్ర అంతరవర్తిలో అందుబాటులో ఉండటం వలన ఆదేశ పంక్తి ద్వారా ప్యాకేజీ నిర్వహణ కష్టంగా భావించేవారు దీనిని ఉపయోగించవచ్చు. అయితే ఇది ఆదేశ పంక్తి (కమాండ్ లైన్) ద్వారా కూడా పనిచేస్తుంది. జిడెబితో స్థానికంగా వ్యవస్థలోకి దింపుకున్న .deb దస్త్రాలను స్థాపించవచ్చు, అంతేకాక స్థాపనకు ఏవైనా అదనంగా అవసరమైన ప్యాకేజీలను స్వయంగా దింపుకుని స్థాపిస్తుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* సినాప్టిక్ ప్యాకేజీ నిర్వాహకం

వర్గం:కంప్యూటర్ సంబంధిత వ్యాసాలు
వర్గం:స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు
కోనంపల్లి

**కోనంపల్లి** కడప జిల్లా లక్కిరెడ్డిపల్లె మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.2013 జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నిక్లలో ఖాదర్ బాషా సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు. ఇటీవల ఆయన మరణించగా, గ్రామస్తులు అతని భార్య నాగూరి ప్యారీమా ను సర్పంచిగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నుకున్నారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
తగడ కుటుంబము

తగడ చెట్టు కొండ ప్రదేశములలో ఎత్తుగా పెరుగును.

ప్రకాండము: లావుగను పొడుగుగను వంకరలు లేక తిన్నగను, నుండుడును. బెరడు, దట్టము, దోదుమ వర్ణము

;ఆకులు: అభిముఖ చేరిక, మిశ్రమ పత్రములు మిషమ పక్ష వైఖరి. చిట్టి ఆకులు 4 జగలు. వీని తొడిమ పొట్టిది. అండాకారము విషమ రేఖ పత్రములేతాకుల కడుగున మెత్తనిరోమములు గలవు. సమాంచలము, కొన్నిటి యందు కొంచెము గొగ్గి గొగ్గులుగ నుండును. కొన సన్నము.

;పుష్ప మంజరి: కొమ్మల చివరల నుండి రెమ్మ గెలలు వృంతము మీదను ఉప వృంతము మీదను గోధుమ వర్ణము గల రోమములు గలవు. పుష్పములు పెద్దవి. అసరాళము చేటికలు చిన్నవి గలవు.

;పుష్పకోశము: సంయుక్తము 5 దంతములు. నీచము.

;దళస్వలయము:.... సంయుక్తము 5 తమ్మెలు అసరాళము పశుపు రంగు మంచి వాసన వేయును.

;కింజల్కములు: 4 కాడలు పొడుగు మరియొక గొడ్డు కాడ గలదు. దీనికి పుప్పొడి తిత్తి లేదు పుప్పొడి తిత్తులు రెండు గదులు.

;అండకోశము: అండాశయము ఉచ్చము రెండు గదులు అండములు చాల గలవు. గింజలకు రెక్కలుండును. కీలమగుండ్రము కీలాగ్రము రెండు చీలికలు.

ముక్కడి చుట్టు కూడ కొండ ప్రదేశములే బాగుగ బెరుగును.

;ఆకులు: అభి ముఖ చేరిక, మిశ్రమ పత్రములు పక్ష వైఖరి. చిట్టిఆకులు హృదయాకారము అడుగున నున్న జాత పెద్దవి. విష మ రేఖ పత్రము సమాంచలము కొన సన్నము.

;పుష్ప మంజరి: కొమ్మల చివరల నుండి, త్రివృంత మధ్యారంభ మంజరులు, చేతికలు గలవు. పువ్వులు చిన్నవి. తెలుపు రంగు మంచి వాసన వేయును.

;పుష్పకోశము: సంయుక్తము గొట్టమువలె నుండును. కొంచెమోష్టాకారము ఒక్కొక్కప్పుడు 4 దంతములుండును. నీచము.

;దళ వలయము: సంయుక్తము బిళ్ళ గన్నేరు పువ్వుల వలె అడుగున పొడుగు గొట్టము వలెను, పైన 5 తమ్మెలు వ్యాపించి యు నుండును.

;కింజల్కములు: 2 పొట్టివి దళవలయము నంటి యుండును. పుప్పొడి తిత్తులు రెండు గదులు.

;అండ కోశము: అండాశయము ఉచ్చము రెండు గదులు. అండములు చాల యున్నవి. కీలము పొడుగు కీలాగ్రము రెండు చీలికలు.

ఈ కుటుంబములో ఎక్కువగ తీతెలును, చెట్లును గలల్వు. వీని ఆకులు అభిముఖ చేరిక, కొన్నిటివి మాత్రము లఘు పత్రములు. పుష్పములు అసరాళము. కింజల్కములు దళ వలయపు తమ్మెలుకకంటె తక్కువగానుండును. అండాశస్యము రెండు గదులు, చాల గింజలుండును. గింఅలకు సాధారణముగ రెక్కలు గలవు. కాయ యెండి పగులును. ఈ కుటుంబములో ఉపయోగించు మొక్కలంతగా వున్నట్లు గాన వచ్చుట లేదు.

ముక్కడి చెట్టు కలప బూడిఒద వర్ణముగను గట్టిగాను నుండును. అది త్వరగా వంగి పోదు. కావున సాలి వాండ్రు మగ్గములకు దానినుపయోగింతురు. ఈ కలప ఇతర పనులకు కూడ పనికి వచ్చును.

తగడ చెట్టు కలప కూడ గట్టిగానే యుండి చిరకాలము మన్నును.

సంపెన చెట్టు చాల పొడుగుగ పెరుగును. పువ్వులు ఎర్రగా నుండును. దీని కలప గట్టిగా నుండదు.

కలిగొట్టు చెట్తు చిన్న చెట్టు. దీని పువ్వులు మంచి వాసన వేయును.

చిట్టి వడ్డి చెట్టు అడవులలో పెరుగును. పువ్వులు తెలుపు. కాయలు మెలివెట్టి కొని యుండును.

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
నాచు కుటుంబము

;నాచు కుటుంబము:

*నాచు * అను పేరును నీళ్ళమీద తేలు చుండు ప్రతి మొక్కకును, ఒక్కొక్కప్పుడు పాకుడునకు కూడ వాడుచున్నాము. గాని ఆ మొక్కలన్నియు వేరు వేరు కుటుంబములలోనివే. కొన్ని నాచు లకు పువ్వులుండ నేయుండవు. ఇచ్చట వర్ణించిన నాచు పువ్వులు పూచునదియె. నిలకడగా నున్న నీళ్ళలో కొన్ని మొక్కలు తేలుచుండుట జూతుము. మొక్కల ఆకులు నీళ్ళస్లోనె యున్నవి. ఈ మొక్కలకు వేళ్ళు లేవు. ఆకులు మిక్కిలి సన్న సన్నముగ చీలి యున్నవి. వాని వద్ద మిరియపు గింజలంతంత సంచుల వంటివి చూడ నగును. వీని మూలముననే మొక్క తేలు చున్నది. దాని పువ్వుల కాడ నీటిపైకి వచ్చుటకై యది తేలుచున్నది. పువ్వులు కూడ నీళ్ళలోనె యున్న ఎడల నొక పువ్వు వద్దనుండి మరియొక పువ్వులోనికి, పుప్పొడి వచ్చి చేరుటకు వీలుండదు గావున పువ్వులు పైకి రావలసి యున్నది. ఈ మెక్కలును చిన్న చిన్న పురుగులగును బట్టి తినగలవు. వరి చేలలో గూడ నిట్టి మొక్కలు మొలచు చున్నవి. దీని ఆకులు మిక్కిలి చిన్నవి. పువ్వులు నీలముగాను అందముగాను నుండును. కొన్ని మొక్కలు కొంచెము పెద్దవిగా నెదిగి నపుడు తీగెల వలె చుట్టుకొనును. ఈ మొక్కలను దీసి, మన్ను కడిగివేసి చూచిన యెడల చిన్న చిన్న బంతుల వంటివి కనబడును. వాని మీద నొక చోట ఒక రంధ్రమును దాని వద్ద నొక తలుపును గలవు. ఆ అతలుపు లోపలి వైపునకు బోవును గాని పైవైపునకు రాదు. ఈ రంధ్రము చుట్టు కొన్ని రోమములు గలవు. ఏవైన చిన్న పురుగులు తలుపు తోసికొని అతిత్తులలో ప్రవేసించును గాని పైకి రాలేవు. కొన్ని దినములకవి యచ్చట చచ్చి పోవును. వాని రసమును మొక్క పీల్ల్చుకొనుచున్నది. దీని పువ్వులు ఓష్టాకారముగ నున్నవి. కింజల్కములు రెండు అండాశయము ఒక గది.

మరి కొన్ని కుటుంబములలోను, కీటకములను దినెడు మొక్కలు గలవు. అవి సాధారణముగ నీటి యొడ్డున బురద నేలలో మొలచు చుండును. ఒక మొక్క ఆకులు సన్నముగా నుండు ను. దాని మీద ఎన్నో రోమములు గలవు. ఆ రోమములలో నుండి ద్రావకము గలిగిన యొక జిగురు రసము వచ్చును. ఏదైన ఒక పురుగు ఆయాకు మీదకు వచ్చిన ఆరోమముల న్నియు దానిపై వంగి అచ్చట దానిని బంధించును. వాని నుండి మరి కొంత ద్రవము స్రవించును. అది తగిలి పురు చచ్చి పోవును.

ఈ మొక్క అపువ్వులు సరాళములు 5 రక్షక పత్రములు, 5 ఆకర్షణ పత్రములు, 5 కింజల్కములు, 5 కీలములును గలవు.

మరికొన్ని కీటక భుక్కులగు మొక్కలలో ఆకులు గిన్నె వలె మారి యున్నవి. ఆ గిన్నెకు ఒక మూత గలదు. ఈ మూతను త్రోసికొని లోపలకు బోవచ్చును గాని ఏపురుగును పైకి రాలేదు. పురుగొక్కటి లోపలకు ప్రవేశింపగానె ఒక ద్రవము స్రవించి ఆ కీటకమును చంపి వేయును.

ఈ కీటక భుక్కులగు మొక్కలు బురద నేలలోను, నీళ్ళలోను బెరుగు చున్నవి. అవి పెరుగు చోట ఉప్పువాయువు నత్రజని మిక్కిలి తక్కువగా దొరుకును. కాని ఆది జంతువులకు వలెనే మొక్కలకు కూడ ముఖ్యముగా కావలయును. కాన ఆ మొక్కలిట్లు పురుగులను జంపి వాని నుండి ఆ పదార్థము పొందు చున్నవి.

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
తోటకూర కుటుంబము

thumb|తోటకూర

తోట కూరను చాల చోట్లనే సేద్యము చేస్తున్నారు.

;ప్రకాండము: గుల్మము. నున్నగాను పొడుగుగా నుండును.

;ఆకులు: ఒంటరి చేరిక, లఘు పత్రములు. అండాకారము. సమాంచలము. రెండు వైపుల నున్నగా నుండును. విషమ రేఖ పత్రము. కొన గుండ్రము. తొడిమ పొడుగుగా నుండును.

;పుష్ప మంజరి: కణుపు సందులనుండి గాని, కొమ్మల చివరల నుండి గాని కలుగును. పువ్వులు ఆకు పచ్చగను, చిన్నవి గను నున్నవి. అసంపూర్ణ ఏకలింగ పుష్పములు.

;పుష్పవిచోళము: అసంయుక్తము. 3 దళములు సన్నముగానున్నవి. నీచము.

;పురుష పుష్పము: కింజల్కములు 5. అయిదు కంటే తక్కువ కూడకలుగు చుండును. పుప్పొడి తిత్తులు రెండు గదులు.
352

;స్త్రీ పుష్పము:

;పుష్పనిచోళము: వైదాని యందు వలెనే యుండును.

;అండకోశము: ఉచ్చము 2 గదులు కాయ పీఠికాఫలము. గింజలు గుండ్రముగా నుండును.

;కోడి జుట్టు: మొక్కలను తోటలలో పెంచు చున్నారు. ఇదియు తోట కూర మొక్క వలె నుండును.

;ఆకులు ఒంటరి చేరిక, లభు పత్రములు, కణుపు పుచ్ఛములుండవు. ఆకు లన్నియు కాకారమున నొకరీతి నుండవు.

;పుష్ప మంజరి: కంకి మృథువుగా మహిమలవలె నుండును. వీనిలో పుష్పములు చేటిక గలవు. పుష్పములు చిన్నవి. అసంపూర్ణము మిధున పుష్పములు.

;పుష్పనిగోళము: అసంయుక్తము నీచ రంగు గలదు. నీచము.

;కింజల్కములు. 5 . పుష్ప గోళపు పత్రముల కెదురుగా నుండును. పుప్పొడి తిత్తులు రెండు గదులు.

అండ కోశము: అండాశయము ఉచ్చము. 1 గది. అండములు చాల గలవు. గింజలు వంపుగా చిక్కుడు గింజలవలె నుండును. కీలము కాయముమీద మధ్యగానె యున్నవి. కీలాగ్రము గుండ్రము.

ఈ కుంటుంబక్వ్ములోని వన్నియు గుల్మములే ఆకులు ఒంటరి చేరిక. వానికి కణుపు పుచ్ఛములుండవు. వీని పువ్వుల

వర్గం:వృక్ష కుటుంబాలు
ఉబ్బలమడుగు జలపాతం

**ఉబ్బల మడుగు** జలపాతం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని చిత్తూరు జిల్లాలో బుచ్చినాయుడు ఖండ్రిగ మండలంలో సిద్ధుల కోన అనే అడవిలో ఉంది. ఇది శ్రీకాళహస్తి నుండి 35 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. మహాశివరాత్రి పండుగ సందర్భంగా ఇక్కడ పెద్ద ఉత్సవం జరుగుతుంది. ప్రజలు పెద్దసంఖ్యలో తరలి వచ్చి దైవ దర్శనం చేసుకుంటారు.

ఇది వర్షాకాల సమయంలో అనగా అక్టోబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు ఈ జలపాతంలో నీరు పడుతుంటుంది. ఈ ప్రాంతం పచ్చదనంతో కళకళలాడుతూ ఉంటుంది. పర్వతారోహణకు, విహార యాత్రలకు ఇది చాల అందమైన ప్రదేశము.

## ఎలా వెళ్ళాలి
వరదయ్య పాలెం గ్రామం నుండి సుమారు 7 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. మహా శివరాత్రి సమయంలో ఆర్.టి.సి. వారు రవాణా సౌకర్యం కల్పిస్తారు. ఇక్కడ వసతి సౌకర్యాలు లేవు. రాత్రులందు ఇక్కడ ఉండటం మంచిది కాదు.
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:జలపాతాలు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ జలపాతాలు
పెల్లేడియం

**పెల్లేడియం**, ప్లేటినం, రోడియం, రుథీనియం, ఇరిడియం, ఆస్మియం - ఈ ఆరు రసాయన మూలకాలని ప్లేటినం గ్రూపు లోహాలు అంటారు. వీటి లక్షణాలలో గట్టి పోలికలు ఉన్నాయి; పెల్లేడియం వీటన్నిటిలో తక్కువ ఉష్ణోగ్రత దగ్గర కరుగుతుంది, అన్నిటి కంటే తక్కువ సాంద్రత కలది. పెల్లేడియం రసాయన హ్రస్వనామం Pd, అణు సంఖ్య 46. అరుదుగా లభించే, వెండిని పోలిన ఈ మూలకం ఉనికిని 1803లో విలియం హైడ్‌ ఒలాస్టన్‌ (William Hyde Wollaston) కనుక్కున్నారు. ఆ రోజుల్లోనే ఆవిష్కరణ పొందిన నభోమూర్తి పేలస్ (Pallas) గ్రహం అనుకుని ఆ గ్రహం గౌరవార్థం ఈ మూలకానికి పెల్లేడియం అని పేరు పెట్టడం జరిగింది. దరిమిలా పేలస్‌ గ్రహం కాదనీ, కేవలం గ్రహశకలం (planetoid or asteroid) అనీ తెలిసింది కాని అప్పటికే పెల్లేడియం పేరు స్థిరపడిపోయింది.

పెల్లేడియం, దాని సహజాతి మూలకం అయిన ప్లేటినం, ఎక్కువగా కారుల నుండి బయటకి వచ్చే అపాన వాయువులని (అనగా, ఉదకర్బనాలు, కార్బన్ మోనాక్సైడ్‌, నైట్రొజన్‌ డైఆక్సైడ్‌) శుద్ధి చెయ్యడానికి వాడతారు. ఈ రెండు మూలకాల ఉత్పత్తిలో దరిదాపు 90 శాతం కెటాలిటిక్ కన్‌వర్టర్లు తయారీలోనే ఖర్చు అయిపోతుంది. పెల్లేడియంని వైద్యుత పరికరాల ఉత్పత్తిలోను, దంతవైద్యం లోనూ, ఉదజని వాయువుని శుద్ధి చెయ్యడానికి, భూజలాన్ని శుద్ధి చెయ్యడానికి, నగల తయారీలోను కూడా వాడతారు. పెల్లేడియంని ఇంధన ఘటాల (fuel cells) తయారీలో కూడా వాడతారు. ఇంధన ఘటాలు ఉదజనిని, ఆమ్లజనిని సంయోగపరచి విద్యుత్తుని, వేడిని పుట్టించి, నీటిని విడుదల చేస్తాయి.

ఈ జాతి ఖనిజాలు అరుదుగా దొరుకుతున్నాయి. దక్షిణ ఆఫ్రికా లోని ట్రాస్వాల్‌ రాష్ట్రంలోను, అమెరికాలో మొన్‌టానా రాష్ట్రంలోను, కెనడాలోని అంటారియో రాష్ట్రంలోను, రష్యాలోను కొన్ని భూగర్భ నిధులు ఉన్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:మూలకాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
ఉల్లిపాలెం (నగరం)

**ఉల్లిపాలెం** బాపట్ల జిల్లా నగరం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల
#ఈ పాఠశాల విద్యార్థులు, విద్యార్థినులు, క్రీడలలో తమ సత్తా చాటుచున్నారు. వీరు పలు రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయి పోటీలలో పాల్గొని, పతకాలు సాధించుచున్నారు.
#ప్రభుత్వం కొన్ని గ్రామీణ పాఠశాలలను ఎంపికచేసి, దశలవారీగా కార్పొరేటు స్థాయికి అభివృద్ధిచేయాలనే సంకల్పంతో ప్రవేశపెట్టిన "సక్సెస్" పాఠశాలలకు రూపకల్పన చేసింది. ఈ పథకం క్రింద ఈ పాఠశాలను ఎంపిక చేసింది. ఈ పాఠశాలలో గత సంవత్సరం, రు. 33 లక్షలతో అదనపు తరగతి గదులు నిర్మించారు. గ్రామస్థులు, రు. 10 లక్షలతో అదనపు వసతులు సమకూర్చారు. ఈ విద్యాసంవత్సరంలో రు. ఐదున్నర లక్షల రూపాయలతో బల్లలు, కుర్చీలు తదితర సామాగ్రి పంపిణీ చేసారు. 
#ఈ పాఠశాలలో చదువుచున్న పి.సమతా బ్లెస్సీ అను విద్యార్థిని, ఇటీవల తెనాలిలో నిర్వహించిన జిల్లాస్థాయి "ఇన్స్ పైర్" పోటీలలో తన ప్రతిభ ప్రదర్శించి, రాష్ట్రస్థాయి పోటీలకు ఎంపికైనది. ఈమె అను "Earth with garbage Enzime" ప్రాజెక్టును ప్రదర్శించి ఈ అర్హత సాధించింది. 
#ఈ పాఠశాల ప్రధానోపాధ్యాయులుగా పనిచేయుచున్న శ్రీమతి జి.రమాదేవి గురుబ్రహ్మ పురస్కారానికి ఎంపికైనారు. ఈ పురస్కారాన్ని ఈమె, విశాఖపట్నంలో 2015,సెప్టెంబరు-20వ తేదీనాడు అందుకుంటారు. ఉపాధ్యాయురాలిగా ఈమె చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా ఈమె ఈ పురస్కారానికి ఎంపికైనారు.
#ఈ పాఠశాలలో చదువుచున్న ఫర్మానా అను విద్యార్థిని, ఇటీవల కడప జిల్లాలోని రైల్వేకోడూరులో నిర్వహించిన రాష్ట్రస్థాయి కబడ్డీ క్రీడాపోటీలలో తన ప్రతిభప్రదర్శించి, జాతీయస్థాయిపోటీలకు ఎంపికైనది. ఈమె 2016,జనవరి-22 నుండి గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని గాంధీనగర్ లో నిర్వహించు జాతీయస్థాయి కబడ్డీ పోటీలలో పాల్గొంటుంది. 
#ఈ పాఠశాలలో ఒక గ్రంథాలయం గూడా ఉంది. ఈ పాఠశాల విద్యార్థులు ఇంతవరకు రెండుసార్లు జాతీయస్థాయి క్రీడా పోటీలలో పాల్గొన్నారు. ప్రస్తుతం ఈ పాఠశాలలో 400 మంది విద్యార్థులు విద్యనభ్యసించుచున్నారు. గత సంవత్సరం ఈ పాఠశాల విద్యార్థులు పదవ తరగతిలో 1005 ఉత్తీర్ణత సాధించారు. 
#ఇటీవల కర్నూలు జిల్లాలోని నందికొట్కూరులో నిర్వహించిన రాష్ట్రస్థాయి బాలికల అండర్-14 కబడ్డీ జట్టుకు కెప్టెనుగా ఈ పాఠశాలకు చెందిన కైతేపల్లి వెంకటేశ్వరమ్మ పాల్గొని తన ప్రతిభతో జట్టు విజయానికి తోడ్పడి, జాతీయస్థాయి పోటీలలో పాల్గొనడానికి అర్హత సంపాదించింది. ఈమె 2016,నవంబరు-17 నుండి మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో నిర్వహించు జాతీయస్థాయి పోటీలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ జట్టులో పాల్గొంటుంది.
## గ్రామములోని మౌలిక సదుపాయాలు
రక్షిత మంచినీటి పథకం:- గ్రామ శివారు లోని గౌడపాలెంలో, ఈ పథకం నిర్మాణానికి, 2016,డిసెంబరు-3న శంకుస్థాపన నిర్వహించారు.
## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీమతి పసుపులేటి అన్నపూర్ణ, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. 
## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
#శ్రీ భ్రమరాంబ సమేత చెన్నమల్లేశ్వర స్వామివారి దేవాలయం.
#శ్రీ చెన్నకేశవస్వామివారి ఆలయం.

## గ్రామములోని ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కూరగాయలు
## గ్రామములోని ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయము

## మూలాలు

వర్గం:నగరం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
చావావారిపాలెం

*చావవారి పాలెం*' అనేది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని గుంటూరు జిల్లాకు చెందిన తెనాలి మండలంలో ఉన్న ఒక రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇది ఆంధ్ర ప్రాంతానికి చెందుతుంది. జిల్లా ప్రధాన కేంద్రం అయిన గుంటూరు నుండి సుమారు 24 కి.మీ తూర్పు దిశలో, తెనాలి నుండి 4 కి.మీ దూరంలో ఈ గ్రామం ఉంది. తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాద్ నుండి సుమారు 304 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
## భౌగోళిక స్థితి
చావవారి పాలెం చుట్టూ ఉన్న గ్రామాలు:
* అంగళకుదురు – 1 కి.మీ
* ఎడ్లపల్లి – 2 కి.మీ
* సుల్తానాబాద్ – 3 కి.మీ
* సంగం జగర్లమూడి – 3 కి.మీ
* పొండురంగపేట – 3 కి.మీ
ఈ గ్రామం చుట్టూ ఉన్న మండలాలు:
* దక్షిణ దిశలో త్సుండూరు మండలం
* పడమర దిశలో చేబ్రోలు మండలం
* దక్షిణ దిశలో అమృతలూరు మండలం
* తూర్పు దిశలో కొల్లిపారా మండలం
## సమీప పట్టణాలు
చావవారి పాలెంకు సమీప పట్టణాలు:
* తెనాలి
* పొన్నూరు
* గుంటూరు
* మంగళగిరి
## జనాభా మరియు భాష
ఈ గ్రామంలో ప్రధానంగా మాట్లాడే భాష తెలుగు.
## తపాలా సమాచారం
* పిన్ కోడ్: **522211**
* తపాలా కార్యాలయం: అంగళకుదురు
## రవాణా సౌకర్యాలు
### రైలుమార్గం
చావవారి పాలెంకు సమీప రైల్వే స్టేషన్లు:
* అంగళకుదురు రైల్వే స్టేషన్
* తెనాలి జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్
### రోడ్డు మార్గం
సమీప APSRTC బస్ స్టేషన్లు:
* తెనాలి APSRTC బస్ స్టేషన్
* దుగ్గిరాల APSRTC బస్ స్టేషన్
* గుంటూరు బైపాస్ APSRTC బస్ స్టేషన్
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ (APSRTC) ప్రధాన పట్టణాల నుండి ఈ ప్రాంతానికి బస్సు సర్వీసులు నిర్వహిస్తుంది.
## విద్యా సంస్థలు
చావవారి పాలెం సమీపంలో తెనాలి మరియు గుంటూరు పట్టణాలలో పలు కళాశాలలు మరియు విద్యా సంస్థలు ఉన్నాయి.
## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో  చావా సాంబశివరావు సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు
## మూలాలు

వర్గం:తెనాలి మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
మోర్లవారిపాలెం

**మోర్లవారిపాలెం** బాపట్ల జిల్లా, రేపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 265. ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08648. 

## గ్రామములోని విద్యా సౌకర్యాలు
ఎయిడెడ్ ప్రాథమిక పాఠశాల:- ఈ పాఠశాల వ్యవస్థాపకులు శ్రీ కోడె కోటయ్య గారు. ఈ పాఠశాల వార్షికోత్సవం, 2015, మార్చి-14వ తేదీ శనివారం నాడు ఘనంగా నిర్వహించారు. [3]
## గ్రామ పంచాయతీ

#వేజెళ్ళవారిలంక గ్రామం, మోర్లవారిపాలెం గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలోని ఒక శివారు గ్రామం. 
#2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి మోర్ల వీరకుమారి సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [1]
#ఈ గ్రామ ప్రజలు 16 సంవత్సరాలుగా ఇంటి పన్ను కట్టడంలో ముందుంటున్నారు. 2013-14 సంవత్సరానికి 100% పన్నులు చెల్లించి ఈ గ్రామస్థులు అందరికీ ఆదర్శంగా నిలిచారు. [2]
#ఈ గ్రామ పంచాయతీ 2015-16 సంవతరానికి వసూలుచేయవలసిన మొత్తం రు. 1,40,115-00 ల మొత్తాన్నీ వసూలుచేసి, 100% పన్ను వసూలుచేసిన పంచాయతీగా రికార్డులకెక్కినది. [5]
## గ్రామ విశేషాలు
రేపల్లె ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల ఎన్.ఎస్.ఎస్. యూనిట్ అధ్వర్యంలో, అ కళాశాల విద్యార్థులు, ఈ గ్రామములో, 2016, జనవరి-2 నుండి, ఒక వారం రోజులపాటు ఒక సేవాశిబిరం నిర్వహించారు. [4]

ఈ గ్రామానికి చెందిన **లుక్కా గోవిందశివనాగదేవ్** అను విద్యార్థి, జూన్-2017 లో ప్రకటించిన ఐ.ఐ.టి అడ్వాన్స్‌డ్ పత్రీక్షా ఫలితాలలో, జాతీయస్థాయిలో 28వ ర్యాంక్ సాధించాడు. ఓ.బి.సి. క్యాటగిరిలో ఐదవ ర్యాం్‌క్ సాధించాడు. ఏ.పి. ఎంసెట్‌లో 99వ ర్యాంక్ వచ్చింది. ఇతని తండ్రి వెంకటేశ్వరరావు ఉపాధ్యాయులుగా పనిచేస్తున్నారు. ముంబై ఐ.ఐ.టి.లో కంప్యూటర్ సైన్స్ విభాగంలో చేరాలని ఇతని అభిలాష. [6]

## మూలాలు


వర్గం:రేపల్లె మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
జోగులాంబ హాల్ట్ రైల్వేస్టేషన్

మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో గద్వాల నుండి కర్నూల్కు వెళ్ళు మార్గంలో ఈ రైల్వేస్టేషను ఉంటుంది. 44 వ జాతీయ రహదారిపై గల అలంపూర్ చౌరస్తా నుండి అలంపూర్కు వెళ్ళు మార్గంలో 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ స్టేషను ఉంటుంది. మానోపాడ్, అలంపూర్ రోడ్ రైల్వే స్టేషనును ఈ స్టేషను కలుపుతుంది. ఈ స్టేషనుకు అతి సమీప గ్రామం ఉండవెల్లి. మొదట్లో ఈ స్టేషనుకు ఆ ఊరి పేరే ఉండేది. తరువాత అలంపూర్ లో శ్రీజోగులాంబ ఆలయం పునర్నిర్మాణం అయ్యాక అలంపూర్ కి వచ్చే భక్తుల సౌకర్యార్థం దీనిని రోడ్డు రహదారికి మరింత దగ్గరగా మార్చి మెరుగుపర్చి, ఆ దేవత పేరు మీదుగా మార్చారు. నిజానికి అలంపూర్ కు అలంపూర్ రోడ్డు స్టేషనే దగ్గరైనా, స్టేషనుకు రోడ్డు మార్గానికి దూరం ఉండటం, అలంపూర్ రోడ్డు స్టేషను మొత్తం సమీప రాయలసీమ ప్రాంతపు పరిశ్రమల అవసరార్థం దిగుమతి చేసే బొగ్గు డంప్ యార్డ్ గా మారడం ప్రయాణికులకు అసౌకర్యంగా మారింది. దీని ఫలితమే మానోపాడ్, అలంపూర్ రోడ్ స్టేషను ల మధ్య నూతనంగా జోగులాంబ హాల్ట్ ను నిర్మించవలసి వచ్చింది. ఉండవెల్లి, తక్కశిల, లింగనవాయి, క్యాతూర్, మారమునగాల తదితర సమీప గ్రామాల ప్రజలకు ఈ స్టేషను అందుబాటులో ఉంది. మరి ముఖ్యంగా అన్ని పాసింజర్ రైళ్ళతో పాటు, ఎక్స్ ప్రెస్ రైళ్ళు కూడా ఇక్కడ నిలపడం ద్వారా సుదూర ప్రాంతాల నుండి అలంపూర్కు వచ్చే భక్తులకు, యాత్రికులకు ఈ స్టేషను బాగా ఉపయోగపడుతుంది.
## చిత్రమాలిక

File:Njn1167జయన్న.jpg|జోగులాంబ హాల్ట్1
File:Njn1168జయన్న.jpg|జోగులాంబ హాల్ట్2
File:Njn1169జయన్న.jpg|జోగులాంబ హాల్ట్3
File:Njn1170జయన్న.jpg|జోగులాంబ హాల్ట్4
File:Njn1171జయన్న.jpg|జోగులాంబ హాల్ట్5



వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా రైల్వేస్టేషన్లు
ఆర్చ్ లినక్స్

**ఆర్చ్ లినక్స్** అనేది i686, x86-64 నిర్మాణం కలిగిన కంప్యూటర్ల కోసం రూపొందించబడిన లినక్స్ ఆధారిత నిర్వాహక వ్యవస్థ (ఆపరేటింగ్ సిస్టం). ఇది ఉచిత, స్వేచ్ఛా మూలాల సాఫ్టువేరుతో రూపకల్పన చేయబడింది. పంపిణీ అభివృద్ధిలో భాగంగా సంఘపు భాగస్వామ్యానికి సహకారాన్ని అందిస్తుంది.

## చరిత్ర
జడ్ వినెట్ ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను మార్చి 2002లో ప్రారంభించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:కంప్యూటర్ సంబంధిత వ్యాసాలు
వర్గం:లినక్స్
వర్గం:లినక్స్ పంపిణీ
వర్గం:స్వేచ్ఛా సాఫ్టువేరు
గ్నూ

గ్నూ అనేది గ్నూ పరియోజనచే అభివృద్ధి చేయబడుతున్న యునిక్స్ వంటి ఒక కంప్యూటరు నిర్వాహక వ్యవస్థ. ఇది పూర్తిగా స్వేచ్ఛా సాఫ్ట్‌వేరుతో కూర్చబడింది. ఇది గ్నూ హర్డ్ కెర్నలుపై ఆధారపడివుంది. ఈ కెర్నలు సంపూర్ణంగా యునిక్స్​కు అనుకూలమైన సాఫ్ట్‌వేర్ వ్యవస్థను ఉద్దేశించి రూపొందింది.

1983లో రిచర్డ్ స్టాల్‌మన్ ఫ్రీ సాఫ్ట్‌వేర్ ఫౌండేషన్ను ఉద్దేశించి గ్నూ నిర్వహక వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయడం ప్రారంభించారు. కానీ ఇప్పటికీ గ్నూ యొక్క స్థిరమైన విడుదల లేదు. గ్నూ కెర్నలు కానటువంటి, చాలా ప్రాచుర్యం పొందిన లినక్స్ కెర్నలుతో కూడా గ్నూ వ్యవస్థను ఉపయోగించవచ్చు.

## చరిత్ర
గ్నూ నిర్వాహక వ్యవస్థ కోసం రూపొందించిన ప్రణాళికను 1983 సెప్టెంబరు 27లో net.unix-wizards, net.usoft వార్తాసమూహాలలో రిచర్డ్ స్టాల్‌మన్ బహిరంగంగా ప్రకటించారు. రిచర్డ్ స్టాల్‌మన్ మసాచుసెట్స్ ఇన్సిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటిలిజెన్స్ ల్యాబోరేటరీలో తన ఉద్యోగమును వదిలివేసిన తరువాత 1984 జనవరి 5 న సాఫ్ట్‌వేర్ అభివృద్ధి మొదలైంది.

ఒక సంపూర్ణమైన స్వేచ్ఛా సాఫ్ట్‌వేర్ నిర్వాహక వ్యవస్థను అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే లక్ష్యంగా ఇది ప్రారంభించబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:కంప్యూటర్ సంబంధిత వ్యాసాలు
వర్గం:గ్నూ ప్రాజెక్టు సాఫ్ట్‌వేర్
వర్గం:స్వేచ్ఛా_సాఫ్టువేరు
గ్నూ హర్డ్

**గ్నూ హర్డ్** (సాధారణంగా ది హర్డ్ అని పిలవబడింది) అనేది గ్నూ కంప్యూటరు నిర్వాహక వ్యవస్థ యొక్క కెర్నలు. ఫ్రీ సాఫ్ట్‌వేర్ ఫౌండేషన్ గ్నూ పరియోజనచే 1990 వ సంవత్సరం నుండి అభివృద్ధి దశలో ఉంది, యునిక్స్ కెర్నలుకు బదులుగా ఇది రూపకల్పన చేయబడింది. ఇది గ్నూ జనరల్ పబ్లిక్ లైసెన్స్ క్రింద ఫ్రీ సాఫ్ట్‌వేరుగా విడుదల చేయబడింది.

## మూలాలు

వర్గం:కంప్యూటర్ సంబంధిత వ్యాసాలు
వర్గం:గ్నూ ప్రాజెక్టు సాఫ్ట్‌వేర్
వర్గం:స్వేచ్ఛా_సాఫ్టువేరు
కాడ్మియం

**కాడ్మియం** ఒక మూలకం. దీని రసాయన హ్రస్వనామం Cd. దీని పరమాణు సంఖ్య 48. ఇది లేత నీలం రంగులో ఉండే మెత్తటి లోహము. ఇది కాసింత మెత్తగా, లేత పసుపుపచ్చ రంగులో ఉండే లోహం కనుక ఆవర్తన పట్టికలో 12 వ గుంపులోని యశదం (zinc),, పాదరసం (mercury) లను పోలి ఉంటుంది.

జింక్ ఖనిజాలతో పాటు కాడ్మియం ఒక ఉపలబ్ధిగా దొరుకుతుంది. కాడ్మియంని అనేక సందర్భాలలో ఉపయోగిస్తున్నారు. ఉదాహరణకి తుప్పు పట్టని ఉక్కు తయారీలోనూ, ప్లాస్టిక్ సామానుల రంగులు స్థిరీకరించేందుకు, రంగురంగుల గాజు సామాను చెయ్యడంలోనూ కాడ్మియం వాడుక ఎక్కువగా ఉంది. కాని ఇటీవల కాలంలో కొన్ని దుష్ప్రభావాల కారణంగా దీని వాడకం తగ్గుతోంది. ఐరోపాలో దీనిని ప్రమాదకర పదార్థాల జాబితాలో వెయ్యడం కూడా జరిగింది.) ఇటీవల నికెల్-కేడ్మియం బేటరీల వాడుక తగ్గించి ఆ స్థానంలో నికెల్-మెటల్ హైడ్రైడ్ బేటరీలని కాని, లిథియం-అయాన్ బేటరీలని కాని వాడుతున్నారు.

జింక్ వలె, ఇది దాని కాంపౌండ్స్ అత్యంతలో ఆక్సీకరణ స్టేట్ +2 ఇష్టపడతాడు, పాదరసం వంటి అది మార్పు లోహాలు పోలిస్తే తక్కువ ద్రవీభవన చూపిస్తుంది. కాడ్మియం, దాని కొంజీనిర్స్ ఎప్పుడూ వారు పాక్షికంగా మౌలిక లేదా సాధారణ ఆక్సీకరణ స్టేట్ ల్లో d లేదా f ఎలక్ట్రాన్ పెంకులు నిండి లేదు, మార్పు లోహాలు పరిగణించరు. భూపటలంపై కాడ్మియం యొక్క సగటు ఏకాగ్రత మిలియన్ (ppm) 0.1, 0.5 భాగాల మధ్య ఉంది. ఇది జింక్ కార్బోనేట్ లో స్వచ్ఛరహితమైన దాన్ని వంటిది, జర్మనీలో ఇద్దరు, స్తోమెయర్, హెర్మన్ వెంటవెంటనే 1817లో కనుగొన్నారు.

## మూలాలు


వర్గం:మూలకాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం
యెండెల లక్ష్మీనారాయణ

**యెండెల లక్ష్మీనారాయణ** నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకుడు.

లక్ష్మీనారాయణ 1963 మార్చి 1న నిజామాబాదులో జన్మించారు. వీరి తండ్రి 3 సార్లు పురపాలక సంఘం కౌన్సిలర్‌గా పనిచేశారు. డిగ్రీ చదివే రోజుల్లో కళాశాల ఎన్నికలలో విజయం సాధించారు. ప్రారంభంలో భారతీయ జనతా యువమోర్చాలో పనిచేసి తర్వాత భారతీయ జనతా పార్టీ జిల్లా అధ్యక్షులుగా నియమించబడ్డారు. 2009లో నిజామాబాదు (పట్టణ) శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున పోటీచేసి ప్రదేశ్ కాంగ్రేస్ కమిటీ అధ్యక్షుడు ధర్మపురి శ్రీనివాస్ పై సంచలన విజయం సాధించారు. తెలంగాణకు మద్దతుగా శాసన సభ్యులు పదవికి రాజీనామా చేసి మళ్ళీ అదేస్థానం నుంచి భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున మరోసారి ధర్మపురి శ్రీనివాస్ పై గెలుపొందినారు. భారతీయ జనతా పార్టీ శాసనసభాపక్ష నేతగా ఎన్నికయ్యాడు.

2014లో నిజామాబాదు లోక్సభ నియోజకర్గం నుండి పార్లమెంటుకు పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు
భోగిమంటలు (అయోమయ నివృత్తి)

* భోగి మంటలు - ఆంధ్రులు పెద్ద పండుగగా జరుపుకునే మూడు రోజుల పండుగలో మొదటిరోజైన భోగి నాడు వేసే మంటలు
* భోగిమంటలు (సినిమా) - 1981లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా
సుధాకర్ (నటుడు)

**సుధాకర్** పేరుతో ఇద్దరు నటులు వున్నారు:

* బేతా సుధాకర్
* శుభలేఖ సుధాకర్
అత్తలూరివారిపాలెం

**అత్తలూరివారిపాలెం** గుంటూరు జిల్లా, కొల్లిపర మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
వర్గం:కొల్లిపర మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
బొర్రావారిపాలెం

**బొర్రావారిపాలెం** బాపట్ల జిల్లా, నిజాంపట్నం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి కేసన బేబీ సరోజిని, ఎం.ఏ., సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఉపసర్పంచిగా శ్రీ కేసన సోమయ్య ఎన్నికైనారు.

## గ్రామములోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
### శ్రీ కోదండరామస్వామివారి ఆలయం
నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో విగ్రహప్రతిష్ఠా మహోత్సవాలు, 2016, ఫిబ్రవరి-20వ తేదీ శనివారం నుండి 22వ తేదీ సోమవారం (మాఘశుద్ధ పౌర్ణమి) వరకు నిర్వహించెదరు. శనివారంనాడు మహాగణపతిపూజ, గోపూజ, అంకురార్పణ పూజలు నిర్వహించారు.

ఈ ఆలయ ప్రథమ వార్షికోత్సవం, 2017, ఫిబ్రవరి-22వతేదీ బుధవారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు.

ఈ ఆలయంలో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం, హిందూ ధర్మప్రచార పరిషత్తు, గుంటూరు జిల్లాశాఖల సంయుక్త ఆధ్వర్యంలో, 2017, మార్చి-22వతేదీ బుధవారం నుండి 24వతేదీ శుక్రవారం వరకు, ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు.

### శ్రీ అంకమ్మ తల్లి ఆలయం
గ్రామములో నూతనంగా ఈ అమ్మవారి ఆలయ నిర్మాణం ప్రారంభించారు. వచ్చే వేసవిలో పూర్తి చేసి అమ్మవారి వార్షిక కొలుపులు నిర్వహించడానికి నిర్ణయించారు.

నూతనంగా నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో విగ్రహ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం, 2017, మే-7వతేదీ ఆదివారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు.

### శ్రీ షిర్డీ సాయి మందిరం

## గ్రామ ప్రముఖులు
శ్రీ కేసన శంకరరావు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర బి.సి.సంక్షేమ సంఘం అధ్యక్షులు.

శ్రీ బొర్రా గోవర్ధన్:- వీరు సైన్స్ రచయితగా ప్రసిద్ధులు. 30 కి పైగా సైన్స్ పుస్తకాలు వ్రాసినారు.

## మూలాలు

వర్గం:నిజాంపట్నం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
కోపూరివారిపాలెం

**కోపూరివారిపాలెం** బాపట్ల జిల్లా, నిజాంపట్నం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
 
* పల్లపట్ల గ్రామ పంచాయతీ పరిధిలో గల కోపూరివారిపాలెం గ్రామానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ఈ గ్రామంలో ప్రతి ఇంటివద్దా కనీసం ఒక కొబ్బరి చెట్టు ఉంటుంది. దీనితో ఈ గ్రామంలో కొబ్బరి బోండాల చిరు వ్యాపారం కళకళలాడుతున్నది.

## మూలాలు

వర్గం:నిజాంపట్నం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
వ్యాసతత్త్వజ్ఞులు

** వ్యాసతత్త్వజ్ఞులు ** మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో గద్వాలకు దక్షిణాన 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న అయిజ గ్రామానికి చెందిన విద్వాంసుడు. ఆంధ్ర, కన్నడ భాషా పండితుడు. తత్త్వజ్ఞుడు. అసలు పేరు వేంకటరామాచార్యులు. వీరి తండ్రిగారు వేంకటనరసింహాచార్యులు. గొప్ప పండితులు, విద్వాంసులు. వ్యాసతత్త్వజ్ఞులు అసంఖ్యాకులైన శిష్యులకు వేదశాస్త్రపాఠాలను బోధించారు. విష్ణుతీర్థులు అను పేర ప్రసిద్ధిగాంచి, ఎందరికో విద్యావ్యాసంగం చేసిన అరణ్యకాచార్యులు వీరి శిష్యులలో ముఖ్యులు. వ్యాసతత్త్వజ్ఞులు సంస్కృతమున ' మానస స్మృతి ' ఉపాసనాభాగాన్ని, సుధాటిప్పణి, విష్ణుతత్వ నిర్ణయ టిప్పణి, శరదాగమ ప్రమాణాధికరణం మొదలగు గ్రంథాలను రచించారు. వీరు 14 సుళాదులు, అనేకములగు పదములను కన్నడ భాషలో రచించి, వీరి వంశగురువులైన శ్రీగోపాలదాసులు వారిచే ''వాసుదేవ విఠల " అను బిరుదు నామాన్ని పొందారు. 
కొంతకాలం వీరు సంసార జీవితాన్ని కొనసాగించిన పిదప, గురువుల ఆజ్ఞచే మంత్రాలయంనకు వెళ్ళి, శ్రీభువనేంద్రుల వారిచే తురీయాశ్రమంను స్వీకరించారు. అప్పటి నుండే వీరికి వ్యాసతత్త్వజ్ఞులు అను పేరు స్థిరపడిపోయింది. గద్వాల ప్రభువులు వీరిని అనేక విధాల సత్కరించారు. వీరి పాండిత్యానికి మెచ్చి ఈ ప్రాంతమందలి తుంగభద్రా తీరమున ఉన్న వేణిసోంపురం అను గ్రామాన్ని వీరికి జాగీరుగా ఇచ్చారు.. అక్కడే వీరు శ్రీలక్ష్మినరసింహస్వామి, శ్రీకృష్ణస్వామి విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించారు. వీరి సంతతివారు ఇప్పటికి ఈ గ్రామంలో అర్చకులుగా ఈ దేవాలయాలలో సేవలందిస్తున్నారు. శ్రీవ్యాసతత్త్వజ్ఞులు సా.శ. 1878 శ్రావణ బహుళ అష్టమినాడు పరమపదించారు.
## మూలాలు

వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ప్రాచీన కవులు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవులు
వర్గం:తెలుగు కవులు
మామిళ్ళదరువు

**మామిళ్ళదరువు** శ్రీ పొట్టిశ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా కావలి మండలానికి చెందిన గ్రామం. 
కావలి మండల తీరప్రాంతంలోని మామిళ్ళదరువు అటవీ ప్రాంతంలో గ్రామదేవత 'ముందర పొట్టెమ్మ" భక్తుల పూజలందుకుంటున్నది. సంక్రాంతికి ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు. విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించినప్పటినుండీ ప్రతి మంగళవారం, శుక్రవారం, ప్రత్యేకంగా ఆదివారం, ప్రత్యేక పూజలు చేస్తున్నారు. కోరిన కోర్కెలు తీరుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. నెల్లూరు, ప్రకాశం, గుంటూరు జిల్లాల నుండియేగాక, తమిళనాడు రాష్ట్రం నుండి గూడా భక్తులు ఇక్కడకు వచ్చి మొక్కులు తీర్చుకుంటారు. కోరికలు తీరిన భక్తులు, అమ్మవారి ఆలయాన్ని అభివృద్ధిచేశారు.

## గ్రామనామ వివరణ
మామిళ్ళదరవు అన్న గ్రామనామం మామిళ్ళ అన్న పూర్వపదం, దరవు అన్న ఉత్తరపదాల కలయికతో ఏర్పడింది. మామిళ్ళ అన్నది వృక్షసూచి కాగా దరవు అన్న పదం దొరవుకు రూపాంతరం. దొరవుకు అర్థం ఇసుకబావి, వడబావి లేదా కొలను.

## మూలాలు

వర్గం:కావలి మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
చెన్నమనేని హన్మంతరావు

జాతీయస్థాయి ఆర్థికవేత్తగా పేరుపొందిన **చెన్నమనేని హనమంతరావు** కరీంనగర్ జిల్లా నాగారంలో 1929, మే 15న జన్మించారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఆర్థికశాస్త్రంలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ పట్టా పొందిన హన్మంతరావు విద్యార్థిదశలోనే ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. ఆల్ హైదరాబాదు స్టూడెంట్స్ యూనియన్‌కు జనరల్ సెక్రటరీగా ఎన్నికయ్యారు. 1947-48లో నిజాం వ్యతిరేక ఉద్యమంలోనూ పాల్గొన్నారు. 1957లో రాజకీయాల నుంచి వైదొలిగి ఆర్థిక పరిశోధన రంగంలోకి వెళ్ళారు.

## ఆర్థిక ప్రస్థానం
1961లో ఆర్థికశాస్త్రంలో పీహెచ్‌డి పొంది, ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ లో ఉద్యోగంలో ప్రవేశించారు. 1966లో చికాగో విశ్వవిద్యాలయంలో పోస్ట్ డాక్టోరల్ లో పీహెచ్‌డి కొరకు వెళ్ళారు. రాజీవ్‌గాంధీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు 20 సూత్రాల సలహా కమిటీ చైర్మెన్‌గా అవకాశం లభించింది. 1990లో జాతీయ శ్రామిక సంఘం చైర్మెన్‌గా నియమితులైనారు. రిజర్వ్ బ్యాంక్ డైరెక్టరుగా, ఏడవ, ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక సభ్యుడిగా పనిచేశారు, ఆర్థికరంగంలో చేసిన సేవలకుగాను భారత ప్రభుత్వంచే పద్మభూషణ్ బిరుదు పొందారు. హన్మంతరావు, దేశంలోని సామాజిక, ఆర్థిక, వ్యవసాయరంగ పరిస్థితులపై అనేక పరిశోధనలు చేసి, విలువైన గ్రంథాలు రచించారు. 1982-86 మధ్య ఏడో, ఎనిమిదో కేంద్ర ఆర్థిక ప్రణాళిక సంఘం సభ్యుడిగా, ఇండియన్ సొసైటీ అగ్రికల్చర్ ఎకనామిక్స్ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. ఇటీవలి వరకు హైదరాబాదు ఎకనామిక్స్ అండ్ సోషల్ స్టడీస్8 అధ్యక్షుడిగా, ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ గ్రోత్ సంస్థ ఛైర్మన్‌గా పనిచేశారు. ప్రస్తుతం జాతీయ సలహామండలి సభ్యుడిగా కొనసాగుతున్నారు. వ్యవసాయ అర్థశాస్త్రం, గ్రామీణ పేదరికం, ఆర్థిక సంస్కరణలు, అభివృద్ధి అంశాలపై వందకుపైగా పరిశోధన పత్రాలు, పుస్తకాలు రచించారు.

## కుటుంబం
6 సార్లు శాసన సభ్యులుగా గెలుపొందిన చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు, ప్రముఖ భారతీయ జనతా పార్టీ నాయకుడు, కేంద్రమంత్రిగా పనిచేసిన చెన్నమనేని విద్యాసాగర్ రావు వీరి సోదరులే. సిరిసిల్ల తొలి శాసన సభ్యులు ఆనందరావు ఇతని మేనమామ. 2009లో వేములవాడ నుంచి గెలుపొందిన చెన్నమనేని రమేష్ ఇతని అన్న రాజేశ్వరరావు కుమారుడు.

## పురస్కారాలు
* 1974, 1975: రఫీ అహ్మద్ కిద్వారీ మెమోరియల్ ప్రైజ్.
* 1998: శ్రీ కంభంపాటి సత్యనారాయణ (సీనియర్) మెమోరియల్ అవార్డు.
* 1994: కె.హెచ్ బతేజా అవార్డు.
* 1995: ఫైనాన్షియల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ అవార్డు.
* 1991: శ్రీకృష్ణదేవరాయ విశ్వవిద్యాలయం, అనంతపురం నుండి తత్వ శాస్త్రంలో డాక్టరేట్.
* 1998: కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం, వరంగల్ నుండి డాక్టరేట్.
* 1994: శ్రీ రావి నారాయణ రెడ్డి మెమోరియల్ అవార్డు.
* 2000: తెలుగు ఆత్మ గౌరవ పురస్కారం.
* 2004: పద్మభూషణ పురస్కారం
* 2023: ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యం విభాగంలో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం - కీర్తి పురస్కారం (2021)

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* chennamaneni hanmatharao biography

వర్గం:1929 జననాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన తెలంగాణ వ్యక్తులు
వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా ఆర్థికవేత్తలు
వర్గం:తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం కీర్తి పురస్కారాల విజేతలు-2021
చంద్రగఢ్ కోట

మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని గిరిదుర్గాలలో **చంద్రగఢ్ కోట ** ఒకటి. ఇది జిల్లాలోని నర్వ మండలంలో చంద్రఘడ్ అనే గ్రామ సమీపంలో ఉంది. 
## కోట నిర్మాణం
చంద్రఘడ్ గ్రామానికి ఉత్తరదిశలో ఎత్తైన కొండ ఉంది. ఆ కొండ మీద రెండు అంచెలుగా ఈ కోటను నిర్మించారు. చుట్టు పక్కల పది కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఎక్కడ నుండి చూసినా ఈ కొండ, కొండ మీది కోట కనిపిస్తాయి. ఈ కోట మొత్తం నిర్మాణమంతా రాతితోనే ఉండటం విశేషం. ఈ నాటికి చెక్కుచెదరని రాతికట్టడం చూపరులను ఆకట్టుకుంటుంది. దీనిని 18 వ శతాబ్దిలో మరాఠా పీష్వా మొదటి బాజీరావు కాలంలో, ఆత్మకూరు సంస్థానములో పన్నుల వసూలు కొరకు నియమించబడిన చంద్రసేనుడు ఈ కోటను నిర్మించాడంటారు. కొండపై మొదటి భాగంలో విశాలమైన ఆవరణాన్ని చుట్టి రక్షణగోడ ఉంది. దానిని దాటి మరింత పైకి వెళ్తే, మరింత ఎత్తులో అద్భుత నిర్మాణంతో కూడిన రాతికోట కనిపిస్తుంది. దీనికి రెండు ద్వారాలు ఉన్నాయి. ఒకటి పశ్చిమం వైపు ప్రధాన ద్వారం, ఉత్తరం వైపు మరో ద్వారం. ఉత్తర ద్వారం మరింత ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తుంది. కాని ఇక్కడ ప్రవేశం లేదిప్పుడు. ఒకప్పుడు ఇది అత్యవసర ద్వారం లాగా ఉండేదేమో! కోట వెనుకంతా కొండ మీద ఏక శిలలా కనిపించే బండ ఉంది. ఆ బండమీదే కోట వెనుక భాగపు గోడను నిర్మించారు. పై కోట ఎక్కడా శిథిలమైనట్టు కనిపించదు.

## జాతర
కోట లోపల శ్రీరామలింగేశ్వరస్వామి ఆలయం ఉంది. అలయం చుట్టూ 8 ఊట బావులున్నాయి. వీటిలో కొన్ని ఇప్పటికీ స్వచ్ఛమైన నీటి ఊటతో తాగునీరును అందిస్తున్నాయి. శ్రీరామలింగేశ్వరస్వామికి ప్రతి శివరాత్రికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. అలాగే ప్రతి సంవత్సరం నాగుల చవితి నాడు కొండపై జాతర నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా కబడ్డీ పోటీలను నిర్వహిస్తుంటారు.

## పర్యాటకులకు సూచనలు
* గద్వాల నుండి, ఆత్మకూరు నుండి బస్సు ప్రయాణం ద్వారా ఈ ప్రాంతానికి చేరుకోవచ్చు. ఏ ప్రాంతం నుండి వచ్చినా చంద్రగఢ్ స్టేజి దగ్గరో, లేదా ప్రియదర్శిని కాలనీ కూడలి దగ్గరో దిగితే సరిపోతుంది. అక్కడి నుండి రెండు కిలో మీటర్లు ఆటోలలో ప్రయాణించి ఈ ప్రాంతానికి చేరుకోవచ్చు. 
* లోపలి కోట ఉదయం 7 గంటల నుండి 9 గంటల వరకు, సాయంత్రం 5 గంటల నుండి 8 గంటల వరకు తెరిచి ఉంచుతారు. ఆ సమయాలలో చేరుకోవటం ఉత్తమం. 
* ఒకవేళ పగలు ఏ వేళలో అయినా గ్రామానికి చేరినా, ముందు గ్రామంలోని పూజారి నర్సప్ప ఇంటిదగ్గర తాళం చెవి తీసుకవెళ్ళి కోటను దర్శించవచ్చు.

## చిత్రమాలిక

File:Njn1368Chandragadh Fort back side.jpg|కోట వెనుక వైపు
File:Njn1419ChandragadhFort (from long distance).jpg|ఉత్తరదిశలో దూరం నుంచి కోట
File:Njn1408ChandragadhFort North entry.jpg|ఉత్తర మార్గం
File:Sri Ramalingeswara Temple in chandragad fort.jpg|రామలింగేశ్వరాలయం


## ఇవికూడా చూడండి
* తెలంగాణ కోటలు

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు

వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కోటలు
వర్గం:తెలంగాణ కోటలు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
1742

**1742** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు

* జనవరి 9: రాబర్ట్ వాల్పోల్‌ ట్రెజరీ యొక్క మొదటి లార్డ్ పదవికీ ఛాన్సలర్ ఆఫ్ ఎక్స్‌చెకర్ పదవికీ రాజీనామా చేసాడు. దానితో అతడు ప్రధానిగా తప్పుకున్నట్లైంది. ఐదు రోజుల తరువాత అధికారికంగా ప్రధాని పదవికి రాజీనామా చేసాడు. అతను మొత్తం 20 సంవత్సరాల 314 రోజులు నిరాఘాటంగా ప్రధానిగా పనిచేశాడు. ఇది ఇప్పటివరకు నిరంతరాయంగా సాగిన అత్యంత సుదీర్ఘమైన పదవీ కాలం. అంతేకాదు, మరే ఇతర బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రి యొక్క సంచిత పదవీ కాలం క్ంటే కూడా ఇది ఎక్కువ.
* జనవరి 14: ఎడ్మండ్ హాలీ మరణం; అతడి స్థానంలో జేమ్స్ బ్రాడ్లీని గ్రేట్ బ్రిటన్లో ఖగోళ శాస్త్రవేత్తగా నియమించారు.
* జనవరి 24: చార్లెస్ VII పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తి అయ్యాడు .
* ఆగస్టు 17: ఐరిష్ రచయిత, కవి జోనాథన్ స్విఫ్ట్ సరైన మానసిక అవస్థలో లేడని, అతడికి జ్ఞాపకశక్తి సరిగా లేదనీ న్యాయస్థానం ప్రకటించింది. అతని మిగతా జీవితం (మూడు సంవత్సరాలు) ఇంటికే పరిమితం చేసి చికిత్స చెయ్యాలని చెప్పింది. 
* నవంబర్ 13: రాయల్ డానిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ అండ్ లెటర్స్ ను స్థాపించారు.
* తేదీ తెలియదు: ఆఫ్ఘన్ తెగలు ఏకమై రాచరికంగా ఏర్పడ్డాయి.
* తేదీ తెలియదు: అండర్స్ సెల్సియస్ 1741లో ఉద్భవించిన సెంటీగ్రేడ్ ఉష్ణోగ్రత స్కేలు కోసం తన ప్రతిపాదనను ప్రచురించాడు.
* 

## జననాలు
* మార్చి 14 &#x2013; ఆఘా మొహమ్మద్ ఖాన్ కజార్, ఇరాన్ రాజు (మ .1797 )
* డిసెంబరు 9 : కార్ల్ విల్‌హెల్మ్‌ షీలే జర్మన్-స్వీడన్ కు చెందిన రసాయన శాస్త్రవేత్త. (మ.1786)

## మరణాలు

* ఎడ్మండ్‌ హేలీ, ఇంగ్లీషు ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, భూగర్భ శాస్త్రవేత్త, గణిత శాస్త్రవేత్త, మెటెరాలజిస్టు, భౌతిక శాస్త్రవేత్త 

## పురస్కారాలు

## మూలాలు

వర్గం:1742
గాంధీజనసంఘం (గ్రామం)

గాంధీజనసంఘం (గ్రామం) శ్రీ పొట్టిశ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా సంగం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
thumb|గాంధీజనసంఘం (గ్రామం) వ్యవస్థాపకుడు  వెన్నెలకంటి రాఘవయ్య
**గాంధీజనసంఘం** గ్రామం, జిల్లాలో పెద్ద గిరిజన గ్రామం. నెల్లూరు గాంధీగా పరిగణించే వెన్నెలకంటి రాఘవయ్య పంతులు, 1940 దశకంలో ఈ గ్రామాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. అప్పటివరకూ చెట్టుకొకరు, పుట్టకొకరుగా తిరుగుతున్న గిరిజనులను ఇక్కడకు చేర్చి, గ్రామాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. అప్పటి పరిస్థితుల ప్రకారం, వీరికి ప్రాథమిక పాఠశాలను మాత్రమే ఏర్పాటుచేశారు. అప్పటి నుండి 1997 వరకూ ఇక్కడ కేవలం పాఠశాల మాత్రమే ఉండేది. ఆ పరిస్థితులలో, సంగం మండలం, పడమటిపాళెం వాసియైన తుమ్మల భక్తవత్సలరెడ్డి , కేవలం ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం తోనే చదువులు ఆగిపోకూడదనీ, ఉన్నత విద్యాభాసం చేసి ఉన్నత స్థాయికి ఎదగాలనీ ఆశించారు. ఇతని కృషి ఫలితంగా, 1995, మే నెల 12 న, ఉన్నత పాఠశాల ఏర్పడింది. అనంతరం పాఠశాలకు అవసరమైన స్థలాన్ని తుమ్మల భక్తవత్సలరెడ్డి  కొనుగోలుచేసి, భవన నిర్మాణానికి తనవంతు విరాళం అందజేశారు. ఈ రకంగా గ్రామంలో ఉన్నత పాఠశాల ఏర్పడింది. ప్రస్తుతం 10 గదులున్నవి. న్యూయార్కులో వైద్యుడిగా పనిచేస్తున్న ఇతను, ప్రతియేటా ఇక్కడకు వచ్చి, పాఠశాలకు అవసరమైన వసతులు కల్పిస్తుంటారు. గత ఏడాది వచ్చినప్పుడు, పాఠశాలకు అవసరమైన ఇన్వర్టరునూ, నీటిశుద్ధి యంత్రాన్నీ విరాళంగా అందజేశారు. ఆ రకంగా తుమ్మల భక్తవత్సలరెడ్డి   గ్రామాభివృద్ధికి తోడ్పడుచున్నారు. 

## గామ ప్రముఖులు
*మల్లి మస్తాన్ బాబు ప్రపంచప్రసిద్ధిచెందిన పర్వాతారోహకుడు.ఇతని పేరు గిన్నెస్ బుక్ ఆఫ్ వర్ల్డ్ రికార్డ్స్ లో నమోదయింది.
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:సంగం మండల రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
బండ్ల గణేష్

thumb|బండ్ల గణేష్ నిర్మాతగా.. నీజతగా.. నేనుండాలి
**బండ్ల గణేష్** మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన సినీనిర్మాత, నటుడు. ఇతను నిర్మాత అయ్యే ముందు చాలా కాలము పాటు చిన్న నటుడిగా ఉన్నాడు. సుస్వాగతం, సూర్యవంశం, నువ్వు నాకు నచ్చావ్ లాంటి సినిమాల్లో సహాయ పాత్రలు పోషించాడు. నిర్మాతగా మారి ఆంజనేయులు, తీన్ మార్, గబ్బర్ సింగ్, బాద్ షా, ఇద్దరు అమ్మాయిలతో చిత్రాలు నిర్మించాడు. 2018 తెలంగాణా శాసనసభ ఎన్నికల్లో పోటీచేయాలని కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరాడు. కానీ అతనికి టికెట్ దక్కలేదు.ఆయన 2021లో జరిగే మూవీ ఆర్టిస్ట్స్‌ అసోసియేషన్‌ (మా) ఎన్నికల్లో పోటీ చేయనున్నాని ప్రకటించాడు.

## రాజకీయాలు
2018 తెలంగాణా ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే ఉద్దేశ్యంతో సెప్టెంబరులో కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరాడు. కానీ టికెట్ దక్కలేదు. ఏప్రిల్ 5, 2019 న తాను రాజకీయాల నుంచి తప్పుకుంటున్నట్లు తెలిపాడు.

## ఫిల్మోగ్రఫీ

### నిర్మాతగా

### నటుడిగా

* *[[వినోదం (సినిమా)|వినోదం]]* (1996)
* *[[ఆహ్వానం (సినిమా)|ఆహ్వానం]]* (1997)
* *[[సింధూరం]]* (1997)
* *[[ఉగాది (సినిమా)|ఉగాది]]* (1997)
* *[[మాస్టర్ (1997 సినిమా)|మాస్టర్]]* (1997)
* *[[సుస్వాగతం (సినిమా)|సుస్వాగతం]]* (1998)
* సూర్యవంశం
* *[[మనసులో మాట]]* (1998)
* *[[పండగ (1998 సినిమా)|పండగ]]* (1998)
* *[[చూడాలని వుంది]]* (1998)
* *[[శ్రీరాములయ్య]]* (1998)
* *[[స్నేహితులు (సినిమా)|స్నేహితులు]]* (1998)
* *[[సుప్రభాతం (1998 సినిమా)|సుప్రభాతం]]* (1998)
* *[[అనగనగా ఒక అమ్మాయి]]* (1999)
* సాంబయ్య (1999)
* *[[నా హృదయంలో నిదురించే చెలీ]]* (1999)
* *[[మనసుపడ్డాను కానీ]]* (2000)
* *[[మనసున్న మారాజు]]* (2000)
* *క్షమించండి ఆంటీ* (2001)
* భరతసింహారెడ్డి (2002)
* *[[నువ్వు నాకు నచ్చావ్]]* (2001)
* *[[రాఘవేంద్ర]]* (2003)
* *ధనుష్* (2003)
* *[[అమ్మ నాన్న ఓ తమిళ అమ్మాయి]]* (2003)
* విలన్ (2003)
* *[[శివమణి (సినిమా)|శివమణి]]* (2003)
* *[[నీ మనసు నాకు తెలుసు]]* (2003)
* *[[అతడే ఒక సైన్యం]]* (2004)
* *[[మల్లీశ్వరి (2004 సినిమా)|మల్లీశ్వరి]]* (2004)
*ఆంధ్రావాలా (2004)
* 143 (2004)
* *[[ఒరేయ్ పండు]]* (2005)
* *[[పోకిరి]]* (2006)
* *వీరభద్ర* (2006)
* *[[ఒక 'వి' చిత్రం]]* (2006)
* *[[యోగి]]* (2007)
* *తులసి* (2007)
* *[[చిరుత (సినిమా)|చిరుత]]* (2008)
* *చింతకాయల రవి* (2008)
* *నువ్వు వస్తావని* (2008)
* *వ్యాపారవేత్త* (2012)
* *[[సరిలేరు నీకెవ్వరు]]* (2020)
* *శశి* (2021)
* *[[డేగల బాబ్జీ]]* (2022)
* *ఇండియా సన్* (2022)
* సాంప్రదాయిని సుప్పిని సుద్దపూసని (2026)- పాయా పాయా పాటలో అతిధి పాత్ర

## వివాదాలు
గణేష్ తమని కులం పేరుతో దూషించారంటూ హైదరాబాదుకు చెందిన ఒక డాక్టర్ పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశాడు. అంతకు మునుపు వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టే నేతలు కొంతమంది తమ ఎమ్మెల్యే రోజా మీద అనుచిత వ్యాఖ్యలు చేసినందుకు గాను విజయవాడ జాయింట్ పోలీస్ కమీషనర్ కు ఫిర్యాదు చేశారు. 2017 నవంబరులో సినీ రచయిత వక్కంతం వంశీ ఇతనిపై హైదరాబాదులోని ఎర్రమంజిల్ కోర్టులో చెక్ బౌన్సింగ్ కేసు వేశాడు. కోర్టు ఇతనికి ఆరు నెలలు కారాగార శిక్ష, సుమారు 16 లక్షల రూపాయలు జరిమానా విధించింది. అయితే వ్యక్తిగత పూచీకత్తు మీద బెయిలు లభించింది.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా వ్యక్తులు
మైక్ పావెల్

మైఖేల్ "మైక్" ఆంథోనీ పావెల్ (1963 నవంబరు 10 న జన్మించారు) పూర్వ అమెరికన్ ట్రాక్, ఫీల్డ్ క్రీడాకారుడు, లాంగ్ జంప్ ప్రపంచ రికార్డ్ హోల్డర్. **మైక్ పావెల్** ఫిలడెల్ఫియా, పెన్సిల్వేనియాలో జన్మించాడు. ఇతను ఈ ఈవెంట్ లో రెండు సార్లు ప్రపంచ ఛాంపియన్.

## జీవిత చరిత్ర
1991 ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్స్ అథ్లెటిక్స్ (టోక్యో) లో, ఇతను బాబ్ బీమాన్ యొక్క దాదాపు 23 ఏళ్ల లాంగ్ జంప్ ప్రపంచ రికార్డును 5 సెం.మీ. (2 అంగుళాలు) ఎక్కువగా 8.95 మీటర్లు (29 అడుగుల 4 1⁄4 అంగుళాలు) దూకి అధిగమించాడు. ప్రపంచ రికార్డు ఇప్పటికీ నిలచివుంది, 1900 సంవత్సరం నుండి 20 సంవత్సరాలపైన రికార్డ్ నిలబెట్టుకున్న వారిలో పావెల్ నాల్గవ వ్యక్తి. తన అద్భుతకృత్యాలకు తను 1991లో E. జేమ్స్ సుల్లివన్ అవార్డు, BBC స్పోర్ట్స్ పర్సనాలిటీ అఫ్ ది ఇయర్ ఓవర్సీస్ పర్సనాలిటీ అవార్డు సంపాదించారు. 1992 లో ఇటలీలో ఇతను 8.99 మీటర్ల (29 అడుగుల 5 3⁄4 అంగుళాలు) అత్యంత పొడవైన చట్టపరం కాని జంప్ ను కూడా కలిగి ఉన్నాడు. పావెల్ 1988 ఒలింపిక్స్, 1992 ఒలింపిక్స్ రెండింటిలో లాంగ్ జంప్ వెండి పతకాలను సాధించాడు. తన ప్రసిద్ధ 1991 విజయం లాగే తను మళ్ళీ 1993 ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్స్ అథ్లెటిక్స్ లో లాంగ్ జంప్ లో గెలిచాడు, 1995 ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్స్ అథ్లెటిక్స్ లో థర్డ్ వచ్చాడు. 1996 ఒలింపిక్స్ తర్వాత, పావెల్ విరమించుకున్నాడు. 2004 ఒలింపిక్స్ లో పోటీపడే లక్ష్యంతో 2001 లో తిరిగి వచ్చాడు, కానీ అమెరికన్ జట్టు తయారు కాలేదు.

## ఇవి కూడా చూడండి
* అంజు బాబీ జార్జ్ - లాంగ్‌జంప్‌లో 6.70 మీటర్లు దూరం దూకిన భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ అథ్లెటిక్ క్రీడాకారిణి

## మూలాలు


వర్గం:1963 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
భామ

* భామ, దక్షిణ భారతీయ సినిమా నటి.
* గొల్లభామ
* భామా కలాపం
* భామా విజయం
* వయ్యారి భామ
* వయ్యారి భామలు వగలమారి భర్తలు
* సత్యభామ
కలికి చిలకల కొలికి

**కలికి చిలకల కొలికి** అనే సినిమా పాటను వేటూరి సుందరరామమూర్తి రచించినది. దీనిని సీతారామయ్యగారి మనవరాలు (1991)లో విడుదలైన సినిమాలో మీనా పై చిత్రీకరించారు. దీనికి సంగీతం ఎం. ఎం. కీరవాణి అందించారు. తరతరాలుగా పుట్టింటి ప్రయాణం పెళ్ళైన మహిళలందరికీ ఎంతో ఆనందాన్నిస్తుంది. ఈ విషయం గురించి చాలా స్త్రీల పాటలు రచించబడ్డాయి. తెలుగు ఆడపడుచుల మనసులోని మాటగా, ఒకనాటి ఉమ్మడి కుటుంబాల జీవనచిత్రంగా, తెలుగు పదబంధాల్లోని సొగసుకు నిలువుటద్దంగా ఈ పాట తెలుగు సినీ సాహిత్యంలో కలకాలం నిలిచివుంటుంది.

## నేపథ్యం
పెళ్ళైన తర్వాత ఊరికి చెందిన డబ్బు విషయంలో తండ్రికి, మామకి గొడవ జరిగిన కారణం చేత తన మేనత్తను పుష్కరంపాటు పుట్టింటికి పంపించదు. అలా అమ్మానాన్నలకు, పుట్టిపెరిగిన ఊరికి దూరమైన ఆడపడుచు వేదనకు ప్రతిరూపం ఈ పాట. అలాంటి తరుణంలో అమెరికా నుండి వచ్చిన మేనకోడలు ఇంటిల్లిపాదినీ ఒప్పించి మేనత్తని పుట్టింటికి తీసుకొని వెళ్ళాలనుకొనే సందర్భంలో దీనిని చేర్చారు.

## పాటలో కొంత భాగం

కలికి చిలకల కొలికి మా మేనత్త
కలవారి కోడలు కనకమాలక్ష్మి
అత్తమామల కొలుచు అందాల అతివ
పుట్టిల్లు ఎరుగని పసి పంకజాక్షి...

పుట్టగానే పువ్వు పరిమళిస్తుంది
పుట్టింటికి మనసు పరుగుతీస్తుంది
తెలుసుకో తెలుసుకో తెలుసుకో
తెలుసుకో మనసున్న మామా
సయోధ్య నేలేటి సాకేతరామా


## సాహిత్య సౌరభాలు
ఈ అచ్చమైన తెలుగు పాటలో వేటూరి అంత్యప్రాసను పాటించారు. "తలలో నాలుక", "ఏడుమల్లెలు తూగు" వంటి జాతీయాలు, "పుట్టగానే పువ్వు పరిమళిస్తుంది" వంటి సామెతలు, "కలికి చిలకల కొలి", "తేనె నీరెండ" వంటి పదచిత్రాలు ఈ పాట విలువను పెంచాయి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వర్గం:వేటూరి సుందరరామమూర్తి రచించిన పాటలు
ఫ్రెడరిక్ ఎంగెల్స్

**ఫ్రెడరిక్ ఎంగెల్స్** (German: [ˈfʁiːdʁɪç ˈɛŋəls]; నవంబరు 28, 1820 – ఆగష్టు 5, 1895) ఒక జర్మన్ సామాజిక శాస్త్రవేత్త, రచయిత, రాజకీయ సిద్ధాంతవాది, తత్త్వవేత్త, కార్ల్ మార్క్స్ తోపాటు మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతానికి పితామహుడు. 1845లో తన వ్యక్తిగత పరిశీలనలు, పరిశోధన ఆధారంగా ఇంగ్లాండులోని కార్మిక వర్గాల యొక్క స్థితిగతులపై పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు. 1848లో కార్ల్ మార్క్సుతో పాటు కమ్యూనిస్టు మానిఫెస్టోని రచించాడు, ఆ తరువాత దాస్ క్యాపిటల్ రచించడానికి, పరిశోధించుటకు మార్క్సుకు తన ఆర్థిక సహాయాన్ని అందించాడు.
## బయటి లంకెలు
* కమ్యూనిస్టుల ప్రణాళికగా మార్క్స్ ఏంగెల్స్ రాసిన కమ్యూనిస్ట్ మేనిఫెస్టో అనువాద గ్రంథ ప్రతి

వర్గం:1820 జననాలు
వర్గం:1895 మరణాలు
వర్గం:తత్వవేత్తలు
సురభి బాబ్జీ

**సురభి బాబ్జీ, సురభి నాగేశ్వరరావు** (1949, జూలై 1 - 2022, జూన్ 9)గా పేరు పొందిన రేకందార్ నాగేశ్వరరావు సురభి నాటక సమాజానికి చెందినవాడు. 2013లో భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నాడు.

## జననం
రేకందార్ నాగేశ్వరరావు 1949, జూలై 1న చిన్న వెంకట్రావు, సుభద్రమ్మ దంపతులకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విజయనగరం జిల్లా, గజపతి నగరంలో జన్మించాడు. హెచ్.ఎల్.సీ వరకు చదువుకున్నాడు. సురభి నాటకసమాజంలో రేకందార్ కుటుంబం ఒకటి. వనారస గోవిందరావు కుమార్తె రేకందార్ సుభద్రమ్మ. ఈమె కుమారుడే రెకెందర్ నాగేశ్వరరావు. బాబ్జి తల్లిదండ్రులిద్దరూ నాటకరంగంలో నటీనటులే.

## నాటకరంగ ప్రస్థానం

రేకందార్ నాగేశ్వరరావు 4 సంవత్సరాల వయస్సులోనే బాలనటునిగా రంగస్థల ప్రవేశంచేశాడు. శ్రీరామ, శ్రీకృష్ణ, వీరబ్రహ్మం, నక్షత్రక, కార్యవర్థి, లవకుశ, మహావిష్ణువు, వెంగళార్య, భవానీ శంకరుడు మొదలైన పాత్రలు పోషించి ప్రేక్షకులను తన నటనతో రజింపచేశాడు. గరిమెళ్ల రామమూర్తి, పద్మశ్రీ బి.వి. కారంత్ వద్ద నాటకరంగంలో శిక్షణ పొందాడు. ఈయన నటనతో పాటు రంగస్థల నిర్వహణ కూడా చేపట్టి విజయవంతమైన నాటకాలు ప్రదర్శింపచేసాడు.

నర్సీపట్నంలో డిగ్రీ పూర్తిచేసిన బాబ్జి, తన తండ్రి ప్రారంభించిన వెంకటేశ్వర నాట్యమండలికి 1973లో బాధ్యతలను స్వీకరించి 42 సంవత్సరాలుగా కార్యదర్శిగా ఉన్నాడు. అంతేకాక అయిదు సురభి ఫెడరేషన్ ఉమ్మడి బ్యానర్ అయిన సురభి నాటక కళా సంఘానికి 24 సంవత్సరాల నుండి కార్యదర్శిగా కొనసాగాడు. 1991లో హైదరాబాదులోని ఆర్టీసీ క్రాస్‌రోడ్స్‌లో సురభి రంగస్థలాన్ని ఏర్పాటుచేసి నాటకాలకు శ్రీకారం చుట్టాడు.

రామరాజ్యం, శ్రీ కృష్ణలీలలు, బాలనాగమ్మ, జై పాతాళ భైరవి, లవకుశ, మాయాబజార్‌, వీరబ్రహ్మంగారి చరిత్ర, బొబ్బిలి యుద్ధం, చింతామణి, రంగూన్‌ రౌడి వంటి నాటకాలకు నాగేశ్వరరావు దర్శకత్వం వహించాడు. దేశవ్యాప్తంగా వివిధ నాటక సంస్థలకు, కళాకారులకు ఈయన సుపరిచితుడు. చైన్నై, ముంబై, బెంగుళూరు, గోవా తదితర నగరాలల్లోనే కాక అనేక రాష్ట్రాలల సురభి నాటకాలను విజయవంతంగా ప్రదర్శించాడు.

అప్పటి ఐఏఎస్ అధికారి పి.వి.ఆర్.కె. ప్రసాద్, నాటక కళాకారుడు గరిమెళ్ళ రామ్మూర్తి వంటి వారి సహకారంతో 1980లో సాంస్కృతిక శాఖ నుంచి తొలి గ్రాంటును సాధించాడు. గుబ్బి వీరన్న నాటక కంపెనీ, రంగశంకరం, అలరిపు, కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ, నేషనల్‌ స్కూల్‌ ఆఫ్‌ డ్రామా వంటి సంస్థలతో పనిచేశాడు. 150 మంది కళాకారులతో ఫ్రాన్స్‌ వెళ్ళి రెండు నెలలపాటు నాటకాలను ప్రదర్శించి సురభి గొప్పదనాన్ని ప్రపంచ వేదికకు పరిచయం చేసాడు.

## గుర్తింపులు
* 2013లో భారత ప్రభుత్వ నుండి పద్మశ్రీ పురస్కారం
* సురభి సంస్థ ఆవిర్భవించి 125 సంవత్సరాలు అయిన సందర్భంగా ఢిల్లీలో నిర్వహించిన సురభి ధియేటర్ ఫెస్టివల్‌లో పాల్గొన్న నాగేశ్వరరావు 2011లో సంగీత నాటక అకాడమీ వారు అత్యున్నత పురస్కారంతో గౌరవించారు.
* నాగేశ్వరరావు కృషిని ప్రతిభను గుర్తించిన అనేకమంది ప్రముఖులు జ్ఞాని జైల్‌సింగు, పి.వి. నరసింహారావు, ఎన్.టి.ఆర్. వంటి ఎందరో అభినందనలు అందచేశారు.
* 2000 సంవత్సరంలో రాష్టస్థ్రాయి ఉత్తమ నాటక రంగ నిర్వాహకునిగా పురస్కారం
* 2004లో బళ్లారి రాఘవ పురస్కారం పొందాడు. 

## మరణం
నాగేశ్వరరావు కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ ఆరోగ్య పరిస్థితి విషమించడంతో 2022 జూన్ 9న హైదరాబాద్‌లోని మియాపూర్‌లో తన స్వగృహంలో మరణించాడు.

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
ఆంధ్రభూమిలో సురభి బాబ్జీ గురించిన వ్యాసం

వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల దర్శకులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:1949 జననాలు
వర్గం:సురభి నాటక కళాకారులు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:2022 మరణాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
కడప విమానాశ్రయం

కడపలో 1953 నుంచి విమానాశ్రయం వున్నా సౌకర్యాలు తక్కువగా వుండేవి. 1060 ఎకరాల్లో విస్తరించటం, ఆధునీకరించిన ఈ విమానాశ్రయం నుండి 2015 జూన్ 7 న కార్యకలాపాలు మరలా ప్రారంభమయ్యాయి. 
## ఆధునీకరణ , పునః ప్రారంభము
కడపలో అన్ని సౌకర్యాలతో విమానాశ్రయాన్ని నిర్మించాలని దివంగత ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి రూ. 33 కోట్లను ఒకే విడతగా విడుదల చేశారు. 1060 ఎకరాల్లో విమానాశ్రయం నిర్మించేందుకు ప్రణాళిక రచించారు. రెండు విడతల్లో విమానాశ్రయం నిర్మాణపు పనులను చేపట్టారు.
కడప విమానాశ్రయాన్ని 2015 జూన్ 7 ఆదివారం ఉదయం అప్పటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ప్రారంభించాడు. అనంతరం అప్పటి కేంద్ర పౌర విమానయానశాఖ మంత్రి అశోక్‌గజపతిరాజు, పట్టణాభివృద్ధిశాఖ మంత్రి వెంకయ్యనాయుడు, సైన్స్ అండ్‌టెక్నాలజీశాఖ మంత్రి సుజనాచౌదరి జ్యోతి ప్రజ్వలన చేశారు. విమానాశ్రయాన్ని ప్రారంభించేందుకు నేతలు ప్రత్యేక విమానంలో వచ్చారు. మొదటి సర్వీసుగా ఎయిర్ పెగాసెస్ సంస్థకు చెందిన ఏటీఆర్ 72 విమానం బెంగుళూరు నుంచి ఉదయం 10.40 కి బయలుదేరి 11.30 గంటలకు కడపలో ల్యాండ్ అయినది. 11.50 గంటలకు కడపలో టేకాఫ్ తీసుకుని 12.35 గంటలకు బెంగళూరు చేరినది. మొదటి సారిగా బెంగుళూరు నుండి ఎయిర్ పెగసస్ విమానయాన సంస్థ తన కార్యకలాపాలను ప్రారంభించింది. వారంలో మూడుసార్లు బెంగుళూరు నుండి కడపకు విమానాలు నడుపుతామని ఈ సంస్థ ప్రకటించింది.

## నిర్మాణము
కడప విమానాశ్రం 1953లో 669.5 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో నిర్మించారు. 1980వ దశకంలో వాయుదూత్, కడప నుండి హైదరాబాదుకు కొంతకాలం పాటు విమాన సర్వీసులను నడిపింది. ఆ తర్వాత రెండు దశాబ్దాల పాటు నిరుపయోగంగా పడి ఉన్న ఈ విమానాశ్రయాన్ని 2000 దశకం చివరిలో విస్తరించే ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు.
విస్తరణ మొదటి విడత పనులను రూ.21 కోట్లతో 2008 జూన్‌లో చేపట్టారు. 2009 డిసెంబరుకు పనులను పూర్తి చేశారు. 6వేల అడుగుల రన్‌వే, ఆఫ్రాన్, టాక్సీతో పాటు 1060 ఎకరాల పరిధికి రక్షణ గోడ నిర్మించారు. రెండో విడత పనులను 2010 అక్టోబరు 10న చేపట్టారు. రూ. 13 కోట్లతో చేపట్టిన ఈ పనుల్లో టెర్మినల్ బిల్డింగ్ తో పాటు ఏటీసీ ( ఏయిర్ ట్రాఫిక్ సర్వీసు), పవర్ హౌస్, లింకు రోడ్డులు, కార్‌పార్కింగ్, సివిల్, ఎలక్ట్రికల్ పనులను చేపట్టారు. రెండో విడత పనులు 2011 డిసెంబరుకే పూర్తి కావాల్సి ఉంది. అయితే కొన్ని సాంకేతిక కారణాలతో గడువు వాయిదా పడింది. టెర్మినల్ బిల్డింగ్‌తో పాటు అన్ని పనులు పూర్తయ్యాయి.టెర్మినల్‌కు దగ్గరలోనే కారుపార్కింగ్‌ను నిర్మించారు. ఇన్‌వే, అవుట్‌వే లింకు రోడ్లను పూర్తి చేశారు.

## విమానయాన సంస్థలు
కడప విమానాశ్ర యాన్ని దేశీయ విమానాశ్రయంగానే ప్రభుత్వం అనుమతించింది. దీంతో ఏటీఆర్-72 సర్వీసులు మాత్రమే నడుస్తాయి. ఏటీఆర్-72 రకం విమానాల్లో 75 మంది ప్రయాణీకులకు మాత్రమే సౌకర్యం ఉంటుంది.
## మార్గాలు
విజయవాడ, రాజమండ్రి, చెన్నై, హైద్రాబాదు, మైసూరు, రాజమండ్రి నగరాలకు ట్రూజెట్ సేవలందిస్తోంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఆంధ్రప్రదేశ్ విమానాశ్రయాల జాబితా

## మూలాలు
 
## బయటి లంకెలు
*అధికారిక వెబ్సైట్

వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా
వర్గం:విమానాశ్రయాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ విమానాశ్రయాలు
వర్గం:భారతదేశంలో విమానాశ్రయాలు
వనారస గోవిందరావు

**వనారస గోవిందరావు** రంగస్థల నటులు, నాటకరంగ వ్యవస్థాపకులు.

## తొలిజీవితం
వనారస గోవిందరావు 1867లో గంపరామన్న, పకీరమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. వీరి పెంపుడు తలిదండ్రులు సుంకమ్మ, వెంకోజీరావులు. గోవిందరావు అసలు పేరు పకీరప్ప. పెంపుడు తలిదండ్రులు పెట్టిన పేరు గోవిందప్ప. అదే గోవిందరావుగా మారింది.

## రంగస్థల ప్రస్థానం
వెంకోజీరావు దగ్గర సంగీతం, ఫేడేలు, నంద్యాల జ్యోతి సుబ్బయ్య కంపెనీలో చేరి పాటలు నేర్చుకున్నారు. ఆ కంపెనీలో వేసిన మొదటివేషం సత్యహరిశ్చంద్రలోని విశ్యామిత్రుడు.

మద్రాసులో నాటకాలను చూసిన గోవిందరావు తను కూడా స్టేజి నాటకాలు వేయాలని అనుకొని, సురభి గ్రామంలో కీచకవధ నాటకం ప్రదర్శించారు. అందులో గోవిందరావు నకులుడి పాత్ర ధరించారు. తరువాత 1857లో ‘శ్రీ శారదా మనో వినోదినీ సభ’ అనే నాటక సమాజాన్ని స్థాపించి, స్టేజి నాటకాలు వేయడం ప్రారంభించారు. ఆ సభే నేటి సురభి కంపెనీలకు మాతృసంస్థ.

తరువాత కంపెనీని సంచాల నాటక రంగంగా రూపొందించి, సంచారానికి పనికివచ్చే రేకులు, విద్యుత్ దీపాలు, వైర్ వర్క్ సామాగ్రి సంపాదించి పెద్దఎత్తున్న వివిధ ప్రాంతాలలో నాటక ప్రదర్శనలు ఏర్పాటుచేశారు. రంగూన్ లో కూడా ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. స్త్రీలు నాటకాలలో నటించకూడదని అంటున్నకాలంలో తన భార్యాబిడ్డలను నాటకాలలో నటింపజేసి, సురభి నాటక సమాజాన్ని నాట్యశాస్త్ర విహిత సమాజంగా తీర్చిదిద్దారు.

1917లో భీమవరంలో అంకాదహనం నాటకంలో ఆంజనేయ పాత్రలో నటిస్తుండగా గోవిందరావు ధరించిన దుస్తులకు నిప్పంటుకొని దేహం కాలిపోయింది. నాటకాలలో నటించడానికి పనికిరాని పరిస్థితి ఏర్పడింది. అయినా కానీ సమాజాన్ని వదిలిపెట్టలేదు. హస్యం చేప్పేవారు. కాంతామణి నాటకంలో దొంగవేషం వేసి అద్భుతంగా నటించేవారు. అందుకే నాటక ప్రదర్శన కరపత్రాలలో ‘కంపెనీ ప్రొప్రెయిటర్ చే దొంగవేషం ధరింపబడును’ అని అచ్చు వేసేవారు.

1929నాటికే ఆంధ్రదేశంలో నాటకకళ క్షీణదశ ప్రారంభమైందని గ్రహించి దానిని సరైన మార్గంలో పెట్టడానికి పెద్దలతో కలిసి ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు స్థాపించారు. ఆ సమయంలోనే ఆ పరిషత్తు ఆయనకు ‘ఆంధ్రనాటక కళోద్ధారక’ బిరుదుతో సన్మానించింది.

చివరిదశలో ఏలూరు దగ్గర పొలసనపల్లిలో స్థిరనివాసం ఏర్పరుచుకొని చాలా దానధర్మాలు చేశారు. ఆయన శిలా విగ్రహాన్ని కళాకారులు ఏలారులో ప్రతిష్ఠించారు.

## ధరించిన పాత్రలు
విశ్వామిత్రుడు, నకులుడు, ఆంజనేయుడు, దొంగ, అర్జునుడు (సుభద్ర), రాజరాజ నరేంద్రుడు, హరిశ్చంద్రుడు, అనిరుద్ధుడు, రావణుడు, శ్రీరాముడు (సంపూర్ణ రామాయణం), విక్రమార్కుడు, బిల్వ మంగళుడు, జగన్మోహనుడు, హిరణ్యకశిపుడు, రుక్మాంగదుడు.

## మరణం
జీవితాన్ని నాటకరంగానికి, నాటకోద్ధరణ కోసం ధారపోసిన వనారస 1953, డిసెంబర్ 19న మరణించారు.

## మూలాలు

* వనారస గోవిందరావు, నాటక విజ్ఞాన సర్వస్వం, పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ, హైదరాబాదు, 2008., పుట. 298.

వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు
వర్గం:1867 జననాలు
వర్గం:1953 మరణాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటులు
వర్గం:తెలుగు కళాకారులు
బురహాన్ పురం (మరిపెడ)

**బురహాన్ పురం** - ఈ గ్రామం మూడు జిల్లాల సరిహద్దులలో ఉంటుంది. తానంచర్ల, కాకరవాయి, గుండెపుడి, ఊకల్లు, గిరిపురం దీని సరిహద్దు గ్రామాలు.

## గణాంకాలు
;జనాభా (2011) - మొత్తం 	1,809 - పురుషుల సంఖ్య 	905 - స్త్రీల సంఖ్య 	904 - గృహాల సంఖ్య 	478
;

## మూలాలు