open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
పోరోంపాట్

**పోరోంపాట్**, మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని ఇంఫాల్ తూర్పు జిల్లా ముఖ్య నగరం.

## భౌగోళికం
ఈ నగరం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది.

## జనాభా
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, పోరోంపాట్ నగరంలో 5,163 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 49% మంది పురుషులు, 51% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. నగర సగటు అక్షరాస్యత రేటు 71% కాగా, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 80% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 61% గా ఉంది. మొత్తం జనాభాలో 12% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

2011లో 6,191 జనాభా ఉంది. ఇందులో 2,975 మంది పురుషులు, 3,216 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఈ మొత్తం జనాభాలో 767 (12.39%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. నగర అక్షరాస్యత రేటు 88.81% కాగా, రాష్ట్ర సగటు 76.94% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 95.07% కాగా, స్త్రీ అక్షరాస్యత రేటు 83.07% గా ఉంది.

### మతం
ఈ నగరంలో హిందువులు 67.40% మంది, ముస్లింలు 19.74% మంది, క్రైస్తవులు 0.52% మంది, జైనులు 0.02% మంది, ఇతరులు 12.32% మంది ఉన్నారు.

## పరిపాలన
పోరోంపాట్ నగరంలో 1,232 గృహాలు ఉన్నాయి. నగర అభివృద్ధి కమిటీ ఆధ్వర్యంలో త్రాగునీరు, పరిశుభ్రత వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను అందిస్తోంది. నగరంలో రహదారులను నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి కూడా కమిటీకి అధికారం ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
లాంఫెల్‌పాట్

**లాంఫెల్‌పాట్**, మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని ఇంఫాల్ పశ్చిమ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. ఇది ఇంఫాల్ నగరానికి శివారు ప్రాంతంగా ఉంది. ఇంఫాల్, లిలోంగ్, తౌబాల్, మయాంగ్ మొదలైన గ్రామాలు లాంఫెల్‌పాట్ కు సమీపంలో ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం
లాంఫెల్‌పాట్ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది.

## పరిపాలన
లాంఫెల్‌పాట్ ఉపవిభాగంలో 4 గ్రామాలు ఉన్నాయి.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, లాంఫెల్‌పాట్ ఉపవిభాగం పరిధిలో 2,21,422 జనాభా ఉంది. ఇందులో 108,135 మంది పురుషులు ఉండగా, 1,13,287 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 23,105 (11,871 మంది బాలురు, 11,234 మంది బాలికలు) మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. పట్టణంలో అక్షరాస్యుల సంఖ్య 1.81,635 ఉండగా, అందులో 92,184 మంది పురుషులు, 89,451 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.

మొత్తం జనాభాలో షెడ్యూల్ కులాలవారు 1,447 మంది, షెడ్యూల్ తెగలవారు 16,743 మంది ఉన్నారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
సేనాపతి

**సేనాపతి**, మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని సేనాపతి జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధానకేంద్రం.

## భౌగోళికం
ఈ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఈ పట్టణంలో మొత్తం 393 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. ఇక్కడ 2,183 జనాభా ఉంది. అందులో 1,126 మంది పురుషులు ఉండగా, 1,057 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 307 (14.06%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. సేనాపతి పట్టణ సగటు స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి 939 కాగా, ఇది మణిపూర్ రాష్ట్ర సగటు 985 కన్నా తక్కువగా ఉంది. ఇక్కడి అక్షరాస్యత 82.41% కాగా, రాష్ట్ర సగలు 76.94% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 88.87% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత 75.50% గా ఉంది.

## ప్రజలు
ఇక్కడ పౌమై, మావో, మరం, తంగల్, జెలియాంగ్‌రాంగ్ నాగ తెగలు మొదలైనవారు ప్రధానంగా ఉన్నారు. ఇతరులలో తంగ్ఖుల్, మారింగ్ నాగస్, కుకిలు, నేపాలీ, మైనారిటీలు ఉన్నారు.

### మతం
ఇక్కడ 98% మంది క్రైస్తవులు, 2% మంది హిందువులు ఉన్నారు.

## వృత్తి
వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తిగా ఉంది. ఇక్కడ వరి, మొక్కజొన్న, బంగాళాదుంప, క్యాబేజీ, తృణధాన్యాలు మొదలైన పంటలు పండిస్తారు. పశువులు, గేదె, పంది, మేకలు పెంచుకుంటుంటారు.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
ఈ ప్రాందంలో 80% భూమి దట్టమైన అడవులతో నిండి ఉంది.

# మావో
# యాంగ్ఖుల్లెన్
# డుకో లోయ
# లియాయి
# పురుషల్
# మరం ఖుల్లెన్
# మాఖెల్ గుహ
# సడు చిరు జలపాతాలు

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
తమెంగ్‌లాంగ్

**తమెంగ్‌లాంగ్**, మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని తమెంగ్‌లాంగ్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. ఈ పట్టణంలో రోంగ్మీ ప్రజలు నివసిస్తున్నారు, రోంగ్మీ భాష మాట్లాడుతారు.

## భౌగోళికం
ఈ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. సమద్రమట్టానికి 1,580 మీ. (5,180 అ.) ఎత్తులో ఉన్న ఈ పట్టణం, మణిపూర్ రాష్ట్ర పశ్చిమం వైపు ఉంది. పట్టణమన్న కొండపైన బరాక్ నది ప్రవహిస్తోంది. రాష్ట్ర రాజధాని ఇంఫాల్ నగరానికి పశ్చిమం వైపు 160 కి.మీ.ల దూరంలో ఈ పట్టణం ఉంది. దీనికి తూర్పు వైపు సేనాపతి జిల్లా, పశ్చిమం వైపు అస్సాంలోని ఉత్తర కచార్ హిల్స్ జిల్లా, ఉత్తరం వైపు నాగాలాండ్ రాష్ట్ర పెరెన్ జిల్లా, దక్షిణం వైపు చురచంద్‌పూర్ జిల్లా ఉంది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఇక్కడ 19,363 జనాభా ఉంది. ఇందులో 9,837 మంది పురుషులు, 9,526 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 2,683 (13.86%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. పట్టణ అక్షరాస్యత రేటు 86.95% కాగా, ఇది రాష్ట్ర సగటు 76.94% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 90.64% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 83.15% గా ఉంది.

### మతం
ఇక్కడి జనాభాలో క్రైస్తవులు 95.90%, హిందువులు 3.22%, ముస్లింలు 0.42%, సిక్కులు 0.10%, బౌద్ధులు 0.27%, జైనులు 0.03%, ఇతరులు 0.05% ఉన్నారు.

## పరిపాలన
ఈ పట్టణంలో మొత్తం 3,481 గృహాలు ఉన్నాయి. పట్టణ అభివృద్ధి కమిటీ ఆధ్వర్యంలో త్రాగునీరు, పరిశుభ్రత వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలు అందించబడుతున్నాయి. పట్టణ పరిమితుల్లో రహదారులను నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి కూడా ఈ కమిటీకి అధికారం ఉంది.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
‘ల్యాండ్ ఆఫ్ హార్న్‌బిల్’ గా పేరొందిన ఈ పట్టణం, వృక్ష జంతుజాలాలతో సమృద్ధిగా ఉంది. ఇక్కడ అరుదైన జాతుల మొక్కలు, జంతువులు, పక్షులు ఉన్నాయి. నదులు, జలపాతాలు, గుహలు, సరస్సులు, దట్టమైన ఉష్ణమండల అడవులు కూడా ఉన్నాయి.

# జీలాడ్ సరస్సు
# జిలాడ్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం
# బరాక్ జలపాతాలు
# కిషా ఖౌ
# థరోన్ కేవ్
# బన్నింగ్ మేడో

## ప్రధాన తెగలు
* రోంగ్మీ భాష మాట్లాడే రోంగ్మీ నాగ తెగ ఇక్కడ ఉంది.
• జెమే నాగా 2 లియాంగ్‌మై నాగా 3 ఇన్‌పుయి నాగ

## వాతావరణం
ఇక్కడ తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. ఇది ఒక ఎత్తైన ప్రదేశం. జూలై నెలలో ఎక్కువ వర్షం కురుస్తుంది, డిసెంబరు నెలలో పొడిగా ఉంటుంది.

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Tamenglong View.jpg|గైడై పర్వత ప్రాంతం నుండి పట్టణం దృశ్యం
దస్త్రం:The school goers hideout fame Farmland Lake.jpg|ఫాంల్యాండ్ సరస్సు
దస్త్రం:Raengon Bamduan.jpg|రేంగన్ బామ్డువాన్
దస్త్రం:Prayer Mountain.jpg|ప్రార్థన పర్వతం
దస్త్రం:Kaipi.jpg|న్రియాంగ్లువాంగ్
దస్త్రం:Roh Nouh Bung.jpg|బరాక్ వద్ద రాహ్ నౌ బంగ్ (ఘోస్ట్ బ్రెస్ట్స్)
దస్త్రం:Asho Naaploih.jpg|బరాక్ వద్ద ఆశా నాప్లోయిహ్ (ఆశా రైస్ పాట్)
దస్త్రం:The famous Kacha Khou at Magulong.jpg|మాగులోంగ్ వద్ద కాచా ఖౌ (పర్వతం)


## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* టామెంగ్లాంగ్ అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
దిండోరి

**దిందోరి,** మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం, దిండోరి జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. దీన్ని గతంలో **రాంగడ్** అనేవారు. పట్టణ పరిపాలనను నగర పంచాయతీ నిర్వహిస్తుంది. దిండోరిలో అనేక చారిత్రక, ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఆధ్యాత్మిక ప్రదేశాలలో కొన్ని లక్ష్మణ మాద్వా, కుకర్రామత్, కల్చురి కాళి మందిర్ మొదలైనవి. దిండోరి నుండి కన్హా టైగర్ నేషనల్ పార్క్ 180 కి.మీ దూరం లోను, బాంధవ్‌గఢ్ జాతీయ ఉద్యానవనం 140 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం
దిండోరి  వద్ద,  సముద్ర మట్టం నుండి 640&nbsp;మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. 

## జనాభా
2001 జనగణ ప్రకారం, దిండోరి జనాభా 5,80,730. జనాభాలో పురుషులు 52%, స్త్రీలు 48% ఉన్నారు. దిండోరి అక్షరాస్యత, 71%, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 79%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 62%. దిండోరి జనాభాలో 13% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
ఉమరియా

**ఉమారియా** మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం షాడోల్ డివిజన్‌, ఉమారియా జిల్లాలోని పట్టణం. ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం  పట్టణ పరిపాలనను పురపాలక సంఘం నిర్వహిస్తుంది.

## భౌగోళికం
ఉమారియా  నిర్దేశాంకాల వద్ద  సముద్ర మట్టం నుండి 538&nbsp;మీటర్ల ఎత్తున ఉంది.

## జనాభా

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఉమారియాలో 33,114 మంది నివసిస్తున్నారు. ఇందులో పురుషులు 17,509, ఆడవారు 15,605. ఉమారియాలో అక్షరాస్యత 84.70 శాతం. ఇది రాష్ట్ర సగటు 69.32 శాతం కంటే ఎక్కువ. పురుషుల్లో అక్షరాస్యత 91.10% కాగా, స్త్రీలలో 77.49%. ఉమారియా జనాభాలో 12.34% మంది ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు. 

## వాతావరణం

 
## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
అలిపురద్వార్

**అలీపుపురద్వార్** భారతదేశంలోని భారత పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో ఒక నగరం, పురపాలక సంఘం. . ఇది అలీపూర్దుర్ జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం. హిమాలయ పర్వత  ప్రాంతంలో కల్జని నది తూర్పు ఒడ్డున ఉన్న ఈ నగరం భూటాన్,  భారతదేశంలోని ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు ప్రవేశ ద్వారంలా ఉంటుంది.
## భౌగోళికం
### ప్రదేశం
అలీపుర్దువర్  .భౌగోళీకాంశాల మధ్య ఉంది.

### ప్రాంత అవలోకనం
అలీపుర్దువర్ జిల్లా రెండు పటాల పరిధిలో ఉంది. ఇది పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని డూయర్స్ తూర్పు చివరలో విస్తృతమైన ప్రాంతం. భూటాన్ లోని హిమాలయాల బయటి ప్రాంతాల నుండి అనేక నదులు ప్రవహిస్తున్న ఈ ప్రాంతం  ఎక్కువగా అటవీప్రాంతంగా ఉంది. ఇది ప్రధానంగా గ్రామీణ ప్రాంతం. ఇక్కడి జనాభాలో 79.38% ప్రజలు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. జిల్లాలో ఒక  మునిసిపల్ పట్టణం,  20 జనగణన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.  అంటే 20.62% జనాభా పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. షెడ్యూల్డ్ కులాలు,  షెడ్యూల్డ్ తెగలు కలిసి జిల్లాలోని ఆరు కమ్యూనిటీ డెవలప్మెంట్ బ్లాకులలో సగానికి పైగా జనాభాను కలిగి ఉన్నాయి. జిల్లాలోని మూడు ఉత్తర బ్లాకులలో గిరిజన ప్రజలు (షెడ్యూల్డ్ తెగలు) అధికంగా ఉన్నారు.   

## జనాభా
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, అలీపురద్వార్  పట్టణ ప్రాంత జనాభా 127,342, అందులో 64,898 మంది పురుషులు, 62,444 మంది మహిళలు ఉన్నారు. 0–6 సంవత్సరాల జనాభా 10,545. 7+ జనాభాకు సమర్థవంతమైన అక్షరాస్యత రేటు 89.16 శాతంగా ఉంది. 

2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఇక్కడి జనాభా 73,047. అందులో 51% స్త్రీలు, 49% పురుషులు. సగటు అక్షరాస్యతా శాతం 78%.ఇది జాతీయ అక్షరాశ్యతా శాతం 59.5% కన్నా ఎక్కువ. ఇక్కడి జనాభాలో 54% పురుషులు,  46% స్త్రీలు అక్షరాస్యులు. జనాభాలో 10% మంది 6 సంవత్సరాల కన్నా తక్కువ వయస్సు ఉన్నవారు. 

## విద్య

### పాఠశాలలు
* సెయింట్ జోసెఫ్స్ హై స్కూల్
* రైల్వే హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్
* స్టెప్పింగ్ మోడల్ స్కూల్ స్టెప్పింగ్
* టెక్నో ఇండియా గ్రూప్ పబ్లిక్ స్కూల్
* మెక్ విలియం హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్
* అలీపూర్దుర్ బాబూపర బాలుర ఉన్నత పాఠశాల
* అలీపూర్దుర్ బాలికల ఉన్నత పాఠశాల
* అలీపుర్దార్ న్యూటౌన్ బాలికల ఉన్నత పాఠశాల
* కేంద్రీయ విద్యాలయ
* సెయింట్ జేవియర్స్ స్కూల్

### కళాశాలలు
* అలీపూర్దుర్ కళాశాల (యూనివర్సిటీ అఫ్ నార్త్ బెంగాల్ అనుబంధంగా ఉంది)
* అలీపుర్దువార్ మహిళా మహావిద్యాలయ (యూనివర్సిటీ అఫ్ నార్త్ బెంగాల్ అనుబంధంగా ఉంది)
* వివేకానంద కళాశాల, అలీపూర్దుర్ (యూనివర్సిటీ అఫ్ నార్త్ బెంగాల్ అనుబంధంగా ఉంది)

### ఇతర విద్యాసంస్థలు
* ఇండస్ట్రియల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (ఐటిఐ), బిర్పారా, అలీపూర్దుర్
* నాని భట్టాచార్య స్మారక్ మహావిద్యాలయ, జైగావ్, అలీపుర్దువార్
* బిర్పారా కాలేజ్, బిర్పారా, అలీపుర్దువార్
* ఫలకట కళాశాల, ఫలకట, అలీపుర్దువార్
* సహీద్ ఖ్సుదిరామ్ కళాశాల, ఉత్తర కామాగ్యగురి

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు
* Official website of Alipurduar Municipality 
* Official website of Alipurduar district 
* 

వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ నగరాలు, పట్టణాలు
ఉఖ్రుల్

**ఉఖ్రుల్ (హన్ఫున్)**, మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని ఉఖ్రుల్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా పరిపాలనా ప్రధాన కార్యాలయం.

## భౌగోళికం
ఉఖ్రుల్ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 1,662 మీ. (5,453 అ.) ఎత్తులో ఉంది.

## జనాభా

2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఉఖ్రుల్ పట్టణంలో 27,187 జనాభా ఉంది. ఇందులో 13,917 మంది పురుషులు, 13,270 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఈ జనాభాలో 3,363 (12.37%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. పట్టణ అక్షరాస్యత రేటు 88.92% కాగా, ఇది రాష్ట్ర సగటు 76.94% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 91.68% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత రేటు 86.04% గా ఉంది.

### మతం
ఇక్కడి జనాభాలో క్రైస్తవులు 89.65%, హిందువులు 8.76%, ముస్లింలు 0.81%, సిక్కులు 0.06%, బౌద్ధులు 0.52%, జైనులు 0.03%, ఇతరులు 0.17% ఉన్నారు.

## పరిపాలన
ఈ పట్టణంలో 5,226 గృహాలు ఉన్నారు. పట్టణ అభివృద్ధి కమిటీ ఆధ్వర్యంలో త్రాగునీరు, పరిశుభ్రత వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను అందజేయబడుతోంది. పట్టణ పరిమితుల్లో రహదారులను నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి కూడా ఈ కమిటీకి అధికారం ఉంది.

## ఆర్థిక వ్యవస్థ
ఇక్కడి ప్రజల ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం. ఈ ప్రాంతంలో మెరుగైన విద్యుత్ సరఫరా లేదు. రవాణా, కమ్యూనికేషన్ వంటి మౌలిక సదుపాయాలు కూడా కనిష్టంగా ఉన్నాయి.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
ఉఖ్రుల్ పట్టణంలో అందమైన లోయలు, కొండలు, జలపాతాలు, ప్రవాహాలు ఉన్నాయి.

# ఖయాంగ్ కొండ
# శిరుయి కషుంగ్ కొండ
# కచౌఫుంగ్ సరస్సు
# ఖాంగ్ఖుయ్ గుహ
# శిరుయి కషుంగ్
# హుండుంగ్ మంగ్వా గుహ
# నిల్లై టీ ఎస్టేట్
# అంగో చింగ్

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
తౌబాల్

**తౌబాల్**, మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని తౌబాల్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. 18 మున్సిపల్ వార్డులతో మున్సిపల్ కౌన్సిల్ గా ఏర్పడింది. 'అథౌబా' అనే పదం నుండి 'తౌబాల్' వచ్చింది. మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని పెద్ద పట్టణాల్లో ఒకటైన ఈ పట్టణంలో అనేక సరస్సులు, నదులు, వరి పొలాలు, తోటలు ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం
తౌబాల్ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 765 మీటర్ల (2,509 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది. ఇది *తౌబల్ నది* ఒడ్డున ఉంది.

## జనాభా
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం,  తౌబాల్ పట్టణంలో 41,149 జనాభా ఉంది. ఈ జనాభాలో 50% మంది పురుషులు, 50% మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. పట్టణ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 75% కాగా, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 85% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 65%గా ఉంది. మొత్తం జనాభాలో 13% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు ఉన్నారు.

## పర్యాటక ప్రాంతాలు
చుట్టూ కొండల మధ్య ఉన్న ఈ ప్రదేశం ట్రెక్కింగ్, హైకింగ్ లకు అనువుగా ఉంటుంది. ఇక్కడ అందమైన నదులు, సరస్సులు ఉన్నాయి. ఇక్కడి స్థానిక ప్రజలు తమ ఇళ్ల మైదానంలో మర్రి చెట్లను పెంచుతారు.

# తౌబల్ నది
# ఇంఫాల్ నది
# ఐకాప్ సరస్సు
# వైథౌ సరస్సు
# పీపుల్స్ మ్యూజియం
# లౌసీ సరస్సు
# తౌబల్ బజార్
# ఖోంగ్జోమ్ యుద్ధ స్మారకం

## రాజకీయాలు
తౌబాల్ పట్టణం, 31 - తౌబాల్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గ పరిధిలో, ఇన్నర్ మణిపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గ పరిధిలో ఉంది.

## రవాణా
### రోడ్డుమార్గం
కుడి|thumb| 1వ జాతీయ రహదారి తౌబాల్
తౌబాల్ పట్టణం నుండి టాటా మ్యాజిక్, ఆటో, వింగర్ వంటి వాహనాల ద్వారా మాత్రమే రవాణా సౌకర్యం ఉంది.

## ఆర్థిక వ్యవస్థ
2006 సామాజిక-ఆర్థిక సర్వే ప్రకారం, ఈ పట్టణంలో 15,320 (పట్టణ జనాభాలో 36.94%) మంది శ్రామికులు ఉన్నారు. ఈ శ్రామిక జనాభాలో 10,207 (24.61%) మంది పురుషులు, 5,113 (12.33%) మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. పట్టణంలో శ్రామికుల తలసరి వార్షిక ఆదాయం రూ. 24,810 గా ఉంది.

## క్రీడలు
ఇక్కడ తౌబల్ జిల్లా ఇండోర్ స్టేడియం ఉంది.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు
* మణిపూర్ ప్రభుత్వం పర్యాటక వెబ్‌సైట్ 

వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
గ్రాహం గ్రీన్

thumb|Graham Greene (1975)
గ్రహం గ్రీన్ అక్టోబర్ సా.శ.1904 లో జన్మించారు. ఈయన ప్రఖ్యాత ఆంగ్ల నవలా రచయితలలో ఒకరు. ఈయన నోబల్ బహుమతి పొందడానికి పలుసార్లు ఎంపికచేయబడ్డారు. కానీ చివరికి లభించలేదు. ప్రొటెస్టెంట్ మతస్థుడుగా పుట్టిన గ్రీన్ తన ఇరువది యేట రోమన్ కాధోలిక్ మతాన్ని పుచ్చుకున్నాడు. కొందరు విమర్సకలు ఆయనని క్యాథలిక రచయితగా పరిగణించినా, గ్రీన్ తనను తాను క్యాథలిక్ రచయితగానే చెప్పుకున్నాడు.గ్రీన్ రచనా వైశిష్ట్యానికి, ఆలోచనా సరళికీ, తాత్విక దృష్టికి సరైన న్యాయం చేకూర్చాలంటే అతనిని క్యాథలిక్ రచియితగా కంటే మానవతావాది అయిన భావుకునిగా, ద్రష్టగా పరిగణించడం సమంజసం. గ్రీన్ సాధించిన ఘన విజయం ఆతని నవలలో ద్యోతకమయ్యే అమూల్యమైన మోద తాత్త్విక దృష్టి (కామిక్ విషన్) ఆంగ్ల సాహిత్యంలోని కామెడీ, ట్రాజెడీ అనే రెండు విభాగాలూ మ ుఖ్యసాహిత్య ప్రక్రియలు.రచనా వ్యాసంగాన్ని గ్రీన్ ఒక రోగ చికిత్సా విధానం (తెరపీ)గా ఎంచాడు. రచనలు చేయని, సంగీతం కూర్చని, లేదా చిత్రించని వాళ్ళు మానవస్థితిలో ఉన్న ఉన్మాదాన్ని, విచారాన్ని, ఘోరభయాన్ని ఎలా తప్పించుకోగలరని ఒక్కోసారి నేను ఆశ్చర్యపడుతూ ఉంటాను అంటాడు గ్రీన్. జీవితం ఎడల గ్రీన్ అవగాహనలోను, దృష్టిలోను గమనార్హమైన పురోభవృద్ధి పరిణీతి ఉన్నాయి. గడచిన గ్రీన్ రచనా జీవితంలో ముఖ్యంగా మూడు దశలు కనబడుతాయి. మొదటి దశలో కెవలం ఖేద దృష్టిలో అంతర్వాహినిగానే తాత్త్విక దృష్టి కనబడుతుంది. 1938లో ప్రచురించిన బ్రయిటన్ రాక్ (Brighton Rock) గ్రీన్ రచనా జీవితంలో మొదటి దశను పరిపూర్తి కనిపిస్తుంది. రెండవదశలో గ్రీన్ తన తాత్త్విక దృష్టి అభివృద్ధి చెందిన రచనలు కనిపిస్తాయి.ఈ దశలో ముఖ్యమైనది ది పవర్ ఎండ్ ద గ్లోరీ (The Power and The Glory). ఈ దశలో మిగిలిన నవలలకూ మూడవదశలో తీవ్ర తాత్విక దృష్టిలో వెల్లివిరిసిన నాలుగు నవలలకు మధ్య గ్రీన్ అవగాహనా బలం 1960లో ప్రచురించిన ఎ బర్ణ్ట్ అవుట్ కేస్ (A Burnt Out Case) లోపూర్తిగా తెలుస్తుంది. ప్రతి గొప్ప రచయితలోను స్ఫటికీకరణ జరిగి, అతని దృష్టిలోని అతిముఖ్యమైన విషయం స్పష్టంగా చెప్పబడి, అతని ఆంతరంగిక విశ్వం చదువరులందరికి స్పష్టమయ్యే క్షణం వస్తుందని గ్రీన్ తను హెన్రీ జేమ్స్ మీద వ్రాసిన వ్యాసంలో చెప్పాడు. ఆయన ఏప్రల్ 3 1991లో స్విట్జెర్లాండ్ లో మరణించారు.

## రచనలు

*  ది మాన్ వితిన్ (The Man Within) (1929)
*  స్టాంబాలు ట్రైన్ (Stamboul Train) (1932) 
* ఇట్స్ ఎ బ్యూటిల్ ఫీల్డ్ (It's a Battlefield) (1934)
* ఇంగ్లాండ్ మేడ్ మి (England Made Me (1935)
* ఎ గన్ ఫర్ సేల్ (A Gun for Sale) (1936)
* జర్నీ వితవుట్ మ్యాప్స్ (Journey Without Maps) (1936)
* బ్రైటన్ రాక్ (Brighton Rock) (1938)
* ద లాలెస్ రోడ్స్ (The Lawless Roads](1939) 
* ద కాంఫిడెంషియల్ ఏజెంట్ (The Confidential Agent) (1939)
* ద పవర్ ఎండ్ గ్లోరీ (The Power and the Glory) (1940)
* ద మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఫియర్ (The Ministry of Fear) (1943)
* ద హార్ట్ ఆఫ్ ద మ్యాటర్ (The Heart of the Matter) (1948)
* ద థర్డ్ మ్యాన్ (Third Man) (1949) 
* ద ఎండ్ ఆఫ్ ద ఎఫైర్ (The End of the Affair) (1951)
* ట్వంటీ వన్ స్టోరీస్ (Twenty-One Stories) (1954) 
* లూసర్ టేక్స్ ఆల్ (Loser Takes All) (1955)
* ఎ సార్ట్ ఆఫ్ లైఫ్ ([A Sort of Life) (1971)
* ద హ్యూమన్ ఫాక్టర్ (The Human Factor) (1978)
* వేస్ ఆఫ్ సాక్సస్ (Ways of Escape) (1980)
* డాక్టర్ ఫిసర్ ఆఫ్ జెనీవా ([Doctor Fischer of Geneva) (1980)
* మానిసర్ క్విక్సోట్ (Monsignor Quixote) (1982)
* ద టెంత్ మాన్ (The Tenth Man ) (1985)
* ద లాస్ట్ వర్డ్ (The Last Word ) (1990) (short stories)

## మూలాలు
* 1980 భారతి మాసపత్రిక. వ్యాసము:గ్రేహంగ్రీన్- మోదతాత్విక దృష్టి. వ్యాసకర్త:డా.వి.వి.బి.రామారావు.

వర్గం:నవలా రచయితలు
వర్గం:1904 జననాలు
వర్గం:1991 మరణాలు
మొరేనా

**మొరేనా** మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, మొరేనా జిల్లా లోని పట్తణం, ఈ జిల్లా ముఖ్యపట్తణం. ఇది మధ్యప్రదేశ్లోని గ్వాలియర్ నుండి 39&nbsp;కి.మీ.దూరంలో ఉంది. మొరేనా ఒకప్పుడు పెద్ద సంఖ్యలో బందిపోట్ల వలన  భయభ్రాంతులకు గురైంది. బింద్, మొరేనాకు పొరుగున ఉన్న పట్టణం. మొరేనా పారిశ్రామిక కేంద్రం. కానీ ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా వ్యవసాయం మీద ఆధారపడుతుంది. మొరేనాలో అనేక తయారీ పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.

## భౌగోళికం
మొరేనా  నిర్దేశాంకాల వద్ద,  సముద్ర మట్టం నుండి 177 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. 

ఇక్కడి నుండి రైలు మార్గం, జాతీయ రహదారి ద్వారా గ్వాలియర్, ఆగ్రాతో సంబంధాలున్నాయి. నూనెగింజల మిల్లింగ్, పత్తి నేయడం ఇక్కడి ప్రధాన పరిశ్రమలు. నగరంలో జివాజీ విశ్వవిద్యాలయంతో అనుబంధంగా మూడు కళాశాలలు, ఆర్జీపీవీ విశ్వవిద్యాలయంతో అనుబంధంగా రెండు కళాశాలలు ఉన్నాయి.

గోధుమలు, నూనె గింజలు ఇక్కడి ప్రధాన పంటలు. నిర్మాణ రాయి క్వారీలకు ఈ ప్రాంతం ప్రసిద్ధి మొరేనా నెమళ్లకు ప్రసిద్ధి చెందింది  (2001 లో 1,50,959). అందువలన పురాతన కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని మయూర్ వన్ అని కూడా పిలిచేవారు.

## జనాభా
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, మొరేనా జనాభా 2,88,303. జనాభాలో 13.2% మంది ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు. అక్షరాస్యత 80.28%; పురుషుల అక్షరాస్యత 89.08%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 70.22%.

## రవాణా సౌకర్యాలు

### రోడ్లు
మొరేనా జాతీయ రహదారి 3 పై ఉంది . ఈ రహదారి ద్వారా మొరేనా నుండి రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు, సమీప రాష్ట్రాలైన రాజస్థాన్, ఉత్తర ప్రదేశ్‌లకు రోడ్డు సౌకర్యం కలిగింది. సమీప పట్టణాలు, గ్రామాలు, నగరాలకు బస్సు సేవలు ఉన్నాయి. మొరేనా నుండి ఆగ్రా,  ఢిల్లీ, గ్వాలియర్, ఇండోర్, ముంబై, భోపాల్ వంటి నగరాలకు బస్సులు నడుస్తాయి.

### భారత రైల్వే
మొరేనా రైల్వే స్టేషన్ నుండి ఢిల్లీ, ముంబై, హైదరాబాద్, చెన్నై, పూణే, జైపూర్, ఇండోర్ తదితర ప్రధాన నగరాలతో సహా దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు రైళ్ళున్నాయి. భోపాల్ ఎక్స్‌ప్రెస్, తాజ్ ఎక్స్‌ప్రెస్, భోపాల్ శతాబ్ది వంటి ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లతో సహా, ఇంకా ఇతర రైళ్ళు మొరేనా వద్ద ఆగుతాయి. 

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
వర్గం:మొరెన జిల్లా
మంద్‌సౌర్

**మంద్‌సౌర్** మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, మాల్వా ప్రాంతంలో మంద్‌సౌర్ జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్ల ముఖ్యపట్టణం. పురాతన పశుపతినాథ ఆలయానికి మంద్‌సౌర్ ప్రసిద్ధి.

మంద్‌సౌర్ అనే పేరు మార్హ్‌సౌర్ నుండి ఉద్భవించింది. ఇది మార్హ్, సౌర్ అనే రెండు గ్రామాల విలీనంతో ఏర్పడిన పట్టణం. పురాతన కాలంలో ఈ పట్టణాన్ని దశపుర అనేవారు. ఈ నగరంలో పది పురాలుండడం చేత దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది.

## చరిత్ర

### దశపురపు ఔలికారులు
శాసనాల ఆవిష్కరణల వలన రెండు పురాతన రాజ వంశాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. వారు తమను ఔలికారులు అని పిలుచుకున్నారు. దశపుర (ప్రస్తుత మంద్‌సౌర్) నుండి పాలించారు. దశపురం నుండి పరిపాలించిన ఈ మొదటి రాజవంశం నుండి ఈ క్రింది రాజులు వారసత్వ క్రమంలో పాలించారు: జయవర్మ, సింహవర్మ, నరవర్మ, విశ్వవర్మ, బంధువర్మ. బంధువర్మ కుమారగుప్తుడు I కి సమకాలికుడు. మంద్‌సౌర్‌లో బంధువర్మ గురించి ఒక శాసనం ఉంది. పట్టు కార్మికులు ఇక్కడ సూర్య దేవాలయాన్ని నిర్మించారు. బంధువర్మ దీనికు సంవత్ 493 (సా.శ. 436) లో మరమ్మతులు చేయించాడు. సా.శ. 436 వరకు అతను అక్కడ ఉన్నట్లు ఇది సూచిస్తుంది. 1983 లో కనుగొన్న రిస్థల్ రాతి పలక శాసనం, మరొక ఔలికార రాజవంశాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చింది. అందులో ఈ క్రింది రాజులు వారసత్వ క్రమంలో వచ్చారు: ద్రుమవర్ధన, జయవర్ధన, అజితవర్ధన, విభీషణవర్ధన, రాజ్యవర్ధన, ప్రకాశధర్మ. ప్రకాశధర్ముడి తరువాత మంద్‌సౌర్‌ను యశోధర్ముడు పాలించాడు. ఇతడికి విష్ణువర్ధనుడు అనే పేరు కూడా ఉంది. ఇతడు భయనా వద్ద స్థూపాన్ని నిర్మించాడు.ఈ స్థూపం కారణంగా భయనాకు విజయగృహ మని పేరుమారింది. ఉన్న ఆధారాల ప్రకారం ఇతడు ప్రకాశధర్ముడి కుమారుడు, వారసుడు. యశోధర్మ విష్ణువర్ధనుడు, బంధువర్మ భూభాగాలను ఆక్రమించిన తరువాత సామ్రాట్ అనే బిరుదును స్వీకరించాడు. యశోధర్మ విష్ణువర్ధనుడు 'మహారాజాధిరాజ' లేదా చక్రవర్తి అనే బిరుదును స్వీకరించాడని కూడా ప్రస్తావించబడింది.

### యశోధర్ముడి పాలన
thumb|మాండ్‌సౌర్‌లోని సోందాని వద్ద యశోధర్మన్ విక్టరీ స్తంభం
thumb|మాండ్‌సౌర్‌లోని సోందాని వద్ద యశోధర్మన్ విక్టరీ స్తంభం సమాచారం
**మంద్‌సౌర్ నుండి** సుమారు 4 కి, మీ. దూరంలో ఉన్న ఒక చిన్న గ్రామం, **సోంధాని.**&nbsp;మాహు-నిమాచ్ రహదారిపై ఉంది. సా.శ. 528 లో యశోధర్ముడు ఇక్కడ రెండు ఏకశిలా స్తంభాలను నిర్మించాడు, ఇది హూణులపై అతడు సాధించిన విజయానికి సూచిక. మిహిరకులుడిని ఓడించినందుకు యశోధర్ముడు ఈ శాసనంలో స్వయంగా తనను తాను కొనియాడాడు.

### మధ్యయుగ యుగం
19 వ శతాబ్దంలో, మంద్‌సౌర్ గ్వాలియర్ రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. 1818 లో మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం, పిండారి యుద్ధాన్ని ముగించిన ఇండోర్‌కు చెందిన హోల్కర్ మహారాజా చేసుకున్న ఒప్పందానికి మంద్‌సౌర్ ఒప్పందం అని పేరు వచ్చింది. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఇది మాళ్వా ప్రాంత నల్లమందు వాణిజ్యానికి కేంద్రంగా ఉండేది.

## జనాభా వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం  మంద్‌సౌర్ జనాభా 1,41,468. అందులో పురుషులు 72,370, స్త్రీలు 69,098. లింగనిష్పత్తి 898. జనాభాలో 15,721 (11.1%) మంది అరేళ్ళ లోపు పిల్లలు

## రవాణా సౌకర్యాలు

* రోడ్డు: మంద్‌సౌర్ అజ్మీర్-లేబాద్ (ఇండోర్) జాతీయ రహదారి-79, 4 లేన్ల మౌ-నీమచ్ రాష్ట్ర రహదారి-31 లపై ఉంది. 
* రైల్: మంద్‌సౌర్ రైల్వే స్టేషన్ భారత రైల్వే యొక్క చిత్తౌర్‌గఢ్-రత్లాం మార్గంలో ఉంది. ఇది పశ్చిమ రైల్వేకు చెందిన రత్లాం విభాగంలో ఉంది. ప్రస్తుతం మంద్‌సౌర్ నుండి ముంబై, ఢిల్లీ, హైదరాబాద్, కోల్‌కతా, జైపూర్, నాథ్ద్వారా, ఓఖా, అజ్మీర్, ఉదయపూర్, ఆగ్రా, కోట, ఇండోర్, ఉజ్జయిని, భోపాల్, హర్దా, రత్లం, చిత్తోర్‌గఢ్, పూనా, బెంగళూరు నగరం, మైసాబాద్, సూరత్ నాగ్‌పూర్, రామేశ్వరం, విజయవాడ, చెన్నై, ఇండోర్, మోవ్ మొదలైన పట్టణాలను కలుపుతూ 12 రైళ్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
రాజ్‌గఢ్

**రాజ్‌గఢ్,** మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం రాజ్‌గఢ్ జిల్లా లోని పట్టణం. ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం కూడా. బ్రిటిషు పాలనా కాలంలో రాజ్‌గఢ్ సంస్థానానికి ముఖ్యపట్టణంగా ఉండేది. మాళ్వా ప్రాంతానికి చెందిన ఈ పట్టణం చుట్టూ ఒక గోడ ఉంది. రాజ్‌గఢ్ ఇప్పుడు ఎన్‌టిపిసి సౌర విద్యుత్కేంద్రానికి, ఆనకట్ట ప్రాజెక్టులకూ ప్రసిద్ది చెందింది. టాటా, రిలయన్స్ పవర్ వంటి సంస్థలు ఈ ప్రాంతంలో పెట్టుబడులు పెట్టడంపై ఆసక్తి చూపించాయి. రాజ్‌గఢ్ జల్పామా ఆలయానికి కూడా ప్రసిద్ది

## శీతోష్ణస్థితి

## జనాభా
2011 జనగణన ప్రకారం రాజ్‌గఢ్ జనాభా 29,726. జనాభాలో పురుషులు 52%, స్త్రీలు 48% ఉన్నారు. రాజ్‌గఢ్ అక్షరాస్యత 70%. ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కన్నా ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 78%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 61%. రాజ్‌గఢ్ జనాభాలో 14% మంది అరేళ్ళ లోపు పిల్లలు.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
జిరిబం జిల్లా

**జిరిబం జిల్లా**, భారత దేశంలోని మణిపూర్ రాష్ట్ర జిల్లా. 2016, డిసెంబరులో ఇంఫాల్ తూర్పు జిల్లా నుండి ఈ జిల్లా ఏర్పాటుచేయబడింది.

## భాషలు
మీటిలాన్, బెంగాలీ, హమర్, బిష్ణుపురియా మణిపురి, హిందీ, రోంగ్మీ, కుకి మొదలైన భాషలు జిరిబంలో మాట్లాడే ప్రధాన భాషలు.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఈ పట్టణంలో 43,838 మంది జనాభా ఉన్నారు. వీరిలో 22,539 మంది పురుషులు కాగా, 21,299 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఇక్కడ మొత్తం 8,355 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. మొత్తం జనాభాలో 7,158 (16%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. జిల్లా అక్షరాస్యత రేటు 75.43% కాగా, ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 69.39% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 56.48% గా ఉంది.

ఇక్కడ షెడ్యూల్ కులాలవారు 7,425 (పురుషులు 3,862 మంది, స్త్రీలు 3,563 మంది), షెడ్యూల్ తెగలవారు 5,490 (పురుషులు 2,818 మంది, స్త్రీలు 2,672 మంది) ఉన్నారు.

## ఉప విభాగాలు
జిరిబం జిల్లాలోని ఉప విభాగాలు:
* జిరిబం
* బోరోబెక్రా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మణిపూర్ జిల్లాలు
కాక్‌చింగ్ జిల్లా

**కాక్‌చింగ్ జిల్లా**, ఈశాన్య భారత దేశంలోని మణిపూర్ రాష్ట్ర జిల్లా. ఈ జిల్లాకు ఉత్తరం వైపు తౌబాల్ జిల్లా, తూర్పు వైపు ఉఖ్రుల్ జిల్లా, చందేల్ జిల్లాలు, దక్షిణం వైపు చురచంద్‌పూర్ జిల్లా, బిష్ణుపూర్ జిల్లాలు, పశ్చిమం వైపు ఇంఫాల్ పశ్చిమ జిల్లా, ఇంఫాల్ తూర్పు జిల్లాలు ఉన్నాయి. 2016లో తౌబాల్ జిల్లా నుండి ఈ జిల్లా ఏర్పడింది.

## చరిత్ర
2016, డిసెంబరు 8న ఈ జిల్లా ఏర్పడింది. కాక్‌చింగ్ ఉపవిభాగంలోని అన్ని పరిపాలనా విభాగాలు కొత్త జిల్లాలోకి బదిలీ చేయబడ్డాయి. తరువాత, కాక్‌చింగ్ జిల్లాను కాక్‌చింగ్, వైఖోంగ్ అనే రెండు ఉపవిభాగాలుగా విభజించారు.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఈ పట్టణంలో 1,35,481 మంది జనాభా ఉన్నారు. వీరిలో 67,642 మంది పురుషులు కాగా, 67,839 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఇక్కడ మొత్తం 28,572 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. మొత్తం జనాభాలో 18,682 (14%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. జిల్లా అక్షరాస్యత రేటు 75.7% కాగా, ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 72.76% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 57.78% గా ఉంది.

ఇక్కడ షెడ్యూల్ కులాలవారు 39,351 (పురుషులు 19,522 మంది, స్త్రీలు 19,829 మంది), షెడ్యూల్ తెగలవారు 1,154 (పురుషులు 596 మంది, స్త్రీలు 558 మంది) ఉన్నారు.

## నదులు, సరస్సులు
ఈ జిల్లాలో *సెక్మై నది* ప్రవహిస్తోంది.

## తపాలా కార్యాలయం
ఇక్కడ పోస్ట్ ఆఫీస్ ఉంది. పిన్ కోడ్ 795103 ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మణిపూర్ జిల్లాలు
గునా

**గుణ మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రం,**  గుణ జిల్లా లోని పట్తణం. ఇది గునా జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. పట్తణం  పార్బతి నది ఒడ్డున ఉంది.

## భౌగోళికం
గుణ  వద్ద, సముద్ర మట్టం నుండి 474&nbsp;మీటర్ల ఎత్తున ఉంది.

## శీతోష్ణస్థితి

## జనాభా
2011 భారత జనగణన లెక్కల ప్రకారం, గునా పట్టణ జనాభా 1,80,935. వీరిలో 94,464 మంది పురుషులు, 86,471 మంది మహిళలు. ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లల సంఖ్య 24,447. గునాలో మొత్తం అక్షరాస్యుల సంఖ్య 1,25,295, ఇది జనాభాలో 69.2%, పురుషుల అక్షరాస్యత 75.3%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 62.6%. గునాలో ఏడేళ్ళ పైబడిన వారిలో అక్షరాస్యత రేటు 80.1%, ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 87.2% స్త్రీల అక్షరాస్యత 72.3%. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 27,631, షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా  3,623. 2011 లో గునాలో 34,383 గృహాలున్నాయి.

2001 నాటి భారత జనగణన లెక్కల ప్రకారం గునా జనాభా 1,37,132. జనాభాలో పురుషులు 52.8%, స్త్రీలు 47.2%. మొత్తం అక్షరాస్యుల సంఖ్య 91,322. ఇది జనాభాలో 66.6%. ప్రభావశీలమైన అక్షరాస్యత రేటు 78.4%. జనాభాలో 20,648 (15%) మంది ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
నివారి

**నివారి** మధ్యప్రదేశ్ లోని నివారి జిల్లాలో ఒక పట్టణం. నివారి జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం. పట్టణ పరిపాలనను నగర పంచాయతీ నిర్వహిస్తుంది.**నివారి** మధ్యప్రదేశ్ లోని నివారి జిల్లాలో ఒక పట్టణం. నివారి జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం. పట్టణ పరిపాలనను నగర పంచాయతీ నిర్వహిస్తుంది. 

## జనాభా వివరాలు
2001 భారత జనగణన ప్రకారం,  నివారి జనాభా 20,711. జనాభాలో పురుషులు 53%, స్త్రీలు 47% ఉన్నారు. పట్టణంలో అక్షరాస్యత 60%. ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ: పురుషులలో అక్షరాస్యత 69% ఉండగా, స్త్రీలలో ఇది 50% గా ఉంది నివారి జనాభాలో 7% మంది ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు.

## ప్రస్తావనలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
కట్నీ

**కట్నీ** మధ్యప్రదేశ్ లోని కట్ని నది ఒడ్డున ఉన్న పట్టణం. ఇది కట్ని జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. దీన్ని **ముర్వారా (కట్ని)** నీ, **ముడ్వారా** అనీ కూడా పిలుస్తారు. ఇది మధ్య భారతదేశంలోని మహాకోశల్ ప్రాంతంలో ఉంది. నగరం, ఈ ప్రాంతపు యొక్క డివిజనల్ ప్రధాన కార్యాలయం, జబల్పూర్ నుండి 90 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.

## జనాభా
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కట్నీ పట్టణ జనాభా 2,21,875. ప్రభావశీలమైన అక్షరాస్యత (ఏడేళ్ళకు పైబడిన వారిలో అక్షరాస్యత) 87.43%; పురుషుల అక్షరాస్యత 92.77%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 81.64%.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
దమోహ్

**దమోహ్** మధ్యప్రదేశ్ లోని పట్టణం. ఇది దమోహ్ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం.  ఇది సాగర్ పట్టనమ్ నుండి 80 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.  ఇది జైన మతస్థులకు తీర్థయాత్రా స్థలం అయిన కుందల్పూర్ (బడే బాబా ఆలయం) కు ప్రసిద్ధి చెందింది. 

## భౌగోళికం
దమోహ్  నొర్దేశాంకాల వద్ద   సముద్ర మట్టం నుండి 595 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది .

2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం,  దమోహ్ పట్టణంలో 1,12,160 జనాభా ఉంది. జనాభాలో పురుషులు 53%, స్త్రీలు 47%. దమోహ్ అక్షరాస్యత 73%, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ: పురుష అక్షరాస్యత 89%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 66%. జనాభాలో 14% మంది ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు

## వాతావరణం

## రవాణా సౌకర్యాలు
దమోహ్ నుండి అన్ని ప్రధాన నగరాలకు రోడ్డు సౌకర్యం ఉంది

దమోహ్ రైల్వే స్టేషన్ కట్ని, బినా జంక్షన్ మధ్య ఉన్న రైల్వే స్టేషను. ఢిల్లీ, ముంబై, జైపూర్, అమృత్సర్, హర్దా, హౌరా వంటి అన్ని భారతీయ నగరాలకు ఇక్కడి నుండి రైళ్ళున్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
నానక్‌రామ్‌గూడ

**నానక్‌రామ్‌గూడ ఫైనాన్షియల్ డిస్ట్రిక్ట్** హైదరాబాద్‌లోని శేరిలింగంపల్లి మండలంలో ఒక ఐటి, రియల్ ఎస్టేట్ శివారు ప్రాంతం. నానక్‌రామ్‌గూడ ఫైనాన్షియల్ డిస్ట్రిక్ట్ యొక్క మొదటి దశలో టిఎస్‌ఐ బిజినెస్ పార్కులు, ఐటి/ఐటిఇఎస్ ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాలు, టిష్మాన్ స్పైయర్స్, వేవ్‌రాక్ భవనం ఉండగా వీటిలో పలు బహుళజాతి కంపెనీలు ఉన్నాయి. ఈ ఐటి శివారు ప్రాంతానికి సమీపంలో నానక్‌రామ్‌గూడ గ్రామం, ఫిలిం నగర్, నానక్‌రామ్‌గూడ ఆలయములు ఉన్నాయి.

## జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత రంగారెడ్డి జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.

త్వరలో, *యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికా కాన్సులేట్ జనరల్, హైదరాబాడ్* కొత్తగా ఇదే ప్రాంతంలో తమ సొంత భవనాన్ని నిర్మించనుంది.

## ఇవీ చూడండి
* గచ్చిబౌలి
* మాదాపూర్‌

## మూలాలు

వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా
ఛింద్వారా

**ఛింద్వారా** మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, ఛింద్వారా జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం. బేతుల్, నాగ్‌పూర్, జబల్‌పూర్ నుండి రైలు రోడ్డు మార్గాల ద్వారా ఛింద్వారా చేరుకోవచ్చు. సమీప విమానాశ్రయం, 130 కి.,మీ. దూరంలో నాగ్‌పూర్‌లో ఉంది. నగరంలో ఒక చిన్న విమానాశ్రయం ఉంది గానీ, ఇది ప్రయాణీకుల విమానాలకు సేవ చేసేందుకు పనికిరాదు.

## భౌగోళికం
చింధ్వర సత్పురా శ్రేణిలోని అతిపెద్ద నగరాల్లో ఒకటి. ఛింద్వారా జిల్లా, విస్తీర్ణంలో మధ్య ప్రదేశ్ లో కెల్లా అతిపెద్ద జిల్లా. ఇది ఒక పీఠభూమిలో ఉంది, చుట్టూ పచ్చని పొలాలు, నదులు, విభిన్న వృక్ష, జంతుజాలాలుండే దట్టమైన అడవులు ఉన్నాయి. ఈ పట్టణం కుల్బెహ్రా నదికి ఉపనది అయిన బోద్రి వాగు పక్కన ఉంది.  పేంచ్ నది జన్మస్థానం ఇదే. ఇది పేంచ్ జాతీయ ఉద్యానవనం అంతటా ప్రవహిస్తుంది. ఇందులో పేంచ్ టైగర్ రిజర్వ్ ఉంది.

## జనాభా వివరాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఛింద్వారా పట్టణ సముదాయం జనాభా 1,90,008. అందులో 97,040 మంది పురుషులు, 92,968 మంది మహిళలు. పట్టణ అక్షరాస్యత 89.25 శాతం, పురుషుల అక్షరాస్యత 93.77%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 84.54%. ఛింద్వారా పట్టణ సముదాయంలో ఛింద్వారా (ఎం), ఖజారి (ఓజి), ఖపాభట్ (ఓజి), కుకదజగత్ (ఓజి), చందన్‌గావ్ (ఓజి), సివ్‌ని ప్రణమోతి (ఓజి), ఎమాలియా బోహతా (ఓజి), లోనియా కర్బల్ (సిటి) అనే ప్రదేశాలు కలిసి ఉన్నాయి..
## రవాణా

### రోడ్లు
జాతీయ రహదారి 547 ఛింద్వారా గుండా వెళుతుంది. ఇది మహారాష్ట్రలోని సావ్‌నర్‌ నుండి మధ్యప్రదేశ్‌లోని నర్సింగ్‌పూర్ వరకు వెళ్తుంది

జాతీయ రహదారి 347 కూడా నగరం గుండా వెళుతుంది. ఇది కలుపుతుంది ముల్టాయ్, సివ్‌నీ లను కలుపుతుంది.

### రైల్వేలు
thumb|ఛింద్వారా రైల్వే స్టేషను
**ఛింద్వారా రైల్వే స్టేషను** ఒకప్పటి సాత్పురా రైల్వేలో భాగం. ప్రస్తుతం, హౌరా-నాగ్పూర్-ముంబై లైన్ లోని బిలాస్పూర్-నాగ్పూర్ విభాగంలో భాగంగా ఉంది.

## వాతావరణం

## పట్టణ ప్రముఖులు
* కమల్ నాథ్, మధ్య ప్రదేశ్ 18 వ ముఖ్యమంత్రి, ఎంపి

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
బేతుల్

**బేతుల్** మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, బేతుల్ జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. సముద్ర మట్టానికి 658 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. ఈ ప్రాంతం సమృద్ధిగా అడవులతో, జీవవైవిధ్యంతో ఏడాది పొడవునా ఇక్కడి వాతావరణం ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. రాష్ట్రంలోని ఇతర ప్రాంతాల మాదిరిగా కాకుండా, సాత్పురా శ్రేణి యొక్క మైదానంలో ఉండడం వలన బేతుల్, ఆహ్లాదకరంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. ఇది రాజధాని నగరం భోపాల్ నుండి 180 కి.మీ దూరంలో ఉంది. బేతుల్ సమీప నగరాలు ఛింద్వారా, నాగపూర్, ఖాండ్వా, హోషంగాబాద్, హర్దా మొదలైనవి.

## భౌగోళికం
బేతుల్  వద్ద,  సముద్ర మట్టం నుండి 658 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. ఈ పట్టణం భారతదేశపు భౌగోళిక కేంద్ర బిందువుకు సమీపంలో ఉంది. 

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం బేతుల్ జనాభా 103,330. జనాభాలో పురుషులు 51.12%, మహిళలు 48.88%. బేతుల్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 89.28%, ఇది జాతీయ సగటు 74.04% కంటే ఎక్కువ. జనాభాలో 10.82% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు. 

## రవాణా సౌకర్యాలు
thumb| బేతుల్ రైల్వే స్టేషన్|ఎడమ
బేతుల్ భారతీయ రైలు నెట్‌వర్క్ యొక్క ఢిల్లీ-చెన్నై (గ్రాండ్ ట్రంక్) మార్గంలో ఉంది. ఇక్కడి నుండి భోపాల్, నాగ్‌పూర్‌ మార్గాల్లో చక్కటి రైలు సౌకర్యాలున్నాయి. బేతుల్ - చందూర్ బజార్,  బేతుల్-హర్దా -ఇండోర్.అనే రెండు కొత్త రైల్వే లైన్లు కూడా ప్రతిపాదించబడ్డాయి. బేతుల్ రైల్వే స్టేషన్‌లో 94 రైళ్లు ఆగుతాయి. ఢిల్లీ, చెన్నై, హైదరాబాద్, బెంగళూరు, జైపూర్, లక్నో, కాన్పూర్, భోపాల్, ఇండోర్, హర్దా, జబల్పూర్, నాగ్‌పూర్ మొదలైన ప్రదేశాలకు ఇక్కడి నుండి రైళ్ళున్నాయి

బేతుల్‌కు జాతీయ రహదారి 46, జాతీయ రహదారి 47 ద్వారా అనుసంధానం ఉంది. ఇవి పట్టణాన్ని భోపాల్, నాగ్‌పూర్‌తో కలుపుతాయి. జాతీయ రహదారి  47 ద్వారా హర్దా, ఇండోర్ లకు కూడా రవాణా సౌకర్యం ఉంది. భోపాల్, నాగ్‌పూర్, హర్దా, ఇండోర్‌లతో పాటు జబల్‌పూర్, హోషంగాబాద్, తదితర నగరాలకు ఇక్కడి నుండి రోజువారీ బస్సులు ఉన్నాయి. బేతుల్ RTO కోడ్ MP48.

## శీతోష్ణస్థితి

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
నాగ్దా

**నాగ్దా** మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో, చంబల్ నది బేసిన్లో ఉన్న పారిశ్రామిక పట్టణం. 2020 మార్చిలో నాగ్దా ముఖ్యపట్టణంగా నాగ్దా జిల్లాను ఏర్పాటు చేసారు.  ఇది పశ్చిమ మధ్యప్రదేశ్ లోని మాళ్వా ప్రాంతంలో, చంబల్ నది ఒడ్డున ఉంది.

## జనాభా
భారత జనగణన లెక్కల ప్రకారం,  2011 లో నాగ్డా జనాభా 1,00,039. వీరిలో పురుషులు 51,373, స్త్రీలు 48,666 ఉన్నారు. 

నాగ్డాలో అక్షరాస్యుల సంఖ్య 71,472. వీరిలో 40,073 మంది పురుషులు, 31,399 మంది మహిళలు ఉన్నారు. పట్టణంలో అక్షరాస్యత రేటు 80.71%. ఇది జాతీయ సగటు 74.04% కంటే ఎక్కువ: పురుషుల అక్షరాస్యత 88.43% కాగా స్త్రీల అక్షరాస్యత 72.62%. నాగ్డా జనాభాలో 11.48% మంది అరేళ్ళ లోపు పిల్లలు. 

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, నాగ్డా నగరంలో హిందూ మతస్థులు 81.68%. ఇస్లాం రెండవ అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన మతం. సుమారు 14.58% మంది దీనిని అనుసరిస్తున్నారు. పట్టణంలో క్రైస్తవ మతాన్ని 0.81%, జైన మతాన్ని 2.09%, సిక్కు మతాన్ని 0.53%, బౌద్ధమతాన్ని 0.53% మంది పాటిస్తున్నారు. సుమారు 0.00% మంది ఇతర మతావలంబికులు. సుమారు 0.29% మంది 'ప్రత్యేకంగా మతమంటూ లేదు' అని పేర్కొన్నారు.

## రవాణా సౌకర్యాలు

### రైలు
ఇది, పశ్చిమ రైల్వేలో ఢిల్లీ-ముంబై ప్రధాన మార్గాన్ని భోపాల్‌తో అనుసంధానించే మార్గంలో ఒక ముఖ్యమైన జంక్షన్ స్టేషను. జైపూర్, ముంబై, ఢిల్లీ, భోపాల్ లకు వెళ్లే అన్ని రైళ్ళకు ఇది ఒక ముఖ్యమైన స్టాప్. నాగ్డా జంక్షన్ గుండా వెళ్ళే ప్రధాన మార్గాలు: ముంబై- కోట జంక్షన్ ద్వారా ఢిల్లీ లైన్ (బ్రాడ్ గేజ్ లైన్).

### విమానసేవలు
సమీప విమానాశ్రయం ఇండోర్‌ లోని దేవి అహిల్యా బాయి హోల్కర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, 110 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.

### రోడ్డు
నాగ్డాకు జావోరా ద్వారా జాతీయ రహదారి 79 తో కనెక్టివిటీ ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
వికీ రాబిట్ హోల్

**వికీ రాబిట్ హోల్**, అనేది వికీపీడియా, ఇతర వికీలను బ్రౌజ్ చేస్తున్నప్పుడు నావిగేట్ చేయడం ద్వారా పాఠకుడిని ఒక టాపిక్ నుండి మరొక టాపిక్ కు తీసుకువెళ్ళే విధానం. దీనికి **వికీ కాల రంధ్రం**,  **వికీహోల్** అనే ఇతర పేర్లు కూడా ఉన్నాయి. ఈ హోల్ అనే పదం *ఆలిస్ అడ్వెంచర్స్ ఇన్ వండర్ల్యాండ్* నుండి వచ్చింది. దీనిలో ఆలిస్ తెల్ల కుందేలును తన బొరియలోకి అనుసరించడం ద్వారా ఒక సాహసయాత్రను ప్రారంభిస్తాడు.

ఏదైనా ఒక వీడియోను కానీ, ఒక సమాచారాన్ని కానీ చూసినప్పుడు, చాలామంది ప్రజలు తాము చూసిన దాని గురించి మరింత సమాచారం తెలుసుకోవడానికి వికీపీడియాకు వస్తారు. వికీలోకి వారు వచ్చిన తరువాత ఆ వ్యాసం నుండి మరిన్ని వ్యాసాలు చూడడంకోసం వికీ రాబిట్ హోల్ విధానంలోకి వెళతారు. చారిత్రక వ్యక్తుల ఆధారంగా వచ్చిన సినిమాలు, సంఘటనలు  వికీపీడియా రాబిట్ హోల్ విధానంలో వెతకడానికి పాఠకులకు ఉపయోగపడుతాయి.

వికీపీడియా వ్యాసాల మధ్య సంబంధాలను చూపించే డేటా విజువలైజేషన్లు వంటివి పాఠకులు ఒక టాపిక్ నుండి మరో టాపిక్ వరకు నావిగేట్ చేయడానికి తీసుకోగల మార్గాలను సూచిస్తాయి.

వికీమీడియా ఫౌండేషన్ సంస్థ, పాఠకులు ఈ రాబిట్ హోల్ విధానంలోకి ఎలా ప్రవేశిస్తారనే దానిపై పరిశోధనలను కూడా ప్రచురిస్తోంది. ఈ రాబిట్ హోల్ బ్రౌజింగ్ ప్రక్రియ వికీపీడియాలోని వివిధ భాషలలో జరుగుతోంది.

ఈ రాబిట్ హోల్ గురించి పాఠకులు తమ అనుభవాలను వికీపీడియా వేడుకలతోపాటు సోషల్ మీడియాలో కూడా పంచుకున్నారు. కొంతమందికి ఈ రాబిట్ హోల్ విధానం నచ్చడంతో, సరదా కోసం కూడా వికీపీడియాకు వెళతారు. రాబిట్ హోల్ విధానంలో వెతకడం అనేది వికీరాసింగ్‌లో భాగంగా ఉంది.

## మూలాలు

వర్గం:వికీపీడియా
వర్గం:వికీపీడియా పద్ధతులు
వికీవాండ్

**వికీవాండ్** అనేది ఒక సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంటర్‌ఫేస్. వికీపీడియా వ్యాసాలను చూడడంకోసం ఈ ఇంటర్‌ఫేస్ అభివృద్ధి చేయబడింది. అనేక ఇతర ముఖ్యమైన వెబ్ బ్రౌజర్‌లకు ఉచిత బ్రౌజర్ గా, మొబైల్ యాప్ గా కూడా ఈ ఇంటర్‌ఫేస్ అందుబాటులో ఉంది. ఇది ప్రాయోజిత కథనాలు, ప్రకటనలు అనుకూలమైన నావిగేషన్ తో కూడిన ఇంటర్‌ఫేస్‌ను అందిస్తోంది.

## చరిత్ర
2013లో లియర్ గ్రాస్మాన్, ఇలాన్ లెవిన్ అనే ఇద్దరు వ్యక్తులు ఈ వికీవాండ్ ను స్థాపించారు. 2014, ఆగస్టు నెలలో ఇది అధికారికంగా ప్రారంభించబడింది. ఈ ఇంటర్‌ఫేస్‌లో సైడ్‌బార్ మెనూ, నావిగేషన్ బార్, ఇతర భాషలకు వ్యక్తిగతీకరించిన లింకులు, కొత్త టైపోగ్రఫీ, లింక్డ్ వ్యాసాల ప్రివ్యూలకు అనుమతులు ఉన్నాయి. ఇందులో విషయాల జాబితా నిరంతరం ఎడమవైపు చూపబడుతుంది. 2020, జూలై నెలలో ఒక వికీవాండ్ వెబ్‌పేజీలో 6 ప్రకటనలు, 36 ప్రాయోజిత కథనాలు ఉన్నాయి. ఇందులో ఐదు ప్రకటనలు వ్యాస ప్రధాన కంటెంట్ విభాగంలో ఉన్నాయి. ఒకటి ఎడమ చేతి నావిగేషన్ బార్‌లో, ప్రాయోజిత కథనాలు వ్యాసం కంటెంట్ క్రింద ఉన్నాయి. 

"ఇది ప్రపంచంలోని ఐదవ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన వెబ్‌సైట్, దీనిని అర బిలియన్ మంది ప్రజలు ఉపయోగిస్తున్నారు. వికీపీడియా ఇంటర్‌ఫేస్‌ చిందరవందరగా ఉంటూ, చదవడానికి, నావిగేట్ చేయడానికి, ఉపయోగించడానికి కష్టంగా ఉందని మేము కనుగొన్నాము" అని గ్రాస్మాన్ తెలిపాడు.

2017, మే నెలలో దీని సిటిఓగా పనిచేస్తున్న ఇలాన్ లెవిన్ వికీవాండ్ నుండి వెళ్ళిపోయాడు.

2019, జనవరి నెలలో దీని సిఇఓగా పనిచేస్తున్న లియోర్ గ్రాస్మాన్ వికీవాండ్ నుండి వెళ్ళిపోయాడు.

## లభ్యత
క్రోమ్, సఫారి, ఫైర్‌ఫాక్స్‌తో పాటు వికీవాండ్ వెబ్‌సైట్ ద్వారా ఈ ఇంటర్‌ఫేస్‌ అందుబాటులో ఉంది. 2015, మార్చి నెలలో ఐఫోన్, ఐప్యాడ్ కోసం ఐఓఎస్ యాప్ ను వికీవాండ్ విడుదల చేసింది. ప్రస్తుతం ఆండ్రాయిడ్ యాప్ అభివృద్ధి దశలో ఉంది.

2014లో ఇంటర్‌ఫేస్‌ అభివృద్ధికి వికీవాండ్ 600,000 డాలర్లు వసూలు చేయగలిగింది. ప్రకటనల ద్వారా ఆదాయం పెంచాలనుకున్నట్లు తెలిపింది. అందులో 30% లాభాలు వికీమీడియా ఫౌండేషన్ కు విరాళంగా ఇచ్చారు.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు

* అధికారిక వెబ్సైటు

వర్గం:వికీపీడియా
ఉమెన్ ఇన్ రెడ్

**ఉమెన్ ఇన్ రెడ్** అనేది వికీపీడియాలోని ఒక ప్రాజెక్ట్. వికీ వ్యాసాలలో మహిళా వ్యాసాల సంఖ్యను పెంచి ప్రస్తుత లింగవివక్షను పరిష్కరించే ఉద్దేశ్యంతో ఈ ప్రాజెక్టు ప్రారంభించబడింది. మహిళల జీవిత చరిత్రలు, మహిళల రచనలు, మహిళల సమస్యలకు సంబంధించిన విషయాల గురించి వ్యాసాలను రూపొందించడం ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రధాన లక్ష్యం. వికీపీడియాలో ఈ వ్యాసం లేదు అనే దానిని ఎరుపు రంగులో సూచించే దాన్ని అనుసరించి వికీపీడియా వ్యాసాలలో హైపర్‌లింక్‌ల పేరుతో ఈ ప్రాజెక్టుకు పేరు పెట్టబడింది.

## చరిత్ర
2015లో రోజర్ బామ్‌కిన్ అనే వికీపీడియా వాడుకరి ఈ *ఉమెన్ ఇన్ రెడ్‌* ప్రాజెక్టును ప్రతిపాదించింది. తరువాత రోజీ స్టీఫెన్‌సన్ గుడ్‌నైట్ అనే మరొక వాడుకరి తన బృందంతో ఈ ప్రాజెక్టులో చేరింది. మొదట్లో "ప్రాజెక్ట్ ఎక్స్ఎక్స్" అనే పేరు పెట్టగా, అది తరువాత *వికీప్రాజెక్ట్ ఉమెన్ ఇన్ రెడ్* గా మార్చబడింది.

ప్రాజెక్ట్ నడుస్తున్న తరువాత, ఎమిలీ టెంపుల్-వుడ్ అనే వాడుకరి కూడా ఇందులో చేరింది. వికీపీడియాలో స్వచ్చంద రచన గురించి ఈమెను ఎవరైనా వేధిస్తున్నప్పుడు, మహిళా శాస్త్రవేత్త గురించి కొత్త వికీపీడియా వ్యాసాన్ని రాయడం ఈమె ప్రత్యేకత.

లింగ అగాధాన్ని పూరించడానికి చేసిన కృషికి స్టీఫెన్‌సన్-గుడ్‌నైట్, టెంపుల్-వుడ్స్ లను 2016లో ఇటలీలోని ఎసినో లారియోలో జరిగిన వికీమానియాలో వికీపీడియాను సహ-స్థాపకుడు జిమ్మీ వేల్స్, *వికీపీడియన్స్ ఆఫ్ ది ఇయర్* గా ప్రకటించాడు.

## పద్ధతులు
[కుడి|thumb| [అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం|అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం 2017 ఉమెన్ ఇన్ రెడ్ ఎడిట్-ఎ-థాన్స్ బ్యాడ్జి]]
ఉమెన్ ఇన్ రెడ్ ప్రాజెక్టులో భాగంగా ప్రపంచంలోని వివిధ నగరాల్లో వికీపీడియా ఎడిట్-ఎ-థాన్స్ నిర్వహిస్తారు. ఆ రోజంతా వికీపీడియా సవరణ, కొత్తవారికి శిక్షణ కార్యక్రమాలు, మహిళా వ్యాసాల సమాచారం రాయండం వంటివి ఉంటాయి. మహిళా వికీపీడియన్ల సంఖ్యను పెంచడం కూడా ఈ ప్రాజెక్టు మరో లక్ష్యం. వికీపీడియా అనేది "ఎవరైనా రాయగల, మార్చగల ఉచిత స్వేచ్ఛా విజ్ఞాన సర్వస్వం" అయినప్పటికీ, 2015 నాటికి వికీపీడియాలో 10 శాతం మాత్రమే మహిళలు వ్యాసాలు రాస్తున్నారు.

ఈ ప్రాజెక్టులో పాల్గొనే వాడుకరులు వికీపీడియాలో రాయదగిన 150 మహిళల జాబితాలను తయారుచేయడంలో సహాయపడతారు, ఇలా చేయడం వల్ల వ్యాసాలను రాయడం సులభమవుతుంది.

2016, డిసెంబరు 22 నాటికి ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా 45,000 మహిళా వ్యాసాలు కొత్తగా రాయబడ్డాయి. 2015, జూలై నాటికి ఆంగ్ల భాషా జీవిత చరిత్రలలో 15 శాతం ఉన్న పొడవైన వ్యాసాల శాతం 2016, డిసెంబరు 22 నాటికి 16.8 శాతానికి పెరిగింది.

## మూలాలు

## ఇతర లంకెలు

వర్గం:వికీప్రాజెక్టులు
సాగర్ (మధ్య ప్రదేశ్)

**సాగర్** మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నగరం. పూర్వం దీన్ని **సౌగర్ అనేవారు. ఇది**  వింధ్య పర్వత శ్రేణిలో సముద్ర మట్టం నుండి 536 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది.నగరం  రాష్ట్ర రాజధాని భోపాల్కు ఈశాన్యంగా సుమారు 172 కి.మీ. దూరమ్లో ఉంది .

భారత ప్రభుత్వ స్మార్ట్ సిటీస్ మిషన్ కింద ఎంపికైన వంద నగరాల్లో సాగర్ ఒకటి. 2018 లో ఇది అత్యంత భద్రమైన నగరాల్లో ఒకటిగా ఎంపికైంది.

## వాతావరణం
సాగర్‌లో వేడి వేసవి, కొంత చల్లగా ఉండే రుతుపవనాల కాలం, చల్లని శీతాకాలాలతో తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం ( కొప్పెన్ క్లైమేట్ వర్గీకరణ *Cwa* ) ఉంటుంది. జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకు ఉండే వర్షాకాలంలో చాలా భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, సాగర్ నగర జనాభా 2,74,556, అందులో 1,43,425 మంది పురుషులు, 1,31,131 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు 32,610 మంది. నగరంలో  అక్షరాస్యుల సంఖ్య 2,16,422, ఇది జనాభాలో 78.8%, పురుషుల అక్షరాస్యత 82.6% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 74.6%. సాగర్‌లో ఏడేళ్ళ పైబడిన వారిలో అక్షరాస్యత రేటు 89.5%, ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 93.7% కాగా,  స్త్రీలలో 84.8%. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 54,432, షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 3,052. సాగర్‌లో 2011 లో 52,833 గృహాలున్నాయి. 

## ఇవి కూడా చూడండి

* రతన్ లాల్ కిషోరి లాల్ మాల్వియా

## మూలాలు

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
బార్మర్ (రాజస్థాన్)

**బార్మర్,** భారతదేశం, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని బార్మర్ జిల్లాకు చెందిన పట్టణం.ఇది బార్మర్ జిల్లాకు ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రం. జీవన ప్రమాణాల కోసం గ్రూప్ 'సి' నగరంగా గుర్తించబడింది.బార్మర్ తాలూకాకు కేంద్ర స్థానం.

## పట్టణ చరిత్ర
బార్మర్ పట్టణం, వాయవ్య భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో పశ్చిమాన, కిరీటం ఆకారం కలిగిన కోటతో ఒక రాతి కొండపై ఉంది. దాని చుట్టూ గ్రేట్ ఇండియన్ (థార్) ఎడారిలో భాగమైన ఇసుక మైదానం విస్తరించి ఉంది.

ఈ పట్టణం 13 వ శతాబ్దంలో స్థాపించబడింది. దీనికి స్థానిక రాజు బహదమెర్ కోసం (“ది హిల్ ఫోర్ట్ ఆఫ్ బహదా”) అని పేరు పెట్టారు. ఈ పేరు తరువాత బార్మెర్‌తో కుదించబడింది.ఇది గతంలో జోధ్‌పూర్ రాచరిక రాష్ట్రంలోని మల్లని జిల్లాగా ఉన్న ప్రాంతంలో ఉంది.

బార్మర్ జోధ్‌పూర్ నుండి పాకిస్తాన్ సరిహద్దు వరకు పశ్చిమాన రైలు మార్గం ఉంది. అక్కడ నుండి సింధ్ రాజ్యంలోని హైదరాబాద్ (పాకిస్తాన్) వరకు ఉంది. బార్మెర్ ఒంటెలు, గొర్రెలు, ఉన్ని, ఉప్పు లభించటానికి ఒక గుర్తింపు ఉన్న ప్రాంతం. బార్మర్ హస్తకళ ఉత్పత్తులలో మిల్లు రాళ్ళు, ఒంటె అమరికలు, తోలు సంచులు ఉన్నాయి. ఈ పట్టణంలో జైపూర్‌లోని రాజస్థాన్ విశ్వవిద్యాలయంతో అనుబంధంగా ఉన్న ఒక అబ్జర్వేటరీ, హాస్పిటల్, ప్రభుత్వ కళాశాల ఉన్నాయి.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం బార్మర్ జనాభా మొత్తం 10,0,051 మంది ఉన్నారు.0-6 సంవత్సరాల వయస్సు లోపు జనాభా, మొత్తం జనాభాలో 22% మంది ఉన్నారు.బార్మర్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 56.53% కాగా లింగవారిగా, పురుషులు 70% మంది, స్త్రీలు 30% మంది అక్షరాస్యులుగా ఉన్నారు.

## భౌగోళికం
బార్మర్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతం పొడిగా ఉంటుంది. దక్షిణాన ఉన్న లూనీ నది ద్వారా మాత్రమే పట్టణానికి నీటి సరఫరా ఉంది. వ్యవసాయానికి నీటిపారుదల ప్రధానంగా లోతైన బావుల ద్వారా జరిగింది. అయితే వర్షపునీటిని పండించే సాంప్రదాయ పద్ధతులు పునరుద్ధరించబడ్డాయి. బజ్రా (పెర్ల్ మిల్లెట్) ఇక్కడి ప్రధాన పంట. పశువులు, గుర్రాలు, ఒంటెలు, గొర్రెలు, మేకల పెంపకం ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముఖ్యం.

## రవాణా
బార్మెర్‌కు ఎన్ఎచ్ 15, ఎన్ఎచ్ 112 అనే రెండు జాతీయ రహదారులు ఉన్నాయి.దీనికి జోధ్‌పూర్ జిల్లా (రాజస్థాన్), న్యూ ఢిల్లీ, బెంగళూరు (కర్ణాటక), హరిద్వార్ (ఉత్తరాఖండ్), గౌహతి (అస్సాం)ల తోపాటు, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు చేరుకోవటానికి ప్రత్యేక రైళ్లు ఉన్నాయి.

## మూలాలు

## బాహ్య లింకులు

* బార్మెర్ గురించి ప్రతిచోటా పత్రిక కథనం
* బార్మర్ జిల్లా అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:Coordinates on Wikidata
వర్గం:బార్మర్ జిల్లా
వర్గం:బార్మర్ జిల్లా నగరాలు పట్టణాలు
కాక్‌చింగ్

**కాక్‌చింగ్, ** మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని కాక్‌చింగ్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. రాష్ట్ర ఆగ్నేయ భాగంలో ఉన్న ఈ పట్టణం, రాష్ట్రంలో ఒక ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. 2018లో కాక్‌చింగ్ పట్టణాన్ని ఈశాన్య భారతదేశంలో పరిశుభ్రమైన నగరంగా ప్రకటించారు.

## భౌగోళికం
కాక్‌చింగ్ పట్టణం  అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఇది ఇంఫాల్ లోయకు దక్షిణ భాగంలో ఉంది. ఇది సముద్ర మట్టానికి 776 మీటర్ల (2,545 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది. ఈ పట్టణం రాష్ట్ర రాజధాని ఇంఫాల్ నుండి సుమారు 44 కి.మీ., బర్మా అంతర్జాతీయ సరిహద్దు నుండి సుమారు 70 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.

## జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, కాక్‌చింగ్ పట్టణంలో 32,138 జనాభా ఉంది. ఇందులో 15,710 మంది పురుషులు, 16,428 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 4,181 (13.01%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి రాష్ట్ర సగటు 985 తో పోలిస్తే 1,046 గా ఉంది. పట్టణ అక్షరాస్యత రేటు 83.08% కాగా, ఇది రాష్ట్ర సగటు 76.94% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 90.21% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 76.40%గా ఉంది. జనాభా, అభివృద్ధి, విద్య పరంగా కాక్‌చింగ్ జిల్లాలో ఇది అతిపెద్ద పట్టణం. 

## ఆర్థిక వ్యవస్థ
ఇక్కడి ప్రజల ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం. వడ్రంగి, కంసాలి, అమ్మకాలు, నిర్మాణ పనులు, పశువుల పెంపకం వంటి ఇతర వృత్తులు కూడా ఉన్నాయి. కాక్‌చింగ్ పట్టణాన్ని మణిపూర్ రాష్ట్ర ధాన్యాగారం అని అంటారు. ఇక్కడ అత్యధిక శాతం ఆహార ధాన్యాలు ఉత్పత్తి చేస్తారు. సరైన నీటిపారుదల, కాలువ సౌకర్యాలు ఉండడం వల్ల ఇక్కడి రైతులకు రెట్టింపు పంటను పండించే వీలు కలిగింది. వరి, పప్పుధాన్యాలు, తృణధాన్యాలు, బంగాళాదుంపలు ఇక్కడి ముఖ్యమైన పంటలు. హస్తకళా ఉత్పత్తులు కూడా తయారు చేస్తారు.
thumb|లై హరొబా

## కాక్‌చింగ్ గార్డెన్
కాక్‌చింగ్ పట్టణానికి దక్షిణం వైపునున్న ఉయోక్ చింగ్ వద్ద ఈ కాక్‌చింగ్ గార్డెన్ ఉంది. దీనిని పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేశారు. ఈ ప్రదేశంలో మహాదేవ్ ఆలయం, ఇబుధౌ పఖాంగ్ లైసెంగ్, హావో సంపుబి విగ్రహం, గులాబీ తోట, ఉద్యానవనం, రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయి. ఈ గార్డెన్ ను చేరుకోవడానికి వాహనాల కోసం కొండ వరకు రహదారిని నిర్మించారు.


దస్త్రం:HAO SAMPUBI STATUE.jpg|హావో సంపుబి విగ్రహం
దస్త్రం:IBUDHOU PAKHANG LAISENG AT KAKCHING GARDEN.jpg|ఇబుధౌ పఖాంగ్ లైసెంగ్
దస్త్రం:Green Elephant in Kakching Garden.jpg|ఆకుపచ్చ ఏనుగు


## రాజకీయాలు
కాక్‌చింగ్ పట్టణం, ఔటర్ మణిపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గ పరిధిలో ఉంది. 9వ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఈ నియోజకవర్గం నుండి మాయాంగ్లాంబం రామేశ్వర్ సింగ్ కాక్‌చింగ్ ఎమ్మెల్యేగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు.

## రవాణా
కాక్‌చింగ్ పట్టణం నుండి తౌబాల్, మోరే పట్టణాలకు 1వ ఏసియన్ హైవే ద్వారా రోడ్డుమార్గం ఉంది. అంతర జిల్లా రోడ్డుమార్గం ద్వారా ఇది చందేల్ జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయానికి కలుపబడి ఉంది. ఇండో-బర్మా సుగ్ను రోడ్ రాష్ట్రం జాతీయ రహదారి కూడా కాక్‌చింగ్ పట్టణాన్ని కలుపుతుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
అలిపూర్

**అలిపూర్** భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని కోల్‌కతా జిల్లాలోని దక్షిణ కోల్‌కతాలో ఒక పొరుగు ప్రాంతం. భారతదేశంలో అత్యంత ఖరీదైన పిన్-కోడ్‌లలో ఇది ఒకటి. ఇక్కడ ఇంటి ధర 2 మిలియన్ డాలర్లకు పైన ఉంటుంది. ఇది దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లాకు ముఖ్య పట్టణం.

ఇది ఉత్తరాన టోలీ నుల్లా, తూర్పున భోవానిపూర్, పశ్చిమాన డైమండ్ హార్బర్ రోడ్, దక్షిణాన న్యూ అలిపూర్ ఉన్నాయి, ఇది సీల్దా సౌత్ సెక్షన్ రైల్వే లైన్ యొక్క బడ్జ్ బడ్జ్ విభాగం సరిహద్దులో ఉంది.

## భౌగోళికం

### స్థానం
అలిపూర్ 14 మీటర్ల (46 అడుగులు) ఎత్తులో  భౌగోళికాంశాల మధ్య ఉంది. అలిపూర్ ప్రాంతం ఈ క్రింది నాలుగు రోడ్ల సరిహద్దుగా ఉంది. - ఉత్తరాన ఎ జె సి బోస్ రోడ్డు, తూర్పున డిఎల్ ఖాన్ రోడ్డు, పశ్చిమాన డైమండ్ హార్బర్ రోడ్డు, దక్షిణాన అలిపూర్ అవెన్యూ.

### పోలీసు జిల్లా
అలీపూర్ పోలీస్ స్టేషన్ కోల్‌కతా పోలీసుల దక్షిణ విభాగంలో భాగంగా ఉంది. ఇది 8, బెల్వాడెరే రోడ్, కోల్‌కతా -700027 వద్ద ఉంది.

టోలీగంజ్ మహిళా పోలీస్ స్టేషన్ దక్షిణ డివిజన్‌లోని అన్ని పోలీసు జిల్లాలపై అధికార పరిధిని కలిగి ఉంది. అనగా పార్క్ స్ట్రీట్, షేక్స్‌పియర్ శరణి, అలీపూర్, హేస్టింగ్స్, మైదాన్, భవానీపూర్, కాలిఘాట్, టోలీగంజ్, చారు మార్కెట్, న్యూ అలీపూర్, చెట్ల.

## రవాణా
అలిపూర్ విస్తృతమైన బస్సు సర్వీసుల ద్వారా నగరంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు అనుసంధానించబడి ఉంది. కోల్‌కతా సబ్‌అర్బన్ రైల్వేకు చెందిన బడ్జ్‌ బడ్ఫ్ సెక్షనులోని న్యూ అలిపూర్ రైల్వేస్టేషను, మఝెర్హత్ రైల్వే స్టేషన్‌లు అలిపూర్ కు అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి. ఈ స్టేషన్లు రవాణా సేవలనందిస్తున్నాయి.

కోల్‌కతా మెట్రోలోని కాలిఘాట్ మెట్రో స్టేషన్‌తో పాటు జతిన్ దాస్ పార్క్ స్టేషన్ అలీపూర్‌కు దగ్గరగా ఉంది.

## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ నగరాలు, పట్టణాలు