మొదటి మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం

**మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం'' (ఇంపెరియో మెక్సికానో, అనేది రాజ్యాంగ రాచరికం, [[మెక్సికో]] మొదటి స్వతంత్ర ప్రభుత్వం. స్వాతంత్ర్యాన్ని పొందిన తర్వాత స్పానిషు సామ్రాజ్యం ఏకైక మాజీ వైస్రాయల్టీ కూడా ఇదే. ఈ సామ్రాజ్యం 1821 నుండి 1823 వరకు ఉనికిలో ఉంది. ఇది అమెరికాలోని కొన్ని ఆధునిక యుగం స్వతంత్ర రాచరికాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. చక్రవర్తి మాక్సిమిలియను కింద తరువాతి రెండవ మెక్సికను సామ్రాజ్యం (1864–1867) నుండి దీనిని వేరు చేయడానికి, ఈ చారిత్రక కాలాన్ని సాధారణంగా **మొదటి మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం*' అని పిలుస్తారు. ఈ సామ్రాజ్యానికి మాజీ రాయలు స్పానిషు సైనిక అధికారి అగస్టిను డి ఇటుర్బైడు నాయకత్వం వహించారు. ఆయన 1వ అగస్టినుగా పరిపాలించారు.

స్వతంత్ర మెక్సికోకు రాచరికం స్థాపన ప్రారంభ లక్ష్యం,  ఇగువాలా ప్రణాళికలో వివరించిన విధంగా, స్పెయిన్ నుండి స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడుతున్న శక్తులను ఏకం చేసిన ఇటుర్బైడ్ రూపొందించిన రాజకీయ పత్రం. 1821 సెప్టెంబరులో చివరి స్పానిషు వైస్రాయి కార్డోబా ఒప్పందం మీద సంతకం చేసిన తరువాత, మెక్సికను రాచరికం కోసం ప్రణాళిక ముందుకు వచ్చింది. 1822 మే 18న ఇటుర్బైడ్ ప్రజాదరణ తారాస్థాయికి చేరుకుంది, ఆ సమయంలో సింహాసనాన్ని అధిష్టించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న యూరోపియన్ రాజకుమారుడు లేనప్పుడు ప్రజా ప్రదర్శనలు ఆయనను చక్రవర్తిగా చేయాలని పిలుపునిచ్చాయి. మెక్సికన్ కాంగ్రెస్ ఈ ప్రతిపాదనను ఆమోదించింది మరియు ఇటుర్బైడ్ 1822 జూలైలో పట్టాభిషేకం చేయబడింది.

సామ్రాజ్యం యొక్క స్వల్పకాలిక ఉనికి దాని చట్టబద్ధతపై వివాదాలు, కాంగ్రెస్ మరియు చక్రవర్తి మధ్య విభేదాలు మరియు దివాలా తీసిన జాతీయ ఖజానా వంటి సవాళ్లతో గుర్తించబడింది. 1822 అక్టోబరులో, ఇటుర్బైడ్ కాంగ్రెస్‌ను రద్దు చేసి, దాని స్థానంలో తన మద్దతుదారులతో కూడిన జాతీయ సంస్థాగత జుంటాను ఏర్పాటు చేశాడు. అయితే అదే సంవత్సరం డిసెంబరు నాటికి, కాంగ్రెసు, దాని ప్రజాస్వామ్య అధికారాలను పునరుద్ధరించడానికి అనుకూలంగా తిరుగుబాటు చేసిన మెక్సికను సైన్యం మద్దతును కోల్పోవడం ప్రారంభించాడు. తిరుగుబాటును అణచివేయలేక, ఇటుర్బైడ్ 1823 మార్చిలో కాంగ్రెసు‌ను తిరిగి సమావేశపరిచి తన పదవీ విరమణను ప్రతిపాదించాడు. తరువాత అధికారం 1823-1824 నాటి రిపబ్లికను తాత్కాలిక ప్రభుత్వానిక బదిలీ చేయబడింది. ఇది రాచరికాన్ని రద్దు చేసి మొదటి మెక్సికను రిపబ్లిక్కును స్థాపించింది.

==నేపథ్యం==

1808లో [[నెపోలియన్]] స్పెయిను మీద దండయాత్ర స్పానిషు బోర్బన్సు పతనం తరువాత స్పానిషు సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమైంది. స్పెయిను అంతటా మరియు దాని వైస్రాయల్టీలు అంతటా నెపోలియను సోదరుడు 1వ జోసెఫును ఫ్రెంచి మద్దతుగల స్పెయిను రాజుగా గుర్తించడానికి విస్తృతంగా నిరాకరించబడింది. న్యూ స్పెయినులో వలస వ్యవస్థను సంస్కరించాలని ప్రయత్నించే మేధావుల వర్గంలో చాలా కాలంగా భాగమైన మతాధికారి మిగ్యులు హిడాల్గో వై కాస్టిల్లా, 1810లో మెక్సికను స్వాతంత్ర్య యుద్ధాన్ని ప్రారంభించాడు. ఇది స్పెయిను నుండి స్వాతంత్ర్యం కోసం తిరుగుబాటుదారులకు మరియు ప్రస్తుత వలస క్రమాన్ని కొనసాగించాలని కోరుకునే రాచరికవాదులకు మధ్య ఒక దశాబ్ద కాలం యుద్ధం. ఈ తిరుగుబాటుకు మొదట హిడాల్గో నాయకత్వం వహించాడు, అతను 1811లో బంధించబడి ఉరితీయబడ్డాడు, తరువాత ఫాదరు జోసు మారియా మోరెలోసు వచ్చాడు. అతను కూడా 1815లో బంధించబడి ఉరితీయబడ్డాడు. విసెంటు గెరెరోతో సహా మిగిలిన తిరుగుబాటుదారులు దక్షిణ మెక్సికో గ్రామీణ ప్రాంతంలో గెరిల్లా యుద్ధాన్ని నిర్వహించారు. అగస్టిన్ డి ఇటుర్బైడ్ స్పానిష్ సైన్యంలో ఒక మెక్సికన్ అధికారి, స్పెయిన్‌కు విధేయుడైన మెక్సికన్ ఉన్నత వర్గాల సభ్యుడు. 1820లో స్పెయిన్‌లోని లిబరల్స్ అధికారాన్ని చేజిక్కించుకుని, స్పానిషు 1812 రాజ్యాంగాన్ని తిరిగి స్థాపించినప్పుడు, స్పెయిను‌లోని 6వ బెర్నార్డు అధికారం మీద పరిమితులు విధించి, స్థిరపడిన ఉన్నత వర్గాలు మరియు సంస్థల హక్కులను తగ్గించినప్పుడు, మెక్సికన్ ఉన్నత వర్గాలు తమ ప్రయోజనాలకు ముప్పు వాటిల్లిందని భావించారు. దీని దృష్ట్యా, ఇటుర్బైడు మెక్సికను తిరుగుబాటుదారులతో పొత్తు పెట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. ఇగువాలా ప్రణాళికను రూపొందించాడు. తిరుగుబాటు నాయకుడు విసెంటే గెరెరో మరియు ఇతరుల మద్దతును పొందాడు. వారు మూడు హామీల సైన్యంని సృష్టించారు. ఇది 1821 సెప్టెంబరులో స్పెయిను నుండి మెక్సికను స్వాతంత్ర్యాన్ని తెచ్చిపెట్టింది.

కొత్తగా ఏర్పడిన ఉద్యమంలో మూడు సూత్రాలు లేదా "హామీలు" ఉన్నాయి: మెక్సికో స్పానిష్ యువరాజుచే పరిపాలించబడే స్వతంత్ర రాజ్యాంగ రాచరికంగా ఉంటుంది; *అమెరికనోలు'', అంటే జాతి వర్గంతో సంబంధం లేకుండా అన్ని మెక్సికన్లు స్పెయిను‌లో జన్మించిన వారు ఇక నుండి సమాన హక్కులు మరియు అధికారాలను అనుభవిస్తారు; రోమను కాథలిక్కు చర్చి దాని అధికారాలను మరియు దేశ అధికారిక, ప్రత్యేకమైన మతంగా స్థానాన్ని నిలుపుకుంటుంది. ఈ మూడు హామీలు ఇగ్వాలా ప్రణాళిక యొక్క ప్రధానాంశంగా ఏర్పడ్డాయి, ఇది స్వాతంత్ర్య లక్ష్యం మరియు రాజ్యాంగాన్ని కాథలిక్ రాచరికం మరియు రోమన్ కాథలిక్కుల పరిరక్షణతో కలపడం ద్వారా, అన్ని మెక్సికన్ వర్గాలను ఒకచోట చేర్చిన బ్లూప్రింట్. 1821 ఫిబ్రవరి 24న చాలా ప్రావిన్సులు సభ్యత్వం పొందిన ఇగ్వాలా ప్రణాళిక ప్రకారం మెక్సికను కాంగ్రెసు ఇటుర్బైడ్ నేతృత్వంలోని రీజెన్సీ కౌన్సిలు‌ను ఏర్పాటు చేసింది.

వైస్రాయి జువాను ఓ'డోనోజు మెక్సికను తిరుగుబాటుదారుల డిమాండ్లకు అంగీకరించాడు. ఎందుకంటే అతనికి స్వతంత్ర వనరులు లేవు. ఆయన కార్డోబా ఒప్పందం మీద 1821 ఆగస్టు 24న సంతకం చేశాడు. మెక్సికను కాంగ్రెసు కామన్వెల్తు రాజ్యాలులో ఇప్పుడు ఉన్న ఏర్పాటుకు సమానమైన వ్యక్తిగత యూనియనును స్థాపించాలని ఉద్దేశించింది; ఫెర్డినాండు స్పెయిను రాజుగా కొనసాగుతాడు. స్పెయిను నుండి స్వతంత్రంగా కానీ ఒక చక్రవర్తిని పంచుకునే కొత్త మెక్సికను రాజ్యం సింహాసనాన్ని విడిగా తీసుకుంటాడు. స్పానిషు రాజు ఆ పదవిని నిరాకరిస్తే, హౌసు ఆఫ్ బోర్బను లోని మరొక సభ్యుడు మెక్సికన్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించడానికి ప్రణాళిక అందించబడింది. మెక్సికో నుండి కమిషనర్లను స్పానిష్ రాజకుడికి మెక్సికన్ సింహాసనాన్ని అందించడానికి స్పెయిన్‌కు పంపారు, కానీ స్పానిష్ రాష్ట్రం మెక్సికో స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించడానికి నిరాకరించింది మరియు మరే ఇతర స్పానిష్ యువరాజు సింహాసనాన్ని స్వీకరించడానికి అనుమతించలేదు.

## చక్రవర్తి ఎన్నిక
7వ ఫెర్డినాండు కార్డోబా ఒప్పందాన్ని తిరస్కరించడంతో, ఇటుర్బైడ్ మద్దతుదారులు తమ అభ్యర్థిని సింహాసనంపై ఉంచే అవకాశాన్ని చూశారు. మే 18 రాత్రి, సార్జెంట్ పియో మార్చా నేతృత్వంలోని శాన్ హిపోలిటో మాజీ కాన్వెంట్‌లో ఉన్న 1వ పదాతిదళ రెజిమెంట్, ఇటుర్బైడ్‌ను చక్రవర్తిగా చేయడాన్ని సమర్థిస్తూ బహిరంగ ప్రదర్శనను ప్రారంభించింది. ఈ ప్రదర్శనలో ఇతర బ్యారక్‌లు మరియు అనేక మంది పౌరులు కూడా చేరారు. ప్రజా ప్రదర్శన అతని ఇంటికి చేరుకున్నప్పుడు. ఇటుర్బైడు స్వయంగా తన బాల్కనీ నుండి ప్రదర్శనకారులను ఉద్దేశించి ప్రసంగించగలిగాడు. ఏ మార్గాన్ని అనుసరించాలో రీజెన్సీ సభ్యులతో సంప్రదించి, చివరికి తనను చక్రవర్తిగా చేయాలని అంగీకరించి, ప్రదర్శనకారుల డిమాండ్లకు అంగీకరించాడు. జనసమూహం రాత్రి మిగిలిన సమయాన్ని బాణసంచా కాల్చడం మరియు వేడుక కాల్పులుతో జరుపుకుంది.

ఇటుర్బైడు పట్టాభిషేకం అంశాన్ని పరిష్కరించడానికి మరుసటి రోజు ఉదయం అసాధారణ కాంగ్రెసు సమావేశం జరిగింది. సెషను ప్రారంభంలో, సైన్యం ఇటుర్బైడ్‌ను చక్రవర్తిగా ఆమోదించి కాంగ్రెస్‌కు ఒక మ్యానిఫెస్టోను సమర్పించింది. ప్రస్తుత పరిస్థితులలో కాంగ్రెసు ఈ విషయం మీద ముందుకు సాగడానికి పూర్తిగా స్వేచ్ఛగా లేదని కొంతమంది డిప్యూటీలు ఆందోళన వ్యక్తం చేయడంతో చర్చలు ప్రారంభమయ్యాయి. హాల్ వెలుపల ఇటుర్బైడు అనుకూల సమూహం చాలా శబ్దం చేస్తోంది. అది చర్చలకు ఆటంకం కలిగిస్తోంది. కాంగ్రెసు ఇటుర్బైడు‌ను శాంతింపజేయడానికి విఫల ప్రయత్నంలో హాజరు కావాలని కోరింది. ఇటుర్బైడు‌ను ఇటుర్బైడు‌ను ఎన్నుకోవడానికి రాజధానిలో ఒక ప్రజా ప్రదర్శన సరిపోదని మరియు ముందుగా ప్రావిన్సులను సంప్రదించాలని ప్రతిపక్షం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. మూడింట రెండు వంతుల ప్రావిన్సుల సమ్మతిని పొందాలనే ప్రతిపాదన చేయబడింది మరియు దీని ఫలితంగా రాజ్యాంగ సంక్షోభాలను నివారించడానికి తాత్కాలిక రాజ్యాంగాన్ని వ్రాయడానికి ఒక కమిషన్‌ను నియమించారు.

మెక్సికోకు కాబోయే అధ్యక్షుడు డిప్యూటీ వాలెంటిను గోమెజు ఫారియాసు, చక్రవర్తిని ఎన్నుకోవడానికి కాంగ్రెస్ చట్టబద్ధతను సమర్థించారు. ఇటుర్బైడు దేశానికి చేసిన సేవలను ఆయన ప్రశంసించారు. స్పెయిను కోర్డోబా ఒప్పందాన్ని తిరస్కరించినందున చక్రవర్తి ఎవరు కావాలో నిర్ణయించడానికి ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి కాంగ్రెసు‌కు ఇప్పుడు ఆ ఒప్పందం ద్వారా అధికారం ఉందని వాదించారు.
ఆ తర్వాత ఓటింగు కొనసాగింది. తుది ఫలితాలలో, అరవై ఏడు మంది డిప్యూటీలు ఇటుర్బైడు‌ను చక్రవర్తిగా చేయడానికి అనుకూలంగా ఓటు వేయగా, పదిహేను మంది వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశారు. అయితే, ఓటు నూట రెండు డిప్యూటీల చట్టపరమైన కోరం కంటే తక్కువగా ఉంది. అయినప్పటికీ కాంగ్రెసు పరిస్థితికి రాజీనామా చేసింది. స్వతంత్ర మెక్సికోకు ఏ రకమైన ప్రభుత్వం ఉత్తమమో అని అనిశ్చితంగా ఉన్న సమయంలో రాజ్యాంగ రాచరికాన్ని స్థాపించాలనే ప్రణాళిక సంప్రదాయవాదులు, ఉదారవాదులను ఏకం చేసింది.

## పట్టాభిషేకం
చక్రవర్తి రాజ్యాంగాన్ని పాటించాలని కాంగ్రెస్ ఒక ప్రమాణాన్ని ప్రచురించింది, దీనిని తరువాత ఇటర్బైడ్ తీసుకున్నాడు. కాంగ్రెసు కూడా మెక్సికను రాచరికాన్ని వంశపారంపర్యంగా ప్రకటించింది, ఇటుర్బైడు కుటుంబానికి ఉన్నత పదవులను మంజూరు చేసింది. అతని కుమారుడు మరియు వారసుడు మెక్సికో యువరాజు అయ్యాడు. మే 19వ తేదీని జాతీయ సెలవుదినంగా మార్చారు. రాజ కుటుంబం నిర్వహించబడింది. 1822 జూలై 21ని అధికారిక పట్టాభిషేక తేదీగా నిర్ణయించారు.

ఇటుర్బైడ్ కోర్టు మాజీ స్పానిష్ వైస్రాయ్ కంటే మరింత విలాసవంతంగా ఏర్పాటు చేయబడుతోంది, ఈ పరిస్థితి తప్పనిసరిగా దివాలా తీసిన కొత్త దేశంలో వ్యతిరేకతను రేకెత్తించింది. ఆర్థిక ఇబ్బందులను పరిష్కరించడానికి, మెక్సికన్ ప్రభుత్వం డబ్బు ఎగుమతిని నిషేధించింది మరియు మెక్సికో నగరం, ప్యూబ్లా, గ్వాడలజారా మరియు వెరాక్రూజ్‌లలో 600,000 పెసోలను బలవంతంగా రుణం వసూలు చేసింది. ఈ సమయంలో, కాంగ్రెస్ సమర్పించిన ముప్పై ఒక్క నామినీల జాబితా నుండి చక్రవర్తి ఎంపిక చేసిన పదమూడు మంది సభ్యులతో కూడిన రాష్ట్ర మండలి కూడా ఏర్పడింది.

జూలై 21న పట్టాభిషేకం జరిగింది. రాజధాని పూల అలంకరణలు, బ్యానర్లు, స్ట్రీమర్లు మరియు జెండాలతో అలంకరించబడింది. ప్రభుత్వం కిరీటాన్ని నకిలీ చేయడానికి స్తోమత లేదు, అందువల్ల ఆభరణాలు మరియు రత్నాలను అరువుగా తీసుకోవలసి వచ్చింది, కానీ చివరికి సిగ్నెటు రింగు, రాజదండం కిరీటాలు తయారు చేయబడ్డాయి. నెపోలియను పట్టాభిషేకం చిత్రాల ఆధారంగా దుస్తులు తయారు చేయబడ్డాయి. పట్టాభిషేకం జరిగిన రోజు ఉదయం కాంగ్రెసు సమావేశమైంది. ఆ మీద చక్రవర్తి, సామ్రాజ్ఞిని నేషనలు కేథడ్రలుకు తీసుకెళ్లడానికి రెండు ప్రతినిధులుగా విభజించబడింది. కేథడ్రల్‌లో, చక్రవర్తి మరియు సామ్రాజ్ఞిని కొత్తగా అలంకరించబడిన మెక్సికన్ యువరాజులు మరియు యువరాణుల పక్కన సింహాసనాలపై కూర్చోబెట్టాలి. కేథడ్రల్ చేరుకున్న తర్వాత, చక్రవర్తి, సామ్రాజ్ఞిని వారి సింహాసనాలకు తీసుకెళ్లారు. సామ్రాజ్య రాజ చిహ్నాలను బలిపీఠంపై ఉంచారు. రాజవంశాలను ఆశీర్వదించారు మరియు ఇటుర్బైడ్‌ను కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు పట్టాభిషేకం చేశారు.

కాంగ్రెసు, చక్రవర్తి వెంటనే ఘర్షణ పడటం ప్రారంభించారు, ఎందుకంటే వారి సంబంధిత చట్టపరమైన అధికారాలు ఈ సమయంలో స్పష్టంగా నిర్వచించబడలేదు. 1822 మధ్య నాటికి మూడు ప్రధాన సమస్యలు ఇటుర్బైడ్‌కు సుప్రీంకోర్టుకు సభ్యులను నియమించే హక్కు ఉందా, స్పానిషు రాజు 1812 స్పానిషు రాజ్యాంగం ప్రకారం చట్టాన్ని వీటో చేసే హక్కు ఆయనకు ఉందా, గ్రామీణ సైనిక ట్రిబ్యునళ్లను స్థాపించాలనే అతని కోరిక. తరువాతి చర్య దేశవ్యాప్తంగా వ్యాపిస్తున్న శాంతిభద్రతల లోపానికి ప్రతిస్పందనగా ఉంది. ఇటుర్బైడు ప్రాంతీయ రాజధానులలో న్యాయవాది సహాయంతో ఇద్దరు సైనిక అధికారులతో కూడిన ప్రత్యేక కోర్టులను ఏర్పాటు చేయాలని కోరుకున్నారు. వారు దేశద్రోహ కుట్రలను ట్రాక్ చేయాలి, హత్య, దోపిడీ లేదా గాయాల కేసుల్లో కూడా, మరియు జిల్లా కెప్టెన్ జనరల్ అనుమతితో, న్యాయ ప్రక్రియలను త్వరగా నిర్వహించడంలో ఆటంకం కలిగించే చట్టాలను కోర్టులు విస్మరించడానికి అనుమతించబడతాయి. అయితే, కాంగ్రెస్ ఈ ప్రాజెక్టును వ్యతిరేకించింది. ఈ సమయంలో, సామ్రాజ్యం కోసం ఒక రాజ్యాంగంపై పని నిర్లక్ష్యం చేయబడుతోంది. కాంగ్రెసు‌లో ఇటుర్బైడు గొప్ప శత్రువు డిప్యూటీ సెర్వాండో తెరెసా డి మియరు, ఆయన ఒక దృఢమైన రిపబ్లికను, ఆయన తరచుగా చక్రవర్తిని, ఆయన ప్రదర్శనను ఎగతాళి చేసేవాడు.
### డిప్యూటీల అరెస్టు
1822 ఆగస్టులో, చక్రవర్తిని పడగొట్టే కుట్ర బయటపడింది. ఇటుర్బైడ్ ఎన్నిక చట్టవిరుద్ధమని ఆరోపిస్తూ కుట్రదారులు రాజధానిలో లేచి, కాంగ్రెస్‌ను టెక్స్‌కోకోకి తరలించి, రిపబ్లిక్ స్థాపనను ప్రకటించాలని కుట్ర పన్నారు. ఆగస్టు 26 మరియు 27 తేదీలలో, మియర్, కార్లోసు మరియా బస్టామంటే, ఫ్రాన్సిస్కో టాగ్లే, జోస్ సెసిలియో డెల్ వాళ్ళే జోసు 27 ఆగస్టు తేదీలలో ఈ ప్లాటు‌తో సంబంధం ఉన్నట్లు అనుమానించబడిన పదిహేను మంది ప్రతినిధులు ఉన్నారు. హెర్రెరా అరెస్టు చేయబడ్డారు. అరెస్టులతో కాంగ్రెస్ దిగ్భ్రాంతికి గురైంది. ఇందులో కొంతమంది ప్రముఖ ప్రజాప్రతినిధులు ఉన్నారు. ఆగస్టు 27 ఉదయం, శాసనసభ కాంగ్రెసు రోగనిరోధక శక్తిని సమర్థిస్తూ సైన్యానికి ఒక లేఖ పంపింది. అరెస్టు చేసిన అధికారులు చట్టవిరుద్ధమైన రీతిలో వ్యవహరిస్తున్నారని ఆరోపించింది. 1812 నాటి స్పానిషు రాజ్యాంగం ప్రకారం. దేశద్రోహ కుట్రలో పాల్గొన్నట్లు అనుమానించబడిన డిప్యూటీలను అరెస్టు చేసే అధికారం ప్రభుత్వానికి ఉందని మరియు కొనసాగుతున్న దర్యాప్తు ఫలితాల మీద కాంగ్రెసు‌కు సమాచారం ఉంటుందని అంతర్గత సంబంధాల కార్యదర్శి ఆండ్రెసు క్వింటానా రూ బదులిచ్చారు. అనుమానిత డిప్యూటీలను విచారించడానికి కాంగ్రెసు ఇష్టపడింది. కానీ ఆ విషయం తిరస్కరించబడింది. నిందితులపై ప్రాసిక్యూషన్ అంతగా ముందుకు సాగలేదు మరియు 1822 క్రిస్మస్ సమయంలో కొంతమంది విడుదలయ్యారు. అరెస్టు చేయబడిన వారిలో ఒకరైన
జోసు డెల్ వల్లే కొన్ని నెలల తర్వాత ఇటుర్బైడు చేత విదేశాంగ మంత్రిగా నియమితులయ్యారు.

### కాంగ్రెస్ రద్దు
తర్వాత కాంగ్రెస్ పునర్నిర్మాణంపై వివాదాలు చెలరేగాయి. కాంగ్రెస్‌ను స్థాపించిన సమావేశం కూడా దానిని రెండు గదులుగా విభజించుకోవాలని ఆదేశించింది, అది ఇంకా జరగలేదు. కొత్త రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించే సాకుతో ఈ సంస్థ ఐక్యంగా ఉంది మరియు ఇది తనను తాను సార్వభౌమ రాజ్యాంగ కాంగ్రెస్‌గా భావించింది. ఇది 1812 స్పానిషు రాజ్యాంగం ద్వారా ఏ విధంగానూ కట్టుబడి ఉందని భావించలేదు, ఇది మెక్సికో యొక్క వాస్తవ రాజ్యాంగంగా మిగిలిపోయింది. ఈ సమయంలో జనాభా మరియు డిప్యూటీల సంఖ్య మధ్య ఎటువంటి స్థిరమైన సంబంధం ఏర్పడలేదు మరియు అది ఉన్న కాంగ్రెసు భారమైన ఖర్చుగా మారడం ప్రారంభించింది. డిప్యూటీ లోరెంజో డి జవాలా ఈ ఆందోళనలను లేవనెత్తారు. డిప్యూటీల సంఖ్యను తగ్గించాలని. అసెంబ్లీని రెండు గదులుగా విభజించాలని ప్రతిపాదించారు, ఈ ప్రతిపాదన చక్రవర్తికి చాలా ఆమోదయోగ్యమైనదిగా అనిపించింది. అక్టోబరు 16న, ఇటుర్బైడ్ తన ఇంట్లో అనేక మంది డిప్యూటీలను మరియు జనరల్‌లను సమావేశపరిచాడు మరియు కాంగ్రెస్‌ను రద్దు చేసే చర్య గురించి చర్చించడం ప్రారంభించాడు, అది ప్రస్తుతానికి ప్రావిన్సులకు దామాషా ప్రకారం ప్రాతినిధ్యం వహించడం లేదని సాకుతో.

మరుసటి రోజు, రాష్ట్ర మండలి సభ్యులు, మెక్సికో నగరంలో ఉన్న జనరల్స్ మరియు నలభై మందికి పైగా డిప్యూటీలు ఇటుర్బైడు ఇంట్లో కాంగ్రెస్‌తో ఉన్న సమస్యలపై ఒక సమావేశం కోసం సమావేశమయ్యారు. ఆయన వారిని ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు. కాంగ్రెసు ఎనిమిది నెలల్లో రాజ్యాంగం రాయడానికి ఒక్క అడుగు కూడా వేయలేదని, ఆర్థిక లేదా సైనికానికి సంబంధించి ఒక్క చట్టాన్ని కూడా ఆమోదించలేదని మరియు చక్రవర్తి మీద దాడి చేయడంపై తమ సమయాన్ని కేంద్రీకరించిందని ఆరోపించారు. వివిధ డిప్యూటీలు చర్చకు జోడించారు. కాంగ్రెసు‌ను సంస్కరించాల్సిన అవసరం ఉంటే, ప్రతిపాదన కాంగ్రెస్ నుండే రావాలి అనే అంశాన్ని ముందుకు తెచ్చారు. ఈ సమావేశం అంతిమ ఫలితం కాంగ్రెసు‌ను డెబ్బై డిప్యూటీలకు తగ్గించాలనే ప్రతిపాదన. 1822 అక్టోబరు 17న, తరువాతి ప్రతిపాదనను కాంగ్రెసు‌కు సమర్పించారు. కాంగ్రెస్ ఈ చర్యను తిరస్కరించింది, కానీ ఒక రాజీకి వచ్చింది, దీని ద్వారా శాసనసభ 1812 స్పానిషు రాజ్యాంగంని తాత్కాలిక రాజ్యాంగంగా పాటించడానికి అంగీకరించింది, ఇటుర్బైడు‌కు చట్టం మీద వీటో అధికారం సుప్రీం కోర్టు సభ్యులను ఎన్నుకునే హక్కును కల్పించింది.

అయితే, ఇటుర్బైడ్ మరిన్ని రాయితీల కోసం ప్రయత్నించాడు, కాంగ్రెస్ రూపొందించే ఏదైనా కొత్త రాజ్యాంగంలోని ఏదైనా ఆర్టికల్‌కు తన వీటో విస్తరించాలని వాదించాడు మరియు కాంగ్రెస్‌లో డిప్యూటీల సంఖ్యను తగ్గించాలని కూడా పట్టుబడుతూనే ఉన్నాడు. అధికారం కోసం ఈ దోపిడీలు సంప్రదాయవాదులను కూడా దూరం చేశాయి. ఇటుర్బైడు ప్రతిపాదనలు తిరస్కరించబడ్డాయి, దీనికి ఇటుర్బైడ్ 1822 అక్టోబరు 31న కాంగ్రెస్‌ను రద్దు చేయడం ద్వారా ప్రతిస్పందించాడు. బ్రిగేడియర్ Luis Cortazar కాంగ్రెస్‌ను రద్దు చేసే బాధ్యతను అప్పగించారు మరియు డిప్యూటీలు నిరసన లేదా హింస లేకుండా చెల్లాచెదురుగా ఉన్నారు. కాంగ్రెస్ సమావేశమైన ఎనిమిది నెలల్లో ఏమీ సాధించలేదని, దాని స్నాతకోత్సవానికి ప్రధాన ఉద్దేశం రాజ్యాంగంపై పని ప్రారంభించలేదని మరియు న్యాయం మరియు ఆర్థిక విషయాలను పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేశారని ఇటుర్బైడ్ యొక్క సాకు.

### ఆర్థిక సమస్యలు
కాంగ్రెస్ స్థానంలో, ఇటుర్బైడ్ స్నేహపూర్వక డిప్యూటీల నుండి ఎంపిక చేయబడిన నలభై ఐదు మంది సభ్యులతో కూడిన జాతీయ సంస్థాగత జుంటాను స్థాపించింది. జుంటా 1822 నవంబరు 2న అధికారికంగా స్థాపించబడింది మరియు కొత్త కాంగ్రెస్ ఏర్పడే వరకు శాసనసభ అధికారంతో ఉంది. కొత్త కాంగ్రెసు‌ను రూపొందించడానికి నిబంధనలను వ్రాయడానికి ఇటుర్బైడ్ ఆ సంస్థకు అప్పగించింది. కానీ సామ్రాజ్యం ఎదుర్కొంటున్న తీవ్రమైన ఆర్థిక సమస్యల మీద కూడా దృష్టి పెట్టడం ప్రారంభించింది. 1822 నవంబరు 5న, జుంటా రెండు మిలియన్లకు పైగా పెసోలను బలవంతంగా రుణంగా ఇవ్వడానికి, వెరాక్రూజు నౌకాశ్రయంలో దేశం నుండి ఎగుమతి కోసం వేచి ఉన్న ఒక మిలియను కంటే ఎక్కువ పెసోలను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి అధికారం ఇచ్చింది.

ఇటర్‌బైడ్ కూడా కాగితపు కరెన్సీని జారీ చేయడం ప్రారంభించింది మరియు డిసెంబరు 20న, ప్రభుత్వం ఒకటి, రెండు మరియు పది డినామినేషన్లలో నాలుగు మిలియన్ పెసోల విలువైన నోట్ల ముద్రణకు అధికారం ఇచ్చింది. వీటిని సామ్రాజ్యంలోని అన్ని ఆర్థిక కార్యాలయాలకు జారీ చేశారు, అక్కడ వాటిని 1:2 నిష్పత్తిలో వెండి నాణెంతో అన్ని ప్రభుత్వ బాధ్యతలను చెల్లించడానికి ఉపయోగించాలి. ప్రభుత్వానికి డబ్బు బాకీ ఉన్న ఎవరైనా మూడింట ఒక వంతు నోట్ల రూపంలో మరియు మూడింట రెండు వంతుల నాణేల రూపంలో చెల్లింపు చేయడానికి అనుమతించబడ్డారు.

## చక్రవర్తి మీద తిరుగుబాటు
మెక్సికోలోని చివరి స్పానిషు బలమైన కోట శాన్ జువాన్ డి ఉలువా కోట వెరాక్రూజు తీరంలో ఒక చిన్న ద్వీపంలో ఉంది. ఈ సమయంలో కోట వద్ద కమాండ్‌లో మార్పు జరిగింది. వెరాక్రూజ్‌లో ఉన్న జనరల్ ఆంటోనియో లోపెజ్ డి శాంటా అన్నా, వెరాక్రూజు‌ను దాని కొత్త కమాండరు‌కు లొంగిపోయినట్లు నటించడం ద్వారా దానిని స్వాధీనం చేసుకునే పథకాన్ని ప్లాను చేశాడు. స్థానిక ప్రావిన్సుల కెప్టెను-జనరలు ఎచెవర్రి వెరాక్రూజ్‌కు వచ్చినప్పుడు, అతను ఈ ప్రణాళికను ఆమోదించాడు మరియు దానిలో చేరడానికి అంగీకరించాడు, శాంటా అన్నా మద్దతు ఇస్తానని వాగ్దానం చేసినందున, ల్యాండింగ్ స్పెయిన్ దేశస్థులను ఆకస్మికంగా దాడి చేయడానికి వెరాక్రూజ్‌లో తన దళాలను ఉంచాడు. అయితే, 1822 అక్టోబరు 26న, స్పెయిన్ దేశస్థులు ల్యాండ్ అవుతుండగా, శాంటా అన్నా దళాలు రాలేకపోయాయి, మరియు ఎచెవర్రి ల్యాండింగ్ బృందాన్ని చాలా కష్టంగా ఓడించాడు మరియు చివరికి స్పానిష్ వారు కోటపై నియంత్రణను కొనసాగించారు. శాంటా అన్నాను కెప్టెన్-జనరల్‌గా నియమించనందుకు ప్రతీకారంగా ఎచెవర్రిని చంపడానికి శాంటా అన్నా చేసిన పథకం ఇదంతా అని ఎచెవర్రి ఇటుర్బైడ్‌కు తన అనుమానాన్ని వ్యక్తం చేశాడు. అయితే, బహిరంగంగా కాకుండా మెక్సికో నగరంలో అతన్ని వేరే పదవికి తరలించే నెపంతో ఇటుర్బైడ్ స్వయంగా వెరాక్రూజ్‌కు వెళ్లాడు. అయితే, శాంటా అన్నా అతని నాశనాన్ని అనుమానించి, బదులుగా తన దళాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు మరియు 1822 డిసెంబరులో రిపబ్లికన్ ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా తిరుగుబాటు ప్రారంభించాడు.

విసెంటు గెర్రెరో నికోలసు బ్రావో, సామ్రాజ్యవాదుల శ్రేణుల నుండి ఫిరాయించి. 1823 జనవరి 5న చిలాపాకు వెళ్లి విప్లవంలో చేరారు, కానీ అల్మోలోంగాలో ఘోరమైన ఓటమిని చవిచూశారు. ఈ సమయంలో తిరుగుబాటు ఎక్కువగా అణచివేయబడింది, విక్టోరియాను పుయెంటె డెల్ రే వద్ద అదుపులో ఉంచారు. శాంటా అన్నా ఇప్పటికీ వెరాక్రూజ్ వద్ద పరిమితం చేయబడింది.

వెరాక్రూజ్‌లో తిరుగుబాటును పర్యవేక్షించడానికి ఎచెవర్రీని మూడు వేలకు పైగా బాగా సరఫరా చేయబడిన దళాలతో పంపారు, కానీ చివరికి ఫిరాయించారు. ఈ సమయంలో, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకత సైన్యంతో చర్చలు ప్రారంభించింది. 1823 ఫిబ్రవరి 1న అనేక మంది సైనిక అధిపతులు, మరియు లిబరల్ దౌత్యవేత్త మిగ్యుఎల్ శాంటా మారియాతో కూడిన సైనిక జుంటా వెరాక్రూజ్‌లో సమావేశమై కాసా మాటా ప్రణాళికను ప్రకటించింది. చక్రవర్తికి హాని కలిగించే లేదా మెక్సికన్ రాచరికాన్ని పడగొట్టే ఉద్దేశ్యాన్ని నిరాకరిస్తూ, కాంగ్రెస్‌ను పునరుద్ధరించడానికి సైన్యం ప్రతిజ్ఞ చేసింది. ఫిబ్రవరి 14న, ప్యూబ్లా ఈ ప్రణాళికకు మద్దతుగా ప్రకటించాడు, తరువాత శాన్ లూయిస్ పోటోసి మరియు గ్వాడలజారా వచ్చారు. మార్చి నాటికి, మెక్సికోలోని చాలా మంది ఈ ప్రణాళికకు అనుకూలంగా ప్రకటించారు. కాసా మాటా ప్రణాళికను సూచించడానికి జలపాలో ఒక సైనిక జుంటా ఏర్పడింది.

## ఇటుర్బైడ్ పదవీ విరమణ
1823 మార్చి 4న, ఇటుర్బైడ్ కాంగ్రెస్‌ను తిరిగి సమావేశపరుస్తూ ఒక ఉత్తర్వు జారీ చేశాడు మరియు డిప్యూటీలు మార్చి 7న సమావేశమయ్యారు. చర్చలు జరపాలని మరియు సంఘర్షణను నివారించాలని ఆశిస్తూ ఇటుర్బైడ్ సమావేశంలో ప్రసంగించారు, కానీ డిప్యూటీలు ఉదాసీనంగా విన్నారు. కాంగ్రెస్ స్వేచ్ఛకు హామీ ఇచ్చే వరకు సైనిక జుంటా కాంగ్రెస్‌ను గుర్తించడానికి నిరాకరించింది. మార్చి 19న, ఇటుర్బైడ్ తన పదవీచ్యుతికి భయపడి, అసాధారణ సమావేశానికి కాంగ్రెస్‌ను పిలిచి తన పదవీ విరమణను ప్రस्तుతం చేసింది. ఈ విషయం గురించి సైనిక జుంటా ఇటుర్బైడ్‌తో సమావేశం కావాలని కాంగ్రెస్ ప్రతిపాదించింది, కానీ జుంటా నిరాకరించింది, బదులుగా ఇటుర్బైడ్ తనను తాను రాజధాని నుండి తొలగించుకోవాలని మరియు కాంగ్రెస్ నిర్ణయం కోసం వేచి ఉండాలని ప్రతిపాదించింది. మార్చి 26న, కాంగ్రెస్ అతనికి ఇచ్చే ఏ నిబంధనలపైనైనా జుంటా ఇటుర్బైడ్‌ను గుర్తిస్తుందని ఒక ఒప్పందం కుదిరింది. ఇటుర్బైడ్ కూడా తనను తాను రాజధాని నుండి తొలగించుకోవడానికి అంగీకరించాడు మరియు రాజధాని ఆధిక్యాన్ని విప్లవాత్మక దళాలకు అప్పగించారు మరియు అధికారం మెక్సికో తాత్కాలిక ప్రభుత్వానికి అప్పగించబడింది.

## భూభాగం

మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం భూభాగం క్యూబా, శాంటో డొమింగో ఫిలిప్పీన్స్ కెప్టెన్సీలను మినహాయించి న్యూ స్పెయిను వైస్రాయల్టీ సరిహద్దులకు అనుగుణంగా ఉంది. గ్వాటెమాల మాజీ కెప్టెన్సీ జనరల మధ్య అమెరికా భూములు దాని స్థాపన తర్వాత కొంతకాలం సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేయబడ్డాయి.

మొదటి సామ్రాజ్యం కింద, మెక్సికో దాని గొప్ప ప్రాదేశిక పరిధిని చేరుకుంది, ఉత్తర కాలిఫోర్నియా నుండి మధ్య అమెరికా ప్రావిన్సుల వరకు విస్తరించింది (అప్పుడు కొలంబియాలో భాగమైన పనామా మినహాయించి), ఇవి మొదట్లో మెక్సికన్ సామ్రాజ్యంలో భాగం కావడానికి ఆమోదించలేదు కానీ వారి స్వాతంత్ర్యం తర్వాత కొంతకాలం తర్వాత సామ్రాజ్యంలో చేరాయి.

చక్రవర్తి పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత, మార్చి 29న నిష్క్రమించే మెక్సికను జనరలు విసెంటే ఫిలిసోలా కొత్త సెంట్రలు అమెరికను కాంగ్రెసు‌ను సమావేశపరచాలని పిలుపునిచ్చారు. 1823 జూలై 1న సెంట్రలు అమెరికను ప్రావిన్సులు ఫెడరలు రిపబ్లికు ఆఫ్ సెంట్రలు అమెరికాను ఏర్పాటు చేశాయి. చియాపాసు ప్రావిన్సు మాత్రమే మెక్సికోలో భాగంగా ఒక రాష్ట్రంగా ఉండాలని ఎంచుకుంది. తరువాతి కొన్ని దశాబ్దాలలో మెక్సికో ప్రాదేశిక పరిణామం (ప్రధానంగా యునైటెడు స్టేట్సుకు బదిలీలు) చివరికి మెక్సికోను దాని గరిష్ఠ పరిధిలో సగం కంటే తక్కువకు తగ్గించాయి.

### రాజకీయ ఉపవిభాగాలు
మొదటి మెక్సికన్ సామ్రాజ్యం క్రింది ఉద్దేశాలుగా విభజించబడింది:

* లాస్ కాలిఫోర్నియాసు
* మెక్సికో
* న్యూ మెక్సికో
* టెక్సాస్
* నువా విజ్కాయా
* కోహుయిలా
* న్యూవో రీనో డి లియోను
* న్యూవో శాంటాండరు
* ఎస్టాడో డి ఆక్సిడెంటు
* జాకాటెకాసు
* శాన్ లూయిస్ డి పోటోసి
* గ్వానాజువాటో
* క్వెరెటారో
* ప్యూబ్లా
* గ్వాడలజరా
* ఓక్సాకా
* మెరిడా డి యుకాటాను
* వల్లడోలిడు
* వెరాక్రూజు
* గ్వాటెమాలా
* హోండురాస్
* ఎల్ సాల్వడోర్
* నికరాగ్వా
* కోస్టారీకా

## మూలాలు