open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1946

**1946** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు
* ఏప్రిల్ 30: మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ ముఖ్యమంత్రిగా టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు పదవి చేపట్టాడు.
* డిసెంబర్ 11: ఐక్యరాజ్య సమితి అనుబంధ సంస్థ యునిసెఫ్ అమలులోకి వచ్చింది.

## జననాలు
* జనవరి 10: వేదవ్యాస రంగభట్టర్‌, రంగస్థల నటుడు, దర్శకుడు, సంగీత దర్శకుడు, పాటల రచయిత (మ. 2019)
* మార్చి 10: పి. కేశవ రెడ్డి, తెలుగు నవలా రచయిత. (మ.2015)
* మే 1: కె.సి.శేఖర్‌బాబు తెలుగు సినిమా నిర్మాత. (మ.2017)
* మే 5: అక్కినేని కుటుంబరావు, తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాత, రచయిత.
* మే 8: జయప్రకాశ్ రెడ్డి, రంగస్థల సినీ నటుడు, దర్శకుడు. (మ.2020)
* మే 14: అప్పాసాహెబ్ ధర్మాధికారి, మహారాష్ట్రకు చెందిన సామాజిక కార్యకర్త. పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత. 
* మే 26: అరుణ్ నేత్రవల్లి, కంప్యూటర్ ఇంజనీర్, పద్మభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత
* జూన్ 1: బాబు, తెలుగులో వ్యంగ్య చిత్రకారుడు.
* జూన్ 4: ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, తెలుగు నేపథ్య గాయకుడు, సంగీత దర్శకుడు, నటుడు. (మ.2020)
* జూన్ 8: గిరి బాబు, తెలుగు సినీ నటుడు, దర్శకుడు, నిర్మాత.
* జూన్ 20: కుందూరు జానారెడ్డి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మాజీ హోంశాఖా మంత్రి.
* జూలై 1: కల్లూరు రాఘవేంద్రరావు, కథారచయిత, బాలసాహిత్యవేత్త.
* జూలై 1: శాంతి నారాయణ కథారచయిత,అవధాని.
* జూలై 23: పులి వీరన్న, రాష్ట్ర మంత్రివర్గంలో స్థానం పొందినాడు
* ఆగష్టు 8: కర్రెద్దుల కమల కుమారి, పార్లమెంటు సభ్యురాలు
* ఆగష్టు 10: కొండవలస లక్ష్మణరావు, తెలుగు నాటక, చలన చిత్ర నటుడు. (మ.2015)
* ఆగస్టు 14: పి.వి. రాజేశ్వర్ రావు: రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ ఎంపి. (మ. 2016)
* ఆగస్టు 18: కల్యాణి నీలారంభం,  తెలుగు రచయిత్రి, అనువాదకురాలు. (మ. 2023)
* ఆగష్టు 19: బిల్ క్లింటన్, అమెరికా మాజీ (42వ) అధ్యక్షుడు.
* ఆగష్టు 20: ఎన్.ఆర్. నారాయణ మూర్తి, 1981లో ఇన్ఫోసిస్ని స్థాపించినవారు.
* ఆగష్టు 21: ఆలె నరేంద్ర, రాజకీయనాయకుడు. (మ.2014)
* సెప్టెంబరు 12: దేవిశెట్టి చలపతిరావు, ఆధ్యాత్మిక గురువు, రచయిత. 
* అక్టోబరు 6: వినోద్ ఖన్నా బాలీవుడ్ నటుడు, నిర్మాత, రాజకీయ నాయకుడు. (మ.2017) 
* అక్టోబరు 31: కరణం బలరామకృష్ణ మూర్తి, తెలుగుదేశం పార్టీ శాసన సభ్యులు.
* నవంబర్ 18: శంకరమంచి పార్థసారధి, కథ, నాటక రచయిత.
* డిసెంబర్ 1: రేగులపాటి కిషన్ రావు, కవి, నవల రచయిత (మ. 2023)
* డిసెంబర్ 9: సోనియా గాంధీ, కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షురాలు

## మరణాలు

* ఫిబ్రవరి 22: అబ్దుల్ రెహమాన్ (జిసి), టీష్ ఇండియన్ ఆర్మీకి చెందిన ఒక సైనికుడు. (జ. 1921) 
* ఏప్రిల్ 16: బళ్ళారి రాఘవ, న్యాయవాది, నాటక నటుడు దర్శకుడు. (జ. 1880)
* జూన్ 17: చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం, తెలుగు రచయిత. (జ.1867)
* జూలై 4: దొడ్డి కొమరయ్య, తెలంగాణ సాయుధ పోరాట రైతాంగ వీరుడు, తొలి అమరుడు. (జ.1927)
* ఆగష్టు 11: బత్తిని మొగిలయ్య గౌడ్, తెలంగాణ విమోచనోద్యమ నాయకుడు, వరంగల్లులో రజాకార్ల దాష్టీకాలతో హత్య చేయబడ్డాడు. (జ.1918)
* అక్టోబరు 1: గూడవల్లి రామబ్రహ్మం, సినిమా దర్శకులు, సంపాదకులు. (జ.1902)
* నవంబర్ 12: మదన్ మోహన్ మాలవ్యా, భారత స్వాతంత్ర్యయోధుడు. (జ.1861)

## పురస్కారాలు

*
మహానంది

**మహానంది** ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, నంద్యాల జిల్లా, మహానంది మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం. ఇది మహానంది మండలానికి కేంద్రం.నల్లమల కొండలకు ఇది తూర్పున ఉంది. దాని చుట్టూ అడవులు ఉన్నాయి. మహానందికి 15 కిలోమీటర్ల పరిధిలో నవ నందులుగా పిలువబడే తొమ్మిది నంది పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి. నవ నందులలో మహానంది ఒకటి. ఇక్కడ ఒక ముఖ్య పుణ్యక్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందిన మహానందీశ్వర స్వామి ఆలయం ఉంది.ఇది మహా శివుడు మహానంది రూపంలో వెలసిన పుణ్యక్షేత్రం.  శివుని గొప్ప ఉత్సవంగా పేరొందిన మహా శివరాత్రిని ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి, లేదా మార్చిలో ఘనంగా ఇక్కడ ఉత్సవం జరుగుతుంది.ఈ పురాతన ఆలయం సా.శ. 7 శతాబ్దం నాటిది. 10వ శతాబ్దపు పలకల శాసనాలు ప్రకారం ఈ దేవాలయం అనేక సార్లు మరమ్మత్తులు జరిగినట్లుగా, పునర్నిర్మించబడినట్లు తెలుపుతున్నాయి.

## చేరుకునే మార్గాలు
నంద్యాల నుండి మహానంది సుమారు 21 కి.మీ. సమీప అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం హైదరాబాద్‌లో ఉంది, ఇది దాదాపు 215 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. సమీప రైల్వే స్టేషన్ నంద్యాలలో ఉంది.[3] నంద్యాల పట్టణం నుండి మహానంది చేరుకోవడానికి 2 మార్గాలు ఉన్నాయి. తిమ్మాపురం మీదుగా ఒక మార్గం బస్టాండ్ నుండి 17 కి.మీ దూరంలో ఉన్న అతి చిన్న మార్గం. మరొక మార్గం, గిద్దలూరు రోడ్డు మీదుగా  బోయలకుంట్ల క్రాస్ వద్ద ఎడమవైపు నుండి వెళ్లే మార్గం. ఇది నంద్యాల నుండి 24 కి.మీ దూరంలో ఉంటుంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:రెవెన్యూ గ్రామాలు కాని మండల కేంద్రాలు
1935

**1935** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు
*ఏప్రిల్ 1: భారతీయ రిజర్వు బ్యాంకు స్థాపించబడింది.

## జననాలు
thumb|కుడి|వేదాంతం సత్యనారాయణశర్మ
* జనవరి 7: శశికళ కకొడ్కర్, గోవాకు చెందిన రాజకీయ నాయకురాలు. (మ.2016)
* ఫిబ్రవరి 20: నేదురుమల్లి జనార్థనరెడ్డి, ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి. (మ.2014)
* ఫిబ్రవరి 22: హెచ్.ఆర్. కేశవ మూర్తి, గమకకళలో నిష్ణాతుడు. పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత.
* మార్చి 2: దుద్దిల్ల శ్రీపాద రావు, శాసనసభ్యుడు, శాసనసభ స్పీకరు. (మ.1999)
* మార్చి 30: తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావు, తెలుగు రచయిత.
* జూన్ 12: తిరుమాని సత్యలింగ నాయకర్, మాజీ ఎమ్మెల్యే, మత్స్యకార నాయకుడు. (మ.2016)
* జూన్ 23: నాదెండ్ల భాస్కరరావు, ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి.
* జూన్ 28: ఆచంట వెంకటరత్నం నాయుడు, నాటక రచయిత. (మ.2015)
* జూలై 26: కోనేరు రంగారావు, కాంగ్రేసు పార్టీకి చెందిన రాజకీయనాయకుడు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర పురపాలన, పట్టణాభివృద్ధిశాఖ మంత్రి. (మ.2010)
* ఆగష్టు 1: ఏ.బి.కె. ప్రసాద్, ఆంధ్రప్రదేశ్ అధికార భాషా సంఘం మాజీ అధ్యక్షుడు.
* ఆగష్టు 15: రాజసులోచన, తెలుగు సినిమా నటి, కూచిపూడి, భరతనాట్య నర్తకి. (మ.2013)
* ఆగష్టు 20: సి. ఆనందారామం, కథా, నవల రచయిత్రి
* ఆగష్టు 20: గౌరు తిరుపతిరెడ్డి, వాస్తునిపుణుడు (మ.2016)
* ఆగష్టు 22: డి. కామేశ్వరి, కథా, నవల రచయిత్రి
* సెప్టెంబరు 3: శరద్ అనంతరావు జోషి, రైతు నాయకుడు. రాజ్యసభ సభ్యుడు. (మ.2015)
* సెప్టెంబరు 4: కొమ్మూరి వేణుగోపాలరావు, తెలుగు రచయిత. (మ.2004)
* సెప్టెంబరు 9: వేదాంతం సత్యనారాయణ శర్మ, కూచిపూడి నృత్య కళాకారుడు, నటుడు. (మ.2012)
* సెప్టెంబరు 10: జి. వి. సుబ్రహ్మణ్యం, వైస్ ఛాన్సలర్, ఆచార్యుడు. (మ.2006)
* సెప్టెంబరు 10: పి.ఎల్. నారాయణ, విలక్షణమైన నటులు, నటక ప్రయోక్త. (మ.1998)
* సెప్టెంబరు 19: మౌలానా అబ్దుల్‌ రహీం ఖురేషీ ఆల్ ఇండియా ముస్లిం పర్సనల్ లా బోర్డు నాయకుడు. రాముడు అయోధ్యలో కాదు, పాకిస్థాన్‌లో పుట్టినట్లుగా ఉర్దూలో పుస్తకం రాసి సంచలనం సృష్టించాడు. (మ.2016)
* అక్టోబరు 8: ప్రభాకర రెడ్డి, తెలుగు సినిమా నటుడు, వైద్యుడు. (మ.1997)
* అక్టోబరు 20: రాజబాబు, తెలుగు సినిమా హాస్యనటుడు. (మ.1983)
* అక్టోబరు 20: నిర్మలానంద, తెలుగు సాహితీవేత్త, అనువాదకుడు. ప్రజాసాహితి పత్రిక గౌరవ సంపాదకుడు. (మ.2018)
* నవంబర్ 3: ఇ.వి.సరోజ, 1950, 60 వ దశకాలలో చెందిన తమిళ, తెలుగు సినిమా నటి, నాట్య కళాకారిణి. (మ.2006)
* నవంబర్ 15: తెన్నేటి హేమలత, నవలా రచయిత్రి. (మ.1997)
* నవంబర్ 27: ప్రకాష్ భండారి, భారత మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
* డిసెంబర్ 11: ప్రణబ్ ముఖర్జీ, భారత 13వ రాష్ట్రపతి.
* డిసెంబర్ 12: వి.రామారావు, సిక్కిం రాష్ట్ర మాజీ గవర్నర్. (మ.2016) 
* డిసెంబర్ 19: రాజ్‌సింగ్ దుంగార్పుర్, మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు, బి.సి.సి.ఐ.మాజీ అధ్యక్షుడు.
* డిసెంబర్ 26: రోహన్ కన్హాయ్, వెస్టీండీస్ మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు.
* : వెలుదండ రామేశ్వరరావు, ఆయుర్వేద, హోమియోపతి వైద్యుడు, రచయిత.
* : లక్ష్మీదీపక్ సినిమా దర్శకుడు. (మ.2001)

## మరణాలు
* మార్చి 31: సోమంచి కోదండ రామయ్య శ్రీకాకుళంక చెందిన ు బ్రాహ్మణ వైదీక పండితుడు, జ్యోతిష శాస్త్ర ప్రవీణుడు ,అనేక దేవాలయాల స్థాపకుడు, అభ్యుదయవాది  (జ.1881)
* ఆగస్టు 15: అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి ఆశుకవి, శతావధాని (జ. 1883)

## పురస్కారాలు

*
వర్గం:1930లు
వర్గం:సంవత్సరాలు
1929

**1929** గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.

## సంఘటనలు
### [[జనవరి 1929|జనవరి]]

### [[ఫిబ్రవరి 1929|ఫిబ్రవరి]]

### [[మార్చి 1929|మార్చి]]

### [[ఏప్రిల్ 1929|ఏప్రిల్]]

### [[మే 1929|మే]]

### [[జూన్ 1929|జూన్]]

### [[జూలై 1929|జూలై]]

* 1929- ఏ.యం.రాజా తెలుగు సినిమా రంగాలలో విశిష్టమైన నేపథ్య గాయకులు, సంగీత దర్శకులు, నటుడు. [మ. 1989]

### [[ఆగష్టు 1929|ఆగస్టు]]

### [[సెప్టెంబర్ 1929|సెప్టెంబర్]]

### [[అక్టోబర్ 1929|అక్టోబర్]]

### [[నవంబర్ 1929|నవంబర్]]

### [[డిసెంబర్ 1929|డిసెంబర్]]

## జననాలు

* జనవరి 1: ముకురాల రామారెడ్డి, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాకు చెందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, కవి, రచయిత. (మ.2003)
* జనవరి 15: మార్టిన్ లూథర్‌కింగ్ జూనియర్, అమెరికా మానవహక్కుల ఉద్యమనేత.
* జనవరి 28: రాజారామన్న, భారత అణు శాస్త్రవేత్త. (మ.2004)
* ఫిబ్రవరి 1: జువ్వాడి గౌతమరావు, భాషాభిమాని, సాహితీకారుడు. (మ.2012)
* మార్చి 1: జమ్మి కోనేటిరావు, తెలుగులో పాపులర్ సైన్స్ రచయిత.
* ఏప్రిల్ 24: రాజ్‌కుమార్, భారత చలనచిత్ర నటుడు, గాయకుడు. (మ.2006) 
* మే 8: గిరిజాదేవి, సేనియా, బెనారస్ ఘరానాకు చెందిన ఒక భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీత విద్వాంసురాలు. పద్మవిభూషణ్ అవార్డు గ్రహీత. (మ.2017)
* జూన్ 3: చిమన్‌భాయ్ పటేల్, గుజరాత్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి .
* జూలై 1: ఏ.ఎం. రాజా, తెలుగు సినిమా రంగాలలో విశిష్టమైన నేపథ్య గాయకులు, సంగీత దర్శకులు, నటుడు. (మ.1989)
* ఆగష్టు 8: పి.యశోదారెడ్డి, రచయిత్రి, తెలుగు అధ్యాపకురాలు. (మ.2007)
* ఆగష్టు 10: పి. శివశంకర్ తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకుడు, కేంద్ర మాజీమంత్రి. (మ.2017)
* ఆగష్టు 15: ద్వివేదుల విశాలాక్షి, కథా, నవలా రచయిత్రి. (మ.2014)
* సెప్టెంబర్ 19: బి.వి. కారంత్, కన్నడ నాటక రచయిత, నటుడు, దర్శకుడు. (మ.2002)
* సెప్టెంబర్ 28: లతా మంగేష్కర్, గాన కోకిల. (మ. 2022)
* అక్టోబరు 5: జి.వెంకటస్వామి, భారత పార్లమెంటు సభ్యుడు, భారత జాతీయ కాంగ్రెసు పార్టీకి చెందిన సభ్యుడు. (మ.2014)
* అక్టోబరు 5: గుత్తా రామినీడు, తెలుగు సినీ దర్శకుడు, సారథి స్టూడియో వ్యవస్థాపకుడు. (మ.2009)
* అక్టోబరు 7: కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి, విమర్శకుడు, సాహితీ పరిశోధకుడు, కవి, నాటకకర్త, దర్శకుడు, ప్రయోక్త, కథకుడు, ఉత్తమ అధ్యాపకుడు.
* అక్టోబరు 15: వెంపటి చిన సత్యం, కూచిపూడి నాట్యాచార్యుడు. (మ.2012)
* అక్టోబరు 19: సింహాద్రి సత్యనారాయణ, న్యాయవాది, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో మంత్రిగా పనిచేశారు. (మ.2010)
* అక్టోబర్ 19: కొత్త కోటేశ్వరరావు, విద్యావేత్త, వరంగల్ ప్రాంతీయ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలకు ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశాడు.(మ.2021)
* నవంబర్ 12: సి.వి.సుబ్బన్న, శతావధాని (మ.2017)
* నవంబర్ 24: భమిడిపాటి రాధాకృష్ణ, నాటక, సినీ కథా రచయిత, జ్యోతిష శాస్త్ర పండితుడు, సంఖ్యాశాస్త్ర నిపుణుడు, హస్య రచయిత. (మ.2007)
* డిసెంబరు 4: గడ్డం రాంరెడ్డి, దూరవిద్య, సమాజ శాస్త్ర విజ్ఞానంలో మేటి వ్యక్తి. వీరిని "సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయ పితామహుడు" (మ.1995)
* డిసెంబరు 19: నిర్మలా దేశ్ పాండే, గాందేయవాది. (మ. 2008)
* :బి.ఎస్. నారాయణ, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన తెలుగు చలనచిత్ర దర్శకుడు, నిర్మాత. (మ.1994)

## మరణాలు
* జూన్ 18: వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రి, పండితులు, కవి, విమర్శకులు, నాటకకర్త. (జ.1853)
* సెప్టెంబర్ 13: జతీంద్ర నాథ్ దాస్, స్వతంత్ర సమరయోధుడు, విప్లవవీరుడు. (జ.1904) 

## [[పురస్కారాలు]]

*
శ్రీ దత్త దర్శనము

శ్రీ దత్తాత్రేయ స్వామి త్రిమూర్తుల (బ్రహ్మ, విష్ణు మూర్తి, మహేశ్వరుడు) స్వరూపం. ఈ చిత్రంలో దత్తాత్రేయ స్వామి అవతారం యొక్క విశేషము, మహిమలు అద్భుతంగా చిత్రీకరించారు. దత్త స్వామి జననం, ఇంద్రుణ్ణి జంభాసురుడు అనే రాక్షసుడి బారి నుండి కాపాడడం, విష్ణుదత్తుడు అవే బ్రాహ్మణుడిని అనుగ్రహించడం, కార్తవీర్యార్జునుడు అనే రాజును పరీక్షించి అనేక వరాలను ప్రసాదించడం, పరశురాముడికి జ్ఞాన బోధ మొదలైన కథలు ఈ చిత్రంలో ఉన్నాయి.
## నటీనటులు

## పాటల జాబితా

దత్తాత్రేయ స్తుతి

అతివలకే ఆదర్శం

నేను సత్యం నేను నిత్యం

ప్రాచీన శ్లోకము .

## సాంకేతికవర్గం
* కథ : గణపతి సచ్చిదానంద స్వామి
* మాటలు: సముద్రాల రామానుజాచార్య
* పాటలు: వేటూరి సుందరరామమూర్తి
* సంగీతం: కె.వి.మహదేవన్
* ఛాయగ్రహణం: కె.ఎస్.ప్రసాద్, కన్నప్ప
* నిర్మాత: కె.సి.తల్వార్
* దర్శకత్వం: కమలాకర కామేశ్వరరావు

## మూలాలు

వర్గం:కాంచన నటించిన సినిమాలు
వర్గం:గుమ్మడి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ప్రభ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కె.ఆర్.విజయ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సిల్క్ స్మిత నటించిన సినిమాలు
బారబలావతి

19వ శతాబ్దములో ఆంధ్ర ప్రాంతంలోని ప్రతి గ్రామమునకు 12 మంది గ్రామ సేవకులు ఉండేవారు. వారిని **బారబలావతి** అనేవారు.

# రెడ్డి - రెవెన్యూ శుంకము సేకరించును. దొంగతనము వంటి చిన్న చిన్న నేరములను, తగువులను తీర్చును. సాధారణంగా ఒక శూద్రుని రెడ్డిగా నియమించెదరు. 
# కరణము - గ్రామ లెక్కలు చూసును. సాధారణంగా ఒక నియోగ బ్రాహ్మణుని కరణముగా నియమించెదరు 
# కట్టుబడి - రెవెన్యూ సేవకుడు
# తలారి - గ్రామ రక్షక భటుడు 
# ష్రాఫ్ / సరాఫు - ధాన్యము కొలుచువాడు
# కంసలి- బంగారపు ఆభరణాలు చేసువాడు
# వడ్రంగి
# మంగలి 
# చాకలి 
# కుమ్మరి
# తోటి - ఉడిచే వాడు
# బేగరి

వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
నందన చక్రవర్తి

**నందన చక్రవర్తి** 10వ శతాబ్దము లో ప్రస్తుత కర్నూలు జిల్లా ప్రాంతమును పరిపాలించిన రాజు. నందన చక్రవర్తి ఉత్తరాది నుండి 500 బ్రాహ్మణ కుటుంబములను ఈ ప్రాంతమునకు ఆహ్వానించి వారికి బనగానపల్లె దగ్గరి నందవరము గ్రామమును అగ్రహారముగా ఇచ్చెను. అందువల్ల వారిని "నందవారిక్స్" అని పిలిచేవారు. చౌడేశ్వరి మహాత్మ్యం ప్రకారం నంద లేదా నందన అనే క్షత్రియుడు పాండవుల వంశానికి చెండిన వాడనీ, చంద్రవంశానికి చెందినవాడని తెలుస్తుంది.  ఈ పురాణం ప్రకారం ఈ వంశం పాడవుల కాలం నాటి క్షత్రియులైన క్రమం పాండురాజు, కిరీటి, అభిమన్యుడు, పరీక్షిత్తుడు, జనమేజయుడు, శతానికుడు, ధన్వ, అశ్వదేధ దత్త, క్షేమేంద్ర, సోమేంద్ర, ఉత్తుంగభుజ ల తరువాత నంద చక్రవర్తి గా తెలుపుతుంది. ద్వాపరయుగం లో పరిపాలించిన పరీక్షిత్తు నుండి కలియుగంలో పరిపాలించిన నంద చక్రవర్తి వరకు 10 తరాలుగా ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది. దీని ఆధారంగా అతని కాలం క్రీ.శ1059 అయి ఉండవచ్చు.   

ఈ నందన ‘చక్రవర్తి’  భారతదేశ చరిత్రకు సంబంధించిన ఏ పుస్తకాల్లోనూ ప్రస్తావించబడలేదు.  అతని పాలన,  మనుగడ కాలం యొక్క వివరాలను స్థాపించడం కష్టం.  ఏదేమైనా, నందా వృషణాల వ్యాధితో మరణించాడని, నంద్యాల చుట్టూ ఉన్న అతని రాజ్యానికి  వారసులు లేరని చెబుతారు. తన అసలు రాజధాని నగరం 'ఆనందవరపురంను భ్రాహ్మణులకు బహుమతిగా ఇచ్చినట్లు తెలుస్తుంది. ఇది చరిత్ర పుస్తకాలలో ప్రస్తావించకపోయినప్పటికీ ఆ బహుమతి పొందిన బ్రాహ్మణ కుటుంబాలకు చెందిన వారసులు ఇంకా అక్కడ ఉన్నారు. కనుక అతని ఉనికి కల్పితం కాదని తెలుస్తుంది. 

## మూలాలు

## పుస్తక మూలములు
* A Manual of Kurnool District in the Presidency of Madras - Narahari Gopalakristnamah Chetty Pub. Government press, Madras. 1886.

వర్గం:కర్నూలు జిల్లా
నందవారికులు

**నందనవరీకులు** లేదా నందవరీక నియోగ బ్రాహ్మణుల యొక్క ఎనిమిది శాఖలలో ఒక శాఖ. 10వ శతాబ్దము లో వారణాసి ప్రాంతములో ఒక పెద్ద కరువు వచ్చి అనేకమంది పండితులు జీవనోపాధి కొరకు దక్షిణ భారతమునకు వలస వచ్చినారు. ప్రస్తుత కర్నూలు జిల్లా ప్రాంతమును పరిపాలించిన నందన చక్రవర్తి ఉత్తరాది నుండి వచ్చిన 500 బ్రాహ్మణ కుటుంబములను ఆహ్వానించి వారికి బనగానపల్లె దగ్గరి నందవరము గ్రామమును అగ్రహారముగా ఇచ్చెను. నందవరము పేరు మీదుగా ఈ బ్రాహ్మణులే నందవరీకులయినారు. ఇప్పటికీ వీరు నందవరమును తమ జన్మస్థలముగా భావిస్తారు. ఇక్కడ అన్ని కుటుంబముల వంశ చరిత్రలు భద్రపరచి ఉన్నవి. నందవరములోని చౌడేశ్వరి దేవి యొక్క ప్రభావము తమకు అగ్రహారము దక్కుటకు ముఖ్య కారణమైనందున నందవరీకులు చౌడేశ్వరి దేవిని తమ ఇలవేల్పుగా నేటికీ పూజిస్తారు. కాశీ లోని విశాలాక్షి దేవి తమవైపు సాక్ష్యం చెప్పడం కోసం నందవరానికి చౌడేశ్వరి దేవి లాగా విచ్చేసింది అని వీరి చరిత్ర చెప్తుంది. ప్రముఖ వాగ్గేయకారుడు అన్నమయ్య నందవరీకుడే.

## పుస్తక మూలములు
* A Manual of Kurnool District in the Presidency of Madras - Narahari Gopalakristnamah Chetty Pub. Goverment press, Madras. 1886.
శ్రీ కృష్ణ దేవ రాయల వారి ఆస్థానములో ఉన్న అల్లసాని పెద్దన కూడ నందవారికుడే.

వర్గం:కులాలు
వర్గం:బ్రాహ్మణ శాఖలు
వర్గం:బ్రాహ్మణులు
భరతనాట్యం

**భరతనాట్యం** దక్షిణ భారతదేశంలో నాట్య శాస్త్రం రచించిన భరతముని పేరుతో పుట్టి, ప్రసిద్ధి గాంచిన ఒక శాస్త్రీయ నృత్య విధానం. దక్షిణ భారతదేశం లోని పురాతన దేవాలయాలలో శిల్పాలు భరతనాట్య భంగిమలలో అప్సరసలు నాట్యం చేస్తున్నట్లుగా తీర్చిదిద్దబడి ఉంటాయి. పూర్వకాలంలో దేవదాసీలు దేవాలయాలలో భరతనాట్యాన్ని ప్రదర్శించేవారు. ముఖ్యంగా తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తంజావూరులో *నట్టువన్నులు*, దేవదాసీలు ఈ కళకు పోషకులు. భావం, రాగం, తాళం - ఈ మూడు ప్రాథమిక నృత్య కళాంశాలనూ భరతనాట్యం చక్కగా మేళవిస్తుంది. ఇందులో పలు నృత్య భంగిమలతో పాటు 64 ముఖ, హస్త, పాద కదలికలు ఉన్నాయి.

## విధానం

నాట్య శాస్త్రంలో ఇలా చెప్పబడింది (అ.44), "..నీలకంఠుడు (శివుడు) కైశికీ పద్ధతిలో నృత్యం చేస్తుండగా నేను చూచాను. ఆ నృత్యంలో విస్తృతమైవ భంగిమలు (మృదు అంగహారాలు, చేతులు, కాళ్ల కదలికలు), (రసములు), (భావములు) ఉన్నాయి. ఆ నృత్యం యొక్క ఆత్మ (క్రియలు). ధరించే వస్త్రాలు అత్యంత మనోహరంగా ఉండాలి.

## పుట్టుక
భారతీయ నాట్య విధానాలన్నింటిలోనూ భరతనాట్యం ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనూ ప్రాముఖ్యతనూ సంతరించుకుంది. దానికి ప్రధాన కారణం దాని మూలాలు మత ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉండటమే. అంతే కాక తమిళుల చొరవ, ఆ శాస్త్రాన్ని తమ సొంతంగా వారు భావించటం కూడా భరతనాట్య ప్రాభవానికి కారణాలు. పుట్టుక విషయానికి వస్తే, భరతనాట్యాన్ని రచించింది భరతముని కాగా, ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న భరతనాట్యశాస్త్రాన్ని ఒక తాటి పైకి తెచ్చి, అమలు పరచిన వారు తంజావూర్ కి చెందిన చిన్నయ్య, పొన్నయ్య, శివానందం, వడివేలు అనబడే నలుగురు అన్నదమ్ములయిన నట్టువన్నులు. వీరు పద్దెనిమిదవ శతాబ్దానికి చెందినవారు. విద్వాన్ శ్రీ మీనాక్షి సుందరం పిళ్ళై వీరి వారసులే. ఈ కళను దేవాలయం బయటికి తెచ్చి, ఒక వినోదంగా కాకుండా, ఒక శాస్త్రంగా గుర్తింపు, గౌరవం తెచ్చి, సామాన్యులందరికీ అందుబాటులోకి తెచ్చిన వారు రుక్మిణీదేవి అరండేల్. ఈమె మద్రాసు దగ్గరి తిరువన్మయూర్ లో కళాక్షేత్ర అనబడే గురుకుల స్థాయి పాఠశాల స్థాపించారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

* సుహానీ ధంకి
* రోజా కన్నన్
* మహాలక్ష్మి సర్వేశ్వరన్
* పుష్కల గోపాల్
* రెంజూష మీనన్
* నికోలినా నికోలెస్కి

## బయటి లింకులు
* ప్రేక్షకుల e-ratings of భరతనాట్య కళాకారుల  See other people's votes and add yours.
* నాట్య ముద్రలు చిత్రములతో సహా ప్రధాన హస్తముద్రల యొక్క వివరణ.
* సమకాలీన భరతనాట్య కళాకారులు
* భరతనాట్యము - తమిళుల సాంప్రదాయ నృత్యము

### వెబ్‌లో దృశ్యశ్రవణ వనరులు
* థకిట - Multimedia reference featuring the in-depth technique.
* Video clips of the AFPADTP - ఆధునిక అన్వయములు. (రియల్‌ప్లేయర్‌ ఫార్మాట్‌లో)
* భరతనాట్య భంగిమల చిత్రములు
* Clips from ఇన్విస్‌మల్టీమీడియా.కాం (క్విక్‌టైం ఫార్మాట్‌లో)  

వర్గం:భారతీయ నృత్యరీతులు
వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
వర్గం:దక్షిణ భారతదేశం
పద కవితా సాహిత్యము

పదకవితా సాహిత్యాన్ని సంకీర్తనా సాహిత్యమని కూడా అంటారు.ఈ సాహిత్యం మధుర కవితా శాఖకు చెందుతుంది.

పదసాహిత్యానికి ఆధారమైనది సంగీత శాస్త్రము.

### సంగీత శాస్త్రములో ప్రధానులు

# భరతుడు
# నారదుడు
# మతంగుడు
# మమ్మటుడు
# పార్శ్వదేవుడు
# అహవమల్ల సోమేశ్వరుడు
# సోమనార్యుడు
# జాయప సేనాని
# సారంగదేవుడు
# సర్వజ్ఞసింగభూపాలుడు
# గోపాలనాయకుడు
# విద్యారణ్యుడు
# కుమారగిరి రెడ్డి
# పెదకోమటి వేమారెడ్డి
# చతుర కల్లినాథుడు
# తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుడు
# పురంధర దాసు
# భండారు లక్ష్మీనారాయణ
# రామామాత్యుడు
# అహోబల పండితుడు
# గోవింద దీక్షితుడు
# వేంకటమఖి

పదసాహిత్యానికి ముందుగా సంగీతం అందించిన మహానుభావులు.

#### పద సాహిత్యం
ఈ సాహిత్యం దేవతా స్తుతిలో సాగుతుంది.కీర్తనలతోనే  ఈ సాహిత్యం వృద్ధి చెందింది.ఇందులో పదము,దరువు,జావళీలు,హెచ్చరిక,అర్థచంద్రికలు,అర్థపద్యములు,తిల్లానా రూపంలో సృజన చేశారు.

#### విభాగాలు
ఈ సాహిత్యానికి దిశనిర్ధేశ్యాన్ని నియమాలతో కవులు శాసించారు.అందులో ప్రధానంగా

1.జయదేవుడు తన అష్టపదులలో పల్లవి రెండు పాదాలుగా,అనుపల్లవి రెండు పాదాలుగా,చరణం రెండు పాదాలతో మొత్తం ఎనిమిది చరణాలతో కీర్తనని మలిచారు.

2.తాళ్ళపాక వారు పల్లవిని రెండు పాదాలుగా,చరణం నాలుగు పాదాలుగా మూడు చరణాలో సాగించారు.

3.నారాయణ తీర్థులు వారు అష్టపదుల్లానే తరంగాలలో పల్లవి ముందుకు వచ్చి ఒక పాదంగా తర్వాత రెండు పాదాలతో అనుపల్లవిగా మార్చి తాళ్ళపాక వారిని అనుసరిస్తూ నాలుగు పాదాలు చరణాలతో తరంగాలను రూపోదించారు.

#### పదసాహిత్య సారథులు

పద కవితలు వ్రాసిన వారిలో అన్నమయ్య క్షేత్రయ్య, త్యాగరాజు, భద్రాచల రామదాసులు అగ్రగణ్యులు.వీరి అందరి కంటే ముందు తెలుగులో వచనాలు రాసి పద సాహిత్యానికి ఊపిరి పోసినది కృష్ణమాచార్యులు(సింహగిరి నరహరి వచనాలు).

ఆధునిక కాలంలో

#శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామీజీ
 ఆధ్యాత్మిక పదకవితలు భజనల రూపంలో వ్రాసి ప్రచారం చేసినవారు శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామీజీ
 
 వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం

### మూలాలు
1.https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B8%E0%B0%82%E0%B0%95%E0%B1%80%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B0%A8_%E0%B0%B2%E0%B0%95%E0%B1%8D%E0%B0%B7%E0%B0%A3%E0%B0%AE%E0%B1%81

2.Tirumala Tirupati Devasthanams (Official Website)

https://ia601409.us.archive.org/23/items/in.ernet.dli.2015.390782/2015.390782.Telugulo-Pada_text.pdf

వర్గం:సంకీర్తనలు
బద్వేలు

**బద్వేలు**, వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాకు చెందిన ఒక పట్టణం.

## పట్టణ చరిత్ర
మాట్ల కుమార అనంత కాలంలో ఆముదాలయేరు, తిక్కలేరు, గుండ్లవాగు అను మూడు వాగుల సంగమంలో భద్రపల్లె అనే గ్రామం ఉంది. ఇక్కడ ఒక పెద్ద చెరువు కూడా నిర్మించబడింది. భద్రపల్లె కాలక్రమంలో బద్దవోలు, బద్దెవోలు అయింది. ఇదియే నేటి బద్వేలు పట్టణం. మరొక కథనం ప్రకారం 'సుమతి' శతక కారుడైన "బద్దెన" పేరు మీదుగా మొదట 'బద్దెనవోలు' అనియు, పిమ్మట అదియే 'బద్దెవోలు' గాను, కాల క్రమాన నేటి 'బద్వేలు' గాను రూపాంతరం చెందిందని భావిస్తారు. నేడు బద్వేలు వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో ఒక ముఖ్యమైన నియోజకవర్గం.

## రవాణా సౌకర్యాలు
పట్టణంలో రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ వారి వాహనాగారం ఉంది. ఇక్కడి నుండి రాష్ట్రంలోని దాదాపు అన్ని ప్రదేశాలకు రోడ్డు రవాణా సౌకర్యం ఉంది.

## ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు

## ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు

## ఉత్పత్తులు
బద్వేలు ప్రాంతం సారవంతమైన మట్టికి ప్రసిద్ధి. అందులోనూ మట్టి పాత్రలు, కుండలకు ఎంతో పేరొందింది. పురాతనమైన బద్వేలు పట్టణంలోని కుమ్మరి కొట్టాలకూ ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. వేసవి వచ్చిందంటే చాలు ఇక్కడ బానలు, కుండలు, కూజాలు, కాగులు (ధాన్యం భద్రపరచుకునే పెద్ద పాత్రలు) ముంతలు, మూకుళ్లు తయారీ విక్రయంలో శతాబ్దాలుగా పేరొందింది. ఇక్కడ ఇప్పటికీ సుమారు మూడు వందల కుటుంబాలు ఈ వృత్తిపై ఆధారపడి జీవిస్తున్నాయి. ఇక్కడ తయారయ్యే మట్టి పాత్రలకు జిల్లాతోపాటు నెల్లూరు, ప్రకాశం సరిహద్దు గ్రామాల వరకు సరఫరా అవుతాయి. మట్టి పాత్రల పరిమాణం అనుసరించి ధర ఉంటుంది. వేసవిలో ఇక్కడి తయారయ్యే బానలను గిరాకీ ఎక్కువ. ధరలు కూడా అందుబాటులో ఉండటంతో పేదలు వీటిని కొనుగోలు చేస్తున్నారు. ఇప్పటికీ కొన్ని గ్రామాల్లో మట్టి పాత్రలను వంటలకు వినియోగిస్తున్నారు. కుండ, బాన, దుత్త (బిందె) లాంటివి ఎక్కువగా తయారు చేస్తుండటంతో ఈ వీధికి కుమ్మరి కొట్టాలు అని పేరొచ్చింది.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు

* శ్రీ కళ్యాణ వేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం.
* శివాలయం
* శ్రీ వాసవి కన్యకా పరమేశ్వరి ఆలయం 
* శ్రీ వీరభద్ర స్వామి ఆలయం

## మూలాలు
తెలుగులో ఆశ్చర్యార్థకాలు

తెలుగు భాషలో రక రకాల భావాలను తెలియజేయడానికి కొన్ని పదాలు, పదబంధాలు వాడుకలో ఉన్నాయి. పెద్ద పెద్ద మాటలు పలకకుండానే భావాన్ని తెలియజేసే శబ్దాలివి.

### వాడుక భాషలో

## అ
* అరె!
* అమ్మమ్మా!
* అమ్మయ్య!
* అన్నన్నా!
* అబ్బబ్బా!
* అవ్వవ్వా!
* అయ్యయ్యో!
* అవునా!
* అయ్యోరామ!

## ఆ
* ఆ...య్!
* ఆహాహా!

## ఓ
* ఓ!
* ఓరి!
* ఓసి!
* ఓర్ని!
* ఓహో!
* ఓయబ్బో!
* ఓహోహో!
* ఓయి!

## ఔ
* ఔరా!
* ఔరౌరా!

## ఛ
* ఛా!

## వ
* వరెవా!
* వామ్మో!

### గ్రాంథిక భాషలో
ప్రస్తుతం వాడుకలో లేనివి, కేవలం జానపద, పౌరాణిక చిత్రాలు చూసేటప్పుడు మాత్రమే వినబడేవి కొన్ని:
* అక్కటా!!
* అమ్మకచెల్ల!
* అహో!
* చాంగుభళా!
* భళి!
* భళా!
* మజ్ఝారే!
* అయ్యారే!

వర్గం:తెలుగు భాష
తెలుగు సినిమాలు ఔ

thumb|ఔను వాళ్ళిద్దరూ యిష్టపడ్డారు
* ఔనన్నా కాదన్నా : **ఔనన్నా కాదన్నా** 2005 లో తేజ దర్శకత్వంలో వచ్చిన ప్రేమ కథా చిత్రం. ఇందులో ఉదయ్ కిరణ్, సదా ముఖ్యపాత్రలు పోషించారు.సంగీతం ఆర్. పి. పట్నాయక్ సమకూర్చారు .
* ఔను వాళ్ళిద్దరూ యిష్టపడ్డారు :  వంశీ దర్శకత్వంలో 2002 లో విడుదలైన సినిమా. ఈ సినిమా నంది పురస్కారాన్ని గెలుచుకుంది. చక్రి సంగీతం సమకూర్చిన ఈ చిత్రగీతాలు ప్రజాదరణ పొందాయి.
తెలుగు సినిమాలు ఎ

thumb|ఎదురీత

# ఎ ఫిల్మ్ బై అరవింద్
# ఎ బి సి డి (2010 సినిమా)
# ఎం. ఎల్. ఏ. ఏడుకొండలు
# ఎం.ఎల్.ఏ. (సినిమా)
# ఎంఎంఓఎఫ్
# ఎంకన్నబాబు
# ఎంకి నాయుడు బావ
# ఎంజాయ్
# ఎంత ఘాటు ప్రేమయో
# ఎంత పని చేసావ్ చంటి
# ఎంత బావుందో!
# ఎంత మంచివాడవురా!
# ఎంతవరకు ఈ ప్రేమ
# ఎందుకంటే...ప్రేమంట!
# ఎందుకో ఏమో
# ఎక్కడికి పోతావు చిన్నవాడా
# ఎక్స్‌ట్రా ఆర్డినరీ మ్యాన్
# ఎక్స్‌ప్రెస్ రాజా
# ఎగిరే పావురమా
# ఎగిసే తారాజువ్వలు
# ఎటాక్ (2016 సినిమా)
# ఎటో వెళ్ళిపోయింది మనసు
# ఎత్తుకు పైఎత్తు (1958 సినిమా)
# ఎత్తుకు పైఎత్తు (1978 సినిమా)
# ఎదురీత (1963 సినిమా)
# ఎదురీత (1977 సినిమా)
# ఎదురులేని అలెగ్జాండర్
# ఎదురులేని కథానాయకుడు
# ఎదురులేని మనిషి (1975 సినిమా)
# ఎదురులేని రాముడు
# ఎనిమి
# ఎన్.జి.కె. (2019 సినిమా)
# ఎన్.టి.ఆర్. కథానాయకుడు
# ఎన్.టి.ఆర్. మహానాయకుడు
# ఎన్.టి.ఆర్.నగర్
# ఎన్‌కౌంటర్
# ఎఫైర్
# ఎఫ్ఐఆర్
# ఎఫ్‌.సి.యు.కె
# ఎమర్జెన్సీ (2025 సినిమా)
# ఎమ్ ధర్మరాజు ఎం. ఏ.
# ఎమ్‌ఎల్‌ఏ
# ఎర్ర గులాబీలు
# ఎర్ర పావురాలు
# ఎర్ర బస్సు (సినిమా)
# ఎర్ర మందారం (సినిమా)
# ఎర్ర మట్టి (1989 సినిమా)
# ఎర్ర సముద్రం (సినిమా)
# ఎర్రకోట వీరుడు
# ఎర్రచీర - ది బిగినింగ్
# ఎర్రమల్లెలు
# ఎర్రసూర్యుడు
# ఎర్రోడు
# ఎలా చెప్పను
# ఎలుకా మజాకా
# ఎల్7
# ఎల్‌కేజీ 2020
# ఎల్‌జీఎం
# ఎల్‌వైఎఫ్
# ఎవడబ్బ సొమ్ము
# ఎవడి గోల వాడిది
# ఎవడు (సినిమా)
# ఎవడు తక్కువ కాదు (2019 సినిమా)
# ఎవడే సుబ్రహ్మణ్యం
# ఎవడైతే నాకేంటి
# ఎవడ్రా రౌడీ
# ఎవరాస్త్రీ?
# ఎవరి అబ్బాయి?
# ఎవరి పాపాయి
# ఎవరికివారే యమునాతీరే
# ఎవరిని నమ్మాలి
# ఎవరు (2019 సినిమా)
# ఎవరు దేవుడు
# ఎవరు దొంగ
# ఎవరు నేను (2005 సినిమా)
# ఎవరు మొనగాడు
# ఎవరే అతగాడు
# ఎవరైనా ఎప్పుడైనా
# ఎవరో తానెవరో
# ఎవ్వరికీ చెప్పొద్దు
# ఎస్.పి.భయంకర్
# ఎస్.పి.సింహ ఐ.పి.ఎస్.
# ఎస్5 నో ఎగ్జిట్
# ఎస్ఆర్ కల్యాణమండపం
# ఎస్ఐ కోదండపాణి
తెలుగు సినిమాలు ఏ

thumb|ఏకలవ్య

# ఏ 1 ఎక్స్‌ప్రెస్
# ఏ ఎల్ సి సి (ఓ యూనివర్సల్ బ్యాచిలర్)
# ఏ జర్నీ టు కాశీ
# ఏ మంత్రం వేసావె
# ఏ మాయ చేశావే
# ఏం పిల్లో ఏం పిల్లడో
# ఏంజెల్ (2017 సినిమా)
# ఏంటిబావా మరీనూ
# ఏందిరా ఈ పంచాయితీ
# ఏకమ్
# ఏకలవ్య
# ఏకలవ్యుడు (సినిమా)
# ఏకవీర (సినిమా)
# ఏకైక వీరుడు
# ఏక్ దూజె కేలియె
# ఏక్ నిరంజన్
# ఏక్ మినీ కథ
# ఏజెంట్
# ఏజెంట్ గోపి
# ఏజెంట్ నరసింహ 117
# ఏజెంట్ సాయి శ్రీనివాస ఆత్రేయ
# ఏడంతస్తుల మేడ
# ఏడడుగుల అనుబంధం
# ఏడడుగుల బంధం
# ఏడు చేపల కథ (2019 సినిమా)
# ఏది ధర్మం ఏది న్యాయం?
# ఏది నిజం?(సినిమా)
# ఏది పాపం? ఏది పుణ్యం?
# ఏదైనా జరగొచ్చు (2019 సినిమా)
# ఏనుగు (2022 సినిమా)
# ఏప్రిల్ 1 విడుదల
# ఏబీసీడీ (అమెరిక్ బోర్న్ కన్‌ఫ్యూజ్డ్ దేశి)
# ఏమైంది ఈవేళ
# ఏమైంది నాలో
# ఏమైపోతానే
# ఏమో గుర్రం ఎగరావచ్చు
# ఏవండీ ఆవిడ వచ్చింది
# ఏవండీ పెళ్లి చేసుకోండి!
# ఏవండీ మనమ్మాయే
# ఏవండోయ్ శ్రీమతి గారు
# ఏస్
తెలుగు సినిమాలు ఛ

thumb|ఛాయ
"ఛ" అక్షరంతో ప్రారంభమైన తెలుగు సినిమాల జాబితా:
*ఛలో అసెంబ్లీ 2020 లో ఆర్.నారాయణమూర్తి దర్శకత్వంలో విడుదలైన చిత్రం. 

* ఛాంపియన్ 1992 ఫిబ్రవరి 27న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. డి.వి.ఎస్.ఎంటర్ ప్రైజెస్ బ్యానర్ పై డి.వి.ఎస్.రాజు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు వై.నాగేశ్వరరావు దర్శకత్వం వహించాడు.
*ఛాలెంజ్ రాముడు ***ఛాలెంజ్ రాముడు*** 1980 లో విడుదలైన యాక్షన్ చిత్రం. అనిల్ ప్రొడక్షన్స్ నిర్మాణ సంస్థ

* ఛండీ చాముండీ 1983 లో విడుదలైన ఒక తెలుగు చిత్రం.

* ఛండీరాణి (1953 సినిమా) 1953, ఆగష్టు 28న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. భానుమతీ రామకృష్ణ తొలిసారిగా దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం.

* ఛత్రపతి (సినిమా) 2005 లో రాజమౌళి దర్శకత్వంలో విడుదలైన ఒక విజయవంతమైన సినిమా. 
* ఛాయ (సినిమా) 1979, జూన్ 9వ తేదీన విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
* ఛాలెంజ్  1984 లో ఎ. కోదండరామిరెడ్డి దర్శకత్వంలో చిరంజీవి కధానాయకునిగా నిర్మించిన చిత్రం.

* ఛాలెంజ్ రాముడు  1980 లో విడుదలైన యాక్షన్ చిత్రం. అనిల్ ప్రొడక్షన్స్ నిర్మాణ సంస్థ  లో తాతినేని ప్రకాశరావు నిర్మించాడు.

* ఛైర్మెన్ చలమయ్య  1974లో విడుదలైన తెలుగు సినీమా. నిర్మల ఎంటర్ ప్రైజెస్ పతాకంపై ఎల్.పద్మనాభరెడ్డి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు గుత్తా రామినీడు దర్శకత్వం వహించాడు. 

* ఛలో
* ఛలో అసెంబ్లీ
* ఛలో ప్రేమిద్దాం
* ఛాంగురే బంగారు రాజా
* ఛాంపియన్ (సినిమా)
* ఛావా

## మూలాలు
బి. కోడూరు

**బి.కోడూరు**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, బి. కోడూరు మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## గ్రామచరిత్ర
1830ల నాడే ఈ గ్రామం వసతులు కలిగివుండేది. వ్యాపారస్తులు ఉండి అన్ని సరుకులు దొరికే పేటస్థలంగా ఉండేది. ఇక్కడ యాత్రికుల కోసం సత్రం ఉండేది. కోడూరు దగ్గరలో అడవి ఉండేది. యాత్రాచరిత్రకారుడు 1830ల నాడు ఈ గ్రామాన్ని గురించి వ్రాస్తూ గ్రామంలో అన్ని కులాల వారూ ఉన్నా బ్రాహ్మణుల ఇళ్ళుండేవి కాదని, ప్రక్కన ఉన్న కోడూరి అగ్రహారంలో ఉన్నా వారు సహకరించేవారు కాదని వ్రాశారు. 
## గ్రామనామచరిత్ర
### గ్రామ నామ వివరణ
కోడూరు అనే గ్రామనామం కోడు అనే పూర్వపదం, ఊరు అనే ఉత్తరపదాల కలయికతో ఏర్పడింది. కోడు అనే పదం జలసూచి కాగా ఊరు అనే పదం జనపదసూచి. కోడుకు అర్థం చిన్న నది లేదా నదియొక్క శాఖ లేదా ఊరి దగ్గర నీటిపల్లం లేదా కొండాకోన. బి అనే అక్షరం సంక్షిప్తంగా వేరేదో పదాన్ని సూచిస్తోంది.
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
ఖాజీపేట

**ఖాజీపేట**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, ఖాజీపేట మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం, ఖాజీపేట మండల కేంద్రం

## గ్రామచరిత్ర
ఖాజీపేట గ్రామాన్ని గురించి యాత్రాచరిత్ర కారుడు ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య తమ కాశీయాత్రా చరిత్రలో ప్రస్తావించారు. దాని ప్రకారం 1830 నాటికి గ్రామం పేటస్థలంగా ఉండేది. వసతిగా ఉండే ఇళ్ళు వుండేవి కావు.
## విద్యా సౌకర్యాలు
జిల్లా పరిషత్తు బాలుర ఉన్నత పాఠశాల.

## భూమి వినియోగం

* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి:
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి:
* నికరంగా విత్తిన భూమి:
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి:
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి:

## నీటిపారుదల సౌకర్యాలు

బావులు/బోరు బావులు: 
చెరువులు:

## ఉత్పత్తి
ప్రధాన పంటలు:

ప్రధానవృత్తులు:
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
ముద్దనూరు

**ముద్దనూరు**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా, ముద్దనూరు మండలం గ్రామం, జనగణన పట్టణం. 

## జనాభా గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం ముద్దనూరు పరిధిలో మొత్తం జనాభా 9,775 మంది ఉన్నారు, వారిలో 4,846 మంది పురుషులు ఉండగా, 4,929 మంది మహిళలు ఉన్నారు. 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 1094, ఇది ముద్దనూరు మొత్తం జనాభాలో 11.19%. ముద్దనూరు పట్టణంలో స్త్రీల లింగ నిష్పత్తి 993 సగటుతో పోలిస్తే 1017 గా ఉంది. అంతేకాక ముద్దనూరులో బాలల లైంగిక నిష్పత్తి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సగటు 939 తో పోలిస్తే 893 గా ఉంది. ముద్దనూరులో పురుషుల అక్షరాస్యత 86.29% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత 69.14%. ముద్దనూరులో మొత్తం 2,355 ఇళ్లున్నాయి.

## రవాణా సౌకర్యాలు
జిల్లా కేంద్రమైన కడపకు వాయవ్యంగా 58 కి.మీ దూరంలో, జాతీయ రహదారి 716 పై ఉంది. గ్రామానికి రైల్వే స్టేషను ఉంది.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/ దేవాలయాలు
*శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:జనగణన పట్టణాలు
వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా
వర్గం:వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
పులివెందుల

**పులివెందుల**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాకు చెందిన పట్టణం.

## గ్రామ చరిత్ర
పూర్వం ఇక్కడ వారు ఆరు మాసాల పాటు తపమాచరించారని, ఇక్కడ పులులు మందలుగా తిరుగుతూ ఉండటం చేత ఈ ఊరుకు పులిమందల అన్న పేరు పడి, అది కాలక్రమేణా పులివెందుల అయిందని ప్రతీతి. 
ఇక్కడ రాజ రెడ్డి కళాశాల స్థాపించబడిఉన్న కొండ పై ఒకప్పుడు కోట ఉండేది, కళాశాల భవనం కోసం తవ్వకాలు జరిపినప్పుడు రుద్రమదేవి విగ్రహం ఒకటి బయట పడింది. విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వేయించిన తొలి శాసనం (1509) పులివెందుల పట్టణానికి సమీపంలోని శ్రీ రంగనాథస్వామి దేవస్థానంలో ఉంది. రాజకీయంగా ఈ గ్రామానికి చాలా చరిత్ర ఉంది.

### గ్రామ నామ చరిత్ర
పులివెందుల పేరు "పులి మందల" అన్న పదం నుంచి వచ్చిందని చెప్తారు. పూర్వం ఈ ప్రాంతంలో పులుల మందలు ఎక్కువగా ఉండేవనీ, కాబట్టి పులిమందల అన్న పేరు వచ్చిందని స్థానికులు చెప్పే వ్యుత్పత్తి. అదే కాలక్రమేణా పులివెందుల అయిందంటారు.

## భౌగోళికాంశాలు
పులివెందుల  వద్ద ఉంది. సముద్ర మట్టానికి 272 మీటర్ల ఎత్తులో గలదు (895 అడుగులు). 
## జనగణన వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం పట్టణ జనాభా 	65,706.

## పరిపాలన
పులివెందుల పురపాలక సంఘం పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.
### విద్యా సౌకర్యాలు
చుట్టు పక్కల గ్రామాలకు, జిల్లాలోని ఇతర ప్రాంతాలకు ఇది ఒక విద్యా కేంద్రంగా వ్యవహరిస్తుంది.  
* జవహర్ లాల్ నెహ్రూ సాంకేతిక విశ్వ విద్యాలయం ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, 2006లో, వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డిచే  ఇక్కడ స్థాపించబడింది.
* AP IIIT R.K. VALLEY (RGUKT), ఇడుపులపాయ
* ఆహార విజ్ఞానశాస్త్ర, సాంకేతిక కళాశాల
* ఆంధ్రప్రదేశ్ అంతర్జాతీయ పశు పరిశోధన కేంద్రం
* Loyola (YSRR) Degree & PG College 
*Loyola Polytechnic College 

## ప్రముఖులు
*ఈసీ గంగిరెడ్డి . ప్రముఖ వైద్యుడు
thumb|వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి: ఆంధ్రప్రదేశ్ 16వ ముఖ్యమంత్రి,
*వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి: ఆంధ్రప్రదేశ్ 16వ ముఖ్యమంత్రి,

## వ్యవసాయం
ఇక్కడ ముఖ్యంగా ప్రొద్దుతిరుగుడు, బత్తాయి, అరటి, వేరు శెనగ సాగు చేస్తారు. చిత్రావతి నది పై పార్నపల్లె వద్ద గల ఆనకట్ట ద్వారా తాగు నీరు ఇంకా సాగు నీరు అందుతాయి. పశుపోషణకు సంబంధించిన ఇందిరాగాంధీ అంతర్జాతీయ పశు పరిశోధన కేంద్రాన్ని 2009లో ఇక్కడ నెలకొల్పారు.

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
* శ్రీ వాసవీ కన్యకా పరమేశ్వరీదేవి ఆలయం 
*శ్రీ మిట్టమల్లేశేశ్వర స్వామివారి ఆలయం

* శ్రీ రంగనాథ స్వామి దేవాలయం , అత్యంత ప్రాచీనమైనది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా పట్టణాలు
వీరపునాయునిపల్లె

**వీరపునాయునిపల్లె**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, వీరపునాయినిపల్లె మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం, ఇది మండల కేంద్రం.

## దేవాలయాలు
శ్రీ సంగమేశ్వరస్వామివారి ఆలయం:- వీరపునాయునిపల్లె గ్రామానికి ఆరు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ ఆలయాన్ని విజయనగర రాజుల కాలంలో నాలుగు మహాద్వారాలతో నిర్మించారు. ఆ ద్వారాలలో తూర్పు, పడమరలలో మాత్రమే గాలిగోపురాలు నిర్మించారు. దక్షిణం వైపు గాలిగోపురాన్ని ఇటీవల దాతల సహకారంతో నిర్మించారు. ఇప్పుడు ఉత్తరం వైపు గాలిగోపురాన్ని దాతల సహకారంతో నిర్మించుచున్నారు 

## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు

వర్గం:రెవెన్యూ గ్రామాలు కాని మండల కేంద్రాలు
యర్రగుంట్ల

**యర్రగుంట్ల** (యెర్రగుంట్ల, ఎర్రగుంట్ల), ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా, యర్రగుంట్ల మండలంలోని  పట్టణం, ఇది మండలానికి కేంద్రం. ఇది సిమెంట్ ఫ్యాక్టరీలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది జిల్లా కేంద్రమైన కడపకు వాయవ్యంగా 40 కి.మీ. దూరంలో వుంది.

## జనగణన గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం యర్రగుంట్ల పట్టణ పరిధిలో మొత్తం 7,957 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. యెర్రగుంట్ల మొత్తం జనాభా 32,574, అందులో 16,558 మంది పురుషులు కాగా,16,016 మంది మహిళలు ఉన్నారు. యెర్రగుంట్ల సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి 967.  0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 3754 మంది ఉన్నారు. ఇది మొత్తం జనాభాలో 12% గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 1963 మగ పిల్లలు కాగా, 1791  మంది ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం బాలల లింగ నిష్పత్తి 912 గా ఉంది. ఇది రాష్ట్ర సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి (967) కన్నా తక్కువ.  అక్షరాస్యత రేటు 70.6% గా ఉంది.  ఉమ్మడి వైయస్ఆర్ జిల్లా అక్షరాస్యత 67.3% తో పోల్చగా, యెర్రగుంట్ల అక్షరాస్యత ఎక్కువగా ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 80.19% ఉండగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 60.67% గా ఉంది.

## పరిపాలన
యర్రగుంట్ల నగరపంచాయితీ పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.

## రవాణా సౌకర్యం
జాతీయ రహదారి 716  ఈ పట్టణంగుండా పోతుంది. యర్రగుంట్ల జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను, నంద్యాల - యర్రగుంట్ల విభాగానికి, గుంతకల్లు - చెన్నై ఎగ్మోర్ విభాగానికి ఒక జంక్షన్. ఇది గుంతకల్ రైల్వే డివిజన్ పరిధిలోకి వస్తుంది. డివిజన్‌లోని 'డి'-కేటగిరీ ఉన్న స్టేషన్‌లో ఇది ఒకటి.

## పరిశ్రమలు
* ఇండియా సిమెంట్స్ - యర్రగుంట్ల
* ఇండియా సిమెంట్స్ - చిలమకూరు
* జువారీ సిమెంట్స్ (ప్రస్తుతం ఇటలీ సిమెంట్ గ్రూప్)
* భారతీ సిమెంట్స్

## ప్రత్యేకం
ఇది కాక నాప రాయి పరిశ్రమకు ప్రసిద్ధి. ఒక థర్మల్ పవర్ స్టేషను కూడా ఉంది.

### ప్రధాన వృత్తి
ఇక్కడ వ్యవసాయం మెట్ట వ్యవసాయం

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*కడప.ఇన్ఫో
కమలాపురం

**కమలాపురం**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా, కమలాపురం మండలంలోని గ్రామం, పురపాలక పట్టణం. ఇది మండలకేంద్రం.

## భౌగోళికం
ఇది సమీప పట్టణమైన కడప నుండి వాయవ్య దిశగా 29 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.

## జనగణన గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 4687 ఇళ్లతో, 20623 జనాభాతో 1778 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 10018, ఆడవారి సంఖ్య 10605.గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593294 

## పరిపాలన
కమలాపురం నగరపంచాయతీ పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.

## రవాణా సౌకర్యాలు

సమీప జాతీయ రహదారి 716 కొత్తపల్లి గుండాపోతుంది, పట్టణంలో రైల్వే స్టేషన్ ఉంది.

## విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 17, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు 9, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఏడు ఉన్నాయి. 3 ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలు ఉన్నాయి. సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కడపలో ఉన్నాయి.

## భూమి వినియోగం
కమలాపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 735 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 563 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 80 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయదగ్గ బంజరు భూమి: 54 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 344 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 254 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 89 హెక్టార్లు
* బావులు/బోరు బావులు: 89 హెక్టార్లు

## ఉత్పత్తి
వరి, వేరుశనగ, పొద్దుతిరుగుడు

## పర్యాటక ఆకర్షణలు
*గఫార్ సాహెబ్ దర్గా: హజరత్ గఫార్ షా ఖాద్రీ 1924 జనవరి 10 న ఇక్కడ సమాధి అయ్యాడు. అతని పేరిట వెలసిన ఈ దర్గాకు హిందువులే ధర్మకర్తలు.

## ఇవీ చూడండి
* కమలాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం
* కమలాపురం నగర పంచాయితీ

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా పట్టణాలు
రామాపురం (అన్నమయ్య జిల్లా)

**రామాపురం**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని అన్నమయ్య జిల్లా, రామాపురం మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఇది రామాపురం మండలానికి పరిపాలనా కేంద్రం.ఇది రాయచోటి రెవెన్యూ డివిజన్‌లోని రామాపురం మండలంలో ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యస్థీకరణ 2022కు  ముందు ఈ గ్రామం వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యస్థీకరణ 2022లో ఈ గ్రామం, రామాపురం మండలంతోపాటు వైఎస్ఆర్ జిల్లా, చిత్తూరు జిల్లాల లోని కొన్ని మండలాలు విడగొట్టుట ద్వారా ఏర్పడిన అన్నమయ్య జిల్లాలో చేరింది. ఇది కడప నగరానికి 44 కి.మీ దూరంలో ఉంది.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:రెవెన్యూ గ్రామాలు కాని మండల కేంద్రాలు
రాజంపేట

**రాజంపేట**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లాకు చెందిన పట్టణం. అదే పేరుగల మండలానికి కేంద్రం.

## జనగణన

2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 811 ఇళ్లతో, 3177 జనాభాతో 979 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1621, ఆడవారి సంఖ్య 1556.

## పరిపాలన
రాజంపేట పురపాలక సంఘం పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.

## విద్యా సౌకర్యాలు
* జిల్లా పరిషత్తు బాలికల ఉన్నత పాఠశాల: రాజంపేటలో ఈ పాఠశాలను 1960లో నిర్మించారు. 
*ఈ పాఠశాల గాక, పట్టణంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 35, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు 18, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు 8 ఉన్నాయి. 2 ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలు, ఒక ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్/సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, సమీప బాల బడి, ఉన్నాయి. 
*దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, కడపలో ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వెంకటాయపల్లెల్లో ఉంది.
## రవాణా సౌకర్యాలు
రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి పట్టణంలో గుండా పోతున్నాయి.
## భూమి వినియోగం
రాజంపేట పట్టణంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
* వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 89 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 181 హెక్టార్లు
* శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 72 హెక్టార్లు
* తోటలు మొదలైనవి సాగవుతున్న భూమి: 26 హెక్టార్లు
* వ్యవసాయం చేయ దగ్గ బంజరు భూమి: 292 హెక్టార్లు
* సాగులో లేని భూముల్లో బీడు భూములు కానివి: 26 హెక్టార్లు
* బంజరు భూమి: 182 హెక్టార్లు
* నికరంగా విత్తిన భూమి: 107 హెక్టార్లు
* నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 219 హెక్టార్లు
* వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 97 హెక్టార్లు
* బావులు/బోరు బావులు: 97 హెక్టార్లు.

## ఉత్పత్తి

అరటి, బొప్పాయి, మామిడి

## దర్శనీయ ప్రదేశాలు
*శ్రీ అంకాలమ్మ తల్లి ఆలయం, తుమ్మల అగ్రహారం
* శ్రీ పోతులూరి వీరబ్రహేంద్ర స్వామివారి ఆలయం, పాత బస్సు స్టాండు కూడలి
*శ్రీ షిరిడీ సాయిబాబా ఆలయం, సాయి నగరు
## మూలాలు


## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ కడప జిల్లా పట్టణాలు
ఓబులవారిపల్లె

**ఓబులవారిపల్లె**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తిరుపతి జిల్లా, ఓబులవారిపల్లె మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం. 

## గ్రామ విశేషాలు
*ఈ గ్రామానికి చెందిన  సయ్యద్ కాశీం అను ఒక చిన్న టీ దుకాణం యజమాని కుమారుడు, సయ్యద్ జాఫర్, పలు జిల్లా, జాతీయ ఫుట్ బాల్ పోటీలలో ఆడి పతకాలు సాధించాడు. తాజాగా ఇతనికి, అంతర్జాతీయ పోటీలలో ఆడేందుకు అవకాశం వచ్చింది.
*ఈ గ్రామం నుండి నెల్లూరు జిల్లాలోని కృష్ణపట్నం ఓడరేవు వరకూ రైల్వే లైను నిర్మాణం జరుగుతుంది. మొత్తం లైను పొడవు 93 కి.మీ. అంచనా వ్యయం రు.750 కోట్లు. ఈ లైనులో తిరుపతి జిల్లా పరిధిలో 3 స్టేషన్లూ, నెల్లూరు జిల్లాలో 6 స్టేషనులూ వచ్చును. ఈ రైలు మార్గం కొరకు, ప్రధాన రహదార్లపై, 15 వంతెనలూ, చిన్న వంతెనలు 120 దాకా నిర్మాణం చేయవలసి ఉంటుంది.
*ఈ గ్రామంలోని జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల విద్యార్థి అయిన వై.భవానీశంకర్, హర్యానా రాష్ట్రంలో, 2013 నవంబరు 27 నుండి 29 వరకూ జరిగిన అంతర్జాతీయ స్థాయి నెట్ ఫుట్ బాల్ ఆటలో ప్రతిభ కనబరచి, 3వ స్థానంలో నిలిచి, కాంస్యపత్రం & బహుమతి అందుకున్నాడు.
*ఓబులవారిపల్లెకు చెందిన ఎ.ఇజాజ్ బాషా, పి.శరణం, సి.హెచ్.అంజనీప్రసాద్ అను క్రీడాకారులు, 2014, జూన్ 5న పాండిచ్చేరిలో నిర్వహించిన జాతీయ నెట్ ఫుట్ బాల్ ఛాంపియిన్ పోటీలలో, ఆంధ్రప్రదేశ్ జట్టులో పాల్గొని, తమ ప్రతిభ ప్రదర్శించి, అంతర్జాతీయ నెట్ ఫుట్ బాల్ పోటీలలో పాల్గొనటానికి అర్హత సంపాదించారు. వీరు 2014, జూలై-29 నుండి 31 వరకూ, భూటాన్ లో నిర్వహించు అంతర్జాతీయ నెట్ ఫుట్ బాల్ పోటీలలో పాల్గొంటారు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:ఓబులవారిపల్లె మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
రైల్వే కోడూరు

**కోడూరు** లేదా **రైల్వే కోడూరు** ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని వైఎస్ఆర్ జిల్లా, రైల్వే కోడూరు మండలం లోని గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 516 101., ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08566. 
 

## గ్రామ నామ వివరణ
కోడూరు అనే పదం కోడు అనే పూర్వపదం, ఊరు అనే ఉత్తరపదాల కలయికతో ఏర్పడింది. కోడు అనే పదం జలసూచి కాగా ఊరు అనే పదం జనపదసూచి. కోడుకు అర్థం చిన్న నది లేదా నదియొక్క శాఖ లేదా ఊరి దగ్గర నీటిపల్లం లేదా కొండాకోన. రైల్వే కోడూరులోని రైల్వే అన్న పదానికి రైలుదారి అన్న పేరు సుస్పష్టం.

వైఎస్ఆర్ జిల్లాలో **కోడూరు** పేరుతో రెండు మండలాలు ఉన్నాయి. అయోమయ నివృత్తి కొరకు, ఒకటి బద్వేలు సమీపములో ఉన్నందును దానిని బి.కోడూరు గాను, ఇంకో ప్రాంతములో రైల్వే సౌకర్యం ఉన్నందున **రైల్వే కోడూరు** గానూ పిలుస్తారు. ఈ ప్రాంతము మామిడి పంటకు ప్రసిద్ధి గాంచింది. రైల్వే సౌకర్యం కూడా ఉండటంతో ఇక్కడ పెద్ద ఎత్తున మామిడి క్రయ విక్రయాలు జరుగుతాయి. స్వతంత్రమునకు పూర్వము ఈ గ్రామంలో కడప జిల్లాలోనే మొదటిసారిగా రైలు బండి ఆగడంతో ఆ సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని ఈ గ్రామం పేరును **కోడూరు ** నుండి **రైల్వే కోడూరు ** గా మార్చారు. 

## గ్రామ భౌగోళికం
ఈ పట్టణానికి 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో తిరుపతి, 170 కిలోమీటర్ల దూరంలో చెన్నై ఉండటంతో మంచి వ్యాపార కేంద్రంగా విరాజిల్లుతోంది.

### గుండాలకోన క్షేత్రం
మండలంలోని గుండాలకోన క్షేత్రంలో మహా శివరాత్రి వేడుకలు అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించెదరు. భక్తుల సౌకర్యంకోసం వై. కోట నుండి ప్రత్యేకంగా బస్సులు నడుపుతారు.

## శ్రీ భుజంగేశ్వరస్వామివారి ఆలయం
ఈ అలయానికి, కోడూరు పరిధిలో రు. 20 కోట్ల విలువ చేసే ఆస్తులున్నవి. శతాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన ఈ ఆలయానికి అప్పట్లో పెద్దలు భూరి విరాళాలిచ్చారు. ఎస్.వి.జూనియర్ కలాశాల వద్ద 1.7 ఎకరాలు, పాత బస్సుస్టాండు వద్ద 4.5 సెంట్లు, పాత బజారు వీధిలో ఒక ఇల్లు, మార్కెట్ వీధిలో 16 గదులు, ఇవి అన్నీ శివునికి చెందిన ఆస్తులు. ప్రతి సంవత్సరం ఫాల్గుణ కృష్ణ చతుర్దశి (ఉగాది ముందురోజు) రోజున సాయంత్రం, పార్వతీ సమేత పరమేశ్వరుడు, చంద్రప్రభ వాహనంపై పుర వీధులలో భక్తులకు దర్శనమిచ్చును. ఈ కార్యక్రమం కోసం ఆలయ కమిటీ వారు పుష్ప రథం ఏర్పాటుచేసెదరు. ఆది దంపతులకు గ్రామస్థులు, నీరాజనాలు సమర్పించెదరు.  

## శ్రీ బలిజ గంగమ్మ అమ్మవారి ఆలయం
పట్టణ పరిధిలోని బలిజ వీధిలో ఉన్న ఈ ఆలయంలో అమ్మవారి జాతర ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. జిల్లా నుండి భక్తులు కుటుంబసభ్యులతో పెద్ద సంఖ్యలో తరలి వచ్చి, అమ్మవారిని దర్శించుకొని మొక్కులు తీర్చుకుంటారు.

## శ్రీ గంగమ్మ అమ్మవారి ఆలయం
కోడూరు పట్టణంలోని అంబేద్కర్ నగర్ లో వెలసిన గంగమ్మ తల్లి ఆలయంలో, అమ్మవారి జాతర విభవంగా  ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. 

## శ్రీ ఆంజనేయస్వామివారి ఆలయం
కోడూరులోని లాలాపేటలో వెలసిన ఈ ఆలయం పురాతనమైనది కావడంతో మరమ్మత్తులు చేసి పూర్వ వైభవం తీసికొని రావడానికి కృషి చేస్తున్నారు.

## గ్రామ విశేషాలు
మండల పరిధిలోని పారపరాచపల్లెకు వెళ్ళే దారిలో 400 సంవత్సరాల వయసు కలిగిన ఒక మర్రిచెట్టు ఉంది. చెట్టు చుట్టూ 50 అడుగుల వరకూ ఊడలు విస్తరించి ఉండటంతో, చూపరులకు ఆసక్తి కలిగించుచున్నది. చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాల ప్రజలు, ఈ వృక్షం వద్ద గల అక్కదేవతలకు పూజలు నిర్వహించుచుంటారు. ఈ వృక్షం ఇన్నేళ్ళుగా ఇక్కడ ఉండటంతో, పరిసర గ్రామాలవారు దేవతలకు పూజ చేయడం ఆనవాయితీగా వస్తున్నదని గ్రామస్థులు అంటుంటారు. 
 
## శాసనసభ నియోజకవర్గం
పూర్తి వ్యాసం కోడూరు శాసనసభ నియోజకవర్గంలో చూడండి.

## మూలములు

## వెలుపలి లింకులు
కడప మండలం

**కడప మండలం**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం. ఇది కడప రెవెన్యూ డివిజన్ క్రింద నిర్వహించబడుతుంది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం కడప నగరంలో ఉంది. మండలానికి చెన్నూరు, సిద్ధవటం, చింతకొమ్మదిన్నె మండలాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. కడప మండలం కడప మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ దాని పట్టణ సముదాయాలున్నాయి. ఇది పూర్తిగా పట్టణ మండలం.ఈ మండలంలో గ్రామాలు లేవు. 

## మండలం లోని పట్టణాలు, నగరాలు

* కడప - ఇది నగరపాలక సంస్థ

## మండలంలోని గ్రామాలు

### రెవెన్యూ గ్రామాలు
కడప మండలం కడప మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ దాని పట్టణ సముదాయాలను కలిగి ఉంది. ఇది పూర్తిగా పట్టణ మండలం.ఈ మండలంలో ఎటువంటి గ్రామాలు లేవు.

### రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
#నాగరాజుపల్లె
#పాతకడప
#పుట్టంపల్లి
#రామరాజుపల్లె
## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
భారత ఎన్నికల కమిషను

**భారత ఎన్నికల కమిషను, ** స్వతంత్ర భారతదేశంలో ఎన్నికలను సజావుగా, నిష్పక్షపాతంగా నిర్వహించేందుకు రాజ్యాంగం ద్వారా ఏర్పాటు చేసిన సంస్థ. 1950 జనవరి 25 న ఏర్పాటు చేయబడిన ఈ కమిషను సుప్రీం కోర్టు వలెనే, రాజ్యాంగం ఏర్పరచిన స్వతంత్ర వ్యవస్థ, ప్రభుత్వ నియంత్రణకు లోబడి ఉండదు.

## కమిషను వ్యవస్థ
దేశంలో రాష్ట్రపతి, ఉప రాష్ట్రపతి, లోక్‌సభ, రాజ్యసభ, రాష్ట్ర శాసన సభలు, శాసన మండళ్ళకు జరిగే ఎన్నికలను కమిషను నిర్వహిస్తుంది. ఈ ఎన్నికల నిర్వహణలో *పర్యవేక్షణ*, *మార్గ నిర్దేశకత్వం*, *నియంత్రణ* చేయవలసిన బాధ్యతను రాజ్యాంగం కమిషనుపై ఉంచింది.

ఎన్నికల కమిషను అధినేతను **ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్** అంటారు. మొదట్లో ఒక కమిషనరు ఉండేవారు. 1989 అక్టోబర్ 16 న మరో ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లను నియమించారు. అయితే అది కేవలం 1990 జనవరి 1 వరకు మాత్రమే కొనసాగింది. మళ్ళీ 1993 అక్టోబర్ 1న ఈ నియామకాలు జరిగాయి. అప్పటి నుండి ముగ్గురు సభ్యుల కమిషను బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూ వస్తూంది.

ముగ్గురు కమిషనర్లతో పాటు ఢిల్లీలో ఉన్న కమిషను కార్యాలయంలో కొంత మంది డిప్యూటీ కమిషనర్లు, 300 మంది ఇతర అధికారులు, సిబ్బంది ఉంటారు. రాష్ట్ర ఎన్నికల కమీషన్  రాష్ట్రంలోని గ్రామీణ, పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి ఏర్పాటు చేయబడింది. జాతీయ ఎన్నికల కమీషన్ కు వున్న అధికారాలు రాష్ట్ర ఎన్నికల కమీషన్ కు వుంటాయి. రాష్ట్రాల్లో ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరుచే నియమించబడే ముఖ్య ఎన్నికల అధికారి, కొందరు సహాయక సిబ్బంది ఉంటారు. అయితే ఎన్నికల సమయంలో మాత్రం, ఎన్నికల నిర్వహణలో పాల్గొనే 50 లక్షల పైచిలుకు సిబ్బంది యావత్తూ తాత్కాలికంగా ఎన్నికలు ముగిసేవరకు కమిషను అదుపాజ్ఞలలో పనిచేస్తారు.

ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరును, ఎన్నికల కమిషనర్లను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. పదవీకాలం 6 లేదా ఆ వ్యక్తికి 65 ఏళ్ళ వయసు వచ్చే వరకు -ఏది ముందయితే అది.

## కార్య కలాపాలు

రాజ్యాంగ సంస్థ అయిన కమిషను ఎన్నికలకు సంబంధించినంత వరకు సర్వ స్వతంత్ర సంస్థ. దీని ముఖ్య కార్యకలాపాలు ఇలా ఉన్నాయి.

* రాజకీయ పార్టీలకు గుర్తింపును ఇవ్వడం, రద్దు చేయడం. 
* ఎన్నికల ప్రణాళికను నిర్ణయించడం, ప్రకటించడం, అమలు చేయడం 
* ఎన్నికల ప్రవర్తనా నియమావళిని అమలు చేయడం, అతిక్రమించిన వారిపై చర్యలు చేపట్టడం. 
* స్వేచ్ఛగా, పారదర్శకంగా, నిష్పక్షపాతంగా ఎన్నికలను నిర్వహించడం

ఎన్నికల నిర్వహణను సంస్కరిస్తూ కమిషను కొన్ని చర్యలు చేపట్టింది. వాటిలో కొన్ని: 
* ఎలెక్ట్రానిక్ ఓటింగు మిషన్లను ప్రవేశపెట్టడం 
* రాజకీయాల్లో నేరస్థులను అడ్డుకోవడం 
* ఓటరు గుర్తింపు పత్రాలను ప్రవేశపెట్టడం 
* ఓటరు జాబితాల ఎలెక్ట్రానికీకరణ
* 18 సంవత్సరాలు నిండిన ప్రతి ఒక్కరికీ ఓటు హక్కును కల్పించటం.

## పదునెక్కిన కమిషను

పూర్వపు రోజుల్లో కమిషను కార్యనిర్వాహ వ్యవస్థకు అనుకూలంగా ఉంటూ ఉండేది. ఇటీవలి కాలంలో- ముఖ్యంగా 1990 నుండి - కమిషను మరింత చైతన్యవంతంగా, ప్రభావవంతంగా వ్యవహరిస్తూంది. ఇప్పటికే ఉన్న నియమాలను కఠినంగా అమలు చెయ్యడంతో పాటు, కొన్ని కొత్త నియమాలను కూడా ప్రవేశపెట్టింది. కొన్ని సందర్భాలలో రాజకీయ పార్టీలతో కొందరు కమిషనర్లకు ఘర్షణ నెలకొన్న సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇవన్నీ ఎలా ఉన్నా, మొత్తం మీద కమిషను పనితీరు మాత్రం ఎంతో మెరుగుపడింది

## ఇవికూడా చూడండి
* భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనరు
* భారత ఎన్నికల కమిషనర్లు
* ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం
* తెలంగాణ రాష్త్ర ఎన్నికల సంఘం
* ఎన్నికల కమిషన్

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:భారతదేశంలో ఎన్నికలు
వర్గం:భారత రాజకీయ వ్యవస్థ
వర్గం:రాజ్యాంగబద్ధ సంస్థలు
వర్గం:భారత రాజ్యాంగ వ్యవస్థ
వర్గం:భారత ఎన్నికల కమిషను
జూపాడు బంగ్లా మండలం

**జూపాడు [[బంగ్లా]] మండలం**, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నంద్యాల జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం.

## మండల కేంద్రం
ఈ మండలానికి కేంద్రం జూపాడు బంగ్లా. ఇది కర్నూలు - దోర్నాల జాతీయ రహదారి 340C పై ఉంది. కర్నూలు పట్టణం నుండి తూర్పు దిశగా 46 కిమీ దూరంలో ఉంది. నంద్యాల 46 కిమీ, చాపిరేవుల 49 కిమీ, బేతంచర్ల 59 కిమీ ఇతర దగ్గరలోని పట్టణాలు. కోట్ల రైల్వే స్టేషన్, కర్నూలు నగర రైల్వే స్టేషన్ ఇక్కడి దగ్గరి రైల్వే స్టేషన్లు. ఇక్కడ దగ్గరలో తంగడంచలో బహత్తర విత్తనాల పార్కు నిర్మాణం చేపట్టారు.

## గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం మండలం లోని జనాభా - మొత్తం 	37,666 -అందులో పురుషులు 	19,069 - స్త్రీలు 	1,597.

## మండలం లోని గ్రామాలు

### రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు

# బన్నూరు (జూపాడు బంగ్లా)
# గనాపురం
# లింగాపురం (జూపాడు బంగ్లా మండలం)
# మండ్లెం
# పారుమంచాల
# తంగడంచ
# తరిగోపుల
# తర్తూరు
# తాటిపాడు (జూపాడు బంగ్లా)
# తుదిచెర్ల

### రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
* జూపాడు బంగ్లా

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు
కల్లూరు

కల్లూరు పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ వ్యాసాలున్నందువలన ఈ పేజీ అవసరమైంది.ఈ పేరుతో ఉన్న పేజీలు: 
## మండలాలు
#కల్లూరు (కర్నూలు)- కర్నూలు జిల్లాకు చెందిన మండలం.
#కల్లూరు (ఖమ్మం) - ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన మండలం

## గ్రామాలు
#కల్లూరు (నేరేడుచర్ల మండలం) - నల్గొండ జిల్లా నేరేడుచర్ల మండలం లోని గ్రామం.
#కల్లూరు (దొరవారిసత్రము మండలం) - నెల్లూరు జిల్లా, దొరవారిసత్రం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
#కల్లూరు (వాకాడు మండలం) - నెల్లూరు జిల్లా, వాకాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
#కల్లూరు (పులిచెర్ల మండలం) - చిత్తూరు జిల్లా, పులిచర్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం.
#కల్లూరు (యల్లనూరు మండలం) - అనంతపురం జిల్లా, యల్లనూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం
#కల్లూరు (గార్లదిన్నె మండలం) - అనంతపురం జిల్లా, గార్లదిన్నె మండలానికి చెందిన గ్రామం.
#కల్లూరు (లేపాక్షి మండలం) - అనంతపురం జిల్లా, లేపాక్షి మండలానికి చెందిన గ్రామం.
#కల్లూరు (ప్రొద్దుటూరు మండలం) - వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, ప్రొద్దుటూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం

## ఇంటి పేరు
*కల్లూరు అహోబలరావు, రాయలసీమ సాహిత్య చరిత్ర రూపశిల్పి.
కల్లూరు (కర్నూలు జిల్లా)

**కల్లూరు,** భారతదేశం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని కర్నూలు జిల్లాలో ఉన్న కర్నూలు నగరపాలక సంస్థలో భాగంగా ఉన్న ఒక పట్టణ ప్రాంతం. కర్నూలు నగరం పశ్చిమ భాగాన్ని కల్లూరు అంటారు.ఇది కల్లూరు మండల పరిధిలోని పట్టణ ప్రాంతం. కర్నూలు నగరంలోని **బళ్లారి చౌరాస్తా, చెన్నమ్మ సర్కిల్, బిర్లా కాంపౌండ్, ఎపిఎస్ఆర్టీసీ మెయిన్ బస్ స్టాండ్** ఇంకా మరికొన్ని ప్రధాన ప్రాంతాలు కల్లూరు పరిధిలోకి వస్తాయి. ఇది నంద్యాల లోక్‌సభ నియోజకవర్గం లోని 256 పాణ్యం శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధిలోఉంది.

## కర్నూలు నగరపాలక సంస్థలో విలీనం
2002 లో కర్నూలు నగరపాలక సంస్థలో కల్లూరు పట్టణ ప్రాంతంగా విలీనం చేయబడింది.కల్లూరు పారిశ్రామికంగా బాగా అభివృద్ధి చెందింది. కల్లూరులోని పారిశ్రామిక ప్రాంతాన్ని కల్లూర్ ఎస్టేట్ అంటారు.

## గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం ఇది కల్లూరు మండల పరిధిలో ఉంది.కల్లూరు జనాభా, మండలం జనాభా **1,44.798** క్రింద వస్తుంది. దీనిలో **196.268** మొత్తం జనాభా ఉంది కర్నూలు మున్సిపల్ కార్పొరేషన్, మిగిలిన **51.470** గ్రామీణ ప్రాంతం వస్తుంది.కల్లూరు పట్టణ ఏరియాలో లింగ నిష్పత్తి 996. కల్లూరు గ్రామీణ ప్రాంతంలో లింగ నిష్పత్తి 980.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:రెవెన్యూ గ్రామాలు కాని మండల కేంద్రాలు
ఎమ్మిగనూరు

**ఎమ్మిగనూరు (యెమ్మిగనూరు) ** ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని కర్నూలు జిల్లాకు చెందిన పట్టణం, అదే పేరుగల మండలానికి ఇది కేంద్రం. ఇది మంత్రాలయం నుండి 22 కిమీ దూరంలో కర్నాటక సరిహద్దులో ఉంటుంది. ఇక్కడ ప్రతి సంవత్సరం జనవరిలో "శ్రీ నీలకంఠేశ్వర జాతర" ఘనంగా జరుగుతుంది. ఈ పట్టణం చేనేత వస్త్రాల ఉత్పత్తికి ప్రసిద్ధి.

## పేరు వెనుక చరిత్ర
ఎమ్మిగనూరు పేరు వెనుక, సరిహద్దు కర్నాటక రాష్ట్ర భాష కన్నడ ప్రభావం ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది. కన్నడ భాషలో ఎమ్మె అంటే ఎనుము (గేదె) అని, నూరు అంటే వంద అని అర్థం. ఈప్రాంతం ఊరూ పేరూ లేని మజరా గ్రామంగా ఉన్న రోజుల్లో ఇక్కడి పశువుల సంతలో వంద రూపాయలకే ఓ గేదెను కొనుక్కోగలిగేవారట. ఆ విధంగా ఎమ్మెగె నూరు రూపాయి తగొళ్లువ ఊరు ( గేదెకు వంద రూపాయలు తీసుకునే ఊరు) గా ఈ ప్రాంతం గుర్తింపు పొందింది. ఆ తర్వాతిక్రమంలో... ఈ ప్రాంతం ఎమ్మెగెనూరు గాను, తర్వాతి రోజుల్లో ఎమ్మిగనూరు గానూ స్థిరపడిపోయింది.

## చరిత్ర
ఇక్కడి చేనేత వస్త్రాలను గతంలో సింగపూరు తదితర దేశాలకు ఎగుమతులు కూడా చేసేవారు. చేనేతకారులకు ప్రత్యేకంగా ఒక కాలనీ ఉంది. మాచాని సోమప్ప ఈ కాలనీకి భూమిని సమకూర్చడంలో సహాయపడ్డాడు.

## జనగణన వివరాలు
జనాభా (2011) - మొత్తం 95149. 	

## పరిపాలన
ఎమ్మిగనూరు పురపాలక సంఘం పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.

## రవాణా
కర్నాటక లోని హాగరి - తెలంగాణలోని కోదాడను కలిపే జాతీయ రహదారి 167 మార్గంలో ఎమ్మిగనూరు ఉంది. సమీప రైలు స్టేషన్ 30 కి.మీ. దూరంలో ఆదోని రైల్వే స్టేషన్.

## దర్శనీయ స్థలాలు
* నీలకంఠేశ్వర స్వామి దేవాలయం
* షిర్డీ సాయి దేవాలయం 
* మంత్రాలయం శ్రీ రాఘవేంద్ర స్వామి మఠం, ఎమ్మిగనూరుకు 22 కి.మీ.దూరంలోవుంది.

## గ్రామ ప్రముఖులు

* యెల్సేటి రామచంద్రరావు: భారతీయ కీటక శాస్త్రవేత్త,

## ఇవి కూడా చూడండి
*ఎమ్మిగనూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం

## మూలాలు

## బయటి లింకులు

వర్గం:కర్నూలు జిల్లా పట్టణాలు