సారనాథ్ మ్యూజియం

**సార్నాథ్ మ్యూజియం**, లేదా *ఆర్కియోలాజికల్ మ్యూజియం సార్నాథ్*, ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా అత్యంత పురాతన ప్రదేశ మ్యూజియం. ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా సార్నాథ్ పురావస్తు ప్రదేశంలో జరిపిన త్రవ్వకాల్లో లభించిన వస్తువులను ఇది కలిగి ఉంది. సార్నాథ్ ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని వారణాసి సమీపంలో ఉంది. ఈ మ్యూజియంలో 6,832 శిల్పాలు, పురాతన కళాఖండాలు ఉన్నాయి.
## చరిత్ర
ప్రదేశం నుండి లభించిన పురాతన వస్తువులను భద్రపరచడానికి, సారనాథ్ వద్ద త్రవ్వకాలు జరిపిన ప్రదేశానికి ఆనుకుని ఒక ప్రదేశ మ్యూజియాన్ని నిర్మించాలని 1904లో ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుంది. భారతదేశంలో అప్పటి డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ ఆర్కియాలజీ సర్ జాన్ మార్షల్ చొరవ వల్ల ఈ మ్యూజియం సృష్టించబడింది. భారత ప్రభుత్వ అప్పటి కన్సల్టింగ్ ఆర్కిటెక్ట్ మిస్టర్ జేమ్స్ రామ్సన్ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేశారు. పురాతన వస్తువులను సరైన దృక్కోణంలో ఉంచడానికి, ప్రదర్శించడానికి, అధ్యయనం చేయడానికి ఈ భవనం 1910లో పూర్తయింది. ఈ భవనం ప్రణాళికలో సగం ఆశ్రమం (సంఘారామం) ఆకారాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

## గ్యాలరీలు
మ్యూజియంలో ఐదు గ్యాలరీలు, రెండు వరండాలు ఉన్నాయి, ఇవి సారనాథ్ వద్ద లభించిన క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దం నుండి సా.శ 12వ శతాబ్దం నాటి పురాతన వస్తువులను ప్రదర్శిస్తాయి.

సార్నాథ్ అనేక బుద్ధుని, బోధిసత్వుని చిత్రాలు, ఇతర పురాతన అవశేషాలతో కూడిన శిల్పాలు, కళాఖండాలు, కట్టడాల గొప్ప సేకరణను అందించింది. బౌద్ధ కళ అత్యుత్తమ నమూనాలు, ఇతర ముఖ్యమైన అవశేషాలు మ్యూజియంలో ఉంచబడ్డాయి.

ఈ మ్యూజియంలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన ప్రదర్శన అశోక స్తంభం సింహాల తలభాగం, సార్నాథ్ మ్యూజియం ఇతర బౌద్ధ కళాఖండాల సేకరణను కూడా కలిగి ఉంది. చూడవలసిన వాటిలో 5వ శతాబ్దం నాటి బుద్ధుని శిల్పం ఒకటి. బుద్ధుడు కాళ్లు మడిచి కూర్చుని, కళ్లు దించి గాఢ ధ్యానంలో ఉంటాడు, అతని తల చుట్టూ ఒక కాంతి వలయం ఉంటుంది. బోధిసత్వుల అనేక బొమ్మలు కూడా చూడదగినవి.

ఇతర బౌద్ధ అవశేషాలలో, నిలబడి ఉన్న బోధిసత్వుని నిలువెత్తు శిల్పం, తామరపువ్వుతో ఉన్న బోధిసత్వుని సున్నితమైన చిత్రం, అనేక చేతులతో ఉన్న బోధిసత్వుని చూపే మరొక కాంస్య శిల్పం ఉన్నాయి. సార్నాథ్‌లోని మ్యూజియంలో మౌర్య, కుషాణ, గుప్తుల కాలం నాటి బొమ్మలు, శిల్పాల సేకరణ కూడా ఉంది. వాటిలో సార్నాథ్ వద్ద లభించిన తొలి బుద్ధుని చిత్రం, 9వ శతాబ్దం నుండి 12వ శతాబ్దం వరకు నాటి హిందూ దేవుళ్ల అనేక చిత్రాలు ప్రముఖమైనవి.

## అశోక స్తంభం సింహ తలభాగం

ఇది సార్నాథ్ మ్యూజియంలో భద్రపరచబడిన ప్రసిద్ధ అసలైన ఇసుకరాయితో చెక్కబడిన అశోకుడి సింహ తలభాగం, వాస్తవానికి ఇది క్రీస్తుపూర్వం 250లో సార్నాథ్ వద్ద ఒక అశోక స్తంభం పైభాగంలో స్థాపించబడింది. ఈ చిత్రం తీసిన కోణం నుండి తలక్రిందులుగా ఉన్న గంట ఆకారపు తామర పువ్వును మినహాయించి, మిగతా భాగాన్ని భారత జాతీయ చిహ్నంగా స్వీకరించారు, నాలుగు భారతీయ సింహాలు వీపుకు వీపు ఆనించి నిలబడి ఉన్న వృత్తాకార పీఠంలో అశోక చక్రంకు ఎడమవైపున గుర్రం, కుడివైపున ఎద్దు కనిపిస్తాయి. మరోవైపు ఏనుగు, సింహం ఉన్నాయి. దాని పీఠం నుండి "అశోక చక్రం"ను భారత జాతీయపతాకం మధ్యలో ఉంచారు. ఒకప్పుడు సింహాల పైభాగంలో ఉన్న రాతి ధర్మ-చక్రం శకలాలు ఇప్పుడు సమీపంలో ప్రదర్శించబడుతున్నాయి.

## ప్రధాన సేకరణలు

File:Buddha, standing, inscribed Gift of Abhayamira in 154 GE 474 CE in the reign of Kumaragupta II Sarnath Museum.jpg|నిలబడి ఉన్న బుద్ధుడు, రెండవ కుమారగుప్తుని పాలనలో గుప్త శకం 154 (సా.శ 474) లో అభయమిర బహుమతి అని చెక్కబడి ఉంది, సార్నాథ్ మ్యూజియం.
Bodhisattva dedicated by Bhikshu Bala at Sarnath 123 CE.jpg|బాల బోధిసత్వుడు.
Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|*బుద్ధుని మొదటి బోధన*, గుప్తుల కాలం.
5世纪佛立像 2.jpg|5వ శతాబ్దపు బుద్ధుడు.
File:Sarnath_capital_in_Sarnath_Museum.jpg|సార్నాథ్ సింహ తలభాగం
File:Buddha, standing under umbrella, inscribed Gift of Abhayamira in 154 GE 474 CE in the reign of Kumaragupta II.jpg|గొడుగు కింద నిలబడి ఉన్న బుద్ధుడు, రెండవ కుమారగుప్తుని పాలనలో "గుప్త శకం 154 లో అభయమిర బహుమతి" (సా.శ 474) అని చెక్కబడి ఉంది.
File:Mauryan head from Sarnath.jpg|సార్నాథ్ నుండి లభించిన విదేశీయుడి బొమ్మ.


## మూలాలు



## బాహ్య లింకులు

* మ్యూజియం అధికారిక వెబ్‌సైట్

వర్గం:భారతదేశంలోని పురావస్తు మ్యూజియంలు