open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
చిట్టి

## ఇంటి పేరు

* చిట్టి శేషయ్య
* చిట్టి కృష్ణమూర్తి
* చిట్టి వెంకటేశ్వర రావు

## గ్రామాలు

# చిట్టిగూడూరు
# చిట్టిగిద్ద
# చిట్టిఘనపూర్
# చిట్టియ్యపాలెం
# చిట్టివలస (ఆమదాలవలస)
# చిట్టిబోయనపల్లె
# చిట్టిపూడివలస
#
నాని (నటుడు)

**నాని**గా అందరికీ సుపరిచితమైన తెలుగు నటుడు **నవీన్ బాబు ఘంటా**. పుట్టిన ఊరు చల్లపల్లి (కృష్ణాజిల్లా) అయినా నాని చిన్నతనంలోనే తల్లిదండ్రులు హైదరాబాద్ లో స్ధిరపడ్డారు. శ్రీను వైట్ల, బాపు వద్ద సహాయదర్శకుడిగా పనిచేశాడు. తరువాత హైదరాబాద్లో కొన్ని రోజులు రేడియో జాకీగా కూడా పనిచేసాడు. ఒక వాణిజ్య ప్రకటన ద్వారా అష్టా చమ్మా అనే తెలుగు సినిమాలో నటించాడు. ఆ తరువాత నానికి ఎన్నో సినిమాలలో నటించే అవకాశం వచ్చింది. నాని నటించిన ఈగ కూడా ప్రేక్షకులనుంచి, విమర్శకుల నుంచి మంచి ప్రశంసలు అందుకుంది. ఇప్పుడు ఉన్న హీరోల్లో నాని తన నటనతో *న్యాచురల్ స్టార్*గా పిలవబడుతున్నాడు. 2015 ప్రథమార్ధంలో వచ్చిన ఎవడే సుబ్రహ్మణ్యం 2017 లో వచ్చిన MCA(మిడిల్ క్లాస్ అబ్బాయి) చిత్రం వరకు వరుసగా ఎనిమిది విజయాలను అందుకున్నాడు. 2014 లో నాని నిర్మాతగా డీ ఫర్ దోపిడీ అనే చిత్రాన్ని నిర్మించారు. ఆ! అనే చిత్రాన్ని నిర్మించి నిర్మాతగా కూడా విజయాన్ని అందుకున్నాడు. 2018 ఏప్రిల్ లో వచ్చిన కృష్ణార్జున యుద్ధంలో నటించాడు. కానీ అది సరి అయిన ఫలితం ఇవ్వలేదు. మా టీవీలో ప్రసారం అయిన బిగ్ బాస్ 2 కి సీజన్ కి వ్యాఖ్యాతగా వ్యవహరించారు నాని. 2018 లో కింగ్ నాగార్జున అక్కినేని గారితో దేవదాస్ సినిమాలో కలిసి నటించారు. 2019లో జెర్సీ సినిమాతో మన ముందుకు వచ్చి మంచి విజయాన్ని అందుకున్నారు.

## వ్యక్తిగత జీవితం
నాని అసలు పేరు ఘంటా నవీన్ బాబు. ఫిబ్రవరి 24, 1984 న ఆంధ్రప్రదేశ్, కృష్ణా జిల్లాలోని చల్లపల్లిలో జన్మించాడు. నాని తల్లిదండ్రులు హైదరాబాదులో స్థిరపడటంతో అతని విద్యాభ్యాసం అక్కడే సాగింది.

## కెరీర్
సినిమాల్లో నటుడిగా అవకాశాల కోసం ఫోటో ఆల్బంస్ పట్టుకుని ఆఫీసుల చుట్టూ తిరిగాడు. చిన్న పాత్రలకు కూడా అవకాశాలు రాకపోవడం, డబ్బులు తీసుకుని మోసపోవడం లాంటి సంఘటనలతో ఆ ప్రయత్నాలు పక్కనబెట్టి దర్శకత్వ శాఖలో అవకాశాల కోసం ప్రయత్నించసాగాడు. మొదటగా దర్శకుడు బాపు దగ్గర క్లాప్ అసిస్టెంట్ గా చేసి, కొన్ని చిత్రాలకు సహాయ దర్శకుడిగా పని చేశాడు. కొన్నాళ్ళు రేడియో జాకీగా కూడా పనిచేశాడు. అష్టా చెమ్మా చిత్ర దర్శకుడు ఇంద్రగంటి మోహన్ కృష్ణ ఆ సినిమాలో రాంబాబు పాత్రకు ఆడిషన్స్ జరుపుతుండగా అక్కడి వాళ్ళకి నటన ఎలా చేయాలో చేసి చూపుతున్న నానిని చూసి అతనికే ఆ పాత్ర అవకాశం ఇచ్చాడు. తర్వాత నాని నటించిన రైడ్, స్నేహితుడా సినిమాలు ఒకే ఏడాది విడుదలై పర్వాలేదనిపించాయి.

## నటించిన సినిమాలు

## నిర్మాతగా
* అ! 
* హిట్  (2020)
*హిట్ 2: ద సెకెండ్ కేస్
***కోర్టు** (2025)

## పురస్కారాలు
# నంది పురస్కారం - 2012 నంది పురస్కారాలు: ఉత్తమ నటుడు (ఎటో వెళ్ళిపోయింది మనసు)

## మూలాలు

## బయటి లంకెలు
* 
* మొదటి వెబ్సైటు
* పరిచయం
* చిత్రాలు

వర్గం:1981 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కింగ్ ఫిషర్ క్యాలెండర్

**కింగ్ ఫిషర్ క్యాలెండర్** ను కింగ్ ఫిషర్ బికిని క్యాలెండర్ అని కూడా అంటారు. 2003వ సంవత్సరం నుండి భారతదేశానికి సంబంధించిన యునైటెడ్ బ్రూవరీస్ గ్రూప్ వారు ఈ క్యాలెండరును ప్రచురిస్తున్నారు. ఈ క్యాలెండర్ లో ఈత దుస్తులు ధరించిన మోడల్స్ ఫోటోలు ఉంటాయి. పిరెల్లి క్యాలెండర్ ప్రేరణతో ఈ కింగ్ ఫిషర్ క్యాలెండర్ ఏర్పడింది. భారతదేశం నిస్సందేహంగా చాలా ప్రతిష్ఠాత్మక మోడలింగ్ నిర్వహిస్తున్నదని రీడిఫ్ వర్ణించింది. మంచి కెరీర్ ఉన్న మోడల్స్, నటీమణులు పాల్గొనడం వలన ఈ క్యాలెండర్ ఘనత కలిసి ఉంది. కత్రినా కైఫ్, దీపికా పడుకొనే, యానా గుప్తా, ఉజ్వల రౌత్, నర్గీస్ ఫాఖ్రి, బృన అబ్దుల్లా, లిసా హేడోన్, ఏంజెలా జాన్సన్ వంటి మోడల్స్, నటీమణులు ఈ క్యాలెండర్ ఎంపికలో ఉన్నారు. ఫోటోగ్రాఫర్ అతుల్ కాస్బీకర్ కు ఈ క్యాలెండర్ తో అనుబంధముంది. కాస్బీకర్ విజయ్ మాల్యాలు కలిసి ఘనత వహించిన ఈ వార్షిక కింగ్ ఫిషర్ క్యాలెండర్ ను సృష్టించారు.

## మోడల్స్

* నికి దాస్

వర్గం:కేలండర్
వీరారెడ్డిపాలెం

**వీరారెడ్డిపాలెం**, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, కలిగిరి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం..ఈ గ్రామాన్ని వీరారెడ్డి అనే అయన పెదకాపుగా ఉండడం వలన ఈ ఊరికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఈ ఊరిలో ఎక్కువ శాతం రెడ్డి వంశానికి చెందిన వారు ఉంటారు.ఈ ఊరి జనాభా 600 లు అంతకంటే ఎక్కువగానే ఉండవచ్చు. కావలి, ఉదయగిరి నియొజక వర్గాలు విభజించెటప్పుడు ఈ గ్రామం ఉదయగిరి నియొజక వర్గం లోకి చెర్చ బడింది.ఇక్కడ నర్రావుల అనే ఇంటి పేరు కల వారు ఎక్కువగా ఉంటారు వీరి కులదెవత ఆంకమ్మ తల్లి .ఈ ఊరిలో శ్రీ రాముడి బ్రమ్హొత్సవాలు అత్యంత ఘనంగా జరుపుతారు.ఇక్కడి ప్రజల ప్రధాన వృత్తి వ్యవశాయం.మొత్తం 1000 ఎకరాలలో వ్యవశాయం సాగు చెస్తుంటారు.

## మూలాలు
బ్రహ్మ ముహూర్తం

ఒక పనిని ప్రారంభించడానికి నిర్ణయించుకున్న సమయాన్ని ముహుర్తం అంటారు. ఒక పని ఎటువంటి ఆటంకాలు లేకుండా సజావుగా జరగడానికి నిర్ణయించుకున్న మూహుర్తాన్ని మంచి ముహుర్తం అంటారు. ప్రతిరోజు సూర్యోదయానికి ముందు కాలాన్ని అనగా తెల్లవారుజామును మంచి ముహుర్తం అంటారు. అందువలనే తెల్లవారుజామున ప్రారంభించిన పని ఏటువంటి ఆటంకాలు లేకుండా సజావుగా సాగుతాయంటారు. తెల్లవారుజామును రెండు భాగాలుగా విభజించారు. సూర్యోదయమునకు రెండు ఘడియల ముందు కాలాన్ని అనగా 48 నిమిషముల ముందు కాలాన్ని ఆసురీ ముహూర్తం అని ఆసురీ ముహుర్తానికి ముందు 48 నిమిషముల ముందు కాలాన్ని **బ్రహ్మ ముహూర్తం** అని అంటారు. ప్రతిరోజు బ్రహ్మముహుర్తమున లేచి భగవంతుని ధ్యానించి పనులు ప్రారంభించవలెనని అంటారు. 
బ్రహ్మ మూహూర్తానికి ఉన్న అత్యధిక ప్రాధాన్యత దృష్ట్యా అనేకమంది నూతన గృహప్రవేశంనకు ఈ సమయాన్ని ఎన్నుకుంటారు. ఈ సమయంనందే మానవుని మేథాశక్తికి భగవంతుని శక్తి తోడవుతుంది.

## ఇవి కూడా చూడండి
ఉత్తరాయణం

ముక్కోటి

## బయటి లింకులు
*“బ్రహ్మీ ముహూర్తే ఉత్థాయ”, “బ్రహ్మీముహూర్తే యానిద్రా సాపుణ్య”

వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు
వర్గం:హిందూమతం
వర్గం:కాలం
బాలసుబ్రహ్మణ్యం ఆర్ట్స్ అండ్ మ్యూజిక్ అకాడమి

**బాలసుబ్రహ్మణ్యం ఆర్ట్స్ అండ్ మ్యూజిక్ అకాడమి** 2003 వ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది. దీనిని సింపుల్ గా **బామా** అంటారు. బామా వ్యవస్థాపక కార్యదర్శి లేబాకుల సుధాకర్ రెడ్డి. ఈ అకాడమి ప్రధానంగా పాడనా తెలుగు పాట పేర జాతీయ స్థాయి తెలుగు సినిమా పాటల పోటీని ప్రతి సంవత్సరం నెల్లూరుజిల్లా కావలి పట్టణంలో నిర్వహిస్తుంది. శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం పేరిట స్థాపించిన ఈ సంస్థ యొక్క గొప్పతనం ఈ పేరులోనే ఉంది. సినిమా తెలుగు పాటకు సూర్య చంద్రుల వంటి వారు ఘంటసాల, బాలసుబ్రహ్మణ్యం. అందువలనే తెలుగు పాటల యొక్క గొప్పతనాన్ని, తీయదనాన్ని పంచుతున్న గాయకులలో ఒకరైన బాలసుబ్రహ్మణ్యంగారి పేరును ఈ సంస్థకు పెట్టారు.

## చిత్రమాలిక

File:Singers singing at Balasubramanyam Arts and Music Academy Competations (2) (YS).jpg|
File:Singers singing at Balasubramanyam Arts and Music Academy Competations (YS).jpg|
File:Special Guest Brahmasri Samavedam Shanmukha Sarma at Balasubramanyam Arts and Music Academy (2) (YS).jpg|
File:Special Guest Brahmasri Samavedam Shanmukha Sarma at Balasubramanyam Arts and Music Academy (3) (YS).jpg|
File:Special Guest Brahmasri Samavedam Shanmukha Sarma at Balasubramanyam Arts and Music Academy (4) (YS).jpg|
File:Padutha theeyaga Director N.B.Sastry collection for singers photos at Balasubramanyam Arts and Music Academy (YS).jpg|బామా పాడనా తెలుగు పాట కార్యక్రమంలో పాడుతా తీయగా డైరెక్టర్ ఎన్.బి.శాస్త్రి ఫోటోగ్రాఫర్గా మారిన చిత్రం.


## బామా పాడనా తెలుగు పాట విజేతలు

వర్గం:సంగీత అకాడమీలు
రక్తహీనత

**రక్తహీనత** అనేది శరీరంలో రక్తం తక్కువగా ఉండటం ద్వారా వచ్చే వ్యాధి. ఇది ఎక్కువగా మంచి బలమైన ఆహారం తీసుకోకపోవడం ద్వారా వస్తుంది. చిన్నపిల్లలు, గర్భిణీ స్త్రీలు, మలేరియా లాంటి తీవ్ర జ్వరాలు, వ్యాధులు కలిగిన వారిలో ఈ రక్త హీనత ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

## రక్త హీనత రావడానికి కారణాలు

## చికిత్సా విధానం

## హీమోగ్లోబిన్
* ప్రధాన వ్యాసం హీమోగ్లోబిన్
హీమోగ్లోబిన్ లేదా హిమోగ్లోబిన్ లేదా రక్తచందురం అనేది అన్ని సకశేరుకాల (చేప కుటుంబం చన్నిచ్త్యిడే మినహా) యొక్క ఎర్ర రక్త కణాలలో ఇనుమును కలిగి ఆక్సిజన్ రవాణా చేసే మెటల్లొప్రోటీన్ (లోహ ప్రోటీన్), అలాగే కొన్ని అకశేరుకాల యొక్క కణజాలం. రక్తంలో హీమోగ్లోబిన్ శ్వాసకోశ అవయవాల (ఊపిరితిత్తులు లేదా మొప్పలు) నుండి మిగిలిన శరీరానికి (ఉదా: కణజాలం) ఆక్సిజన్‌ చేరవేస్తుంది. అక్కడ ఇది ఆక్సిజన్‌ను జీవక్రియ అనే ప్రక్రియలో జీవి యొక్క విధులకవసరమైన శక్తి కొరకు శక్తిని అందించడానికి వాయుసహిత శ్వాసక్రియను అనుమతించడానికి విడుదల చేస్తుంది. హీమోగ్లోబిన్ అనే ఈ పదార్థము కారణంగానే మానవ శరీరంలోని రక్తం ఎర్రగా ఉంటుంది. శరీరంలో రక్తం ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో ఊపిరితిత్తులవద్ద హీమోగ్లోబిన్ ప్రాణవాయువును పీల్చుకొని శరీరం మొత్తానికి ప్రాణవాయువును సరఫరా చేస్తూ ఉంటుంది. అలా హీమోగ్లోబిన్ ద్వారా శరీర అవయవాలలోని విడిపోయిన కణజాలాలకు ప్రాణవాయువు వెళుతుంది. శరీరంలో హీమోగ్లోబిన్ శాతం తగినంత లేకపోతే వారు రక్తహీనతతో బాధపడుతున్నట్లు లెక్క. అందువలన రక్తంలో హీమోగ్లోబిన్ శాతాన్ని పెంచుకొనుటకు ఐరన్ శాతం ఎక్కువగా ఉండే ఆహారపదార్థాలను తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. మాంసం, చేపలు, గ్రుడ్లు వంటి జంతు సంబంధమైన ఆహారపదార్థాలను శరీరం త్వరగా జీర్ణించుకొని ఐరన్ ను స్వీకరించగలుగుతుంది. శాకాహార సంబంధమైన ఆకుకూరలు, ఎండుఫలాలు, పండ్లు, కాయగూరలలో ఐరన్ (ఇనుము) తగినంత ఉన్నప్పటికి శరీరం వాటిని పూర్తిగా జీర్ణించుకోలేకపోవటంతో వాటి నుండి శరీరం తగినంత ఐరన్ ను స్వీకరించలేకపోతుంది. అయితే శాఖాహారాన్ని అధికంగా తీసుకోవటం ద్వారా శరీరానికి కావలసినంత ఐరన్ పొందవచ్చు, తద్వారా రక్తంలో తగినంత హీమోగ్లోబిన్ శాతం ఏర్పడి రక్తహీనత భారీ నుండి తప్పించుకోవచ్చు. ఒక వ్యక్తి తన సాధారణ ఆరోగ్య పరిస్థితికి భిన్నంగా మార్పు సంభవించిందని భావించినప్పుడు, ముఖ్యంగా రక్తహీనతకు గురవుతున్నానని భావించినప్పుడు ఎర్రరక్తకణాలు తగినన్ని ఉన్నాయా, వాటిలో హీమోగ్లోబిన్ శాతం తగినంత ఉన్నదా, లేదా అని క్లినికల్ పరీక్షల ద్వారా తెలుసుకోవాలి. హీమోగ్లోబిన్ శాతం తక్కువగా ఉన్నట్లయితే హీమోగ్లోబిన్ శాతాన్ని పెంచుటకు అవసరమైన ఆహారాన్ని ఎంపిక చేసుకోవాలి.

## మూలాలు

వర్గం:వ్యాధులు
క్యారిటర్

15 జనవరి 1993 న పేరుతో క్యాలిఫోర్నియా లోని శాన్ ప్రాన్సిస్కో బే ఏరియా లో మణి సుబ్రమణియన్ చే స్థాపించబడ్డ *ఐటీ సొల్యూషంస్* తర్వాత **క్యారిటర్** పేరు మార్చబడినది. దీని కార్యకలాపాలు అమెరికా, యునైటెడ్ కింగ్డమ్, ఫ్రాంస్, మధ్య ప్రాచ్యం, భారతదేశం, సింగపూర్ లలో ఉండేవి. ఈ సంస్థలో 2900 మంది ఉద్యోగులు పని చేసేవారు. 

## సేవలు
* ఆర్కిటెక్చర్ అండ్ డిజైన్
* సిస్టంస్ ఇంటెగ్రేషన్
* ఈ ఆర్ పీ
* బిజినెస్ ఇంటెలిజెంస్ అండ్ డాటా వేర్ హౌసింగ్
* అప్లికేషన్ మేనేజ్ మెంట్
* టెస్టింగ్ అండ్ వ్యాలిడేషన్
* టెక్నాలజీస్ అండ్ సర్వీసెస్
* అప్లికేషన్ పోర్ట్ ఫోలియో మేనేజ్ మెంట్
## మర్జర్లు
ఫిబ్రవరి 7, 2007 న క్యారిటర్ కీన్ ని సొంతం చేసుకొన్నది. కానీ అప్పటి నుండి క్యారిటర్ కూడా కీన్ పేరుతో నే చలామణి అయినది.
జూన్ 14, 2010 న ఎన్ టీ టీ డాటా, ఇంటెల్లిగ్రూప్ ని కొన్నది.
జనవరి 3, 2011 న ఎన్ టీ టీ డాటా, కీన్ ని సొంతం చేసుకొన్నది.

## బాహ్య లంకెలు
* క్యారిటర్ గురించి
*క్యారిటర్ కీన్ ని కొన్నది
*ఇంటెల్లి గ్రూప్ ని ఎన్ టీ టీ కొన్నది 
*కీన్ ని ఎన్ టీ టీ కొన్నది

## ఇవి కూడా చూడండి
* కీన్
* ఎన్ టి టి డాటా
* నిప్పాన్ టెలిగ్రాఫ్ అండ్ టెలిఫోన్
* ఇంటెల్లిగ్రూప్

వర్గం: సంస్థలు
ఇంటెల్లిగ్రూప్

thumb|ఇంటెల్ ప్రధాన కార్యాలయం
**ఇంటెల్లిగ్రూప్**, ఇంక్, ఇంఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సేవలని, సొల్యూషన్లని అందించే ఒక సంప్రదింపు సంస్థ.
అక్టోబరు 1987 లో ఇంటెల్లికార్ప్ పేరుతో సిస్టంస్ ఇంటెగ్రేషన్, కస్టం సాఫ్ట్ వేర్ సేవలని అందించే సంస్థగా నెలకొల్పబడ్డది. జూలై 1992 లో సంస్థ పేరు ఇంటెల్లిగ్రూప్ గా మార్చ బడ్డది.

జూన్ 2010 లో ఇంటెల్లిగ్రూప్ ని జపాన్కి చెందిన ఎన్ టి టి డాటా సొంతం చేసుకొన్నది. అమెరికా, ఐరోపా, ఇండియా, మధ్య ప్రాచ్యం, ఏషియా పసిఫిక్, జపాన్ లలో కార్యకలాపాలు గల ఇంటెల్లిగ్రూప్, 2,500 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తున్నది. ఇండియాలో హైదరాబాదు, బెంగళూరు కేంద్రాలుగా పనిచేస్తున్నది.

## మర్జర్లు
 2007 ఫిబ్రవరి 7 న క్యారిటర్ కీన్ని సొంతం చేసుకొన్నది. కానీ అప్పటి నుండి క్యారిటర్ కూడా కీన్ పేరుతో నే చలామణి అయినది.

 2010 జూన్ 14 న ఎన్ టీ టీ డాటా, ఇంటెల్లిగ్రూప్ ని కొన్నది.

 2011 జనవరి 3 న ఎన్ టీ టీ డాటా, కీన్ ని సొంతం చేసుకొన్నది.

## బాహ్య లంకెలు
* ఇంటెల్లిగ్రూప్ వెబ్ సయిటు 
*క్యారిటర్ కీన్ ని కొన్నది
*ఇంటెల్లి గ్రూప్ ని ఎన్ టీ టీ కొన్నది 
*కీన్ ని ఎన్ టీ టీ కొన్నది

## ఇవి కూడా చూడండి
* ఎన్ టి టి డాటా
* కీన్
* క్యారిటర్
* ఐటీ మర్జర్లు
* నిప్పాన్ టెలిగ్రాఫ్ అండ్ టెలిఫోన్

వర్గం:సంస్థలు
వినయాదిత్యుడు

**వినయాదిత్యుడు** (పా.680-696) బాదామి చాళుక్య చక్రవర్తి. తన తండ్రి మొదటి విక్రమాదిత్యుని తరువాత చాళుక్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఈయన పాలనాకాలము సుఖశాంతులతో తులతూగినది. ఈయనకు సత్యాశ్రయ అన్న బిరుదు ఉంది. వినయాదిత్యుడు తన తండ్రి పాలనలో సేనానాయకునిగా పల్లవులతో యుద్ధం చేశాడు. పల్లవులు పూర్వం బాదామి ఆక్రమించినందుకు ప్రతీకారంగా కంచిలో కన్నడ భాషలో విజయశాసనం చెక్కించాడు. తండ్రి మరణం తర్వాత సా.శ.680లో పట్టాభిషిక్తుడైనాడు.

వినయాదిత్యుని యుద్ధ విజయాలు అనేక శాసనాల్లో వెల్లడి అవుతున్నవి. ఈయన తండ్రితో సహా పల్లవులపై యుద్ధంలో పాల్గొన్నాడు. 684లో చెక్కబడిన జేజూరి శాసనం వల్ల ఈయన పల్లవులు, కలభ్రులు, కేరళులు, మధ్యభారతంలో కాలచూరులను ఓడించినట్టు తెలుస్తున్నది. 
678వ సంవత్సరపు కొల్హాపూరు ఫలకాల వలన ఈయన లంక, కామేర (డా.ఎస్. నాగరాజు ప్రకారం కామేర ఖ్మేర్ లేదా కంబోడియా) రాజ్యాలను ఓడించాడని తెలుస్తున్నది. రెండవ కీర్తివర్మ చెక్కించిన వక్కళేరి తామ్రఫలకాలు చాళుక్యులు కామేర, లంక, పారశీక రాజ్యాలనుండి కప్పం వసూలు చేశారని నిర్ధారించాయి. వినయాదిత్యుని కాలంలో పర్షియా ముస్లిం దండయాత్రలను ఎదుర్కొంటున్న అస్థిర రాజకీయ పరిస్థితులలో పారశీక రాజులు చాళుక్యుల సహాయం అర్ధించి ఉంటారని చరిత్రకారుడు డా.సర్కార్ అభిప్రాయపడ్డాడు.

## ఉత్తరాదిపై దండయాత్ర
వినయాదిత్యుడు తన కుమారుడైన విజయాదిత్యుని ఆధ్వర్యంలో ఉత్తరాదిపైన దండయాత్రను సాగించే ప్రయత్నాలు చేశాడు. ఈయన తర్వాత రాజ్యానికి వచ్చిన విజయాదిత్య, రెండవ విక్రమాదిత్యుడు, రెండవ కీర్తివర్మల శాసనాల్లో ఉత్తరాపథంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు అధిపతి అయిన ఒక చక్రవర్తిని వినయాదిత్యుడు ఓడించినట్టు సూచిస్తున్నాయి. కానీ *సకలోత్తరాపథనాధుని*గా పేర్కొనబడిన ఆ రాజు పేరు మాత్రం ఎక్కడా చెప్పలేదు. కాబట్టి చరిత్రకారుల్లో ఈ దండయాత్ర యొక్క ప్రాముఖ్యత, వాస్తవికతపై భిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి.

695లో చెక్కించబడిన పటోడా ఫలకాలలో ఈ ఉత్తరాపథ దండయాత్రను ప్రస్తావించలేదు. ఈ దండయాత్ర యొక్క తొలి ప్రస్తావన విజయాదిత్యుని మొదటి పాలనా సంవత్సరం (696) లో చెక్కించిన కాసార్-శిరాసీ ఫలకాల్లో కనిపిస్తుంది. కాబట్టి దండయాత్ర వినయాదిత్యుని చివరి పాలనాసంవత్సరమైన 698లో జరిగి ఉండవచ్చునని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం.

కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం విజయాదిత్యుడు బందీ అయి కొన్నాళ్లు కారాగారంలో ఉండి, అక్కడి నుండి తప్పించుకొని పారిపోయి చాళుక్య రాజ్యం చేరి, రాజుగా పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడని కథనం. ఇంతకంటే ఈ దండయాత్రపైన మరే సమాచారం లభ్యం కాలేదు.

## పాలన
వినయాదిత్యుడు, దక్షిణాదిలోనూ, ఉత్తరాదిలోనూ రాజ్యవిస్తారణకై అనేక యుద్ధాలలో పాల్గొన్న పరాక్రమవంతుడే కాక, కళా పోషకుడు, ధర్మపరాయణుడు, పరమతసహనశీలి. తను శైవుడైనా అన్ని మతాలను ఆదరించాడు. ఈయన కుమార్తె కుంకుమ మహాదేవిని సామంతుడైన అలూప రాజు చిత్రవాహనుని కిచ్చి వివాహం చేశాడు. ఆమె గుడిగెరెలో ఒక జినాలయం కట్టించింది. వినయాదిత్యుడు ఆలంపూరులోని స్వర్గబ్రహ్మ ఆలయాన్ని కట్టించాడు. ఈయన సతీమణి వినయవతి పట్టడకల్లో జంబులింగాలయాన్ని, బాదామిలోని త్రికూటాలయాన్ని నిర్మింపజేసింది.
692లో చాళుక్య వల్లభుడు (చీ-లూ-ఖీ-పా-లో) చైనా రాజసభకు రాయబార ప్రతినిధిని పంపాడని 14వ శతాబ్దపు చైనా చరిత్రకారుడు మా ట్వాన్‌లిన్ వ్రాశాడు. ఈ చాళుక్య రాజు వినయాదిత్యుడేనని నమ్మిక. 696లో వినయాదిత్యుని మరణం తర్వాత ఈయన కుమారుడు విజయాదిత్యుడు రాజైనాడు. ఈయన మరణాంతరం కలిగిన రాజకీయ అనిశ్చితి ప్రజల యొక్క అనాదరణ, అసంతృప్తి వల్ల కానే కాదు. ఈయనకు తగ్గ వారసుడు ఎవరూ లేకపోవటం వల్లనే ఆ పరిస్థితి వచ్చింది.

## మూలాలు

వర్గం:బాదామి చాళుక్యులు
వర్గం:696 మరణాలు
కారిస్సా

alt=నాటల్ ప్లం |thumb|కారిస్సా
కారిస్సా ( నాటల్ ప్లం) దక్షిణ ఆఫ్రికా  దేశములో పుట్టిన మొక్క.  ఎటువంటి వాతావరణ మార్పులను   తట్టుకునే మొక్క.  దీని  తెల్లని పువ్వులు నక్షత్ర ఆకారంలో  సువాసనగా ఉంటాయి తినదగిన ఎర్రటి పండ్లు . పండు మాత్రమే తినదగినది మొక్క మాత్రమూ విషపూరితమైనది. 

## చరిత్ర
వసంత ఋతువు  ప్రారంభంలో ఈ మొక్కవస్తుంది  కానీ ఏడాది పొడవునా కొన్ని పువ్వులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. పువ్వులు ఒంటరిగా లేదా కొమ్మల చివర చిన్న టెర్మినల్ సైమ్స్‌లో వికసిస్తాయి.పువ్వులు 30 మిమీ -50 మిమీ (1½ "నుండి 2") వ్యాసం,  సువాసన కలిగి ఉంటాయి. 5 రేకులు కుడి వైపున వక్రీకరించబడ్డాయి. కారిస్సా (కారిస్సా గ్రాండిఫ్లోరా) యొక్క పండ్లు  గుండ్రంగా ఉంటాయి  .పండు సుమారు ఒక అంగుళం వ్యాసం  ఒకటిన్నర అంగుళాల పొడవు ఉంటుంది. పూర్తిగా పండిన పండు యొక్క చర్మం ముదురు ఎరుపుతో ఉంటాయి. ఈ పండ్లలో 'ఫ్యాన్సీ', 'గిఫోర్డ్'  'టొర్రే పైన్స్'  ఎక్కువగా కలిగి ఉంటాయి. కారిస్సా పువ్వులు పండ్లు ఏడాది పొడవునా పెరుగుతూ  ఉంటాయి.  మే నుండి సెప్టెంబర్ వరకు దీని పెరుగుదల . పండ్లు తినడానికి  పూర్తిగా పండిన, ముదురు-ఎరుపు  పచ్చిగా తినడానికి మృదువుగా ఉండాలి.   తీరప్రాంతాలలో ఇవి  రాగలవు.ఎందుకంటే ఇది అధిక ఉప్పును తట్టుకోగలదు ,దెబ్బతినే అవకాశం తక్కువ ఉన్న ప్రదేశాలలో నాటవచ్చు.  ఇవి చివర ఫోర్క్ చేయబడతాయి, కొన్నిసార్లు రెండు అంగుళాల పొడవు మించిపోతాయి. దాని స్పైనీ స్వభావం కారణంగా, కారిస్సా చాలా కాలంగా గోప్యతా హెడ్జ్ లేదా పీపుల్-స్టాపర్ గా ఉపయోగించబడింది, ఎందుకంటే కారిస్సా మొక్క  భూమిలోనికి  చొచ్చుకుపోయే ప్రయత్నం చాలా అరుదు. చిన్న పిల్లలు వచ్చే ప్రాంతాల్లో దీనిని  వేయరాదు  

### భారత దేశములో పెరుగుదల
ప్రస్తుతం భారత దేశం హిమాలయాల   ప్రాంతముల నుంచి  నేపాల్ నుండి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి . ఈ ప్రాంతములే గాక బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ , పశ్చిమ కనుమలు , కర్ణాటక నీలగిరి ప్రాంతముల లో  నాటల్ ప్లం మొక్కలు, పండ్లను చూస్తాము 

#### కారిస్సా ( నాటల్ ప్లం ) ఉపయోగములు
కారిస్సా  మొక్కలను, పండ్లను   ఆయర్వేదిక మందులు, కషాయం   గా  గుండె,మధుమేహం , అల్సర్ , జ్వరము , స్తీల ఋతుసంబంధిత వ్యాధుల తయారి లో వాడతారు 
## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
మాధవపెద్ది సురేష్

**మాధవపెద్ది సురేష్** ప్రముఖ తెలుగు సినీ సంగీత దర్శకులు. టి. చలపతిరావు  సంగీత దర్శకత్వంలో పరివర్తన సినిమాలో SP బాలు పాటకి ఎకార్డియన్ వాయించి సినీ రంగ ప్రవేశం చేశారు.

## జీవితం
సురేష్ 1951 సెప్టెంబరు 8 న తెనాలిలో జన్మించాడు. ఈయన తల్లిదండ్రులు వసుంధరా దేవి, నాగేశ్వరరావు. తల్లి సంగీతంలో, భరతనాట్యంలో కళాకారిణి. తండ్రి నటుడు. చిన్నప్పటి నుంచే సంగీతం మీద ఆసక్తి పెంచుకున్న సురేష్ 1967 లో విజయవాడ శ్రీరామనవమి ఉత్సవాల్లో హార్మోనియం వాయించాడు. అలాంటి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేవాడు. సోదరుడు రమేష్ నేపథ్య గాయకుడిగా కెరీర్ ప్రారంభించాడు.

టి. చలపతిరావు సంగీత దర్శకత్వం వహించిన పరివర్తన సినిమాలో సురేష్ మొదటిసారిగా అకార్డియన్ అనే పరికరాన్ని వాయించాడు. తర్వాత కీబోర్డు ప్లేయరుగా పెండ్యాల, సాలూరి రాజేశ్వరరావు, ఎం. ఎస్. విశ్వనాథన్, కె. వి. మహదేవన్, రమేష్ నాయుడు, జె. వి. రాఘవులు, లక్ష్మీకాంత్ ప్యారేలాల్, బప్పీలహరి, హంసలేఖ మొదలైన సంగీతదర్శకుల దగ్గర సుమారు 1000 చిత్రాలకు పనిచేశాడు. 1979 నుంచి 1985 దాకా ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం బృందంతో పాటు కీబోర్డు ప్లేయరుగా ప్రదర్శనలిచ్చాడు.

జంధ్యాల సినిమా హై హై నాయకా సినిమాతో సంగీత దర్శకుడిగా మారాడు. బృందావనం సినిమా ఆయనకు మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టింది. ఈ సినిమా శతదినోత్సవాన్ని పూర్తి చేసుకుంది. భైరవద్వీపం చిత్రానికి సురేష్ అందించిన సంగీతం అతని కెరీర్ లో అత్యున్నతమైన స్థాయి. 

## సినిమాలు
ఇతడు దర్శకత్వం వహించిన సినిమాల జాబితా:
* భార్గవ్
* భైరవ ద్వీపం
* అంజలి ఐ లవ్యూ (2004)
* నీతో వస్తా (2003)

## సీరియళ్ళు
*అన్వేషిత

## ఇవి కూడా చూడండి
బాలసుబ్రహ్మణ్యం ఆర్ట్స్ అండ్ మ్యూజిక్ అకాడమి

## బయటి లింకులు
*నా సంగీత యాత్ర - మాధవపెద్ది సురేష్
*మాధవపెద్ది సురేష్ సంగీతం అందించిన పాటలు - ఆంధ్రా ఫోక్స్ పాటల పందిరి 
*మాధవపెద్ది సురేష్‌ వ్యక్తిగత విశేషాలు

## మూలాలు

వర్గం:1951 జననాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కీన్

**కీన్** ఇంక్ ఎన్ టీ టీ డాటా కార్పొరేషన్ కి చెందిన ఒక భాగము. ఇది అమెరికా కేంద్రంగా పనిచేస్తున్న ఒక ఇంఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ సేవలని అందించే ఒక సంస్థ. అప్లికేషన్ సేవలు, ఇంఫ్రా స్ట్రక్చర్, బిజినెస్ ప్రాసెస్ అవుట్ సోర్సింగ్ లని ఆన్ సైట్, నియర్ షోర్, ఆఫ్ షోర్ పద్ధతుల ద్వారా అందిస్తుంది.

అమెరికా లోని టెక్నాలజీ ఇన్నొవేటర్ ల జాబితా ప్రచురించిన ఇంఫర్మేషన్ వీక్ 2010 లో కీన్ 70వ స్థానాన్ని పొందినది. కంసల్టింగ్, బిజినెస్ సేవల వర్గంలో కీన్ పేరెన్నిక గన్నది

## సంస్థ గురించి
1965 నుండి ఉన్న కీన్ లో 12,500 మంది ఉద్యోగులు ఉన్నారు.

2011 లో కీన్ ని ఎన్ టీ టీ డాటా సొంతం చేసుకొన్నది.

## చరిత్ర
1965 లో బోస్టన్ లోని మాసాచ్యుజెట్స్ లో జాన్.ఎఫ్.కీన్ చే స్థాపింపబడింది. ఆరోగ్య సంరక్షణ పై దృష్టి కేంద్రీకరించిన ఈ సంస్థ పదేళ్ళలోనే వంద ఉద్యోగుల వరకు వృద్ధి చెందినది. 1990 నాటికి కీన్ పబ్లిక్ ట్రేడెడ్ కంపెనీగా అవతరించి సాఫ్ట్ వేర్ ఇంజనీరింగ్, అప్లికేషన్ మెయింటెనెంస్, ప్రోగ్రాం మేనేజ్ మెంట్, కంసల్టింగ్ సేవలలో వేళ్ళూనుకొన్నది.

 2007 ఫిబ్రవరి 7 న క్యారిటర్ కీన్ ని సొంతం చేసుకొన్నది. కానీ అప్పటి నుండి క్యారిటర్ కూడా కీన్ పేరుతో నే చలామణి అయినది.
 2010 జూన్ 14 న ఎన్ టీ టీ డాటా, ఇంటెల్లిగ్రూప్ని కొన్నది.
 2011 జనవరి 3 న ఎన్ టీ టీ డాటా, కీన్ ని సొంతం చేసుకొన్నది.

## ఆపరేషంస్
ఆస్ట్రేలియా, కెనడా, చైనా, ఫ్రాంస్, జర్మనీ, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్,   అమెరికా

## బాహ్య లంకెలు
* కీన్ అబౌట్ అజ్
* క్యారిటర్ కీన్ ని కొన్నది
* ఇంటెల్లి గ్రూప్ ని ఎన్ టీ టీ కొన్నది 
* కీన్ ని ఎన్ టీ టీ కొన్నది

## ఇవి కూడా చూడండి
* క్యారిటర్
* ఎన్ టి టి డాటా
* ఇంటెల్లిగ్రూప్
* నిప్పాన్ టెలిగ్రాఫ్ అండ్ టెలిఫోన్
* ఐటీ మర్జర్లు

వర్గం:సంస్థలు
భారత రాష్ట్ర వృక్ష జాబితా

భారత రాష్ట్ర, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల యొక్క వృక్ష జాబితా:

## ఇవి కూడా చూడండి
భారత రాష్ట్ర పుష్పాల జాబితా

భారత రాష్ట్ర జంతువుల జాబితా

భారత రాష్ట్ర పక్షుల జాబితా

## బయటి లింకులు
*Official Flora of States and Union Territories of India - Flowers of India

వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశం
భారత రాష్ట్ర జంతువుల జాబితా

భారత దేశములో వివిధ రాష్ట్రముల, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతముల యొక్క **రాష్ట్ర జంతువుల జాబితా** ఈ దిగువనీయబదినది.

The animals in India are endangered and some of them work.

## ఇవి కూడా చూడండి
భారత రాష్ట్ర పుష్పాల జాబితా

భారత రాష్ట్ర పక్షుల జాబితా

భారత రాష్ట్ర వృక్ష జాబితా

## సూచికలు

వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశం
భారతీయ మామిడి

**భారతీయ మామిడి** యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం మ్యాంగిఫీరా ఇండికా. అనాకార్డియాసియా కుటుంబానికి చెందిన మామిడి జాతి రకాలలో ఇది ఒకటి. భారతదేశం అడవులలోను, సాగు ప్రాంతాలలో కనిపించే ఈ రకాలు ప్రపంచంలోని ఇతర ఉష్ణ ప్రాంతాలకు పరిచయం చేయబడింది. ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద పండ్ల వృక్షం ఇది. ఈ చెట్టు వంద అడుగుల ఎత్తు పెరిగే సామర్థ్యం కలిగి ఉంది. ఛాతి ఎత్తు వద్ద దీని చుట్టుకొలత సగటున పన్నెండు అడుగుల నుంచి పద్నాలుగు అడుగులు ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు దీని చుట్టుకొలత ఇరవై అడుగులకు చేరుకుంటుంది. ఈ మామిడి జాతులను నాలుగువేల సంవత్సరముల క్రితం నుంచే పెంచుతున్నట్లుగా తెలుస్తుంది. భారతదేశం నుండి తూర్పు ఆసియాకు క్రీ.పూ 400 నుంచి 500 సంవత్సరముల మధ్య ఈ జాతులు తీసుకురావడం జరిగింది. తరువాత 15వ శతాబ్దంలో ఫిలిప్పీన్స్ కు ఆ తరువాత 16వ శతాబ్దంలో పోర్చుగీస్ వారి ద్వారా ఆఫ్రికా, బ్రెజిల్ కు తీసుకురావడం జరిగింది. 1753లో లిన్నేయస్ చేత సైన్స్ కోసం ఈ జాతులు వర్ణించబడ్డాయి. మామిడి భారతదేశం, ఫిలిప్పీన్స్, పాకిస్తాన్ యొక్క జాతీయ పండు. క్రీస్తుశకం 4వ శతాబ్దంలో సంస్కృత కవి కాళిదాసు తను రచించిన పాటలలో ఈ మామిడిని గురించి వివరించాడు. దీని కంటే ముందు క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దంలో అలెగ్జాండర్ ఈ పండును రుచి చూసినట్లుగా భావిస్తున్నారు. తరువాత చైనా తీర్థయాత్రికుడు హ్యూయన్ త్సాంగ్ క్రీస్తుశకం 7వ శతాబ్దంలో ఈ మామిడి పండును రుచి చూసినట్లుగా భావిస్తున్నారు. తరువాత 16 వ శతాబ్దంలో మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ బీహార్ లోని దర్భాంగాలో లక్ష మామిడి చెట్లను నాటించాడు. ప్రస్తుతం ఈ ప్రదేశాన్ని లాఖీ బాగ్ గా పిలుస్తారు.

## ఔషధ లక్షణాలు

Mangiferin (a pharmacologically active flavonoid, a natural xanthone C-glycoside) is extracted from Mango at high concentrations from the young leaves (172 g/kg), bark (107 g/kg), and from old leaves (94 g/kg). n shows an exceptionally strong antioxidant capacity. It has a number of pharmacological actions and possible health benefits. These include antidiabetic, antioxidant, antifungal, antimicrobal, antiinflamatory, antiviral, hepatoprotective, hypoglycemic, anti-allergic and anticancer activity.. Along with Salacia it is being investigated for its possible anti-obesity action.
In ayurveda, one of its uses is clearing digestion and acidity due to pitta (heat), sometimes with other mild sours and shatavari (Asparagus racemosus) and guduchi (Tinospora cordifolia).

## చిత్రమాలిక

దస్త్రం:Pandurivari Mamidi 2025.jpg|పండూరివారి మామిడి
దస్త్రం:Himayat or Himam Pasand Mango.jpg|ఇమామ్ పసంద్, హిమాయత్ లేదా హిమామ్ పసంద్ మామిడి
దస్త్రం:Totapuri or Collector Mangoes.jpg|తోతాపురి లేదా కలెక్టర్ మామిడిపండ్లు


## ఇవి కూడా చూడండి

* ఇమామ్ పసంద్
వర్గం:మామిడి
కాండొలీజ రైస్

**కాండొలీజ రైస్** ఒక అమెరికా రాజకీయ శాస్త్రవేత్త, దౌత్యవేత్త. ఈమె అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలకు అప్పటి రాష్ట్రపతి జార్జి. బుష్ తొ 66వ జాతీయ కార్యదర్శిగా తన సేవలను అందించింది. రైస్ ఈ పదవికి మొట్టమొదటి ఆఫ్రికా-అమెరిక జాతి మహిళగా,, రెండవ ఆఫ్రికా-అమెరికా పౌరురాలిగా, రెండవ మహిళగా పేరుగాంచింది. అప్పటి రాష్ట్రపతి జార్జి.బుష్ కు, తన మొదటి పదవీకాలం లో, రైస్ జాతీయ భద్రతా సలహాదారుగా పనిచేసి, ఆ పదవికే సేవలందించిన తొలి మహిళగా చరిత్రకెక్కింది.

ఈమె బుష్ పాలనా యంత్రాంగంలో చేరకముందు, స్టాన్ ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం లోని రాజకీయ శాస్త్ర అధ్యాపకురాలోగా పనిచేసింది.

## బాల్యం
అలబామ లోని బర్మింగ్ హామ్ లో 1954 నవంబరు 14 లో రైస్ జన్మించింది. తన తల్లిదండ్రులకు ఎకైక సంతానమైన రైస్ తల్లి అంజెలీన రైస్ ఒక ఉన్నత పాఠశాలలో సంగీతం, వక్తృత్వం ఉపాద్యాయురాలిగా, తండ్రి జాన్ వెస్లే రైస్ ఒ ఉన్నత పాఠశాలలో మార్గదర్శక సలహాదారుగా పని చేసేవారు.

### ప్రారంభ విద్య
రైస్ తన మూడవ యేటనుంచే ఫ్రెంచ్, సంగీతం, ఫిగర్ స్కేటింగ్, నృత్యనాటకాలను నేర్చుకోవడం ఆరంభించింది. రైస్ తన మూడవ యేటనుంచే ఫ్రెంచ్, సంగీతం, ఫిగర్ స్కేటింగ్, నృత్యనాటకాలను నేర్చుకోవడం ఆరంభించింది. రైస్ కు పదిహేనేళ్ళ నాటికి పియానో వాద్యురాలు అవ్వాలన్న ఆశతో పియానొ నేర్చుకోవడమారంభించింది.

### ఉన్నత పాఠశాల , విశ్వవిద్యాలయ విద్య
1976లో, తన కుటుంబం కొలరాడొ లోని డెన్వర్ కు మకాం మార్చారు. 1971 లో రైస్, కొలరాడొ లోని చెర్రి హిల్స్ విల్లేజ్ లో ఉన్న సైంట్ మేరి అకాడమీ నుంచి పట్టా పుచ్చుకుంది.

## విద్యా వృత్తి
స్టాన్ ఫొర్డ్ విశ్వవ్హిద్యాలయం రైస్ ను, రాజకీయ శాస్త్ర సహాయక ప్రొఫెసర్ (1981-1987) గా నియమించారు.

వర్గం:1954 జననాలు
వర్గం:అమెరికా వ్యక్తులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
అడుగు (అయోమయ నివృత్తి)

* అడుగు (కొలమానం) - కొలత గురించి
* అడుగు (2009 సినిమా) - తెలుగు సినిమా 
* అడుగు ముద్రలు - నేర పరిశోధనలో భాగంగా చేసే పాదాల ముద్రలు
* అడుగు జాడలు (1966 సినిమా) -1966 విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం
* అడుగుజాడలు (నాటకం) -కె.ఎల్.నరసింహారావు రచించించిన తెలుగు నాటకం
* అడుగులపుట్టు - అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, పెదబయలు మండల గ్రామం
నక్క తోక పూలు

**నక్క తోక పూలు**ఆర్చిడ్ లో ఒక జాతి. ఈ జాతులు మొదటి లిండ్ల్ 1896 లో వర్ణించారు, మయన్మార్, థాయ్లాండ్, మలేషియా, లావోస్, కంబోడియా, వియత్నాం, హైనాన్ చైనా, బోర్నియో, బంగ్లాదేశ్, ఫిలిప్పీన్స్ లో ఉంటాయి.

*Rhynchostylis* differs from Vandas by the one-lobed lip. *Rhynchostylis* are also commonly called **Foxtail Orchids** because of their long thin densely packed inflorescences that get up to 37&nbsp;cm with sweetly fragrant blooms. The inflorescences appear in autumn and winter. Due to the wide distribution of *Rhynchostylis gigantea* there is a range of different clones: flowers vary slightly in shape and colour (from white to dark red, with spotted forms). 

Unlike vandas they need indirect light. *Rhynchostylis gigantea* are best grown in wood slat basket with little or no potting material and will grow massive fleshy roots entangled throughout the basket if given uniform water and fertilizer. The plants are warm to hot growing.

## వెలుపలి లింకులు
సూర్యదేవర రామమోహనరావు

**సూర్యదేవర రామ్ మోహన్ రావు** ఒక ప్రముఖ తెలుగు రచయిత. తెలుగు కన్నడ భాషల్లో నవలా రచనలో సుప్రసిద్ధుడు. ఈయన రాసిన నవలలు స్వాతి లాంటి ప్రముఖ పత్రికల్లో ప్రచురించబడ్డాయి.

ఈయన కృష్ణా జిల్లా కంచికచర్ల మండలం మున్నలూరు గ్రామంలో 1958లో అనంతయ్య, వెంకట నరసాంబ దంపతులకు రామమోహనరావు 6 వ సంతానంగా జన్మించారు.

1985 నుండి సుమారు 95 నవలలు వ్రాశారు. ఈయన నవలలు దిన, వార, మాస పత్రికల్లో సీరియళ్ళుగా ప్రచురితమవుతున్నాయి. తెలుగు సాహిత్యంలో రామ్మోహనరావు అత్యధికంగా నవలలు వ్రాసి చరిత్ర సృష్టించారు. ఈయన వ్రాసిన 200 చిన్నపాటి కథలు కన్నడ, తమిళంలో అనువాదమయ్యాయి. కొన్ని నవలలు సినిమాలుగా, టి.వి సీరియళ్ళుగా చేయబడ్డాయి.

ఈయన వ్రాసిన నవల *ముక్తేశ్వరి పునరాగమనం* తెలుగు నవలా ప్రపంచంలో రికార్డుకెక్కింది. ప్రతి నవలకు ప్రత్యేకమైన బ్యాక్ గ్రౌండ్స్ సృష్టించడం రామమోహనరావు ప్రత్యేకత. 2002లో పుట్టిన రోజున మైసూరులో శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామి వారి చేతులమీదుగా *దత్తపీఠం ఆస్థాన విద్యాన్* పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. 1996 లో కళాభారతి వారి *బెస్ట్ రైటర్ ఆఫ్ ది ఈయర్* అవార్డును భారతీయ జనతా పార్టీ అధ్యక్షుడైన వెంకయ్య నాయుడు చేతుల మీదుగా గెల్చుకున్నారు. రామమోహనరావుకు సతీమణి పద్మజ రాణి, ఇద్దరు కుమారులు - కాళి అనంత్, తేజస్వి అనంత్ ఉన్నారు.

## నవలలు
రచయిత నవలలు అత్యధికం వ్యాపారం, సైన్స్ ఫిక్షన్, ఆత్మలు, పునర్జన్మలు, అతీంద్రియ శక్తుల మీద రాయబడినవి. వాటిలో కొన్ని

*రెండోసారి కూడా నిన్నే ప్రేమిస్తా
*వశీకరణ యజ్ఞం
*మృత్యుంజయుడు
*త్రికాల యజ్ఞం
*మాయ
*మనీ మనీ మనీ
*దేవుడు వర్సెస్ మానవుడు
*మాయసభ
*మోహిత
*ముక్తేశ్వరి పునరాగమనం
*మోడల్
*అహో !విక్రమార్క
*క్రిమినల్స్
*అక్షర యజ్ఞం
*వ్యూహం
*క్రాస్ రోడ్స్
*ఆత్మా గమనం
*ప్రేమ, ఆకర్షణ, మోహం
*ది బ్యూటీ
*అంతర్యుద్ధం
*సాహసమే ఆమె ఊపిరి
*పరిచయం
*మూడో మనిషి
*ప్రేమకు పెట్టుబడి కావాలి
*నన్ను ప్రేమించిన అపరిచితుడు
*ఫలాక్షుడు
*చిక్కలేదు చిన్నదాని ఆచూకీ
*ఆమె అతడు ఆమె
*పెళ్ళి కొడుకు లేచిపోయాడు
*అపూర్వ
*సౌందర్య లహరి
*మనోగతం
*వాస్తవం నుంచి వాస్తవంలోకి
*హోమం
*శతపత్ర
*జీవాత్మ
*కిడ్నాప్
*యోధుడు
*గోడచాటు ముద్దు
*ఈ రోజు గడిస్తే చాలు
*ఏక వ్యక్తి సైన్యం
*సృష్టి
*మొగలి బాకు
*నైమిష
*పేపర్ కటింగ్
*ఛాలెంజ్
*త్రివేణి
*నువ్వక్కడ - నేనిక్కడ
*సంభవం
*ది బెట్
*ప్రేమయాత్ర
*ప్లే
*డార్లింగ్
*రక్తచందనం
*నా జీవితం నీ కౌగిలిలో
*లక్ష్యం
*ముగ్ధ
*జనవరి 5
*సూపర్ స్టార్ 2
*నిశీధ నియంత
*అనితర సాధ్యుడు
*రివెంజ్
*స్టార్ వార్స్
*ఎర్ర సముద్రం
*లవర్
*పెళ్ళి చూపులు
*ప్రేమ
*వసంతం
*విజయం
*బ్లాక్ అండ్ వైట్
*అనూహ్యం
*ది బ్యూటీ
*మేమూ ప్రేమించుకున్నాం
*ఐశ్వర్యరాయ్ వర్సెస్ ఆకలి
*ఆరో రుద్రుడు
*ఆక్రోశం
*నేడే విడుదల
*సాహసి
*డియర్
*అశ్వ భారతం
*1985 సెప్టెంబరు 17
*సూపర్ స్టార్ 1
*ఏ దేశమేగినా
*స్త్రీ విజయం వెనుక పురుషుడు
*మానవ యజ్ఞం
*సక్సెస్
*మాయావి
*పెళ్ళిళ్ళు స్వర్గంలోనే జరుగుతాయి
*త్రినేత్రుడు 1
*త్రినేత్రుడు 2
*ది లాస్ట్ డిక్టేటర్
*ఆమెది ఒంటరి పోరాటం
*మేడ్ ఫర్ ఈచ్ అదర్
*దేవుడు వర్సెస్ మానవుడు
*కృతయుగం
*గాడ్స్ ఓన్ ప్లాన్
*మనోయజ్ఞం

## మూలాలు

## లంకెలు
https://web.archive.org/web/20120919020514/http://www.suryadevararammohanrao.com/html/aboutus.html

వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయితలు
వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు
తెల్ల బంగారం చెట్టు

తెల్ల బంగారం చెట్టును తెలుపు దేవకాంచనం అని కూడా అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం బహీనియా అక్యూమినటా. దేవ కాంచనం చెట్టు వలె కనిపించే ఈ చెట్టు పుష్పాలు తెల్లగా ప్రత్యేకంగా ఉంటాయి. ఈ చెట్టు యొక్క పూలు తెల్లగా ఉండుట వలన ఈ చెట్టుకి తెల్ల బంగారం చెట్టు అని పేరు వచ్చింది. ఈ చెట్టు సుమారు 20 అడుగుల ఎత్తు పెరుగుతుంది. 

బహీనియా అక్యుమినటా ఉష్ణమండల ఆగ్నేయ ఆసియాకు చెందిన పుష్పించే పొద జాతి.  విస్తృతమైన సాగు కారణంగా ఖచ్చితమైన స్థానిక పరిధి గూర్చి వివరాలు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి.  కానీ బహుశా మలేషియా, ఇండోనేషియా (జావా, బోర్నియో, కాలిమంటన్, లెస్సర్ సుండా దీవులు),  ఫిలిప్పీన్స్ దీవులలో ఉంటాయి. 

ఇది రెండు నుండి మూడు మీటర్ల పొడవు పెరుగుతుంది. ఇతర బహీనియా రకాల వలె కాకుండా వీటి ఆకులు ద్విదళాలు కలిగి ఉంటాయి. ఇవి ఎద్దు గిట్టల ఆకారంలో ఆకులు కలిగి ఉంటాయి. అవి 6 నుండి 15 సెంటీమీటర్ల పొడవు కలిగి కలిగి ఉంటాయి.  పువ్వులు సువాసన కలిగి 8 నుండి 12 సెం.మీ వ్యాసాన్ని కలిగి, ఐదు దళాలను పది పసుపు కేశరాలను కలిగి ఆకుపచ్చని కాడను కలిగి ఉంటాయి. వీటి కాయలు 7.5 సెం.మీ నుండి 15 సెం.మీ పొడవు 1.5 నుండి 1.8 సెం.మీ వెడల్పు కలిగి ఉంటాయి. ఇవి ఆకురాల్చు అరణ్యాలలో ఎక్కువగా లభిస్తాయి. 

## మూలాలు

## ఇవి కూడా చూడండి
* దేవకాంచనం
* ఆరెచెట్టు

## బయటి లింకులు

వర్గం:అలంకార చెట్లు
సిరోయ్ లిల్లీ

సిరోయ్ లిల్లీ అనే అందమైన లిల్లీ పువ్వు మణిపూర్ ఉఖ్రుల్ జిల్లా సిరోయి కొండలలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది. సిరోయ్ లిల్లీ పువ్వు, లిలియేసి కుటుంబానికి చెందినది. జీన్ కింగ్డన్ వార్డ్ (నీ మాక్లిన్) 1949 లో, లిలియం మాక్లినియా పర్వతంపై కనుగొనబడింది. ఈశాన్య భారతదేశంలోని మణిపూర్ లోని సిర్హోయ్. 1948 వ సంవత్సరంలో ఫ్రాంక్ కింగ్డన్ వార్డ్, అతని భార్యజీన్ మొదట సిరోయ లిల్లీ పువ్వను పెంచాలా చేసింది. మణిపూర్ లోని సిరోయ్ అటవీ ప్రాంతంలో ఉండేవారు . మొదట వాళ్ళు దీని మొక్కను చూడటం, విత్తనాలను వేయడం వంటివి చేసారు . అందుకే వారి గౌరవార్థం మాక్లిన్ అనే పేరుపెట్టారు 

## చరిత్ర
భారతదేశంలోని మణిపూర్ రాష్ట్రానికి చెందినది మణిపూర్, మేఘాలయ, అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగాలాండ్, సిరోయ్ లిల్లీ (లిలియం మాక్లినియా) వాణిజ్యపరంగా పండిస్తారు. దీని లోని కొన్నిరకాలు అలాస్కా, బీట్రిక్స్, కనెక్టికట్ కింగ్, కార్డెలియా, ఎలైట్, పారిస్, మెంటన్, మాసా, మోనాలిసా, ఆరెంజ్ మౌంటైన్, ఎల్లో జెయింట్, కాసా బ్లాంకా, టైబర్ మొదలైనవి . నర్సరీ పెంపకంలో నేల మట్టానికి 15 సెం.మీ, 6-8 సెం.మీ లోతులో వేస్తారు. కావలిసిన ఉష్ణోగ్రత 21 డిగ్రీల నుండి 25 డిగ్రీలలో పెరుగుతాయి. సిరోయ్ లిల్లీ పూవులు గులాబీ, పసుపు, ఆరెంజ్ రంగులలో ఉంటాయి  సిరోయ్ లిల్లీ పూవును మణిపూర్ రాష్ట్రం "రాష్ట్ర పుష్పంగా " ప్రకటించారు ( 1989 మార్చి 21 ) . దురదృష్టవశాత్తు భారతదేశంలో సిరోయ్ లిల్లీ పువ్వు అంతరించిపోతున్న జాతు లలో ఒకటి. ఇండో-బర్మా జీవవైవిధ్యంలో ఉన్న ఈశాన్య ప్రాంతం. ఇక్కడ పూర్తిగా అన్వేషించబడలేదు, అధ్యయనం చేయబడలేదు కొన్ని లోపాలతో ఈ మొక్కల జన్యు వనరులు క్షీణిస్తున్నాయి. ఇందుకు కారణములు చూస్తే ప్ర తి సంవత్సరం వేలాది సిరుయి కొండలపైకి వచ్చే పర్యాటకులు ప్రధానముగా మొక్క పుష్పించే కాలంలో, రావడం, వీటి మధ్యలలో నడవడం, ప్రతికూలంగా ప్రభావితం చేసింది. పర్యాటకులు వేసే వ్యర్థ పదార్థములు, ప్లాస్టిక్ల వేయడం వంటి వాళ్ళ సిరోయ్ లిల్లీ జాతులు అంతరించి పోవడానికి ఒక కారణముగా భావించ వచ్చును. మరియొక కారణం అడవిలో మంటలు రావడం దీనితో మొక్కలు, విత్తనములు కాలిపోవడం వాళ్ళ కూడా సిరోయ్ లిల్లీ పువ్వు అంతరిస్తుందని చెప్పవచ్చును  అంతరిస్తున్న సిరోయ్ లిల్లీ పువ్వును గుర్తించి ప్రభుత్వం వారు,1982 లో ఈ ప్రదేశాన్ని జాతీయ ఉద్యానవనం - సిరోయి నేషనల్ పార్క్ గా ప్రకటించారు 

దీని ప్రాముఖ్యత గుర్తించి కేంద్ర ప్రభుత్వం వారు 2000 సంవ్సతరంలో పోస్టల్ స్టాంప్ ను విడుదల చేసారు 

## ములాలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:లిలియేసి
వర్గం:పుష్పాలు
నోబెల్ పూలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:పుష్పాలు
నల్ల మద్ది

టెర్మినాలియా ఎలిప్టికా (నల్ల మద్ది) అనేది భారతదేశం, నేపాల్, బంగ్లాదేశ్, మయన్మార్, థాయిలాండ్, లావోస్, కంబోడియా మరియు వియత్నాంలలోని దక్షిణ మరియు ఆగ్నేయాసియాకు చెందిన టెర్మినాలియా జాతి. ఇది దక్షిణ భారతదేశంలో 1000 మీటర్ల ఎత్తు వరకు ఉన్న పొడి మరియు తేమతో కూడిన ఆకురాల్చే అడవులలో ప్రముఖ భాగం.

సాధారణ పేర్లు అస్నా; సాజ్ లేదా సాజ్; ఇండియన్ లారెల్; మారుతం (తమిళం); మట్టి (కన్నడ); ఐన్ (మరాఠీ); తౌక్యాన్ (బర్మా); సదర్, మట్టి లేదా మర్దా (భారతదేశం); ఆసన (శ్రీలంక); మరియు లక్షణమైన బెరడు నమూనా కారణంగా మొసలి బెరడు చెట్టు అందురు.

ఇది 30 మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరిగే చెట్టు, 1 మీ. కాండం వ్యాసం కలిగి ఉంటుంది. పండు అండాకారంగా ఉంటుంది, 3 సెం.మీ. పొడవు ఉంటుంది, పండ్ల శిఖరం దాటి విస్తరించని ఐదు రెక్కలు ఉంటాయి.  బెరడు అగ్ని నిరోధకంగా ఉంటుంది. కలప ముతకగా, చాలా నిటారుగా ఉండే ధాన్యం, నిస్తేజంగా నుండి కొంతవరకు మెరిసేది,  ఎటువంటి వాసన లేదా రుచి లేకుండా ఉంటుంది. గట్టి చెక్క లేత గోధుమ రంగు నుండి కొన్ని గుర్తులు ఉన్న ముదురు గోధుమ లేదా గోధుమ రంగు నలుపు వరకు ఉంటుంది. ఇది ముదురు గీతలతో వంకరగా ఉంటుంది. సాప్టు వుడ్ ఎర్రటి తెలుపు,  తీవ్రంగా విభిన్నంగా ఉంటుంది. హార్ట్‌వుడ్ మధ్యస్తంగా మన్నికైనది మరియు సాప్టు వుడ్ పౌడర్ - పోస్ట్ బీటిల్ దాడికి గురవుతుంది.

టెర్మినాలియా టోమెంటోసాకు ఒక అద్భుతమైన లక్షణం ఉంది: ఈ జాతికి చెందిన కొన్ని చెట్లు ఎండా కాలంలో నీటిని నిల్వ చేస్తాయి. భారతదేశంలోని బందీపూర్ నేషనల్ పార్క్‌లో నిర్వహించిన సర్వేలో చెట్ల నిష్పత్తి నీటిని నిల్వ చేస్తుందని,  నీటి నిల్వ యొక్క  పౌనఃపున్యం మరియు మొత్తంలో నిల్వ ఆధారిత పెరుగుదల ఉందని తేలింది. ఈ నీటి నిల్వ యొక్క యంత్రాంగం మరియు పర్యావరణ భౌతిక ప్రాముఖ్యత తెలియదు. 

## ఉపయోగాలు
ఈ కలపను ఫర్నిచర్, క్యాబినెట్ పని, కలపడం, ప్యానలింగ్, ప్రత్యేక వస్తువులు, పడవ నిర్మాణం, రైల్‌రోడ్ క్రాస్ , అలంకార పొరలు మరియు సంగీత వాయిద్యాల కోసం (ఉదా. గిటార్ ఫ్రెట్‌బోర్డ్ కోసం) ఉపయోగిస్తారు.

ఈ ఆకులను ఆంథెరియా పాఫియా (పట్టు పురుగులు) ఆహారంగా ఉపయోగిస్తాయి, ఇవి వాణిజ్యపరంగా ముఖ్యమైన అడవి పట్టు యొక్క ఒక రకమైన టస్సార్ సిల్క్ (టుస్సా) ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. బెరడును విరేచనాలకు వ్యతిరేకంగా ఔషధంగా ఉపయోగిస్తారు. దాని నుండి ఆక్సాలిక్ ఆమ్లాన్ని తీయవచ్చు. బెరడు మరియు ముఖ్యంగా పండు తోలుకు రంగు వేయడానికి మరియు టాన్ చేయడానికి పైరోగల్లోల్ మరియు కాటెకాల్‌ను ఇస్తుంది.

కాండంలో నిల్వ చేయబడిన నీటిని తరచుగా నొక్కడం ద్వారా వేసవిలో అటవీ ప్రజలు త్రాగడానికి మంచి నీటి వనరుగా ఉపయోగిస్తారు. కడుపు నొప్పికి ఇది నివారణ విలువను కలిగి ఉంటుందని కూడా భావిస్తారు.

దాని స్థానిక పరిధి వెలుపల, దీనిని దక్షిణ చైనాలో సాగు చేస్తారు.
## మూలాలు

## బాహ్య లంకెలు

* 
*
వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు

**వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు** ( 1912 - సెప్టెంబరు 28, 1994) నిరంకుశ నిజాం వ్యతిరేక పోరాటయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు.

## జననం
మెదక్ సమీపంలోని ఎల్దుర్తి గ్రామంలో 1912 జనవరిలో జన్మించాడు. కళాశాల విద్య సమయంలో ఉద్యమాలపై ఆకర్షితుడైనాడు. ఇతను బహుభాషా పండితుడు. తెలుగు, ఇంగ్లీష్, ఉర్దూ, కన్నడ, మరాఠి, పారశీక భాషలలో నిష్ణాతుడు. నిజాం ధోరణికి వ్యతిరేకిస్తూ ప్రజలను ఉత్తేజపర్చడానికి అనేక మార్గాలను అంవేషించి సఫలుడైనాడు. అణా గ్రంథమాలను నిర్వహించి సాహతోపేతమైన చర్యను నిర్వహించిన ప్రజ్ఞాశీలి మాణిక్యరావు. అనేక పుస్తకాల ద్వారా నిజాం పక్షపాత ధోరణిని ఎండగడ్డాడు. ఆనాటి రాజకీయ పరిస్థితులు, రైతుల సమస్యలను ప్రచురించాడు. ఈ చిన్న పుస్తకం నిజాం గుండెల్లో రైళ్ళు పరిగెత్తించింది. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సంపాదకత్వంలో వెలువడిన గోల్కొండ పత్రికలో సహాయ సంపాదకులుగా పనిచేశాడు. అందులో కూడా ప్రజాభిప్రాయాలను నిర్భయంగా ప్రకటించేవాడు. మర్రి చెన్నారెడ్డి సంపాదకత్వంలో వెలువడే హైదరాబాదు పత్రికలో కూడా ఇతను ఎన్నో వ్యాసాలు రచించాడు. అడవి బాపిరాజు సంపాదకత్వంలో వెలువడే మీజాన్ పత్రికలో గేయాలు రచించాడు. "హైదరాబాదు స్వాతంత్ర్యోద్యమ" చరిత్ర ఇతను రచించిన రచనలలో ప్రముఖమైనది.

## మరణం
విమోచనోద్యమం తర్వాత కూడా రచనా రంగంలో కృషిచేసి 82వ ఏట సెప్టెంబరు 28, 1994 నాడు మరణించాడు.

## మూలాలు

వర్గం:1913 జననాలు
వర్గం:1994 మరణాలు
వర్గం:తెలంగాణ విమోచనోద్యమంలో పాల్గొన్న మెదక్ జిల్లా వ్యక్తులు
వర్గం:మెదక్ జిల్లా పాత్రికేయులు
వర్గం:మెదక్ జిల్లా రచయితలు
ఎర్ర వండ పూలు

ఎర్ర వండ పూలకు  ( Renanthera imschootiana)  ఈశాన్య భారతదేశం, వియత్నాం లను జన్మ స్థలం గా పేర్కొన వచ్చును . భారతదేశంలో, ఈ మొక్కలు  అరుణాచల్  ప్రదేశ్ , మణిపూర్, అస్సాం, ఇతర దేశాలలో  మయన్మార్ , దక్షిణ చైనా , వియాత్నం  ప్రాంతంలో, 500-1500 మీటర్ల ఎత్తులో మనకు కనిపిస్తాయి.

## చరిత్ర
ఎర్ర వండ పూల జాతి మొక్క  రెనాంతెరా జాతికి చెందిన ఒక జాతి. ఈ జాతిని రాబర్ట్ అలెన్ రోల్ఫ్  1891 లో పేర్కొన్నాడు.   ఎర్ర వండా పూల కొమ్మలు  90 సెం.మీ ఎత్తు వరకు వుండి ,  కొమ్మలతో, 0.5 సెం.మీ  కాండం తో కలపగా మారుతుంది .1.8-2.0 సెం.మీ వెడల్పు గల ఆకులు కలిగి ఉంటాయి. వేసవి ప్రారంభం లో 45 సెం.మీటర్ల వరకు కనిపిస్తుంది. ఎర్ర వండి పూల మొక్క వేసవిలో, సరాసరి పగలు  ఉష్ణోగ్రత 26 ° C, రాత్రి  ఉష్ణోగ్రత 18-19 at C వద్ద, రోజువారీ వ్యాప్తి 7-8 ° C తో ఉంటుంది. శీతాకాలపు సగటు ఉష్ణోగ్రత 19-20 రోజు, రాత్రి 2-5 at C , రోజువారీ వ్యత్యాసం 15-17. C  ఎర్ర వండ పూల  మొక్కలు ఆరు అంగుళాల పొడవు ఉన్నప్పుడు రావడం ప్రారంభించవచ్చు. అందగా , పెద్ద  ఎరుపు పువ్వులు  నారింజ రంగు తో వస్తూ,పువ్వులు 2-3 నెలల వరకు ఉంటాయి.  మందులలో వాడే ప్రయత్నం లో కూడా పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి అని పేర్కొంటున్నారు   

thumb|ఎర్రవండపూలు

## మూలాలు

వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
వర్గం:ఆర్కిడేసి
దేశపాండ్య సుబ్బారావు

**దేశపాండ్య సుబ్బారావు** ప్రతేకాంధ్ర ఉద్యమ నాయకుడు, ఆంధ్రమహాసభ అధ్యక్షుడు. నంద్యాల ప్రముఖుడు. ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటుపై కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమ నాయకుల మధ్య ఏర్పడిన అపోహలను, విభేదాలను తొలగించే ఉద్దేశంతో 1937లో నియమించిన సంఘంలో ఈయన సభ్యుడు. ఈ సంఘపు చర్చలే శ్రీబాగ్‌ ఒడంబడికకు దారితీసాయి.

ప్రత్యేక ఆంధ్రరాష్ట్రానికి దత్తమండలపు నాయకులు తొలుత సుముఖంగా లేరు. ఆంధ్ర మహాసభ నాయకులు తరచుగా పర్యటనలు జరిపి సాగించిన ప్రచారం ప్రభావమో తెలియదు కాని క్రమంగా ‘సీమ’వారి వైఖరి మారింది. 1915లో జరిగిన కర్నూలు జిల్లా రెండవ మహాసభ ఆంధ్ర ఉద్యమాన్ని, దాని ఆశయాలను పూర్తిగా బలపరిచింది. అదే సంవత్సరం విశాఖపట్నంలో జరిగిన తృతీయాంధ్ర మహాసభకు అధ్యక్షత వహించిన చిత్తూరుకు చెందిన పానుగంటి రాజా రామారాయణింగార్ ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు వెంటనే వద్దన్నాడే కానీ అసలే వద్దన లేదు. ఇదే సభలో పాల్గొన్న దేశపాండ్య సుబ్బారావు ఆంధ్ర రాష్ట్రాన్ని బేషరతుగా, మనస్ఫూర్తిగా సమర్థిస్తూ ఇలా అన్నారు "నేను సీడెడ్ జిల్లాలకు చెందిన వాడిని... ఆంధ్ర రాష్ట్రం సాధించాలన్న ఉత్సాహం మీకెంత ఉన్నదో మాకూ అంతే ఉన్నది. తిక్కనను చదివి, ఆనందించిన ప్రతి ఆంధ్రుడికీ ఆ కోరిక ఉండాలి. ఇంకోసారి చెబుతున్నాను - సీడెడ్ జిల్లాలు ఆంధ్ర రాష్ట్రం కావాలంటున్నాయి" సుబ్బారావు లాంటివారి మద్దతుతో సీడెడ్ జిల్లాల ప్రతికూలతపట్ల సర్కార్ జిల్లాల వారికి సందేహాలు తగ్గాయి. ఆ జిల్లాలకు వెళ్లి సభలు పెడితే అక్కడివారూ మనకు ఇంకా చేరువవుతారు, మనతో కలిసి వస్తారు అని వల్లూరి సూర్యనారాయణరావు, కె.ఆర్.వి. కృష్ణరావు తదితరులు విశాఖపట్నం మహాసభలో సూచించారు. దానితో మరుసటి సంవత్సరం ఆంధ్రమహాసభ నెల్లూరులోనూ, ఆ తర్వాత నంద్యాలలోనూ జరిగింది.

1934లో ప్రత్యేక ఆంధ్రరాష్ట్ర ఉద్యమాన్ని పట్టించుకునే దిక్కులేని నిస్తబ్ధ దురవస్థలో దేశపాండ్య సుబ్బారావు ఆంధ్రత్వం మీది అభిమానంతో ఖర్చులు తానే పెట్టుకుని లండను వెళతానని ముందుకొచ్చాడు. ఆంధ్రుల తరఫున మాట్లాడటానికి నువ్వెవరు అని ఆయనను సీమలో ఎవరైనా అడిగే పరిస్థితి రాకూడదు కదా? అందుకని ఆయన కోరిన మేరకు పెద్దలు బద్ధకంగా కదిలి అతి కష్టంమీద విశాఖపట్నంలో ఆంధ్ర మహాసభ ప్రత్యేక సమావేశాన్ని ఏర్పరచి, సుబ్బారావును అధ్యక్షుడుగా ఎన్నుకుని, సభ పనుపున లండను రాయబారానికి అధికారికంగా పంపించారు. అదే పదివేలు అనుకున్న సుబ్బారావు ఎవరినీ పైసా అడక్కుండా సమస్త ఖర్చులూ తానే భరించి హుటాహుటిన ఓడ ఎక్కి లండన్ వెళ్లి బ్రిటిషు రాజకీయ ప్రముఖులను దర్శించి ఆంధ్రకు న్యాయం చెయ్యమని పరిపరి విధాల ప్రాధేయపడ్డాడు. అప్పుడు వారు "మీకు జరిగింది న్యాయమో, అన్యాయమో మాకెలా తెలుస్తుంది? తగినంత ఆందోళన జరిగినప్పుడే కదా పరిస్థితి తీవ్రత మీకు అర్థమయ్యేను. ఇక్కడ మా వ్యవహారాలు కూడా తగిన పబ్లిసిటీ, ప్రాపగాండా లేనిదే పార్లమెంటులో పాసుకావు" అన్ని తిప్పి పంపారు.

ఈయన కన్నడ కథా, నాటక రచయిత టి.పి.కైలాసంకు సన్నిహిత స్నేహితుడు. 1933లో కైలాసం పంపిన లిటిల్ లేస్ అండ్ ప్లేస్ ప్రతి సుబ్బారావుకు బాగా నచ్చి, సొంతగా పుస్తకాన్ని అచ్చువేయించి, అన్ని ప్రతులను కైలాసానికి బహూకరించాడు.

1939లో గాడిచర్ల హరిసర్వోత్తమరావు కర్నూలు జిల్లా, కాల్వబుగ్గలో ప్రారంభించిన రాజకీయ, ఆర్థిక శాస్త్రాల వేసవి పాఠశాలలో దేశపాండ్య సుబ్బారావు అధ్యాపకునిగా పనిచేశాడు.

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు

వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:కర్నూలు జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
వర్గం:ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఉద్యమంలో పాల్గొన్నవారు
వర్గం:శ్రీబాగ్ ఒడంబడికలో పాలుపంచుకున్న వ్యక్తులు
మట్టెలు

thumbnail|వివాహ సమయంలో వధువుకు మెట్టెలు తొడుగుతున్న వరుడు
హిందూ స్త్రీలకు పెళ్ళి రోజున పెళ్ళి ముహుర్తానికి ముందు జరిగే నలుగు కార్యక్రమంలో మేనమామ లేక మావ వరుస అయినవారు పెళ్ళికుమార్తె కాళ్ల బొటన వ్రేలి పక్కనున్న వ్రేళ్ళకు వెండి రింగ్ లను తొడుగుతారు, వీటినే మట్టెలు లేక మెట్టెలు అంటారు. స్త్రీ ఐదోతనంలోని ఐదు అలంకారాలలో మట్టెలు ఒకటి.

స్త్రీలు మట్టెలు ధరించుట తెలుగు అచారము. ఇది వైదిక సంస్కృతిలో లేదు. సాహిత్యంలో మట్టెల గురించిన తొలి ప్రస్త్రావన ఆంధ్రమహాభారతంలోని విరాట పర్వంలో ఉంది. "లలితంబులగు మట్టియల చప్పుడింపార సంచకైవడి నల్లనల్ల వచ్చి" (విరాట 2-64). నన్నయ తిక్కన కాలంలో పురుషులు కూడా కాళివేళ్లకు మట్టెలు ధరించెడివారు. అరుదుగా ఈ కాలంలో కూడా అక్కడక్కడ కొందరు పురుషులు సకృత్తుగా మట్టెలు పెట్టుకోవడం కనిపిస్తుందని సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రలో వ్రాశాడు.

## పండితుల అభిప్రాయం
కాలి బొటనవేలు పక్కనున్న వేలు స్త్రీలకు ఆయువుపట్టు వంటిది. దాని నుంచి విద్యుత్తు ప్రసరిస్తూ ఉంటుందని కాబట్టి ఆ వేలు నేలకు తగలడం మంచిది కాదని అలా తగలకుండా ఉండటానికే మట్టెలు ధరించే సంప్రదాయం ఏర్పడిందని పండితులు అంటారు.

## పురాణగాథ
దక్ష ప్రజాపతి తన అల్లుడైన శివుడిని అవమానించినప్పుడు తన భర్తకు జరిగిన అవమానాన్ని చూసి కోపోద్రిక్తురాలైన దాక్షాయణి, తన కాలి వేలిని భూమిపై రాసి నిప్పు పుట్టించి అందులో తాను దహనమయ్యిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ సందర్భాన్ని అనుసరించి శక్తి వంతమైన ఈ వేలు భూమికి తగలకుండా మెట్టెలు ధరిస్తారని పురాణగాథ.

## చారిత్రికత
స్త్రీలు మట్టెలు ధరించుట తెనుగువారి యాచారమే వైదిక పద్ధతిలో లేదు. "లలితంబులగు మట్టియల చప్పుడింపార నంచకై వడి నలనల్లవచ్చి" (విరాట 2-64) అనుట యిందుకు ప్రమాణము. నన్నయ తిక్కన్నల కాలములో పురుషులుకూడ మట్టియలను కాలివ్రేళ్ళకు పెట్టుకొనుచుండిరి. నేటికిని అందందు సకృత్తుగా కొందరు పురుషులు మట్టెలను పెట్టుకొనుట కాననగును. కీచకుడు నర్తనాగారమునకు పోయినప్పుడు "మట్టియ లౌండౌంటి బిట్టు దాకగనేల నందంద మునిగాళ్ళ నప్పశించుచు" పోయెను (విరాట 2-250). వధువును పెద్దలు చూచుట, బాంధవ్యము నిశ్చయించుట, అట్టి 'నిశ్చితార్థములో' కన్యకకు "ముద్రారోహణము" చేయుట అనగా తలపై పేలాలుంచుట ఆ కాలమందలి తెలుగువారి యాచారమై యుండును. [ 	ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర రచయిత 	సురవరం ప్రతాపరెడ్డి పుట. 6]
*https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:Andrulasangikach025988mbp.pdf/29

## ఇవి కూడా చూడండి
తాళిబొట్టు

## మూలాలు
సాక్షి ఫన్ డే (ఔనా - ఎందుకు) - 23-9-2012

## బయటి లింకులు
*స్త్రీల కాలివ్రేళ్లకు మట్టెలు పెట్టడంలో ఆంతర్యమేమిటి?
*గర్ల్స్ గ్లిట్టర్ 
*తెలుగునాట కళ్యాణం 

వర్గం:ఆభరణాలు
వర్గం:తెలుగువారి సాంప్రదాయాలు
పులుసునిమ్మ

నిమ్మలోని అనేక రకాలలో ప్రధానమైనది పులుసునిమ్మ. దీని తోలు పలుచగా కాగితం వలె ఉండుట వలన ఈ నిమ్మను పేపర్ నిమ్మ లేక కాగితం నిమ్మ అని కూడా అంటారు. ఈ పులుసునిమ్మ కాయలలో పులుసు అనగా పుల్లగా ఉండే రసం ఎక్కువగా ఉండటం వలన ఈ నిమ్మ కాయలను పులుసునిమ్మ అంటారు. దీనిని ఆంగ్లంలోకీ లైమ్ అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం సిట్రస్ ఔరంటిఫోలియా (Citrus aurantifolia). 

## ఇవి కూడా చూడండి
నిమ్మ

గజనిమ్మ

దానిమ్మ

కమలాలు

## బయటి లింకులు
*నిమ్మళంగా ఉండండి ! 

వర్గం:రూటేసి
వర్గం:రూటేసి కుటుంబ మొక్కలు
చేదు నారింజ

**చేదు నారింజ**ను ఆంగ్లంలో బిట్టర్ ఆరెంజ్ అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం సిట్రస్ ఔరంటియుమ్. ఇది నిమ్మజాతి వృక్షం. ఈ చెట్టు ఫలం చూడటానికి కమలాపండు వలె ఉంటుంది. ఈ చెట్టు పండు కమలాపండు వలె పుల్లగా, తీయగా ఉండక చేదుగా ఉంటుంది. అందువలనే ఈ నిమ్మను చేదు ఆరెంజ్ లేక చేదు నారింజ అంటారు. ఇది సిట్రస్ మాక్సిమా, సిట్రస్ రెటికులాటా నిమ్మజాతుల యొక్క సంకరజాతి. చేదు ఆరెంజ్ యొక్క అనేక రకాలను ఎస్సేన్షియాల్ ఆయిల్ తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. ఈ ముఖ్యమైన నూనెను పరిమళ ద్రవ్యాలలోను, రుచుల కొరకు కలిపే ద్రావకాలలోను ఉపయోగిస్తారు. సెవిల్లె అనే చేదు నారింజను మార్మాలాడే ఉత్పత్తిలో ఉపయోగిస్తారు. చేదు నారింజను మూలికావైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు. బాగా ఆకలి అవడానికి, ఉత్తేజంగా ఉండటానికి వంటి అనేక పనుల కొరకు దీనిని ఉపయోగిస్తారు. ఎక్కువ బరువు ఉన్నవారు దీనిని ఉపయోగించి బరువు తగ్గడానికి దీని ఔషధాలను ఉపయోగిస్తున్నారని ఈ ఔషధాలను ఎక్కువగా ఉపయోగించడం వల్ల ఆకలి మందగిస్తుందని అందువలన ఈ చేదు నారింజతో తయారయ్యే ఔషధాల వాడకాన్ని తగ్గించాలని కొందరు వాదిస్తారు.

## ఇవి కూడా చూడండి

## బయటి లింకులు

వర్గం:నారింజలు
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
గజనిమ్మ

**గజనిమ్మ**ను ఆంగ్లంలో పొమెలొ (Pomelo) అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం సిట్రస్ మాక్సిమా లేక సిట్రస్ గ్రాండిస్. కరుకుదనం కలిగిన ఈ నిమ్మజాతి పండు దక్షిణ, ఆగ్నేయ ఆసియాకు చెందినది. ఈ గజనిమ్మ పండు సాధారణంగా లేత ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటుంది. మాగినప్పుడు పసుపుపచ్చ రంగుకి మారుతుంది. ఈ పండు మెత్తని చాలా మందమైన తోలును కలిగి ఉంటుంది. ఈ పండు లోపలి కండ బత్తాయి కాయకు ఉన్నట్టు తెల్లగా ఉంటుంది. చాలా అరుదుగా గులాబీ రంగులోను లేక ఎరుపు రంగులోను ఉంటుంది. అతిపెద్ద గజనిమ్మ పండ్లు 15 నుంచి 25 సెంటీమీటర్ల (5.9 నుంచి 9.8 అంగుళాలు) వ్యాసాన్ని కలిగి 1 నుంచి 2 కిలోగ్రాముల బరువుతో ఉంటాయి. బాగా పుల్లగా ఉండే ఈ గజనిమ్మ కాయ దబ్బలను ఉప్పు అద్దుకొని లేక చల్లుకొని తింటారు, ఇంకా ఊరగాయ తయారు చేస్తారు.

## చిత్రమాలిక

File:South Indian Pomello.png | Whole ripe pomelo from Kerala (South India)
File:South Indian Pomello cut in Half.png | South Indian pomelo cut in half
File:Pummelos.jpg|Pomelos
File:Pummelo_sectioned.jpg|Sectioned pomelo
File:Pummelo_flesh.jpg|Flesh of a pomelo
File:Citrus maxima0.jpg|Pomelo on tree
File:Mid-Autumn Festival 33, Chinatown, Singapore, Sep 06.JPG|Ipoh pomelos on sale at Chinatown, Singapore
File:Pomelo3.jpg|Fruit on tree; from the Philippines
File:Pomelo flower.jpg|Pomelo flower in early April
File:Yam som-o.JPG|*Yam som-o*: spicy Thai pomelo salad with tamarind juice
File:Tam som-o nam pu.JPG|*Tam som-o nam pu*: spicy Thai pomelo salad with crab extract
File:Xiancun - pomelo orchards - DSCF4064.JPG|Fujian's Pinghe County is famous in China for its pomelos


## ఇవి కూడా చూడండి
పులుసునిమ్మ

## బయటి లింకులు

వర్గం:రూటేసి కుటుంబ మొక్కలు
వ్యాసం (అయోమయ నివృత్తి)

**వ్యాసం** అన్నది ఈ క్రింది వాటిని కూడా సూచించవచ్చు:

*వ్యాసం (సాహిత్య ప్రక్రియ) - ఒక విషయంపై వివరణాత్మకమైన రచన.
*వ్యాసం (గణిత శాస్త్రం) - వృత్తం లో గల అతి పెద్ద జ్యా
దేవకాంచనం (అయోమయ నివృత్తి)

* దేవకాంచనం - Bauhinia purpurea
* తెలుగు దేవ కాంచనం - Bauhinia acuminata
రోసిడ్స్

పుష్పించే మొక్కల యొక్క పెద్ద సమూహ సభ్యులుగా రోసిడ్స్ ఉన్నాయి. దాదాపు 70వేల జాతులు కలిగి ఉన్న ఇవి మొత్తం పుష్పించే మొక్కలలో పావు భాగం కన్నా ఎక్కువ. ఈ సమూహాన్ని నిరోధం, వర్గీకరణ మీద ఆధారపడి 16 నుంచి 20 క్రమములుగా విభజించబడింది. ఈ ఆర్డర్లు అని కలిసి తిరిగి 140 కుటుంబాలుగా ఉన్నాయి. యుఫోర్బియా హెటెరోఫిల్లా అన్ని మొక్కల భాగాలలో రబ్బరు పాలు కలిగిన మొక్క. ఇది 30 నుండి 100 సెం.మీ పొడవు పెరుగుతుంది.మొక్క నుండి 1 మీ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విత్తనాలను చెదరగొడుతుంది. ఉష్ణమండల వాతావరణాలకు మొక్కలు మొలుస్తాయి. పొలంలో విత్తనాలు మొలకెత్తుతాయి, చాలా వేగంగా పెరుగుతాయి, పంటలతో పోటీగా పెరుగుతు ఉంటాయి. మొక్కలు 30 రోజుల ముందుగానే రాగలదు. పువ్వులపై ఆకర్షించే కీటకాల ద్వారా పువ్వులపై గ్రంథులు ఉత్పత్తి చేసే పెద్ద మొత్తంలో తేనె. పండిన విత్తనాలు 20 నుండి 25 రోజుల తరువాత ఏర్పడతాయి. ఒకే మొక్కలకు ఒక సమయంలో 100 విత్తనాలు ఉండవచ్చు ఒక సీజన్‌లో 4500 కి పైగా విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. 25 నుండి 35oC ఉష్ణోగ్రతలలో విత్తనాలు మొలకెత్తుతాయి. విత్తనాలు 0 నుండి 8 సెం.మీ లోతు (40 నుండి 47%), 10 సెం.మీ వద్ద 22%, 12 సెం.మీ వద్ద 12%,14 సెం.మీ వద్ద లోతుల నుండి రాగలవు 

పెరుగుదల : అమెరికా లో పుట్టిన మొక్క అయినా దక్షిణ అమెరికా నుండి, మధ్య అమెరికా, కరేబియన్ ద్వారా, దక్షిణాన అర్జెంటీనా వరకు, ఆస్ట్రేలియా దేశాలలో విస్తరించింది. భారతదేశంలో కేరళ రాష్ట్రం లోని : కొట్టాయం, అలప్పుజ, పతనమిట్ట, ఇడుక్కి, కొల్లం, తిరువనంతపురం, మలప్పురం, కోజిక్కోడ్, వయనాడ్, త్రిసూర్, కన్నూర్, ఎర్నాకుళం, పాలక్కాడ్ జిల్లాలలో మనకు కనబడుతుంది 

ఉపయోగములు: ఆయర్వేదిక్ మందుల తయారీలో ఈ రకమైన వ్యాధుల నివారణకు విరేచనాలు,, శ్వాసనాళ, శ్వాసకోశ వ్యాధులు (ఉబ్బసం), కండ్లకలక చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు. వాపు దిమ్మలపై ఆకు ఉపయోగించబడుతుంది. కాన్సర్ నిరోధకం, బ్యాక్టీరీయా నివారణ . పసుపు, కొబ్బరి నూనెతో వేడి చేసి అరికాళ్ళపై రుద్దుతారు 

## మూలాలు


వర్గం:పుష్పించే మొక్కలు
వర్గం:రోసిడ్స్
పింగళి ఎల్లనార్యుడు

**పింగళి ఎల్లనార్యుడు** 17వ శతాబ్దమునకు చెందిన కవి. 

ఈ కవి సర్వేశ్వర మహాత్మ్యమను నామాంతరము గల తోభ్యచరిత్రమును రచించెను. తోభ్య చరిత్రము నాలుగాశ్వాసములు గల క్రైస్తవ గ్రంథము. ఇతను తన కవిత్వములో శివ భక్తులను నమస్కరించుట చేత ఇతడు శివభక్తుడని, నియోగి బ్రాహ్మణుడని తెలియుచున్నది. ఇతడు క్రైస్తవుడు కాక శైవ బ్రాహ్మణుడైన పక్షమున ఇతడు క్రైస్తవ గ్రంథమును ఎందుకు రచించాడో తెలియడం లేదు. ఇతడు క్రైస్తవ మతంలోకి చేరినదువలన గానీ, ధనాపేక్ష చేత గానీ ఈ గ్రంథమును రాసి ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు. 

అతను భరద్వాజ గోత్రుడు. పింగళి నాగయామాత్యుని పుత్రుడు. ఇతడు కృష్ణామండలం నందు గల కొండవీడు నందుండిన నియోగ బ్రాహ్మణుడు. ఈ కవి తుమ్మరాయపరెడ్డి ప్రేరణ చేత ఈ గ్రంథమును రచించెను. ఈ కవి మొదట వచన కావ్యముగా రాసిన గ్రంథమును తరువాత పద్య కావ్యముగా రాసినాడని తెలియుచున్నది. అతను దామెర వెంకటాధిపుని కాలంలో నివసింనినట్లు స్పష్టమగుచున్నది. బహుళాశ్వ చరిత్రమును రచించిన దామెర వెంకటాధిపుడు 17వ శతాబ్దము ఆరంభములోని వాడు. ఈ సమాచారం ఆధారంగా ఈ కవి 17వ శతాబ్ద మధ్య కాలం నాటి వాడని తెలియుచున్నది. ఈ తోబ్య చరిత్రము వేదాంత రసాయనము గ్రంథ రచన కంటే ముందు కాలం నాటినది తెలియుచున్నది. ఇతని కవిత్వం మృదుమధురం. ఈతని గురువు ఇవ్వటూరి శరభనారాధ్యుడు.

## మూలాలు

వర్గం:రచయితలు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా కవులు
సాగునీటి ప్రాజెక్టుల వర్గీకరణ

సాగునీటిని అందించే ప్రాజెక్టు సామర్ధ్యాన్ని బట్టి వీటిని వర్గీకరించారు.

## 1.చిన్న తరహా సాగునీటి ప్రాజెక్టులు
5వేల ఎకరాలు లేదా 2వేల హెక్టార్ల ఆయుకట్టు భూమి కంటే తక్కువ భూమికి నీటి వనరులు అందించే ప్రాజెక్టులను చిన్న తరహా సాగునీటి ప్రాజెక్టులు అంటారు.

## 2.మధ్యతరహా సాగునీటి ప్రాజెక్టులు
5వేల ఎకరాల నుంచి 25వేల ఎకరాల ఆయుకట్టు భూమికి నీటి సౌకర్యాన్ని అందించే సామర్థ్యం ఉన్న ప్రాజెక్టులను మధ్యతరహా సాగునీటి ప్రాజెక్టులు అంటారు.

## 3.భారీ సాగునీటి ప్రాజెక్టులు
25వేల ఎకరాల ఆయుకట్టు భూమి కంటే ఎక్కువ భూమికి నీటి వనరులను అందించే ప్రాజెక్టులను భారీ సాగునీటి ప్రాజెక్టులు అంటారు.

## చిన్న సాగునీటి వనరులు అంటే
చిన్న సాగునీటి వనరులు అంటే సరసులు, చెరువులు, కుంటలు, లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ స్కీంలు.

## ఇవి కూడా చూడండి
ఆనకట్ట

## బయటి లింకులు

## మూలాలు
సాక్షి దినపత్రిక(భవిత) - మే 2012

వర్గం:ఆనకట్టలు
వర్గం:సాగునీటి ప్రాజెక్టులు