సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్

**సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్**, ప్రదర్శన కళలకు భారతీయ సంగీత నాటక అకాడమీ అందించే గౌరవం.  దీన్ని **అకాడమీ రత్న సదస్యత** అని కూడా అంటారు. ఇది అకాడెమీ ప్రదానం చేసే "అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన, అరుదైన గౌరవం". "ఏ సమయంలోనైనా 40 మంది వ్యక్తులకు మాత్రమే దీన్ని పరిమితం చేసారు". 

## నేపథ్యం
1945 లో ఆసియాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ బెంగాల్ మూడు అకాడమీలతో కూడిన నేషనల్ కల్చరల్ ట్రస్ట్‌ను స్థాపించడానికి ప్రతిపాదనను సమర్పించింది: అకాడమీ ఆఫ్ మ్యూజిక్, డ్యాన్స్ అండ్ డ్రామా, అకాడమీ ఆఫ్ లెటర్స్, అకాడమీ ఆఫ్ ఆర్ట్ అండ్ ఆర్కిటెక్చర్. 1949 లో కోల్‌కతాలో జరిగిన కళల సదస్సులో ఈ ప్రతిపాదనను పునఃపరిశీలించారు. 1951లో న్యూఢిల్లీలో కాన్ఫరెన్స్ ఆన్ లెటర్స్, కాన్ఫరెన్స్ ఆన్ డ్యాన్స్, డ్రామా అండ్ మ్యూజిక్ అనే రెండు సమావేశాలు జరిగాయి. భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన ఈ మూడు సమావేశాల లోనూ సంగీత నాటక అకాడమీ, సాహిత్య అకాడమీ, లలిత కళా అకాడమీ అనే మూడు జాతీయ అకాడమీల ఏర్పాటుకు సిఫారసు చేసారు.

మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ నేతృత్వంలోని మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (అప్పటి విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ), భారత ప్రభుత్వ తీర్మానం ద్వారా సంగీత నాటక అకాడమీని 1952 మే 31 న స్థాపించారు. అకాడమీ అధికారికంగా 1953 జనవరి 28 న భారతదేశ మొదటి రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్ ప్రారంభించాడు. PV రాజమన్నార్ దాని మొదటి ఛైర్మన్‌గా నియమితుడయ్యాడు. అకాడమీ ఎగ్జిక్యూటివ్ బోర్డ్‌లో మొదటి సభ్యులుగా మహారాజా జయచామరాజేంద్ర వడియార్ బహదూర్, TL వెంకటరామ అయ్యర్, SN మోజుందార్, NR రే, ధర్మ వీర, AK ఘోష్, JC మాథుర్, AV వెంకటేశ్వరన్ ఉన్నారు. ఆ తరువాత ఇతర రెండు సంస్థలను స్థాపించారు. 1954 మార్చి 12 న సాహిత్య అకాడమీని, 1954 ఆగస్టు 5 న లలిత కళా అకాడమీని ప్రారంభించారు. తరువాత, 1961 సెప్టెంబరు 11 న దీన్ని సొసైటీగా పునర్వ్యవస్థీకరించి, సొసైటీస్ రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం, 1860 కింద నమోదు చేసారు. సంగీత నాటక అకాడమీ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ కింద స్వయంప్రతిపత్త సంస్థగా పనిచేస్తున్నప్పటికీ, దాని కార్యక్రమాలకు నిధులు పూర్తిగా ప్రభుత్వమే సమకూరుస్తుంది.

సంగీత నాటక అకాడమీ దేశంలోని "ప్రదర్శన కళలకు సంబంధించి అత్యున్నత సంస్థ". ఇది ప్రధానంగా "సంగీతం, నృత్యం, నాటకాల రూపాల్లో వ్యక్తీకరించబడిన భారతదేశ విభిన్న సంస్కృతి యొక్క విస్తారమైన వారసత్వాన్ని సంరక్షించడం, ప్రచారం చేయడం"పై దృష్టి సారిస్తుంది. అకాడమీ ప్రదర్శన కళల రంగాలలో వివిధ సంస్థలను కూడా స్థాపించింది. అవి: 1959 లో న్యూఢిల్లీలోని నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా, ఇంఫాల్‌లోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మణిపూర్ డ్యాన్స్ అకాడమీ, 1964 లో న్యూ ఢిల్లీలోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కథక్ డ్యాన్స్,  1990 లో తిరువనంతపురంలో కూడియాట్టం కేంద్రం. 1965 నుండి, అకాడమీ *సంగీత నాటకం* అనే త్రైమాసిక పత్రికను కూడా ప్రచురిస్తోంది. 

## వివరణ
సంగీత నాటక అకాడమీ ఫెలోషిప్‌ను జాతీయత, జాతి, కులం, మతం, మతం లేదా లింగ భేదం లేకుండా ప్రదానం చేస్తారు. ప్రమాణాల ప్రకారం 50 ఏళ్ల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్న వ్యక్తిని సాధారణంగా ఈ గౌరవం కోసం పరిగణలోకి తీసుకుంటారు, అయితే కనీసం 35 ఏళ్ల వయస్సు ఉండాలి. మరణించిన వ్యక్తులను పరిగణించరు; అయితే, గౌరవప్రదమైన వ్యక్తి ఈ గౌరవం ఇవ్వకముందే మరణిస్తే, మరణానంతరం ఈ గౌరవాన్ని అందిస్తారు. అకాడెమీ జనరల్ కౌన్సిల్ లోని సభ్యులనూ, సాంస్కృతిక సంస్థలనూ ఈ గౌరవం కోసం పరిగణించరు. ఫెలోషిప్ అనేది కళాకారులు చేసిన నిర్దుష్ట కృషిని గానీ, విజయాన్ని గానీ సూచించదు. కానీ "నిర్ధారిత ప్రాతిపదికన ఒక నిర్దిష్ట కాల వ్యవధిలో ముఖ్యమైన, శాశ్వతమైన సహకారాన్ని" పరిగణన లోకి తీసుకుంటారు. అకాడమీ జనరల్ కౌన్సిల్ సభ్యులతో పాటు ప్రస్తుత సభ్యుల నుండి సిఫార్సులు స్వీకరిస్తారు. 

ఫెలోషిప్‌ను 1954 లో స్థాపించారు. మొట్టమొదటిగా ఎన్నుకోబడిన సభ్యులు కర్ణాటక సంగీత గాయకుడు అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్, వీణా వాద్యకారుడు కరైకుడి సాంబశివ అయ్యర్, చలనచిత్ర, రంగస్థల నటుడు పృథ్వీరాజ్ కపూర్ . 2015 నాటికి 148 మంది వ్యక్తులకు ఫెలోషిప్ ప్రదానం చేయగా, ఇందులో 32 మంది నృత్యకారులు, 31 మంది థియేటర్ ప్రదర్శకులు, 76 మంది సంగీతకారులు, మొత్తం మూడు రంగాలలోనూ కృషి చేసిన 9 మంది ఉన్నారు. మొత్తం 26 మంది మహిళా కళాకారులు ఈ గౌరవం అందుకున్నారు. 1958 లో భెండీబజార్ ఘరానాకు చెందిన హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ గాయకురాలు, అంజనీబాయి మల్పేకర్ అకాడమీలో మొదటి మహిళా సహచరురాలు. ఫ్రెంచి జాతీయుడు, సంగీత విద్వాంసుడూ అలైన్ డానియెలో ఫెలోషిప్ పొందిన ఏకైక భారతీయేతర జాతీయుడు. 

అకాడమీ నియమాలు, నిబంధనల లోని రూల్ 12 (vi) ప్రకారం సభ్యుల సంఖ్యను 30 కి పరిమితం చేసారు. 2003 మార్చి 25 న అకాడమీ జనరల్ కౌన్సిల్, ఏ సమయంలోనైనా సహచరుల సంఖ్యను 40 మంది జీవించి ఉన్న వ్యక్తులకు, మొత్తం మీద 60 మందికీ పరిమితం చేయాలని సిఫార్సు చేసింది. అయితే, ఈ సిఫార్సును మంత్రిత్వ శాఖ ఇంకా ఆమోదించలేదు. 2021 నాటికి, సంగీత నాటక అకాడమీలో 39 మంది సభ్యులు ఉన్నారు. ప్రతి గ్రహీతకు 3 లక్షల (2023 విలువ ప్రకారం 4.5 లక్షలు) నగదు బహుమతి, *అంగవస్త్రం,* అకాడమీ ముద్ర, ఛైర్మన్ సంతకంతో ఒక *తామ్రపత్రం* ఇస్తారు. 2019, 2020, 2021 సంవత్సరాలలో పది మంది గ్రహీతలు ఉన్నారు. ఇటీవలి ఫెలోషిప్ 2024 ఫిబ్రవరి 27 న ప్రకటించారు. 2022, 2023 సంవత్సరానికి ఆరుగురు గ్రహీతలకు అందించారు.

## సదస్యుల జాబితా

## గ్రహీతలు

* సదనం కృష్ణన్‌కుట్టి

## ఇది కూడా చూడండి
* సాహిత్య అకాడమీ ఫెలోషిప్
* లలిత కళా అకాడమీ ఫెలోషిప్

## గమనికలు

## మూలాలు

వర్గం:భారతదేశ పౌర పురస్కారాలు, అలంకరణలు