open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
మధ్య ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా

**మధ్య ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి,** మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ముఖ్య కార్యనిర్వాహణాధికారి. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం, గవర్నరు ఒక రాష్ట్ర న్యాయాధికారి, కానీ వాస్తవ కార్యనిర్వాహక అధికారం ముఖ్యమంత్రిపై ఉంటుంది. మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభకు ఎన్నికలు జరిగిన తరువాత, రాష్ట్ర గవర్నరు సాధారణంగా అత్యధిక స్థానాలు పొందిన పార్టీని (లేదా సంకీర్ణాన్ని) ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆహ్వానిస్తాడు. శాసనభకు సమష్టిగా బాధ్యత వహించే మంత్రుల మండలి, ముఖ్యమంత్రిని గవర్నరు నియమిస్తాడు. శాసనసభ విశ్వాసాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, ముఖ్యమంత్రి పదవీకాలం ఐదేళ్లు ఉంటుంది. కాని ఎటువంటి కాల పరిమితులకు లోబడి ఉండదు.

1999 నవంబరు 1 న మధ్య ప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత, 2022 నాటికి 18 మంది ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేశారు. వీరిలో పన్నెండు మంది భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌కు చెందినవారు. వీరిలో ప్రారంభ కార్యాలయ అధికారి రవిశంకర్ శుక్లా ఉన్నారు. మొదటి కాంగ్రేసేతర ముఖ్యమంత్రి గోవింద్ నారాయణ్ సింగ్ పార్టీ నుండి ఫిరాయించారు. 1967 నుండి 1969 వరకు సంయుక్త విధాయక్ దళ్ ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహించారు. కాంగ్రెస్‌కు చెందిన దిగ్విజయ సింగ్ రెండు పూర్తి ఐదు సంవత్సరాల పదవీకాలాన్ని పూర్తి చేసిన మొదటి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. అతని తర్వాత భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన ఉమాభారతి, మధ్య ప్రదేశ్ ఏకైక మహిళా ముఖ్యమంత్రి. భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ రాష్ట్రానికి ఎక్కువ కాలం పనిచేసిన ముఖ్యమంత్రి, 16 న్నర సంవత్సరాలకు పైగా పనిచేశారు. 2023 ఎన్నికల తర్వాత చౌహాన్ తర్వాత తన సొంత పార్టీకి చెందిన మోహన్ యాదవ్ అధికారంలోకి వచ్చారు, ఇది భారతీయజనతా పార్టీకి భారీ మెజారిటీగా భావించబడింది.

## పూర్వగామి రాష్ట్రాలు

### వింధ్య ప్రదేశ్ (1948-1956)
1948లో, సెంట్రల్ ఇండియా ఏజెన్సీ తూర్పు ప్రాంతాలు, బాఘేల్‌ఖండ్, బుందేల్‌ఖండ్ రాష్ట్రాల యూనియన్‌గా మారాయి. తరువాత 1952లో వింధ్య ప్రదేశ్‌గా పేరు మార్చబడ్డాయి. ఇది భారతదేశ సమాఖ్యలో "పార్టు బి" రాష్ట్రంగా చేర్చబడింది.

### మధ్య భారత్ (1948-1956)
1948లో, సెంట్రల్ ఇండియా ఏజెన్సీ పశ్చిమ ప్రాంతాలు, గ్వాలియర్ ఇండోర్ రెసిడెన్సీలు, మధ్య భారత్ కొత్త రాష్ట్రంగా అవతరించింది. ఇది "పార్టు బి" రాష్ట్రంగా యూనియన్‌లోకి ప్రవేశించింది.

### భోపాల్ రాష్ట్రం (1949-1956)
1949 ఏప్రిల్ 30న, భోపాల్ నవాబ్ సర్ హమీదుల్లా ఖాన్, భారతదేశ ఆధిపత్యంలోకి ప్రవేశించే పత్రంపై సంతకం చేశారు. భోపాల్ రాష్ట్రాన్ని 1949 జూన్ 1న కేంద్ర ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుంది. దీనిని "పార్టు సి" రాష్ట్రంగా ప్రకటించబడింది.

## మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రుల జాబితా
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత 1950లో నాగ్‌పూర్‌ రాష్ట్ర రాజధానిగా మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రం సెంట్రల్ ప్రావిన్సులు, బెరార్, మక్రై నుండి సృష్టించబడింది. తరువాత రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం- 1956 ప్రకారం మధ్య భారత్, వింధ్య ప్రదేశ్, భోపాల్ రాష్ట్రాలను మధ్య ప్రదేశ్‌లో, మరాఠీ-మాట్లాడే దక్షిణ ప్రాంతం విదర్భలో నాగ్‌పూర్‌లో విలీనం చేశారు. బాంబే రాష్ట్రం బొంబాయికి ఇవ్వబడింది. 2000 నవంబరులో, మధ్యప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం-2000 ప్రకారం రాష్ట్రంలోని ఆగ్నేయ భాగాన్ని విభజించి కొత్త రాష్ట్రంగా ఛత్తీస్‌గఢ్ ఏర్పాటు చేశారు.1956 నుండి ఈ దిగువవారు ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేసారు

## ఇంకా చూడండి
*మధ్య ప్రదేశ్
*ముఖ్యమంత్రి

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*అధినేతలు, నాయకులు

వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్
మధ్య ప్రదేశ్
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన జాబితాలు
వర్గం:భారత రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రుల జాబితాలు
వర్గం:జాబితాలు
సువార్త

**సువార్త** అంటే "శుభ వార్త" లేదా "మంచి వార్త" అని అర్థం. యేసుక్రీస్తు ద్వారా మానవాళికి దేవుడనుగ్రహించిన శుభసందేశాలను సువార్తలు అని క్రైస్తవులు పిలుస్తారు. ముస్లిములు ఏసుక్రీస్తు తెచ్చిన ఈసువార్తనే ఇంజీల్ అంటారు. ఖురాన్లో ఇంజీల్ ప్రస్తావన 12 సార్లు వచ్చింది. పరిశుద్ధ గ్రంథమైన బైబిల్లో యేసుక్రీస్తు శిష్యులైన మత్తయి, మార్కు, లూకా, యోహానులు వ్రాసిన సువార్తలు నాలుగు ఉన్నాయి. క్రీస్తు యేసు జననం నుండి ఆయన ప్రభోదాలు, పరిచర్యలు, సర్వ మానవాళి విమోచనార్థమై ఆయన కల్వరి సిలువలో చేసిన స్వీయ బలియాగము (శ్రమ, మరణాలు), పునరుత్థాన అరోహణాలు వివరంగా ఈ నాలుగు సువార్తలలో వ్రాయబడ్డాయి. మోషే ధర్మశాస్త్రం తౌరాత్, ఏసుక్రీస్తు ధర్మశాస్త్రం ఇంజీల్గా చెబుతారు.

**సువార్త గూర్చి పరిశుద్ధ బైబిలు గ్రంథము ఏమి చెప్పుచున్నది?**

"అదేమనగా, లేఖనముల ప్రకారము క్రీస్తు మన పాపములనిమిత్తము మృతిపొందెను, సమాధిచేయబడెను, లేఖనముల ప్రకారము మూడవదినమున లేపబడెను." 1 కొరింథీయులకు 15: 3

వర్గం:క్రైస్తవ మతము
సింగినాదం జీలకర్ర

శృంగం అంటే కొమ్ము అని అర్థం. పూర్వం కొమ్ములతో బాకాలు (mouth horns) తయారు చేసి ఊదే వారు. ఎవరైనా ఆ ఊదుడు లాగ వితండ వాదం చేస్తే "సింగినాదం చెయ్యకు" అని తిట్టే వారు. రేవు దగ్గరకి పడవలు వచ్చినప్పుడు కూడా అవి వచ్చాయని సూచించడానికి శృంగాలు ఊదేవారు. ఆ పడవలలో సాధారంగా జీలకర్ర,, బెల్లం లాంటివి ఉంటాయి తప్ప పెద్ద సరుకేమీ ఉండదు. ఎవడైనా చిన్న విషయాల కోసం సింగినాదం చేస్తే ఇది సింగినాదం జీలకర్ర గోల లాగ ఉంది అని అంటారు.

## చరిత్ర
16వ శతాబ్దములో రాయలు వారు అస్తమించారు. ఆంధ్రరాజ్యము దిక్కులేని దివాణ అయినది. రాయలు అనంతరం రాజ్యము అరాచకమై చాలా అల్లకల్లోలాలు జరిగినట్లు చరిత్ర. ఆసందర్భములో తురుష్క ప్రభువులొక ప్రక్కనుండి తెలుగుభూమిని కబళించారు. అపుడు బలిష్ఠులైన కొందరు తురుష్కులు నాధుడులేని తెలుగుగడ్డమీదపడి అర్ధరాత్రనక, అన్నప్రొదనక లూఠీచేసి వస్తువాహనాలు చేజెక్కించుకుపోయినారు. ఈతుంటరిమూక ఊరుబయట విడిసి తామువచ్చినట్లు గుర్తుకోసం వాళ్ళధర్మమా అంటూ సింగినాదం (శృంగనాదం) చేస్తూండేవారు. ఆసింగినాదం వినడమే ప్రజలకు పైప్రాణాలు పైననే పోయేవి. అపుడు జనులు మూటా, ముల్లే కట్టుకొని పారిపోయేవారు. కానీ ఈలోపనే మూకలు పైబడి ఊళ్ళు దోచుకొనేవారు.సరిగా ఆసమయంలోనే కాబూలు దేశం నుండి ఆఫ్ఘనుల మూకలు జీలకర్ర బస్తాలు వేసుకొని హిందూదేశానికి కొత్తగా దిగుమతి చేస్తూండేవారు. వాళ్ళుకూడా ఊరిబయట తమరాకకు గుర్తుగా వేరొక మాదిరిగా ధ్వనిగల సింగినాదం (A horn, a trumpet) చేస్తూండేవారు. ప్రజలు ఈ రెండువిధానాలయిన సింగినాదాలు వినడంలో కళవళపడేవారు. అపుడెవరో బుద్ధిమంతుడుండి **ఓరినాయినలారా అదితురుక గుంపుల సింగినాదం కాదు. [[కాబూలు]]వారి జీలకర్ర సింగినాదంమోయి. మనం భయపడనక్కర్లేదు.** అని తెలియజెప్పినమీదట ప్రజలు భయపడడం ఆపి నిర్లక్ష్యంగా నిద్రించేవారట. అప్పట్నుంచి క్రమంగా నిర్లక్ష్యార్ధంలో జీలకర్ర సింగినాదం అలవాటయిపోయిందని పెద్దలు అంటారు.

వర్గం:సామెతలు
తేనెటీగ

**తేనెటీగ**లనేవి ఒక రకమైన తుమ్మెదలు. ఆర్థికపరంగా మానవులకు సహాయపడుతున్న ఉత్పాదక కీటకాలు. ఇవి పూలనుండి మకరందాన్ని సేకరించి తేనెపట్టులో ఉంచి తేనెగా మారుస్తాయి. ఇవి సంతానోత్పత్తి కోసం తేనెపట్టును ఏర్పరచుకొంటాయి.

తేనెటీగల సహనివేశం సాధారణంగా ఒక రాతికిగాని, భవనానికి చెందిన కమానుకుగాని లేదా చెట్టుకు చెందిన శాఖకు తేనెపట్టును నిర్మిస్తాయి. ఒక్కొక్క సహనివేశంలో దాదాపు 50,000 తేనెటీగలు ఉంటాయి. ఒక్కొక్క తేనెపట్టులో మైనంతో చేసిన షడ్భుజాకారపు కక్ష్యలు అనేకం ఉంటాయి. ఇవి రెండు రకాలు: 1. తేనెను, పుప్పొడి రేణువులను నిల్వ ఉంచేవి. 2. పిండ సంరక్షణకు ఉపయోగపడేవి. ఇవికాక రాణీ ఈగ కోసం పెద్ద కక్ష్య ఒకటి ఉంటుంది. పిండ రక్షణ కక్ష్యలో అండాలుంటాయి. తేనె పుప్పొడి రేణువులు పిండదశలకు ఆహారం. పిండదశలనుండి కొత్త ప్రౌఢ ఈగలొస్తాయి. ఒక తేనెటీగల సహనివేశంలో మూడు రకాల ఈగలుంటాయి. 1. రాణి ఈగలు, 2. డ్రోన్ లు, 3. కూలి ఈగలు.
రాణి ఈగ (queen bee) : ఒక్కొక్క తేనెపట్టు (beehive) లో ఒక రాణి ఈగ ఉంటుంది.ఒకవేళ, పొరపాటున రెండు రాణి ఈగలు ఉంటే, ఒకటి
మరో దానిని చంపేస్తుంది. రాణి ఈగలు ఒక రకమైన రసాయనాన్ని ఉత్పత్తిచేస్తాయి. అది కూలి ఈగలు (worker bees) సంతానోత్పత్తిపరమైన అభివృద్ధి (sexual development) చెందకుండా నిరోధిస్తుంది.
తేనెటీగ యొక్క జీవిత చక్రము ( lifecycle) : 1.రాణి ఈగ, దినమంతా గదులను పర్యవేక్షించడం, గుడ్లను పెట్టడం చేస్తుంది.అది రోజుకు
2000 వరకు గుడ్లను పెడుతుంది. 1-2 రోజుల తరువాత డింభకాలు (larvae) బయటికి వస్తాయి.
2.కూలి ఈగలు డింభకాలకు తేనె, పుప్పొడి, రాయల్ జెల్లీ (royal jelly) ని అందిస్తాయి. రాయల్ జెల్లీని ఎక్కువగా త్రాగిన
డింభకాలు, రాణి ఈగలుగా మారుతాయి. 5 వ రోజుకు డింభకాలు తమ చుట్టూ, ఒక గట్టి పొరను అల్లుకుంటాయి.కూలి ఈగలు
గదిని మైనంతో మూసివేస్తాయి.
3.మూడు వారాలలో తేనెటీగ గదిని బద్దలు కొట్టి, బయటకు వచ్చేస్తుంది.

## ఉపయోగాలు

* తేనెపట్టు నుంచి తేనెను సేకరిస్తారు. ఇది మంచి పోషక ద్రవం.
* తేనెపట్టు నుంచి తయారైన మైనం కొవ్వొత్తులు, పాలిష్ లు, మోడల్స్ తయారీకి ఉపయోగిస్తారు.
* తేనెటీగలు పుప్పొడి రేణువులు, మకరందం కోసం పూలను చేరుతుంటాయి, కాబట్టి పూలకు సంబంధించి ఇవి 'ఉత్తమ సంపర్క కారులు'. 
* తేనెటీగ విషాన్ని కీళ్ళనొప్పులు చికిత్సలో ఉపయోగిస్తారు.
* తేనె మంచి ఆంటీసెప్టిక్ పదార్థం. కాబట్టి దీన్ని పుండ్లమీద పూసి ఇన్ ఫెక్షన్ ను నివారిస్తారు.

తేనెపట్టులను చూపించే వీడియో ="http://www.youtube.com/v/i6r_QGbJgg0&hl=en&fs=1"><embed src="http://www.youtube.com/v/i6r_QGbJgg0&hl=en&fs=1" ]

వర్గం:కీటకాలు
వర్గం:జీవ శాస్త్రము
వర్గం:పరాగసంపర్కాలు
వర్గం:తేనెటీగలు
న్యూ జెర్సీ

thumbnail|
**న్యూజెర్సీ** లేదా **న్యూ జెర్సీ** అమెరికా లోని మధ్య అంట్లాంటిక్, ఈశాన్య ప్రాంతానికి చెందిన రాష్ట్రము. ఇంగ్లీషు ఛానెల్ లోని జెర్సీ దీవి మీదుగా దీనికి ఈ పేరు పెట్టారు. దీని సరిహద్దులుగా ఉత్తరాన న్యూయార్క్, తూర్పున అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం, నైఋతిన డెలావేర్, పశ్చిమాన పెన్సిల్వేనియా రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. న్యూజెర్సీలోని కొంత భాగము న్యూయార్క్, ఫిలడెల్ఫియాల మహానగర పాలనా ప్రాంతాలలో ఉంది. అమెరికా లోని అతి చిన్న రాష్ట్రాల వరుసలో న్యూ జెర్సీ నాలుగో స్థానంలో ఉంటుంది. అత్యధిక జనాభా కలిగిన రాష్ట్రాల్లో ఇది 11 వది. 2019 లో న్యూ జెర్సీ జనాభా 88,82,190. రాష్ట్రంలో అతి పెద్ద నగరం నెవార్క్. రాష్ట్రం లోని కౌంటీల్లో ఒక్కటి తప్ప మిగతావన్నీ న్యూ యార్కు లేదా ఫిలడెల్ఫియా మహానగర ప్రాంతం లోకి వస్తాయి.

17 వ శతాబ్ది తొలినాళ్లలో డచ్చి వారు, స్వీడిష్ వారూ ఈ ప్రాంతంలో వలసలను స్థాపించారు. తరువాతి కాలంలో ఇంగ్లీషు వారు ఈ ప్రాంతంపై ఆధిపత్యం సాధించారు. ఆ తరువాత దీనికి న్యూ జెర్సీ అని పేరు పెట్టారు. 18 వ శతాబ్దంలో అమెరికా విప్లవ యుద్ధంలో భాగంగా న్యూజెర్సీలో అనేక యుద్ధాలు జరిగాయి.

19 వ శతాబ్దంలో న్యూ జెర్సీలో విస్తృతంగా పరిశ్రమలు ఏర్పడి, పారిశ్రామిక విప్లవానికి దోహదపడింది. 2018 నాలుగో త్రైమాసికంలో న్యూ జెర్సీ జిడిపి $639.8&nbsp;బిలియన్లు. రాష్ట్ర మొత్తం అప్పు $239&nbsp;బిలియన్లు.

2018 నాటికి న్యూ జెర్సీలో తలసరి మిలియనీర్ల సంఖ్య అమెరికా లోకెల్లా అత్యధికం. ఇక్కడి పబ్లిక్ పాఠశాలల వ్యవస్థ అమెరికాలోని రాష్ట్రాల్లో అత్యుత్తమ స్థానాల్లో ఉంటూ వస్తోంది..

## ఇవి కూడా చూడండి

* ఎలీన్ వైట్
* చార్లెస్ హర్బట్
* బి.ఎ.పి.యస్.శ్రీ స్వామినారాయణ మందిర్ ఎడిసన్

## మూలాలు


వర్గం:అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు
వర్గం:న్యూ జెర్సీ
శివాజీ (అయోమయ నివృత్తి)

**శివాజీ** అనే పేరు క్రింది వాటిలో దేనినైనా సూచించవచ్చు:

*ఛత్రపతి శివాజీ, 17వ శతాబ్దంలో మరాఠా రాజ్యాన్ని స్థాపించిన నాయకుడు

## సినిమాలు
*శివాజీ (2007 సినిమా), రజనీకాంత్ సినిమా
*శివాజీ (సినిమా), 2000 సంవత్సరంలో విడుదలయిన ఒక సినిమా

## సినీ నటులు
*శివాజీ (నటుడు), తెలుగు సినిమా నటుడు
*శివాజీ గణేశన్, ఎన్నో తమిళ సినిమాలలో నటించిన గొప్ప నటుడు
మానవుడు

thumb|మానవుడు
**మనిషి** లేదా **మానవుడు** హోమినిడే (పెద్ద ఏప్స్) కుటుంబములో ***[[హోమో సేపియన్స్]]*** (లాటిన్లో "తెలివైన మనిషి" లేదా "తెలిసిన మనిషి") అనే క్షీరదాల స్పీసీసుకు చెందిన రెండు పాదాల మీద నడిచే ఏప్. భూగోళంపైనున్న ఇతర జీవులతో పోల్చి చూస్తే మనుష్యులు చాలా పురోగతి సాధించారు. మానవులలో వివేకము, ఆలోచన, భాష వంటి విషయాలు మెదడు అత్యున్నత స్థాయిలో అభివృద్ధి చెంది ఉండడం వల్ల సాధ్యపడినాయి. దీనికి తోడు రెండు కాళ్ళపైన నిలబడగలిగే లక్షణం మానవులు అధికంగా పనిముట్లను వాడుకొని పురోగమించడానికి దోహదపడింది.డి.ఎన్.ఎ. ఆధారాల ప్రకారం మానవుల ఆవిర్భావం ఆఫ్రికాలో సుమారు 2,00,000 సంవత్సరాల క్రితం జరిగింది. ప్రస్తుతము అన్ని ఖండాల్లో ఉన్న మానవావాసాల ప్రకారం మానవ జాతి జనాభా దాదాపు 6.6 బిలియన్లు (2007 వరకు). ఇతర ప్రైమేట్ల వలె మనుషులు కూడా సహజసిద్ధంగా సంఘజీవులు. మానవులు భావ వ్యక్తీకరణ కొరకై సమాచార పద్ధతులను వాడడంలో అత్యంత నిపుణతను కలిగి ఉన్నారు. మానవులు అతిక్లిష్టమైన సంఘంలో జీవిస్తారు. ఇలాంటి సంఘంలో కుటుంబాలు, సమూహాలు లేదా జాతుల మధ్య సహాయసహకారాలతో పాటు పోటీతత్వం కూడా అగుపిస్తుంది. మానవులలో సంప్రదాయాలు, మతాలు, నీతి నియమాలు ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి. మానవులు అందంగా కనిపించడానికి కృషి చేయడంతో పాటూ కళ, సాహిత్యం, సంగీతం వంటి ఆవిష్కరణలు గావించారు. ,హిందూ మత సాహిత్యంలో పేర్కొనబడిన మనువు,బైబిల్ గ్రంథంలో పేర్కొనబడిన ఆదాము ఈ ఆధునిక మానవ జాతికి చెందినవారిగా చెప్పవచ్చు.

## చరిత్ర
### పరిణామము
శాస్త్రీయపరంగా మానవ పరిణామము హోమో ప్రజాతితో ముడిపడి ఉంది. అయినా కొన్నిసార్లు హోమినిడ్‌లు, హోమినిన్‌ల అధ్యయనం కూడా చేస్తారు. ఆధునిక మానవుడు *హోమో సేపియెన్స్*గా నిర్వచించబడినాడు. ఈ జాతిలోనూ *హోమో సేపియెన్స్ సేపియెన్స్* అనబడే ఉపజాతిగా ఇప్పటి మానవుడు వర్గీకరించబడ్డాడు. అదే జాతిలోని *హోమో సేపియెన్స్ ఇడాల్టు* (పెద్ద తెలివైన మనిషి అని అర్దం వస్తుంది) అనే ఉపజాతి అంతరించిపోయింది. ఆధునిక మానవుని శిలాజాలు ఆఫ్రికాలో 1,30,000 క్రితం నాటివి లభిస్తాయి.

బొనోబో లేదా పిగ్మీ చింపాంజీ (*పాన్ పనిస్కస్*), చింపాంజీ (*పాన్ ట్రోగ్లోడైట్స్*) అనబడే పాన్ ప్రజాతికి చెందిన ఈ రెండు జాతులు *హోమో సేపియన్స్‌*తో అతి దగ్గర సంబంధం కలిగి ప్రస్తుతము నివసిస్తున్న జాతులు. ఈ జాతులు పరిణామక్రమంలో ఒకే పూర్వీకుడిని కలిగి ఉన్నాయి. ఈ రెండు జాతుల మధ్య ఉన్న ఒకే ఒక ముఖ్యమైన తేడా సంఘజీవనంలో కనిపిస్తుంది: బొనోబోలు 'మాతృస్వామ్య' (కుటుంబ పెద్ద ఆడ జీవి) కాని చింపాంజీలు 'పితృస్వామ్య' (కుటుంబ పెద్ద మగ జీవి) పద్ధతులను పాటిస్తారు. మొత్తం జీనోమ్ సీక్వెన్సింగ్ అధ్యయనం చేయడం వల్ల మానవుని జీనోమ్, బొనోబో/చింపాంజీ జీనోమ్ మధ్య ఉన్న తేడా (దాదాపు 6.5 మిలియన్ సంవత్సరాల విడి పరిణాం తర్వాత), ఇద్దరు సంబంధంలేని వ్యక్తుల జీనోమ్‌లలో ఉన్న తేడా కన్నా కేవలం 10 రెట్లు ఎక్కువ,, ఎలుకలు, చుంచుల జీనోమ్‌ల మధ్య ఉన్న తేడా కన్నా 10 రెట్లు తక్కువ. నిజానికి 98.4% డి.ఎన్.ఎ. సీక్వెన్స్ మానవులు, ఈ రెండు పాన్ జాతులకు ఒకే రకమైనదిగా కనుగొనబడింది.

## మానవ జాతులు
ఆధునిక మానవ జాతి ఆవిర్భవించక మునుపు లక్షల సంవత్సరాల క్రితమే చాలా మానవ జాతులు విరాజిల్లాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి హోమో హాబిలిస్, హోమో ఎర్గాస్టర్, హోమో హైడెల్బెర్జెసిస్, హోమో యాంటిసిసర్, హోమో, హోమో నియాండర్తాలెంసిస్ మొదలైనవి.

## మూలాలు


## లంకెలు
https://en.wikipedia.org/wiki/Human_evolution

వర్గం:జీవ శాస్త్రము
వర్గం:మనుషులు
వర్గం:ప్రైమేట్లు
పాదుకా పట్టాభిషేకం (1966 సినిమా)

**పాదుకా పట్టాభిషేకం** 1966, జూన్ 16వ తేదీన విడుదలైన తెలుగు పౌరాణిక చిత్రం. వసంత కుమార్ రెడ్డి దర్శకత్వంలో , కాంతారావు , కృష్ణకుమారి, వాణీశ్రీ మొదలగు వారు నటించిన ఈ చిత్రానికి,సంగీతం ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు, అశ్వత్థామ సమకూర్చారు.
## నటీనటులు

## సాంకేతికవర్గం
* నిర్మాత: పి.ఆర్.రెడ్డి
* దర్శకత్వం: వసంత కుమార్ రెడ్డి
* సంభాషణలు, పాటలు: కె.వడ్డాది
* సంగీతం: ఘంటసాల
* నేపథ్య గాయకులు: ఘంటసాల, ఎస్.జానకి, పి.బి.శ్రీనివాస్, వైదేహి
* నృత్యాలు: వేణుగోపాల్
* ఛాయాగ్రహణం: వెంకట్ & జనార్దన్
* కళ: గొడగాంకర్

## పాటలు, పద్యాలు
ఈ చిత్రంలోని పాటలు పద్యాలను కె.వడ్డాది రచించగా ఘంటసాల సంగీతాన్ని అందించాడు. 
# రామయను దివ్య నామము నీ మనంబున జపము చేసి (పద్యం) గానం. ఘంటసాల 
# శ్రీవత్సాంకం చిదానందం యోగనిద్రా విలోలితం (పద్యం,) గానం. ఘంటసాల 
# పాలించితి నేను పలు వర్షములు ప్రజలు రంజిల్ల (పద్యం) గానం. పి. బి.శ్రీనివాస్ 
# సుగుణాభి రాముని నగుమోము చూడక పదునాలుగేండ్లెట్లు బ్రతుకగలను (పద్యం), గానం. పి. బి.శ్రీనివాస్
# సర్వమంగళ గుణదీప సత్యరూప (పద్యం) గానం. ఎస్. జానకి 
# అమ్మలగన్నయమ్మ హృదయమ్మున నీ చరణద్వయమ్ములే నమ్మితినమ్మ (పద్యం), గానం. ఎస్.జానకి
# ఆలుబిడ్డల వీడి కారడవులందు మీరు వెతలొంద చూచి నేనోర్వజాల (పద్యం), గానం. ఘంటసాల 
# సార్వభౌములైన సర్వజ్ఞులైనను మృత్యువు నెదిరింప సాధ్యమగునే? (పద్యం), గానం. ఘంటసాల 
# శ్రీరామచంద్ర వరకౌముది భక్తలోక (పాట)
# పరమపూజ్యుండైన భర్తను వేధించి పసుపు కుంకుమలను బాపినాను (పద్యం) గానం. ఎస్. జానకి 
# నీదు చరితము ఆదర్శనీయమగును (పద్యం) గానం . పి. బి. శ్రీనివాస్ 
# సూర్యచంద్రులు గతితప్పి చెలగుగాక (పద్యం), గానం. ఘంటసాల 
# కులగిరులు తల్లక్రిందులై కూలుగాక (పద్యం), గానం. రాఘవులు 
# చరితార్థుడైన భరతుడు అరయగ బ్రహ్మాదులకు అతి దుర్లభమౌ (పద్యం) గానం ఘంటసాల 
# శ్రీ రామచంద్రుడు రాజౌనట మన సీతమ్మ తల్లి రాణౌనట (పాట) గానం. పిఠాపురం, వైదేహి బృందం 
# వెడలు చుంటివా కారడవులకు శ్రీహరివైనను సామాన్యునివలె (పాట) గానం ఘంటసాల
# ఈశ్వర మాయలె చిత్రము పరమేశ్వర లీలలె నిగూఢము (పాట) గానం. ఎస్. జానకి 
# వినరయ్య శ్రీరాముని గాధ కనరయ్య రఘురాముని లీల (పాట) గానం. వైదేహి, సౌమిత్రి 
# రామయ్య తండ్రీ రఘురామయ్య తండ్రీ ఎంత గొప్పవాడవయ్య రామయ్య తండ్రీ (పాట), గానం. ఘంటసాల బృందం 
# ఓహో ప్రేయసీ అరుదెంచినావా నా ఊర్వశీ (పాట) గానం. పి. బి.శ్రీనివాస్ , ఎస్. జానకి కోరస్ 
# ఓహో సుందర ప్రకృతీ జగతీ (పాట), గానం. ఘంటసాల, ఎస్. జానకి కొరస్ 
# నేను నీ యెడ చేసిన , గానం.ఘంటసాల .
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* 

వర్గం:రామాయణం ఆధారంగా నిర్మించబడిన సినిమాలు
వర్గం:ధూళిపాళ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:మిక్కిలినేని నటించిన సినిమాలు
వర్గం:కాంతారావు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:పౌరాణిక సినిమాలు
వర్గం:బాలయ్య నటించిన సినిమాలు
వర్గం:వాణిశ్రీ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రమణారెడ్డి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:అల్లు రామలింగయ్య నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సూర్యకాంతం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:నిర్మలమ్మ నటించిన సినిమాలు
హరిప్రసాద్ చౌరాసియా

**పండిత్ హరిప్రసాద్ చౌరాసియా** అంతర్జాతీయ గుర్తింపు కలిగిన గొప్ప వేణుగాన విద్వాంసుడు. అతని సంగీతము వీనులవిందైనదే కాక, కొన్ని ప్రత్యేక శైలి మాంద్యములలో గొప్పది. హిందుస్థాన్ సాంప్రదాయ వాయిద్యాలలో నేర్పరి. హరిప్రసాద్ చౌరాసియా( జూలై 1,1938) అలహాబాదులో జన్మించాడు. అతని తండ్రి మల్లయోధుడు. హరిప్రసాద్ చౌరాసియా నాలుగవ యేటనే అతని తల్లి మరణించింది.
తండ్రి భయంతో కొన్ని రోజులు వ్యాయామ శాలకు వెళ్ళినా, రహస్యంగా సంగీతం నేర్చుకొని, మిత్రుడి ఇంటిలో సాధన చేసేవాడు. హరిప్రసాద్ తన 15 యేట, పొరుగు వాడైన పండిట్ రాజారాం వద్ద గాత్రసంగీతం నేర్చుకొనడం ప్రారంభించాడు. తరువాత వారణాసికి చెందిన పండిట్ భోలానాథ్ పర్యవేక్షణలో వేణువు వాయించడం నేర్చుకొన్నాడు. చాలా కాలం తరువాత, ఆల్ ఇండియా రేడియోలో కచేరీలు ఇస్తున్నప్పుడు , ఆయనకు బాబా అల్లావుద్దీన్ ఖాన్ కూతురు అన్నపూర్ణాదేవి నుండి కొంత శిక్షణ లభించింది. ఆయన తన ప్రతిభానైపుణ్యంతో వేణుగాయనంలో శాస్త్రీయపద్ధతులనూ, ఆధునిక పోకడలనూ అవలంబించాడు. సంతూర్ వాద్యసంగీతకారుడు పండిట్ శివకుమార్ శర్మతో కలిసి ఆయన ఎన్నో కచేరీలు చేశాడు. వారి జుగల్‌బందీ శివ-హరి గా ప్రసిద్ధినొందినది. ఆయన పాశ్చాత్య సంగీత కళాకారులు ,John McLaughlin, Jan Garbarek, Yehudi Menuhin, Jean Pierre Raamphal వంటి వారలతో కలిసి కచేరీలు ఇచ్చాడు.
ఆయన గాత్రసంగీతకారిణి, అనూరాధను వివాహం చేసుకొన్నాడు.

## అవార్డులు

* సంగీత నాటక అకాడమీ (1984) అవార్డు.
* కోణార్క్ సమ్మాన్ (1992)
* పద్మ భూషణ్ (1992)
* పద్మ విభూషణ్ (2000)

## ముఖ్యమైన ఆల్బమ్‌లు
1.కృష్ణధ్వని 60 2. హరిప్రసాద్ చౌరాసియా-ఫ్లూట్ 3.మార్నింగ్ రాగాలు 4.Call of the Valley 5.Immortal Series 6.Pure Joy 7. గ్రేట్ జుగల్‌బందీలు 8. గోల్డెన్ రాగా కలెక్షన్ 9.The Greatest hits of Hariprasad Chaurasia 
## హిందీ సినిమా సంగీతం
చాందిని, డర్, లంహే, సిల్సిలా, ఫాస్‌లే, విజయ్, సాహిబాన్.
## తెలుగు సినిమా సంగీతం
సిరివెన్నెల సినిమాలో పాటలకు వేణుగాన సహకారం అందించింది హరిప్రసాద్ చౌరాసియానే. బాలమిత్రుల కథ సినిమాలో ప్రజాదరణ పొందిన *గున్నమామిడి కొమ్మ మీద* అనే పాటకు వేణుగాన సహకారం అందించింది కూడా ఆయనే. 

## ఇవికూడా చూడండి

## బయటి లింకులు
* హరిప్రసాద్ చౌరాసియా-అధికారిక వెబ్సైటు : లింక్
## మూలాలు


వర్గం:1938 జననాలు
వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
వర్గం:సంగీతకారులు
వర్గం:వేణుగాన విద్వాంసులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:సుప్రసిద్ద సంగీతకారులు
బమ్మిడివాని పేట

**బమ్మిడివాని పేట**, శ్రీకాకుళం జిల్లా, శ్రీకాకుళం మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఈ గ్రామం పొన్నం పంచాయతి పరిధిలొకి వస్తుంది. ఈ గ్రామం, ఆముదాలవలస పట్టణమునకు 2 కిలోమీటర్ల దూరములో ఉంది. ఈ గ్రామ ప్రజలు చాలా వరకు వ్యవసాయము మీద అధారపడి జీవించుచున్నారు. వ్యవసాయము చాలా వరకు వర్షాధారము. ముఖ్యమైన పంటలు వరి, అపరాలు.

:
## మూలాలు
భారతము

* భారతదేశం
* జైమిని భారతం వ్యాసుని శిష్యుడైన జైమిని మహర్షి చేత రచించబడింది. 
* శివ భారతము
* మహా భారతము

**భారతం**' పేరుతో కొన్ని తెలుగు సినిమాలు:
* నేటి భారతం
* ప్రచండ భారతం
రోజులు మారాయి

*రోజులు మారాయి (1955 సినిమా) - అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, షావుకారు జానకి, వహీదా రెహమాన్
*రోజులు మారాయి (1984 సినిమా) - గుమ్మడి, నూతన్ ప్రసాద్, ప్రభ, రాజేంద్రప్రసాద్
*రోజులు మారాయి (2016 సినిమా) - చేతన్ మద్దినేని, పార్వతీశం, కృతిక, తేజస్వి మదివాడ
పది ఆజ్ఞలు

thumb|right|1768 లో యెకుథీల్ సోఫర్ తోలు మీద చిత్రించిన 10 ఆజ్ఞలు (612x502 మి.మీ). ఇది ఆంస్టర్‌డాం ఎస్నోగా సినగాగ్ లోని 1675 10 ఆజ్ఞలను అనుకరిస్తున్నది.పరిశుద్ధ బైబిలులో చెప్పబడిన పది ఆజ్ఞలు

**పది ఆజ్ఞలు** క్రైస్తవ విశ్వాసానికి ప్రధానమైన సూత్రాల సమితి, నైతికత, నైతికత యొక్క పునాదిగా పరిగణించబడతాయి. ఈ ఆజ్ఞలు దేవుడు సీనాయి పర్వతంపై మోషేకు ఇచ్చాడు, పవిత్ర బైబిల్‌లోని నిర్గమకాండము పుస్తకంలో నమోదు చేయబడ్డాయి. మానవులు ధర్మబద్ధమైన జీవితాన్ని ఎలా జీవించాలో, దేవునితో ఎలా సంపూర్ణమైన సంబంధాన్ని కలిగి ఉండాలో మార్గదర్శకాన్ని అందిస్తాయి.

బైబిల్ లోని నిర్గమ కాండము 20:2-17, ద్వితీయోపదేశ కాండము 5:6--21 లలో దేవుడు మోషేకు రాతి పలకలపై ఈ పది ఆజ్ఞలను చెక్కి ఇచ్చాడని ఉంది.ఈ ఆజ్ఞల గురించి “నీ దేవుడనైన యెహోవాయను నేను రోషముగల దేవుడను. నన్ను ద్వేషించు వారి విషయంలో మూడు నాలుగు తరముల వరకు తండ్రుల దోషమును కుమారుల మీద రప్పించుచు, నన్ను ప్రేమించి నా ఆజ్ఞలు గైకొను వారిని వెయ్యితరముల వరకు కరుణించు వాడనై ఉన్నాను” అని తెలియ జేశాడు.. 
# "నీ దేవుడైన యెహోవాను నేనే. నేను తప్ప వేరొక దేవుడు నీకుండకూడదు"
# " పైన ఆకాశమందేగాని క్రింది భూమియందేగాని భూమిక్రింద నీళ్ళయందేగాని యుండు దేని రూపమునయినను విగ్రహమునయినను నీవు చేసికొనకూడదు; వాటికి సాగిలపడకూడదు వాటిని పూజింపకూడదు."
# "నీ దేవుడైన యెహోవా నామమును వ్యర్థముగా నుచ్చరింప కూడదు."
# "విశ్రాంతి దినమును పరిశుద్ధముగా ఆచరించుటకు జ్ఞాపకముంచుకొనుము."
# "నీవు దీర్ఘాయుష్మంతుడవగునట్లు నీ తండ్రిని నీ తల్లిని సన్మానించుము"
# "నీవు చంపకూడదు  " (చాలామంది క్రైస్తవులు తప్పుగా ఈ పదాన్ని మార్చేశారు నర హత్య చెయ్యకూడదు అని తప్పుగా తెలుగు బైబిల్ లో మార్చేశారు.) ఎక్కడ అర్ధం దేనినైనా అని .
# "వ్యభిచారం చేయకూడదు ( పెళ్ళిచేసుకొన్న వారితొ కాక మరొకరితొ రతిలొ పాల్గొనకూడదు )"
# "దొంగతనం చేయకూడదు"
# "నీ పొరుగు వాని మీద అబద్ధ సాక్ష్యము పలుక కూడదు"
# "నీ పొరుగువాని ఇల్లు ఆశింప కూడదు. నీ పొరుగువాని భార్యనైనను అతని దాసునైనను అతని దాసినైనను అతని ఎద్దునైనను అతని గాడిదనైనను నీ పొరుగువానిదగు దేనినైనను ఆశింప కూడదు."
# 

వర్గం:క్రైస్తవ మతము
కోతివానిపాలెం

**కోతివానిపాలెం**, గుంటూరు జిల్లా, కాకుమాను మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర  గ్రామం.
* 2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకికి జరిగిన ఎన్నికలలో జి.సుబాయమ్మ సర్పంచిగా ఎన్నికైంది. 

వర్గం:కాకుమాను మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
తిరుమలేశుని వసంతోత్సవాలు

కలియుగ దైవమైన వేంకటేశ్వర స్వామి వార్షిక వసంతోత్సవాలను చైత్ర శుద్ధ త్రయోదశి నుంచి చైత్ర శుద్ధ పౌర్ణమి వరకు మూడు రోజుల పాటు అత్యంత వైభవంగా జరుపుతారు. చైత్ర పూర్ణిమ గురువారంతో కలసిరావడం మరీ పుణ్యప్రథమంటారు పెద్దలు. తిరుమల వసంతోత్సవాలు సా.శ. 1360 నుంచీ సంతరించుకున్నట్లుగా దేవస్థానం వారు చెబుతున్నారు.
## సన్నాహాలు
ఈ కార్యక్రమం కోసం శ్రీవారి ఆలయం వెనుక భాగంలో ఉన్న వసంత మండపాన్ని అత్యంత సుందరంగా తీర్చిదిద్దుతారు.

## మొదటి రెండురోజులు
మధ్యాహ్నం 2 గంటల సమయంలో దేవేరులతో కూడి సుగంధ ద్రవ్యాలతో వసంతాలాడుతూ, ఉత్సాహంగా తిరుమంజనంలో పాల్గొనడాని కోసం, శ్రీదేవి-భూదేవి సమేతంగా మలయప్ప స్వామి (వేంకటేశ్వరస్వామి) సిద్ధమవుతారు. బంగారు శ్రీ పీఠంలో బయలుదేరి, ఆలయానికి ప్రదక్షిణంగా పురవీధుల్లో, ఛత్రచామర మర్యాదలతో, వేద-దివ్య ప్రబంధ పారాయణాలతో, బాజాభజంత్రీలతో ఊరేగుతూ వసంత మండపానికి బయలుదేరుతారు. మండపానికి వచ్చాక దేవేరులతో కూడిన స్వామిని స్నానం చేయించి, శుద్ధజలం, ఆవుపాలు, పెరుగు, తేనె, కొబ్బరి నీళ్లు, పసుపుతో అభిషేకిస్తారు; ధూప దీప నివేదన, కర్పూర హారతులు జరుగుతాయి. చివరగా చందనాన్ని ఆ ముగ్గురికి చక్కగా అలదుతారు; శ్రీ తిలకాన్ని తీర్చిదిద్దుతారు, తులసి మాలల్ని అలంకరిస్తారు. కుంభహారతి, నక్షత్ర హారతి సమర్పించిన తరువాత కలశంలోని మంత్రజలంతో, బంగారు పళ్లెంతో సహస్ర ధారాభిషేకం జరుగుతుంది. వారిని తుడిచి పట్టు వస్త్రాలు, సర్వాభరణాలతో, పుష్పహారాలతో అలంకరించి, సాయంత్రం బయలుదేరి, ఊరేగుతూ ఆలయానికి తిరిగి తీసుకువెళ్తారు. ఆ సహస్రధారాభిషేక తీర్థాన్ని, భక్తులు పవిత్రులు కావాలనే భావంతో వారిపై సంప్రోక్షిస్తారు. స్వామికి అలదిన పసుపు, చందనాన్ని ప్రసాదంగా పంచుతారు.

## మూడవ రోజు
మూడవనాడు దేవేరులతో కూడిన స్వామితో పాటు, సీతారామలక్ష్మణ హనుమంతులు, రుక్మిణీ-శ్రీకృష్ణులు కూడా వసంతోత్సవంలో పాల్గొంటారని ప్రతీతి. ముగ్గురినీ ప్రత్యేక బంగారు పీఠాల్లోనే ఊరేగిస్తూ తీసుకువచ్చి, ముగ్గురికీ విడివిడిగానే అభిషేక నైవేద్యాదులు సమర్పిస్తారు. 'త్రేతాయుగం నాటి రాముణ్నీ, ద్వాపర యుగం నాటి కృష్ణుణ్నీ నేనే' అనే భావాన్ని వేంకటేశ్వరస్వామి ప్రకటిస్తున్నాడని చెబుతారు. ఈ భావాన్నే వేంకటేశ్వర సుప్రభాతంలోని మొదటి రెండు శ్లోకాలు 'కౌసల్య పుత్రుడైన రాముడి'గాను 'గోవిందుడు, గరుడ ధ్వజుడు'గానూ (కౌసల్యా సుప్రజా రామ...; ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ గోవింద ఉత్తిష్ఠ గరుడధ్వజ...) ధ్రువపరుస్తున్నాయి.

## బయటి లింకులు

వర్గం:తిరుమల
వర్గం:ఉత్సవాలు
వర్గం:తిరుమల పండుగలు
బాగల్‌కోట్

**బాగల్‌కోట్ ** కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఒక ముఖ్య పట్టణం, బాగల్‌కోట్ జిల్లా కేంద్రం.
## బయటి లంకెలు

*బాగల్‌కోట్ వార్తలు
*బాగల్‌కోట్- కుడాచి రైల్వే లైన్ 
*బాగల్‌కోట్ జిల్లా అధికారిక వెబ్సైట్
*బాగల్‌కోట్ నగర పురపాలిక మండలి

వర్గం:కర్ణాటక
ఉర్దూ

*ఉర్దూ భాష
*ఉర్దూ-తెలుగు నిఘంటువు 
*ఉర్దూ అకాడమీ 
*ఉర్దూ కవులు 
*ఉర్దూ ప్రముఖులు 
*ఉర్దూ భాష గురించిన వ్యాసాల జాబితా 
*ఉర్దూ రచయితలు జాబితా 
*ఉర్దూ సామెతలు
*తెలుగువారు పలికే ఉర్దూ పదాలు
తిరుమలాంబ

**తిరుమలాంబా దేవి** 16వ శతాబ్దపు సంస్కృత కవయిత్రి. ఈమె విజయనగర చక్రవర్తి అచ్యుతరాయల భార్య. ఈమె వరదాంబికా పరిణయమనే చంపూ కావ్యమును సంస్కృతములో రచించింది. తెలుగు వారు, కన్నడ వారు ఇరువురు ఈమె తెలుగు కవియిత్రి అని కన్నడ కవియిత్రి అని చెప్పుకున్నా నిర్ధారణగా ఈమె మాతృ భాష తెలియడము లేదు.

ఈమె బహు భాష పాండిత్యము కలదని, కావ్యాలు, అలంకారాలు, నాటకాలు, కవితలు, పురాణాలు, వేదాలు ఒక్కసారి విని గుర్తుపెట్టుకోగల ఏకసంథాగ్రాహి అని తన కావ్యము వరదాంబికా పరిణయము యొక్క కవిపరిచయములో చెప్పుకొన్నది.

అచ్యుతరాయల కాలములోనే ఓడూరి తిరుమలాంబ అనే విదూషీమణి కూడా ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. అచ్యుతరాయలు విఠ్ఠలనాథుని ఆలయానికి బహుకరించిన స్వర్ణ మేరువును పొగుడుతూ ఈమె రాసిన శ్లోకాలు హంపిలోని విఠ్ఠలనాధుని దేవాలయములో ఉన్నాయి. ఈ ఓడూరి తిరుమలాంబ, వరదాంబికా పరిణయము రాసిన తిరుమలాంబ ఒకరేనని కొందరు భావిస్తున్నారు.

## మూలములు
*వరదాంబికా పరిణయ చంపూ - తిరుమలాంబ (ఆచార్య సూర్యకాంత శాస్త్రి సంపాదకత్వము)  

వర్గం:భారతీయ కవయిత్రులు
వర్గం:తెలుగు కవయిత్రులు
వర్గం:సంస్కృత కవయిత్రులు
తుంబుర తీర్థం

కుడి|thumb|270x270px|తుంబురుడు
తిరుమల క్షేత్రంలోని పుణ్య తీర్థాలలో 'తుంబుర తీర్థం' ఒకటిగా కనిపిస్తుంది. ఈ తీర్థంలో స్నానమాచరించడం వలన, సమస్త పాపాలు తొలగిపోయి, మోక్షం కలుగుతుందని స్థల పురాణం చెబుతోంది.

తిరుమలలోని వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయానికి ఉత్తరదిశలో, సుమారు 16 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది తుంబురతీర్థం. తుంబురుడి పేరుమీద వెలసిన ఈ తీర్థంలోనే స్వామి భక్తురాలైన తరిగొండ వెంగమాంబ తన అవసానదశను స్వామి ధ్యానంలో గడిపిందన్న నిదర్శనాలు నేటికీ అక్కడ ఉన్నాయి. కొన్ని వేల సంవత్సరాల క్రితం తిరుమల కొండల్లో ఒక ప్రళయం వచ్చింది. అప్పుడు ఒక కొండ రెండుగా చీలిపోవడం వల్ల తుంబురతీర్థం ఏర్పడింధి. ఫాల్గుణ పౌర్ణమి నాడు మాత్రమే ఈ ప్రాంతానికి వెళ్ళడానికి అనుమతిస్తారు.

పూర్వం 'తుంబురుడు' అనే ఒక గంధర్వుడు మోక్షాన్ని పొందే మార్గాన్ని చెప్పమని మహర్షులను ప్రార్ధించాడట. తిరుమలలోని ఈ తీర్థంలో స్నానమాచరించమని వాళ్లు సెలవివ్వడంతో, అలాగే చేసిన ఆ గంధర్వుడు మోక్షాన్ని పొందాడట. 'తుంబురుడు' మోక్షాన్ని పొందిన తీర్థం కనుక, ఈ తీర్థానికి 'తుంబుర తీర్థం' అనే పేరు వచ్చింది. ఈ కారణంగానే తిరుమల వెళ్లిన భక్తులలో కొందరు, ఈ తీర్థానికి చేరుకుని అందులో స్నానమాచరిస్తుంటారు.   

## మూలాలు

వర్గం:తిరుమల
తిరుమల పుష్కరిణి

thumb|right|250px|స్వామి పుష్కరిణి
thumb|right|250px|స్వామి పుష్కరిణి

**శ్రీవారి ఆలయం** సమీపాన ఉత్తరంగా ఉన్న ఈ పుష్కరిణిలో స్నానంచేసి, స్వామి దర్శనానికి వెళ్ళాలనే నియమం ఉంది. వైకుంఠం నుంచి కలియుగ వైకుంఠం తిరుమలకొండ మీదకు వేంకటేశ్వరుడు దిగివచ్చేవేళ, తన జలక్రీడల కోసం, వైకుంఠం నుంచి భువికి స్వామి స్వయంగా తెప్పించుకున్న తీర్థమిదేనని భావన. సకల పాపనాశనిగా స్వామి పుష్కరిణికి పేరు. తారకాసురుని వధించి బ్రహ్మ హత్యాదోషానికి గురైన సుబ్రహ్మణ్యస్వామి సైతం ఈ పుష్కరిణిలో స్నానంచేసి ఆ పాపాన్ని పోగొట్టుకున్నట్లు చెప్తారు. ముల్లోకాలలోని సకల తీర్థాలు స్వామి పుష్కరిణిలోనే కలిసి ఉంటాయని స్వయంగా వరాహస్వామి, భూదేవికి వివరించినట్లు వరాహ పురాణం చెబుతోంది. ధనుర్మాసంలో ముక్కోటి ద్వాదశి నాడు, ముక్కోటి తీర్థాలూ స్వామి పుష్కరిణిలోకి ప్రవహిస్తాయని భక్తుల విశ్వాసం. స్వామి పుష్కరిణిలో పవిత్ర చక్రస్నానం తర్వాతనే బ్రహ్మోత్సవాలు ముగుస్తాయన్నదీ గమనార్హం.
thumb|స్వామి పుష్కరిణి|alt=|250x250px
## స్నాన పర్వసమయం
thumb|కుడి|250px|స్వామి పుష్కరిణి పగటి వెలుగులో
స్వామి పుష్కరిణి యందు ధనుర్మాసము, శుద్ధ ద్వాదశీ రోజు, అరుణోదయ కాలం నందు ఆరుఘడియలు సమయం పర్వసమయం.
  
## పుష్కరిణిని ప్రశంసించిన మహర్షులు

* అంగీరస
* అగస్త్య
* అత్రి
* ఆపస్తంభుడు
* ఉశనసుడు
* కణ్వ
* కాత్యాయన మహర్షి
* కాశ్యపుడు
* కుండినుడు
* క్రతు
* గౌతముడు
* సత్యకామ జాబాలి
* జైమిని
* దుర్వాసుడు
* దేవదర్శనుడు
* నారదుడు
* పరాశరుడు
* పితామహుడు
* పులస్త్య
* బృహస్పతి
* బోధాయనుడు
* భరద్వాజుడు
* భృగు
* మనువు
* మరీచి
* మాండవ్య
* మార్కండేయుడు
* మృకండుడు
* యముడు
* యాజ్ఞవల్క
* లిఖితుడు
* వశిష్ట
* వామదేవుడు
* వాల్మీకి
* విశ్వామిత్రుడు
* వ్యాసుడు
* శంఖ
* శక్తి
* శాండిల్యుడు 
* శాతతపుడు
* శుక
* శౌనకుడు
* సంవర్తుడు
* సత్యాషాడుడు
* సనందుడు
* సనకుడు
* సనత్కుమారుడు
* సనాతనుడు
* హరితుడు
* హరీత

## మూలాలు

## ఇతర లింకులు
* Swami Pushkarini
* places in tirumala
పాండవ తీర్థం

thumb|ద్రౌపదితో పాండవులు - రాజా రవివర్మ చిత్రం.
పాండవ తీర్థం తిరుమలలో ఉంది. దీనికే **గోగర్భ తీర్థమ**నీ పేరుంది. వేంకటేశ్వరాలయానికి ఈశాన్య దిశలో మైలు దూరంలో ఉన్న పాండవతీర్థంలోనే పాండవ సహోదరులు ఏడాదికాలం నివసించారని ఐతిహ్యం. వైశాఖమాసంలో శుక్లపక్ష ద్వాదశిరోజు, అదీ ఆదివారం అయితే, పాండవతీర్థంలో స్నానం చేయటంకానీ లేదా కృష్ణపక్ష ద్వాదశీ మంగళవారం నాడు స్నానం చేయటంకానీ మంచిదని భక్తులు భావిస్తారు. ఆ రెండు రోజులూ స్నానం చేయటం సకల శ్రేష్ఠం.
*తిరుమల శ్రీవారి ఆలయానికి సుమారు 2 కి.మీ దూరంలో పాండవ తీర్ధం ఉంది. పాండవులు ఈ తీర్ధంలో స్నానం చేయడం వల్ల పాండవ తీర్ధం.ఈ స్నాన ఫలం వల్ల పాండవులకు సమర విజయం., రాజ్య ప్రాప్తి కలిగిందని వరహః పురాణం చెబుతుంది.
జ్ఞాతులయిన కౌరావులను చంపడం వల్ల కలిగిన పాపాన్ని పాండవులు ఈ తీర్ధస్నానంవల్ల పోగొట్టుకోన్నారని పద్మ పురాణం విశాదికరిస్తుంది
20 వ శతాబ్దంలో ఆంధ్రప్రదేశ్లో సంఘ సంస్కర్తగా ఆధ్యాత్మ విద్యావ్యాపకుడుగా ప్రసిద్ధి వహించిన శ్రీ మలయాళ స్వాములవారు ఏర్పేడు ఆశ్రమం స్థాపించడానికి ముందు ఈ ప్రాంతంలోనే కఠనమయిన తపస్సు చేశారు.తిరుమల తిరుపతి దేవస్తానం వారు అనుమతించగా ఏర్పేడు వ్యాసాశ్రమంవారు అందమయిన భవన నిర్మాణం ఇక్కడ చేపట్టారు
వృషభరాశిలో సూర్యుడు సంచరించే వేళా శుక్ల పక్షంలో గాని కృష్ణపక్షంలోగాని, ద్వాదశి తిదిలో ఆది, మంగళవారాలలో ఈ తీర్ధంలో స్నానం చేయడం పవిత్రమని, ప్రశస్తామని పెద్దలంటారు

వర్గం:తిరుమల
ఆకాశ గంగ

thumb|ఆకాశ గంగ '''చిత్రం'''

**ఆకాశ గంగ** తిరుమలలో ఉంది. ఇది శ్రీవారి ఆలయానికి ఉత్తరదిశలో సుమారు 3 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇక్కడే ఒక పుష్కరంపాటు అంజనాదేవి తపస్సుచేసి, ఆంజనేయుని గర్భాన ధరించిందని భావన. ప్రతినిత్యం స్వామివారి అభిషేకానికి మూడు రజత పాత్రలనిండా ఆకాశతీర్థాన్ని తిరుమల నంబి వంశస్థులు తేవడం సంప్రదాయం.

తిరుమల శ్రీవారి ఆలయానికి సుమారు 3 కి.మీ దూరంలో `ఆకాశ గంగ తీర్ధం ఉంది.  హిమచలంలో ప్రవహించిన గంగమూడు పాయలయింది.ఆకాశభాగాన ప్రవహిస్తూ సాక్షాత్కరించిన గంగ, ఈ ఆకాశగంగ మర్త్యగంగ శ్రీ విశ్వేశ్వరస్వామి అభిషేకాధులకు ఉపయోగపడుతూ ఉంది. ఆకాశగంగ తీర్ధమహత్యాన్ని వరాహ-పద్మ-స్కంద పురాణాలూ విశదం చేస్తున్నాయి. సంతానం లేని వ్యక్తిని భోక్తగా నియమించి శ్రాద్ధం చేయడం వల్ల గార్ధభముఖుడయిన పుణ్యశిలుని కడతేర్చిన తీర్ధం.మేషమాసం చిత్తనక్షత్రంతో కూడిన పూర్ణిమా దినం ఈ తిర్ధనికి పర్వదినం.

## మూలాలు

వర్గం:తిరుమల
కుమారధారాతీర్థం

thumb|తిరుమల కొండల్లో కుమారధారాతీర్థం వెళ్లుటకు మార్గం
కుమారధారాతీర్థం తిరుమల కొండల్లో శ్రీవారి ఆలయానికి వాయవ్యదిశలో, సుమారు 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. మాఘ పౌర్ణమినాడు ఈ తీర్థంలో పవిత్రస్నానం పరమ పుణ్యప్రథమంటారు. ఆనాడు అక్కడ, స్వామివారి ఆలయం నుంచి ప్రసాదాన్ని తెచ్చి భక్తులకు పంచటం మరో విశేషం. కుమారస్వామి ఇక్కడే శ్రీవారి అష్టాక్షర మంత్రాన్ని జపిస్తూ తపస్సు చేసిన కారణంగానే ఈ తీర్థానికి కుమారధారాతీర్థమన్న పేరు వచ్చింది.

తారకాసురుడు అనే రాక్షసుడిని చంపిన తరువాత విష్ణువు తపస్సు చేసిన ప్రదేశం కుమారధార తీర్థం అని నమ్ముతారు. తనకు బ్రహ్మహత్యా పాతకం నుండి విముక్తి పొందడానికి ఈ తీర్థంలో స్నానమాచరించాడని కథనం.

విష్ణు భక్తుడు కొండలలో దారి తప్పి ధ్యానం చేయడం ప్రారంభించాడని కూడా నమ్ముతారు. విష్ణువు తన ముందు ప్రత్యక్షమై ఈ చెరువులో స్నానం చేయమని కోరాడు. ఈ పవిత్ర తీర్థంలో స్నానంచేసిన మనిషిని పదహారేళ్ళ బాలుడిగా మార్చింది కనుక దీనిని కుమార తీర్థం అని పిలువబడింది. 

## మూలాలు

వర్గం:తిరుమల
బండి గురివింద

అయోమయ నివృత్తి కొరకు చూడండి - బండి గుర్విన లేక బండి గురివెంద (వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Adenanthera pavonina).

**బండి గురివింద** (లాటిన్ *Holostemma adakodien*) సంస్కృతములో **జీవంతి** అనబడే వనమూలిక ఆస్కల్పియడేసీ కుటుంబానికి చెందిన తీగ. సాధారణంగా బండి గురివింద ఆకులు ఆహారముగా ఉపయోగించకపోయినా దక్షిణ భారతదేశములో కరువు కాలములో బండి గురివింద ఆకులు ఆకుకూరగా వండుకొని తింటారు. 

## మూలాలు

*హిందూ పత్రికలో బండి గురివిందపై వ్యాసము
*https://web.archive.org/web/20070929154650/http://envis.frlht.org.in/hada.htm

వర్గం:ఔషధ మొక్కలు
జలాంతర్గామి

[thumb|right|250px|[మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో ఉపయోగించిన జర్మన్ UC-1 తరగతి జలాంతర్గామి]]
**జలాంతర్గామి** (ఆంగ్లం: submarine) నీటిలో మునిగి ప్రయాణం చెయ్యగల వాహనం. వివిధ దేశాల నావికా రక్షణ దళాల్లో జలాంతర్గామి ఒక ముఖ్య భాగం. జలాంతర్గామిని మొదటగా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో విస్తృతంగా ఉపయోగించారు. భారత నౌకాదళంలో *సింధుఘోష్* ముదలగు జలాంతర్గాములు ఉన్నాయి.

## ఆద్యుడు అలెగ్జాండర్‌
ప్రత్యర్ధులు జలగర్భ మార్గాల ద్వారా దొంగదెబ్బ తీసే అవకాశం ఉందని క్రీ.పూ. 332లోనే గుర్తించాడు అలెగ్జాండర్‌. అందుకే జలాల కింద కూడా పహారా కాయాలని అనుచరులను ఆదేశించాడు. ఓ అమోఘమైన ఘంటజాడీ (డైవింగ్‌ బెల్‌) ని రూపొందించి దాన్లో ఆయనే స్వయంగా జలాల్లోకి దిగినట్టు ప్రతీతి!

## డావిన్చీ భయం
పదిహేనో శతాబ్దం చివర్లో.. విఖ్యాత దార్శనికుడైన లియోనార్డో డావిన్చీ.. జల మధ్యంలోకి దూసుకుపోయే సైనిక పాటవం గురించి ప్రస్తావించాడుగానీ ఇది 'సముద్రాల అడుగునే మట్టుబెట్టే నరహంతక బుద్ధి'కి ఊతం ఇస్తుందని భయపడి, దానిని పక్కనబెట్టేశాడు.

## మొదటి జలాంతర్గమనం
జలాల లోలోపల మనిషి కదలికలు ఆరంభమైన సంవత్సరం 1620. ఇంగ్లండ్‌లో ఉంటున్న డచ్‌ వైద్యుడు కొర్నీలియస్‌ డ్రబ్బెల్‌ కాస్త ఎక్కువ సమయం నీటిలోపల ఉండి ప్రయాణించేందుకు వీలైన తొలి జలాంతర గమన వాహనం సిద్ధం చేశాడు. గొర్రె తోలుతో కప్పిన చెక్క పెట్టెలాంటి దీని లో- తెడ్డువేసే వారితో సహా మొత్తం 20 మంది ప్రయాణించవచ్చు.

## అంతర్జల హోరాహోరీ
1776 సెప్టెంబరు. న్యూయార్క్‌ ఓడరేవులో మోహరించిన బ్రిటన్‌ యుద్ధనౌకలపై 'దొంగదాడి'కి అమెరికా సిద్ధమైంది. ప్రతిష్ఠాత్మక యేల్‌ విశ్వవిద్యాలయం విద్యార్థి డేవిడ్‌ బుష్‌నెల్‌ పైకి కనబడకుండా తాబేలులా నీటిలోనే ప్రయాణించే 'టర్టిల్‌'ను సిద్ధం చేశాడు. లోపలి వ్యక్తి చేత్తో పెడల్స్‌ తిప్పుతుంటే ప్రొపెల్లర్స్‌ సాయంతో నీళ్లలో కదిలిపోతుందిది. ప్రత్యర్ధుల కళ్లు గప్పి.. వాళ్ల ఓడలకు రంధ్రాలు చేసి, వాటిని ముంచెయ్యటం దీని లక్ష్యం.

## ప్రచ్ఛన్నయుద్ధం
అమెరికాకు చెందిన రాబర్ట్‌ ఫల్టన్‌ 1798లో జలాంతర్గామి లోపలి గోడ చుట్టూ మరో పై గోడ నిర్మించి.. మధ్య ఖాళీలో నీరు నింపేలా 'బలాస్ట్‌ ట్యాంకులు' అమర్చాడు! ఆధునిక జలాంతర్గాముల్లో వాడే బల్లాస్ట్‌ ట్యాంకులకు కూడా ఈ నమూనానే ఆధారం. అమెరికా, రష్యాలు జలాంతర్గాములతోనే ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం సాగించాయి.

## తొలి అణు జలాంతర్గామి
జలాంతర్గాములకు ప్రధాన సమస్య ఇంధనం. తరచూ డీజిల్‌ నింపుకోటానికి పైకివస్తే శత్రువుల కంటబడటం తథ్యం. అణుఇంధనంతో ఈ ఇబ్బంది ఉండదు. ఇలా 1954లో అమెరికా మొట్టమొదటిసారిగా అణుఇంధనంతో నెలల తరబడి నీటిలోనే నడిచే 'యుఎస్‌ఎస్‌ నాటిలస్‌'ను, ఆ తర్వాత బాలిస్టిక్‌ క్షిపణి ప్రయోగ జలాంతర్గాములను రూపొందించింది. 'నాటిలస్‌' కేవలం 8 పౌనుల యురేనియాన్ని ఇంధనంగా తీసుకుని దాదాపు 60,000 మైళ్లు ఏకథాటిగా ప్రయాణించింది. 26,500 టన్నుల సామర్థ్యంతో రష్యా నిర్మించిన టైఫూన్‌ రకానివి అతి పెద్ద జలాంతర్గాములు.

## మూలాలు

వర్గం:వాహనాలు
వర్గం:యుద్ధ నౌకలు
వర్గం:నీటిలో ప్రయాణించే సాధనాలు
వెలమవారి పాలెం

**వెలమవారి పాలెం** ప్రకాశం జిల్లా, బల్లికురవ మండలంలోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.

## సమీప గ్రామాలు
మైలవరం 2 కి.మీ,.ఉప్పలపాడు 4 కి.మీ, వెంపరాల 5 కి.మీ,  కొప్పెరపాడు 6 కి.మీ.

## గ్రామానికి వ్యవసాయం, సాగునీటి సౌకర్యం
గుండ్లకమ్మ నదిమీద, భవానీ మినీ జలాశయం నిర్మాణంలో ఉంది. ప్రకాశం జిల్లాలోని వెలమవారి పాలెం మరియూ గుంటూరు జిల్లాలోని గోకనకొండ మధ్య ఆనకట్ట నిర్మించుచున్నారు. దీని కొరకూ, గోకనకొండ నుండి భవనాశి చెరువు వరకూ 12.6 కి.మీ. కాలువ పనులు జరుగుచున్నవి. దీని నిర్మాణ వ్యయం రు.27కోట్లు. ఈ పథకం వలన 5 వేల ఎకరాలకు రెండు పంటలకు, నీరు లభ్యమవుతుంది. దీనికి 2008 ఏప్రిల్ 28 న శంకుస్థాపన జరిగింది. 2014 చివరినాటికి పూరికావచ్చని భావించుచున్నారు. 

## గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో మామిళ్ళపల్లి ప్రవీణ్ కుమార్, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. 

## దేవాలయాలు
### శ్రీ హనుమత్ సీతా లక్ష్మణ సమేత శ్రీ కోదండ రామాలయం
ఈ ఆలయంలో 2016, నవంబరు-20వతేదీ ఆదివారంనాడు విగ్రహప్రతిష్ఠా కార్యక్రమం, ఉదయం 9-20కి వైభవంగా నిర్వహించారు. ఆలయ ప్రాంగణంలో ధ్వజస్తంభాన్నీ, గర్భగుడిలో విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమం నిర్వహించి, అనంతరం విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నప్రసాద వితరణ నిర్వహించారు. [7]

### విదేశీపక్షులు
*వెలమావారిపాలెం గ్రామంలో, సంవత్సరంలో ఆరు నెలలు విదేశీపక్షుల కిలకిలారావాలు వినపడుతుంటవి. ప్రతి సంవత్సరం, డిసెంబరు ఆఖరు, జనవరి మొదటి వారంలో, నైజీరియా నుండి విదేశీపక్షులు ఈ గ్రామానికి వచ్చి, చెట్లపై స్థావరాలు ఏర్పరచుకుంటవి. సంతానం కలిగిన తరువాత పిల్లలకు రెక్కలు వచ్చి, ఎగిరే సామర్థ్యం వచ్చే వరకు ఇక్కడ ఉంటవి. జూన్ తరువాత స్వదేశానికి వెళ్ళిపోతవి. సమీపంలోని గుండ్లకమ్మ, మైలవరం, ఉప్పలపాడు, వెంపరాల, భవనాశి చెరువులలో ఆహారం తిని కాలం వెళ్ళబుచ్చుతవి. ఈ రకంగా సుమారు 200 పక్షులు ఈ గ్రామ పరిసర ప్రాంతాలలో ఉంటున్నవి. [3]
*ఎన్నడూలేని విధంగా ఈ సంవత్సరం, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జిల్లాలోనే గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయినవి. పశుఇపక్ష్యాదులకు నీటి కొరత ఏర్పడినది. ఈ ప్రభావం ఇక్కడికి వచ్చే విదేశీపక్షులపైనా పడినది. వాతావరణం అనుకూలించకం గత నెలరోజులుగా ఇక్కడ 70 పక్షులు మృతిచెందినవి. ఇంతవరకు ఎప్పుడూ ఇక్కడ పక్షులు చనిపోవడం జరుగలేదు. 

## గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
## మూలాలు

## వెలుపలి లింకులు
విక్రమార్కుడు

**విక్రమార్కుడు** 2006 లో ఎస్. ఎస్. రాజమౌళి దర్శకత్వంలో వచ్చిన చిత్రం. ఇందులో రవితేజ, అనుష్క ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు. ఎం. ఎం. కీరవాణి సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.

## కథ
అత్తిలి సత్తిబాబు హైదరాబాదులో ఓ ఘరానా దొంగ. దువ్వ అబ్బులు తో కలిసి రైల్వే స్టేషన్లలో, కాలనీల్లో చాకచక్యంగా మోసాలు, దొంగతనాలు చేస్తుంటారు. హైదరాబాదుకి ఓ పెళ్ళి కోసం వచ్చిన నీరజ అనే అమ్మాయిని చూసి ప్రేమలో పడతాడు సత్తిబాబు.

## తారాగణం

* విక్రం సింగ్ రాథోడ్/అత్తిలి సత్తిబాబు గా రవితేజ ద్విపాత్రాభినయం
* నీరజ గా అనుష్క శెట్టి
* దువ్వ అబ్బులు గా బ్రహ్మానందం
* బావూజీ గా వినీత్ కుమార్
* టిట్లా గా అజయ్
* ప్రకాష్ రాజ్
* రుతిక
* మహంతి గా రాజీవ్ కనకాల
* బావూజీ బామ్మరిది గా రఘుబాబు
* ఆలీ
* జయప్రకాష్ రెడ్డి
* ప్రభాస్ శ్రీను
* శేఖర్
* అమిత్ కుమార్
* బాబా
* దేవిశ్రీ 
* మేఘనా నాయుడు
* నవీన్
* బాబు నేహా
* ప్రమీలారాణి
* బేబి హర్షి
* మాష్టర్ రిషి

## పాటలు
ఎం. ఎం. కీరవాణి సంగీత దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో మొత్తం ఆరు పాటలున్నాయి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు
వర్గం:ఎస్.ఎస్.రాజమౌళి దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
వర్గం:ఎమ్.ఎమ్. కీరవాణి సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:రవితేజ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:అనుష్క నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ప్రకాష్ రాజ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రాజీవ్ కనకాల నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రఘుబాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఆలీ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:జయప్రకాశ్ రెడ్డి నటించిన సినిమాలు
రణం

**రణం** అమ్మ రాజశేఖర్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన 2006 నాటి రొమాంటిక్ యాక్షన్ చిత్రం. ఇందులో గోపీచంద్, కామ్న జెత్మలాని ముఖ్యపాత్రాలలో నటించారు. ఈ సినిమాను పోకూరి బాబురావు నిర్మించారు. ఈ చిత్రానికి సంగీత దర్శకుడు మణిశర్మ స్వరాలు సమకుర్చారు.

## కథ
చిన్నా చదువుకోసం హైదరాబాద్ వస్తాడు. అందరూ భయపడే భగవతి అనే డాన్ చెల్లెలు మహేశ్వరితో ప్రేమలో పడతాడు. భగవతి అతన్ని భయపెట్టడానికి వస్తే తెలివిగా తప్పించుకుంటూ ఉంటాడు. చిన్నా అతన్ని తప్పించుకుని చివరికి తన ప్రేమను ఎలా నెగ్గించుకున్నాడన్నది మిగతా కథ.
thumb|గోపీచంద్
thumb|కామ్న జెఠ్మలాని

## నటవర్గం
* చిన్నాగా గోపీచంద్
* మహేశ్వరిగా కామ్న జెఠ్మలాని
* భగవతిగా బిజు మేనన్
* చిన్నా తండ్రిగా చంద్రమోహన్
* ఆలీ
* ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం
* మహేశ్వరి బామ్మగా రమాప్రభ
* వేణు మాధవ్
* సుమన్ శెట్టి
* వేణు

## సాంకేతిక వర్గం
* దర్శకుడు: అమ్మ రాజశేఖర్
* నిర్మాత: పోకూరి బాబు రావు
* సంగీత దర్శకత్వం: మణిశర్మ
* పాటల రచయిత: మణిశర్మ, సుద్దాల అశోక్ తేజ, చంద్రబోస్
* గాయకులు: నవీన్, సుచిత్ర, మల్లికార్జున్, మహాలక్ష్మి అయ్యర్, అనురాధ శ్రీరామ్, టిప్పు, జెస్సీ గిఫ్ట్. కెకె

## పాటలు
ఈ సినిమాలో కందికొండ, సుద్దాల అశోక్ తేజ పాటలు రాశారు. మణిశర్మ ఈ చిత్రానికి సంగీతాన్ని అందించారు. ఈ చిత్ర ఆడియోను ఆదిత్య మ్యూజిక్ కంపెనీ ద్వారా విడుదల చేశారు.

## మూలాలు

వర్గం:గోపిచంద్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:మణిశర్మ సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఆలీ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రమాప్రభ నటించిన సినిమాలు
పౌర్ణమి

చంద్రమానం ప్రకారం **పౌర్ణమి** లేదా **పూర్ణిమ** లేదా **పున్నమి** అనగా శుక్ల పక్షంలో చంద్రుడు నిండుగా ఉండే తిథి. అధి దేవత - చంద్రుడు

## పండుగలు

## ఇతర పండుగలు
* భీమవరం లోని మావూళ్ళమ్మ దేవస్థానం ఆధ్వర్యంలో ప్రతి నెల పౌర్ణమిరోజు చండీహోమం నిర్వహించబడుతుంది.

## మూలాలు

వర్గం:తిథులు
అశోక్ (సినిమా)

"అశోక్" తెలుగు చలన చిత్రం2006, జూలై,13 న విడుదల.వల్లూరిపల్లి రమేష్ నిర్మించిన ఈ చిత్రంలో జూనియర్ ఎన్టీఆర్, సమీరారెడ్డి, ప్రకాష్ రాజ్, సోనూసూద్ ముఖ్య పాత్రలు పోషించిన ఈ చిత్రానికి సురేందర్ రెడ్డి దర్శకత్వం వహించారు.సంగీతం మణిశర్మ అందించారు.

## తారాగణం

* జూనియర్ ఎన్.టి.ఆర్_అశోక్ 
* సమీర_అంజలి 
* ప్రకాష్ రాజ్_భాస్కర్ ప్రసాద్, అశోక్ తండ్రి 
* సుధ_అశోక్ తల్లి 
* సోనూసూద్_కృష్ణకాంత్ "కె.కె." 
* రేవతి_సంధ్య , అశోక్ చెల్లెలు 
* రమాప్రభ_ అశోక్ నాయనమ్మ 
* శైలేష్ భస్వంత్_ చిన్న 
* రాజీవ్ కనకాల_రాజీవ్ 
* వడివుక్కరసి_యాగమ్మ, కె.కె.తల్లి 
* రఘుబాబు_అంజలి అన్నయ్య 
* సురేఖవాణి_అంజలి వదిన 
* సుప్రీత్ రెడ్డి_పాండ, కె.కె.బ్రదర్ 
* వేణుమాధవ్_జగ్గు 
* సత్యం రాజేష్_రాజేష్, అశోక్ స్నేహితుడు 
* జీవా_కె.కె.అనుచరుడు 
* ఫిష్ వెంకట్_కె.కె.అనుచరుడు 
* నర్సింగ్ యాదవ్_కె.కె.అనుచరుడు 
* కృష్ణ భగవాన్_పోలీస్ ఇనస్పెక్టర్ 
* దువ్వాసి మోహన్_టి వి.రిపోర్టర్ 
* ఛత్రపతి శేఖర్_శేఖర్ 
* రవికాలే 
* స్టంట్ సిల్వ . 

## సాంకేతిక వర్గం

* చిత్రానువాదం, దర్శకత్వం: సురేందర్ రెడ్డి 
* కధ: వక్కంతం వంశీ 
* సంగీతం: మణిశర్మ 
* మాటలు: మరుధూరి రాజా 
* పాటలు: చంద్రబోస్, భాస్కరభట్ల రవికుమార్ 
* నేపధ్య గాయకులు: హరిహరన్, కె.కె., వర్దిని, జెస్సీ గిఫ్ట్, కె.ఎస్.చిత్ర, దేవన్, తన్విష్, రవివర్మ, సుజాత, కారుణ్య 
* ఛాయ గ్రహణం: సెంథిల్ కుమార్ 
* కూర్పు: గౌతంరాజు 
* నిర్మాత: వల్లూరిపల్లి రమేష్ 
* నిర్మాణ సంస్థ: మహర్షి సినిమా 
* విడుదల:13:07:2006 .

## ఈ చిత్రం లోని పాటల వివరాలు
* ఒక చిన్ని నవ్వే నవ్వి - (కె.కె) (రచన : చంద్రబోస్)
* జాబిలికి వెన్నలనిచ్చి - (హరిహరన్, వర్ధిని) (రచన : చంద్రబోస్)
* నువ్వసలు నచ్చలే నువ్వెందుకనో నచ్చలే - (జెస్సి గిప్ట్, చిత్ర) (రచన :భాస్కర భట్ల) 
* ముంతాజు మహలు కట్టించాడు సాజహాను - (దేవన్, తాన్విష్) (రచన : చంద్రబోస్)
* గోల గోల (రవివర్మ, సుజాత) (రచన : చంద్రబోస్)
* ఏకాంతంగా ఉన్నా - (కారుణ్య) (రచన : చంద్రబోస్)

వర్గం:జూనియర్ ఎన్.టి.ఆర్ సినిమాలు
వర్గం:ప్రకాష్ రాజ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:మణిశర్మ సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:రాజీవ్ కనకాల నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రఘుబాబు నటించిన సినిమాలు
వర్గం:వేణుమాధవ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రమాప్రభ నటించిన సినిమాలు
స్టాలిన్ (సినిమా)

**స్టాలిన్** 2006 లో ఎ. ఆర్. మురుగదాస్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన చిత్రం. ఇందులో చిరంజీవి, త్రిష ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు.

## తారాగణం
* చిరంజీవి
* త్రిష కృష్ణన్
* ఖుష్బూ
* ప్రకాష్ రాజ్
* ప్రదీప్ రావత్
* రవిప్రకాష్
* బేబీ యాని
* సుదీప
* మురళీ శర్మ
* పృథ్వీరాజ్

## పాటలు
* గో గో గీవా, మహాలక్ష్మి అయ్యర్, రంజిత్
* ఐ వానా స్పైడర్ మ్యాన్, నవీన్, రీటా
* తౌబా రే తౌబా, ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, సునీత
* సిగ్గుతో చీ చీ , సాధనాసర్గమ్ , హరిహరన్ , మల్లికార్జున, రచన: పెద్దాడ మూర్తి.
* పరారే పరారే  , శంకర్ మహదేవన్, రచన: అనంత శ్రీరామ్.
* సూర్యుడే సెలవని , ఎస్. పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం , రచన : సుద్దాల అశోక్ తేజ

## పురస్కారాలు
* ఉత్తమ సందేశాత్మక చిత్రం, (స్పెషల్ జ్యూరీ అవార్డు) నంది పురస్కారం (2006)

## మూలాలు

వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా సినిమాలు
వర్గం:మణిశర్మ సంగీతం అందించిన సినిమాలు
వర్గం:త్రిష నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ప్రకాష్ రాజ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:శారద నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఎల్. బి. శ్రీరాం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సుమన్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:సునీల్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:అనుష్క నటించిన సినిమాలు
సూపర్

**సూపర్** (Super) ఒక ఆంగ్ల పదం.

* సూపర్ (సినిమా)
* సూపర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
* సూపర్ మేన్
* సూపర్ పోలీస్
* సూపర్ మొగుడు
* సూపర్ స్టార్
* సూపర్ నోవా
నందమూరి లక్ష్మీపార్వతి

**[[లక్ష్మీపార్వతి]]** (ఆగష్టు 10, 1962) ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ ముఖ్యమంత్రి నందమూరి తారక రామారావు రెండవ భార్యగా ప్రసిద్ధురాలు.

## జననం
1962, ఆగష్టు 10 న జన్మించింది. తెలుగులో రచయిత, తెలుగుదేశం పార్టీ అభిమానురాలైన లక్ష్మీపార్వతి తన భర్త వీరగంధం సుబ్బారావుతో కలిసి 1985లో ఎన్టీ రామారావు జీవితచరిత్ర వ్రాసే ఉద్దేశముతో ఆయన్ను కలుసుకున్నది. పట్టుదలతో ప్రయత్నించి రామారావు నుండి జీవితచరిత్ర వ్రాయటానికి అనుమతి సంపాదించి 1987లో రామారావు ఇంట్లోనే నివసించే అవకాశాన్ని పొందింది. లక్ష్మీపార్వతి ఎన్టీ రామారావు జీవితచరిత్రను వ్రాసే సమయంలో రామారావుకు సన్నిహితమై 1993లో వివాహం చేసుకున్నది.

ఈమె తొలి భర్త హరికథా కళాకారుడు వీరగంధం వెంకట సుబ్బారావుతో ఒక కొడుకు (కోటేశ్వర ప్రసాద్) ఉన్నాడు. ఈమె మొదటి భర్తనుండి 1993 ఏప్రిల్ 15న గుంటూరు జిల్లా నరసరావుపేట కోర్టులో విడాకులు తీసుకున్నది. 1993, సెప్టెంబరు 10న రామారావు ఒక బహిరంగ సభలో మాట్లాడుతూ లక్ష్మీపార్వతిని వివాహం చేసుకోవాలని నిర్ణయించినట్టు ప్రకటించాడు. ఆ మర్నాడు సెప్టెంబరు 11న తిరుపతిలో సంప్రదాయబద్ధంగా వీరి వివాహం జరిగింది.
1994 లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల ప్రచారంలో భర్త NTR తో కలిసి పాల్గొని ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు. NTR విజయం సాధించి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. కానీ తరువాత ఆమె పాలనలో జోక్యం చేసుకుంటున్నారని కొన్ని మీడియా సంస్థలు ప్రచారం చేసాయి. తరువాత జరిగిన పరిణామాలలో 1995 ఆగస్ట్ లో NTR చిన్న అల్లుడైన చంద్రబాబు నాయుడు ఆధ్వర్యంలో NTR కుటుంబ సభ్యులు తిరుగుబాటు చేయగా ఆయన పదవిని కోల్పోయి, చంద్రబాబు నాయుడు గారు ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. ఇది జరిగిన కొన్ని నెలలకే జనవరి, 1996 లో NTR మరణించారు.
 ఎన్టీ రామారావు మరణానంతరము ఆయన జీవితచరిత్రను "ఎదురులేని మనిషి" అన్న పేరుతో 2004లో విడుదలయ్యింది

## శాసనసభ సభ్యురాలిగా
*1996 అక్టోబరులో జరిగిన ఉప ఎన్నికలలో శ్రీకాకుళము జిల్లా పాతపట్నం నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసిన లక్ష్మీ పార్వతి, తన సమీప ప్రత్యర్థియు తెలుగు దేశ అభ్యర్థియునైన వేణమ్మపై 14148 ఓట్ల తేడాతో విజయం సాధించారు.
* 1999 లో జరిగిన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో సోంపేట, ఏలూరు నియోజకవర్గములలో పోటీ చేసి రెంటిలోను ఓటమి చెందిరి. సోంపేట లో 1,143 ఓట్లు, అనగా కేవలము 1.23%  ఓట్లు పొందిరి.  ఏలూరియందు 1,490 ఓట్లు, అనగా 1.28% ఓట్లు పొందిరి. ఈ రెండు నియోజకవర్గములలో నాలుగవ స్థానములో నిలచిరి.
2019 నుండి తెలుగు అకాడమీ అధ్యక్షురాలిగా YSRCP ప్రభుత్వం చే నియమించబడ్డారు.  ఆమె 2021లో కొయ్య బొమ్మల (కొయ్య బొమ్మలు) సంప్రదాయ హస్తకళ గురించిన రాధాకృష్ణ చిత్రంలో తొలిసారిగా నటించింది 

## సూచికలు

వర్గం:1962 జననాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
వర్గం:భర్త నుండి వారసత్వంగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చినవారు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా మహిళా రాజకీయ నాయకులు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయిత్రులు
వర్గం:తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
పంజాబీ

* పంజాబీలు
* పంజాబీ భాష
* పంజాబీ సంస్కృతి
* పంజాబీ పండుగలు
* పంజాబీ వంటకాలు
* పంజాబీ వస్త్రధారణ
* పంజాబీ మాండలికాలు
* పంజాబీ ముస్లింలు
* పంజాబీ తంబా , కుర్తా
ఖతర్నాక్

**ఖతర్నాక్** 2006 లో అమ్మ రాజశేఖర్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన యాక్షన్ కథాచిత్రం. ఇందులో రవితేజ, ఇలియానా ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు.సంగీతం ఎం. ఎం. కీరవాణి  సమకూర్చారు .

## తారాగణం
* దాసు గా రవితేజ
* ఇలియానా
* ప్రకాష్ రాజ్
* బిజు మీనన్
* వేణుమాధవ్
* ఆలీ
* బ్రహ్మానందం
* ఎం. ఎస్. నారాయణ
* సుమన్ శెట్టి
* ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం
* రాజా రవీంద్ర
* కరాటే కల్యాణి
* భరత్ రెడ్డి 

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: అమ్మ రాజశేఖర్ 
* రచన: అమ్మ రాజశేఖర్, మరుదూరి రాజా 
* సంగీతం: ఎం.ఎం.కీరవాణి 
* గీత రచయితలు: చంద్రబోస్, జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వర రావు, భాషాశ్రీ, శివశక్తి దత్త 
* నేపథ్య గానం: గీతామాధురి, నాని, నోయల్, గాయత్రి, శంకర్ మహదేవన్, కె.ఎస్.చిత్ర, ఉలగనాధన్, వేణుమాధవ్, టిప్పు 
* కెమెరా: సంతోష్ శ్రీనివాస్ 
* కూర్పు: కోటగిరి వెంకటేశ్వరరావు 
* నిర్మాత: బి.వి ఎస్.ఎన్.ప్రసాద్ 
* నిర్మాణ సంస్థ: శ్రీవెంకటేశ్వర సినీచిత్ర 
* విడుదల:13:12:2006.

## పాటల జాబితా
సంగీతాన్ని సమకూర్చినవారు: ఎం. ఎం. కీరవాణి.

## మూలాలు

వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథా సినిమాలు
వర్గం:రవితేజ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:వేణుమాధవ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ప్రకాష్ రాజ్ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఎం.ఎస్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఎమ్.ఎమ్. కీరవాణి సంగీతం అందించిన సినిమాలు
మంగమ్మ శపథం

**మంగమ్మ శపథం** 1965 సంవత్సరంలోని జానపద తెలుగు సినిమా. దీనిని నిర్మాత డి.వి.ఎస్.రాజు డి.వి.ఎస్.ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై బి.విఠలాచార్య దర్శకత్వంలో నిర్మించారు. నందమూరి తారక రామారావు ద్వి పాత్రాభినయం చేయగా జమున జంటగా నటించిన ఈ చిత్రానికి సంగీతం టి. వి. రాజు సమకూర్చారు.

## సంక్షిప్త చిత్రకథ
ఒక రాజ్యాన్ని పరిపాలించే రాజు (ఎన్టీయార్) కాముకుడు, స్త్రీలోలుడు. పల్లెటూరి పిల్ల మంగమ్మ (జమున) హుషారుగా వుండే అందగత్తె; స్వాభిమానం, తెగువ గల మగువ. ఆమె పొందుకోరతాడు రాజు; కానీ ఆమె తిరస్కరిస్తుంది. అయినా ఆమెనే పెళ్ళాడతానని సవాలు చేస్తాడు రాజు. అదే జరిగితే, అతనివలనే కుమారుణ్ణి కని, వాడిచేత రాజును కొరడా దెబ్బలు కొట్టిస్తానని తిరిగి సవాలు చేస్తుంది మంగమ్మ. మహారాజు మంగమ్మ మెడలో తాళి కట్టి తన పంతం నెరవేర్చుకొని మంగమ్మను బంధిస్తాడు. తెలివిగల మంగమ్మ దొమ్మరివారి సహాయంతో నాట్యం నేర్చుకొని దొమ్మరిసానిగా వేషం మార్చుకొని రాజును ఆకర్షించి అతనితో ఒక రాత్రి గడుపుతుంది. ఫలితంగా గర్భవతి అవుతుంది. పుట్టిన విజయ్ (ఎన్టీయార్) పెరిగి పెద్దవాడవుతాడు. తల్లికి జరిగిన అవమానాన్ని తెలుసుకొని విజయ్ యుక్తిగా రాజును బంధించి కొరడాలతో కొట్టి తల్లి చేసిన శపథాన్ని నెరవేరుస్తాడు. 

## తారాగణం

* నందమూరి తారక రామారావు_రాజా/విజయ్ 
* జూలూరి జమున_ మంగమ్మ 
* రాజనాల కాళేశ్వరరావు_సైన్యాధిపతి 
* రేలంగి వెంకటరామయ్య_ భజ గోవిందం 
* తిక్కవరపు రమణారెడ్డి_కొత్వాలు 
* అల్లు రామలింగయ్య_ రత్తాలు 
* మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి_నరసయ్య 
* వల్లూరి బాలకృష్ణ_ జోగులు 
* ఎల్.విజయలక్ష్మి _ విజయ 
* వాణిశ్రీ _ చంచల 
* రాజశ్రీ_ నాట్యకత్తె 
* గిరిజ_ మంజీర 
* ఛాయాదేవి_ సీత . 

## సాంకేతిక వర్గం

* దర్శకుడు: బి.విఠలాచార్య 
* మాటలు:సముద్రాల రామానుజాచార్యులు 
* సంగీతం: టి.వి.రాజు 
* గీత రచయితలు:సింగిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి,కొసరాజు రాఘవయ్య చౌదరి 
* గాయనీ గాయకులు: శిష్ట్లా జానకి, మాధవపెద్ది సత్యం, స్వర్ణలత, జిక్కి, ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు, పులపాక సుశీల 
* ఛాయా గ్రహణం: ఎస్.సంపత్ 
* ఎడిటింగ్: జి.డి.జోషి 
* చిత్రానువాదం: బి.విఠలాచార్య 
* నిర్మాత: డి.వి.ఎస్.రాజు 
* నిర్మాణ సంస్థ: డి.వి.ఎస్.ప్రొడక్షన్స్ 
* విడుదల:06:03:1965.

## పాటలు
# అందాల నారాజ అలుకేలరా ఔనని కాదని అనవేలరా - పి.సుశీల , రచన: సి.నారాయణ రెడ్డి 
# అయ్యయ్య ఐసా పైసా చెల్తారే అబ్బబ్బాబ్బా అల్లిబిల్లి బోల్తారే - పి.సుశీల, రచన:  కొసరాజు
# ఆ ఊరు నీదిగాదు ఈ ఊరు నాదిగాదు ఏఊరు పోదామయ్యా - స్వర్ణలత, మాధవపెద్ది సత్యం , రచన: కొసరాజు 
#
#
#
# ఓ ఓ ఓ వయ్యారమొలికే చిన్నది ఉడికించు చున్నది - ఘంటసాల, పి.సుశీల - రచన: డా॥ సి.నారాయణ రెడ్డి 
# కనులీవేళ చిలిపిగ నవ్వెను మనసేవేవో వలపులు - ఘంటసాల, పి.సుశీల - రచన: డా॥ సి.నారాయణ రెడ్డి 
# డీడిక్కు డీడిక్కు డీడిక్కుడిగ్గ హోయి చమ్మచక్క చమ్మచక్క - జిక్కి, ఎస్.జానకి బృందం , రచన: సి నారాయణ రెడ్డి 
# నీరాజు పిలిచెను రేరాజు నిలిచెను ఈ రేయీ నీదేకదా - ఘంటసాల, పి.సుశీల - రచన: డా॥ సి.నారాయణ రెడ్డి 
# రివ్వునసాగే రెపరెపలాడే యవ్వనమేమన్నది పదేపదే సవ్వడి - పి.సుశీల , రచన: సి నారాయణ రెడ్డి 
# చిరునవ్వులూరించు_పి.సుశీల, స్వర్ణలత, రచన: కొసరాజు

## మూలాలు

## బయటి లింకులు
* ఘంటసాల గళామృతము బ్లాగు - కొల్లూరి భాస్కరరావు, ఘంటసాల సంగీత కళాశాల, హైదరాబాద్ - (చల్లా సుబ్బారాయుడు సంకలనం ఆధారంగా)
*సి.హెచ్.రామారావు: ఘంటసాల 'పాట'శాల అనే పాటల సంకలనం నుంచి.
*డి.వి.వి.ఎస్.నారాయణ సంకలనం చేసిన మధుర గాయని పి.సుశీల మధుర గీతాలు, జె.పి.పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ, 2007.

వర్గం:ఎన్టీఆర్‌ సినిమాలు
వర్గం:రేలంగి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:రాజనాల నటించిన సినిమాలు
వర్గం:జమున నటించిన సినిమాలు
వర్గం:ఛాయాదేవి నటించిన సినిమాలు
వర్గం:మిక్కిలినేని నటించిన సినిమాలు
గీత

***గీత** అనగా హిందూ పురాణాలలో భగవద్గీత

***గీతలు** శాస్త్ర విజ్ఞానంలో రేఖలు అనే అర్థం వస్తుంది. హస్తరేఖలు, రేఖాంశం మొదలైనవి.

*గీత, తెలుగు సినిమా నటి.

*గీత (2022 సినిమా)
కృష్ణుడు (అయోమయ నివృత్తి)

* శ్రీ కృష్ణుడు -- ఒక హిందూ దేవుడు
*కృష్ణుడు (నటుడు) - తెలుగు సినీ నటుడు
యమున

***యమున** అనగా భారతదేశంలొని ప్రఖ్యాతిగాంచిన యమునా నది
*యమునోత్రి, యమునా నది జన్మస్థానం.

*యమున (నటి)
మూటాపురం

**ముటాపురం** ఖమ్మం జిల్లా, నేలకొండపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం.. 

* ఈ గ్రామంలో నూతనంగా నిర్మించిన ఆలయంలో శ్రీ సీతారామచంద్రస్వామి విగ్రహాలను 2014, ఫిబ్రవరి-24 సోమవారం నాడు ప్రతిష్ఠించారు. ఉదయం ఏర్పాటు చెసిన యాగంలో పలవురు దంపతులు పాల్గొన్నారు. ప్రత్యేకపూజల అనంతరం, ఆలయ ఆవరణలో ధ్వజస్థంభం ప్రతిష్ఠించారు. ఈ ఉత్సవాలు నాలుగు రోజులలుగా కొనసాగినవి. [1]

## మూలాలు

## వెలుపలి లంకెలు