మైసూరు రాజ్యపు మూలం

**[[మైసూరు సామ్రాజ్యం|మైసూర్ రాజ్యం]]** (కన్నడః மிசுரு சன்சான், రోమనీకరించబడిందిః మైసూర్ సంస్థాన క్రీ.శ.1399-1947) అనేది ఆధునిక మైసూరు నగర ప్రాంతంలో 1399లో యదురాయ స్థాపించిన దక్షిణ భారతదేశంలోని ఒక రాజ్యం. ఒడెయార్ రాజవంశం, పాలక కుటుంబం అని పిలుస్తారు, 1947లో భారత స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు దక్షిణ కర్ణాటక ప్రాంతాన్ని పరిపాలించింది, ఆ తరువాత రాజ్యం భారత యూనియన్‌లో విలీనం చేయబడింది.

## మూలం
రాజ్య చరిత్రకు ఆధారాలలో అనేక లిథిక్ (రాతి, రాగి ఫలక శాసనాలు, మైసూరు రాజభవనంలో వ్రాసిన రికార్డులు, కన్నడ భాష సమకాలీన సాహిత్య వనరులు అయిన కాంతిరవ నరసరాజ విజయ, వాటిలో మొదటి కంథిరవ నరసరాజ రాజు యొక్క విజయాలు, ఆస్థాన సంగీతం, వాడుకలో ఉన్న రచనా రూపాలను వివరించే ' కంథిరవ నరసరాజ విజయ' ; వొడయార్ కుటుంబ చరిత్రను వివరించే 'చిక్కదేవరాజ వంశావళి' ; చిక్క దేవరాజ రాజు యొక్క విజయాలపై 'చిక్కదేవరాజ బిన్నపం'; 'కేళదిన్రిపజయం' వంటివి ఉన్నాయి. హైదర్ అలీ, టిప్పు సుల్తాన్ గురించిన సమాచారం పర్షియన్ భాషలోని 'నిషాన్-ఇ-హైదరీ' & కన్నడ భాషలోని 'హైదర్ నేమ్' వంటి వివిధ భాషా ఆధారాల నుండి లభిస్తుంది.

ఇతర చారిత్రక ఆధారాలు అప్రతిమవీర చరిటే , చిక్కదేవరాజ విజయ, చిక్క దేవరాజ యశో-భూషణ, రాజు చిక్క దేవరాజు విజయాలపై; కంఠీరవ నరసరాజ చరిత్ర, రాజు కంఠీరవ నరసరాజు I జీవితంపై; దేవ రాజ విజయ, దొడ్డ దేవరాజు పాలనలో; మైసూరు అరసుగల పూర్వాభ్యుదయ; కలలే దొరెగల వంశావళి ; 1762-1790 కాలానికి మైసూర్‌తో డచ్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ సంబంధాలకు సంబంధించిన డాక్యుమెంటేషన్; హైదర్ అలీ జీవితంపై పోర్చుగీస్ మూలాలు; 17వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి కాథలిక్ మిషనరీలు వ్రాసిన పత్రాలు.

పురాణాల ప్రకారం, ద్వారకా నగరం (ఆధునిక గుజరాత్ రాష్ట్రంలో) సముద్రంలో మునిగిపోయినప్పుడు, హిందూ దేవుడు కృష్ణుడు తన వారసులను రక్షించమని, వారిని దక్షిణ ప్రాంతమైన యదుషైల (ఆధునిక మెల్కోట్) పాలకులుగా చేయమని పార్వతి (హిందూ దేవుడు శివ భార్య) ని కోరాడు. ఆయన కోరిక మేరకు, పార్వతి కృష్ణుడి వారసులను మైసూరులోని చాముండి కొండలకు తీసుకువచ్చి, వారిని అక్కడ పాలకులను చేసింది.

రాజ్యం చారిత్రక మూలాలు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి. విజయనగరం రాజు అచ్యుత దేవరాయ కాలం నుండి 16వ శతాబ్దం ప్రారంభ కన్నడ సాహిత్యం ఈ రాజ్యం గురించి మొదటిసారి ప్రస్తావించబడింది, అయితే రాజ్యం మొట్టమొదటి అందుబాటులో ఉన్న శాసనాలు 1551లో ఒక చిన్న నాయకుడు రెండవ తిమ్మరాజ పాలన నాటివి. ఈ రాజ్యం ఆధునిక మైసూరు నగరంలో ఉన్న ఒక చిన్న రాష్ట్రంగా ఉద్భవించిందని, దీనిని ఇద్దరు సోదరులు, యదురాయ (విజయ, కృష్ణరాయ అని కూడా పిలుస్తారు) స్థాపించారని తెలుస్తుంది. అయితే, సోదరుల మూలం వివాదాస్పదమైంది. కొంతమంది చరిత్రకారులు వారు ద్వారకా నుండి వచ్చారని, ఉత్తర మూలానికి చెందినవారని చెప్తున్నారు, మరికొందరు వారు మొదట కర్ణాటక ప్రాంతానికి చెందినవారని వాదిస్తున్నారు. ద్వారకా నగరంలో వారి మూలం, మైసూర్ ప్రాంతానికి వారి ప్రయాణం గురించి మొట్టమొదటి ప్రస్తావన గోవింద వైద్య (17వ శతాబ్దం-నరసరాజ వడయార్ ఆస్థాన కవి) రచనలలో కనిపిస్తుంది, తరువాత చిక్క దేవరాజ వడయార్  ఆస్థాన కవి తిరుమల్యార్య రచనలలో పునరావృతమైంది. ఈ గ్రంథాల ప్రకారం, ఆ ఇద్దరు సోదరులు 1399లో మైసూరుకు చేరుకున్నారు, అయితే దీనికి గల కారణాలు గ్రంథాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటాయి. ఆ సమయంలో, అప్పటి రాజు చామరాజు మరణించాడు, తన రాణి దేవజమ్మన్ని, యువరాణి చిక్కదేవరసిని విడిచిపెట్టాడు, కానీ సింహాసనానికి మగ వారసుడు లేడు. రాజకుటుంబంపై తన అధికారాన్ని స్థాపించడానికి ప్రయత్నించిన సైన్యాధిపతి మారనాయకుడిని యదురాయుడు సంహరించి, యువరాణి చిక్కదేవరసిని వివాహం చేసుకుని, " వొడయార్ " అనే సామంత బిరుదుతో పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు, ఆ బిరుదును తదనంతర రాజవంశం నిలుపుకుంది.

ఈ సిద్ధాంతాన్ని ఇతర చరిత్రకారులు తిరస్కరించారు, ఇద్దరు సోదరులు సుదూర నగరం నుండి అక్కడికి వచ్చి రాజులుగా పాలించడం ప్రారంభించవచ్చని నమ్మడం చాలా దూరం అని వారు వాదించారు. నోబుహిరో ఓటా, డేవిడ్ లీమింగ్ , అయా ఇకేగేమ్ వంటి చరిత్రకారులు బదులుగా వోడేయర్లు కుమ్మరి కులానికి చెందిన స్థానిక భూస్వామ్య ప్రభువులు అని సూచిస్తున్నారు, వీరు చంద్ర రాజవంశం వంశాన్ని చెప్పుకోవడానికి పురాణ పురాణాన్ని స్వీకరించారు. ఈ రాజ్య స్థాపకులు స్థానిక తొన్నూర్ హొయసల వారసులు అని మరికొందరు చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, 1327లో ఢిల్లీ సుల్తానేట్ దండయాత్రకు హొయసల సామ్రాజ్యం లొంగిపోయినప్పుడు (రాజధాని హలేబిడు తొలగించారు) హొయసల కుటుంబం తొన్నూర్ ప్రాంతానికి (ఆధునిక మాండ్యా జిల్లా మెల్కోట్ సమీపంలో ఉన్న ఆధునిక తొండనూర్) తిరిగి వెళ్లి, అక్కడి నుండి విజయనగర సామ్రాజ్యం క్రింద చిన్న సర్దారులుగా పాలన కొనసాగించింది. మెల్కోట్ అధిపతి యదురాయ సైన్యాధిపతి మారనాయకుడిని చంపి మైసూరు రాణిని రక్షించాడని, యువరాణి చిక్కదేవరసిని వివాహం చేసుకున్నాడని, కొత్త వడయార్ రాజవంశాన్ని ప్రారంభించాడని ఈ చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. అయితే ఈ పురాణాన్ని అయా ఇకేగేమ్ ఒక పురాణం అని కొట్టిపారేశారు. మరొక సిద్ధాంతం ప్రకారం, ఈ సోదరులు బహుశా విజయనగర సామ్రాజ్యం నుండి పారిపోయిన యాదవ, వీరు రాజు మరణం వల్ల సంభవించిన తిరుగుబాటును సద్వినియోగం చేసుకుని మైసూరు ప్రాంతంపై నియంత్రణ సాధించారు. మైసూరు భూస్వామ్య కుటుంబం ప్రారంభంలో కొన్ని గ్రామాలను మాత్రమే నియంత్రించిందని, 1565లో విజయనగర సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత మాత్రమే రాజ్యంగా ఎదిగిందని తెలిసింది.

## ఇవి కూడా చూడండి
* కన్నడలో మైసూరు సాహిత్యం
* మైసూర్ రాజ్యానికి చెందిన సంగీతకారులు

## మూలాలు

వర్గం:మైసూరు రాజ్యం