భారతదేశం లోని గుహాలయాల జాబితా

భారతదేశంలోని గుహాలయాలు లేక శిలను తొలచి నిర్మించిన దేవాలయాల జాబితా.

## ఆంధ్రప్రదేశ్

* అక్కన్న మాదన్న గుహాలయాలు, విజయవాడ
* భైరవకోన
* బెలూం గుహలు, కర్నూలు జిల్లా
* బొర్రా గుహలు, అరకు లోయ, విశాఖపట్నం జిల్లా
* ఉండవల్లి గుహలు, , గుంటూరు జిల్లా
* మొగల్రాజపురం గుహలు , విజయవాడ
* గుంటుపల్లి గుహలు, (ద్వారకా తిరుమల సమీపంలో), పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, "ఆంధ్ర అజంతా" అని ప్రసిద్ధి.
* బొజ్జన్నకొండ, లింగాల కొండ. (అనకాపల్లి, విశాఖపట్నం జిల్లా)
* భైరవ కోన గుహలు, ప్రకాశం జిల్లా లోని శైవ గుహాలయాలు

## అస్సాం

* లాంగ్థైని నోహ్, మైబాంగ్, డిమా హసో
* దుధ్నాథ్, జోగియోపా, దక్షిణ సల్మార-మన్కాచార్ జిల్లా

## హిమాచల్ ప్రదేశ్

* మస్రోర్ రాక్ కట్ టెంపుల్
ఇండో-ఆర్యన్ శైలిలో 15 రాతి కట్టడాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి.  ఇది ఉప-హిమాలయ ప్రాంతంలో ఒక ఏకైక ఏకశిలా నిర్మాణం.  ప్రధాన ఆలయంలో రామ, లక్ష్మణ, సీత యొక్క మూడు రాతి చిత్రాలు ఉన్నాయి.  ఈ టెంపుల్ కాంప్లెక్స్ ఒక కొండపై ఉంది.  దీనికి ఒక పెద్ద దీర్ఘచతురస్రాకార నీటి చెరువు ఉంది.   ఈ దేవాలయ సముదాయం పాండవులు వారి ప్రవాస సమయంలో నిర్మించినట్లు భావిస్తారు; ఖచ్చితమైన తేదీ మాత్రం తెలియదు.  నగరం యొక్క పురాతన పేరు భీమ్‌నగర్,  ఇది పాండవ సోదరులలో భీముడుచే స్థాపించబడింది.
## హర్యానా
వీటిలో ఏదీ శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చేయలేదు.
* అరవల్లి పర్వత శ్రేణి, నార్నౌల్, మహేంద్రగఢ్ జిల్లాలోని దోసి హిల్ కేవ్ టెంపుల్
* యమునా నగర్ జిల్లాలోని శివాలిక్ పర్వత శ్రేణులలో నార నారాయణ్ గుహ ఆలయం
* ఆరావల్లి మౌంటెన్ రేంజ్, హిసార్-తోషమ్ రహదారి, భివాని జిల్లాలోని టోష్ హిల్ కేవ్ టెంపుల్

## కర్నాటక
 
* ఐహోళే
* బాదామి గుహ ఆలయాలు
* గవి గంగాధరేశ్వర ఆలయం
* హులిమావు శివ కేవ్ టెంపుల్
* నరసింహ ఝర్ని
* నెల్లితేర గుహ ఆలయం

## కాశ్మీర్
* అమర్‌నాథ్ గుహాలయం

## కేరళ

* ఐరూర్పార 
* అంబుకుతి మాల
* భరతాంపార
* ఎడక్కల్ గుహలు 
* ఇరునలంకోడ్
* కల్లిల్ ఆలయం
* కవియూర్
* కొట్టుకల్
* త్రిక్కూర్ మహదేవ ఆలయం
* నందుమల గుహలు, పిరాలిమాటం
* తోవరిమల ఎచ్చూతురారా
* త్రిక్కూర్ మహదేవ ఆలయం
* తువరాంకడ్
* విజిన్జం

## గుజరాత్

* ధన్క్ గుహలు
* జునాగడ్ బౌద్ధ గుహలు, జునాగఢ్ జిల్లా
* బావ ప్యారా గుహలు
* కాడియా దుంగర్ గుహలు
* ఖమ్భలిదా గుహలు
* సానా గుహలు 
* సియోట్ గుహలు
* గుహలు, లఖ్పట్ తాలూకా, కచ్ జిల్లా
* తల్జా గుహలు, భావ్నగర్ జిల్లా

## మధ్య ప్రదేశ్
* బాగ్ గుహలు 
* భీం బెట్కా రాక్ ఆశ్రయములు
* ఉదయగిరి గుహలు

## మహారాష్ట్ర
  

* అజంతా గుహలు - బౌద్ధ
* ఔరంగాబాద్ గుహలు - బౌద్ధ
* బెడెస్ గుహలు - బౌద్ధ
* భజ గుహలు - బౌద్ధ
* ధరాశివ్ గుహలు - జైన్, బౌద్ధ
* ధోకేశ్వర్ మహాదేవ గుహ ఆలయం, అహ్మద్ నగర్ - హిందూ
* ఎలిఫెంటా గుహలు - హిందూ: శివ, బ్రాహ్మణిక
* ఎల్లోరా గుహలు - హిందూ, బౌద్ధ, జైన
* జోగెశ్వరి గుహలు - బౌద్ధ
* కన్హేరి గుహలు - బౌద్ధ
* కైలాష్ ఆలయం - ఎల్లోరా గుహ లోపల హిందూ దేవాలయం
* కార్లా గుహలు - బౌద్ధ
* ఖరోసా గుహలు - హిందూ, జైన్
* కోందనా గుహలు - బౌద్ధ
* కొండివిత గుహలు - బౌద్ధ
* లెనియద్రి - బౌద్ధ, హిందూ
* మహాకాళి గుహలు - బౌద్ధ
* మండపేశ్వర గుహలు - హిందూ
* పాండవలేని గుహలు - బౌద్ధ
* పాతాళేశ్వర గుహలు, పూణే - హిందూ
* పిటిల్కోరా గుహలు - బౌద్ధ}}

## ఒడిషా

* అజికాపాద భైరవ ఆలయం
* అనంత శయన
* అనంత వాసుదేవ ఆలయం
* అనంతసాయి విష్ణు ఆలయం
* అన్నకోటేశ్వర దేవాలయం
* భట్టారిక ఆలయం 
* బ్రహ్మ ఆలయం, బిందుసాగర్
* బ్రహ్మ ఆలయం, నియోలి
* దుర్గా ఆలయం, పైదేశ్వర్
* కిచింగ్
* ధారాకోటె
* ధబలేశ్వర్
* రాణీపూర్-ఝరియాల్
* దుర్గా ఆలయం, మోటియా
* సింహనాథ్ ఆలయం
* సుబర్నమేరు ఆలయం
* సురేశ్వరి ఆలయం
* ఉదయగిరి, ఖండగిరి గుహలు
* ఎగువ బాగ్ దేవి ఆలయం
* వైటల్ డూలా
* గుప్తేశ్వర గుహ
* పంచలింగేశ్వర్
* పరశురమేశ్వర్ ఆలయం 
* పాతాళి శ్రీక్షేత్ర 
* హరిహారా డ్యూల, బౌద్  
* హరిశంకర్ ఆలయం
* జగన్నాథ ఆలయం
* కపిలాష్ ఆలయం
* కేదారేశ్వర దేవాలయం
* కిచకేశ్వరి ఆలయం
* కోణార్క్
* లింగరాజ్ టెంపుల్
* లోకనాథ ఆలయం
* మా ఉగ్ర తార
* మహావినాయక ఆలయం
* మహేంద్రగిరి, ఒరిస్సా
* మాణికేశ్వరి ఆలయం
* మార్కండేశ్వర్ ఆలయం
* ముక్తేశ్వర్ టెంపుల్
* నారాయణ గోసైన్ ఆలయం
* నీలమధవ్ దేవాలయం
* నృసింగ్‌నాథ్ ఆలయం
* బ్రహ్మేశ్వర
* చతేశ్వర దేవాలయం
* చౌసత్ జోగిని మందిర్
* రాజారాణి ఆలయం
* రామచండి ఆలయం
* రామేశ్వర్ డ్యూల
* సాక్షిగోపాల్ ఆలయం
* సప్తమాతృక ఆలయం
* వరాహి దేలా, చౌరసి
* యజ్ఞ నృశింహ ఆలయం
* యమేశ్వర్ ఆలయం}}

## తమిళనాడు

* అడుక్కల్కాల్, నెహనూర్పట్టి
* అర్మామలై గుహ
* ఆదిమలై రాతి పడకలు, చోళపాండ్యపురం
* ఎన్నాయిరా మలై
* కలుగసలమూర్తి ఆలయం
* కలుగుమలై
* కలుగుమలై జైన్ పడకలు
* కలుగుమలై జైన్ పడకలు
* కాంచీయూర్ జైన్ గుహ, రాతి పడకలు
* కుడుమ్యాన్మలై ఆలయం  
* కురంగనిల్ ముట్టం
* కురతిమలై, ఓనంపక్కం
* కున్నందర్‌కోయిల్ గుహ ఆలయం
* తలావనూరు  
* తిరక్కోయిల్
* తిరుకులూకుండం (కొండ మీద) - 6 వ శతాబ్దపు ఆలయం
* తిరునదిక్కర కేవ్ టెంపుల్
* తిరుపరంకండ్రం మురుగన్కు అంకితం చేసినది 
* తిరుమయం - లార్డ్ పెరుమాల్ నిలబడి, అబద్ధం స్థానంలో (అనంతశయనం)
* తిరుమలై (జైన కాంప్లెక్స్)
* తిరువెల్లారై
* దలవనూర్ 
* నమక్కల్ - లార్డ్ నరసింహ గుహ ఆలయం
* నమక్కల్ - లార్డ్ రంగనాథ్ గుహ ఆలయం
* నర్థమలై
* పంచపాండవర్ మలై
* పిళ్ళైర్పట్టి - వినాయకుడికి అంకితం చేయబడింది
* పెచ్చిప్పాలై ఆలయం  
* మంగులం
* మండగపట్టు తిరుమూర్తి ఆలయం (మహేంద్ర పల్లవలు)
* మమందూర్ (కంచి సమీపంలో)
* మహాబలిపురం
* మహేంద్రవాడి (అర్కోణం సమీపంలో)
* రాక్‌ఫోర్ట్ ఉచ్చి పిళ్ళయార్ టెంపుల్
* వరాహ గుహ దేవాలయం
* విష్ణు దేవాలయం - మలయాదిపట్టి 
* వెట్టువన్ కోయిల్
* శివన్ కోవిల్-అరిట్టపట్టి  
* శీయమంగళం
* వరాహ గుహాలయం
* శ్రీ బాలసుబ్రమణియాస్వామి ఆలయం - వల్లీ మలై (వల్లీ మలై, వెల్లూరు జిల్లా)
* సత్యమూర్తి పెరుమాళ్ ఆలయం  
* సమానార్ హిల్స్
* సింగపెరుమాళ్‌కోయిల్ - లార్డ్ ఉగ్ర నరసింహ యోగా భంగిమలో ఒక గుహలో నివసిస్తున్నవిగ్రహం.
* సిట్టనావసల్ గుహ
* పంచపాండవ గుహాలయం
* సెంజీ సింగవరం రంగనాథ ఆలయం  }}

## ఉత్తరాఖండ్
* పాతాళ్ భువనేశ్వర్

## ఇవి కూడా చూడండి
* గుహలు
* గుహాలయాలు

* భారతదేశంలో గుహ పరిశోధన
* భారతీయ రాక్ కట్ నిర్మాణం

## మరింత చదవడానికి
* 
## మూలాలు

## బయటి లింకులు
*National Geographic Magazine (2008). *[http://ngm.nationalgeographic.com/2008/01/india-ancient-art/map-interactive Faces of the Divine: India's Ancient Art – Interactive Map] *.
వర్గం:జాబితాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని గుహాలయాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని గుహలు
వర్గం:హిందూ గుహ దేవాలయాలు
వర్గం:గుహల జాబితాలు
వర్గం:బౌద్ధ గుహలు