open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಕಡಿಯಾಳಿ ಶ್ರೀ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

300px|thumb|ಕಡಿಯಾಳಿ ಶ್ರೀ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

**ಕಡಿಯಾಳಿ ಶ್ರೀ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ**
ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಪುರಾನ ಕಾಲಡಿಂಚಿ ರಜತ ಪೀಠಪಂದ್ ಪುದರಾಯಿನ ಉಡುಪಿ ನಗರದ ಮೂಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಡಿಯಾಳಿ ಗ್ರಾಮಡ್ ಕಡಿಯಾಳಿ ಶ್ರೀ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಉಡುಪಿ ಬಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ದು ಒಂಜರೆ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಡ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು.

## ಇತಿಹಾಸ
ತೌಳವ ರಾಜಕುಟುಂಬದ ರಾಜೆ ಆದಿತ್ತಿನ ರಾಮಭೋಜ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಅಗಲೆಗ್ ಸಂತಾನ ಆವಡು ಪಂದು ಪುತ್ರಕಾಮೇಷ್ಠಿಯಾಗೊನು ಮಲ್ಪಾಯೆರ್. ಯಾಗಭೂಮಿನ್ ನೇಗಿಲುಡ್ ದಪ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ಸರ್ಪೆ ಸಿಕುದುಬೂರ್ದು ಸೈಪುಂಡು, ನೆತ್ತ ಕೆರ್ನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತೊಗ್ ಬೊಡಾದ್ ನಾರಾಯಣನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಅವ್ವು ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅವ್ವು ಅತ್ತಂದೇ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ ನಾಲ್ ದುರ್ಗಾ ದೇವೆರ್ ನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಐಟ್ ಒಂಜಿ ಕಡಿಯಾಳಿ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆತುಂಡ್ ಪಂದ್ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು. ಒರಿನ ಮೂಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪಂಡ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಬೈಲೂರು ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕನ್ನರ್ಪಾಡಿಯ ಜಯದುರ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪುತ್ತೂರು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ.

## ವಿಶೇಷತೆ
ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠಕ್ ಲಾ ಕಡಿಯಾಳಿಗ್ ಲಾ ನಿಕಟವಾಯಿನ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು. ಉಡುಪಿಡ್ ಪರ್ಯಾಯ ಪೀಠಗ್ ಏರುನಡ್ ದುಂಬುಗ್ ಸ್ವಾಮಿಲು ದೇವಿನಡೆಗ್ ಬತ್ತುದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನು ಮುಲ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾತುಂಡ್. ಮುಖ ಮಂಟಪದ ಕಂಬಡ್ ಕೊರೆತಿನ ಗಣಪತಿ ಬಕ ನನ ಒಂಜಿ ಕಂಬಡ್ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ ದೇವೆರೆನ ಕೊರೆದಿನ ವಿಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಈ ದೇವಾಲಯಡ್ ಒಂಜಿ ಕಡೇಟ್ ಧೂಮಾವತಿ ದೈವದ ಮಣೆ ಉಂಡು, ಪಿದಾಯಿಡ್ ಮರತ ನಂದಿ, ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕುಡ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ್ವಾಮಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಕ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕುದ ಮುಲ್ಲೆಡ್ ವ್ಯಾಘ್ರಚಾಮುಂಡಿ ಗುಡಿ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಸುರುತ ತಿರ್ಗುನ ಮರದ ಮುಚ್ಚಿಗೆ ಉಂಡು. ಶುಕ್ರವಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ದೇವಿಗ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ದಿನ. ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ೧೨ ಸುವಾಸಿನಿನಗಲ ಸಮಾರಾಧನೆನ್ ಮುಲ್ಪ ನಡಪಾವೊಂದು ಬೈದೆರ್.

## ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ ಸೊಬಗ್
ಕಡಿಯಾಳಿದ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಿನ ವಿಗ್ರಹ ಕ್ರಿ.ಶ.೯೦೦-೭೫೦೦ ಮುಟದ ಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಡ್ ಉಂಡು.ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಿಲ್ಪಲಕ್ಷಣ ವಿಗ್ರಹಡ್ ತೊಜುಂಡ್.ದೇವಸ್ಥಾನ ತೌಳವ ಶೈಲಿಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆತುಂಡ್. ೧೪೦೦/೧೫೦೦ ವರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಉಂದು ವಿಗ್ರಹ ಸುಮಾರ್ ೩೦ ಇಂಚ್ ಎತ್ತರ ಇತ್ತುದು, ಮಿತ್ತುದ ರಡ್ಡ್ ಕೈಯಿಡ್ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ತಿರ್ತುದ ಬಲತ ಕೈಯಿಡ್ ತ್ರಿಶೂಲ ಇತ್ತುದು ಐತ ತಿರ್ತುಡ್  ದೇವಿನ ಕಾರುದ ಬುಡಟ್ ಸೈತ್ ಬೂರ್ದಿನ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಮಂಡೆನ್ ಒಸುದ್ ಪಸುದೆರ್. ಪಿರಾವುದ ಕಾರುನು ದೆರ್ತುದ್ ತಿರ್ತು ಬೂರ್ದಿನ ಮಹಿಷನ ಬೀಲ ದೇವಿನ ದತ್ತ ಕೈಟ್ ಉಂಡು. ದೇವಿಗ್ ಕಿರೀಟ, ಕುಂಡಲ, ಕೆಕ್ಕಿಲ್ಡ್ ಕರಿಮಣಿ ಬಕ ಸೊಂಟಡ್ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಿ ಉಂಡು.

## ದೇವಸ್ಥಾನದ ರಚನೆ
ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೨೦೨೨ ಜೂನ್ ಡ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವಾಯಿನ ಸಂದರ್ಭಡ್ ಸುಮಾರ್ ೧೨೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉಲಾಯಿದ ಅಂಗಣ, ಸುತ್ತು ಪೌಳಿ, ಪಿದಾಯಿದ ಅಂಗಣ ಶಿಲೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆತುಂಡ್. ಅಂಚೆನೆ ಪಿಲಿಚಂಡಿ ಬಕ ಪರಿವಾರ ದೈವೊಲ್ನ ಗುಡಿ ಉಂಡು.

## ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಲ್
ಮದ್ಮೆ ಸೇರ್ದು ಮಾತ ಶುಭಕಾರ್ಯಗ್ ಪುಷ್ಪ ಪ್ರಸಾದ, 
* ಚಂಡಿಕಾ ಹೋಮ, 
* ಅನ್ನದಾನ,
* ಪೂತ ಪೂಜೆ, 
* ರಂಗ ಪೂಜೆ, 
* ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ, 
* ತುಲಾಭಾರ ಸೇವೆ, 
* ದೇವಿ ಪರಾಯಣ

## ವರ್ಗೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ಮುಡಿಪು

thumb|300x300px|ಮುಡಿಪು

**ಮುಡಿಪು** ಅತ್ತಂಡ ಮುಡಿಪು ಕಟ್ಟುನ ಪಂಡ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ದೇವೆರೆಗ್ ಕೈಕೊನುನ ಒಂಜಿ ಸೇವೆ.  ಕುಟುಮೊದಕುಲು ಮಾತೆರ್ಲ ಪಾಡುನ ಪುಂಡಿ ಪನವು. ಮೈ ಮನಸ್ ಸುದ್ದ ಮಂತೊಂದು ಉಡಲ್ಡ್ ಬಕ್ತಿನ್ ದೀವೊಂದು ಕುಟುಮೊಗು ಬರ್ಪಿನ ಬಾದೆನ್, ಜನಕುಲೆಗ್ ಬರ್ಪುನ ಸೀಕ್ ಸಂಕಟೊಲೆನ್ ಪೂರ ಬುಡ್ ಪತ್ತಾಲೆ ಪನ್ಪಿನ ಬಿನ್ನಯೊದ ಅರಿಕೆ ಮುಡಿಪು.

## ಕ್ರಮೊ
ಒರ್ಸೊಡೊರ ಮುಡಿಪು ಸುದ್ದೊ ಅತ್ತಂಡ ಕಟ್ಟುನ ಪಂಡ್‌ತ್ ಕುಟುಮೊತ ಮಲ್ಲ ಇಲ್ಲಲ್‌, ಗುತ್ತುತ ಇಲ್ಲ್‌, ತರವಾಡ್‌ತ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಾನ್‌ಪುವೆರ್. ಮಾತೆರೆ ಕೂಡಿಕೆಡ್ ತರವಾಡ್ ದಿಲ್ಲಲ್ ದೈವೊಲೆನ ಪದೊಲಿಡಿತ್ತಿನ ಮುಡಿಪುದ ಕರಜನೊನ್ ತುಂಬೊಂದು ಬತ್ತ್‌ತ್ ಜಾಲ್ಡ್ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಗ್ ಮೂಜಿ ಸುತ್ತಿ ಬಲಿ ಬತ್ದ್ ಎದುರು ದೀಡ್ಪೆರ್. ದೈವ ದೇವೆರೆನ್ ಸುಗಿತೊಂದು ಮುಡಿಪುಗು ಪುಂಡಿ ಪನವು ಪಾಡ್ವೆರ್.ಒಂತೆ ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿನ್ ಪುಂಡಿ ಪನವುದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.ಮಾತೆರ್ಲಾ ಪಾಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟುಡು ಕರಜನದ ಬಾಯಿ ಕಟ್ ದ್ ಮುಡಿಪುನ್ ಪಿರ ತುಂಬೊಂದು ನಾರಾಯಣ ದೇವೆರೆನ್ ನೆಂತೊಂದು ದುಂಬುದ ಜಾಗೆಡೆ ಕೊಂಡೊತ್ ದೀವೊಡು, ನೆನ್ನ್‌ ಅಟ್ಟೊಟು, ದೇವೆರೆ ಕೋಣೆಟ್‌, ಮಿತ್ತ್‌ಟ್‌ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.ಒರ್ಸೊದು ಒರ್ಸ ಕರಿನಗ ಮುಡಿಪು ಜಿಂಜಿದ್ ಬನ್ನಗ ಐನ್, ಮೂಜಿ ಒರ್ಸಗೊರ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆನ ಸೇರಿಗೆಡ್ ತಿರುಪತಿಗ್ ಪಯಣ ಪತ್ದ್ ಪನವುನ್ ಸಮರ್ಪಿಸಾವೊಡು.ಪೊಪುನ ಕರ್ಚಿನ್ ಮುಡಿಪುದ ಕಾಸ್ ನ್ ದೆತ್ ದ್ ಪಯಣ ಪತ್ತೊಲಿ.ಈ ಇಚಾರ ಅತ್ತಂದೆ ತತ್‌ದ್‌ಲ ಒಂಜಿ ರೂಪಾಯಿ ಆಂಡಲಾ ಮುಡಿಪುದ ಕಾಸ್ನ್‌ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಅಂಚ ಮಂತ್ಂಡ ಇಡೀ ಕುಟುಮೊಗೆ ದೊಸ ತೊಜುಂಡು.ಮುಡಿಪುದ ಪನವು ದೆತ್ಂಡ ಇಲ್ಲ್ ಗಂಡಾಂತ್ರ ಆಪುನ ತರೆಸಮ ದಾಂತೆ ಅಪಿನ ಕುಟುಮದ ಸಂತಾನ ಅರಿದ್ ಪೊಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಳಿಕೆ ಉಂಡು.

## ಬಾಸೆ
*ಅಣ್ಣಪ್ಪೆ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರ ತಪ್ಪಾಯೆ ತಿಮ್ಮಪ್ಪೆ ಪನವು ಬುಡಯೆ
* ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಗ್ ಪುಂಡಿ ಪನವು ಒಪ್ಪವೆ(ಪರಕೆ)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಜೀಟಿಗೆ

**ಜೀಟಿಗೆ** ದೈವರಾಧನೆಡ್ ಅಂಚನೆ ದೇವತಾರಾಧನೆಡ್ಲಾ ಬೊಲ್ಪುನು ಕೊರ್‌ನಾ ದೊಂದಿ.ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡು ಬಾಲ್ ಬಂಡಾರದೊಟ್ಟುಗು, ಒಳಸರಿದ ಪೊರ್ತುಡು, ದೇವೆರೆ ಬಲಿತ ಸಮಯೊಟ್ ಅರಾಧನೆತ ಉಂಜಿ ಬಾಗೊ. 
## ಇತಿಯಾಸೊ
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತೆದಲೆಕೊ ಬೊಲ್ಪು ಇಜ್ಜಂಡ್ ಆನಿ ಬೊಲ್ಪುಗು ಬೊಡಾತ್ ತೂಟೆ,ಜೀಟಿಗೆ,ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿದ ಓಟೆ ಇಂಚ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಸಾಯ ಆದ್ ಗಲಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.ಕಾಲ ಕರಿದ್ ಬನ್ನಗ ಗ್ಯಾಸ್ ಲೈಟ್ ಬತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಟ್ಯೂಬ್ ಲೈಟ್ ಜತ್ಂಡ್ ಇತ್ತೆ ಯಲ್ ಇ ಡಿ ಲೈಟ್ ಬತ್ಂಡ್.ದೇವೆರೆ ಬಲಿಕ್ ದೈವದ ನಂಬಾನಿಗೆಗ್ ಬೊಲ್ಪುದ ಒರುವಾದ್ ಜೀಟಿಗೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಇಂದೆತ ಚಾಕ್ರಿ ಮಡ್ಯೊಳೆರ್‌ ಮಾನ್‌ಪುವೆರ್‌. ತುಳುನಾಡ ದೈವದ ಕಲಟ್ ಜೀಟಿಗೆ ಪುಗರ್ತೆನ್ ಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್.ರಾಜನ್‌ ದೈವೊಲೇಗ್,ಅರಸು ದೈವೊಲೆದ ನೇಮದಪಗ ಪಂಚ ಜೀಟಿಗೆ  ಅಂಚನೆ ದೈವೊಲೆ‌ ಜೀಟಿಗೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಗುಳಿಗೆ,ಪಂಜುರ್ಲಿ ಜೀಟಿಗೆದ ಬದಲ್‌ಗ್ ತಾರೆತ ಮಡಲ್‌ತ ಸೂಟೆನ್ ಗಲಸುಂಡು. ಜಠಾಧಾರಿ ಅಗ್ನಿ ಪಾತ್ರೆನ್ ಜೀಟಿಗೆದ ಬದಲ್ಗ್ ತೂವೊಲಿ.ಅಂಚನೆ ಉಳ್ಳಾಲ್ದಿ ದೈವೊದ ಜೀಟಿಗೆಡ್ ಎತ್ವಾಸ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ದೈವ ಜೀಟಿಗೆನ್ ಪತೊಂದು ಅಭಯ ಕೊರ್ಪುನ ಉಂಡು.ಜೀಟಿಗೆ ಪೊತ್ತಾಯೆರೆ ಎಣ್ಣೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್ ಅವೆಕ್ ಗುಜ್ಜನಿಗೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಜೀಟಿಗೆ ಪತ್ತಿನ ಮಾನಿನ ಒಂಜಿ ಕೈಟ್ ಜೀಟಿಗೆ ಪಿರೊಂಜಿ ಕೈಟ್ ಗುಜ್ಜನಿಗೆ ಪತ್ತುದುಪ್ಪೆರ್.ನೇಮ/ಕೋಲ ಬಿರಿನ ಮುಟ್ಟಲಾ ಜೀಟಿಗೆ ಅರ್ಲೊಂದೆ ಇಪ್ಪುಂಡು‌ ದೈವ ಪೋನಗ ಬನ್ನಗ ಕೈ ಕೊರ್ನಗ ಜೀಟಿಗೆ ದುಂಬು ಇಪ್ಪುಂಡು
## ಬಗೆಕುಲು
*ಅಂಗೈ ಜೀಟಿಗೆ - ಉಲ್ಲಾಕ್ಲು (ಪೂಮಾಣಿ,ಕಿನ್ನಿಮಾನಿ)
*ಕೋಲು ಜೀಟಿಗೆ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪೊಸಪ್ಪೆ
*ಪಂಚ ಜೀಟಿಗೆ - ರಾಜನ್‌ ದೈವೊ

ಜೀಟಿಗೆ ಬಾರೆತ ಪಂಬೆಟ್‌, ಕಂಚಿಡ್, ಪಿತ್ತಾಳೆಟ್‌ ಮಂನ್ಪುವೆರ್. ತೆಂಕಾಯಿದ ಥೈಯಂ ನೇಮೊಲೆಟ್ ಜೀಟಿಕೆದ ಬದಲ್ಗ್ ಕಪ್ಪು ಕರ್ಬೊದ ಸಾಯೊಡು ಅಗ್ನಿನ್  ಬೆಳಾಗಾವೆರ್.
## ಜೀಟಿಗೆ ಪದೊ ಗಳಸುನ
*ಜೀಟಿಗೆ ದೀವೊನುನಿ - ದೈವೊ ಪತ್ತ್‌ತಿಪ್ಪುನಗ ಮೈ, ಎದೆಕ್‌ ಜೀಟಿಗೆನ್‌ ದೀಡ್‌ತ್‌ ತನ್ನೊ ಸಕ್ತಿನ್‌ ತೋಜಾಪುನಾ.
*ಜೀಟಿಗೆಸೇವೆ - ದೇವೆರೆಗ್‌ ಜೀಟಿಗೆತ್‌ ಮಾನ್ಪುನಾ ಸೇವೆ
*ಜೀಟಿಗೆದಾಯೆ - ಜೀಟಿಗೆ ಪತ್ತುನಾಯೆ

## ನೊಂಬೊಳಿಗೆ
*ಎಳ್ ಪ್ರಾಯದ ಬಾಲೆಲಾ ಪತ್ತೊಲಿ
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕಾನತ್ತೂರು

**ಕಾನತ್ತೂರು** ಕಾಸರಗೋಡುಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೈವಸ್ತಾನೊ,  ನೆನ್ನ್‌  ಸತ್ಯತ ಜಾಗೆ ಪಂದೆ ಪನ್ಪರ್.‌

## ಚರಿತ್ರೆ
ಕುಮಾರಧಾರ ಮಲೆಟಿತ್ತಿ ಮುತ್ತೋರ್(ಪೂಮಾಣಿ),ಎಳೆಯೋಲ್(ಕಿನ್ನಿಮಾಣಿ) ದೈವೊಲೆಗ್ ನೆಲೆಯಾಯರೆ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ಬೋಡು ಪಂದ್ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವೆರೆಡ ಕೇನುವೆರ್ಗೆ ಅಲ್ಪ ಜಾಗೆ ತಿಕಂದಿನೆಡ್ದಾವರ ಜಾಗೆ ನಾಡೊಂದು ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಮೋನೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬನ್ನಗ  ಕಾನತ್ತೂರು ಗ್ ಬರ್ಪೆರ್ ಎಡ್ಡೆ ಜಾಗೆ ಪಂದ್ ತೆರಿದ್ ಅಲ್ಪನೆ ನೆಲೆಯಾಪೆರ್ಗೆ.ಗಟ್ಟಡ್ದ್  ಜತ್ತಿನ ಪಂಜುರ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಯೆರೆ ಜಾಗೆ ನಾಡೊಂದು ಪೊನಗ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಒಟ್ಟುಗಾದ್ ಸಾಗುವೆರ್ ಅಪಗ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ,ಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊಲೆನ ಸೇರಿಗೆಡ್ ಕಾನತ್ತೂರುಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್‌ ನಾಲ್ ದೈವೊಲು ನಾಲ್ವೆರ್ ದೈವೊಲಾದ್ ಕಾನತ್ತೂರುಡ್ ನೆಲೆಯಾಪೆರ್.

ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನ ದೈವೊದ ಕಲೊಟ್ಟು ನಡಪುಂಡು. ಜಾಗೆದ ಬಗೆಟ್, ಕುಟುಮದ ಬಗೆಟ್, ವ ಸಂಸಾರೊದ ಬಗೆಟ್, ವಡೊಂಗಿ ಮಂತಿ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ಪತೊಂದು ದೂರು ಕೊರ್ಪೆರ್. ವರ್ಸಾದಿ ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡು ಸುಮಾರ್ 1500 ಸಾರ ಕುಲೆಕ್ಕುಲೆಗ್ ಮುಲ್ಪ ಮೋಕ್ಷ ತಿಕುಂಡು.

## ನಂಬೊಳಿಕೆ
*ಕಾನತ್ತೂರುಂದ್‌ ಪುದರ್‌ ಪನ್ಪುಜೆರ್
*ದಾಲಾ ಕಂಡ್‌ದ್ ಪೋಂಡ ಇಡೆಗ್‌ ಪರಕೆ ಪನ್ಪೆರ್.
* ಆಣೆ ಪ್ರಮಾಣೊಗು ಪುದರ್‌ಪೋಯಿ ಕ್ಷೇತ್ರ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ಆಚರಣೆಲು
ಮಂಜೊಲ್ ಪಕ್ಕಿ

ಮಂಜೊಲ್ ಪಕ್ಕಿನ್ ಹೊನ್ನಕ್ಕಿ, ಅರಿಶಿನ ಬುರುಡೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್‌. ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್  Eurasian golden oriole (Oriolus oriolus).
## ತೂಯರ
ಮೆಯಿಟ್ ಮೆಂಚುನ ಮಂಜಲ್ ರಂಗ್, ರೆಂಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೀಲ ಕಪ್ಪು. ದಾಲಿಂಬೆ ಬಣ್ನದ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣ್ ಸುತ್ತ ಕುರ್ಬುಗು ಮೆಯ್ಯಿ ಮೆತ್ತಾಯಿಲೆಕ್ಕೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.

## ಜೀವೊನ
ಕ್ರಿಕ್ ಪಂಡುದು ಸುಯಿಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಮಸ್ತು ಮರೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗಲೆಡ್ ಪುಂಡು ಪುಂಡು ಆದ್ ಅತ್ತುಡಾ ಒಂಜೊಂಜೇ ತೂವೆರೆ ತಿಕುಂಡು. ಮಸ್ತ್ ನಾಚಿಗೆ ಸೊಬಾವೊದ ಪಕ್ಕಿ. ಉಂಡ್ ಪಾಂತೆ, ಪೂತ ಪೇರ್, ದೈತ ಪರ್ಂದು ತಿನ್ಪುಂಡು. 
## ನಂಬೊಳಿಕೆ
*ಮಂಜಲ್ ಸೀಕ್ ಇತ್ತಿನಾಯೆ ಈ ಪಕ್ಕಿನ್ ತೂಯೆಡ ಮಂಜಲ್ ಸೀಕ್ ಕಡ್ಮೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಉಂಡು.  
*ಮಂಜೊಲ್ ಪಕ್ಕಿ ಮೈ ಪಾಡ್ನಗಾ........ ಉಂದು ಬಲೀಂದ್ರ ಲೆಪ್ಪುಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಾಲ್. ಅಂಚತಾರ ತುಳುನಾಡ್‌ಟ್‌ ಈ ಪಕ್ಕಿ ವಿಸೇಸೊ ಅತ್‌ ತೋಜಿತ್‌ ಬರ್‌ಪುಂಡ್.‌
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ದೆಂಗಟ್‌ ದೀಡುನಾ

ತೀರ್ ಪೊಯಿನ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್‌ ಇಲ್ಲಲ್‌ ಮಾನ್ಪುನಾ ಇಸೇಸೊ ತೆನಸ್‌ಲೆನ್ ದೆಂಗತ ಅಡಿಟ್‌ ದೀಡುನೆಕ್‌ ದೆಂಗಟ್‌ ದೀಡುನಾ ಅತ್ತಂಡ ತಟ್ಟಿಡ್ ದೀಪುನ ಪಂದ್‌ ಪನ್ಪೆರ್

## ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕರಿದ್ ಪೊಯಿನ ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆನ ನೆಂಪುಡು ದಿಡಿಯರ ಬೋಡಾತ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಂತಿನ ಇಸೇಸ ಅಟಿಲ್‌ನ್ ಅವೆನ್ ಸುರುಕ್ಕು ತಟ್ಟಿಡ್ ದೀದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲಡೆತಕುಲು ತಿನ್ಪುನಾ ಕ್ರಮೊ. ಇಸೇಸ ಅಟೀಲ್ ಪಂಡ ಅಕುಲೆಗ್ ಇಷ್ಟ ಆಯಿನ ಕೆಲ ತೆನಸ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಂತ್‌ನಪಗ ಅವೆನ್ ದೀಡುನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ. 
## ನಂಬೊಳಿಕೆ
*ರಾತ್ರೆ ಬಂಜಿಗ್ ಕಲ್ಲ್ ಬುರ್ದಿಲೆಕ ಬೇನೆ ಮೊನೆಡ್ ತೊಜುಂಡು.
*ಬಂಜಿ ಎರ್‌ಕುನ
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಸೊರಗೆದ ಪೂ

ಸುರಗೆಗ್ ಸುರಹೊನ್ನೆ, ಸುರಂಗಿ, ಸ್ವರ್ಗದ ಪೂ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಮೀಯಾ ಸುರಿಗಾ ಪಂದ್ ಉಂದೆತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್. ರ್ಕ್ಯಾಲೊಫಿಲೇಸಿಯಾ ಕುಟುಮೊಗುಗ್ ಸೇರ್‌ನ ದೈ ಉಂದು. ಪಶ್ಚಿಮಗಟ್ಟದ ಕಾಡ್‌ಡ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ರೆಂಜಿರ್ ಪೂತ್ತ ದೈತ್ತಂಚನೆ ಅಳಿದ್ ಪೋಪಿನ ಪೂತ್ತ ದೈಕುಲೆನ ಸಾಲ್‌ಡ್ ಸುರಗೆ ಪೂ ಸೇರ್ದುಂಡು.

## ವಿಸೇಸೊ
ಸುರಗೆ ಪೂ ಪಂಡ ಕಮ್ಮೆನ ಇಪ್ಪುನ ಪೂ, ಮುಗುರು ಆನಗನೇ ಕಮ್ಮೆನ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಅರಳಿನ ಬುಕ್ಕೊ ನನಲಾತ್ ಪರಿಮಳ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ನುಂಗಾದ್ ಮಸ್ತು ದಿನ ದಿಂಡಲ ಅಂಚನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸುರಗೆದ ಪೂತ್ತ ವಿಸೇಸೊ ಪಂಡ ಅವು ಬೇತೆ ಪೂರ್ತಿ ಲೆಕ್ಕ ಇರೆತ್ತ ಕೊಡಿಟ್ ಅರಳುನು ಅತ್. ದೈತ್ತ ಗೆಲ್ಲುದ ನಡುಟೈ ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡು.

## ತೂಯಾರ
ಅರಳ್ನಗ ಬೊಲ್ಲುದ ನಾಲ್ ಎಸಳ್ ಬುಕ್ಕೊ ತೆಲ್ಪು ಮಂಜೋಲು ರಂಗ್‌ದ ಪರಾಗದ ಗೊಂಚಿಲ್ ಇತ್ದ್ ತೂವರೆ ಬಾರಿ ಪೋರ್ಲು ತೋಜುಂಡು.

## ಬಗೆಕುಲು
ಸುರಗೆಡ್ ಆಣ್ ಮರ, ಪೊಣ್ಣು ಮರ ಪಂದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿಧ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಣ್ ಮರಟ್ಸ್ ಎಚ್ಚ ಪೂ ಆಪ್ಪುಜಿ. ಮರ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ತೆಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿ, ದಪ್ಪ. ಅಂಚೆನೆ ಪೊಣ್ಣು ಮರ ಮತ್ತೆ ಆಪುಜಿ. ಅರಳಿನ ಸೂಕ್ಕುಲೆಡ್ಲ ಆಣ್ ಪೂ, ಪೊಣ್ಣು ಪೂ ಪನ್ನಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಿ ಉಂಡು, ಆಣ್ ಮರತ್ತ ಹೂ ಅರಳ್ಂಡ ನಡುತ್ತ ಗುಂಡು ಅರಳುಜಿ. ಪೊಣ್ಣು ಮರತ್ತ ದೈ ಆಂಡ ಪೂರ ಅರಳದ್ ನಿಲಿಕೆ ಕೇಸರಿ ದಿಂಜಿದುಪ್ಪುಂಡು.

## ನಂಬೊಳಿಕೆ
ಸುರಗೆದ ಪೂನು ಪೊರ್ತು ಮೂಡೊಡ್ಡ ದುಂಬೆ ಕೊಯ್ದು ಕನವೊಡು, ಮುಕ್ಕೆ ಅರಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಲೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಜಿ. ಸುರಗೆದ ಮುಕ್ಕೆನ್ ಬಲ್ಡ್ ಕಟ್ಟರೆ ಆಪುಜಿ. ಅಯಿಕ್ ಒಂತೆ ಉದ್ದ ತೊಟ್ಟು ಸಮೇತ ಕೊಯ್ ಸೂಜಿಡ್ ನೈದ್ ಮಾಲೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಸುರಗೆದ ಪೂ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆಗ್ ಅಂಚೆನೆ ದೇವಿಗ್ ಇಷ್ಟ ಪಂದ್ ಜಾನಪದ ಕತೆ ಪನುಂಡು. ಸುರೆಗದ ಮಾಲೆನ್ ಶಿವರಾತ್ರೆದಾನಿ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಂಜೊವುಲು ತರೆಕ್ಸ್ ದೀಂಡ ಭೂಮಿದೇವಿನ್ ದಿನೋಲೆ ಮೈಪುಡು ಅಡ್ಪುನೆತ್ತ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರ ಆಪುಂಡು ಪನ್ನಿನವು ಜಾನಪದ ನಂಬೊಲಿಗೆ. ಯುಗಾದಿದ ಪೊರ್ತುಡು ದೇವೆರ್ ದೀಪಿನ ಶಾಸ್ರೊಡು ಸುರಗೆದ ಪೂಕ್ಕು ಬಾರಿ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು, ಪೊಂಜೊವುಲು ಯುಗಾದಿದ ದುಂಬುನಾನಿ ರಾತ್ರೆಡ್ ದೇವರ ಎದುರು ಅರಿಯಾಣೋಡು ಬೋಳಂತೆ ಅರಿ, ಕೆರ್ಚಿದ ತಾರಾಯಿ, ತೌತೆ, ಗೋಂಕುದ ಬೀಜ ಇಂಚಿನೆನ್ ಮಾತಾ ಪ್ರೊಸ ಫಲತ್ತ ಸಂಕೇತವಾದ್ ದೀದ್ ಅಯಿತ ಎದುರು ಕನ್ನಡಿ ದೀದ್ ಸುರಗೆದ ಮಾಲೆ ಪಾಡ್ದ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀದ್ ಮನದಾನಿ ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೋವುಲು ಬೇಗ ಲಕ್ದ್ ಮೀದ್ ದೇವೆರೆಗ್ ದೀಪ ದೀದ್, ಶಂಖ ಉರ್ತುದು ಅಯಿಟ್ ದೀತಿನ ಕನ್ನಡಿಡ್ ಮೋನೆ ತೂದು ದೇವೆರೆಗ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ಲೊಡು. ಅಂಚೆನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲದಕುಲು ತೂಂಡ ಮಸ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಲ್ಪಿನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್, ಮಲೆನಾಡ್‍ಡ್ ಉಂಡು. ಬಂಜಿನಲೆಗ್  ಬಯಕೆ  ಪಾಡ್ನಗ ಐನ್ ಬಗೆತ್ತ ಪರ್ಮಲ ಬರ್ಪಿನ ಪೂಕ್ಕೂಲೆನ್ ಮುಡಿಪುನ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್  ಸುರಗೆ ಪೂಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. 
ಸುರಗೆ ಎಚ್ಚಾದ್ ಇಲ್ಲ ಬಾಕಿಲ್ಡ್ ಆಪಿನಿ ಬಾರೀ ಕಮ್ಮಿ. ತೋಟೊಡ್, ಕಾಡ್ ತೋಡುದ ಬರಿಟ್ಸ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಸುರಗೆದ ದೈಕುಲು ಬುಳೆವುಂಡು. ನಾಗ ಬನ, ಪಂಚ ಇಂಚಿನ ಮಾತ ಜಾಗೆಡ್ ಸುರಗೆದ ದೈಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ನಾಗ ದೇವೆರೆಗ್ಲ ಈ ಪೂತ್ತ ಪರಿಮಳ ಇಷ್ಟ, ವಿಶೇಷ ಪಂಡ ಸುರಗೆದ ಪೂ ಅರಳುನು ವರ್ಸೊಡು 15-20 ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂ ಅರಳುಜಿ. ಅವುಲ ಫೆಬ್ರವರಿ ಕಡೆತ್ತ ದಿನೊರ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ದ ಸುರೂತ್ತ ರಡ್ಡ ವಾರ ಮುಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಅರಳುಂಡು. ಆಂಡ ಎಪ್ರಿಲ್‌ಗ್ ಯುಗಾದಿ ಬರ್ಪಿನೆರ್ದಾವರ ಸುರಗದ ಪೂಕ್ಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮದ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀವೊಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ವರ್ಗೊ:ಪೂ
ದಯಾನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ

**ದಯಾನಂದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಶೆಟ್ಟಿ** ( 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1969) ಒರಿಯೆ ಭಾರತೊದ ಚಲನಚಿತ್ರ, ದೂರದರ್ಶನ ನಟ ಬುಕ್ಕೊ ರೂಪದರ್ಶಿ, ಭಾರತೊಡು ಜಾಸ್ತಿ ಸಮಯೊದ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರಸಾರ ಆಯಿನ   ಧಾರವಾಹಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ ಡ್  ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ದಯಾ  ಪಾತ್ರೊಗು ಪುದರ್ ಆಯಿನಾರ್. ಅರೆನ್ 2018 ಡ್  ಗೋಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ಗ್  ಸೆರ್ಪಡೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಜೀವನ
ದಯಾನಂದ ಶೆಟ್ಟಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಟಪಾಡಿ ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆ  ವೈಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಛಾಂಪಿಯನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶೆಟ್ಟಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟೊದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ್ ೭ ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ದಯನಂದ ಶೆಟ್ರೆರ್ ಬಾಂದ್ರ ಉಪನಗರಿಯ ರಿಜ್ವಿ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಬಿ. ಕಾಂ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಕ್ರೀಡಾರಂಗೊಡು ಅರೆನ್ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ದಯಾ ಆರ್ ಬಾಕಿದ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಶಾಟ್ ಪುಟ್, ಡಿಸ್ಕಸ್ ಥ್ರೋ ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ದ್ಂಡ್.೧೯೯೪ಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಡಿಸ್ಕಸ್ ಥ್ರೋ ಗೊಬ್ಬುಡು ಆರ್ ಛಾಂಪಿಯನ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅರೆಗ್ ಕಾರ್ ಬೆನೆರ್ದ್ ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆನ್ ಬುಡ್ಯೆರೆ ಡಾಕ್ಟರ್ ಪಂಡೆರ್.

## ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿ
ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್ ಥಿಯೇಟರ್ದ ಶೆಟ್ರ್ ತೂದ್, ಆರ್ನ ನಾಟಕೊಡು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪಂಡೆರ್. ಸೀಕ್ರೆಟ್’, ’ಈಶ್ವರ್ ಅಲ್ಲಾ ತೇರೆ ನಾಮ್’, ನಾಟಕೊಲು ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಂಡ್. ಐಟ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದಿನ ದಯಾಶೆಟ್ರ್ ನ ನಾಟಕೊಲು ಮಾತೆರ್ಲ ಪುಗರ್ಯೆರ್. ’ಸೀಕ್ರೆಟ್ ನಾಟಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ’ ಡ್ ಅಭಿನಯಗ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ನನೊಂಜಿ ’ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಟಕ ಕಾಲಚಕ್ರ’ಡ್ ಲ ಆರ್ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್. ಮರಾಠಿ ಹಿಂದಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಡ್ ಲ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ನಟ ’ಶಿವಾಜಿ ಸಾಟಂ’ನೊಟ್ಟಿಗೆ ’ಸಿ. ಐ. ಡಿ’ ದಾರವಾಹಿ ಡ್ ’ಇನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ದಯಾ,’ ಆದ್ ೧೫ ದ ಕಂತ್‌ಡ್ (ಸಂಚಿಕೆ) ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ಸಿ. ಐ. ಡಿ ಕಡೆತ ಸಂಚಿಕೇ ಮುಟ್ಟ ಇತ್ತೆರ್.

## ದಯಾ ಕುಟುಂಬ
ದಯಾನಂದ ಶೆಟ್ಟ್ರೆರ್ ಏಲ್ಯ ಕುಟುಂಬ. ಪತ್ನಿ ಸ್ಮಿತ ಬುಕ್ಕೊ ಮಗಲ್  ವಿವಾ ಲೊಟ್ಟಿಗೆ, ಮುಂಬೈದ ಉಪನಗರ, ’ಕಾಂದಿವಲಿ ಚಾರ್ಕೋಪ್’ ಡ್ ಉಲ್ಲೆರ್.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ

**ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ**:ಎಟ್ಟಿ ಕಡಲ್‍ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ತಿನ್ಪಿನ ಸೊತ್ತು. ಮರಿಯಾಲದ ಪೊರ್ತುಡ್ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿತ ಗಂಜಿದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿದ ಚಟ್ನಿ ಬಾರಿ ರುಚಿ, ತವುತೆ, ಕೆಂಬುಡೆ, ಇಂಚ ತರಕಾರಿ ಕಜಿಪುದ ಒಟ್ಟಿಗೆಲ ಬೆರೆಕೆ ಪಾರ್ದ್ ಗಸಿ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಎಟ್ಟಿ ಜೀವೊಗು ಮಸ್ತ್ ಉಷ್ಣ, ಅಂಚಾದ್ ಕೆಲವೆರೆಗ್ ಎಟ್ಟಿ ತಿಂಡ ಆಪುಜಿ.

## ಗಲಸುನು
ಅರೇಗಲಡ್ ಪಜ್ಜಿ ಎಟ್ಟಿ‌ನ್ ನುಂಗವೆರ್, ಒಂತೆ ತಿಂಗೊಳ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಡ್ ಮಾರುವೆರ್, ಮರಿಯಾಲದ ಪೊರ್ತುಡ್ ಜೋರು ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಕಜಿಪುಗ್ ದಾಲ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಈ ಎಟ್ಟಿನ್ ಚಟ್ನಿ ಮನ್ಪರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ದುಂಬು ಬಂಗ ಇಪ್ಪುನಗ ಮೀನ್ ಮಾಸ ಕನವೆರೆ ಕಾಸ್ ಇಪ್ಪುಜಿ ಅಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡ್ ಈ ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿಡ್ ಗಂಜಿ ವನಸ್ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

## ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ ಕಜಿಪುದ ಬಗೆ
* ಎಟ್ಟಿ ಪೊಡಿ ಚಟ್ನಿ
* ತೌತೆ ಎಟ್ಟಿ ಗಸಿ
* ಪೆಲತರಿ ಎಟ್ಟಿ ಸುಕ್ಕ
* ಪೆಲತರಿ ಎಟ್ಟಿ ಗಸಿ
* ಕೆಂಬುಡೆ ಎಟ್ಟಿ ಗಸಿ

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ

* ಡ್ರೈಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್/ ಡ್ರೈಡ್ ಪ್ರವ್ನ್ಸ್ - ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್
* ಒಣಗಿದ ಸಿಗಡಿ - ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್
* ಸೂಖೆ ಝೀಂಗೆ - ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಡ್

## ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಯೋಗೊಲು
ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ದ ಅಂಸ ಬುಕ್ಕ ವಿಟಮಿನ್ ಇ ಬುಕ್ಕೊ ಆಂಟಾಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಮಸ್ತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಸರಿರೊಗ್ ವಿಟಮಿನ್ ಸಕ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಅಮಸ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಉಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್.
## ಪಟಕುಲು

File:Small prawns dried 1.jpg|thumb|ಎಲ್ಯ ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ
File:Market Hanoi -Dried prawns.jpg|thumb|ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ ಮಾರುನ ಪಟ
File:Small prawns dried 2.jpg|thumb|ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ
File:Dried prawn, from Kerala.jpg|thumb|ನುಂಗೆಲ್ ಎಟ್ಟಿ, ಕೇರಳ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಐಡಿಯಲ್ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್

**ಐಡಿಯಲ್ ಐಸ್‌ ಕ್ರೀಮ್** ಕುಡ್ಲದ ಪೇಟೆಡ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಒಂಜಿ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನಮೂನೆ ನಮೂನೆದ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ಮುಲ್ಪ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

## ಸಂಸ್ಥೆದ ಇತಿಹಾಸೊ
ಗಡ್ಬಡ್,ದಿಲ್ಕುಶ್ ಮುಲ್ಪ ತಿಕ್ಕುನ ಇಸೇಸ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್‌ಲು ಮುಲ್ಪದ ಕಟ್ಲೆಟ್ ತಿನಸ್ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ, ಇಂಚ್ಚಪ್ಪ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ತಾಲಿ ಪಂದ್ ಸುರು ಮಂತೆರ್ ಅವು ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ರುಚಿ ಅಂಡ್, ನಮ್ಮ ಕುಡ್ಲ ನ್ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ರಾಜದಾನಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪೆರೆ ಐಡಿಯಲ್ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪಾಲ್ ಉಂಡು.

## ಅಡಳಿತ
ಐಡಿಯಲ್ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ನ್ ಪ್ರಬಾಕರ್ ಕಾಮತೆರ್ ೧೯೭೫ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡ್ಲ ಪೇಟೆದ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರೊಡ್ ಸುರು ಮಂತೆರ್, ೧೨-೧೩ ನಮೂನೆ ನಮೂನೆದ ಕ್ರಿಮ್ ನ್ ಗಲಸವುಂದು ಇತ್ತೆರ್,ಇತ್ತೆ ಪೇಟೆದ ಸುಮಾರ್ ಕಡೆಟ್ ಐಡಿಯಲ್ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ಉಂಡು,ಕುಡ್ಲ ಡ್ ಪಬ್ಬಾಸ್ ಐಡಿಯಲ್ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ೧೯೯೬ ಸುರು ಅಂಡ್. ಐಡಿಯಲ್ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ನ್ ಉಂಡು ಮಂತಿನ ಪ್ರಬಾಕರ್ ಕಾಮತೆರ್ ನ್ ಜನಕುಲು ಮೋಕೆಡ್ ಪಬ್ಬಣ್ಣೇ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ ಅಂಚ ಅದ್  ಅರೆನ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್ ಅಂಗಡಿ ಗ್ ಪಬ್ಬಾಸ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್.

## ನಮುನೆ ನಮುನೆ ದ ಐಸ್ಕ್ರೀಮ್
* ಗಡ್ಬಡ್ 
* ತಿರಮಿಸು 
* ದಿಲ್ಕುಷ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತಿನಸ್
ಕಾಟ್ ತುಳಸಿ

**ಕಾಟ್ ತುಳಸಿ**(ನಾತ ತುಳಸಿ ಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು) ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಲಸುನ ಒಂಜಿ ದಯಿ. ಅಸ್ಟೆರಸಿಯೆ(Asteraceae) ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಈ ದಯಿತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ ಅಜಿರೇಟಂ ಕೋನೈಸಾಯ್ಡಿಸ್ (Ageratum conyzoides). ಈ ದಯಿತ್ತ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಗೊಲೆನ್ ಬಾಪು, ಸಿಡಿಪುನ, ದಡಿಕೆ, ಕಿರುಂಬುನ ಗುಣ ಮಲ್ಪರ ಗಲಸುವೆರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್
* ಕನ್ನಡ- ಕಾಡು ತುಳಸಿ, ನಾಯಿ ತುಳಸಿ, ಊರ್ ಹಾಳ್ ಗಿಡ, ಮೂಗುತಿ ಗಿಡ
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್- ಗೋಟ್ ವೀಡ್-Goat Weed (ಈ ದಯಿತ ವಾಸನೆ ಏಡ್‌ದ ಮೈ ವಾಸನೆ ಬರ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಪುದರ್)
* ಸಂಸ್ಕೃತ- ಅಜಗಂಧ
* ತಮಿಳು- ಪೂಂಪಿಲ್ಲು
* ತೆಲುಗು- ಮೂಗುತಿ ಪುಂಡು

## ದಯಿತ್ತ ಬಗ್ಗೆ

ಅರ್ಧಡ್‍ದ್ ೧ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆಪುನ ಕಾಟ್ ತುಳಸಿ, ಇಡೀ ವರ್ಷ ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡು. ದಯಿತ್ತ ಮೈ ಪೂರ ರೋಮದಲೆಕ, ಇರೆಕುಲು ದೊರಗ್ ಆದ್ ಇಪ್ಪುವ. ಈ ದಯಿ ಏಡ್‌ದ ವಾಸನೆ ಬರ್ಪುನೆಡ್‍ದಾವರ ನೆಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆಡ್ Goat weed ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಈ ದಯಿತ್ತ ಪೂ ವರಕ್ ತೂವರ ಕಮ್ಯೂನಿಷ್ಟ್ ದಯಿತ್ತ ಪೂತ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಹದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ, ಮೂಂಕು ಬೊಟ್ಟದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಪೂತ್ತ ಗೊಂಚಿಲ್, ಸುಮಾರ್ ೧೦-೨೦ದಾತ್ ಪೂ ಆ ಗೊಂಚಿಲ್ಡ್  ಆಪುಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಮೂಗುತಿ ಗಿಡ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಈ ದಯಿ ಎಚ್ಚ ಬುಳೆದ್ ಬೆನ್ನಿಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಊರ್ ಹಾಳ್ ಗಿಡ, ಉರಾಳ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು.

## ದಯಿತ್ತ ಮೂಲ
ಈ ದಯಿತ ಮೂಲ ಮಧ್ಯ ಬುಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಸೊ. ಎಡ್ಡೆ ಹಿತವಾಯಿನ ಹವಾಮಾನ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಎಚ್ಚ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಈ ದಯಿ ಮಾತಾ ಹವಾಮನೊಡು ಬುಳೆವೊಂದು ಪೋಪಿನ ತಾಕತ್ ಉಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರಿತ್ಯೊದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಈ ದಯಿತ್ತ ಬೀಜೊಲು ಸುಪ್ತರೂಪೊಡು ಇಪ್ಪುವ. ತಕ್ಕಂದಿನ ವಾತಾವರಣ ಸಿಕ್ಕನಗ ಬೀಜೊಡ್ದು ಮುಂಗೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ದಯಿ ಸುಮಾರ್ ೪೦,೦೦೦ದಾತ್ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಾವುಂಡು ಪಂದ್ ಸಂಸೋದನೆಲೆಡ್ ಗೊತ್ತಾತ್ಂಡ್.

## ಗಲಸುನ
### ಮರ್ದ್‌ಗ್
ಅಗತ್ಯೊಡ್ದು ಎಚ್ಚ ಬುಲೆದ್ ಈ ದಯಿನ್ ಕಳೆ ಸಸ್ಯ ಪಂಡೆರ್ಡಲಾ, ಈ ದಯಿನ್ ಹಳ್ಳಿಮರ್ದ್ ಆದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಈ ದಯಿನ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಸೀಕ್ ಗುಣ ಮಲ್ಪರ ಗಲಸುನ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಾಟ್ ತುಳಸಿಡ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ನಾಶಕ ಗುಣ ಉಂಡು. ಸಾಮನ್ಯವಾದ್ ನಮ ದೇಸೊದ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಈ ದಯಿನ್ ಕೈಕಾರ್‌ದ ಬಾಪು, ನಂಜಿದ ಗಾಯೊಲೆನ್ ಗುಣ ಮಲ್ಪರ ಗಲಸುವೆರ್. ಅತಿಭೇದಿ ವಿರೋಧಿ ಗುಣ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಈ ದಯಿತ ಬಾಗೊಲೆನ್ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮೈ ಕೈ ಬೇನೆಗ್ ಈ ದಯಿತ್ತ ಇರೆತ್ತ ಎಣ್ಣೆನ್ ಪೂಜುವೆರ್.

### ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕ
ಉಂದು ಕಳೆ ಸಸ್ಯ ಆಂಡಲ, ಉಂದೆಟ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕ ಗುಣೊಕುಲು ಉಲ್ಲ ಪಂಡ್ದ್ ಸಂಸೋಧನೆಲೆಡ್ ತೆರೀದ್ಂಡ್. ಕಾಟ್ ತುಳಸಿದ ಇರೆ, ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ಪುನ ದುಂಬಿಲೆನ್ ದೂರ ದೀಪುಂಡು. ದಯಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಟರ್ಫನಿಕ್ ರಾಸಾಯನಿಕೊಲು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬಗೆತ ದುಂಬಿ ಬುಕ್ಕ ಉಮಿಲ್‍ದ ಕಿನ್ನಿಲು ಬುಳೆವಂದಿಲೆಕ ಮಲ್ಪುವ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬತ್‌ದ್ಂಡ್.
## ಉಲ್ಲೇಕ

ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಲಸುನ ದೈಯಿಕ್ಲು
ರಾಜ್ ಸೌಂಡ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಲೈಟ್ಸ್

**ರಾಜ್ ಸೌಂಡ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಲೈಟ್ಸ್** ಆನಂದ.ಎನ್.ಕುಂಪಲ ಮೇರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ದಿನ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರೊನು ರಾಹುಲ್ ಅಮಿನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದೆರ್. ಕಥೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆತಿನಾರ್ ವಿನೀತ್ ಕುಮಾರ್, ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆತಿನಾರ್ ಪ್ರಸನ್ನ ಶೆಟ್ಟಿ ಬೈಲೂರ್, ಸಂಗೀತ ರಚನೆ ಮಲ್ದಿನಿ ಸೃಜನ್ ಕುಮಾರ್ ತೊನ್ಸೆ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾದ್.ಪಿ.

## ಕಲಾವಿದೆರ್
ಚಿತ್ರೊಡು ವಿನೀತ್ ಕುಮಾರ್, ಯಶಾ ಶಿವಕುಮಾರ್, ಕರೀಶ್ಮಾ ಅಮಿನ್, ಅರವಿಂದ್ ಬೋಳಾರ್, ನವೀನ್ ಪಡೀಲ್, ಭೋಜರಾಜ್ ವಾಮಂಜೂರ್, ಪ್ರಸನ್ನ ಶೆಟ್ಟಿ ಬೈಲೂರು, ಸಂದೀಪ್ ಮಾಣಿಬೆಟ್ಟು, ಚೈತ್ರ ಶೆಟ್ಟಿ, ರೂಪ ವರ್ಕಾಡಿ, ಮರ್ವಿನ್ ಶರ್ವ, ಉಮೇಶ್ ಮಿಜಾರ್, ರವಿ ರಾಮಕುಂಜ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಚಿತ್ರೊದ ಸಾಧನೆ
ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ಶೋ ಮಲ್ದಿನ ಸುರುತ ಚಿತ್ರ. ಅಂಚನೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರೊಡ್ 100 ದಿನ ಬಲ್ದನ್ಡ್. ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕಾಸ್ ಪಡೆಯಿನ ಚಿತ್ರಲ ಉನ್ದುವೆ.

## ಚಿತ್ರೊದ ಸಾರಾಂಶ
ಒರಿ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಆವೊಡು ಪಂದ್ ಯೆನ್ನುನ ಮನುಷ್ಯನ ಜೇವನೊಡು ದಾದ ಮಾತ ಕಷ್ಟ ಬರ್ಪುಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಚ ಯೆದುರಿಸಾವೆ ಪನ್ಪಿನ ಕಥೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಂಬೂರಿ

**ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ  ಜಾಂಬೂರಿ** 2022ದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 21ಗ್ ಸುರು ಆದ್ 27 ಮುಟ್ಟ ಭಾರತ್ ಸ್ಕೌಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗೈಡ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಳ್ವಾಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆದ ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗೊಡ್ ನಡಪುನ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್-ಗೈಡ್ಸ್ ಶಿಬಿರ. ಸಂಸ್ಕೃತಿರ್ದ್ ಜವನೆರ್ನ ಮನಸ್ಡ್ ನಮ ಒಂಜೇ ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೆಸೊ ಅತುಂಡು. ಜಾಂಬೂರಿಗ್ 50000 ರ್ದಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ದೇಸೊ-ವಿದೇಸೊರ್ದ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಗೈಡ್ಸ್, ರೇಂಜರ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ರೊವರ್ಸ್‌ದ ಜೋಕುಲು ಪಾಲು ಪಡೆಪೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಳೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್ ಐತ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನೊ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಕ್ಕತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು.
ಅಂತಾರಾಷ್ಥ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಂಬೂರಿಡ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ತೆರಿಯೊನಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮೇಳೊಲೆನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.

## ವಿಜ್ಞಾನ ಮೇಳ
ಜಾಂಬೂರಿಗ್ ಬರ್ಪಿನಕಲೆಗ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಲೋಕೊನ್ ಗೊತ್ತುಮಲ್ಪಾವುನ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮೇಳೊನ್ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಮೇಳೊಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜೊಕುಲ್ರೆದ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮೆಡಿಕಲ್ ಮುಟ್ಟ ಕಲ್ಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಐಡಿಯಾಥಾನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹಾಕಥಾನ್ಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಕೃಷಿ ಮೇಳ
ಸುಮಾರ್ 12 ಎಕರೆ ಜಾಗೊಡ್ ಕೃಷಿ  ಮೇಳ ನಡಪೆರೆ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ 10-12 ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ತರಕಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂ ಉಂಡು,20 ಬಗೆತ ಬಜೆಯಿ, 110 ಬಗೆತ ಪರದೇಸೊದ ಫ್ರೂಟ್ಸ್, 40 ಬಗೆತ ಪರದೇಸೊದ ತರಕಾರಿಲು 100 ಬಗೆತ ಅರಿ ಉಪುಂಡು. ನನಲ ಬಗೆ ಬಗೆತ ವಸ್ತುಲಾ ಉಂಡು.

## ಆಹಾರ ಮೇಳ
## ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ
## ಕಲಾ ಮೇಳ
## ಪ್ರದರ್ಸನೊಲು
## ಚಿತ್ರೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಂಘಟನೆಲು
ಎಲಿಕೆಬಿ ತಪ್ಪು

**ಎಲಿಕೆಬಿ ತಪ್ಪು** ಐಪೋಮಿಯಾ ರೆನಿಫೊರ್ಮಿಸ್ ಪನ್ಪಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ಗ್ ಗಳಸುನ ಇರೆ. ಈ ತಪ್ಪು ತೂಯೆರೆ ಎಲಿತ್ತ ಕೆಬಿತ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುನೆಕ್ ಇಂದೆಕ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತಂಡ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಂದು ಬುಲೆಪುಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಪುದರ್
* ಕನ್ನಡ : ಇಲಿಕಿವಿ
* ಹಿಂದಿ : ಚುಹಕಾನ್
* ತಮಿಳು : ಎಲಿಕಟು ಕೀರಯಿ
* ಕೊಂಕಣಿ : ವಿಂದ್ರ ಕಾನು
* ಸಂಸ್ಕೃತ : ಮೂಷಕಪರ್ಣಿ

## ದೈತ ಲಕ್ಷಣೊ
ಈ ದೈ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಇರೆ ಮಸ್ತ್ ದಪ್ಪ ಇಪ್ಪುಂಡು, ತೂಯೆರೆ ಎಲಿತ್ತ ಕೆಬಿತ ಆಕಾರ. ಮಾತಾ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಉಂದು ತೋಜುಂಡು. ಆಂಡ ತೋಟ, ಕಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ್ತ ಪೂ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.

## ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಳಸುನ
ಕೆಬಿ ಬೇನೆಗ್ ಇದೆಂತ ರಸೊನು ಪುಂಟುದ್ ರಡ್ ಪನಿ ಕೆಬಿಕ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಕೈ ಕಾರ್‌ಗ್ ಪೆಟ್ಟಾಂಡ ಇಂದೆನ್ ಗಾಯ ನುಂಗೆರೆ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ತ್ ಪಾಡುವೆರ್, ಪಿತ್ತ ಬುಕ್ಕೊ ಜ್ವರೊಕ್ಕು ಎಲಿಕೆಬಿತ ಕಷಾಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಹಾರೊಡು ಇಂದೆತ ಚಟ್ನಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಂಬುಳಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ಜೀವೊಗ್ ಎಡ್ಡೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು
ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೋಲಿಸ

**ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೋಲಿಸ** ಒಂಜಿ ಭಾರತೊದ ತುಳು ಬಾಸೆದ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಸಿನೆಮಾ   ಕೆ. ಸೂರಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದೆರ್, ಉಂದು 2018 ಡ್  ಬುಡುಗಡೆ ಅಂಡ್. ರೂಪೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ನಟಿ ಪೂಜಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಿನೆಮಾ 22 ಜೂನ್ 2018 ಗ್ ರಿಲಿಸ್ ಆಂಡ್.

## ಪಾತ್ರೊಲು
* ರೂಪೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ
* ಪೂಜಾ ಶೆಟ್ಟಿ
* ರಾಜೇಶ್ ಬಿ ಶೆಟ್ಟಿ
* ಅರವಿಂದ ಬೋಳಾರ್
* ಸತೀಶ ಬಂದಳೆ
* ಪ್ರಸನ್ನ ಶೆಟ್ಟಿ
* ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ
* ದೀಪಕ್ ಪಾಲಡ್ಕ
* ದೀಪಕ್ ರೈ
* ಶರಪದೀಪ ಸರ್ಪೆಯಾದ್ ವಿಸ್ಮಯ ವಿನಾಯಕ
* ಮೈಮ್ ರಾಮದಾಸ್
* ಮಿಮಿಕ್ರಿ ಶರಣ್
* ಚಿತ್ರದ  ಕಡೆಟ್ ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬರ, ಸೂರಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನವೀನ್ ಡಿ. ಪಡೀಲ್ ಬಿನ್ನೆರ್  ಪಾತ್ರೊಡ್ ತೋಜಿದೆರ್.

## ಪ್ರಸಂಶೆ
ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ವಿಮರ್ಶಕೆರ್  ಉಂದು ಸಿನೆಮಾನ್ "ಎಡ್ಡೆ ಹಾಸ್ಯ ಎಂಟರ್ಟೈನರ್" ಪಂದ್ ಪಂಡೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನಿಮೊ
ಹಲ್ಮಿಡಿ

**ಹಲ್ಮಿಡಿ** ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೇಲೂರು ತಾಲೂಕುಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರು. ಕನ್ನಡದ ಸುರುತ ಶಾಸನ ಉಂದೇ ಊರುಡು ತಿಕ್ಕಿಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಆ ಶಾಸನೊಗು ಉಂದೆ ಊರುದ ಪುದರ್ ಸೇರ್‌ದ್ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಸಾಸನ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬತ್ಂಡ್. ಆ ಶಾಸನಡ್‍ದಾವರ ಈ ಊರು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಂಡ್.

ಕದಂಬ ವಂಸೊದ ರಾಜೆ ಕಾಕುಸ್ತವರ್ಮೆ(ಕಾಕುತ್ಸ್ತವರ್ಮ) ಈ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಸಾಸನೊನು ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರ್ ೪೫೦ದ ಪೊರ್ತುಡು ಬರೆಪಾಯೆ ಪನ್ಪೆರ್. ೧೯೩೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನೊದ, ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ನೆರಾಯಿನ *ಎಮ್. ಎಚ್ ಕೃಷ್ಣ* ಮೇರ್ ಈ ಸಾಸನೊದ ಮಿತ್ ಸಂಸೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಉಂದು ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ಸುರುತ ಸಾಸನ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೋಕೊರ್ಮೆ ತೆರಿಪಾಯೆರ್.

## ಹಲ್ಮಿಡಿದ ಬಗ್ಗೆ
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಸೇರುನ ಜಾಗೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ, ಬೇಲೂರು ತಾಲೂಕುದ ಉತ್ತರ ಭಾಗೊಡು ಹಲ್ಮಿಡಿ ಉಂಡು. ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಯಿನ ಬೇಲೂರುಡ್ದು ಈ ಹಳ್ಳಿಗ್ ೩ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಆಪುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ೩೦೦ದಾತ್ ಇಲ್ಲ್‌ಲು ಉಪ್ಪುನ ಈ ಹಳ್ಳಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ(೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿದ ಖಾನೇಸುಮಾರಿದ ಪ್ರಕಾರ) ೧೨೫೦.

## ಹಲ್ಮಿಡಿದ ಇತಿಹಾಸ
ಹಲ್ಮಿಡಿ ಹಳ್ಳಿಗ್ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦ ವರ್ಷದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡೂಂದು ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಂಸೋಧನೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ ಪೊರ್ತುಡೆ ಜನಕುಲು ಮುಲ್ಪ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಆ ಕಾಲೊಡೇ ಹಳ್ಳಿದ ಸುತ್ತ ಒಂಜಿ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕೋಟೆ ಇತ್ಂಡ್. ಕೋಟೆಗ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬುಕ್ಕ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ದ್ವಾರೊಲು ಇತ್ತ. ಮೂಡಾಯಿದ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು ಇತ್ತೆಲಾ ತೂವರ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

ಪಿರಾಕ್‌ದ ಸಾಸನೊಲೆಡ್ ಈ ಹಳ್ಳಿಗ್ *ಪಲ್ಮಡಿ* ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲ ಪೋಯಿಲೆಕೊನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರಾಜವಂಸೊದ ಆಡಳಿತ ಉಪ್ಪುನಗ ಈ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್ ಬದಲಾವೊಂದು ಪೋತುಂಡು. ಕದಂಬ ರಾಜವಂಸೊದ ೫ನೇ ರಾಜೆ ಇಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣವರ್ಮೆ ಬರೆಪಾಯಿನ ತಾಮ್ರ ಸಸನೊಡು ಪಲ್ಮಡಿ ಗ್ರಾಮ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ತೂವರ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಂಚನೆ, ಗಂಗವಂಸೊದ ರಾಚಮಲ್ಲೆ ಬರೆಪಾಯಿನ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೮೯೯ನೇ ಇಸವಿದ ಸಾಸನೊ ಬುಕ್ಕ ೨ನೇ ಬೂತುಗ ಬರೆಪಾಯಿನ, ೯೫೯ನೇ ಇಸವಿದ ಸಾಸನೊಡು ಈ ಹಳ್ಳಿನ್ ಪಲ್ಮಾಡಿ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತ್‌ದೆರ್. ೧೫೨೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಶೃಂಗೇರಿದ ಬಸದಿಗ್ ದಾನ ಕೊರ್ತಿನ ದೇವಣ ಸೆಟ್ಟಿನ ಊರು ಹಲುಮಿಡಿ ಪಂದ್ ಉಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ೧೫೨೪ನೇ ಇಸವಿದ ಬೇಲೂರು ಸಾಸನೊಡು ಹಲುಮಿಡಿ ಬುಕ್ಕ ಹಲುಮಿರಿ ಪಂದ್ ಪೂದರ್ ಸಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಂಚ, ಸಾರ ವರ್ಷ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್, ಈ ಗ್ರಾಮೊದ ಪುದರ್ ಪಲ್ಮಾಡಿ, ಹಲುಮಿಡಿ, ಹಲುಮಿರಿ ಇಂಚಾದ್ ಇತ್ತೆ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಆದುಪ್ಪು.

ನನ, ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಜೆರ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಬನ್ನಗ ಹಲುಮಿಡಿ, ಹಲುಮಿರಿ ಪನ್ಪಿನವು, ಹನುಮಿಡಿ ಅತ್ಂಡ ಹಲ್ಮಿಡಿ(ಇತ್ತೆದ ಪುದರ್) ಆದ್ ಬದಲಾದ್ ಉಪ್ಪು.

## ಉಂದೆನ್‌ಲಾ ತೂಲೆ
* ಹಾಸನ
* ಬೇಲೂರು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಾಸನೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಇತಿಹಾಸೊ
ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ (ಸಿನಿಮೊ)

**ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ಚಿತ್ರ** ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಚಿತ್ರ. 1973ಡ್ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಆತ್ತನ್ಡ್. ಉಂದು ಚಿತ್ರ ತುಳು ನಾಡ್ದ ಕಾರ್ಣಿಕ ಪುರುಷೆರ್ನ ಕಥೆ. ಜೋತಿ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರೊಡ್ 150 ದಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಲಂಕಾರ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರೊಡ್ 125 ದಿನ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆತ್ತನ್ಡ್.

## ಚಿತ್ರೊದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯೊಲು
ನಿರ್ದೇಶನ - ವಿಷ್ಣು ಕುಮಾರ್
ನಿರ್ಮಾಪಕೆ - ಮುದ್ದು ಸುವರ್ಣ
ಕಥೆ - ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ್ ರೈ
ಸಂಗೀತಗಾರೆ - ಪಿ.ಬಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್

## ಕಲಾವಿದೆರ್
ಶುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಪಡಿವಾಳ್ ಕೋಟಿನ ಪಾತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ವಮನ್ ರಾಜ್ ಚೆನ್ನಯನ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನಿಮೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಚಿತ್ರ ನಟೆರ್
ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ
ಅರ್ಕಾವತಿ

**ಅರ್ಕಾವತಿ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಚಾಲಿಯೆ(ಜೇಡ).ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲೂ್ಕುಗು ಮುಟ್ಟದ ನಂದಿಬೆಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಹೆಗ್ಗಡಿ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಜಾತಿದ ಚಾಲಿಯನ್ ಪರಿಸರ ಆಸಕ್ತೆರ್ ನಾಡ್ಡ್ ಪತ್ತ್‌ದೆರ್. ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟಡ್ ಪುಟ್ಟುನ ಅರ್ಕಾವತಿ ತುಧೆತ ಪುದರ್‌ನೇ ಈ ಪೊಸ ಚಾಲಿಯನ ಜಾತಿಗ್ ದೀತೆರ್. ಸಾಲ್ಟಿಸಿಡೆ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರಿನ ಈ ಚಾಲಿಯೆ ಲಾಗ್ಯುನ ಜೇಡ ಕುಟುಂಬೊಗು  ಸೇರ್ದುಂಡು. ಅರ್ಧ ಸೆಂಟಿ ಮೀಟರ್ ದಾತ್ ಅಳತೆ ಉಪ್ಪುನ ಚಾಲಿಯ ಲಾಗ್ಯೊಂದು ಪೋದು ಒಂಜಿ ಚಣೊಟು ಮಾಯಕಾಪುಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಶೊಡು
ಈ ಜಾತಿದ ಚಾಲಿಯೆ ಮಸ್ತ್ ಅಪರೂಪದವು ಉಂದು ಭಾರತ,ಶ್ರೀಲಂಕಾ,ಚೀನಾ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಯಟ್ನಾಂ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಮಾತ್ರ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್

## ಅಧ್ಯಯನ
ಈ ಪೊಸ ಜಾತಿದ ಚಾಲಿಯನ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡತೋಂದು ಉಂಡು.ಈ ಚಾಲಿಯನ್ ನಾಡುನ ಅಯಿತ ಜೀವನ ಕ್ರಮತ ಬಗೆಟ್ ಚೆನ್ನೈದ ಎಂಟಿಮಾಲಜಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ದ ಡಾ.ಜಾನ್ ಕೆಲಬ್ ಅಂಚನೆ ಮರಿಯಾ ಪ್ಯಾಕಿಯಂ,ಈ ಕೋಪೆದ ಸದಸ್ಯೆ ಡಾ.ಅಭಿಜಿತ್ ಎಪಿಸಿ ಒಂಜಿ ವರ್ಷೊ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ ಚಿನ್ಮಯ್ ಸಿ.ಮಳಿಯೆ,ಎಸ್ ಆಶಾ,ಆರ್ ಜನಾರ್ದನ,ಜೆ ಚೇತನ್,ಎಸ್.ಪಿ ಹರಿಹರನ್,ನವೀನ್ ಐಯ್ಯರ್, ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಷಯ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಈ ಕೋಪೆದಕುಲು ಈ ಚಾಲಿಯನ್ ನಾಡ್‌ದ್ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಕೋಪೆ ನನಲ ಜಾಸ್ತಿದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಬಗೆಟ್ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.

## ಚಾಲಿಯನ ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ಜಾತಿದ ಚಾಲಿಯೆ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬೆಟ್ಟದ ಮಾತ ಕಡೆಟ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಜಿ.ಈ ಜಾತಿದ ಚಾಲಿಯೇ ಬಜಕುರೆ ಬೂರ್ನಲ್ಪ ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ಲ್ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಚೂರು ಕಿರ್ಚಿಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಲುಂಗೆಲ್ ಪಂತಿದ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಮಾತ ಮರ ದಯಿಕುಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುಜಿ.ಕಾಡ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ನೀಲಗಿರಿ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿನ ಇರೆಟ್ ಗೂಡು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ರಾತ್ರಿ ಆರಾಮ ಜೆಪ್ಪುಂಡು. ಪಗೆಲ್‌ದ ಪೊರ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ನಿದೆರುಂಡು.ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿನ ಲುಂಗೆಲ್ ಇರೆಟ್ ಪೊಣ್ಣು ಚಾಲಿಯೆ  ಬಲೆತ ಗೂಡು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ತೆತ್ತಿ ದೀದ್ ಕಿನ್ನಿ ಆಪುನೆ ಮುಟ್ಟ ಕಾತೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪೊಣ್ಣು, ಆಣ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕಿನ್ನಿ ಚಾಲಿಯನ್ ಅದ್ಯಯನದ ಕೋಪೆ ತೂದುಂಡು. ನನಲ ಅಧ್ಯಯನ ನಡತೊಂದುಂಡು
## ಚಾಲಿಯನ ವಿಧ
ಇಡಿ ಲೋಕೊಡು ೫೦,೦೦೦ ಚಾಲಿಯನ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು ಅವೆಕ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪೊಸತ್ ಸೇರ್ಪಡೆ,ನಮ್ಮ ಭಾರತೊಡು ಒಟ್ಟು ೨,೦೦೦ ಜಾತಿದ ಚಾಲಿಯೆ ಉಂಡು ಅಂಚನೆ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ೫೦೦ ಜಾತಿದ ಚಾಲಿಯೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನದ ಮುಖಾಂತರ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಯಶ್

**ನವೀನ್ ಕುಮಾರ್ ಗೌಡ** (ಜನನ ೮-೦೧-೧೯೮೬), **ಯಶ್** ಎಂಬೇರು ರಂಗ ಪುದರುದು ಜಾಸ್ತಿ ಪರಿಚಯೋ, ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟೆ, ಅರ್ನ  ಮುಕ್ಯೊವಾದ್ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲೆದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಚಲನಚಿತ್ರೊರ್ದ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ಪೊರ್ದುಂಬು ಸುರೂಕು ಮೇರ್ ರಂಗಕಲೆ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.
ಯಶ್ ೨೦೦೭ ಡ್ *ಜಂಭದ ಹುಡುಗಿ* ಪನ್ಪಿನ ಚಿತ್ರೊಡು ಸುರೂಕು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರವೇಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಚಿತ್ರೊಡ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರೊನು ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ರಡ್ಡನೇ ಚಿತ್ರವಾಯಿನ *ಮೊಗ್ಗಿನ ಮನಸು* (೨೦೦೮) ಡ್, ಆರ್ ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಪುರುಷ  ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಈ ಚಿತ್ರೊಲು ಯಶಸ್ಸ್ ನ್ ಮೆರೆಗ್ ಕೊರುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಸುರೂತ ಪಿಚ್ಚರ್ *ಮೊದಲಾಸಲ*(೨೦೧೦),*ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಿರಾತಕ* (೨೦೧೧), * ಡ್ರಾಮ* (೨೦೧೨), * ಗೂಗ್ಲಿ* (೨೦೧೩), *ರಾಜಾ ಹುಲಿ* (೨೦೧೩), * ಗಜಕೇಸರಿ* (೨೦೧೪),  ಇಂಚಿನ ಮಸ್ತ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಿದಾ ಚಿತ್ರೊಡ್  ನಟನೆ  ಮಲ್ದೆರ್. *ಮಿ.ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಮಚಾರಿ* (೨೦೧೪)  *ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್* (೨೦೧೫) (೨೦೧೬) *ಸಂತು ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್* (೨೦೧೮), *ಕೆಜಿಎಫ್ ಚಾಪ್ಟರ್ ೧* (೨೦೨೧) *ಕೆಜಿಎಫ್ ಚಾಪ್ಟರ್ ೨*, ಕಿರಾತಕ, ನರ್ತನ್ ನಿರ್ದೇಶನಡ್ ಪೊಸ ಚಿತ್ರ.

## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಷ್ಪಾ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ೮ ಜನವರಿ ೧೯೮೬ ಅನಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅರೆಗ್ ನಂದಿನಿ ಪನ್ಪಿನ ಮೆಗ್ದಿ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅರ್ನ ಪೊಪ್ಪ  ಬಿಎಂಟಿಸಿ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಡ್ ಚಾಲಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಮಹಾರಾಜ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ ಡ್ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣೊನು ಪಡೆದ್, ಬಾಲ್ಯೊದ ದಿನೊಕ್ಲೆನ್ ಮೈಸೂರುದ ಪಡವಾರಹಳ್ಳಿಡ್  ಕಳೆಯೆರ್.

## ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು

## ಕಿರುತೆರೆ ದಾರಾವಾಹಿಲು
**ನಂದ ಗೋಕುಲ* (ಈಟಿವಿ)
**ಮಳೆಬಿಲ್ಲು* (ಈಟಿವಿ)
**ಉತ್ತರಾಯಣ* (ಉದಯ ಟಿವಿ)
**ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ* (ಈಟಿವಿ)
**ಶಿವ* (ಡಿಡಿ೯)

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಲು



## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ

**ಬಳ್ಳಾರಿ** (ದುಂಬು ಬೆಳ್ಳಾರಿ ಅಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್) ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಕಲ್ಯಾಣ-ಕರ್ನಾಟಕೊಗು ಸೇರುಂಡು. 2021ಡ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ದ್ ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಬೇರಡಿಸಾವರ ದುಂಬು ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಭಾರತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಂಡು. ಇತ್ತೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮೊಡು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಿಲ್ಲೆದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಯಿನ ಬಳ್ಳಾರಿಗ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಸಿಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗಣಿ ನಾಡು ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು.

ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಸಿಂಧನೂರು ತಾಲೂಕು, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಗದಗ ಬುಕ್ಕೊ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ದಕ್ಷಿಣೊಡು ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಗ್ನೇಯೊಡು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಡಾಯಿಡ್, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒಟ್ಟು ೮,೪೬೧ ಚದರ ಕಿಮೀ ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ಇನ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ದ ಜನಗಣತಿದ ರಕಾರ 1,099,372 ಉಂಡು. ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು ೫ ತಾಲೂಕುಲು ಉಲ್ಲ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ತುದೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ತುದೆ ಆದುಂಡು

ದುಂಬು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಂತ್ಯೊದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮೭೬-೭೮ ಡ್ ಮಾಮಲ್ಲ ಬರಗಾಲೊಡ್ದ್ ಈ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಮಸ್ತ್ ತೊಂದರೆ ಆಂಡ್. ನಮ ದೇಸೊ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಡೆಯಿನ ಸುರುಟು ರಾಜ್ಯೊಲು ಬಾಸೆದ ಆದಾರೊಡು ಮರುವಿಬಾಗ ಆನಗ, ಬಳ್ಳಾರಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಲ್ಯಾಣ-ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಸೇರಿಂಡ್. ೧೮೮೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ದ್ ಅನಂತಪುರನ್ ಬೇರಡಿಸಾದ್ ಅನಂತರ ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಜಿಲ್ಲೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲು
ಬೆಳುವಾಯಿ

**ಬೆಳುವಾಯಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆದ್ರ ತಾಲೂಕುಡ್ ಉಂಡು.

==ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ತೆಲು==
*ಸ ಹಿ ಪ್ರಾ ಶಾಲೆ ಬೆಳುವಾಯಿ ಮೈನ್.
*ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ ಬೆಳುವಾಯಿ.
*ಬ್ಲೊಸಂಮ್ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ.

==ಬೌಗೋಳಿಕ ವಿಸಯೋ==
ಕೆಸರ್ ಕಂಡೊ, ಮಾರ್ನಾಡ್, ಗುಂಡುಕಲ್ಲು, ಕಾಂತಾವರ, ಮಂಜನಕಟ್ಟೆ ಇಡೆಗ್ ಬೆಳುವಾಯಿ ಆದ್ ಪೋವೊಲಿ. ಬೆಳುವಾಯಿ ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ೪೧ [[ಕಿಲೋಮೀಟರ್]] ದೂರಾಡ್ ಉಂಡು. ಬೆಳುವಾಯಿಡ್ ಒಟ್ಟುಗು ೧೦೨೨೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಐಟ್ ೫೦೪೨ ಅಂಜನಕ್ಲೆನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ೫೧೭೮ ಪೊಂಜೇನಕ್ಲೆನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಸುಮಾರ್ ೨೦೯೫ ಇಲ್ಲ್ ಬೆಳುವಾಯಿ ಗ್ರಾಮೊಡುಂಡು. ಗ್ರಾಮೊದ [[ಪಿನ್ಕೋಡ್]] -೫೭೪೨೧೩.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರೊಲು== 
*ಬೆಳುವಾಯಿ ಮಸೀದಿ
*ಬೆಳುವಾಯಿ ಚರ್ಚ್
*ಗರಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬೆಳುವಾಯಿ 
*ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರ ಕೆಸರ್ ಗದ್ದೆ
**
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಸಂಪಾಜೆ

**ಸಂಪಾಜೆ** ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಡ್  ಉಪುನ ಒಂಜಿ ಊರ್. ಈ ಊರ್ ಕೋಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕುಗು ಸೇರುಂಡು. ಉಂದು ದಕ್ಷಿನ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಡ್ಲ ರಸ್ತೆ ಬೋಕ್ಕ ಮಡಿಕೇರಿ ಪೇಟೆದ ನಡುಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ಭೌಗೋಳಿಕ
ಸಂಪಾಜೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟೋಡ್ದು ೧೨೦ಮೀ ಮಿತ್ತ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗೋಗು ಸೇರುಂಡು. ಪುತ್ತುರ್, ಸುಳ್ಯ, ಅರಂತೋಡು,ಕೊಯ್ಯಿನಾಡು, ಮಡಿಕೇರಿ, ಸಕಲೇಶಪುರ ಊರುಲು ಸಂಪಾಜೆಗ್ ಮುಟ್ಟ ಆಪುಂಡು.

## ಜನಸಂಖೆ
ಮುಲು ಒಟ್ಟು ೧೨೬೭ ಕುಟುಂಬೊಲು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ಸಂಪಾಜೆ ಗ್ರಾಮದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖೆ  ೫೪೯೯. ನೆಟ್ ೨೬೬೮ ಅನ್ಜೊವುಲು ಬುಕ್ಕೊ ೨೭೬೧ ಪೊನ್ಜೊವುಲು.

## ಬಾಸೆ
ಸಂಪಾಜೆಡ್ **ಅರೆಭಾಸೆ** ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕಲೆಗ್ ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಮಳಿಯಾಳಿ ಬಾಸೆಲ ಬರ್ಪುಂಡು

## ಶಿಕ್ಷಣ
ಅರುಣ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು,  ಸರಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಭಾರತಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೊಲು
ಸಂಪಾಜೆದ ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದೇವರಕೊಲ್ಲಿದ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಂಪಾಜೆದ ಬದ್ರಿಯಾ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಕುಂಡಚೇರಿ ತಾವೂರು ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಕಲ್ಲುಗುಂಡಿದ ಹನುಮಂತ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವಿಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಚೊಕ್ಕಾಡಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಚೆಂಬು ಗ್ರಾಮ

ಚೆಂಬು ಪನ್ಪುನ ಗ್ರಾಮ ಬಂಟ್ವಾಳ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸೂರುಗು ಪೊಪಿನ ನಡುಟ್ಟು ಉಪುನ ಒಂಜಿ ಊರು. ಈ ಊರುದ ನಡುಟ್ಟೆ ಒಂಜಿ ತುದೆ ಪರಿತೊಂದು ಉಂಡು. ಸುತ್ತಲ ಗುಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪುನ ಊರು. ಈ ಊರ್ ಒಂಜಿ ಕಾಡ್ದ ವಾತಾವರಣದಂಚ ಉಂಡು. ಈ ಊರುಗು ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯೇ ಇತ್ತಜಿ. ಇತ್ತೆ ಬುಲೆವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಊರು.

## ಗ್ರಾಮೊಡುಪ್ಪುನ ಸವಲತ್ತ್‌ಲು

## ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಕಲ್ಪುನ ಕಳ

## ಬರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್
ತಮಿಳ್ನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಒರಿ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೋಸೆಫ಼್ ಶೇಖರ್. ಅರೆಗ್ "ಬರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ಼್ ಇಂಡಿಯಾ"  ಪನ್ಪಿನ ಪುಗೆರ್ತೆ ಬೈದ್ಂಡ್.
ಆರ್ ಚೆನೈ ಪೇಂಟೆದ ಬಾಡಿಗೆದ ಇಲ್ಲಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆರ್ ಪ್ರತಿದಿನಲ ನಾಲ್ ಸಾವಿರ ಗಿಳಿಕ್ಕೆಲೆಗ್ ತಿನಸ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅರೆನ ಇಲ್ಲದ ಮಿತ್ತ್ ಅಡ್ಡ ಪಲಯಿ ದೀದು ಕಾಂಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಯ್ಯ ಅಯಿಕ್ಲೆಗ್ ನುಪ್ಪು ಪಾಡುವೆರ್.ದಿನೊಕ್ಕ್ ನಾಲ್ ಐನ್ ಸಾವಿರ ಖರ್ಚ್ ಮಲ್ತ್ ಎಲ್ಪತ್ತೈನ್ ಕೆಜಿ ಅರಿತ ಉನ್ಪು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಆರ್ ಬೆನ್ದಿನೆತ್ತ ಶೇಕಡ ನಲ್ಪ ದಾತ್ ದುಡ್ಡುನು ಗಿಳಿಕ್ಕೆಲೆಗ್ ಬಡಾವುಗ್ ಮೀಸಲ್ ದೀತೆರ್.

**ಪ್ರೇರಣೆ**

ರಡ್ಡ್ ಸಾವಿರದ ನಾಲನೆ ಇಸವಿಡ್ ಸುನಾಮಿ ಬತ್ತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅದಗ ಬಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆದ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಶಿಲು ಜೀವ ಸಂಕುಲ ನಾಶ ಆತ್ತುಂಡ್.ಬದುಕುದು ಒರಿದಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಶಿಲು ಅಲ್ಪ ಮುಲ್ಪ ತಿನ್ದ್ ಜೀವ ಒರಿಪಾದಿತ್ತ.ಅಂಚ ನಾಲ್ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲು ಬಡಾವ್ ಆದ್ ಜೋಸೆಫ಼ೆರೆನ ಟೆರೆಸ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತುದು ಬುಲಿತೊಂದಿತ್ತ. ಉಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಜೋಸೆಫ಼ೆರ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತಿನ ನುಪ್ಪುನು ಕನತ್ತ್ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತಿನ್ದ್ ಪಾರ್ ಪೋಯಿನ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲ್ ದಿನಾಲ ಬತ್ತುದ್ ಬುಲಿತೊಂದಿತ್ತ.ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ದಿನಾಲ ನುಪ್ಪು ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಿನಾ ಪೊಯಿಲೆಕ್ಕ ನಾಲ್ ಇತ್ತಿನ ಗಿಳಿ ಪತ್ತ್ ಆಂಡ್, ಪತ್ತ್ ಇತ್ತಿನ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲ್ ನಲ್ಪ ಆಂಡ್. ಇಂಚ ದಿನಾಲ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆರ್‍ದ್ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲು ಬಡವುದ ಪೊರ್‍ತುಗ್ ಬತ್ತ್ ಸೇರರೆಗ್ ಸುರು ಮಲ್ತ.ಇತ್ತೆ ಆಯಿಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ನಲ್ ಸಾವಿರ ಮಿತ್ತ್ ಆತುಂಡ್.
 
ದಿನಾಲ ಆ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲು ಬತ್ತುದು ಕುಲ್ಲನಗ ಪಾರುನ ದೃಶ್ಯೊಲೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲು.ಪಕ್ಕಿಲು ಬಂಜರ ಬಡವು ತಿನ್ಪಿನೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಕುಷಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆರ್ ಪದಿನೆಡ್ಮ ವರುಷೊರ್ದಿಂಚಿ ಈ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊನ್ದುಲ್ಲೆರ್.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕಡಬ

**ಕಡಬ** ತಾಲೂಕು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪೊಸ ತಾಲೂಕು.

## ಇತಿಹಾಸ

## ರಾಜಕೀಯ

## ಇಪ್ಪುನ ಜಾತಿಲು
* ಗೌಡ.
* ಬಿರುವೆರ್
* ಬಂಟ
* ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
* ಮೊಗೇರ
* ಕುಂಬಾರ
* ಜೈನ

## ಗ್ರಾಮೊಲು
*ಯೆನೆಕಲ್ಲು.
*ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ

## ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣೊ
*ಯೆನೆಕಲ್ಲು ಬಚ್ಚನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ.
*ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ.
*ಕಲ್ಕುಂದ ಎರು ಜಾತ್ರೆ

## ಉಲ್ಲೇಖ
ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ

**ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ** ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಣಿ. ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಂದಾಪುರ ಪ್ರದೇಸೊದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ ಪನ್ಪಿನರೆನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. 1667 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಚೆನ್ನಮ್ಮ ರಾಜ ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.
1677 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕೆರೆನ ಮರಣೊರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕ ರಾಜವಂಸೊನ್ ತುವೊಂಡೆರ್. ತನ್ನ 25 ವರ್ಸೊದ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಭಾರತೊದ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು ತನ್ನ ಸೇನಾ ಪ್ರದಾನ ಕಚೇರಿರ್ದ್ ಔರಂಗಜೇಬ್ ನ ಆಡಳಿತೊಡಿತ್ತಿನ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯೊಗ್ ದ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮುಟ್ಟ ಸಂಬಂದೊದುಲಾಯಿ ಬಸವಪ್ಪ ನಾಯಕ ಪನ್ಪಿನ ಬಾಲೆನ್ ದತ್ತು ದೆತೊಂಡೆರ್. ಅರೆನ್ ಪಟ್ಟೊಡ್ ಕುಲ್ಲಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿರಿಯ ಬಸಪ್ಪ ನಾಯಕ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್.
ಮಿರ್ಜಾನ್, ಹೊನ್ನಾವರ, ಚಂದ್ರಾವರ ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಯಾಣಪುರೊಡ್ ಚರ್ಚ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಟರೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರರೆಗ್ ಅನುಮತಿ ಕೊರಿಯೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡ್ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ, ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಬೆಳವಾಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಅಂಚನೆ ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ ನಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮೆರೆನ್ ಯೋಧೆ ಬುಕ್ಕೊ ದೇಶಭಕ್ತೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಆಳ್ವಿಕೆ
ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೭೨ ನೇ ಇಸವಿರ್ದ್ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೯೭ ನೇ ಇಸವಿಮುಟ್ಟ ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ತಾನೊನು ಆಳಿಯೆರ್. ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿನ ರಡ್ಡನೇ ಮಗೆ ಆಯಿನ ರಾಜರಾಮಗ್ ಕೊರಿನ ಆಶ್ರಯ ಅಮಚನೆ ಅವೆರ್ದಾತ್ರ ಯುದ್ದೊಗ್ ಬತ್ತಿನ ಮೊಘಲೆರೆನ ರಾಜೆ ಔರಂಗಜೇಬ್ ನ್ ಸೋಪಾಯಿನವು ಚೆನ್ನಮ್ಮಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಕನತ್ಂಡ್. ತನ್ನ ಸ್ತಿರ ಸಂಕಲ್ಪರ್ದ್ ಇಕ್ಕೇರಿ ಸಂಸ್ತಾನೊನು ವಿಪತ್ತ್ ರ್ದ್ ಬಚಾವ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೈಕ್ಲಾ ಮೇರ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತೆರ್.

## ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಮದಿಮೆ ಕತೆ
ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕೆರ್ 1664 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕೆಳದಿದ ರಾಜೆ ಆಯೆರ್. ಅರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊ ಗೋವಾರ್ದ್ ಮಲಬಾರ್ ಮುಟ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅರೆನ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ, ದಾರ್ಮಿಕ ಮನೋಬಾವ, ಶಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪತ್ತ್‌ಗ್ ಮೇರ್ ದೂರದೂರು ಮುಟ್ಟ ಪುಗಾರ್ಮೆನ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ಮುಟ್ಟೊದ ಬುಕ್ಕೊ ದೂರೊದ ರಾಜೆರ್ ಮೆರೆನ್ ಮರ್ಮಯೆ ಆದ್ ಮಲ್ಪರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯ್ಕೆರ್ ತಂಕ್ ಬತ್ತಿನ ಮಾಂತ ಮದಿಮೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪೊನು ತಿರಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರಾಜೆರ್ ಒರ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಪೋದುಪ್ಪುನಗ, ದೋಸ್ತಿನಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನೊಗು ಬತ್ತಿತ್ತಿನ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಶೆಟ್ರೆನ ಮಗಲಾಯಿನ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ್ ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯ್ಕೆರ್ ತೂಯೆರ್. ಅರೆಗ್ ಸುರೂತ ನೋಟೊಡೇ ಮೋಕೆ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಮದಿಮೆ ಆಂಡ ಅರೆನೆ ಆಪಿನ ಪಂಡ್‍ದ್ ಮನಸ್ಸ್ ಡ್ ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ತೆರ್.
ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯ್ಕೆರ್ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಯಿನ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಶೆಟ್ರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದು ಪೊದು ಕೇನ್ವೆರ್. ಕೆಳದಿದ ರಾಜೆರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ರಾಜಕುಮಾರಿನ್ ಮಾತ್ರ ಮದಿಮೆ ಆವೊಡು ಪಂದ್ ಸೋಮಶೇಖರೆಗ್ ಪಿದಯ್ ದಕ್ಲ್ ಕೆಬಿಪಾತೆರ ಪಂಡೆರ್. ಆಂಡ ರಾಜೆರ್ ಅವೆನ್ ಕೇನಂದೆ ತನ್ನ ರಾಜದಾನಿ ಆಯಿನ ಬಿದನೂರ್ ಡ್ 1667ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.

## ಕೆಳದಿದ ವ್ಯವಹಾರಲೆಡ್ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಪಾತ್ರೊ
ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕೆಳದಿದ ರಾಣಿ ಆಯ್ ಬುಕ್ಕೊ ಯುದ್ಧ ಕಲೆನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಒಂತೆ ಸಮಯೊಡೇ ಆಯುದೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಎಂಚಾಂದ್ಲಾ ಕಲ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಅವೆಟ್ಟ್ ನಿಪುಣ ಆಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಕಲಿಕೆಗ್ ಕಂಡನೆ ಸೋಮಶೇಖರೆರೆನ ಸಹಕಾರ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಸಂಗೀತ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊನ್ಲಾ ಕಲ್ತೆರ್.

## ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಪುದರ್ ಡ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಮಾನಾದಿಗೆಲು
ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ, ಸಂಸೋದನೆ, ಕಲಿಕೆಲೆಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ದಿನ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ *ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ*ನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ

**ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ**  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಪುತ್ತೂರು ಪರಿಸರೊಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿದ ಮಾಂತ ಜಾತಿತಕುಲು ಸೆರ್ತ್ ತುಳುತ್ತ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್ತ ಪುಣ್ಣಮೆತಪಗ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಪುರ್‌ಸೆರ್ ಪಂಡ ಜೋಗಿ ಪುರ್‌‍ಸೆರ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ನಲಿಕೆಟ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಮಾಂತ ಜಾತಿ, ದರ್ಮೊ, ದೈವೊ, ದೇವೆರ್, ಬೇಲೆ, ಅಣ್-ಪೊಣ್ಣು,   ತಮಾಷೆದ ರೂಪೊದೊಟ್ಟಿಗೆ ತೊಜಪಾವುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ. ನೆಟ್ಟ್ ನಲಿಪುನಕ್ಲೆನ್ ಕದಿರೆದ ಪುರುಷೆರ್ ಪಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ನಮುನೆ ನಮೂನೆದ ಎಸೊಲೆನ್ ಪಾಡುನೈಕ್ *ಪುರ್ಸೆರ್ ಕಟ್ಟುನ* ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ

ಸುಗ್ಗಿ ಪುಣ್ಣಮೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಈ ನಲಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ನಲಿಕೆ ಕದ್ರಿದ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ನಡಪುಂಡ್. ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್‍ದ ಪುಣ್ಣಮೆದ ನಾಲ್ ಐನ್ ದಿನ ದುಂಬು ಈ ನಲಿಕೆ ಸುರು ಆದ್ ಸುಗ್ಗಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದಂಚ ಗೊತ್ತ್ ಮಾಂತ್‌ನ ದಿನೊತಾನಿ ಪುರ್‌ಸೆರೆ ಪೂಜೆ ನಡತುದ್ ಮುಗಿತಲ ಆಪುಂಡು.

## ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ
ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ತಾನೊರ್ದ್ ಪ್ರಸಾದೊನ್ ಕೊನತುದ್ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪುರುಸೆರ್ ಏಸ ಪಾಡುನಕ್ಲ್ ಆ ದಿನಕ್ಲೆಡ್ ವ್ರತೊಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಊರುದ ಜವನೆರ್ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಏಸ ಪಾಡುದ್ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಗ್ ಪಿದಡುವೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಪರಕೆದ ರೂಪೊಡ್ ಏಸ ಪಾಡುವೆರ್. ಆನುಲು ಮಾತ್ರ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಡ್. ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಒವ್ವೆ ಜಾತಿದಕ್ಲ್ ಲಾ ಇಪ್ಪೊಲಿ. ನೆಟ್ಟ್ ಜನಕ್ಲೆನ ಮಿತಿ ಆವಡ್ ಪ್ರಾಯೊದ ಮಿತಿ ಆವಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಯಿಸೊಂತು ಮಾನ್ಪುವೆರ್.

## ನಲಿಕೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಲು
ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ನಾನಾ ನಮೂನೆದ ಏಸಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್.
* ದೈವಪಾತ್ರಿ.
* ಮಧ್ಯಸ್ಥೆ.
* ಬಟ್ರ್.
* ದೇವೆರ್ ತುಂಬುನಾಯೆ.
* ನರ್ಸಣ್ಣೆ.
* ಕುಂಟು ಅರ್ದುನಾಯೆ.
* ಕೊರಗ ಕೊರತಿನಕ್ಲ್.
* ಮದಿಮಾಯೆ ಮದಿಮಾಲ್.
* ಕಲ್ವೆ - ಪೊಲೀಸ್.
* ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪುನಾಯೆ.
* ಬೈದೆರ್.
* ಕರ ಮಾರುನಾಯೆ.
* ಬ್ಯಾರದ ಸಾಯ್ಬೇರ್.
* ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೊರ್ಬುಲು.
* ಸನ್ಯಾಸಿ.
* ನಟ್ಟುನಾಯೆ.
* ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಗೊಂಬೆಲು
*ಕೊರಗ ವೇಸ.
* ಸನ್ಯಾಸಿಲು.
* ಬ್ಯಾರಿ ವೇಸ.

ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಏಸಲು ಪೂರ ಇಪ್ಪುವ. ಒರಿಯಗ್ ಒವ್ವ್ ಏಸ ಕೊರ್ದು ಇಪ್ಪುವೆರಾ ನಲಿಕೆದ ಮಾತಾ ದಿನೊಟ್ ಆಯೆ ಅವ್ವೆ ಏಸೊನ್ ಪಾಡೊಡ್. ಅಂಚನೆ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ತಾಸೆ ದೋಲು ನಾಗಸ್ವರ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.

## ಪುರ್ಸೆರೆನ ನಂಬೊಲಿಗೆ
ಪುರ್ಸೆರ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಗ್ ಪೋದು ಆ ಇಲ್ಲಾದಕ್ಲೆನ್ ತೆಲಿಪಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದಕ್ಲ್ ಮೊಕ್ಲೆಗ್ ಅಕ್ಲೆರ್ದ್ ಆಪಿನ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಪುನ ಸಾದಿಡ್ *ದಿಮಿಸೋಲೇ* ಪಂದ್ ಪನೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಬೇತೆ ಸಮಯಡ್ ಈ ಪದೊನ್ ಪನರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ. ಜನಕ್ಲೆನ್ ತೆಲಿಪಾವರೆ ಸಲಾದ್ ಮೊಕುಲು ಎಂಚಿನ ಮಲ್ತುಂಡಲ ಕದ್ರಿದ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪುನೈರ್ದ್ ಆವರ ಒವ್ವೆಏ ರೀತಿದ ತಪ್ಪು ಇಪ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. ಒವ್ವೆ ರೀತಿದ ಅನಾಹುತಲಾ ಆವಂದಿಲೆಕ ಕದ್ರಿದ ದೇವೆರ್ ಕಾಪುಬೆರ್ ಅಂಚೆನೆ ಊರುಗ್ ಬತ್ತಿಪ್ಪಿ ಸಂಕಷ್ಟನ್ ದೇವೆರ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆಲಾ ಉಂಡು.

## ನಲಿಕೆದ ಮುಗಿತಲ
ಸುಗ್ಗಿತ ಪುಣ್ಣಮೆನ್ ನಡು ದೀಡ್‌ತ್ ದುಂಬು ಪಿರಾವುತ ದಿನೊಕುಲೆಟ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋತ್ ಪುರ್‌ಸೆರೆಗ್ ಕಟ್ಟುನ ನಲಿಕೆನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಆನಿ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬಜಿಲ್ ರಾಸಿ ಪಾಡುದ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡ್. ಐರ್ದ್ ದುಂಬುದ ದಿನೊಟ್ ಏಸ ಪಾಡಿನಕ್ಲ್ ಪೂರಾ ಆನಿ ತಪ್ಪಂದೆ ಪೂಜೆದಡೆ ಬರೊಡ್. ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಬಜಿಲ್‌‌ನ್ ಪ್ರಸಾದೊದ ರೂಪೊಡ್ ಪೂಜೆಗ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಪಟ್ಟುವೆರ್.

## ಪಟಕುಲು

ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ.webm
ಪುರುಷವೇಷ 3 2.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 7.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 9.jpg
ಪುರ್ಸೆರ್ 6.jpg


## ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ

File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 11.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 10.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 14.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 8.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 2.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 21.jpg
File:ಪುರ್ಸೆರ್ ಅಯ್ತ ಆಪಿನ 20.jpg


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಚಂದನಾ ಅನಂತಕೃಷ್ಣ

**ಚಂದನಾ ಅನಂತಕೃಷ್ಣ** ಮೇರ್ ಕಿರುತೆರೆ ನಟಿ, ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆ, ಗಾಯಕಿ ಅಂಚನೆ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದೆ. ಎಚ್ಚಾದ್ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ದಾರವಾಹಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಡಾನ್ಸ್ ಶೋ ಲೆಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡದ ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್ ಚಾನೆಲ್‍ಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ *ರಾಜ ರಾಣಿ* (ಧರಣಿ ರಮೇಶ್ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ) ಪನ್ಪಿನ ದಾರವಾಹಿದ ಮೂಲಕ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ *ಚುಕ್ಕಿ* ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಾರವಾಹಿ, ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಅತ್ತಂದೆ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ೭ ಡ್ ಒಂಜಿ ಸ್ಪರ್ದಿಯಾದ್ಲಾ ಮೇರ್ ಪೋದಿತ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ದಾರವಾಹಿಲೆಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.
ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ದಾರವಾಹಿ ಆಯಿನ *ವರುಧಿನಿ ಪರಿಣಯಂ* ನೆತ್ತ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ನಟನೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮೇರ್ ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್ *ಹಾಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಡು*  ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ, ಇಂದು ನಾಗ್ರಾಜ್ ಮೊಕುಲು ತೀರ್ಪುಗಾರೆರಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಈ ಸಂಗೀತ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಡ್  ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್. ಅಂಚನೆ 2019 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ 7 ನೇ ಸೀಸನ್‍ಡ್ ಸ್ಪರ್ದಿಯಾದ್ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ, ಸುಜಾತಾ ಅಕ್ಷಯ, ಅಮೂಲ್ಯ, ವಿಜೆ ಅಗ್ನಿ, ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಜೈ ಜಗದೀಶ್, ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಶ್ವೇತಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಮೊಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಮೇರ್ಲಾ ಒರ್ತಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಹಿಂದು ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರಿನ ಚಂದನಾ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ತುಮಕೂರುಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.

## ಬರವು
ಮೇರ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬರವುನು ಮೇರ್ ತುಮಕೂರುದ ಟಿವಿಎಸ್ ಶಾಲೆಡ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಆಳ್ವಾಸ್ ಕಾಲೇಜು ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಅಂಚನೆ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಕಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗನೆ ಮೆರೆಗ್ ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಅಂಚನೆ ನಟನೆದ ಮಿತ್ತ್ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್.
## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನೊ
ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮೊಡು ಚಂದನಾ ಮೆರೆಗ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಿಕ್ಕಿನಿ *ರಾಜಾ ರಾಣಿ* ಪನ್ಪಿನ ಕನ್ನಡ ದಾರವಾಹಿರ್ದ್. ಅವೆಟ್ಟ್ ಮೇರ್ *ಚುಕ್ಕಿ* ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಕ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನ್ *ವರುಧಿನಿ ಪರಿಣಯಂ* ಪನ್ಪಿನ ತೆಲುಗು ದಾರವಾಹಿದ ಮುಕೇನ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 
ರಾಜಾ ರಾಣಿ ದಾರವಾಹಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ಚಾನೆಲ್‍ಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ *ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್* ಪನ್ಪಿನ ಡಾನ್ಸ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಡ್ ಸ್ಪರ್ದಿಯಾದ್ ಬಾಗವಹಿಸಾದೆರ್. ಇಂಚನೆ ನನೊಂಜಿ ಕನ್ನಡ ದಾರವಾಹಿ ಆಯಿನ *ಹೂ ಮಳೆ* ಪನ್ಪಿನ ಕನ್ನಡ ದಾರವಾಹಿಡ್ *ಲಹರಿ* ಪನ್ಪಿನ ಮುಕ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್. ನಟನೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮೇರ್ ಹಾಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಡು ಪನ್ಪಿನ ಸಂಗೀತ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಸನೊಡ್ ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.
ಅಂಚನೆ 2019 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚಂದನಾ ಕನ್ನಡದ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಆಯಿನ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ 7 ಡ್ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ, ಸುಜಾತಾ ಅಕ್ಷಯ, ಅಮೂಲ್ಯ, ವಿಜೆ ಅಗ್ನಿ, ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಜೈ ಜಗದೀಶ್, ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಶ್ವೇತಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಮೊಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಮೇರ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ದಿಯಾದ್ 84 ದಿನ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ದ ಇಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತೆರ್.

## ದೂರದರ್ಶನ
### ನಟಿಯಾದ್
ಚಂದನಾ ಮೇರ್ ನಟಿಯಾದ್ ಸುಮಾರ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತೆಲುಗು ದಾರವಾಹಿಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್.
#### ನಾಟಕೊಲು
* ಬೆದ್ರದ ಆಳ್ವಾಸ್ ರಂಗ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರೊದ ಭಾಗವಾಯಿನ ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ *ಮಹಾಮಾಯಿ* ನಾಟಕ ಪುದರ್ ಪೋತಿನವು.

#### ಕನ್ನಡ ದಾರವಾಹಿಲು
* *ರಾಜಾ ರಾಣಿ* - (ಪಾತ್ರೊ)*ಚುಕ್ಕಿ*.
* *[[:en:Hoo Male|ಹೂ ಮಳೆ]]* - (ಪಾತ್ರೊ)*ಲಹರಿ* ಧರಣಿ ರಮೇಶ್ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ರಾಜಾ-ರಾಣಿ ದಾರವಾಹಿಡ್ ಚಂದನಾ ಮೇರ್ ಲಹರಿ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್
* *ಮುದ್ದುಮಣಿಗಳು* - ಸೃಷ್ಟಿ

#### ತೆಲುಗು ದಾರವಾಹಿಲು
* *ವರುಧಿನಿ ಪರಿಣಯಂ*

### ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್
* *ಹಾಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಡು*, ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ, ಇಂದು ನಾಗ್ರಾಜ್ ಮೊಕುಲು ತೀರ್ಪುಗಾರೆರಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಈ ಸಂಗೀತ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಡ್ ಚಂದನಾ ಮೇರ್ ನಿರೂಪಕಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.

### ಸ್ಪರ್ದಿಯಾದ್
* ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್
* ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ 7

## ಚಿತ್ರೊಲು

ಚಂದನಾ ಅನಂತಕೃಷ್ಣ ೧.jpg


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆರ್
ಜ್ಯೋತಿಲಕ್ಷ್ಮಿ (ನಟಿ)

**ಜ್ಯೋತಿಲಕ್ಷ್ಮಿ** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ, ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕ ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ೩೦೦ ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ವೃತ್ತಿ ಜೀವನೊದ ಸುರೂತ ದಿನೊಟ್ಟ್ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಜ್ಯೋತಿಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ನರ್ತಕಿಯಾದ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್.
ಮಲಯಾಳಂದ *ಮುರಪ್ಪೆಣ್ಣು*(೧೯೬೫) ಬುಕ್ಕ ಹಿಂದಿದ *ಪಾಯಲ್ ಕಿ ಝಂಕಾರ್*(೧೯೬೮) ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ಸ್ಮರಣೀಯ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್  ೧೯೭೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕೌಬಾಯ್ ಶೈಲಿದ ಚಿತ್ರೊದ ನಿರ್ದೇಶಕ *ಕೆ.ಎಸ್.ಆರ್.ದಾಸ್* ಮೆರೆನ   *ಪಿಲ್ಲಾ ಪಿಡುಗ*(೧೯೭೨) ಬುಕ್ಕ *ರಾಣಿ ಔರ್ ಜಾನಿ*(೧೯೭೩) ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಜ್ಯೋತಿಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೆರೆನ ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೊಲ್ ವೊವ್ ಪಂಡ -  *ಕುಳ್ಳ ಏಜೆಂಟ್ ೦೦೦*(೧೯೭೨) ಬುಕ್ಕ *ಕೌಬಾಯ್ ಕುಳ್ಳ*(೧೯೭೩).   .
## ಕಿರುತೆರೆ
ಜ್ಯೋತಿಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೇರ್ ಕಿರುತೆರೆಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತಮಿಳು ಬಾಸೆದ *ಸನ್ ಟಿವಿ* ವಾಹಿನಿಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ *ವೇಲನ್* ಬುಕ್ಕ *ವಸಂತಂ* ದಾರಾವಾಹಿಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಕೆರಾಯಿನ *ಸಾಯಿಪ್ರಸಾದ್* ಪನ್ಪಿನರೆನ್ ಮೇರ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಈ ದಂಪತಿನ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ *ಜ್ಯೋತಿಮೀನಾ* ಮೇರ್ಲಾ ಕೆಲವ್ ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನರ್ತಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. *ಬ್ಲಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್* ಕಾಯಿಲೆ ಇತ್ತಿನ ಜ್ಯೋತಿಲಕ್ಷ್ಮಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೯, ೨೦೧೬ ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಚೆನ್ನೈಡ್ ತೀರಿಯೆರ್.

## ಜ್ಯೋತಿಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಬಿನಯದ ಕೆಲವು ಸಿನಿಮೊಲು
### ತೆಲುಗು
* ಪುಣ್ಯವತಿ(೧೯೬೭)-ಎನ್.ಟಿ.ಆರ್., ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ, ಹರನಾಥ್
* ಮೋಸಗಾಳ್ಳುಕು ಮೋಸಗಾಡು(೧೯೭೧)-ಕೃಷ್ಣ, ವಿಜಯನಿರ್ಮಲ
* ಕೊರಾಡ ರಾಣಿ(೧೯೭೨)-ರಾಮಕೃಷ್ಣ
* ಮೊನಗಾಡೊಸ್ತುನ್ನಾಡು ಜಾಗ್ರತ್ತ(೧೯೭೨)-ಕೃಷ್ಣ
* ಹಂತಕುಲು ದೇವಾಂತಕುಲು(೧೯೭೨)-ಕೃಷ್ಣ
* ಪಿಲ್ಲಾ ಪಿಡುಗ(೧೯೭೨)-ರಾಮಕೃಷ್ಣ
* ಜ್ಯೋತಿಲಕ್ಷ್ಮಿ(೧೯೭೩)-ರಾಮಕೃಷ್ಣ
* ಪಂಜರಮ್ಲೋ ಪಸಿಪಾಪ-(೧೯೭೩)-ರಾಮಕೃಷ್ಣ
* ಗುಂಡೇಲು ತೀಸಿನ ಮೊನಗಾಡು(೧೯೭೪)-ಕಾಂತಾರಾವ್
### ತಮಿಳು
*ಪೂವುಮ್ ಪೊಟ್ಟುಮ್(೧೯೬೮)-ಎ.ವಿ.ಎಂ.ರಾಜನ್, ಭಾರತಿ, ಮುತ್ತುರಾಮನ್

### ಕನ್ನಡ
* ಕುಳ್ಳ ಏಜೆಂಟ್ ೦೦೦(೧೯೭೨)-ದ್ವಾರಕೀಶ್
* ಕೌಬಾಯ್ ಕುಳ್ಳ(೧೯೭೩)-ದ್ವಾರಕೀಶ್

### ಮಲಯಾಳಂ
* ಮುರಪ್ಪೆಣ್ಣು(೧೯೬೫)-ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್, ಶಾರದಾ
* ಕುಂಜಲ್ ಮರಕ್ಕರ್(೧೯೬೭)-ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್
* ನಗರಮೇ ನಂದಿ(೧೯೬೭)-ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್, ಉಷಾನಂದಿನಿ, ಮಧು
* ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರಮ್ಮ(೧೯೬೮)-ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್, ಕೆ.ಆರ್.ವಿಜಯಾ

### ಹಿಂದಿ
* ಪಾಯಲ್ ಕಿ ಝಂಕಾರ್(೧೯೬೮)-ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್, ರಾಜಶ್ರೀ
* ರಾಣಿ ಔರ್ ಜಾನಿ(೧೯೭೩)-ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ, ಅನಿಲ್ ಧವನ್
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ಎಲಿಸಾ ಬ್ಲಾಂಚಿ

**ಎಲಿಸಾ ಬ್ಲಾಂಚಿ** (ಜನನೊ 13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1987) ಮಾಜಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರಿದಮಿಕ್ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಪದಕೊ ಗೆಂದ್‌ದೆರ್.

## '''ಬದ್‌ಕ್‌ದ ಕತೆ'''
ಆರ್ 3 ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಲೆಡ್ ಪಂತೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಗುಂಪು ಅಥೆನ್ಸ್ಡ್ ನಡತ್ತ್‌ನ **2004**ನೆ ಅರೆಗಾಲೊದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಬೊಳ್ಳಿದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್.  ಆರ್ 2012ನೆ ಅರೆಗಾಲೊದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆಲ್‌ರೌಂಡ್ ಈವೆಂಟ್‌ಡ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊ ಗೆಂದಿನ ತಂಡೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. (ಬೇತೆ ಗುಂಪುದ ಸದಸ್ಯರಾಯಿನ ರೊಮಿನಾ ಲೌರಿಟೊ, ಮಾರ್ಟಾ ಪಗ್ನಿನಿ, ಎಲಿಸಾ ಸ್ಯಾಂಟೋನಿ ಅಗ್ಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಝೆಲಿಕಾ ಸವ್ರಾಯುಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಸ್ಟೆಫಾನೆಸ್ಕು). ಆರ್ 2009, 2010 ಬುಕ್ಕೊ 2011ನೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಗುಂಪುದ ಪಾಲ್‌ದಾರೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಅವು ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಪಂತೊಡು ಪಾಲ್ ದೆತೊಂದು ಆರೆನ ಗುಂಪು ಮಾತೆಡ್‌ಲಾ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದ್ಂಡ್.  ಆರೆನ ತಂಡೊದ ಸಹ ಆಟಗಾರೆರ್ 2012ನೆ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಫೈನಲ್‌ಡ್ 5 ಬಾಲ್‌ಲ್ ಬುಕ್ಕೊ 3 ರಿಬ್ಬನ್‌ಲು + 2 ಹೂಪ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಜತೆ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊಲೆನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. 

## '''ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೆಂದಿನೆನ ವಿವರೊ'''

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುದಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ

**ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ** () . ಭಾರತಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಹಿಂದಿ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕಿ ಮೇರ್. ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನ್ ಮೇರ್ ೧೯೪೩ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦ ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಗ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನೊನ್ ಕೊರ್ತೆರ್, ಬುಕ್ಕ  ಭಾರತ ಅಂಚನೆ ಪಿದಯ್ ಊರುಡ್ಲಾ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿಲೆಡ್ ಬಾಗವಹಿಸಾದೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು
ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಮೇರ್ ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೩ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಸಾಂಗ್ಲಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.

## ಮಾನಾದಿಗೆಲು
ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಮೇರ್ ೧೮ ಸರ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆದ್ ಅವೆಟ್ಟ್ ಏಲ್ ಸರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು. ಆಶಾ ಮೇರ್ ಗೆಂದ್ ದಿನ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು:
* ೧೯೬೮: "ಗರೀಬೋಂ ಕಿ ಸುನೋ" (*ದಸ್ ಲಾಕ್*, ೧೯೬೬)
* ೧೯೬೯: "ಪರ್ದೇ ಮೇ ರೆಹನೆ ದೋ" (*ಶಿಕಾರ್*, ೧೯೬೮)
* ೧೯೭೨: "ಪಿಯಾ ತೂ ಅಬ್ ತೊ ಆಜಾ" (*ಕಾರವಾನ್*, ೧೯೭೧)
* ೧೯೭೩: "ದಮ್ ಮಾರೊ ದಮ್" (*ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣಾ*, ೧೯೭೨)
* ೧೯೭೪: "ಹೋನೆ ಲಗೀ ಹೈ ರಾತ್" (*ನೈನಾ*, ೧೯೭೩)
* ೧೯೭೫: "ಚೈನ್ ಸೆ ಹಮ್ಕೋ ಕಭೀ" (*ಪ್ರಾಣ್ ಜಾಯೇ ಪರ್ ವಚನ್ ನಾ ಜಾಯೆ*, ೧೯೭೪)
* ೧೯೭೯: "ಯೇ ಮೇರಾ ದಿಲ್" (*ಡಾನ್*, ೧೯೭೮)
## ಬೇತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ೧೯೯೬ - ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (*ರಂಗೀಲಾ*, ೧೯೯೫)
* ೨೦೦೮ - ಫಿಲಂಫೇರ್ ಲೈಫ್‌ಟೈಮ್ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್
### ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಆಶಾ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ:
* ೧೯೮೧: *ದಿಲ್ ಚೀಝ್ ಕ್ಯಾ ಹೈ* (*ಉಮ್ರಾವೊ ಜಾನ್* )
* ೧೯೮೬: *ಮೇರಾ ಕುಚ್ ಸಮಾನ್* (*ಇಜಾಝತ್* )
* ೧೯೮೯: ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ).
* ೧೯೯೭: ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವೀಡಿಯೋಕಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (*ಜಾನಂ ಸಮ್ಜಾ ಕರೋ* ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ).
* ೧೯೯೭: ಎಂಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (*ಜಾನಂ ಸಮ್ಜಾ ಕರೊ* ಆಲ್ಬಂಗ್).
* ೧೯೯೭: ಚಾನಲ್ ವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (*ಜಾನಂ ಸಮ್ಜಾ ಕರೋ* ಆಲ್ಬಂಗ್).
* ೧೯೯೯: ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ)
* ೨೦೦೦: ಸಿಂಗರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಲೆನಿಯಂ (ದುಬೈ).
* ೨೦೦೦: ಝೀ ಗೋಲ್ಡ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ (*ತಕ್ಷಕ್* ಚಿತ್ರೊದ *ಮುಝೆ ರಂಗ್ ದೆ* ಪದೊಕ್ಕ್).
* ೨೦೦೧: ಎಂಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ( *ಕಂಬಕ್ತ್ ಇಷ್ಕ್* ಚಿತ್ರೊಗ್).
* ೨೦೦೨: ಬಿಬಿಸಿ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
* ೨೦೦೨: ಝೀ ಸಿನೆ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ - ಗಾಯಕಿ (*ಲಗಾನ್* ಚಿತ್ರದ *ರಾಧಾ ಕೈಸೆ ನ ಜಲೆ* ಪದೊಕ್ಕ್).
* ೨೦೦೨: ಝೀ ಸಿನಿ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್.
* ೨೦೦೨: ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವೀಡಿಯೋಕಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (*ಲಗಾನ್* ಚಿತ್ರೊದ *ರಾಧಾ ಕೈಸೇ ನ ಜಲೆ* ಪದೊಕ್ಕ್).
* ೨೦೦೨: ಸ್ಯಾನ್ಸೂಯಿ ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (*ಲಗಾನ್* ಚಿತ್ರೊದ *ರಾಧಾ ಕೈಸೆ ನ ಜಲೆ*  ಪದೊಕ್ಕ್).
* ೨೦೦೩: ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೊಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾದ್ ಸ್ವರಾಲಯ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೨೦೦೪:ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಛೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಿಂದ *ಲಿವಿಂಗ್ ಲಿಜೆಂಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ*.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಮಹಾಕಾಳಿ

**ಮಹಾಕಾಳಿ** ದೇವಿ ಮಹಾಕಾಳನ ಬೊಡೆದಿ. ಮಹಾಕಾಳಿ ಪನ್ಪಿನವು ಸಂಸ್ಕೃತದ *ಮಹಾಕಾಳಿ* ಪದೊರ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಸಂಸ್ಕ್ರತೊಡ್ ಮಹಕಾಳನ ಬೊಡೆದಿ ಮಹಾಕಾಳಿ. ಈ ಮಹಕಾಳಗ್ ಮಹಾಕಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಲಾ ಉಂಡು.
## ಮಹಾಕಾಳಿ ಪುದರ್‍ದ ಅರ್ತೊ
ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಿನ ಹಿನ್ನಲೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುರಾನೊದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಿಂದೂ ದರ್ಮಗ್ರಂತೊಲೆಡ್ (ಶಾಸ್ತ್ರೊ) ಉಂಡು. ಉಂಡೆಟ್ಟ್ ಮಹಾಕಾಳಿನ್ ಆದಿ-ಶಕ್ತಿ-ದೇವತೆ ದುರ್ಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೊದ ಪ್ರದಾನ ದೇವತೆ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಅರೆನ್ (ಸ್ತ್ರೀ) ಪ್ರಕೃತಿದ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
## ದೇವಿನ ಕೈಟುಪ್ಪುನ ಅಸ್ತ್ರೊಲು
ದೇವಿನ ಪತ್ತ್ ಕೈಟ್ ಅರ್ದ ಚಂದ್ರಾಕಾರೊದ ಕತ್ತಿ, ತ್ರಿಶೂಲ, ರಕ್ಕಸೆನ ರುಂಡ, ಕಪಾಲ, ಖಡ್ಗ, ಸಂಕ, ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ, ಬಿರು - ಪಗರಿ ಈತ್ ಅಸ್ತ್ರೊಲು ಉಂಡು.
## ಮಹಾಕಾಳಿನ ಪತ್ತ್ ಅವತಾರೊಲು
ಪುರಾನೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಿಗ್ ಪತ್ತ್ ಅವತಾರೊಲು ಇತ್ತ ಅಂಚನೆ ಈ ಪತ್ತ್ ಅವತಾರೊಲೆನ್ಲಾ ಬಕ್ತೆರ್ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ದಶ ಮಹಾವಿದ್ಯಾ ಕಾಳಿ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಹಾಕಾಳಿನ ಪ್ರತಿ ಒಂಜಿ ಅವತಾರೊಗ್ಲಾ ಅವೆತ್ತನೇ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಮಹತ್ವೊ ಉಂಡು. ಕಾಳಿನ್ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕುಮಡಲಿನಿ ಶಕ್ತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
# ಕಾಳಿ.
# ಮಾತಂಗಿ ಕಾಳಿ.
# ಛಿನ್ನಮಸ್ತ.
# ಸ್ಮಶಾನ ಕಾಳಿ.
# ಬಾಗಲ ಕಾಳಿ.
# ಭೈರವ ಕಾಳಿ.
# ತಾರ.
# ಷೊದೋಶಿ.
# ಕಮಲ ಕಾಳಿ.
# ಧೂಮಾವತಿ.

## ಮಹಾಕಾಳಿನ ಕತೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ದಾರವಾಹಿಲು
*  ಮಹಾಕಾಳಿ ಮಾ - ಗುಜರಾತಿ ಸಿನಿಮೊ.
* ಜೈ ಮಹಾಕಾಳಿ - ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮೊ.
* ಮಹಿಮ ಮಹಾಕಾಳಿ ಕಿ- ಹಿಂದಿ.
* ಮಹಾಕಾಳಿ:ಅಂತ್ ಹಿ ಆರಂಭ್ ಹೆ - ಹಿಂದಿ ದಾರವಾಹಿ.
* ಮಹಾಕಾಳಿ- ಕನ್ನಡ ದಾರವಾಹಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಅವತಾರೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್
ಮಣ್ಣಿ

**ಮಣ್ಣಿ** ತುಳುನಾಡ್‌ತ ಪಿರಾಕ್‌ತ ತೆನಸ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದೆನ್ ಅರಿಟ್ಟ್‌, ರಾಗಿಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ರುಚಿ, ಮೆತ್ತೆನ, ಕಮ್ಮೆನ ಪೂರಾ ಬಾರೀ ಲಾಯಕ್. ಆರೋಗ್ಯೊದ ದೃಷ್ಟಿಡ್‌ಲಾ ಮಣ್ಣಿ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ. ಉಂದು ಉಡಲ್‌ಗ್‌ಲಾ ಸಂಪು, ಆರೋಗ್ಯೊಗುಲಾ ಸಂಪು.

## ಮಣ್ಣಿ ಮಾನ್ಪುನ
ಅರಿ, ರಾಗಿ, ಕುವೆ,  ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನೆಯ್ಮೆನೊದ ಪೊಡಿಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತೆನಸ್. ಎಚ್ಚಾದ್ ಬಾಲೆಗ್ ತಿನೆರೆ ಕೊರ್ಪುನ ತೆನಸ್ ಮಣ್ಣಿ. ದಂಜ ಬೆಯಿತ್‍ನ ಗಂಜಿಗ್ ಮಣ್ಣಿ ಆತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಮಲ್ಪುನ ರೀತಿ
ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿ ಪಿರೆದ್ ಅಯಿತ ಪೇರ್ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ರಡ್ಡ್ ಪಾವು ಅರಿ ಕಡೆಯೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಸಾದಾರಣ ದಪ್ಪೊಡು ಬಂದ ಬೋಡು. ಕಡೆನಗ ಅಯಿಕ್ ಮೆತ್ತೆ, ಜೀರಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ರುಚಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡೊಡು. ಬಂದ ತಯಾರಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾತ್ರೆಡ್ ಪಾಡೊನೊಡು. ನನ ಒಂತೆ ಬೀಜೊತ ಬೊಂಡುನು ನ್ ನೆಯಿಟ್ ಪೊದುತ್ತ್‌ದ್ ದೀವೊನೊಡು. ತೊಂದೊರುದ ಕರಟ್ ಮಣ್ಣಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ನೀರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ದಿಕ್ಕೆಲೆಗ್ ದೀವೊಡು. ಅಯಿತ ತಟ್ಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಹಾಸೊಡು. ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಚೂರು ನೆಯಿ ಪೂಜೊನೊಡು. ನೀರ್ ಕೊದ್ಯೊಂದು ಬನ್ನಗ ಸಿಕೆ ಲಕ್ಕುಂಡು. ಅಪಗ ಈ ಬಂದೊನು ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಮಯ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಈ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್‌ನ್ ಅಯಿಕ್ ಮಯ್ತ್‌ದ್ ಕಲಡಾವೊಡು. ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚೊಡು.

ಸಿಕೆಟ್ ಬಂದ ಬೆಯ್ಪುಂಡು. ಪೂರ್ತಿ ಬೆಯ್ತ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾವೊಡು. ತಟ್ಟೆನ್ ಮೆಲ್ಲ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಬೀಜೊತ ಬೊಂಡುನು ಬಿರ್ಕೊಡು. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೋಕುಡೆ ಕಟ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅರಪೆರೆ ದೀವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ತಿನೊಡು. ಕಡೆನಗ ಅರಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ತುರೆ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮಲಾ ಉಂಡು. ಅಯಿಕ್ ತುರೆತ ಮಣ್ಣಿ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್

**ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್** (**ಮಾಧುರಿ ಶಂಕರ್ ದೀಕ್ಷಿತ್**, ಪುಟ್ಟು: ೧೫ ಮೇ ೧೯೬೭) ಒರ್ತಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿ. ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಯಶಸ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯಿಸಾದೆರ್. ಮೇರ್ ನಾಲ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿದೊಟ್ಟುಗು ಐನ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದ್ ದೆರ್. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ೨೦೦೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೆರೆಗ್ ಭಾರತದ ನಾಲನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯಿನ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.
## ಪುಟ್ಟು
ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಮೇರ್ ೧೫, ೧೯೬೭ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.
## ಸಿನಿಮೊಲು

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲು
### ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
#### ಗೆಂದಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
* ೧೯೯೧: ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲು
### ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
#### ಗೆಂದಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
* ೧೯೯೧: ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ದಿಲ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೩: ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಬೇಟಾ* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೫: ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *[[ಹಮ್ ಆಪ್‌ಕೆ ಹೆ ಕೌನ್]]* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೮: ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *[[ದಿಲ್ ತೋ ಪಾಗಲ್ ಹೆ]]* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೨೦೦೩: ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ದೇವ್‌ದಾಸ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
#### ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಲು
* ೧೯೮೯: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ತೇಜ಼ಾಬ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೦: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *[[ಪ್ರೇಮ್ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ]]* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೨: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಸಾಜನ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೪: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಖಲ್‌ನಾಯಕ್* ಚಿತ್ರೊಗ್ಗಿ
* ೧೯೯೪: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಅಂಜಾಮ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೬: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ರಾಜಾ* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೬: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಯಾರಾನಾ* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೨೦೦೧: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಪುಕಾರ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೨೦೦೨: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *[[ಲಜ್ಜಾ]]* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೨೦೦೮: ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ಫ಼ೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *[[ಆಜಾ ನಚ್‌ಲೆ]]* ಚಿತ್ರೊಗ್
### ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
#### ಗೆಂದಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
* ೧೯೯೪: ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಹಮ್ ಆಪ್‌ಕೆ ಹೆ ಕೌನ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೫: ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ರಾಜಾ* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೧೯೯೭: ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಮೃತ್ಯುದಂಡ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೨೦೦೨: ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ದೇವ್‌ದಾಸ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
**ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಲು**
* ೨೦೦೦: ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಪುಕಾರ್* ಚಿತ್ರೊಗ್

### ಜ಼ೀ ಸಿನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
#### ಗೆಂದಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
* ೧೯೯೮: ಜ಼ೀ ಸಿನೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *[[ದಿಲ್ ತೋ ಪಾಗಲ್ ಹೆ]]* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೨೦೦೨: ಜ಼ೀ ಸಿನೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *[[ಲಜ್ಜಾ]]* ಚಿತ್ರೊಗ್
#### ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು
* ೨೦೦೦: ಜ಼ೀ ಸಿನೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಪುಕಾರ್* ಚಿತ್ರೊಗ್
* ೨೦೦೩: ಜ಼ೀ ಸಿನೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ದೇವ್‌ದಾಸ್* ಚಿತ್ರೊಗ್

### ಐಐಎಫ಼್ಎ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
**ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು**
* ೨೦೦೦: ಐಐಎಫ಼್ಎ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *[[ಪುಕಾರ್]]* ಚಿತ್ರೊಗ್
### ಸ್ಟಾರ್‌ಡಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
#### ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಲು
* ೨೦೦೮: ಸ್ಟಾರ್‌ಡಸ್ಟ್ ವರ್ಷದ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಆಜಾ ನಚ್‌ಲೆ* ಚಿತ್ರೊಗ್
### ಮಾನಾದಿಗೆಲು
* ೧೯೯೭: ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರೊರ್ದ್ "ಕಲಾಭಿನೇತ್ರಿ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೧: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೭: "ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟಿ"
* ೨೦೦೮: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊರ್ದ್ ಭಾರತೊದ ನಾಲನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಯಿನ ಪದ್ಮಶ್ರೀ
* ೨೦೦೮: ಐಎಫ಼್ಎಫ಼್ಎಲ್ಎ ಇಂಡಿಯನ್ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ ಫ಼ೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಟ್ ಲಾಸ್ ಆಂಜಲಸ್‌ ಡ್ ಗೌರವ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025