ನೇಪಾಳೊದ ಆಕಾಸೊದ ಗುಹೆಲು

** ನೇಪಾಳೊದ ಆಕಾಸೊದ ಗುಹೆಲು** ಅಥವಾ  **ಮುಸ್ಟಾಂಗ್ ಗುಹೆಕುಲು **ನೇಪಾಳೊದ ಮುಸ್ಟಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಣಿತ ಬರಿಟ್ ಗರ್ದಿನ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಗುಹೆಲುದ ಸಂಗ್ರಹೊ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ನ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಲು ಈ ಜೋಡಾದ್ ದೀತಿನ ಗುಹೆಲೆನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನಿಷ್ಠ 2,000-3,000 ವರ್ಸೊದ ಪಿರಾಕ್ ದ ಭಾಗಶಃ ಮಮ್ಮಿ ಮಲ್ತಿನ ಮಾನವ ದೇಹೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರೊಲೆನ್ ಕಂಡು ಕನತೆರ್. ಸಂರಕ್ಷಕೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞೆರ್ ಈ ಗುಹೆಲೆನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಗ 12ನೆಡ್ದ್ 14ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ಪಿರವುದ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಬೌದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಲೆಲು, ಶಿಲ್ಪೊಲು, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಲಾಕೃತಿಲೆನ್ ಕಂಡು ಕನತ್ ಂಡ್. ಈ ಗುಹೆಲು ಮೇಲ್ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಡ್ ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿ ನದಿತ್ತ ಬರಿಟ್ ಕಡಿಮೆ ಕಣಿವೆದ ಗೋಡೆಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪುಲು ಈ ಗುಹೆಲೆನ್ ತನಿಖೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್, ಆಂಡ ಗುಹೆಲೆನ್ ಏರ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ದಾಯೆ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಏರೆಗ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಆಪುಜಿ. ಈ ಜಾಗೆನ್ ೧೯೯೬ಡ್ದ್ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ಜಾಗೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸ
ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ದುಂಬು ಉತ್ತರ ನೇಪಾಳೊಡು ಲೋ ರಾಜ್ಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಯಿತ ರಾಜಧಾನಿ ಲೋ ಮಂಥಾಂಗ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮ನೆ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಟ್ ಈ ರಾಜ್ಯೊನು ನೇಪಾಳೊ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತ್ ಂಡ್. ಅಪ್ಪರ್ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ 1992 ಮುಟ್ಟ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಡಿಮಿಲಿಟರೈಸ್ಡ್ ವಲಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಪಿದಯಿದ ಲೋಕೊಡ್ದ್ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಅತ್ಯಂತ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಿನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆತ್ಂಡ್, ಬಹುತೇಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತೆಲಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುನಕುಲು. ನೇಪಾಳ ಒಂಜಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ, ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶೊಡು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೨೦೦೮ಡ್ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಡ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಡು ಇಜ್ಜಿ.

## ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ನರಮಾನಿಯನ ಅವಶೇಷೊಲು
೧೯೯೦ ದಶಕದ ಮಧ್ಯೊಡು, ನೇಪಾಳ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಲೊನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆನ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞೆರ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತಿನ ಗುಹೆಲೆನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನಿಷ್ಠ ೨,೦೦೦ ವರ್ಸೊದ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕೆಲವು ಡಜನ್ ಭಾಗಶಃ ಮಮ್ಮಿ ಮಲ್ತಿನ ಮಾನವ ದೇಹೊಲೆನ್ ಕಂಡು ಕನತೆರ್.
2010ಡ್, ಪರ್ವತಾರೋಹಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞೆರೆನ ಒಂಜಿ ತಂಡ ಸಾಮ್ಜೊಂಗ್ ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲ ಗುಹೆಲೆಡ್ 27 ಮಾನವ ಅವಶೇಷೊಲೆನ್ ಕಂಡು ಕನತ್ಂಡ್. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಗ್ ಬರ್ಪಿನ ದುಂಬು 3ನೇ ಶತಮಾನೊಡ್ದ್ 8ನೇ ಶತಮಾನೊಗು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸ್ಕೆಲೆಟನ್ಸ್ ಮೂಳೆಲೆಡ್ ಕಟ್ ಗುರುತುಲೆನ್ ದೀದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಸಮಾಧಿ ಆಚರಣೆ ಬೊನ್-ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಆಕಾಶ ಸಮಾಧಿಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು ಪಂದ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ನಂಬುವೆರ್. ಇನಿಕ್ಲಾ, ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ದ ಒರಿ ನಾಗರಿಕೆರ್ ಸೈತಿನಗ, ಶರೀರೊನು ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡುಲೆಗ್ ಕಡ್ತ್ ದ್, ಮೂಳೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್, ರಣಹದ್ದುಲೆಗ್ ಬೇಗ ಬೇಗ ಕೊನೊಪಿಲೆಕ್ಕ ಮಂತು ದೀಪೆರ್. ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಡ್ ಜೋಮ್ಸೊಮ್ ನಿಲ್ದಾಣೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 15 ನಿಮಿಷೊದ ನಡಿಗೆದ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಇಕೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಗುಹೆಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತಿನ ಮಣಿಲು, ಮೂಳೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪೆಂಡೆಂಟ್ ಲೆನ ಸಂಗ್ರಹೊನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸವುಂಡು.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಲು
೨೦೦೭ಡ್, ಯುಎಸ್ಎ, ಇಟಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ನೇಪಾಳ ದೇಶೊಲೆನ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ೧೩ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಗುಹೆಲೆಡ್ ಲೋ ಮಂಥಾಂಗ್ ದ ಸಮೀಪೊಡು ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿತ್ರಕಲೆನ್, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಂಬಾರಿಕೆನ್ ಕಂಡು ಕನತೆರ್. 2008ಡ್ ರಡ್ಡನೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆಡ್ 600 ವರ್ಸೊದ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕೆಲವು ನರಮಾನಿಯನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರೊಲೆನ್ ತೂಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮೌಲ್ಯದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಲೆನ ಪುನರ್ಮುದ್ರಣೊಲೆನ್ ಜಪ್ತಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಅವುಲು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲುಮಿನೇಷನ್ಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಎಲ್ಯ ಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡ್, ಅವು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬುಕ್ಕೊ *'ಬೊನ್* ಬರವುಲೆನ ಮಿಶ್ರಣೊನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡ್.

## ಬಳಕೆ
ಮೇಲ್ ಮುಸ್ತಾಂಗ್ ಡ್ ಗುಹೆದ ಬಳಕೆನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಮೂಜಿ ಅವಧಿಲೆಡ್ ವಿಂಗಡಿಸಯೆರ್. ಬಿ.ಸಿ. 1,000 ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು, ಗುಹೆಲೆನ್ ಸಮಾಧಿ ಕೋಣೆಲೆನ ರೂಪೊಡು ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೦ನೆ ಶತಮಾನೊಡು, ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ನಂಬುನವು, ಬುಕ್ಕೊ ಫಲಿತಾಂಶವಾದ್, ಅನುಕೂಲೊಡ್ದ್ ಸುರಕ್ಷತೆನ್ ಆದ್ಯತೆ ಕೊರ್ದು, ಕುಟುಮೊಲು ಗುಹೆಲೆಗ್ ಪೋದು ಅವೆನ್ ಜೀವನ ಸ್ಥಳೊಲೆಗ್ ಪರಿವರ್ತಿಸಯೆರ್. ೧೪೦೦ ದಶಕೊಡು, ಗುಹೆಲು ಧ್ಯಾನ ಕೋಣೆಲೆನ ರೂಪೊಡು ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು
* Photos of Mustang Caves by National Geographic
* Cave People of the Himalaya – National Geographic Documentary
* Sky Caves of Nepal – Nat Geo
* Lost Caves of Mustang – Ancient Tibet
* New Death Ritual Found by National Geographic

ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು 2024