open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಅನೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ವೇಣೂರು

**ಅನೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ವೇಣೂರು** ಮೇರ್ ಒರಿ ಬರಹಗಾರೆ/ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರಹಗಾರೆ. ಜೀ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಉಂದೆತ್ತ ಸುರೂತ ಸೀಸನ್‍ಡ್ ಪಾಲ್ ಗೆತೊಂದು ಇನಿಕ್ಕ್ ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಖ್ಯಾತಿಯ ಅನೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ಪಂಡ್‍ದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದೆರ್. ಮೇರ್ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರಹಗಾರೆ ಅತ್ತಂದೇ ನಟೆಲಾ ಅಂದ್. *ಮರ್ಲ್ ಕಟ್ಟೊಚ್ಚಿ* ಉಂದು ಮೇರ್ ಸುರೂ ಬರೆದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ನಾಟಕೊ.
## ಪುಟ್ಟು, ಕಲ್ಪಾಟಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗ
ಅನೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ಮೇರ್ 22 ಮೇ 1993 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಮೂಡುಕೋಡಿ ಗ್ರಾಮೊಡು ಕೋಟ್ಯಪ್ಪ ಪೂಜಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೇರ್ ವೇಣೂರು ವಿದ್ಯೊದಯ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಡ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್, ವೇಣೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಪ್ರೌಢ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಅಂಚನೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಪದವಿ, ವಾಮದಪದವು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡ್ ಎಂ.ಎ ಮಲ್ದಿನ ಮೇರ್ ಆಲದಪದವು ಅಕ್ಷರ ಭಾರತಿ ವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಹೆಡ್ಮಾಸ್ಟ್ರಾದ್‍ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

## ರಂಗಭೂಮಿಡ್ ಬಣ್ಣೊ ಪೂಜಿನ ಪೊರ್ತು
ಬರವುದ ಕೊಟ್ಯಡಿಪ್ಪುನಗ ನಾಟಕ ಬರೆಪಿನ, ನೃತ್ಯ,ಛದ್ಮವೇಷ, ನಾಟಕ, ಏಕಪಾತ್ರಾಭಿನಯ, ಸಂಗೀತೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ *ಮರ್ಲ್ ಕಟ್ಟೊಚ್ಚಿ* ಪನ್ಪಿನ ನಾಟಕೊನ್ ಬರೆದ್ ಸ್ವತಃ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ 35 ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಸುಮಾರ್ ನಾಟಕೊಲೆಗ್ ಪದ ಬರೆತೆರ್. ಮೇರ್ ಬರೆತಿನ *ನೇತ್ರೆ* ಪನ್ಪಿನ ರಂಗನಾಟಕೊ ಕರ್ನಾಟಕೊಡ್ ಸುಮಾರ್ 15 ಪ್ರದರ್ಶನೊಲೆಡ್ಲಾ ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೇ ಈ ನಾಟಕೊಗ್ ರಾಜ್ಯ ಅಂಚನೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲಾ ತಿಕ್‍ದ್ಂಡ್. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಶ್ರೀಗುರುಮಿತ್ರ ಸಮೂಹೊದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಂಡೊದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾದ್, ಸುಮಾರ್ ನಾಟಕ ತಂಡೊಲೆದ ಸದಸ್ಯೆ ಆದ್ ಬೆನ್ತೆರ್. ತಾಲೂಕು, ಜಿಲ್ಲಾ, ವಿಭಾಗೊ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟೊದ ಯುವಜನ ಮೇಳ ಅಂಚನೆ ಯುವಜನೋತ್ಸವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆದೆರ್.
### ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಲೆಡ್ ಅನೀಶ್
ಅನೀಶ್ ಮೇರ್ ಜೀ ಕನ್ನಡೊಡು ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ನೆತ್ತ ಸುರೂತ ಎಗ್ಗೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆದ್ ತನ್ನ ನಟನೆದ ಮೂಲಕ ಜನಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದೆರ್. ಅವೆತೊಟ್ಟುಗ್ *ಕಿಲಾಡಿ ಕುಟುಂಬ*, *ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್* ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಲಾ ಭಾಗವಹಿಸ‍್ದೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊ
* *ಕನಸು ಮಾರಾಟಕ್ಕಿದೆ* ಈ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಗ್ ಸ್ವತಃ ಅನೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ಮೇರ್ ಸಂಬಾಷಣೆ ಬರೆದ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಶುಕ್ರಾರ

**ಸುಕ್ರಾರ, ಸುಕ್ರಾರೊ** ಗುರುವಾರ ಬುಕ್ಕ ಶನಿವಾರದ ನಡುಟು ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದಿನ. ವಾರದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ಐತಾರೊ ಪಂದ್ ದೆತೊಂಬುನ ದೇಸೊಲೆಡ್ ವಾರದ ಆಜಿನೇ ದಿನ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ವಾರದ ಸುರುತ ದಿನೊನು ಸೋಮಾರ ದೆತೊಂಬುನ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಐನ್‌ನೇ ದಿನ ಬರ್ಪುಂಡು. ಹಿಂದೂ ದರ್ಮೊಡು ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದರ್ಮೊಡು ಸುಕ್ರಾರೊ ದಿನೊಕ್ ಬಾರಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಹಿಂದೂ ದರ್ಮೊದ ಜನೊಕ್ಲು ಆ ದಿನ ದೇವಿನ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್ಂಡ, ಸಾಯ್ಬೆರ್‌ನಕುಲು ಮಸೀದಿಗ್ ಪೋದು ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುಕ್ರಾರೊ ದೇವೆರೆನ ದರ್ಶನ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

## ನಂಬಿಕೆಲು
### [[ಹಿಂದೂ]] ಧರ್ಮೊಡು
#### ದೇವೇರ್ನ ಪೂಜೆ
ಪ್ರತಿ ಸುಕ್ರಾರ ದೇವಿನ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಪದ್ಧತಿ ಉಂಡು. ಆನಿ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೇರ್. ಮದ್ಮೆ ಆತಿನ ಪೊಂಜವುಲು ಕಂಡೆನಿಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಆವೊಡು, ಸೀಕ್ ಸಂಕಡ ಬರಂದೆ ಎಡ್ಡೆ ಇಪ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೇರ್.

#### ಕಾಸ್ ಕೊರ್ರೆ ಬಲ್ಲಿ
ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರೊಡ್ ಅಂಗಾರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗ್ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ. ಅಂಚಾದ್ ಆ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬರ್ಪಲ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಅಂಚಾದ್ ಏರ್ಲಾ ಶುಕ್ರವಾರ ದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಸ್ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕಾಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿದ ಸ್ವರೂಪ. ಅಂಚಾದ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಎಡ್ಡೆ ದಿನತಾನಿಯೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆಗ್ ಕಾಸ್ ಕೊರುಂಡ, ಅಂಚೆನೆ ಸಾಲ ಕೊರುಂಡ ನಮ, ನಮ್ಮ ಕೈಯಿರ್ದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ್ ಪಿದಾಯಿ ನೂಕಿಲಕ ಪನ್ಪಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಅಂಚಾದ್ ಆ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ್ ನಮ ಇಲ್ಲಡ್ ದೀದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಅಂಚೆನೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಸ್ವರೂಪ ಆಯಿನ ಪೆತ್ತನ್ಲ ಆನಿ ಎರೆಗ್ಲ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಒವ್ವೆ ಆದಾರ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ನಮ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸವೊಡು ಪಂದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಕುಲು ಮಲ್ದಿನ  ಆಚಾರೊಲು. ವಾರ ಇಡೀ ನಮ ಕಾಸ್‌ನ್ ಖರ್ಚಿ ಮಲ್ಪುವ. ನೆರ್ದ್ ಕಾಸ್‌ಗ್ ಬಂಗ ಆವು. ಅಂಚ ಆಯರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ಆಂಡಲಾ ಕಾಸ್ ಇಲ್ಲಡೆ ದೀವಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶ

### ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊಡು
ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊಡು ಶುಕ್ರಾರ್ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ. ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊಡು ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತಿನ ಜನಕುಲು ಪ್ರತಿ ಶಕ್ರಾರ ಅಕಲ್ನ ಮಸೀದಿಗ್ ಪೋದು ನಮಾಜ್ ಮಲ್ಪುವೇರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಾರೊ
ಸಾ. ಕೃ. ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್

**ಪ್ರೋ. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಕೃಷ್ಣ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್** ಮೇರ್ ವಿದ್ವಾಂಸೇರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲೇಖಕೇರ್. ಮೇರ್ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಿಕೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ದಿನ ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸೇರ್. ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪಾಲಿ, ಅರ್ಧಮಾಗದಿ ಅಂಚನೆ ನನಲ ಕೆಲವಾತ್ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಬಾಸೆಯತ್ತಂದೆ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಪರಿಣಿತಿನ್ ಸಾಧಿಸಾಯ್ನ ಆರ್ ವೇದಾಂತ, ಬೌಧ ಅಂಚನೆ ಜೈನ ಧರ್ಮ, ಕಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಮೇರ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿಲೆಕ ಮೇರ್ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ನರಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡು ಕಾಲೇಜುದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಭಾಗೊದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಂದಯ್ತ ಮಲ್ತ್ದೇರ್. ಆರ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಅಜ್ಪಡ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಬೂಕುಲೆನ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ ಒಂಜಿ ನಾಟಕ ಬುಕ್ಕೊ ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಿತ್ ಪಾಲಿ ಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊನೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ನೆಟ್ ಕನ್ನಡದ ಆರ್ನ ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರೊನು ಗಳಿಸೊಂದುಂಡು.

## ಪ್ರಕಟಣೆಲು
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆದ ಮೆರ್ನ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಕಟಣೆಲು ಇಂಚ ಉಂಡು:
*ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ವಕೋಶ
*ಟಿಬೆಟನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟನ್ ಮೆಡಿಟೇಶನ್
*ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯ ನೆತ್ತ ಮಿತ್ತ ಆಜಿ ಬೂಕುಲ್ನ ಸರಣಿ
*ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಉಗಮಗಳು
*ಕಲ್ಪತರು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮೇರ್ನ ಪ್ರತಿಮಾಕೋಶನ್ ಆಜಿ ಸಂಪುಟೊಲೆಡ್ದ್ಲಾ ಆಗಮ ಕೋಶೊನು ೧೨ ಸಂಪುಟೊಲೆಡ್ದ್ಲಾ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಿಲ್ಪ ಬಗೆತ ಪುಸ್ತಕೊನು ಮೂಜಿ ಸಂಪುಟೊಡು ಪ್ರಕಟಿಸಾದೇರ್
*ಆರ್ ಋಗ್ವೇದ ದರ್ಶನದ ಬಗೆ ೧೮ ಸಂಪುಟೆಲೆನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಾದೇರ್.

## ಸಾಧನೆ - ಬಿರುದು
ಆರ್ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, ಚಿತ್ರಕಾರೇರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಲ್ಪಿ ಲಾ ಆದುಲ್ಲೇರ್. ವಿದ್ಯಾಲಂಕಾರ, ಶಾಸ್ತ್ರ-ಚೂಡಮಣಿ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾರತ್ನ, ವೇದ ಕಮಲ ಇಂಚಿನ್ನ ಬಿರುದು ಪ್ರೋ. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಕೃಷ್ಣ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ ಗಲಿಸಾದೇರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕುಂಟು

thumb|ಕುಂಟು

**ಕುಂಟು** ನೂಲು ಇಜ್ಜಾಂಡ ದಾರನ್ ಬಲಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ಪುನ ವಸ್ತು. ಬಾರೀ ಪಿರಕ್‌ದ್ದ್ ಇನಿ ಮುಟ್ಟಲಾ ಮನುಸ್ಯೇರ್ ಕುಂಟುನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೋಂದು ಬರೋಂದುಲ್ಲೇರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಕುಂಟು
# ಕನ್ನಡ = ಬಟ್ಟೆ
# ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆ = ಕ್ಲೋತ್ (Cloth)
# ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆ = ಚಟ್ಟೆ
# ಹಿಂದಿ = ಕಪಡಾ

## ಬಳಕೆ
ಕುಂಟುಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೇರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅರ್ವೆಯಾದ್, ಕೈಚೀಲವಾದ್, ಬುಟ್ಟಿಯಾದ್ ಕುಂಟುನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೇರ್. ಇಲ್ಲಡ್ ಜಮಖಾನ, ಗವಸು, ಕಿಟಕಿದ ಪರದೆ, ಟವೆಲ್, ಮೇಜ್ ದ ಮಿತ್ ಕುಂಟು, ಮಂದಿರಿ, ಪುದೆಪುನ ಕುಂಟು ನನಾತ್ ರೀತಿ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೇರ್.

## ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾದ್ ಕುಂಟು

ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಉದ್ದೇಸೊಗು ಕುಂಟುಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೇರ್. ಜಿಯೋಟೆಕ್ಸ್ಟೈಲ್, ಕೃಷಿ ಕುಂಟು, ರಕ್ಷಣಾ ಕುಂಟು ಇತ್ಯಾದಿ.

## ಕುಂಟು ಅರ್ದುನ ವಿಧಾನ
thumb|ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಕುಂಟು ಅರ್ದುನ ಪಂಜೋವುಲು
ರಡ್ ರೀತಿಡ್ ಕುಂಟುನು ಅರ್ದುವೇರ್.
# ಕುಂಟು ಅರ್ದುನ ಕಲ್‌ಡ್
# ವಾಶಿಂಗ್ ಮೆಶಿನ್‌ಡ್ (ಯಂತ್ರ)

## ನಂಬೊಲಿಗೆ

ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡ್ ಕುಂಟು ಅರ್ದೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್ದ್ ಹಿರಿಯೇರ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಐಕ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣೊಳು ಉಂಡು.

### ನಂಬಿಕೆ
ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು ದೇವೆರ್ ನಿದ್ರೆ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತು.ನಮ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಕುಂಟು ಅರ್ದ್ಂಡಾ ದೇವೆರ್ ನ ನಿದ್ರೆನ್ ಹಾಲ್ ಮಲ್ತಿಲಕ ಪಂದ್.ಅಂಚಾದ್ ರಾತ್ರಿ ಪೊರ್ತುಡ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಬೇಲೆನ್ ಮಾತ್ರ ಮಲ್ಪೊಡು.ದೇವೆರ್‌ನ ನಿದ್ರೆ ಹಾಲ್ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪರೆ ಬಲ್ಲಿ.ಅಂಚೆನೆ ರಾತ್ರಿದ ಪೊರ್ತುಡು ರಕ್ಕಸನಕುಲು ಪೂರ ಲಕ್ಕುವ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ರಾತ್ರೀಡ್ ಕುಂಟು ಅರ್ದುನ ಸಬ್ದ ಇಲ್ಲದ್ ಕುಬಲ್ಗ್ ಕೇನರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್

### ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆಲು

ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಕುಂಟು ಅರ್ದ್ಂಡ ಕುರೆ ಪೋವಂದೆ ಇಪ್ಪು.ಅಂಚೆನೆ ಅಂಗಿಡ್ ದಾಲ ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲು ಇತ್ತ್ಂಡಾ ಕತ್ತಲೆಡ್ ತೋಜುಜಿ ಪಂದ್ ರಾತ್ರಿ ಪೋರ್ತುಡು ಕುಂಟು ಅರ್ದಿಜಿಂಡನೇ ಎಡ್ಡೆ.

### ವೈಚಾರಿಕತೆಲು

ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಕುಂಟುಲೆನ್ ಅರ್ದ್ಂಡ ಸರಿಯಾದ್ ಕುಂಟುಲು ನುಂಗುಜಿ ಅಂಚೆನೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು ಸೈಪುಜ. ದೊಂಬುಗು ನುಂಗುಂಡನೆ ಎಡ್ಡೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ನವ್ಯ ಪೂಜಾರಿ

**ನವ್ಯ ಪೂಜಾರಿ** ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಅಂಚನೆ ಮಾಡೆಲ್. ಮೇರ್ ಮೂಲತಃ ಸುರತ್ಕಲ್ ದಾರ್. ತುಳು ಅಂಚನೆ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾರಂಗೊಡು ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಬೆನೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕೋಸ್ಟಲ್‍ವುಡ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಪಂಡ್‍ದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್ ಸಿನಿರಂಗೊಗ್ ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ 2018ಡ್ ರಂಜಿತ್ ಸುವರ್ಣ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ತುಳು ಪಿಚ್ಚರ್ *ಉಮಿಲ್*ದ ಮೂಲಕ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು, ಕಲ್ಪಾಟಿಕೆ
ನವ್ಯ ಪೂಜಾರಿ ಮೇರ್ ಯಾದವ ಪೂಜಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಮಿತ ದಂಪತಿಲೆಗ್ 31 ಜುಲೈ 1995ಗ್ ಸುರತ್ಕಲ್‍ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೇರ್ ಈ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಲ್ಲ ಮಗಲ್, ಕಾವ್ಯ ಮೆರೆನ ತಂಗಡಿ. N.I.TK ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೀಡಿಯಂ ಸಾಲೆಡ್ ಸುರೂತ ಬರವು ಅಂಚನೆ  ನಿಟ್ಟೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ವಿಭಾಗೊಡ್ ಕಲ್ತ್‍ದ್ ಸುರೂಕ್ ಮೇರ್ ಒಂಜಿ ಕಂಪೆನಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್. ಬರವುದ ಕಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡ್ ಮೆರೆಗ್ ನೃತ್ಯ ಅಂಚನೆ ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ಬಹುಮಾನೊಲೆನ್ ಗೆಂದ್‍ದೆರ್.

## ಸಿನಿರಂಗೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ
ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಪಿಚ್ಚರ್‍ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕನೊನ್ ತೂದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ 2018 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ನಿರ್ದೇಶನೊದ *ಉಮಿಲ್* ಪನ್ಪಿನ ಸಿನಿಮೊಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಮೇರ್ ಸುರೂತ ಬಾರಿ ಸಿನಿಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತಿನಿ ಉಮಿಲ್ ಪಿಚ್ಚರ್‍ದ ಮೂಲಕ. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ 2019ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ *ಟ್ರಿಪಲ್ ತಲಾಕ್* ಪನ್ಪಿನ ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆದ ಸಿನಿಮೊಡು ಒಂಜಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೊಣ್ಣನ ಪಾತ್ರೊಡ್ ಅಂಚನೆ 2021ಡ್ *ಕನಸು ಮಾರಾಟಕ್ಕಿದೆ* ಪನ್ಪಿನ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಬೋಜರಾಜ್ ಎಂ.ಬಿ.ಬಿ.ಎಸ್ ಇಂಚಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು
### ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ತುಳು‌ ಸಿನಿಮೊಲು

### ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲು

### ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆದ ಸಿನಿಮೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ನಂದಳಿಕೆ

**ನಂದಳಿಕೆ** ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮ. ತುಳು ಜಾನಪದ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ದೈವಾರಾಧನೆಡ್ ನಂದಳಿಕೆ ಜಾಗೆದ ಪುದರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಕೇಣ್‌ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಾರ್ಕಳಡ್ದ್ ನಂದಳಿಕೆಗ್ ಸುಮಾರ್ ೧೫ಕಿಮೀ ದೂರ ಉಂಡು. ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಬ್ಯಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲು ಮೂಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಊರುದ ಪರಿಚಯೊ
12.88&nbsp;km² ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಇಪ್ಪುನ ನಂದಳಿಕೆಡ್ ೪೧೨೮ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಅಂದಾಜಿ ೮೯೮ ಕುಟುಂಬೊಲು ಈ ಊರುಡು ಉಂಡು. ೮೭.೨೪% ಜನಕುಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆತೆರ್. ನಂದಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಈ ಗ್ರಾಮೊದ ಆಡಳಿತ ನಡಪಾವೆರ್. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಮುದ್ಧಣ, ಬರಹಗಾರೆ ನಂದಳಿಕೆ ಬಾಲಚಂದ್ರ ರಾವ್ ಈ ಊರುದ ಜನಕುಲು.

## ಕಸುಬುಲು
ಮುಲ್ಪ ಎಚ್ಚಾದ್ ಜನ ಬೆನ್ನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷಿನ್ ಎಚ್ಚ ನಂಬೊಂದು ಬದುಕುವೆರ್. ಅಯ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಬೀಡಿ ಕಟ್ಟುನೆ, ಯೆಲ್ಯ ಮಟ್ ದ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಎಲ್ಯ ಅಂಗಡಿಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಬಜ್ಜೈ, ತಾರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಕ್ಕೋ, ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಮುಲ್ಪದ ಕೃಷಿ.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೆಲು
* ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ 
* ಸಿರಿ ಆಲಡೆ
* ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ವಿಠೋಭ ಭಜನಾ ಮಂದಿರ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಎನ್ನ ತಂಗಡಿ

**ಎನ್ನ ತಂಗಡಿ** ತುಳು ಬಾಸೆದ ಸುರುತ್ತ ಸಿನೆಮಾ. ಈ ಚಿತ್ರೊ ೧೯೭೧ನೇ ಬುಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. ಡಾಲಿ ಫಿಲಂಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಚಿತ್ರೊದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ದೆರ್. ಎಸ್ ಆರ್ ರಾಜನ್ ಈ ಚಿತ್ರೊದ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸುರುಕ್ಕು ಕುಡ್ಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರೊಡು ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಚಿತ್ರೊದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಗೊ
ತುಳು ಭಾಸೆದ ಸುರುತ್ತ ಸಿನಿಮಾ ಎನ್ನ ತಂಗಡಿನ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಡಾಲಿ ಫಿಲಂ ಬ್ಯಾನರ್ ದಡಿಟ್ಟ್ ಎಸ್ ಆರ್ ರಾಜನ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆ. ಬಿ ಭಂಡಾರಿ ಉಂದೆತ್ತ ಮೂಲಕಥೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿತ್ರಕಥೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್. ಈ ಚಿತ್ರೊಡು ೨ ಪದ್ಯ ಉಂಡು ಅವೆನ್ ಬರೆತಿನಕುಲು ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚರ್ಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಭೋಜ ಸುವರ್ಣ. ಟಿ. ಎ. ಮೋತಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ, ವರದನ್ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಣ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಪಾತ್ರೊಲು
ಈ ಚಿತ್ರೊಡು ಆನಂದ ಶೇಖರ್, ಸೋಮಶೇಖರ ಪುತ್ರನ್, ಮಂಗಳೂರು ದಿಲೀಪ್, ಲೋಕಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ, ದೇವಸ್ಯ ರಾಮಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪಂಡರಿಬಾಯಿ, ಕವಿತಾ ಪನ್ಪಿನಕಲು ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಡ್ ಪಾತ್ರೊ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಟಿ. ಎ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಚಿತ್ರಭಾರತಿ ಫಿಲ್ಮಂ ಡಿಸ್ಟರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಮುಖೇನ ಚಿತ್ರೊದ ಹಂಚಿಕೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸ್ಡ್ ೨ ವಾರ ಈ ಚಿತ್ರೊ ನಡತುದುಂಡು.

## ಸಿನೆಮಾದ ಕಥೆ
ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಮೆಗ್ದಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಡ್ ಅಣ್ಣನಕುಲೆನ ಕಥೆ ಈ ಚಿತ್ರೊದ ಪ್ರಧಾನ ತಿರ್ಲ್. ಅಣ್ಣಗ್ ಇಲ್ಲದ ಜವಬ್ದಾರಿ ಇತ್ತಂಡ್ ಆಂಡ ಮೆಗ್ಯಗ್ ಈ ಬೇಲೆ ಆವೊಂದಿಜ್ಜಾಂಡ್. ಈ ವಿಷಯಗಾದ್ ಮೆಗ್ಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪಲಯೆ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊನ್ನುವೆರ್. ಮೆಗ್ದಿ ಇಲ್ಲ ಕೈತಲ್ ದ ಆಣನ್ ಮೋಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮದಿಮೆ ಆಪಲ್. ಇಂಚ ಒಟ್ಟು ಎನ್ನ ತಂಗಡಿದ ಕಥೆ ನಡಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನಿಮೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಚಿತ್ರ ನಟೆರ್
ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ
ಎಡಪದವು

**ಎಡಪದವು** ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿ. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಬೆದ್ರಗ್ ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್ಎಚ್ ೧೬೯ ಟ್ ಎಡಪದವು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉಂದು ಎಲ್ಯ ಮಟ್ ದ ಪೇಂಟೆ. ಮೂಲು ಜನಕುಲೆಗ್ ಅಗತ್ಯ ಬೂರುನ ಮಾತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ಉಂಡು. ಮೂಲು ಜನಕುಲು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಸೆನ್ ಮೂಲು ಜನಕುಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.

## ಊರುದ ಪರಿಚಯೊ
೧೧.೧೨ ಚದರ ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಇಪ್ಪುನ ಎಡಪದವುಡು ೨೦೧೧ ಜಣಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರೊ  ೬೨೪೬ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಆಡಳಿತೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ಎ ಸುಲಭೊ ಆಯೆರೆ ಎಡಪದವುನು ತೆಂಕ ಎಡಪದವು ಬುಕ್ಕೊ ಬಡಗ ಎಡಪದವು ಪಂದ್ ಭಾಗ ಮಲ್ದೆರ್. 85.46% ಜನಕುಲು ಮೂಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆತೆರ್. ಕುಡ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆದ್ರ ಈಡೆಗ್ ಕೈತಲ್ ಆಪಿನ ನಗರೊಲು.

## ಜನಕುಲೆನ ಕಸುಬು
ಮುಲ್ಪ ಎಚ್ಚಾದ್ ಜನ ಬೆನ್ನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷಿನ್ ಎಚ್ಚ ನಂಬೊಂದು ಬದುಕುವೆರ್. ಅಯ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಬೀಡಿ ಕಟ್ಟುನೆ, ಯೆಲ್ಯ ಮಟ್‌ದ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಎಲ್ಯ ಅಂಗಡಿಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಬಜ್ಜೈ, ತಾರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಕ್ಕೋ, ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಮುಲ್ಪದ ಕೃಷಿ.

## ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
*ಐಡಿಯಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಮೀಡಿಯಂ ಸ್ಕೂಲ್
*ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜು
*ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಪೂಪಾಡಿಕಲ್ಲು

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೆಲು
*ಶಾಸ್ತಾವು ಶ್ರೀ ಭೂತನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
*ಬ್ರಹ್ಮಬೈದೆರ್ಕಳ ಗರಡಿ
*ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರ
*ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ

## ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು
https://mapcarta.com/34038270

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆತ ಪರಿಚಯೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆಲು
ನಾರಳ

**ನಾರಳ** ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರ್. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಬೆದ್ರಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿದ ನಡುಟ್ ಗಂಜಿಮಠ ಪನ್ಪಿನ ಊರು ಉಂಡು, ಅಲ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿ.ಮೀ ಉಲಾಯಿ ಪೋಂಡ ನಾರಳ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

## ಪುದರ್ ಎಂಚ ಬತ್ತಂಡ್

ಊರುಡು ಜಿಂಜ ತಾರೆದ ಮರ ಉಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ಬುಲೆ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ತಾರಾಯಿಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆಡ್ ನಾರಿಕೇಳ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚ ನಾರಿಕೇಳ ಬುಳೆಯುನ ಊರು ನಾರಳ ಆಂಡ್.

## ಇತಿಹಾಸ ಬುಕ್ಕೊ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ

ಅಂಚನೆ ಮೂಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಮಠ ಉಂಡು ಆ ಮಠತ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಭೂತರಾಜೆರ್ ಅರೆನ್ಲಾ ನಾರಳತ್ತಾಯ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಮಠ ಉಡುಪಿ ಸೋದೆ ಮಠತ್ತ ಶಾಖೆ ಆತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಊರುದ ಉತ್ತರೊಡು ಗುಡ್ಡೆದ ನಡುಟ್ಟು 10 ಮೀ ಎತ್ತರೊರ್ದು ನೀರ್ ಜಪ್ಪುನ ಜಲಪಾತ ಉಂಡು. ಈ ಜಲಪಾತಗ್ ಶುಕ್ರವಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಗಾರೆ ಗಂಧರ್ವೆರ್ ಮೀಯರೆ ಬರ್ಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ಜಲಪಾತ ದ ತಿರ್ತ್ ಸಿರಿಕ್ಲೆ ಗುಂಡಿ ಪಂದ್ ಉಂಡು ಮುಲ್ಪ ಅಶ್ವಥ ಮರ, ನಾಗರ ಬೆತ್ತದ ಮರ, ನೆಲ್ಲಿ ಮರ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ‍್ನ ಗುಡಿಲಾ ಉಂಡು. ಈ ಇಡೀ ಊರುನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಜವಬ್ದಾರಿ ಭೂತರಾಜ ದೇವರ‍್ನ. ನೆತ್ತ ಬಗೆಟ್ ಒಂಜಿ ಕಥೆ ಉಂಡು. ದುಂಬು ಮುಲ್ಪ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರ‍್ನ ಅರ್ಚಕೆರಾಯಿನ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟರು ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಲೆಗ್ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಅಯಿತ್ತ ಫಲವಾದ್ ಶಾಪಗ್ರಸ್ಥರಾಯೆರ್ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗ್ ವಾದಿರಾಜೆರ್ ಈ ಊರುದ ರಕ್ಷಕನಾದ್ ಭೂತರಾಜೆ ಆದ್ ಪೂಜೆ ಪಡೆಯೊನು ಪಂದ್ ಆಶೀರ್ವದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚೆನೆ ಪಂಜಿ ಒಂಜಿ ಇತ್ತೆ ಇಪ್ಪುನ ನಾರಳ ಪ್ರದೇಶಗ್ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್ದ್ ಮಠತ್ತ ಕೆರೆಕ್ಕ್ ಲಾಗಿದ್ ವರಾಹ ರೂಪಿ ಆತ್ತ್ಂಡ್. ಶಿಲಾ ರೂಪ ಆದ್ ಗೋಚರಿಸುಂಡು ಈ ಊರುಗು ಇತ್ನ ಮುಟ್ಟ ಒವ್ವೆ ಕಲ್ವೆರ್ ಬೈದಿಜೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪುಣಿಚಿತ್ತಾಯ

**ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪುಣಿಚಿತ್ತಾಯೆರ್** ಗಡಿನಾಡು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಎಣ್ಮಕಜೆ ಗ್ರಾಮೊದಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ತೆಂಕು ಬುಕ್ಕೊ ಬಡಗು ತಿಟ್ಟ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಭಾಗವತೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊ ಇಪ್ಪುನಗನೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆತೆರ್. ರಾಜ್ಯೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬೊಂಬಾಯಿ, ದೆಹಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಿದೇಶೊಡುಲ ನಡತ್ತಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಟ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಇಂಚಿಪ್ಪೊ ಆರೆಗ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಲ ತಿಕ್ದ್ಂಡ್.

## ಬಾಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣೊ
ಕಾಸ್ರೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಎಣ್ಮಕಜೆ ಗ್ರಾಮೊದ ಶಿರಂತಡ್ಕ ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ ೧೯೭೧ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩ ತಾನಿ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಗಣಪತಿ ಪುಣಿಚಿತ್ತಾಯ ಬುಕ್ಕೊ ಗೀತಾ ದಂಪತಿನ ಮಗೆ. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬ ಇತ್ತಿನ ಇಂಬೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲಾವೆದೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ಅರ್ಥ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆ ಗೀತಾ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಮ್ಮೇಳ ಕಲಾವಿದೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಅಡೂರು ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಕಲ್ಲೂರಾಯೆರ್ನ ಮಗಲ್. ಅಂಚಾದ್ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪುಣಿಚಿತ್ತಾಯೆರೆಗ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಆಸಕ್ತಿ ಬುಲೆಂಡ್. ಪೆರ್ಲ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಬಜಕೂಡ್ಲು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮೊಕ್ತೇಸರಾದಿತ್ತಿನ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಶ್ಯಾನುಭೋಗರೆಡ್‌ರ್ದ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಷಿಯನ್ ಬೇಲೆಲ ಕಲ್ತ್ದಿತ್ತೆರ್. ಎಲ್ಯೊಡು ಪೊಪ್ಪನೊಟ್ಟುಗು ಆಟೊಗು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೊಳ್ಳುರೋಡಿ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟರೆಡ್ದ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಪದ್ಯ ಪನ್ಪುನೆನ್ ಆರೆನ ಆಣ್ಣೆ ಸತೀಶ್ ಫುಣಿಚಿತ್ತಾಯೆರ್ನೊಟ್ಟುಗು ಕಲ್ಪುವೆರ್.

## ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಮಂಗಳಾದೇವಿ ಮೇಳ, ಎಡನೀರು ಮೇಳ, ಕೊಲ್ಲಂಗಾನ ಮೇಳ, ಸಸಿಹಿತ್ತಿಲು ಮೇಳ, ಬಿದ್ಕಲ್ಕಟ್ಟೆ  ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಘ, ಮಂದಾರ್ತಿಮೇಳ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೇಳೊಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೊಂದು ಸುಮಾರ್ ೩೦ ವರ್ಷಡ್ದ್ ಯಕ್ಷಗಾನೋ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡಗು ತಿಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಯೋಗಲೆನ್‌ಲಾ ಸವ್ಯಸಾಚಿಯಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಾಟ್ಯಗುರು ಸಬ್ಬಣಕೋಡಿ ರಾಮಭಟ್ಟರೆಡ್ದ್ ತೆಂಕ್‌ ತಿಟ್ಟ್‌ದ ಪೂರ್ವಾರಂಗೊನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಇಲ್ಲಲ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾನಗ ಪೆರ್ಲಡ್ ಕೀರ್ತನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ೬೦ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬರೆದ್ ಸಂಗೀತ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆಲ ಆರ್ ಬರೆತ್ತಿನ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಲು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಹವ್ಯಾಸಿಯಾದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆಯೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್
ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ಪಿತ್ತ್

**ಪಿತ್ತ್** ಒಂಜಿ ನಮೂನೆತ ರೋಗ ಲಚ್ಚನೊ, ನೆನ್ನ್ ಪಿತ್ತಂದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಿನಿಸು ತಿಂದಂಡ ಚಾ, ಇಜ್ಜಾ ಚಾ, ಕಾಪಿ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪರ್ಯಾಂಡ ಪಿತ್ತ್ ಆಪುಂಡು. ಆದಾಗ ನರ‍್ದ್ತರೆಬೇನೆ, ಕಕ್ಕುನಿ, ಬಾಜಲ್, ಆಪುನಿ ಆಪುಂಡು. ಮಸಾಲದ ಕಜಿಪುತಿಂಡ, ನಿದ್ರೆ ಸರಿಬತ್ತಿಜಿಂಡಲಾ ಪಿತ್ತ ಆಪುಂಡು.

## ಲಚ್ಚನೊಲು
ಪಿತ್ತ ಆಂಡ 
*ಕಕ್ಕೆರೆ ಬರ‍್ಪುನಿ
*ಬಾಯಿ ಕೈಪೆ ಆಪುನಿ
*ತರೆತರ‍್ಗುನಿ
*ಮೈ ಕೈ ಬೇನೆ ಆಪುನಿ

## ಪಿತ್ತ್ಗ್ ಮರ್ದುಲು

*ಲಿಂಬೆಪುಲಿನ್ ೨ ನಿಮಿಷ ಕೆಂಡೊಗು ಪಾಡ್‌ದ್‌ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಅವೆತ್ತ ನೀರ್‌ನ್ ಮೂಜಿ ದಿನ ತರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ದಾಸವಾಳ ಪೂ ಬುಕ್ಕೊ ತಪ್ಪುದ ರಸಟ್ಟ್ ದೆಕ್ಕೊಡು.
*ಒಂಜಿಕುಡ್ತೆ ಪರ ನೇಯ್ಗ್ ಲಿಂಬೆಪುಲಿತ ರಸ ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ವಾರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ದಿನ ತರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಮೀಯೊಡು
*ಕೈಪಳದ ಪರ್ದ್ಕಂತ್‌ ಅವೆನ್‌ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಮೂರುದು, ದಿನೋಲ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆತ್ತ ಅರ್ದದಾತ್‌ ಉಪ್ಪುದೊಟ್ಟು ಬೇತೆ ಬಾಟ್ಲಿಡ್ ಪಾಡೊಡು. ನಿಕ್ಲೆಗ್ ಪಿತ್ತಜೋರಿತ್ತ್ಂಡ, ತರೆತರ್ಗುಂಡ, ಬಾಯಿ ಕೈಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ ಅಪಗ ಉಪ್ಪುಡು ಪಾಡಿನ ತುಂಡುನು ದೆತ್ತ್ ಅಯ್ಕ್ ಪುಲಿ ತಾರಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ತ್ ಅವೆಟ್ಟ್ ದಿನೊಲ ವನಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು.
*ಮೆತ್ತೆನ್ ಮೂಜಿ ದಿನ ನೀರ್‌ಡ್ ನನೆತ್‌ ತರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡೊಡು ಅಪಗ ಪಿತ್ತಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು, ಅಂಚೆನೆ ತರೆ ಕೂಜಲ್ ಲಾ ತಾಲುಜಿ
*ನೆಲ ನೆಲ್ಲಿದ ಬರ‍್ದೊಟ್ಟು ಕನತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಚೆಂಬು ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ಗುದ್ದುದು ಪೊಡಿ ಮಲ್ಪುಲೆ. ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಲೋಟೆ ಆಪಿನ ಮುಟ್ಟಕೊದ್ದಿಯಾಲೆ. ಬುಕ್ಕೊ ರಾತ್ರಿ ಜೆಪ್ಪುನಗ ಬೊಡಾಂಡ ಪೇರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಪರ‍್ಲೆ.
*ಪಿತ್ತಜೋರಾದ್‌ ಇತ್ತ್ಂಡ ಉಂದೆನ್‌ ಕಾಂಡೆ ತರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡ್ಂಡ ಬಯ್ಯ ಮೀಯೊಡು. ಇಂಚನೆ ಮೂಜಿ ದಿನ ಮಲ್ಪೊಡು.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ರೋಗೊಲು
ಬೇವುರೆ

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಮಾತಾ ಅಡಿಗೆಗ್‌ಲಾ ರುಚಿ ಅತ್ತ್ಂಡಲಾ ಪರಿಮಲಗ್ ಬೇವುರೆ ಸೊಪ್ಪುನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರುಚಿಟ್ಟ್ ಕಹಿ ಬೇವು ದಾತ್ ಕೈಪೆ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಡ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕರಿಬೇವು ಪಂದ್ ಲಾ ಉಂದೆಕ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಒವ್ವೆ ಅಡಿಗೆಗ್ ಲಾ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀವರೆ ಬೇವುರೆ ಬೋಡೆ. ಬೇವುರೆದ ಮರ ಇಲ್ಲದ ಪಿರಾವುಡು ಬುಲೆಯುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಮರ. ಅಡಿಗೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ ಕಾಲಕಾಶ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್

## ಉಪಯೋಗೊಲು
ಬೇವುರೆನ್ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಅಡುಗೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೆ, ಆರೋಗ್ಯೋಗುಲ ಬೇವುರೆ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ.

### ಆರೋಗ್ಯಗ್

*ಒಂಜಿ ಚಮಚದಾತ್ ಇರೆತ್ತ ರಸೊನು ಒಂಜಿ ಚಮಚ ಲಿಂಬೆ ರಸೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಸಕ್ಕರೆನು ಬೆರತ್ ದೆತೋಂಡ ಕಾಂಡೆ ಕಕ್ಕುನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಜೀರ್ಣ ಆಪಿನೆಕ್ಕ್ ಎಲು ಸರಿಯಾದ್ ಬುಲೆಯಂದಿನೆಕ್ಕ್ ಪೂರ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.
*ಬೇವುರೆದ ಇರೆನ್ ತೊಡ್ಡೆ ನೆಯಿತ್ತ ಒಟ್ಟು ಪರ್ಂಡ ಎಲುತ್ತ ಸೀಕ್‌ಗ್ ಎಡ್ಡೆ
*ನೆತ್ತ ಇರೆನ್ ಗುದ್ದುದು ಅಲೆಕ್ಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಪರೊಲಿ
*ದಿನೋಲ ಕಾಂಡೆ ೮-೧೦ ಇರೆನ್ ಅಗ್ಗಿಂಡ ಮದುಮೇಹಗ್ಎ ಡ್ಡೆ. ಅಂಚೆನೆ ಬೊಜ್ಜುಗು ಲಾ ಎಡ್ಡೆ
*ಇರೆನ್ ಅರೆತ್ತ್ದ್ ಕುರಿ ಆಂಡ ಅವೆಕ್ಕ್ ಪಾಂಡ ಕುರಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
*ಬೇವುರೆನ್ ೧೦ ನಿಮಿಷ ನರ‍್ಡ್ ಸರಿಯಾದ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಬೊಂಡ ದೊಟ್ಟು ಪರ್ಂಡ ಮಂಜಲ್ ಸೀಕ್‌ಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ
*ನೆತ್ತ ಕಾಯಿನ್ ಅರೆದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಲಿಂಬೆ ರಸ ಬೆರತ್ ಪೂಜಿಂಡ ಉಮಿಲ್ ಪಿಜಿನ್ ಪೂರ ಚುಚ್ಚುನೆಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ
*ಕಫ,ಪಿತ್ತ ಕಮ್ಮಿ ಆವರೆ ಬೇವುರೆ ಎಡ್ಡೆ,
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ಮೀನ್‌‍ದ ವಡೆ

ಉಂದು ಮೀನ್‌ರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತಿನಸ್. ಸಾಮನ್ಯವಾದ್ ಜೊಕುಲೆಗ ಇಷ್ಟ ಆಪಿನ ತಿನಸ್. ಮೀನ್ ನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅಡಿಗೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅವೆಟ್ಟ್ ಉಂದು ಲಾ ಒಂಜಿ. ಪೀಂಟೆಲೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪಂದ್ ಪನೋಲಿ.

## ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು

*ಮೀನ್
*ಬ್ರೆಡ್ಡ್ದ ಪೊಡಿ
*ಮಂಜಲ್ ದ ಪೊಡಿ
*ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು
*ಲಿಂಬೆ ಪುಲಿ
*ಮುಂಚಿದ ಪುಡಿ
*ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ
*ಬಟಾಟೆ
*ಉಪ್ಪು
*ನೈ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊಲು

ಸುರುಕ್ಕು ಮೀನ್‌ನ್ ಎಡ್ಡೆ ನೀರ್‌ಡ್ ದೆಕ್ಕ್ದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಪಾಡ್‌ದು ಬೈಪಾವೊಡು. ಬೈಪಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಚಪ್ಪೆ ಆದ್, ಮುಳ್ಳುನು ದೆತ್ತ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ಪೊಡು. ಅಂಚನೆ ಬಟಾಟೆನ್ಲ ಬೈಪಾದ್ ಚೊಲಿ ದೆತ್ತ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ತುಂಡು ಮಲ್ತಿನ ಮೀನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಟಾಟೆನ್ ಒಟ್ಟು ಗು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಪೊಡು. ಅವೆಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ, ಲಿಂಬೆಪುಲಿ, ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಏತ್ ಬೋಡು ಆತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಅವ್ವೆ ಸಮಯ ಡ್ ಒಂಜಿ ತೆತ್ತಿನ್ ಪುಡಾತ್, ಒಂಜಿ ಪಾಟೆಗ್ ಪಾಡೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದೀತಿನ ಮೀನ್ ನ್ ಉಂಡೆ ಕಟ್ಟೊಡು. ಅವೆನ್ ತೆತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ರೆಡ್ಡ್ ದ ಪೊಡಿ ಕ್ಕ್ ಮುರ್‌ಕಾದ್ ದೀವೊನೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಎಣ್ಣೆ ದೀದ್ ಅವು ಬೆಚ್ಚ ಆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜೊಂಜೆನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬುಡೊಡು. ಸರಿಯಾದ್ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಅಡೆಗ್ ಮೀನ್ ದ ಬೋಂಡ ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡು

## ಉಂದೆನ್ ಲಾ ಓದುಲೆ
* ಮೀನ್
* ಮೀನ್ ದ ಕಜಿಪು
* ಬಂಗುಡೆ
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಕೈಸಟಿ

thumb|ಕೈಸಟಿ

**ಕೈಸಟಿ** ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕೈತಟ್ಟಿ ಪನ್ಪಿನ ಮರಟ್ ಪಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸೊತ್ತು. ಉಂದೆನ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
## ತೂಯರೆ
ಉಂದು  ತೂಯರೆ ಉರುಂಟಾದ್ ಚಟ್ಟೆ  ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪತೊನಿಯರೆ ಐಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಡೆ ಉಂಡು.  ಉಂದ್‌ನ್ ಒಂಜೇ ಮರಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒವ್ವೇ ಮರಟ್ಟ್ ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಆಂಡ ಪೆಜತ್ತಾ ಮರಟ್ಟ್ ಮಲ್ದಿನ ಕೈತಟ್ಟಿಲು ಬಾರಿ ಬಾಳಿಕೆ ಪರ್ಪುಂಡು.
*ಓರೆ ಅಕ್ಷರಗಳು*
## ಉಪಯೋಗೊಲು
ಕೈಸಟಿನ್ ಬೇಟೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಡ್ ಬಳಸುವೇರ್.
### ನುಪ್ಪು ಕಬಿಡರೆ
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ಕರಟ್ಟ್ ನುಪ್ಪು ಮಲ್ತ್ದ್ ಅವೆನ ಕಬಿಡರೆ ಕೈಸಟಿನ್ ಓಪರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅವ್ವ್ ಅತ್ತಂದೆ, ನುಪ್ಪುದ ತೆಲಿನ್ ಬಾವಾಡರೆ ಈ ಒಂಜಿ ಕೈಸಟಿನ್ ಓಪರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
### ಬಾರ್ ಪಾರಾಯರೆ
ಕೆಯಿ ಕೊಯ್ದಿ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಪಡಿಟ್ಟ್ ನೋಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಬಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆತ್ತ ಕಜವುನು ಬೇತೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕೈಸಟಿರ್ದ ಬಾರ್ ನ್ ಪಾರಾವೆರ್. ಕೈಸಟಿಗ್ ಬಾರ್‌ನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ಜಾಲ್‌ಡ್ ಪಾರಾವೆರ್. ಅಪಗ ಬಾರ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕಜವು ಒಂಜಿ ಕಡೆಕ್ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾರ್ ಕುಡೊಂಜಿ ಕಡೆಕ್ ಬೂರುಂಡು.
### ತಟ್ಟಿಗ್ ದೀವರೆ
ದುಂಬುದ ಕಾಲಡ್ ಮೀನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತಿನಾನಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಒವುಲಾ ಎಡ್ಡೆ ದಿನತಾನಿ ಮಾತೆರ‍್ಲ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು ಕೈಸಟಿಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅವೆನ್ ತಟ್ಟಿಗ್ ದೀಪೆರ್. ಸೈತಿನಕ್ಲೆಗ್ ತಟ್ಟಿಡ್ ದೀಪಿನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ ದುಂಬುರ್ದಿಂಚಿಲ ತುಲುನಾಡ್‌ಡ್ ನಡತೊಂದು ಬೈದಂಡ್.
### ದಾಸೆಮಿದ ಕಜವ್ ದೆಪ್ಪರೆ
ದಾಸೆಮಿಡ್ ಕಜವು ಇಪ್ಪುನಗ ದಾಸೆಮಿನ್ ಕೈಸಟಿಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ಪಾರವೊಡು. ಅಪಗ ದಾಸೆಮಿ ಒಂಜಿ ಕಡೆಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಜವು ಕುಡೊಂಜಿ ಕಡೆಕ್ಕ್ ಒಂದುಂಡು
### ಮರ್ದ್ ಗುದ್ದರೆಗ್
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಮರ್ದ್ ಅರೆಪರೆ ಈ ಒಂಜಿ ಕೈ ಸಟಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸೊತ್ತುಲು
ಕುಕ್ಕು ಶುಂಠಿ

**ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿ** ಉಂದು ಮಂಜೊಲ್‌ದ ದೈ ಬುಕ್ಕ ಮಂಜೊಲ್‌ದ ಕಂಡೆದ ಲೆಕೊ ಇಪ್ಪುನ ಶುಂಠಿದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿ ದಯಿ. ಉಂದೆತ ಇರೆ ಬುಕ್ಕ ಕಂಡೆ ಕುಕ್ಕುದ ಪರಿಮಳ ಇಪ್ಪುನೆಡ್‌ದಾವರ ಈ ದಯಿಕ್ ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್‌ದ್ಂಡ್. ನೆತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ *ಕರ್ಕುಮ ಅಮಾಡ*(Curcuma amada). ಈ ದಯಿತ್ತ ಕಂಡೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪರ ಅತ್ಂಡ ಉಪ್ಪಡ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡರ ಗಲಸುವೆರ್. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಬುಕ್ಕ ನೇಪಾಲ ದೇಸೊದ ಕೆಲವು ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಉಂದೆತ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್
* ಕನ್ನಡ-ಮಾವುಶುಂಠಿ ಅತ್ಂಡ ಮಾವಿನ ಶುಂಠಿ, ಅಂಬೆಹಲ್ಲೆ ಗಿಡ
* ಸಂಸ್ಕೃತ- ಆಮ್ರಗಂಧಿ ಹರಿದ್ರಾ(ಸರ್ವಕಂಡೂವಿನಾಶಿನಿ)
* ತೆಲುಗು- ಮಾಮಿಡಿ ಅಲ್ಲಂ
* ತಮಿಳು- ಮಾಂಗಾಯಿ ಇಂಜಿ
* ಮಲಯಾಳ-ಮಾಂಙ ನಾರಿ
* ಹಿಂದಿ- ಆಮ್ ಹಲ್ದಿ
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್- ಮ್ಯಾಂಗೊ ಜಿಂಜರ್

## ದಯಿ ತೂವರ

ದಯಿತ ಇರೆ ಬುಕ್ಕ ಕಂಡೆ ತೂವರ ಮಂಜೊಲ್ ದಯಿತಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು ಆಂಡ, ಐಡ್‌ದ್ ಒಂತೆ ಎಲ್ಯ. ನೆಲತ್ತ ಉಲಾಯಿ ಇತ್ತಿನ ಕಂಡೆ‍ಡ್ದ್ ದಯಿ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ೧-೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆವುಂಡು. ಪೂ ಒಂಜೆತ ಉಲಾಯಿ ಒಂಜಿ ಇತ್ತಿನ ತುತ್ತೂರಿದ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೂತ್ತ ಬಣ್ಣ ಉಲಾಯಿ ಮಂಜೊಲು ಪಿದಯಿದ ಮೈ ಬೊಲ್ದು ಇಪ್ಪುಂಡು.

## ಬುಳೆಪಾವುನಿ
ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿನ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಮರಿಯಾಲದ ಪೊರ್ತುಗು ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿ ದಯಿತ ಒಂಜಿ ಕಂಡೆ ನಡಿಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಸೋಕುಡು ಬುಳೆವುಂಡು. ಅರೆಗಾಲೊಡು ನೆಲತ್ತ ಉಲಾಯಿ ಸುಪ್ತರೂಪೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮರಿಯಾಲದ ಪೊರ್ತುಗು ಎಡ್ಡೆ ಹೆಗ್‍ಲ್ದ್ ಬುಳೆವುಂಡು. ದಯಿ ಬುಳೆಯಿಲೆಕೊನೆ, ಪೊಸ ಕಂಡೆ ನೆಲತ್ತಡಿಟ್ ಬುಳೆವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಈ ದಯಿಕ್ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುನು ಕಡಮೆ. 

## ಗಲಸುನಿ
### ಅಟಿಲ್
ದಯಿತ್ತ ಕಂಡೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪರ ಅತ್ಂಡ ಉಪ್ಪಡ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡರ ಗಲಸುವೆರ್. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಬುಕ್ಕ ನೇಪಾಲ ದೇಸೊದ ಕೆಲವು ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಉಂದೆತ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಂಡೆಡ್‍ದ್ ಪಸೆಂಗಿರಿ, ಉಪ್ಪಡ್, ಸಲಾಡ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕೇರಳ ಬುಕ್ಕ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊಡು ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿದ ಉಪ್ಪಡ್ ಎಚ್ಚ ಗಲಸುವೆರ್.

### ಮರ್ದ್
ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿವಿದಕುಲು ಮಲ್ತಿನ ಸಂಸೋಧನೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗುಣ ಮಲ್ಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಮಂಜೊಲುಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಕುಕ್ಕು ಶುಂಠಿಗ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದ್‌ಬತ್ಂಡ್. ಕುಕ್ಕು ಶುಂಠಿ ದೆತೊಂಡ ಅಜೀರ್ಣ ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಬಾಯಿರುಚಿ ಎಚ್ಚ ಆಪುಂಡು. ಚರ್ಮೊ ಕಿರುಂಬಿಲೆಕ ಆಂಡ, ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿದ ಕಂಡೆನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಲೇಪ ಮಲ್ತ್ ಪತ್ತಾಂಡ, ಕಿರುಂಬುನ ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಲಸುನ ದೈ
ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ

**ಭಾರತ **  ದೇಶ ೧೯೩೪ ದ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಡತಿನ ಮಾತಾ  ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆತಿಂಡ್. ೨೦೧೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭಾರತೊ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಲೆನ ಲೇಸ್ ನ್ ಅಟ್ಟಣೆಲಾ ಮಲ್ತ್ದ್ಂಡ್. ಅಯಿಟ್ ಬಿಲ್-ಪಗರಿ  (shooting) ದ ಗೊಬ್ಬುಡು ನಮ ಜವನೆರ್ ಮಲ್ಲ ಸಂಖ್ಯೆ ಡ್  ಗೆಂದ್ ದ್ ಇತ್ತೆರ್.

೨೦೧೦ಟ್  ಡೆಲ್ಲಿ ಡ್  ಭಾರತ ಅಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ತಿ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ ಬಾರೊ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ನಂಕ್ ೩೮ ಬಂಗಾರ್, ೨೭ ಬೊಳ್ಳಿ, ಬುಕ್ಕೊ ೩೬ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊ ತಿಕ್ಕದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

## ದುಂಬುದ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತೊದ ಪಾಲ್

೨೦೧೮ ಡು ನಡತಿನ  ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತೊಗು ೬೬ ಪದಕೊಲು ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಅಯಿಟ್ ೨೬ ಬಂಗಾರ್, ೨೦ ಬೊಳ್ಳಿ, ಬುಕ್ಕೊ ೨೦ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊ ತಿಕ್ಕದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ದೇಶೊಗು ಒಟ್ಟುಗು ೫೦೩ ಪದಕೊ ಪಂಡ (೧೮೧ ಬಂಗಾರ್, ೧೭೩  ಬೊಳ್ಳಿ, ಬುಕ್ಕೊ ೧೪೯  ಕಂಚಿದ ), ಇಂಚ ಕೂಟೊಡು ೪ ನೇ ಸ್ತಾನ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೩೪ ಟ್ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ರಶಿದ್ ಅನ್ವರ್ ಪನ್ಪುನಾರ್ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಕಡೀರ್ದ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊ ಗೆಂದಿಯೆರ್.

## ನನಾತ್ ತೂಲೆ
* ಓಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಭಾರತ
* ಪಾರಾ ಓಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಭಾರತ
* ವಿಸ್ವೊಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ
* ಏಸ್ಯದ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ
* ಲಸೋಫ್ನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ

## ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು

* Delhi 2010 Official website
* Commonwealth Games News
* India & Commonwealth games 2010: Specific information

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕರಾಡ

**ಕರಾಡ** ಪನ್ಪಿನವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯೊದ ಒಂಜಿ ವರ್ಗೊ. ಕರಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಋಗ್ವೇದದ ಅನುಯಾಯಿಲು. ಈ ವರ್ಗೊದ ಜನಕುಲು ಕರಾಡ ಭಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಈ ವರ್ಗೊದ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ಮೂಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊದ ಕರಾಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆ ಆಂಡಲ ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತದ್ ತುಳುನಾಡ್ ಅಂಚನೇ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೆಲವ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ನೆಲೆ ಪತ್ಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಅಂಚನೇ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಡು ಕರಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಆಚರಣೆಲು
ಕರಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ದುರ್ಗೆ, ಗಣಪತಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೇಶ್ವರ, ಮಹಾವಿಷ್ಣು, ಶಿವ, ನಾಗ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿಯು ದೇವಿನ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರ್ವ ಕಾಲೊದ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಆಯಾ ದೇವರೆನ ಪರ್ಬೊಲು, ವ್ರತಲೊನ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಫಲ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾದ್ ಆಚರಿಸುವೆರ್. ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿ, ಅಷ್ಟಮಿ, ಚೌತಿ, ಗೌರೀ ಪೂಜೆ, ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ತುಳಸೀ ಪೂಜೆ, ಗೋಪೂಜೆ, ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ, ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಷಷ್ಠಿ, ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ವ್ರತ, ಅನಂತನ ಚತುರ್ದಶಿ, ನೂಲ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ನವಾನ್ನ ಭೋಜನ, ಇತ್ಯಾದಿಲು ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಪರ್ಬೊಲು. ತ್ರಿಕಾಲ ಪೂಜೆ, ದುರ್ಗಾ ನಮಸ್ಕಾರ, ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ, ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ವ್ರತ, ಸೋಮವಾರ ವ್ರತ, ಏಕಾದಶಿ ವ್ರತ, ಪ್ರದೋಷ ಪೂಜೆ, ಶುಕ್ರವಾರ ಪೂಜೆ, ಅಶ್ವತ್ಥ ಪೂಜೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪೂಜೆಲು ಪ್ರತೀ ಇಲ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ತರವಾಡು ಇಲ್ ಡ್ ಕಾಲಕಾಲೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ್ ಆಚರಣೆಲು.

## ಜನಕುಲು
ಕರಾಡ ಸಮುದಾಯದ ಖಂಡೇರಿ ಅನಂತ ಶಾಸ್ತ್ರಿಲು, ಚಾಂಗುಳಿ ಸುಬ್ರಾಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿಲು, ಗುರು ಶ್ರೀಪತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಲು, ಗುರು ಕೇಶವ ಶಾಸ್ತ್ರಿಲು, ದರ್ಭೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ರಾಮ ಭಟ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪಡೆಯಿನಕುಲು. ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್, ಮೌವ್ವಾರು ಕಿಟ್ಟಣ್ಣ ಭಾಗವತೆರ್, ಪೆರ್ಲ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್, ಮಾಧವ ಭಟ್ ಪೆರ್ಲ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ನನಾತ್ ಕರಾಡ ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.

## ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು
ಉಪ್ಪಂಗಳ, ಚೆರ್ಕುಡ್ಲು, ಕುಂಟಿಕ್ಕಾನ, ಆಟಿಕುಕ್ಕೆ, ಕುಂಜಿರ್ಕಾನ,ನೆಕ್ಕಂಜೆ,ಬಡಕೆಕರೆ, ಇಲ್ಲದಕುಲು ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಿನ ಗುಡಿ ಇಜ್ಜಿಂಡ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚನೇ ಮೌವ್ವಾರು,ವಾಟೆತ್ತಿಲ ಜಾಲು,ಚಕ್ಕಣಿಕೆ, ಗುಲುಗುಂಜಿ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ,.ಸೈಪಂಗಲ್ಲು,ಅಡ್ಕಾರು,ಕೊಟ್ಟ0ಗುಳಿ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತಾರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವೆರೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಕಾಸರಗೋಡುದ ತೈರೆ ಕೈತಲ್ ಇಪ್ಪುನ ಶ್ರೀಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಸ್ಥಾನೊ, ಮುಂಡೋಳು ಕುಟುಂಬೊದ ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಹಾಗೂ ಕುಡ್ಲದ ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊ, ಮಲ್ಲ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕರಾಡ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ನಡಪಾವೊಂದು ಬರೊಂದಿಪ್ಪುನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲೂ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಸಂಪಾಜೆ

**ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಸಂಪಾಜೆ** ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಕಲಾವಿದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪಾಜೆ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ೧೯೬೩ನೇ ಇಸವಿದ ಜೂನ್ ೧ ತಾನಿ ಪುಟ್ಯೆರ್

## ಬಾಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣೊ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಮೆರ್ನ ಪೊಪ್ಪ ಮೊಯ್ದಿನ್ ಕುಂಞ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಬೀಫಾತಿಮ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಇಂಬೆರ್ ಸಂಪಾಜೆಡ್ ಅಂಚನೆ ೭ನೇ ಮುಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಕಲ್ಲುಗುಂಡಿಡ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನು ಪುತ್ತೂರ್ದ ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನ ಕಾಲೇಜಡ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಆರೆಗ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಂಡ್. ಆರ್ನ ಪೊಪ್ಪನ ಅಂಗಡಿ ವ್ಯಾಪಾರೊಗು ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೊಂದು ಅಯ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಯಕ್ಷಗಾನೊನುಲ ಕಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಯಕ್ಷಗಾನೊ ರಂಗ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಮೇರ್ನ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಸುರುತ್ತ ಗುರು ವಳಕುಂಜ ಕುಮಾರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಟ್. ಸುರುಟ್ಟು ದ್ರೋಣ, ಜಾಬಾಲಿ, ಈಶ್ವರ, ಸಂಜಯ, ಅಕ್ರೂರ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಕಂಸ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ವೇಸಲೆಗ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ದ್ ನಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೯೦ಡ್ ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ಅರ್ಥ ಪಂಡ್ರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ವಾಲಿ, ಮಾಗಧ, ಕರಣ, ಅರ್ಜುನ, ಶಲ್ಯ, ಸುಗ್ರೀವ, ಭೀಷ್ಮ, ಕೌರವ, ಶುಂಭ, ರಕ್ತಬೀಜ, ಧರ್ಮಾಂಗದ, ಭರತ, ಶತ್ರುಘ್ನ, ಹನುಮಂತ, ವೀರಮಣಿ, ಈಶ್ವರ, ಬಲರಾಮ, ರುಕ್ಮ, ಭೀಷ್ಮಕ, ಜಾಂಬವಂತ, ಸಂಜಯ, ಭೀಮ, ದೇವೇಂದ್ರ, ಭೃಗು, ತಮಾಸುರ, ಶತ್ರುಪ್ರಸೂದನ, ಬಲಿ, ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ನಿರ್ವಹಿಸಾದೆರ್.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
# ದ.ಕ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಸಂದೇಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಬೆಂಗಳೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಮುಂಬಯಿ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸನ್ಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ಮಣಿಪಾಲ

**ಮಣಿಪಾಲ** ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕ ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಪೇಂಟೆ. ೯೦ ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್‍ಹೆಚ್ ೧೬೯ಎ(ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ-ಮಲ್ಪೆ) ಮಣಿಪಾಲ ಪೇಂಟೆದ ಮೂಲಕನೇ ಪೋತುಂಡು. ಮಣಿಪಾಲಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೆದುಡ್‍ದಾವರ ಈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಮಣಿಪಾಲ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್‌ದ್ಂಡ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ ಬುಕ್ಕ ಪುದರ್
ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್, ಇತ್ತೆದ ಮಣಿಪಾಲ ಒಂಜಿ ಗುಡ್ಡೆ ಕಾಡ್ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಪಿಲಿ, ಕಾಡ ಎರು ಮಾತ ತಿರ್ಗೊಂದಿತ್ತಿನ ಜಾಗೆ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಮಲ್ಪೆದ ಕೈತಲ್‌ದ ತೊನ್ಸೆದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಮೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ತೊನ್ಸೆ ಮಾಧವ ಅನಂತ ಪೈ(30 ಏಪ್ರಿಲ್ 1898 - 29 ಮೇ 1979) ಮದ್ರಾಸ್‌ದ ಸ್ಟಾನ್ಲೀ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆನ್ ಮುಗಿತ್‌ದ್ ಬೇಲೆಗಾದ್ ಹಾಂಕಾಂಗ್ ಪೋವೊಡು ಎನ್‌ದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಈ ಊರುಡೆ ಉಂತುದು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಲ ಪಂಡ್‌ದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಪೈಕುಲು ಮಲ್ಪೆದ ಕೈತಲ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಒಟ್ಟಿಗೆನೇ, ತನ್ನ ಊರುದ ಕೈತಲ್ ಒಂಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್‌ದ ಅಡಿಟ್ ೧೯೫೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಸ್ತೂರ್‌ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬರ್ಪಿನ ದಿನೊಟ್ಟು ಕಾಡ್ ಗುಡ್ಡೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಮಣಿಪಾಲ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಆದ್ ಬದಲಾಂಡ್.

ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೧.೫ ಕಿಮೀ ದೂರೊಡು, ಸುಮಾರ್ ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ಸುತ್ತಳತೆದ ಮಣ್ಣಪಳ್ಳ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಕೆದು ಉಂಡು. ಓಡು ಮಲ್ಪರ ಬೋಡಾಯಿನ ಆವೆಮಣ್ಣ್‌ ಈ ಕೆದುಟ್ಟು ಮಸ್ತ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕೈತಲ್ಡಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಪಳ್ಳ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ಇತ್ತಿನ ಪಳ್ಳ(ಹಳ್ಳ ಪಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ತಗ್ಗ್‌ದ ಜಾಗೆ. ಕೆರೆ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಉಂಡು) ಮಣ್ಣಪಳ್ಳ, ಜನುಕುಲ್ನ ಬಾಯಿಡ್ ಮಣಿಪಾಲ ಆಂಡ್.

## ತೂಪಿನ ಜಾಗೆಲು
### ಸ್ಮೃತಿ ಭವನ
ಮಣಿಪಾಲ ಪೇಂಟೆ ಇತ್ತೆದ ರೂಪೊಗು ಬರ್ರ ಕಾರಣಕರ್ತೆರಾಯಿನ ಡಾ. ಟಿ ಎಂ ಎ ಪೈಕುಲು ಇತ್ತಿನ ಇಲ್ಲನ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಆದ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಸ್ಮೃತಿ ಭವನ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಪೈಕುಲು ಗಲಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಸಾಮಾನುಲು, ಅರೆನ ಬೂಕುಲು, ಮಾತೆನ್ ಒಪ್ಪವಾದ್ ಮೂಲು ದೀತೆರ್. ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಮೂಲು ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಸೊ ಉಂಡು.

### ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೊದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
ಕಸ್ತೂರ್‌ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿದ ಅಂಗ ರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಸುರುತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾಯಿನ ಡಾ. ಎಸ್ ಎಸ್ಸ್ ಗಾಡ್‌ಬಾಲ್ ಮೇರ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಾದಿತ್ತಿನ, ನರಮಾನಿ ಬುಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುರ್ಗೊಲೆನ ಮೈತ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆನ್ ಮೂಲು ತೂವರ ದೀತೆರ್. ಅಂದಾಜಿ ೩೦೦೦ದಾತ್ ನಿಜ ಮಾದರಿ ಮೂಲು ತೂವರ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ೧೯೫೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸುರು ಆಂಡ್.

### ಡಾ. ಟಿ ಎಂ ಪೈ ತಾರಾಲಯ
ಡಾ. ಟಿ ಎಂ ಪೈ ತಾರಾಲಯ ಮಣ್ಣಪಳ್ಳ ಕೆದುತ್ತ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಬಾನೊ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಸೂರ್ಯೆ, ಚಂದ್ರೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ವಿಸಯೊದ ಬಗೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ಮುಲ್ಪ ನಡಪುಂಡು. ಈ ತಾರಾಲಯೊನು ಕಟ್ಟಾವರಗಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ೫ ಎಕರೆ ಜಾಗೆ ಕೊರ್ಂಡ್. ಟಿ ಅಶೋಕ್ ಪೈಕುಲು ಈ ತಾರಾಲಯೊನು ೧೯೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಟ್ಟಾವರ ಸುರು ಮಲ್ತ್, ೧೯೯೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮುಗಿತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ

thumb|ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ
**ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ** ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಸುದೆಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ಸುದೆ. ನೆನ್ನ್ ಸುಳ್ಯ ಕಡೆಟ್ ಪಯಸ್ವಿನಿ ಸುದೆಂದ್ ಪಂಡ್ತ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಸುದೆನ್ ತುಳುನಾಡು ಬುಕ್ಕೊ ಗಡಿನಾಡು ಕಾಸರಗೋಡುನು ಭಾಗ ಮಲ್ಪುನ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಗಡಿ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಈ ಸುದೆ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಡು ತಲಕಾವೇರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯೊಡು ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಸುಳ್ಯ ಜಾಲ್ಸೂರು, ಪರಪ್ಪ, ಅಡೂರು, ಚೆಂಗಳ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಸರಗೋಡು ಸೇರ್ದ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರುಂಡು. ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುಡು ಗೃಹೊ ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷಿ ಉಪಯೋಗೊಲೆಗ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ನೀರ್ದ ಮೂಲೊ.

## ಸುದೆತ ಚಲನೆ
ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ ೧೦೫ಕಿಮೀ ಉದ್ದ ಉಂಡು. ಈ ಸುದೆ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯನ್ ದಾಂಟ್ದ್  ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಅಡ್ಯಡ್ಕ, ಬಿಳಿಯಾರ್, ಪರಿವಾರಕಾನ, ಪಾಲಡ್ಕ, ಸುಳ್ಯ, ಪಿಲಿಕೋಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ಯಾನದ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಪರಪುಂಡು. ಕೇರಳನ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಪಂಜಿಕ್ಕಲ್, ಕೊಟ್ಟ್ಯಾಡಿ, ಅದ್ದೂರು, ಪೂವಡ್ಕ, ಕೊಟ್ಟಂಕುಝಿ, ಬೇತೂರ್ಪುಳ, ಕುಂಡಂಕುಝಿ, ಕೊಳತ್ತೂರು, ಮುಳಿಯಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೋವಿಕ್ಕಾನ ಜಾಗೆಗ್ ಸೇರುಂಡು. ತೆಕ್ಕಿಲ್, ಚೆಂಗಳ, ಚಟ್ಟಂಚಲ್, ಪೆರುಂಬಳ, ಚೆಮ್ನಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಸರಗೋಡು ಸೇರ್ದ್ ತಳಂಗರಾ ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರುಂಡು.

## ಉಪನದಿಲು
ಉಪನದಿ ಪಂಡ ಪ್ರದಾನ ಸುದೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಮಲ್ಲ ಸುದೆ ಪರಪ್ಪುನಗ ಉಂಟಾಪಿನ ಎಲ್ಯ ಸುದೆಕುಲು. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆತ ಮಲ್ಲ ಉಪನದಿ ಕುಡುಂಬೂರ್ ಸುದೆ. ಉಂದು ಕಾಸರಗೋಡುದ ಚಟ್ಟಂಚಲ್‌ನ ಪೂರ್ವೊಡು ಪಯಸ್ವಿನಿ ಸುದೆನ್ ಸೇರುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ನನಾತ್ ಓದರ
*
*
*|name_etymology=Chandragupta Maurya
*

ವರ್ಗೊ:ಸುದೆಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ಆಳ್ವಾಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

**ಆಳ್ವಾಸ್ ಕಾಲೇಜ್** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡುಬಿದಿರೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಿ. ಉಂದೆನ್ ಆಳ್ವಾಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ನಡಪಾವೊಂದು ಉಂಡು. ಆಳ್ವಾಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಡಾ.ಎಂ ಮೋಹನ್ ಆಳ್ವೆರ್. ಉಂದು ೧೯೯೮ ಟ್ ಸುರು ಆತುಂಡ್. ಮೂಲು ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ಸುಮಾರ್ ೪೦೦೦ ಜೊಕುಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆವೆರ್. ಮುಲ್ಪದ ಜೊಕುಲು ಕ್ರೀಡೆಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರ,ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟಡ್ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಆಳ್ವಾಸ್ ಕಾಲೇಜಡ್ ಪದವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ನಾತ್ತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗೋಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ಆಳ್ವಾಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ದ ಪದವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ನಾತ್ತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಲು ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯರ್ದ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್.

## ಪದವಿಲು

### ಬಿಎ
ಈ ಕೋರ್ಸುಡ್ ಕಲ್ಪುನ ವಿಷಯೊಲು
* ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ
* ಮನಃಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ
* ಇತಿಹಾಸ
* ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
* ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
* ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ

### ಬಿ.ವಿ.ಎ.
ಈ ಕೋರ್ಸುಡ್ ಕಲ್ಪುನ ವಿಷಯೊಲು
* ಚಿತ್ರಕಲೆ
* ಅನ್ವಯಕಲೆ

### ಬಿ.ಕಾಂ
ಈ ಕೋರ್ಸುಡ್ ಕಲ್ಪುನ ವಿಷಯೊಲು
*ಸಾಮಾನ್ಯ
*ಕಂಪ್ಯೂಟರ್
*ತೆರಿಗೆ

### ಬಿ.ಬಿ.ಎ.
ಈ ಕೋರ್ಸುಡ್ ಕಲ್ಪುನ ವಿಷಯೊಲು

ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ

### ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ
ಈ ಕೋರ್ಸುಡ್ ಕಲ್ಪುನ ವಿಷಯೊಲು

*ಮೈಕ್ರೋಬಯಾಲಜಿ
*ಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
*ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
*ಬಯೋಟೆಕ್ನೋಲಜಿ
*ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
*ಗಣಿತ
*ಆಹಾರ
*ಹೋಟೆಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‍ಮೆಂಟ್
*ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ
*ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
*ಅನಿಮೇಷನ್
*ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಡಿಸೈನ್
*ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನ್

### ಬಿ.ಸಿ.ಎ.
*ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್
*ಬಿ.ಎ.ಎಚ್.ಆರ್.ಡಿ

### ಎಂ.ಎಸ್.ಸಿ
ಈ ಕೋರ್ಸುಡ್ ಕಲ್ಪುನ ವಿಷಯೊಲು

*ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
*ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ
*ಗಣಿತ
*ಕಂಪ್ಯೂಟರ್
*ಬಯೋಟೆಕ್ನೋಲಜಿ
*ಅನಲಿಟಿಕಲ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ
*ರ‍್ಗಾನಿಕ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ
*ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ

### ಎಂ.ಕಾಂ
*ಸಾಮಾನ್ಯ
*ಇನ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್
*ಎಚ್. ಆರ್. ಡಿ

### ಸಮಾಜ ಕಾರ್ಯ

### ಎಂ.ಎ.

*ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಸಂವಹನ
*ಇಂಗ್ಲಿಸ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಲಸೋಫ್ನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ

ಭಾರತ ೨೦೦೬ ನೆ ಇಸವಿದ್ದ್ ಲುಸೊಫೊನಿಯ ಗೊಬ್ಬುಲು ತೊಡಗ್ ನೆದ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. ೨೦೨೨ ನೇ ಇಸವಿದ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ೫ ಪದಕ ( ೧ ಬಂಗಾರ, ೧ ಬೊಳ್ಳಿ, ಬುಕ್ಕೊ ೩ ಕಂಚಿ) ಪಡೆಂಡ್

೨೦೧೩ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಲಸೋಫ್ನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ ದ ಗೋವಾ ಡ್ ನಡತ್ಂಡ್. ಭಾರತ ದ ಮಾತೆದ್ ಎಲ್ಯ ಪಿರಯೊದ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಸೌಮ್ಯಜಿತ್ ಘೋಷ್, ಅಂತೊನಿ ಅಮಲ್ ರಾಜ್, ಹರ್ಮಿತ್ ದೇಸಾಯಿ, ಆದರ್ಶ ಪಿ., ದಿಲ್ಜಿಥ್ ವಿಲಿಂಗ್ಕರ್ ಉಂದೆಟ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್.

## ಒಟ್ಟು ಪಡೆಯಿನ ಪದಕೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ

## ಒಟ್ಟು ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಪಡೆಯಿನ ಪದಕೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ

## ನನಾತ್ ತೂಲೆ

* ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ
* ಓಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಭಾರತ
* ಪಾರಾ ಓಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಭಾರತ
* ವಿಸ್ವೊಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ
* ಏಸ್ಯದ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ (ಗಾಯಕ)

**ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ** ಮೇರ್ ಭಾರತ ಸಿನಿಮೋದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕೆ. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಪದ ಪನ್ಪುನ ಕಜ್ಜೊ ಬೆನೋಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ಪದ ಪನ್ಪುನ ಆನುಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪನ್ಪುನ ಮಾನತಿಗೆ ತಿಕ್ ದಿಂಡ್.

## ಬಾಲ್ಯೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್
ಕುಡ್ಲ ಡು ಪುಟ್ಟಿನ ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರರೆನ ಪುದರ್ ಕೆ. ರಮೇಶ್. ಆರ್ ಕಾಸರಗಗೋಡುಡು ಮಲ್ಲೆ ಆಯೆರ್. ರೇಡಿಯೋಡು ಕೆ.ಜೆ.ಯೇಸುದಾಸ್ ರೆನ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಕೆಂಡ್ದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿನಾರ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಕಾಸರಗೋಡು ಇತ್ತಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಗಾರೆ ಕಲ್ಮಾಡಿ ಸದಾಶಿವ ಆಚಾರ್ ಆರ್ನ ಕೈತಲ್  ಸಂಗೀತ ಕಲ್ಪುನ ಶಾಲೆಗ್ ಫೊಯೆರ್.
ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಜ್ಯೋತಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಗೆ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಬೇಲೆ
ರಮೇಶೆರೆಡ ಇತ್ತಿನ ಸಂಗೀತೊದ ಬಗೆತ ಉಮೇದ್ ಆರೆನ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಲೆತ್ತ್ ಕೊನತ್ಂಡ್. ಆರ್ ಜಿವಿ ಅತ್ರಿ ಪ್ರಿನ್ಚಿಪಾಲೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತಿನ  ಸಾಧನಾ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಡ್ ಕೆಲಸೊಗು ಸೇರ್ಯೆರ್.  ರಮೇಶ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊರಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್, ಎಸ್ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಜೆ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅಕ್ಲೆನೆಕ ಪದೊ ಪನ್ಪುನ (ರ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್) ಆದ್ ಪದೊ ಪನ್ಯೆರೆ ತೊಡಗ್ಯೆರ್. ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕೆರಾಯಿನ  ವಿ. ಮನೋಹರ್, ರಮೇಶ ಚಂದ್ರರೆನ ಪದೊದ ಒಂಜಿ ಮಾದರಿ ಪದೊ "ಓ ಮಲ್ಲಿಗೆ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೇ" (೧೯೯೫ ರ ಅನುರಾಗ ಸಂಗಮ) ಪನ್ಪುನ ಪದೊನು ಸಿನಿಮಾಡು ಒರಿತೊಂಡೆರ್.  ಉಂದು ಆರ್ನ ಕಡೀರ್ದ ಪದ್ಯೊ ಆಂಡ್.  ಉಂದೆ ಪದೊಕ್ಕು ಅರೆಗ್ ಕಡೀರ್ದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದ ಮಾನಾತಿಗೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.

* ಬೇತೆ ಇನಾಮುಲು

# ೨೦೧೩ ಟ್  – ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ  ಕರ್ನಾಟಕ ಕಲಾಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದ ಮಾನತಿಗೆ

## ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಪದೊಕುಲು
ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರೆರ್  ಕನ್ನಡ ಡ್ ನೂದೆದ್ ಮಿತ್ತ್ ಪದೊ ಪನ್ತೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವು ಪದೊಕುಲು:

* "ಓ ಮಲ್ಲಿಗೆ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೇ" (*ಅನುರಾಗ ಸಂಗಮ*)
* "ಮಲಗು ಮಲಗು ಚಾರುಲತೆ" (*ಓ ಮಲ್ಲಿಗೆ*)
* "ಬುಲ್ ಬುಲ್ಲಾ ಹೇ" (*ಚಂದ್ರೋದಯ*)
* "ಏನಿತೋ ಅಂತರಾಳಗೆ" (*ಕೌರವ*)
* "ಹೂವಂತ ಹೆಣ್ಣೆ" (*ಪ್ರೇಮಾಚಾರಿ*)
* "ಬಾನಾಡಿ ಹಾಡಲಿ ತಂಗಾಳಿ ಬೀಸಲಿ" (*ಮೇಘ ಬಂತು ಮೇಘ*)
* "ಹೇಗಿದೆ ನಮ್ ದೇಶ" (*ಅಮೇರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕಾ*)
* "ಪದೇ ಪದೇ ನೆನಪಿದೆ" (*ರಾಮ ಶಾಮ ಭಾಮ*)

## ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು

* ಅಂತರಜಾಲ ಸಿನೆಮಾ ದತ್ತಸಂಚಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಪಟ್ಲ ಸತೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ

**ಪಟ್ಲ ಸತೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ** ಮೇರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ದ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ ಭಾಗವತೆರ್. ಸುಮಾರ್ 15 ವರ್ಷ ದಿಂಚಿ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಶೈಲಿದ ಯಕ್ಷಗಾನಡ್ ಭಾಗವತೆ ರಾದ್ ಉಲ್ಲರ್. ಅಂಚೇನೆ ಜನಕಲ್ನ ಮನಸ್ ಲಾ ಗೆಂದ್ ದೆರ್ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ.

## ಬಾಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ
ಪಟ್ಲ ಮಹಾಬಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಲಲಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಮೇರ್ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಲ್ತೊಂದು ಇಪ್ಪುನಗನೇ ಭಾಗವತಿಗೆಡ್ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ರಾಯಿನ ಮಾಂಬಾಡಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮೇರೆರ್ಧ್ ಭಾಗವತಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ ಕಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಸೀಮಂತೂರು ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರೆರ್ಧ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಛಂದಸ್ಸು ಕಲ್ತೆರ್.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಸುಮಾರ್ 15 ವರ್ಷ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಟೀಲ್ ದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿದ 5ನೇ ಮೇಳಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವತೆರ್ ಆಧ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸ್ ದೆರ್. ಮೇರ್ ತನ್ನ ಸ್ವರ ಬುಕ್ಕೊ ಕಂಠ ಗ್ ಅವ್ವು ಏತೋ ಅಭಿಮಾನಿ ಲೆನ್ ಪಡೆಯೊಂದೆರ್. ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಡ್ಲಾ ಮೇರ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ದೇರ್: ಪರಮಾತ್ಮ (2011), ರಂಗಿತರಂಗ (2015), ಬುಕ್ಕೊ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು (2017).

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಮ್ಮಾನ
ಯುವ ಭಾಗವತ, ಗಾನ ಮಂದಾರ, ಗಾಯನ ಕೋಗಿಲೆ ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ಬಿರುದುನು ಪಟ್ಲ ಸತೀಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್ ಪಡೆಯೊಂದೆರ್. ಅಂಚನೆ 500 ರ್ಧ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನ್ ಪಡೆಯೊಂದೆರ್. ಇತ್ತೆ ಶ್ರೀ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ಕೃಪಾಪೋಷಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ ನಾಗವೃಜ ಕ್ಷೇತ್ರ ಈ ಮೇಳ ಪನ್ಪಿನ ಪೊಸ ಮೇಳನ್ ಕಟ್ಟ್ ದೇರ್ ಆಂಚನೆ ಭಾಗವತ ರಾ ದ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ

**ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಪೇಂಟೆ. ಉಂದು ಮಂಗಳೂರು ನಗರಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೩೨ ಕಿ.ಮೀ., ಕಟೀಲ್ ಡ್ದ್ ೫ ಕಿ.ಮೀ., ಮೂಲ್ಕಿಡ್ದ್ ೮ ಕಿ.ಮೀ. ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲ ಇಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಡ್ದ್ ೧೭ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರಡ್ ಉಂಡು.
ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಒಂಜಿ ಬೇಗೊಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅವೊಂದುಪ್ಪುನ ಪೇಂಟೆ. ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಪ್ರದೇಶಡ್ದ್ ಪೂರಾ ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಖ್ಯ ಪೇಂಟೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಮಾರ್ಗ ಬುಕ್ಕೊ ಬಸ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಸುತ್ತಲ ಗ್ರಾಮ ಆಯಿನಂಚಿನ ದಾಮಸಕಟ್ಟೆ, ಕಿರೆಂ, ಐಕಳ, ಪಕ್ಷಿಕೆರೆ, ಕಟೀಲು, ಪುನರೂರು, ನಿಡ್ಡೋಡಿ, ಮುಚ್ಚೂರು, ಏಳಿಂಜೆ, ಮುಂಡ್ಕೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಸಚ್ಚರಿಪೇಟೆಗ್ ಮುಖ್ಯ ಸಂತೆಯಾತನ್ಡ್. ಪ್ರತಿ ಗುರುವಾರ ವಾರದ ಸಂತೆ ಆಪುಂಡು.
thumb|ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ, ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ

## ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
* ಪೊಂಪೆ ಕಾಲೇಜ್, ಐಕಳ 
* ಮೂಲ್ಕಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪೂಂಜಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ
* ಪೋಂಪೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ
* ಲಿಟ್ಟಲ್ ಫ್ಲವರ್ ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜು
* ರೋಟರಿ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಾಲೆ
* ಮೇರಿವೆಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಸಾಲೆ
* ಸೈಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಾಲೆ
* ಶಾರದಾ ಮಾದರಿ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಪ್ರೌಢಸಾಲೆ (ಸಿಬಿಎಸ್ಇ)
* ಸೆಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸಾಲೆ(ಸಿಬಿಎಸ್ಇ)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಸುರತ್ಕಲ್

**ಸುರತ್ಕಲ್** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ನಗರ. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಉಡುಪಿಗ್ ಪೋಪುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್.ಎಚ್. ೧೭ ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರು. ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕರ್ನಾಟಕ (ಎನ್ ಐ ಟಿ ಕೆ) ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು (ಕೆ. ಅರ್. ಇ. ಸಿ) ಲಾ ಉಂಡು. ಪಡುವಣ ದಿಕ್ ಡ್ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರತೀರ ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಸಾವಿರಾರ್ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಲ್ ಪೊರ್ಲುದ ಸೂರ್ಯಸ್ತನ್ ತೂಯೆರೆ ಬರ್ಪೆರ್.
thumb|ಬೊಬ್ಬರಿಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನ

## ಆಡಳಿತ
ಸುರತ್ಕಲ್ ಒಂಜಿ ಕಾಲಡ್ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಆದಿತ್ತಂಡಲ ಬುಕ್ಕೊ ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಾದ್, ಇತ್ತೇ ಪುರಸಭೆಯಾದ್ ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ನಿಗಮದೊಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಆತಂಡ್. ದುಂಬು ಸುರತ್ಕಲ್ ಒಂಜಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದಿತ್ತಂಡ್. ಇತ್ತೆ, ಐತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಿತಿಡ್ ಬದಲಾವಣೆದ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಉತ್ತರ ಪಂದ್ಧ್ ಮರುನಾಮಕರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಅಡಿಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕರ್ನಾಟಕ (ಎನ್ಐಟಿಕೆ) - ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು (ಕೆಆರ್ಇಸಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
thumb|ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಸುರತ್ಕಲ್
* ವಿದ್ಯಾದಾಯನೀ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ
* ಗೋವಿಂದದಾಸ ಕಾಲೇಜು
* ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ
* ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ
* ಹೋಲಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಶಾಲೆ
* ಅಂಜುಮನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ ಮುಕ್ಕ
* ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, ಮುಕ್ಕ

## ಆಸಕ್ತಿದ ಸ್ಥಳ
* ಸುರತ್ಕಲ್ ಬೀಚ್
* ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಬೀಚ್
* ಕುಡ್ವಾ ಅವರ ಭವ್ಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್
* ಸುರತ್ಕಲ್ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್
thumb|ಸುರತ್ಕಲ್ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್
* ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮಠ
* ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಇಡ್ಯಾ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಬೊಬ್ಬರಿಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಪಡ್ರೆ ಶ್ರೀ ಧೂಮಾವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಡ್ರೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಬಜ್ಪೆ

***ಬಜ್ಪೆ*** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ನಗರ. ಉಂದು ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಇಪ್ಪುನುಲಾ ಬಜ್ಪೆಡ್. ಸಿಟಿ ಬಸ್ ನಂಬ್ರ ೪೭ ಬಜ್ಪೆಗ್ ಪೋಪುಂಡು. ಬಜ್ಪೆ ಐತ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಗ್ರಾಮಲೆಗ್ (ಸುಂಕದಕಟ್ಟೆ, ಪೆರ್ಮುದೆ, ಕಲ್ಲಮುಂಡ್ಕೂರು, ಎಕ್ಕಾರು, ಕಟೀಲು) ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಉಂಡು.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರೊಲು

ಬಜ್ಪೆದ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರೊಲು,

### ದೇವಾಲಯ

* ಶ್ರೀ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪೊರ್ಕೋಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅಂಬಿಕಾ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸುಂಕದಕಟ್ಟೆ
* ನೆಲ್ಲಿತೀರ್ಥ ಗುಹೆ ದೇವಾಲಯ
* ಶ್ರೀ ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತಲಕಳ, ಕೊಳಂಬೆ, ಬಜ್ಪೆ.
* ಶ್ರೀ ಶನೈಶ್ಚರ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಶನಿ ದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನ)
* ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅದ್ಯಪಾಡಿ
* ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಗೇರ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೈವಸ್ಥಾನ ಕಿನ್ನಿಪದವು ಬಜ್ಪೆ.

### ಮಸೀದಿ

* ಮುಹಿಯುದ್ದೀನ್ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ
* ಖಾಜಾ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ
* ಬದ್ರಿಯಾ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಕಿಣಿಪದವ್.
* ಸಲಫಿ ಮದೀನಾ ಮಸೀದಿ, ಹಳೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರಸ್ತೆ.

### ಚರ್ಚ್

* ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಚರ್ಚ್, ಬಜ್ಪೆ.
* ಮೇರಿ ಹೆಲ್ಪ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್, ಅದ್ಯಪಾಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಆಂಟೋನಿ ಚರ್ಚ್, ಅಂತೋನಿಕಟ್ಟೆ
* ಸಂತ ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ರ ದೇವಾಲಯ

## ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
ಬಜ್ಪೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಉಂಡು.

* ಸಂತ ಜೋಸೆಫರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು (ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)
* ಶ್ರೀ ನಿರಂಜನ ಸ್ವಾಮಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸುಂಕದಕಟ್ಟೆ
* ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ (ಇಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಕೈತಾಲ್) ಶಾಲೆ
* ಪರೋಕಿಯಲ್ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ
* ಲಿಟ್ಲ್ ಫ್ಲವರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್
* ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ
* ಅನ್ಸಾರ್ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ
* ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ
* ಹೋಲಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಶಾಲೆ
* ಶ್ರೀದೇವಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೋ
ಬ್ರಹ್ಮಾವರ

**ಬ್ರಹ್ಮಾವರ** ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ದ ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ನಗರೊನು ರಾಜೇರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇರೇಗ್ ಉಡುಗೊರೆದ ರೂಪೊಡು ಕೋರಿನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಪೇಂಟೆ. ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ಆದ್ ಬದಲಾತಂಡ್.

ಬ್ರಹ್ಮಾವರಗ್ ಬಸ್ ಡ್, ರೈಲ್ ಡ್ ಇಜ್ಜಂದೆ ಒವ್ವೆ ಸ್ವಂತ ಗಾಡಿ ಡ್ ಬರೋಲಿ. ಇಮಾನೋಡು ಬರ್ಪಿನಾಂಡ ಕುಡ್ಲದ ಇಮಾನ ನಿಲ್ದಾನೋಡು ಜೆತ್ದ್, ಅಲ್ತುಡ್ದು ಉಡುಪಿಗ್ ಪೋಪಿನ ಬಸ್ ಟ್ ಉಡುಪಿ ಗ್ ಬತ್ದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾವರಗ್ ಬರೋಲಿ.

## ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
* ಸಂಥ ಮೇರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
* ಸಂಥ ಮೇರಿ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
* ಕೊಸ್ಮೊಪೊಲಿಟನ್ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
* ನಿರ್ಮಲಾ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
thumb|ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ
* ನಿರ್ಮಲಾ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
* ಸರಕಾರಿ  ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
* ಲಿಟಲ್ ರಾಕ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
* ವಿದ್ಯಾನಿಕೇತನ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ

thumb|ಹೋಲಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಚರ್ಚ್

## ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳೋ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್
* ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಚರ್ಚ್
* ಉಡುಪಿ ರಥೋತ್ಸವ
* ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ
* ಪರ್ಯಾಯ ಮಹೋತ್ಸವ
* ಇಂದ್ರಾಣಿ ಪಂಚದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ

ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಬೆಳಗಾವಿ, ಗದಗ, ಕೊಪ್ಪಳ, ರಾಯಚೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಬೀಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆದೊಟ್ಟುಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಗಡಿ ಉಂಡು.

## ಭೌಗೋಳಿಕ
ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋದ ಉತ್ತರ ಭಾಗೊಡು ಉಂಡು. ಸುರುಕ್ಕು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತಿನ ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಭಾರತ ದೇಶದ ೫೦ನೇ ವರ್ಸಾಚರಣೆದ ಸಂದರ್ಭವೋದು, ಪಂಡ ೧೯೯೭ ಡ್ ಪೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತಂಡ್.

## ತಾಲೂಕುಲು
* ಬಾದಾಮಿ
* ಬಾಗಲಕೋಟ
* ಬೀಳಗಿ 
* ಹನಗುಂದ 
* ಜಮಖಂಡಿ
* ಮುಧೋಳ

೨೦೧೮ ಡ್ ಮೂಜಿ ಪೊಸ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದ ಘೋಷಣೆ ಆತಂಡ್.

* ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ
* ಇಳಕಲ್ಲ
* ರಬಕವಿ-ಬನಹಟ್ಟಿ

## ಸುದೆ

ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಘಟಪ್ರಭಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷ್ಣ ಸುದೆ ಉಂಡು.

## ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು

* ಬಸವೇಶ್ವರ ವೀರಶೈವ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಬಾಗಲಕೋಟ
* ಬಸವೇಶ್ವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಾಗಲಕೋಟ
* ತೋಟಗಾರಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಾಗಲಕೋಟ
* ಶ್ರೀ ವಿಜಯ ಮಹಾಂತೇಶ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ, ಇಲಕಲ್ಲ

## ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣೊಲು

* ಬಾದಾಮಿ ಗುಹೆ
* ಐಹೊಳೆ
* ಪಟ್ಟದಕಲ್ 
* ಮಹಾಕೂಟ
* ಕೂಡಲಸಂಗಮ
* ಆಲಮಟ್ಟಿ ಡ್ಯಾಮ್
* ಜಮಖಂಡಿ
* ರಾವಣ ಪಹಾಡಿ ಗುಹೆ
* ತೇರದಾಳ
* ಯಡಹಳ್ಳಿ ಚಿಂಕರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

## ಉಲ್ಲೇಕೋ

ವರ್ಗೊ:ಜಿಲ್ಲೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲು
ವಿಸ್ವೊಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ

ಭಾರತ ವಿಸ್ವೊಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ೧೯೮೧ ದ್ದ್ ಸುರು ಆಯಿನ ವರ್ಸೊದ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. ೨೦೨೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ೫ ಪದಕೊ (೧ ಬಂಗಾರ್, ೧ ಬೊಳ್ಳಿ, ಬುಕ್ಕೊ ೩ ಕಂಚಿ)

## ಪದಕೊದ ಲೆಕ್ಕ

## ಗೊಬ್ಬುಲೆದ್ದ್ಪ ಪಡೆಯಿನ ಪದಕೊದ ಲೆಕ್ಕ

## ಪದಕೊ ಪಡೆಯಿನಕುಲು

## ನನಾತ್ ತೂಲೆ

* ಓಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಭಾರತ
* ಪಾರಾ ಓಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಭಾರತ
* ಏಸ್ಯದ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ
* ಲಸೋಫ್ನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ
*ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಭಾರತ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ

**ಹಾಸನ** ಒಂಜಿ ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾತ್ಂಡ್. ಹಾಸನ ನಗರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟರ್ದ್ ೯೩೪ ಮೀ ಎತ್ತರಡ್ ಉಂಡು. ಮೂಲು ಬೆಂಗ್ಲೂರು ದಂಚ ಹವಮಾನ ಲಾ ಹೊಂದುದುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಊರುದ ದೇವತೆ ಯಾದ್ ಇಪ್ಪುನ ಹಾಸನಾಂಬೆರ್ದ್ ಈ ಊರುಗು ಹಾಸನ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಅಂಚೆನೆ ಈ ಊರುನು ಪಾಪದಕಲೆನ ಊಟಿ ಪಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ಪದ ಜನಕುಲು ರಾಜಕೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ಥಿಕತೆತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹೊಂದುದೆರ್

## ಶಿಕ್ಷಣ

**ಮುಲ್ಪದ ಕೆಲವು ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನ ಶಾಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೇಜುಲು**

೧.ವೈದ್ಯಕೀಯ

* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಆಯುರ್ವೇದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ತಣ್ಣೀರುಹಳ್ಳ
* ಹಾಸನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ
* ಹಾಸನಾಂಬ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜ್

೨.ತಾಂತ್ರಿಕ

* ಮಲೆನಾಡು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್
* ಸರ್ಕಾರಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್
* ಯಗಚಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ
* ರಾಜೀವ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ
* ಶ್ರೀಮತಿ ಎಲ್ ವಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ

೩. ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ

* ವಿಜಯಾ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ
* ಅರಕಲಗೂಡು ವರದರಾಜುಲು ಕಾಂತಮ್ಮ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಾಲೇಜ್ (ಂಗಿಏ)
* ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು
* ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜ್
* ಎನ್‍ಡಿಆರ್‍ಕೆ ಕಾಲೇಜ್
* ಕೃಷ್ಣ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜು
* ಅರವಿಂದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ
* ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ
* ಗ್ರೀನ್ ವುಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಸ್ಕೂಲ್
* ಹೋಲಿ ಮದರ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್
* ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ (ಕೆ.ವಿ.) ಹಾಸನ
* ಸಾವಿತ್ರಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್
* ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯಾಲಯ
* ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್
* ಚಿರಂತನ ಸ್ಕೂಲ್
* ಕುವೆಂಪು ಸ್ಕೂಲ್
* ಹಾಸನ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆ
* ರಾಯಲ್ ಅಪೊಲೊ ಇಂರ‍್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಶಾಲೆ
* ಯುನೈಟೆಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ

## ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣೊಲು

* ಆಲೂರು
* ಅರಕಲಗೂಡು
* ಅರಸೀಕೆರೆ
* ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ
* ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ
* ಸಕಲೇಶಪುರ
* ಬೇಲೂರು
* ಹಳೆಬೀಡು
* ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ
* ಹಳ್ಳಿಮೈಸೂರು
* ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೋ

ವರ್ಗೊ:ಜಿಲ್ಲೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲು
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್

**ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್** ಒರಿದಿ ಮೀನ್‍ ಹಾಲಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಅವೆನ್ ನುಂಗಾದ್‍ ದೀಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಉಂದೆನ್ ಚಟ್ನಿ ಗುದ್ದರೆ, ಸಾರ್ ಮಲ್ಪರೆ ಗಲಸುವೆರ್. ಮೀನ್‍ ತಿಕ್ಕಂದಿನಪಗ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ದ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಪಿರಾಕ್‍ದಕ್ಲೆನ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಚಟ್ನಿ
ದುಂಬುದ ಕಾಲಡ್ ಒನಸ್ಗ್ ಕಜಿಪುಗು ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಗಾಳಿ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಪಿದಾಯಿ ಪೋಯರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಮೀನ್ ತಿಕ್ಕುಜಿ. ಅಂಚೆನೆ ಕಜಿಪುಗ್ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಂದಿ ಸಮಯೊಡು ಮೀನ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತದ್ ತಿನ್ನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಎಚ್ಚಾದ್ ಕೊಲ್ಲತರು ಮೀನ್ ದ ಚಟ್ನಿನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚೆನೆ ಎಟ್ಟಿದಲಾ ಮಲ್ಪವೆರ್.

## ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆ

* ಕೊಲ್ಲತರು
* ಅಡೆ ಮೀನ್

## ಉಪಯೋಗುಲು
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ನ್ ಜಕಜಿಪು ಮಲ್ಪರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಗಲಸುವೆರ್.
* ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಚಟ್ನಿ
* ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಪೊಡಿ ಚಟ್ನಿ
* ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಸಾರ್
* ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಕಯ್ದಿನ
* ತರ್ಕಾರಿದ ಸಾರ್ ದೊಟ್ಟುಗು ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
* ನೀರ್ ಕುಕ್ಕು ನುಮಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಸಾರ್

## ಪಟಕುಲು

File:Drying fish at Daepo Port.jpg|thumb|ಬಂದರ್ ಡ್ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
File:Dry fish (Uttan - Velankanni Beach).jpg|thumb|ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
File:Dried fish in Chittagong 02.jpg|thumb|ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
File:Dried fish 05.jpg|thumb|ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಲಾಂಬುದ ಕಜಿಪು

**ಲಾಂಬು** ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ದೈತ್ತಂಚಿನ ಸಸ್ಯ ಜೀವಿ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡ ಡ್ ಅಣಬೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪರ್. ಉಂದೆನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಲಾಂಬುಡು ಸುಮಾರ್ ೧೨೫ ಜಾತಿಲು ೪೦೦೦ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಎಚ್ಚ ತೇವಾಂಶ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೊಡು ಬುಲೆವುಂಡು ಅಂಚೆನೆ ನೆಕ್ಕ್ ನಾಯಿಕೊಡೆ ಪಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಳಿಯಾಲಿಡ್ ಅಳಾಂಬು ಪಂದ್, ತಮಿಳ್ ದ್ ಅಂಪಿ ಪಂದ್, ಅರೆಬಾಸೆಡ್ ಅಳ್ಂಬ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಮಣ್ಣ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಆಪುಂಡು. ದುಂಬು ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾಡ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಪೇಂಟೆನೆಡ್ಲಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಲೆಡ್ ಮಾರುವೆರ್. ಉಂದೆಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ತಿನಸು ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಲಾಂಬು
* ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ
* ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ
* ಮಂಜೊಲ್
* ಟೊಮೆಟೊ
* ನೀರುಳ್ಳಿ
* ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆ
* ಉಪ್ಪು

## ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
### ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪಿನ ವಿದಾನೊ

ಸುರುಕಾದ್ ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬು ಆಂಡ ಅವೆತ್ತ ಮೇಲ್ದ ಚೋಲಿ ದೆತ್‍ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮಂಜೊಲ್ ಪಾರ್ದ್ ನೀರ್ ವೊಂತೆ ಪೊರ್ತು ದೀವೊಡ್. ಅಂಚನೆ ಮಂಜಲ್ ನೀರ್ದ್ ದ್ ದೆತ್‍ದ್ ಮೂರ್ದಿನ ಟೊಮೆಟೊ, ನೀರುಳ್ಳಿ, ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ ಪಾರ್ದ್ ಲಾಂಬುನ್ಲಾ ಬೆರೆಸ್‍ದ್ ಬಯಪಾವೊಡು. ಉಂದು ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪಿನ ವಿದೊ. ಉಂದೆನ್ ಸುಕ್ಕ ಅತ್ತಂದೆ ಬೆರಕೆಗ್ ದಾಲ ಪಾರ್ದ್ ಸಾರ್ಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಪೇರ್ ಲಾಂಬುದ ಕಜಿಪುನ್ಲಾ ಉಂದೇ ರೀತಿಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

### ಕಲಲಾಂಬು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪಿನ ವಿದಾನೊ
ಕಲಲಾಂಬು ಆಂಡ ಅವೆನ್ ಮಣ್ಣ್‌‌ದ ಅಡೀರ್ದ್ ಗರ್ದಿನೈರ್ದಾವರ ಕಲ್ಲ್‌‍ಡ್ ತಿಕ್ಕ್‌‍ದ್ ಮಣ್ಣ್‌‍ನ್ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ ವೃತ್ತಾಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುನೈರ್ದಾವರ ಅವೆನ್ ರಡ್ಡ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಪದೆಂಗಿದೊಟ್ಟುಗು ಪಾರ್ದ್ ಗಸಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಾರ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

## ಉಂದೆನ್ ಲಾ ಓದುಲೆ
* ಲಾಂಬು
## ಲಾಂಬುದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತೆನಸುಲು

ಲಾಂಬುನು ಗಲಸ್‍ದ್
* ಮಶ್ರೂಮ್ ಚಿಲ್ಲಿ
* ಮಶ್ರೂಮ್ ಮಂಚೂರಿ
* ಮಶ್ರೂಮ್ ಸೂಪ್
* ಮಶ್ರೂಮ್ ಸಲಾಡ್
ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ತೆನಸ್ಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಯೋಗೊಲು
* ಸರೀರೊಡ್ ಚರ್ಬಿ ದಂಸೊನು ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪರೆ:
ಮದು ಮಾಸೊಲೆಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತೂಂಡ ಲಾಂಬುನು ಸೇವನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಜೀವೊಗ್ ಎಡ್ಡೆ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಲಾಂಬು ಸರೀರೊಡಿತ್ತಿನ ಚರ್ಬಿನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಲಾಂಬುಲೆಡ್ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚರ್ಬಿನ್ ಒಯ್ತೊನುನ ಶಕ್ತಿ ಇಪ್ಪುನೈರ್ದಾವರ ಅವೆನ್ ಸೇವನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಸರೀರೊಡು ಚರ್ಬಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.

## ಪಟೊಕುಲು

File:Rockraikar-Orange-Mushroom.svg|thumb|An orange mushroom clipart.
File:Half-orange mushroom (5889430027).jpg|thumb|Half-orange mushroom 
File:I picked this mushroom (3769494174).jpg|thumb|mushroom 
File:I picked this mushroom (3769494776).jpg|thumb|mushroom 
File:Mushroom Group.jpg|thumb|Mushroom Group
File:Mushrooms 4.jpg|thumb|Mushrooms 
File:Mushrooms! Mill Trail Umstead NC SP 4222 (6641742633) (2).jpg|thumb|Mushrooms
File:Mushroom cloud mushrooms--and Joan (7465139456).jpg|thumb|Mushroom cloud mushrooms
File:Tray of mushrooms at Sainsbury's Low Hall, Chingford, London, England.jpg|thumb|Mushrooms at Sainsbury's
File:Mushrooms (Sulphur tufts) in Brusnik.jpg|thumb|Mushrooms (Sulphur tufts) in Brusnik 


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಕೊದಂಟಿ

**ಕೊದಂಟಿ** ಮರತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಂಡು. ಅಯಿನ್ ಗಲಸುನೆಕ್ ಆಪಿಲೆಕ ಅಯಿನ ರೂಪೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.

## ಕೊದಂಟಿತ ಬಗೆಕುಲು
### ಅರಿ-ಬಾರ್ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುನ ಕೊದಂಟಿ
ಉಂದೆಕ್ ಗಲಸುನ ಕೊದಂಟಿ ಒಂಜಿ ಮರಂಗೆ ಪಂಡ ಒಂಜೆದ್ದ್ ಒಂಜರೆ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಜಾತಿದ ಮರನ್, ಪೊರ್ಲು ಗೀಸಿದ್ ಮರತ ಆಚಾರಿಡ ಮಲ್ಪದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿಕ್ ಪೊನ್ನೆದ ಮರ, ಇಜ್ಜಂಡ ರೆಂಜೆದ ಮರನ್ ಉಪಯೋಗೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಒಂಜಿ ಕೋಡಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪುಡಿತಲೆಕೊ ರೂಪೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಗಲಸ್ಲೆಕೊ ಸಪಾಯಿ ಆದ್ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು ಅಪುಂಡು. ಅರಿ ಅತ್ತಾಂಡ ಬಾರ್ ದ ಮುಡಿ ಕಟ್ನಗ ಬೈನ್ ಮರೊಜ್ಜಡು ಬಿಗಿತ್ತ್ ಕಟ್ಟ್ ನಗ ಕೊದಂಟಿಡ್ ಪೆಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಬಗ್ಗವೆರ್. ಅಪಗ ಮುಡಿಕ್ಕ್ ಪೊರ್ಲುದ ರೂಪೊ ಬರ್ಪುಂಡು.

### ಎರ್ಲೆನ ನಾಲಿಗ್ ಕಟ್ಟುನ ಕೊದಂಟಿ
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಅಯಿನ್ ಆಜಿ ಮರಂಗೆ ಉದ್ದೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿಯನ ತೊಡೆತ್ತಾತ್ ತೋರ ಇಪ್ಪುನ ದಿನ್ನೊದ ಮರತ ತುಂಡು. ವಾ ಮರಲಾ ಆಪುಂಡು. ಕೆಲುವು ಎರ್ಲು ಬೇಲಿ ಲಾಗಿದ್ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲದ ಕಂಡೊಗು ಮೇಯೆರೆ ಪೋಪ. ಅವು ಬೇಲಿ ಲಾಗಿಯಂದಿಲೆಕ್ಕ ಅಯಿನ ನಾಲಿಗ್ ಕೊದಂಟಿನ್ ಚೆಪ್ಪುದ ಬಲ್ಲ್ ಡ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. 

### ಪೆತ್ತದ ಕಂಜಿಲೆನ್ ಮೇಯೆರೆ ಕಟ್ಟುನ ಕೊದಂಟಿ
ಪೆತ್ತದ ಬಾಲೆ ಕಂಜಿಲೆನ್ ಮೇಯೆರೆ ಕತ್ತಿಯೆರೆ ಒಂಜಿ ದಿನ್ನೊದ ಮರನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಕಂಜಿಲೆನ ನಾಲಿಗ್ ಒಂಜಿ ಕುಂತುದ ಬಲ್ಲ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಕೊದಂಟಿಗ್ ಕತ್ತುವೆರ್. 

## ಕೊದಂಟಿ ಪದೊ ಬಳಕೆ
*ಆಯೆನ್ ಕೊದಂಟಿನ್ ಆಕ್ದ್ ಕೆರೊಡು. 
*ಆಯೆನ ಕಾರ್ ಕೊದಂಟಿಡ್ ಆಕ್ದ್ ಪೊಲಿಪೊಡು 
ಇಂಚಿನ ಪದೊಕ್ಕುಲು ಕೊದಂಟಿ ಒಂಜಿ ಮರದ ತುಂಡು, ಅಯಿನ್  ಅತ್ಯಾರ್  ಆದ್ ಗಲಸೊಲಿ ಪಂದ್ ಅರ್ತೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕು. ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್

**ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್** ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದಾರ್. ೧೯೨೪ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭ಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದೆರ್. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೊ, ರಾಜ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಥಲೀಯವಾದ್ ಭಾಷಾ ಕಮ್ಮಟ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣೊಲೆನ್ ನಡಪಾದೆರ್.

## ಪರಿಚಯೊ
ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ರ್ ಸುರುಕ್ಕು ಉಡುಪಿದ ಕಡಿಯಾಳಿಡ್ ಶಿಕ್ಷಣೊ ಪಡೆಯೆರ್. ಕುಡ್ಲಡ್ ರಡ್ ವರ್ಸೊದ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಗೆತೊಂದು, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು 'ವಿದ್ವಾನ್' ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೪೬ಟ್ ಮದ್ರಾಸ್ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ್ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೪೯ಟ್ ಬಿ.ಎ(ಆನರ್ಸ್) ಪದವಿ ಗೆತೊನುವೆರ್. ೧೯೫೦ಟ್ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ್ ಕಸುಬು ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಟ್ ತೀರ್ಯೆರ್.

## ಬರೆತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು
* ಇತಾಲಿಯಾ ನಾನು ಕಂಡಂತೆ
* ಜಗದಗಲ
* ಒಮ್ಮೆ ರಶಿಯಾ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಇತಾಲಿಯಾ
* ರಂಗಾಯನ
* ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ನಾಲ್ವರು ಮಹಾನುಭಾವರು
* ಯುಗವಾಣಿ
* ಕಡಲಿನ ಸಂಪತ್ತು
* ಕಾಲವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ
* ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
* ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಅರ್ಥ
* ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
* ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಹೆದ್ದಾರಿ
* ಏಶಿಯಾದ ಸಂಪತ್ತು
* ಕಾರಂತ ಪ್ರಪಂಚ (ಸಂಪಾದನೆ)
* ಸಮಗ್ರ ಯಕ್ಷಗಾನ: ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ (ಸಂಪಾದನೆ)
* ಕನ್ನಡ ಕಟ್ಟಿದವರು
* ಬದುಕುವ ದಾರಿ (ಸಂಗ್ರಹೊ)
* ಕಟ್ಟಂಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾರ

### ಅನುವಾದ ಕೃತಿಕುಲು
* ರಮಾನಾಥ (ಮೂಲ:ಪ್ರೇಮಚಂದ್ರರೆರ್ನ ಕಾದಂಬರಿ:' ಗಬನ್ ' )
* ಅಮೆರಿಕದ ಆರು ಕತೆಗಳು
* ಘಂಟಮಾರಾ ( ಮೂಲ: ಇಟಾಲಿಯನ್ ಲೇಖಕೆ:ಇನ್ಶತ್ಸಿಯೊ ಸಿಲೋನೆ)
* ನಡುಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ (ಮೂಲ: ಆರ್ಥರ್ ಕೋಸ್ಲರ್)
* ಮ್ಯಾನ್ ದ ಅನ್‍ನೋನ್ (ಮೂಲ: ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಕೆರಲ್ ; ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಆಚಾರ್ಯರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಬರೆತಿನ)

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
೧೯೮೮ಟ್ ಕು.ಶಿ. ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ರ್ ಬರೆತಿನ ಕೆ.ಕೆ.ಹೆಬ್ಬಾರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ದೇ ಜ ಗೌ. ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕೊರ್ಪುನ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮೆರೆಗ್ ಸಂದುದುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ