open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಮಂದಾರ

**ಮಂದಾರ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪೂ ಆಪಿನ ಮರ 
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾಸ್ತಿ ಪಂಡ ೧೫ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊ ಮುಟ್ಟ ಬಳಪಿನಂಚಿನ ಮರ. ಮಂದಾರೊಡು ಕೆಂಪು, ಮಂಜಲ್, ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊದ ಪೂಕುಲು ಉಂಡು

## ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್
* ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್- ಬೌಹಿನಿಯಾ ವರಿಟಾಗ
* ತುಳು- ಮಂದಾರ
* ಕನ್ನಡ- ಕಾಂಚನಾರ, ಕೆಂಪು ಮಂದಾರ
* ಮಲಯಾಳಂ-ಕೋರಲ, ಕಾಂಚನ
* ಸಂಸ್ಕೃತ-ಕಾಂಚನಾರ
* ತೆಲುಗು-ದೇವ ಕಾಂಚನಮು
* ತಮಿಳು- ಮಂದಾರ

## ಮರತ ಪೊಲಬು
ಮಂದಾರ ಪೂತ ಮರ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಅಪುಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ೧೦ ಡ್ದ್ ೨೦ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊ ಬಳಪುಂಡು. ಈ ಮರತ ಇರೆತ ಕೊಡಿ ತಿಗ್‌ರ್‌ನ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಂದಾರೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಅಪಿನ ಮರ ಉಂಡು ಇ ಮರತ ಇರೆಕುಲು ತಾಳ್ದ್ ಪೋಯಿನಪಗ ಉಂದೆಟ್ ಪೂ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ತೂಯೆರೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು.ಉಂದೆಟ್ ಪೂ ಆನಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರೆಕುಲು ತಾಳ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ದಯಿಟ್ ಕೊಂಬು(ಕೋಡು)ಉಪ್ಪುಂಡು ಅವೆತ ಉಲಯಿಡ್ ಬಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಈ ಬಿತ್ತ್ ತಾಳ್ದ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಣ್ಣ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ ಅಲ್ಪ ಅವು ಕೊಡಿತ್‌ದ್ ದಯಿ ಆಪುಂಡು

## ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ
ಮಂದಾರದ ಮರ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನಂಚಿನ ಮರ. ಉಂದೆಕ್ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಗ್ರಂಥೊಡು ಗಂಡಾರಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಕಾಂತನಾರ ಗುಗ್ಗುಳು,ಕಾಂಚನಾರಾದಿ ಕ್ವಾಥ,ಕಾಂಚನಾ ಗುಟಿಕಾ ಪನ್ಪಿ ಮರ್ದ್ಲೆನ್ ಮಂದಾರೊತ ದಯಿದ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಕುಷ್ಠರೋಗೊ ನಿವಾರಣೆಡ್‌ಲ ಉಂದೆತ ಮರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಭಾವಪ್ರಕಾಶ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊಡು ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು ಅಂಚನೆ ಊರುದ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯನಕುಲು ಮಂದಾರ ದಯಿತ ಚೆಕ್ಕೆಡ್ದ್ ಕುಷ್ಠರೋಗೊಗು ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
* ಚರ್ಮ ರೋಗ ದಾದಂಡಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮಂದಾರ ಮರತ ಚೆಕ್ಕೆದ ಕಷಾಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಚರ್ಮನು ದೆಕ್ಕ್ಂಡ ಚರ್ಮ ರೋಗ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಜ್ಜಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
* ಬಾಯಿಕಜ್ಜಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮಂದಾರ ಮರತ ಚೆಕ್ಕೆದ ಕಷಾಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಾಯಿ ಮುಕ್ಕುಲಿಪೊಡು.
* ಮಂದಾರ ಪೂತ ಗುಲಕುಂದ್ ಮಲ್ತ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಬಂಜಿ ಉಬ್ಬೆರಿಪುನ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
* ಮಂದಾರದ ಮರತ ಮರ್ದ್ ಪೊಂಜೊಲೆನ ಗರ್ಭಾಶಯೊಗು ಸಂಭಂದ ಪಟ್ಟಿನ ತೊಂದರೆಲೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಪಿದಯಿದ ಕುದಿತ ತೊಂದರೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
* ಕಂಟೆಲ್ ಬಾಪುನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಂಟೆಲ್‌ಡ್ ಕಂಡೆದ ಲೆಕ್ಕ ಜಪ್ಪುನ(ಗಂಡ ಮಾಲಾ) ಒಂಜಿ ಕಾಯಿಲೆಗ್ ಮಂದಾರ ಪೂ ಬುಕ್ಕೊ ಚೆಕ್ಕೆದ ಮರ್ದ್ ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು
* ಮಂದಾರ ಪೂ ಉರಿ ಮೂತ್ರೊನು ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ

ಕೋರಿ ಕಜಿಪು ಸಾರ್ ದಾಂತೆ ಉಪ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಕೋರಿಸುಕ್ಕ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳು ನಾಡ್ ಡ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕೊಗು ಬಾರಿ ಪುದರ್. ಮದಿಮೆ, ನಿಶ್ಚಯ, ಬಯಕೆ, ವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಬೋಡೇ. ಅತ್ತಂದೆ  ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ಲಾ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕದ ಬಳಕೆ ಉಂಡು. ಭೂತೊಲೆಗ್ ಬಲಸನಗ, ಉಲಯಿ ಲೆಪ್ಪುನಗ, ಅಗೆಲ್ ಬಲಸನಗ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನಗ ಬೊಲ್ಪು ಕೋರಿದನೇ ಹೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಭೂತೊಗು, ಅಗಲ್ ಲೆಗ್ ಬಲಸನಗ ಹೆಚ್ಚ ಊರ್ದ ಕೋರಿದ ಸುಕ್ಕನೇ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಊರ್ದ ಕೋರಿಗ್ ರುಚಿ ಹೆಚ್ಚ. ಅಂಚಾದ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕೊಗು ಊರ್ದ ಕೋರಿನೇ ಹೆಚ್ಚ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ
ಕೋರಿ ಕಜಿಪುಗು ದೆಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಗರಮ್ ಮಸಾಲೆ ಮಾತಾ ಸೇರಾದ್ ಸಾಮಾನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಪೊತ್ತುದಿ ಸನ್ನ ಕಡೆವೊಡಿ. ಸನ್ನ ಕಡೆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಗು ದೆತ್ತ್ ದ್ ದೀದ್ ಅವ್ವೇ ಕಲ್ಲ್ ಗ್ ಪೆರೆದಿನ ನುಂಗುದಿ ತಾರಾಯಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ನಾಲ್ ಸುತ್ತು ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಅವೆನ್ಲಾ ದೆತ್ತ್ ದ್ ದೀದ್ ಕಲ್ಲ್ ದೆಕ್ಕಿನ ನೀರ್ ನ್ಲಾ ದೆತ್ತ್ ದೀವೊಡು. ದಾಸೆಮಿ, ಬೊಳ್ಳೊಳ್ಳಿ, ನುಂಗೆಲ್ ಮುಂಚಿ, ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನೀರ್ ಆಜಾದಿನ ಕೋರಿನ್ ಐಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂತೆ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆಯಿನ ಅರೆಪುಲಾ, ದೆತ್ತ್ ದೀತಿ ನೀರ್ ನ್ಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಹದ ತೂಟ್ಟು ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೆಯಿತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಡಾವೊಡು, ಉಪ್ಪು ಕಲಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಲ್ಡಡ್ ನಾಲ್ ಸುತ್ತು ತಿರ್ಗಾದ್ ದೀದಿತ್ತಿ ತಾರಾಯಿದ ಪೂನು ಐಕ್ ಪಾಡೊಡು. ಹದ ತೂಟ್ಟು ನೀರ್ ಮಾತಾ ಆಜುನೆಟ್ಟ ಕೈಲ್ ಪಾಡೊಂದುಪ್ಪೊಡು. ನೀರ್ ಮಾತಾ ಆಜಿ ಬುಕ್ಕೊ. ಬಿಸಲೆ ಜಾದ್ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚುದು ದೀವೊಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪಕ್ಕಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಾಂಕುನ ಪಕ್ಕಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಕಜಿಪು
ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ

ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಕಾಡ್ ಡ್ ಬುಳೆವುನ ಪುಳಿಯಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಪಂರ್ದ್ ಗ್ **ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ** ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ತೋಟೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪಾವರೆಲಾ ಆಒಉಂಡು. ಈ ಪಂರ್ದ್ ದ ಓಡುನ್ ನುಂಗಾದ್ ಕಜಿಪುದ ಪುಳಿಯಾದ್  ಗಲಸುವೆರ್.

## ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
*ಕನ್ನಡಡ್ ಈ ಪುಲಿಕ್ಕ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಜೀರಕನ ಕಾಯಿ-ಹಣ್ಣು, ಜೀರ್ಕದ ಹಣ್ಣು, ಜುಳುಕನ ಹಣ್ಣು, ದೇವಣಿಗೆ ಹಣ್ಣು, ಬೆಟ್ಟದ ಹುಣಸೆ, ವಾರೆ ಸುಂಡಿ ಮರ ಇಂಚ ಮಾತಾ ಪುದರುಲುಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ದ ಗಾರ್ಸಿನೀಯಾ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಈ ಪಂರ್ದ್ ಗ್ :Garcinia xanthochymus, the false mangosteen, gamboge, yellow mangosteen, Himalayan Garcinia, or Sour Mangosteen  ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. *

## ಬುಳೆವುನ
ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಡ್ ಮಾತಾ ಬುಳೆವುನ ಈ ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ ಮರ 8-15 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆವುಂಡು.

## ತೂವರೆ
ಪಚ್ಚೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಲ್ದು ಪೂ ಬುಡ್ಪುನ ಈ ಮರತ್ತ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ಇತ್ತುಂಡ ಪಂರ್ದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು. ಪಂರ್ದ್ ಆನಗ ಮೆದು ಆಪುಂಡು. ಉಲಯಿಡ್ ನಾಲೈನ್ ಬೀಜ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮರ ಆಗಸ್ಟ್ ರ್ದ್ ಡಿಸೇಂಬರ್ ಮದ್ಯೋಡು ಪೂ ಪೋದು ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು.

## ಗಲಸುನ
ಕಾಡ್ ಬರಿಟ್ ವಾಸೋ ಮಲ್ಪುನ ಜನಕುಲು ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ ಪಂರ್ದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಯ್ದ್ ಸಿಗಿತ್ತ್ ದ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ ದ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀಪೆರ್. ತರಕಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗ್ ಕಜಿಪುಗ್ ಪುಳಿಯಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂರ್ದ್ ತಿನರೆಲಾ ಆಪುಂಡು. ಕಲ್ಲುಪ್ಪು, ಜೀರ್ದರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಚಿ ಸೇರ್ಸಾದ್ ತಿನರೆಲಾ ಲಾಯಿಕ್ ಆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಕಿಲು ನೇತ ಪಂರ್ದ್ ನ್ ತಿನ್ಪ. ಜಾರಿಗೆ ಮರತ್ತ ಇರೆ ಸಪೂರ ಆದ್ ಉದ್ದ ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೇತ ಇರೆನ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಕೊರಂಬು (ಗೊರಬೆ, ದೊರಗು) ಮಲ್ಪರೇ ಗಲಸುವೆರ್.

## ಪ್ರಯೋಗ
ಶಿರಸಿದ ಲೈಫ್ ಪನ್ಪುನ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಜಾರಿಗೆ ಕಾಯಿದ ಜಾಮ್, ಉಪ್ಪಡ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಕೆಚಪ್, ಜೆಲ್ಲಿ ಮಲ್ಪುನ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನೋ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ತುದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಮರತ್ತ ದೈನ್ ನಡ್ದ್ ಬುಲೆಪಾವುನ ಬಗ್ಗೆಲಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್
ಶಂಖಪುಷ್ಪ

**ಶಂಖಪುಷ್ಪ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪೂತ ದಯಿ. ಶಂಖದ ಆಕಾರೊಡು ಪೂ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಉಂದೆಕ್ ಶಂಖಪುಷ್ಪ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದಿಪ್ಪೊಡು. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಡ್ ಶಂಖಪುಷ್ಪಗ್ ಮಿತ್ತ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಉಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಶಂಖಪುಷ್ಪ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸ್ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುನಂಚಿನ ದಯಿ. ನರಮಾನಿಯನ ಧೀಶಕ್ತಿ, ಧೃತಿ, ಸ್ಮೃತಿನ್ ಮಾತ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ದಯಿಕ್ ಉಂಡು. ಶಂಖ ಪುಷ್ಪದ ಪೂತ ಎಸಲ್ ಶಂಖದ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರೊ ಅಯಿಕ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದುಪ್ಪು ಈ ಪೂನು ತೂಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಲ ಉಂಡು. ಪೂ, ಇರೆ,  ಬೇರ್, ದಂಡ್, ಬಿತ್ತ್ ಈ ದಯಿತ  ಮಾತ ಭಾಗೊಲ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು‌.

## ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್

**ಕನ್ನಡ**: ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕೆ ಬಳ್ಳಿ

**ತಮಿಳು**: ಕಾಕ್ಕಣಮ್, ಕವಾಚ್ಚಿ

**ತೆಲುಗು**: ದಿಂಟೆನ

**ಮಲಯಾಳಂ**: ಆರಲ್, ಶಂಖಪುಷ್ಪಂ

**ಸಂಸ್ಕ್ರತ**: ಗವಾಕ್ಷ, ರೋಮವಲ್ಲಿ

**ಹಿಂದಿ**: ಅಪರಾಜಿತ್

**ತುಳು**: ಶಂಖಪುಷ್ಪ

## ದಯಿತ ಪೊಲಬು
ಒಂದು ಒಂಜಿ ಬಳ್ಳ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಇತ್ತಿನ ಪೂತ ದಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ದಾದಾಂಡಲ ಆಧಾರೊಗು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆತ ಆಧಾರೊಡು ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್ ಪದುರುಂಡು. ಉದ್ದ ಉರುಟುದ ಇರೆಕುಲು ಬಲ್ಲ್‌ದ ಅಂಚಿಡೆ ಇಂಚಿಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬಲ್ಲ್‌ದ ಆಮೈಟೆ ಈಮೈಟೆ ಎಗ್ಗೆಲು ಬುಡ್ದು ಪುಂಡೆಲ್ ಆಪುಂಡು.

## ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗೊಲು
* ಅರೆತರೆಬೇನೆ(ಅರೆತಲೆ ಶೂಲೆ)ನ್ ನಿವಾರನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಶಂಖಪುಷ್ಪದ ಬೇರ್‌‍ನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಅಂಜನದಲೆಕೊ ಕಣ್ಣ್‌ದ ಮಿತ್ತ ಪುಡೆಕ್ ಪೂಜೊಡು.
* ಇರೆಕುಲೆನ ರಸನ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೂಜಿಂಡ ಬಾತ್‌ನ ಬೇನೆ ಗುಣ ಆಪುಂಡು. 
* ಬೇರ್‌ದ ರಸೊನು ಪೇರ್‌ಡ್ ಬೆರಕ್ಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶ್ವಾಸನಾಳೊಲೆನ ಬಾಧೆ ನಿವಾರಣೆಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನವು ಉಂಡು. 
* ಮೋನೆಡ್ ಬೊಲ್ದು ಕಲೆಕುಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಬೇರ್‌ನ್ ಕ್ಷಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಎಳ್ಮೆದೆಣ್ಣೆಡ್ ಕಲತ್ತ್‌‍ದ್ ಪೂಜೊಲಿ.
* ಬೇರ್‌ದ ಚೋಲಿರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಚೂರ್ಣೊನು ಜೀರಿಗೆ ಕಷಾಯಯೊಡು ಕಲತ್ತ್‌ದ್ ಚಿಯದ ನೈ(ಜೇನುತುಪ್ಪ)ತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಬೆರಕ್ಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸೇವನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ದೇಹಬಾಧೆ ಗುಣ ಅಪುಂಡು.
* ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಪೊದ್‌ತ್ತ್‌ದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಸೂತ ಗುಳ್ಳೆಲೆನ ಬೇನೆ ಶಮನದಗ್ ಗಳಸುವೆರ್.
* ಬಂಜಿ ಒಯ್ಯುಪುನವು, ಕರಪುನ(ಪಚನ)ದ ತೊಂದರೆ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ, ಅನ್ನನಾಳ, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಪಿತ್ತಕೋಶೊಗುಲೆನ ಕಾಯಿಲೆ ಬುಕ್ಕೊ  ಬಂಜಿ ಉಬ್ಬೆರುನ ತೊಂದರೆಲೆನ್ ಶಂಖಪುಷ್ಪದ ಬಳಕೆರ್ದ್ ನಿವಾರಣೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಆಯುರ್ವೇದ ಪಂತ್ಂಡ್.
* ತೆನಸ್ಸ್‌ಗ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ್ ಬಣ್ಣ ಬರಿಯೆರೆ ಈ ಪೂನು ಗಳಸುವೆರ್.
* ತರೆಕ್ಕ್ ಪೂಜುನ ಎಣ್ಣೆ(ತೈ ತಯಾರಿಕೆಡ್‌ಲಾ ನೀಲಿ ಶಂಖಪುಷ್ಪ ಪೂ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ್ತ ಬೇರ್‌ನ್ ಭೃಂಗರಾಜ ತಪ್ಪುದೊಟ್ಟುಗು ಗಳಸುವೆರ್‌. 
* ಉಂದೆಟ್ ಕೂಜಲ್ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡು. 
* ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಂಜಿಗ್ ದೆತೊಂಡ  ಮಲಭೇದಿ ಉಂತುಂಡು. 
* ದಯಿತ್ತ ಬೇರ್‌ನ್ ಅರೆತ್ತ್‌‍ದ್ ಕೊಂಬಚೇಳ್/ಲಕ್ಷಿಚೇಳ್‌ಲ್ ಕೊಡತ್ತ್‌ನ ಜಾಗೆದ ಮಿತ್ತ್ ಪೂಜಿಂಡ ಉರಿಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾತ್‌ನವು(ಊತ) ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. 
* ಪೂತ ರಸೊನು ಸರಿಯಾದ್ ಶೋಧಿಸಾದ್ ದಿನೊಕ್ಕ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಬಿಂದ್ (ತೊಟ್ಟು) ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಬುಡುಪುನೆರ್ದ್ ಕಣ್ಣ್‌ ಉರಿಪುನವು ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.  
* ಈ ದಯಿತ್ತ ಬೇರ್ ಪಡಿಕ್ಕೆದ(ಮೂತ್ರ) ಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ ಸಹಕಾರಿ ಆದ್ ಉಂಡು.
* ಸಾರಸ್ವತಾರಿಷ್ಟ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಂದೆತ್ತ ಬೇರ್‌ನ್ ಬಳಸುವೆರ್.

## ಚಿತ್ರೊಲು

Shankhapushpa huvu 1.jpg
Shankhapushpa huvu 2.jpg
Shankhapushpa huvu 3.jpg
Clitoria ternatea, Burdwan, West Bengal, India 04 10 2012.JPG
Aparajita flower.jpg
Flor de Clitoria ternatea.jpg
Clitoria ternatea.jpg
Clitoria ternatea-2-yercaud-salem-India.JPG
Blue tea.jpg
Khao tom-dok anchan53.JPG
Butterfly Pea Double Flower (Clitoria Ternatea).JPG


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೂವು
ವರ್ಗೊ:ಪೂ
ಕಟಾರ

**ಕಟಾರ** ಪಂಡ್ಂಡ ಅಗೆಲವಾಯಿನ ಬಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಅಂಡೆ. ನೆಕ್ಕ್ ಪಾತೊನಿಯರ ಹೆಚ್ಛಾತ್ ರಡ್ಡ್ ಕೈ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು  ಕೊಪ್ಪರಿಗೆರ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಅಂಡೆ/ಹಂಡೆರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರೊಗು ಕಟಾರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಅರ್ತೊ
ಕಟಾರ/ಕಟಾರೊ

## ಗಳಸುನ
* ಮಸ್ತ್ ಜನ ಸೇರುನ ಕೂಟೊಲೆಡ್ ಸಾರ್, ಸಂಬಾರ್, ಪಾಯಿಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಟಾರೊಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್.

## ಕಟಾರೊದ ವಿದೊಕುಲು

## ಗಾದೆಲು
* ಅಂಡೆಗ್‍ಲ ತಿಕ್ಕಯೆ, ಕೊಂಡೆಗ್‌ಲ ತಿಕ್ಕಯೆ
* ಅಂಡೆದ ಬಾಯಿ ಅಂಡಲಾ ಕಟ್ಟೊಲಿ, ದೊಂಡೆದ ಬಾಯಿನ ಕಟ್ಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ
* ಕಂಡೆಡ್ ಕಾಯಿಂಡ ಕೊಂಡೆಗ್‍ಲ ಮುಟ್ಟ ಬರಂದ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಗುಲಾಬಿ

**ಗುಲಾಬಿ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪೂತ ಪುದರ್.ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣದ ಗುಲಾಬಿ ಪೂಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾತ ಪೂಕುಲೆನ್ ಅಪ್ಸರೆನಕುಲುಂದು ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಗುಲಾಬಿನ್ ಈ ಅಪ್ಸರೆಲೆನ ರಾಣಿ ಪಂದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಗುಲಾಬಿ ಪೂ ಆತ್‍ಲ ಪೊರ್ಲುದ ಪೂ. ಗುಲಾಬಿ ಮಲ್ಲ ಮರ ಆಪುಜಿ. ಗುಲಾಬಿದ ದಯಿ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ದಯಿ.

## ದಯಿತ ಪೊಲಬು
ಗುಲಾಬಿ ಪೂ ಭಾರಿ ಪರಿಮಳ ಇತ್ತಿನ ಪೂ ದಯಿಟ್ ದಂಡ್‌ದ ಸುತ್ತಲ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಎಗ್ಗೆಲು(ಗೆಲ್ಲ್)ಉಪ್ಪುಂಡು. ಗೆಲ್ಲ್‌ದ ಕೊಡಿಟ್ ಮುಕ್ಕೆ ಆದ್ ಮುಕ್ಕೆ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಲುಂಡು. ಗುಲಾಬಿದ ದಯಿ ಜಾಸ್ತಿ ಪಂಡ ೧೦ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು

## ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ
ಗುಲಾಬಿದ	ಪೂಕುಲೆಡ್ ಪನ್ನೀರ್ ಗುಲಾಬಿ ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪನ್ನೀರ್ ಗುಲಾಬಿನೆ ಗಳಸುವೆರ್.ಗುಲಾಬಿದ ಪೂನು ಗುಲಕುಂದ,ಅರ್ಕ ಬುಕ್ಕೊ ಚೂರ್ಣ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ
# ಗುಲಾಬಿದ ಪೂತ ಗುಲಕಂದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಜೀರ್ಣಾಂಗದ ತೊಂದರೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಜಠರ ಬುಕ್ಕೊ ಕರ್ಲ್‌ಗ್ ಬಲ ಕೊರ್ಪುಂಡು
# ಗುಲಾಬಿದ ಪೂತ ಅರ್ಕ ಬುಕ್ಕೊ ಗುಲಕಂದ ನಪುಂಸಕತೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಗುಲಾಬಿದ ಪರಿಮಳ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.
# ಶರೀರೊದ ಧಾತು ವೃದ್ದಿಗ್ ಗುಲಾಬಿದ ಅರ್ಕ ಬುಕ್ಕೊ ಗುಲಕಂದ ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್
# ಚರ್ಮದ ಸೌಂದರ್ಯೊಗು ಗುಲಾಬಿದ ಅರ್ಕದ ಲೇಪನ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೂವು
ಉಬುಂಟು

thumb|right|ubuntu 8.04
**ಉಬುಂಟು**  ಪನ್ಪುನ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನಪದೊಟ್ಟು ಮೂಡ್‌ದ್ ಬರ್ಪುನ ಶಬ್ಧ. `ಒರಿನಕುಲೆನಡೆಗ್ ಮಾನವೀಯತೆ' (ಇತರರೆಡೆಗೆ ಮಾನವೀಯತೆ) ಪನ್ಪುನಂಚಿನ ನೀತಿಗ್ ಉಬುಂಟು ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಪ್ರತೀತಿ. ಉಬುಂಟು ಲಿನಕ್ಸ್, ಡೆಬಿಯನ್ ವಿತರಣೆನ್ ಆಧರಿಸಾದ್ ಕನತ್‌ನ (ತರಲಾದ) ಒಂಜಿ ಲಿನಕ್ಸ್ ವಿತರಣೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆನಾನಿಕಲ್ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಯೋಜನೆನ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸವುಂಡು. (ಕೆನಾನಿಕಲ್ ಕಂಪೆನಿದ ಮಾಲೀಕೆ ಮಾರ್ಕ್ ಷಟ್ಟಲ್ ವರ್ತ್). 
thumb|left|ಉಬುಂಟುಡು ಕನ್ನಡ
ಪ್ರತಿ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲುಗು ಪೊಸ ಬಿಡುಗಡೆನ್‍ ಒಳಗೊಂಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯನೀತಿನ್ ರೂಡಿಸವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಈ ವಿತರಣೆದ ಸಮುದಾಯ, ಆಕರೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಬೈನರಿಲೆನ್ ಮುಕ್ತವಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಧರ್ಮೊಗುಲಾ ಅಂದ್. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಅಂತರಜಾಲೊರ್ದು ಉಂದೆನ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಆವಂದಿನಕುಲೆಗ್‌ ಉಬುಂಟು ಧರ್ಮಾರ್ತವಾದ್ ಸಿಡಿಲೆನ್ ಇಲ್ಲದ ಬಾಕಿಲ್‌ಗ್ ಮುಟ್ಟವುಂಡು.

## ಆವೃತ್ತಿ

## ಉಂದೆನ್ ತೂಲೆ
* ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಟ್ವ್
* ಸುಸೇ
* ಡೆಬಿಯನ್
* ಫೆಡೋರ

## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊಲು
* ಉಬುಂಟು ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗಣಕಯಂತ್ರ
ವರ್ಗೊ:ಲಿನಕ್ಸ್ ವಿತರಣೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನೊ
ವರ್ಗೊ:ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶೊಲು
ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್

**ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್** ಮೇರ್ ಭಾರತದ ನಟಿ, ಮೇರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೬ ದ ಚಿತ್ರ ಕ್ರೇಜಿ ಬಾಯ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ೨೦೧೬ ಡ್, ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನ ಚಿತ್ರಡ್ ದಿಲೀಪ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ನ ಎದುರು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಗರುಡ ಚಲನಚಿತ್ರಡ್ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೆರೆನ್ "ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಷ್" ಪಂದ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ಬೇಲೆ
ರಂಗನಾಥ್ ಚಿತ್ರಲೆಡ್ ಒವ್ವೆ ಪಿನ್ನೆಲೆ ಇಜ್ಜಿ. ಮೇರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸ್ದೆರ್. ಡಾ.ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್, ಗಣೇಶ್ ಅಭಿನಯತ ಮುಗುಳು ನಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಗರುಡ ಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆತ ಸಮಯಡ್ ದೆತ್ತಿನ ಚಿತ್ರಲೆನ್ ತೋಯಿಬುಕ್ಕೊ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಮೇರ್ ಅರೆನ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ ಕ್ರೇಜಿಬಾಯ್‌ಗಾದ್ ಮೆರೆನ್ ಕೇಂಡೆರ್. ಅವ್ ಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ೧೦೦ ದಿನ ಬಲ್ತ್ಂಡ್.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದ್‍ಕ್
ರಂಗನಾಥ್ ಅರೆನ ಕುಟುಂಬ ತುಮಕುರು ಕರ್ನಾಟಕ ಮೂಲದಕುಲು. ರಂಗನಾಥ್ ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಎನ್. ರಂಗನಾಥ್ ಸಿವಿಲ್ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಬಿ.ಸುಧಾ ರಂಗನಾಥ್. ರಂಗನಾಥ್ ಮೆರೆನ ಪಲಿ ಆರ್. ಅನುಷಾ. ರಂಗನಾಥ್ ತುಮಕೂರುದ ಬಿಷಪ್ ಸರ್ಗಂತ್ ಶಾಲೆಡ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮೆರೆನ ಪಿಯುಗಾದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಪೋಯೆರ್. ಕೋರಮಂಗಲ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಜ್ಯೋತಿ ನಿವಾಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಅರೆನ ಪಿಯು ಮುಗಿತೆರ್. ಅಲ್ಪ ಆರ್ ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಆಡಿಷನ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಿಸ್ ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ -೨೦೧೪ ರನ್ನರ್ಸ್ ಅಪ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಮೇರ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಎಂಇಎಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಪದವಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್, ಬಾಲಿವುಡ್, ಬೆಲ್ಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸೇರ್ದ್ ನನಾತ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಡ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದೆರ್.

## ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ ನಟಿ
ಪಾಲೆತ ಮೂಡೆ

ಪಾಲೆನ್ ಮಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಮೂಡೆದ ಲೆಕೊ ಕಟ್ಟ್‌‍ದ್ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಅಂಬಟೆ, ದೀಗುಜ್ಜೆ ಇಂಚ ತೋಟೊಡು ತಿಕ್ಕು ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪತೊಂದು ಬರಿಯೆರೆ ಗಲಸುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಕೌರವೆರ್

thumb|ಕೌವರೆರ್ - ಪಾಂಡವೆರೆನ ಯುದ್ಧ
ಮಹಾಭಾರತೊಡು ಪಂಡಿ ಕೂಡ್ಲೆ **ಕೌರವೆರ್** ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಂಡವೆರೆನ ನೆನೆಪು ಬರ್ಪುನವು ಕ್ರಮೊ. ಅಂಡ ನಂಕ್ ಪಾಂಡವೆರೆನ ಮಾತೆರ್‌ನಲಾ ಪುದರ್ ನೆನೆಪುಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಡ ಕೌರವೆರೆಡ್ ಕೆಲವೆರೆನ ಪುದರ್ ಮಾತ್ರ ನೆಂಪುಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೌರವೆರ್ ನೂತ ಒಂಜಿ ಜನ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ನೆಂಪು ದೀಯೆರೆ ಬಂಗ ಅಪುಂಡು. ಅಕ್‌ಲೆನ ಪುದರ್‌ದ ಪಟ್ಟಿ ಇಂಚ ಉಂಡು.
# ದುರ್ಯೋಧನ
# ದುಶ್ಯಾಸನ
# ದುಃಸಳ
# ದುಃಶಳ
# ಜಲಸಂಘ
# ಸಮ
# ಸಹ
# ವಿಂದ
# ಆನುವಿಂದ
# ದುರ್ಘರ್ಪ
# ಸುಭಾಹು
# ದುಷ್ಟ್ರದರ್ಶಣ
# ದುರ್ಮುಖ
# ದುರ್ಮಷಣ
# ದುಷ್ಕರ್ಣ
# ಕರ್ಣ
# ವಿವಿಂಶಿತ
# ವಿಕರ್ಣ
# ಶಲಿ
# ಸತ್ಯ
# ಸುಲೋಚನ
# ಚಿತ್ರ
# ಉಪಚಿತ್ರ
# ರೌದ್ರ ವರ್ಮ
# ದೃಢರಥ
# ಆನಾದೃಶ್ಯ
# ಕುಂಡಭೇದಿ
# ವಿರಾವಿ
# ಪ್ರಮಾಥ
# ಪ್ರಮಾಥಿ
# ದೀರ್ಘರೋಮ
# ವೀರ್ಯವಾನ
# ದೀರ್ಘಬಾಹು
# ಮ್ಯಾಢೋರ
# ಕನಕ ಧ್ವಜ
# ಕುಂಡಾಶಿ
# ವಿರಣ
# ಚಿತ್ರಾಷ
# ಶರಾಸನ
# ತಾರಾಮಿಶ್ರ
# ದುರ್ಮದ
# ದುರ್ವಿಗಾಹ
# ವಿಕಚಾನನ
# ವಿವಿತ್ಸು
# ಊರ್ಣನಾಭ
# ದುರ್ದಶನ
# ನಂದ
# ಉಪನಂದ
# ಚಿತ್ರಬಾಣ
# ಚಿತ್ರವರ್ಮ
# ಸದರ್ಮ
# ದುರ್ವಿಯೋಚನ
# ಸುನಾಧ
# ಆಯೋಬಾಹು
# ಮಹಾಬಾಹು
# ಚಿತ್ರಾಂಗ
# ಚಿತ್ರ ಕುಂಡಲ
# ಭೀಮ ವೇಗ
# ಭೀಮ ಬಳ
# ಉಳಾರ
# ಬಲದರ್ಧನ
# ನಿಷಂಗಿ
# ಉಗ್ರಾಯುಧ
# ಸುಷೇಣ
# ಕುಡಧಾರ
# ಮಹೋಧಾರ
# ದೃಢವರ್ಮ
# ದೃಢಪಾಣಿ
# ಸೋಮಕೀರ್ತಿ
# ಚಿತ್ರಾಯುಧ
# ಅನುದರ
# ವೃಂದಾರಕ
# ದೃಢ ಸಂಘ
# ಜರಾಸಂಘ
# ಸದಃ ಸುವಾರ
# ಸತ್ಯ ಸಂಘ
# ಉಗ್ರಾಶಯ
# ಉಗ್ರ ಸೇನ
# ಸೇನಾಗಿ
# ದುಷ್ಟರಾಜಯ
# ಅಪರಾಜಿತ
# ಕುಂಡಶಾಯಿ
# ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ
# ಧುರಾಧುರ
# ದೃಢ ಹಸ್ತ
# ಮಹನ್
# ಸವರ್ಚನ
# ವಾಚವೇಗ
# ಉಹ್ವಾಶಿ
# ಆದಿತ್ಯಕೇತ
# ಅಗ್ನವಾಯಿ
# ಕವಟಿ
# ನಾಗರತ್ನ
# ಕಥನ
# ಕುಂಡ
# ಕುಂಡಿಧರ
# ವಿರಬಾಹು
# ಬೀಮರಥ
# ಅಲೋಲುಪ
# ಆಭಯ ನಾಮ
# ದುಃಶಿಲಾ (ಪೊಣ್ಣು)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ
ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ

**ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ** ಒರಿ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕೆಯಾದ್ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಗಾಯನದೊಟ್ಟಿಗೆ ನಟನೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಮಲ್ತಿನಂಚಿನ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ. ಅರೆನ ಪೂರ ಪುದರ್ ಶ್ರೀಪತಿ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯುಲ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಜೀವನ
ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರುದ ಕೊನೇಟಮ್ಮಪೇಟಾ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ೧೯೪೬ ಜೂನ್ ೪ನಾನಿ ಪುಟ್ಟ್ಯೆರ್. ಬಾಲುನ ಅಮ್ಮೆರೆ ಒರಿ ಹರಿಕಥೆ ಪನೊಂದಿತ್ತಿನಾರ್. ಎಸ್.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಪನೊಂದಿತ್ತಿನ ಹರಿಕಥೆನೆ ಬಾಲುಗು ಪ್ರೇರಣೆ. ಬಾಲು ಸುರುಕು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ್ ಸಂಗೀತ ಕಲ್ಪುಜೆರ್. ಸ್ವಂತ ತಾನೆ ಹಾರ್ಮೋನೀಯಂ, ತಬಲ ಬಾರಿಸಪಿನೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪದೊ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ್ ಪುಗರ್ತೆ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮಾತ ತಿಕ್ಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗಾನ ಗಂಧರ್ವೆ ಆಯೆರ್.ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ನ ಬುಡೆದಿನ ಪುದರ್ ಸಾವಿತ್ರಿ.ಮಗಳೆನ ಪುದರ್ ಪಲ್ಲವಿ ಮಗನ ಪುದರ್ ಚರಣ್.

## ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ದ ಪಟ್ಟಿ
ಒಂಜೇ ದಿನೊಟು ಕನ್ನಡೊಡು 17 ಪದ್ಯೊಲು, ಒಂಜೇ ದಿನೊಟು ತೆಲುಗುಡು ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳ್‌ಡ್ 19 ಪದ್ಯೊಲು, ಒಂಜೇ ದಿನೊಟು ಹಿಂದಿಡ್ 16 ಪದ್ಯೊ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಪ್ಲೇ ಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ.

## ಸಾಧನೆ
೧೬ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್  ೪೦,೦೦೦ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಟ್‌ಲ ಸುಮಾರ್ ೧೯೦೦೦ ಸಾವಿರ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯನ (ಪದ್ಯೊಲು) ಕನ್ನಡೊಗು ಮಲ್ತೆ‌ರ್.ಚಿತ್ರ ಗೀತೆ ಮಾತ್ರತ್ತಂದೆ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಹಿಂದಿಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಮಲ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಚಿತ್ರೊಡು ನಟನೆಲ ಮಲ್ತೆರ್ ಡಬ್ಬಿಂಗ್,ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನಂಚಿನ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ.ಲೆಕ್ಕೊಗು ತಿಕ್ಕಂದಿನಾತ್ ಸ್ಟೇಜ್ ಪರ್ಫಾಮೆನ್ಸ್ ಮಲ್ತಿನ ಸಾಧನೆ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂನ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
# ನಾಲ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು ೬ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು 
# ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
# ೨೫ ಸರ್ತಿ ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ 'ನಂದಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
# ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆಡ್ದ್ ನಾಲ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್
# ಕನ್ನಡ ನಾಡ್‌ದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 
# ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 
# ವಿಶ್ವ ಗಾನ ಯೋಗಿ ಗೌರವ, 
# ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕಲಾ ಪ್ರಪೂರ್ಣ ಗೌರವ, 
# ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್ ಗೌರವ, 
# ತಮಿಳುನಾಡ್‌ದ ಕಲೈಮಾಮಣಿ ಗೌರವ, 
# ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾ ಸಿರಿ ಗೌರವ, 
# ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 
# ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಶ್ತಿಲು ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂಗೆ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್.

## ತೀರ್‌ನೆ
ಎಸ್ ಪಿ ಬಿ ಗ್ ತನ್ನ ೭೫ ನೆ ವರ್ಸೊಡು ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆಯಾದ್ ಮರ್ದ್ ಫಲಿಪಂದೆ ಚೆನ್ನೈದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ನೆ ಇಸವಿಡ್ ತೀರುವೆರ್. ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್ ದಾಳಿಗ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ಅರೆನ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಳಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಕೊರೊನಡ್ದಾತ್ರ ಅರೆನ ಶ್ವಾಸಕೋಶೊಗು ತೊಂದರೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಅರೆಗ್ ಆಮ್ಲಜನಕ ಕೊರಿಯೆರೆ ಇಸಿಎಮ್‍ಓ ಪನ್ಪಿ ಉಪಕರಣ ಪಾಡ್ದ್ ಚೆನ್ನೈಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಮ್‍ಜಿಎಮ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ಅರೈಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗಾಯಕೆ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಕೆ. ಎಸ್. ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್

**ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಎಸ್.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್**(5 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1936 - 3 ಮೇ 2020) ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿಲಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. 
* ಅರೆನ ಪೂರ್ಣ ಪುದರ್ 'ಕೊಕ್ಕರೆಹೊಸಳ್ಳಿ ಶೇಖಹೈದರ ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್' ಪಂಡ್‍ದ್. 
* ಅರ್ ಬರೆಯಿನ 'ಜೋಗದ ಸಿರಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ತುಂಗೆಯ ತೆನೆ ಬಳುಕಿನಲ್ಲಿ' ಪನ್ಪುನ ಪದ್ಯ ಬಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಆರ್ *ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ ಕವಿ* ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪವೊಂಡೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬಲಕೆ ಜೀವನೊ
*ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್* ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ದೇವನಹಳ್ಳಿಡ್ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೫,೧೯೩೬ಟ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ೧೯೫೯ಟ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನನೊಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೯೪ಮುಟ್ಟ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿಲೆಡ್ ಅಧ್ಯಾಪಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾಗದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದ್‍ದ್ ಬೇಲೆರ್ದ್ ನಿವೃತ್ತೆರಾಯೆರ್.

## ಸಾಹಿತ್ಯ
ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್  ಅರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ೧೦ನೇ ವರ್ಸೊರ್ದು ಸುರು ಆಂಡ್. 'ಜಲಪಾತ'ದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬರೆಯಿನ ಕವನ ಕೈಬರಹದ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಅಚ್ಚಾದ್ ಇತ್ಂಡ್. ಅರ್ ಇಡೇ ಮುಟ್ಟ (೨೦೧೮) ೨೧ ಕವನ ಸಂಕಲನೊಲು, ೧೪ ವೈಚಾರಿಕೆ ಕೃತಿಕುಲು, ೫ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಕುಲು, ೫ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಕುಲು, ೧೩ ಸಂಪಾದನಾ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಪಿದಯಿ ಕೊನತ್ತ್‌ದೆರ್. 
* ಅಯಿಟ್ಟ್ **ಮನಸು ಗಾಂಧಿಬಜಾರು** ಬುಕ್ಕೊ **ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ** ಉಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ ಸಂಕಲನೊಲು ಆದ್ ಉಂಡು. ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಬುಕ್ಕೊ ಜನಪ್ರಿಯ ಕವಿ.
* ೧೯೭೮ಟ್ ಮೇರೆನ ಸುರುತ ಭಾವಗೀತೆಲೆನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ **ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ** ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್‌ದ್‌, ಕನ್ನಡ ಲಘುಸಂಗೀತ (ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ) ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಭರ್ಜರಿ ಯಶಸ್ಸ್ ಪಡೆಂಡ್. ಇಡೇ ಮುಟ್ಟ (೨೦೧೮) ೧೩ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಲೆನ ಮೂಲಕ ಅರ್ ರಚಿಸಾಯಿನ ಕವನೊಲು, ಗೀತೆಲು ಸಂಗೀತದೊಟ್ಟುಗು ಪ್ರಚುರ ಆತ್ಂಡ್.
* *ಕುರಿಗಳು ಸಾರ್ ಕುರಿಗಳು*, ಪನ್ಪುನವು ರಾಜಕೀಯ ವಿಡಂಬನೆದ ಕವನ
* *ಭಾರತ ನಮ್ಮ ದೇಶ* (ಸರ್ ಮೊಹಮದ್ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಅರೆನ *ಸಾರೆ ಜಹಾಂ ಸೆ ಅಚ್ಚಾ* ಕವನದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಂತರ)
* *ಬೆಣ್ಣೆ ಕದ್ದ ನಮ್ಮ ಕೃಷ್ಣ* ಕವನ ಕವಿನ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಗ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಉಂಡು.

## ಕೃತಿಕುಲು

### ಕವನ ಸಂಕಲನೊಲು
* ಮನಸು ಗಾಂಧಿ ಬಜಾರು (೧೯೬೦)
* ನೆನೆದವರ ಮನದಲ್ಲಿ (೧೯೬೪)
* ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿ
* ಸುಮಹೂರ್ತ (೧೯೬೭)
* ಸಂಜೆ ಐದರ ಮಳೆ (೧೯೭೦)
* ನಾನೆಂಬ ಪರಕೀಯ (೧೯೭೨)
* ಆಯ್ದ ಕವಿತೆಗಳು (೧೯೭೪)
* ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ (೧೯೭೬)
* ಸ್ವಯಂ ಸೇವೆಯ ಗಿಳಿಗಳು (೧೯೭೭)
* ಅನಾಮಿಕ ಆಂಗ್ಲರು(೧೯೮೨), 
* ಬರಿರಂತರ (೧೯೯೦)
* ಸಮಗ್ರ ಕವಿತೆಗಳು (೧೯೯೧)
* ನವೋಲ್ಲಾಸ (೧೯೯೪)
* ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಸರಹದ್ದುಗಳಿಲ್ಲ (೧೯೯೮)
* ಅರವತ್ತೈದರ ಐಸಿರಿ(೨೦೦೧)
* ಸಮಗ್ರ ಭಾವಗೀತೆಗಳು(೨೦೦೧)
* ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕವನಗಳು(೨೦೦೨)
* ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ ಕವಿತೆ

### ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯೊ
* ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು
* ಇದು ಬರಿ ಬೆಡಗಲ್ಲೊ ಅಣ್ಣ
* ಷೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರನ ಒಥೆಲ್ಲೊದ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ
* ಅಮ್ಮ ಆಚಾರ ಮತ್ತು ನಾನು' (ಎ ಮಿಡ್ ಸಮ್ಮರ್ ನೈಟ್ಸ್ ಡ್ರೀಮ್ ಕೃತಿಯ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ)  

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲು
* ೨೦೦೬ರ ಮಾಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಗೊರೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಅನಕೃ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೮೧ರ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೩ರ ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
* ೨೦೦೬ರ ಅರಸು ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೬ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ಡ್ ಶಿವಮೊಗ್ಗಡ್ ನಡತ್ತ್‌ನ ೭೩ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಪಿದಯಿದ ಸಂಪರ್ಕೊ ಕೊಂಡಿಲು
*ನಿಸಾರ್‌ ಅಹಮದ್‌ ಸಂದರ್ಶನ | ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್‌ ಏಕಾಂತಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿ ಬಜಾರು ಲೋಕಾಂತಕ್ಕೆ- ಪ್ರಜಾವಾಣಿ
* ಜೋಗದ ಸಿರಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾದ ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ ಕವಿ By Anil Basur|d: Sunday, May 3, 2020

ಕೆ.ಎಸ್.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್
ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:೧೯೩೬ ಜನನ
ವರ್ಗ:೨೦೨೦ ನಿಧನ
ವರ್ಗ:ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು
ವರ್ಗ:ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ದೂಪದ ಮರ

**ಧೂಪದ ಮರ** ಡಿಪ್ಟರೋಕಾರ್ಪೇಸೀ ಕುಟುಮ್ಮೊಗು ಸೇರ್ನ ಒಂಜಿ ಕಾಟ್ ಮರ. **ರಾಳದಮರ** ಪಂಡ್‍ದ್ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆ ಪುದರ್. ವ್ಯಾಟೀರಿಯ ಇಂಡಿಕ ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್.  ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟದ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಡ್‌ಡ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಕೇರಳೊಡು 4,000ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಬೂಮಿಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ಲಕ್ಷಣೊ
ಉಂದು 20' - 30' ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆಪುಂಡು. ಚೋಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಂಡಲಾ ಬೊಲ್ದು ಮಿಸ್ರೊದ ಬೊನ್ಯೊ ಬಣ್ಣೊದವು ಆತ್ಂಡ್. ಚೋಲಿದ ದಪ್ಪೊ 3/8". ಚೋಲಿದ ಪದರೊ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಬೂರುಂಡು. ಬುಡೊತ ಬಾಗೊ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊತವು. ಇಂದೆನ ಕಡೆ ಕೆಂಪು. ದೂಪೊದ ಮರತ ಪೂ ಬುಡ್ಪುನ ಕಾಲೊ ಜನವರಿ - ಮಾರ್ಚ್.

## ಮರತ್ತ ಉಪಯೋಗ
ಇಂದೆತ ಬೀನೆನ್ ಪಾಲಿಸ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲದ ಉಪಯೋಗೊಗು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ದಿಂಜ ಪೀಟೋಕರಣೊನು ಇಂದೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಬುಡೊದ್ದು ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಮರೆ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಇಂದೆಕ್ ರಾಳ ಅತ್ತಂಡ ದೂಪ(ಡ್ಯಾಮರ್) ಪನ್ಪೆರ್.

### ರಾಳಡ್ ಮೂಜಿ ಬಗೆ
# ಒತ್ತಾದ ರಾಳ (ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಡ್ಯಾಮರ್) 
# ಕೋಶಮಯ ರಾಳ (ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಡ್ಯಾಮರ್) 
# ಕಪ್ಪುರಾಳ (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡ್ಯಾಮರ್)

### ರಾಳ ತಿಕುನ ಕ್ರಮೊ
ಮರತ್ತ ಪ್ರಾಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಳೊದ ಸಂಗ್ರಹೊ ವಿದಾನೊನು ಅನುಸರಿಸದ್ ಈ ಮೂಜಿ ಬಗೆಕುಲು ತಿಕುಂಡು. ಬಿಡೊನು ಕೊರೆಂಡ ಅಂಟ್ ತಿಕುಂಡು. ಇಂದು ಟರ್ಪಂಟೈನ್‌ಡ್ ಪೂರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗಂಗಸರೊಡು ಒಂತೆ ಮಟ್ಟ್‌ಗ್ ಕರಾಪುಂಡು. ಮರಮಟ್ಡ್‌ಲೆಗ್ ಪೊಲಬ್ಬು ಕೊರಿಯರೆ ಇಂದೆನ್ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಬಿರಾದ್ ಮಯನೊದ ಬತ್ತಿನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗಟ್ಟಿ ಆಯಿನ ಮಯನೊ‌ಡ್ದ್ ಕೃತಕ ಮಣಿಕುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಮಯನೊಗು ದಿಂಜ ಮರ್ದ್‌ದ ಗುನೊ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಎಣ್ಣೆದೊಟ್ಟುಗು ಕಾಯ್ತ್‌ದ್ ಮುಟ್ಟಾಂಡ ವಾತೊದ ಬಾಪು ಗುಣಾಪುಂಡು. ರಾಳೊದ ಮರತ ಬಿತ್ತ್‌ಡ್ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಗಟ್ಟಿ ನೆಯಿ ಉಂಡು. ಇಂದೆಕ್ಕೊ ಸಸ್ಯಮೂಲ ಬೊಲ್‌ನೆಯಿ (ವೆಜಿಟೇಬಲ್ ಬಟರ್) ಪನ್ಪೆರ್. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಂದೆನ್ ದೀಪೊ ಪೊತ್ರಾಯರ, ತೆನಸ್‌ಗ್ ಪರಿಮಲೊ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಂಚನೆ ಬೊಲ್ನೆಯಿ, ನೆಯಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆಗ್ ಬೆರಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ಎಣ್ಣೆಗ್ ದಿಂಜ ಮರ್ದ್‌ದ ಗುನೊ ಉಂಡು. ಕಾಯಿನ್ ಗುದ್ದ‍್‌ದ್ ಬೆಚ್ಚನೀರ್‌‍ಡ್ ದೀಡ್ದ್ ಪರ್ಂಡ ಕಕ್ಕುನವು ಉಂತುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಎಣ್ಣೆನ್ ವಾತೊ ಬತ್ತಿನಕುಲೆಗ್ ಮೈಕ್ ಪೂಜುವೆರ್.  ಎಣ್ಣೆಡ್ದ್ ಮೋಂಬತ್ತಿನ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಶ್ರೀಲಂಕಾಡ್ ಮರತ್ತ ಚೋಲಿನ್ ಹೆಂಡ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪುಲಿ ಬರಿಯೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ಮರತ್ತ ಇರೆಕ್ಲೆನ್ ಪತ್ರಾವಳಿದಂಚಲಾ ಗಳಸೊಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ಮನೋರೋಗೊ

**ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ** ಮನೋರೋಗೊ ಅತ್ತಂಡ **ಉನ್ಮಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ''(ಹಿಸ್ಟ್ರಿಯಾನಿಕ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್)***, ಈ ಮನೋರೋಗೊನು *'ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ಗಮನಾಪೇಕ್ಷೆ''' ಇಂಚಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

ನಾಟಕೊ/ಮಾತೆರೆ ಗುಮನೊನು ತನ್ನಾಡೆಗ್ ಒಯ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನೊ, ಬೆನಿಯರ ತಯಾರಿಂದ್ಯಾಂದಿ ಮನಸ್ಸ್, ಪಲೊ ದಾಂತೆ ದಿಂಜ ಆಸೆಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬೇಜಾರೊ ಮಲ್ತೊನುನೆ, ಅಯಿಕ್ಕಾದ್ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ್ ದೂಸನೆ ಮಲ್ಪುನೆ, ಸಮ್ಮಂದೊಕ್ಲೆಡ್ ಗಂಬೀರೊ ದಾಂತೆ ಇಪ್ಪುನೆ, ದಿಂಜ ಬಾವೋದ್ವೇಗೊ ಆಪುನೆ, ಜೋಕ್ಲಾಟಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಪುನೆ, ಉಂದು ಮಾತ ಈ ಕಾಯಿಲೆದ ಮುಕ್ಯೊ ಲಕ್ಸನೊಲು. ಇಂದೆತ ಲಕ್ಸನೊ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪ್ರಾಯೋಗು ಬನ್ನಗ ಬುಕ್ಕೊ ಜವ್ವನೊಗು ಬನ್ನಗ ಸುರುವಾಪುನೆ. ಜವ್ವನೊಡುಲಾ ಅಪಾಪಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ತೋಜು. ಪೊಂಜೊನಕ್ಲೆಡ್ ಈ ಬಗೆತ ಲಕ್ಸನೊಲು ಆಂಜೋನಕ್ಲೆಡ್ದ್ ನಾಲ್ ಪಟ್ಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಜಗತ್ತ್‌ದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಸುಮಾರ್ ಸೇಕಡಾ ರಡ್ಡೆಡ್ದ್ ಮೂಜೆದಾತ್ ಜನೊಕುಲು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗ್ ಬೂರ್ವೆರ್. ಮಾನಸಿಕ ಆಸ್ವತ್ರೆಲೆಡ್ ಮರ್ದ್ ದೆತೊನುನ ಉಲಯಿದ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿದ ರೋಗಿಲೆಡ್ ೧೦ಡ್ದ್ ೧೫ ಶೇಕಡ ರೋಗಿಲು ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ಮನೋರೋಗೊಡ್ದು ಬಂಙ ಬತ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

## ಲಕ್ಸನೊಲು
ಈ ರೋಗ ಇಪ್ಪುನಕುಲು ಅಕ್ಲೆಗ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಡು ತೆರಿದೇ ಇಪ್ಪುಜೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಕ್ಲೆನ ಆಲೋಚನೆ ಬುಕ್ಕೊ ವರ್ತನೆ ಇದಾನೊ ಸೊಂತೊ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಸ್ವಾಬಾವಿಕವಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಅಯಿಡ್ದಾದ್ ಎದುರಿಸವುನ ಸವಾಲ್‌ಲೆಗ್ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ್ ದೂಸಿಸಬೆರ್. ಇಂದೆತ ಜತೆಟ್ ದಿಂಜಿದಿ ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಬೇತೆಕ್ಲು ನಂಕ್ ನಸ್ಟೊ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್ಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಬಾವನೆ, ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಇಸ್ಟೆ ಬಗೆಟ್ ನಂಬಿಕೆ ಇಪ್ಪುಜಿ. ಬೇತೆಕ್ಲ್ ನಮೊನ ಬಗೆಟ್ ಮಾಹಿತಿನ್ ದುರಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊನುವೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಪೋಡಿಗೆ, ಇಸ್ವಾಸೊ ಹೊಂದಿಯರ ಪಿರಜಾರುನ, ದ್ವೇಸೊ ಸಾದಿಸವುನ ಬೇಲೆ, ಜತೆಗಾರೆರ್ ಎಂಕ್ ಇಸ್ವಾಸೊದ್ರೋಹ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತೊ ಅತ್ತಂದಿನ ಯೋಚನೆಲು ಈ ಬಗೆತ ಮಸ್ತ್ ಲಕ್ಸನೊಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮನೋರೋಗಿಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಎಚ್ಚದ ಗುಣಲಕ್ಸನೊಲೆನ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ಪಟ್ಟಿಡ್ ತೂವೊಲಿ.

### ಗುಣಲಕ್ಸನೊಲು
* ದಿಂಜ ತೋಜ್ಪಾವೊನುನ ರೋಗೊ
* ಎಚ್ಚಾದ್ ಬೇತೆಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಅನುಮೋದನೆ ದೆತೊನುನ ರೋಗೊ
* ವಿಮರ್ಸೆ ಬುಕ್ಕೊ ಟೀಕೆಗ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊರ್ಪುನೆ
* ಸೊಂತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊದ ಪೆರ್ಮೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬದಲಾಯೆರೆ ಇಚ್ಚೆ ಇದ್ಯಾಂತಿಪ್ಪುನೆ
* ಅಸಹಜ ಕಾಮ ಪ್ರಚೋದನೆನ್ ತೋಜವೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ ಲೈಂಗಿಕ ವರ್ತನೆಲು
* ಒವ್ವೇ ಬದಲಾವನೆನ್ ಪೋಡಿಕಟ್ಟಾದ್ ತೂಪುನೆ
* ಗುಮನೊ ದೆಪ್ಪಿಯೆರೆ ಸರ್ರೊಗು ಕಾಯಿಲೆ ಅತ್ತಂಡ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆನ್ ಗಳಸುನೆ
* ಗುಮನೊದ ಕೇಂದ್ರೊ ಆವೊಡಾಯಿನ ಅಗತ್ಯೊ
* ಹತಾಶೆ, ಕಡಮೆ ತಾಲ್ಮೆ, ಏಪೊಲಾ ಸಮದಾನೊ ಇದ್ಯಾಂತಿಪ್ಪುನೆ
* ಬೇತೆಕ್ಲೆಗ್
 ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಾದ್ ತೋಜುನಾತ್ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಬದಲಾದಿಪ್ಪುನೆ
* ಸಮ್ಮಂದೊಲು ನಿಜೊ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಮೀಯವಾದುಂಡುಂದು ಪಂಡ್‌ದ್ ನಂಬಾವುನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ
* ದುಡ್‌ಕ್‌ದ್ ನಿರ್ದಾರೊಲೆನ್ ದೆತೊನುನೆ
* ಸೊಂತೊ ಸೋಲುನು ಅತ್ತಂಡ ನಿರಾಸೆನ್ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡುನೆ
* ಬೇತೆಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಸುಲಬೊಡು ಪ್ರಬಾವೊ ಆಪುನೆ
* ದಿಂಜ ನಾಟಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾವನಾತ್ಮಕ ನಡಕೆ
* ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಸಲಹೆಡ್ದ್ ಪ್ರಬಾವೊ ಆಪುನೆಭಾವಿತರಾಗುವುದು.

ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊ ಮನೋರೋಗೊ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಈ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಮಾಂತ ಲಕ್ಸನೊಲೆನ್ ಹೊಂದೊನೊಡುಂದಿದ್ದಿ.

## ಪರಿನಾಮೊಲು
ದಿಂಜ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಜನಕ್ಲೆ ಜತೆಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ್ ಸಮ್ಮಂದ ಆಯೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸನಗ ಇಂಚಿನಕ್ಲೆಗ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಆವು. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಚನೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನೊ ನಡಪ್ಪಾಯೆರೆ ದಿಂಜ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ಪು. ಜತೆಟ್ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನೊನು ಅಪಾಯೊಗು ನೂಕು.

## ಈ ರೋಗೊಗು ಮರ್ದ್
ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಟಾಕ್ ಥೆರಪಿಡ್ ಸಮಸ್ಯೆ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಬೊಡು ಸೈಕೋಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸ್ವಕೇಂದ್ರಿತೊ ಗುಮನೊಗು ದೆತೊನುನ ಇಚ್ಚೆದ ಸಮಸ್ಯೆ ಒವ್ವೇ ಲಕ್ಸನೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಕೂಡ್ಲೆ ವೈದ್ಯೆರೆನ ಕೈತಡೆ ಪೋವೊಡು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೈಕೆದ ಬೇಲೆದಕುಲು, ಕೌನ್ಸಲರ್‌ನಕುಲು, ಅಂಚನೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞೆರೆನ ಕೈತಡೆ ಪೋದ್ ಸಮಸ್ಯೆಗ್ ಪರಿಯಾರೊ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ತೊಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮನೋರೋಗೊ
ದೂಪದ ಎಣ್ಣೆ

**[[ದೂಪದ ಎಣ್ಣೆ'']]'ನ್  ದೂಪೊದ ಮರತ್ತ ಬಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ದೂಪೊದ ಮರನ್ ಸಾಲ್ದೂಪೊ, (saldhupa), ದಾಮರ್ (Damar) ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. [[ದೂಪದ ಮರ]]  [[:en:Dipterocarpaceae|ಡಿಪ್ಟೆರೊಕಾರ್ಪೆಸಿ]] ಸಸ್ಯೊ ಕುಟುಮ್ಮೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಮರ. ಇಂದೆತ **ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ''' ಪುದರ್ ವೆಟೆರಿಯ ಇಂಡಿಕ.

## ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ದೂಪ ಪದ
ಭಾರತೊದ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ದೂಪದ ಮರತ ಪುದರ್ ಸಾದಾರ್ನೊ ಇಂಚ ಉಂಡು.
* ಸಂಸ್ಕೃತ - ಧೂಪ (dhupa), ಕುಂದುರ (kundura), ಅಜಕರ್ಣ (ajakarna)
* ಕನ್ನಡ - ಧೂಪ, ರಾಳ
* ಹಿಂದಿ - ಖರುಬ (kharuba), ಸಫೇಡ್ ದಮರ್ (safed damar), ಸುಂದ್ರಾಸ್ (sundras), (Badasal)
* ತೆಲುಗು - ಧೂಪ (dhupa)
* ತಮಿಳು - ಧೂಪ ಮರಮ್ (dhupa maram), Painimaram, Vellaikundrikam
* ಮಲಯಾಳಂ - ಬೈನೆ (Baine), Kunturukkam, Paenoe

## ಭಾರತ ದೇಸೊಡು ಬುಲೆಪುನ ಪ್ರಾಂತೊಲು
ಕರ್ನಾಟಕ ಡ್ದ್ ಕೇರಳ ಮುಟ್ಟ ಇಪ್ಪುನ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ದ ಕಣಿವೆ, ಪರ್ವತಪಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲೆಡ್ ಈ  ದೂಪದ ಮರ ಬುಲೆಪುಂಡು. ನಾನಲ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರೆತ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ಉದ್ದೊಗು ಕುರುಂಬು (ಎತ್ತರೊದ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ಚಪ್ಪಟೆ ಭೂಮಿ), ೬೦-೧೨೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಡು ಗುಟ್ಟೆ  ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು ಈ ಮರ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನಾನಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಡಿಶಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪೆರ್.  ವಿದೇಸೊಲೆಡ್ ವೆಸ್ಟಿಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬುಲೆಯರ ಬೋಡಾಪುನ ಅನುಕೂಲವಾಯಿನ ಬೆಚ್ಚ ದಿಂಜ ಪಂಡ ೩೫-೩೮೦C, ಕಡಮೆ ಪಂಡ ೧೨.೨-೧೮೦C ಇಪ್ಪೊಡು. ಬರ್ಸೊ ೨೦೦ ಮಿ.ಮೀ.ಡ್ದ್ ೫೦೦ ಮಿ.ಮೀ. ಇಪ್ಪೊಡು.

## ಮರ
ದೂಪದ ಮರನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕೊಪಲ್ ಮರ ಪನ್ಪೆರ್.  ಉಂದು ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ, ಪೊರ್ಲುದ ಏಪೊಲ ಪಚ್ಚೆಪಜಿರ್‌ದ ಮರ. ೧೫ ಮೀಟರ್‌ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು.  ಈ ಮರಮುಟ್ಟ್‌ನ್ ಸೂತಪೆಟ್ಯೆಗ್, ಪದರ ಪಲಾಯಿ (plywood) ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಮರ್ದ್ದ ಗುನೊ ಉಂಡು. ಮರತ ಚೋಲಿಡ್ ಗರ್ (gur) ಕೈಗಾರಿಕೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮರದ ಅಂಟು/ರಾಳ(resin)ವನ್ನು ವಾರ್ನಿಷ್, ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ, ಹಚ್ಚು ಮದ್ದು  ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಬಳಸುವೆರ್.

## ದೂಪೊದ ಪರ್ಂದ್
ದೂಪೊ ಪೂ ಬುಡ್ಹೂಪುನ ಸಮಯೊ ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗೊಲು. ಪೂಕುಲು ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣಡ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಪೂಡ್ ಪರಿಮಲೊ ಇಪ್ಷುಂಡು. ಈ ಮರಟ್ ಮೇ-ಜುಲೈಡ್ ಕಾಯಿ ಪರುಂದುಂಡು.  ಪರ್ಂದ್ ದಪ್ಪೊ ಆಪುಂಡು. ಉರೊಂಟು ಆಕಾರೊಡು ಬರಣಿ ರೂಪೊಡುಪ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಅರ್ತಿ

**ಅರ್ತಿ** ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಮರ ನೆನ್ನ್‌ ಅರ್ತಿ ಕಾಯಿ, ಅರ್ತಿ ಪಂರ್ದ್, ಅಂಜೂರದ ಪಂರ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.‌ ಉಂದೆಕ್ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೋಡ್ 'ಸೈಕೋನಿಯಂ' ಪಂದ್ ಪುದರ್. ಇ ಪರಂದ್‌ಡ್  ಕಬ್ಬಿಣ, ತಾಮ್ರ ಬುಕ್ಕ ಎ, ಬಿ, ಸಿ ಬುಕ್ಕ ಡಿ ವಿಟಮಿನ್‍‌ಳ್‌ ಉಂಡು.

## ತೂಯರ
ಅರ್ತಿ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಮರ. ನೆನ್ನ ಎತ್ತರ ಸು. 3-5 ಮೀ. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ದಾಸ್ತಿ ಎತ್ತರೊಗ್ ಬುಲೆಪುಂಡು.  ಇರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ ಪುಡೆ ದೊರಗ್, ಅಡಿ ಪುಡಟ್ ರೋಮ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪರ್ಂದ್ ಇರೆಕುಲೆ ಎಡೆಟ್ಟ್ ಅಪುಂಡು.

## ವಿಸೇಸೊ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಉಂದು ಕಾಯಿಲಾ ಅತ್ತ್, ಪಂರ್ದ್ ಲಾ ಅತ್ತ್.  ಅರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಜೂರ ಪಂಡ ಸಾರ ಪೂಕುಲೆನ್ ತನ್ನ ಬಂಜಿದ ಉಲಯಿ ದೆಂಗಾದ್ ದೀತಿನ ಒಂಜಿ ಗೊಂಚಿಲ್ದ ತೊಟ್ಟು. ಮಸ್ತ್ ಪೂಕುಲೆನ ಗೊಂಚಿಲ್ ಅಡಿಮೇಲಾದ್ ಉಲಯಿ ಕುಲ್ಲುದ್ ಕಾಯಿದ ರೂಪೊಲೆಕ ನಂಕ್ ತೋಜುಂಡು. ಅರ್ತಿ, ಅಂಜೂರ, ಗೋಲಿ, ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ ಪೂರಾ ಒಂಜೇ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನವು ಆದುಂಡು. ಈ ಮರಕ್ಲೆಗ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Ficus ಜಾತಿದ ಮರ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ Ficus ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನ ಓವ್ವೆ ಪೊಸ ಮರಕ್ಕುಲು ಪುಟ್ಟೋಡಾ೦ಡ ಅಯ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪುರಿತ್ತ ಸಕಾಯ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಪುರಿ ಅತ್ತುಂಡ ಪಾಂತೆ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡ್೦ದಾಂಡ ಅರ್ತಿ, ಅಂಜೂರದಂಚಿನ ಮರತ್ತ ಸಂತಾನ ಅರಿಪುಂಡು. ಈ ಪುರಿಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Fig Wasp ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಕಾಯಿ ಅಪುನಾ
ಅರ್ತಿ, ಅಂಜೂರದ ಪೂಕುಲೆಡ್ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಆದ್ ಬೀತ್ತ್ ಪುಟ್ಟೋಡಾಂಡ Fig Wasp ಕಾರಣ. ಈ ಪುರಿಕ್ಲೆಡ್ ನೂದೇರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪಜಾತಿ ಉಂಡು. ಗರ್ಭ ಪಡೆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ಪಾಂತೆಲು ತೆತ್ತಿ ದೀಯೆರೆ ಜಾಗೆ ನಾಡೊಂದು ಉಪ್ಪುವ. ಅಪಗ ಈ ಅರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಜೂರದ ಕಾಯಿ(ಪೂತ ಗೊಂಚಿಲ್) ವಿಸೇಸ ಆಯಿನ ಪರಿಮಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಾಂತೆಲು ರಾದ್ ಅರ್ತಿ,  ಎಲ್ಯ ಒಟ್ಟೆಡ್ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಇಂಚ ಪೋನಗ ಅಯಿತ ರೆಂಕೆ, ಕೊಂಬು ಪೂರಾ ಪೊಲೀದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಉಲಯಿ ಪೋಯಿನ ಪಾಂತೆಗ್ ಪಿರ ಪಿದಾಯ್ ಬರಿಯರೆ ಆಪುಜಿ. ಅವು ಆ ಕೈದಂಚಿನ ಪೂತಾ ಉಲಯಿ ತೆತ್ತಿ ದೀಪುಂಡು. ಆ ಸಂದರ್ಭ ಅಯ್ಕ್ ಗೊತ್ತವಂದಿಲೆಕನೇ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಕ್ರಿಯೆ ನಡಪುಂಡುಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಉಲಯಿರ್ದ್ ಅರ್ತಿತ ಕಾಯಿ ಬುಳೆವುಂಡು.

## ಉಪಯೋಗೋ
ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್ ದ ಗುಣ ಇತ್ತಿನ ಈ ಮರತ ಗೆಲ್ಲ್, ಇರೆ, ಕಾಯಿ, ಪರಂದ್ ಪೂರಲಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಇಲ್ಲದ ಮರ್ದಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅರ್ತಿಕಾಯಿನ್ ಅಟಿಲ್ ಡ್ ಚಟ್ನಿಗ್, ಕಜಿಪುಗ್ ಪಾಡುವೆರ್, ಅತ್ತಾಂದೆ ಉಪ್ಪುನೀರ್ ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮರಿಯಲೊಡು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಪಟಕೊಲು




## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್
ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿ

‌
**ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿ** ಪಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕತ್ತಿ. 'ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿ' ಕತ್ತಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ವಿದೊ. ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಅಪುನಲೆಕ ಉಪ್ಪುನವು. ಈ ಕತ್ತಿ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಅತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕತ್ತಿ. ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಸೊಂಟೊಡು ಕುತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕತ್ತಿಡ್ ಬಾರೆದ ಇರೆ, ಬಾರಿ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಬೇಲೆಗ್ ಗಲಸೊಲಿ, ಅಂಡ ಈ ಕತ್ತಿನ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಯಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಗಲಸಂದೆ ಸೊಂಟೊಡು ಕುತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.  ತುಳುವೆರೆ ಮದಿಮಾಲೆನ ಕೈಟ್ ಲಾ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.

## ಕತ್ತಿದ ಸುರ್ಪೊ
ಉಂದು ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಕತ್ತಿ. ಕತ್ತಿದ ಅರು ಒಂಜೆ ಪುಡೆಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಾಕಿ ಕತ್ತಿಲೆರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕತ್ತಿತ ಕಡೆಲಾ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸೊಂಟೊಗು ಕುತ್ತೊನಿಯೆರೆ ಆಪಿಲೆಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತೂಯೆರೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಟ್ಟ, ಆಯಿತ್ತ ಸುತ್ತ ಗೆಜ್ಜೆಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕುಂಞತ್ತಿ ಒಂಜಿಡ್ಡ್ ಒಂಜೇ ಕಾಲ್ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಉದ್ದ ಇತ್ತ್ಂಡ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿ ಅರ್ದ ಫೀಟ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪು. ಈ ಕತ್ತಿ ಒಂತೆ ಹಗುರ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯ ತೆಲುಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಮಲ್ಲಕುಲು ಪತೊನುನ ಗೆಜ್ಜೆ ಕತ್ತಿಲು ಬೊಳ್ಳಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪುಡಿ ಉಪ್ಪುನಲಾ ಉಂಡು.  
* ಕೆಲವು ಕತ್ತಿಲೆಗ್ ಉದೆಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು
* ಪೆದ್ದೊಲ್ತಿನಕುಲೆನ ಕೈತಲ್ ಈ ಗೆಜ್ಜೆಕತ್ತಿನ್ ದೀದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಕರ್ಬದ ವಸ್ತ್ ಕೈತಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಬೊಡ್ಚಂದಿನ ಶಕ್ತಿಲು ಕೈತಡೆ ಬರ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಚಟಾಕ್

**ಚಟಾಕ್** ಅತ್ತ್ಂಡ **ಚಿಟಿಕ್** ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಅಲತೆ. ರಡ್ಡ್ ಬಿರೆಲ್‌ನ್ ಸೇರಾದ್ ಕೊರ್ಪುನಾತ್ ವಸ್ತ್. ಒಂಜಿ ತೊಟ್ಟು ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು..

## ಪಾತೆರ
* ಒಂಜಿ ಚಿಟಿಕ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್‌ಲೆ
* ಒಂಜಿ ಚಿಟಿಕ್ ಮೂಂಕುದ ಪೊಡಿ ಕೊರ್ಪರ?
* ಯಾನ್ ಒಂಜಿ ಚಿಟಿಕೆ ಪಾಡ್ಂಡ ಊರುದ ಜನಕುಲು ಪೂರ ಸೇರುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಟ್ಯೂಬುಲೈಟ್

**ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪ**ವು ದೃಶ್ಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪಾದರಸ ಅನಿಲ ವಿಸರ್ಜನಾ ದೀಪ. ಅನಿಲದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಪಾದರಸ ಆವಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಲ್ಪ ತರಂಗ ಅತಿನೇರಳೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರ ದೀಪದ ಒಳಗಿನ ಫಾಸ್ಫರ್ ಲೇಪನವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತ ಬೆಳಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೊಳೆಯುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ವಾಟ್‍ಗೆ ೫೦-೧೦೦ ಲೂಮೆನ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಹೋಲುವ ಬೆಳಕು ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪದ ಜೋಡಣೆಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ದೀಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ವೆಚ್ಚವು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಡಕ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಉಳಿತಾಯ ಪರ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದರಸ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಲೇವಾರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಡಳಿತವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅಡುಗೆಮನೆ, ನೆಲಮಾಳಿಗೆ, ಗ್ಯಾರೇಜ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳು ಕಂಡರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಉಳಿತಾಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ರಂಗಮಂಚ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹ್ಯಾಲೋಜೆನ್ ಬೆಳಕು ಮೂಲಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ಮಿನುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉನ್ನತ ಆವರ್ತನದ ಬ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೀಪೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದೀಪಲೆನ ಪ್ರಕಾರೊಲು
ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಸಮ್ಮಾನೊ

**ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ** ಭಾರತದ ಸಾಹಿತಿನಕುಲೆಗ್ ಸಂದುನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಣ್ಮನೇ ಅನುಸೂಚಿಲೆಡ್ ಉಲ್ಲೇಖವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ 22 ಬಾಸೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಲಭಿಸುವುದು. ಸಾಹು ಜೈನ್ ಪರಿವಾರದವರು, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೇ ೨೨, ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮಲೆಯಾಳಂ ಲೇಖಕ ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಿಜೇತರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕ, ೧೧ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಚೆಕ್ ಹಾಗೂ ವಾಗ್ದೇವಿಯ ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುವುದು.

## ಜ್ಞಾನಪೀಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿವರ
ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸರಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವರು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್. ಟೈಂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೈನ್ ಕುಟುಂಬ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಈಗಲೂ ಅದರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೨ ರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಸಂದಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈವರೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಬಾಸೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಯು ಎಂಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

೧೯೮೨ರಿಂದ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

## ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ

## ಈ ಪುಟಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ
*ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು 
*ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಸಂಸ್ಥೆ
*ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರ;ಬಂಗಾಳದ ಕವಿ ಶಂಖ ಘೋಷ್‌ಗೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ;24 Dec, 2016

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

*1.[೧೫]"Gujarati Litterateur Raghuveer Chaudhary honoured with 51st Jnanpith Award". mid-day. 2015-12-29. Retrieved 29 December 2015.
*2.[೧೬]http://www.jagranjosh.com/current-affairs/noted-gujarati-writer-raghuveer-chaudhary-selected-for-51st-jnanpith-award-1451444947-1

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಕ್ರಿಸ್ತ ಮಹಿಮಾ ದೇವಾಲಯ, ಮಣಿಪುರ

ಮಣಿಪುರ ಉಪ್ಪುನವು ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುಡು.  ಕಟಪಾಡಿಡ್ದ್ ಮುಡಾಯಿಡ್ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್ದ್ ಪೋನಗ ಈ ಮಣಿಪುರ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಕಲೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಆರಾಧನೆದ ಸಭೆ ಆರಂಭ ಆತ್ಂಡ್.

## ಇತಿಹಾಸ
೧೯೭೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಪುಂಡು.
ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ದ ಮಿಶನೆರಿಲಾಯಿ ರೆವೆ.ಹಾರ್ಟ್ಮನ್ ಬುಕ್ಕೊ ರೆವೆ.ಸ್ಟೋಕ್ ಪನ್ಪಿ ಮಿಶನೆರಿನಕುಲು ಈ ಸಭೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್
ಆದಿಕಾಂಡ

ಆದಿಕಾಂಡ ಉಂದು ಸತ್ಯವೇದದ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುರುತ್ತ ಪುಸ್ತಕ. ನೆಟ್ಟ್ ಐವ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಉಂಡು.
**ಆದಿಕಾಂಡ** ಪನ್ಪುನವುಬೈಬಲ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪುನ ಭಾಗದ ಪ್ರಥಮ ಪುಸ್ತಕವಾದ್ ಉಂಡು. ಯೆಹೂದ್ಯರೆನ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಬೈಬಲ್‌ದ ಸುರುತ ಐನ್‌ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್‌ ಮೋಸೆಸ್(ಮೋಶೆ) ಬರೆತಿನವುನವು ಪಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸದ್ಂಡ್‌. ಈ ಕಾರಣೊರ್ದು ಆದಿಕಾಂಡನ್ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಮೋಸೆಸ್‌ನ ಸುರುತ ಪುಸ್ತಕ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 
ಆದಿಕಾಂಡ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸೃಷ್ಟಿರ್ದ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್ಯೆರ್ ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶೊನು ಸೇರ್‌ನ ಚರಿತ್ರೆನ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಈ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ ಆದಾಮ ಬುಕ್ಕೊ ಹವ್ವಳು, ಕಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಆಬೇಲ, ನೋಹನ ನಾವೆ, ಬಾಬೆಲ್ ಗೋಪುರ, ಅಬ್ರಹಾಮ, ಇಸಾಕ, ಯಾಕೋಬ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಸೆಫ್ ಮೊಕುಲೆನ ಚರಿತ್ರೆಲುಲಾ ಸೇರ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಪುರಾತನ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್ಯರೆನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರಿತ್ರೆದ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ವಿಷಯೊಲು ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಅಡಕವಾದ್‌ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ದೇವೆರೆನ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವೆರೆರ್ದ್ ಆರಿಸಾಯಿನ ಜನಾಂಗೊಲೆನ ನಡುತ್ತ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ತನ್ನ ಜನರಕುಲೆಗ್ ವಾಗ್ದಾನ ಮಲ್ತ್‌ನ ದೇಶೊಗು ಲೆತೊಂದು ಪೋಪುನ ದೇವೆರೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನವು.

ಜೆನಿಸಿಸ್‘ ಪನ್ಪಿನವು ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆದ ಪದ. ನೆತ್ತ ಅರ್ಥ ಮೂಲದವು, ಆರಂಭದವು. ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ ನೆಕ್ಕ್ ಆದಿಕಾಂಡ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ಆದಿಕಾಂಡೊಗು ಸುರುಟ್ಟು ಉತ್ಪತಿ ಪಂಡ್ದ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಉತ್ಪತಿ ಪಂಡ ಸೃಷ್ಠಿ. ಇತ್ತೆದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಂತರೊಡು ಆದಿಕಾಂಡ ಪಂಡ್ದೇ ಉಂಡು. ಆದಿಕಾಂಡ ಪಂಡ್ಂಡ ‘ಮೂಲದ ಅಧ್ಯಾಯ‘ ಇಜ್ಜಾಂಡ ‘ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸೃಷ್ಠಿದ ಮೂಲ ಚರಿತ್ರೆದ ಪುಸ್ತಕ‘.ಆದಿ ಪಂಡ ಮೂಲ ಕಾಂಡ ಪಂಡ್‌ಂಡ ಅಧ್ಯಾಯ. ಅಂಚಾದ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳುಟ್ಟು ಆದಿಕಾಂಡನೇ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್‌ಂಡ್. ಭೂಲೋಕದ ಮೂಲ ಒವು? ಈ ಲೋಕೊಡು ನಡಪು ಪುಟ್ಟು ಮರಣ ಎಂಚ ಸುರು ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವೇ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ವಿಷಯ. ಆದಿಕಾಂಡೊಡು ಜಗತ್ತ್‌ದ ಆರಂಭದ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸೃಷ್ಥಿದ ಕಥೆನ್ ಮಾರ ಅತ್ತಂದೆ, ಜನಮಾನಿಲೆ ವಂಶೊಲೆ ಕತೆಕ್ಕುಲೆನ್ಲಾ ದೇವೆರ್ ಅಜತೊಂಡಿ ಜನಾಂಗೊಲೆ ಆದಿಡ ಕತೆಕ್ಲೆನ್ಲಾ ತೆರಿಪಾವುಂಡು.  ಈ ಲೋಕೊಗುಲಾ ನೆಟ್ಟುಪ್ಪು ಮಾತಾ ಜನಮಾನಿಲೆಗ್ ಕಾರಣಕರ್ತೆ ದೇವೆರೇ. ಆದಿಡೇ ನರಮಾನಿ ತನ್ಕ್‌ಲಾ ದೇವೆರೆಗ್‌ಲಾ ಇತ್ತಿ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ತನ ಪಾಪೊಲೆಡ್ದ್ ಕಳೆವೊಂಡೆ.  ನರಮಾನಿಲೆನ್ ಉದ್ಧಾರ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ದೇವೆರ್ ಅಬ್ರಹಾಮುನು ಅಜತೊಂಡೆ. ಅಬ್ರಹಾಮುನ ವಿಶ್ವಾಸ ನಿಲೆದಾಂತಿನವು ಅದಿತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಮಾತೆಕ್ಕ್‌ಲಾ ದೇವೆರೇ ಮೂಲ. ದೇವೆರ್ ಪೂರ್ವಿಕೆರಾಯಿ ಅಬ್ರಹಾಮು, ಇಸಾಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಯಾಕೋಬೆರೆಗ್ ಕೊರಿ ಪಾತೆರದಲೆಕ್ಕ ಕಂಡಿತಾದ್ ನಡಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಚರಿತ್ರೆದ ಬರವುಲು ಮುಗಿಯುಂಡು

## ಶೀರ್ಷಿಕೆ
"ಆದಿಕಾಂಡ" Genesis ಪನ್ಪುನ ಪದ ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆರ್ದ್ ಉದ್ಭವಿಸದ್ಂಡ್. ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆದ ಪದ "ಜನನ", "ಸೃಷ್ಟಿ", "ಮೂಲ", "ಆದಿ" ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನ ಅರ್ಥೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಹಿಬ್ರೂ ಬಾಸೆಡ್ 'ಬರೆಶಿತ್' ಪಂಡ್ಂಡ "ಆದಿಡ್" ಪನ್ಪುನ ಅರ್ಥ ಉಂಡು.

## ಚರಿತ್ರೆ
"ಆದಿಡ್‌ ದೇವೆರ್ ಆಕಾಶೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಭೂಮಿನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆ. ಭೂಮಿ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಂದೆಲಾ, ಬರಿದಾದ್‌ಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲೋಕೊಡು ಕತ್ತಲೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ದೇವರಾತ್ಮೆ ಆದಿಸಾಗರದ ಮಿತ್ತ್ ಚಲಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆ." ದೇವೆರ್ ಸುರುತ ದಿನತ್ತಾನಿ ಬೊಲ್ಪುನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

|  ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್

ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ
ಲಾವಂಚ

**ಲಾವಂಚ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪಂತಿದಂಚಿನ ದಯಿ. ಉಂದೆನ್ ತುಳುಟು ಮುಡ್ಡೆಲ ಪಂದ್‌ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅವೆನಾತೆಗೆ ಬಳಪುನಂಚಿನ ದಯಿ ಅದಿತ್ತ್ಂಡಲ ಅವೆತ ಒಂಜಿ ಪರಿಮಳದ ಬೇರ್‌ಗೋಸ್ಕರ ಅವೆನ್ ಬುಳೆಪಾವುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು. ಮಣ್ಣ್ ಜರಿಪುನೆನ್ ತಡೆಗಟ್ಟಿಯೆರೆಗೋಸ್ಕರ ಈ ದಯಿನ್ ಬುಳೆಪಾವುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಈ ದಯಿತ ಬೇರ್ ೨-೩ ಫೀಟ್ ಉದ್ದೊಗು ಅಡಿ ಮುಟ್ಟ ಬಲಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ಗಟ್ಟಿ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಮಣ್ಣ್ ನೀರ್‌ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಕರದ್ ಪೋವಂದಿಲೆಕ್ಕ ತಡೆಪುಂಡು .

## ಪೊಲಬು
ಈ ದಯಿ ತೂಯೆರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೇಜಿದ ಲೆಕ್ಕ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಪುಂಡೆಲಾದ್ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಉಂದೆತ ಇರೆಕುಲು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ೧-೩ ಫೀಟ್ ಉದ್ದ ಬಳಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಉಂದೆತ ಬೇರ್‌ಲ ೨-೩ ಫೀಟ್ ಅಡಿಮುಟ್ಟ ಬಳಪುಂಡು. ಈ ದಯಿ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ನೀರ್‌ದ ನಿಲಕ್ ಜಪ್ಪುನ ಜಾಸ್ತಿ. ಲಾವಂಚ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಯ್ಯೆಮಣ್ಣ್ ಬುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಮಾತ ನಮುನೆದ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್‌ಲ ಬುಲೆಪುನಂಚಿನ ದಯಿ. ಈ ದಯಿಟ್ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಆಪುಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್
* ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್  - ವೆಟಿವೇರಿಯ ಝಿಝನಿಯಾಯ್ಡಿಸ್
* ಸಂಸ್ಕೃತ        - ಉಶಿರ
* ಇಂಗ್ಲಿಸ್        - ಕಾಸ್ ಕಾಸ್ ಗ್ರಾಸ್,ವಟ್ಟಿವರ್
* ಕನ್ನಡ          - ಲಾವಂಚ
* ಹಿಂದಿ          - ಖಾಸ್
* ತುಳು          - ಮುಡ್ಯೆಲ
* ತಮಿಳು          -ವಟ್ಟಿವೆರ್
* ಮಲಯಾಳಂ       -ರಾಮಚಂ
## ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ
ಲಾವಂಚದ ಬೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್‌ದ ಸತ್ವೊ ಇತ್ತಿನ ಬೇರ್
* ಜ್ವರ ಉಪ್ಪುನಗ ಬೇರ್‌ನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ನೀರಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪರ್ಂಡ ಬಂಜಿ ಉರಿ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಜ್ವರಲ ಕಡಿಮೆ ಅಪುಂಡು
* ಲಾವಂಚದ ಬೇರ್‌ನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಚರ್ಮೊಗು ಪೂಜಿಂಡ ಚರ್ಮದ ಅಲರ್ಜಿ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.ಉಂದೆಟ್ ಒವ್ವೆ ರೀತಿದ ಕೆಮಿಕಲ್ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಕಿನ್ಯ ಜೋಕುಲೆನ ಚರ್ಮೊಗುಲ ಪೂಜೊಲಿ
* ಲಾವಂಚದ ಬೇರ್‌ದ ಪೊಡಿ ಬಂಜಿಗ್ ಪೇರ್ಡ್ ಕಲಡಾದ್ ಪರ್ಂಡ್ ಕಕ್ಕುನ,ಉರ್ಚುನ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು
* ಲಾವಂಚದ ಬೇರ್‌ನ್ ಪರ್ಪುನ ನೀರ್‌ಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕೊದಿಯದ್ ಪರ್ಂಡ ತಂಪಾದ್ ದೊಂಬುದ ಉರಿನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು
* ಲಾವಂಚದ ಬೇರ್‌ನ್ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕೊದಿಯದ್ ಎಣ್ಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತರೆಕ್ ಪಾಡ್ಂಡ್ ಕುಜಲ್‌ದ ಆರೋಗ್ಯೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಅಂಚನೆ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ತಂಪಾದಿಪ್ಪುಂಡು
## ಬೇತೆ ಉಪಯೋಗ
ಲಾವಂಚದ ಬೇರೆ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿತ್ ಬೇರ್‌ಡ್ದ್, ಬೀಸಣಿಗೆ, ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಪೊರ್ಲುದ ವಸ್ತುಲು, ಪಜೆ  ಸೋಪು, ಅಗರು ಬತ್ತಿ,ಪರಿಮಳದ ಎಣ್ಣೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಬಹುಪಯೋಗಿ ವಸ್ತು ನಮ್ಮ ಜಾಲ್‌ದ ಕೈತೋತೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ 
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿ, ಕಾರ್ಕಳ

ಕಾರ್ಲ(ಕಾರ್ಕಳ)ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪುರಾತನವಾಯಿನ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆಡ್ ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಪೂರ್ಣವಾದ್ ಕಲ್ಲ್‌ಡೇ ಕಟ್ಟಾಯಿನ ಈ ಬಸದಿನ್ ಸಾಂತರ ಅರಸು ಮನೆತನಕ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪಾಂಡ್ಯದೇವ ಬುಕ್ಕೊ ಇಮ್ಮಡಿ ಭೈರವರಾಯೆರ್ನ ಕಾಲೊಡ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್.

## ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಈ ಬಸದಿದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಶೈಲಿದಲೆಕ್ಕ ತೋಜಿದ್  ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಬಸದಿಗ್ ಒಂಜಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ಉಂಡು. ಈ ಗರ್ಭಗುಡಿಕ್ಕ್, ನಾಲ್ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಕಟ್ಟಾದಿನ ನಾಲ್ ಬಾಕಿಲ್‌ದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಬಸದಿಗ್ ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್‌ದ್ಂಡ್. ಗರ್ಭಗುಡಿಟ್ಟ್, ನಾಲ್ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಮೋನೆ ಪಾಡ್ದ್, ಕಾಯೋತ್ಸರ್ಗ ಭಂಗಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಅರನಾಥ, ಮಲ್ಲಿನಾಥ, ಮುನಿಸುವೃತ ತೀರ್ಥಂಕರೆರೆನ ಮೂರ್ತಿಲೆ ತೂವೊಲಿ. ನಾಲನೇ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್, ಯಕ್ಷಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿನ ವಿಗ್ರಹ ಉಂಡು. ನನ, ಈ ಬಸದಿದ ಒಳಮೈ ಬುಕ್ಕ ಪಿದಯಿ ಸುತ್ತ‌ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ೧೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಒಟ್ಟು ೧೦೮ ಕಂಬೊಲು ಉಲ್ಲ. ಪ್ರತೀ ಕಂಬೊಲೆನ್ ಒಂಜೇ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಕೆತ್ತಾದೆರ್. ಕಲೆ, ಕೆತ್ತನೆದ ಇಸಯೊಡು ಪನ್ಪುನಾಂಡ ಈ ಬಸದಿ ಆತೊಂಜಿ ಆಕರ್ಷಕವಾದ್ ಇಜ್ಜಿ. ಆಂಡ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ್ತ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ತೂಂಡ, ಉಂದೊಂಜಿ ಆಕರ್ಷಕ ಸ್ಮಾರಕ ಪಣೊಲಿ.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಈ ಬಸದಿನ್ ಸಾಂತರ ರಾಜವಂಶದ ಪಾಂಡ್ಯದೇವ ಮತ್ತು ಇಮ್ಮಡಿ ಭೈರವರಾಯೆರ್ನ ಕಾಲೊಡ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ವೀರ ಪಾಂಡ್ಯದೇವನ ಕಾಲೊಡು(ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೪೩೨) ಬಸದಿ ಕಟ್ಟಾವುನ ಬೇಲೆ ಸುರುವಾಂಡ್, ಬುಕ್ಕ ಇಮ್ಮಡಿ ಭೈರವರಾಯನ ಕಾಲೊಗು(ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೫೮೬) ಮುಗೀಂಡ್. ಬಸದಿದ ಶಿಲಾಶಾಸನೊಡು ಇತ್ತಿಲೆಕ ಪನ್ಪಿನಾಂಡ, ಈ ಬಸದಿಗ್ *ತ್ರಿಭುವನ ತಿಲಕ ಜಿನ ಚೈತ್ಯಾಲಯ*, *ರತ್ನತ್ರಯಧಾಮ* ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುಗರ್ತೆ ಇತ್ಂಡ್.

ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕದ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಈ ಬಸದಿ, ಬಾಹುಬಲಿ ಬೊಟ್ಟಗ್ ಎದುರಾದ್, ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಉಂಡು.

## ಬರ್ಪುನ ತಾದಿ
ಕುಡ್ಲ‌ಡ್ದ್ ಕಾರ್ಲಗ್ ೫೨ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಗರೊಡ್‌ದು ಇಡೆಗ್ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಖಾಸಗಿ ಬುಕ್ಕ ಸರಕಾರಿ ಕೆ‍ಎಸ್‍ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್‌ದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಲಗ್ ಬರೊಲಿ. ಕುಡ್ಲಡ್ ವಿಮಾನ ಬುಕ್ಕ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂಡು. ದೇಸೊದ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಡ್‌ದ್ ಅತ್ಂಡ, ಪರದೇಸೊಡ್ಡು ಬರ್ಪುನಾಂಡ, ಇಮಾನೊದ ಮೂಲಕ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್‌ದ್, ಅಲ್ಪಡ್‌ದ್ ಬಸ್ ಅತ್ಂಡ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನೊಲೆಡ್ ಕಾರ್ಲಗ್ ಬರೊಲಿ.

ಒಡಿಪುಡ್‌ದು ಕಾರ್ಲಗ್ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪಡ್‌ದ್ ಕಾರ್ಲಗ್ ಖಾಸಗಿ ಬುಕ್ಕ ಸರಕಾರಿ ಕೆ‍ಎಸ್‍ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್‌ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಒಡಿಪುಡು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ ಇತ್ತಿನಿಡ್‌ದಾವರ ರಾಜ್ಯೊದ ಬೇತೆ ಜಿಲ್ಲೆಡ್‌ದ್ ಬರ್ಪುನಕುಲು ಒಡಿಪು ಮುಟ್ಟ ರೈಲ್‌ಡ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅಲ್ಪಡ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕ ಬಸ್ ಅತ್ಂಡ, ಖಾಸಗಿ ವಾಹನೊಲೆಡ್ ಕಾರ್ಲಗ್ ಬರೊಲಿ.
‍
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬಸದಿಲು
ವೀರ ಚಕ್ರ

**ವೀರ ಚಕ್ರ**(ಇಂಗ್ಲಿಷ್:VIR CHAKRA, ಹಿಂದಿ:वीर चक्र), ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆದ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊದ(ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಸೇನೆ ಬುಕ್ಕ ನೌಕಾಸೇನೆ) ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಮ್ಮನ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಡ್ ಪಗೆನಾಯನ ಎದುರು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಧೈರ್ಯ ಸಾಹಸ ತೋಜಾಯಿನ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಈ ಬಹುಮಾನೊನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಶೌರ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲೆಡ್ ಈ ವೀರ ಚಕ್ರೊಗು ಮೂಜಿನೇ ಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಸುರುತ ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ, ರಡ್ಡನೆತ ಮಹಾವೀರ ಚಕ್ರ.

## ಇತಿಹಾಸೊ ಬುಕ್ಕ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನಿ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರ್ರೆ ದುಂಬು ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಸೇನೆಗ್ ರಾಯಲ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆರ್ಮಿ ಪಂಡ್ ಪುದರ್ ಇತ್ಂಡ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಹಸ ಧೈರ್ಯ ತೋಜಾಯಿನ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕ(Distinguished Service Cross), ಮಿಲಿಟರಿ ಪದಕ(Military Cross) ಬುಕ್ಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾರಾಟ ಪದಕ(Distinguished Flying Cross) ಸಮ್ಮನ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕ್ರಾಸ್(Victoria Cross) ಪುದರ್‌ದ ಸಮ್ಮನಲಾ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್.(ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕ್ರಾಸ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನ್ಯೊಡು ಸೇವೆ ಸಂದಾಯಿನ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಮಟ್ಟದ ಸೈನಿಕ ಸಮ್ಮನ.)

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬುಕ್ಕೊ ನಮ್ಮ ದೇಸೊದ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್, ನಮನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರೊಡು
ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಸೊಡುದಾವರ ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ, ಮಹಾವೀರ ಚಕ್ರ ಬುಕ್ಕ ವೀರ ಚಕ್ರ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಸ್ತಾಪಿಸಾಯೆರ್.

ವೀರ ಚಕ್ರ ಸಮ್ಮನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನಿ ೨೬ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೫೦ನೇ ಇಸವಿಡ್. ಉಂದೇ ಪೊರ್ತುಡು ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ ಬುಕ್ಕ ಮಹಾವೀರ ಚಕ್ರ ಸಮ್ಮನೊನುಲಾ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೪೭ನೇ ಇಸವಿ, ಆಗಷ್ಟ್ ೧೫ನೇ ತಾರೀಕ್‌ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ವೀರ ಚಕ್ರ ಸಮ್ಮನ ಅಧೀಕೃತವಾದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬತ್ಂಡ್.

## ಪದಕ ಬುಕ್ಕ ಪಟ್ಟಿದ ವಿನ್ಯಾಸೊ

ವೀರ ಚಕ್ರ ಪದಕೊನು ಬೊಳ್ಳಿಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪದಕ ಸುಮಾರ್ ೩.೫ ಸೆ.ಮೀ. ವ್ಯಾಸ, ವೃತ್ತಾಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪದಕದ ಒಂಜಿ ಮೈಟ್- ಐನ್ ಕೋನದ ನಕ್ಷತ್ರ, ಒಂಜಿ ವೃತ್ತೊದ ಸುತ್ತ ಪಿದಯಿದ ಮೈಕ್ ತಾಗ್‌ದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವೃತ್ತೊದ ಉಲಾಯಿದ ಮೈಟ್, ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪೊಡು ಭಾರತದ ಲಾಂಛನ(ಮೂಜಿ ಮೋನೆ ಎದುರು ತೋಜುನ ಸಿಂಹ) ತೋಜುಂಡು.

ಪದಕದ ನನೊಂಜಿ ಮೈಟ್- ವೀರ ಚಕ್ರ ಪಂಡ್‌ದ್ ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕ ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ ಬರೆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಹಿಂದಿ ಶಬ್ದೊನು ಪದಕದ ಮಿತ್ತ ಪುಡೆಟ್, ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಶಬ್ದೊನು ಪದಕದ ತಿರ್ತ ಪುಡೆಟ್ ಬರೆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಈ ರಡ್ ಶಬ್ದೊಲೆನ ನಡುಟು,  ಪದಕದ ಅಂಚಿಂಚಿದ ಪುಡೆಟ್ ತಾಮರೆ ಪೂತ್ತ ಕೆತ್ತನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಪದಕೊನು ಅಕ್‌ಡಾವುನ ಪಟ್ಟಿ ೩೨ ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ೧೬ ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಕಡು ನೀಲಿ ಬುಕ್ಕ ನನ ೧೬ ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಪಣವುದ ಮೊತ್ತ
ವೀರ ಚಕ್ರ ಸಮ್ಮನ ಪಡೆತಿನ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಬರಿಡ್‌ದ್ ಧನಸಹಾಯ(ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು ರೂ. ೭,೦೦೦ ) ಸಂದಾಯ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಸೈನಿಕೆರ್ ವಾ ರಾಜ್ಯೊಗು ಸೇರಿನಕುಲಾ ಆ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಬರಿಡ್‍ದ್‌ಲಾ ಧನಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುಂಡು.

ನನ, ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯೊಡು ಸೇವೆ ಸಂದಾಯಿನ ನೇಪಾಳಿ ಘೂರ್ಖಾ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ರೂ. ೫೦,೦೦೦ ಒಂಜೇ ಗಂಟ್‌ಡ್ ಸಂದಾಯ ಆಪುಂಡು.

ಇಡೆ ಮುಟ್ಟ ಒಟ್ಟು ೧೩೩೪ ಜನ ಸೈನಿಕೆರ್ (ಜೀವೊಡುಪ್ಪುನಗ ಬುಕ್ಕ ಮರಣೋತ್ತರವಾದ್‌ಲಾ) ವೀರ ಚಕ್ರ ಸಮ್ಮನ ಪಡೆತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊ
ವರ್ಗೊ:ಮಾನಾದಿಗೆ
ವರ್ಗೊ:ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಶಿರಾಡಿ ದೈವ

**ಶಿರಾಡಿ ದೈವ** ಬಂಗೆರೆ ಸೀಮೆದ ಕಾರ್ನಿಕೊದ ದೈವೊಲು.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ

## ದೈವೊದ ಪುಟ್ಟು

## ಪಾಡ್ದನ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭೂತಾರಾಧನೆ
ವರ್ಗೊ:ಭೂತೊಲು
ಕೇನೆ

**ಕೇನೆ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಕಂಡೆ. ಉಂದು ಮಣ್ಣ್‌ದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಬುಲೆಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಕಂಡೆ. ಉಂದೆನ್ ಕೇನೆದ ಕಂಡೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆಟಿ ಬತ್ತ್ಂಡ ಬಂಜಿಗ್ ಬಡಾವು ಎಚ್ಚ. ಈ ಕಷ್ಟದ ತಿಂಗೊಲುಗ್ ಬಂಜಿದ ಬಡಾವುಗು ಗುಡ್ಡೆ ಕಾಡ್ ನಾಡುದ್ ಕನಪೆರ್.

## ಕೇನೆದ ಕಂಡೆನ್ ಕನಪುನ ರೀತಿ
ಪೊಂಜೊವುಲು ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಕತ್ತಿ ಕೋಲು ಪತ್ತ್ ದ್ ಕೇನೆದ ಕಂಡೆ ಒಕ್ಕುದು ಕನಪೆರ್.
## ಕೇನೆದ ಉಪಯೋಗ

## ಕೇನೆದ ಕಜಿಪ್ಪುದ ವಿದೊಕುಲು
ಕೇನೆದ ಕಂಡೆ ಪಾಡ್ದ್ ಪುಂಡಿ ಮಲ್ತ್ ಅರೆಪುಡು ಪಾಡುವೆರ್. ಆಜಾದ್ ಲಾ ತಿನ್ಪೆರ್. ಕಿಂರ್ಬಂದಿಲೆಕ್ಕ ಬೋಡುತ್ತಿನಾತ್ ಪುಲಿ ಪಾಡೊಡು. ಕೇನೆದ ಕಂಡೆ ಬೆರಕೆಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕೇನೆದ ಸೇಮಾಯಿದಡ್ಡೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಡ್ಲಿಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಕಜಿಪ್ಪು
ಬದನೆ ನುರ್ಗೆ ಕೊದ್ಯೆಲ್

ಬದನೆ ನುರ್ಗೆ ಕೊದ್ಯಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕೆಡ್ಡಸದಪಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬದನೆದ ಉಪಯೋಗ

## ನುರ್ಗೆದ ಉಪಯೋಗ

## ಬದನೆ ನುರ್ಗೆದ ಕಜಿಪ್ಪುದ ವಿದೊಕುಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಕೋರಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ

**ಕೋರಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ** ತುಳುವೆರೆನ ಒಂಜಿ ತೆನಸ್.ಐಟ್ಲಾ ಕಟ್ಟದ ಕೋರಿದ ಪುಳಿ ಮುಂಚಿ ಮಸ್ತ್ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಟೈಸನ್ ಕೋರಿದ ಲ ಪುಳಿ  ಮುಂಚಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಊರುದ ಕೋರಿದ ಪುಳಿ ಮುಂಚಿಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಕೋರಿದ ಸುಕ್ಕಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ

## ಕೋರಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
ಕೋರಿದಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ಮಾಸ ಒಂಜಿ ಅಳತೆ,ಮುಂಚಿ,ಪುಳಿ,ಉಪ್ಪು,ಮಂಜೊಲು,ಕೊತ್ತಂಬರಿಕೊತ್ತಂಬರಿ,ಜೀರಿಗೆ,ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ,ಬೇವು ಸೊಪ್ಪು,ಎಣ್ಣೆ ಈ ಸಾಮಾನುಲೆನ್ ಮಾತಾ ಪಾಡುವೆರ್.
## ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಕೋರಿದ ಮಾಸೊನು ಮೂರ್‌ದ್ ಪೊರ್ಲುಡೇ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಕಡೆಯಿನ ಅರೆಪುಡು (ಮಸಾಲೆಡ್) ಪಾಡ್‍ದ್ ಬೆಯಿಪಾವೊಡು.ಸುರುಕು ಪುಳಿನ್ ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಣಲೆಡ್ ಚೂರು ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಚ್ಚ ಆನಗ ಮುಂಚಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಚೂರು ಮಂಜೊಲ್, ಪಾಡ್ದ್ ಕೆಂಪಾನಾಟ ಪೊತ್ತುದು. ಐಕ್ ಚೂರು ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಬಣಲೆಡ್ ಚೂರು ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಚ್ಚ ಆನಗ ಚೂರು ದಾಸೆಮಿ, ಅವು ಪುಡಾನಗ ನಾಲ್ ಎಸಲ್ ಗುದ್ದುನ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಪಾಡ್ದ್ ಪರಿಮಳ ಬನ್ನಟ ಪೊತ್ತುದು, ಐಕ್ ಬೇವು ಸೊಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್, ಐಕ್ ಸಣ್ಣ ಕೊಚ್ಚಿದ್ ನೀರುಳ್ಳಿ ಪಾಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಐಕ್ ಕಡೆಯಿನ ಮಸಾಲೆನ್ ಪಾಡೊಡು. ಚೂರು ನೀರ್ಲ ಸೇರ್ಸದ್ ಐಕ್ ಪುಳಿತ ನೀರ್ಲ ಸೇರ್ಸವೊಡು. ರುಚಿಕ್ ಉಪ್ಪುಲ ಪಾಡ್ದ್ ಐಕ್ ಕೋರಿದ ತುಂಡುಲೆನ್ಲ ಪಾಡ್ದ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಬೇಯಿಪಾವೊಡು.ಉಂದು ನೀರ್ದೋಸೆ, ವನಸ್, ಚಪಾತಿ ನೆಕ್ ಪುರಾ ಬಾರೀ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಕಜಿಪು
ಬಂಗಾಡಿ

**ಬಂಗಾಡಿ** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಮಂಗಳೂರು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತೆರಾಯಿನ ಬಂಗರಸೆರ್‌ ಮೂಲು
ರಾಜ್ಯೊ‌ಭಾರೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತೆರ್. ಬಂಗ ವಂಶದ ಅರಸರ ಮೂಲೊ ಸ್ಥಾನೊ ಬಂಗಾಡಿ ಆದಿತ್ತುಂದು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ನಾಗಸೊರೊ

**ನಾಗಸೊರೊ** ಒಂಜಿ ಮಂಗಳವಾದ್ಯ, ಉಂದೆನು ಉರಿಪೆರೆ ಒಂತೆ ಕಷ್ಟ. ಉಂದೇನು ಮದಿಮೆ, ಉತ್ಸವೋ, ಮೆರವಣಿಗೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ ಇಂಚಿ ಎಡ್ಡೆ ಉಚ್ಚಯೊಲೆಡ್ ಬಳಸುವೆರು. ಉಂದು ಮಲ್ಲ ಸೊರೊತ ಲೋಹೋ ಬಳಸಂದೆ ಮಲ್ತಿ ವಾದ್ಯೊ.

**ನಾಗಸ್ವರ** ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಮಂಗಳ ವಾದ್ಯ. ಈ ವಾದ್ಯೊನು ಉರಿಪುನವು ಬಂಗ ಅಂಡಲಾ ಸರಿಯಾಯಿನ ಅಭ್ಯಾಸೊಡು ಕಲ್ತೊಂದು ಉರಿಪುವೆರ್. ಮಂಗಳಕರವಾಯಿನ ಪೊರ್ತುಲೆಡ್ ಈ ವಾದ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನವು. ಉಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿನ ಸ್ವರ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಾದ್ಯ. 

## ವಾದ್ಯದ ರಚನೆ
ಉಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಎಲ್ಯ ಆಕಾರ ಇತ್ತ್‌ದ್ ತಿರ್ತ್ ಬನ್ನಗ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬರ್ಪುನಂಚಿನ ಮರತ್ತ ಕೊಳವೆ ಪೈಪುದಂಚಿನವು. ಉಂದೆತ್ತ ಉದ್ದ ಸುಮಾರ್ ರಡ್ಡೆರ್ದ್ ರಡ್ಡರೆ ಅಡಿ. ವಾದ್ಯದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಲೋಹೊದ ಉರುಂಟುದ ಮೋನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಪೀಪಿನ್ ತಿಕ್ಕಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್ ತಿರ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಗಂಟೆದ ಆಕಾರದ ಲೋಹದ ಭಾಗೊನು ಸೇರಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ ಕೆಲವು ಪೀಪಿಲು, ಪೀಪಿನ್ ಸರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ದಂತದ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕಡ್ಡಿಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಏಳ್ ಒಟ್ಟೆಲು, ತಿರ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಐನ್ ಒಟ್ಟೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಪ್ರಭೇದೊಲು
ನಾಗಸ್ವರೊಟ್ಟು ರಡ್ಡ್ ವಿಧೊಕುಲು ಉಂಡು. ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುನ 'ಬಾರಿ' ಪನ್ಪು ವಾದ್ಯ. ನನೊಂಜಿ ಒಂತೆ ಎಲ್ಯ 'ತಿಮಿರಿ' ಪನ್ಪುನ ವಾದ್ಯ. ಉತ್ತರ ಭಾರತೊಡು ಪ್ರಚಲಿತೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಶೆಹೆನಾಯ್ ನಾಗಸ್ವರತ್ತ ಅಂಚನೇ ಗಾಳಿವಾದ್ಯ ಅಂಡಲಾ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲು ಉಂಡು.

## ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾಕಾರೆರ್
* ಶೇಕ್ ಚಿನ್ನ ಮೌಲಾನಾ ಸಾಹೇಬ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ಕುರ್ಕಿಲ್

ಉಂದೆನ್ ಬೂರು/ಬಲ್ಲ್ ನ್ ಮೊಡೆದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಮಾದೆರು ಬೂರುನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್.  ಕಾಡು ಪಾಡಿಡ್ದ್ ಅರೆಗಾಲದ ಪೊರ್ತುಡು‌  ಬಿಜಕ್ಕಿರೆ ಅರಾದ್,ರಾಶಿ ಮಲ್ತುದ್ ಕುರ್ಕಿಲ್ಡ್ ದಿಂಜಾದ್ ಕೊಣಪ್ಪೇರ್. ದೊಂಕು ದೊಂಕುದು ದಿಂಜಾಂಡಾ ಬಜಕ್ಕಿರೆ ಮಸ್ತ್ ಪತ್ತುಂಡ್. ಬಜಕ್ಕಿರೆನ್ ತುಂಬೊಂದು ಬತ್ತುದ್,ಬಾಣಜಾಲುಡು ಮಲ್ಲ ಬಜಕ್ಕಿರೆದ ಮೊಟ್ಟೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಟ್ಟಿದ ಕುರ್ಕಿಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಉಂಡ್ಲುಂಗ

**ಉಂಡ್ಲುಂಗ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ತಿಂಡಿದ ಪುದರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗೋಳಿದ ಲೆಕ್ಕ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಟ್ಟೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಉಡ್ಲುಂಗ/ಉಂಡ್ಲುಂಗ ಇಂಚ ಪೂರ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮಾತಾ ಇಲ್ಲಲ್‌ಲಾ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಬೇಕರಿಲೆಡ್ ತಯಾರಾದ್ ತಿಕ್ಕುನೆರ್ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಲ್ಪುನಕ್‌ಲ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತೆರ್.

## ಉಡ್ಲುಂಗ ಮಲ್ಪುನ ರೀತಿ
ಉಡ್ಲುಂಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾಪಿ ಸಾಮಾನುಲು-- ಬೊಲಂತೆ ಅರಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೊಡಿ, ಉಪ್ಪು, ಒಂತೆ ನೀರ್, ಒಂತೆ ಸೋಡಾಪೊಡಿ, ಉಪ್ಪಡ ಪಚ್ಚಿಲ್, ಬೆಲ್ಲ, ಕೈಪೆರೆ ಎಣ್ಣೆ.

## ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ
ಅರಿತ್ತ ಬಂದ/ಪೊಡಿ, ಉಪ್ಪು, ಬೆಲ್ಲ, ಸೋಡಾಪೊಡಿ ಪಾಡ್ದ್ ಬೋಡಿತ್ತಿನಾತ್ ನೀರ್ ಡ್ ಕಲಪೊಡು, ಸರೀ ಗಟ್ಟಿ ಗಟ್ಟಿ ಕಲತಿಬುಕ್ಕೊ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು ದೀವೊವು. ಬನಲೆಡ್ ಬೋಡಿತ್ತಿನಾತ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಅವು ಕಾಯಿಬುಕ್ಕೊ ಕಲತಿ ಹಿಟ್ಟ್‌ನ್ ಗೋಳಿ ಗೋಳಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಗೋಳಿದ ಲೆಕೊ ಮಲ್ತ್‌ನೆನ್ ಒಂಜಿ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟುದ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಒಂತೆ ಚಟ್ಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬುಡೊಡು. ಕೆಂಪಾದ್ ಕಾಯಿಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆಡ್ದ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಬೇತೆ ಬಾಜನೊಗು ಪಾಡ್ಂಡ ತಿನಿಯೆರೆ ಉಡ್ಲುಂಗ ತಯಾರ್ ಆಂಡ್. ಉಡ್ಲುಂಗ ತಿನಿಯೆರೆ ಕಟು ಕುಟು ಅವೊಂದು ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಅಪುಂಡು.

## ಪಿದಾಯಿ ಕೊಂಡಿ
*http://nsomayaji.blogspot.in/2014/02/goli-baje-maida-pakoda.html

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್
ನರ್ವೊಳು

thumb|ನರ್ವೊಳು
**ನರ್ವೊಳು** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಕಾಯಿ ಉಂದೆತ ನನೊಂಜಿ ಪುದರ್ ನೊರೆಕಾಯಿ. ಪುದರ್‌ದಲೆಕ್ಕೊನೆ ನೊರೆ ಆಪಿನ ಕಾಯಿ ನರ್ವೊಳು.ಉಂದೊಂಜಿ ಮರಟ್ ಆಪಿನ ಬಹುಪಯೋಗಿ ಕಾಯಿ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆದ ಪುದರುಲು
* ವೈಜ್ಜಾನಿಕ -ಸ್ಯಾಪಿಂಡಸ್ ಲಾರಿಪೊಲಿಯ
* ಸ್ದಂಸ್ಕೃತ-ಅರಿಷ್ಟ,ಫಿನಿಲ
* ಕನ್ನಡ-ಅಂಟುವಾಳ ಕಾಯಿ,ಬುರುಗು ಕಾಯಿ
* ಹಿಂದಿ-ರಿತ್
* ಇಂಗ್ಲಿಸ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಲ್ ಬರ್ಟ,ಸೋಪ್ ನಟ್
* ತಮಿಳ್-ಪೊರ್ನಗೊಟ್ಟೆ,ಪೂವಂಡಿ
* ತೆಲುಗು-ಕುಂಟಿಗೆ ಕಾಯಿ,ಕುಂಕೋಡು/ಚಿಟ್ಟು
* ತುಳು-ನೊರೆಕಾಯಿ
## ಮರತ ಪೊಲಬು
ನರ್ವೊಳುದ ಮರ ಸುಮಾರ್ ೩೦ ಫೀಟ್‌ಡ್ದ್ ೩೫ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು.ಗೆಲ್ಲ್ ಗೆಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಅಗಲೊಗು ಬಳಪಿನ ಂಚಿನ ಮರ.ಪಚ್ಚೆ ಇರೆ, ಬೊಲ್ದು ಪೂ ಅಪಿನಂಚಿನ ಮರ.ಈ ಮರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನವಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳುಡು ಪೂ ಬುಡ್ದು ಪೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮರ ನಿಲಿಕೆ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು.ಈ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಲುಂಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾದ್ ಮೆತ್ತೆದ ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು ಉಲಯಿದ ಬಿತ್ತ್ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.ಈ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಲುಂಗಾದ್ ಅವೆನ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ದ್ ನರ್ವೊಲುದ ಮರ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
## ಉಪಯೋಗ
೧.ನೊರೆಕಾಯಿದ ಬಿತ್ತ್‌ದ ಉಲಯಿದ ತಿರ್ಲ್‌ನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಅವೆಕ್ ಆತೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ಶುಂಠಿ ಸೇರಾದ್ ಮಾತ್ರೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಒಂಜೊಂಜಿ ಮಾತ್ರೆ ರಡ್ಡ್ ಪೊರ್ತು ೨ ವಾರ ದೆತೊಂಡ ದಮ್ಮು ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
೨.ನೊರೆಕಾಯಿನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಬಾತ್‌ನ ಗಂಡಾಮಾಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಪೂಜಿಂಡ ಬಾಪು ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
೩.ನೊರೆಕಾಯಿನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ ತೋಜಿದ ಬತ್ತಿನ ಜಾಗೆಗ್ ಪೂಜಿಂಡ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು
೪.ನೊರೆಕಾಯಿನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಕಿಲೇರಿ,ಕೊಂಬಚೇಲ್,ಪೊಲಿ ತುಚ್ಚಿನ ಜಾಗೆಗ್ ಪೂಜಿಂಡ ವಿಷ ಕಮ್ಮಿ ಆದ್ ಬಾಪು ಬೇನೆ ಮಾತ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
೫.ನೊರೆಕಾಯಿನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಅಯಿಕ್ ವಿನಿಗರ್ ಸೇರಾದ್ ತರೆಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮೀಂಡ ಪೇನ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
೬.ನೊರೆಕಾಯಿದ ನೈಸ್ ಚೂರ್ಣ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಶ್ಯ ಪಾಂಡ್ಂಡ ಮತಿ ತತ್ತ್‌ದ್ ಬೂರುನ ಸೀಕ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
೭.ನೊರೆಕಾಯಿನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಅರೆತ್‌ದ ಮೂಂಕುಗು ಪುಂಟುಂಡ ಕಫ ಕಟ್ಟ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ ಕಫ ನೀರಾದ್ ಬಾಯಿಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ತೆಮ್ಮ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು 
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರಕುಲು
ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ

**ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ** (ಪುಟ್ಟುದಿನ 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003) ಒರ್ತಿ ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾಡ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಭಾರತೊದ ನಟಿ. ಉಪ್ಪೆನ ಪನ್ಪಿನ ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾರ್ದ್ ನಟಿ ಆದ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

## ದುಂಬುದ ಜೀವನ
ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ 2003 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21 ಕ್ ಕುಡ್ಲದ ತುಲು ಪಾತೆರುನ ಕುಟುಂಬಡ್ ಪುಟ್ಟಿನಿ. ಮುಂಬೈಡ್ ಬುಲೆತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆ ಸೈಕೊಲೋಜಿನ್ ಕಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ ನಟಿ
ಶಂಖ

## ಶಂಖದ ವಿದೊಕುಲು
ಸುತ್ತುನ ದಿಕ್ಕ್‌ನ್‌ ಆಧರಿಸಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆತ್ತ ಶಂಖೊಲು ಉಂಡು: ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತಿ ಶಂಖ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಮಾವರ್ತಿ ಶಂಖ. ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತಿ ಶಂಖ ಈ ಪ್ರಜಾತಿದ ಬಾರಿ ಅಪರೂಪವಾಯಿನ ಎಡಚ ರೂಪ ಆದ್ ಉಂಡು. ಚಿಪ್ಪುದ ಸುತ್ತುಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಸುರುಳಿಲು ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾದ್ ವಿಸ್ತರಿಸುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತ ಶಂಖ ವಿಷ್ಣುನು ಸಂಕೇತಿಸವುಂಡು.

## ಶಂಖದ ಶಕ್ತಿ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್‍ ಶಂಖನ್ ಖ್ಯಾತಿ, ದೀರ್ಘಾಯಸ್ಸು ಬುಕ್ಕೊ ಸಮೃದ್ಧಿನ್ ಕೊರ್ಪುನಂಚಿನವು, ಪಾಪದ ಶುಭ್ರಕಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪತ್ತ್‌ದ ದೇವತೆ ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ವಿಷ್ಣುನ ಬುಡೆದಿ ಆಯಿನ ದೇವತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ನಿವಾಸ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುಗರ್‌ದೆರ್. ನವಗ್ರಹ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆಗ್ ವಿಧ ವಿಧೊತ ಶಂಖ ದಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿತ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಶಂಖನಾದೊದ ಉಪಯೋಗೊಲು
* ಶಂಖೊಡ್ದ್ ಪಿದಡುನ ಸ್ವರತ ಅಲೆ ಓಂಕಾರ ಆದುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಶಂಖ ಉರ್ಪುನವುಲು ಧನಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ್ ಮನೋಶಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾಪುಂಡು.
* ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಏತ್ ಸರ್ತಿಲಾ ಶಂಖ ಉರಿಪೊಲಿ. ಒತ್ತಾಯ ಬಲ್ಲಿ.
* ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸಂಧಿಕಾಲ ಪನ್ನಗ ಕಾಂಡೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬುಕ್ಕೊ ಬಯ್ಯಗ್ ಶಂಖ ಉರಿಪುನವು ಎಡ್ಡೆ.
* ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂದೆನ್‍ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಡ್ ಕೊಂಬುದ ಸ್ವರತಂಚ ಗಲಸುವೆರ್.
* ದುಂಬು ಉಂದೆನ್ ಯುದ್ಧ ಕಹಳೆಯಾದ್ ಗಲಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
* ಶಂಖನಾದೊಡ್ದ್ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಲಾಭೊಲಾ ಉಂಡು.

## ಬುದ್ಧಿ ಕ್ಷಮತೆ ವೃದ್ಧಿ
* ಶಂಖೊಡ್ ದೀತಿನ ಪೇರ್ ನ್ ಸೇವನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ತೊಂದರೆ ದೂರ ಆದ್ ಕಣ್ಣ್ ದ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆ ಅದ್, ನೆನಪು ಶಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು.
* ಶಂಖದ ನೀರ್ ಪರ್ಂಡ ಮೂಜಿ (ಮಣ್ನ್, ತಾಮ್ರ, ಬೊಳ್ಳಿ/ಬಂಗಾರ) ಧಾತುಲೆನ ಪಾತ್ರೆಲೆಡ್ ಪರ್ಪಿನ ಲಾಭ ಉಂಡು.
* ನಿರಂತರ ಶಂಖನಾದೊಡ್ದ್ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಲಾ ದೂರಾಪುಂಡು.

## ಮನೋಬಲ ವೃದ್ಧಿ
* ಶಂಖ ಉರಿಪರೆ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪಾಂಡ ಜೀವನೊಡು ಎದುರಾಪುನ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಎದುರಿಸಾಯೆರೆ ಮನೋಬಲ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
* ಜೀವನೊಡು ಸದಾಚಾರೊಲೆನ್ ಅಳವಡಿಸಾದ್ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಒರಿಪಾಯೆರೆ ಉಂದು ಸಹಕಾರಿಯಾದುಂಡು.
*

## ವ್ಯಾಯಾಮ
* ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಶಂಖ ಉರಿಪುನ ಅಭ್ಯಾಸ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಎಡ್ಡೆ.
* ದಮ್ಮು, ಉಬ್ಬಸ, ಬೇತೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗ್ ಸಂಬಂದಿ ರೋಗೊಲು ದೂರ ಆಪುಂಡು.
* ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಜಾಸ್ತಿಯಾಪುನ ಒಟ್ಟುಗು ಉಬ್ಬಸಲಾ ದೂರ ಆಪುಂಡು.
* ಶಂಖೊಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಅಭಿಷೇಕದ ತೀರ್ಥನ್ ದೆತೊಂಡ ಎಲುಬು, ಕೂಲಿಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ತೊಂದರೆ ನಿವಾರಣೆ ಆಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
ವರ್ಗೊ:ಸಮುರ್ರಜೀವಿ
ವಿಶ್ವಕೋಶ

**ವಿಶ್ವಕೋಶ** ಲೋಕಜ್ಞಾನದ ಪೂರ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದು ಬರೆಯಿನ ಬೂಕು. ವಿಶ್ವಕೋಶೊಲೆನ್ ಲೇಖನೊಲೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಪ್ರವೇಶೊಲೆಡ್ ವಿಂಗಡಿಸವೆರ್, ಅವು ಲೇಖನೊಲೆನ ಪುದರ್ ಅತ್ತಂಡ ವಿಸಯಾಧಾರಿತ ವಿಭಾಗೊಲೆಡ್ ವರ್ಣಮಾಲೆದ ಪ್ರಕಾರ ಜೋಡಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅತ್ತಂಡ, ಆನ್‍ಲೈನ್ ವಿಶ್ವಕೋಶೊಲೆಡ್, ಹೈಪರ್ ಲಿಂಕ್‍ಆದ್ ಸರ್ಚ್ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನವು.

## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು