open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಸೇಮೆದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್

**ಸೇಮೆದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್** ಉಂದು ನುಂಗಾದಿನ ಸೇಮೆನ್ ಗಲಸ್ ದ್ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಡಿ. ಈ ತಿಂಡಿ ರುಚಿಟ್ಟ್ ರವೆನ್ ಗಲಸ್ ದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್ ದ ಲೆಕೊನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಅವೆನ್ ನಾಲ್  ಐನ್ ದಿನ ದೊಂಬುಗು ದೀದ್ ನುಂಗಾಂಡ ಈ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ಪರೆ ಗಲಸೊಲಿ. ಈ ತಿಂಡಿನ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಸೇಮೆನ್ ಗಲಸ್‌ದ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊದ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡ್ ಕಾಂಡೆ ಚಾತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪರೆಲಾ ಸುಲಭ ಐನ್ ಪತ್ತ್ ನಿಮಿಷೊಡು ತಯಾರಾಪುಂಡು. ರವೆತ್ತ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್ ತಿಂದ್ ತಿಂದ್ ಬೊಡ್ಡಿಂಡ ಸೇಮೆದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್ ನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
## ಬೋಡಾಯ್ನ ಸಾಮಾನುಲು
* ನುಂಗಾದಿನ ಸೇಮೆ/ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ದ ಸೇಮೆ(೨ ಬೊಗೊಣಿ) - ೨ ಪೂಂಬೆ.
* ನೀರುಳ್ಳಿ - ೧.
* ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ - ೨.
* ದಾಸಿಮಿ - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ.
* ಜೀರ್ದರಿ - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ
* ಬೇವಿರೆ - ಒಗ್ಗರಣೆಗ್.
* ಮಂಜೊಲ್ ದ ಪೊಡಿ - ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ.

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಸುರುಕು ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು ನಾಲ್ ಲೋಟೆ ನೀರ್ ಕೊದ್ಯರೆ ದೀದ್ ನುಂಗಾದಿನ ಸೇಮೆನ್ ೫ ನಿಮಿಷ  ಬೈಪಾವೊಡು. ಬೈತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಜಾದ್ ದೀದ್ ಅಪಗನೆ ಚಪ್ಪೆ ನೀರ್ಗ್ ಪಾಡೊಡು(ಅಂಟರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಚಪ್ಪೆ ನೀರ್ಗ್ ಪಾಡ್ವೆರ್). ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮೂರ್ದಿನ ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ, ಮಂಜೊಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಮಗುಪ್ಪೊಡು. ಒಗ್ಗರಣೆ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೈಪಾದಿನ ಸೇಮೆ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಬೆರೆಸ್ ದ್ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಸೇಮೆನ್ ದುಂಬೆ ಬೈಪಾದಿನೈರ್ದಾವರ ೨ ನಿಮಿಷ ತಿರ್ಗಾಂಡ ಯಾವುಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಸೇಮೆದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್
* ಹಿಂದಿ - ಸೇವಾಯಿ ಉಪ್ಮಾ.
* ಕನ್ನಡ - ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು.
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ವರ್ಮಿಸಲಾಯಿ ಉಪ್ಮಾ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಮಾಣಿ

**ಮಾಣಿ** ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೊಕುದ ಒಂಜಿ ಊರು. ಮಾಣಿ ಪನ್ಪುನ ಊರು ಕುಡ್ಲಡ್‍ದ್ ಪುತ್ತೂರುಗ್ ಪೋನಗ ೩೯ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಮುಲ್ಪನೇ ಮೈಸೂರು-ಮಂಗಳೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಂಗಳೂರು-ಮಂಗಳೂರು ರಾಜಮಾರ್ಗೊ ತೆಲದ್ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ನಾಲ್ ಸಾರ ಮುಟ್ಟ ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಮಾಣಿದಕ್‌ಲೆಗ್ ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ ತಾಲೂಕು ಕೆಂದ್ರ. ವಿಟ್ಲ ಕಸಬಾ ಬುಕ್ಕೊ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೆಶನ್.

## ಜಾಗ್‌ದ ಮಹಿಮೆ
ಮಾಣಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸ ತೂಂಡ ಬಾರೀ ಅಚ್ಚಿರ ಆಪುಂಡು. ಮಾಣಿಡ್ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೈವದ ಮಾಡ ಉಂಡು. ವರ್ಸ ವರ್ಸ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಜಾತ್ರೆಲಾ ನಡಪುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಮಾಣಿಕೊದ ಕಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಅವು ಕಾರ್ಣಿಕದ ಜಾಗೆ. ಆ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ನ್ಯಾಯ-ಪ್ರಮಾಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ ರಡ್ಡ್ ಪಾಲ್ ದಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ದೋಸ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್.

## ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್
ಮಾಣಿ ಇತ್ತೆ ಮಲ್ಲ ಊರಾದ್ ಬೊಲೆತ್ಂಡ್. ಮಾಣಿ ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್ ಆತ್ಂಡ್. ಮಾಣಿ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ನೆಟ್ಲಮುಡ್ನೂರ್, ಪೆರಾಜೆ, ಅನಂತಾಡಿ, ಬರಿಮಾರ್, ಬುಡೋಳಿ ಪನ್ಪುನ ಊರುಲು ಉಲ್ಲ.
ಮಾಣಿಡ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉಂಡು. ದುಂಬು ಉಂದು  ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಆದ್ ಇತ್ತಿಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಪಶುಕುಲೆನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉಂಡು.
ಮಾಣಿಡ್ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಏಳನೇ ಕ್ಲಾಸ್ ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಪನ್ಪುನ ಶಾಲೆ, ಇತ್ತೆ ಪಿ,ಯು.ಸಿ ಮುಟ್ಟ ಅತ್ಂಡ್. ಬೇತೆ ಶಾಲೆಲ್‌ಲಾ ಉಂಡು. ಮಾಣಿ ಶಾಲೆಡ್ ನಡಪುನ ಶಾರದಾ ಪೂಜೆ ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪೋತಿನವು.

## ಮಾಣಿದ ಬಿರ್ಸೆರ್
ಮಾಣಿದ ಊರುದ್ದು ಮಾಣಿ ಆನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ ಪನ್ಪುನ ಪಾರುನ ಬಿರ್ಸೆ, ಕಬಡ್ಡಿದ ಉದಯ ಚೌಟ, ಶಶಿ ಪೂಜಾರಿ, ಹಬೀಬ್ ಪನ್ಪುನ ಜವನಿಯೆರ್ ಪುದರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಚೇತನ್ ರೈ ಮಾಣಿ  ಸಿನಿಮಾ ಕಲಾವಿದೆ.

## ಮಾಣಿದ ಸಂತೆ
ಮಾಣಿಡ್ ಶನಿವಾರ ಬೊಲ್ಪುದ್ದು ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಮುಟ್ಟ ಸಂತೆ ನಡಪುಂಡು. ಮಾಣಿಡ್ ಮೂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಸೇರುನ ಜಾಗೆಡ್ ಸಂತೆದ ಕಲ ಉಂಡು. ಸಂತೆಗ್ ಭಾರಿ ಜನ ಸೆರುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ನಾರಾವಿ

**ನಾರಾವಿ**  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಪೇಂಟೆ. ನಾರಾವಿ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ-ಕಾರ್ಲ ತಾಲೂಕುದ ಗಡಿಟ್ ಉಂಡು. ನಾರಾವಿ ಪೇಂಟೆ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಗಡಿಲಾ ಅಂದ್. ಈ ಪೇಂಟೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಟ್ಟದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ ಕಾರ್ಲಗ್ ಪೋನಾಗ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

## ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗ
ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ 58 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಡ್, ಕಾರ್ಲಡ್ದ್ 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಡ್ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲ ಮುಟ್ಟದ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್, ಬಜ್ಪೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಾರ್ಲಡ್ದ್ ನಾರಾವಿಗ್ ಬಸ್ ಉಂಡು. ಸುವರ್ಣ ಸುದೆತ್ತ ದಂಡೆಡ್ ನಾರಾವಿ ಉಂಡು.

## ಪುದಾರ್ ದ ವಿಸೇಸ
ನಾರಾವಿ ಶಬ್ದತ್ತ ಅರ್ಥ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ ನಾ ರವಿ ಪಂಡ್ ದ್. ಅಂಚಾಂದ್ ಪಂಡ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣ ಮುಲ್ಪ ತೋಜುಜಿ ಪಣ್ಪುನ ಅರ್ಥ. ನಾರಾವಿದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಆತ್ ಕಾಡ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ನಾರಾವಿಡ್ ಸೂರ್ಯನ ದೊಂಬು ಬೂರುಜಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪಣೊಂದಿತ್ತೇರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಜನಕ್ಕುಲೆನ ಬಾಯಿಡ್ ಅವು ನಾರಾವಿ ಪಂಡ್ದ್ ಆಂಡ್. ನಾರಾವಿಡ್ 2005-2015 ಮುಟ್ಟ ನಕ್ಸಲ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ 

## ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು
ನಾರಾವಿಡ್ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಒರಿಸ್ಸಾ ರಾಜ್ಯದ ಕೊನಾರ್ಕ್ ಪನ್ಪಿನಲ್ಪಲಾ ನಾರಾವಿಡ್ ಲಾ ಮಾತ್ರ ಈ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇಪ್ಪುನ. ಸಿಂಹ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಭಕ್ತೆರ್ ಬರ್ಪೆರ್. ನಾರಾವಿಡ್ ವೇಣುಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನಲ ಉಂಡು. ವೇಣುಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ ಕೃಷ್ಣದೇವೆರ್ ಬಾಲೆನ್ ಕೈಟ್ ಪತ್ತೊನ್ಯ ಮೂರ್ತಿ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲಾವಾಂದಿನಕ್ಲು ಈ ಕೃಷ್ಣದೇವೆರೆನ ದರ್ಶನೊಗು ಬರ್ಪೆರ್. ನಾರಾವಿಡ್ ಚರ್ಚ್ ಲಾ ಉಂಡು.

## ಬಸ್ ಸ್ಟಾಂಡ್
ನಾರಾವಿದ ಮುಖ್ಯ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ಕಾರ್ಲದಂಚಿ ಪೋಪುನ ಮಾರ್ಗಡ್ ರಾಮೇರಗುತ್ತು ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಒಂಜಿ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಬಸ್ ಸ್ಟಾಂಡ್ ಉಂಡು. ಯುರೋಪ್ ದ ಶೈಲಿಡ್ ಈ ಬಸ್ಟಾಂಡ್ನ್ ಕಟ್ಟಾದೆರ್. 30 ಜನಕ್ಕ್ಲೆಗ್ ಈ ಬಸ್ಟಾಂಡ್ಡ್ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಬಸ್ಟಾಂಡ್ ಡ್ ನೀರ್, ಬಸುತ್ತ ಪೊರ್ತ್, ಗಡಿಯಾರ, ಕನ್ನಡಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಚಾರ್ಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರೇಡಿಯೋ, ಸೋಲಾರ್ ಲೈಟ್, ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಕಾಂಟಾಕ್ಟ್ ನಂಬರ್, ಸಿಸಿಟಿವಿ ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಸೌಲಭ್ಯಲು ಉಲ್ಲ..

## ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
* ಸೈಂಟ್ ಪೌಲ್ ಶಾಲೆ
*  ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ನಾರಾವಿ
* ಆಂಟನಿ ಪಿಯು & ಡಿಗ್ರಿ ಕಾಲೇಜ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಪಿದಾಯಿದ ಲಿಂಕ್
*  Naravi population and PHC

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಚಮ್‍ಚ

**ಚಮ್‍ಚ** ಪಂಡ್ಂಡ ಆಹಾರೊನು ಸೇವಿಸಾರೆ ಗಲಸುನ ಒಂಜಿ ಸೊತ್ತು. ಉಂದೆತ್ತ ಮಂಡೆದ ಭಾಗೊಡು ಗೊಂಡಿದಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ದಾಯೆ ಇಪ್ಪುನು ಪನ್ನಗ ತೆನಸ್‍ನ್ ತಿನಿಯರೆ. ಬುಕ್ಕೊದ ಮೈ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಎಂಚ ಪನ್ನಗ ಕೈಟ್ ಪತ್ತರೆ ಹದ ಉದ್ದ ಕೋಲುದ ಲೆಕ. ಅಮೆರಿಕೊಡು ಕಟ್ಲೆರಿ(ಫ್ಯಾಟ್‍ವೇರ್) ಪನ್ಪಿನ ವರ್ಗೊಗ್ ಚಮ್‍ಚೊಲ್ ಸೇರುವ. ಆಹಾರೊನ್ ಸೇವಿಸಾರೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬಲಸರೆ, ಕಲಪ್ಪರೆ ಉಂದೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ದುಂಬು ಮಾತ ಮರೊತ್ತ ಚಮ್‍ಚೊಲೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಸ್ಟೀಲ್, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ಲೆರ್ದ್ ಚಮ್‍ಚೊಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
## ವಿದೊ
# ಬೌಲನ್ ಚಮ್‍ಚ - ಈ ಚಮ್‍ಚ ಬೊಗೊಣಿದ ಲೆಕೊ ರೌಂಡಾದಿಪ್ಪುಂಡು, ಅಂಚನೆ ತುವರೆ ಸೂಪ್ ಪರ್ಪಿನ ಚಮ್‍ಚೊದಲೆಕೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.
# ಕ್ಯಾವಿಯರ್ ಚಮ್‍ಚ - ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಮುತ್ತು, ಬಂಗಾರ್, ಮುರ್ಗೊಲೆದ ಕೊಂಬು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಮರರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಬೊಲ್ಲಿನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಮಲ್ಪುಜೆರ್ ದಾಯೆ ಪನ್ನಗ ಅಡುಗೆದ ರುಚಿ ಹಾಲಾವು ಪನ್ಪಿನ ಕಾರಣೊಗು.
# ಚೈನೀಸ್ ಚಮ್‍ಚ - ಉಂದೆತ್ತ ಮಂಡೆದ ಬಾಗೊ ಮಸ್ತ್ ಗುಂಡಿಯಾದಿಪ್ಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ್, ಕೈಪತ್ತನ ಜಾಗೆ ಮಸ್ತ್ ಎಲ್ಯಾದ್ ದಪ್ಪ ಇಪ್ಪುಂಡು.
# ಕಾಫಿ ಚಮ್‍ಚ - ಉಂದು ಗಾತ್ರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಎಲ್ಯ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು(ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಚಾತ್ತ ಚಮ್‍ಚೊರ್ದ್ ಎಲ್ಯ).
# ಎಗ್ ಸ್ಪೂನ್ - ಉಂದೆನ್ ಬೈಪಾದಿನ ತೆತ್ತಿನ್ ತಿನರೆ ಗಲಸುವೆರ್.
# ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಸ್ ಸ್ಪೂನ್ - ಸಾಸ್ ತಿನರೆ ಗಲಸುನ ಚಮ್‍ಚ.
# ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ದ ಚಮ್‍ಚ - ಅಗ್ಗದ, ಗಲಸ್‍ದ್ ದಕ್ಕುನಂಚಿನ(ಯೂಸ್ ಆಂಡ್ ಥ್ರೋ); ಕಪ್ಪು, ಬೊಲುದು ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊಡ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ದ ಚಮ್‍ಚೊಲು ತಿಕ್ಕುವ.

## ರಾಜೆರ್ನ ಕಾಲೊಡ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಚಮ್‍ಚೊಲು

File:Shang Bronze Spoon (9930355444).jpg|ಕಂಚಿದ ಚಮ್‍ಚ, ಶ್ಯಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊ
File:Hoxne Hoard 20.jpg|ರೋಮನ್ ಚಮ್‍ಚೊಲು, c.&nbsp;4-5ನೇ ಶತಮಾನೊ
File:Spoon national museum india.JPG|ಮೊಘಲೆರ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಚಮ್‍ಚ
File:MaryRose-wooden spoon3.JPG| 16ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಮರತ್ತ ಚಮ್‍ಚ 
File:Yurok (Native American). Spoon, 19th century. Antler.jpg|19ನೇ ಶತಮಾನೊಡ್ ಅಮೆರಿಕದ ಯುರೊಕ್ ‍ಡ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಚಮ್‍ಚ 

## ಇತ್ತೆದ ಚಮ್‍ಚೊಲು

File:Stainless steel Apostle spoon reverse.jpg|thumb|ಸ್ಟೀಲ್‍ದ ಚಮ್‍ಚ
File:Small silver spoon.JPG|thumb|ಬೊಲ್ಲಿದ ಚಮ್‍ಚ
File:Caviar Spoon of Mother of Pearl.jpg|thumb|ಮುತ್ತುದ ಚಮ್‍ಚ
File:Titanium-spork 1.jpg|thumb|ಸ್ಪೋರ್ಕ್


## ಗಲಸುನೆ
ಚಮ್‍ಚೊಲೆನ್ ತಿಂಡಿಲೆನ್ ತಿನ್ಪಿನ ಬುಡುಂಡ, ಅಡಿಗೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬುಕ್ಕೊ ಬಲಸರೆ  ಮಸ್ತ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಒವ್ವೇ ಲೇಸ್‍ಲೆಡ್ ಚಮ್‍ಚ ಇಪ್ಪಂದೆ ವಾ ಬೇಲೆಲಾ ಆಪುಜಿ. ದಾಯೆ ಪನ್ನಗ ಬಲಸರೆ ಚಮ್‍ಚ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಸೊತ್ತು.

## ಉತ್ಪನ್ನೊಲು
ಸ್ಪೋರ್ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಪೋರ್ಫ್ ಉಂದ್ ರಡ್ಡ್ ಚಮ್‍ಚೊದ ಉತ್ಪನ್ನೊಲು. ಸ್ಪೋರ್ಕ್‍ಗ್ ಸೂಜಿದ ಲೆಕೊ ಕಂತಾವುನ ಮಂಡೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ವೊವ್ವೆ ಮೆತ್ತನೆದ ತಿಂಡಿ, ನೂಡಲ್ಸ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಫಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ತಿನೊಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಸಾರ್ನೆದಡ್ಡೆ

**ಸಾರ್ನೆದಡ್ಡೆ** ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಚೀಪೆ ತೆನಸ್. ಉಂದು ರುಚಿಟ್ಟ್ ಪಾಯಸದ ಲೆಕ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಲಂತೆ/ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿತ್ತೊ ಬಂದೊನ್ ಗಲಸ್‍ದ್, ಒಂಜಿ ಬಾಜನಡ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಒಟ್ಟೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅವೆಟ್ ಬಂದೊನ್ ಜಪುಡಾದ್,ಕಿನ್ಯ ಪುರಿತ್ತ ಆಕಾರೊಡು ಜೈದಿನ ಅಡ್ಯೆನ್ ಬೈಪಾದ್, ಚೀಪೆದ ಗಸಿನ್ ಕಡೆದ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುನವ್ವೇ ಸಾರ್ನೆದಡ್ಡೆ. ಈ ಅಡ್ಯೆನ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡುನೈರ್ದಾವರ ಉಂದು ಚೀಪೆ ಆಪುಂಡು.

## ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ ಗಲಸುನ ಬಾಜನ

ಸಾರ್ನೆದಡ್ಡೆನ್ ಮಲ್ಪರೆ ಅಂಗಡಿಡ್ ಬೇತೆನೆ ಬಾಜನ ತಿಕ್ಕುಜಿ. ಅವೆಕ್ಕ್ಂದೇ ಈ ಬಾಜನೊನು ಇಲ್ಲಡೇ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ದುಂಬು ಮಾತ ಅಂಗಡಿಲೆಡ್ ಈ ಬಾಜನ ತಿಕ್ಕೊಂದಿಜ್ಜಾಂಡ್. ಅಂಚ ಇಪ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆ ಇಜಿಂಡ ತೋಪುನು ಗೆತೊಂದು ಅವೆಟ್ಟೆ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತೂತ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೇಲ್‍ಡ್ ಪಾರ್ದಿನ ಬಂದನ್ ಕೈಟ್ ಒತ್ತುನಗ ಅಡ್ಯೆ ತಿರ್ತ್ ರ್ದ್ ಜಪ್ಪರೆ ಇಂಚ ಮಲ್ಪುನ. ಇಂಚಿನ ಬಾಜನ ಇಜ್ಜಿಂಡ ನುಪ್ಪು ತೋಡುನ ಜಾಲಿನ್ಲಾ ಗಲಸೊಲಿ.

## ಬೋಡಾಯ್ನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಕೆಂಪುಮುಂಚಿ - ೨-೩(ಬೋಡಂಡ ಮಾತ್ರ).
* ತಾರಾಯಿದ ಪೂ - ಒಂಜಿ ಬೊಗೊಣಿ.
* ಸಂಬರ, ಜೀರ್ದರಿ - ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ.
* ಬೊಲ್ಲುಲ್ಲಿ - ೪ ಅರಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ - ೧.
* ಬೆಲ್ಲ - ಚೀಪಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್.

## ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
### ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ದುಂಬುನಾನಿ ನೀರ್ ಡ್ ಪಾರ್ದ್ ಬೊದುಲ್ಪಾದಿನ ಅರಿನ್ ಕಡೆದ್ ರುಚಿಗ್ ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ಬಾಣಲೆಡ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪೊಡು. ಹದ ಬೆಚ್ಚ ಆಯ್ ಬುಕ್ಕೊ, ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚ ಆವರೆ ದೀದ್ ನೀರ್ ಕೊದ್ದಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಒಟ್ಟೆ ಒಟ್ಟೆದ ಬಾಜನೊನು ಅವೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ದಿನ ಬಂದೊನ್ ಚೂರ್ ಚೂರೆ ದೆತ್‍ದ್ ಅವೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಪಾರ್ದ್ ಕೈಟ್ ಒತ್ತೊಡು. ಒತ್ತುನಗ ಒಟ್ಟೆದ ಸಹಾಯೊಡು ಮಿತ್ತ್ ರ್ದೆ ಪಾರ್ದಿನ ಬಂದ ಅಡಿಟೆ ಪೊರಿತ್ತ ಆಕಾರೊಡು ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ ಗ್ ಜಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚನೆ ಪೂರ ಬಂದೊನ್ ಪಾಡೊಡು. ಅಡ್ಯೆ ಸಮ ಬೈತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾಲಿಡ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಬೇತೆ ಬಾಜನೊಡು ಪಾರ್ದ್ ದೀವೊಡ್.

### ಚೀಪೆ ಗಸಿ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಬಾಣಲೆಡ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೂತ್ತೊಟ್ಟುಗ್ ಅವೆನ್ ಕಡೆದ್ ಅರೆಪ್ಪು ಗೆಪ್ಪೊಡು(ಮುಂಚಿ ಬೋಡಂಡ ಮಾತ್ರ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಅಂಚನೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ). ಅರೆಪ್ಪುನ್ ಕೊದ್ಪಾದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಚೀಪೆ ಆವರೆ ಬೆಲ್ಲ ಪಾರ್ದ್ ಕಲಡ್ಡಾವೊಡು. ಅರೆಪ್ಪು ಕೊದ್ಯೊಂದು ಬತ್ತಿ ಲೆಕ್ಕೊನೆ, ಅರೆಪ್ಪುಗ್ ಚೂರು ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ಅಡ್ಯೆನ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬೆರೆಸೊಡು. ಅರೆಪ್ಪು ಪಾಯ್ಸದ ಹದೊಕ್ಕು ತೆಲುಪು ಇತ್ತ್ಂಡ ಯಾವುಂಡು. ಅಡ್ಯೆ ಅರೆಪ್ಪು ಕೊದ್ದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾದ್ ದೀವೊಡು. ಇಂಚ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಸಾರ್ನೆದಡ್ಡೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಅನಂತಾಡಿ

**ಅನಂತಾಡಿ** ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೊಕುದ ಒಂಜಿ ಊರು. ಅನ್ಂತಾಡಿ ಪನ್ಪುನ ಊರು ಕುಡ್ಲಡ್‍ದ್  ಪುತ್ತೂರುಗ್ ಪೋನಗ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಕೊಡಾಜೆ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ಮೈಸೂರು-ಮಂಗಳೂರು ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡ್ ತೆಲದ್ ಉಳಾಯಿ ೨ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್ ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅನಂತಾಡಿದಕ್ಲೆಗ್ ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ ತಾಲೂಕು ಕೆಂದ್ರ. ವಿಟ್ಲ ಕಸಬಾ ಬುಕ್ಕೊ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೆಶನ್.

## ಅನಂತಾಡಿದ ವಿಸೇಶ
ಅನಂತಾಡಿ ಲೋಕೊಗೆ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರೆ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಡಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೈವ.  ದೈವದ ಮಾಡೊಡು ವರ್ಸಲಾ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಜಾತ್ರೆಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಜಾತ್ರೆಗ್ ಮಡಿಕೇರಿ  -ಸಕಲೇಸಪುರ -  ಕಾಸರಗೊಡು - ಉಡುಪಿ ಇಂಚ ಮಾತಾ ಊರುದ್ದು ಜನ ಬರ್ಪೆರ್. ಚಿತ್ತರಿಗೆ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್   ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ  ನೆಲೆ ಆತ್ನೆ ಪ್ರತೀತಿ. ಮಾಯಿದ ಪೂವೆದಾನಿ ರಾತ್ರೆ ನೇಲ್ಯ ಇಲ್ಲಾದ್ (ದೊಡ್ಡ ಮನೆ) ಭಂಡಾರ ಪಿದಡ್ದ್   ಚಿತ್ತರಿಗ್  ಬತ್ತ್ ದ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ   ಬಂಟ್ರಿಂಜ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆದ  ಮಾಡೊಗು ಬತ್ತದ್ ಮನದಾನಿ ಪಗೆಲ್ ಪಂಡ ಮಾಯಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ನೇಮ ಆಪುಂಡು. ಪರವೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಜಾತಿದಕ್ಲ್ ನೇಮ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಈ ದೈವಗ್ ಬಾರ್ನೆ ಇದ್ದಿ. ದೊಂಬೇ ಬಾರ್ನೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದೈವದ ನೇಮ ಒಂಜಿ ಕೊಂಕಣೀ (ಪೈ) ಕುಟುಂಬೊದಕುಲು ನಡಪಾವೆರ್. ಉರ್ದಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ನೆಲ್ತೊಟ್ಟು ಗುತ್ತುದಕುಲುಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್. ಊರುದಕುಲಲಾ ಕೈ ಜೋಡಿಸಾವೆರ್.

## ಅನಂತಾಡಿ ಮಂಡಲ ಪಂಚಾಯತ್
ಅನಂತಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಮಂಡಲ ಪಂಚಾಯತ್ ಆತ್ಂಡ್. ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ನೆಟ್ಲಮುಡ್ನೂರ್, ಏಮಾಜೆ, ನೆರಳಕಟ್ಟೆ, ಕರಿಂಕ, ಬಾಳ್ತಿಲ, ಪನ್ಪುನ ಊರುಲು ಉಲ್ಲ. ಕರಿಂಕದ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ತಾನ ಬಾರೀ ಪಿರಾಕ್ ದ. ಸುತ್ತ ಮುತ್ತದ ಗ್ರಾಮೊಗು ದೇವೆರ್ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ. ಸುಮಾರ್ ರಡ್ಡರೆ ಸಾರ ಜನ ಮೂಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಕರಿಂಕದ ಜವೆನೆರ್ ಸೇರ್ದ್ ಸುರು ಮನ್ತಿನ ಭಜನಾ ಮಂದಿರ ಡ್ ಭಜನೆ, ಚೊಉತಿ ನಡಪುಂಡು. ಅನಂತಾಡಿ- ಪುತ್ತೂರು ಸರಕಾರಿ ಬಸ್ಸು ಉಂಡು.

## ಅನಂತಾಡಿ ನರ್ಸರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಂಬುಳ
ಅನಂತಾಡಿದ ಮುಟ್ತಡ್ ಬಾಳ್ತಿಲಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ನರ್ಸರಿ ಉಂಡು. ಅವು ಸರಕಾರಿ ನರ್ಸೆರಿ. ಅಲ್ಲ್ ಮಾತಾ ಜಾತಿದ ಮರ-ದೈ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ನಾಲ್ ಕಂಬುಳ ಇಪ್ಪುನ ಗ್ರಾಮ ಪಂಡ ಅನಂತಾಡಿ  ಮಾತ್ರೆ. ದಂಡೆತ್ತಿಮಾರ್, ಬಾಕಿಲ್ತಿಮಾರ್, ಕೂಡೊಲ್ತಿಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಗಲ್ತಿಮಾರ್. ಈ ಪುದರ್ಲೆಗಲಾ  ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಗ್ ಲಾ ಸಂಬಂದ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆ

**ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆ** ಉಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತೆನಸಾಂಡಲ ತುಳುನಾಡೋರ್ಮೆ ವೊಟೇಲ್ ಲೆಡ್ ಉಂದು ತಿನರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಬಟಾಟೆದ ಉಂಡೆಲೆನ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಕಲತ್ತ್ ದಿನ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಬೆಚ್ಚ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತ್ ದ್ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಡಿಯೇ ಬಟಾಟಂಬಡೆ. ಉಂದು ಉಲಾಯಿರ್ದ್ ಮೆತ್ತನೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಪಿದಾಯಿದ ಪದರ ತಿನರೆ ಕರುಕುರು ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಾಂಡೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಬಯ್ಯಗ್ ಚಾತ್ತ ಬಾರಿಗ್ ತಿನ್ಪಿನ ತೆನಸ್. ಭಾರತೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂದೆಕ್ಕ್ *ಆಲೂ ಬೋಂಡ*, *ಆಲೂ ವಡ*, *ಬಟಾಟ ಬೋಂಡ*,*ಪೊಟೇಟೊ ಬೋಂಡ*, *ಪೊಟೇಟೊ ವಡ* ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರುಂಡು.
## ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆದ ಇತಿಹಾಸೊ
1970 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಶಿವಸೇನೆ ಪನ್ಪಿನ ಪೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಏಪ ಪುಟ್ಟುಂಡ ಅಪಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊದ ಅನ್ಜೊವ್ಲೆನ ಮನಸ್‍ದ ಉಲಯಿ ಈ ಸೇನೆದ ಮಿತ್ತ್  ಹೆಮ್ಮೆ ಪುಟ್ಟಾವುನ ಪ್ರಯತ್ನೊಡಿಪ್ಪುನಗ, ಆ ಗುಂಪುಡಿತ್ತಿನಾರ್ ಒರಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರೈಲ್ವೇ ದಾದರ್ ಸ್ಟೇಷನ್‍ದಲ್ಪ, ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ನಂ. 1 ಅಯ್ತ ಪಿದಯಿ ಸ್ಟಾಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮಾರರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಒಂತೆ ದಿನೊರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆನ್ ಪಾವ್‍ದ ನಡುಟು ದೀದ್, ಕಾಯ್ಮುಂಚಿನ್ ಕಯ್ತ್ ದ್ ಮಾರರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಚ ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಂಡೆ ಪನ್ಪಿನ ತಿಂಡಿದ ಒಂಜಿ ಇತಿಹಾಸೊನೆ ಬರೆಯೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನೊಲಿ.

## ಬೋಡಾಯ್ನ ಸಾಮಾನುಲು
### ಬಟಾಟೆದ ಉಂಡೆ
* ಬಟಾಟೆ - ೩.
* ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ - ೪/೫.
* ಅಡಿಗೆದ ಎಣ್ಣೆ - ೩ ಚಮ್ಚ.
* ದಾಸಿಮಿ - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ.
* ಉರ್ದು - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ.
* ಬೊಲ್ಲುಲ್ಲಿ - ೪/೫ ಅರಿ.
* ಶುಂಠಿ - ಅರ್ದ.
* ಮಂಜೊಲ್ದ ಪೊಡಿ - ಕಾಳ್ ಚಮ್ಚ.
* ಕೊತ್ತಂಬರಿ ತೊಪ್ಪು - ೨ ಚಮ್ಚ.
* ತೊಗರಿಸಲಾಯಿ - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ(ಬೋಡಂಡ ಮಾತ್ರ).
* ನೀರುಳ್ಳಿ - ೧.
* ಉಪ್ಪು - ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್.
* ಹಿಂಗ್ - ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ.
### ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಸುರುಕು ಬಟಾಟೆನ್ ಕುಕ್ಕರ್ ಡ್ ಬೈಪಾವುನಾಂಡ ೪/೫ ಸಿಟಿ ಗೆತ್ತ್ ದ್ ಬೈಪಾವೊಡು, ಇಂಚನೆ ಬೈಪಾವುನಾಂಡ ಬಟಾಟೆ ಮಸ್ತ್ ಮೆದು ಆನೆಟ್ಟ ಬೈಪಾವೊಡು. ಬೈತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚಪ್ಪೆ ಆವರೆ ಅವೆನ್ ಬರಿಕ್ಕ್ ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ತೊಗರಿಸಲಾಯಿ, ಉರ್ದು, ಮೂರ್ದಿನ ನೀರುಳ್ಳಿ, ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ, ಮಂಜೊಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಬನ್ನೆಟ್ಟ ಮಗುಪ್ಪೊಡು. ಒಗ್ಗರಣೆ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬೆಯ್ಪಾದಿನ ಬಟಾಟೆ ಪಾರ್ದ್ ೨ ನಿಮಿಷ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಚಪ್ಪೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದೆತ್ತ ರೌಂಡ್ ಆಕಾರೊಡು ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪೊಡು.
### ಕಲದ್ದಿನ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್
* ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ - ಅರ್ದ ಬೊಗೊಣಿ.
* ಉಪ್ಪು - ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್.
* ಅರಿತ್ತ ಪೊಡಿ - ೨ ಚಮ್ಚ(ಬೋಡಂಡ ಮಾತ್ರ).
* ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ.

### ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಗ್ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಪಾರ್ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು, ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ, ಬೋಡಂಡ ಅರಿತ್ತ ಪೊಡಿ ಪಾರ್ದ್ ಚೂರ್ ಚುರೆ ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್  ಹದ ಬಂದೊದಲೆಕ ಕಲಪ್ಪೊಡು. 
ಅಂಚನೆ ನನೊಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಕಯ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಚ್ಚ ಆವರೆ ದೀವೊಡು. ಎಣ್ಣೆ ಬೆಚ್ಚ ಆಯಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಬಟಾಟೆದ ಉಂಡೆನ್ ಒಂಜೊಂಜೆ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಎಣ್ಣೆ ಬುಡೊಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬಟಾಟಂಬಡೆ
* ಹಿಂದಿ - ಬಟಾಟ ವಡ, ಆಲು ವಡ.
* ಕನ್ನಡ - ಆಲೂ ಬೋಂಡ.
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ಬಟಾಟ ವಡ.
## ಬಲಸುನೆ

ಬಟಾಟಂಬಡೆನ್ ಮಾಮುಲಿಯಾದ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ತಾಋಆಯಿದ ಚಟ್ನಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಅಂಚನೆ ತಿನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಉಂದೆನ್ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತ್ ದಿನ ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ, ಟೊಮೆಟೊ ಸಾಸ್ ಪಾರ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ತಿನರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.
## ಚಿತ್ರೊಲು

Aloo bonda, batata vada.jpg
Indian BatataVada.JPG
Batata Vada.jpg
Batata wada.jpg


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ

**ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ** ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. ಮೇರ್ 2007 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊ *ಒಂದೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಕಥೆ* ಉಂದೆತ್ತ ಮೂಲಕ ಸಿನಿಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ *ಎದ್ದೇಳು ಮಂಜುನಾಥ*ನೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ತಿನ ಅಭಿನಯೊಗ್  ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ಯೆರ್. *ಸುಗ್ರೀವ* (2010) ಬುಕ್ಕೊ *ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ ಸುಮ್ಮನೆ* (2011) ನೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ದಿನ ಅಭಿನಯೊಗ್ ಮೇರ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯೆರ್. ಡೀಗ್ಲಾಮರಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ಮೇರ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚನೆ *ಲವ್ ಗುರು* (2009), *ಕಳ್ಳ ಮಲ್ಲ* ಸುಳ್ಳ (2011) ಬುಕ್ಕೊ *ಉಳಿದವರು ಕಂಡಂ*ತೆ (2014) ಇಂಚಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಯಶಸ್ಸುನ್ ಪಡೆದೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು
ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ  ಮೇರ್  ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕುದುರೆಮುಖೊಟ್ಟು ತುಳುವ ಸಮುದಾಯೊಡು ಉಮೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜಯಂತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ಮೂಜಿ ಜನ ಮೆಗ್ದಿಯರ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್- ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಗಾಯತ್ರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಶ್ವಿನಿ. ಮೇರ್ ಪಣಂಬೂರುದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಶಾಲೆಡ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್, ಕುಡ್ಲದ ಎಸ್‌ಡಿಎಂ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ (ಬಿಬಿಎಂ) ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (ಎಂಬಿಎ) ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

## ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ
ಯಜ್ಞ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್ ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿನ್ 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು

ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೆರೆನ ಸಿನಿಮೊಲೆಗ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ

**ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ**
ಪರಶುರಾಮ ದೇವೆರ್ ಉಂಡುಮಂತಿನ ಮಣ್ಣ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ತುಳು ನಾಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ ಕರೆದ್ ಮೂಡಾಯಿ ಗಟ್ಟದ ಬರಿಮುಟ್ಟಲಾ, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಸರಗೋಡು ಬರಿ ಮುಟ್ಟಲಾ ಪದ್ ರ್ ದ್ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಸರಗೊಡು ಈ ಮೂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜನಕುಲೆನ ಆಚರಣೆ, ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪುನ ಕಲೆ, ದೈವ-ದೇವೆರ್-ನಾಗನ ಆರಾಧನೆ, ವನಸ್-ತೆನಸ್, ದುತ್ತು -ಐಸಿರೊ, ಬಚ್ಚೆಲ್ ಗ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬುಲು, ಪರ್ಬ-ಮುಂಜಿಲು, ಕಟ್ಟ್-ಕಟ್ಟಳೆ ಲು ಉಂದು ಮಾತಾ ಸೆರ್ದ್ ತುಳು ನಾಡ್ ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಪುಂಡು.

## ತುಳುವೆರೆನ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಪುನ ಬಾಸೆದ ಪೊರ್ಲು
ಈ ನಾಡ್ ದ್ ಜನ ಮಾನ್ಯೆರ್ ಕಂಡಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪುನಕ್ ಲ್, ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ರಿಸಿತ ಸುತ್ತಲ ಬೊಳೆಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಹಿಂದುಲು, ಕ್ರಿಸ್ತನ್ಂದಕುಲು, ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಷೆ ಪಾತೆರುನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ನಕುಲು, ಅಂಚನೆ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಊರುದ್- ದೇಶೊದ್ದ್ ಬತ್ತ್ ನ ಜನ ಮಾನ್ಯೆರ್ ಉಳ್ಳೆರ್. ಬಾಸೆದ ವಿಚಾರ ತೂಂಡ ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಅರೆಬಾಸೆ, ಹವ್ಯಕ ಬಾಸೆ, ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಅಂಚನೆ ಹಿಂದಿ ಡ್ ಪಾತೆರುನಕುಲುಲಾ ತಿಕ್ಕುವೆರ್. ಈತ್ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆ ಇತ್ತಂಡಲಾ ತುಳು ಬಾಸೆ ಮಾತೆರ್ಗ್ಲಾ ಬರುಪುಂಡು. ಆ ಬಾಸೆದ್ದಾದ್ ಅಕುಲು ಒಂಜಾಪೆರ್. ಅವು ಅತ್ತೆ ಬಾಸೆದ ಪೊರ್ಲು. ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ಅಪ್ಪೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಬಾಲೆದ್ದ್ ಪತ್ತ್ ದ್, ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ ಸಂದಿ-ಕಬಿತೆ, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನಗ ಉರಾಲ್, ಬೂತೊಗು ಪಾರಿ, ಸಂತೆಡ್ ಬೇರಗ್, ಆತೇ ಅತ್ತ್ ಇಂಚಿಪ್ಪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್, ಅತ್ತಂದೆ ಪರ ದೇಶಡುಲಾ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ನಮ್ಮ ತೆರಿನ ಹಿರಿಯೆರ್ ಆಯಿನ ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್, ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಂಞಣ್ಣ ರೈ, ಪ್ರೊ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ ಕುಲು, ಪ್ರೊ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಇಂಚ ನನಾತ್ ಜನ ಬಾಸೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರೀ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.

## ತುಳುವೆರೆ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪು- ವನಸ್-ತೆನಸ್
ತುಳುವೆರ್ ಮಲ್ಲ ಮನಸ್ ದಕುಲು. ದೊಂಬುಗು ಬಚ್ಚಿದ್ ಬತ್ತ್ನಕುಲೆಗ್ ಬೆಲ್ಲ-ನೀರ್ ಕೊರ್ದು ಬಚ್ಚೆಲ್ ಅರಪಾವೆರ್.ಬಚ್ಚಿರೆ ದ ಅರಿವಾಣೊನ್ ಕೊರ್ದು ಮರಿಯಾದ್ ತೋಜಾವೆರ್. ಚಾ-ಕಾಪಿ- ವನಸ್ ಕೊರ್ದು ಬಡವು ಮಾಜವೆರ್. ಅಳೆ- ಬೆಞಣ ಡು ಬಂಜಿ ತನ್ಮೆನ ಮಲ್ಪೆರ್, ಬುಲೆ-ಸಲೆ, ಕಂಜಿ-ಕೈಕಾಂಜಿ, ಸುಕ-ಕಸ್ಟ, ಬಾಯಿ ನಿಲಿಕೆ ಕುಸಲ್-ಸುಲೇಕ ಪಾತೆರ್ದ್ ಬತ್ತ ಬಿನ್ನಗ್ ಮಾನಾತಿಗೆ ಮನ್ಪೆರ್. ಕಾಲ-ಕಾಲೊಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ಕಾಯಿ-ಕಜಿಪು, ಮೀನ್-ಕೋರಿ, ಪುಂಡಿ-ರೊಟ್ಟಿ ಅಡದ್ ಸಮ್ಮನ ಮನ್ಪೆರ್. ಮರಿಯೊಡಲಾಂಡ ಉಪ್ಪಡ್-ಪಚ್ಚಿಲ್, ತೊತೆ -ಕೆಂಬುಡೆ, ಕಣಿಲೆ -ಪೆಲತ್ತರಿ, ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಅಡುವೆರ್. ತಜಂಕ್-ಚೇವು, ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ, ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿದ ಕಸಾಯೊ, ಓಮದ ಪೊಲದ್ಯೊಡ್ ವನಸ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮೈ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪೆರ್. ಏತ್ ಬಡತನ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬಾಯಿ ನಿಲ್ಕೆ ಪಾತೆರಿಯೆರೆ ಕುರೆ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಉಂದು ತುಳುವೆರೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾದ್ ಉಂಡು. ಕೈ-ಬೊಲೆಪುನ ಜನಕುಲಾಂಡ, ಪಗ್ಗುಡ್ ಪದಿನೆನ್ಮ ಪೋಪುನಾನಿ ಪಾಡ್ನ ನೇಜಿ ಕಾರ್ತೆಲ್-ಆಟಿಡ್ ನಡಿಯೆರೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಜಡಿ ಬರ್ಸ ಗ್ ಪನೊಲಿ, ಕೆಡೆಂಜೊಲು ಪಾಡೊಂದು. ಕಬಿತೆ -ಸಂದಿ ಪನೊಂದು ಆನ್-ಪೊನ್ನು ನೇಜಿ ನಡ್ಪೆರ್, ಆಂಜೊವುಲು ಉರಾಲ್ ಪಾಡೊಓದು ಎರು ದಪ್ಪುನೆನ್ ತೂಪುನನೆ ಪೊರ್ಲು.

## ತುಳುವೆರೆ ಗೊಬ್ಬು
ಕುಟ್ಟಿ-ದೊನ್ನೆ, ಗೋಲಿ, ಕಬಡ್ಡೀ, ಲಗೋರಿ ಉಂದು ಮಾತ ಜೋಕುಲೆನ ಗೊಬ್ಬಾಂಡ, ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ, ಕಂಬುಳ, ತಪ್ಪಾಂಗಾಯಿ ಮಾತಾ ಮಲ್ಲೆಕ್ಲೆನ ಗೊಬ್ಬು. ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಮೋಕೆದ ಕಲೆ.

## ತುಳುವೆರೆ ನಂಬಿಕೆಲು
ತುಳುವೆರ್ ದೇವೆರೆ ಗುಂಡ, ದೈವದ ಮಾಡದ ಎದುರು ಮಾತಾ ತರೆ ತಗ್ಗಾವೆರ್. ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕನ್ ಯಜಮಾನಿ, ತರೆಕ್ ಮೀದ್, ತುಳಸಿ ಗ್ ಒಂಜಿ ಚೆಂಬು ನೀರ್ ಮೈತ್ ದ್, ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರೆಗ್ ಕೈ-ಮುಗಿದ್, ಗುಂಡೊಗು ತುಡರ್ ಪೊತ್ತಾದ್, ಕೈ-ಕಾರ್ ಕುಟುಂಬ ಸಂಸಾರೊಗು, ಎರು-ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಸುಖೊ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಕೈ ಮುಗಿಪೆ. ಸತ್ಯದ ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಸತ್ಯೊಡೆ ನಡಪಾಲ ಪಂಡ್ ದ್ ಕೇಂಡೊನುವೆ. ಉಂದುವೆ ತುಳುವೆರೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ.
ಗುರುಪುರ

**ಗುರುಪುರ** ಪಾಲ್ಗುಣಿ/ಗುರುಪುರ ಸುದೆತಲ್ಪ ಇಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಯಿನ ಬೆಂಗಳೂರುರ್ದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಸುಮಾರ್ ೩೪೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨೧೪ ಮೈಲ್) ಅಂಚನೆ ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕ್ ಗ್ ಸುಮಾರ್ ೧೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೮ ಮೈಲ್) ದೂರೊಡು ನಿಲೆ ಆತ್ಂಡ್.ಅಲ್ಪದ ಜನಕುಲು ವಿದೊವಿದೊತ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಲ್ಪ ಬಿಲ್ಲವೆರ್, ಬಂಟೆರ್, ಗೌಡೆರ್ ಅಂಚನೆ ಸರಸತ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ಪದ ಜನಕುಲು ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಆಂಡ ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ ಅಂಚನೆ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ಲಾ ಜನಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್.
## ಪರಿಚಯೊ
ಗುರುಪುರ ಪನ್ಪಿನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ತರೀಕೆರೆ ತಾಲೂಕುಡಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ ಉಂದೆನ್ ಕುಗ್ರಾಮ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪೊಲಿ. ಈ ಗ್ರಾಮೊ ಗುರುಪುರ ಪಂಚಾಯತ್‍ಗ್ ಸೇರುಂಡು. ಉಂದು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗೊಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿನ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುದ ಬಡಗಣ ದಿಕ್ಕ್ ಗ್ ೪೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡುಂಡು. ತರೀಕೆರೆರ್ದ್ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ಅಂಚನೆ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರ್ ಡ್ದ್ ೨೫೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡ್ ನಿಲೆ ಆತ್ಂಡ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಗುರುಪುರೊದ ಬರಿತ್ತ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ದಾಖಲೆದ ಪ್ರಕಾರೊಡ್, ಗುರುಪುರ ಗ್ರಾಮೊನು ದುಂಬು ಗುಲಿಪುರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ್ತ ದಡೊಟ್ಟು ನಿಲೆ ಆತಿನ ಈ ಗ್ರಾಮೊ ಗುಲಿಪುರ ಒಂಜಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಸೊ ಅಂಚನೆ ಸುದೆತ್ತ ಬೇತೆ ಬಾಗೊಲೆಗ್ಲಾ ಉಂದು ಗ್ರಾಮೊ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಬಂಡಸಾಲೆ ಪನ್ಪಿನವ್ ಸುದೆತಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಪರ್ಪಿನ ನೀರ್ ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾತ್ರ *ಬಾಂಗ್ಲಾ ಗುಡ್ಡೆ* ಪನ್ಪಿನ ಆಣೆಕಟ್ಟ್ ಲೆಕಂತಿನೈನ್ ಕಟ್ಟಾದೆರ್.
ಗುರುಪುರೊಡು ಸುಮಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಂಚನೆ ದೈವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಲ್ಲ. ಶ್ರೀ ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ,  ಶ್ರೀ ಅಗ್ನಿದುರ್ಗ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಮಹಾಕಾಲಭೈರವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸತ್ಯದೇವತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡತ್ತಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಸು ಮುಂಡತ್ತಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ನಿಲೆ ಆತಿನ ಗ್ರಾಮೊ ಗುರುಪುರ.

## ಮುಟ್ಟೊದ ಜಾಗೆ
* ಕುಡ್ಲರ್ದ್ - ೧೨ ಕಿ.ಮಿ(೭.೫ ಮೈಲ್). ; 
* ಕೈಕಂಬರ್ದ್ -  ೦೫ ಕಿ.ಮೀ. (೩.೧ ಮೈಲ್).; 
* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕರ್ನಾಟಕರ್ದ್ - ೨೮ ಕಿ.ಮೀ(೧೭ ಮೈಲ್).; 
* ಸುರತ್ಕಲ್ ರ್ದ್ - ೨೯ ಕಿ.ಮೀ(೧೮ ಮೈಲ್).; 
* ಪಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆರ್ದ್ - ೦೦ ಕಿ.ಮೀ(೦ ಮೈಲ್); 
* ಉಡುಪಿ ರ್ದ್ - ೬೬ ಕಿ.ಮೀ(೪೧ ಮೈಲ್). ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೆಲು
ಗುರುಪುರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು ಅಂಚನೆ ಈ ಗ್ರಾಮೊರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊನೇ ಪಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಗುರುಪುರ ಸುದೆ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. ಉಂದು  ವಾಮಂಜೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಳಿಕಾಂಬ ಜಾಗೆಲೆಗ್ಲಾ ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು. ವರದ್ರಾಜ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಅಂಚನೆ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯದೇವತೆ ಧರ್ಮದೇವತೆಲೆನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಮೂಲು ಉಲ್ಲ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆಲು
ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿ

**ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿ** ಉಂದು ಕಾಯಿ ಕುಕ್ಕುನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಚಟ್ನಿ. ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಕುಕ್ಕು ಆಪಿನ ಪೊರ್ತುಡ್ ಅವೆನ್  ಪರ್ಂದ್ಂಡ ಮಾತ್ರ ತಿನ್ಪಿನತ್ತ್ ಅವತ್ತಂದೇ ಕಾಯಿ ಕುಕ್ಕುನೇ ಮರೊಡ್ದು  ತಲ್ತ್ ದ್ ಚಟ್ನಿ ಗುದ್ದುದು  ಆ ಚಟ್ನಿದೊಟ್ಟುಗು ಗಂಜಿ  ಒಣಸ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಮಿಕ್ಸಿ, ಗ್ರೈಂಡರ್ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚಟ್ನಿ ಗುದ್ದುದು ಮಲ್ಪುನ ಕಮ್ಮಿ. ಆಂಡ ಗುದ್ದುದು ಮಲ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆದ್ ಮಲ್ತಿನ ಚಟ್ನಿದ ರುಚಿಕ್ಕ್ ಮಸ್ತ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಡು.
## ಇತಿಹಾಸೊ
ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿನ್ ಸುಮಾರ್ ನಲ್ಪ ವರ್ಷೊರ್ದ್ ದುಂಬು ಭಾರತೊದ ನಟಿ, ಅಡುಗೆ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆಪಿನಾರ್ ಮಧುರ್ ಜಫ್ರಿ. ಮೇರ್ ಕುಕರಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಪನ್ಪಿನಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗೆಂದ್‍ದೆರ್. ಪನ್ಪಿನಾರ್ ನಾಡ್ ಪತ್ಯೆರ್.

## ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಕಾಯಿ ಕುಕ್ಕು - ೧.
* ಸಂಬರ, ಜೀರ್ದರಿ - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ.
* ಕೆಂಪುಮುಂಚಿ - ೪/೫. ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕಾಯಿಮುಂಚಿ
* ತಾರಾಯಿದ ಪೂ - ಅರ್ದ ಕಪ್.
* ಬೊಲ್ಲುಲ್ಲಿ - ೪ ಅರಿ.
* ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು.
* ಮಂಜಲ್ - ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ.

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಸುರುಕು ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಟ್ ಮುಂಚಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾನ್ ನ್ ಪೊತುದು ಅವೆನ್ ನೀರ್ ಪಾಡಂದೆ ಕಡೆವೊಡು. ಸನ್ನ ಪೊಡಿ ಆತಿನ ಸಾಮಾನ್ ಗ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೂ, ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು, ಮಂಜಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು(ಪೊಡಿ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುನಾಂಡ ನೀರ್ ಸೇರ್ಸಾವುನ ಅಗತ್ಯೊ ಇಜ್ಜಿ, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಅರ್ದ ಲೋಟೆದಾತ್ ನೀರ್ ಮಯ್ಪೊಡು).
## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿ
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ಮ್ಯಾಂಗೋ ಚಟ್ನಿ.
* ಕನ್ನಡ - ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ.
* ಹಿಂದಿ - ಕಚ್ಚೆ ಆಮ್ ಕೀ ಚಟ್ನಿ.

## ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಯೋಗೊಲು
ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿ ಡ್ ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಇತ್ತನೈರ್ದಾವರ ಶರೀರೊಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಅಂಚನೆ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಸೀಕ್ಲೆನ್ ತಡೆವರೆಲಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.

 

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ

**ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ** ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪರ್ಪಿನ ಪಾಲೆದ ಕಸಾಯ ಜೀವೊಗು ಉಸ್ಣಗೆ ಅಂಚ ಇತ್ತನೈರ್ದಾವರ ಕಾಲಿ ಬಂಜಿಗ್ ಕಸಾಯ ಪರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಶರೀರೊಗ್ ತಂಪು ಮಲ್ಪರೆ ತಿನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಅರಿ, ಮೆತ್ತೆ, ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್, ಬೆಲ್ಲ ಪಾರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಂಚನೆ ತಿನರೆಲಾ ರುಚಿಯಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಸಂಪುದ ರೀತಿಡ್ ಅಂಚನೆ ಮದಿಮಯೆ ಮದಿಮಲೆಗ್ ಮದಿಮೆರ್ದ್ ದುಂಬು ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
## ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿದ ವಿಸೇಸತೆ

ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಪಾಲೆಮರಕ್ಕ್ ಮರ್ದಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ಸೇರುಂಡುಂದು ಪಂದ್ ತುಳುವೆರೆನ ನಂಬೊಲಿಗೆ. ಉಂದೆರ್ದ್ ಕೆತ್ತೆ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಅರತ್ತಿನ ಮರ್ದ್ ಕೈಪೆದ ಕಾಲೆ. ಆಂಡ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಈ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಂಡ ಇಡೀ ಒರ್ಸೊಗು ಬೇತೆ ಮರ್ದ್ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಮರ್ದ್ ಜೀವೊಗು ಉಷ್ಣ ಆತಿನೈರ್ದಾವರ ಜೀವೊಗು ತಂಪು ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಸೊಡು ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಉನ್ಪೆರ್.

## ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ
ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಪೆದ್ಮೆದಿಲೆಗ್ಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪೆದ್ಮೆದಿಲೆನ ಮಿರೆ ಪೇರ್ಡ್ 88 ಶೇಕಡ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುಂಡುಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಮಸ್ತ್ ನೀರ್ ದ ಅಂಸ ಇಪ್ಪುನ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಪೆದ್ಮೆದಿ ತಿನೊಡಾಪುಂಡು. ಅವೆಟ್ಟ್ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿಲಾ ಒಂಜಿ ಸೊತ್ತು. ಚೆನ್ನೈದ ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞೆ ಆಯಿನ ಶೆರೆನಾ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಮೇರ್ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಇಪ್ಪುಂಡ್. ಅಂಚ ಇಪ್ಪುನೈರ್ದಾವರ ಪೆದ್ಮೆದಿನಕುಲು ಉಂದೆನ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಮಿರೆಪೇರ್ ಎಚ್ಚಾಪುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪಂತೆರ್.

## ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಮೆತ್ತೆ - ಒಂಜಿ ಚಮ್ಚ
* ತಾರಾಯಿದ ಪೂ - ಒಂಜಿ ಗಡಿ.
* ಅರಿ - ಅರ್ದ ಒಂಜಿ ಪಾವು.
* ಬೆಲ್ಲ - ಒಂಜಿ ಅಚ್ಚಿ
* ಉಪ್ಪು - ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ 
* ಏಲಕ್ಕಿದ ಪೊಡಿ(ಬೋಡಂಡ ಮಾತ್ರ) - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ.

## ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ದುಂಬುನಾನಿ ಬೊದುಲ್ಪಾದಿನ ಮೆತ್ತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿನ್ ಬೈಪಾದ್ ಅವೆಕ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಅಂಚನೆ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡೊಡು. ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ಬೆರೆಸ್ಂಡ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ ತಯಾರಾಪುಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ಫೆನುಗ್ರೀಕ್ ಪೋರಿಡ್ಜ್.
* ಮಲಯಾಳಂ - ಉಲುವ ಕಂಜಿ/ಕರ್ಕಿಡಕ ಕಂಜಿ.
* ಕೊಂಕಣಿ - ಅಟ್ವಲ್.

## ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಯೋಗೊಲು
ಮೆಂತೆ ನೆತ್ತೆರ್ ಡ್ ಸಕ್ಕರೆದ ಪರಮಾಣೊನು ಒಂಜಿ ಹಂತೊಗು ಕನಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಚರ್ಬಿನ್ಲಾ(ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್) ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಮೆಂತೆ ಬಡವು ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪರೆಲಾ ತಿನ್ಪೆರ್. ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಯೆಟಿಂಗ್ ಮಲ್ಪಿನಕುಲು ಉಂದೆನ್ ತಿಂಡ ಅಕುಲೆಗ್ ಬಡವು ಬೇಗ ಆಪುಜಿ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಬುಕ್ಕ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋದಕೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅಂಚಾದ್ ಸರೀರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಇಸ ಪದಾರ್ತೊಲೆನ್ ಪಿದಾಯ್ ಪಾಡ್ರೆ ಸಹಾಯ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿಡ್ ಬೆಲ್ಲ ಗಲಸುನೈರ್ದಾವರ ಬೆಲ್ಲಲಾ ಜೀರ್ಣೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು.

## ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಸೊದ ಮಾಹಿತಿ

## ಪಟಕುಲು

File:ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ 4.jpg|ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ
File:Fenugreek porridge-Mangalore-Karnataka-DSC001.jpg|ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಅನ್ವಿತಾ ಸಾಗರ್

**ಅನ್ವಿತಾ ಸಾಗರ್** ಅಲಿಯಾಸ್ ಪಾರ್ವತಿ(ಪುಟ್ಟುದಿನ ದಿನಾಂಕೊ:20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1992)ಮೇರ್ ತುಳು, ಕನ್ನಡ ಪಿಚ್ಚರ್ಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಕನ್ನಡ ಸೀರಿಯಲ್‍ಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಅಂಚನೆ ಮಾಡೆಲ್. ಮೇರ್ ತುಳುಸಿನಿಮೊದ ಅನೂಪ್ ಸಾಗರ್ ಮೆರೆನ ತಂಗಡಿ. ಕನ್ನಡೊದ *ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು* , *ಸ್ನೇಹಚಕ್ರ* , *[[:en:Maya Kannadi|ಮಾಯಾಕನ್ನಡಿ]]*, *ಜೀವನ ಯಜ್ಞ*  ಅಂಚನೆ *ದಂಡ್*, *ಪೆಟ್ಕಮ್ಮಿ*, *ಬಲೆ ಪುದರ್ ದೀಕ ಈ ಪ್ರೀತಿಗ್* ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ್ ಮೇರ್ ಜೀ ಕನ್ನಡೊದ ಗಟ್ಟಿಮೇಳ ಪನ್ಪಿನ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ *ಆಧ್ಯಾ* ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಡು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
## ಪುಟ್ಟುದಿನ, ಬಾಲ್ಯೊ
ಅನ್ವಿತಾ ಮೇರ್ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಸಾಗರೊಡು 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1992ಗ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಹೇಮಚಂದ್ರ(ಉದ್ಯಮಿ), ಅಮ್ಮ ಭಾರತಿ(ಗೃಹಣಿ), ಅಣ್ಣೆ ಅನೂಪ್ ಸಾಗರ್ ತುಳುಚಿತ್ರರಂಗ ನಟೆ.
ಮೇರ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬರವುನು ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹೈಯರ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್‍ಡ್ ಅಂಚನೆ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‍ದ ಬರವುನು ನಿರ್ಮಲಾ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ಸಾಗರೊಡು ಕಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲದ ಶಾರದಾ ಕಾಲೇಜೆಡ್ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಬರವುನ್ ಕಲ್ತ್ ದ್, ಬಿ.ಬಿ.ಎ ಪದವಿ ಅಂಚನೆ ಬಿ.ಬಿ.ಎ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿದ ಬರವುನು ಕುಡ್ಲದ ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಕಲ್ತೆರ್.
## ಸಿನಿಮಾರಂಗೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ
ಬಿ.ಬಿ.ಎ ಬರವು ಕಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ನಾಲ್ ವರ್ಸ ಕುಡ್ಲಡಿಪ್ಪುನ ನಮ್ಮ ಟಿ.ವಿ ಚಾನಲ್‍ಡ್ ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೧೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ *ದಂಡ್* ಪನ್ಪಿನ ತುಳುಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಮಾರ್ ಕನ್ನಡ ಅಂಚನೆ ತುಳು ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ್ ಮೇರ್ ಜೀ ಕನ್ನಡೊದ ಗಟ್ಟಿಮೇಳ ಪನ್ಪಿನ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ *ಆಧ್ಯಾ* ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಡು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

## ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲು
### ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲು

### ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ತುಳು ಸಿನಿಮೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಕಟೀಲು

thumb|280px|ಕಟೀಲ್ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ

**ಕಟೀಲು** ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡದ ಒಂಜಿ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರೊ. ಈ ಊರು ನಂದಿನಿ ಸುದೆತ್ತ ದಂಡೆಡ್ ಉಂಡು

## ಇಪ್ಪುನ  ಜಾಗೆ
ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ 21 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಡ್ ಕಟೀಲ್ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲ- ಉಡುಪಿ ಮಾರ್ಗಡ್ 5 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉಲಾಯಿ ಕಟೀಲ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕಟೀಲ್ಡ್ 11 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಬಜ್ಪೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬಸ್ಸು ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೂಲ್ಕಿ  ಕಟೀಲ್ ಗ್ ಮುಟ್ಟದ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್.

## ಪುದಾರ್‌‍ದ ಅರ್ಥೊ
ತುಳುಟ್ಟ್ ಕಟಿ ಪಂಡ ನಡುಮಧ್ಯ ಪಂಡ್ದ್ ಅರ್ಥೊ. ನಂದಿನಿ ಸುದೆತ್ತ ಉಗಮಸ್ಥಾನ ಕನಕಗಿರಿ ಅಂಚನೆ ಅವು ಕಡಲ್ಗ್ ಸೇರುನ ಜಾಗೆದ (ಪಾವಂಜೆ) ನಡುಟ್ಟ್ ಕಟೀಲ್ ಉಂಡು. ಇಲ ಪಂಡ ಜಾಗೆ ಪಣ್ಪಿನ ಅರ್ಥೊ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಕಟೀಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಶುಂಭ ನಿಶುಂಭರೆನ ವಧೆನ್ ಅಪ್ಪೆ ಶಾಂಭವಿ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಶುಂಭ ನಿಶುಂಭೆರೆನ ಮಂತ್ರಿ ಅರುಣಾಸುರೆ ದೆಂಗ್ ದ್ ಕುಲ್ಯೆ. ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತ್ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೆರ್ನಾ ವರ ಗೆತ್ತೊಂದು ಯಜ್ಞ ಯಾಗಾದಿಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಮಲ್ತೆ. ಅಯ್ಡ್ ದೇವತೆಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಆದ್ ಭೂಮಿಡ್ ಬರ್ಸೊ ಬತ್ತಿಜಿ. ಬರ್ಸೊ ಬರ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಯಾಗ ಮಲ್ಪಾರೆ ಜಾಬಾಲಿ ಋಷಿ ಪಿದಾಡಿಯೇರ್. ಯಜ್ಞಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕೊರು ಪಂಡ್ ದ್ ದೇವಲೋಕೊಗ್ ಪೋದು ಕಾಮಧೇನುನ ಮಗಲಾಯಿನ ನಂದಿನಿನ್ ಭೂಮಿಗ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ನಂದಿನಿ ಅಹಂಕಾರದ ಪಾತೆರ ಪಾತೆರ್ದ್ ಯಾನ್ ಬರ್ಪುಜಿ ಪಂಡ್ ಪಂಡೊಲು. ಜಾಬಾಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ಕೋಪೊಡ್ ಈ ಭೂಲೋಕಡ್ ಸುದೆಯಾದ್ ಪುಟ್ಟುಲ ಪಂಡ್ದ್ ಶಾಪ ಕೊರಿಯೆರ್. ನಂದಿನಿ ಅಪ್ಪೆ ದೇವಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತಿಬುಕ್ಕೊ, ಈ ಸುದೆಯಾದ್ ಪುಟ್ಟುಲ, ಯಾನ್ ನಿನ್ನ ಜಾಗೆಡ್ ನೆಲೆಯಾಪೆ ಪಂಡ್ದ್ ಇಂಬು ಕೊರ್ಯೆರ್. ಅರುಣಾಸುರನ್ ವಧೆ ಮಲ್ಪರ ದೇವಿ ಮೋಹಿನಿನ ರೂಪೊಡ್ ಉದ್ಯಾನೊಡ್ ಇತ್ತೊಳು. ಅರುಣಾಸುರೆ ಅಡೆ ಬತ್ತ್ದ್ ಎನ್ನ ಯಜಮಾನೆರ್ ಶುಂಭ-ನಿಶುಂಭೆರೆನ್ ಕೆರ್ತಿನ ಈಯೇ ಪಂಡ್ದ್ ಯುದ್ಧ ಶುರು ಮಲ್ತೆ. ದೇವಿ ಪಾದೆದುಲಾಯಿ ಮಾಯ ಆಯೊಳು. ಅರುಣಾಸುರೆ ಆ ಪಾದೆನ್ ಪುಡಾನಾಗ ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ ದುಂಬಿಲ್ ಬತ್ತ. ದೇವಿ ದುಂಬಿದ ರೂಪೊಡ್ ಅರುಣಾಸುರನ್ ಕೆರ್ಯೊಳು. ಜಾಬಾಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ದೇವಿನ್ ಶಾಂತ ಮಲ್ಪರೆ ದೇವಲೋಕದ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ಬೊಂಡದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ತ್, ದೇವಿನ್ ನಂದಿನಿ ಸುದೆತ್ತ ಮಧ್ಯಡು ನೆಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ
ಕಟೀಲ್ದ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಮುಲ್ತ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ. ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿನ್ ಭ್ರಮರಾಂಬೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ನಂದಿನಿ ಸುದೆತ್ತ ನಡುಟ್ಟ್ ಉಂಡು. ಕಟೀಲ್ಗ್ ದಿನೋಲಾ ಸಾವಿರತ್ತ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಭಕ್ತಾಭಿಮಾನಿಲು ಬರ್ಪೇರ್. ಕಟೀಲ್ದ ದೇವೆರ್ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಅಪ್ಪೆ. ಕಟೀಲ್ದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಗೋಶಾಲೆ, ಗಜಶಾಲೆಲಾ ಉಂಡು. ಕಟೀಲ್ಡ್ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆಲಾ ನಡಪ್ಪುಂಡು.

## ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲು
ಕಟೀಲು ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರ ಆದ್ ಲಾ ಪುದಾರ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಲೆಕ್ಕಡೇ ನಡಪ್ಪಾವೇರ್. ಎಸ್.ಡಿ.ಪಿ.ಟಿ ಫಸ್ಟ್ ಗ್ರೇಡ್ ಕಾಲೇಜ್, ಕಟೀಲು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲು.

## ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊ
ಕಟೀಲ್‌ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊಲುಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕಟೀಲು ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಆಜಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಲೊಲು ಉಲ್ಲ. ಈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊಲೆನ ಬಯಲಾಟೊಲು ಇಡೀ ವರ್ಷ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಆವೊಂದಿಪ್ಪುವ. ಕಟೀಲ್ ಮೇಳದಕುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಕಟೀಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆನ್ ರಾತ್ರೆ ಇಡೀ ಗೊಬ್ಬುವೇರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಪಿದಾಯಿದ ಲಿಂಕ್
* Kateel Shri Durga Parameshwari Temple
*Kateelu
*Durga Parameshwari Temple Kateel
*Kateel Temple
*
*
*
ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ

**ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ** ಪನ್ಪುನ ಇನಾಮು ಭಾರತ ಗಣತಂತ್ರ  ಕೊರ್ಪುನ ಮಿತ್ತ್ ದ್  ನಾಲೆನೇ ನಾಗರೀಕ  ಇನಾಮು.  ಅಯಿದ್ ಮಿತ್ತ್ ಭಾರತ ರತ್ನ, ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ,  ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಉಂಡು. ಈ ಇನಾಮುಲೆನ್ ೧೯೫೪ ನೇ ಇಸವಿ ಜನವರಿ ೨ನೇ  ತಾರಿಕಿದಾನಿ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಸಮಾಜದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಕ್ಷೆತ್ರ ಡು ಪಂಡ ಕಲೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ನಾನ, ನಟನೆ, ವೈಧ್ಯಕೀಯ, ಕ್ರೀಡೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಇಂಚ. ಉಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸ ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನೊತಾನಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

## ಇತಿಹಾಸೊ
thumb|ಕೆ.ಆರ್. ನಾರಯಣೆ ರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆತಿನ ಕಾಲೊದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ದ ಫಲಕ
ಪದ್ಮ  ಇನಾಮುಲೆನ್ ೧೯೫೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್  ಸಮಾಜದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಕ್ಷೆತ್ರ ಡು,  ಪಂಡ ಕಲೆ, ಬರವು-ಸರವು, ವಹಿವಾಟ್, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ನಾನ, ನಟನೆ, ಮರ್ದ್, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಇಂಚ ಪೂರಾ ಕ್ಷೆತ್ರ ಡು ಮಾಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ನಕ್ ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಬಾರತದ    ಪ್ರಜೆ ಅತ್ತಾಂದ್ ನಕ್ಲೆಗ್ಲಾ, ಆಂಡ        ಭಾರತಗ್  ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ ನಕ್ ಲೆಗ್ಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್.  ಸರಕಾರ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸ ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನೊತಾನಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಇನಾಮುಗು ಆಯ್ಕೆ ಮನ್ತಿನೆನೆ ಜನ ದೂಸಿಸದೆರ್. ದಾಯೆ  ಪಂಡ ಕೆಲವು ತಿಕ್ಕೋಡಾಯಿನಕುಲೆಗ್ ಇನಾಮು ತಿಕ್ಕಂದೆ ಬೇತೆ ಜನಕುಲೆಗ್ ಪೋಪುಂದು. ಸರಕಾರ ಇತ್ತೆ ಮಾತ ಜನ ಆನ್-ಲೈನ್ ಡ್ ಇನಾಮುಗು ಪುದರ್ನ್ ಸಿಫಾರಸ್ ಮನ್ಪುನ  ಕಜ್ಜ ಮಲ್ತ್ದ್ಂಡ್.

ಪದಕದ ಮಿತ್ತ್ ಬರೆಯಿನ ಪದಕುಲು 'ಪದ್ಮ' ಪಂಡ ಸಂಸ್ಕ್ರುತೊಡು ತಾವರೆ, ಶೀ ಪಂಡ ಮಾನ್ಯೆರ್ ಪಂದ್ ಅರ್ತ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಆನಗ್ ಆಂಡ  ಶ್ರ್ರಿಮಾನ್, ಪೊಣ್ಣಗ್ ಆಂಡ ಶ್ರೀಮತಿ. ಉಂದೆನ್ ತಾವರೆದ ಚಿತ್ರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರ್ತ್ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಟ್ ಬರೆತೆರ್. ಫಲಕನು ಕಂಚಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದು ಬಂಗಾರದ ಅಕ್ಸರೊಡು ಬರೆಪೆರ್.

ಕೇಂದರ ಸರಕಾರ ಜನಕುಲೇ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಜನಕುಲೆನ್ ಸೂಚಿಸುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತಿಂಡ್

೨೦೨೧ ಮುಟ್ಟಗ್, 3225 ಜನ ಈ ಇನಾಮು ಪಡೆತೆರ್.

೨೦೨೨ ಟ್, 107 ಪದ್ಮಶ್ರೀ  ಇನಾಮು ಪಡೆತೆರ್ 

## ತಿರಸ್ಕ್ಕಾರ
ಕೆಲವು ಇನಾಮು ಪಡೆವುಡಾಯಿನಕುಲು, ಸಂಗೀತಗಾರೆ ಹೇಮಂತ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜೀ, ಸಿತಾರ್ ವಾದಕೆ ವಿಲಾಯತ್ ಖಾನ್, ಬರೆಪುನಾರ್ ಮಮೊನಿ ರೈಸೊಮ್ ಗೊಸ್ವಮಿ, ಪತ್ರಕಾರೆ ಕನಕ್ ಸೆನ್ ದೆಕಾ, ಸಿನಿಮಾ ಕತೆ ಬರೆಪುನ ಸಲಿಮ್ ಖಾನ್ ಇನಾಮು ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಪಿರ ಜಾರ್ದೆರ್.

ಕೆಲವು ಜನ ಪರಿಸರವಾದಿ ಸುಂದರಲಾಲ್ ಬಹುಗುಣ, ಬಿಲ್ಲಿಯರ್ದ್ಸ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಮಿಕೆಲ್ ಫ಼ೆರ್ರಿರೆ  ಪದ್ಮಶ್ರೀ ದೆತೊನಂದೆ ಪಿರ ಜಾರಿಯೆರ್ಂಡಲಾ ಅಯಿದ್ ಮಿತ್ತ್ ದ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ,  ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಇನಾಮುನು ಗೆತೊಂಡೆರ್.

ಕೆಲವು ಜನ ಸಿನಿಮಾ ಮಲ್ಪುನ ಅರಿಬಾಮ್ ಸ್ಯಾಮ್ ಶರ್ಮ, ಬರೆಪುನ ಫನೀಶ್ವರ್ ನಾಥ್ 'ರೇಣು', ಪಂಜಾಬ್ ದ ದಲಿಪ್ ಕೌರ್ ತಿವಾನ , ಕವಿ ಜಯಂತ ಮಹಾಪಾತ್ರ  ಮಾತಾ ಗೆತೊಂಂದುನ  ಇನಮುನು ಪಿರ ಕೊರ್ತೆರ್.

೨೦೨೨ ಟ್ ಬಂಗಾಳದ  ಪದ್ಯ ಪನ್ಪುನಾರ್ ಗೀತಾಶ್ರಿ ಸಂಧ್ಯಾ ಮುಕ್ಯೊಪಾಧ್ಯಾಯಿ ೭೩ನೆ ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನೊತಾನಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಎನ್ನ ೮೦ ವರ್ಸದ ಸಾಧನೆಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ್, ಅವು ಎಲ್ಯಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಪಂಡೆರ್. ಅಂಚ ಆರ್ನ ಪುದರ್ನ್ ಪಟ್ತಿದ್ದ್ ಕೈ ಬುಡಿಯೆರ್

## Awards by field
ಸ್ನೇಹಾ ಉಲ್ಲಾಳ್

**ಸ್ನೇಹಾ ಉಲ್ಲಾಳ್** ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ನಟಿ. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಕುಡ್ಲದಕುಲು ಅಂಚನೆ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮೊಗವೀರ ಸಮುದಾಯೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನಾರ್. ಮೇರ್ *ಉಲ್ಲಾಸಂಗ ಉತ್ಸಾಹಂಗ*, *ಸಿಂಹ* ಪನ್ಪಿನ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲಾಯಿನ *ಲಕ್ಕಿ: ನೋ ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಲವ್‌'ಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.
== ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು ==
ಸ್ನೇಹ ಉಲ್ಲಾಳ್ ಮೇರ್ 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ಗ್ ಮಸ್ಕತ್‍ಡ್ ನಿತಿನ್ ಉಲ್ಲಾಳ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉಷಾ ಉಲ್ಲಾಳ್ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ನಿತಿನ್ ಉಲ್ಲಾಳ್ ಕುಡ್ಲದಾರ್, ಮೇರ್ ಓಮನ್‍ದ ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಕಂಪೆನಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಸ್ನೇಹಾ ತನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣೊನು ಮುಂಬೈದ ಡ್ಯುರೆಲೋ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಶಾಲೆಡ್ ಓದಿಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಂಎಂಕೆ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅವ್‍ಲು ಆರ್ ಅರ್ಪಿತಾ (ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್‍ನ ಮೆಗ್ದಿ)ನ ಜೋಸ್ತಿ ಆಯೆರ್.

== ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ ==
ಮೇರ್ 2005 ನೇ ಇಸವಿಡ್ [[ಹಿಂದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರೊ *ಲಕ್ಕಿ: ನೋ ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಲವ್'' ಡ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗ್ ಕಾರ್ ದೀಯೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು

ಸ್ನೇಹ ಉಲ್ಲಾಳ್ ಮೇರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆಗ್ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು.

## ಧಾರವಾಹಿಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಉಚ್ಚಿಲ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ

[thumb| ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ- ಉಚ್ಚಿಲ, [ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]

**ಉಚ್ಚಿಲ** ಪನ್ಪುನ ಗ್ರಾಮ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಎರ್ಮಾಳ್ ದ  ಕೈತಲ್ ಉಂಡು.

## ಜಾಗೆ
ಕುಡ್ಲದ್ದ್  ಉಡುಪಿಗ್ ರಾಜಮಾರ್ಗೋ ೬೬ಜೆಟ್ ಪೋನಗ 40 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಡ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ದುಂಬು ಈ ರಾಜಮಾರ್ಗೋಗು  ೧೭ ನಂಬರ್ ಕೊರ್ದು ಇತ್ತೆರ್. ಅರಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಊರ್ದ ಜನುಕುಲೆನ ಬೇಲೆ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ.ತುಳುನಾಡ್ ಉಂಡು ಮಂತಿನ ಪರಶುರಾಮಾಗ್ ಲ ಈ ಊರುಗುಲಾ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು ಪನ್ಪರ್. ಉಚ್ಚಿಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೧೫ ಸಾರೋ.

## ತೂಪುನ ಜಾಗೆಲು
ಮೊಗವೀರೇರ್ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಾರೀ ಪಿರಾಕ್ ದ. ೨೦೨೨ನೇ ಇಸವಿಡ್  ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆಟ್ಟೋಣ ಪೊಸತ್ ಮಾಲ್ಟ್ ಕಟೈರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ರಹ್ಮ ಕಳಸ ಲಾ ಮಲ್ತೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಲು ಬತ್ತ್  ಇತ್ತೆರ್.https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/raitha-vidyanidhi-to-be-extended-to-wards-of-weavers-fishermen/article65311678.ece. ಮೈಸೂರುದ ಯದುವೀರ್ ದತ್ತ  ಒಡೆಯೆರ್ ಲಾ ಉಚ್ಚಿಲಗ್ ಬತ್ತದಿತ್ತೆರ್.https://www.deccanherald.com/state/mangaluru/yaduveer-chamaraja-wadiyar-visits-uchila-temple-1105141.html

ಉಚ್ಚಿಲ ಡ್  ಸಬ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಉಂಡು. ಉಚ್ಚಿಲದ ಪಿನ್ ಕೋಡ್ -೫೭೪೧೧೭. ಉಚ್ಚಿಲಕೆರೆ ಪನ್ಪುನ ಬೀಚ್ ಲಾ  (ಕಡಲ ಬರಿ ) ತೂಪುನನೇ  ಜಾಗೆ.
ಅಲೆಟ್ಟಿ

ಅಲೆಟ್ಟಿ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮ.

## ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಅಲೆಟ್ಠಿ ಗ್ರಾಮೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦,೭೧೯.

## ಬುಳೆ
* ಬಜ್ಜೆಯಿ.
* ರಬ್ಬರ್
* ತಾರಾಯಿ

## ದೇವಸ್ಥಾನಲು/ಮಸಿದಿ/ಚರ್ಚ್
* ಅಲೆಟ್ಟಿ ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ.
* ನಾಗಪಟ್ಟಣ ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ.
* ಕುಂಬಕ್ಕೊಡ್ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ಅರಂಬೂರು ಚರ್ಚ್.

## ದೈವ ಸ್ಥಾನೊಲು
* ಅಲೆಟ್ಟಿ ಉಲ್ಲಾಕುಳು ಮಾಡ.
* ಗುಂಡ್ಯ ಉಲ್ಲಾಕುಳು ಮಾಡ.
* ಬಾರ್ಪಣೆ ಉಲ್ಲಾಕುಳು ಮಾಡ.
* ಕುಂಬಕ್ಕೊಡು ಶಿರಾಡಿ ದೈವ.

## ಐನ್ ಮನೆ
* ಕುಂಚಡ್ಕ ಐನ್ ಮನೆ.
* ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಐನ್ ಮನೆ.

## ಸಮುದಾಯೊ
# ಗೌಡ
# ಬಿಲ್ಲವ
# ಬಂಟೆರ್
# ಮರಾಠಿ(ನಾಯ್ಕ)
# ಮುಗೇರ
# ಮಲಾಯಾಳಿ ಬಿಲ್ಲವ(ಬೆಳ್ಚಪ್ಪಾಡ)
# ಕೊಂಕಣಿನಾಯಕ್)
# ಪಾಟಾಳಿ(ಗಾಣಿಗ)
# ಬ್ಯಾರಿ

## ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆಲು
# ಅರೆಬಾಸೆ
# ತುಳು
# ಕನ್ನಡ
# ಕೊಂಕಣಿ
# ಮಲೆಯಾಳ
# ಹವ್ಯಕ ಬಾಸೆ
# ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಸೌತಡ್ಕ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ

**ಸೌತಡ್ಕ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರೊ. ಸೌತಡ್ಕದ ದೇವೆರ್ ಗಣಪತಿ.

## ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ
ಸೌತಡ್ಕ ಧರ್ಮಸ್ಥಳಡ್ದ್ ಬೆಂಗ್ಳೂರುಗ್ ಪೋಪುನ ಮಾರ್ಗೊಡು ಉಂಡು. ಧರ್ಮಸ್ಥಳಡ್ದ್ 17 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡ್ ಉಂಡು. ದೇವಸ್ಥಾನದ 6 ಕಿಮೀ ದೂರಡ್ ಪಟ್ರಮೆಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆ ಉಂಡು. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಡ್ದ್ 35 ಕಿ.ಮೀ ದೂರಡ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು ಕೊಕ್ಕಡಡ್ದ್ 3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಹೈವೆಡ್ದ್ 1 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಡತ್ತ್ಂಡ ದೇವಸ್ಥಾನ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕೊಕ್ಕಡ ಮುಟ್ಟ ಬಸುಟ್ ಬತ್ತ್ ಅಲ್ತ್ ರಿಕ್ಷಾಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗ್ ಭಕ್ತೆರ್ ಬರ್ಪೆರ್.

## ವಿಸೇಸೊಲು
thumb|right|ಸೌತಡ್ಕದ ಪಂಚಗಜ್ಜಾಯ ಪ್ರಸಾದೊ
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಗ್ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಇಜ್ಜಿ.  ಮರತ್ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಗಣಪತಿ ದೇವರೆನ ಮಲ್ಲ ಮೂರ್ತಿ ಉಂಡು. ದಿನತ್ತ ೨೪ ಗಂಟೆಲಾ ವರ್ಷದ ೩೬೫ ದವಸೊಡ್ಲಾ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ ದರ್ಶನ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ದೇವೆರೆನ ವಿಗ್ರಹದ ಎದುರು ಗಂಟೆಲೆನ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪರಕ್ಕೆ ಪಂಡಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ಗಂಟೆನ್ ಕಟ್ಟುವೇರ್. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೈತಲ್ ಮಸ್ತ್ ಮಂಗೆರ್ಲಾ ಉಲ್ಲ. ಜನವರಿಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೆ ಆಪುಂಡು. ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ ಗೋಶಾಲೆಲಾ ಉಂಡು. ನಿತ್ಯ ಮಧ್ಯಾನ್ನ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ ನಡಪ್ಪುಂಡು.

## ಪುದಾರ್ದ ವಿಸೇಸೊ
ಸೌತೆ ಪಂಡ ತೆಕ್ಕರ್ಪೆ, ಅಡ್ಕ ಪಂಡ ಕಂಡೊ. ಮುಲ್ಪ ಪೆತ್ತಲೆನ್ ಮೇಯ್ಪಾವಾರ ಬತ್ತಿನ ಜನಕ್ಕ್ ಲ್ ಗಣಪತಿದ ಮೂರ್ತಿನ್ ತೂಯೆರ್ ಗೆ. ಅಯ್ಕ್ ತೆಕ್ಕರ್ಪೆನ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೇರ್ ಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಊರುಗ್ ಸೌತಡ್ಕ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದಾರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ದೇವಸ್ಥಾನಗ್ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮಲ್ಪಾರಾಲಾ ಆಲೋಚನೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರ್ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಕಟ್ಟಾವಾರೆ ಬೊಡ್ಚಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಕೊರ್ಯೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ದೇವೆರ್ ಬಯಲ್ ಡ್ ಉಲ್ಲೇರ್.

## ಪ್ರಸಾದೊ
ಸೌತಡ್ಕದ ಪಂಚಗಜ್ಜಾಯ ಪ್ರಸಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪಂಚಗಜ್ಜಾಯನ್ ಬೆಲ್ಲ, ತಾರಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆೇರ್. ವಿಸೇಸ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಗಣಪತಿಗ್ ಅಪ್ಪದ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ ಪ್ರಸಾದದ ರೂಪೊಡ್ ಅಪ್ಪನ್ ಲಾ ಕೊರ್ಪೇರ್

## ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿ
* https://enarada.com/annual-moodappa-seve-at-the-abode-of-lord-ganapati-nurtures-culture/
*Photos of Southadka Shri Mahaganapathi Temple and description
* http://www.deccanherald.com/content/80925/miscellany.html
* https://web.archive.org/web/20200204065442/http://www.karnatakaholidays.com/southadka.php
*  http://www.youtube.com/watch?v=cyrOxtHDThw
* https://web.archive.org/web/20210126105156/http://templesofkarnataka.com/navigation/details.php?id=337
* http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/
* https://enarada.com/moodappa-seva-begins-at-the-southedka-ganapathi-temple/

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಅರ್ಪುದ ಪರ್ಂದ್

**ಅರ್ಪುದ ಪರ್ಂದ್**- ಅಬ್ಳುಕ, ಚಾಪಿ ಹಣ್ಣು (ಕನ್ನಡ) ಅಂಚಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.  ಉಂದು ನಮ್ಮ ಊರುಡು ಕಾಡ್ ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪರ್ಂದ್. 
## ಮರ
ಈ ಪರ್ಂದ್ ಮರ ೧೫ ದ್ ೨೦ ಮೀಟೆರ್ ಎತ್ತರ ಆಪುಂಡು. ಮರ ಪುದೆರ್-ಪುದೆರ್ದ ಲೆಕ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಮರ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ನೀರ್ ದಿಂಜ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೆಡ್ ನಾಡ್ಂಡಲಾ  ಆಪುಂಡು. ಈ ಮರತ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಲಾ, ಮರತ  ಮೈಟ್ ಲಾ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಮುಳ್ಳು ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಮರತ್ತ ಕೊಡಿತ ಗೆಲ್ಲ್ ಗಾನಗ  ಮುಳ್ಳು ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು. ಮರತ ಲತ್ತ್ ಇರೆ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಪಚ್ಚೆ ಆಪುಂಡು. ೬ - ೮ ಇಂಚಿ ಮಟ್ಟ ಮಲ್ಲೆಲಾ ಆಪುಂಡು. ಈ ಮರಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಡು ವೈಕಂಠಕ ಪನ್ಪೆರ್. ವಿಶಾಖ ನಕ್ಸತ್ರ ದಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.https://en.wikipedia.org/wiki/Species_2000

## ಪೂ-ಇರೆ-ಮರತ ಪಟೊಕುಲು

File:Flacourtia montana Graham 01.jpg
File:Attak (Kannada- ಅಟ್ಟಕ) (3206301233).jpg
File:Flacourtia montana Graham 04.jpg
File:Flacourtia montana Graham 02.jpg

 
## ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣೊ
ಅರ್ಪುದ ಪರ್ಂದ್ ಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣೊ ಉಂಡು. ಚೀಪೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಳಿತ ರುಚಿ ಇತ್ತನ ಪಂರ್ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬಾರಿ ಇಸ್ಟ. ಲತ್ತ್ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೋಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ರೂಪೊಡು ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದಲೆಕ. ಪರ್ಂದ್ ಬುಲೆಯಿಲೆಕನೆ ಅಯಿತ ಬಣ್ಣೊ ಗಲಾಬಿ ಬಣ್ಣೊಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಂತೆ ಕೆಂಪು ಆಪುಂಡು. ಪರ್ಂದ್ ಡ್ ಜೀವೊಗು ಬೋಡಾಲಿನ ಅಂಶೊಲು ಉಂಡು ಪನ್ಪೆರ್.

## ಮರತ ನೆಲೆ
ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಡ್  ತೋಜಿದ್ ಬರುಪುನ ಈ ಮರ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಡು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ ದ ಮಾತಾ ಕಾಡ್ ಡ್ ಲಾ ದುಂಬು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲ ಕರಿಲೆಕಾ ಕಾಡ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿನಲೆಕೊನೆ ಮರಲಾ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಉಂದೆನ್ ಮಾಜಿದ್ ಪೋಪುನ ( ವಿನಾಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ) ಮರೊಕುಲೆನ ರಾಸಿಗ್ ಸೇರಾದೆರ್.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಮಾಲ್ಪುರಿ

**ಮಾಲ್ಪುರಿ** ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಚೀಪೆ ತೆನಸ್. ಮೈದಾ / ಗೋದಿ ಹಿಟ್ಟ್ ನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈಪುವೆರ್. ಈ ತೆನಸ್‍ದ ಬಗ್ಗೆ ವೇದೊಲೆಡ್ ಸುರೂತ ವೇದೊ ಆಯಿನ ಋಗ್ವೇದೊಡು ಮಾಹಿತಿ ಉಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ ಮಾಲ್ಪುರಿನ್ ಅಪುಪಾ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಡ್ ಬರೆತಿನ ಕುರುಕು ಉಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಸುರುಕು ತಯಾರ್ ಮಲ್ದಿನೈರ್ದಾವರ ಅಂಚಾದ್ ಕುಡ್ಲ-ಉಡುಪಿ ಸ್ಪೆಷಲ್ ತೆನಸ್ ಪಂಡ್ಂದ್ಲಾ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಪನ್ಪೆರ್.
 
## ಇತಿಹಾಸೊ
ಮಾಲ್ಪುರಿ ಪನ್ಪಿನ ತಿಂಡಿದ ಪರಿಚಯೊನ್ ನಾಲ್ ವೇದೊಲೆಡ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಂಚನೆ ಸುರೂತ ವೇದೊ ಋಗ್ವೇದೊಡ್ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಪಗ ಅವೆಟ್ಟ್ *ಅಪುಪಾ* ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಡ್ ಮಾಲ್ಪುರಿದ ತಿಂಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿಚಾರೊ ಉಂಡು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.1500, ಋಗ್ವೇದೊದ ಕಾಲೊರ್ದ್ ಕ್ರಿ.ಶ.400 - ಗುಪ್ತೆರ್ ನ ಕಾಲೊಡ್ ಉಂದೆನ್ ಬಾರ್ಲಿದ ಹಿಟ್ಟ್ ನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ಇತ್ತೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಲ್ಪುರಿನ್ ಮೈದಾ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಗೋದಿ ಹಿಟ್ಟ್ ನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬೋಡಾಯ್ನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಮೈದಾ/ಗೋದಿದ ಹಿಟ್ಟ್ - ಒಂಜಿ ಬೊಗೊಣಿ.
* ಸಕ್ಕರೆ - ಕಾಲ್ ಬೊಗೊಣಿ(ಚೀಪೆಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್).
* ಅಲೆ - ಒಂಜಿ ಬೊಗೊಣಿ.
* ರವ - ಕಾಲ್ ಕಪ್.
* ಏಲಕ್ಕಿದ ಪೊಡಿ - ಕಾಲ್ ಚಮ್‍ಚ.
* ಮಂಜೊಲ್‍ದ ಪೊಡಿ/ಮಂಜೊಲ್ ಕಲರ್(ಫುಡ್‍ಗ್ ಪಾಡುನ ಕಲರ್) - ಅರ್ದ ಚಮ್‍ಚ.
* ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು.
* ಎಣ್ಣೆ/ಪೆತ್ತೊದ ನೈ - ಮಾಲ್ಪುರಿನ್ ಕೈಪರೆ.

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಒಂಜಿ ಬೊಗೊಣಿಡ್ ಮೈದಾ, ಸಕ್ಕರೆ, ಅಲೆ, ರವ, ಏಲಕ್ಕಿದ ಪೊಡಿ, ಮಂಜೊಲ್‍ದ ಪೊಡಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕೇಸರಿ ಪಾರ್ದ್ ಕಲಪ್ಪೊಡು. ದೋಸೆಗ್ ಬಂದೊನ್ ಕಲತ್ತಿಲೆಕ ಕಲಪ್ಪೊಡು(ಬೋಡಂಡ ನೀರ್ ಮೈಪೊಲಿ). ಕಲತ್ತಿನ ಬಂದೊನ್ ಒಂಜಿ ಗಂಟೆ ಅಂಚನೆ ಬಾಯಿದೀದ್ ಬರಿಕ್ ದೀವೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾವಲಿಡ್ ನೈ/ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬಂದೊನ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಆಕಾರೊಡ್ ಮಯ್ತ್‍ದ್ ರಡ್ಡ್ ಪುಡೆಟ್ಲಾ ಕಾಯುಲೆಕ ಮಗ್‍ತ್‍ದ್ ಪಾಡೊಂದಿಪ್ಪೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಲ್ಪುರಿನ್ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಚಪ್ಪೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊಲಾ ತಿನೊಲಿ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಮಾಲ್ಪುರಿ
* ಕನ್ನಡ - ಮಾಲ್ಪುರಿ.
* ಹಿಂದಿ - ಮಾಲ್ಪುವ.
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ಮಾಲ್ಪುವ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತಿಂಡಿ
ಹರಿವಾಣ

thumb|ಪಿತ್ತಾಳೆದ ಹರಿವಾಣ
**ಹರಿವಾಣ** ಮಾತಾ ಇಲ್ಲಲ್ ಗಳಸುನ ಅಗೆಲದ ವಸ್ತ್.  ಇಂದೆನ್ ಹರಿಯೊಣ, ತಟ್ಟೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪರ್. ಹರಿವಾಣನ್  ಹೆಚ್ಚಾದ್  ಪಿತ್ತಾಳೆ, ಸ್ಟೀಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲಿಮಿನಿ ಡ್ ಲಾ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹರಿವಾಣೊ ಅಗೆಲ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅಯಿತ ನಡ್ಪತ್ ಒಂತೆ ಗುಂಡಿ ಇತ್ತದ್, ಅಯಿತ ಬರಿತ್ತ ಸುತ್ತ ಒಂತೆ ಎತ್ತರ ಆದ್ ಅಯಿಟ್ ಪಾಡುನ ವಸ್ತುಲು ಪಿದಾಯಿ ಬೂರಂದ್ಲೆಕ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಜಾನಪದೊ ಕತೆಕ್ಲೆಡ್ ನೀರ್ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಕೆದುತ ಉಳಾಯಿ ದೀದ್ ಇಪ್ಪುನ ಬೊಳ್ಳಿದ ಹರಿವಾಣೊನು, ಮುತ್ತೆದೆ ಪೊಂಜೊವು ನು ಕಡಪುದ್ದು ತರ್ಪಾವೆರ್. ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಕೆದುಟು ನೀರ್ ತಮೆಲ್ದ್ ಆಲ್ ಆಹುತಿ ಅದ್ ಜೀವೊ ಬುಡ್ಪಲ್. ಕೆದು ದಿಂಜುಂಡು.
ಅಂಚನೆ ಪುರಾಣೊಡು ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರ್ ಮೋಹಿನಿ ರೂಪೊಡು ಬಂಗಾರ್ದ ಹರಿವಾನೊಡು ದೇವತೆಲೆಗ್ ಅಮೃತ ಬಳುಸುವೆರ್.

## ಉಪಯೋಗ
# ಬಚ್ಚಿರೆ -ಬಜ್ಜೆಯಿ-ಸುಣ್ಣ-ಪುಗೆರೆ-ಕೊರಿಯೆರೆ
# ದೇವೆರೆನ ಪೂಜೆಗ್ ಪೂ-ಪರಂದ್ಲೆನ್ ಪಾಡಿಯೆರೆ
# ತಟ್ಟೆ ಆದ್ ಅಡಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ ಪಾಡಿಯೆರೆ
# ಮದಿಮೆ ನಿಶ್ಚಯಗ್ ಬಚ್ಚಿರೆ -ಬಜ್ಜೆಯಿ ಪಗಪೆರೆ

ಹರಿವಾಣನಡ್ ಕುರ್ದಿ ಅತಾಂಡ ಕುರಿನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಕೆಲಸೊ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹರಿವಾಣನು ತರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಮನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನಾಟ್ಯ ಲಾ ಉಂಡು. ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್ ಸಮ್ಮಾನ-ಮರ್ಯಾದೆ ಕೊರ್ನಗ ಹಾರಿಯಾಣೊಡು ಫಲ ವಸ್ತ್ ದೀದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.ಇತ್ತೆ ಬೂರುದ ಕುರ್ವೆ ನ್ಲಾ  ಹರಿವಾಣದಲೆಕ  ಗಳಸುವೆರ್.
ಅರಿಶಿಣ -ಕುಂಕುಮ, ಮುತೈದೆ ಸಿಂಗಾರ ಸಾಮಾನ್ ಪಾಡ್ಯೇರ್ಲಾ ಹರಿವಾಣನು ಗಳಸುವೆರ್. ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಲಾ ಹರಿರ್ವಾಣೋದ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಿತ್ತಳೆದ  ಹರಿವಾಣನ್ ಪುಣಿಕೆದ ಪುಲಿ ಲಾ ಉಪ್ಪುಲಾ ಪತ್ತ್ದ್ ದೆಕ್ಕನಾಂಡ, ಅವು ಬಂಗಾರ್ ದಲೆಕ ಮಿನುಕುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕರ್ನಾಟಕೊದ ನಾಡಗೀತೆ

**ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ** ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತವಾಯಿನ ನಾಡಗೀತೆ. ಉಂದೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಬರೇತೆರ್. ಈ ಪದೊನ್ ೧೯೨೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಿಶೋರಚಂದ್ರವಾಣಿ ಕಾವ್ಯನಾಮೊಡ್ ಬರೆಯೆರ್. ಕುವೆಂಪು ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ವರ್ಷ ೨೦೦೪ನೇ ಇಸವಿದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೩ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಪದೊನ್ ಅಧೀಕೃತವಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ನಾಡಗೀತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಘೋಷಿಸಾಂಡ್‌.

ನಮ ರಾಜ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇಸೇಸೊಲು, ಪರಪುನ ತುದೆಕುಲು, ಮೂಲು ಪುಟ್ಟುದು ಬುಳೆದ್, ರಾಜ್ಯೊದ ಪುದರ್‌ನ್ ಊರೊರ್ಮೆ ಪಸರಿಸಾಯಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲು- ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ಇಸಯನ್ ಕುವೆಂಪು ತನ್ನ ಕವಿತೆಡ್ ಸೋಕುಡು ಪುಗರ್‌ದೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಕುವೆಂಪು ಆರೆನ ಆತ್ಮಕತೆ ನೆನಪಿನ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಬೂಕುಡು ಈ ಪದತ್ತ ಪೂರ್ಣರೂಪೊಡು ಕೊರ್ತೆರ್. ಸುರುಟು ರಡ್ ಸಾಲ್ ಪಲ್ಲವಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಏಳ್ ಸಾಲ್ ಇತ್ತಿನ ಐನ್ ಚರಣೊಲು ಈ ಪದೊಟ್ಟು ಇತ್ತ. ತನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆಟ್ ಕುವೆಂಪು ಪನ್ಪೆರ್ 

೧೯೭೦-೭೧ನೇ ಇಸವಿದ ಸುಮಾರ್‌ಡ್, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಈ ಕಬಿತೆನ್ ಅಧೀಕೃತ ನಾಡಗೀತೆ ಆದ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಾನಗ, ೩ ನಿಮಿಷೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಮುಗಿಪಿಲೆಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

## ನಾಡಗೀತೆದ ಪೂರ್ಣರೂಪ
ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ
ಜಯ ಹೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆ
ಜಯ ಸುಂದರ ನದಿ ವನಗಳ ನಾಡೇ
ಜಯ ಹೇ ರಸಋಷಿಗಳ ಬೀಡೆ
ಭೂದೇವಿಯ ಮಕುಟದ ನವಮಣಿಯೆ
ಗಂಧದ ಚಂದದ ಹೊನ್ನಿನ ಗಣಿಯೆ
ರಾಘವ ಮಧುಸೂಧನರವತರಿಸಿದ
ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ

ಜನನಿಯ ಜೋಗುಳ ವೇದದ ಘೋಷ
ಜನನಿಗೆ ಜೀವವು ನಿನ್ನಾವೇಶ
ಹಸುರಿನ ಗಿರಿಗಳ ಸಾಲೇ
ನಿನ್ನಯ ಕೊರಳಿನ ಮಾಲೆ
ಕಪಿಲ ಪತಂಜಲ ಗೌತಮ ಜಿನನುತ
ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ

ಶಂಕರ ರಾಮಾನುಜ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ
ಬಸವೇಶ್ವರ ಮಧ್ವರ ದಿವ್ಯಾರಣ್ಯ
ರನ್ನ ಷಡಕ್ಷರಿ ಪೊನ್ನ
ಪಂಪ ಲಕುಮಿಪತಿ ಜನ್ನ
ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಮಂಗಳ ಧಾಮ
ಕವಿ ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಪುಣ್ಯಾರಾಮ
ನಾನಕ ರಾಮಾನಂದ ಕಬೀರರ
ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ !

ತೈಲಪ ಹೊಯ್ಸಳರಾಳಿದ ನಾಡೇ
ಡಂಕಣ ಜಕಣರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬೀಡೆ
ಕೃಷ್ಣ ಶರಾವತಿ ತುಂಗ
ಕಾವೇರಿಯ ವರ ರಂಗ
ಚೈತನ್ಯ ಪರಮಹಂಸ ವಿವೇಕರ
ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ !

ಸರ್ವ ಜನಾಂಗದ ಶಾಂತಿಯ ತೋಟ
ರಸಿಕರ ಕಂಗಳ ಸೆಳೆಯುವ ನೋಟ
ಹಿಂದೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮುಸಲ್ಮಾನ
ಪಾರಸಿಕ ಜೈನರುದ್ಯಾನ
ಜನಕನ ಹೋಲುವ ದೊರೆಗಳ ಧಾಮ
ಗಾಯಕ ವೈಣಿಕರಾರಾಮ

ಕನ್ನಡ ನುಡಿ ಕುಣಿದಾಡುವ ಗೇಹ
ಕನ್ನಡ ತಾಯಿಯ ಮಕ್ಕಳ ದೇಹ
ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ,
ಜಯ ಹೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆ

## ವಿವಾದೊಲು
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕ
ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್

**ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್** (ಜನನೊ: 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ, ನಿರ್ದೇಶಕೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರೆ, ಗೀತರಚನೆಕಾರೆ ಅಂಚನೆ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ. ಮೇರ್ 2006 ನೇ ಇಸವಿಡ್ *ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ* ಚಿತ್ರೊರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಈ ಚಿತ್ರೊ ಬಿಡುಗಡೆ ಆತಿನ ಸಮಯೊಡು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕಾಸ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಅಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ದಿನೊ ಈ ಸಿನಿಮೊ ಟಾಕೀಸ್‍ಲೆಡ್ ಬಲ್ತ್ಂಡ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು
ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂದಾರ್ತಿಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 1973ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ತಿಳವಳ್ಳಿಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. ರಾಮಚಂದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಭಟ್ ದಂಪತಿಲೆನ ಏಳ್ ಜೊಕುಲೆಡ್ ಮೇರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ದಾರ್.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ
### ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಆದ್
ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಮೆರೆನ ಮೂಜನೇ ಸಿನಿಮೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ದಾತ್ರ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗು ಮೆರೆನ ಪುದರ್ ಪರಿಚಯೊ ಆಂಡ್. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೆ ಮೇರ್ 'ಗಾಳಿಪಟ*, *ಮನಸಾರೆ*, *ಪಂಚರಂಗಿ*, *ಪರಮಾತ್ಮ*, *ನಾಟಕ*, *ವಾಸ್ತು ಪ್ರಕಾರ*, *ದನ ಕಾಯೋನು*, *ಮುಗುಳು ನಗೆ* ಇಂಚಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದೆರ್.

=== ಸಾಹಿತಿ ಆದ್ ===
ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಮೇರ್ *ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ*, *ಗಾಳಿಪಟ*, *ಜಂಗ್ಲಿ*, *ಜಾಕಿ*, *ಮನಸಾರೆ*, *ಪಂಚರಂಗಿ*, *ಪರಮಾತ್ಮ*, *ವಿಕ್ಟರಿ*, *ಹುಡುಗರು*, *ನಾಟಕ*, *ಕಡ್ಡಿಪುಡಿ*, *ಬಚ್ಚನ್*, *ಅಧ್ಯಕ್ಷ*, *ಗಜಕೇಸರಿ*, *ರಾಜಾಹುಲಿ* ಇಂಚಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆದ ಪದ್ಯೊಗ್ ಲಿರಿಕ್ಸ್ ಬರೆತೆರ್.

== ಸಿನಿಮೊಲು ==
=== ನಟೆಯಾದ್ ===


== ಮಾನಾದಿಗೆಲು ==
* 2013 – ಮೆರೆನ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ಚಲನಚಿತ್ರೊ  "ಬೊಂಬೆ ಅಡ್ಸೋನು" ಉಂದೆತ್ತ ಪದ್ಯೊಗ್ ಕನ್ನಡೊದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರೆ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ಯೆರ್*
* 2013 – "ಬೊಂಬೆ ಅಡ್ಸೋನು" ಪದ್ಯೊಗ್ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರರ" ವಿಭಾಗೊಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಟೈಮ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ಯೆರ್..

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಕೆ.ವಿ.ರಾವ್

**ಕೋಟೆ ವೆಂಕಟಾಚಲ ರಾವ್** ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಬಾಗೊದ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪಕೆರ್ ಆದ್ ಬೆಂದ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ಪಿಲಿಕುಳೊದ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರೊದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೇರ್. ವಿಜ್ಞಾನೊನು ಜನ ಮನಕ್ ಮುಟ್ವವುನ ಮಾಮಲ್ಲ ಕಜ್ಜೊ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು
ಮೇರ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಟಪಾಡಿದ ಕೈತಲ್ ಇಪ್ಪುನ ಕೋಟೆ ಪನ್ಪುನ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟ್‌ನಾರ್. ಮೇರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೋಟೆ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಎಡ್ಡೆ ಅರ್ತೊ ಪನ್ಪುನಾರ್ ಆದ್ ಮಟ್ಟಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಮೇರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಮುತ್ತಮ್ಮ. ಮೇರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆ ತುಳು.

## ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ
# ಮೇರ್ ಎಲ್ಯ ಕ್ಲಾಸ್ ನ್ ಅಂಬಾಡಿ ಗ್ರಾಮೊದ ಪಾಂಗಾಳ ವರದರಾಯ ನಾಯಕ್ (PVN) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. 
# ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ನ್ ಕಟಪಾಡಿದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ಸ್ವಾಮಿ(SVS) ಹೈಸ್ಕೂಲ್ಡು ಕಲ್ತೆರ್.
# ಉಡುಪಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ (MGM ) ಕಾಲೆಜಿಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಕಲ್ತೆರ್. 
# ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್  ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಡ್  ಎಮ್.ಎಸ್ಸಿ. 
# ಬೆಂಗಳೂರುದ ರಾಮನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (RRI) ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮೈಸೂರು  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ್ ಪಿಎಚ್.ಡಿ.ಪದವಿನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ದ ಎಸ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮೇರೆನ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕೆರ್.

## ಉದ್ಯೋಗ ಬುಕ್ಕೊ ಜವಾಬ್ದಾರಿಲು
# ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಭಾಗೊದ ಗುರ್ಕಾರೆಲಾ ಅಯೆರ್. 
# ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ದ ಲೆಪ್ಪುದ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಅಲ್ತ ಕಾಲೇಜ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. 
# ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ದ ಮಾಷ್ಟ್ರನುಕುಲೆನ ಸಂಘದ (AMUCT) ಸುರುತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್.
# ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಷ್ಟ್ರನುಕುಲೆನ ಸಂಘದ (APTMU) ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್

## ಸಾದನೆ
# ಪಿಲಿಕುಳದ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರೊದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಆರ್ ಮಲ್ಲ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಟೆರ್ನೆಟ್ ಅಪರೂಪ ಆದ್ ಇತ್ತಿನ ಕಾಲೋಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಶಾಲೆದ ಜೋಕುಲೆನ್ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಸೇರಾದ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವರ್ಲ್‌ಡ್ ಪನ್ಪುನ ಕಾರ್ಯೊ ಮಲ್ತೆರ್. 
# ಪಿಲಿಕುಳದ ವಿಜ್ಞಾನೊ ಕೇಂದ್ರೊನು  ಶಾಲೆ-ಶಾಲೆಗ್ ಎತ್ತವುನ ಕಾರ್ಯೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಶಾಲೆದ ಮಾಸ್ಟ್‌ನುಕುಲೆಗ್, ಟೀಚರ್ನಕುಲೆಗ್ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ತರಬೇತಿ ಕೊರಿಯೆರ್. 
# ಏಷ್ಯಾಡೇ  ಮಲ್ಲ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ತಾರಾಲಯಾ ಉಂಡು ಮಲ್ತಿನ ಕೆ.ವಿ.ರಾವ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಮಲ್ಲ ಸಾದನೆ. 
# ಜನಕುಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಅನುಕೂಲೊನು ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ತೆರ್  
# ಪಿಲಿಕುಳಟ್ ಫುಲ್ ಡೋಮ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಮಲ್ತೆರ್ 
# ಮಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಡ್  ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಸಯೊಲೆಡ್ ಭಾಷಣ, ಪೇಪರ್ ಡ್ ಅಂಕಣ ಬರಹ  
# ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸೆನೆಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ದ  ಸದಸ್ಯೆರ್. 
# ಅಮೆಚ್ಚುರ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಕ್ಲ‌ಬ್‌ದ  ಗುರಿಕಾರೆರ್.
# ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮಿತಿದ ಗೌರವ ಕಾರ್ಯಂತೆರ್.
# ಕಾಲೇಜಿದ ಮಾಸ್ಟ್ರೆನುಕುಲೆನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್  ಬುಕ್ಕೊ  ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್‌ಡ್ ತರಬೇತಿ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಇನಾಮುಲು
# ೨೦೨೨ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಲ್ಕುರ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರಂತ ಪುಟ್ಟುನದಿನ ಆಚರಣೆ ಸಮಿತಿ ಕೆ.ವಿ.ರಾಯೆರೆಗ್ ಕಾರಂತ ಫ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರಿಯೆರ್ 
#ಎಮಿನೆಂಟ್ ಅಲೋಯ್ಸಿಸ್ಸ್ ಅಲುಮ್ನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
# ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ಟೇಟ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಕಾಡೆಮಿ(KSTA) ಜೀವಮಾನ ಸಾದನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
# ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರೊಗು ಕೊರ್ಪುನ ಫಾ.ಥಿಯೋ ಮಥಾಯಿಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
# ಜೋಕುಲೆನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ದ ಗುಣೋತ್ತ ಸಂಯೋಜಕೆರ್.
# ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸಾರೊಗು ಕೊರ್ಪುನ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟೊದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
# ಪರಿಸರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅಂಚನೆ ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್, ಲಯನ್ ಕ್ಲಬ್‌ದಕುಲು ಕೊರ್ಪುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕರಿಂಕ

thumb|ಕರಿಂಕ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವರ್
thumb|ಕರಿಂಕ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವೆರ್ನ ಬಲಿ ಉತ್ಸವ
**ಕರಿಂಕ** ಇತಿಹಾಸೊಡು ಪುದರ್ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೆ. ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ನೆಟ್ಲಮುಡ್ನೂರ್ ಗ್ರಾಮೊಡು ಉಂಡು. ಕರಿಂಕ ಪನ್ಪುನ ಊರು ಕುಡ್ಲಡ್‍ರ್ದ್ ಪುತ್ತೂರುಗು ಪೋನಗ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಕೊಡಾಜೆ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ಮೈಸೂರು-ಮಂಗಳೂರು ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡ್ ತೆಲದ್ ಉಳಾಯಿ ೩ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್ ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಕಾರ್ಣಿಕದ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ತಾನ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಲಮುಡ್ಣರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಂತಾಡಿ ಗ್ರಾಮದ  ಜನಕುಲು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇವೆರ್.

## ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ
# ಏನು ವಿಶೇಷ
# ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವೆರ್ನ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿ 
# ನಾಗನ ಕಟ್ಟೆ
# ನೀರ್ಆಜಾಂದ್‌ನ ಕೆದು

## ಆಡಳಿತ
ಊರ್ದಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ನೆಲ್ಲಿತೊಟ್ಟು [ಮನೆತನದ](https://en.wikipedia.org/wiki/Bunt_(community)|ಬಂಟ) ಹಿರಿಯೆರ್ ನಡಪಾವೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಆಚರಣೆಲು .

## ಜಾತ್ರೆ
ದೇವರೆನ ಬಲಿ ತೂಯೆರ್ ಬಾರಿ ಜನ ಸೇರುವೆರ್. ಜಾತ್ರೆದ ಸಮಯೊಡು ಮಲರಾಯ ದೈವದ ನೇಮಲಾ ಆಪುಂಡು

## ಪಂಚಾಂಗ
ಶಾಸ್ತ್ರಸಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಂಚಾಂಗನ್ ಕರಿಂಕ ಕೃಷ್ಣ ಬನ್ನಿಂತಾಯ ಪನ್ಪುನಾರ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಗೌರಿ ಪೂ

ಉಂದು ಒಂಜಿ ಬೂರುದಲೆಕ ಇಪ್ಪುನ ದೈ. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಡು ಲಿಲಿಯೇಸಿ ಪನ್ಪುನ ಕುಟುಂಬಗು ಸೇರ್ದ್ಡ್. ಇಂದೆನ್  ಬೇತೆ   ಬೇತೆ  ಬಾಸೆಡ್ ಬೇತೆ  ಬೇತೆ ಪುದರ್ದ್  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. *ಗೌರಿಹೂ* *ಅಕ್ಕತಂಗಿ ಗಿಡ*, *ನೆಲಗುಲಿಕ*, *ಲಾಂಗುಲಿಕ*,*ಮಲಬಾರ್ ಗ್ಲೊರಿಲಿಲ್ಲಿ*, *ಕೋಳಿಕಟುಕನ ಗಡ್ಡೆ*, *ಕಾಲಿಹರಿ* ಇಂಚ. ಏಷ್ಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಸೊದ್ದು ಬತ್ತ್ ನ ಡೈ ಯಿಂದ್ ಪನ್ಪರ್. ಇಂದೆನ ಕಂಡೆ ವಿಸ.

## ಭಾರತದ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಇಂದೆತ  ಪುದರ್
* ಮಾಮೂಲು ಪುದರ್ : ಗ್ಲೋರಿ ಲಿಲ್ಲಿ, ಗ್ಲೋರಿಸ್ಸಾ ಲಿಲ್ಲಿ, ಟೈಗರ್ ಕ್ಲೌ  
* ಹಿಂದಿ: (बचनाग) ಬಚನಾಗ್ ( करी हरी) ಕರಿ ಹರಿ,ಲಾಂಗುಲಿ, ಉಲ್ಚಂದಲ್ 
* ಮರಾಠಿ: (कळ लावी) ಕಲ್ಹವಿ, ಇಂಡೈ ಖಾದ್ಯನಾಗ್, (वाघचबका) ವಗಾಚಬಾಕ
* ತಮಿಳು: கலப்பை கிழங்கு ಕಳ್ಳಪ್ಪಯಿ ಕಿಲಾಂಗೂ 
* ಮಲಯಾಳಂ: ಕಿತ್ತೊಂನಿ ಮೆಂಡೊನಿ 
* ತೆಲುಗು: (అగ్నీసిఖా) ಅಗ್ನಿಶಿಖಾ 
* ಬೆಂಗಾಲಿ: ಬಿಶಾಲಾಂಗುಲೀ, ಉಲ್ಟಾಚಂದಲ್ 
* ಒರಿಯ: ಗರ್ಭಹೊಗ್ಹ್ಯಾಟೊನೊ 
* ಉರ್ದು:  ಕಾನೊಳ್ ಕುಲ್ಹರ್ 
* ಗುಜರಾತಿ: (દૂધિઓ)  ದುಃಧಿಓ, (વછોનાગ) ವಾಚ್ಚೋನಾಗ್ 
* ಸಂಸ್ಕೃತ: (अग्निमुखी) ಅಗ್ನಿಶಿಖಾ, ಐಲ್ನಿ ಗರ್ಭಧಾತೀನಿ, ಕಲಿಕಾರಿ, ಲಂಗಲಿಕ 
* ನೇಪಾಳ:(नेपाली केवारा)  ನೇಪಾಳಿ ಕೇವರ

## ಮೂಲೊ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಭೇದೊಲು
ಏಷ್ಯಾ ಬುಕ್ಕೊ  ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚೌಲಿ ಪ್ರದೇಶ ಈ ದೈತ ಮೂಲೊ. ಗೌರಿ ಪೂತ ಸಂತಾನೊಲು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಡಕಾಯಿ  ಮತ್ತು ತೆಂಕಾಯಿ  ಭಾಗಲೊಡು, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್, ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದೇಶಲೋಡುಲಾ  ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನದು
ಬೇತೆ  ದೇಶಲೆಡ್  ಬೊಲೆಪುನ  ಈ ದೈತ ಸಂತಾನೊಳು, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಕಾರ್ಸೊನಿ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಪ್ಲಾಂಟಿ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಅಬಿಸೀನಿಕಾ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ರಿಚ್ಮಾಂಡೆನ್ಸಿಸ್, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ವೈರೆಸೆನ್ಸ್, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಲುಟಿಯಾ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಕಾ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ  ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿ*.*

## ದೈ
ಉಂದು ಸರ್ತ ಬೊಲೆಪುನ, ಬಲ್ಲ್ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುನ ದೈ. ಇಂದೆತ ಪೂ ಗೆಲ್ ದ  ಕೊಡಿಟ್ ಇರೆತ ಮರ್ಗಿಲ್ ಡ್ ಮಂಜೊಲ್ ಬೆರಕೆ ಕೆಂಪು  ರಂಗ್ ದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವರ್ಸೊದ ಆಟಿ -ಸೋಣ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೂ ಬುಡ್ದು ತೂಪುನಕುಲೆಗ್ ಲೆಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಮಣ್ಣದ ಅಡಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಂಡೆ ಮರ್ದ್ ಜಿ ಆಪುಂಡು.ಅಗ್ನಿಶಿಖಾದ ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇದರ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕಾಂಡಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯ. ಮರಿಯೊಲೊಡು ನರ್ಸರಿಲೆಡ್ ಗೌರಿ ಪೂತ ಬಲ್ ಡಾ ದಂಟ್ ನ್ ನಡ್ದ್ ದೈ  ಮಲ್ಪುವೆರ್. ೩ ದ್ ೩೫ ಮೀಟರ್ ಉಪ್ಪುನ ದೈತ ಇರೆತ ಅಡಿಬಾಗ ತೇಗ್ಲೆ  ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಾಯಿ: ಕಾಯಿ ೭-೮ ಸೆ.ಮೀ ಉದ್ದ ಇತ್ತ್ ದ್ ಒಂಜಿ ಪರಂದ್ ಡಾ ಉಳಯಿ ೪0-೫0 ಬಿಟ್ಟ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಬೀಜ ಕೆಂಪು-ಗುಲಾಬಿ ರೋಗ್ ದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನಡ್ ದ್ ೬ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪರಂದ್ ಅಪುಂಡು. ಪರಂದ್ ನ್ ೧೦-೧೫ ದಿನ ನಿರೆಲ್ ಡ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ಒಂಜಿ ಎಕ್ರೆಡ್ ಸುಮಾರಾದ್ ೧೨೨ ಕಿಲೋ ಬೀಜ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಕೊಲ್ಬೋಸಿಸ್  ಪನ್ಪುನ ಆಲ್ಕಾಲಾಯಿಡ್  ತಿಕ್ಕುಂಡು..
ಕಂಡೆ: ಉಂದೆತ ಕಂಡೆನ್ ೬ ವರ್ಸೊ ದ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಾಯಿ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಕಂಡೆನ್ ಎಲ್ಯ-ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನೀರೇಲ್ಡ್  ನುಂಗವೊಡು. ಇಂಚ ನುಂಗಾಯಿನ ಕಂಡೆ ನ್ ೨ ವರ್ಸೊ ದೆ ತ್  ದೀವೊಲಿ. ಆಜಿ ವರ್ಸೊದ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿಟ್ ೧.೨೨ ಟನ್ ದಾತ್  ಇಳುವರಿ ಪಡೆವೊಲಿ.

## ಗೌರಿ ಪೂತ ಉಪಯೋಗೊಲು
* ಈ ದೈತ ಬೇರ್ ಅತ್ತಂಡ ಕಂಡೆ ನ್ ವಿಸೊ ಜಂತುಲು ತುಚ್ಚಿನಗ ಲೆಪೋ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್.
* ಉಂದೆನ್ ವಿಸೋ ಕೀಟ, ಚೇಲ್, ಉಚ್ಚು  ಟಿಚ್ಛಿನಗ ಲೆಪೋ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್.
* ಸುದ್ದೋ ಮಲ್ತ ನ ಲೆಕ್ಕೋದ ಕಂಡೆನ್ ದೆತೊಂಡ ಮರಿ ತುಚ್ಚಿನ ವಿಸ  ಜಪ್ಪುಂಡು.
* ತುಳುವೆರ್ ಚೌತಿದ ಗಣಪತಿಗ್  ಬಲಸ್ ನಗ, ದೇವೆರೆನ ಮಣ್ಣದ ಬಿಂಬೋ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಗೌರಿ ಪೂತ ದೈ ದೀಪೆರ್.

## ಚಿತ್ರೊಲು

ಫೈಲ್:Gloriosa superba (BG Zurich)-01.JPG|ದೈ 
ಫೈಲ್:Gloriosa superba flowering twig.jpg|ಪೂ 
ಫೈಲ್:Gloriosa superba bud Toti 14 01 2011.JPG|ಮುಗುರು 
ಫೈಲ್:Tubérculos Gloriosa.jpg|ಕಂಡೆ 
ಫೈಲ್:മേന്തോന്നി 16.JPG|


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು