ಕುಪ್ಪಳಿ

**ಕುಪ್ಪಳಿ** – ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿ. ಕನ್ನಡೊದ ರಡ್ಡನೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿಯೆರಾಯಿನ ಕುವೆಂಪು ಇಂಬೆರೆನ ಊರು ಕುಪ್ಪಳಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪ್ರಸಿದ್ದೊ ಆತ್ಂಡ್.  ಕುವೆಂಪು ಪುದರ್‌ ಕುಪ್ಪಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪಂದ್ ವಿವರಣೆ ಬಯಸುಂಡು.  ಕುಪ್ಪಳಿ ಕವಿನ ಊರುದ ಪುದರ್.  ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಕವಿನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದರ್.  ಕವಿನ ಪುದರ್ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ.  ಕವಿನ ಅಪ್ಪೆ ಹೇಮಾವತಿ.  ಕುವೆಂಪು ಮಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಪುದರ್‌ದ ಸಾಹಿತಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ.  ಕುಪ್ಪಳಿಡ್ ಕುವೆಂಪು ಬಾಲ್ಯನೊ ಕಲೆತೆರ್.  ಅಂಚಾದ್ ಆರೆನ ಪುಟ್ಟುಬಳಕೆದ ಇಲ್ಲ್‌ನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರೊ "ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ" (ಕುವೆಂಪುಗು ಸಮರ್ಪಿಸಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಟ್ರಸ್ಟ್) ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆದ್ ಪರಿವರ್ತಿಸಯೆರ್. ಕುವೆಂಪು ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಪಿದಯಿದ ಲೋಕೊಗು ತೋಜಾವುನ ನಿಲೆಟ್ ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕುಪ್ಪಳಿಡ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ ಬುಲೆವೊಂದುಂಡು.   ಕುಪ್ಪಳಿಡ್ ತೂವೊಡಾಯಿನ ಮಸ್ತ್ ಜಾಗೆಲು ಉಂಡು.

## ಕವಿನ ಇಲ್ಲಡೆ
# 150 ವರ್ಷೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕುವೆಂಪು ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಇಲ್ಲ್‌‍ನ್ 2001ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಪಿರ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ರಾಷ್ಟ್ರೊಗ್ ಸಮರ್ಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
# ಮಲೆನಾಡ್‍ದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೊಗು ಉದಾಹರಣೆಯಾದುಪ್ಪುನ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಎನ್ಮೆದಾತ್ ಕೊರತೆ ಬರಂದಿನಂಚನೆ ತೂಪುನಕ್ಲೆನ ಕಣ್ಣ್ ಸೆಲೆಯಾದುಂಡು.
# ಇಲ್ಲ್‌ನ್ ಪೊಗ್ಗುಂಚನೆ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್‍ಲಾ ಚೌಕಿ ಇಪ್ಪುನವು ಮೂಜಿ ಅಂತಸ್ತ್‌ದ ಮಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡೆದ ಉಲಾಯಿದ ಪೊರ್ಲಾದುಂಡು.
# ಜಾಲ್‍ದ ನಡೂಟಿಪ್ಪುನ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆ ತೂಪುನಕ್ಲೆನ ಗಮನೊನು ಒಯ್ಪುಂಡು.
# ಇಲ್ಲಡ್ ಕವಿ ಮದಿಮ್ಮೆದ ಮಂಟಪೊ, ದಂಡಿಗೆ, ಕವಿನ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಪರ ಬಾಕಿಲ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದೀಡ್‌ದೆರ್.
# ಕವಿನ ಅಜ್ಜಯ್ಯ ಅಭ್ಯಂಜನೊ ಮಾಲ್ತ್‌ನ ಮಲೆನಾಡ್‍ದ ಬೆಂದ್ರಕೊಟ್ಯದ ಮಾದರಿನ್ ತೂವೊಲಿ
# ಇಲ್ಲ ಸುತ್ತುಡು ಕೆರೆ, ತೋಟೊ, ಕಾಡ್, ನೀರ್‌ದ ಜರಿ ತೋಜುಂಡು.
# ಚಾವಡುದ ಕೋಡಿಡ್ ಜೂಜಿ ಹಂತೊದ ಜಗಲಿ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಪೊರ್ಲುದ ಕೆತ್ತನೆದ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸೊಡುದು ಅಲಂಕಾರೊ ಆಯಿನ ಕಂಬೊಲು, ಮಾಡ್‍ದ ಪಕ್ಕಾಸ್‍ಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ.
# ಇಲ್ಲ್‌ ಮುಟ್ಟ ನೂದೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕಂಬೊಲು ಉಂಡು. ಪಿದಯಿದ ಆವರಣೊಡು ಇಂಚಿನ ೪ ಕಂಬೊಲು ಉಂಡು.
# ಇಲ್ಲ್‌ದ ಮಾಂತ ಬಾಗೊಡುಲಾ ದಪ್ಪ ಪಲಾಯಿದ ನಾಗೊಂದಿ ಉಂಡು.
# ಜಗುಲಿದ ಬಲಭಾಗೊಡು ಮೇಜಿದ ಮಿತ್ತ್ ಕವಿನ ಅರ್ಧಾಕೃತಿದ ಪ್ರತಿಮೆ ಉಂಡು. ಅಯಿತ ಪಿರವುದ ಗೋಡೆಡ್ ಕವಿನ ಉಂತ್‍ನ ಗಡಿಯಾರೊ ಉಂಡು.
# ಜಗುಲಿದ ಎಡ ಭಾಗೊಡು ಮಂಚೊ, ಕುರ್ಚಿಗಳುಂಡು, ಕರಿಕೋಟು, ಕರಿಟೋಪಿ, ಕಂಬಳಿ ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನೆನ್ ನೇಲ್ಪಾದುಂಡು.
# ತರೆ ತಗ್ಗಾದ್ ಪೆರ್ಬಾಕಿಲ್ ದಾಂಟ್ಂಡ ನಡು ಇಲ್ಲ್, ಅಯಿತ ಬಲಕ್ಕೊಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೋಣೆ, ಎಡತ್ತ್‌ಗ್ ಪೆದ್ದೋಳ್ತಿ ಕೋಣೆ ಉಂಡು. ಪೆದ್ದೋಳ್ತಿ ಕೋಣೆಡ್ ಅಪ್ಪೆನ ಹಾಸಿಗೆ, ಬಾಲೆದ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಸಜ್ಜಾದುಂಡು.

## ಕ್ರಿಸಿ ಸೊತ್ತುಲೆನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊ
ಇಲ್ಲಡೆದ ನಡುಟು ಸೀದಾ ನಡತೊಂದು ಪೋಂಡ ಅಡ್ಪಿಲ್ಲ್, ಎಡಬಾಗೊಡು ಪುಗೆಕಂಡಿ, ಒಂಜಿ ದಿಕ್ಕೆಲ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕವಿನ ಇಲ್ಲದ ಬೇತೆ ಮಸ್ತ್ ಪಾತ್ರೆ ಸೊತ್ತುಲು ಉಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಒಂಜಿ ಕರ, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಾಂಟ್ಯ, ಮಂತ್, ಗಂಜಿ ಕಬಿಡುನ ಮರಾಯಿ, ಕೊಚ್ಚುನ ಮರ ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಸಾದನೊಲು ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಈರ್ ಒಂಜಿ ಮರತ್ತ ಏಣಿನ್ ಮಿತ್ತ್ ಏರ್ಂಡ ಅಯಿಟ್ ಸುತ್ತಾಲ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಚಾವಡಿನ್ ತೂವೊಲಿ. ಮಸ್ತ್ ಅಪ್ರೂಪೊದ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಜೋಡಾದ್ ದೀಡ್ತೆರ್. ಗೋಡೆಲೆಡ್ ಕವಿನ ಶೈಲಿದ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಪ್ಪಳಿದ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿತ್ರೊಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ತೂವೊಂದು ನಡು ಕೋಣೆಗ್ ಪೋಂಡ, ಕವಿ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಪೆನ್, ಅಂಗಿಕುಂಟು, ಕನ್ನಡಕೊ, ಕೈಕೋಲು, ಜೋಡು, ಅರೆನ ತರೆ ಕೂಜಲ್, ಕವಿ ದೆತೊನ್‌ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು, ಪಲಕೊಲು, ಸ್ಮರಣಿಕೆಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಪೂಜೆ ಸೊತ್ತುಲು ಜತನೊಡು ದೀಡೊಂದೆರ್.  ನಡುತ ಕೋಣೆಡ್ದ್ ನಾನೊಂಜಿ ಮಾಲಿಗೆಗ್ ಪೋಂಡ ಅಲ್ಪ ಗ್ಲಾಸ್‍ದ ಕಪಾಟ್‌ಲ್ ಉಲ್ಲೊ.  ಅಯಿಟ್ ಆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬೂಕುಲೆನ ಸುರುತ ಆವೃತಿ, ಪರಿಸ್ಕಾರೊ ಮಲ್ತಿನ ಪೊಸ ಆವೃತ್ತಿಲು, ಬೇತೆ ಲೇಕಕೆರ್ ಕವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬೂಕುಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಸುತ್ತಲ್‌ದ ಗೋಡೆಲೆಡ್, ಕವಿ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಣ್ಯೆರ್‌ನ ಕೈಟ್ ಕೊರ್ಪುನ ಪಟೊಕ್ಲು ಉಂಡು. ತೋಜಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಈರ್ ತಿರ್ತ್ ಪೋದು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಎಡತ್ತ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿರವುದ ಜಗಲಿಡೆ ಪೋಂಡ ಅಲ್ಪ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಚಿತ್ರೊಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನೊನು ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ಪ, ಕವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ ಜೊತೆಗಾರೆರೆನ ನೆಂಪು ಇಪ್ಪುನ ಫೋಟೋಲೆನ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸವೊಂಡುಂಡು. ನಮ ಇಡೀ ಇಲ್ಲ್‌ನ್ ಸುತ್ತುದು ಪೋನಗ, ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಕೆತ್ತೆದ್ ಗೋಡೆಲೆಗ್ ಜೋಡಾದ್ ಕವಿನ ಸಂದೇಶೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವುನ ಶಾಸನೊಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಕವಿನ ಕಾವ್ಯೊಲೆ ಎಡ್ಡೆ ಸಂಗೀತೊ ನಮ್ಮ ಕೆಬಿಟ್ ಬೂರುನಂಚ ದ್ವನಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆದ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ತೂಪುನಕುಲು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಒವ್ವೆ ಬಾಗೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಕಾವ್ಯೊದ ದ್ವನಿ ಕೇನ್ಯರ ಆಪುಂಡು.  ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೋಣೆಡ್ ಕವಿನ ಬೂಕುಲು, ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಲು,ಚಿತ್ರೊಲು ಮಾರಾಟೊಗು ಉಂಡು.  

ಕವಿನ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಮೊಡೆಂಕಿಲ್‍ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೆಗ್ ಪೋಪುನ ಸಾದಿದ ಉದ್ದೋಗು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಂಟಪೊಲುಂಡು. ಗುಡ್ಡೆನ್ ಮುಟ್ಟುನಗ ಕವಿನ ದೂಪೆ ತಿಕುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆದ ಸುತ್ತೂಲ ಪಜಿರ್‍ ಬುಲೆಪ್ಪಾದೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಮಲ್ಲ ವೃತ್ತಾಕಾರೊಡು ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸೊಡು ಉಂತಾಯಿನ ಶಿಲಾ ಸ್ಮಾರಕೊಲುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ದಾಂಟ್‍ದ್ ನಡಪ್ಪುನಗ ಗುಡ್ಡೆದ ನೆತ್ತಿಡ್ ಎಲ್ಯ ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್‌ಲು, ಅಯಿತ ಮೇಲ್‌ಡ್ ಟಿ.ಎಸ್.ವಿ, ಬಿ.ಎಮ್.ಶ್ರಿ, ಕುವೆಂಪು, ಪೊ.ಚ.ತೆ ಪನ್ಪುಪನ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ ಕೆತ್ತನೆ ಆತ್‌ಂಡ್. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿ ತೂನಗ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ ಸಾಲ್, ಪಚ್ಚೆಪಜಿ ರಾಶಿ, ನೀಲಿದ ಆಕಾಸೊ ತೂದ್ ಕುಸಿಯಾಪುವನ ದೃಸ್ಯೊ ಉಂಡು. ಬೊಲ್ಪುಗು, ಬೈಯಗ್, ಮಧ್ಯಾನಗ್, ಅರ್ಧರಾತ್ರೆಗ್ ಇಂಚ ದಿನವೊಂಜೆಗ್ ಕವಿ ಮುಲ್ಪ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಬರೆಯಿನ ಜಾಗೆ ಉಂದು. ಇಂದೆಕ್ಕೇ ಕವಿ ಕೊರ್‌ನ ಪುದರ್ ಕವಿಶೈಲ. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ತೂವೊಲಿ. ದೂರೊದ ಕುಂದಾದ್ರಿ ಕೊದಚಾದ್ರಿನ್‌ಲಾ ತೂವೊಲಿ.

## ದೇಸಿ ಸೊತ್ತುಲೆನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊ
ಕುವೆಂಪು ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ದೇಸಿ ಸೊತ್ತುಲೆನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊ ಉಂಡು.  ಈ ಸೊತ್ತುಲು ಕುವೆಂಪು ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ಬಳಕೆಡಿತ್ತ್‌ನವು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊ

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ವರ್ಗೊ:ಕವಿ
ವರ್ಗೊ:ಸಾಹಿತ್ಯೊ