open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ನೂಲು ಕೋಪುನ ಗೊಬ್ಬು

ಉಂದು ಸುಮಾರ್ ಜನೊಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಪಂಥೊದ ಗೊಬ್ಬು. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಸೂಜಿಗ್ ನೂಲು ಪಾಡ್ದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಜೋಕುಲು ಪಿದಯಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಉಂದೊಂಜಿ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು. ಬರ್ಸ ಚೂರು ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ ಪಿದಯಿ ಲ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
* ಗೊಬ್ಬಾವುನಕುಲು
* ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ನೂಲು
* ಸೂಜಿ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು. ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಪಿದಯಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಉಂದು ಗೊಬ್ಬುಡು ಗೊಬ್ಬುನಕುಲೆನ್ ಮೈದಾನ್ದ ಒಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರುವೆರ್. ಮಾತೆರೆಡಲ ಸೂಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ನೂಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಗೊಬ್ಬಾವುನ ಜನೊ ಬಿಗಿಲ್ ಉರಿಪುನಗ ಮಾತೆರ್ಲ ಸೂಜಿದ ಒಟ್ಟೆಗ್ ನೂಲು ಪಾಡೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡು ಏರ್ ದುಂಬು ಸೂಜಿಗ್ ನೂಲು ಪಾಡಿಯೆರೊ ಅಕುಲು ಗೆಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಗೊಬ್ಬು ಜನೋಕುಲ್ನ ಕಣ್ಣ್ ದ ದೃಷ್ಟಿದ ಚಾತುರ್ಪುನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಏತ್ ಜನ ಬೋಡಾಂಡಲ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ನೂಲು ಜೋಡಿಸುವ ಆಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಗೋಣಿ ಚೀಲೊದ ಗೊಬ್ಬು

ಉಂದು ಸುಮಾರ್ ಜನೊಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು.ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಗೋಣಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬಲಿಪುನ      
ಅಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು.ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಜೋಕುಲು ಪಿದಯಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದೊಂಜಿ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಬರ್ಸ ಚೂರು ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ ಪಿದಯಿ ಲ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
* ಗೊಬ್ಬಾವುನಕುಲು
*ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು

*ಗೋಣಿ ಚೀಲ
*ಬಿಗಿಲ್

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಈ ಗೊಬ್ಬುನು   ಇಲ್ಲ್‌ದ ಪಿದಯಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದು ಗೊಬ್ಬುಡು ಗೊಬ್ಬುನಕುಲೆನ್ ಮೈದಾನ್ದ ಈ ಕೋಡಿಡ್ ಸರ್ತ  ಒಂಜಿ ಗೀಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಆ ಗೀಟ್‌ಡ್ ಮಾತೆರೆನ್ಲ  ಉಂತಾವೆರ್. ಅಕುಲು ಮಾತೆರ್ಲ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್‌ನ್ಲ ಗೋಣಿ ಚೀಲೊದ ಉಲಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತೊಡು ಗೊಬ್ಬಾವುನಾಯೆ ಬಿಗಿಲ್ ಉರಿಪುನಗ ಈ ಕೋಡಿಡ್ದ್ ಆ ಕೋಡಿದ  ಗೀಟ್ ಮುಟ್ಟ ಲಾಗ್ಯೊಂಗು ಲಾಗ್ಯೊಂದು ಪೋವೊಡು ಆ ಕೋಡಿದ ಗೀಟ್‌ಗ್ ಏರ್ ದುಂಬು ಎತ್ತುವೆರೊ ಅಕುಲು  ಗೆಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
*ಗೋಣಿ ಚೀಲದ ಆಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಅಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ ಗೊಬ್ಬು

ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪಿರಾಕ್ ದ ಜಾನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಜೋಕುಲು ಪಿದಯಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದೊಂಜಿ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಬರ್ಸ ಚೂರು ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ ಪಿದಯಿಡ್ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲು ಸೇರ್ದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
*  ಗೊಬ್ಬುಗು  ಜೋಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಕೈ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು ಅಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ. ಈ ಗೊಬ್ಬುಲ ಅಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಬೊಕ ಅರ್ಪನ್ ತಿರ್ಪನ್ ಆ ಗೊಬ್ಬುದ ರೀತಿಡೆ ಗೊಬ್ಬುನು.ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಇಲ್ಲ್ದ ಉಲಯಿಡ್  ಗೊಬ್ಬುನ ಅಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ರಡ್ಡ್ ಜನರ್ದ್ ೮ಜನ ಉಪ್ಪೊಲಿ. ಐರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಗೊಬ್ಬು ನ್ಡ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು.ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು 'ಅಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ 'ಪಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಪದ್ಯ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು 'ಅಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ ' ಪುದರ್ ಬೈದ್ ನ್ಡ್. ಜೋಕುಲು ಮಲ್ಲಕುಲು ಮಾತಾ ಗೊಬ್ಬು ನಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು.ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಕೈಟ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಅಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಗೊಬ್ಬುನಕ್ಲ್ ರೌಂಡ್ ಆದ್ ಕುಲ್ಲುದು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಐಟ್ ಒರಿ ಪದ್ಯ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಬಾಕಿದಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಕೈಲಾ ಕಂಕಣೆ ದೀವೊಡು, ಪದ್ಯ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಒಂಜಿ ಎಡತ ಕೈನ್ ಮಾತ್ರ ದೀಯೆರೆ.ಬೊಕ ಆಯೆ ಬಲತ ಕೈತ ಬಿರೆಲ್ಡ್ ಮಾತೆರ್ನಲ ಕೈಕ್ ಮುಟ್ಟೊಂದು ಪದ್ಯ ಪನೊಂದು ಪೋವೊಡು. ಪದ್ಯ ' ಅಟ್ಟ -ಮುಟ್ಟ ತನ್ನ ದೇವಿ ನಿನ್ನ ಗಂಡ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋದ ಏನು ತಂದ ಗಿಳಿಯನು ತಂದ ಯಾರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಚಂದಕ್ಕ ಚಲ್ಲಾಕ್ಕ ಒಂದು ಕಾಲ ನೀಡಕ್ಕ 'ಉಂದು ಪದ್ಯ ಪನ್ ಪೆರ್ 'ನೀಡಕ್ಕ ಪನ್ನಗ ಏರ್ನ ಕೈನ್ ಮುಟ್ಟುವೆ ಆಯೆ ಕೈನ್ ಮೇಲಂಕಾಣೆ ದೀವೊಡು, ಕುಡೋರ ನೀಡಕ್ಕ ಪನ್ನಗ ಅವ್ವೆ ಕೈ ತಿಕ್ಕುಂಡ ಕೈತ ಬಿರೆಲ್ ತುಚ್ಚಿದ್ ಪಿರವು ಕೊನೊವೊಡು. ಲಾಸ್ಟ್ಗ್ ಏರ್ನ ಕೈ ಒರಿಪುಂಡು ಆಯೆ ಗೆಂದುವೆ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
*ಅಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ ಗೊಬ್ಬು (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ತಿಪ್ಪಿ ದೆಪ್ಪುನಾಟ

**ತಿಪ್ಪಿ ದೆಪ್ಪುನಾಟ**: ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಜೋಕುಲು ತಾರಾಯಿ ಪೆರೆದ್ ಒರಿದಿನ ತಿಪ್ಪಿನ್ ಗಲಸುನೈರ್ದಾವರ ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ತಿಪ್ಪಿ ದೆಪ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಒರಿಯಗೆ ಗೊಬ್ಬರೆ ಆಪುಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬರೆ ಕಮ್ಮಿ ಪಂಡಲ ಮೂಜಿ-ನಾಲ್ ಜನ ಬೋಡು.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
* ತಿಪ್ಪಿ ದೆಂಗಾದ್ ದೀಪುನಾಯೆ
* ತಿಪ್ಪಿ ನಾಡುನಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬರೆ ಏತ್ ಜನ ಬೋಡು?
* ಏತ್ ಜನಲಾ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ತಿಪ್ಪಿ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಜೋಕುಲು ತಪ್ಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮಾತ್ರ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬರೆ ಆಪಿನ. ಮುಲ್ಪ ಒರಿ ತಿಪ್ಪಿನ್ ದೆಂಗಾದ್ ದೀದ್ ಬಾಕಿದಕುಲೆಗ್ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ಪೆ. ಸೂಚನೆ ಕೊರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿದಿನಕುಲು ಆ ತಿಪ್ಪಿನಿ ನಾಡೊಡು. ಏರ್ ಆ ತಿಪ್ಪಿನ್ ನಾಡ್ವೆರಾ ಅಕುಲು ಆ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೆಂದಿಲೆಕ. ಈ ಗೊಬ್ಬು ಬಂಗಾರ್ ನಾಡುನ ಗೊಬ್ಬುದ ಲೆಕೊನೆ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ಗರಟೆ ತೆಗೆಯುವಾಟ(ಕನ್ನಡಡ್)

## ಬೇತೆ ಪುದರ್
* ತಿಪ್ಪಿ ನಾಡುನ ಗೊಬ್ಬು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಐಸ್ ವೈಸ್ ಗೊಬ್ಬು

**ಐಸ್ ವೈಸ್ ಗೊಬ್ಬು** ಪಂಡ ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚಾಳೆದ ರೀತಿ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ನಾಡುನ ಗೊಬ್ಬು.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
*  ಗೊಬ್ಬುಗು  ಜೋಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಕೈ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು ಐಸ್ ವೈಸ್ ಪಂಡ. ಈ ಗೊಬ್ಬು ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚಾಳೆ ಗೊಬ್ಬುನ ರೀತಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು 'ಐಸ್ ವೈಸ್' ಪನ್ಪೆರ್.ನೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ. ಗೊಬ್ಬು ನಕುಲು ಮಾತಾ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ದೆಂಗ್‌‍ದ್ ಕುಲ್ಲೋಡು ಒರಿ ಕೂಡೋರಿಯನ ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚೋಡು. ಒಂತೆ ಪೊರ್ತುದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಣ್ಣ್ ಬುಡೊಡು. ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿನಾಯೆ ದೆಂಗ್‌ದ್ ಕುಲ್ಲು ನಾಡೆಗ್ ಪೋದು ಅಕ್ಲೆನ್ ತೂದು ಪಿರ ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿನ ಜಾಗೆಗ್ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ದೆಂಗ್‌ದ್ ಕುಲ್ಲು ನಾಯನ ಪುದರ್ ಪಂಡ್ದ್ 'ಐಸ್ ವೈಸ್' ಪನೊಡು. ಐಕ್ ದುಂಬು ದೆಂಗ್‌ದ್ ಕುಲ್ಲುನಾಯೆ ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿನಾಯನ ಜಾಗೆಗ್ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ 'ಐಸ್ ವೈಸ್ ಪಂಡೆಡ, ದೆಂಗ್‌ದ್ ಕುಲ್ಲುನಾಯೆ ಗೆಂದುವೆ. ಇಂಚ ಜಾಸ್ತಿ ಜನನ್ ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿನಾಯೆ ಪತ್ಯೆಂಡ ಆಯೆ ಗೆಂದುವೆ. ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಇಲ್ಲ್ದ ಪಿದಾಯಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಅಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು. 

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
*ಐಸ್ ವೈಸ್ ಆಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಅರ್ಪನ್ ತಿರ್ಪನ್ ಗೊಬ್ಬು

ಈ ಗೊಬ್ಬು ಹಳ್ಳಿದಕ್ಲೆನ ಜಾನಪದ ಗೊಬ್ಬು. ಉಂದು ಗೊಬ್ಬುನು ಕೈ ದೀದ್ ಅರ್ಪನ್ ತಿರ್ಪನ್ ಪದ್ಯ ಪಂಡ್ ದ್ ಗೊಬ್ಬುನು.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
*  ಗೊಬ್ಬುಗು  ಜೋಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಕೈ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು ಅರ್ಪನ್ ತಿರ್ಪನ್.ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಇಲ್ಲ್ದ ಉಲಯಿಡ್  ಗೊಬ್ಬುನ ಅಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು.ಈ ಗೊಬ್ಬುನುಲ 'ಅಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ' ಅವ್ವೆ ರೀತಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುನೆ. ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ರಡ್ಡ್ ಜನರ್ದ್ ೮ಜನ ಉಪ್ಪೊಲಿ. ಐರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಗೊಬ್ಬು ನ್ಡ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು.ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು 'ಅರ್ಪನ್ ತಿರ್ಪನ್ 'ಪಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಪದ್ಯ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ಅರ್ಪನ್ ತಿರ್ಪನ್ ಪುದರ್  ಬೈದ್ ನ್ಡ್. ಜೋಕುಲು ಮಲ್ಲಕುಲು ಮಾತಾ ಗೊಬ್ಬು ನಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು.ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಕೈಟ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಅಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಗೊಬ್ಬುನಕ್ಲ್ ರೌಂಡ್ ಆದ್ ಕುಲ್ಲುದು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಐಟ್ ಒರಿ ಪದ್ಯ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಬಾಕಿದಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಕೈಲಾ ಕಂಕಣೆ ದೀವೊಡು, ಪದ್ಯ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಒಂಜಿ ಎಡತ ಕೈನ್ ಮಾತ್ರ ದೀಯೆರೆ.ಬುಕ್ಕೊ ಆಯೆ ಬಲತ ಕೈತ ಬಿರೆಲ್ಡ್ ಮಾತೆರ್ನಲ ಕೈಕ್ ಮುಟ್ಟೊಂದು ಪದ್ಯ ಪನೊಂದು ಪೋವೊಡು. ಪದ್ಯ 'ಅರ್ಪನ್ ತಿರ್ಪನ್ ತೋರಕೆ -ಬಲಿಪನೆ ಆನೆ-ಕುದುರೆ ತೆತ್ತಿ -ಕೊಂಡ ಮಟಕ್ ಮಟಕ್ 'ಉಂದು ಪದ್ಯ. ಲಾಸ್ಟ್ ಗ್ 'ಮಟಕ್ ' ಪನ್ನಗ ಏರ್ನ ಕೈನ್ ಮುಟ್ಟುವೆ ಆಯೆ ಕೈನ್ ಮಲಂಕಾಣೆ ದೀವೊಡು, ಕುಡೋರ ಮಟಕ್ ಪನ್ನಗ ಅವ್ವೆ ಕೈ ತಿಕ್ ನ್ಡ 
ಕೈತ ಬಿರೆಲ್ ತುಚ್ಚಿದ್ ಪಿರವು ಕೊನೊವೊಡು. ಲಾಸ್ಟ್ಗ್ ಏರ್ನ ಕೈ ಒರಿಪುಂಡು ಆಯೆ ಗೆಂದುವೆ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
*ಅರ್ಪನ್ ತಿರ್ಪನ್ ಆಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಕುಸ್ತಿ ಗೊಬ್ಬು

ಉಂದು ೩ ಜನೊಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಪಂಥೊದ ಗೊಬ್ಬು.ಉಂದು ಕುಸ್ತಿನ್ ಅನುಕರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು.ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಕುಸ್ತಿ ಗೊಬ್ಬು  ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಜೋಕುಲು ಪಿದಯಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದೊಂಜಿ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಬರ್ಸ ಚೂರು ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ ಪಿದಯಿ ಲ ಪೋದು ಗೊಬ್ಬೊಳಿ.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
* ಕುಸ್ತಿದಕುಲು ೨ ಜನ
*ರೆಫ್ರಿ

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು

*ಬಿಗಿಲ್

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಅನುಸರಣೆ ಕುಸ್ತಿ ಗೊಬ್ಬು.ಈ ಗೊಬ್ಬುನು   ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದು ಗೊಬ್ಬುಡು ಮೂಜಿ ಜನ ಬೋಡು ರಡ್ಡ್ ಜನ ಕುಸ್ತಿ ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು ಒರಿ ರೆಫ್ರಿ.ರೆಫ್ರಿ ಬಿಗಿಲ್ ಉರಿಪುನಗ ಕುಸ್ತಿದ ಮಾತ ವ್ಯಾಯಾನು  ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಎಡೆ ಎಡೆಟ್ ರೆಫ್ರಿ 
ಗೆಲ್ತಿನಾಯನ ಒರಿಯನ ಕೈನ್ ದೆರ್ತ್ ಪತ್ತುವೆ

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
*ಕುಸ್ತಿಯಾಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಗೋಲಿದ ಗೊಬ್ಬು

ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ಜನಲ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಪಂಥೊದ ಗೊಬ್ಬು.ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ಗೋಲಿಕಾಯಿ ಉಪಯೋಗ ಆಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಗೋಲಿ ಆಟಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಜೋಕುಲು ಪಿದಯಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದೊಂಜಿ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಬರ್ಸ ಚೂರು ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ ಪಿದಯಿ ಪೋದುಲ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
*ಗೋಲಿ ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
*ಗೋಲಿ ಕಾಯಿ
*ಗುಂಡಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಜಾಗೆ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಸೋಡದ ಕುಪ್ಪಿದ ಉಲಯಿ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಗೋಲಿ ಕಾಯಿಡ್ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಗೊಬ್ಬುನು  ಇಲ್ಲ್‌ದ ಪಿದಯಿಡ್‌ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದು ಗೊಬ್ಬುಡು ೨ ಜನ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಯಾವುಂಡು.ನೆಲಟ್ ಮೂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗುರಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಆ ಗುರಿಡ್ದ್ ಒಂಜಾತ್ ದೂರ ಉಂತುದು ಗೋಲಿ ಕಾಯಿನ್ ಅಯಿಕ್ ಪಾಡೊಡು.ಗೋಲಿನ್ ಬಲತ ಕೈತ ರಡ್ಡ್ ಬಿರೆಲ್‌ಡ್ ಗಟ್ಟಿ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಎಡತ ಕೈತ ಬಿರೆಲ್‌ಡ್ ರಟ್ಟಾವೊಡು ಅವು ಗುರಿತ ಉಲಯಿ ಬೂರೊಡು. ಮೂಜಿ ಗೋಲಿನ್ಲ ಗುರಿತ ಉಲಯಿ ಪಾಡ್ನಾಯೆ  ಗೆಂದಿನಾಯೆಂದ್ ಅರ್ಥ
## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
*ಗೋಲಿ ಆಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಶಬ್ದ ಬಂಡಿ ಗೊಬ್ಬು

ಉಂದು ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಪಂಥೊದ ಗೊಬ್ಬು.ಶಬ್ದ ಬಂಡಿದಂಚನೆ ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ (ಅಂತ್ಯಾಕ್ಷರಿಲ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್). ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಜೋಕುಲು ಪಿದಯಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದೊಂಜಿ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಬರ್ಸ ಚೂರು ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ ಪಿದಯಿ ಲ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ.

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
* ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು

*ದಾಲ ಸಾಮಾನ್ ಬೋಡುಂದು ಇಜಿ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಮಯ ಕಳೆಯೆರೆ ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು. ಒರಿ ಸುರುಕು ಒಂಜಿ ಪದ(ಶಬ್ದ) ಪನ್ಪೆ ಅ ಪದೊತ ಕಡೆತ ಆಕ್ಷರೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊೊರಿ ಪದ(ಶಬ್ದ) ಪನ್ಪೆ. ಅಂಚನೆ ಸುಮಾರ್ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್‌ದಾನಗ ಏರೆಗ್ ಅ ಅಕ್ಷರೊಡ್ದು ಪದ(ಶಬ್ದ) ಪನಿಯೆರೆ ತೆರಿಜೊ ಆಯೆ ಸೋತು ಪೋಯೆಂದ್ ಅರ್ಥ.ಶಬ್ದ ಬಂಡಿದಂಚನೆ ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ (ಅಂತ್ಯಾಕ್ಷರಿಲ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್).
ಐಟ್ ಪದ್ಯ ಪಂಡ್ ದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಒರಿ ಪದ್ಯ ಪಂಡೆಡ ಅ ಪದ್ಯದ ಲಾಸ್ಟ್ ಅಕ್ಷರಡ್ ಬುಕ್ಕೊೊರಿ ಸುರು ಮಳ್ಪೋಡು. ಅಂಚನೆ ಮುಂದುವರೆಸೊಂದು ಪೋವೊಡು. ಏತ್ ಜನಲ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ಶಬ್ದ ಬಂಡಿ ಆಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ನೀರ್‍ಡ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು

**ನೀರ್‍ಡ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು**: ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಜೋಕುಲು ಸುದೆಟ್ಟ್ ಮೀಂದರೆ ಪೋನಗ ಎಚ್ಚಾದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಏರ್ ನೀರ್ದ ಉಲಾಯಿ ಜಾಸ್ತಿ ಪೊರ್ತು ಮುರ್ಕುದು ಕುಲ್ಲುವೆರಾ ಅಕುಲು ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಗೆಂದುವೆರ್.

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬರೆ ಏತ್ ಜನ ಬೋಡು?
* ಏತ್ ಜನಲಾ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
*  ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ವೊವ್ವೇ ವಸ್ತು ಬೊರ್ಚಿ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಜೋಕುಲು ಸುದೆಕ್ಕ್ ಮೀಂದರೆ ಜತ್ತ್ಂಡ ಎನ್ನಂದೆನೇ ಸವಾಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಗೊಬ್ಬರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಏರ್ ನೀರ್ದುಲಾಯಿ ಮಸ್ತ್ ಪೊರ್ತು ಮುರ್ಕುದು ಕುಲ್ಲುವೆರಾ ಅಕುಲು ಗೆಂದಿಲೆಕ. ಗುಂಪುಡು ಒರಿ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ನಗ ಮಾತೆರ್ಲ ನೀರ್ ದುಲಾಯಿ ಮುರ್ಕುದು ಕುಲ್ಲೊಡು. ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನಾಯೆ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಪಂದ್ ಲೆಕ್ಕ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಏರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಂಕ್ಯೆ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ಟ ನೀರ್ದುಲಾಯಿ ಕುಲ್ಲುವೆರಾ ಅಕುಲು ಗೊಬ್ಬುಡು ಗೆಂದುವೆರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆಯ ಆಟ(ಕನ್ನಡಡ್)
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಮುರ್ಕುದು ನೀಂದುನ ಗೊಬ್ಬು

**ಮುರ್ಕುದು ನೀಂದುನ ಗೊಬ್ಬು**: ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಜೋಕುಲು ಸುದೆಟ್ಟ್ ಮೀಂದರೆ ಪೋನಗ ಎಚ್ಚಾದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಏರ್ ನೀರ್ದ ಉಲಾಯಿ ಮುರ್ಕುದು ಜಾಸ್ತಿ ದೂರ ನೀಂದೊಂದು ಪೋಪೆರಾ ಅಕುಲು ಗೊಬ್ಬುಡು ಗೆಂದಿಲೆಕ.

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬರೆ ಏತ್ ಜನ ಬೋಡು?
* ಏತ್ ಜನಲಾ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
*  ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ವೊವ್ವೇ ವಸ್ತು ಬೊರ್ಚಿ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಜೋಕುಲು ಸುದೆಕ್ಕ್ ಮೀಂದರೆ ಜತ್ತ್ಂಡ ಎನ್ನಂದೆನೇ ಸವಾಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಗೊಬ್ಬರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗುಂಪುಡು ಒರಿ ನೀರ್‍ಗ್ ಜಪ್ಪಂದೆ ಏರ್ ಗೊಬ್ಬುಡು ಗೆಂದುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬು ಸುರು ಮಲ್ಪರೆ ಸುಚನೆ ಕೊರ್ರೆ ಒರಿ ಪಿದಾಯಿ ಉಂತುವೆ. ಬಾಕಿ ದಕುಲು ನೀರ್‍ಗ್ ಜತ್‍ದ್ ನೀಂದರೆ ಉಂತುವೆರ್. ಸೂಚನೆ ಕೊರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಕುಲು ನೀಂದರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಏರ್ ಜಾಸ್ತಿ ದೂರ ಮುರ್ಕುದು ನೀಂದೊಂದು ಪೋಪೆರಾ ಅಕುಲು ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೆಂದಿಲೆಕ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ಮುಳುಗಿ ಈಜಾಟ(ಕನ್ನಡಡ್)
* ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್( ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಅರ್ಚನಾ (ನಟಿ)

**ಅರ್ಚನಾ** (ಪುಟ್ಟಿ ಪುದರ್ ಸುಧಾ) ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ಕೂಚಿಪುಡಿ ಬುಕ್ಕ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಅಂಚನೆ ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ ಬುಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಬಿನಯೊಗ್ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗೊಡ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದೆರೆಡ್ ಒರ್ತಿ ಪಂಡ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಆರ್ ರಡ್ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್‍ದೆರ್ .
## ಸಿನಿಮೊಲು
### ಅರ್ಚನಾ ನಟನೆದ ತಮಿಳು ಸಿನಿಮೊಲು

### ಅರ್ಚನಾ ನಟನೆದ ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮೊಲು

### ಅರ್ಚನಾ ನಟನೆದ ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮೊಲು

### ಅರ್ಚನಾ ನಟನೆದ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲು

### ಅರ್ಚನಾ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊದ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ಪುನರ್ ತಪ್ಪುದ ಚಟ್ನಿ

**ಪುನರ್ ತಪ್ಪುದ ಚಟ್ನಿ**: ಪುನರ್ ತಪ್ಪುದ ಚಟ್ನಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತುಳುವೆರೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಆಟಿದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮಲ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು ಬಂಗದ ತಿಂಗೊಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ, ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಕಾಡ್ ಲೆಡ್ ಒವ್ ಸುಲಬವಾದ್ ತಿಕ್ಕುಂಡ ಅವೆನ್ ಕನತ್‍ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತುಳುವೆರ್ ಗಂಜಿ ಒಣಸ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಿನಕುಲು. ದಾಲ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಗಂಜಿಗ್ ಚಟ್ನಿ ಗುದ್ದುದು ಒಣಸ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ ಪುನರ್ ತಪ್ಪುದ ಚಟ್ನಿಲಾ ಒಂಜಿ.
## ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಪುನರ್ ತಪ್ಪು
* ತಾರಾಯಿ
* ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ
* ಪುಳಿ
* ಸಂಬರ (ಕೊತ್ತಂಬರಿ)
* ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು
## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಪುನರ್ ತಪ್ಪುನ್ ಒರ ನೀರ್ ಡ್ ಕೊದಿಪಾದ್ ನೀರ್ ಅರ್ತ್‍ದ್ ಬರೀಕ್ ದೀವೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರೊಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಮುಂಚಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ನ್ ಪೊತ್ತುದು ಅವೆನ್ ತಾರಾಯಿ ದೊಟ್ಟುಗು ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆನಗ ಅವೆಕ್ಕ್ ಚೂರು ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಳಿ ಪಾಡೊಡು (ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್). ಜಾಸ್ತಿ ಸನ್ನ ಕಡೆವೊಡುಂದು ಇಜ್ಜಿ. ಬೋಡಂಡ ಜಾಸ್ತಿ ಸನ್ನ ಕಡೆದ್ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಬೋಡಂಡ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ ಸನ್ನ ಮೂರ್ದ್ ಚಟ್ನಿಗ್ ಪಾಡೊಲಿ.
## ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಪೊರ್ಲು

ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ವೊವ್ವೇ ರೀತಿದ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿಂಡ ಅವೆನ್ ಕಡೆಪಿನ ಕಲ್ಲ್ ಡೇ ಕಡೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವದ ಮಸ್ತ್ ರುಚಿ ಆವೊಂದಿತ್ತಿಂಡ್. ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತಿನಾನಿ ತೆಲಿ ಗಂಜಿ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಒಣಸ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ನೀರ್ ಪರ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು

** ನೀರ್ ಪರ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು**: ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಜೋಕುಲು ಏರ್ ಸುರು ನೀರ್ ಪರ್ಪೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಸವಾಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ನೀರ್ ಪರ್ಪಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಇತ್ತಿನೈರ್ದಾವರ ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ನೀರ್ ಪರ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. 

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬರೆ ಏತ್ ಜನ ಬೋಡು?
* ಏತ್ ಜನಲಾ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
*  ನೀರ್
*  ಲೋಟೆ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಜೋಕುಲು ಒಂಜಿ ಅಲತೆದ ಲೋಟೆಡ್ ನೀರ್ ಗೆತೊಂದ್ ಗೊಬ್ಬುನು ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಗುಂಪುಡು ಒರಿ ಗೊಬ್ಬುನು ಸುರು ಮಲ್ಪರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರ್ಪೆ. ಅಪಗ ಏರ್ ಸುರು ಲೋಟೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ನೀರ್ ಪರ್ಪೆರಾ ಅಕುಲು ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೆಂದಿಲೆಕೊ. ಇಂಚ ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ನೀರ್ ಪರ್ಪಿನವು ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಂಚಾದ್ ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ನಿರ್ ಪರ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬುಂದು ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಆಟ(ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಕಾಂಗರು ಆಟ ಗೊಬ್ಬು

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
*  ಗೊಬ್ಬುಗು  ಜೋಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* 

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ 

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ಕಾಂಗರು ಆಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಗುಬ್ಬಿಯಾಟ

ಉಂದು ಒಂಜಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಗುಬ್ಬಿನ್ ಗಳಸೊಂದು ಗೊಬ್ಬುನ ಆಟ ಅಂಚ  ಗುಬ್ಬಿಯಾಟದ ಗೊಬ್ಬು ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್

## ಗೊಬ್ಬುಡಿಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲು
* ರಡ್ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಜೋಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಗುಬ್ಬಿಲು
* ಕಾಕಜಿ
* ಗೆರೆ ಪಾಡೆರೆ ಪೆನ್ನ್

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
 ಇಲ್ಲ್‌ದ್ ಉಲಯಿ ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು. ಗೊಬ್ಬುಡು ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಎದುರು ಬದುರು ಕುಲ್ಲುದು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್ 

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ಗುಬ್ಬಿಯಾಟ (ಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಆಟಿದ ಗಾದೆಲು

**ಆಟಿದ ಗಾದೆಲು**
## ಆಟಿ
ಆಟಿ ತಿಂಗೋಳು ತುಳುನಾಡ್ ದಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟಕರವಾಯಿನ ಕಾಲವಾದು ಇತ್ತುಂಡು.ಆಂಡಾ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಬದಲಾದ್ ಬಡೊತನ, ರೋಗರುಜಿಲು ಕಡಿಮೆಯಾಂಡ್, ತುಳುನಾಡ್ ಬದಲಾಂಡ್. ಆಂಡಾಲಾ ಹಿರಿಯೆರ್ ಉಂಡು ಮಂದಿನ ಆಟಿದೊ ಗಾದೆಲುನು ನಮ ಮರೆಪರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಅವು ಕಾರಣೊಗು ಕೆಲವು ತುಳುನಾಡುದ ಆಟಿದ ಗಾದೆಲುನು ಮುಲ್ಪ ಕೊರ್ತೆ.

## ಗಾದೆಲು
**ಗಾಥಾ** ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಾಕ್ರತ ಪದೊದ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ರೂಪನೇ ಗಾದೆಲು. ಗಾದೆಲು ಒಂಜಿ ನಾಡ್ ದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರ್ ನಿತ್ಯ ವ್ಯವಹಾರೊಡು ಸಹಜವಾಗದ್ ಬಳಸುನ ರೂಡಿಗತ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲು ದ ಪಾತೆರ. ಉಂದು ಯಾರೆಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುಂಡುಪಂದ್ ಪನರೆ ಆವಂದ್. ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ ನುಡಿಗಟ್ಟ್ ದ ರೂಪೊಡು ಪ್ರಕಟ ಆಪುಂಡು.

## ಗಾದೆದ ಲಕ್ಷಣೊಲು
೧. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ್ ಚುಟುಕಾದುಪ್ಪುಂಡು.

೨. ಪ್ರಾಸಬದ್ಧ ಅಕ್ಷರೊಲು  ಅರ್ಥ ಪೂರ್ಣವಾದ್  ಜೋಡಣೆ ಆದು ಉಪ್ಪುಂಡು.

೩. ಓವಂಡಾಲ ಒಂಜಿ ಉಪಮೆ ಅಥವೊ ದ್ರಷ್ಟಾಂತ ಅಯಿಟ್ ದೆಂಗ್ ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಆಟಿದ ಗಾದೆಲು

ಆಟಿಡ್ ನಕ್ಕುರು ಮರಿಟ ಪೊಣ್ಣು ಕೇನರೆ ಪೋಪುಂಡುಗೆ

ಆಟಿಡ್ ತೆಡ್ಲ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟಪೊಲಿಪೋವು ಸೋಣೊಡು ತೆಡ್ಲ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿಪೋವು.

ಆಟಿಡ್ ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟ ಪೊಲಿಪೋವು ಸೋಣೊಡು ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿಪೋವು.

ಆಟಿಡ್ ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟ ಮುದ್ಯುಂಡು ಸೋಣೊಡು ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಮುದ್ಯುಂಡು.

ಆಟಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆಗಾಲ, ಮಾಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ

ಆಟಿ ಆಡೊಂದು ಪೋಪುಂಡು ಸೋನೊ ಓಡೊಂದು ಪೋಪುಂಡು

ಆಟಿ ಆನೆದಲೆಕ ಪೋಪುಂಡು ಸೋನೊ ಕುದ್‌ರೆದಲೆಕ ಪೋಪುಂಡು

ಕನಿಕರೊದಾಯಗ್ ಆಟಿ ಸುಖೊತಾಯಗ್ ಸುಗ್ಗಿ

ಆಟಿದ ಬಾಲೆ ತುಳುವೆ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಬೋಲೆ

ಆಟಿಡ್ ತೆಡಿಲ್ ಮೊಟ್ಟ್ಂಡ ಅಟ್ಟೊ ಪೊಲಿಯು ಸೋನೊಡು ತೆಡಿಲ್ ಮೊಟ್ಟ್ಂಡ ಸೊಂಟೊ ಪೊಲಿಯು

ಆಟಿಡ್ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅರಿ ಬುಲೆವು, ಮಾಯಿಡ್ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಮಲೆ ಬುಲೆವು.

ಆಟಿದ ದೊಂಬುಗು ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡವು.

ಆಟಿದ ಪೆಲಕಾಯಿ ನಂಜಿ ಮಗಾ, ಅಮ್ಮೆ ಬತ್ತೆನಾ ತೂಲ ಮಗಾ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಬಾರೆ

**ಬಾರೆ** ಪಂಡ ಅವ್ವ್ಪೊಂಜಿ ರೀತಿದ ದಯಿ.ಮಾಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನಂಚಿನ ದಯಿ  ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಸುರುತಾ ಕೃಷಿ ಪರ್ಂದ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾರೆನ್  ಪರ್ಂದ್‌ಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಬುಳೆಪೆರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಬುಕ್ಕೊ ಚೀಪಿ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಜನ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡ್ದೆ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‌ಡ್ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ 6, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಮಾತ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು,

## ಬಾರೆದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್
ಬಾರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿಚೂರು ಮಲ್ಲ  ದಯಿ. ಪೂ ಆಪಿನ ದಯಿ, ಬಾರೆ 2 ಡ್ಡ್ 8 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು.ಉಂದೆನ್ ಬುಳೆಪುನಕುಲು ಅಯಿತ ಪಿಳ್ಳೆಡ್ದ್ ದಯಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಾರೆದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಮೂಸಾ ಎಸ್ಪಿ.ಮಲ್ಲ ಬಾರೆದಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೧೦ ಡ್ಡ್ ೧೫ ಉದ್ದದ ಇರೆಕ್ಕ್‌ಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಕುಲು ಅಂಡಾಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು ೬ಡ್ಡ್ ೨೦ ಇಂಚಿದಾತ್ ಅಗಲ ಇತ್ತ್‌ದ್ 3 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಾರೆಡ್ ಪೂಂಬೆ ಪಂಡ ಬಾರೆದ ಪೂ ಉಪ್ಪುಂಡು 
ಬಾರೆಗ್  ಪ್ರತಿದಿನ 7 ರಿಂದ 8 ಗಂಟೆಗಳ ನೇರ ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ಬೂರೊಡು.
ಬಾರೆಗ್ ಅರೆಗಾಲೊಡು ಪ್ರತಿದಿನ ನೀರ್ ಪಾಡೊಡು,ಅಂಚನೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಸರಿಯಾದ್ ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡೊಡು

## ಬಾರೆದ ವಿದೊಕ್ಕಲು
# ಪುಟ್ಟುಬಾರೆ
# ಪಚ್ಚೆ ಬಾರೆ 
# ಏಲಕ್ಕಿ ಬಾರೆ
# ನೇಂದ್ರಬಾರೆ  
# ಕದಳಿ ಬಾರೆ.
# ಕಲ್ಲ್ ಬಾರೆ
# ಬೊನ್ಯಬಾರೆ.
# ಗಾಳಿ ಬಾರೆ.
# ಮೈಸೂರು ಬಾರೆ
# ಚಂದ್ರ ಬಾರೆ
# ಮೈಸೂರು ಬಾರೆ
# ಕೆಂಪುಬಾಳೆ

## ಬಾರೆದ ಬಳಕೆ
* ಬಾರೆದ ಮಾತ ಭಾಗೊಡುಲ ಮರ್ದ್‌ದ ಅಂಶೊ ಉಂಡು
* ಬಾರೆದ ಇರೆನ್ ವನಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.  
* ವನಸ್ಸ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಬಾಡದ್ ಕಟ್ಟುವೆ.ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪೆರೆ 
* ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‌ದ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ಪೆರೆ. 
* ಬಾರೆದ ಪೂಂಬೆಲ ಕಜಿಪುಗು ಭಾರಿ ಎಡ್ದೆ. 
* ಉಂದೆನ್ ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ,ಬುಕ್ಕೊ ಪಟಿಗೆದ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಬಾರೆದ ದಂಡ್‌ದ ರಸ ಪರ್ಪೆರ್

## ಭೂತಾರಾದನೆಡ್ ಬಾರೆದ ಬಳಕೆ
ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ಪ್ರಸಾದ ಕೊರಿಯೆರೆ, ಬೂತೊಗು ಬಳಸೆರೆ, ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರಿಯೆರೆ ಬಾರೆದ ಇರೆನೇ ಬೋಡು. ಅವುಲಾ ಕೊಡಿ ಎರೆಕ್ಕ್ ಬಾರೀ ಬೇಡಿಕೆ. ಭೂತ ದರ್ಶನದಕುಲು ಕಟ್ಟುನ ಅಣಿಕ್ಕ್ ಬಾರೆದ ದಿಂಡ್ ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಐವೆನ್ ಕಟ್ಯರೆಲಾ ಬಾರೆದ ಬಲ್ಲ್ ನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವು ದೈವೊಲೆಗ್ ಬಳಸನಗ ಬಾರೆದ ಪಂರ್ದ್ ಅಗತ್ಯ.

## ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖ
* ಬಾಳೆ ಗಿಡ
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಬಾರೆದಿರೆತ್ತ ಗಟ್ಟಿ

ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಅಡ್ಯೆಗ್ ಬಾರೆದಬಾರೆದ ಇರೆ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ ಪನ್ಪೆರ್.ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮುನೆದ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು ಬಾರೆದ ಇರೆ ಸರೀರೊಗು ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ಬಾರೆ ಪಂಡ ಅವ್ವ್ಪೊಂಜಿ ರೀತಿದ ದಯಿ. ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನಂಚಿನ ದಯಿ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಸುರುತಾ ಕೃಷಿ ಪರ್ಂದ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾರೆನ್  ಪರ್ಂದ್‌ಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಬುಳೆಪೆರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಬುಕ್ಕೊ ಚೀಪಿ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಜನ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡ್ದೆ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‌ಡ್ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ 6, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಮಾತ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು, ಬಾರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿಚೂರು ಮಲ್ಲ ದಯಿ. ಪೂ ಆಪಿನ ದಯಿ, ಬಾರೆ 2 ಡ್ಡ್ 8 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು.ಉಂದೆನ್ ಬುಳೆಪುನಕುಲು ಅಯಿತ ಪಿಳ್ಳೆಡ್ದ್ ದಯಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಾರೆದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಮೂಸಾ ಎಸ್ಪಿ. ಮಲ್ಲ ಬಾರೆದಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೧೦ ಡ್ಡ್ ೧೫ ಉದ್ದದ ಇರೆಕ್ಕ್‌ಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಕುಲು ಅಂಡಾಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು ೬ಡ್ಡ್ ೨೦ ಇಂಚಿದಾತ್ ಅಗಲ ಇತ್ತ್‌ದ್ 3 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಾರೆಡ್ ಪೂಂಬೆ ಪಂಡ ಬಾರೆದ ಪೂಬಾರೆ ಪೂ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮಾತೆರ್ಲ ಪರಿಸರಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಸೋಪುಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಮಡ್ತ್ ದೀದ್ ಅಡ್ಯೆಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಬಾರೆಗ್  ಪ್ರತಿದಿನ 7 ರಿಂದ 8 ಗಂಟೆಗಳ ನೇರ ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ಬೂರೊಡು.
ಬಾರೆಗ್ ಅರೆಗಾಲೊಡು ಪ್ರತಿದಿನ ನೀರ್ ಪಾಡೊಡು, ಅಂಚನೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಸರಿಯಾದ್ ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡೊಡು
ಬಾರೆದ ಇರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತೆನಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು

## ಉಪಯೋಗೊಲು
* ಬಾರೆದ ಮಾತ ಭಾಗೊಡುಲ ಮರ್ದ್‌ದ ಅಂಶೊ ಉಂಡು
* ಬಾರೆದ ಇರೆನ್ ವನಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.  
* ವನಸ್ಸ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಬಾಡದ್ ಕಟ್ಟುವೆ.ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪೆರೆ 
* ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‌ದ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ಪೆರೆ. 
* ಬಾರೆದ ಪೂಂಬೆಲ ಕಜಿಪುಗು ಭಾರಿ ಎಡ್ದೆ. 
* ಉಂದೆನ್ ಮೂಲವ್ಯಾಧಿಮೂಲವ್ಯಾಧಿ,ಬುಕ್ಕೊ ಪಟಿಗೆದ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಬಾರೆದ ದಂಡ್‌ದ ರಸ ಪರ್ಪೆರ್
ಬಾರೆದ ಇರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತೆನಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು

## ಪಜೆಮಡಿಕೆಲ್
ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಪೂಜಿದ್ ಮಲ್ಪುನ ಅಡ್ಯೆ.

## ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ
ಅರಿ, ಪೆಲಕಾಯಿ, ತಾರಾಯಿ, ಉಪ್ಪು, ರಡ್ಡ್ ಜೀರಿಗೆಜೀರಿಗೆ, ರಡ್ಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿ, ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆದ್ ಆ ಬಂದನ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಮಡ್ತ್ ದ್ ದೀಪೇರ್.

## ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ

ಅರಿ, ಉರ್ದು, ಉಪ್ಪು, ನಾಲ್ ಮೆತ್ತೆ, ಉಂದೆನ್ ಪುರಾ ಕಡೆದ್ ಬಂದನ್ ಮಡ್ತ್ ದೀಪುನೆಕ್ ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ ಪನ್ಪೇರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್ಸ್
ಅಭಿನೊ(ನಟನೆ) ಗೊಬ್ಬು

ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬು ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆಕ್ ನಟನೆ ಆಟ ಪನ್ಪೆರ್.ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಜೋಕುಲು ಪಿದಯಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಉಂದೊಂಜಿ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು.ಬರ್ಸ ಚೂರು ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ ಪಿದಯಿ ಪೋದುಲ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ.

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬರೆ ಏತ್ ಜನ ಬೋಡು?
* ಈ ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬರೆ ೨ ಅತ್ತ್ಂಡ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಆಪುಂಡು
## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಈ ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬರೆ ದಾಲ ಸಾಮಾನ್ ಬೋಡುಂದು ಇಜ್ಜಿ

## ಗೊಬ್ಬು ಗೊಬ್ಬುನೆ ಎಂಚ ?
ಹಳ್ಳಿದ ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬು ನಂಚಿನ ಪಿರಾಕ್ ದ ಗೊಬ್ಬು. ತುಳುನಾಡ್ ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಡ್ ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಗೊಬ್ಬುಲು ಉಂಡು. ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು ಬರ್ಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಮಾತಾ ಪಿದಾಯಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಅವಂದ್ನ ಪೊರ್ತು ಅಪಗ ಪುರಾ ಇಲ್ಲ್ ದ ಉಲಯಿಡ್ ಗೊಬ್ಬೊನ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಗೊಬ್ಬು ತಮಾಷೆದ ಒಂಜಿ ಗೊಬ್ಬು. ಏತ್ ಜನಕುಲೆಗ್ಲ ಗೊಬ್ಬೊಳಿ. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು. ಮಾತೆರ್ಲ ಒಂಜಿ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಕುಲ್ಲುದು, ಐಟ್ ಒರಿ ಎದುರು ಉಂತುದು ಬಾಕಿದಕುಲು ಏರ್ನ ಪುದರ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಅಕ್ಲ್ನ ರೀತಿ ಅಭಿನಯ ಮಳ್ಪೋಡು. ಅವ್ವೆ ರೀತಿ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೆ ನ್ಡ ಆಯೆ ಗೆಂದುವೆ ಬಾಕಿದಕುಲು ಅವೆನ್ ತೂಪೆರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಪುದರ್
* ನಟನೆ ಆಟಕನ್ನಡಡ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಆಟಿ ಅಮವಾಸ್ಯೆದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ

**ಆಟಿ ಅಮವಾಸ್ಯೆದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ**

**ಆಟಿದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ** ಅಥಾವೋ **[[ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ]]**  ತುಳುನಾಡುದ ಆಟಿ ತಿಂಗಳೊಡು ಆಚರಣೆ ಮನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬ. ಈ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆನ್ **ಆಷಾಡ ಅಮಾಸೆ**  ಅಥಾವೋ **ಭೀಮೊನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ** ಪಂದ್ ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆಟಿ ತಿಂಗಳೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಈ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ತುಳು ಜನಕುಲೆಗ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ದಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ದುಂಬುಡ್ದು ಲಾ ಆಚರಣೆ ಮಂತು ಬರೊಂದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬ ಆದುಂಡು.

## ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ
ಆಟಿದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆದಾನಿ  ಕರಾವಳಿದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಶಿವ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್  ಆಟಿದಾನಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ದ ಸಂಭ್ರಮ ಜರಗುಂಡು. ಆಯಿಟುಲಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಉಪ್ಪುನ ಮಹತೋಭಾರ ಕಾರಿಂಜ ಶ್ರೀಕಾರಿಂಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕೊ ನರಹರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ನಡಪುನ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಭಾರೀ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಂಡು.  ಆಟಿದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆದಾನಿ ತುಳುನಾಡುದ ಜನಕುಲು ಪುಲ್ಯನೆ ಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಲಕ್ಕುದು, ಪಾಲೆದ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತೆ ಕಂತುದು, ಕಶಾಯ ಮಂತು,  ಮೀದು, ಕಶಾಯಾ ಪರ್ದು.  ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ನ ದೇವಾಸ್ಥಾನೊಗು ಪೋದು  ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮನ್ಪುವೆರ್.

## ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ನ ದೇವಾಸ್ಥಾನೊ
ಕಾರಿಂಜ ಶ್ರೀಕಾರಿಂಜೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀನರಹರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ತೀರ್ಥದ ಉಗ್ಗೆಲುಡು ಮಾತಾ ದಿಕ್ಕುದ ತುಳುಜನಕುಲು ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಮನ್ಪರೆ ಬರ್ಪೆರ್.

## ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನೊದ ‌ಫಲೊ
ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಮಂತುಂಡಾ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥೊಲುಲಾ ಸಲೀಸಾದು ನೆರವೇರುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು.ಪಾಪ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗದ್  ಮುಲ್ಪಾದ ಉಗ್ಗೆಲುಡುಲು  ಮಹಾಭಾರತೊದ ಪಾಂಡವರ್ ಲ ಮೀದು ಅಕಲೆಗ ಅಂಟುದಿನ ಪಾಪನ್ ಪರಿಹಾರ ಮಂದೆರ್ ಪಂದ್ ಐತಿಹ್ಯಲುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಆಟಿ ಕುಲ‍್ಲರೆ ಪೋಪಿನಿ

ಆಟಿ ತಿಂಗೋಳು ತುಳುನಾಡ್ ದಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟಕರವಾಯಿನ ಕಾಲವಾದು ಇತ್ತುಂಡು.ಆಂಡಾ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಬದಲಾದ್ ಬಡೊತನ, ರೋಗರುಜಿಲು ಕಡಿಮೆಯಾಂಡ್, ತುಳುನಾಡ್ ಬದಲಾಂಡ್. ಆಂಡಾಲಾ ಹಿರಿಯೆರ್ ಉಂಡು ಮಂದಿನ ಆಟಿದೊ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಾಲೆಲು ಇತ್ತೆಲಾ ತುಳುಜನಕುಲು ಪಾಲನೆ ಮಂತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಆಟಿ ಕುಲ‍್ಲರೆ ಪೋಪಿನಿ ಅತ್ತುಡಾ ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನು  ಅತ್ತುಡಾ ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ.

## ಆಟಿ ಕುಲ‍್ಲರೆ ಪೋಪಿನಿ

ಆಟಿ ಕುಲ‍್ಲರೆ ಪೋಪಿನಿ ಅತ್ತುಡಾ ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನು  ಅತ್ತುಡಾ ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಮದಿಮೆ ಆತಿನ  ಪೊಣ್ಣನ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಳು  ಕಾರ ಬಚ್ಚೆಲ್‌‍ಗಾತ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಕಡಪುಡುನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮೊ.

## ಆಶಯ
ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ  ತುಳುನಾಡುದ  ಆಟಿ ತಿಂಗಳೊದ ಅನನ್ಯವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಪರಂಪರೆ, ಪಿರಾಕುದ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳುಡು ಕೀರ್ ಕಟ್ಟುದು  ಬರ್ಸ‌ ಬರೊಡು ದುಂಬು, ಬೇಸಾಯೊದ ಅವೇತೋ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಪೂರಾ ಮುಗಿಪಾದ್.  ದೇಹೋಗ್ ಆಯಿನ ಧಣಿವುನು, ಆಯಾಸನ್  ಪರಿಹಾರ ಮನ್ಪರೆ, ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್  ಒಂಜಾತ್  ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮನ್ಪಾಡ್ ಪನ್ಪಿನ  ಆಶಯಲಾ ಆದುಪ್ಪು.

## ಶುಭ ಕಾರ್ಯೊಲು
ಪೊಸ ಕಂಡನಿ ಬೊಡೆದಿಲು ಲಾ ಒಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪಂದಿನ ಈ ಕಾಲೊಡು ಪಂಡಾ ಈ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳುಡು  ಎಡ್ಡೆ, ಶುಭ ಕಾರ್ಯೊಲು ಪೂರಾ ಆಪುಜಿ.  ಮದಿಮೆ,ತಮ್ಮನ, ಪರ್ಬ, ಉತ್ಸವ ಪೂರಾ ಕಜ್ಜೊಗುಲಾ  ಒಂಜಿ  ತಿಂಗೊಳುದ  ಮಟ್ಟ್ ಗ್  ವಿರಾಮನೇ  ಸರಿ. ಬರ್ಸದ  ಕಾರಣೊ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಬಲ್ಪರೆ  ಕಷ್ಟ. ಒಂಜಿ  ಕಾಲೊಡು  ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕನೇ  ಉಪ್ಪಂದಿನ  ಸಂದರ್ಭೊಡು  ಸೇತುಮೆ, ಪಾಂಪು  ಸೌಲಭ್ಯೊಲು ಉಪ್ಪಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟೊಡು  ಒಂಜಿ ದಿಕ್ಕುಡ್ದು ಕೂಡೊಂಜಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಪೋಪಿನ  ಒಂತೆ  ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪನ್ಪಿನ ದೃಷ್ಟಿಡು  ಉಂದು  ಮುಂಜಾಗ್ರತೆದ  ಪರಿಕಲ್ಪನೆಲಾ  ಆದುಪ್ಪು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಆಟಿದ ಪೆಲಕಾಯಿ

ಆಟಿಡ್ ಪೆಲಕಾಯಿ,ಕುಕ್ಕು ಮಾತ ಮುಗಿಯುನ ಪೊರ್ತು ಓಲಾಂಡಲ ಒರಿದಿತ್ತ್ಂಡ ಅವು ಆತ್ ಎಡ್ದೆ ಅತ್ತ್ ಅಯಿಕ್ ಬರ್ಸದ ನೀರ್ ಉಲಯಿ ಪೊಗ್ಗುದು ಚಪ್ಪೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು.ಆ ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿಂದ್ಂಡ ಶೀತ ಜ್ವರದಂಚಿನ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.
ಆಟಿ ಪಂಡಾ ತುಳುವೆರೆಗ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟದ ದಿನೊಕ್ಕುಲು, ಆಟಿರ್ದ್ ದುಂಬು, ಬಡಪತ್ತ್ ದ ಪೊರ್ತುಗು ಕುಕ್ಕು ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿಂದ್ ಆಂಡಲಾ ದಿನ ದೆಪ್ಪೊಲಿ ಆಂಡ ಆಟಿ ಬನ್ನಗ ಕುಕ್ಕು ಪೆಲಕಾಯಿ ಕಾಲಿ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಅಪರೂಪೊಗು ಒಂಜೊಂಜಿ ಒರಿದ್ ಇತ್ತುಂಡಲಾ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ ದ್ ಮರಟ್ ಚಂಡಿ ಆಪಿನ ಗುಜ್ಜೆ ನಂಜಿ ಆಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.
## ಆಟಿ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಾದೆ
# ಆಟಿ ಪೆಲಕಾಯಿ ನಂಜಿ ಮಗ ಅಮ್ಮೆ ಬತ್ತೆನ ತೂಲ ಮಗಾ 
ದಾಲ ತಿನಿಯರೆ ದಾಂತಿನ ಮಗೆ ಅಪ್ಪೆಡ ತಿನರೆ ಬೋಡು ಪಂದ್ ಬುಲ್ಪುನಗ ಅಪ್ಪೆ ಆಟಿದ ಪೊರ್ತುಡು ಮರಟ್ಟ್ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಗುಜ್ಜೆನ್ ಮೆಲ್ಲ ಕೊಯ್ಡ್ ಮಗಕ್ಕ್ ತಿನ್ಪಾವರೇ ತೂಪೊಲು, ಆ ಪೊರ್ತು ಗು ಬಾಲೆದ ಅಮ್ಮೆ ದಾದಾಂಡ ತಿನರೆ ತಿಕ್ಕುವ ಪಂದ್ ನಾಡರೆ ಪಿದಾಯಿ ಪೋದು ಇಪ್ಪುವೆ, ಅಯ್ಕ್ ಅಪ್ಪೆ ಪೆಲಕಾಯಿ ಮೂರ್ನಗ ಮಗಕ್ಕ್ ಪಿದಾಯಿ ತೂವೊಂದು ಉಪ್ಪರೆ ಪನ್ಪಲ್ "
ಆಟಿ ಪೆಲಕಾಯಿ ನಂಜಿ ಮಗ ಅಮ್ಮೆ ಬತ್ತೆನ ತೂಲ ಮಗ " ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಅರ್ಥ ಪಂಡ
ಮಗನ ಬಡವುದ ಬೇನೆ ತೂವರೆ ಅಪ್ಪೆಗೆ ತಡೆಯುಜಿ ಪಿದಾಯಿ ಪೋತಿನ ಅಮ್ಮೆ ದಾದಾಂಡಲಾ ಕನದುವೆಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿ ಕೊರ್ಪಿನೆರ್ದ್ ಅವೆನೇ ಕೊರ್ತುವೇ ಪಂದ್ ಲಾ, ಬುಕ್ಕೊ ಆಟಿದ ನಂಜಿ ದಿಂಜಿನ ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿಂಡ ಸೀಕ್ ಸಂಕಡೊಲು ಬತ್ತುಂಡ ಕುಡೊಂಜಿ ಬಂಗ ಅಂಚ ಬಾಲೆದ ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ಲ ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿಂತಿನ ಗೊತ್ತಾವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಈ ಪಾತೆರ ಪನ್ಪಿನಿ. ನಮ್ಮ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಪಂತಿನ ಗಾದೆದ ಪ್ರಕಾರ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬಡವುದ ತಿಂಗೋಲೆ ಈ ಆಟಿ. ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬಾರಿ ಬಂಗದ ದಿನ ಗಾಳಿ ಬರ್ಸ ಗ್ ತರೆ ಪಿದಾಯಿ ಪಡೆರೆ ಆವಂದಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಇಲ್ಲಡ್ ಕುಲ್ಲುದು ಕಿರೆಂಗ್, ಸಾಂತಾನಿ, ತಪ್ಪು ತಜಂಕ್ಲೆನ್ ತಿಂದ್ ಬದುಕೊಂದುದಿತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೋ

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು
ವರ್ಗೊ:ಆಟಿದ ತೆನಸ್ಸ್
ಗುಜ್ಜೆಗೂಂಜಿ ಚಟ್ನಿ

ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ದಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸೊಗು ತಿನಿಯೆರೆ ಬಂಙದ ಕಾಲೊ.ಉಪ್ಪುಡು ಪಾಡ್ದ್ ದೀನ ಗುಜ್ಜೆಗೂಂಜಿದ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಗುಜ್ಜೆಗೂಂಜಿ ಚಟ್ನಿ ಪಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಎಲ್ಯ ಗೂಂಜಿಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಚಟ್ನಿ.
## ಇತಿಹಾಸ
ದುಂಬುದಕುಲು ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿಂದ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿನ ಗೂಂಜಿನ್  ದಕ್ಕುನ ಬದಲ್  ಭರಣಿಡ್ ಕುದಿಯದ್ ತಣಿತ್‌ನ ಉಪ್ಪು ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ದೀದ್  ಒಂತೆ ದಿನ ಕಡಿದ್ ಪಂಡ ಮರಿಲಲೊಡು ಆಟಿದ ಬರಗಾಲದ ಪೊರ್ತುಡು ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಅವೆನ್ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತಿನ್ನರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಗಂಜಿ ದೊಟ್ಟು ತಿನರೆ ಬಾರಿ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು. ಮರಿಯಾಲದ ಸಮಯೊಡು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಮಸಾಲೆ ವಸ್ತುಲು
ಕುಮ್ಟೆ ಮುಂಚಿ,
ತಾರಾಯಿದ ಪಿರೆ,
ಪುಳಿ,
ಉಪ್ಪು,
ಶುಂಠಿ,
ಗುಜ್ಜೆದ ಗೂಂಜ,
ದಾಸೆಮಿ,
ಬೇಸೊಪ್ಪು,
## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಗುಜ್ಜೆ ಗೂಂಜಿನ್ ಉಪ್ಪು ನೀರ್ಡ್ಡ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಚೂರು ಪೊರ್ತು ಉಪ್ಪು ಬುಡ್ಪುನೇಟ ಬೊದ್ಲೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ  ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದೀವೊವೊಡು ಬುಕ್ಕೊ್ಬಾ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ಡ್  ಬಣಲೆ ದೀದ್ ಚೂರು ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಲುಂಗೆಲ್ ಮುಣ್ಚಿ, ಸಾಸಿಮಿನ್ ಪೊಗ್ಪೊಡು ಅಯಿಕ್ ತಾರಾಯಿದ ಪಿರೆ ಪುಳಿ ಉಪ್ಪು ಶುಂಠಿ
ಸೇರಾದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು ಸಣ್ಣ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದೀನ  ಗೂಂಜಿನ್ ಸೇರಾದ್ ಸೌಟಡ್ ಪುರುಂಚೊಡು.ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರೊಡು. ಗೂಂಜಿ ಚಟ್ನಿಗ್ ಲುಂಗೆಲ್ ಮುಣ್ಚಿದ ಬದಲ್ ಪಜಿ ಮುಣ್ಚಿಲ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.ಚಟ್ನಿ ಕಡೆನಗ  ಸಾಸಿಮಿ ಬೋಡಾಂಡ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.ಒಗ್ಗರಣೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ಂಡಲ ಯಾವುಂಡು 
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಪ್ರಿಯಾ ಆನಂದ್ (ನಟಿ)

**ಪ್ರಿಯಾ ಆನಂದ್** (ಪುಟ್ಟು: ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೬) ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ ಬುಕ್ಕ ರೂಪದರ್ಶಿ. ಮೇರ್ ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್ . ಯುಎಸ್ ಡ್ ದುಂಬದ ಬರ್ವುನು ಕಲ್ತ್‍ದ್, ೨೦೦೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. *ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಂಗ್ಲಿಷ್* ಸಿನಿಮೊಡ್ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ೨೦೧೨ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೇರ್ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಫಕ್ರಿ (೨೦೧೩), ರಂಗ್ರೇಜ್ (೨೦೧೩) ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು
ಪ್ರಿಯಾ ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಭರದ್ವಾಜ್ ಬುಕ್ಕ ತಾಯಿ ರಾಧಾ. ಮೇರ್ ಚೆನ್ನೈ ಬುಕ್ಕ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಡ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬುಲೆಯಿನಾರ್. ತಮಿಳು ಬುಕ್ಕ ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ ಮೇರ್ ಬಾಸೆಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಬರವು ಬುಕ್ಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಪ್ರಿಯಾ ಆನಂದ್ ಚೆನ್ನೈದ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸಾಲೆಡ್ ಬರವುನು ಕಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನ ಆಲ್ಬನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಗಾದ್ ಅಲ್ಪ ಸೇರಿಯೆರ್, ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಸಂವಹನ ಬುಕ್ಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ವ್ಯವಹಾರ ಬುಕ್ಕ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅದ್ಯಯನೊಲೆಡ್ (ಮೈನರ್) ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೇ, ಪ್ರಿಯಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಬಂಗಾಳಿ, ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ ಬುಕ್ಕ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಬಾಸೆಲಾ ಮೆರೆಗ್ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್ಂಡ್. ಯು.ಎಸ್.ಎ ಗ್ ಪೋಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪ ತನ್ನ ಬರ್ವುನು ಪಡೆದ್ ಬುಕ್ಕ  ಸುನಿ ಆಲ್ಬನಿ ಡ್ ಸಂವಹನ ಬುಕ್ಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಓದಿಯೆರ್. ೨೦೦೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಮೇರ್ ಭಾರತೊಗ್ ಪಿರ ಬತ್‍ದ್ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ನ್ಯೂಟ್ರಿನ್ ಮಹಾ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋ, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜ್ಯುವೆಲ್ಲರಿ ಬುಕ್ಕ ಕ್ಯಾಡ್‌ಬರಿ ಡೈರಿ ಮಿಲ್ಕ್‌ನಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್.
ಮೇರ್ ೨೦೦೯ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ವಾಮನನ್ ದ ಮೂಲಕ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ ದಿವ್ಯಾ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೦೧೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಎವಿಎಂ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ದ  *ಲೀಡರ್* ಪನ್ಪಿನ ಕುಡೊಂಜಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೊಡ್ ಪ್ರಿಯಾ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್.
ಅವರು ರತ್ನ ಪ್ರಭಾ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅದರ ನಂತರ, ಅವರು ಅರಿಮಾ ನಂಬಿ, ಎತಿರ್ ನೀಚಲ್ ಮತ್ತು ವೈ ರಾಜಾ ವೈ ಅವರಂತಹ ಹಲವಾರು ಹಿಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

## ಬೇತೆ ಚಟುವಟಿಕೆಲು
೨೦ ಜೂನ್ ೨೦೧೧ ನೇ ತಾರೀಕ್ ಗ್, ಆನಂದ್ಮೇರ್ ತಮಿಳುನಾಡು ಬುಕ್ಕ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ "ಸೇವ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್" ಅಬಿಯಾನದ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಅಯೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ಬಾರೆದ ಇರೆ

ಬಾರೆ ಪಂಡ ಅವ್ವ್ಪೊಂಜಿ ರೀತಿದ ದಯಿ. ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನಂಚಿನ ದಯಿ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಸುರುತಾ ಕೃಷಿ ಪರ್ಂದ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾರೆನ್ ಪರ್ಂದ್‌ಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಬುಳೆಪೆರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಬುಕ್ಕೊ ಚೀಪೆ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಜನ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡ್ದೆ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‌ಡ್ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ 6, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಮಾತ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು, ಬಾರೆದ ಇರೆಲ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು

## ಬಾರೆದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್
ಬಾರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿಚೂರು ಮಲ್ಲ  ದಯಿ. ಪೂ ಆಪಿನ ದಯಿ, ಬಾರೆ 2 ಡ್ಡ್ 8 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಬುಳೆಪುನಕುಲು ಅಯಿತ ಪಿಳ್ಳೆಡ್ದ್ ದಯಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಾರೆದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಮೂಸಾ ಎಸ್ಪಿ

## ಬಾರೆದ ಇರೆ
ಮಲ್ಲ ಬಾರೆಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೧೦ ಡ್ಡ್ ೧೫ ಉದ್ದದ ಇರೆಕ್ಕ್‌ಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆಕುಲು ಅಂಡಾಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು ೬ಡ್ಡ್ ೨೦ ಇಂಚಿದಾತ್ ಅಗಲ ಇತ್ತ್‌ದ್ 3 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಾರೆಡ್ ಪೂಂಬೆ ಪಂಡ ಬಾರೆದ ಪೂ ಉಪ್ಪುಂಡು 
ಬಾರೆಗ್ ಪ್ರತಿದಿನ 7 ರ್ದ್ 8 ಗಂಟೆಲೆನ ನೇರ ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ಬೂರೊಡು.
ಬಾರೆಗ್ ಅರೆಗಾಲೊಡು ಪ್ರತಿದಿನ ನೀರ್ ಪಾಡೊಡು, ಅಂಚನೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಸರಿಯಾದ್ ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡೊಡು

## ಬಾರೆದ ಇರೆತ್ತ ಉಪಯೋಗೊಲು
* ಬಾರೆದ ಮಾತ ಭಾಗೊಡುಲ ಮರ್ದ್‌ದ ಅಂಶೊ ಉಂಡು
* ಬಾರೆದ ಇರೆನ್ ವನಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.  
* ವನಸ್ಸ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಬಾಡದ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪೆರೆ 
* ದೇವೆರ್ ನ ಮಾತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗ್ಲ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು.
* ಭೂತ, ಕೋಲದ ಗಂಧ ಪ್ರಸಾದ ಪುರಾ ಬಾರೆದ ಇರೆಟೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ
* ಸೈತಿನಕ್ಲೆನ್ ಇಡೀ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಜೆಪ್ಪವೆರ್.
* ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಪತ್ರೊಡೆಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್
* ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಚಿತ್ರೋಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
* ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಪೊಟ್ಟು ಗಟ್ಟಿ ಸೀಪೆ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್
* ಮೀನ್ ಮಸಾಲೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕಾಯಿಪುವೆರ್.

## ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಬಗೆಟ್ ಗಾದೆಲು
* ಮಲ್ತಿ ಪಾಪ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮಾಜುವಾ
* ಒಂಜಿ ಬಾರೆದ ಇರೆನ್ ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಕೊನೊರೆ ಬಲ್ಲಿ, ಒಂಜಿ ತುಂಡಾಂದಲಾ ಜತೆಟುಪ್ಪೊದು
* ಇರೆತ್ತ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಹಾಸಿಗೆದ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಬುಡೆದಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಸೌತೆ ಪದೆಂಗಿ ಗಸಿ

**ತೌತೆ ಪದೆಂಗಿ ಗಸಿ/ಸೌತೆ ಪದೆಂಗಿ ಗಸಿ** ಆಟಿಡ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಕಜಿಪು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಆಟಿ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬಂಗೊದ ತಿಂಗೊಲು. ಆ ಬಂಗೊದ ತಿಂಗೊಳುಡು ವೊವ್ವು ಸುಲಬೊಡು ತಿನರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡ ಅವೆನ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ ತೌತೆ ಪದೆಂಗಿದ ಗಸಿಲಾ ಒಂಜಿ.
## ತೌತೆ ಪದೆಂಗಿ ಗಸಿ ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನ್
* ಪದೆಂಗಿ.
* ತೌತೆ.
* ತಾರಾಯಿ.
* ಕಜಿಪುದ ಮುಂಚಿ.
* ನೀರುಳ್ಳಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ದಾಸೆಮಿ.
* ಸಂಬರ (ಕೊತ್ತಂಬರಿ)
## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಸುರುಕಾದ್ ಬೋಡಂಡ ತೌತೆದ ಚೋಲಿ ಗೆಪ್ಪೊಲಿ ದೆತ್ತಿಜಿಂಡಲಾ ಆಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಹದ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ತುಂಡು ಮೂರ್ದ್ ನೀರ್ಡ್ ಲುಂಬೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆಕ್ಕ್ ಪದೆಂಗಿ ದೆಕ್‍ದ್ ಪಾಡೊಡು. ಇಜ್ಜಾಂಡ ದುಂಬುನಾನಿ ನೆನೆತ್ತ್ ದೀದ್ ಪಾಡ್ಂಡಲಾ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಪದೆಂಗಿ ಬೇಗ ಬೈಪುಂಡು. ಅವೆಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಟೊಮೆಟೊ, ನೀರುಳ್ಳಿ ಮೂರ್ದು ಪೂರ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೂಜಿ ಮಲ್ಲ ಲೋಟೆಡ್ ನೀರ್ ದೀದ್ ರುಚಿಗ್ ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ಬೈಪಾವೊಡು. ನೀರ್ ಚೂರು ದೀಂಡ ಎಡ್ಡೆ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಗಸಿ ಮಲ್ಪುನೈರ್ದಾವರ ಜಾಸ್ತಿ ನೀರ್ ಪಾಡ್ಂಡ ಸಾರ್ ಲೆಕ ಆಪುಂಡು. ಅವೆತೊಟ್ಟುಗೆ ಗಸಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ತಾರಾಯಿ ಸಾಮಾನ್(ಬೇವಿರೆ, ಸಂಬರ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ) ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಡೆದ್ ಅರೆಪ್ಪುನು ಬೈಪಾದಿನ ತೌತೆ ಪದೆಂಗಿಗ್ ಪಾಡೊಡ್. ಅರೆಪಪ್ಉ ಪಾಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊದಿಪಾವೊಡು. ಗಸಿ ಗಸಿ ಆನೆಟ್ಟ ಕೊದಿಪಾಂಡ ತೌತೆ ಗಸಿ ತಯಾರಾಪುಂಡು.
## ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
* ತೌತೆ ಪದೆಂಗಿ ಗಸಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಚಟ್ನಿ

**ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಚಟ್ನಿ**: ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಚಟ್ನಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತುಳುವೆರೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಆಟಿದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮಲ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ. ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು ಬಂಗದ ತಿಂಗೊಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ, ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಸುಲಬವಾದ್ತಿ ವೊವ್ ತಿಕ್ಕುಂಡಾ ಅವೆನ್ ಕನತ್‍ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತುಳುವೆರ್ ಗಂಜಿ ಒಣಸ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಿನಕುಲು. ದಾಲ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಗಂಜಿಗ್ ಚಟ್ನಿ ಗುದ್ದುದು ಒಣಸ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ರ್ದಲಾ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ದ ಚಟ್ನಿ ಗಂಜಿ ಒಣಸ್‍ಗ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಚಟ್ನಿ.

## ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ (ಎಚ್ಚಾದ್ ಕೊಲ್ಲತರು ಮೀನ್ ಪಾಡ್ವೆರ್)
* ತಾರಾಯಿ
* ಪುಳಿ
* ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ
* ಸಂಬರ (ಕೊತ್ತಂಬರಿ)
* ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್‌ನ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌‍ಡ್ ಕಾಯಾದ್ ಅವೆನ್ ಬೋಡಂಡ ನೀರ್‌ಡ್ ಒರ ಲುಂಬೊಲಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಅಂಚನೆ ಪಾಡೊಲಿ. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರೊಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಮುಂಚಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿನ್ ಪೊತ್ತುದು ಅವೆನ್ ತಾರಾಯಿ ದೊಟ್ಟುಗು ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆನಗ ಅವೆಕ್ಕ್ ಪುಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚೂರು ನೀರ್ ಪಾಡೊಡು (ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್). ಜಾಸ್ತಿ ಸನ್ನ ಕಡೆವೊಡುಂದು ಇಜ್ಜಿ. ನೀರ್ ಪಾಡಮದೆ ಪೊಡಿ ಚಟ್ನಿಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಬೋಡಂಡ ಜಾಸ್ತಿ ಸನ್ನ ಕಡೆದ್ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಕಾಯಾದಿನ ಮೀನ್ ಬುಕ್ಕ ಅರೆಪ್ಪುನು ಬೆರಸ್‍ದ ಗಂಜಿದೊಟ್ಟುಗು ತಿನೊಲಿ. ಬೋಡಂಡ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ ಸನ್ನ ಮೂರ್ದ್ ಚಟ್ನಿಗ್ ಪಾಡೊಲಿ.

## ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಪೊರ್ಲು

ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ವೊವ್ವೇ ರೀತಿದ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿಂಡ ಅವೆನ್ ಕಡೆಪಿನ ಕಲ್ಲ್ ಡೇ ಕಡೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವದ ಮಸ್ತ್ ರುಚಿ ಆವೊಂದಿತ್ತಿಂಡ್. ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತಿನಾನಿ ತೆಲಿ ಗಂಜಿ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಒಣಸ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಪೊಕ್ಕು ಗೊಬ್ಬು

**ಪೊಕ್ಕು ಗೊಬ್ಬು** ಆಟಿಡ್ ಕೀರ್ ಕಟ್ಟುದು ಬರ್ಸ‌ ಬನ್ನಗ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೋವುಲ್ ಇಲ್ಲದ ಉಲಯೀ ಇತ್ತುದು ಆಕಲೆಗ್ ಉರು ಆನಗ ಇಲ್ಲದ ಉಲಯೀ ಯೇ ಕುಲ್ಲುದ ಗೊಬ್ಬುನ ಒಂಜಿ ಗೊಬ್ಬು.

## ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಕಾಯಿ
ಪೊಕ್ಕು ಗೊಬ್ಬರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಕಾಯಿ, ಮಿಠಾಯಿ ಪೂತ ಕಾಯಿ, ಗಜ್ಜಿಗೆದ ಕಾಯಿ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೇರ್. ಈ ಪೂತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುದರು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಂಪೆಟ್. ಅಂಚೆನೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಅಲ್ಲಮಂಡ ಕತಾರ್ಟಿಕ.

## ಗೊಬ್ಬುನ ವಿಧಾನೊ
10 ಕಾಯಿನ್ ಒಂಜಿ ಕೈಟ್ ಪತ್ತೊಂದು, ಪೂರಾ ಕಾಯಿನ್ ಗಾಳಿಡ್ ರಾಪಾದ್ ಹಿಂಗೈಕು ಪಾಡೋಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಪೂರಾ ಗಾಳಿಡ್ ರಾಪಾದ್ ಅಂಗೈ‌ಟ್ ಪತ್ತೊಡು. ತಿರ್ತ್ ಬೂರಿನ ಕಾಯಿಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಕಾಯಿನ್ ಗಾಳಿಡ್ ರಾಪಾನಗ ಕೂಡೊಂಜಿ ಕೈಟ್ ಕಾಯಿನ್ ಪೆಜ್ಜೊಡು.ಅಂಚಾ ಪೂರಾ ಒಟ್ಟು ಕಾಯಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮನ್ಪೊಡು. ಇಂಚೇನೆ ಗೊಬ್ಬೊಂದು ಪೋವೊಡು. ಉಂದೇಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನಿದ ಗೊಬ್ಬುಲು ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನಿದ ಕಾಯಿನುಲ ಗೊಬ್ಬರೆ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್.

## ಗೊಬ್ಬುದ ಆಶಯ
ಇಲ್ಲದ ಉಲಾಯಿ ಕುಲ್ಲುದು ಗೊಬ್ಬುನ ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಗೊಬ್ಬುಲು ಆವಡ್, ಅವು ಇಲ್ಲದ ಜನಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಕುಲ್ಲಾದ್ ದೇಹೊನುಲಾ ಮನಸುನುಲಾ ಒಟ್ಟು ಮಂಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಕಟೀಲ್ದ ಮೇಲೊ

**ಕಟೀಲ್ದ ಮೇಲೊ** ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕ್ಷೇತೊ ಕಟೀಲ್ಡ ದೇವಿನ ಪುದರ್‌ಡ್ ನಡಪಿನಂಚಿನ ಯಕ್ಷಗಾನದ(ಆಟದ) ಕಲಾವಿದೆರೆನ ಕೋಪೆ.
## ಆಟದ ವಿಶೇಷತೆ
## ಉಂದೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಮುಮ್ಮೇಳ ಕಲಾವಿದೆರ್
## ಬಾಗವತೆರ್
## ಚೆಂಡೆದಾರ್
## ಮದ್ದಲೆದಾರ್
## ಚಕ್ರತಾಳದಾರ್
## ವೇಷದಕುಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಮೆತ್ತೆಮಣ್ಣಿ

ತುಳುನಾಡ್ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ 'ಮೆತ್ತೆದಮೆತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿಗ್' ಬಾರೀ ಒಂಜಿ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು. ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮೆತ್ತೆದ ಮಣ್ಣಿ ತಿಂನ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.ಉಂಡು ಶರೀರದ ಉಷ್ಣ ದ ಅಂಶ ನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಮೆತ್ತೆ (ಟ್ರೈಗೋನೆಲಾ ಫೇನಮ್-ಗ್ರೇಕಮ್) ಫ್ಯಾಬೇಸೀಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಒಂಜಿ ದೈ. ಮೆತ್ತೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಮೆಂತೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಯಿನ್ ಸಪ್ಪು ಆದ್ ಲಾ ಕಜಿಪುಗು ಗಲಸುವೆರ್. ಮೆತ್ತೆದ  ಬಿತ್ತ್  ಸಾಂಬಾರಡ್  ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ವಿಸ್ವೊಡು ಮಾತಾ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಲಾ ಒಂತೆ ನೀರ್ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಅಯಿನ ಸಪ್ಪುನು ಸಾಂಬಾರ್, ಚಟ್ನಿಚಟ್ನಿ ಗ್ ಲಾ, ಅಂಚನೆ ಬಿತ್ತ್ ನ್ ಕೆಲವು ಮರ್ದ್ ಗಾದ್ ಲಾ ಗಲಸುವೆರ್.  ಭಾರತೊ ಮೆತ್ತೆ ಬೊಳೆಪುನ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರ ದೆತೊಂದುನು. ಅಯಿತ ೮೦ % ಮೆತ್ತೆ ರಾಜಾಸ್ಥನೊಡೆ ಬೊಳೆಪುಂಡು.
## ಮೆತ್ತೆದ ಶಕ್ತಿದ ಲೆಕ್ಕೊ
೧೦೦ ಗ್ರಾಂ ಮೆತ್ತೆಡ್ ೧,೩೫೦ ಕಿಲೊ ಜ್ಯೂಲ್ಸ್ ( ೩೨೩ ಕಿಲೊ ಕ್ಯಾಲರಿ) ದಾತ್ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು.ಅಯಿಟ್ ೯ % ನೀರ್, ೫೮ % ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ತ್ರೆಟ್, ೨೩ % ಪ್ರೊಟೀನ್, ೬ % ಎಣ್ಣೆದ ಅಂಶೊ, ಅಂಚನೆ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಉಂಡು.

## ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣೊಕ್ಕುಲು
ಮೆತ್ತೆ ಮೆತ್ತೆ ಜೀರ್ಣೊ ಕ್ರಿಯೆಗ್ ಬಾರೀ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಮುಂಗೆ ಬತ್ತಿನ ಮೆತ್ತೆ ಕೆಮ್ಮು, ದಮ್ಮು ಕಟ್ಟುನೆಕ್ ಮರ್ದಾದ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.
ಬಾಲೆಗ್ ಪೇರ್ ಪರ್ಪಾವುನ ಅಪ್ಪೆನಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ವಸ್ತ್.
ಚೀಪೆ ಪಡಿಕೆದಕುಲೆಗ್ ಲ ಉಂದು ಮರ್ದ್. ಒಂಜಿ ಲೋಟೆ ನೀರ್ ಗ್ ಒಂಜಿ ಚಮಚದಾತ್ ಮೆತ್ತೆದ್ ಪೊಡಿ ಪಾಡ್ದ್ ಕಾಂಡೆ ಕಾಲೊ ಬಂಜಿಗ್ ಪರ್ಂಡ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ಉಂದು ಚೀಪೆ ಪಡಿಕೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಡ್  ದೀಯೆರೆ ಉಪಕಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ತರೆಕೂಜಲ್ತರೆ ಪೊರ್ಲಾದ್ ಬಳಪೆರ್ಲಾ ಊಂದು ಮರ್ದ್
ಆಟಿದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆದಾನಿ ಪಾಲೆದ ಮರಪಾಲೆ ಮರ ತ್ತ ಕೆತ್ತೆನ್ ಕಡೆದ್ ಪರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ ಪರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.
ಮೆತ್ತೆದ ಮಣ್ಣಿಗ್ ಬೋಡಾಪುನ ಸಾಮಾನ್ 

ಮೆತ್ತೆ 
ಬೊಳಂತೆ ಅರಿ
ಬೆಲ್ಲಬೆಲ್ಲ
ಉಪ್ಪುಉಪ್ಪು
ಎಣ್ಣೆ
ನೀರುಳ್ಳಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ
ಮೆತ್ತೆನ್, ಅರಿನ್ ಒಂಜಿ ೪ರ್ದ್ ೫ ಗಂಟೆ ಪೊರ್ತು ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿನ್ ಮೆತ್ತೆ ಬೆಲ್ಲ ಚೂರು ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಣಲೆ ದೆತೊಂದು ಐಕ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್,ಐಕ್ ರಡ್ಡ್ ಮೆತ್ತೆ, ಬುಕ್ಕೊ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ದ್ ಪಾಡೊಡು ಅವು ಕೆಂಪು ಆನಗ ಐಕ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆದ್ ದೀತಿನ ಬಂದನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕೈಲ್ ಡ್ ಮಗ್ ತೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು. ಎಲ್ಯೇಗ್ ತೂ ಪೊತ್ತಾದ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಗಟ್ಟಿ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ಐಕ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೂಲ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಾಡೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಒಂಜಿ ತಡ್ಪೆತಡ್ಪೆ ದೇತೊಂದು ಐಕ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಬಾರೆದ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಐಕ್ ಚೂರು ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜಿದ್ ಈ ಮಣ್ಣಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅರಪೆರೆ ದೀವೊಡು. ಅರತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಣ್ಣಿ ತಿನೆರೆ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು.
## ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖ
*Fenugreek Seeds for Healthy Shiny Hair Read and Digest
*Fenugreek, Gernot Katzer's spice dictionary
*About Herbs, Botanicals & Other Products, Memorial Sloan-Kettering Cancer Center
*Encyclopedia of Spices 
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಲೀಲಾ ಚಿಟ್ನಿಸ್ (ನಟಿ)

**ಲೀಲಾ ಚಿಟ್ನಿಸ್** ಮೇರ್ (ಪುಟ್ಟು:೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೦೯ - ಮರಣ:೧೪ ಜುಲೈ ೨೦೦೩) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ.
## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ಸುರೂತ ಜೀವನ
ಮೇರ್  ಕರ್ನಾಟಕದ  ಧಾರವಾಡಡ್ ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೦೯ ತಾರೀಕ್ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅರೆನ ಪೊಪ್ಪ ನಾಟ್ಯಮನ್ವಂತರ್ ಪನ್ಪಿನ ಮರಾಠಿ ನಾಟಕ ಕಂಪೆನಿದ ಭಾಗ ಆದಿತ್ತೆರ್.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ
ಲೀಲಾ ಚಿಟ್ನೀಸ್  ಮೇರ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನೊದ ಸುರುಟ್ * ಉಸ್ನಾ ನವರಾ* (೧೯೩೪) ಪನ್ಪಿನ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. *ಉದ್ಯಾಚಾ ಸಂಸಾರ್* ತನ್ನ ಒಂಜಿ ಚಿತ್ರತಂಡೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ತನ್ನ ನಾಲ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಆದಾರವಾದುಪ್ಪರೆ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 
ಪುಣೆದ ಪ್ರಭಾತ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್,  ಬುಕ್ಕ ರಂಜಿತ್ ಮೂವೀಟೋನ್‌ಡ್] ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀಸ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಗ್  ನಾಯಕಿಯಾದ್ ಸೇರ್ಯೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು
* ದಿಲ್ ತುಝ್ಕೋ ದಿಯಾ (೧೯೮೭)
* ಬಿನ್ ಮಾ ಕೆ ಬಚ್ಚೆ (೧೯೮೦)
* ಸತ್ಯಂ ಶಿವಮ್ ಸುಂದರಂ: ಲವ್ ಸಬ್ಲೈಮ್ (೧೯೭೮) 
* ಮೆಹಮಾನ್ (೧೯೭೩)
* ಭಾಯಿ-ಭಾಯಿ (೧೯೭೦)
* ಜೀವನ್ ಮೃತ್ಯು (೧೯೭೦) 
* ಮನ್ ಕಿ ಆಂಖೇ (೧೯೭೦)
* ಬಡೀ ದೀದಿ (೧೯೬೯)
* ಇಂತಕಾಂ (೧೯೬೯) 
* ಪ್ರಿನ್ಸ್ (೧೯೬೯) 
* ಔರತ್ (೧೯೬೯)
* ದುಲ್ಹನ್ ಏಕ್ ರಾತ್ ಕಿ (೧೯೬೭) 
* ಗುನಾಹೋಂ ಕಾ ದೇವತಾ (೧೯೬೭)
* ಮಝ್ಲಿ ದೀದಿ (೧೯೬೭) 
* ಫೂಲ್ ಔರ್ ಪತ್ಥರ್ (೧೯೬೬) 
* ವಕ್ತ್ (೧೯೬೫)
*  ಜೊಹರ್-ಮೆಹಮೂದ್ ಇನ್ ಗೋವಾ  (೧೯೬೫)
* ಗೈಡ್ (೧೯೬೫) 
* ಫರಾರ್ (೧೯೬೫) 
* ಮೊಹಬ್ಬತ್ ಇಸ್ಕೊ ಕೆಹತೇ ಹೈ (೧೯೬೫)
* ನಯೀ ಉಮರ್ ಕಿ ನಯೀ  ಫಸಲ್ (೧೯೬೫)
* ಆಪ್ ಕಿ ಪರಛಾಯಿಯಾಂ (೧೯೬೪)
* ದೋಸ್ತೀ (೧೯೬೪) 
* ಪೂಜಾ ಕೆ ಫೂಲ್ (೧೯೬೪) 
* ಪುನರ್ಮಿಲನ್ (೧೯೬೪) 
* ಶೆಹನಾಯಿ (೧೯೬೪)
* ಸುಹಾಗನ್ (೧೯೬೪)
* ಜಿಂದಗಿ (೧೯೬೪) 
* ದಿಲ್ ಹೀ ತೋ ಹೈ (೧೯೬೩) .
* ಆಶಿಕ್ (೧೯೬೨)
* ಅಸಲಿ-ನಕಲಿ (೧೯೬೨) 
* ಮನ್ ಮೌಜಿ (೧೯೬೨) 
* ನಾಗ್ ದೇವತಾ (೧೯೬೨)
* ಆಸ್ ಕಾ ಪಂಛಿ (೧೯೬೧)
* ಬಟ್ವಾರಾ (೧೯೬೧)
* ಚಾರ್ ದೀವಾರಿ (೧೯೬೧)
* ಧರ್ಮಪುತ್ರ(೧೯೬೧)
* ಗಂಗಾ ಜಮುನಾ(೧೯೬೧)
* ಹಮ್ ದೊನೋ (೧೯೬೧)
* ಕಾಂಚ್ ಕೀ ಗುಡಿಯಾ (೧೯೬೧)
* ಪರಖ್ (೧೯೬೦)
* ಬೇವಕೂಫ್ (೧೯೬೦)
* ಘೂಂಘಟ್ (೧೯೬೦)
* ಹಮ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ (೧೯೬೦)
* ಕಾಲಾ ಬಜಾರ್ (೧೯೬೦)
* ಕೋಹಿನೂರ್ (೧೯೬೦)
* ಮಾ ಬಾಪ್ (೧೯೬೦)
* ಬರಖಾ (೧೯೫೯)
* ಧೂಲ್ ಕಾ ಫೂಲ್ (೧೯೫೯)
* ಕಲ್ ಹಮಾರಾ ಹೈ (೧೯೫೯)
* ಮುಖ್ಯ Nashe ಮೆ ಹೂ (೧೯೫೯)
* ಉಜಾಲ (೧೯೫೯)
* ಫಿಲ್ ಸುಬಹ್ ಹೋಗಿ (೧೯೫೮) 
* ಪೋಸ್ಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ೯೯೯ (೧೯೫೮) 
* ಸಾಧನಾ (೧೯೫೮)... ಮೋಹನ್ ತಂದೆಯ ಮಾತೃ
* ನಯಾ ದೌರ್ (೧೯೫೭) .... ಶಂಕರ್ ತಂದೆಯ ಮಾತೃ
* ಆವಾಜ್ (೧೯೫೬)
* ಬಸಂತ್ ಎಂಬುವರು (೧೯೫೬)
* ಫನ್ತೂಶ್(೧೯೫೬)
* ಆಜ್ ಕಿ ಬಾತ್ (೧೯೫೫)
* ಬಂಧನ್ (೧೯೫೪)
* ಹರಿ ದರ್ಶನ್ (೧೯೫೩)
* ನಯಾ ಘರ್ (೧೯೫೩)
* ಮಾ (೧೯೫೨)
* ಸಂಗದಿಲ್ (೧೯೫೨)
* ಆವಾರಾ (೧೯೫೧)
* ಸೈಯನ್ (೧೯೫೧)
* ಸೌದಾಮಿನಿ (೧೯೫೦)
* ನಮೂನಾ (೧೯೪೯)
* ಘರ್ ಘರ್ ಕೀ ಕಹಾನಿ (೧೯೪೭)
* ಷತ್ರಂಜ್ (೧೯೪೬)
* ಚಾರ್ ಆಂಖೇ (೧೯೪೪)
* ರೇಖಾ (೧೯೪೩)
* ಕಿಸೀಸೆ ನಾ ಕೆಹೆನಾ (೧೯೪೨)
* ಝೂಲಾ(೧೯೪೧) 
* ಕಾಂಚನ್ (೧೯೪೧)
* ಅರ್ಧಾಂಗಿ (೧೯೪೦)
* ಆಜಾದ್ (೧೯೪೦)
* ಬಂಧನ್ (೧೯೪೦) 
* ಘರ್ ಕಿ ರಾಣಿ (೧೯೪೦)
* ಛೋಟಿ ಸಿ ದುನಿಯಾ (೧೯೩೯)
* ಕಂಗನ್ (೧೯೩೯)
* ಸಂತ ತುಲಸಿದಾಸರ (೧೯೩೯)
* ಛೋಟೆ ಸರ್ಕಾರ್ (೧೯೩೮)
* ಜೈಲರ್(೧೯೩೮)
* ರಾಜ ಗೋಪಿಚಂದ್ (೧೯೩೮)
* ಇನ್ಸಾಫ್ (೧೯೩೭)
* ವಹಾಂ (೧೯೩೭) 
* ಛಾಯಾ (೧೯೩೬)
* ಧುವಂಧರ್ (೧೯೩೫)
* ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನರಾಯಣ (೧೯೩೫)

### ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾದ್
* ಆಜ್ ಕಿ ಬಾತ್ (೧೯೫೫)

### ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯಾದ್
* ಆಜ್ ಕಿ ಬಾತ್ (೧೯೫೫)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ಪುಂಡಿ ಗಸಿ

**ಪುಂಡಿ ಗಸಿ**:ಪುಂಡಿ ಗಸಿ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಅಡ್ಯೆ. ಉಮದು ಅರಿಟ್ ಮನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತೆನಸ್, ಉಂದು ಉಂಡೆದ ರೂಪೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪುಂಡಿ ಪಂಡ ಅಲತೆಲಾ ಅಂದ್.
## ಮಲ್ಪರೆ ಬೊಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನ್
* ಬೊಲಂತೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿ
* ತಾರಾಯಿ
* ಉಪ್ಪು
* ಒಗ್ಗರಣೆಗ್ ಬೇವಿರೆ, ನೀರುಳ್ಳಿ, ದಾಸೆಮಿ
* ಕೊತ್ತಂಬರಿ

## ಪುಂಡಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಅರಿನ್ ೫-೬ ಗಂಟೆ ಪೊರ್ತು ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದುಲರೆ ಪಾಡೊಡು. ಬೊದುಲಿನ ಅರಿಕ್ಕ್, ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆಯಿನ ಬಂದೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಜಾದ್ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ತೊಂದುರುಡ್ ಬೇಯಿಪಾವರ ದೀವೊಡು.

## ಗಸಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಚಟ್ನಿ ಕಡೆಯಿ ಲೆಕೊನೆ ತಾರಾಯಿದೊಟ್ಟುಗು ಪೊತ್ತುದಿನ ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರ್ದ್ರಿ, ಬೇವಿರೆ, ದಾಸೆಮಿ, ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ (ಕಾರಗ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್, ಜಾಸ್ತಿ ಕಾರ ಮಲ್ಪರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪುಂಡಿದ ಗಸಿ ಕಾರ ಇಪ್ಪರೆ ಬಲ್ಲಿ) ಪಾರ್ದ್ ಸನ್ನ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆಯಿನ ಅರೆಪ್ಪುನು ಪುಂಡಿಗ್ ಬೆರಸ್‍ದ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊದ್ಪಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇಲ್‍ಗ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡ್ಂಡ ಪುಂಡಿ ಗಸಿ ತಯಾರಾಪುಂಡು.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ನೀರ್ ಪುಂಡಿ (ಪೇರ್ ಪುಂಡಿ)

**ನೀರ್ ಪುಂಡಿ**:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಲ್ಪಿನ ತಿಂಡಿಲೆಡ್ ಉಂದುಲಾ ಒಂಜಿ. ಉಂದೆನ್ ಬಡವೆರೆನ ತಿಂಡಿ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಸೀಪೆ ತಿಂಡಿ. ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಆಟಿ, ಪರ್ಬೊದ ಸಮಯೊಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
## ಮಲ್ಪರೆ ಬೊಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನ್
* ಬೊಲಂತೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿ
* ತಾರಾಯಿ (ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಮಲ್ಪರೆ)
* ಉಪ್ಪು
* ಬೆಲ್ಲ
* ಏಲಕ್ಕಿ

## ಪುಂಡಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಅರಿನ್ ೫-೬ ಗಂಟೆ ಪೊರ್ತು ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದುಲರೆ ಪಾಡೊಡು. ಬೊದುಲಿನ ಅರಿಕ್ಕ್, ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆಯಿನ ಬಂದೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಜಾದ್ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ತೊಂದುರುಡ್ ಬೇಯಿಪಾವರ ದೀವೊಡು.
## ಪೇರ್ ದೆಪ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಕಡೆನಗ ರಡ್ಡ್ ಕಲ್ಲ್ ಏಲಕ್ಕಿ ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆದ್ ಪೇರ್ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಪೇರ್‍ಗ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾರ್ದ್ ಬೆಲ್ಲನ್ ಕರನೆಟ್ಟ ಅಲಮಕಾವೊಡು. ಇಜ್ಜಿಂಡ ಬೆಲ್ಲನ್ ಕಡೆನಗನೆ ಪಾಡೊಲಿ. ಮಲ್ತಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ನ್ ಪುಂಡಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಪಾರ್ದ್ ಕೊದ್ಪಾವೊಡು. ಇಂಚ ಮಲ್ತ್ಮಡ ನೀರ್ ಪುಂಡಿ ತಯಾರಾಪುಂಡು.
## ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
* ಪೇರ್ ಪುಂಡಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಝೊಹ್ರಾ ಸೆಹೆಗಲ್ (ನಟಿ)

**ಝೊಹ್ರಾ ಸೆಹೆಗಲ್**,' ಪಂಡ್‍ದ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊದ ಜಗತ್ತ್ಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ದರಾದಿಪ್ಪುನ ಆಭಿನೇತ್ರಿನ ಪುಟ್ಟಿ ಪುದರ್, ಸಾಹಿಬ್ ಝಾದಿಝೊಹ್ರಾ ಬೇಗಂ ಮುಮ್ತಾಝ್ ಉಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಪಂಡ್‍ದ್. ಸುಮಾರು  ೭ ದಶಕೊಗ್ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾರಂಗ, ಅಂಚನೆ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತ್‍ದ್, 'ದ ಗ್ರಾಂಡ್  ಓಲ್ಡ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ದ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿನೆಮಾ' ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದು ತಿಕ್ದ್ಂಡ್. ಸುಮಾರ್ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಕೆಲವ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಕೊರಿಯೋಗ್ರಾಫರ್ ಆದ್ಲಾ ಬೇಲೇ ಮಲ್ದೆರ್. 
## ಪುಟ್ಟು
'ಝೊಹ್ರಾ ಸೆಹೆಗಲ್' ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಸೊದ ಸೆಹಾರನ್ ಪುರಟ್ಟ್ ೧೯೧೨ ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೭ ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ೭ ಜನ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಮೇರ್ ಮೂಜನೆದಾರ್. ರೋಹಿಲ್ಲಾ ಪಥಾನ್ ವಮಸೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಜಮೀನ್ದಾರ್ ರೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಲ್ಲಾಯೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಅಪ್ಪೆ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.
## ಸಿನಿಮೊಲು
* ೧೯೯೧ 'ಮಸಾಲ'
* ೧೯೯೯ 'ದಿಲ್ಲಗಿ'
* ೨೦೦೧ 'ಕಭಿ ಖುಷಿ ಕಭಿ ಗಮ್'
* ೨೦೦೨ 'ಬೆಂಡ್ ಇಟ್ ಲೈಕ್ ಬೆಕ್ ಹ್ಯಾಂ'
* ೨೦೦೪ 'ವೀರ್ ಝಾರಾ'
*  'ಸಾವರಿಯಾಂ'
* 'ಚೀನಿಕಮ್'
## ಮಾನಾದಿಗೆಲು
* ೧೯೯೮ ಪದ್ಮಶ್ರಿ
* ೨೦೦೧ ಕಾಳಿದಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನ್
* ೨೦೦೨ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ
* ೨೦೦೪ ಸಂ.ನಾ.ಅ.
* ೨೦೧೦ ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ
* ೨೦೦೮ ಲಾಡ್ಲಿ ಆಫ್ ದ ಸೆಂಚ್ಯುರಿ (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆದ ಜನಸಂಬಾ ಫಂಡ್ ದ ಲಾಡ್ಲಿ ಮೀಡಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ)
## ಮರಣ
೧೦೨ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಝೊಹ್ರಾ ಸೆಹೆಗಲ್, ೨೦೧೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಜುಲೈ ೧೦ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ತೀರಿಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ಬೊಂಡಾಸ್ ಸುಕ್ಕ

**ಬೊಂಡಾಸ್ ಸುಕ್ಕ**: ಬೊಂಡಾಸ್ ಸುಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಕೋರಿದ ಸುಕ್ಕ ಲೆಕೊನೆ ಬೊಂಡಾಸ್ ಮೀನ್‍ನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಕಜಿಪು. ಉಂದೆನ್ ಕೋರಿದ ಸುಕ್ಕ ಲೆಕೊನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೋರಿರ್ದಲಾ ಮಸ್ತ್ ರುಚಿ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಂಡಾಸ್ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಮೀನ್. ನೆಕ್ಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
## ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಬೊಂಡಾಸ್
* ತಾರಾಯಿ
* ಮಂಜಲ್ ಪೊಡಿ
* ಪುಳಿ - ಅರ್ದ ಬಿತ್ತ್ (ಚೂರು)
* ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ
* ಸಂಬರ (ಕೊತ್ತಂಬರಿ) - ನಾಲ್ ಚಮ್ಚ
* ಜೀರ್ದರಿ - ಒಂಜಿ ಚಮ್ಚ
* ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು 
* ಬೇವುರೆ
* ದಾಸೆಮಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
### ಬೊಂಡಾಸ್ ಸಮ ಮಲ್ಪಿನ ವಿದಾನೊ
ಬೊಂಡಾಸ್ ಮೀನ್ ದ ಪಿದಾಯಿದ ಚೋಲಿನ್ ದೆತ್‍ದ್ ಅವೆತ್ತ ತಿರ್ತ್ದ ಮೈಟ್ ಇತ್ತಿನ ಬೀಲೊನು ದೆಪ್ಪೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಅವೆತ್ತ ಬಂಜಿ ದುಲಾಯಿ ಉದ್ದದ ಒಂಜಿ ಮುಳ್ಳು ಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು ಅವೆನ್ ದಕ್ಕೊಡು ಗಲಸರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಬೊಂಡಾಸ್ ದ ಬೀಲ ಬೋಡಾಂಡ ಅವೆತ್ತಲಾ ಚೋಲಿ ದೆತ್‍ದ್ ಕಜಿಪುಗ್ ಪಾಡೊಲಿ ಬೊರ್ಚಿಮಡ ದಕ್ಕೊಲಿ. ಬೊಂಡಾಸ್ ದುಲಾಯಿ ಮಸ್ತ್ ಸೇಡಿ ಮಣ್ಣ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಸಮ ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್ ದೆಕ್ಕೊಡಾಪುಂಡು. ಸಮ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ. ಅವೆನ್ ರೌಂಡ್ ಆಕಾರೊಡು ಇಜಿಂಡ ಉದ್ದಗ್ ಮೂರೊಡು.
### ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪಿನ ವಿದಾನೊ
ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪರೆ ಸುರುಕಾದ್ ತಾರಾಯಿ, ಬೇವಿರೆ,ದಾಸೆಮಿ, ಮುಂಚಿ, ಮಂಜಲ್ ಪೊಡಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರ್ದರಿ, ದಾಸೆಮಿ  ಮಾತೆನ್ಲ ಪೊತ್ತುದು ಸಮ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚೂರು ಪುಳಿ ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ನೀರ್ ಚೂರು ಪಾಡ್ಂಡ ಯಾವು. ಸುಕ್ಕ ಮಲ್ಪರೆ ಜಾಸ್ತಿ ನೀರ್ ಪಾಡ್ರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಂಡಾಸ್‍ ನ್ ನೀರುಳ್ಳಿ ಮೂರ್ದು ಬೆಯ್ಪಾದ್ ಅರೆಪ್ಪುನ್ಲಾ ಅವೆಕ್ಕೆ ಕೂಟೊಡು. ಬೊಂಡಾಸ್ ನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬೈಪಾವರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಜಾಸ್ತಿ ಬೈಪಾಂಡ ರಬ್ಬರ್ ಲೆಕೊ ಆಪುಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬೊಂಡಾಸ್ ಸುಕ್ಕ
* ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಕರಿ - ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಪಚ್ಚಿಲೆ ಸುಕ್ಕ

**ಪಚ್ಚಿಲೆ ಸುಕ್ಕ**:ಪಚ್ಚಿಲೆ ಸುಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಕೋರಿದ ಸುಕ್ಕ ಲೆಕೊನೆ ಪಚ್ಚಿಲೆನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಕಜಿಪು. ಉಂದೆನ್ ಕೋರಿದ ಸುಕ್ಕ ಲೆಕೊನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಚ್ಚಿಲೆ ಮಲ್ಲ ಜಾತಿದ ಮರ್ವಾಯಿ ಪಂದ್ಲಾ ಪನೊಲಿ. ಅವೆತ್ತ ಬನ್ನ ಪಚ್ಚೆ ನೀಲಿ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್  ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
## ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು

* ಪಚ್ಚಿಲೆ
* ತಾರಾಯಿ
* ಮಂಜಲ್ ಪೊಡಿ
* ಪುಳಿ - ಅರ್ದ ಬಿತ್ತ್ (ಚೂರು)
* ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ
* ಸಂಬರ (ಕೊತ್ತಂಬರಿ) - ನಾಲ್ ಚಮ್ಚ
* ಜೀರ್ದರಿ - ಒಂಜಿ ಚಮ್ಚ
* ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು 
* ಬೇವುರೆ
* ದಾಸೆಮಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
### ಪಚ್ಚಿಲೆನ್ ಸಮ ಮಲ್ಪಿನ ವಿದಾನೊ
ಪಚ್ಚಿಲೆದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೊಡು ದುಂಬು ನೀರ್ಡ್ ಪಾರ್ದ್ ದೀವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಕಜಿಪು ಗ್ ಪಾಡುಡ್ ದುಂಬು ಅವೆನ್ ರಡ್ಡ್ ಮುಜಿ ಸರ್ತಿ ನೀರ್ಡ್ ದೆಕ್ಕೊಡು.

### ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪಿನ ವಿದಾನೊ
ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪರೆ ಸುರುಕಾದ್ ತಾರಾಯಿ, ಬೇವಿರೆ,ದಾಸೆಮಿ, ಮುಂಚಿ, ಮಂಜಲ್ ಪೊಡಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರ್ದರಿ, ದಾಸೆಮಿ  ಮಾತೆನ್ಲ ಪೊತ್ತುದು ಸಮ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚೂರು ಪುಳಿ ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ನೀರ್ ಚೂರು ಪಾಡ್ಂಡ ಯಾವು. ಸುಕ್ಕ ಮಲ್ಪರೆ ಜಾಸ್ತಿ ನೀರ್ ಪಾಡ್ರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಚ್ಚಿಲೆನ್ ನೀರ್ ರ್ದ್ ದೆತ್ತ್‍ದ್ ಪಾರ್ದ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್ ಅರೆಪ್ಪುನ್ಲಾ ಅವೆಕ್ಕೆ ಕೂಟೊಡು. ನೀರ್ ಆಜಿನೆಟ್ಟ್ ಬೈಪಾಮಡ ಯಾವುಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಪಚ್ಚಿಲೆ ಸುಕ್ಕ
* ಮಸೆಲ್ ಕರಿ - ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್
* ಹಸಿರು ಪಚ್ಚಿಲೆ - ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ (ನಟಿ)

**ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ** (ಪುಟ್ಟು: ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೬) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ, ಮರಾಠಿ ಬುಕ್ಕ ಗುಜರಾತಿ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ೫೦೦ ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್, ಎಚ್ಚಾದ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. *ಪೆಟ್ ಪ್ಯಾರ್ ಔರ್ ಪಾಪ್* (೧೯೮೪) ಬುಕ್ಕ *ಬೀಟಾ* (೧೯೯೨) ಸಿನಿಮೊಲೆಗ್ ಆರ್ರು ರಡ್ಡ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್‍ದೆರ್ . ಜನವರಿ ೨೦೧೨ ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಮೆರೆಗ್ ೫೭ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಜೀವಮಾನ ಸಾದನೆಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ದ್ ಗವರವಿಸಾಯೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು
ಅರುಣಾ ಮೇರ್ ೧೯೫೨ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಹಿಂದಿ, ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ 'ನಟನೆ' ಬುಕ್ಕ 'ಡಾನ್ಸ್' ಲೆಡ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಮಾತೆರೆನ್ಲಾ 
ಮೇರ್ ಆಕರ್ಷಿಸಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಗಂಗಾ ಜಮುನ, ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ
೧೯೬೧ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೇರ್ ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ನ, ಜಂಗಾ ಜಮುನ ಸಿನಿಮೊದ ಮೂಲಕ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೯ ವರ್ಸೊದ ಬಾಲೆ ಆದುಪ್ಪುನಗ 'ಅಝ್ರಾ' ಪನ್ಪಿನ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡ್ಲಾ ನಟನೆ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಕೆಲವು ಸಿನಿಮೊಲು:
* 'ಜಹಾನಾರ' (೧೯೬೪), 
* 'ಫರ್ಝ್' (೧೯೬೭), 
* 'ಉಪ್ಕಾರ್' (೧೯೬೭)
* 'ಆಯಾ ಸಾವನ್ ಝೂಮ್ಕೆ', (೧೯೬೯), 
* 'ಔಲಾದ್' ಚಿತ್ರೊಡ್ ಮೆಹ್ಮೂದ್ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್, (೧೯೬೮),
* 'ಹಮ್ ಜೋಲಿ'  (೧೯೭೦), 
* 'ನಯಾ ಝಮಾನ' (೧೯೭೧)

## ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊಲು
* ರೋಟಿ ಕಪ್ಡಾ ಔರ್ ಮಕಾನ್ ನಲ್ಲಿ, (೧೯೭೪), 
* ದೋ ಝೂಟ್ (೧೯೭೫), 
* ಖೇಲ್ ಖೇಲ್ ಮೆ, (೧೯೭೫),
* ಭಂವರ್, (೧೯೭೬), 
* ಪ್ಫಕೀರಾ (೧೯೭೬), 
* ಲೈಲ ಮಜ್ನು, (೧೯೭೬), 
* ಸರ್ಗಮ್ (೧೯೭೯),
* ಕುರ್ಬಾನಿ, ಉರ್ಬನಿ (೧೯೮೦), 
* ಆಸ್ ಪಾಸ್ (೧೯೮೦), 
* ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ, (೧೯೮೧)
* ಕುದ್ರತ್ (೧೯೮೧).

## ಮಾನಾದಿಗೆಲು
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾದ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಕಾರವಾನ್ ಸಿನಿಮೊ (1971)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾದ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಬಾಬಿ ಸಿನಿಮೊ (1973)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾದ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ದೋ ಜೂಟ್ (1975)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾದ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಖೂನ್ ಪಸೀನಾ ಸಿನಿಮೊ (1977)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾದ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ರಾಕಿ ಸಿನಿಮೊ (1981)
* ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಪೆಟ್ ಪ್ಯಾರ್ ಔರ್ ಪಾಪ್ ಸಿನಿಮೊ (1984)
* ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಬೀಟಾ ಸಿನಿಮೊ (1992)
* ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಸುಹಾಗ್ ಸಿನಿಮೊ (1994)
* ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಕರ್ತಾವ್ಯ ಸಿನಿಮೊ (1995)
* ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಗುಲಾಮ್-ಎ-ಮುಸ್ತಫಾ ಸಿನಿಮೊ(1997) [1]

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ಬೊಲ್ನೆಯಿ

**ಬೊಲ್ನೆಯಿ** ಪೇರ್‌ದ ಉತ್ಪನ್ನೊ.  ಪಜಿಪೇರ್ ಕಡೆದ್ ಅತ್ತಂಡ ಪೇರ್‌ನ್ ಕಾಯ್ತ್‌ದ್ ಬೊಲ್ನೆಯಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಪೇರ್‌ದ ಕೊಬ್ಬು.  ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಅಡಿಗೆಗ್, ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಳಸುವೆರ್.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೆತ್ತಲೆ ಪೇರ್‌ಡ್ದ್ ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಪೇರ್‌ದ ಎಣ್ಣೆಡ್ದ್ ನೀರ್ದ ಅಂಸೊಡು ಬೆರಕೆ ಆಯಿನ, ನೀರ್‌ಡ್ ಎಣ್ಣೆದ ಮಿಸ್ರೊ ಆಯಿನ ಬಾವೆಡ್ದ್ ಉಂಡಾಪುಂಡು.  ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಪೇರ್, ಪೇರ್ದ ಬಾವೆನ್ ಅತ್ತಂಡ ಪೆರ್ಪು ಪಾಡ್‌ನ ಕೊಜಪುನು ಮಂತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅತ್ತಂಡ ಕಡೆದ್ ದೆಪ್ಪುನೆ.  ಬೊಲ್ನೆಯಿ ದೆತ್ತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಜಪು ಅಲೆ ಆಪುಂಡು.  ಅಲೆಡ್ದ್ ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಒಂದ್‌ಯರ ಮಂತ್ ಪಾಡ್‌ನ ಕರಟ್ ಅಂಚನೆ ದೀಡ್ಂಡ ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಬೇತೆನೆ ಪಾಂಬುಡಂಡು. ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಎರ್ಮೆ, ಪೆತ್ತ, ಕುರಿ, ಏಡ್, ಯಾಕ್ ಇಂಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಪೊಸ ಕಾಲೊಡು ಬೊಲ್ನೆಯಿಗ್ ಉಪ್ಪು, ಕೆಲವು ರುಚಿತ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಹಾಳಾವಂದಿಲೆಕೊ ಸೇರಾಬೆರ್.  ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಬೊಲ್ನೆಯಿಗ್ ತೆನಸ್‌ದ ಬಣ್ಣೊ ಸೇರಾಬೆರ್. ಬೊಲ್ನೆಯಿನ ಇಂಚ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಸಾಗಾಟೊಗು, ದಿಂಜ ಸಮಯೊ ಸಂಪುಡು ದೀಡಿಯರ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಪೇರ್‌ದ ಕೊಬ್ಬು ಅತ್ತಂಡ ಎಣ್ಣೆ. ಇಂದೆನ್ ಬೆಚ್ಚಮಲ್ತ್ಂಡ ನೆಯಿ ಆಪುಂಡು.  ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ತಂಪುಡು ದೀಡ್ಂಡ ಗಟ್ಟಿ ಆಪುಂಡು.  ಪೇರ್‌ದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಡ್ ಎಮಲ್ಸಿಕಾರಕೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ತಂಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಕೋಣೆದ ವಾತಾವರಣೊಡು ಮೆತ್ತೆನೊ ಅತ್ತಂಡ ತೆಲ್ಪು ನೀರ್ದ್ ಲೆಕೊ ಆಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಬೊಲ್ನೆಯಿ ೩೨–೩೫&nbsp;°C (೯೦–೯೫&nbsp;°F) ಸಾಂದ್ರತೆಡ್ ಕರಾಪುಂಡು. ಬೊಲ್ನೆಯಿದ ಸಾಂದ್ರತೆ ೯೧೧&nbsp;kg/m  ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಹದಾ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ದಿಂಜ ಮಂಜಲ್ ಅತ್ತಂಡ ಬೊಲ್ದುಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಉಂದು ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ತೆನಸ್‌ಡ್ದಾರೊ ಆದಿಪ್ಪುಮಡು.  ವ್ಯಾಪಾರೊದಕುಲು ತಯಾರ್‌ಮಲ್ಪುನಗ ಅನ್ನಟ್ಟೋ ಅತ್ತಂಡ ಕ್ಯಾರೋಟಿನ್ ದಂಚಿನ ತೆನಸ್‌ದ ಬಣ್ಣೊ ಬದಲ್ ಮಲ್ಪುಂಡು.

## ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಪದೊತ ಪುಟ್ಟುಪರಿಪು

ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬಾಸೆದ ಬ್ಯುಟಿರಮ್‌ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಉಂದು ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆದ βούτύρον (bouturon) ಪದೊತ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪೊ.  ಉಂದು βούς (bous) "ಪೆತ್ತ, ಎರು"ದ + τύρος (turos) "ಚೀಸ್", ಪಂಡ "ಹಸು-ಚೀಸ್‌" ಸಂಯುಕ್ತವಾಯಿನವು. ಟುರೋಸ್ (ಚೀಜ್) ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಮೈಸೀನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆಡ್ ದ್ರಿಡೊ ಆತ್ಂಡ್. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪೊ ಬ್ಯುಟಿರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಉಂದು ರಾನ್ಸಿಡ್ ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಸಂಯುಕ್ತೊ ಆಪುಂಡು.

## ಉತ್ಪಾದನೆ
ಒಂಜೇ ರೂಪೊ ಇದ್ಯಾಂದಿನ ಪೇರ್ ಅತ್ತಂಡ ಬಾವೆ ಬೊಲ್ನೆಯಿದ ನೆಯಿನ ಹೊಂದ್‍ದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಉಂದು ಫಾಸ್ಫೋಲಿಪಿಡ್‌ಡ್ (ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್ ಎಮಲ್ಸಿಫೈಯರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್) ಮಾಲ್ತ್‌ನ ಪದರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಉಂದು ಪೇರ್‌ದ ಕೊಬ್ಬು ಒಂಜೇ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಾದ್ ಒಟ್ಟಾದಿಪ್ಪುನೆನ್ ತಡೆವುಂಡು.  ಬಾವೆನ್ ಹಾಲ್ ಮಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾವೆದ ಬೇತೆ ಬಾಗೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೊಬ್ಬುಲೆನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಯರ ಜಾಗೆ ಮಲ್ತ್‌ಕೊರ್ದ್, ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ಪುಂಡು.  ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿದಾನೊದ ವ್ಯತ್ಯಾಡೊಲು ವಿಬಿನ್ನೊ ಸ್ತಿರೊನು ಹೊಂದ್‍ನ ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಸ್ರಿಸ್ಟಿಸವುಮಡು.  ಈ ಸಂಯೋಜನೆಡ್ ಮೂಜಿ ರೂಪು ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಮುಕ್ತ ಬೊಲ್ನೆಯಿ, ಬೊಲ್ನೆಯಿದ ಕೊಬ್ಬುದ ಪರೆಲ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಹಾಳಾಯಿನ ಕೊಬ್ಬು.

## ವಿದೊಲು

ಪೊಸ ಕಾರ್ಕಾನೆದ ಬೊಲ್ನೆಯಿ ತಯಾರಿಕೆಗ್ ದುಂಬು, ಬಾವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದಿಂಜ ಪೇರ್‌ಡ್ದ್ ಸಂಗ್ರಹೊ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಸಂಸ್ಕರಿಸಯಿನ ಬೊಲ್ನೆಯಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಪುಲಿಯಾಪುನ ಸಮಯೊಡು ಬಾವೆ ಪುಲಿಯಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ದಾಯೆಪಂಡ ಪೆರ್ಪು ಪಾಡ್‌ನ ಪೇರ್‌ದ ಸಕ್ಕರೆದ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಬದಲಾದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಪುಲಿಯಾಪುನೆಡ್ದಾರ ಡೈಯಾಸೆಟೈಲ್ ಸೇರ್ನಂಚನೆ ದಿಂಜದ ಪರಿಮಲೊನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುಂಡು.  ಉಂದು ಪೂರ್ತಿ ರುಚಿತ ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ದಾನ ಬುಡುಪಿನಿ

**ದಾನ ಬುಡುಪಿನಿ**
## ಆಟಿ
ಆಟಿ ತಿಂಗೋಳು ತುಳುನಾಡ್ ದಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟಕರವಾಯಿನ ಕಾಲವಾದು ಇತ್ತುಂಡು.ಆಂಡಾ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಬದಲಾದ್ ಬಡೊತನ, ರೋಗರುಜಿಲು ಕಡಿಮೆಯಾಂಡ್, ತುಳುನಾಡ್ ಬದಲಾಂಡ್. ಆಂಡಾಲಾ ಹಿರಿಯೆರ್ ಉಂಡು ಮಂದಿನ ಆಟಿದೊ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಾಲೆಲು ಇತ್ತೆಲಾ ತುಳುಜನಕುಲು ಪಾಲನೆ ಮಂತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ದಾಟಳೆ ದಾನ ಬುಡುಪಿನಿ.

## ದಾನ ಬುಡುಪಿನಿ
ಆಟಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದ ದಿನಾತಾನಿ ದಾನ ಬುಡುಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ದಾನ ಬುಡುಪಿನಾನಿ ತುದೆ ಟ್ ಅತ್ತುಂಡಾ ತೋಡುಡು ಒವುಲಾ ಆವಾಡ್ ಅಂಡಾ ಪರಿಪುನ ನೀರ್ ಡ್ ದಾನ ಬುಡೊಡುಪಿನ ಕ್ರಮೊ.

## ದಾನ ಬುಡರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲು
ದಾನ ಬುಡರೆ ತುಂಬೆ, ನೈಕೂರ್ಲು, ಪೇರ್,  ಪೂ ಇಂಚಾ ಆಯಿನ್ ಅಥಾವೋ ಏಳ್ ಬಗೆತ ಪೂಲು, ತಾರಾಯಿದ ಹೀಚು, ದವಸ ಧಾನ್ಯೊಲು, ಒಂತೆ ಪಣವು, ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗಂಧೊ.

## ದಾನ ಬುಡುಪಿನ ಕ್ರಮೊ
ತುಂಬೆ, ನೈಕೂರ್ಲು, ಪೇರ್,  ಪೂ ಇಂಚಾ ಆಯಿನ್ ಅಥಾವೋ ಏಳ್ ಬಗೆತ ಪೂಲು, ತಾರಾಯಿದ ಹೀಚು, ದವಸ ಧಾನ್ಯೊಲು, ಒಂತೆ ಪಣವು, ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗಂಧೊನು ಕದಳಿ ಪರಂದು ದ ತುದಿ ಇರೆಟ್ ಉಂದೇನ್ ಪೂರಾ ದೀದು, ಗಂಧೊನು ಇಲ್ಲದ ಪೂರೆರ್ಲಾ ಮುಂಡಕ್ ರೆಂಕಾದ್, ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂತುದು ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆರ್ ಬತ್ತಿನ್ ಪೊತ್ತಾದ್, ಇರೆತ ತುದಿಟ್ ದೀದ್, ಇಲ್ಲದ ಪೂರಾ ಜನಕುಲೆನ ತರೆತ ಮಿತ್ತು ಮೂಜಿ ಅತ್ತುಡಾ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಕಂತು, ಅವೆನ್ ನೀರುಡ್ ಬುಡ್ದು ಬುಡುಪೇರ್. ಉಂದೇನ್ ದಾನ ಬುಡುಪುನಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ನೀರುಡು ಮೂರ್ಕುದು ದಾನ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ತಾರಾಯಿ ಪುಡಪುವೇರ್. ಸಂಸಾರದ ಪೂರಾ ನೀರುಡು ಮೀದ್ ಎಡ್ಡೆ  ದುತ್ತ ಅಯಿತ ಆದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತು ಆಟಿದ ಪಾಲೆದ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತೆದ ಕಸಾಯೋನ್ ಪರ್ಪೆರ್. ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ತಿನ್ಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು