ತುಳಸಿ ಗೌಡ

**ತುಳಸಿ ಗೌಡ** (1937/1938 – 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024) ಹಾಲಕ್ಕಿ ಸಮುದಾಯದ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದೆರ್,  ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಿಶಿಷ್ಠ ಸಾಧನೆದ  ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿನ  ಸಾಧಕಿ ಪೊಂಜೊವು  ನಮ್ಮ ಈ ತುಳಸಿ ಗೌಡ. ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿ. ಅಂಕೋಲಾ ತಾಲೂಕುದ  ಹೊನ್ನಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ತುಳಸಿ ಗೌಡರ ಸಾಧನೆ ಅಪಾರವಾದುಂಡು. ವೃಕ್ಷಮಾತೆ ಪಂದ್ ಪುಗರ್ಮೆ ಪೋಯಿನ ಮೆರೆಗ್ ಇಂಬೆರ್ ಬುಲೆಪಾದಿನ ಮರಕುಲು ಒಂಜತ್ತ್, ರಡ್ಡತ್ತ್. ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೇ ನೇ ಸರಿ. ಇಂಬೆರ್  ಕಾಡುಗ್ ಪೋದು ಕನಕ್ ಸಂಗ್ರಹಿ ಮಂತ್ ಆವೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಂತ್ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಮತ್ತಿಘಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ನರ್ಸರರಡ್ ಸೇವೆ ಮಂತ್  ನಿವೃತ್ತಿ ಆಂಡಾಲ, ಇತ್ತೆಲಾ ಅಡೆಗ್ ಪೋದು ಜವನೆರೆಗ್  ತರಬೇತಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊರ್ಪೆರ್. ತುಳಸಿ ಗೌಡ, ಮೇರ್ ಆಜಿ ದಶಕೊಡ್ದಲ ಈ ಕೆಲಸೊನು ಒವುಲ  ಪ್ರತಿಫಲ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಮಂತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸ್ಥಳೀಯೆರ್ ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಇಂಬೆರ್ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ನಡಪಾದಿನ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು  ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುದೆರ್. ಅರೆನ ಸೇವೆನ್  ಗುರುತಿಸಿ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಮೆರೆನ  ಸೇವೆನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಾದ್ ಆತುಂಡು. 14 ವರ್ಷಡು ಬುಕ್ಕೊ, ಆರ್ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತರಾಯೇರ್. ಇತ್ತೆ ತಿಕ್ಕುನ ಪಿಂಚಣಿ ಅರೆನ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಏಕೈಕ ಮೂಲವಾದುಂಡು.

## ಪುಟ್ಟು
ಹೊನ್ನಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ನಾರಾಯಣ ಬುಕ್ಕೊ ನೀಲಿ ದಂಪತಿಗ್ 1944 ಡ್ ಪುಟ್ಟುದಿನಾರ್ ತುಳಸಿ ಗೌಡರ್. ಬಡತನೊದ ಜತೆಗ್ ಅರೆಗ್ ರಡ್ಡನೆ ವರ್ಷ ಉಪ್ಪುನಗನೇ ಅಪ್ಪನ್ ಕಳೆದ್, ಶಾಲೆ ದ ಮುಟ್ಟುನು ಏರಂದೆ ಅಮ್ಮ
ನ ಜೊತೆ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್  ಪೋವರೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಂತೆರ್. ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡೆರ್ನ ಜತೆ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹವಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳಸಿ ಗೌಡರು, ಎಲ್ಯಾ ವರ್ಷೊಡೇ ಅರೆನ ಕಂಡನಿ ತೀರು ಪೋದು, ಇಂಬೆರ್ ವಿಧವೆ ಆಯೆರ್.

## ಬಾಲ್ಯ
ತುಳಸಿ ಗೌಡ,  ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ಬಡತನೊಡು  ಬಳಲೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಹಾಲಕ್ಕಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುಟುಂಬೊಡು. ಆರ್ ಕೇವಲ ರಡ್ಡ್  ವರ್ಷದಪಗ ಅರೆನ ಅಪ್ಪನ ಸಾವು ಅರೆನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಾದಿಸಾದುಂಡು.. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆಗ್  ಓವುಲ ಔಪಚಾರಿಕವಾಯಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ತಿಕ್ಕುದುಜಿ. ಬಡತನೊಡು ಬಾಲ್ಯಡೊದಿಂಚಿ  ದೈನಂದಿನ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಯಿನ ಅರೆನ  ಅಮ್ಮನೊಟ್ಟುಗು ಕೆಲಸ ಮನ್ಪರೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಾಂಡ್. ತುಳಸಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಡೆ, ಮೆರೆಗ್ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ಆದು ಇತ್ತುಂಡು.  ಗೋವಿಂದ ಗೌಡ ಅರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಆಂಡಾ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ವರ್ಷೊಡು ಗೋವಿಂದ ಗೌಡೆರ್ ನಿಧನರಾಯೆರ್. ಅದಗ ತುಳಸಿ ಗೌಡ ಗ್ 17 ವರ್ಷ. ಈ ಪೂರಾ ದುರ್ಘಟನೆಲೆನು ಧೈರ್ಯಡು ಎದುರಿಸಾದ್ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂ ಮಾದರಿಯಾಯಿನ  ಜೀವನನ್  ನಡೆಪಾದೆರ್.

ಇಂಬೆರ್  ಪೂರೆರಲೆಕ್ಕ ಅತ್ತ್,  ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಮೆರೆನ  ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕು ಆರಂಭ ಆಪೀನೇ, ಕೈಟೊಂಜಿ ಮಡಕೆ ಪತ್ತೊಂದು. ಬರಿ ಕಾಲುಡ್ ಇಲ್ಲಡ್ದ್  ಪಿದಾಡುನ  ಮೂಲಕ. ಅಲ್ಪಾಡುದು ನೇರವಾದ್ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗಕ್ ಪೋಪೆರ್. ಅಲ್ಪ ಮಡಕೆಗ್ ಮಣ್ಣು, ನೀರ್ ಸೇರಿಸಾದ್ ಗಿಡ ನೆಡುಪೆರ್.

## ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿ
ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮ ಪನ್ಪುನ ಮೆರೆಗ್  ಆರ್ ಪುಟ್ಟಿನೆಡುದಿಂಚಿ ಬೈದುಂಡು. ಊರುದಕಲ  ಜತೆ ಕನಕ್  ಕನ್ಪಿನ ಕೆಲಸೊನು ಮಂತುದು, ಪ್ರತಿದಿನ 5-6 ರೂಪಾಯಿ ಬೇನೊಂದು ಇತ್ತಿನ ತುಳಸಿಗ್ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಜೋಪಾನ ಮಂತು, ಸಸಿ ಮಂಪುನ ಕೆಲಸೊನು ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಪರಿಸರೊದ ಮಿತ್ತು ಕಾಳಜಿ ಇತ್ತಿನಾತ್ರ ಬೀಜಲೆನು ಕಂತು ಸಸಿ ಮಂಪುನ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಂತೆರ್ ತುಳಸಿ ಗೌಡ. ಖಾಲಿ 1.25 ಪೈಸೆ ದಿನ ಕೂಲಿಗ್ ಈ ಕೆಲಸೊನು ಮಂತೊಂದಿತ್ತಿನ  ತುಳಸಿ ಗೌಡರೆಗ್, ಕಡಿಮೆ ಕೂಲಿಗ್ ಸಸಿ ಮಂಪುನ  ಕೆಲಸ ಬೊರ್ಚಿ ಪಂದ್ ಪೂರಾ ಪನೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆಂಡಾ  ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿದ ಆರ್ ಕೆಲಸೊನು  ಮಾತ್ರ ಉಂತಾದಿನೇ ಇಜ್ಜಿ.
ಎಳ್ಳು, ನಂದಿ, ಪೀಪುಲ್, ಫಿಕಸ್, ಬಿದಿರು, ರಾಟನ್, ಜಮುನ್, ಗೋಡಂಬಿ, ಜಾಯಿಕಾಯಿ, ಮಾವು, ಹಲಸು, ಕೊಕುಮ್‌ ಅಂಚಿನೊ ಹಣ್ಣುದ ಮರೊಲೆನ್ ಬೆಳೆಸಾದ ಪಂದ್ ತುಳಸಿ ಗೌಡ ಮನ್ಪೆರ್. ಮೆರೆನ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಪುತ್ರ ಸುಬ್ಬರಾಯ ಗೌಡ ಬಾರೀ ಹೆಮ್ಮೆಡ್  ಪಾತೆರುವೆರ್. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರೆಗ್, ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಜನಕುಲೆಗ್ ತುಳಸಜ್ಜಿ ಪಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯರಾತೆರ್. ಇತ್ತೆದ ಯುವಜನಾಂಗದಕುಲು ಅರೆನ ಕೈತಲ್ ಪೋದು ಗಿಡ, ಬಳ್ಳಿ, ಬೀಜದೊ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ  ದೆತ್ತೊನುವೆರ್. ಇಂಚೇನೇ ನಡ್ಪೊಡು, ಇಂಚೆನೆ ಬುಲೆಪಾವೊಡು ಪಂದ್  ಸಲಹೆಲ ಕೊರ್ಪೆರ್. ತುಳಸಿ ಗೌಡರೆಗ್ ಜನರಕುಲು  ಪ್ರೀತಿಡ್  'ವೃಕ್ಷ ದೇವಿ' ಪಂದ್ ಲಾ  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ಉದ್ಯೋಗ
ಪರಿಸರದ ಮಿತ್ತುದ  ಉಪ್ಪುನ ಮೆರೆನ ಮಾಕೆನ್ ತೂದು ಅದಗದ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಅ.ನಾ ಯಲ್ಲಪ್ಪ ರೆಡ್ಡಿ, ತುಳಸಿ ಗೌಡರೆಗ್ ಮಾಸ್ತಿಕಟ್ಟೆ ಅರಣ್ಯ ವಲಯೊಡು ಸಸಿಲೆನ್  ಪೋಷಿಸುನ  ಕೆಲಸೊನು  ಸಹ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆರ್. 72 ವರ್ಷದ ತುಳಸಿ ಗೌಡ ಕರಿನ  57 ವರ್ಷೊಡುದಿಂಚಿ  ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಡ್ ದಿನಗೂಲಿ ನೌಕರಿ ಮಂತೊಂದೇ ಇತ್ತೆರ್. ಗಿಡ ಅರೆಗ್ ದುಂಬುಡ್ದುಲ ಇಷ್ಟ. ಅಂಚಾ  ಇಷ್ಟ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಕಾರಣ ಆರ್  ಕೆಲಸ ಬುಡುಜೆರ್.  ಕಾಡು ಪೂರಾ  ಸುತ್ತಿ  ಅಪರೂಪದ ಬೀಜ, ಗಿಡೊಲೆನ್ ಪೂರಾ  ಸಂಗ್ರಹ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.  ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್  ಬಿತ್ತನೆ  ಆರಂಭ‌ ಮಂತೆರು. ಗಿಡಲೆನ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್, ತೂವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ನೇ ಹೊನ್ನಾಳಿ, ಮಸ್ತಿಗಟ್ಟ, ಹೆಗ್ಗೂರು, ಹೊಲಿಗೆ, ವಜ್ರಹಳ್ಳಿ, ದೊಂಗ್ರಿ, ಕಲ್ಲೇಶ್ವರ, ಅಡಗೂರು, ಅಗಸೂರು, ಸಿರಗುಂಜಿ  ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಖಾಲಿ ಭೂಮಿಡ್  ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ದಕಲೆನ ಗಿಡೊಗಳೆನ್  ನೆಡಪಾಯೆರ್. ಉಂದು ಪೂರಾ ಸೇರುದು   30 ಸಾವಿರಡೊದು ಜಾಸ್ತಿ ಮರಗಳಾತುಂಡು.

## ವರ್ಷಕ್ಕೆ 30 ಸಾವಿರ ಗಿಡಗಳ ನಾಟಿ
ಉಂದೆತ ಒಟ್ಟುಗ್  ಆರ್  ಬೆಳೆಸಿದಿನ ಸಸಿಲೆನ್ ಹೊನ್ನಳ್ಳಿ ಭಾಗೊದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಡ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಡ್, ಶಾಲೆಡ್,ಇಲ್ಲದ ಆವರಣೊಡು, ರಸ್ತೆಗಳ ಬದಿಟ್  ನಡರೆ  ಸುರು ಮಂತೆರ್. ವರ್ಷಕ್ ಇಂಬೆರ್ ಸುಮಾರು 30 ಸಾವಿರ ಸಸಿಲೆನ್ ನಡ್ದು  ಪೋಷಣೆ  ಮಂಪುನ ಕಾರ್ಯೊನು ನಿರಂತರ ಮಂತೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ನಡ್ದು ಪೋಷಣೆ ಮಂದಿನ ಸಸಿಕುಲು, ಇತ್ತೆ ಬುಲೆದು ಹೆಮ್ಮರವಾದ್ ಸಾವಿರಾರು ಜನರೆಗ್ ಗಾಳಿ, ನಿರೆಲ್ ಕೊರ್ಪೀನ ಕೆಲಸ ಮಂತೊಂದುಂಡು. 72 ವರ್ಷ ಆಂಡಾಲ ಇತ್ತೆಲ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮನ್ ತೋಜಾಪೋವೊಂದು ಒವು ಒವು ಸಸಿನ್ ಒವು ಸಮಯೊಡು ನೆಡೊಡು. ಓವು ಸಂದರ್ಭೊಡು ಪೂ  ಹಣ್ಣ್ ಬುಡುಪುಂಡು. ಈ ಮಾಹಿತಿಲು ಮೆರೆನ  ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರೊಡುಂಡು. ಇಲ್ಲಡ್  ಬಡೊತನ, ಹಾಲಕ್ಕಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗೊಡು  ಪುಟ್ಟುಂಡಲಾ ಕರಿನ 60 ವರ್ಷೊಡುದಿಂಚಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮ ತೋಜಾಪೋವೊಂದು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಸಿಲೇನ್ ನಡ್ತೆರ್. ಮರಗೊಳ್ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಂದೇ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡೊಡು  ಮೆರೆನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವೊರ  ಅರಣ್ಯೊಡು ಆರೇ  ನಡ್ತಿನ ಮರಲೆನ್ ಮರ ಕಲ್ವೆರ್ ಕಡ್ತು ಪೋನಗ, ತುಳಸಿ ಗೌಡ, ಕಡಿದಿನ  ಮರಲೆನ್ ಅರದ್ ಪತ್ತುದು, ಬುಲ್ದಿನಲಾ ಘಟನೆಲು ಅವೇತೋ ಉಂಡು. 
ಪ್ರಾಯೊ ಆಂಡಲಾ, ಇತ್ತೆಲ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಸಿಲೆನು  ಬೆಳೆಸುನ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಪ್ರೀತಿನ್  ತೋಜಾದೇರ್. ಕಾಡ್ಡ್ ಕಂದಿನ  ಬೀಜೊಲೆನ್  ಸಸಿ ಮಂತ್, ಶಾಲೆ ಆವರಣೊಡು, ರಸ್ತೆ, ಗುಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟೊಡು ನಡ್ದು ಪೋಷಣೆ ಮನ್ಪರೆ ತೊಡಗಿಯೆರ್. ಒಂಜೇ ವರ್ಷೋಡು 30 ಸಾವಿರ ಸಸಿಲೆನ್ ನಡ್ದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಡ್ದ್ ಪಣವು ಕೊರುಜಿಡಲಾ, ಅಯಿತ ರಕ್ಷಣೆನ್ ಮಂತೆರ್.

## ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ
300ಕ್ಕೂ ಜಾಸ್ತಿ, ಕಾಡು ಮರಕುಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಉಪ್ಪುನ ಇಂಬೆರ್ `ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ’ ಪಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದೆರ್.ಮೇರ್ ‘ಅರಣ್ಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ’ ಪಂದ್ ಲಾ ಪುಗರ್ಮೆ ಉಂಡು.ವೃಕ್ಷ ದೇವಿ ಪಂದ್ ಲಾ ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾತೆರ್.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
*2021 ಡು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ದೇಶದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಯಿನ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
*ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
*ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರೊದ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ವೃಕ್ಷಮಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024