ಮಿಥನ್ ಜಮ್ಷೇದ್ ಲ್ಯಾಮ್

**ಮಿತಾನ್ ಜಮಶೆಡ್ ಲಾಮ್** (೧೮೯೮-೧೯೮೧) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಬೈದ ಶರೀಫ್ .  ಆರ್ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ದ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಕೀಲೆರ್.  ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮೇಳನೊದ ಸದಸ್ಯೆ ಆದ್ ೧೯೬೧-೬೨ಡ್ ಅಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್.  ಸಮಾಜೊಗು ಮಲ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ೧೯೬೨ಡ್ ಮೂಜಿನೆ ಮಲ್ಲ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವೊ ಆಯಿನ ಪದ್ಮಭೂಷಣೊನು ಕೊರ್ದು ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 

## ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
ಮಿತಾನ್ ಜಮ್ಶೆಡ್ ಲಾಮ್, ಮೂಲತಃ ಮಿತಾನ್ ಅರ್ದೇಶಿರ್ ಟಾಟಾ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್, 2 ಮಾರ್ಚ್ 1898[1] ಡ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊಡು ಒಂಜಿ ಪಾರ್ಸಿ ಜೊರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್[2]. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಅರ್ದೇಶಿರ್ ಟಾಟಾ ಒರಿ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿದ ಉದ್ಯೋಗಿ, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಹೆರಾಬೈ ಟಾಟಾ ಒರಿ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಲೆನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ.[೩] ಅರೆನ ಬಾಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸುರುತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ಫುಲ್ಗಾಂವ್ ಡ್ ನಡತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಒಂಜಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಆಂಡ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ, ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಗ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆನಗ ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್.[4] ಶೀಘ್ರೊಡು, ಆರ್ ಮುಂಬೈಗ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಫ್ರೆರೆ ಫ್ಲೆಚರ್ ಶಾಲೆಗ್ (ಇತ್ತೆ ಜೆ.ಬಿ. ಪೆಟಿಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫಾರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್) ಸೇರ್ದ್ ಅರೆನ ಶಾಲೆನ್ ಮುಗಿಪಾಯೆರ್. ಅರೆನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಯನೊಲು ಮುಂಬೈದ ಎಲ್ಫಿನ್ಸ್ಟೋನ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ನಡತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪ ಅರೆಗ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆದ ಗೌರವೊಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಕೋಬ್ಡೆನ್ ಕ್ಲಬ್ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್.[4] ಈ ಸಮಯೊಡು ಲಾರ್ಡ್ ಸೌತ್ಬರೋ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಸೌತ್ಬರೋ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಸಮಿತಿದ ಎದುರು ಹಾಜರಾಯೆರೆ ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಲಂಡನ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್.[3] ಈ ಭೇಟಿಡ್, ಭಾರತೊಡು ಮಹಿಳಾ ಮತದಾನದ ವಿಷಯೊನು ಸದನೊದ ಸದಸ್ಯೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಡ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ನಿರ್ಧರಿಸದ್, ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನೊನು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಮುಗಿತೆರ್, ಒಂಜೇ ಸಮಯೊಡು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 1919ಡ್ ಲಿಂಕನ್ಸ್ ಇನ್ ಡ್ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್-ಅಟ್-ಲಾ ಆದ್ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯೆರ್,[5] ಅರೆನ್ ಸುರುತ ಮಹಿಳಾ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ಮಲ್ತೆರ್[6] . ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕಾಲೊಡು ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಬೊಕ್ಕ ಆನಿ ಬೆಸಾಂಟ್ ನಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕೆರೆನ ಸಂಪರ್ಕೊಗು ಬರೊಡಾಂಡ್; ಭಾರತೊಡು ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಮತದಾನೊಗು ವಾದ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಕುಲು ಆ ದೇಶೊಡು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ನಾಯಕೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ದು ಸದನೊಗುಲಾ ಉದ್ದೇಶಿಸಯೆರ್. ಈ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ಭಾರತೀಯ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕ್ ನ್ ಗಳಸೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು.[೪]

1923ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಲ್ಯಾಮ್ ಮುಂಬೈ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವಕೀಲರಾದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವಕೀಲ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ಭೂಲಾಭಾಯಿ ದೇಸಾಯಿ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿ ಅನುಭವದ ನಂತರ, ಅವರು ಶಾಂತಿದಾಯಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆಗಿಯೂ, ಹಾಗೂ *1865ರ ಪಾರ್ಸಿ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ*ಯ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕಗೊಂಡರು; ಇದು 1936ರ *ಪಾರ್ಸಿ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ ಕಾಯ್ದೆ* ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಕಾಯ್ದೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. 1947ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮುಂಬೈ ಷರೀಫ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು; ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಅವರು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ (AIWC)ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1961–62ರ ಅವಧಿಗೆ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ AIWCಯ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ *ಸ್ತ್ರೀ ಧರ್ಮ*ದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೇಮಿತ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು AIWCಗಿಂತ ಎರಡು ವರ್ಷ ಮೊದಲು, 1925ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ *ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ವಿಮೆನ್* ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಧಾನ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮಿತಿಗಳ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರು.

ಲಾಮ್ ಮುಂಬೈ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್[೧] ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ಸಂಹಿತೆ ಮಸೂದೆಲೆನ ಕರಡು ಮಲ್ಪುನಗ ಅರೆನ ಕೊಡುಗೆಲೆನ್ ಲಾ ವರದಿ ಮಲ್ತೆರ್.[೨][೩] ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಕೀಲರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ-ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ವಕೀಲರ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಐಎಫ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಲ್) ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಐಎಫ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಲ್ ದ 13ನೇ ಅಧಿವೇಶನೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದಿತ್ತೆರ್.[1] ಬೊಂಬಾಯಿದ ಮಹಿಳಾ ಪದವಿ ಒಕ್ಕೂಟೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್. ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಪರಿಷತ್ (ಎಂಎಸ್ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ) ಗ್ ಸೇರ್ದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ಪದ ಸಮಯೊಗು ಅಯಿತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಉಪಸಮಿತಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್; ಈ ಅವಧಿಡ್ ಜೋಪಪಟ್ಟಿ, ಮತುಂಗಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಿಬಿರೊದ ನಿವಾಸಿಲೆಗ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಶಿಶುವಿಹಾರ ಬೊಕ್ಕ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆಗ್ ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.[೧] ಆರ್ ಸಂಘಟನೆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ಜವಾಬ್ದಾರಿನ್ ದೆತೊನುನಗ, ಭಾರತ ವಿಭಜನೆದ ನಡುಟು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಪರಿಹಾರ ಬೊಕ್ಕ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಹಿಳಾ ಸಮಿತಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಲಾ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ನಡತಿನ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ಸಮಿತಿದ ಏಷ್ಯನ್ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಸೇರ್ದ್ ಕೆಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅರೆಗ್ ೧೯೬೨ಡ್ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವೊನು ಕೊರ್ತುಂಡು.[೪]

ಮಿತಾನ್ ಲಾಮ್ ಜಮ್ಶೆಡ್ ಸೊರಾಬ್ ಲಾಮ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್; ಆರ್ ಒರಿ ವಕೀಲ್ ಬೊಕ್ಕ ನೋಟರಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆ ಜೋಡಿಗ್ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.  ಒರಿ ಮಗೆ ಬಾಲ್ಯೊಡು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಮಗೆ, ಸೊರಬ್ ಜಮ್ಶೆಡ್ ಸೊರಬ್ಶಾ ಲಾಮ್, ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ *ಸೋಲಿ* ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ, ೨೦೧೦ಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್; ಆರ್ ಒರಿ ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕೆರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ನ ಫೆಲೋ, ಬೊಕ್ಕ ಪಟೆಲ್ಲರ್ ಮುರಿತೊಲೆಗ್ ಪ್ರವರ್ತಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗ್ ಹಂಟೇರಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆರ್.  ಅಲೆನ ಜೀವನದ ಕಡೆತ ಭಾಗೊಡು ಅಲೆನ ಕಣ್ಣ್ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆವೊಂಡು 1981ಡ್ 83 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್; ಅಲೆನ ಕಂಡನಿ ಅಲೆಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಅರ್ಧ ವರ್ಷ ದುಂಬು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.  ಅರೆನ ಜೀವನದ ಕತೆನ್ ಅರೆನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, *ಆಟಮ್ ಲೀವ್ಸ್* ಡ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್; ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತಿನ *[[ಕೆ.ಆರ್. ಕಾಮಾ|ಕೆ.ಆರ್. ಕ್ಯಾಮಾ]] ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್* .  ಅರೆನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆನ್ *ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಬಯೋಗ್ರಫಿಡ್* ಲಾ ಸೇರಾದ್ ಉಂಡು. 

ಲಾಮ್ ಕುಟುಂಬೊಡು ಭಾರತೊಡು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಉಲ್ಲೆರ್, ಅವುಲು ಡಾ. ಸೊರಾಬ್ ಲಾಮ್, ಫ್ರಾಮ್ರೋಸ್ ಲಾಮ್, ದಿನಶಾ ಲಾಮ್, ಜಮ್ಶೆಡ್ ಡಿ. ಎಫ್. ಲಾಮ್, ಫಿರೋಜ್ ಲಾಮ್, ಕ್ಸೆನಿಯಾ ಲಾಮ್, ಬೊಕ್ಕ ಜಿಯಾನ್ ಲಾಮ್ ಸೇರ್ದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.  

## ಅಂಚನೆ ತೂಲೆ

* ಮುಂಬೈ ಶರೀಫ್
* ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮೇಳನ |

## ಉಲ್ಲೇಖೊಲು

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು

* 

## ಜಾಸ್ತಿ ಓದೆರೆ

*