ಕೊಲ್ಲಕ್ಕಯಿಲ್ ದೇವಿ ಅಮ್ಮ

## ಕೊಲ್ಲಕ್ಕಯಿಲ್ ದೇವಕಿ ಅಮ್ಮ
ಕೊಲ್ಲಕ್ಕಯಿಲ್ ದೇವಕಿ ಅಮ್ಮ (ಪುಟ್ಟು ೧೯೩೪) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸರವಾದಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳದ ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ನಿವೃತ್ತ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ, ಅರೆನ ಕುಟುಂಬದ ೪.೫ ಎಕ್ರೆದ ಪಿರವುದ ಅಂಗಳೊನು ನಾಲ್ ದಶಕೊಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಲ ಕೊಲ್ಲಾಕಲ್ ಥಪೋವನಂ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸೊಬಗಿನ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಕಾಡು ಆದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್, ೩೦೦೦ ಬೊಕ್ಕ ಮರಕುಲೆನ್ ನಡ್ತ್ ದ್ ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಬಾಹ್ಯ ಧನಸಹಾಯ ಅತ್ತಂದೆ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್ ಇಜ್ಜಂದೆ ಒಂಜೇ ಕೈಟ್. ಅಲಪ್ಪುಝಾದ ಮುತುಕುಲಂ ಡ್ ಪುಟ್ಟುನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬಾಲ್ಯೊಡ್ದ್ ಕೃಷಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮೋಕೆನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್, ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಕುಟುಂಬದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ತನ್ನ ಇಲ್ಲ್ ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಜಮಿನ್ ಡ್ ಮರ ನಡ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ ಬೋಧನೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಯೆರ್. ತನ್ನ ಕಂಡನಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ ನ ಸಾವು ಸೇರ್ದ್ - ಒರಿ ಶಿಕ್ಷಕೆರ್ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣೊಡ್ದ್ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಇಲ್ಲಗ್ ತೂದು ಮರಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿನ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮಲ್ತೆರ್ - ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ತೀವ್ರ ಕಾರ್ ಅಪಘಾತೊಡು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಸಾವುದ ನಂತರ ತನ್ನ ಪರಿಸರ ಪ್ರಯಾಣ ತೀವ್ರವಾದ್ ಬುಲೆಂಡ್, ಉಂದೆತ ಸಮಯೊಡು ಆರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಚೇತರಿಕೆ ಆದ್ ಸಸ್ಯೊಲೆನ್ ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕಡೆಕ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

ಕಾಯಂಕುಲಂ ದ ಸಮೀಪದ ಪುಥಿಯಾವಿಲದ ಕೊಲ್ಲಾಕಲ್ ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕೊಲ್ಲಾಕಲ್ ಥಪೋವನಂ ಕಾಡು ಇತ್ತೆ 1,000 ಜಾತಿದ ಮರಕುಲೆನ್ ಸೇರ್ದುಂದು—ಅಪರೂಪದ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಡ್ ಉಪ್ಪುನ, ಬೊಕ್ಕ ಔಷಧೀಯ ಜಾತಿಲು ಮಹೋಗನಿ, ತೇಗ, ಬಿದಿರು,ಕುಕ್ಕುದ, ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷ್ಣನಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿನಲ್, ಕ್ರೀಪರ್ಸ್, ಪೋಂಡ್ಸ್, ಬೊಕ್ಕ ಟ್ಯೂಬರ್ ಬುಳೆಕುಲು, ಕೃತಕ ನೀರಾವರಿ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಮರಳುದ ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಪಕ್ಕಿಲೆನಂಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವನ್ಯಜೀವಿಲೆನ್ (ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಮರಾಲ್ಡ್ ಡವ್ಸ್ ಸೇರ್ದ್), ಚಿಟ್ಟೆಲು ಬೊಕ್ಕ ನವಿಲುಲೆನಂಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವನ್ಯಜೀವಿಲೆನ್ ಬೆಂಬಲಿಸವುನ ಒಂಜಿ ದಟ್ಟವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿನ್ ಬುಲೆಪಾವುಂಡು. ೯೦ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು, ಅಮ್ಮೆರ್ ತನ್ನ ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಲೆನ ಸಹಾಯೊಡು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್, ಪೊಸ ಮರಕುಲೆನ್ ನಡ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಶಾಲೆದ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ಅಮ್ಮನ ಕೊಡುಗೆಲು ಅರೆನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆ, ಉಂದೆಟ್ 2002ಡ್ ಅರೆನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆಗ್ ಭಾರತದ ಪರಿಸರ ಬೊಕ್ಕ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯೊಡ್ದ್ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ವೃಕ್ಷಮಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೊಕ್ಕ 2018ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮ್ ಕೋತ್ 2018ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊಡ್ದ್ ಮಹಿಳೆಯೆರೆಗ್ ಅತಿ ಎಚ್ಚಿನ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್ 2019 ಡ್ ಪರಿಸರ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮುದಾಯ ಜಾಗೃತಿನ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಗು. ಅರೆನ ಬೇಲೆ ವ್ಯಕ್ತಿ-ಚಾಲಿತ ಪುನರ್ವಸತಿನ್ ತೋಜಾವುಂಡು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರತಿಕೂಲತೆನ್ ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಸರ ಗುಣಪಡಿಸುವಿಕೆದ ಮಾದರಿಯಾದ್ ಬದಲಾಪುಂಡು, ಉಂದು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರೆನ್, ಪ್ರಕೃತಿ ಉತ್ಸಾಹಿಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಿಸವುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.

## ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲೊಲು
ಕೊಲ್ಲಕ್ಕಯಿಲ್ ದೇವಕಿ ಅಮ್ಮೆರ್ ೧೯೩೪ಡ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಅಲಪ್ಪುಜ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುತುಕುಲಂ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಲಪ್ಪುಝಾ, ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ "ಕೇರಳದ ಅರಿತ ಬಟ್ಟಲ್" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಯಿತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಬೇಳೆದ ಗದ್ದೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಪಿರವುದ ನೀರ್, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ, ನೀರ್-ಭರಿತ ಪರಿಸರೊನು ಒದಗಾಯಿನವು ಅಲೆನ ಸುರುತ ವರ್ಷೊಲೆನ್ ರೂಪೊ ಕೊರ್ತುಂಡು. ಅಲೆನ್ ಕೃಷಿ ಜೀವನಶೈಲಿಡ್ ಆಳವಾದ್ ಬೇರೂರಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬುಲೆಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವೃತ್ತಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಒರಿ ರೈತೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಬಾಲ್ಯೊಡು ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಸ್ಯೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸರೆ ಕಲ್ಪಾದ್, ಪ್ರಕೃತಿದೊಟ್ಟುಗು ಸುರುತ ಸಂಪರ್ಕೊನು ಬುಲೆಪಾದ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಯೆರ್.ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೆಳೆಲೆನ್ ಬುಳೆಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ಬೇಳೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಜಿಂಜೆಲ್ಲಿ, ಅರೆಕಾ ಕಾಯಿ, ಕಂದಕ ಬೆಳೆಲು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊಲು, ಬೊಕ್ಕ ತರಕಾರಿಲು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದೇವಕಿ ಅಮ್ಮನ ಬುಲೆಚಿಲ್ 1930 ದಶಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೇರಳದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಸಾಧಾರಣ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಡ್ ನಡತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಭೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ಪ್ರಾಬಲ್ಯೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯೊಲೆಗ್ ಸೀಮಿತ ಪ್ರವೇಶೊದ ನಡುಟು ಅರೆನ ಲೆಕೊನೆ ಅನೇಕ ಕುಟುಮೊಲು ಜೀವನೋಪಾಯೊದ ಕೃಷಿಡ್ ತೊಡಗಿನವು. ಈ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊದ ಪಿರವುದ ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷಿ ಲಯೊಲು ಅಲೆನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನೊನ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಲೆನ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡ್ದ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿದ ಲೋಕೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೆರ್.

ಶಿಕ್ಷಣ ಬೊಕ್ಕ ಸುರುತ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಕೊಲ್ಲಕ್ಕಯಿಲ್ ದೇವಕಿ ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಜ್ಜಿ, ಉಂದು 20ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುಟು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೇರಳೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಮಸ್ತ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಕೆನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಪ್ರಯಾಣೊಡ್ದ್ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಕನತ್ದ್ ಮರಕುಲೆಡ್ ಆಸಕ್ತಿನ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಲಪ್ಪುಜ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುತುಕುಲಂ ಡ್ ಅರೆನ ಅತ್ತೆಗ್ ಬೇಳೆದ ಕಂಡೊಲೆನ್ ಬುಳೆಪಾಯೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕೃಷಿದ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಡು ಮುರ್ಕುದು ಪೋಯೆರ್.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವೊಲು
ಕೊಲ್ಲಕ್ಕಯಿಲ್ ದೇವಕಿ ಅಮ್ಮೆರ್ 2002ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಬೊಕ್ಕ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯೊಡ್ದ್ ಇಂದಿರಾ ಪ್ರಿಯಾದರ್ಶಿನಿ ವೃಕ್ಷಮಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಅರಣ್ಯವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನೊನು ಉತ್ತೇಜಿಸವುನ ಮರ ನೆಡುನ ಉಪಕ್ರಮೊಲೆಗ್ 2010ಡ್ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ಅರೆಗ್ ವನಮಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ತುಂಡು. 

ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ 2018ಡ್ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಲು ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರೊನು ಕೊರ್ತೆರ್.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನ ೨೦೧೯ಡ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಲಿಂಗ-ಒಳಗೊಂಡ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆರೆನ ಮಾದರಿ ಆದ್ ಅರೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಅರೆನ ಅರಣ್ಯ ಯೋಜನೆ ಹಸಿರು ಉಪಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ್ ಎಂಚ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಒತ್ತು ಕೊರ್ತುಂಡು. ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆದ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆಗ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕೆಲವು ಗೌರವೊಲೆನ್ ಲಾ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ಹರಿತಾ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರ್ದ್, ಸ್ಥಳೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿಲೆನ್ ಬೆಂಬಲಿಸವುನ ಒಂಜಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾಡುದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನೊನು ಒಂಜೇ ಕೈಟ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತಿನವು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ, 45 ಎಕ್ರೆ ಅರಣ್ಯೊನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ಪುನ ಅಮ್ಮನ ಸಾಧನೆ ಭಾರತೊಗು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ ಪ್ರವೇಶೊನು ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026