ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹೆಗಲ್

**ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹೆಗಲ್** (ಪುಟ್ಟು **ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್**; 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1914 - 23 ಜುಲೈ 2012) ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆದ ಅಧಿಕಾರಿ. ಬುಕ್ಕೊ ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಮಹಿಳಾ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಸಚಿವೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನ್ ಭಾರತೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ **ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀ** ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ದೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಬರ್ಮಾಡ್ ಕೈದಿಯಾದ್ ದೆತೊನುನಗ ಅರೆನ ಸ್ತಾನಮಾನೊಗು ಉಲ್ಲೇಕೊ.

## ಸುರುತ ಜೀವನೊ
left|thumb|243x243px| "ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀ" 1945ದ ಪತ್ರಿಕೆದ ಫೋಟೋಡ್ದ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಪಟೊ
ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀ 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1914ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಡ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿ ಮಲ್ತಿನ ವಕೀಲೆರ್. ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ಬುಕ್ಕೊ "ವಡಕ್ಕತ್" ಪನ್ಪಿನ ಮೇಲ್‌ಜಾತಿದ ನಾಯರ್ ಕುಟುಮ್ಮೊಡು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ. ಅಮ್ಮು ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಡ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೊದ ಎ.ವಿ. ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಅನಕ್ಕಾರ, ಪೊನ್ನನಿ ತಾಲೂಕು, ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆದಾರ್. ಆರ್ ಮೃಣಾಲಿನಿ ಸಾರಾಭಾಯಿನ ಮಲ್ಲ ಅಕ್ಕ.

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಕ್ವೀನ್ ಮೇರಿಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕಲ್ಪುನಗ ಡಾಕ್ಟರ್ ಕಲ್ಪುನ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೩೮ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಒಂಜಿ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ, ಆರ್ ಸ್ತ್ರೀರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ ಅಂಚನೆ ಪ್ರಸೂತಿಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆಯೆರ್. ಟ್ರಿಪ್ಲಿಕೇನ್ ಚೆನ್ನೈಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಸ್ತೂರ್ಬ ಗಾಂಧಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.

೧೯೪೦ಡ್, ಪೈಲಟ್ ಪಿಕೆಎನ್ ರಾವ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಯಿರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಂಗಾಪುರೊಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಸಿಂಗಾಪುರ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನಗ, ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸೆರೆನ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯೊದ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯೆರೆನ್ ತೂಯೆರ್.

### ದಿ ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜ್
right|thumb| ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಬಲದಿಂದ ಮೂರನೆಯವರು).
೧೯೪೨ಡ್, ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಸಿಂಗಾಪುರೊನ್ ಜಪಾನಿಯೆರೆಗ್ ಶರಣಾಗತಿ ಮಲ್ಪುನಗ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗಡಿ ಆಯಿನ ಯುದ್ದ ಕೈದಿಲೆಗ್ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಜನೊ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೈನ್ಯೊನು ರಚನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋಜಾಯೆರ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ಸಿಂಗಾಪುರೊಡ್ ಕೆ.ಪಿ. ಕೇಶವ ಮೆನನ್, ಎಸ್. ಸಿ. ಗುಹಾ ಬುಕ್ಕೊ ಎನ್. ರಾಘವನ್ ಸೇರ್ದ್ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಭಾರತೀಯೆರ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಅಗ್‌ಲ್ ಒಂಜಿ  ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಷನ್‌ನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯಒ, ಅತ್ತ್ಂಡ *ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜ್*, ಆಂಡಲಾ ಯುದ್ದೊಡು ಅಕ್ಲೆನ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಪಾನಿನ ಸೈನ್ಯೊಲೆಡ್ದ್ ದ್ರಿಡೊವಾದ್ ಬದ್ದತೆ ಅತ್ತಂಡ ಅನುಮೋದನೆನ್ ಪಡೆಯೊಂದಿದ್ದಿಯಾಂಡ್.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಡ್ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಜುಲೈ ೨, ೧೯೪೩ಡ್ ಸಿಂಗಾಪುರೊಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಚಳುವಳಿನ್ ಪಿರ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹೆಗಲ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕಾಕಜಿ ಬರೆಯೆರ್: “ರಡ್ಡನೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಬೆಟ್, ನೇತಾಜಿ 1857ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ವಿರುದ್ದೊ ವೀರತ್ವೊಡು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತಿನ ಝಾನ್ಸಿದ ರಾಣಿನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಹಿಳಾ ಪಾದಚಾರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಬಾಂಬುನು ಬುಡ್ಪೆರ್.  ಯಾನ್ ಅರೆಗ್ ಪನ್ಪೆ ಯಾನ್ ಸೇರೊಡಾಂಡ ತಯಾರ್ ಆದಿತ್ತೆ... ತಾರೀಕ್ ಜುಲೈ ೮, ೧೯೪೩”.   ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಆಲ್-ವುಮೆನ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ಗ್ ಸೇರೊಡಾಂಡ ಉತ್ಸಾಹೊಡು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಡಾ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಆಯೆರ್.  ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗುರುತು ಜೀವನೊಗು ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಇಪ್ಪುಂಡು. Women responded enthusiastically to join the all-women brigade and Dr. Lakshmi Swaminathan became Captain Lakshmi, a name and identity that would stay with her for life.

ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಿಂಗಾಪುರೊಡ್ ಸುಬಾಶ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ನೇತ್ರತ್ವೊಡು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮುಕ್ತ ಭಾರತೊ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಮಹಿಳಾ ಸಂಗಟನೆದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.

ಐಎನ್ಎ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೪ಡ್ ಜಪಾನ್‌ದ ಸೈನ್ಯೊದೊಟ್ಟುಗು ಬರ್ಮಾಗ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೫ಡ್, ಯುದ್ದೊದ ಅಬ್ಬರೊ ಅಕ್ಲೆನ ವಿರುದ್ದೊ ಬನ್ನಗ, ಐಎನ್ಎ ನಾಯಕತ್ವೊ ಇಂಫಾಲ್‌ಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು ಒಂಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಸೋತುದು ಪೋಯೆರೆ ನಿರ್ದರಿಸಯೆರ್. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀನ್ ಮೇ ೧೯೪೫ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಬಂದಿಸಯೆರ್. ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೬ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಮಾಡ್ ಉಂತುದು, ಅರೆನ್ ಭಾರತೊಗು ಕಡಪುಡುವೆರ್. ದೆಲ್ಲಿಡ್ ಐಎನ್ಎ ವಿಚಾರಣೆಲು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತೊದ ಅಕೇರಿಗ್ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಅಸಮಾದಾನೊನು ಎಚ್ಚಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋರಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಸಮಯೊ.

## ನನೊಂಜಿ ವರ್ಷೊಲು
೧೯೭೧ಡ್, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ) ಗ್ ಸೇರ್‌ಯೆರ್. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಸೊದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟ್‌ದ ಪೊರ್ತುಡು, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಸೊಡ್ದ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನ ನಿರಾಶ್ರಿತೆರೆಗ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ಪರಿಹಾರೊ ಶಿಬಿರೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯೊನು ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೮೧ಡ್ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ದ ಸ್ತಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆರೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಆದ್ ಅಯಿತ ಮಸ್ತ್ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಬಿಯಾನೊಲೆನ್ ಮುನ್ನಡೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೪ಡ್ ಗ್ಯಾಸ್ ದುರಂತೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಭೋಪಾಲ್‍ಗ್ ಒಂಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡೊನು ಲೆತೊಂದು ಪೋಯೆರ್.  ೧೯೮೪ಡ್ ಸಿಖ್ ವಿರೋದಿ ಗಲಬೆಲೆನ ನಡುಟು ಕಾನ್ಪುರಡ್ ಶಾಂತಿನ್ ಪಿರಸ್ತಾಪಿಸಾಯರ  ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್.  ೧೯೯೬ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ನಡತ್ತ್‌ನ ಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಂತೊದ ವಿರುದ್ದೊದ ಅಭಿಯಾನೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನೆಕ್ ಬಂದಿಸಯೆರ್.   92 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು 2006ಡ್ ಕಾನ್ಪುರಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಅರೆನ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಡ್ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ರೋಗಿಲೆನ್ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್.

೨೦೦೨ಡ್ ಭಾರತೊದ ಅದ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಡ್, ನಾಲ್ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷೊಲು – ಭಾರತೊದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ, ಭಾರತೊದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ), ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ, ಬುಕ್ಕೊ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ – ಅದ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಸೆಹೆಗಲ್‌ನ್ ಅಬ್ಯರ್ತಿಯಾದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್‌ನ ಒಂಜೇ ಎದುರಾಳಿ ಆದ್ ಗೆಂದಿನಾರ್.

## ಸೊಂತೊ ಜೀವನೊ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಲಾಹೋರ್‌ಡ್ ಪ್ರೇಮ್‌ಕುಮಾರ್ ಸೆಹೆಗಲ್‌ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಅಗ್‌ಲ್ ಕಾನ್ಪುರಡ್ ನೆಲೆಯಾಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ಅಗ್‌ಲ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೇಲೆನ್ ದುಂಬರಿತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ ವಿಬಜನೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಸಂಕ್ಯೆಡ್ ಬರ್ಪುನ ನಿರಾಶ್ರಿತೆರೆಗ್ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಸುಭಾಶಿನಿ ಅಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಸಾ ಪುರಿ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟುವೆರ್.

ಸುಭಾಶಿನಿ ಒರ್ತಿ ಮಲ್ಲ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ.  ಅಲಿನ ಪ್ರಕಾರೊ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಒರ್ತಿ ನಾಸ್ತಿಕೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಸಿನೆಮೆ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಶಾದ್ ಅಲಿ ಅರೆನ ಮಗೆ.

## ಮರಣೊ
ಜುಲೈ ೧೯, ೨೦೧೨ಡ್, ಸೆಹೆಗಲ್‌ಗ್ ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ಆಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ಡ್ ೧೧:೨೦ ಗಂಟೆಗ್ ೯೭ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಕಾನ್ಪುರಡ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.   ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋದನೆಗಾದ್ ಗಣೇಶ್ ಶಂಕರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ತಿ ಸ್ಮಾರಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ಅರೆನ ಪುಣನ್ ದಾನೊ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
೧೯೯೮ಡ್, ಸೆಹೆಗಲ್‌ಗ್ ಭಾರತೊದ ಅದ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್.   ೨೦೧೦ಡ್, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್.

## ಜನಪ್ರಿಯೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್
ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಸಚ್ದೇವ್ 2004 ಸಿನೆಮೊದ *ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್: ದಿ ಫಾರ್ಗೊಟೆನ್ ಹೀರೋ* ಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸೆಹೆಗಲ್‌ನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್.  ಶ್ರುತಿ ಸೇತ್ 2020 ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋ ಸರಣಿ *ದಿ ಫಾರ್ಗೊಟೆನ್ ಆರ್ಮಿ - ಆಜಾದಿ ಕೆ ಲಿಯೆ* ಡ್ ಸೆಹೆಗಲ್ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಅಂಚನೆ ಇಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ
* ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯ
* ಜನಕಿ ಆತಿ ನಹಪ್ಪನ್
* ರಸಮ್ಮ ಭೂಪಾಲನ್
* ಕಾನ್ಪುರ್ ಡ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

* ಸುಭಾಷಿನಿ ಅಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಹಗಲ್: ಸೇವೆದ ಬದುಕು
* ಇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಾ *ಭಾರತದ 50 ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತ ಮಹಿಳೆಯರು* 
* ಪೀಟರ್ ಫೇ *ದಿ ಫಾರ್ಗೊಟೆನ್ ಆರ್ಮಿ: ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ, ೧೯೪೨-೧೯೪೫*

## ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು

* ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹಗಲ್: ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗದ ಬದುಕು - ಸಾಂಭವಿಕಾ ಶರ್ಮ ರವರ
* ರೆಡಿಫ್ ಸಂದರ್ಶನ ೨೦೦೨
* ದಿ ಪಯನಿಯರ್ಸ್: ದಿ ಪಯನಿಯರ್ಸ್: ಡಾ.ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೆಹಗಲ್
* ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸಂದರ್ಶನ: ಭೇದಭಾವ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಭಾರತ ಒಂಜೇ: ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೆಹಗಲ್
* ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಹಗಲ್ ಮರಣ 26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 ಗ್ Archived, ಎನ್ ಡಿ ಟಿವಿ
* ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, *ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್*, 4 ಆಗಸ್ಟ್ 2012

ವರ್ಗೊ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರ್
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್