open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಸುದೆಕುಲು

ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದಟ್ ಪರಿಪುನ ಕೆಲವು ಸುದೆತ ಪಟ್ಟಿ. ಸುದೆತ ಪುದರ್ ಅವು ಪರಿಪುನ ಪ್ರದೇಶೊನು ಅವಲಂಬಿತವಾದ್ ಬದಲಾವಣೆಯಾಪುಂಡ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುಮಾರ್ ಸುದೆಲು ಪಡ್ಡೋಯಿಗ್ ಪರಿಪುಂಡ್ ಅಂಚನೇ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರುಂಡು.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Netravati_River.JPG/220px-Netravati_River.JPG|thumb|ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆ

## ನೇತ್ರಾವತಿ

ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆತ ಮೂಲ ಭಾರತೊದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಲು. ಕುಮಾರಧಾರ, ನೇರಿಯಾರೆ, ಮಣಿಹಳ್ಳ ಅಂಚನೇ ಗುರುಪುರಾ ಸುದೆಳು ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆಕ್ ಸೇರುಂಡ್. ಕುಡ್ಲ, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬುಕ್ಕೊ ಉಳ್ಳಾಲ ಈ ಸುದೆತ ಬರಿಕ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶೊಲು. ಈ ಸುದೆ ಕುಡ್ಲೊಡ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಕಡಲ್ ಗ್ ಪೂದ್ ಸೇರುಂಡ್. ನೆತ್ರಾವತಿ ಸುದೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜೀವ ನಾಡಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉದ್ದ 103 ಕಿಮೀ. ಇಂದು ಸುಮಾರು 1352 ಚದರ ಮೈಲ್ ದಾತ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊನ್ ಆವರಿತವಾತ್ಂಡ್. ಈ ಸುದೆತ ನೀರ್ ನ್ ಪರಿಯೆರೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅಂಚನೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Kumaradhara_River.jpg/220px-Kumaradhara_River.jpg|thumb|ಕುಮಾರಧಾರ ಸುದೆ

## ಗುರುಪುರ
ಕುಮಾರಧಾರೆ ಸುದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಡ್  ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಈ ಸುದೆ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆಕ್ ಸೇರುಂಡ್. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುಮಾರಧಾರ ಸುದೆತ ತೀರೊದುಂಡು
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Mannapitlu_Dam.jpg/220px-Mannapitlu_Dam.jpg|thumb|ಫಲ್ಗುನಿ ಸುದೆ

## ಶಾಂಭವಿ
ಗುರುಪುರ ಸುದೆ ಕುಡ್ಲದ ಗುರುಪುರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುಂಡ್. ಬೆಂಗ್ರೆದ ಕೈತಲ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆನ್ ಸೇರುಂಡ್.

## ನಂದಿನಿ (ಪಾವಂಜೆ) ತುದೆ
ನಂದಿನಿ ಅತ್ಂಡ ಪಾವಂಜೆ ಸುದೆ ಸಸಿಹಿತ್ಲುದ ಕೈತಲ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಕಡಲ್ ಗ್ ಸೇರುಂಡ್. ಇಂದು ಕನಕಾಗಿರಿ(ಇರುವೈಲು)ಡ್ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಕಟೀಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪಾವಂಜೆ ಮೂಲಕ ಪರಪುಂಡು.

## ಶಾಂಭವಿ
ಶಾಂಭವಿ ಸುದೆ ಮುಲ್ಕಿ ಪೇಂಟೆದ ಸಾದಿಯಾದ್ ಪರಿತೊಂದು ಉಂಡು

## ಪಾಂಗಳ
ಈ ಸುದೆ ಪಂಗಳ ಗ್ರಾಮೊನು ಮುಟ್ಟುಂಡು ಅಂಚನೇ ಮಟ್ಟಿದ ಕೈತಲ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಕಡಲ್ ಗ್ ಸೇರುಂಡ್.

## ಉದ್ಯಾವರ
ಉದ್ಯಾವರ  ಸುದೆ ಮಲ್ಪೆ ಕೈತಲ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಕಡಲ್ ಗ್ ಸೇರುಂಡ್. ಉದ್ಯಾವರ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಪೆ ಈ ಸುದೆ ಹರಿಯುನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶೊಳು.

## ಸ್ವರ್ಣಾ
ಸ್ವರ್ಣಾ ಸುದೆ ಪರ್ವೂರ್, ಹಿರಿಯಡ್ಕ, ಪರಿಕ (ಉದ್ಯಾನ) ಹೆರ್ಗ, ಮಣಿಪಾಲ, ಪೆರಂಪಳ್ಳಿ, ಉಪ್ಪೂರಿ ಅಂಚನೇ ಕಲ್ಯಾಣಪುರತ ಮೂಲಕ ಪರತ್ತ್‌ದ್ ಬೆಂಗ್ರೆಡ್ ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‍ಗ್ ಸೇರುಂಡ್. ಈ ಸುದೆ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಪರ್ಪುನ ನೀರ್‌ದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾದುಂಡು. ಈ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಉಡುಪಿದ ಹಿರಿಯಡ್ಕದ ಕೈತಲ್ ಬಜೆ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಾದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಕಾರ್ಲದ ಎಣ್ಣೊಹೊಳೆಟ್ ಒಂಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಾದೆರ್.

## ಸೀತಾ
ನರಸಿಂಹ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ ಗುಪ್ಪುನ ಹೆಬ್ರಿದ ಕೈತಲ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಡ್ ಈ ಸುದೆ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಈ ಸುದೆ ಉಡುಪಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುಂಡು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಟ್ಟಣೊ ಬಾರ್ಕೂರು ಸೀತಾ ಸುದೆತ ತೀರೊದುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸುದೆಕುಲು
ನಂದಾವರ

**ನಂದಾವರ** ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ  ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ  ಜಿಲ್ಲೆದ  ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮೊ. ಉಂದು ಕುಡ್ಲದ್ದ್ ರಾಜ್ಯೊ ಮರ್ಗೊಡು ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊ ಪೋನಗ ನೇತ್ರವತಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

## ಚರಿತ್ರೆ
ನಂದಾವರ ಊರುನು ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ನಂದರಾಜ ಮನೆತನದಕುಲು ಅಳೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಕುಲು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತದ ದಿಂಜ ಊರುಲೆನ್ ಅಳೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಪುದರ್ದ ಪೊಲಬು
ನಂದಾವರ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ರಡ್ಡ್ ಶಬ್ದೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನೆ ಪನ್ಪೆರ್. ನಂದ ಬುಕ್ಕೊ ಪುರ. ನಂದ್ ಅರಸುನಕುಲು ನೇತ್ರವತಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಒಂಜಿ ಅರಮನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ಪುರ ನಿರ್ಮಾಣೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿನ್ ನಂದಪುರ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಕಾಲ ಕರಿನಗ ಅವು ನಂದಾವರ ಆದ್ ಬದ್ಲ್ ಆಂಡ್.

## ನಂದಾವರ ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದುರ್ಗಾಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರ
ನಂದಾವರೊಡು ದೇವಸ್ತಾನ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ಸನ್ನಿಧಿ, ಶ್ರೀ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಸನ್ನಿಧಿ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಂಬಾ ಸನ್ನಿಧಿ ಉಂಡು. 
ನಂದಾವರದ ಅಪ್ಪ ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ಪ್ರಸಾದ. 
ನೋದವರೊಡು ಹನುಮಂತನ ಸನ್ನಿಧಿ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪನೆ ಮುಸಲ್ಮಾನೆರೆನ ಪಲ್ಲಿ ಲಾ ಉಂಡು

## ಪುದರ್ದ ನರಮಾನಿ
ವಾಮನ ನಂದಾವರ ಬುಕ್ಕೊ  ಚಂದ್ರಕಲಾ ನಂದಾವರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆಲು
ವಾಲ್ಟರ್ ನಂದಳಿಕೆ

**ವಾಲ್ಟರ್ ಡಿಸೋಜ** ನಂದಳಿಕೆ ಮೇರ್ ದೈಜಿವರ್ಲ್ಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ರೈವೆಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನೆತ್ತ ಸಂಸ್ಥಾಪಕೇರ್ ಅಂಚನೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದುಲ್ಲೆರ್. ದೈಜಿವರ್ಲ್ಡ್ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡ್ಲದ ಒಂಜಿ ಕಂಪನಿ.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ
ವಾಲ್ಟರ್ ನಂದಳಿಕೆ (ಮೂಲ ಪುದರ್: ವಾಲ್ಟರ್ ಡಿಸೋಜಾ) ಮೇರ್ ಜನವರಿ 23, 1973 ಡ್ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುದ ನಂದಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಲಿಲ್ಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್. ವಾಲ್ಟರ್, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್ ಬಿಕಾಂ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ಡ್ ಎಂಬಿಎ ಮಲ್ತ್ ದೇರ್.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ವಾಲ್ಟರ್ ಮೇರ್ ಕೊಂಕಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಡ್ ಕಥೆ ಬುಕ್ಕೊ ಲೇಖನೊ ಬರವುದ ಮೂಲಕ ಆರ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ದೈಜಿವರ್ಲ್ಡ್ ನ್ ಜನವರಿ 14, 2001 ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ಡ್ ಅವ್ವೆನ್ Daijiworld Media Pvt Ltd ಕಂಪನಿಯಾದ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಸುದ್ದಿ ಜಾಲತಾಣ ಇನಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕರಾವಳಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತ ದೇಸ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಗಲ್ಫ್ ದೇಶೊಡು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸ್ದಂಡ್. ತಿಂಗೊಲ್ಡ್ ಸುಮಾರು 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಕುಲು ಉಂದು ಜಾಲತಾಣಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪೆರ್.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಮಲ್ತಿನ ಸಾಧನೆಗಾದ್ 85 ಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ತಿಕ್ಕದಂಡ್.
* ಪಿಂಗಾರ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-2007
* IPP ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಯರ್ - 2009
* ರಚನಾ ಉದ್ಯಮಿ-2010
* ಸಂದೇಶ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-2010
* ಸಂಪಾದಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2011
* CCC ಮುಂಬೈ ಯುವ ಉದ್ಯಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* FKCA ಬೆಂಗಳೂರು - ವರ್ಷದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಮಯೂರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2012

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಬಂಬೆದ ಕಜಿಪು

ಬಂಬೆ ಪಂಡ್ಂಡ ಬಾರೆದ ಉಲಾಯ್ ಉಪ್ಪುನ ತಿರ್ಲ್.  ನೆಕ್ಕ್ ಬಂಬೆ, ದಿಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಆರೋಗ್ಯೊಗು  ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ನೆತ್ತ ಕಜಿಪು ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ವರ್ಸೊಡು ಏಪಲಾ ಉಂದು ಕಜಿಪುನು ಮಲ್ಪೋಲಿ. ಆರೋಗ್ಯೊಗುಲಾ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.

## ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾಯಿ ಸಾಮಾನುಲು

* ಬಂಬೆ
* ಮುಂಚಿ
* ತಾರಾಯಿ
* ಜೀರ್ದರಿ
* ದಾಸೇಮಿ
* ಕೊತ್ತಂಬರಿ
* ಉಪ್ಪು
* ಮಂಜೊಲ್ದ ಪೊಡಿ
* ನೀರುಳ್ಳಿ
* ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ

ಬಾರೆಡ್ ಬಂಬೆ ತಿಕ್ಕುನು ಬಾರೆ ಕೈಲ್ ಪಾಡಿ ಬುಕ್ಕೊ. ಬಾರೆ ಕಾಯಿ ಪಂರ್ದ್ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಬಾರೆನ್ ಕಡ್ಪುನಗ ಐತ  ಉಲಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬಂಬೆನ್ ದೆತ್ತ್ ಕನವೊಡು. ಐತ ಕೊಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆ ಒಂತೊಂತೆ ದಕ್ಕೊಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಒಂತೆ ಬುಲೆದುಪ್ಪುಂಡು.  ಅವ್ವೆನ್ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ನಗ ನೂಲುದ ಲೆಕ್ಕ ತಿಕ್ಕುನ ನಾರ್‌ನ್ ಕೈತ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್ ಸುತ್ತುದು ದಕ್ಕೊಡು.ಕಜಿಪುಗು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ಟ ಸಣ್ಣ ಮೂರಿನ ತುಂಡುನು ನೀರ್‌ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಅಂಚೆನೇ ದೀಂಡ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡು.  ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಂಚಿ, ತಾರಾಯಿ, ಜೀರಿಗೆ, ದಾಸೇಮಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಈತೆನ್ ಮಾತಾ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಬೆನ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಬೇಯರೆ ದೀಯೋಡು. ಬಂಬೆ ಬೇಯ್ತಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೇತಿನ ಅರೆಪುನು ಐಕ್‌ ಕೂಟೊಡು. ಅವ್ವೆನ್ ಸಮ ಕೋದ್ಯವೋಡು. ರುಚಿಗ್ ತಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಅಡೆಗ್ ಕಜಿಪು ತಯಾರ್.

## ಉಪಯೋಗುಲು
* ಜೀರ್ಣೊಗು ಎಡ್ಡೆ
* ಕಲ್ ಬಾರೆ ಪಡಿಕೆಡ್ ಕಲ್ಲ್ ಆತಿನಿಕ್ ಎಡ್ಡೆ
* ಜೀವೊಗು ಸಂಪು
* ಬಂಬೆದ ನೀರ್‌ನ್ ಕಿಡ್ನಿಗ್ ಕಲ್ಲ್ ಆಯಿನಕಲೆಗ್ ಪರಿಯೆರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್‌
* ಬಂಜಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕೂಜಲ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕಜವುಲೆನ್‌ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೋ
ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ

**ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಡ್ ಆಪಿನ ನಾಡ್, ನುಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿನ ಒಂಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟೊದ ಸಮ್ಮೇಳನೊ. ಆಳ್ವಾಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್  ಡಾ.ಎಂ ಮೋಹನ್ ಆಳ್ವೆರ್ ಇಂದೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದು ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ಈ ಸಮ್ಮೇಳನೊ ನಡಪಂಡು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಮಸ್ತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲು ಮೂಲು ನಡಪುಂಡು. ನುಡಿಸಿರಿತ ಭಾಗೊ ಆದ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ‍ ಸಿರಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಿರಿ, ಮತ್ಸ್ಯ ಸಿರಿ, ಸಿನಿ ಸಿರಿ, ಕೃಷಿ ಸಿರಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಸಿರಿ ನಡಪ್ಪುಂಡು

## ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿಲು
*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ-2004
ತಾರೀಕ್: ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 18 ಬುಕ್ಕೊ 19, 2004 ಜಾಗೆ  :ಕುವೆಂಪು ಸಭಾಂಗಣ, ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ - 2005 
ತಾರೀಕ್:ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 22 ಬುಕ್ಕೊ 23, 2005 ಜಾಗೆ :ಕೆ.ವಿ. ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಸಭಾಂಗಣ, ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ಸುಂದರಿ ಆನಂದ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ - 2006 
ತಾರೀಕ್:ನವೆಂಬರ್ 24, 25 ಬುಕ್ಕೊ 26, 2006 ಜಾಗೆ  : ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಸಭಾಂಗಣ, ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ಡಾ.ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ನಗರ, ಸುಂದರಿ ಆನಂದ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ - 2007 
ತಾರೀಕ್ :ನವೆಂಬರ್ 30, ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ಬುಕ್ಕೊ 2, 2007 ಜಾಗೆ  :ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಸಭಾಂಗಣ, ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ,ಮಾತೃಶ್ರೀ ಡಿ. ರತ್ನಮ್ಮ ನಗರ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ - 2008 
ತಾರೀಕ್ :ನವೆಂಬರ್ 28, 29, 30, 2008 ಜಾಗೆ :ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ವ್ಯಾಸರಾಯ ಬಲ್ಲಾಳ ಸಭಾಂಗಣ, ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ - 2009 
ತಾರೀಕ್:ನವೆಂಬರ್ 6, 7, 8, 2009 ಸ್ಥಳ :ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಸಭಾಂಗಣ, ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ - 2010
ತಾರೀಕ್ : ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 30 ಬುಕ್ಕೊ 31, 2010 ಜಾಗೆ  : ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ಗಾನಯೋಗಿ ಪಂಡಿತ್ ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿ ಸಭಾಂಗಣ, ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ - 2011 
ತಾರೀಕ್ : ನವೆಂಬರ್ 11, 12 ಬುಕ್ಕೊ 13, 2011 ಜಾಗೆ  : ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮ್‍ಸೇನ್ ಜೋಷಿ ಸಭಾಂಗಣ ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ - 2012 
ತಾರೀಕ್ : ನವೆಂಬರ್ 16, 17 ಬುಕ್ಕೊ 18, 2012 ಜಾಗೆ  : ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ಡಾ. ವಿ.ಎಸ್. ಆಚಾರ್ಯ ಸಭಾಂಗಣ ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಶ್ವ ನುಡಿಸಿರಿ ವಿರಾಸತ್ 2013 
ತಾರೀಕ್ : ದಶಂಬರ 19, 20, 21 ಬುಕ್ಕೊ 22, 2013 ಜಾಗೆ  : ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ 2014 
ತಾರೀಕ್ : ನವೆಂಬರ್ 14, 15 ಬುಕ್ಕೊ 16, 2014 ಜಾಗೆ : ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ಡಾ. ಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಸಭಾಂಗಣ ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ 2015 
ತಾರೀಕ್ : ನವೆಂಬರ್ 26, 27, 28 ಬುಕ್ಕೊ 29, 2015 ಜಾಗೆ  : ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ನಾಡೋಜ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಂಞಣ್ಣ ರೈ ಸಭಾಂಗಣ ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ 2016 
ತಾರೀಕ್ : ನವೆಂಬರ್ 17, 18, 19 ಬುಕ್ಕೊ 20 2016 ಜಾಗೆ :ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ಪುಂಡಲೀಕ ಹಾಲಂಬಿ ಸಭಾಂಗಣ ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಂದರಿ ಆಳ್ವಾ ಆವರಣ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ, ಮೂಡುಬಿದಿರೆ, ದ.ಕ [೧]

*ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ 2017
ತಾರೀಕ್ : ಡಿಸೆಂಬರ್ 1, 2 ಬುಕ್ಕೊ 3  ಜಾಗೆ : ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವೇದಿಕೆ, ವಿದ್ಯಾಗಿರಿ

## ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಆಚರಣೆ
ವರ್ಗೊ:ಶಿಕ್ಷಣೊ
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆ
ಶುಭ ಪೂಂಜಾ

**ಶುಭ ಪೂಂಜಾ** ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಜಿ ಮಾಡೆಲ್. ಮೇರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳ್ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. *ಮೊಗ್ಗಿನ ಮನಸು* ಈ ಚಿತ್ರೊದಾತ್ರ ಮೇರ್ ಕನನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆಯೆರ್, ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ಲಾ ಗೆಂದ್‍ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡೊದ ಟಿವಿ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಆಯಿನ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 8) ನೆಟ್ಟ್ ಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆದೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಜೀವನೊ
ಶುಭಾ ಪೂಂಜ ಮೇರ್ 	5 ಆಗಸ್ಟ್ 1978ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತುಳು ಕುಟೊಂಬೊಡು ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಪುಟ್ಟಿನಿ ಕುಡ್ಲಡಾಂಡಲ ತನ್ನ ಸಾಲೆ ಬರವುಲೆನ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ (ಜಯನಗರ) ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಜಾಹೀರಾತುಲೆಡ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಮಿಸ್ ಚಿನ್ನೈ ಟಾಪ್ ಮಾಡೆಲ್ 2003 ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದುಲಾ ಮೆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಮೇರ್ ಸುರೂಕು ಬಣ್ಣೊ ಪೂಜಿನಿ ತಮಿಳ್ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಚಿ ನೆರ್ದ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದ ಜ್ಯಾಕ್‍ಪಾಟ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಿನಿಮೊರ್ದಾತ್ರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ನೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಮಾರ್ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್.

## ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ
ಶುಭಾ ಮೇರ್ ಸುಮಂತ್ ಬಿಲ್ಲವ ಮೆರೆನ್ ಕುಡ್ಲಡ್ 2020 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.

## ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊಲು

## ಮಾನಾದಿಗೆಲು
* ಫಿಲ್ಮ್‍ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 2009.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ಪೀರೆದ ಚೋಲಿದ ಚಟ್ನಿ

ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಸಮಾಜೊಡು ಬಂಗ ಇಪ್ಪುನಗ ಕಜಿಪುಗ್ ದಾಲ ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು ಇಜ್ಜಂದಿನಪಗ ಪೀರೆದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಪೀರೆದ ಚೋಲಿನ್ ಲಾ ದಕ್ಕಂದೆ ಅವ್ವೆತ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಗಂಜಿದ ಒಟ್ಟುಗು ತಿನ್ನೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಾನುಲು

* ಪೀರೆದ ಚೋಲಿ
* ಕಾಯಿಮುಂಚಿ/ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ
* ಬೇವುರೆ
* ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ
* ಉಪ್ಪು 
* ದಾಸೇಮಿ
* ಉಡ್ದು
* ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆ
* ನೀರುಳ್ಳಿ
* ತಾರಾಯಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ

ಸುರುಕ್ಕು ಪೀರೆದ ಚೋಲಿನ್ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ವೆನ್ ಕಾಯಿ ಮುಂಚಿ, ತಾರಾಯಿ, ನೀರುಳ್ಳಿದ ಒಟ್ಟುಗು ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆಲೆ. ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆ, ಬೇವುರೆ, ದಾಸೇಮಿ, ಉಡ್ದು, ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪಾಡ್ದ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀಲೆ. ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ವೆನ್ ಕಡೆತಿನ ಚಟ್ನಿಗ್ ಪಾಡ್ಲೆ. ಅಡೆಗ್ ಪೀರೆದ ಚಟ್ನಿ ತಯಾರ್.

ಉಂದೆನ್ ಬೇತೆ ವಿಧಾನೊಡುಲಾ ಮಲ್ಪೋಲಿ. ಪೀರೆದ ಚೋಲಿನ್ ಒಂಚೂರು ಜೀರಿಗೆದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೊತ್ತುದು, ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ವೆನ್ ಕಡೆತ್ದ್ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪೋಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೋ
ತುಂಬೆ (ಊರು)

**ತುಂಬೆ ** ಪನ್ಪುನ ಊರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೊಕುಡು ಉಂಡು. ತುಂಬೆದ ಊರು ಕುಡ್ಲಡ್‍ದ್ ಪುತ್ತೂರುಗ್ ಪೋನಗ 23 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ೨೦೧೧ ನೇ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ತುಂಬೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೨೩೦. ಊಂದೆಟ್ ೮೭ % ಜನ ಸಾಕ್ಸರೆರ್. ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಗು ೯೯೫ ಪೊಂಜೊವು ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಧರ್ಮದಕುಲು ಸಮೊ ಸಮೊ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಜಾಗೆದ ಪುದರ್
ತುಂಬೆ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ದೈ. ಉಂದೆತ ಪೂ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆನ ಫೂಜೆಗ್ ಅಗತ್ಯೊ.

## ತುಂಬೆದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ
ತುಂಬೆಡ್ ಫಾದರ್ ಮುಲ್ಲೆರ್‌ದ ಕುಲೆನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉಂಡು. ರಾಜ ಮರ್ಗೊದ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಅಪಘಾತ ಆಯಿನಕುಲೆಗ್, ಹಳ್ಳಿದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಕಾಯಿಲೆ, ವಿಸೊ ತುಚ್ಛಿನೆ ಇಂಚಿನ ಸೀಕ್‌ಗ್ ಬಾರೀ ಉಪಕಾರೊ ಆಪುಂಡು.

## ತುಂಬೆಡ್ ನೀರ್ದ್ ಕಟ್ಟ
ಇಡೀ ಕುಡ್ಲಗ್ ನೀರ್ ಒದಗಾಯೆರೆ ತುಂಬೆಡ್ ಒಂಜಿ ನೀರ್ದ ಕಟ್ಟ (Vented Dam) ಉಂಡು. ಅಯಿತ ನೀರ್ದ ಮಟ್ಟೊನು ಎಪಲಾ ತೂವೊಂದು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಅಯಿತ ಎತ್ತರೊನು ಅರ್ಪಯೆರ್.

## ತುಂಬೆಡ್ ಶಾಲೆ - ಕಾಲೇಜ್
ತುಂಬೆಡ್ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ  ಒಂಜಿ ಶಾಲೆ ಉಂಡು. ಅವು ಪಿ.ಯು.ಕಾಲೆಜ್ ಆದ್ ಎಡ್ದೆ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರೊಂದುಂಡು. ಅಯಿಕ್ ತುಂಬೆ ಕಾಲೇಜ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್.

## ಮರತ ಮಿಲ್ಲ್, ಓಡುದ ಕಾರ್ಖಾನೆ
 ತುಂಬೆಡ್ ಮರತ ಮಿಲ್ಲ್ ಉಂಡು. ದುಂಬು ಮೂಲು ಒಂಜಿ ಓಡುದ ಕಾರ್ಖಾನೆಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ತೇವುದ ಕಜಿಪು

thumb|ಚೇವು

ತೇವುದ ಕಜಿಪು ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಪೆದ್ದಿನ ಮೂಜಿ ದಿನಟ್ ತೇವುನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಬಾಲೆಗ್ ಪೇರ್ ಆವೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೇವುದ ಕಜಿಪುನು ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.

## ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ತೇವು
* ತಾರಾಯಿ
* ಮುಂಚಿ
* ಜೀರಿಗೆ
* ಕೊತ್ತೊಂಬರಿ
* ದಾಸೆಮಿ
* ಓಮ
* ಉಪ್ಪು
* ಮಂಜೊಲ್ ದ ಪೋಡಿ
* ಬೊಳ್ಳೊಳ್ಳಿ
* ನೀರುಳ್ಳಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಸುರುಕ್ಕು ತೇವುನ್ ಕೊಯ್ದ್ ಕಂತ್ದ್ ಲಾಯ್ಕ್ ಡ್ ದೆಕ್ಕೊನೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ವೆನ್ ಸಣ್ಣ ಮೂರೊಡು. ಅವ್ವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆಯರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡು: ತಾರಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಂಚಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ದಾಸೆಮಿ, ಓಮ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಜೊಲ್ ದ ಪುಡಿ, ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ ಉಂದೆನ್ ಪೂರಾ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಗ್ ಪಾಡ್ ಡ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು. ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತೇವುನ್ ಬೇಯ್ಪಾರೆ ದೀಯೋಡು. ಅವ್ ಬೇಯ್ತಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ನಮ ಕಡೇತಿನ ಅರೆಪುನು ಅವ್ವೆಕ್ ಪಾಡೊಡು. ಅವ್ವೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೋದ್ಯಾವೊಡು. ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಅಡೆಗ್ ತೇವುದ ಕಜಿಪು ತಯಾರ್.

## ಉಪಯೋಗೊ
* ಈ ತೇವು ಜೇರ್ಣಗು ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.
* ಬಾಲೆಗ್ ಪೇರ್ ಆವೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೇವುದ ಕಜಿಪುನು ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಗೋಲಿಯಾಟ

thumb|ಕುಪ್ಪಿದ ಗೋಲಿಲು
thumb|ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಪೊರ್ಲುದ ಗೋಲಿ
**ಗೋಲಿಯಾಟ** ಈ ಗೊಬ್ಬು ತೆಳುನಾಡ್ ದ ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಉಂದೆನ್ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಕಮ್ಮಿ ಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಇತ್ತ್ಂಡ  ಯಾರು. ರಡ್ಡ್ ಜನೊಟಲಾ ರಡ್ಡ್ -ರಡ್ಡ್ ಗೋಲಿ ಬೋಡು. ಗೋಲಿ ಪಂಡ ಉರಂಟು ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕುಪ್ಪಿದ ಗುಂಡು. ಉಂದೆನ್  ಗೋಲಿ-ಸೋಡದ ಕುಪ್ಪಿಡ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಆಟದ ವಿವರೊ
ಇಲ್ಲದ ಪಿದಾಯಿ ಓಲಾಂಡಲಾ ಜಾಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಗೋಲಿಯಾಟ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ. ಗೋಲಿ ಒಂಜೆಕ್ಕ್ ನನೊಂಜಿ ತಾಗ್ ನಗ ಬರ್ಪುನ ಶಬ್ದೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬಾರೀ ಕುಶಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಅಡೆಗ್ ಬಾರೀ ಜನೊ ಸೇರ್ವೆರ್. ಒಂಜಿ ಗೋಲಿದ್ದ್ ನನೊಂಜಿ ಗೋಲಿಗ್ ತಾಂಟಾವುನನೇ ಗೊಬ್ಬು.

## ಗೊಬ್ಬುನ ಕ್ರಮೊ
#ಗೊಬ್ಬೆರೆ ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ಅತ್ತಾಂಡ ಅಯಿದ್ ಮೀರ್ದ್ ಜನೋ ಬೋಡು.
#ನೆಲಟ್ ಒಂಜಿ ಉರುಂಟುದ ಗೆರೆ (ಸೊನ್ನೆದಲೆಕ)  ಪಾಡುಡು..
#ಈ ಉರುಂಟುದ ಗೆರೆದ್ದ್ ೫ ಪಜ್ಜ ದೂರೊಗು ಒಂಜಿ ಗೆರೆ ಪಾಡೊಡು.
#ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಗೋಲಿನ್ ಈ ಉರುಂಟುದ ಗೆರೆತ್ತ ಉಳಯಿ ಪಾಡೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ೫ ಪಜ್ಜೆ ದೂರೊದ ಗೆರೆಟ್ ಉಂತುದು ಗೋಲಿಲೆಗ್- ಗೋಲಿಲೆಡ ತಾಂಟಾವೊಡು.
# ಅಂಚ ತಾಂಟಾನಗ ತಾಂಟಾಯಿನ ಗೋಲಿಲು ಬಾಕಿದ ಗೋಲಿಲೆಗ್ ತಾಗಂದೆ ಉರುಂಟುದ ಗೆರೆತ್ತ ಪಿದಾಯಿ ಪೋಂಡ ಆ ಗೋಲಿ ಆಯಗ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
# ಆ ಗೋಲಿ ಬೇತೆ ಗೋಲಿಲೆಗ್ ತಾಂಟ್ಂಡ ಬುಕ್ಕೊೊರಿ ಗೊಬ್ಬುವೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ.
#ಡವ್ ಪನ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬುಲಾ ಈ ಗೊಬ್ಬುದ ಬದಲ್ ಗ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.

## ವಿಸ್ವೊ ಮಾನ್ಯೆತೆ
ಗೋಲಿಡ್ ಬೇತೆ- ಬೇತೆ ಗೊಬ್ಬುಲು ಉಲ್ಲ. ಗೋಲಿದ ಗೊಬ್ಬುಡು ವಿಸ್ವೊ ಮಾನ್ಯೆತೆ ಉಂಡು. ೧೯೩೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ವರ್ಳ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಡತ್ತ್ಂಡ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಉಪೇಂದ್ರ

**ಉಪೇಂದ್ರ ರಾವ್** (ಉಪೇಂದ್ರ ಪಂಡ್‍ದಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟೆ, ಚಲನಚಿತ್ರೊ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರೆ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಮೇರ್  ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊಡ್ ಬೆನ್ಪುನಾರ್. ತೆಲುಗು ಬಾಸೆದ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ಲಾ ಮೇರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.ಉಪೇಂದ್ರ ನಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಆಯಿನ ಕಾಶಿನಾಥ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಬರಹಗಾರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆಯಾದ್ ತನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು
ಉಪೇಂದ್ರ ಮೇರ್ ಮಂಜುನಾಥ್ ರಾವ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅನುಸೂಯಾ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಂದಾಪುರೊಡ್ 18 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1969ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಕೋಟೇಶ್ವರೊದ ತೆಕ್ಕಟ್ಟೆದಾರ್ (ಪಿರಾಕ್‍ದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊ). ಉಪೇಂದ್ರ ಮೆರೆಗ್ ಒರಿ ಅಣ್ಣೆಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್ ಅರೆನ ಪುದರ್ ಸುಧೀಂದ್ರ ರಾವ್. ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡ್ ಮೆರೆಗ್ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಸಂಬಂದ ಪಟ್ಟಿನ ಸಮಸ್ಯೆಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಮೆರೆನ ಸುರೂತ ಪಿಚ್ಚರ್ಲೆಡ್ ತುವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಮೇರ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಎಪಿಎಸ್ ಕಾಲೇಜ್‍ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್‌ಡ್ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು
ಉಪೇಂದ್ರ *ಎ* (1998), *ಉಪೇಂದ್ರ* (1999), *ಪ್ರೀತ್ಸೆ* (2000), *ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್* (2002), *ಕುಟುಂಬ* (2002), *ಗೋಕರ್ಣ* (2002), *ಹಾಲಿವುಡ್* (2002), *ರಕ್ತ ಕಣ್ಣೀರು* (2003) ಇಂಚಿನ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. *ಗೌರಮ್ಮ* (2005), *ಐಶ್ವರ್ಯ* (2006), ಅನಾಥರು (2007), *ಬುದ್ಧಿವಂತ* (2008), *ಸೂಪರ್* (2010), *ಕಲ್ಪನಾ* (2012), *ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್* (2012), *S/O ಸತ್ಯಮೂರ್ತಿ* (2015), *ಉಪ್ಪಿ 2 *(2015), *ಐ ಲವ್ ಯೂ* (2019) ಮೆರೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಪುದರ್ ನ್ ಕನತಿನ ಸಿನಿಮೊಲು.
## ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ
14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಉಪೇಂದ್ರ ನಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಜಿ ಮಿಸ್ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ *ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ತ್ರಿವೇದಿ* ಮೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಪ್ರಿಯಾಂಕ ಸುರೂಕಾದ್ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರೊಲಾಯಿನ *ರಾ* ಬುಕ್ಕೊ *H2O* ನೆಟ್ಟ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಮಾನಾದಿಗೆಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಬೊಳುವಾರು ಮಹಮ್ಮದ್ ಕುಂಞಿ

**ಬೊಳುವಾರು ಮಹಮ್ಮದ್ ಕುಂಞಿ**' ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುತ್ತೂರ್ದಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಸೆಡ್ ಎಲ್ಯ ಕಥೆಕುಲು, ಕಾದಂಬರಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ನಾಟಕೊಲೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡದ ಗದ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಮುಸ್ಲಿಂ ಬದ್ಕ್ ನ್ ತೋಜಾಪಿನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಬರವುದ ಮುಖಾಂತರ ತೋಜಾದೆರ್.

## ಪರಿಚಯೊ
ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಯಿನ ಮಹಮದ್‌ ಕುಂಞಿ ಇಂಬೆರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, 1951ಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುತ್ತೂರುದ ಬೊಳುವಾರು  ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಬ್ಯಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ  ಕುಲ್ಸುಂ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗೆ.    ಬೊಳುವಾರು, ಪುತ್ತೂರು, ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆತೆರ್. ಎಂಎ ಮಲ್ಪುನಗ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಕುವೆಂಪು ಚಿನ್ನದ ಪದಕೊ ಪಡೆತೆರ್. ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಕಥಾಸಂಕಲನೊ, ನಾಟಕೊಲು, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಲು, ಪ್ರವಾಸ ಕಥನೊ, ಅನುವಾದೊಲು ಇಂಚನೆ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್.

## ಕೃತಿಕುಲು
*ಅತ್ತ ಇತ್ತಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ
*ದೇವರುಗಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ
*ಅಂಕ
*ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ನೀಲಿ ಪರದೆ
*ಒಂದು ತುಂಡುಗೋಡೆ
*ರೊಟ್ಟಿ ಪಾತುಮ್ಮ
*ದೇವರುಗಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ
*ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ನೀಲಿ ಪರದೆ
*ಜಿಹಾದ್
*ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಓಟ
*ಪಂಡಿತ ಫಕೀರ
*ತಟ್ಟು ಚಪ್ಪಾಳೆ ಪುಟ್ಟ ಮಗು
*ಕಲಾಂ ಮೇಸ್ಟ್ರು

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
*ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ದೆಹಲಿ ಕಥಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಪರಶುರಾಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*‘ಮುನ್ನುಡಿ’ ಬುಕ್ಕೊ ‘ಅತಿಥಿ’ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆದ ಕಥೆಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ಅನಂತ್ ನಾಗ್

**ಡಾ ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ** (ಜನನೊ: 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1948) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟೆ. ಮೇರ್ 200 ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಅಂಚನೆ ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು, ಮರಾಠಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆದ 300 ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ರಂಗಭೂಮಿ ನಾಟಕ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.
ಪ್ರೊ. ಪಿ.ವಿ.ನಂಜರಾಜ್ ಅರಸ್ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ *ಸಂಕಲ್ಪ* (1973) ಪನ್ಪಿನ ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಮೇರ್ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. *ಸಂಕಲ್ಪ* ಸಿನಿಮೊ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಏಳ್ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್‍ದ್ಂಡ್.
## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು
ಅನಂತನಾಗ್ ಮೇರ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೪೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಆನಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸದಾನಂದ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕುದ ಶಿರಾಲಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಕ್ಕ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಮೆಗ್ಗೆ ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಮೆರೆನ ಅಕ್ಕಲಾ ಮೆಗ್ಗೆಲಾ. ಮೇರ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಉಡುಪಿದ ಅಜ್ಜರಕಾಡ್‌‍ದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆಡ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಬರವುನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಆನಂದ ಆಶ್ರಮ ಬುಕ್ಕೊ ದುಂಬುದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊದ (ಇತ್ತೆದ ಕರ್ನಾಟಕ) ಅಂಚನೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠೊಟ್ಟು ಕಲ್ತೆರ್. 9ನೇ ತರಗತಿಡುಪ್ಪುನಗ, ನನ ದುಂಬುದ ಬರವು ಕಲ್ಪರೆ ಮುಂಬೈಗ್ ಕಡಪುರಿಯೆರ್.ಅರೆಗ್ ಆರ್ಮಿ ಸೇರೊಡು ಪಂದ್ ಆಸೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಆಂಡ್ ಕಮ್ಮಿ ತೂಕೊ ಇತ್ತಿನೈರ್ದಾವರ ಅರೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ದಿಜೆರ್. ಮುಂಬೈಡ್ ರಂಗಭೂಮಿದಂಚಿ ಪೋಯ್ನ ಮೆರೆನ ಮನಸ್ಸ್ ಅವರು ಕೊಂಕಣಿ, ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆದ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪರೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ ಅಂಚಾದ್ 22 ವರ್ಸ ಮುಟ್ಟ ಮೇರ್ ಅವೆನೇ ಮುಂದುವರಿಸಾಯೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು
ಅನಂತನಾಗ್ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊಗ್ ಬೈದಿನಿ ೧೯೭೩ನೇ ಇಸವಿಡ್  ಪಿ.ವಿ. ನಂಜರಾಜ ಅರಸ್ ಮೆರೆನ ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ. ಮೇರ್ *ಹಂಸಗೀತೆ*, ‘*ಕನ್ನೇಶ್ವರ ರಾಮ*’, ‘*ಬರ*’, ‘*ಅವಸ್ಥೆ*’, ‘*ಉದ್ಭವ*’, ‘*ಮಿಂಚಿನ ಓಟ*’, ‘*ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್*’, ‘*ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ*’, ‘*ಮತದಾನ*’, ‘*ಮೌನಿ*’, ‘*ಅನುರೂಪ*’, ‘*ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ*’, ‘*ಸಿಂಹಾಸನ*’, ‘*ಅನ್ವೇಷಣೆ*’, ‘*ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್*’  ಇಂಚಿನ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.
‘*ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ*’, ‘*ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ*’, ‘*ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು*’, *ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು*, ‘*ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ*’, ‘*ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ*’, ‘*ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ*’, ‘*ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ*’, ‘*ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ*’ ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.

## ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ
## ಮಾನಾದಿಗೆಲು
### ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು

* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಹೊಸ ನೀರು (1985-86)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಅವಸ್ಥೆ (1987-88)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗಂಗವ್ವ ಗಂಗಾಮಾಯಿ (1994-95)
* ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರೊ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) [ಶಂಕರ ನಾಗ್ ಜೊತೆ]
* ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2010)

### ಫಿಲಂಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ ಕನ್ನಡ

* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (1979)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಬರ (1982)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಹೆಂಡ್ತಿಹೇಳ್ಬೇಡಿ (1989)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಉದ್ಭವ (1990)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗೌರಿ ಗಣೇಶ (1991)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗೋದಿ ಬಣ್ಣ ಸಾಧಾರಣ ಮೈಕಟ್ಟು (2016)
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ - "ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಶಂಕರ"
* ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2007)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ಕುಮಾರಧಾರೆ ಸುದೆ

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Mallalli_Falls.jpg/220px-Mallalli_Falls.jpg|thumb|ಮಲ್ಲಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತ
**ಕುಮಾರಧಾರೆ ಸುದೆ** ಉಂದು ಒಂಜಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಸುದೆ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಸೊಡ್ ಸುಳ್ಯದ ಮುಟ್ತಡ್ ಪುಟ್ಟುನ ಸುದೆ. ಈ ಸುದೆ ಉಬಾರ್ (ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ)ಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆತ್ತ ಒಟ್ಟಗು ಜೊತೆ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನೇತ್ರಾವತಿದ ಜತೆಟ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುಂಡು. ವರ್ಸೊಗು ಒರ ಸುದೆಟ್ ನೀರ್ ಬಾರೀ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅಲ್ಪದ ಮಹಾಕಾಳಿ ಅಪ್ಪೆನ ಪಾದ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಪುಂಡು, ಅಯಿನ್ "ಸಂಗಮ" ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಬಾರೀ ಜನ ಸೇರುವೆರ್. ಸಂಗಮ ಶಬ್ದೊ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲೊದ ಸಬ್ದೊ. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಂಜೆಕ್ಕೊಂಜಿ ಐಕ್ಯೋ  ಅಪುನೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತಲಾ ಉಂಡು.

ಈ  ಸುದೆ ನೆತ್ರಾವತಿಗ್ ಬಾರೀ ನೀರ್ದ್ ವರ್ತೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಸುದೆ. ಕುಮಾರಧಾರೆ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ಪುಟ್ಟುನು. ಉಂದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊದ್ದು ೧೬೦೦ ಮೀ. ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಅಂಚ ಸುದೆ ತಿರ್ತ್ ಬನ್ನಗ ಮಲ್ಲಳ್ಳಿ ಪನ್ಪುನವುಲು ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುದ ನೀರ್ದ ವರತೆ ಜಲಪಾತ ಆದ್ ರೂಪು ಪಡೆಪುಂಡು. ಇಂಚನೆ ನನಾತ್  ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತೋಡುಲೆನ ವಸರ್ ಸೇರ್ದ್ ದಿಂಜಿನ ಸುದೆ ಆದ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಪರಪುಂಡು. ಉಬಾರ್‌ಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿಗ್ ಸೇರ್ನಗ ಅಲ್ಪ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊ ೪೦ ಮೀ. ಕುಮಾರಧಾರೆ  ೮೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಗು ನೀರ್ ಕೊರ್ದ್ ಪರಪುನ ಸುದೆ.

ಕುಮಾರಧಾರೆ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಉಬಾರ್ (ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ) ಪನ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಪೇಂಟೆದ ಬರಿಟೆ ಪರಪುವಳ್. ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ  ದೇವೆರೆನ ದರ್ಶನಗ್ ಬತ್ತಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ಈ ಸುದೆಟ್ ಮೀದ್, ಬುಕ್ಕೊ ದೇವೆರೆನ ದರ್ಶನೊಗು ಪೋಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.

ಮಲ್ಲಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತೆದ ಬರಿಟ್  ೩- ಮೆಗಾ ವಾಟ್ ಕರೆಂಟ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಹೈಡೆಲ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಉಂದೆತ ಬಗೆಟ್ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ನಮೂನೆದ ಪೊಡಿಗೆ ಉಂಡು..

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸುದೆಕುಲು
ಕಂಚಲದ ಚಟ್ನಿ

ಕಂಚಲ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿ. ಉಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡಡ್ *ಹಾಗಲಕಾಯಿ*, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ *Bitter gourd* ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಉಂದು ಕೈಪೆ ಇಪ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿ. ಉಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಕಜಿಪುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಐಟ್ ಚಟ್ನಿ ಲಾ ಒಂಜಿ. ಕಾಂಚಲ್ ಇತ್ತಂಡ ಎಂಚಲ ಉಣೊಲಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಾನುಲು

* ಕಂಚಲ
* ಮುಂಚಿ
* ಉರ್ದು
* ಸಂಬರ
* ತಾರಾಯಿ
* ಉಪ್ಪು
* ಪುಲಿ
* ಬೆಲ್ಲ
* ಮಂಜೊಲ್ದ ಪೊಡಿ
* ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ
* ಜೀರಿಗೆ
* ದಾಸೇಮಿ
* ಬೇವುರೆ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ

ಒಂಜಿ ಬಣಾಲೆಗ್ ರಡ್ ಚಮಚ ಎಣ್ಣೆನ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತುರೀತಿನ ಕಂಚಲ್ ನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅವ್ವೆನ್ ಪೊತ್ತುದು ದೀಯೋಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಣಾಲೆಡ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮುಂಚಿ, ಉರ್ದು, ತಾರಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಪೊತ್ಪೊಡು. ಪೊತ್ತುದಿನ ತಾರಾಯಿಗ್ ಮಂಜಲ್, ಉಪ್ಪು, ಬೆಲ್ಲ, ಪುಲಿ ಪಾಡೊಡು. ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ ಗ್ ಪೊತ್ತುದಿನ ಕಂಚಲ, ತಾರಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಚೂರು ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆಗ್ ಜೀರಿಗೆ, ದಾಸೆಮಿ, ಬೇವುರೆ ನ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಅವ್ ಚೌಲಿ ಆಯ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಟ್ನಿ ಗ್ ಪಾಡೊಡು.

## ಉಪಯೋಗುಲು

ತಿಂಗೊಲ್ಗೊರ ಕಂಚಲ ತಿನ್ಪುನೆಟ್ದ್ ಬಂಜಿಡ್ ಇಪ್ಪುನಂಚಿನ ಕಲ್ಮಸೊಲು ದೂರ ಆಪುಂಡು.
ಗುರುರಾಜ್ ಪೂಜಾರಿ

**ಗುರುರಾಜ್ ಪೂಜಾರಿ** ಮೇರ್ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪದಕ ವಿಜೇತ ಭಾರತ ದೇಸೊದ ವೇಯ್ಟ್ ಲಿಫ್ಟರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಂದಾಪುರ ಮೂಲದ ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ವಾಯು ಸೇನೆಡ್ ಉದ್ಯೋಗಿ ಆದುಲ್ಲೆರ್.

## ಬಾಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕನ ಮಗೆ ಗುರುರಾಜ್ ಪೂಜಾರಿ, ಮೆರೆಗ್ ನಾಲ್ ಜನ ಮೆಗ್ಯೆ ಪಲಾಯನಕುಲು. ಬಡತನೋಟ್ಟೆ ಬಾಲ್ಯೊನು ಕಳೆಯಿನ ಗುರುರಾಜ್ ಪೂಜಾರಿ ೨೦೦೮ಡ್ ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಪದಕ ಗೆಂದಿನ ತೂದು, ಆರ್ ಲಎಕೊನೆ ದೇಶೋಗೂ ಪದಕ ಗೆಂದ್ದ್ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಲ್ತೆರ್. ಕುಸ್ತಿನ್ ಸುರುಕ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತಿನ ಗುರುರಾಜ್, ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಲೆದ ಶಿಕ್ಷಕೇರ್ನ ಸಲಹೆಡ್ ವೇಯ್ಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಡ್ ಭಾಗಿಯಾಯೆರ್.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ

ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ವೇಯ್ಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೊನರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಗುರುರಾಜ್, ೨೦೧೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಸ್ಟ್ರೆಲಿಯಾ ದೇಸೊಡು ನಡತ್ತಿನ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಕೂಟೊಡು ವೇಯ್ಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ಡ್ ಬೊಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆಂದ್ಯೆರ್. ಅರೆಗ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆನ್ ಸೇರೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಆಸೆಯಿತ್ತಂಡಲಾ ಅರೆನ ಎತ್ತರ ಕಡಮೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಭೂಸೇನೆಡ್ ಸೇರರ ಆಯಿಜಿ, ಆಂಡ, ವಾಯುಸೇನೆಡ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾವುನ ಅವಕಾಶ ಗುರುರಾಜೆರೆಗ್ ಸಿಕ್ಕಿಂಡ್. ೨೦೨೨ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ದ ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಡ್ ನಡತ್ತಿನ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೊಬ್ಬುಕೂಟೊಡು ಮೇರ್ ಕಂಚಿದ ಪದಕ ಗೆಂದ್ಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಸೂರಿಕುಮೇರು ಕೆ. ಗೋವಿಂದ ಭಟ್

** ಸೂರಿಕುಮೇರ್ ಕೆ. ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ ** ಮೇರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕುಕ್ಕೆಮನೆತ್ತಾರ್. ೧೯೩೮ ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ೨೨ಕ್ಕ್ ಪುಟ್ಟಿನಾರ್. 
ಮೇರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ದ ದಶಾವತಾರಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ೭೦ ವರ್ಸೊ ಬೆಂದ್‍ದ್ ಮಲ್ಲ ಕಾಣಿಕೆ ಕೋರ್ತೆರ್.

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ-ಉದ್ಯೋಗ
ಮೇರ್ ಶಾಲೆಡ್  ಪೋತುನೆ ೭ನೇ ಕ್ಲಾಸ್ ಮುಟ್ತ ಮಾತ್ರೆ. ಆರ್ ೧೯೫೧ಟ್ ಆಟೊದ ಮೇಳೊಗು ಸೇರುವೆರ್. ಮೇರ್ ನಾಟ್ಯೊನು ಕುರಿಯ ವಿಠಲ ಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಪರಮಶಿವನ್, ಮಾಧವ ಮೆನನ್, ರಾಜನ್ ಅಯ್ಯರ್ ಪನ್ಪಿನಕುಲೆಡ ಕಲ್ತೆರ್. ಅಯಿದ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಮೂಲ್ಕಿ, ಕೂಡ್ಲು, ಸುರತ್ಕಲ್ (ಕೆಳಗಿನ ಮಾರಿಗುಡಿ) ಇರಾ ಸೋಮನಾಥೇ‌ಶ್ವರ ಇಂಚ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಮೇಳಳೊಡ್ ತಿರುಗಾಟ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಧರ್ಮಸ್ತಳ ಮೇಲೊಡೆ ೫೪ ವರ್ಸೊ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಆಟೊ ಬುಡಂದೆ ಗೊಬ್ಬುನ ಉಂದು ಮೇರ್ ನ ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ.

## ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಆಟೊದ ವೇಸೊಲು
ಸೂರಿಕುಮೇರು ಗೋವಿಂದ ಭಟ್ ಮೇರ್ ಜೋಕುಲು - ಜವನೆರ್  ಬುಕ್ಕೊ ಪಿರಯದಕುಲೆಗ್ ಲಾ ಇಸ್ಟ ಆಪುನ ಪಾತ್ರದಾರಿ. ಕೌರವ, ರಕ್ತಬೀಜ, ಇಂದ್ರಜಿತು ಮಾಗಧ, ಕರ್ಣ, ಭೀಷ್ಮ ಬಾಹುಬಲಿ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಅತಿಕಾಯ ನರಕಾಸುರ, ತಾಂಮ್ರಾಕ್ಷ ಕನಕಕಶಿಪು, ದೇವೇಂದ್ರ ಅರ್ಜುನ ಬುಕ್ಕೊ ಹನುಮಂತ ಈ ವೇಸೊಲು ಅರೆನ ಪುದರ್ನ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಶಾಶ್ವತ  ಮಲ್ತ.

## ಎಲ್ಪ ತಿರುಗಾಟಲು
ಆರ್ ಯಕ್ಷ ಗಾನೊದ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ನೆನಪು ಮಲ್ದ್ 'ಎಪ್ಪತ್ತು ತಿರುಗಾಟಗಳು' ಪನ್ಪಿನ ಬೂಕು ಬರೆತೆರ್. ಬುಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭಡ್ ಆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಎರ್ತೆ-ಜಕ್ಕೆಲ್ನ್ ಪಣ್ದೆರ್.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
# ೨೦೧೬ ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಆರೆಗ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್.
# ೨೦೦೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರ
# ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಾಧನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ
ಪಡುಮಲೆ

**ಪಡುಮಲೆ** ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೊಕುದ ಒಂಜಿ ಊರು **ಪಡುಮಲೆ** ಪನ್ಪುನ ಊರು. ಕುಡ್ಲಡ್‍ದ್ ೭೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲ- ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊಮಾರ್ಗೊಡು ಕಾವು ಮುಟ್ಟ ಪೋದು, ಅಲ್ಪದ್ದ್ ತೆಲದ್ ಈಶ್ವರಮಂಗಲಗ್ ಪೋದು ಅಲ್ಪದ್ದ್ ಉಳಾಯಿ ೩.೬ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಪಡುಮಲದಕ್‌ಲೆಗ್ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.

## ಜಾಗ್‌ದ ಮಹಿಮೆ
ಪಡುಮಲೆ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಅಮರ್ ವೀರೆರಾಯಿನ ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯೆರ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಊರು. ಇತ್ತೆ ಮುಲ್ಪ ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯ, ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ದೇಯಿ ಬೈದೆದಿನ ಗುಡಿ-ಮಾಡೊ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಇಂಚ ಉಂದು ಇತ್ತೆ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣೊ ಆದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ತಂಡ್.

## ಇತಿಹಾಸ
ಪಡುಮಲೆತ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬೋಂಟೆಗ್ ಪೋನಗ, ಕಾರ್‌ಗ್ ಮುಳ್ಳು ಕಂತ್‌ದ್, ಬಾರೀ ಜೋರಾದ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಾಲೊಡು, ತಿರ್ತ ಜಾತಿದ ದಿಂಜಿದಿ ಬಂಜಿನಾಳ್ ದೇಯಿ ಬೈದೆದಿನ್ ಲೆತ್ತ್ ಕೊನೆಯೆರೆ ಬೊಳ್ಳಿದ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಆಂಡ ಅಪ್ಪೆ ದೇಯಿ, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಡ್ ಮರ್ದ್‌ದ ಕರ ದೀದ್, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿದ ಕೊಂಬುನು ಆದಾರೊಗು ಪತ್ತೊಂದು ನಡತ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ದಿನೊ ಕರೀನಗ ಅರಮನೆಡೆ ರಡ್ಡ್ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಜನ್ಮೊ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಕುಲೆ ದುಂಬುಗು ಕೋಟಿ- ಚೆನ್ನಯೆರಾದ್ ಸತ್ಯೊದ ಬಾಲೆಲಾದ್ ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಪ್ಪೆರ್. ಇತ್ತೆಲಾ ಅಮರ್ ಆಣುಲೆಗ್ ಕೋಟಿ- ಚೆನ್ನಯೆ ಪುದರ್ ದೀಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಕುಕ್ಕುದ ಮುಡಿತ್ತ ಉಪ್ಪಡ್

ಕುಕ್ಕುದ ಎಲ್ಲ್ಯೆಲ್ಯ ಮುಡಿಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಉಪ್ಪಡ್ ನ್ ಕುಕ್ಕುದ ಮುಡಿತ್ತ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಉಂದು ಯೇತ್ ಸಮಯೋಗ್ಲಾ ದೀಯೊಲಿ. ಗಂಜಿದ ಒಟ್ಟುಗು ಉನಿಯೆರೆ ಉಂದು ಬಾರಿ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು.

## ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಾನುಲು

* ಕುಕ್ಕುದ ಮುಡಿ
* ಕಲ್ಲುಪ್ಪು
* ಮುಂಚಿ
* ಮಂಜೊಲ್ದ ಪೊಡಿ
* ಎಣ್ಣೆ
* ಪುಲಿ
* ದಾಸೇಮಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ

ಸುರುಕ್ಕು ಮುಂಚಿ, ದಾಸೆಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಲುಪ್ಪು ಉಂದೆನ್ ಚೂರ್ ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಗಟ್ಟಿ ಗಟ್ಟಿ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೇನಾಗ ಐಕ್ ಮಂಜಲ್ ದ ಪೊಡಿನ್ ಪಾಡೊಡು.

ಬುಕ್ಕೊ ಕುಕ್ಕುದ ಮುಡಿನ್ ದೆಕ್ಕ್ದ್ ನೀರ್ ನ್ ಒರೆಸೋನೊಡು. ಒಂಜಿ ಇಡೀ ದಿನ ನಿರೆಲ್ ಡ್, ನೀರ್ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಜಾಗೋಡು ನುಂಗರೇ ಪಾಡೊಡು. ಪೂರಾ ಮುಡಿಕ್ ಲ ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜೋಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರಾ ಮುಡಿಕ್ ಲೆಗ್ ಕಡೆತಿನ ಅರೆಪುಲೆನ್ ಪೂಜೋಡು. ಅವ್ವೆನ್ ಜಾಡ್ ಡ್ ಜಿಂಜಾವೊಡು. ಮಿತ್ ಕುಂಟು ಕಟ್ಡ್ ದಿನಕ್ಕೊರದ ಲೆಕ್ಕ ಮೂಜಿ ದಿನ ಮರತ್ತ ಕೈಲ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕೈಯಾಡಾವೊಡು. ಉಂದೆಕ್ ಪುಲಿತ್ತ ರಸ ಸೇರ್ಪಾದ್ ಸರಿಟ್ ಕಲಡಾದ್, ಕುಂಟು ಕಟ್ಟೊಡು. ಇಂಚನೇ ಒಂಜಿ ವಾರ ದಿನಕ್ಕೊರ ಕೈಲ್ ಪಾಡೊಡು. ೮ನೇ ದಿನ ಉಪ್ಪಡ್ ತಯಾರಾಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೋ
ಬದನೆದ ಚಟ್ನಿ

ಬದನೆಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಚಟ್ನಿನ್ ಬದನೆ ಚಟ್ನಿ ಪನ್ಪೇರ್. ಬದನೆನ್ ನಂಜಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಆಂಡ ಐತ ಚಟ್ನಿ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.

## ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಬದನೆ
* ಕಾಯಿಮುಂಚಿ
* ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ
* ಟೊಮೇಟೊ 
* ನೀರುಳ್ಳಿ
* ಪುಲಿ 
* ಕೊತ್ತೊಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು 
* ಉಪ್ಪು
* ಉರ್ದು

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಬದನೆಗ್ ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜುದು ಗೆಂಡಡ್ ಪುರ್ಕಾವೊಡು. ಪೊತ್ತುದಿನ ಬದನೆನ್ ಪತ್ ನಿಮಿಷ ನೀರ್ ಡ್ ನೆನೆತ್ದ್ ಚೋಲಿ ದೆತ್ತ್ದ್ ಕೈಟ್ ಪುರುಂಚೋಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಮುಂಚಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು.

ಎಣ್ಣೆ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಾಸೆಮಿ, ಚೂರು ನೀರುಳ್ಳಿ, ಉರ್ದು, ಬೇವುರೆ, ಕಡೆತಿನ ಮುಂಚಿ ಲಾ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಟೊಮೇಟೊ, ಪುಲಿ, ಉಪ್ಪು ಸೇರ್ಪಾದ್ ಒಂಜಿ ಕುದಿ ಬರ್ಪಾದ್ ಪುರ್ನ್ಚಿದಿನ ಬದನೆ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು ಸೇರ್ಪಾದ್ ರಡ್ ನಿಮಿಷ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಚ್ಚಿನ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ ಪಾಡೊಡ್.

## ಉಪಯೋಗುಲು
* ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು
* ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು
* ಬದನೆ ಡ್ ನೀರ್‌ದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಉಂಡು
* ಬದನೆ ನೆಂಪುದ ಶಕ್ತಿನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ

**ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ** ಕನ್ನಡ ಭಾಸೆದ ಬಾರಿ ಪುಗರ್ತೆದ ಕವಿ. ಇಂಬೆರ್ನ ಕಾಲ ಸುಮಾರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 1560. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಮೇರ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಜಾಗೆ. ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸುಲಾದಿತ್ತಿನ ಸಾಮಂತರಾಜೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ಕಳದ ಭೈರ ಅರಸೆರ್ನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ದೀಕ್ಷಾಗುರು ಚಾರುಕೀರ್ತಿ ಆಚಾರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಮೋಕ್ಷ ಗುರು ಹಂಸನಾಥ ಆದಿತ್ತೆರ್.

## ಪರಿಚಯೊ
ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ 18 ಶತಮಾನೊದ ಜೈನಕವಿ. ಕನ್ನಡದ ಸಾಂಗತ್ಯ ಕವಿಕುಲೆಟ್ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಭರತೇಶವೈಭವ, ತ್ರಿಲೋಕಶತಕ, ರತ್ನಾಕರಾಧೀಶ್ವರ ಶತಕ, ಅಪರಾಜಿತೇಶ್ವರಶತಕ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್. ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿ ಸೂರ್ಯವಂಶೊಗು ಸೇರ್ದಿನಾರ್. ಬಾಲ್ಯೊಡು ಜೈನಾಗಮಗತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಕವಿಯಾತಿನ ಬುಕ್ಕೊ  ತೌಳವ ದೇಶೊದ ಭೈರರಸ ಒಡೆಯರ್ನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾದ್ ಶೃಂಗಾರಕವಿ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರ್ದ್ ಪಡೆತೆರ್.

## ಕೃತಿಕುಲು
* ಭರತೇಶ ವೈಭವ
* ತ್ರಿಲೋಕ ಶತಕ
* ಅಪರಾಜಿತೇಶ್ವರ ಶತಕ
* ರತ್ನಾಕರಾಧೀಶ್ವರ ಶತಕ
* ಅಣ್ಣನ ಪದಗಳು

## ಭರತೇಶ ವೈಭವ ಕಾವ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಪದ
;ಬಡವಗೆ ಬಲುರೋಗ ಬಂದು ಬಾಯ್ಬಿಡಲೊರ್ವ/
;ರೆಡಹಿಯು ಕಾಣರುರ್ವಿಯೊಳು/
;ಒಡವೆಯುಳ್ಳವಗಲ್ಪರುಜೆ ಬರೆ ವಿಸ್ಮಯ/
;ಬಡುತ ಸಾರುವರದು ಸಹಜ || 

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
* 
* 

ವರ್ಗೊ:ವ್ಕಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು/ಕವಿಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ಜೈನಧರ್ಮ
ರವಿಚಂದ್ರ ಕನ್ನಡಿಕಟ್ಟೆ

**ರವಿಚಂದ್ರ ಕನ್ನಡಿಕಟ್ಟೆ**  ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದಾರ್. ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಪುಗರ್ತೆದ ಭಾಗವತೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆತೆರ್. ವೇಷಧಾರಿಯಾದ್ಲ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಪರಿಚಯೊ
೧೯೮೦ಟ್ ರವಿಚಂದ್ರ ಕನ್ನಡಿಕಟ್ಟೆ ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಕನ್ನಡಿಕಟ್ಟೆ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು ಪುಟ್ಯೆರ್. ಧರ್ಮಣ್ಣ ಸಾಲ್ಯಾನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಶೀಲಾ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗೆ. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡು ಶಾಲೆಗ್ ಪೋವೊಂದು ಇಪ್ಪುನಗನೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುರುತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆಲೆನ್ ಆರ್ನ್ ಶಾಲೆದ ಗುರುಕುಲು ಆದಿತ್ತಿನ ಅನಂತ ಪದ್ಭನಾಭ ಹೊಳ್ಳೆರ್ಡ ಕಲ್ದೆರ್. ಪದ್ಯಾಣ ಗಣಪತಿ ಭಟ್, ಸಬ್ಬಣಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ರ್ ಇಂಬೆರ್ನ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಗುರುಕುಲು.

## ಕಲಾಸೇವೆ
ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರೊದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ‍ಯಾದ್ ಸುಬ್ಬಣಕೋಡಿ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟೆರ್ಡ ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ದೆರ್. ಸುರುಕ್ಕು ಬಾಲಗೋಪಾಲ ಬುಕ್ಕೊ ಪೀಠಿಕೆ ಸ್ತ್ರೀ ವೇಸೊಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪದ್ಯಾಣ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ಟೆರ್ಡ ಸಂಗೀತ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಪೂರ್ಣ ಭಾಗವತೆ ಆದ್ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಕೂಟೊಡು, ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊಡು, ಗಾನವೈಭೊವೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ್ ಗಾನಸುರಭಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಯುವವಾಹಿನಿ ಯುವಸಾಧನಾ ಪುರಸ್ಕಾರ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ತುರೆತ ಪಾಯಸ

ತುರೆರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಪಾಯಸ ಉಂದು. ತುರೆ ಟ್ಟ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪರೆ ಆಪು೦ಡು ಅಂಚನೆ ಚೀಪೆಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುರೆ ತ ಅಡ್ಯೆ ಬಾರಿ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ, ಅಯ್ಟಿ ಪಾಯಸ ಲಾ ಒಂಜಿ. ಉಂದು ವನಸ್ ಆದ್ ತಿನಿಯರೇ ಬಾರಿ ಲಾಯ್ಕ್. ಜೀರ್ಣೋಗ್ಲಾ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.

## ಬೊಡಯಿನ ಸಾಮನುಲು
* ಅರಿ
* ತುರೆ
* ತಾರಯಿ
* ಬೆಲ್ಲ
* ಏಲಕ್ಕಿ
* ಬೀಜ
* ದ್ರಾಕ್ಷಿ
* ನೆಯಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ

ಸುರುಕ್ಕು ಅರಿ ನ್ ಬೇಯ್ಯರೆ ದೀಯೋಡು, ಬುಕ್ಕೊ ತುರೆ ನ್ ಸಣ್ಣ ಮೂರೋಡು. ಬುಕ್ಕೊ  ಅವೆನ್ ಬೇಯ್ಯುನ ಅರಿ ಕ್ ಪಡೋಡು, ಬುಕ್ಕೊ ತಾರಯಿ ನ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆಯೋಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿ ಬುಕ್ಕೊ ತುರೆ ಬೇಯ್ಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ತಾರಾಯಿ ದ ಪೇರ್ ನ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಕೂಟೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ದ್ ಸರಿ ಟ್ ಕೊದ್ಯವೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬೀಜ ಬುಕ್ಕೊ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ನ್ ನೆಯಿಟ್ಟೆ ಪೊತ್ತುದು ಪಾಯಸ ಗ್ ಪಾಡೊಡು ಅಡೆಗ್ ತುರೆತ್ತ ಪಾಯಸ ತಯಾರ್.

## ಉಂದೆನ್ ಲಾ ತೂಲೆ

* ತುರೆತ ಅಡ್ಯೆ
* ಪಾದಲ ಸಪ್ಪು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆ

***ಕೊಂಕಣಿ*** ಒಂಜಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿತ ಮಾತೃ ಬಾಸೆ.ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಬಾಸೆ ಕೊಂಕಣಿ ಅತ್ಂಡ್. ಕೊಂಕಣಿಗ್ ಐತನೆ ಆಯಿನ ಲಿಪಿ ಇಜ್ಜಿ.ಕೊಂಕಣಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೮ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಡ್ ಸೇರಿಸಾಯಿನ ೨೨ಬಾಸೆಡ್ ಒಂಜಿ ಅತ್ಂಡ್.ಕೊಂಕಣಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಬಾಸೆ ಉಂಡು.

### ಸಮಕಾಲೀನ ಕೊಂಕಣಿ

ಸಮಕಾಲೀನ ಕೊಂಕಣಿನ್ ದೇವನಾಗರಿ, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬರವಣಿಗೆಡ್ ಬರೆಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಸೆಡ್ ಲಿಪಿಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬರೆಪೇರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವಿ. ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್

**ವಾಸುದೇವ್ ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್** ಇಂಬೆರ್ ಓರ್ವ ರಾಜಕಾರಿಣಿ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾರ್ಕಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕೆರ್ ಆದಿಪ್ಪುನ ಮೇರ್, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ, ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆದ ಸಚಿವೆರ್ ಲಾ ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ

ಎಂ ಕೆ ವಾಸುದೇವ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆ ಪಿ ಪ್ರಮೋದ ದಂಪತಿನ ಮಗೆಯಾದ್ ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೭೫ ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಕಾರ್ಲದ ರಾಮಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಪುಲ್ಕೇರಿಡ್ ನಾಲ್ನೇ ಕ್ಲಾಸ್ ಮುಟ್ಟ ಕಲ್ತಿನ ಮೇರ್, ಬುಕ್ಕೊ  ಬಸವನಹಳ್ಳಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮುಲ್ಪ ಏಲನೇ ಕ್ಲಾಸ್ ಮುಟ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣ ದೆತ್ತೊನ್ಯೆರ್. ದುಂಬುಗು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಗ್ ಪೋಯಿನ ಮೇರ್, ಅಲ್ಪ, ಪ್ರೌಢ ಬುಕ್ಕೊ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಕಲಾ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್, ಸುರುಕ್ಕು ಪತ್ರಕರ್ತೇರಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್.

## ರಾಜಕೀಯ

ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗೊ, ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ ಡ್  ನಾಯಕೆರಾದ್ ರಾಜಕೀಯನ್ ಶುರು ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಸೇರಿಯೆರ್.

* ೨೦೦೪: ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಸುರುತ್ತಾ ಸರ್ತಿ ಮೆರ್ ಉಂತಿಯೆರ್. ಅಪಗದ ಶಾಸಕೆರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಭಂಡಾರಿ ಮೆರ್ನ ಎದುರು ಉಂತಿನ ಮೇರ್, ೧೦,೦೦೦ ವೋಟ್ ಲೆಡ್ದ್ ಗೆಂದ್ದ್ ಶಾಸಕೆರಾಯಿರ್.
* ೨೦೦೮: ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಲಾ ಗೋಪಾಲ್ ಭಂಡಾರಿ ಮೆರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಗೆಂದಿಯೆರ್
* ೨೦೧೨: ಉಡುಪಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಉಪಚುನಾವಣೆಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ ಪಕ್ಷೋದ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಮೇರೆನ ಎದುರು ಸೋತಿಯೆರ್.
* ೨೦೧೩: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಗೆಂದ್ದ್ ಶಾಸಕೇರಾಯೇರ್.
* ೨೦೧೮: ಕುಡೋರ ಶಾಸಕೆರಾದ್ ಚುನಾಯಿತೆರಾಯೇರ್.
* ೨೦೧೯: ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರೊದ ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಧನ ಖಾತೆದ ಸಚಿವೆರಾಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಪದ್ಪೆ ಸೊಪ್ಪುದ ಅಪ್ಪ

ಪದ್ಪೆ ಸೊಪ್ಪುರ್ದು ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ತಿನಸ್. ಪದ್ಪೆ ಸೊಪ್ಪುರ್ದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಕಜಿಪು/ತಿಂಡಿನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯ್ಟಿ ಈ ಅಪ್ಪ ಲಾ ಒಂಜಿ.

## ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು

* ಅರಿ
* ತಾರಯಿ
* ಉಪ್ಪು
* ನೀರುಳ್ಳಿ
* ಕಾಯಿ ಮುಂಚಿ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಪದ್ಪೆ ಸೊಪ್ಪು ನು ಸಣ್ಣ ಮೂರುದು ದೀಯೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿ, ತಾರಯಿ, ಉಪ್ಪುನು ಐಕ್ ಪಾಡುದು ಕಡೆಯೋಡು. ಕಡೆತಿನ ಬಂದಗ್ ಪದಪ್ಪೆ ಸೊಪ್ಪು ನು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಯಿ ಮುಂಚಿ, ಬುಕ್ಕೊ ನೀರುಳ್ಳಿ 
ಪಾಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಕೇಲ್ಡ್ ಅಪ್ಪ ದ ಕಾವಲಿ ನ್ ಬೆಚ್ಚ ಆಯರೆ ದಿಯೋಡು. ಬುಕ್ಕೊ ತಯಾರ್ ಮಲ್ದಿನ ಬಂದ ನ್ ಕಾವಲಿ ಗ್ ಮೈಪೊಡು. ಅಪ್ಪ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಲಕ್ಕಾವೊಡು. ಅಡೆಗ್ ಸೊಪ್ಪು ದ ಅಪ್ಪ ತಯಾರ್.

## ಆರೋಗ್ಯಗ್
* ಜೀರ್ಣ ಶಕ್ತಿ ನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು 
* ಮಲ ಬದ್ಧತೆ ಗ್ ರಾಮಬಾಣ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ
* ಋತು ಚಕ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಗ್ ಎಡ್ಡೆ
* ಪೆದ್ ಮೆಯಿಲೆಗ್ ಪೇರ್ ನ್ ವೃದ್ದಿ ಮಲ್ಪoಡು
* ನೆತ್ತರ್ ನ್ ಶುದ್ಧ ಮಲ್ಪುಂಡು
* ಬಡವುನು ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತಿನಸ್
ಸಾಂತ್ಯಾರು ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್

**ಸಾಂತ್ಯಾರು ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್** ಉಡುಪಿದಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ಉಡುಪಿದ ಗಾಂಧಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದಿತ್ತಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊ ಹೋರಾಟಗಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯೊಡು ಉಡುಪಿ ಕೇಂದ್ರೊದ ಮುಖಂಡೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ನ ಸ್ವಂತೊ ಕಾಸ್ ಖರ್ಚಿಡ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗು ಸಹಕಾರ ಕೊರ್ತೆರ್.

## ಪರಿಚಯೊ
ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ೧೮೮೪ನೇ ಜನವರಿ ೩೦ಗು ಉಡುಪಿಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಮೇರ್ ಸಾಂತ್ಯಾರು ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಾಭಟ್ಟೆರ್ನ ಮಗೆ. ಪೆರ್ಡೂರು ಕೈತಲ್ದ ಸಾಂತ್ಯಾರು, ಬೈರಂಪಳ್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಳ್ಳರ್ಪಾಡಿ ಗ್ರಾಮೊಲೆನ ಆನುವಂಶಿಕ ಪಟೇಲೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮೂಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆಲೆನ್ ೨೫ ವರ್ಸೊ ನಡಪಾದೆರ್. ಅಲ್ಪ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಆಶ್ರಮೊದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ದಿತ್ತೆರ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪತ್ರಕರ್ತೆ-ಸಾಹಿತಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಕೆ.ಕೆ. ಶೆಟ್ಟಿ ಅಂಚನೆ  ಕೆ. ಹೊನ್ನಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಸಾಂತ್ಯಾರು ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ರೆನ ಶಾಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊ
1921ಟ್ ಪಟೇಲ ಕಸುಬುನು ಬುಡ್ದ್ ಗಾಂಧೀಜಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲೊನುಗು ಸೇರ್ದ್ ಅಸಹಕಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹೊಟ್ಟು ಪಾಲ್ ಗೆತೊನುವೆರ್. ಇಂಬೆರೆಗ್ ರಡ್ ಸರ್ತಿ ಜೈಲ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಆದಿತ್ತಂಡ್. ಆಂಡಲ ಶಾಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಡ್ ತೋಜುದು ಬರ್ಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಅವಿನಾಶ್ ಕಾಮತ್

**ಅವಿನಾಶ್ ಕಾಮತ್**, ಮೇರ್ ಮುಂಬೈದ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ನಟೆ.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ

ಅವಿನಾಶ್ ಕಾಮತ್ ಇಂಬೆರ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬, ೧೯೭೭ ದಾನಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕೆರ್ ಎಮ್. ಎಸ್. ಕಾಮತ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಪದ್ಮಾ ಕಾಮತ್. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್ ಧಾರವಾಡಡ್ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್, ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನು ಮುಂಬೈ ದ್ ಗಲಸಿಯೆರ್. ಶಾಲೆ ಡ್ ಇಪ್ಪುನಾಗನೇ ನಾಟಕ ಅಭಿನಯ ಮಾಲ್ತೋಂದಿತ್ತಿನ ಅವಿನಾಶ್, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಡ್ ಬಲ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಆದ್ ಲಾ ಇತ್ತೆರ್.

## ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ನಾಟಕೊಲು

* ಮಣ್ಣದ ಲೆಪ್ಪು (ತುಳು ನಾಟಕ) (ರಚನೆ: ಮೂಲ-ವಸುಮತಿ ಉಡುಪ, ತುಳುವಿಗೆ- ಶಿಮುಂಜೆ ಪರಾರಿ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ಒರಿ ಮಾಸ್ಟ್ರೆನ ಕತೆ (ತುಳು ನಾಟಕ) (ಹಿಂದಿ ಮೂಲ: ಡಾ. ಶಂಕರ್ ಶೇಷ್, ತುಳುವಿಗೆ- ಗಂಗಾಧರ ಫಣಿಯೂರು, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ಇನ್ನೊಬ್ಬ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ (ಹಿಂದಿ ಮೂಲ: ಡಾ. ಶಂಕರ್ ಶೇಷ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ - ಡಾ. ಆರ್.ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ಮಾಯಾವಿ ಸರೋವರ (ಹಿಂದಿ ಮೂಲ: ಡಾ. ಶಂಕರ್ ಶೇಷ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ - ಡಾ. ಮೈ.ಶ್ರೀ. ನಟರಾಜ್, ನಿರ್ದೇಶನ: ಅಹಲ್ಯ ಬಲ್ಲಾಳ್)
* ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಒಂಜಿ ದಿನ (ಹಿಂದಿ ಮೂಲ: ಮೋಹನ್ ರಾಕೇಶ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ - ಸಿದ್ದಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ, ತುಳುವಿಗೆ - ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ಗುಮ್ಮನೆಲ್ಲಿಹ ತೋರಮ್ಮ (ರಚನೆ: ಶ್ರೀರಂಗ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ಕೈಗೆ ಬಂದ ತುತ್ತು (ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ: ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ನಿಡ್ವಣ್ಣಾಯ)
* ಗೌರಿ (ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ: ವಸಂತ ಹೆರಳೆ)
* ಆಷಾಢದ ಒಂದು ದಿನ ( ರಚನೆ: ಹಿಂದಿ ಮೂಲ-ಮೋಹನ್ ರಾಕೇಶ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ- ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ರಾವಿ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ (ರಚನೆ:ಮೂಲ-ಅಸ್ಘರ್ ವಜಾಹತ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ - ಡಾ.ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ನಟ ಸಾಮ್ರಾಟ (ರಚನೆ: ಮರಾಠಿ ಮೂಲ-ವಿ.ವ.ಶಿರ್ವಡ್ಕರ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ- ಕೆ.ಜೆ.ರಾವ್, ನಿರ್ದೇಶನ: ಗುಣಪಾಲ ಉಡುಪಿ)
* ಆಟ (ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ: ಅವಿನಾಶ್ ಕಾಮತ್)
* ಶಾಂಡಿಲ್ಯ ಪ್ರಹಸನ (ರಚನೆ: ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ- ಕೆ.ವಿ.ಸುಬ್ಬಣ್ಣ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ಪುಷ್ಪರಾಣಿ (ರಚನೆ: ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪಾಟೀಲ್)
* ನೀ ಮಾಯೆಯೊಳಗೊ ನಿನ್ನೊಳು ಮಾಯೆಯೊ (ರಚನೆ: ಶ್ರೀರಂಗ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ಅಂಬೆ (ರಚನೆ: ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ- ಸರಜೂ ಕಾಟ್ಕರ್, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)
* ಮೃಗತೃಷ್ಣ (ರಚನೆ:ವಸುಮತಿ ಉಡುಪ, ನಿರ್ದೇಶನ: ಭರತ್ ಕುಮಾರ್ ಪೊಲಿಪು)

## ಉಲ್ಲೇಕೋ
ಸೂರ್ಯನಾಥ್ ಕಾಮತ್

**ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್**  ಮೇರ್ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋದ ಇತಿಹಾಸಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕ ಮೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ
೧೯೩೭ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೬ ದಾನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ ಮೇರ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಉಪೇಂದ್ರ ಕಾಮತ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಪದ್ಮಾವತಿ. ಸೂರ್ಯನಾಥ್ ಕಾಮತ್ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಎಂ.ಎ. ಪದವಿನ್ (೧೯೫೯) ಪಡೆತ್ದ್, ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಪದವಿನ್ (೧೯೬೫) ಗಲಸಿಯೆರ್. 'ತುಳುವಾಸ್ ಇನ್ ವಿಜಯನಗರ ಟೈಮ್ಸ್ (ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ತುಳುವರು)’ ಮೇರ್ನ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪ್ರಬಂಧ. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ ಮೇರ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಬುಕ್ಕೊ ರೀಡರ್ ಆದ್ ೧೯೬೮ ಡ್ದ್ ೧೯೮೧ ಮುಟ್ಟ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾದೆರ್.
೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ ತಾನಿ ಸೈತೆರ್.

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
* ಸುರುಸುರುಕ್ ಮುಂಬಯಿದ ‘ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್‌ ಜರ್ನಲ್‌’ಡ್  ಬೇಲೆ
* ಬೆಂಗಳೂರುಡು ‘ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ ‘ಉತ್ಥಾನ’ಡ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾದೆರ್
* ೧೯೬೮ ಡ್ದ್ ೧೯೮೧ ಮುಟ್ಟ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗೊಡು ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರವಾಚಕರಾದ್ ಸೇವೆ.
* ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೯೫ ಮುಟ್ಟ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರೊದ ಕರ್ನಾಟಕ ಗೆಜೆಟಿಯರ್‌ದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ
* ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಮಿಥಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿದ ಇತಿಹಾಸ ದರ್ಶನ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆದ ಸಂಪಾದಕೇರ್

## ಕೃತಿಲು
* Studies in Indian Culture (1973)
* Karnataka, A Handbook (1977)
* A Concise History of Karnataka (1980)
* Karnataka State Gazetteer (1981–1995)
* Historiography of Karnataka (1991)
* The Origin and Spread of Gowda Saraswata (1992)
* Mythology and Culture: Confluence of thoughts (1993)
* Indian Tradition of Textile Industry (2002)
* India’s Struggle for Freedom (2007)
* Krishnadevaraya of Vijyanagara and his times (2009)
* ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ
* ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಇತಿಹಾಸ
* ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ (1973)
* ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಸ್ಮೃತಿಗಳು

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಚುಂಚಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಚಿದಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ (“ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ” ಕೃತಿಗ್)
* ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ ಸಂಶೋದನಾ ಬಹುಮಾನ (“ಜಾನ್ ಫ್ಲೀಟ್” ಕೃತಿಗ್)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಂಶೋಧಕೆರ್
ಹರಿಣಿ(ನಟಿ)

**ಹರಿಣಿ** ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಮಾಜಿ ನಟಿ. ಮೇರ್ 1950 ಬುಕ್ಕೊ 1960 ರ ದಶಕೊಡು ಸಕ್ರಿಯವಾದಿತ್ತೆರ್, ಇತ್ತೆ ಮೇರ್ ನಿವೃತ್ತರಾತೆರ್. ಉಡುಪಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಮೇರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಉಪಾಧ್ಯ ಮೆರೆನ ಮಗಲ್. ವೃತ್ತಿಡ್ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ನಟಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು
ಹರಿಣಿ ಮೇರ್ 1937 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಉಡುಪಿಡ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಉಪಾಧ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅರೆನ ಮೆಗ್ಗೆ ವಾದಿರಾಜ್ ಮೇರ್ಲಾ ನಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ. ಹರಿಣಿ ಮೇರ್ *ಶ್ರೀ ಮುರುಗನ್* ಬುಕ್ಕೊ *ಕನ್ನಿ* ಇಂಚಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದೆಯಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನೈಕ್ ಅಪಗೊದ ಕಾಲೊಡು ಅರೆಗ್ ಒಂಜಿ ರೂಪಾಯಿನ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳ್ ಬಾಸೆದ *ಪುಣ್ಯವತಿ* ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರೊಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ
ಹರಿಣಿ ತನ್ನ 15 ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು *ಜಗನ್ಮೋಹಿನಿ* ಪನ್ಪಿನ ಸಿನಿಮೊಡು ಮೋಹಿನಿ ಪಾತ್ರೊಡು ನಾಯಕಿಯಾದ್ ಸಿನಿರಂಗೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಈ ಚಿತ್ರೊ ಹಿಟ್ ಆದ್ ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆಡೆ ಹರಿಣಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆಯೆರ್. ತಮಿಳ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮೊಡು ಏಕಕಾಲೊಡು ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ *ರತ್ನದೀಪ್* ಚಿತ್ರೊಡ್ ಹರಿಣಿ ಮೇರ್ ಅದ್ಭುತವಾಯಿನ ಅಭಿನಯೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್.
ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ *ದಲ್ಲಾಳಿ*, *ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ*, *ನಂದಿ*, *ನಂದಾದೀಪ*, *ಕನ್ಯಾದಾನ*, *ಗಂಧರ್ವ ಕನ್ಯಾ* ಬುಕ್ಕೊ *ಪತಿವ್ರತ* ಇಂಚಿನ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಹರಿಣಿ ಬೇತೆಬೇತೆ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅಂಚನೆ ಅಪಗದ ಸುಮಾರ್ ಹೀರೋನಕ್ಲೆನೊಟ್ಟು ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.  1968ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೇರ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊ *ಸತಿ ಸುಕನ್ಯ* ಮೆರೆನ ಲಾಸ್ಟ್ ದ ಸಿನಿಮೊ. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ 1972ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಹರಿಣಿ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಸೌದಿಗ್ ಪೋಯೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು

## ಮಾನಾದಿಗೆಲು
* 2015 - ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರೊರ್ದ್ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* 2010 - ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನೊರ್ದ್ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಡಾ. ಬಿ. ಸರೋಜಾದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* 1969 - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕೊಗ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - (ಕನ್ನಡ) ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ಶೈಲಪುತ್ರಿ

**ಶೈಲಪುತ್ರಿ** ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿನ ಸುರೂತ ಅವತಾರ. ನವರಾತ್ರಿದಪಗ ಸುರೂತ ದಿನ ಈ ದೇವಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರ್ವತ ಮಹರಾಜೆರಾಯಿನ ಹಿಮವಂತನ ಮಗಲಾಯಿನ ಮೇರ್ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿನ ಸುರೂತ ಅವತಾರ.

## ಹಿನ್ನಲೆ
ದೇವಿ ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿ, ಪರ್ವತ ರಾಜೆ ಹಿಮವಂತೆನ ಮಗಲಾದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರೆನ ಮಗೆ ದಕ್ಷ ತನ್ನ ೨೭ ಮಗಲರ್ಲೆನ್ ಚಂದ್ರಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ ಒರಿಯಿನ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ್ ಒಲಿಸಾವೆರ್. ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರೆಗ್ ಶಿವನ್ ಮರ್ಮಯೆನ ರೂಪೊಡು ಒಪ್ಪರೆ ಇಷ್ಟ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಮಸಣೊಡ್, ಕಂಟೆಲ್‍ಗ್ ಉಚ್ಚುನ್ ಸುತ್ತುದ್ ಇತ್ತಿನ ಶಿವನೈರ್ದ್ ತನ್ನ ಬಂಗಾರ್‍ದಂಚಿನ ಮಗಲೆಗ್ ನೆರ್ದಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಸಂಬಂಧ ತಿಕ್ಕುದು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಒರ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಮಲ್ಲ ಯಜ್ಞೊನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಅವೆಕ್ಕ್ ತನ್ನ ಮಾತ ಜೋಕ್ಲೆನ್ ಮರ್ಮಯನಕ್ಲೆನ್ ಲೆತ್ತಿತ್ತೆರ್. ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಅರಮನೆ ದುಲಾಯಿ ಬನ್ನಗ ಮಾತ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಉಂತುದು ಗೌರವ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಆಂಡ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಉಂತುಜೆರ್. 'ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಆದಿಪ್ಪೊಲಿ ಆಂಡ ಸಂಬಂಧೊಡ್ ಯಾನ್ ಅರೆಗ್ ಮಾಮು ಆವೊಡು ಆ ಸಂಬಂದೊಗ್ ಆಂಡಲಾ ಗೌರವ ಕೊರ್ದು ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಉಂತುದೊಲಿ' ಪಂಡ್ಂಡ್ ಮನಸ್ಸ್ ಡೇ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಕೋಪೊಡು ಎನ್ನೊನ್ವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಶಿವ ದೇವೆರೆಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ಂದ್ ನನೊಂಜಿ ಯಜ್ಞೊನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮಗಲ್ ಆಯಿನ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಅಂಚನೆ ಮರ್ಮಯೆ ಆಯಿನ ಶಿವನ್ ಆ ಯಜ್ಞೊಗ್ ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್.
ಪೊಪ್ಪ ಯಾಗೊನ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ದಿನ ವಿಸಯೊನ್ ಕೇನ್ದ್ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ(ಸತಿ) ತನ್ನ ಕಂಡನೆ ಆಯಿನ ಶಿವ ದೇವೆರೆಡ ನಮಲಾ ಆ ಯಾಗಗ್ ಪೋಯಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಹಠ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವೆಕ್ಕ್ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ನಮಕ್ ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ಇಪ್ಪಂದಿನಲ್ಪ ವೊವ್ವೇ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭ ಆವಡ್ ಏಪೊಗ್ಲಾ ಪೋವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಅವ್ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಆವಡ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಆವಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಪೊಪ್ಪ ಬೇಲೆದ ನಡುಟು ನಮನ್ ಲೆಪ್ಪರೆ ಮದತ್‍ದ್ ಇಪ್ಪೊಡು, ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋವರೆ ಮಗಲೆಗ್ ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ದಾಯೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೋಪುನ ಬೊರ್ಚಿಂದ್ ಪಂಡಲಾ ದೇವಿ ಕೇನುಜೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ದೇವಿನ ಹಠೊಕ್ಕಾತ್ರ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಯಾಗೊಗ್ ಲೆತೊಂದ್ ಪೋಪೆರ್. ಮೊಕ್ಲೆನ್ ಇರುವೆರೆನ್ ತೂದು ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ 'ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ಇಪ್ಪಂದೆನೇ ಈ ಎನ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬಯ್ದನಾ? ನಿನ್ನ ಕಂಡನ್ಯನ್ಲಾ ಲೆತೊಂದ್ ಬಯ್ದ ಅತಾ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವಮಾನ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವೆನ್ ದೇವಿ ತಡೆತೊಂದು ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಕುಡ ಯಾಗ ಸುರು ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿವನ್ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾತೆರೆನ ಎದುರು ತನ್ನ ಕಂಡನ್ಯಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ದೇವಿ ಎದುರಿತ್ತಿನ ಅಗ್ನಿಕುಂಡೊಗು ಲಾಗಿವೆರ್. ಇಂಚ ದೇವಿನ ಸರೀರ ಬಸ್ಮ ಆಪುಂಡು. ಬಸ್ಮ ಆಯಿನ ದೇವಿ ನನೊಂಜಿ ಜನ್ಮೊಡು ಹಿಮವಂತೆನ ಮಗಲ್ ಶೈಲಪುತ್ರಿಯಾದ್ ಜನ್ಮ ಪಡೆಪೆರ್. ಉಂದೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ತನ್ನ ಬೊಡೆದ್ದಿನ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ವರ್ಷೊಡ್ ಪತ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಪೋಪುನ ಅವಕಾಶೊನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇತ್ತೆಲಾ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಸಮಯೊಡು ಮಗಲರ್ಲೆನ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.

## ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಪುದರ್ದ್ ಅರ್ಥ
ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಪುದರ್‍ಡ್ ಶೈಲಾ ಪಂಡ್ಂಡ ಪರ್ವತ ಪುತ್ರಿ ಪಂಡ್ಂಡ ಮಗಲ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರ್ಥ. ಪರ್ವತ ರಾಜೆನ ಮಗಲ್ ಆಯ್ನರ್ದ್ ಶೈಲಪುತ್ರಿ ಪನ್ಪಿನಪುದರ್ ಈ ದೇವಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
## ದೇವಿನ ಕೈಟುಪ್ಪುನ ಅಸ್ತ್ರೊಲು
ಚಂದ್ರದೇವೆರ್ ಅರ್ದ ಆಕಾರೊಡು ದೇವಿನ ಮುಂಡೊಡು ನಿಲೆಯಾತೆರ್. ಈ ದೇವಿನ ಬಲಕೈಟ್ಟ್ ತ್ರಿಶೂಲ ಎಡಕೈಟ್ ತಾವರೆನ್ ಪತೊಂದೆರ್.

### ದೇವಿನ ವಾಹನ
ಬೋರಿ ಶೈಲಪುತ್ರಿ ದೇವೆರೆನ ಸವಾರಿ.

## ದೇವಿನ ಮಂತ್ರ
*ವಂದೇ ವಾಚ್ಛಿತ ಲಾಭಾಯ ಚಂದ್ರ ಅರ್ಧಕೃತ ಶೇಖರಂ|<br>
ವೃಷಾರೂಢ ಶೂಲಧರಂ ಶೈಲಪುತ್ರಿಂ ಯಶಸ್ವಿನೀಂ||* ಅಥವಾ
*ಓಂ ಏಂ ಹ್ರೀಂ ಕ್ಲೀಂ ಶೈಲಪುತ್ರಯೈ ನಮಃ*

*ಯಾ ದೇವಿ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಮಾ ಶೈಲಪುತ್ರಿ ರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾ<br>
ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ*

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ನವದುರ್ಗೆ
ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ

**ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ** ದೇವಿ ಪಂಡ್ಂಡ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿನ ಅವತಾರ. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೆರ್ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ್ ಒಲಿಸಾರೆ ಕಠೋರವಾಯಿನ ತಪ್ಪಸ್ಸ್ನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಈ ತಪಸ್ವಿ ರೂಪೊಗು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ದೇವೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರೆನ ಸ್ವರೂಪ ಪಂಡ್ಂಡ ತಪಸ್ವಿನ ರೂಪ. ಈ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಭಗವತಿ, ದುರ್ಗಾ, ಶಿವ ಸ್ವರೂಪ, ಗಣೇಶ ಜ್ಞಾನಿ, ನಾರಾಯಣಿ, ವಿಷ್ಣುಮಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು. ನವರಾತ್ರಿದ ರಡ್ಡನೇ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಈ ದೇವಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿ ಮದಿಮೆ ಆವಂದಿನ ದೇವಿನ ರೂಪೊ.
## ದೇವಿನ ಕತೆ
ಪಾರ್ವತಿಯಾದ್ ದೇವಿ ಹಿಮವಂತೆನ ಮಗಲಾದ್ ಪುಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿವನ್ ತನ್ನ ಕಂಡನೆಯಾದ್ ಪಡೆವೊಡ್ ಪನ್ಪಿನೈಕ್ ನಾರದನ ಉಪದೇಶೊದಂಚನೆ ದೇವಿ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸ್ ನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಈ ದೇವಿಗ್ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ತಪಸ್ಸು ಮಲ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಡು ದೇವಿ ಒಂತೆ ಸಮಯ ಕಾಲಿ ಪೂ-ಪರ್ಂದ್, ಇರೆನ್ ಸೇವನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ಲಾ ತಿನೊಂದಿತಿಜೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಈ ದೇವಿನ್ *ಅಪರ್ಣಾ* ಪಂದ್ಲಾ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೇವಿನ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಸನ್ಯಾಸಿ ರೂಪೊಡು ಬತ್ತ್ ದ್ ದೇವಿನ ನಿಷ್ಠೆನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವಿನ ನಿಷ್ಠಿಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಅರೆನ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಒಲಿವೆರ್.

## ದೇವಿನ ಆರಾಧನೆದ ಮಹತ್ವ
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹೊತ್ತ ಅಧಿಪತಿ. ತನ್ನ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ಅದೃಷ್ಟನ್ ಒದಗಿಸಾದ್ ಮಾನಸಿಕ ಕ್ಷೋಭೆನ್ ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ನೆಮ್ಮದಿನ್ ಒದಗಿಸಾವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. ಜಾತಕೊಡು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹ ಎಡ್ಡೆ ಸ್ತಾನೊಡು ಇಜ್ಜಿಂಡ ಅಂಚನೆ ಮಂಗಳ ದೋಷ ಇತ್ತ್ಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಪುದರ್‍ದ ಅರ್ಥ
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಪನ್ಪಿನವ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊದ ರಡ್ಡ್ ಬೇರ್ಲೆರ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಬ್ರಹ್ಮ ಪದೊತ್ತ ಅರ್ಥ "ಒಂಜಿ ಸ್ವ-ಅಸ್ತಿತ್ವೊದ ಆತ್ಮ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ವಾಸ್ತವವಾಯಿನ, ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನ". ಚಾರಿಣಿ ಪಂಡ್ಂಡ ಚರ್ಯ ಪನ್ಪಿನ ಪದೊತ್ತ ಸ್ರೀ ರೂಪ. ವೈದಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಪದೊತ್ತ ಅರ್ಥ ಪವಿತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನೊನ್ ಅನುಸರಣೆ ಮಲ್ಪಿನ ಪೊಣ್ಣು ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರ್ಥ.

## ದೇವಿನ ಮಂತ್ರ
ಓಂ ದೇವಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯೇ ನಮಃ
ಓಂ ದೇವಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯೇ ನಮಃ
ದಾಧನಾ ಕರ್‌ ಪದ್ಮಭಯಮಕ್ಷಾಮಾಲಾ ಕಮಂಡಲೋ
ದೇವೀ ಪ್ರಸಾದಿತು ಮಯಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯನುತ್ತಮ
## ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಕವಚ
ತ್ರಿಪುರ ಮೇ ಹೃದಯಂ ಪಟು ಲಾಲಟೇ ಪಟು ಶಂಕರಾಭಾಮಿನೀ
ಅರ್ಪಣಾ ಸದಾಪ್ತು ನೇತ್ರೋ, ಅರ್ಧಾರೀ ಚ ಕಪೋಲೋ
ಪಂಚದಶೀ ಕಾಂತೇ ಪಟು ಮಧ್ಯದೇಶೇ ಪಟು ಮಹೇಶ್ವರೀ
ಷೋಡಶೀ ಸದಾಪ್ತು ನಭೋ ಗೃಹೋ ಚ ಪದಾಯೋ
ಅಂಗ ಪ್ರತ್ಯಂಗಾ ಸತತ ಪಟು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ

## ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಸ್ತೋತ್ರ
ತಪಶ್ಚಾರಿಣಿ ತ್ವಂಹೀ ತಾಪತ್ರಯಾ ನಿವಾರಿಣಿಂ
ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಧಾರಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೀ ನಮಾಮ್ಯಹಂ
ಶಂಕರಪ್ರಿಯ ತ್ವಂಹೀ ಭುಕ್ತಿ- ಮುಕ್ತಿ ದ್ಯಾಯಿನೀ
ಶಾಂತಿದಾ ಜ್ಞಾನದಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೀ ಪ್ರಣಮಾಮ್ಯಹಂ

## ದೇವಿನ ಕೈಟುಪ್ಪುನ ಅಸ್ತ್ರೊಲು
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿ ಪಂಡ್ಂಡ ಜ್ಞಾನ ಇಪ್ಪುನ ದೇವಿ. ಶ್ವೇತವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ ಆಯಿನ ಈ ದೇವಿನ ಬಲತ್ತ ಕೈಟ್ ಜಪಮಾಲೆ ಎಡತ್ತ ಕೈಟ್ ಕಮಂಡಲ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಿಗ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪುರ್ಪ ಪಂಡ್ಂಡ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟಗೆ ಅಂಚಾದ್ ನವರಾತ್ರಿದ ರಡ್ಡನೇ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿನ್ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಪೂನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಅಯ್ತ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ನವರಾತ್ರಿದಾನಿ ಪಠನೆ ಮಲ್ಪಿನ ದೇವಿನ ಮಂತ್ರ
ಯಾ ದೇವಿ ಸರ್ವಭುತೇಶ್ ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ರುಪನೆ ಸಂಸ್ಥಿತಾ
ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸಾಯಿ ನಮಸ್ಟಾಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ
ನವರಾತ್ರಿ ಎರಡನೇ ದಿನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ದೇವಿ ಧ್ಯಾನ
ವಂದೇ ವಂಚಿತಾಲಭಯ ಚಂದ್ರಧಾಕೃತ್ರಶೇಖರಂ
ಜಾಪಮಾಲಾ ಕಾಮಂಡಲು ದಾರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಶುಭಾಮ್
ಗೌರವರ್ಣ ಸ್ವಧೀತಾನಸ್ಥಿತ ದ್ವಿತೀಯ ದುರ್ಗಾ ತ್ರಿನೇತ್ರಂ
ಧವಾಲಾ ಪರಿಧನಾ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಾ ಪುಷ್ಪಲಂಕರ ಭೂಶಿಂತಂ
ಪರಮಾ ವಂದನಾ ಪಲ್ಲವರಧರಂ ಕಾಂತ ಕಪೋಲಾ ಪಿನಾ
ಪಯೋಧರಂ ಕಾಮನಿಯಾ ಲವಣಯಂ ಶೆರ್ಮಮುಖಿ ನಿಮ್ನಾನಾಭಿ ನಿತಂಬನಿಮ್
## ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಧ್ಯಾನ
ವಂದೇ ವಂಚಿತಾಲಭಯ ಚಂದ್ರಧಾಕೃತ್ರಶೇಖರಂ
ಜಪಮಾಲಾ ಕಮಂಡಲು ಧಾರಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ ಶುಭಂ
ಗೌರವರ್ಣ ಪರಿಧಾನಾ ಬ್ರಹ್ಮ ರೂಪ ಪುಷ್ಪಾಲಂಕರಾ ಭೂಷಿತಂ
ಪರಮ ವಂದನಾ ಪಲ್ಲವರಧರಂ ಕಾಂತ ಕಪೋಲ ಪೀನಾ
ಪಯೋಧರಂ ಕಾಮನಿಯಾ ಲವಣಾಯಂ ಸ್ಮೆರಾಮುಖಿ ನಿಮ್ನಾನಾಭಿ ನಿತಂಬನಿಮ್‌

## ಚಿತ್ರೊಲು

Parvati.jpg|ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ನವದುರ್ಗೆ
ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್
ಎಮ್.ಬಿ.ಶೆಟ್ಟಿ

**ಮುದ್ದು ಬಾಬು ಶೆಟ್ಟಿ** (1931 - 23 ಜನವರಿ 1982) ಮೆರೆನ್ ಎಮ್.ಬಿ.ಶೆಟ್ಟಿ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮೇರ್ 1970 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಸಮಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಸ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕೆ ಅಂಚನೆ ನಟೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು
ಮೇರ್ 1931 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆಬಾಸೆ ತುಳು. ಮೇರ್ ಕಾಟನ್ ಗ್ರೀನ್‍ಡ್ ವೇಟರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಕಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

## ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ
ಮೇರ್ 1956 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊ *ಹೀರ್‌*ಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 1970 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸುಮಾರ್ ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಖಳನಾಯಕೆಯಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಸಾಹಸ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್, *ಡಾನ್*,* ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಂಬ್ಲರ್*, *ತ್ರಿಶೂಲ್* ಬುಕ್ಕೊ *ದೀವಾರ್‌* ಇಂಚಿಮ 700 ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್.
## ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ
ಮೆರೆನ ಸುರೂತ ಬೊಡೆದಿ  ವಿನೋದಿನಿ, ಮೊಕ್ಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಅಂಚನೆ ರಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲುಲ್ಲೆರ್. ಮೆರೆನ ರಡ್ಡನೇ ಬೊಡೆದಿ ರತ್ನ ಪನ್ಪಿನಾರ್. ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ರೋಹಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೊಕ್ಲೆನ ಮಗೆ.
## ಸಿನಿಮೊಲು
ಮೇರ್ ಸ್ಟಂಟ್ ಮಾಸ್ಟ್ರಾದ್ *ಜೈಲ್ ಯಾತ್ರ*, *ಡಾನ್*, *ಫಾಸಿ*, *ಮೆಹ್ಬೂಬಾ*, *ದೋಸ್ತ್* ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ನಟೆ ಆದ್ *ಜಗ್ಗು*, *ಕಳ್ಳ ಕುಳ್ಳ*, *ಕಿಸ್ಮತ್* ಇಂಚಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್

**ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್**(ಜಿ ಎಸ್ ಬಿ)  ಒಂಜಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯ, ಅಕುಳು ಸ್ಕಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಗೌಡರ್ದ್ ಕೊಂಕಣಗ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಭಾರತಡ್ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅಕುಲ್ ಪಂಚ (ಐನ್) ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗುಂಪುಗ್ ಸೇರ್ದಿನಕುಳು. ಮುಕುಲು ಕೊಂಕಣಿ ಪಾತೆರ್ವೆರ್.

 
ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಒಂಜಿ ಪಂಗಡ. ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ವೇದಡ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ದಿನ ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಡ್ ಒಂಜಿ. ಮುಕುಳ್ನ ಬಗ್ಗೆ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತ ಬುಕ್ಕೊ ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣಡ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ವಿಶೇಷ ಪಂಗಡ. ಸಾರಸ್ವತೆರ್  ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೃಶದ್ವತಿ ನದಿತ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಂತಡ್ ಇತ್ತಿನಕುಳು.  ಈ ಪ್ರಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಋಗ್ವೇಡ್ ಪಂತೆರ್.

ಜನಾಂಗೀಯವಾದ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತಿನ  ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ದಿನ ಮುಕ್ಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜಿ ಎಸ್ ಬಿ ಅಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಕರ್ಣಾಟಕಡ್ ಮುಕುಳು  ಇಲ್ಲಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರ್ವೇರ್. ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುದರ್ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ತೀರದ ಮೂಲದಕೂಳು ಅಥವಾ ಸಾರಸ್ವತ ಮುನಿಯ ಶಿಷ್ಯರ್ಡ್ ಬೈದುಪ್ಪು. ಮುಕುಳೆಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕಾಮತ್, ಪೈ, ಶೆಣೈ, ಕಿಣಿ, 
ಮಲ್ಯ, ಕುಡ್ವ, ನಾಯಕ್, ಶಾನಭಾಗ್, ಗಾಯ್ತೊಂಡೆ, ಮಹಲೆ, ಪ್ರಭು, ಪುರಾಣಿಕ್, ಭಟ್,  ಮುಂತಾದ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್ದಕುಳು ಉಲ್ಲೇರ್

## ಉತ್ಪತ್ತಿ
ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಖಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಖಂಡದ ಪ್ರಕಾರ, "ಚಿತ್ಪಾವನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕರ್ಹಾಡೆ ಬ್ರಾಂಹಣೆರ್ "ಮೂಲ-ಮೂಲತ ಪೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಲ್" ಬುಕ್ಕೊ "ಸ್ಥಾಪಿತ ಗೌಡ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಗುಂಪುದ" ಭಾಗ ಅತ್ತ್ ಪಂದ್ ದೇಶಪಾಂಡೆರ್ ಬರೆಪೇರ್. ತನ್ನ ತಪ್ಪುನ್ ಸರಿಮಲ್ಪೆರೆ, ಪರಶುರಾಮ ಉತ್ತರ ಭಾರತರ್ದ್ ಪತ್ತ್ ಋಷಿಲೆನ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್, ತ್ರಿಹೋತ್ರ (ತ್ರಿಹುತ್, ಬಿಹಾರ) ಕನತ್‌ಡ್ ಗೋವಾಡ್ ಪೂರ್ವಜೆರ್ನ ವಿಧಿ, ಅಗ್ನಿ ಯಜ್ಞ ಬುಕ್ಕೊ ಭೋಜನ ನೈವೇದ್ಯನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ.ನಾಅಲ್‌ನೆ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಖಂಡ ಈ ಬ್ರಾಣೆರ್ನ ಗೋತ್ರದ ವಿವರಣೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
## ಮುಕುಲ್ನ ಬೇಲೆ
ಅಕುಲು "ಗ್ರಾಮ- ಕುಲಕರ್ಣಿಲು, ಒಳ-ಏಷ್ಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಡ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಏಜೆಂಟ್" ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ತೆರಿಗೆ ಸೇರ್ದ್ ಗೋವಾ, ಕೊಂಕಣ ಬುಕ್ಕೊ  ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯೊದ ಮಸ್ತ್ ಮೂಲೊಲು ಮುಕುಲೆರ್ದ್ ನಿಯಂತ್ರಣಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಡ್, ಸರಸ್ವತೆರ್ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯಂಚಿನ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ನ ಅಡಿಡ್ ಆಡಳಿತಗಾರ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.  18 ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯುಗಟ್, ಶಿಂಧೆ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂದೋರ್‌ತ ಹೋಳ್ಕರ್ ಆಡಳಿತಗಾರೆರ್ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜಾಗನ್ ತುಂಬೆರೆ ಸಾರಸ್ವತರೆನ್ ದೀಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು


ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲೂ
ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಯ್ಯ ಗೌಡ

1837 ಟ್ 13 ದಿನತ್ತ ಕಾಲ ಕುಡ್ಲನ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಪೊರ್oಬಾಟ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬಾವುಟಗುಡ್ಡೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ನ ಬಾವುಟನ್ ದೆತ್ತ್ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ತುಳು ಮಣ್ಣ್ ದ ಕೊಡಿನ್ ಏರಾಯಿನ ಸಂಘಟನಾ ಚತುರೆ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಯ್ಯ ಗೌಡ.
1837 ಟ್  ಅಮರ ಸುಳ್ಯೊ ಪೊರಂಬಾಟ್ ಇದೆಂಟ್ ನಾಯಕತ್ವ.

## ಪುಟ್ಟು
ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಉಪ್ಪುನ ಉಬರಡ್ಕ ಮಿತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮೊಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕುಟುಂಬೊ. ಕೆದಂಬಾಡಿ ಮನೆತನದಾರ್.

## ಹೊರಾಟೊ
*ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊರಾಂಬಾಟ್ಟ್ ಇಂಬೆರೆನ ನಾಯಕತ್ವ. ಪೂಮಲೆ ಕಾಡ್ ಉಂತುದು ಜವನ್ನೆರ್ನ್ ಸಂಘಟನೆ ಮಾಲ್ತ್. ಪೊರಾಂಬಾಟ್ ಇಂದೆಟ್ ಜನಕ್ಕುಲು ಪಾಲು ಪಡೆತ್ತೆರ್.

* ಬಾವುಟಗಡ್ಡೆ ತಲ್ಪ ಪೊದ್ ೧೩ ದಿನ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಲ್ತೆರ್.
* ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ವಿರೊದ ಮಾಲ್ತೆರ್.
* ರಾಮಯ್ಯ ಗೌಡರೆನ್ ಅಜೀವ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರ್ತೆರ್.
* ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಜೈಲ್ ಕಡ್ಪುಡಿಯೆರ್ ಅಲ್ಪನೆ ಸೈತೆರ್. 

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಅಮರ ಸುಳ್ಯ