ಮೇರಿ ಕೋಮ್

## ಮೇರಿಕೋಮ್ ಕಿರು ಪರಿಚಯ
ಮಂಗ್ಟೆ ಚುಂಗ್ನಿಜಾಂಗ್ ಮೇರಿ ಕೊಮ್ ಒಲಿ (ಪುಟ್ಟು ೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೨)  ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಹವ್ಯಾಸಿ ಬಾಕ್ಸರ್, ರಾಜಕಾರಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜ್ಯಸಭೆದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸದಸ್ಯೆ.ವಿಶ್ವ ಹವ್ಯಾಸಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ ಆಜಿ ಸರ್ತಿ ಗೆಂದಿನ ಒಂಜೇ ಒರಿ ಪೊಣ್ಣು, ಏಳ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಪದಕ ಗೆಂದಿನ ಒಂಜೇ ಒರಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಕ್ಸರ್ ಬಾಕ್ಸರ್ (ಪುರುಷ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೊಣ್ಣು) ಎಣ್ಮೊ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪದಕೊಲೆನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ ಪನ್ಪಿನ ಅಡ್ಡನಾಮೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಆರ್ 2012 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಗ್ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಿನ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಕ್ಸರ್, ಫ್ಲೈವೆಯಿಟ್ (51 ಕೆಜಿ) ವಿಭಾಗೊಡು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್  (ಹವ್ಯಾಸಿ) (ಎಐಬಿಎ). 1 ಮಹಿಳಾ ಲೈಟ್-ಫ್ಲೈವೆಯಿಟ್. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಇಂಚಿಯೊನ್ ಡ್ ನಡತಿನ 2014 ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆಂದಿನ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸರ್ ಆಯೆರ್.ಬುಕ್ಕೊ 2018 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆಂದಿನ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸರ್ ಆಯೆರ್. ಆರ್ ಏಷ್ಯಾದ ಆರ್ ಬಾಕ್ಸೆರ್ ಗೆಂದಿನ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಅಮೆಚೂರ್ ಬಾಕ್ಸರ್ ಆಯೆರ್.  ಮೇರಿ ಕೊಮ್ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಡ್ ನಡತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ಕಪ್ ಡ್ ೫೧ ಕೆಜಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್.
## ಜೀವನದ ಸಾದಿ
ಕೊಮ್ ಭಾರತದ ಮಣಿಪುರದ ಚುರಾಚಂದ್ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೊಯಿರಂಗ್ ಲಮ್ಖೈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಆರ್ ಒಂಜಿ ಬಡ ಕೊಮ್ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕುಲು. ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್, ಮಂಗ್ಟೆ ಟೊನ್ಪಾ ಕೊಮ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಗ್ಟೆ ಅಖಮ್ ಕೊಮ್, ಝುಮ್ ಗದ್ದೆಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರೆರ್. ಅಕುಲು ಅಲೆಗ್ ಚುಂಗ್ನೈಜಾಂಗ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಕೊಮ್ ವಿನಮ್ರ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಲೆಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ ಕೃಷಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಬೇಲೆಡ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಶಾಲೆಗ್ ಪೋಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರುಟು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ನ್ ಒಂಜೇ ಸಮಯೊಡು ಕಲ್ಪುವೆರ್. ಕೊಮ್ ನ ಅಪ್ಪೆ ಅರೆನ ಎಲ್ಯ ಕಾಲೊಡು ಒರಿ ಉತ್ಸಾಹಿ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಮಲ್ಲೆ - ಆರ್ ಒರಿ ಎಲ್ಯ ಅಕ್ಕ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿ ಮೆಗ್ಯೆ ಉಲ್ಲೆರ್.ಆರ್ ಒಂಜಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕುಲು.
ಕೊಮ್ ಮೊಯಿರಾಂಗ್ ಡ್ ಲೋಕಟಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಾಡೆಲ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ ಆರನೇ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ಓದುದು ಬುಕ್ಕೊ 8ನೇ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ಮೊಯಿರಾಂಗ್ ಡ್ ಸೈಂಟ್ ಜೆವಿಯರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಶಾಲೆಡ್ ಪೋಯೆರ್. ಈ ಸಮಯೊಡು, ಆರ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಆಸಕ್ತಿನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಜಾವೆಲಿನ್ ಬುಕ್ಕೊ 400 ಮೀಟರ್ ಓಟೊಡು. ಈ ಸಮಯೊಡು, ಫೆಲೋ ಮಣಿಪುರಿ ಡಿಂಕೊ ಸಿಂಗ್ 1998 ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಡ್ದ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕೊನು ಪಡೆದ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್. ಮಣಿಪುರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜವನೆರೆಗ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಆಂಡ್ ಪಂದ್ ಕೊಮ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿರ್ಧರಿಸಯೆರ್.೮ನೆ ತರಗತಿನ್ ಮುಗಿತ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಕೊಮ್ ೯ನೆ ಬುಕ್ಕೊ ೧೦ನೆ ತರಗತಿದ ಶಾಲೆಗ್ ಇಂಫಾಲ್ ಡ್ ಆದಿಮ್ಜಾತಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಂಡ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಪಾಸ್ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಯಿಜಿ. ಪಿರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯೆರೆ ಇಷ್ಟ ಇಜ್ಜ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಚ ಆರ್ ತನ್ನ ಶಾಲೆನ್ ಬುಡ್ದು ಎನ್ಐಒಎಸ್, ಇಂಫಾಲ್ ಡ್ದ್ ಪರೀಕ್ಷೆಲೆನ್ ಪಾಸ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚುರಾಚಂದ್ಪುರ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್.
## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಕೊಮ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ವಿರಾಮ ದೆತೊನುವೆರ್. ತನ್ನ ಸುರುತ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಕೊಮ್ ಪಿರ ತರಬೇತಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಆರ್ ಭಾರತೊಡು ನಡತಿನ 2008 ಏಷ್ಯಾದ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಬೊಳ್ಳಿ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನಾಡ್ ನಡತಿನ 2008 AIBA ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಡ್ ಸತತವಾದ್ ನಾಲ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ 2005 ಡ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಡ್ ನಡತಿನ ಇಂಡೋ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ಒಂಜಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. 
೨೦೧೦ಡ್, ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಡ್ ನಡತಿನ ಏಷ್ಯಾದ ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಡ್ ಕೊಮ್ ಒಂಜಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ ಡ್ ನಡತಿನ ೨೦೧೦ ಎಐಬಿಎ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಡ್ ಸತತ ಐನ್ ಸರ್ತಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩, ೨೦೧೦ಡ್, ಆರ್, ಸಂಜಯ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹರ್ಷಿತ್ ಜೈನ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು, ದೆಹಲಿಡ್ ನಡತಿನ ೨೦೧೦ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭೊಡು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣೊಡು ರಾಣಿನ ಬ್ಯಾಟನ್ ನ್ ಕೈತಲ್ ಮಲ್ಪುನ ಗೌರವೊನು ಪಡೆಯೆರ್
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ (ಕ್ರೀಡೆ), 2020 
ಪದ್ಮಭೂಷಣ (ಕ್ರೀಡೆ), 2013 
ಮೇಜರ್ ಧ್ಯಾನ್ ಚಂದ್ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 2009 
ಪದ್ಮಶ್ರೀ (ಕ್ರೀಡೆ), 2006 
ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್), 2003
## ಬೇತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮನ್ನಣೆ
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (AIBA) ಮೇರಿ ಕೋಮ್ ಗ್ "ಭರವಸೆಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ" ಗಾಗಿ ಸುರುತ್ತ AIBA ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರಿಯೆರ್
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (AIBA) ಮೇರಿ ಕೋಮ್ ನು 2016 ರ AIBA ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. 
ವರ್ಸೊದ ನರಮನಿ- ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, 2007
CNN-IBN & ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ರಿಯಲ್ ಹೀರೋಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ 14.4. 2008 ಸೋ
ಪೆಪ್ಸಿ MTV ಯೂತ್ ಐಕಾನ್ 2008
'ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ', AIBA 2008
ಮಹಿಳಾ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ 2009 ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ರಾಯಭಾರಿ (TSE 30 ಜುಲೈ 2009 ಗುರು) 
2010 ರ ವರ್ಷದ ಕ್ರೀಡಾಳು, ಸಹಾರಾ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
WOA ಮೂಲಕ ಒಲಿಂಪಿಯನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್. 
29 ಮಾರ್ಚ್ 2016 ರಂದು ಈಶಾನ್ಯ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್ದ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ( D.Litt ) ಬುಕ್ಕೊ 14 ಜನವರಿ 2019 ದಾನಿ ಕಾಜಿರಂಗ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ (DPhil ) 
2012ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಕಂಚಿನ ಪದಕಗ್
₹ 5 ಮಿಲಿಯನ್ ( 66,000 USD) ನಗದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಎರಡು ಎಕರೆ ಭೂಮಿ 
ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ₹ 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ (33,000 USD) ನಗದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ₹ 2 ಮಿಲಿಯನ್ (27,000 USD) ನಗದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ₹ 1 ಮಿಲಿಯನ್ (13,000 USD) ನಗದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ (ಭಾರತ) ₹ 1 ಮಿಲಿಯನ್ (13,000 USD) ನಗದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
ಈಶಾನ್ಯ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ₹ 4 ಮಿಲಿಯನ್ (53,000 USD) ನಗದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
'ಮೀಥೋಲಿಮಾ' ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಮಣಿಪುರ ಸರ್ಕಾರ. (2018)
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
https://www.olympics.com/en/athletes/chungneijang-mery-kom-hmangte
https://timesofindia.indiatimes.com/topic/mary-kom