open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ನೆಯಿ

**ನೆಯಿ** ಭಾರತೊಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಬೊಲ್ನೆಯಿಡ್ದ್  ಮಲ್ತ್‌ನ ತಿನ್ಪುನ ತೈಲೊ.  ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಸೊಲೆಡ್ ನೆಯಿತ ಬಳಕೆ ಮಸ್ತಾಂಡ್. ನೆಯಿತ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಬಣ್ಣೊ ಒಬುಕ್ಕೊ ರುಚಿ ಬೊಲ್ನೆಯಿತ ಗುಣಮಟ್ಟೊ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಗಳಸುನ ಪೇರ್ದ ಮೂಲ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊದಿಪಾವುನ ಕಾಲಾವದಿದ ಮಿತ್ತ್  ಅವಲಂಬಿಸದ್ಂಡ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್, ನೆಯಿನ್ ಪೆತ್ತದ ಪಾರ್ಡ್ದ್ ತಯಾರಾಪುಮಡು.  ನೆಯಿ ಪವಿತ್ರ ಸೊತ್ತಾದ್ ವೈದಿಕ ಯಜ್ಞ ಬುಕ್ಕೊ ಹೋಮಲೆಡ್ ಆವಶ್ಯಕವಾತ್ಂಡ್.  ಇಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಡಿಗೆ ಮಲ್ಪಿಯರ, ಪಾರಂಪರಿಕ ಮರ್ದಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಹಿಂದುಲೆ ದಾರ್ಮಿಕ ವಿದಿಲೆಗ್ ಗಳಸುವೆರ್.

## ವಿವರಣೆ
ನೆಯಿನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಕೊದಿಪಾದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಪೇರ್ದ ಬಾವೆನ್ ತುಳಿತ್‌ಂಡ ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪುಂಡು.  ಬೊಲ್ನೆಯಿನ್ ಸುದ್ದೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಕುರೆ ದೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಬುಕ್ಕೊ ಅಡಿಟ್ ಉಂತ್‌ನ ಗಟ್ಟಿ ಅವಶೇಸೊಲೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಸೊಚ್ಚೊ ನೀರ್ ಎಣ್ಣೆದಂಸೊನು ಒರಿಪಾವೊನ್ಬೆರ್.  ರುಚಿಗಾದ್ ಮಸಾಲೆನ್ ಸೇರವೊಲಿ.  ಪೇರ್‌ನ್ ಕೊದಿಪಾವುನ ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ಬೊಲ್ನೆಯಡ್ದ್ ನೆಯಿತ ತಯಾರ್, ಬಣ್ಣೊ ಬುಕ್ಕೊ ರುಚಿ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು.

## ನೆಯಿ ಪದೊ
ನೆಯಿ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್: घृत (ghṛta-) 'ಸೊಚ್ಚೊ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಲ್ನೆಯಿ', घृ, ghṛ-.  ಉಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಪದೊ χριστός (ಕ್ರಿಸ್ಟೋಸ್, 'ರುಬ್ಬಿಡ್, ಅಭಿಷೇಕ') ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಆತ್ಂಡ್.  ಇಂದೆಡ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಪದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ್ ಗಳಸ್‌ದ್ಂಡ್.

## ಹಿಂದೂ ದರ್ಮೊಡು ನೆಯಿ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ನೆಯಿನ್ ಪೆತ್ತದ ಪೆರ್, ಅತ್ತಂಡ ಎರ್ಮೆದ  ಪೇರ್‌ಡ್ದ್ ತಯಾರಿಸಬೆರ್. ವೈದಿಕೆರ್ ನೆಯಿನ್ ಆಚರಣೆಲೆಗ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ವೈದಿಕ *[[ಯಜ್ಞ]]* ಅತ್ತಂದೆ *[[ಹೋಮ]]ದ* (ಅಗ್ನಿ ಆಚರಣೆಗ) ಬೇತೆಬೇತೆ ದೇವತೆಲೆಗ್ ನೆವೇದ್ಯೊ ಅರ್ಪಿಸಯರ ಅಗ್ಗಿದ(ಸೂ) ಮೂಲಕ ಪವಿತ್ರೊ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾತ್ಂಡ್ (ತೂಲೆ: ಯಜುರ್ವೇದ).

## ಪಟೊ

File:Ghee roast Kerala.jpg|ಕೇರಳೊದ ನೆಯಿತದೋಸೆ
File:Dosa and ghee.jpg|ತುಪ್ಪದೋಸೆ
File:Tandoori paste and ghee (1126076217).jpg|ತಂದೂರಿ ಚಿಕನ್ ಗೀರೋಸ್ಟ್ ಮಸಾಲೆ
File:Ghee Rice and Beef Kondattam.jpg|ನೆಯಿತ ಉನ್ಪು
File:Ghee paratha.jpg|ನೆಯಿತ ಪರೋಟ
File:Chicken ghee roast.jpg|ಚಿಕನ್ ಗೀರೋಸ್ಟ್


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಬ್ರೆಡ್ ಕಟ್ಲೆಟ್

** ಬ್ರೆಡ್ ಕಟ್ಲೆಟ್**, ಉಂದು  ಬ್ರೆಡ್ ಬುಕ್ಕ ಬಟಾಟೆನ್ ಗಲಸ್ ದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತಿಂಡಿ. ಬಟಾಟೆನ್ ಬಾಜಿ ಲೆಕ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಅವೆನ್ ಬ್ರೆಡ್ ದುಲಾಯಿ ಗಿಂಜಾದ್ ತ್ರಿಬುಜ ಆಕಾರೊಡು ಬ್ರೆಡ್ ನ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತ್ ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವತ್ತಂದೇ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತಿನ ತಿಂಡಿ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಚಾ-ಕಾಪಿ ದೊಟ್ಟುಗು ತಿನರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿ. ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಮದು ಮಾಂತ ಹೊಟೇಲ್ ಡ್ಲಾ ತಿನರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
## ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯ್ನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಬ್ರೆಡ್ - ಒಂಜಿ ತೊಟ್ಟೆ.
* ಬಟಾಟೆ - ನಾಲಾಯ್ನ್.
* ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ - ೨ ಕಪ್.
* ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ - ನಾಲೈನ್ ಸನ್ನ ಮೂರ್ದಿನ.
* ಶುಂಠಿ - ಎಲ್ಯ ತುಂಡು.
* ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ - ನಾಲ್ ಐನ್ ಅರಿ.
* ಓಮ - ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ.
* ಅಟಿಲ್‍ಗ್ ಗಲಸುನ ಎಣ್ಣೆ (ನೀತುಳ್ಳಿ ಬಜೆ ಕಯ್ಪರೆ ಬೊಡಾಯ್ನಾತ್).

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ

ಸುರುಕಾದ್ ಬೈಪಾದಿನಲ್ ಬಟಾಟೆ, ಮುಂಚಿ, ಶುಂಠಿ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪೇಸ್ಟ್, ಸನ್ನ ಮುರ್ದಿನ ಮುಂಚಿ ಬುಕ್ಕ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು  ಈತೆನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪುರುಂಚೊಡು. ಉಂದು ಬ್ರೆಡ್ದ ನಡುಕು ದೀವರೆ ಮಲ್ಪಿನ. ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು ಕಡ್ಲೆ ಹಿಟ್ಟ್ ನ್ ಸಾರ್ದ್(ಗಂಟ್ ಬರ್ರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಸಾರುನ) ಅವೆಕ್ಕ್ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್ ದೋಸೆದ ಬಂದೊದ ಹದೊಕ್ಕ್ ಕಲಪ್ಪೊಡು. ಒಂಜಿ ಬ್ರೆಡ್ ಗೆತೊಂದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬಟಾಟೆದ ಮಿಶ್ರಣ ದೀದ್ ಅವೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕುಡೊಂಜಿ ಬ್ರೆಡ್ ದೀದ್ ಬ್ರೆಡ್ ನ್ ತ್ರಿಬುಜ ಆಕಾರೊಗ್ ತುಂಡು ಮಲ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ರಡ್ಡ್ ತುಂಡುನ್ಲಾ ಕಡ್ಲೆ ಹಿಟ್ಟ್ ದ ಮಿಶ್ರಣೊಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಬೆಚ್ಚ ಎಣ್ಣೆ ಡ್ ಕಯ್ಪೊಡು.
## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬ್ರೆಡ್ ಕಟ್ಲೆಟ್
* ಹಿಂದಿ - ಬ್ರೆಡ್ ಪಕೋರ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಬಿಸ್ಕುಟಂಬಡೆ

** ಬಿಸ್ಕುಟಂಬಡೆ** /**ಮೆಡು ವಡಾ** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡ್ ಉರ್ದುನ್ ಗಲಸ್ದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತಿಂಡಿ. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಮಾಂತ ಹೋಟೇಲ್ ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ತಿಂಡಿ. ಈ ತಿಂಡಿನ್ ಚಟ್ನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಾಂಬಾರ್‌ಡ್ ತಿನ್ಪೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಬಿಸ್ಕುಟಂಬಡೆಗ್ ಮೆದು ವಡಾ ಪಂಡ್‌ದ್ಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೆದು ಪಂಡ ಮೆತ್ತನೆ ಪಂದ್ ಅರ್ತ. ಉಂದೆನ್ ತಮಿಲ್ ಬಾಸೆಡ್ ಉಳುಂಡು ವಡೈ, ಉಸುನ್ನು ವಡ (ಮಲಯಾಳಂ), ಗರೇಲು (ತೆಲುಗು ಪರಿಬಾಸೆ), ಉರದ್ ವಡ (ಹಿಂದಿ) ಮತ್ತು ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಬೆತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಬಿಸ್ಕುಟಂಬಡೆತ್ತ ಮೂಲ ನನಲ ಗೊತ್ತುಜಿ ಆಂಡ ಉಂದೆನ್ ಸುರುಕಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮದ್ದೂರು ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಆದಾರೊಲು ಉಂಡು.

## ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯ್ನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಉರ್ದು - ಅರ್ದ ಕಿಲ (ನೆನೆತ್ ದೀತಿನ).
* ಬೇವುರೆ - ನಾಲಾಯ್ನ್.
* ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ - ನಾಲೈನ್ ಸನ್ನ ಮೂರ್ದಿನ.
* ಶುಂಠಿ - ಎಲ್ಯ ತುಂಡು.
* ತಾರಾಯಿ - ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು.
* ಅಟಿಲ್‍ಗ್ ಗಲಸುನ ಎಣ್ಣೆ.

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ನೆನೆತ್ ದೀತಿನ ಉರ್ದುನ್ ರುಚಿಗ್ ಬೊಡಾದ್ ಸನ್ನ ಕಡೆವೊಡು ನೀರ್ ಪಾಡುನ ಅಗತ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಕಡೆದಿನ ಬಂದೊನ್ ಬಾಜನಡ ದೆತ್ತ್ ದೀವೊಡು. ಅವೆಕ್ಕ್ ಮೂರ್ದಿನ ತಾರಾಯಿ, ಬೇವಿರೆ, ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ ಪಾರ್ದ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆನ್ ಕಾಯರೆ ದೀದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಕೈನ್ ಚೂರು ಚಂಡಿ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಬಂದೊನ್ ಉಂಡೆ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬುಡೊಡು. ಮಣ್ಣ್ ದ ಬನ್ನ ಬನ್ನೆಟ್ಟ ಒಂಜೇಲೆಕ ಅಡಿಕ್ ಮೇಲ್‍ಗ್ ಕಾಯಾವೊಡು.

### ಚಕ್ರಾಕಾರೊದ ಉರ್ದುದ ವಡೆ

ಚಿತ್ರೊಡುಪ್ಪುನ ತಿಂಡಿಲಾ ಬಿಸ್ಕುಟಂಬಡೆನೆ ಆಂಡ ಅವೆತ್ತ ಆಕಾರ ಮಾತ್ರ ಬೇತೆ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಮೂಲು ಬಂದನದ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮದ್ಯಡ್ ಎಲ್ಯ ಒಟ್ಟೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬ್ರೆಡ್ ಕಟ್ಲೆಟ್
* ಹಿಂದಿ - ಉರದ್ ವಡ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಓಡುಪಾಳೆ

**ಓಡುಪಾಳೆ**, ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಮಾಂತ ಇಲ್ಲಡ್ಲಾ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಅಡ್ಯೆ. ಈ ಅಡ್ಯೆಗ್ ಓಡುಪಾಲೆ ಪಂದ್ಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಈ ರೊಟ್ಟಿನ್ ಮಲ್ಪರೆ ಬಂದೊನ್ ದುಂಬುನಾನಿ ರಾತ್ರೆ ಕಡೆದ್ ಬಂದ ಬರ್ರೆ ದೀವೊಡು. ಈ ಅಡ್ಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಓಡುದ ಕಾವಲಿಡೇ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯ್ನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಬೊಲಂತೆ ಅರಿ - ಮೂಜಿ ಲೋಟೆ
* ನುಪ್ಪು(ಬೊಲಂತೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಉರ್ಪೆಲ್) - ಒಂಜಿ ಲೋಟೆ.
* ಉಪ್ಪು
* ತಾರಾಯಿ - ಅರ್ದ ಗಡಿ
* ಅಡಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ
* ಬೊಂಡದ ನೀರ್ (ಬೋಡಾಂಡ ಮಾತ್ರ ಗಲಸೊಲಿ)
## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ರಾತ್ರೆ ಬಂದ ಕಡೆದ್ ದೀವೊಡಾಂಡ ಮಿತ್ತ್ ಕೊರ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣೊದಾತ್ ಅರಿನ್ ಕಾಂಡೆನೆ ನೀರ್‍ಡ್ ನೆನೆತ್ ದ್ ದೀವೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದೆನ್ ರಾತ್ರೆ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆನಗ ಜಾಸ್ತಿ ನೀರ್ ಮಯ್ಪಂದೆ ಅರ್ದ ಗಡಿ ತಾರಾಯಿ ಪಾರ್ದ್ ಸನ್ನ ಹದ ದಪ್ಪ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆನಗ ಮಿತ್ತ್ ಕೊರ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣದಾತ್ ಅರಿ ಬುಕ್ಕ ನುಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆದ್ ದೀವೊಡು. ಅವೆಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ ಎಣ್ಣೆ ಪಾರ್ದ್ ಕಲಪ್ಪೊಡು. (ಬೊಂಡದ ನೀರ್ ಪಾಡ್ಂಡ ನಲ್ಲ ರೊಟ್ಟಿ ಮೆತ್ತನೆ ಆಪುಂಡು, ಬೋಡಾಂಡ ಪಾಡೊಲಿ)ಬಂದೊಗ್ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ಕಾಂಡೆ ದೋಸೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ರಾತ್ರೆನೆ ಓಡುದ ಕಾವಲಿಗ್ ಚೂರು ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜಿದ್ ದೀವೊಡು. ಕಾವಲಿಗ್ ದಪ್ಪ ದಪ್ಪ ದೋಸೆ ಮಯ್ತ್ಂಡ ಕಪ್ಪರೊಟ್ಟಿನ್ ಕೆಂಪು ಚಟ್ನಿ ದೊಟ್ಟುಗು ತಿನೊಲಿ.
## ಗಲಸುನೆ
* ಕಾಂಡೆ ಚಾತೊಟ್ಟುಗು ತಿನ್ಪುನ ತಿಂಡಿ
## ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
* ಕಪ್ಪರೊಟ್ಟಿ

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಕೆರೆಂಗ್ ದ ಪೋಡಿ
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ಆಪ್ಪಂ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಕೆರೆಂಗ್ ಪೇರ್

**ಕೆರೆಂಗ್ ಪೇರ್**:ಕೆರೆಂಗ್ ಪೇರ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ಇಸೇಸವಾಯಿನ ತೆನಸ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಪಿರಿಯಕುಲು ಬಂಜಿದ ಬಡವುಗು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಚೀಪೆದ ತೆನಸ್. ಇತ್ತೆ ಪೂರ ಇಂಚಿನ ತೆನಸ್ಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಕಮ್ಮಿ. ದುಂಬು ಬಂಗೊದ ಕಾಲ ಆದಿತ್ತಿಂಡ್, ಅಪಗ ಸುಲಬೊಡು ಒವ್ ತಿಕ್ಕುಂಡಾ ಅವೆನ್ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಗರ್ತ್‍ದ್ ಕನತ್‍ದ್ ಸೇವನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ತೆನೆಸ್ ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ ತಿನ್ಪಿನ ಲೆಕೊನೆ ತಿನೊಡು.
## ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಕೆರೆಂಗ್ 
* ತಾರಾಯಿ
* ಏಲಕ್ಕಿ
* ಬೆಲ್ಲ

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
### ಕೆರೆಂಗ್ ಬೆಯ್ಪಾವುನೆ
ದುಂಬು ಮಾತ ಕೆರೆಂಗ್ನ್ ಗೆಂಡ ಇತ್ತಿನ ದಿಕ್ಕೆಲ್ ಗ್ ಪಾರ್ದ್ ದೀದ್ ಅವೆನ್ ಅಂಚನೆ ಬೈಪಾದ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಅವ್ ಬಂಗ ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಕೆರೆಮಗ್ ನ್ ಗ್ಯಾಸ್‍ಡೆ ನೀರ್ ದೀದ್ ಬೈಪಾವೆರ್. ಏತ್ ಕೆರೆಂಗ್ ಬೊಡಾ ಆತೆನ್ ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ಬೈಪಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ದೆತ್ದ್ ದೀವೊಡು. ಕೆರೆಂಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೈಯೊಡು.

### ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಮಲ್ಪುನೆ
ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಮಲ್ಪರೆ  ಪರೆದಿನ ತಾರಾಯಿಗ್, ರಡ್ಡ್ ಕಲ್ಲ್ ಕಮ್ಮೆನೊಗು ಏಲಕ್ಕಿ, ಚೀಪೆಗ್ ಬೊಡಾಯ್ನಾತ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಪೇರ್‍ನ್ ಕುಂಟುಡು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಅರ್ಪೆಡ್ ಅರ್ಪೊಡು. ಒರಿದಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೂ ನ್ ನನೊರ ಕಡೆದ್ ಪೇರ್ ದೆತ್‍ದ್ ಪೂನ್ ದಕ್ಕೊಡು.
ಇಂಚ ಬೆಯ್ಪಾದಿನ ಕೆರೆಂಗ್‍ದ ಚೋಲಿ ದೆತ್ತ್‍ದ್ ಅವೆನ್ ಪುರುಂಚಿದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಮೇಲ್‍ಗ್ ಪಾರ್ದ್ ತಿನೊಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಕೆರೆಂಗ್ ಪೇರ್
* ಸ್ವೀಟ್ ಪೊಟೇಟೊ ಕೊಕೊನಟ್ ಮಿಲ್ಕ್ - ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಜೀಗುಜ್ಜೆ ಪೋಡಿ

** ಜೀಗುಜ್ಜೆ ಪೋಡಿ**, ಉಂದು  ಜೀಗುಜ್ಜೆ ನ್ ಗಲಸ್ ದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತಿಂಡಿ. ಕೆರೆಂಗ್ ನ್ ಎಂಚ ಕೈತ್‍ದ್ ಪೋಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತಿನ್ಪೆರಾ ಅಂಚನೆ ಜೀಗುಜ್ಜೆ ನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತ್ ದ್ ಪೋಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜೀಗುಜ್ಜೆ ಲಾ ಕೆರೆಂಗ್‍ದ ಪೋಡಿ ಲೆಕೊನೆ ರುಚಿಯಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ಅವತ್ತಂದೇ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತಿನ ತಿಂಡಿ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಚಾ-ಕಾಪಿ ದೊಟ್ಟುಗು ತಿನರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿ. ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಉಂದು ಮಾಂತ ವೊಟೇಲ್ ಡ್ ತಿನರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
## ಇತಿಹಾಸೊ
### ಮೊಘಲೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್ ಬಜ್ಜಿ(ಪಕೋಡ, ಪಕೋರ)
ಮೊಘಲೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್, ರಾಜ್ಯೊದ ಅಡಿಗೆಬಟ್ರ್ ನಕುಲು ಕೆತ್ತಿದ ಬಜ್ಜಿ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತರ್ಕಾರಿದ ಬಜ್ಜಿ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಜ್ಜಿಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಅವೆನ್ ದುಂಬು 'ಪಕ್ಕಾವತ್' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತಿನ 'ಪಕೋರಾ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಪಕ್ಕಾವತ್ ಪದೊಟ್ಟ್ ‘ಪಕ್ವಾ’ ಪಂಡರೆ ಬೆಯ್ಪಾದಿನ, ಬುಕ್ಕ ‘ವಾತ್’ ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡುಲು ಪಂದ್ ಅರ್ತ.

## ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯ್ನ ಸಾಮಾನುಲು
* ಜೀಗುಜ್ಜೆ - ಒಂಜಿ.
* ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ - ೨ ಕಪ್.
* ಜೀರ್ದರಿ - ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ.
* ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ - ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ.
* ಅಟೆಲ್‍ಗ್ ಗಲಸುನ ಎಣ್ಣೆ (ಪೋಡಿ ಕಯ್ಪರೆ ಬೊಡಾಯ್ನಾತ್).

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಸುರುಕಾದ್ ಜೀಗುಜ್ಜೆದ ಮೇಲ್ದ ಚೋಲಿನ್ ದೆತ್‍ದ್, ಅವೆನ್ ರಡ್ಡ್ ಬಾಗ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಅವೆನ್ ಒಂಜಿ ತೆಳು ಆಕಾರೊಡು ಮಸ್ತ್ ದಪ್ಪ ಮೂರಂದೆ ಹದ ತೆಳು ಮೂರ್ದ್ ಬರಿಕ್ ದೀವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು ಕಡ್ಲೆ ಹಿಟ್ಟ್ ನ್ ಸಾರ್ದ್(ಗಂಟ್ ಬರ್ರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಸಾರುನ) ಅವೆಕ್ಕ್ ಮಂಚಿದ ಪೊಡಿ, ಮಂಜಲ್ ದ ಪೊಡಿ ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ , ಜೀರ್ದರಿ ಅರ್ದ ಚಮ್ಚ, ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು, ಒಂತೊಂತೆ ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್ ಕಲಪ್ಪೊಡು. ಹಿಟ್ಟ್ ಕಲತ್ತಿನ ಮಸ್ತ್ ತೆಳು ಮಲ್ಪಂದೆ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಇಪ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಚ್ಚ ಆವರೆ ದೀದ್ ಎಣ್ಣೆ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆಕ್ಕ್ ತುಂಡು ಮಲ್ದಿನ ಕೆರೆಂಗ್ ನ್ ಒಂಜೊಂಜೆ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬುಡೊಡು.
## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಕೆರೆಂಗ್ ದ ಪೋಡಿ
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - ಬ್ರೆಡ್ ಫ್ರುಟ್ ಫ್ರಿಟರ್ಸ್.
* ಕನ್ನಡ - ದಿವಿಹಲಸಿನ ಪೋಡಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಕುಕ್ಕುದ ತಂಬುಲಿ

**ಕುಕ್ಕುದ ತಂಬುಲಿ** ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೆಕೆತ್ತ ಪೊರ್ತುಡು ಕಾಯ್ ಕುಕ್ಕುನು ಗಲಸ್‍ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬೊಡಾಯಿನ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲು
* ಕಾಯಿ ಕುಕ್ಕುದ ತುಂಡು - 1/2 ಕಪ್
* ತಾರಾಯಿ - 1/2 ಕಪ್
* ದಾಸಿಮಿ - 1 ಟೀಸ್ಪೂನ್
* ಕಾಯ್ಮಂಚಿ - 3 ರಿಂದ 4
* ಕೊಜಪು - 1 ಕಪ್
* ಮಂಜಲ್ - 2 ಚಿಮಿಟಿ
* ರುಚಿಗ್ ಉಪ್ಪು

### ಒಗ್ಗರಣೆಗ್
* ತಾರೆದೆಣ್ಣೆ - 1/2 ಟೀಸ್ಪೂನ್
* ದಾಸಿಮಿ - 1/2 ಟೀಸ್ಪೂನ್
* ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ - 2 ರಿಂದ 3
* ಬೇವುರೆ - ಚೂರು
* ಇಂಗ್ - 1 ಚಿಮಿಟಿ

## ತಂಬುಲಿ ಪಂಡ ದಾದೆ?
ಪರಿಸರೊಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ತಪ್ಪು,ಚಿಗ್‍ರ್, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ, ಕುಕ್ಕು, ತರ್ಕಾರಿ, ಬೇರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಾಂಬಾರ್ ದ್ರವ್ಯೊಲೆರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನವೇ ತಂಬುಲಿ. ಉಂದೆನ್ ಅರೆಗಲೊಡ್, ಮರಿಯಲೊಡ್, ಚಲಿತ್ತ ಪೊರ್ತುಡು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತಂಬುಲಿ/ತಂಬ್ಳಿ/ತಂಬುಳಿ ಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕುಲು ಉಲ್ಲ: ಮೆಂತೆ ತುಂಬುಲಿ, ಶುಂಟಿ (ಶುಂಠಿ) ತಂಬುಲಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಪ್ಪುಲೆನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಬಸಲೆ ತಪ್ಪು, ಬೇವಿರೆ ಅಂಚನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತರ್ಕಾರಿ ನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ತವತೆ, ಕುಕ್ಕು ಇಂಚ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ತಂಬುಲಿನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಕುಕ್ಕು, ತಾರಾಯಿ, ದಾಸಿಮಿ, ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ, ಮಂಜಲ್ ಬುಕ್ಕ ಚೂರು ಉಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಜಪುಗು ನೀರ್ ಕೂಟುದು ಅಲೆತ್ತ ಹದೊಕ್ಕು ತೆಲ್ಪು ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಕಡೆಯಿನ ಮಿಶ್ರಣೊನು ಪಾಡ್ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರೊಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ತಂಬುಲಿ
* ಮಾವಿನಕಾಯಿ ತಂಬ್ಳಿ/ತಂಬುಳಿ - ಕನ್ನಡ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಕಾಪು ಕುತ್ತುನು

**ಕಾಪು ಕುತ್ತುನು**
ಆಟಿ ತಿಂಗೋಳು ತುಳುನಾಡ್ ದಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟಕರವಾಯಿನ ಕಾಲವಾದು ಇತ್ತುಂಡು.ಆಂಡಾ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಬದಲಾದ್ ಬಡೊತನ, ರೋಗರುಜಿಲು ಕಡಿಮೆಯಾಂಡ್, ತುಳುನಾಡ್ ಬದಲಾಂಡ್. ಆಂಡಾಲಾ ಹಿರಿಯೆರ್ ಉಂಡು ಮಂದಿನ ಆಟಿದೊ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಾಲೆಲು ಇತ್ತೆಲಾ ತುಳು ಜನಕುಲು ಪಾಲನೆ ಮಂತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ದಾಟಳೆ **ಕಾಪು ಕುತ್ತುನು**.

## ಆಟಿಡ್ ಕಾಪು ಕುತ್ತುನು
ಆಟಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದಾನಿ ಖಂಡೊಲೆಗ್, ನಟ್ಟಿ, ಅತ್ತುಡಾ ತರಕಾರಿ ತೋಟ ಲೆಗ್, ಗೊಬ್ಬರೊದ ರಾಶಿಲೆಗ್,ಕಾಪು ಕುತ್ತುನ ಕ್ರಮ ಪಿರಾಕುಡ್ದು ತುಳು ಜನೊಟ್ ಬುಲೆದ್ ಬೈದಿನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮೊ.

## ಉಲಯಿದ ಅರ್ಥೊ
ಕಾಪು ಪಂಡಾ  ರಕ್ಷಣೆ, ಕಾಪಾಡುಲೆ  ಪಂದು ಅರ್ಥೊ.  ಕಾಪಾಡುಲೆ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥೋಡು ಖಂಡೊಲೆನ್, ನಟ್ಟಿನ್ ಪೂರಾ ಕಾಪಾಡುಲೆ ಪಂದ್ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಕಾಪು ಕುತ್ತುವೇರ್.
## ವಿದಕುಲು
*ಎಂಜಿರ್ತಾ ಕಾಪು
*ಬೆದ್ರ್ ಕಾಪು
*ಕಾಯರ ಕಾಪು
## ಕಾಪುನು ಮನ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಬುರೂದ ಮಂಡೆ ಮಂತುದು, ಮಣ್ಣು ತುಂಬಾದ್, ಅಯಿಟ್ ಕಳ್ಳಿ ದ ತುಂಡು ದೀದ್, ಆಯಿತ ಸುತ್ತ ಬೊಳ್ದುದ ನೆಕ್ಕಿ, ಬೂರು, ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ, ರಾಮ ಬೀಜ, ಕರಿಯ ನೆಕ್ಕಿ, ಈಚಲು ಮರತ ಪೂರಾ ಇರೆಲೆನ್ ಅತ್ತುಡಾ ಸೊಪ್ಪುಲೆನ್ ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ಕೋಲುಗು ಕುಡೊಂಜಿ ದಿಕ್ಕುಗ್‌ ಬೂರುದ ಹಂಡೆನ್  ಕಟ್ಟುದು ದೀದ್ ಕಾಪುನು ಉಂಡು ಮನ್ಪುವೇರ್.

## ಕಾಪುನು ಕುತ‍್ತುನ ಕ್ರಮೊ
ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆರ್ ಉಂದೇನ್ ಪಂಡ ಕಾಪುನು ಖಂಡೊದ ನೆಡುತೋಪು ಕುತ್ತುದು ದೇವೇರ್ಡ ಈ ಆಟಿಡ್ ನರಮಾನಿಗ್ ಆವಾಡ್, ಕಿದೆತ ಕಂಜಿ ಪೆತ್ತೊಗಾವಾಡ್,  ಖಂಡೊಗಾವಡ್, ನಟ್ಟಿಗಾವಡ್ ದಾಲಾ ತೊಂದರೆ ಆವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್  ದೇವೆರ್ ಡ  ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಂನ್ಪುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೆಕೋಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬು

**ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬು**, ಲಾಂಬುಡ್ ಒಂಜಿ ವಿದೊತ್ತ ಲಾಂಬು. ಉಂದು ಮುಕ್ಕೆ ತುವರೆ ಮಡ್ತಿನ ಕೊಡೆ ಅಂಚನೆ ಅರಲ್ಂಡ ಅರಲ್ದಿನ ಕೊಡೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪುರ್ಪೊದ ಲೆಕೊ ತೋಜುಂಡು. ಈ ಲಾಂಬು ಬೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ತುವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು, ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡೀಟ್ ಇಪ್ಪುಜಿ.
## ಉಪಯೋಗಲು
ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೆಡಿಲ್ ಬನ್ನಗ ಬುಕ್ಕ ಬೈತ್ತ ಮುಟ್ಟೆದ ಅಡೀಟ್ಲಾ ತುವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ಲಾಂಬು ತುವರೆ ಕೊಡೆತ್ತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪುರ್ಪೊದ ಆಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಅಯ್ತನೇ ಆಯಿನ ಪರಿಮಳ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ವಿಟಮಿನ್ B6, ವಿಟಮಿನ್ ಡಿ ಬುಕ್ಕ ಥಯಾಮಿನ್ ನಂಚಿನ ಪೌಸ್ಟಿಕಾಂಸೊಲು ಬುಕ್ಕ ವಿಟಮಿನ್‌ ಇಪ್ಪುಂಡು.

## ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪರೆ ಗಲಸುನೆ
ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬುನು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪರೆ ಗಲಸುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸುಕ್ಕ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೆಲತಿ ದೊಟ್ಟುಗು ಸಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬುದ ಪುದರ್
* ವೆಲ್ಲಾರಂ ಕೂರ್ - ಕೇರಳದ ಬಾಸೆಡ್
* ಬಟನ್ ಮಶ್ರೂಮ್ - ಇಂಗ್ಲಿಸ್
## ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬು ಕೃಷಿ
ಪೆರ್ಗೆ ಲಾಂಬುನು ಬೈತ್ತ ಮೂಟೆದುಲಾಯಿ ದೀದ್ ಕೃಷಿ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಮಾರುವೆರ್. 

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಅಂತರಾ ಬಿಸ್ವಾಸ್ (ನಟಿ)

**ಅಂತರಾ ಬಿಸ್ವಾಸ್** (ಪುಟ್ಟು:೨೧ ನವೆಂಬರ್ 1981), ಮೇರ್ ಮೋನಾ ಲಿಸಾ ಪನ್ಪಿನ ರಂಗನಾಮೊರ್ದ್ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. ಮೇರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಒಡಿಯಾ, ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕ ತೆಲುಗು ದ ಸಿನಿಮೊಡ್ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೬ ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಶೋ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ (ಹಿಂದಿ) ೧೦ ನೇ ಸರಣಿದ ಸ್ಪರ್ದಿಯಾದಿತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕ *ನಜರ್‌* ದಾರವಾಹಿಡ್ ಮೋನಾ ಪಾತ್ರೊಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್.  ಮೇರ್ *ನಜರ್ 2* ದಾರವಾಹಿಡ್ಲಾ ಮಾಧುಲಿಕಾ ಚೌದ್ರಿ ಪಾತ್ರಡು ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ಬರವು
ಅಂತರಾ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಮೇರ್ ಬಂಗಾಳಿ ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಆಸೆಗಾತ್ರ ಮೊನಾಲಿಸಾ ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರೆಗ್ ಕುಡೊಂಜಿ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಮೇರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಎಲ್ಜಿನ್ ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಜೂಲಿಯನ್ ಡೇ ಶಾಲೆಡ್ ಓದುದು, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಶುತೋಷ್ ಕಾಲೇಜ್ರ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್, ಕೆಲವು ವರ್ಸದುಂಬು ಆಡಿಯೊ ವಿಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂಡ್ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಮೇರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ ಬಿಎ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಇವರು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ನಟ ವಿಕ್ರಾಂತ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಜ್‌ಪೂತ್ ಅವರನ್ನು ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಂದು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ
ಮೇರ್ ಅಜಯ್ ದೇವ್‌ಗನ್ ಬುಕ್ಕ ಸುನಿಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಇತ್ತಿನ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್ ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಮೀನ್ ಗಾಜಿ ನೊಟ್ಟುಗು *ತೌಬಾ ತೌಬಾ* ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ  ಮೇರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ *ಜಾಕ್ಪಾಟ್* ಪನ್ಪಿನ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಡ್ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್.
೨೦೧೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್, *ದಿ ಹಿಂದೂ* ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೋನಾ ಲಿಸಾ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಡ್ ಎಚ್ಚ ಬೇಡಿಕೆ ಇಪ್ಪುನ ನಟಿ.

### ವೆಬ್ ಸರಣಿಲು

### ದೂರದರ್ಶನ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ವರ್ಗೊ:ನಟಿ
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಮುಳ್ಕ

## ಪೆಲಕಾಯಿದ ಬಗ್ಗೆ
ಪೆಲಕಾಯಿಪೆಲಕಾಯಿ ಪಂಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲೋಡು ಒಂಜಿ ಗಾದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್, “ಹಸಿದು ಹಲಸು ತಿನ್ನು, ಉಂಡು ಮಾವು ತಿನ್ನು” ಪಂದ್. ಆ ಕಾಲೋಡು ಬಡವು ದಕುಲು ದಾದಾಂಡಲಾ ತಿನೊಡು ಪಂಡ ಅವು ಪೆಲಕಾಯಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಹಪ್ಪಳಹಪ್ಪಳ, ಬನ್ಸ್, ಜ್ಯೂಸ್, ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್, ಜಾಮ್, ಚಿಪ್ಸ್, ಹಲ್ವ, ಗಟ್ಟಿ, ಮುಳ್ಕ, ಶೀರಾ, ಪಾಯಸ, ದೋಸೆದೋಸೆ, ಇಡ್ಲಿ,ಇಡ್ಲಿ ಹೋಳಿಗೆ, ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ಬಗೆತ ತೆನಸ್‌ಲೆನ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಂಡ ಸುಮಾರ್ ಜನಕ್ ಪೆಲಕಾಯಿ ಒಂಜಿ ಪರ್ಂದ್ ಆತೆ ಗೊತ್ತು. ಐಟ್ ಮಲ್ಪುನ ತೆನಸ್‌ದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ. ಮರಿಯಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಪೆಲಕಾಯಿದ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತು.
ಮರಿಯಲದ ಬರ್ಸಬರ್ಸೊ ಬೂರಿ ಕುಡ್ಲೆ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಚೀಪೆ ಒಂತೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ಅಪಗ ಚೂರು ಚೀಪೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ತಿಂಡಿ ಅವು 'ಪೆಲಕಾಯಿದ ಮುಳ್ಕ', ನೆಕ್ ಗುಳಿಯಪ್ಪ, ಸುಟ್ಟುವು, ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲೆನಾಡ್ ಕರಾವಳಿದ ಬರಿತ ಜನಕುಲು ಜಾಸ್ತಿ ಆದ್ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಡಿ. ಬರಿಕೆ ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಬಾರೀ ರುಚಿ ಆಪುಂಡು.
ಪೆಲಕಾಯಿ ಪಂಡ ಪರ್ಂದೆರಾಯಿನ ಬೊಳೆಕ್ಕರ್ ಕಾಯಿ. ಪಚ್ಚಿರ್ ಇಜ್ಜಿಂದಿನ ಪೆಲಕಾಯಿನ್ ಪೊಲ್ಲಟ್ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಪೆಲಕಾಯಿದ ವಿದೊಕುಲು
ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆ ಉಂಡು. ಬರ್ಕೆ, ತುಲುವೆ ಪಂದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊ ಆಂಡಲಾ ತುಳುವಡ್ ಅಂಚನೆ ಬರ್ಕಡ್‍ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆ ಉಂಡು. ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಪೆಲಕಾಯಿಗ್‍ ಮುಂಡೆ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೆಲಕಾಯಿಗ್ ಆಯಾಯ ಊರುಡು ಒಂಜೊಂಜಿ ಪುದರ್ ಉಂಡು. 
* ಬರ್ಕೆ ಪೆಲಕಾಯಿಪೆಲಕಾಯಿ ಪಂಡ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತಿನ್ನಗ ಅಗ್ಯೊಡಾಪುಂಡು. 
* ತುಲುವೆ ಪೆಲಕಾಯಿ ಮೆತ್ತೆನೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಗಿಯಂದೆ ಬುಲ್ಂಕ ನಿಂಗೊಲಿ.

## ಪೆಲಕಾಯಿದ ಮುಳ್ಕ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾಪುನ ಸಾಮಾನ್

 ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್, ಅರಿ – 1 ಲೋಟೆ,ತಾರಾಯಿ ಪಿರೆಯಿನ – 1/4 ಲೋಟೆ, ಬೆಲ್ಲ – 1/2 ಲೋಟೆ,ಏಲಕ್ಕಿ,ಉಪ್ಪುಉಪ್ಪು ರುಚಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿ ನಾತ್ ಪಾಡೊಡು.

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ
ಸುರುಕು ಅರಿನ್ ರಡ್ಡ್ ಗಂಟೆ ನೀರ್‌ಡ್ ನೆನೆತ್ ದೀವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಅರಿನ್ ಅರಿತ್‌ದ್, ಐಕ್ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್, ಪಿರೆಯಿನ ತಾರಾಯಿ, ಏಲಕ್ಕಿಏಲಕ್ಕಿ, ಸೇರ್ಸದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೇನಗ ಪಚ್ಚಿಲ್ಡ್ ಇತ್ತಿನನೇ ನೀರ್‌ಡ್ ಅದೋಟ್ ಕಡೆವೊಡು. ಐಕ್ ಬೆಲ್ಲದಬೆಲ್ಲ ಪೊಡಿಲ, ಉಪ್ಪುಲ ಪಾಡ್ದ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು.
ಕಡೆಯಿನ ಬಂದನ್ ಕಾಲ್ ಗಂಟೆ ಅಂಚನೆ ದೀದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಣಲೆ ದೀದ್ ಐಕ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಚ್ಚ ಆನಗ ಐಕ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್ ಪಾಡೊಡು. ಅವು ಕಾಯಿನಗ ಕೆಂಪಾದ್ ಅವೆನ್ ಎಣ್ಣೆರ್ದ್ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಆರತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಮುಳ್ಕ ತಿನೆರೆ ರೆಡಿ.
## ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ
* https://kn.wikipedia.org/s/18aa
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಡೆಂಜಿದ ಕಜಿಪು

ಡೆಂಜಿ ಪಂಡ ತುದೆಟ್ ತೋಡುಡು ಸಮುದ್ರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜೀವಿ.ತೋಡುಡು ಉಪ್ಪುನ ಡೆಂಜಿ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಇಡೆಟ್ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಕಲ್ಲ್ ಡೆಂಜಿಂದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್.ಉಂದು ಸಮುದ್ರ ಡೆಂಜಿಡ್ದ್ ಗಟ್ಟಿಬ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಲ್ಲ್ ಡೆಂಜಿ ಮರಿಯಲದ ಬರ್ಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಮರಿಯಲಡ್ ಊರುಡೇ ರಾತ್ರೆ ಡೆಂಜಿ ಕಡ್ಪೆರೆ ಪೋಪುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು.ಉಂದು ಒಂಜಿ ಆಟಿದ ತೆನಸ್ಸ್ ಕಲ್ಲ್ ಡೆಂಜಿದ ಕಜಿಪು ಭಾರಿ ಲಾಯ್ಕಾಪುಂಡು
## ಸ್ವರೂಪ
ಜೆಂಜಿಲೆನ ಪಿದಯಿದ ಮೆಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ದಪ್ಪೊದ ಓಡುಡ್ದು ಮುಚ್ಚೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಜತೆ ಕೊಬಾರ್[ಕೊಂಬ=ಕಾರ್] ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಎಡತ್ತ್ ಬಲತ್ತ್‌‍ಗ್ ನಾಲ್ ನಾಲ್ ಚಿಲ್ಲಿಕಾರ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದು ಪತ್ತ್ ಕಾರ್‌ದ ಜೀವಿ. ಉಂದೆನ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ದಶಪದಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಜೆಂಜಿಲು ಸಮುದ್ರಡು, ಸುದೆಟ್, ತೋಡುಡು, ಕೆರೆಟ್, ಬೈಲ್ ಕಂಡೊಡು, ತೋಟೊಡು, ಗುವೆಲ್‍ಡ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಜೆಂಜಿದ ಗಾತ್ರೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಬಟಾಣಿ ಕಡ್ಲೆದಾತ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ದ್ ಅಂಗೈದಾತ್ ಮಲ್ಲ ದೆಂಜಿಲು ಉಂಡು. ಜಪಾನ್‍ಡ್ ಜೇಡನಂಚಿತ್ತಿನ ದೆಂಜಿಲೆ ಗಾತ್ರೊದ ವೈವಿದ್ಯತೆ ಉಂಡು.[೨]
## ಡೆಂಜಿ ಆರೋಗ್ಯೊಗು ಎಡ್ಡೆ
ಡೆಂಜಿ ಸರೀರೊಗು ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಡೆಂಜಿಡ್ ವಿಟಮಿನ್,ಪ್ರೋಟಿನ್,ಒಮೇಗಾ ೩ ಫ಼್ಯಾಟ್ ಏಸಿಡ್ ಮಾತ ಉಂಡು
## ಬೋಡಾಪುನ ಸಾಮಾನ್
ಡೆಂಜಿ,
ಲುಂಗೆಲ್ ಮುಣ್ಚಿ,
ಕೊತ್ತಂಬರಿ,
ಜೀರಿಗೆ,
ಮೆಂತೆ,
ಎಡ್ದೆ ಮುಣ್ಚಿ,
ಪುಳಿ,
ಬೆಳ್ಳುಳಿ,
ನೀರುಳ್ಳಿ,
## ಕಲ್ಲ್ ಡೆಂಜಿ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ತೋಡುಡ್ಡು ಪತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಡೆಂಜಿನ್ ಕೊಂಬರ್,ಕಾರ್‌ನ್ ಮಾತ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಬಂಜಿದ ಉಲಯಿದೆನ್ ಮಾತ ಸ್ವಚ್ಚ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೀವೊನೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಬಣಲೆ ದೀದ್ ಚೂರು ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಪುಳಿ ಒಂಜೆನ್ ಬುಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಮಾತ ಸಾಮಾನ್‌ಲೆನ್ ಪೊರ್ಲು ಪೊಗ್ತ್‌ದ್  ತಾರಾಯಿದ ಪಿರೆ ಬುಕ್ಕೊ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಕೆಂಪಾನೆ ಪುಟ್ಟ ಕಾಯದ್ ಪುಳಿ ಪಾಡ್ದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು.ಕಡೆದಾದ್ ನೆಸಲೆಡ್ ಎಣ್ಣೆ ದಿಕ್ಕೆಲ್ ದೀದ್ ನೀರುಳ್ಳಿ ಪಾಡ್ಡ್ ಕಾಯಿನಗ ಅರೆಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಅರೆಪು ಕೊದಿನಗ ಸ್ವಚ್ಚ ಮಲ್ತ್ ದೀನ ಡೆಂಜಿನ್ ಪಾಡೊಡು.ಡೆಂಜಿ ಬೆಯಿನೆ ಮುಟ್ಟ ಕೊದಿಯೆರೆ ದೀವೊಡು
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಚೇವುದ ದಂಟ್‌ದ ಉಪ್ಕರಿ

## ತೇವುದ ದಂಟ್ ದ ಬಗ್ಗೆ

ಮರಿಯಾಲಡ್ ತೇವುದ ತೆನಸ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ನಮ್ಮ ಶರೀರನ್ ಬೆಚ್ಚ ದೀಪುಂಡು. ಪಂದ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆಟಿಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಉಂದೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಗಳಸುವೆರ್. ತೀವು ಶರೀರನ್ ಬೆಚ್ಚ ದೀಪುನು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಐಟ್ ಸುಮಾರ್ ಬಗೆತ ಮರ್ದ್ ದ ಅಂಶಗಳು ಉಂಡು. ತೇವುದ ದಂಟ್ ತೇವುದ ಕಜಿಪುಡ್ ಬಿತ್ತ್ ಆಪುಜಿ. ಆಂಡ ಅವು ಪೂ  ಬುಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಬಾಡ್ದ್ ಬೂಮಿಗೆ ಸೇರುಂಡು. ಐತ ಕಂಡೆ ಭೂಮಿದ ಅಡಿಟ್ ಉಪುಂಡು. ಮರಿಯಲಾಡ್ ಐಟ್ ಸುಮಾರ್ ದೈ ಕುಲು ಪುಟ್ಟುವ. ಎ ತೇವುದಚೇವು ಕಂಡೆ ಲೆನ್ ಆಆಯುರ್ವೇದ ಮರ್ದ್ ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಅಂಚಾದ್ ಈ ದೈ ಬಾರೀ ವಿಶೇಷ ವಾದುಂಡು.ಕನ್ನಡಡ್ ನೆಕ್ ' ಕೆಸುವಿನ ದಂಟು '  ಪನ್ಪೆರ್.
ಶರೀರದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶದ ಕೊರತೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನಿಮಿಯ ಸಮಸ್ಯೆನ್ಲ ದೂರ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಶರೀರೊಡು ಚರ್ಮ ನೆರಿ ಗಟ್ಟುನೆಕ್ಲಾ ತೇವುದ ದಂಟ್ ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಆಪುಂಡು. ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಕಿಡ್ನಿ ದ ಕಲ್ಲ್ ಪೋಯೆರೆ ಈ ದಂಟ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ನೆಟ್ ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂಶಗಳು ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ತೇವುದ ದಂಟ್ ಡ್ ಇರೆಟ್ ಮಾತಾ ಶರೀರೋಗ್ ಬೋಡಾಪುನ ಮರ್ದ್ ದ ಅಂಶಲು ಉಂಡು. ಶರೀರದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಲೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.

## ತೇವುದ ದಂಟ್ ದ ಉಪ್ಕರಿ

ತೇವುದ ದಂಟ್, ಪೆಲತ್ತರಿಪೆಲತ್ತರಿ,ಬೆಲ್ಲಬೆಲ್ಲ,ಪುಳಿಪುಳಿ ಕಜಿಪು,ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ,ಮಂಜೊಲ್ ದ ಪೊಡಿ,ಉಪ್ಪು,ಪಿರೆಯಿನ ತಾರಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ 
ಒಗ್ಗರಣೆಗ್ಎಣ್ಣೆ,ಬೇವುಸೊಪ್ಪು, ದಾಸೆಮಿ ಪಾಡೊಡು.

## ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ
ತೇವುದ ದಂಟ್‌ನ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಳ್ಪೋಡು. ಐಕ್ ಪೆಲತ್ತರಿನ್ಲ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದೀವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಣಲೆ ದೆತೊಂದು ಐಕ್ ಎಣ್ಣೆ, ದಾಸೆಮಿ, ಬೀವು ಸೊಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಐಕ್ ಒಗ್ಗರಣೆಗ್ ತೇವುದ ದಂಟ್ದಂಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪೆಲತ್ತರಿ, ಚೂರು ನೀರ್ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯ್ಯೇರೆ ದೀವೊಡು. ಐಕ್ ಉಪ್ಪುಉಪ್ಪು, ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ, ಮಂಜೊಲ್‌ದ ಪೊಡಿ ಪಾಡ್ದ್, ಬೆಲ್ಲ, ಪುಳಿ, ಪುರ ಪಾಡ್ದ್,ಸರಿಟೆ ಬೇಯಿಪಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಪಿರೆಯಿನ ತಾರಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಸರಿಟೆ ಮಿಕ್ಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು.

## ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಕೊ
* https://tcy.wikipedia.org/s/fh
* https://kn.wikipedia.org/s/378p

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ- ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್
ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿ/ಬೆಮ್ಮೆರೆ ಕೊಡಿ

**ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿ**:ತುಳುವೆರ್ ಇನಿತ ದಿನೊಟ್ಟ್ ಮಾನೊಲೆಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಕಜ್ಜೊಗು ದುಂಬು ಗಣಪತಿ ದೀಪುನ ತೂವೊಂದುಲ್ಲ. ಆಂಡ ತುಳುವೆರ್ ಅನಾದಿಡ್ ಒವ್ವೇ ಎಡ್ಡೆ ಕಜ್ಜೊಗು ದುಂಬು ಉರ್ಪೆಲರಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಮುಗಟೆ ದೀದ್ ಬೆಮ್ಮೆರೆಗ್ ಸುತ್ತೆ ದೀವೊಂತೆರ್. ಅವು ಇನಿಲ ಅವ್ಲೊಂಜಿ ಮೂಲೊಂಜಿಂದ್ ತೂವೆರೆ ತಿಕ್ಕುವ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ದೈವೊಲೆ ಆರಾದನೆನೆ ಮೂಲೊಡಿತ್ತಿನೈರ್ದಾವರ ದೇವೆರೆ ಆರಾದನೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಆಂಡ ದೈವದ ಚಾಕಿರಿಗ್ ದುಂಬು ಬಾರ್ಯಾತ್ ವರ್ಸದ ಪಿರವುಡು ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳುವೆರೆ ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿ ತುಳುವೆರೆನ ಸೊಂತ. ಅವು ತುಳುವೆರೆ ಬೆಮ್ಮೆರೆ ಸುತ್ತೆ, ತುಲುವೆರೆ ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿ ಗಣಪತಿನ ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಅತ್ತ್.

## ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿ ಪಂಡ ದಾದ?
ತುಳುವೆರೆಗ್ ದೈವಲ,ದೇವೆರ್ಲ, ಸರ್ವಲ ಬೆಮ್ಮೆರೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.ಅಂಚಾದ್ ಒವ್ವೇ ಕಜ್ಜೊಗು ದುಂಬು ಬೆಮ್ಮೆರೆಗ್ ಸುತ್ತೆ ದೀವೊಂತೆರ್.ಅಪಗ ಮೂಲು ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿ ಪಂಡ ದಾದ?.ದುಂಬುದ ಕಟ್ಟ್ ಡ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿಡ್ ಕೊಡಿ ದೀವೊಂತೆರ್. ನನ ಕೆಲವೆರ್  ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಇಜ್ಜಾ ಸುತ್ತೆ ದೀಪುನೆನ್ ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿಂದ್ ಲ ಪನ್ಪೆರ್.ಆಂಡ ತುಳುವೆರೆ ಒವ್ವೇ ಎಡ್ಡೆ ಕೆಲಸೊಗ್ಲ ಪಂಚ ಬೂತೊಲೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್,ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯೊಲೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಬೆಮ್ಮೆರೆ/ದೇವೆರೆ ಒರುವಾದ್ 5 ಬಚ್ಚಿರೆ ದೀವೊಂತೆರ್.

## ದೇವೆರೆ ಕೊಡಿ ದಾಯೆ ದೀಪೆರ್?
ಬೆಮ್ರ್ಮೆರೆರ್ದೇ ತುಳುನಾಡ್. ಬೆಮ್ಮೆರೆರ್ದೇ ಸೃಷ್ಠಿ. ನಮ್ಮ ಸರೀರೊಡ್ ಎತ್ತರೊಡಿಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ ತರೆ. ತರೆತ್ತ ಒರುವಾದ್ ಬಚ್ಚಿರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬಜ್ಜೆಯಿನ್ ದೀಪೆರ್. ದೇವೆರೆ ಒರುವಾದ್ 5 ಬಚ್ಚಿರೆನ್ ದೀಪೆರ್.ತರೆನ್ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಕ್ತಿಡ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನೆತ ಒರು ಬಚ್ಚಿರೆದ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪುನ ಬಜ್ಜೆಯಿ. ದೇವೆರೆಗ್ ನಮ್ಮ ತರೆನ್ ಸಮರ್ಪಣೆ  ಮಲ್ಪುನ ಕಜ್ಜ ದೈವಾರಾದನೆ. ಮೂಲು ನಮಕ್ಕ್ ತುಳುವೆರೆಗ್ ದೇವೆರ್ ಬೆಮ್ಮೆರ್. ದೈವದ ಕೊಡಿಯಡಿನ್ ನಮ್ಮ ಸರೀರೊಗು ಓಲ್ಪಡಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಬಲಿ ಪಂಡ ಬಂಜಿ, ಬಾಲೊಲಿಗ್ ಕಟ್ಟುನ ತಾರಾಯಿ ನಮ್ಮ ತರೆ.

## ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
* ಸುತ್ತಿಗೆ ದೀಪುನ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಪ್ರಮೀಳಾ ಜೋಷಾಯ್ (ನಟಿ)

**ಪ್ರಮೀಳಾ ಜೋಷಾಯ್** ಕನ್ನಡೊದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬುಕ್ಕ ಕಿರುತೆರೆ ಕಲಾವಿದೆ. ನಾಯಕಿಯಾದ್, ಹಾಸ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾದ್ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦ ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಕೆಲವು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ಲಾ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. **[[:kn:ಚಿನ್ನಾ ನಿನ್ನ ಮುದ್ದಾಡುವೆ|ಚಿನ್ನಾ ನಿನ್ನ ಮುದ್ದಾಡುವೆ]]**(೧೯೭೭), **[[:kn:ದೇವರೆ ದಿಕ್ಕು|ದೇವರೆ ದಿಕ್ಕು]]**(೧೯೭೭), **[[:kn:ಸಂಗೀತ|ಸಂಗೀತ]]**(೧೯೮೧), **[[:kn:ಆನಂದಸಾಗರ|ಆನಂದಸಾಗರ]]**(೧೯೮೩), **[[:kn:ತಾಯಿಯ ಆಸೆ|ತಾಯಿಯ ಆಸೆ]]**(೧೯೮೮), **[[:kn:ಮೊಮ್ಮಗ|ಮೊಮ್ಮಗ]]**(೧೯೯೭) ಮತ್ತು **[[:kn:ತಾಯಿ ೨೦೦೮|ತಾಯಿ]]**(೨೦೦೮) ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದಿನೈಕ್ ಪುಗಾರ್ಮೆನ್ ಪಡೆತೆರ್. ಹಾಸ್ಯ, ಗಂಭೀರ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಇಂಚ ವೊವ್ವೇ ಪಾತ್ರೊ ಆವಡ್ ಮಾತೈಟ್ಲಾ ಮೇರ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.
.
## ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು

### ಕಿರುತೆರೆ ದಾರವಾಹಿಲೆಡ್
ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅವಕಾಸೊಲು ಕಮ್ಮಿಯಾನಗ ಮೇರ್ ಕಿರುತೆರೆಡ್ ಕೆಲವು ದಾರಾವಾಹಿಲೆಡ್ಲಾ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. **ತಿರುಗುಬಾಣ**, **ಭಾಗ್ಯಚಕ್ರ**, **ಆಸೆಗಳು** ಬುಕ್ಕ **ಸ್ಪಂದನ** ಮೇರ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ಪ್ರಮಕ ದಾರವಾಹಿಲು.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬುಕ್ಕ ರಂಗ ನಟ **[[:kn:ಸುಂದರರಾಜ್|ಸುಂದರ್ ರಾಜ್]]** ಮೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.  ಮೇಘನಾ ರಾಜ್ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗಲ್ , ಮೇರ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ನಟಿ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪೋಷಕ ನಟಿ - ಸಂಗೀತಾ(೧೯೮೨)
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ - ತಾಯಿ(೨೦೦೫)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ

## ಆಟಿ
ಆಟಿ ತಿಂಗೋಳು ತುಳುನಾಡ್ ದಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟಕರವಾಯಿನ ಕಾಲವಾದು ಇತ್ತುಂಡು.ಆಂಡಾ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಬದಲಾದ್ ಬಡೊತನ, ರೋಗರುಜಿಲು ಕಡಿಮೆಯಾಂಡ್, ತುಳುನಾಡ್ ಬದಲಾಂಡ್. ಆಂಡಾಲಾ ಹಿರಿಯೆರ್ ಉಂಡು ಮಂದಿನ ಆಟಿದೊ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಾಲೆಲು ಇತ್ತೆಲಾ ತುಳುಜನಕುಲು ಪಾಲನೆ ಮಂತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ದಾಟಳೆನೇ ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನು ಅಥಾವೋ ತಡ್ಯದ ಪೂಜೆ.

## ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ
ತುಳುವರ್ ಆಟಿದ ಅಮವಾಸ್ಸ್ಯೆಗ್ ಪಾಲೆದ ಮರತ ಕೆತ್ತೆದ ಕಶಾಯ ಪರ್ಪೇರ್, ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪೋದು ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಮನ್ಪುವೇರ್.ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಬನ್ನಗ ನಾಗೊಗು ತನು(ಪೇರ್ ) ಮಯಿಪುವೇರ್. ಅಂಚೇನೇ ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನು ಅಥಾವೋ ತಡ್ಯದ ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುವೇರ್.

## ಕುಡುತ ಪೂ
ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನು ಅಥಾವೋ ತಡ್ಯದ ಪೂಜೆ ಮನ್ಪರೆಗ್, 
ಅಗತ್ಯ ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುವೇ ಕುಡುತ ಪೂ, ಅಯಿಕ್ ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ ದ ಒಂತೆ ದಿನೊಗು ದುಂಬುಗು, ಕುಡುನು ನೀರ್ ಡ್ ಪಾಡುದು ಒಂತೆ ದಿನೊ ನೀರ್ ಡ್ ಬೊದುಲರೆ ದೀವೊಡು.  ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಮಣ್ಣುಡ್ ಪಾಡುದು, ಒಂಜಿ ಬಿಸಲೆನ್ ಕಂಕನೆ ಪಾಡೊಡು. ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ ದಾನಿ ಅವೆನ್  ದೆತ್ತುದು ತೂನಗ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊದ ಪೊರ್ಲು ಕಂಟಾಯಿನ ಪೂವುಲು  ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನು ಅಥಾವೋ ತಡ್ಯದ ಪೂಜೆಗ್ ತಯಾರಾದು ಉಪ್ಪುವ.

## ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ ದ ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನುಗ ತಡ್ಯ ಡ್ ಬರೆಪಿನ ಕ್ರಮ
ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನು ಅಥಾವ ತಡ್ಯ ದ ಪೂಜೆ ಪನ್ಪಿನಾವು  ತುಳುನಾಡುದ ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ಬರ್ಪಿನ  ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ. ಆ ದಿನೊ ತಡ್ಯ ನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ದೆಕ್ಕುದು,  ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣುಡು ಉಲಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಾಯಿ, ಪೊರ್ಲು ಡ್ ರೇಖೆ ದ ರಂಗೋಲಿ ಬರೆಪೇರ್. ಉಂದೆಕ್  ತಡ್ಯ ಡ್ ಬರೆಪಿನಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೇರ್.

## ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ ದ ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನುಗ ತಡ್ಯ ದ ಪೂಜೆದ ಕ್ರಮ
ತಡ್ಯ ಡ್  ಬರೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ, ಕುಡುತ ಪೂವುನು ತಡ್ಯ ದ ರಡ್ಡ್ ದಿಕ್ಕುಗುಲಾ ದೀದ್ ಅಲಂಕಾರ ಮನ್ಪುವೇರ್. ಆತ್  ಮಾತ್ರ ಅತ್ತವಂದೆ ಆಟಿದ  ಪೆಲತರಿನ್ ಬೇಯಿಪಾದ್, ಅವೆನ್ಲಾ ತಡ್ಯ ದ ರಡ್ಡ್ ದಿಕ್ಕುಗುಲಾ ದೀದ್,   ಅಯಿತ ಒಟ್ಟುಗ್ ಒಂಜಿ ಚೊಂಬು ನೀರ್ ದೀದ್  ತಡ್ಯ ದ ಪೂಜೆನ್ ಮನ್ಪುವೇರ್.

## ಉಂದು ಜಾನಪದನೋ ಅಥಾವೋ ವೈಧಿಕ ಕ್ರಮನೋ
ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದ ದಿನೊತಾನಿ ಮನ್ಪುನ ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನು ಅಥಾವ ತಡ್ಯದ ಪೂಜೆ ಜಾನಪದನೋ ಅಥಾವೋ ವ್ಯಧಿಕ ಕ್ರಮನೋ ಪಂದ್  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೂರೆರೆಗ್ಲಾ ಮನಸ್ ಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಆಂಡಾ ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದ  ತಡ್ಯ ಪುಡ್ಯಾಡುನು ಅಥಾವೋ ತಡ್ಯ ದ ಪೂಜೆಗ್  ಉಪಯೋಗಿಸುನ ಪೂರಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲು  ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾದ್ ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾ  ಈ ಆಚರಣೆ ಜಾನಪದವಾದುಂಡು ಪಂದ್  ತುಳು ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಕುಂಡಂತಾಯೆರ್  ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಂತೇರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಚೆನ್ನೆಕಾಯಿ

**ಚೆನ್ನೆಕಾಯಿ** ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬರೆ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನ ಕಾಯಿಲೆನ್ ಚೆನ್ನೆಕಾಯಿಲು ಪಂದ್ ಮನ್ಪೆರ್. ಕವಡೆ, ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿ, ಗುರುಗುಞಿ, ಪೊಂಗಾರ್ದ ಕಾಯಿ, ಪುಳಿತ ಬಿತ್ತ್ ಉಂದು ಪೂರಾ ಚೆನ್ನೆಕಾಯಿಲು.

## ಕವಡೆ ಕಾಯಿ
**ಕವಡೆ** ಕಾಯಿ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತುಂಡಲಾ ಅವು ನಿಜವಾದ್ ಬಂಜಿಡ್ ನಡಪುನ (ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಪೋಡ) ಒಂಜಾಯಿನ ಸೈಪ್ರಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕು ಸೇರುದಿನ ಪೊರ್ಲುದ ಮೃದ್ವಂಗಿಲು ( ನರ್ತೆದ ಜಾತಿ).

ಉಂದು ಉಷ್ಣವಲಯೊದ ಕಡಲುಡು ಉಪ್ಪುನ ಈ  ಕವಡೆಲು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಶೀತವಲಯೊಡುಲಾ ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಹವಳೊದ ದಿಣ್ಣೆಡು ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೊಲೆ‍ಡ್ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಲು ಉಪ್ಪುನ  ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಭಾಗೊಡು ಬದುಕುದು ಉಪ್ಪುಂಡು.ಒರ ಉಂದು ಸ್ಯತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕವಡೆ ಕಾಯಿ ಪಂದ್ ಜನಕುಲು ಬಲ್ಮೆ ಪನರೆನ ಅತ್ತ್ ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆ ಗೊಬ್ಬರೆನ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೇರ್.

## ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್: *Adenanthera pavonina* (*ಅಡೆನಾಂಥೆರಾ ಪಾವೊನಿನಾ*)
ಕನ್ನಡ:ಮಂಜೊಟ್ಟಿ
ತುಳು: ಮಂಜೊಟ್ಟಿ
ಮಲಯಾಳಂ: ಮಂಜಾಡಿ
ಈ ಮಂಜೊಟ್ಟಿದ ಮರ ಬೇಗ ಬುಲೆವುಂಡು. ಮರ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು ಆದ್ ನೆರೆಲು ಕೊರ್ರೆ ಪಂತಿನ ಮರ. ಉಂದೆತ ಇರೆ, ರೆಂಬೆ ಕೊಂಬೆಲು, ಅಯಿಟುಲಾ ವಿಶೇಸ ಆಯಿನ ಅಯಿತ ಬೀಜೊಲು. ಮರಟ್ ಉಪ್ಪುನಗನೇ  ಬೀಜೊಲು ಪುಡಾದ್ ನೆಲಕ್ ಬುರುನ ದುಂಬು ಕಾಯಿಲು ತೊಜೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ತುಳುನಾಡುಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆ ಗೊಬ್ಬರೆ ಮಂಜೊಟ್ಟಿದ ಕಾಯಿನ್  ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೇರ್.

## ಗುರುಗುಙಿ ಕಾಯಿ
ಕನ್ನಡ: ಮಾರ ಮಂಜೆಟ್ಟಿ, ದೊಡ್ಡ ಗುಲಗಂಜಿ.
ಮಲಯಾಳಂ: ಮಂಚಡಿ.
ತಮಿಳು: ಅನಿ ಕುಂದಮಣಿ
ತೆಲುಗು: ಬಂಡಿ ಗುರಿವೆಂದ
ತುಳು: ಮಂಜೊಟ್ಟಿ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್:*ಅಬ್ರಸ್ ಪ್ರೆಕಾಟೋರಿಯಸ್*

``ಅಬ್ರಸ್ ಪ್ರಿಕ್ಯಾಟೋರಿಯಸ್*, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜಾಕ್ವಿರಿಟಿ ಬೀನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಗುಲಾಬಿ ಬಟಾಣಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ``ಫಾಬೇಸಿ*  ಕುಟುಂಬೊಡು ಒಂಜಿ ಪೂ ಬುಡ್ಪಿನ ಸಸ್ಯ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ತೆಳುವಾಯಿನ, ಉದ್ದದ, ಪಿನ್ನೇಟ್-ಲೆಫ್ಲೆಟ್ ಇರೆ ಉಪ್ಪುನ ಸಸ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊದೆಕುಲೆನ ಸುತ್ತಲ ಬುಳೆವುಂಡು. ಈ ಗಿಡ ಅಯಿತ ಬೀಜೊಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಮಣಿಲೆನ ರೂಪೊಡು, ತಾಳವಾದ್ಯೊಲೆಡ್, ಬುಕ್ಕೊ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬರೆಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಪೊಂಗಾರ್ದ ಕಾಯಿ
ಕನ್ನಡ: ಹೊಂಗರು
ತುಳು:ಪೊಂಗರ್ 
ಇಂಗ್ಲಿಸ್: Indian Coral Tree (ಭಾರತೀಯ ಹವಳದ ಮರ)
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್: *Erythrina variegata*
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಪಿಲಿತ ಪಂಜ ಅಥಾವೊ ಭಾರತದ ಹವಳೊದ ಮರ ಪಂದ್ ಪೊಂಗರ್ ದ ಮರನ್ ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಮೂಡಣ  ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕೊ, ಭಾರತೊದ ಉಪಖಂಡ, ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್  ತೋಜುದು ಬರುಪುಂಡು. ತುಳುನಾಡುಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಕಜ್ಜಗ್ ಈ ಪೊಂಗರೆ ದ ಮರತ ಇರೆನೊ, ಅತ್ತ್ ಬೇಲಿ ಪಾಡರೆ ಪೊಂಗರೆ ಮರ ಕಡ್ತುದು ನಡ್ಪೆರ್. ಅಂಚೇನೆ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬರೆ ಪೊಂಗರೆದ ಕಾಯಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್.

File:Starr 060918-8988 Erythrina variegata.jpg|thumb|**ಪೊಂಗರ್ ದ ಮರ**
File:Starr-200527-7725-Erythrina variegata-seeds no bruchid beetle holes-Kahului Airport-Maui (50336196531).jpg|thumb|**ಪೊಂಗರೆ ಮರತ ಕಾಯಿ** 


## ಪುಳಿತ ಬಿತ್ತ್
ತುಳು:ಪುಳಿ
ಕನ್ನಡ: ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು
ಇಂಗ್ಲಿಸ್: ಟ್ಯಾಮರಿಂಡ್
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್: ಟ್ಯಾಮರಿಂಡಸ್ ಇಂಡಿಕಾ
ಉಂದು ಒಂಜಿ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊದ ಮರ, ಉಂದು ಉಷ್ಣವಲಯೊದ ಆಫ್ರಿಕಾ ಬುಕ್ಕೊ ಏಷ್ಯಾಡು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ್ ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು. ಟ್ಯಾಮರಿಂಡಸ್ ಕುಲ  ಒಂಜೇ ಪ್ರಕಾರವಾದುಂಡು.ಪಂಡಾ ಉಂದೆಟ್  ಉಂದು ಒಂಜೇ ಜಾತಿ ಉಪ್ಪುನು. ಉಂದು ಫ್ಯಾಬೇಸೀ ಕುಟುಂಬುಕ್ಕೊ್  ಸೇರುದುಂಡು.
ಆಟಿಡ್ ತಿನರೆ ತುಳುವೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುಳಿತ ಬೀತ್ತ್ನ್‌ ದೆತ್ತ್ ದೀದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ತೊಡು ಆನಾಗ ಗೆಂಡೊಡು ಖಾಯಾದ್ ತಿನರೆ ಪುಳಿತ ಬೀಜ ಬೊಡೇ ಬೊಡು. ಅಂಚೆನೆ ಕೀರ್ ಕಟ್ಟುದು ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆ ಗೊಬ್ಬರೆಲಾ ಪುಳಿತ ಬೀಜನ್ ಉಪಯೊಗ ಮನ್ಪುವೇರ್.
 

File:Tamarindus indica pods.JPG|thumb|**ಪುಳಿತ ಮರೊಟ್ ಪುಳಿ**
File:Tamarindus indica (4336961497).jpg|thumb|**ಪುಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಳಿತ ಬಿತ್ತ್**


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಚೆನ್ನೆಮಣೆ
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ಬೇಡನ್

**ಬೇಡನ್** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ದೈವ ಕರ್ಕಾಟಕ(ಆಟಿ)ತಿಂಗೊಳುಡು ಕೇರಳದಂಚಿ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ‍ಜನೊಕುಲೆನ ಕಷ್ಟ ಪರಿಹರಿಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ನಂಬಿಕೆ. ಈ ಬೇಡನ್ ದೈವೊನು ಮಲವೆರ್ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಬರ್ಪಿನ ಪದ್ದತಿ. ಮಲಯಾಲೊಡು ವೇದನ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್

## ವೇಷ,ನಲಿಕೆ,ಕ್ರಮ
ಈ ದೈವೊನು ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಕಿರಾತ (ಬೇಟೆಗಾರ)ನ ಲೆಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊದ ಆಣಗ್ ವೇಷ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆ(ರೇಷ್ಮೆದ)ಕುಂಟು ತುತ್ತಾದ್ ತರೆಕ್ ನಾಗನ ಚಿತ್ರೊದ ತರೆ ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಮೋನೆಗ್ ಕೆಂಪು ಮುಖ ವರ್ಣಿಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಕಿರಾತನ ರೂಪ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಈ ದೈವೊ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದೈವಸ್ಥಾನೊಡು ಕಟ್ಟುದ್ ನಲಿಪುನ ಬದಲ್ ಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಲಿಪುಂಡು.ಚೆಂಡೆ ವಾದ್ಯದಕುಲು ಪನ್ಪಿನ ಬೋಂಟೆದ ಪದೊಕು ಈ ದೈವ ನಲಿಪುಂಡು ಈ ದೈವೊ ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪತ್ತ್‌ದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಯಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ನೆಲೆ ಆಪಳ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ. ಬೇಡನ್ ದೈವೊ ಇಲ್ಲಡೆ ಬನ್ನಗ ದೀಪೊ ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀವೊಡು ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚೆಂಡೆ ಬೊಟ್ಟುನಾರ್ ಇಲ್ಲ್‌ದಕುಲೆನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೆತೊಂದು ಸಂಧಿ ಪನೊಂದು ಬೊಟ್ಟಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ ಬೇಡನ್ ದೈವೊ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಎದುರು ದುಂಬು ಪಿರವು ಪೋವೊಂದು ನಲಿಪುಂಡು. ನಲಿತ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಭಸ್ಮದ ಕುರ್ದಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಬತ್ತಿ ಪೊತ್ತಾವೊಂದು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಯಜಮಾನ್ತಿ ಪಿದಯಿ ಜಾಲ್‌ಗ್ ಪತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ತೆನ್ಕಾಯಿಗ್ ಚೇತ್‌ದ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಸುತ್ತು ಪರಿಸರ ಶುದ್ಧ ಆದ್ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ  ದೂರ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ. ದೈವೊ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪೋನಗ ಪಣವು, ಅರಿ, ಮರಿಯಲೊಗು ದೀದಿತ್ತ್‌ನ ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು, ಧಾನ್ಯ, ಉಪ್ಪು ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದಾನ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು

## ಚರಿತ್ರೆ,ನಂಬಿಕೆ
ಅರ್ಜುನೆ ವನವಾಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರನ್ ಪಡೆಯೆರೆಗೋಸ್ಕರ ಶಿವಗ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ.ಶಿವೆ ಪಾರ್ವತಿನಕುಲು ಭಕ್ತನ ಭಕ್ತಿನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಿರಾತನ ವೇಷೊಡು ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಅರ್ಜುನೆ ತಪಸ್ಸ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಕಾಡ್ ಪಂಜಿ ಬರ್ಪುಂಡು ಆಯನ ಮನಸ್ಸ್ ಚಂಚಲ ಆದ್ ಅವೆನ್ ತೂದ್ ಅಯಿಕ್ ಬಾಣ ಬುಡ್ಪೆ ಅವ್ವೆ ಪೊರ್ತುಗು ಶಿವೆಲ ಆ ಪಂಜಿದ ತರೆಕ್ ಬಾಣ ಬುಡ್ಪೆ ಪಂಜಿ ಸಯಿಪುಂಡು. ಪಂಜಿ ಏರೆನ ಪಾಲ್‌ಗ್ ಸೇರ್ನ ಪನ್ಪಿ ವಿಷಯೊಡು ಅರ್ಜುನಗ್‌ಲ ಕಿರಾತಗ್‌ಲ ಚರ್ಚೆ ಆಪುಂಡು ಕಡೆಕ್ ಲಾಡಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ಕಿರಾತನ ಬಾಣ ತಾಗ್‌ದ್ ಅರ್ಜುನೆ ಮತಿ ತಪ್ಪುವೆ. ಪಿರ ಮತಿ ಬನ್ನಗ ಅರ್ಜುನೆ ಕಿರಾತಗ್ ಬಾಣ ಬುಡ್ಪೆ ಆಂಡ ಕಿರಾತನ್ ಸೋಲ್ಪಾಯೆರೆ ಆಪುಜಿ. ಕಿರಾತನ್ ಸೋಲ್ಪಾಯೆರೆ ಶಕ್ತಿ (ವರ)ಪಡೆಯೆರೆ ಶಿವಲಿಂಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪುರ್ಪ ಅರ್ಚನೆ ಮಲ್ಪುವೆ.ಶಿವಲಿಂಗದ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ನ ಪೂ ಮಾತ ಕಿರಾತನ ತರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುಂಡು ಅಪಗ ಶ್ರೀ ಪರಮೇಶ್ವರೆ ಎನನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಿರಾತರೂಪೊಡು ಬತ್ತ್‌ದೆರ್ಂದ್ ತೆರಿದ್ ಅರ್ಜುನೆ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರನ ಪಾದೊಗು ಅಡ್ಡ ಬೂರುವೆ. ಅರ್ಜುನನ ಭಕ್ತಿಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್  ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರೆ ಪಾರ್ಥಗ್ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರೊನು ಕೊರ್ದು ಕೈಲಾಸಗ್ ಪಿರ ಪೋಪೆರ್. ಮಹಾದೇವನ ಈ ರೂಪನೇ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಕುಣಿತೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಆಟಿ ಕೋಲ

**ಆಟಿ ಕೋಲ** ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳು ಸುರು ಆನಗ ಆಟಿ ದೈವಾರಾಧನೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಈ ತಿಂಗೊಳುಡು ನರಮಾನಿಲು, ಪ್ರಾಣಿಲು, ಪಕ್ಕಿಲು, ಸಸ್ಯೊಲು ಕಾಯಿಲೆಗ್ ಒಳಗಾವೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ ಭೂಮಿದ ಕಷ್ಟೊಲೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪೆರೆ ದೈವೊಲು ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಈ ತುಳುನಾಡುಡ್ ಉಂಡು. ಈ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಅಡುರು ಭೂಮಿದ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕೃಪೆನ್ ಸಾರುಂಡು. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಅಡೂರು ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ-ಕಲ್ಕುಡ ದೈವದಲ್ಪ ಆಟಿ ತಿಂಗೋಳಿಡೀ ನಡಪುನ ದೈವದ ಕೋಲ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ. ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳು ಸುರು ಆನಗ ಕೇರಳ, ತುಳುನಾಡ್ದ ಮಾತ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಆಟಿದ ದೈವಾರಾಧನೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಆಡೂರು ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ-ಕಲ್ಕುಡ ದೈವಸ್ಥಾನೊಡು ಮಾತ್ರ ಆಟಿ ಪೂರಾ ದೈವೊದ ಕೋಲ ನಡಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ವಿಶೇಷ. ಮುಲ್ಪ ನಡಪುನ ದೈವ ಕೋಲೊಡು ದೈವ ದೇವೆರೆನ ಕೃಪೆ ಕೋರೆರೆ ಸ್ಥಳೀಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿನ್ನೆರ್ ಬರ್ಪೆರ್. ದೈವೊನು ಪೂ, ನೈವೇದ್ಯ, ದೀಪ, ವಾದ್ಯೊಲೆಡ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕೋಲಗ್ ಬತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊರಿಲಾ ದೇವೆರೆನ ಕೃಪೆ ಪಡೆಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಡ್ ಆಟಿ ಕೋಲ ಒಂಜಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಶತಮಾನೊಲೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಒರಿಪಾವುನ ಒಂಜಿ ಅದ್ಭುತ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣವಾದುಂಡು.


## ದೇವೆರೆನ ಕೃಪೆದ ಪರಂಪರೆ
ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳು ಸುರು ಆನಗ ದೈವಾರಾಧನೆ ಲಾ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಈ ಆರಾಧನೆಲೆಡ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಆಡೂರು ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ-ಕಲ್ಕುಡ ದೈವೊದಲ್ಪ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳೀಡೀ ನಡಪುನ ದೈವದ ಕೋಲ ಆಕರ್ಷಕವಾಯಿನವು ಬುಕ್ಕೊ ಮಸ್ತ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನವು.

## ಇತಿಹಾಸ
ಸುಮಾರ್ 400 ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಘಟ್ಟಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ-ಕಲ್ಕುಡ ದೈವೊಲೆಗ್ ಅಡೂರು ಎಲ್ನಾಡುಗುತ್ತಿಡ್ ಆಶ್ರಯ ಕೊರ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ದೈವೊಲು ಮುಲ್ಪ ನೆಲೆಯಾದ್ ಭಕ್ತೆರೆನ ಆಸೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ದೃಢವಾದ್ ನಂಬುನಕುಲು. ಪಟೇಲ ನಾರಾಯಣ ಭಂಡಾರಿ ಮರಣ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ ಮಗೆ ಎ.ಜಿ. ಪ್ರಕಾಶ ಭಂಡಾರಿ ಕೋಲೊಲೆನ ಉಸ್ತುವಾರಿಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ಕರಿನ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಡ್ದಿಂಚಿ ಗುತ್ತುದ ಹಿರಿಯೆರ್ ಅರವಿಂದ್ ರೈ ನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಡ್ ಕೋಲೊಲು ನಡತೊಂದುಂಡು.


## ''ಆಟಿ ಕೋಲ'' ದ ಪೊರ್ತು
ಆಟಿಡ್ ದೈವೊಲೆನ ಕೋಲೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ದೈವೊಲೆನ ಕೋಲೊಲು ದುಂಬುದ ಸಂಕ್ರಮಣೊಗು ಮುಟ್ಟ ನಡಪುಂಡು. ಆಟಿ ೧ರ್ದ್ ಸಂಕ್ರಮಣ ಮುಟ್ಟ ಮುಲ್ಪ ನಡಪುನ ಮಾತಾ ಕೋಲೊಲು ``ಪರಕೆ ಕೋಲ* ಪನ್ಪಿನ ಲಕ್ಷಣೊನು ಪಡೆಯೊಂದಿತ್ತುಂಡು. [[ಸೋಮವಾರ]] ದೈವೊಗು ಬಾರನೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿ ನಂಬೊಳಿಗೆಡ್ ಈ ದಿನ ಕೋಲ ಮಲ್ಪುಜೆರ್.

== *'ಆಟಿ ಕೋಲ''' ==
ಸುರುತ ದಿನ ಆದೂರು ಗುತ್ತು ತರವಾಡಿ ಅಕಲೆಡ್ದು ಹುತ್ತರಿ ಕೋಲ ನಡಪುನು ವಾಡಿಕೆ. ಬಾಕಿದ ದಿನೊಟು ವರ್ಷೊಗು ದುಂಬೇ ಅಕಲೆನ ಪುದರ್ ಬರೆಪಾದಿನ ಭಕ್ತರೆಡ್ದು ಕ್ರಮಪ್ರಕಾರವಾದ್ ಪರಕೆದ ಕೋಲೊಲು ನಡಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ವರ್ಷ ದುಂಬೇ ಪರಕೆದ ಕೋಲೊಲು ಬರೆಪಾದು ದೀಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಮುಲ್ಪ ನಡಾಪುಂಡು. ಈ ಆಚರಣೆಲು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತು, ಭಕ್ತರೆನ ಮನಸ್ಸುಡು ದೈವದ ಅನುಗ್ರಹೊದ ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರತೀಕದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾದುಂಡು.
ಇಂಚ ಆಟಿ ತಿಂಗಳೊದು ಕೇವಲ ಕಾಲಚಕ್ರೊದ ಒಂಜಿ ಹಂತ ಅತ್ತು; ಉಂದು ದೈವೊದ ಆರಾಧನೆ, ಭಕ್ತರೆನ ನಂಬಿಕೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಧಾರ್ಮಿಕೊ ಪರಂಪರೆದ ಉಂದು ಆರಾಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ  ಭವಿಷ್ಯೊದ ಪೀಳಿಗೆಗ್ ಪ್ರಜ್ಞೆನ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಮನ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ರವೆ ದೋಸೆ

**ರವೆ ದೋಸೆ** ರವೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಾದ್  ದೋಸೆ ಮನ್ಪುನಿ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅವೆತೋ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನಿದ ದೋಸೆ ಮನ್ಪುನ ವಿಧಾನೊಲು ಇತ್ತುಂಡಲಾ  ಆಟಿ ತಿಂಗಳುಡು ಕೀರ್ ಕಟ್ಟುದು ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ, ಆಯಿನಾತ್ ಬೇಗ ಮನ್ಪರೆ ಆಪಿನ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್  ಅತೀ ಜನಪ್ರಿಯ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ **ರವೆ ದೋಸೆ** ಮನ್ಪುನ ವಿಧಾನೊನು ಮುಲ್ಪ ತೂಕಾ.

## ದೋಸೆ ಮನ್ಪರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲು
1½ ಲೋಟ ಅರಿತ ಹಿಟ್ಟ್,
½ ಲೋಟ ರವೆ,
¾ ಚಮ್ಚ ಉಪ್ಪು,
4 ಲೋಟ ನೀರ್,
1 ಈರುಳ್ಳಿ, 
1 ಕ್ಯಾರೆಟ್,
2 ಮುಂಚಿ,
ಒಂಜಿ ಚೂರು ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪ್,
ಒಂಜಿ ಚೂರು ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಇರೆಲು,
1 ಚಮ್ಚ ಜೀರಿಗೆ,
ಎಣ್ಣೆ.
## ಚಟ್ನಿ ಮನ್ಪರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲು
ಒಂಜಿ ಚೂರು ತಾರಾಯಿದ ಪೂ,
2 ಚಮ್ಚ ಎಣ್ಣೆ,
¼ ಲೋಟ ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿ,
3 ನುಂಗುದಿನ ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ,
2 ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ,
ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಪುಳಿ,
½ ಚಮ್ಚ ಉಪ್ಪು,
½ ಲೋಟ ನೀರ್.

## ದೋಸೆ ಮನ್ಪುನ ಕ್ರಮ
ಸುರುಕಾದ್, 1½ ಲೋಟೆ ಅರಿತ ಹಿಟ್ಟು, ½ ಲೋಟೆ  ರವೆ ಬುಕ್ಕೊ  ¾ ಚಮ್ಚ ಉಪ್ಪು ಸೇರಾಲೆ.
4 ಲೋಟೆ  ನೀರ್ ಪಾಡ್ ದ್  ಸಣ್ಣ ಕಡೆಯೊಡು  ಬುಕ್ಕೊ. ಕುಡ  1 ನೀರುಳ್ಳಿ, 1 ಕ್ಯಾರೆಟ್, 2 ಕಾಯಿ ಮುಂಚಿ, ಒಂತೆ  ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು, ಒಂತೆ ಬೇಸೊಪ್ಪು  ಬುಕ್ಕೊ 1 ಚಮ್ಚ ಜೀರಿಗೆನ್  ಸೇರಾದ್  ಸಣ್ಣ ಕಡೆದು ಮಿಶ್ರಣ ಮನ್ಪುಲೆ. ಬುಕ್ಕೊ  ರವೆನ್  ಎಡ್ಡೆ ಮಂತ್  ನೆನೆಯರೆ ದೀಲೆ  20 ನಿಮಿಷ  ಅಂಚೆನೇ ಬುಡ್ಲೆ.  20 ನಿಮಿಷದ  ಬುಕ್ಕೊ,ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತುಂಡಾ  ನೀರ್ ಸೇರಾಲೆ.
ಕಾವಲಿ ಎಡ್ಡೆ ಬೆಚ್ಚ ಆನಾಗ, ಕಾವಲಿದ   ಮಿತ್ತು  ಬಂದ ಒಯಿತುದು ದೋಸೆ ಮನ್ಪುಲೆ. ಅಯಿತ ಮಿತ್ತು 1 ಚಮ್ಚ ಪೆತ್ತದ ನೈ  ಪಾಡುದು ಬುಡ್ಲೆ.  ದೋಸೆ ಗರಿಗರಿ ಆನ ಮುಟ್ಟ  ಕಾಯಾರೆ ಬುಡ್ಲೆ.  ರವೆ ದೋಸೆ  ತಿನರೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು.

## ಚಟ್ನಿ ಮನ್ಪುನ ಕ್ರಮ
ಸುರುಕಾದ್, ಕಾವಲಿಡ್  2 ಚಮ್ಚ ಎಣ್ಣೆನ್  ಬೆಚ್ಚ ಮಂತು, ¼ ಲೋಟ  ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿನ್  ಕುರುಕುರು ಆನಾ ಮುಟ್ಟ  ಬೆಚ್ಚ ಮನ್ಪುಲೆ.  3 ನುಂಗೆಲ್  ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ, 2 ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ನ್ ಲಾ ಸೇರಾಲೆ. ನುಂಗೆಲ್  ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಬರ್ಪುನ ಮುಟ್ಟ ಕಾಯಾಲೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ  ಚಪ್ಪೆ ಆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ, ಒಂತೆ ತಾರಾಯಿದ  ಪೂತ ಒಟ್ಟುಗ್   ಸಣ್ಣ ಕಡೆಲೆ.ಒಂಜಿ  ಎಲ್ಯಾ ತುಂಡು ಪುಳಿ, ½ ಚಮ್ಚ ಉಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ  ½ ಲೋಟ ನೀರ್ ನ್  ಸೇರಾಲೆ. ಚಟ್ನಿನ್  ಎಲ್ಯಾ ಪಾತ್ರೆಗ್  ಪಾಡುದು  ಬುಕ್ಕೊ  ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡುಲೆ.. ರವೆತ ದೋಸೆದೊಟ್ಟು ಉಂದು ಚಟ್ನಿ ತಿನರೆ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ

**ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ**
ಮಂಜಲ್ ಗ್ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿನ್  ಹೊಂದುದುಂಡು,ಅಂಚಾದ್  ರೋಗ ರುಜಿನ ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ ತಡೆಯುನ ಮಾ ಮಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಮಂಜಲ್ ಗ್ ಉಂಡು. ಮಂಜಲ್ ಆಹಾರ ಕ್ರಮೊಟ್ ಸೇರುಂಡಾ  ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ದಂಚಿನ ಮಾರಕ ರೋಗಲೆನ್ ಪೂರಾ ತಡೆಯೊಲಿ ಪಂದ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಲಾ ದೃಢ ಮಂದೇರ್. ಚರ್ಮ ರೋಗೊಲೆಗ್ ಲಾ  ಮಂಜಲ್  ರಾಮಬಾಣ ಪಂದ್  ಪೂರಾರೆಗ್ಲಾ ಗೊತ್ತುಪ್ಪುನ ಸತ್ಯ. ಮಂಜಲ್ದ ಕೊಂಬು, ಅಯಿತ ಪೊಡಿನ್  ತುಳುನಾಡ್ ದ ಜನ ದಿನ ನಿತ್ಯೊದ ಆಹಾರ ಕ್ರಮೊಟ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವೆರ್. ಬೇತೆ ಕಡೆ ಮಂಜಲ್ ದ ಇರೆ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನು ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ. ಆಂಡಾ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ತುಳುನಾಡುಡ್  ಮಂಜಲ್ ದ ಇರೆತ ತೀಪೆದ  ಗಟ್ಟಿ ಇಜ್ಜಿಂಡಾ ನಾಗರ ಪಂಚಂಚಮಿ ಆವಾಡ್ ದೀಪಾವಳಿ ಪರ್ಬ ಆವಾಡ್ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪಂದ್ ಆಪುಜಿ. ಮಂಜಲ್ ದ ಇರೆತ ಅಡ್ಡೆದ ರುಚಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಪರಿಮಳೊ ಮರೆಯರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ.ಉಂದು ಬಾಯಿಗ್  ರುಚಿಕರ ಅಂಚೇನೆ ಆರೋಗ್ಯಕ್ ಲಾ  ಹಿತಕರ.

## ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ
ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿನ್ ಸಿಕೆಟ್ ಬೇಯಿಪಾವುನು. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಪರಿಮಳ. ಮರೆಗಾಲ ಬನ್ನಗನೇ  ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಮಂಜಲ್‌ ದ ದೈಲು ಸೊರ್ಕುದು ಬುಲೆಯರೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಅದಗ ಹೆಚ್ಚಾದು ಮಂಜಲ್‌ ದ ಇರೆನ ದೆತ್ತುದು 'ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ'
ಪನ್ಪಿನ ತೀಪೆದ ಗಟ್ಟಿನ್ ಗಳಿಸವೆರ್. ಉಂದೆಕ್  ಉರ್ಪೇಲು ಅರಿ, ಆಥವೊ ಬೊಳಂತೆ ಅರಿ, ನೆನಪರೆ ದೀದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ದಪ್ಪ ದಪ್ಪ ಕಡೆದ್  ತಪ್ಪದ ಬಂದೊನ್  ಮಂಜಲ್ ದ ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಪುಡಪ್ಪಾವೋಡು.  ಆಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಬೆಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ತಾರಾಯಿದ ಮಿಶ್ರಣ ಪಾಡೋಡು.  ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಸಿಕೆಟ್  ಬೇಯಿಪಾವೊಡು.
ಅಂಚ ಸಿಕೆಟ್ ಬೇಯಿಪಾನಗ ಮಂಜಲ್ ದ ಇರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಮಳನ್  ಬಿಡುಗಡೆ ಮನ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾ  ಇಡೀ ಇಲ್ಲ್ ಒಂಜಿ ನಮೂನಿದ ಪರಿಮಳೊಡು ಆವರಿಸಾದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಒಂಜಿ ತರ ಶುದ್ಧತೆದ ಭಾವನೆನ್  ಉಂಟುಮಂತು ಉಪ್ಪುಂಡು.
## ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ ಮನ್ಪರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಗ್ರಿಲು:
* ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆಲು
* ಉರ್ಪೆಲು/ಬೊಳಂತೆ ಅರಿ
* ತಾರಾಯಿದ ಪೂ
* ಬೆಲ್ಲೊದ ಪೊಡಿ
* ಉಪ್ಪು
* ನೀರ್
## ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ ಮನ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಉರ್ಪೇಲು ಅರಿ, ಆಥಾವೊ ಬೊಳಂತೆ ಅರಿನ್ ದುಂಬುನಾನಿ  ನೆನಪರೆ ದೀವೋಡು, ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ  ಅವೆನ್ ದಪ್ಪ ದಪ್ಪ ಕಡೆದ್  ದಪ್ಪೊದ ಬಂದೊನ್ ಮಂಜಲ್ ದ ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಪುಡಪ್ಪಾದ್  ಪಾಡೊಡು.  ಆಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಬೆಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ತಾರಾಯಿದ ಮಿಶ್ರಣ ಪಾಡ್ದು. ಮಂಜಲ್ ದ ಇರೆನ್ ಮಡುತುದು, ಮಲ್ಲ ತೊಂದುರುಡ್ ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಂತ್ ಸಿಕೆ ಬರ್ರೆ ಸುರು ಆನಗ, ಮಡ್ದಿನ ಮಂಜಲ್ ದ ಅರಿತ ಗಟ್ಟಿನ್ ಒಂಜೊಜೆ ಪೊರ್ಲುಡು ಅಟ್ಟಿದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಸಿಕೆಟ್  ಬೇಯಿಪಾವೊಡು. ಒಂಜಿ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಬೀಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ತೊಂದುರುನ್ ಜಾದ್ ಬೀಯಿಪಾಯಿನ ಮಂಜಲ್‌ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ ತಿನರೆ ತಯಾರು ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಜೀಗುಜ್ಜೆದ ಹಪ್ಪಳ

thumb|ಜೀಗುಜ್ಜೆ

**ಜೀಗುಜ್ಜೆ** ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿ ಅಂಚನೆ ಹಪ್ಪಳ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಲಸುನ ಮರಟ್ಟ್ ಬುಲೆಪುನ ಒಂಜಿ ಕಾಯಿ. ಉಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ದಿವಿಹಲಸು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
೧೮ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಬ್ಲೀಗ್ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಜೀಗುಜ್ಜೆನ್ ಮಾತಾ ಜಾಗೆಗ್‌ಲಾ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೆ. ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಕರಾವಳಿ ಅಂಚೆನೆ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚಾದ್ ತೋಟೊಡು ಜೀಗುಜ್ಜೆನ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್.

## ಮೂಲೊ

## ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್
ಉಂದು ಮೊರಸಿ ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರ್ದ್, ಅರ್ಟೋಕಾರ್ಪಸ್ ಇನ್ಸಿಸ (Artocarpus incisa)(Artocarpus altilis) ಪನ್ಪಿನವು ಉಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಬ್ರೆಡ್ ಫ್ರುಟ್ (Bread Fruit) ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಗಲಸುನೆ
ಜೀಗುಜ್ಜೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ದೀಗುಜ್ಜೆ ಉಂದೆನ್ ಕಜಿಪು, ಉಪ್ಪುಕರಿ, ಕಡ್ಲೆ ಜೀಗುಜ್ಜೆ, ಪೋಡಿ, ಹಪ್ಪಲ - ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಲಸುವೆರ್.

## ದೀಗುಜ್ಜೆದ ಹಪ್ಪಲೊ
ದೀಗುಜ್ಜೆಡ್  ಮಲ್ಪುನ ಹಪ್ಪಳೊಗು ದೀಗುಜ್ಜೆದ ಹಪ್ಪಳ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ  ದೀಗುಜ್ಜೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಅರೆಗಾಲೊದ ದೊಂಬುಗು  ದೀಗುಜ್ಜೆದ ಹಪ್ಪಳ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮರಿಯಾಲೊಡ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಆಟಿದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕಾಯ್ತ್‌‍ದ್ ತಿನಿಯೆರೆಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ದೆ ಆಪುಂಡು.

ಸುರುಕಾದ್ ದೀಗುಜ್ಜೆದ ಚೋಲಿ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ದ್ ಬೇಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೇಯ್ದಿನ ದೀಗುಜ್ಜೆನ್ ೨-೪ ಮುಂಚಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಉಪ್ಪುಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆದ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಒಂತೆ ಎಣ್ಣೆದ ಪಸೆ ಕೈಕ್ ಪಾಡೊಡು. ಈ ಉಂಡೆನ್ ಹಪ್ಪಳೊದ ಮಣೆಟ್ಟ್ ದೀದ್ ಒತ್ತ್‌ದ್ ಪಜೆ ಇಜ್ಜಂಡ ಮುಡೆದಿನ ಮಡಲ್ಡ್ ದೊಂಬುಗು ನುಂಗೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಸುರುತ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ತಿರಗಾದ್ ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ತಯಾರಾಯಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ನಾಲ್ ಇಜ್ಜಂಡ ಐನ್ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ಇಂಚ ತಯಾರಾಯಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ನೀರ್‌ದ ಪಸೆ ದಾಂತಿನ ಚೀಲೊಡು ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಆಟಿದ ಮಾರಿ ಪೂಜೆ

ತುಳುನಾಡುದ ಒಡಿಪುಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ಪದ್ರಡ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ಕಾಪುದ **ಪರ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಪೊಸ ಮಾರಿಗುಡಿ,** ಬುಕ್ಕೊ **ಮೂಜನೇ ಮಾರಿಗುಡಿ** ದೇವಾಸ್ಥಾನೊಡು ಆಟಿ (ಕರ್ಕಟಾಕ/ ಆಷಾಢ), ಸುಗ್ಗಿ (ಮೀನ/ಫಾಲ್ಗುಣ )ಬುಕ್ಕೊ ಜಾರ್ದೆ (ವೃಶ್ಚಿಕ/ಕಾರ್ತಿಕ) ತಿಂಗೊಳುಡು ಮಾರಿಪೂಜೆ ಏಕಕಾಲೊಡು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಮಾಸೊಡು ನಡೆಪಿನ ಈ ಪೂಜೆಗ್ ತುಳುನಾಡುಡು ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವವುಂಡು.

## ಮಾರಿ ಪೂಜೆದ ಕ್ರಮೊ
ರಾತ್ರೆ 8 ಗಂಟೆಗ್ ಪೂತ ಪೂಜೆದ ಬುಕ್ಕೊ, ಪರಾ ಮಾರಿಗುಡಿಗ್ ಕಾಪು ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು, ಪೊಸ ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಜನೇ ಮಾರಿಗುಡಿಗ್ ಕಾಪು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿನ ಬೊಂಬೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಗ-ನಾಣ್ಯಲೆನ್ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆದ ಮೂಲಕ ಕಂತುದು ಗದ್ದುಗೆಗ್ ಏರಾವೇರ್. ಈ ಸಂದರ್ಭೋಡ್ದು ಆಟಿ (ಕರ್ಕಟಾಕ/ ಆಷಾಢ), ಸುಗ್ಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾರ್ದೆ ಪೂಜೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ದರ್ಶೊನ ಸೇವೆದ ಬುಕ್ಕೊ, ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿನ ಬೊಂಬೆನ್ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಂತುದು ಸಮಾರಂಭೊನು ಸಮಾಪ್ತಿ ಮನ್ಪುವೇರ್.

## ಬೇರೊದ ಮೇಳ
ಉಡುಪಿ ಪರ್ಯಾಯ, ಬಪ್ಪನಾಡ್ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಡೋಲು ಜಾತ್ರೆ, ಮೂಲ್ಕಿ ಅರಸೆರೆನ ಕಂಬ್ಳ, ಕವತ್ತಾರ್ದ ಆಯೊನ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದ ಲಕ್ಷದೀಪೋತ್ಸವ, ಬುಕ್ಕೊ ಪಡೆದ್ರದ ಢಕ್ಕೆಬಲಿ ಸೇವೆ ಉಂದೆತೊಟ್ಟುಗು ಕಾಪು ಮಾರಿಪೂಜೆಲಾ ಸೇರ್ದು ತುಳುನಾಡುದ ಏಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಾತ್ರೆಲು ಪ್ರಸಿಧ್ಧಿನ್ ಪಡೆದುಂಡು. ಉಂದ್  ಈ ಭಾಗೊದ ಮಾ ಮಲ್ಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತು, ಈ ಜಾತ್ರೆ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವಹಿವಾಟು ನಡಪುನ ಬೇರೊದ ಮೇಳ ಪಂದುಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆತುಂಡು. ಅಂಡ್ ಕಾಯಿ, ಅಟ್ಟೆ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಜಾಜಿ, ಪಿಂಗಾರ ಬೇರೊದ ಒಟ್ಟುಗು, ಏಡು ಬುಕ್ಕೊ ಕೋರಿದಲಾ ಭರ್ಜರಿ ವಹಿವಾಟು ಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್  "ಕಾಪುದ ಅಪ್ಪೆ"  ಪಂದು ಮೋಕೆಡ್  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲು
ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿಗ್  ಬಲಿ ಕೊರ್ಪಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಮಂಗಳವಾರದಾನಿ, ಬೇಟೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬೇಟೆದ ಬುಕ್ಕೊ  ಮಾರಿ ಪೂಜೆದ ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ದುಂಬು ಕುರಿಲೆನ್ ಬೇಟೆ ಪಂದ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್, ಆಂಡಾ ಕಾಲಾಂತರೊಡು, ಕುಂಬುಡನ್ ಬೇಟೆ ಪಂದ್ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮನ್ತುದು, ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುನ ಪರಿಪಾಠ ಬತ್ತುಂಡು. 'ಕೋಟೆದ ಹವಾಲ್ದಾರೆರ್' ಪಂದೇ ಪರಿಚಿತ ಆಯಿನ ಕುರುಬೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸಮುದಾಯದಕುಲು, ಕೋಟೆದ ಇಲ್ಲಡ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಂತಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಮಾರಿಗುಡಿಗ್  ಪೂ, ಪಿಂಗಾರ, ಬುಕ್ಕೊ ಕುಂಬುಡನ್  ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಕನ್ಪೆರ್. ಈ ವಸ್ತುಲೆನ್  ಮಾರಿಯಮ್ಮನ ದುಂಬು ದೀದ್ ಪೂಜೆದ ಬುಕ್ಕೊ, ಉತ್ತರೊದ ಬಾಕಿಲ್ದ ದುಂಬು, ಆ ಕುಂಬ್ಡ ನ್  ಕೋಟೆದ ಇಲ್ಲಡ್  ಮಾಲೀಕರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮಾರಿ ಪೂಜೆದ ದಿನ, ಮರದ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿ ತಯಾರಿ ಸೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಕಿದ ಧಾರ್ಮಿಕೊ ವಿಧಿವಿಧಾನದೊಟ್ಟುಗು ಗದ್ದುಗೆಡ್  ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ, ರಡ್ಡ್ ದೇವಾಸ್ಥಾನೊದ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ ಬೊಂಬೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಕಿದ ಬಂಗಾರುಲೆನ್ ಮಾರಿಗುಡಿಗ್ ತಕನಪೆರ್. ಒಟ್ಟುಗು, ಮರತ ಮೂರ್ತಿನ್  ದೇವಾಸ್ಥಾನೊಡು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಪ್ರಸಾದ ತಿಕ್ಕಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಪೂಜೆ ಮಂದಿನ ಕುಂಬುಡನ್ ಮಾರಿಗುಡಿಕ್ ಕಂತು ದೀಪೆರ್. ಅರಿತ  ರಾಶಿದ ಮಿತ್ತು ದೀತಿನ ಈ  ಕುಂಬುಡನ್, ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ್  ಬಲಿ ಪಂದ್, ಒಂಜೇ ಪೆಟ್ಟುಡ್ ತುಂಡು ಮನ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವಾಸ್ದಾನೊದ ಶುದ್ದೀಕರಣ ನಡಪುಂಡು, ಮರತ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿನ್, ದೇವಾಸ್ಥಾನೊಡು ನಾಲ್ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ ಉಪ್ಪುನ ಕಳತ್ತೂರುಡು ವಿಸರ್ಜನೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಕಾಪು ಭೂಮಿದ ಒಡೆಯ ಆಯಿನ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀಜನಾರ್ದನ ದೇವೆರ್ನ ಪ್ರಭಾವೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಮಾರಿ ದೇವಿ "ಸತ್ಯದಪ್ಪೆ"  ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಡ್, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಡ್  ಜೀವನ ನಡಾಪಾವುನ ಜನಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಭಕ್ತೆರ್  "ಶರಣು ದುರ್ಗೆ" ಪಂದ್  ಭಕ್ತಿಡ್  ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮಂಗಳವಾರದಾನಿ ಮಾರಿಯಮ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಡ್  ನಡಾಪುನ ಮಾರಿಪೂಜೆ, ಚಂಡಿಕಾ ಯಾಗ, ಬುಕ್ಕೊ ಗದ್ದುಗೆ ಪೂಜೆಲು ವಿಸೆಸ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದುದುಂಡು. ಕಾಪು ಪ್ರದೇಶೊ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಅವೇತೋ ರಾಜೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚಕ್ರವರ್ತಿಲೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಜಾಗವಾದ್, ಈ ಅಪ್ಪೆ ಭಕ್ತೆರ್ನ ಮನಸ್ ದ ಆಸೆನ್ ಪೂರೈಸುನ ಮೂಲಕ "ದಂಡ್ದ ಮಾರಿಯಮ್ಮ" ಪಂದ್  ಕಾಪುಡ್ ನೆಲೆ ಆತೇರ್. ವಿಜಯನಗೊರದ ಆಡಳಿತೊದ ಬುಕ್ಕೊ, ತುಳುನಾಡುದ ಆಡಳಿತೊನು ಕೆಳದಿದ ನಾಯಕೆರ್ ಒಟ್ಟಾನಗ, ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಿ ಮುಲ್ಪ ಪ್ರವೇಶ ಮಂತೆರ್ ಪಂದ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು.


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಆಟಿ ಕಳೆಂಜನ ಅತ್ರೊ

**ಆಟಿ ಕಳೆಂಜನ ಅತ್ರೊ**

ಆಟಿ ಕಳೆಂಜನ ವೇಷಭೂಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಉಪಕರಣೊಲೆಡ್ ಅತ್ರೊ ಅತ್ತುಡಾ ಕೊಡೆ ಅತ್ತುಡಾ ಛತ್ರಿ  ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾದುಂಡು. ಉಂದು ಬರ್ಸ ಬುಕ್ಕೊ ಸೂರ್ಯನ ದೊಂಬುಗು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ,  ಆರ್ಥಿಕೊ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವಲಾ  ಅಯಿಕುಂಡು.

## ರಚನೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಿನ್ಯಾಸೊ

### ಸಾಮಗ್ರಿಲು

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್, ಆಟಿ ಕಳೆಂಜನ ಅತ್ರೊನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆಡ್  ತಯಾರು ಮನ್ಪುವೆರ್. ತಾರಾಯಿದ ಸಿರಿಕುಲು, ಬಿದಿರು, ರಥ ಪೂ, ತಿಕ್ಕಿನ ತೊಪ್ಪುಲು ಪೂರಾ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್  ಲಭ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ಪೂರಾ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾದ್  ಬಳಕೆ ಮನ್ಪುನೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.

### ವಿನ್ಯಾಸೊಲು
ಅತ್ರೊದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಸ್ತ್  ಮಲ್ಲ ಆದ್ ಅಗೆಲ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಕಲಾವಿದೆರೆನ್  ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಅತ್ರೊ ಆವರಿಸಾದು ಬುಡ್ಪುಂಡು. ಬಣ್ಣೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಲಂಕಾರೊಲು ಕೂಡಾ ಅಯಿಟ್ ಸೇರುದು ಉಪ್ಪುಂಡು.  ವಿಶೇಷವಾದ್  ಕೆಂಪು ಬುಕ್ಕೊ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊಲೆನ ಬಳಕೆ ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಡು ಬಾರೀ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವೊನು ಹೊಂದುದುಂಡು.
## ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವೊ

### ರಕ್ಷಣೆ ಮನ್ಪುನ ಚಿಹ್ನೆ
ಅತ್ರೊ ಖಾಲಿ  ಭೌತಿಕ ರಕ್ಷಣೆದ ಸಾಧನೆ ಅತ್ತು, ಅಪಾಯಕರ ಶಕ್ತಿಲೆಡ್ದು ನಮನ್ ಪೂರಾ ರಕ್ಷಿಸುನ ಸಂಕೇತ ಪಂದ್  ಪರಿಗಣಿಸಲಾತುಂಡು. ಕಳೆಂಜೆ ಇಲ್ಲದ ಜಾಲುಗ್ ಬತ್ತುದು ಅತ್ರೊ ಪತ್ತುದು ನಲಿಕೆ ಸುರು ಮನ್ಪುನಗ, ಉಂದು ನಮ್ಮ ಇಲ್ಲಗ್  ದೇವೆರ್ ನ ಆಶೀರ್ವಾದೊನು ಕನ್ಪೆರ್ ಪಂದ್  ನಂಬಲಾತುಂಡು.
### ಕಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಲಿಕೆ
ಅತ್ರೊ ನಲಿಕೆಡ್  ಒಂಜಿ **ಪ್ರೋಪ್** ದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್.  ಅತ್ರೊದ ಒಟ್ಟುಗು ಕಲಾವಿದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನಿದ ನಲಿಕೆ ನಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ನಲಿಕೆದ ಆಕರ್ಷಕತೆನ್  ಹೆಚ್ಚು ಮನ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ  ಜನಕುಲ್ಡ ಪೋಡಿಗೆ  ದೊಟ್ಟುಗು ಭಕ್ತಿಲ ಉಂಟು ಮನ್ಪುಂಡು.
## ಸಾಮಾಜಿಕೊದ ಮಹತ್ವೊ

### ಸಂಬಂಧ ಗಟ್ಟಿ ಮನ್ಪುನಿ
ಆಟಿದ ಕಳೆಂಜೆ ಅತ್ರೊದೊಟ್ಟುಗು ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಗ್ ಬನ್ನಗ, ಇಲ್ಲದಕುಲು ಕಳೆಂಜಗ್ ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೊರಪೆರ್. ಉಂದು ಸಮುದಾಯದ ಉಲಾಯಿ ಸಂಬಂಧೋಲೆನ್  ಗಟ್ಟಿ ಮನ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ  ಒರಿಯಗ್ ಒರಿ ಬೆಂಬಲವಾದು ಉಪ್ಪುವ ಪನ್ಪಿನ ಸತ್ಯನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ

**ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ**
ತುಳುನಾಡುಡು ಒವ್ವೇ ದೈವ  ದೇವೆರೆನ  ಕಾರ್ಯೊಲು  ನಡೆನಗ, ಅಲ್ಪ ಆಪಿನ ಆ ಪೂಜೆಗ್  ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ ಒಂಜಿ ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಪಂಚ ಪಂಡ ಐನ್, ಅಂಚ ಐನ್  ಪದಾರ್ಥೊಲೆನ್ ಗಳಿಸದ್ ಮನ್ಪನ  ಕಜ್ಜಾಯ ಅಥಾವೊ ಪ್ರಸಾದನೇ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ.
ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯೊನು ಬೇತೆ ಬೇತೆ   ವಿಧೊಲೆಡು ತಯಾರು ಮನ್ಪುವೆರ್, ಉದಾರ್ಮೆಗ್  ಪೊದ್ದೊಲುದ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ, ಬಜಿಲ್ದ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ, ಪದೆಂಗಿದ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ, ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ, ಪೊತ್ತುದಿನ  ಕಡ್ಲೆದ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ, ನುಂಗುದಿನ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೀಜದ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ. ಈ ವಿಭಾಗೊಡು   ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಮನ್ಪನ ವಿಧಾನೊನು ತೆರಿಕ.

## ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಮನ್ಪರೆ ಬೋಡಾಪಿನ  ಸಾಮಾಗ್ರಿಲು
ಕಡ್ಲೆಬೇಳೆ - 1/2 ಲೋಟ

ಬೆಲ್ಲದ ಪೊಡಿ - 1/4 ಲೋಟ

ನುಂಗುದಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೂ - 1/4 ಲೋಟ

ಏಲಕ್ಕಿ - 3-4

ಪೆತ್ತದ ನೈ - 1 ಚಮ್ಚ

ಕಪ್ಪುದ ಎಡ್ಮೆ - 1  ಚಮ್ಚ
## ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಮನ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಕಡ್ಲೆಬೇಳೆನ್ ಪರಿಮಳ ಬನ್ನ ಮುಟ್ಟ  ಪೊತ್ತೊಡು  ಬುಕ್ಕೊ ಪೊತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ  ಒಂತೆ  ಕಂದು ಬಣ್ಣೊಗು ಬನ್ನಗ, ಮಧ್ಯಮೊ ಉರಿಟ್ ಬೆಚ್ಚ ಮನ್ಪೊಡು, ಪೊತ್ತರೆ  ಬುಡರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ  ಒಂಜಿ ತಟ್ಟೆಗ್ ಪಾಡುದು ಚಪ್ಪೆ ಆವರೆ  ಬುಡೊಡು. ತಾರಾಯಿದ  ಪೂ ತಾ ಪೂರಾ  ನೀರುದ ಅಂಶೊಲು  ಪೋನ ಮುಟ್ಟ ಪೊದ್ಪೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಪರಿಮಳ ಬನ್ನಗ ಒಂಜಿ ತಟ್ಟೆಗ್ ಪಾಡುದು ಚಪ್ಪೆ ಆವರೆ ಬುಡೊಡು.
ಪೊತ್ತುದಿನ ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆನ್  ಮಿಕ್ಸಿ ಜಾರ್ ಗ್ ಪಾಡುದು, ಏಲಕ್ಕಿ ಸೇರಾದ್   ಪೊಡಿ ಮನ್ಪೊಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಟ್ಟಲ್ ಗ್  ಪಾಡೋಡು.
ಬುಕ್ಕೊ ಪೊತ್ತುದಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೂಲೆನ್ ಅವ್ವೇ ಜಾರ್ ಡ್ ಪಾಡುದು ಪೊಡಿ ಪೊಡಿ ಮನ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ  ನೆಲಗಡಲೆ ಪಾಡುದಿನ   ಬಟ್ಟಲ್ ಗ್ ಪಾಡೋಡು.  ತಡ್ಕಾ ಬಾಣಲೆಡ್  ಪೆತ್ತದ ನೈನ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಂತು,  ಕಪ್ಪು ಎಡ್ಮೆದ ಬೀಜೋಲೆನ್ ಪಾಡುದು ಬುಕ್ಕೊ ಅವು  ಕುದಿಯರೆ ಸುರು ಆನಗ  ಜಾವೋಡು.
ಬೆಲ್ಲನ್  ಪೊಡಿ ಮಂದಿನ   ಮಿಶ್ರಣೊಗು ಸೇರಿಸಾದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊರ್ಲುಡು  ಮಿಶ್ರೊಣ ಮನುಪೊಡು. ಅಡೆಗ್ ದೈವ ದೇವೆರೆಗ್  ದೀಯರೆ  ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ ತಯಾರಾದುಪ್ಪುಂಡು,  ದೈವ ದೇವೆರೆನಕಲೆಗ್  ಆರ್ಪಿಸಾದು  ಪೂರೆರೆಗ್ಲ  ಪಟ್ಟುದು  ತಿನ್ಲೆ.
## ಮರ್ದುದ ಅಂಶೊಲು
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ರುಚಿಯಾಯಿನ ಒಂಜಿ  ಪೌಷ್ಟಿಕ ತಿನರೆ. ಅಂಚಾ  ಉಂದು ಆರೋಗ್ಯಕ್  ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ. ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ ದೇಹೊಗ್  ಅವಶ್ಯಕವಾಯಿನ  ಪ್ರೊಟೀನ್‌
ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಕಡ್ಲೆಡ್  ನಾರುದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾದುಂಡು ಅಂಚ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗ್ ಮಸ್ತ್ 
ಉಪಕಾರಿ ಆತುಂಡು.
## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಕೊರಂಬು

**ಕೊರಂಬು** ತುಳುನಾಡುದ ಪರಿಚಿತ ಸಾಧನ.
ಬರ್ಸೊಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪರೆ ಗಲಸುನ ಒಂಜಿ ಸಾಧನ ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್ದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ``ಕೊರಂಬು*. ಉಂದೆನ್ ಬೆದುರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪನೋಲಿ ಮರತ್ತ ಇರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ತಂಡೊಲಿ ಇರೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೊರಂಬುದ ಉಲಯಿದ ರಚನೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಪಕ್ಕೆಲುಬುದ ಪಂಜರದಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. *'ಅಯೆ ಬಚ್ಚಿದ್ ಕೊರಂಬು ತೋಜುಂಡು''' ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಉಂದೆಕ್ ಸಮ್ಮಂದಪಟ್ಟ್ ದ್ ಕೊರಂಬುನ ಆಂತರಿಕ ರೂಪೊನು ನರಮಾನ್ಯನ ತಿಗಲೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಪಾತೆರ.

## ಶಬ್ದೊದ ವಿವರ
ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ "ಕೊರಂಬು" ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದ "ಕೊರ" (ಕೊರಗ ಜನಾಂಗ) ಬುಕ್ಕೊ "ಅಂಬು" (ನೀರ್) ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಶಬ್ದೊಲೆನ ಸಂಯೋಜನೆ. ಈ ಶಬ್ದದ ಉಗಮ ದುಂಬೇ ತುಳುನಾಡಿಗ್ ಬತ್ತಿನ "ಕೊರಗ" ಜನಾಂಗದಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ ಜಲ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡಲ ಜೀವಿಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನೊಗು ಸೇರ್ದಿನವು.
## ಕೊರಗ ಜನಾಂಗೊದ ಇತಿಹಾಸೊ
ಕೊರಗ ಜನಾಂಗ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಬಾಂಗ್ಲಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ನಿಲೆ ಆನಗ ಕೆಲವು ದೋಣಿಲು ತಪ್ಪಾದ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ತುಳುನಾಡಿಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನೊಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಮಿಶ್ರಣ ಆದ್ ಒಂಜಿ ಜೀವನ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಇತಿಹಾಸೊದ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
## ಜಲ ಪ್ರವಾಹ ಬುಕ್ಕೊ ವಲಸೆ
ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಪ್ರವಾಹ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಎತ್ತರದ ಮಣ್ಣ್ ಗ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತೆರ್. ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಘಾಟ್ ಪ್ರದೇಶೊಗು ವಲಸೆ ಪೋಯೆರ್, ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಕಾಲಿಂಗ, ಶ್ರೀಲಂಕಾಡ್ ನೆಲೆಯಾಯೆರ್.
## ಕೊರಂಬು ಶಬ್ದದ ಮೂಲ
ಕೊರಗ ಜನೊಕುಲು ಬರ್ಸದ ಪೊರ್ತುಡು ತನ್ಕುಲೆನ್ ತಾನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಂಜಿ ಸಾಧನೊನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕೇರಳದ ಶೂದ್ರೆರ್ ಈ ಯಂತ್ರೊನು ತೂದು ಕನತ್ದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಕುಲು ಉಂದೆಕ್ “ಕೊರಂಬು” ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್, ಉಂದೆತ ಅರ್ಥ ಉಂದು “ಕೊರಗ” ಜನಕುಲೆಡ ಬತ್ತುಂಡ್  ಪಂದ್.

## ಜೈನೆರೆನ ಪ್ರವೇಶ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇಸಾಯ ಕೃಷಿ
ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಜೈನೆರ್ನ ಬರವುದೊಟ್ಟಿಗೆ  ಬುಳೆ ಬೆಳೆವರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಡ್ದ್ ಜನಕುಲು ಈ ಮಣ್ಣುಗು ವಲಸೆ ಬತ್ತ್ದ್ ಕೃಷಿ ಬೇಲೆಡ್ ತೊಡಗಿನಕುಲು. ಉಂದೆರ್ದಾತ್ರ “ಕೊರಂಬು” ಅಗತ್ಯ ಆಂಡ್, ಅದಗ ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕುಲು ಲಾ ಕೊರಂಬುನು ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
## ಕೊರಂಬುದ ಉಗಮ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತಅ ಶಾಶ್ವತತೆ
ಕೊರಂಬು ಶಬ್ದ “ಕೊರಗ” ಜನಕುಲೆನ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಉಂತುದುಂಡು. ಪುದರ್ದ ಮೂಲೊನು ಒರಿಪಾಯೆರೆ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಕರಾವಳಿ ಕನ್ನಡ ಜನಾಂಗದಕ್ಲು ಉಂದೆನ್ "ಗೊರಂಬು" ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡಾಲಾ “ಕೊರ” ಶಬ್ದೊಗು ಮಾತೆರ್ಲ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಕೊರಂಬು ತಯಾರು ಮಲ್ಪುನು
ಇತ್ತೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಬರ್ಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಮಿಂಚುಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪಿನ “ಕೊರಂಬು” ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬೊಲು ಮಾತ್ರ ತೊಡಗುದೆರ್. ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ನಟ್ಟಿದ ಕೊರಂಬು 250 ರೂಪಾಯಿ, ಆಣ್ ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ದಪ್ಪದ ಕೊರಂಬು 175 ರೂಪಾಯಿ, ಜೋಕುಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಕೊರಂಬು 150 ರೂಪಾಯಿ. ಡ್ ಮಾರಾಟ ಆಪುಂಡು. ಅತ್ತೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಕೊರಂಬು ತಯಾರಕೆ ದಾದುನ ಅನುಭವದ ಪ್ರಕಾರ ಕೊರಂಬು ಮಲ್ಪೆರೆ ಇಡೀ ದಿನೊತ ಶ್ರಮ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಆರಾಮೋಡು 250 ಮುಟ್ಟ ಲಾಭ ಮನ್ಪೊಲಿ. ಆಂಡ ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಕೂಲಿ ಕೆಲಸೊಗು ಬೇಲೆಗ್ ಪೋಂಡ 350-400 ರೂಪಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಒಟ್ಟುಗೇ ಕೊರಂಬು ಮಲ್ಪೆರೆ ವಂಟೆ, ಬಳ್ಳಿ, ದೂಪ ಇರೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪರೆ ಒಂತೆ ದಿನ ಕಾಡ್‌ಡ್ ಸುತ್ತೊಡಾಪುಂಡು. ಈ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದೂರದ ಸಂತೊಲೆಗ್ ಕನರೆ ಒಂಜಿ ಟೆಂಪೊನ್ ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊನೊಡಾಪುಂಡು. ಸುಂಕ ಕೊರ್ದು ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಲ್ಪ ಕುಲ್ಲುನಗ, ಗಿರಾಕಿಲು 30-40 ರೂಪಾಯಿಗ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕೊರಂಬು ನ್  ಕೊಂಡೊನಗ, ನಮ್ಮ ಬಂಜಿ ಪೊತ್ತರೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಡ್ ದಾದು ಈ ವೃತ್ತಿನ್ ಮುಂದುವರಿಸೊಡೋ ಪಂದ್ ತನ್ನನ್ ತಾನ್ ಕೇನುವೆರ್.
## ಸಾರಾಂಶ
ಅಂಚ "ಕೊರಂಬು" ತುಳುನಾಡ್‌ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನ ಆದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗ್ ಆಳವಾದ್ ಸಮ್ಮಂದ ಉಂಡು "ಕೊರಗ" ಜನಾಂಗದಕುಲು ಕನತಿನ ಆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಫಲವಾದ್, "ಕೊರಂಬು" ಇತಿಹಾಸದ ಕೊಂಡಿಯಾದ್  ಉರಿದುಂಡು. ಸಮಯೊ ಪೋಯಿ ಲೆಕ್ಕನೇ, ಈ ಪರಿಕರ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ  ಪುದರ್, ತುಳುನಾಡುದ  ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾದು ಪೋತುಂಡು.
## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಾಯೊಸ

*ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಾಯೊಸ*'

ತುಳುನಾಡುಡು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಒವ್ವೆ ಪರ್ಬ ಬರಡ್  ಅದಗ ತೀಪೆದ ತಿನರೆ ಆವೋಡೆ. ಅಯಿಟುಲ ಬಗೆ ಬಗೆತ ಪಾಯಸ ಮನ್ಪನೆಟ್ ತುಳುವೆರ್ ಸುರುಟು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಯಿಟುಲ  ಬಗೆ ಬಗೆ ಬಗತ ಪಾಯಸೊ ಲೆಡ್  ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಾಯಸ ತುಳುನಾಡುದಕಲೆಗ್ ಬಾರೀ ಮೆಚ್ಚಿನ.  ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಾಯಸ ಜೀವೊದ ಆರೋಗ್ಯಕುಲ ಎಡ್ಡೆ.  ಮುಲ್ಪ ಇತ್ತೆ ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಾಯಸ ಸುಲಭ ವಿಧಾನೊಡು ಮನ್ಪುನ ಕ್ರಮೊನು  ತೆರಿಗ.

## ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಾಯಸ ಮನ್ಪರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಗ್ರಿಲು
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ - ಅರ್ಧ ಲೋಟೆ,  ಸಕ್ಕರೆ - ಅರ್ಧ ಲೋಟೆ,  ಬೆಲ್ಲ - ಕಾಲು ಲೋಟೆ, ತಾರಾಯಿದ ಪೂ- ಒಂಜಿ ಲೋಟೆ,  ಏಲಕ್ಕಿ - 4-5,  ಪೆತ್ತದ ನೈ,  ಒಂತೆ  ಗೊಂಕುದ ಬೀಜ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂತೆ ನುಂಗುದಿನ  ದ್ರಾಕ್ಷಿ.
## ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ ಪಾಯಸ ಮನ್ಪನ ವಿಧಾನೊ
ಸುರುಕಾದ್   ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡು ದೆಕ್ಕುದು ನೀರ್ ಪಾಡುದು ಒಂಜಿ  ಬಾಜನೊಡು ಬೇಯರೆ ದೀವೊಡು. ಅವು ಬೇಯೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕ ನೇ, ಇಂಚಿಡ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೂ ಬುಕ್ಕೊ  ಏಲಕ್ಕಿ ಪೂರಾ  ಒಟ್ಟುಗು ಪಾಡುದು,ಒಂತೆ ನೀರು ಪಾಡುದು ಸಣ್ಣ ಕಡೆಯೊಡು.ಬುಕ್ಕೊ ಬೇಯೊಂದು ಇತ್ತಿನ   ಕಡ್ಲೆಬೇಳೆ ಕುದಿನಗ,  ಬೆಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ  ಸಕ್ಕರೆನ್  ಸೇರಾದು ಕುಡ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು  ಕೊದಿಪಾವೊಡು.  ಕೊದಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಕಡೆದಿನ  ಮಿಶ್ರಣೊಲೆನ್  ಉಂದೆಕ್  ಸೇರಾದು 2 ನಿಮಿಷೊ ಕಾಲೊ ಕೊದಿಪಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಪೆತ್ತೊದ ನೈ ಟ್ ಗೊಂಕುದ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ನುಂಗುದಿನ ದ್ರಾಕ್ಷಿಲೆನ್  ಪೊತ್ತುದು ಪಾಯಸೊಗು  ಸೇರಿಸಾಂಡ ರುಚಿಕರವಾಯಿನ ಪಾಯೊಸ ಸವಿಯರೆ  ತಯಾರ್.
## ಮರ್ದುದ  ಅಂಶೊಲು
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆದ ಪಾಯೊಸ ರುಚಿಯಾಯಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ತಿಂಡಿ. ಅಂಚ ಉಂದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಲ  ಎಡ್ಡೆ. ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ ದೇಹೊಗು ಅವಶ್ಯಕವಾಯಿನ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಕೊರುಂಪುಂಡು. ಕಡ್ಲೆಡ್  ನಾರು ದ ಅಂಶ ಜಾಸ್ತಿ  ಅಂಚ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗ್ ಮಸ್ತ್ 
ಉಪಕಾರಿ ಆಪುಂಡು.
## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಅಲ್ಬೇನಿಯ

**ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ**, ಅಧಿಕೃತವಾದ್ **ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯ** (ಅಲ್ಬೇನಿಯನ್: ರಿಪಬ್ಲಿಕಾ ಎ ಶ್ಕಿಪೆರಿಸ್ಯೆ, ಅತ್ತಂದೆ ಶ್ಕಿಪೆರಿಯಾ), ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ಆಗ್ನೇಯ ಬಾಗೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ಈಶಾನ್ಯೊಡು ಕೊಸೊವೊ, ಬಡೆಕಾಯಟ್‌ ಮೆಸಿಡೋನಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ತೆನ್ಕಾಯಿಟ್ ಗ್ರೀಸ್ ದೇಶೊಲು ಉಂಡು. ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಅಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ನೈಋತ್ಯೊಡು ಅಯೋನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಉಂಡು. ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ನ್ಯಾಟೋ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಫಾರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಅಂಡ್ ಕೋಆಪರೇಶನ್, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್, ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ದ ಒಂಜಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಅತುಂಡು. ಅಂಚನೆ, ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ದ ಸ್ಥಾಪಕ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ಜನವರಿ ೨೦೦೩ಡ್ದ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟೊಗು ದೇಶ ಆದ್ ಉಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ೨೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೯ಡ್ ಸದಸ್ಯತ್ವೊಗು ಅರ್ಜಿ ಪಾಡಿನ ದೇಶ ಅತ್ಂಡ್. ಅಲ್ಬೇನಿಯಾಡ್ ಒಂಜಿ ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಉಂಡು. ಟಿರಾನಾ ನಗರ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ. ಅಂದಾಜಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 607,467. ಈ ನಗರ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ಮಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್.

## ಮೂಲ
ಶ್ಕಿಪೆರಿಸ್ಯೆ ಪನ್ಪಿನ ದೇಶದ ಪುದರ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ ಪಂಡ್ದ್ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆಡ್ ಈ ದೇಶದ ಪುದರ್ ನ್ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ, ಅಲ್ಬೇನಿಯನ್, ಅರ್ಬನಿಷಿಯಾ ಪಂಡ್ದ್ ಉಚ್ಚಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಬುಕ್ಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಆಯಿನ ಟಾಲೆಮಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ ೧೫೦ಡ್ ತನ್ನ ನಕ್ಷೆಡ್ ಈ ಪುದರ್ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ಇಲಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಅಲ್ಬಾನಾಪೊಲಿಸ್ ನಗರೊನು ತೂವೊಲಿ. ಈ ಪುದರ್ ಆಲ್ಬನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಬನನ್ ನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವಸಾಹತುಲಾ ಆದುಪ್ಪೊಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಅನುಮಾನ ಉಂಡು. ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರೆ ಮೈಕೆಲ್ ಅಟಾಲಿಯಾಟಿಸ್ 1079-1080ಡ್ ಬರೆತಿನ ಅರೆನ 'ಇತಿಹಾಸ'ಡ್ ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ಅಲ್ಬನೋಯಿನ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆಟ್ 1043ಡ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ದ ವಿರುದ್ಧ ಅಲ್ಬನೋಯಿ ದಂಗೆಲಾ ಸೇರ್ದ್ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ, ಅರ್ಬನಿಶಿಯಾ ದಿರ್ರಾಚಿಮ್ ರಾಜೆಟ ಇತ್ತಂಡ್. ಮಧ್ಯಯುಗೊಡು, ಅಲ್ಬೇನಿಯನ್‌ದಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜ್ಯೊನು ಅರ್ಬರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರ್ಬೆನ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ್ ಅರ್ಬೆರೆಶ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರ್ಬೆನೆಶ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊಡ್ದ್ ಶ್ಕಿಪೆರಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ಕಿಪ್ಟಾರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅರ್ಬೆರಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಬೆರಿಶ್ ಆಯೆರ್. ಉಂದೆತ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್ 'ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಈಗಲ್ಸ್' ಬುಕ್ಕೊ 'ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಈಗಲ್ಸ್'. ಒಟ್ಟೊಮನ್ ಆಡಳಿತದ ಪೊರ್ತುಡು, ಅಲ್ಬೇನಿಯಾನ್ ಅರ್ನಾವುಟ್ಲುಕ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪದ ನಿವಾಸಿಲೆನ್ ಅರ್ನಾಟ್ಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸ
ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ 4 ಕ್ರಿ.ಪೂ ಪಿರಾಕ್‌ತವು. ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಇಲಿರಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು