open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಮಾರಿ ದೇರುನಿ

**ಮಾರಿ ದೇರುನಿ** (ಅತ್ತ್ಂಡಾ ಮಾರಿ ಓಡಿಸುವುದು) ಪಂಡ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿರಾಕ್ ದ ಜಾನಪದ ಆಚರಣೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಆಷಾಢ ಅತ್ತ್ಂಡ ಆಟಿ (ಜುಲೈ-ಆಗಸ್ಟ್) ಡ್ ನಡಪುಂಡು.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯೊಲು ಅಕ್ಲೆನ ಊರುಡು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ದೋಶಲೆನ್, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪಾಯೊಲೆನ್ ತಡೆಯೆರೆ ಉಂದೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಮಾರಿಗ್ ಬಲಿ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ. ಮಾರಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಡ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ನಗರೊದ ಮಿತಿಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಕೊರ್ಪೆರ್.

## ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ
ಮಾರಿ ಮೂಲತಃ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಬರ್ಸ, ಫಲವತ್ತತೆ, ಸಮೃದ್ಧಿದ ದೇವತೆ ಪಂಡ್ ದ್ ನಂಬುನಕುಲು ಆಂಡಲಾ, ಅಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಲು, ಪರ್ಬೊಲು, ಆಚರಣೆಲು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗೊಲೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ಹೋರಾಟೊಡು ಮಸ್ತ್ ಮೂಲೊಲೆನ್ ಪಡೆಯೊಂದಿತ್ತೆ. ಪಿರಾಕ್ದ ಕಾಲೊಡು ಮಹಾಮಾರಿ (ರೋಗ, ರುಜಿನ ಇತ್ಯಾದಿ) ಊರುಲೆಡ್ ಹಾಳಾನಗ, ಇಂಚಿನ ದೇವಿ ಆರಾಧನೆಲು ಸಮಾಜೊದ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರಕ್ಷತೆನ್ ಕಾಪಾಡೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಊರುದಕುಲು.
## ಪರ್ಬದ ಮಹತ್ವ
ಪರ್ಬದ ಮಹತ್ವೊನು ಕಲ್ಪಾವುನ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಪದ್ಧತಿ ಆದ್ ಮಾರಿನ್ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ್ ಒಂಜಿ ಊರುಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಊರುಗು ಪಾಡುವೆರ್. ಮಾರಿ ದೇರುನ ಪೊರ್ತುಡು ಮಾರಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೂರ್ತಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಊರುದ ಗಡಿಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಅಪಗ ಈ ಮೂರ್ತಿ ಬುಡುದು ಪೋಪೆರ್. ಬುಕ್ಕೊದ ಊರುಡು ಪತೊಂದು ಅಲ್ಪ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಿರ ತನ್ನ ಗಡಿ ದಾಂಟೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಈ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಮಸ್ತ್ ಊರುಲೆಡ್ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಅನುಸರಿಸವೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಮಾರಿ ಪ್ರತಿಕೃತಿನ್ ಹಸ್ತಾಂತರ ಮಲ್ಪುನ ಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುಂಡು.
## ಮಾರಿ ದೇರುನ ಪರ್ಬದ ಆಚರಣೆದ ಕ್ರಮ
ಮಾರಿ ದೇರುನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 3:30 ಬುಕ್ಕೊ 3:50 ನಡುಟು ನಡಪುಂಡು, ಉಂದು ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತ ಸಮಯ. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಮಾರಿನ್ ಕೊನ್ಪಿನಕುಲು
ಮೌನವಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು, ಏರೆಗ್ಲಾ ತೋಜುಜಿ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು ಜನಸಂದಣಿನ್ ತಪ್ಪಾವರೆ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಉಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ತೂಯಿನಕುಲು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ನಿದ್ರೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಕುಲು, ದುರಂತೊಗು ಗುರಿಯಾಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಮಾರಿ ದೇರುನಿ ಅತ್ತುಂಡಾ ಮಾರಿ ಉಚ್ಚಿಷ್ಠನ್  ಸರಿಯಾಯಿನ ಕ್ರಮೊಟು ಆಚರಿಸಾಂಡ, ಗ್ರಾಮಾಡು ಪರಡುದಿನ ದೋಷೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ರೋಗ ರುಜಿನಲು ನಿವಾರಣೆಯಾಪುಂಡು ಪಂದು ಊರುದಕುಲು ನಂಬುದೆರ್.

## ತೀರ್ಮಾನ
ಮಾರಿ ದೇರುನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಾರಿ ಗಿಡಪುನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಆಳವಾದ್ ಬೇರೂ ಉರುದಿನ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ಪದ್ಧತಿ. ಉಂದು ಕೇವಲ ಒಂಜಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಅತ್ತ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನೊದ ಒಂಜಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಈ ಆಚರಣೆ ಊರುಡು ದುಷ್ಟೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪಾಯೊಲೆನ್ ತಡೆಯೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಮನಸ್ಸ್ ಗ್ ಶಾಂತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಸಮುದಾಯೊನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆನ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸವುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಆಚರಣೆಲು ಅಕ್ಲೆನ ಪರಿಸರೊಡು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಕುಲೆನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಕುಲೆನ ಜೀವನ ಶೈಲಿದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರೊಲೆನ್ ಒದಗಾವುಂಡು. ಈ ಆಚರಣೆಲು ಅಕ್ಲೆನ ಊರುಡು ಶಾಂತಿನ್ ಕಾಪಾಡೆರೆ, ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಪರಿಸರೊನು ಕಾಪಾಡೆರೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಸಮಾಜೊಡು ಭಯೊನು ದೂರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಡ್ ಮುಂದುವರಿಯುಂಡು.
## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಕುಕ್ಕುದ ಮಾಂಬಲೊ

**ಕುಕ್ಕು** ಪಂಡ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮರ ಮ್ಯಾಂಗಿಫೆರಾ ಇಂಡಿಕಾಡ್ದ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ತಿನ್ಪಿನ ಕಲ್ಲ್ ದ ಫಲ. ಉಂದು ವಾಯುವ್ಯ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಬುಕ್ಕೊ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ನಡುತ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.
 
 

ಕುಕ್ಕುದ ಮಾಂಬಲೊ ಪಂಡ ಕುಕ್ಕುಡು ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ತೆನಸ್ಸ್.ಕುಕ್ಕು ಮಾತ ಸಮಯೊಡ್ಲ ತಿಕ್ಕಂದಿನೆಡ್ಡಾವರ ಅವೆನ್ ದಾಸ್ತಾನ್ ಮಲ್ತ್ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ದಾಸ್ತಾನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಮಾಂಬಲದ ರೀತಿಡ್ಲ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು
## ಮಾಂಬಲ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ
ಕುಕ್ಕುನು ಪೆಜ್ಜೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅವೆತ ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್  ಆ ರಸೊನು ಒಂಜಿ ಪಜೆಟ್ ಮಯಿತ್‌ದ್ ದೊಂಬುಗು ಲುಂಗೆರೆ ದೀವೊಡು.ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮನದಾನಿ ತಿಕ್ಕಿನ ಕುಕ್ಕುನು ಪೆಜ್ಜೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅವೆತ ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಆ ರಸೊನು ಅವ್ವೆ ಪಜೆಟ್ ದುಂಬುನಾನಿ ಮಯಿತ್‌ನೆದ ಮಿತ್ತ್ ಮಯಿತ್‌‌ದ್ ಲುಂಗೆರೆ ದೀವೊಡು ಅಂಚನೆ ದಿನಾಲ ತಿಕ್ಕಿನ ಕುಕ್ಕುನು ಇಂಚನೆ ರಸ ದೆತ್ತ್‌‌ದ್ ಪಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ಮಯಿತ್‌‌ದ್ ಲುಂಗೆರೆ ದೀದ್ ಮರಿಯಲೊ ಬೋಡಾದ್ ಬೆಚ್ಚ ಜಾಗೆಡ್ ದಾಸ್ತಾನ್ ಮಲ್ತ್ ದೀವೊಡು
## ಮಾಂಬಲೊದ ಉಪಯೋಗ
ಕುಕ್ಕು ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಸಮಯೊಡು ಮಾಂಬಲೊದ ಗೊಜ್ಜು(ಗಸಿ) ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಈ ಗೊಜ್ಜು ಕುಕ್ಕುದ ಕಜಿಪುದಲೆಕ್ಕ ಉಣೆರೆ ರುಚಿ ಆಪುಂಡು.ಅಂಚನೆ ಕುಕ್ಕು ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಕಾಲೊಡು ಕುಕ್ಕುದ ಸರ್ಬತ್ತ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈ ದೆತ್ತ್ ದೀನ ಮಾಂಬಲೊನು ಚೂರು ಬೊದ್‌ಲೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ನೀರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಡ್ಂಡ ಸರ್ಬತ್ತ್ ಆಪುಂಡು
## ಕುಕ್ಕುದ ಬಗೆಕುಲು
ತೋತಾಪುರಿ,ಮಲ್ಲಿಕಾ.ನೀಲ೦,ಮಲಗೋಬಾ,ರಸಪೂರಿ,ಮು೦ಡಪ್ಪ,ರತ್ನಗಿರಿ,ಬಾದಾಮ್ ನೆಕ್ಕರೆ ಇತ್ಯಾದಿಲು ಕುಕ್ಕುಲು ತಿನರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿ.
## ಕುಕ್ಕುದ ಉಪಯೋಗೊ
# # ಕುಕ್ಕುಕಾಯಿ ಉಪ್ಪನಗ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಾಡುವೆರ್, ಮುಡಿಕುಕ್ಕುದ ಉಪ್ಪಡ್ ಬಾರೀ ರುಚಿ.
# # ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿ, ಗೊಜ್ಜು, ಚಿತ್ರಾನ್ಒನ, ಕಜಿಪು ಬಾರೀ ರುಚಿ.
# # ಕುಕ್ಕು ಬೆಯ್ಪಾದ್ ನೀರ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
# # ನೆತ್ತ ಪಾನಕ ಐಸ್‍ಕ್ರೀ೦ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ಆಪು೦ಡು.
# # ಪರ್ಂದ್ ಕುಕ್ಕುನು ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್, ಪರ್ಂದ್, ಪರಂಗಿ ಪೆಲಕಾಯಿ, ಸೇಬು ಉಂದೆನ್ ಮಾತ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಪಾಡ್ದ್ ಪ್ರುಟ್ ಸಲಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
# # ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪರ್ಂದ್ ಕುಕ್ಕುಲೆಡ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ಸ್ ಕೊದ್ದೆಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
# # ಪರ್ಂದ್ ಕುಕ್ಕುದ ಚೂಲಿ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ರಸೊನು ಪುಂಟುದು ಆ ರಸೊನು ಪಜೆಟ್ ಮಯಿತ್‌ದ್ ಲುಂಗಾದ್ ದೀಪೆರ್.ಉಂದೆನ್ ಮಾಂಬಲ(ಮಾಂಫಲ)ಪನ್ಪೆರ್
## ಕುಕ್ಕುದ ಇರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮರತ್ತ ಉಪಯೋಗೊ
# ಕುಕ್ಕುದ ಮರೊಕ್ಕುಲಾ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗದವು ಅದುಮಡು. ಮದಿಮೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಎಡ್ಡೆ ಕಾರ್ಯದಪಗ ತೋರಣ ಕಟ್ಯೆರೆ ಕುಕ್ಕುದ ಇರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಕುಕ್ಕುದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಕೂಲಿ ದೆಕ್ಕುವೆರ್‍, ಇರೆತ್ತ ನಾರ್‍ಡ್‍ ನಾಲಾಯಿದ ಅಗ್ರಲಾ ದೆಪ್ಪುವೆರ್‍. ಕುಕ್ಕುದ ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್ ದ ತುಂಡುನು ಆಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಆನಗ ಕಾಟೊಗು ದಕ್ಕುನ ಕ್ರಮಲಾ ಉಂಡು. ಕುಕ್ಕುದ ಮಲ್ಲ ಮರೊಕ್ಕುಲು ಪಲಯಿ ಮಲ್ಪರೆಗ್‍ಲಾ ಆಪುಂಡು.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದುಲು
ಕುಂಬುಡದ ಕೊದ್ದೆಲ್

ಕೆಂಪು ಕುಂಬುಡ ಅತ್ತುಡ ತೀಪೆ ಕುಂಬುಡ ಪ್ರಪಂಚದ ಪೂರಾ ದಿಕ್ಕುಡುಲಾ ತಿಕ್ಕುನ ಒಂಜಿ ತೀಪೆದ  ತರಕಾರಿ. ಕೊದ್ದೆಲ್ ತುಳುನಾಡುದ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾಕವಿಧಾನೊಡು ಒಂಜಾತುಂಡು. 

ತೀಪೆದ,  ಪರಿಮಳೊದ,  ಮೃದು ಆಯಿನ  ಬುಕ್ಕೊ ರಸಭರಿತವಾಯಿನ  ಕುಂಬುಡ ಪೂರಾ  ಅಂಶೊಲೆನ್ ಒಯಿತೊನುಂಡು. ಅಂಚಾ    ಅವೆನ್ ತಿನ್ನಗ ಮಸ್ತ್  ರುಚಿಯಾಪುಂಡು. 

## ಕುಂಬುಡದ ಕೊದ್ದೆಲ್
ತೀಪೆದ  ಕುಂಬುಡದ  ಕೊದ್ದೆಲ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಅತ್ತುಡಾ ಪೂರಾ ದೈವ,  ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡು ಅನ್ನದಾನ ಆವಾಡು, ಮದ್ಮೆ, ಮುಂಜಿಯೇ ಆವಾಡ್, ಕೊದ್ದೆಲ್ ಉಪ್ಪಂದೆ  ಒವ್ವೆ ಒನಸ್  ಪೂರ್ಣ ಆಪುಜಿ.

## ಕುಂಬುಡದ ಕೊದ್ದೆಲ್ ಮನ್ಪರೆ  ಬೋಡಾಪಿನ ಪದಾರ್ಥೊಲು
1/2 ಕೆಜಿ ತೀಪೆದ ಕುಂಬುಡ
1/2 ಲೋಟೆ  ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ
ರುಚಿಗ್ ಉಪ್ಪು
ರುಚಿಗ್ ಬೆಲ್ಲ
ಕೊತ್ತಂಬರಿ ತೊಪ್ಪು
1/2 ಲೋಟ  ತಾರಾಯಿದ ಪೂ
1/2 ಚಮಚ ಕೊತ್ತಂಬರಿ 
1/2 ಚಮಚ ಜೀರಿಗೆ
6-7 ಮುಂಚಿ
ಒಂತೆ ಪುಣ್ಕೆದ ಪುಳಿ.
### ಅರೆಪುಗು
5-6‌ ನುಂಗುದಿನ ಉದ್ದದ ಮುಂಚಿ 
1 1/2 ಚಮ್ಚ ಕೊತ್ತಂಬರಿ  
ಒಂಜಿ ಚಮ್ಚ ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ
ಒಂಜಿ ಚಮ್ಚ ತೊಗರಿಬೇಳೆ 
7-8 ಬೆಸೊಪ್ಪುದ ಇರೆಲು
1/4 ಚಮ್ಚ ಮೆತ್ತೆ
1 ಚಮ್ಚ ಎಣ್ಣೆ
ಮಿತ್ತುದ  ಸಾಮಾನುಲೆನ್ ಕಂದು ಬಂಗಾರ್ದ ಬಣ್ಣ ಬರ್ಪಿನೆಟ್ಟ   ಪೊದ್ಪೊಡು‌. ಅತೆಟೇ  ಎಡ್ಡೆ ಪರಿಮೊಳ ಬರ್ರೆ  ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಆದಗ ಚಪ್ಪೆ ಆವರೆ  ಜಾದ್ ದೀಲೆ.
ಒಗ್ಗರಣೆ  ಪಾಡರೆ:
2 ಚಮ್ಚ ಎಣ್ಣೆ
1 ಚಮ್ಚ ಸಾಸಿವೆ
ಒಂತೆ ಬೆಸೊಪ್ಪುದ ಇರೆಲು
ಇಂಗ್ ಒಂತೆ
ಒಂಜಿ  ಕೆಂಪು ಉದ್ದದ ಮುಂಚಿನ್  ತುಂಡು ತುಂಡು ಆದ್ ಕತ್ತರೊಡು.

## ಕುಂಬುಡದ ಕೊದ್ದೆಲ್ ಮನ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಒಂಜಿ ಲೋಟ ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ  1/2 ಚಮ್ಚ ಮಂಜೊಲು ಪೊಡಿದೊಟ್ಟು  ತೊಗರಿ ಬೇಳೆನ್  ಕೊದಿಪಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ  ಕುಂಬುಡೊನು  ಪೊರ್ಲುಡು  ದೆಕ್ಕುದು  ತುಂಡು ತುಂಡು ಮಂತುದು, ಒಂತೆ  ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಉಪ್ಪುದೊಟ್ಟು   ಬೇಯಿಪಾವೊಡು. ಪೊತ್ತುದಿನ  ಮಸಾಲೆದ  ಪದಾರ್ಥೊಲೆನ್  ಮಿತ್ತು ಪಂಡಿನ  ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥೊದೊಟ್ಟುಗು  ಶೋಕುಡು ಕಡೆಯೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಬೇಯಿಪಾದಿನ  ಕುಂಬುಡದೊಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ದತೊಗರಿ ಬೇಳೆದೊಟ್ಟು   ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು ಪಾಡುದು,  ಮಸಾಲಾ ಪೂರಾ  ಸೇರಾದು ಬುಕ್ಕೊ   ಕುದಿಯರೆ  ಬುಡೊಡು.   ರುಚಿಗ್ ತಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ  ನೀರ್ ಸೇರಾದು,  10 ನಿಮಿಷೊ ಮುಟ್ಟ  ಕೊದಿಪಾವೊಡು, ಕೊದಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾದು ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡೊಡು. ಕಡೆಗ್ ತುಂಡು ಮಂದಿನ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪುನು ಕೊದ್ದೆಲ್ ದ ಮಿತ್ತು ಬಿರ್ಕುದು  ಅಲಂಕಾರ ಮನ್ಪೊಡು. ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಉರ್ಪೆಲ್ ಅತ್ತುಡ ಬೊಳಂತೆ ಅರಿತ ನುಪ್ಪುದೊಟ್ಟು ಬಲಸೊಡು. 

## ಮರ್ದುದ ಗುಣೊಲು
ಕುಂಬುಡೊಡು  ಬೀಟಾ ಕ್ಯಾರೋಟಿನ್ ದ  ಪೋಷಕಾಂಶ ಉಂಡು, ಅವು  ಕಣ್ಣುದ  ಆರೋಗ್ಯಕ್ ಪೂರಕವಾದುಂಡು. ಈ ತರಕಾರಿಗ್  ಬಂಗಾರುದ ಬಣ್ಣ ಬರ್ರೆ ಈ ಪೋಷಕಾಂಶನೇ ಕಾರೊಣ. ಬೀಟಾ ಕ್ಯೋರೋಟಿನ್ ನಮ್ಮ ಜೀರ್ಣಾಂಗೊಡು ಜೀರ್ಣ ಆಯಿನ  ಬುಕ್ಕೊ ರೆಟಿನಾಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಪೋಷಕಾಂಶವಾದ್  ಮಾರ್ಪಾಡು ಆಪುಂಡು. ಉಂದೊಂಜಿ  ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಆದ್  ಕಣ್ಣ್ ಗ್  ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯಿನ ಪೋಷಕಾಂಶವಾದುಂಡು.

ಕುಂಬುಡೊದ  ಬೀಜೊಲು ಮಸ್ತ್   ಪ್ರಮೊಣದ ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು ಬುಕ್ಕೊ  ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿನು ಹೊಂದುದುಂಡು.  ಕುಂಬುಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಡ್ದು  ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯೊನರೆಲ  ಸಹಕಾರಿ ಆಪುಂಡು, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಲೆನುಲಾ ಸುಧಾರಿಸುಂಡು.  ಕುಂಬುಡದ ಬೀಜೊಲು  ನೆತ್ತೆರುದ ಸಕ್ಕರೆದ  ಮಟ್ಟೊಲು, ನೆತ್ತೆರುದ ಒತ್ತಡ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಲಾ  ನಿರ್ವಹಣೆ ಮನ್ಪರೆ ಸಹಕಾರಿಯಾದುಂಡು. ಉಂದು  ಜೀರ್ಣ ಕಾರ್ಯಗುಲಾ ಒವ್ವೆ  ಒಂಜಿ  ತೊಂದರೆ ಆವಂದೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮನ್ಪರೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದುಂಡು.

ಕುಂಬಳಕಾಯಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಬುಕ್ಕೊ ಕರಗುನ ನಾರ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಹೃದಯೊಗು  ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕಾಂಶ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜೊಡು ಒಮೆಗಾ-3 ಫ್ಯಾಟಿ ಆಯಿಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಹೃದಯೊಗು ಎಡ್ಡೆ. ಈ ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು ಮೆದುಳುದ ಚುರುಕುತನೊನು ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಬೀಜೊಲೆಡ್ ಕರ್ಬ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯೊಗು ಮಸ್ತ್ ಉಪಕಾರಿ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ, ರಕ್ತೊಡು ಸಕ್ಕರೆದ ಮಟ್ಟೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುನಕುಲೆಗ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜೊಲು ಸಹಾಯಕ ಆಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಗುರ್ಗುಞಿ

ಗುರ್ಗುಞಿನ್ ಕನ್ನಡಡೊಡು ಗುಲಗುಂಜಿಂದ್‌ ಪನ್ಪೆರ್  ಅಬ್ರಸ್ ಪ್ರಿಕ್ಯಾಟೋರಿಯಸ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ **ಜೆಕ್ವಿರಿಟಿ ಬೀನ್** ಅತ್ತಂದೆ **ರೋಸರಿ ಪೀ** ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ಬೀನ್ ಕುಟುಂಬೊದ ಫ್ಯಾಬೇಸಿಡ್ ಒಂಜಿ ಮೂಲಿಕೆದ ಪೂತ ದೈ‌  ಬಲ್ಲ್. ಉಂದು ಸುಮಾರ್‌ ವರ್ಸ ಬದುಕುನಾ ಬಲ್ಲ್, ಮರ, ಬೇತೆ ದೈಕ್‌ಲೆನ್‌ ಪತೊಂದು ಬದುಕುಂಡು

ನೆನ್ನ ಬಿತ್ತ್‌ತ ಪೊರ್ಲುತ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು, ಅವು‌ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುಟು, ಮಣಿಲೆನ ರೂಪೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ತಾಳವಾದ್ಯೊಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಅಬ್ರಿನ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ವಿಷಕಾರಿ ಆಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಬಿತ್ತ್ೊನು ಅಗಿಂಡ ಮಲ್ಲಕುಲೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಆಪುಂಡು.  ಈ ದೈ ಏಷ್ಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೂಲತವು. ಉಂದು ಬದುಕ್‌ನಲ್ಪ  ಮಸ್ತ್‌ ಅಪುಂಡು.

## ಪುದರ್ಲು
*ಅಬ್ರಸ್ ಪ್ರಿಕ್ಯಾಟೋರಿಯಸ್ ನ್* ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜೆಕ್ವಿರಿಟಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಏಡಿದ ಕಣ್ಣ್, ಅತ್ತ್ಂಡ ರೋಸರಿ ಪೀ, ಪ್ಯಾಟರ್ನೊಸ್ಟರ್ ಪೀ, ಲವ್ ಪೀ, ಪ್ರಿಕ್ಯಾಟರಿ ಪೀ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೀನ್, ಪ್ರಾರ್ಥನೆದ ಮಣಿ, ಜಾನ್ ಕ್ರೌ ಬೀಡ್, ಹವಳದ ಮಣಿ, ಕೆಂಪು-ಮಣಿ ಬಳ್ಳಿ, ದೇಶದ ಲಿಕೋರೈಸ್, ಭಾರತೀಯ ಲಿಕೋರೈಸ್, ಕಾಡು ಲಿಕೋರೈಸ್, ಜಮೈಕಾ ಕಾಡು ಲಿಕೋರೈಸ್, ಒಲಿಂಡಾ (ಶ್ರೀ ಬಾಸೆಡ್ ಲಂಕಾ/ಸಿಂಹಳ),  ಗುಂಡೂಮನಿ/ಕುಂದುಮನಿ (ಭಾರತ/ತಮಿಳು ಬಾಸೆಡ್), ಕುನ್ನಿಕ್ಕುರು(കുന്നിക്കുരു) (ಭಾರತ/ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಡ್),  ಅಕರ್ ಸಾಗ, ಕೂಂಡ್ರಿಮನಿ, ಗಿಡೆ, ಜುಂಬಿ  ರಟ್ಟಿ / ರೆಟ್ಟಿ / ರೆಟ್ಟಿ, ಗೂಂಜಾ / ಗುಂಜಾ / ಗೂಂಜಾ / ಗುಂಜಾ, ಚೋಂಟ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನ ಸಸ್ಯ.

ಆಫ್ರಿಕಾಡ್, *ಅಬ್ರಸ್ ಪ್ರಿಕ್ಯಾಟೋರಿಯಸ್ ನ್* ನೈಜೀರಿಯಾದ ನೈಋತ್ಯೊಡು ಒಜುಒಲೊಗ್ಬೊ ( ಯೋರುಬಾ ), ಒಟೊ-ಬೆರೆಬೆರೆ ( ಇಗ್ಬೊ ), ಇಡೊನ್ಜಾಕಾರ ( ಹೌಸಾ ) ಬುಕ್ಕೊ ನ್ನೆಮಿನುವಾ (ಐಬಿ) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್   ಬುಕ್ಕೊ ಘಾನಾಡ್ ಒಬಿರೆಕುಯುರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ಪರಿಚಯೊ
right|thumb|ಕೊಹ್ಲರ್ ನ ''ಔಷಧೀಯ-ಸಸ್ಯೊಲೆಡ್ದ್''

## ಉಪಯೋಗೊಲು
thumb|250x250px| ''ಎ. ಪ್ರಿಕ್ಯಾಟೋರಿಯಸ್'' ನ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆನ್ ಆಭರಣೊಲೆನ ರೂಪೊಡು ಕಟ್ಟ್ ದ್ ದೀಪೆರ್.
*ಅಬ್ರಸ್ ಪ್ರಿಕ್ಯಾಟೋರಿಯಸ್* ನ ಬಿತ್ತ್‌ಲು ಅಯಿತ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊಗು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಭರಣೊಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಮೌಲ್ಯದವು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಡು ಕಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಂಪು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊಲು ಉಂಡು. ಜೆಕ್ವಿರಿಟಿ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆಡ್ದ್ ಆಭರಣೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನವು ಒಂತೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪನ್ಪಿನ ವದಂತಿ ಉಂಡು. ಬಿತ್ತ್‌ಲೆನ್ ಥ್ರೆಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಸಲುವಾದ್ ಬಿತ್ತ್ೊಲೆನ್ ಚುಚ್ಚುನ ಬೇಲೆದಕುಲು ವಿಷ ಅತ್ತಂಡ ಪಿನ್ಪ್ರಿಕ್ ಡ್ದ್ ಸಾವುಲಾ ಅನುಭವಿಸೊಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಿರಂತರ ವರದಿಲು ಉಂಡು, ಆಂಡ ಅಯಿಕ್ ಮಸ್ತ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊಲು ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನ ತೋಜುಂಡು. ಒಂಜಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸರ್ಚ್ ಡ್ 265 ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಲು *ಅಬ್ರಸ್ ಪ್ರಿಕ್ಯಾಟೋರಿಯಸ್* ನ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಅವುಲು ಒಂಜಿಲಾ ವೃತ್ತಿಪರ ವಿಷೊನು ಎದುರಿಸಂದಿನವು.

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ಡ್ ಯುಕೆಡ್ ಈಡನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಔಟ್ಲೆಟ್ ಲೆಡ್ ಮಾರಾಟ ಆಯಿನ ಜೆಕ್ವಿರಿಟಿ ಬೀನ್ಸ್ ನ್ ಬಳಸದ್ ಮಲ್ತಿನ ಬ್ರೇಸ್ಲೆಟ್ ಲೆಗ್ ರಿಕ್ಯಾಲ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಗ್ಯಾಲರಿ

ಫೈಲ್:AbrusWhiteSeeds.jpg|alt=White variety of seeds.|ಬೊಲ್ದು ಗುರುಗುಙಿ
ಫೈಲ್:Abrus_precatorius_W_IMG_1578.jpg|alt=Abrus precatorius leaves and flowers| *ಗುರುಗುಙಿ ಪೂ*
ಫೈಲ್:Abrus_precatorius_W2_IMG_1578.jpg|alt=Abrus precatorius flowers| *ಗುರುಗುಙಿ ಪೂ*
ಫೈಲ್:IndianLicorice_7899.JPG|alt=Abrus precatorius seeds| *ಗುರುಗುಙಿ* 
ಫೈಲ್:Abrus_precatorius_—_Scott_Zona_001.jpg|*ಗುರುಗುಙಿ  ಕೋಡು*
ಫೈಲ್:Abrus_precatorius-01.jpg|*ಗುರುಗುಙಿ  ಕೋಡು*

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ಕುಂಬಳೆ ಸುಂದರ ರಾವ್

**ಕುಂಬ್ಳೆ ಸುಂದರ ರಾವ್** ಅತ್ತ್ಂಡ **ಕುಂಬ್ಳೆ ಸುಂದರ ರಾವ್** (೨೦ ಮಾರ್ಚ್, ೧೯೩೪ - ೩೦ ನವೆಂಬರ್, ೨೦೨೨)  ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಯಕ್ಷಗಾನ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಲ-ಮದ್ದಳೆ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ) ಕಲಾವಿದೆರ್. ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಅತ್ತ್ಂಡ ತೆಂಕತಿಟ್ಟು ಶೈಲಿದ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಕಲಾಕಾರೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣಗನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದಾರ್ಮ. ಸುರತ್ಕಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ದ್ ೧೯೯೪ರ್ದ್ ೧೯೯೯ ಮುಟ್ಟ ಹತ್ತನೇ ಕನಾ೯ಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಸದಸ್ಯರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್.  ಸುರತ್ಕಲ್, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಇರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊಲೆಡ್ (ಯಕ್ಷಗಾನ ತಂಡೊಲು) ಕಲಾವಿದೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪಿ ದಯಾನಂದ ಪೈ ಮತ್ತು ಪಿ ಸತೀಶ್ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 2018–2019 ವರ್ಸೊದ ಯಕ್ಷಮಂಗಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆತೆರ್.  ಕನಾ೯ಟಕ ರಾಜ್ಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು
ಹೆಚ್.‌ ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ

**ಎಚ್.** **ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ** (ಹರದಾನಹಳ್ಳಿ ದೊಡ್ಡೆ ಗೌಡ ದೇವೇಗೌಡ) ಭಾರತದ 12ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ.    ‘ಮಣ್ಣ್ ದ ಮಗೆ’ ಪನ್ಪಿ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ ದೇವೇಗೌಡೆರ್ ರೈತೆರೆನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬದ್‌ ಕ್
ದೇವೇಗೌಡ ಮೇ ೧೮, ೧೯೩೩ ಡ್ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೊಳೆನರಸಿಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಹರದಾನಹಳ್ಳಿಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಡ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವೇಗೌಡೆರ್ 1954ಡ್ ಹಾಸನ ತಾಲೂಕುದ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಿರೇಹಳ್ಳಿದ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್. ಡಿ. ರೇವಣ್ಣ ಸೇರ್ದ್ ನಾಲ್ಬೊ‌ ಆನ್‌ ಜೋಕುಲು, ರಡ್ಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.    ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಕನಾ೯ಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಎಚ್. ಡಿ. ರೇವಣ್ಣ ಕಕರ್ನಾಟಕೊ ಸರಕಾರೊಡು ಮಂತ್ರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ಡಿಯಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಡಾ. ಸಿ.ಎನ್. ಮಂಜುನಾಥೆರ್ ದೇವೇಗೌಡೆರೆ ಅರುವತ್ತೆ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ರಾಜಕೀಯೊಡು ಅರೆನ ಸ್ನೇಹಿತೆರ್ ಆಯೆರ್.

## ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನೊ
೧೯೫೩ ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊದ ಸದಸ್ಯೆ ಆಯೆರ್. ಆರ್ ೧೯೬೨ ಮುಟ್ಟ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊಡು ಇತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ್ ನಿಲೆಯಾಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಬೆಕ್  ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್.

ಮುಕ್ಲೆನ ಮೂಜಿ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಹೊಳೆನರಸಿಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದ್ ವಿಧಾನಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೧೯೭೨ ಡ್ದ್ ೧೯೭೬ ಮುಟ್ಟ ಬುಕ್ಕೊ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೭೬ ಡ್ದ್ ೧೯೭೭ ಮುಟ್ಟ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಬೆಟ್ ವಿರೋದೊ ಪಕ್ಷೊದ ನಾಯಕೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. 1975-76 ದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಡ್ ಬಂದಿತೆರಾಯಿನ ದೇವೇಗೌಡೆರ್, ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ನೀರಾವರಿ ಸಚಿವೆರ್ ಆಯೆರ್. ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಕೆಗ್ ದಿಂಜ ದುಡ್ಡು ಕೊರ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪಿನೆಡ್ದಾವರ ೧೯೮೭ ಡ್ ಮಂತ್ರಿ ಸ್ತಾನೊಡ್ದ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ೧೯೯೧ ಡ್, ಹಾಸನ್ ಲೋಕಸಬಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದ್ ಲೋಕಸಬೆಕ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್.

## ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ
ಇಂದೆಡ್ದ್‌ ಬುಕ್ಕೊ, ಜನತಾ ದಳೊದ ರಾಜ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದಿತ್ತಿನ ದೇವೇಗೌಡ 1994 ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ 14ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ದೆತೊನುವೆರ್.

## ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
೧೯೯೬ ಡ್ ಒವ್ವೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷೊಗು ಲೋಕಸಬೆಟ್ ಸ್ವಸ್ಟೊ ಬಹುಮತ ಇಜ್ಜಿ. ಅಪಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿಜೆಪಿ ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷೊಲೆನ ಮೈತ್ರಿ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ದ ಬೆಂಬಲೊಡು ಕೇಂದ್ರೊಡು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದ್ ದೇವೇಗೌಡ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ತೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ 11ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಯೆರ್. ೧೯೯೬ ಜೂನ್ ೧ ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೭ ಮುಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಯೆರ್. ಅಂಚನೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ ದ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಕಮಿಟಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೊ ಯೋಜನೆದ ಪುಗರ್ತೆ ಆರೆಗ್‌ ಸಂದುಂಡು.  ನನೊಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು ಜಾತ್ಯತೀತ ಜನತಾ ದಳೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮುಕ್ಯಮಂತ್ರಿಲು
ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಗುರ್ತ

**ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ ಗುರ್ತ** ⟨**₹**⟩ ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಕರೆನ್ಸಿ ಆಯಿನ ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ (ISO 4217 : INR) ದ ಕರೆನ್ಸಿ ಚಿಹ್ನೆ. ಡಿ. ಉದಯ ಕುಮಾರ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸೊಡು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 15 ಜುಲೈ 2010 ಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆಗ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಭಾರತೀಯ ನಿವಾಸಿಲೆನ ನಡುಟು ಮುಕ್ತ ಸ್ಪರ್ಧೆದ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿನ್ ಅಳವಡಿಸವುನ ದುಂಬು, ರೂಪಾಯಿಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಚಿಹ್ನೆಲು ⟨**Rs**⟩, ⟨**Re**⟩ ಅತ್ತ್ಂಡ, ಭಾರತೋದ  ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್, ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಬಾಸೆಡ್ ಸೂಕ್ತವಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ.

ಈ ವಿನ್ಯಾಸೊನು ದೇವನಾಗರಿ ಅಕ್ಷರ ⟨र⟩ (ra)ನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸಮತಲ ರೇಖೆ ಬುಕ್ಕೊ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ದ ಮಲ್ಲ ಅಕ್ಷರ ⟨R⟩ನ್ ಅಯಿತ ಲಂಬ ಗೆರೆ ಇಜ್ಜಿ.

## ಮೂಲ
5 ಮಾರ್ಚ್ 2009ಡ್, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಗ್ ಒಂಜಿ ಚಿಹ್ನೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನ ಸ್ಪರ್ಧೆನ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರು.   ೨೦೧೦ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ದ ಪೊರ್ತುಡು, ಅಪಗದ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆರಾಯಿನ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಚಿಹ್ನೆ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಸೆರೆಪತ್ತೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಸುಮಾರ್ 3,331 ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಲೆಡ್ದ್, ಐನ್ ಚಿಹ್ನೆಲೆನ್ ಶಾರ್ಟ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಮಲ್ತೆರ್.  ನೊಂದಿತಾ ಕೊರೆಯಾ-ಮೆಹ್ರೋತ್ರಾ, ಹಿತೇಶ್ ಪದ್ಮಶಾಲಿ, ಶಿಬಿನ್ ಕೆ.ಕೆ., ಶಾರುಖ್ ಜೆ. ಇರಾನಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಡಿ.ಉದಯ ಕುಮಾರ್ ನಕುಲೆನ ಪ್ರವೇಶೊಲು ಉಂದು: ಅವುಲು ಒಂಜಿ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಮಂತ್ರಿಲೆನ ಸಭೆಟ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರೆ ಉಂಡು ಜೂನ್ 24 ತಾರೀಕ್ ಗ್ ನಡತ್ಂಡ್.  ಆಂಡಲಾ, ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆರೆನ ಕೋರಿಕೆಡ್

## ವಿನ್ಯಾಸ
thumb|ಗ್ರಾಫಿಕ್ ರೂಪೊಡು ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿದ ಚಿಹ್ನೆ

## ಪೈಸಾದ ಸಂಕೇತ

## ಅಕ್ಷರೊಲೆನ ನಕ್ಷೆಲು

* ಕರೆನ್ಸಿ ಚಿಹ್ನೆ
* ರೂಪಾಯಿ ಗುರ್ತ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಮರ

**ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಮರ**ಕ್ಕ್ ಚೆನ್ನೆದ ಮರಂದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್.ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿನ್ ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಆ ಕಾಯಿನ್ ಚೆನ್ನೆದ ಕಾಯಿಂದ್‌ಲ ಅ ಕಾಯಿದ ಮರನ್ ಚೆನ್ನೆದ ಮರಂದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್.ಈ ಮರ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮೂಲದ ಒಂಜಿ ಮರ.

## ಮರದ ಪೊಲಬು
ಉಂದೊಂಜಿ ಜಾಸ್ತಿ ಎತ್ತರ ಬಳಪುನ ಮರ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೬ಡ್ದ್ ೧೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು.ಉಂದೆತ ಕಾಂಡ (ತಿರ್ಲ್) ದಪ್ಪವಾದ್ ೪೫ ಸೆ.ಮೀ ಅಗಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಉಂದೆತ ಇರೆಕುಲು  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪು, ಓಂಟೆ ಪುಳಿತ ತಪ್ಪುದಲೆಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಕಡ್ದಿಡ್ ಒತ್ತೊತ್ತಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
## ಉಪಯೋಗೊಲು
ಈ ಮರ ನಿರೆಲ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ ಮಣ್ಣ್‌ದ ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಸ್ಥಿರತೆನ್ ಕಾಪೆರೆ ಸಹಾಯ ಅಪುಂಡು.ಈ ಮರ ಮರ್ದ್‌ದ  ತಯಾರಿಕೆಡ್ಲ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆತ ಕೆತ್ತೆ,ಇರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿತ್ತ್‌ಡ್  ಮರ್ದ್‌ದ   ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮರನ್ ಓಡ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ  ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಈ ಮರ ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ  ಪೀಠೋಪಕರಣ(ಮೇಜಿ ಕುರ್ಚಿ,ಬೆಂಚಿ) ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪೆರೆಲ ಗಳಸುವೆರ್ ಉಂದೆತ ಕಾಯಿನ್ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿಲು  ಕೆಂಪಾದ್ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುನೆಡ್ಡಾವರ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಅಂಚನೆ  ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತು ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಗಳಸುವೆರ್
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕೊಟ್ಟಿಗೆ

**ಕೊಟ್ಟಿಗೆ** ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ನಮುನೆದ ಅಡ್ಯೆ.ಕೊಟ್ಟಿಗೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯದವಾದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
## ಬಾರೆದ ಇರೆತ್ತ ವಿಶೇಷತೆ
ಬಾರೆದ ಮಾತ ಭಾಗೊಡುಲ ಮರ್ದ್‌ದ ಅಂಶೊ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟೆರೆ ಬಾರೆದ ಇರೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುಬೆರ್.ಬಾರೆದ ದಂಟ್ ಪೂಂಬೆ ಬಾರೆದ ಕೈಲ್ ಮಾತಲ ಸರೀರೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಅಂಚಾದ್ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಪಜೆ ಮಡಿಕೆಲ್ ಮಾತ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್

## ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಇತ್ತಿನ ಅರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉರ್ದುದ ಬೇಳೆನ್ ಐನ್ ಆಜಿ ಗಂಟೆ ದುಂಬು ಬೊದ್‌ಲೆರೆ ಪಾಡೊಡು ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಅರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉರ್ದುನು ಪೊರ್ಲು ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಕಡೆದ್ ದೀವೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೭ಡ್ಡ್ ೮ ಗಂಟೆ ಕಡೆದ್ ದೀದ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಡೆದ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತಿನ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಬಂದೊನು ಮಯಿತ್‌ದ್ ಅಟ್ಟಿದ ಕರಟ್ ಬೆಯಿರೆ ದೀವೊಡು.
## ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟುನ ವಿಧಾನೊ
ಎಡ್ಡೆ ಅಗೆಲ ಬುಕ್ಕೊ ಉದ್ದ ಇತ್ತಿನ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಕೊಯ್ಯೊಂದು  ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ಚೂರು ಬಾಡಾದ್ ನಡುವೆ ಇತ್ತಿನ ದಾರೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ತಿಗುರೊಡು ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್  ಚಾಕಲೇಟ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಸುತ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಮೈ ಕಟ್ಟೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಬಂದ ಪಾಡ್ದಾತ್ ನನೊಂಜಿ ಮೈನ್ಲ ಅವ್ವೆ ಬಾರೆದ ಇರೆತ ನಾರ್‌ಡ್ ಕಟ್ಟೊಡು.ಕೆಲವೆರ್ ಇಂಚ ಕಟ್ಟೆರೆ ಬಙ ಆಪುನೆಕ್ ಬಾರೆದ ಕೊಡಿ ಇರೆಟ್ ನಡುಟು ರಡ್ದ್ ಕೈಲ್ ಬಂದ ಪಾಡ್ದ್ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿಡ್ಡ್ ಮಡಿತ್‌ದ್ ಬೆಯಿಯೆರೆ ದೀಪೆರೆ
## ಪೆಲತ ಇರೆತ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ
ಪೆಲತ ಇರೆನ್ ಮೂಡೆದ ಲೆಕ್ಕ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಉಲಯಿ ಬಂದೊ ಮಯಿತ್‌ದ್ ತಂದೊರುಡು ಬೆಯಿಪಾಂಡ ಅವೆನ್ ಪೆಲತ ಇರೆತ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಪನ್ಪೆರ್
ಪೆಲಕಾಯಿ ಬೆರಟಿ

**ಪೆಲಕಾಯಿ ಬೆರಟಿ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ತೆನಸ್ಸ್. ಉಂದು ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಆಟಿದ ತಿಂಗೊಳುಗಾದ್ ದಾಸ್ತಾನ್ ಮಲ್ತ್ ದೀಪಿನ ತೆನಸ್ಸ್. ಆಟಿಟ್ ಜೋರು ಬರ್ಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿಕ್ಕುನು ಕಮ್ಮಿ. ತಿಕ್ಕ್ಂಡಲ ಆಟಿದ ಪೆಲಕಾಯಿ ಆತ್ ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್. ಬರ್ಸದ ನೀರ್ ಒಯ್ಯಿತ್‌ದ್ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಜಾಸ್ತಿ. ಅಯಿಕಾದ್ ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿಕ್ಕುನ ಪೊರ್ತುಡು ಅವೆನ್ ದಾಸ್ತಾನ್ ಮಲ್ತ್ ದೀಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮೊಕು ಬೆರಟಿ ಮಲ್ಪುನೆ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಪೆಲಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ಪೋಷಕಾಂಶ
ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಸಕ್ಕರೆದ ಅಂಶೊ, ಅನ್ನಾಂಗ, ಸಾರಜನಕ, ಪಿಷ್ಟ, ಖನಿಜಾಂಶ ಉಂಡು. ಉಂದು ಪಿತ್ತನಾಶಕ, ಬಲವರ್ಧಕ ಆದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ 'ಸಿ' ಸತ್ವ ವೈರಲ್- ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕುಡ್ದು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ಒವ್ವೇ ಕುತ್ತೊ(ಸೀಕ್) ಬರಂದಿಲೆಕ ತೂಪಿನ ಸಗ್ತಿಲಾ ಪೆಲಕಾಯಿಗ್ ಉಂಡು. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗ್ ಎದುರುಲಾ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಸಗ್ತಿ ನೆಟ್ಟುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಇತ್ತಿನ ನಾರ್‌ದ ಅಂಶೊಡ್ದಾವರ ಜೀರ್ಣ ಸಗ್ತಿ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬಂಜಿದ ಪುಡಿ- ಅಲ್ಸರ್ ಆವಂದಿಲೆಕ ತೂಪುಂಡು. ಇಂದೆಟುಪ್ಪುನ 'ಎ' ಸತ್ವ ಕಣ್ಣ್, ಚರ್ಮೊಗು ಎಡ್ಡೆ. ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರೊಕ್ಟೋಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶೊಲು ತ್ರಾಣ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಪೆಲತ ಮರತ ಬೇರ್‌ಡ್ ಮಲ್ದಿನ ಕಸಾಯ ಉಬ್ಬಸ ಸೋಂಕುಗು ರಾಮಬಾಣ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೆಲಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ತಾಮ್ರದ ಅಂಶೊ ಥೈರಾಯಿಡ್ ಬರಂದಿಲೆಕ ತೂಪುಂಡು.

## ಬೆರಟಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಪರ್ಂದ್ ಪೆಲಕಾಯಿನ್ ಮೂರ್ದ್ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಲಕ್ಕಾದ್ ಅವೆತ ಕನ್ನಿ, ಪೆಲತ್ತರಿ,ಪೋಂಡಿ ಮಾತ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಪಚ್ಚಿಲ್‌ನ್ ಸೋಕುಡೆ ಸಣ್ಣ ಕೊಚ್ಚೊಡು ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ಡ್ ಒಂಜಿ ಬಣಲೆ ದೀದ್ ಅಯಿಕ್ ಚೂರು ನೈಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಮೂರ್ದ್(ಕೊಚ್ಚಿದ್) ದೀನ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಪಾಡ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೆಯಿಪಾವೊಡು ಅವ್ವು ಬೆಯಿತ್‌ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಮಣ್ಣಿದ ಲೆಕ್ಕಾನಗ ಅವೆನ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ಡ್ದ್ ಜಾದ್ ಚವುಲಿ ಅಯೆರೆ ಬುಡೊಡು ಚವುಲಿ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ 
ಭರಣಿಡ್ ದಿಂಜಾದ್ ದೀವೊಡು ಪೆಲಕಾಯಿ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ  ಬೋಡಾನಗ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
## ಬೆರಟಿದ ಉಪಯೋಗ
*ಪಾಯಸೊ ಮಲ್ಪುನಗ ಈ ಬೆರಟಿನ್ ಸೇರಾದ್ ಪಾಯಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಾಯಸ ಮಲ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು
*ಅರಿ ಕಡೆನಗ ಬೆರಟಿ ಸೆರಾದ್ ಕಡೆದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಮಡಿತ್ ದೀದ್ ತಂದೊರುಡು ಬೆಯಿಪಾಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ತಿ ಲೆಕ್ಕಾಪುಂಡು
*ಅರಿ ಕಡೆನಗ ಬೆರಟಿ ಸೆರಾದ್ ಕಡೆದ್ ಅಪ್ಪದ ಕಾವೆಲಿಡ್ ಮಯಿತ್‌ದ್ ಬೆಯಿಪಾಂಡ ಅಪ್ಪದಡ್ಯೆ ಆಪುಂಡು
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿ

ಮಂಜೊಟ್ಟಿದ ಮರತ ಕಾಯಿಗೆ **ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿ** ಪನ್ಪೆರ್ ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಮರ ಬೇಗ ಬಳಪುನಂಚಿನ ಮರ.  ಅಯಿಟ್ ಆಪುನ ಕೊಂಬುದ ಉಲಯಿದ ಬಿತ್ತ್‌ ಭಾರಿ ವಿಶೇಷ ತೂಯೆರೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು.  ಮರಟ್ ಕೊಂಬು ಆದ್  ಬುಳೆನಗ ಪುಡದ್ ಬಿತ್ತ್  ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೂರ್ದು ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಅವೆನ್ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬೆರೆ  ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಕಾರಣ ಚೆನ್ನೆಕಾಯಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಆಪುಂಡು

## ಮಂಜೊಟ್ಟಿಕಾಯಿದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್
* ಕನ್ನಡ-ಚೆನ್ನೆಕಾಯಿ,ದೊಡ್ಡಗುಲಗುಂಜಿ
* ಇಂಗ್ಲಿಸ್-ರೆಡ್ಡ್ ಲಕ್ಕಿ ಸೀಡ್ಸ್
* ಮಲಯಾಳ- ಮಂಜಾಡಿ
* ತುಳು-ಮಂಜಟ್ಟಿಕಾಯಿ
## ಪರಿಚಯ
ಮಂಜಟ್ಟಿ ಕಾಯಿದ ಕೊಂಬು ಬುಳೆದ್ ಲುಂಗ್‌ದ್ ಪುಡದಾನಗ ಉಲಯಿ ಕೆಂಪು ಕಾಯಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಈ  ಕೆಂಪು ಕಾಯಿ ಉರುಟಾದ್ ನಡುಭಾಗ ಉಬ್ಬುದು ಉಪ್ಪುಂಡು.ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಈ  ಕಾಯಿಲು ವಿಷ ಅದಿತ್ತಿನೆಡ್ಡಾತ್ರ ಸೀದಾ ತಿನ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಇಜ್ಜಿ.ಉಂದೆನ್ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್
## ನಂಬಿಕೆ
ಪೊಡಿ ಜೋಕುಲು  ಹಠತ ಸ್ವಭಾವದಕುಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಅಕುಲೆನ್ ಗುರುವಾಯೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ದ್ವಾರದ ಎದುರುಡು ದೀದ್ ಇತ್ತಿನ  ಮಂಜಟ್ಟಿ ಕಾಯಿಲೆಡ್ ಗೊಬ್ಬಾಂಡ ಅಕುಲೆನ ಹಠ ಸ್ವಭಾವ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.ಈ ಸೇವೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲ ದೇವರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪರಕೆದ ರೂಪೊಡು ಸಂದಯಿತ ಮಲ್ಪುವೆರ್ 
## ಉಪಯೋಗೊಲು
*ಈ ಕಾಯಿಲು ಭಾರಿ  ಕೆಂಪಾದ್ ಪೊರ್ಲು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ಡಾತ್ರ  ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ ತಯಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ  ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಗಳಸುವೆರ್.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಚೆನ್ನೆಮಣೆ
ಕಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಜಪ್ಪು, ಮಂಗಳೂರು

ಕಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಕುಡ್ಲಡ ಜೆಪ್ಪುಡು ಉಂಡು
-== ಇತಿಹಾಸ==
ಪದೆಂಗಿ ಪಾಯಸ

**ಪದೆಂಗಿ ಪಾಯಸ**

ಉಂದು ಪುದರ್ಪ ಡ್ ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೆ ಪದೆಂಗಿನ್  ಗಳಿಸದ್  ಮಲ್ಪುನ ಪಾಯಸ.  ಒವ್ವೇ ಪರ್ಬೊದ ಪೊರ್ತುಡು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಸಿಹಿ ತೆನಸ್ ಉಂದು. ಈ ಪಾಯಸ್ ನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಪರ್ಬೊ, ವಿಶೇಷ ಸಂಭ್ರಮೊಲೆಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತೀಪೆ ತಿನರೆ ಆಸೆ ಆನಗ,  ಈ ಪಾಯಸ್ ನ್ ಸುಲಭವಾದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಈ ಪಾಯಸನ್  ಬೆಲ್ಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಎಡ್ಡೆ ರುಚಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ಈ ಸಿಹಿನ್ ಮಾತಾ ಪ್ರಾಯದಕುಲು ಇಷ್ಟ ಪಡ್ಪೆರ್.

## ಪದೆಂಗಿ ಪಾಯಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ಸಾಮಗ್ರಿಲು

1 ಲೋಟ ಪದೆಂಗಿ ಸಲಾಯಿ
3/4 ಲೋಟ ಪುಡಿ ಮಲ್ತಿನ ಬೆಲ್ಲ
1/4 ಲೋಟ ನುಂಗುದಿನ ತಾರಾಯಿ
2 - ಪಚ್ಚೆ ಏಲಕ್ಕಿ
2 ಚಮ್ಚ ಗಸಗಸ
೧೨ - ಗೋಡಂಬಿ
12 - ಬಾದಾಮಿ
1 ಚಮ್ಚ ತುಪ್ಪ

## ಪದೆಂಗಿ ಸಲಾಯಿದ ಪಾಯಸ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ
ನುಂಗುದಿನ ತಾರಾಯಿ, ಗಸಗಸೆ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಬಾದಾಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗೋಡಂಬಿನ್ ತುರಿದ್ ಮೃದುವಾದ್ ಪುಡಿ ಮಲ್ಪುಲೆ. ಒಂಜಿ ಬಜನೊಡ್ ತುಪ್ಪ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಲೆ ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪೊಡು ಪದೆಂಗಿ ಸಲಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ 4-5 ನಿಮಿಷ ಫ್ರೈ ಮಲ್ಪುಲೆ. ಪದೆಂಗಿ ಸಲಾಯಿ ನ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಪೊತ್ತುದು ಸುವಾಸನೆ ಬರೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಪದೆಂಗಿ ಸಲಾಯಿನ್  ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಬೇಯೆರೆ ಬುಡ್ಲೆ. ಬೇಯಿನ ಪದೆಂಗಿ ಸಲಾಯಿ ನ್ ಒಂಜಿ ದಪ್ಪದ ಬಾಜನೊಡು ಪಾಡ್ಲೆ. ಅಪಗ, ಪೆರದ್ ದೀತಿನ ತಾರಾಯಿದ ಮಿಶ್ರಣೊನು ಪಾಡ್ಲೆ. ಮಿಶ್ರಣೊನು ಎಡ್ಡೆ ದಪ್ಪ ಆಪಿನ ಮುಟ್ಟ ಕಮ್ಮಿ ಜ್ವಾಲೆಡ್ ಕುದಿಪಾವೊಡು. ಪುಡಿ ಮಲ್ತಿನ ಬೆಲ್ಲದ ತುಂಡುಲೆನ್ ಪಾಡ್ಲೆ, ಕರಗುನ ಮುಟ್ಟ ನಿರಂತರವಾದ್ ಕಲಕೊಡು, ಹಾಲು ಪಾಡ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ದಪ್ಪ ಆಪಿನ ಮುಟ್ಟ 4-5 ನಿಮಿಷ ಕುದಿಪಾವೊಡು. ಒಂತೆ  ದಪ್ಪ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಜಾದು ದೀವೊಡು.

ನಿಕ್ಲೆನ ಆದ್ಯತೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪಾಯಸ್ ನ್ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಅತ್ತ್ಂಡ ಫ್ರಿಜ್ ಡ್ ದೀದ್ ತಂಪು ತಂಪು ಮಲ್ತ್ ದ್ ತಿನೊಲಿ.

## ಪದೆಂಗಿ ಸಲಾಯಿದ  ಆರೋಗ್ಯದ ಮಿತ್ತು ಆಪಿನ ಉಪಯೋಗ
ಉಂದೆಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಖನಿಜೊಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಪೋಷಕಾಂಶೊಲುಲಾ ಉಂಡು. ವಿಶೇಷವಾದ್, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಮ್ರದಂಚಿನ ಖನಿಜೊಲು  ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು. ಆತೆ ಅತ್ತವಂದೆ. ನೆಟ್ಟ್ ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಪ್ರೋಟೀನ್, ಫೈಬರ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯೊನು ಬುಲೆಪಾವುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜೀವಸತ್ವೊಲು ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು
ವರ್ಗೊ:ಅಡ್ಯೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಬಜಿಲ್ದ ತೆನಸುಲು

ಬಜಿಲ್ ಪಂಡ ಅರಿಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತು. ನೆಟ್ ಧಾರಾಳವಾದ್ ಪೋಷಕಾಅಂಶಲು ಉಲ್ಲ. ಬಜಿಲ್ ಶರೀರದ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲಪುಂಡು. ಬಜಿಲ್ಡ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯ ಗ್ಲ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ. ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕಬ್ಬಿಣ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ರಂಜಕದಂತಹ ಖನಿಜಲು ಬಜಿಲ್ಡ್ ಉಂಡು.ಬಜಿಲ್ಡ್ ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ1, ಬಿ2, ಬಿ3, ಬಿ6 ಮಾತಾ ಉಂಡು.
ಬಜಿಲ್ಬಜಿಲ್ ಕಾಂಡೆದ ತೆನಸ್ ಆದ್ ಲಾ ಬಯ್ಯದ ತೆನಸ್ ಆದ್ಲಾ ತಿನೊಲಿ. ಬಜಿಲ್ ತಿಂನ್ಪುನೆರ್ದ್ ಆರೋಗ್ಯ ಗ್ ಮುಸ್ತ್ ಉಪಕಾರ ಉಂಡು. ಉಂದು ಕೆಲವು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಬಜಿಲ್ ತಿಂನ್ಪುನೆರ್ದ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪ್ರಯೋಜನಲು :

### ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌
ಬಜಿಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ ಜಾಸ್ತಿಯೇ ಉಂಡು. ಉಂದು ನಮಕ್ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಬೋಡಾಪುನ ಶಕ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಬಜಿಲ್ಬಜಿಲ್ ಕಾಂಡೆದ ತೆನಸ್ ಗ್ ದೆತೊಂಡಾ ದಿನ ಇಡೀ ಉಲ್ಲಾಸಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್.

### ಕ್ಯಾಲೋರಿ
ಬಜಿಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಮಟ್ಟ ದಿಂಜ ಕಮ್ಮಿ ಉಪ್ಪುನೆ. ತೂಕ ಕಮ್ಮಿ ಆಯೆರೆ ತೂಪುನಕುಲು ಕಾಂಡೆ ದ ತೆನಸ್ ಬಜಿಲ್ ತಿಂಡ ಅಕುಲೆನ ತೂಕ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಜಿ.

### ಗ್ಲುಟನ್ ಮುಕ್ತ
ಬಜಿಲ್ ಗ್ಲುಟನ್ ಮುಕ್ತವಾಯಿನ ವಸ್ತು. ಉಂದು ಗ್ಲುಟನ್ ಅಲರ್ಜಿ ಇತಿನಕುಲೆಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ತೆನಸ್

ಬಜಿಲ್ಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಓವ್ವೆ ತೆನಸ್ ಲಾ ದೆತೊoಡ ಅವು ಬೇಗ ಜೀರ್ಣ ಆಪುಂಡು.

### ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ
ಬಜಿಲ್ಡ್ ಕರ್ಬದ ಅಂಶ ಉಂಡು. ಉಂದು ನಮ್ಮ ಶರೀರೊಡು ನೆತ್ತೆರ್ದ ಮಟ್ಟೋನು ಕಾಪುಂಡು. ಓವ್ವೆ ತೊಂದರೆ ಬರಂದಿಲೆಕ ಮಲ್ಪು ಂಡು.

### ಫೈಬರ್
ಬಜಿಲ್ಡ್ ಫೈಬರ್ ಜಾಸ್ತಿಯೇ ಉಂಡು. ಉಂಡು ನಮ್ಮ ಕರ್ಲ್ ದ ಆರೋಗ್ಯ ಗ್ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ. ಬುಕ್ಕೊ ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆ ಗ್ಲ ಉಪಕಾರ ಮಲ್ಪು ಂಡು.

### ಪೋಷಕಾಂಶ ಸಮೃದ್ಧ
ಪೋಷಕಾಂಶ ಇತ್ತಿನ ಬಜಿಲ್ಡ್ ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ1, ಬಿ2, ಬಿ3, ಬಿ6 ಮಾತಾ ಉಂಡು. ನಮ್ಮ ಶರೀರಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕಬ್ಬಿಣ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ರಂಜಕದಂತಹ ಖನಿಜಲು ಬಜಿಲ್ಡ್ ಉಂ

## ಬಜಿಲ್ ದ ತೆನಸುಲು
# ಬಜಿಲ್ದ ದೋಸೆ
# ಬಜಿಲ್ದ ವಡೆ
# ಬಜಿಲ್ದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು
# ಬಜಿಲ್ದ ಒಗ್ಗರಣೆ
# ಬಜಿಲ್ದ ಚಿತ್ರಾನ್ನ
# ಬಜಿಲ್ದ ಬಾತ್
# ಕಡ್ಲೆ ಬಜಿಲ್
# ಸಜ್ಜಿಗೆ ಬಜಿಲ್
# ಬಜಿಲ್ದ ಲಾಡ್

## ಬಜಿಲ್‌ದ್ ಮಲ್ಪುನ ತೆನಸ್‌ಲು
ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ಅಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಆಸೆ ಮಲ್ತ್ ತಿನ್ಪುನ, ಬಜಿಲ್‌ದ ತೆನಸ್ ಪನ್ನಗ ಸಜ್ಜಿಗೆ ಬಜಿಲ್. ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಸಜ್ಜಿಗೆ ಬಜಿಲ್ ತಿಕ್ಕಂದಿನ ಹೋಟೆಲ್ ಇಜ್ಜಿ ಪನೊಲಿ. ದುಂಬೆ ಮಲ್ತ್ ದೀತಿನ ಸಜ್ಜಿಗೆದೊಟ್ಟುಗು ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡ್ದಿನ ಬಜಿಲ್‌ನ್ ತಟ್ಟೆಗೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ತಿನರ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ಅಂಚನೆ ಬಜಿಲ್‌ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ನನೊಂಜಿ ತೆನಸ್ ಕಡ್ಲೆ ಬಜಿಲ್ ಬಣಲೆಗ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಐಕ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾ‌ಡ್ದ್ ದಾಸಿಮಿ, ಉರ್ದು, ಕೆಂಪುಮುಂಚಿ, ಜೀರ್ದರಿ, ಕಡ್ಲೆಸಲಾಯಿಕಡ್ಲೆಸಲಾಯಿ ಸಾಬಕಿದ ಪಾಯ್ಸ, ಬೇವಿರೆ ಪಾರ್ದ್ ಪೊತ್ತದು ಅವೆನ್ ನೀರ್ ಪಾಡಂದೆ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ದೀಪೆರ್. ನನೊಂಜಿ ಬಾಜನಡ್ ತಾರಾಯಿತಾರಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಲ್ಲ ಪಾರ್ದ್ ಮೊರೆತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬಜಿಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಡಿ ಮಲ್ದಿನ ಮಸಾಲೆ ಸೇರ್ಪಾದ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡ್ವೆರ್. ಕಡೆಕ್ ಕಡ್ಲೆಕಡ್ಲೆ ಬುಕ್ಕ ಬಜಿಲ್ ರಡ್ಡಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಮುರೆತ್‌ದ್ ತಿನರ ಕೊರ್ಪೆರ್.

## ಉಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ
* ಸಜ್ಜಿಗೆ ಬಜಿಲ್
* ಕಡ್ಲೆ ಬಜಿಲ್
ಕನ್ನಡಡ್ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ ಬಜಿಲ್ಗ್ ಅವಲಕ್ಕಿ ಪನ್ಪರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊ

ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಸಾಮ್ರಾನಿ ತಪ್ಪು

**ಸಾಮ್ರಾನಿ ತಪ್ಪು** ಭಾರತಡ್
ಇಲ್ಲ್ ದ ಬಿತ್ತಲ್ ಡ್ ಅವ್ವೆತೋ ದೈಕುಲು ಉಲ್ಲ ಮರ್ದ್ದ.ಮರ್ದ್‌ ಪೂತ ದೈಕುಲೆದ ನಡುಟು ಬಲಪುನ ಅಂಚಿನ ಅರೋಗ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಸಾವುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಅಂಚಿನ ದೈಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಐತ ಗುನೊಕುಲು ಮಾತ್ರ ಮಲ್ಲ. ಐಟ್ ಸಾಮ್ರಾನಿ ಲಾ ಒಂಜಿ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾದ್ ಮಾತಾ ಇಲ್ಲಡ್ ಲಾ ಉಪ್ಪುನ ಅಂಚಿನ ದೈ. ಎಲ್ಯ ಪೊಟ್ ಗುಳೇಡ್ಲಾ ನಡ್ಪೆರ್. ನೆನ್ ಸಾಂಬಾರ್ ತಪ್ಪು ಅತಂಡ ಅಜವನ ದೈ ಪಂದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
***Plectranthus amboinicus***, ಆತಂಡ ಸಾಮ್ರಾನಿ ಪಂದ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ದೈ. ನೆಕ್ ಪಾಷಾಣ ಭೇಧಿ ಕರ್ಪೂರವಳ್ಳಿ, ಸಾಂಬಾರು ಬಳ್ಳಿ ಪಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.ಈ ದೈತ  ಮೂಲ ದಕ್ಷಿಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕ. ಈ ದೈ  ಪನ್ಪುನ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ಲ ಉಂಡು. ಭಾರತಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ದಕ್ಷಿಣಭಾರತಡ್ ನೆತ್ತ ಬಳಕೆ ಜಾಸ್ತಿ.ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗೂ,ಮನೆಮದ್ದಿಗೂ, ಅಹಾರಡ್ಲ ನೆತ್ತ ಉಪಯೋಗ ಉಂಡು.

## ಸಾಮ್ರಾನಿಯ ವಿವರಣೆ
ಸಾಮ್ರಾನಿ ಸುಮಾರ್ ೩೦ ರ್ದ್ ೯೦ ಸೆಂಟಿ ಮೀಟರ್ ಏತ್ತರ ಬಲಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಮಲ್ಲ ಆದ್ ದಪ್ಪ ಆದ್ ಎಡ್ಡೆ ಪರಿಮಳ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂ ಎಲ್ಯ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಸಾಮ್ರಾನಿಯ ಬಳಕೆ
ಆಫ್ರಿಕಾದ ದೇಶಾಲೆಡ್ ನೆನ್ ಪುದೀನದ ಬದಲಾದ್ ಮಧುಮಾಂಸ ಕಜಿಪುಲೆಗ್ ಗಳಸುವೆರ್.ದಕ್ಷಿಣಭಾರತಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಶೀತ, ಜ್ವರ, ಚೆಮ್ಮ, ನೆಕ್ ಮರ್ದ್ ಆದ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಗಾಯ, ದಾದಂಡಲ ತುಚ್ಚಿನಕ್ ನೆತ್ತ ಇರೆನ್ ಪುರಿಂಚಿದ್ ಪೂಜೊಂದಿತ್ತೆರ್.ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಮ್ರಾನಿದ ಚಟ್ನಿ, ತಂಬುಳಿ,ಗೊಜ್ ಮಾತಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಕಫ ಕಟ್ಟ್ ನಗ ನೆತ್ತ ಇರೆನ್ ಬಾಡಾದ್, ಐತ ರಸ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಸಿಗತ್ ನೈ ಪಾಡ್ದ್ ದಿನಕ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಐತ ರಸನ್ ತಿಗಲೆಗ್ ಪೂಜೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಅಪಗ ಕಫ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.
ಸಾಮ್ರಾನಿಡ್ ವಿಟಮಿನ್‌ ಸಿ, ಫೈಬರ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಗುಣ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ಶರೀರದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುಡು. ಕೀಟಲು, ಪುರಿ ಮಾತಾ ತಾಗ್oಡ, ಕಜ್ಜಿ ಬುರುಂಡ ಸಾಮ್ರಾನಿದ ರಸನ್ ತಾಗ್ ನಾಡೆಗ್ ಪೂಜೋಡು.

ಕನ್ನಡಡ್ ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ ಪನ್ಪರ್.

## ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಕೊ
* https://kn.wikipedia.org/s/1c4o

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ನೆಲ ಬಸಳೆ

**ನೆಲ ಬಸಳೆ** ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಕೆರಿಬಿಯನ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕದ ಮಾತಾ ಭಾಗೋಡು ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊಡು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುದರ್ **ಸಿಲೋನ್ ಪಾಲಕ**,  **ವಾಟರ್‌ಲೀಫ್**, **ಕ್ಯಾರಿರು**, **ಗ್ಬುರೆ**, **ಸುರಿನಾಮ್ ಪರ್ಸ್ಲೇನ್**, **ಫಿಲಿಪೈನ್ ಪಾಲಕ**, **ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಪಾಲಕ**, **ಪೋಥೆರ್ಬ್** **ಫೇಮ್‌ಫ್ಲವರ್**, **ಲಾಗೋಸ್ ಬೊಲೊಗಿ**  ಪಂದ್  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.. ನೆನ್  ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಲೆಡ್ ನೆತ್ತ ಇರೆ ತರಕಾರಿ ಆದ್ ಇಡೀ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. 

## ವಿವರಣೆ
ಈ ದೈ ಸರ್ತ ಬಲಪುಂಡು.  ಉಂದು  ಎತ್ತರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ಎಲ್ಯ ಗುಲಾಬಿ, ಬಣ್ಣದ ಪೂಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಗೆಲವಾಯಿನ, ತಿರುಳಿಪ್ಪುನ ಇರೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಉಪಯೋಗಗಳು

ಒಂಜಿ ಮಾಹಿತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಸೊಪ್ಪು ತರಕಾರಿ, *ಟಿ* ಫ್ರುಟಿಕೊಸಮ್ ಜೀವಸತ್ವಲು ಸೇರಿಲೆಕ    ಎlಜೀವಸತ್ವ ಬುಕ್ಕೊ ಖನಿಜಲು ಮಾಂತಾ ಕರ್ಬದ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ  ಜಾಸ್ತಿಯೇ ಉಂಡು. ನೆಟ್  ಆಕ್ಸಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಅವರ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ  ಎ ಮತ್ತು ಸಿ ಜೀವ ಸತ್ವ|ಸಿ,ಮೂತ್ರಪಿಂಡ|ಡದ ಸೀಕುಲು, ಕಟ್ಟುವಾರೆ|ಗೌಟ್ ಮತ್ತು ರುಮಟಾಯ್ಡ್ ಸಂಧಿವಾತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರು ಸೇವನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸೆಲೋಸಿಯಾ* ಪ್ರಭೇದಗಳ ಜೊತೆಗೆ, *ಟಿ. ಫ್ರುಟಿಕೊಸಮ್* ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಲೆ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಮೆಜಾನ್|ಅಮೆಜಾನ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರೆ ಮತ್ತು ಅಮೆಜೋನಾಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
## ಛಾಯಾಂಕಣ

Talinum fruticosum 02.jpg|ನೆಲಬಸಳೆ ಪೊ 
Talinum fruticosum 03.jpg|ನೆಲಬಸಳೆ ದೈ 
Talinum fruticosum 04.jpg|ನೆಲಬಸಳೆ ಸಸ್ಯ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಅರಸು ಪ್ರದಾನಿ

ಅರಸು ಪ್ರಧಾನಿ ಪನ್ಪಿನವು ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಗೊಬ್ಬು. ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಆಟಿದ ತಿಂಗೊಳುಡು ಮಾತ್ರ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುನ ವಾಡಿಕೆ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಆಟಿದ ತಿಂಗೊಳುಡು ಕೀರಿಕಟ್ಟ್‌ದ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುನ 
ಪೊರ್ತುಡು ದಾಲ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಬೇಲೆದಾಂತೆ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯೇ ಕುಲ್ಲುದು ಪೊರ್ತು ಕಳೆಯೆರೆಗಾತ್ರ ಚೆನ್ನೆಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಸೋಣ ಬತ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಬರ್ಸ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು ಅಪಗ ಚೆನ್ನೆದ ಮಣೆ ಅಟ್ಟೊಗು ಪಾಡುನವು  ದುಂಬುಡ್ಡೆ ನಡತ್ ಬತ್ತಿನ ಕ್ರಮ.ಜಾಸ್ತಿ ಪಂಡ ಸೋಣೊಡು ಅಷ್ಟೆಮಿ ಮುಟ್ಟ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ.
## ಚೆನ್ನೆಮಣೆತ ಪೊಲಬು
ಚೆನ್ನೆಮಣೆನ್ ಎಡ್ಡೆ ಜಾತಿದ ಮರಟ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಮಣೆ ಆಯಾತಾಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಅವೆಟ್ ಆ ಬರಿಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಬರಿಟ್ ಕಾಯಿಲೆನ್ ಪಾಡೆರೆ ಮಲ್ಲ ಅದೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್.ಅವೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಕಾಯಿ 
ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಲಿ.ಮಣೆಟ್ ಒಟ್ಟು ಏಳ್ ಗುಂಡಿದಲೆಕ್ಕ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್ ಅವೆನ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಬಾಸೆಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಒಂಜಿ ಮೈಟ್ ಏಳ್ ಇಲ್ಲ್ ಕುಡೊಂಜಿ ಮೈಟ್ ಏಳ್ ಇಲ್ಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು
## ಗೊಬ್ಬುದ ಉಪಯೋಗ
*ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುಂಡ ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ,ಬುದ್ದಿಶಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಅಪುಂಡು.ಎದುರುದಾಯನ ಗೊಬ್ಬುದ ಚಾತಿರ್ಪುನು ಆಲೋಚನೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಬೇಲೆ ನಮ್ಮ (ತರೆಟ್ )ಮಂಡೆಡ್ ಆವೊಂದುಪ್ಪುಂಡು. 
*ಚೆನ್ನೆಗೊಬ್ಬುನಗ ಒಂಜಾತ್ ಪೊರ್ತು ಕಳೆಯಿನವೇ ಗೋತ್ತಾಪುಜಿ ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಬೇಜಾರ್ ಕಳೆದ್ ಉಲ್ಲಾಸಾವುಂಡು. 
*ಇಲ್ಲದಕುಲು ಬರಿತ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಮಾತ ಒಟ್ಟಾದ್ ಗೊಬ್ಬುನಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭಾಂದವ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಪುಂಡು.
*ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆಟ್ ಇತ್ತಿನ ಗುಂಡಿಗ್(ಇಲ್ಲ್) ಕಾಯಿ ಪೆಜ್ಜೆರೆ ಬಿರೆಳ್ ಪಾಡ್ನಗ ಬಿರೆಲ್‌ದ ಕೊಡಿ ಮಾತ ಒತ್ತಿಲೆಕ್ಕಾದ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರದಮಿತ್ತ್ ಒತ್ತಡ ಬೂರ್ದು ನೆತ್ತೆರ್ ಸಂಚಾರ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಆಪುಂಡು ಉಂದು ನಮ್ಮ ಸರೀರೊದ ಅರೈಕೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ
## ಗೊಬ್ಬುಗು ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲು
ಚೆನ್ನೆದ ಗೊಬ್ಬುಗು ಚೆನ್ನೆದ ಮಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಕಾಯಿ ಬೋಡಾಪುಂಡು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಕ್ರಮ.ಕೆಲವೆರ್ ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ತಿಕ್ಕ್‌ಜಿಂಡಾ ಪುಳಿಂಕೊಟೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.ಅರಸು,ಪ್ರಧಾನಿ (ಮಂತ್ರಿ) ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಮೂಜಿ ಜನೊ ಬೋಡಾಪುಂಡು ಒರಿ ಅರಸು,ಬುಕ್ಕೊೊರಿ ಮಂತ್ರಿ ಬುಕ್ಕೊೊರಿ ಒಕ್ಕೆಲ್ಡಾಯೆ
## ಗೊಬ್ಬುನ ಕ್ರಮ
ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ನಡುಟು ದೀದ್ ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು ಎದುರುಬದುರು ಕುಳ್ಳೊಡು.ಮಾತ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ನಾಲ್ನಾಲ್ ಮಂಜೊಟ್ಟಿ ಕಾಯಿ ಪಾಡೊಡು. ಒಂಜಿ ಮೈತ ನಾಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಮಂತ್ರಿಗ್ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಮೈತ್ ನಾಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಒಕ್ಕೆಲ್ದಾಯಗ್,ನಡುತ ಆಜಿ ಇಲ್ಲ್ ಅರಸುನ.ಅರಸು ಸುರುಕು ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡು ಆಯನ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಕಾಯಿ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಮಾತ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಾಯಿ ಪಾಡೊಂದು ಬರೊಡು ನಾಲ್ ಕಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಐನ್‌ನೆದ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಕಾಯಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಪಾಡೊಂದು ಬರೊಡು ಇಂಚನೆ ಪಾಡೊಂದು ಬನ್ನಗ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲ್ ಖಾಲಿ ಇತ್ತ್‌ದ್ ದುಂಬುದ ಇಲ್ಲ್‌‌ಡ್ ಕಾಯಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವ್ವು ಅರಸುಗು ತಿಕ್ಕುಂಡು ಉಂದೆಕ್ ಪೆರ್ಗೆ ಪನ್ಪೆರ್.ರಡ್ಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಖಾಲಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಇಜ್ಜಿ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕುಲ್ಲುನೆ ಪನ್ಪೆರೆ.ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಧಾನಿ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಆಯೆನ ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ಡ್ ಕಾಯಿ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಪಾಡೊಂದು ಬರೊಡು.ಅರಸು ಗೊಬ್ಬಿನಲೆಕ್ಕೊನೆ ಗೊಬ್ಬುದು ಅಯಗ್‌ಲ ಪೆರ್ಗೆ ದೆತ್ತೊನೊಲಿ ಮಂತ್ರಿ ಗೊಬ್ಬುದು ಕುಳ್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒಕ್ಕೆಲ್ದಾಯೆ ಅಂಚನೆ ಗೊಬ್ಬುದು ಪೆರ್ಗೆ ದೆತ್ತೊನೊಲಿ.ಗೊಬ್ಬುನಗ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ಮೂಜಿ ಕಾಯಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಮುಕ್ಕೆ ಪನ್ಪೆರೆ ಅಯಿಕ್ ಒಂಜಿ ಕಾಯಿ ಬೂರಿ ಕೋಡ್ಲೆ ಅವ್ವು ಬುಳೆ ಆಪುಂಡು ಅವೆನ್ ಆ ಇಲ್ಲ್‌ದಕುಲು  ಅಯಿಕ್ ಕುಡೊಂಜಿ ಕಾಯಿ ಪಾಡುನೆ ದುಂಬು ದೆತೊಂದು ದೀವೊಡು ಕುಡೊಂಜಿ ಕಾಯಿ ಬೂರಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಅವ್ವು ಕುರಿಯುಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಇಜ್ಜಿ.ಇಂಚ ಗೊಬ್ಬುದು ಕಾಯಿ ಪೂರಾ ಕಾಲಿ ಆನಗ ಗೊಬ್ಬು ಮುಗಿಯುಂಡು ಗೊಬ್ಬು ಮುಗಿದಾನಗ ಅರಸುಗು  ಬುಕ್ಕೊದಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಾಯಿ ಗೇ್ಣೀ ಕೊರೊಡು.ಅವೆಡ್ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಅಕುಲಕುಲೆಗ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಕಾಯಿನ್ ಅಕುಲಕುಲೆನ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ದಿಂಜಾವೊಡು  ಮಾತ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಕಾಯಿ ಇಲ್ಲಾಂದಿನಕುಲು ಅಕುಲೆನ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ದಾದಾಂಡಲ ಪೇಪರ್ದ ತುಂಡು ಪಾಡೊಡು ಅವ್ವು ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಸೂ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಂಕೇತ.ಇಂಚ ಗೊಬ್ಬುದು ಮಾತ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಸೂ ಆಯಿನಾಯೆ ಸೋತೆಂದ್ ಲೆಕ್ಕ.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಚೆನ್ನೆಮಣೆ
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ಆಲಡೆ

**ಆಲಡೆ** ತುಳುನಾಡುದ  ಪುರಾತನ ನಂಬಿಕೆಲೆಡು  'ಆಲಡೆ'ಗ್ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು. ಆಲಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಐನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ಆರಾಧನೆದ ಜಾಗವಾತುಂಡು. ಈ ಜಾಗೊಡು ಬೆರ್ಮೇರ್ ಮುಖ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾದ್ ಪೂಜೆನ್ ಗೆತ್ತೊನುವೆರ್. ತುಳುನಾಡುದ ಮೂಲ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾದ್ ಬೆರ್ಮೇರು ತೋಜುದು ಬರ್ಪೆರ್. ನಾಗೊಲು, ನಾಗಬೆರ್ಮರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪರಿವಾರ ಶಕ್ತಿಲೆನ  ಆರಾಧನೆದ ಜಾಗೊನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆಗ್  ಆಲಡೆ ಪಂದ್ ಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು.

## ಐನ್  ಶಕ್ತಿಲುನ ಆರಾಧನೆ
ತುಳುನಾಡು ದ ಉದ್ದಗುಲಾ ಐನ್ ಪ್ರಮುಖ ಆಯಿನ ಶಕ್ತಿಲೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಬೆರ್ಮೇರು, ನಾಗಬೆರ್ಮರ್ಲು  ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಪರಿವಾರೊ ಶಕ್ತಿಲು ಪ್ರಮುಖವಾದುಂಡು. ಈ ಆರಾಧನಾ ಸಂಕೀರ್ಣೊಲು ಐನ್ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡಪುಂಡು, ಅವ್ವೆ, ಉಡುಪಿ ಆಲಡೆ, ಕಟಪಾಡಿ ಆಲಡೆ, ಪಾಂಗಳಾ ಆಲಡೆ, ಹಿರಿಯಡಕ ಆಲಡೆ, ನಂದಳಿಕೆ ಆಲಡೆ, ಬೊಳ್ಯೊಟ್ಟು ಆಲಡೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಕಬತ್ತಾರ್ ಆಲಡೆ. ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನ, ಅತ್ತುಡ ಆಲಡೆ, ಈಶ್ವರ  ದೇವೇರ್ನ, ಸ್ತೋತ್ರಪೂರ್ವಕ ನಾಗರಾಧನೆದ ಜಾಗವಾದುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮೊಗು ಗುರುತು ಕೊರ್ಪಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲಾ ತುಳುನಾಡುದ ಜನಕುಲೆನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನೊಡು ಮಹತ್ವೊ ಆಯಿನ ಸ್ಥಾನವುಂಡು.

## ಬೆರ್ಮೆರ್ ಪೂಜೆದ ಪುರಾತನತೆ
ತುಳುನಾಡುಡು  ಬೆರ್ಮೇರ್‌ನ ಪೂಜೆನ್ ಬಾರಿ ಪಿರಾಕುಡುದು ಆರಾಧನೆ ಮಂತೊದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚೆನೆ ನಾಗನಲೋಕ ಪಂದು ಈ ಭಾಗೊಡು ನಾಗರಾಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆರ್ಮೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಸಮಾನವಾದ್ ನಡೆಯೊಂದು ಇತ್ತುಂಡು.

## ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದನೊದ ಮಾಹಿತಿ
ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದನೊ ತುಳುನಾಡುದ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅರಮನೆದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆಟ್  ಬೆರ್ಮ ಆಳ್ವರ್ ತುಳುನಾಡು ನು ಆಳೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅರೆಗ್ ಜೋಕುಲು ಉಪ್ಪಂದೆ ಬಾರಿ ದುಃಖಡು ಇತ್ತೆರ್. ಆದಗ ಬೆರ್ಮಾರೆನ ಮೂಲೊ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪೊಡು ತೋಜುದು, ಕೂಡಲೇ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮನ್ಪರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರಿಯೆರ್. 
ಅಂಚೆನೆ ಕಾಲೊದ ಪ್ರಭಾವೊಡು ಹಾಳಾಯಿನ ದೇವಾಲಯೊನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮನ್ತೆರ್. ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಾನ, ನಂದಿಗೋಣಗ್ ಕೋಟ್ಯ, ನಾಗಬ್ರಹ್ಮೊಗು ಗುಂಡ, ಸಾವಿರ ದೈವೊಲೆಗ್ ಗುಡಿಮಾಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಂತೆರ್.

## ಐನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ಮುಖ್ಯೊ ದೇವಾಲಯೊಲು
ಈ ಐನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ ಆರಾಧನೆ ಇತ್ತೆ ತುಳುನಾಡುದ ಐನ್ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡಪುಂಡು. 
ಉಡುಪಿ  ಕಟಪಾಡಿ ಆಲಡೆ, ಪಾಂಗಲ ಆಲಡೆ, ಹಿರಿಯಡಕ ಆಲಡೆ, ನಂದಳಿಕೆ ಆಲಡೆ, ಬೊಳ್ಯೊಟ್ಟು ಆಲಡೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಕಬತ್ತಾರ್ ಆಲಡೆ.

## ನಿಯೋಗ ಪದ್ಧತಿ
ಆಲಡೆಡು ನಡಪುನ ಜಾತ್ರೆಲೆನ್ ಗಮನಿಸಾಂಡ ಅಲ್ಪ ಪೊಣ್ಣು ಆಣುಲೆನ ಸಮಾಗಮ ಪ್ರಜನನದ ಉದ್ದೇಶೊಡೇ ಅವೊಂದು ಇತ್ತುಂಡು. ಅಲ್ಪ ಗುಡಿತ ಸುತ್ತ ರಾತ್ರಿ ಪೊಡ್ತು ಸೇರುನ ಆಣ್ ಅಂಜೊವುಲೆನ್ ಕುಮಾರೆರು ಪಂದುಲಾ, ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೊವುಲೆನು ಸಿರಿ ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಮಾರೆರ್  ಮದಿಮಯೆ ಲೆಕ್ಕ, ಸಿರಿನಕುಲು ಮಧುಮಲ್ ಲೆಕ್ಕ ಕೈಟ್ ತಾರಾಯಿದ ಹೊಂಬಾಳೆ ಪತೊಂದು ಭಕ್ತದ ಪರವಶತೆಗ್  ಸಲ್ಲುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪು

**ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪು** ಪಲ್ಯ ಊಟಕ್ಕೆ ರುಚಿಕರ, ಲಾಭವೂ ಅಧಿಕ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಕಬ್ಬಿಣ, ತಾಮ್ರ, ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಾದ ಜೀವಸತ್ವಗಳು, ಮೆಗ್ನಿಸಿಯಮ್, ಸತು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್‌ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ತಾಮ್ರ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ದೇಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸತುವು ಅಗತ್ಯ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಈ ಸೊಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ತರಕಾರಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ.

## ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು
ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪು  ಫೈಟೊನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆ್ಯಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ಗಳ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ
ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್‌ ಇಲ್ಲ. ತೂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವವರು ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪಿನ ಪಲ್ಯ ತಿನ್ನುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪನಲ್ಲಿ ಕರಗಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕರಗದ ನಾರಿನಂಶವಿದೆ. ಈ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ತೂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್‌ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಹೃದ್ರೋಗವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ತಜ್ಞರು ತೂಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಇರುವವರಿಗೆ ಆಹಾರದಲ್ಲಿಣದಲ್ಲಿ ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
## ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷ ಕಾಂಶ
ಬಿ ವಿಟಮಿನ್‌ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ
ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪು ಬಿ ಗುಂಪಿನ ಜೀವಸತ್ವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಫೋಲೇಟ್‌ಗಳು, ರಿಬೋಫ್ಲಾವಿನ್‌, ನಿಯಾಸಿನ್‌, ಥಯಾಮಿನ್‌, ವಿಟಮಿನ್‌ ಬಿ 6 ಈ ಸೊಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿನ ಜನ್ಮ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
## ಆರೋಗ್ಯ ಗುಣ
ಕೂದಲು ಉದುರಲ್ಲ
ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪು ಲೈಸಿನ್‌ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲವಾಗಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯ. ಕೂದಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭ
ಅತಿಸಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ತಸ್ರಾವಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಸಹಾಯಕ. ನಿಯಮಿತ ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪಿನ ಸೇವನೆ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಹರಿವೆ ಸೊಪ್ಪು ಆರೋಗ್ಯೊಗು ಎಡ್ಡೆ.
## ಉಲ್ಲೇಖ

ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಶನಿಪೂಜೆ ತಾಳಮದ್ದಳೆ

ವೈದಿಕೆರೆನ ಕೈಟ್ ನಡಪುನ ನವಗ್ರಹ ಶಾಂತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಶನಿಶಾಂತಿ ಪೂಜೆಗ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಶನಿಪೂಜೆದ ರೂಪೊಡು ನಡಪುನ ತಾಳಮದ್ದಳೆಗ್ ಸಂಬಂಧ ಇಜ್ಜಿ. ಈ ಸರಳ ಪೂಜೆಡ್ ಶನಿ ದೇವೆರೆನ ಪೊರ್ಲು ದ ಚಿತ್ರನ್ ದೀದ್ ವಿಧಿವಿಧಾನೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಅಕೇರಿಗ್ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಣೆಡ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಪುಂಡು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹೆಚ್ಚಾದು ಶನಿವಾರ ರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ನಡಪುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಇತ್ತೆ ಪಗೆಲುಡುಲಾ, ಬಯ್ಯಾಡುಲಾ ನಡಪುಂಡು.

## ಶನಿದೇವನ ಪ್ರಭಾವ
ಶನಿದೇವೆರೆನ ಪ್ರಭಾವ ಮಸ್ತ್ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ತೆರಿದುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಅರೆನ ಪುದರ್ಡ್ ನೇ ತೋಜುಂಡು. ಶನಿವಾರ ಶನಿ ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಭಕ್ತಿಗ್ ವಿಶೇಷ ದಿನ. ಶನಿ ತ್ವರಿತ ಸ್ವಭಾವದ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರ್ಪಿನ ದೇವತೆ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುನೆರ್ದಾತ್ರ ಶನಿ ದೇವೆರೆನ ಕೋಪ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪೋಡಿಗೆಡ್  ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ, ಉಂದು ಪೂರಾ ಸತ್ಯ ಅತ್ತ್. ಶನಿ ದೇವ್ ನಿಧಾನವಾದ್ ವರ್ತನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಕ್ಲೆನ ಆಸೆಲೆನ್ ಪೂರೈಸವೆರ್, ಆಂಡ ಅವೆನ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಪೂರೈಸವೆರ್. ಶನಿ ದೇವೆರೆನ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ದುಃಖೊದ ದೇವೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಆಂಡ ವಾಸ್ತವೊಡು ಶನಿ ದೇವೆರ್ ನ್ಯಾಯ ಕೊರ್ಪಿನಾರು. ಶಿಕ್ಷೆ ಪಂಡ ಅವು ಅಕ್ಲೆನ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಅವು ಅಕ್ಲೆನ ಧರ್ಮಲಾ ಅಂದ್.

## ಶನಿಪೂಜೆ ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಲು
* ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ
* ಮಂತ್ರಿಲು
* ಶನಿ
* ಕುದುರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ
* ನಂದಿ ಶ್ರೇಸ್ಟಿ
* ಆಲೋಲಿಕಾ
* ಕಟುಕೆರ್
* ಸುಶೀಲೆ
* ಗಾಣಿಗ
* ಚಂದ್ರಸೇನ
* ಪದ್ಮಾವತೀ
* ಸಖಿಲು

## ತಾಳಮದ್ದಲೆಡ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಬದಲಾವಣೆ
ತಾಳಮದ್ದಲೆಡ್ ಸೀತಾನದಿ ಗಣಪಯ್ಯ ಶೆಟ್ರ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನ  ಪ್ರಸಂಗೊನು ಬಳಕೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಚಿನ್ಮಯ ದಾಸೆರೆನ ಕೃತಿನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ದುಂಡು, ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟ, ತಾಳಮದ್ದಲೆಗ್ ಅವು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸರಿಯಾದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆತುಂಡು.

## ಶನಿಪೂಜೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಳಮದ್ದಳೆದ ವಿಶೇಷತೆಲು
ಶನಿಪೂಜೆದ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ಉಂದೆತ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನೊಲು ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕಥಾಪೂಜೆದ ಲೆಕನೇ ಉಂಡು. ಈ ಪ್ರಸಂಗೊಡು ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕತೆಟ್ ಶನಿ ತನ್ನನ್ ಕೈಟ್ ದೆತೊನುನಗ ಎದುರಾತಿನ ತೊಂದರೆಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶನಿ ದೇವೆರೆನ ಕೃಪೆಡ್ ಶನಿನ ಮುಕ್ತಿನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ನಿಯಮಿತವಾದ್ ನಡಪುನ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶನಿಪೂಜೆದ ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ವಿಶೇಷತೆಲು ಉಂಡು. ಸಭೆತಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರೆದ ಪರುಂದು ಪಟ‍್ಟುನು, ಬುಕ್ಕೊ ಕುಂಬುಡ ಬೇತೆ ತರಕಾರಿಲೆನು ಪೂರಾ ದಾನ ಮಲ್ಪುನ. ಪಜ್ಜಿ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂತೆ ಪಣವು ದಕ್ಷಿಣೆ ಸೇರಾದು ಮಾತಾ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್ ದಾನ ಕೊರ್ದು, ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ದೀಪಿಕಾ ರಾಗೊಡು ಪದ್ಯ ಪನ್ನಗ ನೂದು ದೀಪ ಪೊತ್ತಾವುನು. ಉಂದು ಪೂರಾ ಶನಿ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದೊ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಕನ್ನನೋರ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್

**ಕನ್ನನೋರ್ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್** ಪನ್ಪಿನವು ಭಾರತೊದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ಪಾತೆರುನ ಒಂಜಿ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಬಾಸೆ. ಕನ್ನೂರ್ ನಗರೊಡು ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಇಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲೆನ ನಡುಟು ಸಂಪರ್ಕೊಡ್ದ್ ಉಂದು ಉಂಡಾತ್ತ್ಂಡ್. ೨೦೧೦ಡ್ ಐನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಸಿಕೆರ್ ಒರಿದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಅಂದಾಜಿ ಉಂಡು.  ಆಂಡ ಭಾರತೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಬೇತೆ ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ಇರ್ವೊ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ದ ಉಂದು ಉಂದು ರೂಪೊ ಪಡೆಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವೈರ್ಕೋಡ್ ಉತ್ಸವ

ವೈರಂಕೋಡೆ ವೇಳ ಅತ್ತ್ಂಡ ವೈರಂಕೋಡೆ ತೀಯಾತುಲ್ಸವ ಪಂಡ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆದ ತಿರುಣವಯ ಕೈಯತಲ್‌ದ ವೈರಂಕೋಡೆ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೇರಳದ ಬಾರೀ ಜನಪ್ರಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರ್ಬ. ವೈರಂಕೋಡ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉತ್ತರ ಕೇರಳದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಭದ್ರಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.

## ಚರಿತ್ರೆ
ವೈರಂಕೋಡೆ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಸುಮಾರ್ 1500 ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಅಲ್ವಂಚೇರಿ ತಂಪ್ರಕ್ಕಾಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮುಲ್ಪದ ದೇವಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಭಗವತೆರೆನ ಅಕ್ಕ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.[8][9] ದೇವಸ್ಥಾನದ ಭಕ್ತೆ ಆಳ್ವಂಚೇರಿ ತಾಂಪ್ರಕ್ಕಾಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಬನ್ನಗ ದೇವಿ ಉಂತುದು ತಗ್ಗಾವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು, ಅಂಚಾದ್ ಆಳ್ವಂಚೇರಿ ತಾಂಪ್ರಕ್ಕಾಲ್ ವೈರಂಕೋಡ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುಜೆರ್. ತಂಬ್ರ ನೇಮಕ ಮಲ್ತಿನ ಒರಿ ಕೊಯಿಮ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ತೂಪೆರ್. 'ಮಾರಮ್ಮುರಿ', ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವದ ಸುರು, ತಂಪ್ರಕ್ಕಲ್‌ಲ್ದ ಕೊಯಿಮೆರೆನ ಅಪ್ಪಣೆಡ್ ಮಾತ್ರ ನಡಪುಂಡು. ಕೊಯಿಮ ಅಪಗ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವೊಗು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಮಾತಾ ಸಮಾರಂಭೊಲೆನ್ ತೂಪೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ಸವದ ಮುಗಿತಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾದ್ ಅರಿಯಾಳೊನು ನಡಪಾವೆರ್.

## ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವೊಲು
ಮಲಯಾಳಂದ ಕುಂಭಂ(ಫೆಬ್ರವರಿ) ಮಾಸೊಡು ವಾರ್ಷಿಕ ತೀಯಾತುಲ್ಸವ ಅತ್ತ್ಂಡ ವೈರಂಕೋಡೆ ವೇಲಾ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ಸವ ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಕುಂಭಂ ಮಾಸದ ಸುರುತ ಆಯಿತ್ತಾರದಾನಿ, ಮಾರಂ ಮುರಿ ಆಚರಣೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಕನಲಟ್ಟಂ ಆಚರಣೆದ ಸೂನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಾಡ್‌ಡ್ ನೆರಿ ಮರಕುಲೆನ್ ಕಡ್ತ್‌ದ್. ಚೇರಿ ತೀಟ್ಟು ಮೂಜಿನೆ ದಿನ ನಡಪುಂಡು 6ನೆ ದಿನ ಆಚರಣೆಗ್ ವಲಿಯ ತೇಟ್ಟು ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೀಪೆರ್. ಈ ರಡ್ಡ್ ದಿನೊಟುಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಪಂಡ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಊರು ಬುಕ್ಕೊ ಜಾಗೆಲೆಡ್ದ್ ಪೂತನ್, ತಿರಾ, ಕಡಲನ್, ಪುಲಿಕಾಲಿ ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾನಪದ ಕಲೆತ ಮೆರವಣಿಗೆ. ಈರತ್ತ ಕಲ, ಎರುಕುಲೆನ ಅಲಂಕೃತ ಮೂರ್ತಿಲು ಈ ಪರ್ಬದ ಕುಡೊಂಜಿ ವಿಶೇಷ. ಮುಕ್ತಾಯದ ದಿನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಕನಲಟ್ಟಂ ಡ್ ಭಕ್ತೆರ್ ಬೆಂಕಿದ ಮಿತ್ತ್ ನಡತೊಂದು ಪೋಪಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಪೆಲಕಾಯಿ, ತಾರಾಯಿದ ಇರೆ, ಪೂ, ಇರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೀಪ ಬುಕ್ಕೊ ದೀಪೊಲೆಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ ಉತ್ಸವೊಲೆನ ಸೌಂದರ್ಯೊನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನೊಕುಲೆನ ಉತ್ಸಾಹೊಲೆನ್ ಒಂಜಿ ನೋಟೊಡು ತೋಜಾದ್, ರಂಗಮಂದಿರೊ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ನೆಂಪುದ ಅನುಭವೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು.

 
right|thumb|258x258px| ಶ್ರೀ ವೈರಂಕೋಡ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

* ಮಾರಂ ಮುರಿ|
* ಕನಲತ್ತಂ
* ಪುತ್
* ತೆರಾ.
* ಕತ್ತಲನ್
* ಪುಲಿಕಾಳಿright|thumb| ವೈರಂಕೋಡೆ ವೇಳ
* ವೈರಂಕೋಡೆ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ವೈರಂಕೋಡೆ
* ಅಳ್ವಂಚೇರಿ ತಾಂಪ್ರಕ್ಕಲ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕಬತ್ತಾರ್

**ಕವತಾರ್**(ಕನ್ನಡ) ಅಥಾವ **ಕಬತ್ತಾರ್** (ತುಳು) ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸಿರಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮನ್ಪುನ  ನೆಂಪು ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ "ಕವತ್ತಾರ್" ಅತ್ತ್ಂಡ "ಕಬತ್ತಾರ್" ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಟೀಲ್ ದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಲ್ಕಿ ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರು ಬಳ್ಕುಂಜೆದ ಕೈತಲ್ ಉಂಡು.  ಉಂದೆತ ಅಂಚೆ ದ ಸಂಖ್ಯೆ 574154. ಬಟ್ಟಬೆನ್ನಿ ಮೂಜಿ ಕೆರೆ ಕವತಾರ್ ಡ್ ವಲಸೆ ಬರ್ಪಿನ ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೆರೆ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಬುಟ್ಟ ಬೆನ್ನಿ ಪಂಡ ಕಟೀಲ್ ದಂಚಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶ, ಅವುಲು ಕಾಮತ್, ನಾಯಕ್, ಪೈ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಗುಂಪುಲೆನ್ ಸೇರ್ಪಾದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮಿಷನರಿಲೆಡ್ದ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮೊಗು ಮತಾಂತರ ಆದ್ ಬುಟ್ಟಾ ಬೆನ್ನಿದಂಚಿನ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಜಮೀನುಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಇತ್ತೆ ಡಿ'ಸೋಜಾ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೋಜಾ ಇಂಚಿನ ಉಪನಾಮೊಡು ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಜಾಗೆನ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ವಸಾಹತು ಪನ್ಪೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉತ್ತರ ಭಾಗೊನು ಸರ್ಕಾರ  ಜಾತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡೊಲೆಗ್ ಮಂಜೂರು ಮಲ್ದುಂಡು..

## ಧರ್ಮ
ಕವತಾರ್ದ ಡಿ'ಸೋಜಾ ಕುಟುಂಬ ಬಲ್ಕುಂಜೆದ ಸೈಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಗ್ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ನೀನಾ ನಿತ್ಯಾನಂದ ಅಜಿಲರ ಆಶ್ರಯೊಡು ಸಿರಿ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪನ್ಪಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ವಾರ್ಷಿಕ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಉಂದು ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಲಿಮಾರು ಬುಕ್ಕೊ ಪಡುಬಿದ್ರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಲೆಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪೆರ್, ತೆನ್ಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಲ್ಕಿಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ]]. ಕೈತಲ್ದ ಗ್ರಾಮೊಲು ಕಿರೆಂ, ದಾಮರಸ್ಕಟ್ಟೆ, ಐಕಳ, ಪಂಜಿನಡ್ಕ, ಕಾರ್ನಾಡ್. ಉಂದೆಟ್ ಅಂಗಡಿಲು ಇಜ್ಜಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಒವ್ವೆ ಇಲ್ಲ್ ಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಈ ಜಾಗೆ ಜಗತ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿನ ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅಲ್ಪ ವರ್ಷಪ್ರತಿ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ..

## ಪ್ರಕೃತಿ
ಮುಲ್ಪ ಬಗೆಬಗೆತ ಪಕ್ಕಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸಸ್ತನಿಲು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶ ಉಂಡು. ನವಿಲುಲು ಮಸ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಅಯಿತ ಕಾಡುಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಪಿಲಿಲು ಇತ್ತೆ ಕಣ್ಮರೆ ಆತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ಪೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತಾರಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗೋಂಕುದ ಬೀಜದ ಮರಕುಲು ಉಂಡು.

## ಆಲಡೆ

ಕಬತ್ತಾರ್,  ತುಳುನಾಡುದ ಪಂಚ ಶಕ್ತಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಐನ್ ಪ್ರಮುಖ ಆಲಡೆಡ್ ಒಂಜಿ (ಬಾಕಿದ ಉಡುಪಿ ಕಟಪಾಡಿ ಪಾಂಗಾಲ ಆಲಡೆ, ಹಿರಿಯಡಕ ಆಲಡೆ, ನಂದಲಿಕೆ ಆಲಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಳ್ಯೊಟ್ಟು ಆಲಡೆ). ಇತ್ತೆಲ ಮಸ್ತ್ ಕಾರ್ಣಿಕೊಲು ನಡತೊಂದುಂಡು. ಈ ಆಲಡೆಡ್ ಸಿರಿ ಆರಾಧನೆಲು ನಡಪುಂಡು. ಆಲಡೆಲು ಇಡೀ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪಸರ್‍ದ್‌ಂಡ್ ಪನ್ಪುನಲಾ ಸತ್ಯ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್

**ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್**, ಅಯಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೇಂದ್ರೊಡ್ದ್ **ವೈಪಿನ್ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್** ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಉಂದು ಭಾರತೊದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ಡ್ ಪಾತೆರುನ ಒಂಜಿ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಬಾಸೆ. ಸುರುತ ಬಾಸೆ ಆದ್ ಪಾತೆರೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಡೆತ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಲಿಯಂ ರೊಜಾರಿಯೊ 2010ಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ವೈಪೀನ್ ದ್ವೀಪ (ವೈಪಿನ್ ದ್ವೀಪ) ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಚ್ಚಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಸೊದ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಮೊದಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್.

## ಚರಿತ್ರೆ
ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ "ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್" ಅತ್ತಂದೆ "ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಮಲಯಾಳಂ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿರಾಕ್ದ ಕೊಚ್ಚಿಡ್ ಪಾತೆರುನ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆನ ನಡುಟು ಸಂಪರ್ಕೊಡ್ದ್ ರೂಪೊ ಪಡೆತ್ಂಡ್.  ಏಷ್ಯಾಡ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪರ್ಕೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಸುರುತ ಸಂಪರ್ಕ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಒಂಜಿ. ಬುಕ್ಕ ಉಂದು 15ನೆಡ್ದ್ 19ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ನೆರೆಕರೆತ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಬಾಗೊದ ಅಪ್ಪಬಾಸೆ ಆಂಡ್.  ಮಲಬಾರ್‌ಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಉಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು 17ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಡಚ್ ಆಕ್ರಮಣೊಡು ದುಂಬರಿಯೊಂದಿತ್ತಿನ ನಿಲೆಟ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಂಡ್. 19ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುತ ಬಾಗೊಡು ಪಾತೆರುನಕುಲು ಈ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ದೂರ ಆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಕಡೆತ ನೆರೆಕರೆತ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರ್‌ನಾರ್ ವಿಲಿಯಂ ರೊಜಾರಿಯೊ. ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೦ಡ್ ವೈಪೀನ್‌ಡ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.  ಕೊಚ್ಚಿಡ್ ಕೆಲವೆರ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಒಂಜಿ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಅರ್ತೊ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

## ಉದಾರ್ಮೆಲು

### ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರಬಾವೊ
ಮಲಬಾರ್ ಇಂಡೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬಾಸೆಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಳಂ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲೆನ ಪ್ರಬಾವೊಲಾ ಉಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್, *tæ* ಪನ್ಪಿನ ಕ್ರಿಯಾಪದ, ಅಯಿತ ಶಬ್ದಾರ್ತೊದ ಸಂದರ್ಬೊನು ಬೇತೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯಾಪದೊಲೆಡ್ದ್ ಸಾಲೊಗು ಪಡೆವೊಂಡ್.  ಅಂಚನೆ *ter* (have) ಬುಕ್ಕೊ *estar* (be) ಕ್ರಿಯಾಪದೊಲೆಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಕ್ ವಿರೋದವಾದ್, ಕ್ರಿಯಾಪದೊತ ರೂಪವಾಕ್ಯರಚನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶಬ್ದಾರ್ತೊ ರಚನೆಲು ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಬಾವೊ ಪಡೆಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಶ್ವ ಸಸ್ಯವರ್ಗ

**ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಲೋರಾ ಆನ್‌ಲೈನ್** ಪಂಡ ಜಗತ್ತ್ ದ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಲೆನ ಅಂತರ್ಜಾಲೊ ಆದಾರೊತ ಸಾರಾಂಸೊ.

## ವಿವರೊ
ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಲೋರಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಫ್ ಒ) ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಓಪನ್-ಆಕ್ಸೆಸ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್  ಇಂದೆನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೨ಡ್ ದಿ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ಗ್ ಅನುಸರಣಾ ಯೋಜನೆ ಆದ್   ೨೦೨೦ ಡ್ದ್ ದುಂಬು ತೆರಿನ ಮಾತಾ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಫ್ಲೋರಾನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊಡುಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.   ಉಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಆನ್ ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿದ ಒಂಜಿ ಯೋಜನೆ.  2020 ಡ್ದ್ ದುಂಬು ವಿಶ್ವೊಡು ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಲೆನ ನಷ್ಟೊನು ತಡೆಯೆರೆ ಗುರಿ ದೀದ್ ತಯಾರಾಂಡ್.  ಉಂದು 2011-2020 ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ಫಾರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ (ಜಿಎಸ್ಪಿಸಿ) ದ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಆಯಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆದ್ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸಂಸ್ತೆಲೆನ ಒಂಜಿ ಸಹಕಾರಿ ಗುಂಪುಡ್ದ್ ಬುಲೆತ್ಂಡ್.  ಟಾರ್ಗೆಟ್ 1:  "ಮಾತ ಗೊತ್ತಾಯಿನ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗ"ನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನವು.

ಗೊತ್ತಾಯಿನ ಮಾತಾ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಲೆನ ಒಂಜಿ ಪ್ರವೇಶ ಸಾದ್ಯವಾಯಿನ ಸಸ್ಯವರ್ಗೊನು ಸಸ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗ್ ಮೂಲಬೂತ ಅಗತ್ಯೊ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಯೆರ್.  ತಂತ್ರೊದ ಬೇತೆ ಗುರಿಲೆನ ಸಾದನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮೂಲರೇಕೆನ್ ಒದಗಾವುಂಡು.  ಜಿಎಸ್‌‍ಪಿಸಿ ದ ದುಂಬುದ ಗುರಿನ್ 2010ಡ್ ದಿ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಡ್ ಸಾಧಿಸಯೆರ್.  ಡಬ್ಲ್ಯುಎಫ್ಒ  2012ಡ್ ನಾಲ್ ಸಂಸ್ತೆಲೆನ ಸುರುತ ಗುಂಪುಡ್ದ್ ಕಲ್ಪಿಸಯೆರ್.  ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್, ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಯಲ್ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಕ್ಯೂ.  ಇಂಚ ಒಟ್ಟುಗು 36 ಸಂಸ್ತೆಲು ಉತ್ಪಾದನೆಡ್ ತೊಡಗಿಯೊ.

## ಅಂಚನೆ ಇಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ

* ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಸ್ಯ ಪುದರ್ಲೆನ ಸೂಚ್ಯಂಕ
* ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸಸ್ಯೊಲು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ಡ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಬೂಕುಲೆ ಸೂಚಿ

* 
* 
* 
* , *see also* The Plant List
ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನ

**ಕೊಂಡೇಲ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನ** ಕಟೀಲುದ ಕೈತಲ್ದ ಅತ್ತೂರು, ಕೊಡೆತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮೊಲೆಡ್ ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವೊದ ಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ದೈವಿಕ ಮಹತ್ವೊನು ಪಡೆಯಿನವು. ದೇವೆರೆನ ನೆಂಪುಗಾದ್ ವರ್ಷೊಡ್ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ನೇಮ ಆಚರಣೆ ನಡಪುಂಡು. ಊರುದ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆನ್ ಸಂಕೇತವಾದ್ ತೋಜಾವುನ ಕಲ್ಲ್ ದ ಮೂರ್ತಿ ತಿಕ್ಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೈವೊದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ

ಕಟೀಲುದ ಕೈತಲ್ದ ಅತ್ತೂರು-ಕೊಡೆತ್ತೂರು ಕುಂಜಿರಾಯ ದೈವೊಡು ವಾರ್ಷಿಕ ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡು ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವೊದ ನೇಮ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ್ ಮಾತ್ರ ನಡಪುಂಡು. ಆಂಡಲಾ ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವದ ನೇಮನ್ ಪೂರ್ತಿ ತೂಯಿನಕುಲು ಏರುಲಾ ಇಜ್ಜೆರ್. ನೇಮ ನಡತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ದಾಲ ಸಾಕ್ಷಿಲು ಲಭ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲೊಡು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಲೆನ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವೊದ ಮಾನವರೂಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಮೂರ್ತಿನ್ ತೋಜುದು ಬತ್ತುಂಡು. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನೊನು ಪೊರ್ಲುಡು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸುಮಾರ್ ನಾಲ್ ಸಾರ ವರ್ಸೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವೊನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ನೇಮೊದ ಆಯಾಮ
ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವೊದ ನೇಮೊಗು ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯಾಮ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ, ಕುಂಜಿರಾಯ ದೈವೊಲೆಗ್‌ಲಾ ಮೋನೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅಂಚನೆ ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವೊಗುಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೈವೊನು ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊಡು ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಬಾವುಟ ಪಾಡ್ದ್ ಮುಗ ಪಾಡುವೆರ್, ಮುಗ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಮುಂಡಾಸು, ಬಿಲ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕಪ್ಪು ತರೆ ಪಾಡುವೆರ್, ಸಂಧಿ ಆಧಾರಿತವಾದ್ ದೈವೊದ ನೇಮ ರಚನೆ ಆಪುಂಡು. ಸುರುಟು "ಮನೆಚಿಡ್" (ದರ್ಶನ), ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ "ನಡು ಮಾನೆಚ್ಚಿಡ್" ಅಲಂಕಾರ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಬಲಿ, ಬದಿಕಾರದ ಬಲಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಧಿ ಆಧಾರೊಡು ಪರಿ-ನುಡಿಗಟ್ಟು ಪೂರಾ ನಡಪುಂಡು. ಪರವ ಸಮುದಾಯದ  ಕುಟುಂದಕುಲು ಈ ನೇಮ ಕರ್ತವ್ಯನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕೊಂಡೆಲ್ತಾಯ ದೈವ ಮಾಯ ಆತಿನ ನರಮಾನಿ ರೂಪದ ಕಲ್ಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಶೇಷ ಗುಣೊತ ಸಿರಿಗೋಳಿ ಮರ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ಚರಿತ್ರೆದ ಕತೆನ್ ಪನ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾತ್ ಗುರ್ತ

thumb|50x50px| ರಾಬರ್ಟ್ ಕಲಿನಾ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತಿನ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾತ್ ಗುರ್ತ.
**ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾತ್ ಗುರ್ತ** (ಚಿತ್ರ:**<span style="font-family: &quot;Segoe UI Semilight&quot;, inherit">₼</span>**; ಕೋಡ್: AZN) ಪಂಡ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾತ್ ದ ಕರೆನ್ಸಿ ಗುರ್ತ. ಆಕಾರೊ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರ "m" ದ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಆಕಾರೊದ ಆವೃತ್ತಿ.

## ಚರಿತ್ರೆ
೧೯೯೧ಡ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಸರ್ಜನೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಿನಗ, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರೆನ್ಸಿನ್ ಚಲಾವಣೆಗ್ ಪಾಡ್ಂಡ್, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾರತ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಹಣಕಾಸು ಚಿಹ್ನೆದ ಅಗತ್ಯ ತಕ್ಷಣನೆ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾಟತ್ ಗ್ ಒಂಜಿ ಹಣಕಾಸು ಚಿಹ್ನೆನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿರ್ಧರಿಸವರ 15 ವರ್ಷೊಲು ಕರಿಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ವಾಸ್ತವೊಡು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾಟ್ ಗ್ ಹಣಕಾಸು ಗುರ್ತೊನ್ ಪರಿಚಯಿಸಯರೆ 22 ವರ್ಷೊಲು ಕರಿಪುಂಡು.

ಪೊಸ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾತ್ ಗುರ್ತ, ₼, ರಾಬರ್ಟ್ ಕಲಿನಾ 2006ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ 2008 ಬುಕ್ಕೊ 2011 ನಡುಟು ವಿಫಲವಾದ್ ಸೇರ್ಪಾವುನ ಪ್ರಸ್ತಾವೊಲೆನ ಬುಕ್ಕಾ, 2013ಡ್ ಯೂನಿಕೋಡ್ (U+20BC) ಗ್ ಈ ಚಿಹ್ನೆನ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್  ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾಟ್ ಗುರ್ತದ ವಿನ್ಯಾಸ ಯುರೋ ಚಿಹ್ನೆ (€) ದ ವಿನ್ಯಾಸೊಡ್ದ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಿನವು, ಮೈಕಿಟಾ ಯೆವ್ಸ್ಟಿಫೆಯೆವ್ ನ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆನ್ ಆಧಾರವಾದ್,  ಬುಕ್ಕೊ 90° ಗಡಿಯಾರದ ದಿಕ್ಕುಡ್ ಸುತ್ತುನ ಒಂಜಿ-ಬಾರ್ ಯುರೋ ಚಿಹ್ನೆನ್ ಹೋಲುಂಡು. ಅಜೆರಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಷ್ಯನ್ ಬಾಸೆಡ್ ಮೊತ್ತೊದ ಬಲತ್ತ ಕಡೆಟ್ ಮನಾಟ್ ಚಿಹ್ನೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.

## ರೂಪರೇಖೆ
"₼" ಗುರ್ತ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಲಂಬ ಅತ್ತಂಡ ಕರ್ಣೀಯ ರೇಖೆಡ್ ದಾಟಿನ ಅರ್ಧವೃತ್ತದ ರೂಪೊಡು ಒಂಜಿ ಶೈಲೀಕೃತ ಎಲ್ಯ ಅಕ್ಷರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರ "m". ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೈಲಿ ಗುರ್ತನ್ ತೋಜಾವುನ ಟೈಪ್ ಫೇಸ್ ನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು&nbsp;ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ದಾನಿ ರೊಡ್ರಿಕ್

thumb|ಡಾನಿ ರೊಡ್ರಿಕ್
**ಡಾನಿ ರೊಡ್ರಿಕ್** (ಪುಟ್ಟು: ಆಗಸ್ಟ್ ೧೪, ೧೯೫೭) ಒರಿ ಟರ್ಕಿಶ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನ್ನೆಡಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಡ್ ಫೋರ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌‌ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್. ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿಡ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನೊಲೆನ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಒ. ಹಿರ್ಶ್ಮನ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದ್ ದುಂಬು ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಆರ್ ಬೇಲೆ ಮಾನ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಕೆಲಸೊಲು *ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ರೂಲ್ಸ್: ದಿ ರೈಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡಿಸ್ಮಲ್ ಸೈನ್ಸ್* ಬುಕ್ಕೊ *ದಿ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಪ್ಯಾರಾಡಾಕ್ಸ್: ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕನಾಮಿನ್* ಮಾಂತ ಉಂಡು. *ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಾಲಿಸಿ* ಪನ್ಪಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪತ್ರಿಕೆತ ಜತೆ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಆದ್ ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
ರೊಡ್ರಿಕ್ ಸೆಫಾರ್ಡಿಕ್ ಯೆಹೂದಿಲೆನ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಾರ್. ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ ಡ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ, 1979ಡ್ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ದ್ ಸರ್ಕಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಎ.ಬಿ ಪದವಿ (ಸುಮ್ಮಾ ಕಮ್ ಲಾಡೆ) ಪಡೆಯೆರ್. ಅಪಗ 1981ಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಂಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಡ್ದ್ ಎಂ.ಪಿ.ಎ ಪದವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ 1985ಡ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ಇತ್ತೆ ಇಜ್ಜಾಂತಿನ ಆಯಿನ ಟರ್ಕಿಶ್ ದೈನಿಕ *ರಾಡಿಕಲ್* ೨೦೦೯-೨೦೧೬ ಗ್ ಲಾ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಶಾಲೆಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರ್ ಆಯಿನ ಪಿನಾರ್ ದೋಗನ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಆರ್ ಟರ್ಕಿಶ್ ನಿವೃತ್ತ ಜನರಲ್ ಸೆಟಿನ್ ಡೊಗನ್ ನ ಮಗಲ್, ಸ್ಲೆಡ್ಜ್ಹ್ಯಾಮರ್ ದಂಗೆ ಯೋಜನೆಡ್ ತನ್ನ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನ ಕಾರಣೊಗು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಡ್ದ್ ಖುಲಾಸೆ ಆಯೆರ್.

ಜನವರಿ ೨೧, ೨೦೨೦ಡ್, ಪೋಪ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅರೆನ್ ಪಾಂಟಿಫಿಕಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ದ ಸದಸ್ಯೆ ಅಯೆರ್.

## ಬೇಲೆ
ಅರೆನ ೧೯೯೭ ಪುಸ್ತಕ *ಹ್ಯಾಸ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಗೋನ್ ಟೂ ಫಾರ್?* ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ವೀಕ್ ಡ್ " ಈ ಬೂಕ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುಸ್ತಕೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ತನ್ನ ಲೇಖನೊಡು, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿರತೆದ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಒತ್ತಡೊಲೆನ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಯೆರ್. ದಾನಿ ರೊಡ್ರಿಕ್ 1998 ಡ್ದ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಗ್ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ಡ್ ಸುರೇಶ್ ನಾಯ್ಡು, ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಜುಕ್ಮನ್, ಬುಕ್ಕೊ ೧೧ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ Economics for Inclusive Prosperity(EfIP) ಪನ್ಪಿ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾನ್ತೆರ್.

## ಮಲ್ತಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಲು
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು