ಸೇತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ

## ಸೇತುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ
ಪೂರಾದಂ ತಿರುಣಾಲ್ ಸೇತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ ೫ ೧೯೦೧ ಡ್ದ್ ೧೯೮೫ ಮುಟ್ಟ ಟ್ರಾವಂಕೂರುದ ಹಿರಿಯ ಮಹಾರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಟ್ಟಿಂಗಲ್ ಮೂಠ ತಂಪುರಂ ಆದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೨೪ ಡ್ದ್ ೧೯೩೧ ಮುಟ್ಟ ತನ್ನ ಸೋದರ ಮಗೆ ಚಿತಿರಾ ತಿರುನಾಲ್ ಬಲರಾಮ ವರ್ಮಣನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾಲೊಡು ಟ್ರಾವಂಕೂರುದ ಮಹಾರಾಣಿ ರೀಜೆಂಟ್ ಆದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್.

ಸೇತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ ತನ್ನ ಸೋದರ ಮಗೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಸಮಯೊಡು ಪ್ರಗತಿಪರ ಸುಧಾರಣೆಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್, ಅಪಗ ಅರೆನ್ ಒರಿ ರಾಜೆರೆನ ಪೂರ್ತಿ ಘನತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವೊಡು ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರೊನು ವಹಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೇವದಾಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ರದ್ದು ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ ಕೊರ್ಪುನವು, ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಮತ ಚಲಾಯಿಸವುನ ಹಕ್ಕ್ ಕೊರ್ಪುನವು ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಮುಳಂ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಭೆಟ್ ಸೇರುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ ದ ವಿದ್ಯುದ್ವಾರೀಕರಣ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರ್ ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಂಡ್ದ್ ಅರೆನ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಲೆನ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.

## ಸುರುತ ಜೀವನ
ಪೂರಾದಂ ತಿರುನಾಲ್ ಸೇತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾಯಿ ಮಾವೆಲಿಕ್ಕಾರದ ಉತ್ಸವಮಧೋಮ ಅರಮನೆಡ್ 1895 ನವೆಂಬರ್ 19 ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ ಅಯಿಲ್ಯಂ ನಾಲ್ ಮಹಾಪ್ರಭಾ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳ ವರ್ಮೆರೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೊಲತುನಾಡು ರಾಜಮನೆತನೊದ ಉತ್ಸವಮಧೋಮ ಅರಮನೆದ ಶಾಖೆಗ್ ಸೇರ್ದಿನಕುಲು. ಕೋಲ ಸ್ವರೂಪೊನು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲ್, ಕೊಲತಿರಿ ವಂಶೊ ಟ್ರಾವಂಕೂರು ರಾಜಕುಟುಂಬೊದ ಅದೇ ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜವಂಶೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನವು, ಅಂಚಾದ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರೊದ ವಂಶೊನು ಮುಂದುವರಿಸೆರೆ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಕೊರತೆ ಇತ್ತಿನಗ ಅಕುಲು ಟ್ರಾವಂಕೂರುದ ಮಹಾರಾಣಿಲೆನ ರೂಪೊಡು ದತ್ತು ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯೆರ್. ಕೊಲತಿರಿ ಸಂತಾನೊಡ್ದುಲಾ ದತ್ತು ಪಡೆಯಿನ ಟ್ರಾವಂಕೂರುದ ಇತ್ತೆದ ರಾಣಿಲು ಹಿರಿಯ ಮಹಾರಾಣಿ ಭರಣಿ ತಿರುನಾಲ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ, ಕಿರಿಯ ಮಹಾರಾಣಿ ಭರಣಿ ತಿರುನಾಲ್ ಪಾರ್ವತಿ ಬಾಯಿಗ್ ಒವ್ವೆ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜೆರ್.

ಮರುಮಕ್ಕಥಾಯಂ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಚಲಿತ ಮಾತೃವಂಶದ ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್, ರಾಜವಂಶೊಗು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರೊದ ಸಾಲುನ್ ಮುಂದುವರಿಸೆರೆ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮುಖ್ಯವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮೯೩ಡ್ ಜೂನಿಯರ್ ಮಹಾರಾಣಿ, ಭರಾಣಿ ತಿರುನಾಲ್ ಪಾರ್ವತಿ ಬಾಯಿ ಮರಣೊ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ೧೮೯೫ಡ್ ಅರೆನ ಮೂಜಿ ಮಗೆಲೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ ಮರಣೊ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ರಾಜಕುಟುಂಬೊಡು ಮಹಾರಾಜ ಮೂಲಂ ತಿರುನಾಲ್, ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ರಡ್ಡ್ ಸೋದರ ಮಗೆಲು ಮಾತ್ರ ಸೇರ್ದೆರ್.

## ಮದಿಮೆ
ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪತ್ತ್ ರಾಜಮನೆತನೊಲೆಡ್ದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲೆನ್ ರಡ್ಡ್ ಮಹಾರಾನಿಲೆಗ್ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮದಿಮಾಯೆರಾದ್ ಕೋರಿನಕುಲು. ಅಕ್ಲೆನ ಆರೈಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೇರಳ ವರ್ಮೆರೆಗ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಲೆನ್ ಶಿಫಾರಸ್ ಮಲ್ಪುನ ಸೌಲಭ್ಯೊನು ಕೊರ್ತೆರ್. ಅರೆನ ರಡ್ಡ್ ಮುತ್ತಜ್ಜೆರ್ ರಾಜರಾಜ ವರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಎಲ್ಯ ಮೆಗ್ಯೆ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅರೆನ ಶಿಫಾರಸ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೊಕ್ಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಕೊಚುಕುಂಜಿ ತಂಪುರಟ್ಟಿ, ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಹರಿಪಾದ್ ಅನಂತಪುರ ಅರಮನೆತ ಸದಸ್ಯೆ, ಅಯಿಟ್ ಕೇರಳ ವರ್ಮ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ರಾಜರಾಜ ಒರಿ ಎಡ್ಡೆ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಬುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಆರ್ ರಾಜ ರವಿ ವರ್ಮನ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಶ್ರೀ ವರ್ಮ ಸಮುದ್ರೊನು ಗೆಂದಿನವು (೧೯೦೬) ಗ್ ಪೋಸ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಸೇತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ ರಾಮವರ್ಮನ್, ಎಲ್ಯ ಮೆಗ್ಯೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ರಾಜರಾಜ ವರ್ಮನ್ ಹಿರಿಯ ಮಹಾರಾಣಿಗ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಯ್ಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಯೆರ್. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೨, ೧೯೦೯ಡ್, ​​ಆರ್ ತನ್ನ ಗಂಡನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮, ೧೯೦೯ಡ್, ​​೧೨ ವರ್ಸೊದ ಮಹಾರಾಣಿ ಮೃತ ಪುಟ್ಟುನು ಅನುಭವಿಸಯೆರ್. ಅಲೆನ ಮೃತ ಪುಟ್ಟುನ ಸುಮಾರ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ಅಲೆನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ಸೇತು ಪಾರ್ವತಿ ಬಾಯಿಗ್ ಚಿತಿರಾ ತಿರುನಾಲ್ ಬಲರಾಮ ವರ್ಮ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಮಗೆ ಪುಟ್ಟುವೆರ್, ಅರೆನ್ ಎಲಯರಾಜ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಸುಧಾರಣೆಲು

## ವೈಕೋಂ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ
ರೀಜೆನ್ಸಿ ಸುರು ಆಯಿನ ಸಮಯೊಡು, ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ವೈಕೋಂ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹೊಗು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಮಹತ್ವದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನೊನು ಎದುರಿಸೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್, ವೈಕೋಂ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕೆಳಜಾತಿದ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ತಡೆಪುನ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಬಂಧೊಲೆನ ವಿರುದ್ಧ 1924ಡ್ ಸುರು ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಚಳುವಳಿ. 

## ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮೊಕ್ತೇಸರ
ಟ್ರಾವಂಕೂರು ದೇವಸ್ವರ್ಮ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ರೀಜೆನ್ಸಿ ಸರ್ಕಾರ ರಾಜ್ಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆನ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆದಾಯೊಲೆನ ದುರುಪಯೋಗನ್ ತಡೆಯೆರೆ, ಯಾಜಕೆರೆನ ಆಡಳಿತೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಿತ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಸ್ಥಿರವಾದ್ ಆಚರಣೆದ ಮಾನದಂಡೊಲು ಉಪ್ಪುನವು ಖಚಿತಪಡಿಸವುನ ಉದ್ದೇಶೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಆಡಳಿತ, ಹಣಕಾಸು ಬೊಕ್ಕ ಆಚರಣೆದ ಕ್ರಮೊಲೆನ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸೆರೆ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್. 

## ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ
ಅಂಚನೆ ೧೯೨೫ಡ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರು ದೇವಸ್ವರ್ಮ್ ಆಡಳಿತ ಮಲ್ತಿನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ ನಿಷೇಧ ಮಲ್ತೆರ್. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಬುಲೆವೊಂದುಪ್ಪುನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾವುನ ಟ್ರಾವಂಕೂರು ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ ಭಾಗವಾದ್ ಉಂದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. 

## ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ
೧. ರೀಜೆನ್ಸಿ ಸರ್ಕಾರ ಟ್ರಾವಂಕೂರು ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ದೇವದಾಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ರದ್ದು ಮಲ್ತ್ ದ್, ಮಹಿಳೆಯೆರೆನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೇವೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸವುನ ಕ್ರಮೊನು ಮುಗಿಪಾದ್, ಭವಿಷ್ಯೊಡು ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಮರ್ಪಣೆಲೆನ್ ತಡೆತ್ ದ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಳಗೆ ಸಂಸ್ಥೆದ ಕಾನೂನು ಆಧಾರೊನು ತೆಗೆತ್ ದ್ ದೀತ್ಂಡ್. ಈ ಸುಧಾರಣೆ ಶೋಷಣೆ ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ್ ಹಿಂದುಳಿದವು ಪಂಡ್ದ್ ತೂಯಿನ ಕ್ರಮೊಕುಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಕ ಚಳುವಳಿಲೆನ ಭಾಗವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. 

## ಮರುಮಕ್ಕತ್ತಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
೧. ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣೆಲೆನ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್, ಉಂದು ಟ್ರಾವಂಕೂರುಡು ಮರುಮಕ್ಕಥಾಯಂ ಪನ್ಪಿನ ಮಾತೃವಂಶದ ಆನುವಂಶಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಲು ಮಾತೃವಂಶದ ಕುಟುಂಬೊಲೆನ ಸದಸ್ಯೆರೆಗ್ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪಾಲುಲೆನ್ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುವು ಮಲ್ತೆರ್, ಜಂಟಿ-ಕುಟುಂಬ ತರವಾಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ದುರ್ಬಲ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಪರಮಾಣು ಕುಟುಂಬ ರಚನೆಲೆನ ಕಡೆಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆನ್ ಸುಗಮ ಮಲ್ತೆರ್.

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026