ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್

**ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್** (೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೨ -  ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಲು. ಮೇ ೨೨,೨೦೦೪ನೆ ತೇದಿಡ್ದ್ ಅಧಿಕಾರಡ್ ಇತ್ತೆರ್.೨೦೧೪ನೆಯ ಮಹಾಚುನಾವಣೆಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಸೋತುನೈಡ್ದಾವರ ಅಧಿಕಾರಡ್ದ್ ಜತ್ತ್‍ದ್ ಇತ್ತೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅಧಿಕಾರಗ್ ಬತ್ತ್‍ದೆರ್.

## ಸುರುತ ಜೀವನ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ
ಗುರುಮುಖ್ ಸಿಂಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮೃತ್ ಕೌರ್ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ೧೯೩೨ ಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೬ ಕ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಗಾಹ್‌ಡ್ (ಇತ್ತೆ ಪಂಜಾಬ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನೊಡು ಉಂಡು) ಸಿಖ್ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಆರ್ ಎಲ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಅಜ್ಜಿ ಅರೆನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್. ಅರೆನ ಆರಂಭಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಉರ್ದು ಮಾಧ್ಯಮೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ವರ್ಷೊಗುಲೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗಲಾ ಆರ್ ಅರೆನ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಣೊಲೆನ್ ಉರ್ದು ಲಿಪಿಟ್ಟ ಬರೆಯೆರ್, ಆಂಡಲಾ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಅರ್ ಅರೆನ ಮಾತೃಬಾಸೆ ಆಯಿನ ಪಂಜಾಬಿನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಬಳಸುನ ಗುರುಮುಖಿನ್ ಸನ್ ಬಳಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ ಕುಟುಂಬ ಭಾರತದ ಹಲ್ದ್‌ವಾನ್‌ಗ್ ವಲಸೆ ಪೊಂಡು. ೧೯೪೮ಟ್ ಆರ್ ಅಮೃತಸರಕ್ಕ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಆಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಅರ್ ಅಮೃತಸರದ ಹಿಂದೂ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವರು ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಹೋಶಿಯಾರ್ಪುರೊಟ್ಟು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ರಮವಾದ್ ೧೯೫೨ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೫೪ ಟ್ ಅರೆನ ಪದವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಅರೆನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉದ್ದೊಗುಲಾ ಸುರುತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆತೆರ್. ಅರ್ ೧೯೫೭ ಟ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಟ್ರೈಪೋಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಾಯೆರ್. ಅರ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.

ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಂಗ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾಯೆರ್. ೧೯೬೦ಟ್ ಆರ್ ಅರೆನ ಡಿಫಿಲ್‌ಗಾದ್ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗ್ ಪೋದ್ ಅಲ್ಪ ಆರ್ ನಫೀಲ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಐ.ಎಂ.ಡಿ. ಲಿಟಲ್ ಅರೆನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಡ್ ಅರೆನ ೧೯೬೨ ತ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧ "ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ೧೯೫೧-೧೯೬೦ ರಫ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ನೀತಿ ಪರಿಣಾಮೊಲು" ಪನ್ಪುನ ಶೀರ್ಷಿಕೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ ಪುಸ್ತಕ "ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಬೆಳವಣಿಗೆದ ನಿರೀಕ್ಷೆಲು" ಗ್ ಆಧಾರವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭ
ಡಿ.ಫಿಲ್ ಮುಗಿತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಂಗ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಅರ್ ೧೯೫೭ ರ್ದ್ ೧೯೫೯ ರ ಮುಟ್ಟ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಿರಿಯ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ೧೯೫೯ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೬೩ ತ ಅವಧಿಡ್ ಅರ್ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ರೀಡರ್ ಆದ್ ಸಲ್ಲಿಸದೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೬೩ ರ್ದ್ ೧೯೬೫ ಮುಟ್ಟ ಆರ್ ಅಲ್ಪ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ ೧೯೬೬ ರ್ದ್ ೧೯೬೯ ರ ಮುಟ್ಟ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಓನ್ ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ (ಯುಎನ್ಸಿಟಿಎಡಿ) ಗಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರಾದ್ ಸಿಂಗ್ ಅರೆನ ಪ್ರತಿಭೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್ ಲಲಿತ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮಿಶ್ರಾ ಮೇರ್ ಅರೆನ್ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಲಹೆಗಾರೆರಾದ್ ನೇಮಿಸಾಯೆರ್.

೧೯೬೯ ರ್ದ್ ೧೯೭೧ ಮುಟ್ಟ ಸಿಂಗ್ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ದೆಹಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.

೧೯೭೨ ಟ್ ಸಿಂಗ್ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯೊಡು ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೭೬ಟ್ ಆರ್ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯೊಡು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ೧೯೮೦-೧೯೮೨ ಟ್ ಆರ್ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗೊಡು ಇತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೮೨ ಟ್ ಆರೆನ್ ಅಪಗದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅರೆನ ಅಡಿಟ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್ ಆದ್ ನೇಮಿಸಯೆರ್, ಆರ್ ೧೯೮೫ ಮುಟ್ಟ ಈ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೮೫ ರಿಂದ ೧೯೮೭ ರವರೆಗೆ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ (ಭಾರತ) ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ನಂತರ ಅವರು ೧೯೮೭ ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೦ ರವರೆಗೆ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ಚಿಂತಕೆರೆನ ಚಾವಡಿಯಾಯಿನ ಸೌತ್ ಕಮಿಷನ್‌ದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.

ಸಿಂಗ್ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಜಿನೀವಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.

### ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಅರೆನ ನುಡಿಮುತ್ತು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಮುಖ ಹೇಳಿಕೆಲು
* ಭಾರತ ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚ ಬಡ ಜನಕುಲು ವಾಸಿಸುನ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶವಾದ್ ಉಂಡು. 
* ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಏಪಲಾ ವಿರೋಧಲೆರ್ದ್ ಮುಕ್ತವಾದ್ ಒರಿದ್‌ಜಿ.
* ಓವಾಂಡಲಾ ಕೆಲಸೊನು ನನಲಾತ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಮಲ್ತೊಲಿಯಾಂಡ್‌ ಪಂಡ್‌ದ್ ಒತ್ತೊನುನ ಸುರುತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾನೇ. ನಮ ಸಾಧಿಸ್‍ನೈಕ್‍ ತೃಪ್ತೆರಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ನನಲಾತ್ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಸಾವೊನೆರೆ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಅವಕಾಶೊಲು ಏಪಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು.
* ಎಂಕ್ ಓವ್ವೇ ಸಮಯೊಡು ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರೊಡು ಪಂದ್ ತೋಜಿದ್‌ನೆನೇ ಇಜ್ಜಿ. ಎನ್ನ ಕೆಲಸೊನು ಯಾನ್ ಆನಂದಿಸಾದೆ. ಯಾನ್ ಎನ್ನ ಕೆಲಸೊನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಟ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಳಜಿರ್ದ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆ.
* ಇನಿತ್ತ ಮಾಧ್ಯಮೊಲು, ಇಜ್ಜಿ ಸಂಸತ್ತ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷೊಲೆರ್ದ್ ಇತಿಹಾಸ ಎನ್ನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕುರುಣೆ ತೋಜಾವುಂಡು ಪಂದ್ ಯಾನ್ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ್ ನಂಬುವೆ.

## ಪದವಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಹುದ್ದೆಲು
* ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಬಿ.ಎ. (ಆನರ್ಸ್) ೧೯೫೨; ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಎಂ.ಎ(ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ), ೧೯೫೪ ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಂಡೀಗಢ (ಆಗ ಹೋಶಿಯಾರ್ಪುರ, ಪಂಜಾಬ್), ಭಾರತ
* ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪದವಿ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ - ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು (೧೯೫೭)
** ಹಿರಿಯ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (೧೯೫೭-೧೯೫೯)
** ರೀಡರ್ (೧೯೫೯ - ೧೯೬೩)
** ಪ್ರೊಫೆಸರ್ (೧೯೬೩-೧೯೬೫)
** ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರೇಡ್ (೧೯೬೯ - ೧೯೭೧)
* ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಡಿ.ಫಿಲ್, ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ - ನಫೀಲ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್ (೧೯೬೨)
* ದೆಹಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್, ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
** ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ (೧೯೬೬)
* ಚೀಫ್, ಫೈನಾನ್ಸಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಟ್ರೇಡ್ ವಿಭಾಗ, ಯುಎನ್ಸಿಟಿಎಡಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್
**೧೯೬೬: ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಅಧಿಕಾರಿ ೧೯೬೬
* ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ, ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ (೧೯೭೧ - ೧೯೭೨)
* ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ, ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ (೧೯೭೨ - ೧೯೭೬)
* ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ನವದೆಹಲಿ (೧೯೭೬)
* ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶಕ (೧೯೭೬-೧೯೮೦)
* ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ನಿರ್ದೇಶಕ (೧೯೭೬-೧೯೮೦)
* ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಏಷ್ಯನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮನಿಲಾ
* ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ (ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (೧೯೭೭ - ೧೯೮೦)
* ಗವರ್ನರ್, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (೧೯೮೨-೧೯೮೫)
* ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ (೧೯೮೫-೧೯೮೭)
* ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಯೋಗ, ಜಿನೀವಾ (೧೯೮೭-೧೯೯೦)
* ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರ (೧೯೯೦-೧೯೯೧)
* ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಧನಸಹಾಯ ಆಯೋಗ (೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೧ - ೨೦ ಜೂನ್ ೧೯೯೧)
* ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು (೨೧ ಜೂನ್ ೧೯೯೧ - ೧೫ ಮೇ ೧೯೯೬)
* ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ (೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೧ - ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೧೯)
* ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ (ಭಾರತ) (೧೯೯೮-೨೦೦೪)
* ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ (೨೨ ಮೇ ೨೦೦೪ - ೨೬ ಮೇ ೨೦೧೪)
* ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ (೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ - ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪)

## ಪುಗರ್ತೆ ಬುಕ್ಕ ಸಮ್ಮಾನೊಲು

## ತೀರ್‌ನೆ
ಭಾರತದ ಮಲ್ಲ ಮೇಧಾವಿ, ಪ್ರತಿಭಾವಂತೆ, ವಿಶ್ವದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಜೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ದಶಂಬರ, ೨೬, ೨೦೨೫ಕ್ ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರ್.

## ಚಿತ್ರ ದರ್ಶಿನಿ

File:The Chief Minister of West Bengal, Shri Buddhadeb Bhattacharya calling on the Prime Minister, Dr. Manmohan Singh, in New Delhi on June 20, 2009.jpg|thumb|The Chief Minister of West Bengal, Shri Buddhadeb Bhattacharya calling on the Prime Minister, Dr. Manmohan Singh, in New Delhi on June 20, 2009
File:Manmohan Singh with the 64th Batch of IPS Probationers, in New Delhi on December 26, 2012. The National Security Advisor, Shri Shivshankar Menon and the Union Home Secretary, Shri R.K. Singh are also seen (1).jpg|thumb|Manmohan Singh with the 64th Batch of IPS Probationers, in New Delhi on December 26, 2012. The National Security Advisor, Shri Shivshankar Menon and the Union Home Secretary, Shri R.K. Singh are also seen 
File:The Prime Minister Dr. Manmohan Singh addressing at the New York Stock Exchange (NYSE) in New York on September 22, 2004.jpg|thumb|The Prime Minister Dr. Manmohan Singh addressing at the New York Stock Exchange (NYSE) in New York on September 22, 2004
File:The President Dr. A.P.J. Abdul Kalam giving away the Communal Harmony Award-2004 to Acharya Shri Mahaprajna, in New Delhi on August 2, 2005.jpg|thumb|The President Dr. A.P.J. Abdul Kalam giving away the Communal Harmony Award-2004 to Acharya Shri Mahaprajna, in New Delhi on August 2, 2005
File:The Prime Minister Dr. Manmohan Singh shaking hands with the King of Saudi Arabia Abdullah Bin Abdulaziz al Saud during his departure ceremony, in New Delhi on January 27,2006.jpg|thumb|The Prime Minister Dr. Manmohan Singh shaking hands with the King of Saudi Arabia Abdullah Bin Abdulaziz al Saud during his departure ceremony, in New Delhi on January 27,2006
File:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh presenting the National Award for Bravery-2007, to Master Konthoujam Boney Singh of Manipur, in New Delhi on January 24, 2008.jpg|thumb|The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh presenting the National Award for Bravery-2007, to Master Konthoujam Boney Singh of Manipur, in New Delhi on January 24, 2008
File:Manmohan Singh interacting with the media, on his arrival at Parliament House, in New Delhi. The Union Minister for Urban Development & Parliamentary Affairs, Shri Kamal Nath.jpg|thumb|Manmohan Singh interacting with the media, on his arrival at Parliament House, in New Delhi. The Union Minister for Urban Development & Parliamentary Affairs, Shri Kamal Nath


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕೀಯ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ