open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಬೆನೆಟ್ ಅಮ್ಮನ್ನ

## ಪುಟ್ಟು
ಮೇರ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ೧೫, ಮಾರ್ಚಿ ೧೯೬೧ಟ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.

## ಬಾಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆ
* ಬರವು ಕಲ್ತಿನಿ. ದಂಡತೀರ್ಥ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಮಹಾದೇವಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ಕಾಪು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ

## ಬೇಲೆ ಬೆಂದ್‍ನೆ
* ಕರ್ನಾಟಕ ತಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಬಲ್ಮಠ, ಮಂಗಳೂರು, ನಿವೃತ್ತ ಪತ್ರಾಗಾರ ಸಹಾಯಕೆ. ೪೦ ವರ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕ ತಿಯೊಲಜಿಕಲ್ ಕಾಲೆಜ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪತ್ರಾಗಾರ ವಿಭಾಗೊಡು ಬೆಂದ್‌ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ

## ಬೇಲೆದೊಟ್ಟುಗು
* ತುಳು ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕೆ ಅದ್ ಬರವುಲೆನ್ ಬರೆವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. 
* ತುಳು ಬೈಬಲ್ ಭಾಷಾಂತರ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯೆ, 
* ಜ್ಞಾತಿ ಪದಕೋಶ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯೆ, 
* ಕನ್ನಡ ತುಳು ವಿಕಿಪಿಡಿಯೋಡು (ಲೇಖಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪಾದಕೆ)
* ಬಲ್ಮಕೋ ನಿರ್ದೇಶಕೆ, 
* ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯೆ.
* ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪತ್ರಿಕೆ 'ಮದಿಪು' ದ ಮಾಜಿ ಸಂಪಾದಕೆ
* ತುಳು ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯೆ, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ
* ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್, ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು ಘಟಕ, ಸದಸ್ಯ

## ಆಸಕ್ತಿ
* ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊಡು ಬರೆಪಿನೆ 
* ಒದುನೆ 
* ಸಂಗೀತ 
* ಪರ ದಾಖಲೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದಾಖಲೆ ಮಲ್ಪುನೆ

## ಪ್ರಕಟ ಅಯಿ ಬೂಕುಲು
* ಚಿಗುರಿದ ಬದುಕು:- ಐ.ಎಸ್.ಪಿ.ಕೆ. ದೆಹಲಿ(ಪ್ರ)
* ಗಾನ ಗೊಂಚಲು:-  ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಪದೊಕುಲು, ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ, ವಾಮಂಜೂರು(ಪ್ರ)
* ಬಿಲ್ಲವರು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಕ್ರಿಸ್ತ ವಂದನ ದೇವಾಲಯ, ಪಾಂಗಾಳ.ಗುಡ್ಡೆ(ಸಂ)
* ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಹಂಪಿ(ಪ್ರ)
* ತುಳು ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಕಥೆ(ಸಂ) ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಪ್ರ)
* ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಗಳ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು (ಸಂ) ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಪ್ರ)
* ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್-೨೦೦ (ಸಂ.) ಕರ್ನಾಟಕ ಸದರ್ನ್ ಡಯಾಸಿಸ್, (ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪಾದನೆ)
* ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೇಖನಗಳು, ಅಂಕನಹಳ್ಳಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೨೧
* ಕಾರ್ಲಡ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್, ಡಾ. ಪೀಯೂಸ್ ಪಿಂಟೋ ರೊಂದಿಗೆ, ಸಮನ್ವಯ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮಂಗಳೂರು, ೨೦೨೧
* ಕಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಡಾ. ಪೀಯೂಸ್ ಪಿಂಟೋ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಕಾಸ್ಟಲೀನೋರೊಂದಿಗೆ, ಸಮನ್ವಯ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮಂಗಳೂರು, ೨೦೨೨
* ಹೆರ್ಮನ್ ಮ್ಯೋಗ್ಲಿಂಗ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದ "ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕಂನಡ ಸಮಾಚಾರ(ಸಂ) ಡಾ. ಸಾಯಿಗೀತಾರೊಂದಿಗೆ, ಮಂಗಳೂರು ವಿ.ವಿ. ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಪ್ರಕಾಶನ, ೨೦೨೨

## ಲೇಖನೊಲು
* ಓದುವುದು ಯಾಕೆ, * ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸು ಸಂರಕ್ಷಿಸು, * ಕನ್ನಡ ಪಂಚಾಂಗ, * ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ, * ಮೊದಲ ತುಳು ನಿಘಂಟು, * ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್, ಸ್ವಾತಂತ್ರೈ ಪೂವ‍ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, * ಅತ್ತಂದೆ, * ಪಾಂಗಾಲ ಗುಡ್ಡೆ, * ಮುಲ್ಕಿ, * ಮಣಿಪುರ, * ಶಿರ್ವ, * ಕಾರ್ಕಳ, * ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ, * ಗೋರಿ ಗುಡ್ಡೆ, * ಬಲ್ಮಠ, * ಮಲ್ಪೆ, * ಇಂಚಿತ್ತಿ ದೇವಾಲೊಯೊಳೆ ಚರಿತ್ರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ದಾಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ * ದೇಶೀಯ ಕ್ರೈಸ್ತರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಲೆಲೆ ಚರಿತ್ರೆ.
## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
೧.ಪೊಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆ 

೨.೨೦೨೫ ವಿಶುಕುಮಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ಸುಲ್ಲಮಲೆ

**ಸುಲ್ಲಮಲೆ** ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಬುಕ್ಕ ಮಾಣಿದ ಸಾದೀದ ನಡುಟು ಅನಂತಾಡಿ ಗ್ರಾಮೋದು ಒಂಜಿ ಕಾಡ್. ಈ ಕಾಡ್ ತಾ ನಡುಟು ನೆಲತ ಅಡಿಟು ಗುಹೆತ ಉಲಾಯಿ ಪರಿಪುನ ಜಾಗೆನ್ ಸುಲ್ಲಮಲೆ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಪಂಪೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸ ತಾ ಕಥೆ
ಪಾಂಡವೆರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಪೊರ್ತುಡು ಮುಲು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ ಪನ್ಪಿನ ಇತಿಹಾಸ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಸುಲ್ಲಮಲೆ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದ ಜಾಗೆಗು ವರ್ಷಡು ಒರ ಪಂಡ ಚೌತಿ ಪರ್ಬದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಪೋಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಇಪ್ಪುನಿ. ಅಲ್ಪದ ದೈವಲೆಗು ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ಮಲ್ತುದು ಕೇರ್ಪು ದೀಯಿ ಬುಕ್ಕನೆ ತೀರ್ಥ ಮೀಯೆರೆ ಜಪ್ಪರೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಗುಂಡಿ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗುಹೆತ ರೂಪದು ಉಂಡು. 16 ಗಂಟುದ ಬೆದುರುದ ಕೆರ್ಪು ಜತ್ತುದು 10 ಪಜ್ಜೆ ಪಡುಂಡ ಗರ್ಗುಂಡಿ ಕತ್ತಲೆಡು 2 ಬಂಡೆದ ನಡುಟು ಅಡ್ಡ ಅಡ್ಡ ಪೋವೋಡು ಯೇತ್ ಸಪುರದಾಯ್ಲಾ ತೋರದಾಯಾಗುಲ ತಿಗಲೆ ಬಂಜಿ ಒರೆಸೊಂದು ಪೋವೊಡೆ ಅಂಚಿನ ಸಾದಿ ಅವು. ದುಂಬು ಪೋನಗ 20 ಜನ ಉಂತುನಚಿನ ಜಾಗ ಉಂಡು..ಅಲ್ಪ ಮಿತುರ್ದು ನೀರ್ ಬುರೊಂದು ಇಪುಂಡು. ಈ ನೀರದ ಮೂಲ ತೇರಿನಕುಲು ಏರ್ಲ ಇಜ್ಜೆರ್. ಸಂಕಮಾಲೆ ಸರ್ಪ ಮೂಲು ಉಂಡು ಪನ್ಪರ್. ಗೋವಿಂದ ಗೋವಿಂದ ಪನ್ಪಿ ನಾಮ ಸ್ಮರಣೆ ಮಲ್ತೊನ್ದು ತೀರ್ಥ ಮೀಪುನವೇ ಮುಲ್ತಾ ವಿಶೇಷ. ಈ ತೀರ್ಥ ಮೀಯಿನಾಗ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ದಾನ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಅಂಚ ದಾನ ಬುಡಿಪಿನ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಮೂಲು ಕಂತುದು ಸುಲ್ಲಮಲೆತ ಮುದೆಲುಡು ಪಂಡ ಸುಮಾರ್ 3 ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರಡು ಲಕ್ಕುಂಡು, ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ನೀರ್ ಬೇತೆ ಒಲುಲ ನಡುದು ತುಯರೇ ತಿಕ್ಕುಜಿ.

## ನಂಬಿಕೆಳು
ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮಲ್ತುಂದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಚರ್ಮ ರೋಗ ಪೋಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೈವೊದ ಇಲ್ಲ್
ರಾಟೆ

**ರಾಟೆ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪುಲ್ಲಿ ಅತ್ತಂದೆ ಶಾಫ್ಟ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಚಕ್ರೊ. ಉಂದು ಚಕ್ರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಬಿಗಿಯಾಯಿನ ಬಲ್ಲ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಲ್ಲ್‌ನ್ ಜಾರಾಯರ ಬುಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಕ್‌ನ್ ಬದಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್.  ರಾಟೆ ಪಂಡ ಗುವೆಲ್‌ರ್ದ್ ನೀರ್ ಒಯ್ಯಿಪೆರೆ ಗಳಸುನ ಒಂಜಿ ಚಕ್ರೊ.

## ಇತಿಯಾಸೊ
ರಾಟೆಲೆನ ಬಗೆಟ್ ಸುರುತ ಸಾಕ್ಷಿಲು ಪಿರಾಕ್‌ದ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಡ್ ತಿಕುಂಡು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1991-1802ಡ್ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ದ ಪದ್ರಾಡನೆ ರಾಜವಂಶೊ  ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2ನೆ ಸಹಸ್ರಮಾನೊದ ಸುರುಟು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಉಂಡು.

## ರಾಟೆ ಮಾನ್ಪುನಾ
ದುಂಬು ಮರತ್ತ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇತ್ತೆ ಕರ್ಬ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಪೈಬರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಸ್ತ್‌ಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬುದ ರಾಟೆಲೆನ್ ಮರರ್ದ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚಿನ ರಾಟೆಲೆಡ್ ಬಲ್ಲ್ ಹಾಳಾಪುನೆ ಕಮ್ಮಿ. ಬಲ್ಲ್ ಚಂಡಿ ಆಪುಜಿ ರಾಟೆಗ್ ಸುತ್ತುದ್ ತೂಯೆರೆಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಇತ್ತೆದ ರಾಟೆಲ್ ನೀರ್ ಒಯ್ಪೆರೆ ಎಲ್ಯೆ ಬಲ್ಲ್ ಗುವೆದ ಗಟನೆದ ಮಿತ್ತ್ ಸುತ್ತು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ರಾಶಿ ಪಾಡೊಡು.

## ಗಳಸುನ
ರಾಟೆಗ್ ಪಾಡುನೆ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರ ನಮ ಕೇನ್‌ದ ಆಯಿತ ಅರ್ಥೊ ಗಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪಾಡುನೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ರಾಟೆಡ್ ಒಯಿಪೆರೆಲಾ ಅಪುಂಡು ಜಪ್ಪುಡೆರೆಲಾ ಅಪುಂಡು, ಅಲಿಸಾದ್ ಒಯಿಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಜಪ್ಪುಡುನ ಬೇಲೆ ರಾಟೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.

## ಚಿತ್ರೊಲು

file:Trissa linhjul utan rep sheave pulley wheel without rope.png|thumb|ಬಲ್ಲ್ ಇದ್ಯಾಂದಿನ ರಾಟೆ
File:Poulies d'or.jpg|thumb|ರೈಲ್ ಸಾರಿಗೆಡ್ ರೈಲ್ ರಸ್ತೆ ಸ್ವಿಚ್ಲೆನ್ ಸರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಗ್ನಲ್ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಯರೆ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಪುಲ್ಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಬಲ್ ಲೈನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್
file:Pulley in Oil Well.jpg|thumb| ಡೆರಿಕ್‌ದ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುನ ರಾಟೆ
file:Crane pulley 4x.jpg|thumb|ಚಲನೆ ಮಲ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ರಾಟೆಲು
file:Polispasto2B.jpg|ಒಂಜಿ ಗನ್ ಟ್ಯಾಕಲ್‌ಗ್ ಒಂಜಿ ರಾಟೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸ್ತಿರ ಬುಕ್ಕೊ ಚಲಿಸುವುನ ಬ್ಲಾಕ್‍ಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಬಲ್ಲ್‌ದದ ಬಾಗೊಲು *W* ಲೋಡ್‍ನ್ ಬೆಂಬಲಿಸವುಂಡು.
file:Pulley1a.svg| *W/2* ಬಲ್ಲ್‌ನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನೆ.
file:Polispasto4.jpg|ಒಂಜೆಡ್ ನಾಲ್ ಬಲ್ಲ್‌ದ *W* ಲೋಡ್‌ನ್ ಬೆಂಬಲಿಸವುಂಡು.
file:Pulley3a.svg| *W/4* ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಸಮತೋಲನೊ.
file:Polea-simple-fija.jpg|ಸ್ತಿರ ರಾಟೆ
file:Pulley0.svg|*F* ಡ್ ಸಮತೋಲನೊ.
file:Polea-simple-movil2.jpg|ಚಲನೆದ ರಾಟೆ
file:Pulley1.svg| *W* ಬುಕ್ಕೊ *W/2*ರಾಟೆದ ಸಮತೋಲನೊ
file:Pulley2.svg| *W/3* ರಾಟೆದ ಸಮತೋಲನೊ
file:Pulley2a.svg|*W/3*ರಾಟೆದ ಪ್ರೇಜನೊ
file:Flachriemen.png|thumb|ಪ್ಲಾಟ್ ಬೆಲ್ಟ್
file:Keilriemen-V-Belt.png|thumb|ಬೆಲ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ತೆ
file:PutnamLatheHagley01.jpg|thumb|ಶಾಪ್ಟ್‌ಡ್ ಚಲನೆ ಮಲ್ಪುನ ರಾಟೆ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ತುಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯ

ತುಳುಬಾಷೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು.ತುಳುಬಾಸೆಗ್ ಲಿಪಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಾ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿ, ದೇವಿಮಹಾತ್ಮೆ,ಮಹಾಭಾರತೊ,ಕರ್ಣಪರ್ವೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳು ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಳುಕ್ ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೊಜ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ೨೦೦೫ಡ್ ಎಸ್ ಆರ್ ವಿಘ್ನರಾಜ್ ತುಳು ರಾಮಾಯಣೊ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.

## ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯ
ಗ್ರಂಥೊಲು ಪದ್ಯ ರೂಪೊಡು ರಚನೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಕಾವ್ಯಲು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿ, ಮಹಾಭಾರತೊ, ಕರ್ಣಪರ್ವೊ ಉಂದು ಮಾತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯ ಗ್ರಂಥೊಲು. ಅಂಚನೆ ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತಿನ ನನೊಂಜಿ ಗ್ರಂಥ ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಉಂದು ಗದ್ಯ ಕೃತಿಯಾದುಂಡು. ಗ್ರಂಥದ ರಚನೆ ಗದ್ಯ ರೂಪೊಡಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಗದ್ಯ ಗ್ರಂಥ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ನಮ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊಕುಲೆನ್ ಗುರುತಿಸವೊಲಿ.

### ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯ
ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊದ ಜನೊಕುಲು ಏರೊ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಾಯಿರ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಕೆಬಿರ್ದ್ ಕೆಬಿಕ್ಕ್ ಪರಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಕಾವ್ಯೊಲೆನ್ ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡೊಡು, ಗರಡಿಡ್, ಸಾನೊಡು, ಕೋಲದಲ್ಪ, ನೇಮದಲ್ಪ ಪನ್ಪಿನಂಚಿನ ಸಂಧಿ, ಪಾಡ್ದನ, ಕಬಿತೆ, ಉರಲ್, ಓ‌ ಬೇಲೆಪದ ಉಂದು ಮಾತ ಪಿರಾಕ್ ದ ಜನೊಕುಲೆರ್ದ್ ಬಾಯಿರ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಬತ್ತಿನ ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯ ಸ್ವರೂಪೊಲು. ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯೊನು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

### ಲಿಖಿತ ಕಾವ್ಯ
ಒಂಜಿ ಲಿಪಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕಾವ್ಯೊಗ್ ಲಿಖಿತ(ಸೃಜನಾತ್ಮಕ)ಕಾವ್ಯ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ ದ್ ರಚನೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಗ್ರಂಥೊಲಾಯಿನ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿ, ಮಹಾಭಾರತೊ, ಕರ್ಣಪರ್ವೊ, ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಅಂಚನೆ ಎಸ್ ಆರ್ ವಿಘ್ನರಾಜ್ ಸಂಪಾದಿಸಯಿನ ತುಳು ರಾಮಾಯಣೊ ಉಂದು ಮಾತ ತುಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಖಿತ ಕಾವ್ಯೊಗು ಉದಾಹರಣೆಯಾದುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊ
ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್

**ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್** (೧೮೮೩ - ಜನವರಿ ೮, ೧೯೫೯) ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್‌ನ ಕಾಲೊಡು, ಮೈಸೂರ್‌ದ ದಿವಾನರಾಗಿದಿತ್ತೆರ್. ಕಾಕಾಜಿತ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಸಕ್ಕರೆತ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಬುಕ್ಕೊ ದಿಂಜ ಕಾರ್ಖಾನೆಳೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಮೈಸೂರರ್‌ಡು ಉಪ್ಪುನ ವೃಂದಾವನ ಪೂತೋಟೊನ್ ಕಟ್ಟಾಯಿನನಾರ್ ಮಿರ್ಜೆರ್. ಸಂಸ್ಥಾನೊದ ಎಡ್ಡೆಗಾದ್ ಆರ್ ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ಬೆನ್ತೆರ್.  ಆರ್ ಬ್ಯಾರಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದುಲೆನ ಸಾಮರಸ್ಯೊಗು ಕಾರಣೆರಾತೆರ್..

## ಬಾಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು
* ಇಂಬೆರ್ ಪರ್ಷಿಯಾ ದೇಸೊದ ಒರಿ ಮಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡ್‍ದ್ ಬತ್ತಿನಾರ್. ಆಲಿ ಅಸ್ಗರ್ ಆರೆನ ಅಜ್ಜೆರ್. ಆರ್ ಆರೆನ ೧೬ನೆ ವರ್ಸೊಡೇ ಬೆಂಗಳೂರ್‍ಗ್ ಬತ್ತಿತ್ತೆರ್. ಬರವು ಇಜ್ಜಾಂಡಲಾ ಬೇರೊಡು ಹುಸಾರು, ಬುದ್ಧಿವಂತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಂಬಿಕೆಗ್ ಅರ್ಹೆರ್. ಮಹಾರಾಜೆರ ವಿಸ್ವಾಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ನಂಬಿಕೆನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆಲಾ ಆರೆನ ಪುದರ್‍ದ ಮಾರ್ಗೊ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಉಂಡು. ಮಿರ್ಜೆರೆ ಅಮ್ಮೆರು ಆಗಾಖಾನ್, ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯೆರೆ  ಕಾಪುನಾರಾತಿತ್ತೆರ್. ಈ ಇಲ್ಲತಾಕುಲು ಇಂಚನೆ, ಮಹಾರಾಜೆರೆ ವಿಸ್ವಾಸೊ, ನಂಬಿಕೆಗ್ ಅರ್ಹರಾತಿತ್ತೆರ್..
* ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲೆರ್ ೧೮೮೩ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರ್‍ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಸೆಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಬುಕ್ಕೊ ವೆಸ್ಲಿಯನ್ ಮಿಶನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‍ಡ್,  ಬರವು. ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯೆರ್ ೧೮೯೪ಡ್,  ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರೆನ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ, ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರೆಗ್ ಅಪಗ ಬಜಿ ೧೦ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯ. ಅರಮನೆದ, "ರಾಯಲ್ ಸ್ಕೂಲ್" ಡ್ ಆರೆನ ಬರವು ನಡತ್ತ್ಂಡ್. ಒಟ್ಟು ೯ ಜನ ಜೋಕುಲು ಇತ್ತಿನ ಆ ವಿಸೇಸೊ ಸಾಲೆಡ್, ಮಹಾರಾಜೆರ ಒಟ್ಟುಗು ಮಿರ್ಜಾರ್ ಕಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. 
* ೧೯೦೧ಡ್  ಮಿರ್ಜಾ  ಬೆಂಗಳೂರ್‍ದ ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್.  ಆರ್ ಅವುಲು ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವಿಸಯೊನು ಕಲ್ತೆರ್. ೧೯೦೫ಡ್ ಆರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಮುಗಿಪಾಯೆರ್. ಆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಪೋಲೀಸ್ ಬೇಲೆ. ಮಹಾರಾಜೆರ್  ಮಿರ್ಜಾಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ರೆನ್, ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಬೇಲೆಗ್ ದೆತ್ತೊಂಡೆರ್.  
* ಅಪಗದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೆಡೇಂಟ್‍ಲು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆದಿತ್ತುದು, ಅಕುಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕೆಲವರೆನ್ ಸೇರ್ಪಾಲೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಪ್ತ-ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿನ ಬೇಲೆಗ್ ಒರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನರಮಾನಿ ಇತ್ತೆ. ಊರ್‍ದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಆಯೆರ ಹುಜೂರ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಬೇಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

## ಹುಜೂರ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಡ್‍ದ್, ಮೈಸೂರುದ ದಿವಾನೆರಾದ್
೧೯೧೩ಡ್ ಮೈಸೂರ್‍ದ ದಿವಾನೆರೆ ಬೇಲೆ ಕಾಲಿ ಆಂಡ್. ಅಪಗ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಮಿರ್ಜೆರೆನ್ ಲೆತ್ತ‍ದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್. ಮಹಾರಾಜೆರೊಟ್ಟುಗ್ ಬೇಲೆಗ್ ಇತ್ತಿನೆ ೩ ಜನೊ. ದಿವಾನೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಪರ್ಸನಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಇತ್ತೆರ್. ಮಿರ್ಜೆರ್ ೧೯ ವರ್ಸೊ ಉಪಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೯ಡ್ ಅರೆನ್ ದಿವಾನೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೪೧ಡ್ ಸಮರ್ಥ ದಿವಾನ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ಂಡ್.

## ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಯೆರೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್‍ನ ಬೇಲೆಲು
* ೧೯೧೮ ಮುಟ್ಟೊ ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯೆರ್ ದಿವಾನೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ದಿಂಜ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಿರ್ಜೆರ್ ಅವೆನ್ ದುಂಬು ದೆತ್ತೊಂದ್ ಪೋಯೆರ್. ಮಂಡ್ಯದ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಭದ್ರಾವತಿದ ಕರ್ಬೊದ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಎಚ್. ಎ. ಎಲ್. ಕಾರ್ಖಾನೆ ಉಂದು ಮಾತೆನ್ ಆರ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನೆ.
* ದ ಮೈಸೂರ್ ಕಾಫಿ ಕ್ಯೂರಿಂಗ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಕಂಪೆನಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆಡ್ತಾದ್ ಊರ್‍ದಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಂಡ್. 
* ಊರು ಊರುಗು ವಿದ್ಯುತ್ ಬರ್ಪಿ ಲೆಕ್ಕೊ ಮಲ್ತೆರ್.
* ಬೆಂಗಳೂರ್‍ಡ ಕಲಾಸಿಪಾಳ್ಯ ಬಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಮಲ್ತೆರ್.
* ಹಳ್ಳಿಲೆಗ್ ನೀರು ದೆಪ್ಪಿಯೆರ ಪಂಪ್‍ಲೆನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತೆರ್.
* ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಗ್ ಪರಿಯೆರ ನೀರ್ ಬರ್ಪಿ ಲೆಕ್ಕೊ ಮಲ್ತೆರ್.
* ಮೈಸೂರ್‌ದ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.

## ಜೈಪುರ ಬುಕ್ಕೊ ಹೈದರಾಬಾದ್‍ಗ್ ಪೋಯೆರ್
* ಮೈಸೂರ್‌ಡ್ದ್ ಆರ್ ಜೈಪುರಗ್ ೧೯೪೨ಡ್ ದಿವಾನರಾದ್ ಪೋಯೆರ್. 
* ೧೯೪೬ಡ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮನ ಅರಮನೆಡ್ ದಿವಾನೆರಾಯೆರ್.
* ಆರ್ ಮೇ ೧೯೪೬ಡ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿಯೆರ್. ಇಂಡೋನೇಷಿಯಗ್ ಪೋಯೆರ್. ೧೯೫೨ಡ್ದ್ ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್, ದೇಸೊಳೆಗ್ ಪೋಯೆರ್. 
* ೧೯೫೪ಡ್ ಆರೆನ್ ಆತ್ಮಕಥೆನ್ ಬರೆಯೆರ್.

## ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಪಿರ ಬತ್ತೆರ್
* ಹೈದರಾಬಾದ್‍ಡ್ದ್ ಆರ್ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್. ೧೯೫೯ಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪಟ್ಯೊಪುಸ್ತಕ ಲೇಕನೊಲು
ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ

**ಜರ್ಮನ್ ಬಾಸೆ** ಪರ್ಪಂಚೊದ ಪ್ರಮುಕೊ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಇಂಡೊ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್‌ದಿಪ್ಪುನ ಈ ಬಾಸೆ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆ ಬುಕ್ಕೊ ಡಚ್ ಬಾಸೆಗ್ ದಿಂಜ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಹೊಂದ್ಂಡ್. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತೊ, ಸುಮಾರ್ 120 ದಶಲಕ್ಷೊ ಜನೊ ಜರ್ಮನ್‌ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅತ್ತಂದೆ 80 ದಶಲಕ್ಷೊ ಪರವೂರ್‌ದಕುಲು ಜರ್ಮನ್‌ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುವೆರ್. ವಿಶ್ವೊದ ಮಾತ ಕಡೆ, ಶಾಲೆಲು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಲು ಅಂಚನೆ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇತ್ತಿನ ಕಡೆಟ್ ಜರ್ಮನ್‌ ಬಾಸೆ ಕಲ್ಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

frameless
frameless

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆಲು
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬಾಸೆ

**ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬಾಸೆ** ಯುರೋಪ್ದ ಗ್ಯಲೀಶಿಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಬಾಸೆ. ೧೫ನೆ ಬುಕ್ಕೊ ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ತನ್ನ ವಸಾಹತುಲೆನ್ ಪರ್ಪಂಚೊದಾದ್ಯಂತೊ ಸ್ರಿಸ್ಟಿಸನಗ ಅಲ್ಲೆ ಮಾತ ಈ ಬಾಸೆ ಪರಡ್ಂಡ್. ಇನಿ ಉಂದು ಪರ್ಪಂಚೊದ ೬ನೆದ ಮಲ್ಲ ಬಾಸೆ, ದಿಂಜ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆ ಆತ್ಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆಲು
ಸೂಪರ್ ಮೂನ್

ಚಂದ್ರೆ ತನ್ನ್ ಕಕ್ಷೆಡ್ ಸುತ್ತು ಬನ್ನಗ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭೂಮಿದ ಭಾರಿ ಮುಟ್ಟಡೆ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆ.  ಅಪಗ ಚಂದ್ರೆ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲೆಡ್ ತೊಜುವೆ ಚಂದ್ರನ ಬೊಲ್ಪುಲ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಪ್ರತಿ ಪುಣ್ಣಮೆದ ಚಂದ್ರನ ಗಾತ್ರೋಡ್ದ್ ೧೪ ಪಾಲ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಅಂಚನೆ ಬೊಲ್ಪುಲ ೩೦ ಪಾಲ್  ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಘಟನೆ ೨೦೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ಕ್ಕ್ ಸೋಮವಾರ ರಾತ್ರೆ ನಡತುದುಂಡು ಉಂದೆನ್ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ವರ್ಷೊಗು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ  ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಬರ್ಪುಂಡು.ಆಂಡಾ ೭೦ ವರ್ಷದ ಬುಕ್ಕೊ ಬತ್ತಿನ ನವೆಂಬರ್ ೧೪ತ  ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಭಾರಿ ವಿಶೇಷ.

## ವಿಸೇಸೊ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್
೧೯೪೮ ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿದ ಮಸ್ತ್ ಮುಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲುದ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ತೊಜಿದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೧೬  ನವೆಂಬರ್ ೧೪ ಸೋಮವಾರ ರಾತ್ರೆ ತೊಜಿದುಂಡು.ನನ ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಘಟನೆ ತೂಯೆರೆ ೨೦೩೪ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ಕಾಪೊಡು.ನೆರ್ದ್ ದುಂಬುಲ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್  ತೊಜಿದಿತ್ತ್ಂಡಲ ಈತ್ ಮಲ್ಲೆ ಈತ್ ಬೊಲ್ಪು ಈತ್ ಪೊರ್ಲು ಇಪ್ಪುರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ.

## ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ
೧೫೦ ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೧೮ ಜನವರಿ ೩೧ಕ್ಕ್ ಆಕಾಶೊಡು ನಡತಿನ ವಿಶೇಷ ಘಟನೆ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ.ಚಂದ್ರನ ಮೂಜಿ ಮೋನೆಲಾದಿತ್ತಿನ ದೈತ್ಯ ಚಂದ್ರೆ,ನೀಲಿ ಚಂದ್ರೆ, ತಾಮ್ರ(ರಕ್ತ)ಚಂದ್ರೆನ್ ತೂಪಿನ ಭಾಗ್ಯ.ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ಚಂದ್ರೆ ಮಲ್ಲ ತೋಜುನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ.ಆಂಡ್ ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿದ ಮುಟ್ಟ ಬತ್ತ್ಂಡ ಪುಣ್ಣಮೆದ ಚಂದ್ರಡ್ದ್ ೭% ಮಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ೧೫% ಬೊಲ್ಪು ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಯಿಕ್ ದೈತ್ಯ ಚಂದ್ರೆ ಪನ್ಪೆರ್.ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಳುಡು ರಡ್ಡ್ ಪುಣ್ಣಮೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿನ್ ನೀಲಿ ಚಂದ್ರೆ ಪನ್ಪೆರ್.ಭೂಮಿದ ವಾತಾವರಣ(ನೆರಳು)ದ ಪ್ರಭಾವ ಚಂದ್ರನ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರ್ನಗ ಚಂದ್ರೆ ತಾಮ್ರ(ಕೆಂಪು)ದ ಬಣ್ಣೊಡು ತೋಜುಂಡು ಅಯಿಕ್ ತಾಮ್ರ ಚಂದ್ರೆ ಅತ್ತಂಡ ರಕ್ತ ಚಂದ್ರೆ ಪನ್ಪೆರ್.
## ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರನ ದೂರೊ
ಸೌರಮಂಡಲೊನು ಗಮನಿತೊಂದು ಪ್ರತೀ ತಿಂಗೊಲುಡು ಚಂದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಭೂಮಿದ ನಡುತ ದೂರೊ ಹೆಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿ ೩೫೭,೦೦೦ ಬುಕ್ಕೊ ೪೦೬,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್.(೨೨೨,೦೦೦ ಬುಕ್ಕೊ ೨೫೨,೦೦೦ ಮೈಲ್),,

ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರೆ ಮಾಮೂಲಿ ಚಂದ್ರನ ಗಾತ್ರೊಡ್ದು ೧೪% ಮಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ೩೦% ಪ್ರಕಾಶೊಡುಪ್ಪುವೆ.
ಚಂದ್ರೆ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭೂಮಿರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ದೂರ ಪಂಡ ೪೦೬೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುವೆ.  ಆಂಡಾ ೨೦೧೩ ಜನವರಿ ೨೩ಕ್ಕ್ ೩೫೬೯೯೧ ಕಿ ಮೀ,೨೦೧೪ ಅಗೋಸ್ತ್ ೧೦ಕ್ಕ್ ೩೫೬೮೯೬ ಕಿ ಮೀ  ಅಂಚನೆ೨೦೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮ಕ್ಕ್ ೩೫೬೮೭೭ ಕಿ.ಮೀ ಮುಟ್ಟಡ್ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುವೆ.ಈ ಮಾತ ದಿನೊಕುಲೆರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಮುಟ್ಟಡ್ ೨೦೧೬ ನವೆಂಬರ್೧೪ಕ್ಕ್ ೩೫೬೫೦೯ ಕಿ ಮೀ ಮುಟ್ಟಡ್ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುವೆ.ಈ ವಿಷೇಶ ದಿನ ೭೦ ವರ್ಷ ಕರಿಬುಕ್ಕೊ ಬೈದ್ಂಡ್.ನನ೨೦೩೪ಕ್ಕ್ ಈ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ವಿಶೇಷ ದಿನ ಬರಿಯೆರೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

## ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಪದೊ ಪುಟ್ಟ್‌ನೆ
ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ /*SuperMoon* ಇಂದೆನ್ ರಿಚರ್ಡ್ ನೊಲ್ಲೆ ಪುದರ್‍ದಾಯೆ ಭವಿಸ್ವೊ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ೧೯೭೯ ಪಂಡೆ.,  ರಿಚರ್ಡ್ ನೊಲ್ಲೆನ ಪ್ರಕಾರೊ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಒತ್ತಡೊದ ಸಮಯೊಡು ಈ ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಆಪುನು.

## ಪರಿಣಾಮೊ
ಸೂಪರ್ ಮೂನ್ ಉಂಡಾಪಿನೆರ್ದಾತ್ರ ಮೃಗ ಪಕ್ಕಿ ಅಂಚನೆ ಜನೊಕುಲೆನ ಜೀವನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಲ ಹಾಳ್ ಪರಿಣಾಮ ಆಪುಜಿ.ಆಂಡಾ ಸಮುದ್ರದ ಉಬ್ಬರ ಇಳಿತ ಹೆಚ್ಚಾಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.ಚಂದ್ರನ ಬೊಲ್ಪು  ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್  ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಕಜಾಕಸ್ತಾನ್

**ಕಜಾಕಿಸ್ತಾನ್** ದುಂಬುದ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟೊಗು ಸೇರ್ದಿತ್ತಿನ ೧೫ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ೧೯೯೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸೊಸಂತ್ರೊ ರಾಷ್ಟ್ರೊ ಆದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮಧ್ಯೊ ಏಷ್ಯಾದ ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿ ಬಾಗೊಡುಪ್ಪುನ ಇಂದೆನ್ ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ರಷ್ಯಾ, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಚೀನಾ, ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ ಕಡಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ತುರ್ಖಮೇನಿಸ್ತಾನೊದ ಒಂತೆ ಪ್ರದೇಸೊಲು ಸುತ್ತೊಂದು ಉಂಡು.

## ಕಜಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ದ ಗಾತ್ರೊ
ಕಜಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಗಾತ್ರೊಡು ದಿಂಜ ವಿಶಾಲವಾಯಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೊ. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯೊದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲ್‌ಡ್ದ್(ಸ್ಟೆಪ್ಪಿಸ್) ಕೂಡ್‌ದಿಪ್ಪುನ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೊ ಎತ್ತರೊ ತಗ್ಗ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಮೈದಾನೊಲು, ಕಣಿವೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಲು ಉಂಡು. ಅಕ್ಷಾಂಸೊ ೪೪೦೫೫ದಿ ಬಡೆಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ರೇಕಾಂಸೊ ೫೦೦೯೦ದಿ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಪದ್‍ರ್‍ನ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೊ ೨,೭೧೭,೩೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಭೂ ಪ್ರದೇಸೊ ಉಂಡು.  ಇಂದೆಟ್ ೧೮೯೪ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಕಡಲ ಕರೆ ಉಂಡು.  ಇಂದೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆಸ್ಥಾನ(ಜನಸಂಕ್ಯೆ ೮೧೪,೪೦೧(೨೦೧೪). ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರೊದ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ೧೭,೯೪೮,೮೧೬(೨೦೧೪).

## ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲು
ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲು ಕಜಾಕಿಸ್ತಾನೊದ ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಪೂರಕವಾದ್ ಇದ್ದಿ. ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾನೊದ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಸವಕಳಿ, ಕಮ್ಮಿಬರ್ಸೊ, ಬೆಚ್ಚಗಾಳಿ, ಅಲ್ಕಲೈನ್‍ಡ್ದ್ ಕೂಡ್‌ನ ಅಂತರ್ಜಲೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಅಂಸೊಲು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೊ ಸತ್ತ್ವೊನು ಕಳೆವೊಂದುಂಡು. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಸರ್ಕಾರೊ ವಿಸೇಸೊ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನೊಲೆನ್ ರೂಪಿಸವೊಂದುಂಡು. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೊದ ನಡುಟು ಸ್ಟೆಪಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಉಂಡು, ಈ ವಲಯ ಸೈಬೀರಿಯಗ್ ಮುಟ್ಟ ಪಟ್ಟ್‌ದ್ಂಡ್.  ಈ ಭಾಗೊಡು ಸು. 11,000 ಎಲ್ಯಮಲ್ಲ ಸುದೆಕುಲು, 7,000 ಕೆರೆಕುಲು ಅಂಚನೆ ಜಲಾಶಯೊಲು ಉಂಡು. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಜಲಸಂಪೊತ್ತು ಕೃಷಿಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಗ್ತಿ ಸಂಪೊನ್ಮೂಲವಾದ್ ಅಂಚನೆ ನೌಕಾಯಾನೊಗು ಗಳಸ್‍ದೆರ್.

### ಮಲ್ಲ ಸುದೆಕುಲು
ಈ ಭಾಗೊದ ಕೆಲವು ಮಲ್ಲ ಸುದೆಕುಲು ಇರ್ಟಿಶ್ (೧೭೦೦ ಕಿಮೀ), ಐಷ್ಯ (೧೪೦೦ ಕಿಮೀ),ಯುರಲ್ (೧೦೮೨ ಕಿಮೀ), ಸಿರ್ದಯ್(೧೪೦೦ ಕಿಮೀ), ಲೀ(Ili)(೮೧೫ ಕಿಮೀ), ಚೂ(೮೦೦ ಕಿಮೀ), ಟೊಬೊಲ್(೮೦೦ ಕಿಮೀ) ಬುಕ್ಕೊ ನುರ (೯೭೮ ಕಿಮೀ).

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭೂಗೋಲೊ
ವರ್ಗೊ:ಭೂಗೋಳ
ಇಂಡೋ - ಗ್ರೀಕೆರ್

ಪರ್ಪಂಚೊದ ಬಾಸೆಲೆ ಗುಂಪುಡು ಇಂಡೋ-ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆಲಾ ಒಂಜಿ ಮುಕ್ಯೊ ಗುಂಪು.  ಆಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸೊಸಂತ್ರೊ ಘಟಕೊ ಆದಿಪ್ಪಂದೆ ಪರ್ಪಂಚೊದ ದಿಂಜ ಮಹತ್ತ್ವದೊದ ಇಂಡೋ-ಇರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸಾ ವರ್ಗೊದ ದಿಂಜ ಮಹತ್ತ್ವೊದ ಸಾಕೆ ಆದುಂಡು.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಇತ್ತೆ ಭಾರತೊಡು ಗಳಸುನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬಾಸೆಲು ಇಂಡೋ-ಇರೋಪಿಯನ್-ಬಾಸೆಲೆ ಮೂಲೊಡ್ದೆ ಬತ್ತಿನವು. ಇಂದೆತ ನಾನೊಂಜಿ ಗುಂಪು ಕೆಂಟುಮ್.  
ಕೆಲವೆರೆ ಪ್ರಕಾರೊ ಇಂದೆಕ್ಕ್  ಸಾಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ವಿವಾದಾಸ್ಪದೊ ಆಯಿನ ಈ ಇಂಡೋಹೆಟ್ಟೈಟ್ ಗುಂಪುದ ಸ್ತಾನೊದ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಕಡೆಗಣಿಸದ್ ಇಂಡೋ-ಇರೋಪಿಯನ್ ಗುಂಪುಡ್ದು ವಂಸೊನು ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಟ್ ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್, ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಾಕೆಲಾಪುಂಡು.

ಅಯಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಸಾಕೆಡ್ ಇರಾನಿಯನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಪನ್ಪಿ ಸಾಕೆಲು ಪುಟ್ಟ್‌ಬೊ.  ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಸಾಕೆ ಆರ್ಯೆರ್ ನಾನೊಲ ಭಾರತೊಗು ನೂರುನಗ್ ದುಂಬುದ ಗಟ್ಟೊ.  ಉಂದೆನ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦ ಒರ್ಸೊದಾತ್ ಪೂರ್ವೊಡೇ ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.   ಮುಲ್ಪ ಇಂದ್ರೆ, ವರುಣೆ, ಸೂರ್ಯೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ದುಂಬುದ ಆರ್ಯದೇವತೆಲು ಪ್ರಚಾರೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಈ ಪಾತೆರೊಗು ಪುಸ್ಟಿನ್ ಒದಗಾಬೊ.  ಈ ಆರ್ಯೆರೆಡ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು ಇತ್ತೆದ ಇರಾನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಸುತ್ತುಮುತ್ತುದ ಪ್ರದೇಸೊಡು ನಿಲೆಯಾದ್ ಇರಾನೀ ಸಾಕೆಗ್ ಕಾರಣೊ ಆಂಡ್.  ನಾನೊಂಜಿ ಗುಂಪು ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿದ್ ಭಾರತೊನು ನೂರ್‍ನ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಸಾಕೆ ಉಂಡಾಂಡ್.  ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಬಾಸೆಲೆ ಇತಿಹಾಸೊ ಸುರುವಾಪುನೆ ಆರ್ಯೆರ್ ಭಾರತೊಡು ಕಾರ್ ದೀಡಿ ಬುಕ್ಕೊ.

## ಬಾಸೆದ ಧ್ವನಿ ಎತ್ವಾಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿನ್ನಾಂಸೊ
ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್‍ಡ್ ಬಿನ್ನಾಂಸೊಲೆನ್ ವಿವೇಚಿಸಾಂಡ ಧ್ವನಿಬಿನ್ನೊ ತೊಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಉದಾರ್ನೆಗ್,
#ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ **gzh**, **bzh** ಇಂಚಿತ್ತಿ ಘೋಷಧ್ವನಿಲು ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್‍ ಬಾಸೆಡ್ ಅಘೋಷ ಆದುಂಡು (ದವ್ಹಾ-ದಿಪ್ಸಾ). 
#**z** ಮಾತ ಕಡೆಟ್ ಲೋಪ ಆದುಂಡು. (ಮಜ್ಜಾ-ಮೇಧಾ). 
#**ಸ್** ಧ್ವನಿಮಾ **ಹ** ಆದ್ ಮಾರ್ಪಟ್ ಆಪುಂಡು (ಅಹುರ್-ಅಸುರ). 
# j ಬುಕ್ಕೊ bh ಧ್ವನಿಲು h ಆಪುಂಡು.(ಇಧ-ಇಹ).

## ಬಾಸೆಲೆ ಬುಲೆಚಿಲ್
ಭಾರತೊದ ನೆಲಟ್ ಕಾರ್ ದೀಡಿನಕ್ಲೆಡ್ ಆರ್ಯರೇ ಸುರೂತಕ್ಲ್ ಅತ್ತ್.  ಅಕ್ಲೆಡ್ದ್ ದುಂಬುಡು ನಿಗ್ರಿಟೊ, ಆಸ್ಟ್ರಿಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ದ್ರಾವಿಡ ಜನಾಂಗೊಲು ಮುಲ್ಪ ಇತ್ತೊ.  ಆ ಬಾಸೆಲೆ ಅವಶೇಷೊಲೆನ್ ವೇದ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕಂತ ಬಾಸೆ ಒರಿಪಾವೊಂದುಲ್ಲೊ.

ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಸಾಕೆದ ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಪಂಡ ಋಗ್ವೇದೊ. ವೇದೊಲೆ ಕಾಲೊದ ಬಗೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಲೆನ್ ತೂಕ್‍ದ್ ತೂದು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಆಧಾರೊಡ್ದ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ ಅವು ಕ್ರಿ. ಪೂ. 1500-1300ನ ಸುಮಾರ್ ಕೈತಲ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ.   ವೇದಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಇತ್ತೆ ಮಾತಕಡೆ ಪ್ರಚಾರೊಡುಪ್ಪುನ ಆ ಸಾಕೆದ ಮಸ್ತ್ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಸುಮಾರ್ 3000 ಒರ್ಸೊಲೆ ಇತಿಹಾಸೊ ಉಂಡು.  ಬಾಸೆಲು ಯಾಪೊಲಾ ಬದಲಾವೊಂದಿಪ್ಪುನೆ ಅನಿವಾರ್ಯೊ.  ಇಂಚಿತಿ ಉದ್ದೋ ತಿಹಾಸ ಇಪ್ಪುನ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಬಾಸೆಲು ಬದಲಾವಣೆದ ದಿಂಜ ಗಟ್ಟೊಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ.  ಅವು, 
# ಪೂರ್ವೊ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ : ವೇದೊದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬುಕ್ಕೊ ಅಭಿಜಾತ ಸಂಸ್ಕೃತ; 
# ಮಧ್ಯೊ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ : ಪಾಲಿ, ಪ್ರಾಕೃತ, ಅಪಭ್ರಂಶ; 
# ನವ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್; ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಲಿ, ಗುಜರಾತಿ, ಲಹಂದಾ, ಪಂಜಾಬಿ, ಪಹಾಡಿ, ಬಿಹಾರಿ, ಮರಾಠಿ, ಸಿಂಧಿ, ರಾಜಾಸ್ತಾನಿ, ಉಡಿಯಾ, ಅಸ್ಸಾಮೀ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆಲು
ಬಂಗಾರ್

**ಬಂಗಾರ್**(Gold) ಒಂಜಿ ಮೂಲಧಾತು. ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಉಂದೆತ ಚಿಹ್ನೆ **Au** (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬಾಸೆಡ್ ಮೆನ್ಕುನ ಪ್ರಭಾತ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪುನ **ಆರಮ್** (Aurum) ಪನ್ಪಿ ಪದೊರ್ದ್ ಆರಿಸಾವೊಂದೆರ್. ಪಿರಾಕ್ದ ತುಳುಟು ಬಂಗಾರ್ಗ್ **ಸೊನ್ನೆ** ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದ ನೊಡು  ಸೊನ್ನೆ ಪನ್ಪುನ ಪಾತ್ರ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಾಕೃತ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ಗ್ "ಸೋನ" ಪನ್ಪುನ ಪುದರುಂಡು. ಕನ್ನಡೊಡು ಚಿನ್ನ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಎಚ್ಚ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಉಂಡು. ಬಂಗಾರ್ದ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 79. ಪೊರ್ಲುದ ಪದ್ವೆಯಿಲೆನ ತಯಾರಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ರಾಜಲೋಹ ಪಂಡ ಬಂಗಾರ್. ಉಂದು ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ಭಾರಿ ಇಷ್ಟದ ಲೋಹ. 
ಬಂಗಾರ್‌ನ್ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊರ್ದೆ ದುಡ್ಡು, ಆಭರಣೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುವಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಂಗಾರ್ ನಾಣ್ಯದ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನ ಒಂದು ಲೋಹ. ಬಂಗಾರ್ ಮೆದುವಾದ್ ಮೆನ್ಕುನ  ಲೋಹ.  ಉಂದೆನ್ ತಗಡ್ ಅಂಚನೆ ತಂತಿಯಾದ್ ರೂಪಿಸಾವುನ ಭಾರಿ ಸುಲಭ. ಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರ್ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.ಪವನ್ ಬಂಗಾರ್ ಅಪರಂಜಿ ಬಂಗಾರೊಡ್ದ್ ಒಂತೆ ಕೆಂಪೊತ್ತಿನ  ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಬಂಗಾರ್ದ ಕ್ಯಾರೆಟ್
ಕಶ್ಮಲ ದಾಂತಿನ   100% ಪರಿಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರ್ಗ್, **24 ಕ್ಯಾರೆಟ್** ಮೌಲ್ಯ ಕೊರ್ತೆರ್. ಆಂಡ, ಪರಿಶುದ್ಧ ಬಂಗಾರ್ ದಿಂಜ ಮೆದು ಲೋಹ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಬಂಗಾರೊನು ತಾಮ್ರ ಇಜಿಂಡ ಬೊಳ್ಳಿದ   ಒಟ್ಟುಗು ಮಿಶ್ರ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು.ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಬಂಗಾರ್ ಆದಿಪ್ಪುನ 22 ಕ್ಯಾರೆಟ್  ಬಂಗಾರ್ ಇನ್ನಗ ಅಯಿಟ್ 2 ಪಾಲು ತಾಮ್ರ, 22 ಪಾಲು ಬಂಗಾರ್ ಸೇರ್ದುಪ್ಪುಂಡು. 'ಕ್ಯಾರೆಟ್' ಪನ್ಪಿನ ಬಂಗಾರ್ದ ಪರಿಶುದ್ದತೆನ್ ತೆರಿಯೊನುನ ಪ್ರಮಾಣ ಸೂಚಕ. 24 ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಬಂಗಾರ್ ಶುದ್ದ ಬಂಗಾರ ಆಂಡಾಲ ಅಯಿಕ್ ಒಂತೆ ತಾಮ್ರ ಒಂತೆ ಬೊಳ್ಳಿ ಸೇರಾಂಡ ಮಾತ್ರ ಬೋಡಾಯಿನ ಆಕಾರದ ಆಭರಣ ಮಲ್ಪರೆ
ಸಾಧ್ಯ.

## ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ಬಂಗಾರ್ ಭೂಮಿಡ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಕಣಕುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಶಿಲೆಕಲ್ಲ್‌‍ದ ಒಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಿಸರ್ಗೊಡು ಬಂಗಾರ್ದ ಅದುರಲುಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ ಆದೇ ಸಹಜ ರೂಪೊಡು (ಇನ್ನಗ ಆಕ್ಸೈಡು, ಸಲ್ಫೈಡು ಇತ್ಯಾದಿ ಆವಂದೆ) ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ಟನ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಅದುರು ಶಿಲೆನು ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಶುದ್ಧಿಕರಣ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮ ದಾತ್ ಬಂಗಾರ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
### ಕೋಲಾರ
ಕೋಲಾರೊಡು ರೂಪಾಂತರವಾಯಿನ ಅಗ್ನಿಪರ್ವದ ಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ (ಮೆಟಾ-ವೋಲ್ಕಾನಿಕ್ - metavolcanics) ಬಂಗಾರ ಸೇರೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಡಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್ ಕೋಲಾರದ  ಸುತ್ತುದ ಪದರಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಮಲ್ಲ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಇತ್ತಿನೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಇತ್ತೆ ಅದುರುಲು ಮುಗಿದ್ ಪೋತುಂಡು.
### ಹಟ್ಟಿ
ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ **ಹಟ್ಟಿ** ಪನ್ಪುನವುಲು ಅಂಚಿನನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವದ ಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಇತ್ತ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಇತ್ತೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
## ಉಪಯೋಗ
ಬಂಗಾರ್ದ್ ಉಪಯೋಗ ದಾದಪಂಡ ಆಭರಣ ತಯಾರಿಸದ್ ಪೊರ್ಲುಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಸರಿರೊಗು ಪಾಡೊನುನಿ. ಕಾಜಿ ಬೆಂಡ್ ಮೂಕುನತ್ತ್ ಮುಂದಾಲೆ ಸೊಂಟೊಗು ಪಟ್ಟಿ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಗ್ ಸರೊಕುಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ  ಆಭರಣೊಲೆನ್  ತಯಾರಿಸದ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪೊಲಿ. ಬಂಗಾರ್ದ್ ನಾಣ್ಯ ಮನ್ತ್ ದ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡು ಉಪಯೋಗ ಮನ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಬಂಗಾರ್ ಒಂಜಿ ಬೆಲೆಬಾಳುನ ಲೋಹ ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿನ್ ಜೀವನ ಅಧಾರೊಗು ಬೋಡಾದ್ ಲ  ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪೊಲಿ.
## ಆಭರಣಾ ತಯಾರಿ
ಆಭರಣ ತಯಾರಿ ಮನ್ಪುನಗ ಮಯಣದ ಆಕಾರ ಮನ್ತ್ ದ್ ಅಯಿಕ್   ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಬಿದ ತೇಪೆ ಪಾಡ್ದ್ ದೊಂಬುಗ್ ಲುಂಗದ್ ದಿವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ.ಬಂಗಾರ್ನ್ ೧೦೬೩೦ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್ ಉಷ್ಣತೆ ಕರಪದ್.ಆ ದ್ರವರೂಪದ ಮಿಶ್ರಣೊನ್ ಮಾದರಿಯಾದ್ ದೀನ ಆಕಾರೊಡು ಮಯಿತ್ ದ್ ಆಜೆರ್ ಬುಡೊಡು.ಆಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೆತ್ತ್ ತೂನಗ ಮಾದರಿದ ಲೆಕ್ಕೊಂದಿನ ರೂಪ  ಆದುಪ್ಪುಂಡು.
## ಬಂಗಾರ್ದ ಬೆಲೆ
1930 ನೆ ಇಸವಿಡ್ದ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಬೆಲೆ ಒಂಜೆ ಸಮಾ ಏರೊಂದುಂಡು ಅಯಿತ - ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿನೋಟ :
(1 ತೊಲಕ್ಕ್ -11.423 ಗ್ರಾಂ)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗೊ:ಅದುರುಲು
ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕ
ನಚಿಕೇತ

**ನಾಚಿಕೇತ** ಪಂಡ್‌ದ್ ಹಿಂದೂ ಸಾಹಿತ್ಯಡ್ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊ.  ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆಡ್ ವಾಜಶ್ರವ ಅತ್ತ್ಂಡ ಉದ್ದಲಕಿ ಪನ್ಪಿನ ರುಸಿನ ಮಗೆ. ಒರಿ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಭಾರತೊದ ನಿರೂಪಣೆಲೆಡ್ ಬಾಲೆ ನಾಯಕೆ.

ಕೆಲವೊಂಜಿ ರೂಪಕ ಕತೆಟ್ ಕಥಾ ಉಪನಿಷತ್‌ಡ್ ಪನಿಯರ ಈ ಪುದರ್‌ಗ್ ದುಂಬುದ ಕೆಲವು ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ಉಂಡು. ತನ್ನ ಸಂತೊ ತಿಳುವಳಿಕೆಡ್ ಆತ್ಮಜ್ಮಾನೊನು,  ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯೊದ ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿನ್, ಅಂಚನೆ ಯಮಡ್ದ್ ಸಾವು ಪನ್ಪುನೆನ್ ದೇವೆರ್ ಕಲ್ಪಾವೆರ್ಂದ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆ.

## ನಚಿಕೇತ ಪದ ಸ್ರಿಸ್ಟಿ
ಸಂಸ್ಕೃತೊದ ನಾಚಿಕೇತ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಮೂಜಿ ಅಕ್ಷರೊದ ಉಚ್ಚಾರೊಲೆಡ್ದ್ ಕೂಡ್ದುಂಡು.  

## ಸಾಹಿತ್ಯೊ
### ಋಗ್ವೇದೊ
ಋಗ್ವೇದೊ 10.135 ಪಾತೆರೊ ೧೦.೧೩೫ ಯಮ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿ ಬಾಲೆದ ನಚಿಕೇತಗ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ.

### ತೈತ್ತಿರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
ತೈತ್ತಿರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ3.1.8.ಡ್ ನಚಿಕೇತ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರೊ ಉಂಡು.

## ಇತಿಯಾಸೊ
**ನಚಿಕೇತ** ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಅರುಣಿ ಪನ್ಪುನ ಉದ್ಧಾಲಕ ಮುನಿನ ಮಗೆ. ದ್ರೊಡಪ ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಹಟವಾದಿ ಆನ್. ಆಯನ ಅಮ್ಮೆ ಯಜ್ಞೊಡು ಮುದಿಗೋವುಲೆನ್ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾದ್ ಬ್ರಾನೆರೆಗ್ ದಾನೊ ಕೊರೊಂದಿಪ್ಪುನವು ಆಯಗ್ ಸರಿ ತೋಜುಜಿ.  ಅಮ್ಮಗ್ ಬುದ್ಧಿ ಪನಯೆ, ಪನಂದೆ ಇಪ್ಪಯೆ. ಎಂಚಾಂಡಲಾ ಅಮ್ಮನ ಬೇಲೆಗ್ ತಡೆವೊಡ್ಡೊಡು. ಎಂಚ? ಅಯಿಕ್ ಒಂಜಿ ಉಪಾಯೊ ನಾಡಿಯೆ. ಅಮ್ಮೆರೆ ಕೈತಡೆ ಅಪಗಪಗ ಪೋದ್ ಅಮ್ಮಾ ಎನನ್ ಏರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಂದ್ ಕೇನ್ಯರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆ.  ಕೋಪೊಡು ಅರುಣಿ ನಿನನ್ ಸಾವುದ ಬಾಯಿಗ್ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಂಡೆ. ಕೂಡ್ಲೆ ನಚಿಕೇತೆ ಅಮ್ಮೆರೆ ಬಾಸೆನು ನಡಪಾಯೆರೆ ಕುಸಿಟ್ ಲಕ್ಕ್‌ಯೆ. ಯಮನಾಡೆಗ್ ಪೋಯೆ. ಯಮೆ ಇಜಿಂಡ್. ಆಯೆ ಬರ್ಪುನೇಟ ಕಾತ್‍ದ್ ಕುಲ್ಲ್‌ಯೆ.  ತನ್ನೊ ಅಸಾಧಾರನೊ ಪ್ರತಿಭೆಡ್ದ್ ಆಯೆನ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆಗ್ ಮಾತಾ ಉತ್ತರೊ ಕೊರ್‍ದ್ ಆಯನ್ ಮೆಚ್ಚಿಯೆ. ಆಯನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಗ್ ಮೆಚ್ಚ್‌ನ ಯಮೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆ. ಆಂಡ ದ್ರುಡೊ ಮನಸ್ಸ್‌ದ ನಚಿಕೇತೆ ಬಗ್ಗ್‌ಜೆ. ಯಮೆ ಆಯನ್ ಸಮ್ಮನೊ ಮಲ್ತೆ.  ಯಮಡ್ದ್ ದಿಮಜ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತ್‌ನ್ ಗಳಸ್‌ದ್ ಇಂಬ್ಯೆ ಸಂತೃಪ್ತೆ ಆಬುಕ್ಕೊ ಅಮ್ಮೆರೆನ್ ಸೇರೊಂಡೆ. ನಚಿಕೇತನ ಉಪಾಖ್ಯಾನೊ ಕಠೋಪನಿಷತ್ತ‍್‌ಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ದೊ ಆದುಂಡು.

### ಮಹಾಭಾರತೊ
ಮಹಾಭಾರತಡ್, ರಾಜೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ *ಸಬೆ* (ರಾಜಸಬೆ)ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ರುಸಿಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಆದ್ ಈ ಪುದರ್ ತೋಜುಂಡು *ಸಭಾ ಪರ್ವ*, ಸೆಕ್ಷನ್ IV,)

## ಉಲ್ಲೇಕೊ

ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ
ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೆನ್

**ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿ** ( "ಕಿಟಾ ಗಾಜ್ಜಾ'", *ರೆತ್ಜುಅತ್ ಆಜ್ಜಾ*)ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮೆಡಿಟೆರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರತ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಟ್ ಸ್ಥಿತವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರದೇಶ. ಅವು ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಂಚ ಉತ್ತರ ಬುಕ್ಕ ಪೂರ್ವಗ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಉಂಡು. ಸುಮಾರ್ ೪೧ ಕಿ.ಮಿ. ಉದ್ದ, ೬ಡ್‌ತ್ ೧೨ ಕಿ.ಮಿ. ಅಗೆಲ, ಒಟ್ಟು ೩೬೦ ಚದುರ ಕಿ.ಮಿ. ಅತ್ ವಿಸ್ತಾರ ವಾತ್ಂಡ್. ಅಧಿಕೃತವಾತ್ ಒವೆ ದೇಶಕ್ಕ್ ಸೇರುಜ್ಜಿ ಈ ಪ್ರದೇಶೊನ್ ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನದ ಪ್ರದೇಶಲು ಭಾಗ ಉಂದು ಪನಪ್ಪೆರ್. ಜೂನ್ ೨೦೦೭ಟ್ ಹಮಾಸ್ ಈ ಪ್ರದೇಶಗ್ ಆಡಳಿತೊನ್ ಮಾಲ್ಪುಂಡು.
## ಬೌಗೋಳಿಕ

## ಇತಿಹಾಸ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಭೂತಾನ್

**ಭೂತಾನ್ ರಾಜ್ಯ** ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಟಿಬೆಟ್ ಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇಡೀ ದೇಶ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ೧೩-೧೬ ಕಿ.ಮಿ. ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯನ್ನು ದುವಾರಗಲೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರ್ವತಗಳ ಎತ್ತರ ೭,೦೦೦ ಮೀಟರ್. ಥಿಂಫು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಆಗಿದೆ. ಭೂತಾನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟಿಬೆಟನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಬಾಸೆ **ತ್ಸೊಂಗ್‌ಖಾ**. ಭೂತಾನ್ ದೇಶವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಮಾಲಯದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಉಳಿದ ಕೊನೆ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂತಾನ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ೧೯೦೭ರಿಂದ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವವಿದೆ. ಈಗಿನ ದೊರೆ ಜಿಗ್ಮೆ ಸಿಂಗ್ಯೆ ವಾಂಗ್‌ಚುಕ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸರಕಾರದ ಕಡೆ ವಾಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭೂತಾನ್ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಅರಬ್ಬೇತರ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
## ಹೆಸರು
ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ಭೂ-ಉತ್ಥಾನ' (ಉನ್ನತ ನಾಡು) ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಭೂತಾನಿನ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆಯಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ 'ಭೊತ್ಸ್-ಅಂತ' ಅಂದರೆ ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಅಂತ್ಯ ಎಂದೂ ಇದೆ. 
ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭೂತಾನನ್ನು ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 
* 'ಲೊಪಾನ್' (ಕರಾಳ ದಕ್ಷಿಣ ನಾಡು), 
* 'ಲ್ಹೊ ತ್ಸೆಂದೆನ್‌ಜೊಂಗ್' (ದಕ್ಷಿಣದ ಗಂಧದ ನಾಡು), 
* 'ಲ್ಹೊಮೆನ್ ಖಾಝಿ' (ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳಿರುವ ದಕ್ಷಿಣದ ನಾಡು),
* 'ಲ್ಹೊ ಮೆನ್‌ಜೊಂಗ್' (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ನಾಡು)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು
ಸೋನಾರ್

**ಸೋನಾರ್** ಅತ್ತಂಡಾ Sonar (‘SOund Navigation And Ranging’ ಉಂದೆತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ) ಉಂದೊಜ್ಜಿ ಶಬ್ದ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೀರಿದ ಆಡಿಟ್, ಸಬ್‌ಮೆರಿನ್ ನೌಕಾಯಾನೊಡು) ಸಂಪರ್ಕೊಗು ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ನೌಕೆಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ. ರಡ್ಡ್ ರೀತಿದ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗೆ ಸೋನಾರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಸೋನಾರ್ ಉಂದು ಹಡಗುಲು ಮಲ್ತ್ ನ  ಶಬ್ದೊಲೆನ್ ತೆರಿಯೆರ್ ಬೋಡಾಂಪುಂಡು. ಸಕ್ರಿಯ ಸೋನಾರ್ ಉಂದು ಶಬ್ದದ ನಾಡಿದ ವಿಮೋಚನೆಗಾತ್ರ ಅಂಚನೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿನ್ ತೆರಿಯೆರೆ ಅಗತ್ಯವಾದುಪ್ಪುಂಡು ಸೋನಾರ್ನ್ ನೀರ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ "ಗೊಂತುಮನ್ತಿನ ವಸ್ತುದ" ಪ್ರತಿಧ್ವನಿತ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ತೆರಿಯೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಳತೆ ಮನ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೆರ್. ರಾಡಾರ್‍ನ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಗಾಳಿಡ್ ಶಬ್ದನ್ ನಾಡ್ ಪತ್ತೆರೆ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸೋನಾರ್ನ್ಲ ಗಾಳಿಡ್ ಯಂತ್ರಮಾನವನ ಸಂಚಾರೊಗ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಲಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಸೋಡಾರ್ನ್ (ಗಾಳಿಡ್ ಮಿತ್ತ ಗ್ ತೂಪುನಂಚಿನ ಸೋನಾರ್) ವಾತಾವರಣದ ಪರೀಕ್ಷೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಸೋನಾರ್ನ್ ಶಬ್ದ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಶಬ್ದ  ಗೃಹಿಕೆದ ಯಂತ್ರೊಡು ಉಪಯೋಗಿಸವೆರ್.ಶಬ್ದದ ಆವರ್ತನೆಲೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆರ್ದ್(ತಳಮಟ್ಟದ ಧ್ವನಿ ತರಂಗ) ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ (ಅತಿಗಾಮಿ ಧ್ವನಿತರಂಗ) ಬದಲಿ ಮನ್ಪೆರೆ ಸೋನಾರ್ನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೆರ್. ನೀರ್ದ್ ಅಡಿತ ಶಬ್ದದ ಅಧ್ಯಯನೊನ್ ಆಳ ನೀರ್ದ್ ಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಅತ್ತಂಡಾ ಹೈಡ್ರಾಅಕಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್
ನಾಲ್ ಬಗೆತ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಜಲಸೇನೆಗ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಲ್ತಿನವು ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪೆರ್ಮೆದ ಕೊಡುಗೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ನಾಲ್ ಬಗೆತ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಭಾರತದ ನೌಕಾಪಡೆಕ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆನ್ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಈ  ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಡಿ ಆರ್ ಡಿ ಓ ದ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ ಕೊಚ್ಚಿ ಮೂಲೊದ ಎನ್ ಪಿ ಒ ಎಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವೆ ಮನೋಹರ್ ಪರಕರ್ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಜಲಸೇನೆಗ್ ಹಸ್ತಾಂತರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಭಾರತದ ಸೇನೆಗ್ ಪುಗರ್ತೆದ ಹಾರೈಕೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಉದ್ದೇಶೊ
ಜಲಗಡಿತ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಜಾಸ್ತಿ ಮನ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ನಾಲ್ ಬಗೆತ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಜಲಸೇನೆಗ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ದೂರೊಡು ದೆಂಗ್ ದ್ ಉಪ್ಪುನ ವೈರಿ ಜಲಂತರ್ಗಾಮಿಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸೈರನ್ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖಾಂತರ ರಕ್ಷಣಾ ನೌಕೆಲೆಗ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಕಡಲ ಬರಿಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಣ್ಣ್ ಕಾವಲು ನೌಕೆಡ್ ದೀಂಡಾ ನೌಕಾಪಡೆತ ಅಗತ್ಯೊಗು ಬೊಡಾಯಿಲೆಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಮನ್ಪುಂಡು. ನೀರ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ದ ಉಲಯಿದ ತರಂಗೊಲು, ಶಬ್ದ ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ದ ಆಳೊನು ನಿಖರವಾದ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪುಂಡು

## ವಿದೊಕುಲು
ಭಾರತದ ನೌಕಾಪಡೆಟ್ ನಾಲ್ ವಿದೊತ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್ಲೆನ ಸೇರಿಗೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅವೆನ ಕೆಲಸೊದ ವಿದೊಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಯಾದುಂಡು.

##### ಅಭಯಾ
ಅಭಯಾ ಪನ್ಪಿ ಸೋನಾರ್ ಆಳ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ನೀರ್ದ್ ಉಲಯಿ ಉಪ್ಪುನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಶೋಧಕ ಯಂತ್ರ.

##### ಹಂಸ ಯು ಜಿ
ಉಂದು ಹಂಸ ಪನ್ಪಿ ಸೋನಾರ್ರ್ದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಂತ್ರ ಜ್ಞಾನೋನ್ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಮಲ್ತಿನ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್.  ಹಂಸ ಯು ಜಿ ದ ಕಾರ್ಯ ವೈಖರಿ ಹಂಸ ಸೋನಾರ್ ಎಡ್ಡೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆದುಪ್ಪುಂಡು.

##### ನ್ಯಾಕ್ಸ್
ನ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪನ್ಪಿ ಸೋನಾರ್ ಮುಟ್ಟದ ವಸ್ತುಲು, ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಲು ಅಂಚನೆ ವೈರಿನೌಕೆಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪಿನಂಚಿನ ಎಲ್ಯ  ಶೋಧಕ ಯಂತ್ರ.

##### ಎ ಐ ಡಿ ಎಸ್ ಎಸ್
ಎ ಐ ಡಿ ಎಸ್ ಎಸ್  ಪನ್ಪಿ ಸೋನಾರ್ ಮಸ್ತ್ ದೂರೊಡು ಅಂಚನೆ ಮಸ್ತ್  ಆಳೊಡು ಉಪ್ಪುನ ವೈರಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ತ್ ದ್ ಸೈರನ್ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖಾಂತರ  ರಕ್ಷಣಾ ನೌಕೆಲೆಗ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಟರ್ಕಿ

**ಟರ್ಕಿ** ( ಅದಿಕ್ರತವಾದ್ ಟರ್ಕಿ ಗಣರಾಜ್ಯೊ ) ಯುರೋಪ್ ಬುಕ್ಕೊ ಏಷ್ಯಾ ಕಂಡೊ ಗಡಿ ಜಾಗೆಡಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಸೊ.  ಅಂಚಾದ್ ಕೆಲವೊರ್ಮೆ ಇಂದೆನ್ ಯುರೇಷ್ಯಾದ ದೇಸೊಂದ್ ಗುರ್ತಿಸದೆರ್.  ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಅನಟೋಲಿಯಾ ಜಂಬೂದ್ವೀಪೊಡ್ದ್ ಆಗ್ನೇಯ ಯುರೋಪ್‌ದ ಬಾಲ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಸೊ ಮುಟ್ಟ ಪರಡ್‌ನ ಟರ್ಕಿಗ್ 8 ನೆರೆಕರೆತ ದೇಸೊಲು. ವಾಯವ್ಯಗ್ ಬಲ್ಗೇರಿಯ; ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಗ್ರೀಸ್; ಈಶಾನ್‌ಗ್ ಜಾರ್ಜಿಯ; ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಇರಾನ್, ಆರ್ಮೇನಿಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅಜರ್ ಬೈಜಾನ್; ಆಗ್ನೇಯಗ್ ಇರಾಖ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿರಿಯ ದೇಸೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಟರ್ಕಿದ ದಕ್ಷಿಣಡ್ ಮೆಡಿಟೆರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ; ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಈಜಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಈಜಿಯನ್ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹೊಲು; ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿಡ್ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರಲಾ ಉಂಡು. ಯುರೋಪ್ ಬುಕ್ಕೊ ಏಷ್ಯಾದ ಗಡಿಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸವುನ ಮರ್ಮಾರಾ ಸಮುದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಸ್ಪೋರಸ್ ಕೊಲ್ಲಿಲು ಟರ್ಕಿಯ ಅನಟೋಲಿಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾದಿಲೆನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.  ಇಂಚಾದ್ ಟರ್ಕಿದ ಬೂಬಾಗೊ ರಡ್ಡ್ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಪರಡ್‌ದುಂಡು.  

## ಎಚ್ಚದ ವಿವರೊಗು ತೂಲೆ
ಅದ್ಯಕ್ಷರೆಗ್ ಪರಮಾದಿಕಾರೊ: ಟರ್ಕಿದ ಬವಿಸ್ಯೊ ದಾಯರ್ತ?; 22 ಎಪ್ರಿಲ್, 2017; ಎರ್ಡೋಗನ್ ಆರೆನ ನಿರಂಕುಶಾದಿಕಾರೊದ ತಂತ್ರೊಲೆ ನಡುಟೆ ಟರ್ಕಿದ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರೊ ನಾನಲಾ ಜೀವಂತೊ ಉಂಡು ಪನ್ಪುನವು ತೆರಿವುಂಡು. 

## ಚಿತ್ರೊಲು

File:Anit Kabir (6526103103).jpg|
File:Aya sofya.jpg| 
File:Kocatepe Mosque Ankara.jpg| 
File:State Painting and Sculpture Museum of Ankara.jpg| 
File:DolmabahceMainGate.JPG| 
File:İzmir clock tower.jpg| 
File:Pamukkale00.JPG| 
File:Eskişehir-Aycan.jpg| 
File:Antalya falezler.jpg| 
File:Alanya.jpg| 
File:Bluemosquefront.jpg| 
File:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG| 
File:Istanbul collage 5j.jpg|thumb|ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್


## ಉಲ್ಲೇಕೊ
ಕಚಿನ್

**ಕಚಿನ್** : ಮಯನ್ಮಾರ್ ದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊ. 1947ಡ್ ಸಂವಿಧಾನೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಅಂಡ್. ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಭಾರತ, ಉತ್ತರೊಗು ಟಿಬೆಟ್, ಪೂರ್ವಗ್ ಚೀನಾ ಇಂದೆತ ಗಢಿಕುಲು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬರ್ಮದ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಲಾದಿಪ್ಪುನ ಭಾಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ಮ್ಯಿಚೀನಾಲು ಉತ್ತರದ ಪುಟಾ-ಒ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಸೇರ್‍ದ. ಇರಾವಾಡಿ ಸುದೆತ್ತ ಬರಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಮ್ಯಿಚೀನಾ ಇಂದೆತ್ತ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರೈಲ್ ನಿಲ್ದಾಣ. ಭಾಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ಮೋಗೌಂಗ್ ಒರಿನ ಪೆಂಟೆಲು. ಮುಲ್ಪದ ಪರ್ವತಸೀಮೆಡ್ ಬದುಕೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಜನಕುಲು ಕಚಿನೆರ್. ರೈಲ್ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರದೇಶೊಡುಲಾ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಣಿವೆಡ್ ಲಾ ಉಪ್ಪುನಕ್ ಲ್ ಷಾನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬರ್ಮೀಯೆರ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ಉತ್ತರ ಗಡಿಸೀಮೆದ ವಿಚಾರೊಡು ಮಯನ್ಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನಾದ ನಡುಟ್ಟು 1960ನೇ ದಶಕೊದ ಸುರು ಮುಟ್ಟ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಒರಿ ಮಂತ್ರಿಯಾದುಲ್ಲೆ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಸು. 7,00,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು
ಜೋಕುಲೆ ಕಬಿತೆ

**ಜೋಕುಲೆ ಕಬಿತೆ** ಪಂಡ ಜೋಕುಲೆಗಾದ್ ಜೋಕ್ಲೆಡ್ದ್  ಅತ್ತ್ ಜನಸಾಮಾನ್ಯ್ಡಡ್ದ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿನ ಕಬಿತೆ.ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನೊಡೊಡು ಶಿಶುಗೀತೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಜೋಕ್ಲೆ ಕಬಿತೆ ಸುಲಭದಾಂತಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಪ್ರಕಾರ.ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಡ್ ಸುಮಾರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೊರ್ತುಡು ಆಂಗ್ಲ ಶಿಕ್ಷಣದ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಠೆ ರೂಪು ಆಯಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ವಾದ.
ಭಾರತೀಯಸಂದರ್ಬೊಡು ಪಂಚತಂತ್ರದ ಕತೆಕ್ಲು,ಜಾತಕ ಕತೆಕ್ಲು,ಜನಪದ ಇದು ಕತೆಕ್ಲು, ಜನಪದ ಪದಕೊಲು ಸುರುಕು ಇತ್ತ.ಕನ್ನೊಡೊಡು ಜಿ.ಪಿ.ರಾಜರತ್ನಂ,ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶ ರಾಯೆರ್, ಕಯ್ಯಾರೆರ್ ಶಿಶು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅರಳೆರ್ ಕಾರಣ ಕರ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ.ಅಂಚಾದ್ ಸೃಜನಶೀಲ ಕನ್ನಡ ಶಿಶುಗೀತೆದ ಒಟ್ಟುಗು ತುಳು ಜೋಕ್ಲೆ ಕಬಿತೆದ ಉದಯಲ  ಆತ್ಂಡ್ ಪನೊಲಿ.ಆಂಡ ಜನಪದ ಜೋಕ್ಲೆ ಪದೊ ಜನಮಾನಿನ ಪುಟ್ಟುದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೈದ್ಂಡ ಪಂಡಲ ತಪ್ಪಾವಂದ್
## ವಿಧೊ
ಜೋಕ್ಲೆ ಪದೊಟು ರಡ್ಡ್ ಬಗ್ಗೆ ಉಂಡು ಒಂಜಿ ಜನಪದೊ  ಕುಡೊಂಜಿ ಬರೆಯಿನ ಪದೊ.ಜನಪದೊ ಜನೊಕುಲು ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಪನೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಪಂಡ ಹಿರಿಯಕುಲೆನ ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಕಿರಿಯಕುಲೆಗ್ ಬತ್ತಿನ ಉಂದೆನ್ ಏರ್ ಬರೆತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್  ಆಧಾರೊ ಇಜ್ಜಿ. ಕುಡೊಂಜಿ ಬರಿಯಿನ ಪದೊ ಉಂದೆನ್ ಏರ್ ಬರೆತೆರ್ ಕಬಿ ಏರ್ಂದ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಆಧಾರೊ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಜೋಕ್ಲೆ ಪದೊ ಬರೆನಗ ಪ್ರಾಸ ಬದ್ದವಾದ್ ಬರೆಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಪದೊ ಪನ್ನಗ ಕೇನೆರೆ ಖುಷಿ ಆಪುಂಡು
## ಉಪಯೋಗ
ಜೋಕ್ಲೆ ಕಬಿತೆದ ಉಪಯೋಗ ದಾದ ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ಪುರುಬಾಲೆ ಜೋರು ಬುಲಿಪುನಗ  ಜೋಕ್ಲೆ ಪದೊ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್‌ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಒಚ್ಚಿಂಡ ಜೋಕ್ಲು ಬೇಗ ನಿದ್ರೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ .ಅಂಚನೆ ಚೂರು ಮಲ್ಲ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ನಲಿಪುನ ಕಬಿತೆ ಪಂಡ್ಂಡ ಅಕುಲು ನಲಿಪುವೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಖುಷಿ ಆಪುಂಡು.ಇಂಚನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಾಯೊದ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಅಕುಲೆನ ಪ್ರಾಯೊಗು ಸರಿಯಾಯಿನ ಜೋಕ್ಲೆ ಪದೊಕುಲು ಉಂಡು .ಅವೆನ್ ಅಕುಲೆಡ ಪನ್ಪಾಂಡ ಜೋಕುಲು ಬೇಗ ಪಾತೆರ್ಯೆರೆ ಕಲ್ಪುವೆರ್.ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪುನ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಕಲ್ಪಾಂಡ ಜೋಕು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಂಚನೆ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತು ಮುತ್ತಲ್ದ ಸಮಾಜದ ವಿಷಯ ತೆರಿಯೊನುವೆರ್.ಪದೊತ ಮುಖಾಂತರ  ತರಕಾರಿದ ಪುದರ್ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಪುದರ್ ಕಲ್ಪುವೆರ್.
## ಜೋಕ್ಲೆ ಪದೊಕುಲು
#ಅಪ್ಪೆ ಅಪ್ಪೆ ಟಿವಿ ದೀಲೆ ಬೋರಾಂಪುಂಡು
ಕಾರ್ಟೂನ್ ಉಂಡು ಐನ್ ತೂವೆರೆ ಪೊರ್ಲಾಪುಂಡು.

#ಬಲ್ಲಡ್ ಬಲ್ಲ ಬಲ್ಲಡ್ ಬಜಿಲ್
ಬಜಿಲ್ಡ್ ಪಿಜಿನ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ

**ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೊ**  ಅಂಕಿಅಂಸೊ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊ ಅತ್ತಂಡ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆದ ಸಂಬಂದೊನು ಹೊಂದ್‍ದ್ಂಡ್.  ಕೆಲವೆರ್ ಇಂದೆನ್ ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪನ್ಪೆರ್.  ನಾನ ಕೆಲವೆರ್ ಅಂಕಿಅಂಸೊದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸದೆರ್.  ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಬಾಗೊಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಯೋಗೊಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಉದಾಹರಣೆಡ್ದ್ ಅಂಕಿಅಂಸೊದ ಗುಣಮಟ್ಟೊನು ಸುದಾರ್ಪುವೆರ್.  ಅಂಕಿಅಂಶೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಮಾದರಿಲೆನ್ ಗಳಸ್ದ್ ನಿಖರ ಊಹೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಂದಾಲೋಚನಾ ಸಾದನೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.  ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೊ ಇಸಾಲ ರೂಪೊಡು  ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನೊಲೆ  ಸರಕಾರೊ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯವಹಾರ ಸೇರ್ನಂಚ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರೊದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಇಬಾಗೊಲೆಗ್ ಅನ್ವಯೊ ಅಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಗಣಿತ

**ಗಣಿತ** ಪಂಡ ಲೆಕ್ಕ.  ಪ್ರಮಾಣೊ, ವಿನ್ಯಾಸೊ, ಅವಕಾಸೊ, ಬದಲಾವಣೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಲೆ ಬಗೆಟ್ ಜ್ಞಾನೊನ್ ಸಂಪೊಲಿಪುನ ಅಧ್ಯಯನೊ ಪ್ರಕಾರೊ ಗಣಿತೊ. ಗಣಿತೊದ ಸರಿಯಾಯಿನ ಅರ್ತೊದ ಬಗೆಟ್ ದಿಂಜ ಬಿನ್ನಾಬಿಪ್ರಾಯೊಲು ಉಂಡು.  ಗಣಿತ 'ವಿಜ್ಞಾನೊದ ಪ್ರಕಾರೊನೆ?', 'ನೈಜತೆನ್  ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬುಂಡೆ?' ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕಸ್ಟೊದ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆ ಬಗೆಟ್ ಒಮ್ಮೊತೊ ಇದ್ದಿ.

## ವಿಭಾಗೊಲು
### ಪ್ರಮಾನೊ
:

### ವಿನ್ಯಾಸೊ
:

### ಸ್ಪೇಸ್

### ಬದಲಾವಣೆ

### ಆಧಾರೊ ಸೂತ್ರೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ತತ್ವೊಲು
:

### Discrete Mathematics
:

### ಉಪಯುಕ್ತೊ ಗಣಿತ
:Mathematical physics • Analytical mechanics • Mathematical fluid dynamics • Numerical analysis • Optimization • Probability • ಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ • Mathematical economics • Financial mathematics • Game theory • Mathematical biology • Cryptography • Operations research

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ನಾಮಪದ

ಬಾಸಾಸಾಸ್ತ್ರೊಡು **ನಾಮಪದ** ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಇಬಾಗೊ.  ಇಂದೆಟ್ ವಾಕ್ಯಾಂಸೊ ಒಂಜೆನ ಕರ್ತೃಪದ, ಕ್ರಿಯಾಪದಒಂಜೆನ ಕರ್ಮ ಅತ್ತಂಡ ಉಪಸರ್ಗ ಒಂಜೆನ ಕರ್ಮೊಡು ಮುಕ್ಯೊ ಪದಾದ್ ಪುಟ್ಟಿಯರ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು.

ನಿಘಂಟ್‌ಲೆ ವರ್ಗೊಡು ನಾಮಪದೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಬಾಗೊಡು ಬೇತೆಬೇತೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಆಪುಂಡು.  ಅಂಚನೆ ನಾಮಪದೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸದ್ ವಾಕ್ಯೊರಚನೆದ ನಿಯಮೊಲು ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಬಾಸೆಗ್ ಬದಲಾಪುಂಡು.  ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್ ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಮಲ್ಪುನಗ ಗುಣವಾಚಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಗುಣೊನು ಸೂಚಿಸವುನ ಗುಣವಾಚಕೊಲು ಪುಟ್ಟುನ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಮಪದೊತ ವಾಕ್ಯಾಂಗ ಒಂಜೆತ ಮುಕ್ಯೊ ಬಾಗೊ ಆದ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಪದೊಕುಲಾದ್ ಇವರನೆ ಆಪೊ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೊ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ವ್ಯಾಕರನೊಡು ನಾಮಪದೊ ಎನ್ಮೊ ಪದವರ್ಗೊ ವಾಚಕೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾತ್ಂಡ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ನಾಮಪದೊನು ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ ನೌನ್‌ ಪನ್ಪೆರ್.  ಈ ಪದೊ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಬಾಸೆದ **ನಾಮೆನ್‌** ಪದೊಡ್ದು ಬತ್ತ್‌ನೆ.  ನಾಮೆನ್ ಪಂಡ **ಪುದರ್**. ನಾಮಪದೊಲಂಚಿತ್ತಿ ಪದವರ್ಗೊಲು ಪಾಣಿನಿನಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕೃತೊ ವ್ಯಾಕರನೊ ತಜ್ಞೆರೆಡ್ದ್ ಅಂಚನೆ ಡಯೋನಿಸಿಯೋಸ್‌ ಥ್ರಾಕ್ಸ್‌‌ನಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಕೆರೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಇವರಣೆ ಆತ್ಂಡ್.  ಅಂಚನೆ ಅಯಿನ ಶಬ್ದರೂಪಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷೊಲೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಆಯಿನವು.  ಉದಾರ್ಮೆಗ್: ಪ್ರಾಕ್‍ದ ಗ್ರೀಕ್‌ಡ್ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿ(ಗ್) ಅತ್ತಂಡ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ(ನ್) ವ್ಯಾಕರನೊದ ವಿಭಕ್ತಿಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸದ್ ನಾಮಪದೊಲು ರೂಪನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೊ.

## ನಾಮಪದೊಲೆ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊಲು
ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಾಸೆದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಲು ಬಿನ್ನೊ ಮಟ್ಟೊಡು ಲಚ್ಚನೊಲೆನ್ ಹೊಂದುದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಅವು ಔಪಚಾರಿಕ ಲಚ್ಚನೊಲೆನ್ ಹೊಂದುದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಪಂಡ ಒವ್ವೇ ಬಗೆತ ಶಬ್ದರೂಪಾತ್ಮಕ ಪೂರ್ವ ಪ್ರತ್ಯಯೊಲು ಅತ್ತಂಡ ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯೊಲು ಅವು ದೆತೊನುವೊ ಬುಕ್ಕೊ ಒವ್ವೇ ಬಗೆತ ಬೇತೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಅವು ಸೇರುವೊ ಪನ್ಪುನವು ಈ ಔಪಚಾರಿಕ ಲಚ್ಚನೊಲೆಡ್ ಸೇರ್ದ್‌ದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಆಂಡ ಶಬ್ದಾರ್ಥೊಗ್ ಸಂಬಂದಿಸಯಿನ ಲಚ್ಚನೊಲೆನ್‍ಲಾ ಪಂಡ ಅವೆಕ್‌ಲೆ ಅರ್ತೊಗು ಸಂಬಂದಿಸದ್ ಲಚ್ಚನೊಲೆನ್ ಅವು ಹೊಂದುದಿಪ್ಪುವೊ.  ಈ ಲೇಕನೊದ ಸುರೂಟು ನಾಮಪದ ಒಂಜೆನ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಈ ರೀತಿಯಾದ್ ಒಂಜಿ ಔಪಚಾರಿಕೊ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೊ ವ್ಯಾಕರನೊ ಬದ್ದವಾಯಿನ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಆತುಂಡು.  ಆ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಎಚ್ಚಾದ್ ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ನಾಮಪದೊಕುಲು ಅತ್ತಂದಿನೆಡ್ದ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬಾಸೆಲೆ ಗಳಸುನಕ್ಲೆಗ್ ಅವು ಸಾಧನವಾದ್ ಒದಗ್‍ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಅಂಚಾಡಲಾ ಉಂದು ಮಾತ ಬಾಸೆಲೆನ ನಾಮಪದೊಲೆಗ್ ಅನ್ವಯೊ ಆಪುಜಿ ಪನ್ಪುನವು ಇಂದೆತ ಅನುಕೂಲೊ.  ಉದಾರ್ನೆಗ್, ರಷ್ಯನ್‌ ಬಾಸೆಡ್ ಒವ್ವೇ ನಿರ್ದೇಸಕೊ ಗುಣವಾಚಿಕುಲು ಇದ್ದಿ; ಅಯಿಡ್ದಾರೊ ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಸಕೊ ಗುಣವಾಚಿಲೆಡ್ದ್ ಮಾರ್ಪಾಡ್ ಆಯಿನ ಪದೊಲುಂದು ಒರಿಲಾ ಮುಲ್ಪ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನಿಸವುಜೆರ್.  ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ಅವೆತ ಸಬ್ದಾರ್ತೊಗು ಸಂಬಂದಿಸದ್ ಲಚ್ಚನೊಲೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನಿಸವುನ ಹಲವಾರ್ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ನಡತೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಅಯಿತ ಪೈಕಿ ದಿಂಜ ಇವಾದೊ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಕೆಲವೊಂಜೆಗ್ ಈ ತಿರ್ತ್‌ಡ್ ಚರ್ಚೆ ಆತ್ಂಡ್.

## ಇಂದೆನ್ ಗಮನಿಸಲೆ

# ಕನ್ನಡೊ ವ್ಯಾಕರಣ
# ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ
# ತುಳು ಬಾಸೆ

## ಪಿದಯಿದ ಕೊಲಿಕ್ಕೆಲು
*ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ
*ತುಳು ಲಿಪಿ
*ತುಳು ಲಿಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಐತ ಶೈಲಿಲು
*ತುಳು, ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಂಕಣಿಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ವಾಕ್ಯೊಲು
*ತುಳುವೆರ್ನ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ವೆಬ್ ಸೈಟ್

## ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
* ಲೇಕಾಕ್‌, ಹೆನ್ರಿ, 2005 'ಮಾಸ್‌ ನೌನ್ಸ್‌, ಕೌಂಟ್‌ ನೌನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ನಾನ್‌-ಕೌಂಟ್‌ ನೌನ್ಸ್‌', ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ ವರ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಎಂಟ್ರಿ ಇನ್‌ *ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌*  ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌: ಎಲ್ಸೇವಿಯರ್‌ (ಪಿಡಿಎಫ್‌)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆದ ಪೂ

**ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆ** ಉಂದ್ ಉಷ್ಣವಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯೊಡ್ ಬುಲೆಪಿನ ದಯಿ. ಇಡೀ ವರ್ಸೊಲ ಪಚ್ಚೆ ಇರೆಕ್ಲೆನ್ ಜಿಂಜವೊಂದ್ ಪೂ ಬುಡೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಅಕ್ಯಾನ್ತೇಸಿ ಕುಟುಮೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ದಯಿ(ಸಸ್ಯ).

thumb|ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆ

## ಪುದರ್
ಇಂದೆತ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಕ್ರಾಸ್ಯಾಂಡ್ರ ಇನ್ಫ಼ಂಡಿಬ್ಯುಲಿಫ಼ೊರ್ಮಿಸ್.

## ದಯಿತ ಲಕ್ಷಣೊಲು
ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆದ ದಯಿ ಸಾದಾರ್ನ ಒಂಜಿ ಅಡಿ ಉದ್ದೊಗು, ಸರ್ತೊಗ್, ಪುದೆಲ್ ಪುದೆಲಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡ್. ಮಿತ್ತ್ ಮೋನೆ ಪಾಡ್ದಿನ ಒರ್ದಒರ್ದ ಅರುತ ಇರೆಕುಲು. ದಂಡ್ದ ರಡ್ಡ್ ಮೈಟ್ ಲಾ ಎದುರೆದುರಾದ್ ಇರೆ ಬುಡ್ಪುಂಡ್. ದಂಟ್ ದ ಕೊಡಿಟ್ ಉದ್ದ ಕಡ್ಡಿದ ಕೊಡಿಟ್ ಬರ್ಪಿನ ಕೊರಲ್ದ ಲೆಕಂತಿ ರಚನೆಡ್ ಜೊಂಕೆ ಜೊಂಕೆ ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡ್. ಪೂತ ಎಸಲ್ ಎದ್ದನೆದಲ ಲೆಕ್ಕ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಸುಮಾರ್ ಮೂಜೆರ್ದ್ ಐನ್ ಎಸಲ್ ಉಪ್ಪುವ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರಂಗ್ ದ ಪೂಕುಲು ಉಪ್ಪುವ. ಕೇಸರಿ, ಮಂಜೊಲು, ನೀಲಿ ಪಚ್ಚೆ ಮಿಸ್ರ ರಂಗ್‍ದ ಪೂಕುಲುಲಾ ಆಪ.

## ಬುಲೆಪಿನ ಕ್ರಮ
# ಬಿತ್ತ್ ಬಿತ್ತ್ದ್
# ಗೆಲ್ಲ್ ನಡ್ದ್
ಪೂ ಆಪುನ ಕೊರಲ್ದ ಪೂ ನುಂಗ್ದ್ ತಾಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಡಿಟ್ ಬಿತ್ತ್ ಲು ಉಪ್ಪುವ. ಜೋರು ಗಾಲಿಯ ಬರ್ಸೊಗ್ ಈ ಬಿತ್ತ್ ಚದುರ್ದ್ ತನ್ನಾತೆಗೆ ದಯಿ ಪುಟ್ಟುವ. ಕ್ರಷಿ ಮಲ್ಪುನಕ್ಲು ಈ ಬಿತ್ತ್ ನ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ದ್ ನೆಲೊನ್ ಹದ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬಿತ್ತುವೆರ್. ಇಜ್ಜಿಂಡ ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆದ ಗೆಲ್ಲ್ನ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉದ್ದೊಗ್ ಕತ್ತೆರ್ದ್ ನಾಟಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಎಡ್ಡೆ ಸೊಪ್ಪು, ಕಜವು ಬಿರೆತಿನ ಗಿಡ್ಪು ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಗೆಲ್ಲ್ ನ್ ಊರೊಡ್. ಜೂವ ಪತ್ತುನೆಟ್ಟ ಮುದೆಲ್ಹ ಪಸೆ ಆಜಂದಿಲೆಕ್ಕ ಹದೋಟ್
ನೀರ್ ಕೊರೊಡ್. ಜೂವ ಪತ್ತುನೆಟ್ಟ ಒಂತೆ ದೊಂಬುರ್ದ್ ಮದೆ ಮಲ್ಪೊಡ್. ಜೂವ ಪತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ತೆಲ್ಪುಡ್ ಈಟ್ ಪಾಡೊಡ್.

## ಉಪಯೋಗ
# ಉಂದೆನ್ ಕೆಲವು ಕೋಡಿಡ್ ಇಲ್ಲದುಲಯಿದ ಅಲ್ಂಕಾರೊಗ್ ಚಟ್ಟಿಡ್ ದೀದ್ ಬುಲೆಪೆರ್.
# ಮರ್ದ್‌ದ (ಔಷದೀಯ) ಗುಣ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಮರ್ದ್‍ಗ್‍ಲಾ ಗಲಸುವೆರ್. ಗಾಯ ಗುಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೊಂದರೆಲೆಗ್ ಈ ದಯಿತ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
# ನಮ್ಮ ದೇಶೊದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡ್ ಪೊಂಜೊವುನಕ್ಲು ತರೆಕ್ ಅಲ್ಂಕಾರೊಗ್ ದೀಪೆರ್. ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಬೊಲ್ದು ರಂಗ್ ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆ ಮಸ್ತ್ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಂಡ್.
# ಉಂದ್ ಕೃಷಿಕೆರೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಆದಾಯ ಕೊರ್ಪಿನ ಬುಲೆ.

## ತುಳುನಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆ
# ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ದೈವಾರಾಧನೆಗ್ ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆ ಅಗತ್ಯ. ದೈವದ ಪಾತ್ರಿಗ್, ಮಣೆ ಮಂಚವುಗ್ ಅಬ್ಬೊಲಿಗೆನ್ ದೀಪೆರ್.
# ಮಾರಿಯಮ್ಮನ ಪೂಜೆಗ್‌ಲಾ ಈ ಪೂನ್ ಹೆಚ್ಚ ಗಲಸುವೆರ್.
# ಮದಿಮಾಲೆ ಐತೊಗ್ ಮಲ್ಲಿಗೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪೂನ್ ದೀಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೂ
ವರ್ಗೊ:ಪೂವು
ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ

**ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ** ಪಂಡ ಮರಟ್ ಅಪಿನ ಕಾಯಿ. ಉಂದೆನ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿನ್  ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ದತಿದ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಮಸ್ತ್  ಗಳಸುವೆರ್.

## ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಲ
* ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್- Phyllanthus emblic
* ಕನ್ನಡ-ಬೆಟ್ಟದ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ
* ಮಲಯಾಳಂ-ನೆಲ್ಲಿಕ್ಕ
* ತೆಲುಗು- ಉಸಿರಿಕಾಯ್
* ತಮಿಳು-ನೆಲ್ಲಿ
* ಸಂಸ್ಕೃತ-ಧಾತ್ರಿ,ಅಮ್ಲಕ

## ಮರತ ಪೊಲಬು
ಚಳಿತ ಕಾಲೊಡು ಇರೆಕುಲೆನ್  ತಾಲ್ಪುನಂಚಿನ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಇರೆಕುಲು ಉಪ್ಪುನ ಸಾಧಾರಣ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಮರ.ಮರ ೮ಮೀಟರ್ಡ್ದ್ ೧೮ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಮುಟ್ಟ ಬಳಪುಂಡು. ಮರತ ಮೇಲ್ದ ಚೇಕ್ಕೆ ಬೊಳ್ದು ಮಾಸಿದಿನ ಪಚ್ಚೆ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣದ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಪೂಕುಳು ಉಪ್ಪುಂಡು ಕಾಯಿಲು ಉರುಟಾದ್ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬುಳೆಯಿನ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಮೈ ನಯವಾದ್ ಮಿಂಚೊಂದುಪ್ಪುಂಡು.ಕಾಯಿನ್ ಸರಿಯಾದ್ ತೂನಗ  ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತೋಜುನ ಆಜಿ  ರೇಖೆ(ಗೀಟ್) ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕಾಯಿ ಲುಂಗ್ ನಗ ಕಪ್ಪಾದಿಪ್ಪುಂಡು, ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಪುಳಿ ಪುಳಿಯಾದ್. ವಿಟಮಿನ್'ಸಿ' ಜಾಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕುನ ಕಾಯಿ.ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಮರತ ಚೆಕ್ಕೆ,ಇರೆ,ಪೂ.ಕಾಯಿ,ಬಿತ್ತ್,ಬೇರ್ ಮಾತಲ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು

## ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ
* ತರೆ ಸುತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ
ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಚೂರ್ಣ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸಮ ಸಮ ದೆತ್ತೊಂದು ರಾತ್ರಿ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದೆಲೆರೆ ಪಾಡೊಡು.ಕಾಂಡೆ ಪೊರ್ಲು ಪುರ್ಚಿದ ಅರಿತ್‌ದ್  ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಪುಡಿ ಸೇರ್ಸ ದ್ ತಿನೊಡು
* ಪಡಿಕೆ ಉರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಡಿಕೆ ಕಟ್ಟುನರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗಗ್
ದಪ್ಪವಾದಿತ್ತಿನ ೫-೬ ಪಜಿ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ   ಬಿತ್ತ್  ದೆತ್ತೆ ದ್  ಚೂರು ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್ ದ್ ರಸೊನು ಪುಂಟ್ ದ್ ದೆತೊಂದು ಬುಕ್ಕೊ  ರಸನು ಕುಂಟುಡು ಅರಿತ್‌ದ್ ಕರ್ಬುದ ಪೇರ್‌ಡ್  ಬೆರೆಸದ್ ಪರೊಡು 
* ಬಂಜಿ ಬೇನೆ ನಿವಾರಣೆಗ್ ಬಿತ್ತ್ ದೆತ್ತಿನ ಪಜಿನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಲೆನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಕಿರ್ ಬಂಜಿ ಬುಕ್ಕೊ  ಪೊಕ್ಕುಲು ಸುತ್ತ ಪೋಜೊಡು. ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ  ರಸೊನು ಕಲ್ಲ್ ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಾದ್ ಪರೊಡು.
*ಚೀಪೆ ಪಡಿಕೆ ನಿವಾರಣೆಗೆ 
ನೆಲ್ಲಿ ಚೆಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ನೇರೊಲುದ ಬಿತ್ತ್ ಸಮವಾದ್   ಸೇರಾದ್ ಕುಟ್ಟ್‌ದ್ ನೈಸ್ ಚೂರ್ಣ ಮಲ್ತ್‌ದ್. ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚ ಚೂರ್ಣನು ಅಲೆಟ್ ಕಲಡಾದ್  ದಿನೊಕು ರಡ್ಡ ಸರ್ತಿ ಪರೊಡು
* ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಕಷಾಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್‌ಲ ಪರೊಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಂಚನೆ ಅಗಿದ್‌ಲ್ ತಿನೊಲಿ ಇಂಚ ದಿನೊಲ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಸೇವನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಸಿಡಿಟಿ ಕಡಿಮೆ ಅಪುಂಡು ಸರೀರೊಡು ನೆತ್ತೆರ್‌ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು
* ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ತೆಗ್‌ರ್‌ನ್ ಕಡೆದ್ ತಾರಾಯಿದೊಟ್ಟುಗು ಕಡೆದ್ ಚಟ್ನಿದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೆಞ್ಞನೊದುಟ್ಟುಗ ಬೆರೆಸದ್ ತಂಬುಳಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಅಜೀರ್ಣೊಗು ಎಡ್ಡೆ.

## ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಉಪಯೋಗೊಲು
ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿನ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಪೊಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆ ಕುಜಲ್‌ಗ್ ಎಡ್ಡೆ
# ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಉಪ್ಪಡ್
# ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಪೊಡಿ
# ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ 
# ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ತುಂಡುನು ಸಕ್ಕರೆದ ನೀರ್‌ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉನುಂಗದ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್
# ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿದ ವೈನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಕರ್ಕುಂಬುಡ

**ಕರ್ಕುಂಬುಡ** ಎಡ್ಡೆ ಪೋಷಕಾಂಶ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಕಜ್ಪು ಕಾಯಿ. ಉಂದು ಕುಕುರ್ಬೇಸೀ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಕಾಯಿ. ಬೂರುಡ್ ಬುಲೆಪುನ ಮಲ್ಲ ಕಾಯಿ. ಲತ್ತ್ ಕಾಯಿ ಮಸ್ತ್ ನಸೆ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಬುಲೆನಗ ಓಡ್ ಗಟ್ಟಿ ಆಪುಂಡ್.ಇಂದೆತ ಚೋಲಿಡ್ ಬೊನ್ಯ ಕುಡ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಬೊಲ್ದು ಪೊಡಿ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಐಕಾದ್ ನೆಕ್ಕ್ ತುಳುಟ್ಟು ಬೊನ್ಯ ಕುಂಬುಡ ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಕನ್ನಡದಕ್ಲು ಇಂದೆನ್ 'ಬೂದು ಕುಂಬಳ ಕಾಯಿ' ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ 'ಕುಂಬಳ ಕಾಯಿ' ಕಳ್ಳ ಎಂದರೆ ಹೆಗಲು ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿದ' ಪನ್ಪಿನ ಗಾದೆ ಉಂಡ್. ಉಂದ್ ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊದ ಬುಲೆ.

## ಲಕ್ಷಣೊಲು
ಕರ್ಕುಂಬುಡದ ಇರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೂರುಡ್ ರೋಮೊಲು ಉಂಡು. ಮಂಜೊಲು ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡ್. ಐಟ್ ಉದ್ದ ತೊಟ್ಟ್ ಇತ್ತಿನ ಪೂನ್ ಆನ್ ಪೂ ಪನ್ಪೆರ್. ಐಟ್ ಕಾಯಿಆಪುಜಿ. ಕುದ್ಯ ತೊಟ್ಟ್ ಇತ್ತಿನ ಪೂನ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೂ. ಪೂತ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಕಾಯಿ ಮೂಡುಂಡ್. ಇಂದೆಟ್ ನೀರ್ದ ಅಂಶ ಜಾಸ್ತಿ.

## ಪುದರುಲು
# ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್: ಬೆನಿಂಕಾಸ ಹಿಸ್ಪಿಡ
# ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ಆಷ್ ಗಾರ್ಡ್, ವಿಂಟರ್ ಮೆನನ್
# ಸಂಸ್ಕ್ರತ: ಕೂಷ್ಮಾಂಡ
# ಹಿಂದಿ: ಪೇಠಾ
# ಕೊಂಕಣಿ: ಕುವಾಳೆ
# ಕನ್ನಡ: ಬೂದು ಕುಂಬಳ ಕಾಯಿ
# ತುಲು: ಕರ್ಕುಂಬುಡ

## ಉಪಯೋಗ
# ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕರ್ಕುಂಬುಡನ್ ಕಾಯಿಕಜ್ಪು ಆದ್ ಗಲಸುವೆರ್. 
# ಇಲ್ಲ್, ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟಣಲೆನ್ ಕಟ್ಟ್ನಗ ದ್ರುಷ್ಟಿಯಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ದೀಪೆರ್.
# ಮಾರಿಯಮ್ಮಗ್, ಆಯುಧ ಪೂಜೆಗ್ ವಾಹನೊಲೆದ ಚಕ್ರೊಗ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಯೆರೆ ಗಲಸುವೆರ್.
# ಉಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್ ದ ಸತ್ವೊಲು ಇತ್ತಿನೆಡಾತ್ರ ಆಯುರ್ವೇದದ ಮರ್ದ್ ಲೆಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. 'ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ಲೇಹ' ಕರ್ಕುಂಬುಡರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊರ್ಪುನ ಲೇಹ.
# ಇಂದೆತ ಪೂನ್ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ಬೊ ಬಜ್ಜಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
# ಕರ್ಕುಂಬುಡದ ಹಲ್ವ, ಅಡ್ಯೆ, ಸಕ್ಕರೆಪಾಕೊಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಪೇಠ ಪನ್ಪಿನ ತಿನೆರೆ, ಇಂಚ ತೆನಸ್ಲೆಗ್ ಗಲಸುವೆರ್.
# ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಷಷ್ಠಿದ ವೃತ ಪತ್ತುನಕ್ಲು ಬೊಲೆಂತರಿತ ನುಪ್ಪುದೊಟ್ಟಿಗೆ ಕರ್ಕುಂಬುಡದ ಕಜಿಪುಡ್ ಮದ್ಯಾನದ ಒನಸ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. 
# ತುಲುನಾಡ್ಡ್ ಬೊಜ್ಜದಾನಿ  ಕರ್ಕುಂಬುಡೊದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಮರ್ದ್ ದ ಗುಣೊಕುಲು

ಉಂದ್ ಎಡ್ಡೆ ಸತ್ವ ಇತ್ತಿನ ಕಜ್ಪುಕಾಯಿ ಆಂಡಲ ಇಂದೆಟ್ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಮಸ್ತ್ ಕಮ್ಮಿ. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದ್ ಸೀಪೆ ಪಡ್ಕೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್. ಇಂದೆತ ರಸೊನ್ ಬಜಿ ಬಂಜಿಗ್ ಪರ್ಂಡ ಬಂಜಿದ ಪುಡಿ (ಅಲ್ಸರ್) ಕಮ್ಮಿಯಾಪುಂಡ್. ಇಂದೆಟ್ ನೀರ್ ದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚ ಉಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಉರಿ ಪಡ್ಕೆ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಡ್ ಕಲ್ಲ್ ಆಪಿನೆನ್ ತಡೆಪುಂಡ್. ನಾರ್ ದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಮಲಬದ್ಧತೆನ್ಲ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡ್. ರಸೊಕ್ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಸೆಕ್ಕರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಪರ್ಂಡ ಪಿತ್ತದೋಷ ಕಮ್ಮಿಯಾಪುಂಡ್. ತಾರಯಿದ ಪೇರ್ ದೊಟ್ಟಿಗೆ ದೆತೊಂಡ ಬಂಜಿದ ಪುರಿಕ್ಲೆನ್ ಪಿದಯಿ ಪಾಡುಂಡ್.

## ನಂಬಿಕೆಲು
ತುಳು ಜನೊಕ್ಕುಲು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಇಡಿಯಾದ್ ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿ ಕನಪುಜೆರ್, ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ಕನಪೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಬೊಜ್ಜದಪಗ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು ಪಂಡ್ದ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಎಕ್ಮೊ

**ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಕಾರ್ಪೊರಿಯಲ್ ಮೆಂಬ್ರೆನ್ ಆಕ್ಸಿಜನೇಶನ್** : ಇ ಸಿ ಎಂ ಒ(ECMO)ಪಂಡ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಕಾರ್ಪೊರಿಯಲ್ ಮೆಂಬ್ರೆನ್ ಆಕ್ಸಿಜನೇಶನ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿಸ್ತ್ರತ ರೂಪೊ.  ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸರ್ರೊದ ಪಿದಯಿರ್ದ್ ನೆತ್ತೆರ್‍ಗ್ ಆಮ್ಲಜನಕನೊ ಒದಗಿಸವುನ ಸಾದನೊ. ಒರಿಯನ ಸ್ವಾಸಕೋಸೊಗು ಅತ್ತಂಡ ಎದೆಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಆಮ್ಲಜನಕೊನು ಒದಗಾಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಅಯಿನ್ ಪಿದಯಿರ್ದ್ ಒದಗವುನ ಸಾದನೊಗು ಇ ಸಿ ಎಂ ಒ ಪನ್ಪೆರ್.  ಉಂದೆನ್ ಜೋಕುಲೆಗ್, ಪರಬೆರೆಗ್ ಪುರುಬಾಲೆಗ್ ಇಂಚ ಮಾತ ಪ್ರಾಯದಕುಲೆಗ್ ಬೊಡಿತ್ತ್ಂಡ ಉಪಯೋಗೊ ಮನ್ಪೊಲಿ.

## ಕೆಲಸ
ಇ ಸಿ ಎಂ ಒ ಸ್ವಾಸಕೋಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಎದೆತ ಮಾತ ಬೇಲೆನ್ ತಾನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.  ನರಂಬುಡ್ ಪರಿಪುನ ನೆತ್ತೆರ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಇಂಗಾಲೊದ ಡೈಅಕ್ಶೈಡ್‍ನ್ ಜೂಂಬೊಂದು ಆಕ್ಸಿಜನರೇಟರ್ ಯಂತ್ರೊದ ಸಕಾಯೊಡು ಆಮ್ಲಜನಕೊನು ಒದಗಾಯೆರೆ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ಸರ್ರೊದ ಎದೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಾಸಕೋಸೊನು ಬೈಪಾಸ್ ಮನ್ತ್‌ದ್ ನೆತ್ತೆರ್‍ನ್ ಪರಿಚಾಲನೆ ವ್ಯೂಹೊಗು ಸೇರಾವುಂಡು.

## ಉಪಯೋಗದ ಸಂದರ್ಬೊ
*ಸ್ವಾಸಕೋಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಎದೆ ನೆತ್ತೆರ್‍ಗ್  ಬೋಡಾಯಿನಾತ್  ಆಮ್ಲಜನಕೊನು ಒದಗಾಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಈ ಯಂತ್ರೊನು ಗಳಸುವೆರ್.
*ಸ್ವಾಸಕೋಸೊ ಪೂರ್ತಿ ಬೆಲೆ ಉಂತನಗ.
*ಸರ್ರೊ ದಾಲ ಮನ್ಪೆರೆ ಆವಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಡುಪ್ಪುನಗ ಕಡೆತ ಗಳಿಗೆಡ್.
*ಇ ಸಿ ಎಂ ಒ  ವ್ಯವಸ್ತೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಅತ್ತ್ಂಡ ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ದಿವೊಲಿ. ಸರ್ರೊಗ್ ಎಚ್ಚರೊ ಆದ್ ಚೈತನ್ಯೊ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಾಸಕೋಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಎದೆ ಸರಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮನ್ಪುನ ಸ್ತಿತಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಪಿರ ಸಂಪರ್ಕೊ ಕೊರೊಲಿ.
ಇ ಸಿ ಎಂ ಒ  ವ್ಯವಸ್ತೆಡ್ ಒರಿ ಕಾಯಿಲೆದಾಯೆ  ಯತಾಸ್ತಿತಿಗ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾದ್ಯತೆ ೫೦-೫೦%.  ಆಂಡಾ ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಗಂಬೀರವಾದ್ ಅನಾನಿಯಾದ್ ಎದೆತ ಕಾರ್ಯೊದ ನಿರ್ವಹಣೆಗ್ ಸಕಾಯೊ ಆದುಂಡು.  ಉಂದೆತ ಬಗೆಟ್ ಜನೊಕುಲೆಡ ಜಾಗೃತಿ ಪುಟ್ಟವುನ ಮಸ್ತ್ ಅಗತ್ಯೊ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗೊ:ಯಂತ್ರೊಲು
ಮಣ್ಣ್

thumb|ಜರ್ಮನಿದ ಲಾಸ್ ಫೀಲ್ಡ್
thumb|ಈಡೆಮುಟ್ಟ ಹಿಮಗಡ್ಡೆಡ್ ವಿಕಾಸ ಆಯಿನ ಮಿತ್ತ ಬಾಗೊದ-ನೀರ್-ಜಲಜನಕೊ ಯುಕ್ತ ಮಣ್ಣ್‌, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್

**ಮಣ್ಣ್‌ ** ಒಂಜಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೊ ವಸ್ತು. ಇಂದೆಟ್ ಕನಿಜಾಂಸೊ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಾತ್ರೊದ ದಿಂಜ ಪದರೊಲುಂಡು(ಸಾಯಿಲ್ ಹಾರಿಜನ್ಸ್), ಉಂದು ತನ್ನೊ ಮೂಲೊ ವಸ್ತುಡ್ದು ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಭೌತಿಕವಾದ್, ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕನಿಜಾಂಸೊಲು ಇಪ್ಪುನೆಟ್ ಎತ್ವಾಸೊ ತೋಜುಂಡು. ಉಂದು ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ್ ಅಂಚನೆ ಪರಿಸರೊದ ಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ಪೊಲಿನ ಬಂಡೆಡ್ದ್ ಅತ್ತಂಡ ಕೊಚ್ಹಿದ ಪೋಂಡ ದಿಂಜ ಮಾರ್ಪಾಟ್‍ಲೆಡ್ದ್, ಹವೆದ ಪರಿನಾಮೊಡ್ದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಬೂಮಿ ಸವೆಪುನೆಡ್ದ್ ರೂಪು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. ಮಣ್ಣ್ ತನ್ಒನ ಮೂಲೊಸಿಲೆಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಬಿನ್ನೊ ಆದಿಪ್ಪುನೆಗ್ ಕಾರನೊ ಅವು ಬೂಗೋಲೊಜಲಗೋಲೊ, ವಾಯುಗೋಲೊ, ಬುಕ್ಕೊ ಜೀವಗೋಲೊಗ್‍ಲೆ, ಜೊತೆಟ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಘನೊ, ಅನಿಲೊ ಬುಕ್ಕೊ ದ್ರವ ರೂಪೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಕನಿಜೊ ಅಂಚನೆ ಇಂಗಾಲೊದ ಮಿಸ್ರನೊಡ್ದ್ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಣೊಕುಲು ಪರಸ್ಪರೊ ಸಡಿಲವಾದ್ ಸೇರೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್, ಕಾಲಿ ರಂದ್ರೊಡ್ದ್ ಕೂಡ್‍ದಿಪ್ಪುಂಡು.  ಈ ರಂದ್ರೊಲು  ಮಣ್ಣ್‌ದದ್ರಾವನೊ (ದ್ರವರೂಪೊ) ಬುಕ್ಕೊ ಗಾಳಿ(ಅನಿಲೊ)ರೂಪೊಡುಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಡ್ದಾವರೊ ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ದಿಂಜ ಸರ್ತಿ ಮೂಜಿ ಸ್ಥಿತಿಲೆಡ್ ಸಂಸ್ಕರಿಸವೆರ್. ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಸಾಂದ್ರತೆ 1 ರಿಂದ 2 g/cm³ ಇರುತ್ತದೆ.  ಮಣ್ಣನ್ನು** ಭೂಮಿ ** ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ : ಈ ವಸ್ತುವಿನಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹವು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಭೂಮಿ ಗ್ರಹೊದ ಒಂತೆ ಬಾಗೊಡು ಮಣ್ಣ್‌ದ ರಚನೆ ತೃತೀಯ ಭೂರಚನಾ ಅವದಿಡ್ದ್ ಪರತಾತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಾನೊಲ ಹೆಚ್ಚಿನವು Pleistoceneಡ್ದ್ ಪರತ್ ಆತ್‍ಜಿ. ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ಡ್, ಮಣ್ಣ್‌ ಒವ್ವೇ ಗ್ರಹೊನು ಆಚ್ಚಾದಿಸವುನ ಆಧಾರಶಿಲಾತಲೊದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಗಟ್ಟಿ ಆವಂದಿನ ಗಟ್ಟಿ ಪದಾರ್ತೊಂದ್ ಪನೊಡಾತ್ಂಡ್, ಅತ್ತಂಡ ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ದ ಸಡಿಲಾಯಿನ ಮೂಲೊ ವಸ್ತ್.
thumb|ಕಪ್ಪಾಯಿನ ಮೇಲ್ಮಣ್ಣ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಂಪಾಯಿನ ಉಪ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಪದರೊಲು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಇಸೇಸೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಮರ್ದ್‌

**ಮರ್ದ್** ಒಂಜಿ ವಿಜ್ಞಾನೊದ ಬಾಗೊ.  ಕಾಯಿಲೆದ ಲಕ್ಷನೊ, ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ, ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಯಿಲೆನ್ ತಡೆಪುನ ಬಗೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಜ್ಞಾನೊ. ಮರ್ದ್ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬಾಸೆದ **ಮೆಡಿಕಸ್** ಪದೊಡ್ದು ಪುಟ್‍ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಇಂದೆತ ಅರ್ತೊ ಫಿಸಿಸನ್. ಸರೀರೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಯಿಲೆನ್ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್‍ದ್, ಆರೋಗ್ಯೊ ರಕ್ಷಣೆಗಾತ್ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ತಿನವು ಮರ್ದ್.

ಮರ್ದ್ ರಂಗೊಡು ಉಪಯೋಗಿಸವುನ ಅಸಂಕ್ಯಾತೊ ಸಂಯುಕ್ತೊಲೆಡ್ 90%ಗ್ ಮಿಕ್ಕ್‌ನ ಸಂಯುಕ್ತೊಲು ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತೊಲು.  ಪಿದಯಿದ ಗಡಿಕ್ಕ್ ಪೂಜುನ ಮುಲಾಮುಡ್, ಉಲಯಿದ ಗಡಿ ಗುನೊ ಆಪುನೆಟ್, ಮಾತ ಬಗೆತ ಸರ್ರೊ ರೋಗೊ ಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್, ಸಸ್ತ್ರೊ ಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್, ರೋಗೊ ಪರಡುನ ಸೂಕ್ಷಾಣು ಜೀವಿಲೆ ಎದುರು ಚಿಕಿತ್ಸೆಲೆಡ್ ಸರ್ರೊದ ಅಂಗೊಲೆ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ನಿಯಂತ್ರನೊಗು, ಜನನೊ ನಿಯಂತ್ರನೊಗು -ಇಂಚ ಕಡೆಕೊಡಿ ದಾಂತಿನಾತ್ ಉಪಯೋಗೊಲೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ಮರ್ದ್‌ಲು ದಿಂಜ ಪಾಲ್ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತೊಲು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇನಿ ನಮೊಕು ಏತೋ ರೋಗೊಲೆನ್ ಗೆಂದಿಯೆರೆ ಸಕಾಯೊ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್
ನಲಿಕೆದಕುಲು

**ನಲಿಕೆದಕುಲು** ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದಕುಲು. ಪುದರ್‍ದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಮುಕುಲೆಗ್ ಜನಪದ ನಲಿಕೆನೆ ಮುಕ್ಯೊ ಉದ್ಯೋಗೊ. ನಲ್ಕೆದಕುಲು ಪಂಡಾ ಅಜಲಾಯ ಜನಾಂಗದಕುಲು. ಅಜಲ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪದ್ದತಿ. ಸೋಂಕಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಅತ್ತಂಡ ಪೋಡಿದಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊಕ್ ಅಜಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಜಲಾಯನಕುಲೆಗ್ ಮಂತ್ರವಾದ ಗೊತ್ತಿಪ್ಪುಂಡು. ನೂಲು, ಬಸ್ಮ ಮಂತ್ರಿತ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ತಪ್ಪು ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊಟು ಪೋಡಿಗೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭೂತೊಲೆಗ್ ನಲಿಕೆದ ಸೇವೆನ್ ಕೊರ್ಪುನೆರ್ದ್ ಆ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲು ಎಚ್ಚ.

## ತುಳುನಾಡ್‍ದ ನಲಿಕೆಲು
ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಸುಮಾರ್೨೦-೩೦ ಜನಪದ ನಲಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ನಲಿಕೆಲೆನ್ ಮಾತ್ರ ನಲಿಕೆದಕುಲು ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
* ಆಟಿಡ್-ಆಟಿ ಕಳೆಂಜೆನ ಯೆಸೊಡು ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಆಟಿದ ಮಾರಿನ್ ಗಿಡಪ್ಪುವೆ
* ಸೋಣೊಡು -ಸೋಣ ಜೋಗಿ ಯೆಸೊಡು ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮಾರಿನ್ ಗಿಡಪ್ಪುವೆ
* ಎರುಕೋಲ-ಎರುತ್ತ್ ಅತ್ತಂಡ ಗೋಣದ ಮುಗೊನ್ ಕಟ್ಟೊಂದು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಗುತ್ತು, ಬೂಡು ಅರಮನೆತ ಸುಗ್ಗಿದ ಬೆನ್ನಿದ ಅಕೇರಿದ ದಿನೊ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ನಡಪಾವೆರ್. ಕಂಬಳದ ಕಂಡೊಗು ಗೋಣನ್ ಜಪ್ಪುಡನಗ ಈ ನಲಿಕೆ ನಡಪುಂಡು.
* ಮೂರ್ಲೆ ಕಾರ್ಯ- ಸುಗ್ಗಿದ ಬೆನ್ನಿದ ಅಕೇರಿದ ದಿನೊ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದ ಪೊಂಜೊವುಲ್ ಗುತ್ತು, ಬೂಡು ಅರಮನೆತ ಎದುರುದ ಮೂರ್ಲೆ ಮಂಟಮೆದ ಎದುರುಡ್ ಪದ್ಯ ಪನೊಂದು ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. ಮಂಟಮೆದ ಉಲಯಿ ಕಲಸೊಡ್ ನೀರ್ ದೀದ್ ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.

## ಶತಾಯುಷಿ ನಲ್ಕೆದಜ್ಜೆ
ನಲಿಕೆನೆ ಜೀವನದ ಸಾದಿ ಪಂದ್ ಅವೆನ್ ನಿಸ್ಟೆಡ್ ಪಾಲಿಸದ್ ತನ್ನ ಆರಾಧನ ನಲಿಕೆಯಾಯಿನ ಆಟಿಕಳಂಜ ನಲಿಕೆದ ನಿಲೆಟ್ ಊರುದ ಮಾರಿನ್ ದೂರ ಮಲ್ತೊಂದು ನಿಸ್ಟೆಡ್ ಗುಳಿಗನ ಕೋಲ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್ ನೂದ್ ವರ್ಷನು ಕರಿದ್ ೧೧೪ ನೆ ವರ್ಷದ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ನಲಿಕೆದಾರ್ ನಿಟ್ಟೊಣಿ ಅಜ್ಜೆ. ವಿಶ್ವ ತುಳುವೆರೆ ಆಯೊನೊ ೨೦೧೬ಟ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಪಡೆಯಿನ ಪೆರ್ಮೆದ ತುಳುವಪ್ಪೆನ ಮಗೆ ನಿಟ್ಟೊಣಿ ಅಜ್ಜೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ಳೂರು ಪಂಚಾಯತ್ ದ ಒಂಜಿ ಕಿನ್ಯ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಪುಟ್ಟ್ ದ್ ಬಲತೆರ್.

## ನಲಿಕೆದ ಪದೊಕುಲು
ಜನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ ನಲಿಕೆದೊಟ್ಟುಗು ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕು ನಲಿಕೆದ ಪದೊಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್, ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮುಗೇರೆರ್, ಮನ್ಸೆರ್, ಗೊಡ್ಡೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕುಲು ಅಯ ಅಯ ಕಾಲೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ನಲಿಕೆನ್ ನಡಾಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಬೊಡು ದುಡಿನಲಿಕೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಮನ್ಪುವೆರ್. ನಲಿಪುನಗ ದುಡಿ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಚರ್ಮವಾದ್ಯೊನು ಬೊಟ್ಟೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. ದುಡಿನಲಿಕೆಗ್ ಅಕ್ಲ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪದೊನು ಪನ್ಪೆರ್. ಅವೆಟ್ ತಾರಿಪಡ್ಪು ಚೋಮಕ್ಕೆ, ದರನೆ, ಮಾಣಿನಾಗೆರ್, ಉರಿಕುಡ್ಪೆಲೆ, ತಾಲಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪದೊಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.
* ಆಟಿ ಕಳಂಜೆ- ಕಳಂಜೆ ಕಳಂಜೆನೊ ಕಳಂಜೆ ಏರೆನ ಮಗೆನೋ
* ಕರಂಗೋಲು-ಓ ಪೋಲಿಯೇ ಪೊಲ್ಯರೆ ಪೋ ಪುವ್ವೆ ಪೋಂಡುಲ್ಲಯಾ
* ಚೆನ್ನು-ಚೆನ್ನು ಚೆನ್ನುಗಳೇ ಚೆನ್ನು ಪುಟ್ಟಿ ನೋಲುಗಳೇ
* ಮದಿಮ್ಮಯ ಮದಿಮ್ಮಲ್-ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಮೇಲ್ ರಾಜ್ಯೊಡು/ತಾಳ ಕಂಚಿ ತಾರಂದವುಲು
* ಕಂಗಿಲು-ಕಂಗಿಲೋ...ಮಾಯಿಲೋ ಕಂಗಿಲು ಪುಟುದಿನಿ ಓಲುಂದು ಪಿಂಬರ.

## ನಲಿಕೆದಕುಲು ಕಟ್ಟುನ ಭೂತೊಲು
# ರುದ್ರ ಚಾಮುಂಡಿ
# ಕುಲೆ ಭೂತೊ
# ಪಂಜುರ್ಲಿ
# ಗುಳಿಗ
# ಜುಮಾದಿ
# ಮಲರಾಯೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆ
ಇನ್ಸುಲಿನ್ ದಯಿ

**ಇನ್ಸುಲಿನ್ ದಯಿ** ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿ. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಕೆಂಪು ಪೊನ್ನೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲೆಯಾಳೊಡು ವೆನ್ನ ಮರಮ್ (ವೆನ್ಗಾಯಿ) ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ ಫೈರಿ ಕೊಸ್ಟಸ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಮಧುಮೇಹಿಲೆಗ್ (ಸಕ್ಕರೆ ಸೀಕ್‍ದಕ್‍ಲೆಗ್) ಉಪಯೋಗ ಅಪುನ ಮರ್ದ್ ದ ದಯಿ. ಉಂದು ಶುಂಠಿ ದಯಿತ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನ ದಯಿ. ಮೂಲತಃ ಈ ದಯಿತ ಊರು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ. ಆಂಡಾ ಭಾರತದ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ಲ ಬುಳೆಪುಂಡು.  ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೋಲೆಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬುಳೆಪುಂಡು.

## ದಯಿತ ರೂಪ
* ಉಂದು ಎಲ್ಯ ದಯಿ ಸುಮಾರ್ ೬೦ಸೆ.ಮೀ. (2 ಫೀಟ್) ಎತ್ತರ ಬಳಪುಂಡು. ಉಂದೆತ ದಂಡ್ ಕೆಂಪು (ನೆರಳೆ) ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ತೂನಗ ಕರ್ಂಬುದ ದಯಿತ್ ಲೆಕ್ಕೊ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಆತ್ ತೋರ ಇಜ್ಜಿ. ಸುಮಾರ್ ಅರ್ಧ ಇಂಚಿದಾತ್ ದಪ್ಪ ಉಪ್ಪುಂಡು.
* ಉಂದೆತ ಇರೆ ಉದ್ದವಾದ್ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಒಂತೆ ಚೀಪೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂತೆ ಪುಳಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ದಯಿಟ್ ಕೆಂಪು, ಮಂಜೊಲ್ ರಡ್ಡ್ ಬಣ್ಣಲ ಬೆರಕೆ ಆಯಿ ಲೆಕ್ಕಂತಿನ ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಆಪುಂಡು.

## ಮರ್ದ್‍ದ ಉಪಯೋಗ
ನಮ್ಮ ನೆತ್ತೆರ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಕ್ಕರೆ (ಗ್ಲೂಕೋಸ್)ದ ಅಂಸೊನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಂಚನೆ ನೆತ್ತೆರ್‍ದ ಒತ್ತಡೊ (ಬ್ಲಡ್ ಪ್ರೆಸರ್), ಕಿಡ್ನಿದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಹಾಳ್ ಚರ್ಬಿದ ಅಂಸೊನು ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈ ದಯಿತ ಇರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬೊಲ್ಪುಗು ಕಾಲಿ ಬಂಜಿಗ್ ಒಂಜಿ ಅತ್ತಂಡ ರಡ್ಡ್ ಇರೆನ್ ಅಗಿದ್ ತಿನೊಡು. ಸಕ್ಕರೆದ ಅಂಸೊ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತಿನಕುಲು ರಾತ್ರೆಲ ರಡ್ಡ್ ಇರೆ ತಿಂದ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ. ಅಗಿದ್ ತಿನೆರೆಗ್ ಆವಂದಿನಕುಲು ಇರೆನ್ ನೀರ್‌ದೊಟ್ಟುಗು ಕೊದಿಪಾದ್ ಬೆಚ್ಚ ಅರತಿಬುಕ್ಕೊ ಪರೊಲಿ. ಈ ರಡ್ಡ್ ವಿದಾನೊ ಅತ್ತಂದೆ ಕುಡೊಂಜಿ ವಿದಾನೊಡು ಬೋಡಾಂಡ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪೊಲಿ. ಈ ದಯಿತ ಇರೆ ನಿರೆಲ್ದ್ ಲುಂಗಾದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀದ್ ಬೊಡಾನಗ ಒಂಜಿ ಅತ್ತಂಡ ಅರ್ಧ ಚವುಂಟು ನೀರ್‌ಗ್ ಪಾಡ್ಡ್ ಕಲಡದ್ ಪರೊಲಿ.

## ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನವು
ಸೀಪೆ ಪಡಿಕೆಗ್ ಉಂದು ಮರ್ದ್ ಆಂಡಲಾ ಸೀಪೆ ಪಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಮಾತ್ರ ಉಂದೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು.

## ದಯಿತ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್
ಈ ದಯಿ ಎಡ್ಡೆ ಮೆದು ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ನೀರ್ದ ಅಂಸೊ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಬಂಬಲಾದ್ ಬಲಪುಂಡು. ಈ ದಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು ಅಂಚನೆ ನಿರೆಲ್ ರಡ್ಡ್‌ಲ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ನೇತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ಗ್ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಜನಪದ ಮರ್ದ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ವರ್ಗೊ:ಹಳ್ಳಿಮರ್ದ್