ಬೆಲ್ಲಂ ಸುರಂಗ

**ಬೆಲ್ಲಂ ಸುರಂಗ** ಏಷ್ಯಾಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಸುರಂಗಲೆಡ್ ಒಂಜೀ. ಬೆಲ್ಲಂ ಸುರಂಗ ಭಾರತಡೇ ರಡ್ಡ್ ನೇ ಮಲ್ಲ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ. ಈ ಸುರಂಗ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಭೂಮಿದ ತಿರ್ತ ಭಾಗಡ್ ಇತ್ತ್ ದ್, ಅಂತರ್ಜಲದ ಪರಿಪುರ್ದ್ ಬೇತೆ ಆತ್oಡ್. ಈ ಸುರಂಗೊಲೆಡ್,ಅಂತರ್ಜಲದ ಆಕರಳು, ಉದ್ದದ ಸಾದಿಳು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ಸುರಂಗದ ಮಲ್ಲ ಗುಂಡಿದ ಜಾಗೆ ಪಾತಾಳಗಂಗಾ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರರ್ದ್ ಸುಮಾರು ೧೫೦ ಅಡಿ ತಿರ್ತ್ ಡ್ ಉಂಡು.'ಬೆಲ್ಲಂ' ಪನ್ಪುನ ಪದ ಸಂಸ್ಕೃತದ “ಬಿಲಂ" ಪಂಡ ಸುರಂಗ ಪಂದರ್ಥ.

ತೆಲಗು ಬಾಸೆಡ್ ಬೆಲ್ಲಂ ಗುಹಾಲು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ಈ ಸುರಂಗ ಸುಮಾರು ೩೨೨೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಇತ್ತ್ ನೆರ್ದಾವರ ಭಾರತದ ರಡ್ಡ್ ನೇ ಮಲ್ಲ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ಪಂದ್ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗ್ ಪಾತ್ರವಾತ್oಡ್. ಈ ಸುರಂಗ ದುಂಬು  ೧೮೮೪ ಟ್ ಬ್ರೀಟೀಷ್ ಗೇಣಿದಾರರಾಯಿನ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟೆ ಪನ್ಪುನಾರ್ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ತಿಯೆರ್.
ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೮೨-೮೪ ಟ್ ಜರ್ಮನ್ ದ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ಆರ್ನ ತಂಡ ಈ ಸುರಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಮಳ್ತೆರ್.
ಅವು ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ  ೧೯೮೮ಟ್ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್oಡ್. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಈ ಸುರಂಗನ್ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಮಲ್ತ್ ದ್ ೨೦೦೨ಟ್ ಪ್ರವಾಸಿಗೆರೆಗ್ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಾಯೆರ್. ೩.೫ ಕಿ ಮೀ ಉಪ್ಪುನ ಈಸುರಂಗ ೧೬ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಾದಿಲು ಇತ್ತ್ ದ್ ಖಾಲಿ ೧.೫ ಕಿ ಮೀ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಸಿಗೆರೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಉಂಡು.
ಸುರಂಗದ ಉಲಾಯಿಡ್ ಮೆದು ದೀಪಲೆರ್ದ್ ಅಲಂಕರಿಸದೆರ್. ಈ ಸುರಂಗನ್ ಕಪ್ಪು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಲೆರ್ದ್ ಮಲ್ತ್ ಡೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಡ್ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲ್ ಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ.
ವಿಳಾಸ
ಬೆಲ್ಲಂ ಸುರಂಗಳು ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮ ಕೊಲಿಮಿಗುಂಡ್ಲ ಕರ್ನೂಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ. ಭಾರತ. 15.102346°N 78.111541°E

## ಅನ್ವೇಷಣೆ
ಈ ಬೆಲ್ಲಂ ಸುರಂಗಳು ಅಲ್ಪದ ಕೈತಲ್ ಡ್ ಇತ್ತಿನಕುಲೆಗ್  ಗೊತ್ತಿತ್ತ್ ದ್. ನೆನ್ ದುಂಬು  ೧೮೮೪ಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟೆ ದಾಖಲಿಸಾಯೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊಲಾ  ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವರ್ಷಗ್ಲೇ ಬುಕ್ಕೊ  ಜರ್ಮನಿದ ಹೆಚ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಗೆಬೂರ್ ಆರ್ನ ತಂಡ ೧೯೮೨ ಬುಕ್ಕೊ ೮೩ ಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ಯಯನನ್ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.ಅಪಗ ಈ ತಂಡದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅರೆಗ್ ಸಹಕರಿಸಾಯಿನ ಸ್ಥಳಿಯೆರಾಯಿನ ಬಿ.ಚಲಪತಿರೆಡ್ಡಿ, ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ, ಭೋವಿ ಮಾಡುಲೆಟ್ಟಿ, ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ, ಕೆ. ಚಿನ್ನಯ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಎ.ಸಂಕರನ್.
## ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಳು
ಬೆಲ್ಲಂ ಸುರಂಗಳು ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದೊಟ್ಟಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ಲಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆನ್ ಪಡೆತ್oಡ್. ಈ ಸುರಂಗಲೆಡ್ ಶತಮಾನಗ್ಲೆ ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ಜೈನ ಬುಕ್ಕೊ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಳು ಇತ್ತ್ ನೆಕ್ ಪುರಾವೆಲುಂಡು.
ಸುಮಾರ್ ಬೌದ್ಧಸ್ಥೂಪಳು ಈ ಗುಹೆಟ್ ತಿಕ್ಕಿನ್ಡ್. ಈ ಸ್ಥೂಪಳು ಅನಂತಪುರದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಡ್ ಉಂಡು.
ಭಾರತೀಯಭಾರತ ಪುರಾತತ್ವ ಅಂಚನೆ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲಾಖೆಗ್ ಲಾ  ಕೆಲವು ಮಡಿಕೆದ ಚೂರುಳು ತಿಕ್ಕಿನ್ಡ್. ಈ ವಸ್ತುಳು ಬೌದ್ದೆರರೆರ್ದ್ ಲಾ ದುಂಬುದವು ಪಂದ್  ಪರಿಗಣಿಸಾದ್, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ ಪೂ ೪೨೦೦ ತಾ ಪಂದ್ ಪಂತೆರ್.
## ಸುರಂಗಗ್ಲೇದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
೧೯೮೮ಟ್ ಈ ಸುರಂಗನ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ  ಗ್ರಾಮಸ್ಥೆರ್ ಕಜಾವುದ ಗುಂಡಿಯಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ನೆನ್ ಗಮನಿಸಾಯಿನ ಅವ್ವೆ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಯಿನ ಎಂ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿ. ಚಲಪತಿ ರೆಡ್ಡಿ ಈ ಸುರಂಗನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಗ್ ಕನತೆರ್. ಆರ್ನ ಕೆಲವು ದಶಕಗ್ಲೇ ಪರಿಶ್ರಮದ ಪ್ರತಿಫಲವಾದ್ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಸುರಂಗನ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಪಂದ್ ಘೋಷಿಸಾಯೆರ್.
ಲಾಸ್ಟ್ ಗ್ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿರ್ದ್ ಈ ಸುರಂಗನ್ ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ್ ಮಳ್ತೆರ್. 
ಈ ಸುರಂಗಳೆನ್ ಇತ್ತೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ವಹಿಸೊಂದು, ಸುರಂಗದ ಉಲಾಯಿ  ಸುಮಾರು ೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಡಪುನ ಸಾದಿ ಮಲ್ತ್ ಡೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಸುರಂಗಗ್ ಗಾಳಿಗುಂಡಿಗ್ಲೇನ್ ನಿರ್ಮಿಸಾದ್  ಮೆದು ದೀಪಳೆನ್ ಅಳವಡಿಸಾದೆರ್.
ಬೆಲ್ಲಂ ಸುರಂಗದ ಕೈತಲ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಆಕಾರದ ಬುದ್ಧನಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ವಿಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ ಉಂಡು ಭೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷುಳು ನೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಾಬೆರ್.
## ಬೆಲ್ಲಂ ಸುರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಳು
  

ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ- ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಪಂಡ 'ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಿಂಡಿ' ಪಂದರ್ಥ. ಸುರಂಗದ ಮಿತ್ತ್  ಸಿಂಹದ ತರೆತಲೆಕ ಇತ್ತ್ ದ್ ನೆನ್ ಪಿಲಿದ್ವಾರಂ ಪನ್ಪೆರ್.
ಕೊಟಿಲಿಂಗುಲ ಕೋಣೆ - ಮುಲ್ಪ ಶಿವಲಿಂಗದಂಚಿನ ಆಕಾರ ಇತ್ತ್ ದ್ ಅವ್ವೆ ರೀತಿದ ಸುಮಾರ್  ರೂಪಳೆನ್ ತೂವೊಲಿ.
ಪಾತಾಳ ಗಂಗೆ - ಉಂದು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಅಂತರ್ಜಲ. ಉಂದುವೇ ವಸರ್  ಬೆಲ್ಲಂ ಗ್ರಾಮದ ಗುವೆಲ್ ಗ್ಲೆಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಲ ಗುಹಾ- ಏಳ್ ಸ್ವರಗ್ಲೆ ಸುರಂಗ ಪಂದರ್ಥ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸಾಯಿನ ಈ ಸುರಂಗಡ್ ಮರತ ತುಂಡುರ್ದ್ ಹಾಕ್oಡ ಸಂಗೀತದ ಏಳ್ ಸ್ವರಕುಳು ಕೇಂಡು. ೨೦೦೬ ಮುಟ್ಟ  ಈ ವಿಭಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆಗ್ ಮುಕ್ತವಾದಿತ್ತನ್ಡ್.ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಈ ಭಾಗಗ್ ಪ್ರವೇಶನ್ ನಿರ್ಭಂದಿಸಾಯೆರ್.
ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರ - ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಕೈತಲೇ ಉಪ್ಪುನ  ಈ ಭಾಗ, ತೂಯೆರೆ ಹಾಸಿಗೆ ಅಂಚನೆ ತಲೆಂಬುದ ಆಕಾರ ತೋಜುಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ಸ್ಥಳೀಯೇರ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದುವೇ ಧ್ಯಾನ ಮಂದಿರಡ್ ಸುಮಾರ್ ಸಾಧುಳು ವಾಸವಾದಿತ್ತೆರ್ ಪಂಪೆರ್. ಸುಮಾರ್ ಬೌದ್ಧ ಸ್ಥೂಪಳೂ ಮೂಲು ತಿಕ್ಕಿನ್ಡ್.
ಸಾವಿರ ಹೆಡೆ - ಈ ವಿಭಾಗ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ. ಮುಲ್ಪ ನಾಗರ ಹಾವುದ ಎಡೆಯಾಕಾರನ್ ತೂವೊಲಿ.
ಆಲದ ಮರದ ಕೋ – ಈ ವಿಭಾಗಡ್ ಮಲ್ಲ  ಕಂಬದಲೆಕ ಛಾವಣಿಯಿರ್ದ್ ನೇಲುನ ಅಂಚನೆ ಉಪ್ಪುನ ಆಲದ ಮರತ ಅಂಚಿನ ರಚನೆಳೆನ್ ನಮ ತೂವೊಲಿ.
ಮಂಟಪಂ- ಈ ವಿಭಾಗಡ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೋಣೆದ ಲೆಕ ಇತ್ತ್ ದ್ ಸುತ್ತಲಾ ಕಂಬಳದ ಅಂಚಿನ ರಚನೆನ್ ತೂವೊಲಿ.
## ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗ್ಲೇ ದೂರ
* 320&nbsp;km from ಬೆಂಗಳೂರುಬೆಂಗಳೂರು
* 320&nbsp;km from ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭಾರತ
* 420&nbsp;km from ಚೆನೈ
* 106&nbsp;km from ಕರ್ನೂ
* 85&nbsp;km from ಅನಂತಪುರಂಅನಂತಪುರ
* 165&nbsp;km from ಪುಟ್ಟಪ
* 68&nbsp;km from ಪ್ರೊಡಟೂ
* 30&nbsp;km from ತಡಪಟ್ಟೀ
* 60&nbsp;km from ನಂದ್ಯಾ
* 25&nbsp;km from ಬಂಗಾನಪಲ್ಲಿ
## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು
Deccan Herald - Underground adventure in Belum caves
* The Telegraph - Calcutta : Weekend 
* cave-biology.org Cave biology (biospeleology) in India.
* Belum Caves collection *Flickr*

ವರ್ಗ:Caves of Andhra Pradesh
ವರ್ಗ:Limestone caves
ವರ್ಗ:Show caves
ವರ್ಗ:Kurnool district
ವರ್ಗ:Buildings and structures in Andhra Pradesh
ವರ್ಗ:Archaeological sites in Andhra Pradesh
ವರ್ಗ:Stupas in India
ವರ್ಗ:Buddhist holy sites
ವರ್ಗ:Buddhist Caves
ವರ್ಗ:Buddhist monasteries in India
## ಉಲ್ಲೆಖೊಳು