open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್

**ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್** (ಪುಟ್ಟು: ಮಾರ್ಚ್ ೧೨, ೧೯೮೪) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ ಇಂಚ ಸುಮಾರ್   ಭಾರತೀಯ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಮೇರ್ ಪದ ಪನ್ಪೆರ್. ಅರೆನ ಸುರೂತ ಸಿನಿಮೊದ ಪದೊಕ್ಕ್ ‛ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ’ ತಿಕ್ಕ್ ದಿನ ಮೇರ್, ಇನಿಮುಟ್ಟ ಸುಮಾರ್ ನಾಲ್ ಸರ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆತೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ಬರವು
೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೪ ನೇ ತಾರೀಕ್‌ಗ್ ಪಸ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದ 'ಬೆಹ್ರಾಮ್ ಪುರ'ಟ್ ಶ್ರೇಯಾ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ 'ಬಿಸ್ವಜಿತ್ ಘೋಷಾಲ್', ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಬಿ.ಎ.ಆರ್.ಸಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪವರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆ, ಸಾಹಿತ್ಯೊಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆತೆರ್. ಶ್ರೇಯಾ ಮೆರೆನ ಮೆಗ್ಗೆ ಸೌಮ್ಯದೀಪ್ ಘೋಶಾಲ್.

## ಮದಿಮೆ
೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್, ಘೋಶಾಲ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯೊದ ದೋಸ್ತಿ ಆಯಿನ ಶಿಲಾದಿತ್ಯ ಮುಖೋಪಾದ್ಯಾಯನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.
## ಮಾನಾದಿಗೆಲು
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನೊಗಾತ್ರ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ ನಾಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದ್ ದೆರ್:[೪] ದೇವದಾಸ್ (೨೦೦೨) ಸಿನಿಮೊದ "ಬೈರಿ ಪಿಯಾ", ಪಹೇಲಿ (೨೦೦೫) ಸಿನಿಮೊದ "ಧೀರ ಜಲ್ನಾ", "ಜಬ್ ವಿ ಮೆಟ್" ಸಿನಿಮೊದ "ಯೆ ಇಶ್ಕ್ ಹಾಯೆ"  (೨೦೦೭), ಬುಕ್ಕ ಬಂಗಾಲಿ ಸಿನಿಮೊದ  ಆಂಟಾಹೀನ್ (೨೦೦೮) ದ "ಫೆರಾರಿ ಸೋಮ" ಬುಕ್ಕ ಮರಾಠಿ ಸಿನಿಮೊ ಆಯಿನ ಜೊಗ್ವಾ (೨೦೦೮) ಚಿತ್ರೊದ "ಜೀವ್ ರಂಗ್ಲಾ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಲೆಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ ದ್ಂಡ್.
ಮೇರ್ ಏಲ್ ಸರ್ತಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.
## ಪಟಕುಲು

The President Dr. A.P.J. Abdul Kalam presenting the Best Female Playback Singer Award for the year 2002 to Shreya Ghoshal for her soulful rendering of the song 'Bairi Piya' for the film Devdas.jpg|thumb|ಡಾ.ಎ. ಪಿ.ಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್ 2002 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ ಮೆರೆಗ್ ದೇವ್ದಾಸ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ದ'ಬೆರಿ ಪಿಯಾ' ಪದೊಕ್ಕ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತು 
Shreya Ghoshal at 53th National Film Awards (cropped).jpg|thumb|upright=0.8|ರಡ್ಡನೇ ಸರ್ತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೇಲ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ ಮೆರೆಗ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಪಟೊ
Shreya Ghoshal at 55th National Film Awards (cropped).jpg|thumb|55ನೇ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ 
Shreya Ghoshal 69th National Film Awards.jpg|thumb|69ನೇ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
Shreya Ghoshal at 69th National Film awards (cropped).png|thumb|69ನೇ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
Shreya Ghoshal at 54th IFFI (cropped).jpg|thumb|54 ನೇ IFFI ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್ (cropped)
Shreya at concert.jpg|2015 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
Shreya Ghoshal at 61st Filmfare Awards (cropped).jpg|thumb|61ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್
Shreya Ghoshal performing at a Concert in Bangalore, Feb 2018.jpg|thumb|2018 ನೇ ಇಸವಿಡದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಮದಿಯಾ ಬಾಸೆ

**ಮದಿಯಾ** ಅತ್ತಂಡ **ಮಾರಿಯಾ** ಭಾರತೊಡು ಪಾತೆರುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಇಂದೆನ್ನ್ ಗೊಂಡಿದ ಉಪಬಾಸೆಂದ್ ಗುರ್ತಿಸದೆರ್.  ಆಂಡ ಗೊಂಡಿದ ಬೇತೆ ಪ್ರಬೇದೊಲೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂಜೆಗೊಂಜಿ ಅರ್ತ ಆಪುಜಿ ಅನುಮಾನೊ ಮಲ್ತೆರ್.

ಮದಿಯಾ (मदीय) ಪನ್ಪುನ ಪದೊಕು "ಎನ್ನವು" (ಪಂಡ ಎಂಕ್ ಸೇರ್‌ನವುಂದ್) ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಕುಲರತ್ನೋದ್ಯೋತೊದ ಪ್ರಕಾರೊ, ಸುರುತ ಕುಬ್ಜಿಕಾ ತಂತ್ರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಅಯಿತ ಪ್ರಕಾರೊ, "[...] ಯಾನ್ ಆ ಎತ್ತರೊದ ಮಾರ್ಗ ಬುಕ್ಕೊ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಜಾಗೆ. ಓ ಮಹಾನ್ ದೇವತೆ, ಆ ಆರಂಬೊ ಇದ್ಯಾಂದಿನ ಪ್ರಸರಣೊ(ಕ್ರಮ) ಅಯಿತ ಉಪಸ್ತಿತಿಡ್ ಪುಟ್ಟೊಂಡ್.  ಅಯಿನ ಆದಿಸ್ವರೂಪೊದ ಆಸನೊ, ಆರಂಬೊ ಇದ್ಯಾಂದಿನ ಕ್ರಮಮಾಂಡಲೊಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ರಡ್ಡ್ ಕೈಲಾಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯ. ಅಲ್ಪ, ಅಯಿನ್ ಪವಿತ್ರೊ ಜಾಗೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಎನ್ನ(ಮದಿಯಾ) ಸೇರೊನವು ಅಲ್ಪ ನಡಪುಂಡು(ಅಂಚನೆ) 'ಮಲಯ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ, ಓ ದೇವಿಯೇ, (ಅಯಿತ) ಕೈಲಾಸೊನು (ಅಯಿನ್ ಅರ್ತೊ ಮಲ್ತ್‌ನಂಚನೆ) ವಿವರಿಸದೆರ್. ಓ ದೇವಿಯೇ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಯಾನ್ ಆ (ತ್ಯಾಗೊದ) ಪಾತ್ರೆಡ್ ದೀಡ್‌ನ ನೆತ್ತೆರ್‌ಗ್ ಉಂದು (ಸಮ್ಮಂದೊಡು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್). ಕೈಲಾಸೊ ಒಲ್ಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾದ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡೊ ಅಲ್ಪ ಪುಟ್ಟ್ಂಡು”.

## ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ
ಅಬುಜ್ ಮಾರಿಯಾ ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ:

### ವ್ಯಂಜನೊಲು

ಹಿಲ್ ಮಾರಿಯಾಡ್ ಮೂಜಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವ್ಯಂಜನೊಲು ಉಲ್ಲೊ: ಒಂಜಿ ಕಂಟ್ಯೊ ಸ್ಟಾಪ್ /ʔ/, ಮೂರ್ದನ್ಯೊ ಅನುನಾಸಿಕೊ /ɳ/, ಬುಕ್ಕೊ ತಾಲವ್ಯೊ ಗರ್ಷೊ /ʁ/.

೨೦೧೯ಡ್, ಮಾಜಿ ಪ್ರಾದ್ಯಾಪಕೆರ್ ಮದಿಯಾ ಬಾಸೆಡ್ ಸುರುತ ಬೂಕುನು ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಮಾಂಡ ಬಾಸೆ

**ಮಾಂಡ** ಪನ್ಪುನವು ಒಡಿಶಾದ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಕಲಹಂಡಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಥೌಮುಲ್ ರಾಂಪುರ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ದ ಎತ್ತರೊದ ಪ್ರದೇಸೊಡು  ಈ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.  ಉಂದು ೧೯೬೪ಡ್ ವಿದೇಸೊದ ಓದುಗು ಮಾತ್ರೊ ಪರಿಚಯೊ ಆಂಡ್.  ಇಂದೆತ ಬಾಸೆದಕ್ಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪಿದಯಿದಗ್ಲ್ 'ಖೋಂಡ್ ಪರ್ಜಾಲು' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಆಂಡ ಮಾಂಡ ಖೋಂಡ್ಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ಸ್ವಯಂ ಗುರ್ತಿಸವೊನ್ಬೆರ್.  ೧೯೭೦ನೆ ದಶಕೊದ ಅಕೇರಿಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೮೦ನೆ ದಶಕೊದ ಸುರೂಟು, ಸುಮಾರ್ ೬೦ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಈ ಬಾಸೆನ್ ಬಾಸೆಂದಿತ್ತೆರ್.  ಈ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನಗ್ಲೆನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಕ್ಯೆ ೪೦೦೦-೫೦೦೦ ಪಂಡ್ದ್ ಅಂದಾಜಿಸದೆರ್.  ಆಂಡಲಾ ಮಾತ ಬಾಸಿಗೆರ್ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನೆಡ್ದಾರೊ ಒಡಿಯಾದ  ಈ ಬಾಸೆ ಅಪಾಯೊನು ಎದುರಿಸವೊಂದುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿ
* ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೋಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ದ ಮಾಂಡಾ ಮೂಲೊದ ಪದಕೋಸೊ

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಮುರಿಯ ಬಾಸೆ

**ಮುರಿಯಾ** ಭಾರತೊಡು ಪಾತೆರುನದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.   ಉಂದು ಗೊಂಡಿ ಬಾಸೆದ ಉಪಬಾಸೆಯಾದ್ ಲೆಕ್ಕೊಡಿತ್ತ್ಂಡಲಾ ಗೊಂಡಿ ಬಾಸೆದ ಬೇತೆ ಪ್ರಬೇದೊಡ್ದ್ ಬೇತೆನೇ ಸೊಸಂತ್ರೊ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಗುರ್ತಿಸವೊಂದ್ಂಡ್.  ಉಂದು ಮದಿಯಾ ಬಾಸೆದ ಕೈತಲ್ದ ಬಾಸೆ. ಭಾರತೊದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಡ್ ಎಚ್ಚ ಗಳಸ್‍ಬೆರ್.

## ಮುರಿಯ ಪದ ಬಳಕೆ
ಪ್ರಾಕೃತ ಬಾಸೆಡ್ ಮುರಿಯಾ (मुरिअ) ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದೊ ಸ್ಫುಟ ಬುಕ್ಕೊ ಮೌರ್ಯ ಪದೊಕ್ಕ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ.

## ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ
ಮುರಿಯಾ ೧೦ ಸ್ವರೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೧ ವ್ಯಂಜನೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್.

### ವ್ಯಂಜನೊಲು

### ಸ್ವರೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಸಾಕ್ಷಿ ತನ್ವರ್ (ನಟಿ)

**ಸಾಕ್ಷಿ ತನ್ವರ್** ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. 'ಕಹಾನಿ ಘರ್ ಘರ್ ಕೀ' ಅಂಚನೆ 'ಬಡೇ ಅಚ್ಛೆ ಲಗ್ತೇ ಹೇಂ' ದಾರವಾಹಿಲೆಡ್ ಮೇರ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಸಿನಿಮೊ ಬುಕ್ಕ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬೈದೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ಬರವು
ಸಾಕ್ಷಿ ತನ್ವರ್ ಮೇರ್ ೧೨ ಜನವರಿ ೧೯೭೩ ನೇ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ರಾಜಸ್ಥಾನ್ದ ಅಲ್ವಾರ್ ಡ್ ಮದ್ಯಮವರ್ಗೊದ ಕುಟುಂಬೊಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ನಿವೃತ್ತ ಸಿಬಿಐ ಅದಿಕಾರಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ತನ್ವರ್ ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ. ನವದೆಹಲಿದ ಲೇಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಮ್ ಕಾಲೇಜಿರ್ದ್ ಪದವಿ ಬರವುನ್ ಮೇರ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ದುಂಬು ಮೇರ್ ೧೯೯೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತನ್ನ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣೊರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಫೈವ್ ಸ್ಟಾರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಡ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಟ್ರೈನಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್..
## ಫಿಕ್ಷನ್ ಪ್ರದರ್ಸನೊಲು
* ೨೦೦೦-೦೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕಹಾನಿ ಘರ್ ಘರ್ ಕೀ', ಪಾರ್ವತಿ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಪಾತ್ರೊ.
* ೨೦೦೧-೦೨ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕುಟುಂಬ್', ಮಾಯಾ ಮಿಟ್ಟಲ್ ಪಾತ್ರೊ.
* ೨೦೦೩ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ದೇವಿ', ಗಾಯತ್ರಿ ಪಾತ್ರೊ.
* ೨೦೦೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಜಸ್ಸಿ ಜೈಸಿ ಕೋಯಿ ನಹೀಂ', ಇಂದಿರಾ ಭಾರ್ಗವ್ ಪಾತ್ರೊ.
* ೨೦೦೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಬವಂದರ್' (ಒಂಜಿ ಸಂಚಿಕೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬೈದೆರ್).
* ೨೦೦೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕಹಾನಿ ಹಮಾರೆ ಮಹಾಭಾರತ್ ಕಯಸ್', ಗಂಗಾ ಪಾತ್ರೊ.
* ೨೦೧೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಬಾಲಿಕಾ ವಧು', ತೀಪ್ರಿ ಪುದರ್ ದ ಪಾತ್ರೊಡ್.
* ೨೦೧೧-೧೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಬಡೇ ಅಚ್ಛೆ ಲಗ್ತೇ ಹೇಂ', ಪ್ರಿಯಾ ಕಪೂರ್ ಪಾತ್ರೊ.
* ೨೦೧೩ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಏಕ್ ಥಿ ನಾಯಿಕ'(೧೩ ಮತ್ತು ೧೪ ನೇ ಎಸಲ್ ಡ್) ಪೂಜಾ ಪಾತ್ರೊ.
* ೨೦೧೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಮೇ ನಾ ಭೂಲೂಂಗಿ'(ಮೊದಲನಯ ಎಸಲ್ ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬೈದೆರ್).
* ೨೦೧೬:೨೪-ಸೀಸನ್ ೨, ಶಿವಾನಿ ಮಲಿಕ್ ಪಾತ್ರೊ.
* ೨೦೧೭ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕರ್ಲೇ ತೂಭಿ ಮೊಹಬ್ಬತ್', ತ್ರಿಪುರಾ ಸುಂದರಿ ಪಾತ್ರೊ(ರಾಮ್ ಕಪೂರ್ ನೊಟ್ಟುಗು).
* ೨೦೧೯ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ದಿ ಫೈನಲ್ ಕಾಲ್'.
## ನಾನ್-ಫಿಕ್ಷನ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಸನೊಲು
* ೧೯೯೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಅಲ್ಬೇಲಾ ಸುರ್ ಮೇಲಾ', ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್.
* ೨೦೦೫ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕೌನ್ ಬನೇಗಾ ಕ್ರೋರ್ಪತಿ ೨', ಅತಿಥಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ್(ಸ್ಮೃತಿ ಇರಾನಿ ನೊಟ್ಟುಗು).
* ೨೦೦೯ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕಾಫಿ ಹೌಸ್', ಸ್ವತಃ.
* ೨೦೧೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕ್ರೈಮ್ ಪಾಟ್ರೊಲ್-ಸೀಸನ್ ೨', ಸಹ ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್.
* ೨೦೧೨ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕೌನ್ ಬನೇಗಾ ಕ್ರೋರ್ಪತಿ ೬', ಬಿನ್ನೆದಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ್(ರಾಮ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಅಮೃತ ಮುಖರ್ಜೀ ನೊಟ್ಟುಗು).
* ೨೦೧೩ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕೌನ್ ಬನೇಗಾ ಕ್ರೋರ್ಪತಿ ೭', ಬಿನ್ನೆದಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ್(ರಾಮ್ ಕಪೂರ್ ನೊಟ್ಟುಗು).
* ೨೦೧೫ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ಕೋಡ್ ರೆಡ್', ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್.
* ೨೦೧೭ ನೇ ಇಸವಿಡ್ 'ತ್ಯೋಹಾರ್ ಕೀ ತಾಲಿ', ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್.
## ವೆಬ್ ಸರಣಿಲು
* ೨೦೧೭ *ಕರ್ಲೇ ತೂ ಭೀ ಮೊಹೊಬತ್* - ಡಾ.ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ "ಟಿಪ್ಸೀ" ನಾಗರಾಜನ್ ಪಾತ್ರೊಡ್ (ಎಎಲ್ಟಿ ಬಾಲಾಜಿ)
* ೨೦೧೯ *[[:en:The Final Call (TV series)|ದಿ ಫೈನಲ್ ಕಾಲ್]]* - ಎಟಿಸಿ ಕಿರಣ್ ಮಿರ್ಜಾ ಪಾತ್ರೊಡ್(ಝೀ ಫೈವ್)
* ೨೦೧೯ *ಮಿಷನ್ ಓವರ್ ಮಾರ್ಸ್* (ಝೀ ಫೈವ್/ಎಎಲ್ಟಿ ಬಾಲಾಜಿ)
## ಸಿನಿಮೊಲು

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಕೊಂಡೆಕೋರ್ ಬಾಸೆ

**ಕೊಂಡೆಕೋರ್ ಬಾಸೆ** (ಗಡಬ, ಸಾನ್ ಗಡಬ, ಗಡಬ, ಸಾನೋ, ಕೊಂಡೇಕರ್, ಕೊಂಡ್ಕೋರ್, ಕೊಂಡೇಕೋರ್ ಗಡಬ, ಮುಧಿಲಿ ಗಡಬ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮಧ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಒಲ್ಲರಿ (ಇದನ್ನು ಪೊಟ್ಟಂಗಿ ಒಳ್ಳರ್ ಗಡಬ, ಒಲ್ಲರ್ ಗಡಬ, ಒಲ್ಲಾರೊ, ಹಳ್ಳರಿ, ಅಲ್ಲರ್, ಹೊಳ್ಳರ್, ಗಡ್ಬಸ್ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಒಂಜಿ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊದ ವಿದೊ.   ಉಂದು ರಡ್ಡೆನ್ಲಾ ಉಪಬಾಸೆಲಾದ್ ಅತ್ತಂಡ ಬೇತೆನೆ ಬಾಸೆಲಾದ್ ಪರಿಗಣಿಸದೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಕೊರಾಪುಟ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೊಟ್ಟಂಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಂಚನೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶೊದ  ಶ್ರೀಕಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.

## ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ
### ಸ್ವರೊಲು

* ಅಪ್ರೂಪೊದ ಪುಟ್ಟುನ ಕೆಲವು ಮೂಂಗುಡು ಪುಟ್ಟುದ ಸ್ವರೊಲು.

### ವ್ಯಂಜನೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಪೆಂಗೊ ಬಾಸೆ

**ಪೆಂಗೋ**  ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಒರಿಸ್ಸಾ ನಬರಂಗ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪೆಂಗೋ ಪೊರಾಜ ಜನೊ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.  ಹೆಚ್ಚದ ಜನೊ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲ್ ಒಡಿಯಾ ಬಾಸೆಡೇ ಸಲೀಸಾದ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.

## ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ
### ಸ್ವರೊಲು

### ವ್ಯಂಜನೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಪಿದಯಿದ ಕೊಲಿಕ್ಕೆಲು
* ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೋಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ಡ್ ಪೆಂಗೊ ಪದಕೋಶೊ

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಒಲ್ಲರಿ ಬಾಸೆ

**ಒಲ್ಲರಿ ಬಾಸೆ** (ಪೊಟ್ಟಂಗಿ ಒಲ್ಲರ್ ಗಡಬ, ಒಲ್ಲರ್ ಗಡಬ, ಒಲ್ಲಾರೊ, ಹಳ್ಳರಿ, ಅಲ್ಲರ್, ಹೊಳ್ಳರ್ ಗಡ್ಬಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮದ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಕೊಂಡೆಕೋರ್ (ಗಡಬ, ಸಾನ್ ಗಡಬ, ಗಡ್ಬ, ಸಾನೋ, ಕೊಂಡೇಕರ್, ಕೊಂಡ್ಕೋರ್, ಕೊಂಡೆಕೋರ್ ಗಡಬ, ಮುಧಿಲಿ ಗಡಬ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಬಾಸೆಗ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಉಂಡು.   ಉಂದು ರಡ್ಡೆನ್ಲಾ ಉಪಬಾಸೆಲಾದ್ ಅತ್ತಂಡ ಪ್ರತ್ಯೇಕೊ ಬಾಸೆಲಾದ್ ಲೆಕ್ಕಪಾಡ್ದೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಒರಿಸ್ಸಾದ ಕೊರಾಪುಟ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೊಟ್ಟಂಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸುತ್ತೊಮುತ್ತಬುಕ್ಕೊ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶೊದ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.

ಸಾತುಪತಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀಲು ಬಾಸೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಗಳಸ್ಯರ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಆಯಿನ ಲಿಪಿನ್ ಬುಲೆಪಾದೆರ್.

## ದ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರೊ
### ಸ್ವರೊಲು

* ಅಪ್ರೂಪೊದ ಕೆಲವು ಅನುನಾಸಿಕೊ ಸ್ವರೊಲು ಉಂಡು.

### ವ್ಯಂಜನೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಖಿರ್ವಾರ್ ಬಾಸೆ

**ಖಿರ್ವಾರ್** ( **ಖಿರ್ವಾರಾ**, **ಖೇರ್ವಾರಿ** ಅತ್ತಂಡ **ಕಲರಿ** ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಭಾರತೊದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಡೊದ ಸುರ್ಗುಜಾ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಖಾರ್ವಾರ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಗ್ಲೋಟೊಲಾಗ್ ಇಂದೆನ್ ವರ್ಗೀಕರಿಸವಂದಿನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಂದ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಲ್ತ್ಂಡ್.

ಖಿರ್ವಾರ್ ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಗುಂಪು ಅಂಚನೆ ಗೊಂಡ್‌ ಸಮುದಾಯೊದ ಉಪ-ಗುಂಪಾತ್ಂಡ್. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್, ಗೊಂಡೆರ್ ಮೂಲ ಭಾರತೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ಲೆ ಮುಕ್ಯೊ ಗುಂಪು. ೧೫೦೦ನೆ ದಶಕೊಡು, ಹಲವಾರ್ ಗೊಂಡ ರಾಜವಂಶೊಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗೊಂಡ ರಾಜೆರ್ ೧೫೯೨ಡ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನ್ಯೊಡ್ದ್ ವಶಕ್ಕು ದೆತೊನೆಟ ಮುಟ್ಟ ಹಿಂದೂ ರಾಜಕುಮಾರರಂಚ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡಪಾಯೆರ್. ೧೭೦೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೊಂಡರು ಮರಾಠ ರಾಜರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಮರಾಠರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜನರು ತಮ್ಮ ಅದಿಕಾರೊಡ್ದ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ಪವೊಂಡೆರ್.

ಇನಿ ಖಿರ್ವಾರ್ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಟಿಪ್ಪುನ ಸುರ್ಗುಜಾ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ದಿಂಜ ಜನೊ ಹಿಂದಿ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ಲೆ ನಡುಟು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಕೆಲವೆರ್ ಅಕ್ಲಕ್ಲೆನ ಸ್ವಂತೊ ಬಾಸೆಯಾಯಿನ  ಖಿರ್ವಾರಿ ಜತೆಟ್ ನೆರೆತ ಹಿಂದಿ ಉಪಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕೊಂಡ ಬಾಸೆ

**ಕೊಂಡ** ಅತ್ತಂಡ **ಕುಬಿ** ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ **ಕೊಂಡಾ-ಡೋರಾ** ಭಾರತೊಡು ಪಾತೆರುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಇಂದೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶೊದ ವಿಜಯನಗರಂ, ಶ್ರೀಕಾಕುಳಂ ಬುಕ್ಕೊ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಅತ್ತಂದ ಒಡಿಶಾದ ಕೊರಾಪುಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಕೊಂಡ-ಡೋರಾದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.

ಕೊಂಡ-ಡೋರಾನ್ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕೊ ಒಡಿಯಾ ಲಿಪಿಲೆಡ್ ಬರೆಪುನೆ.  ಬಾಸೆದ ಬಳಕೆಗಾದ್ ಸಾತುಪತಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀಲು ವಿಸೇಸೊ ಬರವುದ ವ್ಯವಸ್ತೆನ್ ಬುಲೆಪಾದೆರ್.  ಆಂಡಲಾ ಈ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಏತ್ ಪರಡ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್‌ಯರ ಗೊತ್ತಾವೊಂದಿದ್ದಿ.  ಮಲ್ಲ ಪಣವು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರದೇಸೊದೊಡ್ಡುಗೆ ಸಾದ್ಯಾಪುನ ಕಾಸ್‍ದ ಒತ್ತಡೊದ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಕೊಂಡದ ಎಚ್ಚದ ಬಾಸಿಕೆರ್ ತೆಲುಗು ತೆರಿಯೊಂದೆರ್.

## ವರ್ಗೀಕರಣೊ
ಕೊಂಡನ್ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಂದ್ ವಿಬಾಗಿಸದೆರ್.  ಅವ್ವೇ ಕುಟುಂಬೊಡ್ ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ ಬುಕ್ಕೊ ತೆಲುಗು  ಉಂಡು. ಕೊಂಡನ್ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಂಬೊದ ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ಶಾಕೆದ ಸದಸ್ಯೆಂದ್ ವಿಬಾಗಿಸದೆರ್.  ಅಯಿತ ನೆರೆಕರೆತ ಮಲ್ಲ ಬಾಸೆ ತೆಲುಗು, ಅಂಚನೆ ನೆರೆತ ಅಲ್ಪಸಂಕ್ಯಾತ ಬಾಸೆಲಾಯಿನ ಗೊಂಡಿ, ಕುಯಿ, ಕುವಿ, ಪೆಂಗೋ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಡಾ ಬಾಸೆಲು ಉಂಡು. ಮಾತ ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು ಪ್ರೋಟೋ-ದ್ರಾವಿಡೊದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಸಾಕೆಡ್ದ್ ದಿಂಜ ಶತಮಾನೊಲೆ ಬಿಸಿಇಡ್ದ್ ಬಿನ್ನೊಂದ್ ನಂಬೊಲಿ.  ತೆನ್ಕಾಯಿದ ನಡು ದ್ರಾವಿಡ ಬುಕ್ಕೊ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡೊದ ಬೇತೆ ಶಾಕೆಲೆಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನ ಪೊಸತನೊನು ಪಟ್ಟೊಂಡು. ಆಂಡಲಾ ಕೆಲವು ಹಂತೊಡು, ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ತೆನ್ಕಾಯಿ-ನಡು ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ ನಡುತ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಸಾಕೆಲೆನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೆರ್.

## ದ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರೊ
### ಸ್ವರೊಲು

ಕೊಂಡಡ್, ಐನ್ ಸ್ವರೊಲು ಬಳಕೆಡುಲ್ಲೊ.  ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ದೀರ್ಗೊ ಬುಕ್ಕೊ ಹ್ರಸ್ವೊ ರೂಪೊಲೆಡ್ ಪತ್ತ್ ಸ್ವರೊಲು ಉಲ್ಲೊ.  ಉಂದು ಎಚ್ಚದ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಮಾನದಂಡೊ ಆತ್ಂಡ್.

### ವ್ಯಂಜನೊಲು

ಕೊಂಡಡ್ ವ್ಯಂಜನೊಲು ಕೆಲವು ಎಲ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಇಜಿಂಡಲ ತೆಲುಗುದಂಚಿನ ಬೇತೆ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಸರಿ ಸುಮಾರ್ ಸಾಲ್‌ಡುಂಡು.

* ಕೊಂಡಡ್, ತೆಲುಗ್‌ಡ್ ಬಿನ್ನೊದ, ಕಂಠದ್ವಾರೀಯೊಲು  /ʔ/ ಬಳಕೆಡುಲ್ಲೊ.
* ಕೊಂಡೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಕಂಠದ್ವಾರೀಯ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಡ್ ಅಪ್ರೂಪ ಬುಕ್ಕೊ /r̥/, /ɳ/, ಬುಕ್ಕೊ /ŋ/ ಜತೆಟ್, ಸುರುತ ಜಾಗೆಡ್ ಪುಟ್ಟುಜಿ. ಮಾತ ವ್ಯಂಜನೊಲು ನಡುನಡುಟೆ ಪಂಡ ಸ್ವರೊಲೆ ನಡುಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ಗುಂಪುಡೆ ಪುಟ್ಟುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:CS1 maint: others
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಸ್ವಾಹಾ

**ಸ್ವಾಹಾ**, ವೇದಲೆಡ್ ತೋಜುದು ಬತ್ತಿನಂಚಿನ ತ್ಯಾಗದ ಒಂಜಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ. ಅರೆನ್ **ಮಾನ್ಯಂತಿ** ಪಂದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್‌.
ಸ್ವಾಹಾ, ಅಗ್ನಿ ದೇವೆರ್ ನ ಬೊಡೆದಿ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಧಾರೊಡು ದಕ್ಷ ಅಥವೂ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಆಚಾರ್ಯರೆನ ಮಗಳ್. 
ಬ್ರಹ್ಮ ವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾಹಾ ಪ್ರಕೃತಿದ ಒಂಜಿ ಅಂಶ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಾಹಾ ಉಪ್ಪಂದೆ ಅಗ್ನಿ ದೇವೆರ್ ನ ಒರಿಯುಜೆರ್.

## ಹಿಂದೂ ಬುಕ್ಕೊ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ

ಹಿಂದೂ ಬುಕ್ಕೊ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಾಹಾ ಪಂಡ ಮಂತ್ರದ ಕಡೆಕ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಶಬ್ದ.
ಉಂದೆನ್ ಯಾಗ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುನಪಗ ದೇವೇರೆಗ್ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಣೆ ಮನ್ಪುನಗ ಸ್ವಾಹಾ ಪಂದ್ ಜಪ ಮನ್ಪುವೆರ್
ಸ್ವಾಹಾ ಸ್ತ್ರೀ ಲಿಂಗ ಪದ, ಋಗ್ವೇದಡ್ ಸ್ವಾಹಾ ಪಂಡ ಅಗ್ನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂದ್ರ ದೇವತೆನಕಲೆಗ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮನ್ಪುನ ನೈವೇದ್ಯ.

ಸ್ವಾಹಾ ಪಂಡ ಮಂಗಳಕರವಾಯಿನಂಚಿನ ಅಂತ್ಯ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ ಮನ್ಪುವೆರ್.

ವುತ್ಪತ್ತಿ ದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾಹಾ ಶಬ್ದೊಲು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದತ ಸು ಪಂಡ ಎಡ್ಡೆ :ಆಹಾ ಪಂಡ ಲೆಪ್ಪರೆ, ಶಬ್ದಲೆಡ್ ಬಯಿದುಂಡ್.

## ದಂತಕಥೆ
ಸ್ವಾಹಾ ನ್ ದೇವತೆಯಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಗ್ನಿ ದೇವೆರ್ ನ ಬೊಡೆದಿಯಾದ್ ನಿರೂಪಣೆ ಮಂದೆರ್.
ಬ್ರಹ್ಮ ವಿದ್ಯೆ ಉಪನಿಷತ್ತು ದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾಹಾ ಅಗ್ನಿ ದೇವೆರ್ ನ ಮೂಲಕ ಪೊತ್ತರೆ ಆವಂದಿನ ಶಕ್ತಿನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುಂಡು.

### ಉಪನಿಷತ್ತುದ ಪ್ರಕಾರ
ಉಪನಿಷತ್ತುದ ಪ್ರಕಾರಸ್ವಾಹಾ ಅಗ್ನಿ ದೇವೆರ್ ನ್ ತೂದ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆದ್, ಅಗ್ನಿ ದೇವೇರ್ನೊಟ್ಟು ವಾಸ ಮನ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಬಯಸುವಲ್. ಅಂಚಾದ್, ಸ್ತೋತ್ರದ ಸಮಯಾಡ್ ಅಗ್ನಿ ಗ್ ನೈವೇದ್ಯ ನ್ಲಾ ಅರ್ಪಣೆ ಮನ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ದೇವತೆಲು ಪನ್ಪೇರ್.
ಆಯಿಡ್ ದಾತಾರ ಸ್ವಾಹಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾದ್, ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಅಗ್ನಿ ನೊಟ್ಟು ಗ್ ಉಪ್ಪರೆ ಅನುವು ಮಂತಿಕೊರ್ಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು.

### ಬೆತೆ ಉಲ್ಲೆಖೋಡು ಸ್ವಾಹಾ

ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಸ್ವಾಹಾ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ( ಸ್ಕಂದ)ನ ಅವು ಏತೋ ಅಪ್ಪೆಲೆನೆಟ್ ಒರ್ತಿ ಪಂದ್ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಆಲ್ ಅಗ್ನಿನ ಮಗಳ್ ಆಗ್ನೇಯ ಗ್ ಲ ಅಪ್ಪೆ ಆದುಲ್ಲಲ್.
ಸ್ವಾಹಾನ್ ದಕ್ಷ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯೆನ ಬೊಡೆದಿ ಪ್ರಸೂತಿನ ಮಗಳ್ ಪಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೇರ್. 
ಸ್ವಾಹಾನ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ಬಲಿದಾನದ ದೇವತೆಲಾ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೇರ್.
ಸ್ವಾಹಾನ ದೇಹೊಡ್ ನಾಲ್ ವೇದೊಲೆನ್ ಹೊಂದುದುಂಡು.
ಅಲೆನ ಆಜಿ ಅಂಗೊಲೆನ್ ವೇದೊಲೆನ ಆಜಿ ಅಂಗೊಲು ಪಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೇರ್.

### ಮಹಾಭಾರತೊಡು ಸ್ವಾಹಾ
ಮಹಾಭಾರತೊದ ವನಪರ್ವಡು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಅರೆನ ಕಥೆನ್ ಪಾಂಡವೆರ್ಡ ಪನ್ನಗ, ಸ್ವಾಹಾ ದಕ್ಷನ ಮಗಳ್,ಆಲ್ ಅಗ್ನಿ ದೇವೆರ್ನ ಮೋಕೆ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತಲ್, ಬುಕ್ಕೊ ಆಯೆನನೇ ಪಿರಾವುಡು ಇತ್ತಲ್.
ಉಂದು ಅಗ್ನಿ ದೇವೆರ್ನ ಗಮನಗ್ ಬತ್ತುಜಿ. ಅಗ್ನಿ ದೇವೆರ್ ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳ್ನ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸನಾಗ ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳ್ನ ಬೊಡೆದಿನಕಲೆನ್ ತೂದ್ ಮಸ್ತ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆದ್, ಅಕಲೇನ್ ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಂದೆ ತೂವಂದೆ ಕುಲ್ಲಿಯೇ.ಅಕೆರಿಗ್, ಅಗ್ನಿ ಬೇತೆಕಲ ಬೊಡೆದಿನಕಲೆನ ಮಿತ್ತು ಆಸೆ ಮಂತೆ, ಆಸೆ ಮಂತಿನ ತಪ್ಪುಗ್ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮನ್ಪರೆ ಕಾಡ್ ಗ್ ತಪ್ಪಿಸ್ ಗ್ ಪೋಯೆ. ಸ್ವಾಹಾ ಅದಗಲ ಅಗ್ನಿ ನ ಬೆರಿಟೇ ಪೋಯಲ್. ಅಗ್ನಿ ನ ಆಸೆನ್ ಅರ್ಥ ಮಂತುದು ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳ್ನ ಬೊಡೆದಿಲೆನ ರೂಪನ್ ಧರಿಸಯಾಲ್. ಆಂಡಾ ವಶಿಷ್ಠ ರೆನ ಬೊಡೆದಿ ಅರುಂಧತಿ ನ ರೂಪ ಆವರೆ ಸ್ವಾಹಾ ಗ್ ಲ ಆಯಿಜಿ. ಅಂಚ ವೇಷ ಧಾರಣೆ ಮಂತುದು, ಆಜಿ ಸಲ ಅಗ್ನಿ ನ್ ಕೂಡುದು.ಪ್ರತಿ ಮಿಲನ್ ಡ್ ಲಾ ಬೀಜನ್ ಬಂಗಾರ್ ದ ಕುಂಡಗ್ ದಕ್ಕುನಗ ಅಡಿಟ್ ಅತ್ರ ಸ್ಕಂದ ಪುಟ್ಟುವೆ.

### ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣಡ್ ಸ್ವಾಹಾ
ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣಡ್ ಸ್ವಾಹಾಗ್ ಪವಮಾನ, ಪಾವಕ ಬುಕ್ಕೊ ಶುಚಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ದ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು.

### ದೇವೀ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣಡ್ ಸ್ವಾಹಾ
ನಾರಾಯಣ ದೇವೆರ್ ನಾರದೆ ಸ್ವಾಹಾ ನಾ ಧ್ಯಾನ ಮನ್ಪುನ ವಿಧಾನ ಪನ್ದ್ ಕೊರ್ಪೇರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ತ್ರಿಜಟೆ

**ತ್ರಿಜಟೆ,** ರಾಮಾಯಣೋಡು ಬರ್ಪಿನ ಈ ರಕ್ಕಸಿ ಅಶೋಕ ವನಡ್ ಸೀತಾಮಾತೆನ್ ಕಾಪುನಂಚಿನ ಕೆಲಸನ್ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೀನಾಲ್. ಕೆಲವು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ ತ್ರಿಜಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ತರಣೀಸೇನಾ, ವಿಭೀಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸರಮೆ ದಂಪತಿಲೆನ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಆನ್ ಜೋಕುಲು.

## ಸೀತೆನ ದಾಸಿ
ತ್ರಿಜಟೆನ್ ಸೀತೆಗ್ ನಿಷ್ಠಾವಂತೆದಿ ಆದ್ ಇಪ್ಪುವಲ್. ಒಂಜಿ ದಿನ ರಾಮ ದೇವೆರ್  ಇನಿ ಬರುವೆರ್  ಎಲ್ಲೇ ಬರುವೆರ್ ಪಂದ್ ಕಾತೋಂದು ಇತ್ತಿನ ಸೀತೆಗ್, ರಾವಣೆ ದಿನೋಲ ಬತ್ತುದು ಎನನ್ ಮದಿಮೆ ಆಲಾ ಪನ್ಪಿನ ವಿಚಾರ ಕೇನರೆ ಆವಂದೆ, ಕೈತಲ್ ಇತ್ತಿನ ದರ್ಬೆ ಪೊಲ್ತುದು, ರಾವಣಗ್ ನೇರ್ನಗ, ಅಲೆನ್ ಸಮಾಧಾನ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೀನಾಲ್ ತ್ರಿಜಟೆ.

## ತ್ರಿಜಟಾ ಸ್ವಪ್ನ
ರಾವಣನ ಈ ಪಾತೇರ ಕೇನುನೇಡ್ದ್ ತನ್ನ ಉದ್ದನೆದ ಕೂಜಲ್ನ್ ಪತ್ತುದು ನಾಲಿಗ್ ಪಾಡುದು ಸೈಪೇ ಪಂದ್ ಪೋನಗ, ನಾಲನೇ ಜಾವಾಡ್ ಕಟ್ಟಿನ ಕನನ್ ಸೀತೆಗ್ ಪಂಡಲ್, ರಾಮ ದೇವೇರ್ನ ಮೆಗ್ಗೆ  ಆಯಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಟ್ಟುಗು, ಹನುಮಂತ, ಜಾಂಬವಂತ, ಸುಗ್ರೀವ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೇತೋ ಸಾರ ವಾನರೊಲೊಟ್ಟುಗು ಸಮುದ್ರಗ್ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುದು, ಲಂಕಾ ಪ್ರವೇಶ ಮಂತಿ ಬುಕ್ಕೊ,   ರಾವಣೆ ಕೆಂಪು ದುತ್ತೈತೊಡು ಕತ್ತೆನ್ ಏರೋಂದು ತೆನ್ಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಪೋಪಿನಾ ಕನನ್ ಬುಡುಪಾದ್ ಪಂದ್  ಸಯ್ಯರೆ ಪಿದಡುದಿನ ಸೀತೆನ ಜೀವ ನ್ ಒರಿಪಾದಿನಾಲ್ ಈ ತ್ರಿಜಟೆ.  ದುಂಬುಗ್ ಅವು ತ್ರಿಜಟಾ ಸ್ವಪ್ನ ಪಂದು ಪುಗರ್ಮೆಗ್ ಬತ್ತುಂಡು.

## ಮೂಲ ರಾಮಾಯಣಡ್ ತ್ರಿಜಟೆ
ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿನ ಮೂಲ ರಾಮಾಯಣೋಡು ತ್ರಿಜಟೆನ್ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಗಟನೆಲೆಡ್ ಚಿತ್ರಿಸಾದೇರ್.
* ಸುಂದರಕಾಂಡೋಡು, ರಾವಣ ಸೀತೆನ್ ಅಪಹರಣ ಮಂತಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಅಶೋಕ ವನಡ್ ದೀದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅದಗ ಮಸ್ತ್ ಜನ ರಕ್ಕಸಿ ನಕಲೆನ್ ಅನುಕೂಲ ನಾರಿನಕುಲು ಪಂದ್ ಸೀತೆನಲ್ಪ ಬುಡುದು ಉಪ್ಪುವೇರ್. ಅಯಿಟ್ ಒರ್ತಿ  ತ್ರಿಜಟೆ. ತ್ರಿಜಟೆ ಸೀತೆಗ್ ನಿಜವಾದುಲಾ ಅನುಕೂಲ ನಾರೀಯಾದೇ ಇತ್ತುದು, ಸೀತೆ ಜೀವ ದೆತ್ತೊನುವೆ ಪಂದ್ ಪೋನಗ ಸೀತೆಗ್ ಅಲೆಗ್ ಕಟ್ಟುದಿನ ಪುಲ್ಯನ ಕಾಂಡೇದ ಕನೊನು ಪಂದ್ ಅಲೆನ ಪ್ರಾಣ ಒರಿತೀನಾಲ್, ಈ ತ್ರಿಜಟೆ. 
* ಯುದ್ಧ ಕಾಂಡೋಡು, ಸೀತೆನ್ ನಾಡೊಂದು ಲಂಕೆಗ್ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ, ರಾಮ ಬುಕ್ಕೊ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ವಾನರ ಸೈನ್ಯದೊಟ್ಟು  ಲಡಾಯಿ ಗ್ ಬನ್ನಗ, ರಾವಣನ ಮಗೆ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ನಾಗಾಪಾಶಾ ಪನ್ಪಿನ ಆಯುಧಡ್ ಬಂಧಿಸನಾಗ, ರಾಮ ಬುಕ್ಕೊ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಡ್ಡ್ ಜನಲ ಮತಿ ತತ್ತುದು ಬುರುದು ಉಪ್ಪುವೇರ್. ಅದಗ ರಾವಣೆ ಸೀತೆನ್ ತ್ರಿಜಟೆ ನೊಟ್ಟುಗ್ ಲಡಾಯಿದ ಜಾಗದಡೆ ಕಡಪುಡುವೇರ್. ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಡ್ಡ್ ಜನಲ ತೀರ್ ಪೋಯೇರ್ ಪಂದ್ ಸೀತೆ ದುಃಖ ಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ, ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೆಗ್ ದಾಲಾ ಆತುಜೀ, ಅಕುಲು ಜೀವಂತ ಉಲ್ಲೇರ್ ಪಂದ್ ಭರವಸೆ ಕೊರ್ಪಲ್. ಸೀತೆನ ಗುಣ, ನಡತೆ ಎಂಕ್ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟ ಆಂಡ್ ಪಂದ್ ಲಾ ತ್ರಿಜಟೆ ಪನ್ಪಲ್.

## ಜೈನ ರಾಮಾಯಣಡ್ ತ್ರಿಜಟೆ
ಜೈನ ರಾಮಾಯಣಡ್ ತ್ರಿಜಟೆ  ರಾವಣನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ರಾವಣನ್ ಮದಿಮೆ ಆಲಾ ಬುಕ್ಕೊ ಲಂಕಾಪಟ್ಟದ ರಾಣಿ ಆಲಾ ಪಂದ್ ರಾವಣನ ಪರವಾದ್ ತ್ರಿಜಟೆ ಸೀತೆಗ್ ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಜೈನ ರಾಮಾಯಣಡ್ ಚಿತ್ರಿಸಾದೇರ್.

## ಆನಂದ ರಾಮಾಯಣೋಡು ತ್ರಿಜಟೆ
ಆನಂದ ರಾಮಾಯಣೋಡು, ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನೊಡು ತ್ರಿಜಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸರಮೆ ( ವಿಭೀಷಣನ ಬೊಡೆದಿ) ರಡ್ಡ್ ಜನೊಲ ಅಯೋಧ್ಯೆಗ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಆತೆ ಅತ್ತಾವಂದೆ, ಸೀತೆ ಲಂಕೆಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನಗ ತ್ರಿಜಟೆ ನ್ ಎನ್ನ ಲೆಕ್ಕೋನೇ ಎಡ್ಡೆಡು ತೂಲೇ ಪಂದ್ ಸರಮೆಡ ಪನ್ಪೇರ್ ಪಂದ್ ಚಿತ್ರಿಸಾದೇರ್.

## ಥಾಯ್ ರಾಮಕಿಯನ್ಡ್ ತ್ರಿಜಟೆ
ಥಾಯ್ ರಾಮಕಿಯನ್ಡ್ ಹನುಮಂತೆ ದೇವೆರ್ ರಕ್ಕಸರೆನ್ ಕೆರ್ರೇ ವಿಭೀಷಣ ಗ್ ಸಹಾಯ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಹನುಮಂತೆ ದೇವೆರೆಗ್   ತ್ರಿಜಟೆನ್ ಕೊರ್ದು ಮದಿಮೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮೊಕಲೆನ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನದ ಫಲವಾದ್ ಅಕಲೆಗ್ ಅಸುರಪಾದ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಮಗೆ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಅಸುರಪಾದ ಮಂಗನ ಮೋನೆದ ರಕ್ಕಸೆ ಆದುಪ್ಪುವೆ.

ತ್ರಿಜಟೆ ಸೀತೆಗ್ ಅಗತ್ಯ ದ ಪೊಡ್ತುಡು ಒಡನಾಡಿ ಆದ್ ರಾಮಾಯಣೋಡು ತೋಜುದು ಬರ್ಪೇರ್‌. ಮನಸ್ ಗ್ ಮಸ್ತ್ ದುಃಖ ಆನಾಗ ಅವೆನ್ ಪಟ್ಟೊನರೆ ಏರಾಂಡಲಾ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಸೀತೆ ನಾ ದುಃಖನ್ ಪಟ್ಟರೆ ಸೀತೆಗ್ ತಿಕ್ಕುದಿನ ಇಷ್ಟೇರ್ ನೇಟ್ ತ್ರಿಜಟೆ ದುಂಬುದ ಸ್ಥಾನೋಡು ಉಪ್ಪುವೇರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣ
ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಮೂಲ-ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ

**ಮೂಲ-ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಗ್ ನೆರೆಕರೆತ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಪೂರ್ವಜರೆ ಬಾಸೆ ಪಿರ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ಂಡ. ಇಂದೆತ ಸಂತತಿಡ್ ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತುಳು, ಬಡಗ, ಕೊಡವ, ಇರುಳ, ಕೋಟ ಬುಕ್ಕೊ ತೋಡ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್.   ಉಂದು ಮೂಲ-ಉತ್ತರ ದ್ರಾವಿಡ, ಮೂಲ-ಮಧ್ಯ ದ್ರಾವಿಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಲ-ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿಬಿನ್ನೊಂದ್ ಬಾವಿಸವೆರ್.  ಆಂಡಲಾ ವಿದೊತ ಕ್ರಮೊ ನಾನೊಲಾ ಚರ್ಚೆಡ್ ಉಂಡು.

ಹೆಚ್ಚ ಪಾತೆರುನಗ್ಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು (ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ ಸಂಕ್ಯೆದ ಅವರೋಹಣ ಕ್ರಮೊಟು) ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಳಂ ಉಂದು ಮಾತ ಉದ್ದೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್.  ವಂತೆ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬಾಸೆಲು ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡವ.  ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ ಸುರುತ ಇತಿಹಾಸೊದ ಗೇನೊಸೀಮಿತವಾತ್ಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕುಡಿಯ ಬಾಸೆ

**ಕುಡಿಯಾ ಬಾಸೆ** ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆ. ಇಂದೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕಾಸರಗೋಡು ಬುಕ್ಕೊ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್, ಕಣ್ಣೂರು ಜೆಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ವಾಸೊಡಿಪ್ಪುನ ಮಲೆಕುಡಿಯೆರ್ ಪನ್ಪುನ ತಳ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಈ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲೆನ ಸಂಕ್ಯೆ ಸುಮಾರ್ ೨೮೦೦ (೨೦೦೭ನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಅಂದಾಜ್).ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

## ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ
ಕುಡಿಯೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಲೆ(ಬೆಟ್ಟ) ಕುಡಿಯೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ನೆರಿಯ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಶಿಲ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿಪ್ಪುನ ತೋಟೊದ ಮಾಲೀಕೆರೆ ಕೆಲಸೊದ ಜನೊ.  ಅಗ್ಲ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್, ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ದ ಅಡಿಟ್, ಗುಹೆಕ್ಲೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ತಗ್ಗ್‌ದ  ಬುಡಾರೊಲೆಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ನಾನೊಂಜೆಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರೊ ಆಪೆರ್.

## ಬೇಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಸುಬು
ಏಲಕ್ಕಿ ಬುಲೆಪುನ ಕಾಲೊಡು ವಾರೊಗೊರೊ ಬುಲೆನ್ ಮಾರಾಟೊಗಾದ್ ಪೇಂಟೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಬಾಗೊಗು ಏಲಕ್ಕಿನ್ ಮಾರಿಯರ ಕೊಂಡುಪೋಪೆರ್.  ಗುತ್ತಿಗೆದಾರೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಲೆ ಮೋಸಡ್ದ್ ತಪ್ಪಾದ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಗ್ಲ್ ಅರಣ್ಯೊ ಇಲಾಕೆಗ್ ಸೂ ಬೂರಂದಿ ಲೆಕೊ ಸುಡ್‌ನ ಸಾದಿ(fire track)ಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಕುಟುಂಬೊ ಪದ್ಧತಿ
ಕುಡಿಯೆರ್ ತುಳುಟ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನೊ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ ನಿಯಮೊನು (ಅಪ್ಪೆಮೂಲ) ಅನುಸರಿಸಬೆರ್.  ಕೆಲವೆರ್ ವಿಸೇಸವಾದ್ ಶಿಶಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸೂರು ಗಡಿಡ್ ಅಮ್ಮಡ್ದ್ ಮಗಕ್ಕ್ ಉತ್ತರಾದಿಕಾರೊದ (ಅಮ್ಮೆಮೂಲೊ)ನಿಯಮೊನು ಅನುಸರಿಬೆರ್.  ಮುಗ್ಲು ಅಡುಗೆಕೋಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಣಸ್‌ದ ಕೋಣೆನ್ ಬುಡ್ದ್ ದನಿಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲಡೆಡ್ ಮಾಂತ ಕೋಣೆಗ್ಲಾ ಪೋಪೆರ್.  ಮೆಕ್ಲೆಗ್ ಒರಿ ಗುರಿಕ್ಕಾರೆ ಪನ್ಪುನ ಯಜಮಾನ್ಯೊ ಸ್ತಾನೊ ವಹಿಸವೊನ್ಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಜಾತಿ ನಿಯಮೊಲೆ ಉಲ್ಲಂಗನೆನ್ ವಿಚಾರಿಸಬೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಜಂಟ್‌ದ ಪೊರ್ತುಗು ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಆರಾದನೆ
ಕುಡಿಯೆರೆ ಮುಕ್ಯ ದೇವತೆಲು ಭೈರವ, ಕಾಮಂಡವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಚ ಪಾಂಡವೆರ್ (ಐನ್ ಪಾಂಡವ ಸೋದರೆರ್), ಆಂಡ ಅಗ್ಲ್  ಮಲೆ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಬಾಟದೈವದಂಚಿನ ಕೆಲವು ಬೂತೊಲೆನ್(ದೆವ್ವಲೆನ್) ನಂಬುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ

**ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ**:
ಪುರಾಣೊಲೆಡ್ ಪದ್ಮ ಪುರಾಣೊಡು ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿನ ಕಥೆ ಬರ್ಪು೦ಡು. ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ, ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೇರ್ನ  ಮಗಳ್.

## ಉತ್ಪತ್ತಿ
ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೀಗ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ಬಾರೀ ಒಂಟಿತನ ಕಾಡುಂಡುಗೆ. ಅಂಚಿನ ಒಂಟಿತನನ್ ಕಳೆಯೋನರೆ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೀ ಸೀದಾ ಕಲ್ಪನೆ ಮಂತಿನೇನ್ ಕೊರ್ಪಿನಂಚಿನ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ದ ಮರತ ಅಡಿಟ್ ಪೋದು ಮಗಳ್ ಬೋಡು ಪಂದ್ ಹಾರೈಕೆ ಮಂತೆರ್ ಗೆ. ಅಂಚಾ ಪಾರ್ವತಿ ನ ಶೋಕ ನ್ ದೂರ ಮನ್ಪರೆ ಪುಟ್ಟಿನ ಪೊರ್ಲುದ ಪೊಣ್ಣೇ ಈ ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ.

## ದಂತಕಥೆ
ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿನ ಪುಟ್ಟುದಿನ ಕಥೆನ್ ಪದ್ಮ ಪುರಾಣೊಡು ಸಾಮ್ರಾಟ್ ನಹುಷನ ಕಥೆದ ಒಟ್ಟು ಗ್ ದಾಖಲೆ ಆತುಂಡು. ಒಂಜಿ ದಿನ ಪಾರ್ವತಿ, ಈಶ್ವರ ದೇವೇರ್ಡ ಪ್ರಪಂಚಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲುದ ಪೂ ತೋಟಗ್ ಲೆತ್ತೋಂದು ಪೋಲೆ ಪಂದ್ ಬೇಡಿಯೆರ್ ಗೆ. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೀನ ಆಸೆದ ಲೆಕ್ಕನೇ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಮಿತ್ತ ದೇವೇಂದ್ರ ನ ಲೋಕದ ನಂದನವನ ಕ್ ಲೆತ್ತೋಂದು ಪೋಯೇರ್. ಅಲ್ಪ ಒವ್ವೆ ನಮ್ಮ ಆಸೆಲೆನು ಪೂರೈಸುನ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ನ್ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ತೂಯೆರ್. ಮಗೆ ಕಾರ್ತಿಕೇಯೆ ಮಲ್ಲ ಆದ್ ಕೈಲಾಸ ನ್ ಬುಡುದು ಪೋತೆ ಅಂಚಾ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೀಗ್ ಇತ್ತಿನ ಒಂಟಿತನ ದೂರ ಮನ್ಪರೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಡ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲೆನ್ ಕೇಂಡೆರ್. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೀನ ಆಶೆ ಈಡೇರುಂಡ್ ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ ಪುಟ್ಟಿಯಲ್. ಅದಗ ಪಾರ್ವತಿ, ಸ್ವರ್ಗ ಲೋಕದ ರಾಜೆ ಆಯಿನ ಇಂದ್ರಗ್ ಸಮಾನ ಆಯಿನ ಚಂದ್ರ ವಂಶದ ನಹುಷನ್ ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ ಮದಿಮೆ ಆವರೆ ಉಲ್ಲಲ್ ಪಂದ್ ಭವಿಷ್ಯ ಪನ್ಪಲ್.

ಒಂಜಿ ದಿನ ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ ಅಲೆನ ಮೋಕೆದ ಸಖಿನಕಲ್ನೊಟ್ಟುಗು ನಂದನವನೊಟು ತಿರುಗೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ, ಹುಂಡ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ರಕ್ಕಸೆ ಅಲೆನ್ ತೂದು ಮೋಕೆದ ಪಾತೆರ ಪಾತೆರ್ಯೆ. ಅದಗ ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ ಜಾಣ್ಮೆ ಡ್ ಅಯೆನ ಪಾತೆರನ್ ತಿರಸ್ಕರ ಮಂತ್ ನಹುಷನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪಿನ ಅಲೆನ ಭವಿಷ್ಯ ನ್ ಆಯೇಡಾ ಪಂಡಲ್.
ಹುಂಡ ರಕ್ಕಸೆ ಕಂಡನಿ ತೀರ್ ಪೋತಿನ ಮುಂಡೆನ ವೇಷ ಪಾಡುದು, ಎನ್ನ ಕಂಡನಿನ್ ರಕ್ಕಸೆ ಕೆರ್ದ್ ಪಾಡಿಯೇ, ಎನನ್ ಆಶ್ರಮಗ್  ಮುಟ್ಟಾದ್ ಬಲೆ ಪಂದ್ ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿಡ ಬೇಡಿಯೆ. ಸತ್ಯ ಪಂದ್ ನಂಬುದು ಮುಂಡೆ ಪೊಂಜುವುನ್ ಆಶ್ರಮ ಮುಟ್ಟಾನಾಗ ರಕ್ಕಸನ ಮೋಸ ಗೊತ್ತಾದ್ ಈ ನಹುಷ ನ ಕೈಟೇ ಸೈಲಾ ಪಂದ್ ಶಾಪ ಕೊರ್ದ್ ಕೈಲಾಸ ಸೇರುವಲ್.

ಅವೆನ್ ಕೇಂಡಿನ ರಕ್ಕಸೆ ಹುಂಡೆ, ಅರಮನೆ ಡ್ದ್ ಬಾಲೆ  ನಹುಷನ್ ಲಕ್ಕದ್ ಕೊನ್ಪೆ. ಆ ಬಾಲೆನ್ ರಕ್ಕಸೆ ಹುಂಡೆನ ಕೆಲಸದಾಲ್ ತಾಂಕುದು, ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠ ರೆನ ಕೈಗ್ ಕೊರ್ಪಲ್.
ವರುಷ ಪೋಯಿ ಲೆಕ್ಕನೇ ನಹುಷ ಜವಾನೆ ಆಪೆ. ಬುಕ್ಕೊ ಅಪಗ ರಕ್ಕಸ  ಹುಂಡ ಎನ್ನ ಕೈಟೇ ಸೈಪಿನಿ ಪನ್ಪೀನ ವಿಚಾರ ಅರ್ಥ ಮನ್ಪುವೆ. ಇಂಚಿಡ್ ರಕ್ಕಸೆ ಹುಂಡೆ, ಯಾನ್ ನಹುಷ ನ್ ಕೆರ್ದ್ ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ ನ್ ಅಪಹರಣ ಮಂತೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಪಗ ಕಿನ್ನರ ದಂಪತಿಲು ಬತ್ತುದು ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿಡ ಸತ್ಯ ಕಥೆ ಪಂದ್ ನಿಕಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಯಯಾತಿ ಪಂದ್  ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆಯಿನ ಒರಿ ಮಗೆಲ. ನೂದು ಪೊರ್ಲಕಂಟುದ ಮಗಳೆಗ್ಲ ಈ ಅಪ್ಪೆ ಆಪ ಪಂದ್ ಭವಿಷ್ಯ ಪನ್ಪೇರ್. ಬುಕ್ಕೊ ರಕ್ಕಸೆ ಹುಂಡೆ ಗ್ ಲ ನಹುಷಗ್ಲ ಮಲ್ಲ ಲಡಾಯಿ ಆದು, ಆಯೆನ್ ಕೆರ್ದ್ ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿಗ್ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪೇರ್. ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಇಂದ್ರ ಉಪ್ಪಂದಿನಪಗ ಒಂತೆ ಸಮಯಗ್ ನಹುಷ ನ್ ಸ್ವರ್ಗದ ರಾಜ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಮಂತೆರ್.

ಅಶೋಕ ಸುಂದರಿ ಪದ್ಮ ಪುರಾಣ ಬುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ವಾ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಲೆಡ್ಲ ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಜಿ.

## ಉಲ್ಲೇಖೋಲು

೧. ಬಿಬೇಕ್ ಡೆಬ್ರಾಯ್, ದೀಪಾವಳಿ ಡೆಬ್ರಾಯ್ (2002). ಪವಿತ್ರ ಪುರಾಣಗಳು. ಪ. 152. "ನಕುಶ ಮತ್ತು ಅಶೋಕಸುಂದರಿಗೆ ಯಯಾತಿ ಎಂಬ ಮಗನಿದ್ದನು."

೨. ಗಂಗ ರಾಮ್ ಗರ್ಗ್ (1992). ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಂದೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಂಪುಟ. ೩. ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ. ಪ. 712. ISBN 978-81-7022-376-4.
೩.  ಮಣಿ 1975.
೪. ಮಣಿ 1975, ಪುಟಗಳು 62, 
೫. ಮಣಿ 1975, ಪುಟಗಳು 62, 515–516.
೬. ಜಾರ್ಜ್ ಎಂ. ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ (27 ಮಾರ್ಚ್ 2008). ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ ಕೈಪಿಡಿ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪುಟಗಳು 217–8, 230. ISBN 978-0-19-5332-61-2.
೭. ನಾಯರ್, ರೋಶ್ನಿ (13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015). "ಬಿಯಾಂಡ್ ಗಣೇಶ್: ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯ ಇತರ ಮಕ್ಕಳು". ಡಿಎನ್ಎ ಭಾರತ. 19 ನವೆಂಬರ್ 2020 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಬ್ರಾಹುಯಿ ಬಾಸೆ

**ಬ್ರಾಹುಯಿ** (/brəˈhuːi / brə- brə- -ee ;  Brahui; ಬ್ರಾಹ್ವಿ ಅತ್ತಂಡ ಬ್ರೋಹಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಕೆಲವು ಬ್ರಾಹುಯಿ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಈ ಬಾಸೆನ್  ಸುರುಕಾದ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ನಡು ಬಾಗೊಡು ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಇರಾನಿನ ಬಲುಚೆಸ್ತಾನ್, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಬುಕ್ಕೊ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ (ಮರ್ವ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ)  ಬುಕ್ಕೊ ಇರಾಕ್, ಕತಾರ್‌ದ ಪಿದಯಿ ಪಾಡ್‌ನ ಬ್ರಾಹುಯಿ ಸಮುದಾಯೊಲು ಪರಡ್‌ನ ಎಲ್ಯ ಸಮುದಾಯೊಲೊಟ್ಟುಗೆ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್. ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಕೈತಲ್ದ ದ್ರಾವಿಡ ಪಾತೆರುನ ನೆರೆತ ಜನಸಂಕ್ಯೆಡ್ದ್ .  ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ಕಲಾತ್, ಖುಜ್ದಾರ್, ಮಸ್ತುಂಗ್, ಕ್ವೆಟ್ಟಾ, ಬೋಲನ್, ನಾಸಿರಾಬಾದ್, ನುಷ್ಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ಖರಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಬ್ರಾಹುಯಿ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲಾತೆರ್.

## ವಿತರಣೆ

ಬ್ರಾಹುಯಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನೊದ ನಡು ಬಾಗೊಡು, ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಕಲಾತ್, ಖುಜ್ದಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಸ್ತುಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಆಮಡ ನೆರೆತ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಕಡಿಮೆ ಸಂಕ್ಯೆಡ್, ಅಂಚನೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್ ಗಡಿಟಿಪ್ಪುನ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನೊಡು ಪಾತರ್ಬೆರ್. ಆಂಡಲಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುದ ದಿಂಜ ಸದಸ್ಯೆರ್ ದುಂಬುಡ್ದೆ ಬ್ರಾಹುಯಿ ಬಾಸೆಂದಿತ್ತ್‌ಜೆರ್.  ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿದ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯಲು ಬುಕ್ಕೊ ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್‌ಡ್ ದಿಂಜ ಕಡಮೆ ಸಂಕ್ಯೆಡ್ ಅಡೆಂಗ್‍ನ ಬ್ರಾಹುಯಿಸ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ದ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರೊ
ಬ್ರಾಹುಯಿ ಸ್ವರೊಲು ದೀರ್ಗೊ /aː eː iː oː uː/ ನಡುತ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊನು ತೋಜವುಂಡು. /aː eː iː oː uː/ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರೊಲು /aɪ̯ aʊ̯/ ಬುಕ್ಕೊ ಹ್ರಸ್ವ /a i u/.   ನೆರೆತ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇರಾನಿಕ್ ಬಾಸೆಲೆ ಪ್ರಬಾವೊಡ್ದ್ ಬ್ರಾಹುಯಿ ಹ್ರಸ್ವ /e, o/ ನ್ ಹೊಂದಿಜಿ.  *e ನ್ a, ē ಬುಕ್ಕೊ i ಬುಕ್ಕೊ ∗o ಡ್ದ್ ōf, u ಬುಕ್ಕೊ a ಮೂಲ ಉಚ್ಚಾರೊಡ್ದು ಬದಲಾತ್ಂಡ್. 

ಬ್ರಾಹುಯಿ ವ್ಯಂಜನೊಲು ಮೂರ್ಧನ್ಯದ ಮಾದರಿಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.  ಆಂಡ ಸುತ್ತಲ್ದ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ದ್ವನಿ ಇದ್ಯಾಂತಿನ ಗರ್ಷ /ɬ/ ದಂಚಿತ್ತಿ ದಿಂಜ  ಗರ್ಷೊಲೆನ್ ಸೇರೊಂದ್ಂಡ್. ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ದ್ವನಿ.  ವ್ಯಂಜನೊಲುಲಾ ಬಲೂಚಿದ ಪದಕ್ಲೆನ್ ಹೋಲುಂಡು.  ಆಂಡ ಬ್ರಾಹುಯಿ ಹೆಚ್ಚ ಗರ್ಷೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅನುನಾಸಿಕನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್.(ಎಲ್ಫೆನ್‌ಬೀನ್ ೧೯೯೩).

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು
* ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬ್ರಾಹುಯಿ ನಿಘಂಟು
* ಅಲ್ಲಾ ಬಕ್ಷ್ ಅವರಿಂದ ''ಬಿರೌಹಿ ಬಾಸೆಯ ಕೈಪಿಡಿ'' (1877)
* ಬ್ರಾಹುಯಿ ಭಾಷಾ ಮಂಡಳಿಯು   
* Bráhuí Báşágal (Brahui Alphabet)   
* ಬ್ರಾಹುಯಿ ಬಾಸೆಯ ವಿವರ
* ಬ್ರಾಹುಯಿ ಕುರಿತ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಭಾಗಶಃ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
* ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಬ್ರಾಹುಯಿ ಬಾಸೆ
* ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೋಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹುಯಿ ಮೂಲ ನಿಘಂಟು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ನಿರ್ಭಯೋ ನಿಧಿ

**ನಿರ್ಭಯೋ ನಿಧಿ** ಪನ್ಪಿನವು  2013 ಇಸವಿದ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಣೆ ಮಂತಿನ ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ 10 ಬಿಲಿಯನ್ ದ ನಿಧಿ ಆದು೦ಡು. ಹಣಕಾಸ್‌‍ದ  ಸಚಿವರಾಯಿನ ಪಿ. ಚಿದಂಬರಂ, ಮೇರ್ ಭಾರತಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜುವುಲೆನ  ಘನತೆ ಬುಕ್ಕೊ ರಕ್ಷಣೆ ನ್ ಖಾತ್ರಿ ಮನ್ಪುನ  ಉಪಕ್ರಮಲೆನ್ ಪೂರಾ  ಬೆಂಬಲ ಮನ್ಪರೆ ಉಂದು ನಿಧಿತ ನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಉಂಡು. ನಿರ್ಭಯಾ,  2012 ಇಸವಿಡ್ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ ಡ್ ಆಯಿನಂಚಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರಡ್ ಆಯಿನ  ಸಂತ್ರಸ್ತ ಪೊಣ್ಣಗ್  ದೀತಿನ ಗುಪ್ತ ಪುದರಾದುಂಡು. ಮಹಿಳಾ ಬುಕ್ಕೊ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅವೇತೋ  ಸಚಿವಾಲಯಲ್ ನಿಧಿತ ಅನ್ವಯನ್ ನಿಘಂಟು ಮಂತೆರ್. ಹಿಂಸೆಗ್  ಉಂಡಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜುವುಲೆನ್ ಬೆಂಬಲ ಮನ್ಪರೆ *ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್*  ದೆಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಉಪಯೋಗ ಆದಿತ್ತುಂಡು.

## ಇತಿಹಾಸೊ

ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿನ್ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರ್ ಅರೆನ 2013 ಇಸವಿದ  ಬಜೆಟ್ ದ  ಭಾಷಣಡ್  ಘೋಷಣೆ ಮಂತೆರ್, ಸರ್ಕಾರದ ಕೊಡುಗೆ,  ಪೊಂಜುವುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಸಬಲೀಕರಣ, ರಕ್ಷಣೆ  ಬುಕ್ಕೊ  ಭದ್ರತೆಗಾದ್ 1000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿದ ನಿಧಿನ್ ನಮ್ಮ  ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ  ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಂತೊ೦ದು ಉ೦ಡು.

## ನಿಧಿತ ಬಳಕೆ

ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜುವುಲೆನ ರಕ್ಷಣೆ ಬುಕ್ಕೊ  ಭದ್ರತೆಲೆನ್  ಹೆಚ್ಚ್ ಮನ್ಪರೆ  ಈ ನಿಧಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪರೆ ಅವೇತೋ ಸಚಿವಾಲಯೊಲು ಯೋಜನೆಲೆನ್  ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಂದೆರ್.

ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಂದಿನ  ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯೋಲು ಇಂಚ ಉಂಡು:

*ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯೋ
*ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯೋ
*ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯೋ 
*ಬುಕ್ಕೊ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯೋ. 
*ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರದ ಸಚಿವಾಲಯೋ

ಲಖನೌಡ್ ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿತ ಅಡಿಟ್ ಒಟ್ಟು 194.44 ಕೋಟಿ ರೂ.ವೆಚ್ಚಡ್  ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರ ಪನ್ಪಿನ ಯೋಜನೆನ್ ಅನುಮೋದನೆ ಮಂದೆರ್. 
*ಅಂಚೆನೆ ರಾಯ್‌ಪುರದ ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗ್  2017 ಇಸವಿದ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರನ್  ಪ್ರಧಾನ ಮಂದೆರ್.
*ನವೆಂಬರ್ 2013 ಇಸವಿಡ್,ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿತ  ಅಡಿಟ್  ಹಣಕಾಸ್ ನ್  ಕೊರ್ಪಿನಂಚಿನ   ಪೊಸ ಯೋಜನೆಲೆನ್  ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮನ್ಪರೆ  ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ಕಾರ್ಯಗತೊ ಮನ್ಪರೆ  ರಾಜ್ಯಲೆನ್ ಕೇಂಡ್. ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜುವುಲೆಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾದ್ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್  ಸುರಕ್ಷಿತ ಮನ್ಪರೆ ಕ್ರಮೊಲೆನ್  ಮನ್ಪರೆ ವಿಫಲ ಆಯೆರ್ ಪಂದ್ ಆಂಡಾ  ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರ ನವೀಕರಣ ಮಿಷನ್ ದ  ಅಡಿಟ್  ಪೊಸ ಬಸ್‌ಲೆನ್ ನಡಾಪಾವೋಲಿ  ಪಂದ್  ರಾಜ್ಯಲೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶೋಲೆಗ್  ಸಚಿವಾಲಯ ಸೂಚನೆ ಕೊರುತುಂಡು.
*ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ ಒಳಗಾಯಿನ  ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜುವುಲೆಗ್ ಬೆಂಬಲೆನ್  ಪಡೆಯರೆ  ದೇಶಾದ್ಯಂತ "ಒಂಜಿ ಹಂತದ ಕೇಂದ್ರಲೆನ ( "ಸಖಿ" ) ನಿಧಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಂತೆರ್. 
*2013 ಇಸವಿದ ಶಿಫಾರಸ್ದ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ಒಂಜಿ ಭಾರತೀಯ  ರಾಜ್ಯೊಡು  ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್‌ ಲೆನ್  ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಂತೆರ್. 

*ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಅಡಿಟ್ ರಾಯ್‌ಪುರದ  ಬುಕ್ಕೊ ಲಕ್ನೋದ  ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್ (ರಡ್ಡ್ ಲಾ ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿತ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದುಂಡ್)    ಅಕಲೆನ  ಕೆಲಸಕ್ಕಾದ್  ಕ್ರಮವಾದ್ 2018 ಬುಕ್ಕೊ 2019ತ  ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನ ತಪಗ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್  ಗಳಿಸಿದುಂಡು.

ಅಂಚಾ ನಿರ್ಭಯೋ ನಿಧಿ ಮಸ್ತ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜುವುಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಆವೊಂದುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್

**ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್** ಭಾರತದ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಆರ್  ಇತ್ತೆ  ಭಾರತ ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸೀತಾರಾಮನ್ ಹಣಕಾಸು,  ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಫೈನಾನ್ಸ್,  ವಾಣಿಜ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಂತ್ರಿದ  ಅಡಿಟ್  ಸ್ವತಂತ್ರ ಹೊಂದುದಿನ  ಹಣಕಾಸು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರದ  ಸಚಿವರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾದೇರ್. ಅಯಿಕ್  ದುಂಬು  ಆರ್  ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಕ್ತಾರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.
2014 ಇಸವಿಡ್  ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ ಬನ್ನಗ  ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ  ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಆಯ್ಕೆಯಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ್  ಆರ್  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್  ಚುನಾಯಿತರಾತೇರ್.
ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಭಾರತದ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಆರ್  ಇತ್ತೆ  ಭಾರತ ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಓದು
ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊದ ಮದುರೈಡ್  ತಮಿಳು ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ ಕುಟುಮೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ನಿರ್ಮಲಾ  ತಿರುಚ್ಚಿರಾಪಳ್ಳಿಡ್ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಎಂ.ಎ. ಪದವಿನ್  ದಿಲ್ಲಿದ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದು ಪಡೆಯೆರ್.

## ವೃತ್ತಿ
ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್  ಲಂಡನ್‌ನ ರೀಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಇತ್ತಿನ  ಗೃಹಲಂಕಾರ ಅಂಗಡಿ ಹ್ಯಾಬಿಟಾಟ್‌ಡ್  ಮಾರಾಟ ಮನ್ಪುನ  ಕೆಲಸ ಮಂತಿತ್ತೇರ್. ಆರ್  ಬ್ರಿಟನ್ ದ  ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ಡ್  ಸಹಾಯಕರಾದ್  ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೇರ್. ಅಲ್ಪದ  ವಾಸ್ತವ್ಯ ಸಮಯೊಡು, PWC ದ  ಹಿರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದ್  (R&D) ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ್  BBC ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್‌ಡ್  ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೇರ್. ಆರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾದ್  ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾದೇರ್. 2017 ಡ್, ಆರ್  ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಡ್ ಪ್ರಣವ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಡು  ಒರಿ ಆತೇರ್. ಲಂಡನ್ಡ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಾಟರ್ ಹೌಸ್ ಕೂಪರ್ ಸಂಸ್ಥೆಡ್  ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರದ  ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗದ್  ಮಸ್ತ್ ಕಾಲೊ  ಶೃದ್ದೆಡು ಕೆಲಸ ಮಂದೆರ್. ೨೦೦೩-೨೦೦೫ದ  ಅವಧಿಡ್  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯೆಯಾದ್ ಇತ್ತೇರ್.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್  ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್  ಓದೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ  ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನರಸಪುರಂ ದ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಾಯಿನ  ಪರಕಾಲ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರೆನ್ ಭೇಟಿ ಆಯೆರ್ ಆರ್ ಭೇಟಿ 1986 ಟ್ ಮದಿಮೆ ಆಯಇನಡಎ  ಮುಟ್ಟ ಎತ್ತುಂಡು. ನಿರ್ಮಲಾ ಬಿಜೆಪಿದಂಚಿ  ಹೊಂದಿಯೆರ್ಡ, ಅರೆನ  ಕಂಡನಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದು  ಬೈದಿನಾರ್.  ಪ್ರಭಾಕರ್ ಆರ್  ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗ್ ಸಂವಹನ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆರ್
 ಒರ್ತಿ ಮಗಳ್  ವಾಗ್ಮಯೀ  ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನೊ
2008 ಇಸವಿಡ್ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿಯೇರ್. ಅರೆನ  ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯಡ್ದ್  ಅಲ್ಪಕಾಲೊಡೇ  ಪಕ್ಷದ ವಕ್ತಾರೆಯಾದ್  ನೇಮಕ ಆಯೇರ್. ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್ ಡ್ದ್  ಬುಕ್ಕೊ  ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆ ಪಡೆಯಿನ  ಪೊಂಜೊವು  ಪಂದ್ ನಿರ್ಮಲಾರೆನ  ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗ್ ಪಾತ್ರ ಆತುಂಡು. ವಕ್ತಾರೆಯಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ  ಆರ್  ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಡ್ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ತೋಜುದು ಬರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅರೆನ  ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲನ್ ಮೇ 2014 ಡ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ತ  ಸಂಪುಟ ಪುನರ್ರಚನೆಡ್  ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆನ್  ಪಡೆದೆರ್.

## ಸರ್ಕಾರೀ ಸೇವೆ
*26 ಮೇ 2014 – 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 :‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಖಾತೆದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವೆ (ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ)
*3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 – 30 ಮೇ 2019  :‌ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆದ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವೆ
* 30 ಮೇ 2019 - ಸದ್ಯ  ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರೊದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
*2019ಡ್  ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊ  ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮ್ ಗ್   ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಅಲುಮ್ನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್  ಕೊರ್ತುಂಡು.
*ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ 2019ಡ್ ವಿಶ್ವದ 100 ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪೊಂಜೊವುಲೆನೆಟ್ 34 ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಕೊರ್ತೆರ್.
*2020ಡ್  41 ನೇ ಸ್ಥಾನ, 2021 ಡ್  37 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕೊ, 2022ಡ್  36 ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆದೆರ್.2023ಡ್,  ಸೀತಾರಾಮನ್ ಸತತ ಐನೇ ಬಾರಿಗ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ದ  ವಿಶ್ವದ 100 ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್  32 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದೆರ್.
* ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ 2021ಡ್ ವರ್ಷದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಧಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನ್  ಲಾ ಗೆದ್ದುದೆರ್.

## ಉಲ್ಲೆಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಕುಂಬಾರನ್ ಬಾಸೆ

**ಕುಂಬಾರನ್** ಪನ್ಪುನ ಭಾರತೊದ ದಲಿತೆರ್ ಪಾತೆರುನ ವಿಬಾಗೊ ಮಲ್ಪಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಉಂದು ಒಂಜಿ ಅತ್ತಂಡ ಹೆಚ್ಚ ಅಂದಾಯಿನ ನಮೂದುಲೊಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಗ್ಲೋಟೊಲಾಗ್‌ಡ್ ಸ್ತಳಾಂತರೊ ಆಯಿನ ಬಾಸೆ.

## ಧರ್ಮ
ಅಕುಲು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯೆರ್.  ವಿಸೇಸವಾದ್ ಆರಾದನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆಚರಣೆಲೆ ಪೊರ್ತುಡು ತರೆಟ್ ಪೂವು ಕಟ್ಟೊಂದು ಕರತ ಉಲಾಯಿ ಮೂರ್ತಿನ್ ದೀಡೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್.

## ಉಪಜಾತಿ-ಉಪಬಾಸೆ
ಭಾರತೊಡು ಕುಂಬರನ್ ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್‌ಲು ಅತ್ತಂಡ ಆದಿ ಆಂಧ್ರ ಜಾತಿಲೆ ಉಪಜಾತಿ. ಉಂದು ಭಾರತೊದ ಮುಕ್ಯೊ ಉಪಜಾತಿಲೆಡ್ ಒಂಜಾತ್ಂಡ್. ಅಕುಲು ಮಣ್ಣ್ ಅತ್ತಂಡ ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ದ್ ಕರ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಕುಂಬಾರನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಕ್ಯೆ ಸರಿಯಾದ್ ತೆರಿಜಿಂಡಲಾ ೧೦,೦೦೦ ಪಂಡ್ದ್ ಅಂದಾಜಿ.

## ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ
ಕುಂಬರನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೊ ಚಕ್ರೊನು ಗಳಸ್‍ದ್ ಕರ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೈಟ್ ತಿರ್ಗಾವುನ ಬುಕ್ಕೊ ಯಾಂತ್ರೊಡು ಚಲನೆ ಕೊರ್ಪುನ ಚಕ್ರೊಲು ಉಂಡು. ಆನ್ಜೋವುನಗ್ಲ  ಕುಂಬಾರನ್ ಚಕ್ರೊಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆನ್ ಜೋಕುಲು ಹಿರಿಯೆರೆನ್ ಅನುಸರಿಸದ್ ಚಕ್ರೊದ ಬೇಲೆಡ್ ತರಬೇತಿ ದೆತೊನ್ಬೆರ್.  ಪೊಂಜೊವುನಗ್ಲ್ ಮಣ್ಣ್ ಕೊಂಡತ್ ಕೊರ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಮರ್ಗೊದ ಬರಿಟ್, ಪೇಂಟೆಡ್ ಬುfಕೊ ಊರೂರುಡು ಮಾರಿಯರ ಸಹಾಯೊ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಪಜಿ ಕರಕ್ಲೆನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆದ ಗೂಡುಡು ತಾರಾಯಿದ ಚೆಪ್ಪು, ಬಜಕುರೆ, ಕನಕ್ಕ ಗಳಸ್ದ್ ಸೂ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯ್ಪವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕಕ್ಕಳ ಬಾಸೆ

**ಕಕ್ಕಳ** ಭಾರತೊದ ಕೇರಳೊದ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಇಂದೆನ್ ವರ್ಗೀಕರಿಸದ್‌ಜೆರ್ ಆಂಡ ಉಂದು ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಒಂಜಾತ್ಂಡ್ ಅತ್ಂಡ ತಮಿಳು ಉಪಬಾಸೆಲೆಡ್ ಒಂಜಾತ್ಂಡ್.

## ಕಕ್ಕರಿಸ್ಸಿ ನಾಟಕೊ
ಕೇರಳೊದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆಡ್ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಆಯಿನ ಜನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರೊ ಕಕ್ಕರಿಸ್ಸಿ ನಾಟಕೊ ಒಂಜಿ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ರಚನೆನ್ ಹೊಂದ್‌ನ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕೊ. ದಿಂಜದ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ನಾಯಕನ್ ಪೊರ್ಲುದ ಕಾಕಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಕಕ್ಕಳ ಆತ್ತಂಡ ಕಾಕಳ ಸಮುದಾಯೊನು ಪ್ರತಿನಿನಿದಿಸಬೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಬವಿಸ್ಯೊ ಪನ್ಪುನ  ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗೊದಗ್ಲ್. ನಾಟಕೊ ಸ್ವಾಗತೊ ಪದೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು.  ಕಾಕನ್ ಮಿತ್ತ ಚಾವಡಿನ್ ಪೊಗ್ಗುವೆ. ಪೊಕ್ಲೆನ್ ಪನ್ನಗ ಕಲಾವಿದೆf ಲಯಬದ್ಧೊ ಪೆಜ್ಜೆಲೆನ್, ನಲಿಕೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

‘ತಂಪುರಾನ್’(ಬಗವಂತೆ) ಪ್ರಸ್ನಾರ್ತೊಡು ಮಿತ್ತ ಚಾವಡಿಡ್ ಕುಲ್ಲ್‌ದಿಪ್ಪುವೆ. ‘ತಂಪುರಾನ್’ ಬುಕ್ಕೊ ‘ಕಕ್ಕಳನ್’ ನಡುತ ಪ್ರಸ್ನೋತ್ತರೊದ ಪೊರ್ತುಡು ನಾಟಕೊನು ದುಂಬು ಕೊಂಡೋಪುಂಡು.  ನಾಟಕೊ ರಂಗೇರ್‌ನಗ ಬುಕ್ಕೊ ರೋಮಕುತ್ತಾನಗ ನಲಿಕೆದೊಟ್ಟುಗೆ ದುಂಬರಿಪುಂಡು. ಪಿರವುದ ಸಂಗೀತೊ ನಾಟಕೊದಂಚ ಪಾತೆರೊಲು, ಸಂಗೀತೊ ಬುಕ್ಕೊ ಪದೊಕ್ಲೆ ದ್ರಿಸ್ಯೊಲೆನ್ ರಚಿಸಬೆರ್. ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಮೃದಂಗಂ, ಗಾಂಚಿರ ಬುಕ್ಕೊ ಕೈಮಣಿ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್.

ಕಕ್ಕರಿಸ್ಸಿ ನಾಟಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಸೆ, ವಿಡಂಬನೆ ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನೆನ್ ಸೇರಾವೊಂದ್ಂಡ್. ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರೊ ತಮಿಳುನಾಡ್‌ದ ಮಾಳವೇದರ್‌ನ ಕಕ್ಕರಿಸ್ಸಿ ವೇದರುಕಲಿಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟ್ಂಡ್ಂದ್ ನಂಬೊಲಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಟಕೊಡು ಬಳಸುನ ಬಾಸೆ ತಮಿಳು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಲಂದ ಮಿಸ್ರೊ.

## ಅಳಿವುದಂಚಿದ ಬಾಸೆಲೆ ಅದ್ಯಯನೊ
ಕೇರಳೊದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊ(ಸಿಯುಕೆ) ರಾಜ್ಯೊದ ಅಳಿವುದಂಚಿಡಿಪ್ಪುನ ಬಾಸೆಲೆ ಸಮಗ್ರ ದಾಕಲೀಕರಣೊದ ಬೇಲೆ ಕೈ ಪತ್ತ್ಂಡ್. ಸುರುಕಾದ್ ಮುದುಗ, ಮಾಳವೇದ, ಕಾಣಿಕ್ಕರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಕ್ಕಳ ಪನ್ಪುನ ನಾಲ್ ಬಾಸೆಲೆನ್ ದಾಕಲಿಸಯರ ಗುರ್ತೊ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

## ಕಕ್ಕಲ ಉಪಬಾಸೆ
ಕಕ್ಕಲ (Kuḷupe: ccu ಉಪಬಾಸೆ) ಭಾರತೊದ ಕೇರಳೊದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ.  ಕಕ್ಕಳಗ್ ಸಮ್ಮಂದೊ ಆಪುನಂಚ, ಈಡೆಮುಟ್ಟ ಕೇರಳೊದ ಒವ್ವೇ ಬಾಸೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಒವ್ವೆ ಹೋಲಿಕೆಲಾ ಗುಮನೊಗ್ ಬತ್ತ್‌ಜಿ. ವಾಸ್ತವವಾದ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಒಗಟ್ ಒರಿತ್ಂಡ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಬಿ ಐಟಂಲು ದಿಂಜ ವಿಬಿನ್ನ ಆತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹೆಚ್ಚದ ಶೇಕಡಾವಾರ್ ಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಬೇತೆ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಒವ್ವೇ ಕಾಗ್ನೇಟ್‌ಲೆನ್ ಹೊಂದಿಜಿ. ರೂಪವಿಜ್ಞಾನೊಡ್ಲಾ ಇಂದೆತ ಸಮ್ಮಂದೊಲು ತಮಿಳುದೊಟ್ಟುಗೆ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್

**ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್** ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೊದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆದ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡದ ಪದ ಪಂತೆರ್. ಹಂಸಲೇಖಾ, ಗುರುಕಿರಣ್, ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ, ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ, ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ ಇಚಿಂನ ಮಾತ ಪ್ರಮುಕ ಕನ್ನಡ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಸಕೆರೆನೊಟ್ಟು ೧೦೦೦ ರ್ದ್ಲಾ ಮಿತ್ತ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಪದ ಪಂತೆರ್. ೧೪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ೫೦೦೦ ರ್ದ್ಲಾ ಮಿತ್ತ್ ಪದ ಪಂತೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೨ ನೇ ಇಸವಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆತೆರ್. ೨ ಸರ್ತಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೬ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಆರ್ಯಭಟ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನ್ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ಬರವು
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕುಡ್ಲಡ್  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಬುಕ್ಕ ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅನುರಾಧಾ ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಅಮ್ಮಲಾ ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿಲು. ಅನುರಾದಾ ಮರೆನ ತಂಗಡಿ ಅನುಪಮಾ ಭಟ್ ಒರ್ತಿ ನಿರೂಪಕಿ. ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಬುಕ್ಕ ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಬರವುನು ಕಲ್ತ್ ದ್ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಬುಕ್ಕ ಎಂ.ಬಿ.ಎ ಪದವಿನ್ ಪಡೆತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಕಂಪನಿ ಒಂಜೈಟ್ ಎಚ್.ಆರ್. ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯನ
ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಮೇರ್ ಹಂಸಲೇಖಾ ಸಂಗೀತೊದ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಟ್ ಮೀರಾ ಮಾಧವ ರಾಘವ ಪನ್ಪಿನ ಚಲನಚಿತ್ರೊಗ್ "ವಸಂತ ವಸಂತ" ಪನ್ಪಿನ ಪದೊತ್ತ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣೊದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಆಯೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಚಂದನವನಟ್ಟ್ ಮಾಂತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಪದೊ ಪನರೆ ಅವಕಾಶ ತಿಕ್ಕಂಡ್. ಅಮಚನೆ ವಿ ಮನೋಹರ್, ಸಾಧುಕೋಕಿಲಾ, ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್, ಗುರುಕಿರಣ್, ಮನೋಮೂರ್ತಿ, ಹರಿಕೃಷ್ಣ, ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ ಮೊಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ಪದೊ ಪಂತೆರ್.
* ಮರಳಿ ಮರೆಯಾಗಿ (ಸವಾರಿ)
* ಜುಮ್ ಜುಮ್ ಮಾಯ (ವೀರ ಮದಕರಿ)
* ಜಂಗ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗು (ಜಂಗ್ಲಿ) 
* ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಓಡುವ ಮನಸೆ (ಸಿದ್ಲಿಂಗು)
* ಬೈಟೆ ಬೈಟೆ (ವರದನಾಯಕ)
* ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ (ಭಜರಂಗಿ)
* ಉಸಿರಾಗುವೆ (ಬಹುಪರಾಕ್)
* ಚನನ ಚನನ (ಉಗ್ರಂ)
* ಓ ಬೇಬಿ (ರಿಕಿ)
* ಅಪ್ಪಾ ಐ ಲವ್ ಯು ಪಾ (ಚೌಕ) ಇಡೆ ಮುಟ್ಟ ಮೇರ್ ೧೦೦೦ ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಕನ್ನಡ  ಸಿನಿಮೊದ ಪದೊಕ್ಕುಲೆನ್ ಅಂಚನೆ ತುಳು, ತಮಿಳು ಬುಕ್ಕ ತೆಲುಗು ಬಾಸೆದ ಕೆಲವ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಪದೊ ಪಂತೆರ್.

## ಮಾನಾದಿಗೆಲು
* ಲಿಟಲ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊರ್ದ್ "ಜ್ಞಾನಜ್ಯೋತಿ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ (೨೦೧೧–೧೨)
* ಉಗ್ರಂ ಚಿತ್ರದ "ಚನನ ಚಾನನ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಗಾದ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ (೨೦೧೫) 
* ಬಾಹುಪರಾಕ್ ಚಿತ್ರೊದ "ಉಸಿರಾಗುವೆ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಗಾಯಕಿ (೨೦೧೫) ಝೀ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* "ಬೆಂಕಿಪಟ್ನ" ಚಿತ್ರೊದ "ಇರಲಿ ಹೇಗೆ" ಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಚಿತ್ರ ರಸಿಕರ ಸಂಘ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೬).
* ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ "ಚಾಲಿ ಪೋಲಿಲು" ಚಿತ್ರೊದ "ಮಹಾಮಾಯೆ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಗಾದ್ ರೆಡ್ ಎಫ್ಎಂ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೬)
* ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನೊದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಮೆರೆನ ಕೊಡುಗೆಗಾದ್ ಆರ್ಯಭಟ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೫) ಪಡೆತೆರ್.
* "ಚೌಕ" ಚಿತ್ರೊದ "ಅಪ್ಪಾ ಐ ಲವ್ ಯು ಪಾ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಗಾದ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೮)
* ಚೌಕ" ಚಿತ್ರೊದ "ಅಪ್ಪಾ ಐ ಲವ್ ಯು ಪಾ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಸಂತೋಮ್ - ಕನ್ನಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೮)
* "ಚೌಕ" ಚಿತ್ರೊದ "ಅಪ್ಪಾ ಐ ಲವ್ ಯು ಪಾ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ (೨೦೧೮) ಸೈಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* "ಚೌಕ" ಚಿತ್ರೊದ "ಅಪ್ಪಾ ಐ ಲವ್ ಯು ಪಾ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಮಿರ್ಚಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ - ಕನ್ನಡ (೨೦೧೮)
* ಚೌಕ" ಚಿತ್ರೊದ "ಅಪ್ಪಾ ಐ ಲವ್ ಯು ಪಾ" ಪದೊಕ್ಕ್ ಮಿರ್ಚಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ - ಕನ್ನಡ (೨೦೨೧)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್ (ನಟಿ)

**ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್** (ಪುಟ್ಟು: 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982)ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಬುಕ್ಕ ರೂಪದರ್ಶಿ. ಮೇರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ಬುಕ್ಕ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಮೇರ್ ಹರಿದ್ವಾರಡ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯೊನ್ ಕಳೆಯೆರ್. ನಂತರ 2001 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಮೆರೆನ ನಾಟ್ಯ ಗುರು ಆಯಿನ ರೆನು ನಾಥನ್ ಒಂಜಿ ಆಲ್ಬಮ್ ಪದೊಟ್ಟ್ "ತಿರ್ಕಿ ಕ್ಯುನ್ ಹವಾ" ಡ್ ಅವಕಾಶ ಕೊರಿಯೆರ್. ಉಂದು ಶ್ರಿಯಾ ಮೆರೆಗ್ ನನಲಾತ್ ಅವಕಾಸೊಲ್ ತಿಕ್ಕರೆ ಸಾದಿಯಾಂಡ್
## ಪುಟ್ಟು
ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತೊದ ಹರಿದ್ವಾಡ್ 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1982 ನೇ ತಾರೀಕ್‌ಗ್ ಪುಷ್ಪೇಂದ್ರ ಸರನ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಬುಕ್ಕ ನೀರಾಜಾ ಸರನ್ ಭಟ್ನಗರ್ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಭಾರತ್ ಹೆವಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಅರೆನ ಅಮ್ಮ ದೆಹಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಡ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.

## ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವೀಡಿಯೊಲು

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
* ಸೌತ್ ಸ್ಕೋಪ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ (೨೦೦೮) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಮಿಳು ನಟಿ - **ಶಿವಾಜಿ ದ ಬಾಸ್**.
* ಸ್ಟಾರ್ಡಸ್ಟ್ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಹೊಸ ಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೯) - **ಮಿಷನ್ ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್**.
* ಅಮೃತ ಮಾತೃಭೂಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - **ಕಾಂತಾಸ್ವಾಮಿ**.
* ಐಟಿಎಫಎ (೨೦೧೧) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - **ರವ್ತಿರಾಮ್**.
* ಸೀಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೫) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೊಷಕ ನಟಿ - **ಮನಂ**.
* ಸಂತೋಷಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೫) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - **ಮನಂ**.
* ಟಿವಿ೯ ರಾಷ್ತೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೬) - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - **ಗೊಪಾಲ ಗೊಪಾಲ**.
### ಬೇತೆ ಗೌರವೊಲು
*  ೨೦೧೦ – ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗೊಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾದ್ ಟಿ.ಸುಬ್ಬರಮಿ ರೆಡ್ಡಿ ಲಲಿತಾ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೧೦ – ಭಾರತೀಯ ಮನರಂಜನೆಡ್ ಪೊಂಜೊವ್ ಸಾದಕೆರೆನ ಬಗೆಟ್ ರೆಡಿಫ್ ನಡೆಪಾಯಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊನಿನೈಕ್, ಉನ್ನತ ನಟಿಯೆರೆಡ್ ಜಾಗೊನ್ ಪಡೆತೆರ್

* ೨೦೧೪ – ಜಿಆರ್ 8 ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

* ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾತ "50 ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ" ಪಟ್ಟಿಡ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕೊಲು: ೨೦೧೦ ಡ್ ೧೩ ನೇ ಸ್ತಾನ, ೨೦೧೧ ಡ್ ೧೫ ನೇ ಸ್ತಾನ, ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ೧೮ ನೇ ಸ್ಥಾನ, ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ೧೩ ನೇ ಸ್ಥಾನ, ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ೫ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ೬ ನೇ ಸ್ಥಾನ
* ಹೈದರಾಬಾದ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ ದ ಶ್ರೇಯಾಂಕೊಲು ದಕ್ಷಿಣಗ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮಹಿಳೆ, ೨೦೧೩ ಡ್ ೩ ನೇ ಸ್ಥಾನ, ೨೦೧೪ ಡ್ ರಡ್ಡನೇ ಸ್ತಾನ, ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ರಡ್ಡನೇ ಸ್ತಾನ,
* ೨೦೧೩, ೨೦೧೪, ೨೦೧೫, ೨೦೧೬  ಬುಕ್ಕ ೨೦೧೭ ಡ್ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಚೆಂಚು ಬಾಸೆ

**ಚೆಂಚು ಬಾಸೆ** ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಅವು ದಕ್ಷಿಣ-ಮದ್ಯೊ ಕುಟುಮ್ಮೊದ ತೆಲುಗು ಶಾಕೆಗ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಚೆಂಚು ಮೂಲನಿವಾಸಿಲು ಕಾಡ ಬೋಂಟೆದಗ್ಲ್. ಸುಮಾರ್ ೨೮೦,೭೬೪ ಜನೊ (೧೯೮೧ ಜನಗಣತಿ) ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ದಗ್ಲ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಬಾಸೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಭಾರತೊಡ್ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಬುಕ್ಕೊ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.

## ಚೆಂಚು ಪದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ
ಇಂದೆನ್ ಚೆಂಚುಕುಲಂ, ಚೆಂಚ್ವಾರ್, ಚೆನ್ಸ್ವರ್ ಅತ್ತಂಡ ಚೋಂಚರು ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಚೆಂಚೂ(ˈchen chü') ಇಂದೆತ ಬಹುವಚನೊ ರೂಪೊ ಚೆಂಚು ಅತ್ತಂಡ ಚೆಂಚಸ್. ಮೆಗ್ಲ್ ಮದ್ಯೊ ಭಾರತೊದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ದ ಜನೊ.  ಮುಗ್ಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚದಗ್ಲ್ ತೆಲುಗು ಜನಸಂಕ್ಯೆಡ್ದ್ ಪ್ರಭಾವಿತೆರಾತೆರ್. ಆಂಡ  ಕೆಲವೆರ್ ತೆನಸ್ ಸಂಗ್ರಹೊ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆಗ್ ಅಂಟೊಂದೆರ್. ಮುಗ್ಲು ಪಿರಾಕ್‌ದ ಭಾರತೊದ ಜನಾಂಗೀಯವಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ಕಸ್ಟೊದ ಪೊರ್ತುದ ನಡುಟು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಚೆಂಚು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದ್ಕ್
ಚೆಂಚು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಜನೊ. ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನೊದ ತಿರ್ಗಸ್ಡ್ ಸುಮಾರ್ ೫೯,೦೦೦ಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಚೆಂಚುಲು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಡು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಯಾಯಿನ ತೆಲುಗುದು ರೂಪಾಂತರೊಲೆನ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್. ವಾಟಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂತಿದ ಅಗ್ಲೆನ ಸುತ್ತಲ್ದ ಇಲ್ಲ್ ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬೇತೆ ಜನೊ ಗಳಸುನಂಚ ಬಿನ್ನೊ ಆತ್‌ಜಿ. ಕೆಲವು ಚೆಂಚುಲು ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಡ್ದ್ ತೆನಸ್ಲೆನ್ ಅಯಿಟ್ಲಾ ವಿಸೇಸವಾದ್ ಗೆಡ್ಡೆಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹೊ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕಿ ಅಗ್ಲೆನ ಆಹಾರೊನ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಗ್ಲೆನ ಬೋಂಟೆದ ಹತ್ಯಾರ್ ಬಿಲ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಣೊ. ಕರ್ಬೊದ ಕೊಡಿಟ್ ಅಗತೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೋಲು, ಕೊಡರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೀಸತ್ತಿ ಕ್ರಿಸಿ ಹತ್ಯಾರ್ಲು.  ಚೆಂಚುಲು ಪ್ರಬಲವಾದ್ ಹಿಂದೂ ನಾಗರಿಕತೆ, ಅಯಿಡ್ದ್‌ಲಾ ಪಿರಾಕ್ದ ಭಾರತೊದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಲಾದಿತ್ತೆರ್. ಅಗ್ಲೆನ ಆಚರಣೆಲು ಸುಲಬೊ. ಅಗ್ಲೆಡ್ ದಾರ್ಮಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕೀಯ ವಿಸೇಸೊಲು ಕಡಿಮೆ. ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಕುಟುಮ್ಮೊಡು ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಂಜೊನಗ್ಲ್ ಆಂಜೊನಗ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಸಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಪ್ರಾಯೊ ಬತ್ತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾತ್ರೊ ಮದ್ಮೆ ಆಪೆರ್.  ಆಂಡಲಾ ಹೆಚ್ಚದ ಚೆಂಚುಲು ಕ್ರಿಸಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಣ್ಯೊ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಅಲೆಮಾರಿಲು, ತೆನಸ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸದ್ ಬದ್ಕ್‌ಬೆರ್.  ಹೆಚ್ಚದಗ್ಲ್ ಹಿಂದೂ ದೇವರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ರಮೊಲೆನ್ ಅಳವಡಿಸಿಸಬೊಂದೆರ್.  ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಉನ್ನತೊ ಜಾತಿ ಸ್ತಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು
* https://en.wikisource.org/wiki/Castes_and_Tribes_of_Southern_India/Chenchu

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕಿರಣ್ ಮಜುಮ್ದಾರ್‌

**ಕಿರಣ್ ಮಜುಮ್ದಾರ್- ಷಾ** ( ಮಾರ್ಚ್ 23, 1953) ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಿ. ಆರ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಬಯೋಕಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ್, ಆ ಸಂಸ್ಥೆದ ಮೂಲಕ ದು೦ಬುಗು ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಆಯೆರ್.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಶಣ
**ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್**  23 ಮಾರ್ಚ್ 1953 ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಬೆಂಗಳೂರುಡ್  ಗುಜರಾತಿ ಪೋಷಕರೆಗ್ ಮಗಳಾದ್ ಜನ್ಮ ತಾಳಿಯೆರ್. ಆರ್ ಬೆಂಗಳೂರದ ಬಿಷಪ್ ಕಾಟನ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್, 1968 ಡ್ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಯಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆದ ಪ್ರಿ-ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಪೊ೦ಜುವ್ಲೆನ ಕಾಲೇಜು ಬೆಂಗಳೂರುದ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ವ್ಯಾಸ೦ಗ ಮ೦ತೆರ್. ಜೀವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶಯೊಡು ಅಧ್ಯಯನ ಮ೦ತುದು, 1973ಡ್  ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೊಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಮಜುಂದಾರ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗ್ ಪೊವೊಡೂ ಪ೦ದ್ ಎನ್ನುದಿತ್ತೆರ್ ಆ೦ಡಾ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ತಿಕ್ಕುಜಿ ಪ೦ದ್ ಪೊವರೆ ಆಯಿಜಿ.

ಅರೆನ ಅಪ್ಪ ರಾಸೇಂದ್ರ ಮಜುಂದಾರ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ ಬ್ರೂಮಾಸ್ಟರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ fermentation ವಿಜ್ಞಾನೊನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮನ್ಪರೆ ಸಲಹೆ ಕೊರ್ದು ಇತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ರೂಮಾಸ್ಟರ್ ಆವರೆ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ಪೆರ್, ಉ೦ದು ಪೊ೦ಜುವ್ಲೆಗ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅತ್ತವ೦ದಿನ  ಕ್ಷೇತ್ರ ಆದ್ ಇತ್ತು೦ಡು. ಮಜುಂದಾರ್ ಆರ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ ಬಲ್ಲಾರತ್ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ಮಾಲ್ಟಿಂಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ರೂಯಿಂಗ್  ಅಧ್ಯಯನ ಮನ್ಪರೆ ಪೊದು ಇತ್ತೆರ್. 1974 ಡ್, ಬ್ರೂಯಿಂಗ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗ್ ದಾಖಲಾಯಿನ ಏಕೈಕ ಪೊ೦ಜುವು ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ತರಗತಿಡ್ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ 1975ಡ್  ಮಾಸ್ಟರ್ ಬ್ರೂವರ್ ಆದ್ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

## ಬಯೋಕಾನ್ ದ ಸಾಧನೆ
ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್  ಇತ್ತೆ ಅರೆನ  **'ಬಯೋಕಾನ್**' ಸಂಸ್ಥೆನ್  ವಿಶ್ವದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಂದೆರ್. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಅವೆತೋ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ್ ಕೊರ್ತೀನ ಬಯೋಕಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆನ್  ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್ ಆರ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಂದಿನಿ ಕೇವಲ ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿದ ಬಂಡವಾಳದ ಮೂಲಕ, ಅವುಲ ಅರೆನ ಇಲ್ಲದ ಒಂಜಿ ಶೆಡ್ಡ್ ಡ್. ಆ ದಿನೊಟು ಅರೆಗ್ ಏರ್ಲಾ ಸಹಾಯೊಗ್  ಬೈದುಜೆರ್. ಅರೆನ  ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಡು ಇತ್ತೆ  ಬಯೋಕಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಆ ಮಾದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡು  ವಿಶ್ವೊಡೇ  ಏಳನೇ ಮಾ ಮಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದುಂಡು.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಧನೆಲು
ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್ ಅರೆಗ್ ಅರೆನ ಸಾಧನೆಗಾದ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ **ಪದ್ಮಶ್ರೀ**, **ಪದ್ಮಭೂಷಣ** ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು  ಸಂದುದುಂಡು. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆ ನೂರು ಜನ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಮುಖರೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪೂದರ್ ದೀತಿನ  ಪ್ರಮುಖರ ಪಟ್ಟಿಡ್  ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್ ಅರ್ ಲ ಒ೦ಜಾದುಲ್ಲೆರ್.

ಮಜುಂದಾರ್-ಶಾ ಅರೆಗ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕೊ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಗತಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾದ್ ಓತ್ಮಾರ್ ಬ೦ಗಾರ್ ದ ಪದಕ (2014) ದೊಟ್ಟು ಅವೆತೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಪಡೆದೆರ್.

## ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಲು
ನಿರಂತರ ಅರೆನ  ಸಂಸ್ಥೆದ  ಆರ್ಥಿಕ ಉನ್ನತಿದ ಸಾಧನೆ ಅತ್ತಂದೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸೊರದ ಉನ್ನತೀಕರಣ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರೆಗ್ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವಾನಾ ನಿಟ್ಟಿಡ್ ಕೂಡಾ  ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್ ಆರ್  ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್.

ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್ ನ ಕಂಡನಿ  ಜೋನ್ ಷಾ 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2022ಗ್ ಇಹ ಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಶೆಟ್ಟಿ

**ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಅತ್ತಂಡ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಯತೀಶ್‌ ರೈ**
ಒಂಬೆರ್ ಒರ್ತಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆ.
## ಬಾಲ್ಯ
ಸುರತ್ಕಲ್‌ ಕೈತಲ್‍ದ ಬಾಳ ಗ್ರಾಮೊಡು ಶಾರದಾ ಬುಕ್ಕೊ ಸೇಸಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗಳಾದ್ ಪುಟ್ಟಿನಾರ್ ಪೂರ್ಣಿಮಾ.
ಬಾಲಕಲಾವಿದೆಯಾದ್ ನಾಟಕೊಡು ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಂತಿತ್ತೆರ್. ಶಾಲಾ ದಿನಲೆಡ್, ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆತಂಚಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಂತುಂದು, ಬಾಳದ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಡ್ ನಾಟ್ಯಗುರು ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಪಣಂಬೂರು ಮೆರೆಡ್ದ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಬುಕ್ಕೊ  ಶ್ರೀ ರಮೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಾಯಾರುಡ ದುಂಬುದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲ್ಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬತ್ತ್ ಎತ್ತುಂಡು. ಶೃದ್ದೆಡು ನಾಟ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಂತುದು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಆಯಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಡ್ ಇನಾಮು ಗೆಂದ್‍ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಮುಮ್ಮೇಳ ಅತ್ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಹರಿನಾರಾಯಣ ಬೈಪಾಡಿತ್ತಾಯ, ಮಾಂಬಾಡಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀಮತಿ ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಾಡಿತ್ತಾಯ ಪೂರ್ಣಿಮಾದರೆನ ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಗುರುಕುಲು ತನ್ನ ಮಾತೃ ಸಂಘ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಘ ಬಾಳ-ಕಾಟಿಪಳ್ಳ ಅತ್ತವಂದೆ. ಅವೆತೋ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಲೆಗು ಅತಿಥಿ ಕಲಾವಿದೆಯಾದ್, ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗದ್, ಸಂಘಟಕಿಯಾದ್ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸವಿರುಚಿನ್ ಅವೆತೋ ಜನಕ್ ಬಲಸುದೇರ್. ಒವುಲ ರೀತಿ  ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆ ಉಪ್ಪಂದೆ ಅವೆತೋ ಜೋಕುಲೆಗ್, ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್, ಅಂಜೋವುಲೆಗ್ ನಾಟ್ಯ ಕಲ್ಪಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೇರ್.

## ಸಾಧನೆಗ್ ಪುರಸ್ಕಾರ
ಯಕ್ಷ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಪಂದೇ ಪುಗರ್ಮೆ‍ಗ್ ಬೈದಿನ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಶೆಟ್ಟಿ/ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಯತೀಶ್ ರೈ. ಆರ್ ಮಂದಿನ ಸಾಧನೆಲೆಗ್, 
* ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಕಲಾಸಾಧಕಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಲಯನ್ಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌
* ಜೇಸಿಸ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧಕಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಸ್ಪಂಧನಾ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಯಕ್ಷಧ್ರುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಯುವ ಯಕ್ಷಕಲಾಧಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಪ್ರಜಾಪಿತ ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆದ ಸಾಧಕಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
* ಕರ್ನಾಟಕ, ಮುಂಬಯಿ
ಅವು ಅತ್ತಂದೆ, ಮೆರೆನ ನೇತೃತ್ವದ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಘ ಬಾಳ-ಕಾಟಿಪಳ್ಳ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಅವೆತೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಲು ಲಭಿಸುದುಂಡು.
ಯಕ್ಷ ಧ್ರುವ ಪಟ್ಲ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ) ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾದ್ ಸತತ ಆಜಿ ವರ್ಷೊಡು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸೇವೆ ಮಾತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಮನ್ನಾ-ದೋರ ಬಾಸೆ

**ಮನ್ನಾ-ದೋರಾ** ಪನ್ಪುನವು ತೆಲುಗುಗು ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಇಪ್ಪುನ ಅಳಿವುದಂಚಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ ಅತ್ತಂಧೆ ಉಂದು ತೆಲುಗು ಬಾಸೆದ ಉಪಬಾಸೆ.  ಇಂದೆನ್ ಭಾರತೊದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶೊ ರಾಜ್ಯೊಡು ನಾಮಸೂಚಕವಾದ್ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.

ದೋರ ಸಮುದಾಯೊ 'ಕೊಂಡ ರಾಜು' ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಭಾರತೊ ಸರ್ಕಾರೊದ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರೊ ಉಂದು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡೊಲೆ ಅಡಿಟ್ 'ಕೊಂಡ ದೊರ' ಸಮುದಾಯೊದ ಉಪಜಾತಿಯಾದ್ ಗುರ್ತಿಸವೊಂದ್ಂಡ್. ಹಕ್ಕ್ ಪತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಗ್ಲೆನ್ 'ಕೊಂಡ ದೊರ' ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ನಗ್ಲ್ಂದ್ ಬರೆತೆರ್.

ಅಗ್ಲೆನ ಮೂಲ ಅಪ್ಪೆಬಾಸೆ ಕುಬಿ/ಕೊಂಡ, ಸಾಹಿತ್ಯೇತರ ಕೇಂದ್ರ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ ಕುಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕುವಿಗೆ ಕೈತಲಾದ್ ಸಮ್ಮಂದೊ ಉಂಡು. ಇತ್ತೆ ಉಂದು ಕೈತಲ್ದ ಬಾಸೆಲೆ ಪದೊಕ್ಲಾಯಿನ ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕೊ ಒಡಿಯಾದ ಪ್ರಬಾವೊಡ್ದ್ ಪರಿವರ್ತನೆದ ಸ್ತಿತಿಡುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ವಡ್ಡರ್ ಬಾಸೆ

**ವಡ್ಡರ್** ಅತ್ತಂಡ **ವಡಾರಿ** ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.   ಅವು ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ಕುಟುಂಬೊದ ತೆಲುಗು ಶಾಕೆಗ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್.  ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಡ ಪರಡ್‌ದಿಪ್ಪುನ ವಡ್ಡರ್‌ಲೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾತಿಲೆಡ್, ಸಮುದಾಯಲೆಡ್ ವಡ್ಡರ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ವಿಸೇಸವಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು, ಉಂದು  ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿದ ಸ್ತಾನಮಾನೊನು ಹೊಂದ್ಂಡ್.  ೨೦೧೧ನೆ ಜನಗಣತಿಡ್ ೨೦೦,೦೦೦ ಜನೊ ಅಗ್ಲೆನ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಬಾಸೆಂದಿತ್ತ್‌ದ್, ಅಗ್ಲೆನ್ 'ವಡಾರಿ' ಪಂಡ್ದ್ ವರದಿ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.  ಎಥ್ನೋಲಾಗ್  ಪ್ರತ್ಯೇಕೊ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ, ತೆಲುಗುಗ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಹೊಂದ್ಂಡ್.  ಆಂಡ ಸರಿಯಾಯಿನ ಆದಾರೊ ಇದ್ದಿ.  ವಡ್ಡರ್ ಕೈಕಾದಿಲೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಗ್ಲೆನ ಕೈತಲ್ದ ಸಮ್ಮಂದೊ ಹೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಹೆಚ್ಚದ ಓದುಗು
* ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಭಟ್. ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಲನಶೀಲತೆ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ವಡ್ಡರ್‌ಲೆಡ್ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುರ್ತೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ. ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, ೧೯೮೪.

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಪರ್ಧಾನ್ ಬಾಸೆ

**ಪರ್ಧಾನ್ ಬಾಸೆ** ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆಗುಂಪುಗು ಸೇರ್ನ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆ. ಉಂದು ತೆಲಂಗಾಣ,ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ,ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಬುಕ್ಕೊ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರರಾಜ್ಯೊಲೆ ದಿಂಜ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಪರಡ್ದ್ ಗಳಸುಬೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೧,೪೦,೦೦೦ ಜನೊ ಇಂದೆನ್ ಗಳಸ್ಬೆರ್. ಜಗತ್ತ್‌ದ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಇಂದೆಕ್ ೧೧೦೧ನೆದ ಸ್ತಾನಮಾನೊ.

## ಪದ ಪ್ರಯೋಗೊ
**ಪರ್ಧಾನ್**' ಅತ್ತಂಡ **ಪ್ರಧಾನ** ಪನ್ಪುನವು ಗೊಂಡೆರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೊ ಬಾರ್ಡ್‌ ಆದಿಪ್ಪುನ ಪರ್ಧಾನ್ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ಗೊಂಡಿದ ಒಂಜಿ ಉಪಬಾಸೆ. ಇಂದೆತ ಬಾಸಿಗೆರ್ ಗೊಂಡೆರ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಆಗ್ನೇಯ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ದೂರೊದ ಮೂಡಾಯಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡೆಕಾಯಿ ತೆಲಂಗಾಣ.

## ಇತಿಯಾಸೊ
ಪರ್ಧಾನ್ ಮದ್ಯೊ ಭಾರತೊಡು ವಾಸೊಡಿಪ್ಪುನ ದ್ರಾವಿಡ, ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಗೊಂಡ ಜನೊಕ್ಲೆ ಉಪಗುಂಪು. ಪರ್ಬೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮುಕ್ಯೊ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಸಮಾರಂಬೊಲೆಡ್ ಗಾಯಕೆರಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಗೀತಗಾರೆರಾದ್ ಇಪ್ಪುನವು ಪರ್ಧಾನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ಯೋಗೊ. ಹೆಚ್ಚದ ಪರ್ಧಾನ್ ಇನಿ ಗೋದಿ, ಬೇಳೆ, ತರಕಾರಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪರ್ಂದ್‍ಲೆನ್ ಬುಲೆಪುನ ಕ್ರಿಸಿ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಬೆದ್ರ್‌ದ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ನೇಯ್ಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆಡ್ ಅಗ್ಲೆನ ಬಂಜಿದ ಪಾಡ್ ನಡಪಾವೆರ್.

## ನಂಬಿಕೆ
ಪರ್ಧಾನ್ ಭಾರತೊದ ಪಿರಾಕ್‌ದ  ಹಿಂದೂ ದರ್ಮೊನು ಆಚರಿಸಬೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಹಿಂದೂ ಪಂತಾಹ್ವಾನೊದ ದೇವೆರೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ನಾಗರ್ಚಾಲ್ ಬಾಸೆ

**ನಾಗರ್‌ಚಾಲ್** ಮದ್ಯೊ ಭಾರತೊದ ಅಳಿವುದ ಅಂಚಿಡಿಪ್ಪುನ ಬಾಸೆ.  ಇಂದೆನ್ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಂದ್ ತೆರಿಯೊಂದೆಂದ್.  ೧೯೭೧ನೇ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರೊ ೭,೧೦೦ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ನಗ್ಲ್ ಇತ್ತೆರ್.  ಆಂಡ ಅಗ್ಲ್ ಸ್ವಸ್ಟವಾದ್ ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗೊಂಡಿಗ್ ಸ್ತಳಾಂತರೊ ಆಯೆರ್.  ಇಂದೆನ್ ದುಂಬು ಬಾಸೆಂದಿತ್ತ್‌ನ ನಾಗರ್ಚಿ ಜನೊ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶೊದ ಬಾಲಘಾಟ್, ಛಿಂದ್ವಾರಾ, ಜಬಲ್ಪುರ್, ಮಂಡ್ಲಾ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಯೋನಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್.  ಸಂದರ್ಶನೊ ಒಂಜೆಡ್ ನಾಗರ್ಚಿಲು ಅಗ್ಲೆನ ಬಾಸೆ *ಪುರಾಣಿ* ಬಾಸೆ. ಪಂಡ "ಪಿರಾಕ್ದ ಬಾಸೆ" ಪಂಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ೧೫ಡ್ದ್ ೨೦ ವರ್ಸೊ ದುಂಬು ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ  ಗೊಂಡಿಗ್ ಸ್ತಳಾಂತರೊ ಆಯೆರ್.  ಇತ್ತೆ ಅಗ್ಲ್ ಇಲ್ಲೆಡೆಡ್ ಈ ಬಾಸೆನ್ ಗಳಸುಜೆರ್.  *ಈ ಬಾಸೆ ದುಂಬುಡ್ದು ದಿಂಜ ಬಿನ್ನೊ ಆತ್ಂಡ್.  ಆಂಡ ಗೊಂಡಿಗ್ ಕೈತಲ್ದವು ಗೊಂಡಿಕ್ ಬಾಸೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡುದಂದು ಪಂಡೆರ್.*  *ಸಂಶೋದಕೆರ್ ಅನೇಕೊ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ನಾಗರ್ಚಿ ಪದಪಟ್ಟಿಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಯರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಯೆರ್.  ಆಂಡ ಉಂದು ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿಜಿ.  ಹಿರಿಯೆರ್ಲಾ ನಾಗರ್ಚಿ ಬಾಸೆಡ್ ಪದಪಟ್ಟಿಲೆನ್ ಒದಗಿಸಯರ ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿಜಿ. *

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಹೆಚ್ಚದ ಓದುಗು
* ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ನಾಗರ್ಚಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭಾಷಾ ಸಮೀಕ್ಷೆ

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್