open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಬಾರ್ಕೂರು

ಉಂದೊಂಜಿ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪಿರಾಕ್‍ಡೆ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಊರು. ಅಳುಪೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಆಳೊಂದಿಪ್ಪುನಾಗ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಬಾರ್ಕೂರು ಆದಿತ್ತಿಂಡ್. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸೆರ್‍ಲಾ ಉಂದೆನ್ ಒಪ್ಪುದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಾರ್ಕೂರುಡು ಮಸ್ತ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಕಟ್ಟಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಅಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ವಿಚಾರ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸುಮಾರು 360 ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು ಪಂಡದ್ ಪರಿಶೋಧಕೆರೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಬಾರ್ಕೂರುಡು ತುಳುವೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೆಲವು ಉಂಡು. ಬಾರ್ಕೂರುದ ಚೌಳಿ ಕೆರೆ ಗಾತ್ರೊಡು ಭಾರಿ ಮಲ್ಲೆ ಕಲ್ಲುದ ಶಿಲ್ಪಿ, ಸ್ವಾಗತ ಮಂಟಪ ಈ ದಿನೊಟ್ಲಾ ತೂವೊಲಿ.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಬಾರ್ಕೂರು ಒಂಜಿ  ಊರುದ ಪುದರ್ ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಕಾರವಾರೊಗು ಪೋಪಿನ ಮಾರ್ಗೊಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು. 
  
ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್ದ ರಾಜದಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಅಲ್ಪ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕೋಟೆ ಇತ್ತಿ ಗುರ್ತೊಲು ತೂವೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲೊಡು ೩೬೦ ಹೆಚ್ಚ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಇತ್ತ್ಗಂಡ್ ಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಐತ ಗುರ್ತೊಲು ಅಲ್ಪಲಲ್ಪ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಮುಲ್ಪ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಉಂದು ವಿಜಯ ನಗರ ಕಾಲದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬಂದರ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಚರಿತರೆ ಪನ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಬಾರ್ಕೂರು ಸರಸ್ವತಿ ನಾರಾಯಣೀ ದೇವಾಲಯ

ಬಾರ್ಕೂರು ಪನಪುನ ಊರುಡು ಮೂಡಕೇರಿ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೇರಿಡ್ ಅಪ್ಪೆ ಸರಸ್ವತಿ ನಾರಾಯಣೀ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊರ್ದು ಇಂಚಿ ಅಪ್ಪೆಗ್ ವಿಶೇಸವಾಯಿನ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾರ್ಕೂರುಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವೆರೆನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಂಡು. ಐಟ್ ಸರಸ್ವತಿ ಅಪ್ಪೆನಅ ಕೈತಲ್‍ಡ್ ವೇಣುಗೋಪಾಲಕೃ‍‍‌ಷ್ಣ ದೇವೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ವರ್ಷ ವರ್ಷಲಾ ದಸರಾ ಪರ್ಬೊದಪಗ ಅಪ್ಪೆಗ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಪೂಜೆ ನಡೆಪುಂಡು. ಆನಿ ಸಮಾಜದಕಲು ಮಾತೆರ್ಲ ಸೆರ್‌ದ್ ಚಂಡಿಕಾಯಾಗ, ಪೂತ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆನ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಪೆರ್. ಆನಿ ಸಮಾಜದಕಲು ಸಭೆ ಸೆರ್ದ್ ಕಲ್ಪುನೆಟ್ ಬಿರ್ಸೆರಾಯೆನ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡವೆರೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಹಾಯೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾತೆರ್ಲ ಕುಸಿಟ್ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಕಾಣಿಕೆ ದೀದ್ ಪ್ರಸಾದ ಪತೊಂದು ಪೋಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು
ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ

**ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ** ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಕೈಪೆ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಎಣ್ಣೆ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪುಲಮರ್ದ್. ಉಂದೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ತುಳುವೆರೆಗ್ ನೆತ್ತ ಪೊಲಬು ಉಂಡು. ಉಂದೆನಷ ಕೈಬೇವುದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಲಾ ಎನ್ಮೆದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ನೆಕ್ಷ್ ಪಿಟ್ಷ್ ದ ಎಣ್ಣೆ, ಕಣ್ಣ್ ದ ಎಣ್ಣೆ, ಮುಟ್ಟಾವುನ ಎಣ್ಣೆ ಪಂಡ್ದಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲು

# ಕೈಬೇವುದ ಎಣ್ಣೆ

## ತೋಟೊಡು ತಿಕ್ಕುನವು
# ತುಂಬೆಸೊಪ್ಪು
# ನೆಕ್ಕಿಸೊಪ್ಪು
# ಸದಾಪುಸೊಪ್ಪು,
# ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ,

## ಮರ್ದ್ ದ ಅಂಗಡಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನವು
# ಸೋನಾಮಕಿ ಸೊಪ್ಪು (ನುಂಗಾದಿನ)
# ಈಶ್ವರಿಬೇರು
# ಗರುಡಪಾತಾಳ,
# ಪೀನಾರಿ,
# ಕೆಂಪುಬೇರ್‍,
# ಭೂತದಶಕ,
# ಬಜೆ, 
# ಜಾಯಿಕಾಯಿ,
# ಹಿಪ್ಪುಳಿ, 
# ಜಾಯಿಕಾಯಿ
# ಬಜೆ
# ನೆಗ್ಗಿನ ಮುಳ್ಳು
# ರಕ್ತ ಬೋಳ
#

## ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ ಮಲ್ಪುನ ವಿದೊ
ಸುರುಟ್ಟು ತಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಲೆನ್ ಗುದ್ದುದು ಬೇತೆ ಬೇತಿ ದೀವೊನೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಮರ್ದ್ ದ ಅಂಗಡಿಡ್ ಕನತಿನ ಬೇರ್ ಮರ್ದ್ಲ್ ಲೆನ್ ಸರೀ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾದ್ ಸಣ್ಣ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀವೊನೊಡು. (ಅಂಗಡಿಡ್ ಪೊದಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್)  ಎಣ್ಣೆನ್ ಕೊದ್ಯರೆ ದೀದ್ ಐಕ್ ಸುರುಟ್ಟು ಗುದ್ದುದಿ ಸೊಪ್ಪುಲೆನ್ ಮಾತಾ ಪಾಡೊ. ನುರೆ ನುರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್ ದಷ ಗುಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು ಐಕ್ ತೊಂದುರುಡು ಕೊದ್ಯಾಂದ ಎಡ್ಡೆ, ಉರ್ಕನಗ ತೂ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉರ್ಕೆರೆ ಸುರು ಆನಗನೇ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀತಿ ಮಾತಾ ಪೊಡಿಕ್ಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕಲತ್ ದ್ ಹದಾ ತೂಟು ಕೊದಿಪಾವೊಡು. ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸರೀ ಕೈತಿನ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು, ತೈಲದ ಕಮ್ಮೆನಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಪಗ ತೂ ತೆಕ್ಕಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡೊಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು ಮಲ್ಪ ಅರಿಪುನ ಕುರ್ವೆ ದೀದ್ ಐಕೊಂಜಿ ಕುಂಟು ಪಾಂಡ್ದ್ ಎಣ್ಣೆನ್ ಐಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಗಾಳಿಯೊಡು., ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚನೇ ಗಾಳಿದ್ ದೀಂಡ ಎಣ್ಣೆ ಪೊಡಿಟ್ಟ್ ಪತ್ತೊನುಜಿ. ಎಣ್ಣೆ ಏಪಲಾ ಬೈಯಗ್ ಮಲ್ತ್ಂದ ಎಡ್ಡೆ. ಗಾಲಿದ್ ದೀನ ಎಣ್ಣೆನ್ ಮನದಾನಿ ಕುಪ್ಪಿಗ್ ದಿಂಜಾದ್ ದೀವೊಡು. ವರ್ಷ ಆಂಡಲಾ ಹಾಳಾಪುಜಿ. ಎಣ್ಣೆ ಕಾಯ್ಜಿಡ ಮಾತ್ರ ಜಿಡ್ಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ಬಳಕೆ
ಪುರುಬಾಲೆಲೆಗ್‍ ಪಿಟ್ಟ್, ಬಾಲಗ್ರಹ ಪೀಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತೊಂದರೆ ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ ಉಂದೆನ್‍ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಇಂಚಿತ್ತಿ ತೊಂದರೆಲೆಗ್‍ ಈ ತೈಲೊನು ದಾಯೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍ ಪಂಡ- ಕೈಬೇವುದ ಎಣ್ಣೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸೀಕ್‍ಲೆನ್‍ ತಡೆಪುನ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದಿನವು ಆದುಂಡು. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಬಾಲಗ್ರಹ ಪೀಡೆ ಆಜೀರ್ಣ, ಸೋಂಕು, ಫಿಟ್ಸ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸೀಕ್‍ಲೆಗ್‍ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನ  ಗಿಡಮೂಲಿಕೆದ ವಸ್ತುಲೆನ್‍ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್‍ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಉಂದು ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಆಗತ್ಯದವು ಪಂಡ್ದ್‍ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಆಜ್ಜಿನಕಲ್ನ, ಆಪ್ಪೆನಕಲ್ನ ಆಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ತೈಲೊನು ಕಜ್ಜಿ,ಗಾಯಲೆಗ್‍ ಪೂಜೆರೆಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಎಣ್ಣೆನ್ ಗಾಳ್ಯಾದಿನ ಕೊಜಂಟಿ ಎಲ್ಯ ಪುರುಬಾಲೆಲೆಗ್ ಪುಗೆ ಪಾಡ್ನಗ ಲೋಬಾನದ ಲೆಕ್ಕ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು
ಬಾಲೆ

ಅಪ್ಪೆ ಒರ್ಂಬೊ ತಿಂಗೊಲು ತುಂಬುದು ಭೂಮಿಗ್ ಜಲ್ಮೆಪುನವು **ಬಾಲೆ**.

## ಪದ ಅರ್ಥೊ
ಇಂದೆನ್ ಪುರುಬಾಲೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಪೆದುಪ್ಪುನಪಗದ ಪರ ಕಟ್ಟಳೆ
ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿ ಮದಿಮೆ ಅದ್ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆದ್ ಆಲೆಗ್ ಏಳ್ ತಿಂಗೊಲು ಸಿಕೆನಗ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಲ್ ಬಯಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಬಾಯಿದಗ್ಗಿನ ದೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ತುಳುವೆರೆಡ ಉಂಡು. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಬಯಕೆದ ತಮ್ಮನೊಂದುಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಬಯಕೆದ ತಮ್ಮನೊಗಾದೆ ಬಯಕೆದ ಕಟ್ಟಲಾ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಗೆ. ಬಯಕೆ ಆದ್ ಆಲ್ ಕಡಿರ ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ದುನವು ಅವು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಲೇ ಆವೊಡುಂದು ಕ್ರಮೊ. ಅಯಿಕ್ಕಾದ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಲ್ ವೀಶೇಷೊ ಕೊಟ್ಯದ ರಚನೆಲಾ ಆಪೆದ್ಂಡ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಪೆದ್ದುನ ಕ್ರಮೊ ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಇತ್ತಿಜಿ. ಪೆದ್ದ್ ದ್ ನಲ್ಪತ್ತೊಂಜಿ ದಿನೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕನೇ ಆಲ್ ಇಲ್ಲದುಲಾಯಿ ಬರೊಡು. ಇಂಚ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಬುಕೊ ಬಾಲೆಗ್ ದಾಲ ತೊಂದರೆ ಆವಂದಿಲೆಕ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಪೆದ್ಮೆದಿ ಬುಕ ಬಾಲೆ ತಾಂಕ್ಯರನೇ ಅನುಭವಿ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಇಪ್ಪೇದೆರ್.

## ಪೆದಿ ಬುಕ್ಕದ ಕ್ರಮೊ
ಬಾಲೆಗ್ ಮುಜೆನಾನಿ ಮೂಜೆನಮೆ ಕರಿತ್ತ್ ದ್, ಐನೆನಾನಿ ಐನೆನಮೆ ಕರಿತ್ತ್ ದ್ ಪದಿನಾಜೆಟ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಬಾಲೆಗ ತೊಟಿಲ್ ಪಾಡುನಾನಿಯೇ ಪುದರ್ಲಾ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಾಲೆಗ್ ನಾನಾ ನಮುನೆದ ಬೇರ್ ನಾರ್ ಕೊಡಿಕ್ಕಲೆನ ಮರ್ದ್ ಕೊರೊಂದು ಬಾಲೆ ಆರೋಗ್ಯೊಡು ಬುಳೆವುಲೆಕೊ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಾಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ಜಾತಗೊ ಮಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಾಲೆನ್ ಏತ್ ಪೊರ್ಲುಡು ತಾಂಕೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಗಾದೆ ಬಾಲೆನ್ ಕುರಿತಾದ್ ಇಂಚ ಪನ್ಪುಂಡು. ಬಾಲೆ ಬುಲೆದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿಬುಕ್ಕ ಪೊಯ್ಯೆದ ಬರವು ಕಲ್ಪಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

## ಬಾಲೆಗೆ ನುಪ್ಪು ಕೊರ್ಪುನಾ ಕ್ರಮೊ
ಬಾಲೆಗ್ ಸುರೂಟು ನುಪ್ಪುನು ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಮಾಂಸಾಹಾರಿಲಾಂಡ ಸುರೂಕು ಆಣ್ ಬಾಲೆಗ್ ಕಾಡ ಪಂಜಿದ ಮಾಸೊ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಆಂಡ ಪುದತ್ತ ಮಾಸೊ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಕಾಡಪಂಜಿ ಶೌರಿಯದ ಸಂಕೇತ ಆಂಡ ಪುದ ಕೋಮಲತೆದ ಸಂಕೇತ. ಕಾಡಪಂಜಿದ ಮಾಸೊ ತಿಂದಿ ಆಣ್ ಬಾಲೆ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ್ ಕಯಿಪ್ಪೆದ ಬಾಲೆ ಆದ್ ಬುಳೆವಡ್ಂದ್ಲಾ, ಪುದತ್ತ ಮಾಸೊ ತಿಂದಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಕೋಮಲತೆಡ್ ಬುಳೆವಡ್ಂದ್ಲಾ ಇಂದೆನ ಪಿರವುದ ಆಶಯೊ. ಇನಿ ಬಾಲೆನ್ ತಾಂಕುನ ಸ್ವರೂಪನೇ ಬದಲಾತ್ಂಡ್. ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿದ ವಾ ಬೇರ್ ಮರ್ದ್ಲಾ ಇನಿ ಉಪಯೋಗುಗು ಬರ್ಪುಜಿ.

## ಗಾದೆ
ಬಾಲೆ ಬುಲಿತ್ತ್ಂಡ ಹಾಕಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ತೊಟಿಲ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಾನಾವೊಡು, ಕಂಚೊಲು ಕಯಿಪ್ಪೆಂದ್ ದಕ್ಯರ ಬಲ್ಲಿ ಅಂಬಟೆ ಪಾಡ್ದ್ ಆಜವೊಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ವರ್ಗೊ:ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ
ಬಾಲೆಸಾಂತು

**ಬಾಲೆಸಾಂತು** ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ,  ಮರಾಠಿ ನಾಯ್ಕ ಜಾತಿದಕುಲು ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಮಾಯಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ನಡಪುನ ನಲಿಕೆ. ಚೌತಿಡ್  ಪುಣ್ಣಮೆ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುಂಡು.

## ನಲಿಕೆದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ತಾಲೊಕುದ ಎಣ್ಮಕಜೆ, ಕೋಡಂದೂರು, ಅಡ್ಯನಡ್ಕ ಕಡೆಟ್ ಮರಾಠಿ ನಾಯ್ಕ ಜಾತಿದಕುಲು ಶೃಂಗೇರಿ ಶಾರದಾಂಬೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬಾಲೆಸಾಂತು ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಪುವೆರ್. ಬಾಲೆಸಾಂತುಗು ದುಂಬು ಪಿರವುಂದು ಏರ್‍ಲಾ ಇದ್ಯಾಂದಿ ಅನಾತೆ. ಅಂಚಾದ್ ಆಲ್ ಶಾರದಾದೇವಿನ ಕೃಪೆ ಅವಕೃಪೆಗ್ ಈಡಾಪಲ್. ಅಂಚಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಿನ್ನೆಲೆದ ಕತೆ ಬಾಲೆಸಾಂತುಗು ಉಂಡು.

## ನಲಿಕೆದ ತಯಾರಿ
# ಬಾಲೆಸಾಂತು ನಲಿಕೆಡ್ ೧೧ ಅತ್ತಂಡ ಅಯಿಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ ಜನೊ ಇಪ್ಪೊಲಿ.
# ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ವಾದ್ಯೊದಕುಲು ಇಪ್ಪುವೆರ್.
# ಹಿಮ್ಮೇಲೊಡು ಪದೊ ಪನ್ಪುನಕುಲು ಇಪ್ಪುವೆರ್.
# ಪತ್ತೊಂಜಿ ಜನೊ ನಲಿಪುನಕುಲು ಸನ್ಯಾಸಿ, ಪೂಜಾರಿ, ಅಡಿಕುಲು, ಗುರ್ಕಾರೆ, ಮಂಗೆ, ಕೊರಗೆ, ಕೊರಜಿ, ಕೊರಪ್ಪೊಲು, ಬ್ಯಾರಿ, ದಾಸಯ್ಯೆ, ನರ್ಸನ್ನೆ, ಇಂಚ ಬಿನ್ನೊ ವೇಸೊಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್.
# ಒರಿನಕುಲು ಕುಂಟು ತುತ್ತೊಂದು, ಪಾಲೆಗ್ ಬೇಗಟೆ ಅಂಟಾದ್ ಕಿರೀಟೊ ಕಟ್ಟೊಂದು, ಪೂತ ಮಾಲೆ ಪಾಡೊಂದು, ಕೈಟ್ ಸೂಟೆ ಪತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್.
# ದೇವೆರೆನ ಅಲಂಕಾರೊಗು ಎಂಜಿರ್‍ದ ಪೂವುನು ಕಟ್ಟೊನುವೆರ್.

## ನಲಿಕೆದ ಕ್ರಮೊ
# ನಲಿಕೆಗ್ ದುಂಬು ಪದೊಪನ್ಪುನಕುಲು ಬಾಲೆಸಾಂತು ಪದೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆಡ್ **ಶೃಂಗೇರಿಚೆ ಶಿಷ್ಯರಮಿ, ಬಾಲ್‌ಬಾಲ್ಯೊ ಬಾಲೆಸಾಂತು, ಕಾಟ್‌ಮಠೊ ಜೋಗಿರಮಿ, ಬಾಲ್ ಬಾಲ್ಯೊ ಬಾಲೆ ಸಾಂತು** ಪನ್ಪೆರ್. ಮೇಲೊಡು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು **ಬಾಲ್ ಬಾಲ್ಯೋ ಬಾಲೆಸಾಂತು** ಪಂಡೊಂದು ಸುತ್ತಾದ್ ಉಂತೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. ೩ ಸುತ್ತು ನಲಿತ್‍ದ್ ಮಾಂತೆರ್ಲಾ ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ಟ್ ಸಾಲಾದ್ ಉಂತುವೆರ್. ಜಾಲ್‍ಡ್ ಒಂಜಿ ಅಟ್ಟೊಲಿಗೆದ ಮಂಟಪೊ ಪಾಡ್‍ದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿಯೊರಿಯೇ ವೇಸೊದಕುಲು ಮಂಟಪೊಗು ಪೋದ್ ನಲಿಪುವೆರ್.
# ಸನ್ಯಾಸಿ, ಪೂಜಾರಿ, ಅಡಿಕುಲು, ಗುರ್ಕಾರೆ, ಮಂಗೆ, ಕೊರಗೆ, ಕೊರಜಿ, ಕೊರಪ್ಪೊಲು, ಬ್ಯಾರಿ, ದಾಸಯ್ಯೆ, ನರ್ಸನ್ನೆ - ಇಂಚ ಮಾಂತ ನಲಿಕೆದಕುಲುಲಾ ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ನಲಿತ್‍ದ್ ಗೇಲಿ, ತಮಾಸೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಂತ ಯಜಮಾನೆರೆನ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಪೋದು ಅರಿ, ಬಾರ್, ದುಡ್ಡು ದೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್.

## ಬಾಲೆಸಾಂತುದ ಸಮಯೊ
# ಬಾಲೆಸಾಂತು ನಲಿಕೆ ತುಳುತ ಮಾಯಿ ತಿಂಗೊಲುದ ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ನಡಪ್ಪುಂಡು. ಮಾಯಿತಿಂಗೊಲುಡು ೧೫ದಿನೊ ಈ ನಲಿಕೆ ನಡಪ್ಪುಮಡು.
# ಬಾಲೆಸಾಂತು ನಲಿಕೆ ಮುಗಿದ್ ವೇಸೊನು ಊರುದ ಗಡಿಟ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಗಡಿಸೇರುನಲ್ಪ ಕಾಯೆರ್‍ದ ಮರತ್ತ ಬುಡೊಕು ಪೋದು ಮರಕ್ಕ್ ೩ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್‌ದ್ ವೇಸೊನು ಮರತ್ತ ಬುಡೊಟ್ಟು ಗಿಚ್ಚಾದ್ ದೀಡುವೆರ್.
# ಬಾಲೆಸಾಂತು ತಂಡೊದ ಯಜಮಾನೆ ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿನ್ ಮಾಂತ ಬಾಲೆಸಾಂತು ನಲಿಕೆದಕ್ಲೆನ ತರೆಕ್ಕ್ ನೇವರ್ತ್‌ದ್ ಮರತ್ತ ಬುಡೊಕ್ಕು ಹಾಕುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ಬಾಳೆಕು೦ದ್ರಿ

ಬೆಳಗಾವಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಡ್ ಬಾಳೆ ಕುಂದ್ರಿ ಉಂಡು. ಮೂಲು ಪಂತ ಮಹಾರಾಜೆರೆನ ಮಠ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂದಿರೊಲು ಉಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ಪಂಚಮಹಾರಾಜೆರೆನ ಜಯಂತಿ ಮೂಲು ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ಸವದತ್ತಿ ತಾಲ್ಲೂಕುದ ಮುನವಳ್ಳಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ತುದೆತ ದಡಟು ಉಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಲು ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಲಾ ಉಂಡು.

ಮುರಗೋಡು ಸವದತ್ತಿಗೆಗ್ 24ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡು ಉಂದು ಉಂಡು. ಮೂಲು ಕಲ್ಮಠ ಬುಕ್ಕೊ ಮರುದುಂಡೇಶ್ವರ ಮಠಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಮೂಲು ಶತಾಯುಷಿಲು, ಪರಮ ತಪಸ್ವಿಲೂ ಆಯಿನ ಮಹಾಂತ ಶಿವಯೋಗಿಲು ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ಮೂಲು ಚಿದಂಬರ ಜಾತ್ರೆ ಜಾರ್ದೆ ತಿಂಗೊಲ್ಡು ನಡಪುಂಡು.

ಅಂಚೆನೆ ಶಿರಹಟ್ಟಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಡ್ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿನ ಶಿರಹಟ್ಟಿದ ಅವ್ವಲಿಂಗನವರ ಮಠ ಬುಕ್ಕೊ ಫಕೀರಸ್ವಾಮಿನ ಮಠೊಲ್ ಉಲ್ಲ. ಫಕೀರ ಸ್ವಾಮಿನಲಾ ಮಠೊಟ್ಟು 6ಜನ ಫಕೀರ ಸ್ವಾಮಿನಕುಲುಲಾ 6 ಸಮಾಧಿಲುಲಾ ಉಲ್ಲ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು


ವರ್ಗೊ:ದೇಸ್ಥಾನೊಲು
ಬಾರ್

ತುಲುಟ್ಟು**ಬಾರ್** ಪಂಡ್ಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು 'ಭತ್ತ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರ್ತೊ ಅತ್ತಂದೆ, 'ಆಳುವಿಕೆ' ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತೊಲಾ ಉಂಡು. ಆ ನಿಲೆಟ್ಟೇ 'ಬಾರಗ' ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದ (ಜಾಗೆನ್ ಆಳೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತೊಡ್) ಗಲಸುವೆರ್. ಬಾರ್‌ದ ಕನ್ನಡ ಸಬ್ದ 'ಭತ್ತ' ಪನ್ಪಿನ ಸಬ್ದನ್ ತುಳುಟು 'ದಿನತ್ತ ಪಡಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತೊಡು ಗಲಸುವೆರ್. 'ನಟ್ಟಿದ ಬತ್ತ' ಪಂಡ ನಟ್ಟಿ ಮಲ್ತಿನೆತ್ತ ಸಂಬಲಂದ್ ಅರ್ತೊ ಮಲ್ತೊನೊಡಾಪುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಬೆನ್ನಿಡ್ ಬಾರ್‌ದ ಬೆನ್ನಿಯೇ ಊರ ಜನೊಕ್ಲೆನ ಬಂಜಿ ದಿಂಜಾವುನವು. ಅಂಚಾದ್ ಬೆನ್ನಿಂದ್ಂಡ 'ಬಾರ್ ದ ಬೆನ್ನಿಂದ್' ತುಳುವೆರ್ ತೆರಿವೆರ್.

## ಬಾರ್‌ದ ನಮೂನೆ
# ಅಜಿಪ್ಪೊ ಪಿಲ್ಲೆ
# ಅಯ್ಯರೇಟ್
# ಕಜೆಕಯಮ್ಮೆ
# ಕಯಮ್ಮೆ
# ಕಲ್ಚಾರ್
# ನೀರಂಬಟೆ
# ಗಂಧಸಾಲೆ
# ರಾಜಕಯಮ್ಮೆ
# ಬೊಲ್ದುಕಯಮ್ಮೆ
ಊರುದ ಬಾರ್ದ ಬಿದೆಕುಲು ಪಂಡ ನೇಜಿ ಮಲ್ಪಪರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಬಾರ್ ಇಂಚ ಉಂಡು
# ಶಕ
# ಇರುವ
# ಜಯ
# ಫಾಘುಣ
# ಕಜೆ ಜಯ
# ಮೊರಡೆ
# ಚಂಪ

## ಉಪಯೋಗ
# ಬಾರ್‌ಡ್ದ್ ಅರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊರಿ ಮಲ್‍ಪುವೆರ್. ಅರಿಡ್ದ್ ನುಪ್ಪು, ಕುರ್ಲು, ಅಡ್ಯೆ ಉಂದು ಮಾತ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು.
# ಓಡದಕ್ಲೆಗ್, ಅಜಲ್ ದಕ್ಲೆಗ್, ಮೀನ್‍ದ ಬೇರದಕ್ಲೆಗ್, ಬೇಲೆದ ಪಡಿ ಸಂದಾಯ ಮಲ್ಪುನಗ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಬಾರ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. [ಬೇಲೆದಕ್ಲೆಗ್ ಸಂಬಲೊ ರೂಪೊಡು ಬಾರ್ ಕೊರ್‍ನೆಡ್ದಾವರ **[[ಬಾರ್ಟರ್ ಸಿಸ್ಟಂ]]** ಬತ್ತಿಪ್ಪು. ಬಾರ್ಟರ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಪಂಡ ವಸ್ತು ವಿನಿಮಯ ಪದ್ಧತಿ ಪನ್ಪೆರ್.]
# ಕೋರಿನ್ ಕಟ್ಟೊಗಾತ್ರ ತಾಂಕುನಕ್ಲು ಅಯಿನ್ ಕಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ಡ್ ಬಾರ್, ನೀರ್ ದೀದ್ ತಾಂಕುವೆರ್.
# ನರಮಾನಿ ಸೈತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪುನ ಜೆಪುಡಾಯಿನಲ್ಪ ತರೆ ಮಿತ್ತ್, ಕಾರ ತಿರ್ತ್, ಬಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ತಾರಾಯಿದ ಗಡಿಟ್ ಬೊಲ್ಪು ಪೊತ್ತಾವುನವು ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನಡತ್ತ್ ಬೈದಿನವು.
# ಇಲ್ಲಗ್ ದುಂಬು ನಲಿಕೆ ನಲಿತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ನಕ್‍ಲೆಗ್ ಬಾರ್‌ನ್ ಕೊರ್ಪನ ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

## ಗಾದೆಲು
* ಬಾರ್ ಬಲ್ಲಾಳಗ್ ದೂರು ಕುಂಡಚ್ಚಗ್
* ಬಾರ್ ಬೊಳ್ಳಾಲಗ್ (ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನಾಯೆ) ದೂರು ಕುಂಡಚ್ಚಗ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆನ್ನಿ
ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್

thumb|ಬಾಸ್ಕೆಟ್‍ಬಾಲ್ ಗೊಬ್ಬು
**ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್**, ೫ ಜನಕುಲ್ನ ೨ ತಂಡೊಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಪ್ರತಿ ಒಂಜಿ ತಂಡೊಡು ಗೊಬ್ಬುನಕ್ಲು ೧೦ ಫೀಟ್(೩ ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬುಟ್ಟಿಗ್ ಬಾಲ್ನ್‍ ಪಾಡ್ದ್ ಅಂಕೊಲೆನ್ ದೆತೊನ್ವೆರ್. ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ತೂಪುನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್‍ಲಾ ಒಂಜಿ.
*ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಸರೀರೊಗು ವ್ಯಾಯಾಮ ಅಂಚೆ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಉಲ್ಲಾಸ್ ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗೊಬ್ಬು. 
*ಉಂದೆಕ್ಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡುಲಾ ಸಾನ ಉಂಡು.
*ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಜೋಕುಲು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಮಲ್ಲಕುಲುಲಾ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.
*ಸಾಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೇಜಿಲೆಡ್ ಈ ಗೊಬ್ಬುಗು ಬಾರಿ ಬೆರಿಸಹಾಯೊ ಕೊರ್ಪೆರ್

## ಗೊಬ್ಬುದ ರೀತಿ

## ಗೊಬ್ಬುಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆವುನಕುಲು

## ಗೊಬ್ಬುನ ಮೈದಾನ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊ

ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ, ವೇಣೂರು, ಕಾರ್ಲ(ಕಾರ್ಕಳ), ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸೂರು ಮುಟ್ಟದ ಬೆಳಗುಳ ಬೆಟ್ಟ - ಇಂಚ ಐನ್ ಮೈಟ್ಟ್ ಕಲ್ಲ್ ದ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಉಲ್ಲ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊಡುಪ್ಪುನ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊ ಇಂಚಿಪೊದವು. ೧೯೬೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಉಂದೆತ್ತ ಕೆತ್ತನೆದ ಬೇಲೆ ಸುರುವಾದ್ ೧೯೭೩ ದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಜೈನೆರೆನ ಪುಣ್ಯ ಪುರುಷೆ ಆಯಿನ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರೆರೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಬಾಹುಬಲಿ ಬರ್ಪುಜೆ. ಆಂಡ ಆಯನ ತ್ಯಾಗ ಬುಕ್ಕೊ ವೈರಾಗ್ಯೊಡ್ದಾತ್ರ ಜೈನೆರೆಂದತ್ತ್ ಭಾರತೊದ ಮಾತ ಜನಮಾನಿಲು ಬಾಹುಬಲಿಗ್ ಎತ್ತರೊದ ಸ್ಥಾನೊ ಕೊರ್ತೆರ್.

ಜೈನೆರೆಗ್ ೨೪ ಜನ ತೀರ್ಥಂಕರೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕ್ಲೆಡ ಆದಿತೀರ್ಥಂಕರೆ ಆಯಿಂಚಿ ವೃಷಭನ ಇರ್ವೆರ್ ಜೋಕ್ಲೆಡ ಮಲ್ಲಾಯೆ ಭರತೆ. ಎಲ್ಯಾಯೆ ಬಾಹುಬಲಿ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಬಾಹುಬಲಿ ೫೮ ಪಜ್ಜೆ ಇತ್ತ್ ಡ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದವು ೫೨ ಪಜ್ಜೆ ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಕಾರ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದ ವಿಗ್ರಹೊನು ಬಯೊಟೈಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ ಖನಿಜದ ಪಟ್ಟಿಲು ಬೆರಸೊಂದುಪ್ಪುನ ಸೀಣೆ ಜಾತಿದ ಗಟ್ಟಿ ಕರ್ಗಲ್ಲ್ ಡ್ ಕೆತ್ತ್ ದೆರ್.

ಇನಿ ನಮ್ಮ ದೇಶಡುಪ್ಪುನ ಮಾತ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊಲೆಗ್ ಲಾ ಮೂಲ ಪ್ರಮಾಣಗ್ರಂಥ ಕ್ರಿ.ಶ.೮ನೇ ಶತಮಾನೊಡಿತ್ತಿನ ಜಿನಸೇನಾಚರ್ಯೆರೆನ 'ಮಹಾಪುರಾಣ' ಗ್ರಂಥೊದ ೩೬ನೇ ಸರ್ಗೊಡು ಕೊರ್ತಿನ ವಿವರೊಲು.
## ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹ ಸ್ಥಾಪನೆಗ್ ಕಾರಣ
## ಬಾಹುಬಲಿ ಆರಾಧನೆತಾ ಕ್ರಮೊ
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಕಾರ್ನಿಕೊದ ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ
ವರ್ಗೊ:ಜೈನಧರ್ಮ
ಬಿ. ಶಿವರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ

**ಡಾ. ಬಿ. ಶಿವರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ** ಇಂಬೆರ್ ಸಾಹಿತಿ, ತುಳು ವಿದ್ವಾಂಸೆ, ಸಂಶೋಧೆಕೆರ್, ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಲ್ಯ
ಕುಡ್ಲ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುನ ಬೋಳಾರದಾರ್. ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದಾರ್ ಚೆಂದಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ.ಅಪ್ಪೆನ ಪುದಾರ್ ಸೇಸಮ್ಮ.

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಪೈಮರಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಪ್ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್ ಕಾಶೀಯಾ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಗಣಪತಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು ಬುಕ್ಕೊ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸೊಂಗೊನು ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ಮಂಗಳೂರು. ಎಂ.ಎ.ಕನ್ನಡ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸ್ನಾತಕೊತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಡ್) ಇತ್ತೆ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಿ.ಎಚ್‍ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆದ ವಿಷಯ:*ತುಳುನಾಡಿನ ಸಸ್ಯ ಜಾನಪದ*. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗೊಡು ಪ್ರಾಧ್ಯಪೆಕೆರ್ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಉದ್ಯೋಗ
ಅರೆಕಾಲಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಳ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗೊಡು, ಕನ್ನಡ, ಉಪನ್ಯಾಸೆಕೆರಾದ್, ಪ್ರವಚೇಕರಾದ್, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾಯೆರ್. ೨೦೧೩-೨೦೧೬ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆದ ಅಧ್ಯೆಕ್ಷೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.

## ಜವಾಬ್ದಾರಿಲು
# ಕನಕದಾಸ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ನಿರ್ದೇಶೆಕೆರ್.
# ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ.
# ಕುಪ್ಪಂ,ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ತಿಮಕೂರು, ಹಂಪಿ, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನಕೇಂದ್ರತ್ತಾ ಸದಸ್ಯೆರ್.
# ಮೈಸೂರು, ಕುವೆಂಪು, ಹಂಪಿ, ದಾರವಾಡ, ಬಿಜಾಪುರ, ಕಣ್ಣೂರು, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಪರೀಕ್ಷಾಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯೆರ್.

### ಯೋಜನೆಲು
# ಜನಪದ ವೈದ್ಯ
# ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ
# ಮೋಗವೀರ ಅಧ್ಯಯನ

## ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ
ನಾಲ್ ಜನಕ್ಕುಲೆಗ್ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಲ್ತೆರ್, ನನ ಎಣ್ಮ ಜನ ಅರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡು ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಪ್ರಕಟಿತ ಬುಕುಲು
# ತುಳು ಗಾದೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ (ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ)
# ತುಳುನಾಡಿನ ಸಸ್ಯ ಜಾನಪದ (ಸಾರಂಶ) ಪ್ರಕಟಿತ.
# ಕೋಳಿ ಅಂಕ & ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ.

### ಸಂಪಾದಿತ
# ಪನಿಯಾರ
# ನಾಡು ನುಡಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಕರಣ ಕಥನ.
# ಕನ್ನಡಂಗಳ ಒಗಟುಗಳು.

## ಸಂಮಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
# ಕಣಜ
# http://www.mangaloreuniversity.ac.in/dr-bshivarama-shetty

ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ
ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್

**ಭೀಮರಾವ್ ರಾಮ್‌ಜಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್** ಒರಿ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ನೆ, ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ನೆ, ರಾಜಕಾರಿಣಿ, ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೊದ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಸೆರ್ ಆದಿತ್ತಿನಾರ್. ಜವಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಡ್ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟೊಡು ಕಾನೂನು ಬುಕ್ಕ ನ್ಯಾಯ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ನಮ ದೇಸೊದ ಸಂವಿಧಾನೊ ರಚಿಸಾನಗ ಮಲ್ತಿನ ಕರಡು ಸಮಿತಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಸೆರಾದ್ ಮಾಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರೆಗ್ *ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ* ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು.

ಮುಂಬೈದ ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಡಿಗ್ರಿ ಕಲ್ತಿನ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಬುಕ್ಕ ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಕಾನಮಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಕಾನಮಿಕ್ಸ್‌ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ೧೯೨೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಡ್‍ದ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಲಂಡನ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನಗನೇ ಕಾನೂನು ಶಾಸ್ತ್ರೊನುಲಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಲ್ಪ ಗ್ರೇ'ಸ್ ಇನ್ನ್ ಪನ್ಪಿನ ವಕೀಲೆರೆನ ಸಂಘೊಡು ಸೇರ್ದ್ ಕಾನೂನು ಬುಕ್ಕ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚ ಅನುಭವ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೫೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೊ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಅಂದಾಜ್ ೩,೬೫೦೦೦ ಜನ ದಲಿತೆರ್‍ಲಾ ತನ್ಕುಲೆನ ಮೂಲ ಧರ್ಮೊ ಬುಡ್ದು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೊಗು ಪೋಯೆರ್. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ೧೯೯೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರೆಗ್ ಮರಣೋತ್ತರವಾದ್ ಭಾರತರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪ್ರದಾನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.

## ಪುಟ್ಟು

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ

ಕಡುಬಡತನ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶೋಷಣೆನ್ ಒಳಗಾಯಿನ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಭಂಗೊಡು ಮೆಟ್ರೀಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಪಾಸ್ ಮಲ್ತದ್ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಎಲ್ಫಸ್ಟಿನ್ ಕಾಲೇಜಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಬರೋಡದ್ ಮಾಹಾರಾಜೆರ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಮೆರೆನ್ ಸಹಾಯ ಪಡೆತೊಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಪೋಯೆರ್. ಅಮೇರಿಕಾ ಪೋದು ಅಲ್ಪ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಸಂವಿಧಾನದ ಕರ್ತರೆ
ಭಾರತಗ ಪಿರ ಬತ್ತದ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮಡ್ ಗಾಂಧೀಜಿನ ಒಟ್ಟು ಕೂಡದ್ ಜನಕಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್.ಭಾರತಗ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೊರೊಡು ಪಂಡದ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ಪನಗ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮೆರೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಸುಮಾರು ಮೂಜಿ ವರ್ಷಕಾಲ ದೇಶದ ಪೂರ್ವಧರ್ಮಿದಕಲೆಗ್,ಜಾತಿದಕಲೆಗ್ ತ್ರಪ್ತಿ ಆಪಿನ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ನಮ್ಮ ಭಾರತದ ಸ್ಂವಿಧಾನ ೧೯೫೦ ಜನವರಿ೨೬ ಅಂಗಿಕಾರ ಆದ್ ಆರೆನ ಪುದರ್ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಉರೆದುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
ಬಿಸಲೆ

**ಬಿಸಲೆ** ಪಂಡ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನ ಬಾಜನ. ನೆನ್ನ್ ನೆಸಲೆಂದ್ಲ ಪನ್ಪೆರ್.  
## ಪೊಲಬು
ಉಂದೊಂಜಿ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬಾಜನೊ ಚಪ್ಪಟೆ ಆದ್ ಅಗೇಲೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೆಸಲೆ ಪಂಡ ಕುತ್ತ ಆದ್ ಎತ್ತರೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಉಡುಪಿದಂಚಿ ಪೋಂಡ ಬಿಸಲೆ ಪದೊ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಪುತ್ತೂರು ಸುಳ್ಯೊದಂಚಿ ಪೋಂಡ ನೆಸಲೆ ಪದೊ ತಿಕುಂಡು. ಉಂದು ರಡ್ಡ್‌ಲ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬಾಜನ. ಇಂದೆತ ಉಪಯೋಗ ಅಡಿಗೆದ ಕೋಣೆಗ್ ಮಾತ್ರೊ. ಕನ್ನಡೊಡು ಮಡಿಕೆ ಮನ್ಪೆರ್. ಮಣ್ಣ್ದಡ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಬಾಜನೊಗು ಬಿಸಲೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೋರಿ ಕಜಿಪು ಅತ್ತಂಡ ಮೀನ್ಡ ಸಾರ್ ಬಿಸಲೆಡೆ ಮಲ್ಥೆನ್ದ ಬಾರಿ ರುಚಿ ಆಪುಂಡು.

## ಗಳಸ್ಯರ ತಯಾರ್ ಮಾನ್ಪುನಾ
ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಮಲ್ದಿ ಈ ಬಿಸಲೆನ್‍ ಕನತ್‍ದ್‍ ಬಿಜಿಕ್ರೆ ಪಾಡ್ದಿತ್ತಿ ತೂಂಟಾನ್‍ಡ್‍ ಒಂತೆ ಪೊತ್ತಾವೊಡು. ಚೌಲಿ ಅಯಿಬುಕ್ಕೊ ಮನೊಲಿದ ಇರೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಬಸಲೆದ ಇರೆ ಸರಿ ಪೂಜೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ತೆಲಿ ಪಾಡ್ದ್‍ ದೀದ್‍ ಬುಕ್ಕೊ ಸರಿ ದೆಕ್ಕ್‍ದ್‍ ದೊಂಬುಗು ಪಾಡ್ದ್‍ ನುಂಗಾದ್‍ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಬಿಸಲೆದ ಆಡಿ ಚಟ್ಟೆ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದ್‍ ದಿಕ್ಕೆಲ್‍ಡ್‍ ಇತ್ತಿ ಬಿಸಲೆನ್‍ ಜಾವಾದ್‍ ಚೆರಿಯದ ಮಿತ್ತ್‍ ದೀವೊಡು. ಬಿಸಲೆಗ್‍ ಮಣ್ಣ್‍ಡ್‍ ಮಲ್ದಿನ ಬಾಯಿನೇ ದೀವೊಡು. ನೆಕ್ಕ್‍ ಬಾವಡೆ ಪಂಡ್ದ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಜಿಪು ಕಾಲಿ ಅಯಿಬುಕ್ಕೊ ದೆಕ್ಕದ್‍ ಕಬ್ಬೆ ಪಾಡ್ದ್‍ ನುಂಗಾವೊಡು. ದಿಕ್ಕೆಲ್‍ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಗ್ಯಾಸ್‍ ಸ್ಟೌವ್‍, ಚಿಮಿಣಿ ಎಣ್ಣೆದ ಸ್ಟೌವುಟ್ಟ್‍ಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಆಲ್ಮಿನಿ, ಸ್ಟೀಲ್‍, ಪಿತ್ತಲೆದ ಬಾಜನೊಲೆಡ್‍ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಉರೆದ್‍ ಒಟ್ಟೆ ಅಪುಂಡು, ಕಿಲೆಂಬಿ ಪತ್ತುಂಡು. ಆಂಡ ಮಣ್ಣ್‍ದ ಬಿಸಲೆಡ್‍ ವಾ ತೊಂದರೆಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಆರೋಗ್ಯೊಗು ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.

## ಗಾದೆ
* ಸಲಿಗೆ ಕೊರ್ಂಡ ನಾಯಿ ಬಿಸಲೆಲಾ ನಕ್ಕು
* ಬಾಯಿ ಬಿಸಲೆ, ಕೈ ನೆಸಲೆ (ಬಾಯಿ ಮಲ್ಲ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಪಾತ್ರೆ,ಕೈ ಎಲ್ಯ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಪಾತ್ರೆ)
* ಕರ ನರಿಂಡ ಕಕ್ಕೆಗ್ ಲಾಬೊ
* ದಿಕ್ಕೆಲ್ದ ಕರ ಕಾಯಿಜಿಂಡ, ದಿಕ್ಕೆಲ್ದ ಮೇಲ್ದ ಕರ ಕಾಯುವೋ?
* ಎಡ್ಡೆ ಕರನ್ ಒಟ್ಟೆ ಕರಟ್ಟ್ ತಾಂಟಯಿಲೆಕೊ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ವರ್ಗೊ:ಪರಪೋಕು
ಬೀಜದ ಮರ

## ಬೀಜದ ಮರ
ಬೀಜದ ಮರ ಉಂದೆನ್‍ ಕೊರಂಟ್‌‍ದ ಮರ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬೀಜದ ಮರ/ ಪಂಡ್ಂಡ ಗೇರು ಬೀಜಂದ್ ನಮ ಕನ್ನಡೊಡು ಪನ್‍ಪ್ಪತ್ತ ಅವ್ವೇ. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಗೇರುನು ಬೀಜ/ಕೊರಂಟ್ ಪಂದೇ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡ್ ಬೀಜ ಪಂಡ ಮಸ್ತ್ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಅಂಡ ತುಳುಟ್ಟು ಬೀಜ ಪಂಡ ಅವು ಗೇರುಬೀಜನೇ/ಕೊರಂಟೇ. ದಾಯೆಪಂಡ ತುಳುಟ್ಟು ಬೀಜ ಪಂಡ ಬಿತ್ತ್ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತ ಅತ್ತ್. ಕನ್ನಡಡ್ ಮಾತ್ರ ಬೀಜ ಪಂಡ ಬಿತ್ತ್ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತಡ್ ಬಳಕೆಡ್‌ ಉಂಡು.

ಬೀಜದ ಮರಟ್ಟ್ ಪರ್ಂದ್‍ಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಬೀಜಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಒವ್ವೆ ಪರ್ಂದ್ ದೆತ್ತ್ ತೂಲೆ ಬಿತ್ತ್‌ಲ್ ಪೂರಾ ಪರ್ಂದ್‍ದ ಉಲಾಯಿ ಉಪ್ಪುನೆ. ಆಂಡ ಬೀಜದ ಪರ್ಂದ್‍ದ ವಿಶೇಷನೇ ಅವುಲು ಪರ್ಂದ್‍ದ ಪಿದಯಿ ಬೀಜ. ಅಂಚಾದ್ ಬೀಜದ ಪರ್ಂದ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

**ಕೊರಂಟ್**(ಬೀಜ) ಈ ಮರತ ಊರು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೆಜಿಲ್. ಕೊರಂಟ್‌ನ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಗೇರುಬೀಜ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಕ್ಯಾಶು (cashew) ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ರ್ದ್ ಈ ಮರತ ಬೀಜನ್ ಕನತ್‌ದ್ ಗೋವೆಯ ಕಡಲ ತೀರಡ್ ಸುರುಕು ಬುಲೆಪಾಯೆರ್. ಸುರುಟು ಕೋರಂಟ್‌ನ್ ಓಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ಬುಲೇಯಾದ್ ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಇಜ್ಜಾಂಡ್, ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಅಪಿನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತು ಪಂಡ ಬೀಜ/ಕೊರಂಡ್. ಕೊರಂಟ್‌ದ ಲಾಭಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಅತ್ಂಡ್. ಕೊರಂಟ್ ಪೊಯ್ಯೆಡ್ ಪೊರ್ಲುಡೇ ಬುಲೆಪುನೆರ್ದ್ ದಾದ್ರ ಉತ್ತ‌ರ ಕನ್ನ‌ಡ, ಉಡುಪಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ  ಬುಕ್ಕೊ ತಲಕಾಡ್‌ಡ್ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

## ದಯಿತ್ತ ಪೊಲಬು
ಬೀಜ/ಕೊರಂಟ್ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತಿನ ಸುರು ಸುರುಕು ಸರಿತ ಪುದರ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಜೂತಕ ಪಂಡ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ಬತ್ತಿನ ಸಂಸೃತದ ಪುದರ್. ಗೊಂಕ್‌ದ ಪರ್ಂದದ ರಸ ನಮ್ಮ ಕುಂಟುಲೆಗ್ ಬೂರ್ಂಡ ಕುಂಟುಡು ಕಲೆ ಅಪುಂಡು. ಬೀಜದ ಸುನೆ ನಮ್ಮ ಚರ್ಮಗ್ ಬೂರ್ಂಡ ಚೋಲಿ ಪೋಪುಂಡು. ಸುನೆ ತಾಗ್‍ನ ಜಾಗೆ ಉರಿಯರೆ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಕೊರಂಟ್‌ನ್ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಡ್ ಅಕಾಜು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೊರಂಟ್‌ನ್ ಬುಲೆದ್ ಮಾರುನಕ್‌ಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಕಾಸ್,ದುಡ್ಡು ಲಾಭ ಬರ್ಪಿನೆರ್ದದಾತ್ರ ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ ಕ್ಯಾಶ್ಯುನಟ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಪಂಡ್‍ದ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಪಂಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಕೊರಂಟ್‌ದ ಮರ ೧೦-೧೫ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಬೆಲೆಪುಡು,ಈ ಮರತ ಇರೆ ಅಗಲ-ತ್ತೆತಿದ ರುಪದ್ ಉಪುನ್ನ್‌ಡ್. ಕೊರಂಟ್ಡ್‌ಲ ೨ ರಿತ್ತಿ ಉಪ್ಣು‌ಡು ಒಂಜಿ ಪೋಣ್ಣು ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಅಣ್ಣ್, ಈ ಕೊರಂಟ್‌ದ ಪಂರ್ದ್[ಗೊಂಕು] ಕೆಂಪು ಇಜಾಂಡ ಸರ್ದನ‌ವಾ‌ದ್ ಮಂಜಲ್ ಉಪ್ಪು‌ಡ್. ಈ ಪಂರ್ದ್‌ದ ರುಚಿ ಚೀಪೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚೂರ್ ಕನೆರ್ ಆದ್ ಉಪ್ನುಂಡು. ಕೊರಂಟ್‌ನ್ ಸುಟ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಚೂರ್ ಪೊ‌ರ್ತ್ ಆದ್ ಚೋಲಿ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ತಿಂದ್ಂಡ ರುಚಿ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯಗ್ ಗೊಂಕು‌ನ್ ಕೊನೋದು ಕಾಜು ಫೆನ್ನಿ ಪನ್ಪುನ ಗಂಗಸರೊನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಕೊರಂಟ್‌ದ ಉಪಯೋಗ

## ಬೀಜದ ವಿದೊಕುಲು

## ಮರತ್ತ ಉಪಯೋಗ

## ಕೊರಂಟ್‌ನ್ ಗಲಸುನೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆ

**ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆ** ನಮ ದೇಸೊದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬಡಕಾಯಿದ ಕಡೇ ಬಾಗೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಜಿಲ್ಲೆ. ಜಿಲ್ಲೆದ ಆಡಳಿತ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಬೀದರ್ ನಗರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ಬಡಕಾಯಿದ ಕಡೆಟ್ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ,  ಬೀದರ್‌ಗ್ ರಾಜ್ಯದ ಕಿರೀಟ ಪಂಡ್ದ್ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು. ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಮರೆಡ್ಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಗರೆಡ್ಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊದ ಲಾತೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಒಸ್ಮಾನಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊದ ನಾಂದೇಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಉಲ್ಲ. NH-9 ಬುಕ್ಕೊ NH-218 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಲು  ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಲಕ ಪೋಪ. ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು ೮ ತಾಲೂಕುಲು ಉಲ್ಲ, ಒಟ್ಟು ೫೭ ಹೋಬಳಿ, ೧೭೪ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, ಅಂಚನೆ ೬೨೧ ಹಳ್ಳಿಲು ಉಲ್ಲ.

ಬೀದರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಕಾರ ಜಿಲ್ಲೆ ರಾಜ್ಯೊಡು 19ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿದ ಪ್ರಕಾರ ಮುಲ್ಪದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 15,02,373 ಉಂಡು. ಜಿಲ್ಲೆದ ಇಸ್ತೀರ್ನೊ 5448 ಚದರ ಕಿಮೀ. ಉಂಡು.
## ಇತಿಹಾಸೊ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಡಕಾಯಿದ ಕೊಡಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಸಾರ ವರ್ಸೊಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಕಾಲೊದ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಸುರುಟು ಬಾದಾಮಿದ ಚಾಲುಕ್ಯೆರ್ 6 ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಯಾಣಿದ ಚಾಲುಕ್ಯೆರ್ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೨ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಮಹತ್ವದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕೆರ್ ಆಯಿನ ಬಸವೇಶ್ವರನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ವೀರಶೈವ ಚಳುವಳಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. 14ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುಟು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು ಈ ಪ್ರದೇಶ ವಾರಂಗಲ್‌ದ ಕಾಕತಿಯೆರೆನ ಅಡಿಟ್ ಇತ್ಂಡ್. ೧೩೪೭ಡ್ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನತೆದ ಆಡಳಿತೊದ ಭಾಗ ಆಂಡ್, ಬುಕ್ಕೊ ೧೫ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಹ್ಮದ್ ಶಾ ವಾಲಿನ ಅಧೀನೊಡು ಬತ್ತಿಬುಕ್ಕ, ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್-ಬೀದರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಈ ಕಾಲೊಡು ಈ ನಗರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೊಡು ಬುಲೆಂಡ್, ಬಹ್ಮನಿಲೆನ ಅವನತಿದ ಬುಕ್ಕ, ಬರಿದ್ ಶಾಹಿ ರಾಜವಂಶ 1619ಡ್ ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಲೆನ ಸ್ವಾಧೀನೊಗು ಬರ್ಪಿನ ಮುಟ್ಟ ಬೀದರ್ ನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ 1656ಡ್ ಔರಂಗಜೇಬ್ ನ ಅಧೀನೊಡು ಮೊಘಲ್ ವಶೊಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್. 1948ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಸೇರುನ ಮುಟ್ಟ ನಿಜಾಮ್ ಲೆನ ಅಡಿಟ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಭಾಗವಾದ್ ಪುನರ್ಸಂಘಟನೆದ ಕಾಯ್ದೆನ್ ಅನುಸರಿಸವುಂಡು. ೧೯೫೬ಡ್ ಬೀದರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಭಾಗ ಆಂಡ್.
## ಮುಖ್ಯೊವಾಯಿನ ತಾಲೂಕುಲು
#ಬೀದರ್
#ಔರಾದ್
#ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ
#ಹುಮನಾಬಾದ್
#ಭಾಲ್ಕಿ
ಬಸವಣ್ಣೆರ ನೇತೃತ್ವೊಡು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಶರಣೆರ ಕ್ರಾಂತಿ ನಡತಿನ ಜಾಗೆ ಬೀದರ್. ಕಲ್ಯಾಣೆರ ಚಾಳುಕ್ಯೆರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಜಾಗೆ. ಮಹಮ್ಮದ್ ಗವಾನೆನ ಮದ್ರಸಾ ಇಪ್ಪುನ ಊರು.

## ಮುಖ್ಯೊವಾಯಿನ ಸುದೆಕುಲು

#ಮಾಂಜರಾ
#ಚುಳಕಿ
#ಗಂಡೋರಿ
#ಮಾಣಿಕ ನಗರವಾಲಾ
ನವ ಶಿಲಾಯುಗೊದ ಕಾಲಡ್ ಚಾಳುಕ್ಯೆರ್, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟೆರ್, ದೇವಗಿರಿತ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹೈದರಾಬಾದ್ದ ನಿಜಾಮೆರೆನ ಆಡಳಿತೊಗ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಶರಣೆರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್.

ಬೇದರ್ ನಗರೊದ ನೀರ್ದ ಝರಿಕುಲು ಸ್ವಯಂ ಭೂ ಶಿವಲಿಂಗೊ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯ, ನರಸಿಂಹ ಝರಣಿ, ಸಿಖ್ ಸಂತ ಗುರುನಾನಕೆರ್ ಬೀದರ್ಗ್ ಬತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ಆರೆನ ಚಿಮ್ಮುದ್ ಬತ್ತಿನ ಪನ್ಪಿನಂಚಿನ ನಾನ್ಕ ಝರಾ, ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯೆರೆನ ಶುಕ್ಲತೀರ್ಥ ಇತ್ಯಾದಿಲು.
## ಬಾಸೆ

## ಉಲ್ಲೇಕ

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ವರ್ಗೊ:ಜಿಲ್ಲೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲು
ಬೂತಾಯಿ

thumb|ಬೂತಾಯಿ
**ಬೂತಾಯಿ** ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಕಡಲ್‌ದ ಮೀನ್. ಉಂದು ಉಪ್ಪು ನೀರ್‌ಡ್ ಬದುಕುಂಡು. ರೆಕ್ಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೀಲದ ಸಾಯೊಡು ಉಂದು ನೀರ್‌‍ಡ್ ನೀಂದುಂಡು. ಉಂದು ತೆತ್ತಿ ದೀಪುಂಡು. ಉಂದೆತ ಕಿನ್ನಿನ್ ತರು ಬೂತಾಯಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬೂತಾಯಿ ಪನ್ಪಿನ ಮೀನ್ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಬಾರಿ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆತ್ಂಡ್.

## ಬೂತಾಯಿದ ಬಳಕೆ
ಬೂತಾಯಿ ಸಾರ್, ಬೂತಾಯಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ, ಬೂತಾಯಿ ಕೈತಿನ, ಬೂತಾಯಿ ನುಂಗೆಲ್ ಸಾರ್

## ಮರ್ದ್‌ಗಾದ್ ಬೂತಾಯಿದ ಬಳಕೆ
ಬೂತಾಯಿ ಮೀನ್‌‍ನ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಲೆಡ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್ ಅಚ್ಚಿಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತಿಗಲೆ ಬೇನೆಗ್, ಶಕ್ತಿದ ಟಾನಿಕ್ ಆದ್ ಉಂದೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮೀನ್‌ಲು
ಕಾಟ್ ನೆಲ್ಲಿ

ಉಂದು ಮರ ಟ್ ಆಪಿನ ಕಾಯಿ. ನೆಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಫಿಲ್ಲಾಂತಸ ಎಂಬ್ಲಿಕ. ಉಂದೆನ್ ದೀಪಾವಳಿದಾನಿ ತುಲಸಿ ಕಟ್ಟೆಡ್ ನಡ್‍ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಲ್ಲಿಡ್ ಎಣ್ಣೆ, ಉಪ್ಪಡ್ ಇಂಚ ಬಗೆ ಬಗೆತ ವಸ್ತುಲೆನ್,ತಿನರೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ಮರ್ದ್ ದ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತ್ ಉಂದು.

## ನೆಲ್ಲಿದ ವಿದಿಕುಲು
# ಹೈಬ್ರೀಡ್ ನೆಲ್ಲಿ
# ಊರುದ ನೆಲ್ಲಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಕಾಯಿಲು
ಬೆದ್‍ರ್

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಬೆದ್‍ರ್ ಇಡೀ ಭಾರತೊ ದೇಸೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕರ್ಂಬು ಜಾತಿದ ಪುಂಡೆಲ್‍ಡ್ ಬುಲೆಪುನ ದಯಿ. ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ **Bambuseae**.
* ಬೆದ್‍ರ್ / bæmbuː /(Bambusoideae) ಪಂತಿದ ಕುಟುಮ್ಮೊಗು ಸೇರ್‌ನ ೬೦ ವರ್ಸೊ ಬುಲೆಪುನ ಒಂಜಿ ದಯಿ. ಉಂದು ಪೂ ಬುಡ್ಪುನ ಜಾತಿದ ಪಂತಿದ ಕುಟುಮ್ಮೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಉಪವರ್ಗೊ.
* ಪಂತಿದ ಜಾತಿಡ್ ಉಂದೊಂಜಿ ಮಲ್ಲ ದಯಿ(ಸಸ್ಯೊ). ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ಬುಡೊ ಉರೂಂಟಾದ್, ಅಯಿನ್ ಅಡ್ಡೊ ಚಿಗಿತ್ತ್‌ಂಡ ಉಲಯಿ ಗೋಲೆಯಾದಿಪ್ಪುನ ಅಂಚನೆ ಅಯಿತ ಬುಡೊಕ್ಕ್ ಮುಟ್ಟ ಉರುಂಟು ಇಪ್ಪುಂಡು.
* ಉಂದೊಂಜಿ **ಏಕದಳ** ಸಸ್ಯೊ. ಉಂದು ಬೇತೆ ಮರಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಆದರ್ತ್‌ದ್ ಏತ್ ಎತ್ತರೊಗುಲಾ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಪುಂಡೆಲಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಬುಡೊ ಕಂಬೊದಂಚನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.
* ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ಬುಡೊ, ಬೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಜಿಗುಟಾಯಿನೆಡ್ದಾವರೊ ಉಂದು ಬಾರಿ ಬೇಗೊ ಬುಲೆಪುನ ಒಂಜಿ ಸಸ್ಯೊ. ಕೆಲವು ಬೆದ್‍ರ್‍ಲು ೨೪ ಗಂಟೆಗ್ ೮೮.೯ ಸೆಂಟಿಮೀಟ್ ಬುಲೆಪುಂಡುಂದು. ಪ್ರತಿ ೨ ನಿಮಿಸೊಗು ೦.೦೨ ಇಂಚ್ ಬುಲೆಪುಂಡು.
* ಬೆದ್‌ರ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ಆರ್ಥಿಕವಾದ್ ಗಮನಾರ್ಹೊ ಸ್ತಾನೊ ಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್. ತೆನ್ಕಾಯಿ ಏಸ್ಯೊ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಸ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಡಾಯಿ ಏಸ್ಯೊಡು ಇಂದೆನ್ ತೆನಸಾದ್‍ಲಾ ಬಳಕೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಇಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಕಚ್ಚಾ ಉತ್ಪನ್ನೊಲು ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಬೆದ್‍ರ್ ಮರಡ್ದ್ ಗಟ್ಟಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಟ್ಟಿಗೆ ಅತ್ತಂಡ ಕಾಂಕ್ರೇಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕರ್ಬೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಹಿಗ್ಗುನ ಅತ್ತಂಡ ಕುಗ್ಗುನ ಸಕ್ತಿನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ಂಡ್.

## ತಿನಸ್‍ಗ್ ಬಳಕೆ

# ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ಪುಂಡೆಲ್ಡ್ ಕೊಡಿಪುನ ಸುಮಾರ್ ಒಂಜರೆ ಪೀಟ್ ಉದ್ದದ ಮುಂಗೆನ್ ಕೊಯ್ದ್ ಮಾರುವೆರ್ ನೆಕ್ಕ್ ಕಣಿಲೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸನ್ಣ ಕೊಚ್ಚಿದ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ನೀರ್‌ಡ್ ನೆನೆತ್ ದೀವೊಡು (ನೀರ್ ಬರಲಿತೊಂದೇ ಉಪ್ಪೊಡು) ಮನದಾನಿ ನೆನೆಪಾದ್ ದೀತಿ ಪದೆಂಗಿದೊಟ್ಟುಗು ಆಜಾವೆರ್. ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ದೈ ಸೈಯೆರೆ ಅನಗ ಐಟ್‍ ಆರಿ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್‍ ಆರಿತ್ತ ಲೆಕ್ಕ ಒಣಸ್‍ಗ್‍ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬೆದ್‍ರ್‌ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ವಸ್ತುಲು
ಬಟ್ಟಿ, ತಡ್ಪೆ, ಲೆಂಚಿ, ಕೆರ್ಪು, ಅತ್ತರ್ ತಟ್ಟಿ, ಸೇರ್, ಪಾವು, ಗುಂಡದಡ್ಡೆದ ಬುಟ್ಟಿ, ಬಿರಿಯಾನಿದ ಬೆದ್‍ರ್‌ದ ಅಂಡೆ, ಕಂಬುಳೊಡು ಎರು ಗಿಡಪು ಬಡು, ಇಂಚ ಬೇತೆ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ದೊಂಪದ ಕಂಬೊ, ಮಿತ್ತ ಪಾಡ್ಯರೆ ತಲಕೆ, ಇಲ್ಲ್‌ದ ಮಾಡ್‍ಗ್ ಪಾಡ್ಯರೆ ಅಡ್ಡ ಆದ್‍ಲಾ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.
* ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ bamboo ಬಾಂಬು
* ತುಳುಟು **ಬೆದ್‍ರ್**
* ಕನ್ನಡೊಡು **ಬಿದಿರು**/ Bidiru
* ಮಲಯಾಳೊಡು ബാംബൂ/bāmbū
* ತಮಿಳುಡು மூங்கில் / Mūṅkil

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಬೆದ್‍ರ್ ರಾಜನ್ ಪೋಪುನು

ಬೆದ್‌ರ್ ಪುಟ್ಟುದು 40 ಡ್ದ್ 80 ವರ್ಸೊದ ಉಲಾಯಿ ಪೂ ಬುಡ್ದು ಸೈಯರೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು ನೆನ್ ರಾಜನ್ ಪೋಪಿನಾಂದು ಪನ್ಪೆರ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ತುಳುವೆರೆನ ಬದ್ಕ್‌ಡ್ ಬೆದ್‍ರ್ ನಿತ್ಯೊಲಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಬೆದ್‍ರ್ದ ಪುಂಡೆಲ್‍ಗ್ ಐವ ಒರ್ಸ ಆಯ್ಯುಸೊಗೆ. ಬೆದ್‍ರ್ ಬುಲೆವರ್ ಈಟ್ ದಾಲಾ ಬೊಡುಂದು ಇಜ್ಜಿ. ಅವು ಐವ ಒರ್ಸೊ ಆನಾಗ ತನ್ನ ಉಡಲ್‍ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಬೂಮಿಗ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ತನ್ನ ವಂಶಾಭಿವ್ರುದ್ದಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸೈಪುಂಡು.
ಬೆದ್‌ರ್‌ಡ್ ಪಾಯಿ ಆಪುನೈಕ್ ರಾಜಂದರಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಅರಿದಾಂತಿನ ಕಾಲೊಡು ರಾಜಂದರಿನ್ ಬೆಯಿಪಾದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಬಗೆ
ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಮಲ್ಲ ವಿಶಾಲವಾಯಿನ ಬೆದ್‍ರ್ ಪೂ ಬುಡ್ರ ತಯಾರಾಯಿನದ ಪುಂಡೆಲ್ದ ಅಡಿತ್ತ ಬಲ್ಲೆ ಕುತ್ತಿನ್ ಕೆತ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜೆ ಸಮತಟ್ಟ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಂಬಿ ಅಡಿತ್‍ದ್ ದೀಪಿನವುಲಾ ಉಂಡು. ಇಂಚ ಮಲ್ತ್ಂಡ ರಾಜನ್ ಅರಿನ್ ಪೂಜರ ಸಲಭ ಆಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ಮುದೆಲ್ಡ್ ನಾಲೈನ್ ಮುಡಿ ಅರಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ಬೆದ್‍ರ್‍ದ ಅರಿನ್ ಬೈಪಾವರ ಬಲ್ಲಿ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾದ್, ಕಲ್ಲ ಗುರಿಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಜ್ಜೆರ್‌ಡ್ ಕುಟ್ಟುದು ಅರಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಈ ರಾಜನ್‍ದ ಅರಿ ಎಲ್ಯಗೋದಿದ ಆಕಾರ ಉಂಡು. ಈ ಅರಿನ್ ಗಂಜಿ ಮಲ್ಪುನು ಬಾರಿ ಕಡಿಮೆ.ಕೆಲವೆರ್ ರೊಟ್ಟಿ ನನ ಕೆಲವೆರ್ ದೋಸೆ ಅಮ್ಚನೆ ಇಡ್ಲಿ ಮಲ್ಪಿನಲಾ ಉಂಡು. ತಿರ್ತ್ ಬೂರ್ದಿನ ಬೆದ್‌ರ್‌ದ ಬಾರ್‌ನ್ ಪೂಜಿದ್ ಕೊಂಡೋದು ಮೆತ್ತ್‌ದ್ ಅರಿ ಮಲ್ತೀಪೆರ್‌. ಏತೋ ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟಲಾ ದೆತ್ತ್ ದೀವೊಲಾಯಿನ ಈ ಅರಿ ಉಣರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮರ್ದ್‌ಗಾಪುಂಡು. ಉಂದು ಇನಿ ಕೋಡೆ ಗೊತ್ತಾಯಿನ ಸಂಗತಿ ಅತ್ತ್. ಅನಾದದಿ ಕಾಲೊಇಡ್ದಿಂಚ ಉಂದೆತ್ತ ಅರಿನ್ ತಿನೊಂದು ಇತ್ತೆರ್‌. ಉಂದೆಡ್ದ್ ದಾಲ 10-60 ಬಗೆತ್ತ ತಿನಸ್ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡುಂದ್ ಪಣ್ಪದೆರ್‌ ತಿಂಡಿದಕುಲು.

## ಅರೋಗ್ಯದ ಬಗೆಟ್
ಆರೋಗ್ಯದ ದಿಟ್ಟಿಡ್ ಈ ಅರಿನ್ ತಿನಸ್‍ದ ರೂಪೊಡು ತಿಂದ್ಂಡಾ ಎಡ್ಡೆ. ಬೆದ್‌ರ್‌ದ ಅರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಹಾರವಾದುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ಟ್‌ ಮೈ ಬುಳೆಪ್ಪಾವುನ ಅಂಶ ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ. 'ಎ' ಬುಕ್ಕೊ 'ಸಿ' ಜೀವಸತ್ವಲಿಪ್ಪುನೈಡ್ದಾತ್ರ ಚರ್ಮ, ದೃಷ್ಟಿ ಅಂಚನೆ ಕೂಲಿದ ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ತಿನಸ್ ಉಂದು. ಎಲು ತರೆವುನೈನ್ ಉಂದು ಉಂತಾವುಂಡು. ಗಂಟ್ ಬೇನೆದಕುಲು ಉಂದೆತ್ತ ಗಂಜಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೆತ್ತದ ನೆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಗತ್ತ ನೆಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಪರೊಡುಂದ್ ಆಯುರ್ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪಣ್ಪುಂಡು. ಬಲ ದಾಂತಿನಕ್ಲೆಗ್, ಬಂಜಿನವು ಪೊಂಜೊವದೆಲೆಗ್, ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಈ ಅರಿತ್ತ ನುಪ್ಪು, ಅಡ್ಯೆ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ. ಅದಿವಾಸಿಲುನಕುಲು ಅಕ್ಲಡೆಗ್ ಬಿನ್ನೆರ್ ಬತ್ತೆರ್‌ದಾಂಡ ಈ ಅರಿತ್ತ ಗಂಜಿಗ್ ಸಿಗತ್ತ ನೆಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಕೊರ್ಪುನುಗೆ.

## ನಂಬಿಕೆ
ಬೆದ್‌ರ್ ಪೂ ಬುಡುಂಡ ಬರೆಗ್ಗಾಲ ಬರ್ಪುನುಗೆ'

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿ

ತುಳುನಾಡ್ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿನ ಪ್ರದೇಶ. ಕೃಷಿಟ್ಟ್ ಕಂಡದ ಕೃಷಿ ಬುಕ್ಕೊ ತೋಟದ ಕೃಷಿ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ತೋಟದ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನಕಲೆಗ್ ಕೃಷಿಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡದ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಣಿ/ಸಾಗೋಲಿ, ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಳಿದಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡೊನು ಸರಿ ಮಾಲ್ಪುನವು, ದಪ್ಪುನವು,ಬಾರ್ದ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುನವು, ನೇಜಿ ನಡುಪುನವು, ನೇಜಿ ಬುಲೆದ್ ಕೇಯಿ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕುರಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬುಲೆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಯಿ ಕೊಯ್ದ್ ಬಾರ್ ಬೇತೆ ಬಯಿ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ಒಟ್ಟುಗು ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಲಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಂಡ ಇತ್ತಿನಾಯಗ್ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಳಿ ಇತ್ತಿನಾಯೆ ಪಂಡ್ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
 
## ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೋಳಿದ ಬುಳೆಕುಲು
* ಬಾರ್ 
* ಉರ್ದು, 
* ಕುಡು, 
* ಪದೆಂಗಿ/ಪದೆಂಜಿ
* ಪೇರ್ ಪದೆಂಗಿ/ಪದೆಂಜಿ 
* ಆವಡೆ, 
* ಎಡ್ಮೆ/ಎಣ್ಮೆ 
* ಕಂರ್ಬು 
* ಗುಳ್ಳ, 
* ತೌತೆ/ಸೌತೆ, 
* ತೆಕ್ಕರೆ, 
* ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿ
* ಕೆಂಬುಡೆ
* ಕುಂಬುಡ
* ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ
* ಮನೊಲಿ
* ಮುಂಚಿ
* ಕಂರ್ಬು

## ಇತಿಹಾಸೊ
ತುಳುನಾಡ ಸೀಮೆಡ್ ಜನಕುಲು ಕೆಲವು ರೀತಿಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್ ಸರಿ ಸುಮಾರ್ ೩ ಬುಕ್ಕೊ ೪ ನೇ ಶತಮಾನಡೇ ಶುರುವಾಯಿನಂಚಿನ ನಾಡ್ ಹಿರಿಯಾಕುಲು ಪನ್ಪಿನ ಕೇಂಡ ಈ ತುಳುನಾಡ್ ಪರಶುರಾಮ ದೇವೆರೆನ ಸೃ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‌‌‌ಷ್ಟಿದ ಈ ತುಳುನಾಡ್. ಸರಿಸುಮಾರ್ ಉಡುಪಿ ಸುರುವಾಂಡ ಬಾರ್ಕೂರು ಮುಟ್ಟ ಇತ್ತಿದಿನ ಈ ತುಳುನಾಡ್ ಹಿಂದು, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಅಂಚೆನೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೂರ ಜಾತಿ, ಭೇದ, ಮತ ಪನಂದೆ ಅಣ್ಣೆ ಮೆಗ್ಯೆಲು ಲೆಕ ಬದುಕುನಂಚಿನ ಈ ತುಳುನಾಡ್. ಈ ಭೂಮಿಡ್ ಜನಕುಲು ಅಕುಲೆನ ಜೀವನದ ಬಂಜಿದ ಬಡವುಗಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೈ ಕಸುಬು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕುಲಕಸುಬುಲೆನ್ ಅಕುಲು ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

## ಕಸುಬುಲು
ತುಳುನಾಡ್ದ ಕೆಲವು ಕೈ ಕಸುಬು ಮೂಲು ತೂಕ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಳಿ, ತೋಟ, ಕೈ ಕಂಜಿ, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕರ, ನಟ್ಟಿಕ್ಕಾಯಿ, ಉಂದು ಪೂರ ತುಳುವೆರೆ ಜೀವನ ಸಾಗವುನ ಕೆಲ ಸಾದಿಲು. ಈತ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಕಿ ಕೆಲಸಲ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ತುಳುವೆ ಪನ್ನಗ ಅಯೆ ಯೇಪಲ ಕಷ್ಟೊಡು ಇತ್ತ್‌ನಾಯಗ್ ಪುಗೆಲ್ ಕೊರ್ಪಿನಾಯೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ತುಳುವೆ ಪನ್ನಗ ಅಯೆ ಭೂತಾರಾದನೆ, ಧೈವಾರಾದನೆ, ಅಂಚೆನೆ ಅಚಾರ, ವಿಚಾರ, ನಂಬಿಕೆಲು, ಆಚರೆನೆಲು ಪೂರ ನೆಲೆವೂರಿನ ಈ ನಾಡ್.

## ಬೆನ್ನಿತ ಬಗೆಕುಲು
ನಮ್ಮ ನಾಡ್ದ ಬೆನ್ನಿ ಪನ್ನಗ ಭಾರೀ ಒಂಜಿ ಉಲ್ಲಾಸ ಅಂಚೆನೆ ಉತ್ಸಾಹಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಮ್ಮ ನಾಡ್‍ದ ಬೆನ್ನಿಡ್ ೩ ತರೊತ್ತ ಬುಲೆ ಉಂಡು
* ಏನಿಲ್/ಏನೆಲ್
* ಸುಗ್ಗಿ
* ಕೊಳಕ್ಕೆ (ಪಾಂಡಿ)
ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ
* ಇಡೇ ಕೊಳಕ್ಕೆ
* ಪಟ್ಲ - ಪಂದ್‌ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ಪುದರ್‌ಲ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಉಂದು ಮೂಜಿ ಬುಳೆಕುಲು ಹೆಚ್ಚ ಜನ ಬೆನ್ಪೆರ್. ಕೋರಿ ಕಿಲೆಪುನ ಸಬ್ದ ಕೇಂಡ್ದ್ ಕಂಡ ಮಲ್ಪುನಕುಲ ಚಳಿ, ನಿದ್ರೆನ್ ಎನ್ನಂದೆ ಎರುಕುಲೆನ್ ದೇರೊಂದು ಪದ್ಯ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಪನ್ನೋಂದು ಭಾರಿ ಉಲ್ಲಸೊಡ್ ಕಂಡದ ಬರಿಕ್ ಪೋವೆರ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ತುಳುವೆರ್ ಪನಿ ಬೇಲೆಂದ್ ಪನುವೆರ್. ಆ ಕಂಡಗ್ ಏತದ ಮೂಲಕ ನೀರ್ ಪಾಡುವೆರ್, ಅಂಚೆನೆ ಅವೆಕ್ ಬೋಡಾಯಿನಂಚಿನ ಗೊಬ್ಬರ, ಕ್ರಿಮಿ, ಕೀಟಗುಲೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ದುಮ್ಬುದಕುಲು ಇತ್ತೆದಲೆಕ ವಿ‌‌‍ಷದಿಂಜಿನ ಮರ್ದ್ ಪಾಡುಜೆರ್ ಅಪಗ ಜೀವಾಂಶ ಇತ್ತಿನ ಮರ್ದ್ ಪಾಡೊಂದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಪಗದ ಜನಕುಲೆಗ್ ವಾ ತರೊತ್ತ ರೋಗ ರುಜಿನೊಗುಲು ಬರೋಂದು ಇಜ್ಜಂಡ್. ಆರೊಗ್ಯನೇ ಭಾಗ್ಯ ಪನ್ಪಿನ ಬಾಸೆ ಸತ್ಯಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಕುಲು ನೂದು ವರ್ಸ ಬದುಕು ತೂಯಿನಕುಲು. ಅಕುಲೆನ ಬೇಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಅಕುಲೆಗ್ ಭಾರಿ ಆಸಕ್ತಿ, ಮೋಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಕುಲೆನ ಬೇಲೆಡ್ ವ್ಯಾಯಮ ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಉದ್ಯೋಗ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವರ್ಗೊ:ಬೆನ್ನಿ
ವರ್ಗೊ:ಕೃಷಿ
ಬೆಂಡೆ

**ಬೆಂಡೆ**ಕಾಯಿ ಪಂಡ ಕಜಿಪುದ ಕಾಯಿ ಬೆಂಡೆ ಕಾಯಿದ ದಯಿಟ್ ಪೂ ಬುಳೆದ್ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ತರಕಾರಿ ಆದ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಲೇಡಿಸ್ ಫಿಂಗರ್, ಹಿಂದಿಡ್ ಬಿಂಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಬಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಗೂಂಬೊ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಅಬೆಲ್‍ಮಾಸ್ಕಸ್ /ಹೈಬಿಸ್ಕಸ್ ಎಸ್ಕ್ಯುಲೆಂಟಸ್. ಈ ತರಕಾರಿನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಬೆಂಡೆದ ಸಾರು, ಸುಕ್ಕಾ, ಪಲ್ಯ, ಬಜೆ, ಪೋಡಿ ಇತ್ಯಾದಿಲೆನು ಮಲ್ಪುವೆರು. ಉಂದು ಆರೋಗ್ಯಗು ಎಡ್ಡೆ. ಅಂಚೆನೆ ದೇಹೊಗು ನಾರ್‍ದಂಶೊನು ಒದಗಾವುಂಡು ಉಂದೆತ ಬಣ್ಣ ಗಿಳಿಪಚ್ಚೆ. ಈ ತರಕಾರಿದ ಉಲಾಯಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಬೀಜೊನು ಅಂಚೆನೆ ಪೆಜ್‍ದ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಈ ತರಕಾರಿ ಪೂರಾ ಕಾಲೂಡು ಬುಲೆವುಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್
* ಇಂಗ್ಲಿಸ್ - ಲೇಡಿಸ್ ಫಿಂಗರ್/Ladies Finger
* ಹಿಂದಿಡ್ - ಬಿಂಡಿ
* ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ - ಗೂಂಬೊ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೇರ್
* ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ - ಅಬೆಲ್‍ಮಾಸ್ಕಸ್/ಹೈಬಿಸ್ಕಸ್ ಎಸ್ಕ್ಯುಲೆಂಟಸ್
* ಕನ್ನಡ - ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ ಜ್ಞ
* ಕೊಂಕಣಿ - ಬೆಂಡೊ

## ಬೆಂಡೆದ ಮೂಲ
ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ಅಂದಾಜಿದ ಲೆಕ್ಕೊ ಬೆಂಡೆದ ಉಗಮ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಉಷ್ಣವಲಯ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್ 1216 ಡ್ದ್ ದುಂಬು ಯುರೋಪ್ ದಕುಲು ಉಂದನ್ ಬುಳೆಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೆಂಡೆ ಉಷ್ಣವಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯ ಇಂಚ ರಡ್ದ್ ಜಾಗೆಗ್‍ಲಾ ಹೊಂದೊಂದು ಬುಳೆವುನ ದೈ.

## ರೂಪೊ
ಬೆಂಡೆದ ದಯಿ ಅಂದಾಜಿಡ್ 2 ಮೀ. ಎತ್ತರ ಮುಟ್ಟ ಬುಳೆವುಂಡು. ಅಪ್ಪೆ ಬೇರ್‌ದ ಸಮೂಹ ಬುಕ್ಕೊ ಉದ್ದದ ದಂಡ್ ದಂಚ ಉಪ್ಪುನ ಈ ದೈತ ದಂಟ್‍ದ್ ಮೆಲ್‍ಡ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಮಕ್ಕ್ ದಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ದೈ ಬುಳೆವೊಂದು ಬತ್ತಿನಂಚನೆ ಇರೆತ ಇಡೆಟ್ಟ್ ಇಜ್ಜಂಡ ದಂಡ್‌ದ ಕೊಡಿಟ್ ಬೆಂಡೆದ ಪೂ ಬುಳೆವುಂಡು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಈ ರೀತಿದ ಪೂ ಬುಳೆಪುನೆಕ್ಕ್ ಸಾಲಿಟರಿ ಸೈರ್ಮ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಬೆಂಡೆದ ವಿದೊಕ್ಕುಲು
* ಊರುದ ಬೆಂಡೆ
* ಗಾಟಿ ಬೆಂಡೆ
* ಕೆಂಪು ಬೆಂಡೆ

## ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಯೋಗೊಲು
ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ ಆರೋಗ್ಯೊಗ್ ಏತ್ ಎಡ್ಡೆನಾ ಅವೆತ್ತ ನೀರ್ಲಾ ಆತೇ ಎಡ್ಡೆ. ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಸೊಲು ಉಲ್ಲ. ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಡ್ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ರಂಜಕ, ವಿಟಮಿನ್ ಎ, ಬಿ, ಸಿ, ಥಯಾಮಿನ್ ಬುಕ್ಕ ರೈಬೋಫ್ಲಾವ್ ನಂಚಿನ ಪೋಷಕಾಂಸೊಲು ಉಲ್ಲ.

### ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಇತ್ತಿನಕುಲೆಗ್
ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಯ ತಿನ್ಪುನೆರ್ದಾವರ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಇತ್ತಿನ ರೋಗಿಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಯೋಜನ ಉಂಡು. ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಬೆಂಡೆಕಾಯಿದ ನೀರ್ ನ್ ದಿನೋಲಾ ಪರ್ಂಡ ನೆತ್ತೆರ್‍ಡ್ ಸಕ್ಕರೆದ ಅಂಸ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.

### ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆನ್ ಸುದಾರಿಸಾವುಂಡು
ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆದ ಸಮಸ್ಯೆಗ್ ಬೆಂಡೆಕಾಯಿದ ನೀರ್ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ. ಬೆಂಡೆಕಾಯಿದ ನೀರ್ ಡ್ ಫೈಬರ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಬಲಪಡ್ಪುಂಡು, ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಆಮ್ಲೀಯತೆನ್ ನಿವಾರಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಜಿನ್ ಶುದ್ಧ ಮಲ್ಪುಂಡು.

### ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು
ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಡ್ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು, ಉಂದು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಬದಲಾವಣೆದ ಕಾಲೊಡು ಶೀತ, ತೆಮ್ಮ, ಜ್ವರ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ವಾರೊಗು 1-2 ಸರ್ತಿ ಬೆಂಡೆಕಾಯಿದ ನೀರ್ ಪರ್ಲೆ ಪಂದ್ ತಜ್ಞೆರ್ ಸಲಹೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.

### ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್‌‍ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುಂಡು
ಬೆಂಡೆಕಾಯಿದ ನೀರ್ ಪರ್ಂಡ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಪುಂಡು. ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಡ್ ಫೈಬರ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ, ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುಂಡು.

## ಬೆಂಡೆ- ಚಿತ್ರ ದರ್ಶಿನಿ

ಫೈಲ್:Ladies Finger, Okra - വെണ്ട 03.JPG|thumb|Ladies Finger, Okra - വെണ്ട 03
ಫೈಲ್:Ladies Finger, Okra - വെണ്ട 04.JPG|thumb|Ladies Finger, Okra - വെണ്ട 04
ಫೈಲ್:Ladies Fingers Curry.jpg|thumb|Ladies Fingers Curry
ಫೈಲ್:Ladies finger pieces (Big size).jpg|thumb|Ladies finger pieces (Big size)
ಫೈಲ್:Ladies Fingers.jpg|thumb|Ladies Fingers
ಫೈಲ್:Ladies Finger grown almost above 12inches.jpg|thumb|Ladies Finger grown almost above 12inches
ಫೈಲ್:Ladies finger.jpg|thumb|Ladies finger
ಫೈಲ್:Ladies Finger, Okra - വെണ്ട 07.JPG|thumb|Ladies Finger, Okra - വെണ്ട 07


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ

**ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ** ದುಂಬು ಬೊಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಅಂದಾಜ್ ೬೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮಂಗಳೂರು-ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಹೆದ್ದಾರಿಡುಂಡು.

## ಪುದರ್‌ದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಬೆಲ್ಲೊದ+ಅಂಗಡಿ=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ರೂಪೊ ಪಡೆದಿಪ್ಪು. ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೊಲ್ ತೇರ್ ದ ರೂಪಾಂತರ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಆತ್ಂಡ್.(ದುಂಬು ಬೊಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್) ಬೇಲೆಕ್ಲು ಸೇರುನ ಜಾಗೆ, ಬಲಾವುದ ಕಲ್ಲ್‌ ಮಾರುನ ಅಂಗಡಿ ಇಂಚ ಪೂರ ಅರ್ಥೊ ಬತ್ತಿಪ್ಪು.

## ಕೃಷಿ-ಕಸುಬು
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿದಕ್ಲೆನ ಕಸುಬು ಕೃಷಿ. ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಕಂಡೊ ಬೇಸಾಯೊ, ತಾರಾಯಿ, ಕೊಕ್ಕೊ, ಬೀಜೊ ಮುಲ್ಪದ ಮಲ್ಲ ಬುಲೆಕ್ಕುಲು.

## ತೂವೊಡಾಯಿನ ಜಾಗೆ
#ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್‍ದ್ ಕಿಲ್ಲೂರುಗು ಪೋನಗ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
#ಬೆಳ್ತಂಗಡಿರ್ದ್ ಕಿಲ್ಲೂರು ಪೋನಗ, ನಾಲ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಡು ಎಡತ್ತ್ಗ್ ಪೊನ್ಡ 'ಚದ್ಕೂರ್ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ' ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗ ಕಾರ್ಣಿಕದ ಜಾಗ. 1996 ಇಸವಿಡ್ ಅಯುತ ಚಂಡಿಕಾ ಯಾಗ ಆಯಿನ ಜಾಗ ಉಂದು.
#ಉಜಿರೆಡ್‍ದ್ ದುಮಬು ಪೋನಗ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊ ತಿಕುಂಡು. ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊಗು ಪಿರಾಕ್‍ದ ಪುದರ್ ಕುಡುಮ ಪದವು.
#ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊಡು ಭಗವಾನ್ ಬಾಹುಬಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಉಂಡು.
#ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊಡು ಅಣ್ಣಪ್ಪನ ತಾನೊ ಉಂಡು.
#ಪವಿತ್ರ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆ ಉಂಡು.
# ದಿವ್ಯಾಶಿರ್ವಾದ ಚರ್ಚ್, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ಫ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ದೇವಾಲಯ)

## ಕೈತಲ್‍ದ ಪೇಂಟೆ
ಬೆಳ್ತಂಡಿಗ್ ಕೈತಲ್‍ದ ಪೇಂಟೆ ಗುರುವಾಯನ ಕೆರೆ ೮ ಕಿ.ಮೀ., ಉಜಿರೆಗ್ ೪ ಕಿ.ಮೀ.

## ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಇಸೇಸೊ
#**ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲ್** : ಬೆಳ್ತಂಗಡಿದ ಮಲ್ಲ ಆಕರ್ಷನೆ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲ್. ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಚಾರಣೊ ಪೋಪುನ ಸಾಹಸಿಲೆಗ್ ಪಂಡಿನ ಜಾಗೆ. ಇಂದು ಕಡಲ್‍ಡ್ದ್ ೧೭೮೮ ಅಡಿ ಎತ್ತೊರೊಡುಂಡು. ಇಂದೆನ ಮೇಲ್‍ಡ್ ನರಸಿಂಹಗಡ ಅತ್ತಂಡ ಜಮಲಾಗಡ ಪನ್ಪಿನ ಕೋಟೆ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಇಂದೆನ್ ಜಮಲಾಬಾದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೨೮೦೦ ಮೊಟ್ಟು ಬಡತ್ತ್‌ಂಡ ಜಮಗಲಾಗಡೊಕ್ಕು ಮುಟ್ಟೊಲಿ.
#ಬೆಳ್ತಂಗಡಿದ ಕೈತಲ್‍ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊ ದಾನೊ ಧರ್ಮೊಗು ಪುದರ್ ಪಡೆದ್‍ಂಡ್.
#ಕುತ್ಯಾರ್‍ಡ್ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಉಂಡು.
#ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಾಮಡ್ ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಉಂಡು.
#ಕಾಜೂರುದ ಮಸೀದಿ ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್.
# ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಪೇಂಟೆಡ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ದಕುಳು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ದಿವ್ಯಾರ್ಶೀವಾದ ದೇವಾಲಯ
#ರಡ್ಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೋಲೇಜ್, ಒಂಜಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೋಲೇಜ್, ಒಂಜಿ ಆಯುರ್ವೇದೊ ಕೋಲೇಜ್ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಬೆ೦ಡೆ

ಉಂದು ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿ.ಉಂದು ಕಡು ಪಚ್ಚೆ ಬುಕ್ಕೊ ಗಿಲಿಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಂಪು ಬೆಂಡೆಲಾ ಉಂಡು ಉಂದು ಊರ್ದ ಬೆಂಡೆದ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಅತ್ತ್. ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ದಯಿ ಒಂತೆ ಉದ್ದವಾದ್ ಬುಳೆಪುಂಡು.

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಪುದರ್ ಪೊಯಿನ ತರಕಾರಿ. ಉಂದೆನ್ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಪೆಂಟೆಡ್‍ಲಾ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

ಹಳ್ಳಿಡ್ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ಯೆರ್ಂಡ ಪೆಂಟೆಡ್ ಗೋಣಿಡ್ ಮಣ್ಣ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

## ಬೆಂಡೆಕಾಯಿನ ವಿದೊಲು
# ನಾಲ್ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಂಡೆ.
# ಆಜಿ ಪಟ್ಟಿತ ಬೆಂಡೆ.
# ಘಟ್ಟತ ಬೆಂಡೆ.
# ಕೆಂಪು ಬೆಂಡೆ
# ಊರುದ ಬೆಂಡೆ
ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು.
ನೆವಸ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಫ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಜಾಸ್ತಿ ತಿನ್ಯರ ಬಲ್ಲಿ. ಐನ ನ್ಯೊಲಿ ಆತ್ ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್.
ಮರ ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ ಡ್ ಪದೆ ಪದೆ ಕಡ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಯಾರು ಬೊಡಾಯಿನತ್ ಆಫುಂಡು

## ಬೆಂಡೆ ಕಜಿಪು
# ಬೆಂಡೆ ಪುಳಿಸಾರ್
# ಬೆಂಡೆ ಆಜಾದಿನ
# ಬೆಂಡೆ ಸಾರ್

## ಬೆಂಡೆದ ಬಳಕೆ
ಬೆಂಡೆದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಅವೆನ್ ದೈಡ್ದ್ ಕೊಯ್ದ್ (ಹೆಚ್ಚ ಬುಲೆಯೆರೆಲಾ ಬಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚ ಲತ್ತ್ ಲಾ ಬಲ್ಲಿ) ನೀರ್ ಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ನುಂಗೆಲ್ ಕುಂಟುಡು ಒಚ್ಚೊಡು. ಅಜಾವೆರೆಗಾಂಡ ಸಣ್ಣ ಓರೆ ಮೂರೊಡು. ಸಾರ್ ಗ್ ಆಂಡ ಒಂಜಿ ಇಂಚ್ ದಾತ್ ಮಲ್ಲ ತುಂಡು ಓರೆ ಮೂರೊಡು. ಕಜಿಪು ಬೆಯ್ಯನಗ ಕೈಲ್ ಪಾಡೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಅಂಟಂಟ್ ಆಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಬೇಸ

**ಬೇಸ** ತುಲುತ ರಡ್ಡನೆ ತಿಂಗೊಲು. ಬೇಸ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಭೂತೊಲೆನ ಪರ್ವ ದಿನೊ.

## ತುಳುತ್ತ ತಿಂಗೊಳ್‌ಲು

## ನಂಬಿಕೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು
ಬೇಸೊಪ್ಪು

ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ -curry leaf, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸಪ್ಪು/ಸೊಪ್ಪು/ತೊಪ್ಪು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಬೇಸೊಪ್ಪು/ಬೇವುಸಪ್ಪು/ಬೇವು ಇರೆ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‍ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ ಕಜಿಪುಗು ಪಾಡುನೆರ್ದಾವರೊ (curry leaves) ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ, ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಲುನ ಸೊಪ್ಪು/ತೊಪ್ಪು. ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪನಗ ಬೆಯ್ಯರೆಗ್ಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಗರ್ನೆಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗು ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರ್‍ನಗಲಾ ಈ ತೊಪ್ಪುನು ಬಳಸುಬೆರ್.

## ಉಪಯೋಗ
ಕಜಿಪ್ಪುಮಲ್ಪನಗ ಬೆಯ್ಯರೆಗ್ಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಗರ್ನೆಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಮಾಸದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಮಸಾಲೆ ಕಡೆನಗ ಬೇಸೊಪ್ಪು ಪಾಡುವೆರ್
ಪಚ್ಛ ಬಣ್ಣದ ಭೇಸೊಪ್ಪು ಮಸ್ತ್ ಅವ್ಶಧ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಸೊಪ್ಪು. ಕಾಂಡೇ ಲಕುದ್ ಉಂದೆನ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಕೂಜಲ್ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉದ್ದಲ ಬರ್ಪುಂಡ್. ಕಜಿಪುಗ್ ಒಗ್ಗರಣೇ ಪಾಡ್ರೇಗ್ ಉಂದು ಬೋಡ್. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ murraya koenigil ಬೆಸೊಪ್ಪುಡ್ ವಡೇ, ಛಟ್ಣೀ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆಸೊಪ್ಪುದ ಗೊಂಛಲ್ನು ಇಲ್ಲ್ದ ಎದುರುಡೂ ಕಟೂನ್ಡಾ ನೆತ್ತ ಕಮ್ಮೆನಗ್ ಉಮಿಲ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಬೆಸೊಪ್ಪುನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬೆಚ್ಛ ಮಲ್ತುದ್ ಮಂಡೇ ಪಾಡೂನ್ಡಾ ಕುಜಲ್ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡ್. ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಗಿಡೋನ್ ಇಲ್ಲದ ಎದುರುಡೂ ನಡೂನ್ಡಾ ಎಡ್ಡೇ.

## ರೋಗ ನಿರೋಧಕ
ಬೇಸೊಪ್ಪು ಒಂಜಿ ರೋಗನಿರೋಧಕವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸಕ್ಕರೆ ಸೀಕ್‍ದಕ್‍ಲ್ ಕಾಂಡೆ ಬಂಜಿ ಬಂಜಿಗ್ ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಇರೆನ್ ದಿನೊಲಾ ತಿಂದ್ಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಸೀಕ್ ಹತೋಟಿಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಜಿಪುಗು ಪಾಡ್‍ನ ಬೇಸೊಪ್ಪುನು ದಕ್ಕಂದೆ ಸರಿಯಾದ ಅಗ್ಗಿದ್ ತಿನೊಡು.

## ವಿದೊ
ಬೇಸೊಪ್ಪುಡು ಸುಮಾರ್ ಬಗೆತ್ತ ಬೇವು ಇರೆಕುಲು ಉಂಡು. ಅಂಡ ಅಯಿತ್ತ ಉಪಯೋಗೊಲು ಪೂರಾ ಒಂಜೇ

## ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ
ಎಲೆಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ: ತೇವಾಂಶ 66.3%; ಪ್ರೋಟೀನು 6.1%; ಕೊಬ್ಬು 1.0%; ಸಕ್ಕರೆ-ಪಿಷ್ಟದ ಅಂಶ 16.0%; ನಾರಿನ ಅಂಶ 6.4%; ಲವಣಾಂಶ 4.2%; ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ 810 ಮಿಗ್ರಾಂ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, 600 ಮಿಗ್ರಾಂ. ರಂಜಕ. 3.1 ಮಿಗ್ರಾಂ. ಕಬ್ಬಿಣ, 12,600 ಐ. ಯು ಕ್ಯಾರೋಟೀನ್ (ಎ ಜೀವಾತು ರೂಪದಲ್ಲಿ), 4 ಮಿಗ್ರಾಂ, ಸಿ ಜೀವಾತು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿ

ಮಂಡೆ, ಗುರ್ಕೆ, ಪೆದಂಗರೊಡು, ನೀರ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೆಚ್ಚ ಬೆಂದ್‍ರ್‍ ಮೀಯೆರೆ, ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ ತೇಪೆರೆ, ಪರಬೆರೆಗ್ ಕಾರ ಗಂಡ್ ಕೈಗಂಟ್ ಕಾರಗಂಟ್ ಸಾಕ ಕೊರಿಯೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿದ ನೀರೇ ಆವೊಡು.

## ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿ ಮಾನ್ಪುನಾ
ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಎಚ್ಚಿನ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಗೊತ್ತು ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಮಲ್ಲ ತಿಗಲೆದ ಬನ್ನಂಗಾಯಿ ತಾರಾಯಿನೊಂಜಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಕತ್ತಿಡ್ ಬೊಡ್‍ತ್ತಿನಾತ್ ಮಲ್ಲ ರಂಕ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಈ ರಂಕ ಕಡ್ಪುನಗ ತಿಪ್ಪಿ ದರಿಯಂದಿನಂಚ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದರ್ತ್‌ದಾಯಿನ ರಂಕೊನು ಪೆರದನೆದ ಉಲಾಯಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ತಾರಾಯಿನ್ ಪೂರಾ ಪೆರೆದಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲಿ ಆಯಿನ ತಿಪ್ಪಿ ಬೆಂದ್‍ರ್‍ದ ಮಂಡೆಡ್ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಮೀಯೆರೆ, ಬರಕಲ್‍ಡ್ ಗುರ್ಕದ ಅರ್‍ಕಂಜಿ ತೋಡಿಯೆರೆ, ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿಯೇ ಬೋಡು.

## ಗಲಸುನ
ಕಂಜಿ ಕೈ ಕಂಜಿದ ಬೈಪನೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಮರಯಿಗ್ ಪಾಡಿನ ಅರ್ಕಂಜಿ ತೋಡಿಯೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿ ಬೋಡು. ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ನೀರ್ ಗಲಸ್‍ದಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಂಕನೆ ಪಾಡುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ತಿಪ್ಪಿ ಬೇಗ ಹಾಳಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಅತ್ತ, ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಬೊಂಡ

ಲತ್ತ್ ತಾರಾಯಿಗ್ **ಬೊಂಡ** ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರಟ್ಟ್ ಆಪಿನ ತಾರಾಯಿಗ್ ಸುರುಟ್ಟು ತೆಂಡಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಂಡ ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಾರಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರೊಟ್ಟು ತಾರಾಯಿದ ಬೇರ, ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನು, ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಂಡದ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿದೊಟ್ಟು ತಾರೆದ ಫಲ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.

## ಬೊಂಡದ ಬಗೆಕುಲು

ತಾರೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕಕುಲು ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಬೊಂಡೊಲೆಡ್ಲಾ ವಿದೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು.ಪಚ್ಚೆ ಬೊಂಡ, ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡ, ಊರ್ದ ಬೊಂಡ, ದೀವು ಬೊಂಡ, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕಕುಲು ಉಂಡು. ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬಿಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇಡಿಕೆಲಾ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಬುಲೆಪಿನಿ ಕಮ್ಮಿ. ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡುಡು ಊರ್ದ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು.

## ಬೊಂಡದ ಬಾವೆ

ಬೊಂಡೂಡು ಲತ್ತ್ ಬೊಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಬುಲೆದ್ ಬೊಂಡ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ಲತ್ತ್ ಬೊಂಡೊಡು ಒಂತೆ ಬಾವೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ನೀರ್ ಪರಿಬುಕ್ಕೊ ಐತ ಉಲಯಿ ಬಜಿಲ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸೌಂಟುಡು ತಿನೊಲಿ. ಆಂಡ ಬುಲೆದಿ ಬೊಂಡೊದ ಬಾವೆನ್ ಕತ್ತಿಡೇ ಲಕ್ಕಾವೊಡಾಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ವ್ಯಾಪಾರದಲೆಕ್ಕ ಬೊಂಡದ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಉಂಡು. ತಾರಾಯಿ ಕಜಿಪುಗು, ತೆನಸ್, ಹಣ್ಣುಕಾಯಿ, ಎಣ್ಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾಂಡ, ಬೊಂಡ ಪರಿಯೆರೆ, ಭೂತೊಗು ದೀವೆರೆ, ನಾಗಗ್, ಶಿವಲಿಂಗೊಗು ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿದಪಗ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಬೊಂಡ ಎಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಾರಾಯಿಗ್ ಎಚ್ಚ ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ಡ್ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ದೀವು ತಾರೆದ ದೈಕುಲೆನ್ ಬೊಂಡೊಗಾದೆ ಬುಳೆಪಾವೆರ್.

## ಬೊಂಡದ ನೀರ್‌‍ದ ಉಪಯೋಗ
ಅಸೌಕ್ಯ, ನಿಶಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನಾಕುಲು, ಉಷ್ಷ ಪ್ರಕೃತಿದಕುಲು ಬೊಂಡ ಪರ್ಂಡ ತಂಪು ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ಬೊಂಡ ಎಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಂಡದ ಬಳಕೆ ಆರಾಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮರ್ದ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್, ಆಸ್ಪತ್ರೆದ ಎದುರುಡು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರುಡು ಮಾತಾ ಅಂಗಡಿಡ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸಕ್ಕರೆ ಪಡಿಕೆ ಸೀಕುದಕುಲು ಬೊಂಡೊನು ಗಲಸುಜೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ನೆಟ್ಟ್ ಸಕ್ಕರೆದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚ ಉಂಡು.

## ಬೊಂಡದ ಬೇರ
ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಇಲ್ಲದ ಬೊಂಡೊನು ಪರಿಯೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಬೊಂಡದ ಬೇರ ಮಸ್ತ್ ನಡಪುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ, ದೈವಸ್ಥಾನೊಡು ನಡಪು ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್, ಭೂತೊಗು ಬಲಸೆರೆ, ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪೆರೆ, ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿದಪಗ, ಸಿಹಾಳಾಭಿಷೇಕದಪಗ ಬೊಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಐಕಾದ್ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಹಳ್ಳಿ, ಪೇಂಟೆ ಅತ್ತಂದೆ ದೇವಸ್ಥಾನೊಳೆ ಕೈತಲಿತ್ತಿ ಅಂಗಡಿಲೆಡ್ ಬೊಂಡೊಲೆನ್ ಮಾರುವೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ತುಳು ನಾಡ್‌ಡ್ ಹೆಚ್ಚ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಡೊದ ಬಳಕೆ ಅವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ಕಡೆಡ್ ಬುಳೆಪಾವೊಂದಿತ್ತಿನ ಊರ್ಧ ಗೆಂದದ ಬೊಂಡ ಬಳಕೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬೊಂಡದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿನೆಡ್ದ್ ದೀವು ಜಾತಿದ ಬೊಂಡೊನು ಬುಲೆಪಾವೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಇಂಚಿಪ್ಪ ಇಲ್ಲ್, ಪೇಂಟೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದು ಬತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೇ ತಾರೆದ ಮರ ಕಡ್ಪೆರೆ ಸುರು ಆದ್ ಮೂಲು ಬೊಂಡ ಗಳಸೆರೆ ಬಂಗ ಆಂಡ್. ಐಕಾದ್ ಇತ್ತೆ ಕೇರಳ, ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡ್‌‍ದ ಬೊಂಡ ತುಳು ನಾಡ್‌ಗ್ ಲಾರಿಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಿರಿಯ ಆಂಡಲಾ ಪಚ್ಚೆ ಬುಕ್ಕೊ ಗೆಂದದ ಬೊಂಡದ ಬೇರ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟೊಡು ನಡಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಮರಕುಲು
ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ

ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆನೇ ವಿಸ್‌‌ಲ್ದ ಸೊರೊಟ್ಟು ರಾಗೊಡು ಪದ ಪನ್ಪುಂಡು.  ಅವು ಬೇಲಿಡ್, ಸರಿಗೆಡ್, ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್ ಡ್ ಕುಲ್ಲೊಂದು ನಾಲೈನ್ ಸೊರೊಟು ಪದ ಪನ್ಪುಂಡು. ನೆನ್ನ ವೈಜ್ಣಾನಿಕ ಪುದರ್ (*Copsychus saularis* ). ನೆನ್ನ್ ಸುರು ಕ್ಕು ಪದ ಪನ್ಪಿ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಕೂಟ (Turdidae) ಕೂಟಗ್ ಗ್ ಸೆರದಿತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಅವು ಪಾಂತೆ ಪತ್ತುನ ( ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್) ಕೂಟಗ್ ಸೆರಯೆರ್. ಉಂದ್ ನೆಲ್ಲ ಟ್ ಕುಲ್ಲು ನಾ, ನೆಲ್ಲ ಟ್ ಮೆಪು ಮಾನ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿ ಅತುಂಡು. 

## ಬೆತೆ ಬೆತೆ ಪುದರ್
ತುಳುತ ಜನೊ ಕುಲು ಈ ಪಕ್ಕಿ ನ್ 'ದೀಬೆರೆ ಪಕ್ಕಿ' ಪಂಡ್ ದ್ ಲಾ,'ಸ್ವರ್ಗದ ಪಕ್ಕಿ' ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನಡೊ ಡು 'ಮಡಿವಾಳ ಹಕ್ಕಿ' ಪಂಡ್ ದ್ ಈ ಪಕ್ಕಿ ನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲಯಾಳ ಡ್ 'ಮಣ್ಣಾತ್ತಿ ಕಿಳಿ' ಪನ್ಪೆರ್. ಮ್ಯಾಗ್ಪಿ ರಾಬಿನ್ ಪಂಡ್ ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ ನ ಈ ಪಕ್ಕಿ ಕಾಪ್ಸಿಕಸ್ ಸೌಲಾರಿಸ್ ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ನಮ್ಮ ದೇಶಡ್ ನಾಲ್ ಜಾತಿದ ಈ ಪಕ್ಕಿಲು ಉಲ್ಲಂದ್ ಪಕ್ಷಿ ತಜ್ಞೆ ಸಲೀ ಅಲಿ ಪನ್ತೆರ್. ಇಂಡಿಯನ್ ರಾಬಿನ್, ಮಲಬಾರ್ ವಿಸಿಲಿಂಗ್ ಥ್ರಷ್, ಶಮಾ ಪನ್ಪಿನ ಪಕ್ಕಿಲು ಈ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರುವ.

## ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ
ಉಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶ ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಕ್ಷಿ. ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶದ ಟಕಾ ನೋಟುಡು (ಕರೆನ್ಸಿ) ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ ಪಕ್ಕಿದ ಒರು ಚಿತ್ರ ಉಂಡು.

## ಗುರ್ತು ಪರಿಚಯೊ
ಉಂದು ತೂವಾ ರ ಗುರ್ಬಿತ್ ವೊಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬಿಸ ಬಿಸ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪೊವೊಂತು ಮಸ್ತ್ ಚುರುಕ್ ಇಪ್ಪುಮಡು.  ಅಣ್ ಪಕ್ಕಿ ಗ್ ತರೆತ್ ತಿಗಲೆ ಮುಟ್ಟ ಕಪ್ಪು ಬುಕ್ಕ ಅಯಿನ ಬಿಲೊ ಕೊಡಿ ಮುಟ್ಟ ಬೊಲ್ದು ಇಪ್ಪುಂಡು.

ತರೆ, ಬೆರಿ, ರೆಂಕೆ ಡ್ ಕಡುಪ್ಪ ನೀಲಿ ದೊಟ್ಟುಗು ಕಪ್ಪುದ ಬಣ್ನ. ಬಂಜಿ ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಪೇರ್ದ ಬೊಲ್ದು. ರೆಂಕೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದುದ ಪಟ್ಟೆ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ತೋಜುಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಪಕ್ಕಿಗ್ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ದ ಪಗರ ಬೂದಿ ಬಣ್ಣ ದ ಪುಳ್ಳಿ (ಬೊಟ್ಡ) ಉಂಡು. ಕಾರ್ದ ಬಣ್ಣೊ ಕಪ್ಪು ಅತುಂಡು. 

## ಅಯಿನ ತೆನಸ್
ಪುರಿ, ಪಲ್ಲಿ, ಚೇರೆಂಟೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಅಪೂರ್ಪೊಗು ಒರೊರ ಪೂತ್ತ ರಸ ಪರ್ಪುಂಡು. ನೆಲತ್ತಡಿಟಿತ್ತನ ನಕ್ಕ್‌ ರ್ದ ಸೊರ ಕೇಂಡ್‌ದ್ ಒಕ್ಕ್‌ದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು.

## ಕಾರಿ ಕಟ್ಟುನಾ
ಸಾದಾರ್ನ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಳುಡ್ದು ಜೂನ್ ದುಲಯಿ ಕಲ್ಲ್ ಬಂಡೆದ ಇಡೆಟ್ಟ್, ಮರತ್ತ ಮಾಟೆಡ್, ಇಲ್ಲದ ಮಾಡ್ ದ ಸಿರೆಟ್ಟ್ ಪಂತಿ, ಪರ್ತಿ, ಕಂಟುದ ಚೂರು, ಸೂಯಿ ನ್ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಬಟ್ಟಲ್ದ ಲೆಕೊ ಕಾರಿ( ಗೂಡು) ಕಟ್ಟುಂಡು. ಮೂಜೆಡ್ಡ್ ಐನ್ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ತೆತ್ತಿ ದೀದ್ ಪೊಣ್ಣು ಪಕ್ಕಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಪು ಗು ಕುಲ್ಲುಂಡು. ಎಣ್ಮಡ್ದ್ ಪದಿ ನಾಲ್ ದಿನತ್ತ ಕಾಪು ಕರಿನ ಬುಕ್ಕೊ ತೆತ್ತಿ ಪುಡಾದ್ ಕಿನ್ನಿಲಾಪ.

ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ ಪಕ್ಕಿ ನಮ್ಮ ದೇಶಡು ಅತ್ತಂದೆ ಶ್ರೀ ಲಂಕಾ, ಬರ್ಮಾ, ಥ್ಯಾಲೇಂಡ್, ಭೂತಾನ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ,ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಚೈನಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೇಂಡ್ ದೇಶೊಲೆಡ್ಲ ಉಲ್ಲ.

## ವಿಸೆಸೊ
ಉಂದ್ ಪೊರ್ಲ ದನಿ ಕೊರು ತ್ ಬುಲಿಪುಂಡು. ಬೆತೆ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಬುಲಿಪುನ ಲೆಕೊಲ ಬುಲಿಪುಂಡು. ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗೊ ಬುಲಿಪುನಗ ಅಯಿನ ಬಿಲೊ ಕುತ್ತ ಲಕ್ಕುತ್ ಉಂತುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಖ

ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತಿನ ಲೇಕನೊ
ವರ್ಗೊ:ಪಕ್ಕಿಲು
ಬೊಳ್ಳುಳಿ

## ಇತಿಹಾಸೊ
'ಅಲ್ಲಿಯಂ ಸಟೈವಮ್ ಎಲ್'ಪನ್ಪಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ ಈ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ‍ಗ್ ಉಂಡು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಡದ್ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪಂದ್ ಪರಿಚಿತ ಇಪ್ಪುನ ಉಂದು ನೀರುಳ್ಳಿ ಪಂಗಡದ ಆಲಿಯಮ್‍ನಲ್ಪದ ಒಂಜಿ ಜಾತಿ.೭,೦೦೦ ಒರ್ಸೊರ್ದಿಂಚಿ ನರಮಾನಿಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಾರಿ ಸಮಯೊರ್ದಿಂಚಿ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾದುಂಡು. ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ಼್ರಿಕಾ,ಬುಕ್ಕೊ ಯೂರೋಪ್‌ಡ್‍ಲಾ ಬಳಕೆ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪಂದ್ ಪಂಡೆರ್ಂಡಾ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಸೆಡ್ ಗಾರ್ಲಿಕ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ಉಪಯೋಗೊಲು

*ತುಳುವೆರ್ ಕೋರಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಂಜಿದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಪಾಡುವೆರ್.
*ಜ್ವರ ಬತ್ತ್ಂಡ ತುಳಸಿ ರಸದೊಟ್ಟೂಗೆ ಮೈಕ್ ಪೂಜುವೆರ್.
*ಬಂಜಿ ಬೇನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಂಜಿ ಉಬ್ಬೆರ್ಂಡ ಸುಟುಪಾಡ್ ದ್ ತಿನ್ಪೆರ್.
ಕಜಿಪು ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಾರ್ ಗ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡ್ ನಗ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಬೋಡೆ ಬೋಡು.

## ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗ್
#ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ ದ ಕಶಾಯ ಬೇತೆ ಸಸ್ಯಲೆಗ್ ಬರ್ಪಿನ ರೋಗೊಗು ರಾಮಬಾಣ.
#ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪಜ್ಜಿ ಮುಂಚಿ ಸೇರಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಮರ್ದ್ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದ್ಂಡ್.
#ದೈಟ್ ಇರೆ ಕೆಂಪಾನಗ, (ಲೀಫ್ ಬ್ಲೈಟ್) ಕಪ್ಪು ಮಜ್ಜಿ ಮೆತ್ತಿನಗ (ಶೂಟೀ ಮೌಲ್ಡ್) ಬುಕ್ಕೊ
#ಶಿಲೀಂದ್ರ ರೋಗ ಬನ್ನಗ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಕಶಾಯ ಸಿಂಪಡಣೆ ದಾತ್ರ ಪರಿಹಾರ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ

**ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ** ಉಂದು ನಮ ದೇಸೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಧರ್ಮ. ಈ ಧರ್ಮೊಗು *ಧರ್ಮವಿನಯ* ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ಕ್ರಿ.ಪೂ ೬ ಅತ್ತಂಡ ೫ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಬದ್‌ಕ್‌ದಿತ್ತಿನ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ. ಉಂದು ಜಗತ್‌ಡ್ ನಾಲ್ನೇ ಮಲ್ಲ ಧರ್ಮ ಆದುಂಡು. ಅಂದಾಜಿ ೫೨೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನೊಕ್ಲು ಈ ಧರ್ಮೊದ ಅನುಯಾಯಿಲಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೊದ ಅನುಯಾಯಿಲು ಜಗತ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೭% ದಾತ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಕ್ರಿ.ಪೂ.೫ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉದಿತ್ಂಡ್. ಸುರುಕು ಎಲ್ಯ ಮಟ್ಟ್‌ಡ್ ಶ್ರಮಣ-ಚಳುವಳಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟುದು, ಬುಕ್ಕ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡಡೊರ್ಮೆಪಗರಿಂಡ್. ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂದು 20ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಪಡ್ಡಾಯಿದ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಗರ್‌ದ್ ಬುಳೇಂಡ್.

## ಚಿತ್ರೊಲು

File:Kamakura Budda Daibutsu front 1885.jpg|thumb|ಕಮಕುರಾ ದೈಬುಟ್ಸು ಜಪಾನ್‌ದ ಕನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಡ್ 13ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಬುದ್ಧನ ಕಂಚಿದ ಪ್ರತಿಮೆ
File:Astasahasrika Prajnaparamita Dharmacakra Discourse.jpeg|thumb|left|ಬಣ್ಣದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರಣೊ ಬುದ್ಧೆ ನಾಲ್ ಉದಾತ್ತ ಸತ್ಯೊಲೆನ್ ಕಲ್ಪಾವುನ. ನಾಲಂದ, ಬಿಹಾರ, ಭಾರತ|ಬುದ್ಧ ನಾಲ್ ಉದಾತ್ತ ಸತ್ಯೊಲೆನ್ ಕಲ್ಪಾವುನ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ. ನಾಲಂದ, ಬಿಹಾರ, ಭಾರತ
File:Wheel_of_Existence.jpg|thumb|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟಿಬೇಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ತಂಕ ಜೀವನದ ಚಕ್ರನ್ ಅಯಿತ ಆಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಚಿತ್ರಿಸವುಂಡು.
File:Kushinara1.jpg|thumb|left|ರಡ್ಡ್ ಪಾಮ್ ಮರಕುಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬೌಲೆವರ್ಡ್‌ದ ಪಿರವುಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ. ಅಲ್ಪ ಬುದ್ಧನ ದಹನ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.  ಕುಶಿನಗರಡ್ ರಾಮಭರ ಸ್ತೂಪ, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ಬುದ್ಧನ ದಹನ ತಾಣ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುನವು.
File:050_Mucilinda_with_his_Wives_around_the_Buddha_(32999346203).jpg|thumbಅನಿಕೋನಿಸಂ ಬುದ್ಧನ ಆದ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಕ್ತಿ (*ಮೋಕ್ಷ*) ಅತ್ತಂದೆ ಜಾಗೃತಿ (*ಬೋಧಿ*)ದ ಚಿತ್ರಣೊ.  ಸಂಚಿಡ್ ಬುದ್ಧನ ಚಿತ್ರಣೊ ಇದ್ದಿ. ಬೋಧಿ ಮರ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲಿ ಆಸನೊಡು ಮಾತ್ರ ಸಂಕೇತ ಆತ್ಂಡ್


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ
ಬೌಲಿಂಗ್

thumb|ಬೌಲಿಂಗ್ ಗೊಬ್ಬು
ಮಲ್ಲ ಪೇ೦ಟೆಲೆಡ್ ಭಾರಿ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ಗೊಬ್ಬು ’ಬೌಲಿ೦ಗ್’. ಬೌಲಿ೦ಗ್ [ ಬಾಲ್ ನ್ ಸಮತಟ್ಟಾಯಿನ ನೆಲಟ್ಟ್ ಬುಡ್ದ್ ದು೦ಬು ಉಪ್ಪುನ೦ಚಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್(ಅಯಿಕ್ ಇ೦ಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಪಿನ್ಸ್ ಪನ್ಪೆರ್) ಬೂರ್ಪಾದ್ ಅ೦ಕಲೆನ್ ದೆತೊನ್ವೆರ್. ಈ ಗೊಬ್ಬುದ ಸುರು ಇಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶೊಡ್ ಪ೦ಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಬ್ಯಾರಿ ಚಿತ್ರರಂಗ

ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಸಿನೆಮೊಲು ಬೈದ ಬರೊಂದು ಉಲ್ಲ. ಅಂಚನೆ ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆಡ್ ಒಂಜಿ ಮಟ್ಟ್ ದ ಸಿನೆಮೊಲು ಉ೦ಡು. ಬ್ಯಾರಿ ಅಕಾಡಮಿ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆಗ್ ಮಹತ್ವ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಅಂಡ್.

## ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ ರಂಗ
ಬ್ಯಾರಿ ಬೂಕುಲು

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್, ಚರಿತ್ರೆನ್, ಸಾಹಿತ್ಯೊನು, ಜಾನಪದೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು, ಏತೋ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದ್ ಇಂಚಿಪೊಗು ಮುಟ್ಟೊ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದೊ. ಅವೆನ ಎಲ್ಯ ಪರಿಚಯೊನು ನಮೊ ಮಾಲ್ತೊನುಗೊ. ಇಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟೂಗೆ ಆ ಬೂಕುಲೆನ ಪರಿಚಯೊನುಲಾ, ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನ್, ಕವಿಕ್ಲೆನ್, ಮಾಂತ ಬರುವುದಕ್ಲೆನ್ಲಾ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆಂದಿನ ಮಾಂತೆರೆಗ್ಲಾ ಸಂದುನ ಪುಗರ್ತೆ ಆವು. ಅಂಚಾದ್ ಬ್ಯಾರಿ ಸಂಬಂದೊ ಪಡೆಯಿನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಗೊ ಮಾಲ್ತೊಂದು, ಬ್ಯಾರಿ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟೂಗೆ ಮುಲ್ಪ ತೂಯರ ಆಪುಂಡು.

## ಬೂಕುಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬೂಕುಲು
ಬೊಂತ್ಯೊಲು

ತುಳುತ ಏಳನೆ ತಿಂಗೊಲು **ಬೊಂತ್ಯೊಲು**. ಇಂದೆನ್ ಪುಯಿಂತೆಲ್ಂದಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.

## ತುಲುತ ತಿಂಗೊಲು

## ನಂಬಿಕೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಬ್ರಹ್ಮಗುಪ್ತ

ಬ್ರಹ್ಮಗುಪ್ತ (ಕ್ರಿ.ಶ. 598–670) ಭಾರತೊದ ಲೆಕ್ಕ ಬುಕ್ಕೊ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಲ್ಲ ವಿಜ್ನಾನಿನಕ್ಲೆಟ್ ಒರಿ.
ಆಯೆ **ಬ್ರಹ್ಮಗುಪ್ತ ಸಿದ್ದಾಂತ**, **ಖನ್ದ ಖಾದ್ಯಕ** ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಬರೆತೆ.
ಸೊನ್ನೆಗ್ ನಿಯಮನ್ ಸುರೂಕು ಕೊರ್ತಿನಾಯೆ ಬ್ರಹ್ಮಗುಪ್ತೆ.
ಆಯನ ಗ್ರಂಥೊಲು ಪದ್ಯದ ರೀತಿಡ್ ಉಂಡು.

## ಜೀವನದ ವಿಷಯೊಲ್
ಬ್ರಹ್ಮಗುಪ್ತ ಸಿದ್ದಾಂತದ 25ನೇ ಅದ್ಯಾಯೊದ 7 ಬುಕ್ಕೊ 8ನೆ ಶ್ಲೋಕೊಡು ಬರೆತಿನ ಪ್ರಕಾರ ಆಯನ 30 ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊಡು 550ಶಕಟ್ಟ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.628)ಅಯಿನ್ ಬರೆತೆಗೆ.

**ವ್ಯಾಗ್ರಮುಖ** ಪನ್ಪುನ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನೊಡು ಇತ್ತ್‌ನೆರ್ದ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 598ಟ್ ಪುಟ್ಟುದೆ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಆಯನ ಊರು ರಾಜಸ್ತಾನೊದ ಭಿನ್ಮಲ್. ಆಯನ ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಪುದರ್ ಜಿಸ್ನುಗುಪ್ತ.

ಉಜ್ಜಯಿನಿಡ್ ಖಗೊಲಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನ್ವೆಂಶನೆ ಮಲ್ಪಿನೆಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಇತ್ತೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಬೆನ್ನಿ

ಕಂಡದ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಬೆನ್ನಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೆನ್ನಿದಕಲು ಪಂಡ ಕೃಷಿತ್ತಕುಲು ಪಂಡ್ದ್‍ ಆರ್ಥ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಂಡೊನು ದತ್ತ್‌ದ್, ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿತ್ತುನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ನೇಜಿ ನಡುಪುನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಕಸುಬು
* ಭಾರತ ಡು ಮುಕ್ಕಾಲ್ ಪಾಲ್ ಜನೊಕ್ಕುಲು ಬೆನ್ನಿ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
* ಕೃಷಿ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ಬೆನ್ನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. 
* ಸುರುಟ್ಟು ಕಂಡೊನ್ ದತ್ತ್‌ದ್. ಬಿತ್ತ್ ಪಾಡುವೆರ್. 
* ನೇಜಿ ಮಲ್ಲೆ ಅಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿನ್ ಕೆಯಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. 
* ಅವೆನ್ ಕೊಯಿಪುನೆಕ್ ಕೆಯಿ ಕೊಯ್ಪಿನಿ ಪಂಡ್ದ್  ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಯಿನ್ ಕೊಯಿದ್ ಪಡಿಕ್ಕ್ ಹಾಕುವೆರ್/ದರ್ಪುವೆರ್. 
* ಹಾಕಿನ/ದರ್ತಿನಪಗ ಬೈಯಿ ಬೇತೆ ಬಾರ್ ಬೇತೆ ಅಪುಂಡು.
* ಬಾರ್‌ದ ಕಜವುನು ಕಡ್ಡಿಲೆನ್ ಮಾತ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಗಾಳಿ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕದಿಕೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪತ್ತಾಯೊಡು ಪಾಡ್‍ದ್ ದೀಪೆರ್. 
* ಬೋಡಾಯಿನಪಗ ಮಿಲ್ಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಂಗಡಿಗ್ ಕೊನೊದು ಮಾರ್ವೆರ್. ಅತ್ತ್ಂದಾಂಡ ಅರಿ ಮಲ್ಪಾದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಕನಪೆರ್.
* ಆಂಡ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಬರ್ಸ ಭಾರತದ ಕೃಷಿಟ್ ಗೊಬ್ಬುಂಡು ಆಟ ಆಡುಂಡು.

## ಬೆನ್ನಿದ ಬಗೆಕುಲು
# ಏನೆಲ್
# ಸುಗ್ಗಿ
# ಇಡೆ ಕೊಳಕೆ
# ಪಟ್ಲ
# ಕೊಳಕೆ

## ಕಂಡೊಲು
* ಬಾನ ಬೊಟ್ಥು (ಬರ್ಸದ ನೀರೇ ಉಂದೆಕ್ ಆಸರೆ)
* ಬೊಟ್ಟು (ಬರ್ಸದ ನೀರ್‌ಡ್ ಅಪುನವು)
* ಒಂಜಿ ಬುಲೆತ್ತ ಕಂಡೊ (ಬರ್ಸದ ನೀರ್‌ಡ್ ಅಪುನವು)
* ರಡ್ಡ್ ಬುಲೆತ್ತ ಕಂಡೊ (ಕೆರೆತ್ತ/ತೋಡುದ ನೀರ್‌ಡ್ ಅಪುನವು)
* ಮೂಜಿ ಬುಲೆತ್ತ ಕಂಡೊ (ಕೆರೆತ್ತ ನೀರೇ ಆಸರೆ)
* ನಾಲ್ ಬುಲೆತ್ತ ಕಂಡೊ (ಕೆರೆ/ಸುದೆತ್ತ ನೀರ್‌ದ ಆಸೆರೆ)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ಬಂಡಾರೊದ ಇಲ್ಲ್

ಬಂಡಾರೊ ಪಂಡ ದೈವೊದ ಮುಗ, ಮೂರ್ತಿ, ಪದ್ದೆಯಿಬಂಗಾರ್, ಕಡ್ಸಲೆ ಇತ್ಯಾದಿಲು. ಈ ದೈವೊದ ಬಂಗಾರ್, ಮುಗ, ಮೂರ್ತಿ  ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನಾ ಸಾಮಾನ್‍ನ್ ದೀಪುನ ಇಲ್ಲ್ನ್ ಬಂಡಾರೊದ ಇಲ್ಲ್.
## ವಿಸೆಸೊ
ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ ಗುತ್ತು, ಬರ್ಕೆ, ಸಾನ, ಗುರಿಕಾರೆರ್ನ ಇಲ್ಲಾಡೆ ದೈವೊದ ಬಂಡಾರ ದೀಯೆರೆ ಬೇತೆನೆ ಜಾಗ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬಂಡಾರೊದ ಇಲ್ಲ್ಂದೆ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಈ ಇಲ್ಲಲ್ಡ್ ದೈವೊದ ನೇಮ, ಪರಕೆದ ನೇಮ, ಬುಕ್ಕೊ ಊರ್ದ ಪತ್ತ್ ಸಮಸ್ತೆರ್ ಸೇರ್ದ್ ನಡಪಾವುನ ಬಲಿನೇಮೊಲೆಗ್ ಈ ಭಂಡಾರೊನು ಸಕಲ ಬಿರುದಾವಳಿಡ್ ದೆತೊಂದು ಪೋದು ನೇಮೊ ನಡಪಿ ಜಾಗೆಗ್ ಕೊಂಡೊಪೋದು ಕೃತಕವಾದ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ನ ಚಪ್ಪರೊಡು ಕೇರ್ಪುವೆರ್. ಅವೆಡ್ದ ಬುಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಏರ್ದ್ ದೈವೊದ ನೇಮೊ ನಡಪುಂಡು. ನೇಮೊ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ವೆ ರೀತಿ ಬಂಡಾರೊನು ಪಿರ ಕನಪೆರ್. ಭಂಡಾರದ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಸಂಕ್ರಮಣ, ಪರ್ವ, ಚೌತಿ, ದೀಪಾವಳಿ, ಮರ್ನೆಮಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ದಿನಕುಲೆಡ್ ನೆಕ್ಕ್ ವಿಸೇಸ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು

## ಉಲ‍್ಲೇಕೊ

ವರ್ಗೊ:ದೈವೊದ ಇಲ್ಲ್