ಎಂ ಕೆ ಬಿನೋದಿನಿ ದೇವಿ

## ಎಂ ಕೆ ಬಿನೋದಿನಿ ದೇವಿ
ಮಹಾರಾಜ ಕುಮಾರಿ ಬಿನೋದಿನಿ ದೇವಿ (ಪುಟ್ಟು ಸಾನ ವಾಂಗೋಲ್; ೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೨೨ – ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೧), ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎಂ.ಕೆ.ಬಿನೋದಿನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಿನೋದಿನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಆರ್ ಬರೆತಿನ ಒಂಜೇ ಪುದರ್, ಒರಿ ಬರವುದಾರ್ತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಣಿಪುರದ ರಾಜಕುಮಾರಿ. ಮಣಿಪುರಿ ಸಮಾಜೊಡು ಪಿತೃಪ್ರಧಾನತೆ ಬೊಕ್ಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿದಂಚಿನ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಉದ್ದೇಶಿಸವುನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ, ಪ್ರಬಂಧೊಲು, ನಾಟಕೊಲು, ಚಿತ್ರಕಥೆಲು, ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಬ್ಯಾಲೆ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಆರ್ ಬಹು ಪ್ರಕಾರೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ೧೯೭೬ಡ್ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್ (೨೦೦೧ಡ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್), ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ಬೊರೊ ಸಾಹೇಬ್ ಒಂಗ್ಬಿ ಸನತೊಂಬಿ (೧೯೭೬) ೧೯೭೯ಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಈ ಕಾದಂಬರಿನ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಏಜೆಂಟ್ ಪಂಡ್ದ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೦೨ಡ್ ಎ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಬದ್ ಕ್
ಸನಾ ವಾಂಗೊಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ವಾಂಗೊಲ್ಸಾನ 6 ಫೆಬ್ರವರಿ 1922ಡ್ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯೊದ ಸರ್ ಮಹಾರಾಜ ಚುರಾಚಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾರಾಣಿ ಧನಮಂಜುರಿ ದೇವಿಗ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಎಂ.ಕೆ. ಬಿನೋದಿನಿ ದೇವಿ ಮಣಿಪುರೊಡು ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ಸುರುತ ಪೊಣ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಸುರುತ ಪೊಣ್ಣು ಬರವುದಕುಲು. ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೫೦ಡ್ ಡಾ. ಲೈಫುಂಗ್ಬಾಮ್ ನಂದ ಬಾಬು ರಾಯ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್; ಅಕುಲೆಗ್ ಎಲ್. ದೇಬಾಬ್ರತ ರಾಯ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್. ಸೋಮಿ ರಾಯ್ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಬಿನೋದಿನಿ ಒರಿ ಶಿಲ್ಪಿಲಾ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಮಕಿಂಕರ್ ಬೈಜ್ (ವೈಜ್ ಲಾ) ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕಲಾವಿದೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಶಾಂತಿನಿಕೇತನೊಡು ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೈಜ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತಿನ ಮಸ್ತ್ ಭಾವಚಿತ್ರೊಲು ಇತ್ತೆ ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮೊಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ಡ್ ಉಂಡು.

## ಸಾಹಿತ್ಯ
ಎಂ.ಕೆ. ಬಿನೋದಿನಿ ದೇವಿ ತಂಪಸಾನ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದುಪ್ಪುನಗನೇ ಇಮಾತನ್ (ಮಲಅಮ್ಮೆ) ಪನ್ಪಿನ ಸುರೂತ ಕಿರುಕಥೆನ್ ಬರೆಯೆರ್.

## ಸಿನಿಮಾ
ಬಿನೋಡಿನಿ ಒಲಾಂಗ್ಥಾಗೀ ವಾಂಗ್ಮಾದಾಸು (1980), ಇಮಾಗಿ ನಿಂಗ್ಥೆಮ್ (೧೯೮೧), ಪಾಒಖುಮ್ ಅಮಾ (೧೯೮೩), ಥೆಂಗ್ಮಲ್ಲಬಾರ ರಾಧಾಮನ್ಬಿ (1985), ಇಶಾನೌ (1990), ಮೇಯೊಫಿಗೀ ಮಚಾ (1994), ಅಜಾ ನೊಂಗಾಬಿ, ನಂಗಾ, 2003. (೨೦೧೩). ಅರೆನ ಕತೆ ನ್ಗೈಹಾಕ್ ಲಂಬಿಡಾನ್ ಹಾಒಬಾಮ್ ಪಬನ್ ಕುಮಾರ್ ಒಂಜಿ ಕಿರುಚಿತ್ರ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ಕಿಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಣಿಪುರ್ (೧೯೯೩), ಸಂಗೈ: ದಿ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಡೀರ್ ಆಫ್ ಮಣಿಪುರ್ (೧೯೯೧), ಬೊಕ್ಕ ಲಾ (ꯂꯥ) ಇಂಚಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅತ್ತ್ ನ ಚಿತ್ರೊಲೆಗ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಲೆನ್ ಲಾ ಬರೆಯೆರ್.

## ಪಾಡ್ದನೊಲು
ಬಿನೋದಿನಿ 58 ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಬರೆದ್ 29 ರವೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತೊನು ಮಣಿಪುರಿ ಭಾಷೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಮಾಸಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಡ್ದ್ 2014ಡ್ ಇಸೆಯಿ ಬಿನೋಡಿನಿಗಿಡ್ ಪ್ರಕಟವಾದ್ಂಡ್. ಬಿನೋಡಿನಿನ ಈ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ಸಂಗ್ರಹೊದ ರಡ್ಡನೆ ಆವೃತ್ತಿನ್ ಇಮಾಸಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಡ್ದ್ 2026ಡ್ ಖೊಂಗ್ಜೊಮ್ ಪರ್ಬಾ ಅಮಾಡಿ ಇಸೆಯಿ ಬಿನೋಡಿನಿಗಿ ಪಂಡ್ದ್ ದ್ವಂದ್ವ ಮೈತೆಯಿ ಮಾಯೆಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಲಿಪಿ ಆವೃತ್ತಿ ಆದ್ ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ಕಾಂಗ್ಜೋಮ್ ಪರ್ಬಾ ಅಮಾಡಿ ಬಿನೋಡಿನಿಗಿ ಪಂಡ್ದ್ 2026ಡ್ ಇಮಾಸಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ಕಾಂಗ್ಜೋಮ್ ಪರ್ಬಾ ಬಾಲಾಡಿ, ಪರ್ಬೊಮ್ ಬಗ್ಗೆ ೧೮೯೧ಡ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮಣಿಪುರಿ ಯುದ್ಧ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಪರಿಣಾಮ. ಸುರುತ ಮಣಿಪುರಿ ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಮತಂಗಿ ಮಣಿಪುರ (೧೯೭೩) ಗ್ ಲಪ್ನ ಲೋಟ್ನ ಲೀಯು ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಗು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆಯೆರ್. ಅರೆನ ಮಸ್ತ್ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಇನಿಕ್ಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಉಲ್ಲೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಸಮಕಾಲೀನ ಮಣಿಪುರಿ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಆದುಂಡು. ಅವು ಮಾತ ರೂಪ ರಾಗ್ ದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ, ಇಂಫಾಲ್ ಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆಯೆರ್.

## ನೃತ್ಯ
ಬಿನೋದಿನಿ ಆರು ಆಧುನಿಕ ಮಣಿಪುರಿ ಬ್ಯಾಲೆಲೆಗ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬರೆಯೆರ್. ಅವು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮಣಿಪುರ ಡಾನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಜೆಎನ್ಎಂಡಿಎ) ಡ್ದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್ ಅಲ್ಪ ಆರ್ 11 ವರ್ಸೊಗು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವುಲು ಕೀಬ್ಮುಚಮ್ಜಾವೊಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು .

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ನುಂಗೈರಕ್ತ ಚಂದ್ರಮುಖಿ, ಜಾಮಿನಿ ಸುಂದರ್ ಗುಹಾ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ೧೯೬೬

ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ೧೯೭೬, ಮರಳಿ ೨೦೦೧

ಬೋರೊ ಸಾಹೇಬ್ ಒಂಗ್ಬಿ ಸನತೊಂಬಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೭೯

ಕಮಲ್ ಕುಮಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೨ ಖ್ಯಾತ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 

ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ೨೦೦೭ 

ಜೀವನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ೨೦೧೧ (ಮರಣೋತ್ತರ)

9ನೇ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಂಗ್ನ ಕಪ್ಪ ಪಕ್ಚಡೆಗೆ.

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026