open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಪನೊಲಿಬೈಲ್‍ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ

ಪನೊಲಿಬೈಲ್ ಪನ್ಪುನವು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಾಣೆರ್‍ದ ಕೈತಲ್ದ ಒಂಜಿ ಊರು. ಮುಲ್ಪದ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿಗ್ ಬಾರಿ ಕಾರ್ನಿಕೊಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಲ್ಲುರ್ಟಿದ ಪ್ರಸರಣೊಡು ಪನೊಲಿದ ಬೈಲ್ದ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿಲಾ ಒಂಜಾದುಂಡು.

## ಪನೊಲಿಬೈಲ್ದ ಇಸೇಸೊ
# ಮುಲ್ಪ ಪ್ರತೀ ದಿನೊ ಅಗೆಲ್ ನಡಪ್ಪುಂಡು.
# ಅಗೆಲ್ ಇತ್ತಿನಾನಿ ಬೈಯ್ಯಗ್ ಕೋಲೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕೋಲೊ ಕೊರಿಯರ ಮಸ್ತ್ ಒರ್ಸೊಡುದಿಂಚಿ ಕಾತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಪಂಡ ಪನೊಲಿಬೈಲ್‍ದ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿಗ್ ದಿನೊಕ್ಕು ರಡ್ದ್ ಅತ್ತಂಡ ಮೂಜೆನಂಚನೆ ಕೋಲೊ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡಲಾ ಕೋಲೊ ಗೊತ್ತುಮಲ್ತ್‌ನಕುಲು ಕೆಲವು ಒರ್ಸೊ ಕಾಪೊಡಾಪುಂಡು.
# ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮುಲ್ಪ ಅಗೆಲ್ ಇದ್ದಿ.
# ತುಳುನಾಡ ಸೀಮೆದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಡ್ದ್ ಜನೊ ಪನೊಲಿಬೈಲ್‍ಗ್ ಪರಕ್ಕೆ ಸಂದಾಯೆರೆ ಬರ್ಪೆರ್.
# ಪನೊಲಿಬೈಲ್ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿಗ್ ವಾ ಪರಕ್ಕೆಲಾ ನಡಪ್ಪುಂಡು. ಪಂಡಿನ ಪರಕ್ಕೆ ಕೈಗೂಡುಂಡುಂದು ಮುಲ್ಪದ ಭಕ್ತಾದಿಲು ಪನ್ಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೈವಾರಾಧನೆ
ಪಯಸ್ವಿನಿ ಸುದೆ

**ಪಯಸ್ವಿನಿ ಸುದೆ** ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಡಿಕೇರಿದ ಭಾಗಮಂಡಲೊಡು ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಜೋಡುಪಾಲ(ಮಡಿಕೇರಿ), ಮದೆನಾಡಾದ್ ಸುಳ್ಯೊಡು ಪರತ್ತ್‌ದ್ ಪಂಜಿಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಕೇರಳೊಗು ಸೇರುಂಡು. ನೆನ್ನ್ ಕೇರಳಟ್ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬುಗು ಪೋನಗ ಈ ಸುದೆಕ್ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಈ ಸುಧೆತ ಉದ್ದ ಸುಮಾರ್ ೧೫೦ ಕಿ.ಮೀ. ಉಂದು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರನ್ ಸೇರುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸುದೆಕ್‍ಲು
ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ

ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡು ಮಲ್ಲಾಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೊಡು, ತಿರುರಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುಲು ಎಲ್ಯ ಪೇ೦ಟೆ.
ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ

ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ (5 ಜನವರಿ 1893 – 7 ಮಾರ್ಚ್ 1952) ಮೇರ್ 'ಯೋಗಿನ ಆತ್ಮಕತೆ' ಪನ್ಪಿ ಆರ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಡ್ದಾವರ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನು ಪಡ್ಡೋಯಿ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪ್ರಚಾರೊ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಸಿರಾಂಪುರದ ಸ್ವಾಮಿ ಯುಕ್ತೇಶ್ವರ ಗಿರಿ ಮೇರೆನ ಶಿಷ್ಯೆ.

## ಜೀವನೊ

ಯೋಗಾನಂದೆರ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಸೊದ ಗೋರಖ್‍ಪುರಟ್ 1893ಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ಯೆರ್. ಭಾರತೊದ ನಾನಾ ಸಾಧು ಸಂತೆರೆನ, ದೇವೆರೆನ ದರ್ಸನೊಗಾದ್ ಬೇಟಿಯಾಪೆರ್. ಮೇರ್ನ ಗುರುಕುಲಾಯಿನ **ಸ್ವಾಮಿ ಯುಕ್ತೇಶ್ವರ ಗಿರಿ**ಕುಲೆನ್ 1910ಡ್ ಬೇಟಿಯಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಈ ನಾಡಾಟ ಉಂತ್ಂಡ್. ಮೇರ್ 1915ಡ್ ಸೆರಾಂಪುರ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ದ್ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ತಿಕಿಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ ಗುರುಕುಲು ಆರೆಗ್ ಸನ್ಯಾಸೊ ದೀಕ್ಷೆ ಕೊರ್ದ್ ಮುಕುಂದ್ ಲಾಲ್ ಘೊಷ್ ಪುದರ್‍ಗ್ **ಸ್ವಾಮಿ ಯೋಗಾನಂದ ಗಿರಿ** ಪಂಡ್‍ದ್ ನಾಮಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್

## ಅಮೇರಿಕಾಗ್ ಪಯಣೊ

*1920ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತೊದ ಪ್ರತಿಪಾದಕೆ ಆದ್ ಬೊಸ್ಟನ್ಗ್‍ ಪೋಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ವರ್ಷ ಆರ್ ಸೆಲ್ಫ್ ರಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಫೆಲೋಷಿಪ್(SRF) ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಯೋಗದ ಪ್ರಚಾರಗೋಸ್ಕರ ಪುಟ್ಟು ಪಾಡುವೆರ್.
*1920ಡ್ದ್ 1952ಗ್ ಆರ್ ಇಹಲೋಕ ಬುಡ್ಪುನೆಟ ಅಮೇರಿಕಾಡೆ ಯೋಗ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
*1935–1936 ಸಮಯೊಡು ಆರೆನ ಗುರುನು ಭೇಟಿ ಆಯೆರೆಗೋಸ್ಕರ ಭಾರತೊಗು ಬರ್ಪೆರ್. ಬನ್ನಗ ತೆರೆಸಾ ನಾಯ್‍ಮನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಲವು ಸಂತೆರೆನ್ ಬೇಟಿ ಆಪೆರ್.
*ಆರೆನ ಗುರು ತನ್ನ ಇಹಲೋಕ ಯಾತ್ರೆನ್ ಮುಗಿಪ್ಪುನ ಸಮಯ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್‍ ಆರೆನ್ ಭಾರತೊಗು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆ ಉದ್ದೇಶೊಡ್ದಾವರ ಆರ್ 1935ಟ್ ಬರ್ಪೆರ್. 1936ಡು ಆರೆನ ಗುರುನ ಮಹಾ ಸಮಾದಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಅಮೇರಿಕಾಗ್ ಪಿರ ಪೋಪೆರ್. ಈ ಕಾಲೊಡು ಆರ್ ಭಾರತೊದ ಮಸ್ತ್ ಜಾಗೊಲೆಗ್ ಪೋಪೆರ್.

## ಪಿದಯಿದ ಕೊಲಿಕ್ಕೆಲು

*:en:Project Gutenberg
*http://www.yogananda-srf.org/tmp/about_notitle.aspx?id=1025#.Vgd9SX0SHcs
*http://www.yogananda-srf.org/completeworks/Complete_Works_of_Paramahansa_Yogananda.aspx#.Vgd-kX0SHcs
*http://yoganandafortheworld.com/wp-content/uploads/2012/03/yogananda-out-of-print-writings.pdf

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮ
ವರ್ಗೊ:ಯೋಗಿನಕುಲು
ಪರವ

**ಪರವ**, ಪಂಬದ, ಪಾಣಾರ, ನಲಿಕೆ ಇಂಚ ಈ ನಾಲ್ ಜಾತಿದಕುಲು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಭೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಕಲಾವಿದೆರ್.
ಪರವೆರೆನ್ ಪುರ್ಸೆರ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪರವೆರ್ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ನಲಿತೊಂದು ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಕಲಾವಿದೆರ್

ಬೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಜಾತಿಲೆಡ್ ಪರವ ಜಾತಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಬೂತದ ಚಾಕ್ರಿ, ನಲಿಕೆನ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಕೊನತ್ತ್‌ದ್ ನಲಿಪಾವುನವು, ಅಗೆಲ್/ತಂಬಿಲದಪಗ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪುನವು ಮೊಕುಲೆನ ಆರಾಧನೆದಪಗದ ಕಸುಬು. ಬೂತೊಲೆನ ಚಾಕ್ರಿದ ಬೇಲೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಬೇತೆ ಬೇಲೆನ್ ಮೊಕುಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಪರವೆರ್ ಕಟ್ಟುನ ಬೂತೊಲು
* ಉಳ್ಳಾಳ್ತಿ
* ಮಲರಾಯೆ
* ಉದ್ರಾಂಡಿ 
* ಪುರ್ಸಭೂತೊ 
* ಕುಕ್ಕೆತ್ತಿ 
* ಬಳ್ಳು ಇಂಚಿತಿ ಭೂತೊನು ಕಟ್ಟುವೆರ್. 
ಮೊಕುಲೆನ್ ನಲಿಕೆದಕುಲೆರ್ದ್ ಮಿತ್ತ ಜಾತಿಂದ್ ಸಮಾಜೊಡು ಗುರುತಿಸವೊಂದೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲು
ಪರ್ಕೆದಡಿ

ಪರ್ಕೆದಡಿ
ಪುನ ಜೆಪುಡಾಯಿನ ಜಾಗೆನ್ **ಪರ್ಕೆದಡಿ** ಪನ್ಪೆರ್.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒರಿ ಜೂವೊ ಬುಡಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಮಾತ ಸೇರ್ದ್ ಆಯನ ಬಾಯಿಗ್ ಈರ್ ಸೊರ್ಗೊಗೇ ಪೋಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ಪೆರ್, ಏರಾಂಡಲಾ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿನ ಮುಟ್ಟದಕುಲು ಬರಿಯೆರಾವಂದೆ ಇತ್ತೆರ್ಂಡ ಇಲ್ಲದಕುಲೇ ಆಯನ ಪುದರ್ ಪಂಡ್ದ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ಪಿ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಆಯೆ ಕೋನೆಡ್ ಪ್ರಾಣೊ ಬುಡ್ದಿತ್ತೆಂಡ ದೆರ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್ದ್ ಚಾವಡಿಡ್ ಜೆಪುಡಾವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಪುನ ತೂಯೆರೆ ಅಂಚನೆ ಪುನತ್ತ ಕೆಲಸೊ ಮನ್ಪೆರೆ ಸುಲಬೊ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ದೃಷ್ಟಿಡ್. ಮಾತೆರ್ಲಾ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಕಾಟೊ ಗೂರುದು, ಪುನ ಮೀಪಾದ್, ಪುನತ್ತ ಐತೊ ಆದ್ ಬಾಯಿಗ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ದು ಪುನನ್ ಕೊನೊ ಪೋದು ಪೊತ್ತಾಬೆರ್. ಪುನತ್ತ ನಡು ಕೂಡೊಂದು ಬನ್ನಗ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಬರ್ಪೆ. ಅಪಗ ಸೈತ್ನಾಯನ ಬುಡೆದಿ,ಮಗಲ್, ಕೈತಲ್ದ ಕುಟುಂಬೊದ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಒಂಜಿ ತಡ್ಪೆಡ್ ಪುನತ್ತ ತರೆ ಮಿತ್ತ್ ತಾರಾಯಿದ ಗಡಿಟ್ಟ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀತಿ ದೀಫೋ, ತರೆ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ದಿ ಅರಿಬಾರ್, ಊದು ಬತ್ತಿ, ಲೋಬಾನೊ ಇಂಚ ಮರಣೊದಾಡೆ ಎಂಚಿನ ಪತೊಂದು ಬತ್ತ್ದೆರಾ ಅವೆನ್ ಮಾತ ದಿಂಜಾದ್ ಈ ಮಗನ ತರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ಅವೆನ್ ಆಯೆ ತುಂಬೊಂದು ಪೋದು ಕಾಟೊಗು ಪಾಡ್ಬೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗ್ ಪರ್ಕೆದಡಿ ಪೂಜುನೆಂದ್ ಪುದರ್. ಪರ್ಕೆ ಪಂಡ ಜೆಪ್ಪಿ ಪಜೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದೇ ಪುನ ಜೆಪುಡಾಯಿ ಪಜೆತ್ತ ಅಡಿ ಪೂಜುನಿ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ತೊ ಬತ್ತ್ದಿಪ್ಪು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇಂದೆನ್ ಪಡಿಕ್ಕೆದಡಿಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪಿ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ

ಉಂದೊಂಜಿ ಬಾರೀ ಕಮ್ಮೆನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮಸ್ತ್ ರೆಸ ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್. ಕನ್ನಡೊಡ್ ಅನನಾಸು ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತ್ಂಡ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್‍ pineapple (Ananas comosus) ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ರೂಪೋ
ತೂವೆರೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲುದ ಕಾಯಿ. ಅಕರೋಡು ಒಂತೆ ಉದ್ದ ಅದ್ ಉರ್ಡೆ ಅದ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್, ಸುತ್ತಲ ಮುಳ್ಳುದ ಲೆಕೊ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ಕಣ್ಣ್ ಇಫ್ಫುನ ಉಂದೆತ್ತ ರೂಪೊ ಪರ್ಂದ್ ಆನಗ ಆಪಿನ ಮಂಜೊಲು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ಕಾಯಿಡು ಪಚ್ಚೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಉಪಯೋಗ
ಸರೀ ಬುಳೆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಯ್ದ್ ಪರ್ಂದ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಕೆಲವುದ ಸರ್ತಿ ಬಾರೀ ಸೀಪೆ ಇಪ್ಪುವ. ಕಾಯಿನ್ ಕೊಯ್ದ್ ಪಚ್ಚೊಡಿ ಮಲ್ಪುಬೆರ್‌, ಬೈಪಾದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುಬೆರ್‌. ಮಲ್ಲ ಲೇಸ್‌ದ ಸಭೆಕ್ಕ್ ಪರೆಂಗಿಪಿಲಕ್ಕಾಯಿ ಒಂಜಿ ರಾಜೆ ಸೊತ್ತು ಆತ್ಂಡ್. ಐತ್ತ ಪಚ್ಚೊಡಿನ್ ದ್ರಾಕ್ಷೆಡಪ್ಪ ಬಿರಸಾದ್ ಮಲ್ತ್ ಇರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡ್ಂಡ ಐತ್ತ ರುಚಿಯೇ ಬೇತೆ. ಈ ಸೀಸನ್‌ಡ್ ಮದಿಮೆ ಮೈಸಿರಿತ್ತ ಅಡಿಗೆದ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಪರೆಮಗಿಪಿಲಕ್ಕೈ ದಾಂತೆ ಇಜ್ಜಿ.
ಆಸರ್ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಉಂದೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕಾಯಿದ ರಸೊಟ್ಟ್ ನಮ್ಮ ಶರೀರೊಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು ಉಂಡು.
* ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು.

## ಮೂರುನಾ ಕ್ರಮೋ
ಉಂದೆನ್ ಮೂರುನ ಕ್ರಮೊಲ ಉಂಡು. ನಿದ್‌ಪ ದೀಪದ್ ಉಂದೆತ್ತ ದಪ್ಪ ಸೂಲಿನ್ ಕೆತ್ತೊಡು. ಸೂಲಿ ಕೆತ್ತ್‌ನಗ ಉರುಂಟುರುಂಟು ಕನ್ಣ ತೋಜುಂಡು. ಈ ಕಣ್ಣ್ ಮಾತ್ರ ಸರೀ ಮಾಜುನಾತ್ ಕೆತ್ತೊಡು. ಐಟ್ಟ್ ಸೂಂಗ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅವು ಪೋವೊಡು. ಪೋಯಿಜಿಂದಾಂಡ ತಿಂದಿಬುಕ್ಕೊ ದೊಂಡೆ ಕಿರುಂಬುಂಡು. ನಿದ್ಪ ದೀದ್ ಸೂಲಿ ಕೆತ್ತಿನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಡ್ಡ ದೀದ್ ಉರುಂಟುರುಂಟುಗು ಮೂರೊಡು. ಹಲ್ಲಿಡ್ ಮಧ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕುಡ ಅಡ್ಡ ಮೂರುದು ಸೆಡ್ ಮಲ್ಪುಬೆರ್‌.

## ಎದುರು ಕತೆ
# "ದೈ ದೈತ್ತ ಮಿತ್ತೊಂಜಿ ಕಾಯಿ, ಕಾಯಿದ ಮಿತ್ತೊಂಜಿ ದೈ ಯಾನೆ ಏರ್‌?"
# ಅಡಿಟ್ ದೈ, ಮಿತ್ತ್ ದೈ, ನಡುಟು ಪರ್ಂದ್. ದಾಯ್ತ?

## ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ - ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

File:Pineapple and moss (Unsplash).jpg|thumb|Pineapple and moss (Unsplash)
File:Ananas comosus flower.jpg|thumb|ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿದ ಪೂ
File:Pineapple field.jpg|thumb|ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿದ ತೋಟೊ
File:The Mammoth Pineapple Stuffed with Thai Food (2871852682).jpg|thumb|The Mammoth Pineapple Stuffed with Thai Food 
File:Ananas (Ananas comosus), Früchte.jpg|thumb|Ananas (Ananas comosus), Früchte
File:AnanasComosusOnPlant.jpg|thumb|AnanasComosusOnPlant


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಪರ್ಬೊ

ತುಳುವೆರ್ ಮಾಂತ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊನುಲಾ ಪರ್ಬೊಂದು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ತುಳುವೆರ್ ಆಚರ್ನೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊಕುಲು
# ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
##12 ದಿನೊಲಾ ಪರ್ಬೊದ ದಿನೊ. ಬೂತೊದ ಚಾವಡಿ ಇತ್ತ್‌ನ ಇಲ್ಲಾದಕುಲು, ಕುಟುಮ್ಮೊದಕುಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರ್‌‍ದ್ ಪರ್ಬೊ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್.
# ಬಿಸು ಪರ್ಬ
# ಕೆಡ್ಡಸೊ ಪರ್ಬ
# ಅಷ್ಟೆಮಿ
# ಚೌತಿ
# ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ
# ಅಮಾಸೆ
# ದೀಪಾವಳಿ ಪರ್ಬೊ

## ಪರ್ಬೊದ ಅರ್ಥೊ
ತುಳುಟ್ಟು **ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌(Festival)**ಗ್ **ಪರ್ಬೊ** ಪಣ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ‌ತ **ಪರ್ವ** ಪಣ್ಪಿ ಪದೊಡ್ತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಪರ್ಬ ಪನ್ಪಿನವು ಪರ್ವ ಪದೊತ್ತ ತದ್ಭವ ಒರು.

## ಪರ್ಬೊದ ವಿದೊ
# ಕೊಡಿ ಪರ್ಬೊ
# ಕಡೆ ಪರ್ಬೊ
# ನಡು ಪರ್ಬೊ
# ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬೊ
# ತುಳಸಿ ಪರ್ಬೊ

## ಪರ್ಬೊದ ಗಾದೆಲು
# ಪರ್ಬೊ ಗದ್ದಲೊ ಬಜಿಲ್ ಮುಕ್ಕೊಂಡೆ
# ಇತ್ತ್ಂಡ ಪರ್ಬೊ ಇದ್ಯಂಡ ಉಪಾಸೊ
# ಪರ್ಬೊದಾನಿ ನಾಯಿದ ಬೀಲೊಡುಲಾ ಅಡ್ಯೆ
# ಪೇರ್ ಇಪ್ಪುನಗನೆ ಪರ್ಬೊ

## ಪರ್ಬೊ ಪದಪ್ರಯೋಗ
# ಪರ್ಬ ಪಂಚೆಮಿ
# ಪರ್ಬೊ ಅಮಾಸೆ

## ಹಿಂದುಲೆ ಪರ್ಬೊಲು
* ಆಷ್ಟೆಮಿ,
* ಚೌತಿ,
* ಬಿಸು,
* ಸಂಕ್ರಾಂತಿ,
* ಕೆಡ್ಡಸ,
* ಅಟಿದ ಆಮಾಸೆ,
* ದೀಪಾವಳಿ

## ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
* ಪೊಸವರ್ಷ 
* ಗುಡ್‍ಫ್ರೈಡೆ 
* ಏಸು ಲಕ್ಕಿ ಪರ್ಬ 
* ಸುಗ್ಗಿ ಪರ್ಬ
* ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‍

## ಮುಸಲ್ಮಾನೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
* ಮೊಹರಂ 
* ಈದ್‍ ಮಿಲಾದ್‍ 
* ರಂಜಾನ್‍

## ದೇಸೊದ ಪರ್ಬೊಲು
* ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ
* ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ 
* ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ 
* ಜೋಕುಲೆ ದಿನಾಚರಣೆ
* ಬುದ್ಧ ಜಯಂತಿ
* ಬಸವ ಜಯಂತಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪರ್ಂದ್

**ಪಲವಸ್ತ್**
#ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ ಪಲವಸ್ತ್ ಕನ್ನಡೊಡು  ನೆಕ್ಕ್  ಹಣ್ಣು ಪನ್ಪೆರ್. ಒವ್ವೇ ತಿನ್ಪಿನ ಫಲವಸ್ತು ಕಾಯಿಡ್ದ್ ಬುಲೆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಫಲ ವಸ್ತುಲು ಕಾಯಿಡ್ದ್ ಬುಲೆಂಡ ಪರ್ಂದ್ ಆತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಪರ್ಂದ್ ಲೆಗ್ ಬೇತೆ  ಬೇತೆ ರುಚಿ ಉಂಡು.
#ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ

## ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್
ಬಾರೆದ ಗಿಡೊಟ್ಟು ಆಪಿನ ಪರ್ಂದ್ ಗ್ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Banan ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾರೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಾರೆ ಉಂಡು. ಬಾರೆಡ್ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ತಿಂಡಿಲುಲೆನ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
## ಬಾರೆ ಪರ್ಂದ್ ದ ವಿದೊಕ್ಕುಲು
# ಪೂ ಬಾರೆ
# ಕದೊಳಿ
# ಸಾರ ಕದೊಳಿ 
# ಬೊನ್ಯ ಬಾರೆ
# ಮೈಸೂರು 
# ನೇಂದ್ರ 
# ಮಂಗ ಬಾರೆ
# ಪಚ್ಚೆ ಬಾರೆ
# ಗಾಳಿ
# ಸುಗಂದಿ
# ಸಕ್ಕರೆ ಬಾರೆ
# ಚಂದ್ರ ಬಾರೆ

## ಬೇತೆ ಜಾತಿದ ಪರ್ಂದುಲು

# ಕುಕ್ಕು
# ನೇರೊಳು
# ಕುಂಟಲ 
# ಪೊದ್ದೊಲು ಪರ್ಂದ್
# ತೂರಿ ಮುಳ್ಳು

## ಪೆರಂಗಾಯಿ
ಪೆರಂಗಾಯಿ ಗ್ ಕನ್ನಡ ಡ್ 'ಪೇರಳೆ'ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪರಿಚಯ ಆಯಿನ ಪರ್ಂದ್.

## [[:en:Pomegranate|ದಾಲಿಂಬ]]
ದಾಲಿಂಬೆ ಚೀಪೆದ ಪಲ,ನೇಟ್ ಮರ್ದ್ದ್‌ದ ಗುನಲಾ ಉಂಡ್.

## [[:en:Grape|ಚಿತ್ರ್‌ಪುಲ]]
ಚಿತ್‍ಪುಲಿ ಪುದರ್ ದ ಲೆಕ್ಕನೇ ಚೂರ್ ಪುಲಿ.ಆಂಡ ಕೆಲವ್ ಚೀಪೆ ಉಪ್ಪುಂಡ್

## [[:en:Grape|ದ್ರಾಕ್ಷೆ]]
ದ್ರಾಕ್ಷೆಡ್ ಕಪ್ಪು ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪಚ್ಚೆ ದ್ರಾಕ್ಷೆಂದ್ ರಡ್ದ್ ಬಗೆತ ದ್ರಾಕ್ಷೆಲು ಉಲ್ಲ ಬೀಜ ದಾಂತಿನ ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಸುಮಾರ್ ಬಗೆತ ಆಕಾರೊಡು ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಉಂಡು.

## ಮೂಸಂಬಿ
ಮೂಸಂಬಿ ಚೀಪೆದ ಪಲವಸ್ತ್
ಕಾಡ್ ಅಲಂಬು
ಉಲ್ಲೇಕೊ:

ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದುಲು
ಪಲ್ಲಿ

ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕೀಡೆ. ಇಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಹಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ ಲಿಝಾರ್ಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಲಿಜಾರ್ಡ್ ಪಂಡ ಸರ್ಪೊಲೆನ್ ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಮಾತಾ ಸ್ಕ್ವಾಮೇಟ್ ಸರೀಸೃಪೊಲೆಗ್ (ಮುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಕಮ್ಮಿ ಮಟ್ಟೊಗು ಆಂಫಿಸ್ಬೇನಿಯನ್‍ಲೆಗ್) ಬಳಕೆ ಆಪುನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುದರ್.  ಇಂದೆಟ್ 7,000 ಜಾತಿಲು ಉಂಡು. ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾನ್ ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಮಾತಾ ಬೂಕಂಡೊಲೆಡ್, ಅಂಚನೆ ಎಚ್ಚದ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪ ಸರಪಳಿಲೆಡ್ ಪರಡ್‌ದುಂಡು.  ಕೆಲವು ಪಲ್ಲಿಲು ಬೇತೆ ಪಲ್ಲಿಲೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸರ್ಪೊಲೆಗ್ ಸಮ್ಮಂದೊ ಆಯಿನವು ಆಯಿನೆಡ್ದಾರ ಈ ಗುಂಪುಗು ಪ್ಯಾರಾಫೈಲೆಟಿಕ್ ಆತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಕೆಲವು ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದೊದ ಊಸರವಳ್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಲ್ಲಿಲು ಸುರ್ 3 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದೊದ ಕೊಮೊಡೊ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ದಂಚ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಪಲ್ಲಿಲೆಗ್ ನಾಲ್ ಕಾರ್.  ಒಂಜಿ ಬರಿಡ್ದ್ ನಾನೊಂಜಿ ಬರಿಕ್ ಬಲಿಪ್ಯರ ನಾಲ್ ಕಾರ್‌ಲೆ ಸಹಾಯೊ ಆಪುಂಡು. ಕಾರ್‌ಡ್ ಬೆರಲ್ ಉಂಡು. ಮುಕ್ಕೊ ಬೀಲ ಉಂಡು. ಉಂದು ಗೋಡೆಡ್ ಪರಪುಂಡು. ಉಂದು ಎಲ್ಯ ಕೀಡೆಲೆನ್ ತಿಂದ್‌ದ್ ಬದ್ಕುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರಪುನಾ ಜೀವಿಲು
ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ಟ

ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಕತೆ ಕವನೊಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್.
## ಊರು
ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಪುಟ್ಟಿನಿ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡಬಿದ್ರಿ, ಪುತ್ತಿಗೆಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ಪಳಕಳ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಮ್ಮೆರ್ ಈಶ್ವರ ಬಟ್ರ್ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬದಾಕ್ಲು. ಸೀತಾರಾಮ ಬಟ್ರ್ ತನ್ನ ಪದಿಮೂಜನೇ ವರ್ಸೊಡು ಬರೆಯಿನ 'ಹೊಟ್ಟೆನೋವಿನ ಭೂತ' ಆರೆನ ಸುರುತ್ತ ಬರವು. ಅವು 'ಅರುಣ'ಪನ್ಪಿನ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ ಸುರುತ್ತ ಬೂಕು 'ಚಿಣ್ಣರ ಹಾಡುಗಳು' ೧೯೫೪ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಐತ ಒಂಜಿ ಸಾರ ಪ್ರತಿಕುಲು ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮುಗಿದ್ ಪೋಯ. ಅವೆತ್ತ ದುಡ್ಡುಡೇ 'ಕಿರಿಯರ ಕಿನ್ನರಿ ಬುಕ್ಕೊ 'ಮಕ್ಕಳ ಮುದ್ದು' ಕೃತಿಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆಯ. ಈ ಮೂಜೆಕ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ೧೯೫೫ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಸರಕಾರದ ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.

## ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಬರೆಯಿನ ಬೂಕುಲು
# ಚಿಣ್ಣರ ಹಾಡುಗಳು
# ಕಿರಿಯರ ಕಿನ್ನರಿ
# ಮಕ್ಕಳ ಮುದ್ದು
# ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯಿತು
# ನಚಿಕೇತ
# ಏಕಲವ್ಯ
# ಭಕ್ತ ಧ್ರುವ
# ಪ್ರೀತಿಯ ಧರ್ಮ
# ಕಿಟ್ಟಾಯಣ
# ಅವಿವೇಕಿ ರಾಜ-ಅರೆಹುಚ್ಚ ಮಂತ್ರಿ

ಈತ್ ನೇಟ್ಟ ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಕತೆಕ್ಕುಲು ೫೯, ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ ೩೫, ೨೪ ನಾಟಕೊಲು ಇಂಚ ಮಾತ ಬರೆದ್ ಇತ್ತೆ ಆರ್ ಬರೆಯಿನ ಒಟ್ಟು ಕೃತಿಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೪.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕರು
ಪರ್ಬೊ ಅಮಾಸೆ

ತುಳುವೆರೆನ ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್ ದೀಪಾವಳಿ ಪರ್ಬೊ ಒಂಜನೆದ. ಇಂದು ಬೊಂತ್ಯೊಲು ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪರ್ಬೊದ ಅಮಾಸೆದ ಮನತ್ತಾನಿ ಪಾಡ್ಯ. ಆನಿ ದೀಪಾವಳಿದ ಗಮ್ಮತ್ತ್ ಮಲ್ಲಪುನೆ.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ
ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುಲ್ಲಿ ಆಯಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಸುರ ಕಾಲಡ್ (ರಾಕ್ಷಸ ಯುಗ) ಪುಟ್ಟು೦ಡಲ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಬುಕ್ಕೊ ದಯಾಮಯಿ ಆದುಪ್ಪುವೆ. ಧರ್ಮ ಬುರ್ದ್ ನಡಪಂದಿನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪ್ರಜೆಕ್ಲೆನ್ ಸ್ವಂತ ಜೋಕುಲ್ಲಕ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆ. ಪ್ರಜೆಕುಲ್ಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗ್ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ ತೊಜ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಧರ್ಮ ಇತ್ತಿ ಮಣ್ಣ್ ಆದ್ ಜನಕುಲು ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬೇತೆ ಒವ್ಲ ಅತ್ತ್. ಅವ್ವೇ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್..
ಇಂಚ ಮಹಾ ಧರ್ಮೀಯ ಆಯಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸ್ವರ್ಗನ್ ನ್ಯಾಯ ರೀತಿಡ್ ಪಡೆಯೆರೆ ನೂದು ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಂಚ 99 ಯಾಗ ಮುಗಿತ್'ದ್ ನೂದನೇ ಯಾಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಯಾಗ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊನುವೆ.ಅಪಗ ದೇವಲೋಕ ತಲ್ಲಣ ಆಪುಂಡು. ಪೂರಾ ಬತ್ತ್'ದ್ ಶ್ರೀ ಹರಿಡ ಪೋದು ನಟ್ಟೋನ್ವೆರ್. ಅಪಗ ಶ್ರೀ ಹರಿ ವಾಮನ ರೂಪಡ್ ಬತ್ತ್'ದ್ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊನಿನ ಶಾಲೆಗ್ ಬತ್ತ್'ದ್ ಎಂಕ್ ಮೂಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಜಾಗೆನ್ ದಾನ ಕೊರ್ಪನಾಂದ್ ಕೇನುವೆರ್. ಯಾಗ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ಪೆ. ಕೊರ್ಪನಾಂದ್ ಕೇನುವೆರ್. ಯಾಗ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ಪೆ.ಅಪಗ ವಾಮನನ ಕಾರ್ ವಿಶ್ವರೂಪಿ ಆಪುಂಡು. ಸುರುತ ಪಜ್ಜೆನ್ ಇಡೀ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ರಡ್ಡನೇ ಪಜ್ಜೆನ್ ಆಕಾಶದ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ಮೂಜನೆ ಪಜ್ಜೆನ್ ಓಲ್ ದೀವೊಡುಂದು ಕೇನುವೆರ್. ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಡ ಬೇತೆ ಜಾಗೆನೇ ಇಜ್ಜಂದೆ, ಪಾತೆರ ತಪ್ಪೆರೆ ಆವಂದೆ, ಎನ್ನ ತರೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಲೆಂದ್ ಕೆನೋನ್ವೆ."ಯಾನ್ ನಿನ್ನ ತರೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಂಡ ಈ ಪಾತಾಳಗ್ ಪೋಪ, ದುಂಬಗ್ ಈ ಭೂಮಿಡ್ ನಿನ್ನ ಆವಾಸ ಉಪ್ಪುಜಿ, ಸರೀ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತ್ ಪನ್ " ಪಂದ್ ವಾಮನ ಪನ್ಪೆರ್."ಕೊರ್ನ ಪಾತೆರನ್ ಎಪಳ ತಪ್ಪುಜಿ. ತರೆ ತಗ್ಗಾವೊಂದುಲ್ಲೆ. ಇರ್ನ ಮೂಜನೆ ಕಾರ್ನ್ ದೀದ್, ಇರ್ನ ಜಾಗೆನ್ ದೆತೊನ್ಲೆ" ಪನೊಂದು ಬಲಿ ತಿರ್ತ್ ಕುಲ್ಲುದು ಕೈ ಮುಗಿಯೊಂದು ತರೆ ತಗ್ಗಾವೆ.

ಇಂದೆನ್ ಪೂರ ತೂವೊಂದಿತ್ತಿನ ತುಳುವೆರ್ "ಏರ್ಯ ಅವು ಒಮನೇ ? ಒಯ್ಯಿಪ್ಪುಲೇ ಆಯನ್ ಪಿದಯಿ. ತಪ್ಪು ಮಲ್ಪಂದಿನಕುಲು ಏರ್ ಉಲ್ಲೆರ್? ತಪ್ಪು ಮಲ್ಪಂದಿನಕುಲು ಒಲು ಉಲ್ಲೆರ್? ದೇವೆರ್ನಕುಲು ತಪ್ಪು ಮಲ್ಪುಜೆರ ಬುದೊಡ್ಚಿಯ "ಪಂದ್ ಗಲಾಟೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಹರಿಗ್ ದಾದ ಮಲ್ಪೊಡು೦ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಜಿ. ಕಡೆಕ್ ನ್ಯಾಯ-ಅನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಆದ್ ಪಾತಾಳಡ್ ಸ್ವರ್ಗರ್ದ್'ಲ ಎಡ್ಡೆ ಅರ೦ತಿಲ್ಲ್ (Palace) ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದ್ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿನ್ ಐತ ಅಧಿಪತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದ್ರಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಮನ್ವಂತರದ ಅವಧಿ ಮಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂದ್ರ ಪದವಿನ್ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಗ್ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಶ್ರೀ ಹರಿ..! ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಗ್ ಜೀವ ಕೊರ್ಪುನ, ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆ ಮಲ್ಪುನ ತುಳುನಾಡ ಜನಕ್ಲೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಮಲ್ತ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಹರಿಡ ಬೇಡೋನ್ವೆ. ಅಪಗ ಶ್ರೀ ಹರಿ ವರ್ಷಗ್ 3 ದಿನ ತುಳುನಾಡ್'ಗ್ ಪೋದು ಬರಿಯೆರೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಜನಕುಲು ಅವೆನ್ 'ದೀಪಾವಳಿ' ಪಂದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪಡ್೦ದ್ ಹರಸುವೆರ್. ದುಂಬಗ್ ತುಳುನಾಡ ಸಮಸ್ತ ಜನಕುಲು ಮೋಕೆದ ಅರಸೆ ಬರ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಬಡತನ, ಕಷ್ಟ, ಪೂರ ಮದತ್'ದ್ ಇಲ್ಲದ ಎದುರು ದೀಪ ದೀದ್, ಬಲಿಮಹಾರಾಜಗ್ ಅಕುಲು ಬುಳೆಯಿನ ಕಣಿನ್ ದೀದ್, ಪೇರ್ ದೀದ್, ತುಡರ್ ಪೋತ್ತಾದ್, ಎಂಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ಬಲ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವ.

## ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ
ದೀಪಾವಳಿಗ್ ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ ನಡಪ್ಪುಂಡು. ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಬಯ್ಯಗ್ ಬಲೀಂದ್ರ ಮರನ್/ಪಾಲೆಮರನ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ಜಾಲ್‍ಡ್ ತುಲಸಿಕಟ್ಟೆದಲ್ಪ ಮರಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಾಡ್ಯೊದಾನಿ ಮರನ್ ಆಲುನೆ ಪಂಡ ಬಲೀಂದ್ರಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನೆ. ಬಿದಿಗೆದಾನಿ ನಡ್‌ನ ಮರನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ತೋಡಬರಿಟ್ಟ್ ದೀಡುವೆರ್. ಆಡೆಗ್ ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಂಡ್.

## ಬಜಿಲ್ ಪಾಡುನೆ
ಸೈತಿನಕುಲೆಗ್ ಬಜಿಲ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪೊಂಜೊವುನಕ್ಲೆಗ್, ಪಾಡ್ಯೊದಾನಿ ಆಂಜೋನಕ್ಲೆಗ್ ಬಜಿಲ್ ಪಾಡುವೆರ್.

## ಎರ್ಲೆಗ್ ಬೊಲ್ಪು ತೋಜಾವುನೆ
ದೀಪಾವಳಿಡ್ ಎರ್ಲೆಪರ್ಬೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಕಿದೆಟ್ ಮಾಲ್ಪುನೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು
ಪಾಣಾಜೆ

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮ ಪಾಣಾಜೆ. ಉಂದು ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ೫೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡುಂಡು.
ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿ ಕೂಡ್ಲೆ ನೆನೆಪಾಪಿನವು ಅಲ್ತ ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವೈದ್ಯ ಮನೆತನ.
ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿತೆರ್ ಬರೆಯಿನ 'ಅಜ್ಜಿ ಮದ್ದು', 'ಆರೋಗ್ಯ ಸಾಧನ', 'ಆರೋಗ್ಯ ಜೀವನ', 'ಬಾಣಂತಿ ಉಪಚಾರ', 'ಆರೋಗ್ಯದಾನ ಕೈಪಿಡಿ' 'ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿತರ ವೈದ್ಯರತ್ನಮಾಲೆ' ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಆರೆನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿನ್ ತೆರಿಪಾವ.ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಪಂಡಿತೆರಾದಿತ್ತಿನ ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿತೆರ್ ೧೫-೧-೧೯೦೭ಕ್ಕ್ ಪುಟ್ಟುದು ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನ ನಡಪಾದ್ ೧೬-೨-೧೯೭೧ಡು ತನ್ನ ಅಜ್ಪತ್ತಮೂಜನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.
ಪಾಪು

ಕಂಗ್‌ದ, ತಾರೆದ, ತಾರಿದ, ಕಲ್ಲ್‌ದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರತ ತುಂಡುನು ಅಗರ್, ಕಿನ್ಯ ತೊಡುಲೆನ್ ದಾಂಟಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಅಡ್ದ ಪಾಡುನೆ.  ಉಂದೆಕ್ ಪಾಪು (ಪಾಂಪು) ಪನ್ಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮರ, ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ದ್ ಪಾಪುನು ತಯಾರ್ ಮನ್ಪುವೆರೆ. 
ಬುಕ್ಕ

## ಪಾಪು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನ
ಉಂದೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪರೆ ಕಂಗ್,  ತಾರೆ, ಗಟ್ಟಿ ಮರ ಉಂದೆಕ್ಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಗಳಸುವೆರ್- ಉಂದೆಕ್ ಪಾಪು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.   ಬಜೀ ಎಲ್ಯ ಆಂಡ ಬೆದುರುಡ್ದ್ ಪಾಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಉಂದೆನ್ ಕೆಲವು ಕಡೆಡ್ ಪಾಂಪುಂದುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ತೋಡು ಮಲ್ಲೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಕ್ ಪಾಪು ಪಾಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೈಸಾಂಗ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್.
#### ಕೈಸಾಂಗ್
ಕೈಸಾಂಗ್ ಪಂಡ ಪಾಪು ಕಡಪನಗ ಕೈ ಪತ್ಯರೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಅದಾರಿಪುನ ಅಡ್ಡೊ. ಅವು ಒವ್ಯೊ, ಅತ್ತಂಡ ಗಟ್ಟಿತ ಮರತ್ತ ತುಂಡು ಗಳಸುವೆರ್. ಕಯಿಸಾಂಗ್ ಪಂತೊಂದು ಪಾಪುಡೇ ದಾಲಾ ಪೋಡಿಗೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಮಲ್ಲ ತೋಡುದ ಪಾಪುನು ಕಡಪೆರೆ ಅಪುಂಡು.

## ಬಗೆಕುಲು
* ಕಲ್ಲ ಪಾಪು
* ಮಣ್ಣ ಪಾಪು
* ಮರತ ಪಾಪು
* ಪಾಲ ಪಾಪು

## ಪಾಪುತ ಬಗೆಟ್ಟ್
ಪಾಪುದ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಸಾಂದರ್ಬಿಕವಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಾಪು ಕಡಪೆರೆ ಹಳ್ಳಿಬದ್ಕ್‌ನ್ ಬದುಕುನ ಜನಪದೆರೆಗ್ ಸುಲಬೊದ ಸಂಗತಿ. ಆಂಡ ಪೇಂಟೆದಕ್ಲೆಗ್ ಕಸ್ಟೊ.  ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್ನ ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ಪಾಪು ಕಡಪುನ ಪ್ರಸಂಗ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿನೆ ಕಾರಂತೆರ್ ಚತುಷ್ಪಾದಿ ನಡೆ ಪಂತೆರ್. 
## ಬಾಸೆ
ಏರೆನ್ಲಾ ಪಾಪಂದ್ ಪಂಡ್ಂಡ ಪಾಪುಗೊಂತೆ ಕುದ್ಯಂದ್ ಗಾದೆ ಪನ್ಪೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ಪರ್ಯಾಯ

ಪ್ರತಿ ರಡ್ಡು ವರ್ಸೊಗರ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ ಪರ್ಯಾಯ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಲ್ ಸುರುಟ್ ಶ್ರೀಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇಸ್ತಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವೆರೆನ ಬುಕ್ಕೊ ದರ್ಶನ ಮಲ್ತುದು ಅವೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪೀಠಾರೋಹನ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕಟ್ಟಲೆನ್ ಶೀವಾದಿರಾಜೆರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಕಟ್ಟಳೆ ಆನಿರ್ದು ಇನಿಮುಟ್ಟ ನಡೊತೊಂದು ಬರೊಂದು ಉಂಡು.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನ

**ಪಾಕಿಸ್ತಾನ** – ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡೊಡು ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.

## ಇತಿಹಾಸ
ಮೂಜಿ ಯುದ್ದ ಭಾರತ ದೇಶದ ವಿರುಧ್ದ ಮಲ್ತೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು
ಪಾಲೆ ಮರ

**ಪಾಲೆ ಮರ** () ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪೇರ್ ಬರ್ಪುನ ಮರ. ನೆನ್ನ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಡ್ “Alstonia Scholaris”(commonly called blackboard tree, devil tree, ditabark, milkwood-pine, white cheesewood) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮರ ಮಸ್ತ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆವುನ ಮರ. ಉಂದು ರತೊದ ಆಕಾರೊಡು ಗೆಲ್ಲ್, ಇರೆ ಮಸ್ತ್ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುನ ಪಾಲೆ ಮರ. ಪೇರ್ದ ಲೆಕ್ಕ ರಸ ಕೊರ್ಪುನ ಮರ. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜಾರ್ದೆ/ಪೆರಾರ್ದೆ (ನವಂಬರ್/ದಶಂಬರ್)ತಿಂಗೊಲುಡು ಮಸ್ತ್ ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡು. ಈ ಮರತ ಪೂತ ಪರಿಮಳ ಪೂರಕ್ಲೆನ್ಲಾ ಮತ್ತ್ ಬರ್ಪುನ್ ಲೆಕೊ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಪಗ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್‌ದು ತುಳುವೆರ್ ಪಾಲೆದ ಕೆತ್ತೆದ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಪೆರ್.

## ಪಾಲೆ ಮರತ ಪುದರ್ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್
* ಸಂಸ್ಕೃತ - ಸಪ್ತಪರ್ಣ, सप्तपर्ण
* ಕನ್ನಡ - ಹಾಲೆಮರ, ಏಳೆಲೆ ಹೊನ್ನೆ
* ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - devil tree
* ತಮಿೞ್ - ಪಾಲೈ ಮರಂ, பாலை மரம் 
* ಕೊಂಕಣಿ - ಸ್ನಾಂತ್ ರೂಕ್
* ಮಲೆಯಾಳಂ - ಏರಿಪಾಲಂ, ഏരി പാലം 
## ಪಾಲೆ ಮರತ ಕೋಡು

## ಪಾಲೆತ ಮರತ ಮರ್ದ್
ಉಂದೊಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ಮರ. ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಕಾಂಡೆಗ್ ಉರ್ಬುಲಿ ಪೋದು ಮರತ ಕತ್ತೆನ್ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಗುದ್ದುದು ಕೊನರೊಡು. ಕೆತ್ತೆನ್ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಕಡೆದ್ ಅಯಿತ ರಸೊನು ಪುಂಟೊಡು. ಅಯಿನ್ ಕಡೆನಗ ಬೊಲ್ಲುಲ್ಲಿ, ಶುಂಟಿ ಜೀರ್ದರಿನ್ ಸೇರಾವೊಡು. ಪುಂಟ್‍ನ ರಸೊನು ಒಂಜಿ ಬಾಜನಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅಯಿಕ್ ಬೊಲ್ಲ್‌ಕಲ್ಲ್‌ನ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅತ್ತಂಡ ಕರ್ಬೊನು ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾಡೊಡು.

## ಪಾಲೆತ ಮರತ ಬಗೆಟ್ ನಂಬಿಕೆ
ಪಾಲೆತ ಮರತ ಕೆತ್ತೆನ್ ವರ್ಸೊಗೊರೊ ಪಂಡ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ದೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಆ ಮರಟ್ ಆ ದಿನೊ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್ ಸೇರ್ದಿಪ್ಪುಂಡುಗೆ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ. ಪಾಲೆತ ಮರಟ್ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮಸ್ತ್ ಪಕ್ಕಿಲು ಕುಲ್ಲುದಿಪ್ಪುವೊಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಮರತ ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿ ಮೆಯಿತ ಕೆತ್ತೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಪರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊ ಜಾನಪದೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತುಳು ಯೋಜನೆ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪಟ್ಯೊ ಲೇಕನೊಲು
ಪಿಕ್ಕಾಸಿ

thumb|ಪಿಕ್ಕಾಸಿ
ಉಂದು ಕರ್ಬೊಡು ಮಲ್ದಿನ ಒಂಜಿ ಹತ್ಯಾರ್. ಕರ್ಬೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೆಲಸೊಗ್ ಬೋಡಾಪಿಲೆಕ್ಕ ಹತ್ಯಾರ್‌ಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
ಅಂಚನೆ ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ಒಕ್ಕ್‌ದ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಕರ್ಬೊದ ರಡ್ಡ್ ಬಾಯಿದ ಒಂಜಿ ಆಯುಧ.

ರಡ್ದ್ ಕೊಡಿಟ್ ಚೂಪು ಉಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಬಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಐಕ್ ಒಂಜಿ ಮರತ್ತ ಇಜ್ಜಿಡ ಕರ್ಬದ ಕಡೆ ಪಾಡ್ಂಡ ಪಿಕ್ಕಾಸಿ ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡು.

ದೈ ನಡೊಡಾಂಡ ಗುರಿ ಗೆಪ್ಪೆರೆ, ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್ ನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಅಡಿಪಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈ ಪಿಕ್ಕಾಸ್‍ನ್ ಗಳಸುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ನಾರ್‍ಗಟ್ಟುನು

## ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ
ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗೊಗ್ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಡ್ ಲಿವರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಿತ್ತ ಜನಕಾಂಗ ನಾರ್‍ಗಟ್ಟುನೆಕ್ಕ್ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಡ್ ಲಿವರ್ ಸಿರೋಸಿಸ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಸಿರೋಸಿಸ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ನಾರ್‍ಗಟ್ಟುನು ಪಂಡ ದಾದ?
ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊರ್ದಿಂಚ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗೊಗ್ ಕಾಯಿಲೆಲು ಬತ್ತಿತ್ತ್ಂಡ ಜೇವಕಣೊಕುಲ್ನ ನಾಶ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಕೆಲ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಜೀವಕಣೊಕುಲು ಪಿರ ಪುಟ್ಟುದು ಗಂಟ್ ಗಂಟ್‍ದ ರೂಪೊಡು ತೋಜೆರೆ ಶುರು ಆಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಕುಗ್ಗುಂಡು. ನೆತ್ತ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ದೇಹದ ಬೇತೆ ಅಂಗೊಲೆಗ್ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಮಾತೆತ್ತಲಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ವರೂಪೊನು 'ಸಿರೋಸಿಸ್' ಅತ್ತ್ಂಡ 'ನಾರ್‌‌‌‍ಗಟ್ಟುನು' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಕಾಯಿಲೆದ ಲಕ್ಷಣೊ
# ಬಿರೆಲ್‍ದ ಕೊಡಿ ಬಾಪುನೆ
# ಚರ್ಮ ಒರಟಾಪುನು
# ನೆತ್ತೆರ್ದ ಕಣೊತ್ತ ಕೊರತೆ
# ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ
# ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ನಾರ್‍ಗಟ್ಟುನ ಕಾಯಿಲೆ ಉಪ್ಪುನ ಜನಕುಲ್ನೆಟ್ಟ್ ಶೇ.೨೫ ಜನೊಕುಲು ೫ ವರ್ಷ ಬದುಕುವೆರ್. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಎಡ್ಡೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಶೇ. ೫೦ ಜನೊಕುಲು ೧೦ ವರ್ಷ ಬದ್‍ಕೆರೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ರೋಗೊಲು
ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್

**ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್** (೧೯೪೫ -೦೭.೦೫.೨೦೨೪)

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಲ್ಯ
ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಪಾಲ್ತಾಡಿಡ್ ಪುಟ್ಟದು ಬಲತ್ತಿನಾರ್
ಪಕ್ಕಿಲ ಬುಲಿತ್ಂಡ್ ಪದ ಬಾರಿ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಆಚಾರ್  ಸುರುತ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಬೆಟ್ಟಂಪಾಡಿ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಪಾಣಾಜೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆದ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಬೆಳ್ಳಾರೆ ಬೋರ್ಡ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ ಮುಗಿತ್ ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಪುತ್ತೂರುದ ಸೈಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಪಿ.ಯು. ಮುಗಿದ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಉಜಿರೆಡ್ ಟಿ.ಸಿ.ಎಚ್. ​​ಮುಗಿತ್ಂಡ್.

## ಉದ್ಯೋಗ
# ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್
# ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್
# ಬಿ.ಎಡ್. ಕಾಲೇಜ್ ಶಿಕ್ಷಕ
# ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್
# ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲೆರಾದ್

## ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಸೇವೆ
# ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್
# ಅಕಾಡೆಮಿದ ಅದ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್

## ಪಾಲ್ತಾಡಿಯೆರ್ ಬರೆಯಿನ  ಕೃತಿಕುಲು

## ಜೋಕುಲೆನ ಕವನ ಸಂಕಲನ
# ಕಿರಣ
# ಕವನ ಸಂಕಲನ
# ಮೆಲುಕಾಡಿದಾಗ
# ಅಜಕೆ (ತುಳು)
# ದುನಿಪು (ತುಳು)
# ಪಚ್ಚೆಕುರಲ್ (ತುಳು)

## ಕೃತಿ
# ತುಳು ಸಂಸ್ಕತಿದ ಪೊಲಬು 
# ನಾಗ ಬೆರ್ಮೆರ್ 
# ತುಳು ಕಲ್ಪುಗ
# ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮ ಗೌಡೆರ್
# ಅತ್ತಾವರ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯೆ
# ನಾಗ ಬೆರ್ಮೆ
# ಕೆನರಾ ರೈತ ಬಂಡಾಯ
# ತುಳುನಾಡಿನ ಪಾಣಾರರು
# ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು
# ವಿಶಿಷ್ಟ ತುಳುನಾಡು
# ತುಳುನಾಡ್ ದ ಜನಪದ ಕತೆಕುಲು

## ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿ
# ತುಳುವ ಸಿರಿ
# ತುಳುವ ಮಲ್ಲಿಗೆ
# ಅರ್ತಿದ ಪೂ
# ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ದರ್ಶನ
# ಪ್ರಣಾಮ
# ಕಲ್ಕುಡ-ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ

## ಸಂಮಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
* ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸೆ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಪಿಂಗಾರ

**ಪಿಂಗಾರ** ಕಂಗ್‌ಡ್ ಬರ್ಪುನ ಪೂ.

## ಗಲಸುವೆರ್
ಈ ಪಿಂಗಾರ ತುಳುವೆರೆ ಬದ್ ಕ್ ಡ್ ಮಾತಾ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿನವು. ಸಿರಿ ಆರಾಧನೆಡ್, ನಾಗಾರಾಧನೆಡ್, ದೈವಾರಾಧನೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಗಲಸುವೆರ್.

## ಪೊಂಜೋವುನಕುಲೆಗ್ ಪವಿತ್ರವಾದ್ ಗಲಸುನ
ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ಬಯಕೆ ಪಾಡುನ ಪೊರ್ತುಗು, ಪಿಂಗಾರ ಮುಡಿಪಾವುನನೇ ಒಂಜಿ ಕ್ರಿಯಾಭಾಗ ಉಂಡು. ಬಯಕೆಗ್ ಪೋಯಿನ ಪೊಂಜೊವುಲು ಪಿಂಗಾರ ಮುಡಿಪೊಡು, ಪಿಂಗಾರ ದೀತಿ ಪೊಂಜೊವು ಬಯಕೆಗ್ ಪೋಯಿನಕ್ಲುಂದ್ ತೆರಿವೆರ್.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ಪಿಲಿ ವೇಷ

**ಪಿಲಿತವೇಷ** (ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬು)
ತುಳುನಾಡು ದ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು ದ ಬುಕ್ಕೊ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯಿನ ಗೊಬ್ಬು.
ಮಾರ್ನೆಮಿ, ಚೌತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ನಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆದ ಗೊಬ್ಬುನು ತೂವೊಲಿ.
ಪಿಲಿತ ವೇಷದ ತಾಸೆ ಮಾರ್ಣೆಮಿದಪಾಗ ಸಾದಿಡ್ ಮಾಂತ ಕೇಣೊಂದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಪಿಲಿನಲಿಕೆತ ಪಿರನಿಲೆ
ಪಿಲಿವೇಷನ್ ಪರಕೆಪಂಡ್ದ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಪೆರ್ಚಾದ್ ಜೋಕುಳೆಗ್ ಕಾಯಿಲೆ ಬನ್ನಗ ದೇವೆರೆಟ ಪ್ರಾರ್ಥಿತ್‌ದ್ ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್(ನವರಾತ್ರಿ)ಗ್ ಪಿಲಿವೇಶ ಪಾಡ್ಪವೆರ್. ಅವ್ ಅತ್ತಾಂದೆ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗೊದ ಜನೊಕುಳು ಮಾರ್ನೆಮಿ, ಅಷ್ಟಮಿತ‌ ಕುದಿಟ್ಟ್ (ಅವಧಿಟ್) ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂತೆ ಪಣವು ಸಂಪೊಲಿಪ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬುತ ಕಾಲೊಟ್ ಒಂಜಿ ವಟಾರೊತ ಜವೆನೆರ್ ಒಂಜಾದ್ ವೇಷ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.

## ಪಿಲಿಗುಬ್ಬುದ ಬಗೆಕುಲು
ಪಿಲಿ ವೇಷ (ಪಿಲಿಯೇಸ ) ಉಡುಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ದಕ್ಶಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಛಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೂಲು ವೇಸ ದ ವಿಧಾನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಂಡು. ಪಿಲಿತ ಕಚ್ಛೆ, ಚಡ್ಡಿ, ಮೈತ ರಂಗದ ಬಗೆಕುಲು, ಗೊಬ್ಬುನ ರೀತಿ, ತಾಸೆದ ಪೆಟ್ಟ್ ಪೂರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಡು. ಪಿಲಿತ ಮೈಟ್ಟ್ ಮಂಜಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಲ್ದುದ ರಂಗ್ ಉಡುಪಿದ ಬರಿತಟ್ ಹೆಚ್ಛಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿತ ಮೇಲ್ಗ್ ಪಟ್ಟೆ, ಚಿಟ್ಟೆ, ಮಾತಾ ಬರೆಪೆರ್. ಇಂಚಿನ ಬಣ್ನದ ಮಿತ್ತ್, ಪಿಲಿತ ಮೋನೆ, ಬೇತೆ ಚಿತ್ರಲುಲಾ ಕುಡ್ಲಡ್ ಬರೆಪೆರ್. ಕಪ್ಪು, ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ದ ಪಿಲಿಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲ.
ಉಡುಪಿಡ್ ವೇಷಧಾರಿ ಆಯೆನ ಚಡ್ಡಿದ ಮಿತ್ತ್ ಹನುಮಾನ್ ಕಚ್ಛೆ ಪಾಡುವೆರ್.ಆಂಡ ಕುದ್ಲಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ದ 'V' ಅಕ್ಶರದ ಕಾಚಾ ಪಾಡುವೆರ್. ತರೆಕ್ ಕುರಿತ ರೋಮಡು ಮಲ್ತಿನ ರಂಗ್ ಪಾಡಿನ ಪೊರ್ಲುದ ಟೊಪ್ಪಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಇಡೀ ಮೈಕ್ ರಂಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಅತಾಂದ ರಡ್ಡ್ ದಿನ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಕೈತ ರಟ್ಟೆಗ್ ಲಿಂಬೆ ಪುಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ನವಿಲ್ದ ಗರಿನ್ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮೊಲಾ ಕುಡ್ಲಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ವೇಷಧಾರಿಗ್ ತೂಪುನಕುಲೆನ ದ್ರಿಸ್ಟಿ ತಾಗಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ. 
ಅಂಚನೆ ಬೇತೆ ಊರುಡುಲಾ ಪಿಲಿವೇಶ ಉಂಡು. ಕೇರಳ, ಓರಿಸ್ಸಾಡುಲಾ ಈ ಕಲೆ ಉಂಡು. ಆನುಲು ಮಾತ್ರೆ ಗೊಬ್ಬುನ ಕಲೆಟ್ಟ್ ಇತ್ತೆ ಪೊನ್ನುಲುಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್.

## ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬುದ ಕಲಾವಿದೆರ್
ಪಿಲಿಗೊಬ್ಬುದ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್ ಬಾರೀ ಮರ್ಯಾದೆ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲದ ಬಜಿಲಿಕೇರಿದ ಕ್ರಷ್ನಪ್ಪ ಪನ್ಪುನಾರ್ ೯೫ ವರ್ಸ ಗು ದುಂಬು ಪಿಲಿತ ತಂಡ ಕಟ್ಟ್ದೆರ್. ಆರೆನ ಮಗೆ ಕಮಾಲಾಕ್ಶ ಪನ್ಪುನಾರೆನ ಇಲ್ಲದ ಮಾತಾ ಜನ ಪಿಲಿತ ವೇಷಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್. ಅಂಚನೆ ಉಡುಪಿದ ಅಶೊಕ್ ರಾಜ್ ಕಾಡೆಬೆಟ್ತು ಆರೆನ ಕುಟುಂಬಲಾ. ಕದ್ರಿದ ಗಂಗಾಧರ ದೇವಾಡಿಗೆರ್ ಕರಿನ ೫೦ ವರ್ಸೊಡು ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಂಚನೆ ತಾಸೆಡ್ ಕಾರ್ಕಳದ ಆಣ್ಣೀಯಣ್ನ, ಡೋಲುಡು ಜನಾರ್ಧನ ಜೋಗಿಲು ಪುದರ್ ಪಡೆತೆರ್. ವಿಶ್ವನಾಥ ಪಾಂಡೆಶ್ವರ ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬುದ ಗುರು ಆದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತೆರ್.

## ಪಿಲಿವೇಷಡ್ ಅಯಿನ ಬದಲಾವಣೆಲು
ಶತಮಾನ ದ ಇತಿಹಾಸ ಇತ್ತಿನ ಈ ಕಲೆಟ್ ಬಾರೀ ಬದಲಾವನೆ ಆತ್ಂಡ್. 'ಪಿಲಿಗೊಬ್ಬು' ಪೋದು 'ಪಿಲಿನಲಿಕೆ' ಆತ್ಂಡ್. 'ರಂಗ್' ಪೋದು 'ಬಣ್ಣ' ಆತ್ಂಡ್. ಪಿಲಿಗಒಬ್ಬುದ ಜಾಗೆಗ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಕಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಚರ್ಮದ ಡೊಲು, ತಾಸೆ ಪೋದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಫೈಬರ್ದ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಪೋದು ಗೊಬ್ಬುನ ಕಮ್ಮಿ ಆದ್ ಕೆಲವೇ ಇಲ್ಲಲ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಶುರು ಆತಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಬೇತೆ ಜನ ಪಿಲಿಗೊಬ್ಬುದ ಸ್ಪರ್ದೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಇನಾಮುದ ದುಡ್ಡುಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೌಲೊದ ಗೊಬ್ಬು ಮಾಯ ಆದ್ ಸಿನಿಮಾದ ಡಾನ್ಸ್ ಬರೊಂದುಂಡು. ಪಿಲಿ ವೇಷನು ಇಂಚಿಪ್ಪ ಸಿನಿಮಾಡ್ ತೋಜಾದೆರ್. ಪಿಲಿಪರ್ಬ, ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ಪನ್ಪಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಲೆಗ್ ಸಿನಿಮಾ ಕಾಲವಿದೆರ್ಲಾ ಬರ್ಪೆರ್.

## ಫೋಟೋಕುಲು


Huli Vesha 10.jpg|ಒಡಿಪುತ ಪಿಲಿ ಏಸ
Tiger dance Mangalore.jpg|ಕುಡ್ಲತ ಪಿಲಿ ಏಸ
File:Hulivesha Barke (2).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ ಏಸ ಪಾಡುನಾ
File:Hulivesha Barke (5).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ ಏಸ ಪಾಡುನಾ
File:Hulivesha Barke (8).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ ಏಸ ಪಾಡುನಾ
File:Hulivesha Barke (12).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ ಅಪ್ಪೆ ಪಿಲಿ
File:Hulivesha Barke (17).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ
File:Hulivesha Barke (18).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ
File:Hulivesha Barke (20).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ
File:Hulivesha Barke (27).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ ಪಾಡಿನ ಬಾಲೆ
File:Hulivesha Barke (24).jpg|ಪಿಲಿ ಏಸ ಪಾಡಿನ ಬಾಲೆ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿ

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ಪಿಶಾಚಿ

ಜನಪದ ಕತೆಕ್ಲೆಡ್ ಪಿಶಾಚಿ ಪಂಡ ಸೈತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ನರಮಾನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮುರ್ಗೊಲೆನ ಆತ್ಮೊ.  ಉಂದು ಕೆಲವೆರೆಗ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.  ಪಿಶಾಚಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೂತೊಲೆನ ವರ್ಣನೆಡ್ ಮಲಸ್ತ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಉಂಡು.  ಸೈತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿನ ಆತ್ಮೊನು ಸಂಪರ್ಕೊ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಯತ್ನೊನು ಪ್ರೇತೊವಿದ್ಯೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಆತ್ಮವಾದೊಡು ಸೈತಿನಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಪಾತೆರುನೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ಸಮ್ಮಂದ ಆಪುನ ಬೇತೆ ಪದೊಕುಲು ಪ್ರೇತೊ, ಬೂತೊ, ನಿರೆಲ್, ಕಡಪು, ಮಾಯೊ, ಪೀಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪದೊಕುಲು ಉಂಡೊ.  ಪ್ರೇತವಿದ್ಯೆ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್‌ ನೆಕ್ರೊಮ್ಯಾನ್ಸಿ (/ˈnɛkrəmænsi/) ಪಂಡ ಸೈತಿನಕ್ಲೆನ ಆತ್ಮೊಲೆನ್ ಬವಿಷ್ಯವಾಣಿದ ಉದ್ದೇಸೊಗು ರೂಪೊಲು ಅತ್ತಂಡ ದರ್ಶನೊಲೆನ ರೂಪೊಡು ಲೆಪ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಅಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಪಾತೆರಕತೆ ಮಲ್ಪುನ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆದ ಅಬ್ಯಾಸೊ. ದುಂಬುದ ಗಟನೆಲೆನ್ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಗುಪ್ತ ಜ್ಞಾನೊನು ತೋಜ್ಪಾವುನ ಸಾದನೊಲೆನ್ ಒದಗಾವುನವು.

**ಪಿಶಾಚಿ** ಪಂಡ್ಂಡ ಮಾಸ ತಿನ್ಪುನಾಯೆ ಪನ್ಪುನ ಆರ್ತೊ ಉಂಡು. (A demon or evil spirit) ಲೋಕದ ಸುಕೊ ಬೋಗೊನು ಅನುಬವಿಸವಂದೆ, ಮದ್ಮೆಮಸ್ತಿ ಆವಂದೆ ಸೈತ್‍ಪೋಯಿ ಅತ್ಮೊಳು, ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ಗ್ ಬಲ್ಲ್ ಪಾಡೊಂದು, ಗುವೆಲ್ಗ್ ಲಾಯ್ತ್‌ದ್‍ ಸೈತಿನವು, ಗತಿಗೋತ್ರ ಇದ್ಯಾಂತೆ ಓಲಾಂಡಲಾ ಪೋದು ಸೈತ್‍ದ್‍ ಬೊಜ್ಜದ ಕ್ರಮೊ ಅವಂದಿನವು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕೀಳು ಅತ್ಮೊಳೆನ್ ಪಿಶಾಚಿ ಆದ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಈ ಅತ್ಮೊಳು ರಕ್ಕಸೆ ಆದ್ ಸೇರ್‌ನೆಡ್ದಾವರೊ ಬೆರ್ಮರಕ್ಕಸೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಪಿಶಾಚಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪಿಶಾಚಿಲು ಕಾಡ್‍ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್‍ಲಾ, ಸಾದಿ, ಮಾರ್ಗೊಡುಲಾ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪುನ ಬರ್ಪುನಗ್ಲೆಗ್ ಗಾಳಿ, ತೂ, ಬೊಳ‍್ದುದ ಮರ ಇಂಚಿತ್ತಿ ರೂಪೊಡು ತೋಜಿದ್ ಉಪದ್ರ ಕೊರ್ಪಗೆ.

ಪಿಶಾಚಿಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ಒಂಟಿಯಾದಿಪ್ಪುನ ನರಮಾನ್ಯನಂಚಿನ ಸಾರೊಲೆನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಆಂಡಲಾ ಪಿಶಾಚಿದ ಸೈನ್ಯೊಲೆನ ಕತೆಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ನರಮಾನಿಲೆನ್ ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಪ್ರೇತೊಲೆನ್ಲಾ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ತುಳು ಜನೊಕುಲು ಪಾತೆರ್ನಗ ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿ ಮನುಷತ್ವ ಇದ್ಯಾಂತೆ ಬದುಕೊಂದು ಇತ್ತೆಂಡ ಆಯಗ್‍ ಪಿಶಾಚಿ ಪೊಗ್ಗುದುಂಡು, ಪಿಶಾಚಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಂತೆ ಬೆಚ್ಚದಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆಂಡ ಆಯಗ್‍ ಪಿಶಾಚಿ ಎದುರಾತ್ಂಡ್‍ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆದ ಪಾತೆರೊ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ ವಾಮಂಜೂರು

thumb
## ದೇವಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಉದ್ಧೇಶ
ಕುಡ್ಲಡ್ದ್  ಸುಮಾರ್‍ 10 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರೊಡು ಕುಡುಪು ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡತ್‍ದ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಗ್‍ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್‍ ಈ ದೇವಾಲಯ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ೧೮೩೪ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲಡ್‍ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನರಿಳೆಡ್ದ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಸಭೆ ಅರಂಭ ಆಂಡ್‍. ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಅಯಿಲೆಕ್ಕನೇ ಜನೊಕ್ಕುಲು ಕುಡ್ಲದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಕ್ಕ್‍ಲೆಡ್‍ ವಾಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಂಡ್. ಇಂಚ ಕುಡ್ಲ ಪರಿಸರೊಡು ೧೮೪೫ಟ್ಟ್‍ ಬೊಲ್ಮ, ೧೮೬೫ ಜಪ್ಪು, ೧೮೮೩ ಕುದ್ರೋಳಿ, ೧೯೫೭ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ, ೧೯೫೭ ಗೋರಿಗುಡ್ಡೆ, ೧೯೮೦ ತೊಕ್ಕೊಟ್ಟು, ೧೯೯೦ ಕೋಡಿಕಲ್, ಇಂಚ ೧೨ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್‍. ಬಲ್ಮಠ, ಕುದ್ರೋಳಿ, ಜಪ್ಪು, ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ, ಗೋರಿಗುಡ್ಡೆ ಈ ಸಭೆಕ್ಕುಲೆ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ವಾವಂಜೂರುಡು ಇಲ್ಲ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಕುಲ್ಯರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಮೂಲು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಐತಾರದ ಆರಾಧನೆಗ್‍ ದೂರದ ಕುಡ್ಲಗ್‍ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ೪೦ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದು ಹೆಚ್ಚ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನಲ್ಪ ಒಂಜಿ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ವಾಮಂಜೂರು  ಒಂಜಿ ಸಭೆ ಆಂಡ್.ಆಂಚಾದ್‍ ೨೦೦೩ಟ್ಟ್  ಒಂಜಿ ಬಾಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟೊಣೊಡು ಐತಾರದ ಆರಾಧನೆ ಸುರು ಅಂಡ್‍. ಸಭೆಕ್ಕ್ ಬರ್ಪಿ ಜನೊಕ್ಕುಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬಾಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟೋಣ ಇಯಾವಂದೆ ಬೇತೆ ಸ್ವಂತ ಜಾಗೆ ತೂವೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡತ್ಂಡ್. ವಾಮಂಜೂರು ಪೇಂಟೆಡ್ದ್‍ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಉಪ್ಪು ಬಿ.ಎಸ್‍.ಎನ್.ಎಲ್‍. ಕಛೇರಿದ ಪಿರವುಡು ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ದೆತೊಂದು ೨೦೧೧ಟ್ಟ್‍ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೊಡ ಆದ್‍ ಆಲ್ಪನೇ ಆರಾಧನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆದ್ ನಡತೊಂದುಂಡು.

## ಈ ಸಭೆತ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಉಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶೊಲು

 ವಾಮಂಜೂರು ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯದ  ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ‍್  ಕುಡುಪು, ಪಚ್ಚನಾಡಿ, ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ, ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ, ತೊಯಿಪಕಲ್‍, ಸಂತೋಷನಗರ, ನಿರಾಲ, ನೀರ್ ಮಾರ್ಗ. ಈ ಪ್ರದೇಶೋಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ೬೦ಡ್ದು ಹೆಚ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಮುಲ್ಪ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಆರಾಧನೆಗಾದ ಈ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್

## ದೇವಾಲಯೊಡು ಉಪ್ಪು ಇತರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಲು

# ಐತಾರ ಶಾಲೆ( ಜೋಕುಲೆಗಾದ್)
# ಜವನೆರೆ ಕೂಟ
# ಪೊಂಜೋವುಲೆ ಕೂಟ
# ಸಂಗೀತ ಮಂಡಳಿ. 
  
## ದೇವಾಲಯೊಡು ಧರ್ಮಗುರುಕ್ಕುಲಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನಕುಲು
# ರೆವೆ. ಸುಗುಣ ಜತ್ತನ್ನ
# ರೆವೆ.ಆಸ್ಮಂಡ್ ನೆವಿಲ್ ಶಿರಿ
# ರೆವೆ. ವಿನ್ ಫ್ರೆಡ್ ಅಮ್ಮನ್ನ
# ರೆವೆ. ಆಡ್ರಿಯನ್ ದೀಪಕ್
# ರೆವೆ. ಡಾ. ಐವಲಿನ್ ಅಮ್ಮನ್ನ
# ರೆವೆ. ಡಾನಿಯೇಲ್ ಕೌಂಡಿನ್ಯ
# ರೆವೆ. ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಜತ್ತನ್ನ
# ರೆವೆ. ಪ್ರಭುರಾಜ್ ಏಂ.
# ರೆವೆ. ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ್ ರೋನಿತ್
# ರೆವೆ. ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್

## ವಿಶೇಷತೆ
ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಅರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಪ್ರತಿ ಐತಾರ ಕಾಂಡೆ 8.30 ಘಂಟೆಗ್‍ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು.

## ವರ್ಷಲಾ ನಡಪು ತುಳುನಾಡ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತ ಕೆಲೆಂಡರ್ ಉಪ್ಪು ಪೊಸವರ್ಷ, ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ, ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರ್ ಲಕ್ಕಿ ಪರ್ಭ, ಬುಲೆತ್ತ ಪರ್ಭ, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್, ಪರವರ್ಷ ಪನ್ಪಿ ಬರ್ಬಲಾ ಸಭೆತ್ತ ವರ್ಷದ ಪರ್ಬಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಅವ್ವತ್ತಂದೆ. ವರ್ಷಲಾ ಸಭೆತ್ತ ಜನೊಕ್ಲ  ಮರಿಯಲೊಡೊಂಜಿ ದಿನ, ಬಿತ್ತ್ ಲ್ ಡ್ ಒಂಜಿದಿನ, ತೋಟೊಡು ಒಂಜಿ ದಿನ, ಮರಿಯಲದ ಅಟಿಲ್ದ ಮ್ಮತ್ತ್, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕ್ಕುಲು ನಡಪುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವಾಮಂಜೂರು

ವರ್ಗೊ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು
ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲ ಬಾಲೆ

## ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ
ಉಂದು ದೇವೆರೆಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪರಕೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಕಡಿರ ಪೆದ್ದುನು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಪುನರ್ಜನ್ಮಂದೇ ಪನೊಲಿ. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಏತೊ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ರೀತಿಡ್ ಜೂವೊಗು ತೊಂದರೆ ಆಪಿನೆಂದ್ಲಾ ಉಂಡು. ಇಂಚ ತೊಂದರೆ ಆಂಡ ಆ ಕಾಲೊಡು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಯಿನ ದಾಲ ಸವಲತ್ತುಲು ಎಚ್ಚ ಇತ್ತಿಜ. ಏತೋ ಪೆದ್ಮೆದಿಯಲ್ಲು ಸೈತಿ ಉದಾಹರಣೆ ಉಂಡು. ಪತ್ತ್ ಬಾಲೆಲೆನ್ ಪೆದ್ಂಡ ಅವೆಟ್ಟ್ ಬದ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನಿ ರಡ್ಡೋ ಮೂಜೋ. ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿ ಪೆದ್ದುನ ಪೊರ್ತುಡು ಹಳ್ಳಿದಕ್ಲೆಗ್ ದೈರಿಯೊ ಕೊರ್ಪುನೆ ಪಂಡ ತಾನ್ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತಿ ದೈವೊದೇವೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆದ್ದ್ ಪೆದ್ಮಾನ ಪೋಪಲ್ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಜನೊಕುಲೆನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ದ್‌ನಗ ಆಲೆನಅ ಹಿರಿಯಾಕುಲು ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೋಲೊ ಇದ್ದಿಂಡ ಅಗೆಲ್ ಸೇವೆ. ದೇವೆರೆಗ್ ಬಾಲೆದ ಕೈಟ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪಾಡಾವೆಂದ್. ಅಂಚ ಆಲ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆದ್ದದ್ ಮಾತ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕ ಬಾಲೆ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಆನಗ ದೇವೆರೆ ತಲೊಕ್ಕು ಪೋದು ಈ ಪರಕೆನ್ ಸಂದಾವೊಡೇ. ಒವ್ವೇ ಕಾರಣೊಗು ಆದ್ಲಾ ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ಆಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಈ ಕ್ರಮೊ ಇನಿಕ್ಲಾ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಸಿರಿ ಕುಮಾರನ್ ಪೆದ್ದ್ ಪೆದ್ಮಾನ ಪೋನಗ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅಜ್ಜೆರ್ ಉರಿ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪರಕೆ ಪನ್ಪಿ ಇಚಾರ ಸಿರಿನ ಕತೆಟ್ ಉಂಡು. ಕಡೆಕ್ ಸಿರಿಗ್ ಆಲೆನ ಕೈ ಪತ್ತಿ ಕಂಡನಿ ಕಾಂತುಪೂಂಜನ ವ್ಯಭಿಚಾರೊ ಗೊತ್ತಾಯಿ ಬುಕ್ಕ ಆಯಗ್ ಬರೊ ಪಂಡ್ದ್ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅರಮನೆ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪಲ್. ಅಂಚ ಪೋಯಿನಾಲ್ ಸುರು ಮನ್ಪಿಬಿ ಕೆಲಸೊನೇ ಅಜ್ಜೆರ್ ಪಂಡಿ ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪರಕೆನ್ ಬೂಟುನ ಕೆಲಸೊನು ಮಲ್ಪಿನವು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪುಗೆರೆ

**ಪುಗೆರೆ** ನೆಕ್ಕ್ ಪುಗ್ಗಿರೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ  ದೈತ ಪುದರ್. ಇಂದೆನ್ ಇರೆಕ್ಕಾದ್ ಬುಲೆಪ್ಪಬೆರ್. ಇಂದೆನ ಇರೆನ್ ನುಂಗಾದ್ ಅಯಿಟ್ ಸಿಗರೇಟ್, ಬೀಡಿ, ಪೊಡಿ(ಮುಂಕುಗು ಒಯಿಪುನ ಪೊಡಿ)/ನಸ್ಯೊ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಅರ್ತೊ
# ತುಳುಟು ಪುಗೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆ+ಬಜ್ಜೆಯಿ+ಸುಣ್ಣೊ+ಪುಗೆರೆ ಈ ನಾಲ್ ಸೇರ್ಂಡ ಒಂಜಿ 'ಬೀಡ' ಆಪುಂಡು.
# ಕನ್ನಡೊಡು ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು(ತಂಬಾಕು) ಪಂದ್ ಅರ್ತೊ. ಪುಗೆ ಬುಡ್ಪುನ ತಪ್ಪು ಪಂಡ ಪುಗೆರೆ/ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು.
# ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ ಟೊಬೆಕೊ/Tobacco
# ಅಸ್ಸಾಂಡ್ ಧೂಪತ್(dhuptt)
# ಬೆಂಗಾಲಿಡ್ ತಮಕ್(tamak)
# ಒರಿಯಾಡ್ ಉಮನ್ ಪತ್ರ(uman patra)
# ತಮಿಳುಡ್ ಪುಗಯಿಲೈ(pugatilai)
# ಮಲಯಾಳಮ್‍ಡ್ ಗಯಿಲ(pugayila)
# ತೆಲುಗುಡ್ ಪೊಗಾಕು(pogaku)
# ಗುಜರಾತಿಡ್ ತಮಕು(tamaku)
# ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ, ಪಂಜಾಬಿಡ್ ತಂಬಾಕು(tambaku)

## ಪುಗೆರೆ ಬುಲೆಪ್ಪಾವುನ ರಾಜ್ಯೊಲು

# ಅಸ್ಸಾಂ
# ಗುಜರಾತ್
# ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
# ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
# ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
# ಬಿಹಾರ
# ರಾಜಸ್ಥಾನ
# ಕರ್ನಾಟಕ
# ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
# ಕೇರಳ

## ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಪುಗೆರೆ ಬುಲೆಪ್ಪಾವುನ ದೇಸೊ
# ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನೊಡುಂಡು(೨೦೦೮-೨೦೦೯ ವರ್ಷಗ್).
# ರಡ್ಡನೆ ಸ್ಥಾನೊ ಚೈನಾ ದೇಶ ಉಂಡು.
# ಒರಿನಂಚನೆ ಅರ್ಜೆಂಟಿನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಬಲ್ಗೆರಿಯಾ, ಗ್ರೀಸ್, ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಥಾಯ್ ಲಾಂಡ್,ಟರ್ಕಿ, ಅಮೆರಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊಟ್ಲಾ ಉಂಡು.

## ಪುಗರೆದ ವಿಧಕುಲು
# ಕುನಿಯ
# ಬೆಜವಾಡ್
# ಪೊಯ್ಯೆ
# ಊರುದ

## ಪುಗೆರೆದ ಬಳಕೆ
# ಪರಾ ಪುಸ್ತಕೊಲು, ತಾಳೆಗರಿಕ್ಕುಲೆಗ್ ಪುರಿ (ಬುಕ್ ವರ್ಮ್) ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕದ ಕಬಾಟ್ ಲೆಡ್ ದೀಪೆರ್ (ಪುಸ್ತಕೊಲೆಗ್ ತಾಗಂದಿ ಲೆಕ್ಕ ದೀವೊಡು. ಪುಸ್ತಕೊಗು ತಾಗ್ಂಡ ಪುಗೆರೆದ ಬಣ್ಣ ಪುಸ್ತಕೊಗು ತಾಗುಂಡು
# ಉಚ್ಚು ಕೇರೆ ಮಸ್ತ್ ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಅವೆನ್ ಗಿಡಪೆರೆ ಪುಗೆರೆಗ್ ತೂ ಪಾಡ್ದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ಪುಣ ಪೊತ್ತಾವುನಿ

ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಪದೊಡು ತೈತಿನಾಯನ್ ಪೊತ್ತಾವುನೆಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ ಉಂಡು, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನೊ ಉಂಡು. ದುಂಬತ್ತ ಪುಣೊನು ಮೀಪಾವೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಪುಣತ್ತ ದೊಂಡೆಗ್ ಒಂತೆ ನೀರ್ ಬುಡೊಡು. ಪುಣೊನು ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಚಟ್ಟೊಡು ದೀದ್ ಕಟ್ಟೊಡು. ನಾಲ್ ಮೈಟ್ಟ್ ನಾಲ್ ಜನ ಪುಗೆಲ್ ಕೊರುದು ಪೊತ್ತಾವುನ ಕಾಟದಡೆಗ್ ಪತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಕಾಷ್ಠೊಡು ಪುಣನ ತರೆ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬರ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಜೆಪ್ಡಾವೆರ್. ಕೈಬಿರೆಲ್, ಕಾರ್ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್ ಕಟ್ಟಿನ ಬಂಧೊನು ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನಕುಲು ಪುಣತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಉಣಿಂಗಿನ ಮಡಲ್‌ಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ತೂಟೆನ್ ಕೈಟ್ಟ್ ಪತೊನುವೆರ್. ಕೈಟ್ಟ್ ಅರಿ ಪತೊಂದು ಇಂಚ ಪಂಡೊನುವೆರ್: 'ಇನಿ ನಮ್ಮ ಊರ್‌ದ (ಎಂಕಪ್ಪಣ್ಣೆ) ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರ್. ನಮ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜಾತಿಕಟ್ಟ್‌ದ ರೀತಿರಿವಾಜ್‌ಡ್ ಪ್ರಾಕ್‌ಡ್‌ದ್ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕನೆ ಕುಟುಮ ಪೊದ್ದೆ, ಇಸ್ಟೆ, ಊರು ಸೇರಾವೊಂದು ಪುಣೊನು ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಮರ ಕಡ್ಪದ್, ಕಾಟ ಗೂರದ್, ಪುಣ ಮೀಪದ್, ಪುಣೊನು ಐತದ್, ಇಸೆ ಕಾಟೊಡು ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿ ಬೊಣ್ಯ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತು. ಎಂಕಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಾಯೊಡಿತ್ತಿನ 'ಕಾಲೆ' (ಪ್ರಾಣವಾಯು) ಗಾಲಿಡ್ ಸೇರೊಂದಿನವು ಇಸೆ ಪುಣೊನು ಪೊರ್ಲುಡು ಬೊಣ್ಯ ಮಲ್ಪರೆ ಬುಡೊಡು. ಅಂಚನೆ ಕುಟುಮ ಐನೆದಾನಿ ದೂಲೊಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌‌ದ್ ಕಟ್ಟುನ ದೂಪೆಡ್ ಕಾಲೆ ಸೇರೊನೊಡು. ಪದಿಮೂಜೆದ ಬೊಜ್ಜದ ದುಂಬುದಾನಿ ಕಟ್ಟುನ 'ನೀರ್‌ನಿರೆಲ್‌'ಡ್ ಬತ್ತ್ ಸೇರೊನೊಡು. ಪದಿಮೂಜನೇ ದಿನ ಕುಟುಮ ಒಟ್ಟುಸೇರ್‌ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಜ್ಜೊಡು ಕುಟುಮೊ ದೂಪೆಗ್ ಬಳಸುನೆನ್ ಸಂತೋಸೊಡು ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೊಡು. ದುಂಬಗ್ ಕುಟುಮೊನು ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಕಾತೊಂದು ಬರೊಡೂಂದು ಎಂಕುಲು ಪತ್ತ್ ಅಪ್ಪೆ ಜೊಕುಲು ಸೇರ್‌ದ್ ಪ್ರಾರ್ತನೆ ಮಲ್ತೊನುವ'.

ಈತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅರಿನ್ ಪುಣತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದಕ್ಕುಡ್ರುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಸೈತಿನಾಯನ ಮಗೆ/ಅರುವತ್ತೆ/ಮೆಗ್ಗಿಪಲೆಲೆಡ್ ಇರ್ವೆರ್ ತೂಟೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಪಿದಂಬು (ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಬತ್ತ್‌ದ್, ತರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್‌ದ ಮೈಟ್ಟ್ ಇರ್ವೆರ್‌ಲಾ ಪುಣೊಕ್ಕು ಬೆರಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಂತೊನೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಎಡತ್ತಕಾರ್‌ನ್ ಕಾಟೊದ ಕಣಕ್ಕ್‌ಗ್ ತಾಗಾದ್ ತೂಟೆನ್ ಎಡತ್ತ ಕೈಟ್ಟ್ ಪಿರವುಗಾದ್ ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಟೊಗು ತೂ ಕೊರೊಡು.

ಪುಣತ್ತ 'ನಡುಮುಜ್ಜೂನಿ' (ಪುಣತ್ತ ಸೊಂಟದ ಭಾಗ ಪೊತ್ತ್‌ದ್ ಮುಗಿಪುನಿ) ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಪಲಕೆದ ಅರಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಾರಾಯಿನ್ ಕಾಟೊಗು ಪಾಡ್‌ದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಲಾಯಕ್‌ಡ್ ತರೆಕ್ಕ್ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಮೀದ್ 'ಸಾವುಗಂಜಿ' ಉಣ್ಣುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪುಣ್ಣಮೆ

thumb|ಪುಣ್ಣಮೆ
**ಪುಣ್ಣಮೆ**ನ್ ಕನ್ನಡೊಡು **ಹುಣ್ಣಿಮೆ** ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುವೆರ್ **ಪುಣ್ಣಮೆ** ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪುಣ್ಣಮೆ ತಿಂಗೊಲುಗೊರೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ತಿಂಗೊಲ್ತ ದೇವೆರ್ ಮಲ್ಲೆ ಅಪುನ ದಿನೊ.
ಪುಣ್ಣಮೆ ಹಲ್ಮೆನೊ ಪನ್ಪಿನ ಬಾಸೆ ಉಂಡು.
ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ಚಂದ್ರೆ ಉರುಂಟು ಆದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ತೋಜುಚೆ. ಆನಿ ತಂಪುದ ಬೆಗರಂದಿನ ಬೊಲ್ಪು ತಿಕ್ಕುಂಡು.

**ಹುಣ್ಣಿಮೆ** (**ಪೂರ್ಣಿಮೆ**) ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಳು ಆಕಾಶೊಡು ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನ ದಿನ (ತಿಥಿ), ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಳುದ ರಡ್ಡ್ ಚಾಂದ್ರ ಪಕ್ಷಲೊನ ನಡುತ್ತ ವಿಭಾಗೊನು ಗುರುತಿಸವುಂಡು.

ಸೂರ್ಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆರ್ 180° ರ್ದ್ ಬೇತೆ ಆಯಿನಂಚ ತೋಜಿನಗ **ಪುಣ್ಣಮೆ** ಸಂಭವಿಸವುಂಡು. ಈ ಚಾಂದ್ರದಿನೊನು ಪೊಸತ್ತ್‌ನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಎಡ್ಡೆ/ಮಂಗಳಕರ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್. ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ ಪುಣ್ಣಮೆರ್ದ್ ದುಂಬುದ ಪಕ್ಷ, ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ  ಪುಣ್ಣಮೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಪಕ್ಷ.

## ಪರ್ಬೊಲು
ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ಬರ್ಪುನ ಕೆಲವು ಪರ್ಬೊಲು ಪಂಡ:

* ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂರ್ಣಿಮೆನ್ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ಆಚರಿಸವೆರ್‌.
* ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪುಣ್ಣಮೆ ದಿನತ್ತಾನಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ದಿನ ಹಯಗ್ರೀವ ಜಯಂತಿನ್ ಆಚರಿಸವೆರ್‌. ಉಂದೆನ್‌ ನಾರಳಿ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್‌.
* ಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆದಾನಿ ಭಕ್ತೆರ್ ಅಕುಲೆನ ಗುರುಕುಲೆನ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. ಉಂದು ವ್ಯಾಸ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಪಂದ್ ಪರಿಚಿತವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ದಿನ ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕೆರಾಯಿನ ವ್ಯಾಸೆರೆನ ಪುಟ್ಟುನಪರ್ಬ.

## ಬಾಸೆ
* ಪುಣ್ಣಮೆದ ಉರ್ಕು ಅಮಾಸೆದ ಸಿರ್ಕ್.
* ಅಮಾಸೆ ಬರ್ಪುನೆಟ್ಟ ಪುಣ್ಣಮೆ

## ಗಾದೆಲು
* ತಿಂಗೊಲ್ದ ಬೊಪ್ಪುಗು ಕೊಡೆ ಪತ್ತಿಲೆಕೊ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ
ಪುತ್ತಿಗೆ ಈಶ್ವರ ಭಟ್ಟ

ಸಿರಿ ಪುತ್ತಿಗೆ ಈಶ್ವರ ಭಟ್ರ್ ಕುಲ್ಲುಂಡ ಉಂತುಂಡ ಆರ್‍ ಭಾಮಿನಿಡ್ ಕಬಿತೆ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಉಂದೆತ್ತ ಕೆಲವು ಕಬಿತೆಲು ಆಕಾಶವಾಣಿಡ್ ಪ್ರಸಾರವಾದ್‌ಲಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟವಾದ್‌ಲಾ ಕಬಿಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಪುದರ್‍ ಬೈದ್‌ಂಡ್. ಕಬಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕಲ್ಪನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶಭ್ದ ಸಂಪೊತ್ತು ಈ ರಡ್ಡೆಗ್‌ಲಾ ಆರ್ ನಾಡೊಡಾತ್ ಬರ್ಪುಜಿ.

## ಪುಟ್ಟು

## ಬಾಲ್ಯ

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ

## ಕೃತಿಲು
* ಮಾಣಿಗೆರಡ್ ಪಾತೆರ
* ಈಶ್ವರ ಪುರಾಣ
* ಬೆಸ್ನೀರ್ ಕೇಣ್ವೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್
ಪುದ್ದಾರ್

**ಪುದ್ವಾರ್** ಅತ್ತ್ಂಡ ಪುದ್ವಾರ್ ಪಂಡ ಪೊಸ ಅರಿತ ವನಸ್ ಗೌಜಿಡ್ ಮನ್ಪುನ ಕ್ರಮ. ಕೃಷಿಕೆರ್ ತಾನ್ ಬುಲೆಯಿನ ಬುಳೆಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಪೊಸ ಅರಿನ್ ಕುಟುಮ ಸಂಸಾರದೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂಜಾದ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಬಗೆತ ಕಜಿಪುದೊಟ್ಟಗೆ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುನ ಆಚರಣೆನ್ ಪುದ್ದಾರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಉಂದು ನಿರ್ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪುದ್ವಾರ್‌ದ ಆಚರಣೆ ತುಳುನಾಡ್‍ ಬುಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪೂರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.

## ಶಬ್ಧೋದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
'ಪುದ್ದಾರ್' ಇಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷತೆ ಉಂಡು. ಮಲಯಾಳಿ ಶಬ್ದ 'ಪುದಿಯ'(ತುಳುಟು ಪೊಸತ್) 'ಅರಿ'(ತುಳುಟು ಅರಿ) ಒಟ್ಟಾದ್ 'ಪುದಿಯರಿ' (ಪೊಸ ಅರಿ) ಪನ್ಪುನವೇ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತುಳುವೆರೆನ ಬಾಯಿಡ್ 'ಪುದ್ದಾರ್' ಆದುಪ್ಪೆರೆಲಾ ಯಾವು ಕನ್ನಡೊಟು ಹೊಸಕ್ಕಿ ಊಟಂದ್‍ ಪಣುವೆರು.

## ಸಂಪ್ರದಾಯೋ
ಕಂಬುಲೊದ ಕಂಡೊಡು ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆ ಆನಗ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪ್ರಕಾರ ಕುರಲ್ ಕನತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲ್ ದಿಂಜಾವುನ ಕ್ರಮಲಾ ನಮ್ಮಲ್ಪ ನಡಪುಂಡು. ಕೆಲವೆರ್ ಅವ್ವೇ ದಿನ ಆ ಪೊಸ ಬಾರ್‌ನ್ ತೊಲ್ಲುದು ಗಂಜಿಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ದ್ ಪೊಸ ಬಾರ್ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಪುನ ಪುದ್ದಾರ್ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ. ಬಾರ್‌ದ ರಾಶಿದ ಎದ್‌ರ್ ಪೊಲಿ ಲೆತ್ತ್‌ದ್, ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಂಡೆಗ್ ಪೊಲಿ ಬಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಗಂಧದ ಗೆರೆಟ್ ಸಿಂಗಾರೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಬಾರ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್, ನುಂಗಾದ್, ನಿರೆಕರೆತ ಪೊಂಜೊವುಲು ಪೂರಾ ಸೇರೊಂದು ನೆಲಕ್ಕುರಿಟ್ ಬಾರ್ ಎಡ್ತ್‌ದ್, ಕಂಚಡ್ಪೆಡ್ ಗಾಳಿತ್‌ದ್, ತಡ್ಪೆಡ್ ಪೊಡೆತ್ತ್‌ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಅರಿಯೇ ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ಪೊರ್ಲುದ ಅರಿ.

## ಮಾನ್ಪುನ ಕ್ರಮೋ
ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ನುಪ್ಪು ಬೆಯ್ಪಾಯೆರೆ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಂಡೆ. ಅಯಿನ್ ಪೊಲಿ ಬಲ್ಲ್, ಮಿಟಾಯಿ ಪೂ, ಪಾದೆ ಪೂತ ಮಾಲೆಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗಂದದ ಗೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಐತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚಾನಗ ಸುರುಟು ಇಲ್ಲದಕುಲು ನಾಲ್ ಪೊಸ ಅರಿಲಾ ತುಂಬೆದ ಪೂಲಾ ಆ ಮಂಡೆಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕೈ ಮುಗಿವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆ-ಯಜಮಾನ್ತಿ ಒಟ್ಟಾದ್ ಕಾಂಟ್ಯಡ್ ಪೊಸ ಅರಿ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಮಂಡೆಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ನುಪ್ಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಪಗ ಮಾತ್ತೆರ್‍ಟುಲಾ ಒಂಜಿ ಮಾತು ಕೇಣಿಯರ ಉಂಡು ಪುದ್ವಾರ್‍ಗ್‍ ಉಣ್ಪುಗು ಅರಿ ಪಾಡುವಂದ್‍ ೩ ಸರ್‍ತ್ತಿ ಪಣೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಡೊಡು ಅಪಗ ೫ ಜನ ಮುತೈದೆನಕುಲು ಹಾಜರಿ ಉಪ್ಪೊಡು ಅರಿ ಪಾಡುನೆತ ಬುಕ್ಕ ಎರಾಂಟಲ ಒರಿ ಅಲ್ಲು ಉಪ್ಪೊಡು.

## ಮೂಲ ಆಚರಣೆ
ಪುದ್ವಾರ್ ಮಲ್ಪನ ಕ್ರಮಕ್ಕು ದುಂಬು ಮೂಲಟ್‍ ಎಂಚ ಉಂಡು.
* ಪೊಸರಿತ್ತಾ ಕ್ರಮ.
* ಆಗ್ನಿಗ್‍ ಅರ್ಪಣೆ.
* ಗೋವು ಅರ್ಪಣೆ.
* ಹಿರಿಯಕ್ಕುಲೆಗ್ ಅರ್ಪಣೆ.
* ಯಜಮಾನ ಬಳಸ್ಸುನೆ.
* ವನಸ್ಸು ಮಾಲ್ಪನೆ.

## ವನಸ್ಸ್
ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ವನಸ್‌ಗ್ ಪದ್ರಾಡ್ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು ಅವೊಡು. ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಪೆಲತ್ತರಿ ಆಜಾಯಿನ, ತೆಕ್ಕರೆ ತಲ್ಲಿ, ತೇವು ಪದ್ಪೆ ಕೊದ್ದೆಲ್, ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಆತ್ ಅತ್ತಂದೆ ಉಪ್ಪು ಕರಿ, ಕುಕ್ಕುದ ಉಪ್ಪಡ್, ಕಡ್ಲೆ ಮನೊಲಿ, ಲತ್ತಂಡೆ, ಬೆಂಡೆ, ಪೀರೆ ಆಜಾಯಿನ, ತಿಮರೆ ಚಟ್ನಿ, ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿ, ಪೂಂಬೆ ಚಟ್ನಿ, ತೌತೆ-ತೆಕ್ಕರೆ ಕೊದ್ದೆಲ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಶುದ್ಧ ತರಕಾರಿ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಸುಮಾರ್‍ ೭ ಬಗೆತ್ತಾ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಡ, ೯ ಬಗೆ ಅವುಲಾ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಡ, ೧೨ ಬಗೆತ್ತಾ ಕಜಿಪುಲು ಬೊಡು.

## ವನಸ್ಸ್ ಗ್ ಕುಲ್ಲುನ ಕ್ರಮ
ವನಸ್‌ದ ಪೊರ್ತುಡು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಯಜಮಾನಿ ತರೆಕ್ ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟ್ಟೊಂದು ಜಾಲ್‌ಡಿತ್ತಿನ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಗ್ ಒಂಜಿ ಚೆಂಬು ನೀರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಅಲ್ಪನೇ ಸಾನಾದಿಗೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ಬಾರೆದಿರೆಟ್ ದೀನ ಗಂದ ಪುರ್ಸಾದ ಮುಂಡೊಗು ಪಾಡುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಮಣೆ ದೀದ್ ವನಸ್‌ಗ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಮಾತೆರ್‌ಲಾ ಅಂಚನೇ ದೇವೆರೆನ ಪುರ್ಸಾದ ಪಾಡೊಂದು ಮಣೆ ದೀದ್ ಅಟ್ಟೆ ಕಾರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ವನಸ್‌ಗ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಕೊಡಿ ಬಾರೆದಿರೆಟೇ ವನಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ನುಪ್ಪು, ಕಜಿಪು ಬಲಸ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಿರಿಯಾಕ್‌ಲ್ ಪೂರ ಕುಟುಮೊದ ಹಿರೆಯೆರೆಡ 'ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ'ಂದ್ ಪನಿಯೆರೆ ಉಂಡು. ಉದಾ ರ್ಮೆಗ್- ಅಜ್ಜೆರೆ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ, ಮಾಮ ಣ್ಣೆರೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ.. ಅಮ್ಮೆರೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ.. ಅಪ್ಪೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ...' ಇಂಚ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪುಚ್ಚೆಲೆನ ಆರಾಧನೆ

thumb|Bastet, a feline goddess of ancient Egyptian religion who was worshipped at least since the Second Dynasty, Neues Museum, Berlin (8176557415)
ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕುಲು ದೇವೆರ್ ಲೆಕ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೪೯೫೦ ವರ್ಷದ ದುಂಬು ಸುರೂಟು ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಶುರು ಮಲ್ತಿನ ದೇಶ ಪಂಡ್ಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಈಜಿಪ್ಟ್. ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್ ದೇವೆರ್ ಲೆಕ ತೂವೆರೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಪಂಡ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕುಲು ಅಕುಲೆನ ದವಸಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಪೂರ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ದೀವೊಂತ್ತೆರ್. ಅವೆನ್ ಮಾತೆನ್ ಎಲಿಕ್ಕುಲು ಬತ್ತ್ ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೋಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪಗ ಪುಚ್ಚೆಲು ಎಲಿಕುಲೆನ್ ಕೆರ್ಪುನೆನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ದ ಜನಕುಲು ತೂದು ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಮರ್ಯಾದಿ ಕೊರ್ಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ಪುಚ್ಚೆಲು ಎಲಿಕುಲೆನ್ ಕೆರ್ದ್ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ದ ಜನಕುಲೆನ ದವಸಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕಲ್ನ ದುಃಖೊಲೆನ್  ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೇಡ್ದಾದ್ ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ದೇವೆರಾದ್ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಡ್ ತೂವೋಂದಿತ್ತೆರ್.

ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಡ್ ಪುಚ್ಚೆಲೆಗ್ ಅನ್ಯಾಯ ಮಲ್ತಿನಕಲೆಗ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಕುಲು ಮಲ್ತಿನ ತಪ್ಪು ದಾದ ಪಂಡ ದೇವೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು  ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಅನ್ಯಾಯ ಮಲ್ತಿನವು. ಪುಚ್ಚೆಲು ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕಲೆನ ಬದ್‌ಕ್‌ನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ  ಉಚ್ಚು, ಎಲಿಕುಲೆಡ್ಡ್ ಬುಡುಗಡೆ  ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಮಸ್ತ್ ವಿಷ ಇಪ್ಪುನ ಉಚ್ಚುಲು ಜನಕುಲ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬನ್ನಾಗ ಪುಚ್ಚೆಲು ಅವೆನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕೆರ್ಪುಂಡು..

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಆರಾಧನೆ
ಪುಚ್ಚೆ

thumb|ಪುಚ್ಚೆ
thumb|ಪುಚ್ಚೆಲೆನ ಆರಾಧನೆ
**ಪುಚ್ಚೆ** ಇಲ್ಲಡ್ ಸಾಂಕುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗದ *ಫೆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಟಸ್* ವರ್ಗೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿ. ಇಂದೆಕ್  ಕನ್ನಡಡ್ ಬೆಕ್ಕು, ಹಿಂದಿಡ್ ಬಿಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಕ್ಯಾಟ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಣ್ ಪುಚ್ಚೆನ್ ಗಂಟ/ಕಂಟ ಪುಚ್ಚೆಂದ್, ಪೊಣ್ಣು ಪುಚ್ಚೆನ್ ಮಂಗುಂದುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಬೊಲ್ದು, ಕಪ್ಪು, ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಮೀಸೆ, ಬೀಲ ಉಂಡು. ಪುಚ್ಚೆದ ಕಿನ್ನಿನ್ ಪುಚ್ಚೆ ಐತ್ತ ಬಾಯಿಡ್ ದೆರ್ತೊಂದು ಕೊನೊಪುಂಡು.
ಪುಚ್ಚೆ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಲಾಯಿನಂಚಿನ ಎಲಿ, ಅರಣೆ, ಎಕ್ಕಲೆ ಇಂಚಿನ ಎಲ್ಯ ಜೀವಿಲೆನ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ್ತ ಕಣ್ಣ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಬಿ ಬಾರಿ ಸೂಕ್ಮೊ.

ಪಿಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿಟ್ಟೆ ಪಿಲಿ (ಚಿರತೆ), ಪೂಮ ಇಂಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಲು ಪುಚ್ಚೆದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿಲು.
ಪುಚ್ಚೆ ಐತ್ತ ಮೈನ್ ಸ್ವಚ್ಚವಾದ್ ದೀಪುಂಡು, ಐತ್ತ ನಾಲಾಯಿಡ್ದ್  ನಕ್ಕ್ ದ್ ಸ್ವಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಪುಚ್ಚೆ ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಪೇರ್ ಪರ್ಲೆಕ, ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ತುಳು-ಕನ್ನಡದ ಗಾದೆ.

ಪುಚ್ಚೆ ಎಕ್ಕಲೆ ತಿಂದ್ಂಡ  ಬಚ್ಚುಂಡು ಪಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
## ಪುಚ್ಚೆ ಮದು ಮಾಂಸ ತಿನ್ಪುಂಡು

## ಗಾದೆಲು
# ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಪುಚ್ಚೆ ಪೇರ್ ಪರಿಲೆಕ್ಕ
# ಪುಚ್ಚೆದ ಮಂಡೆಡ್ ಚಿಮಿಣಿ ದೀಯಿಲೆಕ್ಕ.
# ಪುಚ್ಚೆನ್ ಮೀನ್ ಕಾಪೆರೆ ದೀಯಿಲೆಕ್ಕ.
# ಪುಚ್ಚೆ ಕೆರಿಲೆಕ್ಕ ಕುಂಬರುವೆ.

## ಪುಚ್ಚೆ - ಚಿತ್ರ ದರ್ಶಿನಿ

ಫೈಲ್:Mangalorean Cat.jpg|ಕುಡ್ಲದ ಪುಚ್ಚೆ 
ಫೈಲ್:Persian Cat by Pouria Afkhami pixoos.jpg|ಪರ್ಶಿಯನ್ ಪುಚ್ಚೆ
ಫೈಲ್:Long-haired black tabby point cats.jpg|ಸ್ಪೆನೀಸ್ಸ್ ರಕುನ್ ಪುಚ್ಚೆಲು
ಫೈಲ್:Silverton - Domestic Cat.JPG|ಸಿಲ್ವರ್‌ಟನ್ ಊರುದ ಪುಚ್ಚೆ
ಫೈಲ್:Female cat sitting down on sofa.jpg|ಪೊಣ್ಣು ಪುಚ್ಚೆ ಸೊ‍ಫದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ಂಡ್


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮೃಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಾಂಕುನ ಮೃಗೊಲು
ಪುನ್ನಮೆ

**ಪುನ್ನಮೆ** ಚಂದ್ರೆ ಉದಿಪಿನ ತನ್ನ ಬರ್ತಿ ಕಲೊನು ಬೊಲ್ಪುಡ್ ದಿಂಜಿದ್ ತೋಜುನ ದಿನ.

## ಪದೊತ್ತ ಅರ್ಥೊ
ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆನ್ ಪೌರ್ಣಮಿ ಪಂಡೆರ್ಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷುಡು Full moon day ಪನ್ಪೆರ್. 'ಮಾಸೆಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ದಿನೊಡ್ದ್ ದಿನ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ೧೫ನೇ ದಿನತಾನಿ ತನ್ನ ಅಕೇರಿದ ಬೊಲ್ದು ರೂಪೊನು ಆನಿ ತೂಯರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ತುಳುವೆರ್ ಪುನ್ನಮೆದ ದಿನತ ಮನದಾನಿತ ದಿನೇನ್ ಪೂವೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ

**ಡಾ. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ** (ಪುಟ್ಟು ೨೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೫) ಮ್ಂಬೆರ್ ಕನ್ನಡೊ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆಬಾಸೆ - ಈ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್.

## ಪುಟ್ಟು
ಡಾ. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ೨೧-೦೮-೧೯೫೫ಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುದ ಬಿಳಿಮಲೆಡ್ ಬಿ. ಶೇಷಪ್ಪ ಗೌಡ ಬುಕ್ಕೊ ಗೌರಮ್ಮ ದಂಪತಿಯೆರೆಗ್ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.

## ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ
# ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯೆ - ಪಂಜದ ಕೂತ್ಕುಂಜ ಶಾಲೆಡ್
# ಪೌಢಶಾಲೆ - ಪಂಜದ ಹೈಸ್ಕೂಲು
# ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯೆ - ಶ್ರೀ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೇಶ್ವರ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು
# ಸ್ನಾತಕ ಪದವಿ - ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜು ಪುತ್ತೂರು
# ಎಂ.ಎ. ಕನ್ನಡ - ೧೯೭೯ಡ್ ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ ಫಸ್ಟ್ ರ‍್ಯಾಂಕ್
# ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ. - ೧೯೮೫ಡ್ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗೊಡು ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈಕುಲೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡು **ಸುಳ್ಯ ಪರಿಸರದ ಗೌಡಜನಾಂಗ : ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ** ಪನ್ಪಿ ವಿಷಯೊಡು ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.

## ಉದ್ಯೋಗೊ
# ೧೯೭೯ಡ್ ಸುಳ್ಯೊದ ನೆಹರು ಸ್ಮಾರಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರಾದ್ ಸೇರ್‍ಯೆರ್.
# ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗೊಡು ಒಂತೆ ಒರ್ಸೊ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.
# ೧೯೯೨ಡ್ದ್ ೧೯೯೮ಗ್ ಮುಟ್ಟೊ ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ, ಜಾನಪದ ವಿಭಾಗೊದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್, ಅಧ್ಯಯನಾಂಗೊ ವಿಭಾಗೊದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್, ಪ್ರಸಾರಾಂಗೊದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್.
# ೧೯೯೮ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ದೆಹಲಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆದ ಜನಾಂಗಿಯ ಸಂಗೀತ ಪತ್ರಗಾರ ಬುಕ್ಕೋ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರೊಡ್ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ, ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪಡೆವೊಂದೆರ್.
# ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡಮಿದ ಸದಸ್ಯೆರಾತೆರ್.
# ರಾಜ್ಯ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯೆರಾತೆರ್.
# ೮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಎಂ.ಫಿಲ್, ೭ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿಗ್ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊ ಮಾಲ್ತೆರ್.
# ಟೋಕಿಯೋ, ಜೆರೂಸಲೇಮ್‌ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಸೊಗು ಪೋದು ಮಸ್ತ್ ಅನುಭವೊ ಪಡೆವೊಂದೆರ್.

## ಬೂಕುಲು

# ಮೆಕೆಂಜಿಯ ಕೈಫಿಯತ್ತುಗಳು ೧೯೮೫
# ಲಿಂಗರಾಜ ಹುಕುಂನಾಮೆ ೧೯೮೬
# ಕಂಬುಳ ೧೯೮೭
# ದಲಿತ ಜಗತ್ತು ೧೯೮೮
# ಬಂಡಾಯ ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ೧೯೮೯
# ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ ೧೯೯೦
# ಶಿಷ್ಟ-ಪರಿಶಿಷ್ಟ ೧೯೯೨
# ಕೊರಗರು ೧೯೯೩
# ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ ೧೯೯೩
# ಕೋಮುವಾದ ಮತ್ತು ಜನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ೧೯೯೩
# ಹಂಪಿ ಜಾನಪದ ೧೯೯೫
# ಕೂಡುಕಟ್ಟು ೧೯೯೭
# ಹುಲಿಗೆಮ್ಮ ೧೯೯೯
# ಕುಮಾರರಾಮ ೧೯೯೯
# ಜನಸಂಸ್ಕೃತಿ ೨೦೦೮
# ಬಹುರೂಪ ೨೦೧೩
# ಮೆಲುದನಿ ೨೦೧೫

## ಸಂಪಲಿತ್‍ನ ಬೂಕುಲು
# ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ೧೯೮೫
# ಲೋಹಿಯಾವಾದ ಕೆಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ೧೯೮೬
# ದೇವರು ದೆವ್ವ ವಿಜ್ಞಾನ ೧೯೮೮
# ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ೧೯೮೯
# ಜಾನಪದ ಗಂಗೋತ್ರಿ ೧೯೮೯
# ಅಕ್ಷರ ವಿಮೋಚನೆ ೧೯೯೦
# ಪ್ರಬಂಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ೧೯೯೦
# ವಿಚಾರ ಸಾಹಿತ್ಯ ೧೯೯೨
# ಸಿರಿ ೧೯೯೫
# ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ೨೦೦೬
# ಬೆಳ್ಳಿಚುಕ್ಕೆ ೨೦೦೮
# ಕಡಲ ತಡಿಯ ತಲ್ಲಣ ೨೦೦೯
# ಕೊಡಗು ಮತ್ತು ದ. ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ದರ್ಶನ (ಸಂ)

## ಮಾನಾದಿಗೆದ ಬೇಲೆಗ್ ಸಮ್ಮಾನೊ

# ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ ಬೂಕುಗು ಗುಂಡ್ಮಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಐತಾಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಶಿಷ್ಟ-ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬೂಕುಗು ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಆರ‍್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಕೂಡುಕಟ್ಟು ಬೂಕುಗು ಸಾರಂಗ ಮಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಕು.ಶಿ. ಹರಿದಾಸಭಟ್ಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
#ಅರೆಬಾಸೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಕಾಡೆಮಿ ಮಡಿಕೇರಿ ಗೌರವೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.೨೦೧೭

## ಸಂಘಟನೆ
# ದೆಹಲಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಘೊಡು ರಡ್ಡ್ ಅವಧಿಗ್ ಗುರಿಕಾರೆ (ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ) ಆದ್ ಬೇಲೆ ಬೆನ್ತೆರ್.
# ಎನ್ನೆಂಸಿಯ ಕನ್ನಡ ಸಂಘೊತ ಸ್ಥಾಪಕೇರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ
ವರ್ಗೊ:ಅರೆಬಾಸೆ ಬರಹಗಾರೆರ್
ಪುಳಿಂಕಟೆ

ಓಟೆ ಪುಳಿತ್ತ ಬಿತ್ತ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಓಟೆಪುಳಿತ್ತ ಬೀಜೊನು ಪೊದ್‍ತ್ತ್ ದ್ ದೀಪುನೆನ್ ಪುಳಿಂಕಟೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪುಳಿಂಕಟೆ ತಿನ್ಪುನವು ಆರೋಗ್ಯೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಓಟೆ ಪುಳಿ
ಓಟೆ ಪುಳಿಕ್ಕ್ ** ಓಂಟೆಪುಳಿ** **ಪುಳಿ** ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಓಟೆಪುಳಿತ್ತ ಮರ ಮಲ್ಲ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಮರಕ್ಕ್ ಪೋದೆ ಪುಳಿ ಕೊಯ್ಯೊಡು ಅತ್ತ್ಂದ ಮರನ್ ಕುರ್ಕಾವೊಡು. ಅಪುಗ ಪುಳಿ ಪರ್ಂದ್‍ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ನೆಲಕ್ಕ್ ಬೂರುಂಡು. 
ನೆತ್ತ ಇರೆ ಕಡು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಇತ್ತ್ ದ್ ದಪ್ಪ ಆದ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.  ನೆಟ್ಟ್ ಆಪಿನ ಕಾಯಿ ಮುಸುಂಬಿದಾತ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕಾಯಿ ಆಯಿನ ಮರಟ್ಟ್ ತೋಜೂಜಿ. ದಾಯೆಪಂಡ ಇರೆತ್ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಆಪುಂಡು. ಪರ್ಂದ್ ಆವೊಡ್ದುಂಬೇ ಕೊಯ್ದ್ ತೆಲ್ಪುಡು ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನುಂಗಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪುಳಿ ಬೋಡಿತ್ತಿನ ವಸ್ತ್. ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಕಜಿಪುಗು ಓಟೆ ಪುಳಿನ್ ಉಪಯೋಗೊ ಮಲ್ಪುನ ಜಾಸ್ತಿ. ಬೇತೆಬೇತೆ ಊರುಡು ಬೇತೆಬೇತೆ ಪುಳಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆರಣೆರೆನ್ ಬುಡ್ದು ಒರಿನಕುಲು ಮನ್ಪುನ ಕೋರಿ ಮೀನ್ಗ್ ಈ ಓಟೆ ಪುಳಿ ಪಾಡ್ಜಿಂಡ ಅವು ಕೊಡಕೆನ ಆಪುಜಿ.ಅವೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಕೋರಿ ಮೀನ್ದ ಪುಳಿಮುಂಚಿಗ್ಲಾ ಉಂದು ಅಗತ್ಯೊನೇ. ಅವೆಕ್ಕಾದ್ ಅರೆಗಲೊಡು ಓಟೆ ಪುಳಿ ಕೊಯಿಪ್ಪಾದ್ ಅವೆನ ಕೊಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಬೀಜ ದೆತ್ತ್ದ್ ಒಂತೆ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾದ್ ಅಟ್ಟೊಡು ದೀಪೆರ್.

## ಮಾನ್ಪುನಾ
ಓಟೆ ಪುಳಿತಾ ಬಿತ್ತ್ನು ಸರೀ ಪೊತ್ತ್ದ್ ದೆಂಗಡ್ ಕಟ್ಟ್ದ್ ದೀಪೆರ್. ಉಂದುಲಾ ಮರಿಯಲೊಡು ಸರೀ ಬರ್ಸೊ ಬನ್ನಗ ಜೋಕುಲೆಗ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ವಸ್ತ್. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮಾತ್ರೆ ಅತ್ತ್ ಮಾತ ಪ್ರಾಯೊದಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಟೈಮ್ ಪಾಸ್ದ ಒಂಜಿ ತಿನಸ್. ಇಂದೆನ್ ತಿನೊಡಾಂಡ ಕೂಲಿ ಗಟ್ಟಿ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಏತೋ ಜೋಕುಲು ಪುಳಿಂಕಟೆ ತಿಂದ್ದ್ ಕೂಲಿ ದೆತ್ತೊನ್ನ ಉದಾಹರಣೆ ಉಂಡು. ಕ್ರಮೇಣ ಉಂದು ಇತಿಹಾಸೊ ಸೇರೊಂದು ಬರ್ಪಿ ತಾದಿಡ್ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪೂತ್ತುರು

**ಪೂತ್ತುರು** ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರು. ಈ ಊರುಡು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಿನ ಅನುಗ್ರಹ ದೆತೊನ್ರೆಗ ಜನ ದೂರ ದೂರಡುದು ಬರ್ಪೆರು. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಊರುಡು ಮಸ್ತ್ ಜನಕುಲು ಜೀವನ ನಡಪಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಪೂತ್ತುರುಡು ಅಲ್ಪ ಅಲ್ಪ ಕಂಡ, ಕಾಡುಲು ಉಲ್ಲ. ಈ ಊರು ಬಾರಿ ಪ್ರಕೃತಿ ರಮಣೀಯ ವಾದ್ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಪೆಜಕಾಯಿ

thumb|ಪೆಜಕಾಯಿದ ಮರತ ಮೈ
**ಪೆಜಕಾಯಿ** ಪಂಡ ಉಂದೊಂಜಿ ಪರ್ಂದ್ ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಹೆಬ್ಬಲಸುಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಎತ್ತರವಾದ್ ಬುಳೆಪುನ ಮರ. ಅರೆಗಾಲಡ್ ಆಪುಂಡು ನೆತ್ತ ಇರೆ ದಪ್ಪ ಪಚ್ಚ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಈ ದೈತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ *ಅರ್ಟೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಿರ್ಸೂಟ(Artocarpus hirsuta)*

## ಉಪಯೋಗೊ
ಪೆಜಕಾಯಿ ಕಾಯಿ ಉಪ್ಪುನಗ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬಾಜನಗ್ ಪೆಜಕಾಯಿದ ಮುಳ್ಳು ಪಿರೆಸ್ದ್ ಪೆಜಕಾಯಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅಯ್ಕ್ ಉಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ ಪಾಡೊಡು(ಉಪ್ಪುಡು ಪಾಡುನ). ಅವೆನ್ ಗೆತ್ತ್‌ದ್ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲ್ಡ್ ಚಟ್ನಿ, ಕೈಪುಲ ಮನ್ಪೊಲಿ. ಗಂಜಿ ವಣಸ್‌ಗ್ ಬಾರಿ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು. ಪೆಜಕಾಯಿದ ಇರೆನ್ ಪರ್ಬೊದ ಪೊರ್ತುಡ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಲಕ್ಷಣೊಲು
ಪೆಜಕಾಯಿದ ಮರ ಮಸ್ತ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಳೆಪುನ ಮರ. ಮರಕ್ ಕಂದ್ ಬಣ್ಣದ ದಪ್ಪ ಚೂಲಿ, ಚೂಲಿನ್ ಕೆತ್ತಿಂಡ ಪೇರ್‌ದಂಚಿನ ಸುನೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ ಇರೆ ದಪ್ಪ ಆದ್ ಮೈ ದೊರಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪೆಜಕಾಯಿದ ಪೂವು ರಡ್ ರೀತಿದವು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಷವಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆಣ್ ಪೂ ಉದುರುಂಡು. ಪೊನ್ನಿಡ್‍ದ್ ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡು, ಅಂಚನೆ ಬೇಸಡ್‍ದ್ ಕಾರ್ತೆಲ್ ಮುಟ್ಟ ಕಾಯಿ ಆದ್ ಪರ್ಂದ್ ಆಪುಂಡು. ಪೆಜತ್ತ ಕಾಯಿ ತೂವರ ಪಿಲಕಾಯಿದ ಲೆಕೊನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪಿದಯಿದ ಮೈ ಪೂರ ಮುಳ್ಳು, ಉಲಾಯಿ ಪಚ್ಚಿರ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.

ಈ ಮರತ್ತ ತಿರ್ಲ್ ಮಂಜೊಲ್ ಸಾಧಾರಣ ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನುಂಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರ್ಲ್‌ದ ಬಣ್ಣ ಮಾಜಿದ್ ಕಡು ಕಂದ್ ಬಣ್ಣೊಗು ತಿರ್ಗುಂಡು.

## ಗಲಸುನ
ಈ ಮರ ಪಲಾಯಿ ಮಲ್ಪುನ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನವು. ಮರತ್ತ ಪಲಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಓಡ, ಕುರ್ಚಿ ಬುಕ್ಕ ಮೇಜಿಲೆನ್ ಮಲ್ಪರ ಗಲಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಲ್ ಕಟ್‍ನಗ ಗಲಸುನಲಾ ಉಂಡು. ಕೇರಲ ರಾಜ್ಯೊಡು ದೇವೆರೆನ್ ಮೂರ್ತಿ ಮಲ್ಪರ ಈ ಮರನ್ ಗಲಸುವೆರ್.

## ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

Artocarpus hirsutus, wild jackfruit, ആഞ്ഞിലി. Fruit.jpg|ಪೆಜಕ್ಕಾಯಿ
Artocarpus hirsutus, wild jackfruit, ആഞ്ഞിലി. Leaf.jpg|ಪೆಜಕ್ಕಾಯಿದ ಇರೆ
രണ്ട് ഐനിച്ചക്കകൾ.jpg|ಬುಲೆದಿನ ಪೆಜಕ್ಕಾಯಿ
ആഞ്ഞിലിപ്പഴം.jpg| ಚೂಲಿ ದೆತ್ತಿನ ಪಂರ್ದ್


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್
ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಪುರಾಲ್

ತುಳುನಾಡ್ ದ ಪಿರಾಕ್ ದ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್ ಪುರಾಲ್ ಲಾ ಒಂಜಿ.

## ಭೌಗೋಲಿಕತೆ
ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಸೆಡ್ ಪೊಳಲಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮೂಲು ಗುರುಪುರ ಸುದೆ/ಪಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ್ತ ಬರಿಟ್ ಇತ್ತಿನ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ತುಳುನಾಡ್ ದ ಬಾರೀ ಪಿರಾಕ್ ದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು.

## ಇಪ್ಪುನ ದೇವೆರ್
ಪುರಾಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ೯ಅಡಿಡ್ದ್ ಲಾ ಎತ್ತರದ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಮಹಾಕಾಳಿ, ಗಣಪತಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸರಸ್ವತಿ ದೇೆವೆರೆನಕ್ಲೆನ ಲೆಪ್ಪದ ಮೂರ್ತಿಲು ಉಲ್ಲ. ಉಂದೆಕ್ಲೆಗ್ ಪದ್ರಾಡ್ ವರ್ಸೊಗೊರ ಲೇಪಾಷ್ಟಗಂಧ ಪೂಜುನ ಕ್ರಿಯೆ ನಡಪುಂಡು.
ಪುರಾಲ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಜಾತ್ರೆ. ಅವು ಪುರಾಲ್ದ ಚೆಂಡ್ಂದೇ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.

ಪುರಾಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುಡ್ಲದ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡುಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಪೋವೊಡುಂದಾಂಡ ಬಜ್ಪೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡ್ಡು ಗುರುಪುರ ಕೈಕಂಬದಲ್ಪ ಪೋದು ಪೋಯೆರೆ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ.ದೂರ; ಬಿಸಿರೋಡುಡ್ದು ೧೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಉಂಡು.
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉಲ್ಲೇಖ ಕ್ರಿ.ಶ. ಪ್ರಾರಂಭದ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸಿಗೆರೆನ ಬರವುಡುಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇಸ್ಥಾನೊಲು
ಪೆತ್ತ

**ಪೆತ್ತ** ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಸಾಂಕುನೊ ಮೃಗೊ. ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆಕ್ಕ್ ದನ/ಹಸು/ಆಕಳು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಸ್ದ್(Cow)  ಕೌ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ Bos taurus. ಉಂದೆನ್ ಇಲ್ಲಡ್ ತಾಂಕುವೆರ್. ಆಣ್ ಗ್ ಬೋರಿ ಪಂಡ್ದ್, ಪೊಣ್ಣಗ್ ಪೆತ್ತ, ಎಲ್ಯೆಕ್ಕ್ ಕಂಜಿ, ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆಕ್ಕ್ ಗಡಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪಾಪದ ಕೈಕಂಜಿ. ಉಂದೆತ ತೆನಸ್ ಪಜಿರ್, ಪುಂಡಿ, ಬೈ. ಉಂದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದೆನ್ ಕಾಮಧೇನು ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಗಳಸುನ
*ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್ ಜೀವೊಗು ಎಡ್ಡೆ.ಆ ಪೇರ್‌ಡ್‌‍ ಕೊಜಪು, ನೈ, ಬೊಲ್‍ನೆಯಿ, ಅಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
*ಪೇರ್ ನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ ಚಾ,ಕಾಫಿ,ಪಾಯಸ, ಐಸ್ಕ್ರೀಮ್ ಚಾಕ್ಲೆಟ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತಿನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್
*ಪೆತ್ತದ ಅಂಬಿನ್ ಶುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರೆ, ಜಾಲ್ ಗ್  ಅಡ್ಪರೆ ಗಲೆಸುವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಸಿಮೆಂಟ್ ಇಜ್ಜಂದಿ ಕಾಲೊಡು ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ನೆಲಕ್ಕ್ ಅಂಬಿ ಪೂಜೊಂದಿತ್ತೆರ್.  
*ಅಂಬಿನ್ ರೊಟ್ಟಿದ ಲೆಕ್ಕತಟ್ಟ್ ದ್ ನುಂಗಾದ್ ಬೆರನಿ ಮಲ್ತ್ ದ್  ದಿಕ್ಕೆಲ್ ತೂರ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
*ಅಂಬಿ ಗೊಬ್ಬರೊಗು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅತ್ತಂದೆ ಪಡಿಕೆನ್ ತರಕಾರಿ ಬುಳೆಪಾನಗ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
*ಅಂಬಿದ ಊದು ಬತ್ತಿ ಮಲ್ತ್ ಉಮಿಲ್ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
*ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್, ನೈಯಿ, ಪಡಿಕೆಳೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಪೆತ್ತತಾ ವಿದಕುಲು

# ಜರ್ಸಿ.
# ಕಪಿಲಾ.
# ಸಿಂದಿ.
# ಹೆಚ್ಚ್.ಎಪ್.೧.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು
ಪೆದಂಗರೆ

ಇಲ್ಲ ಎದುರುಡ ಜಾಲ ಮುಂದಿಲ್‍ಡ್ ಕೈ ಕಾರ್ ಮೋನೆ ದೆಕ್ಕೆರೆ ಉಪ್ಪುನ ಅಗೆಲೆ ಬಾಯಿದ ಕರತ್ತಂಚ್ಚಿನ . ಜಾಲ ಬರೀಟ್ ಇಲ್ಲ ಎದುರುಡು ಉಪ್ಪುನ ಈ ಬಾಜೊನೊನು ದೆಕ್ಕುನ ಕಂಕನೆ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವನಸ್‍ಗ್ ಬಡವು ಬಾಜೆಲ್ದ ಪೊರ್ತುಡು ಕೈ ಕಾರ್ ಮೋನೆ ದೆಕ್ಕೆರೆ ಒಂಜಿ ಬೋಂಕ್ರತಿಪ್ಪಿನ್ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಕಾಂಡೆ ಅಯ್ಕಿ ನೀರ್ ಮೈತ್ತ್‌ಂಡ ಬಯ್ಯ ಮಟ್ಟ ಒರಿಜಿಡಲಾ ಗಡಿ ಗಡಿ ಕಂದೆಲ್ಡ್ ನೀರ್‍ನ್ ಕಂತ್‍ದ್ ಅಯ್ಕಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜಾಲ ಮುಂದಿಲ್‍ದ ಉಗ್ಗೆಲ್‍ದಾವಡ್ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟ್‍ದಿನ ಗುವೆಲ್‍ಡ್ದ್ ನೀರ್‍ನ್ ಕಂತ್‍ದ್ ಮೈಪುವೆರ್. ಇಂಚ ಮೈತಿನ ನೀರ್ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಅಡಿಟ್ ಬೆಜಕರೆ. ಮೀನ್‍ದ ಮಿಲ್ಲು ಬಟ್ಟಲ್‍ದ ನುಪ್ಪು ಅಯ್ಕಿ ಬಟ್ಟಲ್ ಮುರ್ಕಾನಗಾ ಅಯಿಟ್ಟೆ ಒರಿಯುನಲಾ ಉಂಡು.

ಜಾಲ ಮುಂದಿಲ್‍ದ ತಾರೆದ ಕಟ್ಟೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಬಾಜೊನೊಲು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ರಕ್ಷಣೆ ಇಜ್ಜಿ. ತಾರಾಯಿ ಮಡಲ್ ಬೂಪ್ರದು ಅವು ದರಿದ್ ಪೋಪಿನಲಾ ಉಂಡು ಆಂಡಲಾ ಅಯಿನ್ ದೆತ್ತ್ ದೀಪಿನ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಅತ್ತಂದೆ ಪೆದಂಗರನೊ ಉಲಾಯಿ ದೆತ್ತ್ ದೀಪಿನ ಕ್ರಮಲಾಇಜ್ಜಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು