ಜೋಗುಲಾ

ಒಂಜಿ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಒಂಜಿ ಬಾಲೆನ್ ಒಂಜಿ **ತೊಟ್ಟಿಲ್** ಡ್ ಜೆಪ್ಡಾದ್ "ಜೋ ಜೋ" ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕು ರಾಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜನಪದ ಜೀವನ ಶೈಲಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಭಾಗೊಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಡ್ ದಾಖಲಾತಿನವು. ಜೋಕುಲೆನ್ ನಿದ್ರೆಗ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬುಕ್ಕೊ ಮೃದುವಾಯಿನವು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಬಾಲೆದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಯಿನವು. ಅಪ್ಪೆ ಬಾಲೆನ್ ಪ್ರೀತಿಡ್ ನಿದ್ರೆಗ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಕ್ರಮೊನು ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ಲೂಲಬಿ, ಲೂಲಬಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಂಜಿ ಅಪ್ಪೆ ತನ್ನ ಬಾಲೆನ್ ತನ್ನ ತೋಳುಡು, ಒಂಜಿ ಬೆಡ್ ಡ್, ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜಿ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಡ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್  ಜೆಪ್ಡಾದ್, ಮೃದುವಾದ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ನೂಕೊಂದು ಉಂದು ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ನಿಕಟ ಮಾರ್ಗ. ಜಗತ್ತುದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಡು ಜೂಗುಲ ಪಾಡ್ದನೊಡು ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಕಾಪುನ ಸಂತೆ, ದೇವೆರ್, ದೇವತೆಲೆನ್ ಆಹ್ವಾನ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಂಡು. ಜೋಗುಲಾ, ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ಪಂಡ, ಅಪ್ಪೆನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಜೋಕುಲೆನ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಗಾದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆದ ಗೀತೆಲು.

ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಜೋಗುಲ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಬಾರಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಅಂಶ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಅಪ್ಪೆ  ತನ್ನ  ಬಾಲೆನ್ ಒಂಜಿ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜಿ ನೇಲೆಡ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ದೀನಗ ಪಾಡುನ ಪಾಡ್ದನೊಲು. ಉಂದೆನ್ ಲಾಲಿ ಪದೊಕುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಪ್ರಾಸದ ಯೋಜನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯವಾದುಂಡು. ಈ ರಾಗ ಗ್ರಾಮದ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಮೀಸಲಾತಿನವು. ಬಾಲೆದ ಪೊರ್ಲು, ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಜೋಕುಲೆನ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯ ಉಂಡು. ಒರ್ತಿ ಅಪ್ಪೆ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನದ ಮಧುರ ಅನುಭವೊಲೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂತೋಷೊಡು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅಪ್ಪೆನ ಮಧುರ ಸ್ವರೊಟು ಮನರಂಜನೆ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಬಾಲೆ ಕಣ್ಣೀರ್ ಬುಡ್ಪುದು, ಪೇರ್ ಪರ್ಯೆರೆ ಮರತ್ ದ್,  ಜೆಪ್ಪುಂಡು.

## ಜೋಗುಲಾ ದೃಷ್ಟಾಂತೊಲು/ಜೋಗುಲ ಗೀತೆಲು

* ಒಂಜಿ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಲೆದ ಪೊರ್ಲುದ ಬಗ್ಗೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಆಲ್ ಬಾಲೆನ್ ಸೂರ್ಯೆ, ಚಂದ್ರೆ, ನಕ್ಷತ್ರೊಲು, ಪೂಕುಲು, ರತ್ನೊಲು, ಪಕ್ಕಿಲು, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರು - ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಚನೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಆಲ್ ಬಾಲೆನ್ ಮುದ್ದು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉದಾರನೆಗಾದು:-

ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ ಕಂದ
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ ಅಂದ
ಜೋ ಜೋ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ ಆನಂದ||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ
೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.


## ತೆಲುಗುಡು
ತೆಲುಗುಡು ಈ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಜೋಳಪತಾಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಗಂಗಾಧರಂ ನೇಯ್ಗೆ. ಬಿ.ರಾಮರಾಜು ಇಂಚಿತ್ತಿನಕುಲು ಮಸ್ತ್ ತೆಲುಗು ಜೋಳೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತೆರ್. ತೀಕುಮಲ್ಲ ಕಾಮೇಶ್ವರ ರಾವ್; 80 ಲಲಬಿ, ಜೋಲ್ಲೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾಟಪತಾಲು ಪನ್ಪಿನ ಗ್ರಂಥೊಡು ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್. ಎನ್.ಗಂಗಾಧರಂ ತನ್ನ ನೆಲಯೇಡು ಸಂಗ್ರಹೊಡು 25 ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್.

## ತೀರ್ಮಾನ
ಒಂಜಿ ಜೋಗುಲ ಪಾಡ್ದನೊಗು ಸಂಗೀತ ಬೋಡಾಪುಜಿ. ಗಾಯಕೆರೆನ ಪರಿಸರ, ಕಲ್ಪನೆದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಡ್ದನ ಬುಲೆವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಒವ್ವೆ ರೀತಿದ ಪಾಡ್ದನೊನು ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಪಾಡೊಲಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಲಾಲಿಪದ ಪಾಡ್ದನ ಬಾಲೆದ ಮನಸ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಜೋಗುಲಾದ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಲು- ಲಾಲ್..ಲಾಲ್.. ಲಲ್ಲ.. ಲಲ್ಲೆ, ದೂರೀ ದೂರೀ, ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ, ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಬೇತೆ ಬೇತೆ. ಜೋಕುಲು ಬುಲಿತೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ,ಅಪ್ಪೆನ  ಸ್ವರ ಅಕುಲೆನ್ ಕೂಯಿಂಗ್ ರೂಪೊಡು ಶಾಂತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಒರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಒರಿಯಗ್ ಮೌಖಿಕವಾದ್ ಪಾಸ್ ಆಪುಂಡು.

ಜೋಗುಲಾ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಜನೊಕ್ಲೆನ ವಿಶೇಷತೆ ಅತ್ತ್. ಉಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪಾಡ್ದನದ ಪ್ರಕಾರ. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ ಈ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಗ್ ಲಲ್ಲಾಬಿಸ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕೊಗು ಸಹಾಯ
ಗನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು