open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಉಜಿರೆ

**ಉಜಿರೆ** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪೇಂಟೆ. ಉಜಿರೆಡ್ದ್ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಕ್ಷೇತ್ರೋಗ್ ೯ ಕಿ.ಮೀ. ಸಾದಿ ಉಂಡು.

## ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲು
ಉಜಿರೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲ್ 
* ರತ್ನಮಾನಸ
* ಸಿದ್ಧವನ ಗುರುಕುಲ
* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ
* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ
* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜ್
* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜ್ 
* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜ್
* ಪ್ರಕೃತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಯೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕಾಲೇಜ್ 
* ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್
* ಅನುಗ್ರಹ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ
* ಅನುಗ್ರಹ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜ್

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲು
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಸೂರ್ಯ ಸದಾಶಿವ ರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ

## ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣೊಲು
* **ನರಸಿಂಹ ಘಡ** ಉಂದೆನ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ **ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ** ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ಚಿತ್ರೊಲು

Guruvanakere Ujire.jpg|
Kalia Ujire.jpg|
Jamalabad fort or Gadai Kall - panoramio.jpg|ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲ್
JamalabadFortPassage.jpg|
File:Sri Dharmastala Manjunatheshwara College, Ujire, Dharmasthala, Dakshina Kannada, Karnataka, India (2009).jpg|thumb|Sri Dharmastala Manjunatheshwara College, Ujire, Dharmasthala, Dakshina Kannada, Karnataka, India (2009)


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆಲು
ಉಜ್ಜೆರ್

**ಉಜ್ಜೆರ್** ಪಂಡ ಬಾರ್‌ನ್ ಮೆತ್ತ್‌ದ್, ಕುಟ್ಟುತ್/ಎಡ್ದ್‌ತ್ತ್‌ದ್ ಅರಿ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಲಕರಣೆ. ಉಂದ್ ಮರತ್ತವು/ತಾರೆ/ತಾರಿದವು ಅದಿಪುಂಡು. ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ತಾರಿಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ರೂಪೊ
ಸಪಾಯಿ ಮಾನ್ಪಿಯರ ಸುಲಬ ಅಪುನ ಮರತ್ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಎಡ್ಡೆ ದಿನ್ನೊಲ ಇಪ್ಪುಂಡು.

## ಸಮ್ಮಂದದ ಪದೊಕುಲು
* ಉಜ್ಜೆರ್ದ ವಿಧೊಕುಲು: (೧)**ಮುಂಡುಜ್ಜೆರ್** (೨) **ಸುತ್ತುಜ್ಜೆರ್**.ಇತ್ಯಾದಿ.
* ಉಜ್ಜೆರ್ದ ಭಾಗೊಲು: (೧)ಉಜ್ಜೇರ್ದ **ಕಟ್ಟ** (೨) ಉಜ್ಜೇರ್ದ =**ಕಾಜಿ**= **ಸುತ್ತು** 
* ಉಜ್ಜೆರ್ **ಕೂಳಿ** (೪) ಅಣಸ್
* ಉಜ್ಜೆರ್ದ ಗುರಿ = **ನೆಲಕ್ಕುರಿ**

## ಗಳಸುನ
* ಓಬವ್ವನ ಉಜ್ಜೆರ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡಯೇ?
* "ಉಜ್ಜೆರ್'ದ ಉಳನಾರ್ ಕನಲ, ಸಮುದ್ರ ಲಪ್ಪೀ ಬಲ್ಲ್ ಕನಲ" - ಪಂಡೆ ಭೂಮಿ ಪುತ್ರೆ ಬಲಿಯೇಂದ್ರೆ (ಪಾಡ್ದನ)

## ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪದ
**ಉಜ್ಜೇರ್ ಕಡಪ್ಪಾಪುನ**
= ಪೊಣ್ಣುಬಾಲೆ ಪೊಂಜೋವಾಪಿನ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಅಲೆನ್ ಮೀಪಾದ್, ಮುತೈದೆ ಪೊಂಜೊವುಲು ಅಲೆನ ತರೆಕ್ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟು ಪಾಡ್ದ್, ತೀರ್ಥ ಮಯಿತ್ದ್, ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಉಜ್ಜೇರ್ ಕಡಪ್ಪಾವುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ತುಳುವೆರೆಡ ಉಂಡು.
* ಏರಾಂಡಲಾ ಸೈತ್‌ನಪಗ ಮೂಜನೆ ದಿನತಾನಿ ಕಾಲೆ ಪೋಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು ಅಪಗ ಮಾಡ್‌ನ್ ಒಟ್ಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಜ್ಜೆರ್‌ನ್ ಮಾಡ್‌ಡೆ ಪಿದಯಿ ದಕ್ಕುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.
* ಉಜ್ಜೆರ್‌ಗ್ ಪಂಜಿದ, ಕೈಕಂಜಿದ ಕೈಕಾರ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಎದುರುರ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪಿರವುರ್ದು ಪುಗೆಲ್ ಕೊರ್‌ದ್ ದೆರ್ತೊಂದು ಪೊಪುನವು ಉಂಡು.

## ಗಾದೆಲು
* ಉಜ್ಜೆರ್ ಅಂಚಿ ದೀಪ್‍ನ ಉಜ್ಜಿಡೆ ಸಂಬಳೊ ಕೊರೊಡು.(ಎಲ್ಯ ಬೇಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಸಂಬಲೊ ಕೊರೊಡು)
* ಉಗುರು ಸುತ್ತುದ ಮಿತ್ತ್ ಉಜ್ಜೇರ್‌‌ದ ಪೆಟ್ಟ್.
* ಮುಯೆರ್/ಮುಗೆರ್‌‌ಗ್ ಕೋಲುದ ಪೆಟ್ಟ್ ಪಂಜಿಗ್ ಉಜ್ಜೆರ್‌ದ ಪೆಟ್ಟ್
* ಉಜ್ಜೇರ್‌ದ ನಾರ್ ದೆತ್ತಿಲೆಕೊ
* ಗಿರೊಟ್ಟ್ ಕುಲ್ಲುದು ಉಜ್ಜೆರ್‌ದ ಪೆಟ್ಟ್ ತಪ್ಪವೊಲಿಯ?

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

Wooden Pestle Karnataka 01.jpg
Wooden Pestle Karnataka 02.jpg
Wooden Pestle Karnataka 03.jpg
Wooden Pestle Karnataka 04.jpg


ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಆಪು

ಮರ, ಬೆದ್‌ರ್, ಕಲ್ಲ್, ತಾರೆ ಮಾಂತೆನ್ಲ ಬಾಗೊ ಮಾನ್ಪಿಯರ ಗಲಸುನ ಒಂಜಿ ಉಲಿ
## ರೂಪೊ
ನಾಲ್ ಇಂಚಿತ್ತ್ ಪೀಟ್‌ತಾತ್ ಉದ್ದೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೆನ್ನ್ ಕರ್ಬೊ ಅತ್ತಂಡ ಮರತ್ಲ ಮಾನ್ಪುವೆರ್.
## ಗಳಸುನ

*ಕನಕ್ ಪೂಲಿಯರ
*ತಾರೆ, ತಾರಿ ರೀಪು ಮಾನ್ಪಿಯರ, ಬಾಗೊ ಮಾನ್ಪಿಯರ
## ಗಾದೆ
ಆಪು ತಪ್ಪಯಿ ಮಂಗನ ಲೆಕ್ಕ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಪಾವು

**ಪಾವು ** ಪಂಡ್ಂಡ ಅರಿ, ಪದೆಂಗಿ, ಕುಡು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ದಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಲಪ್ಪುನ/ಅಲಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಾಪು [ಅಳತೆ ಮಾಪನ]. ನೆನ್ನ್ ಬೆದ್‌‌ರ್‌ದ ಗಂಟ್, ಚೆಂಬು, ಅಲೂಮಿನಿಯಂ, ಸ್ಟೀಲ್‌ಡ್, ಕರ್ಬೊಡು ಮಾಲ್ಪುವೆರ್..

## ಅಲತೆ
ಉಂದ್ ಒಂಜಿ ಸೇರ್‌ತ ನಾಲನೆ ಒಂಜಿ ಪಾಲ್. ಉಂದು ಕೊಂಡೆರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಅಲತೆ. ನೆನ್ನ್ ಕಾಲ್ ಸೇರ್ಂದ್ಲ ಪನ್ಪೆರ್, ನಾಲ್ ಪಾವು ಆಂಡ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಆಪುಂಡು. ತುಳು ಪಾತೆರುನಕುಲು ಪಿರವುಡು. ಪಾವು ಕಾಲ್ ಸೇರ್ ಆಯಿನೆಡ್ಡ್ ಕಾಲ್ ಕಿಲೋ ಪದೆಂಗಿ ಕೊರ್ಲೆ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ಪಾವುಕಿಲೊ ಪದೆಂಜಿ ಕೊರ್ಲೆ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಗಳಸುನ
# ಇನಿ ಒಂಜಿ ಪಾವು ಅರಿ ಯಾವು ಅಡ್ಯೆಗ್.
# ಒಣಸ್‍ಗ್ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಪಾವು ಎಚ್ಚ ಅರಿ ಪಾಡ್‍ಲೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಮನು

**ಮನು** ಉಂದು ದಿನ್ನೊ ಅಲಪುನವು. ಒಂಜಿ ಮನು ಪಂಡ ಪದಿಮೂಜಿ ಕೆ ಜಿ ಬಜ್ಜೇಯಿ, ಕನಕ್ಕ್ ನ್ ದುಂಬು ಮನುತ್ತ ಲೆಕ್ಕನೇ ಅಲತ್ತ್ ದ್ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್..

## ಅಲತೆ
ಬಾಲೆದ ಶಾಲೆದ ಚೀಲೊ ಒಂಜಿ ಮನು ತೂಕ ಉಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಚಿಟಿಕೆ

ಚಿಟಿಕಿ ಪಂಡ ರಡ್ಡ್ ಬಿರೆಲ್‌ದ ಕೊಡಿಟ್ ದೆಪ್ಪುನ ಪ್ರಮಾಣೊಗು ಚಿಟಿಕೆ ಪನ್ಪೆರ್..
## ಅಲತೆ
ಒಂಜಿ ಚಿಟಿಕೆ ಉಪ್ಪು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮರೋಳಿ

ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಮರೋಳಿದ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಉಂಡು.
## ಇತಿಹಾಸೊ
೧೨೦೦ ವರ್ಷದ ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಸ್ತಿತ್ವಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್.೪೫೦ ವರ್ಷದ ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಆ ಕಾಳದ ರಾಜೆರೆನ ಅಚಾತುರ್ಯರ್ದ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಿತಿ ಗತಿ ಹಾಳಾದ್ ಪೋದಿತ್ಂಡ್,ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ಊರುಗು ಕಷ್ಟ ಬನ್ನಗ ಒನ್ಜಿ ಜೈನ ಪೊನ್ಜೊವು ನೆತ್ತ ಪುನರ್ ಚಾಲನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ದೇವೆರೆನ್ ಮರೋಳಿ,ಪದವು,ಅಳಪೆ,ಬಜಾಲ್,ಕಣ್ಣೂರೂ,ಜೆಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ ಕಂಕನಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಕುಲು ಗ್ರಾಮ ದೆವೆರೆನ ರೂಪೋಡು ಒತ್ತೊಂಡೆರ್.

## ವಿಸೆಸೊ
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವೆರೆನ ಗರ್ಭಗುಡಿ,ಬಲತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಅತ್ಂಡ ಶಕ್ತಿದ ಗುಡಿ ಉಂಡು.ಎಡತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆನ ಗುಡಿ ಉಂಡು.ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ್ ತೀರ್ಥಮಂಟಪ,ಕೊಡಿಮರ,ಅನ್ನಛತ್ರ,ವಸಂತಮಂಟಪ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಉಂಡು.
## ವಿಶೇಷ ದಿನಕುಳು\ ಪೂಜಾ ವಿದಿಕುಲು
ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ಸೂರ್ಯ ಉದಯದ ಸಮಯಡ್ ಸೂರ್ಯದೇವೆರೆಗ್ ಅಭಿಷೇಕ ಆದ್ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರೊಲು ಸುರು ಆಪುಂಡು.ಅಭಿಷೇಕದ ಬೊನ್ಡೊನು ದುಂಬುದ ದಿನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅವ್ವೆ ದಿನ ಕಾಂಡೆ ಕನತ್ ದ್ ಒಪ್ಪಿಸಾವೊಲಿ.ದೀಪಾವಳಿ,ನವರಾತ್ರಿ ಇಂಚಿನ ಸಂದರ್ಭಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಲು ನಡಪುಂಡು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ರತೋತ್ಸವಲ ನಡಪುಂಡು.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇಸ್ಥಾನೊಲು
ಅರವಿಂದ್ ಬೋಳಾರ್

**ಅರವಿಂದ್‌ ಬೋಳಾರ್‌** ಮೇರ್‌ ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಹಾಸ್ಯ ನಟೆ ಕಲಾವಿದೆ. ಮೇರ್‌ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ಲಾ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಅರವಿಂದ್‌ ಬೋಳಾರ್‌ ಮೇರ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೋಳಾರ‌ ದಾರ್.
 
## ಜೀವನ
ಅರವಿಂದ್ ಬೋಳಾರ್ ತುಳು ನಾಟಕೊ, ಸಿನಿಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರೆಡ್ ಒರಿ. ಕರಾವಳಿ ನಾಟಕ ಉದ್ಯಮ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಸಿನಿಮಾ ಉದ್ಯಮೊಡ್ ಆರ್ನನೆ ಒಂಜಿ ಸಹಿನ್ ರಚಿಸಾದೆರ್. ಮೇರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಸುಂದರಿ.

## ಸಿನಿಮೊಲು
### ತುಳು ಚಿತ್ರೊಲು

### ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲು

### ಕೊಂಕಣಿ ಸಿನಿಮೊಲು

## ‍‍‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗೌರವೊಲು
* ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಸಾಧನೆ ಶಾರದಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳುವ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಪನ್ಪುನ ಬಿರುದು ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್
ಸಂದ್ ಬೂರು

thumb|ಸಂದ್ ಬೂರು
**ಸಂದ್ ಬೂರು** ಪನ್ಪುನವು ಮರ್ದ್‌ದ ಅಂಶ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಬೂರು.ಈ ಬೂರು ವೈಟೇಸಿ ಪನ್ಪಿನ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರೊಂದು *ಸಿಸಸ್ ಕ್ವಾಡ್ರಾಂಗ್ಯುಲಾರಿಸ್* (*[https://en.wikipedia.org/wiki/Cissus_quadrangularis cissus quadrangularis]*) ಪನ್ಪಿಂಚಿನ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ೧.೫ ಎರ್ದ್ ೨ಮೀ. ಮುಟ್ಟ ಪಸರೊಂದು ಬುಳೆಪುನ ಈ ಬೂರು ರಸವತ್ತಾಯಿನ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಾಂಡೊಲೆನ್ ಪಡೆವೊಂದು,ಪ್ರತೀ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್‌ಲಾ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಇರೆನ್ ಪಡೆವೊಂದುಂಡು.ಉಂದೆರ್ದಾವರ ಈ ಬೂರುನು ವಜ್ರವಳ್ಳಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಚತುರ್ದಾರ ಪಂದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
## ಒಲ್ಪ ತಿಕುಂಡು
ಉಂದೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಂಚಿನ ಉಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.

## ಪ್ರಯೋಜನೊಲು
*ಸಂದ್ ಬೂರು ಪನ್ಪಿನ ಪುದರೇ ಪನ್ಪಿಲೆಕ ಈ ಬೂರುನು ಗಂಟ್ ಬೇನೆ/ಸಂದ್ ಬೇನೆ ಕಮ್ಮಿ ಮನ್ಪೆರೆಗಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
*ಈ ಬೂರು ಮನುಷ್ಯನ ಎಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕೀಳ್ ಜೋಡಣೆಗ್ ಉಪಯುಕ್ತ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಉಂದೆನ್ ಅಸ್ಥಿಶೃಂಖಲ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
*ಮೈ-ಕೈ ಬೇನೆಗ್‌ಲಾ ಉಂದು ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್.
*ದಿನೋಲ ೨೦ಗ್ರಾಂ ಸಂದ್ ಬೂರುನು ಪೇರ್‌ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಸೇವನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ನಮ್ಮ ಎಲು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
*ಕಾಲಿ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಅಥ್ಥಾಂದೆ ಉಂದೆನ್ ತರಕಾರಿದಲೆಕಲ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್.
*ಉಂದೆಟ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಬುಕ್ಕೊ ಜೀವಸತ್ವ 'ಸಿ'ಅಂಶೊಲೆನೊಟ್ಟು ವಿಟಾಮಿನ್ 'ಎ' ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು.
*ಈತ್ ಮಾತ ಅತ್ತಾಂದೆ ಉಂದೆನ್ ಜೀವೊದ ದುನ್ನ ಕಮ್ಮಿ ಮನ್ಪೆರೆ,ಮೈ-ಕೈ ಬೇನೆ,ಬುಕ್ಕೊ ದಮ್ಮುದ ತೊಂದರೆಲೆನ್ ಪೂರ ಕಮ್ಮಿ ಮನ್ಪೆರೆ ಬಳಕೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.
*ಈ ಬೂರುನು ಮಿ‍ಕ್ಸಿಡ್ ಪಾಡಂದೆ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಗುದ್ದುದು ಪುಂಟುದು ಅವೆತ ರಸನ್ ಖಾಲಿ ಬಂಜಿಗ್ ದೆತೊಂಡ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್
***ಸಂಸ್ಕೃತ** - ಅಸ್ಥಿಸಂಹಾರಕ, ಅಸ್ಥಿಶೃಂಖಲ, ವಜ್ರವಲ್ಲಿ
***ಕನ್ನಡ** - ಸಂದು ಬಳ್ಳಿ
***ಬೆಂಗಾಲಿ** - ಹರೊಜೊರ
***ಹಿಂದಿ** - ಹಡ್ಜೋಡ್
***ಮರಾಠಿ** - ನಾದೇನ
***ತಮಿಳು** - ಪಿಂಡೈ
***ತೆಲುಗು** - ನಲ್ಲೇರು
***ಇಂಗ್ಲಿಸ್** - (edible stemmed vine; bone setter)
*ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ -  (cissus quadrangularis) L

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಹಳ್ಳಿಮರ್ದ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ

**ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ** ಮೇರ್ ಒರಿ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊದ ನಟೆ. ಕಾರ್ಕಳದ ನಿಟ್ಟೆ ಮಹಾಲಿಂಗ ಅಡ್ಯಂತಾಯ ಸ್ಮಾರಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯೊರ್ದ್(NMAMIT) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ವಿಸಯೊಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿಚ್ಚರ್ಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡ್ ದುಂಬು ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನಿ 2010ನೇ ಇಸವಿಡ್ *[[:en:Nam Areal Ond Dina|ನಮ್ ಏರಿಯಾಲ್ ಒಂದಿ]]*ನಾ ಪನ್ಪಿನ ಪಿಚ್ಚರ್‍ಡ್.
## ಬಾಲೆ ಜೀವನ
ಕಾರ್ಕಳದ ನಿಟ್ಟೆ ಮಹಾಲಿಂಗ ಅಡ್ಯಂತಾಯ ಸ್ಮಾರಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(NMAMIT)ಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿಬುಕ್ಕೊ, ನಾಟಕಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪುನೆರ್ದ್ ರಡ್ ವರ್ಸ  ಸಾಫ್ಟ್‍‌ವೇರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.
## ಸಿನಿಮೊಲು
ಮೆರ್ನ ೨೦೧೦ಡ್ 'ನಮ್ ಏರಿಯಾಲ್ ಒಂದಿನ' ಸಿನಿಮಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. ೨೦೧೩ಡ್ ಮೊಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಸಲ್ ಕತೆ ದಿಂಜಿನ 'ಸಿಂಪಲ್ಲಾಗ್ ಒಂದ್ ಲವ್‍ ಸ್ಟೋರಿ' ತೂಪುನಕುಲೆನ ಪುಗರ್ತೆ ಗೆತೊನುಂಡು. ೨೦೧೪ಡ್ ಸ್ವತಃ ಆರೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಾದ್ ನಲಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಕ್ರೈಂ-ಡ್ರಾಮಾ ಸಿನಿಮಾ, ಉಳಿದವರು ಕಂಡಂತೆ ಪನ್ಪಿ ಪಿಚ್ಚರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುಗರ್ತೆತೊಟ್ಟುಗ್ ಇನಾಮ್‌ಲ ಕನತುಂಮಡು. ಉಂದು ಸಿನೆಮಾ ಅರೆಗ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕೆ (ದಕ್ಷಿಣ) ಫಿಲಂಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ದಕ್ಕಾದ್ ಕೊರ್ತುಂಡು.

### ನರ್ದೇಶಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಆದ್ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲು

ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊ ಒಂಜಿ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯೊದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾತ್ಂಡ್.  ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರೊದ ನೇರೊ ಆಡಳಿತೊದ ಉಲಾಯಿಡಿಪ್ಪುಂಡು.  ಭಾರತೊದ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊದಂಚನೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆನೆ ಸರ್ಕಾರೊ ಇಪ್ಪುಜಿ. ಆಂಡ ಭಾರತೊದ ಸಂಸತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಗ್ ಶಾಸನ ಸಭೆದ ಸ್ಥಾನೊ ಕಲ್ಪಿಸವೊಲ.  ದೆಹಲಿ ಅಂಚನೆ ಪುದುಚ್ಛೇರಿ ಸರ್ಕಾರೊಲು ಇಂದೆತ ಉದಾರ್ಮೆಲು.

## ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲು

## ರಾಜ್ಯೊಲು

ಭಾರತೊ ದೇಸೊಡು ಒಟ್ಟುಗು ೨೮ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲೊ.
#ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
#ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
#ಅಸ್ಸಾಮ್
#ಉತ್ತರಾಂಚಲ
#ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
#ಒರಿಸ್ಸಾ
#ಕರ್ನಾಟಕ
#ಕೇರಳ
#ಗುಜರಾತ್
#ಗೋವಾ
#ಚತ್ತೀಸ್‍ಗಢ
#ಜಾರ್ಖಂಡ್
#ತಮಿಳುನಾಡು
#ತೆಲಂಗಾಣ
#ತ್ರಿಪುರ
#ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್
#ಪಂಜಾಬ್
#ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
#ಬಿಹಾರ
#ಮಣಿಪುರ
#ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
#ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
#ಮೇಘಾಲಯ
#ಮಿಝೋರಾಮ್
#ರಾಜಸ್ಥಾನ
#ಸಿಕ್ಕಿಂ
#ಹರ್ಯಾನ
#ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ದೆಹಲಿ

**ದಿಲ್ಲಿ**  ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ **ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಆಫ್ ಡೆಲ್ಲಿ** (ಎನ್‌.ಸಿ.ಟಿ) ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರೊ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ಭಾರತಡೇ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಜನಸಂಕ್ಯೆಡ್ ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಎಚ್ಚದ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ನಗರೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ರಡ್ಡನೆದ ಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಅತುಂಡು.  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಸೊ (ಭಾರತೊ)ಡು ೧೨.೨೫ ದಶಲಕ್ಷೊಡ್ದ್ ಮಿಕ್ಕ್‌ದ್ ನಿವಾಸಿಲೊಉ ಬುಕ್ಕೊ ೧೫.೯ ದಶಲಕ್ಷ ನಗರವಾಸಿಲು  ದೆಹಲಿ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಸೊಲೆ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಜಗತ್ತ್‌ಡೇ ಎನ್ಮನೇ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಅದುಂಡು.  (ಇಂದೆಟ್ ನೋಯ್ಡಾ, ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌, ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಘಜೀಯಾಬಾದ್‌ ಸೇರ್ದುಂಡು).

NCTಗ್ ಕೈತಲ್ದ್ ಕೆಲವು ನಗರೊಲು ಬುಕ್ಕೊ NCT ಸುತ್ತಡ್ ಬರ್ಪುನ ಭಾರತೊದ ರಾಜಧಾನಿ ನವ ದೆಹಲಿನ್ ಅಪಾಪಗ  ದೆಹಲಿಂದೇ ಲೆಪ್ಪುನವು ಉಂಡು.  NCT ಪನ್ಪುನವು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊ.

ದೆಹಲಿ ಯಮುನಾ ಸುದೆತ ದಂಡೆಡಿತ್ತ್‌ದ್, ಕಡಮೆ ಆಂಡಲ ಕ್ರಿ.ಪೂ 6ನೇ ಶತಮಾನೊಡ್ದ್ ನಿರಂತರ ವಸತಿ ಇತ್ತಿನ ಸಮಯೊಡಿತ್ತಿನ ನಗರೊಲೆ ಪಟ್ಟಿ  ನಿರಂತರವಾದ್ ವಾಸೊಗು ಗಳಸ್‌ದೆರ್.

## ಚಿತ್ರೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಯಂ.ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್

## ಜೀವನೊ
ಯಂ.ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲೆರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭ ೧೯೪೦ಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆತ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಕೊಲ್ನಾಡ್‌‍ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್ ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಎಂ ಕಾಂತಪ್ಪ ಮಾಸ್ಟೆರ್, ಅಪ್ಪೆ ದೇವಕಿ ಪಂದ್. ಕುಲಾಲೆರ್ ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೧೯ ತೀರಿಯೆರ್.

## ಬದ್‍ಕ್
ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿದ ಹಿರಿಯ ನಾಟಕಕಾರೆ ಆದ್ ರಂಗ ನಟೆ ಆದ್ ಕಡಲನಾಡ ಕಲಾವಿದೆರೆನ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್.
* ೧೯೭೨ಟ್ ಬುಡುಗಡೆ ಅಯಿನ ಪಟ್ಟಾಬಿ ನಿರ್ದೇಶನದ `ಪಗೆತ ಪುಗೆ'ತುಳು ಸಿನೆಮಾದ ಪದರ್ ಪೋಯಿ ಪದೊಕುಲೆನ ಪೈಕಿ ಒಂಜಿ ಸಿನೆಮೊಡು ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ ಮೆರೆನ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನೊಡು ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಸ್.ಜಾನಕಿ, ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ವಾಣಿಜಯರಾಂ ಪದ ಪಂಡ್‍ದ್ ಇತ್ತೆರ್.
* ೧೯೭೩ಡ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಸಿನೆಮಾ `ಉಡಲ್ದ ತುಡರ್' ಕುಲಾಲೆರೆಗ್ ಪುದರ್ ಕನತ್ತಿನವು.
* ೨೦೦೭ಟ್ ಬುಡುಗಡೆ ಅಯಿನ `ಬದಿ' ಸಿನೆಮಾ ರಿಚರ್ಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲಿನೊ ನಿರ್ದೇಶನೊ ಮಲ್ತಿನವು ಅಯಿಕ್ಕ್ ಲಾ ವಿ. ಮನೋಹರ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಕುಲಾಲೆರ್ ಪದೊ ಬರೆತೆರ್.

## ಉದ್ಯೋಗ
ಯುನೈಟೆಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ಸುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಟ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್

## ಕೃತಿಕುಲು
* ದಾಸಿ ಪುತ್ರ
* ಮಣ್ಣಿನ ಮಗಳು

## ಸೇವೆ
೬೯ ನಾಟಕೊಲೆನ ಬರೆತೆರ್, ೩೫೦ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತುಲು ಪದೊಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್ ಅಯಿಟ್ ಪೋದರ್ ಪೋಯಿ ಪದೊಕುಲು ಪಂಡ
* ಮೋಕೆದ ಸಿಂಗಾರಿ ಉಂತುದೆ ವಯ್ಯಾರಿ ಯಾನ್ ಮೂಲೆ ಕಾತೊಂದುಲ್ಲೆ ಮರತೇ ಪೋಪನಾ 
* ಪಕ್ಕಿಲು ಮೂಜಿ ಒಂಜೇ ಗೂಡುಡು ಬದ್ಕೊಂದುಂಡುಗೆ 
* ಪರಶುರಾಮನ ಕೊಡಲಿಗ್ ಪುಟ್ಟಿನ ತುಳುನಾಡ್ 
* ಬ್ರಹ್ಮನ ಬರವು ಮಾಜಂದೆ ಪೊಂಡಾ 
* ಅಪ್ಪೆ ಮನಸ್ ಬಂಗಾರ ಅಮ್ಮ ತೆನಸು ಸಿಂಗಾರ, 
* ಡಿಂಗಿರಿ ಮಾಮ ಡಿಂಗಿರಿ ಮಾಮ ಪೊಡಿದ್ ಪಾರಡಾ ಇಂಚ 11 ತುಳು ಪಿಚ್ಚರ್‌ಲೆಗ್ 25ತ್ ದಾಸ್ತಿ ಪದೊ ಬರೆತೆರ್.
* ಕರ್ನಾಟಕ  ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾತೆರ್

## ಸ್ಥಾನ ಮಾನೊಲು
* ೨೦೦೫ ರ್ದ್ ೨೦೦೮ ಮುಟ್ಟ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿದ ಗುರಿಕಾರೆ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್
* ೨೦೧೪ಟ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡಮಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ರಂಗ ಕಲಾ ಭೂಷಣ ಬಿರುದು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು/ಕವಿಕುಲು
ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವೇಂದ್ರ ಪೆಜತ್ತಾಯ

**ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವೇಂದ್ರ ಪೆಜತ್ತಾಯ** ಅತ್ತಂಡ ಎಸ್ ಡಿ ಪೆಜತ್ತಾಯ ಇಂಬೆರ್ ತುಲುತ್ತ ಮಲ್ಲ ತರ್ಜುಮೆತಾರ್, ಸಾಹಿತಿ ಬುಕ್ಕ  ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಡ್  ಮಲ್ಲ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆ ವಹಿಸೊನ್ನಾರ್.

## ಜೀವನೊ
* ೧೯೩೧ಟ್ ಆರ್ ಉಡುಪಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್
* ಅರೆನ ೮೮ನೇ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊಡು ಜುಲೈ ೨೮, ೨೦೧೯ದ ಐತ್ತಾರದಾನಿ ಆರ್ ತೀರಿಯೆರ್

## ಬದ್‍ಕ್
* ೨೧ನೇ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊಡ್ ಪಲಿಮಾರ್ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್
* ೧೯೬೦ ರ್ದ್ ೧೯೭೦ ಮುಟ್ಟ ಪಲಿಮಾರ್ ಮಠತ್ತ ದಿವಾನೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್

## ಉದ್ಯೋಗ
* ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಡ್ ಮೇನೆಜರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್

## ಬರವು
* ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ೧೫ರ್ದ್ ಲಾ ಎಚ್ಚ ಬೂಕು ಬರೆಯಿನಾರ್
* ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ವಾದಿರಾಜೆರ್ ಬರೆಯಿನ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಶೋಭಾನೆನ್ ತುಳುಕ್ಕು ತರ್ಜಿಮೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್
* ಕನಕದಾಸೆರೆನ ಕನಕೋಪನಿಷತ್ ನ್ ತುಳುಕ್ಕು ತರ್ಜಿಮೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್
* ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಯಿನ ಕಥೆ, ಕವನ, ಕೀರ್ತನೆಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್. 
* “ಸಂಗ್ರಹ ರಾಮಾಯಣ’ ಬುಕ್ಕೊ “ಮಹಾಭಾರತನ್" ತುಳುಕ್ಕು ಅನುವಾದ ಮಲ್ತ್ ನ ಪೆಜತ್ತಾಯೆರೆಗ್ ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲಾ ಬೈದ್ಂಡ್

## ಕೃತಿಕುಲು
* ಸುಂದರ ಬಣ್ಣದ ಹಕ್ಕಿಗಳು,
* ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಶೋಭಾನೆ
* ಮದಪೆರುಂಡೇ
* ಶ್ರೀ ಗುರುವಾದಿರಾಜೆರೆ ತುಳುದೇಶೊ ಸಂಚಾರೋ
* ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ಸುಪ್ರಭಾತ
* ಆಚಾರ್ಯ ಮಧೆರೆ ಮಾನಾದಿಗೆ
* ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತೊದ ಸಾನಾದಿಗೆ
* ಕನಕೋ ಪನಿಷತ್‌
* ತಾಯಿ.
* ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತೋ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಯಮುನಾ ಸುದೆ

**ಯಮುನಾ** ಸುದೆ ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಒಂಜಿ ಮುಕ್ಯೊ ಎಲ್ಯ ಸುದೆ. ಯಮುನೆದ ಪುಟ್ಟು ಉತ್ತರಾಖಂಡೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಉತ್ತರಕಾಶಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಯಮುನೋತ್ರಿ. ಯಮುನೋತ್ರಿಡ್ದ್ ೧೩೭೦ ಕಿ.ಮೀ. ಪರಿತ್ತ್‌ನ ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಸೊದ ಅಲಹಾಬಾದ್ (ಪ್ರಯಾಗ)ಡ್ ಯಮುನಾ ಸುದೆ ಗಂಗಾ ಸುದೆನ್ ಕೂಡೊನುಂಡು. ತನ್ನೊ ಸಾದಿಡ್ ಯಮುನೆ ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಹರ್ಯಾಣ, ದೆಹಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಸೊ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ಗ ಪರಿಪುವಲ್.  ದೆಹಲಿ, ಮಥುರಾ ಬುಕ್ಕೊ ಆಗ್ರಾ ಯಮುನಾ ಸುದೆತ ಕರೆಟ್ ಮುಕ್ಯ ಪೇಂಟೆಲು. ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಅಕೇರಿಗ್ಅ ಮಲ್ಲ ಸುದೆಯಾದ್ ಯಮುನಾ ಸುದೆಕ್ ಸೇರುನ ಎಲ್ಯ ಸುದೆಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಉಲ್ಲೊ.  ಇಂದೆಟ್ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನವು ಚಂಬಲ್, ಬೇತ್ವಾ, ತೋನ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇನ್. ಇಂದೆಟ್ ತೋನ್ಸ್ ಸುದೆ ಮಾತೆಡ್ದ್‌ಲಾ ಉದ್ದೊ ಆಯಿನವು.

## ಚಿತ್ರೊಲು

Yamuna, personificazione del fiume sacro yamuna, IX sec.JPG|thumb|ಯಮುನಾ ದೇವತೆ
Krishna carried over river yamuna.jpg|220px|thumb|ವಸುದೇವ ಮಗು ಕೃಷ್ಣನ್ ದೇರ್ತೊಂದು ಗೋಕುಲಗ್  ಪೋನಗ ಯಮುನೆನ್ ದಾಂಟ್‌ದ್ ಪೋಪುನ ಬಗೆಟ್ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣೊಡು ಒಂಜಿ ಐತಿಹ್ಯೊ ಉಂಡು
NorthIndiaCircuit 250.jpg|thumb|250px|ಪ್ರಯಾಗಡ್ ಗಂಗಾ ಯಮುನಾ ಸಂಗಮೊ
Durga idols are being assembled at the Geeta Ghat on river Yamuna at Delhi for immersion after the completion of the Durga Puja celebration on October 02, 2006.jpg|thumb|ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‍ಡ್ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜಾ ಆಚರಣೆ ಪೂರ್ತಿ ಆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ದೆಹಲಿದ ಯಮುನಾ ಸುದೆತ ಗೀತಾ ಘಾಟ್‌‌ಡ್ ದುರ್ಗಾ ವಿಗ್ರಹೊಲೆನ್ ಮುರ್ಕಾಯರಗ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುನೆ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಸುದೆಕುಲು
ಸಿ. ರಾಘವನ್

ಮಲೆಯಾಳಿ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ತುಳು ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ತೆರಿಪಾಯಿನಾರ್, ಅನುವಾದಕಾರೆರ್.

## ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು
ಮಲಯಾಲದ ಎಂ. ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್‌ರೆನ ರಂಡಾಮುಯಂನ್ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಗ್ ಭೀಮಾಯಣ ಪಂಡ್‌ದ್ ಭಾಷಾಂತರ ಮಲ್ತೆರ್.

ಮಲೆಯಾಳದ *ಒಡೆಯಿಲ್‌ ನಿನ್ನು* ಕಾದಂಬರಿನ್ ಚರಂಡಿಯಿಂದ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಡಾ. ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಪಣಿಕ್ಕರ್‌ರೆನ *ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಪಣಿಕ್ಕರುಡೆ ಕವಿತೆಗಳ್* ಭಾಗ - ೩ ನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಪಣಿಕ್ಕರರ ಕೃತಿಗಳ ಭಾಗ ೩ ಪುದರ್‌ಡ್, ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ ಮಾತ ಕಬಿತೆಲೆನ್ ಕನ್ನಡಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.

## ಚಳುವಳಿ
ತುಳು ಬಾಸೆದ ಚಳುವಳಿಗ್ ದುಂಬುತ್ತ ಉಂತ್ತುದೆರ್. ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬಗ್ಗೆ ಮಲೆಯಾಳಿಲೆಗ್ ಮಲೆಯಾಳ ಬಾಸೆಡ್ ಬರೆದ್ ತೆರಿಪಾದೆರ್. ಕೇರಳೊಡು ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಯೆರೆ ಕಾರಣಕರ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಮಯಿ

**ಮಯಿ** ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಸ್ಟಿಬ್ನೈಟ್ನ್ ಕಡೆದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಒಂಜಿ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕನ್ನ್‌ದ ಬನ್ನೊ.  ಇಂದೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೊಂಬು ಬುಕ್ಕೊ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಪಿದಯಿ ಮೈಟ್ ಬರೆಯರ ಬುಕ್ಕೊ ರೆಪ್ಪೆಲೆನ್ ಕಪ್ಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನ್ ಚೀಮೆ ಪೊರ್ಲಾಯರೆ ಮಸ್ತ್ ಗಳಸವುವೆರ್.. ಇಂದೆನ್ಅ ಎಚ್ಚಾದ್ದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು ಮೆತ್ತೊನುವೆರ್, ಆಂಡ ಕೆಲವು ಅಂಜೊನಕುಲುಲಾ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲುಲಾ ಮೆತ್ತೊನುವೆರ್.

## ಗಳಸುನೆ
ಮಯಿನ್ ಬನ್ನೊ ಬಂಗಾರಾದ್ ಭಾರತೊಡು ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದೆ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಜತೆಟ್, ಅಪ್ಪೆಲ್ಲು ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಕೆಲವೇ ದಿನೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಮಯಿ ಪೂಜೊಂದಿತ್ತೆರ್.
## ಎಡ್ಡೆ
ಸುತ್ತಲ್ದ್ ಸಂಪ್ರದಾಯೊ ಮಯಿನ್ ಕನ್ನ್‌ಲೆಗ್ ದಿಂಜ ಎಡ್ಡೆ ಸಂಪುಂದು ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ದೊಂಬುಡ್ದು ಕನ್ನ್‌ನ್ ಒರಿಪಾವುಂಡುಂದು ನಂಬುದೆರ್.
## ತಯಾರ್ ಮಾನ್ಪುನಾ
ಭಾರತೊದ ಮಸ್ತ್ ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಇಸೇಸವಾದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಅಯಿಟ್ಲಾ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು, ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಮಯಿನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬಣ್ಣೊಲು
ನವದೆಹಲಿ

**ನವ ದೆಹಲಿ** ಭಾರತೊದ ದೇಸೊದ ರಾಜಧಾನಿ.  ನಗರೊದ ಅಡಿಪಾಯ ೧೯೧೧ ಡ್ ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್ ಸಮಯೊಡು ಜಾರ್ಜ್ ವಿ, ಭಾರತೊದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆರ್  ನೆರವೇರಿಸಯೆರ್.  ಇಂದೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಸರ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಲುಟ್ಯೆನ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸರ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಬೇಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್.  ಪೊಸ ರಾಜಧಾನಿದ ೧೩ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೩೧ದಾನಿ ಭಾರತೊದ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲಾರ್ಡ್ ಇರ್ವಿನ್ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್‌ ಉದಿಪನೊ ಮಲ್ತೆರ್.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯೆರೆ ಮುಕ್ಯೊ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ನಗರೊಲೆ ಅಭಿಯಾನೊದ ಅಡಿಟ್ ನವ ದೆಹಲಿ **ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ** ಪಂಡ್‌ದ್ ನೂದು ನಗರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ನಗರೊ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆತ್ಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲೆ ರಾಜಧಾನಿಲು

ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಮಾತ ರಾಜ್ಯೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲೆ ಬಗೆಟ್ ಲೇಕನೊಲು.
ಕಡೆಪಿಕಲ್ಲ್

ಓವ್ವೆ ಇಂಜಿ ವಸ್ತ್‌ನ್ ಅರೆಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಅರೆಪುನ ಕಲ್ಲ್. ಉಂದೆನ್ ಕಡೆಪಲ್, ಕಡಪೆಲ್, ಕಡೆಪ್ಪಲ್,ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅರೆಪುನ ಕಜ್ಜೊಗ್ ಕಡೆಪುನು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ತೂಯರ
ಮಲ್ಲ, ನಡುಟ್ಟು ಗುರಿ ಇತ್ತುನ ಅರ್ದೊ ತಿಂಗೊಲ್ತ ದೆವೆರೆನಲೆಕೊ ಇಪ್ಪುನ ಕಲ್ಲ್. ಕುಡೊಂಜಿ ಅ ಗುರಿಟ್ ಸರಿ ಉಂತುನ ಕೆತ್ತಿತ ರೂಪ ಇಪ್ಪುನ ಕಲ್ಲ್ ನೆನ್ನ್ ಕಂಜಿ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಗಳಸುನ
*ಕಜಿಪುತ್ತ ಅರೆಪ್ಪು ಕಡೆಯರ
*ಅಡ್ಯೆತ ಬಂದ ಕಡೆವರ
*ಮರ್ದ್ ಕಡೆಯರ
*ಮದ್ರೆಂಗಿ ಕಡೆಯರ

## ಬಗೆಕುಲು
# ಕಡೆಪಲ್ಲ್.

## ಗಾದೆ
ಕಡೆಪಿಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಕಡೆದೇ ಗೊಂತು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಕೌಸಲ್ಯೆ

thumb|ದಶರಥೆ ಆಯನ ಬುಡೆದಿಯಲ್ಲೆಗ್ಗ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸಂದರ್ಭ

**ಕೌಸಲ್ಯೆ** ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಪ್ಪೆ. ದಶರಥನ ಸುರುತ ಬುಡೆದಿ. ಅಂಚನೆ ಅಯೋಧ್ಯೆದ ಮಹಾರಾಣಿ - ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿ. ಕೋಸಲ ದೇಶದ ರಾಜಕುಮಾರಿ. ತ್ಯಾಗೊಗು, ಪ್ರೀತಿಗ್ ಪುದರಾಯಿನಾಲ್ ಕೌಸಲ್ಯೆ. ದಶರಥಗ್ ಕೌಸಲ್ಯೆ, ಸುಮಿತ್ರ, ಕೈಕೇಯಿ ಪಂದ್ ಮೂಜಿ ಜನ ಬುಡೆದಿಯಲ್ಲು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಕುಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಜೋಕುಲು ಉಪ್ಪುಜಿ ಕಡೆಕ್ ಪುತ್ರಕಾಮೇಷ್ಟಿ ಯಾಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅವೆತ ಪ್ರಸಾದೊನು ಅರ್ಧ ಕೌಸಲ್ಯೆಗ್‌ಲ ಕುಡೊಂಜಿ ಅರ್ಧೊನು ಕೈಕೇಯಿಗ್‌ಲ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕೌಸಲ್ಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೈಕೇಯಿ ಅಕುಲೆನ ಪಾಲ್‌ದ ಪ್ರಸಾದೊಡ್ದು ಅರ್ಧರ್ಧ ಸುಮಿತ್ರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಈ ಪ್ರಸಾದ ತಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಮೆ ಕೌಸಲ್ಯೆನ ಮಗೆಯಾದ್, ಭರತೆ ಕೈಕೇಯಿನ ಮಗೆ ಅಂಚನೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶತ್ರುಘ್ನ ಸುಮಿತ್ರೆನ ಜೋಕುಲಾದ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ನವಮಿದಾನಿ (ರಾಮನವಮಿ)ದಾನಿ ಕೌಸಲ್ಯೆ ರಾಮಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೈಕೇಯಿ ಭರತಗ್‌ಲ ಸುಮಿತ್ರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶತ್ರುಘ್ನಗ್‌ಲ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ಬಾಲಕಾಂಡೊದ್ದು ಅರಣ್ಯಕಾಂಡದ ಸುರು ಮುಟ್ಟ ರಾಮಾಯಣೊಡು ಕೌಸಲ್ಯೆನ ಪಾತ್ರ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ದಶರಥೆ ಪುತ್ರ ವಿಯೋಗೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕಡೆತ ಘಳಿಗೆ ಮುಟ್ಟ ಕೌಸಲ್ಯೆನೊಟ್ಟುಗು ಅಲೆನ ಅರಮನೆಡೇ ಕಾಲ ಕರಿಪೆ.


ಫೈಲ್:Bharata and Satrughna come to console Kausalya.jpg|ಕೌಸಲ್ಯೆನ್ ಸಂತೈಸೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಭರತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಶತ್ರುಘ್ನೆ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರೊಲು
ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ

**ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ** (ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೨೩ ಜುಲೈ) ಮೇರ್ ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ದಂಡ್, ಮದಿಮೆ, ಎಕ್ಕಸಕ ಬುಕ್ಕೊ ನನಾತ್ ನಾಟಕೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ನಟೆ. ಮೇರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮೆರ್ನ ಪ್ರಶಂಸ ತಂಡ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ನಡಪುನ ಬಲೆ ತೆಲಿಪಾಲೆ ಕಾಮಿಡಿ ಶೋಟ್ ಗೆಂದ್ದಿತ್ತೆರ್. ಸಂದೀಪ್ ಮಸ್ಕತ್, ದುಬೈ, ಕುವೈತ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಹ್ರೇನ್‌ನಂಚಿತ್ತಿನ ಪಿದೈ ಊರುಡು ಅಂಚನೆ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಣೆ ಸೇರ್ದ್ ಭಾರತದ ಉಲೈದ ಜಾಗ್ ಡ್ ೧,೦೦೦ ಡ್ದ್ ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಸ್ಟೇಜ್ ಶೋನ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಜೀವನ
ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಜುಲೈ ೨೩ ಗ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಶಿರ್ವಾ ಗ್ರಾಮೊದ ಬರೀತ ಮಣಿಬೆಟ್ಟೆಡ್ ಪುಟ್ಟುದೆರ್. ಬಿಬಿಎಂ ಬುಕ್ಕೊ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿನ್ ಪಡೆತಿನ ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್ ಸುಂದರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ರತ್ನ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೊಕುಲ್ನ್ ಮಗೆ. ಸಂದೀಪ್ ೧೯೯೮ ಡ್ 'ನಾಥುನಾ ಪಾರು' ಪನ್ಪುನ ತುಳು ನಾಟಕೊನ್ ಬರೆದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೊಂದು ಮೆರ್ನ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿನ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಸಿನಿಮೊಲು

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಗೌರವೊಲು
*೨೦೧೫ - ಬಲೆ ತೆಲಿಪಾಲೆ ವಿಜೇತ ಪ್ರಶಂಸ ತಂಡ 
* ೨೦೧೪ - ಬಲೆ ತೆಲಿಪಾಲೆ ವಿಜೇತ ಪ್ರಶಂಸ ತಂಡ
* ೨೦೧೩ - ಬಲೆ ತೆಲಿಪಾಲೆ ವಿಜೇತ ಪ್ರಶಂಸ ತಂಡ
* ಮುಂಬೈ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಲೆಡ್ದ್ -'ಕುಸಾಲ್ದ ಬಿರ್ಸೆ'
* ಪುತ್ತೂರು ನಾಟಕ ಗೊಬ್ಬುಡ್ 'ಜನಮೆಚ್ಚಿದ ಹಾಸ್ಯ ನಟ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ

**ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ** (28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1952 - 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2019) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಕೀಲರಾದ್ ಇತ್ತಿನಾರ್, ಆರ್ 2014ಡ್ದ್ 2019 ಮುಟ್ಟ ಭಾರತ ಸರಕಾರೊದ ಪಣವುದ(ಹಣಕಾಸು) ಸಚಿವೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಸಚಿವರಾದಿತ್ತೆರ್.

ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯೆರಾಯಿನ ಜೇಟ್ಲಿ ನೆಕ್ಕ್ ದುಂಬು ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ ಬುಕ್ಕೊ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಪಣವು (ಹಣಕಾಸು), ರಕ್ಷಣಾ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರೊಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾನೂನು ಬುಕ್ಕೊ ನ್ಯಾಯೊಲೆನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತೆರ್ 2009 ಡ್ದ್ 2014 ಮುಟ್ಟ.

## ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ನವ ದೆಹಲಿಡ್ ಕಿಶನ್ ಬುಕ್ಕೊ ರತನ್ ಪ್ರಭಾ ಜೇಟ್ಲಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಮಗೆಯಾದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ವಕೀಲೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ 
* ೧೯೬೯-೭೦ನ ಅವಧಿಡ್ ನವದೆಹಲಿದ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್ ಶಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. 
* ೧೯೭೩ಡ್ ನವದೆಹಲಿದ ಶ್ರೀ ರಾಮ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್‌ಡ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. 
* ೧೯೭೭ಡ್ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಆಫ್ ಲಾಡ್ದ್ ಕಾನೂನು ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯೆರ್. 
* ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನೊಡು ಅರೆನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತಿನೆಗಾತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. 
* ೧೯೭೪ಡ್ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದಿತ್ತೆರ.

## ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ನಾಯಕೆರಾದ್ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸುರು
ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಡ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ (ಎ‌ಬಿವಿಪಿ)ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕೆಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ೧೯೭೪ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಗುರಿಕಾರೆ ಆಯೆರ್. ನಾಗರೀಕರೆ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸ್ಥಿತಿಡ್ ಆಂತರಿಕ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿದ (೧೯೭೫–೭೭) ಘೋಷಣೆಯಾನಗ ೧೯ ತಿಂಗೊಳು ಜೈಲ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ೧೯೭೩ಡ್ ರಾಜ್ ನರೇನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅಕುಲೆನ ನೇತೃತ್ವಡ್ ಸುರುವಾಯಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಢದ ಚಳುವಳಿಡ್ ಜೇಟ್ಲಿನ  ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಜಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣೆರ್ ಜೇಟ್ಲಿನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಟಿದ ಅಂಚನೆ ಯೂತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್‌ದ ಸಂಯೋಜಕರಾ‍ದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಸತೀಶ್ ಝಾ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಮಿತು ಕೋಠಾರಿ ಅಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಭಾಗಿಯಾದ್ ಅಂಚನೆ ಪಿಯುಸಿಎಲ್ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಕನತೆರ್. ಜೈಲ್‌ಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜನಸಂಘೊನು ಸೆರಿಯೆರ್.

## ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿ
೧೯೭೭ಡ್ದ್ ದೇಶದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಡ್ ವಕೀಲೆರೆನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತಿನ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲೆರ್. ೧೯೮೯ನ ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಅರೆನ್ ಅಡಿಷನಲ್ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಪಂದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಆರ್ ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣದ ಮಾತ ಕಾಕಜಿ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿದ ಜನತಾ ದಳದ ಶರದ್ ಯಾದವ್ಎರೆಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ದ ಮಾಧವ್‌ರಾವ್ ಸಿಂಧ್ಯಾ ಅಂಚನೆ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ)ದ ಎಲ್.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ ಮುಟ್ಟ ಮಾತೆರ್ಲ ಮೆರೆನ ಕಕ್ಷಿದಾರೆರಾತೆರ್. ಮೇರ್ ಕಾನೂನು ಬುಕ್ಕೊ ಸದ್ಯೊದ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಕಟಣೆಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸದಿನ ಭಾರತೊಡು ಅಪರಾದೊಲು ಪನ್ಪಿ ವಿಷಯದ ಪತ್ರೊಲೆನ್ ಇಂಡೋ-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೀಗಲ್ ಫೋರಂ ಎದುರು ಮಂಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಜೂನ್ ೧೯೯೮ಡ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ಹಗರಣೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸದ್ ನಡತಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸಭೆಟ್ಟ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಭಾಗವಹಿಸದೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು
ಅನೂಪ್ ಸಾಗರ್

**ಅನೂಪ್ ಸಾಗರ್** ಮೇರ್ ತುಳು ಪಿಚ್ಚರ್‌ತ ನಟೆ. ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಶೋಧನ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಯಾನ್ ಪೂಜಾರಿ ಸೆರ್ದ್ ಮಲ್ದಿನ ದುಂಬುದ ಪಿದೈಊರುದ ತುಳು ಮೂವಿ ನಿರೆಲ್ ಚಿತ್ರೋಡ್ ಮೇರ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ತುಳು ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ಚಿತ್ರ ದಂಡ್ ಡ್ ನನಾತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೋಯೆರ್. ಉತ್ಸಾಹಿ ಬುಕ್ಕೊ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಿಯರಾದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಓಷನ್ ಕಿಡ್ಸ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನರಂಜನಾ ತಂಡೊತ ಭಾಗವಾದಿತ್ತೆರ್.

## ಜೀವನ
ಅನೂಪ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೬  ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸಾಗರೊಡ್ ಪುಟ್ಯೇರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಕುಟುಂಬದಕಲ್ನೋಟ್ಟುಗು ಕುಡ್ಲಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲದ ಗ್ಲೋಬ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಟೂರಿಸಂಡ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಟೂರಿಸಂ ಡಿಪ್ಲೊಮೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ವಿಶ್ವಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲೇಸ್‌ತ ಪ್ರದರ್ಶನ ತೊಜಪಾದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೃತ್ಯ ತಂಡೊದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಕೆಲವ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅರೇಬಿಕ್ ಕಲಾವಿದರೆಗ್ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗ್ ಕಾರಣವಾತನ್ಡ್.

ಮೆರೆಗ್ ಅನ್ವಿತಾ ಸಾಗರ್ ಪನ್ಪಿನ ಮೆಗ್ದಿ ಉಲ್ಲೆರ್. ಆರ್ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರಡು ನಟಿಲಾ ಆತೆರ್, ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿನ ಎದುರು ದಂಡ್ ಚಿತ್ರಡು ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್

## ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಕುಡ್ಲಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಂಬೈಡ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್ ಆದ್ ೨ ವರ್ಷ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಎಡ್ಡೆ ಅವಕಾಶೊನ್ ನಾಡೊಂದು ದುಬೈಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಮೇರ್ ದುಬೈಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗ, ಏಪಲಾ ನಟೆ ಆವೊಡುಂದ್ ಕನ ಕಟ್ಟುದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೋಟೆಲ್ ದುಬೈಡ್ ನಡೆತಿನ ನಿರೆಲ್ ಆಡಿಷನ್‌ಗ್ ಪೊದಿತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಯ್ಕೆಯಾಯೆರ್. ನಿರೆಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಮೆರೆನ ನಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಮೆಚ್ಚಿಯೆರ್.

## ಚಿತ್ರಕಥೆ
**ನಟೆಯಾದ್**

**ಕೊರಿಯೋಗ್ರಾಫರ್ ಆದ್**

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯ

**ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್** ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುರುತ ಮಹಿಳಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಭಾಗವತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಮಧೂರುಡು ೧೯೪೭ನೆ ಮೇ ೨೩ಟ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್  ಹಿಮ್ಮೇಳವಾದಕೆರಾಯಿನ ಹರಿನಾರಾಯಣ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್ನ ಬುಡೆದಿ.

## ಬಾಲ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣೊ
ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಮುಳ್ಳೇರಿಯಡ್ 1947ನೇ ಮೇ 23 ತಾನಿ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡು ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ತೀರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಬೆರ್ ಅಪ್ಪೆನ ಊರಾಯಿನ ಮಧೂರುಡು ಮಾಮನ ಆಶ್ರಯೊಡು ಬುಲೆಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಮಾಮ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಮಧೂರು ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ದೇವನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಾದಿತ್ತೆರ್. ಲೇಲಾವತಿ ಮೆರ್ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕೆರಾಯಿನ ಪದ್ಮನಾಭ ಸರಳಾಯೆರ್ಡ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ತೆಂಕುತಿಟ್ಟ್ ದ ಚೆಂಡೆ-ಮದ್ದಳೆ ಕಲಾವಿದರಾಯಿನ ಹರಿನಾರಾಯಣ ಬೈಪಾಡಿತ್ತಾಯೆರೆನ್ ಮದಿಮೆಯಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಳ್ಯದ ಕಡಬೊಗು ಪೋಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ನ ಜೋಕುಲು ಅವಿನಾಶ್ ಬುಕ್ಕೊೊ ಗುರುಪ್ರಸಾದ್.

## ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊ
ಸುರುಕ್ ಮೆರ್ ಕಡಬೊದ ಕೈತಲ್ ಶಾಲಾ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವೊ, ಮದಿಮೆ, ಉಪನಯನೊ, ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಸಮಾರಂಭೊಡು ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪುನ ತಾಳಮದ್ದಲೆದ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆಡ್ ಪದ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ‘ಸೆಟ್ ಮೇಳೊ’ದ ಪ್ರಸಂಗೊಡುಲ ಪದ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿದ ಅರುವ ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ರೆನ ‘ಆಳದಂಗಡಿ ಮೇಳೊ’ಡ್ ಭಾಗವತರಾದಿತ್ತೆರ್. ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್ ಕುಂಬಳೆ, ಬಪ್ಪನಾಡು, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ತಲಕಳ ಮೇಳೊಡು ಭಾಗವತಿಕೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಪರಕೆದ ಪಿಂಗಾರ,ದೇವಿಮಹಾತ್ಮೆ, ದಕ್ಷಯಜ್ಞ,ಕರ್ಣಪರ್ವ, ಸುಧನ್ವ ಮೋಕ್ಷ, ವಜ್ರಕೋಗಿಲೆ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆಡ್ ಇಂಬೆರ್ ಪಂಡಿನ ಪದ್ಯೊಲು ಜನಪ್ರಿಯ. ಕಾಳಿಂಗ ನಾವುಡ, ಎಂ.ಎಲ್. ಸಾಮಗ, ಪಾತಾಳ ವೆಂಕಟರಮಣ ಭಟ್, ಈಶ್ವರ ಭಟ್, ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್, ರಾಮದಾಸ ಸಾಮಗ, ಬಣ್ಣದ ಮಾಲಿಂಗ, ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿ, ಬಲಿಪ ಭಾಗವತೆರ್, ಕಡತೋಕ ಭಾಗವತೆರ್, ನೆಡ್ಲೆ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ಮು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಕಲಾವಿದೆರೆನ ಯೆಡ್ಡೆಪುಡು ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ಬುಲೆದ್ ಬೈದೆರ್

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
# ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦)
# ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಉಳ್ಳಾಲ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಲ್ನ ಸನ್ಮಾನೊ ಬುಕ್ಕೊ ಪುರಸ್ಕಾರ

## ತೀರ್‌ನೆ
ದಶಂಬರ,೨೦೨೪ಟ್ ಆರ್ ತೀರಿಯೆರ್.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ಮೂರ್ಲೆ ನಲಿಕೆ

ಮೂರ್ಲೆಕಾರ್ಯ ಪಂಡ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಆಚರಣೆ. ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಆಚರಣೆ ಮೂರಿಲೆ ನಲಿಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಮೂರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಅತ್ಂಡ್.

## ನಲಿಕೆದ ಹಿನ್ನಲೆ
ಮೂರಿ ಪಂಡ ಕಲಶ. ಹಿಂದೂ ಆರಾಧನ ಪದ್ದತಿಡ್ ಕಲಶೊಗು ಭಾರಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪ್ರತೀಕ. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಲಶ ನಾಗನ ಸಂಕೇತ,ಕಲಶದುಲಯಿದ ನೀರ್ ಯಕ್ಷನ ಸಂಕೇತ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಲಶೊದ ಪಿದಯಿ ಮೈಟ್ ನಾಗನ ಜಿಡೆತ ಚಿತ್ರೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೃಷಿಗ್ ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಣ್ಣ್ ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಅಗತ್ಯೊದವು. ಅಂಚಾದ್ ನೀರ್ ದಿಂಜಿ ಕಲಶದ ಆರಾಧನೆ ಕೃಷಿಕ್ಕ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಆರಾಧನೆಯಾದುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ.

## ನಲಿಕೆದ ಕಾಲ
ಏಣೇಲ್ ಕೊಯ್ಯಿದಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಗ್ಗಿದ ಬೆನ್ನಿದ ಕೆಲಸದ ಕಡೆತ ದಿನೊ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಮನದಾನಿ ಈ ಮೂರಿಲೆ ನಲಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಚರಣೆನೆಯಾಪುಂಡು

## ನಲಿಕೆದ ತಯಾರಿ
ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೂಡುದ ಜಾಲ್ದ ಬರಿಟ್ ಒಂಜಿ ಗುಡಿ ಇಪ್ಪುಂಡು ಉಂದೆನ್  ಮೂಲೆ ಕೊಟ್ಯ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆತ ಉಲಯಿ ಗೋಡೆಗ್ ತಾಗ್‌ದ್ ಒಂತೆ ಎತ್ತರೊಡು ಒಂಜಿ ಮರತ ಪಲಯಿ ಉಪ್ಪುಂಡು ಉಂದೆನ್ ಮೂರ್ಲೆ ಮಂಟಮೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೂರ್ಲೆ ಕಾರ್ಯದ ಪೂಜಾರಿ ಮಂಟಮೆನ್ ನಿರ್ಮಲೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ರಡ್ದ್ ಅಂತಸ್ತ್‌ದ ಪಲಯಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದು ಮಡಿ ಕುಂಟು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಶೊ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ನೀರ್ ದಿಂಜಾದ್ ಕುಕ್ಕುದ ಪೆಲಕಯಿದ ಕೊಡಿ ಇರೆಕುಲು, ತಾರಾಯಿ ದೀದ್ ಕಲಶೊಗು ಕೆಂಪು ಕುಂಟು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಪೂ, ಪಿಂಗಾರೊಡು ಐತೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೂಪ, ದೀಪ ತೋಜಾದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತಿರ್ತ ಪಲಯಿಡ್ ಮೂಜಿ ಬಾರೆದ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಅಗೆಲ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಇಲ್ಲಾದ ಯಜಮಾನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಟುಂಬೊದಕುಲು, ಸೇರ್ದಿನಕುಲಲು ಮಾತ ಕೈಮುಗಿದ್ ಪೊಡ್ಯ ಪಾಡುವೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಯಾಜಮಾನಿ ನಲಿಕೆದ ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಳ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್.

## ನಲಿಕೆದ ರೀತಿ
ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದ ಪೊಂಜೊಲು ಎಣ್ಣೆ ಬೂಳ್ಯ ದೆತೊಂದು ಪೋದು ಮೀದ್ ಮಡಿ ಕುಂಟು ತುತ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಜಾಲ್‌ಡ್ ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದ ಪನೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. ಈ ಪದೊಟ್ಟು ಕಲಶದ ಪುಟ್ಟುದ ಕತೆ ಅಂಚನೆ ಕಾಳಿಂಗನ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಣ್ಣು ಕಾಳಿಂಗದ ಸುಗಿಪುನ ಪದೊ ಉಂಡು. ನಲಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಕೆಲವೆರೆಗ್ ವಸಯೊ ಅಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಲ ಉಂಡು. ನಲಿಕೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಯಜಮಾನಿ ನಲಿಕೆದಕುಲೆಗ್ ಉಡುಗೊರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ಪೂಜಾ ಹೆಗ್ಡೆ

**ಪೂಜಾ ಹೆಗ್ಡೆ** ಭಾರತದ ರೂಪದರ್ಶಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಡ್ ತೋಜಿದೆರ್. ಮೇರ್ ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೧೦ ಪಂತಡ್ ರಡ್ಡನೆ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆದ್ ಕಿರೀಟೊನ್ ದೆತೋಂದೆರ್. ಮಿಸ್ಕಿನ್ ಮೆರ್ನ ತಮಿಳು ಸೂಪರ್ಹೀರೋ ಚಿತ್ರ ಮುಗಮುಡಿ (೨೦೧೨) ಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೋಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಲಾತಿನ ಓಕಾ ಲೈಲಾ ಕೋಸಮ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಕುಂದ (೨೦೧೪) ಡ್ ತೋಜಿದೆರ್. ಹೃತಿಶ್ ಗೋವಾರಿಕರ್ ಮೆರ್ನ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ (೨೦೧೬) ಚಿತ್ರಡ್ ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್ನೊಟ್ಟುಗು ದುಂಬಾಯಿನ ನಟಿಯಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಿ ಪಾಡಿಯೆರ್.

## ಜೀವನ
ಪೂಜಾ ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬೈಡ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಮಂಜುನಾಥ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಲತಾ ಹೆಗ್ಡೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡ್ಲದಕುಳು. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆಬಾಸೆ ತುಳು. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆನ್ ಬಾಸೆಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಎಂ.ಎಂ.ಕೆ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಮೇರ್ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಇಂಟರ್ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ನೃತ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿಯೆರ್.

## ಬೇಲೆ
ಮೇರ್ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೦೯ ಪಂತಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಆಂಡ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಟ್ಯಾಲೆಂಟೆಡ್ ೨೦೦೯ ಗೌರವವೊನು ಗೆಂದ್ಂಡಲಾ ಸುರುತ್ತ ಸುತ್ತುಡು ಪಿದೈ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಮೇರ್ ಬರ್ಪಿ ವರ್ಸ ಕುಡ ಅರ್ಜಿ ಪಾಡಿಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೧೦ ಪಂತಡ್ ರಡ್ಡನೇ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೌತ್ ಗ್ಲಾಮರಸ್ ಹೇರ್ ೨೦೧೦ ಕಿರೀಟ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಜೀವಾ ಎದುರು ಮಿಸ್ಕಿನ್‌ನ ತಮಿಳು ಸೂಪರ್ಹೀರೋ ಚಿತ್ರ ಮುಗಮುಡಿ (೨೦೧೨) ಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ಮೇರ್, ಸಮಾಜದ ಬಗೆತ ಮೆರ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನನ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಂಜೋವನ ಪಾತ್ರಗ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.

ಮೇರ್ ರಡ್ಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ಓಕಾ ಲೈಲಾ ಕೋಸಮ್ (೨೦೧೪), ಮೆರೆನ ಎದುರು ನಾಗ ಚೈತನ್ಯ ತೋಜುದೆರ್. ಚಿತ್ರಡಿತ್ತಿನ ಅಭಿನಯಗ್ ಮೇರ್ ಪ್ರಶಂಸೆಗ್ ಪಾತ್ರರಾಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ಸಮಯಡ್, ಮೇರ್ ೬೨ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ (ದಕ್ಷಿಣ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಹೌಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಜಯ್ ಕೊಂಡಾ ಮೆರೆನ ದುಂಬುದ ಸಾಹಸದ ಯಶಸ್ಸ್ ದ ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಯೋಜನೆಡ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೆರೆನ್ ಪ್ರೇರೇಪನೆ 
ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ದುಂಬಾಯಿನ ಪೊಂಜೋವುನ ಪಾತ್ರನ್ ಚಿತ್ರಿಸೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ಪಾಠಲೆನ್ ತೂವೊಂಡೇರ್. ಮೆರ್ನ ರಡ್ಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಡ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಮುಕುಂದ ಮೆರ್ನ ಗೋಪಿಕಮ್ಮ ಪದಟ್ ಮೆರೆನ ಸ್ಮರಣೆದ ಅಭಿನಯಡ್ದ್ ಅನೇಕರೆನ್ ಮೆಚ್ಚಿಸಾಯೆರ್.

ಜುಲೈ ೨೦೧೪ಡ್, ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆದ ನಾಗರಿಕತೆತ ಪಿನ್ನಳೆದ ವಿರುದ್ಧ ಹೊಂದಿದ ಅಶುತೋಷ್ ಗೋವಾರಿಕರ್ ಮೆರ್ನ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ ಚಿತ್ರಡ್ ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್‌ನ ಎದುರು ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಹೆಗ್ಡೆ ಒಪ್ಪಿಯೆರ್. ಗೋವಾರಿಕರ್ ಮೆರ್ನ ಬೊಡೊದಿ ಜಾಹೀರಾತ್ ಡ್ ಮೆರೆನ್ ತೂದ್ ಆಡಿಷನ್ ಗ್ ಲೆತ್ತಿಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಆಯ್ಕೆಯಾಯೆರ್.

## ಚಿತ್ರಕಥೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ

**ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ**  ಶ್ರೀರಾಮನ ಮೆಗ್ಯೆ  ಅಮ್ಮೆ ದಶರಥ ಅಪ್ಪೆ ಸುಮಿತ್ರೆ. ಶತ್ರುಘ್ನ ಇಂಬಿಯಗ್ ಅವಳಿ ಮೆಗ್ಯೆ. ರಾಮೆ ವನವಾಸಗು ಪೋನಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಆಯನ ಬೆರಿಯೆ ಪೋಪೆ. ಕಾಡ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿನಾತ್ ದಿನ ತನ್ನ ಅಣ್ಣೆ ಅತ್ತಿಗೆಯಾಯಿನ ರಾಮ ಬುಕ್ಕೊ ಸೀತೆನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಅಕುಲೆನ್ ಕಾತೊಂದು ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆ. ರಾವಣನ ಕುತಂತ್ರೊಡು ಮಾರೀಚ ಬಂಗಾರ್ದ ಜಿಂಕೆದ ವೇಷೊಡು ಪರ್ಣ ಕುಟೀರದ ಸುತ್ತ ಸುಳಿದಾಡ್‌ನಗ ಸೀತೆಗ್ ಆ ಜಿಂಕೆನ್ ತೂದ್ ಆಸೆ ಆಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕೊರೊಡುಂದು ಹಠ ಮಲ್ಪುವಳ್. ಅದಗ ರಾಮೆ ಬೆರಿ ಪತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ ಮಸ್ತ್ ಪೊರ್ತು ರಾಮೆ ಬರಂದಿನೆನ್ ತೂದು ಸೀತೆಗ್ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಪೋಡಿಗೆಯಾದ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಪೋಯೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ಪುವಳ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಪೋವೊಡಾಪುನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಅಂಚಾದ್ ಅಣ್ಣನ್ ನಾಡೋಂದು ಪೋಪೆ. ಆ ಪೊರ್ತುಗು ರಾವಣೆ ಸೀತೆನ್ ಕಂಡ್‌ದ್ ಕೊನೊದು ಪೋಪೆ ಪಂದ್ ಮಹಾಕಾವ್ಯ (ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ) ರಾಮಾಯಣೊಡುಪ್ಪುನ ಕಥೆ.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಮದಿಮೆ
ರಾಜಾ ದಶರಥ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಮಿತ್ರೆನ ಅವಳಿ ಜೋಕುಲಾದ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಬುಕ್ಕೊ  ಶತ್ರುಘ್ನೆರ್  ಅಯೋಧ್ಯೆಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಲಕ್ಷ್ಮಣಗ್ ಊರ್ಮಿಳೆ ಪನ್ಪುನ ರಾಜಕುಮಾರಿನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆಯಾಪುಂಡು.ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಶೇಷನಾಗನ ಅವತಾರಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ವಿದ್ಯಾಭಾಸ
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕೃಷ್ಣ

**ಕೃಷ್ಣೆ** ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆದಂಚ ವಿಷ್ಣುನ ಪತ್ತ್ ಅವತಾರೊಲೆಡ್ ಎಣ್ಮನೆ ಅವತಾರ ಕೃಷ್ಣ ಅವತಾರ. ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಅಷ್ಟೆಮಿದಾನಿ ಕೃಷ್ಣನ ಜನನ ಅಪುಂಡು.

## ಪುಟ್ಟು, ಜೀವನ
ದೇವಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಸುದೇವೆ ಕಂಸನ ಸೆರೆಮನೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮ (ಪುಟ್ಟು)ಆಪುಂಡು. ದೇವಕಿನ ಎಣ್ಮನೆ ಗರ್ಭೊಡು ಕೃಷ್ಣೆ ಪುಟ್ಟುವೆರ್ ಆಂಡ ತಾಂಕಿನಕುಲು ಅಮ್ಮೆ ನಂದರಾಜ, ಅಪ್ಪೆ ಯಶೋದೆ. ಉಗ್ರಸೇನ ಮಹಾರಾಜೆ ಕೃಷ್ಣನ ಅಜ್ಜೆ. ರಾಕ್ಷಸೆ ಕಂಸೆ ಕೃಷ್ಣನ ಸೋದರ ತಮ್ಮಲೆ. ಕಂಸನ ಅವಸಾನ ಕೃಷ್ಣನ ಕೈಡ್ದ್ ಆಪುಂಡು

## ಪುರಾಣ
ಭಾಗವತೊಡು ಕೃಷ್ಣನ ಕಥೆಕುಲು ಉಂಡು
* ಕಂಸೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಾಣೂರನ ಸಂಹಾರೊಗು ಬೋಡಾದ್ ವಿಷ್ಣು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅವತಾರ ತಾಳುವೆರ್. ಮಥುರಾ ನಗರೊಡು ರಾಜಯಾದಿತ್ತಿನ ಉಗ್ರಸೇನನ ಮಗೆ ಕಂಸೆ ತನ್ನ ಅಮ್ಮೆರೆನ್ ಬಂಧನೊಡು ಪಾಡ್ದ್ ತಾನ್ ರಾಜಯಾಪೆ. ತನ್ನ ತಂಗಡಿ ದೇವಕಿನ ಗರ್ಭೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಬಾಲೆಡ್ದ್ ಎಂಕ್ ಮೃತ್ಯು ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆಡ್ ಕಂಸೆ ದೇವಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆಳೆನ ಕಂಡನಿ ವಸುದೇವನ್ ಬಂಧಿನೊಡು ದೀಪೆ. ಮುಕುಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಜೋಕುಲೆನ್ ಕಂಸ ನಿರ್ದಯೆಡ್ ಕೆರ್ಪೆ. ಎಣ್ಮನೆ ಬಾಲೆಯಾದ್  ಪುಟ್ಟಿನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ್ ಕಾನ್‌ಟ್ಯಡ್ ತುಂಬೊಂದು ಅಮ್ಮೆ ವಸುದೇವೆ ಗುಟ್ಟಾದ್ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರೆ ಕಾರಾಗೃಹಡ್ದ್ ತಪ್ಪಾದ್  ಗೋಕುಲ ನಗರೊಗು ಬರ್ಪೆ. ಅಲ್ಪ ಯಶೋದೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಂದಗೋಪೆರೆ ಬಾಲೆದ ಜಾಗೊಡು ಕೃಷ್ಣನ್ ಜೆಪ್ಪಾದ್ ಆ ಬಾಲೆನ್ ತಾನ್ ದೆತ್ತೊಂದ್ ಕಾರಾಗೃಹಗ್ ಬರ್ಪೆ. ಕಂಸೆ ಯಾಪಲದಂಚನೆ  ದೇವಕಿ ಪೆದ್ದಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಬಾಲೆನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಬರ್ಪೆ.ಕೆರಿಯೆರೆ ತೂಪೆ ಅಪಗ ಅಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಪವಾಡ ನಡಪುಂಡು.ಆ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ನಿನನ್ ಸಂಹಾರ ಮಾಲ್ಪುನಾಯೆ ನೆಕ್ಕ್ ದುಂಬೆ ಭೂಮಿಡ್ ಪುಟ್ಟುದಾತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಪುಂಡು. ಕಂಸ ಕೈತಲ್ದ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ  ಬಾಲೆಲೆನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಮಸ್ತ್ ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ್  ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಮುಕುಲೆಗ್ ಏರೆಗ್ಲ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಆಪುಜಿ. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೄಷ್ಣೆ ತನ್ನ (ಖಾಸಾ) ಅಣ್ಣೆ ಬಲರಾಮನೊಟ್ಟುಗು ಮಥುರಾ ನಗರೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಂಸೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಾಣೂರನ್ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧೊಡು ಸಂಹಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಗ್ರಸೇನ ಮಹಾರಾಜನ್ ಬಂಧನೊಡ್ದು ಬುಡ್ಪಾದ್ ಆಯಗ್ ಫಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್
* ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ್‌ಗ್  ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡು  ರಾಧೆ ಪನ್ಪಿ ಪ್ರಿಯತಮೆ ಇತ್ತಳ್. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣೆ ಗೋಕುಲನ್ ಬುಡ್ದು ಮಥುರಾ ನಗರೊಗು ಪೋನಗ ರಾಧೆನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋವೊಡಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.ಆಂಡ ಭಾರತೊಡು ಅವೆಟ್‌ಲ ವಿಶೇಷವಾ‍ದ್ ಉತ್ತರಭಾರತೊಡು ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಇನಿಲ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಒಟ್ಟುಗು ರಾಧೆಗೇ ಪೂಜೆ ಆವೊಂದುಂಡು.

## ಕೃಷ್ಣನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
# ಅಚ್ಯುತ: ದಾಲ ದೋಸೊ ಇಜ್ಜಾಂತಿನಾಯೆ
# ಅಸುರಾರಿ : ರಕ್ಕಸರೆಗ್ ವಿರೋಧ ಮಾನ್ಪುನಾಯೆ
# ವಾಸುದೇವ : ವಸುದೇವನ ಮಗೆ
# ನಂದಗೋಪಾಲ: ನಂದ ಗೋಪನ ಮಗೆ ಅಯಿನಾಯೆ
# ಕಾಲದೇವ: ಯಮನ್ ಬೀರ್ಸೆ
# ಗಿರಿಧರ: ಗೋವರ್ಧನ ಗುಡ್ಡೆನ್ ಕಿನ್ಯ ಬೆರ್‌ಲ್‌ತ್ ದೆರ್ತನಾಯೆ
# ಗೊಲ್ಲ: ಎರ್ಮೆಲೆತ ಮೇಪುತಾಯೆ
# ವೇಣುಗೋಪಾಲ : ಪೊರಲ್ ಒರಿಪುನಾಯೆ
# ಚಕ್ರಧಾರಿ: ಚಕ್ರಾಯುಧ ಇಪ್ಪುನಾಯೆ
# ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ/ದ್ವಾರಕಾನಾಥ: ದ್ವಾರಕಾತ ಮಲ್ಲ ಧನಿ
# ಜಗನ್ನಾಥ: ಲೊಕೊಗ್
# ಪತಿತ ಪಾವನ:
# ಪರಬ್ರಹ್ಮ: ಬ್ರಹ್ಮನ ತಂದೆ (ವಿಷ್ಣು)
# ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ: ಅರ್ಜುನನ ಸಾರಥಿ
# ಮಧುಸೂದನ: ಮಧು ಪನ್ಪಿ ರಕ್ಕಸನ್ ಕೆರ್ನಾಯೆ
# ಮಾಧವ: ಮಾ =ಲಕ್ಷ್ಮಿ -ಧವ =ಧನಿ
# ಯೋಗೇಶ್ವರ: ಯೋಗಿಲೆಗ್ ಸ್ವಾಮಿ
# ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ: ಕಪ್ಪು ಬ‍ಣ್ಣೊದಾಯೆ
# ಹೃಷೀಕೇಶ: ಹೃಷಿಕಗಳನ್ನು(ಇಂದ್ರಿಯ) ಹಿಡಿದಿಟ್ಟವನು
# ಪುರುಷೋತ್ತಮ : ಪುರುಷರೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆಂತಿನಾಯೆ
# ನವನೀತ : ಅಪಗತ ಕೊಜಪ್ಪು ತಿಂದಿನಾಯೆ
# ಸುದರ್ಶನ : ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ ಇಪ್ಪುನಾಯೆ
# ಮುರಳಿ : ಪುರಲ್
# ಮುರಾರಿ :
# ಘನಶ್ಯಾಮ:ಕೃಷ್ಣ ಮೈಬಣ್ಣ ಮೋಡತ ಲೆಕೊ ಕಪ್ಪು
# ದಾಮೋದರ:
# ಪಾಂಡುರಂಗ:
# ಕೇಶವ:
# ವಿಠಲ:
# ಶ್ರೀರಂಗನಾಥ:

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್
ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ
ವರ್ಗೊ:ಮಹಾಭಾರತೊದ ಪಾತ್ರೊಲು
ನಾಗಕೋಲ

**ನಾಗಕೋಲ** ಪಂಡ ಭೂತ ಕೋಲದಂಚನೆ ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಕುಂದಾಪುರದಂಚಿ ಪಾಣಾರ ಪನ್ಪಿ ಭೂತ ಕಟ್ಟುನ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಪಾಣಾರಾಟ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಆ ಪಾಣಾರಾಟೊಡು ನಾಗನಕೋಲ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊ.

## ಪಾತ್ರಿನ ಯೇಸ
ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆನ್ ಕಚ್ಚೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಸುತ್ತುನುವೆರ್.ಕೈಕ್ ಮೈಕ್ ಮತ ಗಂಧೊ ಪೂಜೊನುವೆರ್.ಮುಂಡೊಗು ಗಂಧದ ಅಡ್ಡನಾಮ ಪಾಡ್ದ್ ನಡುಕು ಕುಂಕುಮದ ಮಲ್ಲ ಬೊಟ್ಟುದೀವೊನುವೆರ್.ತರೆಕ್ ಕೆಂಪು,ಮಂಜಳ್,ಕಫ್ಫು ಬಣ್ಣೊ ಕೊರ್ದು  ಪಾಳೆಡ್ ಮಲ್ತಿನ ನಾಗ ಜಿಡೆತ  ಕಿರೀಟ ಪಾಡೊನುವೆರ್.ಕೈಟ್ ಪಿಂಗಾರ್ ಪತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.
## ಕೋಲದ ಕ್ರಮ
ಕೋಲ ಕಟ್ಟಿನಾಯಗ್ ತಂಬಿಲ ಮಲ್ತಿನ ಪೂಜಾರಿ ಪೂ-ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಕೋರ್ದು ನಾಗಕೋಲ ನಡಪಾದ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅನುವು ಕೊರ್ಪೆರ್.ಅದಗ ಕೋಲ ಕಟ್ಟಿನಾಯಗ್ ದರ್ಶನ ಬರ್ಪುಂಡು.ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಪದೊ ಪಂಡ್‌ದ್ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟುವೆರ್,ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬೊಟ್ಟುವೆರ್ ನಾಗದರ್ಶನ ನಡತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸೇರ್ದಿತ್ತಿ ಸಭೆಕ್ ಅಭಯೊತ ನುಡಿ ಕೊರ್ದು ಬೂಳ್ಯ ಪಟ್ಟುವೆರ್
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್

**ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್**, ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟೆ. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ರೇಡಿಯೊ ಜಾಕಿಯಾದ್‌‍ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್‌. ೨೦೧೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ *ಬರ್ಕೆ* ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಮೇರ್ ಮಲ್ಲ ಪರದೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ನ ರಡ್ಡನೇ ಚಿತ್ರ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ *ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ*, ಉಂದೇನ್ ಕೆ. ಸೂರಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನಾರ್.

ಮೇರ್ *ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ*,*ಪಮ್ಮಣ್ಣೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್*, *ಗೋಲ್ ಮಾಲ್*, *2 ಎಕ್ರೆ*, *ಇಂಗ್ಲಿಷ್*, *ಆಟಿಡೊಂಜಿ ದಿನ*, *ಎನ್ನ*, *ಕುದುಕನ ಮದಿಮೆ* ಪನ್ಪಿನ ತುಳು, *ರಾಜರು*, *ಡಿ.ಕೆ ಬೋಸ್*, *ದಿಯಾ* ನಾಮೊದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರನೊಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಜನನ,ಜೀವನ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ
ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ ಮೇರ್ ೧೭ ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಯೆರ್. ಮೇರ್ ಉಡುಪಿದ ದಂಡತೀರ್ಥ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ, ಕಾಪು‌ ಡ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಪುದ ದಂಡತಿರ್ಥ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣನು ಪಡೆಯೆರ್. ಉಡುಪಿದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞ ಕಾಲೇಜ್‌ ಡ್ ಬಿಬಿಎಂ ಪದವಿ ಪಡೆದ್‌, ಮಾಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯರೆ ಕುಡ್ಲದ ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಸೇರ್ಯೆರ್.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಆರ್.ಜೆ. ಆದ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನನ್ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊದ ಸುರುತ ಹಂತಡ್, ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಕಿರುಚಿತ್ರಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಶನೆ ಮಲ್ತ್‌ ದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಉಡುಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆರ್.ಜೆ. ಮೇರ್ ಆರ್.ಜೆ. ನಾಗರಾಜ್ ಪಂದ್ ಜನಪ್ರಿಯರಾದಿತ್ತೆರ್‌. ಮೇರ್ ೨೦೧೪ ಡ್ *ಬರ್ಕೆ* ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಸಿನಿಮೊದ ಮೂಲಕ ಮಲ್ಲ ಪರದೆಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.

೨೦೧೬ ಡ್ ಮೇರ್ ಕೆ.ಸೂರಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅರೆನ ರಡ್ಡನೇ ತುಳು ಚಿತ್ರ *ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ*ಡ್ ಸೋನಲ್ ಮೊಂಟಿರೊ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ನಟಿನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಚಿತ್ರೊ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಹಿಟ್ ಆದ್, ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊಡು ಹಲವಾರ್ ದಾಖಲೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ ಮೇರ್‌ ತನ್ನ ಗೆಳತಿ ಪಾರುಲ್ ಶುಕ್ಲಾ ಮೆರೆನ್ ೨೦೧೯ ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೩ ಕ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನೊಗು ಕಾರ್‌ ದೀಯೆರ್.

## ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ
### ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಧಾರವಾಹಿಲು

### ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತ್‌ನ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು

### ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ

**ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ** ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಸೆಂತಮರಾಯಿ ಮೇರ್ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆತ ಚಲನಚಿತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನ ಭಾರತದ ನಟಿ. ಪ್ರೇಮಂ ಬುಕ್ಕೊ ಫಿದಾ ಚಲನಚಿತ್ರಡ್ ಮೆರೆನ ಅಭಿನಯಕ್ ರಡ್ಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಳು ಮೆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕುದುಂಡು.

## ಪುಟ್ಟು
ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ೯ ಮೇ ೧೯೯೨ ಡ್ ಕೋಟಗಿರಿಟ್ಟ್, ತಮಿಳುನಾಡುಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.

## ದುಂಬುದ ಜೀವನ
ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಮೇರ್ ಕೋಟಗಿರಿದ, ದಿ ನೀಲಗಿರಿಸ್,ತಮಿಳುನಾಡುಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೆಂತಮಾರೈ ಕಣ್ಣನ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಮ ಅಪ್ಪೆ ರಾಧಾ. ಮೆರೆನ  ಮೆಗ್ದಿ ಪೂಜಾ ಲಾ ನಟಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಮೇರ್ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರುಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೬ಡ್ ಟಿಬಿಲಿಸಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನನ್ ಮುಗಿತೆರ್.

## ಜೀವನ
ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ೨೦೧೫ ಟ್ ಸುರುತ ಸರ್ತಿಡ್ **ಮಲರ್** ಪನ್ಪುನ ಪಾತ್ರಡ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ಆಯಿನ **ಪ್ರೇಮಂ** ಸಿನೆಮಾಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೬ ಟ್ **ಕಾಳಿ** ಚಿತ್ರಡ್ ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ನೊಟ್ಟುಗು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೭ ಡ್ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ಭಾನುಮತಿನ ಪಾತ್ರಡ್ ವರುಣ್ ತೇಜ್ನೊಟ್ಟುಗು ಫಿದಾ ಚಿತ್ರಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಫಿದಾನ್, ಟೆಲಿವಿಷನ್ಡ್ ತೊಜಪಾನಗ, ಉಂದು ಐನ್ನೆ ಬಾರಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಟಿ.ಆರ್ಪಿ ರೇಟಿಂಗ್ ನ್ ಪಡೆಯಿಂಡ್. ೨೦೧೮ ಡ್ ವಿಜಯ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದಿನ ದಿಯಾ ಪುದರ್ದೊಟ್ಟುಗು ಮೇರ್ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಡ್ ವೈದ್ಯರಾತೆರ್. ಮೇರ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾತ ಟಿಬಿಲಿಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಡ್ದ್ ೨೦೧೬ ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

### ನೃತ್ಯ ಜೀವನ
ಸಾಯಿ ಪಲ್ಲವಿ ಸಂದರ್ಶನ ಒಂಜೆಟ್ ಇಂಚ ಪಂಡ್ದಿತ್ತೆರ್, ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಿನ ನರ್ತಕಿ ಅತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಮೇರ್ ಏಪಾಲ ಮೆರ್ನ ಅಪ್ಪೆಲೆಕ್ಕ ನೃತ್ಯ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಬಯಸೊಂದಿತ್ತೊಳು. ಮೇರ್ ಶಾಲೆಡ್ ನನಾತ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದಿತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ನರ್ತಕಿಯಾದ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆಲಾ ಬೆಂಬಲಿಸಿನ ಕಾರಣಡ್ದಾತರ, ಮೇರ್ ೨೦೦೬ ಡ್ ವಿಜಯ್ ಟಿವಿ ಡ್ ಬರೊಂದಿತ್ತಿನ ನೃತ್ಯ ರಿಯಲಿಟಿ ಶೋ ಆಯಿನ ಯಾರ್ ಅದುತ ಪ್ರಭುದೇವ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೦೯ ಡ್ ಇಟಿವಿ ತೆಲುಗು ಬಾಸೆಡ್ ದೀ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಡಾನ್ಸ್ ಷೋ (ಡಿ ೪) ಡ್ ತೋಜುದೆರ್.

### ಚಲನಚಿತ್ರ ಜೀವನ
೨೦೧೪ ಡ್ ಮೇರ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಟಿಬಿಲಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನಗ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಪುಥಾರೆನ್ ಮೆರ್ನ ಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಮಂ ಡ್ ಮಲರ್ ಪಾತ್ರನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಚಲನಚಿತ್ರನ್ ರಜಾ ದಿನಟ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶೂಟಿಂಗ್ ಮುಗಿಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಮೆರ್ನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ ಪೋಯೆರ್. ಆ ವರ್ಸ ಮೇರ್ ನನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ "ಬೆಸ್ಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಡೆಬಟ್" ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಉಂದೆಟ್ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲಾ ಪಡೆಯೆರ್. ೨೦೧೫ ದ ಅಂತ್ಯಡ್, ಮೆರ್ನ ರಡ್ಡನೇ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಾಳಿಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೇರ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ವಿರಾಮನ್ ಡೆತೊಂಡೆರ್. ಉಂದು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬  ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಂಡ್. ಪಾತ್ರಡ್ ಮೇರ್ ಕಂಡನಿನ ಕೋಪ, ವಿಚಾರೊನ್ ಎದುರಿಸೊಡಾಯಿನ ಅಂಜಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಬೊಡೊದಿನ ಪಾತ್ರನ್ ಮೇರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಲೆಯಾಳಂ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಪುದರ್ ದೆತೊಂಡೆರ್. ೨೦೧೭ ಡ್ ತೆಲಂಗಾಣಡ್ದ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಾಮೊದ ಪೊಣ್ಣಾಯಿನ ಭಾನುಮತಿ ಪಾತ್ರಡ್ ಶೇಖರ್ ಕಮುಲಾ ಮೆರ್ನ ಫಿದಾನೊಟ್ಟುಗು ತೆಲುಗು ಬಾಸೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಎಲ್.ವಿಜಯ್ ಮೆರ್ನ ಬುಕ್ಕೊದ ಯೋಜನೆ ದಿಯಾ,ತೆಲುಗು ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆ ಚಿತ್ರಡ್ ನಟಿಸಿಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಲಾಜಿ ಮೋಹನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿನ ಧನುಷ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಮಾರಿ ಚಿತ್ರದ ರಡ್ಡನೆತ ಚಿತ್ರವಾಯಿನ ಮಾರಿ ೨ ಚಿತ್ರಡ್ ಅಭಿನಯಿಸಿಯೆರ್. ಪಲ್ಲವಿ ಮೇರ್ ಪಡಿ ಪಡಿ ಲೆಚೆ ಮನಸೂವಿತ್ ಶರ್ವಾನ್ಡ್ ಚಿತ್ರಗಾದ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ಡ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಡ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫಿಸ್ ಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಂಡ್.

## ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು

### ಪ್ರಶಸ್ತಿಳು
 

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಮಾಂಜಿ

**ಮಾಂಜಿ** ಪಂಡ ಸಮುದ್ರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತರತ ಮೀನ್. ಮಾಂಜಿ ಮೀನ್‌ನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಪೊಂಪ್ರೆಟ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಾಂಪ್ಲೇಟ್ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುನಕುಲುಲ ಉಲ್ಲೆರ್. ಪೊಂಪ್ಲೇಟ್ ಪುದರ್ **ಪಾಂಪ್** ಪನ್ಪಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಶಬ್ದೊಡ್ದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮಾಂಜಿ ಮೀನ್‌ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋಟಿನ್ ಉಪ್ಪುಂಡು

## ಮಾಂಜಿದ ಪೊಲಬು
ಮಾಂಜಿ ಪಂಡ ಮಾಂಸಹಾರಿ ಜನೊಕುಲು ತಿನಿಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ನೀರ್‌ಡ್ ಬದುಕುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಮೀನ್. ಉಂದು ಚಪ್ಪಡೆಯಾದ್ ಅಗೆಲ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್‍ದ ಉಲಯಿ ನಡುವೆ ಉದ್ದೊಗು ಒಂಜಿ ದಪ್ಪದ ಮುಳ್ಳು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಈ ಮುಳ್ಳುಡ್ದು ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಅಡ್ಡೊಗು ಸಪುರ ಸಪುರದ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್‌ದ ರಡ್ಡ್ ಮೈಟ್ ರೆಕ್ಕೆದಂಚಿನ ಆಕಾರೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್ ವಿ ಆಕಾರದ ಬೀಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾಂಜಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊ ಉಂಡು.
## ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್
ಮಾಂಜಿಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್
* ಇಂಗ್ಲಿಸ್: ಪೊಂಪ್ರೆಟ್ 
* ತುಳು:   ಮಾಂಜಿ
* ತಮಿಳು:  ವಾವ್ವಲ್
* ಮಳಯಾಳಂ: ആവോലി (ಆವೋಲಿ)

## ವಿದೊಕುಲು
* ಬೊಲ್ದು ಮಾಂಜಿ 
* ಕಪ್ಪು ಮಾಂಜಿ 
**ಬೊಲ್ದು ಮಾಂಜಿ** ಉಂದೆತ ಮೈತ ಬಣ್ಣೊ ಬೊಲ್ದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಬೊಲ್ದು ಮಾಂಜಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ **ವೈಟ್ ಪಾಂಪ್ರೆಟ್** ಅತ್ತ್ಂಡ **ಸಿಲ್ವರ್ ಪಾಂಪ್ರೆಟ್** ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.   ಉಂದು ಕಪ್ಪು ಮಾಂಜಿದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಆಪುಜಿ 
**ಕಪ್ಪು ಮಾಂಜಿ**ಉಂದೆತ ಮೈತ ಬಣ್ಣೊ ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಕಪ್ಪು ಮಾಂಜಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ **ಬ್ಲಾಕ್ ಪಾಂಪ್ರೆಟ್** ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಬೊಲ್ದು ಮಾಂಜಿಡ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಉಪ್ಪುಂಡು
## ಗಳಸುನ ವಿಧಾನೊ
ಮಾಂಜಿ ಮೀನ್ದ ರೆಕ್ಕೆ, ಬೀಲ, ಮುಟ್ಟೆನ್ ಕೊಯ್ಯಿದ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಬಂಜಿನ್ ತಿಗ್‌ತ್‌ದ್ ಬಂಜಿದ ಉಲಯಿ ಇತ್ತಿನ ಕರ್ಲ್ ಪೊಟ್ಟೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ದಕ್ಕೊಡು ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್‌ಡ್ ಸೋಕುಡೆ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಕಜಿಪು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಯಿತ್‌ದ್ ತಿನೊಲಿ
## ಉಪಯೋಗ
ಮಾಂಜಿನ್ ಕಜಿಪು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾಯಿತ್‌ದ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಸರೀರೊಗು ಎಡ್ಡೆ
* ಮಾಂಜಿಡ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ದ ಅಂಶ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚರ್ಬಿದ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.
* ಅಂಚನೆ ಒಮೆಗಾ೩ ಫ಼್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಉಂದು ಮೆದುಳುದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‌ಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ DHA ಘಟಕೊನು ಜಾಸ್ತಿ ಒದಗಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮೀನ್‌ಲು
ತೆತ್ತಿ

**ತೆತ್ತಿ** ಪಂಡ ಪಕ್ಕಿ, ಮೀನ್‍ಲ್ ತನ್ನ ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾದ್ ದೀಪುನವು. ಕೆಲವು ಪಕ್ಕಿಲು ರಡ್ಡ್ ತೆತ್ತಿ ದೀದ್ ಕಿನ್ನಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಕೆಲವು ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ದೀಪ. ಕೋರಿಲ್ ೧೬-೨೦ ತೆತ್ತಿ ದೀದ್ ಕಾಪುಡು ಕುಲ್ಲುವ.

## ತೆತ್ತಿದ ಉಪಯೋಗೊಲು
* ಕಿನ್ನಿಲೆಗ್

## ಕೋರಿದ ತೆತ್ತಿದ ಉಪಯೋಗೊಲು

* ಅಮ್ಲೇಟ್ 
* ಬುರ್ಜಿ
* ಬಿರಿಯಾನಿ
* ಬೈಯಿಪಾದ್
* ಪಕೋಡ
* ಲೇಪ ಪಾಡಿಯೆರೆ
*

## ಮರ್ದ್
ಪಜ್ಜಿ ತೆತ್ತಿನ್ ಲೇಪ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಗಲಸುವೆರ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ

**ಯುಧಿಷ್ಠಿರ** ಅತ್ತ್ಂಡ ಧರ್ಮರಾಯೆ ಪಾಂಡು ರಾಜೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಂತಿನ ಮಗೆ. ಯಮಧರ್ಮರಾಯನ ವರ ಪ್ರಸಾದವಾದ್ ಕುಂತಿನ ಸುರುತ ಮಗೆಯಾದ್ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ್ ಧರ್ಮರಾಯೆಂದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪಾಂಡು ರಾಜಗ್ ಬ್ರಾಣ ಶಾಪ ಇತ್ತ್‌ನೆಡ್ದಾತ್ರ ಆಯಗ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಪಡೆಪುನ ಯೋಗ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಆಪುಂಡು. ಕುಂತಿಗ್ ದೂರ್ವಾಸ ಮುನಿಕುಲು ಒಂಜಿ ಮಂತ್ರ ಉಪದೇಶ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವಾ ದೇವೆರೆನ್ ನೆನೆತ್‌ದ್ ಈ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆ ಮಲ್ಪುವನ ಆ ದೇವೆರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿನನ್ ಸೇರುವೆರ್ ಪಂದ್ ೫ ವರ ಪ್ರಸಾದ ಕೊರ್ದು ಉಪ್ಪುವೆರ್.

## ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ಯೆನಕುಲು
ಯುಧಿಷ್ಠಿರಗ್ ನಾಲ್ ಜನ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು
* ಭೀಮೆ
* ಅರ್ಜುನೆ
* ನಕುಲೆ
* ಸಹದೇವೆ

## ಮದಿಮೆ
ಯುಧಿಷ್ಟಿರೆ ಸುರುಕು ಶೈವ ವಂಶದ ಗೋವಾಸನನ ಮಗಳ್ ರಾಜ ಕುಮಾರಿಯಾಯಿನ ದೇವಿಕನೊಟ್ಟುಗು ಸ್ವಯಂವರ ಮದಿಮೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಂತಿನ ಬಾಸೆಗು ಬೋಡಾದ್ ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜ್ಯದ ದ್ರುಪದ ರಾಜನ ಮಗಳ್ ದ್ರೌಪದಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆವೊಡಾಪುಂಡು. ದ್ರುಪದನ ಆಸ್ಥಾನೊಗು ಬೇತೆ ವೇಷೊಡು ಪೋದು ಅಲ್ಪ ಅರ್ಜುನೆ ದ್ರೌಪದಿನ್ ಸ್ವಯಂವರಡು ಗೆಂದ್‌ದ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಲೆತೊಂದು ಬರ್ಪೆ. ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಜೋಕುಗಾತ್ರ ಕಾತೋಂದಿತ್ತಿನ ಕುಂತಿಡ ಪನ್ಪೆರ್ ಎಂಕುಲು ಬಿಕ್ಷೆ ಪತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದಾ ಪಂದ್. ಅವು ದಾದಂದ್ ತೂವಂದೆ ಕುಂತಿ ಪನ್ಪಲ್ ಅವೆನ್ ನಿಕುಲು ಐನ್ ಜನೊಲ ಪಟ್ಟೊನ್ಲೆ ಪಂದ್. ಅಕುಲು ನಿಜವಾದ್ ಪತೊಂದು ಬತ್ತಿನಿ ಬಿಕ್ಷೆ ಅತ್ತ್ ಪಾಂಚಾಲಿನ್ ಆ ಕಾರಣೊಗಾತ್ರ ಅಕುಲು ಐನ್ ಜನೊಲ ದ್ರೌಪದಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆವೊಡಾಪುಂಡು.

## ಜೋಕುಲು
ಪಾಂಡವೆರ್ ದ್ರೌಪದಿಡ ಪಡೆಯಿನ ಉಪಪಾಂಡವೆರ್ 
* ಧರ್ಮರಾಯ : ಪ್ರತಿವಂದ್ಯ
* ಭೀಮಸೇನ  : ಶ್ರುತಸೋಮ
* ಅರ್ಜುನ   : ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ
* ನಕುಲ    : ಶತಾನೀಕ
* ಸಹದೇವ  : ಶ್ರುತಸೇನ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕಾಪು

ಉಂದು ಪೆರಡೆ ಕೆತ್ತಿ/ತೆತ್ತಿ ದೀತ್ ಕಾವು ಕೊರಿಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಇಪ್ಪುನವು. ಇಲ್ಲಲ್ ಕೋರಿ ಸಾಂಕುನಕುಲು ಪೆರಡೆ ತೆತ್ತಿ ದೀಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಪು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಪೆರಡೆನ್ ಪಾರಗ್ ಕುಲ್ಲವುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು, ಅಪಗ ಕಾಪು ಕಟ್ಟುವೆರ್. 
ನನೊಂಜಿ ಕಾಪು ಪಂಡ ಕಂಡಡ್ ಕಾಪು ದೀಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಕಂಡದ ಕಾಪು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಕೋಲುಗು ತುಂಬೆ, ಕಾಯೆರ್‌ದ ಗೆಲ್ಲ್, ಕುಟ್ಟಿ ಮಯಿಪ್ಪುನು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕಂಡದ ನಡುಟ್ಟು ಉರುವೆರ್. ಅಯಿತ್ತ ಅರ್ತೊ ಕಂಡೊಗು ರಕ್ಷಣೆ ಪಂಡ್‍ದ್.

## ರೂಪೊ
ಅಗಲ ಬಾಯಿತ ಬೂರು/ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಬಟ್ಟಿ ಅತ್ತಂಡ ಕೂಂಟಯಿಡ್ ನಾಯಿ, ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ತಿಕಂದ್‌ನಾತ್ ಎತ್ತರೊಡು ಕಟ್ಟುವೆರ್. 

## ಜಾಗೆದ ಪುದಾರ್
* ಕಾಪುಮಲೆ
* ಕಾಪು

## ಗಾದೆಲು
ಕಾಪುದ ಪೆರಡ್ಡೆಗ್ ಕೋಪೊ ಹೆಚ್ಚ

## ಪದೊ
ಕಾಪುಗು ಕುಳ್ಳುನಿ - ಪೆರಡೆ ಕೋರಿ ಕೆತ್ತಿತ ಮಿತ್ತ್ ಕಾಪು ಕೊರುಪುನ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಸೂರ್ಪನಕಿ

thumb|ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಸೂರ್ಪನಖಿನ ಮೂಂಕು ಕೊಯ್ಯಿಪುನೆ
thumb|ಚಿತ್ರದ ತಿರ್ತ ಬಲತ್ತ ಬರಿಟ್ಟ್ ಲಕ್ಶ್ಮಣೆ ಶೂರ್ಪನಖಿನ ಮೂಂಕು ಕತ್ತೆರುನ ದೃಶ್ಯ ಉಂಡು
**ಸೂರ್ಪನಕಿ**(ಸಂಸೃತ: शूर्पणखा) ರಾವಣನ ತಂಗಡಿ. ಶೂರ್ಪನಖಿ ಪದೊತ್ತ ಅರ್ತ ಚೂಪಾಯಿನ ಉಗುರು ಇತ್ತಿನಾಲ್.

## ಸೂರ್ಪನಕಿನ ಪುಟ್ಟು
ಕುಲೋದ್ಧಾರಕಿ ಬೋಡುಪನ್ಪಿನ  ಋಷಿ ವಿಶ್ರವಸು ಬುಕ್ಕೊ ರಡ್ಡನೆ ಬುಡೆದಿ ಕೈಕಸೆನ ಆಸೆದಂಚ ಕಡೆತ ಮಗಳಾದ್ ಸೂರ್ಪನಕಿ ಪುಟ್ಟುವಳ್. ರಾವಣೆ,ಕುಂಭಕರ್ಣೆ ಪನ್ಪಿ ರಕ್ಕಸೆರ್ ಅಂಚನೆ ವಿಭಿಷಣೆ ಪನ್ಪಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣತ ಅಣ್ಣನಕುಲೆಗ್  ತಂಗಡಿಯಾದ್ ಪುಟ್ಟುವಳ್. ಆಳೆನ ಪುಟ್ಟುದ ಪುದರ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿ(ಮೀನ್‌ದಂಚಿನ ಕಣ್ಣ್ ಇತ್ತಿನಾಳ್).

## ಜೀವನ
ಸೂರ್ಪನಖಿನ್ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿ(ವಿದ್ಯುಜುಹ) ಪನ್ಪಿ ರಾಕ್ಷಸಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಶಂಭುಕಾಸುರ ಪನ್ಪಿ ಮಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಧೋಮುಖಿ ಪನ್ಪಿ ಮಗಳ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ದುಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿಗ್ ರಾವಣನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಿತ್ತ್ ಕಣ್ಣಾಪುಂಡು  ರಾವಣಡ ಲಾಡಾಯಿ ಆಪುಂಡು ರಾವಣೆ ವಿದ್ಯುಜುಹನ್  ಕೆರ್ಪಬೆ. ಆವೆಡ್ದ್  ಬುಕ್ಕೊ್ ಅಣ್ಣನ ಕೋಪೊಡು ಸೂರ್ಪನಖಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯ‌‍‌‍ದ ಕಾಡುಲೆಡ್ ತಿರ್ಗೊಂದು ಉಪ್ಪುವಳ್. ಇಂಚ  ತಿರ್ಗೊಂದು ಬತ್ತಿನಾಳ್ ಪಂಚವಟಿಡ್ ರಾಮನ್ ತೂದು ಇಷ್ಟ್ ಆದ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್ ಒತ್ತಾಯ ಮನ್ಪುವಳ್. ರಾಮ ಪನ್ಪೆ ಎಂಕ್ ಮದಿಮೆ ಆತ್ಂಡ್ ಯಾನ್ ಏಕ ಪತ್ನಿ ವ್ರತಸ್ತೆ  ಮದಿಮೆ ಆಯರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡಲ ಕೇನಂದೆ ಪೀಡಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವಳ್ ಅಂಚಾ ಅಲ್ಪ್ಡ್‌ಡ್ದ್ ಮೆಗ್ಯೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಾಡೆ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಅಯೆಲ ಒಪ್ಪಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಕೋಪ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಿರ ರಾಮನಾಡೆ ಬರ್ಪಳ್ ಆಯೆ ಪಿರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಾಡೆ ಕಡಪುಡುವೆ ಯಾನ್ ಪಂಡಿನಿ ಪನ್ ಆಯೆ ನಿನನ್ ಖಂಡಿತಾ ಮದಿಮೆ ಆಪೆ  ಪಂಡ ಒಪ್ಪುಜಳ್ ದಾದಂಡ ಗುರುತ ಕೊರ್ದು ಕಡಪುಡಿಯೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮನ್ಪುವಲ್. ಅಯಿಕ್ ಗುರುತ ನಿನ್ನ ಕೈಟ್ ಕೊರುಂಡ ನಂಬಯೆ ನಿನ್ನ ಬೆರಿಟ್ ಬರೆದ್ ಕಡಪುಡುವೆ ಪನ್ಪೆ. ಆಂಚ ಆಳೆನ ಬೆರಿಟ್ ಅಳೆನ ಮೂಂಕು ಕತ್ತೆರಿಪು ಮೋಳೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಬುದ್ಧಿ ಕಲ್ಪಾವುಂದು ಬರೆದ್ ಕಡಪುಡುವೆ. ಉಂದೆನ್ ತೂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಮೂಂಕು ಕತ್ತೆರಿಪುವೆ. ಈ ಆವಮಾನ ಸಹಿಸಿಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಶೂರ್ಪನಖಿ ಅಣ್ಣ ಖರಾಸುರನಾಡೆ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ದೂರು ಪನ್ಪಳ್. ಖರಾಸುರೆ ರಾಮನೊಟ್ಟಿಗೆ ಲಾಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಯಿಪೆ. ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಸೀದಾ ಸೂರ್ಪನಖಿ ತನ್ನ ಪಲಯೆ ರಾವಣನಡ ದೂರು ಕೊರಿಯೆರೆ ಲಂಕೆಗೆ ಪೋಪಳ್. ರಾವಣಡ  ತನ್ನ ಕಥೆನ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಸೀತೆನ ಗುಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊರ್ಲುನು ಪುಗರ್ದ್  ರಾವಣೆ ಸೀತೆನ್ ಕಂಡೊಂದು ಬರ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಮನ್ಪುವಲ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಮ ರಾವಣೆರೆ ಕಾಳಗೊಡು ಉಂದೆಕ್ ಅಂತ್ಯ ಆಪುಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ
ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರೊಲು
ಎಣ್ಣೆ ಬೂಳ್ಯ

**ಎಣ್ಣೆ ಬೂಳ್ಯ** ಪಂಡ್‍ಂಡ ಬೂತಾರಾಧನೆಟ್ ಇಲ್ಲತ ಗುರ್ಕಾರೆ, ಬೂತ ಕಟ್ಟುನೆಗ್ ಅನುಮತಿ ಕೊರ್ಪುನೆ ಪಂದ್ ಅರ್ತೊ.

## ಅರ್ತೊ
* ಒಪ್ಪಿಗೆ
* ಅನುಮತಿ
ಎಣ್ಣೆ ಬೂಳ್ಯಡ್ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಐನ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಒಂಜಿ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಉಪ್ಪುಂಡು ಉಂದೆನ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಬೂತ ಕಟ್ಯೆರೆ ಅನುಮತಿ ಕೊರ್ಪುನೆ ಪಂಡ್ಂದ್ ಅರ್ತೊ.

## ಉಪ್ಪುನ ವಸ್ತ್‌ಲು
ಎಣ್ಣೆ ಬೂಳ್ಯಡ್ 
* ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ 
* ಐನ್ ಬಚ್ಚಿರೆ 
* ಒಂಜಿ ಬಜ್ಜೆಯಿ

## ಗಲಸುನ ಜಾಗೆಲು
* ಗಣಪತಿಗ್ ದೀಡ್‍ನಗ
* ಪೂಜೆಲೆಡ್
* ಮದಿಮೆದ ನಿಚ್ಚಯೊಡು
* ಮದಿಮೆಡ್
* ಬೂತ ಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್
* ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್
* ಭಂಡಾರೊದ ಇಲ್ಲಲ್
* ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಲ್
* ಗರೋಡಿಲೆಡ್
* ಚಾವಡಿಲೆಡ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಕಕ್ಕುನೆ

## ಕಕ್ಕುನೆ ಪಂಡ
ಕಕ್ಕುನೆ - (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - Vomiting,(**ವಮನ**) ಪಂಡ ಕನ್ನಡ-ವಾಂತಿ) ಪಂಡ ಬಾಯಿಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಮೂಂಕುಡ್ದ್ ಬಂಜಿದ ಉಲಾಯಿದ ಇಸ್ಟೊ ಇದ್ಯಾಂತಿನೆನ್ ಬಲಪಾಡ್ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನೆ.

## ಕಕ್ಕುನೆಕ್ ಕಾರಣ
ಕಕ್ಕುನೆ ಪಂಡ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಪರಿಸ್ತಿತಿಡ್ ಉಂಡಾಪುನವು. ಉಂದು ಜಠರಡು ಇಸೊ ಅತ್ತಂಡ ಇಸೊ ಸೇವನೆಡ್ದ್ ಬಚ್ಚೆಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿರ್ದಿಸ್ಟೊ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.  ಅತ್ತಂಡ ಗಿನ್ನೊದ ಕಂಡೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಏರ್‌ನ ಒತ್ತಡೊಡು ಕರಾದ್ ವಿಕಿರನೊಗು ದಿಂಜ ಒಡ್ಡೊನುನೆಗ್ ಮುಟ್ಟೊ ಪರಡುನ ನಿರ್ದಿಸ್ಟೊ ಅತ್ತಂದಿನ ಬಚ್ಚೆಲ್‌ದ ಲಚ್ಚನೊಡು ತೋಜುಂಡು.   
ಇತ್ತೆ ಕಕ್ಕುಂಡುಂದು ಅನ್ನಿಸಯಿನೆನ್ ಓಂಕರಿಕೆಂದ್ ಪನ್ಪುನೆ. ಓಂಕರಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಕಕ್ಕುನೆಗ್ ದುಂಬೆ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡ ಇಂದೆಡ್ದ್ ಕಕ್ಕೊಡುಂದು ಇದ್ದಿ. ಓಂಕರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಕ್ಕುನೆನ್ ತಡೆದ್ ದೀಡ್ಯರ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಕಕ್ಕುನೆನ್ ಉಂತಾಪುನ ಮರ್ದ್‌ಲು ಅಗತ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ನೀರಾಜಿದ್ ತೋಜಿಂಡ ಸರ್ರೊದ ಉಲಬಾಗೊಡು ನೀರ್‌ ಕಮ್ಮಿಯಾತ್ಂಡ್ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ.  
ಸೊಂತೊ ಒತ್ತಡೊಡು ಕಕ್ಕುಂಡ ಮಸ್ತ್ ಎದೆ ಬಚ್ಚುನಂಚಿನ ಬೇನೆ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಬೇನೆ ಸುರುವಾಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬಚ್ಚೆಲ್ ದೆತೊನೊಡು.

ವಾಂತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರುವಿಕೆ ಪನ್ಪುನವು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನವು. ಆಂಡ ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲೆನ್‌ಲಾ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಒಂಜೆತ ಬದಲ್ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಕಾರುವಿಕೆ ಪಂಡ್ಂಡ ವಾಂತಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಬಲ ಬುಕ್ಕೊ ಅಸಮಾಧಾನ ಇಜ್ಜಂದೆನೇ ಜೀರ್ಣ ಆವಂದಿನ ಆಹಾರ ಅನ್ನನಾಳೊರ್ದು ಪಿರ ಬಾಯಿಗ್ ವಾಪಸ್ ಅಪುನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಾರುವಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಂತಿಗ್ ಕಾರನೊಲು ಭಿನ್ನ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

ಬಂಜಿದ ಉಲಯಿದ ವಸ್ತುವು ಶ್ವಸನ ವ್ಯೂಹನು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್ಂಡ ವಾಂತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಯೆರೆಲಾಯಾವು. ಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಗ್ರಸನಕೂಪ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ತೆಮ್ಮ ಉಂದು ಆವಂದಿಲೆಕ ತಡೆಯುಂಡು; ಆಂಡ, ಗಂಗಸರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮತಿ ತಪ್ಪವುನಂಚಿನ ಕೆಲವು ಪದಾರ್ಥಲೆನ ಪ್ರಭಾವೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆಡ್ ಈ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಲು ದುರ್ಬಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗ್ ಉಸುಲು ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ ಯಾವು ಅತ್ತ್ಂಡ ಉಸಿಲುಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ನ್ಯುಮೋನಿಯದಂಚಿನೆನ್ ಅನುಭವಿಸುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲು ಉಂಡು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಪರೀತ  ವಾಂತಿ ಅಂಡ ದೇಹೊಡು ಉಪ್ಪೊಡಾಯಿನ ನೀರ್‌ನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪುಂಡು (ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ) ಬುಕ್ಕೊ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸುನಲಾ ಆವು. ಜಠರಜನ್ಯ ವಾಂತಿರ್ದ್ ನೇರವಾದ್ ಆಮ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ಲೋರೈಡ್‍ದ ನಷ್ಟ ಉಂಡಾಪುಂಡು.

## ಕಕ್ಕುನ ವಿದಾನೊಲು
* ದೊಂಡೆಗ್ ಕೈಪಾಡ್‌ದ್ ಕಕ್ಕುನೆ
* ವಾಹನೊಲೆಡ್ ಪೋನಗ ಕಕ್ಕುನೆ
* ತಿಂದ್‍ನವು ಸರಿ ಆವಂದೆ ಕಕ್ಕುನೆ
* ಕಕ್ಕೆರೆ ಬೋಡಾದೇ ನೀರ್ ಪರ್ಪುನೆ

## ರೋಗ ಆದ್ ಕಕ್ಕುನೆ
* ಬಂಜಿಗ್ ತಿಂದ್‌ನವು ಸರಿ ಆವಂದೆ ಕಕ್ಕುನೆ ಉಂದೆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ food poision ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ಪಕ್ಕಿಲು ಕಕ್ಕುನೆ
ಪಕ್ಕಿಲು ಅಯಿತ್ತ ಕಿನ್ನಿಲೆಗ್ ಆಹಾರ ಕನತ್‌ದ್ ಅಯಿತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ಕಕ್ಕುನ ಮೂಲಕ ಕೊರ್ಪುಂಡು.

## ಪ್ರಾಣಿಲು ಕಕ್ಕುನೆ
ಪ್ರಾಣಿಲು ಅಜೀರ್ಣ ಆಂಡ ಕಕ್ಕುವ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಆರೋಗ್ಯ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪಟ್ಯೊಪುಸ್ತಕ ಲೇಕನೊಲು
ಪೂವರಿ

**ಪೂವರಿ** ಉಂದು ಪೂ ಬುಕ್ಕ ಅರಿನ್ ದೈವೊರಾಧನೆತಪಗ ಬೂತಗ್ ಒಸಯ ಬರ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಪಾರಿ/ಪಾರ್ತನೆ ಮಲ್ತ್‌ದಾದ್ ಪಿಂಗಾರ ಬುಕ್ಕ ಅರಿನ್ ಪಾರಾವೆರ್.

## ಸಬ್ದರ್ತೊ
ಪೂ ಬುಕ್ಕ ಅರಿ ರಡ್ಡ್ ಸಬ್ದೊತ್ ಪುಟ್ಟುತುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ತಾಟಕಿ

**ತಾಟಕಿ** -ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣೊದ ಬಾಲಕಾಂಡೊಡು ಬರ್ಪುನ ರಕ್ಕಸಿ, ಸುಕೇತು ಪನ್ಪುನ ಯಕ್ಷನ ಮಗಳ್.

## ಪುಟ್ಟ್ ಬದ್‌ಕ್
ಬ್ರಹ್ಮನ ವರೊಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಇಂಬಲ್ ಆಯನ ವರೊಡ್ದ್ ಪತ್ತ್ ಸಾರೊದ ಆನೆದ ಬಲೊನು ಗಳಸ್‌ದಲ್. ಜರ್ಝೆ ಪನ್ಪುನ ಯಕ್ಷನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಸುಂದ ಇಂಬಲೆನ ಕಂಡನಿ. ಬಲಾಡ್ಯ ಆಯಿನ ಮಾರೀಚೆ ಸುಬಾಹು ಜೋಕುಲು. ಕಂಡನಿ ಸೈತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಬಲ್ ಜೋಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಕಾಡ್‌ಡ್ ಸಂಚಾರೊ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಆಲೆನ ಉರ್ಕುನ ಜವ್ವನೊ, ಮೆತ್ತೆನೊದ ಬಾಸೆ, ಪೊರ್ಲುದ ರೂಪೊಗು ಮರ್ಲಾದ್ ಆಲೆನ್ ತೂಯಿನ ಅಗಸ್ತ್ಯೆ ನಿನ್ನ ಈ ಮೋಕೆದ ರೂಪೊ ಜವ್ವನ ಕಾಮುಕೆರೆಗ್ ಬಯಂಕರಾದ್ ತೋಜಡ್, ನಿನ್ನ ಜೋಕುಲು ಇರ್ವೆರ್‌ಲಾ ರಕ್ಕಸೆರಾವಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಸಾಪೊ ದೀಡ್ಯೆ. ಆನಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಬಲ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಮಲೊತ ಕರೂಶ ಪ್ರದೇಸೊಡು ವಸೊಕ್ಕ್ ದೆತೊಂದು ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರೆನ್ ಪೀಡಿಸಯರ ಸುರು ಮಲ್ತಲ್. ಕೈತಲ್ದ ಆಶ್ರಮೊಡೆ ಇತ್ತಿನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹರ್ಷಿ ಯಾಗ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಅಪ್ಪೆ ಜೋಕುಲು ಯಜ್ಞೊಗು ತೊಂದರೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಸಾಹಸೊ
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ ಅಯೋಧ್ಯೆದ ಅರಸೆ ದಶರಥನ ಜೋಕುಲಾಯಿನ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರೆನ್ ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮೊಗು ಲೆತೊಂದು ಬತ್ತಿತ್ತೆ. ಬನ್ನಗ ಸಾದಿಡ್ ಜನೊ ಇದ್ಯಾಂದಿನ ಮಲೊತ ಕರೂಶ ದೇಸೊಲೆನ್ ತೂದ್ ಆಚಿರೊ ಆದ್ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಉಂದು ದಾಯ್ತಂದ್ ಕೇನ್‌ನಗ ರುಸಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆರ್ ಅಲ್ಪದ ಕತೆನ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ತಾಟಕಿನ್ ಕೆರಿಯರ ಉಮೇದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರೆ ಹಿತಕ್ಕಾದ್ ಪ್ರಜೆಕ್ಲೆ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿದ್ ರಾಮ ಆಲೆನ್ ಕೆರಿಯೆ.

ವಿದ್ಯೆ ಇದ್ಯಾಂತಿನ ಸುರ್ಪೊದ ತಾಟಕಿ ಸೈತಿನೊಟ್ಟುಗೆ ಊರೊರ್ಮೆ ತೆರಿದ್ **ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಋಷಿಯಾರಾತ್ಮ ಲೋಕತ್ರಯಂ** ಪಂಡ್‌ದ್ ಕುವೆಂಪು 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣದರ್ಶನಂ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊಡು ಪನ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪಟ್ಯೊಪುಸ್ತಕ ಲೇಕನೊಲು
ಮೂಲೆ ಪಲಯಿ

**ಮೂಲೆ ಪಲಯಿ** ಪಂಡ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದೀಯೆರೆಂದ್ ರಡ್ಡ್‌ ಗೋಡೆಲು ಸೇರುನ ಮೂಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮರತ ಪಲಯಿ. ಈ ಪಲಯಿ ಅಡ್ಡ ಬುಕ್ಕೊ ನೀಟೊದ ಗೋಡೆ ಸೇರುನಲ್ಪ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ತೂಯೆರೆ ವಿ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಅಟಿಲ್‌ದ ಕೋಣೆಡ್, ಬೆಂದ್ರ್‌ದ ಕೊಟ್ಯಡ್, ಕೊಟ್ಯಲೆಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಉಪಯೋಗ
* ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದೀಯೆರೆ. ಜೋಕುಲು ಬಾಲೆಲೆಗ್ ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕಂದಿಲೆಕ್ಕ ಒವ್ವೆ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೀಯೆರೆ.
* ಬೆಂದ್ರ್‌ದ ಕೊಟ್ಯಡ್ ಸಾಬೂನು, ಶ್ಯಾಂಪೊ, ಬ್ರಶ್, ಪೇಸ್ಟ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದೀಯೆರೆ.
* ಕೊಟ್ಯಡ್ ಕಂಡ ತೋಟೊಲೆಗ್ ಬುಡುಪುನ ಮರ್ದ್‌ಲೆನ್ ದೀಯೆರೆ.
 
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಬಸವ ನಲಿಕೆ

ಬಸವ, ಬಸವೆ ಪಂಡ ಬುಜ ಇತ್ತ್‌ನ ಬೋರಿಲೆನ್ ಕೆಲವುದಕ್‍ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ನಲಿಪಾವೊಂದು ಬರ್ಪರ್. ಅಂಚ ನಲಿಪಾದ್ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಕೊರ್‌ನ ದುಡ್ಡು, ಅರಿ ತಾರಾಯಿ ಕುಂಟು ದೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್.

## ಅರ್ತೊ
ಬೂಜ ನುಪ್ಪುನ ಬೋರಿಲೆನ್ ಪೇಂಟೆಡ್ ಆಂಡ ಅಂಗಡಿ ಅಂಗಡಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಲಿಪಾದ್ ದುಡ್ಡು ನಟ್ಟುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಪೋದು ನಲಿಪಾದ್ ದುಡ್ಡು ನಟ್ಟುವೆರ್

## ಬಸವ ನಲಿಕೆದ ಕ್ರಮೊ
ಬಸವನ್ ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಲೆತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಲಿಪಾದ್ ದುಡ್ಡು, ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ, ಕುಂಟು, ಸೀರೆ ದೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ದನಿಕುಲೆಗ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ಪು ಬಸವ ಪಅಂಡಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಎದುರುದ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್‌ಲೆನ್ ಬಗ್ಗಾದ್ ಆಡ್ಡ ಬೂರುಂಡು. ನಲಿಪಾವುನಾಯೆ ಎಂಚ ಪನ್ಪೆ ಅಂಚ ದುಂಬು ಪಿರವು ಅಡ್ಡ ನೀಟ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪೋಪಾದ್ ನಲಿಪಾದ್ ಇಲ್ಲದಕುಲೆಡ ಬೋಡಾಪಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ನಟ್ಟೊಂದು ಪೋಪುನವು ಬಸವ ನಲಿಕೆದಕುಲೆನ ಕ್ರಮ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ಮಂಡೆ

ಮಂಡೆ ಪಂಡ್ಂಡ ಉಂದು  ಇಲ್ಲ್ ಲೆಡ್  ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪು ಬಾಜನದ ಪುದರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ನೆಕ್ಕ್ ಹಂಡೆ ಪನ್ಪೆರ್ . ಉಂದೆನ್ ದುಂಬದ ಕಾಲೊಡು  ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಉಡುಪಿದಂಚಿ  ಮಂಡೆಗ್ ಗುರ್ಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಇತ್ತೆ ಮಂಡೆನ್ ಅಲಿಮಿನಿ, ಸ್ಟೀಲ್, ಪಿತ್ತಳೆಡ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಲೇಸ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಉಂದೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್.

## ಅರ್ತೊ
ಅಂಡೆ ಪಂಡ್ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುನವು ಅಗಲೊ ಬಾಯಿತ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊ.

## ಗಲಸುನೆ
ಅಂಡೆಲೆನ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಲೇಸ್‌ತಪಗ ನುಪ್ಪು, ಪಾಯಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಲಸುವೆರ್. ನೀರ್ ದಿಂಜದ್ ದೀಯೆರೆಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆಚ್ಚ ನೀರು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮೀಯೆರೆ ಊರುಡು ಗಲಸುವೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಪೊಟ್ಟುಗಟ್ಟಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಮಂಡೆಡ್ ತಿರ್ತ್ ನುಂಗೆಲ್ ತೆಪ್ಪು, ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಗಟ್ಟಿ ಬೆಯ್ಪಾವುನ ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

ಮರಿಯಲಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುನ ಕುಕ್ಕು, ಪೆಲತ ರೆಚ್ಚೆ, ಉಪ್ಪದ್ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಲೆನ್ ಮಾತಾ ಮಣ್ಣ್ ದ ಮಂಡೆಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀಪೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು