ಲಾವಣಿ ನಲಿಕೆ

**ಲಾವಣಿ ನಲಿಕೆ** ಪಂಡ ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರ. ಲಾವಣಿ ಪಂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಡ್ದನ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆದ ಸಂಯೋಜನೆ, ಉಂದೆನ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಧೋಲ್ಕಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ತಾಳವಾದ್ಯೊದ ಸ್ಪಂದನೊಗು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಲಾವಣಿ ಅಯಿತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಲಯೊಗು ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. ಮರಾಠಿ ಜಾನಪದ ರಂಗಭೂಮಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಲಾವಣಿ ಮಸ್ತ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತುಂಡು.ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶೊಡು ಲುಗಾಡೆ ಸೀರೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಗಜ ಉದ್ದದ ಸೀರೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ತ್ವರಿತ ಟೆಂಪೊಡ್ ಪಾಡ್ದೆರ್.
ಒಂಜಿ ಪರಂಪರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಲಾವಾಣಿ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದ ಉಂಡಾತ್‌ಂಡ್. ‘ಲವಣ್ಯ’ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ‘ಪೊರ್ಲು’ ಪಂಡ್ದ್.ಮೂಲ ಲಾವಣಿ ನಲಿಕೆ 18ನೇ ಬೊಕ್ಕ 19ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಸುರು ಆಂಡ್. ಲಾವಣಿ ನರ್ತಕೆರೆಗ್ ಮರಾಠಾ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಪೋಷಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಲಾವಾಣಿ ನಲಿಕೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೊಲಾಪುರೊಡು ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಧಂಗರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕುರುಬೆರ್ ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
## ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕಾರೊಲು

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್, ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆದ ಈ ಪ್ರಕಾರೊಡು ಸಮಾಜ,ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯ ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. 'ಲಾವಾನಿ' ಡ್ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಭಾವನೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಭಾಷಣೆಲು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯೊಡು ತೀವ್ರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಸುರುಟು, ಉಂದು ಸುಸ್ತಾಯಿನ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಮನರಂಜನೆ ಬೊಕ್ಕ ಮನೋಭಾವೊನು ಬುಲೆಪಾವುನ ಒಂಜಿ ರೂಪೊ ಆದ್ ಬಳಕೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನಲಿಕೆದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡುನ ಲಾವಣಿ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನಟನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಸ್ವಭಾವೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಹಾಲ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತಿನ ಪ್ರಾಕೃತ ಗಾಥೊಲೆಡ್ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಮೂಲ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.ನಿರ್ಗುಣಿ ಲಾವಣಿ (ದಾರ್ಶನಿಕ) ಬೊಕ್ಕ ಶೃಂಗರಿ ಲಾವಣಿ (ಇಂದ್ರಿಯ) ರಡ್ಡ್ ಬಗೆ. ನಿರ್ಗುಣಿ ಆರಾಧನೆದ ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ ಮಾಲ್ವಾ ಮುಟ್ಟ ಜನಪ್ರಿಯ ಆತ್ಂಡ್.
ಲಾವಾನಿ ರಡ್ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲೆಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಂಡ್, ಅವು ಫಡಾಚಿ ಲಾವಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೈತಕಿಚಿ ಲಾವಾನಿ. ನಾಟಕೀಯ ವಾತಾವರಣೊಡು ಮಲ್ಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆನ ಎದುರುಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಪಾಡ್ದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನ ಲಾವಣಿನ್ ಫಡಚಿ ಲಾವಣಿ ಪನ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ತಮಾಶಾ ತಂಡೊಲು (ಫಾಡ್) ಉಂದೆನ್ ಅಯಿತ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗೊ ಆದ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಲಾವಣಿ ಕವಿ ಬಶೀರ್ ಮೊಮಿನ್ ಕವತೆಕರ್ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧೊಡು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ತಮಾಶಾ ತಂಡೊಲೆಗ್ ಲಾವಣಿನ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಬರೆಯೆರ್.ಒಂಜಿ ಖಾಸಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಯ್ಕೆದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆಗಾತ್ರ ಒಂಜಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೋಣೆಡ್ ಲಾವಣಿನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆನ ಎದುರು ಕುಲ್ಲುದು ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಪಾಡ್ನಗ, ಅಯಿನ್ ಬೈತಕಿಚಿ ಲಾವಣಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಮುಜ್ರಾ, ಉಂದೆನ್ ಪುರುಷೆರೆಗ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಊರುಡ್ದ್ ದೂರೊಡು ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಮಹಿಳೆಯೆರೆಗ್ ಅತ್ತಂದೆ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ತೂಯೆರೆ ದಾಲ ಪ್ರವೇಶ ಇಜ್ಜಿ. ಈ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಲೈಂಗಿಕವಾದ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಅರ್ಥೊಡು ಬರೆಯೆರ್.
## ಲಾವಣಿ ನಲಿಕೆದ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ
ಲಾವಣಿ ಮಲ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣುಲು ನೌವರಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ಸೀರೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್, ಉಂದೆತ ಉದ್ದ ಸುಮಾರ್ 9 ಗಜ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸೀರೆನ್ ಪ್ಯಾಂಟ್ ದಂಚಿನ ರಚನೆಡ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ದೀಪೆರ್. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮರಾಠಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು. ನಲಿಕೆದಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ತರೆ ಕೂಜಲ್ನ್ ಒಂಜಿ ಬನ್ (ಹಿಂದಿಡ್ ಜುದಾ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರಾಠಿಡ್ ಅಂಬಡಾ) ರೀತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಭಾರೀ ಆಭರಣೊಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್ ಉಂದೆಟ್ ಕಂಕಣೊಲು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತುಶಿ, ಬೊರ್ಮಾಲ್, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಹೆಹಾರ್) ಕಿವಿಯೋಲೆಲು (ಜುಂಕಾ), ಪಾದದ ಕಟ್ಟೆಲು (ಘುಂಗ್ರು), ಸೊಂಟೊಡು ಬೆಲ್ಟ್ (ಕಮರ್ಪಟ್ಟಾ), ಬಂಗಲ್ಸ್, ಸಿಂದೂರ್ ಇಂಚಿನವುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಕುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಹಣೆಡ್ ಕಪ್ಪು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊದ ಮಲ್ಲ ಬಿಂದಿನ್ ಪಾಡುವೆರ್.
## ಲಾವಣಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನರ್ತಕೆರ್
ಸತ್ಯಭಾಮಾಬಾಯಿ ಪಂಢರಪುರ್ಕರ್ ಬೊಕ್ಕ ಯಮುನಾಬಾಯಿ ವೈಕರ್ ಲಾವಣಿದ ಇತ್ತೆದ ಜನಪ್ರಿಯ ನರ್ತೆಕೆರ್.
ಶೃಂಗಾರ್ ಲಾವಾಣಿನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ವೇದಿಕೆಡ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಪಾಡ್ದ್ ನಲಿಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಪುರುಷೆರ್ ಬರ್ಪೆರ್. ವಿಠಾಬಾಯಿ ಭಾವು ಮಂಗ್ ನಾರಾಯಣಗಂಗಾಂವ್ಕರ್, ಕಾಂತಾಬಾಯಿ ಸತರ್ಕರ್, ಸುರೇಖಾ ಪುಣೇಕರ್, ಮಂಗಳಾ ಬನ್ಸೋಡೆ, ಸಂಧ್ಯಾ ಮನೆ, ರೋಶನ್ ಸತರ್ಕರ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಲಾವಣಿನ್ ವೇದಿಕೆಡ್ ಅರ್ಪಿಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಲಾವನಿನ್ ಒಂಜಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಪಾಡ್ದನ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಒರಿ ಪೊಣ್ಣು ತನ್ನ ಪ್ರೇಮಿ ತನ್ನನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸೊಡು ಪಂದ್ ಕಾತೊಂದುಲ್ಲೆರ್, ಆಯನ ಪ್ರೀತಿನ್ ತೂವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಲಾವಣಿ ನರ್ತಕಿಲು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೆಲವು ಜಾತಿದಕುಲು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಹರ್ ಕೊಲ್ಹಾಟಿ, ಬೊಕ್ಕ ಮಾತಾಂಗ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ2026