open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಸಪ್ತಪದಿ

**ಸಪ್ತಪದಿ** ಪನ್ಪಿನವು ಭಾರತೊದ  ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರಾದಾಯೊದ ಮದಿಮೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮೊ. ಮದಿಮಾಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮದಿಮಾಲ್ ಕರಿಮಣಿ ಕಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒಟ್ಟುಗು ದೀಪಿನ ಏಲ್ ಪಜ್ಜೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ೭ ಪಜ್ಜೆಲೆಗ್ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಉಂದು ಕಂಡೆನಿ ಬುಡೆದಿ ಅಕುಲಕುಲು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಪ್ಪುವ ಪಂದ್ ಬಾಸೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊ. ಸಪ್ತಪದಿ ವೇದ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ 
 
## ಸಪ್ತಪದಿತೊ ಅರ್ತೊ
*ಒಂಜೆನೆ ಪಜ್ಜೆ - ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಒವ್ವೆ ಬಂಗೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ತಾಂಗೊನ್ವ ಪಂದ್ ಸುರುತ್ತ ಪಜ್ಜೆ. 
*ರಡ್ಡನೇ ಪಜ್ಜೆ- ಜೀವನೊಡು ಸಂತೋಸ ಇತ್ತದ್, ದಾಂಪತ್ಯ ಎಡ್ಡೆಡ್ ನಡಪಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ರಡ್ಡನೇ ಪಜ್ಜೆ
*ಮೂಜನೇ ಪಜ್ಜೆ - ಕುಟುಂಬೊಡು ಸಂಪತ್ ಎಚ್ಚ ಆದ್, ಇಲ್ಲ್ ಎಡ್ಡೆ ಆವೋಡು ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಮೂಜನೇ ಪಜ್ಜೆ 
*ನಾಲನೇ ಪಜ್ಜೆ - ದಾಂಪತ್ಯೊಡು ರಡ್ ಜನಕ್ ಲ ಸಮಾನವಾಯಿನ ಜವಬ್ದಾರಿ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ನಾಲನೇ ಪಜ್ಜೆ
*ಐನ್ನೇ ಪಜ್ಜೆ - ಕುಟುಂಬೊನು ಬುಲೆಪಾವಿನ ಜೋಕುಲು ಬಾಲೆಲು ಆವೊಡು ಐನ್ನೇ ಪಜ್ಜೆ
*ಆಜನೇ ಪಜ್ಜೆ - ಕುಟುಂಬೊಡು ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಆರೋಗ್ಯ ಇಪ್ಪಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಆಜನೇ ಪಜ್ಜೆ
*ಏಲನೇ ಪಜ್ಜೆ -  ಸತಿ-ಪತಿಲು ಒರಿಯಗೊರಿ ಗೌರವ ಕೊರ್ದು, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಪ್ಪುವ ಪಂದ್ ಅಕೇರಿಡ್ ಬಾಸೆ ಕೊರಪಿನ ಏಲನೇ ಪಜ್ಜೆ

## ಕ್ರಮೊಟು  ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ
ಉತ್ತರ ಭಾರತೊ ಬುಕ್ಕೊ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಪಜ್ಜೆ ದೀವೊಂದೆ ಬಾಸೆ ಬಾಸೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ಆಂಡ, ಉತ್ತರ ಭಾರತೊಡು ಸಪ್ತಪದಿ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕುಲು ಒರಿಯಗೊರಿ ಕೈ ಪತ್ತದ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಪ್ಪುವ ಪಂದ್ ಬಾಸೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊ

ವರ್ಗೊ:ಆಚರಣೆಲು
ಜ್ಯೋತಿಕಾ (ನಟಿ)

**ಜ್ಯೋತಿಕಾ** ಮೇರ್ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. ಮೇರ್ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಮೆರೆನ್ ಜ್ಯೋತಿಕಾ ಸರಾವಣನ್ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
## ಪುಟ್ಟು
ಜ್ಯೋತಿಕಾ ಮೇರ್ ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೭ ನೇ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.

## ಬರವು
ಜ್ಯೋತಿಕಾ ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಪಂಜಾಬಿ ಬುಕ್ಕ ಅಮ್ಮ ಮಹರಾಷ್ಟ್ರದಾರ್. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಚಂದರ್ ಸದನಾಹ್ ಬುಕ್ಕ ಅಮ್ಮ ಸೀಮಾ ಸದನಾಹ್. ಚಂದರ ಸದನಾಹ್ ಮೇರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್. ಜ್ಯೋತಿಕಾ ತನ್ನ ಸಾಲೆದ ಬರವುನು ಮುಂಬೈದ ಲರ್ನರ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಮುಂಬೈದ ಮಿಥಿಬಾಯಿ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನೊಡ್ ಪದವಿ ಬರವುನ್ ಪಡೆಯೆರ್.
## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊ *ಡೋಲಿ ಸಜಾ ಕೆ ರಖ್ನಾ* ಸಿನಿಮೊದ ಮೂಲಕ ಜ್ಯೋತಿಕಾ ಮೇರ್ ತನ್ನ ರಂಗಜೀವನೊನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ನಟನೆಗ್ 44ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಅವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರೀತಿ ಜಿಂಟಾ ಮೆರೆನ*[[ದಿಲ್ ಸೆ..]]* ಬುಕ್ಕ *[[ಸೋಲ್ಜರ್ (1998 ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೋಲ್ಜರ್]]* ಚಿತ್ರೊಗ್ ಅವಾರ್ಡ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.

## ಮದಿಮೆ

11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 ನೇ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಜ್ಯೋತಿಕಾ ನಟೆ ಸೂರ್ಯ ಮೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ದಂಪತಿಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲುಲ್ಲೆರ್, ಮಗಲ್ ದಿಯಾ ಬುಕ್ಕ ಮಗೆ ದೇವ್.
### ಕಿರುಚಿತ್ರೊಲು
ಜ್ಯೋತಿಕಾ ಮೇರ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ಕಿರುಚಿತ್ರೊಲು,

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
### ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು

### ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
೨೦೦೫ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಗ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.

### ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

#### ಗೆಂದಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು

#### ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ

### ದಿನಕರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಜ್ಯೋತಿಕಾ ಮೆರೆಗ್ ೧೯೯೯ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ವಾಲಿ ಚಿತ್ರೊದ ಅಬಿನಯೊಗ್ ದಿನಕರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ ದ್ಂಡ್.
### ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
#### ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಸರ್ಪಕೋಲ

**ಸರ್ಪಕೋಲ** ಅತ್ತ್ಂಡ ನಾಗಕೋಲ ಪನ್ಪಿನ ಆರಾದನೆ ಸುದ್ದ ಜನಪದ ರುಪ ಆಯಿನವು. ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್ದ ಸುಮಾರ್ ಕಡೆಟ್ಟ್ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಸರಗೋಡು ಬಾಗೊದ ಬೈಲ ಬಾಕುಡೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ನಲಿಕೆ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಕೋಲ ಕಟ್ಟೊಂದಿತತೆರ್. ಈ ಕೋಲ ಸುಮಾರ್ ಕಡೆಟ್ ಪೂಕರೆತ್ತ ಸಮಯೊಡ್ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮೈಕ್ ಪೂರ ಮಂಜಲ್ ಪೂಜಿದ್ ಮಂಡೆಗ್ ಬುಕ್ಕ ಕೈಕ್ ಜಿಡೆ ಆಕಾರೊದ ನಾಗನ ರೂಪೊನು ಪಾರ್ದ್ ಕಂಡೊಡ್ ಕೋಲ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. 

## ಸರ್ಪಕೋಲ
ಪಶ್ಚಿಮ ಗಟ್ಟೊದ ಸಮುದ್ರೊದ ನಡುಟು ಇಪ್ಪುನವು ತುಳುನಾಡು, ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನಾಗಾರಾದನೆ ಬುಕ್ಕ ಬೂತಾರಾದನೆ ಪ್ರಸಿದ್ದ. ಮುಲ್ಪ ಇಪ್ಪುನ ಬಾಕುಡ ನಾಗಾರಾದನೆ ಪದ್ದತಿದ ಬಗ್ಗೆ ನನಲಾ ಏರೆಗ್ಲಾ ತೆರಿದಿಜಿ. ಬಾಕುಡೆರ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ನಿವಾಸಿಲು. ಅಕುಲೆನ್ ದಿರಡೇರ್ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮಣ್ಣ್ ದ ಹಕ್ಕುದಾರೆರ್ ನಮ ಪಂದ್ಲಾ ಅಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ದಿರಡೇರ್ ಪನ್ಪಿನವು ದ್ರಾವಿಡ ಸಬ್ದೊದ ರೋಪೊ. ಬೈಲ್ ದ ಬರಿಟ್ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್‍ದ್ ಬೇಸಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಮೊಕುಲೆನ್ ಬೈಲ ಬಾಕುಡೆರ್ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬಾಕುಡೆರ್ ನಾಗನ್ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು. ನಾಗ ಮೊಕುಲೆಗ್ ಕುಲ ದೈವ. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಇಚಲಂಗೋಡುರ್ದ್ ಸುರು ಆಂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ತಲಪಾಡಿ ಮುಟ್ಟ ಮೊಕುಲೆನ ಪದಿನೆಡ್ಮ ಜಾಗೆಲು ಉಲ್ಲ. ಮುಲ್ಪ ಮೊಕುಲು ನಾಗ ದೇವೆರೆಗ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೊಡೆಂಚಿರ್‌ ಡ್ ನಾಗನ ಉದ್ಭವ ಆತ್ಂಡ್, ಅಂಚಾದ್ ಕೊಡೆಂಚಿರ್ ಸುರೂತ ಜಾಗೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪರಿಗನಿಸಾದೆರ್. ಅಡ್ಕ ಕಡೇತ ಜಾಗೆ.

## ನಾಗಾರಾದನೆ ಪದ್ದತಿಲು
ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಸುಮಾರ್ ರೀತಿಡ್ ನಾಗ ದೇವೆರೆನ್ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರ, ನಾಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾರಾಧನೆ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಆರಾದನೆ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಆರಾದನೆ ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ರೀತಿಡ್ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚನೇ ನಾಗಮಂಡಲ, ಡಕ್ಕೆ ಬಲಿ, ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ, ನಾಗದರ್ಶನ, ತಂಬಿಲ, ಪೇರ್ ದೀದ್ ಸೇವೆ ಉಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲ ಪದ್ದತಿಗಲು. ಪೇರ್ ಮಯ್ಪುನ, ಕಂಚಿಲು ಸೇವೆ, ಕಾಡ್ಯನಾಟೊ, ಪಾಣರಾಟ, ಬೆರ್ಮರೆ ಸೇವೆ, ಮಡೆಸ್ನಾನ, ಬೆರ್ಮರೆ ಕೋಲ, ಮೂರಿಲು ಆರಾದನೆ, ಸರ್ಪಕೋಲ, ನಾಗಕೋಲೊಲು ಜನಪದ ಮೂಲ ಆರಾದನಾ ಪದ್ದತಿಲು. ಸೀದ ನಾಗ ದೇವೆರೆನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ದೈವದ ನೆಲಟ್ಟ್ ಕೋಲ ಕೊರ್ದು ಆರಾದನೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಬಾಕುಡನಕುಲು. ಉಂದೆನ್ ಸರ್ಪಕೋಲ, ನಾಗನಲಿಕೆ, ಬೆರ್ಮರ್ ನಲಿಕೆ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡ್ ಸರ್ಪೊನು ಮಾತ್ರ  ಈ ಸಮುದಾಯ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

## ಬಾಕುಡೆರೆನ ಸರ್ಪಕೋಲ
ಕೋಲದ ದಿನ ಇಲ್ಲದಕುಲು ತಾರೆದ ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲ್ಡ್ ಜೆಪ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಂಡು. ಪಂಡ ಬಾಕುಡೆರ್ ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲ್ ಡ್ ಜೆತ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಸಮಯೊರ್ದೇ ಸರ್ಪಾರಾದನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ತೆರಿಯೊಲಿ.
ಕೋಲೊಡ್ ಐನ್ ಶಕ್ತಿಲೆನ್ ಆರಾದಿಸಾವೆರ್: ಎಲ್ಯಕ್ಕೇರ್(ಎಲ್ಯ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ), ನೇಲ್ಯಕ್ಕೇರ್ (ಮಲ್ಲ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ), ಎಲ್ಯಣ್ಣೆರ್ (ಬೊಲುದು ಸಂಕಪಾಲ), ನೇಲ್ಯಣ್ಣೆರ್(ಕರಿಯ ಸಂಕಪಾಲ), ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪ ಎಲ್ಯಕ್ಕೇರ್ ಬುಕ್ಕ ನೇಲ್ಯಕ್ಕೇರ್ ನಾಗ ಯಕ್ಷಿಲು.
ಬೊಲುದುದ ಸಂಕಪಾಲ ಬುಕ್ಕ ಕರಿಯ ಸಂಕಪಾಲ ನಾಗ ಸ್ವರೂಪೊಲು ಆದಿತ್ತಿನಕುಲು 30-40 ಅಡಿ ಎತ್ತರೊದ ನಾಗಮುಡಿ ಪತ್ತುವೆರ್. ತ್ರಿಶಂಕು ಆಕಾರೊಡುಪ್ಪುನ ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ದುನ್ನ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಸಾರ ಪಾಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮುಡಿಟ್ಟ್ ನೂದೆರ್ದಲಾ ಮಿತ್ತ್ ನಾಗನ ಜಿಡೆತ್ತ ಚಿತ್ರ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪಾತ್ರಿನ ಆಮೆಟ್ ಈ ಮೆಟ್ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆಟ್ಲಾ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಪತೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್. ಬೊಲುದುದ ಸಂಕಪಾಲನೇ ನಾಗರಾಜ ಪಂದ್ ಬೂತೊಲೆನ ನಿಲೆಟ್ಟ್ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಲ್ಯಕ್ಕೇರ್ ನಾಗರಾಜೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ, ಎಲ್ಯಕ್ಕೇರ್ ನಾಗರಾಜೆರೆನ ಸನ್ನಿದಿಗ್ ಸೇರ್ದ್ ದೈವತ್ವ ಪಡೆಯಿನ ಪಳ್ಳಿ ತೋಕುರು ಬಾಕುಡೆತಿ. ಈ ನಾಲ್ ಸರ್ಪರೂಪಿ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೋಲ ಕೊರ್ಪೆರ್. ನಲಿಕೆ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಕೋಲ ಕಟ್ಟುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಜುಡೋ-ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ

**ಜುಡೋ-ಮಲಯಾಳಂ** (Malayalam: *yehūdyamalayāḷaṃ*; מלאיאלאם יהודית, *malayalam yəhūḏīṯ*) ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯಹೂದಿಲೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಾಸೆ. (ಮಲಬಾರ್ ಯಹೂದಿಲುಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್), ಕೇರಳೊಡ್ದ್, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡ್, ಉಂದು ಇಸ್ರೇಲ್‌ಡ್ ಕೆಲವು ಡಜನ್ ಜನೊ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊಡು ಬವುಸೊ 25 ಡ್ದ್ ಕಡಮೆ ಜನೊ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.

ಜುಡೋ-ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆನ್ ತೆರಿನ ದ್ರಾವಿಡ ಯಹೂದಿ ಬಾಸೆ. (ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯೊ ತೆಲುಗು ಏಪೊಲ ಪಾತೆರುನ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಪೂರ್ವ-ಮದ್ಯೊ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಸೊದ ಎಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸತಾದ್ ಗುಮನೊಡಿಪ್ಪುನ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್. ಆಂಡ ಜನೊ ಜುದಾಯಿಸಂನ್ ಅಬ್ಯಾಸೊ ಮಾಲ್ಪಂದಿ ದೀರ್ಗೊ ಸಮಯೊದ ಕಾರಣೊ, ಅಗ್ಲ್ ಇಂದೆನ್ ಮಾಲ್ತ್‌ಜೆರ್.  ಒವ್ವೇ ಸರಿಯಾದ್ ಗುರ್ತಿಸವುನ ಜುಡೋ-ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ ಅತ್ತಂಡ ಉಪಬಾಸೆನ್ ಬುಲೆಪಾಲೆ.)

ಉಂದು ನೆರೆಕರೆಟ್ ಪಾತೆರುನ ಮಲಯಾಳಂ ಉಪಬಾಸೆಲೆಡ್ದ್ ವ್ಯಾಕರಣ ಅತ್ತಂಡ ವಾಕ್ಯರಚನೆಡ್ದ್ ಗಣನೀಯವಾದ್ ಬಿನ್ನ ಆವಂದಿನ ಕಾರಣೊ ದಿಂಜ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಇಂದೆನ್ ಅಕ್ಲೆನವೇ ಆಯಿನ ಬಾಸೆಂದ್ ಲೆಕ್ಕೊಡಿದ್ದಿ. ಆಂಡ ಒಂಜಿ ಉಪಬಾಸೆ ಅತ್ತಂಡ ಸರಳವಾದ್ ಬಾಸೆದ ಬದಲಾವಣೆಯಾತ್ಂಡ್. ಜುಡೋ-ಮಲಯಾಳಂ ಬೇತೆ ಯಹೂದಿ ಬಾಸೆಲಾಯಿನ ಲ್ಯಾಡಿನೋ, ಜುಡೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡಿಷ್ ಜತೆಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್, ಹೀಬ್ರೂಡ್ದ್ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಗ್ ಬಾಸಾಮತರೊಲು, ಪರತ್ ದ್ರಾವಿಡ ಮಲಯಾಳಂದ ಪುರಾತನೊ ಲಕ್ಷಣೊಲು,  ಕ್ರಿಯಾಪದೊ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಮಪದೊ ರಚನೆಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ತ್‌ನ ಹೀಬ್ರೂ ಗಟಕೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಯ್ತ ಹೀಬ್ರೂ ವಿಸೇಸೊ ಪದೊಕ್ಲೆ ಆದಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಬಾಸೆದ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಬಳಕೆಲುಲ್ಲೊ. ಈ ಬಾಸೆದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊದ ಮಿತ್ತ್ ದಿಂಜ ಪಾಂಡಿತ್ಯೊದ ಕೊರತೆಡ್ದಅದ್ ಬಾಸೆಗ್ ಬೇತೆನೆ ಪದನಾಮೊ ಇದ್ದಿ. ಅವು ಅಯಿತವೇ ಬಾಸೆದ ಸಂಕೇತೊನು ಹೊಂದಿಯರ (*SIL ಮತ್ತು ಐಎಸ್‍ಒ ೬೩೯|ISO 639 ನ್ ತೂಲೆ*.)

*ಖಬರ್* ಅತ್ತಂಡ *ಖಬುರಾ* (ಸಮಾದಿ) ಬುಕ್ಕೊ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಗಳಸುನ * ಆಯಿ* (ಮಯ್ಯತ್ ಐ) ಬುಕ್ಕೊ ಯಹೂದಿಲು ಗಳಸುನ * āyi* (ಶಾಲೋಂ ಐ) ಅಂಚಿತ್ತಿ ಪದಕ್ಲೆಡ್ ಮಾಪ್ಪಿಲ ಮಲಯಾಳಂ, ವಿಸೇಸವಾದ್ ಬಡೆಕಾಯಿ ಮಲಬಾರ್‌ ದೊಟ್ಟುಗೆ ಸಮ್ಮಂದೊ ಉಂಡು. * ಸೈತ್ ಪೋಯೆರ್* (ಮಲಯಾಳಂಡ್ ಮರಿಸಿ ಹೋಗಿ, *ಮಾರಿಚು ಪೋಯಿ*).

## ಇಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ
* ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ
* ಅರೇಬಿ ಮಲಯಾಳಂ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ

**ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ** ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಕವಯಿತ್ರಿ. ಇಂಬೆರ್ ಕನ್ನಡೊದ ಸುರುತ್ತ ಮಹಿಳಾ ಕವಿಯತ್ರಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವೆ (ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ)ನೆನ್ ಕಂಡನಿ ಪಂದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊದ ವೀರಶೈವ ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಡ್ ಇಂಬೆರ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆತೆರ್.

## ಜೀವನೊ
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಉಡುತಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಸುಮತಿ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ಮಲಾ ಶೆಟ್ಟಿ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗಲಾದ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಉಡುತಡಿನ ಉಡುಗಣಿ ಪಂದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಇತ್ತೆ ಉಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣೊ ಆತ್ಂಡ್. ಕೌಶಿಕೆ ಪನ್ಪಿನ ರಾಜೆನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ, ಲೌಕಿಕ ಜೀವನೊ ಬೊಡ್ಚಿ ಪಂದ್ ಮಾತೆನ್ ತ್ಯಾಗ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆರೆನ ಕುಜಲ್ ಡೆ ಇಡೀ ದೇಹೊನು ಮುಚ್ಚ್ ದ್ ಇತ್ತೆರ್, ಶಿವಶರಣೆಯಾದ್ ಶ್ರೀಶೈಲಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿಡ್  ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಬಸವ ಕಲ್ಯಾಣೊದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪೊಡು ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಬಸವಣ್ಣ, ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣ ಸಿದ್ಧರಾಮ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಶರೆಣೆರೊಟ್ಟುಗು ಕಲ್ಯಾಣೊದ ಕ್ರಾಂತಿಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪ್ಪೆರ್. ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಪನ್ಪಿನ ಅಂಕಿತ ನಾಮದೊಟ್ಟುಗು ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗು (ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯೊ) ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ವಚನೊಲು
ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಪ್ರಾಯೊಡು ಎಲ್ಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡಲಾ ಸಮಾಜೊಡು ಇಪ್ಪುನ ತಪ್ಪುಲೆನ ವಚನೊಡು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಬಂಡಾಯ, ಆದ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಯಿನ ಮಸ್ತ್ ವಿಷಯೊಲು ಆರೆನ ವಚನೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈಡೆ ಮುಟ್ಟ ಆರೆನ ೪೩೪ ವಚನೊಲು ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ದೆರ್. ಆರೆನ ಕೆಲವು ವಚನೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು: 


೧. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಡಿ ಮೃಗಗಳಿಗಂಜಿದೊಡೆಂತಯ್ಯ?
ಸಮುದ್ರದ ತಡಿಯಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ನೊರೆ ತೆರೆಗಳಿಗಂಜಿದೊಡೆಂತಯ್ಯ?
ಸಂತೆಯೊಳಗೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ನಾಚಿದೊಡೆಂತಯ್ಯ?
ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನದೇವ ಕೇಳಯ್ಯù ಈ ಲೋಕದೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಳಿಕ
ಸ್ತುತಿ-ನಿಂದೆಗಳು ಬಂದರೆ ಮನದಲ್ಲಿ ಕೋಪವ ತಾಳದೆ ಸಮಾಧಾನಿಯಾಗಿರಬೇಕು.

೨. ಈಳೆ-ನಿಂಬೆ-ಮಾವು-ಮಾದಲಕ್ಕೆ
ಹುಳಿ ನೀರೆರೆದವರಾರಯ್ಯ?
ಕಬ್ಬು-ಬಾಳೆ-ನಾರಿವಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಹಿ ನೀರೆರೆದವರಾರಯ್ಯ?
ಕಳವೆ-ಶಾಲಿಗೆ ಓಗರದ ಉದಕವ ನೆರೆದವರಾರಯ್ಯ?
ಮರುಗ-ಮಲ್ಲಿಗೆ-ಪಚ್ಚೆ-ಮುಡಿವಾಳಕ್ಕೆ
ಪರಿಮಳದುದಕವ ನೆರೆದವರಾರಯ್ಯ?
ಇಂತೀ ಜಲ ಒಂದೆ, ನೆಲ ಒಂದೆ, ಆಕಾಶ ಒಂದೆ!
ಒಂದೇ ಜಲವು ಹಲವು ದ್ರವ್ಯಂಗಳ ಕೂಡಿ
ತನ್ನ ಪರಿ ಬೇರಾಗಿಹ ಹಾಂಗೆ
ಎನ್ನ ದೇವ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನು
ಹಲವು ಜಗಂಗಳ ಕೂಡಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರೇನು? ತನ್ನ ಪರಿ ಬೇರೆ!

೩. ತನು ಕರಗದವರಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜನವನೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು
ಮನ ಕರಗದವರಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪವನೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು
ಹದುಳಿಗರಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಗಂಧಾಕ್ಷತೆಯನೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು
ಅರಿವು ಕಣ್ತೆರೆಯದವರಲ್ಲಿ ಆರತಿಯನೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು
ಭಾವಶುದ್ಧವಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಧೂಪವನೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು
ಪರಿಣಾಮಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ನೈವೇದ್ಯವನೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು
ತ್ರಿಕರಣಶುದ್ಧವಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ತಾಂಬೂಲವನೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು
ಹೃದಯಕಮಲ ಅರಳದವರಲ್ಲಿ ಇರಲೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು
ಎನ್ನಲ್ಲಿ ಏನುಂಟೆಂದು ಕರಸ್ಥಲವನಿಂಬುಗೊಂಡೆ ಹೇಳಾ
ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯ.

೪. ನರ-ಜನ್ಮವ ತೊಡೆದು
ಹರ-ಜನ್ಮವ ಮಾಡಿದ ಗುರುವೆ
ಭವ ಬಂಧನವ ಬಿಡಿಸಿ
ಪರಮಸುಖವ ತೋರಿದ ಗುರುವೆ
ಭವಿ ಎಂಬುದ ತೊಡೆದು
ಭಕ್ತೆ ಎಂದೆನಿಸಿದ ಗುರುವೆ
ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ತಂದೆನ್ನ ಕೈವಶಕೆ
ಕೊಟ್ಟ ಗುರುವೆ ನಮೋ ನಮೋ

೪. ಕಡೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ತಿ ದೃಢವಿಲ್ಲದಾಳುತನ, ಮೃಡನೊಲಿಯ ಹೇಳಿದಡೆ ಎಂತೊಲಿವನಯ್ಯಾ ? ಮಾಡಲಾಗದು ಅಳಿಮನವ, ಮಾಡಿದಡೆ ಮನದೊಡೆಯ ಬಲ್ಲನೈಸೆ ? ವಿರಳವಿಲ್ಲದೆ ಮಣಿಯ ಪವಣಿಸಿಹೆನೆಂದಡೆ ಮರುಳಾ, ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನೆಂತೊಲಿವನಯ್ಯಾ ?

೫. ಬಸವಣ್ಣಾ, ನಿಮ್ಮಂಗದಾಚಾರವ ಕಂಡು ಎನಗೆ ಲಿಂಗಸಂಗವಾಯಿತ್ತಯ್ಯಾ. 
ಬಸವಣ್ಣಾ, ನಿಮ್ಮ ಮನದ ಸುಜ್ಞಾನವ ಕಂಡು ಎನಗೆ ಜಂಗಮಸಂಬಂಧವಾಯಿತ್ತಯ್ಯಾ. 
ಬಸವಣ್ಣಾ, ನಿಮ್ಮ ಸದ್ಭಕ್ತಿಯ ತಿಳಿದು ಎನಗೆ ನಿಜವು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತ್ತಯ್ಯಾ.
 ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನ ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಗುರು ನೀವಾದ ಕಾರಣ 
ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೀಪಾದಕ್ಕೆ ನಮೋ ನಮೋ ಎನುತಿರ್ದೆನು ಕಾಣಾ ಸಂಗನಬಸವಣ್ಣಾ. 


## ಲಿಂಗೈಕ್ಯ
1160 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಆರೆನ 30ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶೊದ ಶ್ರೀಶೈಲಡ್ ತೀರಿಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ಹಾಲಕ್ಕಿ ಜನಾಂಗ

**ಹಾಲಕ್ಕಿ ಜನಾಂಗ** ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯೊ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾರವಾರ, ಅಂಕೋಲ, ಕುಮಟ, ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲ್ಲೂಕುಲೆಡ್ ಮೆಕ್ಲ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಹಾಲಕ್ಕಿ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಕೃಷಿನ್ ನಂಬುದು ಬದುಕುನಕುಲು. ಮೆಕ್ಲ್ ಆದಿವಾಸಿ ಜೀವನ ಕ್ರಮೊನು  ಅನುಸರಿಸುವೆರ್
 
## ಹಾಲಕ್ಕಿ ದಂತಕಥೆ
ಹಾಲಕ್ಕಿ ಸುಮುದಾಯೊದ ಬಗೆಟ್ ಒಂಜಿ ದಂತಕಥೆ ಪ್ರಚಲಿತೊಡು ಉಂಡು. ಕಂಡ ದಪ್ಪೊಂದಿತ್ತಿನ ಶಿವೆ ದೇವೆರ್, ನುಪ್ಪು ಬುಕ್ಕೊ ಪೇರ್ ಪತೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತಿನ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೆರ್ ಬೂರ್ನಗ, ಆ ಪೇರ್ ಬುಕ್ಕೊ ನುಪ್ಪು ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಸೇರುಂಡು. ಪಾರ್ವತಿ ಆ ಮಣ್ ದ ರಡ್ ಗೊಂಬೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಾರ್ವತಿನ್  ನಾಡೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಶಿವೆ ಆ ಗೊಂಬೆಲೆಗ್ ಜೀವ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇಂಚ ಪೇರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿತ್ತ ಮಿಶ್ರಣಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಮೆಕ್ಲೆನ್   ಹಾಲಕ್ಕಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಡೊಂಜಿ ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರ ಕಡು ಬಡವರಾಯೆನ ಈ ಸಮುದಾಯೊ ಬಾರ್ ಪೂರ ಬುಲೆಪ್ಪುನ ದುಂಬೆ ಅಯಿನ್ ಕೊಯ್ದ್ ಕಡೆದ್ ಪೇರ್ ಪಾಯಸ ಮಲ್ತ್ದ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಹಾಲಕ್ಕಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಪಂಗಡೊಲು
ಈ ಸಮುದಾಯೊಡು ೮ ಮೂಲ ಪಂಗಡೊಲು ಉಂಡು. ಪಂಗಡಲೆನ್ ಬಳಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಳಿಕ್ ದೈ, ಬಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. ಗುರಾಣಿ ಬಳಿ, ಖಡಿನ ಬಳಿ, ಕೇದಿಗೆ ಬಳಿ, ಮಂಜಲಿ ಬಳಿ, ಸುಸ್ಕಿನ ಬಳಿ, ದ್ಯಾವನ ಬಳಿ, ಕುಂತಿ ಬಳಿ ಇಂಚನೇ ಎಣ್ಮ ಪ್ರಕಾರೊಲು ಉಂಡು. ಮಾಸ ತಿನ್ಪಿನಕುಲು ಆಂಡಲ ಅಕುಲ್ನ ಬಳಿತ್ತ ಪುದರ್ದ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ತಿನ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಿ.

## ಜೀವನ ಕ್ರಮೊ
ಬಾರ್ ಬುಲೆಪುನ ಕಂಡೊಲೆನ ಕೈತಲ್ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾದ್ ಈ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನಕುಲು ಇಲ್ ಕಟ್ಟೊಂದು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ದ ಗೋಡೆಗ್ ಪಂತಿದ ಚಾವಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಡ್ ಅಂಕಣ ಇಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಇಲ್ಡ್ ಮೆಕ್ಲ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ದ ಎದುರು ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಊರ ಗೌಡೆನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಪೂರ ಮಂಗಲ ಕಾರ್ಯೊಲು ನಡಪುಂಡು. ಈ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಸರಳವಾಯಿನ ಕುಂಟು ಪಾಡುವೆರ್. ಆಣುಲೆಡ ಕಚ್ಚೆ, ಪಂಚೆ, ಪುಗೆಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಕಂಬೊಳಿ, ತರೆಟ್ ಮುಂಡಾಸು, ಕತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೈದ ಸಂಚಿ ಇಪ್ಪುಂಡು.  ಪೊಂಜೋವುಲು ರವಕೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಮಗ್ಗದ ಚೌಕುಳಿ ಸೀರೆ ತುತ್ತುವೆರ್. ಮೈಟ್ ಪೋರ ಕರಿಮಣಿ ಸರಕುಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದು ಇಪ್ಪುವೆರ್.    ಅರಿ, ರಾಗಿ, ಮೀನು ಮುಖ್ಯ ತಿನ್ಪಿನ ಸೊತ್ತುಲು. ರಾಗಿ ಅಂಬಲಿನ್ ಹಾಲಕ್ಕಿಲು ಅಕಲ್ನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಡ್ ಗಳಸುವೆರ್.

## ಕಸುಬು
ಹಾಲಕ್ಕಿಲು ಕೃಷಿ ನಂಬುದು ಬದುಕುನಕುಲು. ಹಾಲಕ್ಕಿ ಒಕ್ಕಲಿಗೆರ್ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆದ ಮರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೈಕಂಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜನುಕುಲೆನ ಸೀಕ್ ಲೆಗ್  ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಇಲ್ಲ್ ಲು ಉಂಡು.  ಉಂದು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾದ್ ನಡೆದ್ ಬತ್ತಿನ ಕಸುಬು. ಪಂಜೋವುಲು ದೂರದ ಕಾಡ್, ಗುಡ್ಡೆಡ್ದ್ ಕಣಕ್ ಕಣತ್ತ್ ಮಾರುವೆರ್.

## ಆಚರಣೆಲು
ಕರಿ ಪರ್ಬೊ(ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ), ತುಳಸಿ ಪರ್ಬೊ, ಗೋವಿನ ಪರ್ಬೊ, ಹಾವಿನ ಪರ್ಬೊ, ಗಡಿ ಪರ್ಬೊಲೆನ್  ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ದೇವೆರ್ ನ ನಂಬುವೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ. ಆಲ, ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರಕುಲೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನೆದೈವ, ಹೆಣ್ಣುಗೊರೆ, ಗಂಡುಗೊರೆ, ನೂಡಿದೈವ ವಮ್ಮಲ್ತಿ ಹೆಣ್ಣುದೆವ್ವ ಪನ್ಪಿನ ದೈವಲೆನ್ ನಂಬುವೆರ್. ಸಯಿತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಣನ್ ಪೊತ್ತಾವೆರ್

## ಹಾಲಕ್ಕಿ ನಲಿಕೆ
ಹಗರಣ, ಗುಮಟೆಪಾಂಗು, ಕೋಲಾಟ, ಸುಗ್ಗಿಕುಣಿತ ಉಂದು ಹಾಲಕ್ಕಿ ಒಕ್ಕಲಿಗೆರೆನ ಮನೋರಂಜನೆಲು. ಕರ್ನಾಟಕಕೊಡು ಹಾಲಕ್ಕಿ ಒಕ್ಕಲಿಗೆರ್ನ ಸುಗ್ಗಿ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ. ಸುಗ್ಗಿಡ್ ಕಿರೇಸುಗ್ಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿರೇಸುಗ್ಗಿ ಪಂದ್ ೨ ವಿದೊಲು ಉಂಡು. ವೇಷಭೂಷಣ, ಹೆಜ್ಜೆಗಾರಿಕೆಡ್ ಇಂದೆಟ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಉಂಡು. ಸುಗ್ಗಿ ಕುಣಿತೊಗು ಗುಮಟೆವಾದ್ಯೊನು ಗಳಸುವೆರ್. ಅಡ್ಡ ಕುಣಿತ, ಕೋಲು ಕುಣಿತ, ಕುಂಚ ಕುಣಿತ, ಅಲಾವಿ ಕುಣಿತ ಇಂಚನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಲಿಕೆಲು ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಅರಬಿ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ

**ಅರಾಬಿ ಮಲಯಾಳಂ** (ಮಾಪ್ಪಿಲ ಮಲಯಾಳಂ  ಬುಕ್ಕೊ ಮೋಪ್ಲಾ ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮಾಪಿಲ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯೊದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ  ಆತ್ಂಡ್.  ಪ್ರದಾನವಾದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ಇಂದೆನ್ ಸಾವಿರೊಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಜನೊ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಉತ್ತರ ಕೇರಳೊದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಬಾಸೆ ಅತ್ತಂಡ ಮಾಪ್ಪಿಲ ಸಮುದಾಯೊದ ವರ್ಗೊ ಅತ್ತಂಡ ಬೇಲೆದಕ್ಲೆನ ಉಪಬಾಸೆಂದ್ ವರ್ಗೀಕರಿಸವೊಲಿ.  ಸ್ತಳೀಯ ಬಾಸೆ ಅತ್ತಂಡ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಟೋಯಿಸ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಾಪ್ಪಿಲ ಸೇರ್‌ನಂಚ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆದ ಮಾಂತ ರೂಪೊಲು ಪರಸ್ಪರೊ ಅರ್ತೊಗರ್ಬಿತೊ.

ಮಾಪ್ಪಿಲಾ ರೂಪೊ ಅರೇಬಿಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಕೆಲವು ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಮಿಶ್ರಣೊನು ತೋಜಾವುಂಡ.

ಅರೇಬಿ ಮಲಯಾಳಂ ವೈವಿದ್ಯೊನು ಉತ್ತರ ಕೇರಳೊಡು ಕೆಳ ಜಾತಿದ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರೆರ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊಡು ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯೊದ ವಿವಿದೊ ಮಾಪಿಲಾ ವಲಸಿಗೆ ಸಮುದಾಯೊಲು ಗಳಸ್‌ಬೆರ್.

## ಬರವುದ ವ್ಯವಸ್ತೆ
ಅರಬಿ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ ಅಬ್ಜಾದ್ ಆತ್ಂಡ್. ಲಿಪಿನ್  ಖಟಾಫುನ್ನಾನಿ  ಅತ್ತಂಡ ಪೊನ್ನಾನಿ ಲಿಪಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಎರನಾಡನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜೆಸ್ರಿದಂಚ ದಿಂಜ ಅಲ್ಪಸಂಕ್ಯಾತ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಬರೆಯರ ಇಂದೆನ್ ಗಳಸ್‌ಬೆರ್.

ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸ್‌ನಗ ಮಲಯಾಳಂ ಬರೆಪುನ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿ ಮಲಯಾಳಂ ತಯಾರಾಂಡ್. ಕೇರಳೊಡು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ದ ವಿಚಾರೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಪರಡ್ಯರ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆನ್ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅರಬಿ ಮಲಯಾಳೊನು ರಚಿಸವುನೆಡ್ದ್ ಕೇರಳೊಗು ವಲಸೆ ಬತ್ತ್‌ನ ಅರಬ್ಬೆರ್ ಬಾಸೆದ ಅಡ್ಡಿ ಇದ್ಯಾಂದೆ ದರ್ಮೊನು ಪರಡ್ಯರ ಸುಲಬಾಂಡ್.

## ಅದ್ಯಯನೊ ಕೇಂದ್ರೊ
ಮಲಯಾಳಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊ ತಿರೂರ್‌ಡ್ ಅರಬಿ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆದ ಅದ್ಯಯನೊ ಕೇಂದ್ರೊನು ಸ್ತಾಪಿಸದ್ಂಡ್.

## ಇಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ
* ಅರಬಿ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ
* ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ
*  ಅರ್ವಿ
* ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆ
* ಎರನಾಡನ್ ಬಾಸೆ
* ಜಸ್ರಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವಸುಂದರಾ ಭೂಪತಿ

**ವಸುಂಧರಾ ಭೂಪತಿ** ವೈದ್ಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ಲೇಖಕಿ. ಇಂಬೆರ್  ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಯಚೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ೧೯೬೨ ಇಸವಿದ ಜೂನ್ ೦೫ಕ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಬರೆತ್ತಿನ  ವಿಜ್ಞಾನೊ, ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಲು, ಶುಚಿತ್ವ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂದಿಸಾಯಿನ ಲೇಖನೊಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಲೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆತುಂಡು. ಪ್ರೀತಿ ಸಪ್ತಪರ್ಣ, ರೆಕ್ಕೆ ಮೂಡಿದರೆ? ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಇಂಬೆರ್ ಬರೆತ್ತೆರ್. ಆಕಾಶವಾಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೂರದರ್ಶನದ ಫೋನ್ ಇನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.

## ಕಸುಬು
ವಸುಂದರಾ ಭೂಪತಿಯವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಾಲೆ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ ‘ಬಾಲ ವಿಜ್ಞಾನ’, ಆರೋಗ್ಯ ಅನುರಾಗ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ, ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವೈದ್ಯ ಲೋಕ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ 'ಮೆಡಿಸಿನಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಯುವರ್ ಯಾರ್ಡ್' ಹಾಗೂ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ನಾ ಸ್ವಾಸ್ತ್ ಅಪ್ನೆ ಹಾತ್ ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಿವು ಮತ್ತು ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮೌಢ್ಯ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಜೀವ ಸರಪಳಿಯ ಗೂಡು ಇವರ ಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು. ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಿ ಎಂಬ ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ನವವಿದಧ ನಾಟಕಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ̧ಸುಶ್ರುತ, ಚರಕ, ಯಲ್ಲಪ್ರಗಡ ಸುಬ್ಬರಾವ್, ಪಂಡಿತ್ ತಾರನಾಥ್, ಕೊಡಗಿನ ಗೌರಮ್ಮ, ಹಾಗೂ ಸಿ ವಿ ರಾಮನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

## ರೇಡಿಯೋ ಬುಕ್ಕೊ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲು
ಆಕಾಶವಾಣಿಡ್ ಆರೋಗ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಜ್ಞಾನೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ೧೫೦ ದಾತ್ ಫೋನ್-ಇನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರೊಡ್ದ್ ಸಂದರ್ಶನ ಬುಕ್ಕೊ ವೈದ್ಯಲೇಖಕೆರೆನ ಜೀವನ ಸಾಧನೆ ಕುರಿತಾಯಿನ ಪಾತೆರ ಕತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಎಫ್ ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋಡು ಸಂಜೀವಿನಿ, ಹೆಲ್ತ್ ಟಿಪ್, ಲಂಚ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲು ಪ್ರಸಾರ ಆತ್ತ್ ಂಡ್. ದೂರದರ್ಶನ ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಟಿವಿ, ಉದಯ ಟಿ.ವಿ, ಚಂದನ, ಕಸ್ತೂರಿ ಟಿವಿಲೆಡ್  ಓ ಸಖಿ, ಹಲೋ ಡಾಕ್ಟರ್, ಫೋನ್- ಇನ್ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಮಂದಾಕಿನಿ ಮತ್ತು ಕಾಡ ಹಾದಿಯ ಹೂವುಗಳು ಸಿನಿಮಾ ಡ್  ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.

## ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಲು
* ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಗಾತಿ
* ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಔಷಧಿವನ    
* ಹೂವು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ
* ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ
* ಏಡ್ಸ್! ಪ್ರಳಯ ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ
* ಜೀವಸೆಲೆ 
* ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ 

## ನಿರ್ವಹಿಸಿನ ಹುದ್ದೆಲು
# ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಿಯರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ.
# ಕರ್ನಾಟಕ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
# ೨೦೦೭ ನೆಟ್ ಎಚ್ಐವಿ/ಏಡ್ಸ್ ಕುರಿತಾಯಿನ ಲೇಖನೊಗು ಯೂನಿಸೆಫ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕಿ ಪುರಸ್ಕಾರ
# ಹೂವು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಅಕಲಂಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಹವನಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ೨೦೧೩-೧೪ನೇ ಸಾಲ್ ದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಮೊಗ್ಗು ಅರಳಿತೋ ಕೃತಿಗೆ ಮಾತೋಶ್ರೀ ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಡಾ|| ಪಿ.ಎಸ್ ಶಂಕರ್ ವೈದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಸೀತಾಸುತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಗೊರೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಸಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀ

**ಸಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮಿ** (ಪುಟ್ಟು ೧೯೪೪) ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾವಾದಿ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧಕಿ. ಅಂಬಾಯಿ ಆರೆನ ಕಾವ್ಯನಾಮ. ಇಂಬೆರ್ ತಮಿಳುನಾಡ್ ಡ್ ಶಾಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ವಿಷ್ಣು ಮಾಥುರ್ ಇಂಬೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಮುಂಬೈಡ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಸ್ರೀವಾದ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋದನೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಎಲ್ಯ ಕತೆಲು, ಕಾದಂಬರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಶಿಕ್ಷಣೊ
ಸಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀ  1944ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊದ ಕೊಯಮತ್ತೂರುಡು ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಮುಂಬೈ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಬುಲೆಯೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ದ್ ಕಲಾ ಪದವಿ, ಮದ್ರಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿವಿಡ್ದ್ ಪಿಎಚ್ಡಿ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ತಮಿಳುನಾಡು ಡ್ ಶಾಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಅಂಚನೇ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ ಆದ್ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು
೧೯೬೨ಟ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಆರೆನ ಸುರುತ್ತ ಕೃತಿ 'ನಂದಿಮಲೈ ಚಾರ್ಲಿಲೇ'ನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೬೬ಟ್ ಆರೆನ ಸುರುತ್ತ ತಮಿಳು ಕಾದಂಬರಿ ಆಂಡಿ ಮಾಲೈ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್,  ಈ ಕಾದಂಬರಿ "ಕಲೈಮಾಗಲ್ ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಂಡ್. ೧೯೬೭ಟ್ ಇಂಬೆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಕನೈಜಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ಎಲ್ಯ ಕಥೆ  ಸಿರಗುಕಲ್ ಮುರುಯಮ್ ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆತ್ತ್ ಂಡ್  ಪಡೆದಿದೆ. ೧೯೮೪ಟ್ ದಿ ಫೇಸ್ ಬಿಸ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ (ಅಡ್ವೆಂಟ್ ಬುಕ್ಸ್) ಪನ್ಪಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ೧೯೮೮ಟ್ ವೀಟಿನ್ ಮುಲೈಯಿಲ್ ಔರು ಕ್ಯಾಮಯ್ಯಲೈರೈ) ಶೀರ್ಷಿಕೆದ ರಡ್ಡನೇ ತಮಿಳು ಬಾಸೆದ ಎಲ್ಯ ಕಥೆಲೆನ ಸಂಗ್ರಹ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್ ಸಿರಗುಕಲ್ ಮುರಿಯುಂ, ವೀತಿನ್ ಮುಲೈಯಿಲ್ ಓರು ಸಮಯಾಲಾರೈ, ಕಾಟಿಲ್ ಒರು ಮಾನ್ ಇಂದು ಆರೆ ಬರೆತ್ತಿನ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು.

## ಸಂಶೋಧನೆ
ಸಿ. ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮಹಿಳಾ ವಿಷಯೊಡು ಮಸ್ತ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ದೆರ್.  1992ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಇಂಬೆರ್ ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. 1988ನೆ ಇಸವಿಡ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ತ್ರೀ ಬರಹಗಾರೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಲಾವಿದೆರೆನ ಬೇಲೆನ್ ದಾಖಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಂಚನೆ ಅಯ್ನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿನ SPARROW (ಸ್ಪ್ಯಾರೋ) ಪನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೆಮಿನಿಸಂಸ್ ಯೋಜನೆದ ಸದಸ್ಯೆ ಆದ್ ಸಂಶೋಧನೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
*ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಶಕ್ತಿ ಭಟ್ ಲಿಟರರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*೨ ಟಾಟಾ ಲೈ‍ಫ್ ಟೈಮ್ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್.

## ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಪುಸ್ತಕೊಲು
*ದಿ ಫೇಸ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಮಾಸ್ಕ್: ವುಮೆನ್ ಇನ್ ತಮಿಳ್ ಲಿಟರೇಚರ್ (೧೯೮೪)
*ಎ ಪರ್ಪಲ್ ಸಿ (೧೯೯೨)
*ಬಾಡಿ ಬ್ಲೋವ್ಸ್ (೨೦೦೦)
*ಸೆವೆನ್ ಸೀಸ್ ಅನದ ಮೌಂಟೇನ್
*ದಿ ಅನ್ಹರಿಡ್ ಸಿಟಿ (೨೦೦೦)
*ಇನ್ ಎ ಫೋರೆಸ್ಟ್: ಅ ಡೀರ್
*ಅ ಮೀಟಿಂಗ್ ಆನ್ ದ ಅಂಧೇರಿ ಬ್ರಿಡ್ಜ್

## ತಮಿಳು ಪುಸ್ತಕೊಲು
*ನಂದಿಮಲೈ ಚಾರ್ಲಿಲೇ (೧೯೬೨)
*ಆಂದಿ ಮಲೈ (೧೯೬೭)
*ಸಿರಕುಕಲ್ ಮುರಿಯಮ್ (೧೯೭೬)
*ವೀಟಿನ್ ಮುಲೈಲ್ ಔರು ಕ್ಯಾಮಯ್ಯಲಾರಾಯ್ (೧೯೮೮)
*ಕಲಾಚುವಾಡು ನೆರ್ಕನಾಲ್ಗಲ್ (೧೯೯೮)
*ಕಾಟಿಲ್ ಒರು ಮಾನ್ (೨೦೦೦)
*ವೆರಮ್ ಎರಿನ್ ಮೀನ್ಗಲ್ (೨೦೦೭)

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್
ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕರು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ತಟ್ಟಿರಾಯ

**ತಟ್ಟಿರಾಯ** ಪನ್ಪಿನ ಗೊಂಬೆ ನಲಿಕೆನ್ ಗಾರುಡಿ ಗೊಂಬೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆ ಭಾರತೊದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡು ಪ್ರಚಲಿತಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ.  ಬೆದ್ರ್ ದ ಕೋಲುಡು ಮಲ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಗೊಂಬೆ ವೇಸ ಪಾಡ್ದ್ ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತೊನ್ವೆರ್. ಗಾರುಡಿ-ಗೊಂಬೆ ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಮಾಂತ್ರಿಕ-ಗೊಂಬೆ ಪಂದ್ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಜಾತ್ರೆ, ಮೆರವಣಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಉತ್ಸವೊಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸೂರು ದಸರಾದ ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ತಟ್ಟಿರಾಯ ಪಂದ್ ಪನ್ಪುನೆ. ತಟ್ಟಿರಾಯ ಪಂಡ ಬೆದ್ರ್ ಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಗೊಂಬೆನ್ ತುಂಬುನಾಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ ಉಂಡು.

## ದಂತಕತೆ
ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಯಾಯಿನ ತಟ್ಟಿರಾಯ ಗೊಂಬೆಲ್ನ ಪಿರವು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕತೆಕುಲು ಉಂಡು. ಇತ್ತೆ ಜಾತ್ರೆಡ್, ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಈ ಗೊಂಬೆದ ಒಂಜಿ ದಂತಕತೆತ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಯಿನ ಮಹಾಭಾರತೊದ ಕಾಲೊಡುಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಲ್ತ್ದೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಕತೆ ಉಂಡು. ಹಿಂದೂ ದೇವೆರ್ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನ ಬುಡೆದಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಕೋಪೊಡು ಇಪ್ಪುನಗ, ಕೃಷ್ಣೆ ತಟ್ಟಿರಾಯನ ವೇಸೊನು ಪಾಡ್ದ್ ಸತ್ಯಭಾಮೆನ್ ಸಮಾಧಾನ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ತಟ್ಟಿರಾಯೆ ಗೊಂಬೆಬ್ ತೂದು ಸತ್ಯಭಾಮೆಗ್ ಕುಸಿ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಕತೆ. ಉಂದು ಈ ನಲಿಕೆದ ಮೂಲ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಉಂಡು. ಇತ್ತೆ ತಟ್ಟಿರಾಯೆನ ವೇಸ ಪಾಡುನ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಗಾರುಡಿ ಗೊಂಬೆಲ್ನ ತಂಡೊಲು ಈ ವೇಸನ್ ಪಾಡ್ದ್ ನಲಿಪುವೆರ್.

## ಗೊಂಬೆಲೆನ ರಚನೆ
ತೂಯೆರೆ ದೈತ್ಯಾಕಾರೊಡು ತೋಜುನ ತಟ್ಟಿರಾಯ ಗೊಂಬೆ ಮಸ್ತ್ ತೂಕಲ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬೆದ್ರ್ ದ ಪಂತಿ, ಮರತ್ತ ಬುಟ್ಟಿನ್ ಈ ಗೊಂಬೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೊ ಜಾತ್ರೆಡ್, ಉತ್ಸವಡ್ ಪೂರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇಪ್ಪುನ ತಟ್ಟಿರಾಯ ಗೊಂಬೆ ಒಟ್ಟು ೪೦ ಕೆಜಿ ತೂಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಎತ್ತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೧೦-೧೨ ಅಡಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮೆರವಣಿಗೆದ ಸಮಯೊಡು ಕೆಲವ್ ಪ್ರದರ್ಶಕೆರ್  ಸರಳವಾಯಿನ ಪಾತ್ರೊಲೆನ ಮುಖವಾಡ ಪಾಡ್ದ್,ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ ಗೊಂಬೆಲ್ ನೊಟ್ಟುಗು ನಲಿಪ್ಪುವೆರ್. ಗೊಂಬೆಲೆನ ಮೋನೆನ್ ಮರತ್ತ ಬುಟ್ಟಿಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ಬಣ್ಣೊ ಪಾಡ್ದ್ ಶೋಕು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಗೊಂಬೆ ವೇಸ ಪಾಡ್ದಿನಕುಲೆಗ್ ಪಿದಾಯಿ ತೂಯೆರೆ ಎಲ್ಯ ಕಿಂಡಿ ದೀದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಕಿಂಡಿಡ್ ಸಾದಿನ್ ತೂವೊಂದು ನಡಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಗೊಂಬೆಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನ ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಗ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನಕುಲೆ ತಟ್ಟಿರಾಯೆನ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊಲ ಉಂಡು.

## ನಲಿಕೆ
ತಟ್ಟಿರಾಯ ಗೊಂಬೆಲು ಮಸ್ತ್ ತೂಕ ಇಪಪ್ಪುನೆರ್ದಾವರ ಈ ನಲಿಕೆನ ಆಣುಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಂಜೋವುಲು ತೂಕ ಇಪ್ಪುನ ಗೊಂಬೆನ್ ದೆರ್ಪೆರೆ ಆವಂದಿನ ಕಾರಣ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಆಣುಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ. ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಲಾ ತಟ್ಟಿರಾಯ ಗೊಂಬೆಲು ಇಷ್ಟ ಆಪ. ಮೆರವಣಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತ್ರೆಡ್ ಉಂದು ಮನೋರಂಜನೆಗಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಈ ಗೊಂಬೆಲು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಲೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಡ್ ಈ ನಲಿಕೆ ದೀಪೆರ್. ನಲಿಪುನಕುಲು ಈ ಗೊಂಬೆನ್ ಪುಗೆಲ್ಡ್ ದೇರ್ತ್ ನಡಪ್ಪುವೆರ್. ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಬ್ಯಾಂಡ್ ದ ಪೆಟ್ಟ್ ಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಪಜ್ಜ ದೀದ್ ನಡಪ್ಪುನೆ ಈ ನಲಿಕೆದ ವಿಸೇಸ. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ತೂಕ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ೮ ಗಂಟೆದಾತ್ ಪೊರ್ತು ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಧಕೆರ್ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ

**ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ** (ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ, अनुशेशेशेशेशेश **करशोनी)** **ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರಿಕಾ** ಅತ್ತಂಡ **ಸಿರಿಯಾಕ್ ಮಲಯಾಳಂ** ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಉಂದು ಮಲಯಾಳಂನ ಉಪಬಾಸೆ.  ಇಂದೆನ್ ಸಿರಿಯಾಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆದ ಬಿನ್ನೊ ರೂಪೊಡು ಬರೆಪೆರ್. ಭಾರತೊಡ್ ಕೇರಳೊದ ಸೈಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನೆರ್ ಈ ಬಾಸೆನ್ ಬಳಕೆಗ್ ಕೊಂಡತ್ತೆರ್.  ಉಂದು ಮಲಯಾಳಂ ವ್ಯಾಕರಣ, ಮಡನ್ಹಾಯಾ ಅತ್ತಂಡ "ಪೂರ್ವ" ಸಿರಿಯಾಕ್ ಲಿಪಿನ್ ವಿಸೇಸೊ ಆರ್ತೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೈಸಿಸ್ಟ್ಯೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಳಂ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ವೊ ಸಿರಿಯಾಕ್‌ಡ್ದ್ ಪದೊಕ್ಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ಉಂದು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿದ (ಇನಿತ್ತ ಕೇರಳೊ) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಪುಟ್ಟೊಂಡ್ಂಡ್.  19 ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ಕೇರಳೊಡು ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನೆರ್ ಲಿಪಿನ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಬರವುದ ವ್ಯವಸ್ತೆ
ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಬಾಸೆಗಾದ್ ವಿನ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ತ್‌ನ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊಂದು ಮಲಯಾಳಂ ಬರೆಯರ ದಿಂಜ ಸಮಸ್ಯೆಲಿತ್ತೊ. ಮಲಯಾಳಂದ 53 ಅತ್ತಂಡ ಅಯಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚದ ದ್ವನಿಲೆನ್ ನಿರೂಪಿಸಯರ ಮೂಡಾಯಿ ಸಿರಿಯಾಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಡ್ದ್ ಕೇವಲ 22 ಅಕ್ಷರೊಲು ಲಬ್ಯೊ ಉಂಡು.  ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿಡ್ದ್ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಸೇರಾವೊನ್‍ನ ಮೂಲಕೊ ಈ ಸಮಸ್ಯೆನ್ ಕಡಮೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ.  ಮೂಲ ಸಿರಿಯಾಕ್ *ʾĀlap̄ Bēṯ* ಅನುಗುಣವಾಯಿನ ಮಲಯಾಳಂ ಅಕ್ಷರೊದೊಟ್ಟ್‌ಗೆ ರೂಪೊನು ಆದರಿಸದ್ಂಡ್.

ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಉದ್ದೇಸೊಗಾದ್ ಮಲಯಾಳಂ ದಂತ್ಯ ಅನುನಾಸಿಕ U+0D29 ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಯುನಿಕೋಡ್
ಸಿರಿಯಾಕ್ ವರ್ಣಮಾಲೆನ್ ಯುನಿಕೋಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ಗ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 1999 ಡ್ ಆವೃತ್ತಿ 3.0 ಬಿಡುಗಡೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರಾಯರಾಂಡ್.  ಜೂನ್, 2017ಡ್ ಆವೃತ್ತಿ 10.0 ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಸೂರ್ಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂಗಾದ್ ಎಚ್ಚದ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್‌ನೆ.

### ಬ್ಲಾಕ್‌ಲು
ಸಿರಿಯಾಕ್‌ಗಾದ್ ಯುನಿಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ U+0700 &ndash; U+074F ಆತ್ಂಡ್:ಸಿರಿಯಾಕ್ ಸಂಕ್ಷೇಪೊನು (ಒಂದು ರೀತಿದ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ) ಸಿರಿಯಾಕ್ ಸಂಕ್ಷೇಪನೊ ಗುರ್ತೊ (U+070F) ಪನ್ಪುನಮ ವಿಸೇಸೊ ನಿಯಂತ್ರಣೊ ಅಕ್ಷರದೊಟ್ಟುಗೆ ಪ್ರತಿನಿದಿಸವೊಲಿ.

ಸುರಿಯಾನಿ ಮಲಯಾಳಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೊ ಅಕ್ಷರೊಲೆಗ್ ಯುನಿಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ್ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು U+0860–U+086F ಆತ್ಂಡ್

## ಎರವಲು ಪದೊಲು
ಶತಮಾನೊಡ್ದ್, ಮಲಯಾಳಂ ಪೂರ್ವ ಸಿರಿಯಾಕ್ ಪದೊಲೆನ್ ಎರವಲು ದೆತೊಂಡ್. ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವೆನ್ ತಿರ್ತ್ ಕೊರ್ತ್‌ನೆ:

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಎರನಾಡನ್ ಬಾಸೆ

**ಎರನಾಡನ್** ಅತ್ತಂಡ **ಅರನಾದನ್**  ( ISO : ēṟanāṭan ; Malayalam  ; ) ನೂದೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆದ ಎರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲೆ ವಿಬಾಗೊಡು ವರ್ಗೀಕರಿಸದ್‌ನೆ. ಇಂದೆನ್ **ಅರನಾಟನ್** ಅತ್ತಂಡ **ಮಲಪ್ಪುರಂ ಬಾಸೆ** ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಸುಗತ ಕುಮಾರಿ

**ಸುಗತಕುಮಾರಿ** ಭಾರತೀಯ ಕವಯಿತ್ರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ. ಇಂಬೆರ್ ಕೇರಳ ಬುಕ್ಕೊ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಪರಿಸರ ಅಂಚನೇ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಳವಳಿಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆ ಆಯಿನ ಬೋದೆಶ್ವರನ್ ಅಂಚನೇ ಅಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸೆಯಾಯಿನ ವಿ. ಕೆ. ಕಾರ್ತಿಯಾಯಿಣಿ. ಸುಗತ ಕುಮಾರಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ  ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ಗತಿಕೆರ್ ಆದಿಪ್ಪುನ ಪೊಂಜೋವುಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾನಸಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಇತ್ತಿನಕಲೆಗ್ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಲುವಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ದೆರ್. ಇತ್ತೆ ಕೇರಳದ ತಿರವನಂತಪುರಡ್ ಉಲ್ಲೆರ್

## ಜೀವನೊ
ಸುಗತ ಕುಮಾರಿ ಇಂಬೆರ್ ಕೇರಳದ ಅರನ್ಮುಲ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆಡ್ ೧೯೩೪ನೇ ಇಸವಿದ ಜನವರಿ ೩ ದಾನಿ ಪುಟ್ಯೆರ್. ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದು ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಪಡೆತ್ತೆರ್.  ೧೯೫೫ನೇ ಇಸವಿಡ್   ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. 'ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ದ ಮೋಕ್ಷ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟಿವ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಸ್ಟಡಿ' ಟ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಷೊ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡ ಆ  ಪ್ರಬಂದೊನು ಪೂರ್ಣ ಮಲ್ತ್ಜೆರ್.ಸಂಶೋಧನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಜೋಕುಲ್ನ ಕಬಿತೆ, ಸ್ತ್ರೀ ಬುಕ್ಕೊ ಪರಿಸರೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಕಬಿತೆಲೆನ್ ಬರೆಯೊಂದು ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡುಲ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಸುಗತ ಕುಮಾರಿ ಆರೆನ ಕಂಡನಿ ಡಾ. ಕೆ. ವೇಲಾಯುಧನ್ ನಾಯರ್ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬರಹಗಾರೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನೊಡು ಇಂಬೆರ್ ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಬಗೆಟ್ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿನ ಅಧ್ಯಯನ, ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಕ್ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಮಸ್ತ್ ಕೃತಿಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ದೆರ್.

## ಸಾಹಿತ್ಯೊ
೧೯೬೮ನೇ ಇಸವಿಟ್ ಸುಗತಿ ಕುಮಾರಿ ಬರೆಯಿನ ಪತಿರಪುಕಲ್ (ಮಿಡ್ನೈಟ್ ಪೂಕುಲು) ಕೃತಿಕ್ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ೧೯೭೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ರಾಥರಿಮಜ ಕೃತಿಕ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪಡೆತೆರ್. ಪಾವಂ ಮನವಹೃದಯಂ, ಮುಥೂಚಿಪ್ಪಿ, ಇರುಲ್ಚೈರಾಕುಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಪ್ನಭೂಮಿ ಆರ್ ಸುರುಕ್ ಬರೆತ್ತಿನ ಕಬಿತೆಲು. ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಮಾಜೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಸುಗತ ಕುಮಾರಿ ಆರ್ಅ ಬರೆತ್ತಿನ ಕವಿತೆಡ್ ಪಣೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸುಗತ ಕುಮಾರಿನ ಕೃತಿಕುಲೆಡ್ ರಾಥ್ರಿಮಝಾ, ಅಂಬಾಮಣಿ ಮತ್ತು ಮನಲೆಝುತು ಮಸ್ತ್ ಜನಮನ್ನಣೆ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಇಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಜೋಕುಲ್ನ ಕಬಿತೆಲೆನ್ ಲಾ ಇಂಬೆರ್ ಬರೆತ್ತೆರ್

## ಪುಸ್ತಕೊಲು
# ಮುತ್ತೂಚಿಪಿ (೧೯೬೧)
# ಪಾತಿರಪ್ಪಕ್ಕಲ್ (೧೯೬೭)
# ಪಾವಂ ಪವಂ ಮಾನವ ಹೃದಯಂ 
# ಪ್ರಾಣಮ್
# ಇರುಲ್ ಚಿರಕುಕಲ್ (೧೯೬೯)
# ರಾಥ್ರಿಮಝಾ (೧೯೭೭) 
# ಅಂಬಾಲಾನಿ (೧೯೮೧)
# ಕುರಿಂಜಿಪುಕ್ಕಲ್ (೧೯೮೭) 
# ತುಲಾವರ್ಷಪಚಾ (೧೯೯೦)
# ರಾಧಾ ಎವಿಡೆ (೧೯೯೫)
# ದೇವದಾಸಿ (೧೯೯೮)
# ಮನಲೇಜುತು(೨೦೦೬)
# ಅಭಿಸಾರಿಕ
# ಸುಗತಕುಮಾರಿಯುಡ್ ಕವಿತಾಲ್
# ಕೃಷ್ಣಕಾವಿತಾಕಲ್
# ಮೇಘಂ ವನ್ನು ತೊಟ್ಟಪ್ಪೊಲ್ 
# ಪೂವಝಿ ಮರುವಾಳಿ 
# ಕಾದಿನು ಕಾವಲ್

## ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
# ಪದ್ಮಶ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೬)
# ಪಾತ್ರಿಪೂಕ್ಕಲ್ ಕಬಿತೆಗ್ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೬೮)
# ರಥ್ರಮಜ ಕೃತಿಕ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(೧೯೭೮)
# ಒಡಕುಝಾಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೨)
# ಅಂಬಾಮಣಿ ಕೃತಿಕ್ವಯಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಆಶಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೧)
# ಲಲಿತಾಂಬಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೧)
# ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್
# ವಲ್ಲತೋಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩)
# ಬಾಲಮಣಿಯಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೪)
# ಜೋಕುಲ್ನ ಕಬಿತೆಗ್ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಸರಸ್ವತಿ ಸಮ್ಮಾನ್

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಕೋಲಾಟ

**ಕೋಲಾಟ** ನಲಿಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಲಿಕೆ ಸುಮಾರ್ ಏಳನೇ ಶತಮಾನೊಡ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಇಂದು ಆಂಜೋವುಲು ನಲಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಪೊಂಜೊವುಲುಲಾ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಾಯಿಡ್ ಪದ ಪಣೊಂದು ರಡ್ ಕೋಲುನು ಪತೊಂದು ನಲಿಪ್ಪುನ ಕೋಲಾಟದ ಕ್ರಮೊ. ಪತ್ತ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪದಿನಾಜಿ ಜನಕುಲ್ನ ತಂಡ ಕೋಲಾಟ ನಲಿಪ್ಪುವೆರ್.

## ಕಲಾವಿದೆರೆನ ವೇಸ
ಕೋಲಾಟ ನಲಿಪ್ಪುನ ಬಯಲು ಸೀಮೆದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಬೊಲ್ದು ಅಂಗಿ, ತರೆಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೊಂಟೊಗು ಕುಂಟು ಕಟ್ ದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಗಟ್ಟಿ ಕಟ್ದಿನ ಕಚ್ಚೆ, ತರೆಕ್ ಟೊಪ್ಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸೊಂಟುಗು ಕುಂಟು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಕಾರ್ಡ್ ಗೆಜ್ಜೆಲಾ ಇಪ್ಪುಂಡು.

## ವಾದ್ಯೊಲು
ಕೋಲುದ ಪೆಟ್ ಗ್ ಸರಿಯಾದ ನಲಿಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಕೋಲಾಟದ ಆಂಡ ಪದದೊಟ್ಟುಗು ಕೆಲವ್ ಕಡೆಟ್ ಮದ್ದಲೆ, ಡಪ್ಪು, ತಬಲಾ, ಢಕ್ಕೆ, ತಾಳ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಕಲಾವಿದೆರ್ ಒರಿಯರ್ದೊರಿ ಕೋಲು ತಾಂಟಾವೊಂದು ಅಯಿತ್ತ ಪೆಟ್ ದ ಲೆಕೋನೆ ಪಜ್ಜ ದೀದ್ ಉಲಾಯಿ, ಪಿದಾಯಿ, ಸುತ್ತು ಬರ್ಪಿನ ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

## ಜಡೆ ಕೋಲಾಟ
ಕೋಲಾಟ ನಲಿಕೆಡ್ ಜಡೆ ಕೋಲಾಟಲಾ ಒಂಜಿ ವಿಸೇಸೊ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಅಂತರೊಡು ರಡ್ ಮರತ್ತ ಕಂಬೊಲೆನ್ ದೀದ್ ಅಯ್ತ ಕೊಡಿಕ್ ಅಡ್ಡ ಮರನ್ ದೀಪೆರ್. ನೆಲಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ಪದ್ರಾಡ್ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಅಡ್ಡೊಗು ಕಲಾವಿದೆರೆನ ಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ ಪದ್ರಾಡ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪದಿನಾಜಿ ಸೀರೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಬಲ್ ಮಲ್ದ್ ಅಯಿಕ್ ಕಟ್ದ್ ತಿರ್ತ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಈ ಬಲ್ ನ್ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಅಕುಲ್ನ ಸೊಂಟೊಗು ಕಟ್ಟೊಂದು ಕೋಲುಡು ಗೊಬ್ಬೊಂದು ಗಂಟ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಜಡೆತ್ತ ಲೆಕ ನೇಯ್ದ್, ಕುಡ ಅಯಿನ್ ಬುಡ್ಪಾವುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಜಡೆ ನೇಯ್ನಗ ಚಾಮುಂಡಿನ ಮಿತ್ ಪದ ಬುಕ್ಕೊ, ಜಡೆ ಬಿಚ್ಚಾನಗ ಗೌರಿ ಪದಲೆನ್ ಪಣ್ಪುನ ಜಡೆ ಕೋಲಾಟದ ವಿಸೇಸ.

## ಕೊರವಂಜಿ ಕೋಲಾಟ
ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಿಸೇಸವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕೋಲಾಟದ ನಲಿಕೆಗ್ ಕೊರವಂಜಿ ಕೋಲಾಟ ಪನ್ಪೆರ್ ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹಾಸನ, ತುಮಕೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಕಡೆಟ್ಲಾ ಈ ನಲಿಕೆ ಇಂಡು. ಪದ ಬುಕ್ಕೊ ನಡುಟ್ಟೆ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಪಾತೆರ ಅಂಚನೆ ಅಯಿತೊಟ್ಟುಗು ನಲಿಕೆ ಕೊರವಂಜಿ ಕೋಲಾಟದ ಕ್ರಮೊ. ಕೊರಮ(ಆಣುಲು) ಇಜ್ಜಿಂಡ ಕೊರವಂಜಿನಕುಲು(ಪೊಣ್ಣುಲು) ಈ ಕೋಲಾಟ ನಲಿಪ್ಪುವೆರ್.

## ಕೋಲಾಟದ ಬಗೆಲು
#ಸುತ್ಕೋಲು
#ದಾಟ್ಕೋಲು
#ತೂಗು ಕೋಲು
#ಬಿಚ್ಚು ಕೋಲು
#ಸಾಲು ಕೋಲು
#ಒಂದಾಳ್ ಸುತ್ತು
#ಎರಡಾಳ್ ಸುತ್ತು
#ಮೂರಾಳ್ ಸುತ್ತು
#ಆಳು ಕಂಡು ಆಳು
#ಮಲ್ಕಿನ ಕೋಲು
#ಮುರವಯ್ಯನ ಕೋಲು
#ಐದು ಚಿಟಗೆನ ಕೋಲು
#ಎರಡಾಳು ಜಗ್ಗು
#ಗೀಜಗನ ಕೋಲು
#ಹುಲಿದನವಿನ ಕೋಲು
#ಗೀರ್ ಕಡ್ಡಿ ಕೋಲು
#ಒಂಟಿಕೋಲು
#ತೆಕ್ಕೋಲು
#ವಸ್ತ್ರ ಕೋಲು
#ರಂಗೋಲಿ ಕೋಲು
#ಧಾಳಂಧುಳಿ
#ಒನಿಕೆ ಆಟ
#ಚಕ್ರದಾಟ
#ಎಡಚಂಟಿಗೆ
#ಏಳು ಚುಟಿಗಿ
#ಚೌದಾ ಚುಟುಗಿ
#ಪಂಚವದನ
#ಝಲಾ
#ತಾಳಕುಟ್ಟಿಗೆ
#ತಿಪ್ಪರಿ
#ಒಂಟಿ ಕಡ್ಡಿ
#ಆರ್ಕಡ್ಡಿ
#ಕಾಳ್ಗಡ್ಡಿ
#ತಟ್ಕಡ್ಡಿ
#ಓನಾಟು
#ಏಳು ಚುಟುಕಿ
#ಒಂಬತ್ತು ಚುಟಕಿ
#ಮೇರಿ ಕೋಲು
#ಗೋಪಿನ ಕೋಲು
#ಚಿತ್ತಾರ ಗೊಂಬೆ ಕೋಲು
#ಚಂಡಾಡುವ ಕೋಲು
#ಉಯ್ಯಾಲೆ ಕೋಲು
#ದಂಡೆ ಕೋಲು
#ಸೋಬಾನೆ ಕೋಲು
#ಹರುಗೋಲು
#ಚಕ್ಕೆ ಕೋಲು
#ಅಲವಣಿ ಕೋಲು
#ಉದ್ರಿ ಕೋಲು
#ಚಿನ್ನಾಡಿ ಕೋಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ತುಳುವೆರೆ ತೂಕ, ಅಲತೆಲು

**ತುಳುವೆರೆ ತೂಕ, ಅಲತೆಲು**: ವಸ್ತುಲೆನ ಅಲತೆ, ತೂಕ, ಎಣಿಕೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಜೀವನೊಡ್ ಒಂಜಿ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಬಾಗ ಆದ್ ಪೋತುಂಡು. ನೆತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರೊಗ್ ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್ (ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಡ್ : ಮೆಟರಾಲಜಿ). ಬೂಮಿರ್ದ್ ಚಂದ್ರನ ಮುಟ್ಟ ದೂರ ಏತ್ ಪನ್ಪಿನೈಟ್ ಅಲತೆದ ಪಾತ್ರೊ ಉಂಡು. ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಅಲತೆ, ತೂಕ, ಎಣಿಕೆ ಉಂದು ಮೂಜಿಲಾ ಮುಕ್ಯ. 
## ತುಳುವೆರೆ ತೂಕ, ಅಲತೆಲು
* 1 ಗಾವುದ = 48 ಮೈಲಿ = 12 ಹರಿದಾರಿ.
* 1 ಹರಿದಾರಿ = 4 ಮೈಲಿ
* 1 ಮೈಲಿ = 8 ಫರ್ಲಾಂಗು.
* 1 ಎಕರೆ = 40 ಗುಂಟ.
* 1 ಗುಂಟ = 1089 ಚದರ ಅಡಿ.
* 1 ಮೊಳ = 1.5 ಅಡಿ = 2 ಗೇಣ.
* 1 ಗೇಣ್ = 9 ಅಂಗಿಲ.
* 1 ಅಡಿ = 12 ಅಂಗಿಲ.
* 1 ಗಜ = 36 ಅಂಗಿಲ.
## ಕಾಸ್, ಪನವು, ದುಡ್ಡು
* 1 ತೊಲ = 1 ಬೊಳ್ಳಿದ ರೂಪಾಯಿದ ತೂಕ.
* 1 ರೂಪಾಯಿ = 4 ಪಾವೊಲಿ
* 1 ಪಾವೊಲಿ = 4 ಆಣೆ
* 1 ಆಣೆ = 12 ಕಾಸ್
* ನಾಲ್ ಆಣೆ - ಇರ್ವತ್ತೈನ್ ಪೈಸೆ
* ಎಣ್ಮಾಣೆ - ಐವ ಪೈಸೆ
* ಪದ್ರಾಡಾಣೆ - ಎಲ್ಪತ್ತೈನ್ ಪೈಸೆ
* 1 ಮುಕ್ಕಾಲ್ = ಮೂಜಿ ರುಯಿ (ಕಾಸ್)
* ರಡ್ಡ್ ಮುಕ್ಕಾಲ್ = ಅರ್ದ ಆಣೆ
* 1 ಆಣೆ  = 4ಮುಕ್ಕಾಲ್
* 16 ಆಣೆ = 1ರುಪಾಯಿ
* ಒಂಜಿ ಪೈಸೆ = ರಡ್ಡ್ ರುಯಿ
## ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜಯಿ ಬುಕ್ಕ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಲೆಕ್ಕ
* 1 ಕವಲೆ = 25ಬಚ್ಚಿರೆ
* ಒಂಜಿ ಕವಲೆ - 25 ಬಚ್ಚಿರೆ
* ಒಂಜಿ ಸೂಡಿ - 4ಕವಲೆ- 100ಬಚ್ಚಿರೆ
* 1 ಚೌಕ = 5 ಕವಳೆ
* 1 ಕಟ್ಟ = 2 ಚೌಕ
* ಒಂಜಿ ಅಟ್ಟೆ - ನಾಲ್ ಚೆಂಡ್(ಮಲ್ಲಿಗೆ)
## ಮುಡಿ, ಕಲಸೆ, ಬಲ್ಲ ಅಲತೆ
* ಒಂಜಿ ಮುಡಿ - 3 ಕಲಸೆ
* ಒಂಜಿ ಕಲಸೆ - 14 ಸೇರ್
* ಒಂಜಿ ಮುಡಿ - 37 ಕಿಲೊ - 42ಸೇರ್
* 1 ಖಂಡುಗ = 20 ಕೊಳಗ
* 1 ಕೊಳಗ = 4 ಬಳ್ಳ
* 1 ಬಳ್ಳ = 2 ಸೇರ್ = 4 ಪಡಿ
* 1 ಪಲ್ಲ = 100 ಸೇರ್
* 1 ಪರೆ = 10 ಸೇರ್
* 1 ಸೇರ್ = 4 ಪಾವು.
* 1 ಖಂಡಿ = 20 ಮಣು = 260 ಕೆ.ಜಿ
* 1 ಮಣು = 13 ಕೆ.ಜಿ.
* 1 ಕೋರ್ಜಿ = 42 ಮುಡಿ
* 1 ರಥಲ್ - 1ಕಿಲ
* ಒಂಜಿ ಬಲ್ಲ - ಒಂಜರೆ ಸೇರ್
* ಒಂಜಿ ಬಲ್ಲ - ಆಜಿ ಪಾವು
* ಒಂಜಿ ಸೇರ್ - ಆಜಿ ಕೊಂಡೆ
* ಒಂಜಿ ಪಾವು - ಒಂಜರೆ ಕೊಂಡೆ
* ಒಂಜಿ ಬಲ್ಲ = ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಬಲ್ಲಡ್ ಲೆಪ್ಪುನಗ ಕುತ್ತ,ಸೇರ್ ಡ್ ಲಪ್ಪುನಆಪುಂಡು.ಅಪಗ ಬಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ ಸೇರ್ ಸಮ ಸಮ ಆಪುಂಡು
## ಉದಾರ್ಮೆ
ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆರಾದನೆ ಪಡೆಪುನ ಅರಸು ದೈವೊಲೆನ ನುಡಿಕಟ್ಟ್ ಡ್ ತುಳುರಾಜ್ಯೊದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಇಂಚ ಉಂಡು.
"ಅಂಕೋಲ ಗಡಿರ್ದ್, ರಾಮೇಶ್ವರ ಗಡಿ. ರಾಮೇಶ್ವರ ಗಡಿರ್ದ್ ನೀಲೇಶ್ವರ ಗಡಿ, ನೀಲೇಶ್ವರ ಗಡಿರ್ದ್ ತುಳುನಾಡ ಗಡಿ, ತುಳುರಾಜ್ಯ 52 ಗಾವುದ
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಕೀಲು ಕುದುರೆ

**ಕೀಲು ಕುದುರೆ** ನಲಿಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಬಿಜಾಪುರ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೋಲಾರ, ಕೊಡಗು ಬುಕ್ಕೊ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಲಾ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ.  ಇತ್ತೆ ಬೇತೆ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ಜ ಲಾ ಈ ನಲಿಕೆ ಉಂಡು. ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂದೆನ್ 'ಪೊಯ್ ಕುದುರೆ' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುದುರೆ ಕೋಲ, ಪಂದ್ ಲಾ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಜನಪದ ಕತೆಲ್ನ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜಕುಮಾರೆ ಆಯೆನ ಪ್ರಿಯತಮೆನ್ ಗುಟ್ಟಾದ್ ತೂಯೆರೆ ಪೋನಗ ಇಜ್ಜಂಡ ಆಲೆನ್ ಅಪಹರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕೀಲು ಕುದುರೆದ ವೇಸ ಪಾಡೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಕೀಲು ಕುದುರೆಡ್ ಒಂಜಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಲು ಆದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಕೃತಿಲು ಉಲ್ಲ. ಮಲ್ಲ ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಕೀಲು ಕುದುರೆ ನಲಿಕೆನ್ ತೂವೊಲಿ.

## ಕೀಲು ಕುದುರೆ ರಚನೆ
ಕೀಲು ಕುದುರೆ ಗೊಂಬೆಲೆನ್ ಬೆದ್ರ್ ದ ದಬ್ಬೆಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುದುರೆ ದ ಆಕಾರೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಅಯ್ತ ಬಂಜಿ, ಮೈಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಆಕಾರೊಲೆನ್ ನೇಯ್ದ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಡೆನ್ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಊರುದಕುಲು ಏರಾಂಡಲಾ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕುದುರೆದ ತರೆನ್ ಕಾಕಜಿದ ಬಂದೊಡು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತರೆತ್ತ ಉಲಾಯಿ ಟೊಳ್ಳಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಗೊಂಬೆಲೆನ್ ಪತೊಂದು ನಲಿಪೆರೆ ಬೋಡಾಪಿಲೆಕ ಮರತ್ತ ಕಾರ್ ಅಯಿಕ್ ದೀಪೆರ್. ಅಗುರ ಇತ್ತಿನ ಮರಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಕಾರ್ ೨ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಕಾರ್ ದೀದ್ ನಲಿಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಕೀಲು ಕುದುರೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೀಲು ಕುದುರೆಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಬಣ್ಣ ಬುಕ್ಕೊ ಮಿತ್ ಪಾಡುನ ಕುಂಟು ಉಂದೆನ್ಲಾ ಅಯಿಕ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಕುದುರೆನ್ ಪತೊಂದು ಕಲಾವಿದೆರ್ ವಾದ್ಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಅಯಿನ್ ಆಡಾವೆರ್

## ಕಲಾವಿದೆರೆನ ನಲಿಕೆ
ಕಲಾವಿದೆರ್ ನಲಿಪುನಗ ಕುದುರೆದ ಬೆರಿಡ್ದ್ ಅಕುಲ್ನ ಪುಗೆಲೆಗ್ ಕುದುರೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ದಬ್ಬೆನ್ ಕಟ್ಟೊಣುವೆರ್. ಅಯಿತ್ತ ಲಗಾಮು ಕೈಟ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಅಯಿತ ತರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೀಲನ್ ಆಡಾವೊಂದು ದುಂಬು ದುಂಬು ಪೋಪೆರ್. ಇಡೀ ಕುದೆರೆನ್ ಆಡಾನಗ ಕುದುರೆನೆ ನಲಿಪ್ಪುಲೆಕ ತೋಜುಂಡು.ಕೀಲು ಕುದುರೆ ಕಲಾವಿದೆರ್ ರಾಜ ರಾಣಿಲ್ನ ಲೆಕದ ಕಿರೀಟ, ಸರೊಲು, ನಡುಬಿಲ್ಲೆ, ಕತ್ತಿ ಇಂಜಿತ್ತಿನ ಪೂರ ಪಾಡೊಂದು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಮೋನೆಗ್ ಬಣ್ಣ ಕಾರ್ ಗ್  ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟ್ದ್ ನಲಿಪ್ಪುವೆರ್. ಸಾಮ್ಯಾವಾದ್ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆಣ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಪುಣ್ಣು ವೇಸ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಆಣ್ ಕುದುರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಣ್ಣು ಕೀಲು ಕುದುರೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಲಿಪ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ. ಇತ್ತೆ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ನವಿಲುದ ಆಕೃತಿದ ಕೀಲು ಕುದುರೆಲಾ ಉಂಡು.  ಜಾತ್ರೆ, ಮೆರವಣಿಗೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಉತ್ಸವೊಲೆಡ್ ಕೀಲು ಕುದುರೆದ ನಲಿಕೆ ತೂವೊಲಿ.

## ಕೀಲುಕುದುರೆ ವಾದ್ಯೊಲು
ನಾಗಸ್ವರ, ಡೋಲು, ತಮಟೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಕೀಲು ಕುದುರೆ ನಲಿಕೆಡ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಇತ್ತೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಟ್ ದ ವಾದ್ಯೊಗು ಕೀಲು ಕುದುರೆಲು ನಲಿಪ್ಪುವೆರ್. ಪರ್ಬೊ, ಮದಿಮೆ, ಬ್ರಹ್ಮಕಲಸೊ, ಜಾತ್ರೆ, ಮೆರವಣಿಗೆ ಇಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಕೂಡುನಲ್ಪ ಕೀಲು ಕುದುರೆ ನಲಿಕೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಅಲಂಕಾರಡ್ ಕಾಲ ಕರಿಲೆಕನೆ ಒಂಜಾತ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
#ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು: ಸಂಪಾದಕ-ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಶತ್ತು,೧೯೭೭
#ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ: ಸಂಪಾದಕ-ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ, ೧೯೯೬

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಕದರ್ ಬಾಸೆ

**ಕದರ್** ಕೇರಳ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್‍ದ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಅವು ಮಲ್ಯಾಳಿಗ್ ಕೈತಲ್ದ್ ಸಮ್ಮಂದೊ ಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್.

ಕದರ್, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊದ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ನಡುತ ಗುಡ್ಡಕಾಡ್ ಗಡಿಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಎಲ್ಯ ಬುಡಕಟ್ಟ್.

ಕದರ್ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್ ಬಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಕ್ರಿಸಿನ್ ಮಲ್ಪುಜೆರ್. ಇರೆನ್, ಪಂತಿನ್ ಗಳಸ್‍ದ್ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ ಉದ್ಯೋಗದ ಅಗತ್ಯೊ ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆನ್ ಬದಲ್ಪುವೆರ್.  ಅಗ್ಲ್ ಅಗ್ಲೆನ ಸೊಂತೊ ಕೂಟೊದ ತೆನಸ್‍ನ್ ಯಾಪಾರೊ ಅತ್ತಂಡ ಕೂಲಿಗಾದ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಅರಿನ್ ತಿನಿಯರ ಬಯಸುವೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಚೀಯೊ,ಮಯನೊ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಸೂಂಟಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿಸೇಸೊ ಸಂಗ್ರಹೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಬಯಲ್ ಸೀಮೆಡ್ ಬೇರೊದಗ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ದಿಂಜ ಸಮಯೊಡ್ದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. 
ಆಂಜೋನಗ್ಲ್ ಕೂಲಿ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

೨೧ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸುರೂಟು ಕದರ್ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ಸರಿಸುಮಾರ್ ೨,೦೦೦ ಜನೊಂದ್ ಅಂದಾಜಿಸದೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ತಮಿಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊದ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್. ಅಗ್ಲ್ ಕಾಡ್‌ದ ಆತ್ಮೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಲೆನ  ರೂಪೊಲೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೊಟ್ಟುಗೆ ಮದಿಮೆಗ್ ಒಪ್ಪುಬೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕಣಿಕ್ಕರನ್ ಬಾಸೆ

**ಕಾಣಿ** ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ **ಕನಿಕ್ಕರನ್** ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಸುಮಾರ್ 19,000 ಕನಿಕ್ಕರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಅಗ್ಲ್ ಕೇರಳೊದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್‌ದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆ ಕಾಡ್‌ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ಇಂದೆನ್  *ಮಲಂಭಾಷಾ* ಅತ್ತಂಡ "ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಬಾಸೆ" ಪಂಡ್‌ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

## ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ
### ಸ್ವರೊಲು
ಕನಿಕ್ಕರನ್ 5 ಸ್ವರೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್. /a, e, i, o, u/.

### ವ್ಯಂಜನೊಲು

ಸಾಂದರ್ಬಿಕವಾದ್ /l̩/ ದ್ವನಿಮಾಲೊನ್ ಗಳಸುಬೆರ್.

ಕನಿಕ್ಕರನ್ ಮಲಯಾಳಂಡ್ /a/ ಡ್ದ್   ಸುರುವಾಪುನ ಪದೊಕ್ಲೆನ್ /e/ ಆದ್ ಬದಲ್ಪುವೆರ್. *añcu* (5) *eñcu* ಆಪುಂಡು.  *ari* (ಅಕ್ಕಿ) *ei* ಆಗುತ್ತದೆ, *arivāḷu* (sickle) *erivāḷu*, *Aluku* (ಪುಡಯಿನ ಚೆಂಡ್/ಒಡೆದ ಜೊಂಡು) *elakku* ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ರಡ್ಡನೆದ ವಿಬಕ್ತಿ *-n* ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಕೇರಿಯಾಪುನ ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ಬುಡ್ದ್ ಮಾತ ನಾಮಪದೊಲೆ ಬುಕ್ಕೊ *-in* ಅತ್ತಂಡ *-n* ಪ್ರತ್ಯಯೊನ್ಲಾ ಸೇವೊಂಡು.

## ವ್ಯಾಕರಣ

ಪಿರಾಕ್‌ದ ಮಲಯಾಳಂದಂಚನೆ ಬಾಸೆ ಸೊಂತೊ ಮುಕ್ತಾಯೊಲೆನ್ ಗಳಸುಜಿ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್: *pōvā* (ಪೋಲೆ/ಹೋಗಿ ಅತ್ತಂಡ ಪೋಯ / ಹೋಗೋಣ) ಬುಕ್ಕೊ *vārā* (ಬರ್ಪೆ / ಬರುತ್ತೇನೆ, ಅತ್ತಂಡ " ಈರೆನ್ ತೂಪೆ / ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ").

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ನಹುಷ

**ನಹುಷ** ಚಂದ್ರವಂಸೊದ ಒರಿ ರಾಜೆ. ಇಂಬ್ಯನ ಅಮ್ಮೆ ಅಯುಸ್, ಅಪ್ಪೆ ಸ್ವರ್ಭಾನು. ನಹುಷನ ಬುಡೆದಿ ವಿರಜೆ. ಜೋಕುಲು ಆಜಿ ಜನ-ಯತಿ, ಆಯತಿ, ಅಯತಿ, ಯಯಾತಿ, ಸಂಯಾತಿ ಬುಕ್ಕ ಧ್ರುವ. ವರ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಆದ್ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೊದ ಅಧಿಪತಿ ಆಪುನ ಅವಕಾಸೊ ನಹುಷಗ್ ಸಿಕ್ಕುಂಡು. ಔಲು ಅಧಿಕಾರೊದ ಸೊರ್ಕುಡು ಮಲ್ತಿನ ತಪ್ಪುಡ್ದಾವರ ನಹುಷೆ ಭೂಲೋಕೊಡು ಪೆರ್ಮರಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟುವೆ.
## ಪುರಾಣೊ
ಋಗ್ವೇದೊದ ೧ನೇ ಮಂಡಲೊಡು ನಹುಷನ ಬಗ್ಗೆ ಪಂತ್ಂಡ್. ಹರಿವಂಶ ಪುರಾಣೊದ ಪ್ರಕಾರ ನಹುಷೆ ಪಿತೃದೇವತೆಲೆನ ಮಾನಸ ಪುತ್ರಿ ಆಯಿನ ವಿರಜೆನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಪೆ. ಪದ್ಮಪುರಾನೊಡು ಪಂಡಿಲೆಕ, ನಹುಷೆ ಈಸ್ವರ ದೇವೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಪಾರ್ವತಿನ ಮಗಲ್ ಆಯಿನ ಅಶೋಕಸುಂದರಿನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಪೆ.
ಕುರಿಚಿಯ ಬಾಸೆ

**ಕುರಿಚಿಯಾ** ಪನ್ಪುನವು ಭಾರತೊದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ದ ಕುರಿಚಿಯಾಡ್ದ್ ಪಾತೆರುನ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಕುನ್ನಮ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಯನಾಡ್ ಪನ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಉಪಬಾಸೆಲು ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಗ್ ಕೈತಲಾತ್‌ಜಿ.  ಕುರಿಚಿಯಾ ಬಾಸೆಡ್  ಗುರ್ತಿಸಯಿನ 27 ಧ್ವನಿಮಾಲೆನ್.  ಅಯಿಟ್ 5 ಸ್ವರೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 22 ವ್ಯಂಜನೊಲು ಉಲ್ಲೊ.  ಅಪಾಪಗ ವ್ಯಂಜನೊಲು /p, t, c, k/ ಬುಕ್ಕೊ /m, n/, ಆಂಡ /b, v/ ಕಡಮೆ ಅಪಾಗ ಆಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಮೂಲo
* 

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಪನಿಯ ಬಾಸೆ

ಭಾರತೊಡು ಪಾತೆರುನ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲೆಡ್ **ಪನಿಯ** ಕೂಡ ಒಂಜಿ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನೊ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರ್ನಕುಲು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟ‍್‌ದ ಪಾನಿಯಾ ಜನೊ ಇಂದೆನ್ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.  ಈ ಬಾಸೆನ್ *ಪನಿಯಾ*, *ಪನಿಯನ್* ಬುಕ್ಕೊ *ಪನ್ಯಾಹ್* ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.  ಉಂದು ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆದ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್.  ೧೯೮೧ನೆ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರೊ, ಕೇರಳೊಡು ೫೬,೮೫೨, ತಮಿಳುನಾಡ್‌ಡ್ ೬,೩೯೩, ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ೪೮೨ ಇಂಚ ಒಟ್ಟಾದ್ ೬೩,೮೨೭ ಜನೊ ಪನಿಯನ್ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಪಾತೆರ್ನಕ್ಲೆಡ್ ಎಚ್ಚದಕ್ಲು ಕೇರಳೊದ ವಯನಾಡ್, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಕಣ್ಣೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಪಡ್ಡೋಯಿಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ಇಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ
* ಭಾರತೊದ ಬಾಸೆಲೆ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

## ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು
* http://www.languageinindia.com/may2001/paniya2.html
* https://web.archive.org/web/20110526072200/http://apha.confex.com/apha/1

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ (ದೇವಿ)

**ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ** (ಸಂಸ್ಕೃತೊಡ್) ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿನ ಮುಕ್ಯ ರೂಪೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾತ್ಂಡ್. ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸಸ್ತಾನ ತಿರುವಾನೈಕಾವಲ್‌ದ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರರ್ ದೇವಸ್ತಾನ. ಈ ದೇವಿಗ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಬುಕ್ಕ ಕಾಮಾಕ್ಷಿ ದೇವತೆಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವಿನ ಪುದರ್ ನ್ ಮೂಜಿ ಬಾಗೊ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ದೆರ್. "ಅಖಿಲಾ" ಪಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ, "ಅಂಡ" ಪಂಡ ವಿಶ್ವ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆತ್ತಿ ಬುಕ್ಕ "ಈಶ್ವರಿ" ಪಂಡ ಅಪ್ಪೆ. ಅಂಚಾದ್ ಇಡೀ ವಿಶ್ವೊನ್ ಕಾಪುನ ಅಪ್ಪೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಈ ದೇವಿಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ತಿರುವನೈಕಾವಲ್‌  ಡ್ಉಪ್ಪುನ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರರ್ ದೇವಸ್ತಾನೊಡ್ ಈಸ್ವರ ದೇವೆರೆನ ಅವತಾರವಾಯಿನ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರರ್ನ ಬೊಡೆದಿಯಾದ್ ಪ್ರದಾನ ದೇವತೆಯಾದುಲ್ಲೆರ್.

## ದೇವಿನ ಸ್ತೋತ್ರ
ಓಂಕಾರಾರ್ಣವಮಧ್ಯಗೇ ತ್ರಿಪಥಗೇ ಓಂಕಾರಬೀಜಾತ್ಮಿಕೇ
ಓಂಕಾರೇಣ ಸುಖಪ್ರದೇ ಶುಭಕರೇ ಓಂಕಾರಬಿಂದುಪ್ರಿಯೇ ।
ಓಂಕಾರೇ ಜಗದಂಬಿಕೇ ಶಶಿಕಲೇ ಓಂಕಾರಪೀಠಸ್ಥಿತೇ
ದಾಸೋಹಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯುಗಳಂ ವಂದೇಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ॥ ೧ ॥

ಹ್ರೀಂಕಾರಾರ್ಣವವರ್ಣಮಧ್ಯನಿಲಯೇ ಹ್ರೀಂಕಾರವರ್ಣಾತ್ಮಿಕೇ ।
ಹ್ರೀಂಕಾರಾಬ್ಧಿಸುಚಾರುಚಾಂದ್ರಕಧರೇ ಹ್ರೀಂಕಾರನಾದಪ್ರಿಯೇ ।
ಹ್ರೀಂಕಾರೇ ತ್ರಿಪುರೇಶ್ವರೀ ಸುಚರಿತೇ ಹ್ರೀಂಕಾರಪೀಠಸ್ಥಿತೇ
ದಾಸೋಽಹಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯುಗಳಂ ವಂದೇಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ॥ ೨ ॥

ಶ್ರೀಚಕ್ರಾಂಕಿತಭೂಷಣೋಜ್ಜ್ವಲಮುಖೇ ಶ್ರೀರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ
ಶ್ರೀಕಂಠಾರ್ಧಶರೀರಭಾಗನಿಲಯೇ ಶ್ರೀಜಂಬುನಾಥಪ್ರಿಯೇ ।
ಶ್ರೀಕಾಂತಸ್ಯ ಸಹೋದರೇ ಸುಮನಸೇ ಶ್ರೀಬಿಂದುಪೀಠಪ್ರಿಯೇ
ದಾಸೋಽಹಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯುಗಳಂ ವಂದೇಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ॥ ೩ ॥

ಕಸ್ತೂರೀತಿಲಕೋಜ್ಜ್ವಲೇ ಕಲಿಹರೇ ಕ್ಲೀಂಕಾರಬೀಜಾತ್ಮಿಕೇ
ಕಳ್ಯಾಣೀ ಜಗದೀಶ್ವರೀ ಭಗವತೀ ಕಾದಂಬವಾಸಪ್ರಿಯೇ ।
ಕಾಮಾಕ್ಷೀ ಸಕಲೇಶ್ವರೀ ಶುಭಕರೇ ಕ್ಲೀಂಕಾರಪೀಠಸ್ಥಿತೇ
ದಾಸೋಽಹಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯುಗಳಂ ವಂದೇಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ॥ ೪ ॥

ನಾದೇ ನಾರದತುಂಬುರಾದಿವಿನುತೇ ನಾರಾಯಣೀ ಮಂಗಳೇ
ನಾನಾಲಂಕೃತಹಾರನೂಪುರಧರೇ ನಾಸಾಮಣೀಭಾಸುರೇ ।
ನಾನಾಭಕ್ತಸುಪೂಜ್ಯಪಾದಕಮಲೇ ನಾಗಾರಿಮಧ್ಯಸ್ಥಲೇ
ದಾಸೋಽಹಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯುಗಳಂ ವಂದೇಽಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ॥ ೫ ॥

ಶ್ಯಾಮಾಂಗೀ ಶರದಿಂದುಕೋಟಿವದನೇ ಸಿದ್ಧಾಂತಮಾರ್ಗಪ್ರಿಯೇ
ಶಾಂತೇ ಶಾರದವಿಗ್ರಹೇ ಶುಭಕರೇ ಶಾಸ್ತ್ರಾದಿಷಡ್ದರ್ಶನೇ ।
ಶರ್ವಾಣೀ ಪರಮಾತ್ಮಿಕೇ ಪರಶಿವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸಿದ್ಧಿಪ್ರದೇ
ದಾಸೋಽಹಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯುಗಳಂ ವಂದೇಽಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ॥ ೬ ॥

ಮಾಂಗಳ್ಯೇ ಮಧುರಪ್ರಿಯೇ ಮಧುಮತೀ ಮಾಂಗಳ್ಯಸೂತ್ರೋಜ್ಜ್ವಲೇ
ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಶ್ರವಣೇ ಸುತೇ ಸುತಮಯೀ ಮಾಹೇಶ್ವರೀ ಚಿನ್ಮಯಿ ।
ಮಾಂಧಾತೃಪ್ರಮುಖಾದಿಪೂಜಿತಪದೇ ಮಂತ್ರಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಪ್ರದೇ
ದಾಸೋಽಹಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯುಗಳಂ ವಂದೇಽಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ॥ ೭ ॥

ತತ್ತ್ವೇ ತತ್ತ್ವಮಯೀ ಪರಾತ್ಪರಮಯಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯೀ ಚಿನ್ಮಯಿ
ನಾದೇ ನಾದಮಯೀ ಸದಾಶಿವಮಯೀ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಸಾರಾತ್ಮಿಕೇ ।
ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಮಯೀ ಚರಾಚರಮಯೀ ವೇದಾಂತರೂಪಾತ್ಮಿಕೇ
ದಾಸೋಽಹಂ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯುಗಳಂ ವಂದೇಽಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ॥ ೮ ॥

ಕದಂಬವೃಕ್ಷಮೂಲೇ ತ್ವಂ ವಾಸಿನಿ ಶುಭಧಾರಿಣಿ ।
ಧರಾಧರಸುತೇ ದೇವಿ ಮಂಗಳಂ ಕುರು ಶಂಕರಿ ॥ ೯ ॥

ಧ್ಯಾತ್ವಾ ತ್ವಾಂ ದೇವಿ ದಶಕಂ ಯೇ ಪಠಂತಿ ಭೃಗೋರ್ದಿನೇ ।
ತೇಷಾಂ ಚ ಧನಮಾಯುಷ್ಯಮಾರೋಗ್ಯಂ ಪುತ್ರಸಂಪದಃ ॥ ೧೦ ॥

ಇತಿ ಶ್ರೀ ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರೀ ಸ್ತೋತ್ರಮ್ ।

## ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು
* ಜಾಂಬುಕೇಸ್ವರರ್ ದೇವಸ್ತಾನ, ತಿರುವನೈಕಾವಲ್.

## ಪದೊ
18 ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕೆರಾಯಿನ ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಮೇರ್ ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿನ ಗೌರವಾರ್ತವಾದ್ ಮೂಜಿ ಪದೊಕುಲೆನ ವಿಸೇಸವಾದ್ ತಿರುವಾನೈಕಾವಲ್‌ಡ್ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರರ್ ದೇವಸ್ತಾನೊಡ್ ರಚಿನೆ ಮಲ್ದೆರ್.

2012 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಪ್ರಕ್ಯಾತ ಗಾಯಕೆರಾಯಿನ ಪಿ. ಉನ್ನಿ ಕೃಷ್ಣನ್ ಬುಕ್ಕ ಹರಿಣಿ, ಓಂ ನವ ಶಕ್ತಿ ಜಯ ಜಯ ಶಕ್ತಿ ಪನ್ಪಿನ ಬಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಂ ಪದೊತ್ತ ಮೂಲಕ ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿನ ಸುಗಿತ್‍ದೆರ್. ಈ ಪದೊನ್ ಅಕಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸಾದೆರ್. ಈ ಪದೊಟ್ಟ್ ಜಂಬುಕೇಶ್ವರರ್ ದೇವಾಸ್ತಾನೊದ ಚಿತ್ರಣ ಬುಕ್ಕ ಅವೆತ್ತ ಇತಿಹಾಸಲಾ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಪಂಖುರಿ ಗಿದ್ವಾನಿ

**ಪಂಖುರಿ ಗಿದ್ವಾನಿ** ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ಬುಕ್ಕ ಹಿಂದಿ ಒಟಿಟಿ ಸಿನಿಮೊಡ್ಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬೈದೆರ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್, ಲೀಕ್ಡ್! ಸಿನಿಮೊ. ಮೇರ್ ಫೆಮಿನಾ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೧೬ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ೨ ನೇ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ೨೦೨೧ ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಮೆರೆನ್ ಖಾದಿ ಗ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸುರೂತ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಮಬಾಸಿಡರ್ ಆದ್ ನೇಮಿಕ ಮಲ್ತೆರ್.
## ಬರವು
ಮೇರ್ ಲಕ್ನವ್ದ ಲಾ ಮಾರ್ಟಿನಿಯರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಕಾಲೇಜುಡ್ ಪದವಿಪೂವರ್ ಶಿಕ್ಷನೊನು ಪಡೆಯೆರ್. ೨೦೧೭ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಪಿಯುಸಿ ಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಮೇರೆಗ್ ೯೭.೨೫ ಪ್ರತಿಶತ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.

## ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಪಂಖುರಿ ಮೇರೆಗ್ ಮಿಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೧೬ ನೇ ಪಟ್ಟೊ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್ ಅಂಚನೆ ಅಮೇರಿಕಾಡ್ ನಡತಿನ ಮಿಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ೨೦೧೬ ನೇ ಪಂತೊಡು, ಭಾರತನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಾಯೆರ್. ಮೇರ್ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೊ ಆಯಿನ ''ಲವ್ ಮೌಲಿ''ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊಡ್ ಅಬಿನಯಿಸಾಯೆರ್. 

ಮೇರ್ ಕಾವ್ಯಾ - ಏಕ್ ಜಜ್ಬಾ, ಏಕ್ ಜುನೂನ್, ಲೀಕ್ಡ್!, ''ಉಜ್ದಾ ಚಾಮನ್‌'' ನಂಚಿನ ಅನೇಕ ದೂರದರ್ಶನ ಬುಕ್ಕ ಒಟಿಟಿ ಸರಣಿಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.

## ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು

### ದೂರದರ್ಶನ

### ವೆಬ್ ಸರಣಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025
ಮಾಂಕಾಳಿ ನಲಿಕೆ

**ಮಾಂಕಾಳಿ ನಲಿಕೆ** ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾರ್ಕಳ ಬುಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುಲೆಡ್ ಮಾತ್ರ ಎಚ್ಚಾದ್ ಈತುವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ತುಡರ್ ಪರ್ಬೊದ ಪಾಡ್ಯದಾನಿ ಸುರು ಆಯಿನ ಈ ನಲಿಕೆ ಪರ್ಬ ಮುಗ್ಗಿನೆಟ್ಟ ಪಗೆಲ್‍ಡ್ ನಲಿಕೆ (ಪಾಣ) ಜನಾಂಗದಕುಲು ಈ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಪುವೆರ್. ಗ್ರಾಮೊದ ಗುತ್ತು ಇಲ್ಲರ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಮಾಂತ ಇಲ್ಲಗ್ಲಾ ಪೋಪೆರ್. ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡ್ ಪೋಯಿನಲ್ಪ ಮೊಕುಲೆಗ್ ಅರಿ, ಎಣ್ಣೆ, ಉಪ್ಪು, ಮುಂಚಿ ಇಂಚ ದಾನೊದ ರೂಪೊಡ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
## ಅಯ್ತ ಆಪಿನ ಪೊರ್ಲು
ಮಾಂಕಾಳಿ ನಲಿಕೆಡ್ ಒರಿ ನಲಿಕೆದಾಯೆ ಇಪ್ಪುವೆ. ಪಾಲೆರ್ದ್ ಮಲ್ದಿನ ಮುಕವಾಡೊನ್ ಮೋನೆಗ್ ಕಟ್‍ದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಕವಾಡೊಡು ಕಣ್ಣ್, ಮೂಂಕು, ನಾಲಾಯಿ ಪಿದಯಿ ಪಾರ್ದಿನ, ನಾಲಾಯಿಗ್ ಮಂಜೊಲ್, ಕಪ್ಪು, ಪಚ್ಚೆ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಲಾ ಪೂಜುವೆರ್. ನಲಿಪುನಾಯೆ ಸೀರೆದ ನೆರಿಗೆನ್ ಪಾರ್ದ್ ಸೊಂಟೊಗು ತುತ್ತುದಿಪ್ಪುವೆ. ಕಾರ್ಗ್ ಗಗ್ಗರ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಮೈಕ್ ದೊಗಲೆ ಅಂಗಿ ಪಾರ್ದ್ ಮುಚ್ಚಿದುಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಕವಾಡೊದ ಪಿರೋರ್ದ್ ಒಂಜಿ ಸೀರೆದ ಸೆರಂಗ್ ಬುಡ್ದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಮುಕವಾಡ ದೀದಿಪ್ಪುನ ಜನೊತ್ತ ಬೆರಿಕ್ಕ್ ಇಡೀಕ ಮುಚ್ಚುಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮುಕವಾಡೊನು ಮೋನೆಗ್ ಕಟ್ಟಂದೆ ರಟ್ಟ್ ಕೈಟ್ ಮೋನೆದ ಎದುರು ಪತೋನ್ವೆರ್.

## ಮಾಂಕಾಳಿ ಕುಣಿತದ ಶೈಲಿ
ಪದ ಪನೊಂದು ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪಜ್ಜೆನ್ ಪಾಡೊಂದು ನಲಿಪುನಾಯೆ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆ. ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟುನಾಯೆ ಮೆಲ್ಲನೆ ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದುಪ್ಪುವೆ. ಕೈಟ್ ಮುಕವಾಡೊನ್ ಪತೊಂದಿಪ್ಪುನೈರ್ದಾವರ ನಲಿಪುನಾಯೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಪಜ್ಜೆ ದೀವರೆ ಆಪುಜಿ. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡ್ ತುಲುಟ್ಟ್ ಪದೊನ್ ಪನೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. ಊರುಡ್ ಸಿರ್ಕ್ ಸಂಕಟೊಲು ದೂರ ಆದ್ ಗಟ್ಟೊದ ಮಿತ್ತ್ ರ್ದ್ ಮಾಂಕಾಳಿ ಜತ್ ದ್ ಬರ್ಪೆರ್ ಮನ್ಪುನ ನಂಬುಗೆ ಜನಕುಲೆಗ್ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನಲಿಕೆ ಜನಾಂಗ ಬುಕ್ಕ ಮೇರ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ದೈವಸ್ತಾನೊ, ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್, ಗ್ರಾಮೊದ ಇಲ್ಲ್‌ಲೆಗ್ ಪೋದ್ ಆಟಿಕಳೆಂಜ ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುವೆರ್. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆದ ದಿನ ಮಾಂಕಾಳಿ ನಲಿಕೆ ಕಡೇತ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು.  ಮಾಮತ ದಿನ ಒಟ್ಟಾತಿನ ಬಾರ್, ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ, ಉಪ್ಪು, ಪುಲಿ, ಮಜ್ಜಿ, ಮುಂಚಿನ್ ಸಿಲ್ಲದ ಬರೀಟ್ ಬಲಸುವೆರ್, ಅವೆತ್ತ ಎದುರು ಮಾಂಕಾಳಿದ ಮುಕವಾಡೊನ್ ದೀದ್ ಊರುದ ಮಾರಿನ್ ಪೋರೆ ಪ್ರಾರ್ತನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅಂಚನೆ ಮುಕವಾಡೊನ್ ದೆತ್ ದ್ ಸುದೆಟ್ಟ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಇಂಚ ಊರುದ ಮಾರಿ ಪೋವಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ನಟ್ಟೊನ್ವೆರ್.
## ನಿಯಮೊಲು
ಮಾಂಕಾಳಿ ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುನಕ್ಲೆಗ್ ಅವೆತ್ತನೇ ಆಯಿನ ವಿದಿ ನಿಯಮೊಲು ಇಪ್ಪುವ. ಅವೆತ್ತ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ನಲ್ಕೆದಕುಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಾಣ ಜಾತಿದಕುಲು ತಂಕ್ ನಿಗದಿ ಆಯಿನೈರ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಪೋಪುಲೆಕ ಇಜ್ಜಿ. ತನ್ನ ಇಲ್ಲರ್ದ್ ಏಸ ಪಾರ್ದ್ ಸುರೂಕು ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್ ಬುಕ್ಕ ತಂಕ್ ನಿಚ್ಚಯ ಮಲ್ದಿನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಈ ವ್ಯವಸ್ತೆಡ್ ದಾಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಆಂಡ ಗ್ರಾಮೊದ ದೇವೆರೆಗ್ ತಾರಾಯಿನ್ ತಪ್ಪುಕಾಣಿಕೆದ ರೂಪೊಡು ಕೊರುಡಾಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಮಾಂಕಾಳಿ ದೇವೆರೆನ ಏಸೊನ್ ಪಾಡೊಂದು ಪಗೆಲ್ಡ್ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋಪಿನ ಅವಕಾಶ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ರಾತ್ರೆ ಪೋಪಿಲೆಕ ಇಜ್ಜಿ. ಸಾಗೊಲಿ ಮಲ್ದಿನ ಜಮೀನ್ದಾರೆರೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಅವ್ವೇ ಊರ್ದ ಪಾಣರ ಸಿರಿವಂತ ವರ್ಗೊದಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದು ದಾಣೊದ ರೂಪೊಡ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಲ್ಪಿನ ಆಚರಣೆ ಉಮದು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ದಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪೊಲಾ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024
ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್ ಬಾಸೆ

**ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್** ಕೇರಳೊದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆದ ನಿಲಂಬೂರ್ ಕಣಿವೆದ ಗುಡ್ಡೆ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್ ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನೊ ಪಾತೆರುನ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ಅಗ್ಲ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಗುಡ್ಡೆಕಾಡ್‍ದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಕಾಯೊದಗ್ಲ್.   ಕಣಿವೆದ ಸುದೆತ ಕೈತಲ್ದ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಗುಹೆಕ್ಲೆ ನಿರೆಲ್ಡ್ ಬದ್ಕ್‌ಬೆರ್.  ಕೆಲವು ಬಾಸೆದ ತಜ್ಞೆರ್ ಈ ಬಾಸೆನ್ ಬಿನ್ನೊಂದ್ ಲೆಕ್ಕಪಾಡ್ದೆರ್. ಅಗ್ಲೆನ ಬಾಸೆ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಳಂ ಮಿಸ್ರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಅಗ್ಲೆನ ದಿನೊನಿತ್ಯೊದ ಬದ್ಕ್‌ಡ್ ದುತ್ಯೊತ್ತೊ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಗಾಒರ್ಲು, ಇಲ್ಲ್‌ದ ಸೊತ್ತುಲು, ಉಪಕರಣೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬೋಂಟೆದ ಆಯುದೊಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್.  ಅಗ್ಲೆನ ಮಲ್ಲ ತೆನಸ್ ಅರಿ.  ಅಗ್ಲ್ ಕಾಡ್ ಬೇರ್‌ಲು, ಗೆಡ್ಡೆಲು, ಬಿತ್ತ್‌ಲು, ಪರ್ಂದ್‍ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಸೊದ ತೆನಸ್‌ಲೆನ್ಲಾ ಗಳಸವುವೆರ್.   ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್ ಸಮುದಾಯೊಗು ಕಾಡೇ ಮಲ್ಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊ.  ಮೇವು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೋಂಟೆ ಉಂದು ಮೂಜಲ ಮಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಲು.  ಗಿರಿಜನ ಸಾಕಾರೊ ಸಂಗೊಡು ಎಲ್ಯ ಕಾಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರೊನ್ನ ಮೂಲಕೊ ಅಕ್ಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸೊತ್ತುಲು ಅಗ್ಲೆಗ್ ತಿಕುಂಡು.

ಚೋಳನಾಯ್ಕನ್‌ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ೨೦೦ಡ್ದ್ ಕಡಮೆ ಜನೊಕ್ಲೆ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊ.  ಅಗ್ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಬಾಗೊದ ಜನೊ ಗುಹೆಲೆಡ್, ಕಲ್ಲ್‌ದ ಬಾಂಜಾರ್‌ಲೆಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒರಿನಗ್ಲ್ ತತ್ಕಾಲೊದ ಸೊಂತೊ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನಟ್ ಬದ್ಕ್‌ಬೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕೊಯಾ ಬಾಸೆ

**ಕೊಯಾ** ಪನ್ಪುನವು ಮದ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಪಾತೆರುನ ಗೊಂಡಿ ಬಾಸೆ - ಕುಯಿ ಬಾಸೆಲೆ ಗುಂಪುದ ದಕ್ಷಿಣ-ಮದ್ಯೊ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಉಂದು ಕೊಯಾ ಜನೊಕ್ಲೆ ಸ್ತಳೀಯ ಬಾಸೆ. ಇಂದೆನ್ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಗೊಂಡಿ ಬಾಸೆದ ಉಪಬಾಸೆಂದ್ ವಿವರಿಸಬೆರ್. ಆಂಡ ಉಂದು ಗೊಂಡಿ ಉಪಬಾಸೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಒರಿಯಡ್ದೊರಿಯಗ್ಪ ಅರ್ತೊ ಆಪುಜಿ.

ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ರಂಪಚೋಡವರಂದ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಟ್ರೈಬಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಡ್ (ಐಟಿಡಿಎ) ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ ಕೊಯಾ. ಐಟಿಡಿಎ, ಕೋಟಾರಾಮಚಂದ್ರಪುರಂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆ; ಐಟಿಡಿಎ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಖಮ್ಮಮ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭದ್ರಾಚಲಂ; ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್ದ ಸುಕ್ಮಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗೊ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿಸ್ಸಾದ ನೈಋತ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಲ್ಕಾನ್‌ಗಿರಿಡ್ ಕೊಯಾ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.

ಕೊಯಾನ್ ಒರಿಯಾ, ತೆಲುಗು ಲಿಪಿ, ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ ಅತ್ತಂಡ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಡ್ ಬರೆತ್‌ನೆ. ಸಾತುಪತಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀಲು ಕೊಯಾ ಬಾಸೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಗಳಸ್ಯರ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಆಯಿನ ಲಿಪಿನ್ ಬುಲೆಪಾದೆರ್. ೨೭೦,೯೯೪ ನೋಂದಾಯಿತ ಸ್ತಳೀಯ ಬಾಸೆಕೆರಿತ್ತಿನ ಈ ಬಾಸೆ ೧೯೯೧ನೆ ಭಾರತೊದ ಜನಗಣತಿಡ್ ೩೭ನೇ ಸ್ತಾನೊಡುಂಡು.  ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರೊಡ್ದ್ ಅಪ್ಪೆಬಾಸೆದ ನಿಲೆಟ್ ದಿಂಜ ಬಾಸೆಲೆ ಶಿಕ್ಷಣೊದ ಲೇಸ್‌ದ ನಿರೆಲ್‌ಡ್ ಕೊಯಾ ಬಾಸೆಡ್ ಓದುನ ಬೂಕುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಯಾ ಜನೊ ವಾಸೊಡಿಪ್ಪುನ ೫೦ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಲೆನ್ ಕಟ್ಟ್‌ದೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ರಾವುಲಾ ಬಾಸೆ

ಸ್ತಳೀಯವಾದ್ *ಯೆರವ* ಅತ್ತಂಡ *ಆದಿಯನ್* ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ **ರಾವುಲಾ**, ಕರ್ನಾಟಕ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇರಳೊದ ಆದಿಯಾರ್ ಪಾತೆರುನ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಇಂದೆನ್ ಬಾಸೆಲೆ ಸಾಸ್ತ್ರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ ಜನಗಣತಿ ರಡ್ಡೆಡ್ಲಾ *ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲೆ* ವರ್ಗೊಡು ವಿಬಾಗಿಸದೆರ್. ಅಮಡಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಬಾಸೆ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೊಡವ ಬಾಸೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೇತೆ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ದ್ ಗುರ್ತಿಸವುನ ದಿಂಜ ವಿಸೇಸೊನ ತೋಜಾವುಂಡು.  ಇಂದೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಡಡ್ ೨೫,೦೦೦ ರಾವುಲೇರ್ (ಸ್ತಳೀಯವಾದ್ ಯೆರವ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಬುಕ್ಕೊ ಕೇರಳೊದ ಪಕ್ಕೊದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ೧,೯೦೦ ರಾವುಲೇರ್ (ಸ್ತಳೀಯವಾದ್ಯ ಆದಿಯನ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಪಅತೆರ್ಬೆರ್. 'ಯೆರವ' ಪನ್ಪುನ ಪದೊ  ಕನ್ನಡೊದ *ಯೆರವಲು* ಪನ್ಪುನ ಪದೊಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ಂಡ್.

## ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ
ಆದಿದ ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೊಟ್ಟಿಗೆ ಮಲಯಾಳಂನ್ ಹೋಲುಂಡು. 

* /ɪ,ə,ʊ,ɔ/ ಬುಡ್‌ತ್ ಮಾತ ಸ್ವರೊಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೊ ವಿಸ್ತಾರೊನು ತೋಜಾವುಂಡು.

### ವ್ಯಂಜನolu

## ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕೊ ನೆಲೆ
ಶರೀಫ್ ಈಸಾ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ನಿರ್ದೇಶನೊ ಮಲ್ತ್‌ನ 'ದಯಾಬಾಯಿ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ **ಕಾಂತನ್ ದಿ ಲವರ್ ಆಫ್ ಕಲರ್** ಸಿನೆಮೊ  ರಾವುಲಾ ಬಾಸೆದ ಸುರೂತ ಬಾಸಾ ಸಿನೆಮೊ. ಬರಹಗಾರೆ ಸುಕುಮಾರನ್ ಚಲಿಗಢ ಆರ್ ರಾವುಲಾ ಬಾಸೆಡ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾಯಿನ ಕಬಿತೆಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ಕೇರಳೊದದ ಸುರೂತ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಪಿಕೆ ಕರಿಯನ್ ರಾವುಲಾಡ್ ಆರೆನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ **ಒರು ರಾವುಲಂತೆ** ಬರೆತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಬಾಸೆ

**ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ**, ಅತ್ತಂಡ **ಚೆಟ್ಟಿ**, ಭಾರತೊದ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ಇಂದೆನ್ ಭಾರತೊದ ಕೇರಳೊದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಯನಾಡನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯೊದಗ್ಲ್ ಪಾತರ್‌ಬೆರ್.  ಉಂದು ಗೌಡರ್‌ ಸಮುದಾಯೊದಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ 62-76% ಶಾಬ್ದಿಕ ಹೋಲಿಕೆನ್, 65% ಜೆನ್ ಕುರುಂಬ ಬುಕ್ಕೊ 52% ಕನ್ನಡದೊಟ್ಟುಗೆ ಹೋಲಿಕೆನ್ ಹೋಂದ್ಂಡ್. ಇಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊ ಕೈತಲ್ದ ಅಗತ್ಯೊದ ಬಾಸೆ.  ಹಾಗೇ ಅಗ್ಲೆನ ಬಾಸೆ ಬಡಗನ್ಲಾ ಹೋಲುಂಡು.,

ಆಂಡಲಾ ಭಾರತೊದ 1951 ನೆ ಜನಗಣತಿದ ಬಾಸೆಲೆ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ವಯನಾಡ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಕ್ಯೆದ 87.5% ಜನೊ ಮಲ್ಯಾಳಿ ಬಾಸೆದಗ್ಲಾದಿತ್ತೆರ್.  ಆಂಡ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಕೇವಲ 6.2% ಜನೊ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ ಬಾಸೆಂದಿತ್ತೆರ್.  ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಅತ್ತಂಡ ಚೆಟ್ಟಿ ಪಪನ್ಪುನವು ಭಾರತೊದ ಕನ್ನಡೊದ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ.  ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ ಕೇರಳೊದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯದಗ್ಲ್ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.  ಪಚ್ಚೆಪಜಿರ್ ಕಾಡ್ದ ಪೊರ್ಲುದ ಜಾಗೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಹಲ್ಮೆನೊದ ಗಾಳಿದ ಈ ಜಾಗೆನ್ ಕೇರಳೊದ ಊಟಿಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಚಿಟ್ಟಿ/ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯೊ ಅತ್ತಂಡ ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ಸಮುದಾಯೊ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಬುಕ್ಕೊ ಧರ್ಮನಿಸ್ಟ ಹಿಂದೂಲು. ವಯನಾಡ್‌ಡ್ ಪೊರ್ಲುದ ನೀರಜರಿ, ಅತ್ತಂದೆ ಕರಾಪುಳ ಅಣೆಕಟ್ಟ್, ಪೂಕೊಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ಲಾಡ್ ಸರೋವರೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಚೀಂಗಾರಿ ರಾಕ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಸೆಂಟರ್ ಉಂಡು.  ಬುಕ್ಕೊ ತೂವೊಡಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಲು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್