open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್

## ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್‌

ಪೊಣ್ಣು ಮದ್ಮೆ ಆದ್ ಬಂಜಿನಾಲಾದ್ ಆಲ್ ಪೆದ್ದಿ ಬುಕ್ಕೊದ ಸಮಯೊಗು ಅಲೆಗ್ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ನೆಕ್ಕ್ 'ಬಾಣಂತಿ\ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾಲೆ ಪೆದ್ದಿ ಸಮಯೊಗು ಅಪ್ಪೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಮರ್ದ್ ಗ್ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು 'ಬಾಣಂತಿ ಮದ್ದು'  ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.   ಮದ್ಮೆ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಜಿನಾಲಾಯಿ ಪೊಣ್ಣು  ಒಂಜಿ ಜೀವೊನೊ ಒಂರ್ಬ ತಿಂಗೊಲು ಮುಟ್ಟ ಬಂಜಿಡ್ ತುಂಬೊಂದ್ ಐಕ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಪಲ್. ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಜೀವೊನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪು   ಪೊಣ್ಣನ ಜೀವ ಕುಂದಂದಿಲೆಕ್ಕ  ಬೋಡಾಪಿನ ಅನುಪಾನೊನ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ತೆನಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರ್ದ್ ದ ರೂಪೊಡು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಈ ಅನುಪಾನೊನು ಮಲ್ಪೆರೆಲ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸರಿಯಾಯಿಯನ ಕಾಲೊಡು ಸರಿಯಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ಕೊರೊಡಾಪುಂಡು. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೆರ್ ಅಕ್ಲೆ ಅಲ್ಮೊಗೊಡ್ ಆಯಾಯ ಕಾಲೊಗು ಕೊರೊಂದಿತ್ತಿನ ಮರ್ದ್ ಗ್  ವಿಶೇಷವಾದ್ 'ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್' ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮರ್ದುಲು.

## ಮರ್ದ್‌ದ ವಿದೊಕುಲು

* ತೇವು ಅಡ್ಪುನು
* ಬೊಲ್ಲುಲ್ಲಿ ಮರ್ದ್
* ಪಲದೆ
* ಕೋರಿದ ಸೂಪ್
* ಪಜಿ ಮರ್ದ್
* ಗಸಿ ಮರ್ದ್
* ಸುಕುನುಂಡೆ ಮರ್ದ್
* ಮೆತ್ತೆ ಅಡ್ಪುನು
* ಮಣ್ಣಿ
* ಬಜಿಲ್‍ದ ಮರ್ದ್
* ತೆತ್ತಿದ ಪೊಲದ್ಯ
* ನೀಲಿ ತಪ್ಪುದ ಎಣ್ಣೆ( ಮೈಕ್ ಪೂಜೆರೆ)
## ನೀಲಿ ತಪ್ಪುದ ಎಣ್ಣೆ
ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಲೆಗ್ ಪೂಜೆರೆಗ್ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆಗ್ ನಿರುಳ್ಳಿ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್ದ್ ಪೂಜುವೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಎಣ್ಣೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ನೀಲಿ ತಪ್ಪುದ ಎಣ್ಣೆ ಒಂಜಿ. ನೀಲಿ ತಪ್ಪುಡು ನೀಲಿಬೃಂಗಾದಿ ಹೆರ್ ಆಯಿಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಎಣ್ಣೆ ಬರ್ಪುಂಡು ಉಂದು ಮರ್ದ್ದ ಎಣ್ಣೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ನೀಲಿ ತಪ್ಪುದ ಗುರ್ತ ಇತ್ತ್ಂಡ ನಮಲಾ ಇಲ್ಲಡೆ  ಈ ಎಣ್ಣೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. 
* ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲು
ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ, ಜೀರ್ದರಿ, ಕೆಂಪು ಬೇರ್, ನೀಲಿ ತಪ್ಪು ( ಉಡುಪಿದಂಚಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು, ಪುಳಿತ್ತ ಎರತ್ತಲೆಕ್ಕ ರೂಪು ಇತ್ತ್ ದ್ ಆತ್ ದಪ್ಪ ಇಜ್ಜಿ. ನೆತ್ತ ದೈ ಬುಳೆಯರೆ ಬುಡುಂಡ ೫ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಬುಳೆವುಂಡು. ಸದಾಪುಷ್ಟ ಬೀಜದ ಲೆಕ್ಕ ಕೋಡು ಆಪುಂಡು. ಎಣ್ಣೆ ಕೊದ್ಯನಗನೇ ಎಣ್ಣೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು. 
* ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ 
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಹಳ್ಳಿಮರ್ದ್
ಪೆನ್

ಪೆನ್ ಬರೆಪಿನ ವೊಂಜಿ ಸಾಧನೊ. ವೊಂದೆನ್ ಮಾತೆರ್ಲ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೆನ್ನನ್ ವೋಲಾ ಬೂಕಡ್ ಬರೆಯರೆ ಆಪುಂಡು. ಪೆನ್ನೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆ ಉಂಡು ಬಾಲ್ ಪೆನ್, ಶಾಯಿದ ಪೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜೆಲ್ ಪೆನ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಪೆನ್ನನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ದಿನ ಜನಕುಲೆ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಪೆನ್ನಗ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಉಂಡು.
ಪೆರಂಪಳ್ಳಿ

**ಪೆರಂಪಳ್ಳಿ** ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕಿನ್ನ ಊರು. ಈ ನಾಡ್ಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಡಿನ ಮಸ್ತ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಅವು ಪಂಡ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತಾಂಗೋಡು ಸುಬ್ರಮ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೇವೆರನ ದೇವಸ್ಥಾನಲಾ ಉಂಡು. ಈ ಊರುಡ್ ಚರ್ಚ್‍ಲಾ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲಾ ಉಂಡು.

ಸುವರ್ಣ ತುದೆತ ಬದಿಟ್ ಈ ಊರು ಉಂಡು. ಈ ಊರುಡ್ ಕ್ರಷಿ ಮಲ್ಪೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಜನಕುಲ್ ಉಲ್ಲೆರ್.ಮುಲ್ಪ 'ಯುವಕ ಮಂಡಲ' ಪನ್ಪಿನ ಸಂಘಲಾ ಉಂಡು. ಈ ಸಂಘದಗುಲು ಜೋಕ್ಲೆನ ಅಭಿರುಚಿನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪೆರೆಗ್ ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕರಾಟೆ ತರಭೇತಿನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಯೋಜನೆನ್ ಕೈಗೊಳ್ಳುದೆರ್. ಈ ಊರುಡು ತಾರೈದ ಮರ ಬುಕ್ಕೊ ಬಜ್ಜಯಿದ ಮರತ ತೋಟಲು ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಪೆರಡೆ

ಕೋರಿಲೆಡ್ ಅಣ್ ಕೋರಿಗ್ ಪೂಂಜೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನು ಅಂಚನೆ ಪೊಣ್ಣು ಕೋರಿಗ್ ಪೆರಡೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪೆರಡೆ ತೆತ್ತಿ ದೀದ್ ಕಾಪುಗು ಕುಲ್ಲುದು ಕಿನ್ನಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಆ ಕಿನ್ನಿಲೆನ್ ಬಾರಿ ಜಾಗ್ರ್‌‌ತೆಡ್ ಸಾಂಕುಂಡು.ಪೆರಡೆ ಕಿನ್ನಿ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಅಯಿನ್ ಲಾಕಿ, ಪೆರಡೆ ಲಾಕಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಲಾಕಿ ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಡು ಗಲಸುವೆರ್.

## ಜಾತಿಲು
ಕೋರಿಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಊರುದ ಪೆರಡೆಲು ಮಾತ್ರ ಕಾಪುಗು ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಕಿನ್ನೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವ. ನಮ ಪಾರ್ಮ್‌ದ ಕೋರಿ ಪನ್ಪುನವು ಕಾಪುಗು ಕುಲ್ಲುಜ. ತೆತ್ತಿ ದೀಪ ಆತೆ.
* ಕಾಡ ಕೋರಿ/ಕಾಟ್ ಕೋರಿ
* ಊರ ಕೋರಿ
* ಬ್ರಾಯಿಲರ್
* ಟೈಸನ್
* ಗಿರಿರಾಜೆ

## ಪೆರಡೆದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಗಾದೆಲ್
# ಪೆರಡೆ ಒಕ್ಕುನೆ ಕಿನ್ನಿದ ಮುದೆಲ್‌ಗೆ
# ಪೆರಡೆ ಒಕ್ಕುನೆ ಬಂಜಿದ ಅಡಿಕ್ಕೆ

## ಪೆರಡೆದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಎದುರು ಕತೆಕ್ಕುಲು
# ಕಾಡ್‌ಡ್‌ಡೆ, ಊರುಡುಡೆ, ಕಡಲ್‌ಡ್‌ಡೆ ದಾದವು?
ಕಾಡ್‌ಡ್ ಕನಪಡೆ, ಊರುಡು ಪೆರಡೆ, ಕಡಲ್‌ಡ್ ಬಂಗುಡೆ-

## ಪೆರಡೆನ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಟ್ ಮಾಲ್ಪನ ಉಪಯೋಗ
# ತುಳುನಾಡ್‍ಟ್ ಮಾಲ್ಪುನ  ಆರಾಧನೆಡ್ ಉಂಡು.
# ಭೂತೊಗ್ ಬಲಿ ಕೊರಿಯಾರ ಮಾಲ್ಪುವೇರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ವರ್ಗೊ:ಪಕ್ಕಿಲು
ಪೆರ್ಡೂರು

**ಪೆರ್ಡೂರ್** ಉಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರ್. ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಹಿರಿಯಡ್ಕಡ್ದ್ ಹೆಬ್ರಿಗ್ ಪೋಪುನ ಸಾದಿಡ್ ಈ ಊರು ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಪೆರ್ಡೂರು ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬರ್ರೆಗ್ ಪುರಾಣೊಡು ಒಂಜಿ ಕಥೆ ಉಂಡು. 
ಪಿಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪೆತ್ತದ ಕಥೆ ಉಂಡು. ಪೆರುಂಡ್ ಪನ್ಪುನೈರ್ದ್ ಪೆರ್ಡೂರು ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಶ್ರೀ ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮೂಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಆಯಿನ ದೇವಾಲಯ ಆದ್ ಉಂಡು. ಈ ದೇವೆರೆಗ್ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆ. ಮಸ್ತ್ ಘಟನೆಲೂ ಪೂರ ಉಂಡು. ಪೆರ್ಡೂರುಡ್ ಜಾತ್ರೆ ಮಸ್ತ್ ವಿಜೃಂಭಣೆಡ್ ಅಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಪೂಕರೆ

**ಪೂಕರೆ** ಪನ್ಪಿನವು ತುಳುವೆರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿತ ಬೆನ್ನಿದಪಗ ನಡಪುನ ಕ್ರಮೊ. ಕಂಬುಲ ಆಚರಣೆ ಮಾಲ್ಪುನಲ್ಪ ಕಡೆತ್ತ ಪೂಕರೆ ಪಾಡುವೇರ್.

## ಚರಿತ್ರೆ
#ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನ ಕಂಡೊ ಮಸ್ತ್ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಉಂಡು. ಅವು ಭೂತೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಕಂಡೊ. ಅಲ್ಪ ಕಂಬುಲೊ, ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ ಮಲ್ಪೊಡುಂದ್ ನಡ್ ಬತ್ತ್‌ನವು.
#ಕಂಡೊಡು ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಅನಾದಿ ಕಾಲೊಡ್ದೇ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಕ್ರಮ. ಮಾತಾ ಕಂಡೊಗುಲಾ ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಿ. ದೇವೆರೆ ಕಂಡೊ ಪನ್ಪಿನ ಪೆರ್ಮೆ ಪಡೆಯಿನ ಊರುದ 'ಉಲ್ಲಾಯ ಕಂಡೊ'ಗು ಮಾತ್ರ ಪೂಕರೆ ಪಾಡುವೆರ್.
#ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನ ಉಚ್ಚಯೊನು 'ಕಂಡೊದ ಕೋರಿ' ಅತ್ತ್‌ಂಡ 'ಕೋರಿ ಕಂಬುಳ' ಅತ್ತ್‌ಂಡ 'ಕಂಬುಲ ಕೋರಿ' ಇಂಚಿನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
#ಬಾರೆ ಪಾಡುನ ಕಂಬುಲ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನ ಕಂಬುಲ ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆ ಉಂಡು.
#ರಡ್ಡ್ ಕ್ರಮೊಲಾ ನಡಪುನ ಏಣೆಲ್ ಬೆನ್ನಿ ಮುಗಿದ್ ಸುಗ್ಗಿದ ನೇಜಿ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಆಪುಂಡು.
#ಕೆಲವು ಕಂಡೊಡು ಬಾರೆ ನಡ್ಡ್ ಕೈ ಮುಗಿಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಕಂಡೊಡು ಊರ್‌ದಕುಲು ಸೇರ್‌ದ್ ಪೂಕರೆ ಪಾಡುವೆರ್. ರಡ್ಡ್ ಕ್ರಮೊಟ್ಟುಲಾ ಆಯಾ ಕಂಡೊನು ಪವಿತ್ರೊಂದ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿವೆರ್.

## ನಂಬಿಕೆ
#ಪೂಕರೆದ ಕಂಡೊಲೆಗ್ ಸೂತಿಕದಕ್ಲ್ ಜಪ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಲಾ ಉಂಡು.

## ಪೂಕರೆದ ಸ್ವರೂಪೊ
#ಪೂಕರೆ ಪಂಡ ಅವೊಂಜಿ ತೇರ್‌ದ ಲೆಕೊ. ಒಂಜಿ ಪೂಕರೆ ಸುಮಾರ್ ಮುಪ್ಪೊ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಕಂಬ ನಡುಟು ಆಧಾರವಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿತ ಸುತ್ತಲ ತಿರ್ತ್‌ರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಮುಟ್ಟ ಕಂಗ್‌ದ ತಲಕೆಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಕತ್ತೆರಿದ ಮೂಜಿ ಕೋಂಟುದ ಅಟ್ಟೆಲೆನ್ ಒಂಜೆಗೊಂಜಿ ಜೋಡಿತೊಂದು ತೇರ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಪುಲ ಪೂ, ತೇರ್ ಪೂ, ಅಬ್ಬಲ್ಲಿಗೆ ಪೂ, ಚೆಂಡ್ ಪೂ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪುರ್ಪೊಲೆಡ್ ಐತ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 'ಕಂಡದ ಕೋರಿ ಕಂಬುಲ' ಆಪುನ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ದೂರೊಡು ಈ ಬೇಲೆ ಆವೊಂದುಪ್ಪುಂಡು.

## ಆಚರಣೆ

#ಎಡ್ಡೆ ದಿನ ತೂದು ಕಂಬುಲದ ಕುದಿ ದೀಡ್‌ಪೆರ್. ಆನಿಗಾನಗ ಕಂಡ ಅಡತ್ತ್‌ದ್, ಪುಣಿ ಪೂಜಿದ್ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಸುಗ್ಗಿದ ನೇಜಿಗ್ ಕಂಡೊದ ಕೋರ್‌ದ್ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಕಂಬುಲದಾನಿ ಎಡ್ಡೆ ಗಳಿಗೆಡ್ ಊರುಡ್ ನಿಗಂಟ್ ಆಯಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಎರುಬಂಟಗ್ ಕೋಲ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಪಾರಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ಊರ್‌ದಕುಲು ಕೋಲೊದ ಎಚ್ಚಿಡ್ ಡಿಬ್ಬನೊಡು ಕಂಡೊದಾಡೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್.
#ಪಠ್ಯೊ:೧ - ಪೂಕರೆನ್ ಕಂಡೊಗು ಜಪುಡಾವುನೆಕ್ ದುಂಬು ಮಜಲ್‌ಡ್ ಪೂಕರೆ ಒಯ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಅಪಗ ಕಂಡೊಡು ಎರ್ಲೆನ್ ಗಿಡರ್‌ದ್ ಕಂಬುಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಪೂಕರೆನ್ ಕಂಡೊಗು ಜಪ್ಪುಡಾವೆರ್. ಸಮ್ಮಂದ ಪಟ್ಟಿನ ಜನೊಕುಲು ಪೂಕರೆನ್ ತುಂಬೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಂಡೊದ ನಡುಟು ದೀಡ್‌ನ ಬಂಡಿದ ನಡುಕು ಅವೆನ್ ಊರ್‌ದ್ ಕೊಡಿ ಏರಾವೆರ್.
#ಪಠ್ಯೊ:೨ - ಪೂಪಕರೆದ ಬಂಡಿನ್ ಮಜಲ್‌ಗ್ ದುಂಬೇ ಕನತ್‌ದುಪ್ಪುವೆರ್. ಅಲ್ಪನೇ ಪೂಕರೆನ್ ಬಂಡಿಡ್ ಉಂತಾದ್, ಇಡೀ ಬಂಡಿದೊಟ್ಟಿಗೆ ಪೂಕರೆ ಒಯ್ತಂದೇ ಕಂಡೊಗು ಜಪ್ಪುಡಾವೆರ್. ಕಂಡೊದ ನಡು ಮುಟ್ಟ ತೇರ್ ಒಯ್ತಂದು ಪೋದು ಅಲ್ಪ ನಿಗಂಟ್ ಆಯಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಉಂತಾವೆರ್. ಕದಿನೊದ ಅಬ್ಬರ, ತಾಸೆ, ತೆಂಬರೆ, ನಾಗಸ್ವರೊತ ಗೌಜಿಡ್ ಅಲ್ಪ ಜಾತ್ರೆದ ಕಲೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಡೀ ಉತ್ಸವ ಬೆನ್ನಿದ ಆರಾಧನೆ ಆಂಡಲಾ, ಅವ್ವೊಂಜಿ ಪವಿತ್ರ ದೈವ ಕಾರ್ಯದ ರೂಪೊಡೇ ನಡಪುಂಡು.
#ಕಂಡೊಗು ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಆ ಕಂಡೊಡು ಎರ್ಲೆನ್ ಗಿಡರುನ ಕ್ರಮ ಆದಿ ಕಾಲೊಡು ಸುರು ಆಂಡ್. ಅವ್ವೆನೇ ಕ್ರಮೇಣ 'ಕಂಬಳ' ಪನ್ಪಿನ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆ ಆದ್ ಬದಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಐತಿಹ್ಯ ಉಂಡು.

## ಪೂಕರೆದ ಪದೊ
ನಮೊನ ಉಲ್ಲಾಯ ದಂಡ್‍ಗು ಪೋತೆರ್
ದಂಡ್‍ಡ್ದ್ ಬನ್ನಗ ಗಿಂಡೆದ ನೀರು
ಕುಡ್ಪುಡು ಕಾಯಿ ಬಟ್ಟಲ್ಡ್ ಪೇರು
ಕೊರೈಡ್ ಸುಣ್ಣೋ ಬಂಡಿಡ್ ಪೂಕರೆ
ಕೊಂಡೊದು ಬರ್ವೆರೆ ಉಲ್ಲಾಯೆ
ಆಯೆರ್‍ಗ್ ಪೋನಗ ಆಜಿಕಟ್ಟು ಬಡು
ಈಯೆರೆಗ್ ಬನ್ನಗ ಮೂಜಿಕಟ್ಟು ಬಡು
ಕಂಪಕಂಡೊಡು ಗುಂಪು ಬಲಿಪಡ
ಪೊಯ್ಯಕಂಡೊಡು ಪೊಯ್ಯ ಬಲಿಪಡ
ಮೆಲ್ಲಪೋ ಮೆಲ್ಲ ಬಲ
ಓ … ಓ … ಓ… 
## ಮಾದರಿ ದೈವದೊ ಪಾತ್ರಿನ ನುಡಿಕುಲು

ಪೂಕರೆ ಅಚರಣೆದ ಪೊಡ್ತು  ದೈವದ ಪಾತ್ರಿನ ನುಡಿ ಇಂಚ ಉಂಡು:

"ತೊರಿತನಾಯನ ಕಾರ್ ಕಡ್ಪಡ,
ತಾಡ್ನಾಯನ ಕೊಂಬು ಪೊಲಿಪಡ,
ಕೋಪೆದ ಬಂಗಾರ್ನ್ ಕೋಪೆಗೆ ತುರಿಪೆ,
ಕೋಪೆದ ಬಂಗಾರ್ನ್ ಕೋಪೆಗೆ ತುರಿಪೆ"
ಪೂಕರೆ ಅಚರಣೆದ ಪೊಡ್ತು  ದೈವದ ಪಾತ್ರಿ  ನ ನುಡಿ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಮಾದರಿಲೆನ ರೂಪೊಡು ತೂಪೆರ್. ಊರುದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು,  ಸುಖ ಸಂತೋಷದ ವಿಷಯ ಬನ್ನಗ ತಪ್ಪು ಮಲ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಅತಿಯಾದ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರಂದೆ ಮಾತೆರೆನ್ಲಾ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಆಸೆ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಈ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪೇಂಟೆ

ಕನ್ನಡದ  ಪೇಟೆ  ಶಬ್ದೊಗು  ತುಳುಟ್ಟು  ಸಮಾನ ಪದ  "ಪೇಂಟೆ".  ಪರ ಕನ್ನಡೊಡುಲಾ ಪೇಂಟೆ ಪನ್ಪುನ ಶಬ್ಧ ಇತ್ತ್ಂಡ್.

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಬಾಸೆ
ಪೇರೊಳು

ಪೇರೆಂಗಾಯಿ, ಪೇರೊಲು, **ಪೇರೊಳು**, ಪೇರಾಂಗಾಯಿ, ಪೇರಳೆ ಇಂಚ ಲೆಪ್ಪುನ ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಪೇರಳೆ ಹಣ್ಣು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಸೀಬೆ ಹಣ್ಣು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ, ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್. ಉಂದೆತ್ತ ದೈ ಬಾರಿ ಗಟ್ಟಿದವು. ಬಾಯಿ ಬೇನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಗ್ರಗ್ ಪೇರೆಂಗಾಯಿ ದೈತ್ತ ಕೊಡಿನ್ ಮರ್ದ್ ಲೆಕ ತಿನ್‌ಪೆರ್. ಇಂದೆತ್ತ ಪೂ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಡಿ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್‌ಲೆಗ್ ಆಪುಂಡು. ಪೇರೆಂಗಾಯಿದ ಪರ್ಂದ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು.
ಪೇರಳೆ ಕಾಯಿ ಪೂರಗಲೆಗ್ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತಿನ ಪರಂದ್. ಬೇತೆ ಪರ್ಂದ್‌ಲೆಗ್ ಹೋಲಿಸಾಂಡ ಒಂತೆ ಕಮ್ಮಿ ಕಾಸ್‌ಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪರ್ಂದ್. ನೆಟ್ಟ್ ಆರೋಗ್ಯನ್ ಕಾಪಾಡುನ ಗುಣ/ಅಂಶಲಾ ಉಂಡು.

## ಮರ್ದ್ ಆದ್ ಪೇರಳೆ
ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ psidium guajaja. ಉಂದು ಪರಬೆರೆನ ಸಹಜ ಕಾಯಿಲೆ ಆಯಿನ ಮರೆವು, ದೃಷ್ಟಿಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿನ ತೊಂದರೆ, ಸಂಧಿವಾತ ಬೇನೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಮಧ್ಯಮ ಪರ್ಂದ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಶೇ.೦.೯ದಾತ್ ಕೊಬ್ಬು, ೮೪ ಕ್ಯಾಲೋರಿ, ೬೯ ಮಿ.ಗ್ರಾಂ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಪೇರೊಲುಡು ಉಂಡು. ದಿನಾಲ ಉಂದೆನು ತಿನೊಂದಿತ್ತುಂಡ ನೆತ್ತೆರುಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ನಾರ್‌ದ ಅಂಶ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಆದ್ ಮಲಬದ್ಧತೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನಕ್‌ಲ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಮಸ್ತ್ ಲಾಭ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

## ಪೇರೊಳು - ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

File:Small Guava plant 02.jpg|Small Guava plant
File:Guava ID.jpg|Strawberry Guavas in a basket
File:Guava Fruit.jpg|Guava Fruit
File:Two guava fruits.jpg|Ripe common yellow guavas
File:Guava (2880259).jpg|Guava
File:Psidium guajava 47zz.jpg|Psidium guajava 47zz
File:Psidium guajava of Tamilnadu.jpg|Psidium guajava of Tamilnadu
File:Psidium guajava flowers near Navarre St 7th Brigade Park Chermside P1210667.jpg|Psidium guajava, the yellow guava, has a handful of naturalised specimens on the edge of remnant open forest by Navarre St and revegetation areas in 7th Brigade Park. The fruits are attractive to frugivorous birds and bats.
File:Guava.png|Guava
File:Guava (Red color).jpg|Guava (Red color)


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‍
ಪೊಂಗರೆ ಮರ

ಕನ್ನಡೊಡು ಹೊಂಗರೆ ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ ಎರಿಥ್ರಿನಾ ವೆರಿಯೇಗಾಟಾ ತುಳುಟು ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.  ಪೊಂಗರೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪಿಲಿತ ಉಗುರು ಅತ್ತ್ಂಡ ಭಾರತೊದ ಹವಳದ ಮರ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪೊಂಗರೆದ ಮರತ್ತ ಗು‍ರ್ತ ಐತ ಮರ ಇಡೀ ಮುಳ್ಳು. ಆಂಡ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಮುಳ್ಳು ಇಜ್ಜಂದಿ ಪೊಂಗರೆದ ಮರ ಬುಳೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  ಮುಳ್ಳು ಇದ್ಯಾಂದಿನ ಮರನ್ ಪೊಣ‍್ಣು ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೊಂಗರೆದ ಮರಟ್ಟ್ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಐಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಮುನ್ಚಿದ ಬಲ್ಲ್ ಬುಡಿಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.

## ಪೊಂಗರೆದ ವಿದೊ

### ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಗರೆ
ಮುಳ್ಳು ಇದ್ಯಾಂದಿ ಪೊಂಗರೆನ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಲ್ಲ್ ಬುಡಿಯರ ಇಂದೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಳ್ಳ್ ಬುಡ್ದು ಬಚ್ಚಿರೆ ಬುಲೆಪ್ಪಾವೆರ್.

### ಆನ್ ಪೊಂಗರೆ
ಮುಳ್ಳು ಇಪ್ಪುನ ಬೊಂಗರೆನ್ ಆನ್ ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಬೇಲಿಗ್ ನಡಿಯರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಎಡ್ಡೆಮುನ್ಚಿ ಬಲ್ಲ್ ಬುಡ್ಪೆರ್.

## ಪೊಂಗರೆ ಮರ್ದ್
ಪೊಂಗರೆದ ಇರೆನ್ ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಳ್ಪುನಗ ಪಾಡ್ದ್ ಐತ ನೀರ್ ಬಾಲೆಲೆನ್ ಮೀಪಾರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಳ್ಪುವೆರ್.

## ಪೊಂಗರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಗಾದೆ
# ಪೊಣ್ಣು ಅಂಬೆ ಮರಟ್ಟ್ ಬಡ್ತ್‌ದ್ ಪೊಂಗರೆ ಮರಟ್ಟ್ ಜಾರ್ಯಲ್. ಇಂಚ ಪಂಡ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಬಾರಿ ಜೋರುದಾಳ್ಂದ ಅರ್ತೊ. ಪೊಣ್ಣು ಏತ್ ಜೋರುಂದು ಹೋಲಿಕೆ.
ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಮುಳ್ಳುದ ಪೊಂಗರೆ ತಿಕ್ಕೂಜಿ. ಅವು ಅಳಿಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಐತ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಒರಿಪಾರೆ ವಾಮಂಜೂರುದ ಪಿಲಿಕುಲಟ್ಟ್ ಐತ ಕೆಲವು ದ್ಯೆ ನಡ್ತೆರ್. ಐತ ಪೂವುಲ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು.
# ಅಂಬಟೆ ಮರಟೆ ಬಡ್ತ್‌ದ್ ಪೊಗರೆ ಮರಟೆ ಜಾರ್ಯಳ್. 

## ಉಪಯೋಗ
# ಪೊಂಗರೆದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಳ್ಪುವೆರ್.
# ಗುವೆಲ್ ತೋಡಾನಗ ಪೊಂಗರೆ ಮರತ್ತ ಚೌಕ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
# ಮಾರಿ ಗಿಡಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಡು ಪೊಂಗರೆ ಮರತ್ತ ಗೊಂಬೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್.
# ಪೊಂಗರೆದ ಕಾಯಿನ್ ಚೆನ್ನಮಣೆ ಕಾಯಿ ತಿಕ್ಕ್‌ಜಿಂಡ ಗೊಬ್ಬುನಗ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
# ಪೊಂಗರೆದ ಮರಟ್ ಮುಳ್ಳು ಇಪ್ಪುನೇಡ್ತಾವರೊ ಬೇಲಿಡ್ ನಡ್ಪೆರ್.
# ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ತಿನ್ಯರಾ ಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್
# ಪೊಂಗರೆದ ಮರನ್ ಮದಿಮಗ್ ಮುಕ್ಕಾರ್ ತೋರಣ ಮಲ್ಪಿಯರ ಗಳಸುವೆರ್.

## ಚಿತ್ರೊಲು

File:Erythrina variegata Blanco1.217.png|ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೊದ ವಿವರೊ
File:Erythrina variegata flower.jpg|ಪೊಂಗರೆ ಪೂ
File:Erythrina variegata kz01.jpg|ಪೊಂಗರೆ ಬಿತ್ತ್
File:Erythrina variegata (Indian coral tree) seeds, Tamuning, Guam.jpg|ಬಿತ್ತ್‌ಲು ಹಿಲ್ಟನ್ ರೆಸಾರ್ಟ್, ಗ್ವಾಮ್
File:Erythrina variegata seedling. Dededo, Guam.jpg|ಬಿತ್ತ್ ಕೊಡಿಪಾವುನೆ. ಡೆಡೆಡೊ, ಗ್ವಾಮ್
File:Coral Tree Monsoon Mallalli Falls Hassan Jun24 A7CR 01575.jpg|ಪೊಂಗರೆ ಮರ ಮಲ್ಲಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತೊ, ಹಾಸನ, ಕನಾ೯ಟಕ
File:Erythrina variegata mature tree. Hilton Resort, Dededo, Guam.jpg|ಮಲ್ಲ ಮರ ಹಿಲ್ಟನ್ ರೆಸಾರ್ಟ್, ಟುಮೊನ್, ಗ್ವಾಮ್


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಪೊಣ್ಣ ಕಟ್ಟ್

ತುಳುನಾಡ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ ತುಳುತ್ತವೇ ಆಯಿನ ರಡ್ಡ್ ಪುದರುಲು- ಪೊಣ್ಣ ಕಟ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಕಟ್ಟ್. ಉಂದೆನ್ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ ಕಟ್ಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಳಿಯಕಟ್ಟ್ಂದ್ ಪನೊಂದುಲ್ಲೆರ್ಡಲಾ ಅವು ಅಯಿತ್ತ ಪಿದಯಿದಕುಲು ಅವೆನ್ ತೆರಿಯಂದೆ ಲೆಯಿದಿನ ಪುದರುಲು.
## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪೊಣ್ಣೊಚ್ಚಿದ್ ಕೊರ್ಪಿನಿ

**ಪೊಣ್ಣೊಚ್ಚಿದ್ ಕೊರ್ಪಿನಿ** ಮದಿಮೆದ ಅಕೇರಿದ ಕಜ್ಜ, ಪೊಣ್ಣನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಮಗಳೇನ ಕೈ ಪತ್ತುದು ಆಣನ ಇಲ್ಲದಕುಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನಾ.

## ಸೋಬಾನೆ

ನಡತಿ ಮದಿಮೆಗ್ ಕೊಡ್ದಿ ಗಲೊಟು ಸೇರ್ದಿನಾ ಓ ಬಿನ್ನೆರೇ
ಉಡಲ ತುಡರ್ಗ್ ಐಸಿರಿದ ಸಿರಿ ಮಗಲೆ ದಾರೆನ್ ಮಯ್ತಯೇ
ಸಂತೆಸಿದ ಕೊಡಿ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲೆನ್ ಒಚ್ಚಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಯೆ
ಕೋಡೆ ಪುಟಿಯೊಲ್ ಸಾದ ಬಲತೊಲು ದಾಲ ತೆರಿಯಂದಿ ಬಾಲೆಯೇ..
ನಿಗಲೆ ಇಲ್ಲದ ಮುಟ್ಟಿ ಕಲ್ಲ್ನ್ ಬಲತ ಕಾರ್ಡ್ ದಾಂಟಡ್
ಅಲೆನ ಬಾಗ್ಗೆಡ್ ನಿಗಲೆ ಪುಣ್ಯೊಡ್ ಐಸಿರಿಲ ಉರ್ಕರಡ್
ಮಾಮಿ ತಮ್ಮಲೆ ಬಾವೆ ಮೈತ್ನೆ ಮಾತೆರುಲ ಒಂಜಾವಡ್
ಸುರಿಯೆ ಚಂದಿರೆ ಇಪ್ಪ ಮುಟ್ಟಲ ಐಸ್ರೊಡ್ ನನ ಬದ್ಕಡ್
ಪೊದು ಬಲ್ಲಪ್ಪೆ ಈಲ ಪೊದು ಬಲ್ಲಪ್ಪೆ


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ವರ್ಗೊ:ಮದಿಮೆ
ಪೊನ್ನಿ

ತುಳುತ ಪತ್ತೆನೆ ತಿಂಗೊಲು ಪೊಣ್ಣಿ ತಿಂಗೊಲು.

## ತುಲುತ ತಿಂಗೊಲು

## ನಂಬಿಕೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಪೊಳಲಿ

thumb|ಪೊಳಲಿ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ
**ಪೊಳಲಿ** ದೇಸ್ತಾನೊ ಉಪ್ಪುನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುಡ್ ಕರಿಯಂಗಳ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡ್, ಫಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ ಬರೀಟ್ ಉಂಡು.  ಈ ಊರು ಏತ್ ಪೊರ್ಲೊ, ಪೊಳಲಿದ "ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ" ದೇವಿಲಾ ಆತೆ ಪೊರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ಣಿಕಲ. ಈ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿ ಮಣ್ಣ್ಡ. ಈ ಮಲ್ಲ ಮೂರ್ತಿನ್ ತೂವೊಡಾಂಡ ಕುಲ್ಲುದು ಇಜ್ಜಿನ್ಡ ಬಗ್ಗ್ಧ್ ತೂವೊಡಾತೆ. ಪೊಳಲಿದ ದೇವಿನ್ ಸ್ವತಹ ರಾಜೆ ಸುರತ ತನ್ನ ಕೈಯಾರೆ ಮಲ್ಥ್ದಿನ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಐಕೆ ಮುಲ್ತ ದೇವಿಗ್ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್.

## ಪುರಾಣ
ರಾಜೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯೋನ್ ಕಳೆವೊಣ್ನಗ ಮುಲ್ತ ಕಾಡ್ಡ್ ಬತ್ದ್ ಇತ್ತೆಗೆ. ಆತ್ ಪೋರ್ತುಗ್ ಮುಲ್ತ ಕಾಡ್ಡೇ ಇತ್ತಿನ ಸುಮೇಧ ಪನ್ಪಿನ ಋಷಿಕುಲ್ ದೇವಿನ ಪೂಜೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಪಣ್ಪೆರ್ ರಾಜಡ. ಅವೆನ್ ಕೇನ್ದ್ ರಾಜೇ ಈ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ದೇವಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಐಕ್ ತನ್ನ ಕಿರೀಟೋನ್ ದೀದ್ ಪೂಜೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಶುರು ಮಳ್ಪುವೆಗೆ. ಮಸ್ತ್ ತಪಸ್ಸುಲ ಮಳ್ಪುವೆಗೆ. ಕಡೆಕ್ ದೇವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದೋಡ್ ರಾಜಗ್ ಆಯೆನ ರಾಜ್ಯ ಪಿರ ತಿಕ್ಕುಂಡ್. ಆ ಕಿರೀಟೋನ್ ರಾಜೆ ದೆಪ್ಪೆರೆ ತೂನಗ ಆಯೆಗ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಆಯಿಜೀ ಪನ್ಪೆರ್. ಆ ಕಿರೋಟೋನ್ ನಮ ಇನಿಕ್ಲಾ ಪೊಳಲಿಡ್ ತೂವೋಲಿ.

## ತಿಂಗೊಳ್ದ ಜಾತ್ರೆ

ಪೊಳಲಿದ ಜಾತ್ರೆ ಇಡೀ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಳುಡು ನಡಪುನ ಜಾತ್ರೆ. ಮಾರ್ಚ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಳ್ದ ನಡುಟ್(ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಳು) ನಡಪುಂಡು ಮುಲ್ತ ಉಚ್ಚಯೊ. ಈ ಪೊರ್ತುಗು ಆಪಿನ ಚೆಂಡು ಉಚ್ಚಯೊ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ. ದೇವಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಕ್ಕಸೆ ಬಂಡಾಸುರನ ನಡುಟ್ ನಡಪುನ ಯುದ್ಧೊದ ಪ್ರತೀಕೊ ಈ ಚೆಂಡು ಉಚ್ಚಯೊ. ದೇವಿ ರಕ್ಕಸೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆಯೆನ ಸೈನ್ಯೊನ್ ಕೆರ್ದ್ ಬೂಲೋಕೋಡ್ ಶಾಂತಿನ್ ಪಿರ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ನೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಇತ್ತೆಲ ಚೆಂಡು ಉಚ್ಚಯೊ ನಡಪುಂಡು.

## ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿ
ಮುಲ್ಪ ಜಾತ್ರೆದ ಸಮಯೋಡು ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಆಕರ್ಷಣೆ, ದೇವಿ ರಕ್ಕಸೆರ್ಣ ತರೆನ್ ಚೆಂಡು ಗೊಬ್ಯಾಲ್ ಪನ್ಪಿ ನಂಬೋಲಿಕೆ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇಸ್ಥಾನೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ
ಪೊಸಪ್ಪೆ ದೈವ

ಪೊಸಪ್ಪೆ ತುಳುನಾಡುದ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಣಿಕೊದ ದೈವ.

## ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪೊಸಪ್ಪೆ ದೈವದ ಮೂಲ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಕಡಬ ನಡುಮಜಲು ಗುತ್ತು.
ದಿ. ಗುಡ್ಡಪ್ಪ ರೈ ನಡುಮಜಲು ಗುತ್ತುಡು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ತೆನ್ಕಾಯಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರೆಟ್ಟ್ ಅಮ್ಮು, ತಿಮ್ಮು, ದೇರು, ದೇಡು ಪನ್ಪಿ ನಾಲ್ ಜನ ಮೆಗ್ಗಿ ಪಲಯಲ್ಲು ಪಡವು ಕಟ್ಟಾವೆರ್. ಕಟ್ಟುದಿ ಪಡವು ನೀರ್ಗ್ ಜಪ್ಪುಜಿ. ಆತು ಪೊರ್ತುಗು ಅಪ್ಪೆಲೆಕಂತಿ ಸತ್ಯ ಬೆರಿಯೆ ಬತ್ತ್ಂಡ್ಂದಾಂಡ ರೂಪೊಡು ಬಲಿಕೊರ್ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಂಡಿನ ನಾಲಯಿ ದೊಂಡೆದುಲಯಿ ದೀವೊಡ್ಡ ಓಮ ದೀಯೆರ್, ಬಲಿ ಕೊರಿಯೆರ್, ಓಮದ ಪುಗೆ ತೆನ್ಕಾಯಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ್ ಪತ್ತಾಲ್ ತರ್ಕೆಗ್ ಪೋಂಡು. ಪಡವು ಜಾರುಂಡು ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ್ಡ್ ಪುಗೆತ ಬೆರಿ ಪತ್ ಪೊಪುನ್ಡು. ಪತಾಲ್ ತರ್ಕೆಗ್ ಎತ್ತ್ನಗ ಯೇರಾ ಮೀರಾ ಆಪುಂಡು ಜನ ಕೂಡುವೆರ್ ತಂತ್ರಿಲಡೆ ಪೊಪೆರ್ ಬಲಿಮೆ ಕೇನುವೆರ್. ತಂತ್ರಿಲು ರಾಶಿ ದೀದ್ ತೂದು ದೈವ ಬೈದುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ದಾದ ಬೋಡುಂದು ಕೇನುವೆರ್ "ಕಂಚಿನ್ನ ತಮ್ಮನ ಮೆಂಚಿನ್ನ ಮಾಡ, ಕಾತೊನ್ನ ತಡಮೆ ಯೆನ್ಕ್ ಬೊಡು" ಪನ್ಪುಂಡು. ಓತ್ತೊಂಡೆರ್ ಜನ. ಬರ್ಪುಂಡು ಪಡವು, ಫನ್ಡಿ ಪಾತೆರದಂಚೆನೆ ದೈವ ನಂಬಿಯೆರ್ ಆಗ ಭೊಗ ಪಂಚಪರ್ವ ಕರಿಪಾಯೆರ್. ಅಪ್ಪೆಲೆಕ ಬೆರಿ ಪತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಪೊಸಪ್ಪೆ ನನಾ ಜಾಗೆಡ್ ಕಾರ್ನಿಕ ಮೆರೆದ್ ಸತ್ಯದೇವತೆ, ಪೊಸಬೂತ ಪನ್ಪಿನ ನಾನಾ ಪುದರ್ಡ್ ಲೆಪ್ಪಾದ್ ತುಳುನಾಡುಡು ಮೆರೆವೂಂದುಂಡು. ದೇವೆರೆರ್ದ್ ಏಳ್ ಮುಟ್ಟು ತಿರ್ತ್ ದೈವೊಲೆರ್ದ್ ಏಳ್ ಮುಟ್ಟು ಮಿತ್ತ್ ಯಾನ್ ಪನ್ದ್ ಮೈಸಂದಾಯನೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರುತ ಕೋಲ ಬಲಿ ಪದೆಪುನ ದೈವ.

## ಕೋಲ ನಡಪಿ ಜಾಗೆಲು
* ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಮಾಡವು.
* ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಕಡಬದ ಮನಡುಮಜಲು ಗುತ್ತು
* ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಪಂಜದ ಕಾಯರ್ತಡ್ಕ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ವರ್ಗೊ:ಭೂತೊಲು
ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲ

thumb|೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲ
ತುಳು ಕತೆಲು - ಬಾರಾಣೆ - ಶಿಶಿಲೆರೆ ಕೃತಿ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ನಮುನೆದ ಪ್ರಯತ್ನೊ. ಬಾಸೆದ ಪೊರ್ಲುಗು, ಬುಕೊ ವಿವರಣದ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಗ್ ಎಚ್ಚ ಒತ್ತು ಕೊರಿಯೆರ್‌ಂಡ ಶಿಶಿಲೆರ್‌ಗ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕೊಡು ಎತ್ತರದ ಮಣೆ ತಿಕ್ಕು.

## ಬೂಕುಲು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು/ಕವಿಕುಲು
ಪೆರಾರ್ದೆ

ತುಳುತ ಒರ್ಂಬನೆ ತಿಂಗೊಲು **ಪೆರಾರ್ದೆ** ತಿಂಗೊಲು. ಪೆರಾರ್ತೆ ತಿಂಗೊಲುಂದುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.

## ತುಲುತ ತಿಂಗೊಲು

## ನಂಬಿಕೆ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ಫಿಲಿಪ್ ಹ್ಯೂಸ್

ಫಿಲಿಪ್ ಜೋಯೆಲ್ ಹ್ಯೂಸ್ (30 ನವೆಂಬರ್ 1988 - 27 ನವೆಂಬರ್ 2014) ಒರಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಒನ್ ಡೇ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ (ಒಡಿಐ) ಕ್ರಿಕೆಟಿಗೆ ಆದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್ಶೈರ್‌ಗ್ ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್.  ಆರ್ ಒರಿ ಎಡಗೈದ ಆರಂಬಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ ಮನ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. 2009ಡ್ 20 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಟೆಸ್ಟ್‌ಡ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸೀಸನ್ ಗೊಬ್ಬ್‌ದೆರ್‌. ಆರ್ 2013ಡ್ ಒಡಿಐಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.

## ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಜೀವನ
ಫಿಲಿಪ್ ಜೋಯೆಲ್ ಹ್ಯೂಸ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಊರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಷ್ವಿಲ್ಲೆ. ಆರ್ 141* ಅಂಕ ಪಡೆದ್ ಸುರುತ ಗೊಬ್ಬುಡೇ ಭಾರೀ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆತೆರ್. ಆರ್ 19೯ ವರ್ಷದ ಉಲಯಿದಕುಲ್ನ ಗೊಬ್ಬುಡು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿನಿದಿಸಾದೆರ್.

## ತೀರ್‌ನೆ
ಸೌತ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಬುಕ್ಕೊ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಗೊಬ್ಬುಡು ಆರೆನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ಗ್ ಚೆಂಡ್ ಬೂರುದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆರ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಂಡಲಾ, ಚೆಂಡ್ ಆರೆನ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಜಾಗೆಗ್ ಬೂರ್ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ಅರೆನ ಕಡೆತ್ತ ಉಸುಲುನು ದೆತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಸೆ

ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಸೊದ ಜನಕುಲು ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ ಫ್ರೆ೦ಚ್. **[[:en:French|ಫೆಂಚ್]]** ರೋಮನ್ಸ್ ಬಾಸೆ, ಉಂದು ಇಂಡೋ ಇರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆಗ್‍ಲೆ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಬಾಸೆ. ರೋಮನ್ ರಾಜನ ಕಾಲೊಡು ಪಾತೆರುನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬಾಸೆಯಾದ್ ರೂಪೊ ಪಡೆಂಡ್. ಇಂಚನೆ ಇಟಲಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಸ್ಪಾನಿಶ್, ರೊಮಾನಿಯ, ಕಾಟಲನ್ ಬಾಸೆಲುಲಾ ರೂಪೊ ಪಡೆವೊಂಡ್.ಲ್ಯಾಟಿನ್‍ದಕುಲು ಪಾತೆರುನ ಗೌಲ್ (Gaul), ಬುಕ್ಕೊ ವಿಸೇಸೊ ಆಯಿನ ನಾರ್ತರ್ ಗೌಲ್‍ಡ್ದ್ ಪ್ರೆಂಚ್ ಗಾಲ್ಲೊ-ರೊಮನ್ಸ್(Gallo-Romance)ರೂಪೊ ಪಡೆಂಡ್. ಉಂದು ಅಲ್ಪನೆ ಕೈತಲ್ದ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆಲೆನ ಸಂಬಂದೊ ಬಾಸೆ ಆದುಂಡು.ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಪಾತೆರುನ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಲ್ಚಿಯಮ್ ಉಂದು (ಫ್ರಾನ್ಸಿಯನ್)ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಸೆಲಾ ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಪ್ರಭಾವೊ ಪಡೆದ್ಂಡ್.

## ಇತಿಹಾಸೊ
ಫ್ರೆಂಚ್ ಒಂಜಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆ (ಅರ್ತ ಪಂಡ ಉಂದು ಮುಕ್ಯವಾದ್ ವಲ್ಗರ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನವು) ಉಂದು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಪಾತೆರುನ ಗ್ಯಾಲೊ-ರೊಮಾನ್ಸ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ದ್ ಬುಲೆದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಬಾಸೆದ ಸುರುತ ರೂಪೊಲು ಪಿರಾಕ್ದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಧ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆ
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ಬಂಗಾರ್ ಪಟ್ಲೇರ್

**ಬಂಗಾರ್ ಪಟ್ಲೇರ್** ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊಡು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಚಿತ್ರ ಸಿನೆಮೊ. ನೆಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಬತ್ತಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕನ್ನಡದ ನಾಯಕಿ ಸುಧಾರಾಣಿ ಈ ಚಿತ್ರೊಡು ಪಾತ್ರ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ರಿಚರ್ಡ್ ಕಾಸ್ಟಲಿನೋ ಈ ಚಿತ್ರೊದ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್. ದಿ.ವಾಮನ್ ರಾಜ್ ನೆಟ್ಟ್ ಬಂಗಾರ್ ಪಟ್ಲೆರ್ನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್.ಈ ಚಿತ್ರ ಕುಡ್ಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸ್ ಡ್ 105 ದಿನ ಬಲಿತಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮೊ
ಬಂಗುಡೆ

**ಬಂಗುಡೆ**  ಉಂದೊಂಜಿ ಸಮುದ್ರೊಡು ಉಪ್ಪಿನ ಮೀನ್. ಉಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಬಂಗುಡೆ, ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್  ಮ್ಯಾಕೆರಲ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಸಮುದ್ರದ ನೀರ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ಬುಲೆಪುಜಿ. ಎಚ್ಚ ಪಂಡ ಉಂದು 8 ಇಂಚ್ ಉದ್ದ ಬುಲೆವುಂಡು. ಬಂಗುಡೆ ನೀರ್‌ಡ್ ಬಾರಿ ರಬಸ್‌ಡ್ ಬಲಿಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಮೈ ಒಂತೆ ನೀಲಿ ಪಚ್ಚೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊ.

## ಪುದರುಲು
* ತುಳು,ಕನ್ನಡ: ಬಂಗುಡೆ, ಬಂಗ್ಡೆ
* ಮರಾಠಿ,ಕೊಂಕಣಿ: ಬಾಂಗ್ಡಾ
* ಮಲಯಾಳಂ/ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆ: ಅಯಿಲ.
* ತಮಿಳು:ಕುಮುಲ; ಕನಾಂಗೆಲುತಿ
* ಇಂಗ್ಲಿಸ್: Indian Mackerel
* ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್:*Rastrelliger kanagurta*

## ಬಂಗುಡೆದ ವಿದೊಕ್ಕುಲು
ಬಂಗುಡೆ ಮೀನ್ದ ವಿದೊಟ್ 21 ಬಗೆಟ್ ಪ್ರಪಂಚೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಗೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್ ತಜ್ಞೆರೆ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಂಗುಡೆಲು ಸ್ಕೊಂಬ್ರಿಡೆ (Scombridae) ಕುಟುಮೊದ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತ್‌ದ್  ಮುಕ್ಯವಾದ್ ರಡ್ಡ್  ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜಾತಿ(genus)ಲೆಗ್ ಸೇರ್ದೊ. ರಾಶ್ಟ್ರೆಲ್ಲಿಗೆರ್ (*Rastrelliger ) ಬುಕ್ಕೊ  ಸ್ಕೊಂಬರ್ ( Scomber*) ಪನ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಜಾತಿಲು. ನಮ್ಮ ದೇಸೊಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಬಂಗುಡೆಗ್ "ಇಂಡಿಯನ್ ಮೆಕರೆಲ್" Indian Mackeral ಪನ್ಪುನ ಪುದರುಂಡು. ಇಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ರಾಶ್ಟ್ರೆಲ್ಲಿಗೆರ್ ಕನಾಗುರ್ತ.(*Rastrelliger kanagurta).*

ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿದ  ಕಡಲುಡು ತಿಕ್ಕುನ ಬಂಗುಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಗುಡೆದಂಚಿನ ಸುರುವಾಯಿನ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊ ಗುರ್ತೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
* ಬಂಗುಡೆ
* ನುರುವಾಯಿ ಬಂಗುಡೆ/ನುರೆ ಬಂಗುಡೆ

## ಬಂಗುಡೆಡ್ ಆಹಾರಾಂಶೊ
ಬಂಗುಡೆ ಮೀನ್‌ಡ್ ಸರಾಸರಿ 13% ಮೇದಸ್ (Fat), 18% ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅತ್ತಾಂದೆ ಜೀವಸತ್ವೊಲು ಎ ಬುಕ್ಕೊ ಡಿ ಅಂಚನೆ ಖನಿಜೊ ಸತ್ವೊಲು ಕೇಲ್ಸಿಯಂ, ರಂಜಕ, ಪೊಟಾಸಿಯಂ, ಸೋಡಿಯಂ, ಮೆಗ್ನೇಶಿಯಂ ಕರ್ಬೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸತು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಸುಮಾರ್ 63% ದಾತ್ ನೀರ್ಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಬಂಗುಡೆಡ್ ಮಲ್ಪು ಅಟಿಲ್
# ಬಂಗುಡೆ ಗಸಿ
# ಬಂಗುಡೆ ಸಾರ್
# ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿ ಮುಂಚಿ
# ಬಂಗುಡೆ ಕೈತಿನ
# ಬಂಗುಡೆ ತವ
# ಬಂಗುಡೆ ನೆಕೆಡ್ ಪ್ರೈ
# ಫಿಸ್ ಬಿರಿಯಾನಿ
# ಉಲ್ಂಗೆಲ್ ಬಂಗುಡೆ ಸಾರ್
# ಸೂಟ್ ಪಾಡ್‌ನ ಉಲ್ಂಗೆಲ್ ಬಂಗುಡೆ

## ಉಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ
* Mackeral
* Indian Mackeral
* Mackeral as food
*ಸವಿದವರೇ ಬಲ್ಲರು ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿ ಮುಂಚಿ ರುಚಿಯ!

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಮೀನ್‌ಲು
ಫಲ ವಸ್ತು

ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು ಬುಕ್ಕೊ ಪರ್ಂದುಲು, ನೆಕ್ಕ್‍ ಫಲವಸ್ತು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಭೂಮಿಡ್‍ ಗಿಡ ಆದ್‍ ಫಲ ಅಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕೇ ಫಲವಸ್ತು ಪಂಡ್ದ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ಫಲ ವಸ್ತುಲೆಡ್‍ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕುಲು ಉಮಡು. ತಾರೆ, ಬಜ್ಜೆಯಿ ಒಂಜಿ ನಮೂನೆದ ಆಂಡ, ಬಾರೆ, ಕುಕ್ಕು, ಗೋಂಕು ಇಂಚಿತ್ರ ಪರ್ಂದುಲು ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ವಿದೊ. ಪರ್ಂದ್‍ಲೆಡ್‍ ತೋಟೊಡು ಅಯಿನ ಬೇತೆ, ಬಾರೆತ ಪರಂದ್‍ಲ್, ಕಾಡ್‍ಡ್‍ ಅಪಿನ ಬೇತೆ, ನೆಲತ್ತ ಆಡಿಟ್ಟ್‍ ಆಪಿನ ಬಟಾಟೆ, ಕಿರೆಂಗ್‍, ಮರಕಿರೆಂಗ್‍, ನೆಲಕಡ್ಲೆ, ಸೂರನ್‍, ಕ್ಯಾರೆಟ್‍ ಬಿಟ್ರೂಟ್, ಉಂದು ತೋಟ ಮಲ್ತ್‍ ಬುಲೆಪುನ ಫಲವಸ್ತುಲಾಂಡ, ಕಾಡ್‍ಡ್‍ ಬುಲೆಪಿ, ಬೋಲೆ ಕಿರೆಂಗ್‍, ಸಾಂಬ್ರಾಣಿ, ತುಪ್ಪೆಕಿರೆಂಗ್‍ ಉಂದುಲಾ ಫಲವಸ್ತುಲೇ
ಇನಿಕೊಡೆಟ್ ನಮ ಮಸ್ತ್ ನಮುನೆದಾ ಫಲೋನ್ ತೂಪ. ಆ ಫಲಕೋಲ್ ನಂಕ್ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಎತ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರದ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನು ನಂಕ ಮಾತೆರೆಗಲೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತಿನಾ ವಿಷಯ. ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡ್ ಮಾನವೆರ್ ಖುಷಿಕುಲ್ ಪುರಾ ಹಾರ ಮಾತ ಸೇವೆನ್ ಮಲತ್ದ್ ಬದುಕೊಂದಿತೆರ್. ಇನೀತ ಪಾಶ್ಚ್ಯತ ಜೀವನ ಶ್ಶೆಲಿ ಆ ಫಲತ ಸೇವೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಆದ್ ನಾನಾ ನಮುನೆದ ರೋಗಳೊಗ್ ನಮ್ಮ ಬಲಿ ಅವೊಂದ್ ಉಲ್ಲ. ನಂಕ್ ಮರ್ದ ಕೊರಪಿನ ಡಾಕ್ಟರ್ ನಕುಲ್ ನಮಕ ಪನಪಿನ ಒಂಜೆ ವಿಷಯ ಆಯಿನಾತ್ ನೀರ್ ಪರಲೆ ಫಲ ವಸ್ತು ಸಸ್ಯಹಾರಿ ವಸ್ತುಳೆನ್ ಮಾತ್ರ ತಿನಲೆ. ನಮನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಾ ಈ ಫಲ ಉಂದು ಎಮಚ ಉದ್ಭವ ಆಂಡ್ ಪಂನಂಡೀ ಫಲಕೊಳ್ ಕೇವಳ ಒಂಜಿ ಬೀಜದ ರೂಪೊಡ್ ಮಣ್ಣಗ್ ಬುರ್ದ್ ಗಿಡ ಆದ್ ಆ ಗಿಡಕ್ ಎಲೆಕುಲ್ ಬತ್ತದ್ ಅವೆಟ್ ಪೂ ಬತ್ತದ್ ಆ ಪೂ ಪೊರುಳ್ದ ಕಾಯಿ ಆದ್ ಆ ಕಾಯಿ ಫಲತ ರೂಪೊನ್ ಗೆತ್ತದ್ ನಂಕ್ ಮಾತೆರೆಗಲಾ ಸೇವನೆಗ್ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಈ ಒಂಜಿ ಬೀಜೋಡ್ ಆಪಿನಾ ಒಂಜಿ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಷ ಪನಪಿನ ಕ್ರಿಯೆಗ್ ಮನುಷೆರೆನಲಾ ಬುಕ್ಕೊಾ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಮಾತ ಮಸ್ತ ಮಹತ್ವ ಆಯಿನ ಪಂಡಂದ್ ನಂಕ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು.

## ಉಲೇಖ

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು
ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಬಚ್ಚಿರೆ

**ಬಚ್ಚಿರೆ** ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದುಂಡು. ಮದಿಮೆ, ಬೂತಾರಾಧನೆ, ಇಂಚ ತುಳುವೆರೆ ಒವ್ವೇ ಲೇಸ್‍ಡ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ದುಂಬು ಬೋಡಾಪುಂಡು.

## ಬಚ್ಚಿರೆ ಪದೊತ ಅರ್ತೊ

# ಬಚ್ಚಿರೆ ಪದೊಟು ಇರೆ ಪದೊ ಉಂಡು. ತುಳುತ **ಇರೆ**ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು **ಎಲೆ**ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂವಾದ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಒಂಜಿ ಇರೆ.
# ಬಚ್ಚಿರೆನ್ ಪಚ್ಚಿರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಚ್ಚೆ+ಇರೆ=ಪಚ್ಚಿರೆ. ಪಚ್ಚೆ ಪಂಡ ಪಜಿ ಇರೆ. ಪಚ್ಚೆ ಇರೆನೆ ಬಚ್ಚಿರೆಂದ್ ಪದೊ ರಚನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ **ಪ**ಕಾರೊ **ಬ**ಕಾರೊ ಆತ್ಂಡ್.
# ಲತ್ತ್ ಇರೆನೆ ಬಚ್ಚಿರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಚ್ಚೆಲ್ ದೆಪ್ಪುನಗ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ತಿನ್ಪುನವು ಬಚ್ಚಿರೆ.
# ತುಳುತ ಬಚ್ಚಿರೆಗ್ ಕನ್ನಡೊಡು ವೀಳ್ಯದ ಎಲೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ವೀಳ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಪದೊಕ್ಕು ತುಳುಟು **ಬಚ್ಚಿರೆ** ಪನ್ಪೆರ್.
# ಮಲಿಯಾಳೊಡು ವೆತ್ತಿಲ/vettilaಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
# ತಮಿಳುಡು ವೆತ್ತಿಲೈ / vettilaiಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್
# ಅರೆಬಾಸೆಡ್ ಎಲೆ ಪನ್ಪೆರ್.
# ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತುಳುಟು ತಮಂತ್ರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
# ಅಸ್ಸಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ತುಮುಲಪಾನ ಅತ್ತಂಡ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ತಿನ್ಪುನವು ಗೌರವೊದ ಸಂಕೇತೊಂದ್ ನಂಬುದೆರ್.

## ಬಚ್ಚಿರೆದ ವಿದೊಲು

# ಮುಂಡೊಲಿ ಬಚ್ಚಿರೆ
# ಪಂಚೊಲಿ ಬಚ್ಚಿರೆ
# ಕುಜುಂಬು ಬಚ್ಚಿರೆ
# ಕುದ್ಕ ಬಚ್ಚಿರೆ
# ಸೇಲಂ ಬಚ್ಚಿರೆ(ಪಾನ್ ಬೀಡ ಬಚ್ಚರೆ)
# ಮರಪೊಲಿ ಬಚ್ಚಿರೆ
# ಕಲ್ಕತ್ತ ಬಚ್ಚರೆ
# ಮೈಸೂರು ಬಚ್ಚಿರೆ

## ಬಚ್ಚಿರೆದ ಉಪಯೋಗ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಮರ್ದ್‍ಗ್ ಆಪುಂಡು.
## ಪಂಚೊಲಿ ಬಚ್ಚಿರೆ ತಿಂದ್ಂಡ ಬಂಜಿ ಬೇನ್ ಉಂತುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್.
## ಚಿನ್ಹೆದ ಉಪದ್ರ ಉಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯಜೋಕುಲೆಗ್ ಬಚ್ಚಿರೆದ ರಸತ್ತೊಟ್ಟುಗು ಚಿಹ್ನೆದ ಮಾತ್ರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. 
## ಬಚ್ಚಿರೆಡ್ ಜ್ಯೂಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ತಿಂದ್ಂಡ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಪಂಡ ಸುಣ್ಣೊ, ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜೆಯಿ ಸೇರಾದ್ ತಿನ್ಪುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಕೊರ್ದ್ ಹಿರಿಯೆರೆನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಗೌರವೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು.
# ಬಚ್ಚಿರೆಡ್ ಅಂಜನೊ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಂಜನೊ ಪಂಡ ಇಂದೊಂಜಿ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ. ಇಂದೆತ ಆದಾರೊಡು ಕರಿದ್ ಪೋಯಿನ ಘಟನೆನ್ ತೂಪೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ತೋಜಿಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೊಂಜಿ ನಂಬಿಕೆ.
# ಬೂತಾರಾಧನೆಡ್ ಸತ್ಯೊ ಸಂದಾಯೊಗು ಬಚ್ಚಿರೆ ಪಾರಾವುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಬಚ್ಚಿರೆಗ್ ಬಂಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆರಿಂದ್ ರಡ್ಡ್ ಮೈಯಿ. ಬಚ್ಚಿರೆ ರಾಪಾನಗ ಬೆರಿ ಬೂರ್ಂಡ ಸತ್ಯ ನಡಪ್ಪುಜಿ. ಎನ್ನಿನವು ಆಪುಜಿ. ಬಂಜಿ ಬೂರ್ಂಡ ಪಂಡಿ ಬಾಸೆ ನಡಪುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್.
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ಪೊಡಿ
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ವೈನ್

## ಬಚ್ಚಿರೆದ ಬಗೆಟ್ ಗಾದೆಲು
# ಬಚ್ಚಿರೆಡ್ದಾದ್ ಪೊಂಗರೆಗ್ ನೀರ್ - ಬಚ್ಚಿರೆನ್ ಪೊಂಗರೆ ಮರತ ಮುದೆಲ್ ಡ್ ನಡ್ಪೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆಗಾದ್ ನೀರ್ ಪಾಡ್‍ನವು ಪೊಂಗರೆಗ್‍ಲಾ ಆಂಡ್. ಪೊಂಗರೆಗ್ ಲಾಬೊ ಆಂಡ್. ಬಚ್ಚಿರೆನ್ ಪೊಂಗರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಮರಕ್ಕ್‍ಲಾ ನಡ್ಪೆರ್.
# ಕರಿಯ ಕರುಂಬು ಕಡ್ತ್‍ದ್ ಪನಿದೊಂಪ ಪಾಡ್ಯೆರ್ - ಇಂದು ಬೂತಾರಾಧನೆದ ಪಾಡ್ದಾನೊ ಪನ್ನಗ ಬರ್ಪುನ ಸಾಲ್.

## ಬಚ್ಚಿರೆ ಪದಪ್ರಯೋಗೊ
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ಕೊಡಿ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಕಿನ್ಕುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಅಗಿಪುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ಕವುಲೆ ಪತ್ತುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಮುದುಪುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಚೀಲೊ
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ಹರಿವಾನೊ/ಬಚ್ಚಿರೆದ ಬಟ್ಟಲ್
# ಬಚ್ಚಿರೆ ತಿನ್ಪುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ತಿನ್ಪುನ ಪೊರ್ತು
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಗೂಂಟೊ 
# ಬಚ್ಚಿರೆ ದೊಂಪೊ
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ನರಂಬು
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೂಲು
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೂಲು ಕೊರ್ಪುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಪಗತೊನುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೂಲು ಪಗತೊನುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೂಲುಗು ಬರ್ಪುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ದೀಡುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಬರೆಪುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ಬಲ್ಲ್
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ಬಾಯಿ
# ಬಚ್ಚರೆದ ಬೂರು
# ಬಚ್ಚಿರೆಡ್ ಪರಪ್ಪುನ ಎಲೆನಾಗೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆ ಮುದ್ಪುನೆ
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ಸೂಡಿ
# ಬಚ್ಚಿರೆದಾತ್ ಅಗೆಲೊ
# ಬಚ್ಚಿರೆದ ಕೊಡಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಬಜ್ಜೆಯಿ

**ಬಜ್ಜೆಯಿ** ಅಪಿನ ಮರೊಕ್ಕ್ ಕಂಗ್‍ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೀರಾವರಿ ಜಾಗೆಡ್‍ ಉಂದೆನ್‍ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆ ತಿನ್ನಗ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಬಜ್ಜೆಯಿನ್‍ ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್ಯರೆಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮರ್ದ್‍ಗ್‍ಲಾ ಉಪಯೋಗ ಅಪುಂಡು.

## ವಾಣಿಜ್ಯ ಬುಲೆ
* ಬಜ್ಜೆಯಿ ಉಂದು ಬೆನ್ನಿದಾಯನ ಮುಕ್ಯೊ ಬುಲೆ. ತುಳುನಾಡ್‍ದ್ ಬೆನ್ನಿದಕ್‍ಲ್ ಕಂಗ್‍ಲೆನ್ ನಡ್‍ದ್ ಬುಲೆಪ್ಪಾದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಜೀವನ ನಡಪಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಬಜ್ಜೆಯಿನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬುಲೆಯಾದ್ ಬುಲೆಪ್ಪಾವೆರ್
* ಬಜ್ಜೆಯಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬುಲೆ ಆಂಡಲಾ ಅವು ಬಾರ್ದ ಬುಲೆತ್ತ ಬುಕ್ಕೊದ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಬಚ್ಚಿರೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಕೊರ್ಂಡ ಮಾತ್ರ ಬುಳ್ಯೊವೀಳ್ಯ ಪಗತೊನಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನಾತೆಕ್ಕ್ ಮುಟ್ಟ ಬೈದ್ಂಡ್.

## ಗಲಸುನೆ
* ಈ ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿನ್ ಒವ್ವೇ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್, ಒವ್ವೊಂಜಿ ಲೇಸ್ ಕಟ್ಟ್, ಕಜ್ಜೊಲೆನ್ ನಡಪುಡಿಯೆರೆ ಒಮ್ಮತೊನು ತೆರಿಪಾಯೆರೆಲಾ ಗಲಸುನವು ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಒರಿದ್ ಬೈದ್ಂಡ್.
* ಬಜ್ಜೆಯಿನ್ ದರ್ತ್‌ದ್ ಪೂಲು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಚ್ಚಿರೆ ಸುಣ್ಣದೊಟ್ಟಿಗೆ ತಿನ್ಪೆರ್ - ಅಪಗ ಅವು ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೂಲುಂದು ಆಪುಂಡು. ಬಜ್ಜೆಯಿ ಆಪಿ ಕಂಗ್‍ಡ್ ಪಾಲೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಐಟ್‍ ಉನ್ಪಿನ ಪ್ಲೇಟ್‍, ತಿನ್ಪಿನ ತಟ್ಟೆ, ಮಂಡೆಗ್‍ ದೀಪುನ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 
* ರಡ್ಡ್ ಬಚ್ಚಿರೆ, ರಡ್ಡ್ ತುಂಡು ಬಜ್ಜೆಯಿದ ಪೂಲು, ಸುಣ್ಣ, ಬುಕ್ಕೊ ಪುಗೆರೆ ಪಾಡ್‍ದ್‍ ಅಂಗಡಿಲೆಡ್ ಮಾರಿಯೆರೆ ದೀಪೆರ್ ನೆಕ್ಕ್ ಬೀಡ ಪಂಡ್ದ್‍ ಪನ್ಪೆರ್.
* ಬಜ್ಜೆಯಿನ್‍ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟೊಡು ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಬಜ್ಜೆಯಿದ ಮರೊಕ್ಕು(ಕಂಗ್‍ಗ್) ಬಜ್ಜಿರೆದ ಬೂರು, ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿದ ಬೂರು ಬುಡ್ಡು ಇಡೆ ಬುಲೆಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
* ಬಚ್ಚಿರೆ ತಿನಿಯೆರೆ, ಬೀಡ ಕಟ್ಯರೆ, ಬೊಂಬಾಯಿ ಬೀಡ ಮಲ್ಪೆರೆ, ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಮಲ್ಪರೆ, ಮೀನ್‍ದ ಪುಡಯಿದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ದೀಪಿ ಪಾಲೆಗ್‍, ಗಗ್ಗರ ಕಟ್ಟನಗ, ಅಣಿ ಕಟ್ಟನಗ ಪಾಲೆ, ಒಣಸ್‍ದ ಬಟ್ಟಲ್‍, ಕಜಿಪುದ ತಟ್ಟೆ, ದೇವೆರೆಗ್‍ ಪಿಂಗಾರೊಗು, ದೊಂಪ ಪಾಡ್ಯೆರೆ ಆಡ್ಡೊಗು, ತಲಕೆ ಮಲ್ಪರೆ ಇಂಚ ಮಾತೆಕ್ಕ್‌ಲಾ ಕಂಗ್ ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಬಜ್ಜೆಯಿಡ್ ಚಾತ ಪೊಡಿ ಮನ್ಪುನ ವಿಧಾನೊನ್ ಪೊಸತಾದ್ ನಾಡ್ ಪತ್ತ್‌ದೆರ್.

## ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಡ್ ಕಂಗ್‍ದ ಪಿಂಗಾರೊ
ಕಂಗ್‍ದ ಬುಲೆಕ್ಕ್ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಜ್ಜೆಯಿದ ಮರ ಫಲ ಕೊರಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ ಕೊರಲ್‍ದ ಲೆಕ ಬರ್ಪಿನೆಕ್ ಪಿಂಗಾರ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪಿಂಗಾರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರನೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಳಕೆಡ್ಉಂಡು, ಕೋಲ, ಮಾರಿ ಪೂಜೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ಇಂಚ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್‍ಲಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡ ಹೆಚ್ಚ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನಿ ನಾಗಾರಾಧನೆಡ್. ಮಾತಾ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಪ್ರಸಾದ ಕೊರ್ನಗ ಪಿಂಗಾರನೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪ್ರಸಾದ ಆದ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಪಿಂಗಾರೊನು ಪೊಂಜೋವುಲು ತರೆಕ್ ದೀಪೆರ್, ಅಂಜೋವುಲು ಕೆಬಿಕ್ಕ್ ದೀವೊನುವೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‍
ಬಡಗ ಚಿತ್ರರಂಗ

ಬಡಗ ಬಾಸೆಡ್ ಎಲ್ಯ ಮಟ್ಟ್ ದ ಸಿನೆಮಾ ಉಂಡು.

## ಬಡಗ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬಡಗ
ವರ್ಗೊ:ಉದಕಮಂಡಲ
ವರ್ಗೊ:ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಬಡಗ ಬೂಕುಲು

ಬಡಗ ಬಾಸೆನ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ೧೮೯೦ಡ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ಸುರುಟು ಅಚ್ಚಿ ಅದ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ "ಅಂಗ ಕರ್ತಾನಾಗಿಬ್ಬ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿ" ಪನ್ಪುನ ಬೂಕುಲು. ಉಂದು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥದ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊ. ಉಂದು ಕಲ್ಲಚ್ಚ್ ಮುದ್ರಣೊಡು ಅಚ್ಚಿ ಆಯಿನ ಪ್ರೆಸ್ ಕುಡ್ಲದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬೂಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್
ಬಡಗಬೆಟ್ಟು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕೋ- ಆಪರೇಟೀವ್ ಸೊಸೈಟಿ

thumb|ಬಡಗಬೆಟ್ಟು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟೀವ್ ಸೊಸೈಟಿ
ಉಡುಪಿಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸೊಸೈಟಿಡ್ "ಬಡಗಬೆಟ್ಟು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟೀವ್ ಸೊಸೈಟಿ" ಪನ್ಪಿನಲ ಒಂಜಿ. ಕಿನ್ಯ ಒಂಜಿ ಕೋಣೆಡ್ ಶುರುವಾತಿನ ಉಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇನಿಕ್ ಏಳ್ ಶಾಖೆಲ್ಡ್ ಬೊಳೆತ್ದ್ ತನ್ನ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸೊವೊಂದುಂಡು. ಉಡುಪಿ ಮಿಶನ್ ಕಂಪೌಂಡ್ಡ್ ನೆತ್ತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಖ್ಯ ಶಾಖೆ ಉಂಡು. ಇಂದ್ರಾಳಿ, ಬೈಲೂರು, ಉದ್ಯಾವರ, ಅಂಬಾಗಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಪೆ ಶಾಖೆಲೊಡು ತನ್ನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸೊವೊಂದುಂಡು. ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕುಲು
ಬದಿಕರ

ಬದಿಕರ ಪಂಡ ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ನಡಪಾಬಿ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಭೂತಾರಾಧನೆ ೧೬ ಅಧ್ಯಾಯೊಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಕೈಲ್ ಕಡ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಪತ್ತದ್ ಬಿರಿಬೂಲ್ಯ ಮುಟ್ಟ ಉಂದು ಪದಿನಾಜಿ ಅಧ್ಯಾಯೊಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಇಂದೆಟ್ಟ್ ಬದಿಕರಲಾ ಒಂಜಿ. ಒಂಜಿ ಕರತ್ತ ಉಲಯಿ ಐರೊಲು, ಮೈರೊಲುದ ತಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಅವೆತ್ತ ಉಲಯಿ ಒಂಜಿ ತಾರಯಿ ದೀದ್ ಕರತ್ತ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚುವೆರ್. ಬದಿಕರ ಪಾರಾವುನ ಪೊರ್ತುಡು ಭೂತೊದ ಮಾಧ್ಯಮ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಯಿನಾಯೆ ಈ ಬದಿಕರನ್ ಪತೊಂದು ಭೂತೊದ ಎದುರುಡು ಒಂಜಿ ಕೈಡ್ದ್ ಬುಕೊಂಜಿ ಕೈಕ್ ರಾಪಾದ್ ಪತ್ತ್ಬೆ. ಒವ್ವೇ ಕಾರಣೊಗಾದ್ ಈ ಕರ ಕೈಡ್ದ್ ತತ್ತ್ದ್ ತಿರ್ತ್ ಬೂರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಬೂರ್ಂಡ ಅಪಶಕುನಂದ ಲೆಕ್ಕ. ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಗ್ರಾಮೊಗು ತೊಂದರೆ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಆರಾಧನೆದ ಅಕೇರಿಗ್ ದೈವೊ ಈ ಕರನ್ ಉಡೆತ್ತ್ದ್ ಅವೆಟ್ಟಿತ್ತಿನ ತಾರಾಯಿನ್ ದೆತ್ತ್ದ್ ಸಂದೊಡಾಯಿನ ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಡೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಪಗ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರ ಪಂಡ ವಜ್ರೊನ್ ಉಡೆತ್ತ್ದ್ ಮಾಣಿಕ್ಯೊನು ಎನ್ನ ಗುತ್ತಗು ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಬದಿಕರದ ತಾರಾಯಿಗ್ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಬಾರಿ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು. ನಿಜವಾದ್ ಉಂದುವೇ ತುಳುವೆರೆನ ಬದ್ಕ್ದ ಕರ. ಅಂಚಾದೇ ಅವು ನೆಲಕ್ಕ ಬೂರುದು ಪುಡಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ.
ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿ

**ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿನ್** ಕನ್ನಡಡ್ ಕಲ್ಲಂಗಡಿ (ಸಿಟ್ರಲಸ್ ಲನಾಟಸ್ (ಟೂನ್‍ಬಾರಿಯ) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿದ ಮೂಲೊನು ತೂಂಡ ಉಂದು ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗೋದ. ಉಂದು ಬಲ್ಲ್ (ಬೂರು)ಡ್ ಪೂ ಕಾಯಿ ಬುಡುಪುನ ದಯಿ. ಇಂದೆತ ಪರ್ಂದ್‍ನ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ (ದಪ್ಪೋತ ಚೋಲಿ (ಬೀಜಕೋಶ) ಬುಕ್ಕ ತಿರುಳು ನಡುಟ್ಟು ಉಪ್ಪುನ ಪರಂದು ಪಂಡ್‍ದ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ದೆರ್. ಉಂದ್ ಕುಕುರ್ಬೆಟೀಸೀ ಕುಟುಮೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಬುಲೆ.

## ವಿವರಣೆ
* ಉಂದ್ ನೆಲೊಟು ಪರಡುನ ಬೂರು. ಇಂದೆತ ಮುದೆಲ್‍ಡ್ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ರೋಮ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಗೆಲ ಇರೆಕುಲು. ಎಲ್ಯ ದಂಟ್. ದಂಟ್‍ದ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡ್. ಮಂಜೊಲ್ ರಂಗ್‍ದ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪೂಕುಲು ಒಂಜೊಂಜೆ ಉಪ್ಪುಂಡ್.
* ಪೂಕ್ಲೆಡ್ ಆನ್ ಪೊಣ್ಣು ಪಂಡ್ದ್ ಎತ್ವಾಸ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆದ ಪೂಕ್ಲೆಡ್ಲ ಐನ್ ಎಸಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಆಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಪೂಟ್ ಅಂಡಾಶಯ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಅಂಡಾಶಯೊಡ್ ಅಂಡಕುಲು ಉಪ್ಪುವ. 
* ರಡ್ಡೆರ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ ಕಿಲೊ ತೂಕುನ ಕಾಯಿಲು ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್‍ಡುಪ್ಪುವ. ಕೆಲವು ಬುಲೆಕ್ಲೆಡ್ ಬೊಲ್ದು ಪಟ್ಟಿ ಪಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡ್.  ಉಲಯಿದ ಬೊಂಡು ಕೆಂಪು ರಂಗ್. ಕುಡ್ಲದ ಪುರಲ್ (ಪೊಳಲಿ) ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಲೆಪಿನ ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿ ಕಡು ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್‍ದ.

## ಬುಲೆಪಿನ ಕ್ರಮ
* ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿ ಬುಲೆಯೆರೆ ಬೆಪ್ಪು ಹವೆ ಬೋಡು. ಸುಮಾರ್ ೮೦ ಡಿಗ್ರಿ ಉಷ್ಣತೆ ಬೋಡು. ತಂಪು ಹವೆಟ್ ಬಿತ್ತ್ ಕೊಡಿಯುಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೂರುಗ್ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುಂಡ್.ಉಂದ್ ಅರೆಗಾಲೊದ ಬುಲೆ. ಬೆಚ್ಚ ಹವೆಟ್ ಬುಲೆಯಿನ ಕಾಯಿ ಮಸ್ತ್ ಸೀಪೆ ಉಪ್ಪುಂಡ್.
* ತಂಪು ಪ್ರದೇಶದಕ್ಲು ಇಲ್ಲ್, ಕಟ್ಟನೊದ ಉಲಯಿ ಬಿತ್ತ್ ಬಿತ್ತ್‌ದ್ ದಯಿ ಬಲ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸದಾರ್ನ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲ್‌ರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿ ನಡೊಡು.
* ಬಿತ್ತೆರೆ ದುಂಬು ಮಣ್ಣ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಈಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡು. 
* ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿ ಬುಲೆಯೆರೆ ಕಂಡೊದ ಪೊಯ್ಯೆ ಮಣ್ಣ್ ಎಡ್ಡೆ.    ಸುದೆತ ಸಾಲ್ಡ್ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಇಂದೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಬುಲೆಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಮುದೆಲ್ಡ್ ನೀರ್ ಉಂತೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.
* ಓಲಾಂಡಲ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ನಡ್ಪುನಾಂಡ ಒಂಜಿ ದಯಿರ್ದ್ ನನೊಂಜಿ ದಯಿಕ್ ಸುಮಾರ್ ಆಜಿ ಅಡಿಕೋಲು ದೂರ ಅಂತರ ಉಪ್ಪೊಡ್.
* ಪನಿ ಪನಿ ನೀರ್ ತಲ್ತೊಂದುಪ್ಪೊಡು.

## ಉಪಯೋಗ
* ಈ ಪರ್ಂದ್ ಅರೆಗಾಲೊಡ್ ದೊಂಬುದ ಹವೆಟ್ ತಿನೆರೆಗ್ ಹೆಚ್ಚ ಗಲಸುವೆರ್. ಇಂದೆಟ್ ನೀರ್ದ ಅಂಸೊ ಎಚ್ಚ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬಾಜೆಲ್‍ಗ್ ಎಡ್ಡೆ.
* ಇಂದೆತ ರಸೊಕ್ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಪರ್ಪೆರ್.
* ಕೆಲವು ಕೋಡಿಡ್ ಇಂದೆತ ಲತ್ತ್ ಕಾಯಿನ್ ಕಜ್ಪು ಕಾಯಿ ಆದ್ ಗಲಸುವೆರ್.
* ಪರ್ಂದ್ ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿದ ದಪ್ಪ ಓಡುನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
* ಇಂದೆತ ಬಿತ್ತ್‌ದ ಬೊಂಡುನ್ ಸೀಪೆ ತಿನೆರೆಲೆಗ್ ಅಲ್ಂಕಾರೊಗ್, ಬುಕ್ಕೊ ರುಚಿಕ್ ಗಲಸುವೆರ್.

## ಮರ್ದ್‌ದ ಅಂಶೊಲು
* ಬಚ್ಚಂಗಾಯಿಡ್ ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಸೊಲು ಜಾಸ್ತಿ. ಅಂಚಾದ್ ಬಾಜೆಲ್‍ಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಿತ್ರಾಣ ಆನಗ ತಿಂದ್ಂಡ ತ್ರಾಣ ಬರ್ಪುಂಡು.
* ಇಂದೆಟ್ ವಿಟಮಿನ್‍ದ ಅಂಸೊಲು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಂಡು.ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಕಮ್ಮಿ ಉಂಡು.
* ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈ ಪರ್ಂದ್‍ನ್ ನಿತ್ಯೊ ದೆತೊನೊಲಿ.
* ವಿಟಮಿನ್ 'ಸಿ' ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ಪರ್ಂದ್ ಆಸ್ತಮ ಸೀಕ್‍ದಕುಲುಲ ತಿನೊಲಿ.
* ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಒತ್ತಡೊನ್ ಸಮಸ್ಥಿತಿಡ್ ದೀದ್ ಮನಸ್‍ನ್ ಶಾಂತ ಮಲ್ಪುಂಡ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ

**ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ** ಒಂಜಿ ಪರಂದು, ನೆನ್ ಪಪ್ಪಾಯ, ಗಂಡ್ ಕಾಯಿ ಪಂಡ್ ದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪ್ವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಪರಂಗಿ ಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ ಹಣ್ಣು ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದ್ ಕಾಯಿಡ್ ಪಚ್ಚ ಬಣ್ಣೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪರ್ಂದ್ಡ್ ಮಂಜೊಲ್ ಬಣ್ಣೋಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ನೆತ್ತ ಉಲಯಿ ಕಪ್ಪು ಬೀಜಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಪಚ್ಚ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪ್ಂಡು.

## ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ ಮರೋ

ಉಂದು ಸುಮಾರ್ 8 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಬುಲೆವುಂಡು. ಉಂದು ಗಟ್ಟಿ ಮರ ಅತ್ತ್. ಉಲಾಯಿ ಕಾಂಡ ಟೊಳ್ಳು. ಅಂಚ್ಚಾದ್ ಬಾರಿ ಎತ್ತರ ಬುಲೆವರೆ ಬುಡ್ಪುಜೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ಆಣ್ ಗಿಡ,ದೈ  ಗಿಡ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಉಲ್ಲ. ಆಣ್ ಗಿಡೊಟ್ ಕಾಯಿ ಆಪುಜ್ಜಿ. ಪೊಣ್ಣ್ ಗಿಡೊಟ್ ಮಾತ್ರಾ ಕಾಯ್ ಆಪಿನಿ. ಉಂದೊಂಜಿ ದ್ವಿವಾರ್ಶಿಕ ಸಸ್ಯ. ನೆಕ್ಕ್ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಬುಕ್ಕೊ ಕೆ೦ಪು ಮಣ್ಣುಲ ಆಪು೦ಡ್. ನಡಿನ ದೈಯಿ ಮರ ಆವರೆ ಜಾಸ್ತಿಪ೦ಡ ಪತ್ತ್ ತಿ೦ಗೊಳ್ ಆಂಡಲ ಬೋಡು. ನೆತ್ತ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ಬನ್ನೊಡ್ ಕಾಂಡದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿತ್ತಾ ವಿದಕುಲು
# ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ
# ಬಳ್ಳಿ ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ

## ಉಪಯೋಗ
* ಕಾಯಿ ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ ತರಕಾರಿ ಆದ್ ಲಾ ಕಜಿಪು ಮಲ್‍ಪುವೆರ್. ಲತ್ತ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಲಕರ್ ಗಂಡ್ಕಾಯಿನ್ ಬಸಲೆದೊಟ್ಟುಗು ಸಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಎಟ್ಟಿ ಪಾಡ್ದ್ ಲಾ ಗಸಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುಡು ಪಾಡ್ದ್ ಸಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
* ಫ್ರುಟ್ ಸಲಾದ್ ಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
* ಉಂದು ಬಾರಿ ಉಶ್ನವಾಯಿನೇಟಾತ್ರ ಮುಂಗ ಬರ್ಪಾಯಿನ ಪಚ್ಚೆ ಪದೆಂಗಿದೊಟ್ಟುಗ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪ್ವೆರ್.
* ಪರ್ಂದ್ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣ ಬರ್ನಾಗ ದೆತ್ತ್ ದ್ ತಿನ್ಪೆರ್.
* ನಮ್ಮ 'ಲಿವರ್'ದ ಕೆಲಸ ಚುರುಕಾವೆರೆ ಈ ಪರ್ಂದ್ ಭಾರೀ ಎಡ್ಡೆ.
* ಸಕ್ಕರೆ ಖಾಯಿಲೆದಕುಲ್ಲಾ (diabetic) ಉಂದೆನ್ ತಿನೊಲಿ.
* ನೆತ್ತ ಇರೆನ್ಲಾ ಆಜದೀ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತ್ ತಿನರೆಲಾ ಆಪುಂಡು.
* ಉಂದೆತ ಪರ್ಂದ್ ದ ತಿರ್ಲ್ ದ ಒಟ್ಟುಗ್ ಲಿಂಬುದ ರಸ ಸೇರಾದ್ ಗಸಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮೋನೆಗ್ ಪೂಜೊಂದು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಬುಡ್ದು ದೆಕ್ಕುಂಡಾ ಮೋನೆದ ಚರ್ಮೊಗ್ ಅರೊಗ್ಯ ವಾಯಿನ ಕಳೆ ಬರ್ಪುಂಡು.

## ಮೂಡನಂಬಿಕೆ
ಉಂದೆನ್ ತಿಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪಿದಯಿ ತಡ ಆಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದೆನ್ ಬಂಜಿನಗುಲ್ ತಿಂಡ ಬಾಲೆ ಪೋಪುಂಡ್ ಪಂದ್ ಮೂಡನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್
ವರ್ಗೊ:ಪಲವಸ್ತ್
ಬಬ್ಬರ್ಯಗ್ ದೀಪುನಿ

ಉಂದು ಕಂಜಿ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಉಸರಿಜ್ಜಂಡ ಬಬ್ಬರ್ಯಗ್ ಕರಿಪುನ ಅಗೆಲ್.

## ಪರಪೊಕು
ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಏಪ ಅರೋಗ್ಯ ಕೆಟ್ಟುಂಡು ಪನಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ. ಅವು ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯ ಮಲ್ಪುನಕುಲೆನ ಸಂಪತ್ತ್‌ಲಾ ಅಂದ್. ಬಾಯಿ ಬರಂದಿನ ಆ ಮೃಗೊಲೆಗ್ ದಾದ ಆಪುಂಡುಂದ್ ಪನಿಯರಲಾ ತೆರಿವುಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಕಿದೆ ಕೊಟ್ಯಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಬತ್ತ್‌ಂಡ, ನಡೆಕ್ಲೆನ ಆರೋಗ್ಯ ತತ್ತ್‌ಂಡ, ಬಬ್ಬರ್ಯ ದೈವೊನು ಸಂತೃಪ್ತಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜಾನುವಾರುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ 'ದೃಷ್ಟಿ'ನ್ ಬೇತೆ ಮೈಕ್ಕ್ ತಿರ್ಗಾವುನ ಆಚರಣೆ ತುಲುವೆರೆಡ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ 'ಬಬ್ಬರ್ಯ ದೀಪಿನಿ' ಪಂಡ್‌ದ್ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ದೈವೊಲೆಗ್ಕರಿಪುನ ಸಂಬಿಲೊಂದ್ ಪನೊಲಿ.

## ಕ್ರಮೊ
ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಸಂಕ್ರಮಣತ್ತಾನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಂಗಾರೆ, ಐತಾರೊ ಈ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿತ್ತ ಅಡ್ಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ (ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ನೆನೆತ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆದ್, ಬೆಲ್ಲ- ತಾರಾಯಿ ಬೆರಸ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಯ್‌ತ್ಂಡ ಅಡ್ಡ್ಯೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು) ತಡ್ಪೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಕೊಡಿಬಾರೆ ಇರೆ ದೀದ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ನುಪ್ಪು, ಅಡ್ಡ್ಯೆ, ಮೀನ್‌ದ ಗಸಿ ಬಳಸೊಡು. ಒಂಜಿ ತಿಬಿಲೆಡ್ ದೀಪ ಪೊತ್ತಾದ್ ತಡ್ಪೆಡ್ ದೀವೊಡು. ಒಂಜಿ ಚೆಂಬುಡು ನೀರ್ ದಿಂಜಾದ್ ಅಯಿನ್ ಕೈಟ್ಟ್ ಪತ್ತೊನೊಡು. ಕಿದೆಕ್ಕ್ ಪೋದು ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ತಡ್ಪೆಡ್ ತೊರತ್ (ನಿವಾಳಿ ತೆಗೆಯುವುದು) ದೆಪ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಕಿದೆತ್ತ ಪಿರಾವುದ ಮೈಕ್ಕ್ ಪೋದು ನೀರ್ ತಳಿತ್ತ್‌ದ್ ಜಾಗೆನ್ ಶುದ್ಧ ಮಲ್ತೊನೊಡು. ತಡ್ಪೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ನೈವೋದ್ಯೊನು ದೆತ್ತ್‌ದ್ ನೆಲೊಟ್ಟು ದೀದ್ ತಿಬಿಲೆನ್‌ಲಾ ಅಲ್ಪನೇ ದೀದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತೊನೊಡು

## ನಟ್ಟೊನುನ ಬಾಸೆ
'ಸ್ವಾಮೀ ಬಬ್ಬರ್ಯ, ಅನಾದಿ‌ಡ್ದ್ ಕಿದೆ ಕೊಟ್ಟ್ಯಡಿತ್ತಿನ ನಡೆಲೆನ್ ಕಾತೊಂದುಪ್ಪುನ ಮಾಯಗಾರೆ ಈ ಆದುಲ್ಲ. ಇಂಚಪ್ಪ ನಾಲೈನ್ ದಿನೊಡ್‌ದ್ ಕಿದೆ ನಿಲಿಕೆ ನುಂಗು ಆದ್, ಪಿಜಿನ್ ದಿಂಜಿದ್, ಪೆತ್ತ ಸಮಕಟ್ಟ್ ಪೇರ್ ಕೊರೊಂದಿಜ್ಜಿ. ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಸೌಖ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಕಿದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಬೂರುದೊಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ನಿನ್ನನ್ ನೆನೆತೊಂಡ. ಆ ಪ್ರಕಾರ ಇನಿ ಅಂಗಾರೆ ದಿನೊ, ಅಡ್ಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮೀನ್ ಅಡದ್ ಬಳಸ್‌ದ್ ದೀಯೊ. ಅವೆನ್ ಕಿದೆಟಿತ್ತಿನ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ತುರತ್‌ದ್, ಕಿದೆತ್ತ ಬೆತ್ತಡಿ ಕನತ್ತ್‌ದ್ ಬಲಸ್‌ದ್ ದೀತೊ. ಇನಿ ಮಲ್ತಿಂಚಿನ ಅಟಿಲ್‌ಡ್ ಆವಡ್, ಬಲಸಿನೈಟಾವಡ್, ದಾಲ ಎಚ್ಚ ಕಡಮೆ ಇತ್ತ್ಂ‌ಡ, ಈ ಮಾಯಗಾರೆ, ತಪ್ಪುನ್ ಒಪ್ಪು ಮಲ್ತೊನ್ಲ. ಉಂದೆನ್ ಸಂತೋಸೊಡು ಕೈಕೊಂದು, ನನ ಕಿದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಇತ್ತ್ಂ‌ಡಲಾ ಅವೆನ್ ಬೇತೆ ಕಡೆಕ್ ತಿರ್ಗಾಲ. ಕಿದೆಟಿತ್ತಿನ ಮಾಂತ ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಾತೊಂದು, ಚೆಂಬು ನಿಲಿಕ್ಕೆ ಪೇರ್ ಕೊರ್ಪಿ ಲೆಕ್ಕ ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರ್‌ಲ ಬಬ್ಬರ್ಯ ಪಂಡ್‌ಡ್ ನಟ್ಟೊನುವ'.

ಈತ್ ಪಂ‌ಡ್‌ದ್ ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ಉಂತಿ ಬೆಟ್ಟ್‌ಗೆ ಬಬ್ಬರ್ಯ ದೈವ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಎಡೆನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ ತಳಿಪೊಡು. ಎಡೆಕ್ಕ್ ದೀತಿನ ಅಡ್ಡ್ಯೆನ್ ಪುರ್ಸಾದ ರೂಪೊಡು ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನಕುಲು ತಿನೊಲಿ. ನುಪ್ಪು ದುಂಬಾಯಿ ಒರಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಅಲ್ಪನೇ ಬುಡ್‌ದ್, ಚೆಂಬುಡುಪ್ಪುನ ನೀರ್‌ನ್ ಕೌಂತ್‌ದ್, ತಡ್ಪೆ ಪತ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪುನಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಬರಿ ಪುದರುಲು

ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಮಾತಾ ಧರ್ಮದ ಜನೊಕುಲೆಗ್‌ಲಾ ಬರಿ ಪುದರ್(ಅಧೀಕೃತವಾಯಿನ ಪುದರ್‌ದ ಕಡೆಕ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪುದರ್) ಉಂಡು. ಬರಿ ಪುದರ್ನ್ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್ ಪಂಡ್ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಿಲ್ಲವೆರ್, ಬಂಟೆರ್, ಮರಕಲೆರ್, ಬ್ರಾಣೆರ್, ಜೈನೆರ್, ಇಂಚ ಮಾತಾ ಜಾತಿದಕಲೆಗ್ಲಾ ಬರಿ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಬಿಲ್ಲವೆರೆಡ್ ಸಾಲ್ಯಾನ್, ಅಮೀನ್, ಕೋಟ್ಯಾನ್, ಕರ್ಕೇರ,ಅಂಚನ್, ಕುಂದರ್, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬರಿಪುದರುಲು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಬಿಲ್ಲವೆರೆಡ್ದ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತೊಕ್ಕು ಮತಾಂತರ ಆಯಿನಕಲ್ನ ಬರಿ ಪುದರುಲು ಬಿಲ್ಲವೆರೆ ಮೂಲೊಡ್ದು ಬೈದಿನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು. ಸಾಲ್ಯಾನ್- ಸಾಲಿನ್ಸ್, ಕರ್ಕೇರ- ಕರ್ಕಡ, ಅಮೀನ್- ಅಮ್ಮನ್ನ, ತಲ್ವಾರ್- ತೋಳಾರ್- ಉಂದು ಮಾತ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಉದಾರ್ಮೆಲು. ಬರಿ ಪುದರುಲೆ ವಿಚಾರೊಡು ಎಚ್ಚ ತೆರಿವೊನರ ರಮಾನಾಥ್ ಕೋಟೆಕಾರ್ ಬರೆತಿನ *ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲವರು* ಬುಕ್ಕೊ *ಬಿಲ್ಲವರು ಮತ್ತು ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನ್‍* ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುನು ಓದೊಲಿ

## ಪೂಜಾರಿ ಬರಿ ಪುದರುಲು
ಆಮೀನ್‍, ಕೋಟ್ಯಾನ್‍, ಸಾಲ್ಯಾನ್‍, ಬಂಗೇರ, ಸೋಯೆನ್ನ,ಕುಂದರ್‍, ಆಂಚನ್‍,ಕರ್ಕೇರ, ಜತ್ತನ್ನ, ಗುಜರನ್, ಕುಲಾಲ್,

## ಬಂಟೆರೆ ಬರಿ ಪುದರುಲು
ಹೆಗ್ಡೆ, ಶೆಟ್ಟಿ, ಶೇನವ, ಪೆರ್ಗಡೆ, ರೈ, ಆಳ್ವ, ನಾಯಕ, ಭಂಡಾರಿ, ನಾಡವ, ಬೈದ್ಯ, ಸಾಲ್ಯಾನ್, ಒಕ್ಕೆಲ್ಮೆ.

## [[ಗೌಡ]]ರೆ ಬರಿ ಪುದರುಲು
ಬಂಗೆರೆ ಬರಿ, ನಂದೆರೆ ಬರಿ, ಮೂಲ್ಯೆರ ಬರಿ, ಪೆರ್ಬನ ಬರಿ, ಚಾಲ್ವೆರ ಬರಿ, ಕಬರ್ ಬರಿ, ಗೊಲಿ ಬರಿ, ನಾಯರ್ ಬರಿ, ಸೆಟ್ಟಿ ಬರಿ, ಬಸ್ರುವೊಗರು ಬರಿ, ಬಲ್ಸನ್ನ ಬರಿ, ಕರ್ಮನ್ನಾಯ ಬರಿ. ಇಂಚ ಗೌಡೆರ್ನ ೧೨ ಬರಿ ಉಂಡು.

## ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‍ [[ಕ್ರೈಸ್ತೆ]]ರೆ ಬರಿ ಪುದರುಲು
ಆಮ್ಮನ್ನ, ಕೋಟ್ಯಾನ್‍, ಕರ್ಕಡ, ಸಾಲಿನ್ಸ್, ಬಂಗೇರ, ಮುತ್ತು, ಸೋನ್ಸ್, ಮಾಬೆನ್‍, ಆಂಚನ್‍, ಫುರ್ಟಾಡೊ,ಕುಂದರ್,ತೋಳಾರ್, ಪಾಲನ್ನ, ಕೈರನ್ನ, ಶಿರಿ, ವಾಟ್ಸನ್‍, ವಾಟ್ಸ, ದೇವದತ್ತ, ಪುತ್ರನ್, ಜೋಶ್ವ, ಜತ್ತನ್ನ, ಸತ್ಯಮಿತ್ರ, ದೇವಮಿತ್ರ, ಸದಾನಂದ, ದೇವಪ್ರೀಯ, ದೇವಪುತ್ರ, ಐಮನ್, ಜೀವೊತ್ತಮ, ಬುನ್ಯನ್, ಸುನಿತ,

## ಕೆಥೊಲಿಕ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಬರಿ ಪುದರುಲು
ಫುರ್ಟಾಡೊ, ಪಾಯಸ್‍, ರೇಗೊ, ಕೊಯಿಲ್ಲೊ, ಕುಲಾಸೊ, ಪಿಂಟೊ, ಮಸ್ಕರೇಹ್ನಸ್‍, ಡಿ.ಸೋಜ, ಡಿ.ಕೊಸ್ತ, ಡಿ.ಸಿಲ್ವ, ವೇಗಸ್‍,

## [[ಬ್ರಾಣೆ]]ರೆ ಬರಿ ಪುದರುಲು
ಆಮ್ಮಣ್ಣಾಯ, ಪದಕಣ್ಣಾಯ, ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ, ಭಟ್, ರಾವ್, ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ನಾವಡ,

## [[ಜೈನೆ]]ರೆ ಬರಿ ಪುದರುಲು
ಹೆಗ್ಡೆ, ಜೈನ್‍, ಪೆರ್ಗಡೆ, ಹೆಗ್ಗಡೆ, ಬಲ್ಲಾಲ್, ಬುನ್ನು, ಬಂಗ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಬರ್ಸೊ

**ಬರ್ಸೊ** ವಾತಾವರನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ನೀರಾವಿ ಅಲ್ಮೆನೊ ಆದ್ ಪಿರ ನೀರ್‍ದ ರೂಪೊಡು ಬೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುನ ಕ್ರಿಯೆ. ಮುಗಲ್‌ಲೆನ ನೀರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪನಿಯಾದ್ ಬೂಮಿಗ್ ಬೂರುಂಡು. ಎತ್ತರೊದ ಮುಗಲ್ ಡ್ದು ಬೂರುನ ಪನಿಕ್ಲು ಮಾತಲಾ ನೆಲನ್ ಮುಟ್ಟುಜಿ. ಮುಗಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ನೆಲತ ನಡುಟು ಬೆಚ್ಚ ವಾತಾವರನೊ ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಲ್ಯ ಪನಿಕುಲು ಆವಿಯಾದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಪನಿಲಾ ನೆಲ ಮುಟ್ಟಂದೆ ಪೋಂಡ ಅಂಚಿತ್ತಿ ಬರ್ಸೊನು 'ವಿರ್ಗಾ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಇದ್ಯಮಾನೊ ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಆದ್ ಬೆಚ್ಚ ಬುಕ್ಕೊ ಬರಂಟಿನ ಮರುಬೂಮಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಆಪುಂಡು.

## ಬರ್ಸೊ ಪುಟ್ಟುನೆ ಎಂಚ?

ಕಡಲ್ದ್ ಮಹಾಸಾಗರೊದನೀರ್ ಆವಿಯಾದ್ ಬಾನೊ ಮುಟ್ಟ್‍ದ್ ಅಲ್ಪ ಮುಗಲ್ ದ ರೂಪೊಡು ಸಂಗ್ರಹೊ ಆಪುಂಡು. ಮುಗಲ್‍ದ ಸಾಂದ್ರತೆ ಎಚ್ಚಾದ್ ಅಲ್ಪದ ವಾತಾವರನೊ ಅಲ್ಮೆನೊ ಆನಗ ಮುಗಲ್‍ದ ತೇವಾಂಸೊ ಪನಿಯಾದ್ ಬೂಮಿನ್ ಸೇರುಂಡು. ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಇಂಚ ಬೂರುನ ನೀರ್ ಪಲ್ಲ, ತೋಡು, ಸುದೆತ ರೂಪೊಡು  ಕಡಲ್‍ಗ್‍ ಸೇರುಂಡು. ಈ ಕ್ರಮ ಚಕ್ರೊದ ಲೆಕ್ಕ ತಿರ್ಗೊಂದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ಜಲಚಕ್ರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೆಲತ ಮಿತ್ತ ಮರ, ದೈಕುಲು ದಿಂಜ ತೇವಾಂಸೊನು ವಾತಾವರನೊಗು ಸೇರಾಬುಂಡು.

## ಗಾದೆಲು
ಆನುರಾದೆ ಬರ್ಸ ಪಂತಿಬಾಪೆಲೆ.

ಮೃಗಶಿರೆ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಮೃಗೊಕ್ಲಗ್ಲಾ ಬಂಜಿಗಿಜ್ಜಿಗೆ.

ಆದ್ರೆ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ, ಆಜಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ಬರ್ಸೊ ಸಮ ಬರುಗೆ.

ಆದ್ರೆ ನಕ್ಷತ್ರೊಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಆಡರ್ದ ಲೆಕ್ಕ ಆವು,

ಪುನರ್ವಸುಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪುಚ್ಚೆದ ರೋಮದಲೆಕ್ಕ ಆವು.

ಆದ್ರೆಡ್ ಆಡರ್ಡೆ ಒಯಿಪೊಡು.

ಆದ್ರೆ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಯಿನಾತ್‍ ತೂವೆ.

ಆದ್ರೆಡ್‍ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಬತ್ತ್ಂಡ್‍, ಪೋಂಡ ಪೋಂಡು.

ಉಬ್ಬೆ ಬರ್ಸದ ನೀರ್‍ ಆಪ್ಪೆನ ಪೇರ್‍.

ಚಿತ್ರೆ ದೊರಿಂಡ ವಿಚಿತ್ರ ಆವು.

ಪುನರ್ವಸು ಬರ್ಸ ಪುನೊಕ್ಕು ಸಮ.

ಪುಷ್ಯೊಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪುರಿ ಪತ್ತುಂಡು.

ಪುಷ್ಯೊಡು ಬಿತ್ತ್ಂಡ ಪುಚ್ಚೆಗ್‍ಲಾ ನುಪ್ಪು ತಿಕ್ಕಂದ್

ಮಘೆ ಬರ್ಸ ಬುಳೆಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆ.

ಮಘೆತ್ತ ನೀರ್‍ ಮಗಕ್ಲಾ ಕೊರ್ಯರೆ ಬಲ್ಲಿ.

ಮಘೆಟ್ಟ್ ನಿನೆ, ಹುಬ್ಬೆಡ್‍ ಪೇರ್‍, ಉತ್ತರೆಡ್‍ ಒತ್ತರೆ

ಅಟಿಡ್‍ ತೆಡಿಲ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಟ್ಟ ಪೊಲಿಪೋವು, 
ಸೋಣೊಡು ತೆಡಿಲ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿಪೋವು.

ಆಷ್ಲೇಷ ಬರ್ಸೊಡ್ದು ದೊಂಬೇ ಎಡ್ಡೆ.

ಬೇಶಡ್‍ ಬಿತ್ತ್ ಬೂರುಂಡ ಈಟ್‍ ಇಜ್ಯಂದೆ ಬುಳೆವು.

ಮಘೆ ಬರ್ಸ ಬುಳೆಕ್ಕ್‍ ಎಡ್ಡೆ.

ಹುಬ್ಬೆ ಬರ್ಸದ ನೀರ್‍ ಆಪ್ಪೆ ಪೇರ್.

## ಪಿದಯಿದ ಸಂಪರ್ಕೊ ಕೊಂಡಿಲು
* What are clouds, and why does it rain?
* BBC article on the weekend rain effect
* BBC article on rain-making
* https://web.archive.org/web/20081005022003/http://www.earthsky.org/humanworld/interviews.php?id=49324

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಬಲ್ಬು

**ಬಲ್ಬು** ಉದೊಂಜಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾದನ. ಉಂದು ಬೊಲ್ಪು ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾದನ. ಉಂದೆನ್ **ಬರಿಯೆ ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್** ಪನ್ಪುನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ನಾಡ್ ಪತುದೆ. ಉಂದು  ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚೊಗು ಪ್ರಸಾರ ಆದ್ ಪೂರಾಕುಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತೆ ಬೊಲ್ಪು ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾದನ ಆದ್ ಗಲಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.

## ಬಲ್ಬುದ ವಿದೊಕುಲು
* ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಲ್ಬು
* ಓಲ್ಟುಗಳು -೦ ೧೫ ೨೦ ೫೦ ೬೦ ೧೦೦ ೨೦೦ ೩೦೦
* ಎಲ್‍ಇಡಿ ಬಲ್ಪು
* ಟ್ಯೂಬುಲೈಟ್
* ಹ್ಯಾಲೋಜನ್

## ಬಲ್ಬುದ ಉಪಯೋಗ
ಕತ್ತಲೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಬೊಲ್ಪುನು ಕೊರ್ಪುನವು

## ಬಲ್ಬು ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ

ಬಲ್ಬುನು ನಾಡ್‌ದ್ ಪತ್ತ್‌ನವು ಬಾರೀ ಉಪಕಾರ ಆತ್ಂಡ್. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ ಈ ಕಾಲೊಡುಲಾ ಚಿಮಣೀ ಪೊತ್ತಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆನ್ಪುನವು ಬಾರಿ ಬಂಗ. ಸುಚ್ಚಿ ಒತ್ತ್‌ನಗ ಬೊಲ್ಪು ಕೊರ್ಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆದ್ ಉಂಡು.

## ಬಲ್ಬು - ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ

Lamp with lit incandescent light bulb and black background.jpg|Lamp with lit incandescent light bulb and black background
Glühwendel brennt durch.jpg|Glühwendel brennt durch
LED bulbs.jpg|LED bulbs
Bulb-dynamic-gradient.png|thumb|Bulb-dynamic-gradient
Low voltage light bulbs.jpg|Low voltage light bulbs
Compact-Fluorescent-Bulb.jpg|thumb|Compact-Fluorescent-Bulb
Separated light bulbs.JPG|thumb|Separated light bulbs
LED bulbs 2012.jpg|thumb|LED bulbs 2012
Bayonet light bulb.JPG|thumb|Bayonet light bulb


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಬಸಲೆ

**ಬಸಲೆ** () ಕಜಿಪ್ಪು ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಸಪ್ಪು. (ಸಪ್ಪು, ತೊಪ್ಪು, ಸೊಪ್ಪು, ತಪ್ಪು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಡ್ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ಲ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡುಪ್ಪುಂಡು). ಬಸಲೆನ್ ನಡ್‍ದ್ ಬುಲೆಪಾದ್ ದೊಂಪ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬಲ್ಲ್‌ನ್ ದೊಂಪೊಗು ಬುಡುದು ಬುಲೆಪವುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಸಪ್ಪು. ಬಸಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲ್‍ಲಾ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಬಸಲೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವುಲಾ ಉಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ನೆಲ ಬಸಲೆ, ಕಾಡ್ ಬಸಲೆ ಪನ್ಪಿ ವಿದೊ ಉಂಡು.

## ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಬಸಲೆದ ಪುದರುಲು

# ಇಂಗ್ಲಿಷ್- ಬಸೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಬಾ
# ಕನ್ನಡ- ಬಸಳೆ ಸೊಪ್ಪು
# ಹಿಂದಿ- ಪೊಯಿ
# ತಮಿಳು- ಕೊಡಿಪು ಪಸಲಿ
# ಮಲಯಾಳಂ- ವಳ್ಳಿಚೀರ
# ಕೊಂಕಣಿ- ವಲ್ಚಿಬಜಿ, ವಾಳಿಭಾಜ್ಜಿ
# ತುಲು- ಬಸಲೆ
# ಮರಾಠಿ- ಮಯಲು

## ದಯಿತ ಲಕ್ಷಣೊಲು
ಉಂದು ನಸೆತ ಬೂರು ಆದಿತ್ತ್‌ದ್ ಸುಮಾರ್ 10 ಮೀಟರ್‌ಡ್ದ್‌ಲಾ ಉದ್ದೊಗ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಪಚ್ಚೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಂಪು ರಡ್ಡ್ ನಮೂನ್ಲು ಉಲ್ಲ. ರಡ್ಡ್ ನಮುನೆದ ಬೂರುದಲ ಸಪ್ಪುದ ಬಣ್ಣೊ ಪಚ್ಚೆ. ಇಂದೆತ ಇರೆ ಬುಕ್ಕೊ ದಂಟ್‍ಡ್ ಒಂತೆ ಞೋಲಿ ಗುಣೊ ಉಂಡು. ಬೆಯಿನಗ ಈ ಞೋಲಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಬೂರು ಉದ್ದ ಪೋನಗ ದೊಂಪ ಪಾಡ್ದ್ ದೊಂಪೊಗ್ ಬುಡ್ಂಡ ನೆಲತ ಮಣ್ಣ್ ಒರೆಂಕಂದಿಲೆಕ್ಕ ನಿರ್ಮಲೊಡ್ ಬುಲೆವೊಲಿ.

## ಬಸಲೆತಾ ವಿದಕುಲು
# ನೆಲ ಬಸಳೆ
# ಕಾಡ್ ಬಸಲೆ
# ಬಲ್ಲ್ ಬಸಲೆ

## ಬಸಲೆಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಕಜಿಪು ಬುಕ್ಕೊ ತಿನಸ್‍ಲ್
ಬಸಲೆನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಅಯಿತ್ತ ಇರೆ ಮಾತ ದೆತ್ತದ್ ಅಜಾವೆರ್. ಬಸಲೆದ ದಂಡ್‍ದೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಅಜಾವೆರ್. ರೇಸೊ ಮಲ್ಪುನಗ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಕುಡು ಪಾಡ್‍ದ್ ಕಜಿಪ್ಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಸಲೆದ ತಪ್ಪುನು ಬೆಯ್ಪಾದ್ ಕಡೆದ್ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಸಲೆನ್ ಕಜಿಪ್ಪು ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಆಯಿಕ್ಕ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪುಂಡಿ ಮಲ್ತ್ ಪಾಡುವೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಬಸಲೆ ಪುಂಡಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬೇಳೆ ಕಾಳು ಅತ್ತಂದೆ ಮರ್ವಯಿ, ಎಟ್ಟಿದೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಸಲೆ ನನಾತ್ ರುಚಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
 
## ಪೋಸಕಾಂಸೊಲು
ಬಸಲೆಡ್ 'ಎ' ಬುಕ್ಕೊ 'ಬಿ'ಜೀವಸತ್ವೊಲು, ಕರ್ಬಸತ್ವ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಟಾಷಿಯಂ ಜಿಂಜ ಉಂಡು. ರಂಜಕದ ಅಂಸೊಲ ಉಂಡು.

## ಗಾದೆಲು
* ಬಸಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ಪೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಅಡ್ಪುಜೆರ್. ಪಂಡ ಬಸಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ಪೆ ಅಣ್ಣೆ ಮೆಗ್‍ದಿ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
* ಆಯೆ ಬಜಿ ಬಸಲೆ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಬಾ.ಸ.ಪ.ಕಾಲೇಜ್,ಉಡುಪಿ

ಉಡುಪಿದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದವಿ ಸಂಸ್ತೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಸಂಸ್ತೆ ಬಾಲಕಿಯರ ಸರಕಾರಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು. ಮುಲ್ಪ ೭೫೦ ಜನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲ್ ಕಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕಲಾ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಉಂಡು. ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಡ್ ಜೋಕುಲ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಶಿಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘ, ತುಳು ಸಂಘ, ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘ, ಎಕೊ ಕ್ಲಬ್ ಅವಕಾಶ ಮಲ್ತು ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಸಂಸ್ತೆದ ಫಲಿತಾಂಶ ಎಡ್ಡೇ ಉಂಡು. ಉಂದು ಉಡುಪಿದ ಪ್ರೀತಿದ ಕಾಲೇಜ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಲು
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ

**ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶ** ನಮನ ದೇಶದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್‌ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ದೇಶ. ದುಂಬು ಉಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೇಶೊದೊಟ್ಟುಗು ನಮ್ಮ ದೇಸೊರ್ದು ಬೇತೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೧ನೆಯ ಇಸವಿಡ್ ಉಂದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸಹಾಯ ಪಡೆದ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಸೊ ಆಂಡ್. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶ. ವಿಶ್ವೊಡು ಮಸ್ತ್ ಎಚ್ಚ ಜನಮಾನಿ ಉಪ್ಪುನ ಎಣ್ಮಣೇ ದೇಶ ಆದ್ ಉಂಡು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಭಾರತ ದೇಶ, ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರಾ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ದೇಶ ಸುತ್ತುಲ ಉಂಡು

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು
ಬಾಕಿಮಾರ್

**ಬಾಕಿಮಾರ್** ಪಂಡ ಬೆನ್ನಿದ ಕಂಡೊದ ಒಂಜಿ ವರ್ಗೊ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೂಡು, ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲ್, ಬರ್ಕೆ, ಪರಾರಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮನೆತನೊದ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಎದುರು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಧಾನ ಕಂಡೊನು ಬಾಕಿಮಾರ್ ಪನ್ಪೆರ್.

## ಪದೊತ ಅರ್ಥ
ಮುಲ್ಪ ರಡ್ಡ್ ಶಬ್ದ ಉಂಡು. ಬಾಕಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಿಮಾರ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ತುಳುಟು ಮಾರ್ ಪಂಡ ಕಂಡ. ತಿರ್ತ ಮಾರ್ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದೊನೇ ಕ್ರಮೇಣ ‘ತಿಮಾರ್’ ಆದುಂಡು. ಬಾಕಿಲ್‌ದ ಎದುರು ಉಪ್ಪುನ ತಿರ್ತ್‌ದ ಕಂಡೊ-ಬಾಕಿತಿಮಾರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಾಕಿಮಾರ್ ಕಂಡ ಇಲ್‌ಲ್ದ ಎದುರೇ ತಿರ್ತ ಬಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಇಲ್ಲತಾ ಬಾಕಿಲ್ ತ್ ಉಂತುದ್ ತೂನಗ ಎದುರುತ್ ಪುಡೆ ಜೇರ ಇಪ್ಪುನ ಕಂಡೋಲ ಅತುಂಡು.

## ವಿಶೇಷತೆ
ಬಾಕಿತಿಮಾರ್, ಬಾಕ್ಯಾರ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪುದರ್‌ಡ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಒಟ್ಟಾರೆ ಪನ್ಪುಂಡ ಇಲ್ಲದ ಎದುರುದ ಪ್ರಧಾನ ಕಂಡೊನೇ ಈ ಬಾಕಿಮಾರ್. ಕಲ್ಲಿಮಾರ್, ಮಾಲೆಮಾರ್, ಮೂಲೆಮಾರ್, ಮಿತ್ತಮಾರ್, ತಿರ್ತಮಾರ್, ಕಟ್ಟೆಮಾರ್, ಕಡೆಮಾರ್, ಕೊಡಿಮಾರ್ ಈ ರೀತಿದ ಪುದರ್‌ದ ಊರುಲು ಉಲ್ಲ. ಮುಲ್ಪ ಬರ್ಪಿನ ಮಾರ್ ಪಂಡ ಕಂಡ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಕಂಡೊಲೆನ್ ಇಂಚ ಲೆತ್ತೆರ್. ಅವ್ವೇ ಪುದರ್ ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಭಾಗೊಗೇ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್.

## ಕಂಡತ ಬಗೆಕುಲು

* ನೀರ ಕಂಡ
* ಪಟ್ಲ ಕಂಡ
* ಮಜಲ್ ಕಂಡ
* ಬೊಟ್ಟು ಕಂಡ
* ಕುಮೇರಿ ಕಂಡ
ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಕಂಡೊಲು ಉಲ್ಲ. ಈ ಮಾತಾ ಕಂಡೊಲೆಡ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಂಡ ಪಂಡ ಬಾಕಿಮಾರ್.
## ಆರಾಧನೆಟ್
ಬಾಕಿತಿಮಾರ್ ಪನ್ಪುನವು ಸುಮಾರ್ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಟ್ ಬರುಪುಂಡು ಸಿರಿ ಪಾಡ್ದನೊ, ರಾಜನ್ ದೈವತಾ, ಹೊನ್ನಮ್ಮ ಜೇವು ಪಾಡ್ದನೊಲೆಟ್ ಮಾಂತಾ ಬರ್ಪುನಬರ್ಪುಂಡು. 
## ಕಟ್ಟುಲು
* ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೊವು ಕಂಡೊಗ್ ಜಪ್ಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.
* ಎಲ್ ತಿಂಗೊಲು ಆಯಿನ ಬಂಜಿನಾಲ್‌ಲ ದಪ್ಯರ ಬಲ್ಲಿ.
* ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಾದ್ಯೋಲೆನ್ ಕೊನೆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ
ಬಾಕಿಲ್

thumb|ಬಾಕಿಲ್
ಇಲ್ಲ್ ಪಂಡಿಬುಕ್ಕೊ ಐಕೊಂಜಿ ರೀತಿ ನೀತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಇಲ್ಲದ ಬಂದೋಬಸ್ತ್ ಗಾದ್ ಬರಿಯೆರೆ ಪೋಯರೆ ಇಪ್ಪುನ ಕಡಿನ್ ಬಾಕಿಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜೆಕ್‌ಲಾ ಭಾಕಿಲ್ ಪನ್ಪುನವು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪಕ್ಕಿಲು ಕಟ್ಟುನ ಗೂಡುಗು, ಪ್ರಾಣಿಲು ಬದುಕುನ ಗುಹೆಕುಲುಗ್, ಉಚ್ಚುಲು ಉಪ್ಪುನ ಪುಂಚೊಲೆಗ್, ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟೊಲು ಕಟ್ಟುನ ಗೂಡುಲೆಗ್, ಚಿಯತ್ತ ಕೆಲೆಂಜಿಲು ಕಟ್ಟುನ ಗೂಡುಲೆಗ್, ಪಿಲಿಕೂಡೊಲುಲು ಕಟ್ಟುನ ಪಟ್ಟ್‌ಲೆಗ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜೆಕ್‌ಲಾ ಬಾಕಿಲ್ ಪನ್ಪುನವು ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಬಾಕಿಲ್‌ದ ಲಕ್ಷಣ
ಒಂಜಿ ಜನ ಪೋದು ಬರ್ಪಿನಾತ್ ಜಾಗೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಂದ್ ಮಲ್ಪರೆ ಬೋಡಾಂಡ ಈ ಬಾಕಿಲ್ ಪಾಡೊಲಿ.

## ಬಾಕಿಲ್‌ದ ಬಗೆಕುಲು
# ಆನೆ ಬಾಕಿಲ್
# ಕೋಟೆದ ಬಾಕಿಲ್
# ಕಂಡಿದ ಬಾಕಿಲ್
# ಇಲ್ಲದ ಬಾಕಿಲ್
# ಗೂಡುದ ಬಾಕಿಲ್
# ಕೂಡುದ ಬಾಕಿಲ್
# ಕುರು ಬಾಕಿಲ್

ಬಾಕಿಲ್‌‍ಡ್ ನಾ ನಾ ಬಗೆತ ಬಾಕಿಲ್ ಉಂಡು. ಒಂಜೆ ಪಲಾಯಿಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಬಾಕಿಲ್. ರಡ್ಡ್ ಮರ್ಗಿಲ್‌ಡ್ ಪಲಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಬಾಕಿಲ್.ಸಾಗುವಾನಿ,ಪೆಲ,ಕುಕ್ಕುದ ಮರೊ ಇಂಚೆನೆ ಬೇತೆ ಬೆತೆ ಜಾತಿದ ಮರೊಟ್ಟು ಬಾಕಿಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

File:Juist, Altes Warmbad -- 2014 -- 3632.jpg|thumb|Old Warmbad (Kurverwaltung), Juist, Lower Saxony, Germany (2014)
File:ET Amhara asv2018-02 img088 Lake Tana at Bahir Dar.jpg|thumb|ET Amhara asv2018-02 img088 Lake Tana at Bahir Dar
File:Rufous hornero (Red ovenbird)(Furnarius rufus) and nest (2).JPG|thumb|Rufous hornero (Red ovenbird)(Furnarius rufus) and nest 
ಫೈಲ್:Church Door with the Annunciation MNaR.jpg|thumb|Church Door with the Annunciation MNaR
ಫೈಲ್:MADRID E.U.S. CASA-PALACIO CISNEROS (COMENTADA) - panoramio (7).jpg|thumb|MADRID E.U.S. CASA-PALACIO CISNEROS (COMENTADA) - panoramio


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಬಾಜೊನೊ

thumb|ಬಾಜೊನೊಲು
ತುಳುವೆರ್ ಅಟಿಲ್ಗ್ ಗಲಸುನ ಮಣ್ಣ್ ದ, ಪಿತ್ತಲೆದ, ಎಲ್ಮಿನ್ದ, ಸ್ಟೀಲ್‍ದ ಪೂರ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಸುನೆಕ್ಕ್ ಬಾಜನ ಪನ್ಪೆರ್. ಕರ, ಬಿಸಲೆ, ತೊಂದುರು, ಅಡ್ಯರ, ಕಾವಲಿ, ಸಟ್ಟ್ ಗ, ಕೈಲ್, ಬಾವಡೆ, ಲೋಟೆ, ಕೋಪು, ತಟ್ಟೆ, ತಾಟ್, ಬಟ್ಟಲ್, ಬಣಲೆ,ಕಟಾರ, ತೋಪು, ಅರಿಯನ, ಓಡು, ಅಪ್ಪದ ಕಾವಲಿ ಉಂದು ಪೂರಾ ತುಳುವೆರ್ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಾಜನ.

ಜನಕುಲು ಅಕಲ್ನ ಅನುಕೂಲೊಗು ತಕ್ಕಂತೆ ಬೊಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರ್‍ದ ಬಾಜನೊಲೆನ್ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ನುಪ್ಪು ಮಲ್ಪು ಬಾಜನೊಲು
# ಕರ
# ರೈಸ್ ಕುಕ್ಕರ್

## ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪು ಬಾಜನೊಲು
# ಬಿಸಲೆ
# ಕಡಯಿ
# ತಪಲೆ
# ಬನಲೆ

## ಅಡ್ಡೆ ಮಲ್ಪು ಬಾಜನೊಲು
# ತೊಂದುರು
# ಕಾವೊಲಿ
# ಓಡು
# ಉರ್ಲಿ
# ಅಪ್ಪದ ಕಾವೊಲಿ

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಬಾಬು ಪರವ

## ಪುಟ್ಟು
ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ವಿಟ್ಲದ ಕಾಪು ಮಜಲ್ದಾರ್

## ಪೊಲಬು
ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಒರಿ ಮಲ್ಲ ಹಿರಿಯ ಭೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಕಲಾವಿದೆರ್.
ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ವಿಟ್ಲ ಕಾಪು ಮಜಲ್ದಾರ್. ಮೇರೆನ ಹಿರಿಯೆರ್ಲಾ ಬೂತ ಕಲಾವಿದೆರೇ. ಅಮ್ಮೆರ್ ಪಕ್ರು ಪರವೆರ್. ವಿಟ್ಲ ಸೀಮೆಡ್ ಭೂತ ಕಟ್ಟುನೆಟ್ ಮೇರೆನವು ಮಲ್ಲ ಪುದರ್. ರಾಜಂದೈವೊಲಾಯಿನ ಮಲರಾಯೆ, ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಇಂಚಿನ ಮಾತ ಬೂತೊಲೆಗ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕಾರಣಿಕೊನು ಮೆರೆಯಿನಕುಲು. ಮೇರೆ ಮಗೆ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ಲಾ ಅಮ್ಮೆರೆನವೇ ಪರಂಪರೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೋಕುದ ಕೇಪು, ಕೆಲೆಂಜ, ಅನಂತಾಡಿಡ್ ಮೇರ್ ಕಟ್ಟುನ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಮೆಚ್ಚಿ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಮೇರ್ ಕಟ್ಟುನ ಮಲರಾಯೆ ದೈವೊ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನವು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ, ಕುಣಿತ, ಬಾಸೆ,ಅಣಿ ವಿನ್ಯಾಸೊ ಉಂದು ಮಾತ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವೇ. ಪಾಳೆನ್ ವಿವಿಧ ಆಕೃತಿಡ್ ಕೊಯಿದ್ ಅಟ್ಟೆಗ್ ಒಂಜೊಂಜೆನೇ ತಿಕ್ಕಾದ್ ಮಲ್ಪಿ ಬೃಹತ್ ಅಣಿ ತೂವೊಡಾಯಿನವೇ. ಇತ್ತೆದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಆಧುನಿಕತೆಗ್ ಒಗ್ಗೊಂದೆರ್ಂಡಲಾ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಮಾತ್ರ ಪರತ್ತ್ ಕ್ರಮೊನೇ ಒರಿತ್ತೊಂದೆರ್. ಭೂತೊದ ಬಾಸೆಡೇ ಪನ್ಪುನಾಂಡ ಪರತ್ತ್‌ನ್ ನಿಗಿಪ್ಪಡ ಪೊಸತ್ತ್‌ನ್ ತೋಡಡ ಪನ್ಪಿಲೆಕ ಪರಂಪರೆದ ಶೈಲಿಯೇ ಮೇರೆನ ಜೀವಾಳ. ಆರ್ಥಿಕವಾದ್ ಮೇರ್ ಬಡವೆರಾಂಡಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ಮಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತೆರ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ.

## ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕೊರೊಲು
* ಮೇರೆನ ಸೇವೆನ್ ಪರಿಗಣಿಸಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಜಾನಪದ ಬುಕ್ಕೊ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ದ್ ಗೌರವಿಸಾದ್ಂಡ್.
* ಮಾಲಾಡಿ ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ರೈಕುಲು ಧರ್ಮನೇಮದಪಗ ಮಲ್ತ್‌ನ ಸಮ್ಮಾನ
* ಉಡುಪಿದ ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಸಮ್ಮೇಳನದ ವೇದಿಕೆದ ಸಮ್ಮಾನ
* ವಿಟ್ಲ ಅರಮನೆಡ್ ನಡತಿ ಸಮ್ಮಾನ

ಮೇರ್ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾಯೊ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಭೂತೊ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆನ್ ಉಂತಯೆರ್.

## ತೀರ್‌ನೆ
ಸುಮಾರ್ ವರ್ಸೊ ಕಾಲ ಬೂತೊಲೆನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದೆರ್
ಬಾರೆತ ಪರ್ಂದ್

ಕದಳಿ ಪನ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕ್ರತದ ಪುದರ್‌ನ್ ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್ ವಾ ಕಾಲೊಡುಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಡ್ ಬನನ(banana) ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಮುಸ ಅಕುಮಿನೆಟ್(MUSA ACUMINATE). ಉಂದೆನ್ ತಿನ್ಪುನೈಕ್ ಮಾತ್ರ ಬಲಕೆ ಮಲ್ಪುಜೆರ್, ಆಂಡ ಬಾರೆ ಕಾಯಿ ಪನ್ಪಿ ಜಾತಿ ಒಂಜಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನೇಂದ್ರದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು.

## ಉಪಯೋಗ
ಉಂದೆನ್ ಕಜಿಪು, ಪೋಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ಜನೊಕ್ಲೆಡ್ ಬೊಜ್ಜದ ಒಣಸ್ಗ್ ಬಾರೆದ ಕಜಿಪು ಆವೊಡೆ. ನೇಂದ್ರ ಪಂರ್ದ್ ದ ಚಿಪ್ಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ನೇಂದ್ರ ಬಾರೆನ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಲ್ಪದ ಚಿಪ್ಸ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಬಾರೆದ ಕಾಯಿ, ಬಾರೆ ಪರ್ಂದ್ ಎಂಚ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ. ಅಂಚೆನೇ ಬಾರೆದ ಇರೆಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಉನಿಯೆರೆ, ತಿಂಡಿ ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ, ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ, ಪೂ ಕಟ್ಯೆರೆ, ಇಂಚ ಮಾತಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಬಾರೆದ ಬಲ್ಲ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪೂ ಕಟ್ಯೆರೆ, ಬಚ್ಚಿರೆದ ಸೂಡಿ ಕಟ್ಯರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಭೂತೊಗು, ಕುಲೆಕುಲೆಕ್ಕ್, ಕಕ್ಕೆಗ್ ನುಪ್ಪು ದೀವೆರೆ ಕೊಡಿ ಇರೆನೇ ಬೋಡು.
ಪರ್‍ಂದ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ,

## ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಮರ್ದ್ ಅದ್
* ತಿಗತನೈ ಪಾಡ್ದ್ ದೆತೊಂಡ ಕಫ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.
* ಪರ್ನ್ದ್ ಪಾನಕೊಗು ಸಕ್ಕರೆ ನೈ ಪಾಡ್ದ್ ಪರ್ಂಡ ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂದು.
* ಕಾಂಡೆ ಬಜಿ ಬಂಜಿಗ್ ಪರ್‍ಂದ್‍ನ್ ನೆಲನೆಲ್ಲಿದ ರಸ ಪಾಡ್ಡ್ ಡೇತೊಂಡ ಅರಸಿನ ಕುತ್ತ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.
* ಪರ್ಂದ್‌ಗ್ ಗಂಗರದ ಚಟತ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಗುಣಲ ಉಂಡು.
* ಬಾರೆದ ಬಂಬೆನ್ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ಪದೆಂಗಿ ಪಾಡ್ದ್ ಆಜಾವೆರ್. ಉಂದು ತಿಂದ್ಂಡ ಬಂಜಿಡಿತ್ತಿ ಕಜವು ಮಾತ ಪೋಪುಂಡು.
* ಕಲ್ಲ್ ಬಾರೆದ ಬಿತ್ತ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಕಿಡ್ಲಿಡಿತ್ತಿ ಕಲ್ಲ್ ಕರವುಂಡುಗೆ(ಕಿಡ್ನಿ ಸ್ಟೋನ್) ಬಾರೆದ ಕೈಲ್ದ ಕೊಡಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪು ಪೂಂಬೆನ್ ಸನ್ನ ಕೊಚ್ಚಿದ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ದ್ ಆಜಾಂಡ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ರುಚಿ.

## ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‍ದ ವಿದೊಕುಲು
ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ವಿದೊಕುಲು ಉಂಡು. ಅವು
* ಕದೊಳಿ (ಕದಳಿ)/ದೇವ ಬಾರೆ
** ನೈಯಿ ಕದೊಳಿ
* ಗಾಳಿ
* ಮೈಸೂರು
* ಬೊನ್ಯ (ಬೂದಿ)
* ಅವುಂಡೆ
* ಚಂದ್ರ ಬಾರೆ
* ಕಲ್ಲ್ ಬಾರೆ
* ನೇಂದ್ರ ಬಾರೆ
* ಸುಗಂದಿ
* ಸಕ್ರೆ ಸುಗಂದಿ
* ಪೂ ಬಾರೆ
* ಕೇವಂಡೀಸ್ (ಪಚ್ಚೆ ಬಾಳೆ)
* ನೆಯಿ ಕದೊಳಿ
* ಮಂಗ ಬಾರೆ

## ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ - ಚಿತ್ರ ದರ್ಶಿನಿ

File:Green raw bananas.jpg|thumb|Green raw bananas
File:Cavendish banana from Maracaibo.jpg|thumb|Cavendish banana from Maracaibo
File:Bananavarieties.jpg|thumb|Bananavarieties
File:Kerala banana chips Upperi varuthath.jpg|thumb|Kerala banana chips Upperi varuthath


## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‍
ಬಾರೆದ ಪೂಂಬೆ

ಬಾರೆ ಕೈಲ್ ಪಾಡ್‌ನಗ ಬರುಪುನಾವು ಪೂಂಬೆ. ಉಂದು ಬಾರೆದ ಪೂ.

## ವಿಸೇಸ ಪೂ
ಮಲ್ಲ ಪೂಂಬೆ ದ ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಪಾಲೆ ಲಕ್ಕೊಂದು ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕೊನೆ ಅವು ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್‌ಯ ಆವೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪೂಂಬೆ ತಿರ್ತ್ ಜತ್ತೊಂದು ಬತ್ತಿಲೆಕ್ಕೊನೆ ಪಿರಾವುಡ್ದದು ಕಾಯಿನ್ ದೀವೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು.

ಪೂಂಬೆ ಸುಮಾರ್ ಸಮಯ ಮುಟ್ಟ ದೈಟ್ಟೇ ಇಪ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ದಾಯೆನ್ನಗ ಸುಮರ್‍ ತಿರ್ತ್ ಬನ್ನಟ ಕಯಿ ಆವೊಂದು ಇಪ್ಪುಮಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಖಾಲಿ ಪೂ ಮಾತ್ರ. ಪಾಲೆ ಲಕ್ಕೊಂದು ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕೊನೆ ಪಿರದ ಕಾಯಿ ಬುಳೆವೊಂದು ಇಪ್ಪುಂಡು.

## ಪೂಂಬೆದ ಕಜಿಪು
ಪೂಂಬೆದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಬಾರೀ ರುಚಿತ ಕೈಪು. ಉಂದೆನ್ ಸನ್ನ ಮೂರ್ದ್ ಒಗ್ಗರನೆ ಪಾಡ್ದ್ ಆಜಾವೊಡು. ಉಪ್ಪಕರಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಉಣರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿಯಾಪುಂಡು.

### ಕಜಿಪು ಮನ್ಪುನೆ
ಪೂಂಬೆನ್ ಕಣತ್ತ್‌ದ್ ಐತ್ತ ಮೃಏಲ್ದ ದಪ್ಪೊದ ಪಾಲೆಲೆನ್ ಪೂರಾ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೇಕ್ಕ್ ತಿಕ್ಕುನ ಐತ್ತ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣೊದ ಪೂಂಬೆನ್ ಸನ್ನ ಮೂರೊಡು. ಮೂರುನೈಡ್ದ್ ದುಂಬು ಒಂಜಿ ಬೋಗೊಣಿಡ್ ಚಪ್ಪೆ ನೀರ್‍ ದೀದ್ ಐಕ್ಕ್‌ ಲಿಂಬೆಪುಲಿನ್ ಪುಂಟುದು ಅ ನೀರ್‌ಡ್ ಈ ಪೂಂಬೆನ್ ಒಂಜಿ ಪತ್ತ್ ನಿಮಿಷ ಮುರ್ಕಾದೀವೊಡು. ಉಂದು ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡಾ ಪೂಂಬೆ ಮೂರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇಗ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡು. ಇಂಚ ನನೆತ್ತ್ ದೀಂಡ ಕಪ್ಪಾಪುಜಿ.
ನಮ ಕಣತ್ತಿನ ಪೂಂಬೆನ್ ಇನಿಡ್ದ್ ಇನಿಕ್ಕೇ ಕೈಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಯಿಜಿಂದಾಂಡ ಆ ಪೂಂಬೆನ್ ತೆಲೂಪುದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಡ್ ಸುತ್ತುದೀವೊಡು.

## ಪೂಂಬೆದ ಚಟ್ನಿ

## ಪೂಂಬೆದ ಚೀಪೆ
ನೆನ್ನ ಪೂ ತ ನಡುಟ್ಟು ಚೀಪೆ ಇಪ್ಪುಂಡು ನೆಕ್ಕ್ ಚಣಿಲ್, ಗಿಳಿ, ಬಾವೊಲಿಲು ಒಲ್ತಾಂತಿನವುಲಾ ಬರ್ಪ.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪೂ
ಬಾರೆಬೈಲ್ ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರ್

ಬಾರಬೈಲ್ ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಕರಿನ ಶತಮಾನದ ಒರಿ ವಿದ್ವಾಂಸೆ.

ಆರ್ ಕುಡ್ಲದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಡ್ ಪುಟ್ಟ್ ದ್ ಕೆನರಾ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿ.ಎ. (ಆನರ್ಸ್) ಮಲ್ಪೆರೆ ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿದ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಸುರುತ್ತ ಸ್ಥಾನಲಾ, ಐಕ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪದಕನ್ಲಾ ಪಡೆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಡ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉಂದೆಟ್ಟೆ ಮುಂದರಿದ್ ೧೯೨೨ಟ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿದ ಮ್ಯೂನಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಲ್ಯಂ ವೀನ್ (ನೊಬೆಲ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್) ರೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೨೫ಡ್ ಭಾರತದ ಹೈಕಮಿಶನರ್ ಸರ್ ಅತುಲ್ ಚಟರ್ಜಿ ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರೆಗ್ ೧೫೦ ಪವನ್ ವಿದ್ಯಾವೇತನ ಕೊರಿಯೆರ್. ಆ ಮೂಲಕ ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಮಲ್ತೆರ್.

ದಾಸಣ್ಣಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದ ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಎಕ್ಸ್‌‍ರೇ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕೊಗು ಪೋದುಲಾ ಅವ್ವೇ ವಿಚಾರವಾದ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದರಿತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಜಪಾನ್, ಚೀನಾ ದೇಶೊಲೆಗ್ ಲಾ ಪೋದು ಅವುಲು ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಲಾಹೋರ್ ದ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಆದ್ ವಿಜ್ಞಾನಾಚಾರ್ಯ ಪದವಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ತುಡ್ದು ಬನಾರಸ್‌ದ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದ್ ಎಂಎಸ್ ಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.

## ಉಲ್ಲೇಕೊಲು

ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು