ಪುಪುಲ್ ಜಯಕರ್

**ಪುಪುಲ್ ಜಯಕರ್** (ನೀ **ಮೆಹ್ತಾ** ; ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೧೫&nbsp;– ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೭) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ಬರವುದಕುಲು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊದ ಪಿರವುದ ಭಾರತೊಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಮ ಕಲೆಕುಲು, ಕೈತಂತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕರಕುಶಲೊಲೆನ ಪುನರುತ್ಥಾನೊದ ಬಗ್ಗೆ ಅರೆನ ಬೇಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್. *ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್* ದ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್ "ಭಾರತದ 'ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಜಾರಿನಾ'" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜಪಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ಭಾರತೀಯ ಕಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವುನ ಕಲಾ ಉತ್ಸವೊಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ನೆಹರು-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಜೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಗ್ ಆರ್ ಒರಿ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಬರೆಪಿನಕುಲು. ಜಯಕರ್ ಗ್ ಮೂಜಿ ಪ್ರಧಾನಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಇತ್ತ್ಂಡ್: ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಅರೆನ ಮಗೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಮಗೆ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ. ಆರ್ ನನೊಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಲಹೆಗಾರೆ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ ಅರೆನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆನ್ ಖಚಿತಪಡಿಸಯೆರ್. 

೧೯೫೦ಡ್, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅರೆನ್ ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರೊನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಪುನರುತ್ಥಾನೊದ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಯೆರ್. ಅಂಚನೆ ಅಲ್-ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಂಡ್ಲೂಮ್ ಬೋರ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಹ್ಯಾಂಡಿಕ್ರಾಫ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಲೂಮ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಧುಬನಿ ಚಿತ್ರಕಲೆತ ಪುನರುತ್ಥಾನೊಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಯೆರ್.  ಜಯಕರ್ 1956ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊನು ಬೊಕ್ಕ 1984ಡ್ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆನ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಪರಂಪರೆದ ಆಸ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗ್ ವಾದ ಮಲ್ಪೆರೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆದ ಟ್ರಸ್ಟ್ (INTACH) ನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.  ೧೯೮೫ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ (ಐಜಿಎನ್ ಸಿಎ) ದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಟ್ರಸ್ಟಿ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ೧೯೯೦ಡ್ ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.   ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ರೇ ಈಮ್ಸ್ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಸಭೆತ  1967ಡ್ ಪದ್ಮಭೂಷಣ (ಭಾರತದ ಮೂಜನೆ ಮಲ್ಲ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ) ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. 

## ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ
ಜಯಕರ್ 1915ಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲೆನ ರಾಜ್ಯೊದ ಎಟಾವಾಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್ (ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್).[ ಉದ್ದೇಶ] ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ವಿನಾಯಕ ಮೆಹ್ತಾ ಒರಿ ಉದಾರವಾದಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಡ್ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಿಲು ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಕಾಲೊಡು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯೆರೆಡ್ ಒರಿಯೆರ್.[2] ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬ್ರಾಮಿನ್ ಗುಜಾರ್ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದ್ ಬತ್ತೆರ್, ಅಲ್ಪ ಪುಲ್ಪುರ್ ಪುಲ್ ವರ್ಷದ ಬೇಸಿಗೆದ ರಜೆನ್ ಕಳೆಯೊಂದಿತ್ತೆ.[ಇಸ] ಅಲೆಗ್ ಒರಿ ಅಣ್ಣೆ, ಕುಮಾರಿಲ್ ಮೆಹ್ತಾ, ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ ಅಕ್ಕಲು, ಪೂರ್ಣಿಮಾ, ಪ್ರೇಮ್ಲತಾ, ಅಮರ್ಗಂಗಾ ಬೊಕ್ಕ ನಂದಿನಿ ಮೆಹ್ತಾ ಇತ್ತೆರ್. ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಬೇಲೆ ಕುಟುಂಬೊನು ಭಾರತೊದ ಮಸ್ತ್ ಭಾಗೊಲೆಗ್ ಕನತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪ ಅಲೆಗ್ ಜೀವನೊದ ಸುರುತ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ತೂಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಬತ್ತ್ಂಡ್.

ಪನ್ನೆರಡು ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು, ಆರ್ ಬನಾರಸ್ (ವಾರಾಣಸಿ) ಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಡ್ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾದಿತ್ತಿನ ಥಿಯೋಸೊಫಿಸ್ಟ್ ಆನಿ ಬೆಸಾಂಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಶಾಲೆಡ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರುನ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರೂನ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಅಲೆನ್ ಪದಿನೈನ್ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ನೆಹರು ಕುಟುಂಬೊದ ಸಂಪರ್ಕೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂನ ಮಗೆ ಇಂದಿರಾ ಪ್ರಿಯಾದರ್ಶಿನಿ ನೆಹರು (ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ) ನೊಟ್ಟುಗು ಸ್ನೇಹ ಮಲ್ತೆರ್. 

1936ಡ್ ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರೆ ದುಂಬು ಲಂಡನ್ ಡ್ ಬೆಡ್ಫೋರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್  ಇಲ್ಲಗ್ ಬನ್ನಗ ಆರ್ ಮನ್ಮೋಹನ್ ಜಯಕರ್ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಂಬೆಡ್ (ಇತ್ತೆದ ಮುಂಬೈ ) ನೆಲೆಯಾಯೆರ್.

## ಕೆಲಸ
ಲಂಡನ್ ಡ್ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಆದ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ, ಜಯಕರ್ ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಡ್ ಬೇಲೆಗ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಿನ ನಡುಟು, ಅಲೆಗ್ ಪೊಣ್ಣು ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಕೆಲಸೊನು ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. 
ಬಾಂಬೆಡ್ ನೆಲೆಯಾನಗ, ಆರ್ "ಟಾಯ್ ಕಾರ್ಟ್" ನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆದ ಜೋಕುಲೆನ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಚಿತ್ರಕಾರೆರ್ ಜಾಮಿನಿ ರಾಯ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಂಎಫ್ ಹುಸೇನ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೪೦ಡ್ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಡ್ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಮೃದುಲಾ ಸಾರಾಭಾಯ್ ನ ಸಹಾಯಕೆರಾದ್ ರಾಜಕೀಯೊಡು ತೊಡಗಿನ ಆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿಡ್ ಮಹಿಳಾ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಲಾ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್, ಅಪಗ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.  ೧೯೪೦ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧೊಡು ಆರ್ ಜೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿನೊಟ್ಟುಗು ಸ್ನೇಹಿತೆರ್ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಮಗ್ಗದ ಉದ್ಯಮೊಡುಲಾ ತೊಡಗಿನೆರ್. ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯೊಡು ಮದ್ರಾಸ್ (ಚೆನ್ನೈ)ಡ್ ಬೆಸಂತ ನಗರೊಡು ನೇಕಾರೆರೆನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 

ಸುರುಟು, ಆರ್ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿನೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತೆರ್ ಆಯೆರ್, 1966ಡ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಜಯಕರ್ ನ್ ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಲಹೆಗಾರೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಭಾರತದ ಕರಕುಶಲ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಮಂತ್ರ ನಿಗಮೊದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನನೊಂಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಆಯೆರ್. ೧೯೭೪ಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊಗು ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಂಡಿಕ್ರಾಫ್ಟ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್ (ಎಐಎಚ್ಬಿ) ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. 

ಜಯಕರ್ 1955ಡ್ "ದಿ ಟೆಕ್ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ನಮೆಂಟಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ಪನ್ಪಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆದ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನೊಗು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಪರಿಚಯೊನು ಸಹ-ಲೇಖನ ಮಲ್ತೆರ್  ಅಲ್ಪ, ಆರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಿಸೈನರ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ರೇ ಈಮ್ಸ್ ನ್ ತೂಯೆರ್. ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ಪಕ್ಷೊಲೆನ ನಡುಟು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಸಂವಾದೊದ ಸುರು ಆಂಡ್. ಅಕ್ಲೆನ ಸಭೆತ ನಂತರ, ಜಯಕರ್ ಭಾರತೊಗು ಒಂಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಶಾಲೆದ ಕಲ್ಪನೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.  ಈಮ್ಸ್ ಜೋಡಿನ್ ಭಾರತೊಗು ಪ್ರವಾಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ದಿ ಇಂಡಿಯಾ ರಿಪೋರ್ಟ್ ನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಒರಿ ಜಯಕರ್ ನ ಶಿಫಾರಸುಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ.

೧೯೮೦ ದಶಕದ ಸುರುಟು ಲಂಡನ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮೆರಿಕೊಡು ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲು ನಡತಿನ ಭಾರತದ ಉತ್ಸವೊಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಡ್ ನಡತಿನ 'ಅಪ್ನ ಉತ್ಸವ' (ನಮ್ಮ ಉತ್ಸವೊಲು) ಗ್ ಅರೆಗ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಲಹೆಗಾರೆರಾದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವೆರೆನ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆಯೆರ್.  ೧೯೮೨ಡ್, ಆರ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್ (ಐಸಿಸಿಆರ್) ದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ (೧೯೮೫-೧೯೮೯) ದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಉಂತುದು, ಪರಂಪರೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಸಲಹೆಗಾರೆರಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿನ ಕೋರಿಕೆಡ್, ಆರ್ ಮಾರ್ತಾಂದ್ ಸಿಂಗ್ (ಜವಳಿ ಸಂರಕ್ಷಕೆ) ನ ಒಟ್ಟುಗು 1984ಡ್ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆದ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ 

ಪುಪುಲ್ ಜಯಕರ್ ಬಂಗಾಳೊಡು ಒಂಜಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಳುವಳಿ ಆಯಿನ 'ಹಂಗ್ರಿ ಜನರೇಷನ್' ದ ಶಾಶ್ವತ ಬೆಂಬಲಿಗೆರೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ 1961ಡ್ ಹಂಗ್ರಿಯಲೈಟ್ ಲೆಗ್ ಅಕ್ಲೆನ ವಿಚಾರಣೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಸಾವುದ ಮುಟ್ಟ ಭಾರತೊಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಡ್ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತ, ಅಮೇರಿಕ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆರ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಭಾರತದ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ದ ಸದಸ್ಯೆ ಆದ್, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮದನಪಳ್ಳೆಡ್ ಋಷಿ ವ್ಯಾಲಿ ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ಇತರ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧೊಡು ಇತ್ತೆರ್.

## ಕುಟುಂಬ
ಆರ್ 1937ಡ್ ಪಾಠಾರೆ ಪ್ರಭು ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ಮನ್ಮೋಹನ್ ಜಯಕರ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್, ಆರ್ 1972ಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರ್ನ ಮಗೆ ರಾಧಿಕಾ ಹರ್ಜ್ಬರ್ಗರ್ 1938ಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಋಷಿ ವ್ಯಾಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರೊದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್, ಋಷಿ ವ್ಯಾಲಿ, ಋಷಿ ವ್ಯಾಲಿ, ಆಂಧ್ರಾ ಪ್ರಾಡೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ಋಷಿ ವ್ಯಾಲಿ ಶಾಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಡಪಾವೆರ್; ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಪುಣೆಯ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶಾಲೆ ; ವಾರಾಣಸಿಯ ರಾಜಘಾಟ್ ಬೆಸಂತ ಶಾಲೆ ; ದಿ ಸ್ಕೂಲ್, ಚೆನ್ನೈಡ್ ಕೆಎಫ್ಐ; ಬೆಂಗಳೂರುದ ವ್ಯಾಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಶಾಲೆಲು. ಕಥಕ್ ನರ್ತಕಿ ಅದಿತಿ ಮಂಗಲ್ದಾಸ್ ಅರೆನ ಅಕ್ಕ, ನಂದಿನಿ ಮೆಹ್ತಾನ ಮಗೆ. 

ಒಂಜಿ ಸಣ್ಣ ಕಾಯಿಲೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೯೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೯ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಮುಂಬೈಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.

## ಪುಸ್ತಕೊಲು
ಅರೆನ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಪುಸ್ತಕೊಲು ಅರೆನ ರಡ್ಡ್ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಲು: *ಜೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ: ಎ ಬಯೋಗ್ರಫಿ* (೧೯೮೮) ಬೊಕ್ಕ *ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ: ಎ ಇಂಟಿಮೇಟ್ ಬಯೋಗ್ರಫಿ* (೧೯೯೨). ನನೊಂಜಿ ಭಾಗೊಡು, ಜಯಕರ್ ತನ್ನ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್ ಘಟನೆದ ನಡುಟು ತನ್ನ ಸಾವುದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ  ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದ್ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಯೆರ್ ಪಂದ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್. 

## ಹಂಗರ್ಯಲಿಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿ
ಹಂಗರ್ಯಲಿಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿದ ಸದಸ್ಯೆರೆನ್ ಬಂಧಿ ಮಲ್ತ್ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣೊಲೆನ್ ದಾಖಲ್ ಮಲ್ತಿನಗ, ಪುಪುಲ್ ಜಯಕರ್ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿನೊಟ್ಟುಗು ಈ ವಿಷಯೊನು ತೆಗೆದುಕೊನುವೆರ್, ಉಂದೆತ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಶಕ್ತಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯೆರ್, ಸಂದಿಪನ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯೆರ್, ಬಿನೋಯ್ ಮಜುಂದಾರ್, ಸುನಿಲ್ ಗಂಗೊಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್, ಸೈಲೇಶ್ವರ ಘೋಷ್, ಸುಭಾಷ್ ಘೋಷ್, ತ್ರಿಗುಣ್ಯ, ತ್ರಿಗುಣ್ಯ, ಬಸುದೇಬ್ ದಾಸ್ಗುಪ್ತ, ಸುಭಾಷ್ ಘೋಸೆ, ಅಬಾನಿ ಧರ್ ಗ್ ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊರ್ದು ಮಲಯಾಳಂ ರಾಯ್ಚೌಧರಿನ ಮಿತ್ತ್ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲ್ ಮಲ್ತೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಆರ್ ಚಳುವಳಿದ ನಾಯಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕೊಡು ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ ಮಲಯಾಳಿ ರಾಯ್ಚೌಧರಿನ್ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಖುಲಾಸೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. &#x5B; *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2023)">ಉಲ್ಲೇಖ ಬೋಡು</span>]]* &#x5D;

## ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು

* *ದೇವೆರ್ ಒಂಜಿ ಪೂರ್ತಿ ನಿಲುಗಡೆ ಅತ್ತ್: ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕತೆಕುಲು* . ಕುತುಬ್, ೧೯೪೯.
* *ಭಾರತದ ಜವಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಸೂತಿಲು* . ಮಾರ್ಗ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ೧೯೫೬.
* *ಭಾರತದ ಜವಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಭರಣೊಲು: ಜಾನ್ ಇರ್ವಿನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಆಯ್ಕೆದ ವಿನ್ಯಾಸೊಲು* . ೧೯೭೨.
* *ಮಣ್ಣ್ ದ ಡ್ರಮ್: ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಆಚರಣೆದ ಕಲೆಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪರಿಚಯ* . ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ೧೯೮೦.
* *ಬುದ್ಧ: ಜವನೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕ* . ವಾಕಿಲ್ಸ್, ಫೆಫರ್ & ಸೈಮನ್ಸ್, ೧೯೮೨.
* *ಯಾನ್ ದಾದ: ಪುಪುಲ್ ಜಯಕರ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಭಾಷಣೆಡ್ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ* . ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮಾರಕ ಟ್ರಸ್ಟ್, ೧೯೮೬
* *ಭೂಮಿದ ಅಪ್ಪೆ* . ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೮೯.  .
* *ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ: ಒಂಜಿ ನಿಕಟ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ* . ಪ್ಯಾಂಥಿಯನ್ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೯೨. ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp; .
* *ಬಂಜೆತನದ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಜೋಕುಲು: ಪ್ರಬಂಧೊಲು, ತನಿಖೆಲು, ಕತೆಕುಲು* . ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೯೪. ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp; .
* *ಮನಸ್ಸ್ ಡ್ ಬೆಂಕಿ: ಜೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಭಾಷಣೆಲು* . ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೯೫. ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp; .
* *ಜೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ: ಒಂದು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ* . ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೮೬. ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp; .

## ದುಂಬುಓದುರೆ

* *ಭಾರತೀಯ ಕಲೆತ ಆಯಾಮೊಲು: ಪುಪುಲ್ ಜಯಕರ್ ಎಪ್ಪತ್ತು, ಸಂಪುಟ ೧*, ಲೋಕೇಶ್ ಚಂದ್ರ ರಚನೆ, ಪುಪುಲ್ ಜಯಕರ್. ಆಗಂ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ೧೯೮೬.

## ಉಲ್ಲೇಖೊಲು

ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು