qmes kayal 祈雨祭/祈風祭

## '''泰雅族 傳統文化'''
mwah Saruc sqani qu bnkis myan, ktan nya qu rhiyal qani lga, mhci balay ru bun balay na wagi uzi, yasa mkkayal qu bnkis, talagay blaq balay na rhiyal qani la, mosa aw balay pmhyan trakis, ngahi, sehuy yasa qu pinyangun myan qu rhiyal mhci la. yasa qu wal myan sqyanux aring laqi, iyat zngyun pinbuxan nqu bnkis sraral. 

  原先的居住地，荒涼又地處高峰，我們泰雅族的祖先終於找到在沙崙子部落這塊美地，此美地寬廣又平坦，陽光充足，於是，先祖商議在此定居生根，綿延後代，開墾此地種植小米、地瓜、芋頭，成功的種植基本的食物，祖先艱辛開拓的精神，讓後代子孫難忘。

aring balay mnayang ga, hlahuy rwa, qhuniq mequy kwara, slitan qu mequy, yagun qu qqhuniq, qutux byacing wayal lga, mkiyay qu mequy qqhuniq, lmun kwara syup nya ru lomun ru galan ta ranga, mhci qu qmayah la, bnkis ta qu ’ringan cinrhiyal.

   剛開始在荒野開墾是很辛苦的，土地雖然平坦肥沃，但遍地芒草、樹木，祖先就帶著家族伐木、砍草，一個月後，就來焚燒堆肥整理旱園，就開始種植基本食物，這塊地也就成為我們祖先的領地。

misuw qani lga, mqbaq muya qwirux, qwirux qani piyang smru qnxan ta tayal rgyax .

   現在我們利用祖先所傳承的領地，種植水果(水蜜桃)，生活也就安定下來。

trang squ yaba na tkzyay bsyaq ini qqwalax lga ana gong nyux cipok qu qsya qasa lga mnglung qu tayal qmes kayal la, qmes kayal qani ga yasa qutux qalang qani, s'aras nha bzyok mqyanux ru musa syaw na llyung, si ga mblaq mkayal kwara bnkis ru musa msli kya kwara qalang. tehoq qu ryax nasa lga musa kwara qu qqalang, ana mlikuy, kneril ini ga llaqi musa kya kwara.

若遇到大乾旱，久久未下雨，河邊的溪水都乾涸時，泰雅族的祖先就會進行祈雨祭。祈雨祭是由整個部落一起進行，族人會事先講好，然後帶一條活的豬到河邊聚集，當天不管是男子、婦女、甚至是孩子都要一起參與。

kya qutux bnkis pkayal mha：soni qani ga nyux sami abas mayaw qutux mqyanux nway siy kiyan qsya qani mu,ang kayal ru pqlwaxiy sami ru ptaqan qu byok spgluw qsya kwara qu ramu nya ,kwara qalang llaqi kneril mcici ru hmwaw muci nyux mqwalax la  nyux mqwalax la…. Masoq lga wahan plaw maniq qalang qu bzyok ,kruma mga siy gluw mqwalax babaw knyax ma. yasa qu gaga na mrhuw ta ita Tayal ma.

當中有個長者說道：當溪水越來越小，我們要將這條活的豬獻給你，你聽到了我們的呼求？讓你的血跟著這一場大暴雨吧！然後用獵刀刺入豬的身體，將豬血流放溪水中，豬的血就在溪水裡浮沉，此時，部落大大小小的族人互相灑水不停的歡呼：下雨了！下雨了！因為豬的血碰觸到溪水之後，有時天空果然下起大雨。豬隻就帶回部落一同享用.

mea sa kneril ga skruy muyaw sa syaw na llyung lga tlaqi kya ru qwahan kya rramu ru sbwan nya lga ms_unu qwalax balay lma, wiwal sbehuy cyux smnohuy la, skahul nha kya mnglang qutux zyaw qani.  yasa qu kmayal bnkis ta mha: pluw su ramu qu llyung qani lga si gluw snohuy ma.

早期泰雅族的生活是沿著溪水趕路，若懷孕的婦女來不及到家，只好在溪邊生產，親人會將血和不潔的東西放在溪邊洗滌，隨即就會下起暴風雨，猶如強風暴雨，也是相同的道理。

sraral mga maki uzi qu qmes kayal msbehuy, trang bagan mhani msbehuy hopa iyal qu behuy lga maki nanak gaga na Tayal, aki mhuway qu behuy qani muci ma. swayaw nya bnkis na mlikuy, skbalay nha slqi cipoq. tnaran qasa galan lqi musa tanux skura sa behuy ru kmal qu bnkis mha: nyux su msuqi iyal msuna, bwaw misu tnaran, siy su qzici na tnaran qu insuna su, siy su piray na tnaran musa su siy kongat, kana su ini uwah hmiriq pinbahuw ru ngasal, s'agal nha tnaran skura sa behuy, nyan kya behuy ga skron kya mu', qani ga qutux ngasal nanak siy tbuci kbalay, Tayal sraral ga. baqun nha nanak, hopa qu sbehuy lga, Kbalay yan sqani gaga la.

早期祖先有祈風儀式，夏天時，倘若颱風的風勢大，族人擔心颱風會來破壞農作物或建築物，族人就會進行祈風儀式，族人會推舉一位男性的長者，製作小弓箭之後，走到房屋外，面朝風的方向，對著風說道：你的風勢太大了，我要用竹箭射你，讓你的風勢漸弱。長者拿起竹箭瞄準後迎風射出，風勢就會減弱。祈風儀式是各家族自行進行，祖先知道天空颳起大風就會進行該儀式。

aring srasal qani ga ini ta hokung utux knalay qba, ini ta hokung bnkis uzi, wal mhuqil qu bnkis ga blun sa tunux sakaw . wal blun lga masoq kwara zywaw la ini ta hkung, siy aki yan qani zywaw ga wal klhul utux tninun nya san ta, sazing bnkis wal blun tunux sakaw lga pgyaran nha qu ngasal qasa uzi, musa tngasal binah la. pinbahuw klhul ta yopun ta khu, squliq ga klhul ta nya utux musa ta khu utux kayal uzi. 

泰雅族從以前就不拜偶像，也不祭拜祖先，家人過世之後，就將其埋於床頭邊，埋入土中後一切就結束了，因為他的靈魂已經回到神那邊，所以也就不會去祭拜祖先。若有二人埋於床頭邊，就會搬離此處，另覓一處重建建屋。泰雅族會將農作物搬進穀倉裡，人死後就會由神帶領進入天國的殿堂。

misu qani lga ingat qu gaga raral la, ana llaqi uzi ga siy hmut msari ini kita bnkis uzi la, wal siy hmut kwara qu qnxan cinbwanan qani la. gaga ta misu qani ga kya 80% snhi utux kayal kruma bokusi ga ini tring zywaw na smyus nyux ta snhi utux kayal rru baha ta hkungan.smyus qani ga nyux ta musa smqqas Utux, Utux krahu qu qsun ta qani ga snhyan ta aring bnkis ta sraral.

泰雅族以前的規範都已經蕩然無存，新世代的孩子都心存自私，也不懂得敬老尊賢，社會的價值觀已經改變了。現在部落約有80％的族人都是基督徒，有些牧師也不碰觸感恩祭的祭儀，既然已經成為基督徒，就不要再回頭。但是，感恩祭最主要的目的是要感謝天上的神，我們泰雅族人會把天上的真神放在最前面，這是我們泰雅族祖先所留傳下來的。

trang squ musa pyu ryax qasa ga ana mlikuy ini ga kneril sinkwara nha musa kwara qu cinngasal qani. mhani mwah rmaw kmloh qutux ngasal qasa wal p’yogun qasa ga ita uzi ga  lama ta yunbi nniqun, sraral ga ini kpiyux uzi ngahi, sehuy ini ga trgyax ru baq inlungan qu tayal ga p’yugun ta ryax qani ga cinngasal qani ga smi qwaw uziy, musa trgyax ga ciriq qoli ini ga tquleq cikay yasa qu spqaniq nya sprraw qani ru yasa musa ta mraw te ngasal qasa lga hiya m’yunbi uzi muci kya pinsyukan qani.

換工的時候，不管男子或者女子，甚至是小孩子全家都要出動。若有人要來換工幫忙收割，該家族就會準備一些食物，早期的食物很簡單，只要一些地瓜、芋頭或者獵捕一些動物即為佳餚，但有一些懂得感恩、回饋的族人，知道要換工就會提前去狩獵或者漁撈、釀酒，預先準備食物，同樣的，等到要換工時，就由對方來招待，這是早期泰雅族換工的習俗。