open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jakov Milatović

thumb|Jakov Milatović (雅科夫·米拉托維奇)
thumb|labah Montenegro

**Jakov Milatović (雅科夫·米拉托維奇)**

Jakov Milatović (ryax sa 7 na byacing tay 12 squ kawas na 1986 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1986)

mrhuw Montenegro ta’ misuw hya’ ga Jakov Milatović, aring ryax tay 20 squ byacing tay 5 sa kawas 2023 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
## qyanux na sraral
Jakov Milatović (雅科夫·米拉托維奇) minkahul sa Titograd na Montenegro.
## minqyanux ru qnxan
## ngasal
*1986 kawas: hitgan.
## qnxan nya
## mintzyuwaw nya

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* 各國領導人列表
## canpyuta hknyun
*https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jakov_Milatovi%C4%87
zyuwaw na:Squliq na Montenegro
zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga
zyuwaw na:mrhuw Montenegro
Myint Swe

thumb|Myint Swe (敏瑞)
thumb|labah Burma

**Myint Swe (敏瑞)**

Myint Swe (ryax sa 24 na byacing tay 5 squ kawas na 1951 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1951)

mrhuw Burma ta’ misuw hya’ ga Myint Swe, aring ryax tay 1 squ byacing tay 2 sa kawas 2021 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
## qyanux na sraral
Myint Swe minkahul sa Mandalay na Burma.
## minqyanux ru qnxan
## ngasal
*1951 kawas: hitgan.
## qnxan nya
## mintzyuwaw nya

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* 各國領導人列表
## canpyuta hknyun
*https://web.archive.org/web/20140624081049/http://www.altsean.org/Research/SPDC%20Whos%20Who/SPDC/MyintSwe.htm
zyuwaw na:Squliq na Burma
zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga
zyuwaw na:mrhuw Burma
Russ Kun

thumb|Russ Kun (洛斯·昆)
thumb|labah Nauru

**Russ Kun (洛斯·昆)**

Russ Kun (ryax sa 8 na byacing tay 9 squ kawas na 1975 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1975)

mrhuw Nauru ta’ misuw hya’ ga Russ Kun, aring ryax tay 29 squ byacing tay 9 sa kawas 2022 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
## qyanux na sraral
Russ Kun minkahul sa Ubenide na Nauru.
## minqyanux ru qnxan
## ngasal
*1975 kawas: hitgan.
## qnxan nya
## mintzyuwaw nya

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* 各國領導人列表
## canpyuta hknyun
*https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Russ_Kun
*https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/475732/nauru-s-new-president-takes-oath
zyuwaw na:Squliq na Nauru
zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga
zyuwaw na:mrhuw Nauru
Mark Rutte

thumb|Mark Rutte (馬克·呂特)
thumb|labah Netherlands

**Mark Rutte (馬克·呂特)**

Mark Rutte (ryax sa 14 na byacing tay 2 squ kawas na 1967 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1967)

mrhuw Netherlands ta’ misuw hya’ ga Mark Rutte, aring ryax tay 14 squ byacing tay 10 sa kawas 2010 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
## qyanux na sraral
Mark Rutte minkahul sa The Hague na Netherlands.
## minqyanux ru qnxan
## ngasal
*1967 kawas: hitgan.
## qnxan nya
## mintzyuwaw nya

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* 各國領導人列表
## canpyuta hknyun
*http://www.government.nl/government/members-of-cabinet/mark-rutte
*https://commons.wikimedia.org/wiki/Mark_Rutte
*https://www.c-span.org/person/?64055
zyuwaw na:Squliq na Netherlands
zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga
zyuwaw na:mrhuw Netherlands
Ram Chandra Poudel

thumb|Ram Chandra Poudel (拉姆·錢德拉·保德爾)
thumb|labah Nepal

**Ram Chandra Poudel (拉姆·錢德拉·保德爾)**

Ram Chandra Poudel (ryax sa 15 na byacing tay 10 squ kawas na 1944 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1944)

mrhuw Nepal ta’ misuw hya’ ga Ram Chandra Poudel, aring ryax tay 13 squ byacing tay 3 sa kawas 2023 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.

## qyanux na sraral
Ram Chandra Poudel minkahul sa Tanahun na Nepal.
## minqyanux ru qnxan
## ngasal
*1944 kawas: hitgan.
## qnxan nya
## mintzyuwaw nya

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* 各國領導人列表
## canpyuta hknyun
*https://www.facebook.com/RCPaudelNepal
*http://english.presidentofnepal.gov.np/
zyuwaw na:Squliq na Nepal
zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga
zyuwaw na:mrhuw Nepal
msbayux

ptubux saku' trakis suxan  la , wahi saku' smbazyux ku ?tmasoq ta' tmubux qmayih maku' lga .hata' tmubux qmayih su la !
Chris Hipkins

thumb|Chris Hipkins (克里斯·希金斯／葉建事)
thumb|labah New zealand

**Chris Hipkins (克里斯·希金斯／葉建事)**

Chris Hipkins (ryax sa 5 na byacing tay 9 squ kawas na 1978 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1978)

mrhuw New zealand ta’ misuw hya’ ga Chris Hipkins, aring ryax tay 25 squ byacing tay 1 sa kawas 2023 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
## qyanux na sraral
Chris Hipkins minkahul sa Wellington na New zealand.
## minqyanux ru qnxan
## ngasal
*1978 kawas: hitgan.
## qnxan nya
## mintzyuwaw nya

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* 各國領導人列表
## canpyuta hknyun
*https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chris_Hipkins
*https://www.parliament.nz/en/mps-and-electorates/members-of-parliament/hipkins-chris/
*https://web.archive.org/web/20230128093753/https://www.labour.org.nz/chrishipkins
*https://twitter.com/chrishipkins
zyuwaw na:Squliq na New Zealand
zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga
zyuwaw na:mrhuw New Zealand
smyus感恩祭

pgyan nha loziy ru kiyay balay lga rasun nha ngasal ru san ha smi khu nha la, san nha smi khu lru kbalay squ gaga la, mkayal squ san mha qutux niqan san mha ga mtswe kwara qasa,nanu mtswe lga klayo ta gaga ru aki ta tmalam squ giqas nqu i pincywagan qani ru ana ta muciy nanu maniq lga swalan ta nya utux kayal la muciy ga yasa qu pSyus ta, knwan qu mkayal muciy knwan qu musa ta syun pSyus ta qaniy ga a sonun nha ryax, nanu ryax ru nanu yasa muciy ma Ikoripay lga musa ta ini ga Ikoripay ini ga mpuw bingi lga pSyus ta l’ay muciy lga, mkayal lru nanu zik na pSyus ta qaniy ga a hata i mlata, musa ta mlata ru hata kangi cikay iwan nqu bes nqu Smyus, qaniy ga aki maki tlaman nqu laqi ru kneril muciy qu inlungan nqu mrkyas mlikiy ru likuy ga, nanu sonun nha ryax muciy ma ska byacing qaniy ga hata mgluw musa qzyunam musa kangi cikay san muciy ma Rezo ga qsinuw ga,
Hakaw Acyang

**Hakaw Acyang** (lalu na theluw: 傅顯皓; ) hya ga squliq ka myugi ru mqwas ’tayal taywan. toweng hintgan. 

## myugi ru mqwas(出演作品)
### ega(電影)
*2019 - **'(萬德浮史貝斯): 	夏大羽
*2022 - **'(愛的立方體): Lahok

### teribi dorama(電視劇)
*2023 - **(台灣犯罪故事－黑潮之下) : 	王柏翰

## hngzyang qwas(音樂作品)

## Cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
*Facebook
*Instagram

zyuwaw na:’tayal
zyuwaw na:cinpuqing Taywan
zyuwaw na:Tawyen
zyuwaw na:Squliq Atayal
zyuwaw na:squliq ka myugi ru mqwas
頭角部落遷移史

Masa 談Thokak的遷徙史

nana sa qu t’aring nya ga, lmuhuw squ gong Iboh qu yutas myan Cibala, ru musa maki squ bbu’ rgyax Tblan qasa. nanu squ mqyanux kya kwara ru qumah kya, ru mtiyuwaw kya ru tehuk squ mhoqil qu yaba nha lga, mwah mbyaq mwah maki squ qalang nqu thokak b’nux qani, yaqu bih Cyayan qasa. nana yasa qu n_gyut hbuyaw hbuyaw qu llaqi nha qani lga, siy ktay ka thngan nqu Zipun la. thngan Zipun lga, nanu yasa qu mciriq ki Zipun, ru musa Zipun hiya lga khmay qu hi nha, ru hopa qu qaya nha maki qu gengay wagiq. kumu nha ga, qongu nha ga syun nha squ b’bu na yaqu Lhuy qasa, nanu yasa qu skaki nha Lhuy qasa qu mu’ qu sami ka Tayal. 

bnkis myan Tayal raral maki squ b’nux qani ga, naua squ cyux wagiq qu bbu’ Lhuy qasa, nanu yasa blaq balay bun qu qonqu la. nanu yasa qu bnkis lga mngungu lru nanu yasa qu t’aring ga san nha smyuk musa mu’ qu Zipun qani, baha mswa qu Tayal hiya ga, nyux siy cinqba nanak qutux lqiy bengun nha ru nanu yasa qu musa mciriq ga. t’aring hga wal nha slaqux ha, ktan nya ru plawa nya kwara gluw nya hetay mwah squ Lhuy qani lga, sinkwara nha Qehuy ru Tokak qani qu musa mu’ squ Zipan qani.

ana ga zipun qani ga, nyux hopa ru cingay qu qeqaya nya ru nyux meng patus uzi. tayal hiya ga siy sinqba ru nanak qutux qu lqiy bengan nha.  ktan lga wal nha slaqux tayal, nana yasa qu slaqux nha tayal lga, mngungu kwara qu Tayal mnaki squ b’nux qani, nana wal mgayang mgay squ Qoyaw Kruma ru wal mgay squ Qehuy kruma, wal mgay te kura sa Sanmin Kruma qu Tayal la.

yan bnkis  nqu ka Klbaq qani lga, musa maki squ babaw nqu Lohuy Yuku, cyux kya qutux b’nux, nana yasa qu rhiyal qasa ga, cingay balay qu winoq nya ru, yasa qu winoq qani ga knazi son nha. nanu yasa ga maki kya qu Tayal kotas myan, kotas myan Klbak ga, nanu hiya qu mngungu squ qongu nqu Zipun, ru musa mgay squ b’bu na rgyax la. ini baqi mu’ nqu qongu baha mswa nyux maki te wagiq ru, nanu yasa qu maki kya mqyanux kya qu kwara llaqi nya la. 

### nanu yasa qu laqi nya mlikuy ga payat mlikuy ru payat kneril. nanu yasa qu hoqil qu bnkis nha lga, blun nha kya qu zik ngasal qasa bnkis nha Klbak qasa. nanu yasa laqi nya hiya lga wal mkura bih Qehuy kruma lru, sazing qu mwah kura te babaw na Thokak qani. qutux hi ga maki squ zik nqu Lohuy Yuku hiya qasa ga Trahi son nha, nanu squ Yuku Lbak sa. Watan Lbak hiya lga musa squ rgyax Qemi qasa. musa mciyuwaw kya ru mqumah kya nanu squ muya tmubux trakis ru pagay61
Rme'

**Rme' **（ke' na Plmukan: 馬）ga qsinu ru tpngan na squliq. 

sraral ga, ini' ta' qayat rme' ita' Tayal hiya'.
qsya’「水」

## 詞根
a. p’abi su ga laxi piyang nbuw qsya’. 

       你睡前盡量不要喝水。

 b. ’bagan ga zzik balay qu qsya’ gong.     

       夏天時溪水很深。

## 使動結構
a. usa pqsya’ cikay phpah ha.    

     去澆一下花吧！

b. kilux iyal kayal la, say pqsya’ cikay rnamuw qani.        

      天氣太熱了，這屋頂去澆一下水。

c. say pqsya’ cikay kakay nya.    

      他的腳澆一下水。

d. tngwan abaw lga, **sqsya’** kwara hlaqi rgyax la.

    春天時山上的雪都溶化了。

## 澆水的人
a. cyux saku qmsya’ ramat.       

      我正在澆菜。

b. cyux qmsya’ ramat bih yasay qu yaya.

     媽媽正在菜園邊澆菜。

## 被澆的對象
a. nyux maku **qsya’un** qu tmana.

  高麗菜正在被我澆水。

b. swa su wal **qsya’an** kwara ramat la.

  你怎麼把菜全部澆完了。     

## 澆的地方
a. **qsya’an** maku qu tmana kraya qasa hiya.

   那上方的高麗菜我會澆水。

## 澆的工具
a. **sqsya’** maku ramat qu taku qasa.

   我要用那個水瓢澆菜。

## 已經澆過
a. qnsya’ maku qu tmana, laxi say pqsya la!

    高麗菜我澆過了，不要再去澆了。

## 將要澆
a. pqsya’ saku ramat kira.

     我等一下要澆菜。

## 篇章
**pqsya’ ramat澆菜**

  gbyan lga rasun saku ni yaya mu musa **pqsya’** ramat. tehuk qnalang ramat lga, kmal yaya muci, **pqsya’i** na taku isu hiya,’ringiy te cyugal binkgal pqsya’. te qutux ru te sazing binkgal ga **pqsya’ay** na yaba su, pquyaw qasa ga laxi **pqsya’i**, **pqsya’an** maku kira sa. nanu yasa aring saku te cyugal binkgal **pqmsya’**, yaya ga cyux te payat binkgal hiya. trang saku **pqmsya’** ga, ktan maku abaw tbana yal balay cyux mzyugi, si saku gluw mzyugi uzi, si ktay **pqsya’an** mu kwara yamil ru lukus maku, memaw saku si qqarus, ktan ni yaya mu lga, smayu mha, laxi **pqsya’** isu la pqilun su kwara ramat la, usa ngasal say ’myuw lukus su, ru bleqi smi taku qasa, aki wahan **spqsya’** na qsuyan su kira, usa ru say plawa qbsuyan su wahay **pqsya’** cikay tmana uci.

## '''文化大補貼'''
早期泰雅族部落若遇到大乾旱，久久未下雨，河邊的溪水都乾涸時，泰雅族的祖先就會進行祈雨祭。祈雨祭是由整個部落一起進行，族人會事先講好，然後帶一條活的豬到河邊聚集，當天不管是男子、婦女、甚至是孩子都要一起參與。

  帶領的長者說道：

  soni qani ga nyux sami abas mayaw qutux mqyanux nway siy kiyan **pqsya’** qani mu, yang kayal ru pqlwaxi sami ru ptaqan qu bzyok spgluw **pqsya’** kwara qu ramu nya, kwara qalang llaqi kneril mcici ru hmwaw muci nyux mqwalax la nyux mqwalax la….kruma mga siy gluw mqwalax babaw knyax ma.

    今天請讓您的血跟著這一場大暴雨吧！然後用獵刀刺入豬的身體，將豬血流放溪水中，豬的血就在溪水裡浮沉，此時，部落大大小小的族人互相灑水不停的歡呼：下雨了！下雨了！有時天空果然下起大雨。

    早期泰雅族的生活是沿著溪水趕路，若懷孕的婦女來不及到，只好在溪邊生產，親人會將血和不潔的東西放在溪邊洗滌，隨即就會下起暴風雨，猶如強風暴雨，也是相同的道理。

----
Qpatung

**Qpatung** (ke' na Plmukan: 青蛙 ) ga qutux qsinu.

tlagay tyaba' qwalax la, smoya balay ryax mqwalax qu **Qpatung** (ke' na Plmukan: 青蛙), mqas balay qu Qpatung.
qsinu

kwara' **qsinu**（ke' na Plmukan: 動物）, insuna' qsya' ru rhzyal. bniq na utux kayal kwara'.

*huzil / hoyin 狗
*ngyaw 貓
*bzyok / biyak 豬
*kacing / kating 牛
*mit 羊
*yungay 猴
*olit 鼠
*welung 雞
*qbhniq / piyit 鳥
*Qulih / 'cyux 魚
*Rme' 馬
*zo 象
*kli' 虎
*mqu' 蛇
*ksipa' 龜
Aziya

**Aziya** ru **Asyuw** **(亞洲)** hya’ ga syuw na hiyal.

kwara’ kinghciyan niya’ 44,579,000 sq km (maki’ tay 1ginkgan kin wahci’)

Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 126,702,133.

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* Asia CIA world factbook
* Asia Encyclopædia Britannica
huzil

**huzil**（ke' na Plmukan: 狗）ru **hoyin** ga, qsinu ru tpngan na squliq.

huzil ga, baq balay qbuyang qsinu.

Huzil ga baq mlahang ngasal.
zo

**zo**（ke' na Plmukan: 象）ga, qsinu ru tpngan na squliq.

zo ga, krahu' ru wagiq balay.

kakay na zo ga giwal balay lwax kinthuy nya' / nya.
kli'

** Kli' ** ru ** Zkli' ** (ke' na Plmukan: 老虎 )  ga qutux qsinu, ana ga, kli' ga maniq hi' squliq.

ungat hazi' kli' nya' te hlahuy misu qani la.
nqwaq

**nqwaq** (ke' na Plmukan: 嘴 ) ga spiyang balay qbuci hi' / hi na kneril ru mlikuy.

qutux hi' ga qutux nqwaq ta. cyux maki' te kyahu' nguhuw qu nqwaq na squliq.

mhtuw su tanux ga blaq smi sabuw nqwaq. (Te Ciwal qmalan mlahang inbu na Punu)

## kinhulan s’utu biru
byacing (riyax)

**Byacing (riyax)** hya’ ga lpgan na riyax qaniy hya. lpgan na ‘tayal sraral hya’ ga, magal squ psbahan aring hmbku’ byacing ruw mtbalay byacing ruw mucing sa mpuzyut lawziy qu sinxalan lmpuw na ‘tayal.
kuy'

** kuy' ** ru ** kwi' ** (ke' na Plmukan: 蚊 ) ga qutux qsinu. 

trang mbzyaq wagi' ga, mhtuw uzi qu kuy' la, ru mkkwi' iyal kinatan na kuy' squliq.
bgax

**bgax** (ke' na Plmukan: 睪丸 )  ga qutux spiyang qaya' / qaya na hi' mlikuy. 

Kya kwara' bgax na mlikuy hiya'. Ana ga, ungat kwara' bgax na kneril nya'.

## kinhulan s’utu biru
Xweco

**Xweco** **(非洲)** hya’ ga syuw na hiyal.

kwara’ kinghciyan niya’ 30,221,532 sq km (maki’ tay 2ginkgan kin wahci’)

Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 1,429,244,522.

## qalang
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* 臺灣非洲研究論壇
knbaqan knblayan qba

## knbaqan knblayan qba na Tayal 泰雅族的手工藝
garing cyunga mutuw pmiyan Tayal qa nutuw naha ’alan kho hiya ga, gmlux cqa qqyanux naha mmuya rruma tayal qa ’alan naha ttmuyax .

babaw nya mwah qa Gipun lga, alan sklokah na Gipun maha klokah mmuya qa tlakas ro blhuy, ro alun na Gipun s’alan naha ptbes kya cinqlangan na Gipun maha .

garing kya qa lokah muya kya qabax qa qalang na Tayal qani. pucing na Gipun lga, yaqa nuka na kgis cqa bblhuy qa piyang besun na Kahat, qabax nutu snkwan kho na Tayal hya ga,

wayan suqun mbes na kmukan qabax,ana balung yaba na qqhoniq rgyax tayal ga wayan nha squn tmakuy ru kmut qabax,

ru masoq sholuy ru msqap rrgyax la, ru mnkux qa mrhow pklahang, garing kya hayi 45 kawas lga srhongun nya kmayan cinqlangan na Tayal naha,

klokah muya qali ro gmlux thoki musa muya qali, nanu qabax qalang lga si psulung muya qali ro ruma naha, baha hmcwa wayan kmayan kahat mha bbesun myan qabax ma,

tehok 60 kawas lga wan si thotaw qa hhriqan bbesan, garing kya uka mwah mbes pinnuya qali ru ruma ki tlakas la.

garing kya lga mwah mkura te heci hmkangi yaw ro kruma ga si kaki kya hlahuy muya tqenux papak stake,ini cinnwaya maki kya heci lru mbinah mwah qalang muya kaki ru qenam ki nasi, ana ga ini qbsyaq uyi, ini kpiyux nalan naha lru, tgaring kya muya rramat la ro si sta mwani.

nanu qa yaw na rmurux tcinun na tayal hiya ga, garing cqa 2000 kawas trang qa mqutih ciyan qnqyanux na ita Taywan memaw mgiyaw ptyawun qabax ccquliq,

baha hmcwa baq lmnglun sexu pklahang, garin kya rmurux yaw na salan mangay na llpyung, garing kya rmurux ywaw na tminun, ana lmamu cninun na tokan, takil ru lukus ratan qbubu, ini ga llukus pala tiyu na kknerin,

ana tnaring na qba wakil ru tara ga pktalan nha lpyung, kruma lga tgaring pcqrux salan m’abi na llpyung, nway akya mwah tmwang nnalan rmanga qutux muyax.
qba'

** qba' ** ru **qba** (ke' na Plmukan: 手 ) ga spiyang balay qbuci hi' / hi na kneril ru mlikuy.

qutux hi' ga sazing kinlgan qba' ta. 

kya kwara' mopuw tluling na squliq hiya'. 

## kinhulan s’utu biru
Pemeco

**Pemeco** **(北美洲)** hya’ ga syuw na hiyal.

kwara’ kinghciyan niya’ 24,709,000 sq km (maki’ tay 4ginkgan kin wahci’)

Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 565,720,588.

## qalang
* Anguilla (United Kingdom)
* Antigua and Barbuda
* Aruba (Kingdom of the Netherlands)
* The Bahamas
* Barbados
* Belize
* Bermuda (United Kingdom)
* Bonaire (Kingdom of the Netherlands)
* British Virgin Islands (United Kingdom)
* Canada
* Cayman Islands (United Kingdom)
* Clipperton Island (France)
* Costa Rica
* Cuba
* Curaçao (Kingdom of the Netherlands)
* Dominica
* Dominican Republic
* El Salvador
* Federal Dependencies of Venezuela (Venezuela)
* Greenland (Kingdom of Denmark)
* Grenada
* Guadeloupe (France)
* Guatemala
* Haiti
* Honduras
* Jamaica
* Martinique (France)
* Mexico
* Montserrat (United Kingdom)
* Nicaragua
* Nueva Esparta (Venezuela)
* Panama
* Puerto Rico (United States)
* Saba (Kingdom of the Netherlands)
* San Andrés and Providencia (Colombia)
* Saint Barthélemy (France)
* Saint Kitts and Nevis
* Saint Lucia
* Saint Martin (France)
* Saint Pierre and Miquelon (France)
* Saint Vincent and the Grenadines
* Sint Eustatius (Kingdom of the Netherlands)
* Sint Maarten (Kingdom of the Netherlands)
* Trinidad and Tobago
* Turks and Caicos Islands (United Kingdom)
* United States
* United States Virgin Islands (United States)

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
* 北美洲 - 翰林雲端學院
pinzimwan pinsba na Yesu

## '''pinzimwan pinsba na Yesu''' (耶穌基督登山寶訓)

### pinsba (寶訓) sku babaw rgyax
kmayan (說) Yesu (耶穌) maha,
*1.kya ku pngsa mkzinut tninun (虛心) ga tiyalagay m’awyat (福氣) la; s’uli na kinhangan Kayan ku laha (他們)!
*2.kya ku mbahing (哀慟) kinh’ilan (罪惡) naha ga tiyalagay m’awyat la; Lyutux Kayan musa slahaw (得安慰) laha!
*3.kya ku mhhuway (溫柔的) inlungan ga tiyalagay m’awyat la; p’agan sinnonan (承受) Lyutux Kayan!
*4.kya ku smawgan (喜歡) ’mubuy (接續) ’sahuy inlungan (內心) Lyutux Kayan ga tiyalagay m’awyat la; Lyutux Kayan psu’un may sinnawgan naha!
*5.kya ku gmalu s’uli ga tiyalagay m’awyat la; Lyutux Kayan pgalu laha! 
*6.kya ku pl’ux inlungan ga tiyalagay m’awyat la;musa mtayux Lyutux Kayan ku laha.
*7.kya ku psblay ss’uli ga tiyalagay m’awyat la; musa m’la’i na Lyutux Kayan!
*8.kya ku mkzinut mbetux ’mubuy ’sahuy inlungan na Lyutux Kayan ga tiyalagay m’awyat la; musa s’uli na kinhangan Kayan ku laha.

pinngsa (祈求) pinsba na Yesu

Yaba myan niya Alang Kayan, pbuziy trahu lalu su, bya’a ku klahang su, htga babaw hyan ku inlungan su, ’siy ga niya mki Alang Kayan. bi’iy samiy nni’un myan kisa haniy, swaliy ku
kuhay myan ryax sawni, ’siy ga wayan myan swalan kuhay s’uli. laxiy samiy stna’iy sku kinya’ih tnalam, pshutiy samiy shri sku ya’ih na lyutux. huwa sawn ga rhyan, rngu, sinnyaxan ga isu kwara ana knwan krryax. Amen. 

zyuwaw na:S'uli Tayan
qalang (Koka)

**qalang / Koka** (ke' na Plmukan: 國家 )

qutux qalang / Koka ga, siki kya qu payat qaya' / nanu'：squliq (人)、sebu' (政府)、rhzyal (領土) ru qpzing na mrhuw (主權).

## cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
*國家 - 翰林雲端學院
psaniq ru mplaw

作者:素伊多夕&林純桂&方瑞玉(此書已出版)

sraral hiya musa magal qulih ga, ini nha hmci maki qu pspung nya, ini ga cyux mbazing qulih lga ini nha ’say, baha mswa kyapun su kwara ungat qulih niqun ta babaw nya lru, baq mkayal muci qani ga nyux ta magu squ qulih. musa squ magal qulih qani ga siy ga qutux qutux niqan, hata muci lga musa kwara, ungat kya nanu qmhut qani hiya, ita ka Tayal raral hiya ga msblaq balay son nha.

ini ga musa ta ga nwahan squliq ga ini nha say uzi, ru ini ta hmci musa uzi, musa su spanga msqun lga ini nha qbaqi mnglung la, nanu yasa qutux gluw ki qutux gluw pgluw musa! baq mkayal kwara, me’a su na nwahan nha sm’bu lga kmal muci, nwahan maku lay muci lga ini nha ’say la, baha mswa nwahan squliq ga ingat iyan qu qulih nya lru, nanu yasa musa kangi squ lingay binah la. ru cyux ki’an sruyu squliq uzi ga ini ’say spanga smi uzi, musa hmkangi binah nanak ’say su!

raral uzi ga ita Tayal hiya ga maki balay inlungan nha ini ga nyux qu sruyu nha nyux ki’an qulih ga ini nha balay hmci magal, baha mswa ga psaniq na zywaw qani hiya! ana musa psabu ini ga musa tmuba tnaq lga yasa la, ini nha siy suqi magal kwara nanu yasa qu blaq balay qu gaga sraral hiya, baq balay inlungan.

bnkis sraral uzi ga qutux qalang qutux gluw qani ga qutux niqan son nha, magal ina yasa qu mkayal qu qutux niqan gluw qani lga musa ptnep qulih la. tnep ga siy tbuci tnep qulih, ga kinpsyaqan balay uzi ha mswa gi ima qu cingay nagal qulih ga blaq qu hbup son nha.

nanu yasa qu raral hiya ga musa squn tnep qulih sa llyung qani ga thkun nha kya, kmal qu bnkis nha, “ ay! tahuk cikay qulih wah! muci qu bnkis lga, yasa thkun nha, thkun nha qulih qasa lga ini ga qutux qutux kyawan mami ga thkun nha, hoqil qu mami ru qulih qasa lga syun nha babaw nqu btunux, galan nha stmwan nha ru qsugun la, isu qutux kun qutux son sqa qmasuw, ana mami uzi ga son sqa maniq ga kinblaq balay niqun baha mswa nyux ta maki squ llyung ru nyux ta ini kaki sa ska ngasal ga, ya qu kinblaq balay ru mluw squ bnkis sraral hiya ga kina pqasun balay uzi.
Bbwan (teribi)

**Bbwan**(theluw:最初的Bbwan) hya ga teribi ega na Taywan. kbalay in Gencumincoku Teribi.

cinbuxan kawas na 2023 mhngan.

## biru na dorama(劇情簡介)

## spngan squliq ka myugi ru mqwas(演員名單)
* Ciwas

## Cinkhulan sa knita’ sa brbiru’

## Cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
*Gencumincoku Teribi - 最初的Bbwan 

zyuwaw na:teribi
zyuwaw na:Squliq Atayal
Ciwas

**Ciwas**/**Ciywas**/**Giwas**
* balay qu squliq (真實人物)
** Ciwas Adai (夏宇童) 
** Ciwas Ali (高金素梅) 
** Ciywas Turay (吳亦帆)
** Giwas Gigo (吉娃斯·吉果) 
* maha ni squliq (虛構人物)
** Ciwas: sinrxan qu *[[Bbwan (teribi)|Bbwan]]* (最初的Bbwan) 
** Giwas: sinrxan qu *[[Go Go Giwas]]* (吉娃斯愛科學) 

zyuwaw na:Squliq Atayal
Yukan

**Yukan**
* Yukan, Koumala, Queensland, Australia 
* balay qu squliq (真實人物)
** Matsui Yūkan (松井友閑)
** Yukan Losing (張祖鈞)
** Yukan Temu (潘君侖) 
* maha ni squliq (虛構人物)
** Yukan: sinrxan qu *[[Ha'ing de Wangkow|Qalang nqu Hayon]]* (哈勇的王國) 

zyuwaw na:Squliq Atayal
Kli ru ghap

### maki qutux mkilux balay na ’bagan, kay qutux kli mwah tbaswa puqing qhuniq. mqelang ru mnguqu.
### ah!yal qani s’abi cikay ga blaq balay, trang aki m’abi lga …cikuy hngyang muci, kli!kli!

### ru mtuliq  qu kli qani, wi! ima qu cyux mlawa qani?

### nyux saku sqani muci, wal squ roziq na kli, ktan nya qutux ghap cyux tpa gaya nya, memaw mrbil qu ghop muci, kli! z’aniy cikay gaya su ma? aki saku mhutuw uraw.

### usa binah p’abi saku  muci smyuk qu kli.
galu cikay ma siki mhutaw saku uraw ga yasa saku thuyay mrkyas.

smyuk qu kli muci, baq su mrkyas uzi? ima snhi inkyasan su qani minnanu qu kinhopa su?

kli! lahi saku kcipok mita ay! babaw nya ga hnasun misu kinhopa mu, ini saku ksyaw mgamil saku uraw ru psyaxan saku na wagi lga mrkyas saku la.

kli qani ga ini nya pongi qu ke na ghap.

psyaqan kli nuci, yasa ga psyaxan saku na wagi uzi, aki saku minnanu kinhopa la.

smyuk qu ghap, iyat ay! pshop saku qsya na uraw uzi. p’uciy su nanu pshop qsya uraw.

baha hmswa thuyay saku mgamil rhiyal lga pqyanux saku la.

ana ini snhi qu kli ga wal nya szuy qu gaya nya wal mhutaw rhiyal qu ghap.
muya qulih ru mkayal種魚和協商

作者:林純桂/方瑞玉/素伊多夕

aring ’bagan ga, maki Tayal hmaw uyuk qulih balay ka lhani lmuhuw qwang, rasun nha qara gong rgyax yatux, san nha posa snaga hopa babaw nya lga san tmquliq. qutux pincyogan qaniy ga “muya qulih” son smlalu na Tayal, muya quliq qaniy ga qutux sa iyat kinqeri na pincyogan.

每年春天，族人會將具有溯溪逆流習性的小苦花魚撈起來，用籮筐將小魚背到深山的支流小溪放養，等小魚長大時再去捕撈。這樣的過程稱為「種魚」，種魚也是部落裡很重要的工作。

baha hmswa qalang ka qalang ga ini pinhmut musa tmqulih squ spiyang na llyung hiya, si ki spkayal nha, maki qu qara gong san nha pbhuyaw qulih, psyunaw mrkyas lga, ini pskyut qu quliq la.

部落內部或與各部落之間對於主流魚群的取用會進行協商，又有支流供作魚苗休養生息，在輪流使用的機制下，溪流的魚群生生不息。

pswahiy na tuba ga qutux ini ga sazing kawas ru psinkwara na qalang, ru qalang ka qalang ga si ki mblaq mkayal ru yasa qu sptzyuwaw nha. qalang na qutux llyung ga mkayal kryax qutux qutux kawas, skita nha kni’an qalang musa smpung qes na llyung. mkayal ryax na ggalan qulih, qutux qutux qalang ga maki nanak ryax nha musa tmuba, ru maki nanak qes nha, ini si ptnaq musa tmuba, ini lapa tmuba uziy.

部落在每一年或兩年進行一次魚藤捕魚法，部落內族人一起進行，也可以是部落和部落之間合作去進行。流域內各部落的長老每年都會聚會，依照他們對各自鄰近的河段或支流的魚群狀況，協商捕魚的時間，使各部落輪流在不同時間用魚藤在主流的不同河段進行魚藤捕魚，甚至是跨部落聯合進行。

nanu uziy ga, zik usa nha tmuba ga, s’usa nha lama mkayal squ te yatux ru te yahu na qalang qasa. nway ini pqnuqu mnbuw squ qsya tnban llyung ru ggong qu squliq. 

此外，部落要進行魚藤捕魚法前，領導者會請二、三位長老至漁場上游的部落和下游的部落進行知會，讓二個部落知道該部落要進行魚藤捕魚，以提醒他們不要誤食飲用，造成中毒事件。

nanu nyux baqun qalang ka qalang ga baq squ qes nha nanak, ana tnaq qutux qalang ru pinbcyan nha qutux niqan ga maki uziy qu qes nha, qaniy ga qzyunam galan nha qulih nanak. qzyunam galan na saxa ga, yaqu qara nqu gong qasa, cyux ki’an qalang qu gong qasa ga qzyunam nha nanak lasa hiya. mzi’a nqu: cyux hngwan hongu Qwilan qasa ga gong qzyunan na Qwilan ru Piyaway. ru spiyang yaba llyung cyux tmsyaw kya qalang Gihing ga qes nha ga ringun nha yahu pitung na Saruc ru mwah metaq squ sin’utun qsyaq qasa. lmapa qes tmqulih qu Tayal ga, ringan balay msazyu na qalang. nanu yasa qu sinqunan nha tmqulih ini ga saxa mwah tmqulih ga, spgluw nha pinkyalan musa tmqulih, ini balay lapa bung na qalang bzinah.

部落或部落之間都有明確的捕魚界線，同一部落內各個祭團也有屬於自己捕魚的河段，此界定範圍稱之「漁場」。漁場分配是很重要的事情，基本上溪流分成主流跟支流，支流部分會分配給所在部落。例如:高義橋下的溪流是屬於高義蘭部落和比亞外部落共同使用。主流部分就以區段式來協商分配。例如: 爺亨部落的界線大致從沙崙子部落下方的深潭處(T`tung)到巴陵攔砂壩附近。捕魚時若越過漁場界線，就會造成部落間的爭執。進行集體捕魚或者個人捕魚活動時，會依據協商好的漁場去漁撈，絕不踰越到別部落的漁場。

Tayal ga maki qu smqun tmqulih ru maki uziy qu ssaxa tmqulih uziy, yaqu saxa nanak musa ga ini aniy skayal na mrhuw qalang ru ini ga kwara na squliq uziy, ana si buci nanak musa, ana ga ini hinas qes na squliq. msqun qutux gluw ini ga qutux qalang ga, nanu yasa qu san mha tmuba qulih pi, ru sptzyuwaw nha kya qu qmlih qulih uziy.

泰雅族人的漁撈活動分為個人和團體兩種。小型的個人捕撈行為，不需要由頭目指定時間或由全族一起參與，可以自由行動，但必須注意各部落間的漁場界線。團體捕魚是一個家族部落或整個部落舉行的群體活動，常見的是以魚藤捕撈、截流漁撈等方式進行。
泰雅族諺語

作者:**Omi Wilang (歐蜜 偉浪),張新仙,素伊多夕,林純桂,蘇秋梅.**

qqnxan tayal sraral ga, ini piyang muluw, ana ungat llamuw na nniqan, blaq na pinkusan ki krahu ngasal ru llgan na Torak ,ana ga qutux qutux cinqalang ru ssquliq na tayal ga, s’unan pinnqsa ru pssiy balay inlungan qu qqnxan na tayal.

ke na tayal thoyay lemuqi singsuw kinlokah hi ru inlungan ki insuna ssquliq na tayal, spuwah snbin lkesan sinlungan na k’ke, singsuw ru mlahang sinlokah kwara he na Tayal.
qalang Uley

## qalang Uley

### cyux te inu' qu qalang
maki’ cyah pira’ qalang na Tayal sa Nantoukeng Ringaygo qani hiya’. pwah su’ tuqi ka son myan te mspat pgan qeru’ lga, cyux qalang Mstbon, qalang Kobah, qalang Ba’i, qalang Mkna’i, qalang Uley, qalang Marepa, qalang Mlikwang, ru qalang Bubun. qalang Uley cyux bih squ qalang Mkna’i. kahul su’ qalang Mkna’i musa’ su’ qalang uley ga, hminas qutux hongu’ ru maki’ qutux hopa bale na btunux cyux kya. qasa ga qes ni qalang uley ki qalang Mkna’i.

### sinllwan lalu' qalang

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [ 121.177483, 24.163797 ]
      }
    }
  ]
}
knayal bnkis sraral mha, “ki’an uley qsya’ ppman bih ta’ qani, si ta’ se qalang Uley lma,”. bale bale qu ke’ na kinbkisan ta’, nanu’ ana qalang Marepa, qalang Mkna’i, ru qalang Ba’i ye muci kmal ma, yasa qa son myan qalang Uley lga. baha hmswa’ nanak qani cyux uley, qani ga sinllwan lalu’ qalang.

### pinqzyuwan qalang
minkahul qalang Muya sraral. nxan ga, mnaki’ qalang Marepa. ana ga, khmey iyal qu squliq nyux sqani lma. nanu’ yasa qu tnrang Gipun hasa ga, wal mb_yaq squ qalang Uley la. maki’ qutux ke’ ka cyux muci  kmayal mha ma, “baha hmswa’ m’uy balay mlahang topa qalang muci.”

### tayal ka nyux qalang Rahaw misuw qaniy
ini’ khmey qu tayal ka cyux maki’ sqani. nanak mopuw ngasal msya nyux sqani. iwey bbnkis ru lelaqi’ cyux qalang, gi wayal mtiwa te hugal qu yaba’ ru yaya’ nqu lelaqi’ qani hiya’. krryax ga, ini’ tehuk mpusal squliq maki’ qalang.

### snhyan
maki’ cyoro kyokay misuw qani. nxan ga mnaki’ tesikyo, ana ga wal mhuqil qu bbnkis ka son myan sinxu’ lga, uka’ la moni. nanak cyoro kyokay maki’ na’.

### qqyanux
mnuhi’ tqinuw te qmayah nha’ qu qutux qutux ngasal nha’ sraral. ini’ ga, mnuhi’ cyah qitun, qabang, ru sukey lepa bih syaw na tuqi. mwah mba’y kora’ qani qu ssquliq ka mwah mcisal sqani. moni hiya’ lga, muya’ cikah tmana ru tbihi’. maki’ traku’ ka ssatu’ nha’ tbihi’ pinmuhi’ nqu tayal te hugal qu ssquliq squ yung son myan.

### tuqiy
mnaki’ basu’ nxan. ana ga, kin_yaqih balay qu tuqi hiya’ la. nyal behuy, ini’ ga topa qolax lga, msluhi qu rrgyax. Si ktey iwey mhiriq qu basu’ qani ma, nanu’ ini’ tehuk qutux byacing lga, uka’ basu’ myan la.

### wahan tbasaw mzwi
baqun myan cyux uley te qalang Uley qani hiya’. aring Gipun lga maki’ balay squ lalu’ nya’ la. pira’ kawas wayal, ana wal hmor topa qsya’,  ulung maki’ mmrhuw ru sexu’ myan ka klokah smsung ru kbaley giqas na ppman ta’. yasa qa thuye sami mwah tbu’ uley la’i.

nanu’ tmrang ryax hngawan ga, khmey na squliq mwah tbu’ uley. kruma’ squliq hiya’ ga,  memaw maras qeqaya’ nha’ mwah phapuy ru m’abi’ ska’ turuy bih syaw na uley qani.

### pslyan lahuy na gaga ki pslokah hi
uka' pslyan lahuy na gaga ki pslokah hi' nha', giway muha' qalang Mkna'i msqun mcisal, ini' ga msqun mqbaq ana nanu'.
pqzyu cikay gaga tminun 織布文化概述

miru, Watan Taya 撰文:張新仙 

Pyasan misu qani ga cyux sa hogan Taoyun na Pyasan. qyunam ta ita Tayal. ki’an gluw Gogan qu yatux hiya ru ki’an gluw Sbtunux ki Mng’ciq qu hogan hiya. lalu rhzyal Thiluw misu ga “復興”. ita Tayal son ta “Pyasan” lalu nya. baha hmswa’ s’inu ta motux na binkisan Payas ru s’agal ta lalu nya tlalu rhzyal qani.

Pyasan指的是今日桃園市復興區，屬泰雅族傳統領域，有後山地區的 Gogan 部族與前山地區的 Sbtunux部族和 Mng’ciq 部族，現在華語地名稱「復興」，我族語地名稱Pyasan，因紀念祖先 Payas 的英勇事蹟便將地名取其名。

baq balay tminun qu ita Tayal. trahu ru krhun mita ggluw squ baq balay tminun qu kneril. mkmi wayal lga, blaq musa qmpul hongu utux tta’ ’tuxan gmiba skutaw binkisan.

泰雅族是很擅長織布的民族，善織的婦女在族裡具有重要的社會地位，受到族人尊敬，死後才能走過彩虹橋，回到祖先懷抱。

qnxan ta Tayal sraran hiya ga, kya pitu ini’ ga spat kawas qu ’laqi kneril. mgluw yaya, yaki ru irah mqbaq mnuka, tgyut, pcira. zik tehuk mpuw cyugal ini’ ga mpuw payat kawas. baqun mqbaq zyaw na pcinun. mpuw magal kawas lga, mqbaq qmsay ru tminun. qani ga spyang balay pincyogan nqu kneril. yasa pspung nha cinnunan qu kinmhgan na kneril. baqun krakis kwara zyaw tminun lga, yasa ptasan ru mkneril la. ryax qani lga, wahan smze na squliq uzi la.

昔日泰雅族女孩約7、8歲隨母親、祖母或嫂嫂學習捻紗線、紡線、捲線等，13、14歲前學好整經理線等，到了15歲再學排線、織布，這是女子的專利。婦女的社會地位即以紡織的巧拙評定。當少女織藝精進，也就是准許紋面之時，將視為成年女子，同時也是族人上門提親的時機。

kgi qani ga pzyang balay qqaya na tminun. spwah pmuhi ru kmut kgi, mkgi, mnuka, thqun, bahiy, qmsay, tminun qu binkgan pcinun.

傳統織布以苧麻為主要材料，紡織的過程，經種麻採麻、理絲紡線、煮線淋曬漂白、理線整經、織布等程序。

laqi’ saku’ hga, mnung saku’ qwas yaya, yata ki yaki. cyux tminun ru lmuhuw mqwas mha,

“krakis pcinun cinun pkneril. 

tminun holuy tminun pala.

tminun pintrang pin’aras krakis

tung tung …sah sah…

qnxan maku qani ga, kneril tayal.”

小時候常常聽媽媽、阿姨們和外婆，一邊織布一邊低吟哼唱著織布歌，歌詞如下：       

   「泰雅姑娘想織布，會織布成為真女人。

     織長衣、織包巾。

     織嫁衣，織姑娘嫁粧。

     咚咚咚、紗紗紗、…，

     這一生我是泰雅族的女人。」

**mizil nqu tminun:**

1.tminun hiya ga, spyang zyaw na kneril Tayal.

2.’laqi’ kneril hiya ga, yaya spyang pcbaq kwara zyaw na kneril. ru zik musa sqliqun si ga baq tmring   

kwara zyaw na tminun.

3.skbalay mlikuy qu qsap ru qqaya qongu hiya. kwara zyaw tminun lga kneril ptzyaw la. yan nqu pmuhi    

kgi, kmgi, mnuka, pcira, plos, qmsay, tminun hiya. iyat balay wahun tqnga’ na mlikuy.

4.cyux mizil, mbahing, m’gaga, mlata na qalang ru ngasal hiya ga, ini’ 

tring nuka ru pala. magal qilis mlikuy mlata.

5.mnuka cinun qu mlikuy. katun qilis na bzyok qnhyun.

6.laxi usa qmayah kgi qu mlikuy. p’agal qilis squ tqhuniq.

7.tmring qqaya tminun qu mlikuy mga, hmiriq pizil ma.

8.bneng mlikuy na buli ru lqiy. laxi hmci smi babaw qongu. 

baq yaqih utux ma.

9.ini’ pkbalay binah mlikuy qongu. b’ba kakay sbah pkalay.

10.nbwas yagih skun zik qongu. aki baq tminun squ mrkyas.

**織布應遵守的禁忌：**

   1.織布是泰雅婦女的必要工作。

   2.女子由母親負責教養成人。女子出嫁前，必須學會所有織布的技能。

   3.除刮麻器和織布器具由泰雅男子製作之外，其餘工作都由女子負責，如：種麻、剝麻、捻線、捲線、紡線、理線整經、織布等，其過程男子一律不得參與。

   4.在祭祀、喪事、馘首與狩獵期間，部落和家人不可織布亦不可碰觸生麻，否則出外狩獵男子會發生意外。

   5.男子如果紡線織布，會被山豬咬傷。

   6.男子不能進入苧麻園，否則伐木時會受傷。

   7.男子碰觸織布機等任何器具都被視為違犯禁忌。

   8.男人身上所持獵具不能隨意放置紡織機，視為不吉。

   9.織布機的製作修整不經過二位男人，否則修整之人會患足疾。

  10.母親在生下女嬰後，會將臍帶放置於織布機筒內，期望此女嬰將來長大後善於織布。
qalang Mkna'i

### cyux te inu qu qalang
ktan ta’ pintbcyan qalang squ Nantoukeng Rin’aygo ga, qalang ta’ ita’ Tayal hiya’ ga maki’ Mstbonsong, Marepasong, ru B’alasong. ru Mstbonsong ga maki’ payat qalang nya’, qalang Mstbon, qalang Kobah, qalang Ba’i, ru qalang Mkna’i hiya’.

### sinllwan lalu qalang
wal skal sa’ing squ sinllwan lalu’ qalang qani. te qutux ga, tmrang huqan abaw ga, kinbetunux ktan qu qhuniq na raga’, memaw mtalah qu kora’ rrgyax. Te sa’ ing hiya’ lga, knayal squ bnkis qasa mga, “lalu’ rhyal mga, yasa qa son nha’ Mkna’i.”

### pinqzyuwan qalang
qalang Mkna’i ga, minkahul sa Tepilun ma. ini’ baqi nanu’ ywa swa’ mb_yaq sqani. ini’ tnaq ha’i qu kki’an, ini’ ga tnrang Gipun hasa, cipoq qalang ga baq mlahang qu lha’.

### tayal ka nyux qalang Rahaw misuw qaniy
misuw qani hiya’ ga, iyat nanak Tayal nyux maki’ sqani. piyux bale qu yung (kmukan) ka mwah qalang myan mba’i rhyal ru muhi’ ocya. ini’ ga, mwah mtiwaw ru mwah yome sqani, si ktey cyux mqyanux te qalang Mkna’i i Bunun ru Paywan.
pmuhi’ kgi種麻

miru, Yuri Amuy 撰文：王秀玲

kneril sraral Tayal spat kawas ini ga qeru kawas lga, t’aring mqbaq pmuhi’ kgi la. muhi’ kgi qani ga, zyaw na kneril ru iyat pwahun tqnga qu mlikuy hiya. qani son nqu qnxan zyaw qinsugan Tayal. ini’ balay swali pmuhi kgi qu mlikuy, baha hmswa baq psaniq ru pcyaqih squ qmalup. ini’ rkyas kgi uzi ma. maki uzi mkgi ru qsap ga, zyaw na kneril. si suqi mkgi i qmayah. ini’ rasi ngasal, baha blaq nqwan tmring na mlikuy magal mxan, pmuhi ta kgi muci sqani.

(一) kangi ta qthuy lokah na puqing yaya kgi:

mwayaw qthuy ru smyah cikay na puqing kgi. 170 senci msyaw kinwagiq nya ga,  yasa lokah na puqing yaya kgi ru. kahul puqing tta qara memaw mhebung, cyayan skluw ru skyut mpahuw. yasa baqul magal na kgi la.

### (二) mwayaw pmhyan kgi na rhzyal:
mhkangi ta quzi ini ga naqaw ru l’law wagi na b’nux rhzyal.
qalang Pyaway 比亞外

Yuma 口述   Hayung Sugiy 紀錄

### qalang Pyaway qani ga muci balay squ knitan ga, nanu yasa qu ini ptnaq squ kwara squ qalang binah nqu qalang qani. nanu yasa qu aring raral qani ga, bnkis qani ga wal i smi balay squ inlungan ru inrasan nqu a qalang Pyaway ru pcbaq squ laqi ka bnkis. nanu yasa qu cingay qu bnkis qani lga nanu wal mhoqil kwara la, aring squ 宋牧師 ru kwara squ 老師母 qani lga, si say mha ini ktwa qu bnkis ka nyux mqyanux squ Pyaway qani la. nanu yasa qu trang squ mrkyas cikay squ laqi qani ga, nanu cbaqan sami nqu bnkis musa i tmubux squ trakis,
komuing na m’rhuw Cyukaminkok sa kawas tay 2024

**komuing na m’rhuw Cyukaminkok sa kawas tay 2024**(中華民國第16任總統、副總統選舉)

ryax 13 tay byacing na 1 kawas na 2024 qu pslyan.

## komuing(候選人)

zyuwaw na:Squliq Atayal
zyuwaw na:Taywan
qalang Rgayung/澳花部落

## '''cyan te inu qa qalang 部落概況與位置'''

mqesu kbhul pitu pgan magan he qabax qalang qani, qalang Rgayung qani hiya ga maki tyugan kkian naha, te qutux ga maki te iyil syax na llyung Hping, 

cnllwan naha qalang Hounatsi, akya spatul meta knbawiq nya, ro qutux loyi maki te iyil llyung ra’, cnlalu naha qalang Taya, aki tuyu mpux pgan meta knbawiq nya, glux ryaniq Suhwa musa bling Hanpen, glux syax rrgyax skura shoyu musa tehok qalang Taya. saying qalang ga baha hmcwa hmol qsya, mica qa maki hnoran, glux syax llyung maki qutux heci na cipaq, piyux mwah cqani tiyaw qa ccquliq kahat heci cqani. 

總人口數：975人，澳花村分為三部落，一在和平溪左岸，族人稱為下村，海拔 49公尺；一在楓溪左岸台地，族人稱為上村 ，海拔約 60 餘公尺，沿蘇花公路出漢本隧道，依山邊直走及到達上村；二地皆係楓係楓溪所造成沖積平原，沿河岸有狹小的平坦地，其居民以外來工作的單位引進的漢人居多。

## '''cinllwan  lalu qalang 地名由來'''
qalang Rgayung ga htgan cqa ziray Ipun, piyux cquliq mwah cqani tmqalang, baha hmcwa tnaq maki cqa llyung  Hping na llyung大濁水溪, mica qa lalu tringan ga 大濁水 kusa, ziray Cyukok lga, baha hmcwa ini blaq pungan lalu naha ro, si psyugan lalu si soy Rgatung.

bbrwan pqutan qqalang na ziray Ipun mha, tringan sqynux cqa qalang kmuyaw(imi ga mstul ini ga btunux), bih na knbabaw na llyung Tamali, baha hmcwa n_gyut piyux ccquliq lga, uka qmayah naha la, ro mehong lga msqunan ki ciyan na ccquliq na qalang Tawsa(Seediq zok),  msqun prayas rgyax tehok te llyung Moken(babaw nqa llyung Hpingpe), qutux kkian knsobih ki qalang kinyang, knblayan naha qutux xqayus na qalang. 

澳花是一座日據時代才出現的移民部落，因為恰好位於舊稱大濁水溪的和平溪畔，故原稱「大濁水」光復後以名稱不雅才改稱澳花。根據日據時代的部落調查，社人的祖先在古代原居大甲溪上游的「耿姆躍（意為堅硬或石頭)」社，因為人口增加耕地缺乏，聯合一部份賽德克族陶塞群人，共同翻山抵達和平北溪上游的「莫根溪」、一處拉近舊金洋的台地建立新社。

## '''pinhknyan qalang 部落遷徙'''
cinpuqing qalang Rgayung ga knahul qalang Moyaw, Papo-kaykay, Papoligaw, Ryuhen, Truku mwah mimax tnqalang.

澳花村是由原來的莫瑤社、巴玻凱凱社、巴波里奧社(庫巴玻）、利有亨社、太魯閣群遷入後組

## '''snhyan 部落宗教'''
kintayux Kiristo, Tensinkyo naha ga maki cqa qnxan qalang, musa kyokay msqun inori, msqun pung ke, kblay smruw sn’lungan naha, snhyan miyup qnxan naha, gaga snhyan ro ryax pqasan naha ga musa psqunan qalang, sinxu,bokusi ga psbaq ro mlahang qabax naha, snhyan ro gaga si smimax qabax, kblayan kntayux cquliq, Kiristo ro Tensinkyo kmayan siyan, glwani, psimux, kblay qutux prrax ro blaq na qalang, maki cka qalang ga, iyat nanaq snhyan qa Kiristo ro Tensinkyo, pyanga yaw qa gaga ro qalang, kblay qutux kblaq na qalang. 

基督，天主教價值觀深植於部落生活，教會成為心靈中心，居民共祈禱、聚會，建立精神支柱。信仰融入日常，宗教儀式和節慶凝聚社區，神父牧師是靈性引導者、組織者。信仰與文化交融，塑造居民價值觀，基督天主教強調愛、關懷、奉獻，形成互助共融社會。在部落中，基督天主教不僅信仰，更是文化和社區生活的重要元素，營造充滿信仰力量和凝聚力的生活環境。

## '''wahan mangay mcisan 部落景點'''
glux kisya : glgan kisya ski Nanaw ro biyaq kya, rog lux 計程車, si ski tehok tgliq na Rgayung.

1.搭乘火車：搭乘台鐵火車北迴線在南澳站下車，再轉搭計程車，即可到達澳花瀑布。
zyuwaw na:ke na cquliq Tayal
psaniq ru mplaw 禁忌與共享

作者:林純桂&素伊多夕&方瑞玉

sraral hiya musa magal qulih ga, ini nha hmci maki qu pspung nya, ini ga cyux mbazing qulih lga ini nha ’say, baha mswa kyapun su kwara ungat qulih niqun ta babaw nya lru, baq mkayal muci qani ga nyux ta magu squ qulih. musa squ magal qulih qani ga siy ga qutux qutux niqan, hata muci lga musa kwara, ungat kya nanu qmhut qani hiya, ita ka Tayal raral hiya ga msblaq balay son nha.

早期族人不會隨意去捕撈會有時間性，春天時是魚類孵育繁衍期，就不會去捕撈，族人都有共識要孵育小魚。進行團體漁撈是家族共同進行，若要去也沒有限制，以前泰雅族人都相處得非常好。

ini ga musa ta ga nwahan squliq ga ini nha say uzi, ru ini ta hmci musa uzi, musa su spanga msqun lga ini nha qbaqi mnglung la, nanu yasa qutux gluw ki qutux gluw pgluw musa! baq mkayal kwara, me’a su na nwahan nha sm’bu lga kmal muci,nwahan maku lay muci lga ini nha ’say la, baha mswa nwahan squliq ga ingat iyan qu qulih nya lru, nanu yasa musa kangi squ lingay binah la. ru cyux ki’an sruyu squliq uzi ga ini ’say spanga smi uzi, musa hmkangi binah nanak ’say su!

若別人去過的溪流就不會再去，也不能隨便去，若重覆再去，別人就不知道如何去做了，所以要一個家族一個家族去進行。他們都會事先講好，別人去過的地方，他們會說：那個地方我去過了，別人就不會再去，即使去了也捕獲不到魚，便會另尋他處去捕撈。溪流中若有他人放置魚筌，也不能同時去放，必須到別處放。

raral uzi ga ita Tayal hiya ga maki balay inlungan nha ini ga nyux qu sruyu nha nyux ki’an qulih ga ini nha balay hmci magal, baha mswa ga psaniq na zywaw qani hiya! ana musa psabu ini ga musa tmuba tnaq lga yasa la, ini nha siy suqi magal kwara nanu yasa qu blaq balay qu gaga sraral hiya, baq balay inlungan.

早期泰雅族很注重規範，若魚筌裡有魚，絕對不會亂拿，視為禁忌。去河邊放三角網或魚藤捕魚時，適量就好不會一網打盡，泰雅族是一個懂得遵守規範的族群。

bnkis sraral uzi ga qutux qalang qutux gluw qani ga qutux niqan son nha, magal ina yasa qu mkayal qu qutux niqan gluw qani lga musa ptnep qulih la. tnep ga siy tbuci tnep qulih,ga kinpsyaqan balay uzi ha mswa gi ima qu cingay nagal qulih ga blaq qu hbup son nha.

早期一個部落都是家族性，家中只要有婚事就會一起去釣魚。大家各自放釣竿，誰釣得多大家就會說他今天的運氣好。

nanu yasa qu raral hiya ga musa squn tnep qulih sa llyung qani ga thkun nha kya, kmal qu bnkis nha,“ ay! tahuk cikay qulih wah! muci qu bnkis lga, yasa thkun nha, thkun nha qulih qasa lga ini ga qutux qutux kyawan mami ga thkun nha, hoqil qu mami ru qulih qasa lga syun nha babaw nqu btunux,galan nha stmwan nha ru qsugun la, isu qutux kun qutux son sqa qmasuw, ana mami uzi ga son sqa maniq ga kinblaq balay niqun baha mswa nyux ta maki squ llyung ru nyux ta ini kaki sa ska ngasal ga,ya qu kinblaq balay ru mluw squ bnkis sraral hiya ga kina pqasun balay uzi.

早期一起到河邊釣魚會在那裏煮食。當長者說﹕「哦！煮一些魚吧！」他們就會煮一鍋鍋的飯和魚，等煮熟了便把飯和魚放到石頭上，撒上鹽巴後再分食，這樣分食連飯吃起來也香噴噴的。因為大家是在河邊跟著老人家一起活動，大家都非常的開心。
inkyasan gong ru llyung 溪流與河川的地形

mita syax na wagi, mangay qaya mtasaw thuyay ta mqyanux la! ke qani ga, sinbilan hmali na bnkis ta. syax na wagi ga,puqing na sqyanux ta. mha ni m’uraw qu qsya lga, iyat ta thuyay mqyanux. sazing ke qani ga, ’mubuy squ qnxan ta.

看見陽光與清澈的溪水我們就可以生存了。這是泰雅族的祖先所留下的諺語。陽光是生命的主要元素，如果水污染了，人類就無法生存，這兩句話其實道出了生命永續的必要元素。
範例部落

## 字體範例

**範例部落位於...海拔c...**

*範例部落位於...海拔...	*

範例部落位於...海拔

## 外部連結範例
族語E樂園

https://www.google.com/search?q=%E6%97%8F%E8%AA%9Ee%E6%A8%82%E5%9C%92&oq=%E6%97%8F%E8%AA%9E&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqDQgBEAAYgwEYsQMYgAQyCQgAEEUYORiABDINCAEQABiDARixAxiABDINCAIQABiDARixAxiABDIHCAMQABiABDIHCAQQABiABDIHCAUQABiABDIHCAYQABiABDIGCAcQBRhA0gEIMjAzN2owajeoAgCwAgA&sourceid=chrome&ie=UTF-8

## 不同級別標題(二級標題)範例
### 三級標題
#### 四級標題
##### 五級標題

## 列表
### 無序列表

*範例一
*範例二
**範例二之一
***範例二之一之一

### 有序列表
#範例一
#範例二
##範例二之一
###範例二之一之一

### 定義列表
; 範例
: 項目一
: 項目二

### 縮排
:原住民族委員會，為了解決原住民族語瀕危困境，並落實原住民族教育法第21條「對學前教育之原住民學生提供其學習族語、歷史及文化之機會」

::為原住民族語e樂園網站之粉絲專頁，分享最新消息及族語教材更新。 收錄許多原住民族委員會歷年所編輯的紙本教材

:::族語E樂園擁有豐富的族語學習資源，含括16族42種方言別

zyuwaw na:ke na cquliq Tayal
高義蘭部落

## 部落位置
**高義蘭部落位於桃園市復興區高義里，為泰雅族部落**

*部落位置附近特色*

***部落位置由來***

## 部落介紹
**部落網址介紹**
國家文化記憶庫

## 部落特色

### 部落地名由來

#### 部落文化故事

##### 部落歌舞

## 列表
### 無序列表

* 範例一
* 範例二
** 範例二之一
* 範例三

### 有序列表
# 第一大點
# 第二大點
## 第二大點之第一小點
# 第三大點

### 定義列表
; 定義
: 項目一
: 項目二

## 縮排
: Lokah simu kwaraLokah simu kwara Lokah simu kwara Lokah simu kwara
Lokah simu kwara Lokah simu kwara
:: Lokah simu kwaraLokah simu kwara Lokah simu kwara Lokah simu kwara
Lokah simu kwara Lokah simu kwara
::: Lokah simu kwaraLokah simu kwara Lokah simu kwara Lokah simu kwara Lokah simu kwara Lokah simu kwara

zyuwaw na ke :ke na squliq Tayal
南澳部落

## 部落地名由來
「南澳」泰雅原名為「基男」，意思是說非常美麗的環境，三面環山東臨太平洋，居民以泰雅族居多，有少部份之漢人，大都以務農為業，少數為公務人員及靠運輸業維生，風景優美，民風純樸 。

*文獻上南澳地名，開始見於清嘉慶15年（西元1810年），當時因此地位居蘇澳之南，便稱為「大南澳」。大正元年（西元1912年，改稱南澳，昭和 7 年（西元1932年）成上一社，名曰「南澳社」，南澳這個地名就為大家所接受。*
tmami qulih醃漬魚

作者:林純桂&素伊多夕&方瑞玉

## sraral ga ini kintehuk qu qqaya nniqun ta, nanu yasa  qu qulih ru hi qsinuw ga ini balay hmci magal. ungat uzi qu skwan ta nniqun iyat theriq nway aki maki qu niqun snku nha ru kbalay tmmyam skun nha la.
紋面文化

## 泰雅族紋面文化
'''現在的紋面文化已經慢慢的在減少了,不僅是泰雅族，其他族的現況也是如此...https://www.bing.com/search?q=%E6%97%8F%E8%AA%9Ee%E6%A8%82%E5%9C%92&form=ANNTH1&refig=D5F6ABCB2BEC437F9621E7F48E911557&pc=ASTS&sp=1&lq=0&qs=MT&pq=+%E6%97%8F%E8%AA%9Ee&sc=10-4&cvid=d5f6abcb2bec437f9621e7f48e911557https://www.bing.com/search?q=%E6%97%8F%E8%AA%9Ee%E6%A8%82%E5%9C%92&form=ANNTH1&refig=D5F6ABCB2BEC437F9621E7F48E911557&pc=ASTS&sp=1&lq=0&qs=MT&pq=+%E6%97%8F%E8%AA%9Ee&sc=10-4&cvid=d5f6abcb2bec437f9621e7f48e911557
## 紋面的發展
*起始
以前在......,......
*現在
在20世紀......,......
*未來
之後......,......
## 現代對紋面的看法
在現在的社會，依舊有很多人對紋面報有負面的看法，不管是......和刺青相似.......
基國派部落

## 部落地理位置
kya qutux betunux balay na qalang, cyux maki beh qalang ni Pyasan.

## 部落地名由來
cingay balay qu kyabil ru tubahttps://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E9%B1%BC%E8%97%A4魚藤 sraral qasa.nanu yasa lalu Tayal qasa ga **Tuba.**
Kaka Mkiyap

miru： Toyu Watan (林純桂)

maki qutux ryax, aring sasan tminun bluku qu yutas Watan, musa magal rinnosan nya, cyux nya ’bgan qsya, ru blequn nya mkuw babaw qlcing, t’aring tminun qu yutas Watan. cingay hazi cinlaqi na laqi nya. mwah tqhnga yutas nya. muhing ini cinun balay qu yutas. wahininun nya lga, nyutun nya masing pr’ru tnunan nya, nanu m’ru balay qu cinnun nya. 

t’aring primung tmumaw qu yutas Watan. trang nasa mtuliq qu yabut laqi na laqi nya. mwah tqhnga yutas nya. muhing ini cinun balay qu yutas. wahi magal Puqan qani ina nyux mwah tqhnga tminun mha qu yutas. san magal yaya nya ga tqazi mngilis  ru musa beh yutas nya loziy. mnglung qu yutas Watan.

scinun nya kaka mkiyap, suqun nya tminun lga, cbaqan nya qu Puqan thbilun nya(mthabil) qu kaka pkiyap qasa. phtun tluling iwal boli tbhung s’alax lga pot! mstopaw. mtgayaw lga maki zik qutux ru maki babaw qutux, maki babaw qu lmaqux. moyay msyaq qu Puqan, yasa qu p zi’un na Puqan, siy thriq tminun bluku qu yutas la. qani uziy ga qutux nqu  kaka pzi’un laqi Tayal sraral.

有一次﹐瓦旦爺爺一早就在編竹篩子﹐他去取之前削好了還泡在水裡的竹片開始﹐把竹片整齊的排在木板上不斷的編織。每編到一個階段他會一再的敲緊竹片的間隔使它更緊密﹐編完這個部分之後瓦旦爺爺開始編竹篩子的邊緣﹐正當那時他的孫子 Puqan 午睡起來了﹐開始來打擾爺爺的工作以至於爺爺無法好好工作﹐媳婦 請把 Puqan 抱回去﹐我沒辦法好好工作 祖父喊著說。即使媽媽抱他回去卻不斷的哭鬧又回到爺爺身邊﹐於是爺爺想…乾脆就給他編個摔跤玩具吧 編完之後爺爺教 Puqan 怎麼玩﹐將摔跤玩具的兩個人架好﹐用手指從玩具的頭壓下去使它呈緊繃有彈性的狀態﹐當手一放開的時候摔跤玩具就跳起來摔在地上﹐一個壓在上面一個則被壓在裡面﹐在上面的就是贏家。Puq an 看了好高興專注著玩這個玩具﹐於是爺爺可以好好的編織了。這也是從前泰雅族小朋友常玩的一種傳統玩具。
mcagaw balay na mrkyas tayal

## '''調皮的泰雅青年 mcagaw balay na mrkyas tayal'''
口述:Taro.Lesa  撰文:Ayu.Payas

有一個泰雅青年名叫Tali Yumin，約25歲，住在新竹縣尖石鄉那羅部落。按照泰雅族人的習俗，每年約十一月期至隔年三月為狩獵期，67歲的部落耆老Losing，突然在家人面前說想吃野味，就是想要去狩獵之意，當思念野味時向家人透露心意並商討欲獨自上山去放陷阱(rusa)。

這件事被調皮的青年Tali Yumin知悉，便覺得非常興奮，心裡開始打著頑皮的意念。當耆老Losing上山放陷阱時他小心翼翼不被發現的跟在後面，等他確定耆老Losing放置陷阱的位置後又悄悄地返回家去。在冬季放置陷阱後5-7可去巡視有無捕到獵物。耆老Losing 決定要在第五天去，可是調皮的Tali比他早一天去看陷阱。Tali從遠處望去，放置陷阱的吊桿在晃動，表示有釣到獵物，他接近一看是一 隻yungay(猴子)。調皮的Tali用木棍打猴子使其斷氣後解開鐵線取走猴子，在旁邊生火把猴子毛燒烤乾淨，然後把無毛的猴子又重新掛到陷阱吊桿上，完成任務後愉快地返回家去。

第四天晚上耆老Losing做了好夢，於是第五天他胸有成竹、步履輕快地上山收取獵物。當他走到預設的陷阱處時，看見吊桿上有個黑黑的東西，以為陷阱釣到了一個人，於是嚇得昏倒在地。等他醒來 再仔細一看，原來是一隻毛被燒光的yungay(猴子)。耆老Losing想不透誰會這樣拿狩獵的事開玩笑，雖然氣憤但還是把yungay放入背蔞帶回部落。

當他回到部落就直接到一個有名望的耆老家中，尋求協助是誰在惡作劇破壞狩獵的gaga(規範)。兩位耆老商議時找出常常讓部落發生雞飛狗跳、有前科的人就只有一個人，那就是調皮的青年Tali Yumin，於是兩人直接到Tali Yumin的家去，並嚴厲地對他說:耆老Losing的陷阱是你去搞怪的對不對? Tali Yumin知道作怪被發現，心虛地說:是的。

有名望的耆老又問:你為什麼做這些事情呢?qani ga nyux su hmeriq gaga la(這是違背祖訓規範的事)，這麼做是不對的。Tali Yumin怯怯地說:我沒有惡意，只是覺得好玩而已，如果你們要懲罰我也無所謂。耆老們看他似乎是有誠意認錯就決定原諒他，因為在泰雅習俗中認為，只要誠實表明、真心悔意的人可以原諒。但是有名望的耆老裁示，為 了讓Tali Yumin 不犯，必頇接受小小的教訓，就是罰他到耆老Losing 的家做事三天來彌補他的損失。因為早期原住民生活不富裕沒有錢， 於是用工作替付罰金。調皮的Tali Yumin知道是自己的錯也誠然接受裁決，於是這件事就如此完滿解決。

但是由於Tali Yumin 這hmeriq gaga(違背祖訓規範)的行為，也產生下例後果:1.Tali Yumin 每次無法獵取到較大獵物。這是作為一個獵人最大的失敗，因為你會被其他獵人恥笑，還無法餵飽家人。2.部落的居民都與他保持距離少往來，以免招來禍害。3.他的言行舉止都受到監視注意，防範他再犯。4.從此Tali Yumin說的話都受到折扣，因為不敢相信他說的。

昔日泰雅部落生活上並沒有法律來規範，只有祖訓所留下來的 gaga 生活規範而已，族人遵循祖訓自足、自律生活到現在。這是祖先口傳一代傳一代的生活智慧，我們不可忘記傳給後代子孫。
國立臺北藝術大學

國立臺北藝術大學,Raygak gani ga gutux pcbaq na seto,pi 藝術、表演、人文、創作 na pqwasan biru

1982 kawas ga pina’urux nya「國立藝術學院」, 2001 kawas lga sbahun maha 「國立臺北藝術大學」la. Cyux maki sa Taywan Taype 北投 ka rgyax, pqawasan biru qasa ga rrgyax(很多的山) sa qruyux ru cipuq na zhzyal(狹長). Kahul kya mita ga mutu ktan qu 關渡平原 ru 淡水河口。 

pqawasan biru(學校，也可簡稱Gako) qani ga cingay balay qu llamu’ ()pqbaqan(), ska’(裡面) nya ga maki qu戲劇廳、舞蹈廳、音樂廳、電影院, ru maki uzi qu Taywan te qutux(第一) pzyang krahu na Raygak(大學)---美術館、關渡美術館, ru 科技藝術館。

Kahul maha squ (傳統) gaga ps’urx (豎立)maki uziqu (也有)人文藝術 kbalay naha squ 藝術創作展演及學術研究人才。Inlungan maha ga Taywan ru kwara cinbwanan qani ga, aki ‘mubuy qu kwara kinbaqan 藝術ru 科技qani ga, aki cingay qu pqbaqan kwara.

Raygak qani ga kahul squ 自然 qu pzyang(最自然來做出發電) nya kinbalay nya qu pqwasan biru qani ga, stpaq(建築物貼在石壁上) nya sa qnryang(牆壁) btunux’ ru Cingay balay qu knalay naha ptrang(裝飾). 

Sa’gal nya sa bintrang, sun nya sa kwara tanux na Gako, Memaw balay mnanak qu betunux pintrang, maki squ kk’mam(草原) na syaw (旁邊)pqwasan biru uzi, qu cyugal qnazyat maha kacing(三隻自己養的牛).

Raygak qani ga pimcbaqan naha qu seto’ ga wiway balay baq biru, ana nanu’ biru’ ru blaq kwara tunux naha. Ana maki sa Taywan uzi ga, qalang binah, cingay balay qu ‘nagal naha ginnabu’.

Maki ska na Raygak uzi ga cingay balay qu pqbaqab naha miyang nqu(就’向) 戲’戲劇、舞蹈、音樂、美術。

Maki uzi qu syobay(商店) na biran biru(讀書..), ktan biru ru nniqan(飲食店) ru pqnahansklokah na hi(運動身體的地方). Mutu’ skblaq hi na seto’.Snluan qcinuh:Infobox University