mama Lyu pqzyu pin’aras ke nqu ’bu Tqrisan Lyu叔叔述說雪白山的故事

## '''泰雅族 傳統文化'''
nyux tqryan snonux maku qani lru. qryaw maku pqzyu sinbilan ke na bnkis. baha blaq shoqan smbil sininlungan binkesan qu kinbahan ta.si kinstuki mnglung ru. nyux ini qbaqi lga, mtqryan qutux snonux lozi. kayal saku qnxan ga? talagay kinpzyux kinblaq na ke wayal nha skayal. pqzyu saku pin’aras ke’ pi? memaw saku blun khu biru minnrwan nha! tlamay maku mhkangi qnxan kinhulan nqu qalang ta ha.

’ringun squ kinhulan ta Pyasan pngsa qu pin’aras ke nqu khulan na qalang ru htgan inu qu lalu na rhzyal. aw uzi ’lwan ta cikay mnglung ta na qalang ru mrimuy turu na bnkis.

kya minkok spat pgan cyugal kawas ru tmring rhziq kayal nasa. yaba ki yaya ms’inu kni’an nha yatux ru kmal mha, ”Watan! rasi sami Qrahu mima qsya’ ulay. ”yasa si sami usa yatux qu qutux ngasal magal hi myan. trang nasa ga,magal balay kawas na laqi maku Yumin. swa’ thuyay mhkangi nanak kahul qalang pquyaw musa zzik gong ulay ru krayas tta qalang lozi. ska tuqi ga, phasun nya yaya ru yaki nya na’. ktwahiq tuqi nasa ga, kya magal kbhul me toru hazi.

masuq mima qsya ulay ru krayas musa qalang Qrahu. mstnaq sami mama Temu mtama babaw tunux syaw tuqi. meng qutux yuyut qwaw bicyu qba ru bzinah qba ga, pqaya qhyang yaba mha, “wiy! yanay Taya!ini balay hmci mita isu qa wah! swa’ su nbah mhtuw sqani ga?” mama Temu ga, te pucing balay na ptqmalup na tayal.si sqihun hmuluy mcisal ngasal qu hiya. yasa mgluw sami mkrkyas musa qalang. hkangi ska tuqi ga, si sbunuy kmal squ rgyax sqani sraral mga, hlhlahuy parung kwara.

ngayan ta parung utux ru parung metaq. ktay qu misuw nyux m’ma qnahi. aki mu’ cikay qbux ru yapit ga, ini ’lwi qnahaw su laqung ru mit rgyax wal si kongat la. si luhing msbuq roziq na mama. ana yaba wal si tgtuw mtalah roziq. knan ga, nyux tbah qmtux qsahuy inlungan uzi.

kinryaxan lga, sgagay sami mama ru shriq qalang Qrahu. gzil balay tuqi ru si hgiru syaw rgyax. memaw tcikut inlungan kmal qu yaya mha,“Watan! laxi kayal ke isu. blaq unten! ina. laxi syangi qu Watan!” qlung balay tehok labang tuqi ’son ngasal Pyasan. mblaq cikay qsliq na yaya ru pqzyu lozi minpira nya pqzyu pin’aras ke squ ’bu Tqrisan.

“sraral sraral mga, qalang Qrahu maki’ qutux kinbetunux ru gmalu na kneril. Rimuy qu lalu nya. kwara’ mrkyas mlikuy ka Gogan ga, qsliq nha kwara hiya ma. ana ga, nanak qutux motux na mlikuy ka Hayung qu szyon ru kzimu inlungan nya. sazing hi nha si pgluw mkita cisal zik krahu na parung krryax. ana sbehuy ru mqwalax ga, ini nbah ini ktay qu lhga maki’ kya ma.

ana ga, ini balay si pblaq krryax qnxan. wal mlata hlahuy ru takuy mqilis si phe skryuy mhuqil qu Hayung. pongan nqu Rimuy ru si usa quri rgyax hinqilan qasa. ini qlu mngilis kya pira ryax ru bingi. wal si luhing mtlequn mngilis. qutux qutux ryax ga, mlawa lalu Hayung.

tehuk qutux ryax qasa. minngilis nya boq roziq sa ga, m’pitung lma. t’aring nya zik qsya pitung sa mita Hayung ru mpkkal ke. ana ga, ini ktay squliq utux na Hayung hiya ma.yasa si tmatak tatak syaw pitung ru mqas gmluw Hayung mqyanux quri rgyax qu Rimuy. ryax qnxan nha qani ga, s’usa nya ngasal maras qwaw musa rgyax. gluw Hayung uzi ga, mwah smatu qwaw ngasal na Rimuy. ana ga, ktan nha kayu qwaw si mhkangi kakay nanak wal.

maki’ qutux ryax. gmiba laqi nya mqahan mhtuw ngasal yaya qu Rimuy. kzimu mqas yaya nya.ryax qnxan nha si mblaq mqyanux kya. ru tehuk qutux ryax. si wah ngasal yaya qu Rimuy. msina qwaw yaya nya ru satu i tatak rgyax suxan muci. nanu yasa yaya nya sp’aras nya lpyung qalang musa smatu i rgyax.nanak krahu na qqhuniq ktan nha ru mkngun balay mnkum. trang nyux mngungu mbiyaq smi kayu qwaw qu lhga sa. mita ka magal ini ga tzyu hupa balay na qba mhtuw mwah magal qwaw. wal si kn’kux mqzinah mgyay wal qalang qu lhga.

ini lawa kbsyaq lga, mwah ngasal Rimuy. kyalun nya yaya mha, “iyat saku kbsyaq cinbwanan. huqil saku lga, m’plqwi qu ’bu rgyax musa mlahang smunan. ana wal sqssya’ hlaqiy ga, mgluw qsya’ gong qu sazing laqi musa mita mlahang simu. ”ini kzinga lga, ’myuw hzyaq qu kayal. mita ’bu rgyax yaya ru nyux mshlaqiy plqwi la. kahul kya lga, Rimuy ki laqi nya kinbahan ini ktay lma. 

mha mga, laqi kneril Rimuy m’plqwi mhlaqiy ’bu rgyax sa. yasa qu ’bu Tqrisan ru. son ta tayax Hayung uzi. glgan gong na laqi qasa ga, gong Qrahu hgiru musa mlahang qalang Qrahu.”

qalang kinhulan ta maki’ m_yan “梁祝ki羅朱” lhga pssi’ inlungan ru stgtuw qsliq squliq na pin’aras ke uzi. mtnaq nha ini pshung squ hkasun na utux. qzinah balay squtux inlungan ru stgtuw kwara hlhlahuy. gnalu huway nha psgluw squ gong qsya gmayang sa qalang. tehuk sqani lga, biru saku cikay qwas hngya’an qsahuy inlungan maku.

“mha wal su nya khasun utux ga!

laxi msqru laxi knkux!

mngihuy inlungan ga, si tmlux!

snhyun ta hnyal qu pqasun na ryax la!’’

hkngyan na qnxan ga, yani tunux qyacing na llyung Gogan. horun nqu qsya’ llyung lga, qzinah balay mtumaw ru mhitu. slokah su tmucing mihi ga, qzinah mhtuw yana puniq snyuk nya. krahu mrhuw ta lkButa sgleng ta nya musa mhkangi qoyat na rhzyal. qani ga, kinblaq iyal hkngyan turu rapal!

qalang kinhulan maku! ryax nasa mshriq squ mhnuk na tuqi uraw rgyax. musa qmpul iyat knbaq na tuqi tenmaka. smungus squ pblaq qnxan ru losay mmuyaw ngasal wagiq hogan. n_guyt  n_guyt. skaraw ta qhuniq ru kmyap ruma na qba squ laqi. wal si giway p’mu tennaw ru soci qu tluling qba. bsyaq bsyaq lozi ga teribi ru pinpan. wayal pcyaqih roziq ta m’amung mita tgyumu hlhlahuy nqu qalang. 

s’nun balay ga!

mthhuy behuy na R’ra. zmup hhya k’man yatux.

  mlaka wagiq ga!

qwali nqu Tkasan. kaci abaw qbirux sa kinhulan.

  lmngyaq muyaw ga!

quleh balay Gogan. maras pin’an ru mqoyat.

  tmlux la!

hlhlahuy kinhulan. pzimu tgalu squ sunan!

我現在頭髮蒼蒼斑白，盡可能地述說祖先遺訓。怎可將老祖的智慧遺落傳給後代子孫！想著想著，不經意頭髮又白了一根……。

談人生嗎？世上的金玉良言何其多!

說故事呢？館藏典籍多的淹埋了我!

試著找尋些我們部落生命的原典…。

就從我故鄉Pyasan幾個地名傳說，來分享部落山林名字的意涵與歷史典故，可否尋回一絲絲部落記憶及一些些祖先美麗的背影。

約在民國八十三年秋末，父親和母親也許思念後山的情境，便說：「Watan，帶我們去Qrahu泡一下溫泉。」於是全家五人就這樣上山，當時兒子Yumin才五歲，從部落下到溪底溫泉陡坡約有五百公尺遠，竟然能自己走下去又爬上來，有時半路還會跟奶奶和媽媽逗趣玩著。

泡完溫泉要回Qrahu’部落的路上，遇到表舅Temu’蹲坐路旁的大石頭上，一手拿著米酒瓶，一手搭著爸爸的肩說：「咦！Taya’姊夫，很難得看到你啊！你怎麼在這裡出現了呢？……」表舅Temu’他是部落的末代獵人，他很懇切的邀請我們到他家坐坐，於是大家一起走回部落，沿路表舅一直重複的在說這裡以前都是原始的針葉林，還能看得到紅檜、扁柏和鐵杉。現在都成荒山，要打個飛鼠和果子狸都很少，別說帝雉和山羊連影子都不見了。表舅說著說著就眼淚汨汨地流出來，父親跟著眼眶泛紅，而我內心也感到有些傷感。

那天下午別過表舅離開Qrahu’部落，山路窄又繞著山走。媽媽很擔心的提醒我：「Watan!你不要講話，專心開車！媳婦，你不要跟Watan說話。」好不容易我們到了較寬的公路，往復興家裡的路走，這時母親放下心頭好些。以及說過好幾次的雪白山故事在車上又再說了：「很久很久以前新興部落有一位脾氣好，又長得很美麗的女孩叫Rimuy，Gogan部族裡的男人都很仰慕她，但她只鍾情於一位勇敢的美男子Hayung。兩人每天都在屋旁大檜木下情話綿綿，無論是刮風下雨，沒有一天看不到他們。

但好景不常，Hayung去山上狩獵不慎傷重而亡，Rimuy聞訊後，便到出事的山頭下，連續哭了幾天幾夜，哭得人都瘋了，每天叫著情人Hayung的名字。直到有一天，她流出的淚水竟成了小池子，她由池水裡看見已死的情人Hayung，且還可以相互交談。不過，別人卻看不到Hayung的影子。她就在此山頭下的池邊搭屋寮與情人Hayung愉快的生活著，在這期間她會常回家拿酒上山，Hayung家也時常送酒來給Rimuy的家，但是他們只見酒甕自己長腳走路。一天，Rimuy抱著一對白胖娃兒回家，她母親高興得不得了。日子就這麼過著，直到有一天，她回家請母親，明天一定要送酒到山裡屋寮，母親就請託部落的親友們帶去。親友們到了山裡，只見巨木林立，陰森森的滿恐怖，他們正當慌忙的放下酒甕，就看見五、六隻大手，伸出來取酒，他們就嚇得飛奔而逃回部落。事隔不久，Rimuy回家告訴母親說：「我將不久人世，我死之後，山頂會變白，守護著你們。即時白雪融化了，也會叫兩個小孩順著溪水看顧你們。」不久事情有了變化且天氣開始冷起來，母親望見部落前的山頭變白了，從此女兒Rimuy及外孫再也沒出現過。

據說，女子Rimuy變成雪白的山頭，就是今日之雪白山，也有人稱它Hayung的山野。小孩所逐流的溪水也就是新興溪順流守護著新興部落。」

我們的故鄉也有媲美「梁祝」與「羅茱」的愛情故事感動人心；同樣的不會因為命運的捉弄而埋怨，女子的專情感動山林，將愛透過溪水流傳部落。想到此，拈首詞抒發一下心情：「若命運捉弄了你！無須退縮，不必心急！心痛時，只需安安靜靜！相信，喜樂的日子要來臨！」

生命的歷程，有如大嵙崁溪裡的鵝卵石，經過溪流的沖刷會更圓更硬，越是捶擊也越能擊出火花。我們的祖先lkButa’大長老的腳蹤帶領著我們一連串的追尋福地，是一種奇妙的足跡！

我的故鄉啊！當初離開柔軟的泥土山路，踏上不熟悉的柏油路，為了有更好的生活而流竄在灰色樓林。漸漸地，童年爬樹抓竹枝的手，變成打電腦、滑手機的手指。而電視機、平版，慢慢的也模糊了對故鄉山林盎然的好奇！

思念啊！

   拉拉山的微風，吹送後山的草香。

   飛翔吧！

   塔卡散的老鷹，叼來老家桃子葉。

   游泳吧！

大嵙崁的苦花，含著平安與幸福。

   沉靜啊！

   老山林的部落，深深的向你祈禱！