pintriqan na Gipun抗日戰爭

trang squ ka qutux seng qeru kbhul mpuw kawas ga, kahul Krahu maras squ squliq qu bnkis Tayal, musa squ Wasan, nanu yasa qu 'san nha kmut qu shat Gipun, nanu yasa qu aring kya lga, mkayal kwara qu hetay na Gipun mha, swa ta nyux wahan miyup nqu Tayal la, nanu yasa qu spaqut nha qu zyuwaw qani, ru pqutan nha lru Krahu nqu Tayal mnwah balay kmut, nanu yasa qu kya blaq mkayal kwara qu hetay na Gipun ki shat la.

   1910年時，嘎拉賀的族人帶隊前往三星，並在當地砍殺了日本警察。此事引起日軍高度警覺，他們開始討論如何防範泰雅族人的入侵，並明確指出這起事件是由嘎拉賀族人所發動。最終，日軍與日警針對應對措施達成共識。

  anay ta skura squ Gogan, yopay ta qu Gogan qani, nanu yasa qu aring squ Wasan ru mwah tehuk squ ka Knbung, Knbung qasa ga, maki kya qu hetay nha, ru msli kya kwara qu hetay nqu Gipun, ru aring squ ka Knbung qani, ru mkura squ rgyax Srongan, babaw nqu Knbung. nanu yasa aring kya lga, mkaraw ru mhtuw squ Kuri silung, stwan(池端) son nha uzi, qutux balay qu tuqiy nya, spwan squ rgyax Maqaw ru Hakayama.

我們就從三光地區開始進入，他們自三星出發，往英士展開行動。當時日軍已在英士駐紮，並在當地集結。隨後，他們進一步前往英士上方的梵梵山，並由梵梵山一路攀抵池端。這條山路是唯一的通道，可直達棲蘭山與旗山。

qutux qu pintriqang hiya ga, rgyax nqu Srongan, nanu Tayal ga msli ru san nha mnaga squ ’bu nqu rgyax, ru aring kya lga, kahul squ rgyax nqu Srongan qani, nanu Tayal ga msli uzi ru san nha mnaga qu bu’ nqu rgyax, nanu aring kya mnaga squ hetay nqu Gipun. te sazing nqu ka mtriqan qani hiya ga, aring squ Hakayama, ru tehuk squ ka rgyax Maqaw, yasa qu tuqiy nha nya uzi. te cyugal nqu ka pintriqan hiya ga Snarex, nanu yasa qu hetay nqu Gipun hiya lga, gihung nha balay qu Tayal qani, baha mswa Tayal qani ga, baq balay inlungan, cinlungan balay, baqun nha tuqiy nqu wahan Gipun. 

  第一場戰事發生在梵梵山，泰雅族人開始在此集結，並陸續登上山頭等候。戰鬥的起點正是從梵梵山展開，族人們

聚集於此，準備在山頭上迎戰。第二個戰場是在旗山，從旗

山延伸到崎漆山，這也是一條通路。第三戰場是在尖山，日軍對付泰雅族人也很艱難，因為泰雅族人很有智慧、很聰明，他們知道日軍要從哪裡來。

 tuqiy nha sraral hiya ga, aring kyahu ru pkrkyas tta squ yatux,

nanu yasa qu Tayal hiya lga, san nha lama mnaga squ ’bu yatux qasa, ru syan nha para ru tran nha btunux, ru maki qu mnaga kya uzi, ru ktan nha qu hetay Gipun ru hnyal pkrkyas lga, kutan nya qu syan nha wahi qasa, wal mha kulung kulung mturuy kyahu qu btunux lga, yasa qu wal nya hurun kwara qu hatay nqu Gipung la. qani hiya ga kahul squ rgyax maqaw muci kya uzi, mciri kya, nanu muci kya lga, knalay na qu para qasa ga, cingay balay wal mhoqil kya hetay na Gipung ru shat nha uzi, nanu yasa qu Tayal hiya lga, trang wal horun tunux kwara qu hetay Gipung lga, musa mamu patus nha ru kwara nniqun nha, ’san nha mamu lru rasun nha ngasal la.

以前的道路是要從山下攀爬到達山頂，泰雅族人先到山頂上等待，他們在山頭上製作木柵，上面堆著石頭，石頭旁有人看管，看到日軍後會把山藤砍斷，石頭從上面滾落，把日軍一起沖走，在崎漆山也用這種戰術，所以他們製作的武器，當時日軍軍警死傷很多，泰雅族人用這種方式，石頭把日軍沖下山，把敵人的槍枝、食物也都撿拾回來。

nanu yasa qu pintriqan qani hiya ga, spat byacing qu pintriqan nha, ana ga aring squ ka rgyax Maqaw ru Srongan msli, ru mwah mstnaq squ ka hbung Spara, ru msli kya lozi lru, mkayal lozi, hata kura squ ka rgyax Sgaliq qu sngusun nha. nanu tehuk squ rgyax Sgaliq lga, sraral mciriq hiya ga, ungat yaqu qeqaya ru tutu nqu ka ita Tayal hiya, si sinlalaw nanak, ana ga Gipun hiya ga, maki qu qongu nha, nanu yasa qu n_gyut n_gyut mkrkyas lqu hetay Gipun, tehuk balay squ ka hbu Snari qani lga, mkayal kwara la, baha hmswa gi ungat yaqu qeqaya Gipung ita qu Tayal hiya, tehuk kya lga, kmal qu tayal la, nway ta si masuq sqa la, laxi ta pciriq la mha qu Tayal. ru si tbuci musa ngasal nha nanak, ini ga musa squ ka Cinsbu ru Mrqwang ru Mknazi, si tbuci musa te ngasal nha nanak la.

這場戰爭，打了八個月，他們在崎漆山、梵梵山集結，來到hbun spara時又再集結，商量之後又往尖山前進。當到達尖山之後，泰雅族人以前沒有子彈，只用蕃刀，但是日軍有槍砲，日軍有了武器之後逐漸進來，到達尖山後又商議，因為我們沒有武器，那時泰雅族人又討論了，因為沒有像日軍的武器，所以就決定到此結束，不再打戰了。他們就各自回家，到鎮西堡、玉峰後各自回家了。

aring squ Snaliq, pqoyaw lru mwah squ ka Kulu qani, ru aring squ Kulu qoyaw lozi, mhtuw squ gong Qwayux qani, aring gong Qwayax mwah ru mkrkyas tehuk squ ka ’bu Balung, nanu tehuk squ ’bu Balung qani lga, syun nha kya qu qongu. skahul nha squ Pyasan qani hmuluy, wahan nha smi sqa, tuqiy qani ga hmkuy ru gzi cipuq uzi, syun nha squ ka ’bu Balung qani qu qongu, aki nyux mwah sngungu Tayal, qongu qani ga mkura bih Gogan, ru kura ki Hakawan, mkura squ Ibaw qani, nanu yasa qu Gipun hiya lga, syun nya kya qu qongu, ru aki mwah sngungu Tayal, baha smswa mngarux balay qu Tayal ma, nanu syun nha kya qu qongu lru maki uzi qu hetay nqu mGipun mwah mlahang kya la.

他們從尖山往下走，經過谷魯，再一路下到大曼溪，之後再往上走到上巴崚，最後抵達巴崚的山頭——也就是馬崙山，並在那裡設置砲台。這些砲台是從比亞山拖運上來的，沿途都是狹窄又陡峭的山路。日軍把砲台放在巴崚山頂，主要是為了震懾泰雅族人，因為從那裡可以把砲彈射向三光、嘎拉賀、哈嘎灣和拉拉山一帶。日軍認為泰雅族人非常勇猛，所以特地在山頂部署砲台並派兵駐守，用來威嚇與防範。

nanu aring kya lga, Gipun hiya lga syun na squ Snaliq qutux qongu, baha hmswa nyux nya sngungu ka qalang nqu Balung qani ru qalang na Hkawan, Krahu, nanu maki kya qu qongu nqu Gipun lga, Tayal qani uzi lga masuq mgya la, yan na squliq Balung hiya lga sobih Snaliq rwa, mgay lru musa ki rgyax yatux, rgyax Tman qasa, twahiq hazi ini nha baqi tehuk mu’, nanu yasa qu musa kya kwara qu squliq nqu Balung, mwah tlqing kya. ru ini kbsyaq lozi ga panpan nya lozi, aring kya mwah mgay tehuk squ lingay nqu ka Qus, qasa ga ini ktay Gipun la, ru ini tehuk kya uzi qu tutu nha. nanu yasa qu aring kya lga, mgay maki slingay mqyanux qu kwara qu tayal la. 

之後日軍把砲台放在尖山山頭，因為要讓巴陵部落、嘎拉賀、哈嘎灣部落的族人心生恐懼，因此泰雅族人來到了巴崚，尖山距離太近，又移居到山上，來到塔曼山，塔曼山距離較遠，砲彈打不到，所以到那邊避難。巴崚人也到那裡躲藏，之後日軍的砲彈又進來，大家又躲到恩愛農場那一地，那裡日軍看不到，砲彈也打不到那裡，因此巴崚人開始分散居住。

nanu trang ka masuq mciliq qasa lga, mnglung qu Gipung mha, ay! musa cyux ming patus qu Tayal, nanu sbu’ nya Gogan ru suruw yayux nqu qalang Tayal, nanu mngungu qu kwara Tayal, ru wahan nha matu bih ’bu Balung kwara qu patus nha ru lalaw nha, wahan nha miq squ hetay nqu Gipung, nanu tehuk squ ka ’bu Balung qani lga, qryangan nha la, aring squ ka qwasan biru qani te yatux ga, leqan nha qmryang, ini yopi nqu Tayal, maki kya qu hetay Gipun, mha kya qu pitriqan nqu sraral hiya.

戰爭期間，日本軍懷疑泰雅族人也有槍，因此朝部落掃射。族人因為害怕，便把手中的槍和武士刀拿到上巴崚交給日軍。之後，日軍用鐵網把巴崚山頂圍了起來，不讓泰雅族人再進入，並在那裡駐紮。從那時起，這場戰爭就結束了。

ana ga Gipun qani ga kinaki squ ka Balung qani ga kura squ ka kinhani ka trgyax lga, ke nqu Tayal ga te yatux son nha, nanu pintriqan qani ga ini baqi pira qu hi mnwah mluw, bsyaq kkawas lga ini baqi mulu uzi la, nanu yasa qu sami ka ubuy na Gogan qani ga, spat hi qu wal mhoqil ru mpuw cyugal qu wal magal qelis, muci kya qu ke nqu bnkis sraral, nanu hetay nqu Gipun qani hiya lga ini ga mhoqil, ini ga mqelis lga syun nha squ bih nqu qhoniq snaga nha, cyux kya qutux san nha pkita mbu, nanu sulu nya lga aring kya wal mkura ki Giran, ini kura ki ita Pyasan qani la. 

日軍當時曾駐紮在巴陵後山一帶，屬於大嵙崁後山群。這場戰役年代久遠，已經無法確定實際參戰人數和死傷情況。不過，根據耆老的口述，後山群共有8人戰亡、13人受傷。據說當時受傷或陣亡的日軍，會被暫時安置在樹下等候救援，那裡還設有臨時醫療站。之後，日軍往宜蘭方向撤離，沒有再進攻桃園復興地區。

pintriqan qani ga iyat nbah zngyan nqu ita Tayal, wal mha qani mhoqil ru magal qqelis qu bnkis ta, ru thoyay mha sqani qmhut squ Gipung ru mlahang squ qalang ru rhiyal, nanu bleqaw ta balay lmnglung ru syun ta balay inlungan, ana wal m’iyu qu ziray ta misuw lga laxi ta balay zngi Tayal qu lalu ta, yani qu puqing ta balay. 

泰雅族人永遠不會忘記這場戰役。當年祖先為了保護族人和土地，勇敢地對抗外來侵略，有人受傷，有人犧牲。這段歷史我們一定要記在心裡。就算時代一直在改變，也不能忘記我們是泰雅族，是我們的根。