nipaluma-salubaw, salobaw

## salubaw, salobaw
防葵(俗名：防風、牡丹防風、日本前胡)

## masadumaay a ngangan (各種名稱)
【學名】Peucedanum japonicum Thunb.

【mitesekay a ngangan】Peucedanum japonicum Thunb.

【科名】繖形花科(Umbelliferae)

【sapamataan a ngangan】Umbelliferae

【屬名】前胡屬

【mitudungay tu ngangan】cinhu mitudungay

【俗名】防風、日本前胡、牡丹防風

【tada ngangan】fan-fun, dipun-cinhu, mudan-fanfun

【族語】布農 Masisaupa Vali Atikis Tu Ismud、撒奇萊雅Salobaw、魯凱 Cimeamera

【kamnu nu binacadan】Bunun布農 Masisaupa Vali Atikis Tu Ismud、Sakidaya撒奇萊雅 Salobaw、Lukay魯凱 Cimeamera

【使用族群】 布農、撒奇萊雅、魯凱

【mitaduay nu binacadan 】Bunun, sakidaya, lukay

## kaliwasak nu langaw (分佈環境)
salubaw nu lalangawan han i amis a dadipasan, yaliw, Butud a kitidaan, manamuh mulangaw i sasa nu bayu likenlikenan, mililis tu bayu nu dadipasan.

(kamu nu Hulam:防葵主要分布於北部海岸、野柳、蘭嶼等地，喜歡生長於低海拔砂礫攤、沿海地等。）

Cuo-kuo, han-kuo, dipun, liw-ciw, Tawan katukah i Fa-li-pin, maadih i bayubayuwan atu madadipiay nu bayu a buyuan.

(kamu nu Hulam:中國、韓國、日本、琉球、台灣 到 菲律賓，出現於海邊或臨海山區。）

Tawan ani kasi langawan han i amis, wali a dadipasan atu miliyas tu subal,atu Cin-min, Ma-cu, Bu-kutu. ka sibaluwan han i lima – sabaw cacay a bulad, i waluay, siwaay a bulad ku hina adih tu balu nu salubaw.

(kamu nu Hulam:台灣分部於 北部、東部海濱及離島，以及 金門、馬祖、澎湖。花期在5~11月，以8、9月份最常見。）

salubaw nika adihan i amisan a dadipasan , wali amis a dadipasan mautang kuni kasi langawan, i pindan-kuy atu pin-funfuen, nina tusaay a heci maduhem satu kina tusaay a heci, i lalaay nu langaw badi’ satu, mulangaw aca tu baluhaya a lalangawan.

(kamu nu Hulam:日本前胡出現在北海岸、東北角海岸的時間晚於 濱當歸及 濱防風；當這兩種植物果熟，地上部份枯萎時，它的新芽才長出。）

 ninalangaw caay pitabaki tu pin-tankuy, nika i pitu – walu abuladan u kasi langawan nuheni, mamin ku lilis nu dadipasan nu langaw, mala aadihan nu lalangawan, tuni kasi langawan han itida namin i tatangahan nu ngangay atu i ba’ba’tuwan a dadipasan a mulangaw.

(kamu nu Hulam:其植物體沒有 濱當歸巨大，但7~8月份的盛產期，還是能佈滿海岸，成為主角植物之一；其出現地點多在岬角峭壁山頭 或佈滿岩石的海岸邊。）

## milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
salubaw mahida u cacebalan a langaw nu mihmihcaan a kisi langawan, talakaw nu langaw han maka ala tu tulu a bataan – siwaw a bataan a kunfun, sidamek ku lamit.

(kamu nu Hulam:防葵為繖形科多年生草本植物，株高約30-90公分，根極肥。）

papah han cacay - tulu ku ciit nuu tuluay a papapahan nika papecaan nu adidiay a papahan, adidiay a papahan maca culemuh kunika sa ti’kuk masa dicem ku wayway. akaway mala ciit, yadahay nu papahan idaw namin i langaw kuni kasi papahan, adidi’ kui akawayan a sipapah.

(kamu nu Hulam:葉為1-3回的3出複葉，小葉為倒卵狀楔形。莖部分枝，多數葉生長於根上叢生，少數葉生於莖上。）

hina i lalud tu lima- pitu a buladaaan asi sanglacay a balu, u mala tusaay a adidiay nu papahan ama cebal nu balu, salubaw a heci duhepic miliyas tu heci nu mapaca’cuya a heci, u satanayu sananay kunika mulmul nu ti’kuk.

(kamu nu Hulam:常在夏季5-7月開白色花，為複繖形花序，防葵果實為扁平狀的離果也為雙懸果，為長橢圓狀卵形。）

nu mihmihcaan nanay a langaw, talakaw nu langaw han makaala tu enem a bataan- cacay a lasubu a kunfun, katinengan ku akaway. tulu ku papapa atu nu yadahay a papahan i papah nu akaway masilac mahida u banuh nu ayam ku wayway.

(kamu nu Hulam:多年生草本，株高60 -100cm，莖明顯。3出葉或羽狀複葉。）

ipabaw nu akaway ku papah masa sangkaku makimulmul, adidiay a papah malecad tu ti’ku sadicen sa, nuayawan mala tulu kunika cicih han nu papah, tanayu ku akaway makaala tu pulu’- tusa a pulu’ a kunfun. saadidiay nu macebalay nu balu han sabaw tu lima-tulu a bataan ku silsil nu balu, sanglacay ku kulit nu balu. Kasi baluwan a bulad han i enemay – pituay a baladan. 

(kamu nu Hulam:葉基生者三角卵形；小葉倒卵楔形，先端通常3淺裂，葉柄長10-20cm。最小單位之繖形花序15-30朵花，花白色。盛花期約在6-7月間。） 

## sasapayuan (藥效)
salubaw han kala aadahan cu’cu’dedan, tada sapingaay tu adada han u kahung, kanman, uh’uh’, cacebuwan sa a imelangan.

(kamu nu Hulam:防葵味辛性寒，主要治療於風濕痛風、感冒、咳嗽、膀胱等疾病。）

i Tawan inai kunika tada kaliwasakan nu langaw, nipaluma ku yadahay, sasapayuwan han u lamit ku sasapayuwan.

(kamu nu Hulam:台灣並沒分布，僅引進栽培，藥用部份為根部。）

## kitidaan (環境)
mamin ku sasa nu buyu u langaw namin nu Salubaw, mahida u langdaw nu bukebukelana a ina nu adidiay masa bulaci nu balu a damsaya, idaw ku lihida sananay tu bali mahuyahuy, idaw ku caaya ka tiyun nu bali,  mahida u sawsawni patahekal tu sangalacay nu ledung.

(kamu nu Hulam:防葵開滿整個山邊，就像綠色大地母親的細花蕾絲邊般的溫柔，有的隨風擉動，有的紋風不動，不時露出帥氣白袖口的偉大。）

Itini i wali amis saka sibaliyan nu amis, wali timul atu Butud, lidaw a dadipasan idaw ku langaw nu salubaw, macicih nu bali ku papah , u caaya ka talaw tu bali , u saka icelangay a langaw ku salubaw.

(kamu nu Hulam:在東北季風盛行的北部、東南部及蘭嶼、綠島等海岸有牠們的身影，葉片破風也是其適應強風環境的優勢。）

u balu han yadah ku adidi’ a balu masilsil kuni ka cabal, yu caay henay ka cebalsa, yadah ku sangalacay mahida u bunac kunika piliwliw masa ki mulmul, bangacal sa adihn, cebalsatu ku balu, adihen mahida’ u lami’ numitu u hana’yasay, macebal tu ku balu han yadahtu ku adipawnay atu duma a cilekayan mukan tu sicedan nu balu. 

(kamu nu Hulam:花為複繖形花序，還未完全開時，許多白色的小星星圍成一個圓圈，精緻而美麗，完全盛開時，看起來很像花椰菜，開花時也常會有金龜子或其它昆蟲在上面吃花蜜。） 

hatiniaytu nu langaw i amis a dadipasan nu langaw , salubaw a langawan micidek aca ku langaw nuheni, u papah nida caay pilecad tu duma a lalangawan nu lutuk, u tusa tulu a adidiay nu masa papah, u papah nu akaway matabu mahida u calep nu bakan, nu adidiay a papah ililis han tulu kunika celitan, hina tineng kita tu langaw nu salubaw hananay. 

(kamu nu Hulam:所有生長在北部海邊的植物裏，防葵的外形算是相當特殊的，因為它的葉片和別的植物不太一樣，是由二、三回羽複葉所組成，葉柄則變成了包在莖上的鞘狀，每一片小葉片先端有三裂；很快就認出它來。） 

dayhan, macebalay nu langawan a salubaw, macebal satu ku balu, masa kaputkaput ku adidiay a balu pulung sa mahida u nisiketan a tabakiay nu baluwan, patalumaen pahceken i kabing, hamaw han mikinamuh miadih. ina salubaw sawni sangan nu tademaw tu sasapayuwan, anu makanmaw tu , mauh’uh’ tu, makahun tu, adadatu ku cacebuwan, taneng mikutkut tu lamit nida, banawen sangasiben aminanum, miwada’ tunika mapabaliay nu aimelangan.　

(kamu nu Hulam:同時，屬於繖形科植物的它，花開時一群群的白色小花會聚集成好大一把花束，把它採回家，插在水瓶裡，仔細觀賞它的花姿。它常被拿來當做藥物，若是你有感冒、咳嗽、痛風或膀胱炎的症狀，可以採它的根部，洗淨後用水煎服，可以減少因風寒所引起的疾病。）

## u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
　

《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p124