open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
hupu a niyadu’

**Hupu a niyadu** (u sulit nu Hulam: 北埔部落) i kaliking saamisan i sinsya. Muenenga itini idaw ku hulam. Ngayngay pangcab sakidaya, u sakidaya sayawa malimad taydi, naytida kunu heni i kubu mueneng, mibaan tu kalinsi nu amis lima a lasubu ku laad.

i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Hupu. u kasalumaluma’ nu Hupu sa,  56 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 167 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 111 ku tademaw, pakalatu 66%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin,  56 ku tademaw, pakalatu 34%.

u kasabinacadan, Amis 16%, Sakizaya 1%, Bunun 3%, Tayal 1%, Truku 6%, Paiwan 1%, zumazuma 1%.

## laylay (歷史)

nu hulaman a kuyumi i sepad a mihcaan (1878), idaw ci pulili hananay, i kaliyawan a kawaw namademed i kalpacawan milimek i pukpuk. ami kilim tu kakalukan, ladayen nipulili ku i lumaay tatibul tayda i maibul, namahida u wawa ni pulili ci atuk mikilul tu acawau ci ulawan tayda i ci lakayan a niyadu. Nika i ci lakayan a niydu, nayi ku uma kakalukan, ci atuk makasimsim tu kamu nu wamaatu ina, naw wawa henay ni kitidahan nu heni, micapi tu kalinku, ahebal kya lala kapah sakalukan, masasukamu satu tu acawa, malimad satu i kalinku. Nika milimad kunu heni tayda i kalinku sa, i tiniyay a lala panganganan tu nutaw, cay kalcad tunu ayaway kapah sidumasa maluk. itawya nukadipudan henay, hupu naw bukebukelalan nay ku maydihay, nika u dipun maydih macunus kuni kalukan, pateng sa may kalinku mi awaw tu tamdaw, tayni itini patadas tu lala.

cacay a malbud siwa a lasubu sept a bataan cacay a mihcaan, aenengan nu pazik makelas nay ku nanum, makatukuh satu sadingsing pihaceng kya mali sa, mabahil nu bali ku liken, la’cus mi buting, pakayda satu nu timulan, tayda i hupu midapu ci atukan, i hupuway a tamdaw nu sakidaya macunus satu. tayni tu ku hulam sa, icuwacuwaay a pangcah tulintulin satu tayni i hupu, ayda hupu a niyadu u sakidaya tabalung kibi lincayci atu natawlan malamlam i tini mueneng masa niyadu.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* 內政部戶政司全球資訊網 Paykanatalay a pu Lumaluma'ay a se kitakit kalunasulitan calay-kakacawan
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
i 2018 a mihcan a nipalamal

i ayaw nu luma’ idaw ku nipadungus atu i labu nu lalami u misalukyaway nu pinacadan

nanay u tuas hani piadih hantu palaw a mituek tu nipatata

mamin padungus tu tuas tuduhen ku nipatata atu luma’ sipakelit tu tuas

cacay a mihcaan kina cacay palamal atu padungus tu tuas

milunuc sapipupu tu pinacadan kya ama balud

kya a madutus nu pinacadan ku lalangawan atu nu tuasan a ingay.
i kilaykuay a sapiculuk micucuk a kadideng

i kilaykuay a sapiculuk micucuk a kadideng tu 狂犬病疫苗 pituay a demiad sipa kayni i sakul malingatu tu muculil tu.  wyniyan a kawaw pakayni i 7日 katukuh i 27 日 ku sadikuday .

kilaysikusiu nu aadupen atu nu mulangaway a anika saked tumi tesekay a misaydan tayda i pay niyaniyadu`an a 活動中心 . paayaw tu sibanuhay a wawa micucuk tu 狂犬病疫苗.

u maydihay a naluwan ladayen tu kuni pahabayan tayni pacucuk .

ayda a mihcan cacay asasa paiuwan sa makaala tu 140 ku kalisiu . paladay tunu kilaykuay pakayniyay inu mulangaway atu aadupen anipi cucuk paya tuni pahabayan.

u aca 400 ku kalisiu. u pahabayay kasi mibunsiu tu kya lihalay pacudad.

ngay saka simibunsiu tu ku banuhay a wawa . kya caay ka hedaw kuni pahabayan manamuh ka tayniyan nu katuuday.

   hinisa ku siciu ci 魏嘉賢 . kalam kamen tu patayni tuni pahabayan ini patudu`an pacucuk 疫苗 . anu caay kayni panutekan a demiad tayni pacucuk sa. tayni hantu i kilayking 動植物防疫所 .telay 8227431 atu 8227433 anu caay sa kaytini i papacucukan tu apaisingan.

sakamu sa ci 魏嘉賢 . iayaw na idaw tu ku manayatay a imelang . u kusiu samihmihcan sa mipapi cucuk 狂犬病疫苗 cacay a mihcan kunipi lalang(防護) tu imelang . pacekil tu pahabayay acay kanca tayni pacucuk tuni pahabayan . ha tanengen kuni paydang tu wacu . amana katayda i buyu` .matadebing tu aadupen atu midangay
i kitakit u satabakiay nu mibutingay a balunga

## kakiliman
i kitakit u satabakiay nu mibutingay a balunga, pakala tu sabaw walu a i'k ku kalisiw , kina cacay a pasalil tu buting pinaay tu a mihcaan caay tu ka hamin makan, mahini ku kumu, i buyu’ay aw nu buyu’ay tu kunisakauzip.  

## nilaculan
i bayuay aw nu bayuay tu kuni sakauzip, i enalay mauzip a tademaw min aw nu kaluk kunisakauzip, datipasanay a tademaw u mibutingay ku nisakauzip. i sumamad mibutingay a tademaw hanu lima han mibakah ku salil, nika  mikilul tu kekci macakat tu ku sapibuting a sadikec, ayza u satabakiay mibitingay a balunga. katinengan u binawlan sa Netherlands i sumamad tu sabaw pitu a mihcaan hawsa singangan tu "Sea coachman" hananay i tawya u satabakiay u saicelangay nu bayu nu mibutingay, na uynian a balunga nau Holland ku misangaan tu saicelangay i bayu nu mibuting, "Persman" ku ngangan niya balunga, cacay lasubu sepat izaw ku tulu depah katanaya’ sabaw walu depah ka ahebal, pisilsilan tu nanum pakalatu a mang kuntun, u satabakiay nu mibutingay nu balunga i kitakid, naamahiza tu saka tusa satabakiay tu nu mibutingay a balunga i kitakid. mahizaay u tabakiay a balunga, u mahiniay tabakiay ni sanga'an a balunga pakala tu sabaw walu a i'k ku nu mitaay Taywan a kalisiw, ni pazengan i balunga a sapibuting nu ayzaay u sapapahay a sapibuting, izami ku canacanan u baluhay min a madem tu ku sapisa kawa atuud, anu lalid sa tu pinaay a bulad i bayu acay kanikaw, sisa uyni a balunga singangan tu satabakiay mibutingay a balunga i bayu, cay paceba sa asingangan tatengaay a singangan tuyni, "u milangecay a kikay nu bayu" han u saka tineng kyami hawsa, uyni a balunga u sakapahay u matekesay kuni alaan a buting, i "Tasman Sea, Southeast Asian, Gulf of Australia" a bayu atu nu walian nu New Zealand, uyni a balunga azihan ku hekal caay ku kasenengan dada’ musakakawaw caay ka sasisuma sa, kina cacay pasalil makelup tu 250 kuntun 300 kuntun kayadah ku nialaan tu buting, uzuma satu bahal sa maala tu "whale atu shark" a butingan nikalaan a buting hawsa, a patayza han i pipazengan tu butingu i lalabu nu tabakiay cudetay a sulu. uynian cudetay a sulu sayadahay taneng 6000 kuntun kuni pazeng tu buting i labu. mahiniay u yadahay ku nikala tu buting a balunga haw sa, nacacay ta bayu mibuting pakala tu malebut kungtun ku nikalaan a buting, palecad han, tu nisangan tu balunga a kalisiyu sepat a i’k  tatenga' caay tu kaadadaen ku balucu’, mahiniay a aca  tuyni u micakayay hawsa manamuh tu pazih, nika pakayni i nu bayuay a mulangaway mauzipay hawsa, a sakalawpes nu buting. azihansaw anu yadayadah ku buting i bayu acay tu kademec kuyni u mikelupay tu buting a balunga, ayza satu a mihcaan, musuayaw tu mahiniay u mikelupay a balunga tadiyadah tu ku nialaan tu balunga, mauzipay i bayu katinenga tu mawada' tu ku kayadah nu buting i bayu, uyniyaca izaw ku mitesekay amihapinang tu mahiniay a kawaw, anu caay pasatezepen ku nipibuting, i tusa bataan izaw ku cacay a mihcaan amala u sazikuzay tu a mihcaan uyni i bayuay a alaan.   

## nisulitan
* namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengn
* nasulitan ni Sabak Tutuy i 2019 a mihcaan i tiza i Hupu a niyazu'
i lililisen nu kamu , mikilim tu zaza ataluma’

i lililisen nu kamu , mikilim tu zaza ataluma’—u balucu’ay nu mikeliday

## pecu' nu lacul(摘要)
u nabalucu'an(心聲) ni Tuku Sayuen namakay misakakawaw tu pabalucu'an-kawaw(計畫) nu kamu nu Sakizaya i 2018 a mihcaan.

## sapuelac
uyniyan a pabalucu’an-kakaw(計畫) asapauzip tu kamu nu Sakizaya, palekal i lalud(夏) nu 2016 a mihcaan. 

natayni ci Lin atu Huang tusa a saydan, mitingil tu kalas atu sining nu niyazu’.  

malihalaw ku balucu’ nu maku, zayhan anu caay malaheci tina kawaw i tulu a mihcaan, amalawpestu ku kamu nu Sakizaya.   

i lalingatuan(初期) tina kawaw, caaykatepa tu saydan atu micudaday, inayi’ ku kaydihan a tademaw nu misakakawaway(族語營造員).    

tina pabalucu’an-kawaw tadamaan(重要的) a satangahan(項目) sa, u apasubana’ay(要教學) a saydan atu aminanamay(要學習) a micudaday.     

uzuma a satangahan sa, u minanamay-dabek(族語聚會所) atu misabaluhay(創新).      

musepi satu, sazikuzay sa, izawtu ku saydan、micudaday atu misakakawaway tayni.       

mikukay kami tu tuas(祖靈) nu mita. yadah ku aminanamay a sapicudad(課程),         

izaw ku lalay, nazipaan, lalangawan, kagak, misabaluhayay, sasulitan, ulic, natingenan atu zuma. caay kadayum tina kawaw, yadah ku sasadakayan(困難).        

tinaku: macacihi(爭吵) kami tu tina kawaw; mautang(延遲) ku kalisiw nu kuwanan(補助款),          

sisa lihalaw atu malalum ku balucu’; caay katatudung(適應) tu baluhayay a sapicudad; mainal(羨慕) tu laculaculan atu katahkalan nu kalisiw(資源).         

uyzasa, izawtu ku kalimulakan(歡樂) a kawaw. itiza i da’cusay a zazan, haymaw hanita muculil.          

u sazikuzay a pamutekan(目標) tuyniyan a kawaw sa, maydih kami mucelak(培育) tu padutusay(傳承) a binacadan tademaw.           

maydih aca kami, anucila(未來) sa, taneng kita patizeng(建立) tu hecek(制度) nu pasubana'ay a kawaw(教育) nu Sakizaya.           

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
pabalucu'an-kawaw nu kamu nu Sakizaya i 2018 a mihcaan.

nasulitan ni Tuku Sayuen i 2019.1.13

Yuancyawcye(原教界) nu dengtal Cengce tabakiay a cacudadan nu pikingkiwan tu misayincumincuay a congsin(國立政治大學原住民族研究中心)
i luma' mibetik

**<big>i luma' mibetik (家庭祭祀禮)</big>**

anu iluma' mibetik sa, taneng minanam isasa'ay a laylay, palasulen tu sapabeli sapatudud atu sapidaung.

anu cacay ku mibetikay kapah tu, anu kaduut ku mibetikay kapah tu.

### mibetikaya a tademaw:
mituduay:iayaw mibetikay a tademaw 

binawlan: pacabay amibetikay a tademaw (lalumaay, cabay...)

### sakapet tuutuud ：
puduk, betik, baetu, alubu, papah nu paza’, sumanahay(balu), sangelacay(lamal saca lacik), landaway(landaway a papah), lumeniay(lumeniay a bilu), semilaway(epah atu nanum), babukeluh, bakan...atu zuma aca.

### laylay：
manamed: u kakaenan, amana mukan tu laecusay a kakaenan. amana misaungay tu laecusay a  wayway.

mililuc: iayaw henay, pililuci, bakahen ku maungiay atu laecusay, kya lamadac madimel ku kidu amin.

區域除穢(拍)mibahbah tu subal: miasik tu liwliw, bahbahen tu liwliw, kyu caay katayni ku laecusay a dietu.

身體除穢(撫)mipuhpuh tu kidu:  miasik tu kidu, puhpuhen tu kidu. kyu caay katayni ku laecusay a dietu.

瞑目likalik: kemeten ku mata. miedap tu balucu' mapatezep.

靜心(靜坐) satezep: haymawhan mueneng i elun saca i lala', satezep aniniwen tu balucu', amana misimsim tu yadahay.

確認程序pilucek tu laylay: anu cacay ku mibetikay sakamuhan i balucu' saca patahkalen ku suni, asipen ku laylay, anu izaw ku zuma a tademaw, patahekalen tu ku suni, pasubana'en tu ku tayniay a binawlan atu lalumaay. 

抖身及腳 pamilmilen tu kidu atu kuku’:  amalingatu tu ku laylay, mamilmilen tu ku kidu nu mapalaway, pasaungayen ku ku kidu. 

點酒mibetik: u pah sa, u zazan nu dietu, taneng musasukamu tu dietu atu tademaw, namakay epahay a zazan. sisa, anu maydih musasukamu tu dietu saan, pilasulen tu ku epah.

呼喚神明muawaw tu dietu: pakatayniyan tu ku dietu saca u kakawsan nu mita.

自述misiwkay tu nizaay: pisiwkayen cima ku muawaway. pasubana'en cima kisu. manay matineng tu dietu.

說明目的sapuelac tu patusukan

歌頌mudadiw

誦唸祭辭miasip tu sapaini

敬獻patudud (祭眾指物mutudu’)

敬拜mibaung

身體除穢(撫)mipuhpuh tu kidu

禮成pahezek

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
i sumamad cacay a bataan ku tabakiay a niyazu’ nu sakizaya

i sumamad cacay a bataan ku tabakiay a niyazu’ nu sakizaya.(古撒奇萊雅族十大部落) 

## sapuelac

### ngatu cacay
i ayaw nu 1878 a mihca ku sakizayaay.
i tiza ku eneng i bukelal nu nabakuwan.
u liwliw sa u sauwac nu sancan ku nisaamis nu singcen a kuwan.
u beden nu natawlan ku nutimulan nu ciang a kuwan.
u nutipan sa u tulin nu buyu’ u kaliyawan、a buyu’ nu sabatu.
u nuwaliyan sa u bayu tu.
1800 a mihca.
i tini i bukelal nu kilay sa izaw ku cacay a bataan ku tabakiay a niyazu’ nu sakizaya.
達固湖灣 takubuwan、拿巴國灣 nabakuwan、吉寶竿 cipawkan、達馬賽旦 tamasaydan、根奴伊 kenuy、基瓦瓦蘭 cibarbaran、基發俄岸cibawngan、巴吉克 pazik、基克布 cikep、大笨 tuwapun
i labu u satabakiyay a niyzau’ sa u takubuwan.

### ngatu tusa
u teban nu cidekay a pikuwanan.
nu takubuwan a tumuk atu nu sepatay a tumuk sa palekal tu kapulungan katatengilan.
sapiketun tu nikatetengilan nu cidekan tu sakikawaw atu sapalekal.
i tini a mazih ku nu cidekan nipatizeng tu hecek nu binawlan atu saupu a nikuwan sa makelec.
kiyu kapah ku nipikuwan nu sakizayaay tu bukebukelalan nu kilay nayi’ ku cayi’
u kamu i sulit nu ulangdaay.
pinapinaay makuwan nu sakizayaay ku laculaculan nu bukelal a kilay.
mala palalacalay tu yincumin atu ulangdaay a cidekay.
pawsa tu miekimay nu ulangdaay tu kakanen masu patiyam tu ulangdaay.
sakamu ku babalaki nu nabakuway sa bukelal nu kilay sa.
u lalusa tuwaca a buyu’ sa pangangan tu buyu’ a kilay.
malu mikuwanay ku sakizayaay tina lala’ i sumamad.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
uyniyan a kamu sa namakayza ci baki Tiway Sayiun.(帝瓦伊.撒耘口述)

nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
i timul cayka satedep kuudad (南部 雨下不停)

i timul cayka satedep kuudad (南部 雨下不停)i timulay a nyadu', naynacila katukuh ayda caay henay kasatedep ku udad, pulung han tu nanucilaay ku nanum nu udad sa,maenep tu amin ku dadan pasu lumaluma'an caaytu ka lihalay kui tidaay a tademaw misa hicahica  misa kakawaw , anuma hinatu malalid ku udad ama buaw(擔心；害怕) kui hitu itakaw itaynang saan ,mitengil tu cekulmiad(氣象臺) sakamusa amakatukuh anu cila a demiad a tawya masa tedep kuudadsa.
iga-Amilika sasumidang,2001

## iga-Amilika sasumidang,2001
美國情緣 (Serendipity),2001

《Amilika sasumidang》（Amilika：***Serendipity***）u 2001 iga,nay John Kusake atu Kayti Pequin ku mapalaw.  nasulitan ni Marc Klein. ci Peter Chesom patudu.  ci Alan Silvestri misanga dadiw.  

kamu nu Hulam：《**美國情緣**》（英語：***Serendipity***）是一部2001年浪漫喜劇電影，由約翰·庫薩克和凱特·貝琴薩擔任主角。電影由 Marc Klein 進行劇本創作，Peter Chelsom 擔任導演。Alan Silvestri 為電影背景音樂譜曲。

kamu nu Amilka：***Serendipity*** is a 2001 American romantic comedy film directed by Peter Chelsom, written by Marc Klein, and starring John Cusack and Kate Beckinsale. The music score was composed by Alan Silvestri.

### kakuniza nu iga

### lacul nu iga
yadah ku kawaw, amizateng anu maazih.

很多事情，要看到了才會相信。

uyzasa ku sasumidang,

但愛情，有時你卻要先相信，才看得到。

(Amilika a kamu 英文摘要)

For many things you have to see it before you believe; but for love, sometimes you have to believe first before you can see it.

i xmas a puu’, sisuledaay a labiyi.

在聖誕季節的某個下著雪的夜晚，

maletemuh ci Jonathan atu Sara i New York a zazan.

Jonathan與Sara在紐約街頭偶遇。

haca izawtu ku mamidang ci Jonathan atu Sara

雖然各自都有男女朋友，

masasiket tu ku sepi tina tatusaay, miketun palalid haw ku sepi.

但被彼此給吸引的兩人決定讓命運決定是否要繼續發展下去。

uyzasa caaytu masasiket.

陰錯陽差之下兩人還是沒能在一起，

izaw henay ku zateng i balucu’ nu heni.

即便仍然對彼此念念不忘，

miliyas tu ku heni.

卻也只能接受命運的安排分開，

culil tu teked a uzip.

走向各自的人生。

### iga siwkay nu Hulam
ci Changnasen izaw tu ku mamidang, ci Sala sa izaw tu ku mamidang. iayaw nu Xmas, malitemuh i New York, nama maala ku malecaday a lima-zikuc.     

ci Changnasen maydih miliwan ku telay bangku ni Sala. sakamu satu ci Sala, anu izaw ku sepi, maletemuh aca ku heni.   

yadah ku mihca, asiacawa tu ci Changnasen atu ci Sala. iayaw nu kasiacawa, kaliyuh ku heni. maliyuh tu ku tatengaay a mamidang.    

sisa, mikilim tu ku heni. izaway cacay ku malimanay a cudad atu tatipeluk nu cakay.    

強納森與莎拉，各自擁有男女朋友。在耶誕前夕的紐約因為拿了相同的手套而意外邂逅。強納森要莎拉留下姓名電話，莎拉堅持說只要有緣，一定會再相遇。 

七八九十年過去，強納森與莎拉各自與他人/她人訂婚，但在結婚前夕，卻猛然發現似乎錯過了一生中可能的真愛。於是兩人開始靠著一本二手書跟一張刷卡收據，瘋狂尋找對方…

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
美國情緣

意外發現

遠離天堂(Made in Heaven (1987 film))

官方網站

網際網路電影資料庫（IMDb）上《Serendipity 》的資料（英文）

Box Office Mojo上《Serendipity》的資料（英文）

爛番茄上《Serendipity》的資料（英文）

Metacritic上《Serendipity》的資料（英文）

奇摩電影
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016

iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016

電影-我就要你好好的 (Me Before You), 2016

## nilacul

### u lacul nu iga
militemuh kami i zazan nu uzip nu mita, 

生命中有些相遇，

haca cacay katenes ku demiad, 

雖然注定不能長久，

alawhani kanca masubeliday(留下) ku cucuk nu balucu’.

卻一定會留下感動。

### siwkay nu Amilika
(Amilika a kamu)Some encounters in life are destined to end in a hurry, 

but they always leave behind something that lasts.

uyniyan a iga sa, u kanamuhan a iga nu acawa aku i 2016 a mihcan,

這部電影是水某2016的最愛片之一，

mazateng kaku sa, miladay tu kaput nu maku tayza miazih,

還記得是一年半前與前同事一起看這部電影，

matawa sa atu muwangic kami,

又哭又笑的，

nataluma’henay sa, tayza tu micakay ku CD, mitengil tuway i luma’.

一回家立馬買原聲帶聽了好久。

nazikuzan sa maazih kayadah i tilibi.

後來也在影音平台上看了好幾次的電影。

u tatama-sitatungusay-palaway(男主角) ci Wil, naci Sam Claflin mipalaw,

Sam Claflin所飾演的男主角威爾，

ibalu nu iga, u maadada’ caaytu saungayay a tatama, nay talibahalay a kawaw.

在片中是一位因為意外而導致脖子以下全身癱瘓的男子。

nuyaan u makademecay a tademaw ciniza,

原本屬於人生勝利組的他，

nazikuzan talibahalay a kawaw saan, inayi’ tu ku nabalucu'an nu uzip niza,

在意外之後失去了求生的意志，

uyzasa ciama atu ina niza ahebed ku balucu’,

但因為爸媽的堅持，

sapatukil ciniza tu ama atu ina niza, sululen pangkiw ku mihcan a demiad,

他答應父母會給自己半年的時間，

miliyaw mizateng haw tu lihalay-sakapatay.

重新思考是否要接受安樂死。

uyniyan a demiad,

而在這半年中，

malitemuh ciniza tu tatayna- sitatungusay-palaway(女主角) Louisa, namapalaw ci Emilia Clarke.

他遇見了由Emilia Clarke所飾演的女主角Louisa。

ci Louisa, u lipahak(熱情) taniktik(活潑) a tatayna.

Louisa是一位非常熱情活潑的女孩，

manunengay a kaying ciniza,

善良純樸的她，

sakamidiput tu lalumaay sa, paales ku nizateng niza,

為了照顧家人而選擇放棄自己的夢想，

miliwan i niyazu’.

留在偏僻的鄉下。

uyniyan a iga, musakamu pakatineng palatuh kami,

我們覺得這部電影想要傳達的最主要的訊息，

haca maliyas ku kanamuhan a tademaw tu kami,

就是有時候愛我們的人雖然離開了，

uyzasa, izawtu ku idih nuheni.

但他們的愛卻會一直都在。

u kawaw nu mita sa,

而留下來的人的課題，

aminanam kami ahican ladayan ku cucuk nu balucu’ nuheni i uzip nu mita,

就是要學會如何帶著他們留在我們生命中的感動，

matalulay sakapahen tulisen pauzip.

繼續勇敢地、好好地活下去。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

維基百科-我就要你好好的

網際網路電影資料庫（IMDb）上《我就要你好好的》的資料（英文）

AllMovie上《我就要你好好的》的資料（英文）

Box Office Mojo上《我就要你好好的》的資料（英文）

爛番茄上《我就要你好好的》的資料（英文）

Metacritic上《我就要你好好的》的資料（英文）

雅虎香港電影上《我就要你好好的》的資料（繁體中文）

Yahoo奇摩電影上《我就要你好好的》的資料（繁體中文）

開眼電影網上《我就要你好好的》的資料（繁體中文）

時光網上《我就要你好好的》的資料（簡體中文）

豆瓣上《我就要你好好的》的資料（簡體中文）

YouTube上的【我就要你好好的】中文官方長版預告.2016年4月7日.（繁體中文）
iga-miladay tu dietu,2017

## Korea iga-miladay tu dietu,2017
Korea iga 韓國電影 “與神同行(Along with the Gods)”

### sapuelac nu Hulam aut Amilika:
(Hulam)《**與神同行**》（韓語：신과함께；英語：Along With the Gods: The Two Worlds），是2017年上映的一部韓國奇幻電影，改編自韓國漫畫家周浩旻所繪的同名漫畫。 劇情描述在火場總是奮不顧身、英勇救人的消防員金自鴻，在一場救災行動中為了搶救一名小女孩而意外身亡，死後在三名陰間使者的引領護送下，前往陰間接受7大地獄審判的故事。 

(Amilika)***Along With the Gods: The Two Worlds*** (Hangul: 신과함께-죄와 벌; RR: *Sin gwa Hamkke - Joe wa Beol*; lit. "God with Together - Sin and Punishment") is a 2017 South Korean fantasy drama film directed by Kim Yong-hwa and based on a webcomic by Joo Ho-min. The film will be released in two parts, and stars Ha Jung-woo, Cha Tae-hyun, Ju Ji-hoon and Kim Hyang-gi. The first part of the film was released on December 20, 2017. 

### belih nu Sakizay:
namatahkal i 2007 a mihcan a iga nu Korea, kya kungku namisulit ni ZhouHao. ci Jin Cehong, amipauzip cacay wawana ciniza, uyzasa mapatay i lamal. sisa, tayza tu ciniza i la'cusay a kitakit.  

### siwkay nu iga:
u baeketay nu uzip sa, caay kaw tanaya’ ku uzip nu misu, u cucuk(感動) nu balucu’ i zazan nu uzip nu misu, uyzaan maala atu masubeliday(留下) i balucu’ nu misu.

(Hulam)生命重要的不是它有多長，而是那些過程中你得到與留下的感動。

(Amilika)What matters the most in life is never how long you can live, but how much love you receive and leave behind.  

uniyan a sizumaay a iga sa,  

namakay misumad nay banga nu Korea “miladay tu dietu”  

這是一部題材非常特別，  

改編自網路漫畫的韓國電影《與神同行》  

(Along with the Gods: The Two Worlds)。  

u kungku musakamu,  

izaw ku cacay matalulay a papanengayay(消防員) ci Jincehung,  

amipauzip tu tademaw sa,  

mapatay i kawaw niza.  

namapatay ciniza sa,    

tayzatu ciniza i duutay a kitakit.    

tayni militemuh ku tulu caculculen.    

cacacacay a mapatayay a tademaw,    

ilaed 49 a demiad, amicaliw pitu a liclic(審判).    

anu malakuid ku liclic,    

taneng ciniza tatiku(返回) u uzipay a kitakit,    

anusa caay malakuid ku liclic,    

atayza ciniza i la’cusay a kitakit.    

故事敘述一位英勇的消防員金自鴻，    

在一次任務中為了救人而殉職。    

死後，他被三位陰間的使者迎接到了亡者的世界。    

每個亡者都必須在49天之內經歷七次不同的審判，    

來決定他是可以投胎轉世，    

或是要進入某個地獄接受懲罰。
iga-namicakay tuway kami ku Zoo,2011

## iga-namicakay tuway kami ku Zoo,2011
我們買了動物園 (We Bought a Zoo), 2011

### siwkay ni iga
《namicakay tuway kami ku Zoo》（Amilika a kamu：***We Bought a Zoo***）u 2011 a mihcan katawaay a iga nu Amilika. ci Kamaylung Kelu ku mitelungay. mupalaw ci Mayte Taymeng atu ci Sekaley Ciyahansen.

《**我們買了動物園**》（英語：***We Bought a Zoo***） 是一部2011年美國喜劇片，由卡麥隆·克羅執導，麥特·戴蒙和史嘉蕾·喬韓森主演。

### u kungku nu iga
pazengen tu ku balucu’sananay,

釋懷就是

pizawis tu cacay a tademaw,

接受了一個人

u zuma a sasakawawen(方式) malalid( 繼續) i uzip isu katukuh haynisadikud(永遠)

從今以後會用另一種方式繼續留在你的生命中。

sapuelac nu Amilika:

(Amilika a kamu)Moving on is accepting the fact that some people will stay in your life in a way you didn't know was possible.

Pan J.M. u wama nu taw, inayi’ ku acawana.

班傑明•密是一位單親父親。

namapatay ku acawana niza sanay,

在妻子患病過世後

cacay ciniza midiput tu wawama atu wawana niza.

他獨自照顧青少年的兒子和幼小的女兒。

sakadahi atu i lipahakay a kakitizaan balaki tu wawa niza 

為了使兒女能在快樂的的環境中成長， 

namahiza miliyas kya malalumay a kakitizaan, 

同時也為了遠離傷心地， 

Pan J.M. milimad tu luma’niza tayza i niyazu’ mapeciay a zoo  

班傑明把家搬到了位於鄉村的一座暫時關閉的破舊動物園。    

u lalumaan niza atu musakakawaway maydih miliyaw patizeng kya zoo,    

他們一家和動物園的職員們想要重新讓動物園開幕    

uyzasa, izaw yadah ku kawaw atu sasadakayan,	    

但是在那之前有許多困難，	    

yamalyilu minanam midiput tu aadupan,	    

包括學習照料動物，	    	    

misanga’ tu sakapahay a langat,	    	    

建造符合規定的柵欄，	    	    

nipacabay kya mikingcaay,	    	    

應付難纏的檢查員，	    	    

namahiza masasiket tu lalumaay atu cabay,	    	    

同時還有家人與朋友之間的關係發展。	    	    	    	    

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
我們買了動物園

官方網站

網際網路電影資料庫（IMDb）上《我們買了動物園》的資料（英文）

AllMovie上《我們買了動物園》的資料（英文）

爛番茄上《我們買了動物園》的資料（英文）

Metacritic上《我們買了動物園》的資料（英文）

Box Office Mojo上《我們買了動物園》的資料（英文）

時光網上《我們買了動物園》的資料（簡體中文）
iga-semilaway a panan,2002

## iga-semilaway a panan,2002
藍色大門 (Blue Gate Crossing), 2002

### '''u sakamu nu Hulam'''
**《藍色大門》**（英文：*Blue Gate Crossing*），2002年由台灣導演易智言執導的電影，曾獲2002年坎城電影節「導演雙週」單元展示，及第23屆香港電影金像獎最佳亞洲電影的提名。在台灣的票房超過新台幣500萬元，是2000年代台灣電影少有的佳績。

**《semilaway a panan》**（Amilika：*Blue Gate Crossing*）2002 a mihcan, namitudud tina iga ni Yiceyan nu Taywan a tademaw. namaala 2002 a mihcan Kanchen iga a lisin 「patuduay a lipay」patahkal, atu saka26 Hong Kong iga Cingsiang kawlah pangangan. matabesiw 5000 a mang kalisiw pacakay tu paya' i Taywan. caay kayadah mahiniay kapahay a iga i Taywan capi 2000 a mihcaan. 

### siwkay nu iga
孟克柔與林月珍是同一所高中的同班同學，兩人情同姊妹，無話不談。一天月珍告訴克柔她喜歡同校的游泳隊健將張士豪，要求克柔代為表白。當克柔拗不過月珍哀求，上前向士豪示愛時，月珍卻害羞地跑掉了，士豪因此誤以為克柔是因為害羞，才假藉替朋友表白來認識他。士豪被克柔深深吸引而開始追求她，但克柔卻始終逃避避重就輕。士豪深深不解，最後，克柔向士豪吐露了一個秘密，於是他們之間不再只是單純的朋友關係。

ci Mong-kerou atu ci Lin-yuecen u kaput nu malecaday a cacudadan. kasasukapah ku heni, mahiza ku calekakaan, yadah ku sakamuan. 

### u lacul
haca caay kaladaytu kami,

雖然我們不能在一起，

caay sakamu caaytu kaidih tisuwanan.

不代表我不能繼續愛著你。

(sapuelac nu Amilika:

Just because we can't be together, doesn't mean I will stop loving you.)

u namiasipay a tigami, liyad nu lacul sakamusa:

讀者來信，節錄如下：

u micudaday i tabakiaya a cacudadan kaku,

我是一個大學生，

naazih tu sulitan namu sa, izawtu ku sakauzip nu maku,

每次看你們的專欄都讓我找到動力繼續下去，

maydih kaku pasimel cacay a kawaw nu maku, cayay henay pasubana’ tu taw,

我想跟你們分享一件我從來沒有跟別人說過的事，

haca taneng tuway masulul tu binawlan,

雖然現在大部分都可以接受了，

uyzasa, caay katineng kaku caay patahkal ku kamu i balucu’an.

但是不知道為甚麼我就是講不出口。

u homo kaku,

我是個同性戀，

kunizateng kaku, amiliyas ku tademaw tu kaku namusakamu tuway sa,

覺得講了是不是大家都會遠離我，

amicumud tabakiaya a cacudadan, izawtu ku sakapahay a cabay kaku,

上了大學後交了一個很好的朋友，

matineng ciniza, mangaleb manamuh cinizaan,

越了解他我就越喜歡他，

caay kaku matineng u homo ciniza,

是知道他不是同性戀，

sisa, panutek kaku pacabay kapahtu.

所以我決定當朋友就好。

caay katenes, simamidang tu ciniza,

沒多久前他開始有了交往對象，

kunizateng nu maku sa, kapahay a tademaw kya taw,

我覺得對方是一個很不錯的人，

masitungus tu tina tatusaay,

他們兩個也很適合，
ikitakid “usa ahemi’ay „a subal世上最便宜的島嶼

i kitakit u sa ahemi'ay a subal

## kakiliman (摘要)
i kitakit "usa ahemi’ay" a subal, sepet malebut tulu lasubu dada ku kalisiw, caaytu kapacakay, zayhan walu batan kayadah ku sizi. midang, i kauzipan nu tademaw mala u kananaman tu ku mahiniay a piidangan, tademaw min anu silawad hawsa miladay tu i luma’ay  u cabay taputah midang, amitanam tu masazumaay a niyazu’, miazih tu masazumaay a liwliw nu a idangan.

## nilacul (內容)
u zuma a tandemaw manamuh tu buyu’ sawac a nanum, uzuma a tademaw manamuh tu nu yanaanay tu  a niyazu’ uzuma satu a tademaw manamuh tayza i adidiay a subal mitanam tu nu nikauzip. u katinengan nu binawlan, i tini i kitakid katuud tu ku kakitaan, u kakitaan a taneng kinacacay sa micakay tu subal kyamin hawsa a katuud tu. cacay nai’ay a tadebaw a subal uaca uzuma taneng katukuh tu lasubu a mang, uzuma satu taneng katukuh i malebut a mang ku kalisiw, pakayni tu caay kakakitaan a tademaw hawsa, u cayay tu kadayum maazih. nika, ayza iza ku mahiniay cacay kaahebal macapi tu 196 a mang a dadipasan nu bayuay a subal, anu sepat malebut tulu lasubu a kalisiw  taneng tu amacakay, uynian a subal i nayi’ ku micakayay nu tadebaw, uyni a subal  i tini i  "Yingguo Scotland i nu wamisan tu sapipan nu Gruinard lsland'" satu uynian a subal nu yanaytu a ka salungan a hekal, salunga aca ku liwliw, hekalan tada iyadahay ku laculaculan. nika iayaw tu pituay bataantu a mihecaan,  "Yingguo" na i tiniay malingatu mikingsa, na mikingsa hawsa, izaw ku walu a bataan ka yadah nu sizi cay kapina a demiad mamin tu mapatay uyzasatu u micekiway a tademaw uyni a sizi sisumahan mitadem i tini a subal sa, mahini cay kakapah kuni lisimetan, sisa uyni a subal mapauning tuway. satu, uyni a subal amapacukcuk tu macapi tu cacay batan a mihcaan, nika ya uning mahizatu cay kasakapah milisimed, sisa "Yingguo" misakapa tu milisimet katukuh i ayaw nu tusa bataan a mihca, kuyni a subal kya amalasawad tu ku pihaceng nu uning niya subl, satu uyni a subal yu nuyanayay tu a aca sepat malebut tulu lasubu a kalisiw kuni pacakay tuynian a subal. nika ayza mahizatu cay kapacakay.

## nisulitan
* namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan 
*nasulitan ni Sabak Tutuy i 2019 a mihcaan i tini i Hupu a niyazu'
imuc

imuc(肉桂)

u kilang.
sapabangsis nu Sakizaya tu da'dac ku imuc.

u Amilika a ngangan sa u "cinnamon", u matenes landaway a kilang. mauzip i 0-1800m talakaway(高度) a kakitizaan, maydih i 500-1000m. talakaw tina kilang, maka 10m, kiptul ku banges nu kilang, maka 13mm. aledah bangsis ku sanek. sisimal i papah, i ciid, i banges, i heci atu balu.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
wikipayke-肉桂

肉桂 Rougui 藥用植物圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）

肉桂 Rougui 中藥材圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點

**i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點**

**1.ladayentu pacabay i tapiingan**

Katuud ku wawa wina zayhan pasalama han ku wawa i
pisalaman atu i panan nu luma’,
pazeng han ku wawa sa paydang hantu nu heni misalama,
uzipamalngatu tu mipaselit tu limaki atu zuma a wawa wina
pakungku,
kanahatu kapah misakasi＇t hena saw ku wama wina,
nika huntu nay i maazihay nu uzip i labu nu liwliw mibalakas nu wawa,
sakacay mapelpel tu ku katawidan.

**2.u kakalihanawantu**

anu tacuwa midang miladay tu wawa sa uzip wama wina pizateng tu kalihenawan,
tuyni u liwliw kapihaymawyi tu a kalawkaw kalamkamay a
tangila,
mahini u miculilay i zazan haw sa piazih i tu zikuzan aayaw kawana kawili aizaw ku kazizeng hakiya,pihaymawitu ami kacaw tu dingtukal sakacay sa maduka mamic nu panan.

**3.la’cus milawlaw i zazan**

payawan anu i tabakiay a zazan atu cucudan a zazan muculil hawsa,
huntu a pasumana’tu wawa satezip han i zazan mibalakas
misalama,
pihaymawitu i zazan sacudaycuday sa ku kazizeng.

**4.zikecen kitinen tu ku lima nu wawa**

malecad tu nu ayawway a kamu,saba nu sepatay a mihecaan 
nizatengan inza malecad tu kuku’ niza,
sisa tahekal sa zikezen tu ku lima nu wawa sawsawni,
yu culal sa ku katalawan hawsa kapikitin tu lima nu wawa a
Kapah masimaw i liyuc muculil,
ataneng macunus ku maenapay a dadawa midiput tuhenian.

**5.kasadep micapi tu lilis muculil**

yu mulaay mibalakas i masadahtalay atu saluimengan nu kazize sa muculil sa,
a sapacukat tuhenian ka i kalimucu’an musaungay atu micapi tu lilis muculil,
usakasa uyza kazizang u pisalimengan tu mitazikus ku kazizeng sa madayum caya kaazih ku kalimucu’,
tapiingan nu zazan musaungay sakacay a mahabelut nu kazizeng.

**6.palima cacayen ku lima’ palalakaw**

miladay tu wawa muculil i zazan sa,
nay kasadepen i kawanan ku wawa muculil,
zayhan uyni u mulaay caya kataneng ku talakaw,
yu tapiingan nu zazan saluimeng ku kazizeng a tahekal ku kazizeng sa,
a cayay kaazih nu paculilay ku wawa a tangesul sa mahabelut,
nika anu lihanaw ku wama wina tu wawa i kawanan muculil
madayum izaw ku katalawan,
nay a taneng i kawili ku wawa muculil, amisalunguc tu wawa
palima cacayen ku patalakaw tu lima pacukat tu paculilay tapiingan nu zazan izaw ku tademaw sakapahay palecad tu lil.

**7.把握1：1原則**

miladay tu lutungay tahekal sa sakapahay palecad 1:1.
hawsa au balakiay ku miladaya tu wawa,
nika anu miladay tu pikaka nu sepatay a mihecaad a mulaay
a wawa sa,
pacukaten tu ku wama wina kapihaymaw tu kya a pakawapen patungus pakaenepay tu wawa.
ina inuli

**ungangan nu cudad：ina inuli**
文：武鹿悅子
圖：江頭路子
譯：綿羊
 
nanihal, natukian haymawsatu ku bunac malawpes, mulecuh kya cacaya a lutungan wawa.u kanamuhan a wawa aku!zayhan tahkal kisu,amala wina tu kaku.ka salunganay kya adidiay a lima、ka salunganay kya adidiay a kuku’,ina kanca a sakapahen miading kisu…..,mulaay a wawa haymawa
haymaw sa katuh a balaki,masakapahay a tademaw katangasaen a mala saicelangay a pahezek.

kanamuhan a wawa!kasikucu,maladay tayza i nalinabuwan.tayza mikilim tu adibangbang、mikilim tu padakaw,atu ucanacanan tu salungaan ku balu a midang salama.salimulak sa mibalakas,pabiyalaw makazih tu cilekay,salunganay ku balu.

pisilutiy maduba’.tu maladay tu wina tayza i labu tu kilangkilangan!muawaw kiya ayam,kapulus atu belalangad,kapahay min a cabay yu.
atu i kilang kilangan mibalakas,sakulkul sa i lutulutukan,u kapahay min a cabay.

ladayan ni wina kisu,mapulung tayza miazih tu bayu.tapabaw sa ku tangila,mitengil tu ngiha nu bali.ngiwngiw ku ladem,belitbeli ku bunac,
limulak haw sa,malalum haw sa,muawaw min kuhini tisuwanan.

izaw ku I lumaay niyam、izaw ku cabay、izaw ku luma’ 、cacudadan、izaw ku tuse、izaw ku kitakit,atu, unian kitakit.hamin a tademaw sa kasasukapah tu,kyu bilibiyang ku mami ku kitakit.

maydih kuyni hatusa a lima,anuayaway malatabakiay sa 、siicelang sa,atu kelec miikec tu lima ni ina,maydih kuyni hatusa a lima,
tahadauc haycan sikuwang.

amana pisawacu tu、uzip nu tau a laecus miala.Kuyni akawaw, matinemin.nikasa,kya mahiza?teban nu ngangayaw kitakitan atu kitakitan,
nay kakatuud ku mauzipay mapapicuk?ngangayaway sa u ditu,mahamin masebek.

amana piala!Kiza wawamin,matengil ku ayam mitawik tu sananal,malingatu cacay a demiad wina ku misakalamay.
amana piala!Kiza wawamin,satezep sa i tapiingan nu sasingalan pawang tu bulad,atu wina mapulung i labii miinuli.
nay u wawa a mana kunianmin mahedaw i kitakit.nipabelian nu kalalayan sakapahen tu ku sakauzip,atahkal malikat ku sakauzip,uyni itiya u kakasatiman a “lihalay”.

u kanamuhan a wawa aku!u lawad au i sakauzip isu,satezep malikid.yu haymaw sa balaki kisu,a malecad ci amaan,misalungucan a tademaw a mapulung amauzip,nikauzip makazih tu caca a cabay,tu malecad tu ayzaay isu,a mulecu tu ku malecaday a wawa,
kanamuhan wawa aku!anu ayaw a mala wama tu kisu haw.

atawya, au abalay a baluwang a misuayaw i takuwanan….,
a…, atawya,
waku a mala i hekalay
saka 、saka、 saka……..,

saka malemeday a bai.
inaka ku Ciwidian a niyazu'

**inaka ku Ciwidian a niyazu'，katukuh ayza i limelimek a tapalen，mangaleb miteked ku lisin a malalikid。sepat a demiad ku lalikid。**

**saayaway demiad-milisin，selal（tatama）mitaneng tu icelang nu uzip，misalub tu balucu'atu mitengil misakapah tu babalaki a kawaw。namalawlaw nu Lipun ku kawaw，pacici sa misazuma tu kawaw a papilihiza tu tatayna atu wawa maduba'，katukuh imahini hiza satu。**
isi'

## isi'

angcuh ku isi' ni tademaw.

siizang ku **isi**' nu siimelangay ku cebu.

### u zuma a kamu:
nu Hulam:

nu Amilika:urine

nu Lipun:尿（にょう、いばり)
isu'

isu' 鯨魚

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-鯨魚
itini i kitakit u sadawmi’ay a subal 世界上最便宜的島嶼

## (1)kakilimam:

## (2)nilacul:
1:sepat malebut tulu lasubu dada’ a kalisiw, caay yaca pakacakay, wicaay haw sa walu bataan kayadah ku sizi.

2:midang, mala u kalimulakan nu kauzipan nu tademaw minakawaw, amu silawad min ku tademaw haw sa, miladai tu cabay i luma’ay a tademaw taputah midang, caay min kalecal ku piazih tu sacumaay a piidangan
izaw ku malikatay izaw ku duutay a bunac

**mahica kya izaw ku malikatay izaw ku duutay a [[:zh:星|bunac]] saw**

## sapuelac

### ngatu cacay
mahica kya izaw ku malikatay izaw ku duutay a bunac saw?  u i tapukuway a bunac, kya izaw ku malikatay, kya izaw ku duutay. matineng kita, u lacik atu telay kipalsi padacen may, u i zikuzay malikat, u sakasaan icelang ku sakalikat nu telay ki. u malikatay a bunac saicelang ku sakalikat niza haw ? caykahiza. izaw henay ku sakacaay kalikat niza mabaat. mahizahiza ka u lacik atu cacay 公里 telay kipal sipadacen, u lacik ku malikatay, nika caykaw icelangay ku sakalikat nu lacik. u 太空人 ihekal nu kitakit地球, caaykaazih mabelabelac ku bunac. sisa, kya lalekalan原因, u bali大氣. uyniyan a kamu caaykatatenga'.     

### ngatu tusa
malecaday tu a i mikuyzaan, i tapukuway azihan izaw ku malikatay a bunac. izaw ku icelangay ku sakalikat niza malikat azihan, nika izaw kumicapiyay tu lala' malikat azihan：izaw ku duutay azihan, izaw ku caykaicelang ku sakalikat niza, duut sa an, izaw ku icelangay ku sakalikat, nika mibaat tu lala', saduut ciniza.

### ngatu tulu
i kagak科學, anu azihan malikat a bunac sa u「視亮度han ｣, u tatenga'ay a likat sa u「絕對亮度｣han, anu「絕對星等｣han sa, unu cilal a 視量度 sa usalikatay kya, nika u 絕對星等 niza sa dada' +48, u maazihay tu a hengsing恆星 sa, u sazikuday kya. 

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1

nasulitan ni Nuwa watan o Kumud

"What Einstein told his barber"， R.L. Wolke，Dell Publishing，2000
izang

## izang,idang
u annum nu uzip.

### u zuma a kamu:
nu Hulam:

nu Amilika:blood

nu Lipun:血液（けつえき)
kaduwangay a lutuk nu sapaiyu

kaduwangay a lutuk nu sapaiyu

## kakiliman（摘要）
kaduwangay a lutuk nu sapaiyu.

## nilacul（內容）
nanu tawyaay tu a lutuk, u kakahemekan a lutuk, taneng malasapaiuan nika i nalutuk, u sakapahay sakatini i udip i nalutuk tu kaduwangay tu mihmihcan idaw tuway, i caay katabaki ku langaw, adidi’ ya pahpah hantu sa mahida, u dinum madicem mahidaac, u salusalus a dihen u balu’ nida sa, masacacay saan mahida, u silusi nu tangah ku palu satasasan ku sumanahsumanahan ku kulidi palipay malasalengacay tu u maikesay tu ku nisausi, masacacasa makudus sadicemsan maikesay ku balu biyuhan nu malisa mubahel mahedi I lalasa mulangaw tu tumih mihcaan, u nikasibalu satusa i lalud tangasa I balangbangan ku langaw nu kaduwangay mulangaw.

u kaduwangay saka nicumin yunahida palasapaiyuen nu babalaki a nu adada ku tangah, mata,bili’aca caledes malbawa’ atu maduka miala tupahpah mibengbeng patahekal tu cica’ nukabi cananumem a nu matasa patesi i mata anu bili atu malebaw kuduka bengbengen kupapah padepi tu bili u duka sini kakapahan u langaw nu kaduwangay mabin idaw aca ku 千里光鹼（senecionine）labu sa idaw ku nu adidiay a 氫氰酸.   

anu sasapaiyu sa idaw ku cancan a 球菌桿菌 atu nu sienaway a 桿苗, tane sasapaiyuen idaw ku nika kapahen sakayi i hanhan atu malebawa ku takalaw u dinayi’ nu lebawa atu mapiyas sananumen sa kiy mahemhem ku piyas anu minanum satu.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan（參考資料）

* nasulitan ni Hana Ateng i 2019 mihcaan
kaehkaba:oS

## kaehkaba:oS

### u sulit nu Hulam
馬果坪部落

### u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu kaehkaba:oS. u kasalumaluma’ nu kaehkaba:oS sa,  87 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 241 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa,  85 ku tademaw, pakalatu 35%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin, 156 ku tademaw, pakalatu 65%.

u kasabinacadan, Saysia(SaySiyat) 35%.

### u Pangcah a niyazu'
u Saysia(SaySiyat) a niyazu' kuyni, katuud ku Saysia(SaySiyat) a tademaw itini. inayi' ku zuma a cidekay a tademaw itini.

### u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.

## u cidekay nu Taywan Yincumin

u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.

silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.

i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.

u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihca 10 a bulad

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網

原住民族委員會全球資訊網統計資料

台灣原住民族資訊資源網
kakawit

## kakawit

### u zuma a kamu:
nu Hu
lam:

nu Amilika: **[[:en:Sickle|sickle]]**

nu Zipun:'''鎌'''（かま）

### u canan ku ː

### sapihica ku ː

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
kakawsan

## kakawsan(祭司)

misakamu kya Sakizayaay ci Cencyunan, anu misalisin ku Sakizaya sa, a tayza tu ku tuas nay dapasan simay pazik a buyu’ katukuh i pisalisinan, sizikuc tu sumanahay amin kya tuas, u mapalaway adada’ ku makaazihay tuheniyan. mapalaway han sa, ya palaw hananay a sausi, u hamin nu katuuday mapalaw(miyuhin han ku zuma a kamu).

Sakizayaay atu Pangcahay a mapalaway tanengay kuheni masasakamu tu dungi, patatenga’ ku niyazu’ay payni tu mapalaway, a sapatudud atu nikaydih nu adiwawa tu nilungucan, tanengay katukuh i nababalakian.

Sakizaya a lisin atu misalekuay tu kawaw u tumuk adada’ ku tanengay mikawaw, anu mapalaway tu u mamisakawaw nu niyazu’zy. ayza katineng tu niyazu’ tu Ciwidiyan sa, mapalaway hananay caay ku niza a nabalucu’an mala mapalaway, mahiza tu nu Pangcahay, anu caay ka ngaay ku imelang nu maimelangay, anu mangaay nu zuma a mapalaway, a taneng tu mala papili’en nu tau, zayhan izaw ku pinanam niza tulisinay atumingaayay a icelang. na matabesiw ku kalapadesan atu mabalic naimelang, izikuz sa mapabaluh mahiza u pabaluhay a mauzip. milayap tu mala mapalaway a nika uzip, uyzasa u nipalalid tu nu mapalway tu a uzip mizawis tu nay Dungiay nipabeli a icelang.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Ciwidiyan田野調查
kalaepa nu lutuk

kalaepa nu lutuk (kamu nu Hulam: 艾草)

## kakiliman
kina lutuk u kalaepa taneng sapaiyuan atu salami'en a kalaepa han nu  yincumin tu mihmihcan idaw tu ku langaw nida caay katalakaw ku langaw u mulaladay kya lami' nita masaupu ku salangawan sisa idaw tu ku aalan a milami' hatu ita sa madicemay ku papah nida u belih nu papah sa u salangacay ku kulit sibanuh ku papah nida a malecad musilsilay  ku nikasibalu nu heni kasumanamanahay ku kulit makudus ku heci  masakimulmul adidi'ay aca siba'nuh tu ku aangan atu pica' amim .

## nilacul
maniidaw i cawcaw i buwbuwan kani langaw, u sapaiyu nu yi-cu-min kina lutuk sa a nu  adada' tu ku tangah anu maydih kapah sa u papah nu kalaepa atu tayu penecen patahkal tu kabi' tabuhan tu tu bawa mitabu tu tangah sakapahay a si patepi' i taangh sinikasusudan anu utiih ku  mata sa ya papah penecen patahekal tu  nanum yananum hantu kapah sipibanaw tu mata kiy atakela kuni piadih. 

u kalaepa hananay sa yadah ku cica' tu nu hicahican atu canacanan a sapaiyuan a cica' nu sapaiyu tu imelangay kya papah nu kalaepa u saasu'ay a salamien mukan.

kina kalaepa han tu anu sangasipen mihuthut tu udipi kapah sapiuhtuht atu mahiwhiway tanen  mibahbah tu cileki nulacusay iudi tu sasakapah tu udip (uzip) sisa anu calengd ku banges atu mapiyasay ku bili kapah amihudhud tu midanadang tu lacusay tu sasakangaay.

namulecuh hatu atu lacus kusawawaan mabulat tunu yadahay ku nikasiidang tahekal tu yadahiy kuidan nu pawawan tu labiyi sa kapah kina kalaapa a sasapaiyuan mika a nu minanum sa siwa a tu sabaw tu lima a sasulidan ku  minanum lacu  tadayatah kuninanuman a satanen hatu kiy a malalucek masutudun kunikakapah nu udip.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

* nasulitan ni Hana Ateng i 2019 mihcaan
*wikipayke-艾草
kalahay

u kalahay nu Sakizaya yu kaliumahan maluk i umah, mukunuy tu kalahay u sakasaan sapalidung tu kulul sakacaaykapacilal atu sapabanihiw tu udip.
kalaw

## [[:zh:眉毛|kalaw(眉毛)]]
u bacu nu kalaw atu tabaki sa, caay kalecad ku nu tademaw. izaw ku tademaw misanga' saca mikulit tu bacu nu kalaw.  

sakamu sa, kawanan atu kawili a kalaw pulung izaw ku cacay a malebut tulu a lasubu a banuh.    

mahiza tu banuh nu kidu izuma, haymaw tanaya'. maka tulu katukuh sepat a bulad mahetik tuway, miliyaw langaw macelak.    

sisa, apuyu' tu ku kalaw.      

nika,  izay sikalaw ku tademaw saw?      

nahemin miundu kami, sitanan kami i zais, tina tanan malesusu' tayza i mata nu mita.             

uyzasa, zayhan kami si kalaw, kya tanan mikilu tu kalaw, malesusu' tatebal nu mata.                               

caay katalabu nu mata.                                 

anu takelal ku cilal saan, makulebut ku kalaw kita, patalahekal ku kalaw.                                                                   

mahiza ku zuku nu mata, taneng mitena' tu cilal a edil. miading ku mata, caay nipacemcem tu mata.                                                                    

sisa, u kalaw nu mita, izaw tu ku sasahicaan mitena' tu tanan atu cilal, palawacu' tu mata niyam.                                                                                                                                              

u sasahicaan nu kalaw sa, mitena' ku nanum tayza i mata. u lilis nu kalaw taneng patudu' ku nanum tayza i tabal nu bihid.                                                                                                                                               

taneng mitena' ku adidi'ay a bunak, patena' macumud tu mata. anu matawa muwanic kita, miedap tu mizateng ku musakamuay.                                                                                                                                               

## u kamu nu Hulam
眉毛的主要功能是防止水流入眼睛，大多是「汗」水和「雨」水。眉毛邊緣彎曲的形狀和眉尖所指的方向， 可以確保水滴沿著臉的兩旁和鼻子上流過，而不會流入眼睛裡。現在人類稍微突出的眉弓也仍然在此類功能上扮演著支援的角色。                                                                       

和眉毛一樣，眉弓也為眼睛一起遮蔽過日光。眉毛也阻擋了頭皮屑和其他微小的細屑，以防其掉入眼睛中；亦提供了一個更加敏感的感官來感覺在眼睛周圍的一些東西，如小昆蟲等。眉毛在表情語言溝通上亦有著一種很重要的輔助作用，可加強如驚訝或生氣等情緒的表達。

## u kamu nu Amilika
The eyebrow is an area of thick, delicate hairs above the eye that follows the shape of the lower margin of the brow ridges of some mammals. Their main function is to prevent sweat, water, and other debris from falling down into the eye socket, but they are also important to human communication and facial expression.  It is not uncommon for people to modify their eyebrows by means of hair addition, removal and makeup. According to the 2016 United States census, roughly 3% of the population suffers from a disease called madarosis, which is a deficiency where individuals cannot grow eyebrows or eyelashes.    

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
<Hulam a kamu>眉毛  

<Amilika a kamu>eyebrow

sakasitangah nu Sakizaya  

wikipayke-眉毛

wikipayke-eyebrow
kaleseman a tademaw

kaleseman（了不起） a tademaw了不起的人物

i kadipunan（日劇時代） i tawyay henay i tada Sakul ku eneng nu nyadu’,

從日劇時代Sakul部落就居住在原本的地方，

cacay ku wawa nu nyadu’ ita lecuhan i Sakul,

有一個小孩在Sakul出生了，

balaki（長大） satu malakaleseman a tademaw,

長大成爲了不起的人物，

inay’ ku makasapenay cinidaan,

他沒有makasapenay, 沒有人比他還有能力，

*-sapen超越*

uduma ku tanektek(强壯/穩重) nu kidu（身材）,

穩重的身材， 他有强壯的體魄，

malecad（一樣） tu tama nu katalalan siluud ku ailucan,

他後頸部的肌肉像公牛一樣，

*-luud 肌肉 -ailucan後頸部*

adih sa ku babalaki nu nyadu’ay,

看著部落的老人家，老人家一看，

awcaay kawmamasapen anubalaki,

看了認爲這個人將來是頂尖人物，

u micidekay(族群) a tademaw ku tatidengan（建立） maudip（活著） saan, Kuni pitapal（去觀察） nu katuuday（大家）.

活著建立的族群人們，去觀察大家。

族人感覺他將來建立的位置會是特別的。

tatenga’ yu (確實)masakapah kuudip, tulu apawti kuni tamudung nida tu tipus,

他年輕的時候確實有扛過三包穀子，

*- tamudung扛*

ma`kek（目瞪口呆） amin（大家） ku katuuday tu icelang（力量） nu patelaw（二頭肌） nya masakapahay（年輕人）.

所有的人看到恐武有力的年輕人，目瞪口呆。

看到這個年輕人的力量,大家非常驚訝 

cika tenes（沒多久） matineng（知道/瞭解） tu ku sakakaay（長官） nu dipun（日本）, ala hantu papinanam misemu（相撲）.

日本是瞭解相撲最久的地方。

沒有多久后日本長官就知道了，便帶他去練習相撲。

malinga tu tu misemu ku kawaw nida,

他開始專門練習相撲，

nama hida sakatineng nu binawlan,

從那時候開始，部落的族人都知道了，

lingud（開始） hantu nu kaying nu nyadu`ay,

部落小姐們開始愛慕他，

Katuud（很多） ku namakacuwacuway a kaying,

很多各個部落的小姐都來到這裏，

milingling maydih（想要） a makadih（看見） tu pising nida.

  陰魂不散的待在這裏想要看見他。 

katukuhan kuni papisetset(比賽) nu kanatal nu dipun,

去日本比賽的時候，到了日本全囯比賽的那一天，

alan cinida papisetset,長官就帶他去比賽，

mausaw habelut（衝撞） hannida ku katuuday（人群）, mademec（輸了） amin（全部） ku wawa nu dipun,

他衝撞人群，全部的孩子都輸給了日本，

他輕而易舉的贏得比賽，全日本的孩子都輸給他，

sadikuday（最后的） cacay ku makademecay icinidaan,

而他是最後一個輸的， 最後只有一個能贏他，

kyusa u sakatatusa cinida, nu hamin nu kanatal nu dipun,

因爲他是全日本第二名，

matineng satu ku itaywanay a sakakaay nu dipun,

臺灣長官知道后，

milasul tu （準備）papinanam papisalakyaw tu kaying nu nyadu` u sapilikeluh（迎接） cinidaan taluma’,

部落的婦女準備舞蹈迎接他回來，

katukuh ikilay , 到達奇萊，

namaka minatu（港口） katukuh i sakul a nyadu` kunipa likeluh nu sakakaay nu dipun,日本長官從奇萊港口陪他回到Sakul部落，

katukuh i sakul sipipacuk（殺） nu tumuk nu nyadu` tu katalalan palikeluh. 

頭目用殺牛的方式歡迎他回來。

 nanutawyay malakaka leseman tu ku sakul a nyadu` atu cinida mala **kaleseman tu a tademaw nu nyadu`.**

**從那時候Sakul部落和他成爲了不起的人事物。**
kalutipal

kalutipal, balutipal (kamu nu Hulam: 烏頭翁, 不同地方有不同發音)

u atipal (kamu nu Hulam: 白頭翁) ku salengacay a tangah a ayam.
kamaya'

## kamaya'
u cidekay a kilang ku kamaya, paylumalumaan paluma i putah i tukus ku kamaya. asu' mukan ku heci. tanektek ku kilang, u matekesay a kilang kuyni.

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
**[[:zh:毛柿|毛柿]]**（學名：***Diospyros strigosa***）為柿科柿屬下的一個種。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p59

https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%AF%9B%E6%9F%BF
kamu nu Macitun

kamu nu Macitun(馬其頓語)

## sapuelac

kamu nu Macitun mikitinay tu nu kamu nu Selafu(斯拉夫語), unu kuwanay(官方) a kamu nu Macitun kanatal. kamu nu Macitun masaungay i Sayerweiya、Arepaniya、Paocyaliya、Sila、Seroweiniya、Keloaysiya，atu itiza i Satipan-Oco、Saamisan-Amilika, atu Aotaliya, musakamu nu Macitun a binacadan a tademaw. maka 200 a mang(萬) a tademaw musakamu tu kamu nu Macitun. kamu nu Macitun misaungay tu sulit-bacu(字母) nu Sayerweiya-Silier. u salaylay a kamu nu Yino(印歐). ayzaay a kamu nu Macitun caay kalecad tu naayaway a kamu nu Macitun. tuzuma i sa(有時候), malecad tu kamu nu Pacyaliya sa tu taw.  

## u sulit nu kamu nu Macitun

## uzuma
musakamu tuniyan a kamu kya kanatal atu subal: Macitun、Arpaniya、Paocyaliya、Sila

subal: Parekan pangkiw-subal

musakamuay a tademaw: 1500000-2000000 a tademaw

u bacu nu kamu: iso639-1-mk; iso639-2-mac,mkd; iso639-3-mkd
## malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
wikipayke kamu nu Macitun-馬其頓語

wikipayke kamu nu Macitun-Macedonian language(Amilika a kamu)

BBC Education - Languages: ''Macedonian, Makedonski''

The Macedonian Language

Reading and Pronouncing Macedonian: An Interactive Tutorial

Otto Kronsteiner. The Collapse of Yugoslavia and the Future Prospects of the Macedonian Literary Language

UCLA Language materials project

Krste Misirkov - Za Makedonckite Raboti (Complete text of the book)