masatawasiay nu bala’

## masatawasiay nu bala’ 肺纖維化
masatawasiay nu bala’ u kilul sananay tu dimiad a imelangan. adada’ pasu utiih ku hahanhanan, nai’ ku tehu a nipiuhuhan, hinatimel, mahetik ku ba’ket atu mahida patelekay a kasuy. nu nikaidawan a imelang bala a tabakiay nu hiking talakaw, mahachac ku hanhan, adada ku baluwan atu bala’ a gan.  49

肺纖維化是一種肺隨時間瘢痕化的疾病。症狀包括呼吸困難、乾咳、疲倦、體重下降和杵狀指。可能的併發症有肺動脈高壓、呼吸衰竭、氣胸和肺癌。

samala tawasi nu bala’an yadah ku sakaimelangan idaw ku namaka liklikay, nu nipatuceka a sapayuan, nikalalida “ pasu COVID-19 atu sakalecad a SARS nu baydukan” atu nu laatay bala’ nu imelang. hinaadih kita tu te’-fa-sin masatawasiay nu bala’an “IPF”, u mahiniay caay kaw katinengan a cin-ce-sin a bala’ imelangan. mahiniay a imelangan, nipilingtugingan, kinsaaan ku bala’ atu sakasiicelang nu bala’an a mikinsa.

肺纖維化的病因涵蓋環境污染、特定藥物、結締組織疾病、感染（包括COVID-19和相關的SARS病毒）及間質性肺病。最常見的是特發性肺纖維化（IPF），這是一種原因不明的間質性肺病。通常基於症狀、醫學影像、肺活檢和肺功能測試作出診斷。 

nu mahiniay a nikasa tawasiay a bala’an nu imelang caay kaw kapahfay a mingaay ku mahiniaay a imelangan, u sapingaay tina imelangan nai’ hen ku tatengaay nu sapingaay. hakiya pasuyun-ku sapingaay atu mangaay ku bala’. hucunu sapayuan taneng mitaneng tu sakatenes nu kibetan. alahican taneng a sipacumud tu nutaw a bala’an. pulung nu kitakid makaala tu lima a wangan si mahiniay a imelangan. nika udip nu mahiniay a imelangan caay pilakuuyd tu lima a mihcaan.

肺纖維化目前尚無治癒可能，可用的治療手段也有限。治療旨在改善症狀，可能包括氧療和肺康復。一些藥物可用於嘗試延緩疤痕的進展。有時可考慮進行肺移植。全球至少有500萬人罹患本病。預期壽命一般不超過五年。

## wayway nu udip atu nina imelang體徵和症狀
nu masatawasiay nu bala’an a adada’ tada u: utiih nu hahanhanan, micidek ku timel, nai’ ku teluhu a miuhuh atu huming sa nai’ ku icelang, mahicaay kiya ku baluwan, pasu adada nu baluwan, caay ka asu’ ku nikan atu nika a milik nika hetik nu ba’ked, nu masatawasiay nu bala’an a imelangay hinangelungelu’ caay ka taneng ku hahanhanan a imelangan, yu mitengil ku misaydan sa atu taneng i sasaen nu bala’an a mitengil atu suni aca. nipaadihan i tinnaw CT anu caay ka kapah sa, nika u baluwan sasingen inai hen ku wantan sa. 

肺纖維化的症狀主要有：呼吸困難，尤其是勞累時，慢性乾咳乏力和虛弱，胸部不適，包括胸痛

食欲不振和體重迅速下降，肺纖維化患者通常有勞累後進行性氣促的病史，聽診時或可在肺底聞及吸氣性細濕囉音。高解析度CT通常能顯示異常，但胸部X光片則不一定。

## nina imelang病因
mahiniay a imelangan u cin-ce-sin balaan a adada, pasu nu udip a man-yi-sin a imelangan, nika lalidan nu bayduk atu nikalalidan nu cilekay, nu heni miadada tu pabaway nu balaan atu sasaay nu balaan malatawasi a nikasumadan, atu bala’ a duma nikadukaan. 

這些疾病中的大部分是間質性肺病，例如自體免疫性疾病、病毒感染和細菌感染。它們可能導致肺上葉或下葉的纖維化改變，以及肺部的其他微觀損傷。

hakiya nika idawan nu masatawasiay a adada a imelangan atu adada: pasu se-mem-cen-ce-adadaan, si-huy atu mapahelakay a ci-ti nu mukinan. mikutkutay tu sumi a tademaw, balungaay a tademaw atu mi’cusay tu liken a tademaw mahiniay a tademaw ku ka balihnawan nu mita. 

可能繼發肺纖維化的疾病和病症包括：吸入環境和職業污染物，如石棉沉滯症、矽肺和暴露於某些氣體中的金屬。煤礦工人、船舶工人和噴砂工人風險較高。

makawayay a bala’, hina adih kita tu mahelup nu cilekay, cilekay atu aadupan a tuudan nikauningan a anabuh, mutabaku micunus tu nikaadadaan atu la’cus nu imelangan, makansicu, adada nu kulukululan, atu mahidaay u tibeni nika lebawaan, ahebet ku banges a nikakibedkibed nu adada. duma nu ngelu’ atu nikakibed nu adada, patinaku makibetay a imelang atu mulangaw ku heci midepit i hikangan malalid, pasu COVID-19 nu sapayuan, u an-tan-tun, puo-lay-mei-su’, pay-siw-an, cia-an-tei-in, a-pu-ma-huy- atu hu-nan-tuo-in.

過敏性肺炎，常見於吸入被細菌、真菌或動物產品污染的灰塵，吸菸會增加患病風險或使疾病惡化

類風濕性關節炎、僵直性脊椎炎、系統性紅斑狼瘡、硬皮病等特定的結締組織疾病。其他累及結締組織的疾病，例如結節病和肉芽腫伴多血管炎感染，包括COVID-19某些藥物，如胺碘酮、博來黴素、白消安、甲氨蝶呤、阿撲嗎啡、和呋喃妥因。

## lingtugingan ku baluwan胸部放射治療

### kasiimelangan ahican發病機制
mahida utawasiay a bala’ u naw kapahay a bala’ haymawsa malatawasiay a dadanan. sikibet tu ahican a malakapahay a balaan sa u yen mabuwah u caayay kaletep a tasasa, u bala’ hantu mahitik tu, sisa malaadada nu bala’an. nika hida nu masatawasiay nu balaan a imelang sademiad sa a matulin muculil ahican a mangaay, sa malahamaw sa a adada. nika sumadan nu adadaan a bala mapalekal a masut ku bala’, u nika satawasian nu balaan hina adih kita. huming sa atu mapucu’ ku kulul atu nikasatawasian a bala’an nii’ ku kanki a matiyan ku bala’ a imelangan.  

肺纖維化是正常肺實質逐漸替換為纖維組織的過程。用瘢痕組織替代正常肺會導致氧擴散能力不可逆地降低；肺部順應性也降低，造成限制性肺病。肺纖維化的持續進行更多是由於創傷癒合異常，而非慢性發炎。在由肺實質病變引發的限制性肺病中，肺纖維化是最常見的。而全身癱瘓和脊柱後凸則是與肺纖維化無關的引起限制性肺病的因素。

https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%82%BA%E7%BA%A4%E7%BB%B4%E5%8C%96