pitu ku kabiyalawan a kakawawan nu kitakit

## '''kakaliman:'''

## pitu ku kabiyalawan a kakawawan nu kitakit'''世界七大工程奇蹟'''
pitu ku kabiyalawan a kakawawan nu kitakit, u ngangan pitu ku kabiyalawan a kakawawan nu kitakit, ayaway atu ayzaay a ziday pitu a siyang ku satabakiay a kakawawan, u mimukungay a kakawawan nu Ameylika sye-huy a nipili’an. pasasima kuheni u Pa-na-maay a Pa-nama in-he,He-lanay a Pey-hay midiputay tu sakakawawan, Ameylika a ti-kow a luma’ atu Cin-men tabakiay a sangaw, Cya-na-taay a Ciya-na kanatal piazihan tu tilibi a luma’,Pa-siay aI-tay-pu-ta-pa, Ing-kowatu Ba-koway a Ing-ba sasaay nu bayu a zazan.

**世界七大工程奇蹟**，簡稱**世界工程奇蹟**，是指近代至現代七項最大型的工程，由美國土木工程師學會選出。它們分別是巴拿馬的巴拿馬運河、荷蘭的北海保護工程、美國的帝國大廈及金門大橋、加拿大的加拿大國家電視塔、巴西的伊泰普大壩，以及英國及法國的英法海底隧道。

### '''sakaizaw nu kacakukan a nipatizeng tu sakakawawan 創立工程奇蹟來由'''

Pa-na-maay in-he tini iLa-tin-Amey-coway a Pa-na-ma, mibalat milakui’ tu Pa-na-ma a diheb, pulung nu tanaya’ 82 kung-li, u ahebal katukuh 304 mi, salikecuay iza ku 152 mi, matatule stu Tay-pin-yang atu Ta-si-yang. misanga’ tu Su-i-s-in-he u Buwa-kow ku situngugsay ci Bey-ti-nan·Te·Le-say-pu I 1880 a mihca 1 a bulan 1 a demiad sutungus malingatu mikutkut tu Pa-na-ma in-he, nika talakaw maacakay a kitizaan mikutkut tu Su-i-s-in-he atu akuti’ay labu nu kilakilangan mikutkut caay kalecad, mabalat, lanu’, akuti’ay a kitizaan madengdeng ku libung mahiniay malaliya, milaliday a ledek a imelang hatini a katuud ku mapatayay alesan tu nu Ba-kow kuyni a nisabalucu’an. 1903 a mihcaan, u Ameyluka tu ku mialaay tu sakakawawan.

巴拿馬運河位於拉丁美洲的巴拿馬，橫穿巴拿馬地峽，總長82公里，寬的地方達304米，最窄的地方也有152米，連接太平洋和大西洋。建造蘇伊士運河的負責人法國的菲迪南·德·勒塞普在1880年1月1日負責開始動工開鑿巴拿馬運河，但是在高燥地帶開鑿蘇伊士運河和在熱帶叢林內開鑿完全不同，洪水、泥濘、熱帶的流行病如瘧疾、黃熱病等造成的高死亡率迫使法國人放棄了這個計劃。1903年，工程由美國接手。

1914 a mihca 8 a bulad 15 a demiad, Pa-na-ma in-he tatenga’ tu a culilan, apuyu’ tu ku saculil nu Ameylika nu sawali satip a dadipasan, kaapuyu’an tu Pi-zaw-he-en-cyaw tu14800 kung-li. pakay misanga’ tu Pa-na-ma-in-he, Ba-kow paaca tu 3 ek a kalisiw, ju Ameylika micunus aca tu 3 ek 17500 mang qakalisiw, pulung tu nikutkutan a lala’ 1 ek 7700 mang ku lala’, nicukaymasa a amutu 450 mang, sayadahay iza ku 4 emang ku misakakawaway a tademaw.

1914年8月15日，巴拿馬運河正式通航，極大地縮短了美國東西海岸間的航程，比繞合恩角縮短了14800公里。為了建造巴拿馬運河，法國在開始付出了3億美元，美國又追加了3億7500萬美元，共挖掘了1億7700萬方土方，用了450萬方混凝土，最多時有4萬工人同時施工。

### Pey-hay midiputay tu sakakawawan 北海保護工程
He-la singangan aca tuNi-te-lan, u “masahebungan a kanatal”, satip, amsis tusa a tapingan micapi tu Pey-hay, Lay-ing-he itini tabayu. Isasa masaenal ku labuay a lala’, i 4 a mang pin-bang-kung-li ku lala’ nu kanatalay, pakala tu 27% ku kaisasaan tu helal nu bayu. itiza, sawali nutimulan a katalakaw tusa a lasubu ku kitizaan tungus u “talakaway” tu. mauzip tu mahiniay a hekal nu kanatal, anu inayi’ ku sapitena’ tu nanum nu bayu atu satena’ tu sauwac, akatuud ku malawpesay a luma’. i likisiay , Hed-lan a taxdemaw amin mapades nu Pey-hay, labu nu bayu u sidamekay a lala’ mala u tasutasunan tu.

荷蘭又名尼德蘭，即「低窪之國」，西、北兩側瀕臨北海，萊茵河在這裡入海。 境內地勢非常低平，在4萬多平方公里的國土中，約有27％的土地低於海平面。在那裡，東南部海拔—二百米的地方就算「高原」了。 生活在這樣的國土環境裡，如果沒有海堤和河堤的保護，許多人將失去家園。在歷史上，荷蘭人民深受北海之苦，海水內侵使千里沃野變成澤國。

1282 a mihcaan katukuh tu i satesna’ tub ayu, Pey-hay atu bu-lye banaw malalutin, mala tu Si-te bayu. u nipulung a niasipan, makay 13 se-ci katukuh ayza, He-lan alala’ nu kanatal maenuc nu Pey-hay ku 56 emang kung-cin a kayada. He-lan macapi tu sepat tu cacay a lala’ nu kanatal i sasa nu bayu. kilul tu lala’ malingatu haymaw satu mucelem atu haymaw a macakat, He-lan a tademaw malabas tu ku pisuaway tu kawaw misumad patizeng tu tabakiay sapipuet, mitena’ tub ayu.

1282年，海水突破海堤，北海與伏列沃湖連成一片，形成了須德海。 據統計，從13世紀至今，荷蘭的國土被北海侵吞了56萬多公頃。荷蘭有近四分之一的國土在海平面以下。隨土地開始緩慢下沉與海平面漸漸上升, 荷蘭人採取了極端的應對措施——修建巨型屏障，把海擋住。

### '''Hungti a kitizaan 帝國大廈'''
Hungti a kanatal tini i Ameylik Niw-ye a tu-se, pulung 12 a saedaedang ku luma’. Shreeve, Lamb, and Harmon u misanga’ay a kusi ku misyekiay, 1930 a mihcaan malingatupatizang, 1931 a muhca 5 a bulad 1 a demiad a palabang, 410 ku demiad dada’. u nganngan niza namakay i Niw-ye-cow zuma a n gangan The Empire State “Hungti a kanatal a cow”

帝國大廈位於美國紐約市，共有102層。由Shreeve, Lamb, and Harmon建築公司設計，1930年動工，1931年5月1日落成，只用了410天。它的名字來源於紐約州的別稱The Empire State（帝國之州）。

Hungti a kitizaan i ayaw nu kitakait a kasasiwbay, u satalakaway a nisanga’an nu Nie-ye saaca u satalakaway tu kitakit tu matenesay a nipatizang. ayaw a nipatizang niza Ke-lay-s-le a luma’ u satalakaway a nipapizang nu kitakit. imahini u sakatusa nu talakaway a nipatizang nu Amelik, i zikuzan nu Ce-cya-keay a Si-al-s-le a kitizaan.

帝國大廈在世界貿易中心興建之前，一直是紐約市最高的建築，並且也是保持全球最高建築地位最久的建築。在它興建之前克萊斯勒大廈是全球最高的建築。目前它是美國第二高的建築，排在芝加哥的西爾斯大樓之後。

Hung-ti a kitizaan na u psulung 381 pin-beng-mi, 20 se-ci 50 a ziday mipakabit tu telay satu macakat katukuh 448.7 mi. u piasip, patizing tu nu Hung-ti a kitizaan a sapisanga’ pakala tu 330000 tun. kitizaan pungi za ku 6500 ku sasingalan, 73 ku dingki tukal, maka sasa muculil katukuh i tukung amicaliway tu 1860 a tukal. pulung nu hekal a nipatizeng u 204,385 pin-bang-mi.

帝國大廈原本共381米，20世紀50年代安裝的天線使它的高度上升至448.7米。根據估算，建造帝國大廈的材料約有330000噸。大廈總共擁有6500個窗戶、73部電梯，從底層步行至頂層須經過1860級臺階。它的總建築面積為204,385平方米。

### '''Cin-men tabakiay sangaw 金門大橋'''

Cin-men tabakiay sangaw nu Ameylika a Ciw-cin-sanay a sasangitan a nipatizengan. Miawas a mitules tu Ciw-cin-san atu Tay-pin-yangay a Cin-men a bayu, nutimulan mitules tu Ciw-cin-san asaamisan, saamisa pasayza Cya-cow a Ma-lin-sakuwan, tini i pay-wi 37°49′, satipan 122°29′.

金門大橋是美國舊金山的標誌性建築。它跨越聯接舊金山灣和太平洋的金門海峽，南連舊金山的北端，北通加州的馬林縣，位於北緯37°49′，西經122°29′。

Cin-men tabakiay sangaw a sapinam laed a piawas 1280.2 mi, u saayaway I kitakit nu miawzasay tu malebut mi nu laitay a sangaw u ahebal 27.5mi, kakulah ku sumanah nu sangaw, Cin-men tabakiay sangaw u sakasepat nu talakaway a sangaw nu kitakit, katukuh 227.4 mi ku talakaw, 2737.4米ku pulung a katanaya’ nu sangaw.

金門大橋橋墩跨距1280.2米，是世界上第一座跨距千米以上的懸索橋，寬27.5米，橋身呈褐紅色，金門大橋擁有世界第四高的橋塔，高達227.4米，全橋總長2737.4米。

1933 a mkihca 1 a bulad 5 a demiad  malingatu misanga’ tu tabakiay a sangaw, I 1937 a mihca 4 a bulad malepun masanga’, lecad a mihca tu 5 a bulad 27 a demiad pabinawlad. Sakatusa a demiad “5 a bulad 28 a demiad”, kilul ci Low-s-bu cung-tung i Ba-sen-tun penec tu cacay a dingki, uyni tabakiay a sangaw sapibuhat tu kazizeng.

1933年1月5日大橋開始施工，在1937年4月完工，同年5月27日對行人開放。第二天（5月28日），隨著羅斯福總統在華盛頓按下一個電鈕，該大橋對汽車開放。

Cin-men tabakiay sangaw a tusaay a sadama tu sangaw i ayaw nu 1964 a mihcaan I kitakit nu satanaya’a y laitcay a sangaw. uyni tusaay nu midamaay tu sangaw katukuh caay katenes i kitakit nu satalakaway a laicey sangaw a sadama tu sangaw.

而金門大橋的兩個橋墩在1964年之前擁有世界上懸索橋中最長的跨度。這兩個橋墩直到不久之前還是世界上最高的懸索橋橋墩。1957年之前它還是世界上最長的懸索橋。

## '''Cya-na-ta kanatal tukun tilibi 加拿大國家電視塔'''
Cya-na-ta kanatal tukun tilibi 553.5 mi ku talakaw, na i kitakit nu  satalakaway nu mutizengay a nipatizeng a luma’. tini I Cya-na-ta An-ta-lye a sakuwan a Tow-lun-s, uyni atuse sawantane anipatizang, paymihcaan macaliway ku 200 emang ku miazihay nu tademaw. 

加拿大國家電視塔高553.3米，曾是世界上最高的自立建築物。位於加拿大安大略省的多倫多市，是該市的標誌性建築，每年有超過200萬人次參觀。

Cya-na-ta kanatal tukun tilibi nu Cya-na-ta kanatalay nu silamalay  zazan kusi i 1976 a mihcaan anipatizeng, imahini u sapakatineng tu tabakiay a kusi nu Cya-na-ta. Saayaway uyza maseyki mala u sapatayza pahusuay tilibi pakatineng a telay, 305 mi ku katalakaw u sapatayza a sapakatineng dingki a sapisulup. pahusuay a telay tini i satukunay nu tungduh. labu tungduh nu Tilibi izaws ku nipatizeng 447 mi ku talakaw nu kimay a tukal, 1,776 lekad, u satalakaway nu kimay a tukal nu kitakit. uyni a tukal u sakacaluhan.

加拿大國家電視塔由加拿大國家鐵路公司建造於1976年，目的是顯示加拿大強大的工業。最初只是被設計為傳送廣播電視信號的天線，305米高度處有用於傳送預告信號的微波接收器。而廣播天線位於塔的最頂端。電視塔內建有高447米的金屬階梯，有1,776級，是世界上最高的金屬階梯。這些階梯用於緊急用途。

## '''nilaculan:'''

## '''namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan:'''
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%96%E7%95%8C%E4%B8%83%E5%A4%A7%E5%B7%A5%E7%A8%8B%E5%A5%87%E8%B9%9F#%E9%87%91%E9%96%80%E5%A4%A7%E6%A9%8B