open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ina kungku sa nipasubana' nu babalaki takuwan

ina kungku sa nipasubana' nu babalaki takuwanina kungku sa nipasubana' nu babalaki takuwan palasit分享～這個故事是一位長輩朋友告訴我的idaw Kya cabay nida sikalusiw , u kakitaan , 他有個很有錢、非常有錢的朋友，u sakaydihan nida sa misuped tu wiyseki a pah , 平常最大的興趣就是收藏威士忌。cay kaw madayumay a mahidaay , u cacay a landaway malalala' tu lasubu a emang u mahidaay,不是一般的那種，是一瓶上百萬的那種，nisupednida makaala tu Pina a malebut a emang .他收藏的量加起來少說也有幾千萬吧。nika nipicakay nida sa , sakapah han nida misulac misatamelac ,但他每次買回來之後，他就把酒瓶擦得亮晶晶的，alahican dikecen, kapeten , papaen, , 偶爾拿起來看看、摸摸、拍拍，mahida sa misasinanut a padeng 然後又小心翼翼地放回去，madangidi a mihelup, kanahatu yadah wiyni a cacay a landaway 就是捨不得喝，畢竟很多都只有這麼一瓶。namahini sa Pina tu a mihcaan , misuped aca cinida tu wiyseki a pah yadahyadah ,u aca nida sa talakaw talakaw .就這樣過了好多年，他收藏的威士忌越來越多，價值也越來越高。katukuh sa tu cacay a demiad , l melang cinida , ya imelang kasenun sa pahaceng .直到有一天，他突然病倒了，病情惡化得非常快。

a laecus tu cinida sa , pasakamu cinida tu wawanida tu tatayna idaw ku sasakamun aku sa.在他快不行的時候，他跟女兒說有一個小小的心願。palita kya limecedan nida , sakamu sa datengen may , saneken Kya kasaetiman nida , maydih mienip, nika caay pakaenip tida wiyseki .女兒問他是什麼，他說想看看、聞一聞那瓶他最珍惜、最想喝、卻一直沒喝的威士忌。duduc han nida ku kamu , itawya caay tu pakakan cinida tu epah, mahica patiyung han ku kupa pasipadi I wiyseki sa , saahemaw han padeng I nuayawan nu cihek sa , papisafej cinidaan , padengen I laway nida , papisanek tu sanek .女兒照做了，但那時他已經不能喝酒，只能請女兒用棉花棒沾一點威士忌，輕輕放在他的鼻前，讓他聞聞那個味道，放在他的唇間，嚐嚐味道。tayda i padekuwan ku cabay mididaw cinida Daan makaadih Nina wayway , kalalum ku balucu'.朋友去醫院探望的時候看到這一幕，心裡非常難過。

dateng sa :"vyu kapah henay ku udip Kya cay pinanam a mihelup ? idaw henay ku cikala kapah henay ku udip Kya cay pinanam pakanamuh tu u dip ?"他想：「為什麼以前身體還好好的時候不喝呢？為什麼有能力享受的時候不讓自己快樂一點呢？」ya cabay han tu nida lingaling sa , sakamu sa :yu mahida henay sikalusiw hida u miaamay ku nikaudip , sisa yadahay a kawaw sa mana kakiziay kakickic , tadamaniket tuway , sisa " ayaw han tu sa " "ayaw han tu malihalay sa" sadikuday sa "anu ayaw han tu " tatenga alahican caypakatukuh alaw han mahini tu .那位朋友後來也感觸很深，他說自己過去有錢卻是乞丐命，很多事情都太節省、太拘謹，總覺得「以後再說」、「以後再享受」，結果那個「以後」有時候就真的來不及了。

itihan tu mita saicelang han maudip , saicelangen maetan , paayaw tu labunu luma' paayaw tu ayaw , nika alahican palitai ku udip may ---tatenga misakapah kisu tu udip haw ?我們認真生活、努力賺錢、為家人付出、為未來打拚，但有時候也該問問自己——我有沒有真的對自己好一點？anu lihalay tu sakapah han mitanam ku nangelu'an .可以享受的時候就去享受吧。amana pidateng a paliwan tu taw, anu mahalhal ku kapahay , alaw han malawpes tuway .別總覺得要留著給別人、等到更好的時候、或怕浪費。nikaudip inayi ku "anu ayaw han tu" , idaku icelang , idaw ku tuki , sakapah han ku nikaudip , u numisu a nilacilan kuyni .人生沒有那麼多「以後」，有能力、有時間，就該讓自己過得舒服一點，因為你值得…….
mukilim tu nidatengan niyam a niyadu’

mukilim tu nidatengan niyam a niyadu’,

找回記憶中我們的部落

Sakidaya a binacadan itini i Taywan nu Kalingku Kalinsi kilay a enal.

撒奇萊雅的族群生活在台灣花蓮市的奇萊平原

tesek tu itini pina tu a lasubu nu mihcaan!

深耕了好幾百年！

cumudan nu helan malpacaw maliyuh masasusakamu maliyuh mitengil ….

一場荷蘭入侵的戰爭因語言不通…..

maalaw ku lala’ laliwasak satu milaliw caay tu kasaluma’ ku luma’.

土地被掠奪因而四處逃竄家破人亡!

limek sa i pangpangcahan makaala tu lasubu ku mihcaan.

隱藏在阿美族的部落裡百多年。

naemekan pakadateng titaan tu malawpesay a lalangawan!

歷史的教訓失去了我們的文化！

edem nu lasubu ayda a demiad misaicelang ku binacadan mukilim tu laylay nu mita u Sakidaya!

百年後的今日在族人的努力下終於找回撒奇萊雅族！

maydih kaku u nisulitan nu maku maadih nu kitakit, nay i Taywan Kalingku naidaw ku Sakidaya a binacadan tini i Takubuwan Sakul a niyadu’!

希望我的記載讓世人看到, 在台灣花蓮達固湖灣撒固兒童曾經有這樣的族群存在！

a e i u 我們先練習母音  

aㄚ         eㄜ          i一       uㄨ  子音/音節表  羅馬拼音

a.            e.           i.          u

ba          be.         bi         bu

ca          ce.        ci.         cu

da.        de.        di.         du

ga.        ge.        gi        gu

ha.        he.        hi.      hu

ka.        ke.       ki.       ku

la.        le.        li.       lu

ma       me.      mi.     mu

na       ne          ni       nu

nga    nge      ngi     ngu

pa        pe.      pi.       Pu

sa.       se.      si.       su

ta.        te.        ti.       tu

wa.      we.      wi.      wu

ya.       ye.       yi.      yu

za        ze.       zi.       zu

'a'.       e'.         i'.        u'

以上子母音，子音在前母音在後，發出母音的聲音，連接詞大部分為母音單獨唸，大部分一個子母音為一個音節例句：pa 唸爸，y大部分為滑音例句：wiyna 媽媽  babalaki 老人  becul 飽  binacadan族人  buting 魚

anu caay kalecad ku silet itajyu caykalecabay.

道不同不相為盟

wiysu milttekay tu kilang , cinida u  pasidiay.

你是砍柴的，他是放羊的。

u heni i buyu' sademiaf sa pakungku , dateng sa sicabay tu kapahay.

你們倆在山上聊了一天，你覺得你交了好朋友。

mabecul tu ku sidi nu misu , tanu namuh sa taluma,

他的羊吃飽了，開心地收工回家，

nika i nayay ku nipiletek isu tu cacacacay aca a kilang.

但你的柴一根都沒砍。

ngaliwngiw kisu meduk sa cinida , matawa cinida i tisuwan misa akuaku sa,

你怨他棄你不顧，他笑你自作多情。

u pacabayay alahican caay kaw cabay.

陪伴不一定是同伴，

u hatidaau nu katuud a labang cima kya micaliwayay , cima kya maladayay.

熙攘中認清誰只是過客，誰才是同行者。

anu caay kaw malecaday a muculil , a mana kal cabay muculil.

致 不是一路人，不要一路行。
u canan ku sulit nu mita u Sakidaya /Sakizaya

u canan ku sulit nu mita u Sakidaya /Sakizaya 我們的字怎麼寫

ayda a demiad malungatu amu sakamu kaku tu nabalucu'an nu maku amu sakamu tu kamu niyam u Sakidaya 今天開始我要在這裡訴說我的族語,

i tiniay kaku i Taywan Kalingku u kilay a enal , u kitidaan nu Sakidaya a tademaw naytini ku Sakidaya malingatu .我住在台灣花蓮奇萊平原,撤奇萊雅的發源地.

aku han tu maku sa ayda a demiad tu dedemiad a misulit kaku tu nika adihan nu maku tu demidemiad .我將每天寫我看

nitengilan aku 我聽,sapi sakamu nu maku 我說, sapikawaw nu maku我做, u kawaw numaku tu dedemiad 我的日常,nikaudip tu cancanan 生活的點滴,niculilan tu nipalawat cacay kupalawat cacay ku naemekan 一步一腳印.

ayda han tu malingatu kita minanam tu kamu nu mita u Sakidaya nu wiyna a kamu  sa hican nita palalutin ku kamu .我們開始練習我的母語的拼音，

alahican midateng kaku kya nu wiyna ku kamu nu mita kyacaay kaw nu wama a kamu sa tu kaku .有時候我常想為什麼是母語而不是爸爸的語言，

ayda sapinanam nu mita sa nu lu-ma a sulit tu palaliti .我們用的是羅馬拼音，

i tini a pakayakay kaku titaan pakatineng tu sulit  nuwiyna a kamu atu nu wawa a sulit haw .在這裡我先跟大家介紹認識我的母音以及子音。

A E I U a e i u : ina sepatay sa ,  u daduducan nu mita a minanam wina han kinasepatay a sulit , sisa sayaway minanam tuyni wiynian ku nanaman nita ayda . AEIU aeiu這4個母音是我們現在要先認識先學習的.

mikiayaw minanam tu wawa a sulit anu cila mutulin kita minanam yu先認識子音明天我們繼續講解

b c d e g h k l m n p s t w y z '  sabaw tu pitu macunus nu mitalingeday i takulaw , cunusan tu sepatay a nuwiyna a kamu .

17個符號包含一個喉塞音，加上4個母音
u sakiliel sa u sapaiyu kuyda

minanam kita ayda tu cacay a kamu : u sakiliel sa u sapaiyu' 圍巾其實是一種藥          sakiliel 圍巾  sapaiyu'藥

u sakiliel sa u   kuyda u sakiliel sa u sapaiyu kuyda , 99% a tademaw caay katineng yu !圍巾其實是一種藥，99%的人竟然不知道！

kamu ni u-min-cu asasaydan 中醫師 吳明珠 

sakamu sa , u sakiliel u sapihica , 99% a tademaw caay katineng a tademaw paengil sscu sapadiheku ,nika u katuuday caay namin katineng tu sakiliel ubsapaiyu kuyda 如果說，圍巾來幹什麼？99%的人一定會回答保暖、但很多人不知道圍巾還是一種藥。u kapah nida sa : sapipuut tu lalisan, pasubana' titaan u suwantaw .功效一：預防感冒，告別大蔥大蒜。mukan henay kisu tu suwantaw yu lalisan  haw ,?你還在吃大蔥大蒜預防感冒嗎？u mahiniay sa anu cacay ku sakiliel japahay tu , 其實一條圍巾就能解決，sakamu sa ku kanpuyaku , u liel yu kasienawan sa u sadawmiay kasenen sa imelang ,在中醫上，頸部是冬季最容易進風寒的地方，anu kapah ku pisikul isu tu liel haw 如果您能很好的保護著您的頸部，kikapahan namukan tu suwantaw!

比吃大蔥大蒜更有效果！katuud ku pabaluway kya ublalud malalisan, matenes caay kakapah mahica ?還有很多人疑問為什麼夏天會感冒，而且很久都不會好呢？patubeli sa:u mahiniay nu katuuday a kakawaw sa 其實大多數是空調的問題，u labu nu akuti tada isada , u hekal sa talakaw, 室內溫度低，室外溫度很高，talakaw isada kyu tasasa ku sapaculi nu udip , 一高一低導致你抵抗力下降，u sakiliel miedap tu sapipulu' tu sapilimek tubmahiniay a imelang .一條圍巾可以幫您預防空調病。u kapah nida :anu u liel satanengen ku nipahelak , kya caay kasiimelang tuvliel, 功效二：脖子露的少，頸椎病不擾。sakamu sa ku kanpuyaku, bali, cuedet, caledes, suemet. hinalibut, silamal, ina tuluay sa, wiyni ubbalu cuedet kusayawasa.中醫認為，風、寒、暑、濕、燥、火，是致病六因素，其中風寒之邪居前兩位。u liel u tatelungan nu udip a kitidaan , 頸部是人體的「要塞」，u liel yadah ku caculilabln nu idang , 頸部充滿血管，yadah henay ku kahenulan a papapenecan ,還有很多重要的穴位，i pabaw nu liel idaw ku ta-cuy-si han , hung-ce-si , 比如頸椎上有大椎穴、風池穴，idaw henay mu lalad katukuh i abala nu ciyn-cin-di.還有延伸到肩部的肩井穴。kyu, kasienawan u liel a i melang sa pihacengay a puu sa , 因此，冬天是頸椎病高發的季節，sisa u sakay liel a satabu sa u sapipulu'tu bali atu cuedet , ngay milaliw ku i melang 所以一條圍巾可以為您擋住風寒，遠離疾病。u kapah nida tulu , sakapahen kunipitabu tu liel , ngay u tayelecan atu kulul nayay ku sinpay .　功效三：圍巾圍的好，腰背不煩惱。

i kasienawan , anu caay kasidikuc tu talakaway ku dikuc sa , 在冬季，如果不穿高領衣服，anu adidi'aca ku bali micumud sa, 稍有點寒風鑽進脖子裡，mamin mapacuedet ku udiudipan mamilmil.全身都會打冷颤。kyu , ubliel matalaw tu sienaw .因此， 頸部最怕凍。nika u aydaay a tademaw matenes micukaymas tu tinaw , madayum atekak ku a bala, 尤其現代人都長時間用電腦，容易造成頸部肌肉僵硬，macunus nu kasienawan mapacuedet mapabali , 如果加上冬季風寒襲擊，u kulul sasienaw sa , u kulul mapacuedet, kyu masukut ku heci,adada,背部就會受涼，肌肉容易痙攣、疼痛，u mahiniay a adada sa sipakayni i abala, mangaleb i abala nu kaki', adada ku kaki'nu abala.這種疼痛會放射到肩上區、肩胛區疼痛。anu pakeda han mapacuedet, malalisan ,anu caay sa suenet a imelang .長期反覆受涼，小則患感冒，大則易患風濕病等。u kapah sa: kasienawan diheku tu adidi , mapacekil tu sademiad .功效四：冬日暖一些，清醒一整天。u sakiliel , micunus tu saculil nu idang , misulal tu adada nu ngelu' 圍巾有促進血液循環，緩解疲勞的功能，u kasienawan cuedet ku demiad  atu lalud sapiay anu ilabu nu luma'kanca sisakiliel wiydasa u sakapahay a nikasicaedung .不論在寒冷的冬季或者夏天涼意的室內，圍巾都是您最好的搭配。
mala nu udip a badahung

mala nu udip a badahung【成為自己的屋簷】

minanam kita tu kamu nu Sakidaya 我們來練習撒奇萊雅族

  a. e.  i.  u 母音  /   b c d g h  k l m n p s t w y z '

babalaki 爬爬拉ki---老人  /   belac頗拉子---米       bihid  B嘿的----臉    buting 捕叮 ----魚     matineng tu 馬第能肚 ---知道了嗎

mala nu udip a badahung【成為自己的屋簷】

misulitay ci huwang caw sin文／黃草尋

balaki tu inayay tu kuydih, sanu udip satu .晚年不是被愛，而是要自渡。nadikudan tu nu nikaudip, amala nu udip a badahung .

生命的後半程，你要成為自己的屋簷。minanam "kaydih tu udip", mana pilunguc "kaydihan" u acawa balaki tu , atu miliyas tu .一、學會「自愛」，不再苛求「被愛」老伴已老，或已離去。kanahatu maydihbku wawa tisuwan , nika idaw ku ngelu' nu labu nu luma nu heni .兒女雖然愛你，卻有他們的家庭與壓力。caay kaw nika laecus nu heni , wiyda sa nikaudip a nimuku, caayvyu kahida u naayaway ka sinanut .不是他們不孝，而是人生的重擔，讓愛無法像從前那樣周全。sisa , datengen - bslali tu u kahenulan a babingkiwan, sa "eiydih nu udip' .所以，請記得 — 晚年最重要的功課，是「自愛」。caay pilunguc cima ku matinengay , disa pinanami tu safihemayen tu udip .不再奢望被誰理解，而是學會溫柔地對待自己。

sikulen kubudip. musikul tu sikad hayni ksbalaki, ubudip kanca diimelangay tu afidi'.二、保護身體，就是守護尊嚴年歲漸長，身體難免有些毛病。anu tabakiay a inelang paising,  adidiay a imelang mana ka bahal.大病要求醫，小痛小病別太焦慮。pinanami "mahaymaw", datanengen ku dingki. yafahen ku lihalay .學會一點「鈍感」，少一分神經質，多一分平常心。makaala hida han , anu nayi hida han , padang han .得之坦然，失之淡然，順其自然。muculil haymaw han, mulekal sayanektek han , anu misapud sa eneng han , minanum haymaw han , muka tu hemay haymaw han mu kemkem;milatlat tubudip. patapabawen ku capi' , ubtatelecan haymaw han muniyul mana kakalah .走路慢一點，起身穩一點；撿東西時先蹲下；喝水慢些，吃飯細嚼；轉身、抬腿、扭腰都別急。adidi'ay a kawaw sa , ubnikaudip sacsanu udip han , dikulen ku sakasikaf haw .這些看似小事，其實是延長生活自理、守護尊嚴的關鍵。sacabay han ku amiwyu三、與孤獨和解u tademaw , ku tataytay midang .人生，本是一場孤獨的旅行。

yu masakapah henay alawaw sa , katukuh balaki, minanam masadep .年輕時喧囂，到了晚年，要學會安靜。

teban nu labi mapacekil. ufip tu ku miceluhayvtu nanum , anu adada sa, makaala tu sapaiyu; namamin musakamu tu telay sac, makadateng henay tu wawa , nakamuwan , mahida sa kapahvtu .夜裡渴醒時，能自己倒杯水；疼痛時，能自己摸到藥瓶；電話掛斷後，還記得孩子說過的話 — 那就很好。wiyni sa "nu udip" tu s icelang .這，就是「自渡」的力量。

nikaudip hidan "miselepay"四、讓生活做「減法」adidi'en ku nipacici. satanengenbku dangidi , sadayum han ku nikaudip. haymawen ku balucu' .少一點執著，少一點計較；讓日子簡單，讓心慢下來。mana angic mana kacalilaw, mana sa kamu , tawa han .不哭不鬧，不言不語，微微一笑。makakiyaku tu aniwyu ngay inayay ku nikasadudang .atu imelang masasukapah , sakapahen musikul ku udip, u balucu' atu nisuped , wiyni , nu babalaki a "badahung'與孤獨簽一份不失尊嚴的協議，與病痛握手言和，守護好自己的身體、心靈與積蓄 — 這，就是老年最堅實的「屋簷」。sadikuday結語amatineng tu kita:我們終將明白：u tatengaay ubpacabayay hani sadikuday sa , caay kaw nima a nikaydih , wiyda sa u udip tu .真正能陪你走到最後的，不是誰的愛，而是你自己。anu matineng kisu musikul tu udip kadimel tu udip. piliwkayi tu udip , wiysu sa mala nu misu tu a badahung .當你懂得照顧自己、疼惜自己、原諒自己 — 你就成了自己的屋簷。u bali'anu cuede, ubudaf anu tabaki, sakapah sactu.風再冷、雨再大，也能安然無恙。
u kalisiw sikay tini i ekeng nu udip ku kapahay

u kalisiw sikay tini i ekeng nu udip ku kapahay , caay kaw nipalawpes nikaudip nu tademaw yadah ku cacukaymasrn nu kalisiw ,把錢花在健康上，從來不是浪費人生會花錢的地方很多，nika haysadikuday tatengaay hayni sadikuday sa , 但真正能陪你走到最後的，u ekeng a cacay .只有一樣——健康。u ekeng cay kahida u iciba, 健康不像投資市場，cay piadih pinaan ayda, saycan midademec tu caculilan , 不需要看盤、不用賭運氣，ayda pina ku patahekal ,你今天投入多少，anu yaan haymaw sa tayni i udip nu misu 未來就會一點一滴回到你身上。anu maydih kisu a pinaan ku sausi tuvcacay a demiad tu kakanen, 你願意為一日三餐多花一點心思，nikaudip anu caay tu kakinacacay a patahekal;身體就少一次透支；maydih kisu patucek tu demiad a palatlat tu udip haw , sitangang , mulatlat tu udip, 你願意固定運動、流汗、活動筋骨，u imelang sa masrlep cay pikilum .疾病就少一次找上門的機會。adih han cay kaw mahicaay , 這些看起來不起眼的花費，wiyni sa u sapaayaw tu anu ayaw其實是在替未來的自己， mikiayaw a misuoed tu “sapihica muwala tu ekeng nu udip a miliyun tu nikaudip提前存下一筆「不必拿健康交換的人生」。u katuuday saicelang sa a mietan 很多人拼命賺錢，alaw han mkaadih caay kaw hahidan卻在某個時刻才發現——yadah ku kalisiw, caay pakacakay tu kalada” pacekili ku punu’ 錢再多，也買不回體力、清醒的腦袋，mangaleb caay pakacakay tu kapahay a nikaudip nu kingli更買不到好好生活的權利。u tatengaay u sitangahay a tademaw 真正聰明的人，caay kaw ni kaimelang tu kya misakapah 不是等身體出狀況才補救，sisa yu kapahenay patucek 而是趁還能選擇的時候，pakiayaw tu ekeng a musikul先把健康顧好。 u ekeng hananay caay kaw nipakabit tu ni kaudip 因為健康不是人生的附加條件，wiydasa u cayay kawnisepi, u wayway nu kalingatuwan 而是所有夢想、關係與成就的起點。 anu caay kahiva ku udip sa , kapah ku icelang 當你有穩定的身體、充沛的精力，kya idaw ku ekeng isu misuayaw tu nikaudip你才有底氣面對生活， kyu idaw ku talul muculil tu mabaatay也才有勇氣走得更遠。u kalisiw itini I saekeng sa 把錢花在健康上caay kaw nipalawpes不是奢侈，wiynisa u pacekilay tu udip , u sakapahay  u matenessay a sapietan kuyni 而是對自己最清醒、也最長遠的投資。

yatebin aku pacakayen aku tisuwan haw我把井賣給你.

tu cacay a demiad , idaw kya likisi sipacakay nida ku tebun tiya balakiay a tatama. ina tatama sa u kawaw nida uvsaydan .有一天，一位律師把一口井賣給了一位年長的男子。那位男子的職業是一名老師。nadikudan nu cacay a lipay , kilimen nisa likisi kya saydan, sakamu sa:一個星期後，律師去找那位老師，對他說："yatebin aku pacakayen aku tisuwan haw sa, nika ilabuay a nanum caay kaku pacakay tisuwan yu sa !「我把井賣給你了，但我沒有把井裡的水賣給你！anu maydih kisu tu nanum u duma aca pabikidu takuwan tu kalisiw yu  sa."如果你想使用井裡的水，你就得另外付錢給我。」patubeli han nida saydan , hangi ,ku maydih kaku tu malecadayva kamu i tisuwan sa , 老師回答說:：是的，我正要跟你說同樣的話！ayda sa alan kya nanum namakay tebun aku alan tu, anu mahida sa 現在請你把你的水從我的井裡拿走，否則，kya padengn isu ku nanum i tebun aku sa , anu cila ku sausi a mibues kisu tu ni esuyan i sutu tebun aku .既然你把水放在我的井裡，從明天開始你就得付我租金.makatengil tina kamu , matawid kya likisi, dakamusa ; u u amana, nipakatawa aku a cacay da tu! "聽到這話，律師嚇了一跳，說：「喔不不不，我只是跟你開玩笑的！」i mahini tawasa kya saydan , sakamu sa tu; "makatawal kisu u saydan kaku haw . muhudhud kami ayda tu likisi atu saydan a tademaw ."老師這時溫和地笑了笑，說：「你忘了我是老師了。我們正是培養出律師和法官的人。」
u tatelecan maydih tu nanum

u tatelecan maydih tu nanum 椎間盤非常需要水。

taneng ku nipinanum isu haw, sayaway u maacakay , akay caay kaw banges , akay u tatelecan.你喝不夠水，最先「乾掉」的，可能不是皮膚，而是你的脊椎。u tatules nu tatelecan a ukak , muemic amin tu sakay cay kahuyahuy 因为在每一節脊椎之間，其實都夾著一塊重要的「避震器」——teban nu tatelecan椎間盤。u tate look ecan mahida u tatangahan , u teban sa sinanum mahida u nuli u hekal sa matabu nu calaycay , sinmung muhelub tu baeket, sapaculi tu nikasetul .椎間盤就像一顆水枕頭，中間是富含水分的凝膠狀核心，外圍包著一圈比較堅韌的纖維環，專門負責吸收壓力、緩衝衝擊。u tatelungen sa itini , 而關鍵就在這裡：u tatelecan maydih tu nanum 椎間盤非常需要水。anu caay katanen ku nipinanum isu haw ,u udip sayaway ya nanum sipabi tu dinzu punu' u kahenulan nu udiudipan , u tatelecan anu caay kataneng ku nanum, malingatu kanayian nu bali maselep.當你水喝得不夠，身體會優先把水分留給心臟、大腦等重要器官，椎間盤拿不到足夠水分，就會開始慢慢「消風」。anu selep sa ku nanum , sikawaw tu水分一少，問題就來了。u masaniliay sa macelak cay tu kaselep* 凝膠核心膨脹力下降ya sapacili sa cay tu kakapah* 避震效果變差u tatelecan masukut adidi' tu* 椎間盤高度稍微縮小mahini sa maselep ku laad nu tatelecan , u hekal mutabuay sa matelep ku baeket, madayum mangelat .這會讓脊椎之間的空間變窄，外層纖維環承受更大的壓力，更容易出現細小裂痕。imahini sa , u liwliw nu pukuh atu sasrbad macunus ku sapitengteng, mahida sa macunus ku nukabaeket .同時，周圍的關節與韌帶也會被迫多撐一點，脊椎負擔自然增加。u sakautiihan sa 更麻煩的是——u tatelecan inayay ku caculilan nu idang, u nanum aca ku sapi saungay nida :椎間盤沒有自己的血管，它們完全靠「水分流動」來：mukelid tu eyu1. 帶進養分mujelid tu laecusay mibakah2.帶走代謝廢物anu matenes cay kataneng ku nanum sa, u mahiniay ani kakakutay mahaymaw tu , 當身體長期缺水，這個交換速度就會變慢，u tatebut nu tatelecan atu misanga maselep tu 椎間盤的彈性與修復能力也跟著下降。tenes satu , akay tahekal tu ku 久而久之，就可能出現：stekak* 僵硬cay katatudung* 不適matenes mueneng katikatibengan* 久坐久站特別有感sisa kanca micunud tu nanum, caay kawni kangaluh a cacay , miedap tu tatelecan a misaicelang 所以補水，不只是為了解渴，也是在幫你的脊椎「打氣」。alahican mahicay kya ku abala atu tatelecan masini , akay u wayway a cacay , akay cay kataneng ku nipinanum nu misu .有時候你覺得背緊、腰卡，也許不是姿勢而已，而是水真的喝太少了。 u tatelecan #椎間盤u ekek nu tatelecan , mananum u kahenulan yu sayadahen ku nipi nanum .#脊椎健康，喝水很重要.
mibalakasay a cepcep

mibalakasay a cepcep **惡作劇之吻**

“mibalakasay a cepcep” “kamu nu Zipin, イタズラなKiss, kamu nu Ing, ***It Started With A Kiss***” nu Taywan masasumidangay i cacudadan nu masakapahay a igian, nisumadan misulit a kungku makau Zipunay sinmung misulitay tu bangga ci Tu-tyen-sin a banggaan “taw-ci-syaw-cin-cin” kamu nu ZipunイタズラなKiss” saka 1 a cudad katukuh saka 10 a cudad, ci Cen-yen-cang, Lin-i-cen ku paazihay, ke-mi kanatal iga a kusi ku misanga’ay, cacay a ingaan sapalawpes tu kalisiw 120 mang ku kalisiw.

《**惡作劇之吻**》（日語：イタズラなKiss，英語：***It Started With A Kiss***），是一部台灣愛情校園偶像劇，故事改編自日本漫畫家多田薰的漫畫《淘氣小親親》（日語：イタズラなKiss）第1冊至第10冊，由鄭元暢、林依晨主演，可米國際影視事業股份有限公司製作，每集成本120萬台幣。

2004 a mihca 8 a bulad 16 a demiad mala ingatu, 2005 a nihca 8 a bulad 8 a demkiad malepun . 9 a bulad 25 a demiad malingatua i Taywan cung-se a saayaway patahkal. 2007 a mihca 3 a bulad man gga tu saka 11 a cudad katukuh 23 a cudad lalabuay malingatu misaiga tu “mibalakasay sakatusa a cepcep”, i lecad a mihcaan 12 a bulad 16 a demiad tatenga’ay tu patahkal.

2004年8月16日開鏡，2005年8月8日殺青。9月25日起於台灣中視首播。2007年3月以漫畫第11冊到23冊的內容開拍續集《惡作劇2吻》，並於同年12月16日正式播出。

uyni a igaan u walu tabakiay a tilibi makay 2001 a mihcaan u saayaway micukaymas tuyni igaan nayay ku kacacayat tu saayaway a nisanga’an tu tatangahan iga. katukuh 2023 a mihcaan, u icibangay nu Taywan a igian u sakanamuhan nu Cow-kow. “sakatusa umasakapahay a igaan liw-sin-hwa-yen”.

本劇是八大電視自2001年以來第一次採用與劇情無直接關聯的原創性片頭。直至2023年為止，均獲選中國大陸最受歡迎台劇第一名（第二名為偶像劇流星花園）。