pilincun

pilincun 龍舟

pilincun “duma a kmau sa sapilincun sa” mutudu’ tu kamu nu hulam a lalangawan mu sakamu tu masakimuluay a lung sa u cu han u tipid , wiynian sa nu cung-ku  yu pilincunan masasetset a kawaw u sapiyung nuheni sa nu tademaw a icelang a balunga sananay .

**龍舟**（或稱**龍船**）是指漢字文化圈的龍形舟，也是中國等地端午節競賽活動時使用的人力船隻。

u pilincun idaw ku lalungucan a lalangawan , kyu manayat a pacakat tu sapilicun a masasetset ayda sa macakat t uku mahiniay a nipapilatlat a kawaw .龍舟不但具有文化屬性，從其引申發展出來的龍舟競賽現已發展為體育活動。

Masasetset ku pilicun caay kawnu hulam acacay ku sitatudungay a kawaw , u Taywan nu Yincumicu , miyawcu, eynan sa , idaw tu kunaemekan matenesay t uku mahiniay upilicun hananah a kawaw .

龍舟競賽也不是漢民族專屬的活動，臺灣原住民族、苗族、越南民族等，也有歷史悠久的龍舟競渡活動。

Inamahiniay u pilicincuduhen mala sapisetset nu miunduay , kyu pilicun han u mahiniay sapilicun nu miunduay a tatelungan kuyni .

由於賽龍舟被推廣成為體育項目，因此龍舟同時成為此體育項目的主要用品。

namakahica ku sapiduduc**沿革**

i ta u tademaw sa u pilicun hananay sa mukilul tu lisin nu kyu tahekal ku mahiniay sa , nika u tatengaay ninakamu sa wiynipilicun u sasakamun nayi cu-ku itawya idaw t uku kamu nipalakalak .

一般人可能認為龍舟是隨端午節而出現，但其實許多端午節習俗早在楚國前已流傳。

Situngusay akamusa idaw ku “mu-tin-ce” idaw ku sulit: “idawci cu-tin-ce “mutudu’ cu-mu-wang” mikacaw tu balunga munaba I nanum sa .” 其中的例證有《穆天子傳》曾載：「曾有周天子（指周穆王）乘龍舟浮于大沼。」

nika “ya su-yi-ci” idaw ku patinaku , ci u-wang-hu-cay misanga tui ki , labu nu iki sa idaw ku balung , tu dedemiad misalama tu nanum ci ze atu si-se .而《述異記》則敘述，吳王夫差作天池，池中有龍舟，日與西施戲水。

ya mahda henay , u pi;incun nikatahekalan nanu cu-ku kitabalan aca .[來源請求]由此看來，龍舟的出現可能是比楚國時期更早。

dating han mucuduh tu mukasi u mikingkiway makatepa kuheni tu malecaday naming , idaw kya cacay namakayni nu cun-ciw-yu malepacaw henay idaw ku angtang , kyu kulit hantu sapilicun a cizu .

這推斷與考古學的發現一致，其中一個來自春秋戰國時期的青銅鉞，便刻有龍舟競渡圖案。

idaw ku mikingkiway mutudu’ sakamu sa u pilicun masumad namakayni nu lakuwit tu sasubu tu masacacayay a balung , u pay-yi a masacacayay a balung sa nu ciyaw-lung a kulit kuydaan .有學者更指龍舟演變自百越的獨木舟，百越獨木舟是以蛟龍為圖騰。

pakaynin nu sapilicun nakakacuwa namahica , ayda mikingkiw henay.[來源請求]對於龍舟的起源和原因，今天仍在考究。

payawan anu mahoca, idaw t uku sapilicun , ya sapilicun tucek idaw tu . 無論如何，既有龍舟競渡，龍舟肯定已存在[來源請求]。

Pakaynien nu naemekan a nikilukuan u pilincun u nanam tu nu maudipay yu mahida henay idaw tu kinamahiniay i u-yi atu cu-ku , katukuh i min-caw nadikuda masasetset t uku binawlan atu tapatapang , duma sa u suy-yang-ti namisanga tuway tu sapilicun a balunga .按史料記錄的龍舟競渡之習俗早已盛行於吳越和楚國，及至明朝之後已盛行於宮廷和民間各地，此外隋煬帝也曾造過龍舟。

Wiyni sapi licun u tatengaay u kamu sa namakayni nu kuwang-tung a balunga , [來源請求]其實龍舟的正式名稱是廣東船，

nay i 1850 a mihcaan i timulan a hitay mutahekal i balunga nu hitay ,是1850年代南方太平軍的登陸舟艇，

maydih amilepacaw tu cin-a hitay tini i yang-cu ya tabakiay a kitidaan nu hitay , yu mahida sa sasiwa ku hitay mumuku tu adidiay a balunga a paculil I nanum ,為的是北攻清軍在揚州的江北大營，通常9兵共抬小舟渡長江，

namahida satu namalepacaw pataydan aca i ciyang-nan , malepacaw tut ay-pin makaala tu lasubu ku balunga palecad han patahekal mukuen patasasa i banaw ,戰後再劃回江南，作戰時太平軍常數百艘同時行動抬舟下江，

nika i 1856 a mihcaan tini i nan-cin calilaw ku heni tu , tini i amisan nanay a tapang ci yang-siw cin patayaen nu taw nadikudan sa , ya amisay a nikalepacaw namihini kyu masatedep .但在1856年南京內鬨，東王楊秀清運害後，北伐戰略也因此停止。[

i kuwang-tung miadih tu pilicun**廣東觀賞龍舟**

u tiniay i aw-kang-a kitidaan miadihay tu pilicun u tanayu’ay a udi nu balunga aheba aca ,整個粵港澳地區用的觀賞龍舟船身較長略寬，

u tangah nida atu kikul  masa talakaw , u tangah nida kapah musaungay tababaw tasasay tapiingan musaungay .

龍頭與尾部高翹，龍頭可以上下左右搖動。

kuwang-cu pilincunan tini i kywang-cu sa makaalatu tu malebut a mihcaan kunaemekan nu heni 

廣州 龍舟競渡在廣州至少有上成千年的歷史。

tu mihmihcaan pilicunan , mikawaw aca ku heni tu pilicun a kawaw .每年端午節，都要舉辦端午賽龍舟的活動。

yu mahidahenay i kuwang-cu “tabaki ku balunga katuud ku tademaw” , ci ciy-ta-cin sakamu sa cinida : “u tanayu’ nu balunga saba tupina sa , talakaw sa  enem pit uku dadipasan , u ngisngis nu balunga sa tusa a dadipasan , u dais nu tangah sa  aenem papitu kapah ku tademaw mueneng .”古時廣州是「舟大人多」，屈大均當年形容：「舟龍長十餘丈，高六七尺，龍鬚去水二尺，龍額與項坐六七人。」 

tini i kuwangtung pilicu han u kukayakayay abalunga sa ku heni , kyu “cen-cing” .廣東劃龍舟又可叫扒龍船，叫做「趁景」。

u calekakaay a niyadu’ law-piyaw a niyadu’ maladay tu mipilicun micunus tu kasasukapah sa , payawan anu cimacima ku kata , 

兄弟村、老表村成百條龍舟一起相聚聯絡感情，不論名次，

nanu malukay a kuyumi ku sausi lumaau a bulad cacay a demiad katukuh limaau a bulad tusabataan a demiad tu dedemiad idaw tu kupilincun nuheni kakilukulul sa pay niyadu’ anu pakacacay u cu a niyadu’ , pakatusa u haycu-tatang , pakatulu u san-ce-pu , pakasepat u miyaw-tu , pakalima u se-pay , lay-te …….nu kuwangcu kuyni nikatatulin u matenesay tu a nanam nu heni kuyni .

從農曆五月初一到五月二十，幾乎每天有「景」——初一珠村景，初二海珠大塘景，初三車陂景，初四廟頭景，初五石牌、獵德景……這廣州已傳承多年的習俗。

wiyni u cu a kitidaan idaw nami ku masasengiay a kakawaw .其實整個珠三角地區都有相似的趁景活動。

Duma sa I kuwang-cu atu siyang-kang idaw ku nu Kanatal a pilicun miawda tu milihidaay a Kanatal .

另外廣州市和香港都分別有國際龍舟邀請賽。 

i pakasepat alabi sa mipilicun masasetset mikilim tu tepisapi balunga mahida muawaway .

在初四晚的龍舟大賽前會有龍船飯招呼橈手。

masatedep tu balunga sa mamin tu mihicahica sa , i pakatulu pakasepat namakacuwacuwaay taynimidang mitanam naming tayda i biyaw midadaw tu kapahay a niyadu’ ,龍舟起水打整之後，初三初四到各地遊大比試；並去拜訪關係較好的鄰村，

u sitatudungay a niyadu sa idaw kuni patata tu cancanan mipanpawa mituktuk tu sapikanamuh nu tayniay sa , kalahikan idaw ku nipatata tu kakanun “u lung-ciyaw a piyang” “mahidaay u nupaenun nu canan a nisangaan” sapakan tu labang , 

主家村必以禮相迎，放鞭炮、敲鑼打鼓，中午用「龍橋餅」（類似核桃酥）招呼人客，

kalabian sa idaw ku titi nu pabuy, ayam sapalabang , masasu masasudaesu namin ngaykapah kuni pisasetset.

晚餐就用燒豬肉、雞等宴客，互祝大賽成功。

pakalima namasasetset nadikudan sa , sakapitu sakawalu a demiad tayda i hekal tida i huwang-cu-ci mipaypay tu wiyna nu pi;icun , 

初五大賽後，初七初八就去市郊黃竹岐去拜龍母，

Limaay a bulad waluay a demiad u nilecuhan nu wiyna nu pilincun , kyu i tini I kuwangcu idaw kya kamu “sayaway nu bulad kasilami’an , limaay abulad u nilecuhan nu wiyna nu pilicun” .

五月初八是龍母誕，故此廣州俗諺云：「正月生菜會，五月龍母誕」。