Uruguay

Uruguay（烏拉圭）

u Uruguay sa i labu nu Cong-nan-mey-cuo, itiza i 33 00 S, 56 00 W. u ahebal nu lala' mapulung sa 176,215 km2. u ahebal nu lala'ay sa 175,015 km2, u ahebal nu nanumay sa 1,200 sq km.hamin nu tademaw sa 3,351,016. kakalukan umah sa 87.20%, kilakilangan umah sa 10.20%, zumaay henay umah sa 2.60%.

## '''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''

## kakinging nu kanatal demiad sa 25 bulad 8 demiad.

## '''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Luis Lacalle Pou, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 3 bulad 1 demiad.

## '''taking tusu nu kanatal (首都)'''

## '''u tapang tusu nu kanatal sa u Montevideo([[:zh:蒙得维的亚|蒙特維多]]).'''
烏拉圭東岸共和國（西班牙語：República Oriental del Uruguay），通稱烏拉圭（Uruguay，西班牙語發音：[uɾuˈɣwai̯]），南美洲東南部國家，西鄰阿根廷，東與北鄰巴西，南瀕拉布拉他河，東南瀕大西洋。

Ula-kuy (Uruguay (烏拉圭) Dunan kun-hekuo (東岸共和國) (kamu nu Sipan-ya: República Oriental del Uruguay). hamin han u Ula-kuy (烏拉圭 Uruguay), Sipan-ya Spain (西班牙語) a ngalngalan: [uɾuˈɣwai̯]), Namey-cuo (南美洲) wli nutipan a kanatal, nutimulan a biyaw u Aken-tin (Argentina (阿根廷), waliyan atu amisa sibiyaw tu Pa-si (Brazil (巴西), timulan mitepal tu Lapu-lata sawac (*Labrata* a sauwac (拉布拉他河), wali timulan mitepal tu Tasi-yung (*Atlantic* (大西洋).

烏拉圭人口342萬，其中近180萬居民於其首都和最大城市蒙特維多及其都市區。

Ula-kuy (Uruguay (烏拉圭) tademaw makaala tu tulu a lasubu sepat a bataan idaw ku tusa (342) a mang, idaw ku cacay a lasubu walu a bataan (180) a mang a tademaw itida i sudu atu satabakiay nu Munte-widu (*Montevide* (蒙特維多) atu dukay a niyaduan.

烏拉圭領土面積為176,000平方公里（68,000平方英里），為南美洲第二小，僅大於蘇利南。長期居於拉丁美洲大陸人均GDP最高的國家。

Ula-kuy (Uruguay (烏拉圭) ahebal nu kakitidaan sa 176,000 pinfan-kunli (68,000 pinfan-ingli平方英里), u Nan-mei-cuo (南美洲) u saka tusa nu adidi'ay, mikitabaki tu Suli-na (Suriname (蘇利南). matenes mueneng i Latin-mei-cuo a layakay a tademaw (拉丁美洲大陸人) u GDP satalakaway nu kanatal.

## '''likisi 歷史'''

### sumamadan (早期)
查魯亞人在烏拉圭地區定居時間近四千年。1680年，葡萄牙殖民者抵達並建立科洛尼亞·德爾·薩克拉門托，亦為這一區域內最古老的歐洲定居點。

Ca-lu-ya (查魯亞人) a tademaw itini i Ula-kuy (烏拉圭) aniyadu'an a mueneng makaalatu sepatay a malebut (4000) nu mihcaan. cacay a malebut enem a lasubu walu a bataan (1680) a mihcaan,Putaw-ya *[[Portugal|(Portugal]]* (葡萄牙) mabulaway a tadeaw makatukuh itida patideng tu Keluoniya. Deel. Sake'lamin-tuo (*Colonia del Sacramento* (科洛尼亞·德爾·薩克拉門托), tina niyadu' han u mukasi satenesay nu O-cuo (*Europe* (歐洲) a kakitidaan.

18世紀初西班牙在此建立軍事據點蒙特維多，對這一區域開始進行爭奪。1811年至1828年，在西班牙、葡萄牙、阿根廷及巴西四國角斗之中，烏拉圭獲得獨立地位。

sabaw tu walu (18) a seci Sipan-ya (Spain(西班牙) itini patideng tu hitay a kakitidaan nu Munte'widuo (Montevideo(蒙特維多), misuayaw tina niyaduan malingatu mialaw. cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay (1811) a mihcaan katukuh i cacay a malebut walu a lasubu tusa a bataan idaw ku walu (1828) a mihcaan, itida i Sipan-ya *[[Spain|(Spain]]*(西班牙), Putaw-ya (*[[Portugal]]* (葡萄牙) , Aken-tin (Argentina (阿根廷) atu Pa-si (*[[Brazil]]*(巴西) nina sepatay a kanatal, Ula-kuy (*Uruguay* (烏拉圭) kina pakasitekedeng.

在19世紀烏拉圭頻繁受到外國影響及入侵，其軍隊在國內政治常年扮演重要角色，這一狀況一直持續至20世紀末期。現代烏拉圭為一民主制立憲共和國，其總統為國家元首及政府首腦。

itida i sabaw tu siwa (19) a seci Ula-kuy (*Uruguay* (烏拉圭) sawni debunga nutaw a kanatal, u hetay nuheni itini i cence u anganganan nu kanatal, nika hiniyan a kawaw matulin makatukuh tu tusa a bataan (20) nu hedek a secian, aydaay a Ula-kuy (烏拉圭) u micu celisin kunhekuo, u Cungtun nuheni u sakakaay  nu kanatal atu sifu nu sakakaay. 

在拉丁美洲國家中，烏拉圭於民主程度、和平程度、清廉程度

及電子政務方面均排列首位，並於新聞自由、中產階級規模及富裕程度上列南美洲首位。

itini i Latin-miacuo (拉丁美洲) a kanatal, Ula-kuy (烏拉圭) sakay binawlan, sakay lihalay, sakay siwantan atu nu dinki a kawaw nika silsilan u angangan nuheni, sakay lihalay nu sinbungan, tademawan anikaudip atu tada u idaway anikaudip pasilacen itii i Namei-cuo u angangan.

烏拉圭對聯合國維持和平部隊的人均貢獻量居世界第一。在經濟自由度、收入均衡、人均收入及外商直接投資流入方面，烏拉圭亦居區域第二位。

Ula-kuy (烏拉圭) misuayaw tu Lanhe-kuo (聯合國) mahida tu kuni kakelec nu hitay a  tademaw sipaini i kitakit han u sakacacay. itini i sakalihaday nu sakaudip, malicad kunikasi laculan, tademaw nikasi laculan atu nuiputahay a nisiwbaay nikasi laculan, Ula-kuy (烏拉圭)  u saka tusa nisi niyaduay.

在全美洲範圍內，烏拉圭的人類發展指數、GDP增長、創新能力及基礎設施建設居大洲第三。

itini i hamin nu Mei-cuo (美洲), Ula-kuy (*Uruguay* (烏拉圭) a tademaw sakay celakan a sulitan, macunus ku GDP , nipatideng tu baluhay anikawawan atu nika tanektek aniptidengan tu luma' u sakatulu nikasi nganganan.

聯合國將烏拉圭歸為高收入國家。在電子參與程度上，烏拉圭居世界第三。烏拉圭亦為世界重要的羊毛、稻米、大豆、冷凍牛肉、麥芽和牛奶出口國。

Lanhe-kuo (聯合國) sakamusa tu Ula-kuy (烏拉圭) sasilaculay nu kanatal sa. itini sakay dindinkian,  Ula-kuy (*Uruguay* (烏拉圭) i kitakit han u saka tulu. Ula-kuy (烏拉圭) i kitakit han u angangan nu banuh nu sidi, tipus, lihum, pakulian a basis nu katalan, amikuo atu buling nu sakatahekal a kanatal.

2013年，《經濟學人》將烏拉圭列為「世界年度國家」，並對其大麻生產、銷售及使用合法化舉措做出認同；承認同性婚姻，墮胎亦為合法。

tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcaan, 《misulitay tu sakaudip a tadamawan》Ula-kuy (Uruguay (烏拉圭) han u "kitakit nu mihcaan a kanatal", pakasi idaay tu tama nikasi laculan, pacakay atu taneng anikakapahan pacakayan. palutadenga tunika lecawa nu sakalecad a tademaw, mipesi tu wawa ibili han u kapahay a kawaw sa.

由此，烏拉圭被認為是世界上最為自由及社會進步的國家之一，在個人權利、寬容及包容尺度上均居世界前列。

sisa, Ula-kuy (烏拉圭) hicasa i kitakit u sakalihalay atu mucelak nu siakay a kanatal, itini i nuudipan a cunlian, piliwkayan atu sapidiputaw itini i kitakit u sayaway tu.

### aydaay a likisi (現代歷史)
之後烏拉圭不斷捲入鄰國軍事衝突，死傷無數。同時烏拉圭從歐洲收留了大批移民，並以農業出口為烏拉圭重要經濟命脈。

*nikudan satu Ula-kuy*  (烏拉圭) sawni malepacaw tu biyaw a kanatalan, yadah kuma pataya, tanuydaan a Ula-kuy (烏拉圭) namakaydaay i O-cuo (*Europe* (歐洲) katuud kunipi ala nuheni mihinangay a tademaw, sakay liwmah nu sapatahekal u Ula-kuy (烏拉圭) nu angngan a sakaudip nu kawaw.

二次大戰前歐洲和世界其他地方不斷爆發戰事，大量農產品從烏拉圭輸出，令依賴農業為生的烏拉圭成為富裕國家。

nikalepacawan tu sakatusa nu ayaw nu O-cuo (*Europe* (歐洲) atu kitakit duma a kitidaan sawni idaw kuni kalepacawan, hatidaay nu nilaculan tu nikaliwmahan makayda i Ula-kuy  (烏拉圭) a tahekal, miida tu kaliwmahan nu sakaudip ku Ula-kuy (烏拉圭) mala kalimucisang a kanatal.

二戰結束後，由於國際農產品價格不斷下滑，令烏拉圭經濟陷入長期性衰退。經濟蕭條令烏拉圭政局陷入混亂，多次發生軍事政變，因此逐漸成為經濟落後的國家。

hedeksa tu sakatusa anikalpacawan, u kanatal namaka umahay a tuud nu nidangan mawada ku nidang, sakaudip nu Ula-kuy (烏拉圭) hidasatu caay celak. nika caayaan celak nu Ula-kuy   (烏拉圭) malawlaw ku labu, kinapina masasu ada ku hetay, sisa hida satu a tadikud ku sakaudip nu kanatal.

2004年，塔瓦雷·巴斯克斯當選總統，2005年3月1日正式就任烏拉圭總統，是該國歷史上第一位左翼總統。

tasa a malebut idaw ku sepat (2004) a mihcaan ,ci Tawalai. pasekese (塔瓦雷·巴斯克斯) maala mala Cung-tun, tusa a malebut idaw ku lima (2005) a mihcaan talu a bulad cacay a demiad tatengaay nu Ula-kuy (烏拉圭) a Cung-tun, itini i kanatal nu laylay  misatadasay a cuoiy Cung-tun.

隨著左翼政黨聯盟廣泛陣線上台執政，採取溫和的社會經濟改革，烏拉圭經濟迅速崛起，在2004年到2008年，GDP以每年6.7%的速度增長，貧困人口從33%下降到21.7%，2011年更下降至18.6%，稱為拉美國家的一大亮點。

mikilul tu cuoiy centan lanmun (左翼政黨聯盟)  amikuwan, misadawmi' tu siekay nu sakaudip misumad, Ula-kuy (烏拉圭) kapah satu ku sakaudip nuheni, itini i tusa a malebut idaw ku sepat (2004) a mihcaan katukuh i tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan, GDP tu mihcaan macunus tu enem tin pitu (6.7%) kilac can, pakuyucay a tademaw  namaka talu a bataan idaw ku tulu (33%) a kilac mawada’ katukuh tu tusa a bataan idaw ku cacay tin pitu (21.7%) a kilac, tusa a malebut cacay a bataan idaw ku cacay (2011) a mihcaan mawada’ac tu cacay a bataan idaw ku walu tin enem (18.6%) a kilac, mala salikatay nu Lamia (拉美) ＿ kanatalan.

在全球金融危機下，經濟增長速度受限，但政府通過更高的公共支出和投資，成功避免了經濟衰退，使得2010年的烏拉圭經濟仍然以超過7%的速度增長。

itini i kanatal nu biyalawan nu ginku, sakaudip han macunus kunika caay celak, nika u sifu malakuud tu talakaway nu sapatahekal tu kalisiw atu mikabu, malahcitu ku sakaudip nika caay ka tadikudan, sisa itini i tusa a malebut cacay a bataan (2010) a mihcaan nu Ula-kuy (烏拉圭) sakaudip milakuud tu pitu (7%) a kilac nika amelikan macunus. 

## '''lalaylayan (體育)'''

足球是烏拉圭人最熱愛的運動。

kanamuhan nu lalaylayan nu Ula-kuy (烏拉圭) han u  mitukuday tu mali. 

而烏拉圭的足球運動曾在世界史上綻放光芒，烏拉圭亦是1924年及1928年兩屆奧運會的足球比賽金牌得主。

Ula-kuy (*Uruguay* (烏拉圭) mitukuday tu mali a laylayan naw i kitakitay nu kaadihan, Ula-kuy (*Uruguay* (烏拉圭) itini i cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan idaw ku sebat (1924) a mihcaan atu cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan idaw ku walu (1928) a mihcaan nu tusaay a mihcaan nu Awyun pitukudan tu mali nikasedsedan makaala tu kimpay.

因而烏拉圭獲選為第一屆世界盃足球賽主辦國，並且在首屆1930年和1950年兩度奪得冠軍。另外，1970年及2010年兩次獲得殿軍。

Ula-kuy (*Uruguay* (烏拉圭) makaala tu misataday nu kitakit amitukuday tu mala a kawaw nu kanatal, itini sayaway nu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan (1930) a mihcaan atu cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan (1950) a mihcaan kina tusa makaala tu kayngun. duma satu i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan atu tusa a malebut cacay a bataan (2010) a mihcaan kina tusa makaala tu tian-cun (殿軍).

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
*烏拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%B9%8C%E6%8B%89%E5%9C%AD