Antigua and Barbuda

Antigua and Barbuda (安地卡與巴布達)

## Antigua and barbuda

### u siwkay nu kanatal
u Antigua and barbuda sa ilabu nu Congnanmeico, itiza i 17 03 N, 61 48 W u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 442.6 km2, u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 442.6 km2, u ahebal nu nanumay sa ti'kuk ku km2, hamin nu tademaw sa 93,581. kakalukan umah sa 20.50%, kilakilangan umah sa 22.30%, zumaay henay umah sa 57.20%.

### tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Saint John's (聖約翰斯).

### kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining (紀念日) nu kanatal demiad sa 1 bulad 11 demiad.

### tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Elizabeth II, micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad.

u cunli nu Antigua atu Barbuda ci Gaston Browne ayza, micakat a demiad sa i 2014 a mihca 6 bulad 13 demiad.

### u hata nu kanatal (國旗)
u kulit nu hata nu kanatal sa, silima ku kulit, u sumanahay u salengacay u semilaway u lumeniay atu kimay.

### u ngangan niza

* u ngangan nu Hulam: 安地卡與巴布達

* u ngangan nu Lipun: アンティグア・バーブーダ

* u ngangan nu Amilika: Antigua atu barbuda

### u siwkay niza(簡介)
Antigua atu Barbuda, sakay hekal nu nipangangan sa u "An-Ba" han, u i tidaay i kalatebanan nu Amuhuwan a subal, u eneng sa i *Caribbean* a bayu (加勒比海) atu nu *[[saetipyu]]* (大西洋) , ya *Antigua* atu *Barbuda* idaw ku kasatudungan nu tusaay a subal, cacay sa ya Antigua a subal nu duma sa, ya Barbuda hananay a subal, idaw henay ku kalaadidingay a subal. ina Antigua atu Barbudal sa, kasasudikud nu bali anu tuud a subal kasaidaw.

(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達，簡稱「安巴」，是中美洲的一個島國，位於加勒比海和大西洋之間。安地卡及巴布達有兩個主要的島嶼，分別是安地卡島和巴布達島，還有一些更小的島嶼。安地卡及巴布達是背風群島的一部分。)

Antigua atu Barbuda sa i tini kitakit sa u masaadidi'ngay nu tademaw a kanatal. masulitay i 2016 a mihcaan u masausiay tu nikatineng sa, u tademaw nu An-Ba sa kalaidaw nu 10.10 nu mang, katuuday ku nu African a binacadan. u nu English ku nasakamuan nu kanatal tu sakalalacal. katuuday nu binawlan sa sisinggu tu nu ciwluay a kiwkay.

(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達是世界上人口最少的國家之一。根據2016年數據，安巴共有人口10.10萬，絕大多數為非裔。英語為官方語言和通用語。多數居民信奉基督教。)

## '''sakay nu likisi (歷史)'''
u masasayaway a nikatayni i Antigua a subal atu Barbuda hananay a subal mueneng i tini sa ya *Sippone* a tademaw (西波內人), u heni sa i kasumamadan i ayaw nu 25 a seci sa idaw tu ku muenengay i tini. nika nudikudan sa celcelan nu ya Aravaay a tademaw (阿拉瓦人) mapabahbah. ya u hinalalaisay a binacadan ya Caribbean (加勒比) hananay a tademaw, kanahatu nidebungan nu heni kya Antigua atu Barbuda i liwliway nu subal, nika caay pidebung tu masatusaay a subal.

(u sulit nu hulam: 最早在安地卡島和巴布達島定居的人是西波內人，他們早在前25世紀就已經在這裡居住了。後來阿拉瓦人把他們排擠掉了。好戰的加勒比人後來雖然占據了安地卡及巴布達周圍的島嶼，但沒有占據這兩個島。)

i 1493 a mihcaan ci *Christopher Columbus* (克里斯多福·哥倫布) i sakatusa nida a misabaluhay a pabalunga i nu kitakitan sa, i tida i Antigua a tukus mudebu. sipangangan han nida kya subal tu Antiguaay a *Santa maria* han. nika ya Spain (西班牙) sa caay ka i tini kasaidaw nu balucu' a maydebung, u sakasaan nayay ku tada nanum nu Antigua a subal (安地卡島), pasu idaw henay ku ya hinalalais ya nu Caribbean (加勒比) hananay a tademaw. na maka i 1632 a mihcaan kalingatuan nu England a binacadan tayni i Antigua a subal (安地卡島) mipenec tu sakalatubang nu kitidaan, 1634 a mihcaan sa lihidaen nu England kya Barbuda a subal (巴布達島) palatubangen.

(u sulit nu hulam: 1493年克里斯多福·哥倫布在他的第二次新世界航行中在安地卡登陸，他將這個島命名為安地卡的聖瑪麗亞。但西班牙並沒有在此殖民，因為安地卡島缺乏淡水，還有好戰的加勒比人。從1632年開始英國人開始在安地卡島殖民，1634年殖民鄰近的巴布達島。)

i 1666 a mihcaan sa ya France a tademaw na misaapuyu' a mudebung tu Antigua. ya England a tademaw sa i tini tu a patideng tu papalumaanay tu tebus a sasibawbi, sipakayda i nu African a kakitidaan muungpan tu sasitubang nu tademaw, katukuh i 1834 a mihcaan u mahiniay a sikelec sakay nu Antigua a kalatubangan itawya a mapahulak sibakah tu. u malatubangay sa kanahatu pahulakan tu sa, nika sakay nu kalisiwan a sakaudip mahidahen miida tu kalasiumahan nu sasitudungay a tawki. 

(u sulit nu hulam: 1666年法國人曾短暫入侵安地卡。英國人建立甘蔗種植園，並從非洲販運奴隸。直到1834年安地卡的奴隸制才廢除。奴隸雖然獲得解放，但他們在經濟上依然依賴農場主。)

1939 a mihcaan sa u Antigua nu misiwbayay a nipalikal tu masakaputay mapatideng tu. i 1946 a mihcaan sipakay uynianay a nikasumadan, u saku nu musakawaway a masakaputay a micacebisan a misingkiw. namakay i 1951 a mihcaan ya musakakawaway a masakaputay mala nu katenesan a maykuwan tu kanatal, katukuh i 2004 a mihcaan i nikatabakian a nipisingkiw, ya sakay kapulungan a kacakatan a masakaputay ku sikata a misingkiw mademec kya musakawaway a masakaputay. ina masakaputay a kacakatay sa sikining a mukelit tu sakikawaw nu kanatal katukuh i 2014 nu mihcaan, kutusi a mihcaan sa ya musakawaway a masakaputay kinacacay aca makedemec misingkiw, malasasidimataan a sitatungus a midimata tu kalukawaw nu kanatal.

(u sulit nu hulam: 1939年安地卡商工會組成。1946年從這個工會中演變出的安地卡工黨參加競選。從1951年工黨成為長期的執政黨，直到2004年大選聯合進步黨獲勝。聯合進步黨執政到2014年，工黨當年再次奪回政權。)

i 1981 a mihcaan sa ya Antigua atu ya Barbuda idaw ku nisaketunan tu sakay katabakian nu nilubangan a kanatalay, a mala u kunida sananay kina kanatal, u mamikeliday tu kanatal sa ya ci Antigusay malatapang atu nu Barbudaay nu hungtiay a tatayna.

(u sulit nu hulam: 1981年安地卡及巴布達成為大英國協中的一個獨立國家，國家元首是安地卡及巴布達女王。)

## u sakay nu kakitidaan (地理)
Antigua and Barbuda nikapulung masakanatal sa, na u nu masadumaay nu subal a kasaupu, i labu sa ya Antigua a subal ku satabakiay (281 km2), kasapespesan nu lamal ku buyu', makasasa ku nikahida nu kitidaan, ya Barbuda a subal sa u mikilulay a sakatabaki (161 km2), u masasan-huay a subal. kaidaw nu subal sa u makay sasaay, i kanatal sa u satalakaway sakasiadih sa, ya *Obama* (歐巴馬) hananay nu nikatatungduh nu buyu', pakay nu bayu a niditek sa 402 m ku nikatalakaw. u kalaceledesay nu lutulutukanay nikasademiad, nipisapalan nu demiad i mihmihcaan sa 27℃, nikaudadan i paymihcaan sa makaala tu 1100 mm.

(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達由一些島嶼組成，其中安地卡島是最大的（281平方公里），為火山島，地勢低平；巴布達島其次（161平方公里），為珊瑚島。這些島一般都相當低，全國最高點歐巴馬峰，海拔只有402米。屬熱帶草原氣候，年均氣溫27℃，年均降水量1100毫米。)

## nu tademaway (人口)
sikayadahan nu kaidaw nu tademaw sa na u nu iluiluc tu nu lumeni'ay a binacadan, nika kalaidaw tu nu Europe a tademaw, u sakasitungus nu kahida sa u *England* atu ya *Portugal* hananay a binacadan ku siadih, katuuday nu binawlan sa milayap amin tu nu ciwluay a kiwkay.

(u sulit nu hulam: 大多數人是過去黑奴的後代，但也有少數歐洲人，主要是英國人和葡萄牙人。幾乎所有居民信奉基督教。)

## sakay nu hitay (軍事)
Antigua and Barbuda a nipalangat a hitay sa, u sakay nu kanatalay a sikaicelang nu hitay, u  misikangay a hitay sa makaala tu 170 nu tademaw, u malauybiay sa makaala tu 75 ku tademaw, sakay i kitakitay a nisausian sa u saadidingay nu kanatalay a masahitayay a masakaputay.

(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達國防軍，為安地卡及巴布達的軍事力量，常備兵力約170人，預備兵力約75人，是世界上最小的國家軍事部隊。)

## nu lalangawan atu sapilatlat (文化、體育)
Antigua and Barbuda a lalangawan sa, u sasitudung sa kalawilawan nu England atu nu Africanay a laylay sa, kyu u sakay kitakitay pimali sa ya Panciw han, nai 2007 a mihcaan milihida a miu’nucay tu sikadademec. ya mitukuday, sibayabayay a balunga u kasanamu han a silawad a maylatlat. paymihcaan i walu nu demiadan sa, i tini a masaupu ku tademaw kalimulakan sa, lipahak tu nikahulakan a malutubang a sikakangkang balucu’.

(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達的文化主要受到英國和非洲傳統的影響。國球是板球，曾經於2007年舉辦板球世界盃。足球、帆船等也是很受歡迎的運動。每年八月這裡為慶祝廢除奴隸制舉辦狂歡節。)

## nu kalisiw (經濟)
Antigua and Barbuda u sikatatungus nu nipakalisiwan sa sipakay aidangan a kalukawaw, kalaidaw i kanatal sa makaala tu kiyadah nu pangkiw. na makay i 2000 a mihcaan kalingatu sa, u sakay aidanganay a sakikawaw sa kalasiyasiyanan, u kangeluan nu nidateng , u sasikaluk a sakasitungus sa kunida saan a nu udip a sikaen.

(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達的最主要的經濟來源是旅遊業，占國內生產總值的一半以上。自2000年開始的旅遊業的蕭條為安地卡及巴布達帶來了很大的困難。農業主要是自給。)

sakasidumaan sa idaw aca ku kaadidingan nu mukingnay a sakawawaen, u sasitungus sa mamisanga tu sapatahkal i nu tawan a kanatal tu, sakay nu biyuay a tuudtuud, atu nu nalimaanay a nisanga atu nu piyatay a tuud. piliyasan tu dadipasan nu ginkuay a pakalisiway sa sakahenulanay a mamusakawaway, nkka nu Amuhuwanay a tademaw ci Aylun-setanhu (艾倫·斯坦福) nau Antigua ku sasalamitan a kakitidaan, sakasiidaw nu likisiay nu pacebaay ya Panse hananay a misabana a kawaw, misamsam tu nu pacunusay tu sakaidaw nu kalisiw a tademaw, makaala tu 80 a yik kayadah. ina kawaw sa u mamisetulay tu sakabayu’ nu sakay kaisiway.

(u sulit nu hulam: 此外還有少數工業，主要是生產出口產品如床上用品、手工藝品和電子器件。離岸金融行業也是重要的經濟部門，但美國人艾倫·斯坦福曾經以安地卡為基地，製造了史上最大的龐氏騙局之一，騙取投資人80億美元以上。這個事件很大程度上打擊了金融業。)

u Antigua sakay nu America (美利堅) hananay a tabakiay a cacudadan atu nu Antigua sakay nu paisingay a tabakiay a cacudadan, u mamiedap tu sakay nu kalisiw a kalaidaw a nipalekal sa mala u sakahenulan. u cenhu sa ku maydih a mitanam a palekal tu miungpangay a sakikawaw, u nu misatebulay atu nu pakalisiway, a miselep tu sipiida tu sakay nu aidanganay.

(u sulit nu hulam: 安地卡的美利堅大學及安地卡醫科大學對當地的經濟也很重要。安地卡及巴布達政府試圖召集運輸業、通訊業和金融業企業來減輕它對旅遊業的依賴。)

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
* アンティグア・バーブーダ
* Antigua and barbuda