mubahelay balunga nu mitupinay tu tademaw

## '''kakiliman'''

## mubahelay balunga nu mitupinay tu tademaw 載人飛船
mubahelay balunga nu mitupinay tu tademaw u sapitupin tu tay-kung tademaw a tay-kun alubu, tungusay zumaay nu mitupinay tu sabahel i tapuku. mubahelay balunga nu mitupinay tu tademaw tadeng a midiput tu tademaw nu tay-kung i likut nu tay-kung mikawaw tu mubalelay a hikuki apanukay i sasa, u kinacacayay micukaymas nu panukasay mitupinay tu tademaw nu tay-kung a satupin. 

載人飛船是一種用於載乘太空人的太空囊，屬於載人太空飛行器中的一種。載人飛船能保障太空人在外太空執行航太任務並返回地面，屬於一次性使用的返回型載人太空載具。

## '''nilaculan'''
kakalayanay nu mubahelay a balung taneng tataytay mubahel, taneng mala u panukasay i lala’ atu laed nu tay-kung-can “mitupunay” taneng henay atu tay-kung-can aca nu zuma nu mitupinay tut ay-kung miala tu mubahelay nu lyen-he-kow. mubahelay balunga nu kakalayan adidi’ ku sapazedngan, acaay kaydah ku nipitupin tu sapawpes tu uud, acaay tu pabeli, sakasa caay tu kamuliyaw micukaymas. imahini, bey-ling-haw tay-kung balaunga tusa bangngu, sin-ci-sabahel a zazan, miadupay tay-kung balunga, mung-cow mitupinay nu mubahelay balalung kapah muliyaw micukaymas.

宇宙飛船可以獨立進行航太活動，也可作爲往返於地面和太空站之間的「載體」，還能與太空站或其他太空載具對接後進行聯合飛行。宇宙飛船容積較小，受到所載消耗性物資數量的限制，不具備再補給的能力，而且不能重複使用。目前，飛龍號太空船2號、星際航線、獵戶座太空船、夢舟載人飛船是可以重複使用的。

## '''likisi 歷史'''
malaheci nu tademaw mibase tu saayaway nu mitupinay tu tademaw nu mibahelay balunga u nu makay ayzaway nu Su-lyen i 1961 a mihca 4 a bulad 12 a demiad mibase tu tung-bang cacay banggu, u nitupinan niza tut ay-kung a tademaw ci yu-li.cya-cya-lin mala u saayaway a tademaw i likisi nu tay-kung a tademaw. 

人類成功發射的第一艘載人飛船是由前蘇聯在1961年4月12日發射升空的東方一號，而它搭載的太空人尤里·加加林也成為人類史上的第一位太空人。

1961 a mihcaan katukuh 1972 a nihcaan Amelika milihiza milekakaw tu A-pow-low, I 1969 a mihca 7 a bulad 16 a demiad mikitadu tu A-pow-loe 11 a bangngu ku malaheci patayza i ya-ciw nu tademaw, mikacaway a tademaw ci Ni-al.A-mu-s-te-lang mala saayaway nu mizipaay i ye-ciw a tadesmaw.

1961年到1972年間美國實行了阿波羅計畫，於1969年7月16日用阿波羅11號成功將人類送上月球，乘員之一的尼爾·阿姆斯特朗也成為首位踏上月球的人類。

Cow-kow I 2003 a hihca 10 a bulad 15 a demiad malaheci miba-se tu saayaway nu mitupinay nu mubahelay balunga sen-cow 5 a banggu, taykung a tademaw ci Yang-li-wi mala u saayaway nu Cong-kow nu micumuday i tay-kung.

中國於2003年10月15日成功發射了第一艘載人飛船神舟五號，太空人楊利偉成為首位進入太空的中國人。

## '''pasasizuma''' '''分類'''
duduc tu cayay kalecad a nikaniyul, ayza malaheci tum aba-se ku mibahelay balunga nu mitupina tu tdemaw hakay mapala u wi-sin nu mibahelay balunga nu mitupina tu tdemaw atu tabuladay nu mibahelay balunga nu mitupina tu tdemaw tusa a kasasuma. wi-sinay nu mibahelay balunga nu mitupina tu tdemaw mitaliyuk tu ti-ciw amuniyul, tabuladay nu mibahelay balunga nu mitupina tu tdemaw u mitupinay tu tabuladay nu tay-kung a tademaw. imahini migungkuw nay iza henay ku muculilay a bunac nu mibahelay balunga nu mitupina tu tdemaw.

按照運行方式的不同，現在已成功發射的載人飛船可被分為衛星式載人飛船和登月載人飛船兩大類。衛星式載人飛船繞低地球軌道運行，登月載人飛船用於載運登月太空人。目前尚在研究階段的還有行星際載人飛船。

tung-bang 1 banggu “kamu nu E, Boctok-1” ayaway nu nabalucu’an nu Su-lyen tay-kung, u saayaway nu tademaw mikawaw tu mitupinay tu tademaw mubahelay nu tay-kung, 1961 a mihca 4 a bulad 12 a demiad miba-se tapabaw, ci Yu-li.cya-cya lin mala u saayaway nu micumuday ihekal nu tay-kung a tademaw, uyza sa u saayaway a tdemaw nu micumud tu zazan nu ti-ciw. tung-bang 1 banggu u ci Sye-al.Ke—low-lyaw-bu atu ci Ke-li-mu.A-li-ye-wi-ci.Ke-li-mu-bu a niseykean.

東方一號（俄語：Восток-1）是前蘇聯的太空計畫，也是人類首次載人太空飛行任務，1961年4月12日發射升空，尤里·加加林成為第一個進入外太空的人，亦是第一個進入地球軌道的人。東方一號是由謝爾蓋·科羅廖夫與克里姆·阿利耶維奇·克里莫夫所設計的。

Yu-li.Ya-li-ke-ye-wi-cu-cya-ciya-lin “kamu nu E, Юрий Алексеевич Гагарин masaLow-ma tu Yuriy Alekseyevich Gagarin, 1934 a mihca 3 a bulad 9 a demiad katuku 1968 a mihca 3 a bulad 27 a demiad”, Su-lyen kungung taykung tademaw, Su-lyen sakakaay a sumanahay hitay nu pacililay tu hikuki, 1961 a mihca 4 a bulad 12 a demiad mala u saayaway nu micumuday i tay-kung a tademaw, i pidadebecad nu tay-kung maala ku kahenulay a paya nu zazan. ci cya-cya-lin mala u singanganay a tademaw i kitakit, yadah ku nikaalaan tu kungpay atu singangan aca, zuma pasu Su-ljyen nu satalakaway a kasenengan Su-lyen iyung a kawlah.

尤里·亞歷克賽耶維奇·加加林（俄語：Юрий Алексеевич Гагарин，羅馬化：Yuriy Alekseyevich Gagarin；1934年3月9日—1968年3月27日），蘇聯空軍太空人，蘇聯紅軍上校飛行員，1961年4月12日成為首個進入太空的人類，在太空競賽中取得了重要的里程碑。加加林成為世界名人，並獲得了許多勳章和頭銜，其中包括蘇聯最高榮譽-蘇聯英雄獎章。

A-pow-low a lekakawa, “ kamu nu Ing, Project Apollo” anca mala u sakawawan nu Apow-low, u Ameylika kanatal a hikukian atu tay-kung cing-su makay 1961 katukuh 1972 a mihcaan mikawaw tu mahiniay mitupinay tu tademaw a tay-kung, i 1960 a zidayan 10 a mihcaan, anngangan saicelang amilepun tu mitupinay tu tademaw tatukus nu ye-ciw atu lihalay pananukas i ti-ciw.

阿波羅計畫（英語：Project Apollo）或作阿波羅工程，是美國國家航空暨太空總署從1961−1972年從事的一系列載人太空任務，於1960年代的10年中，主要致力於完成載人登陸月球和安全返回地球的目標。

1969 a mihcaan, A-pow-low 11 banggu kakalayay mubahelay balunga malaheci tu ku nisabalucu’an, Ni-al.A-mu-s cwang mala u saayaway nu miemekay i hekay nu ti-ciw a tademaw. atalaayaw mikawaw i ye-ciway a ke-sye mizizaw mikinsaay, lalid asa msabalucu’ ku A-pow-low katukuh 1970 a mihcaan tu saayaway. pulung tu nipalawpes tu kalisiw 250 iy’k ku kalisiw, “u aca tungusay 2018 a mihcaan tu 1530 iy’k 12 ku nipatayza tu tademaw i ye-ciw

1969年，阿波羅11號宇宙飛船達成了上述目標，尼爾·阿姆斯壯成為第一個踏足月球表面的人類。為了進一步執行在月球的科學探測，阿波羅計劃一直延續到1970年代早期。總共耗資250億美元（幣值相當於2018年時的1530億美元），送了12人上月球。

A-pu-low 11 bunggu “kamu nu Ingn Apollo 11” u saayaw tayza i ye-ciw a tademaw mikawaw tu mitupinay tu tademaw nu mubahelay i tay-kung, miculculay ci Ni-al.A-mu-s-cwang tayza i ye-ciw paculilay ci Pow-ze.Ay-te-lin misakaputay Amelika nu tayzaay i ye-ciw misakapt I 1969 a mihca 7 a bulad 20 a demiad 17 saculil mikacaw tu “ing banggu” tabulad “Lunar Module Eagle LM-5” tatukus hekal nu ye-ciw. 

阿波羅十一號（英語：Apollo 11）是人類首次登陸月球的載人太空飛行任務，指令長尼爾·阿姆斯壯與登月艙駕駛員伯茲·艾德林組成美國登月組於1969年7月20日20時17分乘「鷹號」登月艙（Lunar Module Eagle (LM-5)）在月表著陸。

6 a tatukian zikuz nu 39 a satulilan, ci A-mu-s-cwang I 7 a bulad 21 a demiad 2 a tatukian 65 a saculilan mala u saayaway nu tayzaay i hekal nu ye-ciw, 19 a saculilan mikilul tu ci Ay-te-lin. tatusa i hekal nu ye-ciw mikawaw pakal tu 135 a saculilan, 21.55 a daduy ku nisuped tu ba’tu nu ye-ciw pataluma’ i ti-ciw. A-mu-s-cwang atu ci Ay-te-lin i pikawawan i hekal nu ye-ciw, miculcul tu paculilay ci May-ke.Ke-lin-s tataytay sa i Ke-lun-pi-ya banggu mikawaw atu miculculay “Command module Columbia CM-107” mitaliyu mubahel. sakakaay nu miculculay atu paculilay tayza I ye-ciw I hekal nu ye-ciw mipahanhan tu 21 a tatukian 36 a saculil, u icibangay katukuh I tukus “cin-hay a kitizaan” zuma satu mikacaw tu tayza I ye-ciw atu matatules tu “Ke-lun-pi-y bang”.

6小時39分後，阿姆斯壯在7月21日2時56分成為月表第一人，艾德林19分鐘後跟進。兩人在月表活動約135分鐘，收集21.55公斤月岩樣本帶回地球。阿姆斯壯和艾德林在月表活動期間，指令艙駕駛員麥可·科林斯獨自在「哥倫比亞號」服務與指令艙（Command module Columbia (CM-107)）繞月飛行。指令長和登月艙駕駛員在月表停留21小時36分，並為著陸點冠名「靜海基地」，然後乘登月艙升空並與「哥倫比亞號」對接。

Yang-li-wi “1965 a mihca 6 a bulad 21 a demiad” lecuh i Cong-hwa-zen-min-kung-he-kow Lyaw-lin a kuwan suy-cung kuwan, kikayay a sayhu, tay-kung a tademaw. 2003 a mihca 10 a bulad 15 a demiad, ci Yang-li -wi mikacaw t usen-co-5 a banggu saayaway nu mubahelay balunga “u kinacacayay aca” micumud tut ay-kung. u saayaway ciniza milihiza tu nu Cong milekakawaay mubahelay i ten-kung Cong-kow mikawaw tu mitupinay tu tademaw micumuday i tay-kung a tademaw, u saayaway nu micumuday i tay-kung nu Cong-hwa-zen-min-kung-he-kow a tademaw.

楊利偉（1965年6月21日—），出生於中華人民共和國遼寧省綏中縣，機師、太空人。2003年10月15日，楊利偉乘神舟五號飛船首次（也是唯一一次）進入太空。他是第一位參加中國航天計畫中國載人航天工程進入太空的太空人，也是第一位進入太空的中華人民共和國公民。

## '''malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan'''

* 中文維基百科 : 載人飛船
* https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E8%BD%BD%E4%BA%BA%E9%A3%9E%E8%88%B9#/media/File:Soyuz_TMA-7_spacecraft2edit1.jpg