tipid nu silamalay

tipid nu silamalay 鐵路車輛

tipid nu silamalay kamu nu amilika “*railtruck*” , u kamu tulaku, tipid , mutudu’ tu nuydaan a sapalineng a kikay caay kaw utubay a cacay , duma muculilay I dadan nu silamalay a kadideng a tipid .

**鐵路車輛**（英文：*railtruck*），又稱**車卡**、**車廂**，是指除了專門提供動力的機車以外，其他各種在鐵路行走的車輛。

Ina mahiniay a kadideng duma idaw ku kikay sapalineng , nika i nayay ku sapalineng .

這些車輛少部份有發動機，但是大部分都是沒有動力的。

tipid nu silamalay malalutin kyu u silamalay atu kisiya , nu kikay kumu tengtengay anu caay sa u nukikay nu udip kyu muculil .

鐵路車輛連接一起成為列車或火車，由機車牽引或靠自帶的發動機行走。

nu udipay a mahaka amiculil u silamalay hank u kamu .自帶發動機行走的列車被稱為動車組。

tipid nu silamalay u tatelungan micukaymas u sapitupin tu tademaw atu sapiculu’ tu cancanan .

鐵路車輛的主要用途是載客或載貨。

u duma a yipid nu silamalay u heni tu kumisiwliay tu nu heni tu .有些車輛是為鐵路本身的維修等原因而設。

yadah ku cacukaymasen , u tipid nu silamalay idaw kucayay kalecad u kakacawan nu tademaw ku cacay u duma sa u sapiculu’ tu cancanan .按用途，鐵路車輛一般分為客車及貨車。

**u sangalihan sa 基本特點**

tipid nu silamalay atu duma a tipid idaw ku cayay kalecad , u mahiniay a tipid sa u nuydaan sa nuydaan a tipid idaw kunipadadan tu nu mukin sacalul .鐵道車輛與其他車輛的最大不同點，在於這種車輛的車輪必須沿專門為它鋪設的鋼軌上運行。

u mahiniay micidekay a masasualaay mala nu silamalay a dadan u nipatideng adu cuked idaw ku cayay kalecad , 

這種特殊的輪軌關係成了鐵道車輛結構上最大的特徵，

nika tahekal t uku yadahay idaw ku micidekay a cayay kalecad .並由此產生出許多其他的特點。

udip ku muculilay ; nuduma sa u cancanan a lusid sapipacuna sa idaw ku sitatudungay a misangaay .

自行導向：其他各種載運工具都要有操縱運行方向的機構。

tipid nu silamalay namakayni nu micidekay a mili nu nipatideng , u muli duduc sa muculil idadan niyamikin caay tengtengen a paculil kilusa tu dadan nu silamaly .鐵道車輛通過其特殊的輪軌結構，車輪即能沿鋼軌運行而無需控制運行方向。

anu maselep ku culil ; tipid nu silamalay idaw ku sapacuna tu duduc sananay a tu micunus tu sapacuna “yu mukayakay, malikakuk ku dadan atu mapuut nu bali “ .低運行阻力：鐵道車輛的運行阻力分為基礎阻力和附加阻力（坡道、曲線和空氣阻力）。

u mahiniay mipuu’tay namakayni nu pasiketan i muli atu aepingan atu dadan ya mukin makabit kyu idaw ku sapasamengmeng .

基礎阻力來自車軸與軸承以及踏面與軌面的摩擦阻力。

mahiniay a kaku sa nu sisikitangay tada yadah nu mukin , 這些結構都是含碳量偏高的鋼材，

u muli mikabitay masumad adidi’ tu “yu malinengay adidi mamin maluneng yu idaw kusapabuliki ,

輪軌接觸處的變形較小（即滾動因數較小的幾乎完全是滾動阻力），

nika u dadan nu silamalay u kaku nida kanca u sapalineng tu sapibuliki maselep ,

而且鐵道線路的結構狀態也儘量使其運行阻力減小，

kyu u dadan nu silamalay yu malineng nikapicaliway u icelang nida sa a didi’ .故鐵道車輛運行中的摩擦阻力較小。

u tademaw kapah hanu mukin mucuduh anu pina a tun a daduy a malineng .人可以沿鋼軌推動數噸重的轉向架。

Palecaden nami a paculil ; namahini ina tusaay a patucek kyu kapah sipacait malatipid .

成列運行：由於以上兩個特點決定它可以連掛成列車。

maydih a pakananam tuyni , u dadan nu silamalay u laad sa idaw ku tatulesan , sapibuliki , u tabakiay a tipid u nanam nida , sisa u kadideng nida a tipid idaw naming ku nipilacul tu mahiniay . tipid nu silamalay au laad ampatatulin, kya idaw ku laad nipalacul tu sapibuliki .為了適應這一特點，鐵道車輛之間需設連接、緩衝裝置；且由於列車的慣性很大，每輛車均需設制動裝置。

anu sametek hank u ditek : tipid nu silamalay tida acacay i dadan nu kisiya a muculil ,

嚴格的外形尺寸限制：鐵道車輛只能在鐵道線路上運行，

caay kahida nu dumaan a kadideng a tipid anu macapi sa kasenun sa miliyas pacai’ pacaliway ngay micapiay a canan , 

無法像其他車輛那樣主動避讓靠近它的物體，

kyu idaw ku laad sapalaliyas , kyu u dipid nu ditek misinanut tu sakadaheked .

為此要制定限界，嚴格限制車輛的外形尺寸以確保安全。

**nikasakaput組成**

tipid nu silamalay a kadideng sausien lima kuni kasakakaput ; 鐵道車輛均可以概括為由以下五個基本部分組成：

kaku nu tipid : u kaku hidan nu tipid nu silamalaycayay kalecad .車體：車體結構依車輛種類不同而異。

anu masadipay u sasanida ,uduma u kuwan-ce idaw ku husu sapilacu tu kuwan-ce ,

如平車只有底架，部分罐車只有罐體和裝卸管路，

cang-ce idaw ku sasa, tapiingan atu cabeng .敞車只有底架、側牆和端牆。

nika nu tipid nu silamalay a tipid idaw aca ku sasa, tapiingan a cabeng, tebanay a cabeng atu badahung .

大部分車輛的車體兼有底架、側牆、端牆和車頂。

aydaay a tipid nu mukin ku sapatektek atu nu ekimay nu “alumi” ku sausi .現代的車體以鋼結構和輕金屬結構（鋁合金）為主。

u sapaculil: nika u hatidaay tu u tipid nu kadideng u culil masasuala tu nika u kikay nida malecad naming ,u sapalineng idaw tu kunipatideng .走行部：大部分鐵道車輛的走行部是一個相對獨立的通用部件，即轉向架。

isasayaway u dadan nu silamalay atipid nu kadideng atu siwacahay a kikay yu paculil u kaku nu muli, sapaculil, ya sapabetil kasenun han milacul isasanu tipid nu kadideng .

早期鐵道車輛和蒸汽機車的走行部把輪對、軸箱、彈簧等直接安裝在車體底架下。

sapasatedep a nipilacul : u tipid nu silamalay tabaki , ukikay sa uhekal idaw ku tipid yatipid idaw naming ku sapasatedep anilaculul ,

制動裝置：由於列車的慣性很大，除機車外每輛車均需設制動裝置，

Hinin kya u tipid masasuala tu sapasatedep ngay masausi ku laad nunikasamengmeng nu kadideng a tipid .

這樣才能使列車相對同步地制動並在規定的距離內停車。

u kadideng a tipid cay naming kalecad ku sapasamemgmemg a sapasatedep , nilaculul tu sapasatedep wiyda kuhan anu malineng , ya sakalineng nipakabit sapamata .車輛制動方式多種多樣，制動裝置主要布置在轉向架上，詳見轉向架條目。

yu namaabali a namakahusuay a nipilacul tu tipid isasa nida .而空氣制動的管路系統則布置在車體底架下。

duma sa , ukadideng nu tipid idaw ku ni palacul tu hanu liman a pasatedep , 此外，車輛上還設有手制動裝置，

Nu tulaku a nipasaupukuyda, sapakapah a mikawaw micukaymas , duma a kadideng sa u nu lima kunipilacul tu sapasatedep wiyda sa sapiedap tu anu mahica ngay manunud tu sapasatedep .

為貨車的編組、調車作業所用，其他車輛的手制動裝置作為一種輔助裝置以備急需。

“cung-ku a silamalay a dadan hinaadihay u tusaay a panan , pacizuan tu sumanahay ngay maadih numikacaway “

（中國鐵路客車常見於兩端車門處，塗以醒目紅色）

nitulesan tu nipasiket tu sapahaymaw ngy caay a kasenun sa mahaymaw , u mahiniay u cayay kalecad a tipid sa , 

4.     連接和緩衝裝置：主要是不同類型的車鉤，

pasu u-cu a kanatal umahiniay naming ku cukaymasen u nipakabit tu budiki makakabit kyu mapulu’ kusapahanhan ,

包括歐洲國家仍廣泛使用的鏈式車鉤及緩衝盤，

Cung0ku mahaymaway a silamalay micukaymas tu nu cen-se a sapakabit atunu aydaay nu mahicahicaay a patied apakabit .

中國普速鐵路使用的鄭氏車鉤和現代的各種密接式車鉤。

u madubaay a kadideng i laad nu kadideng a pacait tu sapipulu’ u masakaputay kumahiniay .

高速動車組設在車廂之間的阻尼器也應視為這一組成。

Ukadideng nu tipid u labunida sa ; u kapahay a sapiculu’ u sapiedap tu tipid u labu sa matucekay tu a nipilacul tu nipakabit ,

5.     車輛內部設備：是一些能良好地為運輸對象服務而設於車體內的固定附屬裝置，

u kakacawan atipid idaw ku dingki, sapananum, sakadiheku, lalaliway nu bali, sapasasatu bali, aaenengan, kakabian, papadengan tu lusid a papacaitan .如客車上的電氣、給水、取暖、通風、空調、坐席、臥鋪、行李架等裝置。

u tulaku a kaku caay kalecad , u labusa mahida tu caay naming kalecad , adihan mahida u kakacawan nu labang madayum .

貨車由於類型不同，內部設備也因此千差萬別，一般來說比客車簡單。