sapilenem nu kikay inai’ay nu tademaw sapilenem mitupin tu tademaw a kikayan

## sapilenem nu kikay   inai’ay nu tademaw sapilenem mitupin tu tademaw a kikayan

## 潛水器 無人水下載具
sapilenem nu kikay u sakatasasa i nanum nu adidiay a saculil nu Dungan. sapilenem nu kikay atu sapilenem a balunga a nikakenihan u sapilenem a balunga ku tabakiay, taneng u udip tu ku pacunaay, sapilenemay a kikay adidi’, apapadangan naca nu duma a balungaan, pasu sapilenem nu kikayan anu tada i cuwa miadih, saan kanca idaw ku tabakiay nu balungaan mitupin tu sakaylenem nu kikayan patayda i nananuman, katukuh ku kikay kya milenem. yadah ku masahichicay nu sapilenem a kikayan, pasu sitademaway nu papacunaan atu nai’ay nu tademaw a papacunaan. yadah ku sapihicahica, hicaen a micumud mikinkiw tu sakay bayuan, mikinkiw tu sasaay nu nanuman mikilim tu nu mukasiay a tuudan, sakay bayuan mikutkut, sakay sasa nu bayu mitahaw, misasing i sasa nu nanum.
潛水器是一種用於水下作業的小型交通工具。潛水器與潛水艇的區別是潛水艇較大，可以自主潛航，而潛水器較小，通常還需要其他船隻支持，例如潛水器如果要前往某處勘探，一般是一艘規模較大的船隻將潛水器運送到水面，潛水器再從水面下潛。潛水器有許多類型，包括有人駕駛和無人駕駛潛水器。潛水器有很多用途，如可以進行海洋學研究、水下考古、海洋勘探、海底探險、水下攝影等。

## likisi歷史
Amilika misangaay patahekalay a tademaw ci Ta-wi. Pu-se-ne-e itida i caypicpiclim mihcaan misiki tu sayaway nu sapilenemaw tu nanum a kikayan, yu malepacaw ku Amilika ci Pu-se-ne-e mangalay tu sapilenemaw a kikayan pakacaw i Ing-kuo balungaan tu sapibakuhac a lacuna. caypicpiclim mihcaan siwa bulad pitu demiad, ci Pu-se-ne-e natanga han a nipatahekal tu sapilenem a kikayan ci Hay-kuy-haw kapah ku culil tayni i tini, i Neu-yea minatu musaluimeng u Ing-kuo kungung u sakakaay ci He-puo u mikawihay a palang nu balungaan, tada malikid tu ku nanum, ya kikay nu balungaan utiih apacumud tu lacuna. 

美國發明家大衛·布什內爾於1775年設計並製造了第一艘潛水器，在美國獨立戰爭期間布什內爾希望潛水器能將炸藥裝在英軍軍艦上。1776年9月7日，布什內爾發明的潛水器海龜號潛艇順利來到，在紐約港停泊由英軍海軍上將何奧伯爵閣下指揮的老鷹號軍艦艦底附近，但由於水流湍急，潛水器未能將定時炸彈裝上。   

## midebung i nanum nu nai’ay nu tademaw a kikay無人水下載具

midebung i nanum nu nai’ay nu tademaw a kikay “Unmanned underwater vehicles，UUV” pangangan han u nai’ay nu tademawan a balungaan, sa u i nanumay nu naiay a kikayan “underwater drones”, saan inanumay nu nai’ay a tademaw nu pacunaay. malatusa ku kakenihan, cacay han nu sitademaway ku mipeniay tu papenian “remotely operated underwater vehicles，ROVs”，ROV matabuay idaw ku telay i labu a laican atu kakakawawan malalitinay nu balungaan, nu mikawaway a tademaw patayda tu miucul tu kikay: duma nu cacayay i nai’ ku kelaiw, u sacacay sananay nu mikawaway, caay pitadu tu tademaw patasasa’ i nanaum “autonomous underwater vehicles，AUVs” uyni han u kikay nu tademaw han.

無人水下載具（Unmanned underwater vehicles，UUV）也稱無人潛航器，或稱水下無人機（underwater drones），泛指在水面下的無人駕駛載具。主要可分為兩大類，一為需要人類操作的遙控潛水器（remotely operated underwater vehicles，ROVs），ROV使用一條包裹有銅線和光纖的繫繩與工作母船連接，操作者可即時傳遞命令給載具；另一類為沒有繫繩，可獨立依照事前的設定工作，不須人類遙控的自主水下載具（autonomous underwater vehicles，AUVs），而AUV屬於機器人的一種。

i tidaen i Paw-di-ci-haw, tusepcaylim mihcaan caytu bulad madakepay nu Amilika Littoral Battlespace Sensing-Glider “LBS-G”, imi han u micapiay tu sakalepacaw tineng sananay a misaselicay nu hikukian” i kitakid nu sayaway natangahan nipatahekalan u Fa-kuo tademaw ci Di’-mi-te’-li.Zue-pi-ke’-fu “Dimitri Rebikoff” itida i caysiwlimlu mihcaan tu natangahan patahekal, u ROV namakayda tu pina nu cacay a bataan a nikacelakan, itida i UUV idaw ku nikaalaan tu gigicuan atu sakakapah nu kanatalan : Amilika, Ing-kuo, Fa-kuo, Yi-ta-li, E’-luo-se, Di-pun, Cung-kuo atu Zue-ten. 

配置在鮑迪奇號，2016年12月被捕獲的美軍Littoral Battlespace Sensing-Glider (LBS-G，直譯為「近岸作戰空間感知滑翔機」，世界上第一部UUV是法國人第米特里·瑞比克夫（Dimitri Rebikoff）在1953年發明的，屬於ROV；在經過數十年的發展之後，在UUV領域取得一定的技術能力與優勢的國家為：美國、英國、法國、義大利、俄羅斯、日本、中國及瑞典等國。

sayaway ina UUV mikawaw tu sakay hitayan, idaw ku nikilukan tu sapatahekal pakatineng u Amilika kaygung. caysiwlimpic mihcaan, u kaygung ku mikinkiway a patahekal tu kalisiw, Haw-sen-tun ta-sye-in-un u-li mikinkiway “University of Washington's Applied Physics Laboratory” mipatahekalay tu sakaynanaum nu kakinkiwan nu tatupinan “Special Purpose Underwater Research Vehicle，SPURV” mitnam malaheci. SPURV satabakiay nu sapilenem makaala tu 3600 kunce ku nikailabuan, sapikakawawan tu sakay lavu makaala tu 3000 kunce, sakaykakawawan nu kikay u simal nu dingki tu nipisakakawaan matulin tu sepat katukuh tu lima a tatukian, u AUV, sakay ilabu nu bayuan mikinkiw tu kakinkiwan. SPURV cakaymaw han makaala tu caysiwpicsep mihcaan, kya u SPURVII ku miliyunay misakakawaw.  

最早將UUV投入軍事用途，並有公開紀錄的是美國海軍。1957年，由海軍研究辦公室注資，華盛頓大學應用物理實驗室（University of Washington's Applied Physics Laboratory）開發的水下專用研究載具（Special Purpose Underwater Research Vehicle，SPURV）試航成功。SPURV最大可下潛至3600公尺深，工作深度為3000公尺，動力為電池，每次可續航四至五小時，屬於AUV，主要用於海底水文資料調查 。SPURV一直被使用到1970年代，才由SPURV II取代。

sakay nanum nu hikukian u AUV a sakacacay, micukaymas tu A-ci-mi-de pibawbawan a kawawan. amica ku nikaidaw nu sapitulin naw tu pinaay nu malebutan nu batad a nikakapah, sakay ba’ket caay ka kapah, matekes aca ku aca, pinaay nu kanatalan ku mikinkiway, pasu tusepcaylim mihcaan tu caytu bulad madakepay nu Amilik a hitayan UUV u mahiniay sa. tusepcaypic mihcaan lu bulad nem demiad, saan ku Cung-kuo “ hay-yi” haw: midebung i sasa nu nanum makaala tu 6329 mi, mademec ku Amilika a nitadasan tu 6000 mi a kilukan. 

水下滑翔機亦屬於AUV的分支之一，利用阿基米德浮體原理。雖然有續航力可達數千公里遠的優點，但因為負重能力差，且造價昂貴，僅有少數國家研究，例如2016年12月被捕獲的美軍UUV即屬於此種。2017年3月6日，中國宣稱「海翼」號：下潛6329米，打破之前美國創下的6000米記錄。 

「Unmanned Underwater Vehicle” nai’ay nu tademawan nu sakatasasa i nanuman a kikayan”，u UUV han，saan hatidaay nu nii’ay nu pacunaah nu tademaw a sapilenem nu kikayan atu i sasaay nu bayuan nu kikay a tademaw. hinatengil nu tademaw a AUV “Autonomous Underwater Vehicle”atu “ROV（Remotely Operated Vehicle” u nai’ay nu tademaw a sakatasasa i nanum nu kikayan.

「Unmanned Underwater Vehicle（無人水下載具）」，也就是UUV，泛指所有於海下無載人的潛航器與海下機器人。人們常聽到的AUV（Autonomous Underwater Vehicle）及ROV（Remotely Operated Vehicle）都是屬於無人水下載具的一種。

nai’ay nu mitupinay tu tademaw a kikayan itida i tusep seci limsep mihcaan tu lingatu, katukuh ayda makaalatu enemay a mihcaan nu nikatahekalan nu likisian, aydaay nu kitakidan Amilika, Ing-kuo, Fa-kuo, Yi-ta-li, E’-luo-se, Di-pun, Cung-kuo atu Zue-ten. malingatu tu masahicaay nu kainai’an nu tademaw tu sapilenem i nanuman a balungaan, idaw numin ku kapahay nu gigicuan. makayda tu nipikutkut tu simal, i sasa nu bayu a mikutkut tu ba’tu, mikilim tu i sasaay nu tuudan atu miala tu nikahetikan tu tuudan, miadih tu sakay bayuan nu kesye mikutkut atu mikinkiw, patelay i sasa nu bayuan, sakay nanum nu kakuan, sakay bayu a tasu nu telay, mikutkutay tu simal nu masaenalay, minatu, tu sakatasasa nu nipikinsaan a kawaw, katukuh tu nikalepacawan a kitidaan, makaadih namin kita tu mahiniay nu balungaan. micumud tu 21 secian i nikudan, mikilul tu tademaw patahekal paadih tub ayu, micukaymas tub ayu, mahiniay nu kawkeci maadih tu nu duma a kanatalan, kya amelik a malahat kapahkapah ku sangan.   

無人水下載具誕生於20世紀50年代初期，至今已有六十年以上的發展歷史；當今世界各國如美國、英國、法國、義大利、俄羅斯、日本、中國及瑞典等國，都已開發出各種類型的無人水下載具，且各自具有一定的技術能力與優勢。從石油開採、海底礦藏調查、水下搜尋與打撈作業、海洋科學探勘及研究，到海底管線、水下結構物、海底電纜、鑽油平台、港灣碼頭等水下設施檢測作業，乃至於軍事作戰等領域，都能發現它們的身影。進入21世紀後，伴隨著人類開發海洋、利用海洋、保護海洋進程的加快，作為人類探索未知深海、爭奪國際海底資源的重要工具─無人水下載具，這一新型高科技已受到海權發達國家的重視，因而得以快速地發展而日臻完善。

## picidekan atu pasasiduma特徵與分類

inai’ay nu tademaw sapilenem mitupin tu tademaw a kikayan, imin u “ nai’ay nu tademaw misakakawaw i nanuman nu kikayan” sipakayda i batad tu nikalalutinan atu mikantuk a kawawan kya taneng i sasa nu nanum misalihalay miundu kya mikawaw tu nipatucekan a kawawan, uyni han u UUV sakapahay nu picidekan.  

無人水下載具（UUV），其意為「不須要人員於水下操作的一種載台」，透過遠端連結與監控的方法即可使其於水面下自由運動並執行既定的探勘任務，這是UUV最大的特徵。

sipakayda tu nipatucek nida a misakakawaw, nai’ay nu tademaw sakatasasa i nanum nu kikayan malatusa ku sakasiduma: idaw ku tawsu nu telayan nu nai’ay nu tademaw sakatasasa i nanum nu kikayan atu nai’ay nu tawsuan a telayan nu nai’ay nu tademaw sakatasasa i nanum nu kikayan. nu ayawan nanay pangangan han nu katuuday u papenian “ ROV”, midihing tu siangtangay atu kun-sin su’ a masasiketay atu i nanumay a misakakawaway nu wina a balungaan malalitin patahekal tina mahiniay a dingkian, patahekal mikuwan mitudaw atu sawsawniay nu nanuman a kawawan, itida i caysiwpicsep mihcaan kainai’an nu simal nipiladayan nida i sasa nu bayuan mikutkut tu ngalay sa malahat kina kawaw, ayda hantu uynian ku miliwnay tu sakay pileneman nu tademaw sakatasasaan i nanum nu misakakawaway, macunus aca tu nipasasiket tu kikay nu limaan mikawaw i nanum nu mikutkutay, tasasa’ i nanum miyusicu, miala tu nikahetikan i nanum, inanumay nu lacuan miasik, hatidaaay tu a tabakian nu sakakapah tada u tasasaay i nanum nu kikay a tademaw. 

而依照它的操控方式，無人水下載具主要可分為以下兩大類：有繫纜無人水下載具及無繫纜無人水下載具。前者一般多被稱為水下遙控無人載具（ROV），靠著一條內含有銅線與光纖束的繫纜與水面上的工作母船連結來提供此載具所需的電力、傳遞控制命令和即時的水下資訊，其於1970年代因遭逢石油危機所帶動的海底探油開採需求而蓬勃發展，至今已逐漸取代潛水員成為水下作業的主流，再加上能加裝機械手臂來執行水底樣本採集、水下電焊接管施工、水下打撈、水雷清除等工作，強大的功能幾乎就等於是水下機器人。