balunga

## balunga輪船

#### sakaylabu nu sapihaka 輪機室發動機

balunga han u kikay ku sapihaka tu balungaan, u mukin namin ku sangan. yu mahida u malumanay nu balungaan u hudhud ku sapicuduh tu hekal nu kulupila a hudhudan nu balunga. aydaay nu balunga u uo-lun a kikay ku mihakaay, ya nyi-zan-ci atu he-tun-li mala balungaay nu baluhayay a mahakaay.

輪船指用機械發動機推動的船隻，多用鋼鐵製造。舊時輪船是以蒸汽推動外部明輪的槳輪的蒸汽船，現代輪船多用渦輪發動機，而內燃機和核動力也成爲輪船新的動力來源。。

katukuh tu tusepcaynem mihcaan, hatiniay tu nu kitakidan nu balunga malakuuyt tu 49,000 nu balungaan, nitupin tu ba’ket makaala tu 18 yi tun, tuwal pasintu u siml nu balunga, siplu pasintu u mitipinay tu tudan nu balunga, caylu pasintu u huo-kuy nu balungaan. kayngung micukaymas tu tabakiay nu balungan sapinanam i bayubayuan atu sapamucu tu tuudan atu sapipadan tu i pabaway nu hitayan. tusepcaylim mihcaan, itini i kitakidan nu caysepsip mihcaan nu kayngung, nu Pey-han a hitayan nu kayngung ku sayadahay nu balungaan makaala tu “siwnempic”, kilul sa u Cung-hua-zen-min-kunhe-kuo a hityan nu kayngung makaala tu “ piccaysip” balungaan, Amilika a kayngung makaala tu “ siwcaylim” balungaan, Yi-lang kayngung makaala tu “ lusiwpic” balungaan, atu E’-luo-se-kayngung “ lulimtu” balungaan. ayaw nu tabakiay a kayngungan palecad han makaala tu walwal nu balungaan. 

2016年為止，全世界的商船超過49,000艘，其載重噸位將近18億噸，其中有28%是油輪、43%是散貨船、13%是貨櫃船。海軍也會利用大型船隻進行海戰或是運輸和支援陸上的部隊。2016年為止，在全世界104個海軍當中，北韓的朝鮮人民軍海軍有最多水面船隻（967）、接著是中華人民共和國的中國人民解放軍海軍（714）、美國海軍（415）、伊朗海軍（398）及俄羅斯海軍（352）。前五十大的海軍平均軍艦數量為88艘。

likisi歷史
balungan idaw ku ahebalay atu makedecay a sasakamuen, balungan idaw ku tusaay u cacuduhen nanay, cacay han nu mukasi emeken nanay tu kuku’ tu sapad tu sacuduh, cacay han u kulupila ku sapicuduh. makedecay a nakamuan tu balungan u pasimalan nanay a kikay ku sapicuduh, u silahuday nu balungaan. i caywalseppic mihcaan, Amilika ci Luo-puo-te’. Hu’-e-tun misanga tu kitakid nu sayaway nu silahuday a kikayan nu balungaan. itini, ina balunga malalitinay nu minayatay nu sawsawniay nu minayatay a kikayan. 

輪船一般有狹義和廣義兩種用法，輪船的推進有兩種方式，一種是原始的以人力踩踏木輪推進，一種是以螺旋漿推進。狹義的輪船是指用汽輪機推進的船隻，即蒸汽船。1807年，美國人羅伯特·富爾頓建造了世界上第一艘蒸汽機動力的輪船。在這裡，輪船成為以連續運動代替間歇運動的機械。
aydaay a nipatahekalan tu balungaan, sayaway a nikasilahecian u silahuday nu kikayay a silahuday a kakayan nu balungaan itida i caypicpicnem mihcaan itida i Fa-kuo a tasasa i nanum. caywalseppic mihcaan, Amilik sitangahay a tademaw ci Luo-puo-te’. Hu-e-tun ci nida ku sayaway a malaheci ku sangan tu silahuday nu kikayan a balungaan sikawaw micukaymas tu sasapisiwbayan. caywalnemlim
mihcaan, Cung-kuo sayaway a silahuday nu kikayan a balungaan u Hun-haw-haw malingatu micukaymas.  

近代輪船發展史上，第一艘成功的有蒸汽機動力的蒸汽船於1776年在法國下水。1807年，美國發明家和工程師羅伯特·富爾頓是第一個成功的將蒸汽輪船投入商業使用的人。1865年，中國第一艘蒸汽輪船黃鵠號投入使用。

## kasasiduma種類
ina balunga u sakalecad nu caculilan a kakuan ku sangan, ina kakenihan u sakakapah nu kasasiduma uyni han Paul tatu Presles nipatahekal) malecad ku balucu’ nu misikiay a tademaw tina balungaan.

因為船是依照相同的航行結構原理所設計的，其分類會依其功能來分類（這也是Paulet和Presles建議的分類法）。以下是一些船隻設計師大致認同的分類: u amelikay nu balunga: yadahay nu udipan nu balungaan(pasu misetulay nu balungaan), adidiay sakaynanum a malatusaay nu balunga (SWATH), peaw-mem-siw-ing-cin atu sibaliay nu balunga, sakay nanum a sisapaday nu balungaan, ti-men-syw-ing balunga (WIG).

高速艇：多體船（包括穿浪型船）、小水平面雙體船體（SWATH）、表面效應船及氣墊船、水翼船、地面效應船（WIG）。
misatebungay i bayu nu balunga: pabeliay a misatebunay nu balungaan, mikuwanay tu nikatungduh, aenenga babi’, mihuwaday tu balunga, caayay pilenemay atu pangkiw nu milenemay amisatebunay, sakaypapasimalan nu balungaan, munabaway a siidaay nu sukuan papatahekalan nu papadengan. 

海上鑽井船：鑽井平台供應船、管道層，住宿和起重機駁船、非潛式或半潛式鑽機、石油平台、 浮式生產儲油卸油裝置。

sapibuting nu balunga漁船
limaen nanay ku sapihaka a misalilay tu bating nu balunga, mihaliyutay nu salil a mibutingay nu balunga, situwasuay mibutingay nu balunga, mitengtengay pacemutay nu balunga mikuliay nu balunga.  
有驅動動力的拖網漁船、圍網漁船、延繩漁船、拖釣船及工廠船。

## minatuay misakakawaway nu balungaan  港灣作業船隻
sitabakiay a dingsing nu balungaan, mikutkutay tu lanu’ nu balungaan, mialaay tu tuudan nu balungaan, pacumuday tu nanum nu balungaan, mabawbaway a mutiyungay nu balungaan, mihuwaday tu ba’ketay nu balungaan, mitupinay tu balungaan. 

電纜船:拖船、挖泥船、打撈船、引水船、浮動旱塢、起重機船、載駁船。

mitupinay tu maacakay nu balungaan: muculilay nu mitupinay tu tuudan nu balungaan, mipatudutay nu balungaan, mitupinay tu huokuy nu balungaan, miwawiisay nu balungaan, RO-RO balunga, sakay pilentungan nu balungaan, mitupinay tu kasay nu balungaan, sakay katakatalanan atu ahemaway nu kadidengay nu balungaan. 

乾貨船：流動貨輪、散貨船、貨物運輸船、貨櫃船、駁船，Ro-Ro船、冷藏貨船，木材運輸船，畜牧和輕型車輛船。
sakaysimal nu balungaan: simal nu balungan, sumi nu balungan, hua-sye balungaan. 液貨船：油船、液化氣貨船、化學物質貨船。  

labang nu balunga: pitucekan nu balunga, sapidangay nu balunga atu picidekan nu sasiwbayan nu balungaan (STP ships), bayubayuan midangay nu balungaan, miduducay tu dadipasan nu balungaan atu minaminatuan nu midangay a balungaan. 

客船:定期船、郵輪和特殊貿易客船（STP ships）、海峽渡輪、沿海渡輪和海港渡輪

papahanhanan nu aidangan a balungaan: picidekan nu cacukaymasan nu balunga: sakay demiadan atu sapikinkiwan nu balunga, sapiditekaw tu ilabuay nu nanum a balungaan atu mamipeci’ tu suleda nu balungaan. 

休閒艇:特殊用途船隻：氣象船及研究船、深海測量船及破冰船。

sapicelen nu duguan: sakaypikulian miditek, kakinkiwan tu ke-sya, laliwkuan atu sakay nanum nu kakinsaan. 

潛水器：工業偵勘、科學研究、旅遊及水文調查。

hitay nu balunga: pasu i nanumay atu i hekalay nu balungaan. 

軍艦：包括水面艦艇及潛艇

## laleku 結構
itini i canancanan nu tabakiay adidiay a balungaan, idaw namin ku papacumudan. u balunga idaw namin ku udip nu balunga, idaw namin ku sapicuduh a canancanan, yu sumamad nu bulunga sapicuduh u lahud ku saculil, aydaay a balunga u kikay namin ku mikawaway, idaw henay ku u nei-zan-ci atu he-hun a paludan. hatidaay tu nu balungaan idaw namin ku papacunaan. labu nu balunga idaw ku nipibacal, papadenga tu tuudan, pabaw a sangan, atu miaw atu sapimelec nu tuudan, nika caay kaw idaw namin ku mahiniay a sanga nu balungaan. 

在任何大小及用途的船隻中，都有一些類似的元素。船都會有船體，也都會有推進系統，早期輪船的推進系統是蒸汽機，現代輪船多用渦輪發動機，有些也用內燃機或是核反應爐。大部份的船隻也都有駕駛系統。輪船也會有隔間，貨艙，上層建築，以及錨和絞車之類的設備，不過不一定每艘船都有。udip nu balunga  船體

munabaw ku balunga i nanum, u ba’ket nu balunga amikiahemaw tu nanum. nu cacayay a babalungaan cacay u udip nu balunga (masacacayay nu balunga, monohull), hakiya idaw ku tusaay a udip nu balunga(tusaay a udip nu balunga, catamaran), hakiya idaw ku tuluay a udip nu balungaan(tuluay a udip nu balunga, trimaran).milakuuytay nu tuluay a udip nu balungaan inai’, nika u nipikinkiwan namakaala tu limaay a udipan nu balunga. nu yadahay a udip nu balungaan, u i masaenalay nu nanum muculil, a u atekakay nu mukinan malalitin. 

船要浮在水中，其重量需要比船體等體積的水要輕。船隻可能只有一個船體（單體船，monohull），也有可能有二個船體（雙體船、catamaran）甚至三個船體（三體船、trimaran）。超過三個船體的船很少見，不過有實驗曾經用到五個船體。多船體的船，各船體一般會彼此平行，而且會用剛性臂連接。
yadah ku nikakenihan a udip nu balunga, i nuayawan u udip nu tangah, hatidaay tu nu yadah a balungaan idaw namin ku masamaliay a tangahan. makasasa u ukak nu udip a balunga, sipakay nu ayawan makatukuh i nikudan. nikudan u kikul a udip nu balunga, hatidaay tu nu nikudan a balungaan masaenal a kitidaan, u kikul han. hinaadih kita tu u kulupila nanay nu sapicuduh, sapikuwan tu sakatacuwacuwa a papacunaan, metalaw tu nikangayangay mahuyahuy. duma nu picidekan atu balungan tu sakalecad, mahida u pibutingan nu dugu atu sakasunian. 

船體可分為許多部份，船首是船體最前面的部份，許多船會有球狀船首。龍骨是船體的最下方，從船的最前面延伸到最後面。船體的最後面稱為船尾，許多船後方有平坦的區域，稱為方艉。常見的船體附件有推進用的螺旋槳，控制方向的舵，避免船隻橫搖的穩定器。其他船體的特點和船隻用途有關，例如漁具及聲納。

misimsim henay tu sangan nu balunga tu liw-sin-cin-li-sye atu liw-ti-tun-li-sye a yukiwan, u kasaetiman a liw-ti-cin-li-sye tu yukiw u sapacukel tina balungaan a ba’ketan, tina nipitupin tu ba’ketay kya mahida tu ku nikalecad. Liw-sin-tun-li-sye a nipitiyang pasu taneng milebu tu nikatiyungan nu cakepan, demiadan atu mitalinged a nikalalidan.  

船體會考慮許多流體靜力學及流體動力學的要求，最重要的流體靜力學要求是可以支撐整艘船的重量，在載重不均勻分佈時也可以維持穩定。流體動力學的限制包括可以承受波浪的震動、氣候的影響以及擱淺的影響等。

yu saumamaday nu balungaan (hatu aidangan nu balungaan) hakiya u kasuy ku sanga tu kaku nu balunga. aydaay a balunga u mukin ku zayliw nu sangan, nu amelikay nu balungaan hakiya u li a zayliwan, paypay a balungaan atu sasaidangan nu balungaan u hu-he zayliw, idaw ku duma a balungaan u malamelay nu lala’ ku sangan tu balungaan, u nikalamel tu lala’ ku udip nu balunga a zayliwan.

較早期的船（或是遊樂船）可能會用木製的船體。現今的船多半使用鋼為船體材料，快速船隻可能會使用鋁，帆船及遊樂船常用複合材料，有些船是混凝土船，以混凝土為船體材料。

mimucuay tu tuu’d nu balung, papadengan tu tuu’d, pabaw nu sanga 貨艙、艙室及上層建築
tabakiay nu balungaan idaw namin ku sapad atu kakitidaan. pibutingan nu balunga atu mimucuay nu balunga idaw ku cacayay atu pinaay nu papadenga tu sukuan. tabakiay nu balungaan idaw namin ku papacunaan tu kikikayan, palud atu yadahay nu duguan a sukuan. i balunga idaw ku papahalhalan tu simal, kunggu nu simal atu sakaynanum a pasimalan atu nanum nu sukuan. mamipenecay tu sapitupin a sukuan taneng misumad tu sakaydangan, kya sakay kapah aca.  

大型船隻會有多個甲板和艙室。漁船和貨船通常具有一個至多個貨艙。大型的輪船會有輪機室、廚房及許多的工程艙。船上會有儲存油料、機油及淡水的油槽及水槽。壓載艙可以調整船的俯仰，並且調整其穩定性。

tungduh nu sanga i pabaw nu sapadan ku sanga. aydaay a mimucuay nu balungaan, u sangan i pabaw itida namin i nikuda nu balunga. itini i sapitupin tu labanga nu balungaan atu hitay nu balungaan, pabaw a sanga nu balunga minayat katukuh i nuayawan ku sanga. 

上層建築是在甲板上方的結構。在現代的貨船上，上層建築一般是在船的後方。在客船和軍艦上，上層建築會延伸到船的前面。
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%BC%AA%E8%88%B9