open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan

yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan.

## kakiliman


## nilacul
**走訪多場部落豐年祭　傅崐萁期許部落傳統文化永續傳承**

yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan

花蓮縣長傅崐萁日前走訪多場部落，包括新城鄉聯合豐年節；花蓮市拉署旦部落、吉寶竿部落；吉安鄉吉野汎札萊、南華部落、永興小台東部落、東昌達拉讚部落、北昌部落；壽豐鄉池南部落、壽豐部落、豐坪部落等豐年祭，他期許部落傳統文化永續傳承，歡迎全國鄉親共同走進部落、關心部落、愛上部落、尊重部落。

u kinciu nu kilayku ci Hu kun ci yadahtu kuni taydaan nida tu nyadu`tu lalikid . pasunu： kilay si Lasulasutan、Cipawkan；Yusinu bancalay、Mabuwakay、

siawtaytung、Talacan、Piycang；Linahem Banaw、Cialupalay、Hupin anyadu`，

maydih cinida a padadutus tu lalangawen nu pinacadan，manamuh tayniyan nu katuud day ku nyadu`、kasidayit、kaymawan、misapu tunyadu`，

傅崐萁表示，花蓮剛經過0206震災，花蓮人民非常勇敢，很快地就一掃震災陰霾，快速回復往日榮景，這次部落未受到傷害，要感謝祖靈保佑，讓大家都平安，幸福重回花蓮。

hinisa ci Hu kun ci，u kilay heminsahen manin，adihan aku kukilay atademaw

hina talul，kasenunsa miliyas tu kacunuhan aninel，kalamkam misu ayaw tu

cahedal，ayda caay kaduka kui nyadu`ay，kukay tuni padihing nutuas，tayni aca kudaesu nu kilay。

傅崐萁逐一致贈文化傳承基金予頭目，他也提到，長年關懷偏鄉及部落的立委徐榛蔚今日前往花蓮南區部落與族人共同謝天、謝地、敬祖靈，祈求祖靈庇佑縣民年年平安、年年喜樂、年年大豐收。

hacacay han ni Hu kun ci paanin kutumuk saka lalikid a kalisiu，tal kamu cinida、caay kaputun kusidayit aku tubabalaki atu sinkiu nunyadu`ici Sicenwyi

yan，ayda tatimul nu kilay anyadu` maladay tu pinacadan mikukay tu paudi

pay ulala` utapuku、utuas、mingalal tutuas、papupu tuikilayay a tademaw

samihmihcan pinan、samihmihcan lipahak、sa mihmihcan matumes kumihca

深受部落族人熱情歡迎的傅崐萁，在眾人簇擁下逐一向與會民眾握手問候。他也感謝天地祖靈庇祐，讓部落鄉親均安，耆老長者身體健康、幼兒平安成長、青壯族人事業成功。

hakanamuhan sanu inyadu`ay Hu kun ci，lawphan nu katuudday mu liuliuen

ami kec lima。Mikukay cinida tuipabaway a tuas mi pupu，saka lipahak nu

naluwan，saka kapah nu udip nu babalaki，u mulaay pinan balaki，u kawaw nu kapah macakat macakat.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

* nasulitan ni Lisin Kubung i 2018
Yayo

## Yayo
u sulit nu Hulam: 椰油部落

『蘭嶼』原名『紅頭嶼』，因盛產『白花原生蝴蝶蘭』，加上民國36年參加日本花卉展獲得殊榮，因此改名『蘭嶼』。當地的部落居民稱『蘭嶼』為『Ponso No Tao』，意思是『人居住的島嶼』。  西元1897年，日本人鳥居先生來『蘭嶼』調查，稱該島原住民為『Yami』，之後部份居民便以『雅美族』自稱，不過有些部落居民也會自稱是『達悟族』，『達悟』是人的意思。

『椰油部落』的『Yayu』是來自其它社的部落族人對『椰油部落』的稱呼，意指『椰油部落』的部落族人英勇團結強悍。

## u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Yayo. u kasalumaluma’ nu Yayo sa, 408 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,150 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 906 ku tademaw, pakalatu 79%.  u zuma sa, cay ku yingcumin, 244 ku tademaw, pakalatu 21%.

### u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Yami(Tao) 73%, Pangcah(Amis) 3%, Paywan(Paiwan) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 1%.

### u niyazu’ nu Tau(Yami)
u niyazu’ nu Tau(Yami) kuyni, katuud ku Tau(Yami) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), Paywan(Paiwan) atu Puyuma. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.

### u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini,  hakay izaw tu,  caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.  izaw ku malecaday a ngangan nu Sakizaya atu Tayan.  maka cacay a bataan ku malecaday a ngangan.    

## u cidekay nu Taywan yincumin

### u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway(最早) a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal(島).  u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.  u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.  silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid(領導) tu niyazu'.  i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.  u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong(太巴塱), u niyazu' nu Pangcah(Amis).  situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay(平地原住民), sakatusa ku ibuyuay(山地原住民), sakatulu sa ku tangbulanay(平埔原住民).

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihca 12 a bulad

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916),  Pangcah (209,668),  Tayan (90,185),  Paywan (100,775),  Yuwatan (58,465),  Rukay (13,319),  Puyuma (14,170),  Cou (6,635),  Saysiat (6,630),        

Yami (4,612),  Saw (790),  Kabalan (1,470),  Taluku (31,530),  Sakizaya (940),  Sejek (10,023),  Laaluwa (401),  Kanakanabu (335),  zuma (11,985)                

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* Paykanatalay a pu Lumaluma'an a se kitakit kalunasulitan atu palatuh calay-zazan內政部戶政司全球資訊網
* Yuancumincu weyuanhuy kitakit nalunasulitan atu palatuh calay-zazan pulung sausi nalunasulitan原住民族委員會全球資訊網統計資料
* Yuancumincu nalunasulitan atu palatuh calay zazan laculaculan calay zazan台灣原住民族資訊資源網
Yiyang Sayiun

## ngangan
Yiyang Sayiun ku ngangan

ci 伊央撒耘 ku layak a ngagan

u tatama

## u nalecuhan
1967 a mihica siwa bulad cecay a bataan a demiad.

## kapisiwkay
u ngangan nu maku ci Yiyang Sayion, katukuh tu lima a bataan izaw ku sepat a mihecaan, tatusa kami a malekakaay, u sasabaay kaku, nilecuhan aku i ciwidian. naayaw a miheca sa (2020), miales tu ku kawaw numaku i Taypak. zayhan midiput kaku tu ina nu maku. yu mahiza sa, sawsawni amizateng kaku “ucanan ku misakakawaw aku tu binawlan nu Sakizaya i Kalinku ayza saw?” maydih kaku piliyaw aminanam tu kamu nu Sakizaya. sisa, ayza ku piketunan tu kawaw nu maku. aminanam ku kamu nu Sakizaya. maidih kaku makaawas tu katalakaway a seking kamu nu Sakizaya i anuaway a miheca. sisa sapisekingaw kaku tu micudaday i picudadan nu Sakizaya. maydih kaku malamicudaday i musakaput tu micuzuhay tu kamu nu Sakizaya.
Yohae’

## Yohae’

### u sulit nu Hulam
高峰部落

### u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan ku niyazu’ nu Yohae’. u kasalumaluma’ nu Yohae’ sa, 61 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 187 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 182 ku tademaw, pakalatu 97%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin, 5 ku tademaw, pakalatu 3%.

u kasabinacadan, Saysia(SaySiyat) 55%, Tayan(Tayal) 39%, Paywan(Paiwan) 1%, Sejek(Seediq) 1%, zumazuma 3%.

### u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.

## u cidekay nu Taywan Yuancumin

u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.



### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2019 a mihcan 1 a bulad
pulung sausi (566,129), Pangcah (211,279), Tayan (91,021), Paywan (101,560), Yuwatan (58,994), Rukay (13,390), Puyuma (14,358), Cou (6,668), Saysiat (6,676), Yami (4,635), Saw (803), Kabalan (1,482), Taluku (31,859), Sakizaya (961), Sejek (10,202), Laaluwa (405), Kanakanabu (345), zuma (11,541)      

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網Paykanatalay a pu Lumaluma'ay a se kitakit kalunasulitan atu palatuh calay-zazan 

原住民族委員會全球資訊網統計資料Yuancumincu weyuanhuy kitakit kalunasulitan atu palatuh laculaculaan calay-zazan

台灣原住民族資訊資源網Taywan Yuancumincu kalunasulitan atu palatuh laculaculan calay-zazan
Yoweri Museveni

## Satangahan

### Yoweri Museveni

9 bulad 15 demiad, Yoweri Museveni, u misingkiway. 1944 a mihca nalecuhan)

u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Uganda ayza sa ci Yoweri Museveni, micakat a demiad sa i 1986 a mihca 1 bulad 29 demiad.

### u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Kiswahili (斯瓦希里語) a kamu：Yoweri Kaguta Museveni

u sulit tu ngangan nu Amilika a kamu：Yoweri Museveni

u sulit tu ngangan nu Hulam a kamu：約韋里·穆塞維尼

u sulit tu ngangan nu Sakizaya a kamu：Yuyeweyli．Musaywyeni

### kakuniza

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* List of current heads of state and government
*約韋里·穆塞維尼
*Yoweri Museveni
Yubang

## Yubang
u sulit nu Hulam: 上宇內部落

### u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Yubang. u kasalumaluma’ nu Yubang sa, 18 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 74 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 69 ku tademaw, pakalatu 93%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin, 5 ku tademaw, pakalatu 7%.

u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 88%,Pangcha(Amis) 3%, zumazuma 3%.

### u Tayan a niyazu'

u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.

### u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.

## u cidekay nu Taywan yincumin

### u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.

u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.

u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.

silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.

i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.

u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).

situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihca 12 a bulad

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,

Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,

Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,

Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,

Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,

Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網

原住民族委員會全球資訊網統計資料

台灣原住民族資訊資源網
Yuku Tipus Sayun.

ayza u Sakizaya. a tademaw.macapi tu malawpes.
misaicelang nu mita.palekal.pauzip.
tu binacadan.hiywaw。 kukay。

Tipus
Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay

**<big>Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay 原住民族法律服務中心</big>**

## sapuelac tu lacul

### ngatu cacay
hang azihen mumita itini i subal nu mita kyami haw, kanca mitineng kita tu hulic hananay. nikasa kita u Yicumin hananay kyami haw izaw aca kuni u nanam nu mita atatacuwa isaw amiadup. sa itini ilalabu’ kyami hasaw maliyuh kita sa kita sa, uzuma tayza kita miadup sa, matena’ isaw ku yadahay a kawaw nu mita. kyu itini ihekalay kyami sakatuud isaw kumi cukelay tu cacay ayza itini i mahiza i Yuancumin pitekaan nu hulic saedapay(原住民族法律服務中心) hananay kyami mapatizeng itini i Tunghua tabakiay a cacudadan(國立東華大學). kyu miteka tu kyuni a kawaw. amahicaay azihay nu mita.

### ngatu tusa
paini tu ni na Yuancumin pitekaan nu hulic saedapay (原住民族法律服務中心) hananay kyami haw sa, hay i ayaw kapah ku kawaw sa, kyu izaw ku yise(儀式) ayza sapibuhat saw itini i Tunchang hananay a niyazu’ sa, uni u mapalaway ku tayzaay micumud tu sapadaesu hananay a lisin tiza. itini i Sefayuan(司法院) atu Yuancumincu Weiyuanhuy(原住民族委員會)、lifaweiyuan(立法委員) atu itini Tunhua tabakiay a cacudadan, atu nu shakayay namin sa, tabaki isaw sapicukel tuni a kawaw.

### ngatu tulu
uni satu nu tuantuy(團隊) nu Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay (原住民族法律服務中心) Yuanmi Congsin kyami hawsa, tayza tu itini Tunghua tabakiay a cacudadan Meilun, samicuzu izaw Yuancuminay painiay tu sapatizeng sa tu pitekaan nu hulic saedapay  hanay. adasay paini nu Yuancumin amin kyami hawsa, i tu pisusong(訴訟) i tianpin(天平) hananay tusaay a kawaw. tanengay itini amalalen masaheci isaw ku piazih, uyzasa ayza itini silala’ay kyami hawsa paini tu lalangawan i kakawaw nu babalakian, uzama maliyuh kita, kyu malubuay sa, adasay iayaw kyami haw paini tuyniyan Yuanmin Fafu congsin hananay, tayza tu itini i niyazu’ sakyami mipan mahiniay a kakakawaw amasasiket tu niyazu’ay. sapicangzayan tu nu niyazu’ay atu painiay tu hulic hananay a kawaw sa.

### ngatu sepat
itawya kyamihawsa paini i subal nu mita kyamihaw yadah ku caykatinengan isaw a hulic. paini tu nu Yuancuminay haw sa anu u nanam tu nu mita. anu mahiza u likec kyami hawsa, paini tu nu mita ayza a kauzip kyami amikawaw mahiza lalangawan hananay, zuma matena’ isaw. kyu itini i Yuanminhuy cuwei主委 kukamu tizatawya kyami hawsa adasay nipipatizeng ayza ta Fuwucongsin sa, hay uni Yuancuminay amin izaw kuni tungus hananay amatineng tuni hulic, izaw ku kapahayay sadiput ilalabu’ sa.

### ngatu lima
kyu unikamu haw tininamin i subal nu mita ya 單一文化司法系統 isasa’ nuni kyamihawsa, yadah kuni cacaculiculi saw tuni a kawaw. ayza izaw tu ku malingatu tu isaw kuni Yuancuminay a pitekaan nu hulic saedapay(法律服務中心) hananay kyamihaw, adasay mihini idiked amin itini matineng namin kita u binawlan nu miata. anu maipay tu nu mitaay u Yuancuminay a siakay asaca nahekalay a siakay kyamihawsa, tusaay kapahay matatengilan tu tiza sakyami.

## namakayniay a nasultian nasakamuan atu natinengan
Yucumincu Tilibi Sakizaya sinmung原住民族電視台撒奇萊雅族新聞

司法院Sefayuan

原住民族委員會Yuancumincu weiyuanhuy

法律扶助基金會Hulic saedapay kalisaw putiput

國立東華大學Kanatal Tunghua tabakiay a cacudadan

Lipuying立法院

nasulitan ni Tuku Sayun nay pabalucu'ay a kawaw nu Yincumincuweiyuanhuy 2018-tusa
Yungkilu

Yungkilu（新路部落）

i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Yungkilu. u kasalumaluma’ nu Yungkilu sa, 123 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 363 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 345 ku tademaw, pakalatu 95%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin,  18 ku tademaw, pakalatu 5%.

u kasabinacadan, Paiwan 88%, Tayal 1%, Rukai 1%, zumazuma 3%.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Zaid Abdul-Aziz

## Zaid Abdul-Aziz
### sukay niza
Amilika a tademaw, tatama, nalecuhan i 4 a bulad 7 a demiad, 1946 a mihcan.    

ngangan niza ci Zaid Abdul-Aziz, u miunduay ciniza. u kanas-mali mimaliay.   

Zaid Abdul-Aziz i 1968 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 5, namapili’ tu nu Cincinnati Royals putiput.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* Lists of National Basketball Association players
Zayazayan

## Zayazayan
u sulit nu Hulam: 玉泉部落

玉泉部落位於屏東縣瑪家鄉三和村。居民多由霧台、三地、瑪家三個鄉深山的原住民移住。

民國37年間，鑒於屏東縣原住民部落居住環境惡劣，由原住民的政壇前輩潘先生，率同『瑪家鄉』、『三地門鄉』、『霧台鄉』等三個鄉的『耆老』領袖，帶領居民大舉移居。並於民國56年3月成立『三和村』，且歸屬『瑪家鄉』管轄。『三和村』的『鹽埔段』屬於『鹽埔鄉』，『番子寮段』屬於『長治鄉』；『犛頭鏢段』與『隘寮段』屬於『內埔鄉』，周圍都是平地村落包圍。因為『三和村』實際是由三個村落組成─ 北村玉泉社區(排灣族)、中村三和社區(排灣族)，和南村美園社區(排灣族、魯凱族)，而當時『三和村』名稱為『隘寮墾區山胞移住地』，經『村民大會』議決改名為『三和村』。

資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=17&TA_No=9&T_ID=655

## u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Zayazayan. u kasalumaluma’ nu Zayazayan sa, 233 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 793 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 768 ku tademaw, pakalatu 97%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin,  25 ku tademaw, pakalatu 3%.

### u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 89%, Rukay(Rukai) 3%, Tayan(Tayal) 1%, Pangcah(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 2%.

### u niyazu' nu Paywan
u Paywan a niyazu' kuyni. tuud ku Paywan a tademaw itiniay a niyazu'.

### u Sakizaya a tademaw
inayay ku Sakizaya itini. u zuma a tademaw sa u Rukay(Rukai) u Tayan(Tayal) u Pangcah(Amis)  atu Yuwatan.

## u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Sakizaya a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%92%92%E5%A5%87%E8%90%8A%E9%9B%85%E6%97%8F

u Pangcah(Amis) a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%98%BF%E7%BE%8E%E6%97%8F

u Tayal a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%B0%E9%9B%85%E6%97%8F

u Paywan a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%8E%92%E7%81%A3%E6%97%8F

u Bunun a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E8%BE%B2%E6%97%8F

u Piyuma a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%91%E5%8D%97%E6%97%8F

u Rukay a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%AD%AF%E5%87%B1%E6%97%8F

u Takuku a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%A4%AA%E9%AD%AF%E9%96%A3%E6%97%8F

u Sejek a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B3%BD%E5%BE%B7%E5%85%8B%E6%97%8F

u Saysia a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B3%BD%E5%A4%8F%E6%97%8F

u Kabalan a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%99%B6%E7%91%AA%E8%98%AD%E6%97%8F

u Kanakanabu a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%A1%E9%82%A3%E5%8D%A1%E9%82%A3%E5%AF%8C%E6%97%8F

u Laaluwa a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%8B%89%E9%98%BF%E9%AD%AF%E5%93%87%E6%97%8F

u Saw a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%82%B5%E6%97%8F

u Chou a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%84%92%E6%97%8F

u Tau a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%81%94%E6%82%9F%E6%97%8F

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Zelmo Beaty

Zelmo Beaty
10 bulad 25 demiad, 1939 a mihca, Zelmo Beaty, miunduay. (mapatay i 2013 a mihca)

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* Lists of National Basketball Association players
Zinzya (Jiniya) nu Natawlan

Zinzya (Jiniya) nu Natawlan  a niyazu' 娜荳蘭部落

## kakiliman
Zinzya (Jiniya) nu Natawlan

## nilacul
(1)Zinzya (Jiniya) nu Natawlan,mikikum,makapatay, limulak ku niyazu' i tiza amin,i Zinzya (Jiniya)

(2)u Lipun a tademaw a Zinzya (Jiniya) sapilisin nu "i pabaway a Dungi"(u Dungi nu cilal)ma mihemihecaan baluhay a miheca.

ataiza i Zinzya (Jiniya) mi bauen mi salisin ,sipikaya aku inipanubu, milunguc atu mitusam ucaan wycanacanan, maydih nanay baluuhay a mihecaan,nanay sakapabay ku uzip isu,satabakiyay a limulak, anu pasasukazih tu, mitaneng, misabili han, tayza i Zinzya (Jiniya) micakiy tu  sumanahay a sadiput a caay a mihecaan usasakapahay94

waluay abulad malalikit “pilalikidan”

(3)Zinzya (Jiniya) nu natawlan ,kakitizaan ayzasumatan tu amis  nu papaznngan tu aatihan “dengazih”



## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
Zinzya (Jiniya)https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%A5%9E%E7%A4%BE
Zipun

## satangahan(主題):
Zipun saca Lipun

### u zuma a kamu(其他語言)：
nu Hulam(中文):

nu Amilika(英語):Japen

nu Zipun(日語):'''日本国'''（にっぽんこく、にほんこく）

### nilacul：
i sawalian nu Yaco(亞洲) a tukus(陸地) ku kitakit(世界) nu Zipun, u saupu nu kasakatakatal a ocong nu bayu' kalakanatal, Unu Zipun atu Liwkiw(琉球) kasaupuan, maala ku enem malebut walu lasebu lima bataan izaw ku tusa(6852) kasaupuan ku kasakatakat, u kumud mazu’ay nu binawlan, ulu bataan izaw ku pitu salabas tu walu(37.8) a emang nu Pinghuwangkungli.

I sawalian nu Uya a tukus, matabu nu Taypinyang a bayu, pasaamis u oluses a kanatal, satipan sibiyaw tu Kuliya a Kanatal, saetietipan nu katimul sa, u bayu ku laed tu Tayliwku atu Taywan a kanatal, u binawlan sa, cacay silabas tu tusa ira ku enem a Oku(億), sakamuketep ku kaaluman nu kasibinawlan nu Sikay ku Zipun, malawit ku tulu malebut lima lasebu(3500) a emang ku tademaw, mazu’ i kasatukay nu Tukiw atu lilisay niyazu’, u satataangaytu nu masatukayay nu Sikay. u pikuwan nu kitakit sa, liliden nu hungti ku saupu nu giing a patilengtu sakuwan a likec(法律). ”Tinnunika” han ku hungti, u kakibana’ tu ”Zipun” a binawlan atu kanatal. u saupu nu giing atu mamikuwan tu kawaw nu kanatal ku situdungay a mikuwan tu kanatal.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC
kapi pasubana’ tu wawa tatengaay ami milakui’t tu zazan

幼童過馬路 這七點要注意

izaw cacay kya babalaki miladay tu sabaw cacay a mihecaan a tatayna a wawa tahekal i 新北市新莊,

mihalhal i 車陣sumanahay tinghuy,sa pabesut satu milakuwit tu zazan,
amahabelut nu wawelwel amaduka.

apatahekal paheci amisakamu tu靖娟基金會,
umidiputay anu izaw ku lawat amiladay tu wawa haw sa,

kapi pasubana’ tu wawa tatengaay ami lakuyi’t  tu zazan,u midiputay haw 交通a wayway tatengaay a nganganan,

kya matineng minanam ku wawa tu wayway nu 交通安全行為,
amipalal tu 靖娟基金會,

sakapitu a要點 a wawa milakui’t tu zazan;

sakacacay:adidiay a wawa laecus a cacay milakui’t tu zazan,zayhan i bataday a kazizeng kaycay kaazih;

sakatusa:u adidiay a wawa kaitiza itapiingan nu zazan 停留,a kitizaan a mahicaay ku 交通 kamaenepay kapah a miazih.

sakatulu:miazih tu kawili、miazih tu kawanan a miazih haca tu kawili,awinian u kawili ku macapiay tu kazizeng,sisa ayaw miazih tu kawili a izaw haw ku tayniay kazizeng,anu yunengal atu pabesbes sa ku kazizeng,amiliyaw haca miazih ku adidiway a wawa tu kawili kawanan;

sakasepat:palima uwini adidi ku uzip nu wawa,lihanaw cayay kaazih nu kazizeng ciniza,sisa nay minanam ku adiwawa patalakaw patanaya;

sakalima:culilhan milakui’t tu zazan amana kaduba’;

sakaenem:milakui’t tu zazan culilhan a mana pitikenih muculil,nika amacunus ku tuki nu wawa i zazan,

sakapitu:adidiwawa kanca amatineng icuwacuwa kukitizaan a kapah lakuwiten ku zazan,
nay taneng kapah mahapinan ku kazizeng atu uzip amihini.
tunuz

## satangahan(主題):
tunuz

### u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):糯米糰

### u canan ku tunuz(tunuz是什麼?)ː

### sapihica ku tunuz(tunuz做什麼?)ː

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
u mapalaway

u mapalaway
na maka adi’di i katinengan nu maku, caay han pitiyun,mutaemul,enuc tu macacakay a tulakuk.haemay hani anu makaen tu muta’ tu,mahiza makasanek tu anglisay a tuudtuud. han satu ku babalaki” a mapalaway kinawawa” sa,mucelaksatu kaku, i kiwkay misakakaw,sa kauzip ikiwkay. caay kasumad ku uzip anu makasangek tu muta’tu,cayaytu kaku mukaen,kadihiyan saan. kinapina mipalida i balucu, kya mapalaway ciniza saw.? tengil han u mapalaway nu kauzip caay kadayun.

i sumamad, u mapalaway sa, u kakitaan nu niyazu’, ci utihay a uzip sa,miawaw ku mapalaway a papipuhpuh  pasamata ku uzip,anu mabelecay a tademaw i niyazu’, miawaw tu mapalaway, a misakapah tu kakwaw. u sapatudu a tuud tuud. u caay

kapalaway lacus muala mukan,hamin han nu mapalaway  patalama’.i tawya caay picakay tu ti’ti’ (basis), u kakitaan ku sausi.

u mapalaway sa, sa mihecaan sa, pakasaw ku kakanen,  lacus mukaen tu kenaw usungna,tulakuk,buting,katalalan,atu masangeky a tuud. uyza sa u ti’tinu babuy, daduk atu tayu, hatiza kya kakanen nu heni.

caay kalecad ku lisin nu tatama atu tatayna, na lecuhan  katukuh i mabelec, a kina cacay pizatengan a mapalaway a matingdah a kawaw. i waluay tu ku mihecaan atu katukuh i sabaw lima ku mihecaan, patingdah tu, i siwaay a bulad a malingatu. itiya tu, matatengiltengil ku lalumaan atu belawbelaw,malacapu’ a patingdah tu wawa nu luma’, anu siwantan tu nikatatengil nu katuud sa, a taneng tu miawaw tu mapalaway, a cima ku misawawaay itiya awawaan, anu izaw tu ku nisawawaan u patingdahay tu ku kawaw. ya luma’ u tulun,u habay, u epah, u da’dac ku patahekal. u tulun han tu misausi tu

mapalaway, anu papina ku mapalaway,hatizaan tu ku nipisatulun, izaw ku tabakiay masamulmulay a tulun, izaw aca ku adidiay

a misangaan a tulun, sapakelit u sapasisi tu ya tudung nu nipaaca tu namisalisin tu wawa.

a mabuudku matingdahay a wawa, sapitulik ku papaha nu tayu, u sakapahay kunipazikuc, u nipabuud paluhay tu azihan. 

sayaway a kawaw maka i labu nu luma’, culuk han kya matingdahay a wawa mipuhpuh, uynian a lisin u tatengaay tu a wawa nu tademaw, pakatineng  tu i pabaway a Ditu a papadiput tu sakaatekaen ku balucu’. pakalemed tu nika uzip. mahetek tu (mahemin) a hacacay han a mibetik, a mipuhpuh sa, a taputah tu mapalaw amim. mudadiw tu nu mapalaway a dadiw, mali’epah ku babalaki nu mapalaway katukuh i sansanteb.

u silawaday a tademaw nu niyazu’ tayza amin miazih, u kawaw nu tingdah katukuh tusa abataan a demiad, itiya mahetek tu

ancila u zuma zumaay a luma’ ku patingdahay tu wawa u sademidemiad  tu mapalaw. miladay tu ya misawawaay a mapalaway.

a nu caay kahetek ku lisin nu tingdah sa,caay henay mukaen tu buting  atu lami’, u nikaen tu demidemiad sa adidi’en, malecad

tu pakasaway,madimel tu uzip masikac tu Ditu.

u sakatusa a mana mapidah,amana katalaw,mitucelis ku tatama: i waluay abulad nu mihecaan,malaheci a milesin,izaw aca ku lisin miukak hananay a lisin, u nu sakitabad (sakitangah) a lisin.u kapah nu saselal, tusa a saselalan tayza i nikangayawan a kenis, mikilim tu ukak nu mapatayay i mala’isay, a sizuma anu hicahicaan a ukak kuynikatepaan patalumaan.
u tademaw kyamakadih tunu hekal

u tademaw namakahekal ku sakatineng tu. tuud amin, hakya walu a bataan a palasubu (80%) wai pabaw henay kunikadihan,tada u mata kusapi aadih kuyadahay, u mata hananay unu likat akuhak, nuhhekal a tineng masasing pataynin i sapiadih nu mata mamin pataynin i punu’, sakasaan makadih ku tademaw tu tuud, umata nu tademaw atu punu’ kuma tinengay tu wayway kumi

laheciay, ukikay atanu demaw asaka tineng nu pyakpunu’ atu sapi sasinng ani laaciyan, malamata kusapi sassing,
aam

## aam

### u kamu nu Hulam
aam 稀飯

aamen 去乞討(命令)

miaam　討飯

miaamay　乞丐

misaaam　煮稀飯

sapisaaam　煮稀飯用的器具

sasaaamen　煮稀飯的食材

## u zumazuma nu tinaku a kamu

### aam
u aam ku sakalanam tu sananal. caykabecul mukan tu aam. caykatenes mangalaytu.

### aamen
aamen nu miaamay ku tubah ni Bunga!  

### miaam
miaam ku miaamay tu hemay. 

### miaamay
katuud ku miaamay i Taypak. 

### misaaam
misaaam kaku tu sakalanam nu niyam. 

### sapisaaam
sapisaaam kina dangah. 

### sasaaamen
kau baduwac nu pabuy ku pacamul tu sasaaamen.  

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
*原住民族語言線上詞典
aadupen

aadupen(動物)

i buyubuyu'an ku aadupen a mauzip.

nayay ku adingu nu aadupen u langaw sa nu uzip.
abesa'

## satangahan

### u zuma a sulit

### u zuma a kamu
u kamu nu hulam：平淡無味、枯燥

u kamu nu Amilika：bland, tasteless and boring

u kamu nu Zipun：当たり障りのない、味のない、退屈な

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典 https://web.archive.org/web/20210420104536/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/search.htm
acawa

**acawa 配偶**

## sapuelac
acawam sa, u tatama a acawa . acawana sa, u tatayna a acawa. u Sakizaya a luma' sa, anu siacawa tu, u tatama tayza tu tataynaay a luma' mueneng. u luma' u lala' u wawa mahmin 

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-配偶

Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-夫妻

nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
abibi

abibi

## nilacul

### u kumu nu Hulam
抱（起來）

### u kamu nu Amilika
hug

### u kamu nu Lipun
**ハグ**

## u zumazuma nu abibi

### abibi抱（起來）
abibien要抱起來(命令)

abibiyan被抱起來

haliabibi很喜歡抱

maabibi被抱走

miabibi抱起來

namaabibi被抱過

### abibien
abibien(要抱起來命令) ku wawa a milakec tu sauwac!

### abibiyan
abibiyan(被抱起來) ni Edi' ci bayi niza.

abibiyan nu Alikakay ku saba isu Kacaw.

### haliabibi
haliabibi(很喜歡抱) ci Tubah tu lutungay.

### maabibi
maabibi(被抱走) nu Alikakay i labi ku saba ni Kacaw.

### miabibi
miabibi(抱起來) kaku tu wawa ni Kacaw.

### namaabibi
[null namaabibi] [null kiyu] hinaangic [null tuway] [null kiza] [null lutungay]. 

## tinaku ku kamu u Sakizaya:
(abibien) abibien ku wawa a milakec tu sauwac! 

(abibiyan) abibiyan ni Edi' ci bayi niza. abibiyan nu Alikakay ku saba isu Kacaw.

(haliabibi) haliabibi ci Tubah tu lutungay. 

(maabibi) maabibi nu Alikakay i labi ku saba ni Kacaw. 

(miabibi) miabibi kaku tu wawa ni Kacaw. 

(namaabibi) namaabibi kiyu hinaangic tuway kiza lutungay. 

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
*Yuancumincu kamu i calay-zazan a sukudad原住民族語言線上詞典
acawana nu bayu a dietu- ci Silingaan

acawana nu bayu a dietu- ci Silingaan 小海神的新娘—撒奇萊雅族女神希莉雅安

## nilacul

### nagtu1: u kungku nu Sakizaya
uyniyan a kungku nu Sakizaya, musakamu tu tatayna a di'tu ci Silingaan, u pauzip tu mibutingay a tademaw i bayu', anu masatebuc ku tademaw nu Sakizaya. tina di'tu sanay, mahiza tu di'tu nu Hulam ci Macu(媽祖).

malecad nu kawaw nu heni. pauzip tu i bayu'ay a tademaw.

### ngatu2: nalecuh ci Silingaan
nakamuan nu mihecaan, nayi’ ku laed nu bayu atu enal, katukuh sa ku bayu’ icuwacuwa nu tukus, muenengay i tukus a cidekay sa, hina balad nu bayu ku tuutuud atu nika uzip nu tademaw. u wawana nu kakawsan nu Sakizaya ci Butuc aci Sabak, ci Lubas, siwawana ciniza izaw ku wawa tu tatayna ci Silingan. salengac ku banges mabunal tu, u zuma ku salungan. u zuma a demiad, tabayu ci Silingan i cabiyas, maazih nu wawa nu bayu adietu ci Balakas, maala nu sangulan ci Balakas, kinapina mipasungit, nayi’ ku laheci. mabalucu' ku wawa nu bayu a dietu, patapeliken mialulul ku niyazu’. 

### ngatu3: milunguc ku binawlan
u liwan nu cidekay milunguc ci Lubasan, bakahen ku wawana i su pauzip tu niyazu’, a hicanaca ni Lubas, sulul han tu niza. pakay haku han ku wawana ci Silingan, sipialul i bayu, tansul sa kubayu a masamata, haymau satu malawpes ku tapelik. 

### ngatu4: mikilim tu wawa ci Lubas
nazikuzan, mabulah tu ci Lubas tu wawana, liliden niza ku tatulu a wawa, mikilul tu nalikidan niya haku tatimulen ku culil mikilim tu wawana. u zuma a demiad, katukuh tu i "talawadaw" i sacumud nu talawadaw, sa sipiwait niza kiya culekul a mukin amalinges, tu bayu adietu misakam, “ i naculekul ku salaedan, amana tu picalap a tayni! “ namahiza, tahekal ku salengacay akulit saka siwantan ku tukus atu bayu a salaedan, namahiza cayay tu kacacalap. u wawa ni Lubas amin lalid sa mikilim tu sabana, namahiza, iziluz kuheni sa mala kakawsan tu nu yicumin(cidekay). kiya malacul nu bayu ci-Silingan, pauzip tu i bayuway a cidekay. 

### ngatu5: u adingu katukuh i buyu nu Pazik
kami u Sakizaya sa u dietu haniyam ku adingu, palu tatenga’ tu adingu, palu tatenga’ tu lahad, nayi’ ku caay ka i tiza, namapatay ku tademaw sa, mala dietu ku adingu’, u adingu niza sa milakuwit tu talakaway a buyu’ katukuh i helun, pasayza, i wali, mapawpaw i bayu, iyu silisin ku niyazu’, sa pasawali ku mapalaway, pahalhal ku mapalaway tu tunuz, daedac atu epah. mikapet tu papah nu tayu a papasepi tu dietu, u kakawsan a dietu sa namaka bayu milakuwit tu buyu’ nu pazik a tahelun i sasalisinan, kiyu u nika uzip nu Sakizaya ku mahiniyay, ahican midimut, kiyu u kaka biyalawan kina mahiniyay kiya! 

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː
nasakamuwan  ni Tiway Sayuen.

nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
*撒奇萊雅族 -中文維基百科
*wikipitiya nu Hulam ：媽祖
adada' ku tangah mukan tu kiyandi

**adada' ku tangah mukan tu kiyandi**

## sapuelac

### ngatu cacay

anu mukan kami tu kiyandi(冰棒), saca pincilin(外來語:冰淇淋),saca paupin(外來語:刨冰) , saca cuededay(冰的) a kakaenan sa, katuud ku tademaw adada' ku tangah.

izay mahiza saw? mukan kami tu cuededay a kakaenan, pacumud i laway niyam sa, uyiniyan " cueded" macucukay(刺激) a tineng(知覺), patudu'(傳達) katukuh tu punu' nu mita.  

anu tabaki kya cucuk, mahaceng(強烈) kya katinengan(知覺), mungangaw(錯誤) tu ku punu' nu mita. pakuhica(認為) adada' tu sa.  

uzama sa, mukan tu cuededay, tansul sa macuwad(擴張) ku siekuan(外來語:血管), tansaul sa micumud ku izang tayza i punu'. sisa, adada' tu ku tangah nu mita.  

u lakelalan(原因) nu adada' ku tangah. tatenga'ay sa, caay katineng henay ku kagak nu ayzaay.  

izaw ku misaydan panganganen tina adada' "pincilin adada' nu tangah冰淇淋頭痛症".

### ngatu tusa
manay anu mukan kami tu cuededay a kakaenan, amana kalamkam, haymaw han mukan. amana iyadah tu mukan, adidi' han pacumud tu laway.

anu mahiza sa, caay tu kaadada' ku tangah. yadah ku kakelalan nu adada' nu tangah, anu adada' ku tangah matenes, tayza tu miazih tu misaydan.

papikinsa'en tu. amana mukan tu cetungci(外來語:止痛劑), caay ku kapahay a aluday(習慣) kuyni. anu masinawal, caay kakaph ku balucu', adada' tu ku tangah.

### ngatu tulu
yadah ku kakuniza nu cuededay a kakaenan, izaw ku pincilin, paupin, sengtay(外來語:聖代), pingsa(外來語:冰沙).....

sicedam(甜), aesu'(好吃) tina cuededay a kakaenan.

## namakayniyan a nasulitan nasakamuan atu natinengan
台灣頭痛學會（繁體中文）

維基百科，自由的百科全書wikipayek paybalucu'ay pulungamin a cudad-頭痛

nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun.
adidiay a culen

adidiay a culen(小陀螺):

sakapet a tuud: laudaw, neui nu datay, lalidec. 

sapisanga a sakapet: takini’.

u culuk nu hicanan:
pahalhal mahizaay u inpic masakimuluay a ciid nu kilan. nu cecayay a ciid sadicemen mahiza u zuku. miliyas tu dicem sa 2sinci kabatad anu caay miliyas tu nidiceman a ciid nu tulu nu cacay a midisdis mala kaus (kawil).
ahican ku uzip: utatuzu’atu sakatusa a tuzu’ ku sapikapet kawil, tansaul han milinen i takal atu amutu nu lala’.nima ku matenesay amalinen sa u maka demecay. paheci atu pahalhal: masasesengi tu heci nu dayas atu culen. alaen nu wawa a palaculen milinen misalama. u heci nu dadas su kinacecay siheci tu cecay a miheca. palu culen tu heci nu dayas. u kilang ku paluuzip pala adidiay a culen. hena sasalamaan nu wawa a misanga.
adipawnay

adipawnay螢火蟲

## kakiliman(摘要)
nu adipawnay a puu' malecad min tulu katukuh tu pitu a demiad,
## nilacul(內容)

### tu.ayaw malikat kuuzip mililid tu zuma amalingatu tu sazikuzay u kahemekan a kawaw sacacaycacay sa patakis atu pabuwah tu iluciluc nu heni, hukang adipawnay ayaw mapatay ulang a sitiku' henay kya amapatay.
zateng hansaw tayni miazih kita tu adipawnay tada u makatalay tu a kawaw kunian, tayni miazih ayaw nikapatay niza.

Nabakuan tanung tabu masaenalay a kilangkilangan a umah,u kilangkilangan u mala sakapahay a kitizaan sapabuwahan nu adipawnay,mihmihcaan tu tulu atu sepat a bulad u katahkalan nu adipawnay,i taywan u saayaway a mazih ku kitizaan pidangan nu adipawnat, caykayadah a puu' a adipawnay i teban nu tuluay bulad malingtu tu, paylabi micumud tina aidangan walulasubu katukuh cacay malebut a. kungtun a umah,  ayzaaytu a mihcaan amibalic mala unu waneng kusi atu kilangki malacabay amisa kilangkilang anal a lala', i taywan u sasyaway  masaenakay u kilangaklaingaan a umah,nuyan a zazan mmicidek kusalungan, balangbang  atu kasinawan apuu' izaw ku sumanahay a papah kilang piculilan a zazan, sadingsingan apuu' izaw ku adipawnay,pakilangay namakay 2016 a mihcaan,micuzuh mikinaul

tu adipawnay a kawaw, itini i taywan u saayaway u hekal satabakiay ku liwliw a lala’ u madayumay a katukuhan mikinaul tu adipawnay, u saayaway a mihcaan a kawaw cayay pakulisiw。 amicumud tina umah, sabeleng sa ku labang micumud nayay ku mikuwanay, mapulung tu i niyazu’ay a tademaw palecad tuni a kawaw,i 2017a mihcaan malingatu misulut tu kalisiw,mikilup tu natukian,mikeluhp tu tademaw,paymihcaan tulu a bulad aca cacay a bulad ku puu’ nu adipawnay amalucek tahkal’

u saayayay a mihcaan pakala tu cacay a mang walu lasubu siwa ku tademaw, naayaw a mihcaan malakuwit tu cacay a mang pitu malebut ku tademaw.

nabakuwan pakilangay mapulung tu tapiingan cacay bataan a niyazu’, mapulung misakapah tu「2019 a mihcaan tanung tabu mikinaul tu adipawnay」mipanganan atu piyungan a kalisiw mapulung tu itizaay anikalukan nipalumaan u miyagi aca, ayza a mihcaan「adipawnay kamihcaan a kikung」mala u tatangahan, patatudung tu tapiingay a pikanan pilabinan, sabaw tusa kuni papulung tuculil nu midangay tu liwliw nu mulangaway, muwawa tu binawlan mikelid「cisinubu」amilihiza tunian a mihcaan a kawaw.

uynian amihcaan adipanay a puu’ i tulu a bulad sabaw enem a demiad katukuh i sepat a bulad sabaw sepat a demiad, maysandeb enem izaw ku pangkiw, pitu izaw kupangkiw atu walu izaw ku pangkiw a tatukian pulu sasa kina tulu a daykay, tayzaay cay pihibangan walu lasubu ku tademaw pilipyan sa cacay malebut ku tademaw tayzaay midag itini i eanglu paayaw mipangangan,nu biwawlan a paya hawsa cacay lasubu siwa izaw ku walu aa kalisiw, iniyazu；ay a payaa sa cacay lasubu izaw ku enem bataan ku kalisiw hatiza ku pulung nu sakatayni itini a miazih midang.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
* https://www.google.com/search?q=%E8%9E%A2%E7%81%AB%E8%9F%B2&rlz=1C1WPZB_enTW766TW766&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0ahUKEwjg5bDyu6zhAhUBE7wKHZfaBLMQ_AUIDigB&biw=960&bih=460#imgrc=V17eqCJd8DxalM:
adipenuc

## satangahan

### u zuma a sulit

### u zuma a kamu

* u kamu nu Hulam：黑螞蟻
* u kamu nu Amilika：black ant
* u kamu nu Zipun：黒蟻

### masakamuway

* adada ku nikalatan nu adipenuc. 黑螞蟻咬人很痛。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
adup

## adup(狩獵)

### u kamu nu adup
adup 狩獵, 

aadupen 動物

miadup 打獵

miadupay 獵人

piadupan 獵場

## u zumazuma nu tinaku a kamu

### adup
adup sa ku selal sa u makudusay a sizi. 

makudusay: u uzip nu tademaw atu aadupen, caykayadah ku titi, azihan tanuukak saan. 

### aadupen
i buyubuyu'an ku aadupen a mauzip. 

i bayubayuan ku buting a mauzip. 

### miadup
miadup kita u kapah ayza. 

lalimiadup ku kapah, tayza bayu' miadup atu mideteng. 

### miadupay
u miadupay ku acawa nu maku. 

u miadupay ku wawa nu maku, matineng miadup ku wawa atu acawa nu maku. 
 
 

### piadupan
u piadupan aku sa i nuzikuzan nina buyu'.

nu makuay a piadupan itiza i nuzikuzan nina buyu'.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
原住民族語言線上詞典
ahecid

## satangahan

### u zuma a kamu

* u kamu nu Hulam：鹹
* u kamu nu Amilika：salty
* u kamu nu Zipun：塩辛い

## tinaku a kamu

# ahecid 鹹
#* ahecid ku nisalami' niza tatayna. 那女人煮的菜很鹹。
# ahcid 很鹹
#* tinacen ku kabi mitaneng tu ahcid! 用舔的嚐湯的鹹度！
# aheciday 鹹的
#* aheciday ku heci nu lebus. 鹽膚木的果實是鹹的。
# aheciden 覺得很鹹(命令)
#* aheciden kaku tu silaw. 我覺得醃肉很鹹。
# saaheciday 最鹹的
#* saaheciday ku silaw ni Sayun. Sayun 的醃肉是最鹹的。
# siahecid 有鹹味
#* siahecid ku heci nu lebus. 鹽膚木的果實有鹹味。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族委員會線上字詞典
aidangan

**[[:zh:公园|aidangan(公園)]]**

## sapuelac

### hicanan ku aidangan
u sasahicaan(功能) nu aidang sa, sapawsa(提供) tu tademaw midiang(遊玩) a atu balaskas(娛樂) itiza. i adidang sa, izawtu ku kilang, izawtu ku lutuk, izawtu ku balu, izawtu ku elun, izawtu ku takal, izawtu ku ahebalay(寬廣的) a lala'. sisa, taneng misalalma(玩) ku tademaw itiza, hamawhan(慢慢的) muculil(走路), miundu atu zuma a saungay. u aidangan sa, nasanga'an nu mikuwanay(公部門). yadah ku aidang i tusu(都市),  

inayi' i niyazu', kyamahiza saw? inayi' ku lala' taneng pahaymaw tu uzip, sisa sanga'en nu mikuwanay. anu i niyazu' sa, yadah ku lala', yadah ku kilangkilangan, yadah ku mibalakasay a kakitizaan, sisa, caay kakaydi tu aidang. u Sakizaya a niyazu' sa, maydih tu dabek, caykaw ku aidang.  

### kakuniza nu aidangan
u aidangan sapawsa tu binawlan pahanhanan atu nikauzip atu mibalakas, u mahizaay a kakitizaan ku aidangan:

1.u subal nu tusu(都市), paluma tu lutuk、kilang atu sinanumay a kakitizaan.

2.u kapulungan a subal i tusu, paitzeng tu sapisalama tu adiwawa, taneng mibalakas tu tademaw itiza.

3.macapi tu kilangkilangan atu lutuklutukan, bangcal kya aazihan. tinaku: aadupan a aidangan(動物園), nipaluma a aidangan, makaazihay a kakitizaan(風景區), kilangkilangan a sapibalakasan(森林遊樂區).

4.misimaw tu hekalan atu nazikuzan(遺跡). tinaku: kitatkit aidangan, kilangkilangan aidangan, umahumahan aidangan, sadipasan(海岸線) aidangan. 

5.patizeng tu satangahan(主題) a aidangan.

### saangangan nu aidangan
inuayaway a adiang, namakay Pose(波斯) kanatal(國). kya ayaway a sasahicaan sa, u sapamipana'(射箭) atu mikacaw tu subayu(馬), atu sapawsa tu tademaw anu maudad, taneng milimek(躲). uyniay a kakitizaan sabangcalan, sisa, maydih tayza ku binawlan, matenes tu, malecay tu ku aidang. iayaway a Loma(羅馬) kanatal, u ihekalay a kakitizaan, maydih ku Loma tademaw miundu, musasukamu, sakimad itiza. matenes tu , izawtu ku salisinay atu papayzaan(宗教), izawtu paazih tu ayamay. ayzaay a aidang sa, paluma' tu balu atu kilang. pawsa tu elun atu takal atu pahanhanay a dabek(休息亭). izawtu nu wawa mubalakasay a sasalamaan(玩具).    

### sasahicaan(功能)
tangen pabeli tu lahaday(自然的) a tatebanan(單位) tuud, taneng mibalakas ku binawlan atu adiwawa, simidimutay(潛在的) a icel malu teban nu tusu.   

### aidangan ni Kilayking(花蓮縣)
tabakiay a aidangan nu Kilayking sa, tinaku: Meilunsan aidangan(美崙山公園)、Zhongshan aidangan(中山公園)、Zhongliw aidangan(中琉公園)、Taluku kitakit aidangan(太魯閣國家公園)、Yushan kitatkit aidangan(玉山國家公園)    

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-公園

Taywan Sakizaya putiput(台灣撒奇萊雅族協會) i Youtube-dadipasan nakulitan ni Yiyang Sayun-童年

nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
alebis

## satangahan(主題):
alebis

### u zuma a kamu(其他語言):

nu Amilika(英語):'''crested serpent eagle'''

nu Zipun(日語):'''カンムリワシ'''（冠鷲)

### u canan ku alebis(alebis是什麼?)ː

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)
aledah

## u zuma a kamu

* u kamu nu Hulam：辛辣
* u kamu nu Amilika：spicy
* u kamu nu Zipun：スパイシー

## tinaku a kamu

# aledah 辛辣
#* aledah ku kalimutuc a daydam ni Kacaw. Kacaw 的小辣椒特別辣。
#* aledah ku kamu ni Benel i binawlan. Benel 在眾人前說話很辛辣。
# aledahaen 很辣
#* aledahaen kaku tu daydam. 我覺得辣椒很辣。
# aledahen 辣一點(命令)
#* aledahen ku piciyan tu titi nu katalalan! 牛肉炒辣一點！
# paaledahen 加辣
#* paaledahen tu adidi' misalami' sa asu' kanen! 菜餚裡加一點辣味易開胃！
#* paaledahen ku lami' nu sakaen tu hakhak! 要把糯米飯的配菜加辣！
# saaledah 很辣,講話很刺耳
#* saaledah sa ku lahud nu kenaw. 蔥的氣味很辛辣。
#* saaledah sa ku kamu ni Taymu i takuwan. Taymu 對我說話好刺耳。
# saaledahay 最辣的
#* u saaledahay ku kalimutuc a daydam. 朝天椒是最辣的辣椒。
# sialedahay 有辣的
#* sialedahay nu piyang. 糖果有辣的。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典 https://web.archive.org/web/20210723224631/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/search/list.htm
alibungbung

madimel tu mitengil tu nisakamu  tu nananaman nu pasubana’ay, anu caay kadimel kyu caay kasanga’.

sakacacay,milasul tu tu kakawit atu takini’,tayza i umah mikilim tu palingad.

kina alibungbung yadah ku ceka,a misanga’ yadah ku kawaw.

mitudis tu ceka i capiingan nu pahpah, nika mitulik ku alibungbung.

tebanay a ceka mitudis.

caay kadayum ku sasanga’an nalimaan nu Sakidaya.
alukul

= alukul =

u **alukul** ku sapisanga' tu epah.

## u zuma a kamu:
nu Hulam:

nu Amilika:ethanol、alcohol

nu Lipun:エタノール

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
*乙醇(ETHANOL) 物質安全資料表pdf，工業安全衛生技術發展中心，財團法人工業技術研究院，普化實驗課程資訊，台灣大學化學系
alupal

## satangahan(主題):
alupal

### u zuma a kamu(其他語言):

* nu Hulam a kamu：柿
* nu Amilika a kamu：persimmon
* nu Zipun a kamu：柿

### u canan ku alupal a sanek

* cupelak ku alupal nu Taywan. 臺灣出產的柿子澀澀的。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

* 柿 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%9F%BF
* persimmon https://en.wikipedia.org/wiki/Persimmon

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
amalingatu misakakawaw

**amalingatu misakakawaw (開工)**

## lacul

### ngatu cacay
milasul tu kita tu sapatata

amalingatu tu amisakakawaw

kakaydihan a kakawsan

layapen ku nipatata

pabelin kami tu icelang

masadep muetem tu kawaw

milasur tu kami tu sadikec

amalingatu tu amisakakawaw

kakaydihan a kakawsan

padaesu i kami

ngay madapesud ku midiputan

### ngatu tusa
amalingatu tu ku teluc isu a misakakawaw

pabeli i kami tu icelang

ngay madapesud ku sadiput niyam tu sakakawaw

pauzipay atu tuas

pasubana' i isu ku pauzipay amin

amalingatu tu ku teluc isu a misakakawaw

mapalasultu niyam ku yadahay a sapatata

cacay ku balucu' niyam mibaung tisuwan

pabeli i isu kami tu sakasitangah

ngay cayka duka ku lima niyam misakakawaw

ngay masasa ku mangeluay a kidu

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族祭辭 sapibetik a kamu nu Sakizaya

nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
amusakamu kaku a mabi tu

**amusakamu kaku a mabi tu**

nasulitan 文. nakulitan圖：瑞秋.伊莎朵拉

mibelih譯：黃迺毓

## nilacul
u satabakiay nalinabuwan nu Feyco(非洲),siniyazu’ itiza.mucezem ku cilal sa,musakamu tu wawa ku wina wama, kabi tu.wama nilala napacemud tangasa sanay i taluma’.musakamu cilala:”hubaw! macemud isu ku tabakiay a buting!”musakamu ciwama:”hang!ayza a demiad kapahtu ku sipi yu!
musakamuen nu wama cilala:” kabi tu yu.”

musakamu nilala:”nika maydih kaku musakamu tu buting mabi tu.”

muawaw ku ina:”a taluma tu ,lala.”

musakamu cilala:”a maydih henay kaku musakamu tu nani’ amabi tu.”

musakamu ciina:”tepan tu nu labi yu.” 

musakamu cilala:”amaydih kaku musakamu tu ayam a mabi tu.”

musakamu ciina:”lala!”

musakamu cilala:”amaydih kaku musakamu tu sizi a mabi tu.”

”kabi tu !” amuawaw aca ku ina

musakamu cilala:” amaydih kaku musakamu tu ungay a mabi tu.”

musakamu ciina:”kabi tu!”

musakamu cilala:” amaydih kaku musakamu tu ciwciw a mabi tu.”

musakamu ciina:”lala!kya i putah henay kisu ?”

musakamu cilala:” amaydih kaku musakamu tu puduh a mabi tu.”

musakamuen nilala ku wacu niza:”cayay henay kaydih mabi.”

sakamu sa ku wacu:”wang wang!”

musakamu ciina:”kapicumu tu!”

musakamu cilala:”hang i,tayza tu, amaydih kaku musakamu tu ba’tu a mabi tu.”

tayza i kakabian,sakamu han nu ina cilala: “sakapahen kabi.”

musakamu cilala:”ina mabi tu!”

musakamu cilala:”nika, a maydih henay kaku musakamu tu cudad amabi tu.”

madawa tu cilala adidi ku ngiha musakamu:”bulad mabi tu"

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
angsi

kamu nu Holam sa ku"桂竹", kamu nu Amlika sa ku "Phyllostachys makinoi".
u zumaay a auk.

## u zuma a kamu

* u kamu nu Hulam：桂竹
* u kamu nu Amilika：osmanthus
* u kamu nu Zipun：タイワンマダケ

## tinaku a kamu

# nisanga'an tu angsi ku sapiiyub tu lamal. 用桂竹做的筒來吹火。
# sitebu' ku angsi ayza. 現在有桂竹筍。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
anu hina amahini ku kamu

**anu hina amahini ku kamu**

文.圖/斉藤多加子  翻譯/陳珊珊

**anu hina mingiwngiw tu cihek sa,**
amalatabakiay tu a cihek tabaki,sisa amana kau u lima ku mingiwngiway,kau sapisingat ku sapisisit tu cihek!hatusa han ku lima miala tu sapisingt,tapiingan mipenez tu cihek, tapiingan misisit tu cihek kapahtu,nika mingiwngiw tu cihek kapah balakasen,anu tahekal kuni ngiwngiw a ngide sa,a zahkez ku balucu’.

**anu hina tengteng tu tangila sa,**
amalecad tu zu ku tangila katabaki yu!sisa amana pitengteng tu tangila,kau buya ku tengtengen i!nika cuedet ku tangila,sapi’sa dikecen…..

**anu caay pitengil misulac tu ngipen sa,**
angitngittan nu cilekay ku ngipen a malahul,u laway malecad tu babalaki makubid yu! sisa sakapahentu misulac ku ngipen!namamin satu mukan,amana kapawan lunukhan misulac tu ngipen,nikasa padangen nu ina kaku misulac tu ngipen sa,a caay kazahkez.

**anu hina micepcep tu taludu’ sa,**
atanaya tanaya satu ku taludu’!sisa amana picepcep tu taludu’,kaena tu piyang!nika micepcep tu taludu’ sa,lihalay ku balucu’.

**anu hina ngiwngiw tu puna sa,**
mikiwkiw tu bili a tabaki ku buhang!sisa amana pingiwngiw tu puna,au mizepitay a lala’ ku ngiwngiwan ,nikasa kyamahiza maliyuh,
aizaw ku buhang sa maydih tu mikiwkiw……,

**anu hina tiyung tu panga’ atu butul,**
malinges ku panga’ atu butul,sazikuzay sasumanah satu ku bihid malinges!sisa amana pitiyung tu panga’ atu butul,nikasa izay caay ka tineng,hakiya amaydih henay ami tiyung.

**anu hina tukut tu babalakasen sa,** 
kuku’ malecad tu niiyu’tan sabuhangbuhang satu!sisa amana pitukudan tu babalakasen,aumali ku tukuden!nikasa icuwa mazihtu kya babalakasen,a maydihtu mitukud!

anu mingiwngiw aca tu cihek,amitengteng aca tu tangila,caay pisulac tu ngipen,amicepcep haca tu taludu’, amingiwngiw tu puna,
mitebing tu panga’ atu butul,atu ami tukud tu babalakasen….,anu hina amahini ku kamu,akay……,amalahiniaytu tuyu!
sisa,nay mapulung kita kadimeltu sakapahen tu ku uzip!
apap

## u zuma a kamu[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

* u kamu nu Hulam：大青蛙

## tinaku a kamu[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]
apuk

## u zuma a kamu
u kamu nu Hulam：石灰

u kamu nu Amilika：lime 

u kamu nu Zipun：ライム

## tinaku a kamu
mahiza u apuk ku abu. 灰燼正如石灰。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
asu'

## asu'

### u kamu nu Hulam
asu' 好吃

a:su' 很好吃（表示強調語氣）

asu'ay1 好吃的

asu'ay2 營養的

asu'en 覺得好吃命令

caykaasu' 難吃

paasu'ay 講大話的

saasu'ay 最好吃的

siasu'ay 有好吃的

## tinaku ku kamu u Sakizaya:

### a:su'
a:su' ku heci nu apalu pahipuwan.

a:su' ku muwa mukan.

### asu'ay
u asu'ay ku paza' a kanen. 

### asu'ay
matumes nu asu'ay. 

### asu'en
asu'en kaku tu kalitang.

### caykaasu'
caykaasu' kina lami' a kanen. 

### paasu'ay
paasu'ay tu kamu i katuuday ci Akam. 

### saasu'ay
saasu'ay kanen nu maku a lami' sa u dungec nu uway. 

### siasu'ay
cayay ka yadah ku siasu'ay a lami' i kalahitayan.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
sapancahay (原住民族) kamu i calay-zazan a sukudad 原住民族語言線上詞典