mitupin tu lamalay bucul

## '''kaliliman'''

## mitupin tu lamalay bucul 運載火箭
mitupin tu lamalay bucul “kamu nu Ing, Carrier rocket” u sapitupin tu tay-kung hikuki, u nipitupn miduduc tu ningitian a kalamkam atu pasazaan patayza i tay-kungay a lamalay bucul. mitupin tu silamalay bucul tungusay u kinacacayay a mitupin, amitupin patayza i zazan, malepun ku kawaw zikuz, bakah hantu kya mitupinay tu lamalay bucul. 

運載火箭（英語：Carrier rocket）是航太運載工具的一種，是將酬載按照預定的速度和方向送入太空的火箭。運載火箭一般屬於一次性使用運載系統，將酬載送入軌道，完成任務後，運載火箭被拋棄。

## '''nilaculan'''
mitupinay tu lamalay bucul nu tay-kung nalimaan macakat tu ku nu zumay. duduc tu nicukaymasan tu sapicuzu, mitupinay tu lamalay bucul pasu mukinay silamalay bucul, nanumay a lamalay bucul atu mukin malalamelay a lamalay bucul tulul a lamangan. 

運載火箭是航太技術發展中重要的一部分。按照所用的推進劑來分，運載火箭包括固體火箭、液體火箭和固液混合型火箭三種類型。

duduc tu kasapuu’ miasip a pasazuma, mitupinay tu silamalay bucul pasu cacayay bucul a lamalay bucul atu tunupuu’ sanay a silamalay pana’ tusa a lamangan, tunupuu’ sanay a lamalay bucul taneng pasazuma tu sadipas sanay, matatulesay atu dadipasay tulu a lamangan ku lalamel. duduc tu icelang apasazuma, mitupinay tu lamalay bucul izaw ku ahemaway nu mitupinay tu lamalay bucul, tatudungay nu mitupinay tu lamalay bucul, tabakiay nu mitupinay tu amalay bucul, baketay nu mitupinay tu lamalay bucul.

按照節數來分，運載火箭包括單節火箭和多節火箭兩種類型；多節火箭又可分為串聯型、並聯型和串並聯混合型三種。按運力來分，運載火箭可分為輕型運載火箭、中型運載火箭、大型運載火箭、重型運載火箭。

## '''sapitelik發射載具'''
sapitelik “kamu nu Ing, launch vehicle” ngangan nu hamin nu sapatayza i tay-kung namakay Ti-ciw patayza i hekal nu Taykung a sapibahel. u sapitelik pasu mitupinay tu sapitelik, pipateliken, atu zumaay nisanga’an a patelikan.

發射載具（英語：launch vehicle）是所有可以把太空載具從地球送入外太空的飛行器的統稱。一個發射系統包括運載火箭，發射台，和其他基礎設施。

tusa ku nisapitelik, nacacayay mitupin atu taneng muliyaw micukaymas mipatelik, nuayawanay tungus mitupinay tu lamal bucul, zikuzay sa u Tay-kung-su, Iyeng 9 manggu mitupinay tu lamal bucul atu Iyen maketay a mitupinay tu lamal bucul, atu lalekalan u sumilaway a kulit “Blue Origin” tanengay miala tu saayaway nu sapicuzuh atu Tay-kung-cang a zazan nu sin-sye-pa a lamal bucul. cacay u micidekay a sapitupin u tan-kung-lamal bucul, u mikelid dada’ tu “mahiniay kesiye a sapikinsa

發射載具基本上可以分為兩種：一次性使用運載系統與可重複使用發射系統，前者的代表是運載火箭，後者則是太空梭、獵鷹9號運載火箭和獵鷹重型運載火箭，以及藍色起源（Blue Origin）具有可回收第一級推進器和太空艙的次軌道新雪帕德火箭。一種比較特殊的運載工具是探空火箭，它只攜帶酬載（通常是科學儀器）進行次軌道飛行。

imahini angangan hang-ta a sapitelik u mitupinay tu lamal bucul, u mahiniay “sapitelik” akamu u tanengay atu “mitupinay tu lamal bucul a cukaymasen, nika pasu Tay-kung-suay a tay-kung hikuki, cacay ku nu zazanay a teneng patelik a tan-kung nu lamal-bucul, atu nipapulung /lamlam nu icelang a sapibahel i kamuay nu hulam u caay kaau u “mitupinay tu lamal bucul” nu cacayay a sapitelik.

目前最主流的航太發射載具是運載火箭，故中文環境下的「發射載具」一詞在一定程度上可以和「運載火箭」通用，但包括太空梭在內的太空飛機，不具備軌道級發射能力的探空火箭，以及組合/混合動力的飛行器在中文語境中則通常不被視為是「運載火箭」的一種一次性發射載具。

nacacayay micukaymas nu mitupinay a caay tu kamuliyaw micukaymas nu mitipinay, nacacayay micukaymas nu mitupinay tu lamal bucul sakilidan pateliken tu i tay-kung. maazih ku ngangan matineng tu imi, nacacayay a mitupinay tu lamal bucul lamal bucul kanacacay aca micukaymas, kasa kikay nu lamal bucul namitelik cacay tu alaen  micukaymas tu zumaay a patelik.

一次性使用運載系統也稱不可重複使用之運載系統，使用一次性的運載火箭把載荷發射入太空。顧名思義，一次性的運載火箭火箭只使用一次，火箭的各部件發射後不會被回收並用於其他的發射。

ayzaay nu mitupinay tu lamal bucul hatu u kinacacayay micukaymas, sisa u kinacacayay mitupin tu lamal bucul taneng singanngan tu mitupinay tu lamal bucul. mtupinay tu lamal bucul hatu u sipuu’ay lamal bucul u  nipatatusulan, mubahel tu ku lamal bucul ales hantu.

由於現今的大部分運載火箭都是一次性的，所以一次性的運載火箭也可以簡稱為運載火箭。運載火箭一般由多節火箭串聯而成，在火箭飛行逐級使用並逐級拋棄。

## '''likisi 歷史'''
yadah ku mitupinay tu lamal bucul hatu u makayzaay i 1950 a zidayan kalahad nu mabetilay i zazan a lamal bucul, uyni aca caay ku nizatengan a nisanga’an tu mitupinay a lamal bucul, yadah ku mitupinay a lamal bucul mitelik mstekes ku sapalasawad tu kalisiw. mahiniay Tay-tan sepat banggu nu mitupinay tu lamal bucul. uyzaay likisiay u kinacacayay patelik u satekesay nu mitupinay lamal buculm. nacacayay patelik a sapalapes katukuh 4.32 a yi’ ku kalisiw i “1999 a mihcaan”

許多運載火箭都是由1950年代的彈道火箭發展而來，由於價格並不是這些運載火箭設計的首要考慮，許多運載火箭的發射費用非常高昂。例如泰坦四號運載火箭，就是歷史上單次發射費用最高的運載火箭。其單次發射費用高達4.32億美元（1999年）。

nika namahiza, kapah muliyaw micukaymas mipatelik pasninaku u tay-ku ng-su,iza ku nu kawaway a kawaw. tay-kung-su maydih tu tabakiay a nisanga’ baketay atu muliyay micumud “mahiniay sapikpik nu hikuki, mitena’ay tu akuti’ a anggulu, bihel” taneng muliyaw a micukaymas. Namahiza a mawada’ tu ku tineng mitupin  tut ay-kung-su.

但是同時，可重複使用的發射系統例如太空梭，也有自身的問題。太空梭需要較大的結構自重和再入系統（如機翼，防熱瓦，輪胎等）以保證可重複使用性。這同時消減了太空梭的酬載能力。

2010 a mihcaan zayhan Sin-sye-pa-te lamal bucul atu lye-ing 9 banggu mitupinay lamal bucul malaheci ku piala atu miliyaw micukaymas, taneng mikawaw tu yayay ku tademaw mubahel amahiza kapah muliyaw micukaymas ku mitupinay tu lamal bucul ahayamaw amikutay tu kinacacayay mitupin a kawaw.

2010年代因為新雪帕德火箭和獵鷹9號運載火箭成功回收和重覆使用，又可以為無人航天服務使可重覆使用的運載火箭將逐漸取代一次性使用運載系統。

## '''malalitin tu i hekalay atu zumaaay a natinnengan'''

* 中文維基白科 : 運載火箭
* https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E8%BF%90%E8%BD%BD%E7%81%AB%E7%AE%AD#/media/File:Tianwen-1_launch_04_(cropped).jpg