open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
balucu'

## balucu'
心

adada ku balucu' ni Kacaw. izau ku imelang nu balucu' nu maku. la'cus ku balucu' nu maku miazih cinizaan.

## siwkay nu balucu'
u balucu' sa i teban nu kidu nu tademaw atu aadupan. patahkal tu izang katukuh kidu mahmin. u sakaizaway sa, u nabalucu'an nu tademaw.  
#

## tinaku a kamu
# balucu'ay　心目中的  i balucu'ay nu maku kiya tademaw.  nay balucu'ay nu maku kina kamu.  
# balucu'en　放在心裡(命令）i balucu'en ku kamu nu pabaway Di'tu!
# kalabalucu'　脾氣太差；暴燥  kalabalucu' kaku i kaimelangan.
# mabalucu'　生氣了  sakamuen nu babalaki sa mabalucu' kiza wawa.  mabalucu' ci Bunuk sakamuen tu cacus niza.  
# mabalucu'ay　生氣的  amana hizaen tu mabalucu'ay ku piazih tu tademaw.
# nabalucu'an　期望；心中所想；心之所屬  malaheci tu ku nabalucu'an nu niyam.  nabalucu'an nu maku kiza tatayna.  nabalucu'an nu maku kuyni a kawaw.  
# pabalucu'　擬訂計畫  pabalucu' kaku a patizeng tu dabek. 
# pabalucu'an　目標  u pabalucu'an kuyni a kawaw.
# pabalucu'ay　擬訂計畫的  u pabalucu'ay kuyni a tademaw.
# sabalucu'an　屬意  ci Sayun ku ni sabalucu'an nu maku.

#
#
#

#

#

## u sulit nu Hulam atu Amilika
心臟，血液循環器官之一 。心 (臟腑)，中醫傳統理論的心。心靈，人類所持有之感情、情緒、意志

**Kokoro** (Japanese: **心**) means "heart; mind; mentality; emotions; feelings" in Chinese characters.
#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
baluwang

## baluwang、baluhang

### u kamu nu zuma a cidekay:
u Hulam:

u Amilika:chest、thorax

u Lipun:'''胸'''（むね）
banaw

banaw

## nilacul
洗 mibanaw kami ku kupu', amitakit kami ku pah.

### siwkay nu balulu
banaw sa, pananumen ku tuutuud, luduhen, pasabunen, cebusen ku nanum, kyu inayi' ku ungin. tinaku: mibanaw ku zikuc, mibanaw ku lima.
#

### tinaku a kamu atu sulit

# 　banawen　去洗(命令）  banawen tu ku kuku' nu misu!
# 　mabanaw　被洗  mabanaw tu ku kaysing.
# 　mabanaway　洗好的  mabanaway tu ku kamulaw. 
# 　mibanaw　正在洗  mibanaw kaku tu kazizeng nu maku.
# 　pabanaw　沖洗  amana ka pawan pabanaw tu sasing.
# 　pabanawen　去沖洗  pabanawen kiya sasing ni baki!
# 　pibanawi　去洗  pibanawi tu kuku' kisu a mabi'! 

#

#

#
#
#

#

#

#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Sakizaya binacadan a sukudad(字典) 撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典Yincumincu weiyuanhuy i calay-zazan a sukudad
banic

## banic
腹瀉

## siwkay nu balulu
u Pangcah a kamu sa , u mapiyas saan. adada' ku bili, besuc saan ku tayi', tanunanum saan ku tayi'.
#

## tinaku a kamu
# 　mabanic　腹瀉  pi:na tu a demiad mabanic kaku.
# 　mabanicay　腹瀉的  tadaaheteng ku nu mabanicay a tayi'. 
# 　mibanic　會腹瀉  mibanic ku cucu nu katalalan. 
# 　mibanicay　會腹瀉的  na u canan ku mibanicay i tisuwan? 
# 　namabanic　腹瀉過了  namabanic kaku i nacilal namukan tu cucu nu katalalan.
# 　sakibanic　止瀉藥  sakibanic ku mangazuway a papah nu kayabes. 

#

#
#
#

#

#

## u sulit nu Hulam atu Amilika
**[[:zh:腹瀉|腹瀉]]**（俗稱**拉肚子**，廣東俗稱**肚痾**，中醫稱之為**泄瀉**，英語：diarrhea, diarrhœa來自希臘語：διάρροια，包含兩個字根：「διά /dia，經過」，以及「ῥέω/rheo，流動」)的定義是在24小時之內有軟便或水便的狀況而且排便三次以上，症狀常持續好幾天而且可能因為體液流失的關係而產生脫水現象。如果脫水的情形繼續惡化，接下來可能會出現排尿量減少、膚色蒼白、心跳過速、或者對外界刺激反應不佳。另外，對以母乳餵養的嬰兒來說，軟便可能是正常的現象。

****, also spelled **diarrhoea**, is the condition of having at least three loose or liquid bowel movements each day. It often lasts for a few days and can result in dehydration due to fluid loss. Signs of dehydration often begin with loss of the normal stretchiness of the skin and irritable behaviour. This can progress to decreased urination, loss of skin color, a fast heart rate, and a decrease in responsiveness as it becomes more severe.Loose but non-watery stools in babies who are breastfed, however, may be normal.
#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
banihiw

## banihiw
涼風吹來  beliw sa ku bali banihiw.

## siwkay nu banihiw
banihiw sa, tayni ku adidi'ay a bali, sa'pi tuway kita. ilabii si banihiw tu , maulah ku tademaw i putah. 
#

## tinaku a kamu
mikibanihiw　乘涼  i sasa nu kilang kita mikibanihiw. 
#

#

#
#
#

#

#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
balud

balud

綁 balud han ni Kacaw ku kasuy.

## siwkay nu balucu'
pasiketay  tu tuutuud , u lait ku sapasiketay. kyu kapah mikap malima. caay katahkal ku ilabuay a tuutuud saca aadupan. 
#

## tinaku a kamu
# baludan　被綁  baludan nu misaydang kiya mabusukay a tatama.
# baluden　要同心協力(命令） baluden ku balucu' nu niyazu' kiya icelang ku kamu!
# mabalud　被綁
# mibalud　去綁  mabalud tu ku nisapudan nu maku a tudem. 
# nibaludan　綁好的  mibalud kita tu nipenenan i buyu'.
# sabalud　用來綁的  sabalud ku masay tu kasuy.

#

#
#
#

#

#

#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
basketball

basketball nu Amuhuwan a sasakama, lanciw nu Sakizaya a kamu.

## kakiliman
a mimali tu lanciw a tusaay ku kabut milabu sa, anu mimali kina lanciwan u tanayaay a sapimali, anu tahkal mimali lima aca ku tademaw mimali, kina mali taneng misaliwliw tatacuwa a mipakah mimali atu kulukulud atu mikili tu mali, kian mali kanca a mitemec tu tumaan amimaliay, anu mimali tu matatemec mipuluh tu tumaay a mimaliay, kya makaala tu sapitemec. kina lanciw i kitaki u sakaydihan nu katuuday mimali kuynian, nama 1936 a mihcaan malingatu aoyunhui malalucek a mitademecay a mammalian, i tini pakatuluay a hun nu ulic makawait tu mali tusaay ku nikaalaan tu nikatemecan, anu i tuluay nu hun a ulic miwait tuluay ku nikawaitan a nikaalaan. anu mamin matademec sa, anu cima ku sayadahay ani waitan wyda ku kata, anu malecad ku nikaalaan sa misatanayu aca midademec, anu mimali hen, u mimaliay taneng matulin mimali (hayni pimali i lalad, pasayni i udip nu lima sa) kya malingatu madupa a mipapeli i dumaan a tademaw, anu papeli i dumaan a mimaliyay, anu muculil (ya mimaliay sa, anu caay pimali muculil aca tu mipimaliay kina kakawawan)、 anu pelihen ku mali atu kina tusa mimali sa patelacay kuynian.

## nilacul


## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* nasulitan ni Lisin Kubung i 2019 itiza Sakul niyazu'
bantek

bantek

鳥踏陷阱   bantek ku sapibihkac tu mubahelay a ayam.

## siwkay nu bantek
u bantek sa, sapisanga' nu auk , ciid nu kiliang atu lait. maitekel ku ayam atu adidiay a aadupen. anu mazipa' kya telis nu auk, mabetil tu ku auk, masiket tu lait, maala tu ku ayam atu adidi'ay a aadupan.
#

## tinaku a kamu
pabantek 放陷阱 pabantek ci Bunuk i buyubuyuan tu elielip.
#

#

#
#
#

#

#

## u sulit nu Hulam atu Amilika
使用狩獵陷阱可以有好幾種不同原因。最主要是為了獲得食物或毛皮，有時則是為了控制野外的生態環境。哺乳動物通常因身上的毛皮而成為狩獵目標。陷阱設置雖然需要一些時間和勞力，但其效率極高。舊時，陷阱較為便宜，亦保障了捕手的安全，因此在大量使用。近代，它卻富有爭議，指其可能虐待動物。

**Animal trapping**, or simply **trapping**, is the use of a device to remotely catch an animal. Animals may be trapped for a variety of purposes, including food, the fur trade, hunting, pest control, and wildlife management.
#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
bataan misawanengay a kusiy

Bataan misawanengay a kusiy

## kakiliman (摘要)
nabakuwan piidangan misawanengay "Bataan misawanengay a kusiy".

## nilacul (內容)
i kalipunan henay nipatizengan nu nabakuwan piidangan misawanengay kusi, aca sipangangan han Bataan misawanengay kusiy, katangasaan nu katuuday pabatikalay midangay atu pahanhannay a tademaw, i labu pacakay tucanancana tu mahicahicaay asu’ay a kyandi, bangsis sicedam dawmi’ay a pincilin cu’detay sisicedaman a kyandi, na cacay mutamud ku tademaw asu' sa zakec tu, nau kyandi ku nikana hawsa, ataneng henay mitanam tu DIY misanga’ hanu lima hanay ku pisangaan、pipabatikalan a zazan muazih tu liwliw nu pidangan, satu a pawasa tu labang tunu lipunay a luma’ papilabin, tayniay i nabakuan cayay kamalawitay tu nu piidangan a misawanengay kusiy.

1913 a mihcaan, "tungtay misangaay tu waneng a kusiy" i nabakuwan linahem patizeng tu "nabakuwan kang misangaay tu waneng a kusiy" 1921 a mihcaan i Bataan patizeng tu tahe kusiy "ayzaay i Bataan misawanengay kusiy" a patabaki pakayadah tu nisangaan a waneng, pawasa tu i tawyaay tunu hitay a pakulisiw , uyzasatu i sakatusa nu mangangayaw ku kitakit hawsa, uyni tusaay misawanengay kusiy mapeleng nu amilika a hitay sa matastas tu, satu uyza tu u Taywan ku mialaay tuya misawanengay a kusiy, kalamkam satu misanga misakapah, a pakutay tunu ayzaay a piidangan misawanengay kusi hantu. i tapiingan nuya misawanengay kusiy izaw kya silac siluc sanay nanu lipun kilangay a luma’ Taywan uyni dada’kuni liwanan tu nu lipun nisangaan tunu kilangay a luma’ uyni hinukiay a luma’ hatu nu kalipunanay nu misakakawaway a tademaw a pilabinan, tangasaayza kapah henay malawit tu pinaay a cacay lasubu a mihcaan, kutkuthan sa tahkal tu ku kanawalan tu nu sumamaday, tayniay milabinay a labang, a maazih tu salunganay nu lipun u kilangay a luma.’

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
* 花蓮觀光糖廠(光復糖廠)
* nasulitan ni Sabak Tutuy i 2019 mihcaan i tiza i Hupu a niyazu'
* https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%8A%B1%E8%93%AE%E7%B3%96%E5%BB%A0
batbato’an

## batbato’an

### u sulit nu Hulam
二坪部落

### u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu batbato’an. u kasalumaluma’ nu batbato’an sa,  32 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa,  81 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa,  79 ku tademaw, pakalatu 98%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin,   2 ku tademaw, pakalatu 2%.

u kasabinacadan, Saysia(SaySiyat) 93%, Tayan(Tayal) 2%, Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma1%.

### u Saysia(SaySiyat) a niyazu'
u Saysia(SaySiyat) a niyazu' kuyni, katuud ku Saysia(SaySiyat) itini mueneng. u zuma cidikay a tadamaw sa, u Tayan(Tayal), u Paywan, inayi' tu ku zuma a cidekaya a tademaw itini muneng.

### u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.

## u cidekay nu Taywan Yincumin

u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.

silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.

i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.

u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 10 a bulad

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網

原住民族委員會全球資訊網統計資料

台灣原住民族資訊資源網
bayu

## bayu(海)

yadah ku lalacan i bayu.https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B5%B7 

bayu 1.海

pitabukudan nu tatama ku bayu.海是男人撒網的地方。

bayuay 1.鹹水的

akiken kiya nu bayuay a buting! 去烤鹹水魚！
beded

## beded

### u sulit nu Hulam

蜻蜓

### u sulit nu Lipun
'''トンボ亜目'''は、トンボ目の昆虫である。

### u sulit nu Amilika
****

### u kamu nu Kabalan
putit

## u siwkay nu beded
u beded sa, u cilekay, matineng mibahel, sisakuband. tabaki ku mata, maazih ku zikuzana a duut. mukan tu papah nu lutuk atu kilang. mukan tu adidiay a cilekay.

## zumaay a natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%9C%BB%E8%9C%93

https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%88%E3%83%B3%E3%83%9C%E4%BA%9C%E7%9B%AE

https://en.wikipedia.org/wiki/Dragonfly

Wp/ckv/Putit
belac

kamu nu hulam：米

nanu belac ku sapisaaam. 稀飯是由米所煮成的。

### sibelac 有米；帶米
sibelac tabuyu' miadup. 帶米上山打獵。

### kasibelac 帶米
kasibelac taumah. 帶米到田裡。
beduh

## kakiliman
u beduh hananay satabaki sa ku langaw talakaw, yatalakaw sa enemay ditek katalawkaw. u tatanga han sa satanayu u tehan. sa mahida u palilung kibetul, yapapa ahebal makaalatu cacay adaditekan ku talakaw. mahida  macuwasay adihen kya papah sibanuh salengac sa kubelih ku papah, anu kasibalun tu ku balu tanubalu sa adidi ku balu yakulit sa takuliyawan,u tekak ku heci anu maduheni satu salueni saan, a nu kasihecian i siwaay a bulat katukuh i sabaw tusaay a bulat. maudip saan sa i enalenalan atu lutuklutukan, beduh a kilang u teban sa u sasangaan tu tatipeluk atu sasangaan tu sasalamaan a sapisanga, u sumamadan hen sa nayi ku bani' tu sapisanga'  u beduh nu bani' ku alan a sapisanga' yumahita hen sa kanca u beduh aca ku sapisanga tu sasangaan nu sapisangah.

sakay sapaiu nu incumin; nu adada nu bili atu lebawa'. tu adada nu bili sa u lami' sangasipen salananumn tu lebawa' sa tu u papah tuduhen paakudi' han padepie i lebawan.

u sapikapah sa, ya angangan amim idaw ku sa pikapah tu yadahay a sayaiyu' tu canaan nu (肌醇 c6h6(OH)6), idaw kya yadahay a 聚醣.

sakakapah sa, u lebawa, caya ka tahekal kuisi' a dada kutaisi'an caay katahekal ku sapacucu atu adidi ku dalang nu cucu.

u angangan nu labuway cacay atu tusay nu kalibuwa' nu daduw lami' sepat atu imaay nu kalisiw nu daduw a sangasipen minanum kya sananumem.

## nilacul

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* nasulitan ni Hana Ateng i 2019 mihcaan
bihid

## satangahan(主題):
bihid

### u zuma a kamu(其他語言):

nu Amilika(英語):face

nu Zipun(日語):'''顔'''（かお、かんばせ）

### u canan ku bihid(bihid是什麼?)ː

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
bihkac

## bihkac

### u sulit nu zuma a kamu

#### u sulit nu Hulam

捕獸器(捕獸陷阱)

#### u sulit nu Lipun
'''罠'''（わな）または'''トラップ'''

#### u sulit nu Amilka

### u siwkay nu bihkac- sakapaluwaluway
u bihkac sa ,u sapiadup tu aadupen nu miadupay. sangaen nu muking, tusa ku sicekaay, buhatay ku sicekay patizeng i zazan nu aadupen. anu mazipa ku aadupen sa, amatahap ku sicekaay, mahiza ku ngipen, makalad, makelem nu bihkac. mazikeptu ku aadupan a kuku'. saicelang ku bihekac. pacekan i lala sanay, caykalimad.

### u canan a aadupen ku mazikep
uyniay a bihkac, maala ku caket、 sizi、kiyuma、ngabul, caykaala ku tumay, tatabaki ku tumay.

### u canan a cidekay matineng misanga atu miadup
u miadupay a ingcumin, matinengtu sapibihekac, matinengtu misanga. ayzasa caytu misanga ku miadupay, cakayhan i tishiba, izawtu ku pacakayay. 

### u zuma a bihkac nu Sakizaya
izawtu ku sapitekelay a bihekac, caykaw nu mukingay a bihkac, u auk atu kilang. caykaw icelang ku ayam atu tulakuk, u auk atu kilangay a bihkac, tanengtu mazikep tu ayam atu tulakuk. 

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8B%A9%E7%8D%B5%E9%99%B7%E9%98%B1

https://en.wikipedia.org/wiki/Trapping

https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%BD%A0
binacadan a demiad

pinacadan a ademiad
(一)原住民族日在1984年8月1日,強調原住民族
unu 原住民ademiad iniay 1984 a mihcaan waluway abulad cacay ademiad ani patideng告知u pinacadan a angangan sayaway mueneng i tayni a tademaw , u sapakatineng tu itiniay a tademaw kiyu iwaluway bulad

(二)所以要族人知道,要站起來,為8月1日是原住民日
cacay ademiad nu pinacadan patideng tu numita ku原住民日akawaw sakaku ,

sisa katieng ku pinacadan
bitunay

## bitunay(刺竹)

siceka ku tapangay a caang nu bitunay, caay ka talaw tu kedal ku bitunay, takalaw, macebeday, caay kadebung a miauk. sisa, palumaen nu Sakizaya liklik nu niyazu’ malulangat nu niyazu’. ayza sa paluma tu lilies nu luma’ ku Sakizaya a tademaw salangatan.

## 用途

satilamal, sakasuyan, sapisaluma’ ku bitunay, taka:law ku bitunay, sisa, sipacaitay tu tatipeluk, u dawa, u tepi nu auk i teluc niza, balatebat sa pabalien, satakus tu milakalakay a tademaw atu pibaong tu dietu. sisa, u bitunay ku sabalbal tu udu a mipuhpuh, pasepi ku langdaway a sadongi.
u zuma sa, salami’en ku tebu’, maikesay sa sanga’en tu cael. i caluk nu tatuasan sitakuliyaway a misamis, u bitunay ku sapisanga’, siteked tu roma a binacadan. cemakat ku cacay a sela nu Sakizaya, palima tu bitunay palilis tu niyazu’.

## 刺竹圈

itawyaay a niyazu’ nu Takubuwan, pakalima a miheca, anucaay walu a miheca, pacakat ku Sakizaya tu cacay a saselalan, keliden nu kalas a paluma tu bitunay palilis tu niyazu’ ku baluhay a selal, tangasa pibulawan nu kuwapin, maalatu ku 200 kungce nu kaahebal i lilies salangatan nu niyazu’. tasa ku sacomod i tebun nu niyazu’. caay ku mamadebung nu lais. sisa, malecad tu bitunay ku pisimaw tu kasaselal nu Sakizaya i niyazu’.

## muliwliw paluma’ i liwliw nu niyazu’ tu bitunay.(在部落周圍種刺竹)

yu mahiza henay u niyazu' nu mita sa.
paliwliwen kiyami tu tungawen ku luma' niyan u niyazu' nu mita u mahiza henay.
u niyan u selal nu niyazu' yu mahiza henay muliwliw tu a paluma tu liwliw tuyniyan .
u tungawen itini i liwliw nu niyazu' nu mita yu mahiza henay .
han naku kiniyan haw kiw masakimulu kiniyan u niyazu' nu mita.
maliwliw nu niyan u tungawen.
u niyan u niyazu' nu mita i takubuwan sa masakimulu kuni u niyazu' nu mita haw
liwliwen nu tungawen haw.
u tungawen hananay nu mita sa yu mahiza henay u selal.
kina cacay masaselal kiniyan u niyazu' nu mita.
paluma tu tiniyan u tungawen haw u tungawen u niyazu' nu mita yu mahiza henay.
hanaku kuniyan kiw masakimulu ku niyazu' nu mita.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
uyniyan a kamu sa namakayni ci baki Tiway Sayiun.(帝瓦伊.撒耘口述)
bubun

## Bubun

### u sulit nu Hulam
翠巒部落

### u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu bubun. u kasalumaluma’ nu bubun sa, 191 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 499 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 403 ku tademaw, pakalatu 81%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin,  96 ku tademaw, pakalatu 19%.

u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 76%, Sejek(Seediq) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, Pangcha(Amis) 2%, Laaluwa(Hla’alua) 1%.

### u Tayan a niyazu'

u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.

### u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.

## u cidekay nu Taywan Incumin

u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網

原住民族委員會全球資訊網統計資料

台灣原住民族資訊資源網
bunac

kamu nu hulam：星星

## tinaku a kamu

# **bunac** 星星 
## balatbat sa ku bunac i tapuku. 眾星閃閃在天上。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
bulu'

bulu' 箭竹 

**箭竹屬**（學名：*Fargesia*），是禾本科竹亞科下的一個屬，為散生竹。共分幾十餘種，大部分分布於中國華中、華西各省山地和臺灣中高海拔山區，為大熊貓的主要食物來源。

bulu kakuniza, yadah ku kakuniza, sahetu i China teban-talakaway a buyubuyuan, sateban nu China, satipan nu China atu Taywan, u kakaenan nu tumay-nani(熊貓).

## siwkay nu bulu

### kagak kakuniza(科學分類)
subal(域)：真核域 Eukarya

salaedan(界)：植物界 Plantae

panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta

upiz(綱)：單子葉植物綱 Liliopsida

mata(目)：禾本目 Poales

sapamat(科)：禾本科 Poaceae

mikitinay(屬)：竹亞科 Bambusoideae

hicahicaay(種)：箭竹屬 Fargesia

### ngatu cacay
uzuma ku lengaw nu bulu’ i Taywan, u bulu’ pinaluma’ i Taywan tusa izaw ku tampu sanay a bulu’ atu akawangay nu Yisan a bulu’, sahetu nu palapalaan a mulengaw ku bulu’, bangcal ku tapangan niza kuengel paciim a mulengaw, anu catu pikaliang a miadeci cakakaliang ku uzip niza, yadah a manengneng masamatini.  

itiza ku malingaday a tademaw, u adeci niza mangaay maala malukakaenen, maikesay tu a bulu’ mangaay sapibadic tu luma’ sabangcalay malu sapisaluma’ a lalusidan. adeci “’Sakizaya a etal adeci han, nu Siwkulan adeci han”, mangangul micedem, caka anglel, sakuhawen, ciyanen tu titi anca duhduh han maemin mangaay, bangcal sakitatilengan, misasaw tu tinayi atu bituka, mibalah tu simal atu mauningay malasakabesu.

### ngatu tusa
adeci “’Sakizaya a etal adeci han, nu Siwkulan adeci han”, mangangul micedem, caka anglel, sakuhawen, ciyanen tu titi anca duhduh han maemin mangaay, bangcal sakitatilengan, misasaw tu tinayi atu bituka, mibalah tu simal atu mauningay malasakabesu. u malingaday nu niyazu’ itiza, miala tu bulu’ sapipatileng tu talalukan, adipel atu sapitulik tu tapila’ bakal, atu talawlaan nu wawa, adihay ku sapimaan. nika macakat tu ku kicay,  malusapibadic a lalusidan atu sapisanga tu lalusidan caayay tu piala maluwan itu, anini satu deng tu piala aca tu adeci niza malukakaenen.      

### ngatu tulu
miadeci sa ku binacadan malucek ku kaciliku’, nawhan paenel ku bulu’ maditek, sacitebu’ sa matu taludu’ ka tabaki, miala sa hakakan sa, mikuyud hu tu lubuc, wata ku maluk. mahelek mapanukay ku adeci, caayay ku sasabaen ku pipudac niza, matu taludu ka tabaki ku adeci, anu ca kabana’, hacecacecay han a mitipelak ku pudac, tahateluc kya ngangul tu awaay tu. ulasaka, pakaynien i teluc a mipitek, tabakiay aca a bulu’ malu patakecan a miliyun, liyun han kuya pudac niza, usaw tu kya heci tu niza, uyanan kuyza.            

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* 禾本科植物資料庫，第17－21頁
* （簡體中文）中國數字植物標本館中的相關內容：箭竹屬
cabi'

## cabi'

競爭；比賽

## siwkay nu cabi'
cabi' sa, u tusa acasa katuud a tademaw madademec. sidemecay atu kademecay. u cabi' ahizan icelang, sangulan, punu', pabalucu'en atu sepi. u cabi'ay a undu' , tinakuː mali, duba, mipili' sangulan a tatayna, mibuting, mipaculil....

## tinaku a kamu
cabi'an　在前面的 / cabi'an nu saba ku kaka maduba'.  

cabi'en　要超過 / cabi'en ku kaka nu misu tu kawaw.  

macabi'　被超過 / macabi' ni Kacaw ci Taymu. 

macacabi'　互相競爭 / macacabi' kuheni tu kawaw.  

micabi'　在競爭 / u canan ku katalawan micabi' tu tau. 

## u sulit nu [[Hulam]] atu [[Lipun]]
**[[:zh:競賽|競賽]]**是由一群相關的競爭者參與的比賽項目，絕大部分會有2場以上的賽程在相同時段舉行。勝負原則一般是汰弱留強，重視智慧、美貌、智商與記憶力，也有些只著重運氣。

**[[:ja:競技|競技]]**（きょうぎ）とは、一定のルールに従い、争う分野。または、遊戯（ゲーム）。競い合い優劣を決めることをテーマとしたものを競技会（大会）という。競技の種類は、スポーツやゲーム、職能、モータースポーツ、ボートなど多岐にわたり、また、個人ごとに行う**個人競技**と、団体ごとに行う**団体競技**などがある。 

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
caca'

## caca'
用藤、菅蓁或竹編的蓆子(竹床、蓆子) / matineng ci bayi misanga' tu caca'.

## siwkay nu caca'
u caca' sa , nu sanga'en nu wuway saca penen. sapimabi' saca pahalhal. 

## tinaku a kamu
sicaca'　有蓆子 / sicaca' kita i putah malikalik. 

sicaca'ay　有蓆子的 / ci Dungi dada' ku sicaca'ay i niyazu'.

## u sulit nu Hulam Lipun atu Amilika
'''席'''又寫作'''蓆'''，是傳統日常用品，在中國多以草或竹織成。古人喜歡將之鋪在地上坐臥，也就是「席地而睡」、「席地而坐」等成語的來源。

**[[:zh:藤|藤]]**是**省藤族**（學名：Calameae）植物的統稱，屬棕櫚科省藤亞科，包含13個屬約600多種。藤原產於熱帶地區，在非洲、亞洲及大洋洲皆有分布。藤與其他棕櫚科植物最大的分別，是它們多數為藤本，攀緣於其它植物上，與棕櫚科其他品種的高大樹幹相比，有很大的分別。在外表來看，藤的葉片與竹有點相像，但不論是葉脈或莖的形態都完全不同。現時世上有70%的省藤族植物都位於印尼。

**五節芒**（***Miscanthus floridulus***）又名**菅蓁**、**芒草**、**菅芒花**，是台灣及香港常見的多年生草本植物。

A ***' is a piece of fabric material that generally is placed on a floor or other flat surface. Mats serve a range of purposes including:
* serving to clean items passed over it, such as a doormat, which removes dirt from the soles of shoes
* protecting that which is above the mat, such as a wrestling or gymnastics mat, or an anti-vibration mat
* protecting that which is beneath the mat, such as a place mat or the matting used in archival framing and preservation of documents and paintings
* providing a regular or flat surface, such as a cushioned computer mousepad
***' is a palm tree tribe in the subfamily Calamoideae. Many of its members are rattans.

******, **Pacific Island silvergrass**, is a species of perennial grass in the Poaceae family.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
cacay

## cacay
**<big>[[:zh:1|1]]</big>** 

一個 / cacay ku luma' i buyu' ni Panay.  

一致 / ka lacacay ku nizateng nu mita.  

## siwkay nu cacay
teban i inayi' atu tusa. u asip nu Sakizaya. nu aayawan a asip sa ku "tinacay". u babalakiay a asip kuyza. u nikayadah a sulit.

## tinaku a kamu

#### cacay1
hacacacacay　逐一的 / hacacacacay sa mipalita tu pisakakawawan. 

hacacay　一個一個 / sima hacacay kami makaala tu kawlah. 

sacacay　獨自 / sacacay sa ciniza a mauzip.

sakacacay　第一 / sakacacay a kawaw sa a hicaen nu mita?

#### cacay2
lacacay　團結；一致 / ka lacacay ku nizateng nu mita.

lacacayen　要團結起來 / lacacayen nu mita! 

malacacay　團結一致 / malacacay ku nizateng tu sakay kawaw nu niyazu'. malacacay ku niyazu'ay nu heni. 

masacacay　團結一致 / masacacay ku balucu' tawya icelang kita.  

palacacayen　放置在一起 / palacacayen ku nipipazeng!  

## u sulit nu Hulam Lipun atu Amilika
**1**（**一**／**壹**）是0與2之間的自然數，是最小的正奇數。

**1** (**one**, also called **unit**, **unity**, and **(multiplicative) identity**) is a number, numeral, and glyph. It represents a single entity, the unit of counting or measurement. For example, a line segment of *unit length* is a line segment of length 1. It is also the first of the infinite sequence of natural numbers, followed by 2.

**1**（**一**、いち、ひと、ひとつ）は、最小の正の整数である。0 を自然数に含めない流儀では、最小の自然数とも言える。整数の通常の順序において、0 の次で 2 の前の整数である。1 はまた、実数を位取り記数法で記述するための数字の一つでもある。「無」を意味する 0 に対して、1 は有・存在を示す最原初的な記号なので、物事を測る基準単位、つまり数や順序を数える際の初めである。英語の序数詞では、1st、*first*となる。ラテン語では unus（ウーヌス）で、接頭辞 uni- はこれに由来する。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
cacay a demiad cacay a langdaway a nanum dada’

a mulaay 馬來西亞吉打
cacay a demiad cacay a langdaway a nanum dada’.
micudaday a wawa a mana pilawpes tu nanum.
inayay henay ku pabeliyay tu nanum han,
nilaculan a nanum enem alasubut cc ku cacay a langdaway,
kapah sapihica?
mulaay a adiwawa馬來西亞西打，
a mitaneng cacay a demiad nayay ku nanum sakauzip,
mahica cacay langdaway ku nanum a hicaen,
hakya sakaydihan a nanum nu demidemiad sakauzip,
na makayni amiala misupet tu nanum ku adiwawa,
uwawamin na cacay aca langdaway ku nanum sapibanaw tu kaysing、misulac tu ngipen、
misipu tu uzip,
cacay a demiad ku pihibang a kawaw,mida tu
niyan dada’ a langdaway a nanum,
nay pakatineng tu wawa amana pilawpes tu nanum,
amiselep tu mitadutu dikek tu nanum,
pasubana’ tu wawa amatineng uyni adidian ananum kapah yadah ku nisangaan a kawaw,
umahiniay:uliwan a nanum amana pibakah
,kapah alaen sapananum tu lami’ atu balu,
nay mateneng ku wawa mangelu’ inayay ku nanum,
u nanum sa i bukbukelalan kasatiman nu u aalan a tuud,
mapulung minkita amana pilawpes tu nanum.
cacay kamaenepay a pabulingan landaway! masenat ku cacay a mihecaan awawa matapi tu tulu zinum

cacay kamaenepay a pabulingan landaway!
masenat ku cacay a mihecaan awawa matapi tu tulu zinum

cayay aca kamaenepay a pabulingan landaway,
izaw ku cacay amihecaan a tatayna a wawa i 台中,
namicucu caay pihaymaw mapulin tu,
zayhan tengsul malupisak kya pabulingan a landaway,
kawili a lima niya tatayna awawa masenat nu melmel nu dadingu,amatapi tu tulu zinum,adada ku balucu nu ina,
apapisin ku wina amisuayaw tu 消基會投訴，
hicasa caay ka hapina bacu nu kusi, 
kya a masenat tu ku lima nu tatayna a wawaan,
musakamu ku ina tu tatayna a wawa:
zayhan itaya maazih a kamaenapay a pabulingan landaway,
i pabaw nu haku izaw ku nisulitan tu kamaenepya a pabulingan a landaway sisa amicakay,
hicasa kya wawa a ina uiza kamaenapay  pabulingan landaway caay pakasenat tu adiwawa,
zayhan caay ka hapinan bacu tu kamaenepay pabulingan landaway,
a masiwala tu ku micakayan,
kamaenepay pabulingan landaway amitanam tu malecaday akusi,
pazenhan tu nanum pabulingan landaway namakay lima abataan sasutan a talakaw amahetit,
mamelmel tu ilala ku pabulingan landaway,
naunian aca sulitan tu kamaenepay a pabulingan landaway caayyaca ku kamaenepay,
alaen ku nu ihekalay palecaten may tu kamaenepay pabulingan landaway,
maazih yadah ku payya nu kusiy a siwantan tu kamaenepay 無鉛a landaway  a bacu,
a caay ku kamaenepay a pabulingan landaway,
a mapabaliw ku tademaw,amapatelac tu ku micakayan,
食品委員 a paheci tu kamaenepay a pabulingan landawayan,
awini kuni tudu’an u kamaenepay 無鉛a landaway,
kawiza amami tu zikuzan nu kamaenepay a pabulingan landaway,
inayi 鉛融tahekal a問題，
uma kamaenepay a pabulingan landaway au kamaenepay a 
無鉛,
nuayawan miazih kapiasip henay kuwiza lalabuay a kamaenepay,
babalaki izaw ku sadimata’ apcabay tu wawa i 靜態 sa kawiza u kamaenepay a pabulingan landaway,
a matineng kawiza u kamaenepay a pabulingan a landaway,
zayhan mapatelac tu bacu,
sisa u pacakayay a kusi a misulul a pacakat,
cayay mapelpel maliyu izaw kumahiniay malecad a kawaw.
caay kadadatengan a nakungkuwan:sinayasay a nakungkuwan

caay kadadatengan a nakungkuwan: sinayasay a nakungkuwan

## kakiliman(摘要)
kasumamadan idaw ku cacay a nakungkawan nu babalaki sakamusa u sumamaan sikamu tu , sinayasay a nakungkuwan nu kina kungku kuyni sa ukamusan sa yumahida sa idaw kya cacay a niyadu', ci sinayasay hananay u idiniay mueneng, u tatayna namin kina niyadu'. u masacacaay saan kina subal i kanatal. u sinayasay amin ku nipaluman nu niyadu'. u niyadu'ay a tademaw u tatana amin tatanayu'ay ku bukes nu heni. u salihalaya sa kunikaudi' i subel .

## nilacul(內容)

### sinayasay nakungkuwan
namahida sa tu yu cacaya a demiad, idaw ku cacay a balunga' namakacuwacuway hakiy matuden i bayu alaw makatukuh i sinayasayan kina subal aniyadu'an. u tatayna amin kina niyadu' tadu'sa duma a demiat makaadih sa tu balunga idaw ku cacayay atademaw  biyalawan sa caay henay pakadih tu tatamaay yu mahida hen ina niyadu' u tatayna amin' yumahidan niyadu nu sinayasay nayay ku tatama sa u wacu' atu pabuy ku sakasiwawa nu heni tu sapadudus tu nadikudan a maudip.

sinayasayay nu i tiniyay a tatana caay kasidikuc cacy henay pakaadi' tu tatama mabiyalaw atu masikad matalaw aca tu nikatani  ninatademawan mabili satu niala tu heci nu sinayasayan a mitahepu tu cucu' nuheni makaadih tinatademawan tatengsa tu pulu hatu tu pakatini muenen mamipadang tinasubal a pakasiwawa kiy a katuut tu ku tademaw inaniyadu' pakakiukiu hatu kiy yadah tu ku wawa nu niyadu' u sumamad i tiniay niyadu' u nu sinayasay a papah sa sahakaman nu heni u heci hata malasakicucu niyadu ku heci ya kungku u sapadudutus a sasakungkuan  sa malasalungaay beliyng tu kina sinayasayan a niyadu' masitungus tu kapahay a kakiditaan a subal  nu kanatal   

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)

* nasulitan ni Hana Ateng i 2019 mihcaan
cacay ku tademaw一個人

cacay ku tademaw
mananam tu cacay kyami hawsa, a caay tu pisalunguc aw cima ku pacabayay sa, sakaysingan tabakiay a wakunng taneng tu cacay mukan,a taneng tu cacay miazih tu iga, mananam tu cacay kyami hawsa,a caay tu pisalunguc aw cima ku pacabayay sa,  

nayay a tademaw ku manamuhay a tataytay, uyzasa palecad tu alaaw, sisuma, atu pakakutay tu cudet akuti’ kyami hawsa, tataytay amala sa tademaw. 

nayay ku manamuhay a tataytay, caykasa caay kaydih a alaaw, yu u tademaw malakui’tu ku ngeku’ hawsa, a caay tu pizateng mikilim tu pitie’lan, anu cimacima a tademaw mahizatu amangelu’tu. 

naucanan ku midiputay i tisuwanan aw canan ku mitena’ay, acima ku palidungay tu bali udad i tisuwanan, amahizatu acaay pakaazihen kisu tu cilal.u lusa a pasubana’ i tisuwanan a malatademaw, patiku ku balucu’ a mipadang tisuwanan a balaki, u adada tya u sakapahay a saydan. tahkal i hekal,    

payawan anu akuti’ atu cudet ku sapapising kapahay. i hekalay a kitakit, sakasikazan sa u nikauzup、a cayay ku nu uzip. u cabay hananay, payawan anu akuti’ cudetay ku sapapising a kapaha tu.tatengaay malacabay uynian u balucu’、caay ku nu ayawan, amana ka sibalucu’ tu nu tademaw tu hekalay a balucu’. nisacabayan a tademaw u sapihica、caay kaw cabay a tademaw sapihica, uni zatengan, 

tu mahiniay a tuud, haycan pakaybalucu’, cay tu pakaduka iti suwanan. cacay ku tademaw, cacay ku balucu’, nikauzup mihalhal.  

cacay ku tademaw, cacay ku niyazu’ nakauzipan adada ku balucu’. cacay ku tademaw, cacay ku zazan, nakauzupan tataytay. muwangic hawsa nai’ ku mihinumay, minanam a matinang misaicelang; matalaw kyam hawsa nayay ku pacabayay nu tademaw,minanam a matinneng tu talul, malibut hawsa nai’ ku mipalitaay a tademaw, minanam a matineng a milayap; mangelu’ hawsa nayi’ ku tademaw taneng a mitiel, a minanam a matineng tu misakaku. caay ku tademaw ,  

anu cay pisaicelang, dawmi’sa a cima ku paazihen. amana sademiad sa mizateng tu maalatu malasawad tu asa, mizating tu mahiniay amica, pakainayi’en ku lawad nu uzip, sanai’ han ku lawad u sapaiyu nu imilangaay mabiyalaway.
cacebalen

cacebalen

傘 yadah ku cacebalen i salining. 

## siwkay nu balat
u zuma a ngangan sa u "saung", saung sa u kamu nu Hulam. u Pangcah a kamu sa "linay". 

sapipalidung, sapitena' ku udad suleda' atu cilal..., u ayzaay a cacebalan yadah ku kulit. izaw ku matekesay izaw tu kapahay. maydih micakay ku tatayna tu cacebalan, izay mangaleb ku cilal i Taywan kiyami. 

#

## tinaku a kamu
kasicacebalen 要攜帶傘 la'cus ku demiad kasicacebalen tu! 
#

#

## u sulit nu Hulam atu Amilika
**傘**是一種用來遮蔽雨、雪或日光照射的工具。使用時，將傘舉在頭上，竹或金屬製成的骨架會撐開紙或布製成的薄膜，藉此遮擋。用來遮蔽雨的傘稱為雨傘，用來遮蔽陽光的傘又稱作陽傘。傘也可以固定在露台桌等戶外家具，或用在海灘上，達到同樣的效果。

An  is a folding canopy supported by wooden or metal ribs, which is usually mounted on a wooden, metal, or plastic pole. It is designed to protect a person against rain or sunlight. The word "umbrella" typically refers to a device used for protection from rain. The word *parasol* usually refers to an item designed to protect from the sun. Often the difference is the material used for the canopy; some parasols are not waterproof. Umbrella canopies may be made of fabric or flexible plastic.
#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
cacuy

cacuy

吊掛 cacuy han nu ina ku lutungay i cacacuyan.

## siwkay nu cacuy
u kamu nu Pangcah sa "tating". i tizaen i pabaw. pacacuuyen i sakulawit saca i telay.
#

## tinaku a kamu
# cacacuyan　搖籃；盪鞦韆  izau ku lutungay i cacacuyan.
# micacuy　使之懸高  micacuy kaku tu saba a pakanamuh i ci nizaan.
# pacacuyan　把（某物）掛在高處  pacacuyan ni Kacaw ku subuk i pabaw nu kilang.

#

#

## u sulit nu Hulam atu Amilika
#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
cacay a bataan ku cilal

u kungku nu baki.

## kungku
i sumamad nacacay a bataan ku cilal.

makai' tu nina cilal ku lala' mahiza u nipalamalan ku akuti', caay tu kamaluk ku malukay. caay tu mulangaw ku nipalumaan, milimek tu ku tademaw i buhang nu ba'tu tu demiad, samsamdeb tu i tiya tahekal. cacay a demiad, masaupu ku niyazu'ay a matatengil, a hicaan a miliwan kya cacay a bataan a cilal saw sa, izaw ku misakamuay “a i labulabu nu lala kita mueneng” sa, nika caay ka kapah ku mahiniay sa amin.zaysa, anu maudad a mabalad tu, izaw aca ku misakamuay “misanga' kita

tu tabakiay a padahung, hangay matahpu ku niyazu”. caay ku kapah sa amin, zaysa, anu maninel a maluyuh tu, i tawya sa satinengay miadup a tademaw musakamu tu ”na pana’en ita kya cilal” hung sa tu amin ku kamu niza. zaysa u sataluday a tatama ciniza i niyazu', cila tu, tatama nu niyazu' mikilul amin a mipana' tu cilal.

u tatayna tu a dada ku i luma’ay, matenes tu ku tatayna mihalhal i luma’ anu caay henay kapana’ kiza cilal, caay henay kataluma’ ku tatama, kyu pasaupu hantu nu acawa ni talud ku tatayna nu niyazu’ay a musakamu. 

amana piida tu tatama, a ita tu ku mamisakakawaway. hini satu ku cacay a tatayna, a misasalil kita, a mizakep tiza cilal, kya saupu satu ku tatayna amin a u sakapahay ku sapisasalil ita. anu taluma’ mabi' tu ku cilal, zakep hantu ita. mazakep tu ku pituay a cilal, mahetik i bayu mapatay tu, u liwan tatulu tu kya cilal matalaw, muangic tu tataynaan. sakamu hantu nu acawa ni talud,

amanga kamu ka kiinacacay a malecalecad a tahekal, a mapatay kami nu akuti’, a hicaen mauzip. matalaw kya liwan nu cilal.

hang satu i tataynaan.

“pung” satu ku cacay a cilal, mala bunac tu, masasukamu tu kyaliwan tusaay a cilal, u cacay sa demiad a tahekal, u cacay sa 

u sansandeb a tahekal, ya sansandebay a tahekal sa u bulad kuyza.

makazih satu ku tatama cacay tu ku cilal, tanu namuh satu a taluma', matineng tu kuheni alaw u nu tatayna a nikawawan, u 

citangahay ku tatayna sa ku tatama, katukuh ayza, makazatenghenay kaku tu kungku ni baki.
cait

## cait

懸掛

## siwkay nu cait
cait sa, pasiketen ku tuutuud i pabaw.tinaku , micait ku hata i culay, sibali sa mabahel tu ku hata.  

pacaiten ku hata i cabeng. 

#

## tinaku a kamu
# pacait　懸掛   i cabengen pacait ku tupel. 
# pacaiten　拿去吊（命令） pacaiten kiya zikuc! 
# picaitan　所懸掛之處   mipacek tu picaitan i cabeng ci Dungi. 

#

#

## u sulit nu Hulam atu Amilika
**[[:zh:悬挂束缚|懸掛束縛]]**（英語：Suspension bondage），是捆綁姿勢的一種，即將某人用繩子懸掛在一個或多個懸掛點上。懸掛束縛相對於其他捆綁方式風險更高。

**** is a form of sexual bondage where a bound person is hung from one or more overhead suspension points. Suspension bondage is considered to carry a higher risk than other forms of sexual bondage.
#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
caduk

caduk

鏟子

## siwkay nu balat
u malukay a sakaluk, taneng mibelih miala ku lala'. matinpi ku tangah, sisakapetay a culay.
#

## tinaku a kamu
caduken  去鏟  caduken kiya lala' milacul i kazizeng. 
#

#

## u sulit nu Hulam atu Amilika
'''鏟子'''或'''鏟'''，或稱**鍬**，**杴**是一種常見的挖掘、抬升或移動物料的工具，適用於煤炭、雪、土壤或砂等鬆散物料，廣泛應用於農業、建築和園林中。一般由手柄和扁平狀撮箕形或平板型的「頭部」組成。

A **<nowiki/>l** is a tool for digging, lifting, and moving bulk materials, such as soil, coal, gravel, snow, sand, or ore.

Most shovels are hand tools consisting of a broad blade fixed to a medium-length handle. Shovel blades are usually made of sheet steel or hard plastics and are very strong. Shovel handles are usually made of wood (especially specific varieties such as ash or maple) or glass-reinforced plastic (fibreglass).
#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kuma nu Sakizaya a sukudad  撒奇萊雅族語詞典

Yuan-cu-min-cu kamu i wang-can a sukudad原住民族委員會線上字詞典
caheni

## caheni

因外物影響而發癢  i pilangecan caheni sa ku tipus.

## siwkay nu caheni
i banges nu mita, nay nu ihekalay a tuutuud saca cilekay macalenged sanay. izaw ku namaky banges , izaw ku namakay balucu'. maydih mikuskus kita. anu mangaleb mikuskus, maduka' tuway. anu macaheni ku kidu, pililuci, pasapayui, akamikuskus, alaw maduka', maizang.
#

## tinaku a kamu
i pilangecan caheni sa ku tipus.
#

#

## u sulit nu [[Hulam]] atu [[Amilika]]
**[[:zh:癢|癢]]**，中醫叫**風瘙癢**，是一種使人或許多動物有對發生部位產生抓撓欲的不快感覺，與疼痛有許多相似之處。其發生多源自周圍神經系統（皮癢性和神經性）和中樞神經系統（神經性、神經源性和心理性）。

**** (also known as **pruritus**) is a sensation that causes the desire or reflex to scratch. Itch has resisted many attempts to classify it as any one type of sensory experience. Modern science has shown that itch has many similarities to pain, and while both are unpleasant sensory experiences, their behavioral response patterns are different. Pain creates a withdrawal reflex, whereas itch leads to a scratch reflex.
#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
cakenuh

## cakenuh
急性子  cakenuh sa ci Kacaw tu demidemiad.

## siwkay nu cakenuh
makalah ku balucu' a tademaw. caay kaikes ku wayway. misaungay sa kalamkam sa inayi' ku laheci.
#

## tinaku a kamu
# macakenuh　1.毛毛躁躁；心急  macakenuh ku kawaw ni Taymu.  macakenuh sa kaku mitapal tu pisakakawaw niza.
# micakenuh　1.使人心急  micakenuh ku kakawaw ni Taymu.

#

## u sulit nu Amilika
#

#

#

#
#
#

#

#

#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
caket

## caket

山羌

## siwkay nu caket
u kidu nu caket mahiza u adidi'ay a ngabul, singawa i ayaw nu tangah, u kulit sa malecad tu. iayaw sa miadup tu caket ku Sakizaya a miadupay. ayzasa, caay kayadah tu ku caket i buyu, amana miadup satu ku sefu nu mita. 

## u sulit nu Hulam atu Amilika
**[[:zh:山羌|山羌]]**（學名：*Muntiacus reevesi*），又稱羌仔、麂、麂子、黄麂。鹿科麂屬的草食性動物， 分布於華中、華南地區與臺灣。該動物屬於珍貴稀有野生動物，面臨獵捕壓力。

The **** (*Muntiacus reevesi*; Chinese: 山羌) is a muntjac species found widely in southeastern China (from Gansu to Yunnan) and Taiwan. It has also been introduced in Belgium, the Netherlands, the United Kingdom (south England, the Midlands,, east Wales), Ireland, and Japan. It takes its name from John Reeves, an employee of the British East India Company in the 19th century.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典

花蓮縣政府
cakay

## cakay
買

## siwkay nu cakay
cakay sa, sikalisiw saca pida' mibalic tu canacanan(tuutuud), malecad ku tadamaan(價格).
#

## tinaku a kamu
# 　cakayan　1.被買  cakayan tu nu tau kiya kazizeng.
# 　cakayen　1.去買（命令） cakayen ku tayu! 
# 　macakay　1.被買  macakay nu maku ku lami'.
# 　mapacakay　1.被賣  mapacakay kiya wawelwel nu maku.
# 　mapacakayan　1.被賣了  mapacakayan tu kiya kazizeng.
# 　micakay　1.去買  micakay henay kaku tu padingad.
# 　pacakay　1.賣；銷售  pacakay tu lami' kaku i iciba.
# 　pacakayan　1.賣店  pacakayan tu cudad ku luma' nu maku. 
# 　pacakayay　1.銷售的  pacakayay ku kakawaw nu cabay aku. 
# 　pacakayen　1.拿去銷售掉  pacakayen kina kalitang!
# 　picakayan　1.市場  timamuwang sa ku tademaw i tiza picakayan tu lami'. 
# 　pipacakayan　1.賣場  yadah ku canacanan i pipacakayan.  

## u sulit nu Amilika
**Purchasing** refers to a business or organization attempting to acquire goods or services to accomplish its goals. Alhough there are several organizations that attempt to set standards in the purchasing process, processes can vary greatly between organizations. Typically the word “purchasing” is not used interchangeably with the word “procurement”, since procurement typically includes expediting, supplier quality, and transportation and logistics (T&L) in addition to purchasing.
#

#

#

#
#
#

#

#

#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
cakeb

cakeb(巨浪)

tabakiay a laying(海浪), talakaway a tapelik(浪花). anu tabaki ku bali, tabakitu ku laying, mahiniay sa u cakeb sananay. kya izaw ku cakeb saw? u bulad 引力.

**波浪**、**波濤**是發生在各種水體（海水上的又叫**海浪**）表面上的表面波，

laying atu cakeb tahkal ipabaw nu nanum, ihekal nu nanum.

即沿著水與空氣界面間傳行的一種波動，

uyniay sa, mililis tu nanum atu bali, musaungayay a kawaw mahiza ku tapelik,

屬於重力波的一種類型。

u zong-li-po(重力波) a kakuniza(類型).

當風吹起時，

yu  sibalitu sa, 

風所帶來的壓力及摩擦力對海洋表面的平衡態產生擾動，

一些能量自風轉移到水上。水能夠自風得到能量是因為兩者間的摩擦力，使得表面粒子以橢圓式運動移動著，這種橢圓式運動是縱波（往覆運動）與橫波（上下運動）所合成。波浪的波動有隨機性；因為海面的風速、風向隨時隨地變化，所以波浪通常是雜亂無章的，其波高、波長和周期都為隨機量。

## namakayniay a nasulitan nasakumuan atu natinengan
wikipayke-海浪
calamay

## satangahan(主題):
calamay  

paysananal kibetul ku calamay i zazan nu Kuhkuh.

### u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):

nu Amilika(英語):fog

nu Zipun(日語):霧（きり)霧的本質是水汽凝結物。因此，只要空氣溫度達到或相當接近露點，空氣中的水汽就會凝結而生成霧。當氣溫高於冰點時，水汽凝結成液滴。當氣溫低於冰點時，水汽直接凝結為固態的冰晶，比如冰霧。因為露點只受氣溫和濕度影響，所以霧的形成主要有兩個原因：一是空氣中的水汽大量增加，使得露點升高至氣溫，從而形成霧，比如蒸汽霧和鋒面霧；二是氣溫下降至低於露點而生成霧，比如平流霧和輻射霧。

## siwkay nu cakenuh
calamay sa, i enalay a uul atu lesing. 
#

## tinaku a kamu
sicalamay　1.起霧  anu sicalamay ku zazan sa la'cus ku paculil tu kazizeng.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典

原住民族委員會線上字詞典
calap

## calap
越界

## siwkay nu cakenuh
calap sa, miala milakuid saca midebung nutawan a lala' saca subal sananay. iayaw sa , anu micalap tu lala' nu Taluku, militangah ku Taluku. u zuma a cidekay sa, masasukaynah tu.
#

## tinaku a kamu
# 　calapan　1.被故意佔去  calapan ni Panay ku lala' nu maku.
# 　calapen　1.去佔用,2.去侵占（命令） calapen ku lala' ni Panay!  calapen nu maku ku lala' ni Panay.
# 　macacalap　1.互相侵佔  macacalap sa kiya malukay.
# 　macalap　1.不知不覺被佔用,2.被越界  macalap ni Kacaw ku lala' nu maku.
# 　macalapay　1.被佔用的  macalapay nu tau ku salining nu luma' niyam. 
# 　micalap　1.在佔用  micalap henay tu kenis nu umah ni Kacaw kaku.
# 　micalapay　1.在佔用的  micalapay ni Tubah ku laku ni Panay. 
# 　picalap　1.去佔用（命令） amana kita picalap tu nu tau a lala'! 
# 　picalapi　1.去佔  maedes ci Kulang picalapi tu umah nu belaw sa.

#

#

#

#

#
#
#

#

#

#

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Sakizaya sukudad 撒奇萊雅族語詞典

Yuan-cu-min-cu wei-yuan-huy  icalayay a sukudad 原住民族委員會線上字詞典
caykadayuman ku Sakizaya

## ''Caykadayuman ku Sakizaya''

## '''''困難的語言撒奇萊雅語'''''

### ''撒語將要瀕臨絶跡'',我們6個老師7個學生,日以繼夜的學習及保存,身負重任,困難度很高,但為了族人,為了撒族血脈,族靈已悄悄將這重大訊息.告知我們,我們要加油加油

#### U kamu nu Sakizaya a '''''malawpes''''' tu,sca enemay a saydan atu pitu micudaday naunsanal tangasa I sansandean ku ni bi nanam tu kamu nu Sakizaya asupedan ku kamu nu Sakizaya , baeketay a mukuen ki na kawaw,caay kadadayuman mi ka binacadan ,atu Sakizaya a izang nu Sakizaya u ipabaway a babalaki pasepien tu kuni a kawaw pasupana tu micudadan atu pinanaya saicelang tu kita
ca’des caay kakapah ku nikabi’, idau ku sepat nananaman kya kapah ku nikabi’

## caldes caay kakapah ku nikabi’, idau ku sepat nananaman kya kapah ku nikabi’.
天熱睡不好簡單4方法能助眠。

u nikabi’ sakaitini i tanektek nu udip, caay kataneng ku nikabi’ kya milalid caay kakapah nayi’ ku icelang atu nayi’ ku balucu’ musakakawaw.

anu caay kakapah ku nikabi’, akya mangalep ku imelang, mahidaay kidemuway, balucu’ay a imelang atu sicedamay a isi’.

i lalud sa u labi anu pahanhan u canan ku kapahay kya sapi’, 專家patutud tu kamu uydaan u tatangahan, demiad depen ku窗簾, sidikuc tu sikupaay a dikuc, palasul tu papatengan tu kuli.

睡眠與個人健康，會因為睡眠不足將導致情緒低落且不專心；

若持續睡不好，還可能會引起嚴重疾病，像是過胖、心臟疾病及糖尿病。

在盛暑時節，在夜晚休息時間能有什麼方法涼爽？專家建議準備好枕頭、白天關窗廉、穿棉質衣物、準備冰袋。

### sakacacay:belihen ku tatangahan
u ngangan nu tuud, 「Simba」執行長考克斯patutud tu kamu mikinsa tu tatangahan,

u tamtamdaw maydihan amin sapi’ay a tatangahan.

anu caay kapatungtung tu akuti’, sitanang ku tangah mahida malalemetay, amana pakatawal mubelih tu tatangahan kya sapi’ tu.

#### 1.把枕頭翻面
產品品牌，「Simba」執行長考克斯(James Cox)建議檢查枕頭，

每個人都喜歡枕頭涼爽那一面，

「當熱氣難以忍受，頭部流汗過多感到黏答答時，別忘把枕頭翻面，享受離開熱氣的清涼瞬間。」

### sakatusa:damiad depen ku窗簾atu sasingalan
sakamu sa考克斯: damiad depen ku窗簾atu sasingalan, kapah amipulu tu akuti’ay a bali micumut i lalabu nu luma’, kapaadidi’ tu lalabuway nu luma’ a溫度.

anu mahcelen tu ku cilal, ihkalay a溫度maseli tu, wawahen ku sasingalan patalapum ku sapi’ay a bali i lalabu nu luma’.

#### 2.白天關上窗簾和窗戶
考克斯說，白天關上窗戶與窗簾，將阻擋熱氣進入室內，降低房間溫度。

一旦太陽下山、室外溫度下降，再稍微將窗戶打開，讓涼風入室。

### sakatulu: sidikuc tu sikupaay a dikuc
anu sidikuc tu cancanan anumilikalik, amaidau ku kapahay atu la’cusay a nikabi’.考克斯patutud tu kamu: anu sidikuc tu tanengay atu a’balay a dikuc, u sakapahay ku nipipili.

musakamu cinida, anu silamlamay a sakabi’ a dikuc amitepitay tu udip pakautiih tu udip, huntu amana pasukayda.

sakamu sa cinida, sikupaay a dikuc kapah idau ku nipicepcep tu lalemet, idau ku nipibadang tu patahkal tu tanang, kya kapah ku nikabi’.

#### 3.穿著棉質衣物
你穿何種衣物上床，將會使你睡眠有好、有壞。考克斯建議，寬鬆並透氣的棉質睡衣是最佳選擇。

他說，合成質料睡衣會整夜黏附在身上造成不適，應該避免。

他說，棉質有吸收潮濕的特性，有助身體排汗，讓你睡得更舒服。

### sakasepat: palasul tu papatengan tu kuli, maseli tu ku溫度
sakamu sa ci考克斯:anu teban nu labi anu sitanang mulekal,mubelinbelin sa amangalep ku nika caldes, mahida yadah ku nisimsim caay kaala ku kakabi’en kya yadah ku sasasimsimen.

sakamu cinida, ayda palasul tu papatengan tu kuli,

patengen ku sulda’ i lima atu i dais caay pakasasulitan, u溫度nu udip kalamkam mutasasa ku溫度.

u udip amalihalay ku udip, anu nayi’ ku kuli kapah ku sasubin pakutay.

#### 4.準備冰袋有助於立即降溫
考克斯表示，當我們在半夜因流汗醒來時，翻來覆去往往會使我們更熱，所以擔心無法睡個好覺而備感煩惱。

他說，這時冰袋就派上用場。

將冰袋放在手腕或前額幾分鐘，體溫將迅速降低，

身體會感到放鬆。若沒有冰袋，可用舊毛巾替代。
cenhu micuzuh tu midiputay tu mulaay

## tatangahan
micuzuh tu midiputay tu mulaay

## kakiliman
cenhu micuzuh tu midiputay tu mulaay, miwada' tu ba'ketay nu i luma'ay, nika pasebengay a tademaw ci Can cy wen atu ci Lin ya bang a tademaw nacila patahkal musakamu tu nikinsaan, sakalah sa ku
cihek

### [[:zh:鼻|cihek 鼻子]]

## sapuelac

### ngatu cacay
u cihek ita. hang, ayza a demiad, asasakamuan saw mahiniay u cihek nu mita hananay. cihek nu mita (我們的鼻子). cihek hananay u 鼻子 nu Hulam a kamu kyami. u cihek nu mita u Sakizaya. hangisaw azihen ita ku cihek ita. u cihek nita nu tademaw nu mita kyami haw. izaw ku bangcalay azihen, izaw ku mahiniyan mapesekay(扁鼻子). cipesek han ku mapesek, 扁鼻子 han nu Hulam. uyniyan u Yacu a tademaw kyami haw, inayay ku talakaway a cihek isaw. mapesekpesek, mapangangan tu bangcalay a tademaw kyami tu mapesekay kuniyay ku cihek, sacipecek hansaw. mahini tuniyan ku niyazu'ay, cipesek hantu pangangan. mapesekpesek kizan kya cihek sa, katawaan tu.   

### ngatu tusa
anu caaykapasanek tuniyan tu bangsisay(香的) tu angtulay kyami haw sa, caykapasanek. sanek sa, 聞道 sanu Hulam. makasanek 聞得到 sanu Hulam kyami haw sa. anu caay pakasanek ku tademaw sa, u mabunetay a tademaw caay pakasanek. u cibunget sa ku babalaki sa. anu cueded ku demiad sa, mangused tu wawa. izaw tu cingused atu cikangused tu ngangan. anu mahica kyami ancay pisaungay kyami haw. anu mahicahica, caay kasatezep amisaungay sa, malingusut(流鼻血) tu. malingusut han nu mita u Sakizaya. hangyisaw matineng kita tu mahiniay a kamu nu Sakizaya. amiliaw kita minam isaw haw, cihek.        

### ngatu tulu

### u sulit nu kamu
cihek 鼻子, mapesek 扁鼻子, mabunget 鼻塞, makasangek 聞得到,   

nguset 鼻涕, singuset 流鼻涕, malingusut 流鼻血  

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
https://www.youtube.com/watch?v=Nhg8tTndybY

撒奇萊雅族語 會話鼻子的狀態 2015-02-02 Sakizaya TITV 原視族語新聞

Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-鼻

nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
cikah

## cikah

### u zuma a kamu:
nu Hulam: 

nu Pangcah: cilah

nu Amilika: salt

nu Lipun:'''塩'''（しお）

### u canan ku cikah:

### sapihica ku cikah:
maydih ku tademaw pacikah i kaka'nan, u lami',u titi',u kabi. a'su tu ku kaka'nan.

yu sumamaday a tademaw tayza i buyu', tusa a tuud ku ladayen, cacay ku bakan, cacay ku cikah.
cilekay

## satangahan(主題):
cilekay

### cilekay u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):

nu Amilika(英語):bug

### u canan ku cilekay(cilekay是什麼?)ː

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː