u cancanan idaw amin ku adingu

u cancanan idaw amin ku adingu 萬物皆有靈 nikaudip#人性 u mayseng haw 長壽的主因

1420 a tatademawan u nikamayseng sa , caay kawnikan 1420名百歲壽星唯一共性,不是飲食，caay kawni pilatlat tu udip , u kahenekan sa , ina maysengay a tademaw u lecad nu heni a mayseng sac! u namuh !u namuh !不是鍛煉，令人驚訝的是，這些壽星們的唯一共性是樂觀！是樂觀！是樂觀！anu paising mahica mukan , muka mukan mahica sibalucu' , u mahiniay sa , anu kapahkapah kya sapaiyu mahica sakapah han kukan, anu kapahkapah kukan mahica sakapah han ku balucu' a wayway .“藥療不如食療，食療不如心療”。從一定程度上講，再好的藥品不如合理膳食，再好的膳食也不如擁有好心態。itanamin tu dedemiad anu u tiih ku wayway nu udip yu masumad ,.我們平日裡各種不良情緒都會使身體發生變化。anu , mabalucu' tahekal ku tatebut nu idang , balucu' nihanhan , macunus ku kalamkam; 比如，生氣時會出現脈搏、心跳、呼吸加快等癥狀；anu malalum u nikan cay kayatudung ku nienuc , makai mukan masrlep ku kam , 憂傷時會使消化腺分泌的消化液減少，食慾減退；matawid paceba sa mamilmil ku teban nu saudip mapilpil, 恐懼、說謊時會使中樞神經緊張，cay katinengi alawctalakaw ku idang .隨時導致血壓升高。mahida sa hican palecad ku kapahay a wayway nu balucu?那麼該如何保持良好的心態？adihan nitamay ku kamu nu miecaway, idaw ku nilangecan nita yu !讓我們一起來看一下專家為大家開的這一副“心療”處方，會很有收穫的喔！mataw sa u kapahay a yiyu 1.笑是營養素。nikingkian tatenga , matawa maselep ku talakaw nu ifang .研究證實，笑能降血壓。cacay a hunan matawamah8da namibalunga tu cacat bataan a hahunan ku kapah;笑1分鐘可以起到划船10分鐘的效果；anu matawa mapecici kubaeket , maselep ku lalum, anu matawa micedek tu udip nu hun-mi-tu-pa-an nu udiudipan kyu sinamuh ku ufiudipan .笑還能釋放壓力，減輕沮喪感；笑可以刺激人體分泌多巴胺，使人產生欣快感。u babalaki tuvwawaay henay kasicabay tu mayinengay pakatawa a cabay , piadihi tu matawaay akacudu, u mangga, mitengil tu matawaay sa  .中老年人應多與有幽默感的人接觸，多看喜劇、漫畫，多聽相聲等。

u kamu a sapaiyu'2.“話療”是特效藥。u amilika nu pay-kung a ising namucsakamu tu u sakay ekekng a sapaiyu:美國白宮的保健醫生曾給布什開過一個健康秘方：u kamu a sapaiyu , tu cacay a lipay kasasu sakamu sabaw tu lima a tatukian ,;話療，每星期至少與家人交流15個小時以上；u malacawaay tu dedemiad kanca tusa a tatukiyan , pasu kalabiyan atu kalahukan .夫妻之間每天至少交流兩個小時，包括共進晚餐或是午餐。u cabay, caay kaw cayay kabalaki a sapaiyu3.朋友是“不老丹”。u babalaki anu matenes tataytay tabaki ku nabalucu'an   老人長期獨處會造成巨大的社會心理壓力，alahican malaluwasak u udiudipan mahicay kya .甚至有可能引起內分泌紊亂和免疫功能下降。mikingkiway makatepa , u katuuday ku cabay mayseng maudip tu pitu a m8hcaan .澳大利亞研究人員發現，朋友圈廣的人平均延壽7年。sisa. kanahatu mitihiw tu ku babalaki , amana kay luma tu , 所以，即使是已退休的老年人，也不要老憋在家裡；mikilim tu cabay , kahina saupu atu cabay , mikiayaw misa duwal tu cabay u biyaw .要努力擴大生活圈子，多和老朋友聚聚，並試着主動向素未謀面的鄰居問好。ahebalen ku nikaudip sumaden 4.寬容是調節閥。u tademaw tini i sayku sa , mapahengad, mapatelac nu taw, sakadihiyan sa ahiban aca .人在社會交往中，吃虧、被誤解、受委屈的事總不可避免。misuayaway tu mahiniay a kawaw, anu tatenga sa mahicacsaahebalen .面對這些，最明智的選擇是學會寬容。u maliyuhay a misulul , wiyda sa nipilunguc i tawan, madayumnmasingki ku namuh , masukut ku culil nu idang , talakaw,  u balucu' udiudipan mamin nicumud tu laecusay hidasa maliyut .一個不會寬容，只知苛求別人的人，很容易導致神經興奮、血管收縮、血壓升高，使心理、生理進入惡性循環。minanam miliwkay mah8da u padadanayctu ufip tu ngayvansin sa ku udiudipan.而學會寬容就等於給自己的心理安上了調節閥。u cancanan saycan tu kukapahay ky mahiniay a sapiliwkay tu udip5.淡泊是免疫劑。m8kawaw tu adidi'ay saapaapa han , u tabakiay kya sametek han.做到小事糊塗，大事清楚。tudedem8ad cay pacikawi u cancanan miwawiyes ty , 整天計較一些雞毛蒜皮的事，mangelu ku balucu'心會很累。malikeluh ku kawaw salihalay han satabaki han , salipahak han ku balucu'ngay matumes ku kakaydihan , kya mayseng ku nikaudip .遇事不妨瀟洒、大度一點，保持愉悅的心情和內心滿足感，有利於延年益壽。saahemawen , enenga, mananuy nu datuk, yadatu icelang ku datuk .  放輕鬆、坐下來，享受拉丁音樂，那強烈節奏的感受。u ulugang yu midatuk , misalihalay ku balucu' sisa alaen u lihalay nu ni kaudip .  在雙鋼琴演奏中，體驗熱情奔放；願帶給你身心愉快！

palemang sa a pakungku 《談天説地》

ci saing palalimaen ku kidu , ci han-sin cucukan tu nidiceman a aukmapatay , ci huwan-ku kyu haybalaki kaudip ,wiyda sa miliyas tina sepatay a kawaw【商鞅被五馬分尸，韓信被竹簽捅死，為何范蠡能善終？只因避開 4 個禍端】

naemekan u matinengay a tademaw sa u nikaudip sakadihiyan sa: ci sang-ing matineng musumad mialaw ci cenan , kyu palalimaen ku kidu a mupela”歷史上能力通天的人大多下場凄慘：商鞅變法強秦，被五馬分尸；ci han-sin a tapang inayay t uku babalaki , cucukan tu nidicem tu auk mapatay: ci lise malasakakaay sa, sipakay tatelecan a mutala.韓信國士無雙，被竹簽捅死；李斯身為大秦宰相，遭腰斬棄市。U mahiniay sa u nitimaan haw ? nika ci huwan ku matiik numahiniay kyu katinegan ku nipi tima hanany , 難道能力真是死亡詛咒？但范蠡卻打破了這個魔咒，ci hucu mikabit kyu mademec ku u , 

輔佐勾踐滅吳，kinatulu malapalangkih kuni ka udip kinatulu mala kakitaan , walu idaw kuwalu nida mapatay , katuud t uku bakubaki .

三次散盡家財又三次成為首富，活到 88 歲壽終正寢，兒孫滿堂。

yu a mapatay mitulun cinida tu bakibaki, u nikaudip anu maydi haysadikuday sa , kanca miliyas tu tinesepetay a cayay kaadih a misawacuay sa他臨終前告誡子孫，人生想走到最后，必須避開 4 個隱形禍端。

sayaway a laecusay sa u laway caay pakakuwan . 第一禍是嘴巴管不住。ci sang musumad tu nikaalaan , 商鞅變法功績卓著，suayaw sat u binawlan a misawacu tu matinengay mitima a kakitaan,卻當眾羞辱阻礙變法的老貴族，pacici sa mutengteng tu satahab nutaw tu sakasikad 

把人家的遮羞布扯得一干二凈，patay sa ci cin-siyaw-kung 秦孝公一死，kasenun han nutaw mibugay ku nikasakaput nuheni .他就被反撲的舊勢力車裂。ci huwan ku han tu sakamusa ci ku-cinan a paculin nita sa 而范蠡從不直說勾踐睚眥必報，mitudawa ci cin-sean amana pisa adidi tu udip sa 勸諫時總把自己放得很低：tumuk nacila a labi makasepi kaku ci u-kuan minanam tu hitay sa , “大王，我昨晚做夢夢見吳國練兵”，kyu u udip u mala sitangahy sa nipabi nu paudipay

把自己的聰明變成 “天意”，mahiniay caay kasasuad tu tademaw .

既達目的又不得罪人。U sitangahay matineng naming kutaw caay sakamu tu tatengaay a kamu 真正的聰明人都懂 “真話不全說，u pacebeay a kamu sa caay sakamu 假話全不說”，makaadih sa caay sakamu wiynian sa u sipunu’ay 看破不說破是大智慧，matineng tu caay palulaecus u kapahay a tademaw ku mahiniay 知人不評人是高修養。

sakatusa sa maanub caay pakahemhem .第二禍是貪心受不住。ci cin-se-huwang maydih mayseng kunikaudip pacebean nu mikuwamiay , lima bataan kuni kaudip mapatay tu 秦始皇想長生不老被方士欺騙，50 歲就駕崩；ci he-kun maanub tu walu a I’ku nu alumi a kalisiw , 

和珅貪了 8 億兩白銀，ci ciya-cin mahka malasakakaay patayen tu pasulabu nu luma’ .嘉慶一上臺就被抄家賜死。ci huwan-ku sa mipelpel tu u , makai mala sakakaay atu kakitaan 而范蠡滅吳后，拒絕了封王和財富，malasakakaay sa salabi sa mulaliw.掛官印連夜跑路。nadikudan misiwbay malakakitaan 后來經商成首富，patucek cinida “anu cacay a bataan kunietanan sa patahekalen ku pituay”, liwan tuluay sa sipasimel itawan , sakamusa, “nipabihid nu paudipay kuyni sa , sapaliwan tisuwan tu sakaudip sa”.

他定規矩 “賺 10 塊只拿 7 塊”，剩下 3 塊分給別人，說這是 “給老天留面子，給自己留活路”。

u etan laecus a hamien muwala , u wayway laecus haminen micukaymas , u cancanan pitu han ku niedem , kya u kapahay .

利不可賺盡，勢不可使盡，凡事只取七分，才是保全之道。

saka tulu a nikalaecus sa tada waku sa waku sa , kamu ni kuwan-yi “u tula atayna mihica siacawa tu wawa nu wacu sa” pacikaw ci sun-cinan ,

第三禍是太拿自己當回事。關羽一句 “虎女焉能嫁犬子” 得罪孫權，sadikuday sa mademec palaliw ci may-cean; kasenun sa ci han-yi musakamu “ci liw-pang mukelid tu cacay bataan a emang nu hitay , tanuydih sakaku kyu makuyasi ci liw-pang .

最終敗走麥城；韓信直言 “劉邦能帶 10 萬兵，我多多益善”，讓劉邦心生忌憚。ci huwan-li kakitaan mademec ku kanatal , nika tu dedemiad nicaluk nida u mahicaay ku kan atu nikasidikuc , makaadih tu miaamay miaysacu .

范蠡富可敵國，卻天天穿粗布衣服吃粗茶淡飯，見了乞丐都作揖問好。matineng cunida “matineng cinida caay pisaesuesus” misasikad yu masasusakamu tu taw ngay caay kakuyasi cinidaan kanaha u talakaway cinida matineng tu mahiniay a kawaw , u tatengaay a sinalimaan nanay a tademaw caay pahelak sa misaesuesus ,

他懂 “亢龍有悔”，用卑微姿態消解別人的嫉妒和當權者的戒備，真正的高手從來悶聲發大財，nika da’su caay paseneng tu katuuday , u tineng saycan ku siwmi . 

幸福不需要觀眾，成就不需要證明。

sakasepat sa u nipacici tada ilabu tu . ci li-se maydh patanektek tu nikalasakakaay , mipatay ci han-huyan , misumad tu nisubelid a cudad , sadikuday a patayen sa , tanu angic sa maydih taluma miadup nika hatidatu .

第四禍是執念太深。李斯為保宰相之位，害死韓非、篡改遺詔，最終被腰斬時，哭著想回故鄉打獵卻已不可能。

Wawani han-li sakatusa a tatami tini i cu a kanatal mipatay tu tademaw , 

范蠡的二兒子在楚國殺人，matineng ci huwan-li saetim ku kalisiw mautel ku kawaw , nika caay pacici cinida , 

大兒子執意去贖人，范蠡明知他心疼錢會誤事，卻沒有強求，

Misuayaw tu sakatusa nida a wawa namipatay tu tademaw . matineng cunida u duma a kawaw sa u mahidaay tu .

坦然接受了二兒子被殺的結果。他明白有些局是死局，

anu pacici sa mahida u liken , metmet han idaw tu kumuciliway kalamkam muciliw , sisa u babalaki tu hican pasatedep wiyda kuhan hican maniket .

執念就像沙子，攥得越緊漏得越快，及時止損才是成年人最高級的自律。

ci huwan-li hanu nikaudip nida a patecek , u satalakaway a tademaw caay kawni patulin tu tademaw , 

范蠡用一生證明，最高級的本事不是征服別人，sisa pikuwan nit u udip .u laway satanengen , u etan liwani kutaw , I pabaw liwami kutaw kya ahebal ku dadan , kya maala ku nipacemut nutaw atu nibihekacan tina kitakit , tanektek hank u culi katukuh i sadikuday . 

而是管住自己。嘴下留情、利中留余、臺上留德、心中留路，才能在充滿誘惑和陷阱的世界里，穩穩走到最后。