E-mey-san

## '''kakiliman'''

## E-mey-san 峨眉山

E-mey-san, u E-mey-san han, tini i Cong-hwa zen-min-kung-he-kow Se-cwan a kuwan E-mey-san labu nu tuse, helal nu piazihan 154 pin-bang-kung-li, satalakaway a buyu’ Wan-bu-tin 3.099 mi ku talakaw, pipaypayan ba-cang-s kim a tikun “3,077 mi” mala nu E-mey-san sa u satalakaway nu piliwkuan. maapilis ku lala’

峨眉山，亦作峨嵋山，位於中華人民共和國四川省峨眉山市境內，景區面積154平方公里，最高峰萬佛頂海拔3,099米，佛教聖地華藏寺所在地金頂（3,077米）成為了峨眉山旅遊的最高點。

masapilis ku lala’, bangcal ku hekal aazihan, “E-mey-san u sabangcalal nu kitakit’ a ngangan. hinakikasumad ku demiad, yadah ku mulangaway, pulung iza ku 3,000 a lamangan ku mulangaway, pasu kitakitay nu inayay tu a kilangan. duduc tu zazan yadah ku ungay, luyaluy sa mianin tu midangay a tademaw, mala u masazumaay nu E-mey-san. nu Cong-kow sepat tabakiay u singanganay nu pipaypayan, u biw pakala tu 26 a enengan, kahenilan iza ku walu nu tabakiay a biw

地勢陡峭，風景秀麗，有「峨眉天下秀」之美譽。氣候多樣化，植被豐富，共有3,000多種植物，其中包括世界上稀有的樹種。山路沿途有較多猴群，常結隊向遊人討食，成為峨眉一大特色。

## '''nilaculan'''
nu Cong-kow sepat tabakiay u singanganay nu pipaypayan ciniza, u biw pakala tu 26 a enengan, kahenilan iza ku walu nu tabakiay a biw, yadah ku kawaws nu mipaypayay. tuyni akamu u mipaypayay a pu-syan Pu-sa a pibaungan. 1996 a mihca 12 a bulad 6 a deniad, E-mey-san-le-san tabakiay samiya mala u siyang a lalangawan atu tahakay mahatatusa ku niliwanan a zaysang lyen-he-kow pasubanaay cudansakaput mapacumut kitakit niliwanan a zaysang a nikiluan a ngangan.

它是中國四大佛教名山之一，有寺廟約26座，重要的有八大寺廟，佛事頻繁。據傳為佛教中普賢菩薩的道場。1996年12月6日，峨眉山—樂山大佛作為一項文化與自然雙重遺產被聯合國教科文組織列入世界遺產名錄。

## angangan a piazizhan 主要景觀
Cin-tin u satalakaw a buyu’ nu E-mey-san, u talakaw 3077 mi, nu E-mey a pidangan a buyu’ a pahezekan. mapuling ku singanganay. Huwa-cang-s talakaw ku jungcuy nu tukun, Tang-caw anipatuze ng, u kawala ku nipisanga’ tu badahung, yena ziday hawsa mapangangan aca tu “in-tin”. takinilan nu biw iza ku we-in-an, labu iza ku pikanan atu pikabi’an nu labang taneng pawapen tu miliwkuay tu pilabinan atu pikanan.

金頂為峨眉山主峰，海拔3077米，是峨眉游山的終點，名勝雲集。華藏寺高聳於岩頂，建於唐朝，屋頂為錫瓦所蓋，元代時又被稱為「銀頂」。寺側有臥雲庵，內有飯堂和客房可供遊客食宿。

i Cin-tin taneng miazih tu E-mey sepat a piazihan kanihalan, likat nu kamisama, kamisama a dingki. Cin-tinatu cyen-buw-tin,Wan-buw-tin malabelaw, Wan-buw-tin pabaw iza ku nipatizeng, saca iza ku miidangay liwlung matatule tu cin-tin atu pazazan tu tabakiay a tumunaw.

在金頂可觀看峨眉四大奇觀——日出、雲海、佛光、聖燈。金頂與千佛頂、萬佛頂相鄰，萬佛頂上亦有建築，且有觀光索

## paw-kow-se 報國寺
paw-kow-se tini i E-mey-san-lu, u micumud tu panan nu E-mey, palekal tu cacanan nu bu a kawaw, uyni pipaypayay pabaluhay patizeng i min-wanli a mihcaan, na u “huy-cunng-tang ku ngangan”, labu nu biw pawapen tu mipaypayay tuas ci Se-cya mow-ni sakakaay a tuti ci Pu-syen-pu-sa, taw-cyaw nu misanga’ay tu tademaw a sakatademaw ci Kwan g-cin-ce, cun-ciw singanganay a tacdemaw ci Lu-tung, ci-zu, taw, se-san-kiwkay mapulung misalisin aimi.

報國寺位於峨眉山麓，是步入峨眉的門戶，舉行各種佛事活動的中心。該寺創建於明萬曆年間，曾名「會宗堂」，寺內供奉著佛教始祖釋迦牟尼的大弟子普賢菩薩、道教創始人的化身廣成子、春秋名士陸通，取儒、道、釋三教會宗合祀之意。

Cin-kang-si hungti mipaypay “paw-kow cu-en” aimi, misumad tu ngangan paw-kow-se” hamin nu biw picalap tu lala’ macapi tu 4 emang pin-hwang-mi, San-men, Mi-le-tyen, ta-syung-tyen, Ci-how-tyen, Pu-syen-tyen, Cang-cin-low hatini. imahini katukuh duduc tu telek nu keliw hsymaw tapabaw. i likut sadadang sa ku balu, Ci-syang-syen, ing-cuy-loe,Tay-ye-san-bang hatini ku bangcalay a nipatizeng.

清康熙帝取佛門「報國主恩」之意，改名報國寺。全寺占地近4萬平方米，山門、彌勒殿、大雄殿、七佛殿、普賢殿、藏經樓等，自前至後沿中軸線逐漸升高。周圍有花影亭、七香軒、吟翠樓、待月山房等雅致建築。

## Cin-ing-ke 清音閣
Cin-ing-ke, panganganen aca tu We-in-s, tini i E-mey-san niw-sin-lin-hey-pay-al picacubelisan nu nanum, u talakaw 710 mi. labu nu biw iza ku Se-cya-muy-ni, wen-cu, Pu-syen-ta-s a sasing. sasa iza pihibangan mahatatusa mubahel, kawanan kawili iza ku sangaw, mahiza mumahelay nu ayam i tapuku, singangan tu mahatatusa i sangaw mubahel, tin-sya-hey, pay-al picacubelisan nu nanum iza ku tabakiay a ba’tu, talakaw tabaki mapadil ku bataday, mahiza u balucu’ nu katalalan, singangan tu “katalalan balucu’ ba’tu”. su-bey-tin” cu-syen-cin-mu “u-si-liw-cin-ce” cacayay a Liw-kwang-ti anisulitan tatipeluk i cukel tapiingan panan, “su-wang-bey-lyang-hung-ing”, wan-ku-niw-sin”. 

清音閣，又稱臥雲寺，位於峨眉山牛心嶺下黑白二水匯流處，海拔710米。寺內供有釋迦牟尼、文殊、普賢大師之像。閣下有雙飛亭，左右各有橋，如鳥翼飛凌，故名雙飛橋，亭下黑、白二水匯流處有一巨石，高丈許，形如牛心，故名「牛心石」。雙飛亭」柱懸清末「戊戌六君子」之一的劉光弟撰書的楹聯：「雙飛兩虹影，萬古一牛心」。

## kitizaan nu mauzipay ungay 生態猴區
E-mey-san maliwasak i cuwacuwa iza ku mauzipay a kitizaan nu ungay, taneng mikinaul tu E-mey-san micidekay sipunu’ay makatalay aca a ungay.

峨眉山多處分布有生態猴區，可以觀賞到峨眉山獨有的具有靈性而又野蠻的猴子。

## Pay-in diheb 白雲峽
Pay-in diheb, panganganen aca tu “i-sin-tyen”, maapilis ku cabeng a ba’tu, mahiza u cnipela’an nu puzung, u tanaya’ 130 mi, ahebal pakala tu 6 mi, u likecu tulu dada’ iza malangat ku zazan, taneng tatusa dada’ ku macacubelis muculil.

白雲峽，又稱為「一線天」，絕壁千仞，如刀砍斧劈而成，長130米，寬約6米，窄處僅三米，有棧道，僅容二人穿行。

## Ciw-law-tung 九老洞
Ciw-law-tung sa u satabakiay nu hamin nu buyu’, hamin a tanaya’ pakala tu 1500 i-mi. labu nu buhang malatulu ngatu, saayaway ngatu u tumunaw atu masaliningay a buhang, taneng mutizeng muculil, u tanayu’ pakala tu 120 mi, teban ngatu masacalay makakiluay mingangaway a buhang, u tanayu’ pakala tu 160 mi, la’cus talabu, zuma ngatu mangelaay a buhang, caay kadayum ku uzip micumud, caay kakatuud ku micumuday nu tademaw. Ciw-law-tung a singangan tini i tyen-ing, tyen-zen, tyen-cu, tyen-sin, tyen-cin, tyen-pu, tyen-cung, tyen-loy, tyen-bung, “ciw-law” nakamuan i buhang amalakamisama.

九老洞是全山最大的洞穴，全長約1500餘米。洞內分三段：首段為廳堂與廊道型洞穴，可直立行走，長約120米；中段為網狀交叉的迷宮型洞穴，長約160米，不宜深入；下段為裂隙型洞穴，難以容身，較少人進入。九老洞得名於天英、天任、天柱、天心、天禽、天輔、天沖、天芮、天蓬「九老」在洞中修仙的傳說。

## hekal a kitizaan地理位置
E-mey-san talakaw tanektek atu Se-cwan masatancunay a lala’ lilis nu timul satipan, eneng satipan pasa wali, pasa amis timul ku culil, satipan tusa tulu a bataan ku haymaw malikelun atu satipan a buyubuyu’an a matatules, musuayaw tu Cen-tu a enal. Hamin nu E-mey-san maci u sakuwan a maci, u hekal 1151,4 pin-hwang-kung-li, u tademaw pakala tu 43,5 emang. hamin maci a kuwan suy-san hatini 12 a niyazu’, Lung-men 6 ku niyazu’, 

峨眉山陡然屹立與四川盆地的西南邊緣，座西向東，南北走向，西面為二三十度的緩衝斜坡與西部群山接壤，面對成都平原。所屬峨眉山市，為省直轄的縣級市，面積1151.4平方公里，人口約43.5萬。全市轄綏山等12鎮、龍門等6鄉，市政府位於綏山鎮。

## demiad 氣候
buyu’ yadah ku calamay, caay kapacilal, tunu udad sa. masaunal ku kakitizaan tungus nu ya-akuti’ay masebetay tu sabalat a demiad, cacay a bulad palalecad tu akuti’ pakala tu6.9 tu, pitu a bulad palalecad tu akuti’ 26.1 tu, zayhan E-mey talakaw maapilis ku buyu’, demiad sipatelek mahapinang ku kaliwasak, au talakaw 1500 mi ~2100 mi tungus cayay kaakuti’ a demiad, u talakaw 2100 mi ~2500 mi tungus u tatudungay a akuti’a demiad, u talakaw 2500 mi katalakaw tungusay u ya-sienaway a demiad. u talakaw 2000 mi katalakaw a kitizaan pakala tu pankiw a mihcaanan matahpu tu nu kuli suleda, zuma 10 a bulad katukah tu zuma a mihcaan tu 4 a bulan.

山區雲霧多，日照少，雨量充沛。平原地區屬亞熱帶濕潤季風氣候，一月平均氣溫約6.9度，七月平均氣溫26.1度；因峨眉山海拔較高而陡峭，氣候帶垂直分布明顯，海拔1500米~2100米屬暖溫帶氣候；海拔2100米~2500米屬中溫帶氣候；海拔2500米以上屬亞寒帶氣候。海拔2000米以上地區約有半年時間為冰雪覆蓋，一般是10月到次年的4月。

## zazan nu kasaziday  歷代路線
makay ayzaay a tukay akatukuh Paw-kow-s a zazan “inayi’ tu ayza” makay Huy-lung-se, E-sen biw, Cwan-cu-kung, se-bang-yen, Pi-san biw, Pu-ti-an, Sin-sen-se, Sen-ci-se “Law-paw-low”, Wen-cang-kung, Paw-nin-se, Wan-sin-cwang, Hay-huy-tang, Syaw-tin-ce, katukuh Paw-kow-se.

從現城到報國寺的路線(今已無存) 經回龍寺、峩神廟、川主宮、十方院、璧山廟、菩提庵、興勝寺、聖積寺（老寶樓）、文昌宮、保寧寺、萬行莊、海會堂、蕭店子，到報國寺.

## '''malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan'''

* 中文維基百科 :  峨眉山
* https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E5%B3%A8%E7%9C%89%E5%B1%B1