open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
bungluh

bungluh (kamu nu Hulam: 藤壺；火山爆發), namakay i bayu a kakanan.

u bungluh mamin i bayu amin a maudip, i labu kiyadahay i tida i kakelahan maaadihay nu kitidaan. masaadidi’ henay malatusa ku ngatu nida, ku nida sananay midanguy a langaw, nika nu dikudan balaki tu caay tu pakalimad tu udip, i tida sananay tu midepit i atekakay a kitidaan, mahida i hekalay a ba’tu miedap tu siduma sa, kan a maudip.

## nika nanaman (特性)
masabalaki a bungluh midepit i masasidumaay atekakay nu hekal, pasu u udip nu isu’ (鯨魚) baba’tuwan, sasa nu balunga, nika pidepit i balunga tada yadah tu ku bungluh, cunusan ku nu nipipulu’ tu caliway nu balunga nikapalawpes han tu simal, sisa a pademiad saca misulac, u duma a balunga idaw ku nipasipasipan tu sakacaay pakadepit ku bungluh a zay-liw.

## i kakelahan hanany u bungluh sa u sakaidaw a kakanan (藤壺是潮間帶主要生物)
u tademaw i dadipasan kakelahan nu bayu, i baba’tuan malumanay nu balunga atu mapaliday a tuudtuud, madayum a makaadih tu nikaidaw nu bungluh, kaatekak nu hekal mahida u nayay ku ukakay a nu bayuay a aadupan, nikaadih masaadidi’ay a lamalay a buyu’.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考文獻)
藤壺
u sausi nazipaan nu Sakizaya wikipitiya

2020.12.26

u sibek(全部數量) nu wikipitiya saungay henay a kamu：288

u culuk(排序) nu Sakizaya wikipitiya i kitakit： 265

leku(完整) sapacelilan(條目)： 594

belih(頁面) sapacelilan： 3,957

u sibek nu mikawaway-kalumyiti(編輯數) ： 86,508 

u sibek nu saungayay(用戶)： 307

u sibek nu taniktik(活躍) saungayay： 13
Hali Butul atu malawpesay a kakitizaan

**Hali Butul atu malawpesay a kakitizaan (電影:哈利波特-消失的密室)**

"**Hali Butul atu malawpesay a kakitizaan**" (Amilika a kamu: Harry Poter and the Chanber of Secrets, u kamu nu Hulam:哈利波特-消失的密室) u sakatusa a cudad nu "Hali Butul ", u  nisulitan nu misulitay ci JK Luling. namaka i Ing-kwo a nipatahekal, u Hulamay a kamu sa i 2000 a mihecaan sabaw tusa a bulad, tusa a bataan izaw ku tusa a demiad.

## pahetek a kungku
cacay a demiadan nu hibang tu kalaludan sa, tua sa i kakabi'an nu Hali ci Topi ku apuyu'ay a mimahoay nu laluma'an ni Lusiws Mabun, sakamu sa ci Topi, anu tanukas i cacudadan, a mapatay tu. miudih ci Topi pakatezep tu nilakakawa nu Hali, nika, caay pitengil ci Hali tu kamu nu Topi. 

(u kamu nu Hulam: 哈利、榮恩和妙麗回到霍格華茲展開說他們的第二年的學期，事實證明這比去年更具挑戰性。校內的密室被打開，被釋放出來的怪物使學生和教職員以及鬼魂紛紛被石化，使學校面臨關閉的危機。由於哈利被目睹他懂得爬說嘴（Parseltongue），他面對著流傳他是薩拉札·史萊哲林（史萊哲林學院的創辦者）傳人的說法，他還發現了一本神秘的日記，以及校內一間神秘的密室，卻發現自己被困在密室之中……) 
### micidekay a aazihan i labu nu cudad

* yadah tu ku manamuhay tu cudad a tademaw makatepa tu mahiniay a kawaw, hini sa ci Teng-bu-li-two "caay kau iluiluc ci Butimu tu Salaza Slayzelin." 

* i tini i labi nu cuda sa, matineng tu ku katuuday tu nikanamuh nu Cinni ici Halian. i sakaenem a cudad, malamamidang ku nuheni.

## patahekal
nu Hulamay a kamu《哈利·波特与密室》

：

 

nu Taywanay a Hulam a kamu《哈利波特－消失的密室》

 

nu Amilika a kamu

 Bloomsbury（英國、澳大利亞、加拿大等地）

 ISBN 0-7475-3849-2

## malalitin namakainiay
Hali Butul atu malawpesay a kakitizaanhttps://zh.wikipedia.org/wiki/哈利·波特与密室
sasinguan

sasinguan (nu Hulam a kamu: 信仰)

hina sakamusa tu kiwkay a sasinguan. 

通常指宗教信仰。

**宗教**（英語：Religion）是聯繫人與神祇或超自然、神聖存在的文化體系，可分為多神論、泛神論、一神論、自然神論和不可知論等多種體系，包括個人行為、傳統儀式、價值觀念、世界觀念、經典作品、朝拜聖地、道德規範或社會團體等形式。宗教信仰是人們對其中某個體系的共識和崇敬。人類學家克利福德·格爾茨聲稱與神話和哲學相輔相成，宗教相當於人文社科中的一門包羅萬象的「生存之道」。
ayaw

(kamu nu hulam: 之前；上次)

ayaw nu maku izau ku cecay, sakatatusa kaku. 在我之前還有一位，我排行第二。 

nayi' ku tabakiyay a zazan nu niyazu' i ayaw. 過去這個部落裡沒有大馬路。

### anuayaw
(kamu nu hulam: 之前；上次)

anuayaw a bulad. 下個月。

anuayaw a lipay. 下週。

anuayaw a miheca. 明年。

anuayaw tu kami tayni i tamuwanan. 我們以後再來你們這裡。

### anuayaway
(kamu nu hulam: 未來的；以後的)

anuayaway tu a mihecaan kaku tayza i luma' nu misu. 明年我再到你家。

### ayawan
(kamu nu hulam: 前面的)

nu ayawan nu maku ci Panay mutizeng. Panay 站在我的前面。

tayza i nu ayawan ni Kumud ku culil ni Kacaw. Kacaw 被 Kamud 超前了。

nu ayawan nu luma' izau ku kilang. 房子前面有樹。

### paayaw
(kamu nu hulam: 視為優先)

paayaw ku acawa tu uzip nu maku. 我的太太以我的身體健 康為優先。

### paayawan
(kamu nu hulam: 優先)

paayawan tu nizateng nu misu. 以你的想法為主。

### paayaway
(kamu nu hulam: 視為優先的)

paayaway ita ku kawaw nu Tumuk i niyazu'. 我們要以支持部落領袖在地方上的事情為優先。

### paayawen
(kamu nu hulam: （命令）要視為優先)

paayawen ku sabasaba nu misu! 要以關心你的弟妹們為優先！

### patanuayawen
(kamu nu hulam: (命令）往前)

patanuayawen ku pipazeng tu takal! 把桌子往前移一些！

### maluayaw
(kamu nu hulam: 先)

maluayaw tu ci Kacaw tayza i Taypak. Kacaw 先去臺北市 。

### masasuayaw
(kamu nu hulam: 面對面)

masasuayaw kita masasakamu. 我們面對面談話。

### mikiayaw
(kamu nu hulam: 搶先)

mikiayaw i takuwanan kiya tau a muculil. 那個人搶先走到我的前面。

### miliayaw
(kamu nu hulam: 爭先)

miliayaw kina wawa milidu tu salil. 這個小孩搶先去收網。

### misuayaw
(kamu nu hulam: 面對)

saicelangen nu mita misuayaw tu ada. 我們要勇敢的面對敵 人。

### taayaw
(kamu nu hulam: 往前)

taayaw han ku culil katukuh tu ku kiwkay. 向前直行就到教會了。

### talaayaw
(kamu nu hulam: 向前)

talaayaw a micici' cucuken i dues nu kulul tu sapibulesen. 開刀前要先在尾椎的部位打麻醉。

### tanuayawan
(kamu nu hulam: 向前)

tayza i nu ayawan

### tanuayawen
(kamu nu hulam: 前進)

tanuayawen nu hitay ku culil. 部隊向前行。

### naayaw
(kamu nu hulam: 之前；上次)

naayaw a miheca la'cus ku salangec. 去年的（稻子）收穫不佳。

u tumuk ci baki nu maku i naayaw. 我的爺爺之前是部落領袖。

naayaw yadah ku kaliyah i Maibul. 過去馬立雲部落很多鬼。

na tayni tu naayaw kiya milisataay. 收費員上次來過了。

### naayaway
(kamu nu hulam: 過去的)

naayaway a nikauzip kangeluan. 過去的生活很苦。

### naayawen
(kamu nu hulam: 往前移動)

naayawen ku pipazeng tu takal! 請將桌子往前移一些！

### nuayawan
(kamu nu hulam: 前面)

aheteng ku tayi' nu wacu i nuayawan nu luma' ni Palud. Palud 家前面的狗屎味很臭。

### saayaway
(kamu nu hulam: 首次)

saayaway niyam tayni i Taypak. 這是我們第一次來臺北市。

(kamu nu hulam: 第一名)

maduba’ saayaway katukuh ci Lisin. Lisin 賽跑第一個到達。

### siayaw
(kamu nu hulam: 面向著)

siayaw sa ku hukang mayidih mibacekis. 公牛面向著牠想攻擊的對象。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''
demiad

(kamu nu hulam：日子、白天、白晝、氣候)

misakakawaw kaku tu demiad.

我白天去上班。
niyadu'

niyazu'/niyadu'https://web.archive.org/web/20210723224631/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/search/list.htm

(kamu nu hulam：部落)

nuamisan nu Maibul ku Kuhkuh a niyazu'. 瑞穗鄉在馬立雲部落的北邊。

### payniyazu'
(kamu nu hulam：各個部落)

payniyazu' sa izau amin ku tumuk. 各個部落都有部落領袖。

### niyaniyazu'
(kamu nu hulam：每個部落)

caay ka lecad ku lisin nu niyaniyazu'. 每個部落的習俗都不同。

### niyazu'ay
(kamu nu hulam：部落的)

kasasukapah tu i niyazu'ay a tademaw. 要與部落的族人和睦相處。

### sakiniyazu'
(kamu nu hulam：部落v

atekakay ku balucu' ni Taymu tu sakiniyazu' a kakawaw. Taymu 對地方事務很固執。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu sakizaya: niyazu' https://web.archive.org/web/20210723224631/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/search/list.htm
bulad

mahiza u **bulad** (kamu nu hulam：月亮、月份; patis: ) ku kalaw ni Panay

Panay 的眼睛像月亮
katukuh

duduc han kuyni a zazan katukuh tu. 順著這條路就可到達。

### katukuh
(kamu nu hulam：到達)

katukuh i Sakul sa patelay han tu kaku. 一到國福就打電話給我。

katukuh sahenay kaku tangsul han ni Tali kaku a mainah. 我人才剛到，Tali 馬上 就罵我。

katukuh tu kaku i niyazu' nu Maibul. 我到馬立雲部落了。

### pakatukuhan
(kamu nu hulam：傳達)

pakatukuhan tu ni Ngayaw ku kamu i pabaway. Ngayaw 把話傳達到上級了。

### makatukuh
(kamu nu hulam：到達了)

anu yaan kita makatukuh i Huling? 我們什麼時候到達鳳林？

makatukuh tu kaku i luma'. 我到家了。

### kakatukuhan
(kamu nu hulam：目的地)

tayza i kakatukuhan sa amana pilakalak. 到達目的地之後不要到處跑。

### katukuhen
(kamu nu hulam：直到)

katukuhen ayza a demiad kina kawaw nu mita. 我們要作事情要直到今天。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族語言線上詞典 https://web.archive.org/web/20220126121646/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/291531.htm
kawaw

### kamu nu hulam：工作，事情

* kawaw nu luma' 家事

## tinaku a kamu

# kawaw 工作
#*u canan ku kawaw niza? 他是做什麼工作的？
# kakawaw kakawaw 工作；事情 
#*u kakawaw tu niza kuyza. (那已經成為他的工作) 
#*maliyuh tu kakawaw sizuma sa misakamu. (不了解還亂講話)
## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

* 原住民族委員會線上字詞典
* 族語E樂園撒奇萊雅語 kawaw
kapah

(kamu nu hulam：好，很好)

kapah ku balucu' niya tademaw.

那個人的心地很善良。

### malakapah 英俊
malakapah ku saacawaan nu maku. 我的結婚對象很英俊。

### malakapahay 英俊的
malakapahay kiya wawa ni Sinay i Maibul. Sinay 的兒子是馬立雲部落裡最帥的。

### masakapah 年輕
masakapah henay ku uzip ni Mayaw. Mayaw 還年輕。

### masakapahay 年輕人
tanektek ku uzip nu masakapahay. 年輕人的身體健壯。

### masasukapah 和好
masasukapah tu kiya belaw. 鄰居們已經和好了。

### nikakapah 好的
mainal kaku tu nikakapah nu kauzip niza. 我好羨慕他過優渥的生活。

### sakakapah 使……好的
u nebak sa sakakapah nu langaw nu nipalumaan. 做畦使作物生長的好。

### sakapahay 最好的
u sakapahay a bila' nu da'dec sa u papaung. papaung是最好的檳榔葉。

### sakapahen 去……好
sakapahen ku pibanaw tu kaysing. 洗碗務必洗乾淨。

### sasukapah 和好
i baluhay henay a sasukapah kuheni. 他們倆和好如初了。

### sinakapahan 好轉
naimelang kaku sinakapahan tu ayza. 我的病已經有一些起色。

### kakapah 很好
zeket ku nipalumaan caay kakapah ku langaw. 植物種植密集會長得不好。

### kapahay 美好的
kapahay a demiad ayza. 今天美好的一天。

### kapahen 端正
kapahen ku wayway nu micudaday. 學生的行為要端正。
laylay

(kamu nu hulam：歷史淵源；順序；來龍去脈)

sakapahen ku laylay nu kalukawaw.

作任何事情都要有順序的觀念。
patideng

(kamu nu hulam：建立，使站立) 

patideng/patizeng

patizeng tu malebekay a paza' ci Tuku. Tuku去扶正倒下的香蕉樹。

### tizeng 站
tizeng amanakasa i panan. 不要一直站在門口。

### patizeng 使之站立
patizeng tu malebekay a paza' ci Tuku. Tuku去扶正倒下的香蕉樹。

### pitizeng 要站立
makaazih tu tayniay a tademaw pitizeng mimetmet tu lima! 看見來的人要起身握手！

### mapatizeng 建立
mapatizeng tu ku luma' nu misu Panay. Panay你的房子蓋好了。

### mutizeng 站立
ayaw nu saupu mutizeng ku katuuday. 大家在開會前先起立。

### tizenga 請站立
tizenga kisu a papelu i nuayawan nu katuuday. 請站在大眾前演說。

### nipatizeng 建立
kiya hizaen ku nipatizeng tu tektek? 為什麼要這樣立柱子？

### nipatizengan 所建立的地方
u nipatizengan nu maku a luma' kuyni. 這是我建立起來的房子。

### nitizeng 站姿
matihuway ku nitizeng ni Batu. Batu的站姿歪斜。
debungan

(kamu nu hulam：征服)

### debung 不請自來
debung sa tayni tu kasaupuwan kiya tademaw. 那人不請自來到我們當中。

### midebung 入侵
midebung ci Kacaw tu ada. Kacaw 攻敵人的營房。
pacici

(kamu nu hulam：強迫)

anu mabecul tu amana pacici a mukan.

如果吃飽了不要強迫自己繼續吃。

amana pacici pakan tu wawa.

不要強迫餵小孩吃東西。
patay

(kamu nu hulam：死亡)

izaw mamin ku patay nu tademaw.

人都會死亡。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/295479.htm mapatay]
(kamu nu hulam：死；過世)

mapatay ku sizi i buyu'. 羊死在山上。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/295480.htm mapatayay]
(kamu nu hulam：死的；過世的)

u nani' ku mapatayay. 死掉的是貓。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/295481.htm mipatay]
(kamu nu hulam：使之致死)

sizuma amanakasa mipatay tu kaketi i umah. 不要隨便打死田間的蜜蜂。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299734.htm sakapatay]
(kamu nu hulam：死因)

siatilad nu izang ku punu' sakapatay niza. 他的死因是腦部有血塊。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/295478.htm kinapatay]
(kamu nu hulam：自殺)

amana ka kinapatay kita. 不要輕易自殺。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu sakizaya: patay
tabakiay

(kamu nu hulam：大的)

tabakiay aadupen ku zu. 象是大的動物。

tabakiay ku bili sa utiih misakakawaw. 大肚子做事不方便。

## tabaki 長大
tabakiay aadupen ku zu.

象是大的動物。

tabakiay ku bili sa utiih misakakawaw.

大肚子做事不方便。

## tabakiay 大的
tabakiay aadupen ku zu.

象是大的動物。

tabakiay ku bili sa utiih misakakawaw.

大肚子做事不方便。

## tabakibaki 都很大
tabakibaki ku nipalumaan ni Tana a ciyak.

Tana 種的西瓜都長的很大。

## tabakiyan 比較大
ki tabakiyan nu palang ku alebis.

老鷹比大冠鳩大。

## tabakiyay 大的
tabakiyay adiyuc sa mibituwad tu luma'.

大旋風會吹走房屋。

## tatabaki 很大
tatabaki ku heci nina kuwawi.

龍眼的果實長的很大粒。

## nikatabaki 大的
ma'kek kaku tu nikatabaki nu isu'.

我對鯨魚的龐大感到不可思議。

## satabakiay 最大的
satabakiay ku uzip niza.

他的身材是最大的。

## satabakiyay 最大的
i satabakiyay ku wawa nu maku micudad.

我兒子在最高學府讀書。

## kitabakian 比較大
kitabakian nu atimla ku ulesap. 跳蚤比ulesap大隻。
malebut

(kamu nu hulam：千)

cacay a malebut ku aca nu cacay a demiad nu maku.

我一天的工資是一千元。

cacay a malebut.

一千。
malimad

(kamu nu hulam：被遷移；被搬)

malimad tuway kiya padekuwan.

那家醫院已遷移了。

malimad tu kaku i Linahem.

我已經搬家到力拿恆部落了。

matenes tu malimad ci Tubah ta Pusung.

Tubah搬到臺東很久了。
matineng

(kamu nu hulam：知道、了解、熟悉)

matineng ku ungay mikalic tu kilang.

猴子很會爬樹。
limulak

(kamu nu hulam：高興)

limulak ku balucu' nu katuuday. 大家的心裡都高興。

### malimulak 很高興
malimulak kaku siacawa ku wawa ni Benel. 我很高興Benel的孩子結婚了。

### tadalimulak 非常高興
tadalimulak ku balucu' a makaazih i tamuwanan. 非常高興見到你們。

### limulakay 快樂的
limulakay a niyazu' kiya Maimul. 馬立雲部落是個快樂的部落。

### limulaken 要喜樂（命令）
limulaken nu mita i nuayawan nu pabaway Di'tu! 我們在上帝面前要喜樂！

### kalimulakan 歡樂的
u kalalikidan a demiad sa kalimulakan nu niyazu'. 部落在豐年祭的日子是很歡樂的。
sumenahay

(kamu nu hulam：紅色)

sumanahay ku tupel nu maku. sumanahay ku tupel nu maku. 

我的帽子是紅色的。
sumanahay

sulit nu hulam：紅色

## tinaku a kamu

# sumanahay 紅色
#* sumanahay ku tupel nu maku. 我的帽子是紅色的。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
salengacay

kamu nu hulam：白色

## '''tinaku a kamu'''

* salengacay 白色
*# salengacay a zikuc kalamkam mauning. 白色的衣服容易髒。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族委員會線上字詞典
kanen

(kamu nu hulam：吃了)

kanan nu nani' kiya buting. kanan nu nani' kiya buting.

魚被貓吃了。
lami'

(kamu nu hulam：菜)

u canan ku lami' ita? u canan ku lami' ita?

我們要吃什麼菜？

yadah ku lami' i palami'an. yadah ku lami' i palami'an.

菜園裡很多菜。

lalami'an 農作物
timul

u sulit  nu hulam：南

## tinaku a kamu

* timul 南
*# i cuwa kisu misakakawaw? i timul kaku misakakawaw. 你在哪裡工作？我在南部工作。
* makatimul 南邊
*# makatimul tu ku Pintung. 屏東在最南邊。
* makatimulay 最南方的
*# makatimulay ku niyazu' nu Silamitay nu Kalingku. 富里鄉豐南村位在花蓮縣的最南邊。
* makatimulay 從南方來的
*# makatimulay ci Pasang tayni. Pasang是從南方來的。
* tatimul 往南
*# tatimul ku culil nu niyam. 我們朝南的方向走。
* tatimulen 向北方
*# tatimulen henay ku culil mahica? 我們朝向南方走如何？
* timulay 南方的
*# timulay ku acawa nu maku. 我的另一半是南部人。
* nutimulan 南方
*# i nutimulan akuti'ay ku bali. 南邊有焚風。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
landaway

sulit nu hulam：綠色的

## tinaku a kamu

# landaway 綠色的
#* u langdaway ku tupel niya saydang. 老師帶綠色的帽子。
#* namakalat nu langdaway bawu kaku.  我被青竹絲咬過。
#* u langdaway ku zikuc atu calaped nu maku ayza. 我今天穿綠色的上衣和綠色的長褲。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
takuliyaway

(kamu nu hulam：黃色的)

takuliyaway ku banges nu ci imelangay tu atay.

患有肝病的人皮膚泛黃。
binacadan

(kamu nu hulam：族群)

yadah ku kasasizumazuma nu binacadan.

很多不同的族群。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu Sakizaya: binacadan
yadah

(kamu nu hulam：很多)

yadah ku tademaw tayni miazih tu lalikid.

有很多人來觀賞豐年祭。

caay ka yadah ku asu'ay a lami' i luma'.

家裡很少有好吃的菜。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典 https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/292767.htm
lumeni’ay

(kamu nu hulam：黑色的)

manamuh kaku tu lumeni'ay a zikuc. manamuh kaku tu lumeni'ay a zikuc.

我很喜歡黑色的衣服。

u lumeni'ay a calaped. u lumeni'ay a calaped.

是黑色的褲子。
sumilaway

(kamu nu hulam：藍色)

kapah ku demiad sumilaway ku tapuku. kapah ku demiad sumilaway ku tapuku.

好天氣天空是藍色的。
likecu

u sulit nu hulam：窄、緊

## tinaku a kamu
likecu 窄、緊

kizemu tu kaku sa, likecu tu ku zikuc aku.

因為我胖了，我的衣服都變緊了。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
langdaway

(kamu nu hulam：綠色的)

u langdaway ku tupel niya saydang. u langdaway ku tupel niya saydang.

老師帶綠色的帽子。

namakalat nu langdaway bawu kaku. namakalat nu langdaway bawu kaku.

我被青竹絲咬過。

u langdaway ku zikuc atu calaped nu maku ayza. u langdaway ku zikuc atu calaped nu maku ayza.

我今天穿綠色的上衣和綠色的長褲。
tanaya’

(kamu nu hulam：長)

tanaya' ku labi nu kasienawan. 冬天的夜晚很長。

### tadatanaya' [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299903.htm]
(kamu nu hulam：太長)

tadatanaya' kuna satelec. 這皮帶特別長。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/295874.htm tanaya'ay]
(kamu nu hulam：長的)

tanaya'ay a culay malatawataw. 長的竹竿成為曬衣竿。

manamuh kaku tu tanaya'ay ku sapelek a tatayna. 我喜歡睫毛長的女生。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu Sakizaya: tanaya'https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/292455.htm
maketun

(kamu nu hulam：被切斷)

maketun ku lima ni Umin i pisakakawawan. maketun ku lima ni Umin i pisakakawawan.

Umin 在公司 用斷了手。

katalawan maketun ku zazan nu silamalay. katalawan maketun ku zazan nu silamalay.

鐵軌斷了很危險。
adidi'

## satangahan

### masakamuway

* adidi' ku nipaluma nu maku tu lami'. 我只種了一些菜。
* anu i batad ku patucekan sa adidi' a maazih. 很遠的目標看起來很小。

### u zuma a kamu

* u kamu nu hulam：小；少；一些
* u kamu nu Amilika：small; less; some
* u kamu nu Zipun：小さい;少ない;一部

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
kalisiw

**kalisiw** (kamu nu hulam：錢；錢的總稱，包括鈔票、銅板）

i ayaw nu cami a kalisiw (加密貨幣), u katinengan nu katuuday sa u tatipeluk a kalisiw (紙鈔), u tatipeluk adada’, nika kapah sapicakay tu kakaan, kazizeng, kapah sipicakay tu luma’ kya palatatenga’ ku katuuday tu mahiniay maingsace tu sulit a tatipeluk saw?

sayaway, u tuud ku sapibalic nu tatademaw, patinaku, izaw ku palumaay tu paza' (香蕉) u biyaw paluma tu padingad (鳳梨), mababalic kuhini tu nipaluma, hangay yadah ku nikanan a tuud. nika caay kacaluway mahini, patinaku, izaw yadah ku nipaluma tu paza’, maydih ciniza a mibalic tu takal atu mukung, nika caay kaydih ku mukung a yadah ku paza’, u salusalus (鋸子) ku kaydihan niza, mahini caay kababalic kuhini tu tuud. 

kyu, u kuki atu kim u ging ku sapicakay nu katuuday, u sayaway a kalisiw. u kim atu ging u caay kayadah a tuud, caay kalawpes ku puc, kyu kapah a mala kalisiw. (於是，人們就改用貝殼或是黃金、白銀等貴重的金屬來當作交換的媒介，也就是早期的貨幣。金和銀都很稀少，不會失去它的價值，所以可以用來當作貨幣。)

nika anu izaw ku tayzaay i batad milyuku, maydih micakay tu matekesay a luma' sa a miculu tu yadahay a kim caay kacaluway. kyu u kakanatal mipatizeng tu tu tatipeluk atu kim sanuhini hantu a kalisiw.

hangay palatatenga’ ku katuuday u nipiing nu sebu a tatipeluk a kalisiw caay kalawpes, yu subabad miing ku sebu tu tatipeluk a kalisiw, a misuped aca tu kim, a musakamu aca ku sebu tu binawlan, anu yaanyaan kapah henay mibaclic tu kim. saan.

i 1971 a mihcaan, u cungtung nu ameylika ci nikesun (尼克遜) mihapuy, miing tu meycaw sapica misuped tu kim sa, katuuday daecus tu u meycaw mibalic tu kim, mahiniay a kawaw caay kalawpes ku katuuday tu nipiing nu sebu tu tatipeluk a kalisiw, anu palatatenga’ tu binawlan tu sebu, mahiniay a kalisiw kapah henay sapicakay tu cacanan a tuud.

palatatenga’ tu sebu ku binawlan, palatatenga’ tu kakugingku. sawsawni u singyyonka ku alaen mahiniay u singyonka (信用卡) u nu suka a kalisiw han. kapah mala kalisiw a micukaymas zaysa palatatenga’ ku binawlan tu nipikeysan nu gingku (銀行).
miliyas

(kamu nu hulam：要離開)

cayay ka zahkez kaku miliyas tu babalaki. 我不放心要離開長輩。

## tinaku a kamu

# liyas 離開
#*liyas sa tu babalaki ci Amuy. Amuy離開他的長輩。
# piliyasi 遠離
#*piliyasi tu makatalay a cabay! 遠離損友！
# malaliyas 分開著
#*malaliyas ku ni'neng nu heni. 他們分開住。
# maliyas 離開了
#*maliyas nu maku ku wawa tu demidemiad mikuli. 我每天離開孩子去上班。
# miliyas 要離開
#*cayay ka zahkez kaku miliyas tu babalaki. 我不放心要離開長輩。
# miliyasay 離開的
#*ya tatama ku miliyasay tiya tataynaan. 是那個男人離開那個女人。
# niliyasan 離開的地方
#*niliyasan nu maku kiya kaitizaan ni Dungi ayza. 我離開Dungi現在住的地方。
# laliyas 分開；分離
#*laliyas sa tu kuheni a tatusa. 他們倆就這樣分開了。
# liyasan 離開了
#*liyasan nu wawa kiya babalaki. 小孩離開了他的爸媽。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

* 原住民族委員會線上字詞典
malucabay

(kamu nu hulam：成為同伴)

malucabay nu maku kisu a misulit tu cudad. malucabay nu maku kisu a misulit tu cudad.

你是我一起寫字的同伴。
ngiha'

(kamu nu hulam：聲調（音）

nima kiya ngiha' hakiya? nima kiya ngiha' hakiya?

那是誰的聲音？
mazeket

(kamu nu hulam：作物長得很密集)

mazeket ku nipalumaan ina aku tu kubkub.

我媽媽種植的玉米太密集了。
ahebal

## satangahan

### u zuma a kamu

* u kamu nu Hulam：很寬，寬的
* u kamu nu Amilika：very wide, wide
* u kamu nu Zipun：非常に広い，ワイド

## tinaku a kamu

# ahebal 很寬，寬的
#* ahebal ku nipalumaan ni Panay tu kilang. Panay 種的樹很寬。
# ahebalay 很寬
#* mita a zazan ku ahebalay. 我們的路比較寬。
# nikaahbal 很寬廣的
#* 'kek sa kaku miazih tu nikaahbal nu bayu. 我訝異海的一望無際。
# saahebalay 最廣闊的
#* nu maku kiza saahebalay a umah. 最廣闊的那一片就是我的土地。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

* 原住民族委員會線上字詞典
kaput

(kamu nu hulam：同伴)

### kaput 同伴
u tatayna amin ku kaput nu maku. 我的同伴都是女生。

### masakaputay 團體
masakaputay kuheni mapapaliw maluk. 他們的團體在工作上會互相換工。

### sakaput 結伴
aenem kami masakaput misakuli. 我們六個人結伴去賺錢。
liwliw

(kamu nu hulam：週遭，周圍)

salamadac sa ku liwliw nu luma' ni Taymu. Taymu的家園非常清潔。

liwasak sa ku damud i liwliw niya luma'. 那間家的周遭都是垃圾。

yadah ku damud i liwliw nu luma' nu makasicay. 懶惰的人住家週遭有很多的垃圾。

### maliwliw
(kamu nu hulam：環繞)

maliwliw nu kilang ku luma' nu maku. 我的家被樹環繞著。

### miliwliw
(kamu nu hulam：巡視)

miliwliw ku tumuk miazih tu niyazu'. 部落領袖巡視部落。

### liwliwen
(kamu nu hulam：巡視)

liwliwen ku niyazu' miazih. 巡視部落。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''
malecaday

(kamu nu hulam：一樣的)

malecaday ku zikuc nu mita. malecaday ku zikuc nu mita.

我們的衣服是一樣的。
pahabay

(kamu nu hulam：養育；餵養)

pahabay ci Pucu' tu tulakuk.

Pucu'在養雞。

mangelu' pahabay tu wawa.

養孩子很辛苦。
lalaculan

(kamu nu hulam：容器)

u cungal ku lalaculan ni baki tu maacakay a daung.

Baki用瓶子裝曬乾的樹豆。
bulaw

以發動戰爭為手段，實際上以佔有對方的領域、使其迫遷為目的；亦可延伸有遷移之意

bulaw sa ku Hulam tu Sakizaya a tademaw.

清兵就這樣對撒奇萊雅族人戰爭。
tungus

u sulit nu hulam：屬於

## tinaku a kamu

# tungus 屬於
#* u tungus nu maku kuyni. u tungus nu maku kuyni. 這是我的權益。
#* u tungus niza kiya luma'. u tungus niza kiya luma'. 那個房子是屬於他的。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
hungti

**Hungti** (kamu nu hulam：皇帝)

sumamad sa u hungti ku mikuwanay tu binawlan.

古時候，皇帝 是統治人民的。
maazih

(kamu nu hulam：看到)

maazih tu.

已經看到了。

nayi' henay maazih ayza.

現在還沒看到。

maazih nu maku ku ni kasangulan nu bihid ni Panay.

我看到 Panay 的臉頰原來是這樣的漂亮。

maazih nu maku ci Bineng misataling i laku.

我看見 Bineng 在水田鋤田埂的草。
dada’

**dada’** (kamu nu hulam：只有)

*ahicanaca, nayi’ ku hemay itini, u walay **dada’**.
**抱歉，這裡沒有飯，只有麵。
micuzuh

(kamu nu hulam：在推)

micuzuh tu kelakela' ci Kulas. micuzuh tu kelakela' ci Kulas.

Kulas 在推牛車。
tizeng

kamu nu hulam：站

## '''tinaku a kamu'''

# tizeng 站
#* tizeng amanakasa i panan. 不要一直站在門口。
# patizeng 使之站立
#* patizeng tu malebekay a paza' ci Tuku. Tuku去扶正倒下的香蕉樹。
# pitizeng 要站立
#* makaazih tu tayniay a tademaw pitizeng mimetmet tu lima! 看見來的人要起身握手！
# mapatizeng 建立
#* mapatizeng tu ku luma' nu misu Panay. Panay你的房子蓋好了。
# mutizeng 站立
#* ayaw nu saupu mutizeng ku katuuday. 大家在開會前先起立。
# tizenga 請站立
#* tizenga kisu a papelu i nuayawan nu katuuday. 請站在大眾前演說。
# nipatizeng 建立
#* kiya hizaen ku nipatizeng tu tektek? 為什麼要這樣立柱子？
# nipatizengan 所建立的地方
#* u nipatizengan nu maku a luma' kuyni. 這是我建立起來的房子。
# nitizeng 站姿
#* matihuway ku nitizeng ni Batu. Batu的站姿歪斜。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族委員會線上字詞典
zazan

(kamu nu hulam：路)

la'cus culilen ku zazan.

路不好走。

### pazazan
(kamu nu hulam：開路)

cima ku pazazan sananay i tisuwan? 誰叫你開路的？

### sizazan
(kamu nu hulam：有路)

kiya sizazan inutebanan nu umah? 田中央爲何有條路？

### zazanay
(kamu nu hulam：路)

malebek nu baliyus ku kilang nu i zazanay. 路上的樹被颱風吹倒了。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族語言線上詞典 zazan。https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/292784.htm
hulic

**hulic** (kamu nu hulam：法律)

anu izau ku katinengan nu mita tu hulic sa caay ka samsam nu tau.

若懂得一些法律常識，就不易受騙。
akuti’

## u zuma a kamu

* u kamu nu Hulam：熱
* u kamu nu Amilika：hot
* u kamu nu Zipun：熱

## tinaku a kamu

# akuti’ 熱
#* akuti' a tebingen ku tangah nu imelangay. 病人的頭摸起來熱熱的。
# paakuti' 保暖
#* paakuti' ku ngizu ni bayi tu uzip nu maku. 奶奶的火爐讓我身體很保暖。
# paakuti'ay 使之暖和的
#* u lamal ku paakuti'ay tu lalabu nu luma'. 在家裡用火來取暖。
# paakuti'en 去熱
#* paakuti'en ku cacucuwan nu wawa! 去把小孩要喝的那瓶牛奶加熱！
# saakuti'ay 最熱的；最燙的
#* mabeluh nu saakuti'ay a nanum kaku. 我被最燙的水燙傷。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
lecad

(kamu nu hulam：一樣)

lecad sa kamu u calkakaan. 你們就像兄弟一樣。

### palecaden 使之相同
palecaden nu mita ku kakawaw! 我們要作一樣的工作！

### malecad 一樣
malecad ku pilecuhan nu maku aci Sabak. 我的生日跟Sabak同一天。

### malecaday 一樣的
malecaday ku zikuc nu mita. 我們的衣服是一樣的。

### milecad 很像
milecad ku pisanga' nu maku tu nu tau. 我作的跟別人一樣。

### lecaden 要一樣
lecaden nu mita ku dadiw. 我們唱一樣的歌。
telung

sulit nu hulam：當中

## tinaku a kamu

# telung 當中
#* i telung ci Kacaw miasik ayza. Kacaw正在掃地中。
#* i telung. 正在。
#* i telung henay. 還在。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
hata

## Hata (旗子)

**Hata** (kamu nu hulam：旗子)

#kapah azihen kiya **hata**.那幅旗子很好看。
#cayay kanca si**hata** ku cacudadan.學校一定有旗子。

## pahata (掛旗子)
#pitekaan nu mihecaan sa cayay kanca **pahata**.年初一定要掛國旗。

## papahataen (要掛旗子)
#u **papahataen** nu maku ku luma' nu maku. u papahataen nu maku ku luma' nu maku.我要在我家掛旗子。
sumad

### kamu nu hulam：改變
sumad hantu ku wayway isu. 你的行為該改變了。

## '''tinaku a kamu'''

# masumad 被改變 azihen ci Maniw masumad tu ku wayway. Maniw的行為看起來不一樣了。
#nikasumad 轉變 kapah ku nikasumad niza. 他的轉變很好。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族語言線上詞典 https://web.archive.org/web/20210723224631/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/search/list.htm
kenis

u sulit nu hulam：界線，鱗片

Ji’an/Yusinu(吉安鄉) a kenis hekal a lala pakala tu 15%. 

吉安鄉山地面積佔15%
tahkal

(kamu nu hulam：出來)

Anu baliyusan, tahekal amin ku ’ulang atu tuda.

如果有颱風來，有很多的蝦子和鰻魚出來。

## tahekal 出來
nanu makayza i wali tahekal kiya cilal. 太陽是從東方出來的。

pulungen nu mita pahanhan a tahekal. 我們集體請假外出。

## hekal 外面
maudad i hekal. 外面在下雨。

## atahekal 外面
makabasu kaku atahekal midang. 我搭巴士出去玩。

## patahekal 拿出來
patahekal tu kalisiw sapicakay tu kuhi. 把錢拿出來買咖啡。

## patahekalay 拿出來的
ci Imi ku patahekalay tu kalisiw. 是 Imi 出錢的。

## patahekalen 要拿出來
patahekalen ku asu'ay a heci nu kilang! 要端出來好吃的水果！

patahekalen kiya asu'ay kakanen! 要端出來好吃的東西！

patahekalen niza ku pada mipawali! 他把棉被拿出來曬！

## tahekal 出來
nanu makayza i wali tahekal kiya cilal. 太陽是從東方出來的。

pulungen nu mita pahanhan a tahekal. 我們集體請假外出。

## nuhekal 外面的
nuhekal a satabu kina dawa. 這個布是用在外皮。

## nuhekalan 外面用的
nuhekalan ku kebutulay a zikuc i kasienawan. 厚的衣服在冬天可以做為外套。

## nuhekalan 表面功夫
amana kau nuhekalan dada' ku pisakakawaw. 作任何事，別只作表面功夫。

## sakihekal 外面的
caluken ku sakihekal a zikuc! 把外套穿上！

## sapatahekal 要拿出來的
pinaenta ku sapatahekal tu nubu i cinizaan? 我們要包多少禮金給他？

## katahekal 出來
katahekal miazih tu bunac. 出來看星星。

## katahekalan 出口
katahekalan kina zazan a tayza i umah. 這個是去園裡的出口處。
kalamkam

(kamu nu hulam：快)

pihaymawi！anu kalamkam sa tadu tabihkud tu ba'tu. 

小心！如果走太快會踢到石頭。
zikuzan

(kamu nu hulam：後面；之後)

nu zikuzan nu lima' ku buyu'. nu zikuzan nu lima' ku buyu'. 

家的後面是山。

nu zikuzan nu lima' masanek ku cilis. nu zikuzan nu lima' masanek ku cilis. 

家後面的水溝很臭。
adiping

## satangahan

### u zuma a sulit

### u zuma a kamu

* u kamu nu Hulam：肉冠
* u kamu nu Amilika：meat crown
* u kamu nu Zipun：ミートクラウン

### masakamuway

* adiping nu gaciw kuni. 這是鵝冠。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
taneng

u sulit nu hulam：試驗

## tinaku a kamu

# taneng 試驗
#* taneng sa kaku a sicukap sa adidi'. 我心血來潮去試穿鞋子結果太小了。
# patanengen 去試
#* patanengen ku saba mukan tu elaw i. 讓弟弟去試吃酒釀。
# pitanengi 要試著
#* pitanengi han kisu misalami'! 你應該要試著做菜！
# mitaneng 在試
#* mitaneng paculil tu wawelwel i. 在試騎摩托車。
# tanengen 去試驗（命令）
#* tanengen paculil ku kazizeng! 去試車！
# taneng 足以
#* caay ka taneng. 不夠。
#* taneng lakecen ku talawadaw? 可以渡過這溪水嗎？
#* taneng tu ku tineng nu misu. 你有智慧。
#* taneng tu ku micakayan nu maku a zikuc. 我買的衣服已足夠。
# amitaneng 嘗；試；能夠
#* ngicihen amitaneng! 咬一口來試吃！
# mataneng 自信
#* mataneng ku balucu' niza papelu. 他是個很有自信的人。
# tanengay 適當
#* tanengay tu siacawa ci Panay. Panay已經可以結婚了。
# tanengayen 剛好；可以
#* sa tanengayen ku takalaw nu tatangahan. 枕頭的高度要剛好。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
tudung

(kamu nu hulam：學模仿)

tudung han ni Lali' ci Ibun muculil mabalucu' ci Ibun.

Lali'模仿Ibun走路，Ibun就生氣了。
malingatu

kamu nu hulam：開始

## '''tinaku a kamu'''

# lingatu 起因；開始
#* lingatu sahenay ayza. 現在才剛開始。
# amalingatu 即將開始
#* amalingatu tu ku baluhay a mihecaan. 新的一年即將來到。
# malingatu 開始
#* malingatu tu paanip. 開始插秧了。
# milingatu 開始
#* tayza han nu maku milingatu tu paanip kuheni. 我到的時候他們已經開始插秧了。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族委員會線上字詞典
hulak

(kamu nu hulam：心靈解脫；解開；鬆開)

hulak tu ku balucu' makazih tu nanum. 看見水心情豁然開朗。

### pihulaki
(kamu nu hulam：去解開)

pihulaki tu piwnung nu katalalan! 去解開牛的鼻環！

### mahulak
(kamu nu hulam：解脫了)

tayza i pakatalalanan mihulak tu piwnung ci Ikang. Ikang 去牛舍解開牛繩。

### mihulak
(kamu nu hulam：解開)

tayza i pakatalalanan mihulak tu piwnung ci Ikang. Ikang 去牛舍解開牛繩。

### mihulakay
(kamu nu hulam：解開的)

ci Ikang ku mihulakay tu piwnung. 是 Ikang 去解開牛繩的。

### hulakan
(kamu nu hulam：解開)

hulakan ni Bunuk ku lait nu katalalan. Bunuk 把牛繩解開。

### hulaken
(kamu nu hulam：解開；鬆開(命令))

hulaken kiya nisiketan a lait. 綁起來的繩子解開。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu sakizaya: https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/291398.htm
mipalita

(kamu nu hulam：去認識)

sakapahen mipalita tu sasaacawaen nu wawa!

要好好的去瞭解小孩結婚的對象！
damsay

(kamu nu hulam：親切溫柔)

damsay ku kamu ni Libuk tu tademaw.

Libuk 對人說話很親切溫柔。
pangkiw

(kamu nu hulam：一半)

pangkiw nu bicin ku pisakalabi ni Bunuk tu hemay.

Bunuk 用半升米來煮飯。
takuliway

sulit nu hulam：黃色的

## tinaku a kamu
takuliway 黃色的 = takuliyaway

takuliyaway ku banges nu ci imelangay tu atay. 患有肝病的人皮膚泛黃。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
adiyuc

## satangahan

### u zuma a kamu

* u kamu nu Hulam：旋風
* u kamu nu Amilika：whirlwind
* u kamu nu Zipun：旋風

## tinaku a kamu

# adiyuc 旋風
#* tabakiyay adiyuc sa mibituwad tu luma'. 大旋風會吹走房屋。
# paadiyucan 被旋風侵襲的
#* paadiyucan ku ni paanipan ni Pelac. Pelac 種的稻田被旋風侵襲。
# malaadiyuc 轉變為旋風
#* malaadiyuc ku bali nu lalud. 夏天的風轉為旋風。
# siadiyuc 有旋風
#* muculil ci Tubah sa siadiyuc ku nazikuzan. Tubah 走路有風。
*

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 原住民族語言線上詞典
sumamadan

(kamu nu hulam：古時候)

manamuh kaku a mitengil tu nu sumamad a kungku. 

我很喜歡聽古早以前的故事。
lalekalan

(kamu nu hulam：起因)

lalekalan nu kawaw.

理由。

u lalekalan nu sakacumelak nu niyazu'. 

這就是這個部落復興的原因。
maliwasak

(kamu nu hulam：用亂了；解散)

maliwasak nu wacu ku damud i putah. 

庭院的垃圾被狗給用亂了。

maliwasak tu ku saupu nu niyazu'. 

部落的聚會散會了。
makakenis

(kamu nu hulam：劃界線)

makakenis ci Kacaw aci Kumud tu lala' nu babalaki.

Kacaw和 Kumud 將祖先的地劃界線。
labu

(kamu nu hulam：深)

i labu nu kakabian kuhni. 他們在房間裏面。

ka i labu tu nu luma'. 在屋內就好了。

i labu kina tebun. 這口水井很深。

### i labu 在裡面
i labu nu lala' ku tubah nu kuletu. 山藥的瓜長在泥土裡。

### talabu 到裡面
amana ka talabu nu luma' mibalakas. 不要進屋內玩耍。

### sailabuay 最裏面的
sailabuay ku luma' nu maku. 我的家是最裏面的。

### labuen 放在裡面
i labuen nu kalibungan ku tedus ni baki. 叔叔的甕放在床底下。
madademec

(kamu nu hulam：比賽)

namadademec kiya katinengan ku icelangay.

比賽之後才知道誰有能力。
cabay

(kamu nu hulam：好友；同學)

u cabay nu maku ci Taymu.

Taymu 是我的同學。

kisu ku cabay nu maku a tayza i sawali.

我找你做伴一同到東海岸。
matenes

(kamu nu hulam：很久)

matenes tu ku imelang ni Wayan. 

Wayan的病很久了。

matenes tu kaku caay ka tayza i tisuwan. 

我很久沒探訪你那裡了。
micebis

(kamu nu hulam：在搶)

micebis kaku tu papaysu'an ni Muli. 我去搶 Muli 的錢包。

### cebis 搶
cebis tu muemu nu hemay mukan. 搶飯糰吃。

### macebis 一瞬間搶走東西
macebis nu akeak ku ciwciw nu tulakuk. 烏鴉一瞬間搶走小雞。

### micebis 在搶
micebis kaku tu papaysu'an ni Muli. 我去搶 Muli 的錢包。

### cacebicebis 爭相掠搶
cacebicebis sa ku alebis tu ciwciw. 小雞被老鷹爭相掠搶。

### cebisan 被搶走了
na cebisan nu kukung ku papaysu'an nu maku. 我的錢包被壞人搶走過。

### cebisen 去搶（命令）
cebisen nu akeak ku ciwciw nu tulakuk ni Benel. Benel 的小雞被烏鴉搶走。
tuud

## tuud 東西
 matumes nu tuud ku sulu.

 倉庫被東西塞滿了。

## katuud 很多
 katuud ku tademaw i cacudadan.

 學校人很多。

## katuuday 很多的
 awawen tu ku katuuday a mumul tuway.

 去請大家來準備出發！

## tuutuud 物品
 canacanan a tuutuud cay ka inayi' ci niza.

 他不缺乏任何物品。

## misatuutuud 亂來
 misatuutuud tu kawaw ci Tubah azihen.

 Tubah做起事來有隨便。

## situuday 富有的
 kasenengan ku situuday a luma'.

 富有的人家讓人羨慕。
epah

**epah** (kamu nu hulam：酒)

u **epah** ku sa patawsi nu binawlan.

amana pisayadah mukan tu **epah**, zayhan u sakala'cus nu uzip / udip ku epah.
malukay

(kamu nu hulam：務農的)

u malukay ku ina atu ama nu maku.

我的父母親是農夫。

u malukay kami.

我們是務農的。
caledes

(kamu nu hulam：熱)

caledes ku demiad mikisa'pi' kita i sasa nu sangaw. 

天氣很熱的時候我們去橋下乘涼。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族語言線上詞典 https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299987.htm
kelid

## kelid 切割
kapah ci Kuli malakakelidan nu niyazu'ay.

Kuli 在部落可以成為帶領者。

## sakamalakakelidan 成為領導的；成為帶領的
masilud ku kawaw nina wawa sakamalakakelidan.

這孩子的行為端正所以被選上當顉導。

## kakeliday 領隊
amana ka pawan pitaungi tu kakeliday i hitay!

在部隊別忘了向長官鞠躬！
malalitin

### malalitin
(kamu nu hulam：連結)

malalitin ku matatakisay nu wacu. 狗在交配時會連結在一起。

### malalitinay
(kamu nu hulam：被連結的)

mabiyalaw kita tu malalitinay a nilecuh tu lutungay. 我們很驚訝有連體嬰的出生。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族語言線上詞典 https://web.archive.org/web/20211018051800/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/291879.htm
lekal

lekal 起來

lekal tu kisu sakiyami. 聽說你起來了。

### palekal 推舉
palekal kita ci Abuan malalinciw nu niyazu'. 我們推舉Abu做部落的鄰長。

### palekalen 叫他起床
palekalen tu kiya wawa aebi' sa a mihica! 該叫小孩子起床了，不要一直賴床！ 

### pilekalan 起床的時間
limaay ku tuki nu pilekalan nu maku tu sananal. 每天早上我都五點起床。

### pilekali 起來
pilekali mabelesenaw ku kuku' nu misu! 起來以免你的腳會麻！

### pulekal 起來
pulekal tu a mumul tu kita tayza i pisakakawawan. 起床了我們要準備去上班。

pulekal tu a mumul tu kita a taumah. 該起床了準備出發去田裡。

### mulekal （坐）1.起來,2.起床
pinaay ku tuki nu misu mulekal? 你幾點起床？

limaay ku tuki mulekal kaku. 我五點鐘起床。

### lalekalan 起因
lalekalan nu kawaw. 理由。

u lalekalan nu sakacumelak nu niyazu'. 這就是這個部落復興的原因。

### lekala 1.起床,2.起來
lekala tu! misakalanam a mumul maluk. 起床了！要煮早餐準備上工。 

lekala a katukuh tu ku pi de bu wan nu mita! 起來了！我們要準備下車。

### lekalen 用站的
lekalen tu i ku uzip muyatayat! 起來動一動身體！
kalinges

### linges 討厭
linges sa kaku i takuwanan tu. 我氣我自己。

linges sa kaku a makaazih cinizaan. 我很討厭看到他。

### malinges 被討厭
malinges amin ku tau cinizaan. 他被全部的人所討厭。

malinges ci Lengus i takuwan. 我被Lengus討厭。

malinges kaku i ci nizaan. 他被我討厭。

### sakalingesan 惹人厭
sakalingesan sa a azihen kiya tau. 那個人一看就惹人厭。

### kalingesan 最討厭的
u kalingesan nu maku kiya kawaw. 我最討厭那件事。
lasubu

### lasubu 百
cacay a lasubu ku tayniay miidang. 有一百個人來這裡玩。

### makalasubu 一百
makalasubu tu ku mihecaan ni baki nu maku. 我爺爺已經超過一百歲了。
ngatu

### ngatu 階段；段落
anu maming tu ku ngatu nu misu sa kapihibang tu? 當您的工作告一個段落後，就可以休息了。

### nangatuan 未完成的部份
ku haminen ku nangatuan saliwaliwanen han ku canan. 怎麼不完成還沒做完工作(事情)，幹嘛留一點點。
saluimeng

kamu nu hulam：停

caay ka saluimeng kina wawa nanu sanal katukuh ayza. 這個小孩從早上到現在一直靜不下來。

### pasaluimengen 要使之停止
katukuh tu ku katayzaan pasaluimengen tu ku kazizeng! 到達目的地要把車停妥！

### masaluimeng 使之停止
masaluimeng tu ku silamalay tawya mudebu. 火車停妥後再下車。
teked

**kamu nu hulam：個人；單獨**

## tinaku a kamu

# teked 個人；單獨
#* teked han nu maku ku kawaw nu luma'. 家裡的事情都是我一個人在做。
#* pawada'en ku kaka teked han nu misu? 你怎麼獨吞了要分給姐姐的東西？
# pasasiteked 各自
#* palasicen kiya munengay amin a pasasiteked! 把坐在那邊的人全都分組！
# patekeden 使單獨
#* amana patekeden kaku tu kawaw. 不要把工作讓我單獨做。
# mateked 被獨佔
#* mateked nu maku ku kapahay a kawaw. 好的工作被我一人獨佔。
# siteked 獨有
#* siteked kaku tu misaluma'ay a kawaw. 我獨有蓋房子的工作。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

* 原住民族委員會線上字詞典
mibalatay

mibalatay  橫的

nayi' tu ku mibalatay i zazan a kilang.

橫倒在馬路上的樹已經沒了。

## balat 橫向
balat sa ku culil nu kalang. 螃蟹是橫向走的。

## pibalati 橫越
amana pibalati miketun tu zazan! 不要橫越馬路！

## balaten 使…轉橫；換方向(命令）
amana balaten ku ni'neng i wawelwel!

不要橫坐在摩托車上！

## mabalat 橫
mabalat ku ukak nu buting i takulaw nu wacu.

魚骨頭卡在狗的喉嚨。

## mabalatay 橫的
mabalatay ku culil nu kalang.

螃蟹橫著走。

## mibalat 橫
mibalat ku malebekay a kilang i zazan.

樹橫倒在馬路上。

## mibalatay 橫的
nayi' tu ku mibalatay i zazan a kilang.

橫倒在馬路上的樹已經沒了。
belih

## belih 翻面；翻臉
nisakamuwan ni Kacaw ci Tubah belih sa ku balucu' niza. 

Kacaw 對 Tubah 說教，他心裡不服氣。

## belihen 翻開（命令）
belihen ku cudad nu misu! 

翻開你的書！

## mabelih 被翻
mabelih ku zikuc ni Bunuk.

Bunuk 的衣服穿反了。

## mabelihay 被翻的
mabelihay ku balucu' nina wawa.

這小孩不懂事。

## mibelih 翻開
mibelih tu cudad.

翻開書。

## mubelih 折返
mubelih ci Kacaw tu sakasiacawa niza.

Kacaw 本來要結婚但是他反悔了。

## mubelihay 半途而廢的
u mubelihay kina wawa tu kawaw niza.

這個孩子工作半途而廢。
wali

(kamu nu hulam：東)

i tiza i wali kiya cudad nu misu. 你的書在東邊。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296289.htm papawalian]
(kamu nu hulam：曬的地方)

papawalian tu daung ku putah ni Sayun. Sayun的院子是曬樹豆的廣場。

### [https://web.archive.org/web/20210723215955/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296290.htm pawali]
(kamu nu hulam：日曬)

pawali kaku tu zikuc ni Taymu. 我去曬Taymu的衣服。

### [https://web.archive.org/web/20210723223312/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299575.htm nipawali]
(kamu nu hulam：曬的)

kalih han ni Kacaw ku nipawali tu tipus. Kacaw 就去耙在曬的穀子。

### [https://web.archive.org/web/20210723230201/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299576.htm nipawaliyan]
(kamu nu hulam：曬的)

simaacakay tu ku nipawaliyan a zikuc nu maku. 我晾的衣服有幾件已經乾了。

### [https://web.archive.org/web/20210723225559/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299669.htm pawaliay]
(kamu nu hulam：曬……的人)

sakalih nu pawaliay tu kalitang sa u kalih. 曬花生的人用粟耙來耙花生。

### [https://web.archive.org/web/20210723223938/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296291.htm pawalien]
(kamu nu hulam：去曬（命令）)

pawalien ku pada i langat! 在籬笆曬棉被！

### [https://web.archive.org/web/20210723213001/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299670.htm pawaliyan]
(kamu nu hulam：曬……的地方)

bangsis ku ni pawaliyan a tebu'. 筍乾很香。

### [https://web.archive.org/web/20210723220336/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299671.htm pawaliyen]
(kamu nu hulam：要曬)

pawaliyen ku calaped i putah. 把褲子拿到廣場去曬。

### [https://web.archive.org/web/20210723214619/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296286.htm maywali]
(kamu nu hulam：朝東)

maywali ku culil a taluma'. 從東邊走路回家。

### [https://web.archive.org/web/20210723230827/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296292.htm waliyan]
(kamu nu hulam：東邊)

nu waliyan u bayu. 東邊是海。

### [https://web.archive.org/web/20210723230555/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299515.htm namakawali]
(kamu nu hulam：從東方)

muculal ku cilal namakawali. 太陽從東方出現了。

### [https://web.archive.org/web/20210723221914/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296287.htm nipawalian]
(kamu nu hulam：曬的東西)

mapaudad ku nipawalian nu maku a zikuc i 我所曬的衣服被雨淋到了。

### [https://web.archive.org/web/20210723211807/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299605.htm nuwalian]
(kamu nu hulam：東方)

nuwalian nu Taywan u Taypinyang a bayu. 臺灣的東方是太平洋。

### [https://web.archive.org/web/20210723225355/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296288.htm nuwaliyan]
(kamu nu hulam：東邊)

nuwaliyan a muculal ku cilal. 太陽是從東方昇起的。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* kamu nu Sakizaya: wali
kaluk

kaluk- 耕作

kaluk han ni Kacaw ku naumahan ni Putal. Putal 放棄的旱地由Kacaw 去耕作。

### pakaluk 使…………工作
papukawen naca ku katalalang a pakaluk! 牛在工作的時候一定要掛牛軛！

### nikalukan 農作物
sakapahen ku nikalukan. 要管理好農作物。

### sapikaluk 除草
u manu ku sapikaluk tu lutuk. 鋤頭是除草用的工具。

### kaluken 去耕作
kaluken ni Kacaw ku umah ni Putal. Kacaw 去 Putal 的田耕作。
kelec

kelec- 縮緊

### pikelec 約束
hicaen ku pikelec tu wayway nu wawa. 要怎樣約束孩子的行為。

### makelec 綁緊了
makelec ku nibaludan a kasuy. 木材綁的很緊。

### mikelec 綁
matineng kaku mikelec tu balud nu kasuy. 我很會把木材綁的很緊。

### kelecan 綁好
kelecan tu nu maku ku sasiket nu sasaedeb. 我已經把門的繩子綁好。

### kelecen 約束
kelecen ku wayway nu wawa. 要約束孩子的行為。
hekal

(kamu nu hulam：外面)

maudad i hekal. 外面在下雨。

### atahekal
(kamu nu hulam：外面)

makabasu kaku atahekal midang. 我搭巴士出去玩。

### patahekal
(kamu nu hulam：拿出來)

patahekal tu kalisiw sapicakay tu kuhi. 把錢拿出來買咖啡。

### patahekalay
(kamu nu hulam：拿出來的)

ci Imi ku patahekalay tu kalisiw. 是 Imi 出錢的。

### patahekalen
(kamu nu hulam：要拿出來)

patahekalen ku asu'ay a heci nu kilang! 要端出來好吃的水果！

patahekalen kiya asu'ay kakanen! 要端出來好吃的東西！

patahekalen niza ku pada mipawali! 他把棉被拿出來曬！

### tahekal
(kamu nu hulam：出來)

nanu makayza i wali tahekal kiya cilal. 太陽是從東方出來的。

pulungen nu mita pahanhan a tahekal. 我們集體請假外出。

### nuhekal
(kamu nu hulam：外面的)

nuhekal a satabu kina dawa. 這個布是用在外皮。

### nuhekalan
(kamu nu hulam：外面用的)

nuhekalan ku kebutulay a zikuc i kasienawan. 厚的衣服在冬天可以做為外套。

### nuhekalan
(kamu nu hulam：表面功夫)

amana kau nuhekalan dada' ku pisakakawaw. 作任何事，別只作表面功夫。

### sakihekal
(kamu nu hulam：外面的)

caluken ku sakihekal a zikuc! 把外套穿上！

### sapatahekal
(kamu nu hulam：要拿出來的)

pinaenta ku sapatahekal tu nubu i cinizaan? 我們要包多少禮金給他？

### katahekal
(kamu nu hulam：出來)

katahekal miazih tu bunac. 出來看星星。

### katahekalan
(kamu nu hulam：出口)

katahekalan kina zazan a tayza i umah. 這個是去園裡的出口處。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''
lalid

lalid 連續

lalid sa a maluk kiya tademaw caykakasic. 那個人很勤快地工作。

### palalid 繼續
palalid han ku kawaw, amana piales! 繼續工作，不要放棄！

### malaliday 被傳染的；會傳染
u malaliday nu libung ci Benel. Benel 被傳染瘟疫。

### malaliday 連續的
malaliday ku udad nu benelan. 梅雨季節的時候雨下個不停。

### milaliday 傳染的
u milaliday ku imelang niza sa. 聽說他的病會傳染。

### lalilalid 連續不停
lalilalid sa ku tademaw ayza i Maibul. 去馬立雲部落的人絡繹不絕。
milaliw

milaliw 逃脫了

milaliw kiya malubuay a tademaw. 那個囚犯逃脫了。

### laliw 溜；逃；脫身
laliw sa kiya tademaw. 那個人不告而別。
mikutay

mikutay 代替

tayza kaku mikutay ci inaan maluk. 我去代替媽媽工作。

### kutay- 替換

### pikutay 去代替
pikutay kisu tu ama mimuku tu kasuy. 你去替爸爸扛木材。

### makutay 代替
makutay nu cabay kaku maduba'. 朋友代替我跑步。

### kutayen 互相交替
kutayen ni Panay kaku miapa tu wawa. Panay 代替我背孩子。
kakalukan

(kamu nu hulam：耕地)

### kaluk- 耕作
kaluk han ni Kacaw ku naumahan ni Putal. Putal 放棄的旱地由Kacaw 去耕作。

### pakaluk 使…………工作
papukawen naca ku katalalang a pakaluk! 牛在工作的時候一定要掛牛軛！

### nikalukan 農作物
sakapahen ku nikalukan. 要管理好農作物。

### sapikaluk 除草
u manu ku sapikaluk tu lutuk. 鋤頭是除草用的工具。

### kaluken 去耕作
kaluken ni Kacaw ku umah ni Putal. Kacaw 去 Putal 的田耕作。
kilakilangan

kamu nu hulam：樹林，林地

## '''tinaku a kamu'''

# kilang 樹
#* ahebal ku nipalumaan ni Panay tu kilang. Panay 種的樹很寬。
# kilakilangan 樹林，林地
#* kilakilangan kina buyu' nu Maibul. 馬立雲部落山上的樹林叢生。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族委員會線上字詞典
zikuz

zikuz 後面；之後

zikuz nu kawaw masasakamu henay kita. 事後我們再來討論。

### inuzikuzan 在後面的
mitupin ci baki tu wawa inuzikuzan nu batikal. 爺爺的單車後面載著小孩。

### tazikuz 往後
amana ka tazikuz ku culil nu mita. 我們不要再往後退了。

### tazikuzen 要往後
amana ka tazikuzen ku nizateng tu kawaw! 不要把事情挪到後面才想！

### nazikuz 退後些
nazikuz henay tiya maazih niza kisu. 你退後些，他才會看到你。

### nazikuzan 從此以後
nazikuzan niya kawaw sa amana ka pawani. 經過這次事件之後，此後別忘了。

### nazikuzen 往後移動（命令）
nazikuzen henay ku ni'neng nu misu. 請你往後坐一些。

### sazikuzay 最後的
u sazikuzay kaku a maduba'. 我跑步最後一名。

### zikuzan 後面；之後
nu zikuzan nu lima' ku buyu'. 家的後面是山。

nu zikuzan nu lima' masanek ku cilis. 家後面的水溝很臭。

### zikuzay 後面
sa zikuzay kaku a mumul. 我是最後一個離開的。

### zikuzikuzan 最後面
makai ci Panay i zikuzikuzan a muculil. Panay不肯走在最後面。
cidek

cidek 特別

cidek ku wayway. 行為特別。

### macacidek 分別不同
kiya macacidek ku kawaw ni Kulas saw? Kulas 的工作為什麼不一樣？

### micidek 特別
micidek ku la'cus nina wawa. 這個小孩特別的壞。
ngangayaw

(kamu nu hulam：戰爭)

ma ngangayaw ku Hulam atu Sakizaya i sumamad. 以前滿清人和撒奇萊雅人戰爭。

### mingayaw 馘首
mingayaw ku itawyaay a tademaw. 以前的人會馘首。

### ngangayawan 古戰場
ngangayawan ku Takubuwan a niyazu' i sumamad. 達固湖灣部落以前是古戰場。
maydih

(kamu nu hulam：喜歡；想要)

maydih kami a tanektek ku uzip nu ina atu ama. 我們希望爸媽身體健康。

maydih tu ciniza a ciacawa. 他想結婚 了。

maydih kaku mukan tu titi. 我想吃肉。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu sakizaya: maydih
capi

(kamu nu hulam：近)

capi tu ku demiad. 時間接近了。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/293708.htm macacapi]
(kamu nu hulam：非常近)

macacapi ku lumaluma'an nu niyazu'. 部落裡的房子很靠近。

macacapi ku ni'neng ni Kacaw aci Panay. Panay 跟 Kacaw 坐的很靠近。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/293709.htm macapi]
(kamu nu hulam：很近)

macapi ku caculilan tuni a zazan. 這條是走最近的路。

macapi ku laku nu niyam. 我們的水田很近。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/293710.htm micapi]
(kamu nu hulam：很近)

micapi tu picudadan ku luma' nu maku. 我的住家靠近學校。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/293711.htm micapiay]
(kamu nu hulam：接近的)

micapiay a culilen kina zazan. 這條路走起來比較近。

micapiay tu luma' nu babalaki. 靠近父母的家裡。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/293706.htm capicapi]
(kamu nu hulam：接近)

capicapi sa tu ayza ku kasienawan. 天氣慢慢的變冷。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/293707.htm capien]
(kamu nu hulam：靠近一點（命令）)

capien kaku mu'neng. 坐靠近我一點。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu Sakizaya: capi https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/291130.htm
pimalian

(kamu nu hulam：球場)

### mali
(kamu nu hulam：球)

sakaymulu ku mali. 球是圓的。https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/291883.htm

### mimali
(kamu nu hulam：打球)

mimali kita a mapulung. 我們一起打球。

### mimaliay
(kamu nu hulam：打球的；球員)

u mimaliay ci kaka. 哥哥是球員。

### namimali
(kamu nu hulam：打球)

masikeda nu mali ku tangah nu maku namimali. 我打球時被球打到頭部。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu hulam: mali https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/291883.htm
itiza

(kamu nu hulam：在那裡)

itiza sitepaday matepa ku katalalan niza. 他的牛在岩壁那邊找到的。https://web.archive.org/web/20210803150230/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/300089.htm

### tiza
(kamu nu hulam：那邊)

tiza i tapiingan nu kakabian mipazeng tu tuud. 東西放在床的那邊。

### kaitizaan
(kamu nu hulam：住處)

niliyasan nu maku kiya kaitizaan ni Dungi ayza. 我離開Dungi現在住的地方。

### kakitizaan
(kamu nu hulam：地方)

kakitizaan nu maku i tini i Maibul. 我住在馬立雲部落。

### hatiza
(kamu nu hulam：那裡)

hatiza tu ku nipihezek ci Bunukan tu kawaw. 去 Bunuk 那還工的工作到此結束。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu Sakizaya: itiza https://web.archive.org/web/20210803150230/https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/300089.htm
pidademecan

(kamu nu hulam：決賽)

### madademec
(kamu nu hulam：比賽)

namadademec kiya katinengan ku icelangay. 比賽之後才知道誰有能力。https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/293962.htm

### mademec
(kamu nu hulam：輸了)

namadademec kami aci Panay sa mademec kaku. 我今年輸了。

### makademec
(kamu nu hulam：打贏)

makademec kaku tu tau. 我打贏人家。

### namadademec
(kamu nu hulam：比賽)

namadademec kiya katinengan ku icelangay. 比賽之後才知道誰有能力。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu kakizaya: madademec https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/293962.htm
silawad

(kamu nu hulam：有時間)

silawad katayza kisu mizizaw tu saba! 你若有空要去探視一下弟弟！https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299873.htm

### lawad
(kamu nu hulam：時間)

nayi' ku lawad nu maku tayza i luma' nu misu. 我沒有時間去你家。https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/291727.htm

### kasilawadan
(kamu nu hulam：有空閒的時候)

kasilawadan a tayza kaku i luma' nu misa midang. 有空閒的時候我要去你家玩。https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/294794.htm

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族語言線上詞典 silawad，https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/299873.htm
lipahak

(kamu nu hulam：快樂)

Ano miliso' kamo lipahak ko mato'asay. 你們若回來探訪老人家會很快槳。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* 原住民族語言線上詞典 https://e-dictionary.apc.gov.tw/ami/search/list.htm
pakuyucay

(kamu nu hulam：窮的)

pakuyucay kiya wawa nayay tu ku ina atu ama. 這個小孩是沒有父母親的窮人。

kadihiyan ku pakuyucay a luma'. 窮困的家庭很可憐。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/292093.htm pakuyuc]
(kamu nu hulam：窮)

nanu adidi' pakuyuc kaku katukuh ayza. 我從小到現在都很窮。

pakuyuc ku luma' niyam. 我們家很窮。

### [https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/295456.htm sapakuyucay]
(kamu nu hulam：貧窮的)

u sapakuyucay ku balucu' ni Amu i niyazu'. Amu是部落裡最謙卑的人。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu Sakizaya: pakuyuc
zumaay

(kamu nu hulam：特別的)

u zumaay ku tineng nu misu. 你太聰明了。https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296372.htm

### zuma
(kamu nu hulam：有些；另外)

izau ku zuma u nu kilangay ku sapi saluma' a luma'. 有些房子是用木頭蓋的。

u zuma ku zikuc nu Sakizaya. 撒奇萊雅的傳統服很特殊。

u zuma ku la'cus nu balucu' niza. 他的心特別壞。

### uzuma
(kamu nu hulam：特別)

uzuma ku asu' nu tubah kanen. 地瓜特別好吃。

### masasizumaay
(kamu nu hulam：各式各樣)

kita u tademaw masasizumaay ku balucu'. 每個人的心都不一樣。

### masazuma
(kamu nu hulam：改變)

masazuma tu kina demiad. 天氣改變了。

masazuma tu kina demiad sakaudadan tu. 天氣轉變，快下雨了。

masazuma tu ku niyazu' nu Maibul ayza. 馬立雲部落現在已經改變了。

### sazumaen
(kamu nu hulam：修正)

sazumaen ku wayway tiya kapah azihen. 動作修正才會好看。

### sizuma
(kamu nu hulam：隨便)

sizuma amana ka sa musakamu. 不要隨便亂講話。uncle.

sizuma ku sakalabi nu mita nayi' ku titi. 我們的晚餐沒有肉，隨便吃。

### sizumaay
(kamu nu hulam：隨便的)

sizumaay ku nu maku, anu izau tu. 我的隨便啦，有就好了。

## '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''

* kamu nu Sakizaya: zumaay https://e-dictionary.apc.gov.tw/ais/terms/296372.htm