open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
kaluluwan a niyadu’

**Kaluluwan a niyadu** (u sulit nu Hulam: 磯崎部落) itida i kaliking ksawaliyan nu hongpin, mi tepal tu bayu.

Fengbin siang itiza i Taywan Kalingku sawalian atu timul nu bayubayuan. saamisan sa ku Soufeng siang, sawaliyan sa u Taypinyang bayu', satipan sa ku Fenglin cen, Kuangfu siang, Ruisui siang, Yuli cen, satimul sa ku changpin siang nu Pusung a kuwan.

## laylay (歷史)

sisuli i cudad, i cacay a malbud waluway alasubu pitu a bataan walu a mihcaan, naw nu kaliyawan a kakawaw, ci Adup Bunga, mu laday tu sakidaya a bidawlan may timulan, itawya u mikilulay idaw ci kacaw Atapa kacaw puna cilipun adup u tuku, angakiday, pukaw tuyaw, ina binawlan, u duma malimad pakayda i bayu. idaw ku pakay day i cilakayan milakuuyd tu sadipasan a buyu, sadikuday unuheni itida satu i nu amisan sauwac nu kaluluwan patideng tu luma, masa niyadu’, pala tumuk hantu ci Adup Bunga.

## kakitizaan(背景)

nakamuwan u sakidaya a patadas tu umasa, idaw kya ci kalulu hananay a tamdaw, taydi misangah tu cikah, namahina u niyaduay kaluluwan hantu pangangan, nu hulam sa (加路蘭) han. idaw ku nisulitan i cudad, u kaluluwan naw aadupan, yadal ku mangcel, u miadupay paydang sa tu wacu milalaba tu mangcel, sansani pay i buyu ma kulinkulin, niyaduay makulinkulinay, u lulu sa, kaluluwan u makulinkulin sananay a kakitidaan.

nahatu u saayaway ku sakidaya mueneng i kaluluwan, i kadipunan atu kahulaman maydih sitamdaw maluk papikuli kaluluwan, idaw tuku kaliyawan bunung atu i tabalu’ngay a pangcah malimat tayni, i cacay a malbut siwa a lasubu tulu a bataan pitu a mihcaan, u dipu sumad han tu ku ngangan kaluluwan han, u niyaduay kaluluwan hangu, unu hulam misuman tu kaluluwan tawya pangangan sananay.
kanus

kanus 指甲

## kakiliman
kanus saan, u limaay a kanus atu kuku'ay a kanus, u atekakay a banges iayaway nu lima atu kuku'. atekakay a kanus,  taneng miizaw ku sakabaekeday a kawaw, mudiput tu taludu' nu mita. taneng kami mikapet, taneneg kami misalama tu piano, usakasa izaw ku kanus kami, sisa izaw ku icelang ku taludu' nu mita. iyadahay a izang pakatukuh i kanus, sapisadimel tu izang i iluc nu lima, taneng padihku tu kidu nu mita.

## nilacul

### u kanus nu tademaw

anu maikes ku kanus, sikisis, mangeli', mahiza sa, caay tu katineng midiput ku taludu'. tanaya' ku kanus paydemidemiad haymaw. mucelak kutanaya'  satuba' nu kanus, cacay kungli(公厘) pay cacay bataan a demiad, tulu kungli pay cacay a bulad. baluhayay a kanus mucelak(成長) nay lamit nu kanus, haymaw saan patababaw. haymaw mucelak saan ku kanus. anu caay pidiput tu kanus, patudud hen, patanaya' han kya kanus. mangasiw tanaya' ku kanus, dayum tu mangeli', mapudac. zumasatu, izaw ku ungieng labu' nu kanus. sisa, saiten ku kanus, amana patanaya tu kanus. anu mahiza sa, izaw ku ungin ilabu nu kanus. sawsawni pisaiten tu ku kanus, caay kakapah tatanaya' ku kanus. 

### u belih nu pabaw
kuku' taludu'  atu lima taludu', sikanus tu i taludu' nu lima, pulung sa izaw tusa a bataan. kanahantu limaay a kanus kya kaukak(結構) mahiza tu kuku', izaw tu adidi'ay a caay kalecad. tanektekay a kanus haycantu maazih tu labu nu kanus, adidi' ku sumanahay kya kulit. lameneng i hekal nu kanus. langaw nu kanus, caay kalecad nu mihca, tanektek, puu' nu demiad... 

### izay katanaya' ku kanus
kanus atu bukes nikasumad(演變) ihekalay(表面) a si-paw(細胞), u labu' nu neni' ku tan-pay-ce(蛋白質). matanaya' ku bukes u 週期性ay. amahetik ku bukes, inuayaway a buhang malangaw u baluhayay a bukes. nika u kanus sa, caay kapecu', sisa, anu caay sayiten, atanaya'tu. kya ihekalay a sipaw namakalecuh katukuh mapatay, cacacacay saan malangaw atu tabaki, sisa, baluhayay a tanpayce tahkal tuway caay kahezek, sisa, amisayit tuway ku kanus.

### u nanam atu lalangawan
mahinisa(由於) mucelak ku kanus haymawhaymaw satu, isasa' nu kanus madayum maunging, namakay madimelay(乾淨的),  kakaydihan kita pisait tu kanus kita. katuud ku tademaw misalama' tu sadadiway(樂器), tinaku ku pianu(鋼琴) asaca cital(吉他), saungay tu lima taludu' atu kanus, sisa, pisait tu kanus cacay a lipay. zumasa, misait tu kanus, akapisait taapuyu', amaduka ku lima. capi a mihecaan, mikulit ku tatayna i kanus, pabangcal tu kanus, yadah ku kulit ipabaw i kanus, salungan kya kanus, uzamasa, pazepit ku bangcalay paceba'ay a kanus ipabaw nu  tatengaay a kanus, anu mahiza, bangcal tu ku kanus saan.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
指甲



關於小腳趾兩瓣趾甲的傳說

List of cutaneous conditions

Nail disease (imelang nu kanus)
kapah i simpi matineng tu kakawawen a kawaw

**kapah i simpi matineng tu kakawawen a kawaw**

## sapuelac

### ngatu cacay
tengilen u kamu nu babalaki nu mita tu paini nu simpi hananay. u simpi hananay nu mita kyami hawsa, katineng sakyami anu iayaw sakyami saw izaw mahiza a kakawaw, anu kapahay tu lacusay tu sakukamu nu babalaki. 

ayza kyami haw u simpi hananay sa katineng itini  tu amapacukat isaw ku balucu’ nu zuma nu mita sa, katineng sazikuzan sa mahica ku kakawaw i simpi izaw amiazih. u katinengay anu kita hawsa, tawya sa hang mihini ku simpi nu maku sakita.

sa ayza itini nu niyazu’ nu mita babalaki nu mita u kamu nuheni kyami haw, painiay i simpi kyami atu ayaway a kakakaw sa, katinengan sa ku babalaki. u zuma satu ku babalaki a kamu nu heni tawya kyami hawsa, patatenga’ kami tu simipi yu sa ku heni. azihen kami sa, anu mahica tu anu kapah tu, lacus tu, sa ku heni.

anu mahica tu ku kauzip sa, itini tu simpi katinengen sa. sa u zuma satu sa, u kamu nu babalaki kyami sa, anu mahica tu ku kawaw sa, mahini tu ku sa kamu nu i simpi miazih sa.

### ngatu tusa
anu mahini tu u pangangan isaw tu adiwawa kyami haw ngangan isaw sa, namahica tu hani nakasimpiay nu namu hakya kuni u babalaki. asaca anu angic ku wawa kyami hawsa, akay namahica hakya sisimpi kamu, izaw katinengan nu namu, saku babalaki amin isaw. 

zuma kyami hawsa, anu tala i misimpiyan itini ilalabu’ nu luma’. anu limulak sa ku katuuday hini sakumu nu babalaki, akay izaw ku mapatayay kya, saku kamu nu babalaki. u zuma kyami hawsa, anu sisimpi kita anu masaupu isaw ku kilang i tebal nu misu, asaca pabeli nu taw canacanan kyami saca hini kamu nu babalaki. u tumesay ku mahiniay sakyami, akay asikaala sa ku kisu, anu miadup kisu isaw, saca amicongciang(中獎) kisu, sakukamu nu babalaki. mahiniay kyami hawsa, anu melalak saku kilangkilang itini i liwliw nu misu kyami sa, u kamu nu babalaki kyami, hakay mama nya canacanan nu misu kya muwantan nu misu kya. sakukamu nu babalaki. mahiniay a kamu nu babalaki tu simpi hakay mataneng nu mita itini kauzip nu mita.

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-夢占

Taywan Sakizaya putiput(台灣撒奇萊雅族協會) i Youtube-dadipasan nakulitan ni Yiyang Sayun-

nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun

Taywan Yuancumincu likisi kamu lalangawan ziting calay-zazab
kapaysinan a kawaw

## kapaysinan a kawaw

### ngatu cacay
u baluhay a mapunengay a tademaw sa, tatiih a masadak nay luma' a talabuyu.

paysin, mahiza, anu masadak ciniza, amaudad amakenutan saan ku babalaki.

u kenutan sa, izaw ku sakahiza nu tatiih nu demiad saan.

anu namacilalaytu ku demiad, tuna talabuyu ciniza sakamaudad. 

anu kabana'an nu tadetademaw ku nika talabuyu niza, u mamatebuc niza.

u cacay nu pisatatiih niza tu binawlan ku kawaw niza.

### ngatu tusa
u zumasatu, i ayaw nu nika lingad nu tademaw sa, anu izaw ku basingay a tademaw sa, o sakamaduka' nuya malingaday.

tinaku, u nanu sienaw nu kamangay tu nika kitec nu demiad atu nika caay kadengay ku zikuc niza, baesing ciniza.

itiya i malitudung ku kalingdan nu babalaki, supa'en nu babalaki ciniza a maynahen.

### ngatu tulu
uzuma sa, itini i kasaupu nu babalaki i luma' nu nima, anu izaw ku maesusay, anu matengil nu babalaki sa,

tebucen nu babalaki ciniza. u pisamsam tu babalaki kuini saan. saka, papiacaen niza kuya tademaw tu epah.

### ngatu sepat
uzuma sa, yu tahekal kisu, anu izaw ku suni nu ciruk,

anu misiayaw tisuwanan kuya ayam a masuni i kawanan isu sa,

u sakakapahtu nu culil nu misu saan. 

anu misiikul i tisuwanan a masuni kuya ciluk, izaw ku hica a sakalatiih nu misu saan.

anu satiwatiwal saan a maeber a talakawanan, talakawili, anu tataang ku suni nuya ayam sa,

u caci'ilu kisu saan. mahaenay kunu kapaysinan a kawaw.
kapulungan a ngangan nu Sakizaya atu Taluku(Tayan, Sejek)

## kapulungan a ngangan nu Sakizaya atu Taluku(Tayan, Sejek)
撒奇萊雅族與太魯閣族、泰雅族、賽德克族共用的人名
# Sayiun, Sayong
# Mayong (Mayomayong檳榔神)
# Watan
# Awi, Yawi
# Nuwa
# Tuku
# Kala
# Tayan
# Dawa, Lawa
# Bakuay

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
nakamuwan nu niyazu'
kasulin micaliw tu lebung adada' ku tangila

**kasulin micaliw tu lebung adada' ku tangila**

## sapuelac

### ngatu cacay

anu mikacaw(搭乘) kami tu kasulin(火車), kya kasulin macaliw(經過) tu lebung(山洞，坑洞) saca buhang(洞) sa, caay haw kisu adada' ku tangila(耳朵)? kanahantu matengil tu ku suni',caay tu kapah ku suni', caay kasiwatan(清楚)  ku suni' haw? kya mahiza saw? uyniyan sa, u tangila nu mita, ilabu' a tangila, sipiatep(壓) nay bali kya. izaw ku duhpicay a telis(薄片，膜), kya ngangan nu hulam sa, u "kumuo鼓膜". 

ilabu' nu kumuo maziket tulu a wukak, taneng patudu'(傳遞) ninel(震動) nu kumuo, tina kakitizaan singangan ku "teban-tangila(中耳)".   

i demiad sa, u bali-sapiatep(氣壓) nu teban-tangila mahiza nu hekalay, taneng sapalalen(平衡). nika anu ihekalay a bali-sapiatep tasul talakaw saca puenel sa, uyniyan a sapiatep caay tu sapalalen, bucici tu ku talakaway a bali-sapiatep tayza puenelay-sapiatep. ku kumuo talabu' saca tahekal, caay tu kakapah ku tangila nu mita.  

### ngatuc tusa
micumud tu lebung ku kasulin, kya bali-sapiatep tansul amatasasa', talakaw tu ku bali-sapiatep ilabu' nu teban-tangila, uzama sa, bucici tu ku kumuo nay labu' tahekal. sisa, adada' tu ku tangila nu mita. mahiza tu mikacaw tu hikuki, tapabaw ku hikuki, adada' tu ku tangila nu mita. usakasa, mapuenel ku bali-sapiatep ihekal nu hikuki. u belih sa, anu mikacaw kami tu tianti(外來語:電梯), tansul sa tasasa' kya tianti, tansul talakaw ku bali-sapiatep nu tianti. bucici kumuo nay hekal talabu', mahiza sa, adada' tu ku tangila nu mita. musepi(幸好), sihusu matulin(連接) teban-tangil atu cihe-salaedan(鼻腔，salaedan空間), u tangila-takulaw-husu(耳咽管). pisuwab saca pienuc taneng mibuhat tu  tangila-takulaw-husu, miedap sapalaen bali-sapiatep nu teban-tangil aut hekal-tangila(外耳). anu mahiza sa, caay tu kaadada' ku tangila. 

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-耳

Protein behind hearing

3D Ear page

Details of various ear problems

Ear wiggling mechanism unmasked

Cotton swabs can pose serious health risk: coroner from ctv.ca

nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun.
katinengan

## katinengan

### u zuma a kamu:
nu Hulam:、資料庫、百科全書

nu Amilika:knowledge base (KB)

nu Zipun:知識ベース

### u canan ku katinenganː

### sapihica ku katinenganː

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
kawpil

**kawpil**

地瓜葉、甘薯葉

u papah nu tuba', taneng mukan tu tademaw atu pahabayay a pabuy. asu' ku ka'nen.

Kawpil, u ngangan nu tatayna.
kasalahbalan tawya

中秋節烤肉節，一早就跟著家人們去了市場採買今日烤肉需要用到的食物及用品，在市場裏我們買了豬肉，牛肉及海鮮，準備要讓大家吃到飽，讓大家一邊賞月一邊吃烤肉，多麽開心。

kasalahbalan  muidid tu titi,matapal tu sananal,malatay atu iluma’ay a tayda i patiyamay micakay tu kakaydihan a titi atu kakanen,i tida i patiyamay micakay kami tu basic atu heci nu katalalan atu nu bayu, milasul tu apakabecul tu katuuda,hannipi adih hantu pula’ a mukan tuni ididan tu titi, u luma’ ku namu.
kazizeng

## '''kazizeng / kadideng (汽車)'''

#pakacawan ni ama i **kazizeng** niza / nida kaku atu sabana tayza / tayda i dadipasan miidang.爸爸開著車載我跟妹妹去海邊玩水。
#paaca tu ni kacawan a **kazizeng**.要付車費。
#amana pacaliwayen ku tabakiay a **kazizeng** i nuayawan nu luma'.不要讓大車子經過家裡前面。
#amana kaitiza nu zikuzan nu **kazizeng** mutizeng masekunga.不要站在車子後面免得被撞到。
#masamel kaku i **kazizeng**.我在車上覺得很睏。
#u silamalay ku dadawaay tu **kazizeng** haw?火車比汽車快嗎？
#kasilsil a mikacaw tu **kazizeng**.搭汽車要排隊上車。
#yadah ku **kazizeng** i zazan.路上汽車很多。
#pazengen kiya **kazizeng** i:za.把汽車停在那邊。
#azihen henay ku **kazizeng** tiya muculil.要先看沒有車才過馬路。

## sikazizeng (有車)
#**sikazizeng** tu tabakiay a kazizeng kaku.我的車是大車。

## pakazizeng (開車)
#**pakazizeng** tu eluc satu ku bihel.經常開車使車輪磨損。

## pakazizengan (載)
#**pakazizengan** nu wawa kaku.我讓小孩載
kenuy

## Kenuy

### u sulit nu Hulam
根努伊 (花蓮縣吉安鄉北昌村到花蓮市中山路一帶)

### u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan ku niyazu’ nu kenuy.

### u sausi nu cidekay a tademaw

### u Pangcah atu Sakizaya a niyazu'
u Pangcah(Amis) atu Sakizaya a niyazu' kuyni. u tumuk nu niyazu' u Sakizaya a tadamaw tu nuayaw katukuh ayza.

### u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini, caykatuud ku Sakizaya, uzuma a tademaw sa u Taluku Tayan atu Yuwatan, katuud ku Hulalm intini mueneng.

## u cidekay nu Taywan a yincumin:

### u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.

u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.

u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.

silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.

i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.

u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 12 a bulad

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
kinapina muisi`?

## cacay a demaiad kinawalu muisi`-sakamu sa ku misaydang idau ku limaay a liyad a sapuput tu maisi`ay
**中譯:一天跑廁所8次-醫師建議5招可改善頻尿**

### sakacacay:miladlad tu taisi`an
u haymaw anipiladlad tu Kakelan

**中譯:1.鍛鍊膀胱肌肉群**

最簡便的方法就是進行凱格爾運動 (Kegel Exercises)，這是一種利用小便時，突然停止解尿，來熟悉骨盆底肌肉收縮的骨盆肌肉的運動。

### sakatusa:haminen tu ku isi`
namuisi` aca pahanhan tusaay a sasulidan, haminen tu ku isi`

**中譯:2.解尿到最後再擠一擠**

試著在尿完以後，停個一、兩分鐘，再尿尿看。確認把尿排乾淨。

### sakatulu:minanum
minanum tu cacay amalebut lima alasubu katukuh tusa amalebut ku nipinanum

**中譯:3.適時補充水分**

每天要喝足1500cc-2000cc，約6到8大杯的水。

### sakasepat:amana kaen tu kafi atu ucya
amana kan tu kafi atu ucya

**中譯:4.避免食用刺激的食物**

像是咖啡、茶等等。

### sakalima:kaen han u lami` atu heci
nikaduh a belac、heci、tebu`、lami`、epuk、pa`nu.

**中譯:5多吃纖維質的食物**

糙米、水果、筍子、蔬菜、乾豆類，種子類等。
kinyawpan

## Kinyawpan

### u sulit nu Hulam
羅浮部落

Lofu a ngangan sa namakay Hulam, u tatenga'ay a ngangan sa u Kinyawpan. tina ngangan namakay Chingchaw.

族人稱羅浮為雅邦(Kinyawpan)，原屬拉號社的領域。日治時期，日人占領拉號社，建置駐在所，因要在拉號社下方興建水圳，因此將社人分配梯田，為分配到者，移居到雅邦，另建一社。定居之後，日人為就近管哩，將駐在所移到雅邦，另至溪口駐在所治理。光復之後，所有譯名改為羅浮，雅邦社就被改為羅浮。Kinyawpan是由泰雅族語而來，其意是曾被明鄭滿清人留瓣子。

### u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kinyawpan. u kasalumaluma’ nu Kinyawpan sa, 245 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 667 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 411 ku tademaw, pakalatu 62%.

u zuma sa, cay ku Ingcumin, 256 ku tademaw, pakalatu 38%.

u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 58%, Cou 1%, Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma 1%.

### u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.

### u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.

## u cidekay nu Taywan Incumin

u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* 羅浮部落
kikul a yawkuay

izaw ku siwaay a kikul a yawkuay nu nikulitan, u Naluto bananas kya nikulitan. mahamin siwaay ku heni.  u cay kalecad kya kikul atu caay kalecad a licelang ku heni.

## kakawaw nu kikul a yawkuay

u kikul a yawkuay nu nikulitan ni Kisimoto Masasi(nipun a kamu: 岸本 斉史／きしもと まさし*<sup>Kishimoto Masashi) （1974年11月8日－)</sup>*  pacunus ci nida tunu yawkuay nu lalangawan i kina patatakan.



## patetek

#### cacay a kikul(一尾)

: Icipi Siwkaku (Lihun a kamu: いちび しゅかく)
: nuniyazu: limeken a likelikenan
:masimaw a ninticu: cay katineneg.
:matineneg: sibali
:uzip: izaw ku cacay a tabakiay a kikul nida, u kalakalawlaway kya uzip nida, izaw ku lu'timay a kulit muliyut i uzip nida.
:patapuc a icelang: wu-ay-low (Hulam a kamu: 我愛羅, Lihun a kamu: *ガアラ,Gaara*), namakayca nida i bali a kanatal, sakalima a tumuk nu bali a kanatal; masawacu nida i niyazuay.
:sakasepat a tumuk nu bali a niyazu', u ama ni Wu-ay-low, caay kanamuh tu sasabaay a wawa nida. 
:

#### tusa a kikul(二尾)

: Nipi Matatapi (Lihun a kamu: にび またたび)
: nuniyazu' : kudeman
: masimaw a ninticu : cay katineng
: matineneg: palamal
: uzip: tusa a kikul, sumilaway a lamal mukiluy tu zip nida, tabakiay a tangila, u takulaway a kulit nu kawanan a mata, u sumilaway a kulit nu kawiliay a mata. mahida   salusalus ku ngipen, mahida sumilaway a likat maduduh tu uzip nida. kina patetek namakay kungku nu lalangawan nu lipun; u tusaay a kikul a yawkuay. u kungku ni lipun hananay, anu maka lasubu a mihcan ku nani' malayawkuay tu, siatusa tu kikul . 
: patapuc a icelang: tatusa a Yutumu.
:

#### tulu a kikul(三尾)

: Sanpi Isobu (Lihun a kamu:さんび いそぶ )
: nuniyazu:
: masimaw a ninticu:
: matineneg:
: uzip:
: patapuc a icelang:
: 

#### sepat a kikul(四尾)

: Yonpi Sankoku (Lihun a kamu: よんび そんごくう)
: nuniyazu:
: masimaw a ninticu:
: matineneg:
: uzip:
: patapuc a icelang:

: 

#### lima a kikul(五尾)

: Gopi Kokuou (Lihun a kamu: ごび こくおう)
: nuniyazu:
: masimaw a ninticu:
: matineneg:
: uzip:
: patapuc a icelang:
:
:

#### enem a kikul(六尾)

: Lokupi Sayken(Lihun a kamu: ろくび さいけん)
: nuniyazu:
: masimaw a ninticu:
: matineneg:
: uzip:
: patapuc a icelang:
:
:

#### pitu a kikul(七尾)

: Nanapi Jomei(Lihun a kamu: ななび ちょうめい )
: nuniyazu:
: masimaw a ninticu:
: matineneg:
: uzip:
: patapuc a icelang:
:
:

#### walu a kikul(八尾)

: Hacipi Kiuki(Lihun a kamu: はちび ぎゅうき )
: nuniyazu:
: masimaw a ninticu:
: matineneg:
: uzip:
: patapuc a icelang:
:
:

#### siwa a kikul(九尾)

: Giwpi Kulama(Lihun a kamu: きゅうび クラマ )
: nuniyazu:
: masimaw a ninticu:
: matineneg:
: uzip:
: patapuc a icelang:
:

#### cacay a bataan a kikul(十尾)

: nuniyazu:
: masimaw a ninticu:
: matineneg:
: uzip:
: patapuc a icelang:

:

:

## malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
weykipayke-火影忍者

weykipayke-岸本齊史

# 《者之书》，岸本齐史，台湾东立出版社，ISBN 978-4-08-874247-2，2008年9月9日
# 《陣之书》，岸本齐史，台湾东立出版社，ISBN 978-986-382-631-6，2015年2月10日
# 《火影忍者》漫画和动画
kiyandi

<big>'''kiyandi'''</big> 

kamu nu Hulam: 冰棒 kamu nu Amilika: ice pop, kamu nu Lipun: アイスキャンディー

## sapuelac

u liedecay cuededay a kakaenan, sicedam, nasanga'an nu atekakay a suleda. pasupeden i pingsiang冰箱. 

napacakay i patiyamay, taneng tu misanga' i luma'. caay katekes, izaw tu ku ilabuay, u lihum, u wadayan, u tali, u kalitang atu tuutuud. 

aesu' ku kiyandi sa ku tadetademaw. anu caledes ku demiad sa, hali kan tu tademaw. 

## ahicaen misanga'
milasul ku waneng, nanum, bangsisay, kulilit atu ciwa'枝棒, pacamelan ku zuma a kakaenan, tinaku: u lihum, u wadayan, u tali, u kalitang .

pacumuden i sapilacul, pazengen i pingsiang. mahiza, kapah tu. anu atekak tu ku nanum, taneng tu mukan.

## naayaway a uzip nu Sakizaya
cayka nu naayaway a kakaenan nu Sakizaya kuyni, itawya inayi' ku pingsiang iluma', caay kasienaw ku demiad, sisa inayi' ku mahiniay mahiza suledaay a kakaenan. anu maydih kisu mukan, atayza patiyamay micakay.

i Kalingku, icawa micakay ku aesu'ay a kiyandi saw? i Bataan Kalingku Kuangfu waneng kakawawan. katuud ku tayza micakay tu kiyandiay. kiyamahiza saw? ya waneng u paluma' i kapahay a lala' i Bataan, sisa aesu' kya waneng, sisa aesu' kya kiyandi. anu tayni kamu Kalingku, akaliyuh tayza Bataan micakay atu mukan tu kiyandi itizaay.

Taywan subal sa, caledes ku demiad, sisa hali kan tu kiyandi ku tademaw. i lalud nu Taywan, yadah tu pacakay ku kiyandiay. i kasienawan a puu', izaw tu pacakay tu kiyandiay.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
wikipayke-冰淇淋

wikipayke-冰
kuku' nu cilal-sakacacay a lukyaw

**sakacacay a lukyaw-micumut**

tusa a telilic micumut, muliyut misuayaw tu labang, mikukay tu labang. mamin tu mikukay amalaliwasa, apaduma` tu ku lukyaw.

**第一支舞蹈-進場**

兩排進場，轉彎後面向貴賓，並向貴賓致謝。結束敬禮後,兩排人員散開，將換下一首樂舞。
kuku' nu cilal-sakatulu a lukyaw

kuku' nu cilal-sakatulu a lukyaw

sakacacay: sayaway tusa a telilic

sakatusa: masuma sepat a telilic

sakatulu: amasakimulu malecak tu cilal, amisanga tu kuku’ nu cilal

sakasepat: mamin tu kuku’ nu cilal masuma tusa a telilic
kuli Huisin Sayiun

## Kuli Huisin Sayiun

### ngangan
ci Kuli Huisin Sayiun ku ngangan.

### u etul
u tatama.

### u nalecuha
1999.03.12

### u minalu
Ciwidiyan.

### u kakawaw
micudaday.

## namakay cuwa a cudad
i kenoy.

http://webgram.co/i.am.hantie_man
kulit

## satangahan(主題):
kulit

### u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):

nu Amilika(英語):color

nu Zipun(日語):'''色''' (いろ)

### u canan ku kulit(kulit是什麼?)ː
lumeniay、salengcay、sumanahay、takuliway、landaway

pitu ku kaazihen nu tademaway a mata sa ku sitangahay.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
wikipayke-顏色

wikopayke-顏色列表

百度百科-顏色
kulukulu

## kulukulu(竹滾球)

sakapet a tuud：ansi、auk

sakapet misanga：bakan、salusalus

u culuk nu hican：
ketunen ipuu’ nu awuk, manu bacu’ silumeniay, nikatatapal nu puu’i tiza 2.
disdisen kiza puu’， masatalakaway salalamenengen.
masanga tu.

ahicaen ku uzip：

saayaway sa kuliten ku tusa a sulit ilala’.
u zuma sa i teban sazikuzay pazengen ku sapikawa.
siwantan tu ku batad.
kau kulukulu ku sapakulu i teban nu tuud.
kiya mahetik malakelaku tuud. 
iyadahay kuni kalakal sausin sa. 
katuuday nu tademaw sa makademecay.
malcad u mi pawlinciway nu ayzaay.
kumulis nu i Siwkulanay a Pangcah

## kumulis nu i Siwkulanay a Pangcah

### ngatu cacay
kumulis nu i Siwkulanay a Pangcah u kumulis hananay i, u laluwaden nu niyazu’ tu mihecahecaan. luma, satukeled han nu cacay a naniyazu’an a ciluwad. Luma, malaladub ku pinapina a niyazu’ a malacacay ku luwad. i ka’ayaw nu ilisin saca a ciluwad tu kumulis. cacay a luwad, anu lanikay i, tusa ku demiad cacay ku dadaya. anu mangayal i, tusa ku dadaya tulu ku demiad. u tata’ang nu nanum ku pialawan tu saka lanikay atu saka ngayal nu luwad.

### ngatu tusa
u kaciluwadan tu kumulis i, u Siwkulan a talawadaw. u kawaw a kumulis i, taba’en ku sawa’elan nu kacacinuwasan a pasayla i luma a sunul nu nanum. ta i tiya yu makelah tu ku nanum a mibuting. u lalusimeten tu sipitaba’ i, u kilang malutaltal, u eli’ atu talud, u tabayal, u bukeluh, atu bunak atu si’elac, hatila. yu miteka a mitaba’ tu nanum i, cacay ku suwal nu mama nu kapah, sabelibelih satu ku sabasaba a kapah pakinacacay tu tayal a mitaba’, awaay ku matayuay. u saka saan a pakinacacay tu tayal i, nga’ay caay kasalucud ku nanum a misetul tu sataba’ u sanay. naw hani, anu masalucud hu ku nanum a mipelux tu taba’ i, caay tu ku mamabilu ku nanum a liyawen a mitaba’. yuzasaka, sataliktiken ku kawaw a mahmin.

### ngatu tulu
Sasitahebud satu ku nalikulan nu kapah a cumikay. u kahemekan a minengneng ku kabalihbih nu kapah a mitaba’. u taluma nai pala anu mahelek ku pibuting, maedeng kami a minukay anu dabak i anu saan ku piditek nu mama nu kapah tu luwad naila i, uculen nu mama nu kapah ku sadusidus nu ciupihay a selal. patakec han naila ku cuhcuh i laenu nu cuhu’ i sabaled nu ’amatulud naila. itiya i kasademseman nu buti’ tu dadaya, na’un saan caila a cumikay a mitaliyuk tu niyazu’ a palatuh tu i luma'ay. kamu saan：“ uy! ina! tekung ’alaway, ’alilawlaw nu bulad, keliw sasebet, minukay kami anu dabak” saan a palatuh tu i luma’ay. pakatengil ku i luma’ay tu pipalatuh nu kapah i, malatal a manikal ku babahiyan a misahakhak tu sasatulunen.

### ngatu sepat
ta sa’apeladen naila ku tulun a misapangkiw nu kawat ku pisakubetul, cacay a kamat ku nika pisadadahal. ta pataylaen naiza i ’adawang a patulud i teluc nu lubang kuya tulun i mamalahuk . ta silimlimen nu pakalungay nu lubang a mipili’ ku bangcalay, u sakaay ku nini, u sasaba'ay ku nini a apelad saan a misiwatid. yaan yu sabangcalay i, u malusapaka'en tu matu'asay saan ku pisakilac nu sasaba'ay a lubang. anu minukay satu ku kapah i, tangsul han nu mama nu kapah ku buting a misakilac.tata’akay a buting i, malu nu kalas a kilac; mimingay a buting i, u sapakilac tu teluc. matizaay ku pisakilac nu Pangcah a masaseleselel. uusaw a misakilac a buting i, malusakalahuk tu nu binawlan i ’adawang. u kumulis hananay i, tudungay u sapalatamdaw tu kapah atu teluteluc a mingudu tu matu’asay, atu sakabana’ nu misina’el tu niyazu’.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
namakay sulitan ni Wumingyi u Pangcah a sasaydang
kungku- Alikakay

## Alikakay
u tatengaay a kungku nu babalaki nu Sakizaya, tina kungku sa namakay Pazik a buyu. mueneng ku Alikakay i Pazik. musawacu tu Sakizaya a niyazu' atu tademaw.

tina kungku sa, sitengil tu nu Pangpangcahay a niyzau'. metineng tu tina kungku, musakamu tu i niyazu' nuheni.

### ngatu-1
i niyazu’ nu Sakizaya sa, izaw aca ku kungku nu babalaki tunu Alikakay tu sapatalaw tu caayay pitengil a wawa atu lingatu nu laedis atu lisin nu Sakizaya. 

mahiza ku kamu i niyazu’ sa, izaw kiya pihacengay ku takalaw misa’uya’uyaannay a mapayi’ay, micidekay a tamdaw, pangangn han nu heintu “ci Alikakay” han, tatenga sademiad saan a miidang caay kasikawaw, matuka henaca, sademiad saan a makulec i buyu nu Pazik. 

na u awaayay kutekiteki a niyazu’ pihaceng tuwaca ku kawaw cungdus han. Yalingatu izaw kiya tataynaay kelid han niza kiza tatusaay a wawa niza a talabuyu, kakatukuh tu a pacucu kiza.

### ngatu-2
satusa satu a kawaw militawal kila Alikakay tu tahekalay a tataynaay a miidang tu tatayna nu luma’. milingelu tu nikamabi’nu acawana a mikuliniw, pacekilsa inayi’ tu itepal kila milediay a acawana nu luma’. 

saka tulu niza kawaw:itiya iawaawaayay ku ma’uzipay a sa’uwac, alaw yadah saca ku butibuting atu uzang, tuna mahaen tayza ku wamin ku babainay atu wawa a mapapaliy a milepel i sa’uwac, u acawana hantu i lumu’a mitala tu sakalabi’.

### ngatu-3
A sikawaw kaw nasahen, alaw similatuhay tu tapang nu niyazu’tu sapikisa tiza kawawaan, tatengay kakibana’ay tu nikawawaan niza Alikakay. Tunamahiza u sapatayaw tu ku linges niza niyazu’. izaw takalaw izaw icelang nu Alikakay inayi’ ku makademecay, maduka ku madukaay, katuud ku mapatayay atu madukaay niza Sakizaya, katuud temangicay niza Sakizayaan. 

tuluma satu ademiad, u nisimsim ni Malang tu sapidemec tiza Alikakayan, kaw salakalakat sa cila alaw katukuh i bayu’ ku lakat, alu’sai tataakay a uncung, tada mangelu’tu kiya i, mabisa i nikamalu’ tuway, kataletihan nila kiza dietu nu bayu’ ci Kabid, sianadaen kiyali paduwal satu i ngitih: wawaaw! u dietu ku Alikakay, caay kaw tademaw, sisa samaanen namu a miletaes caay tu pakademec hantu, tuliken ku pulung a paluec i salapet nu namu hantu. Salemedaw nu mita satu.

### ngatu-4
iza mahaen, mitengil kiza tapang tu nasuwalan a papipacabay tu sikawasay a milatuh a pakaen tu timulay a Malataw, i waliay a Kabid tu sapakaicelangen nu heni. tatenga izaw sakakaay nu Alikakay keba’sa a patusul i aayaw ni Malang, a papisulul! akaa patahekal tiza pulungan, sululen kami satu. 

Tuna miliyas kiza Alikakay pasakamu satu: kukay han kamu, izaw aca ku nipalemed nu niyam i tamuwan, tu enemay nu mihemihecaan, katayza i bayu’ i talawadaw a patata tu dadac, epah, tuluay nu kaliti a tunuc atu pulung a pakaen i tamiyanan, mapalemed nu niyam kamu satu! makayni tina kungkuan sulinay u lingatu nu “laedis atu lisin” nu Sakizaya. 

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nu Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)

花蓮市

美崙山

## natayni mizizaway
Toko, Lisin, Bala,
kuku' nu cilal-sakatusa a lukyaw

**sakatusa a lukyaw-mapalaw ku babalaki**

u mapalaway, mudikec tu ku mapalaway sapatungus tu babalaki, mududuc naculilan nu babalaki. mupateng tu sapatungus, amalingatu tu mutakus tu babalaki, mamin tu mutakus atahkal tu mapalaway. 

tatayna amin

sakacacay: maluk ku katuuday

sakatusa: mapulong mutakus

sakatulu: midudung tu mapalaway, mitakus tu babalaki.

sakasepat: mikukay tu babalaki
kungku- acawa nu bayu a adietu

## satangahan nu ulic

kungku- acawa nu bayu a dietu

## ngatu

### ngatu-1
nakamuan nu mihecaan, nayi’ ku laed nu bayu atu enal, katukuh sa ku bayu’ icuwacuwa nu tukus, muenengay i tukus a cidekay sa, hina balad nu bayu ku tuutuud atu nika uzip nu tademaw. u wawana nu kakawsan nu Sakizaya ci Butuc aci Sabak, ci-Lubas, siwawana ciniza izaw ku wawa tu tatayna ci-Silingan. salengac ku banges mabunal tu , uzuma ku salungan.  

### ngatu-2
u zuma ademiad, tabayu ci-silingan I cabiyas, mazih nu wawa nu bayu adietu ci-Balakas, maala nu sangulan ci-Balakas, kinapina mipasungit, nayi’ ku laheci. Mabalucu ku wawa nu bayu’ adietu, patapeliken mialulul ku niyazu’.

### ngatu-3
u liwan nu cidekay milunguc ci-Lubasan, bakahen ku wawana i su pauzip tu niyazu’, ahicanaca ni Lubas, sulul han tu niza. Pakay haku han ku wawana ci-Silingan, sipialul i bayu, tansul sa kubayu a masamata, haymau satu malawpes ku tapelik.

### ngatu-4
nazikuzan, mabulah tu ci-Lubas tu wawana, liliden niza ku tatulu a wawa, mikilul tu nalikidan niya haku tatimulen kuculil mikilim tu wawana . u zuma ademiad, katukuh tu i “ talawadaw “ i sacumud nu talawadaw, sa sipiwait niza kiya culekul a mukin amalinges, tu bayu adietu misakam, “ i naculekul ku salaedan, amana tu picalap atayni ! “ namahiza, tahekal ku salengacay akulit saka siwantan ku tukus atu bayu a salaedan, namahiza cayay tu kacacalap. 

### ngatu-5
u wawa ni-Lubas amin lalid sa mikilim tu sabana, namahiza, iziluz kuheni sa mala kakawsan tu nu yicumin(cidekay). kiya malacul nu bayu ci-Silingan, pauzip tu i bayuway a cidekay.

### ngatu-6
kami u Sakizaya sa u dietu haniyam ku adingu, palu tatenga’ tu adingu, palu tatenga’ tu lahad, nayi’ku caay kaitiza, namapatay ku tademaw sa, mala dietu ku adingu’, u adingu niza sa milakuwit tu talakaway a buyu’ katukuh i helun, pasayza, i wali, mapawpaw i bayu, iyu silisin ku niyazu’, sa pasawali ku mapalaway, pahalhal ku mapalaway tu tunuz, daedac atu epah.

### ngatu-7
mikapet tu papah nu tayu a papasepi tu dietu, u kakawsan a dietu sa namaka bayu milakuwit tu buyu’ nu pazik a tahelun i sasalisinan, kiyu u nika uzip nu Sakizaya ku mahiniyay, ahican midimut, kiyu u kaka biyalawan kina mahiniyay kiya !

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Tiway Sayiun、Lisin Cudad、atu ci Tuku Sayiun

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
水神 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B0%B4%E7%A5%9E

龍 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%BE%99
kungku- saangangan izaw ku salisin tu habay

## saangangan izaw ku salisin tu habay

### ngatu-cacay
tadamakadubah ku lisain atu pinangan i ’uzip nu Sakizaya, u kahacecay a binacadan maemin izaw ku sapisalisin a kawaw, pakayni tu pulung a binacadan, luma i madenga ku paytemek, anca anu malecad malacecay ku kahacecay nu masakaputay a tademaw i pisalisinan tu i, maemin miduedu tu lisin mileca tu lekakawa. pakayni i salisin nu Yincumin i Taywan nu kawakwasan a kamu izaw kunu pituulan atu pisalisin a tatudung, malalid atu ’icel nu kawadietuan a malaliting, malupidueduan tu tanengnengan a ma’uzip tuna hekal, izaw ku icel nu dietu a pipadang atu mapalemed nu dietu sa, saka u dietu atu tademaw izaw tu ku katatelek, unini ku litapangan tu pisalisin a kawaw kuni. itlini i salisin a kamu nu kawadietuan i, mangaay tu mahapinang ku kasabinacadan nu Yincumin nu Taywan tu kalaliting nu tademaw atu dietu hananay atu pakayniay tu pituulan a kawaw, malasakangaay hu mahapinang a minengneng tu kasa’etal atu cakalecad ku pala nu ka’uzipan, malasakapaluwad ku katadamaan nu kasasiluma nu binacadan a salisin nu kawaw.

### ngatu-tusa
tinaku tu lilengatan nu habay pisalisin nu Sakizaya, itini i cudad nu kawadietua a kamu izaw makamu u caluwayay tu selangawan a tademaw i hekal tayza i kakalayan minanamay tu nu dietuan sapisalisin tu sakabangcal nu lingad a kawaw, mahelek patiku tu minukay, nanu itiya misatapang tu izaw tu ku sapisalisin a kawaw nu tademaw, nu telangan hu a mihecaan, Kakumudan Sapatuluk a dietu maepud itini. cahu cahu mabizawng tu bayu’ misatapang tu mahengheng, Kakumudan Sapatuluk a kaws tangsul tu minukay talakakalayan, nika u wawa nizaw ci Sabak atu ci Butuc mikalic tu dudang mizawliw tayza i Nalalacanan, saengel satu itizaw a paluma’, matenes tu lalamud satu a tatusa. Mizawlang ku dietu malalamud ku malekakaay, nika u awaay tu ku babana’en kuni a kawaw, izaw ku talaw nangla maketel nu dietu, saka u manmaan mina’un cangla, ulasaka ca saca pakakela tu pades cangla. Iku tu makela nangla ku habay, ciwawa tu lalima, sabangcal sa malemed ku ’uzip nangla. Halateng satu ci Sela atu ci Nakaw, hatini ku nika bangcal malemed ku ’uzip, u painian tu nu dietu a madiput, anu halu pialay a mita’ung a kawaw mabukil, u mamaaketun tu a mulahad ku pinaluma satu, ulasaka ucul hantu ci Tumay Masela,Tapang Masela tatusa ba’inayan a wawa, tayza i pitu’asan a minanam. Mituul tu tu kamu nu dietu mabana’ tu sakilisin a kawaw atu lalekuen, sahetu sakitini nu panayan a dietu atu nu sakitu’as a dietu ku milekuan a kawaw.

### ngatu-tulu
itini tunina sakilisin a kamu nu kawadietuan, tadamahapinang nu mita ku kinaizaw nu sapaluma atu sakilisin nu tademaw, maemin na ilumaay a kanatal pabelian, u sapialayaw atu pinanay makadubah tu laday, ulasaka misalisin ku tademaw a mita’ung mingudu ku balucu’ atu sakacaciyawan malalicay tu dietu, itini mikitadu tuni a dietu patalahekal tu nu balucu’an a mingudu. u lisin hananay milecad tu nu binacadan a dietu malalitiliting tu, mangaay kita pakaynien tu kamu nu dietuan tu pisalisin a minengneng tu laylay a dietu nu kasabinacadan atu pituulan a dietu. 

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
u kungku nu niyza'
kungku- sapatengil i titaan: Milaedis

## satangahan nu ulic
sapatengil i titaan: Milaedis

## ngatu

### ngatu-1
caledes tu ku limaay abulad, sakaenem namalahuk, milisim tu tabukud ci-baki aci-ama i dabek, katukuhan tu ku pilaedisan a lisin, sepatay kutuki patayzan tu i bayu, katuud tuku mamumul mibutin, mahamin tu pangangan ci-yama, mahamin tu ku tumuk atu babalaki misilsil tu pah, daedac, sapakaen tu dietu, ci-kabitan, papidiput, macemut, lihalay a taluma’, labi tu limaay kutuki, mahamin tu a melawan nu misebengay nu bayu ku balunga, kakilukilul satu atabayu mibutin.

### ngatu-2
tucila a sananal, mabatikal kaku tapayu, pankiu nu siwaay ku tuki, malalusa tu ku talumaay a balunga, namahiza, taluma’ tu ku balunga ninipaki, namamelaw tunu misubengay, tayza tu amidaduy, uwa ! izaw ku canacanan abuting, makayza, daduy hatu sa cecay alasubu iza ku tulu abataan adaduy, tatenga’ u tadacemut.

### ngatu-3
sabaw tulu a daduy sipabeli tu musakakawaway, tengilen naku ci-baki, kiya sipabel i tawan ku buting ? kamu nibaki : u sapakaen tu laban sa , namahiza, pakelakela’ han tu kiya buting a taluma’. pankiw nu sabaw cecay ku tuki, tabayu ku binawlan, misadabek silsilen tu ku tunuz atu lamyi’ , aya ! nayi’ ku lamyi ? milaedis a lisin sa u buting ku biting. uyu a mukaen sa pasaupu tu namibutingay, pasubana’ ku miwananay : Sapalaban a paysu’, pina ku buting, cima ku saiyadahay sa, azihhan sa nibaki ku iciban a balunga, hulay mingis !

### ngatu-4
u kungku nu Sakizaya muenengay i pazik a niyazu’ , i tawya u kamu i zaw ku tapakiyay a tademaw, u ngangan niza sa alikakay han, manamuh mukaen tu bituka nu wawa, misawasu tu binawlan atu tatayna, tuzuma tu ademiad malalum ku tumuk tuwa tahasepi tu dietu nu bayu ci-Kapit, sakamu satu i tumuk, anu maala tu ku papah nu lucik, baluden, ami pazen i ayaw nu selal sa amakademec tu alikakay. 

### ngatu-5
makazih ku alikakay tu niballudan a lucik sa mapilpil ku alikakay matalau, a milunguc tu tumuk : sululi kami sa. Iyu a milaliw, mikukay tu binawlan pami’, pauzip tu iyadahay a butin kamu, tu mihemiheca, sakualikakay, kiyu nupadan nu dieti nu bayu kuyni u laedis han alisin.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Tiway Sayiun、Lisin Cudad、atu ci Tuku Sayiun

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
* 撒奇萊雅族

*飛魚
kungku-namaka Itasaw

Itasaw a kungku

## nilacul
i sumamad i tiza i tebanay nu buyubuyuan nu Taiwannn sa, izaw ku Itasaw a binacadan a tademaw  mituk (paluma) tu kubkub u sakauzip.anu ccacay ka mawmahan, ci lawad tu sa tayza i buyu miadup, anu caay  piadup sa tayza i sauwac mibuting, kalimulakan tu kauzip nu heni.

nika, namahica sa cacay a demiad, ya tapuku tuwa sa (mapangaw) kelengkeleng caay sa katezep mahiza u mabeladay ku tapuku. hang, i tawya demiad tansul sa nayay tu maazih  ku cilal atu bulad caay katahekal, i cuwaay hakiya milimek.

namahiza sa, u tuutuudan mauzipay sa casatu kalimulak tu ka uzip nu heheeni.

hini sa demidemiad tu ku heni, nu paluma i umahay a kubkub  sa cacay cacay sa mabadi’, a nayi’ tu ku kakaenen,izaw ku cacay sakapahay ci Dacinke ku ngangan, atu acawa niza ci Suisezi sa kamu satu: anu mahini henay (inayi tahekal ku cilal atu bulad sa) a caay katenes a inayi henay ku kakaenen nu mita, a mabelec tu  ku kangalay. ci Suisezi: hang ahicaan nu mita saw?

ci Dacinke sakamusa:mizadeng henay kaku saw, ya cilal atu bulad matelak i dehep, helun i cilis nu buyu sa, tayza kita mikilim, panukasen nu mita. ci Suisezi:a makakilim (katepa) tu haw? ci Dacinke: anu izaw ku balucu’, a makatepa tu.u sananay sakatusaay a demiad, ya tatusa ku heni. pacilu sa mikayakay tu buyu,sa cacay cacayhan ku buyu mikilim kuheni. haemay ku pikilim nu helun,pinapina tu pazumaan ku cilu. sazikuzay sa itiza i tabakiay a banaw, maka azih tu kya cilal atu bulad. izaw itiza ku satabakiay a uling i banawan a sapipalakasen nu uling sa, dimuten niza. 

nika samaedesay kina uling, a hecaan hakiya patahekel kya cilal atu bulad hani? adaaut tu kya tatusaay. 

i dawya sa yunengal culal sa cacay a bai, matawa tu misakamu: (kaaku henay ku mipadanay i tamuwanan) alawsa izaw ku nu kinmay a bakan, taneng mitala’, miletek, mipudun tu hicahicaan atuud. sisa caliwhan ni Dacinki ku pakan ni bai, tayza i banaw mi pacuk tu tabakiay a uling, hang, mapatay tu niza. zateng sa hicaen apatapapaw ku cilal atu bulad i tapukuan. 

hinihan nabai: anu makaen ku mata nu uling sa, talakaw ku uzip, aizaw ku icelang sakyami. makatenil ka tatusaay tamuel sa enuc han kya mata nu uling, tansul sa talakaw mahiza tu buyu katalakaw, mapalud ku heni patapapaw tu cilal atu bulad i tapukuan.   

i sakatusaay a demiad culal sa kya cilal takelal tu ku hekal, mulangaw tu ku lutuk, ci balu tu  ku balubaluan, a izaw tu ku kakaennan.mucelem tu ku cilal sa, ya bulad tu ku tahekalay, itizaay a Itasaway a tademaw makaazih tu cilal sa, manamuh tu, limulakay tu awayway sakauzip. nika ci Dacinke atu Suisezi mabiyalaw tu aizaw ku nu u zumaay a Uling a masatak aca, sisa itiza tu misebeng, caay biliyas kya tatusaay, kamelangan tu cilal atu bulad ka sa mid.                  

hini satu kuheni itiza sa misebeng nu mihemihecaan, ci Dacinki atu ci Suisezi yatabakiay a uzip, emay nayaan hakiya tu mala buyu tu u’. ayzaay izaw ku Dacinsan, Suisesan, i tebanay kya banaw, a idangan nu katuuday ayza.

## anamakayzaay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)
wikipayke-邵族
kungku ni Epah Akus

**kungku ni Epah Akus**

u mapalaway nu Pangcah i Lidaw niyazu', isasa'ay a sulit, nasakamuan ni Epah Akus.

## lacul
ci Eaph Akus nu ngangan kaku, nay 55 a mihca sa malingatu maadada'.  puhpuhan niya wina ci Kamaya. malawacu kaku , makupikupit tuway.

mahica kina wawa sa kiza nikakadabuan(婆家) nu maku.  papipuhpuh tu takuwanan ci ina Kamaya aci Kalani.

amadi'tu amala mapalaway tina wawa saan kya bayi amin.  tatenga' sa, a sanga'an sa, sanga'an kaku.

sakamu satu ku bayi niya babayian  aku.  amakadungdung kisu haw? amala mapalaway ku acawana isu, hani bayi niza.

hang, makadungdung tu kaku sa ciza.  maydih a kapah ku uzip ni acawana.

ya, azihan aku kya mapalaway, babalaki amin. ahicaen ita a sicabay ku babalaki, sakaku mizateng.

caay sa kaku pisalukyaw hansa ili. saka lima a mihcan, malingatu aca kaku imelang. misanga' aca takuwanan.

caaytu kaku kakeman tu hemay. tayza padekuwan sa, caay kangaay kya imelang.

puhpuhan aca ni Kamaya aci Sela Upan kaku. alaw su'sul, alaw micumud tu kaku nu mapalaway.

nacaay henay kaku kakeman tu hemay isaw, tuya mimi'sa tu hakhak kya babalaki. 

pakan hen kaku, asu'  isaw kya hakhak a ka'enan. miladay kuheni amisalukyaw.

ahemaw kya culil aku isaw. caay tu kengelu'. ili, mahica saw kita, kapah tu aca kita.

malamapalawaytu kaku, danay sa kaku. nay 59 a mihca sa, malingatu kaku miladay.

hanhan satu katukuh ayza. sidi'tu sa kaku, u salu, makakudul, malalenu.

mipaakay, miapaay kizaan.

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun

tina kungku namakay cudad ni Panay Mulu
kungku ni Lali' Nanip

**kungku ni Lali' Nanip**

u mapalaway nu Pangcah i Lidaw niyazu', isasa'ay a sulit, nasakamuan ni Lali' Nanip.

## lacul
sakalingatu kaku i 1997 a mihcaan 9 a bulad 26 a demiad, mala mapalaway kaku.

makaalatu tulu a mihecaan nikappatay nya ina. imelangtu  ku tangah aku isaw.

1997 a mihcaan, micumudtu kaku. ahican kita sa kaku, mabimabi' sa kaku, tayza padekuwan kaku, caay kangaay.

tayza satu kaku ci ina Kamayaan. "aha! ya" satu kya ina. "mahica saw kaku?" hanaku kya ina.

"ha! amicumud kisu!"  sa kya wina. patebu hantu kaku nuheni.

ahicaen aca a micubay(反悔) saw? sakamu satu ku acawama aku i " amana picumud, mangeu'."

ahicaen satu kaku saw? anu muculiltu i zazan, mudadiwtu kaku tu dadiw nu mapalaway.

sakamu sa ku acawama aku tu simpi'(夢) aku: "culculen aku kisu, azih sa."

mahiza misapudahay, pasusun isaw. maydih kaku miwait satu. 

"anu caay pisulul kisu papicumud, amaapa amaungang aku."

napahanhan ci ina aku,  maapa tuway. sisimpi' kaku ci ina aku, hicanan ku kasizikuc: haw sa i simpi; kya ina aku,  nipaiya isaw n u ina aku.

sisa cumud satu kaku. saka tulu a mihca micumud kaku, sisimpi' ciinaan.

lumeniay a zikuc niza, ya makawa sa pasayza i wali tatelungsa.

i panan nu luma' adidik kya pulad, u keliw, sangelacay. pazengen niza isaw, midundun satu tu zazan kya keliw.

"ina aw! ina!" hanaku. azih han aku ku zazan, mabuwak ku nanum.

makayza isasa' katukuhtu nu Pingsiang(冰箱). miawza nu maku kya ina, icuwa saw ku nipacu'ub. 

pacekil satu kaku. katukuh ayza sa, tusa a mihca tu mala mapalaway.

sasepat ku mihca, kaku matinengtu , sa ci Kamaya misalemed ku mahiniay sa.

itiya katuud kya mapalaway, 14 a tademaw itiza.

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun

tina kungku namakay cudad ni Panay Mulu
kupa

## u zuma a kamu:
nu Hulam:
棉花

nu Amilika:

nu Zipun:
木綿

## u canan ku kupaː

## sapihica ku kupaː
(待翻譯)棉花是當今世界上使用最廣泛的纖維。它的流行源於它生產較容易及其在紡織產品領域的廣泛適用性。棉紗價格強烈地依賴於勞動力成本，因此，在已開發國家，由於勞動力昂貴，棉紗價格相對較高。

u kupa sa yadah ku sapisanga u canancanan.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
kya mabuwak ku isu’

kya mabuwak ku isu'

## sapuelac
nasakamutu ku isu'(鯨魚), mazatengtu kita ku mabuwak tu nanum ku isu'. izay isu' mabuwak tu nanam saw? matinengtu kita, caay ku buting ku isu', u pacucuay(哺乳類) a aadupen ku isu'. sisa, caay pahanhan ku isu' i ngasa'(鰓), u bala'(肺) ku pahanhan nu isu'. u cihek nu isu' sa, ipabaw nu tangah, iteban nu mata. anu mahmin ku mihanhan, taneng tu ku bali i bala'. edepen niza ku buhang nu cihek, midimutu isasa nu bayu.

hakay katawidan ku taw, izay midimut isasa nu bayu matenes? akatawalen, tabaki ku isu', sisa, tabaki tu ku bala'. cacay asaca tusa bataan a widi, pahekalen ipabaw nu bayu, pahanhan tu bali, tanengtu tasasa. sisa, tawya mihanhan ku isu', apasumaden ku daecusay a bali namakay bala' niza, uyniay tabakiay icelangay a bali, pabuwaktu ku nanum icapi nu cihek niza, mahiza mabuwak talapabaw ku nanum. uyniayan sa, u lalekalan(原因) nu isu' mabuwak tu nanum.

tabaki ku kidu nu isu', namakay 1.7 kungce(公尺) 50 kungcin(公斤), katukuh 34 kungce(公尺) 190 kungtun(公噸) a semilaway isu'. u semi;away a isu', u satabakiay a aadupen i kitakit. u tana a isu' sasutiliay tabaki. kapah ku sanek atu tengil nu isu', caay kakapah ku mata nu isu'. izaw sepat a bataan kakuniza ku isu'.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
新編世界兒童名著93-追根究柢，鐘文出版社，2000 a mihcaan insac(出版)

綠色和平：公然走私鯨肉 綠色和平揭發日本捕鯨醜聞

海洋生態／臺灣鯨魚的觀光資源與鯨豚種類介紹
kya maizanga saw anu maduka

**kya maizanga saw anu maduka**

## sapuelac

### ngatu cacay
anu mapulin(跌倒) sa, maduka(受傷) ku banges nu misu, saca masenat(割) ku taludu'(手指) nu misu, maizang tu. 

kya maduka sa,  tansul(立刻) sa maizang tu saw? malesusu'(緩緩流出) ku izang saw?

nya izang malikit i siekuan(外來語:血管)

ilabu' nu kidu nu mita, adidi' ku siekuan. milimad tu sapahabay(養分) atu yangci(外來語:氧氣).

isasa' nu banges sa, yadah ku mahiniay a siekuan. sisa, anu maduka sa, malupisak(破裂) ku siekuan sa, malesusu' tu ku izang. 

uyzasa, anu patahekal ku izang, kalamkam tu maacak(乾) saca maeneng(固定) tuway. 

anu caay kaeneng(凝固), amahica saw? u izang ilabu' nu kidu sa, amalesusu' tahekal haw? 

anu siduka ku banges nu mita, maeneng tu ku izang i duka nu mita, u kulit nu daka, mahiza ku lumeniay maacakay a tuud. u "cya(外來語:痂)"  

sananay. 

mingaay(治療) tu duka isasa' nu cya ku kidu nu mita. masasa(恢復) ku duka nu mita. 

kyu, anu madu kami, sicya kami sa, amana mipudac, anu mahadeng tu ku duka, mapecu' tu kya cya.  

kya kalamkam mahadeng kya duka.  

### ngatu tusa
u lalekalan(原因) nu maizang, tusa ku lalekalan. sakacacay, malupisak(破裂) ku balucu'(心臟) saca siekuan(外來語:血管), u "malupisakay a maizang(破裂性出血)" kuyni.

anu adidi'ay a siekuan atu adidi'ay a cingmay(外來語:靜脈) malakuitan(通透性) takalaw, u "malusa'ay a maizang(漏出性出血). 

ahizan(依照) maizangay a kakitizaan(位置), tusa ku kakuniza(類別). sakacacay sa, "ilabu'ay a maizang(內出血)", ilabu' nu kidu maizang kuyni.  

sakatusa sa, u "ihekalay a maizang(外出血)", tahekal ku izang nay labu' nu kidu, malesusu' ihekal nu kidu.  

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
維基百科，自由的百科全書-出血

Blood Donation Information.

nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun.
laic

## satangahan(主題):
laic

### u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):繩

nu Amilika(英語):rope

nu Zipun(日語):ロープ

### u canan ku laic(laic是什麼?)ː

### sapihica ku laic(laic做什麼?)ː
sapisiket tu canacanan.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
lalangawan nu pinacadan

u kakahemekan（最感動） numaku miadihsa,

這是我看過最感動的一次，

u tayniyay nulabang,來這裏的客人，

malekep ku itaywanay matineng,以及全國的族人都知道，

inay’ ku malikutay(沒有人不參與), pasu layak umisasingay（照相） atu pasinbungay(新聞),沒有人不參與，包括漢人、攝影師以及新聞記者，

idaw ku namaka hitu way tabakiyay a cacudadan numi cudaday,

也有從屏東大學來的學生，

paka basu atayni miadih tuni palamal nunyadu’ ita,

他們搭巴士來到這裏參加火神祭，

mahida kunika nawul（興趣） amil hida tuni palamal nu nyadu’,

他們對於這個慶典非常有興趣並來到部落參與這次活動，

mangaleb tu anu mabalud kita u pinacadan,

如果我們團結就會讓人更加尊重，

malaluk patinak patineng tu katuuday ama ngalebtu manawul kumi adihay,如果勤於宣傳以及族群團結就會有更多人尊重我們的文化，

acaaytu piuwac tayni paymihmihcan.這樣每年就不會有人缺席此活動。

ukapahay anika palaw ulalungucen（最想看的/想要的） nulabang amiadih,客人最想看到的好節目，

kyu u limulak nu nyadu’ acaay patedu（隨便） sa apatideng（舉辦） tu palaw（表演）, 

部落的慶典不能隨便舉辦，

a idaw kuni sa uliulic musilac sapa tahekal tu aadihan,

一定要有完整的計劃，

kya kakaybaungan(尊重) ku tapalan(感覺) nu labang（來賓/客人）,來賓才會感到被尊重

usapa lingling（吸引） tu katuuday hamaw caay kapawan,

要有吸引力才不會忘記，

hanipa sinding hantu nu nyadu’ay tu lalangawan nu pinacadan.

順便為族人宣傳部落文化。

來賓想看到好的表演，所以部落的慶典不能隨便舉辦，一定要有完整的計劃及準備，這樣來的來賓才會感到被尊重，而且要有吸引力才不會被忘記，順便為族人宣傳部落文化。