sinsya“ aydaay a kuwang”

## sinsya“ aydaay a kuwang”  戰車 (現代武器)
sinsya “ igu:Tank, Cung-kuo-ta-lu u sinsya sa” u pihacengay nu sediw sa nu silamalay a lacuna, pihacengay nu misalebutay nu kikayan atu kibetulay nu muking nisangaan tu sapidiputaw a sisatelecay nu sakalepacaw a kadidengan, angangangan nu cacangdayan sapipenec atu sapibakudang mipatay tu hitay atu kadideng, mipeci’ tu kakawawan tu sakaytekin nu lamal, midebung tu ada paayaw tu hitay miwawies tu ahemaway nu kuwang tu sapidipudaw, nu aydaay a lukungung nu tapang a kakakuwangan, sakaylepacawan nu laluutan taneng masakapah tu cung-se-ci a mikacaway  tu ba’ketay nu kadidengan. 

戰車（英語：Tank，中國大陸稱為坦克）是一類具有強大直射火力、高越野機動性和厚重裝甲防護的履帶式裝甲戰鬥車輛，主要負責壓制或殲滅步兵和車輛、摧毀防禦工事和火力點、突破敵方防線並為己方步兵提供抵抗輕武器的掩護，是現代陸軍正面衝鋒的主戰武器之一，其戰術功能可對比中世紀的重騎兵。

sinsya hucunu laluutan sayaway nu laway u sapatahekal tu lacuna a lacuna atu pinaay nu sakalecad atu sakay tapukuan nu kuwangan, mahida namin idaw ku sangan tu maniyulay nu lacuna, inai’ ku tatengaay nu paenengan a lacuna. sinsya nu tatapangan a kakakuwangan, sapitisulay a silaluutan, sakaykikay nu laluutan, sakaytelay nu laluutan, sakaykadidengan nu laluutan a kapulungan nu laluutan. aydaay nu sinsya idaw namin ku sasilaheci nu icelangan. 

戰車一般裝備一門大口徑主要用來發射砲彈的主砲以及數挺同軸和防空機槍，大多會設計有旋轉砲塔，但亦少數使用固定式主砲。戰車主要由武器系統、射控系統、動力系統、通信系統、裝甲車體等系統組成。大多數現代戰車都具有一定的潛渡能力。

## nika singanganan名稱來源
“sinsya” itini i igu “Tank” a ngalngalan, naw u “ ta-suy-kuy”, nika hida tu nipisangan tina sinsyaan itida i kainai’an nu tatademawan a kitidaan misanga, yu mahida mikaputay nu tademaw misanga satu hakiya u nisangaan nu heni tu balunga nu hitay sa sapitupin tu nanuman a ta-suy-kuy. In-kuo hitay sakay caysiwcaylim mihcaan sayaway a micukaymas tu sinsyaan miliplip tu sakay hekalan, sisa sakatayda i nikalepacawan a sinsya paduhepit han tu “Tank” a sulitan, sakamusa u sapitupin tu nanaum atu kakane a papadengan sa, ina ngangan hida satu katukuh ayda. itini i Di-pun atu Taywan nipicukaymasan tu layak a kamuan , sinsya hank u “sakalepacaw nu kadideng” han.  

「坦克」是英語「Tank」的音譯，原意為「大水櫃」，因為製造戰車是在極機密的情況下進行的，最初是因當時參與建造的工人誤以為他們在建造軍艦用來裝載淡水的大水櫃。英國軍方為了在1915年首次使用戰車作戰之前對外保密，因此在送往戰場的戰車貼上「Tank」字樣，並對外宣稱是盛載飲水和食物的容器，該名稱便一直沿用至今。在日語和台灣使用的中文中，坦克被稱作「戰車」。

## sapalekal a likisi發展歷史

### sinsya a likisi戰車歷史
yu mahida tu caysiwnemsep mihcaan, ta-wen-si nalimaan a sinsya, idaw ku nipikulit tu sinsya nu Ing-kuo Mark 1, “ siaw-wi-li”, De-kuo a hu-1- ba’ketay sinsyaan, Su-len a T-34-85 a sinsya. ina sakay sinsyaan nu nikatalaayawan itini kita makaadih ci Li-aw-na-tuo. Ta-wen-si nalimaan a makimulmulay nu kakuan a sinsyaan.  

早期至1960年代，達文西手稿中的戰車，塗上了迷彩的英國Mark I 戰車，「小威利」，德國的虎I重戰車，蘇聯的T-34-85中戰車。戰車的概念最早可見於李奧納多·達文西手稿中的一台圓錐體的武裝裝甲車。

sayaway nu sinsya Mark 1 sinsya itida i caysiwcaynem mihcaan malinatu, u In-kuo itida i kalepacawan nu singbungkisa ci Ay-wen-tun kina misikian, Ing-kuo hitay kina misangaay. caysiwseplu mihcaan misanga tu muli nu sinsya, tapanga han u sakay sakaluk a kikayan, kalepacawan tu sakacacay u laylay a mulian nu hitay a kadidengan makayda i masalebulebungay atu mamuniay nu lanulanuan a dadanan nu kalepacawan, itawya caay paka’dem tu sakay matulinay nu kuwangan atu ba’tungen nanay nu lima a lacuna. sisa maadih nu Ing-kuo a tademaw tu sakay mulian nu sinsyaan, itida i caysiwcaylim mihcaan tusa a bulad patideng tu Landships a kakinkiwan nu kakawawan, pasayda i HOLT micakay tu tusaay nu sakaliwmah a kikayan mikinkiw, tawya a mihcaan tu hedek, ina kakawawan idaw ku nipikinkiwan tu sayaway a muli nu sinsya pangangan han u “ siw-wi-li”.  

首輛戰車Mark I 戰車於1916年開始服役，由英國戰地記者埃文頓所設計，英國軍方建造而成。1903年履帶車輛發明，主要是當作農業用的牽引機，一戰時因為傳統輪胎式的裝甲車輛要麼過重而無法在滿是凹坑和鬆軟泥土的戰場衝鋒，要麼便是裝甲不足以抵禦機槍和手榴彈的威力。英國這時候注意這台履帶車輛，不但在1915年2月成立Landships的研究機構，並向HOLT購買兩台牽引機做研究，同年底，該機構研發出第一輛裝甲履帶車被稱為「小威利」。 

ina In-kuo a kanatalan u sayaway a i kalepacawan micukaymas tu sakalepacaw a kadidengan nu kanatal, tawya ina sakalepacaw a kadidengan u sapilwpacaw tu sakacacay nu kitakida a nikalepacawan, nutipanay a nikalepacawan pacicisa i cilicilisan a masasuini. nika sayaway a nikalepacawan caay ka kapah, caay ka kapah ku sapidihing, sasa nu kadideng inai’ ku sapacacuy, caay ka tanestes, u sakay tademawan namin ku misakakawaway, hina uta’ namin ku hitay, tanu lilu sat uku hitay, hedek satu a nikalepacawan, u De-kuo idaw tu ku ni sangaan nu heni tu sakalepacaw a kadidengan u A7V a kadideng milabu tu sakalepacaw. uyda a cacay tu nikacaayan henay ka hedek nu nikalepacawan caay henay ka itida i kalepacawan a masasulepacaw.  

英國也是第一個在戰場上使用戰車的國家，當時的戰車主要是為了克服第一次世界大戰期間，西線戰場上僵持不下的壕溝戰局面。但是初期戰車的表現差劣，可靠性差、底盤沒有獨立懸吊系統，十分不舒適，操控環境非人性化，造成官兵暈眩嘔吐、軍人抱怨連連，而在第一次世界大戰結束前，德國也開發出他們自己的戰車A7V步兵戰車加入戰場。只是在戰爭結束前並未發生多數戰車在戰場上對決的場面。

## nikakenih nu zitay 世代劃分

### sakayzitay nikakenihan nu sinsya a tapang 依世代劃分的主力戰車列表
saan ku nikatabakian nu nikalepacawan katukuh i enem pitu bataan nu mihcaan nipicuduh tu saka cacay tusa a tapang nu sinsyaan, nika itini i sakay cung-cia kakuwanga a nikatahekalan tu sadikuday a kanatalan, itini i wlau a lasubuan idaw tu ku nika tahekalan tu sakatusa nu sinsyaan, nika sakay duma a nisikian tatengan mikikaka tu sakatusa nu sinsyaan.  

一般認為大戰到六七十年代推出的是第一二代主力戰車，但一些裝甲武力發展較後進的國家，在八十年代才推出類似的第二代戰車，可是在某些方面的設備遠較真正的第二代戰車先進。

sayaway nu Amilikaan nu M1 sakalepacaw nu kadidengan micukaymas tu cayseplim kun-li ku buhang nu tadalacuan, tawya nu Su-len T-80 atu Si-de-pa tusa a kakuan nu sumamaday caay picukaymas tu ze’-cen-sin-yi.

早期的美國M1戰車只使用105公釐口徑主砲，而同期蘇聯T-80和西德豹2型的早期型亦未使用熱成像儀。

## lacu nu sinsya 戰車砲
sakatusa nu nikalepacawan na tahekal tu ku micidekay a kuwangan nu sinsyaan, idaw ku nipitupin tu silamalay nu sediw sananay a lacuna atu yadahay nu husuan silamalay a lacuna, nika mikilul tu nikalepacawan a masumad, nikalepacawan tu Yi-na caay satu ka adih.  

二戰時期曾經出現過一些裝有特別武器的戰車，如裝有火焰噴射器及多管火箭砲的版本，但隨作戰模式轉變，越戰後已沒有再出現。

二戰後，所有戰車都採用大口徑單主砲設計，亦是高火力地面武器中的代表，戰車砲可分為滑膛砲及線膛砲，英國及印度是現時少數仍然採用線膛砲戰車的國家。現代主流的戰車砲可分為北約的120公釐口徑及蘇聯/俄羅斯的125公釐口徑。戰車砲可發射多種類型的彈藥，但主要發射穿甲彈及高爆彈，部份滑膛砲更可發射飛彈，砲管上的砲膛清除器更成為現代戰車的常見裝置。

aydaay nu kadidengan silacuay idaw namin ku sapisasa tu caledesan sapatahekalan nu lacuaan nu sakalalucukan tu nipikuwangan. sakamusa anu udadan mikuwan i pabaw mikiamelik a masasa tu i sasaay nu caledesan, tapiingan nu balian nu tapiinga nu lacuna miamelik tu a masasa’, mahiniay a sanga nu mukinan milalid tu lacu a nikabatadan.

現代戰車主砲通常備有散熱系統來降低發射時砲管各部份的溫度以保持準確度及射程，例如在下雨時發射後砲管頂部會比底部較快散熱，側風時砲管一側亦會較快散熱於另一側，這種金屬反應會影響彈藥的遠程彈著點。

## miliyas tu nikaadih避開發現

milimaday a le-ke’-lay-e nu sinsya atu sakasianabuhan移動中的勒克萊爾主力戰車及所引起的沙塵

i kilakilangan a sinsya atu caayay tiyung nu lutukan a nikulitan nu sapipaceba tu sapiddebungan nu ada, i hatidaay tu nu ahebalan, ina sinsya u mamelawmelaway a pitucekan, anu haka sa kina sinsya a malimad, haka sa ku inzing nu akuti’ lihalay ku sumanahay nu caledesan a makatepa’, u muli nu sinsya i dadan idaw ku sulit maadih nu i tapukuwananay, itini i likelikenan malimad mabawbaw ku liken mikitabaki tu udip nu sinsya nu pinaay a bayan. 

戰車在森林及叢林靜止時可用車體上的迷彩偽裝作掩護以避開攻擊；在開闊的地型時，戰車會成為一個明顯的目標；當一架戰車在開動引擎移動時，引擎運作的熱力可輕易被紅外線探察到；戰車的履帶在地面上留下的痕跡可在空中發現，在沙漠移動時引起的沙塵亦比車體體積大數倍。

sakacaay ka kapah nina ze’-siaw-ing a sakalepacaw nu kadidengan, kanahatu u musaluemengay a kadidengan, haka satu inzin a sakalepacaw nu kadideng nipatahekalan tu akutiay nu ainguan katinengan tu. u saculil nu sakalepacaw a kadideng u simal a inzinan atu kulupila ku sapicuduh a muculil, muculil satu mahida u tangah nu silamalay, u suni i batad matengil tu nu mita, u nikatahekalan nu sanek beliwan nu bali matineng tu kita. muculil ku sakalepacaw a kadidengan mahida lelenan ku dadan. 

熱效應是戰車的主要弱點之一，就算是一架靜止在掩體後、開動了引擎的戰車釋放出的熱空氣引至的影像反應仍可以被探察得到。戰車的動力由柴油引擎或渦輪引擎推動，運作時像一架火車頭，發出的聲音可在遠距離上聽到，氣味亦可透過風向而被察覺出來。戰車在移動時亦會震動地面。

hatidaay tu nu tabakian, aydaay a sakalepacaw a kadidengan u tabakiay tu a inzinan ku sakatahekal, sisa ya liklik idaw ku tabakiay nu kacaledesan a nipatungihan. sakay likelikenan atu tabkiay nu balian muculi nu Amilika nu kadidengan M1 ay-pu-lan kina sepat tu patahekal tu kacaledesan a nipangihaan kaletepan nu Yi-hitay a T-72 a maadih, tawya Yi-hitay tu teba nu labii saluimeng sa mihalhal mikilim tu ada nu caledes a pangihaan. 

由於重量大，現代戰車採用極大輸出功率的引擎，亦導致它比周圍事物發出更大的熱能訊號。沙漠風暴行動中美軍的M1艾布蘭亦有四次因為熱能訊號而被伊軍的T-72發現，當時的伊軍更會在夜間完全靜止以探察敵方的熱能訊號。

Ke-suo-wuo kalepacawan katahekalan hina tiyungay a kalepacawan nu kadidengan talakaw tu ku nikaudipan, tawya nu Pei-ye nu tapukuan a hitayan sayaway malaheci nu heni itida i kalepacawan nu musaluemengay a Say-e-wi-ya kalepacawan nu kadidengan, nikudan satu nu Say-e-wi-ya lukungung papaliyun han nuheni ku kakitidaan nu kadideng, sisa talakaw talkaw ku nikaudipan. 

科索沃戰爭中顯示出經常移動的戰車有更高的存活率，當時北約空中部隊最初成功破壞在戰場上靜止的塞爾維亞戰車，後來塞爾維亞陸軍把他們的戰車不斷轉換陣地，存活率亦立刻提高。