open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
醫院骨科主任寫給所有老年人的一封信

## kakiliman
醫院骨科主任寫給所有老年人（60-100歲及以上）的一封信…

u ising nu ukak’ patigami tu babalaki “nem bataan- caylasubu kumihca” a suda ……

## nilaculan
醫院骨科主任寫給所有老年人（60-100歲及以上）的一封信…

hican miselep ku kasunun sa papulin ?如何減少意外傷害？

Idaw ku ulung aku tu sasakamun u himicu aku pit uku sulit, wiyda sa “haymawyi haymawyi kanca pi haymawyi !

我總結出來的所謂秘密有七個字，那就是：「小心，小心，再小心」！

u sasakamun pasu具體措施包括：

cay, amana tiding i taka latu elun muwala tu canan, kanahatu u elun .切勿站在椅子或凳子上拿東西，即使是矮凳。

tu, udadan nayi kukawaw amana katahekal .下雨天盡量不要外出。

lu, mililuc atu taaisian kanca pisinanuti maselica .洗澡或上廁所時要特別小心，防止滑倒​​。

sip, utatelungan sa , misiteked pasayni i tatayna , amana kay lalilucan sidikuc , mana picangday tu cabeng atu canan ….wiynisa misaselic atu pakah hinangeli ku ukak hinaadih ku mahiniyay , mamin mililuc sa , katahekal sidikuc….payawan muenen ielun kakabian , asidikuc …

最重要的是，特別是對於女性來說，不要在浴室裡穿內衣，不要支撐牆壁或其他東西......這是滑倒和髖關節骨折的最常見原因...沐浴後，回到更衣室......舒適地坐在椅子上或床上，然後穿上內衣..*

lim, anu taytda i aisian sa, kanca acaken ku aemekan tu aisian maselica , muysiacacay . anu idaw ku kakapeyan , anu meeneng i aisian mulekal sa idaw ku kakapetan . mililucsa enengen .

上廁所時，請確保浴室地板乾燥不滑。只使用馬桶。同時，固定一個扶手，以便從馬桶座上起身時可以握住。...上廁所時也是如此。坐在浴凳上洗澡。

lim, uayawan nu mabi’ sa kanca misakapah tu aemekan , anu suemet sa pisinanuti haymawen yu…..teban nu labi anu mulwkal sa , enega henay I kakabian tulu-sepat aahunan kiya mulekal , kanca likaten henay ku tinghuy yu , kya mulekal .

睡前一定要清理家裡地板上的雜物，地板潮濕時要加倍小心…半夜起床時，先在床上坐3-4分鐘再起身； 一定要先開燈，然後起床。

nem, sanayiay sa u labi anu caay sa u demiad , amana pakay lab uku nipiedep tu panan , anu caay sa mipapisanga tu masuniay , anu ida aca mahica sa pini’ han masuni tu idaw t uku tayniay miedap . anu mahica tu….

6. 至少在晚上甚至白天（如果可行），請不要從裡面關上廁所門。如果可能的話，在廁所里安裝一個警鈴，在發生緊急情況時按下它可以呼叫家人等的幫助。任何緊急情況.. .

u babalaki enengan i elun sicalaped 老年人必須坐在椅子或床上才能穿褲子等

anu mahica mapulin patahekalen ku tusaay alima , kya mapacuked . u abala atu lima atu menah ngay cay kangeli .

萬一摔倒，必須伸出雙手，以得到地面的支撐。 前臂和手腕骨折比髖關節股骨頸骨折好。

Sisa kanca piundui tu udip , tudedemiad kahinaculil , kilul han ku hanhan 我強烈提倡鍛煉，至少步行，盡可能適合您..

wiyni u tatayna haw..u baeket nu udip tatenga pisaudii mukan amana palemang sa mubesing kidemu satu u nikanhaw satanengen ..u liwan nu lami’ amana kasaetim , makaadih sa maydih tu muka , pisinanuti tu barkrt nu udip , u sakapahay sa taneng hank u becul , amana kabilil sa mukan hayni kabecul .

9. 特別是對於女性來說..要非常非常認真地將體重控制在允許的範圍內...飲食控制是最重要的關鍵...吃剩菜，女性的常見行為...遠離它...餵剩菜對迷途的牛…控制體重絕對是你的事和你的想法，「總是最好在半腹飽時停止進食，而不是在飽腹時吃到飽為止。

wiyni sapicunus tu ukak , nidateng aku sa micunus tu buling atu tawhu u bayu’ay a kakanen , u sipud ku kapahay  cayay kawsapaiyu’ kusapicunus .關於增加骨量，我也主張膳食補充劑（乳製品、豆製品和海鮮，特別是小蝦皮，鈣含量高）而不是藥物補充劑。

duma sa miundu i hekal , wiyda sa mapacila u nipakacila u kapahay mangaleb pasayni i banges numita , u simal nu udip mapacila malukapahay a wiysesu D.另一個是適當進行戶外活動，因為陽光照射（在紫外線下）會將皮膚中的膽固醇轉化為維生素D。*

miedap tu sawada muhelup tu baluhay a si-paw , ngay mahaymaw kuni kapuha' nu ukak sa .

有利於促進腸道對鈣的吸收及成骨細胞活性，具有延緩骨質疏鬆的作用。
sabaw tu pitu ku cayay pakadateng

## kakiliman
sabaw tu pitu ku cayay pakadateng  17個真是沒想到

## nilaculan
icelang ku atay , sadayumay sa ? tubali sa caay kadateng alaw u culil . 強肝”，最簡單的方式？ 答案：真是沒想到是——徒步。

icelang ku buwa' , sadayumay sa ? tubali sa caay kadateng alaw mutindi tu kuku .“強腎”，最簡單的？答案：真是沒想到是——踮腳尖。

icelang ku bala , sadayumay sa ? tubali sa caay kadateng alaw muhanhan . “強肺”，最簡單的？答案：真是沒想到是——深呼吸。

icelang ku bituka , sadayumay sa ? tubali sa caay kadateng alaw u culil . “強胃”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——揉腹。

icelang ku saicelang tu balucu' ` sadayumay sa?tubali sa   caay kadateng alaw u culil .“強心”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——拍手。

icelang ku pi , sadayumay sa ? caay kadateng alaw u nutengten mulatlat tu udiudipan .“強脾”，最簡單的？答案：真是沒想到是——拉伸四肢。

icelang ku punu' , sadayumay sa? caay kadateng alaw u salisaliyuten ku mata .“健腦”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——轉動眼球。

icelang ku talul , sadayumay sa ?caay kadateng alaw u satabaki han matawa. “強膽”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——大笑。

icelang ku sawada , sadayumay sa ?caay kadateng alaw muniyul tu tatelecan . “強腸”，最簡單的？答案：真是沒想到是——扭腰。

icelang ku besi , sadayumay sa ? caay kadateng alaw munutnut tu sadipa .“強胰”，最簡單的？v答案：真是沒想到是——按摩腳底。

icelang tu sapaisi' , sadayumay sa? caay kadateng alaw u muhewad tu menah .“強膀胱”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——提肛。

icelang tu mata , sadayumay sa ?caay kadateng alaw u misabaat miadih .“強眼”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——遠眺。

icelang tu tangila , sadayumay sa ?caay kadateng alaw minuwanu'tu tangila . “強耳”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——搓耳。

icelang ku abala , sadayumay sa ? caay kadateng alaw u nusaungay tu abala .“強肩”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——聳肩。

icelang tu liel , sadayumay sa ?caay kadateng alaw u  mulatlat tu udip. “強頸”，最簡單的？ 答案：真是沒想到是——米字操。

icelang ku lima , sadayumay sa ? caay kadateng alaw u musametnet ku sasetul. . “強手”，最簡單的？答案：真是沒想到是——握拳伸展。

icelang tu kuku , sadayumay sa ? caay kadateng alaw u mutindi muculil . “強腳”，最簡單的？答案：真是沒想到是——踮腳走路。
Palamal nu Sakizaya sakacacay

## '''kakiliman:'''
2024 a mihcaan 11 a bulad 9 a demiad Palamal ku Sakizaya i Takubuwan Sakul a niyazu'.

## '''nilaculan:'''
cang ciyang sansiya

cang ciyang sansiya dama angangan sa siya ciyang ancaysa tabakiyay a sansiya, ueneng sa i congkuw congcinse atu ilabu nu hupeysen nay a

ipabaway nu cangciyang kanliw, nutipan malingatu i congcinse nu fongciye siyen a payticen, nuwaliyan makatukuh i hupeysen nu icangseay a nancin kuwan, u tadayu sa 193kongli, nuyda u citang siya,usiya,silinsiya 

mapapulung. cangciyang sansiya u eneng sa i makaybili nu lala nu congkuw, nu yadetay cifong demiad a kenis , muawas tu congcin fongciy, congcin usan, hupey patung,hupey hekuy, hupey icang, uyda u sasawni sasakamun a 「tabakiyay a sansiya」.

長江三峽

長江三峽又名峽江或大三峽,位於中國重慶市和湖北省境內的長江幹流上,西起重

慶市奉節縣的白帝城,東至湖北省宜昌市的南津關,全長193公里,由瞿塘峽、巫峽、西陵峽組成。長江三峽位於中國的腹地,屬亞熱帶季風氣候區,跨重慶奉節、重慶巫山、湖北巴東、湖北秭歸、湖北宜昌,也就是常說的「大三峽」。
Ciyan-taw-hu

Ciyan-taw-hu, nu sin-an-ciyang-suyi-tiyan-can nu nanum a tungus, u eneng sa i Cung-huwa-len-min-kung-he-kul ce-ciyang-sen hang-zo-se i nu tipan nu timulan a kenisay a cun-an-siyan atu ciyan-te-se a labu, u tatelungan sa padingki, pasusapipulu tu balad, pananum, buting a lacul, miunpangay i nanum, midangay a kawaw. i tenes u sapiciwsay tu nanum nu tabakiyay a tangku. 1959 a mihcan i sin-an-ciyang-ciyan-te-ma-tung ku wansay patideng tu tibu misanga’ tu nu nanumay a pading kyaay kyu sa mala nu tamdaway a nisanga’an tu banaw, u ahebal sa 567.4h pin-fang-kung-li. anu pananumen tu kya tangku u caayay kaenep a buyu sa malasubal, u nanum nu yangku anu makatukuh tu 108 depah katalakaw sa, u kitalakawan ku 2500 pin-fang depah a subal mamin 1078 kayadah, kya sa u sin-an-ciyang tangku singangan satu Ciyan-taw-hu.

千島湖，為新安江水電站的水體部分(又稱新安江水庫)，位於中華人民共和國浙江省杭州市西南部的淳安縣和建德市境內，以發電為主,兼有防洪、灌溉、漁業、航運、旅遊等功能。為多年調節大型水庫。1959年在新安江建德馬銅官峽築壩興建水電站而形成的人工湖，面積達567.4h平方公里。水庫蓄水後未被淹沒的山峰形成島嶼,當水庫水位運行於108公尺高程(黃海)時，2500平方公尺以上島嶼共1078個,因此新安江水庫得名千島湖。

kina Ciyan-taw-hu mahamin sa maaepun u teban, u waliyan nu timulan, u tilan nu amisan, nu tipan nu timulan atu nu waliyan nu amisan a malalimay a tili adidiw ku nicaykalecad nu wayway a kenis, kina labu u teban atu nu waliyan nu tipan a banaw tekan tu malapacakayay atu a idangan tu akenis.

千島湖整個湖區分為中心、東南、西北、西南和東北五個地理風格約有差異的區域,其中的中心和東南湖區已經開發成為商業旅遊區，歷史沿革。
Pey-cin-yi-he-yun

Pey-cin-yi-he-yun

北京頤和園

Pey-cin-yi-he-yun nu cin-caw a kitidaan nu hung-ti atu tabakiyay a idangan nu luma’ nu hung-ti, u eneng i Cung-kul Pey-cin-se Hay-tin kenis nu timulan nu amisan, u ahebal 297 a kubu. misanga’ tu Yi-he-yun sa i cin-caw ciyan-lung mihcan, muliyaw patideng i kuwang-si mihcan, nanu cin-caw Pey-cin si-ciyaw sansan nu yin. Yi-he-yun matineng muha nu tandaw patideng atu nu lahad a buyu atu nanum mupulung tu a idangan u katinengan namin nu i kitakit a nipisanga’, u tatelungan nu misangay tu nalimaan a Cung-kul liyen. Yi-heyun sausien tu liwan nu kitakit a lalangawan.

頤和園是清朝的皇家行宮和大型皇家園林，位於中國北京市海淀區西北,占地297公頃。頤和園修建於清朝乾隆年間(原名清漪園)、重建於光緒年間，曾屬於清朝北京西郊三山五園之一。頤和園素以人工建築與自然山水巧妙結合的造園手法著稱於世，是中國園林藝術頂峰時期的代表。1998年,頤和園被評為世界文化遺產。

## likisi 歷史
cin-caw-cen-yen mihcan, angangan nu cin ci Wan-yen-liyang i tida i siyang-san, i ci-yen-san patideng tu cin-san kitidan. yun-caw mamin mititu i Pey-cin, ci Kul-sew-cin mikali tu makapabaw a nanum, muwala tu pay-hu-cun-sen-san a nanum atu i lilisay a nanum pacumud i banaw, satabaki satu ku nanum, malanananumen nu paw-cang-kung atu sapabeli tu caw-ci-yun a sasasupen tu nanum a tangku.

金朝貞元元年(1153年),金主完顏亮在香山、玉泉山設置金山行宮。元朝定都北京後,郭守敬開闢上游水源,引昌平白浮村神山泉水及沿途流水注入湖中,使水勢增大,成為保障宮廷用水和接濟漕運的蓄水庫。
Si-an Cin-si-huwang-pin-ma-yun

Si-an Cin-si-huwang-pin-ma-yun

西安秦始皇兵馬俑

Cin-si-huwang-pin-ma-yun duma angangan sa Cin-si-huwang lin pinmayung, Cin-lin pin-ma-yun, u eneng sa, i tida i Cung-kul-san-si-sen Si-an-se Lin-tung kenis Si-yang-cun.

秦始皇兵馬俑又稱秦始皇陵兵馬俑、秦陵兵馬俑,位於中國陝西省西安市臨潼區西楊村。

Cin-se-huwang-lin patideng i kung-yun nu ayawan 246 mihcan makatukuh kung-yun nu ayawan 208 mihcan, hamin sa 39 mihcan, nu Cung-kul i likisi Cin-caw hungti Cin-se-huwang a lunem, u nu Cung-kul sayaway a satabakiyay sabangcalay, sikingkyuway nipatideng u sakapahay nisinga a kakabi’an nu hungti, ayda u talakaw nu ya lunem sa 76 mi, u liwliw nu lunem mitudung tu cin tu Siyan-yang, i labu atu hekal malatusa ku tukay, i labuway a tukay u liwliw katadayu sa 2.5 kung-li, i hekalay a tukay u liwliw katadayu sa 6.3 kung-li. 

秦始皇陵建於公元前246年至公元前208年,歷時39年,是中國歷史上秦朝皇帝秦始皇的陵墓,也是中國第一個規模宏大、布局講究且保存完好的帝王陵寢,現存陵冢高76米,陵園布置仿秦都咸陽,分內外兩城,內城周長2.5公里,外城周長6.3公里。

u eneng nya lunem sa i labu nu tukay pasayda i nu tipan nu tibulan, eneng nu tipan pising pasayda nu waliyan, u papadengan tu talungan atu nipiladay nu tadem tu tuud a kitidan, u teban nu mapulungay a nipatideng tu lunem ni Cin-se-huwang, ayda sa caay hen kamin matepa mukutkut.

陵冢位於內城西南,坐西面東,放置棺槨和隨葬器物的地方,為秦始皇陵墓建築群的核心,目前尚未發掘完成。

nitengilan ayda a nipikingkyu, u lebung nya pin-ma-yun u eneng sa i kaminan mulabung tu lunem ni Cin-se-huwang a makawali akay 955.5 miyay a kitidan, nisimsim nu tamdaw u eneng nu pin-ma-yun i hekalay a liwliw nu lunem nu Cin-se-huwang, idaw ku wu-wei-lin-cin hananay a imi, sa nuyda ni Cin-se-huwang lunem yu-ci-cu-cen-pu-fen. 1987 mihcan, lunem ni Cin-se-huwang atu lebung nu pin-ma-yun hiyaen nu liyan-he-kul ciw-ke-wen-cu-ci papicumuden i “nu kitakit a liwan adaydang minlu”.

據目前的考證,兵馬俑坑位於秦始皇陵封土以東約955.5米處,普遍認為兵馬俑位於秦始皇陵的外圍,有戍衛陵寢的含義,是秦始皇陵墓有機組成部分。1987年,秦始皇陵墓及兵馬俑坑被聯合國教科文組織列入《世界遺產名錄》。

## likisi歷史
ci Cin-se-huwang enengsan malingatu tu patideng tu lunem nu udip, nipatideng a tatukiyan katukuh sa nikapatay. u lunem ni Cin-se-huwang u ahebal sa makala tu lima a batan pin-beng-kung-li, matabu ku aydaay a cin-pin-ma-yun atu Cin-se-huwang lincin. u lunem ni Cin-se-huwang i kitakit iayi ku malcaday a tili. sayaway, u cacanan a aalan tu dayliw micidek kupili, u sinmung a musakakawaway ku mitukaday, misanga’. i patidengan hubaw kayadah nu tamdaw, tuud, idaw ku likisi a matinengay saan u sayadahay sa 70 mang ku tamdaw mikihidahida tu nipatideng a kawaw.

秦始皇即位後便開始興建自己的陵墓,修建過程經其一生。秦始皇陵墓總面積達到50平方公里,包括現在的秦兵馬俑和秦始皇陵。秦始皇陵墓是世界上絕無僅有的帝陵。首先,各種原料來源要求嚴格,很多由專門工匠開採、加工。在建造過程中動用了大量人力、物力,有歷史學家認為最多時有70萬人參加建設工程。
Ciyan-tang-ciyng

Ciyan-tang-ciyng錢塘江

Ciyan-tang-ciyng, kasumamad a ngangan sa u Ce-ciyang, Zan-ciyng, Ce-he, u dama sa u Ce-ciyang, Ce-ciyang, Lul-sa-ciyang, u satabakiyay a talawadaw nu Cung-kul Ce-ciyang-sen，u tatangahan sa i anhuyse hungsan，nisilsil micaliway i anhuy、ceciyangse 、u tadayu ninatalawadaw sa 688 kiloan u ahebal a nikaydan sa 5、56 mang pinfang kiloan u  kitidan。cacay a mihcan kunisilsil nu nanum sa 442,5ik lifangkongce，u nisuped tu icelang ni nananu  sa472mang ciy wate. u lenu nina ciy tang ciyang  singangan tu " u angangan nu kitakit a lenu".

錢塘江，古名浙江、漸江、淛河，又稱之江、折江、羅剎江，是中國浙江省第一大河，發源於安徽省黃山，流經安徽、浙江二省，河流全長688公里，流域面積5.56萬平方公里，占省域面積的一半以上。年均流量442.5億立方公尺，河口潮cyan 汐水力資源理論蘊藏量為472萬千瓦特。錢塘江潮被譽為「天下第一潮」。

Ciyan-tang-ciyng nu amisay a tatangahan Sin-an-ciyang namakayda i An-huy- sen Huwang-san-se Siw-ning-siyan Cin-zi-tay-ciyan, micumud i Ce-ciyang kilul micaliway Cun-an-siyan, i tida i Ciyan-te-se Mey-ceng-cen malalitemuh tu makayday i nu tipanay a lan-ciyang nu Ciyan-tang-ciyng. u nu tipanay a lan-ciyang u ngangan nu i cuwacuway a putun sa u Ma-cin talawataw, Cang-san minatu, Cu-ciyang, Lan-ciyang.

錢塘江其北源（正源）新安江出自安徽省黃山市休寧縣青芝埭尖，進入浙江後經過淳安縣，在建德市梅城鎮會合錢塘江的南源蘭江。南源蘭江各段分別稱為馬金溪、常山港、衢江、蘭江。

malitemuh kina tusay a c sa singangan tu Hu-cun-ciyang, mupakayda aca musilsil i Tung-lu-siyan palung sa Hun-suy-ciyang, Hu-yang kitidan, makatukuh i Hang-cu-se a maci, i makasasa nu Hang-cu, nadikudan nu Na-pu-yang-ciyang kya singangan tu Ciyan-tang-ciyng, nadikuda sa Siyaw-san kenis, Hay-nin-se, Sang-yu kenis a telic nu talawadaw, i tida i atu i taba nu cesiku maci micumud i Hang-cul-wan. u Caw-e sauwac mala nisimsim nu taw u sadikuday sadikuday a ciid nu Ciyan-tang-ciyng.

兩c匯合後稱富春江，又流經桐廬縣匯集分水江、富陽區至杭州市區，杭州以下，納浦陽江後始稱錢塘江，此後為蕭山區、海寧市、上虞區等的界河，在海鹽縣與慈谿市之間注入杭州灣。曹娥江被認為是錢塘江最後一個大支流。

## pungkang'''隧道'''
Cin-cun sangaw: i nu amisan mutules tu Hang-cul Cin-cun tung-lu, nu tipan sa mutules tu Siyaw-san maci a nu amisan a dada’, nu waliyan mibatad tu Ciyan-ciyang sakatusa a sangaw 2.6 kung-li, nu tipan mibatad tu Ciyan-ciyang sakatulu a sangaw 2.5 kung-li. i 2006 mihcan 6 bulad 28 demiad malingatu, 2010 mihcan 12 bulad 28 demiad muculil ku katideng. u tadayu sa 4180 depah, kina labu u tadadadan a nika tadayu’ sa 3765 depah, halatusa sa masasungaliw sepat ku caculilan nu kadideng, anu mucalil sa u talakaw 4.5 depah, nisanga’ tu cacay a tatukiyan ku culil sa 60 kung-li.

慶春隧道：北接杭州慶春東路，南連蕭山市心北路，東距錢江二橋2.6公里，西距錢江三橋2.5公里。2006年6月28日開工，2010年12月28日通車。全長4180公尺，其中主線長3765公尺，雙向雙管四車道，通行限高4.5公尺，設計時速60公里/小時。
Su-cul-ku-tiyen-yun-lin

Su-cul-ku-tiyen-yun-lin ancaysa u niawaw sa u Su-cul- yun-lin, u Su-se- yun-lin sa nu Cung-kul a kasumamadan a aidangan a saba’ketay a mukeliday, u hiyaca nu Ciyang-nan-yun-lin a dayhuy nu Cung-kul-ku-tiyen. Su-cul-lin-yun a nalimaan a nipisanga’ nanu amisan micumud i nu tipanan a kenis. ina kaput nu udip a nipisimsim misanga’ tu ku tiyen linyen ku duducan. Su-cul-yun-lin kalingatuwan i cun-ciw a diday nu u-kul patideng tu tukay u he-lu-cen a tatukiyan “kyu sa mala lima a kakawsan”, siwantan i sun-tay, mabangbang i min-tay, sakapahay i cin-tay.

蘇州古典園林或稱蘇州園林、蘇式園林是中國古典園林的重要流派,亦是江南園林的重要代表。蘇州園林的藝術風格由北方傳入南方。這一流派以私人營造的古典園林為主。蘇州園林起始於春秋時期的吳國建都闔閭城時(前514年),形成於五代,成熟於宋代,興旺於明代,鼎盛於清代。

makatukuh i sadikuday nu cin-tay Su-cul a kenis idaw ku mahica hicay a yun-lin makala tu 170 kayadah, ayda u kapah henay a nisikul sa 60 kayadah, u kapahay papicumud tu i hekalay a tamdaw micumud sa 19 kayadah. ina aidangan u lala caay kaahebal, nika u sasimsimen ku saicelangay, nu micidekay a nisimsim ku naliman misanga’ i caayay katabaki nu kitidan miwanan, culil sa masumad tu ku aadihan, sa dumaduma saan masumad. 

到清末蘇州地區已有各色園林一百七十多處,現保存完整的有六十多處,對外開放的園林有十九處。園林占地面積不大,但以意境見長,以獨具匠心的藝術手法在有限的空間內點綴安排,移步換景,變化無窮。

mabaat ku sakibalucu’, sadit sa ku nipisanga’, nalimaan kawya, yadah ku nu lalangawan kyu sa mala nu Su-cul a daduducan misanga’ tu ku-tiyen-yun-lin a dayhuy, idaw ku “ciyang-nan-yun-lin-ciya-tiyan-siya, Su-cul-yun-lin-ciya-ciyang-nan” a bangcalay a ngangan. 1997 mihcan, i labu nu Su-cul-cen idaw ku sepatay a yun-lin uyda nu Su-cul-ku-tiyen-yun-lin a ngangan mala nu Cung-kul-yun-lin a dayhuy micumud i “kitakitay a nanuliwan a cudad”.

其意境深遠、構築精緻、藝術高雅、文化內涵豐富而成為蘇州眾多古典園林的典範和代表,享有「江南園林甲天下,蘇州園林甲江南」之美譽。1997年,蘇州城內的四座園林以蘇州古典園林之名作為中國園林的代表被列入《世界遺產名錄》。
Li-ciyang

Li-ciyan duma sa Li-syu, kuy-syu, eneng sa Kuwang-si cuwang-cu zi-zi-cu nu waliy nu amisan, i tukay nu Kuy-lin, u tungus nu Cu-ciyang talawadaw Si-ciyang a nanum, u ciid sa nanu makalabaway nu Kuy-ciyang a awawan. u kalingatuwan nu Li-ciyang sa Sin-an-siyan Dung-ciyang-cen lin-cu-kul, katukuhan u pin-le san-ciyang-kul. makapabaw nu Li-ciyang sa u tadung Ci-yang, makasasa u Lin-ciyang. u tadayu nu Li-ciyang sa 164 kung-li, u lilis nu bukelal u sinanumay namin a masatiekukay a baetu, adidiw ku liken, tingalaw ku nanum, i tepalay a enal u kastetay a wayway ku lala’.

灕江又名灕水、癸水，位於廣西壯族自治區東北部，桂林市境內，屬珠江流域西江水系，為支流桂江上遊河段的通稱。灕江起點為興安縣溶江鎮靈渠口，終點為平樂三江口。灕江上游為大溶江，下游即為的桂江。灕江全長164公里，沿江河床多為水質卵石，泥沙量小，水質清澈，兩岸多為喀斯特地貌。

## u aadihan a wayway nu lala’ 代表性地貌
nu Li-ciyang a buyu’, nanum, bungkang pangangan tu san-cuy, i wayway nu lala’ a cudad sa u ngangan sa yin-lung-bung-lin. masa u ahebalay a kuy-lin—Yang-sul-yan-lung-beng-lin a timaw.

灕江的山、水、洞被稱為三絕，在地貌學上被稱為岩溶峰林。形成了大面積的桂林-陽朔岩溶峰林地貌。
Li-ciyang-ku-cen

Li-ciyang-ku-cen麗江古城

Li-ciyang-ku-cen(ancay sa Li-ciyang-ku-cen), u eneng sa i Cung-kul Yun-nan-sen Li-ciyang-se Ku-cen kenis, 1977 mihcan sabaw tusa a bulad nu sepatay a demiad mahiya nu liyan-he-kul ciyaw-ke-wen-cu-ci sausien tu kitakit lalangaw a yi-can, pasu i 2007 mihcan makala tu nu ya-tay kanis kasumamad a tuud mudiput a kawlah.

麗江古城（或稱麗江古鎮），位於中國雲南省麗江市古城區，1997年12月4日被聯合國教科文組織列為世界文化遺產，並於2007年獲亞太區文物古蹟保護獎。

## kay-yaw 概要
Li-ciyang-ku-cen duma a ngangan sa Tay-yan-cen, u eneng i teban nu Li-ciyang-pa-cung-pu, cinida sa nu Cung-kul likisi lalangawan singanganay a kenisay sacacay saan inayi’ay ku langat a ku-cen, nitengilan uyda u Li-ciyang tu satatangahan nu ngangan u Mu, anu patideng tu cen a mayda u kilang cunusen tu sapiliwliw adihan mayda u mapululay saan. nasicu nipiawaw “kung-ben-ce”, “kung-ben” u cang-pin, “ce” u papa akayan, matineng haw Li-ciyang-ku-cen naayaw sa u kasaupuwan nu cang-pin a kitidan. 

麗江古鎮又名大研鎮，坐落在麗江壩中部，它是中國歷史文化名城中唯一沒有城牆的古鎮，據說是因為麗江土司（世襲統治者）姓木，築城勢必如木字加框而成「困」字之故。納西族稱叫「鞏本知」，「鞏本」為倉廩，「知」即集市，可知麗江古鎮曾是倉廩集散之地。

ku-cen u eneng sa i teban nina kitidan, u eneng nu tili sa tung-cin 100 tu 14’ pay-uy 26 tu 52’. hay-pa 2400 mi. u salungan ku aadihan, matenesay ku likisi atu bang calay ku lalangawan a kitidan, nuyda nu Cung-kul cayay tu kaadih tu ku kapahay a nisinga’ tu nu saw-su-min-cu a kasumamadan a kitidan.

古鎮位於縣境的中部，地理坐標為東經100°14′，北緯26°52′。海拔2400餘米。是一座風景秀麗，歷史悠久和文化燦爛的名城，也是中國罕見的保存相當完好的少數民族古鎮.

## likisi 歷史
Li-ciyang a kasumamaday a kitidan malingatu patideng i nadikudan nu ta-li kalingatuwan nu yun-cu, makatukuh ayda idaw ku walu a lasubu ku mihcan nu likisi. itawyaay Li-ciyang singanganay tu mu hananay a kakawsan u kakuwanan ayda paysa malimad tayda i aydaay a layung a buyu’. celah can 1253 mihcan, hitay nu Mung-ku tanutipen milais, kakawsan nu mu-se-siyan-cu a-cung-a-liyang militemuh tu nikasukip. 1254 mihcan, u Mung-ku patideng tu san-tan-kuwan-min-kuwan. 1277 mihcan, musumad tu Li-ciyang a dadan tung-an-cul. 1382 mihcan (Min-hung-wu sabaw lima mihcan) tung-an-cul ze-cul a-ciya-a-te a bulaw i min-caw, sumaden tu Li-ciyang hitay binawlan a luma’, pabeli han tu ci a-ciya-te tu mu hananay a tatangahan nu ngangan, kya sa mihida sa nu wawa malaze-hu amin.

麗江古鎮始建於大理末元初，至今已有八百多年的歷史。當時麗江木氏先祖將統治中心由白沙遷至現獅子山。西元1253年，蒙古軍南征，木氏先祖阿宗阿良迎降。1254年，蒙古設三賧管民官。1277年，改麗江路通安州。1382年（明洪武十五年）通安州知州阿甲阿得歸順明朝，改設麗江軍民府，賜阿甲阿得木姓，封世襲知府。
u nabalucu'an patucek tu wayway atu kaku nu mita .

u nabalucu'an patucek tu wayway atu kaku nu mita .態決定了我們人生的姿態與形態

u kapahay a asipan a cudad nipasimel 好文分享～

u nabalucu'an patucek tu wayway atu kaku nu mita .心態決定了我們人生的姿態與形態u pitumicek a miadih tu tepalay a tademaw , u mahicaay sawsawni mabalucu'ay a tademaw , i nayay ku sipunu'ay ,你細心觀察一下你的身邊人，凡是動不動就生氣的人，沒有一個是智者，u nikaudip malaluwasak nayi ku laheci .生活多半過的一團糟糕。u sipunu'ay matineng mikaykic tu kawaw , anu mabalucu' micunusay sa tu ni kasasibud .

高手都是在解決問題，發脾氣只會讓事情變得更糟糕。haen tui , nikaudip atu ayahuya saka pahengaday sa nayi ku mamaala , 是啊，生活中多半的矛盾和不堪，u mahiniay sa inayay ku sadep nu balucu' makangkang tu ku wayway .都是因為我們沒有一個穩定的情緒。 tina kitakit tulu ku mahiniay a tademaw , 這個世界上無外乎就是三種人，u kakitaan a tademaw , inayay ku linges nu wayway u sisikiningay ,頭等人，沒脾氣但是有本事，ptungay a tademaw , misaheteheteng nika sikawaw yu ,中等人，有脾氣但是有本事，u palangkih a tademaw misaheteng naynayi ku laheci .末等人，有脾氣但是沒本事。 sisa , u tademaw buhaten ku nipidateng , 所以說，做人一定要想得開，ahebal ku nipidateng , tabakiay a kawaw mala adidi'ay tu ,你想得開，大事就能變小，adidi'ay a kawaw inayay tu ,小事就能化無，你想不開，u adidi'ay a kawaw malatabakiay , u tabakiyay mangaleb ku u tiih .小事也能變大，大事越變越糟。anu maydih mala katalawan a tademaw ,想成為厲害的人，sadepen ku wayway, 就要有一個穩定的情緒。anu caay kasadep ku wayway ,沒有穩定的情緒，anu mahida sa u udip tu ku sikiningay .那就只能讓你的身體買單。tina kitakit icuwa ku sadep sa nanay a kawaw ,這個世界上哪有那麼多順心的事，nima a luma' ku nayay ku anu nu nabi .誰家鍋底沒有灰。nima a udip ku nayay ku duka .誰的身上沒有傷。anu muabibi tu naayaway a kawaw ,如果總是抱著往事不放，ibalucu' tu ku patelac nu taw , 對傷害你的人耿耿於懷，mahida sa , mibakingay tu taw , 結果，不是在懲罰對方，

mahida mibakingay tu udip .而是在懲罰自己的身體。 katineng kisu , u tatengaay masatademaway ,你要知道，真正的成熟的人，cayay kaw muenucay tu ngelu' nadikudan sa caay tu kalipahak , 不是嚥下所有的苦而後悶悶不樂，wiyda sa ,u ngelu' atu caay kangelu' a misuayaw aca kita .而是，苦與不苦都應該正確面對。 u matingay musikul tu wayway , 高手都是在控制情緒，mikaykic tu kawaw , namah8da sa micapi tu satabakiay a sapilacul .解決問題，而後最大化的靠近利益。 u maungangay kya mibakah tu wayway , 只有傻瓜才會發洩情緒，misanga tu alialiyac , pakalaecus tu kawaw macunus ku utiih .製造矛盾，而後讓事態越來越嚴重。datengen ku cacay a kamu , malucek tu kisu , 記住一句話，你是對的，amana kabalucu' , isu ku patelacay ,沒必要發脾氣，你是錯的，wiyca kabalucu'an nu misu.沒資格發脾氣。 laecus ku demiad , sumadenbku balucu' 天氣不好，那就調整心情，anu laecus ku hekal , piliyasi tu katuuday a tademaw .環境不好，那就遠離人羣。 nikaudipan haw , u tatengaay a makatalay , 人這輩子，真正的贏家，caay kahacica ku etan nu misu , 不是你賺了多少錢，caay kaw hacicaay ku kalatawki , 也不是當了多大的官，wiyda sa , anu cima ku kapahay ku udip ,而是，誰能擁有一個好身體，sadikuday tu cima .誰就能走到最後。
hinasikad atu palsinteb tu sayku

hinasikad atu palsinteb tu sayku尊重和平等的社會

sakamu sa ci yang-ciyang; u tatayna楊絳說：女人，

a mana kadamsay ,別太善良，amana pikiayaw ,別太大方，amana kalaluk也別太能干了，nikawawan nu misu tatenga tui 你做的一切都是應該的。

kanahatu yaan caay tu pakadungdung ,即使有一天你撐不住，mangelu’ tu namuwangic哭了累了，inayay kumihinumay 也沒人心疼你。

nidateng nu hen isa numisu tu a nikaydihan ,因為在他們眼里這都是你愿意的，dawmi atu masikad心軟和不好意思，u pahabayay sa tu maluyaluyay a mihelupay tu idang只會養活一群吸血鬼。

u malatataynaay haw 作為女性，caay kyalu ku nipilakuwit tu damsa我們不應該過度善良、paayaw atu makiayaw大方和能干，matenes tu sa因為時間久了，u tademaw a sakamu sa tatenga tui asa kukamu人們會認為我們的付出是理所當然的。

yaan cay tu kita pakadungdung即使有一天我們不堪負荷、muwangic atu mangeli’哭泣和疲憊，inayay ku paayaway 也不會有人關心，

sisa imata nu heni因為在他們眼中，numita tu a nukaydihan sa這些都是我們自愿的。

kyu然而，u mahiniay caay kaw ni kasumad nu udip ahican u wayway tu miselep kita kyami tu damsay nu udip 這并不意味著我們應該改變自己的本性或收斂自己的善良。

hicasa相反，maydihkita tu damsay hidan tu nu wayway misatahaw tu atu a musikul tu nabalucu’an nu udip 我們需要在善良的同時保持一定的警覺和自我保護意識。sisa a mana kadawmi ku balucu’ atu masikad malpahabayay tu mihelupay tui dang a kuyu nu kitidaan我們不應該讓心軟和不好意思成為養育吸血鬼的溫床。

a matalul kita misuayaw malamusikulay tu udip .我們需要勇敢地成為自己的守護者。sisa ita katineng a mulaad tu eking nu udip我們應該學會設定健康的界限，katineng musakamu tu “kai”懂得在適當的時候說“不”，duduc hank u nabalucuan nu udip 并堅持自己的底線和原則。

katineng kita 我們要明白，paayaw atu musikul tu udip u sikining numita kuyda關心和愛護自己是我們的責任，cayay kaw nikasasuida tu taw pasayda atu madihi而不是依賴他人的同情和憐憫。

a makayda kita inabalucu’an a pacekil我們要從內心覺醒，matineng tu udip nu sapilacul atu icelang認識到自己的價值和力量。

u sapilacul nu mita amana patideng i tawan cahan papilihicai a patahekal我們的價值不應該建立在對他人的無條件付出上，

umahiniay sa patideng i sakabalaki nu mita kyami而是建立在我們自身的成長、wiydih nu udip atu nipaadih自愛和自我實現上。

wiyda sa anutatenga damsay kita tu udip只有當我們真正善待自己、musikul tu udip照顧自己，ngay kapah kita apaayaw atu mucuduh kyu u tatengaay我們才能為他人提供真正的關愛和支持。

sisa saicelangen nita patahekal tu talul讓我們勇敢地展示自己的力量，kya caay papalulaecus ku dumangay idaw masinga ku mahiniay a nabalucu’an不再讓他人將我們視為理所當然的存在。

namakayni nu nipidungdung nu udip tu tanektek atu sapilacul sa通過堅守自己的原則和價值觀，kapah kita misakapah tu udip nu mitamicunus tu palecad我們可以塑造一個更加平衡、hinasikad atu palsinteb tu sayku尊重和平等的社會。
Carlo Biotti

**Carlo Biotti** (Milano, 5 Niyempu 1901 – Alassio, 10 Disempu 1977) ’ini italia ’i kakita kisu. ’ini masadip Milano penale tribunale kakita kisu, ma sapal ’ini masadip kakita kisu a Italia Suprema Cassazione.

## Siniwan
Biotti ’ini mulungu kisu mako 1930 tu, ma ’ini mapolong masadip Milano penale tribunale kakita kisu.  Matu, ’ini masadip kisu a Suprema Cassazione, masangangan a kakita kisu a italia.

Tu 1971, Biotti ’ini mapalong tu mako civili kaso a Licia Pinelli, ina a Giuseppe Pinelli, tu sapatal ka komisario polisya Luigi Calabresi. Tu sapal tu, Biotti ’ini mabalay tu kaso (recusación). Kaso ’ini mapalong dangi politik tu Italia, mako Anni di piombo tu.

## Lulid
Biotti ’ini masipul simbolo a independensia a kakita kisu tu Italia.  Historiador tu jounalista mapalong tu lulid a Biotti mako demokrasia a luma.

## Tjaljes


* Kakita kisu tu Italia
* Anni di piombo
“Kalitang” u misamangaay macakat i naemekan nu pinaay a wayway a mangga

## '''kakaliman'''
Kalitang 《花生》

Kalitang u cacay nu amilika a sinbun mutulin a mangga , misulitay sa ci cal-se.su-ce Charles M. Schulz）。

《**花生**》 是一部美國報紙連環漫畫，作者為查爾斯·舒茲（Charles M. Schulz）。

“Kalitang” u misamangaay macakat i naemekan nu pinaay a wayway a mangga , namakay 1950 a mihcaan 10 abulad 2 ademiad malingatu patahekal .

《花生》是漫畫發展史上首部多個角色系列漫畫，從1950年10月2日開始發行，

## '''nilaculan:'''
Katukuh 2000 a mihcaan 2 abulad 13 ademiad ya misulitay hayni kapatay , pulung mutulin 17,897 ku cudad .

到2000年2月13日作者病逝為止，共連載17,897幅。

ya mangga makayni nu se-nu-pi a wacu ca-li sa-li nay-le-se lu-si siy-le-te pay-ti ma-si hulan-ke-li a papinaay a micudaday nu adidi’ay ku han , pakaynien nu nikaudip nu wawa kusapisulit tina aadihan , miadih tu madayumay macalilaway nu kitakit .

漫畫中以小狗史努比（Snoopy）、查理（Charlie Brown）、莎莉（Sally Brown）、奈勒斯（Linus Van Pelt）、露西（Lucy Van Pelt）、謝勒德（Schroeder）、佩蒂（Peppermint Patty）、瑪西（Marcie）、和富蘭克林（Franklin）等幾位小學生為主要角色，以小孩生活為題材，觀察這個簡單又複雜的世界。

misulitay ci calse.suce nitekaan nida a patadas misulit tu tatengaay nu sayku atu nu udip nipitanam misaadidi’ tu maminay a wayway nu tademaw .

作者查爾斯·舒茲在創作時將真實社會和個人生活體驗濃縮在每個角色中，

u sulit ilabu idaw ku sakanawlan nu maudipay a sasakamun , muucul tu balucu’ nu tademaw “idaw ku wayway nu mulatlatay” atu i mataay nu wawa nuni kaudip tu cayay kaedem .

## '''namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan:'''
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%8A%B1%E7%94%9F%E6%BC%AB%E7%95%AB

https://simple.wikipedia.org/wiki/Peanuts
masasukaydih madayum maladay u tiih

masasukaydih madayum maladay u tiih相愛容易相處難？ 

sakamu sa ku misupitay tu balucu'a saydan :心理醫師：

kanahatu inayay ku hekalay a cabay 即便沒外遇，

u maleacawaay hananay u sakalaliyas sa kanca lima ku namahica夫妻最常離婚的5個主要原因hayni babalaki a kasasumidang , 白頭偕老的愛情，

caay kadayum kasaetinen珍貴又得來不易kasasumidang atu nikalacawa u nikaudipan u tatelungan a bababin kiyuan愛情和婚姻是人生最重要的課題之一，maledu' haw sa, 能否長長久久的走下去，mitanam tu nikasasuhica考驗著彼此的關係。sakamu sa ku nu balucu'ay a Ising u maleacawaay u sapilikung sa .而心理醫師就揭露夫妻最常離婚的主因。

在每一段感情牽絆和婚姻關係裡，彼此之間的依賴和依戀本身就不易維繫，也許熱戀時的轟轟烈烈，最終都會變成平淡的生活日常，但能長相廝守更顯珍貴，老夫老妻若能白頭偕老，肯定是生命最浪漫的事。

然而，現代人離婚率很高，一段婚姻想要長長久久，有時真不是件容易的事。

心理醫師就透露，夫妻可能會因為各種原因而決定離婚，無論是經歷過像是婚外情這種重大背叛，還是因為時間沖淡了彼此的感情，通常都是由於各種作用交互影響，導致夫妻關係疏遠。

為此，專家統整在實際案例中，最常離婚的主要原因，畢竟相愛容易相處難，能不能避免這些問題，才是經營一段穩定關係的考驗。

mulalad a nipiasip延伸閱讀

為什麼婚姻關係，在退休後會變得如此可怕？

以下是人們最常離婚

1、外

《婚姻故事》紅什麼？它點醒你曾經忽視的遺憾

u hekalay a cabay atu cayay kaw kapahay 

1、外遇與不忠 

外遇是離婚最主要的原因之一。expatica 

婚姻中最常見的破裂原因之一就是外遇，無論是肉體上的背叛，還是情感上的出軌，都會對彼此間的信任與尊重造成深遠而無法挽回的傷害。 

一旦這段關係中最基本、最神聖的承諾被打破，往往會引發毀滅性的後果。為了短暫的激情或一時的衝動，出軌的一方可能不自覺地摧毀了兩人長久以來用愛與信任堆疊起來的一切。而當另一方得知真相時，兩人的關係也可能徹底走入絕望。 

即使出軌者願意承認錯誤並請求原諒，受傷的一方也未必能夠釋懷或重建信任，因此，通姦往往被視為婚姻最無法修復的明確徵兆。 

2、缺乏信任與承諾 

缺乏信任的婚姻很容易就面臨瓦解。 

雖然無數浪漫喜劇都圍繞「異性相吸」的主題展開，但現實中的婚姻遠不只是靠吸引力就能維繫。夫妻之間必須在價值觀、目標與生活態度上擁有共鳴，並共同努力經營一段穩定、健康且令人滿足的關係；真正的長久關係，來自於雙方對彼此與婚姻的投入與承諾。 

在眾多導致感情破裂的原因中，缺乏信任是最關鍵也最根本的問題之一，若無法開誠布公地談論彼此的想法、感受與需求，關係便無法持久，許多夫妻都是在經歷了磨合與挫敗後，才深刻體會到互相信任的重要性。 

因為在戀愛初期，激情往往掩蓋了許多差異，信任與溝通的缺口不容易被察覺，但隨著時間流逝，這些被忽略的問題會逐漸浮現，若不積極面對與修補，感情便會開始惡化。 

根據美國一項大型研究顯示，高達73.2％的離婚者指出，缺乏承諾是他們婚姻破裂的主因，這凸顯了穩固關係背後的努力與持續經營的重要性。 

3、財務問題
anu malikeluh ku ninel amana palemang sa milaliw

anu malikeluh ku ninel amana palemang sa milaliw遇到地震「千萬別亂跑」

anu musakamu tu ninel ahican mihinang ,提到地震避難措施，akay u madatengay nu misu miwawah , mipaneng tu lamal, misakabili maduba’ miadih tu masasang kakuay a kakitidaan 你可能會想到開門、關火、快跑、黃金三角等字眼。kanahatu miideb atu mipaneng tu lamal kahenulan雖然開門和關火也很重要，yu mahini tida kisu i panan但這個前提是你剛好在門邊，atu misalami’ kisu或是剛好在煮菜，nika cacay a biyu mahamin tu ku nisaungay 可以一秒完成動作，mahida sa u nipauuh nu maku sa pihepipi’ , mikilim tu dadihingan, satanektek ha否則一律建議「#趴下、#掩護、#穩住」。Amana ka palemang sa muisid千萬別貿然移動，caykatanektek ku nitideng mapulina 避免站不穩而跌倒，anu caay sa masikeda nu canan maduka yu 或是被掉落物品砸傷。

tapiingan idaw ku takal附近有桌子i tumunaw,  cacudadan, kakulian a kitidaan 在客廳、教室、辦公室等地方，如果有桌子，sisa idaw ku lalimekan i sasa nu takal而且桌下有空間可以躲，kasenun han milimek i sasa nu takal應立刻躲進桌下，kanca kapet hank u kuku nu takal並且抓穩桌腳。anu tabaki ku nikasaungay malingatu maisid ku takal 若搖晃劇烈到桌子開始移動，u tademaw kapah milihida u takal maisid人可以隨桌子移動，mala u lalimekan u sibadahungay形成防護屏障。

​i liwliw nayay ku takal 附近沒有桌子i palud, papacakayan, kakacuduan, a kitidaan , 在廚房、商場、電影院等地方，anu nayi ku takal 如果沒有桌子，anu caay sa isasanu takal  nayay ku lalimekan 或是桌下沒有空間可以躲，kapah itida tu tahpi’pi可以原地趴下、sakapah han穩住、hatusan ku lima tabun ku tangahatu liel用雙手掩護頭頸部。nika但是！anu idaw ku canan i pabaw, u tinghuy, u cancanan mahetik 如果頭上有家具、燈具、貨架等潛在掉落物，anu taneng sa mahica nabuyen miliyas i tini可以嘗試在地震當下爬行遠離，katukuh i dahekeday sa到達相對的定點後，hida han tu minabuyay amana ka palemang sa maisid 就保持趴下不要隨意移動，katukuh nikasatedep nu ninel直到地震停止。

anu mahkamulekal剛好在床上

namabi’ tu kalikeluhan ku tabakiay a ninel睡夢中遇到強震，anu maydih milaliw atu milimek sa , 如果想下床逃跑或躲避，yu mapacekil tu musepi yusa, 在半夢半醒之間、i duutay a maisid 在黑暗中移動，tatenga madayum mapulin yu maduka 本來就容易跌倒受傷，u mahuyahut henay nu ninel sa 更別說在天搖地動的情況下。u tatengaay a nilekal namakay kakabian sa 正確方法應該是待在床上，belinen ku udip kulukulun han kuway翻身採趴姿，alan ku pada atu tatangahan sapitabu tu tangah masikedaa nu canan ku liel 用枕頭和棉被保護頭頸部。anu idaw ku tatangahan nu kakabian如果有床頭櫃，tu demiad kanca musilemud 平常也要定時整理，amana padeng tu baeketay a canan, madicemay, u hinapeciay 不要擺放重物、尖銳物、易碎物。

​u utiihay a tademaw sa 行動不便者

anu siculkul如果是使用拐杖，malecad tu kasenun han muhepi’pi hanu limaen mutabu ku tangah atu liel同樣應立刻趴下並掩護頭頸部；anu idaw ku lun-yi atu sapiedap a muculil sa 如果是使用輪椅或行動輔具，kasenun han pasamengmeng pasatedep 應先固定行動輔具或輪椅，matalaw a mahuyahuy nu ninel避免隨著地震搖晃、sa habehabelut sa tu 四處衝撞，luunga ku udip 然後彎腰壓低身體，

muwala tu cana sakapahen mutabu ku tangah atu liel以物品或雙手保護頭頸部。anu u lima caay pakatapabaw mitabu tu tangah 如果雙手無法舉起保護頭部，kasenun han miliyas ku mahetikay a canan應遠離潛在掉落物，anu idaw ku cabay papiedapen kuheni tu misakapah mutabu tu tangah 並請身邊的人協助一起保護頭部。

​u katabakian nu ninel 強震期間，u cacanan maisiday a sakatalawan a wayway haw 任何試圖移動的行為都可能讓你陷入更大的危險，u saka sakadaheked sa “kasenu han mihpa’pa’ , mikilim tu lalimekan, samwngmwng han”  , 最安全的避難策略就是「趴下、掩護、穩住」，sayaway kanca sikulen ku udip優先保護自己，u nuduma a sapaculi sa 至於其他應對措施，halhalen ku satedep nu ninel kya malingatu taluayaw 請等到搖晃停止後再進行！
anu caay kalacawaw , mahica mala misitekeday a cabay .

anu caay kalacawaw , mahica mala misitekeday a cabay .做不成夫妻，做個特別的愛人！

madasukaydih kina tatusaay , masasudih a tademaw , 兩個可能彼此相愛、喜歡的人，

caay kaw tatengaay a masasumidangay a cabay , 彼此不能成為名義上的男女朋友，

wiyda sa mala misitekeday a cabay....只能做個特別的朋友…

akay caay pusululnku labunu luma' , ahican naca .也許是為顧及家人意見，不能歸位。

akay namakaynu i sakatalusyaw nu sapikuli , Kyu caay patuce ku kamu .也許是為了自己的前程，不能承諾。

akay mautang malalikelyh ,也許是相遇太晚，

Idaw t uku itepalay duma a tademaw 彼此身邊已經有了另一個人。

kanahatu caay kaladay , 不過即使沒在一起，

nika matepa ku nikapelad nu wayway ,彼此仍能找到塌陷的感覺，

hidahatu caay kawcima ku situngusay .仍然保持不隸屬任何一種感情關係。

nika matineng ku balucu' 但彼此心底清楚，

ya malucekay a tademaw 對這個人，

wiysu kiyami masaetim takuwan .你比朋友和家人還多了一份關心。

wiydasa ida i balucu' ita ,因為有了彼此，

matumes ku nipadaesu i balucu'....心裡總是被幸福塞的滿滿的…

kanaha tu caay kaw tatengaay mikitin tu lima , 即使不能名正言順的牽著手逛街，

nika kapah henay , musakamu tu cacanan a cabay .但還是可以做，無所不談的朋友。

masasukaydihay a tademaw , u laway caay kaku kainap sa , 彼此有喜歡的人，口頭上說不吃醋，

adihan a dada ku balucu' ....心裡卻會覺得痛…

anusikawaw cima sa , 對方遇到困難時，

sayaway a maydih miedap ,會盡全力伸出援手，

caay palatikih tu cima .不會計較誰欠了誰。

anu i melang cima , mapatay ku punu' mikilim tu sapaiyu ,對方生病了，會絞盡腦汁找藥方，

maydih malakang guhu , apacabay i tepal ....恨不得變成護士，陪伴在身旁…

sisa u tademaw nikaudipan 每個人這輩子，

ibalucu' idaw aca ku misitekeday a cabay ayahuya ku wayway .心中都有過這麼一個特別的朋友，

mahicaay hakiya a wayway 很矛盾的行為。

mahkalingatu caay kaedem ku balucu' kalu cabay han .一開始可能不甘心只做朋友，

nika , alawhan kapahay ku mahiniay .但久了，突然發現這樣最好。

Hhini han tu masasupadiheku tu balucu, 寧願這樣關心對方的心情，

Kikapahan kunikaudip tu sawsawni masasukaynah 總好過彼此生活在一起受傷害…

Hatidaay tu nu sasukaydih tini nimin masukip i nikaudip ayda 很多的感情，都敗在了現實的面前…

u cabay kapah mala masasumidangay 友情可以演變成為愛情，

u sasumidang masumad mala lalumaan愛情最終進化成為親情，

u cabay kasenun han tu mala lalumaan 彼此就將友情直接進步到親情…

nikaudip apuyu, sep a mihcaan 人生不過短短幾十年…

anu kapah tu makakitin , amana kaw kakitin sa 能牽手的時候，請別只是肩並肩，

anu kapah masasuabibi , amana kadayum malaliyas 能擁抱的時候，請別只是手牽手，

anu kapah tu maladay, amana kapalwmang sa miliyas 能在一起的時候，請別輕易分開，

anu kapah mala sakapahay sa amana kadayum miliyas 能成為紅顏知己，請別刻意離開！
micidekay kusuday atu kikay wawa

## '''kaliliman'''
micidekay kusuday atu kikay wawa**怪博士與機器娃娃**

micidekay kusuday atu kikay a wawa “kamu nu Lipwud, Dr.スランプ，kamu nu Ing *Dr. Slump”* Cong-Kow tal aimi “Y-la -lye” Syang-kang” a imi “IQ kusuday” Cong-kow talu a kamu “satinengay a kusuday atu kikay a wawa niza” nu Zipun a mangga Nyaw-san-min 1980 a mihcaan a nisulita a bangga. zumaay a mangga nu Nyaw-san-min “Ci-lung-cu”a misaigi itini tu a banggaan a tahkal, u Ci-lung-cu” angangan a miigiay ci sun-u-kungpatelac a micumud tu ci-e a niyazu’ miculek tahkal paazih.

《**怪博士與機器娃娃**》（日語：Dr.スランプ，英語：*Dr. Slump*，中國大陸譯作「**阿拉蕾**」，香港譯作「**IQ博士**」，中國大陸又譯作「**天才博士和他的機器娃娃**」）是日本漫畫家鳥山明的1980年代漫畫作品。鳥山明另一部漫畫《七龍珠》的角色也在本部漫畫中登場，是《七龍珠》主角孫悟空誤入企鵝村而客串登場的情形。

## '''''nilaculan'''''
i inaka a niyazu’ “taduk a niyazu’’, singanganay u sitinengay a ce-cye-cyen misebengay hitay a sukuday, maydih misanga’ tu malecaday  tademaw a kikay tademaw, kabahalan misannga’ tu caay ku nizatengan a ce-cyen-a-la-lye, musakamu tu pacebaay a kungkku namakayza malingatu.

在一個偏僻的村莊「企鵝村」，有名自以為天才的則卷千兵衛博士，想要製造一個與真人一樣的機器人，意外製造出與理想中不同的則卷阿拉蕾，而荒誕不稽的故事情節從此展開。

## '''musaungayay mangga tilibi 電視動畫'''
nisumadan musaungayay bangga i tilibi nu tung-ing a nisanga’an musaungayay bangga. Saayaway a nisanga’an i 1981 a mihca 4 a bulad 8 a demiad katukuh 1986 a mihca 2 a bulad 19 a demiad i bu-se tilibi patahkal paazih “Zipun a tuki tulu a demiad tu paylipay 19:3019:00” Taywan ku situngusa patahkal u min-se-u-syen-tay, hwa-se,wi-se-cong-win-tay,tung-sen tilibi hatini ku mialaay a tilibi, Syeng situngusay patahkal u Syang-kang-u-syen tilibi ku mialaay, nu Syang-kangay angangan a dadiw ci Mey-yen-hang ku mudadiway, 2009 a mihca 7 a bulad 17 a demiad J2 muliyaw patahkal.

改編電視動畫由東映動畫製作，第一作在1981年4月8日至1986年2月19日於富士電視台系列播放（日本時間為每週三19:00－19:30），台灣播映權由民視無線台、華視、衛視中文台、東森電視等台取得，香港播映權由香港無綫電視取得；香港版主題曲由梅艷芳演唱，2009年7月17日J2重播。

1997 a mihcaan muliyaw patahkal tu niliyawan a nisanga’an a cudad, pabelin han u “baluhay micidekay a kusuday atu kikay wawa” pangangnan han tu “baluhay·kikay wawa micidekay kusuday”, katuud ku wayway nu miigiay nanisumad tu, Syang-kangay, yu-syen tilibi adiwawaay a tilibi i ayaw tu 2003 a mihcaan saayaway patahkal tuyni a nisanga’an, angangan a dadiw ci U-tan-zu ku mudadiway, u-syen tilibi i 2014 a mihcaan kya micakay tuyni nisanga’an caay paacai a situngus patahkal I tilibi, I 2014 a mihca 4 a bulad 23 a demiad malingatu patahkal paazih.

1997年再推出重製版本，譯為《新怪博士與機器娃娃》也稱為《新·機器娃娃怪博士》，許多角色的外貌設定皆經更改；香港方面，有線電視兒童台早於2003年首次播放此作，主題曲由吳君如演唱；而無綫電視則於2014年才購入此作的免費電視台的播放權，於2014年4月23日起播放。

## '''malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan'''

* 中文維基百科 : **怪博士與機器娃娃**
* https://zh.wikipedia.org/zh-tw/IQ%E5%8D%9A%E5%A3%AB
ci talaylama u kasenengan nu heni a sasakamun , idaw ku imi

ci talaylama u kasenengan nu heni a sasakamun , idaw ku imi

palasit tu nu siyangkang a sinbuen kisiya atu ci talaylama u kasenengan nu heni a sasakamun , idaw ku imi nida .轉載香港某記者和達賴喇嘛的幾組經典對話，很有禪理！

cacay palita, u malawpesay a canan , a mianin haw ? 一問 : 失去的東西，有必要去追討嗎？

sakamu sa ci talay:u malawpesay a canan , wiydasa caay kaw nu misu kuyda, amana kasaetim , mana pilunguc .達賴說：失去的東西，其實從未曾真正地屬於你，不必惋惜，更不必追討。

nikaudip mangelu' , hican lihalay ?二問 :  生活太累，如何輕鬆？

sakamu sa ci talay ; mangelu' ka u dip ,c達賴說：生活太累，一小半源於生存，一小半源於欲望與攀比。

sakamu sa:nacila atu ayda , a hican nita mumetmet ku demiad ?三問 : 昨天與今天，我們該如何把握？

sakamusa ci laysang: amana kayadah kunipielul tu aydaay a demiad .達賴說：不要讓太多昨天佔據你的今天。

sakamu sa; hican misuayaw tu taw tu udip?四問 :  如何對自己，對他人？

sakamusa ci laysang ;nikaudipan apuyu' sakapah han ku tepalay a tademaw , anu ayaw malalikeluh henay kita hakiya .達賴說：對自己好點，因為一輩子不長；對身邊的人好點，因為下輩子不一定能遇見。

palita sa hican nisu ku kasadudikaf ?五問 :  您如何詮釋禮貌？

sakamu sa ci laysang:kasikadan u wayway nu maku kuyni, payawan nabalucu'an aku達賴說：對不起是一種真誠，沒關係是一種風度。

anu yadah tu ku palutatenga aku , cay pakaala tu nabalucu'an nisu , u mahidaay sa u liyuh isu tu sakay takuwan u unganng isu atu nayay ku balucu' .如果你付出了真誠，卻得不到風度，那只能說明對方的無知與粗俗。

palita sa :hican nita patucek tu sapamata ?六問 :  我們如何確定自己的目標？

sakamu sa ci laysang :anu matineng kisu a tacuwa kisu , u kitakit padadsnamin tisuwan .達賴說：如果你知道去哪，全世界都會為你讓路。

palita :hican palusinteb ku namuh atu lalum?七問 :  怎樣平衡快樂與悲傷？

sakamusa ci laysang: u tademaw cacay ku sinzu, nikatuda ku kitidaan nu balucu' .達賴說：一個人只有一個心臟，卻有兩個心房。

idaw ku muenengay tu namuh , cacay sa u lalum , mana katabaki ku tawa , anu mahida sa macalilaw ku malalumay 一個住著快樂，一個住著悲傷，不要笑得太大聲，不然，會吵醒旁邊的悲傷。

palita sa :ahican nita kya maniketay ?八問 :  我們怎樣做才叫腳踏實地？

Sakamu sa cilaysang: anu ilala’ henay ku kuku’ isu , manapisanayi tu udip , anu maudip henay kisu I cikiw , mana pisatabaki tu udip .達賴說：只要你的腳還在地面上，就別把自己看得太輕；只要你還生活在地球上，就別把自己看得太大。

palita:sakamusa kutaw u masasumidangay matenes maceluh nu tukisa , hica sa kisu ?九問 : 有人說愛情會因為時間而沖淡，您認為呢？

Sakamu sa cu laysang : kapawanay nu tademaw ku tuki , u tuki , mipawan tu mamidang .達賴說：愛情，使人忘記時間，時間，也使人忘記愛情。

Palita: u tatusaay masasumidang anu caay lalaheci hica han tu ?十問 : 兩個相愛的人不能在一起，怎麼辦？

Sakamu sa ci laysang:anu mana kaladay saycan maladayi , u mahiniay cayay katanayu’達賴說：不能在一起就不能在一起吧！其實一輩子也沒那麼長。

anu manamuh anusakisu pikilimi tu namuhi . anu kapahen tu kisu , katayda mihalhal i , anu malemed anu sakisu , kasaetimi i , kilul hank u baluci’ inayay t uku tanguul . dadan nu maudipay cacay , culil han kunu udip , nikaudipan tu sa ku kawaw , kapah ku udip kapah ku nikaudip nu balucu’ .您認為快樂的，就去尋找。您認為值得的，就去守候。您認為幸福的，就去珍惜。依心而行，無憾今生。人生一條路：走自己的路。人生二件寶：身體好、心情好。
Tayni no Satsina no Tsina

**Tayni no Satsina no Tsina**, a misangasanga no Wawa no Pasipiko a Karaw, nu tipanay a kanatal pangangan sa u hul-mu-sa. A tayni i kakaraw no Satsina no Tsina no rahaw; i Tanura no karaw; i Taywan no Luson tan mga salidan no Pilipina no sabal; i Purunyu, Sumatra a rawraw, tan Pangka Belitung no maki rawraw. Tini kawas no tayni tu matini tu 3,500,000 kilometru a kawas. Tayni a kawaw no Wawa no Satsina no Tsina tu Taywan a Pahra, nu Wawa no Pilipina tu Luson a Pahra, nu Wawa no Sulu tu Palawan a Pahra, nu Wawa no Jawa tu Karimata tan Pangka a Pahra, tan maki Golpo no Taylan. Golpo no Tonkin a maki tayni no Satsina no Tsina.

**南中國海** 是西太平洋的邊緣海。  
此海北接中國南部，西臨中南半島，東界臺灣與菲律賓西北部的島嶼（主要為呂宋、民都洛與巴拉望），南面為婆羅洲、蘇門答臘島東部與邦加－勿里洞群島，面積約為三百五十萬平方公里。  
此海經臺灣海峽與東中國海相通，經呂宋海峽與菲律賓海相連，經巴拉望海峽通蘇祿海，又經喀里馬塔海峽與邦加海峽通爪哇海，並直接連至泰國灣。  
北部灣為南中國海之一部分。
miliyas kaku tu Taywan nadikudan sa

miliyas kaku tu Taywan nadikudan  matineng kaku , alaw han "mamuni'" duwanisen tu pasasibay . 離開台灣以後，我才知道，原來「爛」也要分等級。

i tawya maliang kaku idaw ku linges , u Taywan nayi ku hicahica , u sasingkiwan calawcaw sa ，naynayi sa ku cancanan nu Taywan, u mikuwanay , u Bali nu hekal , u lipida laecus , yu mukan tu sananal kanca masilac .那時我滿腔不滿，覺得台灣什麼都不行——政治亂、空氣差、薪水低，連早餐店都要排隊。akay haw nasakaku, anu tayda nu taywan a kanatal , nika udip caay tu kalecad .我以為，只要出國，人生就會不一樣。

katukuh nipatahekal nu maku --taydan aku i aecu mipecu' tu heci , cacay a demiad cacay a Bataan a tatukiyan mikuli u tabaki nu cilal salumeni'sa tu ku banges : u salengacay a tawki sawsawni matawa tu mahiniay a ita tademaw 直到我真的走出去——在澳洲採果，一天十小時，烈日把皮膚曬爛；白人老闆動不動嘲笑亞洲人。I dipun mikuli , anu katalumaan nu pikuli , kanca pacabay tu tawki patawsi katukuh sa teban nu labi , anu "cay pikihida sa utiih sacabayan sa"在日本上班，下班還得陪主管喝酒到半夜，因為「不喝就不合群」。

itini i awcu, padeng sa henay tu telay cacay a hahunan inayay tu ; anu pakincal mahida mikuliay .在歐洲，手機放桌上一分鐘就不見；報警也只是例行公事。I amilika, mipaising tu kalamkamay kinacacay sa tulu a malebut nu amilika a kalisiw , anu makaxihiki matalaw paising 在美國，看場急診要三千美金，連感冒都不敢去醫院。itawya kya matineng , i kitakit caay kaw hahidan , wiydasa kapah kunitabu .那一刻我才懂，世界沒有比較溫柔，只是包裝不同。Itakuma'satu kaku i taywan , malingatu kaku miadih tinasubal .回到台灣後，我開始重新看待這座島。u sapaising tu maybulabulad Pina aca a lasubu , kapah miadih tu ising, miyalatu sapaiyu .健保每月幾百塊，能看醫生、拿藥。teban nu labi i nabakuwan daheked , malikat .深夜的街頭安全、明亮。u misiwbayay 24 a tatukiyan malikat tuway, idaw ku huwapiyae kapah miadih makaala haw .便利商店24小時開著，發票還幫你對。u sananal tayda mikan tu lanam sa u pacakayay mipalita "satanengen ku sulda saycan ku waneng sa"連早餐店阿姨都記得你要「少冰去糖」。cay kawni kalaecuh nu Taywan , mananam kita tu kapah nuytiniay , 不是台灣太爛，是我們太習慣這裡的好。kanahatu u ekim u alumi singelat tu , nika yangelat , matineng kita mitapid .金窩銀窩都有裂縫，只是家的裂縫，我們懂得怎麼修。u taywan caay kaw hasauc , nika pasayni I tademaw , u nawmi liyasay Kya matineng tu maniket .台灣不是天堂，但它給人的，是一種離開後才懂的踏實感。nu miadihay tu kitakit Kya matineng tu lemed, caay kaw bangcalay a kitidaan , u masadepau a pahanhan a kitidaan .見過世界的人才明白——幸福，不是華麗的地方，而是能讓你安心呼吸的地方。u taywan kanahatu cay kabangcal nipaini nu cabay kuyni asulit ,palasitan aku kita 台灣，不完美，但很真。這是朋友傳來的文章，一起分享
yu mahida henay idaw tu ku kamu

yu mahida henay idaw tu ku kamu 古人早有預言

ayda a nikaudip kapah tu , denidemiad miusiwgacu , sisa maudip mahida u siwgacu .現今日子好過，天天像過年，所以叫：度日如年。

micakay tu cancanan cay tu patahekal tu kalisiw , u talay patahekal han kapah tu , sisa i nayay ku kalisiw I udip .購物不用現金，手機掃一掃就行，所以叫：身無分文。

u lipida katukuhan tu cumud sa I ciwkingbu , halhal sa nanay . 薪資每月準時入帳，所以叫：坐以待幣。

lumalunaan u Kaci namin , Kyu nayay ku kawala . 家家住在鋼筋水泥裡，所以叫：屋無片瓦。

u tademaw tatacuwa midang miliwku , sisa nayay ku tucek tu luma' . 人人四處旅遊，所以叫：居無定所。

u sakakaay i kakuliyan  cacay a kupu ku uciya , u lipida tu mihcaan micakay tu kadideng , sisa u kupu malalipida .主管上班一杯茶，年薪就能買名車，所以叫：杯水車薪。

nipicuda acacay idaw ku niwacayan , cay henay kataneng , maydih macakat , micakay tu dinubu , sisa matineng tu cuda a pasinubu .只讀書有文憑還不夠，為了晉升還要會送禮，所以叫：知書達禮。

nikaudip cay pakaliyas tu lay , keliden tu I udip , sisa lay caay kahedaw .生活離不開手機，必須隨身攜帶，所以叫：機不可失！

nadikudanmitihiw , miedap tu wawa musikul tu baki , sisa u mamudikul tu bakibaki .退休後，還得協助兒女照顧孫子孫女，所以叫：孝子賢孫。

u punu'nu naayaway a tademaw , matineng mahida u lesing , matabal katinengan tu amahiniayda sa ,!古人的智慧，真是妙語如珠，早已點出今日狀態！

tawa han, siekeng yu , tu denidemiad salimulak han , pinan siekeng !笑一笑，有益健康，祝您天天快樂、平安健康！

u papah nu kilang caay kaw ni kacacay nu demiad macelah tu樹葉不是一天黃的,

u balucu'nu tademaw caay kawni kasenun sa mabiyalaw 人心不是一天涼的

cay kaw maapaay cima誰都不傻誰也不笨

adihen kumata tapali ku balucu' kya tatenga 用眼看人用心感受才是真

aleden tu ku laecus nu taw liwkayen ku nu udip a balucu' .放下別人的錯解說自己的心

u palutatenga u canan ku palutatenga wiyda sa anu patepatelac ku mikuwanay palutatenga kaku cay kaw ni paetengan nida .

信任是什麼信任就是你拿槍打了我而我依然相信只是槍走了火

yu pakuyic u ngelungelu' alahican caay ka adih ku tatengaay a baluau' patelac ku niculil katineng misudikud a taluma' patelac ku nipiadih tu tademaw katineng miles .患難不一定見真情但日久肯定會見人心路走錯了要記得回頭人看錯了要懂得放手

u taw caay piliwkay , ngaleben ku ni kasaetim u taw capiliwkay kangaleb misaetim tu taywan .別人不理解，你更要珍惜別人理解你更要好好珍惜別人
Huw-ing-zen-ce

Huw-ing-zen-ce **火影忍者**

“Huw-ing-zen-ce” ‘kamu nu Zipun, “NARUTO -ナルト- , nipangangan, Huw-ing, u bangga nu Zipun nisanga’an ni An-pen-ci-s nu masakapahay a bangga, musakamu tu humhum sanay miliwliw tu kitakit u maluaaday ci Si-yen-wo-min-zen atu ci I-ce-pow-cwo-cu iza henay ku tatusaay a tademaw, tuzuma a malaangangay nikayzaan a kungku.

《**火影忍者**》（日語：NARUTO -ナルト-），通常簡稱為/火影/，為日本漫畫家岸本齊史創作的少年漫畫，講述忍者世界裡圍繞著身為對手的漩渦鳴人和宇智波佐助另兩人，與其他角色的故事經歷。

u banggu namakay 1999 a mihcaan malingatu i Zipu a ci-ing-ze tungusay nu masakapahay banggu zasi “sinbun nu masakapahay Jump” tu lalid nu sinbunnu. 2002 amihcaan, pikawawan u saungayay a bangga Studio Pierrot duduc tu nisumad a bangga nu misaungayaya i tilibi a “Huw-ing-zenay” malingatu i Zipu Tukiw a tilibi tahkal. 2004 a mihcaan, macakat ku bangnga sumad han palaiga. 2006 a mihcaan Syen-wo-min a tademaw micumud i Ameylika a “sinbun” nu Zipinay u 10 a bulad 18 a demiad anipatahkal tu micidekay anipili’an “u kasenengay i hamin nu kitakit tu 100 ku tademaw nu Zipu”.

漫畫自1999年開始在日本集英社旗下的少年漫畫雜誌《週刊少年Jump》上連載。2002年，由日本動畫工作室Studio Pierrot根據漫畫原作所改編製作的電視動畫版《火影忍者》開始在日本東京電視台播出。2004年，漫畫進而改編成電影。2006年，漩渦鳴人入選美國《新聞週刊》日文版於10月18日發行的特集中選出的「全世界最受尊敬的100位日本人」。
nu tuse nu aadupan 2

nu tuse nu aadupan 2 (kamu nu Hulam: 動物方城市 2)

namakayiniay a nisulitan 2 (參考資料 2)
kukay initu kitahaw!

kukay initu kitahaw!謝謝你 你好嗎？  mikukay atu mabiyalaw.感謝與關懷  ci李家同 ku musakamuway

mangaleb kina libung ayda, niadih nita widamin u mubelihay ku kamu nu sinbun, wini u giing mibabuy kunikaynah pasu u matinengay mudakamu silawayay hananay mangaleb ku nikacacengan nu heni, sisa mabiyalaw tu ku binawlan caytu kahademhem, utiihsatu ku balucu’ nuheni, pakayni i Kanatal caay kaw kapahay ku mahiniyay a kawaw,  最近疫情爆發，我們看到的幾乎全是負面新聞、政客的謾罵以及名嘴越來越激烈的言辭。這當然會造成一般老百姓的焦慮和不安，讓他們的心情不好，對國家也絕對不是一件好事。

dating hanitasaw, u syakay numita muliyaw ku liyaw kita i katalawan, a idaw ku sapikukay nu mita tu balucu’, sayawaysa mikukay kita tuising tu kangguhu, itidakuheni isakatalawan a mikuli, ami kukay kita tu sidikuccay tu sacaay katalaw tu cila a hitay mutideng i dadadadanan, musilenud tu muculilay atu kadideng a mikulibay.其實我們不妨想一想，我們的社會仍然在危機中持續運作，所以我們應該有一種感謝的心情。首先，我們應該感謝所有的醫護人員，他們是在最危險的情況下工作的。我們也應該感謝全副武裝在烈日下站崗的士兵、維持交通系統的工作人員。

ayda katuud pakaynin i nitenunan tu dadan a micakay tu cacanan maydih pakatineng tu heniyan, anu maala ku nipatayni tu kakaneng, amikukay kita tu musakakawaway atu misangay atu muculuay patayni i lumaay a tademaw, u kuziw misanga henay amikukay kita tuyni mikuliay nu Kanatal i nilaculay a tademaw.現在很多人盡量使用網路購物，也希望他們知道，如果收到了外送來的商品和食物，也應該感謝製作食物和產品的人以及宅配員。我們的工廠仍在生產，我們應該感謝所有維持國家經濟的人。

Kanaha tu mangaleb kina libung, musilemuday tu tatuni’ tu dedemiad muwal tu tu tatuni’ anu u mibakahay kisu tu tatuni’ a tademaw , satabaki hank u ngiha a mikukay tuyni u miasakay a tademaw.雖然疫情有點嚴重，但是垃圾車仍然照樣運行，如果你是丟垃圾的人，應該很響亮地向清潔人員道謝。

imahini amisatabaki kita tu sapisasukaydih tu cabay, nika inalibung tatenga mitanguu’l tu nikaudip .我們也應該在這個時候更加關心別人，要知道，疫情對很多人的生計是有負面影響的。

anu matineng kisu tu nipihibang nu cabay namakayni i tinalibungay anu silawad pakatelay han musikul tu sasakamun, akay caayaca kapadang pakynien i sasusakamu masasukaydih akay kapah tu atudi ku balucu’ nida .如果你知道親友因為疫情而必須放無薪假，你應該和他通話，或許你不能對他有實質上的幫助，至少可以使他的心情好一點。imahini u kalibunga mahica siwlen ku balucu’ kaw duma henay ku pabalucu’an a tahekal tu ku tinsu nitanaman nu wawa amiseking kaw wawa henay ku dadiputaniy .我們也應該在這個時期設法讓大家轉移一些注意力，會考就要放榜了，如果你有親友的孩子才參加過會考，你應該關心他們。u mikuliay a tademaw palitanmay ku tawki numu mahica tu kukakawaw nu kusiayda, wini micudaday tu mikingkiway sadiputen henaymay ku nikingkiwan nida idaw ku nika cakat haw .在公司工作的人，應該問問公司的狀況，對研究生，應該關心他的研究有無進展。ayda sa henulan a kawawsa pisinanuti tu wicanan ku sakautiih balenaw nu mita, nayay ku tatengaay a sasakamun.最重要的是，大家不要注意那些會使我們不安，也沒有正面價值的言論。u saykay numita sakayduhan yatusaay a kamu “kukay” atu “kapah tu kisu haw”? 我們社會最需要的是兩句話:”謝謝你”和”你好嗎? ～感恩～kukay～感恩～kukay～感恩～kukay～感恩～kukay