open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
nayay ku ngipen nu lukedaw

## '''kakiliman'''
nayay ku ngipen nu lukedaw. (Hulam a sulit: 沒牙的老虎)

## '''nilacul'''
1森林裏面有一隻老虎，非常凶猛，大家都怕他，尤其是羊群，總是躲他遠遠地，只有一隻聰明的小羊說：「我不怕老虎，我可以把他的牙齒全拔光！」

「少吹牛了！」大家都説，認爲那是不可能的事情。

cacayay a lukedaw i kilakilangan, tada maedes tu, matalaw amin ku katuuday i ci nidaan, awusidisidi tu ,mibatabatad aca miliyas,wida dada’ u sibunuay a wawa nu sidi:( caay katalaw tu lukedaw kaku,daneng kaku muhuduc tu ngipen nu lukedaw! )

(a manabaciba!)sakamu sa ku katuuday, caay kaw mamadayum kinakawaw.

可是，小羊真的去找老虎了。他帶了各式各樣的糖果，來到了老虎的面前，說：「大王，我為你帶來人類最好吃的東西，請你品嘗看看。」

nika,yawawa nu sidi mikilim tu lukedaw.siniala tu yadahay a piyang ,tayda i ayaw nu lukedaw，kamu sa ：(大王，muala kaku tu asu’ay a tuud ,kanen isu may )

老虎拿起一根棒棒糖放進口中，突然眼睛一亮，大聲稱讚說：「太好吃了！」

「謝謝你，小羊！」老虎一邊吃著糖果一邊跟小羊說。

ala sa tu kya lukedaw tu cacay 棒棒糖,peladsa ku mata,hatabaki ku ngiha musakamu：（uduma ku asu’ ！）

（kukay,wawa nu sidi！）hanikan han tu棒棒糖sakamu sa tya wawa nu sidi ci tu lukedaw.

從此，小羊就經常送各種糖果、餅乾和甜食來給老虎吃。老虎好開心，每天不停地吃，就連睡覺時，嘴裏都含著糖果。

namakayda su tu,patayda a satu kya wawa nu sidi tu mahicahicaay a piyang pakang tya lukedaw.

manamuh ku lukedaw,sademidemiad sa caay tu kasadeb mukan ,pasu inikabi’ museum(含) tu piyang ku laway mabi’.

## '''namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan'''

* nasulitan ni Lisin Kubung i 2019 itiza Sakul niyazu'
nayay ku tungus nu“malaacawa a kawaw”nu Sakizaya

nayay ku tungus nu“malaacawa a kawaw”nu Sakizaya, nu babalaki a kasiacawa sa u tatama ku muenengay i tatayna.tungus maluacawa sa caay kacaluway culilen ku zazan, kyu i niyazu'ay atu i tepalay a niyazu'ku nikiliman.

yu izaw ku kasibalucu'an nu tatama sa, tayza mipakasuy, sabalubalud han i putah misaupu, mahiniay a kawaw sa caay kapitengil cimacimaan kapah tu.matineng ku laluma'an naming, patengilan tu ku wama ina nu limecedan, anu patubeli ku ina ama nu limecedan, tuyza a labi kapah tu madadiku.
nanum

nanum (kamu nu Hulam: 水)

maelac tu ku nanum nu alangahay nu Tamayan. 瑞北河邊的水都已乾涸了。

### pananum 灌溉
tayza ci baki pananum tu laku. 爺爺去田裡灌溉。

### pinanum 要喝水
yadahen ku pinanum tiya kapah ku uzip. 要多喝水以保健康之身體。

### minanum 喝水
sakakapah nu uzip minanum tuway. 常喝水對身體有好處。

### minanuma 先喝水
mangaluh tu minanuma henay kita. 我們口渴了先喝水。

### nananumen 飲料
asu' nanumen ku nananumen. 飲料蠻好喝的。

### nanumen 先喝水（命令）
nanumen henay ku nipahalhalan nu i luma'ay! 請先飲用家人準備的茶水！

### sapananum 水
micilis tu sapananum tu laku. 引水到水田。

### ananum 愛喝水

mabayu'ay a tademaw sa kahinananum. 中暑的人要多喝水。
ngangan-Ci'ali'akof

## ngangan
Ci'ali'akof

## u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u ngasaw a ngangan nu Pangcah. caykaw nu ngangan nu tademaw.  

## kakuniza nu ngangan

## u canan a cidekay

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p53

撒奇萊雅族Sakizaya

阿美族Pangcah

泰雅族Tayan

排灣族Paywan

布農族

魯凱族Rukay

鄒族Cou

卑南族Puyuma

賽夏族Saysit

太魯閣族Taluku

賽德克族Sejek

噶瑪蘭族Kabalan

邵族Saw

雅美族Tau/Yami

卡那卡那富族Kanakanabu

拉阿魯哇族Laaluwa
ngangan nu Puyuma-Asak

## ngangan
Asak

## u sapuelac atu misiwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay. yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay pancahay (原住民族委員會) a nangan sa, tatama izaw 23, tatayna izaw 23. namakay Ran-chan-ruy(阮昌銳) a cekiw(研究) sa, tatama izaw 995, tatayna izaw 868, petun izaw 223. namakay Lipunan sa, tatama izaw 5354, tatayna izaw 4109. namakay Cheng-zhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama izaw 291, tatayna izaw 784, petun izaw 56.

u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.

u tademaw a nikayadah sa  mangasiw 13992 (2017.9).

## u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.

## kakuniza nu ngangan

## u canan a cidekay

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
pancahay (原住民族委員會) -sapancahay (原住民族) naayaway a ngangan pacudadan-sapancahay (原住民族) ngangan nu tademaw, dengtal Ceng-ce tabakiay a cacudadan nu pikingkiwan tu misayuancumincuay a cong-sin原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82

撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族

魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku

賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami

卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
ngangan nu Puyuma-Kalidengay

ngangan nu Puyuma-Kalidengay

## ngangan
Kalidengay

## u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.

yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.

u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.

u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay

## u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.

## kakuniza nu ngangan

## cidekay, binacadan

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Yuancumincu weiyuanhuy- Yuancumincu naayaway a ngangan pacudadan- Yuancumincu ngangan nu tademaw, dengtal Cengce tabakiay a cacudadan nu pikingkiwan tu misayuancumincuay a congsin 原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81

撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族

魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku

賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami

卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
ngayangay

## satangahan(主題):
ngayangay

### u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):獵寮

### u canan ku ngayangay(ngayangay是什麼?)ː

### sapihica ku ngayangay(ngayangay做什麼?)ː

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考來源)ː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
ngelab

## u zuma a kamu:
nu Hulam:
湯匙

nu Amilika:
 ****

nu Zipun:
**[[:ja:テーブルスプーン|テーブルスプーン]]**

## u canan ku ngelab ː
**(待翻譯)湯匙是**一種進食用的工具，其最常見的用途為喝湯，因而得名。湯匙有烹調上也是一種容量量度單位。不同國家對湯匙的標準並不一樣，但通常都約為15毫升。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː

## malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
ngasaw ngangan nu Pangcah-Tarisakan

ngasaw ngangan nu Pangcah-Tarisakan

ngangan: Tarisakan

## nilacul

## u siwkay nu ngangan

tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay asaca binacadan.

yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay pancahay (原住民族委員會)(原民會) a nangan sa, tatama izaw 77, tatayna izaw 77. namakay Ranchanruy(阮昌銳) sa, tatama izaw  6261, tatayna izaw 5181, ngasaw izaw 417. namakay Lipunan sa, tatama izaw 7290, tatayna izaw 5914. namakay Cheng-zhi Tabakiay Cacudadan(政治大學) sa, tatama izaw 305, tatayna izaw 150, petun izaw 44.

tina ngangan sa namakay i Cheng-zhi Tabakiay Cacudadan a lacul.

u tademaw a nikayadah(數量) sa  mangasiw(超過) 207715 (2017.9).

pulung nikayadah nu yincumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)

## u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay Tarisakan acasa saksak 散開的

## kakuniza nu ngangan

## cidekay (binacadan)

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
pancahay (原住民族委員會) sapancahay (原住民族) naayaway a ngangan pacudadan-sapancahay (原住民族) ngangan nu tademaw, dengtal Cen-ce tabakiay a cacudadan nu pikingkiwan tu misayuancumincuay a congsin原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p54

撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族

魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku

賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami

卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
ni adepan a lisa’ a lalami’

(一)cacay alasubu izaw ku pitu a mihecaan,cacay a bataan a bulad izaw ku sabaw pitu ademiad ayza.  107年10月17日 

(二) misanga tu salisinam a ni adepam a lalami’ 

製作祭屋淚珠草把 

(三)cacay a malumaluy tusa a malumaluy saka tu sa a malumaluy I ayaw nu saka cacay a malumaluy , teng teng en ku lalami’ tu laic 

一個圈圈,二個圈圈,第二個圈圈在第一個圈圈前面,然後拉緊緊繩子稻草就綁好了, 

(四)ma dineng tu kaku mi saket tu katalalan「asapasiket」madelen ku laic  , Saydan a kamu caay tu pilaluw ku 

我學會綁牛的方法叫「捕繩」,好專業好緊,老師說牛決對跑不掉。
ni tadasan nu babalaki a lala'

## tatangahan
"nitadasan nu babalaki a lala' " 原住民保留地

**上稿編輯： RayPeng整理：彭瑞祥（環境資訊中心記者）https://e-info.org.tw/node/219334**

**山坡地保育利用條例修法三讀 原住民保留地規定鬆綁**

## kakiliman
santi paui' uyza nu hulic ku misumad tu tuluay ni dulitan, "nitadasan nu babalaki a lala' "  (**山坡地保育利用條例**)https://law.moj.gov.tw/LawClass/LawAll.aspx?pcode=M0110006

## nalaculan
mahula' tu ku lekec. paulicay tusa bataan izaw ku walu ademiad maawas tu kuni sumadan tuluay ni sutitan, "nu buyu' a lala' a hulic", saka tulu bataan izaw ku pitu a sulit, masipu tuni panutekan nu ayzaay ni palekalan tu limaay a mihecaan palalid sa a maluk hawsa amakelec kuni piala tu tantuwa, mahiniay a kamu hawsa, yincumin miala tunu tuas nisubelidan alala', acacay tu patengan, tu situngnas a lala', tungus tuni kalukan atu tungus mluk pahabayay madem ku limaay a mihecaan hawsa, kya taneng maala ku tantuwa.

nauyaan a sulitan tu"nu buyu' a lala' "hananay, pazumanen tu "nitadasan nu babalaki a lala' ", ayza nu buyu' a lala' paui' uyza misaulic saka tulu izaw ku pitu tu pilekec, i lalabi liwliw nu buyu' a lala', tu binacadan a lala', pasubaa' tu yincumin patadasen kya a maala ku tungus sakaluk, tungua a lala' atu tungus micaliway tu lala'.

uzuma satu tungus tu sakalu, tungusay tu lala' palalid maluk madem ku lima a mihcaan hawsa, nai' ku aca pabeli hantu, nauyzaan ni panukekan nu Cenhu kuw uyzaan tu, anu milimad sa u yincum dada', u zuma patada mikuwanay, u satalakaway ku patengay.

mincintang liwiy ci Cening sakamu sa, ayza a demiad sa u yincumin "panukasen ku lala'kaku" cacay nisulitan tu sapilaylay tu laylay, iayaw yincumin miala tu nu yincuminay a lala', a kanca makelec' tu cacay a mihcaan, kya kapah miala tu tatuwa, wini mahapinang izaw kini "misawacu tu binacadan, misakinih tu binacadan" a lekec.

Cening liwi micunus saheci sa,ayzaay alekec, "nitadasan nu babalaki a lala' "   misinsisi tu ni paliwan a lala', kanca namakay i 1988 a mihecaan, tusa bulad cacay a demiad, namikaluk katukuh ayza cay pialesntuya lala', kya tatungus ku ni sulit a kawaw, sananay a kamu,anu lalid makaluk tabesiw tu tulu bataan a mihcaan hawsa,kya kapah  makaawas tuni nitadasan ami sinsiy nu "nitadasan nu babalaki a lala' "
nicudacudadan tu pikinggiw nu nikalpacawan i Kaliwan atu nikalpacawan i Takubuwan, cacay henay a lasubu sepat a bataan a mihcaan

mikingning tu nikalpacawan i Kaliwan atu nikalpacawan i Takubuwan, cacay henay a lasubu sepat a bataan a mihcaan. Tiway Sayum a 基金會i 107 a mihcan 9 a bulad 22 a demiad i Kilaykin lalangawan nu binacadan a dabek. patideng tu kalpacawan i Kaliwan nu Kabalan atu Takubuwan nu Sakizaya 140 a mihcaan ku pikingningan nicudacudadan tu pikinggiw.

u tahkalay nu mitesekay sipakayni i tatusaay a binacadan a nikaydaan tu nipatideng tu ngangan, pakayni i mitesek sakaytademawan atu sakaycilacila a patadikut miyamadi a nikacaka nisaheci.
nidebungan nu Hulam a takubuwan

## u niyadz’ nu sakidaya tu takubuwan
tu niyazu’ nu sakidaya tu takubuwan, nau kapahay micidekay a niyadu’, nu caayay kaw mama. tuktuk a niyadu’, a hicann aca debungan nu Hulam kyu mamuliyas ku niyadu’, katukuh ayda hidahida satu mabuliyas caay kasaupu.

## u labu nu niyazu’
yu caay henay ka laliwaliwah ku nyadu nu takubuwan sak, liuliuwen nu tungawen paluma ku nyadu’ nu takubuwan, decdec sa kulangaw nu tungawen inaynay’ ku buhang, si panan saan tusa ku caculilan a panan, cacay ku pakay labuay nu nanum a panan,

upay nanumay a panan sa u sapiabup atu sapi lais  kuydaan a cacumudan, u duma apanan i nuwaliyan sakaluk i umaumahan

## u panan nu niyazu’
kuydaan a panan. cacay a panan sa i nutimulan sa pidaduman kuydaan a panan, caan palemang. saan muculil ku binawlan, uydasa, u sakasaan anu patelac. ku culil u tabakiyay tu baci nu tademaw, kyu misamisi aca ku tademaw musausi, anu tumi’an

patelac kuculil mungabgaw sa apatebuc tu tuas sakalibutan sa,annu caay patebuc hakya maedis ku udip atu labu nuluma’,

makawali a panan sa, usaka taumah nu binawlan, i kasumamadan naytida amin ku umah nu nyadu’ i bilung kiu pakayni amin i tabakiyay a panan nu nyadu’ muculil, u saka tusa apanan i nutimulan nu nyaddu’ wyniyana panan sa u sapidadum sapibaca’ atu anu mililuc ku tademaw, pakayni amin tina adadan mu culil.

## u cacekulan nu niyazu'
u picekulan nu nyadu tu tukal, limua kunipatideng nu babalaki i nyadu’ tu cacekulan, sademiad idaw ku misebengay, miadih tu

liuliu nunyadu’ anu idaw kumi sebengay, lihanaw annu sitayniyay tu midebung tunyadu’ kusananay kiu papisebeng,u duma uta tuktukan ni binawan i tida tu i pabaw mu padeng, anu taytayni tu kuada kasenun satu mu tuktuk tuta tuktukan, takalaw kuta

tuktukan kyusa ma tengil amin nu liuliu nu nyadu’.lima kunyadu’ lima tu ku tatuktukan a tukal,

## ya lalimaay a nyadu’
saka cacay anyadu’ u takubuwan, i teban nu takubuwan kuida, saka tusa i nuwaliyan kuyda a nyadu’ micapi tu sangaw nu bacaywan, u sakatulu u ciwydiyan  wyni anyadu’ i nu amisan nu cibawkan mi capi tu hacutinsiu, u sakasepat u cibalbalan makaamis tu anyadu’ mi capi tu kaliywan, sadikuday u sakul makatip kuyni anyadu’ i tini i“ 四維高中 “. mahida kunikasa 

nyadu’ nu takubuwan hananay a nyadu’.
nika sumadan nu maku

nika sumadan nu maku 

ci cabay kaku u mihecan niza  izaw ku enem a bataan amihecaan, palida han nu maku izaw tu nikasumadan nu misu haw? sakamu sa ciniza: izaw tu nikasumad nu maku. i naayaw sa kaidihen nu maku sa, ci ina,ama, atu malakakaay, acawa, u cabay, u wawa, ayza sa, malingatu tu sa kaku sa maelmu’.

hang, nika sumadan nu maku, caay ku ipabaway pahabayay kaku, amakamuku ku kitakit haw?

hang, nika sumadan nu maku, ayza sa caay tu piselep tu nipacakay nu pacakayay, anu hacica kuniselepan paaca sa, a caay ka hicahica tu kaku, nika miedapedapay tu sapapicudad tu wawa nu heni.

hang, nikasumadan nu maku, na mikacaw tu haya(taxi)sa,  makatukuh tu, pihalhal nu sapauculi nu paculilay, caay tu pianin piala.u mangeluh ku sakauzip niza.

hang, nikasumadan nu maku, a caay tu pisakamu tu babalaki ku” kina kungku kinapina tu makatengil kina kungku, anu misakamu tu ku babalaki sa u makazatengay tu makaiwawaay tu kapahay a sakauzap niza. sisa eneng han itiza mitenengil.

hang,nikasumadan nu maku, anu patelacay ku daw sa, caay tu kaku pipuelac tu tademaw, uynian ku kasumad nu maku. matineng tu nu pasalunganay ku tademaw, caay ka a sapilimata nu maku,anu sakapah han ku kawaw lihalay, lipahak, matezephan ku saedimay kya.

hang, nikasumadan nu maku, ayza sa matineng tu nikaseneng tu tademaw, pasukapah ku balucu’ nu tademaw, manamuh tu ku balucu’ nu maku.

hang, nikasumadan nu maku sa, caay tu kabiyalaw kaku tu sazikucen a zikuc, payawan anu malutlut han ku zikuc sa caluk han nu maku. a sausian ku nu ihekalay lakapah haw. 

hang, nikasumadan nu maku, misasusud (misainay) nu tademaw miliyas tu kaku, sapica saw ku mahiniay a maliyuh kuheni misatademaw i takuwaan. 

hang, nikasumadan nu maku, mitaneng tu kaku i cabayan sa caay tu mipeci tu sakiket nu cabay, manay caay tu kaatekakay ku balucu’. mahiza ku katuuday mitela’tela’an sakapahay  tu tadayday mi sanaulan.

hang, nikasumadan nu maku,ayza sa pamata kaku sazikuzan a demiad. patatenga tu izaw ku mahiniay sa, zikuzanay a demiad.

hang, nikasumadan nu maku, u sadimatanu maku ayzasa,a hicaan mi sakaku malipahak, u sanamuhan a kawaw palipahak tu sakaku. 

nu sakapahay a ngatu yata tu, mabadabada tu, azihan u salengcay tu ku bukes i tangahatangahan. nazatengan nu sakauzip sa, izaw han ku akutiay nu balucu’ tatawatu mabelec, izaw ku caay pahanhan han mikuliay layapan tu nu ipabaway.

izaw aca ku caay katenes miliyas i kakulian sa, mideku tu i padekuwan, ita sa misaculiculi han, nipadaesu kita mauzip, anu caay tu kaanup, payawan saw anu pakuyucay atu kakitaan, anu matineng tu mikukay, i tanungtu sa ku balucu’ a misayaw han tu ka lipahak han mauzip.u babalakiay tu ku miheca anu caay han kasumadsumad sa, mahiza misakuay sa kinapaday.
nikatinengan

nikatinengan nu maku (心得）a hicaan nu mita mikiting, mikilul tu babalaki, apabalucu’en nu mita, zadengen. anu maliyuh kita tu kauzip nutua’s nu mita,a hicaan nu mita ku nikasikac a masasakamu tu babalaki nu mita. mahiza a nu makaazih tu cabay a tu lalumaan manamuh, lipahak haw, absa’ haw, atu miaamec ku lima haw, atu amiabibi haw? anu makungkung (lipahak) misakaku a matalaw ku tademaw, anu abeabesa’an kawiza, u mahicaay ku mahiniay a tademaw sa, a lipahak haw ku balucu’ anu maamec sa, mahiza u caay han sa katinengan nu mita sa, anu abibian nu mita misuayaw, mahiza u masunbaliw aca. sisa a hican nu mita anu masasukazih mi (mahica tu) saw? manay izaw satu ku misakamuay, anu tayza i luma’ nu taw, micumud tu i sasaedepan, sakamu sa taniyay kaku milinanumay, hinin misakamu taneng tu haw.

i sa kauzip nu mita sa, nayay nikaseneng tu tademaw atu tuudtuud u sakapahay a wayway. manay a hina nikaseneng kita, mahiza mipadaesuen.baungen daungen singalih ti’elen nu mita ku ipabaway pauzipay.malipahak tu kita mudadiw tu kita.

u dadiw ku likisi nu binacadan ita. itini i dadiw makasiwantan ku uzip nubabalaki. mudadiw sa amana pikilim tu sasakamuan a manamuh ku balucu’ a nikasenengan tu i pabaway, dadiw han tu ku sapidadiw nu misu. u dadiw izaw ku taliangay, izaw ku patikiliay a dadiw, izaw aca ku mihukayan a dadiw.anu tabuyu kita, makatenil tu piciw sa mahiza  malipahak tu mudadiway mahemek tu kita makatengil.u sakasenengan ku ma hiniay a dadiw sakanamuhan a dadiw. u zuma mudadiw ku tademaw sa, mahiza u sapihanhan nu mita  ka sakusa, anu palatuhay, pahadingay, pazazanay, pawananay, paicelangay, pawacayay, taneng tu mudadiw  nu mabalucuay a dadiw. izaw aca masaupu tu ku binawlan, misaupuay, mikimaday (pakungkuay), mihinaway (mikilimay), milikecay,mikiliday, mikitingay sa,mudadiw amim kita, izaw ku matinengay a baki  mi kitinay tu balucu ita sa,a caay ka namuh kita saw.
nilecuhan ato pangangan

nilecuhan ato pangangan (Hulam a sulit: 出生與命名)

lecuhen ku Sakizaya a tademaw, iza ku pangangan, sakasipinang miawaw tu cimacima a tademaw. u babalaki ku panganganay. anu iza ku masila’ ku manah, hinaimelangay, hinatangicay a lutungay, mitakus tu mapalaway a paedaw a miliyaw pangangan. anucaay, u babalaki sa nu luma’ ku situngusay a pangangan. i labu nu babala:ki nu luma’ mipili’ tu sapangangan. nutatama sa, i baki mingangan, u tatanay sa i bayi mingangan. sisa, mapahalhaltu ku sanganganan nu lalecuhen a wawa, mulecuhtu yika lutungay, mitakus tu laluma’an, mibetik a pasebana’ tu nababalakian. pakalemed tu uzip tu baluhay a tademaw nu luma’.

u zuma, anu cima ku saayaway tayni milisu’ a laluma’an panganganen i lutungay ku ngangan niza. hinaimelangay, malawacuay ku nikauzip a lutungay sa, misabaluhay a pangangan.

malecad tu zuma a binacadan ku ngangan nu Sakizaya. patulesen tu ngangan nu wama ku ngangan niza. ci Kuli ku wama sa, singangan sa ci Cakaw, ci ” Kacaw. Kuli” hantu ci Kacaw. Sipinang ku nika ci Kuli ku Wama ni Kacaw.
ninel

ninel(地震)
patungih kaku tu ninel u sakatalawan .
分享一下地震防災重點

namaka nu ayawan nu ninel, atu kaninelan , tu maminaninel tu sapitungih titaan.

從地震前、地震時、到地震後的所有重點要領

wiyni u ninel hananay hican amisananut.其實要談地震的防災

yadah ku sasakamun atu sakatineng atu sapisunanut.有很多細節和觀念要注意

ayda musakamu kaku tu tatengaay a silsil今天把正確的步驟及作法一次說完

nuayawan nu ninel ahican ku kawaw地震前要做的事情

uninel cakaw masausiay , nika kapah palasul, nika nipalasil ninel ninel nayi ku dadihingan , nika kapa palasul mikelul tu talaw 地震沒法預防，但是可以做準備減少風險

sausi han ku sakatalawan bakahai ku cayay kasausi widasa ku kiliman "anu mahetik, maluyuh, mapeci'" a cacanan.評估風險然後予以排除是必要的評估重點是找出「會掉、會倒、會破」的東西

sanutek han, atu mikelul ku nika laecus tu canan.盡可能固定，或者降低造成傷害的機會

sisa mipalasul tu sakabaluduh a kabang.然後準備好緊急避難包

anu maninel wica ku kawaw地震時要做的事情

nayay ku sasakamun , kasenu han mikilim tu dadihingan.沒甚麼好談的，就是立刻就地避難

anu maninel saungay sa mangaleb ku katalawan地震時越移動越危險

tabakiay a huyahuy cay kakapah ku nitideng , tu hica a kapah ku muculil .

因為強烈的搖晃會讓人無法站立，更無法平安行走

sisa maduba mibuhat tu panan , mipaneng tu tinghuy , kasenun sa tahekal , umahiniay caay kaw kapahay .

所以跑去開門、關電、或是奪門而出都是不實際的

sisa hican amusikul ku tangah atu liel .然後設法保護好頭頸部

tangah atu liel usabaeketay nu udip nu mita , amana padukayi ,頭頸部是比較重要的器官，不要讓它們受到傷害

nikaudip idaw aca ku cacanan a lekakawaw malikelih tu ninel 生活中有可能在各種情景中遇到地震

nika malecad tu “ tidasamengmeng han , mana piisid , sikulen ku tangah atu liel”.

但是原則都同樣是「就地避難、避免移動、保護頭頸」

sisa nuayawan a sapatanektek tu cacanan nisayadah kapah tu , imahini u kabiyalawan sa inayay tu.

當然，前面的家具固定做得越多，這個階段要擔心的事情就越少

mamin namaninel awica ku kawaw地震後要做的事情

sakabilil han miadih anu mahica.趕快確認現場安全

u saudip nu tademaw ku kalihalawan因為人命比較重要

sisa miadih tu tademaw anu mahica , miadih aca tu hekal.所以先確認人員的狀況，再確認環境的狀況

u ayaw sikulen henay ku udip kiya masikul ku taw 要先保護自己才有可能協助他人

sametekken henay ku udip , kiya misamwtek tu taw.所以先確認自身的狀況，再確認他人的狀況

usilsilsa “ nuteken hanay ku udup, miadih tu taw a panetek , uhekal panutek”

順序是「確認自身安全、確認他人安全、確認環境安全」

mikisa tu hekal sa , sinanuti mahetika ku palacal tu pabaw , ucuked , tu cacan , miadih idaw ku pahacengay a luyuh haw 檢查環境安全時，留意一下天花板、橫樑、柱子看看是否有嚴重的損傷

anu pahaceng ku kaliyuh mapela ku luma’ cay kakapah 如果損傷嚴重到影響建築安全

imahini kiya keliden ku nisupedan a sapi kalamkam a kabang sakalam kam han miliyas tahekal atu tayda ikapahay a kakitidaan這時才需要攜帶緊急避難包撤離到戶外或是其他安全的地方

anu dawmiay asapi kinsa tu kaluyuh nu luma miadih tu pitiya mikilm tunu kanatal “kanatal ninel mikingkiway a kitidaan-luma maninel nu dikudan mikisa”簡易的檢查方式可以上網搜尋「國家地震研究中心-屋舍震後檢查」

sakinacacay han naku musakamu tu ninel nuyayawan nuteban nudikudan sapisinanut a lekakawaw atu silsil.

一口氣把地震防災前中後所有階段的注意事項和流程說完

ayda sayaway pasubana; tu malucekay a paduduce titaan .今天先把正確觀念傳達給大家
nipaakuti’ tu lami’ caay kahida ku nisimsim katanetek,營養師patutud tu kamu u kawpil ku sakapahay

## nipaakuti’ tu lami’ caay kahida ku nisimsim katanetek,營養師patutud tu kamu u kawpil ku sakapahay.
燙青菜沒你想的健康 營養師建議加這個吃最好

u kawpil ku sayadahay a eyyo,

uydaan idau ku yadahay ku 鐵, 鈣 atu 鎂, kya kiyadahan ku salandaway a lami’,

u katuuday a tademaw miusep maydih tu nipaakuti’ akakanen,

maselep ku 熱量 nikaydih, nika 營養師 patutud tu kamu paseni’ han tu adidi’ay a simal, idau ku nipadang tu 維生素A nikaydih.

u kawpil yadah ku eyyo, kapah paluman atu caay katekes,

malamahida nu katuuday paylumaluma nu 華裔, i takalay maadihay a lami’,

i 彰化 a ising, 營養師周柏穎 musakamu,

u kawpil siyadah ku 膳食纖維, kapah ku nipipadang tu nipitai’,

kapah ku nipipadang tu 醣類 nu sawada’, idau ku nipipadang tu makuwan tu 血糖, 血壓, 降血脂.

地瓜葉營養豐富，

尤其鐵、鈣和鎂含量比一般深綠色蔬菜含量高，

民眾減重喜歡清燙食用，

減少熱量攝取，但營養師建議淋上一些好油搭配，有助維生素A吸收。

地瓜葉營養充足，加上好種、平價，

成為許多華裔家庭餐桌上常見的家常菜，

彰化醫院營養師周柏穎指出，

地瓜葉豐富的膳食纖維除了幫助消化排便，

也能包覆腸道中的醣類，有助於控制血糖、血壓、降血脂等。
nikaseneng

**nikaseneng 讚美、頌讚**

## sapuelac

## namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-頌讚

nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
abinung

## abinung

tadatakalaw ku langaw nina abinung.

tabaki ku heci nu abinung. u pudac nu abinung sa u landaway. a'su mukan nu labu'ay. sikabi, siheci. u sangelacay ku ilabu'ay.

katuud ku pacakay abinung i Pingtung. hali caledesay a demaid. anu mahetik i bayu', taneng munabaw i bayu' tayza i baat a subal katakit. 

i Taykoku muculcul tu ungay mukayakay tu abinung tapabaw miala th heci. 

u cudadan a ngangan sa u Cocos nucifera. 

## u sulit nu zuma a kamu

### u sulit nu Hulam
**椰**（學名：*Cocos nucifera*）是棕櫚科**椰屬**的唯一種大型植物，椰子是椰樹的果實，是一種在熱帶地區很普及的果實。椰子樹的普及也在於其果實椰子可以在海中隨風浪漂流上千公里後生殖到離母樹非常遠的地方。一般商業賣出來的椰子在收割時還是綠色的，未成熟的果實，它有點三角形狀，足球大小。在泰國南部人們也利用訓練好的獼猴來採摘椰子。

### u sulit nu Lipun
**ココナッツ**はヤシ科の単子葉植物、ココヤシの果実である。**ココナツ**あるいは、単に**椰子の実**ともいう。

### u sulit nu Amilika

The **coconut tree** (*Cocos nucifera*) is a member of the family Arecaceae (palm family) and the only species of the genus *Cocos*. The term **coconut** can refer to the whole **coconut palm** or the seed, or the fruit, which, botanically, is a drupe, not a nut. The spelling **cocoanut** is an archaic form of the word. The term is derived from the 16th-century Portuguese and Spanish word *coco* meaning "head" or "skull", from the three indentations on the coconut shell that resemble facial features.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* 中國數字植物標本館中的相關內容：椰
* （繁體中文）（英文）椰子, Yezi 藥用植物圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院)
nipaluma-adiday tabaal

## adidiay tabayal

台灣姑婆芋

tabayal siwalak, amana mukan. caay kaw tali, malecad kya papah ku tabayal atu tali.

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
姑婆芋為不可食用植物，因為植物細胞中含有針狀針晶（草酸鈣晶體，後生質，細胞代謝作用之產物）。在日本，曾發生數起誤食而中毒的案例。日本厚生勞動省發布公告切勿誤食，因為它外觀類似於可食用的大野芋或芋頭。

不過因為姑婆芋的汁液含有植物鹼，因此可用於與咬人狗和咬人貓的蟻酸進行酸鹼中和。

****** (also called **night-scented lily**, **Asian taro** or **giant upright elephant ear**) is a flowering plant native to Eastand Southeast Asia (Japan, China, Indochina, Assam, Bangladesh, Borneo, Taiwan). In Manipur, local name is Hoomu. *Alocasia odora* (called *Ray*) can be used as medicine for the treatment of common cold in North Vietnam.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p79

鍾明哲和楊智凱。2012。台灣民族植物圖鑑。晨星出版有限公司。

魯丁慧、邱柏瑩和林聖峰 。2011。鄒族之植物利用。行政院農業委員會林務局。

戴德泉 。2011。南莊植物誌（下卷）。華夏書坊。

王志強、陳韋志、周佳儒、賴奇綺等。2011。青青西拉雅:國家風景區植栽建議手冊。西拉雅國家風景區管理處。

王進發、辜雯華、洪進雄、陳士畧等。2010。南投縣原住民地區原生植物及重要栽培作物圖鑑。國立嘉義大學臺灣原住民族教育及產業發展中心。

王志強、張坤城和廖冠茵。2010。知本綠蹤－知本國家森林遊樂區植物解說手冊－花草篇。行政院農業委員會林務局。

林麗君、王光玉和董景生。2010。綠色葛蕾扇：南澳泰雅的民族植物。行政院農業委員會林務局。

董景生、黃啟瑞和邦卡兒．海放南 。2010。走山拉姆岸：中央山脈布農民族植物。行政院農業委員會林務局。

薛聰賢。2003。台灣原生景觀植物圖鑑1《蕨類植物‧草本植物》 。薛聰賢出版社。ISBN 957-410-968-2
nipaluma-aepipen

## aepipen

### u siwkay nu nipaluma

### pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan:

u sapamat a ngangan:

u Amilika a ngangan: 

## u zuma a cidekay a kamu
Pangcha: x

Tayan: x

Sejek: x

Paywan: 

Taluku: x

Yuwatan: lipun patuiia tu ismud

Rukay: ivivigi

Cou: cuun 'aripangtun

Kabalan: x

Kanakanabu: x

Laaluwa: x

Saysia: x

Puyuma: 

Saw: x

Tau: x

## u sulit nu zuma a kamu

### u sulit nu Hulam
山菅蘭 sancianlan

### u sulit nu Lipun

### u sulit nu Amilika

## saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Cou

u zuma a cidekay cay katineng mukan atu musapayu' tina nipaluma

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p42
nipaluma-ahpalay papah kadup, ahpalay papah kadop

**[[:zh:欖仁樹|ahpalay papah kadup, ahpalay papah kadop 欖仁樹 (俗名：枇杷樹、雨傘樹、楠仁樹)]]**

欖仁樹種仁可以製作食用油 tina kilang a heci taneng pasanga' tu kakaenan a simal. maydih dihkuay a demiad, mauzip i dadipasan saca makay cilalay a buay'an.

## u siwkay nu nipaluma

### [[:zh:生物分類法|kakuniza nu mauzipay]]
subal(yu)：Eukarya

salaedan(cie)：Plantae(Amilika a kamu)

panan(men)：Magnoliophyta(Amilika a kamu)

upiz(kang)：Magnoliopsida(Amilika a kamu)

mata(mu)：Myrtales(Amilika a kamu)

sapamat(ke)：Combretaceae(Amilika a kamu)

mikitinay(su)：Terminalia(Amilika a kamu)

hicahicaay(cong)：T. catappa(Amilika a kamu) 

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p298

Terminalia catappa香港教育城

欖仁樹植物通
nipaluma-alupal, alopal

## alupal, alopal

柿 (俗名：紅柿、柿子)

### kagak kakuniza(科學分類)

subal(域)：真核域 Eukaryota

salaedan(界)：植物界 Plantae

panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta

upiz(綱)：雙子葉植物綱 Magnoliopsida

mata(目)：柿樹目 Ericales

sapamat(科)：柿樹科 Ebenaceae

mikitinay(屬)：柿樹屬 Diospyros

hicahicaay(種)：

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
**柿**（*Persimmon*或*kaki*）是柿樹屬的果實，最常見的品種是**柿子**，又名亞洲柿或日本柿，原產於東亞，但其他地區也有柿屬植物。柿子的品種有1000多種，以脫澀與否分為甜柿和澀柿兩大類為主，前者成熟時已經脫澀可以直接食用，後者需要人工脫澀，中國、日本、韓國和巴西是世界的主要產地。柿有多種類型，除了最常見的柿子之外，亦有異色柿、德州柿、黑色柿、印度柿、豆柿及美洲柿等。

The **persimmon** /pərˈsɪmən/ (sometimes spelled **persimon**) is the edible fruit of a number of species of trees in the genus *Diospyros*. The most widely cultivated of these is the Oriental or Japanese persimmon, *Diospyros kaki*. *Diospyros* is in the family Ebenaceae, and a number of non-persimmon species of the genus are grown for ebony timber.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p156

 柿

應紹舜 台灣高等植物彩色圖誌 第六卷 9.柿樹 p50 870730 初版

邱年永等著 原色臺灣藥用植物圖鑑(2) 154柿 p175 台北南天書局

鄭武燦 台灣植物圖鑑 上冊1701柿 p851 國立編譯館

 柿

中國植物誌 第 60(1) 卷 141 頁  PDF 柿

 柿子

臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會 編 柿 92年10月364頁
nipaluma-anekak

## anekak
貓鬚草

(俗名：腎草、腎茶、貓鬚公、化石草、腰只草) 屬於台歪原生種植物，具有利尿、排石的作用。

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p273

貓須草 Orthosiphon aristatus (Blume) Miq., 1858. 臺灣物種名錄. 臺灣: 中央研究院生物多樣性研究中心. [2013-1-24] （繁體中文）.

  貓鬚草

邱年永等著 原色臺灣藥用植物圖鑑(1)- 181貓鬚草 p185台北南天書局

中國植物誌 第 66 卷 574 頁 PDF 腎茶

臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會 編 貓鬚草 92年10月397頁
nipaluma-angsicay

## angsicay

### u siwkay nu nipaluma

### pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan:

u sapamat a ngangan:

u Amilika a ngangan:  

## u zuma a cidekay a kamu
Pangcha:

Tayan:

Sejek:

Paywan: la'liga

Taluku:

Yuwatan: pitu huhu tu madain lisav

Rukay:

Cou: cuuntapunia

Kabalan:

Kanakanabu:

Laaluwa:

Saysia:

Puyuma:

Saw:

Tau: angno no takey

## u sulit nu zuma a kamu

### u sulit nu Hulam
大本七層塔

### u sulit nu Lipun

### u sulit nu Amilika

## saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Tau, Rukay, paywan, Cou

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p20

花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
nipaluma-awasyang

## awasyang
過山香

(俗名：山黃皮、龜裡椹、凹葉黃皮、假樟仔)

### kagak kakuniza(科學分類)
salaedan(界)：植物界 Plantae

panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta

upiz(綱)：雙子葉植物綱 Magnoliopsida

mata(目)：無患子目 Sapindales

sapamat(科)：芸香科 Rutaceae

mikitinay(屬)：黃皮屬 Clausena

hicahicaay(種)：假黃皮 C. excavata

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
***Clausena excavata*** is a species of evergreen shrub 1–2 m tall, in the family Rutaceae, native to Bangladesh, Bhutan, Cambodia, China, India, Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Nepal, the Philippines, Taiwan, Thailand, and Vietnam.

假黃皮分布在柬埔寨、台灣島、泰國、緬甸、寮國、印度、越南以及中國大陸的福建、海南、廣東、雲南、廣西等地。假黃皮屬落葉性小喬木，株高3--4m，見于山坡灌叢和疏林中。目前尚未由人工引種栽培。據《中國植物誌[1][失效連結]》、Flora of China[2]和《華南植物園植物名錄[3]》的記載，假黃皮見於平地至海拔1,000米的地區。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p247

昆明植物研究所. 假黃皮. 《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-25]. （原始內容存檔於2016-03-05）.
nipaluma-baditoh

## baditoh
九節茶

(俗名：觀音茶、竹節茶、竹節草、接骨木、腫節風、接骨金粟蘭、紅果金粟蘭、草珊瑚、千兩、鴨腳節、牛膝頭、駁節茶)

### u siwkay nu lalidec
i Taywan sabul, i apuyu' i teban nu takalaw-bayu' (海拔) 420m-1500m a kilangkilangan, matepa ku uzip tina lutuk. yadah i Yilan, i Nantou, i Pintong atu i Lanyu.

u nu sapayu' a sasahicaan sa, akenek ku sanek, ahemaw ku ledek. kapah tu nu ukak, sapawazay tu walak. kapah tu malebawa. kapah tu banic. kapah tu tusuz.

yadah a mihca a kilang. sawsawni landaway a kilang. tabaki a kilang u takalaw sa 1.5m. yadah ku ciid. tanaya' nu papah 5-15cm. ahbal nu papah 3-6cm. sibalu i lalud. u ahemaway a takuliway-landaway a kulit. u heci sa, mulu. u landway i adidi' henay, tabaki tu sa mala kibetulay a sumanahay.

cayhenay paluma' tu tadamaw. hali melalemet a liwliw. mauzip i pilis. maupzip i helun nu buyu.  

  

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika

### u sulit nu Hulam
草珊瑚（學名：*Sarcandra glabra*）為金粟蘭科草珊瑚屬的植物。葉可提取芳香油，全草入藥有消炎解毒、活血消腫，抗菌消炎之效。

u zuma a ngangan nu Hulam: 接骨蓮、腫節風、九節風（江西）、九節茶（浙江）、滿山香、九節蘭（湖南）、節骨茶（廣西）、竹節草、九節草、接骨蓮、竹節茶等。

### u sulit nu Lipun
**センリョウ**（仙蓼／千両、*Sarcandra glabra*（Thunb.） Nakai）はセンリョウ科の常緑小低木。冬に赤い果実をつけ美しいので栽培され、特に名前がめでたいのでマンリョウ（万両）などとともに正月の縁起物とされる。

### u sulit nu Amilika
Sarcandra glabra is an herb native to Southeast Asia. It is also known as herba sarcandrae or glabrous sarcandra herb.

Aromatic oils may be extracted from the leaves. The entire plant has anti-stress, antioxidant, anti-inflammatory, detoxifying, blood activating, and anti-bacterial 

### namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* 《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

* 行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p.10
* 中國數字植物標本館中的相關內容：草珊瑚
* 草珊瑚 Caoshanhu 藥用植物圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
nipaluma-bakung,bakong

## bakung, bakong

### u siwkay nu nipaluma
bakung, bakong namauzip i Yaco caledesay a subal. mauzip tu i sadipan nu bayu'. u yadah a mihca ku uzip. takalaw ku kidu.

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu

### u sulit nu Hulam
文殊蘭 wenshulan

### u sulit nu Lipun

### u sulit nu Amilika

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p50
nipaluma-balu nu pansya

## pansya

### u siwkay nu nipaluma[edit]

### u sanek nu nipaluma[edit]

### malaheci tu imelang[edit]

### pasubana i cacudadan a lacul[edit]

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay[edit]

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika[edit]

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan[edit]
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p72
nipaluma-balu nu sulda

## balu nu sulda, balo no solda
石蓮  ,(俗名：風車草、神明草、石蓮、蓮座草), hali cilal maacakay, anu malalemet amamuni' ku lamit. caay katalaw ku sienaw. i kasienawan katukuh ku taneng lahud 12 tu-c, mabi'tu. amana katapesi' i kasienawan. hali mukan tina nipaluma ku katacumuli.

### u siwkay nu nipaluma

### kagak kakuniza(科學分類)
subal(域)：真核域 Eukaryota

salaedan(界)：植物界 Plantae

panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta

upiz(綱)：

mata(目)：虎耳草目 Saxifragales

sapamat(科)：景天科 Crassulaceae

mikitinay(屬)：石蓮屬 Sinocrassula

hicahicaay(種)：石蓮 S. indica

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
**石蓮**（學名：***Sinocrassula indica***），又稱**印度石蓮花**、**蛇舌蓮**，為景天科石蓮屬下的一個種。為二年生草本，莖高15—50公分。基生葉呈蓮座狀排列，葉形匙狀矩圓形，肉質肥厚，長3—7公分，寬1—1.8公分，先端漸尖，莖生葉與基生葉相似但較小。花為頂生繖房花序，長寬約5—10厘米，花瓣粉紅色且前端反捲，果實為蓇葖果。分布於中國西藏、雲南、四川、貴州、湖北、湖南與陝西等省和尼泊爾、印度與不丹亦有。廣西民間有將印度石蓮花作藥用，具活血散瘀，止血生肌作用，治療跌打、刀傷。耐旱的石蓮喜歡乾燥，在潮濕的環境下容易爛根。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p99

維基百科-石蓮

石蓮 Sinocrassula indica. 中國植物物種名錄（CPNI）. 中國植物物種信息數據庫. [2013年1月17日]. （原始內容存檔於2016-03-05）.

廣西植物志（第一卷）. 廣西科學技術出版社. .

石蓮 Sinocrassula indica (Decne.) Berger. 河南師範大學.
nipaluma-banuh nu wacu, baboh no waco

## banuh nu wacu, banoh no waco

松葉蕨

(俗名：松葉蘭、鐵掃把、楔葉蕨)

### kagak kakuniza(科學分類)
subal(域)：

salaedan(界)：植物界 Plantae

panan(門)：蕨類植物門 Pteridophyta

upiz(綱)：松葉蕨綱 Psilotopsida

mata(目)：松葉蕨目 Psilotales

sapamat(科)：松葉蕨科 Psilotaceae

mikitinay(屬)：松葉蕨屬 Psilotum

hicahicaay(種)：

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
**松葉蕨科**是一種蕨類植物，包括有「松葉蕨屬」和「梅溪蕨屬」兩個屬。這兩個屬的外表很不一樣，而且也有人將梅溪蕨屬獨自分到梅溪蕨科中，但大多數的分類學還是持續將其放在松葉蕨科內。松葉蕨科在分類學中的位置曾經不是很明確，部份是因為此類植物缺失根或真正的葉子，但最近的分子系統學的研究推測出其和瓶爾小草科之間較為相近。

**Psilotaceae** is a family of Pteridophyta (in order **Psilotales**) consisting of two genera, *Psilotum* and *Tmesipteris* with a dozen species.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p132

Smith, Alan R.; Kathleen M. Pryer, Eric Schuettpelz, Petra Korall, Harald Schneider, & Paul G. Wolf. A classification for extant ferns (PDF). Taxon. 2006, 55 (3): 705–731.
nipaluma-basaway

## basaway
冷飯藤

(俗名：倒爬麒麟、拍拍藤、蛇藤)

冷飯藤是一種很好用的轉骨藥材，小朋友到了青春期，可促進生長發育

### [[:zh:生物分類法|kakuniza nu mauzipay]]
salaedan(cie)：Plantae(Amilika a kamu)

panan(men)：Angiosperms(Amilika a kamu)

upiz(kang)：

mata(mu)： Austrobaileyales(Amilika a kamu)

sapamat(ke)：Schisandraceae(Amilika a kamu)

mikitinay(su)：*Kadsura*(Amilika a kamu)

hicahicaay(cong)：***K. oblongifolia***(Amilika a kamu)

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p116

冷飯藤 Kadsura oblongifolia Merr.. 中國植物物種信息資料庫. [2013-01-15].

 冷飯藤

應紹舜 台灣高等植物彩色圖誌 第六卷 1.冷飯藤 p595

邱年永 原色臺灣藥用植物圖鑑(2) 162 紫藤丹 p184 台北南天書局

鄭武燦 台灣植物圖鑑 下冊 2728冷飯藤p1364 國立編譯館主編

 白水木

中國植物誌 第 64(2) 卷 031 頁  PDF 台灣紫丹

臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會 編 紫藤丹 385頁 92年10月
nipaluma-bedadaki

## bedadaki
伏地蝙蝠草(俗名：鋪地蝙蝠草)

u cacay a mihca ku uzip, takalaw maka 60-60mm, sibanuh amin i kidu. u duut-sumanahay. caay kayadah ku balu. manamuh i tebal nu nanum.

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p100
nipaluma-bila'nongay

## bila'nungay
u siwkay nu nipaluma

pasubana i cacudadan a lacul

u cudad a ngangan:

u sapamat a ngangan:

u Amilika a ngangan:  

## u zuma a cidekay a kamu
Pangcha:

Tayan:

Sejek:

Paywan:

Taluku:

Yuwatan: balivun tu valu

Rukay:

Cou: 'uici kunavan

Kabalan:

Kanakanabu:

Laaluwa:

Saysia:

Puyuma:

Saw:

Tau: mangnem do aep

## u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Hulam

u sulit nu Lipun

u sulit nu Amilika

## saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Rukay, Cou

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物p17

花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
nipaluma-biyang

## biyang

### u siwkay nu nipaluma

### pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan: chamaesyce thymifolia l. millsp.

u sapamat a ngangan: euphorbiaceae

u Amilika a ngangan: red caustic reeper, thymeleaved spurge 

## u zuma a cidekay a kamu
Pangcha: x ; Tayan: x ; Sejek: x ; Paywan: x ; Taluku: x ; Yuwatan: babu tu ismud ; Rukay: x

Cou: cuun mingane ; Kabalan: x ; Kanakanabu: x ; Laaluwa: x ; Saysia: x ; Puyuma: x

Saw: x ; Tau: xx ; u sulit nu zuma a kamu

### u sulit nu Hulam
小飛揚 xiaofeiyang

### u sulit nu Lipun

### u sulit nu Amilika

## saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Cou

u zuma a cidekay cay katineng mukan atu musapayu'.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Hulam talakaway a nipaluma nalunasulitan a sulu pulungamin a sulu. Hulam kagak a yuan adidiay a mauzipay migankiway a suo《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

Yuancumincu weiyuanhuy-  sapayu' a nipaluma nu Yuancumin 行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p31

花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
nipaluma-bungwi, bongwi

## bungwi, bongwi
鳳尾草

(俗名：井欄茜、井邊草、井口邊草、井茜、井闌草、井闌邊草、小鳳尾草、劍葉鳳尾草、小金星鳳尾草、鳳凰草、小鳳尾草、小葉鳳尾草、鐵腳雞、山雞尾、石長生、旋雞頭、野雞尾、烏腳雞、線雞尾、雙鳳尾、金雞尾、背陰草、蜈蚣蕨、鳳尾藤、五葉靈芝)

### kagak kakuniza(科學分類)
salaedan(界)：植物界 Plantae

panan(門)：蕨類植物門 Pteridophyta

upiz(綱)：真蕨綱 Polypodiopsida

mata(目)：水龍骨目 Polypodiales

sapamat(科)：鳳尾蕨科 Pteridaceae

mikitinay(屬)：鳳尾蕨屬 Pteris

hicahicaay(種)：井欄邊草 P. multifida

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Hulam talakaway a nipaluma nalunasulitan a sulu pulungamin a sulu. Hulam kagak a yuan adidiay a mauzipay migankiway a suo《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p259

鳳尾草 Feng Wei Cao 中藥標本資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （繁體中文）（英文）

鳳尾草

李經緯等主編.中醫大詞典——2版[M].北京：人民衛生出版社，2004：359.
nipaluma-cisu, ciso

**cisu, ciso 檄樹 (俗名：海巴戟天、諾麗果、紅珠樹、水冬瓜、椿根、鬼頭果)**

## u siwkay nu nipaluma

### kagak kakuniza(科學分類)
salaedan界：植物界 Plantae

panan門：被子植物門 Magnoliophyta

upiz綱：真雙子葉植物 Eudicots

mata目：龍膽目 Gentianales

sapamat科：茜草科 Rubiaceae

mikitinay屬：羊角藤屬 Morinda

hicahicaay種：檄樹 M. citrifolia

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
***Morinda citrifolia*** is a tree in the coffee family, Rubiaceae. Its native range extends through Southeast Asia and Australasia, and the species is now cultivated throughout the tropics and widely naturalized.

Among some 100 names for the fruit across different regions are the more common English names, **great morinda**, **Indian mulberry**, **noni**, **beach mulberry**, and **cheese fruit**.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p280
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo

## ciwcangpu, ciwcangpo

石菖蒲

(俗名：建昌蒲、山菖蒲、石蜈蚣、水劍草、昌陽、堯韭)

mauzip i Yacu, hali nanum , manamuh i tabal nu nanum. taneng sapisapayu'.

### kagak kakuniza(科學分類)
sabul(域)：真核域 Eukarya

salaedan(界)：植物界 Plantae

panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta

upiz(綱)：單子葉植物綱 Liliopsida

mata(目)：菖蒲目 Acorales

sapamat(科)：菖蒲科 Acoraceae

mikitinay(屬)：菖蒲屬 Acorus

hicahicaay(種)：石菖蒲 A. gramineus

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
形似菖蒲，但植株矮小；根莖細長、具氣味 (根莖有特化的精油細胞(aromatic oil cell))。葉片線形，主脈不顯著，全緣、排成二列，花序較柔弱。肉穗花序(佛焰花序)單一頂生，著生於葉狀的花莛(scape，或作花葶)腋側，花莛被認為是花梗或及佛焰苞，具二束分離的維管束，花序軸頂端具分生組織，可以再發育為新的枝條。佛焰苞葉狀，較佛焰花序為長，狀似葉狀的花梗向水平方向的延伸，宿存。花由花序底向頂端綻開。兩性花，緊密排列，無苞片；花被片6枚離生，呈2輪(各3枚)；花絲長線形，扁平；花藥近軸側縱向開裂。雌花器略長於花被片，具2或3室，每個子房室中有胚珠數枚。倒生胚珠著生於頂生胎胚座上(orthotropous (atropous), pendent on apical placenta)；柱頭小。漿果或蒴果具種子數枚，基部具毛。花期為五月至六月，果期為七月至八月。

***Acorus gramineus***, commonly known as **grass-leaf sweet flag**, **dwarf sedge**, **Japanese rush**, and **Japanese sweet flag**, is a botanical species belonging to the genus Acorus, native to Japan, Korea in eastern Asia. The plant usually grows in wetlands and shallow water.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p98

昆明植物研究所. 石菖蒲. 《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

Li, H. (李恆 Li Hen), Zhu, G. H. (朱光華), Bogner, J. 2010. ACORACEAE. In: Flora of Chian 23: 1-2.
nipaluma-cizeyun

## cizeyun
七日暈

(俗名：紅珠子、紅仔珠、山漆莖)

台灣特有種。常在低海拔的山坡疏林下，路旁灌木叢中、海濱、平原或原野，尤其海邊居多。其根會抓土，加上枝葉茂密，因此也提供其他生物良好的棲地。

### u siwkay nu cizeyun
u Taywanay a kauzipay kuyni. pacek tu lala', caykatalaw tu bali. muuzip i caykatakalaway a buyu. hali i bayubayu'an i bukelalay. u lami' sa mizakep tu lala'. manamuh milimek i sasa' nu cizeyunay ku aadupan.

akenek mukan, cilemin, siledek cayka yadah. u papah sa, 4-5cm ku tanaya' , 3cm ku ahbal. u heci sa sumanahay i hekal. kimulmul ku heci. lameneng ku puci'.

cayka tabaki ku balu. u kulit nu balu sa, si sangelacay atu sumanahay, bangcal ku balu nu cizeyun, sisa manamuh ku taw mipaluma i putah nu luma'.

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u zuma a ngangan
u cudad a ngangan: breynia officinalis hemsley var. officinalis

u sapamat a ngangan: euphorbiaceae

u Amilika a ngangan: officinal breynia
### u zuma cidekay a kamu
Yuwatan: talpitu pisainunu, Cou: karu takuvucun, Rukay: thipelrenganemukan atu misaugnay a cidekay sa, u Sakizaya u Cou u Rukay u Yami atu Pangcah.

### u sulit nu Hulam
**[[:zh:彩葉山漆莖|彩葉山漆莖]]**，英文名**Foliage flower**，學名**Breynia disticha J.R. Forst.** ，別名︰五彩龍、觀葉九芎仔、甜豆木，為常綠灌木。

### u sulit nu Amilika
***Breynia disticha*** is a plant in the family Phyllanthaceae, first described in 1776. It is native to New Caledonia and Vanuatu in the western Pacific, but naturalized on a wide assortment of other islands around the world (West Indies, São Tomé, Seychelles, Chagos Islands, Bonin Islands, Norfolk Island, Fiji, Line Islands, Society Islands, Hawaii, etc.), as well as in the U.S. state of Florida.

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
應紹舜，《台灣高等植物彩色圖誌》，第四卷，台北市，1992年。

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物 p.6
nipaluma-culal, colal

## culal, colal

昭和草

(俗名：神仙草、野木耳、飛機草、滿天飛)

日治時期引入台灣，在田野路邊或偏僻之處都可發現蹤跡。全株可用。

### kagak kakuniza(科學分類)

subal(域)：真核域 Eukaryota

salaedan(界)：植物界 Plantae

panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta

upiz(綱)：雙子葉植物綱 Magnoliopsida

mata(目)：菊目 Asterales

sapamat(科)：菊科 Asteraceae

mikitinay(屬)：昭和草屬 Crassocephalum

hicahicaay(種)：昭和草 C. crepidioides

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
**昭和草**（學名：*Crassocephalum crepidioides*，俗稱：ebolo、thickhead、redflower ragleaf、fireweed），又稱**革命菜**、**昭和草**、**飛機草**，為菊科昭和草屬的植物。分布在非洲、泰國、東南亞以及中國大陸的雲南、福建、湖北、四川、江西、貴州、西藏、廣東、廣西、湖南，及台灣等地，生長於海拔300米至1,800米的地區，常生長在水邊、山坡路旁和灌叢中。

***Crassocephalum crepidioides***, also called **ebolo**, **thickhead**, **redflower ragleaf**, or **fireweed**, is an erect annual slightly succulent herb growing up to 180 cm tall. Its use is widespread in many tropical and subtropical regions, but is especially prominent in tropical Africa. Its fleshy, mucilaginous leaves and stems are eaten as a vegetable, and many parts of the plant have medical uses. However, the safety of internal use needs further research due to the presence of plant toxins. 

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Hulam kagak a yuan adidiay a mauzipay migankiway a suo《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

Yuancumincu weiyuanhuy-  sapayu' a nipaluma nu Yuancumin 行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p155

昭和草 Crassocephalum crepidioides (Benth.) S. Moore, 1912. 臺灣物種名錄. 臺灣: 中央研究院生物多樣性研究中心. [2013-1-24] （繁體中文）.

昆明植物研究所. 野茼蒿. 《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-25].

《台灣蔬果實用百科第二輯》，薛聰賢 著，薛聰賢出版社，2001年

 昭和草

邱年永等著 原色臺灣藥用植物圖鑑(4) 207昭和草 p232 台北南天書局

鄭武燦 台灣植物圖鑑 下冊2447飛機草(裂葉昭和草) p1224 國立編譯館

中國植物誌 第 77(1) 卷 304 頁  PDF 野茼蒿

臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會 編 昭和草 92年10月455頁
nipaluma-cinglikwang-2

## cinglikwang-2

### u siwkay nu cinglikwang-2

### pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan:senecio scandens buch.-ham ex d. don.var.scandens

u sapamat a ngangan: compositae

u Amilika a ngangan: sececio scandens 

## u zuma a cidekay a kamu
Pangcha: x

Tayan: x

Sejek: x

Paywan: wriligiaruru

Taluku: x

Yuwatan: pisial mata tu ismud

Rukay: x

Cou: x

Kabalan: x

Kanakanabu: x

Laaluwa: x

Saysia: x

Puyuma: x

Saw: x

Tau: x 

## u sulit nu zuma a kamu

### u sulit nu Hulam
千里光2 chanliguang

### u sulit nu Lipun

### u sulit nu Amilika

## saungaya misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Rukay, paywan

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p16 

花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
nipaluma-damay nu baetu, damay no baeto

## damay nu baetu, damay no baeto

全緣卷柏

(俗名：還魂草、萬年青、薄葉卷柏、長菱葉卷柏、龍麟草、田雞爪、松柏草、金扁柏、美葉捲柏、平葉捲柏)

haynisadikud landaw a lutuk, mauzip i tabanay atu apuyu'ay a bayu'-talakaway, malalemeday a kilanglilangan atu sa'wac. kaazih i Taywan, Nipul, Sicing, Putan, Intu, Polocou.

### u kakuniza
salaedan(界)：植物界 Plantae

sapamat(科)：卷柏科 Selaginellaceae

mikitinay(屬)：卷柏屬 Selaginella

hicahicaay(種)：薄葉卷柏 S. delicatula

### u siwkay nu nipaluma

### u sanek nu nipaluma

### malaheci tu imelang

### pasubana i cacudadan a lacul

## u zuma a cidekay a kamu, saungay misapayu' a cidekay

## u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
常綠，枝條匍匐和挺立，具有挺立的主莖。次級跟三級莖共同形成類似羽毛的形狀，主莖的長度可超過50cm。挺立植株的基部生有根支體 (rhizophores)，由莖的腹側分支處發出。小葉具二型性，呈四列 (兩背、兩腹)，於主莖上排列稀疏，在次級莖、三級莖則排列緊密。孢子囊穗以單個形式生長在次級莖末端，呈四面體，長可達3cm。大孢子囊通常長自基部的孢子葉，小孢子囊則從中間到頂端的孢子葉長出。中國、尼泊爾、錫金、不丹、印度、中南半島、婆羅洲、爪哇、紐幾內亞、波里尼西亞、台灣。 可見於台灣全島中低海拔森林底層潮濕處、溪流邊。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].

行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p102

薄葉卷柏 Selaginella delicatula (Desv. ex Poir.) Alston. 中國植物物種名錄（CPNI）. 中國植物物種信息數據庫. [2013-1-18]. （原始內容存檔於2016-03-05）.

Chang, H., Chiou, W., & Wang, J. (2012). Selaginellaceae. Nantou: Endemic Species Research Institute.

Simpson, M. G. (2010). Plant systematics. London: Academic.