open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Keciwya a tademaw

## kakiliman
Keciya a tademaw (Quechua people), duma angangan sa cuya a tademaw, ukakitidaan sa malakalak i timulan nu amilika i milu,ekuwatu,puliwiyya, duma alakalak sa i celi,kelunpiya atu akentin nu liwliw a yincumin, nu keciwya ku kamu, utisukiw ku lihay atu kakawsan nu itiniay a lisin, u inciyati a kanatal kasenusa mala nuyniay a mududucay a bunacadan.
克丘亞人(Quechua people)，又稱奇楚亞人，是主要分布在南美洲的祕魯、厄瓜多、玻利維亞，次要分布在智利、哥倫比亞及阿根廷境內的原住民，使用克丘亞語，信仰天主教及安地斯當地傳統宗教，是印加帝國的最直接後裔。

## nilaculan

### Lakalak nu bunacadan atu tademaw

### 民族分佈與人口[編輯原始碼]
Keciwya a tademaw mueneng i inciyatiku anikuwanan, ulakalak nu eneng sa i milu,piliwiyya,atu ekuwatu, nudumasa i kelunpiya, celi atu akentin, ina itiniay caay kalecad ku hekal, mahida i enal nu buyubuyu’an sidamekay a lala’ kapah aca ku nanum pahabay tu katalan ku heni sinilacul itini, nika katuuday a keciwya a tademaw tidamin mueneng i makedalay a pala’ naynayi ku hica i antise a buyubuyu’an nu teban.

克丘亞人至今仍住在以往印加帝國的統治領域內，主要分布於祕魯、玻利維亞及厄瓜多，而部分分布於哥倫比亞、智利及阿根廷，這些地區的地理狀態非常不同，例如在山谷中有適合畜牧業生產的肥沃土壤以及充沛水資源，但大部分的克丘亞人都居住在貧瘠的安地斯山脈中部。

Keyaciw atademaw nu heni tu akamu, nu keyaciw a kakawsan a kamu, masasuala tunu aketin,puliwiyya,celi,ekuwatu,milu, u milu ekuwatu atu piliwiyya nu mikuwanay a kamu, ayda sa 46 a sasakamuen, idaw ku keciwya a kamu caay kalecad sisa inayay ku musakamuay utiih masasu sakamu, keciwya a tademaw sakamusa u “Runa simi，runa” u tademaw sananay kuyni, u simi u “kamu” kanahatu nu kanatal akamu uhenusa ku muhidaay a musakamu, umaminnay a siyakay pasauni tu kamu inayay ku musakamuay, kiyu makai naming ku katuuday sisa caay pisakamu, u mapulungay nu kanatal sapasubana a cuda nu masakaputay u kamu nu keciwya amalawpes tu ayda kiyu sakalihalawan a kamu kuyni.

克丘亞人使用克丘亞語，屬於克丘亞語系下的語言，流通於阿根廷、玻利維亞、智利、厄瓜多、秘魯，為祕魯、厄瓜多及玻利維亞的官方語言，目前有46種方言，有些克丘亞語的方言非常的不同以至於使用這些語言的人無法互相溝通，克丘亞人稱克丘亞語為Runa simi，runa意為「人」，simi意為「語」，儘管它為數個國家的官方語言，但因為整體社會狀況對於克丘亞語言使用者不利，因此造成語言的使用意願低落，聯合國教科文組織將克丘亞語視為瀕臨危險的語言。

Keciwya atademaw katukuh ayda u kakawsan nu heni—inciyatiku malumanay a mikuwanay tu pala’, ulakala nu heni tu kakitidaan i timulan nu amilika u milu,ekuwatu,puluwiyya, kilulsa ku lakalak i celi kelinpiya atu akentin nu labu, mililis tu enelnu buyu’ a mueneng I antise hananay a buyu’.

克丘亞人至今仍居住在他們的祖先——印加帝國舊時的統治領域內，他們主要分布在南美洲的祕魯、厄瓜多、玻利維亞，次要分布在智利、哥倫比亞及阿根廷境內，他們依傍安地斯山脈而居。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%B8%98%E4%BA%9E%E4%BA%BA
innuite a tademaw

## kakiliman

uheni malecad tu intian a tademaw, nika mautang tu adidi’ namakayni i paylen abayu katukuh i amilika, innite a tademaw u sapaadih  mihida u mungku a tademaw u wayway nuheni mahini u takuliyaway a tademaw mapuletay.
他們和印第安人一樣，只是晚一些從白令海峽來到美洲。因努伊特人主要表現出蒙古人種的種族特徵，他們是最矮的黃種人。

## nilaculan

sapiadu yadah ku nuheni, nikaukuwang makutay nu aydaay, nika u pacing usapiedap sapibuting, innuite a tademaw mibuting ku kawaw, mibuting tu magulu u tikpay ku sa pibuting ayda macakat tu  u baluhay hidan u sapiunduu sipisetset nu kanatal.

捕獵的方法有很多種，雖然步槍取代了傳統武器，但魚叉還是一種有效的補充工具。因努伊特人也從事漁業。捕鯨用的皮划艇後來發展為國際流行的體育運動。

u cayay kalecad nu sapibuting, caay kalecad ku buting,sapacemut, salil, pubu, pacing, innuteatademaw i nuamisan akitidaan u lalud apuyu’ nika miyalatu mulangaway I bayu a lutuk, nikaukakanen nuheni u titi atu buting, mahiniay a nikaudip nuhekal, ucacangdayan nu heni amaudip u haypau atu Kanata nu ngabulu idawhenay maudip, ubanges nu aadupan mala innute a tademaw sadikucan tu kasienawan u kapahay a sapidihing tu sienaw.

不同的種族用不同捕魚工具，捕不同類型的魚：釣魚鉤，漁網，捕魚簍，魚叉。因努伊特人在北極地區短暫的夏天也從事採摘業，但他們的食譜中還是主要以肉食為主，這種生活環境中，他們主要依靠海豹和加拿大馴鹿生存。也是那些動物的皮毛為因努伊特人提供了抵禦嚴寒的衣服。

Uluma’ nuheni, nukakawsan sa u nukuli sisangaan a cenga tatihepahan misaluma’ tu nusuleda a luma’.nika, u suleda hananay a pangangan caykaw wini aca nu suleda a cenga ku tuduan a luma’, u cacana amasahicahicaay, miadih tu puut nikasumad; lalud, innuite a tademaw ubanges nu niadupan malabadahung nu nisadabek; kasienawan ilabu nu seleda a cenga a luma nuba’tu atu lala’ a luma’.

至於居住形式，傳統的是雪磚壘成的圓屋頂的房屋-雪屋。然而，雪屋這個詞不僅僅指這種雪磚房屋，而是指各種居住形式，這要依季節而變化：夏天，因努伊特人住在獸皮搭成的帳篷里；冬天則住在雪屋，石頭屋或泥土塊屋子裡。

nudikuda sa nikasumad nu demiad, i 14 asiki u cikiw micumud tu kasisuldaan, namueneng i kelulan nu tipan a subal uinnuite a tademaw atu muenengay i nuwalian nu awcu a tayluk ataniay malimad mihica hakiya masasu ada, inayay ku sakalepacaw “inadikuda a kitidaan inayay ku liwaliwan aca nu innuite a tademaw nu lalangawan a cacanan, mala nu awcu aca nukaudip a daduducen, umilihidaay tayni a bunacadan pahabay naming tu mapuletay a katalan,

後來因為氣候變化，在十四世紀地球進入小冰期，本來居住在格陵蘭島西邊的因努伊特人與居住在東邊的歐洲大陸殖民者發生衝突，沒有武器（在殖民地遺蹟中也未發現任何因努伊特人文化的物品，作為歐洲生活的象徵，殖民者們還飼養著世界上最矮的牛.

imahini, innuite a tademaw nitucekan a dadan kanahatu ayda tucek a kawaw sa “nikatadikud a lalangawan” maadih ku hekal kiyu hinisa tu maudip, sadikuday u maudipay nu dikudan tu.

與此同時，因努伊特人所選擇的道路儘管可能被後世認為是「文化的衰退」，但認清環境變化並加以靈活對待，最後倖存下來的是後者。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E5%9B%A0%E7%BA%BD%E7%89%B9%E4%BA%BA
naciya a tademaw

## kakiliman
nciyaatademaw naciya a tademaw “kamu nu inti” नागा；Nāg, i into nu amisan pasawali a buyubuyu’an matatules tu mintin idaw tu takuliyaway a tademaw han pangangan, tatengaay sa 16 a niyadu’ misiteked ku duduce nu heni a kaudip.
nciyaatademaw 那加人（印地語：नागा；Nāgā），是印度東北部山區與緬甸交界的黃色人種的統稱，實則上16個部落各有極為獨特的習俗。

nilaculan

Naciya a tademaw u kamu nuheni sa nu cang min a kakawsam , hatu nu amis nu into, musakaku tu inaw atu kawciysu a tademaw atu timul nu intu musakamu tu talupica a kamu atu talupica a tademaw malecad, 

那加人講的語言劃歸藏緬語系，與北印度主體、講印歐語系的高加索人種和南印度主體、講達羅毗荼語系的達羅毗荼人種迥異。

nukatuuday malakalak i nakalanpang. Idaw ku masasengiay nuheni tu kakawsan atu lalangawan, idaw ku 16 a naniyadu’an. “naciya a tademaw” uheni panganganay u “lung a bunacadan”nu laylay sa, u Nāgāu “lung” sananay a imisa.

大多數分布於那加蘭邦。他們有相似的文化和傳統，有十六個官方承認的部落。「那加人」自稱為「龍族」的後人；而Nāgā就是「龍」的意思。

## u kitidaan
naciya abinacadan a nikaudip i into asamupang, naciyalanpang atu cungku cang nu timulan atu minti nu tipan tu pasaamis a buyubuyu’an “pakay a buyu’,yizen a buyu’” u labu nuheni yadah ku kamu tu cacanan, nuka sakayhekal nu naciya ku kamu.

那加族生活在印度阿薩姆邦，那加蘭邦，曼尼普爾邦和中國藏南和緬甸西北山區(帕凱山、野人山)，他們內部有多種方言，對外多使用那加語。

### masakaputay
naciya a bunacadan kakawsa tu daduducen icelang ku hitay nu heni, kitidaan itodaaca i tungduh nu buyu’, u niyad’ tu niyadu’ maaulic tu . katukuh 19 a siki nudikudan nuka masasuada tu tidaay a malepacaw, i inku atademaw tayni satu kiyu maselep ku pilitangah.

那加族具有傳統部落組織和較強的武士傳統，村莊選址於山頂，每村各有分界。直到19世紀後期他們仍與平原居民爭戰，在英國人來到後才減少獵首。

labunuluma’ nu naciya nusiyakay masakaput tu. nikalwacawa cacay ku tatama cacay ku tatayna, nika yu mukasihenay unikaleacawa palemang sa masasukaydih , mududuc tu sakakaay awawa ku situngusay tu daduducen nu labu nu luma’, u heni idaw ku Morung daduducen, u sining nuayawan nu kikung kanca ihekal mueneng. 

家庭是那加社會的基本單位。婚姻通常是一夫一妻制，同一氏族的婚姻被視為亂倫，實施長子繼承制。

他們有一Morung系統，青年結婚前需入住宿舍。

### likisi
u henu mahkatayni ku ingku widasa u ahawmu a kanatali ku sakasicabay, 1830 amihcaan u kingly nuheni atu naciya a tumuk idaw ku kasasulit nu hwni caay kasasuada. u naciya misasubelih tu mahiniay a kasasudang, caypisengal a malepacaw malealaw tu pala’ atu asamupang nu kitidaan.

Uinku matulin kuni patayda tu hitay maydih palekal tu kitidaan nu hitay, 1878 amihcaan kiya tatengaay tu nu ingku atu nu intu matatulak.

他們在英國人來到前只與阿豪姆王國接觸，1830年，英國派出遠征軍，並於1845年，殖民政權與那加首領締結一項互不侵犯條約。納迦違反協議，再繼續他們的戰爭和平戰術攻擊和阿薩姆邦接壤的地區。英國同時也繼續發兵和建立軍事哨所，1878年才真正成為英屬印度一部分。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%82%A3%E5%8A%A0%E4%BA%BA
Yincumin nu amilika

## kakiliman

Amilika nu yincumin, mutudu’ tu i kelunpu henay a ziday itawya nikaudipan i amis nu amilika, uteban nu amilika atu timulan nu amilika a bunacadan atu laylay. 美洲原住民，是指在前哥倫布時期就已經生活在北美洲、中美洲和南美洲的民族及其後代。

**Amilika nu yincumin, ukakawsan saliyaliyaw sa matulin katukuh I amilika, mahidasa matenens salimalimad sa mabulaw, sadikuday sa mamin tu kuamilika enengan.**

美洲原住民的祖先是分批陸續到達美洲的，然後又經過長期的不斷遷移與推進，最終散佈到美洲全境。

**Amilika nu yincumin, cayay kaw cacay a bunacadan , nicumuda nu heni i Amilika caay kalecad, caay naming kalecad ku sakatayni, usakatayni nuheni caynamin kalecad , kiyu u katuuday caynamin kalecad ku kamu, caykalecad ku sakaudip lalangawan a niyadu’ caay kalecad.**

美洲原住民並非單一民族，他們進入美洲的時間不同，背景各異，受地理環境、自然條件等各方面的影響，逐漸形成了許多不同語言、不同習俗、不同文化的部落。

## nilaculan
Kanahatu idaw ku **Amilika nu yincumin, u kakawsa u sapiadup, “misiteked I sauwac nu yamasin tidamaudip a binacadan), nika u katuuday nu kakulian u pahabayay tu buting a tu maluk, “idaw ku malukay aca, u tatengaay nu malukay, miadup, malalamel ku nikaudip”**

儘管某些美洲原住民傳統上是狩獵採集者（特別是在亞馬遜盆地生活的族群，很多迄今仍維持這種生活方式），但有許多族群都是從事水產養殖和農耕的（儘管有些社會嚴重依賴農耕，有些則實行農耕、狩獵、採集相混合的生活方式）。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%BE%8E%E6%B4%B2%E5%8E%9F%E4%BD%8F%E6%B0%91
nu Amilika a yincumin

## kakiliman

nikalakalak nu bunacadan
Amilika nu yincumin,mutudu tu nuayawan ke-lun-pu a ziday itawya itida tu mueneng maudip I amis nu pala’ ,tabanay atu timilan a pala’ nu binacadan atu laylay.
美洲原住民，是指在前哥倫布時期就已經生活在北美洲、中美洲和南美洲的民族及其後代。
Amilika nu yincumin u lalangawan tulin sa katukuh i amilika, matenes sa bulabulaw sa a malimad tanuayawan, sadikuday sa malakalak mimin I pala nu amilika. Amilika nu yincumin caay kaw cacayay a banacadan , micumud kuheni cayay kalecad ku demiad, u kakawsan caay kalecad, maala nu hekal a pasudemiad tu cacanan a macalilaway, hidasa alaw han masaduma naming ku kamu,masaduma ku nikaudip, masaduma ku lalangawan atu niyadu’.
美洲原住民的祖先是分批陸續到達美洲的，然後又經過長期的不斷遷移與推進，最終散佈到美洲全境。美洲原住民並非單一民族，他們進入美洲的時間不同，背景各異，受地理環境、自然條件等各方面的影響，逐漸形成了許多不同語言、不同習俗、不同文化的部落。Tuwa a tademaw.u upu a tademaw han, kiluku u mungku ku kamu idaw ku nisulitan u upu atademaw.

圖瓦人稱為都播人，記錄古代蒙古語的惠斯陶勒蓋碑文記載了都播人的大汗。

yu mahida henay atu tawyaay a ziday, idaw ku papinanay a tademaw tayni itini , kyu tuwa a tademaw nu niyadu’.

唐朝統治漠北時期和回鶻汗國時代，有部分回紇人被派到這裡，因此圖瓦人也有回紇人的部落。

Capi nu kahulaman , itiniay alalangawan, dikuc nikaudip ananam malamungku tu, u mungku kumikuwanay tu henian nayi 19 a siki nudikudan tu napaculi tu tumungku maydih malasakakaay kimisaebet maydih palekal tu nu heni a binacadan.

清朝的唐努烏梁海，並在這段時期在文化、服飾、生活習慣上蒙古化。蒙古人曾統治過他們，他們曾在19世紀末舉行過反抗蒙古封建王公的起義。

**nilaculan**

Duma a tademaw sakamusa tuwa atademaw tada malakuwit ku ni katayda I mungku sa milihida tu itiniay a binacadan . itawyi u tuwaatademaw tulu ku daduducen nuheni idaw ku cacay tahinaay ku tademaw u tuwalal a tademaw, makaala tu lasubu ku tademaw milakalak i ielkuceke a subal, u kamu nu hen isa nu kutupu a kamu misiteked.

一些人認為圖瓦是一個由突厥過渡到蒙古的過渡民族。[來源請求]當時圖瓦人有三支，其中一支是人數極少的圖法拉爾人，有數百人分布在伊爾庫茨克州，他們的語言有古都波語的特色。

## kakiliman
kanca mahida namin ku kakelidan nu Amilika nipiadup nu sikawaay “micidek ku i yamasinay a binacada, ayda midida henay ku nikaudip nu itiniay,nika katuuday a binacadan pahay tu buting malukay tu umah’ “imahida u siyakay pihaceng ku malukay, kiyu malukay, miadupay, malalamlam ku nikaudip mapapulung kunikaudip” nikaidaw ku duma abinacadan nu tincumin misanga tu sapikining a luma’ idaw ku tabakiay a masakaputay a niyadu’ malusacacay a kanatal ku sausi, yu 16 a siki u maluayaway misakapah tu siyakay atu musilemud tu niyadu’. Uheni pakayni i sapisanga tu cacanan luma’ misausi u hekalay mikiluku, sapaising u paluma’ atu pananum mikingkiw tu lala’ mikutkut tu ba’tu masanga yadah ahebal ku sasakawawen nu heni.

儘管某些美洲原住民傳統上是狩獵採集者（特別是在亞馬遜盆地生活的族群，很多迄今仍維持這種生活方式），但有許多族群都是從事水產養殖和農耕的（儘管有些社會嚴重依賴農耕，有些則實行農耕、狩獵、採集相混合的生活方式）。某些地區的原住民建造了紀念性建築、龐大而有組織的城市、城邦、酋邦、王國甚至帝國。而阿茲特克、印加和瑪雅在西元16世紀前為當中的最先進者（是指其政治和社會上）。他們對工程、建築、數學、天文學、寫作、物理學、醫學，種植和灌溉、地質學、採礦、雕塑和冶金都有廣泛的了解。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%BE%8E%E6%B4%B2%E5%8E%9F%E4%BD%8F%E6%B0%91
Maya a tademaw

Maya a tademaw （Maya peoples）nu mukas nu intian a tademaw nu cacay, nu amilika nu liwan a sulit kilukuwan nu binacadan.
馬雅人（Maya peoples）是古代印第安人的一支，是美洲唯一留下文字記錄的民族。
pulung nu mihcaan i 2500 masabet tu kueneng nu heni i musike nu yuciyatun a subal, kuwatimala, paylise, atu salwatu, atu hungtulase,malakalak itidamueneng.
公元前約2500年就已定居今墨西哥的猶加敦半島、瓜地馬拉、貝里斯、以及薩爾瓦多和宏都拉斯的部分地區。

## kakiliman
nu maya a kamu. mukasi nu maya atademaw u singsngsnay u kacakat nu maya, widasa u sulit namakayni i amilika, yumahida henay , katukuh 16 a siki u sipanya a tademaw malimad tayda I amilika, kiyu u maya atademaw hida satu micumud i likisi, katukuh satu 19 a siki u maya atademaw idaw ku dadikuda tu nasadipaan maadih nu mikingkiway, winu u sakacakat kiyu maadih nu aydaay a tademaw.

使用馬雅語。古馬雅人發展出著名的馬雅文明，是唯一發展出文字的美洲文明，曾盛極一時，直到16世紀西班牙人殖民美洲，使馬雅文明走入歷史，待19世紀馬雅文明遺址被發現，此文明才得以重現於世人眼前。

## nilaculan
“maya:maydih kuheni mapulung kiyu wini ku ngangan nu heni, wiytiniay madih paini tu katineng nu lalangawan atu kamu kiyu siliwan tu tademaw atu kamu. nika itini idaw ku caay kalecad atademaw usiyakay atu pulung nu binacadan, uheni idaw naming ku misitekeday a lalungucan akakilulan, lalangawan atu likisi u misitekeday.

「馬雅」是為了方便而起的他們的一個集體的稱號，這包括為該地區貢獻某種程度的文化和語言遺產的人。但這之中也包括許多不同的人口、社會和種族群體，他們中誰都有自己特殊的傳統、文化和歷史的特徵。

yu 21 a siki nusayaway, idaw ku pitu alasubu nuemang a maya atademaw. Timulan nu musike, kuwatimala, paylise, salwatu,atu hung tu lase odaw henay ku yadahay a luwan nu mukasi a lalangawan nu nilacul.

在21世紀初，約有7百萬馬雅人。[來源請求]墨西哥南部和猶加敦半島、瓜地馬拉，貝里斯，薩爾瓦多和宏都拉斯還存在著大量遺留的古代文化遺產。

u maya atademaw milihida tu naming tu aydaay a nukaudip atu lalangawan, dumasa mududuc henay pakakilul tu daduducen a kakawsan, ina tademaw naming nu maya ku kamu mala tatudung nu kamu nu heni. Yu katuuday a maya atademaw makaala tu 1400 a emang nu tademaw.

一些馬雅人已經相當地融入了現代文化，另一些人還在繼續著更傳統的習俗，這些人以馬雅語作為主要語言。據說全盛時代馬雅人口達1400萬。

aydaay a maya a tademaw nikaudip nuheni tidamin I musike nu yulutun, cintanaluaw,tapaseke, atu ciyapase atu teban nu amilika akanatal nu subal paylise, kuwatimala hungtulase nu tipan atu salwatu.

現在的馬雅人大多數生活在墨西哥的猶加敦州、坎佩切州、金塔納羅奧州、塔巴斯科州和恰帕斯，和中美洲國家貝里斯，瓜地馬拉，宏都拉斯的西部和薩爾瓦多。

ayda u heni inayay tu kuni kasasuidng nu tawyaay ani katatulin tu kapah,caytu kasasuidang, sanuheni satu misiteket tu lalangawan atu kakawsan, caytu katineng tu likisi a lalangawan. Nika u maya a tademaw siliwan henay tu sapilihay lalangawan kakilulan nu siyakay, malalikeluh tu tayniay a tademaw malecad nu naming kuni kaudip, sisa u maya alalangawan idaw henay ayda.

他們之間已經沒有馬雅文明興盛時期的城邦連結，失去橫的聯繫，各自發展出獨特的文化與傳統，不曉得過去的文明歷史。但馬雅人仍留有些許宗教文化、社會習俗，與後來的殖民者相異，由此可見馬雅文化猶存。

u nikaluk nuheni paluma tu kubkub,upuk,tamulak,keke,tubah,daydam,tabaku,kupa, u lala’ idaw ku nu siyhu patulaka hank u bunawlan, tulu a mihcaan kinacacay amitulaka. nudikudan idaw ku sakunida atademaw atu mikul atu nikaaaepun, sakamusa u “tabakiay a tademaw” u nikasikawawsa duduc han u dayday ku mukilulay, mikuwan tu hitay.

主要從事農業，種植玉米、蠶豆、南瓜、可可、甘薯、辣椒、菸草、棉花。土地公有，分配給每個家庭使用，每3年重新分配一次土地。後期出現了自由人和奴隸的劃分，統治者稱為「大人」，職位世襲，掌握軍政大權。

namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E7%8E%9B%E9%9B%85%E4%BA%BA
ungay a binacadan

## kakiliman

u kawkaw akamu nu tayal sa: Mek-qaolin taywan sa:kawkaw nu taywan a 

binacadan, cake tatu ngay nu binacadan, masaupu i yilan suuw lung-te li nu liwliw, makayni nipikinsa, ungay maalanu kabalan alaw han masumad lawpes sat u, nipikinsa ni i-nen-ciya-cu, ayda sa i suaw nu amisan, yasincen a sauwac nu amisan, i lung-te, tinliyaw, numukasi a nganga kawkaw, nu aydaay a cin-si cu, I ling-te a kakulian nu kitidaan, i yilan nu labuay satabakiay a kakulian.

猴猴族（猴猴語：Qauqaut，泰雅語：Mek-qaolin[1]，臺灣話：Kâu-kâu）為台灣原住民，美和猴族群之一。聚居於宜蘭縣蘇澳鎮龍德里一帶。[2] 根據伊能嘉矩的調查，猴猴族是被噶瑪蘭族所同化消失。目前位於蘇澳鎮北方，新城溪北岸的龍德、頂寮，舊名猴猴，現在稱為陳煦族為龍德工業區所在地，此為宜蘭縣內最大的工業區。

## nilacilan
kawkaw a binacadansayaway a nikatahekal i nisulitan nimakay. Makay i1892 amihcaan 5 abulad 14 ademiad a nisulitan, idaw ku nisulitan tinabunacadan a kamu, lalangawaw, atu sapalaylay.

猴猴族首次出現於馬偕日記。馬偕在1892年5月14日的日記中，記載了這個族群一些語言資料、文化、傳說。

caykaw kakatanengan a kawkaw nu bunacadan , cay kaw nu aydaay a nu taluku a ayicumincu, caykaw nu Tangabulan.ci makay midinduay tu I tiniay a sasakamuen taluayaw ku dateng nu heni namaka timulay nu malay a kakawsan sa, makabalunga atayni i taywan.

猴猴族起源不詳，不屬現有的高山原住民族、亦不屬平埔原住民族。馬偕牧師根據當地人的傳說，推測他們是來自東南亞的馬來人後代，經航海來到台灣。

sayaway malamlam tu taluku kuheni, namahica hakiya sacinglaw, ia kawkaw a binacadansayaway malimad taydan i nan-huwang-aw kulimad, malibung nu imelang. Sa ci makay a dindusa itawya, siliwan sa sabaw cacay tu a lalumaan.

最初他們與泰雅族混居，後因發生糾紛，猴猴族遷移到南方澳地區，又遭逢瘧疾。在馬偕牧師時代，只剩下11戶。

**mutadem**

**喪葬**[編輯原始碼]

simapatayay nitadem nu hen isa kutkut sat u buhang, paenegen ku mapatayay, itepal sa padeng hanku nidikecan nida u “dikuc,kucu,sasubin” tabaku atu kuwaku’ matumes tu kunipadeng sa, ulabunuluma’ kasenun sa maduba taluma’ muwangic.

葬亡故者的方式是在地上挖洞，亡者坐著，旁邊放著他的器具(比如:衣服，鞋子，毛巾)、菸草和菸斗。當墓穴快要蓋滿時，所有家屬要立刻奔跑回去家中哭泣。

**dikuc**

**服飾**[編輯原始碼]

kawkaw a binacadan sidikuc sat u mabuhatay i baluwan nayay ku ledung nu dikuc atu caebay hank u kidudawa, misengi tu kabalan kasidikuc. Ucayay kalecad sa katukuh i 1860 a mihcaan, kawkaw a binacadan nayay ku usi tu tatama tatayna, u lalud mananam cay kasidikuc pahelak sa, cacay aca ku dawaw satahpu tu menah.

猴猴族會穿著開襟短丈無袖上衣和披肩， 大致上與噶瑪蘭族相差無異。不同的是，直到1860年代，猴猴族不分男女，夏季仍習於赤裸上身，僅圍1條遮陰布。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E7%8C%B4%E7%8C%B4%E6%97%8F
cimu a binacadan

## kakiliman

cimu （Tjimur，Chimo）sa u paywan a binacadan ku namakayniay a bunacadan sa, u nu paywan a binacadan tusaay cayay kalecad a binacadan.
箕模（Tjimur，Chimo）是與排灣族具有淵源的神秘族群，甚至與原排灣族為兩個不同的族群。

nipikingkiw nai buyu’ sa mabulaw tayda i enal; akay namakay enal taydan i buyu’, sanaenelay nai cungyiang abuyu’ nu jantu u cacay abinacadan .

據考究可能原居於山區後遷往平原；也可能由平原遷徙入山區，後主要分布於中央山脈南段的一個族群。

u lakalak nu cimu a bunacada malakalak i paywan a binacadan, Vuculj matatihepa, aydaay u paywan masasu ala masumad.

由於箕模群分布幾乎與原排灣族Vuculj群重疊，現今大多與排灣族群相互涵化。

## nilacilan
Ukamu sa;yu pulung nu mihcaan cacay a malebut a mihcaan I tawya, cimu a tademaw nai liwkiw malakalak tu malimad tayda i hingcun a subal, nadikudan sa malatusa, cacay taydan i pintung nu layi a buyubuyu’an, dumasa mulakuwit tu kilay a buyu’ katukuh i pusung, sadikuday sa u paywan atu piyuma mapulung a maudip kuheni.

說法一：公元1000年前左右，箕模族人小琉球一帶遷徙至恆春半島地區，後分成兩支，一支前往屏東縣的來義山區，另一支則翻越中央山脈抵達臺東，最後與排灣族和卑南族社群共存。

sakatisa a kamu sa;namakayni i nikingkiwan nu talakaway, nuayawan nu cimu atademaw makayni i kilay a buyu’ tatimulen idaw kiya dadipasan nu sauwac, nadikudan sa mabulaw aca tayda i ciyanan a enal, pitung a enal atu liwkiyu a subal a kitidaan, pulung nu mihcaan enem aemang amihcaan namiliyas tuway i taywan,

說法二：根據中央研究院考究，上古時期箕模人可能原居於中央山脈南段林邊溪上游一帶，後可能遷往嘉南平原、屏東平原或琉球嶼等地區，公元60000年前曾離開過台灣，

i 2500 amihcaan tayni aca i taywan, milakalak ahebal ku kitidaan, amisan sa i linpan nu sauwac mududuc tu hungkang tatimulen pakay enal nu buyu’, mililis tu tu buyubuyu’an idaw ku nadipaan, duma tahina ku taydaay

並於2500年前回到台灣，其分布範圍遼闊，北起林邊溪上游南達楓港溪山麓區域都有其蹤跡，少部分則遷向平原地區。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%AE%95%E6%A8%A1%E6%97%8Fcimu
Ke-ha-u abinacadan

## kakiliman

Kahau a binacadan u kamu nuheni tu atu lalangawan atu pacay a binacadan masasengitu, kiyu pakayni i inenciyacu ku tulas kiyu palecad han tu malecaday a binacadan
噶哈巫族使用噶哈巫語因為族語及文化與巴宰族相近，故依據伊能嘉矩之分類仍把它歸為同一族[2][16]。
Maydih mikaykic tu ni kalealaw tu ngangan nu binacadan, ci lay-kuwan-e a midinduay maydih pani i Abuan angangan amupulung tinatusaay a binacadan.
為了解決噶哈巫族和巴宰族的族名紛爭，賴貫一牧師希望以Abuan（阿霧安）這個名稱來整合二族。

## nilacilan
Maydih mikaykic tu nu kahau a binacadan kiyu yamabelecay tu ci pancinnay a laylay a tademaw nadikudan ci pan-yung-li atu duma kehau a nababalakian.

至今會講噶哈巫語為眉溪四庄則為已故之潘郡乃先生之後裔潘永歷先生及其他噶哈巫長老。

cinida matineng mudadiw tu kehau nu mukasi a datuk midatengay tu nababalaki sananay a dadiw, （aiyan; 哀煙）kamu nu pacay, dumasa nu ayelan a tidaay yamabelecay tu ci pan-cin-i a tatayna, nau matinengay musakamu tu nu pacay a kamu.

他甚至仍會唱噶哈巫古調"憶祖之歌"（aiyan; 哀煙）。巴宰語部份則為愛蘭地區已故的潘金玉女士，她曾會流利使用巴宰語。

## Daduducan a lalangawan
**dikuc**

**服飾**

**Kehau a binacadan u kakawsan nu heni adikuc idaw ku sumanahay langdaway, salengacay a kulit, yadah ku masangkakuay, patelekkay masadumaay a kaku nu kulit, ukulit atu nukulitan yadah ku masumaday, i likisi nu taywan tu sasingaan tu cacanan u pacay a binacadan nu mukasi a cacanan, u kapahay nu sining a hata idaw ku kulit nu hata, widasa nu kakawsan nu kehau a binacadan a kulit kuyda.**

噶哈巫族傳統服飾有紅、藍、白等顏色，大都使用菱形、直條等幾何圖形圖騰，顏色和圖案多變，台灣歷史博物館館藏的巴宰族文物中,其好漢旗（標旗）即是噶哈巫族最傳統的圖騰。

**kakanen**

**飲食**

**u alakuy, epah, mantaay a titi ni sasilawan, damay atu lami.**

阿拉粿、酒、生肉醃漬、青苔及野菜採集。

**datuk** 

**音樂**

**ya hungcaw a pacakayay tu likudu uidaway nu kehau a datuk “pacay a bunacadan,kehau a binacadan** Ayan a datuk, wini u minanamay ci u-zung-sun mikilim I niyadu kyu makaala.

風潮唱片所出的噶哈巫族音樂〈巴宰族（噶哈巫族）Ayan之歌〉，即是音樂學者吳榮順從四庄採集得到。

**ulisin**

**節慶**

kehau a tademaw nikahedekan namilangec milisin atu malalikid, hidasatu alaw han mala piusiwkacuan nu kehau, kiyu u singacu nu huwan sa. mu-raraw a razem）atu u pan a singanganay a miusiwgacu, i nu pikalukan a kuyumisabaw cacayay a bulad sabaw lima a demiad, asikawaw, misahemay tu nu kakawsan a hemay tu lami’ misakukuy, （tupalis yamadu/（mubuiak tupalis yamadu）usapisa kukuy, mikawaw tu mutengteng tu umah, （mahalit ubinacadan i umaumahan musaliyut tu ngidu mudadiw Ayan nuheni a didiw, mudakepay tu tabakiay a buting （tia kumuxay alaw）paculil tu hacuk maazazuah）acacana akawaw,amikining tu nababalaki milunguc tu pakadaesu, mupulung tu kapah nu binacadan.

噶哈巫人在歲末農田收割後舉行「收穫祭」和「祖靈祭」，後來逐漸演變成為噶哈巫過年，又稱為「番仔過年」（mu-raraw a razem）或「姓潘的人過年」為農曆十一月十五左右舉行，除製作傳統食物「阿拉粿」（tupalis yamadu/（mubuiak tupalis yamadu）為「製作阿拉粿」)外，也進行「牽田」（mahalit、族人在田間圍火唱Ayan母語曲調歌謠)、「抓大魚」（tia kumuxay alaw）、「走標」（maazazuah）等之活動，以紀念祖先、祈禱平安，並凝聚族人感情。

pikulit tu bihid

**紋面**

**Anli, sawla, uniwlan, alise, puyalihan muliwliw tu laway nu tatayna amikulit, masadip ku nipikulit, pulung han bangecal , nika mikulit aca tu udiudipan sa, masadumaay kuyda.**

岸裏、掃栜、烏牛欄、阿里史、**樸仔離**番女繞唇胳皆刺之點，細細黛起，若塑像羅漢髭頭，共相稱美，又於文身之外，別為一種。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%99%B6%E5%93%88%E5%B7%AB%E8%AA%9E
sayaway a binacadan

## kakiliman

Sayaway a binacadan akay u sayaway a kanatal, “”First Nations First Nations, Premières Nations” u pinaay nu Kanata nu mapulungay a binacadan nu ngangan, nu milecaday atu Indian malecaday, mutudu’ tu aydaay nu Kanata nu itidaay nu amisan nu yincumin atu laylay, nika cayay pasu inniwte a tademaw atu mayti a tademaw.
第一民族，或稱第一國族（英語：First Nations，法語：Premières Nations），是數個加拿大境內民族的通稱，法定與印地安人同義，指的是在現今加拿大境內的北美洲原住民及其子孫，但是不包括因紐特人和梅蒂人。

## namakacuwaay
Kanata a yincumin”sayaway a binacadan” First Nations）,inniwte a tademaw, Inuit, mayti” （Métis）amasakaputay a saupu.

加拿大原住民由「第一民族」（First Nations）、「因紐特人」（Inuit）、和「梅蒂人」（Métis）組成。

Nika uduma a tademaw natahekal i 1970 amihcaan, sapisakaliyuh tu maydihay a micalilaw tu “Indian” （Indian）.

有些人則認為其是出現於1970年代，用以迴避使用有冒犯性的「印地安人」（Indian）。這個詞尚未有具體的法律定義。一些原住民部落也以「First Nation」取代名稱上原來的「band」。

## nilaculan
ayda”Indian” （Indian）ina kamu nu hulic a sasakamuen, nika i Kanata caay tu pi cukaymas.

目前「印地安人」（Indian）這詞雖然依然是法律用語，但在加拿大的已漸漸不再使用。 

u syihu nu amilika atu duma a kanatal micukaymas tu “Native Americans” wini caay picukaymas i kanatal, itawya sa u sapangangan tu amilika nu yincumin

而美國政府和其他國家使用的「Native Americans」一詞則不常用於加拿大，通常只用於稱呼於美國境內的原住民。

同樣，「Native Canadian」一詞也不常見，然而「Natives」和「autochthones」（希臘詞根*auto*和*chthon*，意即土地）卻有被使用。根據1763年王室公告，官方稱呼英屬北美的原住民為「部落」或「民族」。

sayaway a binacadan nu mikuwanay a syihu tapang atu milubang, idaw ku sapikuwan, tu pdekuwan, cacudadan. Nu mapulungay a kakawaw, nuhekal sapisikul atu sapisaluma nu hulic idaw ku ahebalay tu sapikuwan. Tada malakuwit ku nipicabas tu kawaw mikuwanay nu syihu cay pakalaheci sa.

第一民族自治政府的首領和議會，有權管理其下的醫院、學校。在公共事業、環境保護以及建築法規等也有很大的自治權限。但過度的集權可能是第一民族自治政府功能失調的原因之一。

## u kakawaw
sayaway a binacadan nukaudip cay kakapah,nikaudip nu heni caay pakacabi tu hayti atu mahka masumaday nu tayliwku,

第一民族的生活並不理想，他們中大多數人的生活條件只能比得上如海地這樣的開發中國家。

sayaway a binacadan nayay ku kakulian, kiyu maungang misahicahica, sausin ku nikaudip nu heni, cay katalakaw, nipicuda inayay ,pakuyucay talakaw, u musabili’ henay laetus tu ku biliay nayay t uku eking, caay kakapah ku udip. 

第一民族的失業率、犯罪率、藥物濫用率比全國平均水平高，受教育率低，貧困程度高，以及胎兒乙醇症候群等健康問題。

unikaudip nu lutungay tahina ku maudipay, 2001 isaw ku nisausi sayaway a binacadan tatama tatayna maselep ku nikaudip 

其出生時的預期壽命也較低，2001數據估計第一民族男女壽命低於全國平均水平。

namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan

https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E7%AC%AC%E4%B8%80%E6%B0%91%E6%97%8F
Say-mang-zen塞芒人

Say-mang “ Semang” i kamu nu Ma-lay u tadah a kalung. Malay-ya u mapuletay nu lumeniay a tademaw, kakenihan itini i Malay-pandaw i teban nu buyuan, saan u satabalay nu Malay-pandaw a muenengay a tademaw, sakamusa taneng sipakayda inipitademan talaayawen kunipisausian tu cacay a mangan nu ayaw a mihcaan. pulung nu tademaw tusa a malebut a tdemawan.

塞芒（Semang）在馬來語是負債的奴隸。馬來亞的矮黑人，分佈於馬來半島的中央山地，被認為是馬來半島最早的住民，根據其墓葬可追溯到1萬年前。總人口估計約2000人。
## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
*馬來西亞的矮黑人
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan

## lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
i naa: yaw, misanga’ay tu pulung nu tapuku a Di’tu misalisin patahkal namakayza i lala’ tu cacay a tatama ci Butuc atu tatayna ci Sabakan,

balaki kuheni malaacawa, katuud ku wawa nuheni masabinacadan, malakakawsan tu nu Sakizaya.

zayhan namakalala’ ku heni tatusa, kyu u Di’tu nu lala’ nu Sakizaya.

zikuzay tu a wawa patatenga’ u namakayzaay i lala’ ku kakawsan ita sa, saicelang sa misebeng tu lala’,

masikaz tu lala’, sa’tim tu lala’ u mipatizengay tu binacadan nu Sakizaya.

itini u micapiay tu bayu a enal, sikamu hakay u ayzaay a kakitizaan nu Kalinku Tuwapun,

u kakawsan ita namin kahaminan nuheni mukan a lalacanan nibakahan itiza masabuyu’,

kyu Nalalacanan han pangangan, nakamuan itini malangangan nu lalangawan nu Sakizaya.

Kalinku Tuapun a niyazu’, nau aenengan nu Sakizaya, sakasingangan sa u malinabay nu nanum maenep sananay.

itini micapi tu bayu, naa: yaw yadah ku taku atu tasutasunan, mulenu ku bayu cumudan nu nanum ku niyazu’,

tayni ku layak pangangan han nu heni itini Cisintan han, pitu u tinaku i cudad, yadah ku taku sananay, ayzaay a Cisintan, u lilis nu Tay-ping-yang sananay.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
*https://web.klokah.tw/extension/cu_practice/index.php
Liwkiw a kamu

Liwkiw a tademaw u kamu（Liwkiw a kamu：ルーチューグチ） nuheni nai’ ku sakalecada a nakamuan, pasu Yemin a kamu, Ukinawa a kamu, aydaay a Kuyzen a kamu, Pacun-san a kamu, Kunku a kamu, atu Nakuo a kamu. 

琉球人的本民族語言是一組互不相通的語言，包括奄美語、沖繩語、今歸仁語、八重山語、宮古語、與那國語等。 

pulung han u Liwkiw a kumu han, milecad tunu Dipun a kamuan.

它們被統稱為琉球語，其與日本語有一定的近似關係。 

Liwkiw a kamuan cinglaw henay, situngusa a misulitay san u Aetay a kamuan, patucek tu Dipun a kamuan ku sapipulung, nika mikinkiway tu kamuan a tademaw idaw ku sasakamuen nuheni, saan Liwkiw a kamu atu Nandaw a kamu misengi sa.

琉球語的語言系屬有爭議，部份學者認為屬阿爾泰語系，並構造了「日本語族」來包含之；但語言學界亦有另一個意見，認為琉球語和南島語系諸語更為接近。

Liwkiw yadah ku kenih nu kamu nuheni, u Ukinawa ku tatelungan nu malucekay a kamuan, nakamuan nuheni caay kalecad, tabaki ku caaya kaw masasulaliday a nakamuan.

琉球語分為許多方言，以沖繩中央方言為標準，方言間有較大的不同，其間的差異會影響互通。

i Liwkiway a tademaw anu mapulung kuheni nu Dipun ku kamu nuheni, u Ukinawaay a tademaw katuu’d ku pahacengay nu ngalngal musakamu tu nu Dipun a nakamuan.

目前琉球人在正式場合一般使用日本語，而在沖繩民間亦有許多人使用帶有濃重沖繩腔調的日本語（沖繩辯）。

ayda pinaa malebut ku misakamuay tunu Liwkiw a kamuan, u babalaki ku musakamuay, sisa Liwkiw a kamuan hamaw satu a malawpes, musakamuay tu Pacungsan a kamuan atu Nakuo a nakamuan, micidek tu samalawpes sa.

目前僅有數千人使用琉球語，而且多為年長人士，因此琉球語有衰亡的趨勢，而使用人數更少的八重山語和與那國語，更是有瀕臨消失的重大危險。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

; 英語
* Kunigami的Ethnologue報告 
* 中琉球語的Ethnologue報告 
* Arakaki, Tomoko: Luchuan的觀點和形式 

; 日語
* 網上琉球語教室
* 基本琉球語
* 琉球語字典
* Nakasone Seizen manuscripts 
* 一個首里那霸方言拼字法和音系學
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu

## ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu 正名大典祭辭與宣言
u epah ku sapazazan kitaan, u tayu ku sapibuhat, mibuhat tu panan nu tapuku, miawza patasasa tu tapukuay,

lala’ay, kawiliay, kawananay a Di’tu. i pabaway ci Malataw, i sasaay ci Butuc, i kawiliay ci Dungi,

i kawananay ci Kumud Pazik, atu kinabakah sa nanay namin tu uzip a kakawsan ita,

makayza i piladay namu pazazan tamian, malaheci tu ayza ku nisaicelangan niyam.

nabalucu’an atu tudawa namu, caay tu kau mamapawan niyam.

nanutawya nazikuzan malalais i Takubuan, 129 a mihcaan ku pilakalak niyam.

hatiniay a tenes nu mihcaan, milimek kami i pangpangcahan, misakaliyuh matalaw a pasasizuma tu kamu, matalaw a katinengan nu tau kau Sakizaya a sa.

u likat nu cilal ku miladayay tu wawa nu Sakizaya, a miliyaw palekal tu binacadan, mipazazan tu sakataluma’.

piawaw nu nababalaki, miucul palacacay tu balucu’, micuzuh a mipangangan atu misakamu tu kamu ita.

imahini, taluma’ tu kita, tatenga’ay a kataluma’ ita, Sakizaya a binacadan u tadaluma’ atu tadangangan tu ita.

ayza a demiad, a caay kau papawanen ita ku pidiput nu Pangcah.

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
*https://web.klokah.tw/extension/cu_practice/index.php
Hong Kong picalapan nu Zipun a ziday

1941 a mihcaan sabaw tusa a bulad walu a demiad, “Ya-cuo(亞洲) a demiad” Japan misamamaw midebung tu Cen-cu-kang (珍珠港), uyzaay tu a demiad micumud tu Hong Kong, Hong Kong malulud tu waliyu (太平洋) a ngangayaw, masasepaway a kanatal misuayaw tu Japan a mangangayaw. Hong Kong malingatu tu mitena’ mipuput a ngangawaw, UK (英國) a hitay atu Chinese (Cou-kouay 中國的) a tademaw UK (英國) a hitay, katukuh i Hong Kong mipadang tu Canada a hitay atu adidi’ay a hitay nu In-tu, atu hitay nu Li-pun madademec mangangayaw kakelulkilul satu maduka. sabaw tusa a bulad tusa a bataan izaw ku lima a demiad, uyzasa Hong Kong a hitay caay kataneng atu patelac ku nilekawaan tu sapingayaw, namahiza sa Hong Kong kalamkam satu mademec.

Hong Kong sakakaay nu mikuwanay ci Yang-mu-ci (楊慕琦) i Hong Kong tabakiay a UK (英國) miedap tu hitay mingayaw tu cacay bataan a demiadan hawsa nai’ ku laheci banzay satuway tu  Linpun, ci Yang-mu-ci malubuay nu pingangayaw, Hong Kong a tademaw pangangan han tuwni a demiad u lemeniay kelisimas (Black Christmas) han. tulu a mihcaan waluay a bulad u Hong Kong i ka Japanan henay malingatu tu. nika izaw tu ku Cung-huwa-min-kou (中華民國) a hitay miading tu picalapan nu Lipun tu Hong Kong, katukuh 1945 a mihcaan Amilika ngangayaw a hikuki u picalapan nu Lipun a mihcaan tu nuwamisan Hong Kong a subal, sakamu satu ku Lipun nai’ ku tatelek a mibanzay.
## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

*鄺智文：〈淪陷時期的香港〉
* [香港公共圖書館：「香港日佔時期」－ 圖書館資源選介](http://www.hkpl.gov.hk/en/common/attachments/reference/resources/HK_Under_Japanese_Occupation_13.6.2015%20(final).pdf)
nu Mawli a micidekay a kungku

na nai’ ku sulit nu Maw-li-zen, yu sumamad nu cudadan u kamu sa ku sapakatineng. pasudadiw, nakamuan nu cudad atu sapiawaw tu daduducen tu laylay.  

毛利人原本沒有文字，早期的文學形式以口傳文學為主，包括詩歌、散文敘事和背誦族譜等。

caysiw a secian ciwlu a binggusi idaw kuni sangaan tu nacudadan nu Maw-li a waywayan, sisa yadah ku ka kungkuan nu Maw-li, malisimet tu ku kakungkuan. Maw-li-zen kawaw nu siakay, papaydaan atu kitakit patideng tu kapahay ni sikian tu kakungkuan, nina ka kungkuan namakayni i Puo-li-ni-si-ya ni laylayan, itini satu i baluhay misumad atu patinaku.  

19世紀時基督教傳教士發明了毛利語的書面形式，因此許多毛利神話、傳統故事得以保存。毛利人社會的儀式、信仰和世界觀建立在一個精心設計的神話基礎上，該神話是由玻里尼西亞繼承而來，並在新的環境進行了改編和發展。 

Maw-li-zen sakay siakay nu niyadu’ ku tapang, misuayaw tu niyadu’ay a tuas caay ka pawan. tuas nu Maw-li kakungkuan a tademaw caay kaw tatengaay nu kakungkuan a tademaw, tada u hekalay nu sakaudip ku aalaan tu sasakakungkuan, mahida u bali, bayu, kilakilangan, tapukuwan atu kalika nu buyu’. Di’tu nu Maw-li a udipan kanca itida tu i hekalhekalan, sisa Di’tu nu Maw-li mahida tu waca itiniay tu ihekalay nu tademawan.  

毛利人是個以部落為主體的社會，對部落祖先相當崇敬。毛利的祖先神話中的人物不僅是虛幻故事的主角，更以大自然的元素為主體，如風、海、森林、天空或火山等等。毛利神的身影可見於大自然之中，因此毛利神話就等同於自然界。

Maw-li kakungkuan kasikawawan tawya sikakakenih tu Cunse kakungkuan, Mawyu kakungkuan, Tahuci kakungkuan tulu kina kakungkuan, tatengaay a tademaw han u di’tu mala di’tu nu tademaw, masumad mala tatengaay a tademaw, tademaw hantu itini i di’di’tuwan haymaw sa masumad alaw katinengan ahebal satu. 
人類起源 tapang nu tademaw.

毛利神話依發生時間分為創世神話、毛伊神話、塔弗基神話三個部分，其主要人物由神變為神人、再轉變成凡人，人類意識在神話演變過程中逐漸被凸顯、壯大。

milepacaway a di’tu miadih tu calekakaan nida mala tahudan namin, idawtu ku dayday, akusa ku naiay ku laheci. idaw ku cacaya a demiad tayda cinida i kilkilangan malitemuh nida ku nisangaan tu kacian a tataynaan nu tademaw ci Sin-ni-ya-hu-an-ni, matineng cinida sipibakah i kilakilangan, sadihemay han nida musakamu mala acawa tu nida. 

戰神眼看自己的兄弟都成主管，也有後代，只有自己一無所有。有一天祂在森林裡遇到泥塑女軒妮亞芙安妮，知道她被森林之神拋棄，便說服她成為自己的妻子。

nisangaan tu kacian a tataynaan mapatay nu linges tu kilakilangan a di’tu, u kanihalan a tatayna salungan bakah han nida ku udip, mangalay paculi miwawies, hang satu tunipiyukiw nida tuni kaleacawa numita sa, malaacawa satu yadah kuni kasi wawaan nuhini, nu aydaay a tademaw sa.  

泥塑女怨恨森林之神因為曙光之女的美色離棄自己，決心向祂報復，便接受了戰神的求婚，與戰神生下不少兒女，就是現在的人類。

palutatenga’ ku Maw-li a tademaw tu pabaway a wama atu lala’ay a wina nu wawa, u dayday nu milepacaway a wawa ku saicelangay, sipunuay, nuheni hantu matineng mibuting miadup, paluma tu lusay maluk, nipalumaan ku kakanen, nika miduduc tu wayway nida hina lebu’, sisa caay pisengal asikawa ku tademaw. idaw ku cacaya a demiad, matakahay a di’tuwan a tademaw ci Mawy pasayda i mapataya a tataynaan a di’tuan milebu, hidahida satu ku tademaw ahica a caay ka patay sa.

毛利人相信天父與地母的兒子中，只有戰神的後裔最勇敢、最聰明，因為他們能捕魚狩獵、種植耕作、自食其力，但繼承了戰神的好戰性格，致使人類紛爭不斷。有一天，好奇的半神人毛伊向死亡女神挑戰後，世人便開始難逃死亡關。

## '''namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan'''
* wikipayke-毛利神話
Tuwa a tademaw

## kakiliman

Tuwa a tademaw “u kamu Тывалар nu e akamu Тувинцы mungku a kamu ᠲᠤᠸᠠ u silila sulit Тува) u tucyi a binacadan, yu mahida henay uliyangha a niyadu’, i nuayawan nu kahulaman u aelcululiyanghay, atu tangnuuliyanghay, inakitidaan u elus mapulungay ku mikuwanay, tu tuwa a kanatal, aydaay a tuwabinacadan tatelungan mueneng i elus nu tuwa a kanatal.
圖瓦人（圖瓦語：Тывалар；俄語：Тувинцы；蒙古語：ᠲᠤᠸᠠ，西里爾字母：Тува)，為突厥語民族之一，明代時為兀良哈部落，清朝時被稱作阿爾泰淖爾烏梁海或唐努烏梁海，該地區現歸屬於俄羅斯聯邦的圖瓦共和國。現代圖瓦民族的主要聚居地也在俄羅斯的圖瓦共和國。

## lalaculan

Idaw tu adidi’ milakalak i tayliwku siniyang ul a kitidaan nuamisan kenasehu atu mungku a kanatal.i cungkuay a tuwa atademaw u cayay henay kasingangan a binacadan, patucek nu mikuwanay u mungku a binacadan.

亦有少量族群分布於中華人民共和國新疆維吾爾自治區北部喀納斯湖區域與蒙古國。中國的圖瓦人是中國未識別民族，被官方登記為蒙古族。

uheni a binacadan sakaudip sa “sidi’, katalan, ngabul, sukunulay a katalan” eneg sa misaluma’ sa u kilang a luma “sayaway nu heni a kawawsa nu mibutingay miadup sakaudip , u kakawsan sa miselic tu suela atu mikacaw tu kelakela paculil I sulsuldaan” u kikungsa nuheni tu atademaw kusasaacawaen.

他們是半游牧民族（養山羊、綿羊、牛、氂牛、馴鹿、駱駝），住樺樹木屋（早期從事漁獵，風俗有滑雪以及乘木馬馳冰上），多與同族結婚。

Tuwa a tademaw.u upu a tademaw han, kiluku u mungku ku kamu idaw ku nisulitan u upu atademaw.

圖瓦人稱為都播人，記錄古代蒙古語的惠斯陶勒蓋碑文記載了都播人的大汗。

yu mahida henay atu tawyaay a ziday, idaw ku papinanay a tademaw tayni itini , kyu tuwa a tademaw nu niyadu’.

唐朝統治漠北時期和回鶻汗國時代，有部分回紇人被派到這裡，因此圖瓦人也有回紇人的部落。

Capi nu kahulaman , itiniay alalangawan, dikuc nikaudip ananam malamungku tu, u mungku kumikuwanay tu henian nayi 19 a siki nudikudan tu napaculi tu tumungku maydih malasakakaay kimisaebet maydih palekal tu nu heni a binacadan.

清朝的唐努烏梁海，並在這段時期在文化、服飾、生活習慣上蒙古化。蒙古人曾統治過他們，他們曾在19世紀末舉行過反抗蒙古封建王公的起義。

Duma a tademaw sakamusa tuwa atademaw tada malakuwit ku ni katayda I mungku sa milihida tu itiniay a binacadan . itawyi u tuwaatademaw tulu ku daduducen nuheni idaw ku cacay tahinaay ku tademaw u tuwalal a tademaw, makaala tu lasubu ku tademaw milakalak i ielkuceke a subal, u kamu nu hen isa nu kutupu a kamu misiteked.

一些人認為圖瓦是一個由突厥過渡到蒙古的過渡民族。[來源請求]當時圖瓦人有三支，其中一支是人數極少的圖法拉爾人，有數百人分布在伊爾庫茨克州，他們的語言有古都波語的特色。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E5%9B%BE%E7%93%A6%E4%BA%BA
Mancu a kamu

tada kamu nu Mancu u **Mancu a kamu／manyi**（ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ）, nu Ae-tayyi-si nantun kuse-yicu. yu cincaw zitay naw layak ku kamu, singanganaca tu “ cinyi”. Tatengaay nu nakamuan nu manyi pangangan hantu “ kuyhun-yi”, tapang nu nakamuan u caaya henay picumu a cincuo a ngalnganlan, Cenlun mihcaan namaka cinkawcun a nisiluda, sisa si nganganaca tu “ cindin-sin-cenyi”. 

滿族本民族的語言是滿語，屬於阿爾泰語系南通古斯語族。由於清朝時期為國語，故而又稱「清語」。滿語的標準語言被稱作「規範語」，起源於未入關前的建州口音，乾隆年間經清高宗規範，因此又叫「欽定新清語」。

Cencaw a zitayan, makaadih ku Mancu-zen tu Hunti’ pabeli tu lili, cuose, sapatubeli nu cancanan a kawawan nu sasiludan. anu cuose-ce idaw kuniladayan nida tu caaya kalucek nu nakamuan a kaynah nu Hunti. kunlin-kung atu tangce misalisin satu u sapabeli tu tuas a nakamuan awkamutu nu nisiludan tu kamu nu samanyi. tinisatu, mamcuzen nu caaya kalecad a aaenengan caay namim kalecad ku nakamuan, mahida u pai-cen “p”, sencen “q”, nengkuta, alacuke’ nu nakamuan.  

清朝時期，滿族人見皇帝報履歷、奏事、答問等必須使用規範語。如果奏事時帶有訛音會遭到皇帝的斥責。坤寧宮和堂子祭祀時薩滿所用之祝詞也需要使用規範語。此外，滿族人因世居地的不同還有諸多方言，如北京[p]、盛京[q]、寧古塔、阿勒楚喀等方言。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* wikipayke-滿語
Hanicu a kamu

**Hanicu a kamu** u Hancinyi si nu Cinmimyi-cu a iyi, lakuyi, liliyi misengi. mikinih tu haya, pika, hawpay tulu a nakamuan, masasubatad ku kamu, utiih a masasuwal. nai’ ku sulit nu Hanicu, naidaw ku duma a niyaduan i sapad misulit, pungecen ku laic mikawaw. Caysiw-linpic mihcaan, Cunkuo sihu patideng tu Latin a sasulitan ku aasipan tu sasulitan.

哈尼語屬於漢藏語系藏緬語族的彝語支，同彝語、拉祜語、傈僳語比較接近。分為哈雅、碧卡、豪白三個方言，彼此差別較大，相互通話困難。哈尼族本無文字，有些地方曾經刻木、結繩記事。1957年，中國政府為其創立了一種以拉丁字母為基礎的拼音文字。

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
* wikipayke-哈尼語
Pacay a kamu

**Pacay a kamu** misuayaw tu sakalawpesan a kamuan, sadikuday musakamuay tu kamu nu Pacay-yi a tademaw itini i tusep-caysep a mihcaan, nina mabelecay a tademaw ci Pan-cin-yi tatayna, hatidaay tu nu Pacay-cuzen mala layak tu namin, casiw-caysiw a mihcaan ni lecuhan, yu maudip henay napalekal tu “ pacay-yi” a kamuan. Tusep-sepcay a mihcaan namipadang ci Pan-cin-yi tu mikinkiway tu cudadan ci Li-zen-kuy yunse tu kamuan, atu Dipun seace ci Seten-ce misulit tu “ Pacay-yi zidin”, atu niyadu’ay a tademaw ci Wanpan-mei-yi nisangaan nu udip tu adidiay nu zidin “ Ama’ Atu-nu a Pacayn nakamuan.

巴宰語面臨最嚴重的失傳問題，最後一位以巴宰語為母語的人士為2010年已故的愛蘭地區潘金玉女士，大部份巴宰族人被台灣福佬漢人同化。1914年出生的潘金玉，生前全力投入「巴宰語」的復甦運動。2001年潘金玉協助中央研究院語言學研究所李壬癸院士、及日籍學者土田滋編纂成《巴宰語詞典》，以及由族人王潘美玉自編小辭典《阿嬤阿都努的巴宰話語》。

tusep-caysep mihcaan lima a bulad Nantuo Pacay binacadan lalangawan seahuy lisecen ci Pan-wen-hui sakamusa, ayda nu pina a mihcaan nu Pacay-zen itini i nipipadang nu seahu, aydaay a wawa pasubabalaki sabaw tu pina ku matinengay musakamu tu Pacay-yi, cay tu kaw babalaki a cacay ku matinengay musakamu, sasa ayda inai’tu ku sayaway musakamuay nu tademaw. aydaay nu Nantuo Puli Aylan kiwkay tu payduyu nu sananal u kamu nu Pacay-yi ku kamu nida.

2010年5月南投縣巴宰族文化協會理事長潘文輝說，這幾年來巴宰族人在專家學者的協助下，現在小孩加大人至少有10多人會說巴宰語，已經不是只有一位耆老會說族語的情況了。然而，現今巴宰語已無第一語言使用者。目前南投埔里愛蘭教會每星期六上午都有在教授巴宰語。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* wikipayke-巴宰語
sadikuday asapacuda tu mamidang

《**最後的情書**》

（英語：*Last Letter*），乃日本「映像作家」岩井俊二所導演的電影，是他呼應1995年經典電影《情書》的作品，特別邀請《情書》男女主角豐川悅司與中山美穗客串一角。

電影敘述女主角的姐姐去世了，姐姐的女兒鮎美告訴她，有一張邀請姐姐出席同學會的請柬。女主角想在同學會宣告姐姐的死訊，卻被眾人誤作未咲，更重遇她的初戀對象。女主角索性冒認姐姐通信，一封信連繫着各人，姐姐死亡的真相、過去及現在、埋藏在各人心底的初戀回憶。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan:
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%9C%80%E5%BE%8C%E7%9A%84%E6%83%85%E6%9B%B8
南安 (花蓮縣)

Namakayni nu buyu’anupidang nisulitan, nayi cacay walu lima bataan a mihacaan, nayi tunuay tu u sikulan nu pabaawn, idaw kiya sabaw tu walu alalalumaan,mamimada naming tasasa a mueneng, kyumalingatu misabaluhay tu niyadu’ pangangan han tu “namukang” u imisa silalaay sa, nadikuda sa pangangan aca tu “namuan”nadikudan nu dipun sa, iniwtu ku hulam kiya sumas han tu “nanan” naan ibunung udumaaimi, u “namuwan”,uimisa itini masatancunay sananay a imi, maliwliw nu buyu kiyu katinengan ku singangan ninaniyadu,

根據《山地鄉之旅》的記載，約莫於1850年代，原居住在秀姑巒溪上游的喀西帕南社，有一戶18人全遷往下游定居，選擇於此建立部落，命名為「**那麼剛**」，其意為赭土，後又譯稱「**那母安**」。日本撤離臺灣後，國民政府將其改名，縮稱為「南安」。南安在布農語另有譯稱「**那母灣**」，意取部落位居盆地內，深受群山環繞，故而得名。

yu kadipuna henay , mikaykung ku dipun , cay kawwin acacay idaw ku waluay hananay a nikaykungan adadan amulakuwit tinabuyu’an, udadan hamin hay padeng tu sapikingsa sapiadih idaw kuy tiniay amisebeng, pacici han tu patasasa tu bunung pataydaen isasa nu buyu amueneng udipun kumikuwanay tu paeneg, umautangay a binacadan sa kanca pakaydan inaan amaluyaluyay a yademaw palecad amueneng,kiyu malatusa kuy tiniay a baluhay a niyadu’.

Namahida ku lingatu kiyu naan malasikulan nu pabawan a niyadu’.

日人為治理之便，不僅開闢八通關越嶺道，在沿線各設監視區及駐在所，並強制將山區各社的布農族人全遷移下山安置居住，並受到日人的政策安置，使晚來遷居的郡社群必須與原居於南安的巒社群一起居住，形成兩族群混居的新部落。自此開始，南安便成為秀姑巒溪最上游的部落。

Kataynian nu hulam, masumad ku kaudip nu yicumin anukaudip “ ida ku nubuyu’a sapikuwan tu kawaw” kakilusa pasubana’ tu “ibuyu’ay a binacadan mamusumad tunikaudip sananay a kakawaw””pakawlah tu malukay a kakawaw”, dudududuc sa pakaw lah tunu palumaay tu kilang misaahebal tu kakalukan, i cacay siwa limabataan amihcaan,katukuh cacay siwa pitu idaw ku cacay sa, pataduwan ku buyu’ay a binacada namulimada patayda inanan I cacay siwa lima idaw ku pitu, namakay ni i tamelacay ku nanum hananay malimad tani , mamin mapilung sa cacay lasubu tusa idaw ku tulu alalumaan enem lasubu sepat idaw ku tusa atatademawan ku malomaday tayni.

國民政府來臺後，為改善山區原住民的生活而頒布《山地施政要點》，並陸續頒定《山地人民生活改進運動辦法》、《獎勵山地實行定耕農業辦法》、《獎勵山地育苗及造林實施辦法》等政策，於1950年至1971年間，以輔導山區原住民移住，其中南安則於1957年自清水對面山林遷來，共計123戶642人移住。
Miwcu a kamu

tada kamu nu Miwcu u Miwyi, nu Miwyew-yicu a nu Miwyian. nasisulit ku Miwyi, nika malawpes tu. aydaay nu Cunkuo a Miwcu, niyalaan tu sasulitan namakayda i Cunkuo nakamuan a kaydaan itini i caysiw-limnem a mihcaan caysep a bulat nu Cunkuo satabakiay nu nakamuan a kitidaan tu Cunkuo satabakiay nu tuluay a Miwyian tu natanga han sisulit tu nakamuan, u tunem a sasulitan tu Latingu ku sangihaan tu tadakamu, yunmu atu ngalngal. 

苗族人語言的統稱為**苗語**，屬於苗瑤語族的苗語支。苗語曾有文字，但已經失傳。現時在中國的苗族，採用的文字是中國語言單位在1956年10月為中國的三大苗語方言發明的拼音文字，採用了26個基本的拉丁字母作為聲母、韻母及聲調的標示。

caay namin kalecad ku nika utiihay nu sasakamuen tu Miwyi, sadayumen ku nakamuan, masasulalitu tu tada kamun nu layak a kitidaan, tadakamu sinikadayuman tu atu mapatadu nu layak a nakamuan tada micidek tu. 

各地的苗語有不同的複雜程度，但簡單來說，受漢文化影響愈大的地區，其語言的簡化程度及漢字詞使用的程度也愈高。

## namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* wikipayke-苗語
Suncen-kanpu

pitu a seci, **Suncen-kanpu** palecaden tu Cincen buyuan, patideng tu Tulu-dikuo. kunyun caycay , caytu a seci, hamawsa malingatu ku Cencu a binacadan. Cencu nakamuan u Cenyi, milecad tu Cenwen. angangan nu kakawawan u sapahutin tu katala, sakayliwmah. Palutatengaan nuheni a lisin u mipaypaya, micidek ku sasinzaan nuheni.

## '''namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan'''
* wikipayke-松贊干布
Yicunan

## kakiliman
**Yicunan” ( [[kamu nu Hulam]]: 余純安 ) cacay siwa siwa tu amihcaan tusaay abulad sabaw tulu ademiad”uTtawnu tatama a mimaliay tu mibatungay tu mali I kanas,yu mimali sa inudikuda cinida u mamibaetung tu mali kiya makaalatu tinsu, ayda sa tayda nida i T1 nu takaw a masakaputay.cida nai sabaw cacay a puut malabu tu papilian I sayaway nida atu sakatulul maadih nu [[Taywangingku]] matusiyam ci nida.**

**余純安**（1992年2月13日—）是台灣男子籃球運動員，場上位置為得分後衛，現效力T1聯盟高雄全家海神。他在第十一季超級籃球聯賽新人選秀會中以第一輪第三順位被臺灣銀行選中。

nuayaw ni kaudip

早年生活[編輯原始碼]

ci yicunan micuda henay tu nu adidiay sa, u kakanida tu tatama u mimaliay tu tu mibatungay tu kanas, kiyu ala han nu saydan apapinanam tu mali.nadikuda sa , ci Yicuan micumud tu takaw cisiyn a kucung, nuayawan nu tusaay amiheac caay katusiyam ala mimaliay a kaput, katukuh tu luay atu cunida kya mapangangan pilihida mimali tunu mapulungay.

余純安唸國小時，哥哥是學校籃球隊的一員，因此教練也找余純安去練球。後來，余純安進入高雄七賢國民中學，前兩年他都沒能獲選為角逐國中籃球聯賽（JHBL）的成員，直到國中三年級才獲報名參加國中籃球聯賽。

Kacung a kaudip

高中生涯[編輯原始碼]

### nilaculan
Yicuan hedek sat u kucung, tayda I taypay micuda isungsan kawcung, yu tusaay cunida micuda sa milab utu mimali maala sabaw tu enem ku ni kasa setsetan maala i siwaay pitu amihcaan maalanu heni ku sakacacay..tu cila amihcaan miedap cinida tu mimalaay mulakuwit tu puu nu tusa idaw ku sowa maala aca nuheni ku sakacacay, maala nu heni ku sowaay idaw ku walu amihcaan nu kawcung sakacacay.

余純安國中畢業後，赴台北就讀松山高中，他在高中二年級時助該校以16連勝贏得97學年度高中籃球聯賽（HBL）冠軍暨隊史首冠，翌年他助球隊達成跨季29連勝，並成功連霸，贏得98學年度高中籃球聯賽冠軍。

micuda tu tasiy

大學生涯[編輯原始碼]

Yicunan micuda i sapalangaw tu tasiy,mahekamicuda mikilum ku cacudadan tu namimaliay makaala tu kinatulu sakacacay tu amicudaay ,imihini maladay tu kaput masasetset tu tawyaay apuu, idaw ku SBL hananay akaka nuheni micudaday pulung sa kuheni maala nu heni ku siwa idaw ku siwa nu mihcaan anipimalu UBA maala nuheni ku sakacacay.

余純安大學就讀於國立臺灣師範大學，他在大學一年級時師大正尋求三連霸UBA，該賽季他也與同期隊友、已有SBL經歷的學長們一齊贏得99學年度UBA冠軍。

大二球季時，UBA完全禁止SBL球員參賽，使得師大戰力受到影響，在季初先二連敗，隨後才拿下五連勝，以小組第三進入複賽，最後位居100學年度UBA第四名。翌年，師大則獲得101學年度UBA季軍。

pikulian nida

職業生涯[編輯原始碼]

**Taywa ngingku** 

**臺灣銀行**[編輯原始碼]

ci yicunan nay salangawan cinida amicuda makaala tu kapahay icacay lasubu idaw ku cacay a mihcaan nu UBA nu puu’ ani pasasetset sa, hamin sat u cunisa i sapi ecaw tu baluhay a mimaliay nu tademaw milab utu papili’an, itawya u UBA mikawaw tu baluhay a papitanam, u nipitanam nida manamuh namin ku katuuday kapah ku tangah nuda kalamkam ku paengil ni da tu hicahica a wayway mimali  kyu NBA malahayu nu mimaliay ci naytelusenpaw manamuh.

余純安為師大贏得101學年度UBA季軍後，投入了第十一季超級籃球聯賽新人選秀會，當時SBL舉辦了新秀測試會，他的表現獲得臨場觀賽的NBA球星內特·羅賓森稱讚。

Ci yicunan tu pina ademiad namipian sa, maala nu taywa ngiku malamimaliay tu cinida, padeng han i sakatulu, itaw ya mala mikuwaay nu taywan ngiku a saydan ci cenenciy sakamusa”masakaputay maseneng ci yicunan nan sa kapaha ku ni pabaetung nida tum alai sa pasun micumud cinida tu kanatal amimaliay sa u sakapahay sa, kiyu paden han cinidaay da i sakatulu kiyu maala cinida sa.

余純安也在幾天後的選秀會，由臺灣銀行籃球隊以首輪第三順位選入，出席選秀的時任台銀助理教練程恩傑稱：「球團相當欣賞余純安的攻守表現，加上他的國手資歷也夠，因此在第3順位就決定選擇他」。
An-ta-man-subal

### An-ta-man-subal 安達曼群島原住民
ayda idaw ku sepatay nu binacadan, Taan-taman-zen “Strait Island”, Ciwluo-wa-zen, Wunci-zen atu Santi-neie-zen. Anta-man subalan a mapuletay nu lumeniay a tademaw caay tu pikihatiya tu kitakid, kaisa atu i hekalay atademaw masasuadih. picidekan tu Santi-neie-zen mikitalakaw tu duma a kitidaan nu tademaw, palecad tu talakaw han makaala tu caynem-sep – caynem-lim kunhu ku talakaw, caay kaw apulet ku sausi tu nuhenian “ mapuletay han a caylim-sep kunhun”, nipisausi ayda nu maudipay cacay tu a malebut ku maudipay. Ciwluo-wa a binacadan tulim-sep – sipsep-sep ku tademaw.

目前有4族：大安達曼人（Strait Island）、加洛瓦人、翁奇人和桑提內爾人。安達曼群島上的矮黑人與世隔絕，拒絕與外界接觸。其中桑提內爾人的身高較其他地方的矮黑人高，平均身高約160-165公分高，不符合矮人的定義（矮於150公分）。目前估計只有少於1000人仍然生存。加洛瓦族人口250-400人。