A-suo-se-san

## A-suo-se-san 阿索斯山
A-suo-se-san “Si-la-kamu: Άθως，[ˈa.θos]” u Si-la wal ami a subalan a buyuan atu Tung-ce-ciw kapulungan micudad a tatelungan, itida i Si-la u ce-ce’-cen-ti. A-suo-se-san idaw ku tusa a lasubu nu siw-taw-yen a kitidaan, kasenu han u Cun-se-tan-tin-paw-pu-se-mu-suo ku mikuwanay.

**阿索斯山**（希臘語：Άθως，[ˈa.θos]）為希臘東北部的一座半島山與東正教會修行制度的重要中心，在希臘國內是一個自治政體。阿索斯山共有20處修道院，直接由君士坦丁堡普世牧首區管轄。

A-suo-se-san i nakamuan nu Si-la u “sen-san” “Άγιον Όρος ” itini i sakay cen-ce u “ A-suo-se-cen-ti” “Αθωνική Πολιτεία”. itini i laylayan tu Tun-cen-ciw a duma a kamuan babelihan u “sen-san” “ mahida u Paw-cia-li-ya kamu atu Say-e-wi-ya kamu a Света гора、E’-kamu a Святая Гора、Ciw-ce-ya-kamu a მთაწმინდა）。itini i sumamaday a zitay，A-suo-se-san kitidaan a subala pangangan han u Ακτή.  

阿索斯山在希臘語中被稱為「聖山」（Άγιον Όρος），其政治實體被稱為「阿索斯政體」（Αθωνική Πολιτεία）。傳統上東正教的其他語言也將該名稱翻譯為「聖山」（如保加利亞語及塞爾維亞語的Света гора、俄語的Святая Гора、喬治亞語的მთაწმინდა）。在古典時期，阿索斯山所在的半島被稱作Ακτή。 

A-suo-se-san nanutawya idaw tu ku muenengay nu tademaw itawya, micapitu 1800 mihcaan a laylay nu kilisetu atu matenesay a palutatengaay a luitan ku sakasingangan, ya luit taneng talaayaw tu 800 mihcaan atu Pay-cen-tin zitay. ayda, namaka Si-la atu pasu Luo-ma-ni-ya, Muo-e-duo-wa, Ciaw-ce-ya, Paw-cia-li-ya, Say-e-wi-ya atu E’-luo-se nu tun-cen-ciaw a kanatal nu yadahay a kanatalan tu 2,000 a bunsangan, itida i A-suo-se-san maudip tu mapatay nu ngelu’an, caay kasasuadih atu nu tawan a niyadu’an. A-suo-se-san a palutatengaan a kitidaan yadah ku nipisingan tu cancanan nu cudadan,pasukapahay a cudadan, sumamaday a cudad sakay luitan nu siidaay a nalimaan nu tuudan, namaka 1988 mihcaan, ina A-suo-se-san malakitakid nu namaka babalakiay a tuudan.

阿索斯山自古以來就有人居住，以近1,800年的基督教傳統和悠久的修道歷史傳統而聞名，其歷史可回溯到至少800年前與拜占庭時期。今日，來自希臘與包括羅馬尼亞、摩爾多瓦、喬治亞、保加利亞、塞爾維亞及俄羅斯等東正教國家在內的多個國家共2,000多名僧侶，在阿索斯山過著苦行生活，與世界其他地區處於隔離狀態。阿索斯山的修道院收藏了豐富且保存完好的文物，包含珍貴書籍、古老文獻與具有重大歷史價值的藝術品；自從1988年以來，阿索斯山就被列為世界遺產。

amica kina A-suo-se-san itini i cudadan atu Si-la duma a kitidaan pulung han u O-cuo-lin-mum a sakacacay, nika ina sen-sa-siw-taw-yen a tanektek atu A-suo-se-san makakiketay a sapikuwanaw, mahiya nu Si-la a nikaadihan atu nipihang, makuwan nu O-cuo kapulungan a nikahang sa. itini i A-suo-se-san, tademaw atu tuud a sakatahekal micumud idaw ku nikapulu’an, aw siw-taw-yan kina mikisaan mihangay, nika u tatama sa ku tayniay micumud.  

雖然阿索斯山理論上與希臘其他地區共同屬於歐洲聯盟的一部份，但其聖山修道院的地位以及阿索斯山機構的司法管轄權，受到希臘的明確描述與批准，並受到歐洲共同體的認可。在阿索斯山，人員與貨物的出入境自由受到限制，必須由修道院政體當局許可，並只限於男性入境。

## kitidaan 地理
A-suo-se-san kitidaan itda i subalan, itida i Ma-ci-tun teban a tabakiay nu pankiw a subal tu Ha-e-s-ci’-ci-cuo Walian a manayatay, pasayda i Ay-cin bayuan masapucuay tu 50 kun-li, ahebal itida tu pitu atu sabaw tusa a kun-li nu laadan, kitidaan nu lala’ 335.6 pin-fun-kun-li. A-suo-se-buyu masalikelunay a makiliday, idaw ku macebatay a kilakilangan, talakaw 2,033 kun-ce. 

阿索斯山所在的半島，位於馬其頓中部的大型半島哈爾基季基州最東邊的一條延伸部分，向愛琴海突出50公里，寬度介於7和12公里之間，面積為335.6平方公里。阿索斯山本體山坡陡峭，擁有茂密的森林，高度為2,033公尺。

subal nu liwliwan a bayu sakatalawan, micidek ku kikul tu. itida i luit nu Si-la, nakinatusa tu a mabelin ku balungan, ayaw nu 492 mihcaan, Puo-se-kuo-wan ci Ta-liw-se yise itida a bayuan malawpes ku 300 a balungaan u Ma-yi-ni-se nipituduan a balungan “ Si-luo-duo-de a cudad “ luit” sakalima a cudadan Erato, Ay-se-ku-luo-se cudad “ pan-daw”. nuayawan nu 411 mihcaan, Se-pa-ta tademaw itida tu a bayuan amahedaw ku 50 a balungaan “ Si-si-li a Di-aw-duo-luo-se cudad Bibliotheca historica XIII 41, 1–3”.   

半島周圍的海域較為危險，尤其是在半島尾部。在古希臘歷史中，曾經發生過兩起船難：前492年，波斯國王大流士一世在該海域失去了300艘由馬鐸尼斯指揮的船隻（希羅多德著作《歷史》第5冊Erato，埃斯庫羅斯著作《半島》）。前411年，斯巴達人也在該海域失去了50艘船（西西里的狄奧多羅斯著作Bibliotheca historica XIII 41, 1–3）。

amca ku A-e-se-san atu nie-lu malalitin, nika amaka balungan kya taneng makatukuh. Agios Panteleimon atu Axion Estin ninatusaay a balungaan tu demidemiad “ amimelaw henay tu dimiad” u U-la-nuo-puo-li-se atu Ta-hu-ni laadan muculil, apuyu ku nisaluimengan itida i nutipan nu dadipasan a siw-taw-yen. idaw henay ku adidiay a balungaan u Agia Anna, sakalecad tu ku culil, nika caay pisaluemeng kuyda. Mikacaway taneng makayda i Yi-li-luo-se a minatuan mikacaw tu balungan, besud sa katukuh i walian nu dadipasan a siw-taw-yen.  

雖然阿索斯山與內陸相連，但實際上只能經由渡船才能抵達。Agios Panteleimon與Axion Estin共兩艘渡輪每日（視天候狀況）於烏拉諾波利斯與達夫尼之間航行，並短暫停靠於西海岸的部分修道院。還有一艘小型船隻Agia Anna，也是以同樣路徑航行，但不會中途停靠。旅客也可以從伊里索斯的渡口搭船，直接抵達位於東海岸的修道院。

## '''luit 歷史'''

##### '''sanku zitay  上古時期'''
itini i nakamuan nu Si-la kakungkuan, A-suo-se u alikakay atu paudipay a nikalepacawan tu alikakay a binacadan. A-su-se waiten ku tabakiay a ba’tu pasayda i bayu nu di’tuan ci Puo-say-tun, papulinen ci nida i Ay-cin-bayu, mala A-su-se-san subalan. duma a cudadan, ina Puo-se-tu labungen nu heni ku mademecay a alikakay.   

在希臘神話中，阿索斯是在巨人與天神的戰爭時巨人族的一員。阿索斯將一塊巨大的石頭丟向海神波塞頓，使他跌入愛琴海，變成了阿索斯山半島。根據另一個版本，波塞頓用此山埋葬戰敗的巨人。

Ku-si-la luit a sitangahay a tademaw ci Si-luo-tuo-de nisulitan namaka Li-mu-nuo-se subalan tapabaw a Pi-la-se-ci binacadan mabulaw taynin tina subalan, tawya nika singangan u Acte atu Akte “Herodotus, VII:22”, Se-te’-la-puo nikilukan tina limaay a tukay nu subalan Dion (Dium), Cleonae (Kleonai), Thyssos (Thyssus), Olophyxos (Olophyxis), Acrothoï (Akrothoön), of which the last is near the crest. “ kitidaan a cudad” , VII:33:1 , “Se-te’-la-puo” Eretria malecad Acte patideng tu malimaday a kitidaan. duma a tusaay nu tukayan patideng i ku-tin zitay: Acanthus (Akanthos) atu Sane. u tukay tu nuhen ku misangaay tu kalisiw nu udip.   

古希臘歷史學家希羅多德記述從利姆諾斯島上來的皮拉斯基族人移民至此半島，當時稱作Acte或Akte（Herodotus, VII:22）。斯特拉波紀錄半島上的五個城市：Dion (Dium), Cleonae (Kleonai), Thyssos (Thyssus), Olophyxos (Olophyxis), Acrothoï (Akrothoön), of which the last is near the crest. (《地理學》, VII:33:1 ,斯特拉波) Eretria 亦於 Acte 建立了殖民地。另外兩個城市則建立於古典時期 : Acanthus (Akanthos) 及 Sane. 部分城市自己鑄幣。

## '''caypacumud tu tatayna  嚴禁女性進入'''
nakamuan tu Sen-mu-ma-li-ya atu ci Ye-han namikacaw tu balungan taydan ku nikalikidan taydan i A-suo-se subalan, sisa ci Se-mu-ma-li-ya patidengan nida kina kitidaan u sisinkuay a kitidaan, pasubana’ tu tatayna atu wawa acaay piemek tina subalan sa.  

傳說中聖母瑪利亞和使徒約翰乘船途中漂流到阿索斯半島上，於是聖母瑪利亞將此地定為神聖區域，宣告女性和小孩永遠不得踏足半島。

Tatenga, mangalay miwada tu sakaygagawan a ngalay, sisa caay patayda tu tatayna itida tiya subalan, idaw ku tatengaay a nakamuan tu anu u ayamayaman a caay tu patayda i tida sa, anubakinan pululen tu cacay tusa a mihcaan, namusakamutu ku O-cuo yihuy kinatusatu papisumad tu Sila tina sipucay, nika kaiyan nu taw. 

實際上，為了減少性誘惑，婦女在半島上是徹底禁止的，某個挺有名氣的事實是這裡甚至禁止雌性家畜。懲罰是監禁一到兩年。歐洲議會曾兩度催促希臘改變此項規定，但被回絕。

sisa itida i Si-la nikalepacawan henay, A-suo-se-san tatengan yadah ku nipidiput tu tatayna atu mihingangay a tademaw. itida i 1930 mihcaan, sikawaw tu mahicaay kiya a kawawan, sayaway u bangcalay a makademecay nu O-cuo kaying ci A-li-ci. Ti’-puo-la-la-ke, sanutatamaen ku wayway nida micumud i A-suo-se-san, mabiyalaw namin ku kitakid. 

然而在希臘內戰期間，阿索斯山確實收容了包括婦女和女孩的難民。在1930年代，甚至更發生了一件意外事件：第一位贏得歐洲小姐的希臘選美選手阿利基·蒂波拉拉可，以男性裝束混進**阿索斯山**，震驚了世界。

## sasingaan tu nalimaan  藝術寶藏
A-suo-se-san siwduing idaw ku yadahay caay tu kasausi nu cun-se-ci a nalimaan a nisingaan, pasukamisama, sapilipay a dikuc atu tuud aca “ziwzika, kupu”, nisulitan yu sumamad atu nu duma a kilisetu nu cudadan, Ti-kuo a kalisiw “chrysobulls”, tuud nu kamisama. nika katukuh ayda inai’ henay nu masakaputay a mikinkiw atu misingan, nika ayda nu O-mung idaw ku kalisiw sapikawaw tina kawawan, mangalay midiput misinga misangan tina zaysangan. 

阿索斯山修道院擁有大量無價中世紀藝術寶藏，包含聖像、禮拜衣和物件（十字架、聖餐杯），古抄本以及其他基督教文本、帝國的金幣（chrysobulls）、聖物等。但至今尚未有組織性的研究及保存，但近來歐盟正在挹注資金於編目，保護以及修復這些資產。

## '''kamu  語言'''
hatidaay tu siwduing u kamu namin nu Si-la, nika idaw ku duma a siwduing u nuduma a kamuan, Sen-pan-tay-lay-mung siwduing u E’-yi ku kamu “35 ku tademaw”, Yi-wi-lun siwduing u Ciw-ce-ya kamuan “ 53 ku tademaw”, Si-li-an-ta-li-u siwduing u Say-e-wi-ya kamuan “6 ku tademaw, Cuo-ke-la-hu siwduing u Paw-cia-li-ya a kamuan “15 ku tademaw”, atu “the Sketae of Prodromos and Lacu” u Luo-ma-ni-ya a kamuan “64 ku tademaw”, ayda, yadahay nu Si-la- siwse matineng musakamu tu igu.  

所有希臘修道院通用希臘語，但有些修道院使用其他語言，聖潘代萊蒙修道院用俄語（35名僧侶），伊維龍修道院使用喬治亞語（53名僧侶），希利安達里烏修道院使用塞爾維亞語（46名僧侶），佐格拉夫修道院使用保加利亞語（15名僧侶），以及「the Sketae of Prodromos and Lacu」使用羅馬尼亞語（64名僧侶）。今天，許多希臘修士能說英語。

## inse masakaputay隱士團
inse masakaputay nu siwduing caay kalecad ku nikauipan. idaw ku mahidaay nu tamelacay nu dabekan, idaw ku mahidaay u paceba hananay a palubuan, idaw ku naayaway nu secian u kapahay a laylay nu pay-can-tin atu E’-luo-se a sangaan. u cacayay a maudip nu siwse yadah ku kawaw nu heni tu demidemiad, sulitan tu demidemiad a kiyaku. nu taydaay a mididaway a tademaw sa, mikinkiw tina nikaudip nu heni u kapahay tu sa, nika aadidi’ namin ku kakabian, caay ka taneng ku sakatayni nu labangan amisiday. 

隱士團的修道院生活皆不同。有些像是整潔的農舍，有些像是粗劣的茅舍，有些則有上一世紀的優美的拜占庭傳統或俄羅斯結構。單人室的修士需要處理每天生活的瑣事，訂定每日的計畫。對訪客來說，體驗這方面的修道院生活也是很值得的，但大部分的房室都很狹小，並沒有足夠的空間招待客人。

## A-suo-se-san a lalangaw atu sakaudip  阿索斯山的文化及生活

##### sanga tu luma’  建築
ina siwduing a sangan tu luma’ atu siwduing a kitidaan “cloisters” u beleng sananay nu sangan lawaen ku teban a malitinay nu talakaway a sangan nu luma’an. ina sangan idaw ku sapidiputaw a kawawan, sa ina A-suo-se-san subal a siwduing idaw ku micidekay nu cen-paw a hekal. u sangan idaw ni buhangan tu mata nu kuwang a talakaway nu ta. sakay caay kaw sakatalawan, sacumud idaw ku mahidaay u pungkan, kibetulay nu mukin a sangat u panan maedep tu. micapiay tu sacumud a hekal, kanca idaw ku kapahay nu aadihan a dabak “kiosk”. siwduing nu tapang u micapiay tu teban a labuay nu salining, tebanay a kiwkay u “ katholikon”, masasuayaway a kakanen u “ trapeza”. duma nu siwduing u sapimisaan “Assembly room” atu papankungan “ administration offices”, lalabina nu labung, sise a enengan, aadihan tu cudad, sasingaan tu tuud nu sakay kiwkay. tabakiay nu kiwkay nutipan sacumud idaw ku “Fiali”, idaw ku nilaculan tu sensuy bangcalay nu daylisiki a babanawan. teban idaw ku tamelacay nu nemnem mi’pesay a nanam. adidiay nu kiwkay i tapingan namin nu siwduing a kitidaan. 

這些修道院的建築結構和修道士的住所（cloisters）由一群建築包圍著中庭的連續高大建築組成。這些建築也具有保護盾的功用，使得阿索斯山半島的修道院有著獨特形似城堡的外觀。建築中亦有開著槍眼的高塔。基於防禦的理由，入口通常為隧道狀，被厚重的覆鐵木門緊閉。在靠近主要入口的外側, 通常有個視野良好的寬敞小亭（kiosk）。修道院最重要的部分是靠近中央的內部中庭，中間的教堂稱作「katholikon」，相對的西側餐廳則稱作「trapeza」。其他修道院的基礎部分是會堂（Assembly room）和辦公室（administration offices）、賓館、修士的住處、圖書館、聖器收藏室。在大教堂西側的入口有著「Fiali」, 盛著聖水的裝飾華麗的大理石盥洗臺。在中庭內有著清水的噴泉。小禮拜堂散佈在修道院的各個地方。