Tpihan

## Tpihan
u sulit nu Hulam: 塔壁罕部落

Yilan sian, Nan-aw siang, Tungyue chun. Tungyue, nuayawaya angagan u "Tung-aw", u zuma a ngangan sa u "Yiyo". zayhan yadah ku sapayu' nu Cinsianlian(金線蓮), sisa pangangan. Tungyue chun izaw ku tusa a niyazu', sawaliyan u Kekecu niyazu', satipanay u Tapihan niyazu'. i kalipunan (1913 a mihcaan), Tapihan a tademaw madebung nu Lipun, sisa, mabulaw tayza isasa' nu Simawsan(bayu'), patizeng tu zuma a niyazu', pangangan nu Lipunan u "Syatungaw". Kekecu niyazu' a tademaw namueneng i Liyoheng niyazu', nazikuzan sa, katuudtu ku tademaw, caay katinengtu ku tukus, sisa, 1913 a mihcaan, tumuk ci Xayun Pata mililid tu binacadan , mabulaw tayza isasa' nu Tungaw. panganga aca ku "Kekecu" niyazu', panganganen ku Lipun "Sangtungaw". 1942 a mihcaan, pulungen panganganen tu "Tungaw", nazikuzan pasumad aca ku "Tungyue" .

宜蘭縣南澳鄉東岳村。東岳，原稱東澳，又稱伊藥（lyo）；因東澳山中盛產貴重藥草 lyo （金線蓮）而得名。東岳村落主要成員有二：以東岳國小旁之巷道為界，以東邊為哥各朱社人所居住，以西邊塔璧罕人所住，皆屬馬巴阿拉亞群。日治大正二年（西元1913年），塔璧罕人因受日艦的侵擾，遷到西帽山下方，於今東岳村現址另建一社，日人稱為「下東澳」。哥各朱社原住在利有亨社舊址南方，後因人口增加，耕地不足，於大正二年（西元 1913年），頭目哈泳．巴達（Xayun-pata）率領族人遷至下東澳北方約1.5公里處，即現在北迴鐵路永春隧道南口處，亦稱哥各朱社，日人稱為「上東澳」。昭和17年（西元1942年），併上、下東澳，合稱「東澳」，後又改稱為「東岳」。

資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=20&TA_No=8&T_ID=449

## u siwkay nu niyazu'

i Yilan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tpihan. u kasalumaluma’ nu Tpihan sa,  75 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 256 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 239 ku tademaw, pakalatu 93%.

u zuma sa, cay ku Yingcumin,  17 ku tademaw, pakalatu 7%.

### u asip nu cidekay a tadeamw
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 88%, Pangcah(Amis) 2%, Yuwatan(Bunun) 1%, Taluku(Truku) 1%, zumazuma 1%.

### u Tayan(Tayal) a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), inayi' tu ku zuma a cidekay a tademaw.

### u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya itini mueneng, u Tayan(Tayal)  a tedemaw amin.

## u cidekay nu Taywan Yincumin

u Yincumin(原住民) a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha'(發音) nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong(太巴塱), u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza(分類) nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族) .

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihca 9 a bulad

### tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630), Yami (4,612), 

Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335), zuma (11,985) 

## malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
*資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=20&TA_No=8&T_ID=449