Amazon a kanatal matuduh ku kilakilangan

## kakiliman

Amazon a kanatal matuduh ku kilakilangan u ciyung nu kitakit, u "bala’ nu kitakit han" a mala u nalinabuan tu.

## nilaculan
Amazon a kanatal pitu a mang lima a malebut matuduhay ya kilakilangan maceku’ amin ku kitakit Brazil izay mala u ngayawan tu nu binawlan, “u bala’ nu kitakit” Brazil Amazon a kilakilangan  matamud nu tabakiay a lamal, taykung uysin masasing kiya matuduhay ahemal ku siwacahay i liwliw maceku’ min ku i hekalay a tademaw wangyu malawlaw tu ku balucu' a malawpes ku mauzipay mulanaway atu demiad mangaleb satu a katalawan, miawaw tu binawlan a misalunguc  “padangen ku Amazon” asa. ayza a mihcaan i tini mapelpelay macaliway ku pitu mang lima’ a malebut ya matuduhay a kilakilangan, mahiza nayay tu ku icelang nu Brazila cenbu mala u kakaynahan satu nu kitakit. i hekalay u liyut sapabeli tu bali payhun tusa lasubu i hekal, Amazon a kilakilangan i kitakit u satabakiay a kilakilangan, singangan tu “bala’ nu kitakit ”han, u ahebal sa u latusa nu Amelika a lala’, satu sa u sakahenulan mamipadang miwada' i hekal tu akuti',a iza henay malubic ku  nipalumaan mulangaway aadupan, Amazon a sawac milakui' tu pinaay tu nu South America a kanatal, Amazon a kilakilangan lalabu niya Brazil tulu hun tusa ka ahebal. ya wacah milalad tu tayza i Shengbaoluo a kenis cacay biti maladuutay tu ka labii. ayzasatu kacekukan nu tademaw kinakatuduh na kilakilangan mapatiyak tu i binawlanan, nawacah namakay landaway a kilakilangan muculal tapabaw, na simanta’ an niya lamal kya bukebukelalan maunged tumin, ya lamal payawpyaw satu katukuh i 2735 kungli malabas tu ku Brazil sakacacay satabakiay a Shengbaoluo, walu a bulad sabawsiwa a demiad namalahuk Shengbaoluo a niyazu’ ya tapuku bahal sa duud , nau demiad melit sa mala duudtay tu nu labii, kilul satu mahtik tu ku lumeni’ay a udad, na nihapinangan mihazih tatenga, i udad iza kya saatilad sanay ni katuduhan, European Union sibalucu’ tu Nicolaus patahkal paazih tu  bacu, ya wacah niya lamal mulalad tu, mayza i timulbayu pabesuc micumud i tukus, matahpu tu ku pangkiw a lala’ nu kanatal, tuwaca  mabuwak maliwasak tu katukuh tu i belaw a kanatal u Peru, Bolivia atu Paraguay. pulung han ku nisulitan patahkal tu satebucay a mauzipay mulangaway. Brazil a kanatal taykungsu “LNPE” hinisa, Amazon a kilakilangan cacay culilan matabesiw tu ku cacay izaw ku pangkiwnu hatiza u pitukudan tu pimalian katabaki ku matuduhay nu liwliw. papulung tuni sulitan paazih, ayza a mihcaan cacay bulad katukuh i walu a bulad Amazon a kenis na mapelpel matuduh ya kilakilangan matabesiw tu pitu amang lima malebut, atu 2018 a mihcaan uyaanay tu a mihcaan palecad micunus tu payhun 84. Brazil kakelalan a puu’ hina pelpel matudu ku buyu’, nika hakay u i tiniay tu malukay a tademaw a pahabay tu katalalan pateng sa mituduh malaplap tu matuduh ku belaw. Brozil a cungtung maynah tu. Brozil a cungtung “Jair Boisonaro” , i caynay patahkal tu canancanan tu mahicaay a kawaw hawsa, mihukuku tu cay ku nu cenbu a huwanpaw sakaput  “NGO” hakya milihiza tuynian katuduh a kawaw. kilul satu ciniza musakamu: “aku i ayaw mapangangan tu salutalut a tapanga han, “Captain Chainsaw”, ayza aku mala u palamalay mituduhay tu Amazon a "Nero, mituduhay tu Luoma a niyazu’ tu u Luoma a kanata a Hungti”. cay pisikul tu likab nu tau ciniza, sakmu saca uyni u malukay ku mituduh tu kilakilangan a misakapah tu lala' "puu' mituduh tu sakalukan ". nika paheci tu ciniza, ami pasuwala tu Ouzhou  a hebal tuya tabakiay a Amazon mingayaw a mituduh, Brazil “nayi’ ku mahizaay a laculaculan”. Kitakit atu binawlan musakamu a mikuwan mibaking. France cungtung make hung patahkal tu kamu i pituay tabakiay misanga’ay tu canancana tuudan a kanatal tu misakapu mapulung  matatengil tu mahiniay a kawaw, satu uyni mahiniay u kalihanawa tu nu kitakit. Germany a mikuwanan hicasa wini u “pihacengay kabuluhan a kawaw”. Yingguo a cenhu sakamu satu: “ya tapang sakay Amazom ani katuduh atu kasatiman mahiniay tayniay mihibangay munengay a malasawad kalaluman a kikalawlaw tu nu balucu'’”. Bolsonaro malinges tu patubeli satu maynah: “ uyni tu nilekal i 21 a mihcaan ku caay iza ku misakakuay a balucu'”. ciniza misalunguc tu kitakit binawlan amana picalap mikuwan tu kawaw nu Brazil. uyni  u France, Germany, Aierlan, katuud ku Europe a kanatal lecad sa musakamu, anu Brazil cay piduduc tu nipahecian tu hekal hawsa, a mabidangay ku Europe a sakapu atu timulay a kanatal na kapulungan a iciba macacudad pakaketun tu paydang mamabaliw. Brazil a lacuh kuni pakalisiway. Brazil cebu a tademaw patahkal satu kamu, mahiniay kacekukan nu balucu', cunus han  tu nu Brazil tubakek nu lalabuay tuni kalukay papulung tu kungsanye, a micuduh tu Cungtung a misumad pakay niay i Amazon a kenis tu mahiniay yadah tu piletek tu kilang atu matuduh aca, satusa i kitakit a pabaliway akay ya Brazil nisangaan “ sangalebn u kakaenan” atu ya kilakilangan na kina peci’ maladay a malalitin, a malalid ku Brazil sapatahkal tu nisangaan. tahkal tu kuni kinsaan, iayaw a mihcaan, Europe pacakayay hawsa mawada’ tu ku nu Brazil a nisangaan tu kakanan. i kitakit singanganay wangyu malalitin tu mihazih, Taywan Facebook katuud ku wangyu pawada’ tu mahiniay a sinbun, iza ku pabaliway a tademaw “ u bala’ nu kitakit” a mamin tu matuduh meyti nayi' ku mipalitaay paayaw mipadangay tu Amazon. Brazil u mitesekay hinisa, ya kilakilangan macunis kuni katuduh kanahatu nu hekla a dimiad ku kikahini, nika u tademaw a maydih patabak a ahebal ku sakalukan uyni tu u tademaw ku mipeciay. katabaki ku nikatuduh azihan sa a mahamin masebek malawpes, hani alingaula ku lala’, na uyzaan nipalumaan atu aadupan hawsa, tuyni u hekal a masasuma tu ku liwliw. Brazil a cungtung ci Bolsonaro i waluay a bulad tusa a bataan izaw ku tulu a demiad sakamu satu, paka sitatudungas tuway tu pusu hitay a mipadang mingayaw tu kinatuduh niya  Amazon a kilakilangan, i mahin masasetul kuyni  kenis tu patelacay a kawaw. Brazil a hitay hinisa, i satipan a Amazon a kenis’ miculcul tu sepat a mang sepat malebut ku hitay, a misakawaw u yaanay tu a mingayaway tuya matuduha a kilakilangan, satu ataneng pakay nu zumaay a kinis miala tu katuuday a hitay papipadang. malala' a tademaw i Brazil miculcul tu kitakitday u i cuwcuwaay a tapang i aayaw palekal patahkal tu mahiniay a kawaw, patapabaw tu paya tunu tuwa sa musakamu“padangeng ku Amazon” sa “pauzipen ku i hekalal nu mita”  sa, zuma katuud ku misalungucay misulit tu cudad a papiales ci Bolsonaro.

## nisulitan
* namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan.
* Taywan 國際系列YouTube 知道 亞馬遜雨林火燒森林
* nasulitan ni Sabak Tutuy i 2019 a mihcaan itiza i Hupu a niyazu'.