open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sauvagnac

**Sauvagnac** – gmin we Francyji, we regijůńe Poitou-Charentes, we departamyńće Charente. Mo 7,24&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 76 ludźi.
Kryka

**Kryka** – kobyr, kery używany je lo podpory przi łażyńu. Zauobycz je to prosty kůnsek drzewa zakůńczůny kolistym uchwytym. Take kryki używajům dźiśej nojczyńśći starki i starziki a ńypełnosprawne perzůny.
Volturino

**Volturino** – gmin we Italiji, we regijůńe Apulijo, we prowincyji Foggia. Mo 58,01&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2010 roku půmjyszkowało sam 1800 ludźi.
Bergen auf Rügen

**Bergen auf Rügen** – mjasto we Mjymcach, we landźe Meklymburgijo-Przedńe Půmorze, we kryśe Vorpommern-Rügen. Je rozlygowane na wyspje Rugijo.
Gladiola

**Gladiola** (*Gladiolus* L.) – zorta źelinůw ze familiji Iridaceae. Przinoleży do ńij ůng. 180 gatůnkůw. Rośńe we Ojropje, Azyji a Africe. Je uprowjano na żńynte kwjoty.
Mikkeli

**Mikkeli** – mjasto we Finlandyji, we regijůńe Etelä-Savo. Industryjo drzewno a spożywczo, uńiwersytet, uostrzodek źimowych szportůw.
Slatinské Lazy

**Slatinské Lazy** – wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we bańskobystrzickim kreju, we kryśe Detva. Mo 7,21&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 490 ludźi.
Winnipeg

**Winnipeg** – mjasto we Kanadźe, stolica prowincyji Manitoba. Srogi uostrzodek naukowy (uńiwersytety).

### Kamracke mjasta
*  Setagaya, Japůńijo
*  Reykjavík, Islandyjo
*  Minneapolis, USA
*  Lwůw, Ukrajina
*  Manila, Filipiny
*  Taizhong, Tajwan
*  Kuopio, Finlandyjo
*  Beer Szewa, Izrael
*  Chengdu, Chiny
*  Jinju, Połedńowo Koryjo
*  San Nicolás de los Garza, Meksyk
Fuente de Pedro Naharro

**Fuente de Pedro Naharro** – gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Kastylijo-La Mancha, we prowincyji Cuenca. Mo 63,7&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało 1360 ludźi.
Science City of Muñoz

**Science City of Muñoz** – mjasto na Filipinach, we prowincyji Nueva Ecija na wyspje Luzon. Mjano je dane skiż tygo co je sam mocka uńiwersytyjtůw a uostrzodkůw nauki.
Graye-et-Charnay

**Graye-et-Charnay** – gmin we Francyji, we regijůńe Franche-Comté, we departamyńće Jura. Mo 6,31&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 211 ludźi.
Kirkel

**Kirkel** – gmin we Mjymcach, we landźe Saara, we kryśe Saarpfalz. Mo 31,38&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 10&nbsp;006 ludźi.
Tangry

**Tangry** – gmin we Francyji, we regijůńe Nord-Pas-de-Calais, we departamyńće Pas-de-Calais. Mo 4,84&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 228 ludźi.
Nieriungri

**Nieriungri** (rus. *Нерюнгри*, jak. *Нүөрүҥгүрү*) – mjasto we Rusyji, we Jakucyji, uostrzodek ferwaltůngu lo nieriungrijskigo rajůnu. Założůne 1975 bez skuplowańe poru bergmůńskich uośedli.
Skuplowano nůmera

**Skuplowano nůmera** – kożdo naturalno nůmera, kero mo bynojmńi jedyn tajlowńik (t), nale t\not=1 i t\not=n. Uoznoczo to, aże tajlowńik tyn ńy moge być růwny 1, ańi růwny nůmerze kero tajluje. Ryszta nůmerůw to pjyrsze nůmery.
Théhillac

**Théhillac** – gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we departamyńće Morbihan. Mo 14,46&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 555 ludźi.
Przibor

**Przibor** (, ) – mjasto we Czeskij Republice, na Morawach, we morawsko-ślůnskim kreju, we kryśe Nový Jičín. Znůme skiż tego, co bůł sam rodzůny Sigmund Freud. Terozki je sam uůnego Muzyjům.
Naturalno nůmera

**Naturalno nůmera** (N) – matymatyczno nůmera, kero ńy je ujemno a kero we dźeśyntnyj postaći mogymy naszrajbować bez użyćo przećinka lb. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10 atd. Zorta tych nůmer je ńyskůńczyńy wjelgo, atoli mo swůj poczůntek: N\geqslant1, kajńykaj tyż uznowane N\geqslant0. We szpil ńy wlajzujům ujemne nůmery.

We matymatyce mynga naturalnych nůmerůw uoznaczo śe znokiem \mathbb{N}, a mynga naturalnych nůmerůw i nula znokiem \mathbb{N}_0.
Gmin Kneża

**Gmin Kneża** – gmin we Bułgaryji we uobwodźe Plewen. Mo 317,81&nbsp;km² a podug danych ze 2010 roku půmjyszkowało sam 14&nbsp;613 ludźi. Miejscowośći: Brenica, Enica, Kneża, Łazarowo.
La Forêt-de-Tessé

**La Forêt-de-Tessé** – gmin we Francyji, we regijůńe Poitou-Charentes, we departamyńće Charente. Mo 10,7&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 210 ludźi.
Beauchery-Saint-Martin

**Beauchery-Saint-Martin** – gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Seine-et-Marne. Mo 27,96&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 411 ludźi.
Sůmatra

**Sůmatra** – wyspa na Indyjskim Uoceańe we archipelagu Srogich Sůndajskich Wyspůw, we połedńowyj Azyji. Je szůsto na śwjeće podug wjyrchu. Cołko przinoleży do Indunezyji. Wjyrch: 473 605&nbsp;km², na 2005 rok půmjyszkowało sam 45 mln. ludźi. Nojsrogszy wjyrch, Kerinci, je na 3805 m n.p.m. wysoki. Klima růwńikowo wilgotno. Sům sam aktywne wulkůny.
Blachowńo

**Blachowńo** (pol. **Blachownia**) – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we czynstochowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Blachowńo.
La Vilueña

**La Vilueña** – gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Aragůńijo, we prowincyji Zaragoza. Mo 8,54&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 109 ludźi.
Bourbonne-les-Bains

**Bourbonne-les-Bains** – gmin we Francyji, we regijůńe Szampańijo-Ardyny, we departamyńće Haute-Marne. Mo 64,93&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 2&nbsp;197 ludźi.
Pescaglia

**Pescaglia** – gmin we Italiji, we regijůńe Toskańijo, we prowincyji Lukka. Mo 70&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2010 roku půmjyszkowało sam 3758 ludźi.
Lontov

**Lontov** – wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, nitrzańskim kreju, we kryśe Levice. Mo 15,06&nbsp;km²  wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 684 ludźi.
ZAKSA Kandrzin-Koźle

**ZAKSA SA** – chopski, śatkowy manszaft ze Kandrzina-Koźlo. Majům Majstrůw Polski, a pjyńć razy zdobyli Puhar tego państwa. Pośedźićelym ferajny je firma ZAK SA.
Llwynypia

**Llwynypia** – wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Waliji. Podug danych ze 2001 roku, půmjyszkowało sam 2253 ludźi.
Cibiana di Cadore

**Cibiana di Cadore** – gmin we Italiji, we regijůńe Ojganejsko Wynecyjo, we prowincyji Belluno. Mo 21,63&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 420 ludźi.
Cluny

**Cluny** – gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo, we departamyńće Saône-et-Loire. Mo 23,71&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 4689 ludźi.
Bordeaux

**Bordeaux** – mjasto we Francyji, we regijůńe Akwitańijo, we departamyńće Gironde. Uostrzodek industryji. Znůme skiż produkcyji winůw Bordeaux.
Boissy-sans-Avoir

**Boissy-sans-Avoir** – gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Yvelines. Mo 3,96&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 578 ludźi.
Penafiel

**Penafiel** – gmin we Portugaliji, we dystrykće Porto. Mo 212,24&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 72&nbsp;265 ludźi. We skłod gminu wlazuje 28 mjejscowośćůw.
Ismailia

**Ismailia** (arab. الإسماعيلية) – mjasto we Egipće, stolica muhafazy Ismailia. Hawyna nade Suezkim Kanałem. Założůne we 1863 roku.
Blackpool

**Blackpool** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lancashire. Uostrzodek industryje a turystyki.
Fontaine-en-Dormois

**Fontaine-en-Dormois** – gmin we Francyji, we regijůńe Szampańijo-Ardyny, we departamyńće Marne. Mo 5,29&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 23 ludźi.
Le Revest-les-Eaux

**Le Revest-les-Eaux** – gmin we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d’Azur, we departamyńće Var. Mo 24,07&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 3&nbsp;644 ludźi.
L'Isle-d'Abeau

**L'Isle-d'Abeau** – gmin we Francyji, we regijůńe Rhône-Alpes, we departamyńće Isère. Mo 9,11&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 15&nbsp;374 ludźi.
Tours-en-Vimeu

**Tours-en-Vimeu** – gmin we Francyji, we regijůńe Pikardyjo, we departamyńće Somme. Mo 13,39&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 876 ludźi.
Motey-sur-Saône

**Motey-sur-Saône** – gmin we Francyji, we regijůńe Franche-Comté, we departamyńće Haute-Saône. Mo 2,99&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 25 ludźi.
Weissach (Badyńijo-Wirtymbergijo)

**Weissach** – gmin we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymbergijo, we kryśe Böblingen. Mo 22,14&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 7437 ludźi.
Fontaines (Saône-et-Loire)

**Fontaines** – gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo, we departamyńće Saône-et-Loire. Mo 24,73&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 2006 ludźi.
Rennweg am Katschberg

**Rennweg am Katschberg** – gmin targowy we Austriji, we landźe Karyntyjo, we kryśe Spittal an der Drau. Mo 120,48&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2014 roku půmjyszkowało sam 1780 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta gminu Rennweg am Katschberg
Arguenos

**Arguenos** – gmin we Francyji, we regijůńe Midi-Pyrénées, we departamyńće Haute-Garonne. Mo 11,09&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 52 ludźi.
Mokošín

**Mokošín** – wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we pardubickim kreju, we pardubickim kryśe. Mo 1,7&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2006 roku půmjyszkowało sam 171 ludźi.
Caen

**Caen** – mjasto we Francyji, we regijůńe Dolno Normandyjo, we departamyńće Calvados. Uostrzodek industryji, morsko hawyna.
Saint-Germain-en-Laye

**Saint-Germain-en-Laye** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Yvelines. Założůne 1020.
Brignoles

**Brignoles** – gmin we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d’Azur, we departamyńće Var. Mo 70,53&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 16&nbsp;171 ludźi.
Jean-Claude Duvalier

**Jean-Claude Duvalier**, znůmy tyż kej **Baby Doc** (rodz. 3 lipca 1951 we Port-au-Prince, um. 4 paźdźerńika 2014 we Port-au-Prince) – hajitůński polityker, prezydynt Hajiti we latach 1971–1986, uwożany za dyktatora.
Talloires

**Talloires** – gmin we Francyji, we regijůńe Rhône-Alpes, we departamyńće Haute-Savoie. Mo 25,69&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 1708 ludźi.
Port-au-Prince

**Port-au-Prince** – nojsrogsze mjasto a stolica Hajiti. Je rozlygowane nade Zatokům Gonâve (Karajibske Morze). Uostrzodek industryji, kultury a nauki. Założůne we 1749 pode mjanym **L'Hôpital**. Pora razůw zbulůne uode trzyńśynůw źymje.
Bagnoli del Trigno

**Bagnoli del Trigno** – gmin we Italiji, we regijůńe Molise, we prowincyji Isernia. Mo 36&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 753 ludźi.
Sławkůw

**Sławkůw** (pol. *Sławków*) – mjasto we ślůnskim wojewůdztwje, we byńdźińskim kryśe, we Důmbrowskim Zagłymbju. W lotach 1977-1984 przikuplowany do Důmbrowy, we latach 1999-2001 należoł do uolkuskigo krysu we małopolskim wojewůdztwje.
Auzeville-Tolosane

**Auzeville-Tolosane** – gmin we Francyji, we regijůńe Midi-Pyrénées, we departamyńće Haute-Garonne. Mo 6,66&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 3505 ludźi.
Ewa Kopacz

**Ewa Bożena Kopacz** (Lis) (rodz. 3 grudńa 1956 we Skaryszewje) – polsko politykerka a dźołaczka samorzůndowo, ze bildůngu dochtorka uod bajtli. Była posłankům ku polskimu sejmowi we IV, V, VI a VII kadyncyji, we latach 2007-2011 ministrym zdrowjo. Przinoleży do partyje Platforma Ôbywatelskŏ. Uod 22 wrześńa 2014 do 16 listopada 2015 była prymjerym Polski.

### Necowe uodwołańa
* Prywatno neczajta Ewy Kopacz
Kutzenhausen

* Kutzenhausen - gmin we Francyji, we regijůńe Alzacyjo
* Kutzenhausen - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery
Kutzenhausen (Francyjo)

**Kutzenmhausen** – gmin we Francyji, we regijůńe Alzacyjo, we departamyńće Bas-Rhin. Mo 7,2&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 902 ludźi.
Kutzenhausen (Mjymcy)

**Kutzenhausen** – gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe Augsburg. Mo 27,93&nbsp;km² a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 2449 ludźi.
Włocławek

**Włocławek** – mjasto na prowach krysu we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, nade rzykům Wisłům.
Desio

**Desio** – gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Monza i Brianza. Mo 14,79&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 41&nbsp;578 ludźi.
Pietrasanta

**Pietrasanta** – gmin we Italiji, we regijůńe Toskańijo, we prowincyji Lukka. Mo 41&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2010 roku půmjyszkowało sam 24&nbsp;931 ludźi.

### Kamracke mjasta
*  Écaussinnes, Belgijo
*  Grenzach-Wyhlen, Mjymcy
*  Montgomery, USA
*  Utsunomiya, Japůńijo
*  Villeparisis, Francyjo
*  Zduńsko Wola, Polsko

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Pietrasanta
Graz

**Graz** (słowyń. *Gradec*) – mjasto we Austriji, stolica landu Styryjo. Druge podug wjelośći ludźi mjasto we Austriji. Mjejske prowa uod 1281. Uostrzodek industryji, kultury a turystyki.
Semens

**Semens** – gmin we Francyji, we regijůńe Akwitańijo, we departamyńće Gironde. Mo 3,67&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 201 ludźi.
Karajibske Morze

**Karajibske Morze** – morze we zachodńij tajli Atlantyckigo Uoceanu, rozlygowane mjyndzy Wjelgimi Antylůma na půłnocy, Małymi Antylůma na wschodźe, Kolůmbijům a Wynezuelům na połedńu a Meksykym (Půłwysyp Jukatůn) a państwůma Půłnocnyj Ameriki rozlygowanymi mjyndzy Meksykym a Kolůmbijům. Mo 2&nbsp;754&nbsp;000&nbsp;km² wjyrchu a nojsrogszo głymbjo je 7686 m. Cołki wjyrch Karajibskigo Morza wroz ze rozlygowanymi na ńym wyspůma je mjanowany Karajibůma. Mjano morza je wźynte uod mjana plemjyńa Indjanerůw.
Ann Arbor

**Ann Arbor** – mjasto we USA, we sztaće Michigan, stolica hrabstwa Washtenaw. Uostrzodek industryji a nauki.
Belize

**Belize** – państwo we Strzodkowyj Americe, rozlygowane na půłwyspje Jukatůn, nade Karajibskim Morzym. Grańica mo ze Meksykem a Gwatymalům. Srogszo tajla ludźi sam to Murziny, Mulaty a Metysy, 10% to Indjanery. Uod 1862 do 1981 bůła sam brytyjsko kolůńijo, mjanowano Brytyjski Hůnduras. Gospodarka sam je uoparto na bauerstwje a leśńictwje.
Bułgarskŏ gŏdka

**Bułgarskŏ gŏdka** - połedniyowŏ-słowiańskŏ gŏdka ôficyjnŏ we Bułgaryje, użiwanŏ bez mniyjszość we Madziyarach, Rōmuniyje, Słowacyje, Syrbije a Ukrainiy.
Cremlingen

**Cremlingen** – gmin we Mjymcach, we landźe Dolno Saksůńijo, we kryśe Wolfenbüttel. Mo 59,25&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 13&nbsp;000 ludźi.
Beaumont-en-Auge

**Beaumont-en-Auge** – gmin we Francyji, we regijůńe Dolno Normandyjo, we departamyńće Calvados. Mo 7,98&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 442 ludźi.
Syrbskŏ gŏdka

**Syrbskŏ gŏdka** – połedniowo-słowiańskŏ gŏdka ôficjalnŏ we Syrbiji a Bośni a Hercegowinie, używanŏ bez myńszość we Madziarach, Rōmōniji, Słowacyji, Chorwacyji, Czŏrnyj Gōrze, Czeskij Republice a Macedōniji. Je to jedyn ze sztyrych sztandardōw serbskochorwackij godki.
Słowyńsko godka

**Słowyńsko godka** - połedńowosłowjańsko godka, kero je używano we przede wszyjskim we Słowyńiji (kaj mo sztatus jedźinyj amtowyj godki), a uokrům tego we Madźarach, Austriji, Italiji.
La Lanterne-et-les-Armonts

**La Lanterne-et-les-Armonts** – gmin we Francyji, we regijůńe Franche-Comté, we departamyńće Haute-Saône. Mo 9,89&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 půmjyszkowało sam 190 ludźi.
Paços de Ferreira

**Paços de Ferreira** – gmin we Portugaliji, we dystrykće Porto. Mo 70,99&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 56&nbsp;340 ludźi.
Biella

**Biella** – mjasto a gmin we Italiji, we regijůńe Pjymůnt, we prowincyji Biella. Mo 46,68&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 45&nbsp;325 ludźi.

## Kamracke mjasta
*  Kiryu, Japůńijo
*  Arequipa, Peru
*  Tourcoing, Francyjo
*  Weihai, Chińsko Ludowo Republika
*  Cagliari, Italijo
*  Starachowicy, Polsko

## Necowe uodwołańa
* Neczajta gminu
Lunzenau

**Lunzenau** – mjasto we Mjymcach, we landźe Saksůńijo, we kryśe Mittelsachsen. Mjejske prowa mo uod 1333.
Bolzano

**Bolzano** (mjym. *Bozen*, lad. *Balsan* abo *Bulsan*) – mjasto we Italiji, stolica autůnůmicznygo regijůnu Trydynt-Gůrno Adyga a prowincyji Bolzano. Usostrzodek turystyki a źimowych szportůw, roztomajto industryjo.
Debrecen

**Debrecen** – mjasto we Madźarach, stolica kůmitatu Hajdú-Bihar. Je mjastym na prowach krysu. Druge podug wjelośći ludźi mjasto Madźarůw.
Recklinghausen

**Recklinghausen** – mjasto we Mjymcach, we landźe Nadryńijo Půłnocno-Westfalijo, śedźiba krysu Recklinghausen.
Bílá Lhota

**Bílá Lhota** – wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we olmickim kreju, we olmickim kryśe. Mo 18,2&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2014 roku půmjyszkowało sam 1124 ludźi.
Berkeley (Kaliforńijo)

**Berkeley** – mjasto we USA, we sztaće Kaliforńijo, we hrabstwje Alameda. Srogi uostrzodek nauki, uostrzodek industryje.
Castejón de Tornos

**Castejón de Tornos** – gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Aragůńijo, we prowincyji Teruel. Mo 30,90&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 66 ludźi.
Graaff-Reinet

**Graaff-Reinet** – mjasto we Republice Połedńowyj Afriki, we Przilůndkowyj Wschodńij Prowincyji. Założůne we 1786 roku.
La Ciotat

**La Ciotat** – gmin we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d’Azur, we departamyńće Bouches-du-Rhône. Mo 31,46&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 33&nbsp;738 ludźi.
Aleksandr Puszkin

**Aleksandr Siergiejewicz Puszkin** (rus. *Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин*, IPA: [ɐlʲɪˈksandr sʲɪˈrɡʲejɪvʲɪt͡ɕ ˈpuʂkʲɪn]; rodz. 26 moja 1799, zem. 10 lutygo 1837) bōł ruski autōr czasu rōmantizma, uznŏwany za nŏjważnijszygo ruskigo dichtera we geszichcie a twōrce wespōłczesnyj ruskij literatury. Pisŏł niy yno wiyrsze, nale tyż rōmany, ôsprŏwki, dramaty a poymaty; malowŏł a rysowŏł.

Rodziył sia we Pyjterburgu we ślacheckij familiji (jigo staroszkiym bōł negr-niywolnik ze Etiopije Abram Gannibal, co miało ajnflus na życie a twōrczość poeta), uczył sia we Carskim Siole. Niyskorzi, skirz politycznygo klangu wiyrszōw wyciepany na połednie Imperyjōm (Krym, Ôdessa), kaj nale niy ustŏł pisać. Hajtnył sie ze Natalijōm Gōnczarowōm, we 1837 zginył we dueli.

## Necowe udwołaniŏ
*Gydichty Puszkina we ślōnskij gŏdce
Avranches

**Avranches** – gmin we Francyji, we regijůńe Dolno Normandyjo, we departamyńće Manche. Mo 4,5&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 7950 ludźi.
Tropico 4

**Tropico 4** - szpil stawiyaniyŏ miastã produkcyje bułgarskej firmy Haemimont Games, wydŏwanej bez Kalypso Media. Szpiler wciylŏ siy we El Presidente, diktatora rzōndzōncegŏ Tropico. Szpilu towarzyszy muzika latynoska. Je to ulepszōnŏ wersyjŏ Tropico 3.  
## Nowe dingsy
* Kampaniyjŏ ze 20 misyjami
* 20 nowych stawiyń
* 6 naturalnych katastrof
* Integracyjŏ s Facebook a Twitter
* Galeryjŏ screenshotōw
* Handlowy system
## Dodatek Modern Times
We dodatku mōmy mogebnŏść ewoluowaniyŏ naszej wyspy do czŏsōw terŏźnych a futurystycznych. 
* 30 nowych stawiyń
* Ulepszeniyŏ stawiyń
* 10 nowych edyktōw
* Nowŏ kampaniyjŏ ze 12 misyjami
## DLC
We Tropico 4 mōmy 10 extra DLC. Kŏżde dodaje jednŏ stawiyniy, misyjã, cechã a ôbleczeniy lŏ awatarã.
Lista DLC:
* Apocalypse
* The Academy
* Propaganda!
* Voodoo
* Vigilante
* Megalopolis
* Pirate Heaven
* Quick-dry Cement
* Plantador
* Junta Military
## Necowe ôdwołaniy
* Ôficyjnŏ neczajta Tropico 4
* Tropico 4 DLC
Tropico 5

**Tropico 5** - szpil stawiyaniyŏ miastã produkcyje bułgarskej firmy Haemimont Games, wydŏwanej bez Kalypso Media. Szpiler wciylŏ siy we El Presidente, diktatora rzōndzōncegŏ Tropico. Szpilu towarzyszy muzika latynoska. Piyrwy rŏz je dostympny tryb multiplayer dajōncy mogebność kōnkurowaniyŏ a wspiyraniyŏ siy we szpilu do 4 szpilerōw. 
## Kampaniyjŏ
Kampaniyjŏ Tropico 5 skupiŏ siy na presidente walczōncym s grupōm New Order by powstrzymŏć kōniyc świŏta. Akcyjŏ toczy siy na 4 wyspach.
## Ery
Szpil w Tropico 5 je dzielōny na 4 ery, co kolyjnŏ ôdblokowywuje nowe stawiyniya a edykty.
### Era Kolōniyalnŏ
Polega na prowadzyniyu do dyklarowaniyŏ samostawiyniyŏ siy a wykōnywaniy misyj ôd krōla a rewolucjōnistōw. Czŏsem ôgraniyczajōncym je mandat na rzōndzyniy wyspōm.
### Era Wojen
Era je w czŏsiy I a II wojny świŏtowyj. Pojawiyŏ siy tyż rewolucyjŏ kōmunistycznŏ we Rosyje a przywleczeniy jeji na wyspã. Era kōńczy siy podpisaniym paktu s aliantami a ośōm. Ôba te sojusze mogōm nas sangrifowoć.
### Era Zimnyj Wojny
Era je w czŏsiy zimnyj wojny miyndzy USA a SSSR. Kōńczy siy stawiyniym programu kosmicznegŏ.
### Era Terŏźnŏ
Era na przełōmiy XX a XXI wieku. Je 5 frakcyj do sojuszu: USA, Ojropejskŏ Uniyjŏ, Chiny, Bliski Wschōd a Rusyjŏ. 
## Dynastyjŏ
We Tropico 5 możnŏ miyć do 7 człōnkōw dynastyje. Kŏżdy dodaje inkszy bōnus globalny a bōnus jako kerowniyk zakładu. 
## Eksploracyjŏ
Wyspa je czynściyŏwŏ pokrytŏ mgłōm wojny, aby jōm ôdkryć trza słać grupã eksploracyjnŏ ze pałacu abo fortu lub barakōw. 
## Necowe ôdwołaniy
* Ôficyjnŏ neczajta Tropico 5
Gruzińskŏ gŏdka

**Gruzińskŏ gŏdka** - ôficjalnŏ gŏdka we Gruzyji. Nŏleży do kartwelskij familije gŏdek.

Gruzińskŏ gŏdka je godkōm aglutynacyjnōm. 

## Alfabet
Gruzińskŏ gŏdka używŏ szpecyjalny gruziński alfabet.
Totsugeki! Ningen Sensha

**Totsugeki! Ningen Sensha** abo War of the Human Tanks (とつげき!人間戦車 - Wojna Ludzkich Pancerōw) - Turowy taktyczny szpil sônaczōny w 2008 roku bez Yakiniku Banzai wydane w Ojropie bez Fruitbat Factory. 
## Fabula
20 rokōw po sônaczyniyu piyrwegŏ ludzkegŏ pancera, wojna miyndzy Cysŏrstwym Japaniy (Empire of Japon) a Krōlystwym Japaniy (Kingdom of Japon) zrobiła siy we wojna ludzkich pancerōw. Cysartstwŏ kere niykejś rzōndziyłŏ całkōm wyspōm gotuje siy na ôstatniy bastiōn, abo pancery krōlestwa sōm bliskŏ stolicy. Shoutaro Daihon'ei, poruczniyk cysŏrskej armije, wylazuje na bitwa ze swymi lojalnymi ludzkimi pancerami. 
## Hlawne postaciy
**Shoutaro Daihon'ei** - Protagoniysta szpilã, niykejś "Piekelny Generał" tyrŏzki poruczniyk a kapitan szwortegŏ cysŏrskegŏ korpusu pancyrnegŏ.
**Chiyoko Daihon'ei** - młodszŏ sestra Shoutaro. przaja ludzkim pancerōm. Chiyoko je inżyniyrem pancerōw.
**Liselotte Satou** - modszy poruczniyk, ôficer szwortegŏ cysŏrskegŏ korpusu pancyrnegŏ.
**Heshiko** - Smodyfikowanŏ wersyjŏ dowodzōncegŏ pancera, mŏ funkcje lidera.
## Szpil
### Garaż
We garażu możnŏ produkować a ônaczyć nowe pancery a moduły. Możnŏ tyż szpilać we bitwy treningowe kere dajōm materiały.
### Gotowaniy siy do bitwy
Ustawiyŏ siy pancery a produkuje nowe.
### Bitwa
Bitwa polegŏ na destrukcyje wszytkich dowodzōncych pancerōw, za zniszczyniy inkszych dostaje siy ekstra materiały.
## Zorty pancerōw
**Dowodzōncy pancer** - dowodziy inkszymi pancerami śle kōmyndy s zewnōntrz. Przegrywŏ siy eli wszytke sōm zniszczōne.
**Rażōncy pancer** - samo-niszczōncy siy pancer.
**Angrifujōncy pancer** - pancer kery użiwŏ karabinu do angrifu.
**Pancer Bateryjŏ** - pancer kery wspiyrŏ altyreryjōm.
**Zwiadowczy pancer** - wspōmaga zwiadem.
**Przechwytujōncy pancer** - przechwytuje strzŏły altyreryjske.
**Rycerski pancer** - pancer specializujōncy siy walkōm wryncz, mŏ wysokōm szanse na uniykniyńciy angrajfu.
## Necowe ôdwołaniy
* http://fruitbatfactory.com/humantanks/
Agey

**Agey** – gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo, we departamyńće Côte-d'Or. Mo 8,42&nbsp;km² wjyrchu a podug danych na 2011 rok půmjyszkowało sam 278 ludźi.
Land

**Land**, tyż **Bundesland** – tajlowo suwerynne kreje wprowadzůne we Mjymcach a Austryji. Mjymcy kuplůjům śe ze 16 landůw, zaś Austryjo ze 9. Ńy sům to jednostki ferwaltůngowygo tajlůngu we tych państwach, atoli jich plac moge śa pokrywać ze jednostkům ferwaltůngu federalnygo.
Koło (pojazd)

**Koło** – pojazd poruszany bez śůła muskli jadůncych na ńim ludźi. Napyndzajům uůńi nogůma mechańiczno przekładńa, co wprawjo koło we ruch. Dźiśej je to nojczyńśći dwukołowy jednoślad.

## Szport
Szportym we kerym uczestńiki śe śćigajům na kołąch je kolarstwo. Popularne je szosowe, atoli inksze tajle tygo szportu to: torowe, terynowe, gůrske, abo na kołach BMX.
Marcin Malinowski

**Marcin Malinowski** (rodz. 6 listopada 1975 we Władźisłůwju) – polski fusbalok, zauobycz gro kej půmager, roz a kedy tyż uobrůńca, ino we ślůnskich manszaftach. Karjera zaczůn we ROW Rybnik. 8 marca 1997 zadebjutowoł we Ekstraklaśe we farbach klubu Odra Wodzisław, a uod 2010 gro we Ruchu Chorzów.

Na sztand 22 czyrwca 2014 we Ekstraklaśe zagroł 436 szpilůw.
Coventry

**Coventry** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje West Midlands. Uostrzodek industryje. W czas II śwjatowyj wojny fest zbulůne.
Uopera

**Uopera** (it. "dźeło") – scyńiczne dźeło muzyczne wokalno-insztrumyntalne, we kerym muzyka wspůłdźoła ze akcyjům dramatycznům (libretto). Istotům tygo gatůnku muzycznygo je synteza sztuk, czyli połůnczyńy słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu uoraz szpila aktorskigo. Tyż kej i balet, wywodźi śa ze italskich, renesansowych maskarad karnawałowych, kere przyrodźiły śa we widowiska dramatyczne. Uopera skłodo śa ze aktůw, kere podźelone sům na scyny.
Wjelkanoc

**Wjelkanoc**, tyż **Wjelko Ńydźela**, we prawosławju **Pascha** – nojstarsze a nojważńyjsze krześćijańske śwjynto dlo spůmńyńo powstańo Jezusa Krystusa ze umartych, co podug Nowygo Testamyntu kej Boży Syn przezwyćynżůł śmjerć.

W krześćijaństwje kożdo ńydźela je spńyńym zmartwychwstańo Krystusa, atoli Wjelkanoc je nojuroczyśćij fajrowano.
Boże Ćało

**Boże Ćało**, barzij akuratnie **Śwjynto Nojśwyntszygo Ćała a Krwje Pańskij** – we katolickim kośćele nakozane śwjynto ku czći Eucharystyje (Bożego Ćała i Krwje). Je to ruchůme śwjynto, wypado zowdy 60 dńi po Wjelkanocy, beztůż nojwcześńij może paś 21 moja, nojpůźńij 24 czyrwca.
Hunawihr

**Hunawihr** – gmin we Francyji, we regijůńe Alzacyjo, we departamyńće Haut-Rhin. Mo 4,81&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjysziwało sam 590 ludźi.
Godiva

**Godiva**, **Lady Godiva** (XI stoleće) – baba uod Saksůńskigo hrabigo Mercyji a lorda Coventry, Leofrica III. Podug powjarki, prośiła swojigo chopa za ludźami ze Coventry, kere mjoły fest sroge dowki, coby im uůne doł bulić mjyńsze lebo cołkim przestoł je brać. Leofric pedźoł, co ji posłucho, kej Godiva karńe śe bez cołke Coventry po nagu na kůńu. Uůna zrobjůła tako rajza a jechoła uokryto ino dugimi kudłami. Nale pjyrw przikozała wszyjskim ludźům ze Coventry, coby zawarli dźwjyrze a uokna a ńy filowali na ńa. Posłuchali wszysjtke krům jednygo krowca, Tůma. Bůł uůn ńyskorzi mjanowany "*Tům filowńik*" (*Peeping Tom*) a za sztrof uůnygo uoślypjůno.

Powjarka kero terozki znůmy powstoła kole XVII stolećo. Godiva je uobyczńe przedstowjano po nagu na kůńu na uobrazach a dynkmalach. Sům tyż uo ńij śpjywki, filmy a inksze.

### Necowe uodwołańa
* The history of lady Godiva and Peeping Tom of Coventry, with a description (we angelskij godce)
Kurt Alder

**Kurt Alder** (rodz. 10 lipca 1902 we Königshütte (Chorzůw), um. 20 czyrwca 1958 we Köln) – ślůnski chymiker, kery we 1950 erbnůł Noblowo Nadgroda ze chymiji za uoddekńyńćy a badańo nad skoncyntrowanům reakcyjům ze udźołem djenůw, keryj nazdano mjano reakcyji Dielsa-Aldera.
Joué-lès-Tours

**Joué-lès-Tours** – gmin we Francyji, we regijůńe Centre, we departamyńće Indre-et-Loire. Mo 32,41&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2011 roku půmjyszkowało sam 36 544 ludźi.

### Kamracke sztaty
*  Hechingen, Mjymcy
*  East Ayrshire, Szkocyjo
*  Santa Maria da Feira, Portugalijo
*  Città di Castello, Italijo
*  Ogre, Łotwa
Précy-sous-Thil

**Précy-sous-Thil** – gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo, we departamyńće Côte-d'Or. Mo 8,63&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 775 ludźi.
Kragel

**Kragel**, **kragiel** – szykowno tajla uoblyczyńo, jigo gůrno kůńcůwka przi szyji, stale skůplowano ze ubjorym. Sztosowano uod uůn. XIII stolećo. Kragel na przystrzyńi lot zowdy bůł fest podatny na panůjůnce wuůnczas polityczne abo religijne autorytety, moda abo inksze ajnflusy.
Prezydynt mjasta

**Prezydynt mjasta** – jednůstka admińistracyjnygo tajlůngu we Polsce (*Prezydent miasta*), Mjymcach, Szwajcaryji (*Stadtpräsident*) a Czeskij Republice, Słowacyji. We zalyżnośći uod państwa jigo funkcyje sům inksze. We Polsce jednůstce *prezydent miasta* uodpowjado we Mjymcach funkcyjo *Oberbürgermeister* (śl. tum. *srogszy [[burmistrz]]*), zaś mjanym *Stadtpräsident* (śl. tum. *prezydynt mjasta*) uokreślo śe przodńego rady mjasta.
1958

### Wydarzyńo:
* Wydańy we Berlińy dykcjůnorz Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg Reinholda Olescha
### Urodźyli śe:

### Pomarli:

### Śwjynta ruchůme:
* **[[Wjelganoc]]**: 6 kwjetńa
* **[[Boże Ćoło]]**: 5 czyrwca
Alfred Zaręba

**Alfred Zaręba** (rodz. 10 listopada 1921 we Krakowje, um. 20 lutygo 1988 we Krakowje) – godkoznowca, slawista, djalektolog. Autor klasyfikacyje djalektůw ślůnskij godki.
Charlie Hebdo

**Charlie Hebdo** – francuski satyryczny cajtůng wydowany roz na tydźyń we kożdo strzoda we Paryżu, krům tego roz za kedy wylazujům ekstra nůmery. Znůmy skiż publikowańo karykaturůw Mahůmeta a inkszych (we tym wicůw uo guliksaperze ze Polski). Mo gynau lewicowy profil a krytykuje kożdo religijo, prawica  a inksze. Wydowany 1969-1981 a zaś uod 1992. Cajtůng mo ůng. 45 tyś. nakłodu.

7 styczńa 2015 we redakcyji cajtůngu ńy myńi kej 2 muzułmůnůw zaczło strzylać ze giwerůw a zaszlachtowali uůńi ńy myńi kej 12 perzůnůw.

### Biblijografijo
* Uo profilu Charlie Hebdo we Le Monde
* BBC news uo zamachu
Dammartin-en-Goële

**Dammartin-en-Goële** – gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Seine-et-Marne. Mo 8,97&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 8464 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta gminu
Skuter

**Skuter**, **roler** – leki jednoślad motorowy uo szportowyj budowje. Zauobycz sům to mopliki, nale ńykedy sům tak tyż mjanowane motocykle (jak majům uobjyntość motora wjynkszo kej 50&nbsp;cm³). Nojczyńśći pośadajům dwusuwowe motory, rzadźyj sztyrosuwowe. Terozki jich nojczynstszym regjůnym pochodzyńo sům kreje take kej: Chiny, Tajwan, zaś ze ojropejskich Italijo

## Bibljografijo
*Phil Mather *Skutery chińskie, tajwańskie i koreańskie*, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, rok 2010, ISBN 978-83-206-1763-4.
Dwusuwowy motor

**Dwusuwowy motor** – hajcowny motor, kerygo uobjeg roboty uodbywo śe na dwůch suwach: roboty a sprynżańo. Zasztosowańy mo nojbarzi we motoryzacyji (mopliki, motorady a hajcowne cugi) a wyrůżńo śe průstotům, lekośćům a małymi kosztůma produkcyji. Kaj indźyj przodńo rola uodgrywo sztyrosuwowy motor.

## Bibljografijo
*Phil Mather *Skutery chińskie, tajwańskie i koreańskie*, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, rok 2010, ISBN 978-83-206-1763-4.
Sztyrosuwowy motor

**Sztyrosuwowy motor** – hajcowny motor, we kerym uobjeg roboty uodbywo śe na sztyrech suwach: ssańo, sprynżańo, roboty, wydechu. Uobjeg tyn trwo dwa uobroty korbowygo wału.
Jigo budowa je barzi skůmplikowano uod budowy dwusuwowygo motora, a myńi uod ńygo pali. Beztuż je najczyńśći sztosowany we tokowych motorach
Kymco

**Kymco** – marka tajwańskego producynta skuterów, motoradůw a quadůw – *Kwang Yang Motor Co, Ltd* założůno we 1963 ze zicem we Kaohsiung.

## Bibljografijo
*Phil Mather *Skutery chińskie, tajwańskie i koreańskie*, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, rok 2010, ISBN 978-83-206-1763-4.
Malediwskŏ gŏdka

**Malediwskŏ gŏdka** abo Diwskŏ gŏdka - ôficyjnŏ gŏdka na Malediwch użiwanŏ bez 340tysiōncōw perzonōw.
Niderlandzkŏ gŏdka

**Niderlandzkŏ gŏdka** – zachodnio-germańskŏ gŏdka amtowŏ we Niderlandach, Belgiji, Surinamie a na Arubie, Sint Marteen a Curaçao.
Slovio

**Slovio** – sztucznŏ, słowiańskŏ gŏdka stworzōnŏ ôd Marka Hučko we cweku stworzyniŏ gŏdki dlŏ wszyjskich Słowian. Gŏdka używŏ ino buchsztabōw s łacińskigo szrajbōnka beze akcyntōw.
Brifkod

**Brifkod** (**pocztowy kod**) – ciōng cyfer a/abo buchsztabōw używany na pōmoc do sortowaniŏ brifōw abo paketōw, 

## Używanie cyfer a buchsztabōw
Wiynkszość krejōw używŏ cyfer do nacyjnych systymōw pocztowych atoli te kreje używajōm buchsztabōw:
* Argyntyna
* Brunei
* Kanada
* Jamajka
* Malta
* Niderlandy
* Peru
* Sōmalijŏ
* Suazi
* Wielgŏ Brytanijŏ
* Wynezuela
## Miyndzynacyjne brifkody
Kreje a niykere regiōny majōm kōńcōwki kodōw ISO 3166-1 alpha-2 na brifach posyłōnych zagranicã.

## Brifkody nacyjne
Poczōntki kodōw znaczōm regiōn.
### Czeskŏ Republika

Kody Czeske sōm kōnstruowane bez XXX XX kaj piyrszŏ cyfer to:
1 – Praga
2 – Strzodkowŏ Bohemijŏ (272 01 Kladno, 280 01 Kolín)
3 – Zachodniŏ a Połedniowŏ Bohemijŏ (301 00 – 326 00 Plzeň, 360 01 Karlovy Vary, 370 01 České Budějovice)
4 – Pōłnocnŏ Bohemijŏ (400 01 Ústí nad Labem, 460 01 Liberec)
5 – Zachodniŏ Bohemijŏ (500 01 Hradec Králové, 530 01 Pardubice, 541 01 Trutnov, 586 01 Jihlava)
6 – Połedniowŏ Morawijŏ (600 00 – 659 99 Brno, 690 01 Břeclav)
7 – Pōłnocnŏ Morawijŏ a Ślōnsk Czeski (779 00 Olomouc, 760 01 Zlín, 700 01 – 729 99 Ostrava)
8,9,0 sōm kodami wcześnij używanymi do Słowacyje.
### Miymcy

Kody we Miymcach sōm kōnstruowane bez XXXX kaj piyrszŏ cyfra to:
0 – Dresden, Leipzig, Halle, Chemnitz, Cottbus, Jena
1 – Berlin, Potsdam, Frankfurt (Oder), Rostock, Schwerin
2 – Hamburg, Lübeck, Kiel, Bremen, Bremerhaven, Oldenburg
3 – Hanover, Bielefeld, Kassel, Fulda, Gießen, Göttingen, Brunswick, Magdeburg
4 – Düsseldorf, Dortmund, Essen, Duisburg, Münster, Osnabrück
5 – Cologne, Bonn, Aachen, Mainz, Koblenz, Trier
6 – Frankfurt (Main), Wiesbaden, Darmstadt, Saarbrücken, Heidelberg, Mannheim, Aschaffenburg
7 – Stuttgart, Tübingen, Freiburg, Konstanz, Baden-Baden
8 – Munich, Rosenheim, Augsburg, Ulm, Ingolstadt
9 – Nuremberg, Würzburg, Erfurt, Weimar, Eisenach, Bamberg, Bayreuth
### Polskŏ

Kody we Polsce sōm kōnstruowane bez XX-XXX kej piyrszŏ cyfra to:
0 – Wojewōdztwo Mazowiecke
1 – Wojewōdztwa Warmińsko-Mazurske a Podlaske
2 – Wojewōdztwa Lubelske a Świyntokrzyske
3 – Wojewōdztwa Małopolske a Podkarpacke
4 – Wojewōdztwa Ślōnske a Ôpolske
5 – Wojewōdztwo Dolnoślōnske
6 – Wojewōdztwa Wielkopolske a Lubuske
7 – Wojewōdztwo Zachodnio-Pomorske a tajla Pomorskigo
8 – Wojewōdztwo Kujawsko-Pomorske a Kaszuby
9 – Wojewōdztwo Łōdzke
Châlons-en-Champagne

**Châlons-en-Champagne** – mjasto a gmin we Francyji, stolica regijůnu Szampańijo-Ardyny a departamyntu Marne. Mo 26,05&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 45 225 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Châlons-en-Champagne
Presles-et-Boves

**Presles-et-Boves** – gmin we Francyji, we regijůńe Pikardyjo, we departamyńće Aisne. Mo 9,61&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkiwalo sam 369 ludźi.
Joganville

**Joganville** – gmin we Francyji, we regijůńe Dolno Normandyjo, we departamyńće Manche. Mo 2,87&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 108 ludźi.
Erlangen

**Erlangen** je mjasto we Mjymcach, landźe Bajery a rejyncyji Strzodkowo Frankůńijo. Leży nad rzykůma Schwabach a Regnitz. Je uostrzodkym naukowym a industryji. Znane jest ze birfestu Bergkirchweih.
Épinay-sur-Orge

**Épinay-sur-Orge** – gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Essonne. Mo 4,44&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 10 285 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Épinay-sur-Orge
Sahrawijŏ

**Sahrawijŏ** abo **Zachodniŏ Sahara** (Ôficyjniy: Arabskŏ Dymokratycznŏ Republika Sahrawije Arabskŏ gŏdka: الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية‎ Al-Jumhūrīyyah Al-`Arabīyyah Aṣ-Ṣaḥrāwīyyah Ad-Dīmuqrāṭīyyah, Szpanielskŏ gŏdka: República Árabe Saharaui Democrática) - po tajli uznowany krej (45 ôficyjne kreje UN uznowajōm Sahrawijo), kery kōntroluje tajle Zachodnij Sahary eli terytorium, kere bōło kolonyjōm Szpanije. Sahrawijŏ kōntroluje 20-25% placu, kery deklarowała za swōj. 
## Nacyjne świynta
Ikarus 280

**Ikarus 280** – madźarski przegubowy autobus ze fabryki Ikarusa. Na půczůntku 90. lot můntowane bůły uůne tyż we Wałbrzychu i Mikołowje-Jamńe, a na plac przeładunkowy Sosnowjec Połedńowy dostarczůno gotowe karoseryje ze Madźarůw.
## Necowe uodwołańa

* Pojazdy Komunikacji – Autobus Ikarus 280
Mount & Blade: Warband

**Mount & Blade: Warband** - (s ynglickej gŏdki: Pasparta a Ôstrzy: Banda) samofungujōncy dodatek do Mount & Blade sônaczōny bez tureckŏ firmã Taleworlds a wydanŏ bez Paradox Interactive. 
## Nowinki
Dodatek wprowadzŏ sprowiyniya take jak:
* Opcyjŏ Multiplayer - szpilaniy do 64 perzonōw
* Nowe modele a ulepszōnŏ grafika
* Nowo frakcyjŏ: Sarranidzki Sułtanat
* Misyja
* Tworzyniy nowyj frakcyje a przeônaczaniy kamratōw s armije na lordōw
* Posiydzyniy włŏsnyj manufaktury
* Kulturowe zorty lorda we frakcyjach
## Jedyn Szpiler
Jeżeś abentojrem we Calradiy, śrydniyowiycznych zimiy ze 6 krainami we fantastycznym świyŏciy. Szpil deje ciy mogebność swobody ruchu a akcyje jak handlowaniy abo walka. Celem je zjydnoczyniy Calradiy. 
## Multiplayer
We multiplayer możnŏ szpilać do 64 perzonōw. Je 7 zort szpila:
* Kŏżdy na Kŏżdegŏ - Celym szpilã je ôsiyōngniynciy nŏjwiyncyj wjelŏściy pōnktōw fungujōnc sōm.
* Szpil Drużynowy - Celym szpilã je ôsiyōngniynciy nŏjwiyncyj wjelŏściy pōnktōw fungujōn we drużyniy.
* Angrif - Celym szpilã je zdobywōniy fan, kerych kōntrolowaniy zmniyjszŏ pōnkty przyciywniykã. 
* Zdobyciy fany - Celym szpilã je wziyńciy fany przyciywniykã a przyniysiyniy jeji nazōd do swojij bazy
* Bitwa - Celym szpilã je ôsiyōngniynciy nŏjwiyncyj wjelŏściy pōnktōw fungujōn we drużyniy, atoli szpil je tajlowany na rundy, szpiler niy ôdradzŏ siy do jeji kōńcŏ. 
* Znŏjdź a zniszcz - Jednŏ drużyna protektuje katapultã a trebuszet, a drugŏ mŏ za cel zniszczyniy jejich.
* Ôblynżyniy - Jednŏ drużyna protektuje zamek a drugŏ usiyłuje go zdobyć.
## DLC
Sōm 2 DLC do szpilã. 
### Napoleonic Wars
Napoleonic Wars (s Ynglickej gŏdki: Napoleońske Wojny) to DLC lŏ multiplayer kej szpiler je jakŏ wojŏk we XIX-wiycznym świŏciy. 
### Viking Conquest
Viking Conquest (s Ynglickej gŏdki: Wikindzki Podbōj) to DLC kere przenosiy szpilera we czŏsy ćmawych wiykōw. Uniykatowōm nowinkōm je morskŏ bitwa. 
## Wymaganiyŏ systymowe
* Systym ôpyracyjny: Windows 2000/ME/XP/Vista/Windows 7
* Procesor: 2.1Ghz abo wiyncyj
* Pamiyńć: 1 GB
* Plac na dysku: 900 MB
* Wideo: Graficznŏ karta (128 MB+)
* Dźwiynk: DirectX-kōmpatybilnŏ Dźwiynkowŏ karta
* DirectX®: Directx 9c
* 3-klawiyrowŏ myszka, klawiyra a głośniyki
* Połōnczyniy ze internetem lŏ multiplayer a rejestracyje online szpilã
Pochodno

**Pochodno** to je matymatyczno fůnkcyjo, kero uopisuje kej wartko śe zmjeńo wert fůnkcyji pod zmjanům jyj argumentůw.

Wedug definicyji, pochodno f'(x_0) fůnkcyji rzeczywistyj (zmjynnyj rzeczywistyj x) f(x) we punkće x_0 do śe wyliczyć jako granica:

\lim_{\Delta x \to 0}\frac{f(x_0 + \Delta x) - f(x_0)}{\Delta x} \equiv f'(x_0)

Tukej, \Delta x to mało pauza od punktu x_0, kery śe przybliżo coroz barzi do nula.

Pochodno do śe tyż zapisać we inkszych postaćach (za půmocům růżńiczkůw):

\lim_{\Delta x \to 0}\frac{\Delta y}{\Delta x} = \frac{d y}{d x} = \frac{d}{d x} f(x_0) = f'(x_0) = y'(x_0)

No uobliczyńe pochodnyj tyż śe godo **růżńiczkowańe**, a na uodwrotny proces cołkowańe.
Cołkowito nůmera

**Cołkowito nůmera** to nůmera ze myngi, kero zawjero naturalne nůmery dodatńe (1, 2, 3, ...), nazod przećiwne nůmery (-1, -2, -3, ...), a nula (0). We tym pojynću sům rozszyrzyńym naturalnych nůmerůw. We matymatyce mynga cołkowitych nůmerůw uoznaczo śe znokem \Z, kery pochodźi uod mjymjeckego słowa "Zahl" (nůmera).
Ćůng (matymatyka)

**Ćůng** we matymatyce uokreślo mynga skůnczono abo ńyskůnczono, keryj elemynty idźe "rachować", tzn. mynga X lo kerej do śe nojść funkcyjo X\rightarrow N, kaj N je podmynga myngi naturalnych nůmerůw \N: N\subseteq\N.
Pusto mynga

**Pusto mynga** to elemyntarny bygrif matymatyki, a genau tyjoryji myngůw. Pusto mynga to matymatyczno mynga ftoro ńy zawjero żodnygo elemyntu.
We matymatyce znok lo pustyj myngi to \varnothing abo \left\{\right\}. Bygrif pustyj myngi mo centralno rola we definicyji naturalnych nůmerůw.
Justine Dufour-Lapointe

**Justine Dufour-Lapointe** (rodz. 25 marca 1994 we Montrealu) – kanadyjsko narćarka, medalistka uolimpijsko, indywidualno mistrzyni śwjata. Szwester Maxime Dufour-Lapointe i Chloé Dufour-Lapointe.
Ogeu-les-Bains

**Ogeu-les-Bains** – gmin we Francyji, we regijůńe Akwitańijo, we departamyńće Pyrénées-Atlantiques. Mo 23,07&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjysziwało sam 1271 ludźi.
Domart-sur-la-Luce

**Domart-sur-la-Luce** – gmin we Francyji, we regijůńe Pikardyjo, we departamyńće Somme. Mo 8,59&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkiwoło sam 433 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Domart-sur-la-Luce
Beskonechnoe leto

**Beskonechnoe leto** (RUS: Niykōńczōne siy lato) abo **Everlasting Summer** (ynglickŏ wersyjŏ) - ruski wizualny rōman fōngujōncy na motorze Ren'Py, sônaczōny a publikowōny bez Soviet Games we 5 listopŏdziy 2013, a 19 listopŏdziy na Steamiy, dostympny we ynglickej a ruskej godce a niyskoro bydziy we mjymjeckej gŏdce. 
## Fabula
Hlawny bohatyr Semyon je 25 rocznym chopym, kery ino szpila na kōmputyrzy a ôglōndŏ anime. Leziy ôn na fajer sztudyncki we srogŏ ziyma, wsiyodŏ do Ikarusã liniy 410, kimnŏł a wstŏł we lato we jakiyś 80 rokach SSSR a kole niygŏ Pioniyrski ôbōz Sovynok. W myślŏch bohatyrã je piyrw ino lyźć nazŏd, atoli do tegŏ musiy ôn trefić siy s inkszymi kamratami ôbozu, by dowiydziyć siy jak, abo powiniyn przylyźć nazŏd.
## Hlawne postaciy
**Semyon (Семён)** - protagōniysta rōmanã, chop 25 rokōw, we ôboziy mŏ kole 17 rokōw, mŏ brōnŏtnŏ farba szkutōw.
**Slavya (Славя)** - dziyołcha ô dwōch dugich do pasã złotych spleciyōnych we warkocze szkutach, czynsto pōmogŏ we ôboziy kej ino mŏ mogebność. Jeji prawe mianŏ to Slavyana. 
**Lena (Лена)** - dziyołcha ô krōtkich lilowych szkutach, introwertyczkŏ, czynstŏ czytŏ kniygi.
**Alisa (Алиса)** - dziyołcha ô krōtkich aplozinowych szkutach, fest buntowniczŏ, szpilŏ na gitarzy.
**Ulyana (Ульяна)** - dziyołcha ô postrzedniych czyrwiōnych szkutach, mŏdszŏ ôd inkszych ô 3-4 roki, fest atletycznŏ s bajtlowym charakterym. 
**Miku (Мику)** - japōńskŏ dziyołcha ô dugich seledynowych szkutach spleciyōnych we 2 kitki, jedyny człōnek muzycznegŏ klubu. Jeji historyjŏ je ôdblokowōnŏ po skōńczyniyu 1 dobrego kōńcŏ.
**Yulya (Юля)** - nekomimi ô brōnŏtnych szkutach, we lygyndach ôbŏzã gŏdŏ siy, iże buchŏ cuker, atoli żŏdyn jeji niy widziyŏł na ślypia. Jeji historyjŏ je ôdblokowōnŏ po skōńczyniyu 5 dobrych kōńczyń.
### Inksze postaciy
 **Olga Dmitrieva (Ольга Дмитриевна)** - liderka ôbozã ô dugich brōnŏtnych szkutach, czynstŏ kŏże Semyonowi roztomajte roboty.
**Elektronik (Электроник)** - chop ô krōtkich złotych szkutach, ônaczōncy gadżeowe dingsy we klubowyj chaupie. Bazowōny na bohatyrze-robociy s popularnegŏ sowiyckegŏ syrialu.
**Shurik (Шурик)** - chop ô krōtkich złotych szkutach, s brylōmi. Ônaczy robota we klubowyj chaupie.
**Zheyna (Женя)** - dziyołcha ô krōtkich granatnych szkutach, s brylōmi. Zajmujy siy bibliotykōm.
**Viola (Виола)** - baba we śrydniym wieku ô postrzedniyj dugościy czŏrnych szkutach. Je dochtōrym we ôboziy.
**Piōniyr (Пионер)** - dziywŏczny piōniyr we roztomajtych charakterŏch.

## Ciykawostki
* Piyrwŏ wersyjŏ Beskonechnoe Leto miŏłŏ mianŏ "Eroge s maskotkami"
Nogueras

**Nogueras** – gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Aragůńijo, we prowincyji Teruel. Mo 18,85&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2014 roku půmjyszkiwoło sam 30 ludźi.
Wizualny rōman

**Wizualny rōman** (jap. ビジュアルノベル *bijuaru noberu*) to je japōnskŏ kōmbinacyjŏ kōmputrowego szpila z rōmanym, z małõ możebnościōm interakcyje a epnōm wielościōm tekstu. Ajnfachowy wizualny rōman mŏ grafike jak z anime, muzykã w tle a pŏrã cest do ôbioru. Niykere wizualne rōmany majōm animacyjõ.

## Cesty
We wizualnych rōmanach sōm cesty, kere wekslujōm fabulã szpila. Eźli po ôbraniu cesty niy je sie jeji wiyrny idzie trefić na felerny kōniec. Wizualny rōman bez cest to kinetyczny rōman.
Nekomimi

**Nekomimi** (猫耳 jap: Kocie uszy) to je zorta kemonomimi, podle popularnyj kultury japōńskij to czowiek, zwykle baba z kociymi uszami i ôgōnym.
Lessines

**Lessines** – gmin we Belgiji, we prowincyji Hainaut. Mo 72,29&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2014 roku půmjyszkiwoo sam 18&nbsp;402 ludźi.
Rhauderfehn

**Rhauderfehn** – gmin we Mjymcach, we landźe Dolno Saksůńijo, we kryśe Leer. Mo 102,92&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkiwoło sam 17&nbsp;162 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Rhauderfehn
Lublyńec

**Lublyńec** (pol. *Lubliniec*, mjym. *Lublinitz*) – mjasto we Gůrnym Ślůnsku, we ślůnskim wojewůdztwje.
La Baume-d'Hostun

**La Baume-d'Hostun** – gmin we Francyji we regijůńe Rhône-Alpes, we departamyńće Drôme. Mo 8,46&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 561 ludźi.
Brain-sur-Allonnes

**Brain-sur-Allonnes** – gmin we Francyji, we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Maine-et-Loire. Mo 33,32&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkiwoło sam 1994 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Brain-sur-Allonnes
Prowincyjo

**Prowincyjo** (ze łać. *provincia*) – we ńykerych państwach mjano jednůstki admińistracyjńy tajlůngu abo składowo tajla federacyji. Tajlůng tyn połaźi ze Starożytnygo Rzimu, wuůnczas uodpowjadoł zaśyngowi ajnflusu jednygo magisztratu.
Starożytny Rzim

**Starożytny Rzim** (oficjalne mjano *Senatus Populusque Romanus (S.P.Q.R.)* [„Senat i rzimsko nacyjo“]) – cywilizacyjo rozlygowano wele Strzůdźymnego Morza. Ji przodńim mjastym bůł Rzim rozlygowany na Apyńińskim Půłwyspje. Mjasto Rzim napoczyło śe ksztołtować we VIII st. p.n.e., zaś kůńec stworzonygo bez ńe państwa nostůmpjůł formalńy we 1453 n.e. (wroz ze upadkym Bizantyjskego Cesarstwa), atoli tyż wjela razy za rok upadku Starożytnygo Rzimu uznowo śe rok 476 n.e., kedy to upadło Zachodńorzymske Cesarstwo. Rzimsko cywilizacyjo, fest podatno na grecko, wroz ze krześćijaństwym stworzůła podstawy půźńyjszyj ojropejskij cywilizacyji.
Ńydźela

**Ńydźela** – dźyń tydńa půmjyndzy sobotům a pyńdźołkym, we krześćijaństwje dźyń śwjynty.

Podug normy ISO-8601 je śůdmym dńym tydńa, zaś podug bilblijnyj tradycyji (krześćijańskyj a żydowskyj), ńydźela je pjyrszym.
Terry Pratchett

**Terry Pratchett**, po prowdźe **Terence David John Pratchett** (rodz. 28 kwjetńa 1948 we Beaconsfield, um. 12 marca 2015) – brytyjski pisorz ze zorty fantasy a sciencefiction. Nojbarźi znůmy skiż seryje *Śwjot dysku* (*[[Discworld]]*).

### Zdrzudła
* Bjografijo (we angelskij godce)
Rodemack

**Rodemack** – gmin we Francyji, we regijůńe Lotaryngijo, we departamyńće Moselle. Mo 9,96&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 1108 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Rodemack
Prowansyjo

**Prowansyjo** (fr. *Provence*, prow. *Provença* abo *Prouvènço*) – historyczno krajina połedńowo-wschodńij tajli Francyje, wele Strzůdźymnygo Morze, rozlygowano na wschůd uod rzyki Rhône a na zachůd uod Italije. Nojdźi śe sam połedńowo tajla francuskich Alpůw, nojwyższym wjyrchym je Mont Pelat.
Strzoda

**Strzoda** – dźyń tydńa půmjyndzy wtorkym a sztwortkym.

Podug normy ISO-8601 je trzećim dńym tydńa, zaś podug bilblijnyj tradycyji (krześćijańskyj a żydowskyj), kaj za pjyrszy dźyń tydńa uznowo śe ńydźela, strzoda je sztwortym.
Grzegorzowice (ślůnske wojewůdztwo)

**Grzegorzowice** (pol. *Grzegorzowice*, mjym. *Gregorsowitz*, *Gregorsdorf*)- je to wjeś we Gōrnym Ślůnsku, we ślōnskim wojewōdztwje, we raćiborskim kryśe, we gmińe Rudńik. Pjyrszo spōmńyńy uo Grzegorzowicach je ze XIV stolećo. Grzegorzowice sům rozlygowane we wojewōdztwje ślōnskim, we krysie raćiborskim, we gmińe Rudńik. Ta mjyjscowość leżi nad Ôdrōm. Znajduje se sam szula, salka ze DFK - Deutscher Freundschafts Kreis, sklep i aptyka ze ôstrzodkym zdrowjo.

### Historyjŏ
Wjejś powstoła po I światowyj wojaczce, po złonczyńu sztyrech mynkszich wśōw: Grzegorzowicy Sławikowsky, Ganjowicy, Kolōnia Gacki, Sławoki.