open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Smażōnka

**Smażōnka** - jodło z jajec, znōme ze ślōnskij jak tyż inkszych kuchniōw. Baza potrawy to jajca, zaôbycz ôd kurōw, smażōne na maśle, tustym, abo inkszym fecie i sōl. Do tego przidŏwane sōm roztōmajte culagi jak sznitloch, szpek, cwibla, szynka, wōntrōbka, wuszt abo grziby. Je to potrawa zŏwcitŏ, beztuż serwowanŏ czynsto z chlebym w gelnikach. Piyrsze udokumyntowane receptury na smażōnka znaleziōno we italskij knidze *Libro della cucina* ze XIV stoleciŏ.
Zaborowo (ełcki krys)

**Zaborowo** (mjym. *Saborowen*, 1938-1945 *Reichenwalde (Ostpreußen)*) – wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we ełckim kryśe, we gmińe Kalinowo.
Kiśelůw (ślůnske wojewůdztwo)

**KIśelůw** (pol. *Kisielów*, czes. *Kyselov*, mjym. *Kisielau*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we ćeszyńskim kryśe, wegmińe Goleszůw.
Karnice (mazowjecke wojewůdztwo)

**Karnice** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we żyrardowskim kryśe, we gmińe Puszcza Mariańska.
Synjawka (kobjelski rejůn)

**Synjawka** (ukr. *Синявка*) - wjeś na Ukrajińe, we wołyńskim uobwodźe, we kobjelskim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 180 ludźi.
Prienai

**Prienai** (pol. *Preny*, rus. *Прены*) - mjasto na Litwje, we uokryngu Kaunas, śedźiba rejůnu Prienai.
Wyszyna Machorowska

**Wyszyna Machorowska** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we kůneckim kryśe, we gmińe Ruda Maleniecka.
Murafa (winńicki uobwůd)

**Murafa** (ukr. *Мурафа*) - wjeś na Ukrajińe, we wwinńickim uobwodźe, we żmerinskim rejůńe. Na 2025 rok půmjyszkowało sam 2200 ludźi.
Klaudiusz Kaufmann

**Klaudiusz Kaufmann** (rodz. 8. kwietnia 1978 we Glywicach) – ślōnski szauszpiler, lektōr, autōr kulinarnego bloga. Gro we fylmach a tyjatrach, a tyż czyto audiobooki we ślōnskij a polskij godce.

## Żywobycie
Rodziōł sie we Glywicach, nale ôd niego muter pochodzi ze zachodnij tajle Gōrnego Ślōnska, tōż ôn tyż używo dialektu ze dyftōngicznōm wymowōm (ŏ). Sztudiyrowoł na Tyjatralnyj Akadymiji we Warszawie]], kero ukōńczōł we 2002. roku. Ôd czasu sztudyjōw bōł swiōnzany ze offowym tyjatrym LA M.ORT. We tyjatrze telewizyje zadebiutowoł rolōm Mieszczana we spektaklu «Beatrix Cenci» we reżyseryji Jana Englerta we 2001. roku. Czytoł miyndzy inkszymi audiobooki ksiōnżek ô Kōmisorzu Hanusiku ôd Marcina Melona. Ôd 2015. kludzi kulinarny blog pod mianym «Chop w kuchni».
Ajn Tumuszanat

**Ajn Tumuszanat** (arab. عين تموشنت, berb. ⵜⴰⵍⴰ ⵏ ⵜⵓⵛⴻⵏⵜ) – mjasto a gmin we Algeryji, we wilajeće Ajn Tumuszanat.
Staplehurst

**Staplehurst** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Kent, we dystrykće Maidstone. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 5947 ludźi.
Končarevo

**Končarevo** - wjeś we Syrbiji, we pomorawskim uokryngu, we mjeśće Jagodina. Na 2022 rok půmjyszkowało sam 1565 ludźi.
Burniewa

**Burniewa** (bjoł. *Бурнева*) - wjeś na Bjołoruśi, we grodźyńskim uobwodźe, we wołkowyskim rejůńe, we sjełsowjeće Werejki. Na 2007 rok půmjyszkowło sam 23 ludźi.
Berne (gmin)

**Berne** - gmin we Mjymcach, we landźe Dolno Saksůńijo, we kryśe Wesermarsch. Mo 85,1 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 6985 ludźi.
Port Olry

**Port Olry** - wjeś na Vanuatu, we prowincyji Sanma, na wyspje Espiritu Santo. Na 2009 rok půmjyszkowało sam 1300 ludźi.
Bonnievale (Republika Połedńowyj Afriki)

**Bonnievale** – mjasto we Republice Połedńowyj Afriki, we Wchodńij Przilůndkowyj Prowincyji, we dystrykće Cape Winelands.
Stockton-on-Tees

**Stockton-on-Tees** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Durham, we dystrykće Stockton-on-Tees.
Shorewood (Wisconsin)

**Shorewood** - wjeś we USA, we sztaće Wisconsin, we hrabstwje Milwaukee. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 13&nbsp;859 ludźi.
Plugova

**Plugova** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Caraș-Severin, we gmińe Mehadia. Na 2022 rok půmjyszkowało sam 905 ludźi.
Wola Gręboszowska

**Wola Gręboszowska** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we důmbrowskim kryśe, we gmińe Gręboszów.
Krasne (gmin Rejowiec Fabryczny)

**Krasne** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we chełmskim kryśe, we gmińe Rejowiec Fabryczny.
Chełmce (śwjyntokrziske wojewůdztwo)

**Chełmce** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we keleckim kryśe, we gmińe Strawczyn.
Guaymas

**Guayamas**, **Heroica Guaymas** – mjasto we Meksyku, stolica sztatu Sonora. Uostrzodek industryje, morsko hawyna.
Wysiecza

**Wysiecza** - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we wyngorzewskim kryśe, we gmińe Wyngorzewo.
Semlac

**Semlac** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Arad. Stanowi jednowjoskowy gmin Semlac. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 3474 ludźi.
Monika Neumann-Staś

**Monika Neumann-Staś** (rodz. 9. lipiynia 1995. we Klucborku) – ślōnskŏ pisŏrka, germańskŏ filolŏzka.

Śtudiyrowała germańskŏ filologijŏ na Ôpolskim Uniwersytecie. Zadebiutowała jesce ze nastolatka, we 2010. roku, ksiōnzkōm do bajtli «Ann Luiza Mond i Przepowiednia Sprawiedliwości». We majoryntym wiyku zacła publikować swojy teksty we 2018. na portalu Wachtyrz. Drugōm jeji ksiōnzkōm bōł rōman «Przemilczane», wydany we 2021. we wydŏwnictwie Silesia Progress. Pise nŏcyńściej po polsku, ze dialŏgōma po ślōnsku a niymiecku.

## Ôdbiōr twōrczości
Janusz Muzyczyszyn stwiyrdziōł, że Neumann-Staś losy bohaterōw uwikłanych we historyjŏ pokazuje cytŏcowi fest precyzyjniy. Jeji narracyjny kōnśt recynzynt Hannes Sowistscholl ôpisowoł tak:

Daria Czarnecka napisała, że jeji „Przemilczane” to je ksiōnzka ciynzko we ôdbiorze.
Małe Gůrki

**Małe Gůrki** (pol. *Górki Małe*) – wjeś we Polsce, we ślůnskim województwje, we ćeszyńskim kryśe, we gmińe Brynno.
Silesia Progress

**Silesia Progress** – ślōnske wydownictwo założōne we 2012. roku ôd Pejtra Długosza. Mo siedziba we Małym Kotorzu. Publikuje przede wszyjskim literatura swiōnzano ze Ślōnskym a pisano we ślōnskij godce, a tyż polske przekłady czeskij fantastyki. Piyrszōm wydanōm ksiōnżkōm bōły «Listy z Rzymu» ôd Zbigniewa Kadłubka
Pojstrzōd autorōw, co wydowajōm swoje ksiōnżki we Silesia Progress, sōm miyndzy inkszymi Monika Kassner, Marcin Melon a Mirosław Syniawa. 

## Wydownicze seryje
* Ze zicherkōm – kryminały pisane po ślōnsku, miyndzy inkszymi ôd Marcina Melona a Marcina Szewczyka
* Zimny Priessnitz – kryminały pisane po polsku, nale ze ślōnskimi wōntkami, miyndzy inkszymi ôd Jerzygo Buczyńskigo a Moniki Kassner
* Canon Silesiae
Crkvena Vodica

**Crkvena Vodica** ([alb. '''Caravodicë''') - [wjeś we Kosowje, we dystrykće Pristina, we gmińe Obilić. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 733 ludźi.
Shantou

**Shantou** (chiń. 汕头) - mjasto na prawach prefektury we Chińskij Ludowyj Republice, we prowincyji Guangdong. Uostrzodek industryje.
Koganei

**Koganei** (jap. 小金井市) - mjasto we Japůńiji, we Tokjo. Je rozlygowane na wyspje Honsiu. Uostrzodek nauki.
Melnykiwka

**Melnykiwka** (ukr. *Мельниківка*) - wjeś na Ukrajińe, we czerkaskim uobwodźe, we czerkaskim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 728 ludźi.
Cáqueza

**Cáqueza** - gmin we Kolůmbiji, we departamyńće Cundinamarca. Mo 120 km² wjyrchu a podug danych ze 2015 roku půmjyszkowało sam 17&nbsp;048 ludźi.
Ksanti

**Ksanti** (nowogrecko godka Ξάνθη) - mjasto we Grecyji, we regijůńe Wschodńo Macedůńijo a Tracyjo.
Mechra Bel Ksiri

**Mechra Bel Ksiri** (arab. مشرع بلقصيري) - mjasto we Maroku, we regijůńe Rabat-Sala-Al-Kunajtira.
Hinterzarten

**Hinterzarten** - gmin we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymbergijo, we Landkreis Breisgau-Hochschwarzwald. Mo 33,37&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkiwalo sam 2688 ludźi.

### Necowe uodwolańa
* Neczajta Hinterzarten
Kořenov

**Kořenov** - wjeś a gmin we Czeskij Republice, we libereckim kreju, we kryśe ablonec nad Nisou. Mo 55,83 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 990 ludźi.
Chybje

**Chybje** (pol. *Chybie*, czes. *Chyby*, mjym. *Chybi*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we ćeszyńskim kryśe, śedźiba gminu Chybje.
Hemer

**Hemer** – mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo, we kryśe Märkischer Kreis.
Jabłuniwka (růwjyński uobwůd)

**Jabłuniwka** (ukr. *Яблунівка*) - wjeś na Ukrajińe, we růwjyńskim uobwodźe, we dubenćkim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 297 ludźi.
Brzeźnica (bochyński krys)

**Brzeźnica** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we bochyńskim kryśe, we gmińe Bochńa.
Jednoaktōwka po ślōnsku

**Jednoaktōwka po ślōnsku** (pol. *Jednoaktówka po śląsku*) – literacki kōnkurs na dramatyczne utwory, co skłodajōm sie z jednego aktu, napisane we ślōnskij godce. Je ôrganizowany kożdy rok ôd 2011. ôd Imago Public Relations, Miasta Katowice a «Gazety Wyborczyj».

## Historyjo
Idyjodowcōm kōnkursu bōł Ingmar Villqist, piyrszo edycyjo ôdbōła sie we 2011. roku. Narodzyniy kōnkursu tuplikowoł tak:
.

Pojstrzōd laureatōw kōnkursu je moc autorōw, co potym ôdnieśli literacke sukcesy. We jednoaktōwce zadebiutowała stworzōno ôd Marcina Melona postać kōmisorza Achima Hanusika.

## Laureaty

### Statystyki
Nojwiyncyj razy (trzi) kōnkurs wygrowała Bożena Donnerstag. Po dwa razy – Roman Gatys a Marcin Melon.

## Kōntrowersyje
We 2024. roku trzeci plac zajōn Maciej Derda za jednoaktōwka «Bogucka tragedyjo, richtig piyrwsze ślonske true crime». Podug Bartłůmjeja Wanota jeji tekst niy bōł napisany po ślōnsku, yno po polsku, a potym wciepniynty do autōmatycznego translatora na platformie Silling i wysłany bez czytanio. Negatywnie do tego faktu ôdnieśli sie tyż miyndzy inkszymi Henryk Jaroszewicz, Stanisław Neblik, Peter Wiescholek a autōr translatora Grzegorz Kulik. Godka tekstu skrytykowoł tyż szauszpiler Sergiusz Brożek, kery czytoł go na finałowyj gali i prziznoł, że ôn i inksze aktory «moc ôdruchowo poprowiali».
Vlădești (uokryng Argeș)

**Vlădești** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Vlădești, śediba gminu Vlădești. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 2566 ludźi.
Golkowice (małopolske wojewůdztwo)

**Golkowice** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we wjelickim kryśe, we gmińe Wjeliczka.
Wierzchowo (půmorske wojewůdztwo)

**Wierzchowo** (kaszub. *Wierzchòwò*, mjym.: *Firchau*) - wjeś we půmorskim wojewůdztwje, we człuchowskim kryśe, we gmińe Człuchów.
Joué-du-Plain

**Joué-du-Plain** – gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Orne. Mo 14,56&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 241 ludźi.
Radziszewo-Króle

**Radziszewo-Króle** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we wysokomazowjeckim kryśe, we gmińe Ćechanowjec.
Prostřední Bečva

**Prostřední Bečva** - wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we zlińskim kreju, we kryśe Vsetín. Mo 23,47 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 1820 ludźi.
Labuan Bajo

**Labuan Bajo** – mjasto we Indůnezyji, na wyspje Flores, we prowincyji Małe Wschodńe Sůndajske Wyspy, śedźiba kabupatynu Manggarai Barat.
Destelbergen

**Destelbergen** - gmin we Belgiji, we prowincyji Wschodńo Flandryjo. Mo 26,7 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 19 110 ludźi.
Krystian Gałuszka

**Krystian Gałuszka** (rodz. 2. marca 1962. we Chorzowie) – ślōnski poeta, prozajik, esejista; dyrechtōr Miejskij Publicznyj Biblioteki we Rudzie. Autōr 23 ksiōnżek, w tym 13 tōmikōw poezyje. Tworzi we ślōnskij a polskij godce. Zadebiutowoł we «Tak i Nie» we 1984. roku.

## Bibliografijo
* Krystian Gałuszka, «Ręce poety rodzą kwiaty». Katowice: Bibliotheca Ecce, 1986.
* Krystian Gałuszka, «Księga cytatów». Ruda Śląska: Klub Klekot – Rudzka Spółdzielnia Mieszkaniowa, 1987.
* Krystian Gałuszka, «Kronika liryczna». Ruda Śląska: G.D. Krekot, 1990.
* Krystian Gałuszka, «Emblematum Liber». Ruda Śląska: G.D. Krekot, 1991.
* Krystian Gałuszka, «Collage czyli Antologia osobista». Kraków: Miniatura; Ruda Śląska: Libraria, 1994.
* Krystian Gałuszka, «Bajki nie z tej bajki». Ruda Śląska: Libellus, 1997.
* Krystian Gałuszka, «Miasto Er». Ruda Śląska: Rudzka Agencja Rozwoju Inwestor, 1998.
* Krystian Gałuszka, «Wieczerza mistrzów czyli Magiczna podróż z miastem Er». Ruda Śląska: Libellus, 1999.
* Krystian Gałuszka, «Sagrada Familia czyli Krótka rzecz o ojczyźnie». Ruda Śląska: Studio P, 2001.
* Krystian Gałuszka, «Wieczerza wigilijna w mieście Er». Ruda Śląska: Studio P, 2002.
* Krystian Gałuszka, «Pod grubą: z okazji jubileuszu 50-lecia działalności Oddziału SITG Chorzowsko-Rudzkiego». Ruda Śląska: Studio P, 2003.
* Krystian Gałuszka, «Karol Godula». Ruda Śląska: Towarzystwo im. Karola Goduli, 2004.
* Krystian Gałuszka, «Pomiędzy pocałunkiem anioła a zapachem wanilii». Ruda Śląska: Studio P, 2004.
* Piotr Pilawa, Krystian Gałuszka, «Malarska opowieść z górnego Miasta na Śląsku». Ruda Śląska: Towarzystwo im. Karola Goduli, 2006.
* Krystian Gałuszka, «Księga Raziela». Katowice: Wydawnictwo Prasa i Książka. Grzegorz Grzegorek, 2008.
* Krystian Gałuszka, Zygmunt Grzybek, Jerzy Szczerbiński, «Karol Godula – zarządca doskonały». Ruda Śląska: Towarzystwo im. Karola Goduli, 2008.
* Krystian Gałuszka, «Księga familijna». Ruda Śląska: Oficyna D. Kowol, 2010.
* Krystian Gałuszka, «Numerous L». Katowice: Górnośląskie Towarzystwo Literackie, 2012.
* Krystian Gałuszka, «Piąta Ewangelia». Ruda Śląska: Oficyna D. Kowol, 2014.
* Krystian Gałuszka, «Modre ajnfarty». Katowice: Wydawnictwo Naukowe Śląsk, 2015.
* Krystian Gałuszka, «trakt@biblioteki». Katowice: Biblioteka Śląska, 2015.
* Krystian Gałuszka, «Księga Raziela». Kotórz Mały: Silesia Progress, wyd. II, 2019.
* Krystian Gałuszka, «Fermata». Katowice: Wydawnictwo Naukowe Śląsk, 2020.
* Krystian Gałuszka, «Konterfekt. Tajemnice Carla Godulli». Ruda Śląska: Miejska Biblioteka Publiczna w Rudzie Śląskiej, 2024.
Brusson (Italijo)

**Brusson** - gmin we Italiji, we regijůńe Valle d'Aosta‎. Mo 55,26 km² wjyrchu a odug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 883 ludźi.
Rheda-Wiedenbrück

**Rheda-Wiedenbrück** – mjasto we Mjymcach, we landźe Nadryńijo Půłnocno-Westfalijo, we krysu Gütersloh. Uostrzodek industryje.
Weria

**Weria** (nowogrecko godka Βέροια) - mjasto we Grecyji, we regijůńe Strzodkowo Macedůńijo, śedźiba gminu Weria.
Bożena Donnerstag

**Bożena Donnerstag** – ślōnsko muzealniczka, dramatopisorka, kerowniczka Działu Etnologije Miasta we Muzyju Historyje Katowic. Trzikrotno laureatka kōnkursu na Jednoaktōwka po ślōnsku (2020., 2021., 2022.).

## Bibliografijo
* Bożena Donnerstag, «Zatrzymać czas: przedmiot, pamiątka, wspomnienie». Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2009.
* Bożena Donnerstag, «Łosprowki spod stoła». W: «Gotyk w godce. Jednoaktówki po śląsku». Katowice: Imago Public Relations, 2017., s. 58–63.
* Bożena Donnerstag, «Nojmyńszy bebok». W: «Czytej bajtlōm kożdy dziyń. Antologia bajek z konkursu na bajkę po śląsku». Katowice: Regionalny Instytut Kultury w Katowicach, 2019.
* Bożena Donnerstag, «Wiejskie korzenie, miejski szyk. O tym, jak Francek z Podlesia górnikiem na Nikiszu został». Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2019.
* Bożena Donnerstag, «Pszonie... Jak to leko jest pedzieć!». W: «Krauzy. Jednoaktówki po śląsku». Katowice: Imago Public Relations, 2019., s. 41–48.
* Bożena Donnerstag, «Zolyty kropka pl». W: «Pōnbōczkowi świyczka. Jednoaktówki po śląsku». Katowice: Imago Public Relations, 2021., s. 77–87.
* Bożena Donnerstag, «Kradziok». W: «Pōnbōczkowi świyczka. Jednoaktówki po śląsku». Katowice: Imago Public Relations, 2021., s. 150-160.
* Bożena Donnerstag, «Ôdskocznia Achima». W: «Ôdskocznia Achima. Jednoaktówki po śląsku». Katowice: Imago Public Relations, 2022., s. 9-18.
* Bożena Donnerstag, «Jak baba z babom...». W: «Jak baba z babom. Jednoaktówki po śląsku». Katowice: Imago Public Relations, 2023., s. 9-18.
* Bożena Donnerstag, «W stronę ojczyzny... Opowieści o ludziach inspirowane powstaniami śląskimi (1919-1921)». Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2023.
2025

### Narodźyli śe:

### Umarli:

* 21 kwjetńa - Franćiszek (papjyż)
* 28 grudńa - Brigitte Bardot
### Ruchůme śwjynta
* **[[Wjelganoc]]**: 20 kwjetńa
* **[[Boże Ćało]]**: 19 czyrwca
Mirówek

**Mirówek** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we szydłowjeckim kryśe, we gmińe Mirów.
Solebury Township

**Solebury Township** - gmin we USA, we sztaće Pynsylwańijo, we hrabstwje Bucks. Mo 70,3 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 8709 ludźi.
Nowyj Durułguj

**Nowyj Durułguj** (rus. *Новый Дурулгуй*) - wjeś we Rusyji, we zabajkalskim kreju, we ononskim rejůńe. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 688 ludźi.
Olang

**Olang** (it. *Valdaora*) - gmin we Italiji, we regijůńe Trydynt-Gůrno Adyga, we prowincyji Bolzano. Mo 49,08 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 3168 ludźi.
Dalhem

**Dalhem** - gmin we Belgiji we prowincyji Liège, we uokryngu Liège. Mo 36,11 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 7712 ludźi.
Adrian Katroshi

**Adrian Katroshi** (rodz. 1975. we Bytōniu) – ślōnski pisorz, scynarzista.

Bōł spōłautorym scynariusza do fylmu «Zgorszenie publiczne», kery bōł nakryncōny we 2009. we reżyseryji Macieja Prykowskigo. Jak pisorz zadebiutowoł we 2023. roku kryminalnōm kōmedyjōm «Utropy Micyny», wydanōm we wydownictwie Silesia Progress. Pisowoł tyż felietōny dlo portalu Wachtyrz.eu.

## Nadgrody
*2005 – Nagroda SPI International Polska za Najlepszy Scenariusz Komedii Filmowej w polskiej edycji Międzynarodowego Konkursu Scenariuszowego o Nagrodę Hartley-Merrill
Prignano sulla Secchia

**Prignano sulla Secchia** - gmin we Italiji, we regijůńe Emilijo-Růmańijo, we prowincyji Modena. Mo 79,67 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 2778 ludźi.
Arosa

**Arosa** - gmin we Szwajcaryji, we kantůńe Gryzůńijo. Mo 154,79 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 3143 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta gminu Arosa
Czudec

**Czudec** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we strziżowskim kryśe, śedźiba gminu Czudec. We latach 1427-1919 mjoł mjejske prawa.
Błonie (pjoseczyński krys)

**Błonie** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we pjoseczyńskim kryśe, we gmińe Prażmów.
Ciucheți

**Ciucheți** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Vâlcea, we gmińe Sinești. Na 2021 rok půmjyszkowoło sam 264 ludźi.
Cerignale

**Cerignale** – gmin we Italiji, we regijůńe Emilijo-Růmańijo, we prowincyji Piacenza. Mo 30,82&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 117 ludźi.
Calviac-en-Périgord

**Calviac-en-Périgord** – gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Dordogne. Mo 14,52&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 541 ludźi.
Tasztagoł

**Tasztagoł** (rus. *Таштагол*) – mjasto we Rusyji, we kemerowskim uobwodźe, śedźiba tasztagołskigo rejůnu.
Oberalm

**Oberalm** - gmin we Austriji, we landźe Salzburg, we kryśe Hallein. Mo 6,39 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 4354 ludźi.
Dinslaken

**Dinslaken** - mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo, we kryśe Wesel. Uostrzodek industryje.
Starganiec

**Starganiec** – akwyn a ôstrzodek do dychanio, co znojduje sie we Mikołowie kole granice z Katowicami.

Stow powstoł w połowie XIX stolecio, przōdzij na jego terynie bōł fedrowany piosek. Akwyn mo niyregularny ksztołt i wymiary kol 220 m x 180 m. Zdrzadło wody leży na wysokości kole 265 m n.p.m.

Wczos PRL-u przi stawie Starganiec werk «Baildon» (dzisio już niy istnieje) utworzōł wodno-rekreacyjny ôstrzodek dlo swojich robotnikōw. Starganiec leży we ôtulinie lasowego ôchrōnnego pasa GOP (Panewnicke Lasy).

W 2023. roku bōła zakōńczōno rewitalizacyjo akwynu, jak tyż jego ôbtoczynio, podle projektu biōra Amaya Architekci; miasto Katowice wydało na tyn cyl wiyncyj jak 7 mln zł. Ôstoł utworzōny miyndzy inkszymi ôgōlnodostympny plac do kōmpanio.

## Kōmunikacyjo
Podug sztandu na wrzesiyń 2025. roku do Stargańca idzie dojechać autokym krajowōm drogōm nr 81 abo busami nr 29, 45, 653, 937 (i wysiōńś na sztopie kole zojazdu «Gościniec Śląski») a 657 (i wysiōńś na ôstatnim sztopie przi Owsianyj ulicy).

## Naturyzm
Starganiec bōł bez dugi czas akwynym, nad kerym gromadziōły sie ludzie, co ôpolajōm sie po sagu. Niykere kōmyntatory mianowali go ani «jednyn z nojlepszych naturystycznych placōw. Ôd poczōntku XXI storoczo jego reputacyjo ôsłabła, plaża niy bōła rekōmyndowano ôd «Naszyj Naturystycznyj Zajty». Po rewitalizacyji akwynu naturystyczno plaża przestała istnieć.
Pahavalla

**Pahavalla** - wjeś we Estůńije, we prowincyji Saaremaa, we gmińe Laimjala. Na 2019 rok půmjyszkowało sam 21 ludźi.
Machelen (Flamandzko Brabancyjo)

**Machelen** (fr. *Machelen-lez-Vilvorde*) – mjasto a gmin we belgiji, we prowincyji Flamandzko Brabancyjo.
Świlcza

**Świlcza** – wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we rzeszowskim kryśe, śedźiba gminu Świlcza.
Stara Wieś (puławski krys)

**Stara Wieś** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we puławskim kryśe, we gmińe Kůńskowola.
Saint-Pé-Saint-Simon

**Saint-Pé-Saint-Simon** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Lot-et-Garonne. Mo 17,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 185 ludźi.
Belloy-en-Santerre

**Belloy-en-Santerre** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Somme. Mo 5,49 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 151 ludźi.
Głogusz

**Głogusz** - wjeś we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we źylůnogůrskim kryśe, we gmińe Sulechůw.
Murvaux

**Murvaux** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Meuse. Mo 14,21 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 138 ludźi.
Grzegorz Sztoler

**Grzegorz Sztoler** (rodz. 1973. we Pszczynie) – ślōnski historyk, archiwista, dramatopisorz. Zajmuje sie historyjōm Gōrnego Ślōnska, ôsobliwie Pszczyńskij Ziymie. Publikowoł miyndzy inkszymi we «Dzienniku Zachodnim» a «Śląsku». Człōnek Górnośląskigo Towarzystwa Literackigo.

## Bibliografijo
* Brzeźce – monografia historyczna parafii i wsi. Pszczyna, 1999.
* Ornontowice w czasie powstań śląskich. W: Dzieje Ornontowic. Ornontowice, 1999.
* Kupcy i rzemieślnicy przedwojennej Pszczyny. W: Kalendarz górniczy kopalni Ziemowit na 2001 rok. Lędziny, 2000.
* Szykowny Panoczek. Wspomnienie o Józefie Kassoliku. Międzyrzecze, 2001 (spōłautōr).
* Orzesze – Droga do niepodległości (o powstaniach śląskich). W: Dzieje Orzesza. Orzesze, 2002.
* Protokolarz pszczyński jako źródło do dziejów miasta i ziemi pszczyńskiej. W: Ziemia pszczyńska przez wieki. Stan badań, archiwalia, problemy badawcze. Red. A. Barciak. Suszec, 2002.
* Kościoły i wyznania. W: Dzieje Orzesza po 1945 roku. Orzesze, 2003 (spōłautōr).
* Ścieżki śląskie - godne wspomnienia. Pszczyna, 2004.
* Wyrwane z zapomnienia. O przeszłości Bierunia. Bieruń, 2008.
* Dom trzech pokoleń. Katowice, 2010.
* Encyklopedia Powiatu Bieruńsko-Lędzińskiego. Red. G. Grzegorek. Katowice, 2010 (spōłautōr hasoł swiōnzanych m.in. ze historyjōm fylmu, samorzōndu).
* Berta i Ludwik. Wspomnienia rodzinne. Pszczyna, 2002.
* Bojszowianie. Kalendarium z historii zespołu folklorystycznego. Bojszowy, 2014.
* Mieszczanie pszczyńscy do XVIII wieku. W: Pszczyna. Monografia historyczna. T. 2. Pszczyna, 2014.
* Pszczyna. Studia nad przestrzenią miejską do połowy XVI wieku. Pszczyna, 2014.
Leśny Rów

**Leśny Rów** – wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we kyntrzińskim kryśe, we gmińe Srokowo.
Kazinka (rjazański uobwůd)

**Kazinka** (rus. *Казинка*) - wjeś we Rusyji, we rjazańskim uobwodźe, we skolinskim rejůńe. Na 2010 rok půmjyszkowało sam 570 ludźi.
Garches

**Garches** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Hauts-de-Seine.
Lanckorona

**Lanckorona** – wjeś we małopolskim wojewůdztwje, we wadowickim kryśe, śedźiba gminu Lanckorona. We latach 1366-1934 mjoła mjejske prawa.
Glywicki Kanał

**Glywicki Kanał** (pol. *Kanał Gliwicki*, niym. *Gleiwitzer Kanal*) – wodno drōga, co łōnczy Ôdra ze Glywicmi we Gōrnoślōnskim Industryjalnym Becirku. Glywicki kanał powtoł w plac starego Kłodnickigo Kanału. Przinoleży do kategoryje żeglugowych dojazdowych kanałōw, co sōm zortōm kuplōngowych kanałōw. Podug Ôzporzōndzynio Rady Ministrōw ze 2002. roku ws. klsyfikacyje strzōdlōndowych wodnych drōgōw kanał mo III żeglowno klasa na cołkij dugości.

## Ôgōlne informacyje
Dugość kanału – 40,60 km, maksymalny zgłōmb – 3,50 m, rōżnica poziōmōw wody miyndzy zaczōntkym i kōńcym kanału – 43,60 m. Pokōnaniy rōżnicōw poziōmu wody reguluje 6 wodnych szlojzōw.  Szyrokość kanału waho sie ôd 38,00 m w wykopie do 41,00 m w nasypie. Dopuszczalno wartkość jednotek, co pływajōm na kanale, wynosi 9,00 km/h lōzym i dlo prōżnych zestawōw, a 7,00 km/h dlo zaladowanych zestawōw.

Zaczōntek kanału je we Kandrzinie-Koźlu na 98. kilōmetrze Ôdry, kōniec – we basingu Hawyny Glywice. Kanał przebiygo na cołkij dugości bez Gōrny Ślōnsk, kludzi bez dwa wojewōdztwa: ôpolske (18,80 km) i ślōnske (21,80 km).

Głōwnym zdrzōdłym zasiylanio kanału je rzyka Kłodnica, jak tyż jeziora i zbiorniki (Wielge Dzierżno, Małe Dzierżno), co sōm położōne w jego wiyrchnij czyńści. Sezōn do żeglugi na kanale trwo strzednio 270 dni, ôd 15. marca do 15. grudnia.

## Historyjo
Glywicki Kanał bōł budowany we latach 1935.–1939., paradnie ôddany do używanio 8. grudnia 1939. i uruchōmiōny we 1941. Powstoł w plac starego Kłodnickigo Kanału, co fōngowoł do 1937 roku. Mianowany bōł tyż Gōrnoślōnskim Kanałym (*Oberschlesischer Kanal*), a bez krōtki czas Kanałym Adolfa Hitlera (*Adolf-Hitler-Kanal*).

## Bibliografijo

* 
* 
*
Trhová Kamenice

**Trhová Kamenice** - mjasteczko we Czeskij Republice, we pardubickim kreju, we kryśe Chrudim. Mo 20,4 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 1020 ludźi.
La Trinité-sur-Mer

**La Trinité-sur-Mer** - gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we departamyńće Morbihan. Mo 6,2 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 1837 ludźi.
Kentfield

**Kentfield** - census-designated place we USA, we sztaće Kaliforńijo, we hrabstwje Marin. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 6808 ludźi.
Injoux-Génissiat

**Injoux-Génissiat** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Ain. Mo 29,61 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 1123 ludźi.
Myeik

**Myeik** (birm. မြိတ်) – mjasto we Birmje, we regijůńe Tanintharyi. Uostrzodek industryje.
Ruszczyn

**Ruszczyn** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we radůmszczańskim kryśe, we gmińe Kamjyńsk.
Grądy (łůmżyński krys)

Źů
**Grądy** – wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we łůmżyńskim kryśe, we gmińe Nowogrůd.
Knoxville

**Knoxville** – mjasto we USA, we sztaće Tennessee, śedźiba hrabstwa hrabstwa Knox. Uostrzodek nauki a industyrje.
Tabaszowa

**Tabaszowa** – wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowosůndeckim kryśe, we gmińe Łososina Dolna.
Beaujeu (Alpes-de-Haute-Provence)

**Beaujeau** - gmin we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d'Azur, we departamyńće Alpes-de-Haute-Provence. Mo 45,68 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkiwało sam 122 ludźi.
Brigg

**Brigg** - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lincolnshire, we dystrykće North Lincolnshire.
Bourg-de-Péage

**Bourg-de-Péage** – mjasto we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamynće Drôme.
Mignaloux-Beauvoir

**Mignaloux-Beauvoir** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo we departamyńće Vienne. Mo 21,56 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 5224 ludźi.
Beaumont-en-Diois

**Beaumont-en-Diois** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Drôme. Mo 17,65 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 102 ludźi.
Zakrzewko (warmińsko-mazurske wojewůdztwo)

**Zakrzewko** (mjym. *Klein Sakrau*) - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we ńidźickim kryśe, we gmińe Kozłowo.
Gemert

**Gemert** - wjeś we Ńiderlandach, we prowincyji Půłnocno Brabancyjo, we gmińe Gemert-Bakel. Na 2023 rok půmjyszkowało sam 4815 ludźi.
Salherm

**Salherm** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Haute-Garonne. Mo 5,87 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 64 ludźi.
Gęstowice

**Gęstowice** (mjym. *Tammendorf*) - wjeś we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we krośńyńskim kryśe, we gmińe Maszewo.
Zaleska Wola

**Zaleska Wola** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we jarosławskim kryśe, we gmińe Radymno.
Walentynów (lubelski krys)

**Walentynów** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we lubelskim kryśe, we gmińe Krzczonów.
Liszki (małopolske wojewůdztwo)

**Liszki** – wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we krakowskim kryśe, śedźiba gminu Liszki.
Wąsosz (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)

**Wąsosz** – wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we nakelskim kryśe, we gmińe Szubin.
Porażyn-Tartak

**Porażyn-Tartak**  - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we nowotůmyskim kryśe, we gmińe Uopalyńica.
Horní Maršov

**Horní Maršov** - gmin we Czeskij Republiki, we hradeckim kreju, we kryśe Trutnov. Mo 28,48 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 941 ludźi.
Winna Góra (łůdzke wojewůdztwo)

**Winna Góra** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we skerńewickim kryśe, we gmińe Słupia.
Abtsgmünd

**Abtsgmünd** - gmin we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymbergijo, we Ostalbkreis. Mo 71,57 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 7624 ludźi.
Tolkowiec

**Tolkowiec** (mjym. *Tolksdorf*) – wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we brańewskim kryśe, we gmińe Płoskinia.
Hrimne

**Hrimne** (ukr. *Грімне*) - wjeś na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we hrůdeckim rejůńe. Na 2025 rok půmjyszkowało sam 1109 ludźi.
Ǒ

**Ǒǒ** to je litera łacińskigo alfabetu ze diakrytykym: o ze karōnym (ptoszkym, hoczkym). Je rzodko używano we godkach świata, miyndzy inkszymi we lingala a poruch małych godkach Kamerōnu. Znodła sie tyż we wariańcie ślōnskigo alfabetu, kery zapropōnowały we 2024. roku Jolanta Tambor a Agnieszka Tambor.

## Użycie we ślōnskij godce
Litera ǒ we forszlagu ôd Tambor mo być używano na ôznaczyniy «pochylōnego a», kere na schodzie Gōrnego Ślōnska je realizowane jak [o], a na zachodzie jak [oł]. Ta litera zastympuje ŏ (o z brewisym), używano przōdzij we ślabikorzowym szrajbōnku. Ta smiana jako niyuzasadniono i bezpotrzebno skrytykowoł Henryk Jaroszewicz.

## Kodowaniy
O z karōnym idzie zapisać we Unicodzie:
Wyżńany

**Wyżńany** (ukr. *Вижняни*) - wjeś na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we lymbarskim rejůńe. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 333 ludźi.
Słopnice

**Słopnice** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we limanowskim kryśe, śedźiba gminu Słopnice.
Rybna (małopolske wojewůdztwo)

**Rybna** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we krakowskim kryśe, we gmińe Czernichów.
Le Port-Marly

**Le Port-Marly** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamynće Yvelines.
Maciejowa (małopolske wojewůdztwo)

**Maciejowa** (łemk. *Матієва*) – wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowosůndeckim kryśe, we gmińe Łabowo.
Mostki (skarżiski krys)

**Mostki** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we skarżiskim kryśe, we gmińe Suchedńůw.
Crosscanonby

**Crosscanonby** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Cumbria, we dystrykće Cumberland. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 1113 ludźi.
Yaxley

2 wśe we Ynglandźe:
* Yaxley - wjeś we hrabstwje Cambridgeshire
* Yaxley - wjeś we hrabstwje Suffolk
Wiśniowa (strziżowski krys)

**Wiśniowa** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we strziżowskim kryśe, śedźiba gminu Wiśniowa.
Champagnac-la-Rivière

**Champagnac-la-Rivière** – gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Haute-Vienne. Mo 24,46&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 591 ludźi.
Yaxley (Cambridgeshire)

**Yaxley** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Cambridgeshire, we dystrykće Huntingdonshire. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 9409 ludźi.
Auffreville-Brasseuil

**Auffreville-Brasseuil** - gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Yvelines. Mo 2,37 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 669 ludźi.
Rusinowo (świdwiński krys)

**Rusinowo** (mjym. *Rützenhagen*) - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we świdwińskim kryśe, we gmińe Świdwin.
Trzciana (małopolske wojewůdztwo)

**Trzciana** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we bochyńskim kryśe, śedźiba gminu Trzćana.
Bullington (Lincolnshire)

**Bullington** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lincolnshire, we dystrykće West Lindsey. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 36 ludźi.
Świerkówiec

**Świerkówiec** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskym wojewůdztwje, we mogilyńskim kryśe, we gmińe Mogilno.
Broughton (Scottish Borders)

**Broughton** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Szkocyji, we hrabstwje Scottish Borders, we regijůńe Tweeddale. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 306 ludźi.
Pissy-Pôville

**Pissy-Pôville** - gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Seine-Maritime. Mo 11,26 km² wjyrchu, a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 1279 ludźi.
Żelazkowo (půmorske wojewůdztwo)

**Żelazkowo** - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we lęborskim kryśe, we gmińe Nowa Wieś Lęborska.
Bullington (Hampshire)

**Bullington** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Hampshire, we dystrykće Test Valley. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 101 ludźi.
Bullington

2 wśe we Ynglandźe:
* Bullington - wjeś we hrabstwje Hampshire
* Bullington - wjeś we hrabstwje Lincolnshire
Thornton-le-Moors

**Thornton-le-Moors** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Cheshire, we dystrykće Cheshire West and Chester. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 264 ludźi.
Rogaszyce (uostrzeszowski krys)

**Rogaszyce** – wjeś we Polsce, we wjelgolskim wojewůdztwje, we uostrzeszowskim kryśe, we gmińe Uostrzeszůw
Greifenburg

**Greifenburg** – gmin we Austrije, we landźe Karyntyjo, we kryśe Spittal an der Drau. Mo 76,28&nbsp;km² wjyrchu a na 2024 rok půmjyszkowało sam 1717 ludźi.
Spittal an der Drau

**Spittal an der Drau** (słow. *Špital ob Dravi*) – mjasto we Austriji, we landźe Karyntyjo, śedźiba krysu Spittal an der Drau.
Trikala

**Trikala** (nowogrecko godka Τρίκαλα) - mjasto we Grecyji, we regijůńe Tesalijo-Strzodkowo Grecyjo, śedźiba gminu Triki.
Chocznia

**Chocznia** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we wadowickim kryśe, we gmińe Wadowicy.
Heckington

**Heckington** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lincolnshire, we dystrykće North Kesteven. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 3353 ludźi.
Gładyszów

**Gładyszów** (łymk. *Ґлaдышiв*) - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we gorlickim kryśe, we gmińe Gorlicke Uśće.
Grünwald (Bajery)

**Grünwald** (baw. *Greawoid*) - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we Landkreis München. Mo 7,63 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 11&nbsp;179 ludźi.
Fărcășești-Moșneni

**Fărcășești-Moșneni** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Gorj, we gmińe Fărcășești. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 250 ludźi.
Päite

**Päite** - wjeś we Estůńije, we prowincyji Wschodńo Virumaa, we gmińe Toila. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 16 ludźi.
Whalley

**Whalley** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lancashire, we dystrykće Ribble Valley. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 3629 ludźi.
Inkberrow

**Inkberrow** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Worcestershire, we dystrykće Wychavon. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 1995 ludźi.
Brannay

**Brannay** – gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, we departamyńće Yonne. Mo 10,81&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 778 ludźi.
Sokolica (wjeś we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje)

**Sokolica** (mjym. *Falkenau*) - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we bartoszyckim kryśe, we gmińe Bartoszyce.
Marmande

**Marmande** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamynće Lot-et-Garonne.
Roccamorice

**Roccamorice** – gmin we Italiji, we regijůńe Abruzyjo, we prowincyji Pescara. Mo 25,06&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 872 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Roccamorice
Kożany

**Kożany** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we bjołostockim kryśe, we gmińe Juchnowiec Kościelny.
Bikaner

**Bikaner** (hindi बिकाणो) – mjasto we Indyjach, we sztaće Radżastan. Uostrzodek industryje.
Monteverdi Marittimo

**Monteverdi Marittimo** - gmin we Italiji, we regijůńe Toskańijo, we prowincyji Pisa. Mo 98,09 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 762 ludźi.
Wólka Pracka

**Wólka Pracka** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we pjoseczyńskim kryśe, we gmińe Pjoseczno.
Wałkonowy Dolne

**Wałkonowy Dolne** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we włoszczowskim kryśe, we gmińe Secemin.
Nyske Jezioro

**Nyske Jezioro** (pol. Jezioro Nyskie, niym. Neißer Stausee) – zaporowy retyncyjny behalter na Kłodzkij Nysie, zbudowany we 1971. roku i ôddany do eksploatacyje we 1972. roku. Jezioro je położōne we bezpostrzednim sōmsiedztwie miasta Nysa, w bliżu krajowyj drōgi nr 46 Czynstochowy–Kłodzko.
Pszczynka

**Pszczynka** (pol. Pszczynka, niym. Plesse) – rzyka we Gōrnym Ślōnsku, lewy dopływ Wisły, ô dugości 45,26 km.

Zdrzōdła rzyki sōm na wysokości kol. 280 m n.p.m.na terynie wodzisławskigo krysu (ôkolice Gogołowyj) i Jastrzymbio. Przepływo bez Pszczyna. Na rzyce je retyncyjny behalter Łōnka. Uchodzi do Wisły na wysokości 229,5 m n.p.m. we wsi Jedlina w gminie Bojszowy. Jeji dopływami sōm m.in. Dokawa i Korzyniec.
Tbilisskaja

**Tbilisskaja** (rus. *Тбилисская*) - stańica we Rusyji, we Krasnodarskim Kreju, śedźiba tbiliskigo rejůnu. Na 2021 rok půmjyszkowoło sam 25 650 ludźi.
Skierbieszów

**Skierbieszów** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we zamojskim kryśe, śedźiba gminu Skierbieszów.
Jeginbułak (kokpektiński rejůn)

**Jeginbułak** (rus. *Егинбулак*) - wjeś we Kazachstůńe, we abajskim uobwodźe, we kokpektińskim rejůńe. Na 2009 rok půmjyszkowało sam 186 ludźi.
Tremsbüttel

**Tremsbüttel** – gmin we Mjymcach, we landźe Schleswig-Holstein, we kryśe Stornmarn. Mo 10,33&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 1905 ludźi.
Swimbridge

**Swimbridge** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Devon, we dystrykće North Devon. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 1005 ludźi.
Stary Barcik

**Stary Barcik** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we gostyńińskim kryśe, we gmińe Sanńiki.
Legronne

**Legronne** – gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Manche. Mo 12,07&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 463 ludźi.
Mira (Szpańijo)

**Mira** – gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Kastylijo-La Mancha, we prowincyji Cuenca. Mo 212,86&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 921 ludźi.
Téterchen

**Téterchen** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Moselle. Mo 8,75 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 765 ludźi.
Nowy Prażmów

**Nowy Prażmów** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we pjoseczyńskim kryśe, we gmińe Prażmów.
Bjelovar

**Bjelovar** – mjasto we Chorwacyji, śedźiba bjelovarsko-bilogorskij żupańiji a mjasta Bjelovar. Uostrzodek industryje.
Váhovce

**Váhovce** (madź. *Vága*, mjym. *Waagau*) - gmin (obec) na Słowacyji, we trnawskim kreju, we kryse Galanta. Mo 15,98 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 2024 ludźi.
Engels (mjasto)

**Engels** (do 1914 **Słoboda Pokrowska**, 1914-1931 **Pokrowsk**, rus. *Энгельс*) – mjasto we Rusyji, we saratowskim uobwodźe.
Bogucice

**Bogucice** (pol. *Bogucice*, niym. *Bogutschütz*) – tajla miasta Katowice, położōno na pōłnocy miasta, na Chorzowskich Zgōrzach. Graniczy ze Małōm Dōmbrōwkōm, Szopynicami-Burowcym, Zowodziym, Cyntrōm, Koszutkōm, Wołnowcym-Jōzefowcym i miastym Siymianowice. Je jednōm ze nojmyńszych dzielnicōw miasta, połni przede wszyjskim miyszkaniowe fōnkcyje, jak tyż swiōnzane ze kulturalnōm działalnościōm, kero kludzi położōno sam Sztrefa Kultury. Na jeji terynie majōm siedziba m.in. Norodowo Simfōniczno Ôrkestra Polskigo Radyja a Ślōnske Muzyjōm.

Bogucice bōły zołożōne we XIII storoczu na niymieckim prawie, a piyrszo zmianka ô ôsadzie pochodzi ze 1360. roku. We strzednich wiekach bōły jednōm ze nojsrogszych wsi w rejōnie teroźnych Katowicōw, powstała w nij nojstarszo rzimskokatolicko fara we Katowicach – fara św. Szczepana, keryj poczōntki siōngajōm lot 1374–1396. Na historycznych terynach Bogucic wykształciōły sie inksze niyskorsze dziylnice: Koszutka a Zowodzie, a tyż Bogucko Kuźnia, kery bōła zolōnżkym Katowic. Bogucice zachowały bauerski charakter do XIX storoczo, kej powstały huty cingu: «Franz» a «Fanny», a tyż gruba «Ferdinand» (niyskorszo gruba «Katowice». Industryjo prziczyniōła sie do rozwoju wsi i wartkigo rozrostu liczby jeji miyszkańcōw. 15. paździyrnika 1924. Bogucice bōły przikuplowne do Katowic. We 1999. roku bōła zakōńczōno eksploatacyjo wōngla, a na poczōntku XXI storoczo na terynach po grubie utworzōno bōło «Sztrefa Kultury», kero je placym kōncyntracyje kulturalnych placōwkōw, ôrganizacyje roztōmajtych masowych festōw, a tyż lokalizacyje nowych miyszkaniowych inwestycyjōw, w tym Piyrszyj Dzielnice. 

Nojwożniyjszōm kōmunikacyjnōm ôsiōm Bogucic je aleja Walentygo Roździeńskigo, a wnōntrz dzielnice – ulice Markiefki a Katowsko. Powiyrchnia dzielnice to je 2,78 km², a pod kōniec 2020. roku miyszkało w nij cuzamyn 13 426 ludzi.
Majdan Górny

**Majdan Górny** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we tůmaszowskim kryśe, we gmińe Tomaszów Lubelski.
Żegiestów

**Żegiestów** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowosůndeckim kryśe, we gmińe Muszyna.
Uście Gorlickie

**Uście Gorlickie** (łymk. *Устя Рускє*) - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we gorlickim kryśe, śedźiba gmińe Uście Gorlickie. We latach 1785-1896 mjoło mjejske prawa.
Łymkowsko godka

**Łymkowsko godka** (łym. *Лемківскій язык*) abo **łymkowski sztandard rusińskij godki** (łym. *Лемківскій стандард русиньского языка*) – godka, kero je używano ôd łymkowskij społeczności, przede wszyjskim na terynie Polskij Republiki – we historycznym hajmacie (Łymkowyna), jak tyż pojstrzōd wysiedlōnyj ludności na auslańdzie («Czużynie»). 

Gynetycznie je to schodniosłowiańsko godka, kero ale podlygała siylnymu wpływowi zachodniosłowiańskich godkōw (polskij a słowackij), ôsobliwie we zakresie fōnologije i fleksyje.
Nieporęt

**Nieporęt** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we legjůnowskim kryśe, śedźiba gminu Nieporęt. We latach 1484- przed 1660 mjoł mjejske prawa.
Soajo

**Sojo** - wjeś we Portugaliji, we dystrykće Viana do Castelo, we gmińe Arcos de Valdevez. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 670 ludźi.
Bobrowa (podlaske wojewůdztwo)

**Bobrowa** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we bjołostockim kryśe, we gmińe Zabłudůw.
Santadi

**Santadi** - gmin we Italiji, we regijůńe Sardyńijo, we prowincyji Sud Sardegna. Mo 116,49&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 3092 ludźi.
Sønderborg

**Sønderborg** – mjasto we Dańiji, we regijůńe Połedńowo Dańijo, śedźiba gminu Sønderborg. Je rozlygowane na wyspje Als.
Krasnosielc Leśny

**Krasnosielc Leśny** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we makowskim kryśe, we gmińe Krasnosielc.
Stockton on Teme

**Stockton on Teme** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Worcestershire, we dystrykće Malvern Hills. Na 2021 rok půmjyszkowoło sam 143 ludźi.
Rożyszcze

**Rożyszcze** (ukr. *Рожище*) - mjasto na Ukrajińe, we wołyńskim uobwodźe, śedźiba rożyszczyńskigo rejůnu.
Thorpe Arnold

**Thorpe Arnold** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Leicestershire, we dystrykće Melton. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 123 ludźi.
Nottertal-Heilinger Höhen

**Nottertal-Heilinger Höhen** – mjasto we Mjymcach, we landźe Turyngijo, we Unstrut-Hainich-Kreis. Utworzůne 31 grudńa 2019 bez skuplowańy mjasta Schlotheim a gminůw Bothenheilingen, Issersheilingen, Kleinwelsbach, Neunheilingen a Obermehler.
Hesdigneul-lès-Boulogne

**Hesdigneul-lès-Boulogne** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Pas-de-Calais.
Wierzchlas (zachodńopůmorske wojewůdztwo)

**Wierzchlas** (mjym. *Falkenwalde*) – wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we gryfińskim kryśe, we gmińe Mieszkowice.
Chemilli

**Chemilli** – gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Orne. Mo 10,92&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 173 ludźi.
Petrová

**Petrová** - wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we prešovskim kreju, we kryśe Bardejov. Mo 14,3 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 981 ludźi.
Wzory (śwjyntokrziske wojewůdztwo)

**Wzory** – wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we uopatowskim kryśe, we gmińe Iwańiska.
Mainneville

**Mainneville** - gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Eure. Mo 8,14 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 460 ludźi.
Cossaye

**Cossaye** - gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, we departamyńće Nièvre. Mo 51,17&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 657 ludźi.
Nagórzanki

**Nagórzanki** – wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we kaźimjerskim kryśe, we gmińe Wjelgo Kaźimjerza.
Le Plantay

**Le Plantay** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Ain. Mo 19,96&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 569 ludźi.
Terrassa

**Terrassa**, szp. *Tarrasa*) - mjasto we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Katalůńijo, we prowincyji Barcelůna.
Superjednostka

**Superjednostka** – miyszkalny budōnek we Katowicach, położōny we dziylnicy Cyntrōm przi aleji Wojciecha Korfantygo 16-32, w bliżu rōnda gyn. J. Ziętka. Bōł wybudowany we drugij połowie 60. lot XX storoczo podle projektu architekta Mieczysława Króla i kōnsztruktowa Franciszka Klimka. Je nojsrogszym budōnkym tyj zorty na Ślōnsku, jednym ze nojsrogszych we Polsce. Znojdujōm sie w nim cuzamyn 764 pōmiyszkania. Reskyruje nim Katowsko Miyszkaniowo Spōłdziylnia.
Pavullo nel Frignano

**Pavullo nel Frignano** - gmin we Italiji, we regijůńe Emilijo-Růmańijo, we prowincyji Modena. Mo 143,73 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 18 296 ludźi. Je kamrackim sztatym Strzegůmjo.
Tripoli (Grecyjo)

**Tripoli** (nowogrecko godka Τρίπολη) - mjasto we Grecyji, we regijůńe Pelopůnez, śedźiba gminu Tripoli.
Tarakonys (Vilnius)

**Tarakonys** - wjeś na Litwje, we rejůńe Vilnius, we gmińe Sužionių. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 9 ludźi.
Laskówka (podkarpacke wojewůdztwo)

**Laskówka** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we rzeszowskim kryśe, we gmińe Dynów.
Ennevelin

**Ennevelin** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńce Nord. Mo 9,92&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 2417 ludźi.
Villeneuve-d'Ascq

**Villeneuve-d'Ascq** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Nord.
Błędów (radůmski krys)

**Błędów** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we radůmskim kryśe, we gmińe Wierzbica.
Sermiers

**Sermiers** – gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Marne. Mo 18,23&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 565 ludźi.
Stupava (ujednoznacznienie)

* Stupava – miasto na Słowacyji w krysie Malacky
* Stupava – gmina w Czechach w krysie Uherské Hradiště
Bouctouche

**Bouctouche**, ang. *Grand-Bouctouche*, godka mikmak: *Puktusk* abo *Tjipogtotjg* – mjasto we Kanadźe, we prowincyji Nowy Brunszwik, we hrabstwje Kent.
Quincy (Francyjo)

**Quincy** – gmin we Francyji, we regijůńe Centre-Val de Loire, we departamyńće Cher. Mo 18,19&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 821 ludźi.