open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bajōnet

**Bajōnet** to je nōż, dolch, miecz abo brōń na kształt szpicy, zaprojektowanŏ coby jōm przidać na lŏfa ôd gwera, co przizwŏlŏ na użycie ônego choby włōczniã. Miano je wziynte ôd francuskigo miasta Bayonne, kaj we 17. stoleciu produkowane bōły bajōnety. Piyrsze bajōnety to bōł ajnfach nōż wbity na kōniec ôd lŏfu ôd muszkietu, co ônego francuske myśliwce używali kej chytali zwiyrze w czasie gōnōw.
Armōnika

**Armōnika** to je dynty insztrumynt, co ze ônego klang sie wydobywŏ w czasie ruchu luftu we szczyrbinach, przi kerych sōm metalowe blaszki mianowane strojikami, co wprawiōne we dyrgania wydajōm klangi podle ônych dugości.

** Rozkłŏd klangōw na diatōnicznyj armōnice**strōj ôd Richtera, we tōnacyji **C**

***Ôznaczynia ôktaw na diagramie:***
Flŏta

**Flŏta** to je dynty insztrumynt, co wytwŏrzŏ swōj klang ze przepływu luftu bez ôtwōr.

Flŏty bōły używane ôd czasōw prehistorycznych. Flŏta ô dugości 18,7 cm, ze trzyma ôtworami, zrobiōnŏ ze kła ôd mamuta, datowanŏ na 30–37 tysiyncy lŏt, bōła znŏdniyntŏ we 2004 roku we grocie kole Ulm we Niymcach.
Piyramida

**Piyramida** to je sztruktura, co ônyj zewnyntrzne wiyrchnie sōm trōjkōntne i zbiygajōm sie do jednego stopiynia na szpicy, co sprawiŏ, iże kształt je we przibliżyniu piyramidōm we geōmetrycznym synsie. Podstawa ôd piyramidy może być trōjkōntnŏ, sztyrokōntnŏ, abo mieć kształt leda jakigo wielokōntu. Ofyn trefianōm wersyjōm je sztyryrogatŏ piyramida ô sztyryrogatyj podstawie i sztyrech trōjkōntnych wiyrchniach zewnyntrznych.
Doom metal

**Doom metal** to je ekstremalnŏ podzorta ôd muzyki heavy metal. Cechuje ônōm spowolniōne tempo, nisko strojōne gitary a „rubszy” i „ciynżyjszy” klang kej porōwnać do inkszych zort ôd heavy metalu. Muzyka a tekst majōm wywołować poczucie lankoru, hrōzy i zbliżajōncyj sie zagłady. Fest wpływ na zortã miała kapela Black Sabbath.
Wyneckŏ Republika

**Wyneckŏ Republika** (wyn. *Repùblega de Venèsia*), **Nojjaśniyjszŏ Wyneckŏ Republika** (wyn. *Serenìsima Repùblega de Venèsia*) – gyszichtowŏ handlyrskŏ republika ze haupsztadym we Wynecyji (dzisio tajla Italije). Bōł to nojdużyj istniejōncy we gyszichcie sztat ô republikańskim ustroju (istniōł ôn gynau 1100 lŏt). Gowa Wyneckij Republiki (doża) bōła ôbiyranŏ ze anfangu bez cołkõ populacyjõ republiki, niyskorzi bez radã słożōnõ ze 480 patrycjuszy. Doża wykōnowoł swojõ funkcyjõ dożywotnio. Istniynie republiki zakōńczōł Napleon Bonaparte, kery to wkraczajōnc do republiki we 1797 zażōndoł przekludzyniŏ dymokratycznych reform. 12 mŏja 1797 Wielgŏ Rada ôbalyła porzōndek republiki.
Pelekas (Ignalina)

**Pełeki (Piełakas)** - wjeś na Litwje, we uokryngu Utena, we rejůńe Ignalina. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 4 ludźi.
Muhos

**Muhos** - gmin we Finlandyji, we regijůńe Pohjois-Pohjanmaa. Mo 798,10 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 8906 ludźi.
Asse (Belgijo)

**Asse** - gmin we Belgiji, we flamandzkim regijůńe, we prowincyji Flamandzko Brabancyjo. Mo 50,22 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 34&nbsp;494 ludźi.
Mirskiškė

**Mirskiškė** - wjeś na Litwje, we uokryngu Šiauliai, we rejůńe Šiauliai. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 10 ludźi.
Salgareda

**Salgareda** - gmin we Italiji, we regijůńe Ojganejsko Wynecyjo, we prowincyji Treviso. Mo 27,55 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 6548 ludźi.
Piyramidy we Gizie

**Piyramidy we Gizie** to je kōmpleks piyramid, co sōm na Plaskatowyżu Giza we Wielgim Kajirze we Egipcie. Nŏleżōm do ônego: Wielgŏ Piyramida, Piyramida ôd Chefrena i Piyramida ôd Mykerinosa, społym ze pobliskimi ôbiektami a Wielgim Sfinksym. Wszyjske ôbiekty bōły zbudowane we ôkresie reskyrowaniŏ ôd sztwŏrtyj dynastyje Antycznego Egiptu, pōmiyndzy rokami 2600 a 2500 p.n.e. Społym ze Memfis, kōmpleks je wpisany na wykŏz World Heritage Sites ôd UNESCO ôd 1979 roku.

## Karta
Wielgi Kajir

**Wielgi Kajir** (arab. القاهرة الكبرى, *Al-Kahira al-Kubra*) to je nojsrogszŏ metropolijŏ we Egipcie i Afryce, a tyż 6. nojsrogszŏ na świecie. Krōm Kajiru, ôbyjmuje tyż miasta Giza, Madinat as-Sadis min Uktubar, Madinat asz-Szajch Zajid, Szubra al-Chajma a Al-Ubur. Wielość pōmiyszkiwŏczōw je szacowanŏ na 20,901,000 a wiyrchnia je 1709 km².
Giza

**Giza** (arab. الجيزة‎, *Al-Ǧīza*) to je druge nojsrogsze miasto Egiptu. We Gizie a ôkolicy pōmiyszkuje kole 9,2 milijōna ludzi. Miasto je rozlygowane zachodnim kraju ôd rzyki Nil, na połedniowy zŏchōd ôd Kajiru, wlazuje do aglōmeracyje Wielgi Kajir, a je stolicōm muhafazy Giza. Na Plaskatowyżu Giza je kōmpleks piyramid ze Wielgōm Piyramidōm, Piyramidōm ôd Chefrena, Piyramidōm ôd Mykerinosa a Wielgim Sfinksym.

## Kamracke miasta
*  Bandar Seri Begawan, Brunei
*  Bergen, Norwegijŏ
*  Los Angeles, Zjednoczōne Sztaty
*  Rinkeby, Sztokholm, Szwecyjŏ
Makasar

**Makasar** (1970-1999: **Ujung Pandang**) – mjasto we Indůnezyji, na wyspje Celebes, śedźiba prowincyji Połedńowy Celebes. Uostrzodek industryje a nauki, morsko hawyna.
Kaźmierz

**Kaźmierz** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we szamotulskim kryśe, śedźiba gminu Kaźmierz. Przed 1458 do 1825 mjoł mjejske prawa.
Kragujevac

**Kragujevac** – mjasto we Syrbiji, śedźiba šumidajskigo uokryngu a mjasta Kragujevac. Usotrzodek industryje.
Cheops

**Cheops** to bōł mōnarcha ôkresu antycznego Egiptu, drugi faraōn ze sztwŏrtyj dynastyje. Je ôn uznany za ôbsztalowiŏka zbudowaniŏ Wielgij Piyramidy we Gizie, nale krōm tego czas ônego reskyrowaniŏ je słabo udokumyntowany. Miano *Cheops* to je spopularyzowanŏ ôd Herodota, greckŏ forma egipskigo miana **Chu-fu**, co je skrōtym ôd *Chnum-chuefui* (*[[Chnum]] mnie wachuje*).
Kamienna (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Kamienna** (mjym. *Steingrund*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we kłodzkim kryśe, we gmińe Kłodzko Bystrzica.
Sůmaliland

**Sůmaliland (Republika Sůmalilandu)** – państwo ńyuznowůne, położůne we Afryce Weschodńij, na půłwyspje Sůmalijskym.
Grańiczy ze Etjopijům, Dżibuti a Sůmalijům (Puntlandym).
Społecznŏ fobijŏ

**Społecznŏ fobijŏ** to je lynkowe zaburzynie, co cechuje sie ôbŏwōm przed społecznymi sytuacyjami. Je ofyn mylōne ze niyśmiałościōm. Społecznŏ fobijŏ wystympuje u 7,1% ôgōlnyj populacyje, czynścij je diagnozowanŏ u bab (8,0%) niż u chopōw (6,1%). Idzie ônōm lyczyć bez poznawczo-behawioralnõ terapijõ abo antydepresyjnymi medycynami.

## Ôbjŏwy
Piyrsze ôbjŏwy społecznyj fobije idzie ôbserwować zaôbycz we ôkresie dojzdrzywaniŏ.

Ôsoby, co cierpiōm na społecznõ fobijõ:
* unikajōm publicznych wystōmpiyń
* unikajōm publicznego jedzyniŏ a piciŏ
* niy ôdzywajōm sie we ôbecności inkszych ludzi
* unikajōm gŏdaniŏ ze ôsobami, co sōm lŏ ônych mało znajōme, abo sōm ônych autorytetym
* niy mogōm pracować, kej fto sie na ônych gapi
* nojczyńścij kludzōm samotniczy tryb życiŏ

Kej czowiek, co mŏ to zaburzynie, je narażōny na ekspozycyjõ społecznõ, wystympujōm u ônego ôbjŏwy sōmatyczne:
* zaczyrwiyniynie
* przispiyszōne bicie herca
* dyrganie rōnk i miynśniōw
* fest pocynie
* duszność
* nudności
* szumienie we uszach
* zaburzynie mŏwy (bp. dyrganie głosu)
* lzawiynie
* zawroty gowy

## Wystympowanie
Nova (Madźary)

**Nova** - wjeś we Madźarach, we kůmitaće Zala, we kryśe Lenti. Na 2015 rok půmjyszkowało sam 800 ludźi.
Lozorno

**Lozorno** - wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we Bratislavskim Kreju, we kryśe Malacky. Mo 44,79 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 3137 ludźi.
Sikórz (mazowjecke wojewůdztwo)

**Sikórz** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we płockim kryśe, we gmińe Duży Brudzyń.
Klebaniwka

**Klebaniwka** (ukr. *Клебанівка*) - wjeś na Ukrajińe, we ternopilskim uobwodźe, we ternopilśkim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 508 ludźi.
Bogumiłów (piotrkowski krys)

**Bogumiłów** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we pjotrkowskim kryśe, we gmińe Rozprza.
Tyberjada

**Tyberjada** (hebr. טְבֶרְיָה‎; arab. طبريا‎;) - mjasto we Izraelu, we Půłnocnym Dystrykće. Uostrzodek industryje a turystyki.
Szoham

**Szoham** - lokalny samorzůnd we Izraelu, we Cyntralnym Dystrykće. Na 2019 rok půmjyszkował≥o sam 21&nbsp;045 ludźi.
Grodno (włocławski krys)

**Grodno** – wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we włocławskim kryśe, we gmińe Baruchowo.
Łysa Góra (małopolske wojewůdztwo)

**Łysa Góra** – wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we brzeskim kryśe, we gmińe Dymbno.
Straßwalchen

**Straßwalchen** - gmin we Austriji, we landźe Salzburg, we kryśe Salzburg-Umgebung. Mo 44,53 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 7753 ludźi.
Colindres

**Colindres** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Kantabryjo. Mo 	6,6 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 8504 ludźi.
Strzelin

**Strzelin** (mjym. *Strehlen*, czes. *Střelín*) - mjasto we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, śedźiba strzelińskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Strzelin.
Ryczywół (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Ryczywół** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uoborńickim kryśe, śedźiba gminu Ryczywół. Uod przed 1426 do 1934 roku mjoł mjejske prawa.
Kuty (iwanofrankiwski uobwůd)

**Kuty** - uośedle mjejskij zorty na Ukrajińe, we iwanofrankiwskim uobwodźe, we kosiwśkim rejůńe. Na 2017 rok půmjyszkowało sam 4089 ludźi.
Krukůw (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Krukůw** (pol. *kruków*, mjym. *Raaben*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we świdńickim kryśe, we gmińe Żarůw.
Ostroh

**Ostroh** (ukr. *Острог*) - mjasto na Ukrajińe, we riwnyńskim uobwodźe, stolica ostrohskigo rejůnu.
Przileśe (uopolske wojewůdztwo)

**Przileśe** (pol. *Przylesie*) - wjeś we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we brzeskim kryśe, we gmińe Uolszanka.
Iłowo-Osada

**Iłowo-Osada** - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we dźałdowskim kryśe, śedźiba gminu Iłowo-Osada.
San Gemini

**San Gemini** - gmin we Italiji, we regijůńe Umbryjo, we prowincyji Terni. Mo 27,9 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 4754 ludźi.
Malyńin

2 mjejscowośći we Polsce:
* Malyńin - wjeś we půmorskim wojewůdztwje, we tczewskim kryś, we gmińe Tczew
* Malyńin - wjeś we wjelgopolskim wojewůdztwje, we gńeźńyńskim kryśe, we gmińe Witkowo
Marcin Melon

**Marcin Melon** (rodz. 1979 we Bytůmju) je ślůnski pisorz, rechtůr, społeczny dźołocz a przekłodocz, nojbarźij wywołany jak autůr seryje kśůnżkůw uo Kůmisorzu Hanusiku. Je zołożyćelym a prezesym ferajnu «Silesia Schola», kery průmuje a uopracowuje plany regjůnalnego bildůngu, bůł ińicjatorym kůnkursu Silesia Incognita.

We latach 2007-2010 bůł szef-redachtorym cajtůngu Ślůnsko Szwalbka.

## Bibljografijo
### Autůr
* Marcin Melon, «Kōmisorz Hanusik». Kotōrz Mały: Silesia Progress, 2014. ISBN 9788393619030.
* Marcin Melon, «Kōmisorz Hanusik. We tajnyj sużbie ślōnskij nacyje». Kotōrz Mały: Silesia Progress, 2015. ISBN 9788393619078.
* Marcin Melon, «Kōmisorz Hanusik i Sznupok». Kotōrz Mały: Silesia Progress, 2016. ISBN 9788394264376.
* Marcin Melon, «Kōmisorz Hanusik. Umrzik we szranku». Kotōrz Mały: Silesia Progress, 2017. ISBN 9788365558091.
* Marcin Melon, Jacek Zygmunt, «Utopcowe story. Rajza po historii Bierunia». Bieruń: Bieruński Ośrodek Kultury, 2019. ISBN 9788394783129.
* Marcin Melon, Jacek Zygmunt, «Co by pedzioł Szekspir». Kotōrz Mały: Silesia Progress, 2019. ISBN 9788365558206.
### Przekłodocz
* Tomasz Kamusella, «Limits. Styknie». Przeł. Marcin Melon. Kotōrz Mały: Silesia Progress, 2019. ISBN 9788365558282.
* Tove Jansson, «We muminkowyj dolinie». Przeł. Marcin Melon. Katowice: Gryfnie, 2020. ISBN 9788394365448.
* Marianne Wheelaghan, «Niebieska walizka. Pożeganie z Breslau» (*[[polsko godka|pol.]]*). Przeł. Marcin Melon. Kotōrz Mały: Silesia Progress, 2021. ISBN 9788365558435.

## Politiczno aktiwność
Bůł dźałaczym Ruchu Autůnůmije Ślůnska. We 2006 a 2010 bůł kandidatym uod tego ferajnu ku syjmikowi ślůnskigo wojewůdztwa, żodyn roz ale ńy zdobůł mandatu.
### Sztart we welůnkach

## Przipisy
Opalenica

**Opalenica** - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we nowotůmyskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Opalenica.
Salerano Canavese

**Salerano Canavese** - gmin we Italiji, we regijůńe Pjymůnt, we prowincyji Torino. Mo 2,1 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 479 ludźi.
Rogawka

**Rogawka** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we śymjatyckim kryśe, we gmińe Śymjatycze.
Aldbury

**Aldbury** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Hertfordshire, we dystrykće Dacorum. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 964 ludźi.
Õ

**Õõ** - buchztaba, kera je używano we ślabikorzowym szrajbůnku ślůnskij godkij a estůńskij godce. We ślabikorzowym abecadle litera uoznaczo klang [ǫ], używany we zachodńich regjůnach Gůrnygo Ślůnska. Ta buchztaba uoznaczo kůntynuacyjo zadńij nosowyj samogłoski. We estůńskij godce uoznaczo klang [ɤ].
Karl Godulla

**Karl Godulla** (nar. 8 listopada 1781 we Makoszowach, um. 6 lipnia 1848 we Wrŏcłowiu) to bōł ślōnski gyszefciŏrz, co sie fest zasużōł lŏ ekōnōmicznego postympu Gōrnego Ślōnska. Mianowany „krōlym cingu, wōnglŏ i żelazła”.

## Biografijŏ
Narodziōł sie 8 listopada 1781 roku we Makoszowach. Ônego fatrym bōł Joseph Godulla – feszter we makoszowskich lasach ôd barōna Jana Ziemięckigo a zebrany haryndziŏrz srogachnych włōści riterskich, a matkōm Francisca – cera ôd Antka Hanika ze Wieszowy. Karl bōł gniŏzdurkym a mioł trzi siostry. Krzczōny bōł we drzywniannym kościele we Przyszowicach. Chodziōł do lodowyj szkoły we Przyszowicach, niyskorzij we 1793 roku ôjce przeniosły ônego do gimnazjum ôd cystersōw we Wielgich Rudach. Dalij, ôd 1798 roku, uczōł sie we liceum we Ôpawie.

Kej ukōńczōł ksztołcynie, napoczōn robotã za myśliwca, za jyjgra we grŏfskich lasach. Sprawowoł ku tymu piyczã nad włōściōma ôd grŏfa Karla Franca Ballestrema we Pławniowicach. Ôstoł napadniynty we lesie, ciynżko sprany, kastrowany a hangniynty na strōmie. Znŏdli a uretowali ônego ludzie, co na drugi dziyń szli do kościoła. Godulla do ôstatka życiŏ ôstoł kalykōm, krōm braku pynisa niy mōg tyż ruszać jednōm rynkōm a szkuldykoł na jednõ nogã.

We 1812 zaczło sie budowanie huty cingu „Karlhütte”, co ônōm reskyrowoł Godulla. We 1815 roku dostoł ôn ôd ônego prŏcodŏwcy 28 kuksōw (udziołōw) w hucie. We 1828 roku dostoł druge tela kuksōw w hucie. Godulla zaczōn robotã na ônego włŏsny rachōnek.

Piyrszõ grubã „Maria” Karl Godulla zbudowoł we 1823 roku. Gruba zajmowała sie wydobyciym galmanu, funkcjōniyrowała do 1895 roku. Za zarobiōny geld Godulla kupiōł włōści: Ôstrzegōw, Szōmbierki, Bobrek, Bujakōw. Kupiōł tyż gruby „Stein” i „Rosalie”, a tyż huty „Morgenroth” i „Gute Hoffnung”. Niyskorzij do ônego majōntku przidoł Paniowy. Kej huty cingu miały kryzys a moc gyszefciŏrzōw bankrutowało, Godulla zwiynkszył swōj majōntek.

We 1848 roku we Gōrnym Ślōnsku zaczła sie epidymijŏ cholyry. Godulla chcioł sie ôd ônyj uchować, bez co wykludziōł sie ze Rudy do Wrŏcłowiŏ, nale tam tyż zachorowoł. Umrził 6 lipnia 1848 roku we Wrŏcłowiu, we hotylu „Pod złotōm gyńsiōm”. Pochowany bōł przi kościele we Szōmbiyrkach. Na dziyń śmierci, ônego majōntek bōł szacowany na 2 milijōny talarōw.
Xinxiang

**Xinxiang** (chiń. 新乡) - mjasto uo sztatuśe mjejskij prefektury we Chińskij Ludowyj Republice, we prowincyji Henan. Uostrzodek industryje.
Chanay

**Chanay** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Ain. Mo 18,1 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 628 ludźi.
Melnyky (jaworiwśki rejůn)

**Melnyky** (ukr. *Мельники*) - wjeś na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we jaworiwśkim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowoło sam 140 ludźi.
Busserolles

**Busserolles** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Dordogne. Mo 32,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 506 ludźi.
Przybyszew (mazowjecke wojewůdztwo)

**Przybyszew** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we bjołobrzeskim kryśe, we gmińe Průmno. Przed 1396 do 1869 mjoł mjejske prawa.
Popudinské Močidľany

**Popudinské Močidľany** - wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we trnavskim kreju, we kryśe Skalica. Mo 10,82 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 981 ludźi.
Głagolica

**Głagolica** (uod scs. ⰃⰎⰀⰃⰑⰎⰟ, *glagolъ* po ślůnsku znaczy "słowo" abo "buchztaba") - szrajbůnek, kery bůł używany do zapisowańo słowjańskich godkůw.

Bůł stworzůny uod apostoła Cyryla, skuli tygo tyn szrajbůnek we staro-cerkewno-słowjańskij godce nazywo śe "Cyrylowica" (scs. Кѷрїлловица).
## Alfabet

## Pamjynt
Dźiśej żodno słowjańsko godka ńy używo tego alfabetu, nale we ńykerych państwach je przypomńeńa głagolicy.

### Chorwacyjo

* Tekst głagolicům we katedralnym kośćůłu we Zagrzebiu.
* Pomńik buchztaby Az (Ⰰ) na wyspje Krk.

### Na Ślůnsku
W 1380 ślůnski kńaź stworzůł chorwacko-głagoliczny klasztůr w Uoleśńicy.
Lendelede

**Lendelede** - gmin we Belgiji, we prowincyji Zachodńo Flandryjo. Mo 13,27 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 5803 ludźi.
Ōita

**Ōita** (jap.  大分市) – mjasto we Japůńiji, na wyspje Kiusiu, śedźiba prefektury Ōita. Uostrzodek industryje, morsko hawyna.
Tintwistle

**Tintwistle** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Derbyshire, we dystrykće High Peak. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 1400 ludźi.
Krzyczki Szumne

**Krzyczki Szumne** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we nowodworskim kryśe, we gmińe Naśelsk.
Pelé

**Pelé**, po prowdźe: **Edson Arantes do Nascimento** (rodz. 23 paźdźernika 1940 we Três Corações, um. 29 grudńa 2022 we São Paulo) – brazylijski fusbalok, zauobycz gro kej napadźor. Chowanek klubu Santos FC, kaj we lotach 1956-1974 zagroł 638 szpilůw we pjyrszym manszafće a trefjůł 619 torůw. Trzi razy mjoł titel majstra śwjata (1958, 1962 a 1970). Lo reprezentacyji Brazylijo zagroł 92 szpile a trefjůł 77 torůw.

Po zakonczyńu karjery bůł szportowym dźołaczym, a we latach 1995-1998 ministrem szportu Brazyliji.
Proszowice

**Proszowice** - mjasto we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, śedźiba proszowickigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Proszowice.
Zwettl an der Rodl

**Zwettl an der Rodl** - gmin we Austriji, we landźe Gůrno Austrijo, we kryśe Urfahr-Umgebung. Mo 15,36 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 1733 ludźi.
Wólka Panieńska

**Wólka Panieńska** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we zamojskim kryśe, we gmińe Zamość.
Młodojewo-Parcele

**Młodojewo-Parcele** – wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we słupeckim kryśe, we gmińe Słupca.
Gniew (mjasto)

**Gniew** (mjym. *Mewe*) - mjasto we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we tczewskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Gniew.
Kartlewo (golyńowski krys)

**Kartlewo** – wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we golyńowskim kryśe, we gmińe Przibjernůw.
Sophia Thomalla

**Sophia Thomalla** (rodz. 6 grudńa 1989 w Berlinie) – mjymjecko szauszpilerka. 
## Filmografijo
* 2008 *Nasz Charly, kleine fische*
* 2010-2013 *Górski lekarz*
* 2011 *Ostatni gliniarz*
* 2013 * Kobra – oddział specjalny*
* 2015 *Da muss Mann durch*
* 2020 *Betonowe złoto*
* 2020 *Nie można inaczej*

## Auskuplůngi
* Profil we IMDB
Spilimbergo

**Spilimbergo** - gmin we Italiji, we regijůńe Frjuli-Julijsko Wynecyjo, we prowincyji Pordeone. Mo 71,88 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 11&nbsp;861 ludźi.
Marktl (Mjymcy)

**Marktl** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe Altötting. Mo 27,84 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 2802 ludźi. Rodzůny sam bůł Benedykt XVI.
Zvole (krys Žďár nad Sázavou)

**Zvole** - wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we Kreju Vysočina, we kryśe Žďár nad Sázavou. Mo 17,06 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 659 ludźi.
Iszim (mjasto)

**Iszim** (rus. *v*) – mjasto we Rusyji, we tjumeńskim uobwodźe, śedźiba iszimskigo rejůnu. Uostrzodek industryje.
Drawno

**Drawno** (mjym. *Neuwedell*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we choszczyńskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Drawno.
Winnemark

**Winnemark** - gmin we Mjymcach, we landźe Schleswig-Holstein, we kryśe Rendsburg-Eckernförde. Mo 9,58 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 534 ludźi.
Gole (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)

**Gole** – wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we włocławskim kryśe, we gmińe Kujawski Lubjyń.
Stary Rzechów

**Stary Rzechów** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we lipskim kryśe, we gmińe Rzeczńůw.
Saint-Jean-de-Barrou

**Saint-Jean-de-Barrou** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Aude. Mo 7,61 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 263 ludźi.
Niedbałki (lubelske wojewůdztwo)

**Niedbałki** - kolůńijo we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we kraśńickim kryśe, we gmińe Annopol.
Garswood

**Garswood** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Merseyside, we dystrykće St. Helens. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 6183 ludźi.
Koninko

**Koninko** - uosada we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we poznańskim kryśe, we gmińe Kůrńik.
Bichancourt

**Bichancourt** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Aisne. Mo 7,73 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 999 ludźi.
Rochefort-sur-Brévon

**Rochefort-sur-Brévon** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we departamyńće Côte-d’Or. Mo 11,98 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 42 ludźi.
Zaczernie

**Zaczernie** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we rzeszowskim kryśe, we gmińe Trzebowńisko.
Ringelai

**Ringelai** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe Freyung-Grafenau. Mo 16,37 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 1904 ludźi.
Żůłwino (choszczyński krys)

**Żůłwino** (pol. *Żółwino*) - kolůńijo we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we choszczyńskim kryśe, we gmińe Drawno.
Redcar

**Redcar** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje North Yorkshire, we dystrykće Redcar and Cleveland.
Dębieniec

**Dębieniec** (mjym. *Dambinitz*) - uosada we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we grudźůndzkim kryśe, we gmińe Chełmiński Radzyń.
Woźniki (pjotrkowski krys)

**Woźniki** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we pjotrkowskim kryśe, we gmińe Krzisztoporsko Wola.
Olszowa (radůmski krys)

**Olszowa** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we radůmskim kryśe, we gmińe Jastrzymbjo.
Grywałd

**Grywałd** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowotarskim kryśe, we gmińe Krośćynko nad Důnajcym.
Menden (Sauerland)

**Menden (Sauerland)** – mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo, we kryśe Märkischer Kreis.
Międzychód

**Międzychód** (mjym. *Bimbaum*) - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, śedźiba mjyndzychodzkigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Międzychód.
Miastkówek

**Miastkówek** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we lubartowskim kryśe, we gmińe Michůw.
Izeure

**Izeure** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we departamyńće Côte-d'Or. Mo 16,71 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 905 ludźi.
Pruchnik

**Pruchnik** - mjasto we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we jarosławskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Pruchnik.
Frombork

**Frombork** (mjym. *Frauenburg*) – mjasto we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we brańewskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Frombork.
Pęchowo

**Pęchowo** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we inowrocłowskim kryśe, we gmińe Kujawske Złotńiki.
Chabreloche

**Chabreloche** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Puy-de-Dôme. Mo 9,61 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 1189 ludźi.
Castellet-lès-Sausses

**Castellet-lès-Sausses** - gmin we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d’Azur, we departamyńće Alpes-de-Haute-Provence. Mo 53,91 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 120 ludźi.
Kożuchy

**Kożuchy** (mjym. *Kosuchen*) - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we piskim kryśe, we gmińe Bjoło Pisko.
Svárov (krys Kladno)

**Svárov** - gmin we Czeskij Republice, we strzodkowoczeskim kreju, we kryśe Kladno. Mo 4,21 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 806 ludźi.
Schwäbisch Gmünd

**Schwäbisch Gmünd** – mjasto we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymberga, we kryśe Ostalb Kreis.
Gulbjyńiszki

**Gulbjyńiszki** (pol. *Gulbieniszki*)  - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we suwalskim kryśe, we gmińe Jelyńewo.
Skewen

**Skewen** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Waliji, we hrabstwje Neath Port Talbot. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 8500 ludźi.
Pielavesi

**Pielavesi** - gmin we Finlandyji, we regijůńe Pohjois-Savo. Mo 1406,51 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 4214 ludźi.
Gostynin

**Gostynin** - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, śedźiba gostyńińskigo krysu a wjejskigo gminu Gostynin.
Pływaczewo

**Pływaczewo** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we wůmbrzeskim kryśe, we gmińe Ryńsk.
Święciechowa

**Święciechowa** (mjym. *Schwetzkau*) – wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we leszczyńskim kryśe, śedźiba gminu Święciechowa. Przed 1333 do 1934 mjoła mjejske prawa.
Gmin Markowo

**Markowo** (pol. *Markowa*) - gmin we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we łańcuckim kryśe. Mo 68,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2016 roku půmjyszkowało sam 6533 ludźi. Śedźibům gminu je Markowo.

### Mjejscowośći gminy Markowo
Husůw, Markowo, Tarnawka.
Stary Nart

**Stary Nart** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we niżańskim kryśe, we gmińe Jeżowe.
Rytro

**Rytro** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowosůndeckim kryśe, śedźiba gminu Rytro.
Morsbach (Francyjo)

**Morsbach** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Moselle. Mo 5,09 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 2675 ludźi.
Argoules

**Argoules** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Somme. Mo 9,45 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 329 ludźi.
Prędocinek (mazowjecke wojewůdztwo)

**Prędocinek** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we Radůmskim kryśe, we gmińe Iłża.
Oldřichov (krys Přerov)

**Oldřichov** - gmin we Czeskij Republice, we olomouckim kreju, we kryśe Přerov. Mo 0,95 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 112 ludźi.
Sardara

**Sardara** - gmin we Italiji, we regijůńe Sardyńijo, we prowincyji Sud Sardegna. Mo 56,23&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 3902 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta gminu Sardara
Val-Maravel

**Val-Maravel** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Drôme. Mo 21,6 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 51 ludźi.
Coray

**Coray** (bret. *Kore*) - gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we departamyńće Finistère. Mo 31,36 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 1887 ludźi.
Königstein (Sächsische Schweiz)

**Königstein (Sächsische Schweiz)** – mjasto we Mjymcach, we landźe Saksůńijo, we kryśe Landkreis Sächsische Schweiz-Osterzgebirge.
Kamela (půmorske wojewůdztwo)

**Kamela** (kaszub. *Kaméla*, mjym. *Kamehlen*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we kartuskim kryśe, we gmińe Sůmůńino.
Kostki Duże

**Kostki Duże** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we buskim kryśe, we gmińe Busko-Zdrůj.
Florimont

**Florimont** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we Terytoryjům Belfort. Mo 18,19 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 449 ludźi.
Piyńsk

**Piyńsk** (grs. *Peńsk*, pol. *Pieńsk*, miym. *Penzig*) - miasto we Polsce, we dolnoślōnskim wojewōdztwie, we zgorzeleckim krysie, siedziba miejsko-wiejskigo gminu Piyńsk. Historycznie położōne na Gōrnych Łużycach, nale we 1945. roku cołko drzynno ludność bōła wysiedlōno do Miymiec.
Carcassonne

**Carcassonne** – mjasto we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Aude. Uostrzodek turystyki a industryje.
Dobieszyn (podkarpacke wojewůdztwo)

**Dobieszyn** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we krośńyńskim kryśe, we gmińe Jedlicze.
Makowice (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Makowice** (pol. *Makowice*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we świdńickim kryśe, we gmińe Świdńica.
Wojska (ślůnske wojewůdztwo)

**Wojska** (mjym. *Woiska*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we tarnogůrskim kryśe, we gmińe Tworůg.
Dobjeszyn

2 mjejscowości we Polsce3:
* Dobjeszyn - wjeś we mazowjeckim wojewůdztwje, we bjołobrzeskim kryśe, we gmińe Strůmjec
* Dobjeszyn - wjeś we podkarpackim wojewůdztwje, we krośńyńskim kryśe, we gmińe Jedlicze
Dobieszyn (mazowjecke wojewůdztwo)

**Dobieszyn** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we bjołobrzeskim kryśe, we gmińe Strůmjec.
Cherré (Sarthe)

**Cherré** - gmin we Francyji, we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Sarthe. Mo 18,73 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowoło sam 1784 ludźi.
Choszczno

**Choszczno** (mjym. *Arnswalde*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, śedźiba choszczyńskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Choszczno.
Torregrotta

**Torregrotta** - gmin we Italiji, we regijůńe Sycylijo, we prowincyji Messina. Mo 4,13 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 7215 ludźi.
Boleszewo

**Boleszewo** (kaszub. *Bòlészéwò*, mjym. *Rötzenhagen*) - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we sławjyńskim kryśe, we gmińe Sławno.
Kleczew

**Kleczew** - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we kůńińskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Kleczew.
Czarnówko (zachodńopůmorske wojewůdztwo)

**Czarnówko** (mjym. *Klein Zarnow*) - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we gryfińskim kryśe, we gmińe Widuchowo.
Montigny-lès-Cormeilles

**Montigny-lès-Cormeilles** - gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Val-d'Oise. Mo 4,07 km² wjyrchu a podug dancyh ze 2020 roku půmjyszkowało sam 22&nbsp;186 ludźi.
Siekierki Małe

**Siekierki Małe** - wjeś we Polsce, we wjelkopolskim wojewůdztwje, we poznańskim kryśe, we gmińe Kostrzyn.
Durningen

**Durningen** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Bas-Rhin. Mo 4,02 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 666 ludźi.
Cehu Silvaniei

**Cehu Silvaniei** (madź. *Szilágycseh*, mjym. *Bömischdorf)*) - mjasto we Růmůńiji, we uokryngu Sălaj.
Nowe Sarnowo

**Nowe Sarnowo** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we płůńskim kryśe, we gmińe Dźerzůnżńa.
Păușa (uokryng Bihor)

**Păușa** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Bihor, we gmińe Nojorid. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 296 ludźi.
Laskowo (zachodńopůmorske wojewůdztwo)

**Laskowo** - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we pyrzyckim kryśe, we gmińe Przelewicy.
Landouzy-la-Cour

**Landouzy-la-Cour** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Aisne. Mo 10,12 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 183 ludźi.
Woodland (Utah)

**Woodland** - census-designated place we USA, we sztaće Utah, we hrabstwje Summit. Na 2000 rok půmjyszkowoło sam 335 ludźi.
Silsden

**Silsden** - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje West Yorkshire, we dystrykće Bradford.
Źimno Wůdka

**Źimno Wůdka** (pol. *Zimna Wódka*, mjym. *Kaltwasser*) - wjeś we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we strzeleckim kryśe, we gmińe Ujozd.
Irving (Teksas)

**Irving** - mjasto we USA, we sztaće Teksas, we hrabstwje Dallas. Uostrzodek industryje. Mo sam śedźiba kůncern ExxonMobil.
Aduna

**Aduna** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Krej Baskůw, we prowincyji Gipuzkoa. Mo 6,95 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 486 ludźi.
Wandźin (podlaske wojewůdztwo)

**Wandźin** (pol. *Wandzin*) - kolůńijo we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we sokůlskim kryśe, we gmińe Sidra.
Machida

**Machida** (jap. 町田市 *Machida-shi*) – mjasto we Japůńiji, na wyspje Honsiu, we prefekturze Tokjo. Uostrzodek industryje.
Kurowo (grodźiski krys)

**Kurowo** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we grodźiskim kryśe, we gmińe Wjelgopolski Grodźisk.
Sieroszewo

**Sieroszewo** – wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we włocławskim kryśe, we gmińe Bůńewo.
Walpole Cross Keys

**Walpole Cross Keys** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Norfolk, we dystrykće King’s Lynn and West Norfolk. Na 2011 rok půmjyszkowaoło sam 518 ludźi.
Neubrandenburg

**Neubrandenburg** – mjasto we Mjymcach, we landźe Meklymburgijo-Przedńe Půmorze, śedźiba krysu Mecklenburgische Seenplatte. Uostrzodek industryje.
Bayerisch Eisenstein

**Bayerisch Eisenstein** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe Regen. Mo 47,32 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 1018 ludźi.
Nowo Kuźńa (polkowicki krys)

**Nowo Kuźńa** (pol. *Nowa Kuźnia*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we polkowickim kryśe, we gmińe Radwańice.
Gůrno Piława

**Gůrno Piława** (pol. *Piława Górna*, mjym. *Ober-Peilau*) - mjasto we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we dźerżůńowskim kryśe .
Pelt

**Pelt** - gmin we Belgiji, we prowincyji Limburgijo. Utworzůno 1 styczńa 2019 bez skuplowańy gminůw Neerpelt a Overpelt. Mo 83,78 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam33&nbsp;601 ludźi.
Gladbeck

**Gladbeck** – mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo, we kryśe Recklinghausen.
Bujenka

**Bujenka** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we wysokomazowjeckim kryśe, we gmińe Ćechanowjec.
Falaise (Calvados)

**Falaise** - gmin we Framcyji, we regijůńe Normandyjo, we deprtamyńće Calvados. Mo 11,94 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 7849 ludźi.
Great Cornard

**Great Cornard** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Suffolk, we dystrykće Babergh. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 8908 ludźi.
Tromborn

**Tromborn** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Moselle. Mo 6,13 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 334 ludźi.
Rullac-Saint-Cirq

**Rullac-Saint-Cirq** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Aveyron. Mo 32,74 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 346 ludźi.
Biały Bór

**Biały Bór** (mjym. *Baldenburg*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we szczećineckim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Biały Bór.
Barnsley

**Barnsley** - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje South Yorkshire, we dystrykće Barnsley.
Ôsucie (bauerstwo)

**Ôsucie** – roślinne produkty, bydōnce kustym dlŏ zwiyrzōw hodowlanych.

Zaôbycz ôsucie ôznaczŏ kust roślinny, taki jak trŏwa.
Barlassina

**Barlassina** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Monza a Brianza. Mo 2,76 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 6853 ludźi.
Kozłowo (ńidźicki krys)

**Kozłowo** (mjym. *Groß Koslau*) - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we ńidźickim kryśe, śedźiba gminu Kozłowo.
Domažlice

**Domažlice** (mjym. *Taus*) – mjasto we Czeskij Republice, we plzeňskim kreju, śedźiba krysu Domažlice. Uostrzodek industryje.
Kostelec nad Černými lesy

**Kostelec nad Černými lesy** (mjym. *Schwarzkosteletz*) – mjasto we Czeskij Republice, we strzodkowoczeskim kreju, we kryśe Praga-Wschůd.
La Cabanasse

**La Cabanesse** - gmin we Franycji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Pyrénées-Orientales. Mo 3,26 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 695 ludźi.
Kamionna (małopolske wojewůdztwo)

**Kamionna** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we bochyńskim kryśe, we gmińe Trzćana.
Great Barton

**Great Barton** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Suffolk, we dystrykće St Edmundsbury. Na 2018 rok půmjyszkowoło sam 2236 ludźi.
Szczucin

**Szczucin** - mjasto we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we důmbrowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Szczucin.
Vertheuil

**Vertheuil** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Gironde. Mo 21,94 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 1308 ludźi.
Dłutów

**Dłutów** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we pabjańickim kryśe, śedźiba gminu Dłutów.
Donatkowice

**Donatkowice** – wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we kaźimjerskim kryśe, we gmińe Wjelgo Kaźimjerza.
Aix-les-Bains

**Aix-les-Bains** – mjasto we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Savoie. Uostrzodek źimowych szportůw.
Nowa Wieś (aleksandrowski krys)

**Nowa Wieś** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we aleksandrowskim kryśe, we gmińe Kujawski Aleksandrůw.
Granada

**Granada** - mjasto we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Andaluzyjo, stolica prowincyji Granada. Uostrzodek industryje, nauki a turystyki.
Naga (Cebu)

**Naga** – mjasto na Filipinach, na wyspje Cebu, we prowincyji Cebu, we regijůńe Strzodkowe Visayas.
Königshügel

**Königshügel** – gmin we Mjymcach, we landźe Schleswig-Holstein, we kryśe Rendsburg-Eckernförde. Mo 6,26&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 177 ludźi.
Wólka Biska

**Wólka Biska** – wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we biłgorajskim kryśe, we gmińe Biszcza.
Hvar (mjasto)

**Hvar** (it. *Lesina*) – mjasto we Chorwacyji, we Dalmacyji, we splitsko-dalmatyńskij żupańiji, śedźiba mjasta Hvar. Je rozlygowane na wyspje Hvar. Uostrzodek turystyki.
La Fuliola

**La Fuliola** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Katalůńijo, we prowincyji Lleida. Mo 11,1 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 1238 ludźi.
Woźnice

**Woźńica** (mjym. *Wosnitzen*) - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we mrůngowskim kryśe, we gmińe Mikołajki.
Poryte-Jabłoń

**Poryte-Jabłoń** – wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we zambrowskim kryśe, we gmińe Zambrůw.
Chorzemin

**Chorzemin** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wolsztyńskim kryśe, we gmińe Wolsztyn.
Żmerynka

**Żmerynka** (ukr. *Жмеринка*) - mjasto na Ukrajińe, we winńickim uobwodźe, śedźiba żmerynśkigo rejůnu.
Fronreute

**Fronreute** - gmin we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymbergijo, we kryśe Ravensburg. Mo 46,09 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 4960 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Fronreute
Coriano

**Coriano** - gmin we Italiji we regijůńe Emilijo-Růmańijo, we prowincyji Rimini. Mo 46,77 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 10&nbsp;420 ludźi.
Uobiszůw

**Uobiszůw** (pol. *Obiszów*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we polkowickim kryśe, we gmińe Grymboćicy.
Waldshut-Tiengen

**Waldshut-Tiengen** – mjasto we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymbyrgijo, śedźiba krysu Waldshut.
Păclișa

**Păclișa** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Hunedoara, we gmińe Totești. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 654 ludźi.
Oison

**Oison** - gmin we Francyji, we regijůńe Centre-Val de Loire, we departamyńće Loiret. Mo 12,09 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 129 ludźi.
Dokudów Pierwszy

**Dokudów Pierwszy** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we bjalskim kryśe, we gmińe Bjoło Podlasko. Uod 1504 do kůńca XVII stolećo mjoł mjejske prawa.
Mazurowice

**Mazurowice** (pol. *Mazurowice*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we średzkim kryśe, we gmińe Malczycy.
Sergnano

**Sergnano** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Cremona. Mo 12,31 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 3463 ludźi.
Kożuchůw

**Kożuchůw** (pol. *Kożuchów*, mjym. *Freystadt in Schlesien*) – mjasto we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we nowosolskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Kożuchůw.
Szyszkowiec (půmorske wojewůdztwo)

**Szyszkowiec** – wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we chojnickim kryśe, we gmińe Czyrsk.
Palmiry

**Palmiry** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we nowodworskim kryśe, we gmińe Czosnůw. We latach 1939-1941 plac masowych mordůw na Polokach uod hitlerowskich uokupantůw.
Sannicola

**Sannicola** - gmin we Italiji, we regijůńe Apulijo, we prowincyjo Lecce. Mo 27,64 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 6736 ludźi.
Potes

**Potes** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Kantabryjo. Mo 7,64 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 1330 ludźi.
Kamienica (wůngrowjecki krys)

**Kamienica** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wůngrowjeckim kryśe, we gmińe Wůngrowjec.
Saint-Hilaire (Haute-Garonne)

**Saint-Hialire** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Haute-Garonne. Mo 6,33 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 1570 ludźi.
Nikopol (Ukrajina)

**Nikopol** (ukr. *Нікополь*) - mjasto na Ukrajińe, we dńipropetrowskim uobwodźe, śedźiba nikopolśkigo rejůnu. Uostrzodek industryje.
Posušje

**Posušje** – mjasto we Bośńi a Hercegowińe, we zachodńohercegowińskim kantůńe, śedźiba gminu Posušje.
Palmi

**Palmi** - gmin we Italiji, we regijůńe Kalabryjo, we prowincyji Reggio Calabria. Mo 32,12 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 17&nbsp;877 ludźi.
Horłůwka

**Horłůwka** () – mjasto we Ukrajińe, we důńeckim uobwodźe. Uod 2014. roku uokupowane uod ruskij armije.

## Ludność
### Liczba
Podug sztandu na 2022 roku we Horłůwce mjyszkało 239 828 uosůb. Za uostatńe dekady szło zauobserwować zmyńszyńy liczby ludnośći.

Na poczůntku 2009. roku 54,9% mjyszkańcůw to bůły baby, a 45,1% – chopy.

Podug danych Cynzusu ze 2001. roku 85,1% zadeklarowało rusko godka jak rodńo, 13,91% – ukrajińsko, 0,13% – bjołorusko, 0,11% – uormjańsko, 0,04% – růmsko, 9,03% – mołdawsko, a pojstrzůd inkszych trefjały śe tyż bůłgarsko, polsko, grecko, gagausko, mjymjecko, růmůńsko, madźarsko a hebrajsko.

### Norodowośćowy skład
Norodowośći we Horłůwce podug Cynzusu ze 2001. roku:

## Przipisy
Douzat

**Douzat** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Charente. Mo 11,48 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 434 ludźi.
Młynarska Wola

**Młynarska Wola** (mjym. *Herrndorf*) - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we elblůnskim kryśe, we gmińe Młynary.
Tawakanowo

**Tawankowo** (rus. *Таваканово*) - wjeś we Rusyji, we Baszkortostůńe, we kugarczynskim rejůńe. Na 2010 rok půmjyszkowoło sam 581 ludźi.
Krosna-Wieś

**Krosna-Wieś** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we pruszkowskim kryśe, we gmińe Brwinůw.
Nowy Żmigród

**Nowy Żmigród** – wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we jaśelskim kryśe, śedźiba gminu Nowy Żmigród. We latach po 1331-1934 mjoł mjejske prawa.
Gʻazalkent

**Gʻazalkent** (cyrylica: *Ғазалкент*) - mjasto we Uzbekistańe, we taszkenckim wilajeće. Uostrzodek industryje.
Étercy

**Étercy** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes), we departamyńće Haute-Savoie. Mo 4,55 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 884 ludźi.
Niederstaufenbach

**Niederstaufenbach** - gmin we Mjymcach, we landźe Nadryńijo-Palatynat, we kryśe Kusel. Mo 2,01 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 260 ludźi.
Péret

**Péret** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Hérault. Mo 10,97 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 1070 ludźi.
Stare Polaszki

**Stare Polaszki** (kasz. *Stôré Pòlaszczi*, mjym. *Alt Paleschken*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we kośćerskim kryśe, we gmińe Staro Kiszewa.
Mierzeszyn

**Mierzeszyn** (kaszb. *Miérzëszëno*, mjym. *Meisterswalde*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we gdańskim kryśe, we gmińe Wjelge Trůmbki.
Saint-Pierre-du-Val

**Saint-Pierre-du-Val** - Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Eure. Mo 12,23 km² wjyrchu a podug danych ze 202 roku půmjyszkowoło sam 589 ludźi.
Bredon's Norton

**Bredon's Norton** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Worcestershire, we dystrykće Wychavon. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 247 ludźi.
Szubin

**Szubin** (mjym. *Schubin*) – mjasto we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we nakelskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Szubin.
Molenend

**Molenend** - wjeś we Ńiderlandach, we prowincyji Fryzyjo, we gmińe Tietjerksteradeel. Na 2021 rok půmjyszkowoło sam 640 ludźi.
Ventspils

**Ventspils** – mjasto we Łotwje, mo sztatus wydźelůnygo mjasta. Morsko hawyna, ostrzodek nauki a turystyki.
Neuvy-en-Beauce

**Neuvy-en-Beauce** - gmin we Francyji, we regijůńe Centre-Val de Loire, we departamyńće Eure-et-Loir. Mo 15,68 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 206 ludźi.
Polana (bjeszczadzki krys)

**Polana** – wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we bjeszczadzkim kryśe, we gmińe Czorno.
Ukmergė

**Ukmergė** (pol. *Wiłkomierz*, rus. *Вилькомир*) - mjasto na Litwje, we uokryngu Vilnius, śedźiba rejůnu Ukmergė.
Ponte Caldelas

**Ponte Caldelas** (szp. *Puentecaldelas*) - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Galicyjo, we prowincyji Pontevedra. Mo 87 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 5575 ludźi.
Ołdakowizna

**Ołdakowizna** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we mińskim kryśe, we gmińe Stańisławůw.
Espiute

**Espiute** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Pyrénées-Atlantiques. Mo 4,09 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 104 ludźi.
Gourhel

**Gourhel** - gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we departamyńće Morbihan. Mo 2,83 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 751 ludźi.
Cheval-Blanc

**Cheval-Blanc** - gmin we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d’Azur, we departamyńće Vaucluse. Mo 58,56 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 4300 ludźi.
Okonin (grudźůndzki krys)

**Okonin** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we grudźůndzkim kryśe, we gmińe Gruta.
Nosów (śwjyntokrziske wojewůdztwo)

**Nosów** – wieś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we uostrowjeckim kryśe, we gmińe Waśńůw.
Zwyńacz

**Zwyńacz** (ukr. *Звиняч*) - wjeś na Ukrajińe, we ternopilskim uobwodźe, we czortkiwśkim rejůńe, we hromadźe Biłobożnica. Na 2018 rok půmjyszkowoło sam 914 ludźi.
Browary

**Browary** (ukr. *Бровари*) - mjasto na Ukrajińe, we kijowskim uobwodźe, śedźiba browarśkigo rejůnu.
Zagrody Dąbrowickie

**Zagrody Dąbrowickie** – wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we biłgorajskim kryśe, we gmińe Biłgoraj.
Fazeley

**Fazeley** - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Staffordshire, we dystrykće Lichfield.
Wyżńij Bereziw

**Wyżńij Bereziw** (ukr. *Вижній Березів*) - wjeś na Ukrajińe, we iwano-frakowskim uobwodźe, we kosiwśkim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowoło sam 1626 ludźi.
Atlantic City

**Atlantic City** – mjasto we USA, we sztaće New Jersey, we hrabstwje Atlantic. Uostrzodek industryje.
Old Sodbury

**Old Sodbury** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Gloucestershire, we dystrykće South Gloucestershire. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 661 ludźi.
Adamów (gmin Golina)

**Adamów** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we kůńińskim kryśe, we gmińe Golina.
Puszcza Mariańska

**Puszcza Mariańska** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we żyrardowskim kryśe, śedźiba gminu Puszcza Mariańska.
Connerré

**Connerré** - gmin we Francyji, we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Sarthe. Mo 16,6 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 2953 ludźi.
Fultot

**Fultot** - gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Seine-Maritime. Mo 3,72 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 240 ludźi.
Charrey-sur-Saône

**Charrey-sur-Saône** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we departamyńće Côte-d'Or. Mo 5,75 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 půmjyszkowoło sam 341 ludźi.
Aspang-Markt

**Aspang-Markt** - gmin we Austriji, we landźe Dolno Austrijo, we kryśe Neunkirchen. Mo 5,2 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 1779 ludźi.
Skaryszew

**Skaryszew** - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we radůmskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Skaryszew.
Korytnica (staszowski krys)

**Korytnica** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we staszowskim kryśe, we gmińe Szydłůw.
Stara Sucha (wyngrowski krys)

**Stara Sucha** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wyngrowskim kryśe, we gmińe Grymbkůw.
Dammarie-les-Lys

**Dammarie-les-Lys** - gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Seine-et-Marne. Mo 10,23 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 22&nbsp;318 ludźi.
Szydłów

**Szydłów** - mjasto we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we staszowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Szydłów. Mjejske prawa 1329-1869 a uod 2019.
Cielęta

**Cielęta** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we brodńickim kryśe, we gmińe Brodńica.
Jaroszewo Drugie

**Jaroszewo Drugie** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wůngrowjeckim kryśe, we gmińe Mjeśćisko.