Ńyprawo Biblijo

**Ńyprawo Biblijo** (**Biblijo cudzołożńikůw**, **Biblijo grzeszńikůw**, **Biblijo Ńygodźiwo**, **Zło Biblijo**; ang. *The Wicked Bible*, rzodźi: *Adulterous Bible* abo *Sinner's Bible*) – przijyne uokryślyńy Biblije wydanyj we angelskij godce we 1631 roku uod Roberta Barkera a Martina Lucasa, krůlewskich durkmajstrůw s Lůndynu, kero mjoło być reprintym tzw. Biblije Krůla Jakuba. Uokryślyńy wywodźi śe ze feleru zecerskigo – we tekśće dźyśyńću przikazań uopuszczůno słowo "ńy" we przikazańu "Ńy cudzołůż". Kiwńyńće uostało rozpowszychńůne we wjelgij ilośći egzymplarzůw, stůnd uokryślyńy. Autory reprinta uostały rok ńyskorzi posztrofowane grziwnům wysokům na 300 fůntůw a uodebrano jejim licyncyje na druk. To wydańy Biblije zšokowouo ůwčesnygo krůla Ynglandu a Škocyje Karola I (kery štalowou pod tyn čas tyśůnc kopji Biblije, ńy wjydzůnc uo chachńyńću) a biskupa Canterbury. Tyn drůgi pedźou wtenčos:

S byflu krůla, zeceři a wydawcy uostoli wezwańi před Star Chamber (ůwčesny gerycht). Pů dokuadnyj analiźe wšyjskych wydařyń dowjydźůno winy uoskaržůnych. Zasůndzůno štrofa bůua růwnowartośćům ůwčesnyj pynsyje mjeśynčnyj abo gospodarstwa uo powjyřchńi 120 ha.

Wjynkšość kopji Ńyprawyj Biblije uostoua uod rozu anulowano a wycofano s užywańo, do dźiśej uostouo śe ino 11 ygzymplaři, s čygo jydyn znojduje śe we Uoddźale Kśůnžki Řodkij New York Public Library a prowje ńigdy ńy je udostympńany, a inkšy do śe zobočyć we Muzeům Biblije we Branson, Missouri (USA).

## Fragmynt tekstu s felerym
### We angelskij godce
(…)
Honour thy father and thy mother, that thy dayes may bee long vpon the land which the LORD thy God giueth thee.
13 * Thou ſhalt not kill.
14 **Thou ſhalt commit adultery.**
15 Thou ſhalt not ſteale.
16 Thou ſhalt not beare falſe witneſſe againſt thy neighbour.
17 * Thou ſhalt not couet thy nighbours houſe, thou ſhalt not couet thy neighbours wife (…)
### Tumačeńy
(...) Čćij uojca swygo a matka swoja, kej ći kozou PAN, Bůg twůj, cobyś dugo žůu a coby ći śe dobře dařiuo na źymji, kero dowo ći Pan, Bůg twůj.
13 * Ńy zabijej. 
14 **Cudzouůž.** 
15 Ńy kradńij. 
16 Ńy godej foušywygo śwjadectwa přećiw bliźńymu twymu. 
17 * Ńy bydźeš požůndou důmu swojygo bliźńygo. Ńy bydźeš pragnůu žůny swojygo bliźńygo (…)

## Wydźwjynk zdařyńo
### Časy ůwčesne

Krům uobuřyńo ůwčesnygo Kośćoua, sprawa wydańo Ńyprawej Biblije dočekouo śe kůmyntaři postřůd historykůw. Zapis zdařyńo zachowou śe s notatki spořůndzůnyj bez jydnygo ś ńich: 

### Časy wspůučesne

Do śe widźeć lekuśki uoddźwjynk Ńyprawyj Biblije na wspůučesnych ludźi. Ńyřodko užywano je kej bajšpil čygo abstrakcyjnygo, lebo uobrazuje zgoršyńy ludźi (eli přestřygańy řekůmygo "přikazańo"). We literatuře do śe nolyźć ańi "echa" Ńyprawyj Biblije:

* We 2001 roku wydano zostoua powjeść **The Wicked Bible** (*Ńyprawo Biblijo*) autorstwa Edwina Astina. Kśůnžka traktuje uo ajnfluśe cywilizacyje greckij na chřeśćijaństwo.

Wspůučeśńy do śe ańi trefić ludźi, keři uwažajům Ńyprawo Biblijo jako dźeuo šatana.

## Ćekawostki

* Myńi znůnym felerym, kery pojawiu śe we Ńyprawyj Bibliji, je *the lord hath <u>shewed</u> us his glory and his <u>great arse</u>* mjast *the lord hath showed us his glory and his <u>greatness</u>*. ("Bůg pokozou nům swo chwoua a swo wjelgo řić" mjast "Bůg pokazou nům swo chwoua a swo wjelgość" – Kśynga Powtůřůnygo Prawa, 5:24). 
* Jydyn s ygzymplaři Ńyprawyj Biblije zostou wystawjůny na předaž internecowo. Zažůndano za ńygo 89 500 dolarůw.
* Za pjyńůndze s gřiwny dokůnano zakupu poru profesyjůnolnych matric drukarskych.

## Biblijografijo

* Eisenstein, Elisabeth L. - *Rewolucja Gutenberga*, přetupl. Henryk Hollender, wyd. Prószyński i S-ka, Waršawa 2004, ISBN 83-7180-774-0
* Ingelbart, Louis Edward- *Press Freedoms. A Descriptive Calendar of Concepts, Interpretations, Events, and Courts Actions, from 4000 B.C. to the Present*, Greenwood Publishing 1987, ISBN 0-313-25636-5

## Linki zewnyntřne
Zdjynće předstawjajůnce uůgodony fragmynt Ńyprawyj Bibliji