open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Železná Ruda

**Železná Ruda** (mjym. *Markt Eisenstein*) – mjasto we Czeskij Republice, we plzeňskim kreju, we kryśe Klatovy.
Villebrumier

**Villebrumier** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Tarn-et-Garonne. Mo 11,38 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 1359 ludźi.
Kötschach-Mauthen

**Kötschach-Mauthen** (słow. *Koče-Muta*) - gmin we Austriji, we landźe Karyntyjo, we kryśe Hermagor. Mo 154,14 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 3310 ludźi.
Boisredon

**Boisredon** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Charente-Maritime. Mo 21,6 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 700 ludźi.
Boudreville

**Boudreville** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we departamyńće Côte-d'Or. Mo 7,94 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 61 ludźi.
Marwałd

**Marwałd** (mjym. *Marwalde*) - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we uostrůdzkim kryśe, we gmińe Důmbrůwno.
Piotrów (gostyńiński krys)

**Piotrów** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we gostyńińskim kryśe, we gmińe Gostyńin.
Dobromyl

**Dobromyl** (ukr. *Добромиль*) - mjasto na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we sambirśkim rejůńe.
Guzki (ełcki krys)

**Guzki** (mjym. *Gusken*) – uosada we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we ełckim kryśe, we gmińe Ełk.
Grandville (Aube)

**Grandville** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Aube. Mo 9,24 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 90 ludźi.
Wuzhou

**Wuzhou** - mjasto we Chińskij Ludowyj Republice, we autůnůmicznym regijůńe Kuangsi. Hawyna nade rzykům Xi Jiang. Uostrzodek industryje.
Szczekociny

**Szczekociny** – – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we zawjerćańskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Szczekociny.
Caixas

**Caixas** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Pyrénées-Orientales. Mo 28,11 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 134 ludźi.
Krobia

**Krobia** (mjym. *Kröben*) - mjasto we Poslce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we gostyńskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Krobja.
Koszyce (małopolske wojewůdztwo)

**Koszycy** – mjasto we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we proszowickim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Koszyce. Mjejske prawa 1374-1869 a uod 2019.
Charłupia Mała

**Charłupia Mała** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we śeradzkim kryśe, we gmińe Śeradz.
Bolesłow (uolkuski krys)

**Bolesłow** (pol. *Bolesław*) – wjeś we małopolskim wojewůdztwje, we uolkuskim kryśe, śedźiba gminu Bolesłow.
Noisy-Rudignon

**Noisy-Rudignon** - gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Seine-et-Marne. Mo 4,16 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 595 ludźi.
Stone (Worcestershire)

**Stone** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Worcestershire we dystrykće Wyre Forest. Na 2001 rok půmjyszkowoło sam 782 ludźi.
Křenice (krys Praga-wschůd)

**Křenice** - wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we strzodkowoczeskim kreju, we kryśe Praga-wschůd. Mo 4,02 km² a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 908 ludźi.
Fernando Santos

**Fernando Manuel Fernandes da Costa Santos** (IPA , rodz. 10 paźdźerńika 1954 we Lizbůńe) - portugalski tryner fusbalowy. Kej fusbalok groł uod 1972 do 1987, zauobycz na pozycyji uobrůńcy. Za trynera był we klubach a manszaftach Grecyje a Portugalije. We 2023 trynowoł polski manszaft.
Szyjity

**Szyjity** (po arabsku „sziat Ali” – strōnnictwo Alego) – jedno z trzech głownych zawiyrzyń religijnych w ôbrymbie terŏźnego islamu, drugie po sunniźmie pod wzglyndym liczby wyznŏwcōw.

W Polsce czynsto używŏ sie ôkryślyniŏ „szyizm” na bydōncy jego głownym bystrzinōm imamizm. Niywielkŏ myńszość szyitów zamiyszkuje tyż Polskã. Sōm ôni za to wiynkszościōm w Iranie.
Allah

**Allah** – Bōg podle muzułmanōw.

Arabske słowo Allāh ôznaczŏ „Bōg Jedyny”.

Przōdzij słowo Allah było spotrzebowowane bez pogańskich Araberōw do nazywaniŏ jejich boga Miesiōnczka, a bez krześcijōńskich Araberōw do nazywaniŏ krześcijōńskigo Boga. Ôd czasōw Mahůmeta zaczło ôno ôznaczać dlŏ muzułmanōw jyny mōnoteistycznego Boga islamu.
Pingliang

**Pingliang** (chiń. 平凉市) - mjasto na prawach prefektury we Chińskij Ludowyj Republice, we prowincyji Gansu.
Deimberg

**Deimberg** - gmin we Mjymcach, we landźe Nadryńijo-Palatynat, we kryśe Kusel. Mo 2,12 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 půmjyszkowoło sam 97 ludźi.
Palestyna (państwo)

**Palestyna** (**Państwo Palestyna** abo **Autōnōmijŏ Palestyńskŏ**) – tajlowo uznowane państwo, we tajle ôkupowane bez Izrael. Sōmsiaduje z Izraelym, Jordanijōm i Egiptym. Palestyńczyki dopōminajōm sie, by stolicōm niypodlygłego państwa palestyńskigo była Jerozolima.

Teryny Palestyny sōm z wiynksza zamiyszkowane bez Palestyńczyków, kerzi z wiynksza sōm muzułmanami, chociŏż sōm postrzōd nich tyż krześcijany.

Zgodnie z ugodami w Oslo terytoria Palestyny podzielōno było na przestrzyństwa ô roztōmajtym statusie:
* status A – teryny pod kōntrolōm Autōnōmije Palestyńskij,
* status B – teryny pod kōntrolōm miyszanõ,
* status C – teryny pod ôkupacyjōm izraelskõ: ôbyjmujōm kolōnije żydowske, drōgi dō nich jak tyż pōnkty wojskowe.

Zgodnie z kōnstytucyjōm przijyntõ w roku 1994 na czole Autōnōmije Palestyńskij stoji prezydynt, ôbiyrany w wyborach na 5-latowõ kadyncyjõ. Władzã prawodŏwczõ sprawuje parlamynt (132 deputyrowanych), wykōnawczõ za to kerowany bez prymiera regyrōnek. W 1996 roku prezydyntym Autōnōmije Palestyńskij ôstoł Jasir Arafat (umarty w 2004 roku), a w styczniu 2005 roku jego nastympcōm ôstoł Mahmud Abbas.

Państwo Palestyna niy mŏ regularnyj armije, ale niykere palestyńske ôrganizacyje polityczne majōm swoje niyregularne zbrojne grupy.
Viglain

**Viglain** - gmin we Francyji, we regijůńe Centre-Val de Loire, we departamyńće Loiret. Mo 39,99 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 867 ludźi.
Saint-Médard-d'Aunis

**Saint-Médard-d'Aunis** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Charente-Maritime. Mo 22,53 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 2333 ludźi.
Rejowiec

**Rejowiec** - mjasto we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we chełmskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Rejowiec. Mjejske prawa 1547-1870 a uod 2017.
Derbent (Rusyjo)

**Derbent** (rus. *Дербент*, pers. دربند‎ , azer. *Dərbənd*) - mjasto we Rusyje, Dagestańe. Nojdalij na połedńe rozlygowane mjasto we Rusyje. Uostrzodek industryje.
Les Angles (Hautes-Pyrénées)

**Les Angles** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Hautes-Pyrénées. Mo 3,1 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 131 ludźi.
Małuszów (lubuske wojewůdztwo)

**Małuszów** - wjeś we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we sulynćińskim kryśe, we gmińe Sulynćin.
Sulęcin

**Sulęcin** (mjym. *Zielenzig*) – mjasto we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, śedźiba sulynćińskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Sulęcin.
Patrjotyzm

**Patrjotyzm** (łać. *patria* – hajmat, gr. *patriotes*) – postawa zocy, przůńo i uoddańo własnymu hajmatowi, chyńć chrůńyńo go przed kożdym zagrożyńym, a tyż pośwjyncyńe swojigo zdrowjo, a ńy roz i żyćo. Wożnům cechům patrjotyzmu je spůmjarkowańe, iże cele hajmatu sům nad uosobistymi. Patrjotyzm to tyż przůńe norodowyj kulturze, tradycjům, jynzykowi.
Thury-sous-Clermont

**Thury-sous-Clermont** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Oise. Mo 5,42 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 675 ludźi.
Kołomna

**Kołomna** (rus. *Коломна*) – mjasto we Rusyji, we moskewskim uobwodźe. Uostrzodek industryje a nauki.
El Campo de Peñaranda

**El Campo de Peñaranda** - gmin we Szpańiji, we regijůńe Kastylijo a León, we prowincyji Salamanca. Mo 45,2 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 263 ludźi.
Małastów

**Małastów** (łym. *Маластів*) - wieś we Polsce, we małopolskim wojewōdztwie, we gorlickim krysie, we gminie Synkowo.
Palestyńczyki

**Palestyńczyki** (po arabsku: ‏الشعب الفلسطيني‎) – nacyjŏ wywodzōncŏ sie z Palestyny, miyszkajōncŏ z wiynksza w Sztrefie Gazy i na Zachodnim Brzygu, co tworzōm Państwo Palestynã. Gŏdajōm po arabsku. Idzie jejich uznać za tajla srogszyj nacyje Araberōw.

Skirz dugotrwałego kōnfliktu miyndzy Palestynōm i Izraelym tajla Palestyńczyków je wychodźcami poza swojã ôjczyznōm. W Sztrefie Gazy miyszkŏ kole 2 milijōny ôsōb. Terytoria ôkupowane zamiyszkuje bez 2,5 mln Palestyńczyków, z czego wiynkszość to wychodźcy z terynu zajyntego bez Izrael.  Poza terynami Autōnōmije miyszkŏ jejich jeszcze 2–3 milijōny, z wiynksza w Jordanije i Syryje.
Théminettes

**Théminettes** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Lot. Mo 8,71 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 173 ludźi.
Grochowice

**Grochowice** (pol. *Grochowice*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe, we gmińe Kotla.
Lędyczek

**Lędyczek** – wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we złotowskim kryśe, we gmińe Uokůnek. We latach 1809-1973 mjoł mjejske prawa.
Stopczatiw

**Stopczatiw** - wjeś na Ukrajińe, we iwanofrankiwskim uobwodźe, we kosiwśkim rejůńe. Na 2021 rok půmjyszkowoło sam 2831 ludźi.
Piska banowŏ nr 142

**Piska banowŏ nr 142 [[Katowice Ligota]] – [[Tychy (sztela banowŏ)|Tychy]]** – jednotorowa, zelektryfikowana w 1961 roku, drugorzędna lynijŏ banowŏ łōncząca sztelã Katowice Ligota ze sztelōm Tychy.

## Historyjŏ

W 1868 roku sztartniynto było lynijõ banowõ z Tarnowskich Gōr do Pszczyny bez Bytōm, Szopienice, Ligotę, Murcki, Kostuchnę, Tychy. W czasie budowy nasypu banowego na terynie dzisiyjszyj Dąbrowy natrafiono na smyntŏrz wojŏkōw *saskich z 1734 roku, co kōnski *wywożono karami na berg koło kapliczki. 4 marca 1961 roku lynijŏ banowŏ ôstała *zelektryfikowana.

We wrześniu 1994 roku zastawiōno było dlŏ przewozōw ôsobowych ôdcinek Katowice Ligota – Ochojec – Murcki – Kostuchna – Tychy.

W lutym 2018 roku PKP PLK podpisały ugŏdã na rewitalizacyjõ lynije.

5 stycznia 2023 roku roznajmiōno było aukcyjŏ na ôbrobiynie dokumyntacyje technicznyj społym z autōrskim dozorym majōncym na cylu utworzynie ruchu aglomeracyjnego w rōmach projektu "Narychtowanie alternatywnego połōnczyniŏ aglomeracyjnego Tychy – Katowice Murcki – Katowice Ligota lynijōm banowõ nr 142". Projekt zakłŏdŏ reaktywacyjõ sztele i przistōnkōw Katowice Ochojec, Katowice Murcki, Katowice Kostuchna jak tyż budowã nowego przistōnku Katowice Podlesie Saska, kerych realizacyjŏ je zarachowanŏ w Regyrōnkowym programie budowy abo modernizacyje przistōnkōw banowych na lata 2021–2025. Zakłŏdany termin robōt do budowy przistōnkōw je zarachowany do sztwŏrtego sztwierćroku 2023 roku.
Długi Kąt (mazowjecke wojewůdztwo)

**Długi Kąt** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we uostrołynckim kryśe, we gmińe Lelis.
Nosalewo

**Nosalewo** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we szamotulskim kryśe, we gmińe Pńewy.
Pajęczno

**Pajęczno** - mjasto we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, śedźiba pajynczańskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Pajęczno.
Gera

**Gera** – mjasto na prawach krysu we Mjymcach, we landźe Turyngijo. Je rozlygowane nade rzykům Weiße Elster. Uostrzodek industryje..
Saint-Laurent-d'Arce

**Saint-Laurent-d'Arce** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Gironde. Mo 8,07 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 1500 ludźi.
Zakrzůw (kandrzińsko-koźelski krys)

**Zakrzůw** (pol. *Zakrzów*, mjym. *Sakrau*) - wjeś we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we kandrzińsko-koźelskim kryśe, we gmińe Polsko Cerekew.
Pasaia

**Pasaia** (szp. *Pasajes*) - gmin we Szpańije, we autůnůmicznyj spůlnoće Krej Baskůw, we prowincyji Gipuzkoa. Mo 11,34 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 15&nbsp;711 ludźi.
Ploudalmézeau

**Ploudalmézeau** - gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we depatrtamyńće Finistère. Mo 23,18 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 6333 ludźi.
Wjerzbno (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Wjerzbno** (pol. *Wierzbna*, mjym. *Würben*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we świdńickim kryśe, we gmińe Żarůw.
Otari

**Otari** - wjeś we Japůńiji, na wyspje Honsiu, we prefekturze Nagano. Na 2018 rok půmjyszkowoło sam 2914 ludźi.
Wyry

**Wyry** (mjym. *Wyrow*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we mikołowskim kryśe, śedźiba gminu Wyry.

## Transzport a kůmuńikacyjo
Bez Wyry wybudowano bůło wojewůdzko cesta nr 928, kero we wśi mjanuje śe ul. Pszczyńsko. Ze Wyrůw idźe ńům dojechać do Gostyńi, a tyż Mikołowa, Kobjůra a Tychůw.

Gmina Wyry noleży do ZTM, jyżdżům sam autobusy 69, 157, 294 , kere łůnczům wjeś ze Gostyńům, Mikołowym, Łaźiskami, Tychami, Uorzyszym a Żorami.

Bez Wyry idźe tyż Banowo piska nr 169 Tychy – Uorzysze-Jaśkowice, na keryj znojduje śe ńyaktiwny banowy sztop Wyry.
Gůrno Důmbrowa (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Gůrno Důmbrowa** (pol. *Dąbrowa Górna*, mjym. *Ober Dammer*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we lubińskim kryśe, we gmińe Lubin.
Kśyngińice (lubiński krys)

**Kśyngińice** (pol. *Księginice*, mjym. *Kniegnitz*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we lubińskim kryśe, we gmińe Lubin.
Zwardůń

**Zwardůń** (pol. *Zwardoń*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we żywjeckim kryśe, we gmińe Rajcza.
Markuszów

**Markuszów** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we puławskim kryśe, śedźiba gminu Markuszów. We latach 1550-1869 mjoł mjejske prawa.
Wola Korytnicka

**Wola Korytnicka** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wyngrowskim kryśe, we gmińe Korytńica.
Kaława

**Kaława** (mjym. *Kalau*) – wjeś we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we mjyndzyrzeckim kryśe, we gmińe Mjyndzyrzecz.
Gogółkowo

**Gogółkowo** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we żńińskim kryśe, we gmińe Gůnsawa.
Pasching (krys Linz-Land)

**Pasching** - gmin we Austriji, we landźe Gůrno Austrijo, we kryśe Linz-Land. Mo 12,48 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 7687 ludźi.
Świdwin

**Świdwin** (mjym. *Schivelbein*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, śedźiba świdwińskigo krysu a wjejskigo gminu Świdwin.
Kristiansand

**Kristiansand** - mjasto we Norwygiji, we uokryngu Agder, śedźiba gminu Kristiansand. Uostrzodek industryje a nauki.
Comblanchien

**Comblanchien** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we departamyńće Côte-d'Or. Mo 3,61 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 607 ludźi.
Villanueva del Rosario

**Villanueva del Rosario** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Andaluzyjo, we prowincyji Malaga. Mo 43,94 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 3339 ludźi.
Manado

**Manado** – mjasto we Indůnezyji, na wyspje Celebes, śedźiba prowincyji Půłnocny Celebes. Uostrzodek industryje a nauki, morsko hawyna.
Celebes

**Celebes**, znůmo tyż kej **Sulawesi** - wyspa na Pokojnym Uoceańe, we Wjelgich Sundajskich Wyspach. Cołko przinoleży ku Indůnezyji. Je 11. podug placu wyspům na śwjeće (180&nbsp;880,7 km²), a podug danych ze 2020 roku půmjyszkuje ja 19 896 951 ludźi.
Kąkolewnica

**Kąkolewnica** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we radzyńskim kryśe, śedźiba gminu Kąkolewnica. Utworzůno 1 styczńa 2011 bez skuplowańe wśůw Połedńowo Kąkolewnica, Půłnocno Kąkolewnica, Wschodńo Kąkolewnica a Rudńik.
Poniatowa

**Poniatowa** – mjasto we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we uopolskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Poniatowa.
Agata Sycylijskŏ

**Agata Sycylijskŏ** (ur. kol. 235, zm. 5 lutygo 251) — dziewica i mynczynnica, świyntŏ krześcijōńskŏ. Patrōnka Sycylije, Katanii, San Marino, Palermo, niymocnych na raka piersi, ciyrpistōw.

## Żywot
Pochodziyła ze szlacheckij familije z Katanii na Sycylyji. Po przijyńciu krztu postanowiyła żyć w dziewictwie. Wyrōżniała sie wielkōm krŏsōm, tak iże ô jeji zglyndy zabiygoł byamter Kwincyjan. Świyntŏ ôdciepła jego propozycyjõ, czym wywołała u rzimskigo byamtra i chyńć pōmsty.

Kej za cysŏrza Decjusza prziszły prześladowania krześcijanōw, Agata ôstała uwiynziōnŏ. Kwincyjan, bez chcynie jã zniesławić, ôddoł jã pod flyjgã pewnyj rozpustnyj kobiycie mianym Afrodyssa. Kedy jednak jego zamiary niy zadziałały, skŏzoł Agatã na tortury, co w czasie nij ôdetniynto było jeji piersi.

W tym czasie miasto tykło trzyńsiynie ziymie, co w czasie nij zginyło moc poganōw. Bez widzynie w tym kŏrã Bożõ, Kwincyjan rozkŏzoł ustŏć tortur. A dyć Agata umartŏ ôd zadanych jeji ran. Inkszŏ wersyjŏ jeji śmierci podŏwŏ, iże umartŏ ciepniyntŏ na gorke wōngle. Miało to przijś 5 lutego 251 roku.

## Bibliografijŏ
*
St. John's (Kanada)

**St. John's** – mjasto we Kanadźe, stolica a nojsrogsze mjasto we prowincyji Nowo Fundlandyjo a Labrador. Je rozlygowane na połedńowo-wschodńim kraju wyspy Nowo Fundlandyjo. Uostrzodek industryje.
Moryń

**Moryń** (mjym. *Mohrin*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we gryfińskim kryśe, śedziba mjejsko-wjejskigo gminu Moryń.
Rydzyna

**Rydzyna** - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we leszczyńskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Rydzyna.
Ai Shinozaki

**Ai Shinozaki** (nar. 26 lutego 1992) — japōńskŏ śpiywaczka i aktorka. Znanŏ tyż z jeji fotografiji w bōntych czasopismach.

## Bibliografijŏ
* Ai Shinozaki w bazie IMDb.
* Neczajta Ai Shinozaki .
* Instagram Ai Shinozaki.
Sianów

**Sianów** (mjym. *Zanow*, kaszb. *Sanowò*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we koszalińskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Sianów.
Police

**Police** (pol. *Police*, mjym. *Pölitz*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, śedźiba polickigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Police.

We latach 1939-1945 przikuplowane ku Sztetinowi wlazowały we skłod Wjelgigo Mjasta Sztetin.
Arciechów (wołůmiński krys)

**Arciechów** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wołůmińskim kryśe, we gmińe Radzymin.
Szczaworyż

**Szczaworyż** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we buskim kryśe, we gmińe Busko-Zdrůj.
Lurbe-Saint-Christau

**Lurbe-Saint-Christau** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Pyrénées-Atlantiques. Mo 7,47 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 196 ludźi.
Młodocin

**Młodocin** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we żńińskim kryśe, we gmińe Gůnsawa.
Ramzan Kadyrow

**Ramzan Achmatowić Kadyrow** (czecz. *Рамзан Ахьмад-Хьаьжин КъадаргӀеран*, rus. *Рамзан Ахматович Кадыров*, rodz. 5. paźdźyrńika 1976 r. we Centaroju) – czeczyński a ruski politiker, uod 2011 «Gowa Czeczyńskij Republiki» (a przůdźij jeji prymjer a prezidynt). Jynerał ruskij armije, wojynny zbrodńorz.

## Silesiana
We lutym 2023. roku napisoł na swojim kanale na Telegramje, iże Ślůnsk zasuguje na ńypodległość, a Rusyjo może půmůż przekludźić sam referyndům. Ślůnske ferajny (ntp. RAŚ, Regios, Uotwarty Ślůnsk) uod razu uodćyny śe uod tych słůw a uodćepły bar-jako forma kolaboracyje ze Rusyjům.
Szydłowiec

**Szydłowiec** - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, śedźiba szydłowjeckigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Szydłowiec.
Hymn Norodu Ślůnskjygo

**Hymn Norodu Ślůnskjygo** – wjersz uod ślůnskigo poety Karola Gwoźdźa szkryfńynty we 2006 roku, uopublikowany w tůmiku poezyji *[[Myśli ukryte]]*. Jes jednym z nojbarzij znanych ślůnskich wjerszy. 

## Charakterystyka
Hymn szkryfńynty jes w formaće sylabotůńicznego wjersza, uoźmjozgłoskowcym, podźelůny na trzi kwartynowe strofy, z parzistymi wersami. 
Naskwol zabjygjym autora bůło szkryfńyńće wjersza, kery skłodo śe moc ze słůw, kere idźe znůńś tak we ślůnskij, jak i polskij godce, tak coby tekst spokopjůła jak nojwjynkszo liczba ludźi, ńy ino ślůnskojynzycznych, ale tyż i polskojynzycznych. Symboliczńe sům użyte słowa, kere majům podkreślić srogi wpływ germańizmůw i bohymizmůw na djalekty ślůnskje, take jak *ůma* (mjym. die Oma → ůma, starka) abo *kraj* (cz. Kraj → land, kraj, krajina, regjůn), kery mo ńy ino być synůńimym hajmatu, nale tyż pamjyńćům uo «Czeskim Ślůnsku».  

Tekst wjersza jes żywy postrzůd ludźi. Pjyrsze rzůndki Hymnu sům czynsto spůminane uod Ślůnzokůw we internecu, coby podkreślić swoje przůńy do Gůrnego Ślůnska, sům tyż na fanach kibicowskich na szpilach fusbalu, używane do produktůw kůmercyjnych, jak szale abo bluzy, zaś podug «Ślůnskigo Cajtunga» tyn wjersz z powodzyńym můg by być hymnym Ślůnska.

## Tekst
]
Wjersz we uoryginalnym zopiśe:

: **Hymn Norodu Ślůnskjygo**

: Ńy ma drugij takij źymi
: By my byli szczynśliwszymi
: Poza jednym naszym krajym
: Poza Ślůnskjym, naszym rajym
: 
: Nasz adlerze gůrnoślůnski
: Ńy doznůmy żodnyj klynski
: Z Bożům mocům przetrwo ślůnskość
: Przetrwo wolność, prawość, jedność
: 
: To my norůd złoto-modry
: Radźi nad dolinům Uodry
: Wjerność Tobje dochowůmy
: Tak chowali nasze ůmy

## Bibljografijo
Karol Gwóźdź: *Myśli ukryte*. Śymjanowice Ślůnskje: Wydawńictwo Hologram, 2010. ISBN 978-83-930871-0-5
Veselí nad Lužnicí

**Veselí nad Lužnicí** – mjasto we Czeskij Republice, we połedńowoczeskim kreju, we kryśe Tábor.
Hikaru Nakamura

**Christopher Hikaru Nakamura** (jap. 中村光, なかむらひかる, rodz. 9. grudńa 1987. r.) je hamerykański szachmatowy grosmajster japanerskigo pochodzyńo. 5 razy wygrowoł majsterszaft USA we szachmatach, je tyż majstrym śwjata we szachmatach Fischera.
Travnik

**Travnik** – mjasto we Bośńi a Hercegowińe, we strzodkowobośńackim kantůńe, śedźiba gminu Travnik. Uostrzodek industryje.
Lovere

**Lovere** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Bergamo. Mo 7,92 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 5000 ludźi.
Gąszcze

**Gąszcze** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we wjeruszowskim kryśe, we gmińe Galewicy.
Gąsawa

**Gąsawa** - mjasto we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we żńińskim kryśe, śedźiba gminu Gůnsawa. Mjejske prawa 1388-1934 a uod 2024.
Borek (głogowski krys)

**Borek** - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe, we gmińe Głogůw.
Lesozawodsk

**Lesozawodsk** (rus. *Лесозаводск*) - mjasto we Rusyji, we Nadmorskim Kreju. Je rozlygowane nade rzykům Ussuri.
Mały Grodźec

**Mały Grodźec** (pol. *Grodziec Mały*, mjym. *Klein Gräditz*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe, we gmińe Głogůw.
Krzekotůw

**Krzekotůw** (pol. *Krzekotów*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe, we gmińe Głogůw.
Gmin Głogůw

**Głogůw** - wjejski gmin we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe. Mo 84,28 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 6793 ludźi. Śedźibům gminu je Głogůw, kery ńy wlazuje w jeji skłod, nale je uosobnům mjejskům gminům.

### Mjejscowośći
Borek, Bytńik, Klucze, Krzekotůw, Mały Grodźec, Przedmośće, Ruszowicy, Stare Syrby, Syrby, Szczyglicy, Turůw, Wilkůw, Zaborńa.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta gminu Głogůw
Sławno

**Sławno** (mjym. *Schlawe*, kaszub. *Słôwno*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, śedźiba sławjyńskigo krysu a wjejskigo gminu Sławno.
Słubice

**Słubice** (pol. *Słubice*, mjym.: *Frankfurt (Oder)-Dammvorstadt*) - mjasto we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, śedźiba słubickigo krysu.

Do 1945 roku bůły tajlům Frankfurtu.
Trzciel

**Trzciel** (mjym. *Tirschtiegel*) - mjasto we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we mjyndzyrzeckim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Trzciel.
Oradour-sur-Glane

**Oradour-sur-Glane** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Haute-Vienne. Mo 38,16 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 2478 ludźi.
Złotńiki (uopolske wojewůdztwo)

**Złotńiki** (pol. *Złotniki*, mjym. *Zlattnik*) – wjeś we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we uopolskim kryśe, we gmińe Průszkůw.
Průszkowsko Ligota

**Průszkowsko Ligota** (pol. *Ligota Prószkowska*, mjym. *Ellguth Proskau*) – wjeś we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we uopolskim kryśe, we gmińe Průszkůw.
Żabia Wola (bjołobrzeski krys)

**Żabia Wola** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we bjołobrzeskim kryśe, we gmińe Staro Błotńica.
Brzesko

**Brzesko** - mjasto we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, śedźiba brzeskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Brzesko. Mo sam śedźiba Browar Okocim.
Jordanów

**Jordanów** - mjasto we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we suskim kryśe, śedźiba wjejskigo gminu Jordanów.
Pruśce

**Pruśce** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uoborńickim kryśe, we gmińe Rogoźno.
Luboń

**Luboń** - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we poznańskim kryśe. Je ropzlygowany nade rzykům Warta. Uostrzodek industryje.
Kajetanówka (biłgorajski krys)

**Kajetanówka** – wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we biłgorajskim kryśe, we gmińe Biłgoraj.
Parczew

**Parczew** - mjasto we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, śedźiba parczewskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Parczew.
Dziwnówek

**Dziwnówek** - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we kamjyńskim kryśe, we gmińe Dźiwnůw.
Drawsko Pomorskie

**Drawsko Pomorskie** (mjym. *Dramburg*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, śedźiba drawskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Půmorskie Drawsko.
Bobowo (půmorske wojewůdztwo)

**Bobowo** - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we starogardzkim kryśe, śedźiba gminu Bobowo.
Rejowiec Fabryczny

**Rejowiec Fabryczny** - mjasto we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we chełmskim kryśe, śedźiba wjejskigo gminu Rejowiec Fabryczny.
Zwoleń (zwolyński krys)

**Zwoleń** – mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, śedźiba zwolyńskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Zwoleń.
Kotla (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Kotla** - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe, śedźiba gminu Kotla.
Złotoryja

**Złotoryja** (mjym. *Goldberg*) - mjasto we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, śedźiba złotoryjskigo krysu a wjejskigo gminu Złotoryja. Je rozlygowano nade rzykům Kaczawa. Mjejske prawa uod 1211.
Jastarnia

**Jastarnia** (kaszb. *Jastarniô*, mjym. *Putziger Heisternest*) - mjasto we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we puckim kryśe, na Helskij Mierzei, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Jastarnia. Uostrzodek turystyki.
Suchedniów

**Suchedniów** - mjasto we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we skarżiskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Suchedniów.
Byczyna

**Byczyna** (mjym. *Pitschen*) - mjasto we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we kluczborskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Byczyna.
Strzyżew

**Strzyżew** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we pleszewskim kryśe, we gmińe Dobrzica.
Gorawino

**Gorawino** - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we kołobrzeskim kryśe, we gmińe Rymań.
Krynica-Zdrój

**Krynica-Zdrój** (łym. *Крениця*) - mjasto we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowosůndeckim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Krynica-Zdrój.
Śwjerzawa

**Śwjerzawa** (pol. *Świerzawa*, mjym. *Schönau an der Katzbach*) - mjasto we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we złotoryjskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Śwjerzawa.
Ratby

**Ratby** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Leicestershire, we dystrykće Hinckley and Bosworth. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 4468 ludźi.
Porymba

**Porymba** (pol. *Poręba*) - mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we zawjerćańskim kryśe. We latach 1975-1982 bůła dźelńicům Zawjerćo.
Jaworzinka

**Jaworzinka** (pol. *Jaworzynka*) – wjeś we Polsce, we ślůnskim województwje, we ćeszyńskim kryśe, we gmińe Istebno. Je rozlygowano we Ślůnskim Beskidźe kole grańic ze Czeskům Republikům a Słowacyjům. Upstrzodek turystyki.
Toszek

**Toszek** (mjym. *Tost*) – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we gliwickim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Toszek.
Białobrzegi

**Białobrzegi** - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, śedźiba bjołobrzeskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Białobrzegi. Je rozlygowane nade Pilicům.
Żelisławice (ślůnske wojewůdztwo)

**Żelisławice** (pol. *Żelisławice*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we byńdźińskim kryśe, we gmińe Śewjyrz.
Pilica (mjasto)

**Pilica** - mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we zawjerćańskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Pilica. Je rozlygowane wele zdrzůdeł Pilicy, uode keryj wźyno swoje mjano.
Gmin Bjołobrzegi

2 gminy we Polsce:
* Gmin Bjołobrzegi - gmin we mazowjeckim wojewůdztwje, we bjołobrzeskim kryśe
* Gmin Bjołobrzegi - gmin we podkarpackim wojewůdztwje, we łańcuckim kryśe
Michajłow (Rusyjo)

**Michajłow** (rus. *Михайлов*) – mjasto we Rusyji, we rjazańskim uobwodźe, śedźiba michajłowskigo rejůnu.
Kympa (uopolske wojewůdztwo)

**Kympa** (pol. *Kępa*, mjym. *Kempa*) - wjeś we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we uopolskim kryśe, we gmińe Łubńany.
Wołczyn

**Wołczyn** (mjym. *Konstadt*) - mjasto we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we kluczborskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Wołczyn.
Brzeziny

**Brzeziny** - mjasto we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, sedźiba brzeźińskigo krysu a wjejskigo gminu Brzeziny.
Lipsko

**Lipsko** - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, śedźiba lipskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Lipsko.
Przysucha

**Przysucha** (pol. *Przysucha*) – mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, śedźiba przisuskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Przysucha.
Ropczyce

**Ropczyce** - mjasto we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, śedźiba ropczycko-syndźiszowskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Ropczyce.
Rheinbach

**Rheinbach** – mjasto we Mjymcach, we landźe Nadryńijo Půłnocno-Westfalijo, we kryśe Rhein-Sieg-Kreis.
Debrzno

**Debrzno** (kaszub. *Frédląd*, mjym. *Preußisch Friedland*) - mjasto we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we człuchowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Debrzno.
Kniżownik

**Kniżownik** (bułg. *Книжовник*) - wjeś we Bułgaryji, we uobwodźe Chaskowo, we gmińe Chaskowo. Na 2022 rok půmjyszkowoło sam 574 ludźi.
Troussencourt

**Troussencourt** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Oise. Mo 5,33 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 321 ludźi.
Kopysno

**Kopysno** (kajńikej ńyformalńe **Kopyśno**) - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we przymyskim kryśe, we gmińe Fredropol.
Wola Libertowska

**Wola Libertowska** - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we zawjerćańskim kryśe, we gmińe Żarnowjec.
Wojkowice

**Wojkowice** (pol. *Wojkowice*) – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we byndźińskim kryśe. W latach 1977-1991 bůły tajlům Byndźina.
Boguchwała

**Boguchwała** - mjasto we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we rzeszowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Boguchwała.

## Szport
We mjeśće fůnguje fusbalklub Izolator Boguchwała.
Hethersgill

**Hethersgill** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Cumbria, we dystrykće City of Carlisle. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 371 ludźi.
Przymkōw

**Przymkōw** (miym. *Primkenau*, łym. *Пшемків*) - miasto we Polsce, we dolnoślōnskim wojewōdztwie, we polkowickim krysie, siedziba miejsko-wiejskigo gminu Przymkōw.
Sośńicowice

**Sośńicowice** (pol. *Sośnicowice*, mjym. *Kieferstädtel*) – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we gliwickim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Sośńicowice.
The Privateer

**The Privateer** - mjymjecko muzyczno skupina, kero gro muzyka ze zorty folkmetal. Założůno we 2007 roku we Freiburg im Breisgau.

### Skłod (2023)
* Christian Spöri - elektryczno gitara
* Roman Willaredt - elektryczno gitara
* Kim Fritz - szlagcojg
* Clara Held - krzipce
* Pascal Streb - wokal
* Eric Tobian - basowo gitara

### Dyskografijo (albůmy)
* 2012: Facing the Tempest (Trollzorn Records)
* 2013: Monolith (Trollzorn Records)
* 2017: The Goldsteen Lay (NoiseArt Records)
* 2023: Kingdom of Exiles (Reaper Entertainment Europe)

### Necowe uodwołańa
* The Privateer we Encyclopaedia Metallum
* Uoficjalno neczajta
Ożarów Mazowiecki

**Ożarów Mazowiecki** - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, śedźiba warszawskigo zachodńigo krysu a mjesko-wjejskigo gminu Ożarów Mazowiecki.
Dolaincourt

**Dolaincourt** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Vosges. Mo 2,6 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 101 ludźi.
Rudńik (raćiborski krys)

**Rudńik** (pol. *Rudnik*, mjym. *Rudnick*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we raćiborskim kryśe, śedźiba gminu Rudńik.
Aleksandrów Łódzki

**Aleksandrów Łódzki** - mjasto we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we zgerskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Aleksandrów Łódzki.
Biechowo (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Biechowo** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wrześińskim kryśe, we gmińe Miłosław.
Odolanów

**Odolanów** (mjym. *Adelnau*) - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uostrowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Odolanów.
Bukowno (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Bukowno** (pol. *Bukowna*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we lubińskim kryśe, we gmińe Lubin.
Raszůwka

**Raszůwka** (pol. *Raszówka*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we lubińskim kryśe, we gmińe Lubin.
Źimno Woda (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Źimno Woda** (pol. *Zimna Woda*, mjym. *Kaltwasser*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we lubińskim kryśe, we gmińe Lubin.
Wołōw

**Wołōw** (pol. *Wołów*, miym. *Wohlau*, czes. *Volov*) - miasto we Polsce, we dolnoślōnskim wojewōdztwie, siedziba wołowskigo krysu, a miejsko-wiejskigo gminu Wołōw.
Galewice

**Galewice** (pol. *Galewice*) - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we wjeruszowskim kryśe, śedźiba gminu Galewice.
Ogrodzieniec

**Ogrodzieniec** – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we zawjerćańskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Ogrodzieniec.
Kistowo

**Kistowo** (kasz. *Czistowò*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we kartuskim kryśe, we gmińe Sulynczyno.
Reda (mjasto)

**Reda** (kaszub. *Réda*, mjym. *Rheda*) - mjasto we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we wejherowskim kryśe.
Wola Dereźniańska

**Wola Dereźniańska** – wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we biłgorajskim kryśe, we gmińe Biłgoraj.
Nałęczów

**Nałęczów** - mjasto we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we puławskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Nałęczów.
Bobowicko

**Bobowicko** – wjeś we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we mjyndzyrzeckim kryśe, we gmińe Mjyndzyrzecz.
A Coruña

**A Coruña** (szp. **La Coruña**) – mjasto we Szpańiji, we regijůńe Galicyjo, stolica prowincyji A Coruña. Je rozlygowano nade Atlantyckim Uoceanym.
Zymbrzycy

**Zymbrzycy** (pol. *Zembrzyce*) - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we suskim kryśe, śedźiba gminu Zymbrzycy.
Kalwaria Zebrzydowska

**Kalwaria Zebrzydowska** - mjasto we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we suskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Kalwaria Zebrzydowska.
Toky

**Toky** (ukr. *Токи*) - wjeś na Ukrajińe, we tarnopilskim uobwodźe, we tarnopilśkim rejůńe. Na 2022 rok půmjyszkowoło sam 970 ludźi.
Zalaegerszeg

**Zalaegerszeg** – mjasto we Madźarach, we kůmitaće Zala, śedźiba krysu Zalaegerszeg. Uostrzodek industryje, nauki a kultury.
Maywood (Illinois)

**Maywood** - wjeś we USA, we sztaće Illinois, we hrabstwej Cook. Na 2020 rok půmjyszkowoło sam 23&nbsp;512 ludźi.
Hacienda Heights

**Hacienda Heights** - census-designated place we USA, we sztaće Kaliforńijo, we hrabstwje Los Angeles. Na 2010 rok půmjyszkowoło sam 54&nbsp;038 ludźi.
Borgholm

**Borgholm** - mjasto we Szwecyji, we regijůńe Kalmar, śedźiba gminu Borgholm. Je rozlygowane na wyspje Olandyjo.
Warka

**Warka** – mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we grůjeckim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Warka.
Woźńiki

**Woźńiki** (pol. Woźniki, mjym. *Woischnik*) – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we lublińeckim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Woźńiki.
Łaskarzew

**Łaskarzew** – mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we garwolińskim kryśe, śedźiba wjejskigo gminu Łaskarew.
Strůmjyń (mjasto)

**Strůmjyń** (pol. *Strumień*, mjym. *Schwarzawasser*, czes. *Strumeň*) – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we ćeszyńskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Strůmjyń.
Kojšov

**Kojšov** - wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we koszyckim kreju, we kryśe Gelnica. Mo 31,8 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 689 ludźi.
Annopol

**Annopol** – mjasto we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we kraśńickim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Annopol.
Radziejów

**Radziejów** – mjasto we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, śedźiba radźejowskigo krysu a wjejskigo gminu Radziejów.
Hajdarabad (Indyje)

**Hajdarabad** (hindi: हैदराबाद, telugu: హైదరాబాదు, urdu: حیدر آباد) – miasto we Indyji, stolica sztatu Telangana. Ôstrzodek turystyki a nauki.
Wysokie Mazowieckie

**Wysokie Mazowieckie** – mjasto we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, śedźiba wysokomazowjeckigo krysu a wjejskigo gminu Wysokie Mazowieckie. Je rozlygoane nade rzykům Brok.
Brzeźnica (wadowicki krys)

**Brzeźnica** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we wadowickim kryśe, śedźiba gminu Brzeźnica.
Łasin

**Łasin** – mjasto we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we grudźůndzkim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Łasin.
Czarna Woda (mjasto)

**Czarna Woda** (mjym. *Schwartzwasser*) - mjasto we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we starogardzkim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Czarna Woda.
Starzno

**Starzno** (mjym.: *Starsen*) - wjeś we půmorskim wojewůdztwje, we człuchowskim kryśe, we gmińe Koczała.
Nowy Staw

**Nowy Staw** (mjym. *Neuteich*) - mjasto we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we malborskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Nowy Staw.
Daromin

**Daromin** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we sandůmjyrskim kryśe, we gmińe Wilczyce.
Kazimierza Wielka

**Kazimierza Wielka** - mjasto we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, śedźiba kaźimjerskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Kazimierza Wielka.
Koniecpol

**Koniecpol** – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we czynstochowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Koniecpol.
Dewsbury

**Dewsbury** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje West Yorkshire. Uostrzodek industryje.
Tatra KT4

**Tatra KT4** to sztrasbana, co bōła produkowanŏ w latach 1974–1997 w werkach ČKD we Pradze. Cołkościōm powstoło 1748 wagōnōw.

Na terynie Polske sztrasbany tyj zorty idzie trefić we Sztetinie. Jeżdżōm tam 73 sztrasbany KT4DtM kupiōne ôd Berlina.

## Technika
Tatra KT4 to je jednorychtōnkowŏ sztrasbana z dwōma czōnami i wysokim zŏlym. Do ôstrzodka kludzōm sztyry dźwiyrze. Karoseryjŏ ôpiyrŏ sie na dwōch wōzykach. Wōzyki sōm napyndzane bez motory sztrōmu stałego TE 022 z wyntylacyjōm cudzõ abo TE 023 z wyntylacyjōm włŏsnõ, połōnczōne szeregowo. Pōniywŏż sztrasbana miała być przōdzij przeznaczōna z wiynksza do niymieckich miastach, kerych cyntra czynsto majōm tory położōne na wōnskich, kryntych ulicach, zrezygnowano było z postrzodkowego wōzyka, dziynki czymu sztrasbana snadnij pokōnuje ôstre winkle. 

## Eksploatacyjŏ
Tauranga

**Tauranga** - mjasto we Nowyj Zylandyji, rozlygowane na Půłnocnyj Wyspje we regijůńe Bay of Plenty.
Tarnogród

**Tarnogród** – mjasto we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we biłgorajskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Tarnogrůd.
Żmiarki

**Żmiarki** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we parczewskim kryśe, we gmińe Dymbowo Kłoda.
Baligród

**Baligród** – wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we leskim kryśe, śedźiba gminu Baligród. We latach 1634-1919 mjoł mjejske prawa.
Jelńica

**Jelńica** pol. *Jelnica*)  - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we bjalskim kryśe, we gmińe Podlaski Mjyndzyrzec.
Wyśmierzyce

**Wyśmierzyce** – mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we bjołobrzeskim kryśe, śedźiba wjejskigo gminu Wyśmierzycy.
Rusinów (gmin Ruśinůw)

**Rusinów** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we przisuskim kryśe, śedźiba gminu Rusinów.
Le Folgoët

**Le Folgoët** - gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we departamyńće Finistère. Mo 9,77 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 3239 ludźi.
Szklarsko Porymba

**Szklarsko Porymba** (pol.: *Szklarska Poręba*, mjym.: *Schreiberhau*) – mjasto we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we karkonoskim kryśe.
St. Johann in Tirol

**St. Johann in Tirol** - gmin we Austriji, we landźe Tirol, we kryśe Kitzbühel. Mo 59,16 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 9750 ludźi. Uostrzodek źimowych szportůw.
Mikstat

**Mikstat** (mjym. *Mixtadt*, *Mixstadt*, *Mixtad*) - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uostrzeszowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Mikstat.
Kaili

**Kaili** (chiń. 凱裡) - mjasto we Chińskij Ludowyj Republice, we prowincyji Kuejczou. Uostrzodek industryje.
Nowy Kraków (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Nowy Kraków** - uosada we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we szamotuskim kryśe, we gmińe Wrůnki.
Karlino

**Karlino** (mjym. *Körlin an der Persante*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we bjołogardzkim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Karlino.
Pniewy

**Pniewy** - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we szamotulskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Pniewy.
Nieszawa

**Nieszawa** (mjym. *Nessau*) - mjasto we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we aleksandrowskim kryśe.
Strzegům

**Strzegům** (pol. *Strzegom*, mjym. *Striegau*, czes. *Střihom*) - mjasto we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we świdńickim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Strzegům.
Karolina (małopolske wojewůdztwo)

**Karolina** - uosada we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we uośwjyńćimskim kryśe, we gmińe Uośek.
Wolin (mjasto)

**Wolin** (mjym. *Wollin*) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we kamjyńskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Wolin. Je rozlygowane na wyspje Wolin.
Rogacze (śymjatycki krys)

**Rogacze** (bjoł. *Рагачы*) - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we śymjatyckim kryśe, we gmińe Milejczycy.
Villeneuve-sur-Lot

**Villeneuve-sur-Lot** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamynće Lot-et-Garonne.
Warta (mjasto)

**Warta** - mjasto we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we śeradzkim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Warta.
Górowo Iławeckie

**Górowo Iławeckie** (mjym. *Landsberg (Ostpreußen)*) – mjasto we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we bartoszyckim kryśe, śedźiba wjejskigo gminu Górowo Iławeckie.
Hulshout

**Hulshout** - gmin we Belgiji, we prowincyji Antwyrpijo. Mo 17,38 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 10&nbsp;560 ludźi.
Serock

**Serock** – mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we legjůnowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Serock.
Dzierzgoń

**Dzierzgoń** (mjym. *Christburg*) - mjasto we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we sztůmskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Dzierzgoń.
Krajyńske Strzelce

**Krajyńske Strzelce** (pol.: *Strzelce Krajeńskie*, mjym. *Friedeberg in der Neumark*) - mjasto we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, śedźiba strzelecko-drezdyneckigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Krajyńske Strzelce.
Ludwinów (gmin Leśno Podlasko)

**Ludwinów** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we bjalskim kryśe, we gmińe Leśno Podlasko.
Żmigrōd

**Żmigrōd** (pol. *Żmigród*, miym. *Trachenberg*) - miasto we Polsce, we dolnoślōnskim wojewōdztwie, we trzebnickim krysie, siedziba miejsko-wiejskigo gminu Żmigrōd.
Łętownia (leżajski krys)

**Łętownia** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we leżajskim kryśe, we gmińe Nowo Sarzina.
Nowa Dęba

**Nowa Dęba** - mjasto we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we tarnobrzeskim kryśe, sedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Nowa Dęba.
Tarvisio

**Tarvisio** (słowyń. *Trbiž*, mjym. a frjul. *Tarvis*)- gmin we Italiji, we regijůńe Frjuli-Julijsko Wynecyjo, we prowincyji Udine. Mo 208,36 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 4005 ludźi.
Jabłonowo Pomorskie

**Jabłonowo Pomorskie** - mjasto we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we brodńickim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Jabłonowo Pomorskie.
Pilawa (garwoliński krys)

**Pilawa** - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we garwolińskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Pilawa.
Kenosha

**Kenosha** – mjasto we USA, we sztaće Wisconsin, śedźiba hrabstwa Kenosha. Je zrozlygowane nade jeźdźorym Michigan. Uostrzodek industryje.
Spongano

**Spongano** - gmin we Italiji, we regijůńe Apulijo, we prowincyji Lecce. Mo 12,42 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 3508 ludźi.
Zelów

**Zelów** – mjasto we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we bełchatowskim kryśe, śedźiba [mjejsko-wjejskigo gminu Zelów.
Żychlin

**Żychlin** – mjasto we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we kutnowskim kryśe, śedźiba [mjejsko-wjejskigo gminu Żychlin.
Białebłoto-Kurza

**Białebłoto-Kurza** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wyszkowskim kryśe, we gmińe Brańszczyk.
Gajlity

**Gajlity** - uosada we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we lidzbarskim kryśe, we gmińe Warmiński Lidzbark. Wlazuje we skłod szołtystwa Suryty.
Gołdap

**Gołdap** (mjym. *Goldap*, lit. *Geldapė*) – mjasto we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, śedźiba gołdapskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Gołdap.
Foxholes

**Foxholes** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje North Yorkshire, we dystrykće Ryedale. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 249 ludźi.
Lesk (warmińsko-mazurske wojewůdztwo)

**Lesk** - uosada we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we uoleckim kryśe, we gmińe Uolecko.
Taft (Filipiny)

*Taft*' - gmin na Filipinach, na wyspje Samar, we prowincyji Eastern Samar. Mo 231,27 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowoło sam 18&nbsp;786 ludźi.
Iława

**Iława** mjym. *Eylau*, prus. *Īlawa*) – mjasto we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, śedźiba iławskigo krysu a wjejskigo gminu Iława. Uostrzodek turystyki.
Lovrin (Timiș)

**Lovrin** (mjym. *Lowrin*, madź. *Lovrin*) - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Timiș, śedźiba gminu Lovrin. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 3223 ludźi.
Koziegłowy

**Koziegłowy** – mjasto we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we myszkowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Koziegłowy.
Raciąż

**Raciąż** - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wołomińskim kryśe, śedźiba wjejskigo gminu Raciąż.
Bażanówka

**Bażanówka** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we sanockim kryśe, we gmińe Zarszyn.
Pombal

**Pombal** - gmin we Portugaliji, we dystrykće Leiria. Mo 626 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowoło sam 51&nbsp;170 ludxi.
Stąporków

**Stąporków** - mjasto we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we kůneckim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Stąporków.
Nea Nikomidia

**Nea Nikomidia** (gr. *Νέα Νικομήδεια*) - wjeś we Grecyji, we regijůńe Strzodkowo Macedůńijo, we gmińe Weria. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 801 ludźi.
Papiliai (rejůn Anykščiai)

**Papiliai** - wjeś na [Litwa|Litwje]], we uokryngu Utenos, we rejůńe Anykščiai. Na 2021 rok půmjyszkowoło sam 9 ludźi.
Chełmża

**Chełmża** (mjym. *Culmsee*, *Kulmsee*) – mjasto we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we torůńskim kryśe, śedźiba wjejskigo gminu Chełmża.
Józefów nad Wisłą

**Józefów nad Wisłą** - mjasto we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we uopolskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Józefów nad Wisłą. Mjejske prawa 1687-1870 a zaś uod 2018.
Pinoso

**Pinoso**, katal. *el Pinós* - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Valencia, we prowincyji Alicante. Mo 126,49 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 8084 ludźi.
Bodzyntyn

**Bodzyntyn** (pol. *Bodzentyn*)  - mjasto we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we keleckim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Bodzyntyn.
Hymn Polski

**Mazurek Dąbrowskiego** (*Mazurek Dōmbrowskigo*) abo **Pieśń Legionów Polskich we Włoszech** (*Pieśń Legiōnōw Polskich w Italiji*) – państwowy hymn Polski. Ôstoł przijynty we 1927 roku. Słowa napisoł Jozef Wybicki we roku 1797. Hymn mioł podobnõ melodyjõ do hymnu Jugosławije.

 \header {tagline = ""} \relative c' }
\score {\unfoldRepeats \relative c' }
\midi {}}
Przedbórz

**Przedbórz** - mjasto we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we radůmszczańskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Przedbórz.
Huta Szklana (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Huta Szklana** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we czarnkowsko-trzćaneckim kryśe, we gmińe Wjelgopolski Krziż.
Brzeski Lewin

**Brzeski Lewin** (pol. *Lewin Brzeski*, mjym. *Löwen*) - mjasto we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we brzeskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Brzeski Lewin.
Waimea (hrabstwo Hawaii)

**Waimea** - censusu-designated place we USA, we sztaće Hawaje, we hrabstwje Hawaii. Je rozlygowano na wyspje Hawaiʻi. Na 2020 rok půmjyszkowoło sam 9904 ludźi.