open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Courtemaux

**Courtemaux** - gmin we Francyji, we regijůńe Centre-Val de Loire, we departamyńće Loiret. Mo 12,19 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 262 ludźi.
Külaküla

**Külaküla** - wjeś we Estůńije, we prowincyji Hiuma, we gmin Emmaste. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 26 ludźi.
Nowe Ostrowy

**Nowe Ostrowy** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we kutnowskim kryśe, śedźiba gmińe Nowe Uostrowy.
Barile

**Barile** - gmin we Italiji, we regijůńe Basilicata, we prowincyji Potenza. Mo 24,13 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 2515 ludźi.
Cierlicko

**Cierlicko** (po czesku: Těrlicko; po polsku: Cierlicko, po miymiecku: *Tierlitzko* ) je gmina w ôkresie Karwińskim we Morawsko-Ślōnskim regiōnie Czeskij Republiki. Mŏ kole 4800 ôbywatelōw.

## Tajle administracyjne
Cierlicko skłŏdŏ sie z tajli Dolne Cierlicko, Gōrne Cierlicko i Grōdziszcze.

## Etymologijo
Nazwa mogła być wywziōnŏ z tzw. cierlice, kerego było narzyndziym używanym do szczyraniŏ lnu. Inkszo teoryjo wywodzi miano ôd Cierli abo Cierłwy, co były starsze nazwy rzeki Stōnawki.

## Geografijo
Cierlicko leży obok Hawiyrzowa, kole 13 kilometrōw na połednie-wschōd ôd Ôstrawy. Leży we historycznym regiōnie Ślōnska Cieszyńskigo, w zachodnij tajli podgōrōw Morawsko-Ślōnskich. Nojwyższy szczyt je kopiec Babiŏ Gōra, we wysokości 423 m nad poziōmym morza.

Gmina leży na brzegach zbiōrniku Cierlickigo, kery bōł zbudowany na rzyce Stōnawce w 1962 roku. Ôgrōmno je 227 ha (560 akrōw).
## Demografijo
Mniyjszość ślōnskŏ-polskŏ stanowi 7,4% populacyje.
Plik:Cierlicko_1578.jpg|alt=Polish primary school|Polskŏ szula podstawowŏ
Plik:Těrlicko_evang._kostel.JPG|alt=Lutheran church|Kościoł luterański
Plik:2020_Horní_Těrlicko_evangelický_hřbitov.jpg|alt=Lutheran cemetery|Luterany cmyntŏrz
Plik:Cierlicko_1580.jpg|alt=Orphanage|Dōmynka ôsiedłocōw


## Ekonōmijo
Po budowie zbiōrnika Cierlickigo gmina stopniowo stała sie cyntrum turystyki. Ôpubliczne plaże, ôbrōne rekreacyje i prywatne chałpy tu sōm ôstawiōne.

## Sport
Zbiornik Cierlicki je popularnym miyjscym do sportōw wodnych.
## Uznaniy ludzie

* Wacław Maciejowski (1792-1883), polski historycz
* Andrzej Kotula (1822-1891), polski prawnik i aktywista

## Miast bliźniacze - miast braci
Cierlicko je bliźniynty z:

*  Chybie, Poland
Stretford

**Stretford** - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Greater Manchester, we dystrykće Trafford.
Rodington

**Rodington** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwke Shropshire, we dystrykće Telford and Wrekin. Na 2011 rok půjyszkowało sam 830 ludźi.
Czysta Dębina

**Czysta Dębina** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we krasnostawskim kryśe, we gmińe Gorzkůw.
Saint-Pierre-de-Frugie

**Saint-Pierre-de-Frugie** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Dordogne. Mo 21,74 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 444 ludźi.
Fusch an der Großglocknerstraße

**Fusch an der Großglocknerstraße** - gmin we Austriji, we landźe Salzburg, we kryśe Zell am See. Mo 158,15 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 741 ludźi.
Torgelow

**Torgelow** – mjasto we Mjymcach, we landźe Meklymburgijo-Przedńe Půmorze, we Landkreis Vorpommern-Greifswald.
Marg'ilon

**Marg'ilon** (uzbecko godka: *Marg‘ilon*/*Марғилон*, rus. *Маргилан*) - mjasto we Uzbekistańe, we fergańskim wilajeće. Uostrzodek industryje a turystyki.
Léchelle (Seine-et-Marne)

**Léchelle** - gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Seine-et-Marne. Mo 22,05 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 579 ludźi.
Castelflorite

**Castelflorite** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Aragůńijo, we prowincyji Huesca. Mo 34,61 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 102 ludźi.
Nampo

**Nampo** (kor. 남포특별시) - mjasto we Půłnocnyj Koryji, we prowincyji Połedńowy P'yŏngan. Je sam zapora Sŏhaegammun.
Krys Karwinŏ

Krys Karwinŏ je krys we Cieszyńskij tajli Ślōnska i administracyjnie stanowi tajlã Morawskŏ-Ślōnskgo kreju. Jego głōwne miasto je Karwinŏ.

Na pōłnocny zachōd sōmsiaduje z krysym Ôpawa, na zachodzie z krysym Ôstrawa-Miasto i na połednie z kresym Frydek-Mistek, wszyjske krysy sōm we kreju Morawskŏ-Ślōnskim. Na wschodzie i na pōłnocy krys sōmsiaduje z Polskã.

Krys skłŏdŏ sie z piyńciu ôbszarōw miyndzymiyjskich.

* Bogumin
* Czeskij Cieszyn
* Hawiyrzōw
* Karwinŏ
* Ôrłowŏ
Auboué

**Auboué** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Meurthe-et-Moselle.
Wenzenbach

**Wenzenbach** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we Landkreis Regensburg. Mo 29,85 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 8987 ludźi.
Otłoczyn

**Otłoczyn** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we aleksandrowskim kryśe, we gmińe Kujawski Aleksandrůw.
Decatur (Alabama)

**Decatur** - mjasto we USA, we sztaće Alabama, śedźiba hrabstwa Morgan. Tajla mjasta je rozlygowano we hrabstwje Limestone.
Hethe

**Hethe** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Oxfordshire, we dystrykće Cherwell. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 279 ludźi.
Courtaoult

**Courtaoult** - gmin we Francyji we regijůńe Grand Est, we departamyńće Aube. Mo 8,36 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 85 ludźi.
Silfiac

**Silfiac** - gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we departamyńće Morbihan. Mo 22,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půjyszkowało sam 483 ludźi.
Wysoka Strzyżowska

**Wysoka Strzyżowska** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we strziżowskim kryśe, we gmińe Strziżůw.
Bretejovce

**Bretejovce** - wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we Prešovskim Kreju, we kryśe Prešov. Mo 4,38 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 452 ludźi.
Brereton (Staffordshire)

**Brereton** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Staffordshire, we dystrykće Cannock Chase. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 6538 ludźi.
Mézières-en-Drouais

**Mézières-en-Drouais** - gmin we Francyji, we regijůńe Centre-Val de Loire, we departamyńće Eure-et-Loir. Mo 8,4 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1055 ludźi.
Sudogda

**Sudogda** (rus. *Судогда*) – mjasto we Rusyji, we władymirskim uobwodźe, śedźiba sudogskigo uokryngu.
Leggiuno

**Leggiuno** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Varese. Mo 13,19 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 3530 ludźi.
Bricqueville-sur-Mer

**Bricqueville-sur-Mer** - gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Manche. Mo 12,88 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 1263 ludźi.
Stryjki (mazowjecke wojewůdztwo)

**Stryjki** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wołomińskim kryśe, we gmińe Tłuszcz.
Sollacaro

**Sollacaro** - gmin we Francyji, we regijůńe Korsyka, we departamyńće Corse-du-Sud. Mo 23,89 km² a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 369 ludźi.
Douvres-la-Délivrande

**Douvres-la-Délivrande** – mjasto we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Calvados.
Perchède

**Perchède** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Gers. Mo 5,25 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 111 ludźi.
Asnières-sur-Oise

**Asnières-sur-Oise** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńce Val-d'Oise.
Vellechevreux-et-Courbenans

**Vellechevreux-et-Courbenans** - wjeś we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, we departamyńće Haute-Saône. Mo 9,14 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 117 ludźi.
Mokrsko Dolne

**Mokrsko Dolne** - wjeś we Polsce, we śwjymtokrziskim wojewůdztwje, we jyndrzejowskim kryśe, we gmińe Sobków.
Verneiges

**Verneiges** - gmin we Franycji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Creuse. Mo 7,59 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 121 ludźi.
Lubosina

**Lubosina** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we szamotulskim kryśe, we gmińe Pńewy.
Constanța

**Constanța** - mjasto we Růmůńiji, stolica uobwodu uobwodu Constanța. Uostrzodek industryje a turystyki, morsko hawyna.
Partinico

**Partinico** - gmin we Italiji, we regijůńe Sycylijo, we prowincyji Palermo. Mo 108,06 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 30&nbsp;673 ludźi.
Bat Jam

**Bat Jam** (hebr.  בבת ים, Be’er Szewa; arab. بات يام;, na ślůnski *Cera morza*) - mjasto we Izraelu, we dystrykće Tel Awiw. Je rozlygowane nade Strzůdźymnym Morzym. Uostrzodek turystyki.
Escholzmatt-Marbach

**Escholzmatt-Marbach** - gmin we Szwajcaryji, we kantůńe Luzern. Mo 106, 4 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 4405 ludźi. Utworzůny 1 styczńa 2013 roku bez skuplowańy gminůw Escholzmatt a Marbach.
Sławutycz

**Sławutycz** (ukr. *Славутич*) - mjasto na Ukrajińe, we kijowskim uobwodźe, we wyżhorodoskim rejůńe.
Lavagna

**Lavagna** - gmin we Italiji, we regijůńe Ligiuryjo, we prowincyji Ganova. Mo 13,88 km² wjrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało saam 12&nbsp;325 ludźi.
Ligńicko Nowo Wjeś

**Ligńicko Nowo Wjeś** (pol. *Nowa Wieś Legnicka*, mjym. *Neudorf*) – wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we ligńickim kryśe, we gmińe Ligńicke Pole.
Fontana Liri

**Fontana Liri** - gmin we Italiji, we regijůńe Lacjům, we prowincyji Frosinone. Mo 16,11 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 2724 ludźi.
Mietesheim

**Mietesheim** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Bas-Rhin. Mo 8,49 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 677 ludźi.
Neaufles-Saint-Martin

**Neaufles-Saint-Martin** - gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Eure. Mo 9,07 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1324 ludźi.
Vergéal

**Vergéal** - gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we departamyńce Ille-et-Vilaine. Mo 11,21 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sa 805 ludźi.
Radzanów (śwjyntokrziske wojewůdztwo)

**Radzanów** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we buskim kryśe, we gmińe Busko-Zdrůj.
Polperro

**Polperro** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Cornwall. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 1554 ludźi.
Oignies (Francyjo)

**Oignies** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Pas-de-Calais.
Kobylany (śwjyntokrziske wojewůdztwo)

**Kobylany** – wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we uopatowskim kryśe, we gmińe Uopatůw.
Middelbeers

*'Middelbeers* - wjeś we Ńiderlandach, we prowincyji Půłnocno Brabancyjo, we gmińe Oirschot. Na 2021 rok půmjyszkowało sa 65 ludźi.
Meckenheim (Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo)

**Meckenheim** – mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo, we Rhein-Sieg-Kreis.
Emeryville (Kaliforńijo)

**Emeryville** – mjasto we USA, we sztaće Kaliforńijo, we hrabstwje Alameda. Mo sam śedźiba Pixar.
Quierschied

**Quierschied** - gmin we Mjycach, we landźe Saara, we kryśe Regionalverband Saarbrücken. Mo 20,21 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 12&nbsp;907 ludźi.
Cheadle (Greater Manchester)

**Cheadle** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Greater Manchester, we Metropolitan Borough of Stockport. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 14&nbsp;698 ludźi.
Berindia

**Berindia** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Arad, we gmińe Buteni. Na 2021 rok půjyszkowało sam 213 ludźi.
Manieczki

**Manieczki** - uosada we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we śrymskim kryśe, we gmińe Brodńica.
Młynik (uostrowski krys)

**Młynik** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uostrowskim kryśe, we gmińe Sośnie.
Jaczůw

**Jaczůw** (pol. *Jaczów*, mjym. *Friedenshagen*, do 1937 *Jätschau*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe, we gmińe Jerzmanowo.
Wielka Nieszawka

**Wielka Nieszawka** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we torůńskim kryśe, śedźiba gmińe Wielka Nieszawka.
Wójcin (wjeruszowski krys)

**Wójcin** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we wjeruszowskim kryśe, we gmińe Łubnice.
Mańůw (głogowski krys)

**Mańůw** (pol. *Maniów*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe, we gmińe Jerzmanowo.
Gaiki (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Gaiki** (mjym. *Hainbach*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we głogowskim kryśe, we gmińe Jerzmanowo.
Soncino

**Soncino** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Cremona. Mo 45,32 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 7500 ludźi.
Shimonoseki

**Shimonoseki** (jap. 下関市) – mjasto we Japůńiji, we prefekturze Yamaguchi, na wyspje Honsiu. Uostrzodek industryje.
Gmin Churumuco

**Churumuco** - gmin we Meksyku, we sztaće Michoacán. Mo 111,26 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 12&nbsp;342 ludźi.
Pullach im Isartal

**Pullach im Isartal** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe München. Mo 7,4 km² wjyrchu a podug danych na 2022 roku půmjyszkowało sam 9026 ludźi.
Miasto-bohater Ukrajiny

**Miasto-bohater Ukrajiny** (ukr. *Місто-герой України*) – hōnorowo ôdznaka ustanowiōno we 2022. roku, coby ôddać zoca dlo herojizmu a wytrzimałości miyszkańcōw, co brōniyli swojich miastōw wczos ruskij inwazyje na Ukrajina. 

## Wykoz miast-bohaterōw
* Bucza
* Charkōw
* Chersōn
* Czernihōw
* Hostomel
* Irpiń
* Mariupōl
* Mykołajōw
* Ochtyrka
* Wołnowacha

## Ôbocz tyż
* Miasto-retownik
Asureti

**Asureti** (gruź. *ასურეთი*) - wjeś we Gruzyji, we regijůńe Dolno Kartlja, we gmińe Tetrickaro. Na 2014 rok půmjyszkowało sam 978 ludźi.
Shenyang

**Shenyang** (chiń. 沈阳, mandż. **Mukden**, ᠮᡠᡴ᠋ᡩᡝᠨ) - mjasto we Chińskij Ludowyj Republice, stolica prowincyji Liaoning. Uostrzodek industryje, nauki a kultury.
Ardning

**Ardning** - gmin we AAustriji, we landźe Styryjo, we kryśe Liezen. Mo 34,04 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowoło sam 1283 ludźi.
Lutynia (pleszewski krys)

**Lutynia** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we pleszewskim kryśe, we gmińe Dobrzica. We XV-XVI stoleću mjoła mjejske prawa (przed 1458 - po 1505).
Fu Manchu

**Fu Manchu** (chiń. 傅滿洲/福滿洲; pinyin: Fú Mǎnzhōu) - fikcyjno perzůna wynukwjůno bez ynglickigo pisorza Saxa Rohmera ńydugo przed I śwjatowůw wojnům, a uo keryj pisoł jeszcze bez 40 lot. Je to czorny charakter, klepńůny naukowjec a przestympca, kerygo zachowańy a charakter uosabjo stereotypy uo Azyjotach (uod ńyjerych poważone za raśistowske), głůwńy Chińczykach.

Fu Manchu pojawjo śe we kůmiksach, filmach a we radio, kej archetyp przestympcy-gyńjůsza.

Do masowyj kultury wlozła stylizacyjo wůnsa, znůma kej wůns Fu Machu.

### Bibliografijo
Rebecca Wingfield: "Gazing on Fu-Manchu: Obscurity and imperial crisis in the work of Sax Rohmer", we Studies in Popular Culture 31/2008 (en.)
Poudenas

**Poudenas** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Lot-et-Garonne. Mo 17,24 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 203 ludźi.
Wakayama

**Wakayama** (jap. 和歌山市) – mjasto we Japůńiji, stolica prefektury Wakayama, rozlygowane na wyspje Honsiu. Uostrzodek industryje a nauki.
Fredonia (Kolůmbijo)

**Fredonia** - gmin we Kolůmbiji, we departamyńće Antioquia. Mo 247 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 24&nbsp;408 ludźi.
Zaborów (gmin Uńejůw)

**Zaborów** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we poddymbickim kryśe, we gmińe Uńejůw.
Swine

**Swine** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje East Riding of Yorkshire. Na 2011 rok půmjyszkowoła sam 139 ludźi.
Marquerie

**Marquerie** - gmin we Francyji we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Hautes-Pyrénées. Mo 3,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 85 ludźi.
Jak rozpętałem drugą wojnę światową

**Jak rozpętałem drugą wojnę światową (Jak żech rozpyntoł drugo światowo wojna)** – polsko wojynno kōmedyjo ze 1969. w reżyseryji Tadeusza Chmielewskigo, zrealizowano podle rōmanu Kazimierza Sławińskigo *Przygody kanoniera Dolasa*.

Fylm skłodo sie ze trzech fulmetrażowych tajli, ôzprawio ô przigodach polskigo wojoka Franciszka Dolasa, kerymu skuli kōmicznych zbiegów ôkoliczności wydowo sie, iże to skuli niego zaczła sie II światowo wojna. Kej chce sie za kożdo cyna zrehabilitować, pakuje sie w coroz srogsze utropy. Los ciepie go na roztōmajte frōnta wojny (Jugosławijo, Strzōdziymne Morze, Afrika, Italijo), yntlich wroco do Polski.
Playtone

**PlayTone** – amerykōńske filmowe sztudio, kere zajmuje sie produkcyjōm filmōw, założōne we 1998 ôd szauszpilera Toma Hanksa. Mo siydzibã we Santa Monica.
Saint-Bonnet-de-Chavagne

**Saint-Bonnet-de-Chavagne** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Isère. Mo 15,18 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 656 ludźi.
Imagemovers

**ImageMovers** – amerykōńske filmowe sztudio, kere zajmuje się produkcyjōm filmōw. Mo siydzibã we Novato.
Ciudad Juárez

**Ciudad Juárez** – mjasto we Meksyku, we sztaće Chihuahua. Je rozlygowane wele grańice ze USA, przi sztaće El Paso.
Charp

**Charp** (rus. *Харп*) - uośedle mjejskij zorty we Rusyji, we Jamalsko-Ńyńeckim Autůnůmicznym Uokryngu. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 5031 ludźi.
Butyń

**Butyń** (rus. *Бутынь*) - wjeś we Rusyji, we moskewskim uobwodźe, we uodincowskim uokryngu. Na 2010 rok půmjyszkowało sa 180 ludźi.
El Quisco

**El Quisco** - mjasto we Czile, we regijůńe Valparaíso, we prowincyji San Antonio. Rozlygowane nade Pokojnym Uoceanym.
Airdrie (Szkocyjo)

**Airdrie** (gael. *An t-Àrd Ruigh*) - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Szkocyji, we hrabstwje North Lanarkshire. Uostrzodek industryje.
Szpilkarty

**Szpilkarty** -  wykōnane z ciynkigo kartōnu (rzodzij plastiku) prostokōntne przedmioty sużōnce do giyr, posiadajōnce z jednyj strōny roztōmajte ôznaczynio, za to z drugij powtorzajōncy sie motyw. Ôstały wynaleziōne w Chinie na muster kości, za to do Ojropy przedostały sie nojprŏwdopodobnij bez Egipt. Istnieje pŏrã tradycyjnych systymōw podziału i wielości kart w tajlōngu, jednak w kożdym z nich wyrōżniŏ sie sztyry farby, w kerych sōm aby trzi karty przedstawiajōnce ôsoby (figury) jak tyż zaôbycz dziesiyńć kart cyfrowych (bibz). Na świecie nojpowszychnijsze sōm karty w systymie francuskim, kerych połny tajlōng rachuje 52 karty podzielōne miyndzy sztyry farby po trzinŏście kart kożdy. Na Gōrnym Ślōnsku, w Niymcach jak tyż dŏwnych Austro-Wyngrach powszechny je systym niymiecki (inakszy polski abo madziarski), rachujōncy sztyry farby po ôziym abo dziewiyńć kart.
Sagaredżo

**Sagaredżo** (gruź.  საგარეჯო)- mjasto we Gruzyji, we prowincyji Kachetyjo. Uostrzodek industryje.
Saint-Nazaire

**Saint-Nazaire** (bret. *Sant-Nazer*) - mjasto we Francyji, we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Loire-Atlantique. Morsko hawyna.
Virignin

**Virignin** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Ain. Mo 7,88 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1127 ludźi.
Pasanska Gorica

**Pasanska Gorica** - wjeś we Chrwacyji, we krapińsko-zagorskij żupańiji, we gmińe Gornja Stubica. Na 2021 rok půjyszkowało sam 143 ludźi.
Rybitew

**Rybitew** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we nowodworskim kryśe, we gmińe Leůnćin.
Krzysztof Kluczniok

**Krzysztof Robert Kluczniok** (rodz. 24. listopada 1950. we Leszczynach) – ślōnski politiker, sprowca Ruchu Autōnōmije Ślōnska we latach 1999–2002.
Rainis

**Rainis**, po prowdzie **Jānis Pliekšāns** (nar. 11 września 1865, um. 12 września 1929) – łotewski pisŏrz, dramaturg a dziynnikŏrz, tumacz rosyjskij, niymieckij a angelskij, autōr ksiōnżek dlŏ dzieckōw. Socjaldymokratyczny polityker, w latach 1926-1928 minister bildōngu Łotwy. Mioł mocny wpływ na rozwōj łotewskij literackij gŏdki a łotewskij literatury.
Mychajło Petrenko

**Mychajło Mykołajowycz Petrenko** (ukr. *Михайло Миколайович Петренко*; rodz. we 1817 we Słowiańsku, zm. 25 grudnia 1862 we Lebedynie) – ukrajiński poeta-rōmantyk, przedstowiciel tm. charkowskiij rōmantycznyj szkoły.

Autōr śpiywki *Dywlus ja na nebo ta j dumku hadaju*... (Dziwōm sie na niebo a myśla sie myśl) i *Wziaw by ja banduru*.... (Wziōn bych bańdura). Ôsobliwie ta drugo zdobōła srogo popularność, je jednym ze barzij znanych ukrajińskich utworōw i mŏ pora wersyjōw, co mynij abo barzij sie jedna od drugij rōżniō. Do dzisioj je wykōnowano od mocki wywołanych ukrajińskich i niy ino ukrajińskich kōnsztlerōw. We Polsce fest popularno je przerōbka pod mianym *Gdybym miał gitarę*.

## Twōrczość
Piyrszy roz Mychajło Petrenko bōł spōmniany we 1841. we poetyckim almanachu "Snip", co go wydowoł Oleksandr Korsun. We tōmiku pod mianym "Думки" (Myśli) bōło wydurkowano pora Petrenkowych wiyrszōw: «Недоля», «Вечjрнjй дзвінъ», «Смута», «По небу блакитнjмъ очjма блукаю…», «Гей, Иване! Пора…», «Брови» a «Туди мои очj, туди моя думка…». We 1843. wyszoł ukrajiński literacki zbiōr «Mołodyk» wydany od Iwana Beckigo, kaj wydurkowano bōło dwa wiyrsze Petrenka: «Вечиръ» a «Батькивска могила».

## Wywołane utwory
* *Dywlus ja na nebo ta j dumku hadaju*... (Дивлюсь я на небо та й думку гадаю…)
* *Wziaw by ja banduru*... (Взяв би я бандуру…)
* *Cyt´te, witry! Cyt´te, bujni* (Цитьте, вітри! Цитьте, буйні!)

## Bibliografijo
* Iwan Owczarenko (Іван Овчаренко) - artikel w cajtōngu *Donbas* (Донбас), nr. 4, 1988, ss. 96-97.
* Михайло Петренко: Життя і Творчість. - К., 2013. - 218 с.

## Przipisy


## Auskuplōngi
* Poezyjo od Mychajła Petrenki
*
Bohdanōwka (boryspolski rejōn)

**Bohdanōwka** (ukr. *Богданівка*, *Bohdaniwka*) – wieś we Ukrajinie, we boryspolskim rejōnie kyjowskigo ôbwodu. Miyszko sam 782 ludzi.
Braciejowa

**Braciejowa** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we dymbickim kryśe, we gmińe Dymbica.
Great Wilbraham

**Great Wilbraham** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Cambridgeshire, we dystrykće South Cambridgeshire. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 654 ludźi.
Ōta

**Ōta** (jap.  太田市) – mjasto we Japůńiji, na wyspje Honsiu, we prefekturze Gunma. Uostrzodek industryje.
Gaj Wielki (wjeś we wjelgopolskim wojewůdztwje)

**Gaj Wielki** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we szamotulskim kryśe, we gmińe Kaźmjyrz.
Penn Yan

*'Penn Yan* - wjeś we USA, we sztaće Nowy Jork, śedźiba hrabstwa Yates. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 5056 ludźi.
Torećk

**Torećk** (ukr. *Торецьк*) - mjasto na Ukrajińe, we důńeckim uobwodźe, we bachmuckim rejůńe.
Kirchhundem

**Kirchhundem** - gmin we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westalijo, we kryśe Olpe. Mo 148,63&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 11&nbsp;445 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Kirchhundem
Voeren

**Voeren** (fr. *Fourons*) - gmin we Belgiji, we regijůńe Limburgijo. Mo 50,61 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 4367 ludźi.
Trzebuchów

**Trzebuchów** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we kolskim kryśe, we gmińe Osiek Mały.
Konstal 13N

**Konstal 13N** to sztrasbana, co bōła wytwŏrzanŏ w latach 1959–1969 w werkach Konstal w Chorzowie. Wyprodukowano było 836 wagōnōw.

Sztrasbany 13N przeznaczōne były dlŏ Warszawy, ale 4 sztrasbany idyntyczne z 13NS (nigdy tego ôznaczyniŏ niy nosiyły) dostały tyż sztrasbany we ślōnskij kōnurbacyje. Prototypy jeździyły w Warszawie i Katowicach, tam jeździył tyż skład 14N+14ND i sztrasbana z dwōma czōnami zorty 15N.

## Gyszichta
Po II światowyj wojnie polske nece sztrasbanowe wymŏgały ôdbudowy i modernizacyje. Bez to w krōtkim czasie sztartniynto było produkcyjõ sztrasban zorty N i 4N, jednak były te sztrasbany zastarzałe, traktowane jyno za czyńściowe rozwiōnzanie problymu. W 1948 r. Związek Przedsiębiorstw Komunikacyjnych (*Ferajn Fyrm Kōmunikacyjnych*) napoczōn roboty zwiōnzane ze stworzyniym polskij sztrasbany kōncepcyje PCC. Miała ôna powstać na bazie używanyj sztrasbany zorty PCC ze Szwecyje. Ta idyjŏ niy doczkoła sie jednak realizacyje.

W 1955 r. Warszawa zakupiyła w werkach Tatra Smíchov dwie sztrasbany zorty Tatra T1 dlŏ skopiyrowaniŏ niykerych rozwiōnzań kōnstrukcyjnych. Narychtowany był projekt sztrasban 11N dlŏ Warszawy i 12N, kery mioł być jego uproszczōnōm wersyjōm dlŏ ôstanych miast w Polsce. Zbudowanie prototypōw było niymożebne, skuli tego że polskŏ industryjŏ niy bōła w sztańdzie wyprodukować w tym czasie modernego ajnrichtōngu elektrycznego, a Tatra Smíchov niy wyraziyła zgody na przedej ajnrichtōngu sztrasban T1.

W 1957 r. zakupiōno było w belgijskij fyrmie ACEC 25 kōmpletōw ajnrichtōngu elektrycznego, a potym z zarachowaniym jego parametrōw stworzōny był projekt sztrasbany 13N.

## Technika
Konstal 13N to je pojedynczŏ sztrasbana, z wysokim zŏlym, mogōncŏ jechać w jednym richtōngu. Do ôstrzodka kludzōm trzi dźwiyrze. Przōdzij piyrsze i druge dźwiyrze sużyły za wychodowe, a trzecie za wchodowe. Karoseryjŏ ôpiyrŏ sie na dwōch wōzykach. Kożdy z wōzykōw napyndzajōm dwa motory sztrōmu stałego. We postrzodku wrażōno było siedzyniŏ w układzie 1+1. Postrzodek ôświytlajōm szeregowo połōnczōne lampy zasiylane napiynciym 127 V DC. Zimōm przedzioł pasażerski ôgrzywany je ciepłym luftym wydzielanym bez motory, latym ciepły luft kerowany je na aus sztrasbany. Z przodku sztrasbany zainstalowany był jedyn kolity reflektor.
Schleiden (Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo)

**Schleiden** – mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo, we kryśe Euskirchen.
Kniahinine

**Kniahinine** (ukr. *Княгинине*) - wjeś na Ukrajińe, we růwjyńskim uobwodźe, we dubenćkim rejůńe. Na 2018 rok půmjyszkowało sam 442 ludźi.
Obertyn

**Obertyn** (ukr. *Обертин*) - selyszcze na Ukrajińe, we iwanofrankiwskim uobwodźe, we iwanofrankiwski rejůńe. Na 2026 rok půmjyszkowało sam ~2800 ludźi.
Ostre Bardo (warmińsko-mazurske wojewůdztwo)

**Ostre Bardo** (mjym. *Klingenberg*) - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we bartoszyckim kryśe, we gmińe Sympopol.
Vilters-Wangs

**Vilters-Wangs** - gmin we Szwajcaryji, we kantůńe St. Gallen. Mo 32,72 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 5015 ludźi.
Orient (Nowy Jork)

**Orient** - census-designated place we USA, we sztaće Nowy Jork, we hrabstwje Suffolk. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 999 ludźi. Je rozlygowane na wyspje Long Island.
Tom Hanks

**Thomas Jeffrey Hanks** (rodz. 9 lipca 1956 we Concord) – amerikański filmowy, telewizyjny, a tyż tyjatralny szauszpiler, a założyciel filmowego sztudia, Playtone.
Giblicy

**Giblicy** (rus. *Гиблицы*) - wjeś we Rusyji, we rjazańskim uobwodźe, we kasimowskim rejůńe. Na 2010 rok půmjyszkowało sam 375 ludźi.
Fournès

**Fournès** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Gard. Mo 17,66 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1064 ludźi.
Kleinostheim

**Kleinostheim** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe Aschaffenburg. Mo 13,89 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 8341 ludźi.
Deszczno

**Deszczno** (mjym. *Dechsel*) – wjeś we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we gorzowskim kryśe, śedźiba gminu Deszczno.
Someren

**Someren** - gmin we Ńiderlandach, we prowincyji Půłnocno Brabancyjo. Mo 81,5 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 20&nbsp;187 ludźi. We skłod gminu wlazujům wśe Someren a Lierop.
Vaughan Gething

**Vaughan Gething**, po prowdźe: **Humphrey Vaughan ap David Gething** (rodz. 1974 we Zambije) - brytyjski polityker a prawńik, przinależy do Labour and Co-operative Party a uod 224 je jei liderym. Uod 20 marca 2024 prymjer Walije. Je posłym ku walijskimu Senedd ze uokryngu Cardiff South and Penarth uod 2011 roku.

Je syny bjołygo weterynorza ze Walije a Zambijki. Do Wjelgij Brytańije przekludźůł śe jak mjoł 2 lata. We 1999 ukończůł Aberystwyth University kej solicitor (zorta prawńika).

### Necowe uodwołańa
* Bjografijo na neczajće Seeddu
Mała Rybycja

**Mała Rybycja** (ukr. *Мала Рибиця*) - wjeś na Ukrajińe, we sumskim uobwodźe, we sumskim rejůńe. Na 2012rok půmjyszkowało sam 494 ludźi.
Akkrum

**Akkerum** - wjeś we Ńiderlandach, we prowincyji Fryzyjo, we gmińe Heerenveen. Na 2023 rok půůmjyszkowało sam 3320 ludźi.
Jin Ling

**Jin Ling** (zwane tyż **Koziołkami** abo **Jing Pongami**) – marka cygarytōw produkowanych bez ruske Bałtycke Tytoniowe Werki (ros. Балтийская табачная фабрика, *Bałtijskaja tabacznaja fabrika*).

Ôbpakowanie wyglondŏ choby cygaryty Camel (piaskowożōłte na zadku, podobny krej pisma), a zamiast kamele na ôbrŏzku je gōrski kozioł. Nojprzōd wytwŏrzane były w Chinach, a miano marki je ôd *Jinling* (金陵) – dŏwnego miana Nankinu, pierwotnego placu tam kaj jy wytwŏrzano.

## Przypisy
Theodor Ehl

**Theodor Ehl** (ur. 19 kwietnia 1876 w Ôpolu, zm. 27 luty 1946 w Halle) - ślōnski architekt i baumajster, autor kościołōw, stawiyni publicznych i prywatnych na Gōrnym Ślōnsku.  

Sztudiyrowoł baukōnszt we Breslau i Berlinie-Charlottenburgu. Niyskorzij robiōł w biōrze projektowym Wilhelma Trosta we Szczecinie i Felixa Henry w Breslau. W 1907 roku słożōł swoje cechōnki na kōnkurs na chałpy miyszkalne i wypoczynkowe, za kere dostoł nadgroda. Idzie na nich uwidzieć, że Ehl czyrpoł z erbowizny wiejskego baukōnsztu na Ślōnsku. W 1912 usadowiōł sie w Bytōmiu na Hubertusstraße 7 (dzisiej Karola Miarki) i zaczōn swoja działalność. 

## Twōrczość
W stawiyniach kościelnych Ehla idzie ujzdrzeć klarowno ewolucyjo stylu. Do kōńca piyrszyj wojny światowyj tworzōł kościōły we zorcie neobaroku - bez tyn przikłod kościōły w Łōmnicy (dzisiej tajla Ôlesna) i Bożego Ciała w Miechowicach (dzisiej tajla Bytōmia), w kerych linie sōm płynne a zewnōntrz przidane sōm kaple. W Łōmnicy pojawio sie tyż fest czynsty u Ehla muster - prosto wieża z ôkrōngłōm abo oźmiobocznym nadbudōnkem. 

Po piyrszyj wojnie światowyj stawiynia Ehla stowajōm sie barzij uproszczōne. Tracōm sie ôrnamynty, niyma już tela krziwizn. Tak już wyglōndo kościōł w Luboszicach, chocioż porzōnd wystympujōm tam niykere elymynta neobarokowe. Niyskorzij postawiōny kościōł w Ziemiyncicach mo już blank surowo bryła. 

W latach trzidziestych Ehl przeloz cołkim na mōdernistyczny baukōnszt. Kościōł św. Teresy w Mikulczycach (dzisiej tajla Zobrzo) je już blank inkszy ôd wczaśniyjszych stawiyni, straciōł sie sam nawet typowy muster wieży.   

## Wykoz niykerych dzieł (niychrōnologicznie)

### Publiczne

* szpitol Spōłki Brackij w Rokitnicy (dzisiej Akadymijo Muzyczno) 
* rozbudowa szkoły Siōstr Szkolnych de Notre Dame w Bytōmiu (dzisiej Zespōł Szkōł Medycznych)
* stawiynia gruby "Beuthengrube"  
* poczta na ul. Karola Miarki w Bytōmiu

### Kościōły

* św. Jōzefa w Bytōmiu (Dōmbrowa Miejsko) - rozebrany 
* Bożego Ciała w Bytōmiu (Miechowice)
* św. Teresy w Zobrzu (Mikulczyce)
* św. Jadwigi w Ziemiyncicach
* św. Marcina w Paczynie
* w Dobrzeniu Wielkim 
* w Przyworach
* w Luboszicach
* w Ôleśnie (Łōmnica)
* w Steralicach
* w Bōdzanowicach

## Bibliografijo

* *Bytomski Słownik Biograficzny*, red. Jan Drabina, Bytom 2004
* J. Ilkosz, *Hans Poelzig we Wrocławiu: architektura i sztuka 1900–1916*, Wrocław 2000

## Galeryjo

Plik:Kościół Bożego Ciała, Bytom-Miechowice.jpg|Kościōł Bożego Ciała w Miechowicach
Plik:Parafia Rzymskokatolicka p.w Nawiedzenia N M P w Łomnicy - panoramio (5).jpg|Kościōł w Łōmnicy
Plik:Ziemięcice Mikulczycka kościół św Jadwigi DSC 5905.jpg|Kościōł w Ziemiyncicach 
Plik:Kościół św. Marcina w Paczynie p.jpg|Kościōł św. Marcina w Paczynie
Plik:Mikulczyce kosciol teresa.png|Kościōł św. Teresy w Mikulczycach


## Zdrzōdła
Melle (Francyjo)

**Melle** - gmin we Francyji we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departemyńće Deux-Sèvres. Mo 9,76 km² wjyrchu a podug danych ze 2-14 roku půmjyszkowało sam 3640 ludźi. Gmin utworzůno 1 styczńa 2019 bez skuplowańe gminůw Melle, Mazières-sur-Béronne, Paizay-le-Tort, Saint-Léger-de-la-Martinière a Saint-Martin-lès-Melle.
Jamanczurino

**Jamanczurino** (rus. *Яманчурино*, czuw. *Яманчурел*) - wjeś we Rusyji, we Czuwaszyji, we jalczikskim rejůńe. Na 2012 rok půmjyszkowało sam 702 ludźi.
Tropy Sztumskie

**Tropy Sztumskie** (mjym. *Troop*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we sztůmskim kryśe, we gmińe Stary Targ.
Calella

**Calella** - mjasto we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Katalůńijo, we prowincyji Barcelůna.
Kalinovac (Chorwacyjo)

**Kalinovac** - wjeś we Chorwacyji, we kopriwnicko-kriżewczyńskij zupańiji, śedźiba gminu Kalinovac. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 1463 ludźi.
Starokostjantyniw

**Starokostjantyniw** (ukr. *Старокостянтинів*) - mjasto na Ukrajińe, we chmjylńickim uobwodźe.
Maerdy

**Maerdy** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Waliji, we hrabstwje Rhondda Cynon Taf. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 3160 ludźi.
Ćechowice

**Ćechowice** (pol. *Ciechowice*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we raćiborskim kryśe, we gmińe Nyndza.
Rutheford (Kaliforńijo)

**Rutheford** - census-designated place we USA, we sztaće Kaliforńijo, we hrabstwje Napa. Na 2010 rok půmjyszkowało sam 164 ludźi.
Berezdiwci

**Berezdiwci** (ukr. *Берездівці*) - wjeś na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we stryjskim rejůńe. Na 2023 rok půmjyszkowało sam 1700 ludźi.
Nikšić

**Nikšić** (cyr. *Никшић*) - mjasto we Czornyj Gůrze, śedźiba gmminu Nikšić. Uostrzodek industryje a nauki.
Larnaka

**Larnaka** (nowogrecko godka  Λάρνακα, dowńij: **Kition**) - mjasto na Cyprze, stolica dystryktu Larnaka.
Apt

**Apt** – mjasto we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d’Azur, we departamyńće Vaucluse.
Elorrio

**Elorrio** (szp. *Elorrio*) - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Krej Baskůw, we prowincyji Bizkaia. Mo 37,4 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 7292 ludźi.
Schäftlarn

**Schäftlarn** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe München. Mo 16,72 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 6007 ludźi.
Jesús María (Nayarit)

**Jesús María** - wjeś we Meksyku, we sztaće Nayarit, śedźiba gminu El Nayar. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 3695 ludźi.
Pyszków

**Pyszków** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we śeradzkim kryśe, we gmińe Brzeźnio.
Tati Siding

**Tati Sinding** - wjeś we Botswańe, we dystrykće North East. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 8112 ludźi.
Hastière

**Hastière** - gmin we Belgiji, we prowincyji Namur. Mo 56,59 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 6089 ludźi.
Chaussin

**Chaussin** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we departamyńće Jura. Mo 16,82 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1547 ludźi.
Buturlinowka

**Buturlinowka** (rus. *Бутурлиновка*) - mjasto we Rusyji, we woroneżskim uobwodźe, śedźiba buturlinowskigo rejůnu.
Kingston upon Hull

**Kingston upon Hull**, ńyformalńy **Hull** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje East Riding of Yorkshire.
Ventura (Kaliforńijo)

**Ventura** - mjasto we USA, we sztaće Kaliforńijo, śedźiba hrabstwa Ventura. Uostrzodek industryje.
Antonio Canova

**Antonio Canova** (ur. 1 listopada 1757 w Possagno, um. 13 paździyrnika 1822 w Wenecyji) - rzeźbiorz, malyrz i architekt włoski. Bōł jednym z nojwiynkszych rzeźbiorzy czasōw klasycyzmu. 

Czyrpoł z erbowizny Greckij i Rzimskij rzeźby starożytnyj, coby ukozać heroizm (bp. *Napoleon jako Mars Szicman*) a wdziynk (bp. *Trzi Gracyje*). Czynsto dostowoł ôbsztalunki ôd familije Bonaparte. 

## Wykoz niykerych dzieł

* Dynkmal papiyża Klemynsa XIV (1782-1787)
* *Psyche ôcucōno bez pocałōnek Kupidyna* (1787)
* *Napoleon jako Mars Szicman* (1802-1806)
* *Pyrseusz z gowōm Meduzy* (1804-1806)
* *Trzi Gracyje* (1814-1817)


Plik:Tomb of Clemens XIV by Antonio Canova.jpg|Dynkmal Klemynsa XIV
Plik:Amor-Psyche-Canova-JBU02.JPG|Psyche i Kupidyn
Plik:Napoleon-Canova-London JBU01.jpg|Napoleon jako Mars Szicman
Plik:Perseus Canova Pio-Clementino Inv969.jpg|Pyrseusz z gowōm Meduzy
Plik:Canova - The Three Graces, A.4-1994, 2006AT7724.jpg|Trzi Gracyje
Jaroszewo (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)

**Jaroszewo** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we żńińskim kryśe, we gmińe Żńin.
Lassy (Val-d'Oise)

**Lassy** - gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Val-d'Oise. Mo 1,92 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 190 ludźi.
Lisewo Duże

**Lisewo Duże** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we śerpeckim kryśe, we gmińe Gozdowo.
Duntisbourne Abbots

**Duntisbourne Abbots** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Gloucestershire, we dystrykće Cotswold. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 225 ludźi.
Radziki Duże

**Radziki Duże** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we rypińskim kryśe, we gmińe Wůmpjelsk. We latach 1784 - przed 1825 mjoły mjejske prawa.
Hope Mansell

**Hope Mansell** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Herefordshire. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 259 ludźi.
Żeleznodorożnyj (kalińingradzki uobwůd)

**Żeleznodorożyj** (rus. *Железнодорожный*, mjym. *Gerdauen*, lit. *Girdava*, pol. *Gierdawy*) – wjeś (do 2019 uośedle mjejskij zorty) we Rusyji, we kalińingradzkim uobwodźe. Na 2019 rok půmjyszkowało sam 2641 ludźi.
Leutkirch im Allgäu

**Leutkirch im Allgäu** – mjasto we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymbergijo, we kryśe Ravensburg.
Miribel-les-Échelles

**Miribel-les-Échelles** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Isère. Mo 29,34 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1767 ludźi.
Le Mesnil-Lieubray

**Le Mesnil-Lieubray** - gmin we Francyji we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Seine-Maritime. Mo 5,94 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 96 ludźi.
Więckowice (tarnowski krys)

**Więckowice** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we tarnowskim kryśe, we gmińe Wojńicz.
Jaworznia

**Jaworznia** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we keleckim kryśe, we gmińe Pjekoszůw.
Luzy

**Luzy** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we departamyńće Nièvre. Mo 41,67 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1988 ludźi.
Brudnowo

**Brudnowo** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we aleksandrowskim kryśe, we gmińe Waganiec.
Villiers-le-Bâcle

**Villiers-le-Bâcle** - mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Essonne. Mo 6,03 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1097 ludźi.
Potgan/C-Dogs

C-Dogs, je to gra wideo, w keryj gracze spōlnie szpilajōm  we czasie misji abo przeciw siebie w trybie deathmatch.

## Rozgrywka
W C-Dogs gracze grajōm bez szyrok kampanjōw, skłŏdnych z zmiynnyj liczby misji. Kożdo misja mo wybōr broni i roztōmajte cele, take jak zabijanie wrogōw, zbiyranie przedmiotōw, niszczyniŏ przedmiotōw abo ratowanie zakładnika. 

Inksze kampanije mogōm być dla ino jednyego gracza kery mōże tyż szpilać z innymi abo polegōć na łotwieraniu drzwi za pomocōm klučōw w takich samych kolōrach.

C-Dogs ôbyjmuje tyż tryb deathmatch z podzielōnym ekranym do 2 graczy zwany "dogfight" kaj gracze sam próbujōm sie zabijoć po ôbstałym liczbie rund, a gracz, kery wygryje nojwiynkszō ilość rund, wygrywō. Gracze mogōm być szterowane klawiaturōm abo kōntrolerami.

W porównaniu z Cyberdogs, Do C-Dogs zostōły dodane następujące ulepszeniō:

* Wielokrotne kampanije - 5 wkludzōnych, z misjami stworzōnymi bez użytkownikōw dostympnymi do pobrania online.
* Różne rozmiary poziōmōw
* Tryb Deathmatch
* Wiyncyj typōw NPC: przyjazne, kere atakujōm na wrogōw, zakładników i neutralnych cywilōw
* Edyktor kampaniji
* Wiyncyj łôbrŏzōw, w tym roztōmajte typy granatōw

## Necowe ôdwołania

* Ôficjalno strōna Ronnygo Wester'a dlo C-Dogs (archiwizowano w 2005 roku na Web Archive) 
* C-Dogs SDL - Początkowy port C-Dogs do SDL
* C-Dogs SDL fork - Kontynuujōncy sie fork dla C-Dog sSDL
Potgan/Auve

**Auve** – miasto i gmina we Francyji, w regiōnie Grand Est, w departamyncie Marna.

Podle danych na rok 1990 gminã zamiyszkowało 229 ôsōb, a tyngość zaludniyniŏ wynosiyła 10 ôsōb/km².

## Bibliografijŏ

* Francuski urząd statystyczny. (fr.).
Pirámides

**Pirámides** – sztela metra w Madrycie, kero je na linii 5. Je ôna w dzielnicy Arganzuela, w Madrycie i zlokalizowano je miyndzy sztelami Acacias i Marqués de Vadillo. Ôstała ôdewrzōnŏ 6 czyrwnia 1968.

## Linki zewnyntrzne

* 
*
Barenton-Bugny

**Barenton-Bugny** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Aisne. Mo 11,38 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 557 ludźi.
Zelówek

**Zelówek** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we bełchatowskim kryśe, we gmińe Zelůw. We latach 1954-1970 bůł tajlům Zelowa.
Budanj

**Budanj** (cyr. Будањ) – wieś we Bośni i Hercegowinie, w Republice Serbskij, we gminie Foča. W 2013 roku mioła 98 miyszkańcōw.
Stylofon

**Stylofon** – elektrōniczny insztrumynt muzyczny. Mŏ formã niywielkij, plaskatyj szachtelki z wrażōnōm wzduż dugszego kraju tastaturōm wykōnanōm z metalowych fliz. Tastatura piyrszych modelōw mioła 20 knefli (skala g–d2), dalszych – 44. Tastatura ôbsuguje sie rysikym (stylusem). Insztrumynt posiadŏ dwa szaltry: zasiylaniŏ jak tyż vibrato, kery zmiyniŏ charakterystykã wytwŏrzanego bez gyneratōr dyrgań klangu, przi prziôblykaniu go efektym wibrata.
Jekatierina Riednikowa

**Jekatierina Riednikowa**, ros. Екатерина Редникова (ur. 17 mŏja 1973 we Moskwie) – ruskŏ szauszpilerka filmowŏ i tyjatralnŏ. Zagroła sam w filmach takich jak *Raubiyrz* (*Вор*) i *The Man of No Return*.

## Ôbranŏ filmografijŏ

* 2008: *Darek dlŏ Stalina* za Wiera
* 2006: *The Man of No Return* za Wiera Kniaziewa
* 2006: *Ôstatni cug pancerny* za Sonia
* 2005: *Archaniōł* za Zinaida
* 2002: *Bałałajka* za Tania
* 1997: *Raubiyrz* za Katia

i inksze.
Stanyća Łuhanśka

**Stanyća Łuhanśka** (ukr. *Станиця Луганська*) - wjeś  (dowńij uośedle mjejskij zorty) na Ukrajińe, we łuhańskim uobwodźe, śedźiba stanickigo rejůnu. Na 2018 rok půmjyszkowało sam 13&nbsp;089 ludźi.
Tarrytown (Nowy Jork)

**Tarrytown** - wjeś we USA, we sztaće Nowy Jork, we hrabstwje Westchester. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 11&nbsp;860 ludźi.
Petrowo-Krasnosilla

**Petrowo-Krasnosilla** (ukr. *Петрово-Красносілля*, do 2016 **Petrowśke**, ukr. *Петровське*) – mjasto na Ukrajińe, we łuhańskim uobwodźe, we rowenkiwskim rejůńe.
Saint-Mandrier-sur-Mer

**Saint-Mandrier-sur-Mer** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d’Azur, we departamyńće Var. Je rozlygowane nade Strzůdźymnym Morzym.
Hasnabad

**Hasnabad** - wjeś we Indyjach, we sztaće Zachodńi Bengal, we dystrykće North 24 Parganas. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 3412 ludźi.
Tąpkowice

**Tąpkowice** - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we tarnogůrskim kryśe, we gmińe Uożarowicy.
Saint-Zacharie

**Saint-Zacharie** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d’Azur, we departamyńće Var.
Niemienice (lubelske wojewůdztwo)

**Niemienice** – wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we krasnostawskim kryśe, we gmińe Krasnystaw.
Borzęciczki

**Borzęciczki** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we krotoszyńskim kryśe, we gmińe Wjelgopolski Koźmin.
Bourriot-Bergonce

**Bourriot-Bergonce** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Landes. Mo 82,65 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 313 ludźi.
Camprond

**Camprond** - gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Manche. Mo 6,27 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 399 ludźi.
Trécon

**Trécon** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Marne. Mo 12,45 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 92 ludźi.
Jabłoń-Jankowce

**Jabłoń-Jankowce** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we wysokomazowjeckim kryśe, we gmińe Nowe Pjekuty.
Ripacandida

**Ripacandida** - gmin we Italiji, we regijůńe Basilicata, we prowincyji Potenza. Mo 33,49 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1586 ludźi.
Mulhouse

**Mulhouse** (mjym. *Mülhausen*, alz. *Milhüsa*) – mjasto we Francyji, we regijůńe Grand Eat, we departamyńće Haut-Rhin. Uostrzodek industryje.
Třtěnice

**Třtěnice** - wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we hradecki kreju, we kryśe Jičín. Mo 5,6 km² qwjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 345 ludźi.
Siedlce (oławski krys)

**Siedlce** (mjym. *Zedlitz*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we oławskim kryśe, we gmińe Oława.
Cudniki

**Cudniki** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we kutnowskim kryśe, we gmińe Krośńewicy.
Siesławice

**Siesławice** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we buskim kryśe, we gmińe Busko-Zdrůj.
Świerże-Leśniewek

**Świerże-Leśniewek** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we uostrowskim kryśe, we gmińe Szulborze Wielkie.
Łojków

**Łojków** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we przisuskim kryśe, we gmińe Potworów.
Hrabkov

**Hrabkov** - wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we prešovskim kreju, we kruyśe Prešov. Mo 16,7 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 716 ludźi.
Horní Police

**Horní Police** - gmin we Czeskij Republice, we libereckim kreju, we kryśe Česká Lípa. Mo 6,03 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 726 ludźi.
Lagardelle-sur-Lèze

**Lagardelle-sur-Lèze** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Haute-Garonne. Mo 13,78 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 3277 ludźi.
Mistrzostwa Ojropy we Fusbalu 2024

**Mistrzostwa Ojropy we Fusbalu 2024** - fusbalowy turńej prowadzůny uod UEFA uo majstra Ojropy wygrany bez reprezentacyjo Szpańije. Bůły to śedymnoste mistrzostwa tyj zorty we gyszichće. Cuzamyn bůło sam 51 szpilůw, grały 24 manszafty a używanych bůło 10 fusbalplacůw we Mjymcach. Titel brůńůła reprezentacyjo Italije, kero wygrała tyn turńej sztyry lata do zadku. 

## Grupowo faza
Pjyrszy szpil przipod na 14 czyrwca 2024. Ze kożdyj grupy awansowały dwa nojlepsze manszafty plus nojlepsze sztyry manszafty ze trzećich placůw we grupach.

## Puharowo faza
We puharowyj faźe turńeju grało 16 manszaftůw we formaće KO. Majstrym uostała drużyna, kero wygrała wszyjske 4 szpile.

## Finał

## Nojlepsze strzelce torůw
### 3 tory
*  Cody Gakpo
*  Harry Kane
*  Georges Mikautadze
*  Jamal Musiala
*  Dani Olmo
*  Ivan Schranz
### 2 tory
*  Jude Bellingham
*  Merih Demiral
*  Breel Embolo
*  Niclas Füllkrug
*  Kai Havertz
*  Donyell Malen
*  Răzvan Marin
*  Fabián Ruiz
*  Nico Williams
*  Florian Wirtz
Oundle

**Oundle** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Northamptonshire, we dystrykće North Northamptonshire.
Worcester

**Worcester** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglańdźe, śedźiba hrabstwa Worcestershire. Uostrzodek industryje.
Trésilley

**Trésilley** - gmin we Francyji, we regijůńe Bourgogne-Franche-Comté, we departamyńće Haute-Saône. Mo 11,08 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 264 ludźi.
Biskupice (zachodńopůmorske wojewůdztwo)

**Biskupice** - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we szczećineckim kryśe, we gmińe Bjoły Bůr.
Zagnańsk

**Zagnańsk** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we keleckim kryśe, śedźiba gmińe Zagnańsk.
Dzietrzkowice

**Dzietrzkowice** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we wjeruszowskim kryśe, we gmińe Łubnice.
Narmetta

**Narmetta** - wjeś we Indyjach, we sztaće Telangana, we dystrykće Jangaon. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 3301 ludźi.
Domostawa

**Domostawa** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we ńiżańskim kryśe, we gmińe Jaroćin.
Kotlin (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Kotlin** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we jaroćińskim kryśe, śedźiba gminu Kotlin.