Chorzůw

**Chorzůw** (historyczne ślůnske mjana: **[[Krůlewsko Huta]]**, pol.: do 1934 *Królewska Huta*, póżniej *Chorzów*, mjym.: *Königshütte*) je mjasto we Polsce, położůne we Gůrnym Ślůnsku, we ślůnskim wojewůdztwje, we cyntrům Gůrnoślůnskigo Industryjnygo Uokryngu, wożny lokalny gospodarczy a kulturalny postrzodek.
Je mjastym na prawach krysu.
## Geografijo

Chorzůw leży na Bytůńsko-Katowickij Płaskij Wyżyńe, kero je tajlům Ślůnskij Wyżyny. Bez Chorzůw przepływo rzyka Rawa, kero je fest zamaraszůno. Sůmśaduje ze Katowicůma, Rudům, Śwjyntochlowicůma, Śymjanowicůma, Pjekarůma a ze Bytůńym.

Znůmy je mjyndzy inkszymi ze Wojewůdzkigo Parku Kultury a Dychu a szportowygo klubu Ruch Chorzów. Je sam tyż Tyjater Rozrywki rozlygowany we downym Hotelu Redyn.
## Gyszichta Chorzowa
* 24 czyrwńa 1257 - spisano akt, kery dozwoloł budować wjeś *Chareu* Bożogrobcům ze Mjechowa. Spisoł go fyszt Władysław Opolski
* 1778 - uoddekńyńćy złożůw wůngla we Chorzowje
* 1790 - zaczyno śe fedrůnek na půźńejszyj Gůrze Redyna
* 1791 - drugo gruba we Chorzowje - "Prinz Carl von Hessen", kerům we roku 1800 smjanowano "Königsgrube"
* 1799 - hrabja Friedrich Wilhelm von Reden doł mjano Königshütte (Krůlewsko Huta) nowo uotwartymu postrzodkowi metalurgije
* 1809 - powstoł lazaryt przi teroźńij hulicy Strzelców Bytomskich
* 1853 - postawjůno dynkmal uod hrabjego von Redena przi byću włodcy Prusůw Friderika Wilhelma IV Hohenzollerna
* 1864 - pośwjyńcyńy pjyrszygo kośćoła powołańo śwjyntyj Barbary
* 1868 - Königshütte dostowo mjejske prawa, Chorzůw dali ńy je mjastym
* 1868 - utworzyńy pjyrszego banhowu we mjeśće - Königshütte Mitte, eli dźiśdńowe Chorzów Miasto
* 1872 - zadecydowali, coby zbudować huta we Hajdukach, kere wuůnczas ńy noleżały do Königshütte
* 1903 - gůrne a dolne Hajduki połůnczůno a smjanowano Bismarckhütte
* 1921 - znůmy plebiscit, mjyszkańce Krůlewskij Huty uopedźeli śe we 75% za noleżyńym dů Mjymcůw, a mjyszkańce becyrkowych wśůw we 60% za tym, coby Ślůnsk noleżoł do Polski
* 1 lipńa 1934 - do Krůlewskij Huty włůnczůno wśe Chorzůw, Maćejkowice a Nowe Hajduki. Powstałe mjasto smjanowano Chorzůw.
* 1939 - do Chorzowa włůnczůno Wjelke Hajduki. Wybuch drugij śwjatowej wojny, Chorzůw bez walki wkuplowano do III Rajchu.
* 1945 - Czyrwjůno Armijo włůnczyli Chorzůw do Polski, wjelge prześedlańy Ślůnzokůw, masowo imigracyjo goroli, wywůz ślůnskich bergmanůw do ZSRR, na radźecke gruby
* 1951 - rozpoczyńćy budowy *Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku*
* 2006 - budowlano katastofa na teryńe *Międzynarodowych Targów Katowickich*, umrziło 65 persůnůw.

## Zwykowy a ferwaltůngowy tajlůng
Uode downa Chorzůw je tajlowany na:
* Chorzůw Mjasto, inakszy Krůlewsko Huta, terozki je to Cyntrům
* Drugi Chorzůw
* Krajcok, inakszy Chorzůw Stary - nojstarszo tajla mjasta
* Bismarkhuta (Hajduki, inakszy Chorzůw Batory)
* Maćejkowice (leżům kole Krajcoka)
* Klymzowjec (zidlůng coroz czyńśći wrachowowany do Cyntrům)
* Pńoki
* Gůrne Łagewńiki
* Szarloćińec

Uoficjalńy, Chorzůw tajlowany je na sztyry dźelńice:
* *Centrum*
* *Chorzów II*
* *Chorzów Stary*
* *Chorzów Batory*

Do żodnyj ze dźelńicůw Chořůwa ńe wrachowuje śe *Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku*, nale leży uůn na teryńe mjasta.

## Gospodarka

### Industryjo
Gyszichta mjasta je skuplowano fest blisko ze rozwojym bergmaństwa, hutńictwa, ynergetiki a chymije. Teroz wszyske gruby we Chorzowje sům ale pozawjyrane, dźołańy hutůw tyż je uograńiczůne. We mjeśće fůngujům atoli dali Azotowe Zakłady a Elektroćepłowńa ELCHO. Chorzůw mo tyż znůme zakłady KONSTAL, kere produkujům bany.
### Handel
Głownym handlowym cyntrům Chorzowa je hulica Wolności.
### Transport
We Chorzowje je dobrze rozwińůno śeć banowygo a autobusowygo ruchu. Krům tygo sům sam trzi banhowy - *Chorzów Miasto*, *Chorzów Batory* a *Chorzów Stary*. Wele mjasta bjygńe tyż autobana A4.