open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dino Merlin

**Edin Dervišhalidović** (rodz. 12 września 1962, Sarajewŏ) barzij znōny ze swegŏ mjanã scynŏwegŏ **Dino Merlin** je bośniyackim piŏsynkŏrzem a szkryflŏrzem piōsnek. Edin stwŏrził hymn ôbecnyj Bośniy a Hercegowiny "Jedna si, jedina".
## Kariyera
### Skupina Merlin
Edin Dervišhalidović załŏzył muzycznōm skupine Merlin we 1983 a bŏł jeji muzycznym szkryflŏrzem. S tōm skpiynōm nagrŏł 5 plat: Kokuzna vremena we 1985, Teško meni sa tobom (a još teže bez tebe) we 1986, Merlin in 1987, Nešto lijepo treba da se desi we 1989, a Peta strana svijeta we 1990.
### Kariyera Solŏ
Dervišhalidović sztartnŏł swōm kariyere solŏ pŏd mjanym Dino Merlin we 1991 a nagrŏł 5 plat: Moja bogda sna we 1993, Fotografija we 1995, Sredinom we 2000, Burek we 2004, Ispočetka we 2008 a 2 albumy na żywŏ, Vječna vatra we 1999 a Live Koševo 2004 we 2005.

Dino Merlin naszkryflŏł piyrszy hymn Bośniy a Hercegowiny zawanŏ Jedna si, jedina. Brŏł udziŏł tyż we Ojrowizyje, we Millstreet we 1993 (Dino je autorym Sva bol svijeta) a we Jeruzalem we 1999 (śpiywajōnc Putnici s Béatrice, Francuskōm piyŏsynkarkōm). Dino Merlin brŏł udziōł tyż we inkszych wjelgich ojropejskich festach, takiye jak we Kopynhaga in 1996 a Turkovision we 1997. Jegŏ podrŏż prōmŏcyjnŏ jegŏ album Sredinom , kej bŏłŏ wydane we 2000, zawiyrałŏ 200 koncyrtŏw, ze spektakularnym koncyrtem we Olimpijskim Stadiōniye Koševo we Sarajewiye, z audiencyjōm kole 80,000. Sredinom album bōłŏ platōm na topiye we Bośniy a Hercegowiniye a sprzydawane we wszystkich krajach bŏłej Jugosławije.

Nŏstympnŏ plata Dino Merlina, Burek, ôstałŏ wydanŏ we 2004. Trzi piōsnki bŏły singlami: Burek, Supermen a Ako Nastaviš Ovako. Plata mŏ 15 utwŏrŏw. Piōsynka Supermen je śpiywanŏ bez Dino Merlin s gastem Željko Joksimović, kiery je kōmpŏzytŏrym tej piōsynki.

Dziysiōnty album Dino Merlinã ma mjanŏ Ispočetka bŏł wydany we 2008 rŏku.

We grudniyu 2010, biŏłŏ dane, iże Dino Merlin bydziye ryprezyntantym  Bośniy a Hercegowiny we Ojrowizyje 2011 we Mjymcach. Zajŏł ôn 6 miyejsce śpiywajōnc Love in Rewind.

## Dyskografijŏ
### Albums

#### Ze skupinōm Merlin
**[[Kokuzna vremena]]* (1985)
**[[Teško meni sa tobom (a još teže bez tebe)]]* (1986)
**[[Merlin (Merlin album)|Merlin]]* (1987)
**[[Nešto lijepo treba da se desi]]* (1989)
**[[Peta strana svijeta]]* (1990)

#### Solŏ
**[[Moja bogda sna]]* (1993)
**[[Fotografija]]* (1995)
*** (1999)
**[[Sredinom]]* (2000)
**[[Burek (album)|Burek]]* (2004)
**[[Live Koševo 2004]]* (2005)
**[[Ispočetka]]* (2008)

#### Kompilacyje
**Merlin* (1990) - ze skupinōm Merlin
**Balade* (1995) - ze skupinōm Merlin
**Rest of the Best* (1995) - ze skupinōm Merlin
**[[Najljepše pjesme]]* (1995) - ze skupinōm Merlin
**[[The Best of Dino Merlin]]* (2001)
**The Platinum Collection* (2006)
**The Ultimate Collection* (2009)

#### DVD
**[[Live Koševo]]* (2005)
**[[Dino Merlin Koševo 19. Juli|Koševo 19. Juli]]* (2009)

### Single
*2007: "Otkrit ću ti tajnu"
*2008: "Dabogda"
*2008: "Da šutiš (Indigo)"
*2008: "Deset Mlađa"
*2009: "Nedostaješ"
*2011: "Love in Rewind"

### Piōsynki wyprodukowane bez Dino Merlinã

### Covery
Japůńsko godka

**Japůńsko godka** (jap. 日本語 – nihongo abo nippongo) – izolowano godka używano we Japůńije i bez Japůńczykůw we inkszych państwach (ůng. 130 mln cuzamyn).

Tajlami japůńskigo szrajbůnka sům:
* znoki kanji (nojwożńijszych ůng. 2000)
* dwa sylaborjusze mjanowane cuzamyn kana
** hiragana
** katakana

## Necowe uodwołańa
* Japůńsko Wikipedyjo
Freeciv

**Freeciv** je turŏwym video szpilem lŏ jednygŏ a wjelu szpilerŏw na PC a Sztacyje Robocze zainsirŏwanŏ bez seryje civilization ôd Sid Meierã. Gra je dŏstymno na wiynkszŏść systymŏw ôperacyjnych. Freeciv je wŏlnym a ôtwartym ôprogramŏwaniyem wydanym pŏd licencyjōm GNU General Public License. Szpil je podany do Civilization II. Freeciv je jydnym ze kilku szpilŏw ze grywalnōm cywilizacyjōm ślōnskōm.

## Ô szpilu
Szpiler wciylŏ siye we wŏdza plymiyniya we 4000 p.n.e, kiery musiy poprŏwadziyć swōj lud bez wiyeki. Podle czasu nowe technologije sōm ôpatyntŏwane, kiere dajōm mogebnŏść twŏrzyniya nŏwych stawiyniy a jednŏstek. Szpiler mŏge tyż używŏć nŏrzindzi dyplōmŏcyji takich kej wŏjna abo sŏjusz. Szpil kōńczy siye kej jednŏ cywilizacyjŏ zniszczyłŏ resztã, skŏlŏnizŏwało kŏsmŏs abo minŏł ôkryślōny czas.

## Informacyje
Freeciv mŏ srogŏ wjelŏść kōnfiguracyji a mŏże być granŏ bez regle freeciv, civilization I, civilization II abo na swŏich. Hlawne ustawiyniyŏ tŏ:
* Wjelŏść szpilerŏw, maksimōm 126;
* Gibkŏść badaniyŏ technologiji,
* Ustawiyniy szpilerŏw kōmputyrŏwych,
* Ustawiyniy agresyji barbarzincōw,
* Jak dalykŏ mŏgōm być stawiyōne miŏsta ôd siybiye,
* Ustawiyniya mapy,
* Wjelgŏść mapy, maksimōm 128 000 kwadratŏw,
* Tŏpologijŏ mapy.
## Dostympnŏść
Wpiyrw zrŏbiōny na IRIX, Freeciv ôstałŏ przykształcōne na inksze systymy:  Linux, Microsoft Windows, Mac OS X, MorphOS, Solaris, Ultrix, QNX, OS/2, Cygwin, AmigaOS, AROS, RISC OS, Maemo, ZETA, SkyOS, various BSDs ôrŏz Smartphony a Tablyty na Androidziy.

## Online
Szpil tyż ôstŏł wydany do gry bez przeglōndarke na play.freeciv.org użiwajōnc systymu HTML5.
Szrajbůnek

**Szrajbůnek** – systyma znokůw, bez kero mogebne je szrajbować godka.

We welće teroźńi używo śe roztomajtych zort szrajbůnkůw:
* alfabyty (szrajbůnki głoskowe) – jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska abo samogłoska, lb. łaciński, cyrylica 
* spůłgłoskowe (abdżady) – jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska, samogłoski sům brane ze kůntekstu, lb. hebrajski szrajbůnek
* alfabytyczno-sylabowe - jedyn znok uoznoczo jedno spůłgłoska, samogłoski sům uoznoczone bez djaktryki, lb. dewangari
* sylaboriusze - jedyn znok uoznoczo jedno sylaba, lb. japůńsko kana
Robert Lewandowski

**Robert Lewandowski** (rodz. 21 śyrpńa 1988 we Warszawje) – polski fusbalok na pozycyje napadźora we FC Barcelońe a reprezentacyje Polski. We sezůńe 2012/2013 groł we finale UEFA Champions League, kery Borussia Dortmund przegroła ze Bayernym Můnachijům 1:2. 7 lat ńyskorzi wygroł Champions League a uůn sam trefjůł nojwjyncyj torůw we turńeju.
Kana

**Kana** (z jap. 仮名) – mjano uod japůńskich sylaborjuszy, hiragany (ひらがな) i katakany (カタカナ). Je tyż wcześńijszo, teroźńi ńyużywano, systyma - man'yōgana.

Uoba sylaborjusze wźyły śe uod znokůw kanji używanych do szrajbowańo fůnetyczńe wyćepujůnc wcześńijsze jich znoczyńe. Znoki coroz barzi uproszczano, aż do jich teroźńigo wyglůndu. Uobje systymy majům tela samo znokůw uo tych sůmych znoczyńach, nale sům uůne używane we zależnośći uod sytuacyje.
:

Sylaby na czyrwjůno ńy sům teroźńi używane.
Liverpool F.C.

**Liverpool F.C.** – angelski fusbalklub ze śedźibům we Liverpoolu zołożůny 15 marca 1892. Klub tyn (na 2013 rok) 18 rozy uostowoł majstrym Ynglandu, a 7 rozy wygroł uůnygo puhar, do tygo 6 rozy wygroł UEFA Champions League (co je nojlepszům erbńizům ze angelskich fusbalklubůw). Lokalnym spůrńikjym je manszaft Everton F.C.
Gruba "Wujek"

**Gruba "Wujek"** (mjym. *Oheim*, polske mjano: *Kopalnia Węgla Kamiennego „Wujek”*) – gruba Kamjůnnygo wůngla we Katowicach, rozlygowano we downyj robotńiczyj uosadźe Katowicko Hołda. Gruba noleżi do Katowickigo Wůnglowygo Holdingu.
Jean de La Fontaine

**Jean de La Fontaine** (rodz. nojpewńij 8 lipca 1621 we Château-Thierry, um. 13 kwjetńa 1695 we Paryżu) – francuski pisorz, przedstawićel francuskigo klasycyzma, autor przez 250 berůw a bojek.
Alfabyt

**Alfabyt** (inakszyj *alfabytyczny szrajbůnek*) – zorta szrajbůnka, we kerej jedno buchsztaba uoznoczo jedno głoska.

Lo bajszpila, alfabyty to szrajbůnki łaciński a cyrylica. Alfabytami ńy sům japůńsko kana (sylaborjusz) abo dewangari (szrajbůnek alfabytyczno-sylabowy).
Lay's

**Lay's** – marka czipsůw kartoflanych produkowanych bez Frito-Lay (terozki tajla PepsiCo).
## Historia

Produkcyjo czipsůw tyj marki sztartnůł we 1932 roku Herman W. Lay, kery we 1938 roku po przejynćiu Barrett Food Company utworzůł H.W. Lay & Company. We czaśe II wojny śwjatowyj spożyće czipsůw znoczńe wzrosło (we dużyj mjyrze skiż racionowańo cukru i szekulady) a firma Hermana Laya stoła śe znaczůncym producyntym na rynku. Po wojńy Lay zautůmatyzowoł produkcyjo, a tyż sztartnůł wspůłpraca ze Charlesym Elmerym Doolinym, właśćićielym The Frito Company, kerům Lay przejůn we 1961 roku, dwa lata po śmjerći Doolina, tworzůnc we ten sposůb firma Frito-Lay. Sztyry lata ńyskorzij firma skuplowoła śe ze Pepsi Cola Company, tworzůnc PepsiCo.

Marka Lay's gibko stoła śe jydnom ze nojbarzi rozpoznowanych marek czipsůw, podańy na Frito-Lay, kery na kůńec lat 60. stoł śe wjodůncym śwjatowym producyntym maszketůw i pozostoje nim do dziś. We ńykerych krejach marka Lay's wystympuje půd inkszym mjanym, ntp. we Wjelgij Brytańiji kej Walkers, a we Brazyliji – Elma Chips.
Down Low

**Down Low** – mjymecko skupina hip-hopowo założůno we 1995 roku we Kaiserslautern (Nadryńijo-Palatynat). Człůnkůma skupiny sům dwa czornoskůre Amerykanery: raper Joe Thompson a wokalista Mike Dalien. Skupina znůma je ze takich utworůw kej: "Vision of Life", "Murder", "Poition", "Lovething" a tyż "Johnny B". Skupina wydała uośym albumůw.

## Dyskografijo
### Sztudyjne albůmy
* 1996 "Visions"
* 1997 "It Ain't Over"
* 1998 "Third Dimension"
* 1998 "Moonlight"
* 1999 "Best Of"
* 2001 "The 4th Level"
* 2005 "Greatest Hits"
* 2006 "Return Of The Trendsetter"

## Bibljografijo
* Euro-rap.com
The Hooters

**The Hooters** – amerykańsko skupina rokowo ze Filadelfiji, fungujůnco we lotach 1980-1995, reaktywowano we 2001. Znůmo ze szlagrůw takich kej "All You Zombies", "Johnny B", "And We Danced", "500 Miles" i "Satellite".

Pora rokůw ze anfanga fůnkcjůnowańo skupiny uograniczoły śe do wystympůw we klubach a radyjowych sztacyjach. We 1983 The Hooters wydali swůj pjyrszy albům *Amore*, ze uoryginalnům wersyjům "All You Zombies", kery przedoł śe we ůng. 100&nbsp;000 ygzymplorzy. Skupina spůłpracowoła ńyskorzi ze Cyndi Lauper przi nagrańu singla "Time After Time".

Drugo halba lot 80. to uokres nojwjynkszych sukcesůw skupiny sztartńynty platynowym sztatusym jeich drugij platy *Nervous Night*. We 1995 The Hooters zawjeśili swoja dźołalność na nastympne szyść lot. We 2001 doszło do reaktywacyji skupiny. 21 listopada tygo samygo roku skupina zagroła jedyn kůncyrt we Filadelfiji na 20-leće lokalnego radyja WMMR ze Pynsylwańiji. We 2003 uodbyła liczůnco 17 wystympůw trasa kůncyrtowo na teryńe Mjymcůw, ńyskorzi we 2004 i 2005 nastympne dwje trasy po Mjymcach, Szwajcaryji a Szwecyji. We czyrwcu 2006 uodbyło śe pjyrsze po reaktywacyji tournée sskupinyy we Zjednoczůnych Sztatach.

We drugij halbje 2006 skupina sztartła nagrywać nowy materjoł, pjyrszy uod wydańo we 1993 platy *Out of Body*. Nowy albům, *Time Stand Still*, ukozoł śe 14 wrześńa 2007.

## Skłod
### Teroźni skłod skupiny
* Eric Bazilian – wokal, gitary, harmonijka, saksofůn, mandolina (uod 1980 do 1995 i uod 2001)
* Rob Hyman – śpjyw, klawjyry, cyjo (uod 1980 do 1995 i uod 2001)
* David Uosikkinen – perkusyjo (od 1980 do 1995 i od 2001)
* John Lilley – gitara, mandolina, klawjyry, śpjyw (uod 1980 do 1995 i uod 2001)
* Fran Smith, Jr. – basgitara, śpjyw (od 1980 do 1995 i od 2001)

### Downe człůnki skupiny
* Bobby Woods – basgitara (uod 1980 do 1983)
* John Kuzma – gitara (uod 1980 do 1983)
* Andy King – basgitara (uod 1984 do 1987)
* Rob Miller – basgitara (uod 1983 do 1984)
* Mindy Jostyn – krzipce, harmonijka (uod 1992 do 1994)

## Dyskografijo
### Albůmy

### Single

## Filmografijo
* 1986: *Nervous Night*
* 2004: *The Ultimate Clip Collection*

## Necowe uodwołańa
* Uoficjalno neczajta 
* Profil skupiny na zajće MySpace
Towns

**Towns** je szpilem symulujōncym budŏwe miasta nŏd lŏchami ze potwŏrami ôd 0 ôrŏz czyńsciyŏwym RPG durś aktualizŏwanym bez  Supelmaritã a Birningpetã. Prŏjyktanciy inspirŏwali siy szpilami takimi jak Diablo, Dungeon Keeper a Dwarf Fortress. We listŏpadziye 2012 rŏku szpil ôstŏł wydany na Steam Greenlight jakŏ prŏdukt beta.. 
## Szpil
Szpil zaczynŏ siy s grupōm ôsadniykŏw kierzi muszōm stawiyć ôsadã. By tŏ zônaczyć muszōm ôniy ściynŏć drzywa, bergmanŏwać a nŏjważniyjsze pozyskiwŏć żywnŏść. Niyskŏrŏ ludkŏwiye potrzybujōm miyjsca do spōniya, kwatyry przyciyōngajōm nowych ôsadniykŏw kerzi zatapiajōm siy dali we lŏchy, walczōnc ze napŏtkanymi potwŏrami. Stawiyniya budynkŏw je rŏbiŏne manualniye bez stawiyaniye kwadrŏtŏw ze matyriałŏw (jak w Minecrafciye).
## Anulowaniy prŏc
We 9 lutym 2014 Supelmarit informowŏł, iże v14b bydziy ôstatniyōm wersyjōm a ôn sōm anulowuje prŏce nad szpilem skuli fachowegŏ wypalyniyŏ. Supelmarit tuplikuje siy, iże dodaniy nowych funkcyj niy ciyupniy siy na prŏce skōńczōnōm. 
## Necowe ôdwołania
* Neczajta Szpilã
A (cyrylica)

**A а** — pjyrszo litera wszyjskich cyrylicznych alfabetůw. We staro-cerkewno-słowjańskij godce mjała mjano *азъ*, co uoznoczo *jo*. Pochodźi uod starogreckij alfy (α), a ta uod fyńickigo alefa. We wszyjskich godkach uoznoczo źwjynk tůżsamy abo fest bliski ślůnskimu *[[a]]*.
.ua

**.ua** to je necowo důmyna, kero je zrobjůno dlo neczajtůw ze Ukrajiny. Pjyrszo zajta ze kůńcym .ua zrobjyli we 1992. roku. Admińistratorym důmynůw je fyrma «Hostmajster» (Хостмайстер). Prywatne uosoby mogům zaregistrować důmyna drugigo poźůmu yno dlo handlowych markůw.

Uod 2013. roku fůnguje tyż důmyna .укр, na keryj idźe registrować adresa zajty we cyrylicy.

## Statystyka
Podug sztandu na 1. paźdźyrńika 2020. roku bůło zaregistrowanych 544 200 mjanůw we zůńe .ua (cuzamyn ze důmynami drugigo poźůmu), to je uo 1,56% wjyncyj, ańiżeli na analogiczny dźyń 2019. roku. 

## Důmyny drugigo a trzećigo poźůmu

Regjůnalne důmyny drugigo poźůmu:
Johnny B

***Johnny B*** – singel amerikańskij skupiny rokowyj The Hooters ze albůmu *[[One Way Home]]*, wydany we 1987 roku. Utwůr zajůn 61 plac na liśće Billboard Hot 100 a tyż trzeće na liśće Mainstream Rock Tracks.

We 1997 roku mjymjecko skupina hip-hopowo Down Low nagroła cover utworu, kery zajůn sztworty plac na mjymjeckij liśće Top 100 Singles.

## Lista utworůw
*Zdrzůdło: discogs.com*

### LP (7", 12")
: A: "Johnny B" (3:58)
: B: ""Lucy in the Sky with Diamonds (Live)" (4:08)

### CD
# "Johnny B" (3:58)
# "Lucy in the Sky with Diamonds (Live)" (4:08)
# "Satellite" (4:08)
# "And We Danced" (3:48)
Warrior Kings

**Warrior Kings** - Strategijŏ realnegŏ czasu na PC, wykreŏwanŏ bez firmã Black Cactus ôrŏz wydanŏ bez firma Microïds we 2002 rŏku. Szpil je ôsadzōny we śrydniŏwiycznym świyciye fantasy, kiery kōncyntruje siye na pogańskim trybialiźmiye, ôświycyniyu rynysansŏwym a impyrialnyj teŏkracyje. We szpilu sōm trzi rŏżne cesty ôbiŏru: pogańskŏ, impyrialnŏ (we polskiyj wersyji je tŏ jakŏ niybiańskŏ) a rynysansŏwŏ (we polskiyj wersyji je tŏ jakŏ technolŏgicznŏ ôrŏz dwiye ekstra we szpilu multiplayer pogańskŏ-rynysansŏwŏ a impyrialnŏ-rynysansŏwŏ.
## Fabuła
Historyjŏ kōncyntruje siye na Arthosiye, mŏdegŏ syna barōnã Amalrica ôd Cravantu, małyj ziymiy pŏd władaniym Świyntygŏ Impyriōm Bŏga Jydynegŏ, głŏwnyj siyle we landziye Orbis. Świynte Impyriōm je teŏkracyjōm poświyncōnōm bŏstwu mjanŏwanym "Bogiym Jedynym". Kraj tyn je rzōndzōny bez spirytualnygŏ a militarnygŏ włŏdce Patriarche brōniyŏnygŏ bez świyntegŏ protyktŏra. Nŏwy patriarchōm ôstŏł Icthyus Granitas a protyktŏrem Karlem Agnus. Po dŏjściyu do włŏdzy zaczŏł brać wszystkich pŏd inkwizycyje za herezyje eźli ktŏś siy mu sprzyciwiŏł. Pŏdczŏs kej Arthos pōmŏgŏł faterŏwi zybrać żywnŏść przed ziymōm. Impyriōm zangrajfŏwałŏ Cravant, a Arthos ôstŏł zmuszŏny dŏ uciyczki do Anglandu (we polskiyj wersyji je jakŏ Englia). Pŏdczŏsz szpilu, gracz mŏże bez czyny ôbrać drŏge postympŏwaniyŏ: pogańskŏ, impyrialnŏ abo renesansŏwŏ.
## Dŏdatek
We 2003 rŏku ôstŏł stwŏrzŏny samostawiyōny dŏdatek Warrior Kings Battles.
Theodor Kaluza

**Theodor Franz Eduard Kaluza** (rodz. 9 listopada 1885 we Wilhelmsthal (terozki bycirk Uopola), um. 19 styczńa 1954 we Göttingen) – ńymjecki matymatyk a fizyk ze Gůrnygo Ślůnska. Znomy je ze průb uńifikacyji uogůlnyj teoryji wzglyndnośći ze elekromagnetyzmym przi podporze aparatu przestrzyńi pjynćowymjarowyj.

## Biografijo
Pochodźůł ze katolickij familiji ze Gůrnygo Ślůnska. Wedle rychtowań ze uopolskigo kośćůła, kaj wźůn krzest, rodźůł śe we Uopolu (wuůnczas ńymjecke *Oppeln*). We wjeku 3 lot wyjechoł do Kalińingradu, kaj sztudjyrowoł nad matymatykům, fizykům a astronomijům. Badoł sam dźołańo grawitacyji a fal elektromagnytycznych we przestrzyńi pjynćowymjarowyj. We 1919 stworzůł teoryjo, kero ńyskorzi we 1926 půmjyńił Oskar Klein, ta wersyjo mjanowano je dźiśoj kej Teoryjo Kaluzy-Kleina.

Albert Einstein tak uůnygo uoceńůł na tyjma jigo badań:
:*"Do tygo chopa mom wjelgi respekt za pjynkno jigo rozumowańo"*

## Bibljografijo
* Menso Folkerts: ''Kaluza, Theodor'', ze seryji *Neue Deutsche Biographie* (NDB), Berlin 1977, ISBN 3-428-00192-3, z. 76
* Daniela Wuensch: *Der Erfinder der 5. Dimension Theodor Kaluza – Leben und Werk*. Göttingen, 2005, ISBN 978-3-938016-03-9
Türkvizyon

**Türkvizyon** - nŏwy prŏgrōm sônaczōny bez turyckegŏ nŏdawce TRT. Piyrszŏ edycyjŏ bŏła we Eskişehir we Turcyje.  We kōnkursiye niy inŏ mŏgōm brać udziŏł kreje, atoli regjōny a turecke nacyje tyż mogōm.
## Historyjŏ kōnkursŏw

## Historyjŏ debiutōw

## Gospodŏrze

## Niyzdarzōne wystympy
*  Siynciyan (2013)
*  Turkmyniystan (2013)
*  Rusyjo (2013)
*  Czuwaszyjŏ (2013)
*  Cypr Pōłnŏcny (2014)
*  Ałtaj (2015) 
*  Baszkortostan (2015)
*  Chakazyjŏ (2015)
*  Jakucyjŏ (2015)
*  Kabardinŏ-Bałkaryjŏ a  Karaczaj-Czerkezyjŏ (2015)
*  Krym (2015)
*  Kumyckŏ Nacyjŏ (2015)
*  Moskwa (2015)
*  Stawropolski Kraj (2015)
*  Tatarstan (2015)
*  Tuwa (2015)

## Ôbŏcz tyż
* Ojrowizyjo
* Festy pjosynki ABU
* Ojrowizyjo lo bajtli
* Kōnkurs pjosynek Interwizyjŏ
* Bala Türkvizyon
Lou Reed

**Lou Reed**, właść.** Lewis Allen Reed** (rodz. 2 marca 1942 we Nowym Jorku we bycirku Brooklyn, um. 27 paźdźyrńika 2013 we Amagansett) – amerikański wokalista a gitarzista rokowy, autor tykstůw, a kůmpozytor. Mjoł żydowske pochodzyńe. We 1957 wydoł pjyrszy singel, kerym ńyskorzi ńy zdobůł popularnośći. Wroz ze Johnem Calem założůł skupina The Velvet Underground. We 1970 uopuśćůł grupa a dalij prowadźůł karjyra solowo. We 2011 przi wspůłpracy ze Metallicům nogroł plata *[[Lulu (albům)|Lulu]]*.

## Dyskografijo
* 1972: *[[Lou Reed (albům)|Lou Reed]]*
* 1972: *[[Transformer]]*
* 1973: *[[Berlin (albům)|Berlin]]*
* 1974: *[[Sally Can't Dance]]*
* 1975: *[[Metal Machine Music]]*
* 1976: *[[Coney Island Baby]]*
* 1976: *[[Rock and Roll Heart]]*
* 1978: *[[Street Hassle]]*
* 1979: *[[The Bells (albům)|The Bells]]*
* 1980: *[[Growing Up in Public]]*
* 1982: *[[The Blue Mask]]*
* 1983: *[[Legendary Hearts]]*
* 1984: *[[New Sensations]]*
* 1986: *[[Mistrial (albům)|Mistrial]]*
* 1989: *[[New York (albům)|New York]]*
* 1990: *[[Songs for Drella]]*
* 1992: *[[Magic and Loss]]*
* 1996: *[[Set the Twilight Reeling]]*
* 2000: *[[Ecstasy (albům Lou Reeda)|Ecstasy]]*
* 2003: *[[The Raven (albům Lou Reeda)|The Raven]]*
* 2007: *[[Hudson River Wind Meditations]]*
* 2008: *[[The Creation of the Universe]]*
* 2011: *[[Lulu (albům)|Lulu]] (cuzamyn ze [[Metallica]])*
Türkvizyon 2013

**Türkvizyon 2013** - piyrszy kōnkurs ze seryje kōnkursu pjosynki Türkvizyon kiery ôdbydziye siy we Eskişehir, Turcyjŏ. Brŏłŏ udziŏł 20 krejŏw a regjōnŏw. Daty kōnkursŏw ôstały ustalone na 19-sty a 21-szy grudniyŏ na pŏł finŏły a 23-ciy grudniŏ finŏł. Zwyciynscōm ôstoł Azerbejdżōn.

## Uczystniycy
### Pōł-finŏł

### Finŏł

## Ciykawŏstki
* Kabardinŏ-Bałkaryjŏ biere udziŏł ze Kraczaj-Czerkezyjōm.
* Finŏł Baszkortostanu bôł prziyniysiyōny skuli fŏjerã .
## Regjōny kiere zadyklarŏwały udziŏł a niy wystympŏwŏły
*  Siynciyan
*  Turkmyniystan
*  Rusyjo
*  Czuwaszyjŏ
Sofijo

**Sofija** (bułg. *София*) – stolica a nojsrogsze mjasto Bułgaryji.

 
StGeorgeRotundaSofia.JPG|  
Sof.University~1935.jpg| 
Narsob3.jpg| 
NationalAssemblySquare.jpg|
Outbreak company

**Outbreak Company: Moeru Shinryakusha** (Jp. アウトブレイク・カンパニー ～萌える侵略者～ Autobureiku Kanpanī: Moeru Shinryakusha, Wybuchowe Towarzistwŏ: Angrajfer Moe.) - japōński Mangoilustrowany rōman(light novel) durś szkryflanŏ bez Ichirou Sakaki a ilustrŏwanŏ bez Yuugenã. Kodanasha wydŏłŏ siydym tōmōw ôd grudniyŏ 2011 rŏku. Adaptacyjŏ mangowa ôd Kiri Kajiye syrializuje siy ôd listŏpada 2012 we Good! Afternoon. Adaptacyjŏ anime je nŏdŏwanŏ ôd paździyrniykã 2013.
## Fabuła
Kanou Shiniichi, majōnc autŏra light novell za faterã a ilustratŏrke eroge jakŏ muti, je rasŏwym otaku. Atoli ôkrōm niy mŏ żŏdnyj szpycjalnyj dŏwydnŏściy niy liczōnc wjelgij wjydzy, przyniykliwegŏ wniykliwŏściy a beswadnygŏ instynktã moe a prŏduktŏw zwiōnzōnych s tym hasłym. Jednygŏ dniyŏ znŏlŏzł siy we śwjŏciy fantasy kaj żyjōm elfy a smŏki furgajōm. A jegŏ misyjōm je głoszyniy kultury otaku, bydnōnc "misjōnarem moe".

## Hlawne postaciy
;Shiinichi Kanou (加納 慎)
:Shiinichi je szysnastorocznym protagōnistōm. Zdycydowŏł siy znŏjść prŏcã by pitnōńć ze żywŏbyciyŏ hikimori( coukowitygŏ zamkńyńciyŏ siy ôd świŏta)we kere popŏdł po incydynciy we licyum. We rezultaciy ôstŏł misjōnarem moe, rŏzsiywajōnc wiydzy otaku lŏ Świyntygŏ Cysŏrstwã Eldant. Kanou je wielgim otaku, kery je szczyry wŏbyc swŏjegŏ zaintyrysŏwaniyŏ.
;Myucel Foaran (ミュセル・フォアラン Myuseru Foaran)
:Myucel je pōł elfiōm służkōm we dōmu Shiinichiegŏ. Niy dyskryminujōnc jeji pochodzyniyŏ, Kanou gipkŏ kamratuje siy s niyōm a zaczinŏ ucziyć jōm japōńskiyj gŏdki.
;Petralka Anne Eldant III (ペトラルカ・アン・エルダント三世 Petoraruka An Erudanto Sansei)
:Mimŏ wyglōndu bajtla, Petralka mŏ szysnŏściy rokōw a je mōnarchōm Świyntygŏ Cysŏrstwã Eldant. Zaintyrysŏwała siy Shiinichim po ôbaczyniyu jak swobŏdniy gŏdŏ s niyōm. Bez kŏżdy dziyń przichŏdziy do niygŏ na czytōniy mang. Petralka nŏrzykŏ na Myucel ze zawiściy skuli jeji bliskościy ze Shiinichim. Kŏzałŏ mu tyż jōm ucziyć japōńskiyj gŏdki.

## Manga

7-gŏ listŏpadã 2012 rŏzpŏczyłŏ siy syrializacyjŏ mangi bez Kiri Kajiye.
## Anime
Syrializacyjŏ anime rŏzpŏczyłŏ siy we 3-ciym paździyrniyku 2013 bez studio Feel.
Fest Pjosynki TV ABU 2013

**Fest Pjosynki TV ABU 2013** - drugŏ edycyjŏ Festu Pjosynki TV ABU. Fest, kiery niy je kōnkursŏwy, kiery miŏł miyjsce 26-gŏ paździyrnikã 2013 we Dōmu Ôpery Hanoi we Wjetnamie pŏdczŏs 50-gŏ spŏtkaniya człōnkŏw ABU (Uniyjŏ Nadawcŏw Azyjŏ-Pacyfik), kiere ôdbyłŏ siye w dniyŏch 23-29 paździyrniykã 2013.

## Lŏkacyjŏ

Za lŏkacyjŏ zgromadzyniyŏ ôbranŏ Hanoi, stolica Wjetnamu. Poczōntkŏwŏ Wjetnamskŏ Hala Kulturalnegŏ Przŏciylstwã ôstałŏ ŏbranŏ, atoli zmjyniyōnŏ na Dōm Ôpery Hanoi ze wzglyndŏw wjelgŏściŏwych.

## Kraje a regiōny autōnōmiczne bierōnce udziŏł
Kraje a regjōny sztartŏwały s podanōm kolyjnŏściyōm
} Brunei || Malajskŏ || Qeez Idrus || Salah kah Aku || Wina spŏczywŏ na mje
|-
| 3. ||  Hong Kong || Kantōńskŏ || Mag Lam || 時間 (Shi Jian) || Czas
|-
| 4. ||  Indōnezyjŏ || Indōnezyjskŏ || Shella Tiatira a Putri Siagian || Mimpiku || Mŏje Marzyniye
|-
| 5. ||  Wjetnam || Wjetnamskŏ || Văn Mai Hương || Là Em Đó || To jo
|-
| 6. ||  Australijŏ || Ynglyckŏ || Justice Crew || Boom Boom & Best Night || Bum Bum a Najgryfniyjszŏ Noc
|-
| 7. ||  Malezyjŏ || Malajskŏ || Alyah || Kisah hati || Histŏryjŏ mŏjegŏ przaniyŏ
|-
| 8. ||  Iran || Khorasanŏ-tureckŏ || Mohsen Mirzazadeh (محسن میرزازاده) || (Arman) ارمان || Życzyniye
|-
| 9. ||  Kyrgystan || Kyrgyskŏ || Tola Tursunaliev (Тола Турсуналиев) || Энекеме (Enkeme) || Mŏja Muti
|-
| 10. ||  Japōnijŏ || Japōńskŏ a Ynglickŏ || May'n (メイン) || ViViD || Żywy
|-
| 11. ||  Sri Lanka || Ynglickŏ || Sarith & Surith || Together Forever || Razym na zŏwżdy
|-
| 12. ||  Singapur || Tamilskŏ || Shabir || Maybe || Mŏże
|-
| 13. ||  Afganiystan || Pasztŏ || Shahzad Adeel (شهزاد عادل) ||Ma Ba Tu'em (Sobh E Abadi) (ما به تو ایم) صبح آبادی)) || My sōm s tŏbōm (Kwitnōnce ranŏ)
|-
| 14. ||  Chińskŏ Ludowŏ Republika || Chińskŏ(Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka) || Splendid 7 || 相亲相爱 (Xiāngqīn xiāng'ài) || Przaniye pŏzwŏli być nōm ze sŏbōm
|-
| 15. ||  Połedniyowŏ Koryjŏ || Koreańskŏ a Ynglickŏ || SISTAR (씨스타) || Give it to me || Dej mi to
|-
| 16. ||  Wjetnam || Wjetnamskŏ || The Pentatonic (Ngũ Cung) || Cao nguyên đá Đồng Văn || Gŏrski plaskŏwyż Dong Van

|}

## Nadŏjōncy prŏgram
} Brunei || RTB
|-
|  Hong Kong || TVB
|-
|  Indōnezyjŏ || TVRI
|-
|  Wjetnam || VTV
|-
|  Australijŏ || SBS two
|-
|  Malezyjŏ|| RTM
|-
|  Iran || SMC
|-
|  Kyrgystan || NTS
|-
|  Japōnijŏ || NHK
|-
|  Sri Lanka || MTV (Sri Lanka)
|-
|  Singapur || Mediacorp
|-
|  Afganiystan || RTA
|-
|  Chińskŏ Ludowŏ Republika || CCTV
|-
|  Połedniyowŏ Koryjŏ || KBS
|}

## Ôbŏcz tyż
* Ojrowizyjo
* Festy pjosynki ABU

## Necŏwe ôdwŏłaniya
* https://en.wikipedia.org/wiki/ABU_TV_Song_Festival_2013
* http://esckaz.com/2013/abu.htm
Tadeusz Mazowiecki

**Tadeusz Mazowiecki** (rodz. 18 kwjetńa 1927 we Płocku, um. 28 paźdźerńika 2013 we Warszawje) – polski polityker a publicysta. Uostatńi prymjer Polskij Rzeczypospolityj Ludowyj a pjyrszy III Rzeczypospolityj, spůłtworzićel a przewodńiczůncy Uńiji Wolnośći. Bůł posłym na Sejm PRL III, IV a V kadyncyji a na Sejm RP I, II a III kadyncyji. Uodznaczůny Uorderym Bjołygo Adlera.
Aguri Igarashi

**Aguri Igarashi** (五十嵐あぐり, rodz. 12-sty kwiyciyń 1975) je japōńskōm ilustratŏrkōm mang, debiutujōnca piyrw pŏd mjanym autorskim Souga Akio (曾我晃生).

## Produkcyje
### Mangi seryjne
* Kinkagyokujou!? O hanamori(miysiynczny Shounen Luty 1996 - Styczyń 1997, 2 tōmy)
* Bamboo Blade (Ino Ilustracyje, 2004-2010, 14 tōmŏw)
*  ( Ino ilustracyje, Wrzysiyń 2011 - Kwiyciyń 2013, 6 tōmŏw)
*  (Ino ilustracyje, 2013 - terŏzki)
### Mangi ze jednym kapitelym a [[doujin]]y
* Sanadajuuyuushi (Ziymŏ 2009)
* Antologijŏ Star Driver
* Epizŏd piōnty antologije Star Driver (wersyjŏ Tokyo MX TV)
* Pisu no Oshigoto (Ino ilustracyje 25-ty kwiyciyń 2011)
Festy pjosynki ABU

**Festy pjosynki ABU** - festy bazujōnce na Ojrowizyje, mŏ dwŏ fŏrmŏty, fest radyjny pjosynki a fest pjosnki TV. Uczystniycy muszōm być pyłnym człōnkiym ABU.
## Historyjŏ
### Our Sound - Kōnkurs pjosynek Azyjŏ-Pacyfik
We 2008 rŏku, EBU zŏprŏpōnŏwałŏ partnyrstwŏ s ABU na sônaczyniy kōnkursu pjosynek Asiavision, atoli rŏzmŏwy niy prziniesły ôczykiwanygŏ rezulatu, abo fŏrmat lŏ azyjskiyj prŏdukcyji ôstŏł sprzedōny dŏ prywatnyj firmy s Singapuru ô mjaniye Asiavision Pte. Ltd. Ôryginalne mjanŏ kōnkursu bôłŏ kōnkurs pjosnki Azyjŏwizyjŏ(Asiavision), atoli ôstałŏ zmjyniyŏne na Our Sound - Kōnkurs pjosynek Azyjŏ-Pacyfik na prŏśbã ABU, kierŏ użiwŏ Asiavision na nŏwŏściy s giełdy. We załŏżyniyu kōnkurs miŏł siy zaczōńć we 2009 rŏku, atoli zmjyniyŏnŏ niyskŏrŏ na mŏrzyc 2010 we Makau, a dali na listŏpŏd 2010 we Mumbaiu, a na kōńcu zlikwidŏwany skuli besporŏzumiyniyŏ s EBU.
### Prŏjyktŏwaniy
ABU już miŏłŏ kōnkurs podany na ojrowizyjŏ we rŏkach 1985 - 1987, mjanŏwany Pŏpularny Kōnkurs Pjosynek ABU ze 14-mŏ krejami s azyje a pacyfiku.  Zwyciynscy byli ôbiyrŏniy bez prŏfysjōnalny jury, kōnkurs je podany na terŏzki fest radyjny pjosynki ABU. Zarŏzki pŏ nŏdōniyu festu pjosnki ABU, bŏłŏ rozpŏtrzōne sônaczyniye festu pjosynki TV ABU ASEAN we Tajlandyje. Histŏryczniy kōnkurs pjosynki ASEAN bôł ôrganizŏwany we 1981 - 1997. ABU zaznŏczyłŏ plan tylywizyjnegŏ festu pjosnki na baziy ojrowizyje. Kenny Kihyung Bae, ôbrany kjyrŏwniyk prŏjyktu, brŏł udziŏł we Ojrowizyje 2012 we Baku, Azerbejdżōniy, aby nauczyć siy wjyncyj ô tym kōnkursiy.
## Fŏrmat
Fest je pŏdziylōny na dwiy tajlōngi, fest pjosynki TV ABU a fest radyjny pjosynki ABU.
### Fest radyjny pjosynki ABU
Fest radyjny pjosynki ABU je kōnkursym lŏ pjosynkŏrzy, kiere niy sōm pŏd kōntraktym s wytwŏrniyōm platŏwōm. Kŏżdy pjosynkŏrz je ôbiyrany bez kŏżdōm ze stacyje radyjnyj pŏ jydnym na radyjŏ. Jury skłŏdŏjōncym siy s człōnkŏw ABU ôbiyrajōm 15 finŏlistŏw. Finŏlisciy śpiywajōm swŏjōm pjosynke na hlawnym zybraniu ABU. Inksze jury nŏgradzŏ nŏjlypszich artystŏw.

### Fest pjosynki TV ABU

## Ôbŏcz tyż
* Ojrowizyjŏ
* Türkvizyon
Gerard Cieślik

**Gerard Cieślik** (rodz. 29 kwjetńa 1927 we Wjelgich Hajdukach, um. 3 listopada 2013 we Chorzowje) – ślůnski fusbalok, kery wystympowoł kej napadźor. Groł we chorzowskich manszaftach BSV a Ruch Chorzůw. We farbach Ruchu zagroł 237 szpilůw a trefjůł 168 torůw. Groł tyż we reprezyntacyji Polski we fusbalu, we keryj zagroł 45 szpilůw a trefjůł 27 torůw.

Ze Ruchym zdobůł trzi razy titel majstra Polski a roz Puhar Polski.
Tajskŏ gŏdka

**Tajskŏ gŏdka** abo barzij kōnkrytniy **sjamskŏ gŏdka** abo **cyntralnŏ tajskŏ gŏdka** - nacyjnŏ a ôficyjnŏ gŏdka we Tajlandyje, rdzynnŏ gŏdka Tajŏw a Chinŏ Tajŏw.
Mag Lam

**Mag Lam** (林欣彤 rodz. 21-szi lipjyc 1990, Hong Kong) - hong kongskŏ pjosynkarkŏ, zwyciynscŏ kōnkursu radyjŏ-tylywizyji  The Voice 2. We 2013 rŏku brŏła udziŏł we Fesciy Pjosynki TV ABU 2013 jakŏ ryprezyntantkŏ Hong Kongu śpjywajōnc pjosynka Shijian.
## Dyskŏgrafijŏ
### Albumy

### Single
* Wǒ yuàn liú xià (我願留下) (2011)
* I Love Hong Kong (2011)
* Shǐzhōng dōu xì péngyǒu hǎo(始終都係朋友好)(2011)
* Fyi shyng(飛聲)(2011)
* Let's Go Celebrate (2012)
* Sān shyng yǒuxìng(三生有幸) (2012)
* Rú qínggy(如情歌)(2012)
* Are You Okay(2012)
* Let's Fly Away(2013)
* We Dream(2013)
* Yīqiān líng yī cì rénshyng(一千零一次人生)(wersyjŏ na pjaniyniy)(2013)
## Necŏwe Ôdwŏłaniy
* https://zh.wikipedia.org/wiki/林欣彤
Kandy Rakkaen

**Kandy Rakkaen** (rodz. 29 lutygo 1980, Maha Sarakham, Tajlandyjŏ) a włŏściywiy Theptida Isan - tajskŏ pjosynkŏrka a tancyrka, cera słŏwnej we tajlandyje śpjywŏczki Banye Rakkaen. We 2013 rŏku wziyłŏ udziŏł we Fesciy Pjosynki TV ABU 2013 jakŏ ryprezyntantka tajlandyje śpiywajōnc pjosynkã Aeb Seab a tańczōnc cołki utwŏr tanyczny ô mjaniy "The  Dancing  Arts  of  Thai Boxing ". Je tyż prŏwadzōncŏm radyja we Bangkoku na 95FM.
## Informacyje
## Dyskografijŏ
### Muzyka
* P̄hl ngān phelng k̄hxng bānyĕn(ผลงานเพลงของ บานเย็น)
* Phelng s̄āw xīs̄ān rx rạk(เพลง สาวอีสานรอรัก)
* Phelng xīs̄ān b̂ān ḥeā(เพลง อีสานบ้านเฮา)
### Muzyczne Video
* U GOT ME
* Khn h̄engā thī̀ k̄hêācı ṭhex(อยากเป็นคนรัก ไม่อยากเป็นชู้)
Warrior Kings Battles

**Warrior Kings Battles** - ôficyjny dodŏtek do Warrior Kings, kiery niy wymŏgo pŏdstawŏwyj wersyji do sprŏwŏwaniyŏ. Szpil ôstôł stwŏrzōny bez firmã Black Cactus, a wydōny bez Empire Interactive we ojropie a Strategy First we pōłnŏcnyj americe.
## Nŏwŏściy
We dŏdatku mōmy wjela nŏwych mogebnŏściy we tym:
* Szpil ze kōmputyrŏwymi graczōma;
* Nŏwe jydnŏstki, w tym słōń bojŏwy, arcy druid a wybuchŏwy wŏzek;
* Nŏwy tryb szpila: Valhalla;
* Systym twŏrzyniyŏ włŏsnych szpilerŏw A.I;
* Nŏwŏ kampanijŏ.

## Kamapnijŏ
### Informacyje
Kampanijŏ skłŏdŏ siy ze 22 scynariuszy trybu skirmish, kaj przyciywniykiym sōm szpilerzy kōmputrŏwi. Szpil je podany do zorty szpila risk. Kŏzdŏ prŏwincyjŏ pŏdbitŏ dŏje bōnusy, kiere szpiler pŏtrzybuje we hlawnyj rŏzgrywce.
### Fabuła
Akcyjŏ tŏczy siy 100 rŏkŏw po kampanije Warrior Kings.
Wjelgi protektŏr ksiyōnże Ignis Hagens uzurpŏwŏł trōn imperium co dŏprŏwŏdziłŏ do pōpŏdniyńciyŏ we stōn anarchije. Szpiler musiy zjydnŏczyć ziymiye siłōm a pōkōnać Hagensa we prowincyji Liguriensis.
Van Mai Huong

**Văn Mai Hương** (rodz. 27 wrzyśnia 1994, Hanoi, Wjetnam) - wjetnamskŏ piosynkarkŏ, zwyciyńszczyniy wjetnamskigŏ Idola 2010. Jeji pjosynka Neu nhu anh den czynstŏ klasŏwała siy we piyrszych mjyjscach Zing Top Song (Zing Mp3). We 2013 rŏku brŏła udziŏł we Fesciy Pjosynki TV ABU 2013 jakŏ jednŏ ze rypryzyntantŏw Wjetnamu śpjywajōnc piosynke Là em đó.
## Albumy
* Nếu như anh đến
* Hãy mỉm cười
Żydy

**Żydy** (dosłowńy "te, co przajům Jehowje" ze hebr. Jehudim, **יהודים**) – semicko nacyja, we starożytnośći pomjyszkujůnca Palestyna (uokryślańi sam byli tyż kej Izreality, abo Hebrajczyki), godajůnca wuůnczas we hebrajskij godce, a we strzedńich a nowych storoczach pomjyszkujůnco na cołkej źymji używajůnc roztomajtych godek. Terozki je ich kole 13,3 mln, a powyżyj 5 miljůnůw je we Izraelu a USA. Znůmymi Żydůma sům m.in.: Albert Einstein, Majmońides, Golda Meir.
Dublin

**Dublin** (Irlandzko godka: *Baile Átha Cliath*) – stolica a nojwjynksze mjasto Irlandyji rozlygowane we prowincyji Leinster, we wschodńij tajli wyspy. Uostrzodek kultury a industryje.
Malajskŏ gŏdka

**Malajskŏ gŏdka** - hlawnŏ gŏdka austronezyjskej familiji. Nacyjnŏ gŏdka Indōnezyje, Malezyje a Brunei a je jednōm ze 4 gŏdek ôficyjnych we Singapurze.
Kamracke mjasta

**Kamracke mjasta** – zorta kamractwa půmjyndzy mjastůma ze roztomajtych państwůw, kerej cwekym je půmjana kulturelno, gospodarczo a informacyjno. Pjyrszy roz zastosowane we 1947, bůł to mjymjecki Ludwigsburg a francuski Montbéliard.
Kantōńskŏ gŏdka

**Kantōńskŏ gŏdka** – gŏdka pŏchodzōnco ze pŏbliżo Kantōn (kole Gaunzhhou) we pŏłedniyŏwych Chinach.
1998

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  rok 1998 / MCMXCVIII 

XIX stoleće • **[[XX stoleće]]** • XXI stoleće 
1993 « 1994 « 1995 « 1996 « 1997 « 1998 » 1999 » 2000 » 2001 » 2002 » 2003&nbsp;

__TOC__

### Wydarzyńo:
* 22 kwjetńa - powstoł Ojroregjůn Ślůnsk Ćeszyński
* 5 czyrwca - we Polsce půmjyńono admińistracyjny tajlůng ze 49 na 16 wojewůdztwůw.
### Wydarzyńo szportowe:

### Urodźyli śe:

### Pomarli:

### Zdarzyńo astrůnůmiczne:

### Nagrody Nobla:

### Śwjynta ruchůme:
* **[[Tusty sztwortek]]**: 19 lutygo
* **[[Uostatki]]**: 24 lutygo
* **[[Popjelec]]**: 25 lutygo
* **[[Ńydźela Palmowa]]**: 5 kwjetńa
* **[[Wjelgi Szwortek]]**: 9 kwjetńa
* **[[Wjelgi Pjůntek]]**: 10 kwjetńa
* **[[Wjelga Sobota]]**: 11 kwjetńa
* **[[Wjelganoc]]**: 12 kwjetńa
* **[[Pyńdźołek Wjelganocny]]**: 13 kwjetńa
* **[[Boże Ćoło]]**: 11 czyrwca
Wjetnamskŏ gŏdka

**Wjetnamskŏ gŏdka** - ôficyjnŏ gŏdka Wjetnamu a nacyjnŏ lŏ Wjetnamcōw (Kinŏwie). Gŏdka je tyż użiwanŏ jakŏ pjyrszŏ abŏ drugŏ bez wjetnamske emigranty.
Fidel Castro

**Fidel Alejandro Castro Ruz**  ( audio) (rodz. 13 śyrpńa 1926 we Birán, um. 25 listopada 2016 we Hawańe) – kubański polityker a prawńik, uod 1 styczńa 1959 do 24 lutygo 2008 prymjer Kuby a przewodńiczůncy Rady Państwa, pjyrszy sekretorz Kůmůńistycznyj Partyji Kuby. Bůł prziwůdcům kubańskij rewolucyji.
Indōnezyjskŏ gŏdka

**Indōnezyjskŏ gŏdka** - ôficyjnŏ gŏdka indōnezyje pŏwstałŏ na baziy malajskij gŏdki, kierŏ bŏłŏ użiwanŏ we archipelagu indonezyje bez wjyki.
Chińskŏ gŏdka

**Chińskŏ gŏdka** – grupa gŏdkŏwa ze Sino-tybetańskij familje gŏdkŏwyj. Stōndardŏwŏ gŏdka chińskich gŏdek je Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka. Używo chińskego szrajbōnka
Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka

**Stōndardŏwŏ mandaryńskŏ gŏdka** – stōndaryzŏwanŏ gŏdka chińskŏ, ôficyjnŏ gŏdka we Chińskij Ludowyj Republice a Tajwaniy ôrŏz jedno ze sztyrech gŏdek urzyndŏwych we Singapurze.
Koryjańskŏ gŏdka

**Koreańskŏ gŏdka** - ôficyjnŏ gŏdka Połedniyowej Koryje a Pōłnocnej Koryje tyż jednŏ ze 2 gŏdek ôficyjnych we Autōnōmicznym regjōniy Janbian we Chińskej Ludowej Republice.
Khorasanŏ-tureckŏ gŏdka

**Khorasanŏ-tureckŏ gŏdka** abo Kuczańskŏ gŏdka - gŏdka użiwana we regjōniy Khorasanŏ we Iraniy.
Trondheim

**Trondheim** – mjasto we Norwygiji nad zatokům Trondheimsfjorden wele ujśćo rzyki Nidelva. Srogo morsko hawyna, uostrzodek industryje a źimowych szportůw.
Arnhem

**Arnhem** – mjasto we Ńiderlandach, we prowincyji Geldryjo. Mjejske prawa uod 1233. Bezma cołke zbulůne we czas II śwjatowyj wojny. Uodbudowane, terozki je uostrzodkem industryje a kultury.
Siynciyan

**Siynciyan** (chiń. upr. 新疆; pinyin. *Xīnjiāng*, wym. [ɕínt͡ɕjɑ́ŋ]; połne miano: **Regiōn Autōnōmiczny Siynciyan-Ujgur**, ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, **Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni**) - autōnōmiczny regjōn Chińskij Ludowyj Republiki a nŏjsrŏgszym jeji regjōnym.

## Historyjŏ
„Xīnjiāng” (新疆; abo „Ice Jecen” w gŏdce mandżurskim) ôznaczŏ dosłownie nowe krysy. Miano te ôstało nadane w 1759 roku, kedy w wyniku podboju Dżungarii, terytorium to weszło w skłŏd Chin.

W 1865 roku wybuchła rebelia przeciwko panowaniu chińskimu, w wyniku keryj Siyciyan uniezależniōł sie, a władzã nad regiōnym przejōn Jakub Beg. W 1871 roku zawar ôn ugŏdã z Rosjanami, na mocy keryj zajōnli ôni dolinã rzyki Ili. W latach 1875–1877 Chińczycy wydolyli ôdzyskać kōntrolã nad prowincyjōm, a na mocy podpisanego w 1881 roku traktatu, wycŏfali sie tyż Rosjanie, choć zachowali Siynciyan za swojã cōunã wpływōw.

Regiōn w przeszłości dwukrotnie roznajmowoł niyzawisłość: w listopadzie 1933 r. (piyrszŏ Republika Wschodnigo Turkiestanu), jak tyż w listopadzie 1944 r. (drugŏ Republika Wschodnigo Turkiestanu). Ôbie ôstały zlikwidowane bez Chińczyków, ôdpednio – w 1934 i 1946 roku. W ôkresie regyrōnkōw chińskich ZSRR dystrybuował postrzōd miyszkańcōw kraju paszporty sowiecke, coby ulekszić im ymigracyjõ do Kazachskij SSR. Po rozłamie miyndzy regyrōnkami ZSRR i Chin zmocniyło sie zaś sparcie ZSRR dlŏ tamtejszego ruchu separatystycznego.

1 paździyrnika 1955 roku dotynczasowŏ prowincyjŏ Siynciyan stała sie regiōnym autōnōmicznym.

W latach 90. odżyły tyndyncyje separatystyczne, tym razym połōnczōne z radykalnym islamizmym. Na czole ruchu stanōł Islamski Ruch Wschodnigo Turkiestanu, bydōncy w latach 2003–2020 na wykazowi ôrganizacyje uwŏżanych za terrorystyczne bez regyrōnek Stanōw Zjednoczōnych, łōnczōny z Al-Ka’idōm, talibami i Islamskim Ruchym Uzbekistanu, co napoczōn seryjõ zamachōw przeciwko władzōm Siynciyanu.

## Zobocz tyż

* Ôddziały administracyjne Chin
Livorno

**Livorno** – mjasto we Italiji, we regijůńe Toskańijo a prowincyji Livorno. Je rozlygowane nad Liguryjskim Morzym. Je sam morsko hawyna.
Győr

**Győr** – mjasto na Madźarach, stolica kůmitatu Győr-Moson-Sopron a krysu Győr. Je rozlygowane nad rzykůma Důnajym a Rabům. Je sam uostrzodek industryje a ZOO.
Facebook

**Facebook** – internecowy społecznośćowy portal, we kerym zaregisztrowane użytkowńiki mogům tworzić nece, tajlować śe na zorty, posyłać uobrozki i wjadůmośći a używać roztomajte aplikacyje, kere sům własnośćům Facebook, Inc. ze śedźibům we Menlo Park we Kaliforńiji. We paźdźerńiku 2012 portal tyn mjoł już powyżyj 1 miljarda zaregisztrowanych użytkowńikůw. Strzedńostolećo lo użytkowańikůw Facebooka to 22 lota.

## Necowe uodwołańa
* Przodńo zajta
* Wtyczka lo Facebooka po ślůnsku (we Ślabikorzowym szrajbůnku)
Mińsk

**Mińsk** (bjoł. Мінск (hist. Менск); rus. Минск; jid. מינסק, *Minsk*) – nojsrogsze mjasto a stolica Bjołoruśi. Mo sztatus uobwodu. Je rozlygowane nad rzykům Świsłocz. Nojsrogszy uostrzodek industryje, kultury a nauki na Bjołoruśi.

Spůminany we 1067 roku, mjejske prowa uod 1499.
Kondopoga

**Kondopoga** (rus. Кондопога, karel. Kondupohju, fiń. Kontupohja) – mjasto we Rusyji, we Kareliji. Je rozlygowane nade půłnocno-wchodńim brzygem jeźdźora Onega. Je admińistracyjnym cyntrům rejůnu kondopożskigo.

Spůminano we 1495 roku, mjejske prowa mo uod 1938.

Je sam industryjo drzewjanno-papjůrńiczo. Je sam produkowane 1/3 ruskigo papjůru na cajtůngi.
Šamorín

**Šamorín** (madź. Somorja) – mjasto na Słowacyji, we trnawskim kreju, we kryśe Dunajská Streda. Uostrzodek spożywczyj industryji. Srogi uostrzodek madźarskij myńszośći - podug spisu ze 2001 roku, Madźary to 66% myszkańcůw.
Székesfehérvár

**Székesfehérvár** – mjasto na Madźarach, nojstarsze mjasto kreju a jygo pjyrszo stolica. Srogi uostrzodek industryje, m.in. werki Ikarus a Videoton.
Weisenbach

**Weisenbach** – gmin we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymbergijo, we rejencyji Karlsruhe, regijůńe Mittlerer Oberrhein, kryśe Rastatt a ferwaltůngowyj spůlnoće Gernsbach. Zajmuje 9,07&nbsp;km² placu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkowało sam 2487 perůnůw.
Tübingen

**Tübingen** – mjasto we Mjymcach, we kreju zwjůnzkowym Badyńijo-Wirtymbyrgijo, rejyncyji Tübingen, regijůńe Neckar-Alb a śedźiba krysu Tübingen. Je rozlygowane nad rzykům Neckar. Je srogim uostrzodkem ůńiwersyteckim.
Malmö

**Malmö** – mjasto a morsko hawyna we połedńowej Szwecyji, nade ćeśńinům Öresund. Je admińistracyjnym uostrzodkem regijůnu Skańijo. Dowńij srogi uostrzodek industryje, terozki mo funkcyje we edukacyji, transzporće, kulturze a usugach.
Tamilske Tigry

**Tamilske Tigry** (**Tigry Wyzwolyńo Tamilskigo Ilamu**) – tamilsko uorgańizacyjo, kero mjoła za cweka utworzyńe we půłnocnyj tajli Sri Lanki ńypodległygo państwa tamilskigo, mjanowanygo Ilam. Założůno we 1976 roku, złożůła brůń 17 moja 2009, skiż rozbićo jei uoddźołůw uod rzůndowyj armiji Sri Lanki. Prziwůdcům TT bůł Velupillai Prabhakaran.

### Necowe uodwołańa
* Uopracowańe uo Tamilskich Tigrach uod amerikańskich naukowcůw (we angelskij godce)
Mount & Blade

**Mount & Blade** – Szpil akcyje-rpg wyprŏdukŏwany bez tureckŏ firmã Taleworlds a wydōny bez szwecyjskŏ firmã Paradox Interactive 15 wrzyśniyŏ 2008.
## Szpil
Mount & Blade je szpilem ino na jednygŏ szpilerã. Akcyjŏ tŏczy siy we śrydniyŏwiycznyj krajiniy mjanŏwanyj "Calradia". We szpilu niy wystympuje żŏdna fabuła. Pjyrw szpiler musiy sônaczyć se pŏstać, ôbrać jeji płyć, histŏryjŏ a wyglōnd. Podczŏs rŏzgrywki szpiler rykrutuje se żŏłdakōw ze rygjōnalnych wiyśniakōw by niyskŏrŏ ich wyszkŏlić. Podle rŏzwoju mŏżnŏ terfić siy s inkszymi pŏstaciyōmi herŏsami a ich srykrutŏwŏć. Mŏżnŏ tyż dŏłōnczyć do ôbycnych frakcyji, dostŏć źymje a sônaczyć se manufakture. Wszytkie te akcyje sōm wykōnywane bez myszkã.
Walka we Mount & Blade je podana na sztandarŏwych szpilŏw RPG. Szpiler użiwa klawjiry do pŏruszaniyŏ siy, a myszki do zadŏwaniyŏ ciyŏsu a strzylŏniyŏ. Wjelgim aspyktym tygŏ szpilã je walka kōnnŏ, kierŏ rŏżniy tōm produkcyje ôd inkszych.
## Dŏdatki a kōntynuacyje
* Mount & Blade: Warband - ulepszōnŏ wersyjŏ Mount & Blade s dŏdōnym aspyktym multiplayer ôrŏz jednōm nŏwōm frakcyjōm.
* Mount & Blade: With Fire & Sword - Szpil fungujōncy na systymiy Mount & Blade, akcyjŏ dziyji siy we Potopiy Henrykŏ Sienkiewiczã.
* Mount & Blade II: Bannerlord - Zapŏwiydzōnŏ kōntynuacyjŏ szpilã.
Charency-Vezin

**Charency-Vezin** – gmin we Francyji, we regijůńe Lotaryngijo, we departamyńće Meurthe-et-Moselle. Podug danych ze 2009 roku, gmin zajmowoł 14,79&nbsp;km2 placu a půmjyszkowało sam 648 perzůnůw.
1997

### Wydarzyńo:
* 15 paźdźerńika - Brytyjok Andy Green pjyrszy roz we gyszichće przekroczůł barjera dźwjynku naźymnym pojazdem

### Wydarzyńo szportowe:
* 2 kwjetńa - Reprezyntacyjo Polski we fusbalu zremisowoła na Ślůnskim Stadjůńy ze reprezentacyjům Italiji 0:0

### Urodźyli śe:

### Pomarli:

### Śwjynta ruchůme:
* **[[Tusty sztwortek]]**: 6 lutygo
* **[[Uostatki]]**: 11 lutygo
* **[[Popjelec]]**: 12 lutygo
* **[[Ńydźela Palmowa]]**: 23 marca
* **[[Wjelgi Szwortek]]**: 27 marca
* **[[Wjelgi Pjůntek]]**: 28 marca
* **[[Wjelga Sobota]]**: 29 marca
* **[[Wjelganoc]]**: 30 marca
* **[[Pyńdźołek Wjelganocny]]**: 31 marca
* **[[Boże Ćoło]]**: 29 moja
1996

### Wydarzyńo:
* 17 styczńa - Czesko Republika złożůła wńosek uo wkludzeńy jům do Ojropejskij Uńiji.
* 8 moja - we RPA stworzůno nowo konstytucyjo
* 10 grudńa - Wisława Szymborska erbnyła literacko nadgroda Nobla

### Wydarzyńo szportowe:

### Urodźyli śe:

### Pomarli:
* 30 śyrpńa - Ernest Wilimowski, gůrnoślůnski fusbalok

### Śwjynta ruchůme:
* **[[Tusty sztwortek]]**: 15 lutygo
* **[[Ńydźela Palmowa]]**: 31 marca
* **[[Wjelgi Szwortek]]**: 4 kwietnia
* **[[Wjelgi Pjůntek]]**: 5 kwietnia
* **[[Wjelga Sobota]]**: 6 kwietnia
* **[[Wjelganoc]]**: 7 kwietnia
* **[[Pyńdźołek Wjelganocny]]**: 8 kwietnia
* **[[Boże Ćoło]]**: 6 czyrwca
1995

### Wydarzyńo:
* 11 wrzyśńa - we KWK Polska Wirek we Rudźe bůła kasztrofa bergmůńsko we kerej umrziło 5 grubjorzůw. Sztyrech żywych uoddykńynto 5 dobach.

### Wydarzyńo szportowe:

### Urodźyli śe:
* 22 śyrpńa – Dua Lipa, brytyjsko pjosynkarka, autorka tekstůw a modelka kosowsko-albańskigo pochodzyńo

### Pomarli:

### Śwjynta ruchůme:
* **[[Tusty sztwortek]]**: 23 lutygo
* **[[Ńydźela Palmowa]]**: 9 kwietnia
* **[[Wjelganoc]]**: 16 kwietnia
* **[[Pyńdźołek Wjelganocny]]**: 17 kwietnia
* **[[Boże Ćoło]]**: 15 czyrwca
Franck Ribéry

**Franck Ribéry** (wym. ; rodz. 7 kwjetńa 1983 we Boulogne-sur-Mer) – francuski fusbalok grojůncy na pozycyji krzidłowygo, abo strzodkowygo půmagera, roz a kedy we Bayerńe München gro tyż kej napadźor, gro sam ze nůmerům na uoblyczyńu 7. We 2013 wygroł Liga Majstrůw, kaj we finałowym szpilu wygroł 2:1 ze Borussiům Dortmund. Pod ajnflusym żony Ribéry zaczůn wyznować Islam.
1992

### Wydarzyńo:
* 23 lipca - prziwrůcono Abchasko Kůnstytucyjo, jako uodwyt za dowańy Abchazyje gruźińskij kůnstytucyje ze 1921 roku.
* 18 grudńa - Kim Young Sam kej pjyrszy uod 32 lot cywilny kandydot wygroł prezydyncki absztimung na prezydynta Połedńowyj Koryji

### Wydarzyńo szportowe:

### Urodźyli śe:

### Pomarli:

### Śwjynta ruchůme:
* **[[Tusty sztwortek]]**: 27 lutygo
* **[[Ńydźela Palmowa]]**: 12 kwejtńa
* **[[Wjelganoc]]**: 19 kwjetńa
* **[[Pyńdźołek Wjelganocny]]**: 20 kwjetńa
* **[[Boże Ćoło]]**: 18 czyrwca
Anggun

**Anggun Cipta Sasmi** (rodz. we marcu 1974), wystympujůnco pod mjanym **Anggun** to indůnezyjsko autorka śpjywek a pjosynkorka modygo pokolyńo. Wykonuje popowo muzyka a rok.
 
## Dyskografijo

### Albůmy
* Snow On The Sahara (1997)
* Chrysalis (2000)
* Luminescence (2005)

### Single
* Tua Tua Keladi (1990)
* Bayang - Bayang Ilusi (1992)
* Yang Hilang (1994)
* Snow On The Sahara (1997)
* Luminescence (2005)

## Necowe uodwołańa
* Uoficyjolno neczajta pjosynkorki
* Anggun na Twitter.com
* Anggun na IMDB
Popowo muzyka

**Popowo muzyka**, **pop** – rozrywkowo zorta muzyczno, kero powstoła we uůn. 1955, pochodźi uode rock ’n’ Rolla, folku, a bigbitu. Jeji důmyna to ajnfachowy rytm a melodyjo przeznaczůno lo masowygo uobjoru. Podtajli muzyki popowyj uůnaczům inksze zorty muzyki na barzi "łagodne" czego cwekym je zachowańy muzyki kero spodobo śe kożdymu uodbjorcy lb. pop-folk, pop-country atp.
Wodno hawyna

**Wodno hawyna** (ze łać. *Portus*) – plac lo wodnych pojazdůw, kaj może tyż śe uodbywać ładowańy towaru, właźyńy ludźi na szif, tankowańy a inksze.

### Zorty
Podle zorty wodnyj skupiny przi keryj nojdźi śe wodno hawyna wyrůżńo śe:
* morsko hawyna
* strzůdlůndowo hawyna
* morsko-rzyczno hawyna
Podle funkcyji jake mogům spełńać wodne hawyny wyrůżńo śe:
* handlowo hawyna
* rybacko hawyna
* wojenno hawyna
* jachtowo hawyna
Ńyskorzi kajńykaj jedno morsko hawyna spełńo wjela funkcyji, kere sům uůnaczůne we uosobnych tajlach.
2014

### Roczńice:
* 28 lipca - 100-leće I śwjatowyj wojny
### Wydarzyńo:
* 13 styczńa - Cristiano Ronaldo erbnůł Złoto Bala FIFA za rok 2013
* 28 kwjetńa - Jůn Paul II uogoszůny śwjyntym

### Pomarli:

### Śwjynta ruchůme:
* **[[Tusty Czwortek]]**: 27 lutygo
* **[[Uostatki]]**: 4 marca
* **[[Popjelec]]**: 5 marca
* **[[Ńydźela Palmowo]]**: 13 kwjetńa
* **[[Wjelgi Czwortek]]**: 17 kwjetńa
* **[[Wjelgi Pjůntek]]**: 18 kwjetńa
* **[[Wjelgo Sobota]]**: 19 kwjetńa
* **[[Wjelganoc]]**: 20 kwjetńa
* **[[Pyńdźołek Wjelganocny]]**: 21 kwjetńa
* **[[Pesach]]**: 15 kwjetńa – 22 kwjetńa
* **[[Wńybowstůmpjyńy]]**: 29 moja
* **[[Zesłańy Ducha Śwjyntygo]]**: 8 czyrwca
* **[[Boże Ćoło]]**: 19 czyrwca
* **[[Adwent]]**: 30 listopada
Karol Miarka

**Karol Miarka** (rodz. 22 paźdźerńika 1825, um. 15 śyrpńa 1882) – ślůnski dźołocz społeczny. Bůł nauczycielym, pisorzym, publikorzym a drukorzym. Uorganizatůr wjelu polskich uorganizacyji społecznych a gospodarczych.

Je fatrym Karola.
Karol Miarka (1856-1919)

**Karol Miarka** mjanowany *modym* (rodz. 11 czyrwca 1856, um. 12 moja 1919) – syn Karola, drukorz a wydowca, ślůnski dźołocz społeczny.
Biblia Ślązoka

**Biblia Ślązoka** (steuerowy szrajbůnek: *Biblijo Ślůnzoka*) – biblijne uopowjodańa (bezma ino ze Nowego Testamentu) we ślůnskij godce, kere ukozały śe we 2000. Jeji autorym je Marek Szołtysek.

Wedle autora cwekym bůło m.in. pokozańy podobnych biblijnych dźejůw do gyszichty Ślůnska. Inkszy cwek to zachowańy inkszośći kulturelnyj Ślůnska a stworzyńy srogszyj lityratury we Ślůnskij godce.
Historyjo Ślonska po ślonsku

**Historyjo Ślonska po ślonsku** – kśůnżka, kerej autorym je Marek Szołtysek, uopublikowano 16 listopada 2013, naszkryflano we ślůnskij godce. Skłodo śe ze 10 kůnskůw a 70 tajli, kaj narychtowano je gyszichta Ślůnska, a nojbarzij Gůrnego Ślůnska.

## Necowe uodwołańo
* "Historyjo Ślonska po ślonsku" Marka Szołtyska
Marek Szołtysek

**Marek Szołtysek** (rodz. 1963 we Gierałtowicach) – gůrnoślůnski pisorz, dźynńikorz, histůryk, autůr kśůnżek uo kulturze a ślůnskim jodle, bůł redaktorym we Rybńickim Cajtůngu.

## Wydone kśůnżki
**Rybnik, nasze gniazdo* (1997)
**Papież na Górnym Śląsku* (1998)
**Śląsk, takie miejsce na ziemi* (1998)
**80 lat PCK...* (1999)
**Żywot Ślązoka poczciwego* (1999)
**Dzieje rybnickiego zamku i sądu* (1999)
**Dzielnice Rybnika* (2000)
**Bujaków, 700 lat...* (2000)
**[[Biblia Ślązoka]]* (2000)
**Śląskie podróże* (2000)
**Elementarz śląski* (2001)
**Ślązoki nie gęski* (2002)
**Kuchnia śląska*
**Dzieje Śląska, Polski i Europy*
**Ślązoczki piykne są!*
**Bojki śląskie *
**Ślonsk je piykny*
**Graczki*
**Rozmówki Śląskie*
* *Ewangelie Śląskie*
* *[[Historyjo Ślonska po ślonsku]]* (2013) ISBN 83-89956-33-0

## Necowe uodwołańo
*Wydawnictwo Śląskie ABC
*"Historyjo Ślonska po ślonsku" Marka Szołtyska
*  Marek Szołtysek ''Tukej my som za pyrszego''
* Marek Szołtysek - Felietony onet.pl
*   Marek Szołtysek.wmv YouTube
*   WorldCat Identities:Szołtysek, Marek
Autōnōmicznŏ Republika Krymu

**Autōnōmicznŏ Republika Krymu** – autōnōmicznŏ republika, tajla Ukrajiny ôd 12 lutego 1992. Znojduje sie bezma cołki na pōłwyspie Krym na Czornym Morzu. Stolicōm republiki je Simferopōl. Pōmiyszkuje sam kole 2 mln ludzi, z czego 1 242 000 (62,1 %) pōmiyszkuje we miastach, co dowo 75,6 perzŏnōw/km².

Ôd 2014 je ôkupowano ôd Rusyje.