open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Przyszowa

**Przyszowa** – wieś we Polsce, we małopolskim wojewōdztwie, we limanowskim krysie, we gminie Łukowica. 

W latach 1975–1998 Przyszowa administracyjnie przinŏleżała do nowosądeckigo wojywōdztwa. W 2024 roku wieś rachowała 2624 miyszkańcōw. Wiyrchnia placu to 18,6 km².

## Etymologijŏ
Miano wsi Przyszowa podug tradycyje je ôd słowa *przichodzić*. Na przestrzyństwach stoleci we pisanych zdrzōdłach miano placu wystympowało w roztōmajtych formach: m.in. Prissowa (1325–27), Prsissowa (1335), Przissow (1399), Przyssowa, *Przyschowa* (XV w.), *Przissowa* (1538). *Przyszowa* po rŏz piyrszy ukazuje sie w 1629 roku.

## Galeryjŏ

Plik:Kościół Przyszowa 13VIII2024.jpg|Kościōł we Przyszowej
Plik:Przyszowa - dworek.jpg|Dwōr we Przyszowej
Plik:Szkoła nr 1 Przyszowa 07.2025 2.jpg|Szkoła podstawowŏ nr 1
Plik:Berdychów widziany z Kaniny.jpg|Berdychów


## Bibliografijŏ
* Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). 
*  
*  
* Poczta Polska, 2013, data dostympu: 2014-03-09
Starawolja

**Starawolja** (bjoł. *Стараволя*) - agromjasteczko na Bjołoruśi, we breskim uobwodźe, we prużanskim rejůńe, we wjelikasjelskim sjełsowjeće. Na 2005 rok půmjyszkowało sam 657 ludźi.
Zimowŏ Ôlimpiada 2026

**Zimowŏ Ôlimpiada 2026** - miyndzynarodowe szpile we zimowych szportach gospodarzōne we Milano a Cortina d’Ampezzo we Italiji ôd 4 do 22 lutygo. Cuzamyn zaplanowane je 116 szpilōw, piyrszy rŏz na Ôlimpiadzie tyż skimountaineering.

## Mydajlowŏ klasyfikacyjŏ
# Norwygijŏ: 18 złotych, 12 srebrnych, 11 brōnzowych
# USA: 12 złotych, 12 srebrnych, 9 brōnzowych
# Niderlandy: 10 złotych, 7 srebrnych, 3 brōnzowych
# Italijŏ: 10 złotych, 6 srebrnych, 14 brōnzowych
# Niymcy: 8 złotych, 10 srebrnych, 8 brōnzowych
:16. Czesko Republika: 2 złotych, 2 srebrne, 1 brōnzowych
:21. Polsko: 0 złotych, 3 srebrne, 1 brōnzowy
Honoris Krauza

**Honoris Krauza** - nadgroda, prziznowano za wkłod we ślōnsko kultura i kōntrkultura, usztalowano we 2024 roku ze inicjatywy Jacka Hołyńskigo. Nadgrody prziznowo Stowarziszyniy Loża Masorza. Cuzamyn ze nadgrodōm laureaty dostowajōm krauza żuru. Podug sztandu na luty 2026 roku nadgroda ôtrzimało 11 ôsōb abo insztytucyjōw.

## Historyjo

Idyjo utworzynio kōntrkulturowyj nadgrody Honoris Krauza narodziyła sie we 2024 roku. Jeji miano to je wicmańsko transformacyjo ausdruku *honoris causa*, co sie kojarzi ze prziznowanymi hōnorowymi dochtoratami, ale ze użyciym ślōnskigo słowa *krauza*. 

We piyrszym roku istniynio nadgrody doszło do swady, kej wyrōżniyniy ô takim samym mianie ôgłosiōł Marcin Musiał, ôrganizatōr Małego Festiwalu Wielkiej Literatury. Doszło ale do porozumiynio, dziynki kerymu nadgrody prziznane ôd Musiała we 2024 a 2025 roku ôstały uznane ôd inicjatora.

## Formalny sztatus
**Honoris Krauza** to je zaregistrowany patyntowany znak ô nōmerze 386758, stowarziszyniy Loża Masorza mo wyłōnczne prawo do prziznowanio diplōmōw, statuetkōw i nadgrōd pod tym mianym.

## Laureaty Nadgrody
Senglea

**Senglea**, malt. *L-Isla*, znůme tyż kej *Città Invicta* - mjasto na Malće, na wyspje Malta, we Regijůńe Port.
Zarzecze (rzeszowski krys)

**Zarzecze** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we rzeszowskim kryśe, we gmińe Boguchwała.
Kostajnica (mjasto Doboj)

**Kostajnica** - wjeś we Bośńi a Hercegowińe, we Syrbskij Republice, we mjeśće Doboj. Na 2013 rok půmjyszkowało sam 1625 ludźi.
Artajona

**Artajona** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Navarra. Mo 67,14 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 1783 ludźi.
Wheeling (Zachodńo Wirgińijo)

**Wheeling** – mjasto we USA, we sztaće Zachodńo Wirgińijo, śedźiba hrabstwa Ohio. Tajla mjasta je rozlygowano we hrabstwje Marshall.
Val Brembilla (gmin)

**Val Brembilla** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Bergamo. Mo 31,44 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 4115 ludźi. Gmin utworzůno 4 lutygo 2014 bez skuplowańe gminůw Brembilla a Gerosa.
Studinka

**Studinka** (ukr. *Студінка*) - wjeś na Ukrajińe, we iwanofrankiwskim uobwodźe, we kałuśkim rejůńe. Na 2021 rok půmjyszkowoło sam 1500 ludźi.
Góra (wejherowski krys)

**Góra** (tyż: **Góra Pomorska**, kaszb. *Gòra*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we wejherowskim kryśe, we gmińe Wejherowo.
Kawala

**Kawala** (nowogrecko godka Καβάλα) - mjasto we Grecyji, we regijůńe Wschodńo Macedůńijo a Tracyjo, nade Egejskim Morzym. Śedźiba gminu Kawala. Uistrzodek industryje,
Straszewo (půmorske wojewůdztwo)

**Straszewo** (mjym. *Straszewo*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we kwidzyńskim kryśe, we gmińe Ryjewo.
San Giuliano Milanese

**San Giuliano Milanese** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we Metropolitalnym Mjeśće Milan. Mo 30,87 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 40&nbsp;226 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta San Giuliano Milanese
Cavarzere

**Cavarzere** - gmin we Italiji, we regijůńe Ojganejsko Wynecyjo, we Metropolitalnym Mjeśće Wynecyjo. Mo 140,44&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 12&nbsp;723 ludźi.

### Kamracke sztaty
*  Cassino
*  Cugnaux
*  Settimo Torinese
*  Valinhos
Raleigh

**Raleigh** – mjasto we USA, stolica sztatu Půłnocno Karolina, a hrabstwa Wake. Uostrzodek industryje.
Anabar (Nauru)

**Anabar** - dystrykt Nauru, rozlygowany na půołedńułnocnym wschodźe wyspy. Mo 1,5 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 565 ludźi.
Alhaurín el Grande

**Alhaurín el Grande** - mjasto we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Andaluzyjo, we prowincyji Málaga.
Bjalske Mjyndzybrodźe

**Bjalske Mjyndzybrodźe** (pol. *Międzybrodzie Bialskie*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we żywjeckim kryśe, we gmińe Czerńichůw.
Radibor

**Radibor** (grnsrb. *Radwor*) - gmin we Mjymcach, we landźe Saksůńijo, we kryśe Landkreis Bautzen. Mo 61,99 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 3084 ludźi.
Bautzen

**Bautzen** (gůrnosorb. *Budyšin*) – mjasto we Mjymcach, we landźe Saksůńijo, śedźiba Landkreis Bautzen.
Książnice Wielkie

**Książnice Wielkie** - wjeś we Polsce, we mołopolskim wojewůdztwje, we proszowickim kryśe, we gmińe Koszyce.
Bellaire (Ohio)

**Bellaire** - wjeś we USA, we sztaće Ohio, we hrabstwje Belmont. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 3870 ludźi.
Chrypłyn

**Chrypłyn** (ukr. *Хриплин*) - wjeś na Ukrajińe, we iwano-frankowskim uobwodźe, we iwano-frankiwskim rejůńe. Na 2024 rok půmjyszkiwałoe sam 2350 ludźi.
Saint-Hilarion

**Saint-Hilarion** – gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Yvelines. Mo 14 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 999 ludźi.
Walferdingen

**Walferdingen** (luks: *Walfer*, mjym. *Walferdingen*) – gmin we Luksymburgu, we kantůńe Luksymburg. Mo 7,06 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 8937 ludźi.
Lądek (słupecki krys)

*'Lądek* - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we słupeckim kryśe, śedźiba gminu Lůndek. We latach 1269-1870 mjoł mjejske prawa.
Rodos (mjasto)

**Rodos** (nowogrecko godka Ρόδος) - mjasto we Grecyji, we regijůńe Połedńowe Egejske Wyspy. Śedźiba gminu Rodos. Je rozlygowane na půłnocnym kraju wyspy Rodos.
Lardos

**Lardos** - wjeś we Grecyji, we regijůńe Połedńowe Egejske Wyspy, we gmińe Rodos, na wyspje Rodos. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 1888 ludźi.
Döbeln

**Döbeln** (gůrnosorb. *Doblin*) – mjasto we Mjymcach, we landźe Saksůńijo, we Landkreis Mittelsachsen.
Pokrowsk (Ukrajina)

**Pokrowsk** (ukr. *Покровськ*) - mjasto na Ukrajińe, we důńeckim uobwodźe, śedźiba pokrowskigo rejůnu.
Czajęczyce

**Czajęczyce** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we proszowickim kryśe, we gmińe Proszowicy.
Nowy Dwór (chojńicki krys)

**Nowy Dwór** - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we chojńickim kryśe, we gmińe Chojńicy.
Lutówko (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)

**Lutówko** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we sympolyńskim kryśe, we gmińe Krajyńske Sympůlno.
Grabowo (kolnyński krys)

Źů
**Grabowo** – wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we kolnyńskim kryśe, śedźiba gminu Grabowo. We 1524 roku dostoło mjejske prawa, przed 1578 nazod wjeś.
Nukus

**Nukus** (karakalpacko godka: *Nókis*, rus. *Нөкис*/*Нукус*) - mjasto we Uzbekistańe, stolica Karakalpakstůnu. Uostrzodek industryji, nauki a kultury.
Zafferana Etnea

**Zafferana Etnea** - gmin we Italiji, we regijůńe Sycylijo, we metropolitalnym mjeśće Catania. Mo 76,87 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 9362 ludźi.
Wowczańsk

**Wowczańsk** (ukr. *Вовчанськ*) - mjasto na Ukrajińe, we charkowskim uobwodźe, we czuchujowskim rejůńe.
San Gavino Monreale

**San Gavino Monreale** - gmin we Italiji, we regijůńe Sardyńijo, we prowincyji Medio Campidano. Mo 87,4 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 7832 ludźi.
Beaurepaire (Vendée)

**Beaurepaire** – gmin we Francyji, we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Vendée. Mo 24,5&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 2385 ludźi.
Ndżamena

**Ndżamena** (arab. انجمينا) - stolica a nojsrogsze mjasto we Czadźe. Uostrzodek industryje, nauki a kultury.
Izabelin C

**Izabelin C** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we warszawskim zachodńim kryśe, śedźiba gminu Izabelin.
Freetown (Indiana)

**Freetown** - census-designated place we USA, we sztaće Indiana, we hrabstwje Jackson. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 369 ludźi.
Gwoździec (małopolske wojewůdztwo)

**Gwoździec** - wjeś we Polsce, we mołopolskim wojewůdztwje, we tarnowskim kryśe, we gmińe Zakliczyn.
Annan (mjasto)

**Annan** (gael. *Inbhir Anainn*) - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Szkocyji, we hrabstwje Dumfries and Galloway.
Lalinac (mjasto Niš)

**Lalinac** - wjeś we Syrbiji, we nišawskim uokryngu, we mjeśće Niš. Na 2022 rok půmjyszkowało sam 1574 ludźi.
Ręczno (wjeś)

**Ręczno** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we pjotrkowskim kryśe, śedźiba gminu Ręczno.
Fleuré (Orne)

**Fleuré** – gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Orne. Mo 11,8&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 203 ludźi.
Fleuré

2 gminy we Francyji:
* Fleuré - gmin we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Orne
* Fleuré - gmin we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Vienne
Zima

**Zima** to je jedna ze sztyrech pōr roku we przirodzie, w cōunie umiarkowanygo klimatu. Cechuje sie nojniższymi tymperaturami luftu i umiarkowanōm wielościōm atmosferycznygo ôpadu. Tymperatura luftu słazi czynsto pōniżyj 0 °C, a ôpad przyblyko forma śniygu. Moc zielin i zwiyrzōw idzie wtynczos w kima. Za zimowe miesiōnce na pōłnocnyj pōłkuli uznŏwŏ sie grudziyń, styczyń i luty. Dlŏ połedniowyj pōłkuli daty te sōm cŏfniynte ô pōł roku.
Sântimbru (gmin we uokryngu Alba)

**Sântimbru** - gmin we Růmůńiji, we uokryngu Alba. Mo 44,28 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 3032 ludźi.
Bihać

**Bihać** – mjasto we Bośńi a Hercegowińe, we Federacyji Bośńi a Hercegowiny, stolica unsko-sanskigo kantůnu, śedźiba mjasta Bihać. Uostrzodek industryje.
Weekley

**Weekley** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Northamptonshire, we dystrykće North Northamptonshire. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 297 ludźi.
Fleuré (Vienne)

**Fleuré** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Vienne. Mo 16,68 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 1137 ludźi.
Arklow

**Arklow** (irl. *An tInbhear Mór*) – mjasto we Irlandyji, we prowincyji Leinster, we hrabstwje Wicklow.
Bubel-Łukowiska

**Bubel-Łukowiska** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we bjalskim kryśe, we gmińe Podlaski Janůw.
Beauregard-l'Évêque

**Beauregard-l'Évêque** – gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Puy-de-Dôme. Mo 12,02&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 1586 ludźi.
Zamboanga

**Zamboanga** – mjasto na Filipinach, we regijůńe Půłnocne Mindanao, we regijůńe Zamboanga, we prowincyji Zamboanga del Sur. Je rozlygowano na wyspje Mindanao. Uostrzodek industryje.
Opoczka Mała

**ŚOpoczka Mała** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we kraśńickim kryśe, we gmińe Annopol.
Mosty (pucki krys)

**Mosty** (kaszub. *Mòstë*, mjym. *Mòstë*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we puckim kryśe, we gmińe Kosakowo.
Welton le Marsh

**Welton le Marsh** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lincolnshire, we dystrykće East Lindsey. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 212 ludźi.
Dompcevrin

**Dompcevrin** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Meuse. Mo 10,93 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 376 ludźi.
Goszcz

**Goszcz** (mjym. *Goschütz*) – wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we uoleśńickim kryśe, we gmińe Twordogůra. We latach 1638-1742 mjoł mjejske prawa.
Peyre en Aubrac

**Peyre en Aubrac** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Lozère. Mo 153,3&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 2296 ludźi. Utworzůno 1 styczńa 2017 bez skuplowańe gminůw Aumont-Aubrac, La Chaze-de-Peyre, Fau-de-Peyre, Javols, Sainte-Colombe-de-Peyre a Saint-Sauveur-de-Peyre
Chavigny (Meurthe-et-Moselle)

**Chavigny** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Meurthe-et-Moselle.
Węsiory

**Węsiory** (kasz. *Wãsorë*, mjym. *Wensiorri*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we kartuskim kryśe, we gmińe Sulynczyno.
Kleinmachnow

**Kleinmachnow** – gmin we Mjymcach, we landźe Brandynburgijo, we Landkreis Potsdam-Mittelmark. Mo 11,91&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 19&nbsp;274 ludźi.
Nieul-le-Dolent

**Nieul-le-Dolent** - gmin we Francyji, we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Vendée. Mo 28,02 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 2571 ludźi.
Zabrzeż

**Zabrzeż** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowosůndeckim kryśe, we gmińe Łůncko.
Sülstorf

**Sülstorf** - gmin we Mjymcach, we landźe Meklymburgijo-Przedńe Půmorze, we Landkreis Ludwigslust-Parchim. Mo 18,78 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 819 ludźi.
Porąbki (kelecki krys)

**Porąbki** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we keleckim kryśe, we gmińe Bieliny.
Guinness

**Guinness** – zorta ciymnego biyru produkowanŏ we St. James’s Gate Brewery we Irlandyji ôd XVIII stoleciŏ. Na sztand marca 2026 przinŏleżi do brytyjskij skupiny Diageo.
Lato

**Lato** to je jedna ze sztyrech pōr roku we przirodzie, w cōunie umiarkowanygo klimatu. Cechuje sie nojsrogszymi tymperaturami luftu. U zielinōw je to czas ôwocowaniŏ, a u zwiyrzōw czas bogaty w jodło. Za latowe miesiōnce na pōłnocnyj pōłkuli uznŏwŏ sie czyrwiyń, lipiyń i siyrpiyń. Dlŏ połedniowyj pōłkuli daty te sōm cŏfniynte ô pōł roku.
Podzim

**Podzim** to je jedna ze sztyrech pōr roku we przirodzie, w cōunie umiarkowanygo klimatu. Cechuje sie umiarkowanymi tymperaturami luftu. U zielinōw a zwiyrzōw je to czas zamlowaniŏ futru na zima. Za podzimowe miesiōnce na pōłnocnyj pōłkuli uznŏwŏ sie wrzesiyń, paździyrnik i listopad. Dlŏ połedniowyj pōłkuli daty te sōm cŏfniynte ô pōł roku.
Gorlago

**Gorlago** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Bergamo. Mo 5,7 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 5187 ludźi.
Przyłubie (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)

**Przyłubie** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we bydgoskim kryśe, we gmińe Kujawski Solec.
Wells (Somerset)

**Wells** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Somerset, we dystrykće Somerset.
Błahodatne (amwrosijiwska hromada)

**Błahodatne ** (ukr. *Благодатне*) - wjeś na Ukrajińe, we důńeckim uobwodźe, we důńeckim rejůńe. Na 2017 rok půmjyszkowało sam 3649 ludźi.
Wólka Czernięcińska

**Wólka Czernięcińska** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we biłgorajskim kryśe, we gmińe Turobin.
Bene Berak

**Bene Berak** (hebr. בני ברק; arab. بني براك;;) - mjasto we Izraelu, we Dystrykće Tel Awiw.
Ryan (Uoklahůma)

**Ryan** – mjasto we USA, we sztaće Uoklahůma, we hrabstwje Jefferson. Bůł sam rodzůny Chuck Norris.
Stare Misto (ternopilśki rejůn)

**Stare Misto** (ukr. *Старе Місто*) - wjeś na Ukrajińe, we ternopilskim uobwodźe, we ternopilśkim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 1094 ludźi.
Duszniki (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Duszniki** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we szamotuskim kryśe, śedźiba gminu Duszńiki.
Calumet (Michigan)

**Calumet** - wjeś we USA, we sztaće Michigan, we hrabstwje Houghton. Podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 621 ludźi.
Saranac Lake

**Saranac Lake** - wjeś we USA, we sztaće Nowy Jork, we hrabstwje Franklin. Podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 4887 ludźi.
Kudus

**Kudus** – mjasto we Indůnezyji, na wyspje Jawa, we prowincyji Strzodkowo Jawa. Uostrzodek industryje.
Sabina Waszut

**Sabina Waszut** (rodz. 27 paździyrnika 1979 we Chorzowie) – ślōnsko pisorka i felietōnistka, autorka historycznych i ôbyczajowych rōmanōw, czynsto ôsadzōnych na Ślōnsku. Sława zdobōła rōmanym Rozdroża, co bōła nōminowano do nadgrody Angelus we 2014 roku. Dzieła ôd Waszut łōnczōm historyczne tło ze analizōm postaci i miyndzyludzkich relacyjōw.

## Żywobycie
Sabina Waszut rodziōła sie w 1979 roku we Chorzowie. Skōńczōła Licyj pm. Mikołaja Reja we Świyntochlowicach i sztudiyrowała turystyka a rekreacyjo na Gōrnoślōnskij Wyższyj Gyszeftszuli we Katowicach. Fachowo bōła zwiōnzōno z Muzyjym Gōrnoślōnski Etnograficzny Park we Chorzowie. Żyje we Rudzie.

## Nagrody i wyrōżniynia

* Nōminacyjo do Literackij Nadgrody Strzodkowyj Ojropy «Angelus» za «Rozdroża» (2014)
* Głōwno nadgroda we kategoryji «Pióro» na Festiwalu Literatury ôd Babōw we Siedlcach
* Nadgroda Honoris Krauza
Choceń

**Choceń** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we włocławskim kryśe, śedźiba gminu Choceń.
Chuck Norris

**Chuck Norris** (rodz. 10 marca 1940 we Ryan, um. 19 marca 2026 na wyspje Kauaʻi, Hawaje) - amerikański szauszpiler, scynarzista, a szportowjec uod kunsztůw walki. Groł we mocce filmůw kina akcyje. Znůmy tyż ze wicůw we kerych je przedstowjany kej bezma wszechmocny.
Bakałarzewo

**Bakałarzewo** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we suwalskim kryśe, śedźiba gminu Bakałarzewo. Mjejske prawa przed 1558 do 1870.
Zbigniew Kadłubek

**Zbigniew Kadłubek** (rodz. 1976) – ślōnski pisorz, esejista,  klasyczny filolog, zwiōnzany ze Ślōnskim Uniwersytetym. Zajmuje sie antycznōm literaturōm i kulturōm, a tyż kwestyjami ślōnskij tōżsamości.

## Żywobycie
Urodziōł sie w 1976. roku. Sztudiyrowoł klasyczno filologijo i zajōn sie naukowōm robōtōm na Ślōnskim Uniwersytecie. We 2001. roku ôbrōniōł dochtorat za robota pod mianym «Barok w poezji nowołacińskiej na Śląsku», a we 2011. habilitacyjo za «Święta Medea. W stronę komparatystyki pozasłownej». Kadłubek je tyż aktywny jako popularyzatōr kultury i humanistycznyj myśli.

## Literatura
Je autorym mocki esejōw, naukowych publikacyjōw a literackich tekstōw. Jednym z jego nojbarzij znanych dzieł sōm Listy z Rzymu – zbiōr esejōw inszpirowanych antycznōm kulturōm i refleksyjōm nad Ojropōm.
Kobyla Góra (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Kobyla Góra** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uostrzeszowskim kryśe, śedźiba gminu Kobyla Góra. We latach 1424-1793 mjoła mjejske prawa.
Mielnik (podlaske wojewůdztwo)

**Mielnik** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we śymjatyckim kryśe, śedźiba gminu Mielnik. We latach 1440-1934 mjoł mjejske prawa.
Rzekuń

**Rzekuń** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we uostrołynckim kryśe, śedźiba gminu Rzekůń.
Skarbimjyrz-Uośedle

**Skarbimjyrz-Uośedle** (pol. *Skarbimierz-Osiedle*) - uośedle we Polsce, we uopolskim wojewůdztwje, we brzeskim kryśe, śedźiba gminu Skarbimjyrz.
Wartogowiec

**Wartogowiec** (pol. *Wartogłowiec*, niym. *Wartoglowitz*) – dziylnica Tychōw, położōno we pōłnocnyj czyńści miasta.

## Historyjo
Wartogowiec powstoł jak jedyn ze przisiōłkōw Tychōw pod kōniec XVII storoczo. We 30. rokach XVIII st. bōły sam 22 chałupy. We 1871. roku pōmiyszkowało sam 490 ludzi. We 1885. roku bōła pobudowano szkoła (terozki je sam Podstawowo Szkoła nr 8). Do Tychōw Wartogowiec bōł przikuplowany we 1951. roku.

## Transzport
Bez dziylnica przechodzōm krajowo drōga nr 1, 44 a 86, a tyż ekspresowo drōga S1. Drōgi nr 1 i 44 krojcujōm sie a tworzōm srogi knoutel we formie krasikōnia.

Znojdujōm sie sam busowe przistanki: Wartogłowiec Beskidzka, Wartogłowiec Cmentarna, Wartogłowiec Cmentarna, Wartogłowiec Pętla, Wartogłowiec Wiadukt, na kerych stowajōm busy Forsztandu Metropolitalnego Transzportu, co łōnczōm Wartogowiec ze inkszymi dziylnicami miasta, a tyż ze Katowicami a Kobiōrym.
Cynzura

**Cynzura** – proces kōntrolowanio abo ôgraniczanio dostympu do informacyji, tekstōw, mediōw abo inkszych treści, nojczyńścij praktykowany ôd państwa, nale tyż ôd prywatnych instytucyjōw. Cylym cynzury je nojczyńścij ôchrōna politycznych interesōw, moralnych wertōw abo publicznego bezpieczyństwa, chocioż we praktyce może ôna kludzić do ôgraniczanio swobody słowa.

## Historyjo
Cynzura je znano ôd starożytności. We starożytnym Rzimie byjamtry mianowane «cynzorami» mieli za zadaniy kōntrola moralności ôbywatelōw. We niyskorszych epokach, ôsobliwie w czasy absolutnych mōnarchijōw i totalitarnych reżimōw, cynzura bōła wożnym insztrumyntym kōntrole społeczyństwa.

We XX storoczu cynzura bōła fest siylnie ôzwiyniynto we takich państwach jak Sowiecki Sojusz abo III Rajch, kaj medyja bōły strikte kōntrolowane ôd władze.

## Zorty cynzury
Wyrōżnio sie pora zortōw cynzury

* **prewyncyjno** – polygo na kōntrolowaniu treści przed jejich publikacyjōm,
* **represyjno** – polygo na koraniu za publikacyjo niypożōndanych treści,
* **autocynzura** – sytuacyjo, w keryj autōr sam ôgraniczo swoja wypowiydź ze strachu przed kōnsekwyncyjami.

## Cynzura a swoboda słowa
Cynzura je czynsto postrzegano za sprzeczno ze swobodōm słowa. Moc dymokratycznych państw mo przepisy, kere majōm niy dopuszczać do cynzury (do przikładu polsko kōnstytucyjo), chocioż niykere formy kōntrole treści (ntp. zokoz mowy niynawiści) sōm akceptowane.
Sobolew (mazowjecke wojewůdztwo)

**Sobolew** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we garwolińskim kryśe, śedźiba gminu Sobolew.
Żołynia

**Żołynia** (mjym. *Schelling*) – wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we łańcuckim kryśe, śedźiba gminu Żołynia. Przed 1713 do 1934 mjoła mjejske prawa.
Kębłowo (wjeś we wolsztyńskim kryśe)

**Kębłowo** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wolsztyńskim kryśe, we gmińe Wolsztyn. We latach 1320-przed 1800 a 1808-1880 mjoło mjejske prawa.
Falfield

**Falfield** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Gloucestershire, we dystrykće South Gloucestershire. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 762 ludźi.
Tymbark

**Tymbark** – wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we limanowskim kryśe, śedźiba gminu Tymbark. We latach 1353-1896 mjoł mjejske prawa.
Kushimoto

**Kushimoto** (jap. 串本町 *Kushimoto-chō*) - mjasto we Japůńiji, na wyspje Honsiu, we prefekturze Wakayama.
Leverkusen

**Leverkusen** – mjasto na prawach krysu we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo. Uostrzodek industryje. Fůnguje sam fusbalklub Bayer 04 Leverkusen.
Goleszów (podkarpacke wojewůdztwo)

**Goleszów** – wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we mjeleckim kryśe, we gmińe Mjelec.
Frutigen

**Frutigen** - gmin we Szwajcaryji, we kantůńe Bern. Mo 72,28&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 7100 ludźi.
Mertesheim

**Mertesheim** to je gmina we Mjymcach, we landźe 
Nadryńijo-Palatynat, we Landkreis Bad Dürkheim. Mo 2,2&nbsp;km² placu a podug danych ze 2024 roku mjoła 412 mjyszkańcůw.
Tarnawa Górna (małopolske wojewůdztwo)

**Tarnawa Górna** - wjeś we Polsce, we mołopolskim wojewůdztwje, we suskim kryśe, we gmińe Zembrzyce.
Potrzebowo (leszczyński krys)

**Potrzebowo** – wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we leszczyńskim kryśe, we gmińe Wijewo.
Leśniewo (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Leśniewo**- wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we gńyźńyńskim kryśe, we gmińe Łubowo.
Volnay (Côte-d'Or)

**Volnay** - gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, we departamyńće Côte-d'Or. Mo 7,55&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 224 ludźi.
Lubiki

**Lubiki** - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we starogardzkim kryśe, we gmińe Czorno Woda. We latach 1994-2013 przikuplowano do mjasta Czarna Woda, uod 1 styczńa 2014 zaś samodźelno wjeś.
Volnay

2 gminy we Francyji:
* Volnay - gmin we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, we departamyńće Côte-d’Or
* Volnay - downy gmin we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Sarthe, uod 2025 przikuplowany do gminu Val-de-la-Hune
Val-de-la-Hune

**Val-de-la-Hune** - gmin we Francyji, we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Sarthe. Mo 41,62&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 1521 ludźi. Utworzůno 1 styczńa 2025 bez skuplowańy gminůw Saint-Mars-de-Locquenay a Volnay.
Pętkowice (śwjyntokrziske wojewůdztwo)

**Pętkowice** – wieś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we uostrowjeckim kryśe, we gmińe Bałtów.
Les Bois d'Anjou

**Les Bois d'Anjou** - gmin we Francyji, we regijůńe Pays de la Loire, we departamyńće Maine-et-Loire. Mo 60,22 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 2525 ludźi. Utworzůny we 2016 roku bez skuplowańe gminůw Brion, Fontaine-Guérin a Saint-Georges-du-Bois.
Roguszyn (wyngrowski krys)

**Roguszyn** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wyngrowskim kryśe, we gmińe Korytńica.
Sant Quirze del Vallès

**Sant Quirze del Vallès** (szp. *San Quirce del Vallés*) – gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Katalůńijo, we prowincyji Barcelůna. Mo 14,27&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 20 210 ludźi.
Batina

**Batina** (arab. باتنة, Tifinagh ⵁⴱⴰⵝⵏⵜ) – mjasto a gmin we Algeryji, śedźiba wilajetu Batina. Uostrzodek industryje.
Szraubynciyr

**Szraubynciyr** - mychaniczny werkcojg zbudowany ze pryntu, grifu i szpice, używany na piyrszym placu do wkryncaniŏ śrubōw. Grif, dzisiej nojczyńścij ze plastiku, je we jednyj linie ze pryntym i je przewidziany na jedna rynka. Reszta je zaôbycz stalowŏ. Szpica moge mieć roztōmajte formy, popularne sam sōm plaskatŏ (szlic), krojc a imbus.
Katrineholm

**Katrineholm** – mjasto we Szwecyji, we regijůńe Södermanland, śedźiba gminu Katrineholm. Uostrzodek industryje.
Tarlac (mjasto)

**Tarlac** – mjasto na Filipinach, na wyspje Luzon, we regijůńe Strzodkowy Luzon, śedźiba prowincyji Tarlac. Uostrzodek industryje a nauki.
Hawangen

**Hawangen** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we Landkreis Unterallgäu. Mo 14,53 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 1260 ludźi.
Gällivare

**Gällivare** - uosada we Szwecyji, we regijůńe Norrbotten, śedźiba gminu Gällivare. Na 2023 rok půmjyszkowało sam 12 385 ludźi.
Malmberget

**Malmberget** - uosada we Szwecyji, we regijůńe Norrbotten, we gmińe Gällivare. Na 2023 rok půmjyszkowało sam 306 ludźi.
Medyka

**Medyka** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we przemyskim kryśe, śedźiba gminu Medyka.
Saint-Alyre-ès-Montagne

**Saint-Alyre-ès-Montagne** – gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Puy-de-Dôme. Mo 41,07&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 102 ludźi.
Biskupia Wola

**Biskupia Wola** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we pjotrkowskim kryśe, we gmińe Czarnocin.
Lagny-sur-Marne

**Lagny-sur-Marne** – mjasto we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Seine-et-Marne.
Cărand

**Cărand** - gmin we Růmůńiji, we uokryngu Arad, śedźiba gminu Cărand. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 546 ludźi.
Zábeštní Lhota

**Zábeštní Lhota** - gmin we Czeskij Republice, we olmickim kreju, we kryśe Přerov. Mo 1,47 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 177 ludźi.
Reocín

**Reocín** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Kantabryjo. Mo 32,09 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 8389 ludźi.
Daniszyn

**Daniszyn** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uostrowskim kryśe, we gmińe Wjelgopolski Uostrůw.
Hodejov

**Hodejov** (madź. *Várgede*) - wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we banskobystrickim kreju, we kryśe Rimavská Sobota. Mo 17,25 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 1513 ludźi.
Nakło (tarnogůrski krys)

**Nakło** (pol. *Nakło Śląskie*, do 2010 *Nakło*, mjym. *Naklo*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we tarnogůrskim kryśe, we gmińe Śwjerklańec.
Jurovski Dol

**Jurovski Dol** - wjeś we Słowyńiji, we gmińe Sveti Jurij v Slovenskih goricah. Na 2025 rok půmjyszkowało sam 472 ludźi.
Dwikozy

**Dwikozy** - wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we sandomjyrskim kryśe, śedźiba gminu Dwikozy.
Fontiers-Cabardès

**Fontiers-Cabardès** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Aude. Mo 8,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 476 ludźi.
Carrickmacross

**Carrickmacross** (irl. *Carraig Mhachaire Rois*) – mjasto we Irlandyji, we prowincyji Ulster, we hrabstwje Monaghan.