open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dzierzbotki

**Dzierzbotki** - wjeś we Polsce, we wjelgopolkim wojewůdztwje, we tureckim kryśe, we gmińe Kawynczyn.
Miłaczewek

**Miłaczewek** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we tureckim kryśe, śedźiba gminu Malanůw.
Czernie

**Czernie** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we uostrołynckim kryśe, we gmińe Goworowo.
.ac

**.ac** je to internetowŏ dōmyna, kerŏ je zrobiōnŏ dlŏ internetowych zajtōw ze Wyspy Wniebowlyziyniŏ.
Grochówka (wjeś we mazowjeckim wojewůdztwje)

**Grochówka** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we śedleckim kryśe, we gmińe Zbuczyn.

We lotach 1975-1998 wjeś admińistracyjńy noleżoła do śedleckigo wojewůdztwa.
Chabernica

**Chabernica** to je polny dymōn żyński ze słowiańskich religiji. Mŏ ôn wystympować na Gōrnym Ślōnsku, we ôkolicach Prudnika. Je podany na Połednicã. Ślōnzŏki ze Prudnika strŏszali niōm swoje bajtle.

## Wierzynia
Forsztelowanŏ bōła jak piyknŏ, wysokŏ, smukłŏ, błynkitnie ôblyczōnŏ dzioucha, co miała wiyniec chabrōw na gowie. Ukazowała sie ino we połednie i jyny na polu, kaj wachowała, coby bajtle w poszukowaniu blum niy deptały ôbiylōw i niy wbiygały pōmiyndzy łany. Nerwowała sie, kej widziała, iże używajōm ôstrych nŏczyń, i kej żniwiŏrze niy mieli hutōw. Ci, kerzi ônyj zdaniym zasugowali na kŏrã, bōli uspŏwani ônyj słodkimi szkamrami, a potym zsyłała na nich ôstry bōl gowy, paraliż abo heksenszus. Czasym ciepała sie na swojã ôfiarã i łōmała ônyj rynce i nogi, abo skryncała gnyk.

Coby ôchrōnić sie przed Chabernicōm, trza bōło we połednie na Aniōł Pański zrobić se pauzã ôd roboty i przesiedzieć tyn czas w ciyniu.

## Bibliografijŏ
* 
*
Heksenszus

**Heksenszus** to je bōl ôkolice lyndźwiowyj. Je to jedna ze nojczyńścij zgłŏszanych dolegliwości. Kol. 60-80% ôgōlnyj populacyje doświadczŏ tego co nojmynij rŏz w życiu, w danym mōmyncie bōl ôkolice lyndźwiowyj mŏ 15-30% populacyje, za to w czasie miesiōnca 30-40%. Heksenszus je jednã z nojczyńściyjszych prziczyn kōnsultacyji dŏchtōrskich jak tyż absyncyji chorobowych we państwach zindustryjalizowanych. Krōm srogij skali problymu prziczyny tyj zorty bōlu niy sōm dostatecznie poznane, a diagnostyka polygŏ przede wszyjskim na wykluczyniu powŏżnych prziczyn, wymŏgajōncych pilobnego postympowaniŏ. U 90% wszyjskich pacjyntōw z bōlym ôkolice lyndźwiowyj dolegliwości ustympujōm same w czasie 6 tydni.
Hazebrouck

**Hazerbrouck** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńce Nord. Mo 26,2 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 21&nbsp;353 ludźi.

### Kamracke sztaty
*  Soignies
*  Faversham
*  Porz
Sátoraljaújhely

**Sátoraljaújhely** – mjasto we Madźarach, we kůmitaće Borsod-Abaúj-Zemplén, śedźiba krysu Sátoraljaújhely.
Bath

**Bath** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandzie, we hrabstwje Somerset, we autůnůmicznyj jednostce Bath and North East Somerset. Uostrzodek kultury, nauki a turystyki.
1

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 1 / I** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
2 p.n.e. « 1 p.n.e. « **1** » 2 » 3 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* rozpoczyńcie naszyj ery

## Narodzyni
* Lucjusz Junniusz Gallio Annaeanus
* Pallas
* Pyjter Apostōł

## Umrzici
* Zhao Feiyan
* Sapadbizes
* Amanishakheto
* Arshak II Iberyjski
2

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 2 / II** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
1 p.n.e. « 1 « **2** » 3 » 4 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Deng Yu

## Umrzici
* Lucjusz Juliusz Cezar
* Markus Lolliusz
3

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 3 / III** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
1 « 2 « **3** » 4 » 5 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Ban Biao

## Umrzici
* *Na razie brak wpisōw.*
4

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 4 / IV** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
2 « 3 « **4** » 5 » 6 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Columella
* Daemusin

## Umrzici
* Gajusz Cezar
* Bak Hyeokgeose
* Terentia
5

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 5 / V** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
3 « 4 « **5** » 6 » 7 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Filip Apostōł
* Yin Lihua

## Umrzici
* Kleopatra Selene II
6

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 6 / VI** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
4 « 5 « **6** » 7 » 8 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Milōnia Caesōnia
* Nero Cezar

## Umrzici
* Ôrodes III
7

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 7 / VII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
5 « 6 « **7** » 8 » 9 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Atynodoros
8

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 8 / VIII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
6 « 7 « **8** » 9 » 10 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Klaudiusz Druzus
* Tigellinus
* Tytus Flawiusz Sabinus

## Umrzici
* Horatius
9

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 9 / IX** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
7 « 8 « **9** » 10 » 11 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Wespazjan

## Umrzici
* Publius Quinctilius Varus
11

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 11 / XI** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
9 « 10 « **11** » 12 » 13 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* rajza Tyberiusza i Germanikusa do Germanije

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* *Na razie brak wpisōw.*
12

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 12 / XII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
10 « 11 « **12** » 13 » 14 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Kaligula

## Umrzici
* *Na razie brak wpisōw.*
13

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 13 / XIII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
11 « 12 « **13** » 14 » 15 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Wang Zhengjun
14

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 14 / XIV** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
12 « 13 « **14** » 15 » 16 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Ôktawian August
* Agrippa Postumus
15

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 15 / XV** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
13 « 14 « **15** » 16 » 17 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Agrippina Modszŏ
* Witeliusz

## Umrzici
* *Na razie brak wpisōw.*
16

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 16 / XVI** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
14 « 15 « **16** » 17 » 18 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Julia Druzylla

## Umrzici
* Scribōnia
Szeptyćkyj

**Szeptyćkyj** (ukr. *Червоноград*), dowńij **Czerwonohrad** i **Krystynopol** - mjasto na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we sokalskim rejůńe.
10

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 10 / X** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
8 « 9 « **10** » 11 » 12 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Herōn ze Aleksandryje
* Paul Apostōł

## Umrzici
* Witruwiusz
17

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 17 / XVII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
15 « 16 « **17** » 18 » 19 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Julia Liwilla
* Messalina

## Umrzici
* Titus Livius
* Ôwidiusz
18

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 18 / XVIII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
16 « 17 « **18** » 19 » 20 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Ôwidiusz
* Yang Xiong
19

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 19 / XIX** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
17 « 18 « **19** » 20 » 21 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Tyberiusz Klaudiusz Gemellus

## Umrzici
* Germanikus
* Wōnōnes I
22

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 22 / XXII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
20 « 21 « **22** » 23 » 24 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Boudika
* Faustus Cornelius Sulla Felix

## Umrzici
* Gaius Ateius Capito
* Junia Tertia
23

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 23 / XXIII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
21 « 22 « **23** » 24 » 25 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Pliniusz Starszy

## Umrzici
* Wang Mang
* Juba II
24

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 24 / XXIV** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
22 « 23 « **24** » 25 » 26 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Pizōn Augur
* Strabōn
25

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 25 / XXV** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
23 « 24 « **25** » 26 » 27 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* Rzim stoł sie nojsrogszym miastym na świecie

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* *Na razie brak wpisōw.*
27

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 27 / XXVII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
25 « 26 « **27** » 28 » 29 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Herod Agrippa II
* Petrōniusz

## Umrzici
* *Na razie brak wpisōw.*
29

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 29 / XXIX** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
27 « 28 « **29** » 30 » 31 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Liwia
20

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 20 / XX** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
18 « 19 « **20** » 21 » 22 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Klaudiusz Druzus
* Vipsania Agrippina
* Jozef z Nazaretu
21

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 21 / XXI** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
19 « 20 « **21** » 22 » 23 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Arminius
* Kwiryniusz
30

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 30 / XXX** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
28 « 29 « **30** » 31 » 32 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Nyrwa

## Umrzici
* Jezus Krystus (?)
* Judasz Iskariota (?)
34

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 34 / XXXIV** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
32 « 33 « **34** » 35 » 36 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Świynty Szczepōn
Knorydy

**Knorydy** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we bjelskim kryśe, we gmińe Podlaski Bjelsk.
Rzeczyca Wielka

**Rzeczyca Wielka** - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we koszalińskim kryśe, we gmińe Polanůw.
Montecalvo Versiggia

**Montecalvo Versiggia** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Pavia. Mo 11,4 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 529 ludźi.
Mona Lisa

**Mona Lisa** (ital. i , ) to je ôlyjny malōnek namalowany na desce topola, co mŏ 77 × 53 cm a je ôd italijańskigo malyrza Leonarda da Vinci.

Malōnek powstoł kejś w zaczōntkach 16. stoleciŏ, we ôkresie ôd 1503 do 1507 roku. Terŏźnie je ôn we Luwrze we Paryżu, a je włŏsnościōm regyrōnku Francyje. Je to jedyn ze nojbarzij znanych a nojbarzij cynnych ôbrazōw z czasōw rynesansu.

## Necowe ôdwołania
* Isabella of Aragon, Duchess of Milan, the real woman behind „Mona Lisa”
Žižkovo Pole

**Žižkovo Pole** - wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we kreju Vysočina, we kryśe Havlíčkův Brod. Mo 14,33 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 395 ludźi.
Markowo (uostrůdzki krys)

**Markowo** - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we uostrůdzkim kryśe, we gmińe Morůng.
Stary Toruń

**Stary Toruń** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we torůńskim kryśe, we gmińe Wjelgo Złowjeś.
Budy (krotoszyński krys)

**Budy** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we krotoszyńskim kryśe, we gmińe Rozdrażew.
Hrymajliw

**Hrymajliw** (ukr. *Гримайлів*) - uośedle mjejskij zorty na Ukrajińe, we ternopilśkim uobwodźe, we czortkiwśkim rejůńe. Na 2022 rok půmjyszkowało sam 1753 ludźi.
Dolno Rycerka

**Dolno Rycerka** (pol. *Rycerka Dolna*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we żywjeckim kryśe, we gmińe Rajcza.
Besançon

**Besançon** – mjasto we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, stolica departamyntu Doubs.
37

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 37 / XXXVII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
35 « 36 « **37** » 38 » 39 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Nerōn
* Jozef Flawiusz

## Umrzici
* Tiberiusz
* Marbod
* Antōnia Modszŏ
38

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 38 / XXXVIII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
36 « 37 « **38** » 39 » 40 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Julia Druzylla
39

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 39 / XXXIX** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
37 « 38 « **39** » 40 » 41 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Tytus Flawiusz
* Lukan

## Umrzici
* Herodiada
40

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 40 / XL** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
38 « 39 « **40** » 41 » 42 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Diōn Chryzostōm
* Gnaeus Juliusz Agrykola
* Ptolemeusz ze Mauretanije

## Umrzici
* Filōn ze Aleksandryje
41

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 41 / XLI** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
39 « 40 « **41** » 42 » 43 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* Brytanikus

## Umrzici
* Kaligula
* Milōnia Caesōnia
43

{|align=left width=100%
|valign=top width=100%|  **Rok 43 / XLIII** 

1. stolecie p.n.e. • **[[1. stolecie]]** • 2. stolecie 
41 « 42 « **43** » 44 » 45 &nbsp;

----

__TOC__

## Zdarzynia
* *Na razie brak wpisōw.*

## Narodzyni
* *Na razie brak wpisōw.*

## Umrzici
* Jakub Starszy
Val en Vignes

**Val en Vignes** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Deux-Sèvres. Mo 78,3 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 2054 ludźi.

Gmin utworzůno 1 styczńa 2017 bez skuplowańe gminůw Bouillé-Saint-Paul, Cersay a Massais.
Henryk Jaroszewicz

**Henryk Michał Jaroszewicz** (nar. 1974 we Glywicach) to je ślōnski gŏdkoznawca, socjolingwista i szpecyjalista ôd gŏdek połedniowosłowiańskich. Dŏchtōr habilitowany nauk humanistycznych, adiunkt Instytutu Filologije Słowiańskij Wydziału Filologicznego Uniwerzytetu Wrocławskigo.

## Biografijŏ
Narodziōł sie we 1974 roku we Glywicach. We 1995 roku skōńczōł Technikōm Banowe we Glywicach, a we 1999 roku Uniwerzytet Ôpolski we Ôpolu. Na ôpolskij uczelni ôbrōniōł robotã dŏchtōrskõ *Nowe tendencje normatywne w standardowych językach chorwackim i serbskim* (2003) (). Bōł asystyntym, a potym adiunktym w Katedrze Slawistyki fungujōncyj w rōmach Instytutu Filologije Polskij na Wydziale Filologicznym Uniwerzytetu Ôpolskigo. Ôd 2001 do 2004 roku wykōnowoł funkcyjõ lektora i wykłŏdowcy polskij gŏdki na Uniwerzytecie we Zagrzebiu. Ôd 2005 roku je zwiōnzany ze Uniwerzytetym Wrocławskim, kaj we 2017 roku dostoł stopiyń dŏchtora habilitowanego dziynki mōnografije *Derywacja frazeologiczna w języku polskim i serbskim* (). Terŏźnie je zatrudniōny na stanowisku adiunkta we Instytucie Filologije Słowiańskij na Wydziale Filologicznym Uniwerzytetu Wrocławskigo.

Je socjolingwistōm, syrbokroatystōm, polōnistōm, autorym sztyrech mōnografije jak tyż przeszło trzidziystu artykułōw naukowych i rozdziałōw mōnografije. Ôd 2019 roku publikuje felietōny popularnonaukowe na ślōnskim portalu internetowym Wachtyrz.eu. Podszukuje terŏźnõ historyjõ gŏdek połedniowosłowiańskich i zachodniosłowiańskich, zajmuje sie politykōm gŏdkowōm i ekologijōm gŏdkowōm, dŏwŏ pozōr na pogranicza gramatyki i frazeologije.

Publicznie deklaruje przinŏleżność do ślōnskij nacyje. Miyszkŏ we Lignicy, je żyniaty a mŏ trōjkã bajtli. Je czōnkym Stŏwarziszyniŏ Ôsōb Nŏrodowości Ślōnskij.

## Nojwŏżniyjsze publikacyje
* *Nowe tendencje normatywne w standardowych językach chorwackim i serbskim* (Ôpole 2004).
* *Jugosłowiańskie spory o status języka serbsko-chorwackiego w latach 1901-1991* (Wrocław 2006).
* *Прилози историји српскохрватског језика* (Београд 2012).
* *Derywacja frazeologiczna w języku polskim i serbskim* (Wrocław 2016).
* *Literacko-jynzykowŏ erbowizna Gōrnego Ślōnska – in spe*, (w:) „Kiedy umrze ślōnsko gŏdka”, red. M. Musiał, M. Rosa, Katowice, 2019, s. 85-91,
* *Rozwój języka Górnoślązaków w XXI wieku. Szkic socjolingwistyczny*, „Zeszyty Łużyckie”, LIII, 2019, s. 25-42,
* *Krytyka prób emancypacji śląszczyzny. Płaszczyzna prawno-ustrojowa, społeczno-polityczna i personalna*, „Slavica Wratislaviensia”, CLXIX, 2019, s. 137-166,
* *Czy można mówić o istnieniu śląskiego języka literackiego? Współczesny uzus gramatyczno-ortograficzny literackiej odmiany etnolektu śląskiego*, (w:) „Area slavica 3. Jazyk na hranici – hranice v jazyku”, red. I. Bogoczova, Ôstrawa, 2020, s. 175-184.

## Necowe ôdwołania
* Publikacyje ôd Henryka Jaroszewicza we Google Books
Imielno (łůdzke wojewůdztwo)

**Imielno** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we kutnowskim kryśe, we gmińe Nowe Uostrowy.
Saint-Menges

**Saint-Menges** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Ardennes. Mo 12,21 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 960 ludźi.
Driedorf

**Driedorf** - gmin we Mjymcach, we landźe Hesyjo, we kryśe Lahn-Dill. Mo 47,55 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 5061 ludźi.
Czaple Górne

**Czaple Górne** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we śedleckim kryśe, we gmińe Korczew.

We lotach 1975-1998 wjeś admińistracyjńy noleżoła do śedleckigo wojewůdztwa.
Bolechiw

**Bolechiw** (ukr. *Болехів*) - mjasto na Ukrajińe, we iwanofrankiwskim uobwodźe, we kałuśkim rejůńe.
Fajer

**Fajer** to je wydarzynie, skupiōne wele celebrowaniŏ bez grupã ludzi trefiyń abo tradycyji ô znaczyniu zaôbycz kulturowym abo religijnym. Ustawowe fajery mogōm wyznaczać regyrōnki, instytucyje religijne abo inksze ôrganizacyje. Ofyn je to dziyń swobodny ôd roboty i ôd szkoły. 

Fajer może mieć naturã religijnõ (na tyn bajszpil Gody), regiōnalnõ (bp. Dziyń Ślōnskij Fany), państwowõ (bp. amerykōński Dziyń Samostanowiyniŏ), abo miyndzynŏrodowõ (bp. Dziyń Praw Czowieka). Może upamiyntniać jakeś trefiynie (bp. batalijõ – polski Nŏrodny Dziyń Spamiyńci Powstaniŏ Warszawskigo), podkryślać wŏgã jakigoś problymu (bp. Skludzanie Świata), a tyż może być ôkazyjōm do uczczyniŏ jakijś ôsoby (bp. irlandzki Dziyń Świyntego Pyjtra), skupiny ludzi (bp. kaszubski Dziyń Jedności Kaszubōw), abo skupiny rŏbotnikōw (bp. grubiŏrzy – ślōnskŏ Barbora).
San Isidro (Buenos Aires)

**San Isidro** – mjasto we Argyntyńe, we prowincyji Buenos Aires. Je rozlygowane nade Atlantyckim Uoceanym.
Gmin Latowicz

**Latowicz** - wjejski gmin we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we mińskim kryśe. Mo 114,15 km² wjyrchu a podug danych ze 2016 roku půmjyszkowało sam 5443 ludźi.

### Mjejscowośći
Borůwek, Budźiska, Chyżyny, Důmbrůwka, Generałowo, Gołełůnki, Kamjůnka, Latowicz, Małe Dymbe, Redzyńske, Stawek, Strachomin, Transbůr, Uolekśanka, Waliska, Wjelgolas, Wjelgoleske Budy, Wynżyczyn.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta gminu Latowicz
Wellington

**Wellington** (maor. *Te Whanga-nui-a-Tara*) – stolica Nowyj Zylandyji, rozlygowane na Půłnocnyj Wyspje. Je rozlygowano nade Ćyśninům Cooka. Uostrzodek industryji a nauki.
Fecher

**Fecher** to je plaskaty, leki a zdobiōny przedmiot, rozkłŏdany pōłkoliście, kerego sie używŏ do wytworzyniŏ przepływu luftu sużōncego m.in. do chłōdzyniŏ gymby. Fechry wykōnowane sōm m.in. z: holcu, metalu, bambusa, słōniowyj kostyry, pergaminu, hedbŏwu abo fyjdrōw.

We Ojropie fechrōw używały zaôbycz ino baby, za to we Azyji używały ônych ôbie płcie.
Larwa

**Larwa** to je przedmiot noszōny zaôbycz na gyzichtach, zwykowo dlŏ ôchrōny, szpasu, sużōncy przeblyczyniu abo używany w czasie wystympōw. Larwy bōły używane ôd czasōw antycznych do ôbrzyndōw jak i celōw praktycznych.

We niykerych regiōnach Australije gigantyczne totymiczne larwy zakrywały cołke ciało. Za to Inuity używali larw zakłŏdanych na palce w czasie rozprŏwek i tańcōw.

Larwy mogōm mieć roztōmajte kształty, czasami przedstawiajōm ymocyje, inkszym razym zwiyrza, dymōna abo mōnstera.
Gardina

**Gardina** to je ôzdobnŏ ôsłōna na ôkno, nojczyńścij biołŏ, zrobiōnŏ zaôbycz ze delikatnego sztofu.

Używanŏ za ôsłōnã przed wlatywaniym ôwadōw do dōmu, nale mŏ tyż chrōnić prywatność miyszkańcōw przed wejzdrzyniami ludzi z ausu.
Zygŏr

**Zygŏr** to je przirzōnd do ciōngłyj miary czasu. Zygary idzie potajlować na – używajōnce do skŏzań tarczã i skŏzōwki a bp. symbole faz miesiōnczka, jak tyż digitalne – używajōnce do skŏzań wyświytlŏcze ciekłokrystaliczne abo diodowe. W zygarach powszechnego użytku skŏzania ôbyjmujōm nojczyńścij godziny, minuty i sekōndy. We niykerych zygarach i zygarkach używany je tyż systym kalyndŏrzowy do skazowaniŏ dni tydnia, daty, faz miesiōnczka itp. W zygarach specjalistycznych używane sōm barzo akuratne mechanizmy skazowaniŏ i registracyje czasu ze akuratnościōm do ułōmkōw sekōndy.
Dołyniwka (gołowaniwśki rejůn)

**Dołyniwka** - wjeś na Ukrajińe, we kirowohradzkim uobwodźe, we gołowaniwśkim rejůńe. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 1053 ludźi.
Srocko Wielkie

**Srocko Wielkie** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we kośćańskim kryśe, we gmińe Czympiń.
Szif

**Szif** to je srogŏ jednotka pływajōncŏ abo inkszy pływajōncy ôbiekt ô pewnych, niylito ôkryślōnych włŏsnościach. Roztajlowanie szifōw ôd łodzi a inkszych pływajōncych ôbiektōw niyma fest klarowne.

Budowanie szifōw ôdbywŏ sie we stoczniach, a sprawiane sōm zaôbycz w dokach. Piyrszy rejs szifu mianowany je „dziewiczy rejs”. Szify sōm bazowym strzodkym transportu ładōnkōw masowych.
Buszyno

**Buszyno** - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we koszaliskim kryśe, we gmińe Polanůw.
Fourcatier-et-Maison-Neuve

**Fourcatier-et-Maison-Neuve** - gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, we departamyńće Doubs. Mo 2,75 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 114 ludźi.
Konstal N

**Konstal N** to sztrasbana, co bōła wytwŏrzanŏ w latach 1948–1956 w werkach Konstal w Chorzowie. Wersyjŏ 2N dlŏ tora ô szyrokości 1000&nbsp;mm produkowanŏ bōła w latach 1950–1956. Wagōny bez motora ôznaczane sōm ND abo 2ND. N to piyrszŏ sztrasbana wyprodukowanŏ w Polsce po II wojnie światowyj.

## Gyszichta
W Polsce po 1945 mocka miast potrzebowała nowych wagōnōw i skirz tego zdatne bōło ôbrobiynie sztrasbany ô ajnfachowym gysztelu i snadnym mōntażu. Uzdane bōło tōż skopiyrowanie niymieckigo wagōnu Kriegsstraßenbahnwagen (KSW). Skuli braku motorōw piyrsze powstoły wagōny ND przeznaczōne dlŏ Gōrnego Ślōnska.

## Technika
Konstal N to je pojedynczŏ sztrasbana, z wysokim zŏlym, mogōncŏ jechać we dwōch richtōngach. Z ôbōch zajt karoseryje sōm dwa dźwiyrze. Karoseryjŏ ôpiyrŏ sie na jednym wōzyku napyndzanym dwōma motorami sztrōmu stałego.

## Eksploatacyjŏ
Sztrasbany zort N/2N jeździyły w wiynkszości polskich miast posiadajōncych ôwdy nec sztrasban. Do dzisioj 2 egzymplŏrze jeżdżōm linijowo we Bytōmiu, kaj ôbsugujōm tajlik liniji 38 bez pyntle na ulicy Piekarskij. Sōm to wagōny 954 ze 1949 i 1118 ze 1951 roku.
Wróblewko

**Wróblewko** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we ćechanowskim kryśe, we gmińe Gołymin-Uośrodek.
Suchary (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Suchary** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we kůńińskim kryśe, we gmińe Wilczyn.
Lancaster (Pynsylwańijo)

**Lancaster** - mjasto we USA, we sztaće Pynsylwańijo, śedźiba hrabstwa Lancaster. Uostrzodek industryje.
Daisendorf

**Daisendorf** - gmin we Mjymcach, we landźe Badyńijo-Wirtymbyrgijo, we kryśe Bodenseekreis. Mo 2,44 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 1600 ludźi.
Roztoky (wyżnyćkyj rejůn)

**Roztoky** - wjeś na Ukrajińe, we czerńowjeckim uobwodźe, we wyżnyćkym rejůńe. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 1496 ludźi.
Seredyna-Buda

**Seredyna-Buda** (ukr. *Середина-Буда*) - mjasto na Ukrajińe, we sumskim uobwodźe, sedźiba seredyno-budśkigo rejůnu.
Szczawnica

**Szczawnica** - mjasto we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowotarskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Szczawnica.
Dziekanów Nowy

**Dziekanów Nowy** – wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we warszawskim zachodńim kryśe, we gmińe Łůmjanki.
Wowczuchy

**Wowczuchy** (ukr. *Вовчухи*) - wjeś na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we gorodoćkim rejůńe. Na 2024 rok půmjyszkowało sam kole 600 ludźi.
Dariusz Jerczyński

**Dariusz Jerczyński** (nar. 26 stycznia 1968 we Katowicach) to je ślōnski historyczny publicysta, autōr ksiōnżek ô historyji Ślōnska a ślōnskij nacyji, publicysta cajtōngōw „Czas Górnośląski”, „Ślōnskŏ Szwalbka”, „Silesia - Śląsk - Schlesien” i „Ślōnsko nacyja”. Je ôn działŏczym władz Ruchu Autōnōmije Ślōnska, czōnkym Kōmitetu Założycielskigo Związku Ludności Narodowości Śląskij, gōwnym sekretŏrzym Śląskigo Ruchu Separatystycznego, działŏczym Ślōnskij Ferajny. Je spōmŏgŏczym idyje samostanowiyniŏ Ślōnska.

## Publikacyje
* 2003: *Historia Narodu Śląskiego : prawdziwe dzieje ziem śląskich od średniowiecza do progu trzeciego tysiąclecia*, Ślōnsko Nacyjno Ôficyno
* 2005: *Orędownicy niepodległości Śląska : rys biograficzny wybitnych śląskich książąt oraz działaczy i badaczy opowiadających się za językową, narodową lub państwową odrębnością Śląska*, Ślōnsko Nacyjno Ôficyno
* 2006: *Nacyjowy ruch ślōnski pode presōm polskiego a niymieckigo nacyjonalizmusa wedle geszichte polityki Wiyrchnego Ślōnska we rokach 1848-1947*, Ślōnsko Nacyjno Ôficyno
* 2007: *Krótka retrospekcja historii Śląska*, Przymierze Śląskie
* 2011: *Zefel Kożdōń (1873-1949) : reskirok Ślōnskij Ludowyj Partyje, a kwestyjo ślōnskij nacyje we Cieszińskim a Ôpawskim Ślōnsku bez XIX a XX stolecie*, Ślōnsko Nacyjno Ôficyno
Baños de Río Tobía

**Baños de Río Tobía** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće La Rioja. Mo 17,59 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 1585 ludźi.
Xi’an

**Xi’an** - mjasto we Chińskij Ludowyj Republice, stolica prowincyji Shaanxi. Uostrzodek industryji, nauki a turystyki.
Krzcięcice

**Krzcięcice** - wjeś we Polsce, we śwjymtokrziskim wojewůdztwje, we jyndrzejowskim kryśe, we gmińe Syndźiszůw.
Brańszczyk

**Brańszczyk** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wyszkowskim kryśe, śedźiba gminu Brańszczyk.
Dolní Bojanovice

**Dolní Bojanovice** - wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we Połedńowomorawskim Kreju, we kryśe Hodonín. Mo 19,92 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 3013 ludźi.
Gawrzyjałki

**Gawrzyjałki** - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we szczyćyńskim kryśe, we gmińe Szczytno.
Kłodźin (zachodńopůmorske wojewůdztwo)

**Kłodźin** (pol. *Kłodzin*) - kolůńijo we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we choszczyńskim kryśe, we gmińe Bjerzwńik. Kolůńijo wlazuje we skłod szołtystwa Pławno.
Gerałtowice (ślůnske wojewůdztwo)

**Gerałtowice** (pol. *Gierałtowice*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we gliwickim kryśe, we gmińe Gerałtowice.
Rouvres-en-Plaine

**Rouvres-en-Plaine** - gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, we departamyńće Côte-d'Or‎. Mo 14,64 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 1131 ludźi.
Ślizůw (wjeś we dolnoślůnskim wojewůdztwje)

**Ślizůw** (pol. *Ślizów*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we uoleśnickim kryśe, we gmińe Sycůw.
Uścikowo (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Uścikowo** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uoborńickim kryśe, we gmińe Uoborńiki.
Krowica Sama

**Krowica Sama** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we lubaczowskim kryśe, we gmińe Lubaczůw.
Bitti

**Bitti** - gmin we Italiji, we regijůńe Sardyńijo, we prowincyji Nuoro. Mo 215,37 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 2688 ludźi.
Biurrun-Olcoz

**Biurrun-Olcoz** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Navarra. Mo 15,69 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 223 ludźi.
Machnówka

**Machnówka** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we krośńyńskim kryśe, we gmińe Chorkůwka.
Berżniki

**Berżniki** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we sejnyńskim kryśe, we gmińe Sejny. We latach 1559-1810 mjoły mjejske prawa.
Talibany

**Talibany** () to je fōndamentalistycznŏ skupina islamistycznŏ (sōnnickŏ), co powstoła we wrześniu 1994 roku we Kandaharze we Afganistanie.

Na 2021 rok mŏ ôna kole 75000 czōnkōw. Ôd 2016 roku prziwōdcōm talibanōw je Hibatullah Achundzada.
Goslar

**Goslar**  – mjasto we Mjymcach, we landźe Dolno Saksůńijo, śedźiba krysu Goslar. Uostrzodek industryje a turystyki.
Wąchock

**Wąchock** - mjasto we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we starachowickim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Wąchock. Mjejske prawa 1454-1869 a uod 1994.

Znůmy ze wicůw o szołtyśe.
Sarnia

**Sarnia** – mjasto we Kanadźe, we prowincyji Ontario, we hrabstwje Lambton. Uostrzodek industryje a nauki.
Białkowo (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)

**Białkowo** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we golubsko-dobrzińskim kryśe, we gmińe Golub-Dobrziń.
Wierzbna (podkarpacke wojewůdztwo)

**Wierzbna** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we jarosławskim kryśe, we gmińe Pawłośůw.
Kimitsu

**Kamaichi** (jap. 君津市, *Kimitsu-shi*) - mjasto we Japůńiji, na wyspje Honsiu, we prefekturze Chiba.
Walloon Lake

**Walloon Lake** - census-designated place we USA, we sztaće Michigan, we hrabstwje Charlevoix. Na 2010 rok půmjyszkowało sam 210 ludźi.
Kůnstantyna

**Kůnstantyna** (arab. قسنطينة, berb. ⵇⵙⵏⵟⵉⵏⴰ) - mjasto we Algeryji, stolica prowincyji Kůnstantyna.
Storkówko

**Storkówko** - uosada we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we stargardzkim kryśe, we gmińe Staro Důmbrowa.
Łychowska Wola

**Łychowska Wola** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we grůjeckim kryśe, we gmińe Jaśyńec.
Katerini

**Katerini** (nowogrecko godka Κατερίνη) - mjasto we Grecyji, we regijůńe Pieria, śedźiba gminu Katerini.
Teilhède

**Teilhède** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Puy-de-Dôme. Mo 11,82 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 471 ludźi.
Tešanj

**Tešanj** – mjasto we Bośńi a Hercegowińe, we Federacyji Bośńi a Hercegowiny, śedźiba gminu Tešanj.
Biskupice Zabaryczne

**Biskupice Zabaryczne** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we uostrzeszowskim kryśe, we gmińe Mikstat.
Rudy-Rysie

**Rudy-Rysie** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we brzeskim kryśe, we gmińe Szczurowo.
Beveren

**Beveren** - gmin we Belgiji we prowincyji Wschodńo Flandryjo. Mo 152,69 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 49&nbsp;062 ludźi. Uostrzodek industryje, atůmowy sztrůmwerk.
Grabs

**Grabs** - gmin we Szwajcaryji, we kantůńe St. Gallen. Mo 54,65 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 7147 ludźi. Rodzůny sam bůł Simon Ammann.
Sjaljec (bjarozajski rejůn)

**Sjaljec** (bjoł. *Сялец*) - wjeś na Bjołoruśi, we breskim uobwodźe, we bjarozajskim rejůńe. Na 2009 rok půmjyszkowało sam 861 ludźi.
Szymkent

**Szymkent** (kaz. *Шымкент*, rus. *Шымкент*) - mjasto we Kazachstůńe, we turkestůńskim uobwodźe. Uostrzodek industryje a nauki.
Oriovac

**Oriovac** - wjeś we Chorwacyji, we brodsko-posavkij żupańiji, śedźiba gminu Oriovac. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 1841 ludźi.
West Bromwich

**West Bromwich** - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje West Midlands. Uostrzodek industryje.
Suchoręcz

**Suchoręcz** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we nakelskim kryśe, we gmińe Kcyńa.
Betbezer-d'Armagnac

**Betbezer-d'Armagnac** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Landes. Mo 8,1 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 150 ludźi.
Wilpshire

**Wilpshire** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lancashire, we dystrykće Ribble Valley. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 2582 ludźi.
Savignac (Aveyron)

**Savignac** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Aveyron. Mo 15,28 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 726 ludźi.
Drołtowice

**Drołtowice** (pol. *Drołtowice*, mjym. *Rudelsdorf*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we uoleśnickim kryśe, we gmińe Sycůw.
Recht i Sprawiedliwość

**Recht i Sprawiedliwość** (pol. *Prawo i Sprawiedliwość*, **PiS**) to je polskŏ nŏrodno-kōnserwatywnŏ politycznŏ partyjŏ, co jōm założyli braty Lech a Jarosław Kaczyński, a je zaregistrowanŏ we gyrichcie ôd 13 czyrwnia 2001. Terŏźnie ônyj liderym je Jarosław Kaczyński.

## Lidery partyje

## Sparcie we welowaniach
### Do parlamyntu
* **2001** – 1 236 787 gosōw (9,50%)
* **2005** – 3 185 714 gosōw (26,99%)
* **2007** – 5 183 477 gosōw (32,11%)
* **2011** – 4 295 016 gosōw (29,89%)
* **2015** – 5 711 687 gosōw (37,58%)
* **2019** – 8 051 935 gosōw (43,59%)
* **2023** – 7 640 854 gosōw (35,38%)

### Na prezydynta
* **2005** – Lech Kaczyński (wygranŏ)
** Piyrszŏ tura: 4 947 927 gosōw (33,10%)
** Drugŏ tura: 8 257 468 gosōw (54,04%)
* **2010** – Jarosław Kaczyński (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 6 128 255 gosōw (36,46%)
** Drugŏ tura: 7 919 134 gosōw (46,99%)
* **2015** – Andrzej Duda (wygranŏ)
** Piyrszŏ tura: 5 179 092 gosōw (34,76%)
** Drugŏ tura: 8 719 281 gosōw (51,55%)
* **2020** – Andrzej Duda* (wygranŏ)
** Piyrszŏ tura: 8 450 513 gosōw (43,50%)
** Drugŏ tura: 10 440 648 gosōw (51,03%)

 Niyznŏleżny kandydŏt ze sparciym ôd PiS.

## Necowe ôdwołania
* pis.org.pl
Platforma Ôbywatelskŏ

**Platforma Ôbywatelskŏ** (pol. *Platforma Obywatelska*, **PO**) to je polskŏ liberalno-kōnserwatywnŏ politycznŏ partyjŏ, co jōm założyli Donald Tusk, Andrzej Olechowski a Maciej Płażyński, a je zaregistrowanŏ we gyrichcie ôd 5 marca 2002. Terŏźnie ônyj liderym je Donald Tusk. Partyjŏ reskyrowała Polskōm w latach 2007-2015 w koalicyji z PSL, a ôd 2023 do dzisiej w koalicyji z Nowōm Lewicōm i Trzeciōm Drōgōm. Spōłzałożōnŏ ôd nij Koalicyjo Ôbywatelskŏ wkludziyła do Sejma akt, co uznŏwŏ ślōnski jynzyk za jynzyk regiōnalny. Projekt ôstoł ôdciepniynty ôd prezydynta Andrzeja Dudã.

## Lidery partyje

## Sparcie we welowaniach
### Do parlamyntu
* **2001** – 1 651 099 gosōw (12,68%)
* **2005** – 2 849 259 gosōw (24,14%)
* **2007** – 6 701 010 gosōw (41,51%)
* **2011** – 5 629 773 gosōw (39,18%)
* **2015** – 3 661 474 gosōw (24,09%)
* **2019** – *[[Koalicyjŏ Ôbywatelskŏ|koalicyjŏ]] ze [[Modernŏ (politycznŏ partyjŏ)|Modernōm]], [[Polskŏ Inicjatywa|iPL]] i [[Partyjŏ Zielōni (Polska)|Zielōnymi]]*

### Na prezydynta
* **2005** – Donald Tusk (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 5 429 666 gosōw (36,33%)
** Drugŏ tura: 7 022 319 gosōw (45,96%)
* **2010** – Bronisław Komorowski (wygranŏ)
** Piyrszŏ tura: 6 981 319 gosōw (41,54%)
** Drugŏ tura: 8 933 887 gosōw (53,01%)
* **2015** – Bronisław Komorowski* (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 5 031 060 gosōw (33,77%)
** Drugŏ tura: 8 112 311 gosōw (48,45%)
* **2020** – Rafał Trzaskowski (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 5 917 340 gosōw (30,46%)
** Drugŏ tura: 10 018 263 gosōw (48,97%)

 Niyznŏleżny kandydŏt ze sparciym ôd PO.

## Symbole
Ôd poczōntku swojigo istniynio Platforma Ôbywatelskŏ używŏ farbōw apluzinowych i błynkitnych. Graficznym symbolym partyje je kōntur granic Polski, w kerym je uśmiech.

## Necowe ôdwołania
* platforma.org
Nowŏ Nadzieja

**Nowŏ Nadzieja** (**NN**) (pol. Nowa Nadzieja), dŏwnij: **Koalicyjŏ Ôdnowy Republiki Swoboda i Nadzieja** (pol. *Koalicja Odnowy Rzeczypospolitej Wolność i Nadzieja*, **KORWiN, Wolność**) to je polskŏ prawicowŏ, paleolibertariańskŏ i ojroscyptycznŏ politycznŏ partyjŏ, co jōm założyli działŏcze Kōngresu Nowyj Prawice skupiyni naôbkoło Janusza Korwin-Mikkego, a zaregistrowanŏ bōła we gyrichcie 23 czyrwnia 2015. Na sztand kwietnia 2025 ônyj liderym je Sławomir Mentzen.

## Sparcie we welowaniach
### Do parlamyntu
* **2015** – 722 999 gosōw (4,76%)
* **2019** – *czōnki kandydowali we rōmach [[Kōnfederacyje Swoboda i Samostanowiynie|Kōnfederacyjŏ Swoboda i Samostanowiynie]]*

### Na prezydynta
* **2015** – Janusz Korwin-Mikke (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 486 084 gosōw (3,26%)
* **2020** – Krzysztof Bosak* (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 1 317 380 gosōw (6,78%)

 Czōnek RN, spōlny kandydŏt Kōnfederacyje.

## Necowe ôdwołania
* wolnosc.pl
Nowŏ Lewica (Polska)

**Nowŏ Lewica** (pol. *Nowa Lewica*) to je polskŏ cyntrolewicowŏ politycznŏ partyjŏ, co powstoła we 2021 po połōnczyniu Jŏra a Sojuszu Lewice Dymokratycznyj. Terŏźnie ônyj liderym je Włodzimierz Czarzasty.

## Necowe ôdwołania
* lewica.org.pl
Jŏr (politycznŏ partyjŏ)

**Jŏr ôd Roberta Biedronia** (pol. *Wiosna Roberta Biedronia*, **Wiosna**) to bōła polskŏ cyntrolewicowŏ politycznŏ partyjŏ, co jōm założōł Robert Biedroń, a je zaregistrowanŏ we gyrichcie ôd 29 czyrwnia 2018. Rozwiōnzanŏ 11 czyrwnia 2021, połōnczyła sie ze Sojuszym Lewice Dymokratycznyj pod mianym Nowŏ Lewica.

## Sparcie we welowaniach
### Do parlamyntu
* **2019** – *czōnki kandydowali we rōmach KW Sojusz Lewice Dymokratycznyj*

### Na prezydynta
* **2020** – Robert Biedroń (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 432 129 gosōw (2,22%)
Ślōnskŏ Partyjŏ Regiōnalnŏ

**Ślōnskŏ Partyjŏ Regiōnalnŏ** (pol. *Śląska Partia Regionalna*, **ŚPR**) to je ślōnskŏ regiōnalnŏ politycznŏ partyjŏ fungujōncŏ we polskij tajli Gōrnego Ślōnska, to je we wojewōdztwach ślōnskim i ôpolskim.

Założōnŏ 21 czyrwnia 2017, a zaregistrowanŏ 12 kwietnia 2018. Skupiŏ czōnkōw ślōnskich ôrganizacyji regiōnalnych: Ruchu Autōnōmije Ślōnska, Zwiōnzku Gōrnoślōnskigo, Ślōnskij Ferajny, Dymokratycznyj Unije Regiōnalistōw Ślōnskich, Zwiōnzku Ślōnzŏkōw, Przimiyrzŏ Ślōnskigo a niyznŏleżnych i lokalnych działŏczy. Mŏ siydzibã we Katowicach, a terŏźnie ônyj liderym je Henryk Mercik.

## Lidery partyje

## Sparcie we welowaniach
### Do Syjmiku Ślōnskigo Wojewōdztwa
* **2018** – 54 092 gosōw (3,10%)

### Do Syjmiku Ôpolskigo Wojewōdztwa
* **2018** – 4034 gosōw (1,13%)

## Necowe ôdwołania
* partiaslaska.pl
San Giuliano Terme

**San Giuliano Terme** - gmin we Italiji, we regijůńe Toskańijo, we prowincyji Pisa. Mo 91,77 km² a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 31&nbsp;161 ludźi.

### Kamracke sztaty
*  Bad Tölz
Santurtzi

**Santurtzi** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Krej Baskůw, we prowincyji Bizkaia. Mo 6,8 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 46&nbsp;069 ludźi.
Cipotânea

**Cipotânea** - gmin we Brazyliji, we sztaće Minas Gerais. Mo 153,435 km² wjyrchu a podug danych ze 2010 roku půmjyszkowało sam 6547 ludźi.
Sojusz Lewice Dymokratycznyj

**Sojusz Lewice Dymokratycznyj** (pol. *Sojusz Lewicy Demokratycznej*, **SLD**) to je polskŏ cyntrolewicowŏ politycznŏ partyjŏ, co jōm założyli działŏcze wiynkszości ôrganizacyji wchodzōncych w skłŏd koalicyje SLD, a je zaregistrowanŏ we gyrichcie ôd 17 mŏja 1999. Połōnczyła sie ze Jŏrym pod mianym Nowŏ Lewica.

## Lidery partyje

## Sparcie we welowaniach
### Do parlamyntu
* **1991** – 1 344 820 gosōw (11,99%)
* **1993** – 2 815 169 gosōw (20,41%)
* **1997** – 3 551 224 gosōw (27,13%)
* **2001** – 5 342 519 gosōw (41,04%)
* **2005** – 1 335 257 gosōw (11,31%)
* **2007** – 2 122 981 gosōw (13,15%)
* **2011** – 1 184 303 gosōw (8,24%)
* **2015** – 1 147 102 gosōw (7,55%)
* **2019** – 2 319 946 gosōw (12,56%)

### Na prezydynta
* **1995** – Aleksander Kwaśniewski (wygranŏ)
** Piyrszŏ tura: 35,11%
** Drugŏ tura: 51,72%
* **2000** – Aleksander Kwaśniewski* (wygranŏ)
** Piyrszŏ tura: 53,90%
* **2005** – Marek Borowski** (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 10,33%
* **2010** – Grzegorz Napieralski (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 13,68%
* **2015** – Magdalena Ogórek (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 2,38%
* **2020** – Robert Biedroń*** (przegranŏ)
** Piyrszŏ tura: 2,22%

 Niyznŏleżny kandydŏt ze sparciym ôd SLD.
 Kandydŏt SDPL ze sparciym ôd SLD.
 Lider Jŏra, kandydŏt wystawiōny pospōł ôd SLD, Jŏr i Razym.
Politycznŏ partyjŏ

**Politycznŏ partyjŏ** to je ôrganizacyjŏ ô ôkryślōnym programie, kery chce ryalizować bez zdobycie, sprawowanie i utrzimanie władzy abo wpływanie na niōm.
Frabosa Soprana

**Frabosa Soprana** - gmin we Italiji, we regijůńe Pjymůnt, we prowincyji Cuneo. Mo 47,14 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 747 ludźi.
Uolza (ślůnske wojewůdztwo)

**Uolza** (pol.: *Olza*, mjym. *Olsau*) – wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we wodźisławskim kryśe, we gmińe Gorzycy.
Kōmitet Welowaniŏ Niymieckij Myńszości

**Kōmitet Welowaniŏ Niymieckij Myńszości** (pol. *Komitet Wyborczy Mniejszość Niemiecka*, **MN**, niym. *Wahlkomitee der Deutschen Minderheit*) to je kōmitet welowaniŏ dlŏ przedstŏwicieli niymieckij myńszości we Polsce we Ôpolskim Ślōnsku. Tworzi jy Społeczno-Kulturalne Tŏwarzistwo Niymcōw we Ôpolskim Ślōnsku (*Sozial-Kulturelle Gesellschaft der Deutschen im Oppelner Schlesien*) ze siydzibōm we Gogolinie. Pōniywŏż je to kōmitet nŏrodnyj myńszości, je ôn zwolniōny ze piyńcioprocyntowego proga welowaniŏ.

Niymieckŏ Myńszość przajŏ integracyje Polski ze Ojropejskōm Unijōm a rozrostym regiōnu Gōrnego Ślōnska. We 2017 działŏcze Niymieckij Myńszości uzdali powołanie partyje ô mianie **Regiōnalnŏ. Myńszość ze Wiynkszościōm** (*Regionalna. Mniejszość z Większością*, **RMW**). zaregistrowanõ we gyrichcie 6 lutego 2018.

## Parlamyntaryści ôd Niymieckij Myńszości
### Deputyrowani
* Georg Brylka (1991–1992)
* Erhard Bastek (1991–1993)
* Willibald Fabian (1991–1993)
* Bruno Kosak (1991–1993)
* Antoni Kost (1991–1993)
* Edward Flak (1992–1993)
* Joachim Czernek (1993–1997)
* Roman Kurzbauer (1993–1997, czōnek UP)
* Helmut Paździor (1991–2005)
* Henryk Kroll (1991–2007)
* Ryszard Galla (ôd 2005, czōnek RMW ôd 2018)

### Synatōr
* Gerhard Bartodziej (1991–1997)

## Sparcie we welowaniach
### Do parlamyntu
* **1991** – 132 059 gosōw (1,18%)
* **1993** – 60 770 gosōw (0,44%)
* **1997** – 51 027 gosōw (0,39%)
* **2001** – 47 230 gosōw (0,36%)
* **2005** – 34 469 gosōw (0,29%)
* **2007** – 32 462 gosōw (0,20%)
* **2011** – 28 014 gosōw (0,19%)
* **2015** – 27 530 gosōw (0,18%)
* **2019** – 32 094 gosōw (0,17%)

## Necowe ôdwołania
* mniejszoscniemiecka.eu
Drążdżewo Nowe

**Drążdżewo Nowe** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we przasnyskim kryśe, we gmińe Jednorożec.
Grayingham

**Grayingham** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lincolnshire, we dystrykće West Lindsey. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 123 ludźi.
Bjedrzychowo

**Bjedrzychowo** (pol. *Biedrzychowa*, mjym. *Friedrichswalde*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we polkowickim kryśe, we gmińe Polkowicy.
Ulsan

**Ulsan** (kor. 울산시) – mjasto na prawach metropoliji we Połedńowyj Koryji. Morsko hawyna, uostrzodek industryje a nauki.
Różyca (łůdzke wojewůdztwo)

**Różyca** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we łůdzkim wschodńim kryśe, we gmińe Koluszki.
Benahavís

**Benahavís** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Andaluzyjo, we prowincyji Málaga. Mo 145 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 7748 ludźi.
Gůrowski Kamjyń

**Gůrowski Kamjyń** (pol. *Kamień Górowski*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we gůrowskim kryśe, we gmińe Wůnsosz.
Mila 23

**Mila 23** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Tulcea, we gmińe Crișan. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 457 ludźi.
Prijedor

**Prijedor** – mjasto we Bośńi a Hercegowińe, we Syrbskij Republice, śedźiba Mjasta Prijedor. Uostrzodek industryje.
Łysinin (wjeś we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje)

**Łysinin** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we żńińskim kryśe, we gmińe Gůnsawa.
Rhäzüns

**Rhäzüns** - gmin we Szwajcaryji, we kantůńe Graubünden. Mo 13,37 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 1557 ludźi.
Gostchorze

**Gostchorze** (mjym. *Goskar*) - wjeś we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we krośńyńskim kryśe, we gmińe Uodrzańske Krosno.
Gudźranwala

**Gudźranwala** (ang. *Gujranwala*, urdu. گوجرانوالہ) - mjasto we Pakistańe, we prowincyji Pyndżab.
Potrzanowo

**Potrzanowo** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wůngrowjeckim kryśe, we gmińe Skoki.
Srebrno Gůra (dolnoślůnske wojewůdztwo)

**Srebrno Gůra** (pol. *Srebrna Góra*, mjym. *Silberberg*) - wjeś we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, we zůmbkowickim kryśe, we gmińe Stoszowicy. We latach 1536-1945 mjoła mjejske prawa.
Nîmes

**Nîmes** - mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, śedźiba departamyntu Gard. Uostrzodek industryje a nauki.
Vailhauquès

**Vailhauquès** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Hérault. Mo 16,12km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 2546 ludźi.
Dudowizna

**Dudowizna** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we wyszkowskim kryśe, we gmińe Brańszczyk.
Norilsk

**Norilsk** (rus. *Норильск*) – zawarte mjasto we Rusyji, we Krasnojarskim Kreju. Uostrzodek industryji, bergmaństwa a nauki.
Brzeźńica (ślůnske wojewůdztwo)

**Brzeźńica** (mjym. *Bresnitz*; *Eichendorffmūhl* (1938-1945)) - wjeś we Gůrnym Ślůnsku. Brzeźńica je rozlygowano we ślůnskim wojewůdztwje, we raćiborskim kryśe, we gmińe Rudńik. Ta mjyjscowość leżi nad Uodrům.
Grzegorzowicy

2 mjejscowośći we Polsce:
* Grzegorzowicy - wjeś we ślůnskim wojewůdztwje, we raćiborskim kryśe, we gmińe Rudńik
* Grzegorzowicy - wjeś we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we uostrowjeckim kryśe, we gmińe Waśńůw
Łubowice (ślōnske wojewōdztwo)

**Łubowice** (pol. Łubowice, mjym. Lubowitz) je to wjejś we Gōrnym Ślōnsku, we ślōnskim wojewōdztwje, we raćiborskim kryśe, we gmińe Rudńik.
Kochanawa

**Kochanawa** (bjoł. *Коханава*) - uośedle mjejskij zorty na Bjołoruśi, we witebskim uobwodźe, we tałaczynskim rejůńe. Na 2017 rok půmjyszkowało sam 4192 ludźi.
Nikšić (gmin Batočina)

**Nikšić** (syrb. *Никшић*) - wjeś we Syrbiji, we szumadijskim uokryngu, we gmińe Batočina. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 176 ludźi.
Nadgroda miana ks. Augustina Weltzla „Gōrnoślōnski Tacyt”

**Nadgroda miana ks. Augustina Weltzla „Gōrnoślōnski Tacyt”** to je kŏżdorocznŏ nadgroda, co jōm dostŏwajōm ôd 2007 roku podszukowŏcze i popularyzatory gyszichty Gōrnego Ślōnska. Ônyj patrōnym je piōniyr gōrnoślōnskij historiografije – ksiōndz Augustin Bogislaus Weltzel, co je mianowany „Gōrnoślōnskim Tacytym”. Nadgroda je idyjōm ôd Ruchu Autōnōmije Ślōnska. Statuetka, kerõ sie dŏwŏ laureatōm, przedstawiŏ perzōnã Weltzla ze atrybutami ôd Klio, greckij muzy ôd gyszichty. Ônyj autorym je rzeźbiŏrz Augustyn Dyrda.

## Kapitel
* dr hab. Małgorzata Myśliwiec (Ślōnski Uniwerzytet)
* dr Norbert Honka (Ôpolski Uniwerzytet)
* prof. Ryszard Kaczmarek (Ślōnski Uniwerzytet) – przewodniczący
* dr hab. Zbigniew Kadłubek (Ślōnski Uniwerzytet)
* dr hab. Tomasz Nawrocki (Ślōnski Uniwerzytet)
* prof. Joanna Rostropowicz (Ôpolski Uniwerzytet)
* dr Tomasz Słupik (Ślōnski Uniwerzytet)
* dr hab. Barbara Szczypka-Gwiazda (Ślōnski Uniwerzytet)

## Laureaty

## Pozōr