Tatarstōn

**Tatarstōn** (ru. Респу́блика Татарста́н, tt.Respublika Tatarstan) - je autōnōmicznōm republikōm we Rusyje połozōnōm kole rzyki Wołga. Niyôficyjnym mottem Tatarstōnu je: *Bez Buldırabız!* eli *Poradzymy!*. 
## Terminologijŏ
Mianŏ Tatarstōn biere siy ôd mianã nŏjsrogszej etnicznyj skupiny Tatarōw a doklupiyniy do tego perskegŏ słowã *-stan* ôznŏczŏjōnce *plac pochodziyniyŏ*. We Ślōnskej gŏdce -stan sprowiył siy na -stōn. Inksze mianŏ to Tataryjŏ ôd dŏwnej tajli SSSR, Tatarske ASSR. 
## Geografijŏ
Republika mŏ plac kole rzyki Wołga.
### Graniyce
* Wywtnōntrz Rusyje: Kirowski Ôbwōd, Udmurcyjŏ, Baszkortostōn, Orenburgski Ôbwōd, Samarski Ôbwōd, Uljanowski Ôbwōd, Czuwaszyjŏ, Mari El.

### Rzyki

Hlawne rzyki to:
*Azewka
*Biełaja
*Ik
*Kama
*Wołga
*Wjatka
*Kazańka
### Jyziyora
Hlawne jyziyora to:
*Kujbyszewske jyziyorŏ
*Dolnŏkamske jyziorŏ
Nŏjwiynksze skupiny jyziyor to Kaban, a nŏjsrogszym bagnem je Kuljagasz.
### Naturalne surowce
Hlawne surowce Tatarstōnu to:
* Pytrolyjum
* Naturalny gaz
* Kamiynny Wōngiel
* Brunŏtny Wōngiel
* Piach
* Żwir
* Ił
* Gips
* Wapiyń
* Dolōmity
* Inksze kamiyniye
* Bentōniyt
* Glina
* Fosfor
* Kreda
* Mineralne wody
* Lekarske błoto
### Klimat
*Strzedniyŏ tympyraturŏ we styczniyu: -16°C
*Strzedniyŏ tympyraturŏ we czyrwcu: +19°C
*Strzedniyŏ rocznŏ tympyratura: +4°C
## Ferwaltōngowy tajlōng

Republika tajluje siy na 43 rejōny, a posiydzŏ 22 miastã, 18 ôsiydli miastowyj zorty a 3074 wsiy. 
## Historyjŏ
Piyrwym krejem na tych ziymiach bŏłŏ Wołgaskŏ Bołgaryjŏ sônaczōne bez Bołgarōw kole IX - X wiyku. We 922 Islam ôstŏł ôficyjnōm religijōm tego pōństwa. We 1236 regiōn weszedł jako tajla Mōngolskegŏ Impyrium, a niyskorŏ do Złotej Hordy. We 1438 posiydzŏł samostanowiyniy jako Kazański Chanat, a we 1552 weszedł jako tajla Ruskegŏ Impyrium. We 1920 roku sônaczōnŏ Tatarske ASSR. We 1990 Tatarstōn dyklarowŏł samostanowiyniy, nale podle porozumiyniyŏ we 1994 roku stŏł siy tajlōm Rusyje. 
We 2008 roku Mili Medżlis Tatarskej Nacyje wypowiydziŏł samostanowiyniy ôd Rusyje skuli uznaniyŏ bez Rusyje Abchazyje a Połedniyowej Osetyje, nale ôstŏłŏ to signorowane bez Rusyjŏ a ÔSN. 
## Demografijŏ
Tatarstōn posiydzŏ 3 786 488 perzōnōw bez co mŏ 8. plac we Rusyje. 
### Etniyczne skupiny
We Tatarstōniy sōm 173 etniczne skupiny, hlawne to: Tatary (53,2%) a Ruski (39,7%). Inksze naszkryflane na ôficyjnej zajciy Tatarstōnu to: Czuwasze, Udmurty, Mokszany, Maryje, Ukrajińcy a Baszkiry. Nacyje wypisane we spisiy to:

### Religijŏ
Hlawne religije Tatarstōnu to: 
*Islam (55%) praktykowōny bez Tatarōw a Baszkirōw;
*Prŏwŏsłowie (45%) praktykowōny bez Ruskōw, Czuwaszōw, Maryjōw, Udmurtōw a Mokszanōw.
## Ekōnōmijŏ
Republika je nŏjbogatszym a nŏjbarzi ekōnōmiczniy zaawansowōnym regiōnem Rusyje. 

Indystrujŏ Tatarstōnu skupiŏ siy na: produkcyjŏ gazu, petrolujum, a przytwarzōniyu jejich; ônaczyniy ciynżarōwek, helikoptyrōw, fligrōw, motorōw do fligrōw, ekwipunku do fedrowōniyŏ petrolyjum, statkōw a moplikōw. 
## Edukacyjŏ a Nauka
We 2014 roku Tatarstōn posiydzŏ 1958 przydszyli lŏ bajtli w wiyku 1-7, 1431 ylymyntarnych a strzedniych szulōw. Regiōn posiydzŏ 27 wiyrchnych szuli, 17 regiōnowych a 10 prywŏtnych. Republika mŏ 14 technoparkōw. 
## Necowe ôdwołaniya
* **We [[Ynglickŏ gŏdka|ynglickej gŏdce]]:** Ôficyjnŏ zajta Tatarstanu we Ynglickej gŏdce