open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Battle Beast

**Battle Beast** to je finlandzko kapela, co szpilo muzyka ze zorty heavy metal i power metal. Bōła założōno we 2005 roku we Helsinkach. We 2015 roku gitarzista Anton Kabanen ôpuściōł kapela a niyskorzij założōł swoja włŏsno – Beast in Black.

## Skłod
; Teroźne czōnki
* Juuso Soinio – rytmiczno gitara (ôd 2005)
* Pyry Vikki – szlagcojg (ôd 2005)
* Eero Sipilä – bass, spōmogajōncy śpiyw (ôd 2005)
* Janne Björkroth – keytar, spōmogajōncy śpiyw (ôd 2005)
* Noora Louhimo – śpiyw (ôd 2012)
* Joona Björkroth – kludzōnco gitara, spōmogajōncy śpiyw (ôd 2016)

; Piyrwyjsze czōnki
* Nitte Valo – śpiyw (2005–2012)
* Anton Kabanen – kludzōnco gitara, spōmogajōncy śpiyw (2005–2015)


File:Battle Beast Rockharz 2018 02.jpg|Pyry Vikki 
File:Battle Beast Rockharz 2018 40.jpg|Eero Sipilä 
File:Battle Beast Rockharz 2018 22.jpg|Janne Björkroth 
File:Battle Beast Rockharz 2018 30.jpg|Noora Louhimo
File:Battle Beast Rockharz 2018 21.jpg|Joona Björkroth 


## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
* *[[Steel (albōm ôd Battle Beast)|Steel]]* (2011)
* *[[Battle Beast (albōm)|Battle Beast]]* (2013)
* *[[Unholy Savior]]* (2015)
* *[[Bringer of Pain]]* (2017)
* *[[No More Hollywood Endings]]* (2019)
* *[[Circus of Doom]]* (2022)

### Singele
* „Show Me How to Die” (2011)
* „Enter the Metal World” (2011)
* „Into the Heart of Danger” (2013)
* „Black Ninja” (2013)
* „Touch in the Night” (2014)
* „Madness” (2014)
* „King for a Day” (2016)
* „Familiar Hell” (2017)
* „Bringer of Pain” (2017)
* „No More Hollywood Endings” (2019)
* „Eden” (2019)
* „Endless Summer” (2019)
* „The Golden Horde” (2019)
* „Master of Illusion” (2021)
* „Eye of the Storm” (2021)
* „Where Angels Fear to Fly” (2022)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Battle Beast
*
Accept

**Accept** to je niymiecko kapela, co szpilo muzyka ze zorty heavy metal. Bōła założōno we 1976 roku we Solingen.

## Skłod
; Teroźne czōnki
* Wolf Hoffmann – kludzōnco gitara, spōmogajōncy śpiyw (1976–1989, 1992–1997, 2005, ôd 2009)
* Mark Tornillo – śpiyw (ôd 2009)
* Uwe Lulis – rytmiczno gitara (ôd 2015)
* Christopher Williams – szlagcojg (ôd 2015)
* Martin Motnik – bass (ôd 2019)
* Philip Shouse – rytmiczno gitara (ôd 2019)

; Piyrwyjsze czōnki
* Udo Dirkschneider
* Gerhard Wahl
* Frank Friedrich
* Peter Baltes
* Hansi Heitzer
* Stefan Kaufmann
* Jan Koemmet
* Herman Frank
* Jörg Fischer
* Rob Armitage
* David Reece
* Michael Cartellone
* Stefan Schwarzmann

## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
**[[Accept (albōm ôd Accept)|Accept]]* (1979)
**[[I'm a Rebel]]* (1980)
**[[Breaker (albōm ôd Accept)|Breaker]]* (1981)
**[[Restless and Wild]]* (1982)
**[[Balls to the Wall]]* (1983)
**[[Metal Heart]]* (1985)
**[[Russian Roulette (albōm ôd Accept)|Russian Roulette]]* (1986)
**[[Eat the Heat]]* (1989)
**[[Objection Overruled]]* (1993)
**[[Death Row (albōm)|Death Row]]* (1994)
**[[Predator (albōm)|Predator]]* (1996)
**[[Blood of the Nations]]* (2010)
**[[Stalingrad (albōm ôd Accept)|Stalingrad]]* (2012)
**[[Blind Rage (albōm)|Blind Rage]]* (2014)
**[[The Rise of Chaos]]* (2017)
**[[Too Mean to Die]]* (2021)
**Humanoid* (2024)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Accept
*
Rammstein

**Rammstein** to je niymiecko kapela, co szpilo muzyka ze zorty industrial metal, nurt Neue Deutsche Härte. Bōła założōno we 1994 roku we Berlinie.

## Skłod
* Till Lindemann – śpiyw, harmōnika
* Richard Kruspe – kludzōnco gitara, spōmogajōncy śpiyw
* Paul Landers – rytmiczno gitara, spōmogajōncy śpiyw
* Oliver Riedel – bass
* Christoph Schneider – szlagcojg
* Christian Lorenz – klawiyr


File:Till Lindemann P.R.Brown.JPG|Till Lindemann
File:Richard Kruspe, one of the founding members of Rammstein.jpg|Richard Kruspe
File:Paul Landers 2011.jpg|Paul Landers
File:Oliver Riedel.jpg|Oliver Riedel
File:Christoph Schneider.jpeg|Christoph Schneider
File:RammsteinFlake.jpg|Christian Lorenz


## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
* *[[Herzeleid]]* (1995)
* *[[Sehnsucht (albōm ôd Rammstein)|Sehnsucht]]* (1997)
* *[[Mutter (albōm)|Mutter]]* (2001)
* *[[Reise, Reise]]* (2004)
* *[[Rosenrot]]* (2005)
* *[[Liebe ist für alle da]]* (2009)
* *[[Rammstein (albōm)|Rammstein]]* (2019)
* *Zeit* (2022)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Rammstein
*
Staryje Atagi

**Staryje Atagi** (rus. *Старые Атаги*, czecz. *Йоккха-Атагlа* abo *Сехьа-Атагlа*) - wjeś we Rusyji, we Czeczyńiji, we urus-martanowskim rejůńe. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 12&nbsp;802 ludźi.
Sabaton

**Sabaton** to je szwedzko kapela, co szpilo muzyka ze zorty power metal. Bōła założōno we 1999 roku we Falun. Teksty śpiywek kapele zaôbycz nawiōnzujōm do wojyn, bataliji a historycznych perzōnōw.

## Skłod
; Teroźne czōnki
*Joakim Brodén – śpiyw (ôd 1999), klawiyr (1999–2005, ôd 2012)
*Pär Sundström – bass (ôd 1999), spōmogajōncy śpiyw (ôd 2012)
*Chris Rörland – gitary, spōmogajōncy śpiyw (ôd 2012)
*Hannes Van Dahl – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (ôd 2014)
*Tommy Johansson – gitary, spōmogajōncy śpiyw (ôd 2016)

; Piyrwyjsze czōnki
*Richard Larsson – szlagcojg (1999–2001)
*Oskar Montelius – gitary, spōmogajōncy śpiyw (1999–2012)
*Rikard Sundén – gitary, spōmogajōncy śpiyw (1999–2012)
*Daniel Mullback – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (2001–2012)
*Daniel Mÿhr – klawiyr, spōmogajōncy śpiyw (2005–2012)
*Robban Bäck – szlagcojg (2012–2013)
*Thobbe Englund – gitary, spōmogajōncy śpiyw (2012–2016)


File:Sabaton – Elbriot 2016 08.jpg|Joakim Brodén
File:Sabaton, Pär Sundström 04.jpg|Pär Sundström
File:Sabaton, Chris Rörland.jpg|Chris Rörland
File:Sabaton – Wacken Open Air 2015 13.jpg|Hannes Van Dahl
File:Tommy Johansson SabatonOpenAir2016.jpg|Tommy Johansson


## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
**[[Primo Victoria]]* (2005)
**[[Attero Dominatus]]* (2006)
**[[Metalizer]]* (2007)
**[[The Art of War (albōm ôd Sabaton)|The Art of War]]* (2008)
**[[Coat of Arms (albōm)|Coat of Arms]]* (2010)
**[[Carolus Rex (albōm)|Carolus Rex]]* (2012)
**[[Heroes (albōm ôd Sabaton)|Heroes]]* (2014)
**[[The Last Stand (albōm ôd Sabaton)|The Last Stand]]* (2016)
**[[The Great War (albōm ôd Sabaton)|The Great War]]* (2019)
**[[The War to End All Wars (albōm)|The War to End All Wars]]* (2022)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Sabaton
*
Minusinsk

**Minusinsk** (rus. *Минусинск*) – mjasto we Rusyji, we Krasnojarskim Kreju. Uostrzodek industryje.
Europe (kapela)

**Europe** to je szwedzko kapela, co szpilo muzyka ze zorty glam metal. Bōła założōno we 1999 roku we Upplands Väsby. Nojbarzij znano śpiywka ôd kapele je „The Final Countdown”.

## Skłod
; Teroźne czōnki
* Joey Tempest – śpiyw, gitary, klawiyr (1979–1992, 1999, ôd 2003)
* John Norum – gitary, spōmogajōncy śpiyw (1979–1986, 1999, ôd 2003)
* John Levén – bass, spōmogajōncy śpiyw (1981–1992, 1999, ôd 2003)
* Mic Michaeli – klawiyr, keytar, spōmogajōncy śpiyw, gitary (1984–1992, 1999, ôd 2003)
* Ian Haugland – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (1984–1992, 1999, ôd 2003)

; Piyrwyjsze czōnki
* Peter Olsson – bass, spōmogajōncy śpiyw (1979–1981)
* Tony Reno – szlagcojg (1979–1984)
* Marcel Jacob – bass, spōmogajōncy śpiyw (1981)
* Kee Marcello – gitary, spōmogajōncy śpiyw (1986–1992, 1999)

## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
* *[[Europe (albōm ôd Europe)|Europe]]* (1983)
* *[[Wings of Tomorrow]]* (1984)
* *[[The Final Countdown (albōm)|The Final Countdown]]* (1986)
* *[[Out of This World (albōm ôd Europe)|Out of This World]]* (1988)
* *[[Prisoners in Paradise]]* (1991)
* *[[Start from the Dark]]* (2004)
* *[[Secret Society (albōm)|Secret Society]]* (2006)
* *[[Last Look at Eden]]* (2009)
* *[[Bag of Bones (albōm)|Bag of Bones]]* (2012)
* *[[War of Kings (albōm)|War of Kings]]* (2015)
* *[[Walk the Earth]]* (2017)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Europe
*
Dokken

**Dokken** to je amerykōńsko kapela, co szpilo muzyka ze zorty glam metal. Bōła założōno we 1978 roku we Los Angeles.

## Skłod
; Teroźne czōnki
*Don Dokken – śpiyw, rytmiczno gitara (1978–1989, ôd 1995)
*Jon Levin – kludzōnco gitara (ôd 2003)
*Chris McCarvill – bass, spōmogajōncy śpiyw (ôd 2015)
*Bill Zampa – szlagcojg (ôd 2019)

## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
**[[Breaking the Chains (albōm)|Breaking the Chains]]* (1981)
**[[Tooth and Nail (albōm ôd Dokken)|Tooth and Nail]]* (1984)
**[[Under Lock and Key]]* (1985)
**[[Back for the Attack]]* (1987)
**[[Dysfunctional (albōm ôd Dokken)|Dysfunctional]]* (1995)
**[[Shadowlife]]* (1997)
**[[Erase the Slate]]* (1999)
**[[Long Way Home (albōm ôd Dokken)|Long Way Home]]* (2002)
**[[Hell to Pay (albōm ôd Dokken)|Hell to Pay]]* (2004)
**[[Lightning Strikes Again]]* (2008)
**[[Broken Bones (albōm)|Broken Bones]]* (2012)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Dokken
*
Slipknot

**Slipknot** to je amerykōńsko kapela, co szpilo muzyka ze zorty nu metal. Bōła założōno we 1995 roku we Des Moines. We czasie kōncerta wszyjske czōnki kapele noszōm na ônych gyzichtach charakterystyczne larwy.

## Skłod
; Teroźne czōnki
* (#6) Shawn "Clown" Crahan – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (ôd 1995); sample, mydia (1995–1996)
* (#5) Craig "133" Jones – sample, mydia, klawiyr (ôd 1996); gitary (1996)
* (#7) Mick Thomson – gitary (ôd 1996)
* (#8) Corey Taylor – śpiyw (ôd 1997)
* (#0) Sid Wilson – gramofōny (ôd 1998); klawiyr (ôd 2008)
* (#4) Jim Root – gitary (ôd 1999)
* Alessandro Venturella – bass (ôd 2014); klawiyr (ôd 2019)
* Jay Weinberg – szlagcojg (ôd 2014)
* "Tortilla Man" – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (ôd 2019)

; Piyrwyjsze czōnki
* (#1) Joey Jordison – szlagcojg (1995–2013)
* Donnie Steele – gitary (1995–1996)
* (#2) Paul Gray – bass, spōmogajōncy śpiyw (1995–2010)
* (#4) Josh "Gnar" Brainard – gitary, spōmogajōncy śpiyw (1995–1999)
* Anders Colsefni – śpiyw, szlagcojg (1995–1997); spōmogajōncy śpiyw (1997); sample, mydia (1995–1996)
* (#3) Greg "Cuddles" Welts – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (1997–1998)
* (#3) Brandon Darner – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (1998)
* (#3) Chris Fehn – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (1998–2019)

## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
* *[[Slipknot (albōm)|Slipknot]]* (1999)
* *[[Iowa (albōm)|Iowa]]* (2001)
* *[[Vol. 3: (The Subliminal Verses)]]* (2004)
* *[[All Hope Is Gone]]* (2008)
* *[[.5: The Gray Chapter]]* (2014)
* *[[We Are Not Your Kind]]* (2019)
* *[[The End, So Far]]* (2022)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Slipknot
*
Mayhem

**Mayhem** to je norwysko kapela, co szpilo muzyka ze zorty black metal. Bōła założōno we 1984 roku we Oslo. Kapela bōła jednym ze założycielōw norwyskij black metalowyj scyny, a muzyka ôd ônyj mioła fest srogi ajnflus na zorta black metal. Wczaśno kariera Mayhem bōła fest kōntrowersyjno skuli ônych dziwackich kōncertōw, samobōjstwa śpiywoka Pera Yngve Ohlina (pseudōnim „Dead”) we 1991 roku a zabicio gitarzisty Øysteina Aarsetha („Euronymous”) we 1993 roku bez piyrwyjszego czōnka Varga Vikernesa („Count Grishnackh”) ze Burzum.

## Skłod
; Teroźne czōnki
* Necrobutcher – bass (1984–1991, ôd 1995)
* Hellhammer – szlagcojg (1987–1993, ôd 1995)
* Attila Csihar – śpiyw (1992–1993, ôd 2004)
* Teloch – gitara (ôd 2011)
* Ghul – gitara (ôd 2012)

; Nojwożniyjsze piyrwyjsze czōnki
* Euronymous – gitara (1984–1993)
* Manheim – szlagcojg (1984–1987)
* Maniac – śpiyw (1986–1988, 1995–2004)
* Dead – śpiyw (1988–1991)
* Count Grishnackh – bass (1992–1993)
* Blackthorn – gitara (1992–1993)
* Blasphemer – gitara (1995–2008)


File:Mayhem - Jalometalli 2008 - 19.JPG|Necrobutcher
File:Mayhem - Jalometalli 2008 - Hellhammer 01 crop.JPG|Hellhammer
File:Mayhem - Jalometalli 2008 - 10.JPG|Attila Csihar
File:Gorgoroth 201107 Paris 04.jpg|Teloch
File:Charles Edward Alexander Hedger.jpg|Ghul


## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
* *[[De Mysteriis Dom Sathanas]]* (1994)
* *[[Grand Declaration of War]]* (2000)
* *[[Chimera (albōm ôd Mayhem)|Chimera]]* (2004)
* *[[Ordo Ad Chao]]* (2007)
* *[[Esoteric Warfare]]* (2014)
* *[[Daemon (albōm ôd Mayhem)|Daemon]]* (2019)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Mayhem
*
Trostjanka (rożyszczenśki rejůn)

**Trostjanka** - wjeś na Ukrajińe, we wołyńskim uobwodźe, we rożyszczenśkim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 303 ludźi.
Murray Rothbard

**Murray Newton Rothbard** (nar. 2 marca 1926 we Nowym Jorku, um. 7 stycznia 1995 we Nowym Jorku) – amerikōński ekōnōmik austryjŏckij szuli a polityczny teoretyjŏk. Sztudiyrowoł ekōnōmijõ na Columbia University. We swojich prŏcach krytykowoł ôn Systym Rezerwy Federalnyj jak tyż sztat a spiyroł ôn anarchokapitalizmus. 

## Bajszpile prŏc

* *For a New Liberty: The Libertarian Manifesto* (śl.: *Dlŏ nowyj wolności: Libertariański manifest*) 1973
* *Man, Economy, and State, with Power and Market* (śl.: *Czowiek, Ekōnōmijŏ a Sztat, ze Mocōm a Rynkym*) 1962
* *What Has Government Done to Our Money?* (śl.: *Co regiyrōnek zrobiōł ze naszym geldym?*) 1963
* *America's Great Depression* (śl.: *Wielgŏ Kryza Ameriki*) 1963

## Przipisy
Bob Dylan

**Bob Dylan**, po prowdźe **Robert Allen Zimmermann** (rodz. 24 moja 1941 we Duluth na Minnesota, Zjednoczůne Sztaty) folkowy śpjywok a autůr tekstůw. Powożany za jydnygo ze nojbarzi popularnych śpjywokůw popularnyj muzyki we gyszichće, autor m. in. szlagrůw "Blowin’ in the Wind", "The Times They Are A-Changin’", "Like a Rolling Stone", "Mr. Tambourine Man" abo "Knockin’ on Heaven’s Door".

### Necowe uodwołańa

* Bob Dylan, literatura.hu
* Bob Dylan Lyrics, lyrics2search.com
Aviano

**Aviano** - gmin we Italiji, we regijůńe Frjuli-Julijsko Wynecyjo, we prowincyji Pordenone. Mo 113,35&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowałosam 8888 ludźi.

### Necowe uodwołańa
* Neczajta Aviano
Kiss (kapela)

**Kiss** (ofyn sztylizowane na **KIϟϟ**) to je amerykōńsko kapela, co szpilo muzyka ze zorty rock. Bōła założōno we 1973 roku we Nowym Jorku. Wszyjske czōnki kapele majōm we czasie kōncertōw charakterystyczny makeup na gyzichtach a ôblyczynia.

## Skłod
; Teroźne czōnki
*Paul Stanley – śpiyw, rytmiczno gitara (ôd 1973)
*Gene Simmons – śpiyw, bass (ôd 1973)
*Eric Singer – szlagcojg, śpiyw (1991–1996, 2001−2002, ôd 2004)
*Tommy Thayer – kludzōnco gitara, śpiyw (ôd 2002)

; Piyrwyjsze czōnki
*Ace Frehley – kludzōnco gitara, śpiyw (1973–1982, 1996–2002)
*Peter Criss – szlagcojg, śpiyw (1973–1980, 1996–2001, 2002–2004)
*Eric Carr – szlagcojg, śpiyw (1980–1991)
*Vinnie Vincent – kludzōnco gitara, spōmogajōncy śpiyw (1982–1984)
*Mark St. John – kludzōnco gitara, spōmogajōncy śpiyw (1984)
*Bruce Kulick – kludzōnco gitara, spōmogajōncy śpiyw (1984–1996)


Plik:Paul Stanley - Azkena Rock Festival 2010 1.jpg|Paul Stanley
Plik:W0859-Hellfest2013 Kiss GeneSimmons 69923.JPG|Gene Simmons
File:Eric Singer 2012.jpg|Eric Singer
File:Tommy Thayer 2012.jpg|Tommy Thayer



Image:KISS starchild face.svg|**The Starchild**Paul Stanley(1973–1983, 1989, ôd 1996)
Image:KISS devil face.svg|**The Demon**Gene Simmons(1973–1983, 1989, ôd 1996)
Image:KISS space ace face.svg|**The Spaceman**Ace Frehley ("Space Ace")(1973–1982, 1996–2002)Tommy Thayer(ôd 2002)
Image:KISS cat face.svg|**The Catman**Peter Criss(1973–1980, 1996–2000, 2002–2003)Eric Singer (2001–2002, ôd 2004)
Image:KISS fox face.svg|**The Fox**Eric Carr(1980–1983)
Image:KISS ankh warrior face.svg|**The Ankh Warrior**Vinnie Vincent(1982–1983) 


## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
**[[Kiss (albōm ôd Kiss)|Kiss]]* (1974)
**[[Hotter than Hell (albōm)|Hotter than Hell]]* (1974)
**[[Dressed to Kill (albōm)|Dressed to Kill]]* (1975)
**[[Destroyer (albōm ôd Kiss)|Destroyer]]* (1976)
**[[Rock and Roll Over]]* (1976)
**[[Love Gun]]* (1977)
**[[Paul Stanley (albōm)|Paul Stanley]]* (1978)
**[[Gene Simmons (albōm)|Gene Simmons]]* (1978)
**[[Ace Frehley (albōm)|Ace Frehley]]* (1978)
**[[Peter Criss (albōm)|Peter Criss]]* (1978)
**[[Dynasty (albōm ôd Kiss)|Dynasty]]* (1979)
**[[Unmasked (albōm ôd Kiss)|Unmasked]]* (1980)
**[[Music from "The Elder"]]* (1981)
**[[Creatures of the Night]]* (1982)
**[[Lick It Up]]* (1983)
**[[Animalize]]* (1984)
**[[Asylum (albōm ôd Kiss)|Asylum]]* (1985)
**[[Crazy Nights]]* (1987)
**[[Hot in the Shade]]* (1989)
**[[Revenge (albōm ôd Kiss)|Revenge]]* (1992)
**[[Carnival of Souls: The Final Sessions]]* (1997)
**[[Psycho Circus]]* (1998)
**[[Sonic Boom (albōm ôd Kiss)|Sonic Boom]]* (2009)
**[[Monster (albōm ôd Kiss)|Monster]]* (2012)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Kiss
*
Rignano sull'Arno

**Rignano sull'Arno** - gmin we Italiji, we regijůńe Toskańijo, we prowincyji Firenze. Mo 54,14 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 8650 ludźi.
Vercelli

**Vercelli** - mjasto we Italiji, we regijůńe Pjymůnt, śedźiba prowincyji Vercelli. Uostrzodek industryje.
Mauperthuis

**Mauperthuis** - gmin we Franycji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Seine-et-Marne. Mo 1,97 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 476 ludźi.
Santa Ynez

**Santa Ynez** - census-designated place we USA, we sztaće Kaliforńijo, we hrabstwje Santa Barbara. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 4505 ludźi.
Pidbuż

**Pidbuż** (ukr. *Підбуж*) - uośedle mjejskij zorty na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we drohobyćkim rejůńe. Na 2025 rok půmjyszkowało sam 3285 ludźi.
Saint-Sulpice-des-Rivoires

**Saint-Sulpice-des-Rivoires** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Isère. Mo 7,16 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 431 ludźi.
Żerków

**Żerków** (mjym. *Filehne*) - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we jaroćińskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Żerków.
Giedlarowa

**Giedlarowa** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we leżajskim kryśe, we gmińe Leżajsk.

Bůł sam rodzůny Józef Zych.
Kościōł Wanielicko-Augsburski we Polsce

**Kościōł Wanielicko-Augsburski we Polsce** - jedyny Kościōł luterski we Polsce. Je czōnkiym Światowyj Luterskij Federacyje, Kōnferencyje Kościołōw Ojropejskich a Polskij Rady Ekumynicznyj. Terŏźnym pryncypōłym Kościōła je biskup Jerzy Samiec, kery kludzi go ôd 2010 roku. We 2020 roku Kościōł miŏł 60 900 czōnkōw we 133 zborach, z tego wiynkszōść mieszkŏ na Ślōnsku, z wiynksza na Ślōnsku Cieszyńskim a we pōłudniowyj czyńści Ziymi Pszczyńskij.

## Administracyjŏ Kościōła
Kościōł Wanielicko-Augsburski je podzielōny na dyjecezyje a zbōry. Dyjecezyje kere sōm kludzōne przez biskupōw dyjecezjalnych, majōm na cylu kōntrolowanie fungowaniŏ zborōw. Wyrōżniŏ sie szejś dyjecezyje.
Światowŏ Luterskŏ Federacyjŏ

**Światowŏ Luterskŏ Federacyjŏ** - utworzōnŏ w Lund we 1947 roku ôrganizacyjŏ, kerŏ zbiyrŏ luterskie Kościoły. Terŏźnie przinŏleży do niej 148 roztōmajtych Kościołōw luterskich z cołkigo świata, kere reprezyntujōm kole 75,5 milionōw wanielikōw augsburskich.
Apollo 8

**Apollo 8** - drugi kosmiczny flug z ludźůma kerowany bez hamerikańsko agencyjo NASA. Flug sztartnył 21 grudńa 1968, zrobjůł koło wele mjeśůnczka a nazod na Źymji bůł po sześću dńach. Cwekym bůło zbadańy placůw do mogebnego lůndowańo na mjeśůnczku. Astronauty, kere sam lecieli to Frank Borman, William Anders a Jim Lovell.
Orkdal

**Orkdal** - gmin we Norwygiji, we regijůńe Trøndelag. Mo 639,94 km² wjyrchu a podug danych ze 2016 roku půmjyszkowało sam 11&nbsp;779 ludźi. Śedźibům gminu je mjasto Orkanger.
Feldkirch

**Feldkirch** – mjasto we Austriji, we landźe Vorarlberg, śedźiba krysu Feldkirch. Uostrzodek industryje.
Berdycziw

**Berdycziw** (ukr. *Бердичів*) - mjasto na Ukrajińe, we żytomyrśkim uobwodźe, sedźiba berdyczywśkigo rejůnu.
Dir En Grey

**Dir En Grey** (ofyn sztylizowane na **DIR EN GREY**) to je japōńsko kapela, co szpilo muzyka ze zorty heavy metal. Bōła założōno we lutym 1997 roku we Osaka.

## Skłod
* Kaoru (薫) – kludzōnco gitara, spōmogajōncy śpiyw
* Kyo (京) – śpiyw
* Die – rytmiczno gitara, spōmogajōncy śpiyw
* Shinya – szlagcojg
* Toshiya – bass, spōmogajōncy śpiyw


Plik:Kaoru (Dir en grey).jpg|Kaoru
Plik:Dir En Grey @ Maquinária Festival 03.jpg|Kyo
File:Dir En Grey @ Maquinária Festival 09.jpg|Die
File:Shinya at House of Blues Sunset Strip on Dec 23, 2011.jpg|Shinya
File:Toshiya 2009.jpg|Toshiya


## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
* *[[Gauze (albōm)|Gauze]]* (1999)
* *[[Macabre (albōm)|Macabre]]* (2000)
* *[[Kisou]]* (2002)
* *[[Vulgar (albōm)|Vulgar]]* (2003)
* *[[Withering to Death]]* (2005)
* *[[The Marrow of a Bone]]* (2007)
* *[[Uroboros (albōm)|Uroboros]]* (2008)
* *[[Dum Spiro Spero (albōm)|Dum Spiro Spero]]* (2011)
* *[[Arche (albōm)|Arche]]* (2014)
* *[[The Insulated World]]* (2018)
* *Phalaris* (2022)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Dir En Grey
*
Led Zeppelin

**Led Zeppelin** to bōła brytyjsko kapela, co szpiloła muzyka ze zorty rock. Bōła założōno we 1968 roku we Lōndōnie.

## Skłod
* Robert Plant – śpiyw, harmōnika (1968–1980, 1985, 1988, 1995, 2007)
* Jimmy Page – gitary, theremin, spōmogajōncy śpiyw, produkcyjo (1968–1980, 1985, 1988, 1995, 2007)
* John Paul Jones – bass, klawiyr, spōmogajōncy śpiyw (1968–1980, 1985, 1988, 1995, 2007)
* John Bonham – szlagcojg, spōmogajōncy śpiyw (1968–1980)

## Dyskografijo
### Sztudyjne albōmy
* *[[Led Zeppelin (albōm)|Led Zeppelin]]* (1969)
* *[[Led Zeppelin II]]* (1969)
* *[[Led Zeppelin III]]* (1970)
* Albōm bez titela (1971) (de facto *Led Zeppelin IV*) 
* *[[Houses of the Holy]]* (1973)
* *[[Physical Graffiti]]* (1975)
* *[[Presence (albōm)|Presence]]* (1976)
* *[[In Through the Out Door]]* (1979)
* *[[Coda (albōm ôd Led Zeppelin)|Coda]]* (1982)

## Necowe ôdwołania
* Internetowo zajta ôd Led Zeppelin
*
Ningbo

**Ningbo** (chiń. 宁波) - mjasto na prawach prefektury we Chińskij Ludowyj Republice, we prowincyji Zhejiang. Jedna ze nojwjynkszych morskich hawynůw śwjata, uostrzodek industryje.
Ourense

**Ourense** (szp. *Orense*) - mjasto we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Galicyjo, stolica prowincyji Ourense.
Carballeda de Valdeorras

**Carballeda de Valdeorras** - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Galicyjo, we prowinycji Ourense. Mo 222,69 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1460 ludźi.
Fuji (berg)

**Fuji** (japōńskŏ gŏdka: 富士山, *Fujisan*) to je nojsrogszy berg we Japōniji, co je wysoki na 3776 m n.p.m. Je rozlygowany na wyspie Honshu, na połedniowy zŏchōd ôd Tokio. Ôd 2013 roku berg je wpisany na wykoz światowyj erbowizny ôd UNESCO za ôbiekt kulturowyj erbowizny – świynty plac a zdrzōdło artystycznyj inspiracyje.
Grenoble

**Grenoble** – gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Isère. Uostrzodek nauki.
Greenlawn

**Greenlawn** - census-designated place we USA, we sztaće Nowy Jork, we hrabstwje Suffolk. Na 2010 rok půmjyszkowało sam 13&nbsp;742 ludźi.
Bogoštica

**Bogoštica** - wjeś we Syrbiji, we mačvanskim uokryngu, we gmińe Krupanj. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 244 ludźi.
Molenlanden

**Molenlanden** - gmin we Ńiderlandach, we prowincyjo Połedńowo Holandyjo. Utworzůny we 2019 roku bez skuplowańe gminůw Molenwaard a Giessenlanden. Mo 191,58 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 44&nbsp;414 ludźi.
2022

## Umarli
* 8 wrześńa - Elizabeth II, krůlowo Wjelgij Brytańije
* 23 wrześńa - Franciszek Pieczka, ślůnski szauszpiler

### Wydarzyńa
* Pandymijo COVID-19
* Mistrzostwa Śwjata we Fusbalu 2022
* Inwazyjo na Ukrajina uod Rusyje

### Ruchůme śwjynta
* **[[Wjelganoc]]**: 17 kwjetńa
* **[[Boże Ćało]]**: 16 czyrwca
Mistrzostwa Śwjata we Fusbalu 2022

**Mistrzostwa Śwjata we Fusbalu 2022** - 22. fusbalowe mistrzostwa kludzůne uod FIFA grane we Katarze we listopadźe a grudńu 2022. Majstrym uostała reprezentacyjo Argyntyny, a krůlym torůw Kylian Mbappe. Titel brůńůł manszaft Francyje, ftory szafnył majstra sztyry lata nazod i przegroł sam dźepjyro we finale po elwrach. Trzeći plac zajůn manszaft Kroacyje. Cuzamyn padły 172 tory.

## Grupy
Nojsamprzůd grano je grupowo faza, ze keryj dwa pjyrsze manszafty we grupach awansujům do puharowyj fazy.

## Puharowo faza

### Szpil uo 3. plac

### Finał

Po 90 minutach bůło 2:2, po dogrywce 3:3. Tory we elwrach po dogrywce trefjůł dlo Argyntyny kolejno Messi, Dybala, Paredes a Montiel. Dlo Francyje trefjůł ino Mbappe a Kolo Muani. Coman a Tchouaméni zmaściyli swoje elwry.

**Fusbalowy majster śwjata 2022**

**Argyntyna**
 **Drugi plac:  [[Francyjo]]<br /> Trzeći plac:  [[Kroacyjo]]**

## Nojlepsze strzelce torůw
:**8 torůw:**
*  Kylian Mbappe

:**7 torůw:**
*  Lionel Messi

:**4 tory:**
*  Julián Álvarez
*  Olivier Giroud

:**3 tory:**
*  Gonçalo Ramos
*  Richarlison
*  Bukayo Saka
*  Cody Gakpo
*  Álvaro Morata
*  Marcus Rashford
*  Enner Valencia
Sopron

**Sopron** (mjym. *Sollnock*)  - mjasto na Madźarach, we kůmitaće Győr-Moson-Sopron. Uostrzodek industryje.
Brens (Tarn)

**Brens** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Tarn. Mo 22,79 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 2341 ludźi.
Oppdal

**Oppdal** - gmin we Norwygiji, we regijůńe Trøndelag. Mo 2274,12 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 6981 ludźi.
Ôksytańskŏ gŏdka

**Ôksytańskŏ gŏdka** (ôks. *occitan* abo *lenga d'òc*) – ibero-rōmańskŏ gŏdka, używanŏ ôd ōngyfer ôd 500 tysiyncy do 3 milijōnōw perzōnōw, głōwnie we gyszichtowym landzie Ôksytanijŏ.

## Dialekty ôksytańskij gŏdki
*pōłnocne:
**''Limousin''
**''Auvergnat''
**''Provençal Alpine''
*połedniowe a strzodkowe:
**''Languedocien''
**''Provençal''
**''Provençal Maritime''
**''Niçart''
**[[Gascon]]* (dialekt rŏz za kej uznŏwany za inkszõ gŏdkã)

## Terŏźny sztatus
Krōm wysokij znajōmości ôksytańskij gŏdki na gyszichtowych terynach Ôksytaniji, tajla perzōn (głōwnie starszych) niy poradzi pisać a czytać pisanyj ôksytańskij gŏdki poradzōnc ino we nij gŏdać, bezto iże niy ôstali ôni tego nauczyni we szulach, atoli terŏzki corŏz czyńścij ôksytańskŏ gŏdka je nauczanŏ we ferajnowych dwugŏdkowych szulach, sztatowych podstawowych szulach a strzednich abo tyż uniwerzytetach.

## Przipisy
Ôksytański alfabet

**Ôksytański alfabet** – alfabet łaciński kery suży do zôpisu ôksytańskij gŏdki. Mŏ ôn 23 buchsztaby:

Aa Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Zz.

Buchsztaby Kk, Ww a Yy sōm ôd ôksytańskigo alfabetu używane ino we mianach a słowach cudzego byciŏ.

## Przipisy
Oberstaufen

**Oberstaufen** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe Oberallgäu. Mo 125,95 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 7798 ludźi.
Sitno Donje

**Sitno Donje** - wjeś we Chorwacyji, we šibensko-kninskij żupańiji, we mjeśće Šibenik. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 501 ludźi.
Nowy Dwór (kośćański krys)

**Nowy Dwór** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we kośćańskim kryśe, we gmińe Krzywiń.
Užugulbinė

**Užugulbinė** - wjeś na Litwje, we uokryngu Panevėžys, we rejůńe Biržai. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 29 ludźi.
Gōrnosorbske abecadło

**Gōrnosorbske abecadło** – alfabet ôparty na łacińskim abecadle, sużōncy do zŏpisu gōrnosorbskij gŏdki. Skłŏdŏ sie z nastympujōncych liter:

**[[a]]**,	**[[b]]**,	**[[c]]**,	**[[č]]**,	**[[ć]]**,	**[[d]]**,	**[[dź]]**,	**[[e]]**,	**[[ě]]**,	**[[f]]**,	**[[g]]**,	**[[h]]**,	**[[ch]]**,	**[[i]]**,	**[[j]]**,	**[[k]]**,	**[[ł]]**,	**[[l]]**,	**[[m]]**,	**[[n]]**,	**[[ń]]**,	**[[o]]**,	**[[ó]]**,	**[[p]]**,	**[[q]]**,	**[[r]]**,	**[[ř]]**,	**[[s]]**,	**[[š]]**,	**[[t]]**,	**[[u]]**,	**[[v]]**,	**[[w]]**,	**[[x]]**, **[[y]]**,	**[[z]]**,	**[[ž]]**.

## Zobŏcz tyż
* dolnosorbske abecadło
Ormskirk

**Ormskirk** – mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lancashire, śedźiba dystryktu West Lancashire.
Struppen

**Struppen** - gmin we Mjymcach, we landźe Saksůńijo, we kryśe Sächsische Schweiz-Osterzgebirge. Mo 20,64 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 2491 ludźi.
Roblox

**Roblox** – prostŏ platforma do tworzyniŏ szpilōw wydanŏ we 2006 rŏku bez amerykańske sztudio Roblox Corporation, dostympnŏ na systymach Windows, Windows 10 (za ôsobnŏ aplikacyjŏ we sklepie Microsoft), macOS, Xbox One, Android, iOS a Fire OS. Ta platforma kerowanŏ je do ôsōb we wieku 8–18 lŏt. Podle danych ze 2017 rŏku przi szpilu kożdego miesiōnca przepyndzŏ czas strzednio 50 milijōnōw ôsōb.

## Linki zewnyntrzne
* Ôficjalnŏ strōna Robloksa
* Ôficjalny kanał Robloksa na Twitchu
Jużnyj (azowski rejůn)

**Jużnyj** (rus. *Южный*) - wjeś we Rusyji, we rotowskim uobwodźe, we azowskim rejůńe. Na 2010 rok půmjyszkowało sam 312 ludźi.
Bad Hindelang

**Bad Hindelang** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we kryśe Oberallgäu. Mo 137,12 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 5192 ludźi.
Mariew

**Mariew** – wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we warszawskim zachodńim kryśe, we gmińe Stare Babicy.
Miłosław

**Miłosław** - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wrześyńskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Miłosław.
Goszczyn

**Goszczyn** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we grůjeckim kryśe, śedźiba gminu Goszczyn. We latach 1386-1869 mjoł mjejske prawa.
Vunoi

**Vunoi** - wjeś we Albańiji, we uobwodźe Vlora, we uokryngi Vlora, we gmińe Himarë. Na 2010 rok půmjyszkowało sam 486 ludźi.
Kalesninkai

**Kalesninkai** - wjeś na Litwje, we uokryngu Vilnius, we rejůńe Šalčininkai, śedźiba gminu Kalesninkai. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 639 ludźi.
Zbąszyń

**Zbąszyń** - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we nowotůmyskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Zbąszyń. Uostrzodek industryje.
Ferney-Voltaire

**Ferney-Voltaire** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Ain. Mo 4,78 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 10&nbsp;026 ludźi.
Kolōnowska

**Kolōnowska** (pol. *Kolonowskie*, niym. *Colonnowska*) to je miasto we Gōrnym Ślōnsku, we połedniowo-zachodnij Polsce, we ôpolskim wojewōdztwie we strzeleckim krysie, siydziba władz gminu Kolōnowska.

Za rok nastōniŏ Kolōnowskich przijmuje sie 1780, kej grŏf Filip Colonna zleciōł wybudowanie na kraju rzyki Bziniczki jednego ze piyrszych werkōw we Gōrnym Ślōnsku. Ôd 2008 roku miasto ôficjalnie mŏ dwa miana – polske a niymiecke.

## Kamracke miasta
Kolōnowska je skamracōne ze:
*  Beilrode (Niymce)
*  Bělotín (Czechy)
*  Chmeľnica (Słowacyjŏ)
*  Gehrden (Niymce)
*  Wolfsgraben (Austryjŏ)

## Necowe ôdwołania
* Ôficjalnŏ zajta Kolōnowskich
Ketrz

**Ketrz** (pol. *Kietrz*, niym. *Katscher*, czes. *Ketř*) to je miasto we Gōrnym Ślōnsku, we połedniowo-zachodnij Polsce, we ôpolskim wojewōdztwie we gubczyckim krysie, siydziba władz gminu Ketrz.

Piyrwyj miasto bōło morawskōm ynklawōm we Ślōnsku. We Ketrzu je Kombinat Rolny „Kietrz” Sp. z o.o., co zastōmpiōł Kombinat PGR „Kietrz”. Kōmbinat tyn mŏ wiyrchniã 9002 ha, a zatrudniŏ ôn kole 300 ôsōb. Je ôn ofyn mianowany za ôstatni polski PGR – jedyny, co durś funkcjōniyruje krōm przejściŏ bez nakŏzanõ ôd ôrdōnku likwidacyjõ.

## Kamracke miasta
Ketrz je skamracōny ze:
*  Biłowiec (Czechy)
*  Tysmenyca (Ukrajina)

## Necowe ôdwołania
* Ôficjalnŏ zajta Ketrza
Miasteczko (miasto)

**Miasteczko** (pol. *Miasteczko Śląskie*, niym. *Georgenberg*) to je miasto we Gōrnym Ślōnsku, we połedniowo-zachodnij Polsce, we ślōnskim wojewōdztwie we tarnogōrskim krysie.

Nojsrogszōm fyrmōm we Miasteczku je Huta Cynku Miasteczko Śląskie SA, co bōła wybudowanŏ we 1960–1972 na licyncyji Imperial Smelting Process. Terŏźnie zatrudniŏ ôna kole ôziymset ôsōb i zajmuje 160 hektarōw we pōłnocnyj tajli miasta.

## Necowe ôdwołania
* Ôficjalnŏ zajta Miasteczka
Prziwileje miasta

**Prziwileje miasta** to je termin ôdnoszōncy sie do zbioru prawideł, co ôkryślajōm ôdpednio relacyje ôd strzedniowiecznego miasta do mōnarchy abo pōna a wzajymne relacyje czōnkōw tyj społeczności. Prawidła te zaôbycz tykoły uzdaniŏ administracyjnego miasta, możebności skŏrnych i procesowych uprawniyń, jak tyż ôsobistych swobōd pōmiyszkiwŏczōw. Ino te miasto, co mioło prziwileje, mogło być uznane za instytucyjōnalne, nale inksze roztōmajte wŏżne ôbiekty ô funkcyjach cyntralnych mogły we strzedniowieku wykōnować niykere funkcyje porzōnd kojarzōne ze sztadym (cum bajszpil funkcyje administracyjne, prawne, kulturalne).
Trzeszczany Pierwsze

**Trzeszczany Pierwsze** - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we hrubjeszowskim kryśe, śedźiba gminu Trzeszczany.
Mosul

**Mosul** (arabsko godka: الموصل) – mjasto we Iraku, stolica muhafazy Niniwa. Je rozlygowany nade rzykům Tygrys. Uostrzodek industryje a nauki.
Piechanin

**Piechanin** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we kośćańskim kryśe, we gmińe Czympiń.
Ôksytanijŏ

**Ôksytanijŏ** (ôks.: *Occitània*, kat.: *Occitània*, fra.: *Occitanie*, ita.: *Occitania*) to je gyszichtowy land we Zachodnij Ojrŏpie, kery je we terŏźnych sztatach: Francyji, Szpaniji, Italiji a Mōnako. We Francyji fōnguje tyż regiōn ferwaltōngowy Occitanie, atoli je ôn moc myńszy ôd gyszichtowyj Ôksytanije.
Břeclav

**Břeclav** (mjym. *Lundenburg*, pol. *Brzecław*, madź. *Leventevár*) – mjasto we Czeskij Republice, we połedńowomorawkim kreju, śedźiba krysu Břeclav. Uostrzodek industryje.
Mdantsane

**Mdantsane** - gmin we Republice Połedńowyj Afriki, we Wschodńij Przilůndkowyj Prowincyji, we dystrykće Buffalo City. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 154&nbsp;576 ludźi.
Zruč nad Sázavou

**Zruč nad Sázavou** (mjym. *Srutsch an der Sasau*) – mjasto we Czeskij Republice, we strzodkowoczeskim kreju, we kryśe Kutná Hora.
Indore

**Indore** (hindi इंदौर, ) – mjasto we Indyjach, we sztaće Madhya Pradesh. Uostrzodek industryje a nauki.
Roman Kostrzewski

**Roman Kostrzewski** (rodz. 15 lutygo 1960 we Pjekarach, um. 10 lutygo 2022) - polski muzyk, wokalista a autor tekstůw, znůmy kej frontmůn skupin Kat a Kat & Roman Kostrzewski. Tworził muzyka ze zorty thrashmetal, hewimetal a dark wave.
Trnovec nad Váhom

**Trnovec nad Váhom** (madź. *Tornóc*) - wjeś a gmin na Słowacyji, we nitrianskim kreju, we kryśe Šaľa. Mo 32,54 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 2692 ludźi.
Chabris

**Chabris** - gmin we Francyji, we regijůńe Centre-Val de Loire, we departamyńće Indre. Mo 41,22 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 2763 ludźi.
Jelna (małopolske wojewůdztwo)

**Jelna** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we nowosůndeckim kryśe, we gmińe Grůdek nad Dunajcem.
Bogućin (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Bogućin** (pol. *Bogucin*) - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we poznańskim kryśe, we gmińe Swarzyndz.
Batumi

**Batumi** (gruz. ბათუმი,) – mjasto we Gruzyji, stolica a nojwjynksze mjasto Adżaryje. Je rozlygowane nade Czornym Morzym. Uostrzodek industryje a nauki, morsko hawyna.
Arcoverde

**Arcoverde** - gmin we Brazyliji, we sztaće Pernambuco. Mo 353,383 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 74&nbsp;822 ludźi.
Llucmajor

**Llucmajor** (szp. *Lluchmajor*) - mjasto a gmin we autůnůmicznyj spůlnoće Baleary, rozlygowane na wyspje Majorka.
Huanggang

**Huanggang** (chiń. 黃冈) - mjasto we Chińskij Ludowyj Republice, we prowincyji Hubei. Je śedźibům mjejskij prefektury.
Bærum

**Bærum** - gmin we Norwygiji, we regijůńe Akershus. Mo 192,29 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 152&nbsp;358 ludźi. Śedźibům gminu je mjasto Sandvika.
Nadwirna

**Nadwirna** (ukr. *Надвірна*) - mjasto na Ukrajińe, we iwanofrankiwskim uobwodźe, śedźiba nadwirńańskigo rejůnu.
Portslade

**Portslade** - mjejscowość we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje East Sussex, we dystrykće zorty unitary authority Brighton and Hove. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 19&nbsp;564 ludźi.
Mareno di Piave

**Mareno di Piave** - gmin we Italiji, we regijůńe Ojganejsko Wynecyjo, we prowincyji Treviso. Mo 27,77 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 9546 ludźi.
La Chapelle-de-Surieu

**La Chapelle-de-Surieu** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Isère. Mo 11,22 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 757 ludźi.
Jangibazar (taszkyncki uobwůd)

**Jangibazar** (uzb. *Янгибозор*) - uośedle mjejskij zorty we Uzbekistańe, we taszkynckim uobwodźe, śedźiba jukaryczirczikskigo rejůnu. Na 1989 rok půmjyszkowało sam 8360 ludźi.
Czubowka (samarski uobwůd)

**Czubowka** (rus. *Чубовка*) - wjeś we Rusyji, we samarskim uobwodźe, we kinelskim rejůńe. Na 2010 rok půmjyszkowało sam 2249 ludźi.
Numarán (gmin)

**Numarán** - gmin we Meksyku, we sztaće Michoacán. Mo 76,91 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 9437 ludźi.
Gorzōw

**Gorzōw** (śl-niym.: *Landsbarg,* pol.: *Gorzów Śląski*, niym.: *Landsberg O.S.*) to je sztad we Gōrnym Ślōnsku, podug polskigo ferwaltōngu we ôpolskim wojewōdztwie. 74% miyszkańcōw to Polŏki, 17% Niymce a 9% to Ślōnzŏki.

## Kamracke sztady
Gorzōw je skamracōny ze:
*  Fehérvárcsurgó (Madziary)
*  Landsberg (Niymce)
Rokitno Szlacheckie

**Rokitno Szlacheckie** - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we zawjerćańskim kryśe, we gmińe Łazy.
Quetzaltenango (mjasto)

**Quetzaltenango** – mjasto a gmin we Gwatymali, stolica departamyntu Quetzaltenango. Uostrzodek industryje.
Tomsk

**Tomsk** (rus. *Томск*) – mjasto we Rusyji, stolica tomskigo uobwodu. Uostrzodek industryje a nauki.
Wołodymyr Zelenski

**Wołodymyr Oleksandrowycz Zelenski** (ukr. Володимир Олександрович Зеленський; nar. 25 stycznia 1978 we Krywyj Rih) to je ukrajiński satyryker, szauszpiler, scynarzista a producynt filmowy i polityker. Szōsty prezydynt Ukrajiny (ôd 2019). Przinoleży do partyje Sluha narodu.

Ônego reskyrowanie przipadło na ôkres pandymije COVID-19 i inwazyje na Ukrajina ôd Rusyje.
Rusko-ukrajińsko wojna (ôd 2014)

**Rusko-ukrajińsko wojna** to je zbrojno agresyjo na Ukrajina kludzōno ôd Rusyje, co sie zaczła we lutym 2014 roku we formie wojny hybrydowyj. 24 lutego 2022 roku, po wydaniu ôd prezydynta Rusyje Władimira Putina byfelu do ataku, ruske wojska napadły na Ukrajina, wystrzelyły rakety na pora ukrajińskich miast i wylōndowały na połedniowym wybrzyżu Ukrajiny.

Na elymynta ruskij zbrojnyj agresyje na Ukrajina skłodajōm sie:
* aneksyjo Krymu ôd Rusyje (20 lutego 2014 – 26 marca 2014)
* wojna we Dōnbasie (ôd 6 kwietnia 2014)
* incydynt we Ciyśninie Kercz (25 nowymbra 2018)
* inwazyjo na Ukrajina (ôd 24 lutego 2022)
The Lord of the Rings

**The Lord of the Rings** (ôryginał z ang.) – rōman fantastyczny ôd Johna Ronalda Reuela Tolkiena, wydany we 1949 roku. Czynsto mianuje sie trzi tajle tego rōmanu za trylogijõ, atoli ôryginalnie *The Lord of the Rings* mioł być wydany we jednym buchu, a trzi tajle we trzech buchach to je ajnfal wydŏwcy, kery niy chcioł wydać tak srogigo buchu (ōngyfer 3300 zajt). Autōr niy chcioł coby jego rōman bōł krōtszy aniżeli ôryginał, beztōż zgodziōł sie coby wydać jego rōman we trzech buchach. Rōman ôstoł przełożōny na roztōmajte gŏdki, atoli jeszcze niy mŏ przekładu na ślōnskõ gŏdkã.

## Przipisy
Ruski wojynny szifje, wydupjej

**Ruski wojynny szifje, wydupjej** ( ) – ausdruk ukrajińskich wojokůw, kery usłyszoł ruski szif, co atakyrowoł Zmijiny Uostrůw, na forszlag poddać śe. Gibko ausdruk stoł śe internecowym mymym, co dźwigo ukrajińske morale, pojawjůł śe tyż we ślůnskij godce.

## Kůntekst

24 lutego 2022, w růmkach ruskij inwazyje na Ukrajina, ruski wojynny szif przypłynůn do brzygůw Zmijinego Uostrowa i nadesłoł dwa razy anůńimowy kůmuńikat: «Godo ruski wojynny szif. Poddejće śe a słůżće brůń, coby uńiknůńć przelywu krwje a bezpotrzebnych uofjar. Inakszyj bydymy wos bůmbardyrować». Za uodpowjydź ruske wojoki usłyszeli: «Ruski wojynny szifje, wydupjej».

Na wjeczůr prezydynt Ukrajiny Wołodymyr Zelenski powjadůmjůł, iże uobrůńce grańice, co sztacjůnowały na wyspje, byli ubite. Ńyskorzi ale uokozało śe, iże wojokůw bůło wźynto do ńywole.
Angrif na Zmijiny Ôstrōw

**Angrif na Zmijiny Ôstrōw** to bōł atak ôd Rusyjokōw na ukrajińskõ wyspã Zmijiny Ôstrōw (ukr. oстрів Зміїний) na Czornym Morzu, co mioł plac 24 lutego 2022 roku w czasie inwazyje na Ukrajinã ôd Rusyje.

## Ciōng zdarzyń

24 lutego 2022 (piyrszy dziyń ruskij inwazyje na Ukrajina), kole 18:00 czasu lokalnego, ukrajińskŏ państwowŏ granicznŏ wacha ôgłosiyła, iże wyspa Zmijiny Ôstrōw ôd wczaśnych godzin popołedniowych bōła napadniyntŏ ôd ruskich wojynnych szifōw. Raketowy krujzer *Moskwa* i patrolowŏ łōdź *Wasilij Bykow* ze sparciym ôd helikoptrōw bōmbardyrowały wyspã ze dzioł pokłodowych.

Kej ruske wojynne szify przipłynyły do brzygōw Zmijinego Ôstrowa, jedyn nadesłoł dwa razy kōmunikat: „Gŏdŏ ruski wojynny szif. Poddejcie sie a słōżcie brōń, coby uniknōńć przelywu krwie a bezpotrzebnych ôfiar. Inakszyj bydymy wos bōmbardyrować. Spokopiyli'ście?”. Za ôdpowiydź ôd ukrajińskich wojokōw, ruske marynorze usłyszeli: „Ruski wojynny szifie, wydupiej” (rus. Русский военный корабль, иди на хуй, *Russkij wojennyj korabl, idi nachuj*). Jedyn ukrajiński wojok streamowoł mōmynt, kej ruski wojynny szif ôtworzōł ôgyń.

Na wieczōr, Państwowŏ Granicznŏ Wacha ôgłosiyła, iże stracōno bōła łōnczność z wyspōm. Prezydynt Ukrajiny Wołodymyr Zelenski powiadōmiōł, iże trzinostu ôbrōńcōw, co sztacjōnowały na wyspie, bōło ubite.

## Ryakcyjo
Ôdpowiydź ôd ukrajińskich granicznych wachtyrzy na forszlag poddać sie stała sie ôkrzikym do mobilizacyje dlo Ukrajińcōw i ônych spōmogoczōw na cołkim świecie. Bōła porōwnano do teksańskigo *[[Batalijo ô Alamo|Remember the Alamo!]]* Mydia zaczły mianować sztarcie ô wyspa „ukrajińskimi Termopilami”.
Jaume Pont

**Jaume Pont Ibáñez** (nar. 1947 we Lleidzie) to je katalōński poeta, esejista i krytyk literacki, kery bezma wszyjske swoje dzieła napisoł we katalōńskij gŏdce. Absolwynt filozofije i literatury, profesōr modernyj i terŏźnyj literatury szpanielskij na uniwerzytetach we Poitiers, Napoli, Mar del Plata i Illinois. Je założycielym składu „Quaderns de Ponent” i czōnkym Ferajnu Pisŏrzy Katalōńskij Gŏdki (AELC), Miyndzynŏrodowego Ferajnu Latynosōw i katalōńskigo PEN. Spōłpracowoł z wydŏwnictwami Avui, Destino, Ínsula, Cuadernos Hispanoamericanos, Serra d’Or, Lletra de Canvi, Cuadernos del Norte, La Vanguardia, Ampit i Cairell. Dostoł ôn moc nadgrōd poetyckich. Wydoł 10 tōmōw poezyje.

## Twōrczość
### Poezyjŏ
* *Límit(s)* (1976)
* *Els vels de l'eclipsi* (1980)
* *Jardí bàrbar* (1981)
* *Divan* (1982)
* *Raó d'atzar* (1990)
* *Vol de cendres* (1996)
* *Llibre de la frontera: de Musa Ibn-Al-Tubbi* (2000)
* *Enlloc* (2007)
* *Càntic d'ombres (Renga)* (2017)
* *Mirall de negra nit* (2020)

### Sztudia literacke
* *La nova poesia catalana: estudi i antologia* (1980)
* *El corrent G.V.: l'obra poètica de Guillem Viladot* (1986)
* *El Postismo: un movimiento estético-literario de vanguardia. Estudio y textos* (1987)
Inwazyjŏ na Ukrajinã ôd Rusyje (2022)

**Inwazyjŏ na Ukrajinã ôd Rusyje** to je zbrojny kōnflikt pōmiyndzy Rusyjōm a Ukrajinōm, co trwo ôd 24 lutego 2022 roku.

24 lutego 2022 roku Rusyjŏ zaczła inwazyjo na Ukrajinã. Kampanijŏ napoczła sie po przedużajōncyj sie rozbudowie militarnyj i uzdaniu ôd Rusyje samostanowiyniŏ Dōniyckij Republiki Ludowyj i Ługańskij Republiki Ludowyj we dniach poprzedzajōncych najŏzd. Już 21 lutego 2022 roku Siyły Zbrojne Ruskij Federacyje wlŏzły do regiōnu Dōnbasu we weschodnij Ukrajinie.

Kole 06:00 moskewskigo czasu (UTC+3) 24 lutego 2022 roku prezydynt Rusyje Władimir Putin ôgłosiōł ôperacyjo wojskowo na weschodnij Ukrajinie; porã minut niyskorzij napoczły sie raketowe ataki na cołki krŏj, tyż na stolicã – Kijōw. W tyn som dziyń sztartła m. in. batalijo ô Czernihōw a angrif na Zmijiny Ôstrōw. Ukrajińskŏ Wacha Granicznŏ ôgłosiyła, iże ônyj placōwki graniczne ze Rusyjōm i Biołorusiōm ôstały napadniynte. Inwazyjo skłōniyła moc krŏjōw do potympiyniŏ ataku i nałożyniŏ surowych sankcyji na Rusyjõ. Prezydynt Ukrajiny Wołodymyr Zelenski wkludziōł wojynny stōn. Prawiōł, iże Rusyjŏ napadła ukrajińsko infrastruktura wojskowŏ.

## Pozōr
Batalijo ô Czernihōw

**Batalijo ô Czernihōw** to je batalijo, co trwo ôd 24 lutego 2022 roku, za elymynt kijowskij ôfensywy w czasie ruskij inwazyje na Ukrajina.

## Ciōng zdarzyń

 
### Piyrszo faza
Ô godzinie 03:27 24 lutego 2022 roku (piyrszy dziyń ruskij inwazyje na Ukrajina) hauptman i kopral ôd ruskij 11. Gwardyjskij Brygady Szturmowyj poddali sie Siyłōm Zbrojnym ôd Ukrajiny pod Czernihowym. W tym samym dniu, Ukrajina prawiyła, iże poddoł sie plutōn rozpoznawczy ôd ruskij 74. Brygady Strzylcōw Zmotoryzowanych.

Ô godzinie 08:34 ukrajińsko armijo ôdparła atak ôd ruskich wojokōw we Czernihowie i zajōnła ruski sprzynt i dokumynta. Podle brytyjskigo Ministerstwa ôd Ôbrōny ruske siyły niy wydolyły zdobyć Czernihowa i zamiast tego ôbrały inkszo drōga do Kijowa, ôbmijajōnco miasto. Ukrajińske byamtry poinformiyrowali, iże Rusyjoki zmierzajōm w zajta Sedniowa i Semeniwki.

Ô godzinie 14:25 (UTC+2) ruske Ministerstwo ôd Ôbrōny ôgłosiyło, iże ruske wojsko ôbtoczyło Czernihōw i poczyno ôblynżynie miasta.

### Drugo faza
26 lutego ukrajińske siyły prawiyły, iże pokōnały ruske siyły, co prōbowały zajmnōńć miasto. Wojsko ukrajińske rzekōmo przejōnło pora tankōw ôd Rusyjokōw. Ukrajiński regyrōnek prawiōł tyż, iże ruske rakety BM-21 Grad bōły ciepniynte we lazaryty i przedszkola we Czernihowie, nale niyma to niyznoleżnie zweryfikowane.

27 lutego ukrajińske byamtry ôgłosiyły, iże ruske siyły poprzniyły szustami srogo tajla cyntrum ôd Czernihowa, w tym zniszczyły zabytkowe kino. Niyskorzij ruske siyły prawiyły, iże doimyntnie zaszperowały sztad.
Norok

**Norok** (po polsku *Narok*, po niymiecku *Norok*) to je dziedzina we Gōrnym Ślōnsku, rozlygowano we połedniowo-zachodnij Polsce, we ôpolskim wojewōdztwie, we ôpolskim krysie, we gminie Dōmbrowa.

## Geografijo
Norok je rozlygowany we zachodnij tajli Gōrnego Ślōnska. Je to dziedzina ze zorty *[[Angerdorf]]*. Je ôna kole dziesiyńć kilōmetrōw na pōłnocny weschōd ôd siydziby gminu – Dōmbrowy a piytnoście kilōmetrōw na pōłnocny zochōd ôd miasta krysowego i głownego miasta wojewōdztwa – Ôpola. Norok je położōny na Ślōnskij Nizinie, we ôbrymbie Niymodlińskij Rōwnie.

Bez dziedzina przebiygo drōga wojewōdzko 459. Na pōłnoc ôd dziedziny biygnie rzyka Ôdra. Na pōłnocny zochōd ôd Noroka je zbiyg potoku Prōszkowski Potok ze Ôdrōm. Place sōmsiadujōnce ze Norokym to sōm: Niewodnik na zochodzie, Skarbiszōw na połedniowym zochodzie. Po drugij zajcie Ôdry leży przisiōłek Kōnty, co przinoleży do dziedziny Krościce.

## Gyszichta
Norok bōł piyrszy roz spōmniany we 1234 roku.

## Ôrganizacyje
* Klub fuzbalowy *LZS Narok*
* Ôchotnicze fojermany *OSP Narok*
* Koło ôd DFK

## Necowe ôdwołania
* 
* Neczajta ôd dziedziny i fary Norok, narok.com.pl
Majs

**Majs** (**kukurzica**, **kukurzyca**, **kukurica**, **cikurania**, **turka**, **korn**, łac.: *Zea mays*) – zielina, kerŏ je dzikōm trŏwōm, siōnõ za ôbiyle ôd ōngyfer 7 tysiyncy lŏt. Majs mŏ bycie meksykańske, atoli terŏzki je siōny we roztōmajtych tajlach świata. Majs może mieć do ōngyfer 2 myjtrōw wysokości. Majs je siōny na ziŏrka jak tyż na ôsucie, kere sie tworzi ze zielōnych tajli tyj zieliny.

## Przipisy
Soja

**Soja** (łac.: *Glycine max*) – zielynina ô byciu chińskim a japanerskim. Krōm Chin a Japōniji, soja je tyż siōnŏ we inkszych tajlach świata. Soja może mieć do ōngyfer myjtra wysokości. Ziŏrka soi sōm czynsto używane do produkcyje sojowego mlyka abo inkszego jŏdła, atoli soja je tyż siōnŏ na ôsucie.
Geraki (Ewrotas)

**Geraki** - wjeś we Grecyji, we admińistracyji Pelopůnez, Zachodńo Grecyjo a Jońske Wyspy, we gmińe Ewrotas. Na 2011 rok pmjyszkiwało sam 1252 ludźi.
Kahului

**Kahului** - census-designated place we USA, we sztaće Hawaje, we hrabstwje Maui. Je to najsrogszo mjejscowość na wyspje Maui, na 2020 rok půmjyszkowało sam 28&nbsp;219 ludźi.
Hostomel

**Hostomel** (ukr. *Гостомель*) - uośedle mjejskij zorty na Ukrajińe, we kijowskim uobwodźe, we buczańskim rejůńe. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 16&nbsp;945 ludźi.
Małomychajliwka (synelnykiwśki rejůn)

**Małomychajliwka** - wjeś na Ukrajińe, we dńipropetrowskim uobwodże, we synelnykiwśkim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowało sam 3036 ludźi.
Heńicześk

**Heńicześk** (ukr. *Генічеськ*) – mjasto na Ukrajińe, we chersůńskim uobwodźe. Je rozlygowane nade Azowskim Morzym.
Mykołajiwka (wołnowaćki rejůn)

**Mykołajiwka ** (ukr. *Миколаївка*) - wjeś na Ukrajińe, we důńeckim uobwodźe, we wołnowaćkim rejůńe. Na 2017 rok půmjyszkowało sam 1255 ludźi.
Guareí

**Guareí** - gmin we Brazyliji, we sztaće São Paulo. Mo 556,26 km² wjyrchu a podug danych ze 2010 roku půmjyszkowało sam 14&nbsp;568 ludźi.
Wajzyn

**Wajzyn** (**pszynicŏ**, **żyto**, **pszynica**, łac.: *Triticum aestivum*) – zielina, kerŏ je trŏwōm, ajnfachowo siōnõ na cołkim świecie za ôbiyle. Możne je iże wajzyn siŏny je ôd juże ōngyfer 9 tysiyncy lŏt. Wajzyn może mieć do ōngyfer 1,5 myjtrōw wysokości. Je to ôbiyle moc wŏżne dlŏ ekōnōmije - tworzi sie z jego ziŏrek browarny słōd, myjl a inksze dobra.
Dousk

**Dousk** (bjoł. *Доўск*, rus. *Довск*, ) - agromjasteczko na Bjołoruśi, we homelskim uobwodźe, we rohaczewskim rejůńe, śedźiba duwskigo sjełsowjeta. Na 2004 rok půmjyszkowało sam 1841 ludźi.
Narva

**Narva** – mjasto we Estůńiji, we prowincyji Wschodńo Virumaa. Je rozlygowane wele grańicy ze Rusyjům.
Poniatów (pjotrkowski krys)

**Poniatów** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we pjotrkowskim kryśe, we gmińe Sulejůw.
Pawłowskij (Permski Krej)

**Pawłowskij** (rus. *Павловский*) - uośedle mjejskij zorty we Rusyji, we Permskim Kreju, we Oczjorskim Rejůńe. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 3145 ludźi.
Mariupol

**Mariupol** (ukr. *Маріуполь*) - mjasto na Ukrajińe, we důńeckim uobwodźe, we mariupolśkim rejůńe.