open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Serbskochorwackŏ gŏdka

**Serbskochorwackŏ gŏdka** (serb-chor.: *srpskohrvatski jezik*, cyr. српскохрватски језик) – policyntrycznŏ słowiańsko gŏdka używanŏ bez Serbōw, Chorwatōw, Bośniakōw jak tyż Czornogōrcōw. Do zopisu używŏ sie zmodyfikowane na potrzeby gŏdki alfabet łaciński (tn. **gajica**; ôd jej autora Ljudevita Gaja) jak tyż cyrylica w wersyje Vuka Karadžicia, kery tyż uprościōł ôrtografijõ bez wkludzanie ino jedyn spōsōb zŏpisu danyj głoski, jak tyż bez prawidło *pisz tak jak gŏdŏsz, a czytej tak jak napisano było*. W 1850 autory, politykry jak tyż wyuczyni pochodzyniŏ połedniowo słowiańskigo podpisali w Wiedniu ugŏdã gŏdkowõ, kerŏ tykała standaryzacyje jejich gŏdki, bez stanowiynie zaczōntek serbskochorwackigo. Terŏźnie je to sporne, zbiorcze ôkryślynie na gŏdka serbskŏ, chorwackŏ, bośniackŏ i czornogōrskŏ, kere zaczynto było ôd siebie ôdrōżniać ôd rozpadu Jugosławie, z wiynksza z powodōw politycznych. Dŏwŏ to tōż sztyry rōwnoprawne a wzajymnie zrozumiałe sztandardy.

Serbskochorwackŏ jak tyż wszyjske jej pochodne ôparto je w srogij mierze na dialekcie wschodniohercegowińskim, zwanym tyż sztokawskim ôd sôd słowa *što* abo *šta*, kere ôdpadŏ ślōnskimu *co*. Krōm praktycznie idyntycznyj gramatyki, kożdŏ z wydzielōnych terŏźnie standardōw mŏ swoje indywidualne cychy:

* serbski spotrzebowuje z wiynksza cyrylica, bośniacki i czŏrnogōrski zaôbycz gajica, za to chorwacki ino gajica;
* chorwacki je barzij chybki do pasowaniŏ słōw rodzimych aniżeli zapożyczeń, a ôkrōm tego słowo *što* bywuje placami zastympowane bez *ča* abo *kaj*; 
* czornogōrski posiado dwie ekstra spōłgłoski (**ś** i **ź**), kerych niy ma w inkszych sztandardach.

## Fōnologijŏ a zapis
Serbskochorwackŏ fōnologijŏ je barzo podobnŏ do ślōnskij i polskij. Dugość samogłoski niy wpływŏ na znaczynie słōw, za to spōłgłoski nigdy niy tracōm dźwiynczności. Akcynt padać może w znŏleżności ôd sztandardu na roztōmajte ślabiki. 

Zgodnie z prawidłami wkludzōnymi bez Karadžicia i Gaja kożdŏ głoska posiadŏ ino jedyn spōsōb zopisu w dano alfabeto. W gajicy dwuznaki *dž*, *lj* a *nj* sōm ôsobne litery. Kożdŏ litera jednego pisma mŏ ôdpowiednik w drugim, ale jejich porzōndek je roztōmajty i przebiygo tak:

* **Gajica**: A B C Č Ć D Dž Đ E F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š T U V Z
* **Cyrylica**: А Б В Г Д Ђ Е Ж З И Ј К Л Љ М Н Њ О П Р С Т Ћ У Ф Х Ц Ч Џ Ш
Brzozów (tůmaszowski krys)

**Brzozów** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we tůmaszowskim kryśe, we gmińe Rzeczyca.
Chapel Hill (Půłnocno Karolina)

**Chapel Hill** - mjasto we USA, we sztaće Půłnocno Karolina, we hrabstwach Orange a Durham. Uostrzodek nauki.
Administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)

**Administracyjny tajlōng [[Polsko|Polski]]** wprowadzōny ôd zakōna z 28 moja 1975 r. zastōmpiōł tajlōng z 1951 a funkcjōniyrowoł ôd 1 czyrwnia 1975 do 31 grudnia 1998. Przewidowoł ôn zwiynkszynie liczby wojewōdztw z 17 na 49 myńszych, prziwrōcynie gmin w plac hōrm jak tyż likwidacyjo krysōw. Bōł to historycznie trzeci tajlōng w ôkresie PRL jak tyż piyrszy w czasach III RP. W jego plac weszoł terŏźny straciōł z 1999 r., kery prziwrōciōł krysy za postrzedniŏ jednotka.

## Historyjŏ

Ôficjalnŏ prziczyna podzielyniŏ Polski na 49 małych wojewōdztw ô srogości porudziesiyńciu gmin nigdy niy ôstała wyzdradzōnŏ. Za faktyczny powōd uznŏwŏ sie chyńć umocniyniŏ pozycyje tamtyjszego I sekretŏrza PZPR Edwarda Gierka, kery w tyn spōsōb chcioł zwalczyć ôpōnyntōw w partyje na poziōmie lokalnym, desygnujōnc na wojewodōw swojich sojusznikōw. Warszawske wojewōdztwo nosiyło do 1990 r. miano stołecznego, za to łōdzke i krakowske ôkryślane bōły do 1984 r. miastowymi. Po upŏdku kōmunizmu ukŏzały sie idyje na powrōt do trzistopniowego tajlōngu jak tyż pōmyńszyniŏ liczby wojewōdztw na bliższõ piyrwyjszym. W 1990 r. utworzōno było rejōny, quasi-postrzednie jednotki dlŏ cylōw amtowych ôbyjmujōnce pŏrã gmin. Ôstatecznie po pora spornych kōncepcyjach reforma z 1998 r., kerŏ dostała moc z zaczōntkym nowego roku, wkludzała 16 wojewōdztw i reaktywowała krysy. 

## Wykoz wojewōdztw
Cząstków Polski

**Cząstków Polski** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we nowodworskim kryśe, we gmińe Czosnów.
Kiedrowo

**Kiedrowo** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wůngrowjeckim kryśe, we gmińe Wůngrowjec.
Bolmin (śwjyntokrziske wojewůdztwo)

**Bolmin** – wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we keleckim kryśe, we gmińe Chynćiny.
Glinśk

**Glinśk** (ukr. *Глинськ*) - wjeś na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we lymberskim rejůńe. Na 2022 rok půmjyszkowało sam 1700 ludźi.
Zespół Szkół Technicznych w Rybniku

**Zespōł Szkōł Technicznych** – zespōł szul, do kerego noleży branżowo szula i technikum. Znejduje sie przi ulicy Tadeusza Kościuszki 5 w Rybniku. Patrōnym je Stanisław Staszic. Na rok 2023 uczynszczŏ tukej 1708 szkolŏrzōw. Działo sam samoregyrir szkolŏrski, ftory kludzi m. in. lokalny radyjowynzeł.

## Dyrechtory

* Jōn Kropiński (1945–1952)
* Feliks Popek (1952–1974)
* Jōn Bujak (1974–1981)
* Mieczysław Ślusarz (1981–1991)
* Lech Wawrzyniak (1991–2001)
* Andrzej Palicach (2001–2006)
* Grażyna Kohut (2006–2018)
* Piotr Tokarz (ôd 2018)

## Historyjŏ

* **5 grudnia 1945** - zaczła sie działalność edukacyjnŏ w budōnku najyntym ôd Siōstr Urszulanek.

* **1950** – przeniesiyni siydziby szule do ganz nowego trzipiyntrowego budōnku, przi ulicy Tadeusza Kościuszki 5.

* **1968** – zmyńszōno liczbã zalōw lekcyjnych dlŏ szkolŏrzōw, z przeznaczyniym czynści budōnku dlŏ filije Politechniki Ślōnskij,

* **29 stycznia 1973** – szuli dano miano Bolesława Krupińskigo,

* **1985** – Utworzōno Technikum Ynergetyczne we spōłpracy z Elektrowniōm Rybnik,

* **Grudziyń 1990** – szula wzbogaciyła sie ô piyrszy kōmputer ôsobisty,

* **2006** – zaczynto nazot uczyć w Technikum Grubskim.

## Bibliografijŏ
* Neczajta zespołu szul
Great Strickland

**Great Strickland** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Cumbria, we dsytrykće Eden. Na 2011 rok we Great Strickland, Little Strickland a Thrimby cuzamyn půmjyszkowało 370 ludźi.
Valbonne

**Valbonne** – mjasto we Francyji, we regijůńe Provence-Alpes-Côte d'Azur, we departamyńće Alpes-Maritimes.
Gągławki

**Gągławki** - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we uolsztyńskim kryśe, we gmińe Stawiguda.
Mechowo (půmorske wojewůdztwo)

**Mechowo** (kaszub. *Mechòwa*, mjym. *Mechau*) - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we puckim kryśe, we gmińe Puck.
Bukowa (lubelske wojewůdztwo)

**Bukowa** – wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we biłgorajskim kryśe, we gmińe Biłgoraj.
Gronau (Westf.)

**Gronau (Westf.), Gronau (Westfalen)** – mjasto we Mjymcach, we landźe Půłnocno Nadryńijo-Westfalijo, we kryśe Borken.
Łukówiec (garwoliński krys)

**Łukówiec** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we garwolińskim kryśe, we gmińe Parysůw.
Jinošov

**Jinošov** - gmin we Czeskij Republice, we Kreju Vysočina, we kryśe Třebíč. Mo 5,1 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 260 ludźi.
Julián Álvarez

**Julián Álvarez** (rodz. 31 styczńa 2000 we Calchín) – argyntyński fusbalok, ftory gro na pozycyji napadźora we angelskim klubie Manchester City a we reprezyntacyji Argyntyny. Chowanek River Plate. Złoty mydajlista Copa América 2021 jak tyż Majsterstw Śwjata 2022.
Ražanac

**Ražanac** - wjeś we Chorwacyji, we zadarskij żupańiji, śedźiba gminu Ražanac. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 943 ludźi.
Lapeyrouse-Fossat

**Lapeyrouse-Fossat** – mjasto we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Haute-Garonne.
Nemojov

**Nemojov** - gmin we Czeskij Republice, we Hradeckim Kreju, we kryśe Trutnov. Mo 8,14 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 810 ludźi.
Villedieu (Cantal)

**Villedieu** - gmin we Francji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Cantal. Mo 18,99 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 563 ludźi.
Ciumani

**Ciumani** (madź. *Gyergyócsomafalva*) - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Harghita, śedźiba gminu Ciumani. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 3881 ludźi.
Lavernat

**Lavernat** - gmin we Francyji, we regijůńe Krej Loary, we departamyńće Sarthe. Mo 22,64 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 586 ludźi.
Theillay

**Theillay** - gmin we Francyji, we regijůńe Centre-Val de Loire, we departamyńće Loir-et-Cher. Mo 96,38 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 1244 ludźi.
Thiéfosse

**Thiéfosse** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Vosges. Mo 7,62 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 573 ludźi.
Cormeilles-en-Parisis

**Cormeilles-en-Parisis** – mjasto we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńce Val-d'Oise.
Radlett

**Radlett** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Hertfordshire, we dystrykće Hertsmere. Na 2021 rok půůjyszkowało sam 10&nbsp;060 ludźi.
Tarnowiec (małopolske wojewůdztwo)

**Tarnowiec** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we tarnowskim kryśe, we gmińe Tarnůw.
Berchtesgaden

**Berchtesgaden** - gmin we Mjymcach, we landźe Bajery, we Landkreis Berchtesgadener Land. Mo 35,63 km² wjyrchu a podug danych ze 2024 roku půmjyszkowało sam 7697 ludźi. Uostrzodek turystyki a źimowych szportůw.
Nowa Wieś Książęca

**Nowa Wieś Książęca** – wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we kympińskym kryśe, we gmińy Bralin.
Calcatoggio

**Calcatoggio** - gmin we Francyji, we regijůńe Korsyka, we departamyńće Corse-du-Sud. Mo 22,65 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 503 ludźi.
Cobh

**Cobh**, irl. *An Cóbh*, 1849-1920 **Queenstown** – mjasto we Irlandyji, we prowincyji Munster, we hrabstwje Cork. Morsko hawyna. 11 kwjetńa 1912 wypłynůł ś ńij Titanic.
Niemysłów

**Niemsłów** – wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we poddymbickim kryśe, we gmińe Poddymbicy.
Szczecińske wojewōdztwo (1975-1998)

**Szczecińske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Szczecinie, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, niyco srogsze ô tymu samymu mianu. W czasie swojigo istniyniŏ było nojbarzij wysuniyntym na zachōd wojewōdztwym Polski. Skłŏdało sie z 54 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 9982 km2, za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 995 tysiyncy ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami gorzowskim i koszalińskim, a tyż graniczyło z NRD, a niyskorzij Niymcami. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd zachodniopōmorskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Gorzowske wojewōdztwo

**Gorzowske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Gorzowie Wielkopolskim, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z pōłnocnyj czynści dŏwnego zielōnogōrskigo wojewōdztwa jak tyż fragmyntōw szczecińskigo i poznańskigo. Skłŏdało sie z 40 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 8484 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 514 tysiyncy ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: szczecińskim, koszalińskim, pilskim, poznańskim i zielōnogōrskim, a tyż graniczyło z NRD, a niyskorzij Niymcami. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszły w skłod wojewōdztw lubuskigo, wielkopolskigo i zachodniopōmorskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Świętojańsko

**Świętojańsko** - wjeś we Polsce, we lubuskim wojewůdztwje, we sulynćińskim kryśe, we gmińe Krzeszyce.
Edward Gierek

**Edward Gierek** (ur. 6 stycznia 1913 w Porōmbka, terozki Sosnowiec, zm. 29 lipca 2001 w Cieszynie) - polski polityk kōmunistyczny. W latach 1970-1980 I sekretorz Polskij Zjednoczōnyj Partyje Robotniczyj.

Pochodziōł z biydnyj polskij familije z Zogłymbio. Po stracie fatra przebywoł z matkōm na ymigracyje we Francyji, kaj zaangażyrowoł sie w ruch robotniczy i powzimoł sie roztōmajtych robōt, jak tyż nauczōł sie biygle godać po francusku. W 1934 za działalność kōmunistycznõ i ôrganizowanie sztrejkōw musioł wrōcić sie do Polski, kaj po ôdbyciu dwaletnigo dinstu przi wojsku wyjechoł do Belgije robić za grubiorz. Fungowoł w belgijskij partyje kōmunistycznyj jak tyż w ruchu ôporu. Do Polski wrōcił w 1948 r. i przistōmpiōł do PPR, a potym do PZPR. W latach 1952-1980 bōł deputyrowanym na Syjm PRL. Ôd 1954 przinŏleżoł do Kōmitetu Cyntralnego PZPR, a trzi lata niyskorzij ôstoł I sekretorzym KW w Katowicach. Po trefiyniach grudniowych w 1970 r. zastōmpiōł Władysława Gomułka na szteli I sekretorza KC PZPR. 

W piyrszych latach swojich regyrōnkōw Gierek załagodził napiętą sytuacyjõ w kraju, jak tyż sprawiōł gibki rozrost ekōnōmiczny Polski. W rōmach propagandy sukcesu media państwowe starały sie prōmować jego działalność, ôsobliwie bez podkryślanie poprawã warōnkōw żywobyciowych ôbywatelōw, rozrostu bauerstwa i industryje a tyż budowy pōmiyszkań. Chociŏż wkludzōno było poprowka do kōnstytucyje zaznaczajōnco "wieczne kamractwo z SSSR", polityka zagraniczno Polski swrōciyła sie znacznie ku Zachodowi. Inwestycyje epoki Gierka miały swoja podstawa financowo w zachodnich borgach. W 1975 doszło jednak do załōmanio ekōnōmicznego, kere prziszło skirz ôgraniczynio eksportu. Krōm iże durch propagowano sukcesy Gierka, w 1976 doszło do reglamyntacyje moc tŏwarōw, kere ôdtōnd szło kupić ino ze pōmocōm kartek. W czyrwniu tego roku prziszła podwyżka cyn, co wywołała protesty, kerych nastympstwym było podpalenie budōnku radōmskigo kōmitetu wojewōdzkigo partyje. W niyskorniyjszych latach regyrōnkōw Gierka znacznie rozwinyła sie działalność ôpozycyje, m.in. powstoł Kōmitet Ôbrōny Robotnikōw jak tyż Solidarność. Sztrejki w lecie 1980 r. dokludziyły do zawarcia ugōd sierpniowych. Skirz tych trefiyń Gierek straciōł sztela i ôstoł zastōmpiōny bez Stanisława Kania. Po wkludzyniu stanu wojynnego w grudniu 1981 ôstoł wyciepniynty z partyje jak tyż internowany. Ôdebrano było mu tyż polsko pynzyjo, bez co utrzimowoł sie z pynzyje za ôkres roboty w Belgiji i Francyji. Ôd tamtyj poryje Gierek niy angażyrowoł sie w polityka. W ôstatnich latach życio miyszkoł w Ustrōniu i ciyrpioł na pylica, keryj zaczōntki miały plac jeszcze przed wojnōm. Umrził w 2001.
Bonneville (Haute-Savoie)

**Bonneville** – mjasto we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Haute-Savoie.
Kärkölä

**Kärkölä** - gmin we Finlandyji, we regijůńe Päijät-Häme. Mo 259,3 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 4198 ludźi.
Sfântu Ilie

**Sfântu Ilie** - wjeś we Růmůńiji, we uokryngu Suceava, we gmińe Șcheia. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 6270 ludźi.
Zrazim

**Zrazim** - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we żńińskim kryśe, we gmińe Wjelgopolski Janowjec.
Dawid Jung

*Dawid Jung* (rodz. 1980 we Kłecku) – dichter, pisorz, krytyk a tůmacz literatury. 

## Ńykere publikacyje
### Poezyjo
* *312685 powodów* (2006)
* *Wierszopisowie Kłecka w latach 1590–1623. Przyczynki do historii kultury staropolskiej* (2012)
* *Gdańskie hymny Jakuba Gembickiego* (2014)
* *Poemat o mówieniu prawdy* (2014)
* *Glosy* (2017)
* *Karaoke* (2018)
* *#SPAM* (2020)

### Proza
* *Polska, ulubiona masochistka Europy* (2017)
* *Legendy królewskiego miasta. Z przekazów ustnych zebrał i opracował Dawid Jung* (2018)
* *Ostatni rybałci polszczyzny. Poeci ludowi XIX wieku związani z Ełkiem* (2020)
* *To je wiôldżé. Antologia poetów kaszubskich okresu międzywojennego* (2020)
* *Legendy zamku ełckiego* (2021)
* *Szlak. Znani Nieznani* (2021)
* *Szczecińskie legendy* (2023)

## Necowe uodwołańa
* https://web.archive.org/web/20221227132850/https://nowynapis.eu/autor/dawid-jung Dawid Jung
Cockerham

**Cockerham** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Lancashire, we dystrykće Lancaster. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 671 ludźi.
Seloutky

**Seloutky** - gmin we Czeskij Republice, we olmickim kreju, we kryśe Prostějov. Mo 7,16 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 538 ludźi.
Ulatowo-Żyły

**Ulatowo-Żyły** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we przasnyskim kryśe, we gmińe Mało Krzinowłoga.
Monsteroux-Milieu

**Monsteroux-Milieu** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Isère. Mo 8,17 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 796 ludźi.
Komorniki (gmin Wolbórz)

**Komorniki** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we pjotrkowskim kryśe, we gmińe Wolbůrz.
Poznańske wojewōdztwo (1975-1998)

**Poznańske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Poznaniu, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu, ale objōnło tyż sōm Poznań, co stanowił ôsobne miasto-wojewōdztwo.. Skłŏdało sie z 62 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 8151 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 1,3 mln ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: gorzowskim, zielōnogōrskim, pilskim, bydgoskim, kaliskim, kōnińskim i leszczyńskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd wielkopolskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Zielōnogōrske wojewōdztwo (1975-1998)

**Zielōnogōrske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Zielōnyj Gōrze, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu, jednak w jego skłŏd wejszli tyż niywielke fragmynta downego wojewōdztwa poznańskigo. Skłŏdało sie z 57 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 8868 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 680 tysiyncy ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: gorzowskim, poznańskim, leszczyńskim, legnickim i jelyniogōrskim a tyż graniczyło z NRD, a niyskorzij Niymcami. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku,  a jego fragmynta weszły w skłod wojewōdztw lubuskigo i wielkopolskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Jelyniogōrske wojewōdztwo

**Jelyniogōrske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm we Jelynij Gōrze, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z zachodnij czynści dŏwnego wojewōdztwa wrocławskigo. Skłŏdało sie z 40 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 4379 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 523 tysiōnce ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: legnickim, zielōnogōrskim i wałbrziskim. Pōnadto graniczyło z NRD (potym Niymcami) jak tyż Czechosłowacyjōm (niyskorzij Czesko Republikōm). Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd dolnoślōnkigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Leszczyńske wojewōdztwo

**Leszczyńskie wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Lesznie, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw poznańskigo, wrocławskigo a zielōnogōrskigo. Skłŏdało sie z 32 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 4154 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim bez mała 400 tysiyncy ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: poznańskim, wrocławskim, legnickim, zielōnogōrskim i kaliskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku a jego fragmynta weszły w skłod wojewōdztw  wielkopolskigo, dolnoślōnkigo a lubuskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Pilske wojewōdztwo

**Pilske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Pile, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z pōłnocnyj czynści dŏwnego poznańskigo wojewōdztwa jak tyż fragmyntōw koszalińskigo i bydgoskigo. Skłŏdało sie z 43 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 8205 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 496 tysiyncy ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: poznańskim, koszalińskim, słupskim, bydgoskim i gorzowskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszły w skłod wojewōdztw wielkopolskigo i zachodniopōmorskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Słupske wojewōdztwo

**Słupske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Słupsku, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało ze wschodnij czynści dŏwnego koszalińskigo wojewōdztwa jak tyż fragmyntōw gdańskigo i bydgoskigo. Skłŏdało sie z 37 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 7453 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 428,5 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: gdańskim, koszalińskim, pilskim a bydgoskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszły w skłod wojewōdztw pōmorskigo i zachodniopōmorskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Kōnińske wojewōdztwo

**Kōnińske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Kōninie, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw poznańskigo, łōdzkigo i bydgoskigo. Skłŏdało sie z 48 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 5139 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 481 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: poznańskim, kaliskim, włocławskim, bydgoskim, płockim a sieradzkim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszły w skłod wojewōdztw wielkopolskigo, kujawsko-pōmorskigo a łōdzkigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Sieradzke wojewōdztwo

**Sieradzke wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Sieradzu, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw łōdzkigo i poznańskigo. Skłŏdało sie z 42 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 4868 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 411,5 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: łōdzkim, kaliskim, czynstochowskim, płockim, ôpolskim, piotrkowskim a kōnińskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego cołkość weszło w skłod nowego wojewōdztwa łōdzkigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Princes Town (Tryńidad)

**Princes Town** – mjasto na Tryńidadźe a Tobago, na wyspje Tryńidad, śedźiba regijůnu Princes Town.
Miguelturra

**Miguelturra** - gmin we Szpaiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Kastylijo-La Mancha, we prowincyji Ciuidad Real. Mo 118,37 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 1&nbsp;769 ludźi.
Wrocławske wojewōdztwo (1975-1998)

**Wrocławske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm we Wrocławiu, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô jednakim mianie, ale objōnło tyż sōm Wrocław, co stanowił ôsobne miasto-wojewōdztwo. Skłŏdało sie z 40 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 6287 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 1,1 mln ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: legnickim, ôpolskim, kaliskim, leszczyńskim a wałbrziskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd dolnoślōnkigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Ôpolske wojewōdztwo (1975-1998)

**Ôpolske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Ôpolu, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, trocha srogsze wojewōdztwo ô jednakim mianie. Skłŏdało sie z 65 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 8535 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim bez mała milijōn ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: katowickim, kaliskim, wrocławskim, wałbrziskim, czynstochowskim i sieradzkim a pōnadto graniczyło z Czechosłowacyjōm (niyskorzij Czesko Republikōm). Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd nowego ôpolskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Davao

**Davao** – mjasto na Filipinach, na wyspje Mindanao, śedźiba regijůnu Davao. Uostrzodek industryje, morsko hawyna.
Magsaysay (Davao del Sur)

**Magsaysay** - gmin na Filipinach, we prowincyji Davao del Sur, na wyspje Mindanao. Mo 268,09 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 56&nbsp;263 ludźi.
Mbewuleni

**Mbewuleni** - wjeś we Republice Połedńowyj Afriki, we Wschodńij Przilůndkowyj Prowincyji, we dystrykće Chris Hani, we gmińe Sakhisizwe. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 233 ludźi.
Łōdzke wojewōdztwo (1975-1998)

**Łōdzke wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Łodzi, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu, ale objōnło tyż sama Łōdź, co stanowiła ôsobne miasto-wojewōdztwo. Do roku 1984 formalnie mianowało sie *miejske łōdzke wojewōdztwo*, a w 1990 ôddzielōny bōł amt wojewody łōdzkego ôd prezydynta Łodzi. Skłŏdało sie z 18 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 1524 km² (nojmyńsze w kroju), za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 1,1 mln ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: płockim, piotrkowskim, sieradzkim i skierniewickim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd nowego łōdzkigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Bydgoske wojewōdztwo (1975-1998)

**Bydgoske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Bydgoszczy, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu. Skłŏdało sie z 59 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 10349 km² (trzecie w kroju), za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 1,1 mln ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: gdańskim, poznańskim, pilskim, toruńskim, włocławskim, słupskim, kōnińskim a elblōnskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszły w skłod wojewōdztw kujawsko-pōmorskigo, pōmorskigo a wielkopolskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Warszawske wojewōdztwo (1975-1998)

**Warszawske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Warszawie, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu, ale objōnło tyż sama Warszawa, co stanowiła ôsobne miasto-wojewōdztwo. Do roku 1990 formalnie mianowało sie *stołeczne warszawske wojewōdztwo*; w tym samym roku tyż ôddzielōny bōł amt wojewody warszawskigo ôd prezydynta Warszawy. Skłŏdało sie z 58 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 3788 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 2,4 mln ôsōb (drugie w kroju). Sōmsiadowało z wojewōdztwami: płockim, radōmskim, ciechanowskim, ôstrołynckim, siedleckim i skierniewickim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd mazowieckigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Płocke wojewōdztwo (1975-1998)

**Płocke wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Płocku, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw warszawskigo i łōdzkigo. Skłŏdało sie z 48 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 5117 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 521 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: warszawskim, łōdzkim, włocławskim, ciechanowskim, kōnińskim, sieradzkim i skierniewickim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszli w skłod wojewōdztw mazowieckigo a łōdzkigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Gdańske wojewōdztwo (1975-1998)

**Gdańske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Gdańsku, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, niyco srogsze ô tymu samymu mianu, ale ôbjōnło tyż niywielki fragmynt bydgoskigo. W czasie swojigo istniyniŏ było nojbarzij wysuniyntym na pōłnoc wojewōdztwym Polski. Skłŏdało sie z 63 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 7394 km2, za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 1,5 mln ôsōb (trzecie w kroju). Sōmsiadowało z wojewōdztwami bydgoskim, słupskim i elblōnskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd pōmorskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Katowicke wojewōdztwo (1975-1998)

**Katowicke wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Katowicach, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô jednakim mianie, ale ôbjōnło tyż niywielke fragmynta ôpolskigo i krakowskigo. Skłŏdało sie z 97 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 6650 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim bez mała 4 miljōny ôsōb, bez co było to nojbarzij zaludniōne wojewōdztwo w Polsce. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: ôpolskim, biylskim, krakowskim,  czynstochowskim i kieleckim a pōnadto graniczyło z Czechosłowacyjōm (niyskorzij Czesko Republikōm). Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za jego fragmynta weszli w skłŏd wojewōdztw ślōnskigo a małopolskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Elblōnske wojewōdztwo

**Elblōnske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Elblōngu, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw gdańskigo i ôlsztyńskigo. Skłŏdało sie z 42 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 6103 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 500 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: gdańskim, ôlsztyńskim, bydgoskim i toruńskim a pōnadto graniczyło z SSSR, a niyskorzij Rusyjōm (kaliningradzki ôbwōd). Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszli w skłod wojewōdztw warmińsko-mazurskigo a pōmorskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Włocławske wojewōdztwo

**Włocławske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm we Włocławku, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw bydgoskigo i poznańskigo. Skłŏdało sie z 46 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 4402 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 434 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: bydgoskim, toruńskim, kōnińskim, płockim i ciechanowskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego cołkość weszła w skłod kujawsko-pōmorskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Montrouge

**Montrouge** - mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Hauts-de-Seine.
Biylske wojewōdztwo

**Biylske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Biylsku-Biołyj, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw katowickigo i krakowskigo. Skłŏdało sie z 59 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 3704 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 927 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: katowickim, krakowskim i nowosōndeckim. Pōnadto graniczyło z Czechosłowacyjōm, a ôd 1993 z Czesko Republikōm a Słowacyjōm. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszli w skłod wojewōdztw ślōnskigo a małopolskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Piotrkowske wojewōdztwo

**Piotrkowske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Piotrkowie Trybunalskim, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw łōdzkigo i kieleckigo. Skłŏdało sie z 56 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 6266 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 642 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: łōdzkim, kieleckim, czynstochowskim, sieradzkim, skierniewickim i radōmskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszli w skłod wojewōdztw łōdzkigo a świyntokrziskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Biołostocke wojewōdztwo (1975-1998)

**Biołostocke wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Biołymstoku, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu. Skłŏdało sie z 55 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 10055 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 701 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: suwalskim, łōmżyńskim, siedleckim i biolskopodlaskim. Pōnadto graniczyło z SSSR, a niyskorzij Biołorusiōm. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd podlaskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Kielecke wojewōdztwo (1975-1998)

**Kielecke wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Kielcach, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu, ale ôbjōnło tyż niywielki fragmynt krakowskigo. Skłŏdało sie z 80 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 9211 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 1,1 mln ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: katowickim, krakowskim, czynstochowskim, piotrkowskim, tarnowskim, tarnobrzeskim i radōmskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszły w skłod wojewōdztw świyntokrziskigo a małopolskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Lubelske wojewōdztwo (1975-1998)

**Lubelske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Lublinie, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu, ale ôbjōnło tyż niywielki fragmynt warszawskigo. Skłŏdało sie z 69 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 6792 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 1 mln ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: siedleckim, radōmskim, tarnobrzeskim, biolskopodlaskim, chełmskim a zamojskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd nowego lubelskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Siedlecke wojewōdztwo

**Siedlecke wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Siedlcach, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw warszawskigo i lubelskigo. Skłŏdało sie z 74 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 8499 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 662 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: warszawskim, lubelskim, ôstrołynckim, łōmżyńskim, biołostockim, biolskopodlaskim a radōmskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszli w skłod wojewōdztw mazowieckigo a lubelskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Tarnowske wojewōdztwo

**Tarnowske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Tarnowie, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw krakowskigo i rzeszowskigo. Skłŏdało sie z 48 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 4151 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 701 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: krakowskim, kieleckim, rzeszowskim, krośnieńskim, nowosōndeckim a tarnobrzeskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszli w skłod wojewōdztw małopolskigo a podkarpackigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Nowosōndecke wojewōdztwo

**Nowosōndecke wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Nowym Sōnczu, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z połedniowyj czynści dŏwnego wojewōdztwa krakowskego, ale ôbjōnło tyż niywielki fragmynt rzeszowskigo. Skłŏdało sie z 59 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 5576 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 747,5 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: krakowskim, tarnowskim, biylskim i krośnieńskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd małopolskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Krakowske wojewōdztwo (1975-1998)

**Krakowske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Krakowie, istniejōnce w latach 1975-1998. Zastōmpiyło piyrwyjsze, moc srogsze wojewōdztwo ô tymu samymu mianu, ale objōnło tyż sōm Krakōw, co stanowioł ôsobne miasto-wojewōdztwo. Do roku 1984 formalnie mianowało sie *miejske krakowske wojewōdztwo*, a w 1990 ôddzielōny bōł amt wojewody krakowskego ôd prezydynta Krakowa. Skłŏdało sie z 39 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 1524 km² (drugie nojmyńsze w kroju), za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 1,2 mln ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: katowickim, kieleckim, tarnowskim, biylskim i nowosōndeckim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to cołke jego przestrzyństwo weszło w skłŏd małopolskigo wojewōdztwa.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Krośnieńske wojewōdztwo

**Krośnieńske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm we Krośnie, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z połedniowyj czynści dŏwnego wojewōdztwa rzeszowskigo. W czasie swojigo istniyniŏ było nojbarzij wysuniyntym na połednie wojewōdztwym Polski. Skłŏdało sie z 44 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 5702 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 511 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: przemyskim, rzeszowskim, tarnowskim i nowosōndeckim. Pōnadto graniczyło z SSSR (potym Ukrajinōm) jak tyż Czechosłowacyjōm (niyskorzij Słowacyjōm). Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to jego fragmynta weszli w skłŏd wojewōdztw podkarpackigo i małopolskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Chełmske wojewōdztwo

**Chełmske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Chełmie, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało ze wschodnij czynści dŏwnego lubelskigo wojewōdztwa. Skłŏdało sie z 30 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 3866 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim bez mała 250 tys. ôsōb, bez co było to nojmynij zaludnione wojewōdztwo w kroju. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: lubelskim, biolskopodlaskim i zamojskim. Pōnadto graniczyło z SSSR, a niyskorzyj z Biołorusiōm a Ukrajinōm. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku i cołkie weszło w skłŏd wojewōdztwa lubelskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Zamojske wojewōdztwo

**Zamojske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Zamościu, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z połedniowowschodnij czynści dŏwnego lubelskigo wojewōdztwa. W czasie swojigo istniyniŏ było nojbarzij wysuniyntym na wschōd wojewōdztwym Polski. Skłŏdało sie z 57 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 6980 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 490 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: lubelskim, rzeszowskim, tarnobrzeskim, chełmskim i przemyskim. Pōnadto graniczyło z SSSR, a niyskorzyj z Ukrajinōm. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku i cołkie weszło w skłŏd wojewōdztwa lubelskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Biolskopodlaske wojewōdztwo

**Biolskopodlaske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Biołyj Podlaskij, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw lubelskigo i warszawskigo. Skłŏdało sie z 40 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 5348 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim 310 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: lubelskim, biołostockim, siedleckim i chełmskim. Pōnadto graniczyło z SSSR, a niyskorzyj z Biołorusiōm. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, za to jego fragmynta weszli w skłŏd wojewōdztw lubelskigo i mazowieckigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Staryj Krym

**Staryj Krym** (ukr. *Старий Крим*, krym. *Eski Qırım*, rus. *Старый Крым*) - mjasto na Krymje (terytorjům do zwady mjyndzy Ukrajinům a Rusyjům), we feodocijśkim rejůńe.
Czynstochowske wojewōdztwo

**Czynstochowske wojewōdztwo** - dŏwne wojewōdztwo z stolicōm w Czynstochowie, istniejōnce w latach 1975-1998. Utworzōne ôstało z czynści dŏwnych wojewōdztw katowickigo, ôpolskigo, łōdzkigo i kieleckigo. Skłŏdało sie z 58 gmin, jego powiyrchnia wynosiyła 6182 km², za to w kōńcowym ôkresie miyszkało w nim ok. 779 tys. ôsōb. Sōmsiadowało z wojewōdztwami: katowickim, ôpolskim, kieleckim, sieradzkim i piotrkowskim. Wojewōdztwo przestało istnieć z kōńcym 1998 roku, a jego fragmynta weszli w skłod wojewōdztw: ślōnskigo, ôpolskigo, łōdzkigo a świyntokrziskigo.
### Ôbejzdrzij tyż
* administracyjny tajlōng Polski (1975-1998)
Leon (Iloilo)

**Leon** - gmin na Filipinach, we prowincyjo Iloilo, na wyspje Panay. Mo 140,2 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkowało sam 51 990 ludźi.
Newport (hrabstwo Tipperary)

**Newport**, irl. *AAn Port Nua*, dowńij *Tulach Sheasta* – mjasto we Irlandyji, we prowincyji Munster, we hrabstwje Tipperary.
Zmysłówka (leżajski krys)

**Zmysłówka** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we leżajskim kryśe, we gmińe Dolne Grodźisko.
Szpoła

**Szpoła** (ukr. *Шпола*) - mjasto na Ukrajińe, we czerkaskim uobwodźe, we zwenigorodśkim rejůńe.
Melun

**Melun** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Seine-et-Marne.
Dénia

**Dénia** (szp. *Denia*) - mjasto we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Valencia, we prowincyji Alicante.
Brive-la-Gaillarde

**Brive-la-Gaillarde** – mjasto a gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Corrèze.
Celle

**Celle**  – mjasto we Mjymcach, we landźe Dolno Saksůńijo, śedźiba krysu Celle. Uostrzodek industryje.
Zeinheim

**Zeinheim** - gmin we Francyji, we regijůńe Grand Est, we departamyńće Bas-Rhin. Mo 2,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 218 ludźi.
Falmouth (Yngland)

**Falmouth** (korń. *Aberfall*) - mjasto w Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Cornwall, we dystrykće Cornwall.
Thézan-des-Corbières

**Thézan-des-Corbières** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Aude. Mo 6,38 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 560 ludźi.
Düns

**Düns** - gmin we Austriji, we landźe Vorarlberg, we kryśe Fe;dkirch. Mo 3,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 432 ludźi.
Cazasu

**Cazasu** - gmin we Růmůńiji, we uokryngu Brăila, śedźiba gminu Cazasu. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 3611 ludźi.
Varedo

**Varedo** - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Monza e della Brianza. Mo 4,85 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 13&nbsp;820 ludźi.
Le Mesnil-Villement

**Le Mesnil-Villement** - gmin we Francyji, we regijůńe Normandyjo, we departamyńće Calvados. Mo 3,55 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 286 ludźi.
Kováň

**Kováň** - wjeś a gmin (obec) we Czeskij Republice, we strzodkowoczeskim kreju, we kryśe Mladá Boleslav. Mo 1,63 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 149 ludźi.
Onglières

**Onglières** - gmin we Francyji, we regijůńe Burgůndyjo-Franche-Comté, we departamyńće Jura. Mo 8,99 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 64 ludźi.
Plechów

**Plechów** – wjeś we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we kaźimjerskim kryśe, we gmińe Wjelgo Kaźimjerza.
Chociszewo (wjelgopolske wojewůdztwo)

**Chociszewo** - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we wůngrowjeckim kryśe, we gmińe Skoki.
Kwietnik

**Kwietnik** - wjeś we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, we elblůnskim kryśe, we gmińe Młynary.
Mellac

**Mellac** - gmin we Francyji, we regijůńe Bretańijo, we departamyńće Finistère. Mo 26,38 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 3329 ludźi.
Caunette-sur-Lauquet

**Caunette-sur-Lauquet** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Aude. Mo 4,97 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 10 ludźi.
Jandaia do Sul

**Jandaia do Sul** - gmin we Brazyliji, we sztaće Paraná. Mo 187,6 km² wjyrchu a podug danych ze 2018 roku půmjyszkowało sam 21&nbsp;122 ludźi.
Kraljevo

**Kraljevo** – mjasto we Syrbiji, śedźiba raškigo uokryngu a gminu Kraljevo. Uostrzodek industryje.
Saint-Haon-le-Châtel

**Saint-Haon-le-Châtel** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Loire. Mo 0,87 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 633 ludźi.
Franz Beckenbauer

**Franz Beckenbauer** (rodz. 11 wrześńa 1945 we München, um. 7 styczńa 2024) - Mjymjecki fusbalszpiler, ker groł kej strzodkowy uobrůńca. Ńyskorzi tyż tryner a dźołocz szportowy.

Kej fusbalszpiler mo we dorobku titel Majstra Śwjata a Majstra Ojropy. Groł dlo Bayernu München, New York Cosmos a Hamburger SV. We reprezentacyji Mjymcůw zagroł 103 szpile a trefjůł 14 torůw. Dwa razy zdobůł Złoty Bal (we 1972 a 1976 roku).

We latach 1984-1990 bůł selekcjůnyrem reprezentacyji Mjymcůw we fusbalu a w 1990 zdobůł ś ńům weltmajstra.

### Necowe uodwołańa
* Worldfootball. net
* footballdatabase.eu
Aussos

**Aussos** - gmin we Franycji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Gers. Mo 7,86 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 71 ludźi.
Stawiszcze (podlaske wojewůdztwo)

**Stawiszcze** - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we hajnowskim kryśe, we gmińe Czeremcha.
Dautphetal

**Dautphetal** - gmin we Mjymcach, we landźe Hesyjo, we kryśe Marburg-Biedenkopf. Mo 72,02 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 11&nbsp;418 ludźi.
Villefagnan

*Villefagnan*' - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Charente. Mo 23,65 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 993 ludźi.
Osmets

**Osmets** - gmin we Francyji, we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Hautes-Pyrénées. Mo 4,88 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 92 ludźi.
Catcott

**Catcott** - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Somerset, we dystrykće Somerset. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 531 ludźi.
Żurawice (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)

**Żurawice** – wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we włocławskim kryśe, we gmińe Bůńewo.
Zocca

**Zocca** - gmin we Italiji, we regijůńe Emilijo-Růmańijo, we prowincyji Modena. Mo 69,37 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowało sam 4622 ludźi.
2024

### Narodźyli śe:

### Umarli:

* 7 styczńa - Franz Beckenbauer, mjymjecki fusbalok

### Wydarzyńa

### Ruchůme śwjynta
* **[[Wjelganoc]]**: 31 marca
* **[[Boże Ćało]]**: 30 moja
Saint-Vincent-d'Olargues

**Saint-Vincent-d'Olargues** - gmin we Francyji we regijůńe Uoksytańijo, we departamyńće Hérault. Mo 15,84 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 356 ludźi.
Marjamäe

**Marjamäe** - wjeś we Estůńije, we prowincyji Viljandimaa, we gmińe Viljandi. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 18 ludźi.
Bronisławów (pjoseczyński krys)

**Bronisławów** - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we pjoseczyńskim kryśe, we gmińe Prażmów.
Wjelge Pjetrowicy

**Wjelge Pjetrowicy** (pol. *Pietrowice Wielkie*, mjym. *Groß Peterwitz*, czes. *Velké Petrovice*) - wjeś we Polsce, we ślůnskim wojewůdztwje, we raćiborskim kryśe, śedźiba gminu Wjelge Pjetrowicy.
Ostrowice (zachodńopůmorske wojewůdztwo)

**Ostrowice** - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we pyrzyckim kryśe, we gmińe Pyrzycy.
Palm Springs (Florida)

**Palm Springs** - wieś we USA, we sztaće Florida, we hrabstwje Palm Beach. Na 202 rok půmjystzkowało sam 26&nbsp;890 ludźi.
Příšovice

**Příšovice** - wjeś a gin we [Czeskij Republice][], we [liberecki krej|libereckim kreju, we kryśe Liberec. Mo 6,14 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 1306 ludźi.
Föllinge

**Föllinge** - mjejscowość (tätort) we Szwecyji, we regijůńe Jämtland, we gmińe Krokom. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 481 ludźi.
Wrocanka (krośńyński krys)

**Wrocanka** - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we krośńyńskim kryśe, we gmińe Miejsce Piastowe.
Saint-Gor

**Saint-Gor** - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Landes. Mo 53,72 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 314 ludźi.
Marlers

**Marlers** - gmin we Francyji, we regijůńe Hauts-de-France, we departamyńće Somme. Mo 3,93 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 146 ludźi.
Diyarbakır

**Diyarbakır** - mjasto we Turcyji, stolica prowincyji Diyarbakır. Nojsrogsze mjasto we kerym Kurdy sům wjynkszośćům mjyszkańcůw. Uostrzodek industryje a nauki.
Elon Musk

**Elon Reeve Musk** (rodz. 28 czyrwca 1971 we Pretorji) - amerikański geszefćorz a miljorder. Spůłzałożićel abo włąśćićel PayPala, SpaceX, Tesli, Nauralinka, The Boring Company. Uod paźdźerńika 2022 właśćićel platformy X (dowńij Twitter).

Pochodźi ze RPA, mo uobywatelstwo RPA, USA a Kanady.

Na 14 styczńa 2024 wert uůnygo majůntku rachowano na 206 mld dolarůw.
Meduna di Livenza

**Meduna di Livenza** - gmin we Italiji, we regijůńe Ojganejsko Wynecyjo, we prowincyji Treviso. Mo 15,38 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 2880 ludźi.
Gołymbie

**Gołymbie** (Columbinae) - zorta ptokōw ze familije gołymbiowatych. Gadziny te furgajōm wszandy na świecie krōm Antarktydy. Hodowla gołymbi je na Ślōnsku fest popularnŏ na tle sōmsiednich regiōnōw.
Warzymice

**Warzymice** (mjym. *Klein Reinkendorf*) – wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we polickim kryśe, we gmińe Kołbaskowo.
Jayapura

**Jayapura** (dowńij *Hollandia*, *Kotabaru*, *Sukarnopura*) – mjasto we Indůnezyji, na wyspje Nowo Gwinyjo, śedźiba prowincyji Papua. Uostrzodek industryje a nauki.
Savigny (Haute-Savoie)

**Savigny** - gmin we Francyji, we regijůůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Haute-Savoie. Mo 10,52 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1020 ludźi.
Smotryszów

**Smotryszów** - wjeś we Polsce, we łůdzkim wojewůdztwje, we radůmszczańskim kryśe, we gmińe Kodrůmb.
Ładna

**Ładna** - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we tarnowskim kryśe, we gmińe Skrziszůw.
Saint-Saturnin (Puy-de-Dôme)

**Saint-Saturnin** - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Puy-de-Dôme. Mo 16,86 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkowało sam 1164 ludźi.
Montemonaco

**Montemonaco** - gmin we Italiji, we regijůńe Marche, we prowincyji Ascoli Piceno. Mo 67,81 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 520 ludźi.