Miasto-retownik

**Miasto-retownik** (, IPA: /ˈmʲistɔ rʲɐtʲiu̯ˈnɪk/) to je ukrajińsko hōnorowo ôdznaka, nadowano miastōm spoza Ukrajiny, kere pokozały humanizm, dobro a solidarność ze ukrajińskim norodym we jego walce ô ideały swobody, pokoju a dymokracyje wczos ruskij inwazyje.

Ôdznaka bōła stworzōno dekretym prezydynta Ukrajiny Wołodymyra Zelenskigo. Podug sztandu na styczyń 2025. ôdznaczōno bōło ôziym miast, w tym piyńć we Polsce a jedne we Czeskij Republice, żodnego we Ślōnsku.

## Historyjo
Ôdznaka bōła stworzōno 22. moja 2022. roku jak ôdpowiydź na czynsto wyrożano potrzeba pokozanio zocy a wdziynczności dlo auslyndrōw, zagranicznych państw a miast, co niesōm pōmoc Ukrajinie. 4. kwiytnia 2023. roku dekretym prezidynta bōło ôpisano wyglōnd ôdznaki a plaketki, a tyż procedura jeji prziznowanio. We dekrecie je napisane, iże:

Piyrszym ôdznaczōnym miastym bōł Rzeszōw, nadgrodzōny tym samym dekretym, kero stworzoł ôdznaka. Tego samego dnia prezidynt Wołodymyr Zełenski na posiedzyniu Nojwyższyj Rady Ukrajiny (Werchownyj Rady), we ôbecności polskigo prezidynta Andrzeja Dudy, pedzioł:

W tym samym roku bōły ôdznaczůne Przemyśl a Praga, a we 2023. – Vilnius, Lublin, Chełm a Paryż. We 2025. roku nadgroda bōła prziznano Warszawie.

## Publiczno recepcyjo
Prezidynt Lublina Krzysztof Żuk, kej ôdbieroł nadgroda, padoł: «Je żech sztolc, iże mōgli'chmy pokozać, jak fest ôtwarte sōm nasze serca». We podobnym tōnie pisoł prezidynt Chełma Jakub Banaszek: «Je żech sztolc a wzruszōny, iże mōg żech ja [ta nadgroda] we waszym mianie ôdebrać». Pod mianym *Rzeszów Miasto-ratownik* ôdbywała sie we 2024. wystawa we Ojroparlamyńcie, poświyncōno sparciu Rzeszowa dlo ukrajińskich uchōdźcōw.

Ôdznace ale niyradzi byli polske faszistowske aktiwisty Wojciech Olszański a Marcin Osadowski, co we strimie na YouTube'je tuplikowali, iże «Sōmsiod to niyma dōmownik, a Miasto-Retownik Rzeszōw to niyma Mojżeszōw».

Z poczōntku niykere polske medyja (do przikładu Gazeta Wyborcza) felerniy spokopiōły słowa ôd Zelenskigo a podały informacyjo, iże tyn titel ôtrzimało ôd razu 18 miast we Polsce (wszyjske wojewōdzke miasta).

## Ôdznaczōne mjasta

### Karta

### Statystyka podug państw

### Kandidatury
Miejske rajce Krymynczuka słożōły forszlag, coby nadgrodzić miasta Bydgoszcz (we Polsce) a Alytus (we Litwje). Antrag ô titel dlo Bydgoszczy a latwijskij Valmiery słożōły rajce ze Czerkasōw.

## Ôpis uodznaki

*Hōnorowo ôdznaka mo forma kartusza ze murowanōm korōnōm na tle liścio akantusa. We kartuszu znojduje sie wapyn miasta, kerymu prziznowo sie ôdznaka.
*Uodznaka wykōnano je ze stopōw miedzi. Wizerōnek kartusza a korōny pokryty je galwanicznym złotym, a liściy akantusa – niklym.
*Na rewersie ôdznaki na kartuszu je szrajbniynto: «miano miasta MJASTO-RETOWNIK». 
*Wizerōnki kartusza, korōny a liścio akantusa sōm plaskatosznicowane.
*Wymiary ôdznaki: wysokość – 50 mm, szyrzka – 47,5 mm.
* Szlajfka ôdznaki je jedbowno, moiré, ze podużnymi poskami we farbach modryj a żōłtyj. Szyrzka szlajfki: 28 mm, szyrzka kożnego poska: 14 mm. 
*Plaketka mo forma ôriyntowanego horyzōntalniy prostokōnta. Jeji podstawa je wykōnano ze laminowanego kōmpozytowego materiału, na kerym umieszczōno je prostokōntno płytka ze biołego metalu.
*Prawo tajla płytki przedstowiio zwōj ze tekstym dekretu prezidynta Ukrajiny ô prziznaniu ôdznaki.
*Lewo tajla przedstawio ôdznaka bez podkładki, niżyj napis we dwōch wersach, wykōnany modrymi literami: \"_____ MIASTO-RETOWNIK\".
*Z kraja płytki ôzdoba we formie bobkowego liścio ô złotyj farbie.
*Rozmiar plaketki: 220x300 mm.

## Ôbocz tyż
* Miasto-bohater Ukrajiny

## Przipisy