K2-18b

**K2-18b**, znanŏ tyż pod mianym **EPIC 201912552 b** – egzoplaneta, superziymia, co krōnży naôbkoło czerwōnego karła w systymie planetarnym K2-18, co je kole 124 lata świetlne ôd Ziymie. Planeta, ôdkrytõ ôd Ôbserwatorium Kosmiczne Keplera, była zidyntyfikowanŏ niyskorzij za takõ, co mŏ kole ôziym razy srogszõ masã ôd masy Ziymie, ôbkrōnżŏ swojã macierzistõ gwiŏzdã we jeji ekosferze po ôrbicie ô ôkresie 33 ziymskich dni.

W 2019 r. dwa niyzależne ôpracowania ôparte ô dane z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, skōńczyły sie kōnkluzyjōm, iże w atmosferze planety je moc wody, co je piyrszym takim ôdkryciym dlŏ planety w ekosferze gwiŏzdy – jeji strefie życiŏ.

## Ôdkrycie
Podszukowania K2-18b mieszczōm sie we programie badawczym Kosmicznego Teleskopu Keplera, co zajmuje sie bez tysiōncym dwiestōma egzoplanetami ôdkrytymi w czasie zaczyntyj we listopadzie 2013 misyje tego teleskopu, ôznaczōnyj skrōtym K2 i ôkryślanyj mianym *Second Light* („Druge światło”). K2‑18b była ôdkrytŏ we 2015 r. w rōmach ôbserwacyje gwiŏzdy K2‑18, czerwōnego karła ô zorcie widmowyj M2.8 kole 38 parsekōw (124 lŏt świetlnych) ôd Ziymie. Doś niskŏ jasność gwiŏzdy K2‑18 ulekszy ôbserwowanie atmosfery K2‑18b w prziszłych ôbserwacyjach.

## Charakterystyka fizycznŏ
K2-18b mŏ ôkres ôrbitalny 32,9396 ziymskich dni, co przizwŏlŏ przijmnōńć hipotezã ô tym, iże jeji ôkres ôbrotu naôbkoło włŏsnyj ôsi je synchrōniczny z ôkresym orbitalnym za moc prŏwdopodobnõ. Półoś wielkŏ jeji orbity wynosi 00,1591±0,0004 AU.

*[[:en:Planetary equilibrium temperature|Equilibrium temperature]]* (tymperaturã rōwnowŏgi) porachowanŏ była na kole 265±5 K (tj. -8±5°C). Rachuje sie, podle analizy przekludzōnyj ôd spektografu HARPS i programu poszukowań egzoplanet w bliskij podczerwiyni CARMENS w ôbserwatorium Calar Alto, iże K2‑18b mŏ prōmiyń 2,71±0,07  i masã 8,63±1,35 . Przirōwnanie srogości, ôrbity i inkszych cech K2‑18b z inkszymi wykrytymi egzoplanetami sugeruje, iże planeta może utrzimować atmosferã, co zawiyrŏ inksze elymynta chymiczne ôkrōm wodoru i helu. Planeta mŏ postrzedniŏ gynstość  2,4±0,4 kg/m³ (pdl. danych podanych ôd Cloutiera, ôpublikowanych w 2019 r.) i może utrzimować na powiyrchni ciekłõ wodã.

Chociŏż tymperatura na powiyrchni planety wydŏwŏ sie być zbliżōnŏ do tyj, co je na Ziymi, to jednak tak masa ôziym razy srogszŏ ôd masy Ziymie, jak tyż snŏdź siylne prōmiyniowanie ultrafioletowe, co może dociyrać do powiyrchnie, a tyż sroge ôddalynie ôd Ziymie powodujōm, iże uczōnym niy wydŏwŏ sie możliwe dotarcie i przebywanie tam czowieka, a podle astrōnōma UCL Angelosa Tsiarasa je to durch „science fiction”.

Podszukowania HARPS i CARMENES na K2-18b wykŏzały tyż w tym samym systymie gwiezdnym prŏwdopodobnõ drugõ egzoplanetã K2‑18c ô rachowanyj masie 5,62±0,84  ze ciaśniyjszym, 9-dniowym ôkresym ôrbitalnym.

Do dostaniŏ dalszych wiadōmości na tymat K2-18b ôd poczōntkowych ôbserwacyji planety ôstoł użyty Kosmiczny Teleskop Hubble’a; wyniki tam dostane potwierdziyły ôbserwacyje ôbserwatorium Keplera. Dwie ôsobne analizy w 2019 r., kludzōne ôsobno ôd Uniwersytetu Mōntrealskigo i University College London, co użyły spektrogramōw światła, co przechodzi blisko planety, potwierdziyły, iże K2‑18b mŏ atmosferã helowo-wodorowõ ô wysokim stynżyniu pary wodnyj (miyndzy 20% i 50%), co w nij mogōm sie tworzić chmury. Badanie University College London było ôpublikowane 11 września 2019 r. w cajtōngu Nature Astronomy; badanie Uniwersytetu Mōntrealskiego, co niy je jeszcze ôcyniōne, było ôpublikowane dziyń wcześnij we formie preprintu na serwerze ArXiv.

Analiza z University College London wykŏzała, iże jejich dane mieszczōm sie w zakresie 3,6 ôdchylyń sztandardowych, co dŏwŏ im 99,97% pewności we swojich wnioskach.

Ôdkrycie pary wodnyj na K2-18b uczyni snŏdź tã planetã przedmiotym programu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba z NASA jak tyż programu ARIEL z ESA, co majōm bezpostrzednio ôbserwować gazy atmosferyczne na egzoplanetach.


File:K2-18 Star System Video.webm|Artystyczne przedstawiynie systymu gwiezdnego K2-18
File:K2-18 system.jpg|Diagram systymu planetarnego K2-18, co pokazuje ôrbity ôd K2-18b i ôd niypotwierdzōnego kandydata K2-18c, jak tyż ekosferã ôd gwiŏzdy


## Lokalizacyjŏ
Spōłrzyndne Miyndzynŏrodowego Niebieskigo Układu Ôdniesiyniŏ (ICRS) planety to rekt. 11h30m14,518s, dekl. +07°35′18,257″. To wrażŏ jã w gwiŏzdozbiōr Lwa, ale poza asteryzmym tyj kōnstelacyje.

## Uwŏgi

## Bibliografijŏ
* 
* 
* 

## Linki zewnyntrzne
* Hubblecast Light on the discovery of water vapor on K2-18b
* NASA Goddard Space Center on the discovery of water vapor on K2-18b