Grzeszny żywot Franciszka Buły

**Grzeszny żywot Franciszka Buły** (przekłŏd z pol: *Grzyszny żywot Franciszka Buły*) – polski film we reżyseryji Janusza Kidawy, zryalizowany we 1980 roku, we kerym twōrca prōbuje utrwalić we fabularnej fikcyje kulturã Ślōnska.

## Akcyjŏ filmu
Film ôsprawiŏ ô losach miyszkańcōw Gōrnego Ślōnska w ôkresie dwudzistoleciŏ miyndzywojynnego. Przedstawia realia tamtych lŏt – tajlōng Gōrnego Ślōnska polsko-miymieckõ granicōm, niyprzileżytości gōrnoślōnskich grubiŏrzy, sztrejki i ekōnōmicznŏ kryza. Tytułowy bohatyr, Franciszek Buła, skirz panujōncyj we familiji biydy, po śmierci fatra majōnc 15 lŏt powzimŏ robotã we grubie. Tam styka sie z kōmunistycznym agitatorem, a zaproszōny bez niego na tref z delegatem z Warszawy, je heresztowany za ferajny z kōmunistami i ôbskarżynie ô raub. Trefiŏ do wiynziyniŏ, we miyndzyczasie umiyrŏ jego matka. Po wyjściu z wiynziyniŏ zajmuje sie przemytem, niylegalnym wydobyciym wōnglŏ z biedaszybōw, we kōńcu uzdŏwŏ ôstać elwrem – czōnkym grup wandrownych artystōw (połōnczyniŏ cyrkusu, kabaretu i miastowyj kapeli), utrzimujōncych sie z dŏwkōw za wystympy we gōrnoślōnskich miastach. We ôbliczności zbliżajōncyj sie wojaczki grupa Franciszka Buły uzdŏwŏ przeznaczyć zarobiōne pijōndze na sprŏwōnek maszinowyj gywery dlŏ polskij armije. We ôstatnim geście protestu Franciszek i jego kamraci pulajōm na witajōnce Miymcōw graniczne hasło.

## Ryalizacyjŏ
We filmie wystōmpiyło mocka naturszczykōw, a dialogi we cołkości kludzōne sōm po ślōnsku. Nagrŏwany bōł we Chorzowie a Świyntochłowicach (Chropaczowie). We Czechosłowacyje bōł wydany pod mianym *Hříšný život Františka Buly*, we SSSR pod mianym *Грешное житие Франтишека Булы*, a we Madziarach pod mianym *Bünös életem*.

## Szauszpilerzy

* Andrzej Grabarczyk – Franciszek Buła
* Jarosław Antonik – Franciszek Buła we dzieciństwie
* Jerzy Cnota – Wilek Lizoń, konferansjer "elwrów"
* Mirosław Krawczyk – Stanik
* Adam Baumann – "Zagłębiak"
* Henryk Stanek – Gajda
* Henryk Skolik – brat Gajdy
* Tadeusz Chrostek – żongler
* Ginter Benkartek – fakir
* Urszula Benkartek – Hejdla, córka fakira
* Irena Moczygęba – Pina
* Dorota Wdowik – Marika
* Halina Wyrodek – matka Buły
* Marian Dziędziel – fater Buły
* Jerzy Kuczera – Edik Grossbaum
* Grażyna Szapołowska – (dwojistŏ rola) matka Kariny, majoryntnŏ Karina
* Andrzej Mrożewski – pōn de Berg
* Janina Pustówka – Starka
* Magdalena Scholl – Karina we dzieciństwie
* Andrzej Skupiński – grubiŏrz Brzuska
* Bolesław Abart – miymiecki ôficyr
* Michał Leśniak – szynkarz Onderka
* Marian Łącz – Ficek
* Tadeusz Madeja – rechtōr
* Wiesław Wójcik – chop na pogrzebie fatra Buły
* Jan Bógdoł – clŏrz
* Czesław Magnowski – ôglōndŏcz
* Jacek Bryniarski
* Lucjan Czerny
* Bożena Gazewska
* Władysław Gluch
* Antoni Gryzik
* Jan Klemens
* Ambroży Klimczak
* Elżbieta Laskiewicz
* Marta Ławińska
* Beata Maj
* Jan Mayzel
* Henryk Maruszczyk
* Jerzy Siwy
* Bogdan Zieliński

## Linki zewnyntrzne
* *[https://www.imdb.com/title/tt0080821/ Grzeszny żywot Franciszka Buły]* we bazie IMDb
* *[http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/12537 Grzeszny żywot Franciszka Buły]* we bazie FilmPolski.pl
* *[http://www.filmweb.pl/Film?id=5964 Grzeszny żywot Franciszka Buły]* we bazie Filmweb
* Ujyńciŏ z filmu ''Grzeszny żywot Franciszka Buły'' we bazie Fototeka